Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 161/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33, art. 92 b, art. 92 c
journal: Dz.U. 2021 poz 919
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].01.2023 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego nr [...] z [...].05.2022 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w kwocie 12.000 zł za naruszenie przepisów ustawy z dnia 06.09.2001 r. o transporcie drogowym (DZ.U. z 2021 r. poz. 919, dalej: u.t.d.) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ drugiej instancji wskazał, że w dniu [...].05.2020 r., na drogowym przejściu granicznym został zatrzymany do kontroli przez uprawnionych funkcjonariuszy celno-skarbowych pojazd marki [...] o nr rej. [...], o dopuszczalnej masie całkowitej (dmc) 7490 kg. W toku czynności ustalono, iż kierowca ww. samochodem ciężarowym wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, przewożąc towar w postaci stolarki okiennej z Polski do Niemiec. Kierowca do kontroli okazał: prawo jazdy, dowód osobisty, dowód rejestracyjny pojazdu, ubezpieczenie pojazdu - nr polisy [...], oświadczenie właściciela pojazdu – Z.K. o przeznaczeniu pojazdu do celów prywatnych i niezarobkowych oraz fakturę nr [...] z [...].05.2020 r., wystawioną na towar przez K dla A.N.. Kierowca nie okazał do kontroli wypisu z licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu rzeczy.

Kontrolujący ustalili ponadto, że w pojeździe zamontowany był tachograf analogowy z ważnym przeglądem oraz z włożonymi wykresówkami, na których kierowca nie rejestrował swojej aktywności, ani przebytej drogi. Na okazanych wykresówkach nie było też żadnych wpisów identyfikujących kierowcę, daty przejazdu, ani przebytych kilometrów. Z czynności kontrolnych został sporządzony protokół kontroli [...] z [...].05.2020 r., z treści którego wynika, iż podmiotem wykonującym przewóz był Zakład Z.K., a kierowca w dniu [...].05.2020 r. wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, samochodem ciężarowym o nr rej. [...], o dmc powyżej 3,5 tony, bez wymaganej licencji na wykonywanie tego rodzaju przewozu, oraz nie rejestrując czasu pracy kierowcy.

W toku przesłuchania kierowca – Z.J. świadczył, że jest emerytem, a rzeczony przewóz wykonywał "grzecznościowo", nie posiadając umowy o pracę.

W piśmie z dnia [...].09.2020 r. pełnomocnik Z.K. wskazał, że jego mandant nigdy nie wykonywał międzynarodowego transportu drogowego rzeczy. Wyjaśnił, że w rozpatrywanym przypadku B.J. jechał na prośbę Z.K. do Niemiec, po odbiór należącego do niego, zepsutego samochodu. Po drodze B.J. zabrał szyby dla kolegi pana K. – A.N., zamieszkałego w Niemczech. Usługa ta była bezpłatna. B.J. jechał w sobotę, a nie w powszedni dzień pracy. Zatem, zdaniem pełnomocnika Strony, nie był to międzynarodowy transport towarów wymagający licencji, a jedynie grzecznościowe dostarczenie okien, wobec czego nie mają zastosowania przepisy dotyczące tachografu. W związku z powyższym pełnomocnik wniósł o umorzenie postępowania.

W dniu [...].10.2020 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego wydał decyzję [...], którą nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną za stwierdzone podczas kontroli drogowej naruszenia:

1.wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy bez wymaganej licencji wspólnotowej -12.000,00 zł, 2. niewłaściwą obsługę lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi - 5.000,00 zł, ponadto na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. ograniczył karę do maksymalnej dopuszczalnej kwoty 12.000,00 zł.

Decyzją z [...].05.2021 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego pismem z [...].02.2022 r. wezwał M.R., prowadząca działalność gospodarczą "K" do złożenia wyjaśnień w przedmiocie zlecenia transportu towaru w postaci stolarki okiennej z Polski do odbiorcy w Niemczech. W odpowiedzi z [...].02.2022 r. M.R. poinformowała, iż nie posiada wiedzy o zleceniodawcy transportu przedmiotowego towaru, który był w gestii jej klienta.

