Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1558/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Łomnicka Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2018 r. sprawy ze skargi A.T. i B. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 22 września 2017 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia 22 września 2017 r. (znak: [...]), na podstawie:

- art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 z późn. zm. – dalej jako: u.g.n.) oraz

- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935),

po rozpatrzeniu odwołania S. B., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, od decyzji Starosty [...] z dnia 28 marca 2017 r. (znak: [...]),

utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 28 marca 2017 r. (znak: [...]) Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część dz. nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...]

Odwołanie od ww. decyzji wniósł S. B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. przez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu rzeczy oraz niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, jak również wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co w konsekwencji skutkowało brakiem określenia konkretnego celu, dla realizacji którego dokonano wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako część dz. nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] położonej w K.. Ponadto, odwołujący się zarzucił naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wskazując, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynikało, iż wywłaszczona nieruchomość ozn. jako część dz. nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...] położona w K. nie może zostać uznana za zbędną dla realizacji celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej, a co za tym idzie nie można orzec o jej zwrocie. Ponadto, odwołujący podniósł, że jego zdaniem, Starosta [...] w zaskarżonej decyzji nie ustalił kiedy faktycznie rozpoczęto realizację inwestycji i czy ją zakończono w terminach wskazanych w art. 137 u.g.n. W odwołaniu S. B. wskazał także, iż organ I instancji w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie wskazał, czy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany zanim doszło do wywłaszczenia. Ponadto S. B. dołączył do odwołania kopię pisma Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych z dnia 3 grudnia 1955 r., w którym to ww. Dyrekcja wnosiła o chwilowe zawieszenie postępowania wywłaszczeniowego wszczętego na skutek wniosku z dnia 15 listopada 1955 r. odnośnie terenu zlokalizowanego przy ul. R. w K., z uwagi na możliwość rezygnacji z tego terenu. Zdaniem odwołującego, okoliczność ta w sposób oczywisty podawała pod wątpliwości, zarówno zamiar rozpoczęcia, jak i zakres realizacji zamierzenia inwestycyjnego związanego z celem, dla którego dokonano wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie w ocenie odwołującego, dokumenty wymienione przez organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie pozwalały na ustalenie konkretnego celu wywłaszczenia, a co za tym idzie nie można było w sposób oczywisty uznać, iż nieruchomość ta jest niezbędna dla realizacji celu wywłaszczenia, co z kolei uzasadniać powinno podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie jej zwrotu.

Rozpatrując odwołanie oraz całość materiału dowodowego zebranego w sprawie Wojewoda wskazał w pierwszej kolejności, że przedmiotem postępowania odwoławczego prowadzonego przez Wojewodę była sprawa zwrotu, w trybie przepisów art. 136 i n. u.g.n., nieruchomości ozn. jako część dz. nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...] na rzecz S. B., A.Z. i M. C., w którym to zakresie orzeczono decyzją Starosty [...] z dnia 28 marca 2017 r. (znak [...]). Następnie organ odwoławczy zaznaczył, że w jego ocenie nie ulegało wątpliwości, iż w omawianej sprawie spełnione zostały dwie podstawowe przesłanki, bez zaistnienia których nie byłoby możliwe orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, a mianowicie z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpiły uprawnione do tego osoby, czyli spadkobiercy poprzednich współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości, jak również orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. (znak: [...]) z dnia 9 października 1956 r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa część parceli l. kat. [...] o pow. 0,1007 ha b. gm. kat. [...]. Podkreślono, że ww. orzeczenie zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U.R.P. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) na cele Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K., bowiem nieruchomość ta była niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych. W dalszej kolejności orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 29 stycznia 1959 r. (znak: Sa [...]) wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa część parceli l. kat. [...] o pow. 0,0771 ha b. gm. kat. [...] jako niezbędną dla realizacji narodowych planów gospodarczych i przeznaczoną pod skład opału dla kotłowni c.o. Zwrócono także uwagę, że orzeczenie to zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Ponadto organ podał, że w toku prowadzonego postępowania na podstawie porównania mapy katastralnej z obowiązującą mapą ewidencyjną ustalono, iż wywłaszczona parcela l. kat. [...] b. gm. kat. [...] obecnie odpowiada m.in. części dz. nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K..

Jak wskazał organ I instancji, przedmiotowa sprawa dotyczyła wniosku S. B., A.Z. oraz M. C. o zwrot części dz. nr [...] obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., odpowiadającej wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...].

W tym miejscu organ odwoławczy przytoczył treść art. 136 ust. 3 zd. 1 oraz art. 137 ust. 1 u.g.n., a następnie zaznaczył, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. (sygn. akt P 38/11) art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP.

