Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2886/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.52 ust.2, art. 54 i art.72 ust.2
journal: Dz.U. 2006 nr 104 poz 708
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym
article: art.10 ust.4
journal: Dz.U. 1997 nr 106 poz 679
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) del. WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant st. asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 732/12 w sprawie ze skargi B.S. na orzeczenie Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego z dnia 14 lutego 2012 r. nr [..] w przedmiocie orzeczenia dyscyplinarnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego na rzecz B.S. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 732/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi B.S. na orzeczenie Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego z dnia 14 lutego 2012 r. nr [..]w przedmiocie orzeczenia dyscyplinarnego, w pkt 1. uchylił zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego z dnia 24 stycznia 2012 r., w pkt 2. zasądził od Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego na rzecz B.S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, oraz w pkt 3. stwierdził, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że orzeczeniem nr [..]z dnia 24 stycznia 2012 r. przełożony dyscyplinarny Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego, na podstawie art. 129 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz. U. Nr 104, poz. 708 ze zm.), po dokonaniu analizy i oceny całokształtu okoliczności i materiału dowodowego w postępowaniu dyscyplinarnym, prowadzonym przeciwko B.S. – [..]w [..]delegowanemu do pełnienia służby w innej miejscowości wraz z powierzeniem pełnienia obowiązków służbowych na stanowisku [..], obwinionemu o to, że nie dopełnił obowiązków służbowych, tj. popełnił przewinienia dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej, o których mowa w art. 107 ust. 2 pkt 3 ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, poprzez:

1. niezłożenie oświadczenia o stanie majątkowym w związku z objęciem, z dniem 1 września 2011 r., stanowiska [..],

2. niezłożenie oświadczenia o stanie majątkowym w związku z objęciem, z dniem 15 września 2011 r., stanowiska [..].

Organ uznał B.S. winnym zarzucanych mu czynów i wymierzył mu karę nagany.

W uzasadnieniu orzeczenia organ podał, że postanowieniem nr [..]z dnia 19 września 2011 r. Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko B.S., natomiast postanowieniem nr [..]z dnia 28 listopada 2011 r. przełożony dyscyplinarny Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego uzupełnił zarzuty w prowadzonym przeciwko B.S. postępowaniu dyscyplinarnym. Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ ustalił, że w zakresie zarzutu określonego w pkt 1 Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego decyzją z dnia 31 sierpnia 2011 r. nr [..]przeniósł B.S. z dniem 1 września 2011 r. na stanowisko służbowe [..]. Z tym też dniem B.S. stawił się do pełnienia służby w Delegaturze CBA w [..]i w tym samym dniu pobrał od Dyrektora Delegatury CBA w [..]druk oświadczenia o stanie majątkowym. Natomiast oświadczenie o stanie majątkowym B.S. złożył w sekretariacie Biura Prawnego CBA w dniu 21 września 2011 r., tj. po zapoznaniu się z zarzutem dyscyplinarnym oraz przesłuchaniu go w charakterze obwinionego.

Odnośnie zarzutu określonego w pkt 2 orzeczenia organ podał, że decyzją z dnia 14 września 2011 r. nr [..]Szef CBA delegował B.S. z dniem 15 września 2011 r. na okres 6 miesięcy do pełnienia służby w innej miejscowości i z tym dniem na okres 6 miesięcy powierzono mu pełnienie obowiązków służbowych na stanowisku [..]. B.S. w dniu 16 września 2011 r. stawił się do służby w Biurze Prawnym CBA w [..], a w dniu 22 września 2011 r. do Biura Kontroli i Spraw Wewnętrznych wpłynęło oświadczenie o stanie majątkowym B.S., datowane na dzień 15 września 2011 r.

