Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 913/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 24 ust 3a
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Prawo zatem do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 24 ust 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, powinno być ustalone od dnia od którego ustalony został stopień niepełnosprawności dziecka. Taki jest bowiem wynik wykładni językowej, systemowej i celowościowej respektujący model demokratycznego państwa prawnego oraz gwarantujący realizację pomocy państwa osobom niepełnosprawnym.

TEZY

Prawo zatem do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 24 ust 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, powinno być ustalone od dnia od którego ustalony został stopień niepełnosprawności dziecka. Taki jest bowiem wynik wykładni językowej, systemowej i celowościowej respektujący model demokratycznego państwa prawnego oraz gwarantujący realizację pomocy państwa osobom niepełnosprawnym.


SENTENCJA

Sygn. akt II SA/ Kr 913/ 06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : WSA Grażyna Jeżewska ( del. ) Asesor WSA Janusz Kasprzycki ( spr. ) Protokolant: : Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2007 r. sprawy ze skargi T.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. [ ] uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I Instancji.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia ......... września 2005 r. T.S. zwróciła się do Prezydenta Miasta K. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem M.S.

Do wniosku tego załączyła między innymi orzeczenie o niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydane w dniu ..........2002 r., nr................. Zespół ten, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), art. 4a ust. 1, art. 6 ust. 2, art. 6b ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, póz. 776 z późn. zm.), § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia (Dz. U. Nr 17 póz. 162), zaliczył M.S. do osób, wobec których istnieje konieczność stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, wynikającą z upośledzenia umysłowego (przyczyna określona w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Pozostałe natomiast ustalenia zawarte w decyzji zespołu orzekającego w l instancji utrzymał w mocy - tj. niepełnosprawność datuje się od urodzenia, a orzeczenie o niepełnosprawności wydaje się do dnia ukończenia 16 roku życia (tj. do dnia ..................2006 r.).

Decyzją zatem z dnia .................2005 r., nr .............wydaną na podstawie art. 20 w zw. z art. 3 pkt 10, art. 3 pkt 11, art. 5 w zw. z art. 3 pakt 2, art. 17 oraz 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, póz. 2255 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), art. 104 i 107, 108 k.p.a. Prezydent Miasta K. przyznał T.S. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad

niepełnosprawnym dzieckiem – M.S. - w kwocie 420, 00 zł ustalając okres zasiłkowy od 1 września 2005 r. do 1 lutego 2006 r., z tym, że Prezydent przyznał T.S. kwotę 420,00 zł miesięcznie w okresie od 1 września 2006 r. do 31 stycznia 2006 r., a w wysokości 14, 00 zł miesięcznie w okresie od 1 lutego 2006 r. do 1 lutego 2006 r. Decyzji tej nadał klauzulę natychmiastowej wykonalności.

W dniu ...............2006 r. T.S. wystąpiła do Prezydenta Miasta K. z kolejnym wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem M.S. Uzyskała bowiem "nowe", podjęte w postępowaniu odwoławczym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia ..............2006 r. Orzeczeniem tym Zespół uchylił orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności i orzekł, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 6 ust. 1 pkt 2, art. 6b ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, póz. 776 z późn. zm.), rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności(Dz. U. Nr 139, póz. 1328), zaliczając M.S. do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz, że orzeczony stopień ma charakter okresowy i orzeczenie wydaje się na okres do ........ lutego 2009 r., a stopień niepełnosprawności datuje się od ............ lutego 2006 r., Niepełnosprawność natomiast datuje się od urodzenia.

Powyższy wniosek Prezydent Miasta K. uznał jako wniosek o kontynuację świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia ..............2006 r., nr ...........podjętą w l instancji, na podstawie art. 20 w zw. z art. 3 pkt 10, art. 3 pkt 11, art. 5 w zw. z art. 3 pkt 2, art. 17 oraz 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, art. 104, 107 i 108 k.p.a. Prezydent Miasta K. orzekł o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem – M.S. - w kwocie 420,00 zł

miesięcznie ustalając okres zasiłkowy od ..... kwietnia 2006 r. do .... sierpnia 2006 r. Decyzji tej nadał klauzulę natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu tej decyzji Prezydent wskazał, że zgodnie z powołanymi w podstawie prawnej decyzji przepisami strona spełnia kryteria dochodowe przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W oparciu o akta sprawy ustalono, że strona spełnia również warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przewidziane przez art. 17 ustawy. Z powołanych względów Prezydent orzekł zatem jak w sentencji decyzji.

