Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1173/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust.1, art. 6 ust.4
journal: Dz.U. 2006 nr 222 poz 1629
law: Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Protokolant Specjalista Dorota Zawiślińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi G.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 19 sierpnia 2022 r. nr 2201-IOD-4.4104.70.2022 w przedmiocie podatku od spadków i darowizn oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 19 sierpnia 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w G., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.; zwanej dalej: "O.p."), art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 5, art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 4, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 14 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1, art. 15 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 17a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn.Dz. U. z 2021 r., poz. 1043 ze zm.; zwanej dalej: "u.p.s.d."), art. 3 ust. 1 i art. 5 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. Nr [...], poz. 1629 ze zm.)., po rozpatrzeniu odwołania G. K. (dalej również: "podatniczka", "skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 16 maja 2022 r. ustalającej podatniczce zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku, w kwocie 9.419 zł.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Postanowieniem Sądu Rejonowego w W. Wydział I Cywilny z dnia 29 stycznia 2019 r. sygn. akt I Ns 745/18 zmieniono postanowienie Sądu Rejonowego w W. z dnia 5 października 2005 r. wydane w sprawie o sygn. akt I Ns 934/05 w przedmiocie stwierdzenia spadku po A. K. poprzez stwierdzenie, że spadek po A. K. zmarłym dnia 18 czerwca 2005 r., na podstawie ustawy nabyli żona E. K., syn I. K., syn M. K. oraz córka G. K., wszyscy po ¼ części wprost. Postanowienie uprawomocniło się w dniu 12 kwietnia 2019 r.

W dniu 14 lutego 2022 r. G. K. złożyła w Urzędzie Skarbowym w W. zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych (SD-3), w którym ujawniła nabycie:

- ¼ części (z ½ udziału) nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. użytkowej 128 m2 o powierzchni gruntu 18.423 m2, nr Kw [...], położonej przy ul. [...] K., o wartości 335.557 zł, w tym wartość budynku mieszkalnego w wysokości 50.000 zł,

- ¼ części środków pieniężnych zgromadzonych w Banku Spółdzielczym R., w kwocie 7.818 zł,

- ¼ części (z ½ udziału) budynku mieszkalnym przy ul. [...] K. , o wartości 75.000 zł.

Podatniczka w uwagach do zgłoszenia oświadczyła, że nie korzysta z ulgi z art. 16 u.p.s.d., zaś nabyte grunty nie stanowiły gospodarstwa na dzień zgonu A.K.

Decyzją z dnia 16 maja 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. ustalił podatniczce zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłym A. K., w wysokości 9.419 zł.

Do podstawy opodatkowania przyjął wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych w kwocie 152.997,85 zł. Od przedmiotowej wartości odjął kwotę wolną od podatku, tj. 9.637 zł, zgodnie z brzmieniem art. 9 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d.

W uzasadnieniu wskazał, że nabycie spadku nastąpiło z chwilą śmierci spadkodawcy, tj. 18 czerwca 2005 r., co powoduje opodatkowanie nabycia rzeczy i praw majątkowych będących przedmiotem niniejszego postępowania, na podstawie przepisów obowiązujących do 31.12.2006 r., tj. przed zmianami wprowadzonymi ustawą z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2006 r. nr [...] poz. 1629). Organ I instancji przyjął stosownie do nabytego udziału wartości masy spadkowej w kwocie 152.997,85 zł, jako odpowiadającą wartości rynkowej z dnia powstania obowiązku podatkowego, tj. 12 kwietnia 2019 r.

W wyniku rozpatrzenia odwołania podatniczki, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w G., decyzja z dnia 19 sierpnia 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał na przedmiot opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn, którym jest - stosownie do art. 1 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. nabycie tytułem spadku przez osoby fizyczne własności rzeczy i praw majątkowych znajdujących się bądź wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Podkreślił, że zgodnie z art. 922 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 1360, dalej: "k.c."), pojęcie spadku oznacza prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzące z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób. Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 k.c), zaś spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku (art. 925 k.c). "Otwarcie spadku" jest pojęciem technicznoprawnym stosowanym dla oznaczenia chwili śmierci spadkodawcy. Z tym zdarzeniem prawo spadkowe łączy skutek w postaci przejścia praw i obowiązków majątkowych na spadkobierców.