W związku z tym, organ przywołał treść art. 72 ust. 2 ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, zgodnie z którym funkcjonariusze obowiązani są do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym. W myśl art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 216, poz. 1584 ze zm.), oświadczenie o stanie majątkowym składa się przed objęciem stanowiska, a następnie co roku do dnia 31 marca, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego, a także w dniu opuszczenia stanowiska. Organ wskazał, że z decyzji z dnia 31 sierpnia 2011 r., doręczonej B.S. w tym samym dniu, wynika, że B.S. został z dniem 1 września 2011 r. przeniesiony na stanowisko [..]. Oznacza to, objęcie przez niego stanowiska służbowego nastąpiło w dniu 1 września 2011 r., a ustalony w toku postępowania stan faktyczny wskazuje, że po zapoznaniu się z decyzją personalną, a przed dniem 1 września 2011 r., B.S. nie złożył oświadczenia o stanie majątkowym. Uczynił to dopiero w dniu 21 września 2011 r., tj. po powzięciu przez niego wiedzy, iż w związku z zaniechaniem złożenia oświadczenia toczy się przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne.

Ponadto organ podał, że z decyzji personalnej z dnia 14 września 2011 r., doręczonej B.S. w dniu 15 września 2011 r., wynika, że B.S. został z dniem 15 września 2011 r., z urzędu, delegowany na okres 6 miesięcy do pełnienia służby w innej miejscowości i z tym dniem powierzono mu pełnienie obowiązków służbowych na stanowisku: [..]. Prowadzi to do wniosku, że objęcie przez niego stanowiska służbowego nastąpiło w dniu 15 września 2011 r. W tym przypadku doręczenie decyzji nastąpiło w tym samym dniu co formalne objęcie stanowiska, co wykluczało możliwość złożenia oświadczenia o stanie majątkowym przed tą datą. Jednak B.S. nie złożył oświadczenia o stanie majątkowym w dniu, w którym zapoznał się z decyzją personalną. Nie uczynił tego aż do dnia 21 września 2011 r. Złożenie przez B.S. w dniu 21 września 2011 r. oświadczenia o stanie majątkowym nastąpiło zatem dopiero po powzięciu przez niego wiedzy, iż w związku z zaniechaniem złożenia oświadczenia o stanie majątkowym w związku z objęciem przez niego poprzedniego stanowiska służbowego, toczy się przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne. Zdaniem organu, oczywistym jest, iż w zakresie postawionych B.S. zarzutów naruszenia dyscypliny służbowej, nie złożył on oświadczenia o stanie majątkowym przed objęciem stanowiska, wynikającym z daty określonej w decyzji personalnej.

Organ wyjaśnił przy tym, odnosząc się do okresu pełnienia przez B.S. służby jako [..]że B.S., w dniach 1 i 2 września został wyznaczony przez przełożonego do pełnienia dyżuru domowego. W dniach 5, 7-8 oraz 13 września 2011 r. odbywał wyjazdy służbowe do Warszawy. Wynika z tego zatem, że B.S. przystąpił do pełnienia obowiązków na stanowisku [..]. W związku z tym organ uznał, że ani przed formalnym, ani przed faktycznym objęciem stanowiska [..] B.S. nie złożył oświadczenia o swoim stanie majątkowym.

Odnosząc się natomiast do okresu pełnienia służby na stanowisku [..], organ stwierdził, że najpóźniej w dniu 20 września 2011 r. B.S. przystąpił do pełnienia obowiązków na tym stanowisku, gdyż z tym dniem zostało mu wydane przez przełożonego polecenie służbowe. Zatem z tym dniem, zdaniem organu, nastąpiło faktyczne objęcie przez B.S. stanowiska [..]. Zatem i w tym przypadku, ani przed formalnym, ani też przed faktycznym objęciem stanowiska służbowego, B.S. nie złożył oświadczenia o swoim stanie majątkowym.

Od powyższego orzeczenia pełnomocnik B.S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił w odniesieniu do zarzutu z pkt 1 naruszenie art. 129 ust. 1 ustawy o CBA poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wydaniu orzeczenia na podstawie częściowo zebranego materiału dowodowego, a nie na podstawie całości tego materiału oraz naruszenie art. 10 ust. 4 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne w związku z art. 72 ust. 2 ustawy o CBA poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że objęcie stanowiska w rozumieniu tych przepisów polega na zapoznaniu się funkcjonariusza z decyzją o mianowaniu go na to stanowisko oraz na przyjęciu że funkcjonariusz ma obowiązek złożenia oświadczenia o stanie majątkowym w związku z objęciem stanowiska, podczas gdy jednoznaczna treść przepisu art. 107 ust. 4 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne wskazuje, że funkcjonariusz ma taki obowiązek przed objęciem stanowiska, a nie w związku z jego objęciem.