Z decyzją tą nie zgodziła się T.S. i wniosła od niej odwołanie domagając się w nim przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia ....... lutego 2006 r. do dnia ........ lutego 2009 r. według decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia ..........marca 2006 r. Podniosła także, że informowała o fakcie zaskarżenia decyzji Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Nie powiedziano jej jednakże wówczas, że powinna złożyć tą decyzję wraz z wnioskiem i odwołaniem i domagać się wstrzymania wypłaty świadczenia. O tym dowiedziała się dopiero po otrzymaniu "nowego orzeczenia". Podkreśliła, że w tym zakresie otrzymuje ciągle sprzeczne informacje. Pracownicy urzędu mimo, że wiedzieli o "ustawie dotyczącej wypłaty świadczenia", a mającej wpływ na termin jego ustalenia, nie poinformowali jej o tym. Wniosła zatem o uznanie ciągłości świadczenia i jego wypłatę od ....... lutego 2006 r. do dnia ....... lutego 2009 r. biorąc pod uwagę to, że jej jedynym źródłem utrzymania są zasiłki i alimenty.

W wyniku rozpatrzenia tego odwołania decyzją z dnia .........2006 r., nr ..................wydaną na podstawie art. 17 ust. 1,2,3, art. 24 ust. 3, ust.

3a i 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 138 § 1 pakt 2 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło decyzję z dnia .........2006 r., nr ...............w części dotyczącej ustalenia końcowej daty okresu zasiłkowego i orzekło w ten sposób, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje T.S. w okresie zasiłkowym od ..... kwietnia 2006 r. do ...... lutego 2009 r. W pozostałym zakresie utrzymało decyzję organu l instancji w mocy.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało, że dokumenty dotyczące przyznania świadczenia pielęgnacyjnego T.S. złożyła w kwietniu 2006 r. z uwagi na toczące się przed Powiatowym Zespołem do Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności postępowanie o stwierdzenie niepełnosprawności córki. O toczącym się postępowaniu T.S. informowała organ l instancji, lecz nie została poinformowana przez pracowników organu o konieczności złożenia wniosku pomimo toczącego się postępowania odwoławczego od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. T.S. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła dopiero w kwietniu po zakończonym postępowaniu odwoławczym.

W odwołaniu wniosła o wypłatę świadczenia począwszy od ......... lutego 2006 r. z uwagi na fakt, że świadczenie pielęgnacyjne wraz z alimentami są jej jedynym źródłem utrzymania, a niezłożenie wniosku w lutym 2006 roku wynika z wprowadzenia w błąd przez pracowników organu l instancji.

Kolegium stwierdziło, że organ l instancji w sposób nieprawidłowy orzekł o okresie pobierania przez T.S. zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem M.S. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie T.S. zrezygnowała z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem M.S. . W okresie poprzedzającym okres zasiłkowy (tj. w 2004 roku ) dochód rodziny T.S. wynosił 0,00 zł. Dziecko T.S. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia .......2006 r. na okres od urodzenia dziecka do ...... lutego 2009 r. (dowód: k. 24, 27 i 28 akt sprawy). Tym samym T.S. spełnia wszystkie wymagania uprawniające ją do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu

rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, a określone w art.17 ust. 1, 2, 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium podniosło, że T.S. pobierała wcześniej świadczenie pielęgnacyjne w oparciu o orzeczenie o niepełnosprawności, którego ważność upłynęła w dniu ..........2006 r. (dowód: k. 18 i 11 akt sprawy). Z treści orzeczenia o niepełnosprawności dziecka M.S. wydanego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu ........2006 r. wynika, że stopień niepełnosprawności ma charakter okresowy i orzeczenie wydaje się na okres do ........ lutego 2009 r. ( dowód: k. 24 akt sprawy). T.S. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła do organu l instancji w dniu ......... kwietnia 2006 r. ( dowód: k. 28 akt sprawy).

W odniesieniu do podniesionego w odwołaniu zarzutu, że T.S. informowała organ l instancji o toczącym się postępowaniu w sprawie orzeczenia o niepełnosprawności, Kolegium stwierdziło, że w dokumentacji zgromadzonej w sprawie brak jest dokumentu potwierdzającego takie zgłoszenie. Z uwagi na opisany powyżej stan faktyczny T.S. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje, zdaniem Kolegium, na okres od dnia ........ kwietnia 2006 r. do dnia ....... lutego 2009 r. , zgodnie z art.24 ust. 3a i ust.3b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepisy te stanowią bowiem, że: w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyskała ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuacje świadczenia rodzinnego. W przypadku natomiast, o którym mowa w ust. 3a art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, osoba do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołącza zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

Kolegium wskazało, że T.S. złożyła wniosek o kontynuację świadczenia pielęgnacyjnego dopiero w dniu .......... kwietnia 2006 r. . Data złożenia

wniosku w świetle zacytowanych powyżej przepisów przesądza o dacie przyznania świadczenia. Natomiast czas pobierania świadczenia uzależniony jest od okresu, na który wydano orzeczenie o niepełnosprawności, w tym przypadku jest to dzień ...... lutego 2009 r. Kolegium ustaliło zatem datę końcową okresu pobierania świadczenia na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który to przepis stanowi, że w przypadku ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.