Ponadto pismem z [...].03.2022 r. organ zwrócił się do odbiorcy towaru w Niemczech z zapytaniem o realizację transportu zakupionego towaru w Polsce. Mimo doręczenia wezwania adresatowi, organ nie otrzymał odpowiedzi w tym zakresie.

Decyzją z [...].05.2022 r. nr. [...] Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego nałożył na przedsiębiorcę, Z.K. - Zakład, karę pieniężną w wysokości 12000 zł, za stwierdzone naruszenia w transporcie drogowym.

Od przedmiotowej decyzji, pełnomocnik Strony złożył odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając jej:

1. naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, art. 80 k.p.a.

2. naruszenie zasady prawdy obiektywnej, art. 7 k.p.a.

Dalej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (w skrócie - DIAS) odwołując się do przepisów u.t.d. wskazał, że nieprzestrzeganie obowiązków ustanowionych z mocy art. 92a) ust. 1 u.t.d. sankcjonowane jest karami pieniężnymi. Zgodnie ze wskazanym przepisem podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12000 zł za każde naruszenie. Zgodnie z treścią ust. 7, wykaz naruszeń, obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a ust. 1, wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, określa lp. 1-9 załącznika nr 3 do ustawy. Stosownie do brzmienia art. 3 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy do przewozów drogowych, wykonywanych pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów (pojazd samochodowy + przyczepa lub naczepa) o dopuszczalnej masie całkowitej (dmc) przekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy, stosuje się przepisy ww. ustawy. Na potrzeby ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów sumuje się całkowitą dopuszczalną masę pojazdu oraz przyczepy lub naczepy. DIAS wskazał, że bezspornym w rozpatrywanej sprawie jest, iż parametr ten został przekroczony, bowiem kontrolowany w dniu [...].05.2020 r. przewóz drogowy wykonywany był pojazdem ciężarowym o nr rej. [...], którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3500 kg, stąd też przejazd ten podlegał przepisom ustawy o transporcie drogowym.

Zgodnie z art. 4 pkt 3 ustawy, transport drogowy to krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy, który obejmuje również:

a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt. 4,

b) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy,

c) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie osób.

Z kolei art. 4 pkt 4 ww. ustawy definiuje niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - jako każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego lub międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Zdaniem organu z akt sprawy wynika, że w dniu [...].05.2020 r. na przejściu granicznym zatrzymany został do kontroli samochód ciężarowy o nr rejestracyjnych [...]. W toku kontroli ustalono, że przewoźnik wykonując międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy w postaci stolarki okiennej z Polski do Niemiec. Kierowca pojazdu nie okazał do kontroli wypisu z licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu rzeczy i jednocześnie nie rejestrował swojej aktywności na zamontowanym tachografie.

W oparciu o protokół kontroli drogowej nr [...] z [...].05.2020 r, dowód rejestracyjny samochodu ciężarowego, protokół przesłuchania kierowcy, fakturę przewożonego towaru ustalono, że Z.K., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Zakład [...], realizował przewóz drogowy rzeczy, który nie spełniał warunku określonego w art. 4 pkt. 4 lit a) i c) ustawy o transporcie drogowym, tj. celem przejazdu nie był przewóz rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby i jednocześnie pojazd nie był prowadzony przez przedsiębiorcę, ani przez jego pracownika. Z.K. realizował usługę transportową towaru w postaci stolarki okiennej, zamówionej w firmie K do [...] w Niemczech, realizując przewóz mieszczący się w definicji międzynarodowego transportu drogowego rzeczy.

Stosownie do art. 5a ust. 1 ww. ustawy, podjęcie i wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji wspólnotowej, na zasadach określonych w :

1) rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia

21.10.2009 r, dotyczącym wspólnotowych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych, zwanego dalej rozporządzeniem (WE) 1072/2009,

2) rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia

21.10.2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 561/2006.

Ponadto, treść art. 3 rozporządzenia (WE) 1072/2009 stanowi, że wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, świadectwa kierowcy.