Bez względu na okoliczności oraz czas, w jakich spadkobierca dowiaduje się o fakcie dziedziczenia, moment nabycia spadku pozostaje niezmienny i jest nim data śmierci spadkodawcy. Postanowienie sądu o nabyciu spadku ma natomiast charakter deklaratoryjny, tj. potwierdza stan prawny, który zaistniał w dniu zgonu spadkodawcy.

Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie istotne znaczenie, wobec brzmienia przepisów przejściowych związanych z wejściem w życie noweli do ustawy o podatku od spadków i darowizn, uzyskuje kwestia daty nabycia spadku w podanym wyżej znaczeniu.

Z dniem 1 stycznia 2007 r. weszły w życie zmiany do u.p.s.d., wprowadzone ustawą z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U nr [...], poz. 1629).

Nowelizacja ta wprowadziła do systemu podatkowego instytucję zwolnienia z podatku określonej grupy nabywców, unormowaną w treści art. 4a, zgodnie z którym członkowie najbliższej rodziny, tj. małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha - zwolnieni zostali (przy spełnieniu określonych warunków) z omawianego podatku.

Z uwagi na datę zgonu spadkodawcy (18 czerwca 2005 r.) i treść art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16.11.2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadku i darowizny oraz o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. nr [...], poz. 1629) w omawianej sprawie zastosowanie mają przepisy u.p.s.d., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2006 r. Przepis art. 3 ust. 1 wymienionej ustawy nowelizującej wskazuje bowiem, że do nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, które nastąpiło przed dniem wejścia w życie tego aktu prawnego, stosuje się przepisy dotychczasowe, zatem w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r.

Kryterium decydującym o stosowaniu przepisów w dotychczasowym brzmieniu jest zatem data nabycia rzeczy lub praw majątkowych tytułem spadku. Jak wykazano powyżej datą nabycia spadku jest chwila śmierci spadkodawcy. Jeśli więc nabycie spadku po zmarłym A. K. nastąpiło w dniu 18 czerwca 2005 r., tj. w dacie śmierci tej osoby - zgodnie z art. 925, w związku z art. 924 k.c., to - w świetle przytoczonych wyżej przepisów przejściowych - jest ono objęte zakresem u.p.s.d. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie zmian wprowadzonych powołanym wyżej aktem prawnym z dnia 16 listopada 2006 r. Tym samym art. 4a u.p.s.d., nie znajdzie w sprawie zastosowania.

W związku z określeniem w art. 3 ust. 1 powołanej ustawy jedynego kryterium (data nabycia), dla omawianej kwestii nie ma więc znaczenia, że postanowienie Sądu Rejonowego w W. w sprawie nabycia spadku po zmarłym A. K. uprawomocniło się w dniu 12 kwietnia 2019 r. Okoliczność ta w świetle art. 6 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 6 ust. 4 u.p.s.d. decyduje natomiast o chwili powstania obowiązku podatkowego. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., przy nabyciu w drodze dziedziczenia obowiązek podatkowy powstaje z chwilą przyjęcia spadku. Natomiast jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma, jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia (art. 6 ust. 4).

Moment powstania obowiązku podatkowego na gruncie u.p.s.d. należy zatem łączyć z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku lub z chwilą stwierdzenia nabycia spadku innym pismem.

Analizując zgromadzony w rozpatrywanej sprawie materiał dowodowy w świetle powyższych regulacji organ odwoławczy zauważył, iż nabycie spadku przez podatniczkę po zmarłym A. K. nastąpiło w dacie jego śmierci, tj. w dniu 18 czerwca 2005 r. Obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn tytułem nabycia spadku powstał, zgodnie z art. 6 ust. 4 u.p.s.d., w dniu uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w W. I Wydział Cywilny z dnia 29 stycznia 2019 r. sygn. akt I Ns 745/18, tj. w dniu 12 kwietnia 2019 r.

