Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 644/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Protokolant Asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 27 listopada 2009 r. przy udziale --- sprawy ze skargi R.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oraz dodatkowej opłaty i kosztów upomnienia za poszczególne miesiące w okresie od 2001 do 2005 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, podjętą na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] odmawiającą R. K. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy.

W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS, przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania, podał, że w dniu 15 grudnia 2008 r. skarżący złożył wniosek o umorzenie nieopłaconych składek, w którym podniósł, że w związku z prowadzoną z jego wynagrodzenia egzekucją, nie posiada środków na utrzymanie, a zaistniała sytuacja spowodowała pogorszenie jego stanu zdrowia. Do wniosku dołączył zaświadczenie komornika sądowego z dnia 29 grudnia 2007 r. o dokonanych wpłatach; zaświadczenie z dnia 8 października 2007 r. dotyczące wyegzekwowanych kwot; pismo "A" Polska Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie S.A. z dnia 4 września 2008 r. zawierające wykaz prowizji podlegających zajęciu komorniczemu; informację z dnia 16 kwietnia 2003 r. o zajęciu wierzytelności i prawa; nakaz zapłaty Sądu Rejonowego dla Ł.-W. z dnia 24 lipca 2003 r.; zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z dnia 13 listopada 2008 r. o zajęciu prawa majątkowego z rachunku bankowego.

Dalej wskazał, iż pismem z dnia 13 stycznia 2009 r. i pismem z dnia 16 lutego 2009 r. organ emerytalno-rentowy poinformował wnioskodawcę, że stwierdził błędy w dokumentach rozliczeniowych i zobowiązał R. K. do złożenia korekt deklaracji rozliczeniowych za szereg miesięcy 1999 r., 2000 r. i 2001 r. oraz do wyjaśnienia okresu prowadzenia działalności od sierpnia 2005 r., o dostarczenie dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności, zaś wnioskodawca w dniu 29 stycznia 2009 r. dostarczył duplikat świadectwa pracy, obejmujący okres zatrudnienia od 1 września 1988 r. do 15 maja 1989 r. w "B" w Ł. oraz listy płac (2 szt), a następnie przedłożył upoważnienie z dnia 23 lutego 2009 r. dla matki do reprezentowania go w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych; oświadczenie z dnia 23 lutego 2009 r. o nie korzystaniu z pomocy publicznej; pismo Sądu Rejonowego dla Ł.-W.; oświadczenie z dnia 31 października 2008 r. o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania; informację z dnia 16 kwietnia 2003 r. o zajęciu wierzytelności i prawa; zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2007 r. - PIT-36L; informację o wysokości osiągniętego dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w 2007r. - PIT/B; rozliczenie dochodu za 2007 r.; zaświadczenie o nadaniu numeru REGON; zaświadczenie z dnia 9 stycznia 2006 r. o zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

Następnie wskazał, iż rozpoznając wniosek strony o umorzenie zaległości Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] r. wydał decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, zaś R. K. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzję tą uznał za krzywdzącą. Strona, jak podniósł organ, wywodziła, iż złożyła wszystkie żądane przez ZUS dokumenty i w jej opinii wykazała, iż nie jest w stanie uregulować zadłużenia, ze względu na stan zdrowia nie może bowiem wznowić działalności gospodarczej i utrzymuje się z emerytury matki, zaś osiągane przez rodzinę dochody są niewystarczające na wykup leków. Poinformował też, jak podniósł organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w związku ze złożeniem wniosku o rentę, orzeczeniem z dnia 16 kwietnia 2009 r. został uznany za zdolnego do pracy, zaś opłacanie należności z tytułu składek przy braku jakichkolwiek dochodów pozbawia wnioskodawcę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Strona podnosiła też, że ewentualny wpis hipoteki przymusowej dokonany na rzecz Zakładu nie daje żadnej gwarancji odzyskania należności z uwagi na lawinowo rosnące zadłużenie z tytułu poręczenia prywatnej pożyczki (ok. 300.000 zł) oraz zwiększające się zadłużenie wobec spółdzielni mieszkaniowej i planowany kolejny wniosek o eksmisję. Wskazała nadto, że komornik sądowy dokonał zajęcia dochodów na rzecz M. C. z tytułu poręczenia pożyczki zaciągniętej przez matkę, a podnoszone we wniosku okoliczności potwierdzają szereg załączonych do tego wniosku dokumentów dotyczących jej stanu zdrowia, w tym zaświadczeń lekarskich, kart informacyjnych dotyczących leczenia szpitalnego

