Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 708/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Zalewska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2024 r., nr SKO GD/3370/23 w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

D. L. (dalej jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej jako: Kolegium, SKO), z 19 kwietnia 2024 r.,

nr SKO Gd/3370/23, utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Gminy Ż. (dalej jako: Burmistrz) z 20 marca 2023r., nr UN-N.6831.253.2019.ZL/SM, wydaną w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z 27 sierpnia 2020 r., nr UN-N.6831.253.2019.ZL, Burmistrz Gminy Ż. - po rozpatrzeniu wniosku E. W. - zatwierdził podział działki nr [...], położonej w G., na 6 działek przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową wolnostojącą (nr od [...] do [...]), działkę nr [...] przeznaczoną pod drogę wewnętrzną oraz działkę nr [...] przeznaczoną pod infrastrukturę techniczną.

Postanowieniem z 11 grudnia 2020 r., organ odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku D.L. o "wycofanie granic z działki nr [...] powstałych w wyniku podziału, stanowiących własność E. W.". Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 22 czerwca 2021 r., nr SKO Gd/246/21.

Pismem z 28 lipca 2021 r. D. L. zwrócił się o wznowienie postępowania zakończonego decyzją podziałową z 27 sierpnia 2020 r. w związku z wystąpieniem podstawy, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) dalej "k.p.a.". W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że w toku zakończonego postępowania organ nie wziął pod uwagę posiadania przez wnioskodawcę tytułu wykonawczego w postaci postanowienia Sądu Okręgowego Wydział III Cywilny Odwoławczy z 15 czerwca 2012 r., sygn. akt III Ca 696/11, opatrzonego w klauzulę wykonalności, który uprawnia do prowadzenia postępowania egzekucyjnego z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], a więc kreuje interes skarżącego w przebiegu oraz wyniku postępowania o podział nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], a w konsekwencji status strony w tym postępowaniu. Ponadto nie uwzględniono, że w dacie wydania kwestionowanej decyzji toczyło się postępowanie ze skargi wnioskodawcy na decyzję Kolegium utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Gminy Ż. z 9 września 2020 r., nr LTN-PZ .6730.151.2-19.CK, w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla E. W., a zakończenie tego postępowania stanowi zagadnienie wstępne dla postępowania o podział nieruchomości.

W ocenie wnioskodawcy wskazane okoliczności stanowią nowe okoliczności istniejące już w dacie wydawania decyzji ostatecznej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a więc uzasadniające wznowienie postępowania. Pierwsza z nich ujawnia interes prawny wnioskodawcy w kwestionowaniu decyzji z 27 sierpnia 2020 r., a finalnie status strony w przedmiotowym postępowaniu. Druga zaś ujawnia, iż decyzja ostateczna zapadła w sytuacji braku uprzedniego prawomocnego rozstrzygnięcia w odrębnym postępowaniu zagadnienia wstępnego, którego uprzednie rozstrzygnięcie dopiero mogłoby prowadzić do pełnego, kompleksowego rozstrzygnięcia postępowania w przedmiocie podziału nieruchomości stanowiącej własność E. W. ,oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...].

Wnioskodawca podkreślił, iż w jego sprawie nigdy nie zbadano podstaw do wznowienia postępowania, albowiem uprzednio Burmistrz uznał, iż wnioskodawca domaga się jedynie uznania za stronę oraz domaga się "przeprowadzenia granic podziału działki nr [...]". Tymczasem jego wniosek z 22 września 2020 r. winien zostać zakwalifikowany jako wniosek o wznowienie postępowania w przedmiocie podziału nieruchomości nr [...], zgłoszony z zachowaniem 1-miesięcznego terminu od dowiedzenia się o wydaniu decyzji ostatecznej z 27 sierpnia 2020 r. Wnioskodawca wyjaśnił też, że o zaistnieniu wskazanych nowych okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji wznowienia postępowania powziął wiadomość po dacie 12 lipca 2021 r., tj. po dacie ponownego zapoznania się ze stanem sprawy na podstawie fotokopii dokumentów, które wykonał jego pełnomocnik z urzędu.

Postanowieniem z 5 grudnia 2022 r. Burmistrz wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją podziałową z 27 sierpnia 2020 r., a następnie - decyzją

z 20 czerwca 2023 r., odmówił uchylenia kontrolowanej decyzji ostatecznej.

Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji, kwestią sporną było ustalenie, czy wnioskodawcy przysługuje interes prawny do brania udziału w postępowaniu zakończonym ww. decyzją podziałową. W tym zakresie organ zwrócił uwagę, że interes prawny w postępowaniu podziałowym posiadają, co do zasady, wyłącznie właściciel, względnie użytkownik wieczysty nieruchomości podlegającej podziałowi, tj. osoby, które dysponują tytułem prawnym do dzielonej nieruchomości. Konsekwencją tego uregulowania jest to, że osoba niebędąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu przedłożonego projektu podziału, nie mając w tym interesu prawnego, a co najwyżej mając interes faktyczny. W niniejszej sprawie strona wywodzi swój interes z faktu toczącego się postępowania komorniczego przeciwko E. W., jednakże E. W. dostarczyła do organu postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kartuzach - sygn. akt kom. [...] stanowiące o umorzeniu postępowania komorniczego.

Jak wyjaśnił dalej organ, pełna analiza akt postępowania administracyjnego prowadzi do konstatacji, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła podstawa wznowienia. Wnioskodawca nie dysponował bowiem nigdy tytułem prawnym do działki nr [...], nie posiada także interesu prawnego, którego istnienie warunkowałoby przyznanie mu przymiotu strony. Dlatego też organ, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego stwierdził, że skoro wnioskodawca nie mógł być stroną postępowania, to należało odmówić uchylenia kwestionowanej decyzji tylko z tego powodu.

Organ stwierdził też, że jeśli wnioskodawcy nie przysługuje interes prawny w przedmiotowym postępowaniu, brak jest także podstaw do badania przez organ czy w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania określona w przepisanie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją może wystąpić jedynie strona postępowania.

W odwołaniu od tej decyzji D. L. zarzucił, że organ zaniechał zbadania czy zachodzi podstawa do wznowienia postępowania, która legła u podstaw wniosku o wznowienie, a mianowicie czy istniały nowe okoliczności w postaci uzyskania przez wnioskodawcę uprzednio tytułu wykonawczego wobec E. W., a także okoliczności w postaci zawisłości nowego postępowania - zmierzającego do rozszerzenia zakresu tytułu wykonawczego o należne odsetki, a więc okoliczności wskazujące na istnienie po stronie skarżącego wierzytelności, których zaspokojenie może odbyć się wskutek egzekucji prowadzonej względem działki nr [...]. Skarżący wskazał również, iż kwestia interesu prawnego oraz legitymacji do wznowienia postępowania nie może stanowić przedmiotu odrębnej analizy, w tym nie może być skutecznie zakwestionowana oraz być podstawą do odmowy uchylenia decyzji ostatecznej, jako że te kwestie winny być objęte badaniem na samym początku postępowania i mogą być ewentualnie uczynione podstawą odmowy wszczęcia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., a organ winien był przeprowadzić szczegółowe merytoryczne badanie, czy w świetle podanych przez skarżącego faktów oraz załączonych dokumentów je potwierdzających, ziściła się podstawa do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w postaci braku prawidłowego określenia kręgu stron w pierwotnym postępowaniu zakończonym decyzją z 27 sierpnia 2020 r., w związku z pominięciem skarżącego jako wierzyciela, który mógłby skierować egzekucję do działki nr [...] objętej podziałem.

Wobec tego odwołujący się wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Burmistrza, gdyż organ ten całkowicie pominął prawidłową kolejność przesłanek jakie mogą być ocenione na poszczególnych etapach postępowania w sprawie wznowienia postępowania.

Na skutek rozpoznania odwołania Kolegium - decyzją z 19 kwietnia 2024 r. - utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu zauważono, że przepis art. 149 § 3 k.p.a. upoważnia organ rozpatrujący wniosek o wznowienie postępowania do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Podstawa do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania może zachodzić również w sytuacji, gdy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., przy czym taką odmowę wznowienia postępowania (w formie postanowienia) należy ograniczyć tylko do przypadków, gdy jednostka żądająca wszczęcia postępowania nie powołuje się na interes prawny, albo gdy brak przymiotu strony postępowania jest oczywisty i nie wymaga badania. Natomiast gdy kwestia ta jest sporna, ustalenie czy sprawa dotyczy interesu prawnego jednostki może nastąpić wyłącznie w toku podjętego już postępowania, po jego wznowieniu w drodze postanowienia. Jeżeli bowiem istnieją wątpliwości co do legitymacji podmiotu składającego wniosek o wznowienie postępowania, gdy zachodzi potrzeba badania tej legitymacji na gruncie akt sprawy, to wydanie decyzji winno być poprzedzone postanowieniem, o jakim mowa w art. 149 § 1 k.p.a., a to z uwagi na konieczność przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia, a więc realizacja dyspozycji z art. 149 § 2 k.p.a.