Licencja wspólnotowa wydawana jest przez państwo członkowskie, zgodnie z ww. rozporządzeniem, każdemu przewoźnikowi wykonującemu zarobkowo drogowy przewóz rzeczy, który to przewoźnik :

a) ma siedzibę w tym państwie członkowskim zgodnie z prawodawstwem wspólnotowym oraz krajowymi przepisami tego państwa członkowskiego, oraz

b) jest uprawniony w państwie członkowskim siedziby przewoźnika do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy zgodnie z przepisami wspólnotowymi oraz krajowymi przepisami tego państwa członkowskiego dotyczącymi dostępu do zawodu drogowego przewoźnika rzeczy (art. 4 ust. 1 ww. rozporządzenia).

Organ wskazał, że rozporządzenie (WE) nr 1072/2009 nie ma charakteru powszechnego, określa bowiem katalog przewozów, do których przedmiotowe rozporządzenie nie ma zastosowania. Zgodnie z art. 1 ust, 5 lit.d) tiret (i) - (v) ww. rozporządzenia, przewóz rzeczy pojazdami silnikowymi nie wymaga posiadania licencji wspólnotowej i zwolniony jest z wszelkich zezwoleń przewozowych, jeśli spełnione są następujące warunki:

(i) przewożone rzeczy są własnością przedsiębiorstwa lub zostały sprzedane, kupione, oddane w najem lub wynajęte, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione przez przedsiębiorstwo,

(ii) celem przejazdu jest przewiezienie rzeczy z lub do przedsiębiorstwa, lub przemieszczenie ich do przedsiębiorstwa lub poza przedsiębiorstwo, na jego własne potrzeby,

(iii) pojazdy silnikowe wykorzystywane do takiego przewozu są prowadzone przez personel zatrudniony lub pozostający do dyspozycji tego przedsiębiorstwa na mocy zobowiązania umownego,

(iv) pojazdy przewożące rzeczy są własnością przedsiębiorstwa, zostały przez nie zakupione na warunkach odroczenia płatności lub są przedmiotem najmu, pod warunkiem że w tym ostatnim przypadku spełniają warunki dyrektywy 2006/1/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18.01.2006r. w sprawie użytkowania pojazdów najmowanych bez kierowców w celu przewozu drogowego rzeczy,

(v) taki przewóz musi być jedynie działalnością pomocniczą w stosunku do całości działalności przedsiębiorstwa.

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że kontrolowany w dniu [...].05.2020 r. przewóz drogowy rzeczy nie spełniał warunku określonego w art. 1 ust. 5 lit.d) tiret (ii) rozporządzenia (WE) 1072/2009. Jak wcześniej wskazano, celem przejazdu nie był przewóz rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby i pojazdem nie kierował przedsiębiorca, ani jego pracownik. Tym samym przedsiębiorca wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy wymagający posiadania licencji wspólnotowej.

Stosownie do treści art. 4 ust. 6 tego rozporządzenia uwierzytelniony wypis z licencji wspólnotowej przechowywany jest w każdym z pojazdów przewoźnika i musi być okazywany na każde żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.

Powyższy obowiązek wynika również z przepisów krajowych, z art. 87 ust. 1 pkt .1 u.t.d., który stanowi, że podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli (art. 89 ust. 1 pkt. 3) wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji oraz inne dokumenty wymienione wart. 87. Za wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty odpowiedzialny jest przedsiębiorca (art. 87 ust. 3).

W toku postępowania ustalono, że przedsiębiorca – Z.K. na dzień kontroli drogowej tj. [...].05.2020 r. nie posiadał żadnych uprawnień na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego. Uznać zatem należy, że przedsiębiorca w dniu [...].05.2020 r. wykonywał międzynarodowy transport drogowy bez wymaganej licencji, co zostało usankcjonowane w art. 92a ust. 1 i 7 karą pieniężną w wysokości 12000,00 zł, określoną w Lp.1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego wskazując, że przedsiębiorca nie wykonywał w tym dniu przewozu na własne potrzeby, tym samym wykonywał przewóz międzynarodowy, obarczony przepisami ustawy m.in. o transporcie drogowym. Przedmiotowy przewóz towarów nie spełnił łącznie warunków wynikających z art. 4 pkt 4 u.t.d. Nie można się zgodzić z argumentacją pełnomocnika, zawartą w odwołaniu, iż przedsiębiorca nie zdawał sobie sprawy z konsekwencji mogących wynikać z zaistniałej sytuacji, gdyż przedsiębiorca zajmujący się m.in. transportem towarów pojazdem z zamontowany tachografem, jest obowiązany znać przepisy prawa dotyczące usług transportowych.