Natomiast w odniesieniu do zarzutu przedstawionego w pkt 2 orzeczenia, pełnomocnik B.S. zarzucił naruszenie art. 10 ust. 4 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne w zw. z art. 72 ust. 2 ustawy o CBA poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że funkcjonariusz CBA ma obowiązek złożenia oświadczenia o stanie majątkowym w związku z objęciem stanowiska, podczas gdy jednoznaczna treść przepisu art. 107 ust. 4 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne wskazuje, że funkcjonariusz ma taki obowiązek przed objęciem stanowiska, a nie w związku z jego objęciem oraz że objęcie stanowiska w rozumieniu tych przepisów oznacza otrzymanie przez funkcjonariusza decyzji o mianowaniu go na takie stanowisko.

W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego orzeczeniem nr [..]z dnia 14 lutego 2012 r., wydanym na podstawie art. 133 ust. 4 ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, utrzymał w mocy orzeczenie nr [..]z dnia 24 stycznia 2012 r.

W uzasadnieniu organ podniósł, że fakt skierowania B.S. nie świadczy o tym, że B.S. nie był zdolny do pełnienia służby na stanowisku [..]. Z karty skierowania wynika, że funkcjonariusz przewidziany był do wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych lub dochodzeniowo-śledczych. Do zadań [..] należy wykonywanie czynności operacyjno- rozpoznawczych i dochodzeniowo-śledczych, co zdaniem organu, nie oznacza to, że zadania te mają być wykonywane osobiście przez zastępcę naczelnika tej komórki. I w tym kontekście istotna jest zdolność funkcjonariusza do wykonywania funkcji kierowniczych, którą B.S. posiadał. Organ stwierdził przy tym, że fakt nieposiadania przez B.S. w dniu 1 września 2011 r. orzeczenia o zdolności do wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych lub dochodzeniowo-śledczych nie świadczyło o tym, że nie był on zdolny do objęcia stanowiska, na które został wyznaczony.

Organ nie zgodził się z twierdzeniem, że w orzeczeniu nr [..]dokonano błędnej wykładni art. 10 ust. 4 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne w związku z art. 72 ust. 2 ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym. Podkreślił, że z uzasadnienia orzeczenia nie wynika, iż objęcie stanowiska polega na zapoznaniu się funkcjonariusza z decyzją o mianowaniu go na te stanowisko. Z decyzji tej wynika, że przeniesienie B.S. na stanowisko służbowe [..]nastąpiło z dniem 1 września 2011 r. i ta data została uznana za datę objęcia przez B.S. stanowiska służbowego. Za datę objęcia stanowiska uznano więc datę zamieszczoną w decyzji personalnej, od której funkcjonariusz rozpoczął pełnienie służby na nowym stanowisku. Organ wyjaśnił, że objęcie stanowiska służbowego wynika z decyzji organu właściwego do mianowania funkcjonariuszy na stanowiska służbowe i nie jest możliwe, aby funkcjonariusz zanegował tę decyzję poprzez samowolne nieobjęcie stanowiska służbowego. W przeciwnym razie należałoby uznać obowiązek składania oświadczeń o stanie majątkowym za fikcyjny, gdyż oznaczałoby to, że funkcjonariusz może sam wyznaczyć sobie termin złożenia tego oświadczenia.

Zdaniem Szefa CBA, za datę objęcia stanowiska należy uznać dzień 1 września 2011 r., która to data wynika z decyzji personalnej nr [..].