Skoro wnioskodawca w swoim wniosku o wznowienie powołał jako jego przesłankę art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz wskazywał na art. art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to niezasadne są zarzuty, że kwestia jego interesu prawnego do złożenia wniosku o wznowienie postępowania mogła być zbadana jedynie przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania i ewentualnie rozstrzygnięta poprzez odmowę wznowienia postępowania w formie postanowienia, a w przypadku wydania postanowienia o wznowieniu postępowania organ nie może już badać i podważać interesu prawnego strony i powinien zbadać sprawę tylko pod kątem przesłanki o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Jak zauważono, interes prawny w postępowaniu podziałowym posiadają, co do zasady, wyłącznie właściciel, względnie użytkownik wieczysty nieruchomości podlegającej podziałowi, tj. osoby, które dysponują tytułem prawnym do dzielonej nieruchomości. Konsekwencją tego uregulowania jest, że osoba niebędąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu przedłożonego projektu podziału, nie mając w tym interesu prawnego, a co najwyżej mając interes faktyczny. Posiadanie interesu pranego przez inne osoby w postępowaniu podziałowym może mieć miejsce jedynie wyjątkowo. W przedmiotowej sprawie skarżący w żaden sposób nie wykazał, że posiadał (posiada) interes prawny w przedmiotowym postępowaniu podziałowym.

Jak wyjaśnił organ, skarżący nie posiada żadnego tytułu prawnego do działki nr [...]. Z treści postanowienia Sądu Okręgowego Wydział III Cywilny Odwoławczy z 15 czerwca 2012 r., sygn. akt III Ca 696/11, wynika, że działka ta - w wyniku dokonanego podziału majątku, została przyznana na wyłączną własność E. W. Skarżącemu przyznano działkę o podobnej powierzchni o nr [...]. Z treści tego postanowienia nie wynika, aby Sąd zasądził jakieś kwoty pieniędzy na rzecz skarżącego od E. W. (np. tytułem wyrównania udziałów stron we współwłasności). Skarżący załączył również tytuł wykonawczy wystawiony przez referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w Kartuzach dotyczący postanowienia z 20 sierpnia 2019 r. w sprawie I Co 416/19 (a więc innej niż postanowienie

z 15 czerwca 2012 r., sygn. akt III Ca 696/11), z którego wynika, że jest wierzycielem w stosunku do 4 osób, których dotyczył ww. podział majątku, m.in. E. W. Z kolei E. W. dostarczyła do organu I instancji postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kartuzach, sygn. akt kom. [...] stanowiące o umorzeniu postępowania komorniczego.

Z powyższych ustaleń wynika, iż skarżący swój interes prawny w przedmiotowym postępowaniu podziałowym wywodzi z faktu toczącego się (jego zdaniem) postępowania komorniczego przeciwko E. W. Jednakże, zdaniem Kolegium, prowadzenie postępowania komorniczego przeciwko innej osobie nie oznacza, iż osoba, na której wniosek wszczęto takie postępowanie, nabywa automatycznie jakieś uprawnienia wobec majątku osoby będącej dłużnikiem, może współdecydować w podejmowaniu czynności prawnych dotyczących tego majątku. Dopiero wskutek dokonania skutecznej czynności zajęcia majątku dłużnika, będzie on ograniczony w możliwości dysponowania swoją nieruchomością.

W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał w żaden sposób, iż na jego wniosek jest prowadzone postępowanie egzekucyjne wobec działki nr [...] i że doszło do skutecznego zajęcia tej działki przez komornika. Sam fakt posiadania przez skarżącego tytułu wykonawczego w stosunku m.in. do E. W. nie oznacza, iż skarżący posiada interes prawny i może brać udział w postępowaniu podziałowym dotyczącym działki będącej własnością E. W.