Organ wskazał, że przepisy ustawy o transporcie drogowym, czy rozporządzenia (WE) 1072/2009, w tym względzie są precyzyjne i nie uwzględniają działania w dobrej wierze poprzez czynienie usługi grzecznościowej, nie ma znaczenia, czy usługa była płatna czy też bezpłatna. Przedsiębiorca za wyjątkiem przewozu na potrzeby własne winien legitymować się stosowną licencją.

Następnie organ podniósł, że regulacją prawną ustanawiającą przepisy dotyczące użytkowania i kontroli urządzenia rejestrującego, jego konstrukcji oraz instalacji, jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 04.02.2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.U.UE L 60/1 z 28.02.2014 r.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia tachografy są instalowane i użytkowane w pojazdach zarejestrowanych w państwie członkowskim używanych do przewozu drogowego osób lub rzeczy oraz do których zastosowanie ma rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

Stosownie do art. 32 ust. 1 rozporządzenia 165/2014, przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy zapewniają poprawne działanie i właściwe użytkowanie tachografów i kart kierowcy. Przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy stosujący tachografy analogowe zapewniają ich poprawne działanie i prawidłowe stosowanie wykresówek.

Przepis art. 33 ust. 1 w/w rozporządzenia stanowi, iż przedsiębiorstwa transportowe są odpowiedzialne za zapewnienie, by ich kierowcy byli właściwie wyszkoleni i poinstruowani w zakresie prawidłowego działania tachografów, zarówno cyfrowych, jak i analogowych, przeprowadzają regularne kontrole, by zapewnić właściwe użytkowanie tachografów przez swoich kierowców i nie udzielają kierowcą żadnych bezpośrednich ani pośrednich zachęt, które mogłyby skłaniać ich do niewłaściwego używania tachografów. Przedsiębiorstwa transportowe są odpowiedzialne za naruszenia niniejszego rozporządzenia popełnione przez swoich kierowców lub kierowców będących w ich dyspozycji (ust. 3)

Nieprzestrzeganie norm i warunków ustanowionych przepisami cytowanego rozporządzenia, z mocy art. 92a ust. 1 w związku z art. 4 pkt 22 lit.h) u.t.d. sankcjonowane jest karami pieniężnymi. Treść art. 92a ust. 6 u.t.d. wskazuje, że za kierowców o których mowa w ust. 5 pkt 1-4, uważa się również osoby niezatrudnione przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, wykonujące osobiście przewozy drogowe na jego rzecz.

Jak wynika z czynności kontrolnych tachograf posiadał ważny przegląd oraz włożone wykresówki, zatem nie można się zgodzić z argumentacją pełnomocnika, iż jego mocodawca nie prowadził działalności gospodarczej związanej z przewozem towarów ani osób i nigdy takiej usługi nie czynił, nie zdając sobie sprawy z zaistnienia możliwości pociągnięcia go do odpowiedzialności. Ustawodawca w przepisach art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1, przewidział przypadki wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika od nałożenia kary pieniężnej, jednakże w orzecznictwie sądowym, ugruntowany został pogląd, iż przedsiębiorca wywodząc skutki prawne wynikające z art. 92b i art. 92c ust.l i 2 u.t.d. powinien udowodnić okoliczności wskazane w tych przepisach, natomiast na organie spoczywa procesowy obowiązek zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego sprawy, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Organ wskazał, że odpowiedzialność przewoźnika ma charakter administracyjny, w efekcie ukaranie nie zależy od winy przedsiębiorcy lub kierowcy, lecz od stwierdzenia naruszenia przepisów. Obiektywny charakter odpowiedzialności za te naruszenia wyraża się tym, że ich stwierdzenie oznacza automatyczne nałożenie kary pieniężnej w formie decyzji administracyjnej. W efekcie organy kontrolne weryfikują jedynie, czy doszło do złamania przepisów, a w razie takiego stwierdzenia nie mogą odstąpić od ukarania. Uwolnienie się przedsiębiorcy od odpowiedzialności za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego zawarte jest w ustawie wyłącznie w sytuacji wystąpienia okoliczności określonych w przepisie art. 92b ust. 1 oraz art. 92c ust. 1 u.t.d. Jednakże przepis art. 92b ust. 1 ustawy, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy wyłączenia odpowiedzialności za naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresach odpoczynku. W tym przypadku przedsiębiorca mógłby się uwolnić z ustawowej odpowiedzialności wyłącznie przedstawiając dowody dla wskazania którejś z przesłanek egzoneracyjnych przewidzianych w art. 92c ust. 1 u.t.d. Przepis art. 92c ust. 1 stanowi, iż nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2} za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