Organ, odnosząc się do zarzutu obowiązku funkcjonariusza do złożenia oświadczenia o stanie majątkowym przed objęciem stanowiska, a nie w związku z jego objęciem, podkreślił, że B.S. został obwiniony o to, że nie złożył oświadczenia o stanie majątkowym w związku z objęciem, z dniem 1 września 2011 r., określonego stanowiska służbowego. Organ wskazał przy tym, że z art. 10 ust. 4 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne wynika, że istnieją trzy sytuacje, które wywołują obowiązek złożenia przez osobę pełniącą funkcje publiczne oświadczenia o stanie majątkowym. Jedną z tych sytuacji jest objęcie stanowiska, drugą - pozostawanie na stanowisku w dniu 31 grudnia roku następnego i kolejnych lat po objęciu stanowiska, a trzecią - opuszczenie stanowiska. Wskazując sytuacje generujące obowiązek złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, przepis ten ustanawia również terminy, w jakich należy dopełnić tego obowiązku. W pierwszym przypadku jest to termin "przed objęciem stanowiska", w drugim "do dnia 31 marca", a w trzecim "w dniu opuszczenia stanowiska". Zatem w przypadku objęcia stanowiska ustawa wprowadza zasadę, zgodnie z którą każdy, kto ma objąć stanowisko, do którego zastosowanie mają jej przepisy, ma obowiązek złożyć oświadczenie o stanie majątkowym. Natomiast gdy chodzi o termin złożenia oświadczenia majątkowego, został on określony jako "przed objęciem stanowiska", co należy rozumieć, że złożenie oświadczenia majątkowego powinno nastąpić wcześniej niż objęcie stanowiska. Wyznaczenie B.S. do pełnienia służby od dnia 1 września 2011 r. na wskazanym stanowisku spowodowało powstanie obowiązku złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, jak również rozpoczął bieg termin do złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, który to termin upłynął z chwilą objęcia stanowiska.

Organ, odnosząc się do wykładni pojęcia "objęcia stanowiska" z kwestią zapoznania się z zakresem obowiązków, wskazał, że do sporządzania zakresu obowiązków i odpowiedzialności funkcjonariuszy i pracowników CBA uprawnieni są przełożeni. Szef CBA na podstawie art. 54 ust. 1 dokonuje mianowania funkcjonariuszy na stanowiska służbowe. Podniósł, że sporządzenie dla funkcjonariusza pisemnego zakresu obowiązków i odpowiedzialności nie wyznacza momentu objęcia stanowiska służbowego. Wskazał, że sporządzenie zakresu obowiązków i odpowiedzialności funkcjonariusza nastąpić musi po objęciu stanowiska przez funkcjonariusza, gdyż dopiero wtedy aktualizuje się właściwość przełożonego do dokonania tej czynności. Otrzymanie zakresu obowiązków stanowi bowiem konsekwencję objęcia stanowiska. Organ podkreślił, że obowiązki funkcjonariusza CBA wynikają co do zasady bezpośrednio z przepisów ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, a pisemne zakresy obowiązków i odpowiedzialności stanowią jedynie ich konkretyzację, mają charakter informacyjny dla funkcjonariusza. W ocenie organu, przekazanie funkcjonariuszowi pisemnego zakresu obowiązków i odpowiedzialności należy traktować jako potwierdzenie faktu objęcia danego stanowiska i jego następstwo, nie stanowi ono natomiast zdarzenia rozpoczynającego pełnienie służby na tym stanowisku.

Odnosząc się natomiast do zarzutu niedopełnienia obowiązków służbowych, tj. niezłożenia oświadczenia o stanie majątkowym w związku z objęciem z dniem 15 września 2011 r. stanowiska [..], organ wskazał, że decydujące znaczenie przy ocenie tego, kiedy nastąpiło objęcie stanowiska służbowego przez B.S. ma data zamieszczona w decyzji personalnej. Szef CBA decyzją z dnia 14 września 2011 r. nr [..]wyznaczył jako początkową datę powierzenia obowiązków na stanowisku [..] dzień 15 września 2011 r. Ponieważ jednak decyzja z dnia 14 września 2011 r. została doręczona w dniu 15 września 2011 r. to w tym konkretnym przypadku objęcie stanowiska nastąpiło w momencie, w którym B.S. otrzymał decyzję. Skoro objęcie stanowiska nastąpiło w ciągu dnia, to za dopełnienie obowiązku, wynikającego z art. 10 ust. 4 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, należy uznać złożenie oświadczenia o stanie majątkowym w tym samym dniu, w którym nastąpiło objęcie stanowiska. Jednak w dniu 15 września 2011 r. B.S. oświadczenia o stanie majątkowym nie złożył.

Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi B.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu

1. naruszenie art. 129 ust. 1 ustawy o CBA poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że Szef CBA nie odniósł się w uzasadnieniu do całego materiału dowodowego,

2. błędną wykładnię art. 10 ust. 4 o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne poprzez przyjęcie, że data określona w decyzji jako data, z którą funkcjonariusz jest mianowany na dane stanowisko jest tożsama z datą objęcia przez tego funkcjonariusza stanowiska,

3. naruszenie art. 120 ust. 5 pkt 4 ustawy o CBA poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na wadliwym opisie przewinień dyscyplinarnych zarzucanych skarżącemu i ich kwalifikacji prawnych, polegające na opisie przewinień w sposób niezgodny z przepisem art. 10 ust. 4 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne,

4. naruszenie art. 126 ust. 2 ustawy o CBA poprzez jego niezastosowanie w sprawie, polegające na uznaniu skarżącego winnym popełnienia czynu, którego popełnienie zarzucił Szef CBA w postanowieniu o uzupełnieniu zarzutów z dnia 28 listopada 2011 r., wbrew temu, iż Szef CBA dopuścił możliwość, że skarżącemu przełożony dyscyplinarny wydał polecenie wykonania określonego zadania w dniu 21 września 2011 r., czyli w dniu, w którym skarżący złożył oświadczenie o stanie majątkowym,

5. naruszenie art. 424 k.p.k. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, przejawiające się w sporządzeniu uzasadnienia w sposób niespełniający wymagań określonych w tym przepisie, który powinien być zastosowany przez analogię,

6. naruszenie art. 24 § 1 k.p.a. poprzez wydanie orzeczenia przez Ministra Pawła Wojtunika, który sam rozpoznał wcześniej wniosek skarżącego o wyłączenie go od udziału w postępowaniu dyscyplinarnym.

Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i zasadzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonym orzeczeniu.

Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, iż zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz. U. Nr 104, poz. 708 ze zm.), funkcjonariuszowi nie wolno pozostawać w stosunku pracy oraz podejmować innego zajęcia zarobkowego poza służbą. Zgodnie zaś z ust. 2 tego przepisu w stosunku do funkcjonariuszy mają zastosowanie ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, wynikające z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. Zatem funkcjonariusze obowiązani są do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym.

Ustawą, do której odsyła art. 72 ust. 2 ustawy o CBA jest ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 216, poz. 1584 ze zm.), w tym do jej art. 10 ust. 4, zgodnie z którym oświadczenie, o którym mowa w ust. 1, składa się kierownikowi jednostki (dyrektorowi generalnemu urzędu), z zastrzeżeniem ust. 5 i 6, przed objęciem stanowiska, a następnie co roku do dnia 31 marca, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego, a także w dniu opuszczenia stanowiska. Kierownik jednostki (dyrektor generalny urzędu) dokonuje analizy zawartych w oświadczeniu danych.

W rozpoznawanej sprawie organ, wydając orzeczenie dyscyplinarne i uznając skarżącego winnym wskazanych wyżej naruszeń dyscypliny służbowej, uznał, że skarżący druk oświadczenia o stanie majątkowym złożył dopiero w dniu 21 września 2011 r., a zatem zarówno po objęciu stanowiska [..], jak i po 15 września 2011 r. w związku z objęciem, z dniem 15 września 2011 r., stanowiska [..]. A zatem, że nie dopełnił obowiązku złożenia oświadczenia o stanie majątkowym dwukrotnie w ciągu jednego miesiąca. Uznając skarżącego winnym naruszenia dyscypliny służbowej, dokonał tego w oparciu o interpretację przepisu art. 72 ust. 2 ustawy o CBA w związku z art. 10 ust. 4 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, uznając, że funkcjonariusz CBA ma obowiązek składać takie oświadczenie przy każdej zmianie swojego stanowiska służbowego, wynikającego np. z decyzji o mianowaniu na stanowisko służbowe czy też powierzenia mu pełnienia stanowiska służbowego. Organ nie powołał przy tym żadnego przepisu z ustawy o CBA, który normowałby kwestie związane z objęciem stanowiska. Dopiero w odpowiedzi na skargę powołał art. 52 ust. 2 ustawy.