Następnie wskazano, ze w myśl art. 7 ust. 1 u.p.s.d. podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Zasadą jest, że dla celów podatku od spadków i darowizn wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw (art. 8 ust. 1 omawianego aktu prawnego). Zgodnie z brzmieniem art. 8 ust. 3 u.p.s.d., wartość rynkową rzeczy lub praw majątkowych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia powstania obowiązku podatkowego.

W badanej sprawie, wysokość podstawy opodatkowania ustalona została na podstawie dokumentów wniesionych przez podatniczkę:

- opisu stanu technicznego nieruchomości położonej przy ul. [...] K. oraz informacji uzupełniającej dot. nieruchomości,

- wykazu pojazdów mechanicznych zarejestrowanych na A. K. w dniu 18 czerwca 2005 r., sporządzonego przez podatniczkę,

- zaświadczenia z Starostwa Powiatowego w W. Wydział Komunikacji Referat Rejestracji Pojazdów z dnia 17 września 2020 r., ujawniającego rodzaj pojazdów zarejestrowanych na Pana A. K. do dnia 18 czerwca 2005 r.

-wypisu z rejestru gruntów Starostwa Powiatowego w W., Kw: [...] w miejscowości K. z dnia 4 września 2020 r.,

- wypisu z kartoteki budynków Starostwa Powiatowego w W., nr [...], z dnia 10 września 2020 r.,

- zaświadczenia Starostwa Powiatowego w W. z dnia 4 września 2020 r.

Organ podatkowy pismem z dnia 9 marca 2022 r. wezwał skarżącą do określenia wartości udziału 1/8 części w nieruchomości poł. w K. przy ul. [...], stanowiącej działki numer [...], [...] [....] oznaczonych w rejestrze gruntów jako nieużytki, lasy i grunty leśne oraz drogi o łącznej pow. 3.943 m2 , zgodnie z cenami rynkowymi z dnia powstania obowiązku podatkowego, podając jednocześnie, że według oceny organu I instancji ich wartość powinna wynosić 20.888 zł.

Skarżąca w dniu 31 marca 2022 r. wyraziła zgodę na podwyższenie wartości nieruchomości zaproponowanej przez organ I instancji.

Podstawa opodatkowania została przyjęta, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w W. Wydział I Cywilny z dnia 29 stycznia 2019 r. sygn. akt I Ns 745/18, jako wartość ¼ części masy spadkowej, tj. 152.997,85 zł, odpowiadająca cenom rynkowym z dnia powstania obowiązku podatkowego (12 kwietnia 2019 r.) oraz uwzględniająca stan rzeczy na dzień nabycia spadku (18 czerwca 2005 r.).

Odnosząc się do zarzutu odwołania, iż wartość wszystkich pojazdów, które były własnością zmarłego A. K. do dnia 12 kwietnia 2019 r. zamortyzowała się do kwoty 0 zł, Dyrektor wskazał, że wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych została prawidłowo ustalona przez organ I instancji według ich stanu z dnia nabycia, tj. 18 czerwca 2005 r. Natomiast dzień 12 kwietnia 2019 r. stanowi datę powstania obowiązku podatkowego, która jest istotna w kwestii ustalania wartości nabytej masy spadkowej. Zużycie pojazdów, które miało miejsce po dniu 18 czerwca 2005 r. pozostaje bez znaczenia dla ustalenia ich wartości rynkowej, zgodnie z brzmieniem przepisu art. 7 ust. 1 u.p.s.d..

W konsekwencji organ odwoławczy zaaprobował stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. wyrażone w decyzji z dnia 16 maja 2022 r.

G. K. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz przeprowadzenia dowodu: z akt Sądu Rejonowego w W. sygn. akt 745/18 na okoliczność, że w dniu śmierci spadkobiercy skarżąca nie była ustalonym prawnie spadkobiercą A. A. K.; z akt Sądu Rejonowego w W. sygn. akt I C 481/64 na okoliczność, kiedy skarżąca powzięła wiedzę o tym, że A. A. K. jest jej ojcem.