Mając na uwadze powyższe podniesiono, że organ prowadzący postępowanie o zwrot nieruchomości został zobowiązany w pierwszej kolejności możliwie najbardziej precyzyjnie określić cel wywłaszczenia nieruchomości, a następnie w drodze dostępnych środków dowodowych ustalić, czy w odniesieniu do konkretnej nieruchomości zaistniała przesłanka zbędności, określona w art. 137 ust. 1 u.g.n., gdyż ustalenia te mają decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Następnie organ odwoławczy powołując się na ww. przepisy oraz stanowisko doktryny i judykatury, opisał sposób postępowania, za pomocą którego należy określać cel wywłaszczenia w konkretnej sprawie, wskazując przy tym na stopień szczegółowości celu wywłaszczenia oraz poszczególne źródła określenia celu wywłaszczenia, w tym przede wszystkim na decyzję wywłaszczeniową (umowę sprzedaży). W tym zakresie organ II instancji zwrócił również uwagę, na specyfikę rozpoznawanej sprawy, w której przedmiotem ustaleń jest częściowo nieruchomość wywłaszczona na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Podkreślono bowiem, że w kontekście przepisów ww. dekretu, regulacja ta nie przewidywała konieczności precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia, zarówno w dokumentacji wymaganej dla uzyskania pozwolenia na nabycie nieruchomości (przy czym pojęcie to oznaczało na gruncie omawianej regulacji wywłaszczenie), dokumentacji sporządzanej na potrzeby procesu wywłaszczeniowego, jak i w samym orzeczeniu wywłaszczeniowym. Wojewoda podniósł także, iż wywłaszczenie w trybie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. następowało w sposób bardzo specyficzny i odmienny niż w przypadku późniejszych ustaw wywłaszczeniowych, gdyż stosownie do treści art. 39 ust. 1 tego aktu orzeczenie o wywłaszczeniu przenosi prawo własności nieruchomości na rzecz wywłaszczającego z dniem zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie. Orzeczenie to stanowi podstawę do ujawnienia praw w księdze wieczystej.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w toku prowadzonego postępowania organ I instancji pozyskał do akt sprawy: orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. (znak: [...]) z dnia 9 października 1956 r., wniosek wywłaszczeniowy Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K. (znak: [...]) z dnia 15 listopada 1955 r., zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego (znak: [...]) z dnia 19 września 1955 r. zawierające zgodę na lokalizację szczegółową kotłowni dla osiedla [...] opinię nr [...] z dnia [...] września 1955 r. Prezydium Rady Narodowej, uzasadnienie budowy kotłowni z dnia 8 lipca 1955 r., a także wniosek z 1958 r. o powiększenie terenu kotłowni oraz urządzenie stałego składu węgla – pismo opatrzone datą 8 lipca 1955 r. Zaznaczono przy tym, że zgodnie z uzasadnieniem ekonomicznym konieczności budowy kotłowni przy ul. R. w K. projektowana kotłownia przewidziana jest do ogrzewania zwartych kompleksów mieszkaniowych realizowanych przez DBOR na osiedlu [...] – pismo datowane na dzień 8 lipca 1955 r. Jednocześnie dodano, że do akt przedmiotowego postępowania pozyskano także wniosek wywłaszczeniowy z dnia 16 sierpnia 1958 r., z uzasadnienia którego wynikało, że zawnioskowane do wywłaszczenia nieruchomości, w tym m.in. przedmiotowa nieruchomość, były niezbędne pod poszerzenie składu opału dla kotłowni c.o. położonej przy ul. W. , a mającej za zadanie obsługę nowopowstających bloków mieszkalnych w ramach osiedla [...] w K.. Podano też, że pismem z dnia 3 października 1958 r. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych zwróciła się do Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego Prezydium Rady Narodowej m. K. o wyrażenie zgody na urządzenie stałego, a nie prowizorycznego składu węgla przy kotłowni na ul. R. , natomiast z orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 29 stycznia 1959 r. (znak: Sa [...]) wynikało, że m.in. część parceli l. kat. [...] o pow. 0,0771 ha została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa, jako niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych i przeznaczona pod skład opału dla kotłowni c.o. Mając na uwadze powyższe, Wojewoda podzielił pogląd wyrażony przez Starostę [...] w zaskarżonej decyzji, iż ww. dokumenty jednoznacznie wskazywały na to, iż celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości było wybudowanie na niej kotłowni wraz ze składem opału, na potrzeby osiedla mieszkaniowego. Na potwierdzenie powyższego organ II instancji powołał się również na wydany w sprawie o analogicznym stanie faktycznym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 stycznia 2016 r. (sygn. akt II SA/Kr 1453/15), w którym w sposób tożsamy określono cel wywłaszczenia. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, zarzuty podniesione w odwołaniu, a dotyczące niewłaściwego ustalenia przez organ I instancji celu wywłaszczenia należało uznać za niezasługujące na uwzględnienie. Podkreślono bowiem, że w celu ustalenia sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości po wywłaszczeniu organ I instancji pozyskał z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W., zdjęcia lotnicze przedstawiające stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości w 1970 r., w 1975 r. i w 1982 r., na których widoczny był budynek kotłowni zlokalizowany w części przedmiotowej parceli oraz plac do składowania opału na północ od budynku kotłowni. Dodano również, że na placu tym widoczne były hałdy składanego opału, a w związku z tym zawnioskowana do zwrotu część parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...], zajęta została pod fragment budynku kotłowni. Z kolei organ odwoławczy zaznaczył, że z treści protokołu zdawczo-odbiorczego "obiektu przy ulicy R. /kotłownia [...]