Sąd I instancji nie zgodził się z taką interpretacją wskazanego wyżej art. 10 ust. 4 w związku z art. 72 ust. 2 ustawy o CBA. Wskazał, że z przepisu art. 52 ust. 2 ustawy o CBA nie można wyprowadzić wniosku, że objęcie stanowiska, o którym mowa w art. 10 ust. 4 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, związane jest z każdorazową zmianą statusu służbowego funkcjonariusza CBA. Zdaniem Sądu, artykuł 52 ust. 2 ustawy o CBA dotyczy nawiązania po raz pierwszy stosunku służbowego funkcjonariusza CBA, nie zaś kolejnych zmian jego stanowiska.

Ponadto Sąd podkreślił, że przepis art. 72 ust. 2 ustawy o CBA łączy obowiązek składania oświadczeń o stanie majątkowym w odpowiednio wskazanych terminach z faktem bycia funkcjonariuszem CBA. Oznacza to zatem, że "objęcie stanowiska", o którym mowa w art. 10 ust. 4 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w zestawieniu z art. 72 ust. 2 ustawy o CBA, należy interpretować jako mianowanie funkcjonariusza do służby w CBA. Na ten element zwrócił bowiem obowiązek ustawodawca, wskazując, że to funkcjonariusz ma obowiązek złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Zgodnie zaś z art. 10 ust. 4, który ma zastosowanie do wszystkich funkcjonariuszy CBA, ma on to uczynić przed objęciem stanowiska, a następnie co roku do dnia 31 marca, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego, a także w dniu opuszczenia stanowiska. A zatem to nie naczelnik wydziału czy ekspert w dziale prawnym jest zobligowany do złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, obowiązek taki ma przede wszystkim funkcjonariusz CBA. Oznacza to zatem, że w sytuacji, gdy funkcjonariusz jest już w służbie, to obowiązek złożenia oświadczenia o stanie majątkowym ma on co roku do dnia 31 marca, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego, a także w dniu opuszczenia stanowiska, nie zaś przy każdej zmianie stanowiska w służbie.

Sąd i instancji wyjaśnił również, że wprawdzie przepis art. 10 ust. 4 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne wydaje się być jasny i niebudzący wątpliwości, jednakże w związku z art. 72 ust. 2 ustawy o CBA należy odstąpić od znaczenia literalnego (potocznego) danego przepisu, gdyż znaczenie to pozostaje w oczywistym konflikcie lub sprzeczności ze znaczeniem innych norm systemu, prowadzi do absurdalnych z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego konsekwencji oraz do rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnie akceptowanymi normami moralnymi" (por. Wyrok SN z 8 maja 1998 r. (I CKN 664/97, OSNC 1999/1/7)).

W rozpoznawanej sprawie skarżący przyjęty został do służby w 2008 r. i przed przyjęciem zobligowany był do złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, nie oznacza to jednak, że każda zmiana jego sytuacji personalnej obliguje funkcjonariusza do składania kolejnego oświadczenia o stanie majątkowym niezależnie od oświadczenia składanego do dnia 31 marca. Skarżący wstąpił do służby raz, stał się wówczas funkcjonariuszem i nadal nim pozostaje.

Niezależnie od powyższego, Sąd przeanalizował również przepisy dotyczące składania oświadczeń majątkowych przez inne grupy zawodowe. Podał, że w ustawie o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne ustawodawca unormował obowiązek składania oświadczeń majątkowych na przykład przez sędziów Sądu Najwyższego, którzy zgodnie z przepisem art. 16 oświadczenie, o którym mowa w ust. 1, składają przed objęciem stanowiska, a następnie co roku do dnia 31 marca, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego, a także w dniu opuszczenia stanowiska sędziego. Ponadto podobne unormowanie zawarte jest w ustawie o Policji, w art. 62 ust. 2, zgodnie z którym policjant jest obowiązany złożyć oświadczenie o swoim stanie majątkowym, czy też w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, gdzie obowiązek taki nałożony został na oficerów zawodowych.