Zdaniem skarżącej, organ I instancji pominął okoliczność, że złożyła w dniu 31 stycznia 2022 r. czynny żal. [...] spadkobierca, I. K. ukrył fakt, że skarżąca jest spadkobiercą po A. A. K.. W tej sprawie postępowanie prowadzi Prokuratura Rejonowa w W.. Skarżąca jest nieślubnym dzieckiem A. A. K. i dopiero po roku 2017 uzyskała odpis postanowienia Sądu Rejonowego w W. sygn. akt I C 481/64, w którym ustalono ojcostwo tej osoby. Do tej chwili nie miała wiedzy, że A. A. K. był jej ojcem. W tych okolicznościach data zgonu A. A. K. nie może być datą powstania obowiązku podatkowego w tej szczególnej sprawie.

W ocenie skarżącej, w tej sprawie powinny być zastosowane znowelizowane przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2006 r. nr [...] poz. 1629).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Spór w sprawie sprowadza się do oceny zgodności z prawem decyzji ustalającej skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku, w kwocie 9.419 zł.

Skarżąca zarzucała nieprawidłowe przyjęcie przez organy, daty nabycia spadku w drodze dziedziczenia po zmarłym A. K. Skarżąca, z uwagi na fakt, że jest pozamałżeńskim dzieckiem spadkodawcy została pominięta w pierwszym postanowieniu Sądu Rejonowego w W. z dnia 5 października 2005 r. sygn. akt I Ns 934/05, w którym stwierdzono nabycie spadku po jej zmarłym ojcu. Nadto - jak wskazywała - otrzymała odpis wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 25.11.1964 r., sygn. akt I C 481/64, w którym stwierdzone zostało ojcostwo spadkodawcy, dopiero w 2017 r. Z tych względów, zdaniem skarżącej, data zgonu A. K., nie może być w sprawie przyjęta, jako data powstania obowiązku podatkowego.

Stanowisko to, w ocenie Sądu nie zasługuje na aprobatę.

Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., podatkowi od spadków i darowizn (...) podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy (...) lub praw majątkowych (...) m.in. tytułem dziedziczenia. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 tej ustawy, obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze dziedziczenia - z chwilą przyjęcia spadku (ust. 1 pkt 1); jeżeli zaś nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia (ust. 4 zd. 1).

Podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych (...) ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego (art. 7 ust. 1 zd. 1 u.p.s.d.). Wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw (art. 8 ust. 1 u.p.s.d.). Jeżeli nabywca nie określił wartości nabytych rzeczy lub praw majątkowych albo wartość ustalona nie odpowiada wartości rynkowej, organ podatkowy jest obowiązany do jej określenia w trybie art. 8 ust. 4 u.p.s.d.

Skoro obowiązek podatkowy w przedmiotowym podatku powstaje w dniach określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1 lub art. 6 ust. 4 u.p.s.d., to tym samym dzień tak ustalony rodzi obowiązek złożenia stosownego zeznania podatkowego i wykazania rzeczy i praw majątkowych nabytych w drodze spadku według stanu z tego dnia (art. 17a ust. 1 u.p.s.d.), przy czym dotyczy to wyłącznie rzeczy i praw istniejących w dniu nabycia tj. w chwili otwarcia spadku (art. 7 ust. 1 zd. 1 ustawy podatkowej).

Stosownie zaś do treści art. 922 § 1 k.c. prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób. Oznacza to, że w skład spadku wchodzą prawa i obowiązki o charakterze majątkowym przysługujące spadkodawcy w dniu śmierci. Prawa te są składnikiem masy spadkowej dającym nabywcy w drodze dziedziczenia legitymację prawną do wystąpienia z wnioskiem o ich dochodzenie i realizację, np. w formie odszkodowania. Prawa te dają określonej osobie korzyść w znaczeniu materialnym, którą można oznaczyć w pieniądzu.

