Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2949/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr. ) sędzia del. NSA Jerzy Solarski Protokolant asystent sędziego Iwona Rzucidło-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 25 września 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 września 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 25/12 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 25/12, po rozpoznaniu skargi J. S., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] października 2011 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia oraz zwrot nienależnie pobranych świadczeń.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Prezydent Miasta Łodzi uznał za nienależnie pobrane przez J. S. świadczenia rodzinne w postaci zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł miesięcznie, za okres od 1 lutego 2007 r. do 31 sierpnia 2011 r. oraz orzekł o zwrocie przez J. S. nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 lutego 2007 r. do 31 sierpnia 2011 r. w wysokości 8.415 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia 21 września 2011 r. w wysokości 2.479,48 zł co łącznie stanowi kwotę 10.894,48 zł.

W odwołaniu od tej decyzji J. S. podkreśliła, że pobierała zasiłek pielęgnacyjny na podstawie ważnej decyzji administracyjnej i nie może ponosić odpowiedzialności za nienależyte wykonywanie obowiązków przez pracowników administracji państwowej. Decyzja zmieniająca decyzję o przyznaniu świadczeń rodzinnych została wydana z mocą wsteczną, po upływie 3 lat od dnia, w którym faktycznie powinna być wydana.

Decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że J. S. w dniu 1 września 2005 r. zwróciła się do organu I instancji z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Prezydent Miasta Łodzi decyzją z dnia [...] października 2005r. przyznał stronie zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 144 zł miesięcznie na okres od dnia 1 września 2005 r. na stałe. Następnie decyzją z dnia [...] września 2006 r. organ I instancji podwyższył kwotę zasiłku pielęgnacyjnego do wysokości 153 zł miesięcznie.

W dniu 22 stycznia 2010 r. do Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi wpłynęło pismo ZUS I Oddział w Łodzi z dnia 19 stycznia 2010 r. informujące, że sytuacja prawna emerytów i rencistów uprawnionych do dodatku pielęgnacyjnego została uregulowana w art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat życia.

Wobec powyższego Prezydent Miasta Łodzi decyzją z dnia [...] września 2011 r. zmienił własną ostateczną decyzję z dnia [...] października 2005 r., zmienioną decyzją z dnia [...] września 2006 r. i przyznał J. S. zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1 września 2005 r. do 31 stycznia 2007 r. Powyższa decyzja nie została przez stronę zaskarżona, zatem stała się ostateczna.

W konsekwencji powyższego Prezydent Miasta Łodzi decyzją z dnia [...] września 2011 r. uznał za nienależnie pobrany zasiłek pielęgnacyjny i orzekł o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia.

Wobec tak ustalonego stanu faktycznego sprawy Kolegium podzieliło argumentację organu I instancji i podkreśliło, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń jest konsekwencją wskazanej powyżej decyzji z dnia [...] września 2011 r. i wynika wprost z obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie bowiem z normą zawartą w art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. W ocenie organu odwoławczego, J. S. nie była uprawniona do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego od 1 lutego 2007 r. do 31 sierpnia 2011 r., bowiem w tym okresie pobierała dodatek pielęgnacyjny. Co istotne, w decyzji organu I instancji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne zawarte jest pouczenie, iż w przypadku jakichkolwiek zmian mających wpływ na prawo do świadczeń należy niezwłocznie powiadomić organ wydający decyzję. Pouczenie takie znajduje się także w części II wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Zapoznanie się z treścią pouczenia strona potwierdziła własnoręcznym podpisem.

W ocenie Kolegium, przepis art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie daje możliwości odstąpienia przez organ administracji od żądania zwrotu świadczeń nienależnie pobranych. Jednocześnie SKO wskazało, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, iż do orzeczenia zwrotu świadczeń nienależnych konieczne jest wydanie ostatecznej decyzji uchylającej decyzję przyznającą świadczenie jak i przeciwne stanowisko, iż organ może orzec o uchyleniu i o zwrocie świadczeń w jednej decyzji.

Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych treść art. 30 i 32 ust. 1 ustawy nie wyklucza przyjęcia, iż organ może również orzec o uchyleniu decyzji oraz zwrocie nienależnego świadczenia jedną decyzją. Organ wskazał, że w jego przekonaniu może być wydana jedna decyzja o nienależnie pobranych świadczeniach i o ich zwrocie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. S. powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylając decyzje organu I i II instancji stwierdził, że warunkiem stwierdzenia przez organ, iż dana osoba pobrała nienależnie świadczenia rodzinne i w konsekwencji powinna dokonać ich zwrotu jest ustalenie, że świadczeniobiorca został pouczony o braku prawa do ich pobierania.

W przekonaniu Sądu warunek ten będzie można uznać za spełniony tylko wówczas, gdy owo pouczenie będzie sformułowane w sposób jasny i zrozumiały dla strony, a skoro ma ono wywoływać w przyszłości skutki prawne wobec strony winno być zindywidualizowane i skonkretyzowane. Świadczenie rodzinne, jakim jest zasiłek pielęgnacyjny, przyznawane jest bowiem osobom niepełnosprawnym oraz będącym w podeszłym wieku, niejednokrotnie bardzo schorowanym, o znacznym stopniu niepełnosprawności fizycznej i psychicznej, mającym często ograniczone możliwości percepcji. Kierowane pouczenie, powinno być ponadto dostępne dla strony w każdym czasie, tak ażeby miała ona możliwość skonfrontowania sytuacji, w jakiej się znajduje z okolicznościami podniesionymi w pouczeniu. Z tego też powodu winno być ono zamieszczone oprócz wniosku, również w decyzji ustalającej uprawnienie do świadczenia rodzinnego bądź też w odrębnym dokumencie, który strona otrzyma za potwierdzeniem odbioru. Warunku tego nie będzie natomiast spełniało pouczenie zamieszczone wyłącznie w formularzu wniosku o przyznanie świadczenia, chociażby nawet zostało ono opatrzone podpisem strony, który to formularz stanowi element akt administracyjnych sprawy, a strona nie ma do niego dostępu na co dzień.

Wspomniany warunek pouczenia o braku uprawnienia do pobierania świadczenia rodzinnego nie został - w opinii Sądu I instancji – spełniony. Znajdujące się w aktach sprawy pouczenie zamieszczone zostało na formularzu wniosku, w jego dolnej części już po podpisie strony i bardzo drobnym drukiem, a przy tym skonstruowane dość enigmatycznie poprzez wskazanie, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego, w zakresie którego następuje odesłanie do przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie odnosi się ono wobec tego indywidualnie do osoby skarżącej, a nadto jego brzmienie jest nieczytelne dla przeciętnego świadczeniobiorcy. Podobnie pouczenia zawarte w decyzjach Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] października 2005 r. oraz z dnia [...] września 2006 r. posługują się lakoniczną i ogólnikową formułą "w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego strona obowiązana jest do niezwłocznego powiadomienia o tym Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia ds. Obsługi Świadczeń Rodzinnych ul. Urzędnicza 45, 91-304 Łódź." Przy czym organ nie wyjaśnia jakie to zmiany, w odniesieniu do sytuacji prawnej skarżącej, mogłyby mieć wpływ na otrzymywane świadczenie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza również otrzymania przez stronę jakiegokolwiek innego pouczenia, chociażby w formie odrębnego pisma.

Wskazano, że skarżąca w momencie składania wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego miała 73 lata. Jest ona osobą głuchoniemą, na co zwracała uwagę w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nadto w trakcie rozprawy w dniu 16 marca 2012r. Sąd stwierdził, że skarżąca nie jest w stanie ani czytać, ani pisać. Wszystkie te fakty winny być, zdaniem WSA w Łodzi, uwzględnione i ocenione przez organ w kontekście zaistnienia przesłanek z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy. W przekonaniu Sądu, nie można zgodzić się z organami administracji publicznej, że strona pomimo pouczenia o sytuacjach powodujących utratę prawa do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego w tym samym okresie pobierała konkurencyjne świadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w postaci dodatku pielęgnacyjnego, wobec czego obecnie winna zwrócić nienależnie pobrane świadczenie.