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając jako organ odwoławczy, po analizie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz dokumentów w sprawie i materiałów dowodowych zebranych w postępowaniu uznał, że nie ma konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, jak i również podstaw do zmiany decyzji. Wyjaśnił, że słuszny interes społeczny oraz konieczność zabezpieczenia wypłat świadczeń dokonywanych przez ZUS stanowi przesłankę odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Umorzenie należności jest bowiem, jak wywodził organ, instytucją o charakterze wyjątkowym i tylko w przypadku wystąpienia szczególnych okoliczności możliwe jest podjęcie decyzji o umorzeniu, a ciężar wykazania tych okoliczności należy do osoby zobowiązanej. Organ, przywołując przepisy art. 28 ust. 3 oraz art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, podkreślił, że Zakład może, ale nie musi umorzyć zaległości. Zgodnie bowiem z tymi przepisami należności z tytułu składek mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w wyjątkowych przypadkach, gdy osoba zobowiązana wykaże, że nie ma żadnej możliwości wywiązać się ze zobowiązań wobec ZUS, np. legitymuje się orzeczeniem o trwałej całkowitej niezdolności do pracy i nie otrzymuje żadnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

Organ uznał, że w niniejszej sprawie tego rodzaju okoliczności nie mają miejsca. Z akt sprawy wynika bowiem, jak podnosił organ, iż wnioskodawca złożył sprzeciw od orzeczenia nieprzyznającego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, nie zlikwidował też działalności gospodarczej. Dalej stwierdził, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. w dniu 21 listopada 2008 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego, a w związku z tym, że postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności należności. To zaś, zdaniem Prezesa ZUS oznacza, że nie ma podstaw do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności także, w ocenie organu, nie stanowią podstawy umorzenia zaległości w oparciu o art. 28 ust. 3a powołanej ustawy, i rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., przy umarzaniu zaległości pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy bowiem brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym okresie czasu nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (wyżywienie, utrzymanie mieszkania, ubranie itp.), czy trudności płatnicze mają charakter okresowy, czy stały. Spłata należności składkowych nie oznacza natomiast, że musi to być wyłącznie jednorazowa zapłata całej należności. Dłużnik w uzgodnieniu z wierzycielem może spłacić zaległości w ratach. Skarżący może zatem zwrócić się z wnioskiem o rozłożenie należności na raty.

Następnie organ podniósł, że jeżeli w czasie prowadzenia działalności wnioskodawca nie posiadał wystarczających środków na opłacanie należnych składek, to jest zobowiązany do ich uregulowania nawet w przypadku jej zakończenia. Zgodnie z zasadami racjonalnego prowadzenia działalności gospodarczej rozpoczęcie wszelkich działań powinno być poprzedzone planem finansowym opartym na wnikliwej analizie rynku w danej branży oraz możliwościach finansowych osoby podejmującej działalność.

Przedstawione we wniosku argumenty, tj. problemy zdrowotne, czego potwierdzeniem są załączone zaświadczenia o stanie zdrowia z lat 1999, 2000, 2003, 2005, 2007 i 2008 r. nie stanowią, zdaniem Prezesa ZUS podstawy umorzenia powstałych zaległości. Nie zachodzi bowiem przesłanka przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny uniemożliwiająca jednoczesne uzyskiwanie dochodu niezbędnego do spłaty zadłużenia. Podniósł też, iż w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy ZUS będzie mógł z tego świadczenia dochodzić należności. Organ zauważył też, że wnioskodawca mimo złego stanu zdrowia nie dokonał likwidacji działalności, po jej ewentualnym wznowieniu będzie mógł zatem nadal uzyskiwać z niej dochody.