Zdaniem Sądu I instancji, skoro w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przez skarżącego dyscypliny służbowej, to niezasadne było ukaranie go przez organ karą nagany w postępowaniu dyscyplinarnym.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego, zaskarżając go w całości zarzucił mu naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię tj.

1) art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 216, poz. 1584, ze zm.) w zw. z art. 72 ust. 2 oraz art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz. U. z 2012 r. poz. 621, 627 i 664), polegającą na przyjęciu, że do objęcia stanowiska w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, tym samym powstania obowiązku złożenia oświadczenia majątkowego, dochodzi tylko w chwili mianowania funkcjonariusza do służby, a nie zaś przy kolejnych zmianach jego stanowiska, podczas gdy z analizy całokształtu przepisów dotyczących pragmatyki służbowej CBA, w szczególności przepisu art. 54 ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym oraz rozporządzenia wydanego na podstawie art. 54 ust. 5 ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, wynika, że funkcjonariusz CBA zawsze kiedy otrzymuje nowe stanowisko służbowe zostaje odwołany z poprzedniego stanowiska służbowego i obejmuje nowe stanowisko służbowe, z czym wiąże się obowiązek złożenia oświadczenia o stanie majątkowym.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m. in., że całokształt przepisów ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w szczególności art. 1 i 2 zawierających katalog podmiotowy, wskazuje, że zwrot "objęcie stanowiska" stanowi pewne uproszczenie, wobec różnych form prawnych otrzymania do pełnienia określonego stanowiska państwowego. W przeważającej części krąg osób objętych regulacjami tej ustawy stanowią piastuni stanowisk obsadzanych w wyniku konkursu lub wyborów. I w tym przypadku nie ma żadnych wątpliwości, że "objęcie stanowiska" należy traktować jako wstąpienie na to stanowisko, czy też "na urząd". Podobnie również ma się sytuacja funkcjonariuszy CBA, do których ustawę tą stosuje się na mocy art. 72 ust. 2 ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym. Należy stwierdzić, że całokształt pragmatyki służbowej wynikającej z ustawy kompetencyjnej, nie tylko art. 52 ust. 2 przywołany przez Sąd, pozwala wysnuć wniosek, że do objęcia stanowiska dochodzi za każdym razem kiedy to funkcjonariusz otrzymuje mianowanie na to stanowisko poprzedzone odwołaniem z poprzednio zajmowanego stanowiska. Dla przykładu należy wskazać w tym miejscu art. 54 ust. 1 ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, zgodnie z którym do wyłącznej kompetencji Szefa CBA należy mianowanie i odwoływanie funkcjonariuszy ze stanowisk służbowych. Listę stanowisk służbowych zawiera rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 października 2010 r. w sprawie stanowisk służbowych w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym oraz wymagań w zakresie wykształcenia i kwalifikacji zawodowych, jakie powinni spełniać funkcjonariusze na poszczególnych stanowiskach służbowych (Dz. U. Nr 189, poz. 1265). Zgodnie z tą regulacją, jako odrębne stanowiska służbowe traktowane jest zarówno stanowisko eksperta, jak i zastępcy naczelnika. Stąd też nie można traktować pojęcia "objęcia stanowiska", jako rozpoczęcia służby w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

W rozpatrywanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., dlatego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę w granicach wyznaczonych skargą kasacyjną.

Skarga kasacyjna wniesiona przez Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej prze osoby pełniące funkcje publiczne ( Dz. U.z 2006r. Nr. 216, poz. 1584 ze zm. ) w zw. z art. 72 ust. 2 oraz art. 52 ustawy z dnia 9 czerwca 2006r. o Centralnym biurze Antykorupcyjnym ( Dz. U. z 2012r. nr. 621 ze zm. ). Skarżący kasacyjnie nie zgadza się z wykładnią w/wym przepisów dokonaną przez Sąd I instancji, zgodnie z którą funkcjonariusz CBA nie ma obowiązku składania oświadczenia o stanie majątkowym przy każdej zmianie stanowiska służbowego.

Stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne osoby określone w art. 1 oraz w art. 2 pkt 1-5 i 7-11 są obowiązane do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Oświadczenie o stanie majątkowym dotyczy majątku odrębnego oraz objętego małżeńską wspólnością majątkową. Oświadczenie to powinno zawierać w szczególności informacje o posiadanych zasobach pieniężnych, nieruchomościach, udziałach i akcjach w spółkach prawa handlowego, a ponadto o nabytym przez tę osobę albo jej małżonka od Skarbu Państwa, innej państwowej osoby prawnej, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków mieniu, które podlegało zbyciu w drodze przetargu. Oświadczenie to powinno również zawierać dane dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej oraz pełnienia funkcji w spółkach lub spółdzielniach, o których mowa w art. 4. Jak wynika z art. 10 ust. 4 oświadczenie, o którym mowa w ust. 1, składa się kierownikowi jednostki (dyrektorowi generalnemu urzędu), z zastrzeżeniem ust. 5 i 6, przed objęciem stanowiska, a następnie co roku do dnia 31 marca, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego, a także w dniu opuszczenia stanowiska. Kierownik jednostki (dyrektor generalny urzędu) dokonuje analizy zawartych w oświadczeniu danych. Powyższe unormowanie prawne z mocy art. 72 ust. 2 ustawy o CBA stosuje się do funkcjonariuszy CBA, którzy stosowne oświadczenie składają Szefowi CBA.

Stosunek służbowy funkcjonariuszy CBA powstaje w drodze mianowania lub powołania. Z tą datą ( mianowania lub powołania ) dana osoba staje się funkcjonariuszem, uzyskując uprawnienia przewidziane w rozdziale 3 ustawy oraz staje się odpowiedzialna za wypełnianie obowiązków określonych w jej rozdziale 6, a więc m. in. za składanie oświadczeń o swoim stanie majątkowym. Wszystkie obowiązki określone w rozdziale 6 ustawy o CBA zostają nałożone na funkcjonariusza w chwili nawiązania stosunku służbowego i spoczywają na nim aż do dnia rozwiązania stosunku służbowego. Związane są z faktem uzyskania statusu funkcjonariusza, a ich zakres i treść pozostaje bez zmian przez cały okres pełnienia służby. Są to obowiązki związane z pozostawaniem w służbie, niezależne od obowiązków związanych z danym stanowiskiem służbowym. Oznacza to, że jakiekolwiek zmiany w ramach stosunku służbowego, związane np. z przeniesieniem funkcjonariusza przez Szefa CBA na inne stanowisko służbowe, czy delegowaniem pozostają bez wpływu na treść obowiązków, których źródłem jest stosunek służbowy.

Mając na uwadze powyższe rozważania, objęcie stanowiska w rozumieniu art. 10 ust. 4 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne następuje w dacie mianowania, czy powołania do służby, z tą bowiem datą ( uzyskania statusu funkcjonariusza ) powstają obowiązki i ograniczenia wynikające z w/wym ustawy. Objęcie przez daną osobę stanowiska państwowego rodzi określone ograniczenia i póki stanowisko to będzie zajmowane, ograniczenia o jakich mowa w ustawie będą aktualne.

Z tych względów w całości należy zgodzić się z zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wykładnią przepisów prawa materialnego. Ma rację Sąd I instancji, że funkcjonariusz CBA ma obowiązek złożenia oświadczenia o stanie majątkowym tylko w trzech sytuacjach : przed objęciem stanowiska funkcjonariusza ( data mianowania lub powołania do służby ), do 31 marca według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego ( dotyczy funkcjonariuszy pozostających w służbie ), w dniu opuszczenia stanowiska funkcjonariusza CBA (dotyczy funkcjonariuszy zwalnianych ze służby w CBA) .

Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa i art.204 pkt. 2 Ppsa w zw. z § 18 ust. 1 pkt. 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzetu ( Dz. U. Nr. 163, poz. 1348 ze zm. ) orzekł jak w sentencji.