Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1958/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 207
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
article: art. 116a § 1, art. 116 § 2 , art. 113 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art. 141 § 4,  art. 106 § 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Teza: Osoba zarządzająca osobą prawną zobowiązana jest znać sytuację prawną i ekonomiczną zarządzanego podmiotu. Zobowiązana jest zatem wiedzieć zarówno jakie stosunki prawne łączą ten podmiot z innymi, jak i powinna znać prawa i obowiązki, które z tych relacji prawnych wynikają. Winna mieć tą wiedzę nie tylko ze względu na obowiązek dbania o interesy osoby prawnej, ale i ze względu na swój własny interes ekonomiczny (art. 116a § 1 w zw. z art. 116 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2651).

TEZY

Osoba zarządzająca osobą prawną zobowiązana jest znać sytuację prawną i ekonomiczną zarządzanego podmiotu. Zobowiązana jest zatem wiedzieć zarówno jakie stosunki prawne łączą ten podmiot z innymi, jak i powinna znać prawa i obowiązki, które z tych relacji prawnych wynikają. Winna mieć tą wiedzę nie tylko ze względu na obowiązek dbania o interesy osoby prawnej, ale i ze względu na swój własny interes ekonomiczny (art. 116a § 1 w zw. z art. 116 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2651).


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1638/18 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 19 lipca 2018 r. nr DZF-IV.025.103.2017.AP.10 w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zobowiązania do zwrotu dofinansowania oraz umorzenia postępowania organu I instancji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. M. na rzecz Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1638/18, oddalił skargę A. M. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z 19 lipca 2018 r. w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zobowiązania do zwrotu dofinansowania oraz umorzenia postępowania organu I instancji.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

Skarżąca A. M. była członkiem Prezydium Stowarzyszenia Demokratyczna Unia Kobiet. Stowarzyszenie znalazło się w stanie likwidacji, w związku z czym Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego rozwiązał z nim umowę z 1 września 2009 r. o dofinansowanie projektu "[...]" w trybie natychmiastowym. Decyzją z 16 maja 2014 r. zobowiązano stowarzyszenie do zwrotu części dotacji w kwocie 469 994,89 zł. Następnie wszczęto postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone z powodu nieuzyskania kwot przewyższających wydatki egzekucyjne.

Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego wszczął postępowanie wobec członków zarządu stowarzyszenia w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania stowarzyszenia – A. M., R. B., L. O., E.S.. E.P., W.W. i D.M.

Decyzją z 20 grudnia 2016 r. orzeczono o solidarnej odpowiedzialności ww. członkiń zarządu za zobowiązania stowarzyszenia i wezwano je do zwrotu należnej kwoty. Odwołania złożyły A. M., E. P. i E. S.

Minister Rozwoju i Finansów decyzją z 11 sierpnia 2017 r. uchylił ww. decyzję w części dotyczącej odpowiedzialności L. O.oraz E. S. i w tym zakresie umorzył postępowanie, w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wyrokiem z 30 grudnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1862/17, WSA w Warszawie oddalił skargi A. M., E. P. i W. W. na powyższą decyzję. Skarżące złożyły skargę kasacyjną od tego wyroku. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. I GSK 1754/20.

Jednocześnie w trakcie postępowania odwoławczego dotyczącego decyzji z 20 grudnia 2016 r. skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 16 maja 2014 r. orzekającej o przypadającej do zwrotu kwocie dofinasowania.

Decyzją z 13 lipca 2017 r. Minister Rozwoju i Finansów odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z 19 lipca 2018 r. uchylił ww. decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji, stwierdzając, że A. M. nie miała interesu prawnego do uzyskania statusu strony w postępowaniu dot. stwierdzenia nieważności decyzji nakładającej obowiązek zwrotu dofinansowania na osobę prawną (stowarzyszenie).

Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił skargę A. M.na ww. decyzję z 19 lipca 2018 r., podzielając stanowisko organu, że w rozpoznawanej sprawie nie istnieje norma prawa materialnego, z której skarżąca, jako osoba trzecia, mogłaby wywodzić swój interes prawny do bycia stroną postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w trybie art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 ze. zm.; dalej: u.f.p.), w stosunku do beneficjenta dofinansowania – Stowarzyszenia Demokratyczna Unia Kobiet.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła A.M., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku i uchylenie decyzji organu I i II instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), polegające na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, nieodpowiadającego wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak przedstawienia przez Sąd pierwszej instancji w treści uzasadnienia stanowiska Sądu co do części zarzutów i wywodów przedstawionych w skardze (szczegółowo wskazanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej), zaś brak taki stanowi naruszenie wskazanego przepisu i uniemożliwia instancyjną kontrolę prawidłowości zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. Zarzut ten – rozwinięty szczegółowo w treści uzasadnienia – tyczy się w szczególności odniesienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do zarzutów naruszenia art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jakiego dokonano w jednym zdaniu, zajmującym cztery wiersze tekstu, na stronie 6 uzasadnienia wyroku oraz zarzutów naruszenia art. 10 § 1, art. 28 i art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.), którego dokonano w trzech zdaniach zajmujących 6 linijek teksty, na stronie 10 wyroku. Niniejszy zarzut skarżąca kasacyjnie wysuwa jako pierwszy, albowiem w jej ocenie braki w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia powodują iż w istocie nie poddaje się ono kontroli instancyjnej i z tej już przyczyny powinno zostać uchylone;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez WSA skargi w sytuacji, w której organ dopuścił się naruszenia art. 116 § 1-4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2651; dalej: o.p.) w zw. z art. 116a § 1 o.p., art. 28 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 i art. 157 § 2 k.p.a., polegającego na uznaniu, że skarżąca kasacyjnie nie posiada interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności opisanej wyżej decyzji Marszałka WK-P, a w konsekwencji statusu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności tej decyzji, co z kolei było według organu podstawą do i wydanego rozstrzygnięcia, tj. uchylenia decyzji wydanej w pierwszej instancji i umorzenie postępowania, gdy tymczasem skarżąca kasacyjnie posiada interes prawny w stwierdzeniu nieważności decyzji objętej wnioskiem, bowiem zgodnie z art. 116 § 1 w zw. z art. 116a § 1 o.p. odpowiada za zobowiązania objęte tą decyzją. Zatem decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności i stwierdzenie jej nieważności "dotyczy interesu prawnego i obowiązków (por. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2013 r., I OSK 326/13) Skarżącej kasacyjnie;

3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez WSA skargi w sytuacji w której organ dopuścił się naruszenia art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na uznaniu, iż skarżąca kasacyjnie była zobowiązana wskazać w treści wniosku o stwierdzenie nieważności podstawę materialnoprawną z jakiej wynika jej interes prawny oraz przymiot strony w tym postępowaniu, tymczasem żaden- przepis prawa nie nakłada na osobę wszczynającą postępowanie administracyjne wymogu podania przepisów prawa materialnego z jakich wynika ich interes prawny w sprawie, zatem przedstawione przez organ oczekiwanie pozostaje w sprzeczności z zasadą praworządności (działania na podstawie i w granicach prawa) – bowiem organ wywodzi wobec skarżącej kasacyjnie negatywne skutki z tytułu niedochowania obowiązku, który nie ciąży na niej z mocy żadnego przepisu prawa, a także z zasadą działania organu administracji z urzędu i wyjaśniania z urzędu wszystkich okoliczności niezbędnych do załatwienia sprawy – bowiem organ nie wezwał skarżącej kasacyjnie do wskazania przepisu prawa materialnego z jakiego wywodzi ona swój interes prawny w sprawie i sam nie podjął czynności prowadzących do wyjaśnienia tej istotnej dla sprawy okoliczności, powyższe pozostaje też w sprzeczności z zasadą pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów administracji;

4) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez WSA skargi w sytuacji w której organ dopuścił się naruszenia art. 10 § 1, art. 28, art. 61 § 4 I art. 81 § 3 k.p.a., polegające na – niepodjęciu przez organ działań związanych z ustaleniem, czy skarżąca kasacyjnie posiada interes i prawny w stwierdzeniu nieważności decyzji objętej wnioskiem, lecz poprzestaniu na konkluzji, iż skarżąca kasacyjnie nie wskazała przepisu prawa materialnego, z którego taki interes prawny wynika, gdy tymczasem skarżąca kasacyjnie nie miała takiego obowiązku, organ jej do tego nie wzywał i nie i podjął z urzędu działań w celu wyjaśnienia tej okoliczności, mimo że ustalenie kręgu stron każdego postępowania administracyjnego należy do obowiązków organu administracji;

5) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez WSA skargi w sytuacji w której organ dopuścił się naruszenia art. 28 k.p.a. w zw. art. 45 ust. 1 i art. 78 w zw. z art. 2 i art. 8 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na przyjęciu wykładni art. 28 k.p.a. pozostającej w sprzeczności z przepisami Konstytucji, gwarantującymi każdemu prawo do udziału w postępowaniu, którego rozstrzygnięcie wpływa na jego prawa lub obowiązki. Przyjęcie wykładni prezentowanej przez organ prowadzi do sytuacji, w której skarżącej kasacyjnie zamyka się jakąkolwiek drogę do zajęcia stanowiska w sprawie długu za jaki ma odpowiadać, w tym co do tego czy dług taki w ogóle istnieje, a jeśli tak to w jakiej wysokości. Organ zdaje się nie dostrzegać, że w niniejszej sprawie stowarzyszenie, za zobowiązania którego skarżąca kasacyjnie ma odpowiadać, w dacie wydania decyzji przez Marszałka WK-P było postawione w stan likwidacji. Likwidatorzy co prawda zostali powołani, jednak sposób ich powołania budzi poważne zastrzeżenia, część osób wpisanych do KRS jako likwidatorzy powołuje się na sfałszowanie ich podpisów i brak wiedzy o tym, że mieli pełnić taką funkcję. Stowarzyszenie w dacie w jakiej Marszałek WK-P wzywał do złożenia korekt wniosków o płatność oraz wydał decyzję dotyczącą zwrotu dotacji było w stanie agonalnym, nikt nie działał w jego imieniu, nie podjęto żadnej próby obrony interesów stowarzyszenia i wyjaśnienia sprawy. Powyższe prowadziło do uprawomocnienia się decyzji obejmującej zobowiązania, za które odpowiada skarżąca kasacyjnie. Przyjęcie poglądu, że skarżąca kasacyjnie ma być pozbawiona prawa do kwestionowania zobowiązań za jakie odpowiada (w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe skarżąca kasacyjnie nie może podjąć obrony przed zobowiązaniami stwierdzonymi decyzją Marszałka WK-P objętą wnioskiem, lecz powoływać się jedynie na ściśle określone przesłanki wyłączające odpowiedzialność) jest nie do pogodzenia z przepisami Konstytucji i wynikającymi z niej zasadami demokratycznego państwa prawa i sprawiedliwości społecznej (art. 2 KRP), zasad prawa do zaskarżania decyzji o orzeczeń i mieszczącej się w niej zasady prawa do udziału w postępowaniu jakim rozstrzygane są prawa bądź obowiązki obywatela i zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji;

6) naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez WSA skargi w sytuacji w której organ dopuścił się naruszenia art. 113 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1241) w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 k.p.a., polegające na przyjęciu przez organ, że w sprawie w jakiej wydano decyzję objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności znajdowały zastosowanie przepisy ustawy o finansach publicznych z 2009 roku, gdy tymczasem konkluzja taka jest sprzeczna z jasnym, literalnym brzmieniem art. 113 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych oraz wynikającą z art. 6 k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP zasadą praworządności. Skoro bowiem art. 113 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych przewiduje jasno, że do dotacji udzielonych przed dniem wejścia w życie nowej ustawy o finansach publicznych stosuje się przepisy dotychczasowe, a zgodnie z utrwalonym i trafnym poglądem judykatury, pod pojęciem udzielenia dotacji należy rozumieć podpisanie umowy, z której wynika przyznanie środków (a nie techniczną czynność przekazania danej transzy pieniężnej), to w sprawie należało stosować przepisy starej ustawy o finansach publicznych. Organ w treści zaskarżonej decyzji odwołuje się do licznych problemów jakie rodzi stosowanie starej ustawy o finansach publicznych do środków wydatkowanych po 01.01.2010 r. Pomijając to, czy takie trudności rzeczywiście występują fakt taki nie zmienia skutków jakie wynikają z jasnego brzmienia art. 113 ustawy przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych i wynikającego z niego nakazu stosowania do takich środków przepisów starej u.f.p. Sposób wykładni przepisu art. 113 ustawy przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych proponowany przez organ jest wykładnią contra legem, prowadzi bowiem do skutków sprzecznych z jasnym brzmieniem przepisów, zaś dopuszczalność takich zabiegów interpretacyjnych doktryna prawodawstwa oraz judykatura jednolicie odrzuca;

7) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez WSA skargi w sytuacji w której organ dopuścił się naruszenia art. 156 § 1 in principio k.p.a., polegające na braku dokonania przez organ oceny czy okoliczności przedstawione w treści wniosku o stwierdzenie nieważności uzasadniają stwierdzenie nieważności decyzji, co organ powinien uczynić z urzędu, przede wszystkim zaś braku stwierdzenia nieważności decyzji z urzędu, mimo iż decyzja została oparta na przepisach prawa materialnego, które nie miały zastosowania w postępowaniu, które decyzja objęta wnioskiem kończyła (oparcie decyzji na przepis ustawy o finansach publicznych z 2009 r., mimo jasnej dyrektywy wynikającej z art. 113 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych, w myśl której należało stosować przepisy "starej" ustawy o finansach publicznych z 2005 r.;

8) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez WSA skargi w sytuacji daleko idących i mających istotny wpływ na wynik sprawy naruszeń prawa zarówno procesowego jak i materialnego przez organ.

W skardze kasacyjnej zawarto wniosek o rozważenie poddania do rozstrzygnięcia przez NSA w składzie 7 sędziów w drodze uchwały zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości: "Czy wykładnia art. 116 § 1-4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku ordynacja podatkowa (dalej jako "OP") w zw. z art. 116a § 1 OP i art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako "KPA"), zgodnie z którą osoba zasiadająca w organie zarządzającym osoby prawnej, za zobowiązania której może odpowiadać subsydiarnie na zasadach przewidzianych w art. 116 § 1 - 4 i art. 116a OP nie posiada interesu prawnego we wniesieniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji stwierdzającej istnienie takich zobowiązań i nakazującej ich zwrot, jest prawidłowa, mając na względzie okoliczność, że osoba subsydiarnie odpowiedzialna w późniejszym postępowaniu dotyczącym jej odpowiedzialności jako osoby trzeciej nie ma możliwości merytorycznej polemiki z zasadnością i wysokością takich zobowiązań, a w konsekwencji czy taki sposób interpretacji wskazanych przepisów nie pozostaje w sprzeczności z art. 45 ust. 1 i art. 78 w zw. z art. 2 i ad. 8 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz wynikającymi z tych przepisów zasadami demokratycznego państwa prawa i sprawiedliwości społecznej, prawa do zaskarżania decyzji o orzeczeń i mieszczącej się w niej zasady prawa do udziału w postępowaniu jakim rozstrzygane są prawa bądź obowiązki obywatela oraz zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji".