Innymi argumentami przemawiającymi za odmową umorzenia należnością są, zdaniem Prezesa ZUS, okoliczności, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o narastającym zadłużeniu wobec spółdzielni mieszkaniowej oraz dokumentów rozliczeniowych za październik i listopad 1999 r. oraz nie wyjaśnił okresu prowadzenia działalności "...po 07.2005 r., w związku z czym kwota zaległości może ulec zmianie.".

Prezes ZUS stwierdził nadto, że zgromadzone dowody nie wskazują na to, że zadłużenie wobec ZUS powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Prezes ZUS wyraził zrozumienie, że spłata zadłużenia z tytułu składek może stanowić znaczne obciążenie finansowe, jednak ZUS jako podmiot wykonujący przepisy prawa z zakresu ubezpieczeń społecznych, obowiązany jest zlecone przez ustawodawcę zadania realizować zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W skardze na decyzję Prezesa ZUS strona wniosła o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu. Decyzji tej zarzuciła naruszenie:

- art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez jego niewłaściwą interpretację,

- art. 7 k.p.a., przez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy oraz nie uwzględnienie słusznego interesu obywatela,

- art. 77 § 1 k.p.a., przez nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego,

- art. 107 § 3 k.p.a., przez zaniechanie wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydanie decyzji nie spełniającej wymogów prawnych, określonych w przywołanym przepisie,

- niezastosowanie § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, jako podstawy prawnej.

W uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionował ocenę organu co do braku przesłanek uzasadniających umorzenie należności składkowych. Podniósł, też że, wbrew twierdzeniom organu, przedłożył dokumenty rozliczeniowe za okres październik - listopad 1999 (dowód przekazania dokumentów załączony do skargi) oraz złożył wyjaśnienia co do prowadzenia działalności po lipcu 2005 r., a Prezes ZUS powielił argumenty zawarte w pierwotnie wydanej decyzji podczas gdy wszystkie argumenty, jak również zebrany w sprawie materiał dowodowy przemawiają za umorzeniem zaległości.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 ppsa, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ppsa, skarga zgodnie z art. 151 ppsa podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 ppsa rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną przez skarżącego decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, w sprawie stwierdzono bowiem naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., a w konsekwencji i przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji oraz wniosku o umorzenie przepisów art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3a dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), zwanej dalej sus, i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej rozporządzeniem.

Stosownie do art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3a sus, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie zaś z przepisem § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu skałek, jeśli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacać tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych.