/" z dnia [...] listopada 1983 r., którym Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w K. przekazało m.in. obiekt przedmiotowej kotłowni Wytwórni [...] w K. oraz stanowiących załączniki do ww. protokołu – spisu obiektów kotłowni przy ul. R. oraz spisu inwentaryzacyjnego natury środków trwałych i przedmiotów nietrwałych kotłowni, wynikało, że urządzenia kotłowni były budowane już od 1957 r. Zwrócono również uwagę, że w toku prowadzonego postępowania ustalono, iż na terenie zawnioskowanym do zwrotu znajdowała się infrastruktura techniczna w postaci sieci: cieplnej, telekomunikacyjnej, wodociągowej oraz elektroenergetycznej, przy czym jak wynikało z pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacja S.A. w K. z dnia 23 maja 2016 r. (znak: [...]) oraz z pisma [...] Dystrybucja S.A. z dnia 23 maja 2016 r. (znak: [...]) sieć wodociągowa i część sieci elektroenergetycznej znajdujące się na przedmiotowej nieruchomości służyły potrzebom budynku kotłowni przy ul. R. w K.. Ponadto wskazano, że jak wynikało z pisma Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. z dnia 29 marca 2016 r. (znak: [...]) zawnioskowana do zwrotu część dz. nr [...] obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. objęta została umową dzierżawy zawartą w dniu [...] lipca 2013 r. (znak: [...]) pomiędzy Gminą K. a [...] S.A. na czas nieokreślony. [...] jednak dodano, że okoliczność ta była irrelewantna dla oceny zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Tym samym, biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, w ocenie organu odwoławczego, nie można było uznać przedmiotowej nieruchomości za zbędną na cel jej wywłaszczenia. Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących niedokładnego ustalenia daty rozpoczęcia i zakończenia robót budowlanych związanych z realizacją celu wywłaszczenia organ II instancji wskazał, że pierwszym i najważniejszym (podstawowym) warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, opisując następnie istotę owej zbędności. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym dla oceny realizacji celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości znaczenie miał wniosek wywłaszczeniowy z dnia 15 października 1955 r., z którego wynikało, iż zawnioskowane do wywłaszczenia nieruchomości, w tym m.in. część parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...] miały być przeznaczone pod państwowe budownictwo mieszkaniowe. Dodano także, że załącznikiem do ww. wniosku było pismo z dnia 19 października 1955 r. Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwalającego Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K., jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych, na nabycie pod budowę kotłowni dla osiedla mieszkaniowego nieruchomości położonych w K. przy ul. R. , przedstawionych na załączonym planie oraz na niezwłoczne objęcie nieruchomości po dokonaniu ich opisu, co nastąpiło w dniu 26 marca 1956 r. W związku z powyższym w ocenie Wojewody, nie można było wykluczyć sytuacji, że w dacie wydawania decyzji wywłaszczeniowej (9 października 1956 r.) cel wywłaszczenia był już realizowany, na podstawie wydanego zezwolenia na niezwłoczne objęcie nieruchomości, co nastąpiło przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu. Organ odwoławczy zaznaczył, że podstawę dla takiego stanu rzeczy stanowiły przepisy art. 6 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., które przewidywały, iż "1. Jeżeli względy szczególne uzasadniają niezwłoczne objęcie nieruchomości, Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego – na wniosek właściwego ministra – równocześnie z zezwoleniem na nabycie lub po wydaniu zezwolenia udzieli wykonawcy narodowych planów gospodarczych zezwolenia na niezwłoczne objęcie nieruchomości. 2. Na wniosek wykonawcy planu, który uzyskał zezwolenie na niezwłoczne objęcie nieruchomości, prezydium powiatowej rady narodowej dokona w terminie siedmiodniowym szczegółowego opisu nieruchomości, niezbędnego do określenia odszkodowania. Objęcie nieruchomości następuje natychmiast po dokonaniu opisu, przy czym przepis art. 40 ust. 4 ma odpowiednie zastosowanie.". Jednocześnie organ II instancji przytoczył w tym zakresie powołany wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 stycznia 2016 r. (sygn. akt II SA/Kr 1453/15), w którym odnosząc się do tej kwestii wskazano, że zarówno samo wywłaszczenie, jak i budowa kotłowni miały miejsce ponad pół wieku temu, a tym samym dokonywanie szczegółowych ustaleń faktycznych po upływie takiego okresu jest znacznie utrudnione, przy czym nie ulegało wątpliwości, że pod koniec 1958 r. kotłownia była już wybudowana, na co wskazywały pisma Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych z dnia 3 października 1958 r. oraz z dnia 28 stycznia 1958 r., w których zwracano się o powiększenie terenu kotłowni o stały skład węgla. Dlatego też mając na uwadze argumentację przytoczoną w treści decyzji, zdaniem organu odwoławczego należało uznać, iż na przedmiotowej nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia w związku z czym nie można było tej nieruchomości uznać za zbędną na ten cel, w rozumieniu art. 137 u.g.n. (z uwzględnieniem skutków powołanego wcześniej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11) i orzec o jej zwrocie na rzecz wnioskodawców. Wojewoda podzielił również pogląd wyrażony w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 stycznia 2016 r., iż w sprawach dotyczących stanów faktycznych sprzed 1998 r. nawet realizacja celu wywłaszczenia po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie uzasadnia przyjęcia, że nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Skoro bowiem w niniejszej sprawie cel wywłaszczenia został zrealizowany – kotłownia powstała i funkcjonowała w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX w., to zarzuty strony skarżącej nie mogły odnieść skutku. Wobec powyższego, według organu odwoławczego również zrzuty podniesione w odwołaniu, iż organ I instancji nie ustalił ponad wszelką wątpliwość czy realizacja celu wywłaszczenia nastąpiła w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n., należało uznać za bezzasadne.