Zasadnie więc w sprawie przyjęto, że wnioskodawcy nie przysługuje interes prawny w przedmiotowym postępowaniu podziałowym, a co za tym idzie nie można przyjąć, iż był on jedną ze stron tego postępowania, która bez własnej winy nie brała w nim udziału, w efekcie czego w sprawie brak jest podstaw do uchylenia decyzji Burmistrza z 27 sierpnia 2020 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący zarzucił naruszenie art. 149 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 149 § 3 a contrario k.p.a., w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na braku łącznego zastosowania tych przepisów przez SKO, skutkujące uznaniem zasadności stanowiska zawartego w decyzji Burmistrza, iż skarżący nie miał interesu prawnego, a w konsekwencji także legitymacji, do żądania wznowienia postępowania w sprawie dotyczącej podziału działki nr [...] w G., pomimo całkowitego zaniechania zbadania przez Kolegium, czy zachodzi podstawa do wznowienia postępowania, która legła u podstaw wniosku o wznowienie, tj. tytułu wykonawczego wobec E. W., a także okoliczności w postaci zawisłości nowego postępowania zmierzającego do rozszerzenia zakresu tytułu wykonawczego o należne odsetki, a więc okoliczności wskazujących na istnienie po stronie skarżącego wierzytelności, których zaspokojenie może odbyć się wskutek egzekucji prowadzonej względem działki nr [...].

Organ odwoławczy uznał zasadność stanowiska Burmistrza i nie badał powołanych okoliczności, mimo iż kwestia istnienia lub braku istnienia po stronie skarżącego interesu we wznowieniu postępowania nie mogła stanowić podstawy do odmowy uchylenia prawomocnej oraz ostatecznej decyzji zatwierdzającej podział działki z uwagi na uprzednie wznowienie postępowania, jako że te kwestie winny być objęte badaniem na samym początku i mogą być ewentualnie uczynione podstawą odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.

Zdaniem skarżącego, w świetle łącznego zastosowania oraz prawidłowej wykładni powołanych regulacji, w wypadku wznowienia postępowania konieczne oraz celowe było przeprowadzenie analizy sprawy co do jej istoty, w tym w szczególności przeprowadzenie analizy, czy w świetle podanych przez stronę faktów oraz załączonych dokumentów je potwierdzających, ziściła się podstawa do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w postaci braku prawidłowego określenia kręgu stron w pierwotnym postępowaniu zakończonym decyzją z 27 sierpnia 2020 r., to zaś oznacza, że zaskarżona decyzja Burmistrza nie zawierała rozstrzygnięcia co do istoty sprawy oraz oparta była na błędnych podstawach, co skutkować winno uchyleniem jej w całości. Z tego też względu decyzja Kolegium ma charakter błędny i winna zostać uchylona.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozważanym wypadku. Jeżeli natomiast sąd nie dopatrzy się wskazanych naruszeń prawa, oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Rozpoznając niniejszą skargę Sąd odszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja Kolegium oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza odpowiadają prawu.

Przedmiotem skargi są decyzje wydane w toku postępowania wznowieniowego, wobec czego wskazać należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym wydano decyzję, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych (przesłanek wznowienia), wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. W związku z tym, że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych, przesłanki wznowienia podlegają ścisłej wykładni. Katalog podstaw wznowienia postępowania został enumeratywnie wyliczony w przepisach art. 145 – art. 145b k.p.a.

Podkreślić również należy, że samo złożenie wniosku o wznowienie nie prowadzi do wszczęcia postępowania, a wznowienie postępowania z przyczyny określonej m. in. w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). Zanim jednak dojdzie do wznowienia postępowania w konkretnej sprawie muszą zostać zweryfikowane przesłanki jego dopuszczalności. Dlatego też postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania można podzielić na dwie fazy. Złożenie podania o wznowienie wszczyna postępowanie wstępne, wktórym organ zobowiązany jest zbadać, czy wniosek taki oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 – art. 145b k.p.a., czy wniosek został złożony przez podmiot będący stroną w sprawie oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. W przypadku ustalenia, że podanie o wznowienie nie wskazuje ww. przesłanek, bądź nie został zachowany termin do jego złożenia - organ administracji - na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania zarówno co do przyczyn wznowienia, jak i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (wówczas rozpoczyna się drugi etap postępowania, który można nazwać właściwym).