Uwzględniając zaś, że przepis art. 1 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., tak jak i art. 922 § 1 k.c., swym zakresem obejmuje uprawnienia majątkowe przysługujące zmarłemu i obciążające go obowiązki majątkowe, to należeć do nich mogą wyłącznie prawa i obowiązki istniejące w chwili śmierci spadkodawcy (por. wyrok WSA w L. z 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Lu 552/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Nabycie spadku w drodze dziedziczenia jest nabyciem pochodnym, co oznacza, że przedmioty spadkowe przechodzą na spadkobierców w takim kształcie, w jakim przysługiwały spadkodawcy (S. Babiarz, Spadek i darowizna w prawie cywilnym i podatkowym, W. 2008, s. 44).

Zgodnie z art. 924 k.c. spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast zgodnie z art. 925 k.c. spadkobierca nabywa spadek z chwilą jego otwarcia. Pojęcie "otwarcie spadku" oznacza, że z chwilą śmierci spadkodawcy należące do niego prawa i obowiązki majątkowe o charakterze cywilno-prawnym zmieniają swój charakter stając się spadkiem, a więc wyodrębnioną masą majątkową. Chwila śmierci spadkodawcy przesądza o składzie majątku spadkowego. Na spadkobierców bowiem przechodzą tylko te prawa i obowiązki, których podmiotem był spadkodawca w chwili śmierci, a które nie wygasły. Natomiast prawomocne postanowienie Sądu ma charakter deklaratoryjny i stwierdza jedynie nabycie spadku przez spadkobiercę (art. 1025 § 1 k.c.).

Z niebudzących wątpliwości ustaleń organów podatkowych, poczynionych w niniejszej sprawie wynika, że nabycie spadku przez podatniczkę po zmarłym A. K. nastąpiło w dacie jego śmierci, tj. w dniu 18 czerwca 2005 r. Obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn tytułem nabycia spadku powstał, zgodnie z art. 6 ust. 4 u.p.s.d., w dniu uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w W. I Wydział Cywilny z dnia 29 stycznia 2019 r. sygn. akt I Ns 745/18, tj. w dniu 12 kwietnia 2019 r.

Organ podatkowy pismem z dnia 9 marca 2022 r. wezwał skarżącą do określenia wartości udziału 1/8 części w nieruchomości poł. w K. przy ul. [...], stanowiącej działki numer [...], [...][...] oznaczonych w rejestrze gruntów jako nieużytki, lasy i grunty leśne oraz drogi o łącznej pow. 3.943 m2 , zgodnie z cenami rynkowymi z dnia powstania obowiązku podatkowego, podając jednocześnie, że według oceny organu I instancji ich wartość powinna wynosić 20.888 zł.

Skarżąca w dniu 31 marca 2022 r. wyraziła zgodę na podwyższenie wartości nieruchomości zaproponowanej przez organ I instancji. W tych okolicznościach nie budzi zastrzeżeń prawidłowość ustalenia podstawy opodatkowania, która została przyjęta, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w W. Wydział I Cywilny z dnia 29 stycznia 2019 r. sygn. akt I Ns 745/18, jako wartość ¼ części masy spadkowej, tj. 152.997,85 zł, odpowiadająca cenom rynkowym z dnia powstania obowiązku podatkowego (12 kwietnia 2019 r.) oraz uwzględniająca stan rzeczy na dzień nabycia spadku (18 czerwca 2005 r.).

Rację mają organy podatkowe wskazując, że bez względu na okoliczności oraz czas, w jakich spadkobierca dowiaduje się o fakcie dziedziczenia, moment nabycia spadku pozostaje niezmienny i jest nim data śmierci spadkodawcy. Z tego względu bez wpływu na wynik sprawy pozostawały wnioski o przeprowadzenie dowodów na okoliczności wskazane w skardze.