Odnosząc się natomiast do zarzutu podniesionego w odwołaniu, a dotyczącego zachodzącej możliwości rezygnacji z tego terenu, na co wskazywać miało pismo Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych z dnia 3 grudnia 1955 r., podniesiono, iż co prawda ww. pismo faktycznie wskazywało na taką możliwość, niemniej jednak w świetle zebranego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie oraz argumentacji przytoczonej w treści decyzji jednoznacznie wynikało, iż nie zrezygnowano z tego terenu i nie uznano go jako zbędnego dla realizacji celu wywłaszczenia, czyli budowy kotłowni przy ul. R. wraz ze składem opału. Tym samym zdaniem organu odwoławczego, materiał dowodowy został zebrany przez organ I instancji w sposób właściwy i był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.

Skargę na ww. decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący S. B., domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak również zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa, a to:

1. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie z powodu przyjęcia, iż wywłaszczona nieruchomość ozn. jako część dz. nr [...], obr. [...], jedn. ew. [...] położona w K. nie może zostać uznana za zbędną dla realizacji celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej, a co za tym idzie nie można orzec o jej zwrocie,

2. art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia okoliczności sprawy, jak również wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi, skarżący rozwinął podniesione zarzuty, przywołując na poparcie swojej argumentacji orzecznictwo sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w tym zakresie dotychczasowe stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

W dniu 12 marca 2018 r., z uwagi na zbliżający się termin rozprawy wyznaczonej na dzień 15 marca 2018 r., działająca dotychczas jako pełnomocnik skarżącego – r.pr. G. K. poinformowała, za pośrednictwem poczty elektronicznej, o śmierci skarżącego S. B., załączając do wiadomości skan stosownego zawiadomienia oraz skan Aktu Poświadczenia Dziedziczenia wskazujący spadkobierców zmarłego skarżącego. W treści wiadomości podano, że oryginały ww. pism zostaną tego samego dnia nadane do Sądu za pośrednictwem poczty.

Na rozprawie w dniu 15 marca 2018 r., stawił się aplikant radcowski A. K., która przedłożyła do akt pełnomocnictwo główne udzielone r.pr. G. K. przez B. B. i A. T. wraz z upoważnieniem oświadczając, że skarżący S. B. zmarł w dniu 28 lutego 2018 r., zaś następcy prawni skarżącego podtrzymują wniesioną przez niego skargę.

Mając na uwadze powyższe postanowieniem z dnia 15 marca 2018 r. (sygn. akt II SA/Kr 1558/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zawiesił z urzędu z dniem 28 lutego 2018 r. postępowanie sądowe z uwagi na śmierć skarżącego S. B., a następnie postanowił podjąć zawieszone postępowanie z udziałem następców prawnych zmarłego – A. T. i B. B. .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188t.j.) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego wyżej przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm. – dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd jednak podkreśla w tym miejscu, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody z dnia 22 września 2017 r. (znak: [...]), którą po rozpatrzeniu odwołania S. B., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 28 marca 2017 r. (znak: [...]), o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część dz. nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...]

Skarga nie jest uzasadniona z przyczyn wskazanych odpowiednio poniżej.

W przedmiotowej sprawie wzorcem kontroli Sądu jest odpowiednio treść art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 z późn. zm. – dalej jako: u.g.n.) w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania kontrolowanych decyzji, zgodnie z którym: " Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140". Jest przy tym oczywiste, że aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości nie powinien zarazem stanowić przeszkody do jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi.

O zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia wypowiada się art. 137 u.g.n. w myśl którego: "1. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. 2. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część". O wykładni tego przepisu w realiach kontrolowanej sprawy będzie mowa odpowiednio poniżej.

Trzeba przy tym wyjaśnić, że art. 137 pkt 2 częściowo został uznany za niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 (Dz.U.2014.376) z dniem 24 marca 2014 r. Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis traci moc w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W kontrolowanej sprawie jest bezsprzeczne, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. (znak: [...]) z dnia 9 października 1956 r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa część parceli l. kat. [...] o pow. 0,1007 ha b. gm. kat. [...]. Wskazane orzeczenie zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U.R.P. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) na cele Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K., bowiem nieruchomość ta była niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Następnie orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 29 stycznia 1959 r. (znak: [...]) wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa część parceli l. kat. [...] o pow. 0,0771 ha b. gm. kat. [...], jako niezbędną dla realizacji narodowych planów gospodarczych i przeznaczoną pod skład opału dla kotłowni c.o. Orzeczenie to zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Na podstawie porównania mapy katastralnej z obowiązującą mapą ewidencyjną prawidłowo ustalono, iż wywłaszczona parcela l. kat. [...] b. gm. kat. [...] obecnie odpowiada m.in. części dz. nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K..

