Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 276/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2015 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi K. C. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 360 (trzysta sześćdziesiąt złotych) podwyższone o kwotę 82,80 zł (osiemdziesiąt dwa 80/100 złotych) stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa 80/100 złotych) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2014r., znak: [...] Prezydenta Miasta [...] na podstawie ustawy z dnia 21 czerwca 2001r.o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2013r., poz. 966 z późń. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 z późń. zm.) odmówił B. P. (zwanej dalej: Wnioskodawczynią, Skarżącą) przyznania dodatku mieszkaniowego.

W uzasadnieniu podał, że w trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że średniomiesięczny dochód gospodarstwa domowego Wnioskodawczyni na jeden miesiąc wynosi 1445,68 zł, miesięczny dochód na jedną osobę – 1445,68 zł, łączna kwota wydatków za ostatni miesiąc – 293,98 zł. Z przedłożonych w sprawie dokumentów wynika, że udział Wnioskodawczyni w wydatkach na mieszkanie wynosi 289,14 zł (1445,68 zł x 20%) i jest wyższy od wydatków przypadających na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu (230,55 zł), a tym samym zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy dodatek nie przysługuje.

Organ w decyzji podał, że decyzja ta nie zamyka drogi do ubiegania się o przyznanie dodatku mieszkaniowego w przyszłości, jeżeli zmienią się elementy warunkujące otrzymanie tego świadczenia. Odmowa przyznania dodatku nie pozbawia także możliwości ubiegania się o pomoc w pokryciu wydatków mieszkaniowych z innych źródeł np. przez uzyskanie zasiłków celowych.

Od decyzji tej w odpowiednim terminie i formie Skarżąca wniosła odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w całości i uwzględnienie w całości wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazanie w całości sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego jej rozpatrzenia.

W uzasadnieniu podała, że uzasadnienie decyzji jest lakoniczne i nie wiadomo na jakich dowodach organ oparł swoje rozstrzygnięcie, ustalenia faktyczne dokonane zostały nierzetelnie i w sposób odbiegający od rzeczywistego stanu faktycznego bez uwzględnienia pełnego stanu prawnego, bez przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania. Skarżąca podała, że z uwagi na postępowanie egzekucyjne faktycznie otrzymuje 852,15 zł a egzekucja alimentów od syna okazała się bezskuteczna. Organ nie wziął pod uwagę konieczności ponoszenia przez Skarżącą kosztów codziennej egzystencji, np. zakupu żywności, odzieży, środków czystości oraz ponoszenia kosztów związanych w eksploatacją mieszkania. Skarżąca podała, że organ nie wziął pod uwagę, że nie jest ona w stanie samodzielnie opłacać czynszu i z tego tytułu ma zadłużenie w spółdzielni mieszkaniowej, pominął jej wiek i stopień niepełnosprawności. W ocenie Skarżącej organ naruszył art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa.

Decyzją z dnia [...] lutego 2015r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ podał, że decyzja organu I instancji jest słuszna, mimo omyłkowo przyjętej kwoty wydatków 293,98 zł, zamiast podanej przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową 314,06 zł. Podkreślił, że decyzje w sprawach dodatków mieszkaniowych nie mają charakteru uznaniowego, a organy zobowiązane są do przestrzegania ścisłych reguł w sprawach dodatków mieszkaniowych wynikających z przepisów. Organ podał, że osoba ubiegająca się o dodatek mieszkaniowy, aby otrzymać świadczenie musi łącznie spełniać wymogi przewidziane w przepisach a mianowicie:

- posiadać tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego,

- ponosić wydatki związane z jego zajmowaniem,

- osiągać niskie dochody,

- zajmowane mieszkanie musi spełniać kryteria metrażowe.