W związku z tym, iż podstawy wyłączania odpowiedzialności wymienione w pkt 2 i 3 art. 92c ust. 1 w sposób oczywisty nie mają w sprawie zastosowania, należało rozważyć podstawę określoną w pkt 1 cytowanego artykułu. Organ odwoławczy zaznaczył, iż w sprawie zostało wykazane, że przedsiębiorca miał wpływ na ujawnione naruszenia, a twierdzenie o nieświadomym działaniu przedsiębiorcy w przedmiocie braku posiadania licencji i nierejestrowaniu aktywności kierowcy nie ma pokrycia w zgromadzonym materiale dowodowym i nie może być powodem odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. Strona nie przedstawiła dokumentów mających wpływ na wykazanie braku odpowiedzialności oraz nie wskazano okoliczności, które miałyby świadczyć o wnikliwej staranności przy wykonywaniu usługi. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że jeżeli przedsiębiorca mógł przewidzieć naruszenie prawa w transporcie drogowym, to miał wpływ na to naruszenie, jeśli nie podjął działań zapobiegających takim naruszeniom.

Organ wskazał, że odpowiedzialność kierowców uregulowana jest w art. 92 u.t.d., natomiast odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenia jakich dopuścił się kierowca wynika z art. 92a ust 1 u.t.d. Na mocy tego przepisu, prowadzący przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszcza się on sam, bądź kierowcy tego przedsiębiorstwa.

Zdaniem DIAS w niniejszej sprawie przedsiębiorca nie wykazał okoliczności ujętych przepisem art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. - nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonych naruszeń, a których doświadczony podmiot organizując przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć.

W świetle powyższego organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie można zastosować art. 92b i art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. To samo dotyczy sytuacji, kiedy od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat (art. 92c ust. 1 pkt 3 tej ustawy). Naruszenie zostało ujawnione dnia 30.05.2020 r., zatem brak jest podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie.

Od powyższej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] Z.K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił :

I.naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj, art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. poprzez błędną jego wykładnie polegającą na przyjęciu, że od ujawnienia naruszenia tj. od dnia [...] maja 2020 r. nie upłynął okres ponad 2 lat, tymczasem zaskarżona decyzja wydana została dnia [...] stycznia 2023 r., a więc po ponad 2 latach od ujawnienia naruszenia;

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1, 80 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym nie uzyskaniu stanowiska odbiorcy towaru na ternie Niemiec.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżalnej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania.

Nadto skarżący wniósł:

1. na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów' zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

2. na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego i zwrócenie się przez Sąd do odbiorcy towaru na terenie Niemiec z pytaniem w zakresie celu dostawy, jego warunków oraz kwestii odpłatności za ten transport;

3. na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. o wstrzymanie w całości wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] maja 2022 roku znak [...] utrzymanej decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej znak [...].

W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz przytoczył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej jako p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.). Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli miało lub mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 p.p.s.a. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z uwzględnieniem powyższych kryteriów Sąd stwierdził, iż odpowiada ona prawu, a zarzuty skargi okazały się niezasadne.

Materialnoprawną podstawę orzekania przez organy administracji publicznej w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1265, dalej także jako - ustawa).

Zgodnie z art. 1 ustawa określa m.in. zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego (pkt 1) oraz niezarobkowego krajowego przewozu drogowego (pkt 3), przy czym przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów m.in. o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy). Dokonując zatem wykładni ww. przepisów należy dojść do wniosku, że przepisom ustawy o transporcie drogowym podlega "krajowy transport drogowy" lub "niezarobkowy krajowy przewóz drogowy" podejmowany i wykonywany pojazdami samochodowymi o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.

