Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 296/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 § 1, art. 80 § 1 - § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 maja 2023 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 16 marca 2022 r. nr 0601-IEE.711.19.2022.7 w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne - oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Lu 296/22

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 marca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, po rozpatrzeniu zażalenia J. B. (strony, skarżącego, zobowiązanego) na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z 21 grudnia 2021 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A., dokonaną zawiadomieniami z 4 listopada 2021 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie, działając jako organ egzekucyjny, prowadzi wobec skarżącego administracyjne postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie - tytułów wykonawczych z 4 listopada 2021 r. o numerach: [...], którymi objęto zaległość w płatności składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za wrzesień 2021 r. wraz z odsetkami za zwłokę. W celu wyegzekwowania należności pieniężnych objętych powyższymi tytułami egzekucyjnymi organ egzekucyjny zawiadomieniami o zajęciu z 4 listopada 2021 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. Pismami z 4 listopada 2021 r. i 9 grudnia 2021 r. bank poinformował o zbiegu egzekucji z egzekucją prowadzoną przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie wskazując, że środki przekazywane będą temu organowi egzekucyjnemu. Z uwagi na powyższe, w dniu 15 grudnia 2021 r. Dyrektor Oddziału ZUS przekazał Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie dokumenty celem łącznego prowadzenia egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego. Odpisy przedmiotowych zawiadomień o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu za pośrednictwem poczty w dniu 22 listopada 2021 r. na adres wskazany przez wierzyciela w tytule wykonawczym.

W dniu 1 grudnia 2021 r. (data nadania - 29 listopada 2021 r.) do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo strony zakwalifikowane między innymi jako skarga na czynności egzekucyjne zajęcia rachunku bankowego w [...] S.A.

Dyrektor Oddziału ZUS w Lublinie postanowieniem z 21 grudnia 2021 r. oddalił skargę na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego. W treści zażalenia na to postanowienie wskazano, że organy uporczywie pomijają fakt, że dnia 3 stycznia 2017 r. i w okresie późniejszym składane były wnioski o wyłączenie dyrektora ZUS Oddział w Lublinie P. W., które nie tylko nie zostały rozpoznane. Wadliwie rozpoznane są nadto wnioski o wyłączenie D. M., który wydał zaskarżone postanowienie. Tytuły wykonawcze i zaskarżone postanowienie nie mają podstaw prawnych. Nie można twierdzić, że ZUS Oddział w Lublinie jest wierzycielem, wierzycielem mógłby być co najwyżej ZUS z siedzibą w Warszawie.

Zdaniem organu odwoławczego, regulacje dotyczące skargi odnoszą się bezpośrednio do nieprawidłowości w zakresie postępowania egzekucyjnego - dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy - art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej - art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Zdaniem organu, skarżący nie wskazał konkretnych argumentów dotyczących dokonanej czynności zajęcia rachunku, zakwestionował zaś zasadność wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego; wystawienie tytułów wykonawczych z naruszeniem prawa z uwagi na brak deklaracji rozliczeniowych sporządzonych przez płatnika składek, świadczące o bezpodstawności egzekucji; brak pełnomocnictwa do wystawienia tytułów wykonawczych, skierowanie ich do nieuprawnionego podmiotu prawa oraz niedopełnienie obowiązku doręczenia tytułów wykonawczych. Kwestie te nie podlegają rozpoznaniu w trybie art. 54 u.p.e.a. Były one jednocześnie przedmiotem złożonego przez skarżącego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, rozpatrzonego odrębnym postanowieniem Dyrektora Oddziału ZUS w Lublinie z 21 grudnia 2021 r.

W przedmiotowej sprawie - zgodnie z art. 7 u.p.e.a - organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a) powołanej ustawy, tj. egzekucję z wierzytelności z rachunku bankowego. Czynność dokonana została w oparciu o zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A., zawiadomieniami z 4 listopada 2021 r. nr [...] i [...] Podstawę dokonania zajęcia stanowiły tytuły wykonawcze wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie o numerach: [...] i [...] Odpisy przedmiotowych zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych doręczono pełnomocnikowi skarżacego w dniu 22 listopada 2021 r. za pośrednictwem poczty, pod adresem wskazanym przez wierzyciela w tytułach. Ich odbiór pokwitowała żona - B. B., ustanowiona pełnomocnikiem skarżącego.