Postanowienie sądu o nabyciu spadku ma natomiast charakter deklaratoryjny, tj. potwierdza stan prawny, który zaistniał w dniu zgonu spadkodawcy.

Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia argumentacji strony skarżącej dotyczącej konieczności zastosowania w sprawie przepisów u.p.s.d. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r., co wiązałoby się z zastosowaniem zwolnienia od podatku na podstawie art. 4a u.p.s.d.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. Nr [...] poz. 1629), do nabycia rzeczy lub praw majątkowych, które nastąpiło przed 1 stycznia 2007 r., stosuje się przepisy u.p.s.d. w brzmieniu obowiązującym przed tą datą. Powołany przepis wiąże stosowanie nowej regulacji (art. 4a u.p.s.d.) z momentem nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, a nie z momentem powstania obowiązku podatkowego. Pogląd taki prezentowany jest konsekwentnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki z 15 czerwca 2012r., sygn. akt II FSK 2478/10; z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2120/10; z 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1932/12; z 15 listopada 2017 r., sygn. akt II FSK 2916/15; z 26 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 263/22, publ. j.w.).

Jak już podkreślono, zgodnie z art. 924 k.c. spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, zaś według art. 925 k.c. spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Nabycie przedmiotowego spadku nastąpiło z dniem 18 czerwca 2005 r. (po ojcu). Nie ulega zatem wątpliwości, że w świetle jednoznacznego brzmienia art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, w sprawie zastosowanie znajdują przepisy u.p.s.d., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2006 r.

Organy podatkowe, przy rozstrzyganiu sprawy prawidłowo zastosowały przepisy przywołanej ustawy, których brzmienie obowiązywało przed dniem wejścia w życie przepisów noweli z 16 listopada 2006 r. Nie zawierało ono w swojej treści art. 4a, umożliwiającego spadkobiercom należącym do 1 grupy podatkowej zwolnienie z podatku w przypadku dokonania w szczególności zgłoszenia w określonym terminie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego.

W konsekwencji, bezzasadny okazał się zarzut skargi, że w niniejszej sprawie powinny znaleźć zastosowanie znowelizowane przepisy u.p.s.d.. Nawet jeżeli skarżąca nie brała udziału w 2005 r. w postępowaniu spadkowym po zmarłym ojcu, zakończonym postanowieniem o nabyciu spadku po zmarłym A. K., które następnie zostało zmienione postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia 29 stycznia 2019 r. sygn. akt I Ns 745/18, okoliczność ta nie ma wpływu na fakt nabycia spadku przez skarżącą w dacie śmierci spadkodawcy.

Kryterium decydującym o stosowaniu przepisów w dotychczasowym brzmieniu jest data nabycia rzeczy lub praw majątkowych tytułem spadku.

W związku z określeniem w art. 3 ust. 1 powołanej ustawy jedynego kryterium (data nabycia), dla omawianej kwestii nie ma więc znaczenia, że postanowienie Sądu Rejonowego w W. w sprawie nabycia spadku po zmarłym A.K. uprawomocniło się w dniu 12 kwietnia 2019 r. Okoliczność ta w świetle art. 6 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 6 ust. 4 u.p.s.d. decyduje natomiast o chwili powstania obowiązku podatkowego. Moment powstania obowiązku podatkowego na gruncie ustawy o podatku od spadków i darowizn należy zatem łączyć z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku lub z chwilą stwierdzenia nabycia spadku innym pismem.

Reasumując, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a zarzuty w niej podniesione nie miały wpływu na wynik sprawy. Nabycie spadku przez skarżącą po zmarłym A. K. nastąpiło w dacie jego śmierci, tj. w dniu 18 czerwca 2005 r. Obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn tytułem nabycia spadku powstał, zgodnie z powoływanym przepisem art. 6 ust. 4 u.p.s.d w dniu uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w W. I Wydział Cywilny z dnia 29 stycznia 2019 r. sygn. akt I Ns 745/18, tj. w dniu 12 kwietnia 2019 r. Tym samym przepis art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. nie miał zastosowania w sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259) oddalił skargę.