Przepis art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wskazuje, że za dochód uważa się wszelkie przychody po dokonaniu jedynie odliczeń ściśle w tym przepisie wskazanych. Od dochodu nie odlicza się ani zaliczki na podatek, ani składki na ubezpieczenie zdrowotne, ani potrąceń egzekucyjnych. Organ wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wysokość dodatku stanowi różnicę pomiędzy wydatkami, o których mowa w ust. 3 – 6 tego artykułu przypadającymi na normatywną wynoszącą 35 m2 powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu stanowiącymi kwotę 246,29 zł, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 20% miesięcznych dochodów 1 – o osobowego gospodarstwa domowego wynoszącą 289,14 zł, przy czym w przypadku przekroczenia dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego dodatek obliczony w sposób wskazany niżej obniża się o kwotę stanowiącą nadwyżkę dochodu (w tym przypadku nie występuje). Nadwyżka dochodu występuje wówczas, jeżeli średni miesięczny dochód przypadający na osobę z okresu trzech miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku przekracza kwotę 175% najniższej emerytury z dnia złożenia wniosku w gospodarstwie jednoosobowym, tj. kwotę 1477,79 zł. Jeżeli średni dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego jest wyższy od 150 % kwoty najniższej emerytury w dniu złożenia wniosku w gospodarstwie 1 – osobowym, tj. kwoty 1266,68 zł, wówczas dla celów obliczania dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 20% miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego.

Przy ustalaniu dodatku mieszkaniowego bierze się pod uwagę dochód (brutto) z trzech miesięcy kalendarzowych poprzedzających datę złożenia wniosku, a wydatki z miesiąca w którym składany jest wniosek, nie wszystkie i nie w pełnej wysokości. Rodzaje i wysokość wydatków stanowiących podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego wynikają z cyt. przepisów.

Organ podał, że dochody (brutto) gospodarstwa domowego stanowiące podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego, obejmujące okres trzech miesięcy kalendarzowych poprzedzających datę złożenia wniosku (maj, czerwiec, lipiec 2014) to kwota 4.337,04 zł., a miesięczny wyniósł 1.445,68 zł . Dochodem ten jest świadczenie rentowe Wnioskodawczyni.

W decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 4 pkt 2 i 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie dodatków mieszkaniowych podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego nie stanowią wydatki poniesione za gaz przewodowy, energię elektryczną dostarczane do lokalu mieszkalnego na cele bytowe, a stanowią wydatki na: opłaty za energię cieplną- 93,28 zł, wodę – 24,96 zł, wodę ciepłą – 27,20 zł, odbiór nieczystości stałych – 12 zł i płynnych oraz opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej, z wyłączeniem ubezpieczeń, podatku od nieruchomości i opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów – 156,62 zł. W niniejszej sprawie, wydatki stanowiące podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego to wydatki stanowiące kwotę 314,06 zł (z informacji zarządcy). Kwotę tę przelicza się na pow. normatywną wynoszącą dla 1 – osobowego gospodarstwa domowego 35m2 (314,06 zł:44,63 m2)x 35m2 = 246,29 zł.

Organ przedstawił następujące wyliczenia, z których:

- powierzchnia użytkowa lokalu większa od normatywnej – 44,63 m2,

- wydatki wg ustawy i rozporządzenia na pow. całkowitą – 314,06 zł,

- ww. wydatki przeliczone na pow. normatywną 35m2 dla 1 osoby – 246,29 zł,

- średni miesięczny dochód (brutto) gospodarstwa domowego – 1.445,68 zł,

- wydatki własne gospodarstwa domowego (20% z kwoty 1.445,68 zł) – 289,14 zł,

- dodatek mieszkaniowy zgodnie z definicją: 246,29 zł – 289,14 zł = liczba ujemna, czyli nie przysługuje.

Organ wyjaśnił, że z uwagi na fakt, że Wnioskodawczyni, zgodnie z zapisem w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności nie wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, to nie ma podstaw do powiększenia normatywnej powierzchni lokalu o 15m2, zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.

Organ podał, że przy obliczaniu wysokości dodatku mieszkaniowego nie bierze się pod uwagę ani kosztów codziennej egzystencji (zakup żywności, leków, środków czystości, itd.), ani kosztów związanych z eksploatacją mieszkania (prąd, gaz), ani kosztów związanych ze spłatą długów (należności egzekucyjne).