Jednocześnie dla prowadzonego postępowania administracyjnego zgromadzono w aktach sprawy: orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. (znak: [...]) z dnia 9 października 1956 r.; wniosek wywłaszczeniowy Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K. (znak: [...]) z dnia 15 listopada 1955 r.; zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego (znak: [...]) z dnia 19 września 1955 r. zawierające zgodę na lokalizację szczegółową kotłowni dla osiedla [...] opinię nr [...] z dnia [...] września 1955 r. Prezydium Rady Narodowej, uzasadnienie budowy kotłowni z dnia 8 lipca 1955 r.; a także wniosek z 1958 r. o powiększenie terenu kotłowni oraz urządzenie stałego składu węgla – pismo opatrzone datą 8 lipca 1955 r. Zaznaczono przy tym, że zgodnie z uzasadnieniem ekonomicznym konieczności budowy kotłowni przy ul. R. w K. projektowana kotłownia przewidziana jest do ogrzewania zwartych kompleksów mieszkaniowych realizowanych przez DBOR na osiedlu [...] – pismo datowane na dzień 8 lipca 1955 r. Jednocześnie do akt przedmiotowego postępowania pozyskano także wniosek wywłaszczeniowy z dnia 16 sierpnia 1958 r., z uzasadnienia którego wynikało, że zawnioskowane do wywłaszczenia nieruchomości, w tym m.in. przedmiotowa nieruchomość, były niezbędne pod poszerzenie składu opału dla kotłowni c.o. położonej przy ul. W. , a mającej za zadanie obsługę nowopowstających bloków mieszkalnych w ramach osiedla [...] w K.. Pismem z dnia 3 października 1958 r. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych zwróciła się do Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego Prezydium Rady Narodowej m. K. o wyrażenie zgody na urządzenie stałego, a nie prowizorycznego składu węgla przy kotłowni na ul. R. ,

Jak wynika z treści skargi, obecni skarżący, następcy prawni S. B. zarzucają organom, że w sposób nieprecyzyjny został ustalony cel wywłaszczenia każdej z części kolejno wywłaszczanej nieruchomości, zatem w konsekwencji nie można stwierdzić jednoznacznie, czy części te stały się zbędne na cel wywłaszczenia. Skarga kwestionuje także negatywne dla wniosku ustalenia organu w przedmiocie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Sąd podziela stanowisko skarżących, że organ, który prowadzi postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest obowiązany ustalić precyzyjnie cel wywłaszczenia nieruchomości a następnie zbadać, czy zaistniała przesłanka zbędności określona art. 137 ustawy. W literaturze przedmiotu i w orzecznictwie podnosi się bowiem, że kwestia ustalenia i skonkretyzowania celu na jaki wywłaszczona została działka powinna zostać przez organy należycie i dostatecznie zbadana. Wyjaśnienie wątpliwości w tym zakresie jest elementem niezbędnym do dokonania prawidłowej oceny zasadności wniosku o zwrot wywłaszczonej działki. Zarówno zatem odmawiając, jak i dokonując zwrotu nieruchomości, bez dokonania niezbędnych ustaleń co do istnienia lub nieistnienia przesłanek zwrotu - organy orzekające naruszają przepisy art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Co do zasady cel wywłaszczenia ustala się w oparciu o decyzję wywłaszczeniową, jeśli cel ten jest jednoznacznie w tej decyzji określony. Inaczej jednak określa się ten cel, gdy został w decyzji wywłaszczeniowej określony w sposób ogólnikowy, za pomocą ogólnych określeń, a nawet, gdy brakuje określenia przeznaczenia nieruchomości.

W ocenie Sądu, wskazane zarzuty skargi są nieuzasadnione a działające w sprawie organy ustaliły cel wywłaszczenia każdej z kolejno wywłaszczanych części przedmiotowej nieruchomości m.in. w oparciu o odrębne reżimy prawne, które miały do nich zastosowanie, zgodnie z wymogami prawa, przy uwzględnieniu specyfiki adekwatnych podstaw dokonanego wywłaszczenia i przy dokładnej, spójnej, logicznej analizie zebranej w aktach sprawy dokumentacji pozwalającej, pomimo znacznego upływu czasu, precyzyjnie sformułować cel wywłaszczenia a następnie zweryfikować w stanie faktycznym jego realizację. W związku z tym, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut obecnie skarżących następców prawnych S. B., że organy naruszyły art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., przez zaniechanie podjęcia przez nie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia okoliczności sprawy, jak również wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Z analizy akt sprawy wynika, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. znak [...] z dnia 9 października 1956 r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa część parceli 1. kat. [...] o pow. 0.1007 ha b. gm. kat. [...] Powyższe orzeczenie zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. R.P. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), na cele Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K., bowiem była niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Następnie orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 29 stycznia 1959 r. znak [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa część parceli 1. kat. [...] o pow. 0,0771 ha b. gm. kat. [...] jako niezbędną dla realizacji narodowych planów gospodarczych i przeznaczoną pod skład opału dla kotłowni co. Powyższe orzeczenie zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

W ocenie Sądu, trafnie i zgodnie z prawem organ I i II instancji skonkludował, że należy zwrócić uwagę na specyfikę kontrolowanej sprawy, w której przedmiotem ustaleń jest częściowo nieruchomość wywłaszczona na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych; a częściowo nieruchomość wywłaszczona na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

W kontekście bowiem przepisów ww. dekretu, regulacja ta nie przewidywała konieczności precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia zarówno w dokumentacji wymaganej dla uzyskania pozwolenia na nabycie nieruchomości (przy czym pojęcie to oznaczało na gruncie omawianej regulacji wywłaszczenie), w dokumentacji sporządzanej na potrzeby procesu wywłaszczeniowego jak i w samym orzeczeniu wywłaszczeniowym. Wywłaszczenie w trybie dekretu z 26 kwietnia 1949 r. następowało w sposób bardzo specyficzny i odmienny niż w przypadku późniejszych ustaw wywłaszczeniowych. Art. 39 ust. 1 dekretu stanowił, iż: orzeczenie o wywłaszczeniu przenosi prawo własności nieruchomości na rzecz wywłaszczającego z dniem zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie. Orzeczenie to stanowi podstawę do ujawnienia praw w księdze wieczystej.