W niniejszej sprawie w piśmie z 28 lipca 2021 r., które organ uznał za wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Burmistrza z 27 lipca 2020 r. o podziale działki nr [...] w G., gmina Ż., skarżący jako przesłankę wznowienia wskazywał przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., czyli ujawnienie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Przy czym, jak wskazał sam wnioskodawca, jedna z tych okoliczności, tj. posiadanie przez wnioskodawcę tytułu wykonawczego do prowadzenia egzekucji z działki nr [...], ujawnia też jego interes prawy w kwestionowaniu ostatecznej decyzji podziałowej. W piśmie tym odwołano się też do pisma strony z 22 września 2020 r., w którym wnioskodawca domagał się uznania go za stronę ww. postępowania podziałowego. Istotną przesłanką wznowieniową w niniejszej sprawie jest więc również przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. że strona bez własnej winy nie brała udziału w zakończonym decyzją ostateczną postępowania.

W związku z tym wyjaśnić trzeba, że co do zasady kwestia legitymacji do złożenia wniosku o wznowienie na podstawie określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. należy do sfery prawno-materialnej, gdyż to przepisy prawa materialnego statuują legitymację materialną podmiotu żądającego wznowienia postępowania, a skoro tak, to nie jest dopuszczalne dokonanie oceny w zakresie prawa materialnego na etapie poprzedzającym wznowienie postępowania. Po złożeniu wniosku o wznowienie z powołaniem się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. organ właściwy w sprawie wznowienia powinien w pierwszym rzędzie dokonać oceny w takim zakresie, czy wniosek jest dopuszczalny, a więc - czy wnioskodawca zachował ustawowy termin do złożenia wniosku - art. 148 § 1 k.p.a. Wprawdzie w przepisie tym mówi się o konieczności zachowaniu terminu przez stronę, jednakże należy rozumieć przez to, że podmiot składający wniosek jest subiektywnie przekonany o tym, że powinien być traktowany jako strona, jednakże bez swej winy został przez organ administracyjny pominięty w postępowaniu. Zatem wskazanie jako podstawy wznowienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania art. 149 § 1 k.p.a., zaś następnym etapem jest przeprowadzenie postępowania wznowieniowego i to w pierwszym rzędzie co do tego, czy wskazana we wniosku o wznowienie przyczyna wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. faktycznie w sprawie występuje. Postępowanie wznowieniowe z przesłanki określonej

w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jest prowadzone zarazem co do tego, czy wnioskodawca jest stroną z punktu widzenia materialno-prawnego, jak i co do spełnienia przesłanki z tegoż przepisu. Jeżeli bowiem okaże się, że wnioskodawca nie jest stroną, nie ma w sprawie interesu prawno-materialnego, to jednocześnie należy stwierdzić, że nie wystąpiła w sprawie faktycznie podstawa wznowienia, wymagana do przejścia przez organ wznowieniowy do rozpatrzenia sprawy co do istoty i wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie. Ustalenie przez organ orzekający w postępowaniu wznowieniowym, że nie zachodzi przesłanka z art. 145 § 1 k.p.a., pomimo powołania jej we wniosku o wznowienie i wydania postanowienia o wznowieniu, skutkuje wydaniem decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 6 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 773/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Oznacza to też, że powodem odmowy wznowienia postępowania nie może być brak podstaw do wznowienia postępowania z przyczyn wymienionych np. w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż prowadziłoby to do oceny takich przesłanek przed formalnym wszczęciem postępowania wznowieniowego i wydaniem postanowienia o jego wznowieniu. W konsekwencji odmowa wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania następuje tylko w razie negatywnego wyniku weryfikacji formalnej. Na tym etapie organ nie dokonuje jeszcze oceny trafności motywów zawartych we wniosku (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego:

z 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2397/11, Lex Omega nr 1337356; z 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 191/12; z 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 2064/09; z 6 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 773/09, oraz z 17 września 2008 r., sygn. akt II OSK 1077/07, a także wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Krakowie z 17 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 972/16; w Białymstoku z 8 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 599/16; w Gliwicach z 18 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 259/16, Lex Omega nr 2098267 oraz z 15 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 131/16; w Poznaniu z 9 października 2015 r., sygn. akt II SA/Po 542/15).