Stosownie do treści art. 4 pkt 3 ustawy przez pojęcie "transportu drogowego" rozumie się krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również: a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4, b) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy.

W myśl art. 4 pkt 4 ustawy przez "niezarobkowy przewóz drogowy (przewóz na potrzeby własne)" rozumie się każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników;

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi;

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin;

d)nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że każdy przejazd po drogach publicznych pojazdu samochodowego (o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony) należącego do przedsiębiorcy, nie spełniający przesłanek "niezarobkowego przewozu drogowego (przewozu na potrzeby własne)" należy traktować jako "transport drogowy", który z uwagi na trasę przejazdu może mieć charakter krajowy lub międzynarodowy (art. 4 pkt 1 i 2 ustawy).

Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 1 ustawy podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, zwanej dalej "licencją".

W myśl art. 4 pkt 17 ustawy "licencja" to decyzja administracyjna wydana przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego lub określony w ustawie organ samorządu terytorialnego, uprawniająca do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego.

Natomiast w myśl art. 33 ust. 1 ustawy przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Obowiązek uzyskania zaświadczenia, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych: przez podmioty, niebędące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, z tym że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm. - art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy).

Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić przyjdzie, że stan faktyczny nie budzi wątpliwości, a potwierdzają go zgromadzone przez organy administracyjne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż całkowita dopuszczalna masa skontrolowanego w dniu [...] maja 2020 r. pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wynosiła 7490 kg. Słusznie, zatem organy administracyjne uznały, że wykonywany w dniu [...] maja 2020 r. przewóz, z uwagi na użycie do niego pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, podlegał ustawie o transporcie drogowym. Jednocześnie należy przyznać rację organowi, że skoro bezspornie pojazd używany do przewozu nie był prowadzony przez pracownika skarżącego, a przewożony towar nie stanowił własności przedsiębiorcy, to transport w dniu [...] maja 2020 r. wykonywany był bez wymaganej prawem licencji, a nie na potrzeby własne. W ocenie Sądu, analiza akt administracyjnych pozwala stwierdzić, że ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy dokonane przez organ administracyjny są w tym zakresie prawidłowe i nie budzą wątpliwości. W konsekwencji prawidłowo wykonywany transport organ zakwalifikował jako międzynarodowy transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy. Wykonywanie zaś transportu drogowego wymaga - w myśl art. 5 ust. 1 ustawy - uzyskania licencji, a wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego - stosownie do treści art. 5a ustawy - dodatkowo wymaga uzyskania licencji wspólnotowej. Skoro skarżący nie posiadał licencji na wykonywanie transportu drogowego, to wykonywany w dniu [...] maja 2020 r. przewóz był wykonywany bez wymaganej prawem licencji, co odpowiada dyspozycji L.p. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy "Wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji", za które to naruszenie wymierza się karę w kwocie 12.000 zł.

Odnosząc się do kwestii niewłaściwej obsługi urządzenia rejestrującego aktywność kierowcy poprzez nierejestrowanie czasu pracy i czasu odpoczynku kierowcy wykonującego przedmiotowy transport drogowy wskazać przyjdzie, że obowiązek posiadania w pojeździe tachografu reguluje art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 31.12.1985, str. 21), zgodnie z którym urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w tych pojazdach w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia 561/2006. W art. 3 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazano przypadki przewozów drogowych, w których niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania. Należą do nich przewozy wykonywane:

a) pojazdami używanymi do przewozu osób w ramach przewozów regularnych, których trasa nie przekracza 50 km;

b) pojazdami o dopuszczalnej maksymalnej prędkości nie przekraczającej 40 km/h;

c) pojazdami będącymi własnością sił zbrojnych, służb obrony cywilnej, straży pożarnej i sił odpowiedzialnych za utrzymanie porządku publicznego, lub wynajmowanych przez nie bez kierowcy, gdy przewóz wykonywany jest w związku z zadaniami powierzonymi tym służbom i pozostaje pod ich kontrolą;