W ocenie organu, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zostało dokonane zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. poprzez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. W myśl art. 81 § 1 i 1a ustawy, zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank, niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny wskazał w zawiadomieniu o zajęciu numery tych rachunków. Zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany. Czynność przeprowadzona została zgodnie z uregulowaniami zawartymi w art. 80 - 87 u.p.e.a.

Zawiadomienia o zajęciu z 4 listopada 2021 r. zawierają oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego, oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności, określenie stosowanego środka egzekucyjnego, numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, kwotę należności, okres, za który należność, została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia, kwotę kosztów egzekucyjnych, wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia, datę wystawienia zajęcia, jego numer, informację o podpisie zgodnie z art. 26e § 1 u.p.e.a. Zastosowany w toku egzekucji wzór zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego odpowiada załącznikowi nr 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2021 r r., poz. 26).

Jak oceniono, zastosowany środek egzekucyjny nie nosi znamion zbyt uciążliwego. Organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w ustawie, a uprawnienie do jego zastosowania wynika z 19 § 4 u.p.e.a., który daje dyrektorowi oddziału ZUS jako organowi egzekucyjnemu, prawo do stosowania egzekucji z rachunków bankowych. Ocena tego, czy w danych okolicznościach uciążliwość zastosowanego środka wykracza poza określone ramy musi uwzględniać brzmienie art. 7 § 2 u.p.e.a., który statuuje dwie zasady: zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Zastosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego będzie mogło mieć miejsce jedynie wówczas, gdy w ogóle istnieje wybór w tym zakresie. Wybór środka każdorazowo powinien uwzględniać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela.

Zdaniem organu, w niniejszej sprawie nie wystąpiła możliwość wyboru najmniej dolegliwego środka egzekucyjnego. Zajęty w [...] rachunek bankowy jest jedynym środkiem egzekucyjnym, który ustalił organ egzekucyjny i z którego mógł zostać zaspokojony wierzyciel. Skarżący nie wskazał żadnego innego środka, który byłby mniej dolegliwy, a równocześnie skuteczny w toku egzekucji.

W skardze na powyższe postanowienie J. B. wniósł o jego uchylenie wraz z poprzedzającym go postanowieniem Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie.

W uzasadnieniu skargi wskazano powtórzono zarzuty zażalenia i wskazano, że nie było podstaw prawnych do wystawiania tytułów wykonawczych przez ZUS Oddział w Lublinie. Organ rentowy nie miał prawa do wystawiania deklaracji z urzędu. Podstawa prawna do sporządzania za przedsiębiorców deklaracji rozliczeniowych została wykreślona z ustawy, obecnie zaś jest wprowadzony wymóg ewidencjonowania podstawy wymiaru składki na kontach ubezpieczonych na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych albo prawomocnych decyzji (art. 48d ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

W rozstrzygnięciu brakuje także prawidłowego oznaczenia strony – nie wiadomo czy chodzi o J. B. jako osobę fizyczną, czy o jego firmę, płatnika składki. Brakuje też wskazania wierzyciela i oceny, czy ZUS Oddział w Lublinie miał zdolność prawną i ewentualnie z jakiego konkretnego przepisu ona wynika.

Pominięto nadto podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania, z powodu nierozpoznania wniosków o wyłączenie pracowników organu. Zaskarżone postanowienie, zdaniem skarżącego, nie jest podpisane. Na pieczątce z danymi urzędniczki jest parafka, która na pewno nie jest podpisem (powinien on być czytelny).

Skarżący podkreślił, że Prezes KRUS nie wznowił postępowania administracyjnego od decyzji ostatecznej z 17 października 1997 r., na podstawie której podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, a ZUS Oddział w Lublinie w sprawach działa jako drugi organ rentowy, co jest niedopuszczalne z punktu widzenia prawa.