W niniejszej sprawie Burmistrz prawidłowo więc postanowieniem z 5 grudnia 2022 r. wznowił z wniosku D. L. postępowanie zakończone ostateczną decyzją tego organu z 27 sierpnia 2020 r. w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obrębie G., a następnie zbadał we wznowionym postępowaniu, czy istotne zaistniała wskazywana przez skarżącego przesłanka wznowienia (tj. czy wnioskodawca jako strona postępowania podziałowego nie brał bez swojej winy udziału w tym postępowaniu) i w tym zakresie – zdaniem Sądu – prawidłowo ustalił, że przesłanka ta się nie potwierdziła, a zatem zgodnie z prawem wydał decyzję odmawiającą uchylenia kontrolowanej decyzji ostatecznej.

Z akt sprawy wynika bowiem, że działka nr [...] jest własnością E. W., która prawo to nabyła na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w Gdańsku III Wydział Cywilny Odwoławczy z 15 czerwca 2012 r., sygn. akt III Ca 696/11 o podziale majątku, dziale spadku i zniesieniu współwłasności. Z orzeczenia tego wynika, że w skład majątku wspólnego zmarłego J. L. i jego żony A.L. wchodziło m.in. prawo własności nieruchomości położonej w G., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. W postanowieniu tym dokonano podziału majątku małżonków L. i zniesiono współwłasność w ten sposób, że na wyłączną własność E. W. przyznano prawo własności działki nr [...]. Będąc wyłącznym właścicielem tej działki, E. W. w dniu 18 października 2019 r. wystąpiła o podział tej nieruchomości i wydzielenie części działek pod budowę budynków mieszkalnych jednorodzinnych wolnostojących wraz z drogą wewnętrzną w związku z wydaną decyzją o warunkach zabudowy z 9 września 2019 roku.

W związku z tym należy wskazać, że zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami(Dz.U. z 2024 r., poz. 1145), dalej "u.g.n.", podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Przy czym zgodnie z art. 97 ust. 1a pkt 1 u.g.n. wymagane jest, aby do wniosku dołączyć dokumenty stwierdzające tytuł prawny do nieruchomości. Zatem ów interes prawny w udziale w tym postępowaniu ściśle jest związany z tytułem prawnym do nieruchomości, który określa zakres praw i obowiązków danej osoby do tej nieruchomości.

Konsekwencją powyższego jest to, że interes prawny w postępowaniu podziałowym posiada co do zasady tylko właściciel, ewentualnie inne osoby, które dysponują tytułem prawnym do dzielonej nieruchomości. Osoba nieposiadająca żadnego tytułu prawnego do nieruchomości, będącej przedmiotem podziału, nie ma interesu prawnego do występowania w tym postępowaniu w charakterze strony, a w konsekwencji nie jest również legitymowana do domagania się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej (por. wyroki NSA z 25 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 1028/22; z 28 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1806/19, dostępne w CBOSA).

Wnioskodawca upatruje swojego interesu prawnego w toczącym się postępowaniu komorniczym przeciwko E. W., skierowanym do jej nieruchomości, tj. działki nr [...]. Powołuje się przy tym na tytuł wykonawczy

z 20 sierpnia 2019 r. wystawiony przez referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w Kartuzach, uprawniający do egzekucji w zakresie określonym treścią postanowienia tego Sądu z 20 sierpnia 2019 r., sygn. akt I Co 416/19. Jako wierzyciel określony został tam D. L. a jednym z dłużników była E. W. W aktach brak jest postanowienia I Co 416/19, zatem nie jest wiadome, czego dotyczyło, jednak z pism skarżącego można wywieść, że przedmiotem cesji wierzytelności z 26 kwietnia 2017 r. zawartej między D. L. a A. L. był obowiązek zapłaty przez D. L., M. M., R. S., E. W. i W. L. kwoty po 18.155 zł na rzecz A. L. tytułem wyrównania udziałów stron we współwłasności nieruchomości KW nr [...]. Natomiast, z treści księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr [...] (KW nr [...]) wynika, że w dniu 7 października 2020 r. komornik przy Sądzie Rejonowym w Kartuzach wydał postanowienie o zakończeniu egzekucji sygn. Km [...]. W dniu 16 lipca 2021 r. w dziale III rubryce 3.1. księgi zamieszczono wpis "wykreślenie wszczęcia egzekucji". Z decyzji Burmistrza wynika nadto, że E. W. dostarczyła organowi I instancji postanowienie komornika umarzające postępowanie komornicze, czego skarżący nie kwestionował, podnosząc, że toczy się bliżej nieokreślone postępowanie, w związku z którym będzie egzekwował należności odsetkowe z nieruchomości E. W.