Podkreślono także, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że pouczenie nie może być uznane za należyte, gdy przytacza jedynie przepis ustawy bez jego wyjaśnienia. Pouczenie winno być jasne i czytelne, powinno zawierać wyczerpujące informacje o obowiązujących zasadach. Nie może ono odnosić się do wszystkich hipotecznych okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń. Celem pouczenia nie jest tylko wyczerpujące wyjaśnienie sytuacji prawnej i faktycznej zainteresowanego, lecz pouczenie o konsekwencjach prawnych niezastosowania się świadczeniobiorcy do dyspozycji normy prawnej. Dlatego też pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie w przyszłości spowoduje brak prawa do świadczeń musi odnosić się indywidualnie do pobierającego świadczenie, a nie zawierać jedynie normy ogólne, nie odnoszące się w danym momencie w ogóle do konkretnej sytuacji świadczeniobiorcy. Warunkiem uznania wypłaconego świadczenia za świadczenie nienależne jest istnienie po stronie świadczeniobiorcy świadomości, iż uprawnienie do jego otrzymywania ustało. Ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, to jest czy był skutecznie pouczony o okolicznościach, których zaistnienie ma wpływ na istnienie posiadanego uprawnienia. Skutecznie, czyli w formie pisemnej poprzez wyraźne opisanie językiem dostosowanym do poziomu wiedzy prawniczej przeciętnego obywatela wszystkich zdarzeń, jakie mogą mieć wpływ na ustanie prawa lub wstrzymanie wypłaty świadczenia, ze wskazaniem sankcji grożących w przypadku niedopełnienia obowiązku udzielenia informacji.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która to nie przystaje do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego, mając na uwadze względy słuszności, a nie zgodność z prawem przy pominięciu ostatecznej decyzji administracyjnej którą to i organ administracji i sąd administracyjny jest związany wobec brzmienia art. 16 k.p.a.;

b) art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) przez rażąco błędną wykładnię, bowiem nienależnie pobrane świadczenie nie pozostaje w związku ze stanem zdrowia czy też wiekiem danej osoby, gdyż te mogą mieć znaczenie jedynie przy ewentualnym umorzeniu kwot nienależnie pobranego świadczenia na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy, a strona była w sposób wyraźny i jasny pouczona o przesłankach nabycia prawa i utraty tego prawa;

c) art. 16 ust. 6 w zw. z art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez rażąco błędną wykładnię, bowiem ustawodawca wyraźnie i jasno określił, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego i w takim przypadku ustawodawca nałożył na stronę obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, co stanowi o konieczności wydania decyzji o ustaleniu nienależnie pobranego świadczenia, co organy administracji uczyniły, po uprzedniej zmianie decyzji ostatecznej o przyznaniu świadczenia i norma ta nie jest enigmatyczna;

d) art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez rażąco błędną wykładnię i przyjęcie, że na osobie otrzymującej świadczenia rodzinne nie jest nałożony przez ustawodawcę obowiązek informowania niezależnie od wieku, stanu zdrowia i zdarzeń losowych o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych;

e) art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez rażąco błędną wykładnię, bowiem posłużenie się drukami wniosków określonymi w obowiązujących normach prawa stanowi o prawidłowym pouczeniu o prawie do danego świadczenia a contrario o przesłankach utraty danego prawa;

2. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem nie miało miejsca naruszenie norm prawa materialnego;

b) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 P.p.s.a. przez niepełne przedstawienie stanu faktycznego i prawnego, przedstawienie oceny prawnej niespójnej i dowolnej, będącej kompilacją różnych poglądów, brak oceny zebranego materiału dowodowego, brak wykazania, że miało miejsce naruszenie norm prawa materialnego, brak jasnych, pełnych i wyczerpujących wskazań, co do dalszego prowadzenia postępowania;

c) art. 135 P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem norma ta w tym

przypadku nie ma zastosowania.