W terminie i formie prawem przewidzianej B. P. wniosła skargę na w/w decyzję zaskarżając ją w całości oraz zarzucając jej naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym oraz prawa materialnego i wnosząc o:

1. przyznanie jej prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym zwolnienie od wpisu od skargi w całości oraz przyznanie adwokata z urzędu,

2. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi na okoliczności w nich stwierdzone oraz wskazane w uzasadnieniu przedmiotowej skargi,

3. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji oraz w całości poprzedzającej ja decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy w całości organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania,

4. nieobciążanie jej kosztami postępowania sądowego w ogóle w przypadku oddalenia skargi,

5. zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podała, że przy wydaniu decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego oraz naruszenia przepisów prawa materialnego, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie było lakoniczne, nie wiadomo na jakich dowodach oparł się organ, nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania, w tym z jej osobą, a ustalenia faktyczne zostały dokonane w sposób nierzetelny i odbiegający od rzeczywistego stanu faktycznego. Podała, ze do wypłaty otrzymuje jedynie 1082,08 zł, zasądzonych na nią alimentów jej syn nie chce płacić i nie płaci a organ nie wziął pod uwagę faktycznie ponoszonych przez nią kosztów codziennej egzystencji, takich jak zakup żywności, odzieży, środków czystości oraz kosztów związanych z eksploatacją mieszkania, np. prąd, gaz, woda. Organy pominęły fakt, że nie jest ona w stanie samodzielnie opłacać czynszu i ma z tego tytułu zadłużenie w spółdzielni. Organy naruszyły przepisy art. 7, 77 i 80 kpa ustalając w sposób pobieżny stan faktyczny. Nadto organ odwoławczy nie poinformował Skarżącej o możliwości wypowiedzenia się przed zakończeniem postępowania administracyjnego w zakresie zebranych dowodów, a tym samym uniemożliwił jej czynny udział w postępowaniu administracyjnym, naruszając tym art. 10 kpa. Konsekwencją powyższych naruszeń jest to, iż organ odwoławczy naruszył przepisy prawa materialnego.

Skarżąca wnosiła o nieobciążanie jej kosztami postępowania w ogóle z uwagi na bardzo trudną sytuację majątkową, zdrowotną i osobistą. W skardze uzasadniła również wniosek o przydzielenie jej pełnomocnika z urzędu i dołączyła kopie pism komorników, spółdzielni mieszkaniowej, PGNIG sp.z o.o., zaświadczeń z ZUS.

W odpowiedzi w na odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Organ podał, że mimo zrozumienia trudnej sytuacji w jakiej znalazła się Skarżąca nie może uwzględnić podniesionych okoliczności.

Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2015r. przyznano Skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu.

Pismem z dnia 17.09.2015r. pełnomocnik Skarżącej podał, że zaskarża decyzję w całości, podtrzymuje skargę Skarżącej w całości oraz wyrażone przez nią stanowisko.

Przedmiotowej decyzji zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy,

• naruszenie art. 77 kpa i art. 7 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, a także nie dokonanie analizy aktualnej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej Skarżącej, skutkiem czego zarówno organ pierwszej instancji oraz organ drugiej instancji nie wyjaśnił istoty sprawy,

• naruszenie art. 10 § 1 kpa i art. 81 kpa poprzez niezapewnienie Skarżącej możliwości czynnego udziału w postępowaniu przed organem pierwszej i drugiej instancji, w szczególności nie poinformowanie przez organ pierwszej i drugiej instancji przed wydaniem decyzji o możliwości wypowiedzenia się przez Skarżącą co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,

• naruszenie art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 75 kpa i art. 80 kpa, art. 7 kpa i art. 8 kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie przez organ odwoławczy oraz organ pierwszej instancji całego materiału dowodowego, a tym samym nie uwzględnienie interesu społecznego, a w szczególności interesu Skarżącej, w szczególności zaniechanie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego,

• naruszenie art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 75 kpa i 80 kpa oraz art. 7 i art. 8 kpa poprzez dokonanie przez organ odwoławczy i organ pierwszej instancji, dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy i przyjęcie bezpodstawnie, że zachodzą przesłanki do uznania, iż Skarżąca nie spełnia przesłanek pozwalających na przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz nie ustosunkowanie się przez organ odwoławczy do zaprezentowanych przez Skarżącą argumentów podniesionych w toku postępowania administracyjnego, w szczególności podniesionych w złożonych przez nią odwołaniu,