W tym miejscu należy podkreślić, że niezależnie od faktycznego przedmiotu postępowania egzekucyjnego, wierzytelność usankcjonowana tytułem wykonawczym nie stanowi tytułu prawnego do nieruchomości podlegającej podziałowi. Taka wierzytelność nie zalicza się do praw rzeczowych (własność, użytkowanie wieczyste, służebność, użytkowanie, zastaw, własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, hipoteka), jakie mogą przysługiwać do nieruchomości, ale do zobowiązań ("zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełniać"

– art. 353 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny). Nie stanowi zatem takiego tytułu prawnego do nieruchomości, który uzasadniałby istnienie interesu prawnego do nieruchomości, koniecznego aby brać udział w postępowaniu podziałowym.

Dodatkowo Sąd zwraca uwagę, że prowadzenie egzekucji z nieruchomości nie ma wpływu na możliwość dokonywania przez właściciela czynności prawnych wobec tej nieruchomości. Jak wynika bowiem z art. 930 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, rozporządzanie nieruchomością po jej zajęciu nie ma wpływu na dalsze postępowanie, a kolejni wierzyciele dłużnika mogą przyłączyć się do prowadzonej egzekucji. Nabywca może uczestniczyć w postępowaniu w charakterze dłużnika. W każdym razie czynności egzekucyjne są ważne tak w stosunku do dłużnika, jak i w stosunku do nabywcy. Co do zasady też zajętą nieruchomość pozostawia się w zarządzie dłużnika, do którego stosuje się wówczas przepisy o zarządcy (art. 931 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Nie jest zatem wykluczone dokonywanie podziału objętej zajęciem egzekucyjnym nieruchomości, w szczególności, że podział geodezyjny polega jedynie na innym niż dotychczas ukształtowaniu ewidencyjnym działek gruntu wchodzących w skład nieruchomości, a w szczególności na ukształtowaniu w nowy sposób wewnętrznych linii granicznych działki lub działek gruntu wchodzących w skład nieruchomości oraz ich numeracji. W wyniku zatwierdzenia takiego podziału powstaje wyłącznie nowa informacja ewidencyjna o dzielonej nieruchomości. Egzekucja dokonywana jest zaś z nieruchomości w ujęciu wieczystoksięgowym, a nie geodezyjnym.

Stwierdzić więc trzeba, że podział nieruchomości, co do której osobie trzeciej przysługuje wierzytelność i jest prowadzona z jej wniosku egzekucja, nie kreuje interesu prawnego tej osoby. Natomiast tylko wtedy, gdy podział działki ma wpływ na prawa i obowiązki innych osób (często chodzi o właścicieli sąsiednich działek), mają oni interes prawny w postępowaniu dotyczącym podziału, co przekłada się na ich prawo do uczestniczenia w takim postępowaniu w charakterze strony (por. wyrok NSA z 20 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 2508/18, dostępny w CBOSA) oraz inne uprawnienia procesowe, takie jak możliwość domagania się wznowienia zakończonego bez ich udziału postępowania podziałowego.

Reasumując, zdaniem Sądu powoływane przez wnioskodawcę okoliczności, tj. mające się toczyć z jego wniosku postępowanie egzekucyjne wobec działki nr [...], nie stanowiły podstawy do przyznania mu interesu prawnego w postępowaniu podziałowym, a samo postępowanie nie naruszało jego praw wynikających z wierzytelności.

Tak samo rzecz ma się z przywoływanym przez skarżącego postępowaniem, które ma zmierzać do wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji o w warunkach zabudowy. Samo złożenie przez skarżącego skargi w tym zakresie i toczenie się postępowania sądowo-administracyjnego nie kreuje po jego stronie interesu prawnego do wzięcia udziału w postępowaniu podziałowym.

W tej sytuacji niewątpliwie nie ziściła się przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i na tej podstawie nie było możliwe uchylenie wydanej decyzji o podziale z 27 sierpnia 2020 r.

Odnośnie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to prawidłowo Burmistrz wyjaśnił skarżącemu, a Kolegium to wyjaśnienie zaakceptowało, że jeśli wnioskodawcy nie przysługuje interes prawny w postępowaniu o podział nieruchomości, zatem brak jest podstaw do badania przez organ czy w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania określona w przepisanie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją może wystąpić jedynie strona postępowania. Stanowi o tym wprost art. 147 zd. 1. k.p.a.