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów.

Pismem z 26 lipca 2023 r. skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów: 1) decyzji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z 3 marca 2023 r. i 2) wniosku skarżącej z 24 lipca 2023 r. o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z 16 maja 2014 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Zatem to skarżący kasacyjnie w terminie 30 dni od dnia otrzymania wyroku Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem zakreśla zarzutami kasacyjnymi zakres tego postępowania.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).

Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione.

W zarzutach tych skarżąca kasacyjnie podniosła naruszenie przepisów prawa o postępowaniu i przepisów prawa materialnego. Wskazała, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniósł się do części zarzutów i wywodów przedstawionych w skardze. Odniesienie się przez Sąd I instancji do pewnych zarzutów jest jednozdaniowe, a do innych czterozdaniowe. Uważa, że doszło do naruszenia prawa polegającego na uznaniu, że skarżąca kasacyjnie nie posiada interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności decyzji Marszałka Województwa, dotyczącej zwrotu przez Stowarzyszenie dofinansowania. Twierdzi, że doszło do naruszenia przepisów poprzez uznanie, że skarżąca kasacyjnie była zobowiązana wskazać w treści wniosku podstawę materialnoprawną, z jakiej wynika jej interes prawny oraz przymiot strony w postępowaniu dotyczącym zwrotu wskazanego wyżej dofinansowania. Doszło także do naruszenia przepisów poprzez niepodjęcie działań zmierzających do ustalenia interesu prawnego skarżącej kasacyjnie w postępowaniu dotyczącym zwrotu. Wskazuje, że doszło do naruszenia przepisów Konstytucji RP, zamknięto jej drogę do zajęcia stanowiska w sprawie długu za jaki ma odpowiadać, czy dług ten w ogóle istnieje, a jeśli tak, to w jakiej wysokości. Przedstawiając okoliczności stanu faktycznego, stwierdza, że po postawieniu ,towarzyszenia w stan likwidacji nikt nie działał w jego imieniu, nie podjęto żadnej próby obrony interesów stowarzyszenia i wyjaśnienia sprawy. Zauważa także, że w sprawie zwrotu dofinansowania powinny znaleźć zastosowanie na podstawie przepisów przejściowych przepisy ustawy o finansach publicznych z 2005 r., a nie przepisy ustawy o finansach publicznych z roku 2009. Uważa, że organ powinien zająć się sprawą stwierdzenia nieważności decyzji z urzędu. Końcowo w zarzutach kasacyjnych wskazuje na naruszenie przepisów wynikowych w związku z naruszeniem innych przepisów procesowych i materialnych.

Z zarzutów tych wynika, że podstawowym zagadnieniem spornym jest uznanie przez Ministra, zaakceptowane przez Sąd I instancji, iż skarżąca kasacyjnie nie posiada legitymacji procesowej do bycia stroną w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o zwrocie dofinansowania przez stowarzyszenie.

Zasadnie Minister w odpowiedzi na skargę kasacyjną zauważył, że skarżąca kasacyjnie – jako członek organu stowarzyszenia – ex lege subsydiarnie ponosi odpowiedzialność za publicznoprawne należności przypadające od stowarzyszenia, powstałe w czasie, w którym pełniła ona funkcję w zarządzie tej osoby prawnej. Stowarzyszenia, jako osoby prawne, działają przez swoje organy. Podnoszone w skardze kasacyjnej okoliczności wskazujące na brak aktów staranności organów stowarzyszenia w prowadzeniu spraw tego podmiotu, w tym sygnalizujące – jako przyczynę tego stanu – brak współdziałania osób wchodzących w skład tego Stowarzyszenia, nie usprawiedliwiają zarzutu naruszenia jakichkolwiek praw skarżącej kasacyjnie gwarantowanych mocą Konstytucji RP.

W okolicznościach stanu faktycznego sprawy zauważyć należy, że skarżąca kasacyjnie od 25 listopada 2002 r. do 20 października 2012 r. była członkiem prezydium stowarzyszenia. W stowarzyszeniu tym pełniła funkcję wiceprzewodniczącej. Ostatniego dnia pełnienia przez skarżącą kasacyjnie funkcji wiceprzewodniczącej kongres sprawozdawczo-wyborczy stowarzyszenia podjął uchwałę o jego rozwiązaniu. Na podstawie tej samej uchwały, tj. uchwały z 20 października 2012 r. stowarzyszenie zostało postawione w stan likwidacji.