Uregulowana w powołanych przepisach instytucja ulgi podatkowej oparta jest na uznaniu administracyjnym, na co wskazuje zwrot "mogą być umorzone". Istotą uznania zaś jest rozgraniczenie sprzecznych interesów, a mianowicie interesu strony ubiegającej się o ulgę oraz interesu budżetu państwa, i danie priorytetu jednemu z nich na tle okoliczności faktycznych danej sprawy. Nadmienić należy nadto, że ustawodawca pozostawił organowi swobodę w stosowaniu analizowanej instytucji nawet wówczas, gdy zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie. Swoboda ta polega na tym, że to do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola legalności aktów administracji opartych na uznaniu ma charakter ułomny. Z woli ustawodawcy obejmuje ona jedynie przestrzeganie przez organy procedury normowanej w kodeksie postępowania administracyjnego, w tym w szczególności kompletność materiału dowodowego oraz prawidłowość jego oceny w myśl wskazań zasady swobodnej oceny dowodów obowiązującej w postępowaniu administracyjnym. Innymi słowy sąd administracyjny jest uprawniony jedynie do kontrolowania trybu postępowania prowadzącego organ do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne itp. Sąd ten nie może natomiast kwestionować rozstrzygnięcia merytorycznego zawartego w zaskarżonej decyzji, będącego wynikiem dokonanego przez organ wyboru, jego celowości i słuszności. Poza polem rozważań Sądu pozostaje więc rzecz najistotniejsza dla strony, tj. ocena przesłanek merytorycznych. Jeśli zatem Sąd nie dopatrzy się uchybień organów w sposobie procesowania i oparcia rozstrzygnięcia o kompletne dowody (w dacie wydania zaskarżonej decyzji) i zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, to nie ma podstaw prawnych do eliminowania decyzji z obrotu prawnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy w pierwszej kolejności podnieść należy, iż nie kwestionując uprawnień organu do odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu składek ZUS pomimo stwierdzenia zaistnienia tzw. słusznego interesu strony, jak i ustaleń w zakresie interesu społecznego, w tym przyczyn powstania tej zaległości, nie sposób jednakże zaakceptować przyjętych przez organ emerytalno – rentowy ustaleń faktycznych co do niektórych okoliczności oraz dokonanej w sposób dowolny oceny okoliczności faktycznych, dodatkowo podanych w sposób zniekształcony w uzasadnieniu. I tak, ZUS, działając zarówno jako organ pierwszej instancji, jak i jako organ odwoławczy, analizując przesłankę powstania sytuacji, w której po uiszczeniu zobowiązania strona nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych, podniósł, iż strona nie musi regulować zobowiązania jednorazowo, może wystąpić o rozłożenie jej na raty. Organ wskazał też warunki rozłożenia zaległości na raty. Przy analizie tej przesłanki umknęła mu jednakże podnoszona przez skarżącego w toku postępowania konsekwentnie okoliczność, iż skarżący nie dysponuje wolnymi środkami, bowiem jak wywodził całość dochodu uzyskiwanego w "A" jest zajęta przez komornika sądowego w związku z obciążeniem strony obowiązkiem spłaty zaciągniętej przez matkę pożyczki. To zaś uniemożliwia także ratalną spłatę zadłużenia. Organ nie odniósł się też i do tej okoliczności, iż skarżący w tej sytuacji pozostaje na utrzymaniu rodziny, nie badał też kondycji finansowej rodziny, a powinien skoro strona sugeruje, iż prowadzi wspólnie gospodarstwo z rodziną. Wadliwe jest też ustalenie ZUS, jako organu pierwszej instancji, wedle którego skarżący nie wskazał zobowiązań innych wierzycieli, co oznacza, iż posiada środki na regulowanie innych zobowiązań, oczekuje jednakże umorzenia zobowiązań wobec ZUS. Tymczasem z akt administracyjnych wynika, iż skarżący reguluje w drodze przymusu zobowiązanie z tytułu zaciągniętej przez matkę pożyczki, a komornik zajmuje w całości otrzymywane przez stronę wynagrodzenie, strona nie ma więc wpływu na to, by uzyskiwane środki były przeznaczone na regulowanie zobowiązań wobec ZUS.

Za wadliwe uznać należy też ustalenia decyzji pierwszoinstancyjnej, wedle których strona, nie wskazując dochodów żony, nie podała pełnej informacji o sytuacji rodzinnej. Z zawartego w aktach kopii złożonego w SR oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika jednoznacznie, iż strona nie pozostaje w związku małżeńskim. Trudno zatem oczekiwać, by strona podawała źródła dochodu żony i ich wysokość.

Nie sposób też zaakceptować twierdzeń organu, wedle których strona nie wyjaśniła okresu prowadzenia działalności gospodarczej po lipcu 2005r. Z akt administracyjnych wynika bowiem, iż strona zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej w 2005r., co oznacza, iż z tytułu tej działalności nie osiąga dochodów. Istotne jest także to, że organ odwoławczy posiadał wiedzę co do tej okoliczności, skoro okoliczność tą we wcześniejszej części uzasadnienia podniósł.