• naruszenie art. 136 kpa i art. 77 § 1 kpa i art. 76 a § 1 kpa i art. 7 i art. 8 kpa poprzez zaniechanie przez organ odwoławczy oraz organ pierwszej instancji przeprowadzenia postępowania dowodowego z urzędu i zaniechanie wezwania Skarżącej do przedłożenia dokumentów, względnie o zwrócenie się do organów w celu uzyskania dokumentacji obrazującej sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową Skarżącej, w tym zaniechanie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego,

• naruszenie art. 77 kpa i art. 7 kpa poprzez zaniechanie zebrania przez organ administracyjny w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i rozpatrzenia sprawy, a w szczególności poprzez nie podjęcie przez organ administracyjny żadnej czynności w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy – Skarżącej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej, w szczególności zaniechanie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego,

• naruszenie art. 14 § 2 kpa w zw. z art. 72 kpa i art. 67 kpa i art. 68 kpa i art. 69 kpa i art. 70 kpa i art. 71 kpa poprzez brak sporządzenia protokołu z przesłuchania Skarżącej, a jedynie ograniczenie się do przyjęcia od niej oświadczenia na piśmie, jak również nie przeprowadzenie w ogóle wywiadu środowiskowego i utrwalenie go w postaci protokołu,

• naruszenie art. 107 § 3 kpa i art. 77 kpa i art. 80 kpa i art. 11 kpa, w ten sposób, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zostało oparte, zdaniem Skarżącej o udokumentowane fakty, które mają znaczenie w sprawie, lecz o bezpodstawne domniemanie, że sytuacja osobista, rodzinna, dochodowa i majątkowa Skarżącej uzasadnia wydanie decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego, pomimo przedstawienia przez Skarżącą w sposób rzetelny i szczegółowy okoliczności wskazujące na zasadność wydania w stosunku do jej osoby decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

• art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych poprzez zaniechanie przez organ odwoławczy oraz organ pierwszej instancji przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, w celu zobrazowania rzeczywistej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej Skarżącej,

Z uwagi na powyższe wnosił o :

1. uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji w całości oraz w całości poprzedzającej ją decyzji organu I instancji,

ewentualnie:

2. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz w całości poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy w tym zakresie organowi I instancji do ponownego rozpoznania,

3. przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych tytułem wynagrodzenia nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu, w wysokości 150 % stawki minimalnej określonej w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. 2002.163.1348 z póżn.zm), uwzględniając także stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, które to koszty nie zostały pokryte w całości lub w części przez Skarżącą.

W uzasadnieniu podał, że organy nie wyjaśniły istoty sprawy mającej znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Organ miał obowiązek dokonania analizy sytuacji finansowej i osobistej Skarżącej aktualnej na dzień orzekania w sprawie, a następnie skonfrontowanie jej z ponoszonymi przez nią wydatkami oraz wysokością otrzymywanego przez nią rzeczywiście dochodu. Organ nie ustalił czy Skarżąca rzeczywiście otrzymuje alimenty zasądzone od M. P. oraz jakie rzeczywiście posiada ona zadłużenie. Podał, że uzasadnienie decyzji nie zostało oparte o udokumentowane fakty a o bezpodstawne domniemanie, że sytuacja osobista, rodzinna, dochodowa i majątkowa Skarżącej uzasadnia wydanie decyzji odmownej, mimo przedstawienia przez Skarżącą w sposób rzetelny i szczegółowy okoliczności wskazujących na zasadność wydania w stosunku do niej decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego. Uzasadniając wniosek o przyznanie kosztów w podwyższonej stawce pełnomocnik Skarżącej wskazał na obszerność i złożoność materiału dowodowego i złożony charakter sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. 2010r r., poz. 270 z późń.zm., zwanej dalej p.p.s.a.) Stosownie do generalnej reguły z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

W przedmiotowej sprawie przedmiotem kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2014r. odmawiającą przyznania B. P. dodatku mieszkaniowego.