W oparciu o te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie przedmiotowego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia oraz orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w tej sprawie nie występują.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.zwanej dalej p.u.s.a.) nie może odnieść zamierzonego skutku. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 cyt. ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis ten jest przepisem ustrojowym normującym zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne i jako taki nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.

Z tego względu może być on skutecznie wskazany jako naruszenie w ramach drugiej podstawy kasacyjnej jedynie w powiązaniu z konkretnie oznaczonymi przepisami ustawy procesowej (por. wyroki NSA z dnia 26 lutego 2009 r. sygn. akt II FSK 1660/07, z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt II FSK 103/08, z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt I GSK 445/10).

W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej stawiając Sądowi pierwszej instancji zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. nie powiązał tego przepisu z żadnym z przepisów ustawy p.p.s.a. W konsekwencji powoduje to nieskuteczność tego zarzutu.

Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego stwierdzić należy, że są one także nieuzasadnione.

Artykuł 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.) stanowiący materialnoprawną podstawę decyzji Prezydenta miasta Łodzi z dnia [...] września 2011r. r. zawiera upoważnienie ustawowe dla organów administracji do wydawania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych pod warunkami określonymi w tym przepisie. Oznacza to, że tylko w wypadku wypełnienia wszystkich przesłanek w nim określonych organ administracji może wydać decyzję o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Przepis ten zawiera również definicję ustawową pojęcia nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego, zgodnie z którą za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (art. 30 ust. 2 pkt 1).

Ustawa o świadczeniach rodzinnych posługuje się, pojęciem "świadczeń nienależnie pobranych". Zatem obowiązek zwrotu nie dotyczy "nienależnego świadczenia", ale "świadczenia nienależnie pobranego". Pojęcia te nie są tożsame. O "nienależnym świadczeniu" można mówić wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. "Świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać świadome działanie w złej lub dobrej wierze.

Obowiązek zwrotu świadczenia nienależnego obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2009 r. sygn. I OSK 826/09).

Z powołanych przepisu wynika zatem, że dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie. Niewątpliwie, przesłanki wskazane w przepisie art. 30 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy odwołują się do świadomości świadczeniobiorcy, do jego winy w ujęciu subiektywnym. Dlatego też w postępowaniu tym organ jest zobowiązany ustalić, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego.

Osoba zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi być świadoma, iż okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia ustąpiła. W rozpoznawanej sprawie, na co zasadnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi , skarżąca nie była pouczona w sposób czytelny o okolicznościach powodujących utratę prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, które wymienione są w art.16 ust.6 ustawy.

Pouczenia adresowane do stron winny być czytelne i zrozumiałe dla świadczeniobiorcy. Oznacza to, że organy muszą uwzględniać kto jest adresatem kierowanego przez nie pouczenia i w myśl zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa kierować je w sposób zrozumiały dla tego adresata. W konsekwencji, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, dla rzetelnej realizacji ustawowych wymogów, pouczenie takie winno było zostać zamieszczone w uzasadnieniu decyzji. Natomiast pouczenie zamieszczone na formularzu wniosku o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, który, stanowi część akt sprawy znajdujących się w dyspozycji organu , nie może być uznane za prawidłowe, co trafnie podniósł w uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji. Podkreślić wypada, że przyjęty przez organ sposób pouczenia w badanej sprawie pozostaje w sprzeczności z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, a także z zasadą praworządności i zasadą informowania.

Mając na uwadze, że udzielone J. S. pouczenie jest nieskuteczne, nie sposób przyjąć, że pobierając jednocześnie świadczenia pielęgnacyjne i dodatek pielęgnacyjny skarżąca działa w złej wierze. A tylko w takiej sytuacji świadczenie można byłoby uznać za nienależnie pobrane. Obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2009 r. sygn. I OSK 826/09).

W świetle powyższych rozważań za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 16 ust.6 i art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.