Reasumując Kolegium stwierdziło, że organ l instancji w sposób wadliwy ustalił w skarżonej decyzji okres pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez T.S. Tym samym decyzję organu l instancji w tej części należało uchylić i orzec o istocie sprawy jak w sentencji decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję T.S. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od dnia ..... lutego 2006 r. Powtórzyła okoliczności związane ze sprzecznym informowaniem ją o konieczności złożenia zaskarżonej przez nią decyzji l instancji o stopniu niepełnosprawności dziecka M.S. i żądania uznania ciągłości świadczenia pielęgnacyjnego oraz jego wypłaty. Wskazała, że SKO utrzymało jednak okres zasiłkowy od ........ kwietnia 2006 r., końcową datę określiło natomiast na dzień ........ lutego 2009 r. Wyraziła rozgoryczenie z powodu długiego rozpatrywania jej odwołania. Wniosła także o ustalenie wypłaty świadczenia do 15 dnia każdego miesiąca.

W odpowiedzi na tą skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga musiała ulec uwzględnieniu.

Na wstępie podkreślić należy, że rzeczą sądu administracyjnego jest dokonanie kontroli zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji lub postanowienia, a więc wedle kryterium ich legalności (art. 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2002 r. Nr 153 póz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

O tym, że decyzja administracyjna jest prawidłowa można mówić wtedy, gdy jest ona zgodna z normami obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz została wydana przez kompetentny organ ( J. Zimmermann w: Polska jurysdykcja administracyjna, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1996 r., s.151).

Działanie bowiem na podstawie prawa, do którego organ jest zobowiązany postanowieniami art. 6 k.p.a., oznacza działanie w oparciu o obowiązującą normę prawną, prawidłowe ustalenie znaczenia tej normy, niewadliwe dokonanie subsumcji oraz prawidłowe ustalenie następstw prawnych. Dotyczy to zastosowania zarówno normy prawa materialnego, jak i normy prawa procesowego. Kapitalne znaczenie na ukształtowanie całego postępowania ma przepis art. 7 k.p.a., według którego organy stojąc na straży praworządności zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Ocena o zgodności decyzji administracyjnej z prawem, jako wynik dokonywanej przez sąd weryfikacji wydawanych w danej sprawie decyzji administracyjnych, musi więc obejmować także i ocenę wykładni przepisów prawnych stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia, dokonaną przez orzekające w danej sprawie organy administracji.

Proces wykładni ściśle jest bowiem połączony z procesem stosowania prawa. Przeprowadzona w sposób "prawidłowy" wykładnia prawa stanowi podstawę

niewadliwego stosowaniu prawa zgodnego z przytoczoną powyżej konstytucyjną zasadą praworządności.

Wykładnia prawa jest zatem zespołem czynności polegających na rozumieniu tekstów prawnych (wykładnia sensu stricto). Obejmuje ona swym zakresem również czynności polegające na wywnioskowaniu z norm odtworzonych z tekstu prawnego innych norm (wykładnia sensu largo, M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady. Reguły, Wskazówki. Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2002, s. 46).

W rozpatrywanym przypadku organy orzekające nie dokonały jednak, w ocenie Sądu, wykładni przepisu art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, będącego podstawą prawną rozstrzygnięcia. Organ l instancji ograniczył się jedynie do ogólnikowych stwierdzeń, że kryteria przyznania zasiłku pielęgnacyjnego zostały spełnione. Organ odwoławczy natomiast przytoczył treść art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych konkludując, że skoro stanowi on, że: w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyskała ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuacje świadczenia rodzinnego, to skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na niepełnosprawne dziecko winno być przyznane począwszy od miesiąca, w którym złożyła wniosek o kontynuację. Końcową natomiast datą tego okresu, winna być data, do której ważne jest orzeczenie o niepełnosprawności.