Stan faktyczny nie był sporny. Skarżąca ma 73 lata. Orzeczeniem z dnia [...].01.2010r. Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe z symbolem [...],[...]. Z orzeczenia wynika, że nie wymaga konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie i nie wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Skarżąca mieszka sama, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w lokalu [...] o powierzchni 44,63 m2. Przysługuje jej spółdzielcze prawo do tego lokalu mieszkalnego. Łączna powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 35,92 m2. W mieszkaniu jest centralne ogrzewanie, centralnie ciepła woda i gaz przewodowy. Skarżąca nie porusza się na wózku. Wydatki za mieszkanie w miesiącu sierpniu 2014r. wyniosły 314,06 zł, na które składały się:

- opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej z wyłączeniem ubezpieczeń, podatku od nieruchomości i opłat za wieczyste użytkowanie gruntów w kwocie 156,62 zł,

- opłaty za energię cieplną w kwocie 93,28 zł,

- opłaty za dostarczaną ciepłą wodę w kwocie 27,20 zł,

- opłaty za wodę w kwocie 24,96 zł,

- opłaty za odbiór nieczystości stałych w kwocie 12 zł. Oprócz tego Skarżąca ponosiła również inne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania.

Skarżąca utrzymuje się jedynie z otrzymywanej renty rodzinnej w kwocie brutto 1445,68 zł ( po waloryzacji od 1 .03.2014r.). Świadczenie do wypłaty jest niższe. Potrącana jest bowiem zaliczka na podatek, składka na ubezpieczenie zdrowotne i dokonywane są potrącenia z powodu egzekucji sądowej w kwocie 361,42 zł. Skarżąca po potrąceniach otrzymuje do wypłaty 852,15 zł.

Wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego pierwszorazowo złożyła w 20 sierpnia 2014r. W okresie trzech miesięcy kalendarzowych poprzedzających datę złożenia wniosku (maj, czerwiec, lipiec 2014r.) Skarżąca otrzymała z tytułu renty rodzinnej kwotę 4.337,04 zł brutto, czyli miesięcznie 1445,68 zł brutto.

Skarżąca ma zasądzone alimenty od syna, których nie otrzymuje. Ma zadłużenie w [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, nie jest bowiem w stanie regularnie i w całości opłacać czynszu. Ma również inne zadłużenia, co do których prowadzona jest egzekucja komornicza.

Zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach uregulowana jest w ustawie z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. 2013.966 z późń. zm., zwanej dalej ustawą ). szczegółowy wykaz i wysokość wydatków za zajmowany lokal, stanowiących podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. z 2001.156.1817), zwanej dalej rozporządzeniem.

Organ odwoławczy słusznie wskazał, że decyzje w sprawach dodatków mieszkaniowych nie mają charakteru uznaniowego. Przepisy w/w aktów prawnych w sposób ścisły i szczegółowy wskazują na kryteria, zasady i sposób przyznawania tego świadczenia.

Prawo do dodatku mieszkaniowego uzależnione jest od łącznego spełnienia określonych w przepisach wymogów, a mianowicie, jak zasadnie wskazał organ Wnioskodawca musi:

- posiadać tytuł prawny do zajmowanego lokalu,

- musi ponosić wydatki związane z jego zajmowaniem,

- osiągać niskie dochody,

- zajmowane mieszkanie musi spełniać kryteria metrażowe.

Brak spełnienia jednego z tych wymogów bez dokonywania obliczeń stanowi podstawę do odmowy przyznania prawa do dodatku. Spełnienie tych wymogów nie w każdej jednak sytuacji może uzasadniać przyznanie dodatku. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w art. 3 – 6, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek – wskazane w tym przepisie.

Jeżeli różnica ta stanowi wartość ujemną, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, dodatek nie przysługuje.

Skarżąca spełniła wymogi do starania się o dodatek mieszkaniowy wskazane i zdefiniowane w ustawie. Posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu, ponosi wydatki związane z jego zajmowaniem. Jest osobą wskazaną w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, tj. osobą mającą tytuł prawny do zajmowanego lokalu i ponoszącą wydatki związane z jego zajmowaniem. Jest osobą osiągającą niskie dochody, zgodnie z wymogami ustawy. Jak bowiem wskazuje art. 3 ust. 1 dodatek przysługuje osobom, jeżeli ich średniomiesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięczny poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy w zw. z art. 94 ust. 2 pkt 1 lit a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2009.153.1227 ze zm.) najniższa emerytura w dniu składania przez Skarżącą wniosku ogłoszona w Komunikacie Prezesa ZUS z dnia 18 lutego 2014r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent (M.P. 2014.165) wynosiła 844,45 zł miesięcznie. 175 % tej kwoty to 1477,79 zł. Skarżąca otrzymywała jedynie rentę rodzinną, w wysokości 1445,68 zł, która kwoty tej nie przekraczała. Spełniała więc kryterium dochodowe.