Zdaniem Sądu, dla oceny sprecyzowania i oceny realizacji celu wywłaszczenia wobec przedmiotowej nieruchomości wywłaszczanej na podstawie dekretu znaczenie miał wniosek wywłaszczeniowy z dnia 15 października 1955 r., z którego wynikało, iż zawnioskowane do wywłaszczenia nieruchomości, w tym m.in. część parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...] miały być przeznaczone pod państwowe budownictwo mieszkaniowe. Załącznikiem do ww. wniosku było pismo z dnia 19 października 1955 r. Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwalającego Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K., jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych, na nabycie pod budowę kotłowni dla osiedla mieszkaniowego nieruchomości położonych w K. przy ul. R. , przedstawionych na załączonym planie oraz na niezwłoczne objęcie nieruchomości po dokonaniu ich opisu, co nastąpiło w dniu 26 marca 1956 r. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, trafne i zgodne z prawem jest stanowisko organu II instancji, iż nie można było wykluczyć sytuacji, że w dacie wydawania decyzji wywłaszczeniowej (9 października 1956 r.) cel wywłaszczenia był już realizowany, na podstawie wydanego zezwolenia na niezwłoczne objęcie nieruchomości, co nastąpiło przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu. Sąd w tym miejscu wyjaśnia, że podstawę dla takiego stanu rzeczy stanowiły przepisy art. 6 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., które przewidywały, iż "1. Jeżeli względy szczególne uzasadniają niezwłoczne objęcie nieruchomości, Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego – na wniosek właściwego ministra – równocześnie z zezwoleniem na nabycie lub po wydaniu zezwolenia udzieli wykonawcy narodowych planów gospodarczych zezwolenia na niezwłoczne objęcie nieruchomości. 2. Na wniosek wykonawcy planu, który uzyskał zezwolenie na niezwłoczne objęcie nieruchomości, prezydium powiatowej rady narodowej dokona w terminie siedmiodniowym szczegółowego opisu nieruchomości, niezbędnego do określenia odszkodowania. Objęcie nieruchomości następuje natychmiast po dokonaniu opisu, przy czym przepis art. 40 ust. 4 ma odpowiednie zastosowanie.". O dowodach wskazujących na realizację ww. celu będzie mowa odpowiednio poniżej.

Dla oceny prawidłowości doprecyzowania celu wywłaszczenia część parceli l. kat. [...] o pow. 0.1007 ha b. gm. kat. [...]. ma nadto szczególne znaczenie: orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. znak [...] z dnia 9 października 1956 r.; wniosek wywłaszczeniowy Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K. znak [...] z dnia 15 listopada 1955 r.; zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego znak [...] z dnia 19 września 1955 r. zawierające zgodę na lokalizację szczegółową kotłowni dla osiedla [...] opinia nr [...] z dnia [...] września 1955 r. Prezydium Rady Narodowej; uzasadnienie budowy kotłowni z dnia 8 lipca 1955 r.; wniosek z 1958 r. o powiększenie terenu kotłowni oraz urządzenie stałego składu węgla - pismo opatrzone jest datą 8 lipca 1955 r. Zgodnie z uzasadnieniem ekonomicznym konieczności budowy kotłowni przy ul. R. w K.: projektowana kotłownia przewidziana jest do ogrzewania zwartych kompleksów mieszkaniowych realizowanych przez DBOR na osiedlu [...] - pismo datowane jest na dzień 8 lipca 1955 r. Mając na uwadze treść ww. pism, trafna jest zdaniem Sądu I instancji, końcowa konkluzja organów, że celem wywłaszczenia omawianej części nieruchomości część parceli l. kat. [...] o pow. 0.1007 ha b. gm. kat. [...]. było wybudowanie na niej kotłowni wraz ze składem opału, na potrzeby osiedla mieszkaniowego.

Wobec powyższych ocen, przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe wobec części parceli l. kat. [...] o pow. 0,1007 ha b. gm. kat. [...] wywłaszczonej orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 9 października 1956 r., wydanym na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U.R.P. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) na cele Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K., jako niezbędnej dla realizacji narodowych planów gospodarczych - zaprzecza zarzutom strony skarżącej, zmierzającym do wykazania, że cel wywłaszczenia nie został prawidłowo sprecyzowany/doprecyzowany, gdyż trafna i uzasadniona zebranym materiałem dowodowym jest końcowa konkluzja organów, że tym celem było wybudowanie na niej kotłowni wraz ze składem opału, na potrzeby osiedla mieszkaniowego. Jednocześnie przeznaczenie tej części nieruchomości na kotłownię i skład opału jest kompatybilne z ogólniejszym celem jakim jest realizacja narodowych planów gospodarczych i budowa Osiedli Robotniczych w K..