W skardze zawarto wniosek o dołączenie akt ubezpieczonego na okoliczność braku podstaw do wszczęcia egzekucji i nieistnienia deklaracji płatnika.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 11 kwietnia 2023 r. sprawa skierowana została do rozpoznania, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest legalność dokonanej przez organ czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego, a w konsekwencji zasadność oddalenia jego skargi na tę czynność. Należy podkreślić, że skarżący złożył pismo, które sam zakwalifikował jako skarga na czynność egzekucyjną i tak też zostało ono rozpoznane przez organ, który – zważając na dodatkowo przedstawioną w piśmie tym argumentację – nadał mu równolegle bieg jako wnioskowi o umorzenie postępowania egzekucyjnego (w tej kwestii wydano odrębne postanowienie). Sposób zakwalifikowania podania strony nie jest przedmiotem sporu, zaś w ocenie Sądu organ zasadnie uznał, że obejmuje ono zarówno okoliczności przemawiające za potraktowaniem go jako skargi (zgodnie z intencją strony), jak i te, które wskazują na cel pisma – doprowadzenie do umorzenia trwającego postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej i niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Należy też mieć na uwadze fakt, że zarówno w tytułach wykonawczych, jak i w zawiadomieniach o zajęciu skarżący (jego pełnomocnik) został prawidłowo pouczony o przysługujących mu środkach zaskarżenia i o podstawach tych środków.

Podstawę prawną postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.), w brzmieniu obowiązującym po 30 lipca 2020 r. (ustawa zmieniająca - Dz.U. z 2019, poz. 2070), a w szczególności jej art. 54 § 1, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Przepisy te stanowią o wyłącznych podstawach skargi, która powinna określać zaskarżoną czynność, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). Czynność egzekucyjna to, jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w u.p.e.a. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienie, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu powszechnego. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego – w stosunku do wskazanych wyżej – środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku, skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego, czego w niniejszej sprawie w istocie domaga się skarżący.

Zatem, skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, czy też nieistnienia obowiązku), ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13). Dlatego też skarżący w niniejszej sprawie nie może skutecznie podnosić tych zarzutów, które są nakierowane na podważenie zasadności wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 749/13). Zatem – jak już powiedziano - w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej, co zasadnie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu. Powyższe w żadnym razie nie oznacza, jak podnosi skarżący, że został on pozbawiony realnej ochrony prawnej. Istnieją bowiem właściwe dla podniesienia opisanych zarzutów środki oraz wnioski w postępowaniu egzekucyjnym (skarżący skorzystał zresztą równolegle z jednego z nich, bowiem złożył do organu wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego). Zasada niekonkurencyjności środków w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Nie można też ich stosować zamiennie. Każdy z nich dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyroki NSA: z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2972/17; z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13).

Przechodząc do oceny zasadności skargi wskazać trzeba, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (o czym mowa w art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego lub też zastosowaniu określonego wprawdzie w ustawie środka, ale zastrzeżonego do egzekucji innego rodzaju obowiązków, albo zastosowaniu go w sposób naruszający ustawę.

Jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W art. 1a pkt 12 lit a) u.p.e.a ustawodawca wskazał środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych. W rozpoznawanej sprawie, organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie egzekucyjnej, tj. w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 4 u.p.e.a. - egzekucję z rachunków bankowych.

Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie: 1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego; 3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji. Jak stanowi art. 80 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również środki pieniężne: 1) których nie było na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia; 2) które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia. Art. 80 § 2a u.p.e.a. stanowi, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nie obejmuje kwot pochodzących ze: 1) świadczeń alimentacyjnych, świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, świadczeń rodzinnych, dodatków rodzinnych, pielęgnacyjnych, porodowych, dla sierot zupełnych, zasiłków dla opiekunów, świadczeń z pomocy społecznej, świadczeń integracyjnych, świadczeń wychowawczych, jednorazowych świadczeń, o których mowa w art. 10 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem", świadczenia dobry start, rodzinnego kapitału opiekuńczego, o którym mowa w ustawie z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym, dofinansowania obniżenia opłaty rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna, o którym mowa w art. 64c ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, dodatku osłonowego, o którym mowa w ustawie z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym, oraz dodatku węglowego, o którym mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym; 2) świadczeń, dodatków i innych kwot, o których mowa w art. 31 ust. 1, art. 80 ust. 1 i 1a, art. 81, art. 83 ust. 1 i 4, art. 84 pkt 2 i 3 i art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, oraz środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, o których mowa w art. 83 ust. 2 i art. 84 pkt 1 tej ustawy, w części przysługującej na umieszczone w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka dzieci i osoby, które osiągnęły pełnoletność, przebywając w pieczy zastępczej. Według art. 80 § 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Z akt sprawy wynika, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny w dniu 26 października 2021 r. doręczył skarżącemu upomnienia (zostały one doręczone na adres zamieszkania i odebrane przez żonę skarżącego B. B.). Następnie, w dniu 4 listopada 2021 r., przesłał elektronicznie do [...] S.A. [...] jako do dłużnika zajętej wierzytelności, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z prowadzonego przez ten bank na rzecz skarżącego (zobowiązanego) rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej, o której mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe lub innych należności pieniężnych, do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wezwał bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Ponadto organ wezwał bank, aby niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu, zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego, oraz by po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji. Zawiadomienie zawierało pouczenia dla banku i zobowiązanego. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułów wykonawczych zostało skutecznie doręczone skarżącemu na adres zamieszkania w dniu 22 listopada 2021r. (k. 16 akt administracyjnych; przesyłka skwitowana przez B. B.).

W wykonaniu pouczeń, dłużnik zajętej wierzytelności w pismach z dnia 4 listopada 2021 r. zawiadomił organ o przeszkodzie w realizacji zajęcia w postaci zbiegu egzekucji. Podobnej treści pismo dotyczyło rachunku prowadzonego przez [...] dla Agencji Ubezpieczeniowej [...] J. B. (pismo z dnia 9 grudnia 2021 r. - k 17 akt administracyjnych). W związku z tym Dyrektor ZUS Oddział w Lublinie przesłał odpisy tytułów wykonawczych oraz odpisy zajęć do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie celem łącznego prowadzenia postępowania.

Organ egzekucyjny dopełnił zatem wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zawiadomienie zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 pkt 1-8 u.p.e.a. oraz § 2a pkt 1-2 tej ustawy. Zgodnie z treścią art. 67 § 2, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera: 1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; 2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; 3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego; 4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego – również wskazanie jego rodzaju; 5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; 6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych: a) opłaty manipulacyjnej, b) opłaty za czynności egzekucyjne, c) wydatków egzekucyjnych, d) opłaty egzekucyjnej; e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2; 7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; 8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; 9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. Zgodnie z art. 67 § 2a u.p.e.a., jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego lub z użyciem środków komunikacji elektronicznej, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie: 1) w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego raz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego; 2) zawiadomienie o zajęciu zawiera PESEL, NIP lub REGON zobowiązanego albo jego numer w KRS, albo numer w innym rejestrze lub ewidencji, o ile są znane organowi.

Skierowane do dłużnika zajętej wierzytelności zawiadomienia zawierają wszystkie wymagane i wskazane powyżej elementy. Wskazano w nim zarówno PESEL, jak i NIP skarżącego, co oznacza wprost, że został on potraktowany jako przedsiębiorca. W zawiadomieniach wskazano też organ egzekucyjny (Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) i wierzyciela (Zakład Ubezpieczeń Społecznych). Wbrew stanowisku skarżącego, organ odniósł się do każdego z jego zarzutów, w tym uzasadnił podstawę występowania Dyrektora Oddziału ZUS w Lublinie w charakterze organu egzekucyjnego (art. 19 § 4 u.p.e.a. w zw. z pkt 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne z dnia 2 września 2016 r., Dz.U. z 2016 r., poz. 1411). Skarżący zamieszkuje na terenie Gminy G., a zatem miejscowo właściwym do prowadzenia wobec niego egzekucji był Dyrektor Oddziału ZUS w Lublinie. Ponadto, skierowane do dłużnika zajętej wierzytelności i do skarżącego zawiadomienia sporządzone zostały według wzoru określonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, co jednak możliwe jest w przypadku możliwości dokonania wyboru w tym zakresie. Z przepisu tego wynikają dwie zasady, tj. zasada celowości (stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania zobowiązania) oraz zasada stosowania najłagodniejszego środka z wielu dostępnych organowi. Specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia przy tym, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego zawsze będzie dla zobowiązanego swego rodzaju dolegliwością. O uciążliwości środka egzekucyjnego nie może jednak świadczyć subiektywne przekonanie strony. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe (choć w tym względzie pewne wskazania wykształciła judykatura). W toku danego postępowania egzekucyjnego organ to postępowanie prowadzący powinien zatem w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. Natomiast wykazanie przez zobowiązanego uciążliwości wymaga nie tylko wskazania, na czym uciążliwość polega, ale wymaga zidentyfikowania innego prawa majątkowego, do którego mogłyby zostać skierowane czynności egzekucyjne organu, co ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie (i co też zasadnie podkreślił organ).