ZUS, działając jako organ pierwszej instancji, podniósł, iż strona nie udowodniła stanu swojego zdrowia, działając jako odwoławczy podniósł zaś, iż problemy zdrowotne nie stanowią podstawy umorzenia, gdyż nie zachodzi przesłanka potwierdzająca, iż przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny uniemożliwia jednocześnie uzyskanie dochodu niezbędnego do spłaty zadłużenia, strona wystąpiła wszak o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy, będzie zatem posiadać środki, może też wznowić działalność gospodarczą i osiągać dochody. Tego rodzaju argumentacji organu odwoławczego nie sposób zaakceptować, odwołuje się ona bowiem do zdarzenia przyszłego i niepewnego. Podnieść też należy, iż w postępowaniu w sprawie ulgi należy rozpoznawać stan faktyczny istniejący w dacie orzekania, a w tej dacie jak wynika z akt wiadomym już było, że skarżącemu odmówiono przyznania renty. Nadto stwierdzenie to pozostaje w sprzeczności z wcześniejszym ustaleniem uzasadnienia zaskarżonej decyzji, iż ZUS uznał skarżącego za osobę zdolną do pracy i odmówił przyznania renty z tego tytułu. Także stan zdrowia strony powinien być przy wydawaniu decyzji w pierwszej instancji znany organowi, skoro bowiem strona złożyła wniosek o przyznanie renty wraz z dokumentacją medyczną i lekarz orzecznik w tej kwestii wypowiadał się, to organ nie tylko mógł, ale i powinien był zbadać te okoliczności z urzędu, nie zaś ograniczać się wyłącznie do stwierdzenia, że strona nie przedłożyła tychże dokumentów. Organ, twierdząc, iż strona spłaca inne zobowiązania, zdaje się zapominać o tym, iż komornik zajmuje całość osiąganych dochodów przez stronę, co oznacza, że jakiekolwiek środki osiągane przez stronę w dacie orzekania nie pozostają do dyspozycji strony i nie będą pozostawać aż do spłaty pożyczki wynoszącej ok. 300.000 zł. Organ nie wziął też pod uwagę, iż strona nie spłaca tej pożyczki dobrowolnie, nie można więc stronie zarzucić iż zobowiązania wobec innych wierzycieli realizuje, a chce umorzenia zaległości publicznych.

W tych okolicznościach trudno zatem zgodzić się z twierdzeniem organu, iż przeanalizowane zostały wszystkie podnoszone przez stronę argumenty i przedstawione dowody, w szczególności zaś co do przesłanki pozbawienia strony środków na zaspakajanie niezbędnych potrzeb życiowych. Ocena okoliczności faktycznych nie została dokonana na podstawie całego materiału dowodowego sprawy, a w argumentacji zwartej w rozstrzygnięciach ZUS jest wiele sprzeczności wewnętrznych, co nie pozwala uznać dokonanej przez organ oceny za prawidłową, logiczną i konsekwentną, a więc za dokonaną z zachowaniem reguł dokonywania tego rodzaju ocen. Tym samym w sprawie zostały naruszone przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a w konsekwencji art. 28 ust.3a sus i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

W sprawie Sąd dopatrzył się także z urzędu naruszenia art. 32 k.p.a. poprzez pominięcie pełnomocnika w toku postępowania. Z akt sprawy wynika, że strona w dniu 23 lutego 2009r. ustanowiła pełnomocnika w osobie swojej matki, a upoważnienie to obejmowała uprawnienie do reprezentowania strony w postępowaniu, w tym składania w imieniu strony zaświadczeń i podpisów, a w aktach nie ma dokumentu, z którego wynikałoby, iż pełnomocnictwo to zostało cofnięte. Tymczasem wszelką korespondencję adresowaną do strony organ doręczał stronie z pominięciem pełnomocnika. Ponowne postępowanie organ obowiązany jest zatem prowadzić z udziałem pełnomocnika strony. Naruszenie to należało jednakże uznać za nie mające istotnego wpływu na wynik sprawy, strona miała bowiem zapewniony czynny udział w postępowaniu, a jej prawa w wyniku tego naruszenia nie doznały uszczerbku. Nadto, wbrew art. 107 § 3 k.p.a., w uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej, nie znalazła odniesienia okoliczność zaniechanie przez organ uwzględnienia w decyzji pierwszoinstancyjnej znanej z urzędu okoliczności stanu zdrowia strony, a wynikającej z postępowania w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie renty i pominięcie w tej decyzji tej okoliczności z uwagi na jej nieudokumentowanie przez stronę.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę uwzględnił.

t.n.