Zajmowane przez nią mieszkanie ma powierzchnię 44,63 m2. Pojęcie użytej w ustawie dopuszczalnej "normatywnej powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego" zdefiniowane jest w art. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie z art. 5 ust. 1 powierzchnia ta nie może przekraczać w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego 35m2 na jedną osobę. U Skarżącej przekracza, ale zgodnie z ust. 5 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30 % albo 50 % pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60 %. U Skarżącej powierzchnia użytkowa lokalu tj. 44,63 m2 nie przekracza 30 % powierzchni normatywnej, tj. 45,50 m2. Spełniła więc warunki w zakresie metrażu mieszkania do składania wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Przy takim ustaleniu organy prawidłowo przystąpiły do obliczenia wysokości dodatku, zgodnie z zasadami wskazanymi w przepisach.

Prawidłowo przyjęły, że dochód Skarżącej stanowi wysokość otrzymywanej przez nią renty brutto. Przepis art.3 ust. 3 ustawy w sposób ścisły wskazuje, ze dochodem są wszystkie przychody, w sposób enumeratywny wymienia odliczenia od tego przychodu oraz przychody, których nie wlicza się do tego dochodu. Skarżąca otrzymuje jedynie rentę, która w wysokości brutto stanowi jej dochód w rozumieniu ustawy. Nie dokonuje się odliczenia ani podatku, ani składki na ubezpieczenie zdrowotne, które ZUS potrąca z renty Skarżącej. Od tego dochodu nie odlicza się wydatków ponoszonych przez daną osobę na tzw. życie, tj. żywność, ubiór, środki, czystości, inne płatności. Nie odlicza się również kwot potrącanych w drodze egzekucji, czy jakichkolwiek zadłużeń. Nie było więc żadnych podstaw, by jako dochód do obliczenia dodatku w rozumieniu ustawy przyjąć, jak wnioskowała Skarżąca, kwoty renty otrzymywanej przez nią "do wypłaty" czy też by uwzględniać jej wydatki na żywność, ubiór, środki czystości, rachunki, czy zadłużenia. Okoliczności związane z ponoszeniem przez Skarżącą wydatków związanych z utrzymaniem siebie, jej zadłużeń, prowadzonych egzekucji nie były zakwestionowane przez organy. Wydatki te nie stanowiły jednak rozważań organów, ponieważ nie miały żadnego wpływu na sposób obliczania dochodu dla obliczenia wysokości dodatku. Nie miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym nie były też przedmiotem ustaleń Sądu. Kwestia nieotrzymywanych alimentów od syna Skarżącej również nie była zakwestionowana przez organy. Zasądzone a nie egzekwowane alimenty nie zostały przez organy wliczone do dochodu Skarżącej.

Organy prawidłowo więc przyjęły, że średni miesięczny dochód Skarżącej w okresie 3 miesięcy poprzedzających 20.08.2014r., czyli datę złożenia wniosku, wynosi 1445,68 zł. Z uwagi na fakt, że dochód ten jest wyższy niż 150 % najniższej emerytury w gospodarstwie domowym, wynoszącej 1226,67 zł a niższy niż 175 % tej kwoty, tj. 1477,79 zł organy prawidłowo przyjęły dla celów obliczenia dodatku, zgodnie z ust. 2 art. 6 ustawy, że wydatki ponoszone przez osobę otrzymującą dodatek wynoszą 20 % dochodów jednoosobowego gospodarstwa domowego Skarżącej, tj. kwotę 289,14 zł. Dla celów obliczenia wysokości dodatku kwota ta, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy odjęta być musiała od kwoty wydatków, o których mowa w ust. 3 – 6 przypadających na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego. Zgodnie z ust. 3 art. 6 ustawy wydatkami są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Zgodnie z ust. 4 art. 6 ustawy wydatkami tymi są: czynsz, opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej, zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną, odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, inne opłaty za używanie lokalu mieszkalnego. W ust. 4 a art. 6 ustawy wyraźnie wskazano, że nie stanowią wydatków, o których mowa w ust. 4 wydatki poniesione z tytułu: ubezpieczeń, podatku od nieruchomości, opłat za użytkowanie wieczyste gruntów, opłat za gaz przewodowy, energię elektryczną, dostarczane do lokalu mieszkalnego na cele bytowe. W § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wyraźnie wskazano zamknięty katalog rodzajów wydatków stanowiących podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego członków spółdzielni mieszkaniowych, którym przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego. Zaliczono do nich: opłaty za energię cieplną, wodę odbiór nieczystości stałych i płynnych oraz opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej, z wyłączeniem ubezpieczeń, podatku od nieruchomości i opłat za wieczyste użytkowanie gruntów. Nie było więc podstaw do wliczania do tych wydatków ponoszonych przez Skarżącą innych wydatków za korzystanie z mieszkania, takich jak energia elektryczna czy gaz. W niniejszej sprawie, zgodnie z w/w przepisami, w oparciu o dołączone przez Skarżącą do wniosku zaświadczenie z [...] Spółdzielni Mieszkaniowej z 18.08.2014r. wydatki te wyniosły 314,06 zł, jak prawidłowo przyjął organ odwoławczy.

Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy wydatki na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu mieszkalnego oblicza się dzieląc wydatki za ten lokal (314,06 zł) przez jego powierzchnię (44,63 m2) i mnożąc przez normatywną powierzchnię, o której mowa w ust. 1 art. 5 ustawy, tj. 35m2. Po dokonaniu tego działania matematycznego organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że wydatki te wynoszą 246,29 zł. Wysokość dodatku, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy to kwota wynikająca z odjęcia od kwoty wydatków przypadających na normatywną powierzchnie lokalu tj. 246,29 zł kwoty wydatków poniesionych tj 289,14 zł. Z uwagi na fakt, że po odjęciu kwoty wyższej (289,14) od kwoty niższej (246,29 zł) wynik jest ujemny, żadna kwota z tytułu dodatku mieszkaniowego nie przysługuje, a tym samym uzasadnione było wydanie w niniejszej sprawie decyzji odmownej. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy ustawodawca przewidział możliwość powiększenia normatywnej powierzchni lokalu o 15 m2, co wpłynęłoby na wynik odejmowania, ale możliwość ta nie ma zastosowania do Skarżącej. Dotyczy ona bowiem jedynie osób, które poruszają się na wózku lub takich, których niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Skarżąca nie porusza się wózku. Nie spełnia też wymogów do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju (co wynika z załączonego przez nią orzeczenia o stopniu niepełnosprawności), nadto lokal zajmuje sama i trudno, w takiej sytuacji określić, że wymaga oddzielnego od siebie samej pokoju.

Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że decyzja wydana przez organy była prawidłowa. Uzasadnienie decyzji organu II instancji nie jest lakoniczne, jak zarzucała Skarżąca, nie narusza tez wymogów art. 107 § 3 kpa. Organ prawidłowo wskazał wszystkie niezbędne warunki jakie winna spełnić osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia, dokonał analizy danych istotnych dla sprawy, wynikających z dokumentów złożonych przez Skarżącą , prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i procesowego, wyjaśnił sposób wyliczenia wysokości dodatku, poprawił niedokładność organu I instancji w zakresie przyjętej kwoty wydatków. Zarzuty dotyczące naruszenia przez organy przepisów prawa procesowego, w tym art.. 7, 8, 11, 77, 75, 80 kpa i innych były bezzasadne. Organy prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy w zakresie niezbędnym do rozpoznania wniosku, wyjaśniły wszystkie niezbędne dla istoty sprawy okoliczności, nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów, odniosły się do dokumentów składanych przez Skarżącą. Powyżej Sąd wskazał, że brak odniesienia się do ponoszonych przez Skarżącą kosztów utrzymania czy jej zadłużenia nie miało żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy wyraźnie wskazał w uzasadnieniu decyzji, że okoliczności tych nie bierze się pod uwagę przy obliczaniu wysokości dodatku mieszkaniowego, tym samym nie było podstaw, by dokonywał jakichkolwiek szczegółowych ustaleń w tym zakresie. Bezzasadny był również zarzut, że organ nie ustalił czy rzeczywiście Skarżąca otrzymuje alimenty od syna. Skoro Skarżąca wskazywała, że alimentów nie otrzymuje a organ zasądzonych a nie wyegzekwowanych alimentów nie wliczył do dochodu Skarżącej, to w całości wniosek Skarżącej w tym zakresie uwzględnił i jej zarzut pominięcia tej okoliczności nie był zasadny. Okoliczności związane z niepełnosprawnością Skarżącej czy jej wiekiem również nie były pominięte przez organ. W zakresie istotnym dla sprawy organ rozważał czy Skarżąca z uwagi na niepełnosprawność spełnia przesłanki do zwiększenia normatywnej powierzchni lokalu. Sam podeszły wiek nie jest przesłanka do przyznania przedmiotowego świadczenia.