W ocenie Sądu, organ słusznie stwierdził, że środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie był dla skarżącego zbyt uciążliwy. Nade wszystko, skarżący nie wskazał żadnego innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję, ograniczając się do negowania skuteczności czynności zajęcia i bezpodstawności wystawionych tytułów wykonawczych.

Pozostałe zarzuty podniesione w skardze wykraczają poza zakres możliwej kontroli, jakiej dokonują w trybie skargi na czynność egzekucyjną organy i sąd administracyjny. W kontekście podniesionego w skardze zarzutu braku lub wadliwego - w ocenie skarżącego - rozstrzygnięcia o jego wniosku o wyłączenie pracownika organu, to jak wynika z akt sprawy organ wielokrotnie o takich wnioskach orzekał. Skarżący nie wykazał natomiast w sprawie, iżby zaistniała podstawa takiego wyłączenia z art. 24 § 1 lub 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a tym samym podstawa wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i uchylenia z tego względu zaskarżonego postanowienia.

Nie sposób też zgodzić się ze stwierdzeniem, że zaskarżone postanowienie nie zostało właściwie podpisane. Pod jego treścią znajduje się co prawda nieczytelny podpis pracownika organu upoważnionego do wydania postanowienia, ale szczegółowe dane w zakresie imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego autora wynikają z treści pieczęci.

W konsekwencji Sąd uznał zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego za zgodne z prawem.

Oceny tej nie zmienia fakt, że postanowienia organów obu instancji zostały doręczone na adres skrzynki pocztowej (choć takiego sposobu doręczenia nie przewidują przepisy k.p.a.). Po pierwsze, adres ten wskazał pełnomocnik skarżącego jako adres do korespondencji z organem (k. 25 akt administracyjnych), a po drugie – co zresztą najważniejsze – pełnomocnik skarżącego każdorazowo samodzielnie odbierała korespondencję, kwitując zwrotne poświadczenia odbioru ze wskazaną w nich datą odbioru. Funkcja gwarancyjna doręczenia została więc w pełni zrealizowana – przesyłki pochodzące od organu zostały przekazane do rąk umocowanego pełnomocnika skarżącego.

Odnosząc się do wniosku dowodowego zawartego w skardze wyjaśnić należy, że w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zakres postępowania dowodowego jest wyznaczony przez funkcję sądowej kontroli administracji, jaką jest ocena legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza to, że sąd administracyjny może w toku uzupełniającego postępowania dowodowego dokonywać wyłącznie tych ustaleń, które mają wpływ na ocenę legalności aktu czy czynności. Jak wynika z treści skargi, wniosek dowodowy z akt ubezpieczonego prowadzonych przez ZUS miał na celu zakwestionowanie prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych i wszczęcia egzekucji. W tym stanie rzeczy, mając na względzie wyżej przedstawiane rozważania, Sąd stwierdził, że okoliczności, na które miałby być przeprowadzony wnioskowany dowód, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Podnoszone przez skarżącego kwestie nie stanowią bowiem przedmiotu badania w ramach skargi na czynność egzekucyjną. Tym samym przeprowadzenie zgłoszonego dowodu na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. było niedopuszczalne.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.