Niezależnie od powyższego Sąd wyjaśnia, że wskazane przez stronę nowe dowody nie mają waloru istotności dla sprawy. Pierwszy z dowodów, tytuł wykonawczy, miał świadczyć o interesie prawnym wnioskodawcy do bycia stroną postępowania podziałowego i kwestia ta została już wyjaśniona w powyższych rozważaniach. Natomiast kolejna kwestia, czyli toczące się w dacie wydawania decyzji podziałowej postępowanie ze skargi na decyzję Kolegium z 20 lutego 2020 r.,

nr SKO Gd/5051/19, utrzymującą decyzję Burmistrza z 9 września 2019 r. o warunkach zabudowy dla działki nr [...], nie stanowiła zagadnienia wstępnego dla postępowania o podział nieruchomości i nie obligowała do wstrzymania biegu tego postępowania. Przy czym należy zauważyć, że postępowanie sądowe w tej sprawie zakończyło się wydaniem w dniu 20 lipca 2020 r. postanowienia sygn. akt II SA/Gd 380/20 o odrzuceniu skargi. Decyzja podziałowa została zaś wydana w dniu 27 sierpnia 2020 r., tak więc - wbrew twierdzeniom strony, w dniu orzekania organu o podziale, nie toczyło się postępowanie sądowe kontrolujące decyzję o warunkach zabudowy dla działki, która ma ulec podziałowi. Niezależnie jednak od tego, sam fakt zakwestionowania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy skargą do sądu nie stanowi przesłanki do zawieszenia postępowania podziałowego. Kontrola prawidłowości warunków zabudowy nie stanowi też zagadnienia wstępnego, obligującego organ administracji do zawieszenia postępowania podziałowego (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.). Nawet bowiem w sytuacji wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o warunkach zabudowy i braku planu miejscowego, podział nieruchomości jest możliwy – w takim wypadku dopuszczalność dokonania podziału nieruchomości przeprowadzana jest na podstawie kryterium braku sprzeczności planowanego podziału z przepisami odrębnymi (K. Marciniuk [w:] Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, red. P. Czechowski, Warszawa 2015, art. 94; por. wyrok WSA w Gdańsku z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 115/13, dostępny w CBOSA). O tym, że istnienie w obrocie prawnym decyzji o warunkach zabudowy nie jest niezbędne do dokonania podziału świadczy treść przepisu art. 94 ust. 1 u.g.n., który stanowi, że w przypadku braku planu miejscowego - jeżeli nieruchomość jest położona na obszarze nieobjętym obowiązkiem sporządzenia tego planu - podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi albo jest zgodny z warunkami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Użycie spójnika "albo" oznacza alternatywę rozłączną, a więc spełniony może być tylko jeden z określonych w tym przepisie warunków. Możliwe jest zatem dokonanie podziału zgodnego wyłącznie z przepisami odrębnymi, jeżeli nie zostały wydane warunki zabudowy lub – jak zdawał się oczekiwać skarżący – decyzja o warunkach zabudowy zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego.

Z powyższych względów również ta przesłanka wznowienia (toczące się postępowanie sądowe dotyczące kontroli legalności ustalonych dla dzielnej działki warunków zabudowy), nie zaistniała, gdyż podana przez skarżącego nowa okoliczność nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy podziałowej.

Mając to wszystko na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że stanowisko organów w zakresie braku możliwości uchylenia we wznowionym postępowaniu ostatecznej decyzji Burmistrza z 27 sierpnia 2020 r. uznać należy za prawidłowe, a zatem prawidłowo - stosownie do art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. - organy odmówiły uchylenia kontrolowanej decyzji ostatecznej. Przeprowadzone postępowanie nadzwyczajne, w ocenie Sądu, nie naruszało przy tym reguł wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gdyż organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny oraz rozważyły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia kwestie i uznały, że powołane we wniosku oraz innych pismach strony okoliczności nie świadczą o istnieniu interesu prawnego w odniesieniu do skarżącego, ani o nowych istotnych okolicznościach faktycznych dotyczących sprawy podziałowej.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., uznał skargę za niezasadną i z tej przyczyny ją oddalił.