d) pojazdami używanymi w razie wypadków lub do prowadzenia działań ratunkowych, w tym pojazdami używanymi w niehandlowym przewozie pomocy humanitarnej;

e) pojazdami specjalistycznymi używanymi do celów medycznych;

f) pojazdami specjalistycznymi pomocy drogowej poruszającymi się w promieniu 100 km od swej bazy;

g) pojazdami poddawanymi próbom drogowym do celów rozwoju technicznego lub w ramach napraw albo konserwacji oraz pojazdami nowymi lub przebudowanymi, które nie zostały jeszcze dopuszczone do ruchu;

h) pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanymi do niehandlowego przewozu rzeczy;

i) pojazdami użytkowymi o statusie pojazdów zabytkowych zgodnie z przepisami państwa członkowskiego, w którym są użytkowane, wykorzystywanymi do niehandlowych przewozów osób lub rzeczy.

Zdaniem Sądu, organy zasadnie przyjęły, że pojazd, którym przedsiębiorca wykonywał przewóz drogowy w dniu [...] maja 2020 r. nie spełniał ww. przesłanek, w związku z czym nie podlegał opisanym wyłączeniom. Powyższe oznacza, że pojazd powinien był być wyposażony w urządzenie rejestrujące, a kierowca miał obowiązek rejestrowania czas pracy i czas odpoczynku. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że kontrola drogowa wykazała, iż kierowca wykonujący transport drogowy nie rejestrował własnej aktywności na karcie kierowcy lub wykresówce. Wskazać należy, że obowiązek stosowania przez kierowcę wykonującego transport drogowy wykresówek lub kart pojazdu wynika z art. 34 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym, natomiast niewywiązanie się z tego obowiązku wyczerpuje dyspozycję naruszenia opisanego w Lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Zgodnie z treścią Lp. 6.2.1 załącznika nr 3 naruszenie ogólnych zasad wykonywania zawodu przewoźnika drogowego polegające na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi zagrożone jest karą w wysokości 5000 zł.

Według art. 92a ust. 1 ustawy podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem naruszający obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może jednak przekroczyć kwoty 12.000 zł (ust. 3). W tym stanie rzeczy, z uwagi na przekroczenie kwoty 12.000 zł z tytułu wymierzonych kar, organ prawidłowo nałożył na skarżącego karę w maksymalnej wysokości 12.000 zł.

Nie ma także podstaw do uznania za trafny zarzut naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 3 ustawy. Zgodnie z jego treścią nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Z przytoczonego powyżej przepisu wynika jednoznacznie, że 2 - letni okres przedawnienia dotyczy wszczęcia postępowania w sprawie ujawnionych naruszeń, a nie wydania decyzji nakładającej karę pieniężną. Z akt sprawy wynika, że ujawnienie naruszenia nastąpiło podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] maja 2020 r., natomiast postępowania zostało wszczęte w dniu [...] sierpnia 2020 r. Nie upłynął zatem 2- letni termin o którym mowa w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d.

Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego Sąd zauważa, że art. 106 § 3 p.p.s.a dopuszcza wyjątkowo możliwość uzupełniającego przeprowadzenia dowodu z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zgłoszony w skardze wniosek dowodowy nie dotyczył dokumentu, lecz zmierzał do przeprowadzenia przez sąd czynności procesowych w celu ustalenia określonych okoliczności stanu faktycznego sprawy. Wniosek taki jako niedopuszczalny nie mógł zostać uwzględniony.

Nie były również zasadne podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Sądu, organ prawidłowo przeprowadził postępowanie z uwzględnieniem wymogów wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił na jakich dowodach oparł swoje rozstrzygnięcie oraz jakich okoliczności nie wziął pod uwagę. Przy tym skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił w czym dopatruje się dowolnej oceny materiału dowodowego, tym bardziej że istotne dla sprawy okoliczności wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego, nie zostały podważone. W ocenie Sądu organy zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego, zgodnie z zasadami praworządności (art. 6 k.p.a.) oraz prawdy obiektywnej i oficjalności (art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a.).

Zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został uwzględniony przez organ drugiej instancji postanowieniem z dnia [...] lutego 2023 r.

Wobec powyższego nie dostrzegając uchybień, które przemawiałyby za uchyleniem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.