Na podkreślenie zasługuje to, jak wynika z decyzji o zwrocie dofinansowania z 16 maja 2014 r., że w dacie podjęcia uchwały o likwidacji stowarzyszenia umowa o dofinansowanie nie była jeszcze przez stowarzyszenie rozliczona, a Marszałkowi Województwa w przypadku postawienia stowarzyszenia w stan likwidacji, na podstawie umowy o dofinansowanie projektu, przysługiwało prawo do rozwiązania tej umowy w trybie natychmiastowym. Zgodnie bowiem z § 26 ust. 1 pkt 3 umowy o dofinansowanie Instytucja Pośrednicząca może rozwiązać umowę w trybie natychmiastowym w przypadku gdy beneficjent pozostaje w stanie likwidacji. Ze względu na to, że strona nie dopełniła obowiązku złożenia końcowego wniosku o płatność i tym samym rozliczenia 100% otrzymanego dofinansowania dopuściła się naruszenia § 10 ust. 1 i 6 umowy o dofinasowanie oraz zasad dofinansowania Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki z dnia 25 marca 2009 r., tj. procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.

W konsekwencji postawienia stowarzyszenia w stan likwidacji, jak i braku końcowego rozliczenia dofinansowania doszło do orzeczenia o zwrocie przyznanej stowarzyszeniu pomocy.

W tych okolicznościach można mówić nie tylko o braku należytej staranności osób zarządzających stowarzyszeniem, w tym skarżącej kasacyjnie, ale wręcz o rażącym braku należytej staranności. Obowiązkiem osób zarządzających osobą prawną (stowarzyszeniem) jest działanie zgodne z obowiązującym prawem, z uwzględnieniem wiążących stowarzyszenie umów, jak i z uwzględnieniem interesu ekonomicznego tego podmiotu. Za nieakceptowalne należy uznać działania narażające taki podmiot na szkodę.

Osoba zarządzająca osobą prawną zobowiązana jest znać sytuację prawną i ekonomiczną zarządzanego podmiotu. Zobowiązana jest zatem zarówno wiedzieć, jakie stosunki prawne łączą ten podmiot z innymi, jak i powinna znać prawa i obowiązki, które z tych relacji prawnych wynikają. Winna mieć tą wiedzę nie tylko ze względu na obowiązek dbania o interesy osoby prawnej, ale i ze względu na swój własny interes ekonomiczny (art. 116a § 1 w zw. z art. 116 § 2 o.p.).

Słusznie bowiem zauważył Minister w odpowiedzi na skargę kasacyjną – jak wcześniej to już zauważono – że członek zarządu ponosi odpowiedzialność subsydiarną za publicznoprawne należności przypadające od stowarzyszenia, powstałe w czasie, w którym pełnił on funkcję w organie zarządzającym osobą prawną. Zgodnie bowiem z art. 116a § 1 o.p. art. 116 o.p. stosuje się odpowiednio. W myśl art. 116 § 2 o.p odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.

Przywołane przepisy Ordynacji podatkowej, stosowane do przedmiotowej odpowiedzialności w sposób odpowiedni, jednoznacznie przekonują, że osoba zarządzająca osobą prawną – stowarzyszeniem – zobowiązana jest znać sytuację prawną i ekonomiczną zarządzanego podmiotu i postępować tak, aby nie narazić na szkodę reprezentowanego podmiotu, jak i nie ponieść osobistej odpowiedzialności.

W okolicznościach faktycznych sprawy skarżąca kasacyjnie sama pozbawiła się wpływu na możliwość kwestionowania orzeczonego zwrotu i jego wysokości. Swoim działaniem doprowadziła do wydania decyzji o zwrocie dofinansowania. Gdyby zachowała się – w zaistniałych w stowarzyszeniu okolicznościach – z należytą starannością, doprowadziła do końcowego rozliczenia umowy o dofinansowaniu projektu, przestrzegała innych postanowień umowy o dofinansowanie, jak i regulacji z tym kontraktem związanych, w tym nie doprowadziła do postawienia Stowarzyszenia w stan likwidacji – nie doszłoby do wydania decyzji o zwrocie dofinansowania, względnie miałaby możliwość uczestniczenia w imieniu stowarzyszenia w ewentualnym postępowaniu dotyczącym zwrotu dofinansowania. W konsekwencji nie doszłoby do sporu w niniejszej sprawie.