Powyższe zabiegi organu trudno nazwać wykładnią przepisów prawa. Nawet jeżeli by przyjąć, że organ odwoławczy powtórnie rozpatrując sprawę dokonał w jakimś stopniu wykładni językowej, to stwierdzić należy, że wykładnia prawa nie może się jedynie ograniczać do wykładni językowej jednego przepisu. W piśmiennictwie trafnie uważa się, że wykładnią, czyli interpretacją tekstów prawnych, nazywa się operację myślową, w której toku dokonuje się przekładu zbioru przepisów ogłoszonych w aktach prawodawczych na zbiór norm przepisów (M. Zieliński: Interpretacja jako proces dekodowania tekstu prawnego, Poznań 1972, s. 26 i następne). Oznacza to innymi słowy, że dokonuje się w jej toku przekładu zbioru przepisów prawnych na zespół pewnych reguł obowiązujących w codziennym

życiu (tj. zakazów lub nakazów powinnego zachowania się w określonych sytuacjach). W uchwale 7 sędziów NSA z 29 maja 2000 r., ONSA 2001, nr 1, póz. 2, Naczelny Sąd Administracyjny jasno podkreślił, że wykładnia gramatyczna (językowa) jest tylko jednym ze sposobów wykładni przepisu i winna być ona uzupełniana w zależności od charakteru danej regulacji wykładnią historyczną, systemową, funkcjonalną i celowościową.

W literaturze podnosi się, że wykładnia prawa jest procesem kompleksowym, wymagającym stosowania co najmniej trzech (językowej, systemowej i funkcjonalnej) rodzajów wykładni. Należy zaaprobować więc pogląd W. Jakimowicza, że: " w prawie administracyjnym wykładnia językowa nie powinna prowadzić do rezultatów, które byłyby sprzeczne nie tylko z efektami wykładni systemowej, ale również wykładni celowościowej." "Ranga kryterium celu publicznego w prawie administracyjnym nie pozwala absolutyzować znaczenia wykładni językowej".(W. Jakimowicz, Wykładnia w prawie administracyjnym, Zakamycze 2006 ).

Powyższe prowadzi do wniosku, że wykładnia językowa winna być uściślona i rozwijana w kontekście wykładni systemowej i celowościowej.

Metoda wykładni systemowej opiera się na założeniu, iż prawo powinno być spójną, niesprzeczną całością i że pojedyncze przepisy nie powinny naruszać tego całościowego porządku. Według tej metody należy patrzeć na przepis zawsze w koniecznym związku z innymi przepisami. W sytuacji natomiast sprzeczności należy starać się o takie rozumienie przepisu, aby tej sprzeczności uniknąć lub ją zminimalizować.

Nie należy także zapominać, że prawo jest też narzędziem celowego organizowania stosunków społecznych. Ustalanie zatem jego znaczenia nie może ograniczać się tylko do badania jego formy, lecz musi uwzględniać jego sens, tj. cel, czy też cele, które dana regulacja prawna ma realizować (wykładnia celowościową; W Jakimowicz, Wykładnia w prawie administracyjnym. Zakamycze 2006, s. 433 -439).

Przechodząc z rozważań natury ogólnej do meritum niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne jest jednym z rodzajów świadczeń rodzinnych.

Świadczenie to z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Stosownie do treści art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Zgodnie natomiast z ust. 3b tegoż artykułu w przypadku, o którym mowa w ust. 3a, osoba do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołącza zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

Spór prawny w niniejszej sprawie dotyczy terminu, od którego należy przyznać skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Kwestią do rozstrzygnięcia jest, czy miarodajną jest data osiągnięcia stopnia niepełnosprawności, czy też data określona w art. 24 ust. 3a - data złożenia wniosku o kontynuację świadczenia rodzinnego.

Z treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika niezbicie, że świadczenie pielęgnacyjne przyznawane z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest nierozerwalnie związane z orzeczeniem o niepełnosprawności.

W pierwszej bowiem kolejności postępowanie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest poprzedzone postępowaniem przed organami orzekającymi o stopniu niepełnosprawności. Legitymowanie się przez dziecko orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniem o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji jest jedną z podstawowych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Drugą zaś przesłanką jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy przez osoby

wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. Ponadto orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydane w trybie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 1997 r., Nr 123, póz. 776 z późn. zm.), określa datę powstania niepełnosprawności, stopień i datę jego ustalenia, a także wskazania dotyczące w szczególności: odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości danej osoby, szkolenia, w tym specjalistycznego, zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej, uczestnictwa w terapii zajęciowej, konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki, konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, póz. 602 z późn. zm.)(art. 6 w/w ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji).