W dalszej kolejności, orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 29 stycznia 1959 r. (znak: [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa część parceli l. kat. [...] o pow. 0,0771 ha b. gm. kat. [...], jako niezbędną dla realizacji narodowych planów gospodarczych i przeznaczoną pod skład opału dla kotłowni c.o. Orzeczenie to zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Ten cel został pozytywnie zweryfikowany i doprecyzowany treścią wniosku wywłaszczeniowego z dnia 16 sierpnia 1958 r., z uzasadnienia którego wynika, że zawnioskowane do wywłaszczenia nieruchomości, w tym m.in. przedmiotowa nieruchomość, są niezbędne pod poszerzenie składu opału dla kotłowni co. położonej przy ul. W. , a mającej za zadanie obsługę nowopowstających bloków mieszkalnych w ramach osiedla [...] w K.. Pismem z dnia 3 października 1958 r. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych zwróciła się do Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego Prezydium Rady Narodowej m. K. o wyrażenie zgody na urządzenie stałego, a nie prowizorycznego składu węgla przy kotłowni na ul. R. . Natomiast z treści orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 29 stycznia 1959 r. znak [...], wynika, iż m.in. część parceli l. kat. [...] o pow. 0,0771 ha została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa jako niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych i przeznaczona pod skład opału dla kotłowni co.

W konsekwencji oceny powyższych ustaleń, Sąd podziela pogląd wyrażony przez kontrolowane organy, że zgromadzone w aktach sprawy dokumenty jednoznacznie wskazują na to, iż celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości tj. części parceli l. kat. [...] o pow. 0,0771 ha b. gm. kat. [...] było wybudowanie na niej składu opału i tym samym poszerzenie kotłowni osiedla mieszkaniowego. Wobec powyższych ustaleń, opartych na rzetelnie zgromadzonym materiale dowodowym, nie ma istotnego znaczenia dla wyniku sprawy dołączona przez S. B. do odwołania kopia pisma Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych z dnia 3 grudnia 1955 r., w którym to ww. Dyrekcja wnosiła o chwilowe zawieszenie postępowania wywłaszczeniowego wszczętego na skutek wniosku z dnia 15 listopada 1955 r. odnośnie terenu zlokalizowanego przy ul. R. w K., z uwagi na możliwość rezygnacji z tego terenu. Wszystkie dokumenty z późniejszymi datami wskazują bowiem jednoznacznie, że postępowanie wywłaszczeniowe było prowadzone i zostało sfinalizowane aktami administracyjnymi, o których jest tutaj mowa. Ustalenia kontrolowanych organów w tym zakresie są prawidłowe i zgodne z prawem.

W ocenie Sądu prowadzenie przez organ I instancji w pewnym sensie wspólnych rozważań o celu wywłaszczenia części parceli l. kat. [...] o pow. 0,1007 ha b. gm. kat. [...] oraz części parceli l. kat. [...] o pow. 0,0771 ha b. gm. kat. [...], nie neguje faktu, że cel wywłaszczenia każdej z wywłaszczonych ww. części nieruchomości został przeanalizowany, oceniony i sprecyzowany, w sposób pozwalający na weryfikację określenia zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, która w kontrolowanej sprawie nie wystąpiła. Organy nie pominęły, że kontrolowana decyzja dotyczy dwóch kolejno wywłaszczonych części nieruchomości, przy czym obie części zostały odpowiednio przeznaczone - co wynika z systemowej analizy całego zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego - na wybudowanie na niej kotłowni, wraz ze składem opału, na potrzeby osiedla mieszkaniowego.

Jednocześnie Sąd zauważa, że w celu ustalenia sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości po wywłaszczeniu, organ I instancji pozyskał z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W., zdjęcia lotnicze przedstawiające stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości w 1970 r., w 1975 r. i w 1982 r., na których widoczny był budynek kotłowni zlokalizowany w części przedmiotowej parceli oraz plac do składowania opału na północ od budynku kotłowni. Sąd podziela ustalenia organów, że na placu tym widoczne były hałdy składanego opału, a w związku z tym zawnioskowana do zwrotu część parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...] zajęta została pod fragment budynku kotłowni. Z treści protokołu zdawczo-odbiorczego "obiektu przy ulicy R. /kotłownia [...]/" z dnia [...] listopada 1983 r., którym Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w K. przekazało m.in. obiekt przedmiotowej kotłowni Wytwórni [...] w K. oraz stanowiących załączniki do ww. protokołu – spisu obiektów kotłowni przy ul. R. oraz spisu inwentaryzacyjnego natury środków trwałych i przedmiotów nietrwałych kotłowni, wynikało, że urządzenia kotłowni były budowane już od 1957 r. W toku prowadzonego postępowania ustalono, iż na terenie zawnioskowanym do zwrotu znajdowała się infrastruktura techniczna w postaci sieci: cieplnej, telekomunikacyjnej, wodociągowej oraz elektroenergetycznej, przy czym jak wynikało z pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacja S.A. w K. z dnia 23 maja 2016 r. (znak: [...]) oraz z pisma [...] Dystrybucja S.A. z dnia 23 maja 2016 r. (znak: [...]) sieć wodociągowa i część sieci elektroenergetycznej znajdujące się na przedmiotowej nieruchomości służyły potrzebom budynku kotłowni przy ul. R. w K.. Jak wynika z pisma Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. z dnia 29 marca 2016 r. (znak: [...]) zawnioskowana do zwrotu część dz. nr [...] obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. objęta została umową dzierżawy zawartą w dniu [...] lipca 2013 r. (znak: [...]) pomiędzy Gminą K. a [...] S.A. na czas nieokreślony. Ta okoliczność jest, w ocenie Sądu, irrelewantna dla oceny zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia.