Zasadnie Sąd I instancji, oceniając legalność zaskarżonej decyzji, stwierdził za organem, iż przyjęcie, że przepisem materialnoprawnym, z którego skarżąca wywodzi swój interes prawny uprawniający ją do udziału w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 207 u.f.p., a co za tym idzie uzyskania statusu strony postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej na tej podstawie prawnej, jest art. 116 i 116a o.p., prowadzi do sytuacji, w której strony postępowania w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania czerpałyby swoje uprawnienia do uczestnictwa w takim postępowaniu z różnych podstaw prawnych – beneficjent z art. 207 u.f.p. z 2009 r., a osoba trzecia z art. 116 i 116a o.p. Przyjęcie takiej konstrukcji prowadziłoby do sytuacji, gdy w jednym postępowaniu skarżąca jako członek zarządu stowarzyszenia brałaby udział równolegle i autonomicznie jako członek organu zarządzającego i jednocześnie jako osoba fizyczna. Natomiast w kolejnym możliwym postępowaniu (dotyczącym przeniesienia odpowiedzialności) realizowałaby swój interes prawny, wywodząc również z przepisów rozdziału 15 działu III Ordynacji podatkowej. Taka konstrukcja prawna nie jest możliwa do przyjęcia, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 15 lutego 2006 r., II FSK 336/05, wyrok NSA z 20 sierpnia 2008 r., I FSK 901/08).

Słusznie Sąd I instancji wskazał, że interesem prawnym jest interes zgodny z prawem i chroniony przez prawo, który wynikać musi z całokształtu okoliczności zaistniałych w danej sprawie. Interes prawny każdorazowo powinien wynikać z konkretnej normy prawa materialnego i odnosić się do określonego stanu faktycznego. Musi on przy tym bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu, przez którą należy rozumieć prawa i obowiązki wynikające z przepisów prawa materialnego. W przepisach szeroko rozumianego prawa materialnego musi więc znajdować się norma lub normy prawne przewidujące w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania decyzji lub podjęcia czynności nakładającej obowiązek lub przyznającej określone uprawnienia.

Zasadnie też uznał Sąd I instancji, że wbrew twierdzeniom skarżącej, w rozpoznawanej sprawie nie istnieje norma prawa materialnego, z której skarżąca, jako osoba trzecia, mogłaby wywodzić swój interes prawny do bycia stroną postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w trybie art. 207 u.f.p., w stosunku do beneficjenta dofinansowania – stowarzyszenia.

Zagadnienie braku legitymacji procesowej osoby trzeciej w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej w postępowaniu prowadzonym w stosunku do osoby prawnej w przedmiocie zobowiązania głównego, znajduje potwierdzenie w bogatym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno Izby Finansowej, jak i Izby Gospodarczej.

W jurysdykcji przyjmuje się (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt I GSK 3457/18, LEX nr 3484394), że zagadnienie interesu prawnego osób trzecich ponoszących odpowiedzialność za zaległości podatkowe podatnika (według zasad określonych w rozdziale 15 Działu III Ordynacji podatkowej) w uczestniczeniu w postępowaniu wymiarowym jest jednolicie ujmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku z 13 marca 2013 r. sygn. akt I GSK 232/13 Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie wskazał, iż brak jest takiego interesu prawnego po stronie byłych wspólników zlikwidowanej spółki jawnej jako osób trzecich w postępowaniu, które dotyczy zobowiązań podatkowych spółki jawnej jako podatnika (wszystkie wskazane w niniejszym uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych dostępne są na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie w wyroku z 28 maja 2009 r. sygn. akt I FSK 392/08 Sąd ten stwierdził, iż z faktu, że w art. 133 § 1 o.p. jako potencjalne strony w postępowaniu podatkowym wymieniono podatników, płatników, inkasentów lub ich następców prawnych a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110-117 o.p., nie można wyprowadzić wniosku, że w każdym z postępowań podatkowych prowadzonych wobec jednej kategorii podmiotów wymienionych w tym przepisie mogą brać udział osoby, czy jednostki zaliczane do innej kategorii podmiotów. Każda z tych osób, czy jednostek nabywa status strony w postępowaniu, w którym wobec niej konkretyzują się prawa lub obowiązki wynikające z przepisów prawa podatkowego (por. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 stycznia 2011 r. sygn. akt II FSK 1576/09 oraz wskazany przez organ wyrok tego Sądu z 15 lutego 2006 r. sygn. akt II FSK 336/05, a także wyrok z 30 listopada 2004 r. sygn. akt FSK 1269/04). W wyroku z 14 stycznia 2014 r. sygn. akt II FSK 203/12 jednoznacznie stwierdzono, że członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie ma interesu prawnego w złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia o umorzeniu postępowania wobec spółki (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt I FSK 200/18, LEX nr 3152235).

Analogiczne stanowisko jest prezentowane w piśmiennictwie. Podkreśla się w nim bowiem, że w aktualnym stanie prawnym osoba trzecia nie ma jakiegokolwiek wpływu na przebieg postępowania podatkowego, w którym wydawana jest decyzja określająca podatnikowi wysokość zobowiązania podatkowego (aczkolwiek sygnalizowana jest potrzeba zmiany w tym zakresie rozwiązań ustawowych – por. P. Pietrasz w Komentarzu do art. 133 Ordynacji podatkowej; wyd. LEX). Jest to jednak postulat kierowany do ustawodawcy, nie zaś do organów i sądów stosujących prawo (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt I FSK 200/18, LEX nr 3152235).