Skarżąca zarzucała organowi brak wysłuchania jej i brak przeprowadzenia wywiadu środowiskowego co skutkować miało brakiem prawidłowej analizy jej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej. Formułując ten zarzut nie wskazała jednak w jaki sposób jej wysłuchanie czy przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania wpłynąć miało na inne przyjęcie elementów składających się na obliczenie wysokości dodatku mieszkaniowego, w tym wysokości jej renty brutto, wynikającej z decyzji ZUS, wysokości wydatków na lokal, wynikających z przedłożonego przez nią do wniosku zaświadczenia ze spółdzielni mieszkaniowej, orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności dołączonego do odwołania, danych dotyczących powierzchni zajmowanego przez nią lokalu, tytułu prawnego, ilości zamieszkałych w mieszkaniu osób. Dokumenty zgromadzone przez organ były wystarczające do rozpoznania sprawy i zostały w pełni uwzględnione. Ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie nakłada na organy obowiązku zbierania danych niezbędnych do wyjaśnienia sprawy w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Wskazany przez Skarżącą art. 7 ust. 3 ustawy wskazuje na możliwość przeprowadzenia takiego wywiadu i wydania w oparciu o niego decyzji odmownej, w sytuacji gdy wnioskodawca składa oświadczenia i dokumenty budzące wątpliwości co do ich prawdziwości. W niniejszej sprawie sytuacja taka miejsca nie miała. Organ nie kwestionował oświadczeń i wniosków Skarżącej oraz informacji zawartych w składanych przez nią dokumentów. Nie było więc celowe i zasadne wymaganie, by organ weryfikował dane podane przez Skarżącą w składanych przez nią dokumentach, ani by przeprowadzał dodatkowe dowody na okoliczności w pełni wyjaśnione. Zarzut dotyczący braku przeprowadzenia tych dodatkowych dowodów, w tym również w zakresie dokumentów dotyczących braku otrzymywania alimentów od syna, czy zadłużeń Skarżącej, był bezzasadny. Nieuzasadniony był również zarzut naruszenia art. 7 ust. 3 ustawy, który, jak wyżej wskazano nie znajdował zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Organ odwoławczy przed wydaniem decyzji nie wskazał wprost na treść art. 10 kpa. W kierowanym do Skarżącej postanowieniu z dnia 17.11.2014r. poinformował ją jednak o możliwości przeglądania sprawy oraz składania na piśmie wniosków i uwag, czym wypełnił treść tego przepisu. Nadmienić należy, że organ odwoławczy nie przeprowadzał żadnych dodatkowych dowodów i nie dysponował innymi dokumentami, poza tymi, które przedłożyła Skarżąca do odwołania i które znajdowały się w aktach organu I instancji. Skarżąca nie wskazała na żadne istotne dla sprawy okoliczności, które zostały pomięte przez organ a mogły mieć wpływ na wynik postępowania, nie wskazała również na naruszenia procedury, który w istotny sposób wpłynęły na wynika sprawy.

Sumując, Sąd uznał skargę za bezzasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art., 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Do kosztów zaliczono jedynie koszty zastępstwa procesowego Skarżącej, gdyż innych wydatków nie poniosła ani tez nie udokumentowała. Skarga była wolna od wpisu (art. 239 § 1 pkt 1 h p.p.s.a. w zw. z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). O wysokości wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz.U.2013.461), biorąc pod uwagę nakład pracy pełnomocnika, który aktywnie uczestniczył w postępowaniu, złożył obszerne pismo procesowe, stawił się na rozprawę.