W odniesieniu do zarzutów dotyczących niedokładnego ustalenia daty rozpoczęcia i zakończenia robót budowlanych związanych z realizacją celu wywłaszczenia należy wskazać, że zarówno samo wywłaszczenie, jak i budowa kotłowni miały miejsce ponad pół wieku temu. W ocenie Sądu I instancji dokonywanie szczegółowych ustaleń faktycznych po upływie takiego okresu jest znacznie utrudnione. Można uzasadnienie przypuszczać, że pod koniec 1958 roku kotłownia była już zasadniczo wybudowana. Wskazują na to pisma Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych z dnia 3 października 1958 r. oraz z dnia 28 stycznia 1958 r., w których zwracano się o powiększenie terenu kotłowni o stały skład węgla. Ten skład węgla należy rozumieć jako funkcjonalnie związany z kotłownią. Podsumowując, w ocenie Sądu I instancji, należy stwierdzić, że organy obu instancji przeprowadziły szczegółowe i wyczerpujące postępowanie dowodowe i prawidłowo zgodnie z prawem ustaliły, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.

W kwestii terminów realizacji celu wywłaszczenia wynikających z art. 137 ust. 1 u.g.n. należy, zdaniem Sądu I instancji dodatkowo wskazać na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. P 38/11. Trybunał orzekł w nim, że art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Analizę orzeczenia Trybunału przeprowadził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 1 października 2014 r., sygn. I OSK 254/13 (LEX nr 1769260) stwierdzając: "Jakkolwiek powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy wprost art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. (tylko tego przepisu dotyczyło pytanie prawne WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 41/11), to jednak wywody zawarte w jego uzasadnieniu powodują, że również niedopuszczalnym jest retroaktywne stosowanie art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. Trybunał wskazał m.in., że stany faktyczne powstałe lub zrealizowane w okresie formalnego obowiązywania norm dotychczasowego prawa, powinny podlegać co do zasady jego dalszej ocenie normatywnej (tzn. ocenie według "starych" reguł), chyba że prawodawca wskaże dostatecznie przekonywujące argumenty, które uzasadniają wprowadzenie wstecznego działania nowego prawa. Zakaz wstecznego działania prawa obowiązuje w szczególności wtedy, gdy oddziałuje ono w sposób niekorzystny na interesy określonych podmiotów, a zwłaszcza na prawa podmiotowe nabyte zgodnie z obowiązującymi dotychczas przepisami. (...) Trybunał Konstytucyjny przypomniał też, że odczytywanie przez organy stosujące prawo znaczenia przepisów nowych w taki sposób, iż jeśli są pozbawione przez ustawodawcę przepisu intertemporalnego to mogą mieć charakter retroaktywny jest niedopuszczalne. Jeśli przepis prawa milczy o regulacji przejściowej, to wcale nie oznacza to, że regulacja ta będzie działała retroaktywnie. Brak w ustawie przepisów intertemporalnych nie oznacza zezwolenia dla prawodawcy na wsteczne działanie nowych przepisów. Zatem, wyrażając tę myśl w sposób pozytywny należy wskazać, że jeśli prawodawca nie przesądza o wstecznym działaniu prawa, to przepisy te działają prospektywnie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe wywody znajdują odpowiednie odniesienie również do art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. Zatem określony w tym przepisie termin 7 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia obowiązuje dopiero od dnia 1 stycznia 1998 r. Nie można tego terminu odnosić do stanu faktycznego, który zaistniał przed dniem 1 stycznia 1998 r. odnośnie prac związanych z rozpoczęciem realizacji celu wywłaszczenia".

Podzielając to stanowisko należy wskazać, że w sprawach dotyczących stanów faktycznych sprzed 1998 roku nawet realizacja celu wywłaszczenia po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie uzasadnia przyjęcia, że nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Skoro zaś w niniejszej sprawie cel wywłaszczenia został zrealizowany - kotłownia powstała i funkcjonowała w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku, to zarzuty strony skarżącej nie mogą odnieść skutku.

Sąd I instancji nie podziela też, na tle wszystkich powyższych ustaleń, w żadnym wypadku tezy skargi, że cel wywłaszczenia nieruchomości został przez kontrolowane organy dopasowany do rzeczywistego późniejszego przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości.

Wszystkie powyższe ustalenia co do stanu faktycznego i prawnego kontrolowanej sprawy, w ocenie Sądu jednoznacznie wskazują, że działające w sprawie organy nie naruszyły także prawa materialnego, a zatem nie zasługują na uwzględnienie zarzuty i cała ich argumentacja przeanalizowana przez Sąd dla celu kontroli podnosząca, że organy naruszyły art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n., przez jego niewłaściwe zastosowanie z powodu przyjęcia, iż wywłaszczona nieruchomość ozn. jako część dz. nr [...], obr. [...], jedn. ew. [...] położona w K. nie może zostać uznana za zbędną dla realizacji celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej, a co za tym idzie nie można orzec o jej zwrocie. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem na tle wskazanych przepisów prawnych odwrotny pogląd.

Biorąc zatem powyższe pod uwagę, skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.