Obszerną analizę omawianego zagadnienia zawarł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 26 maja 2009 r. w sprawie SK 32/07 (OTK-A 2009/5/70, Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 714), w którym orzekł, że art. 133 § 1 o.p. nie jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 oraz art. 64 w związku z art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Podkreślił w szczególności to, że w sprawach tego rodzaju, a więc zmierzających w fazie finalnej do orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej byłego członka zarządu spółki za jej zobowiązania podatkowe z okresu pełnienia przez niego funkcji członka zarządu prowadzi się dwa odrębne postępowania. W sprawie zobowiązań podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych wszczyna się i prowadzi postępowanie wymiarowe, w którym jest ustalana wysokość zobowiązania podatkowego spółki. Podatnikiem tego podatku jest spółka i to jej przysługuje prawo kwestionowania wysokości wymierzonego podatku (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt I FSK 200/18, LEX nr 3152235).

Kontynuując tę myśl na gruncie art. 116a w zw. z art. 116 o.p. w zakresie zwrotu dofinansowania ze środków Unii Europejskiej, NSA stwierdził, że były członek zarządu Fundacji jako osoba trzecia nie ma przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym Fundacji (por. wyroki NSA: z dnia 25 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 2218/18, LEX nr 3330668; z dnia 13 maja 2022 r., sygn. akt I GSK 2418/18, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

NSA w składzie rozpoznającym sprawę w pełni podziela przedstawione powyżej zapatrywania NSA.

W świetle powyższego powołany przez skarżącą kasacyjnie na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2023 r. wyrok TK z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt P 5/19, wydany na gruncie regulacji cywilnoprawnych, nie mógł odnieść oczekiwanego skutku. Podkreślić w tym zakresie należy oprócz innego charakteru relacji, w zakresie których orzekał Trybunał, wyżej przywołany wyrok TK SK 32/07, który to zapadł na tle regulacji Ordynacji podatkowej. W orzeczeniu tym TK orzekł, że art. 133 § 1 o.p. nie jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 oraz art. 64 w związku z art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Na uwagę zasługuje też to, że TK dokonał kontroli konstytucyjności przepisu Ordynacji podatkowej w oparciu o te same wzorce kontroli, a mianowicie art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 64 Konstytucji RP, które zastosował w przywołanym przez skarżącą kasacyjnie wyroku z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt P 5/19. Na przeszkodzie uwzględnienia skutków powołanego przez skarżącą kasacyjnie orzeczenia TK, stoją też okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, z których to jednoznacznie wynika, że strona przyczyniła się do wydania decyzji o zwrocie dofinansowania przez stowarzyszenie, a także to, że sama pozbawiła się możliwości kwestionowania orzeczonego zwrotu w postępowaniu prowadzonym w stosunku do stowarzyszenia.

W kontekście przedstawionych rozważań w przedmiocie braku po stronie skarżącej kasacyjnie legitymacji procesowej do bycia stroną postepowania głównego, dotyczącego zwrotu dofinansowania przez stowarzyszenie, za nieusprawiedliwione należało uznać zarzuty odnoszące się do naruszenia prawa polegającego na uznaniu, że skarżąca kasacyjnie nie posiada interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności decyzji Marszałka Województwa.

W ocenie NSA, nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia jest bardzo konkretne, w sposób jednoznaczny przedstawia pogląd Sądu I instancji na sporne zagadnienie. NSA – jak wyżej to już zauważono – podziela te zapatrywania. Zaskarżony wyrok poddaje się kontroli kasacyjnej. W orzecznictwie NSA prezentowany jest w tym zakresie pogląd, że to, iż stanowisko zajęte przez sąd I instancji było odmienne od prezentowanego w toku postępowania oraz w skardze kasacyjnej przez stronę nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawierało wady konstrukcyjne oraz nie poddawało się kontroli kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FSK 2074/18, LEX nr 3573019). Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazuje na elementy uzasadnienia wyroku. Do jego naruszenia doszłoby, gdyby uzasadnienie zostało sporządzone niezgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami, tj. nie zawierało zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia – co nie ma miejsca w niniejszej sprawie, albowiem uzasadnienie orzeczenia WSA zawiera wszystkie te elementy. WSA w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez WSA jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2023 r., sygn. akt III FSK 944/22, LEX nr 3506601).

Zasadnie też WSA zauważył, że nie można także czynić zarzutu wobec twierdzenia organu, iż skarżąca nie wskazała przepisu prawa, z którego wywodzi swój interes prawny. To wyłącznie okoliczność faktyczna zauważona przez organ. Faktem jest, iż zarówno we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca w głównej mierze skoncentrowała się na wykazaniu przesłanki rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nie wskazując przepisu prawa, z którego wywodzi swój interes prawny do bycia stroną wnioskowanego postępowania. To organ z urzędu podjął działania zmierzające do ustalenia, czy skarżąca może być stroną przedmiotowego postępowania, co było działaniem prawidłowym. Obowiązkiem organu jest bowiem zbadanie legitymacji wnioskodawcy w zakresie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności.