Oznacza to, że od daty ustalenia znacznego stopnia niepełnosprawności osoba legitymująca się orzeczeniem, w którym ustalono tego rodzaju stopień niepełnosprawności wymaga opieki i pomocy innej osoby i to co najmniej długotrwałej (lub stałej), gdyż jest niezdolna do samodzielnej egzystencji i ponosi zwiększone wydatki związane z jej znaczną niepełnosprawnością (argument z art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 1997 r., Nr 123, póz. 776 z późn. zm.).

W takim stanie rzeczy ten rodzaj świadczenia rodzinnego, jakim jest świadczenie pielęgnacyjne, spełnia efektywnie swój cel - sprawowania stałej lub długotrwałej opieki - gdy jest przyznawany od daty ustalenia stopnia wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności. Wskazówek interpretacyjnych w tym względzie dostarczył także Trybunał Konstytucyjny w swoim wyroku z dnia 23

11

października 2007 r., sygn. akt: P 28/07 stwierdzając, że zasiłek pielęgnacyjny, a więc również tak jak i świadczenie pielęgnacyjne związane nierozerwalnie z konstytutywnym orzeczeniem o niepełnosprawności, spełnia swoje cele, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Tak więc analiza treści przepisów całej ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym w szczególności art. 2, 17 ust. 1 i 24, przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, tworzących ze sobą system, jednolitą procedurę, prowadzi do wniosków, że poprzestanie tylko i wyłącznie na wykładni językowej (gramatycznej) przepisu art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, bez dokonania wykładni systemowej i celowościowej prowadzi do rezultatów, z którymi niepodobna się zgodzić.

Przyjęcie, jak to uczyniły organy, że świadczenie pielęgnacyjne, przyznać należy od daty złożenia wniosku o kontynuację świadczenia, jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia zasad zawartych w Konstytucji.

W pełni należy zgodzić się ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w wyroku z dnia 26 października 1984 r., II SA1161/84, ONSA 1984, nr 2, póz. 97, że każda zasada konstytucyjna musi być przestrzegana na gruncie wszystkich dziedzin prawa polskiego, w tym i prawa administracyjnego, nawet, gdy nie jest wyrażona w odrębnych przepisach prawa materialnego i postępowania administracyjnego. Zasady konstytucyjne są determinantami wykładni. W razie wątpliwości, co do rozumienia konkretnego przepisu prawa właściwe jest stosowanie takiej jego wykładni, jaka najbardziej odpowiada zasadom wyrażonym w konstytucji (por. wyrok SN z 24 czerwca 1993 r., III ARN 33/93, Pip 1994, z. 9 s. 111). Znaczenie zasad w procesach wykładni (w tym konstytucyjnych), przejawia się m. in. w możliwości eliminowania za ich pomocą ewentualnych luk w prawie, bądź też przyjęcia, że takie luki nie istnieją, traktowaniu zasad jako kryterium wyboru metody wykładni, a także jako metody wypracowania rozstrzygnięć konkretnych, zaistniałych w rzeczywistej sytuacji w sposób zgodny z wyznawanymi wartościami, a tym samym realizującej ideę sprawiedliwości leżącej u podstaw praw (K. Osajda, Znaczenie zasad prawa dla wykładni prawa (na przykładzie prawa cywilnego) w: P. Winczorek red. Teoria i praktyka wykładni prawa, warszawa 2005, s. 276).

Art. 2 Konstytucji stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Zasady sprawiedliwości społecznej nie są usystematyzowane, ale nie ulega wątpliwości, że należy do nich ochrona słabszych ekonomicznie jednostek i grup ludności wyrażająca się w istnieniu odpowiednich usług socjalnych świadczonych przez państwo. Dziecko niepełnosprawne z pewnością wymaga szczególnej opieki, leczenia, rehabilitacji, co wiąże się ze szczególnymi wydatkami.

W myśl natomiast art. 69 Konstytucji osobom niepełnosprawnym przysługuje pomoc ze strony władz publicznych w zakresie zabezpieczenia egzystencji, przysposobienia do pracy oraz komunikacji społecznej.

Prawo zatem do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych powinno być ustalane od dnia, od którego ustalony został stopień niepełnosprawności dziecka (w tym wypadku córki skarżącej – M.S.). Taki jest bowiem wynik wykładni językowej, systemowej i celowościowej respektujący model demokratycznego państwa prawnego oraz gwarantujący realizację pomocy państwa osobom

niepełnosprawnym.

W takim stanie rzeczy organy obu instancji - Prezydent Miasta K. , jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. - dopuściły się obrazy przepisów prawa materialnego - art. 2, 17, 24 poprzez ich błędną wykładnię, co miało wpływ na wynik sprawy. Popełniając błąd w ich stosowaniu dopuściły się obrazy przepisów postępowania - art. 6 i 7 k.p.a. - które to naruszenia mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, póz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.