Tym samym za niezasadny należało uznać zarzut postawiony w tym zakresie.

Przedstawione rozważania przekonują też, że organ podjął działania w celu ustalenia interesu prawnego skarżącej kasacyjnie w tym postępowaniu, uznając, że takiego interesu skarżącej kasacyjnie brak. Nie doszło też do naruszenia przepisów Konstytucji RP, o czym świadczy przywołany wyrok TK z dnia z 26 maja 2009 r. w sprawie SK 32/07 oraz zaistniały stan faktyczny sprawy (zachowanie skarżącej kasacyjnie podczas sprawowania zarządu w stowarzyszeniu).

W związku z brakiem po stronie skarżącej kasacyjnie legitymacji procesowej nie ma też podstaw w niniejszym postępowaniu do odnoszenia się do zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów ustawy o finansach publicznych w postępowaniu zakończonym decyzją o zwrocie dofinansowania przez stowarzyszenie.

Ostatni z przywołanych w podstawach kasacyjnych zarzutów dotyczy naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. Wskazać należy, że są to przepisy wynikowe i samodzielne ich powołanie w podstawie kasacyjnej bez powiązania z innymi przepisami, uznawanymi przez skarżący kasacyjnie organ za naruszone, czyni ten zarzut nieskutecznym. W orzecznictwie NSA prezentowany jest jednolity pogląd, że przepisy art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 p.p.s.a. są tzw. przepisami wynikowymi, regulują sposób rozstrzygnięcia i bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania, zarzuty nie są trafne (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2383/14, LEX nr 1666121, wyrok NSA z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 78/14, LEX nr 1677528, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1442/13, LEX nr 1783566, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1443/13, LEX nr 1774171).

Wobec przedstawionej argumentacji wykazującej, że członek organu zarządzającego stowarzyszenia nie posiada legitymacji procesowej do bycia stroną w postępowaniu głównym dotyczącym zwrotu dofinansowania orzeczonego decyzją w stosunku do wskazanej osoby prawnej, brak było podstaw do skierowania pytania prawnego do poszerzonego siedmioosobowego składu NSA.

Odnosząc się do wniosku strony o przeprowadzenie dowodów z załączonych do pisma z dnia 26 lipca 2023 r. dokumentów, a mianowicie: kopii decyzji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 3 marca 2023 r. uchylającej decyzję Marszałka Województwa odmawiającą udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności wraz z odsetkami i umarzającej postępowanie organu I instancji oraz wniosku strony o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Marszałka Województwa z dnia 16 maja 2014 r. dotyczącej zwrotu dofinansowania przez Stowarzyszenie, stwierdzić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, nie ustala stanu faktycznego sprawy.

W myśl art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. Z powołanego przepisu wynika wprost, że NSA posiada kompetencję jedynie do kontroli działań administracji publicznej. Nie załatwia sprawa administracyjnych, jest to kompetencja organów. Nie ustala zatem stanu faktycznego sprawy, może jedynie kontrolować ustalenia dokonane przez organy administracji publicznej. Załatwianie spraw administracyjnych zostało zastrzeżone do kompetencji organów (władzy wykonawczej). Przejecie merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej przez Sąd kasacyjny ingerowało by w trójpodział władzy wynikający z art. 10 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy zasadniczej ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej. Wyjątek wynikający z art. 106 § 3 p.p.s.a. nie narusza ze względu na swój charakter tej konstytucyjnej zasady i jako odstępstwo powinien być wykładany w sposób ścisły. NSA nie może oceniać zaskarżonego wyroku z uwzględnieniem nowych dowodów nieznanych WSA. Uwzględnienie nowych dowodów przedłożonych na etapie postępowania kasacyjnego implikowałoby nowe ustalenia faktyczne, które mogłyby mieć wpływ na wynik oceny dokonanej przez WSA. NSA mógłby w takiej sytuacji przypisać naruszenie prawa WSA z przyczyn temu sądowi nieznanych. Podczas procedowania kasacyjnego zakres badania legalności zaskarżonego wyroku, poza braną z urzędu pod rozwagę nieważnością postępowania, wyznacza, wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a., zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Przywołany przepis wyłącza zatem zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym art. 106 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. Odmienne zapatrywanie byłoby ewidentnie sprzeczne z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2022 r., sygn. akt I GSK 3218/18, LEX nr 3484733).

Naczelny Sąd Administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, co wynika z faktu związania tego Sądu granicami skargi kasacyjnej. W postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną NSA ocenia wyłącznie prawidłowość działania sądu administracyjnego pierwszej instancji w granicach podstaw kasacyjnych. Wprawdzie art. 106 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość uzupełnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym materiału dowodowego przez dopuszczenie dowodu z dokumentów, lecz ta instytucja ma zastosowanie przed sądem pierwszej instancji. Należy przy tym mieć na uwadze, że zasadniczo w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje ustalenia faktyczne dokonane przez właściwe organy (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 86/22, LEX nr 2118270).

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).