Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 334/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 7, art. 8 par. 1, art. 9, art. 10 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.),, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant referent - stażysta Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 2 stycznia 2023 r. nr SKO.IV/424/1860/2022 w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza S. z dnia 22 listopada 2022 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia 22 listopada 2022 r., wydaną z upoważnienia Burmistrza S. (dalej: "organ I instancji"), na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), art. 30, art. 20 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 z późn. zm., dalej: "u.ś.r."), uznano zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 2.590,08 zł pobrany przez M. Z. (dalej: Strona", "Skarżący") w okresie od 01.11.2021 r. do 31.10.2022 r. za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne, które podlega zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia wpłaty należności.

W uzasadnieniu organ I instancji podał, iż decyzją Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia 12.08.2016 r. nr [...] został przyznany zasiłek pielęgnacyjny na dziecko D. Z. do 31.05.2021 r. zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności.

Następnie decyzją nr [...] z dnia 09.06.2021 r., na mocy art. 15h ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374) wskazano termin upływu ważności orzeczenia o niepełnosprawności stosownie do przywołanej regulacji. W dniu [...] r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności wydał nowe orzeczenie o niepełnosprawności nr [...] na okres do 30.09.2025 r. (odebrane dnia 07.10.2021 r.), a zatem decyzja nr [...] z dnia 09.06.2021 wygasła w październiku 2021 r.

Organ wyjaśnił, iż jeżeli nowe orzeczenie o niepełnosprawności w październiku 2021 r. miało charakter ostateczny, to przedłużone prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustalone na podstawie poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności przysługiwało do ostatniego dnia miesiąca, w którym upłynął termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności wydanego na czas określony, a w związku z tym, że zasiłek pielęgnacyjny zgodnie z art. 16 u.ś.r. jest świadczeniem niepodzielnym to świadczenie przysługuje za cały miesiąc październik 2021 r. W rezultacie prawo do zasiłku pielęgnacyjnego nie przysługuje stronie od listopada 2021 r. w związku z tym zasiłek pielęgnacyjny pobrany w okresie od 1.11.2021 r. do 31.10.2022 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym, które podlega zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, ponieważ wnioskodawca nie poinformował o zaistnieniu okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczenia, tj. o wydaniu w dniu [...] r. nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Organ przywołał treść art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. oraz w powołaniu na orzecznictwo wskazał, iż żaden przepis powołanej ustawy nie nakłada na organ obowiązku ustalania, czy strona wnosząca o przyznanie świadczenia zrozumiała treść pouczenia, które podpisała. Decyzja została doręczona w dniu 23 listopada 2022 r.

Pismem złożonym w dniu 23 listopada 2022 r. Skarżący wniósł odwołanie od opisanej wyżej decyzji wskazując, iż po uzyskaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności nie dostarczył go do organu z powodu sytuacji Covid. Podkreślił, że stan dziecka nie uległ zmianie, w związku z tym był przekonany, że dopóki nie dostarczy nowego orzeczenia, a stan pandemii nie został odwołany, może pobierać zasiłek. Nowe orzeczenie chciał dostarczyć po jej zakończeniu. Podkreślił, że zaistniała sytuacja wynika z nieświadomości Strony, a nie z chęci wyłudzenia świadczenia oraz poprosił o nieobciążanie zwrotem środków.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, działając w oparciu o art. 17, art. 18, art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 540) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją nr SKO.IV/424/1860/2022 z dnia 2 stycznia 2023 r., utrzymało w całości w mocy zaskarżoną decyzję.

Na wstępne uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił aktualny stan sprawy. Następnie w oparciu o treść art. 30 u.ś.r., art. 15h ust. 1 ustawy Covid-19 oraz ustalony stan faktyczny stwierdził, że skoro przedmiotowe świadczenie przysługiwało nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności, to zasiłek pielęgnacyjny wypłacony od 01.11.2021 r. do 31.10.2022 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym, natomiast Strona nie poinformowała o wydaniu orzeczenia z dnia [...] r. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy wskazał, iż argumenty odwołania nie mogą one być podstawą zakwestionowania zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, iż z akt sprawy wynika jednoznacznie, że Skarżący został prawidłowo pouczony o konieczności poinformowania organu o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzja została doręczona w dniu 12 stycznia 2023 r.

Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (nadanej w dniu 1 lutego 2023 r.), zaskarżył opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego oraz podtrzymał argumentację przedstawioną na etapie złożonego odwołania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, ponawiając stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Wskazana kontrola nie oznacza jednak przejęcia przez Sąd sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.

Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że rozstrzygnięcia organów zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, które uzasadniało zastosowanie kompetencji kasatoryjnych.

Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 2 stycznia 2023 r. nr SKO.IV/424/1860/2022 utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji - Burmistrza S. z dnia 22 listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego.

Kluczową kwestią dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stało się ustalenie czy organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że kwoty opisane w sentencji zaskarżonej decyzji są nienależnie pobranymi świadczeniami w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w szczególności regulacja art. 30 tej ustawy. Stosownie do treści ust. 1 wskazanego przepisu osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Z kolei zgodnie z ust. 2 pkt 1 za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Określona w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. podstawa uznania świadczenia za nienależnie pobrane wymaga łącznego wystąpienia następujących przesłanek: zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części; mimo wystąpienia tych okoliczności świadczenie rodzinne zostało wypłacone; osoba pobierająca świadczenie rodzinne była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Ustawodawca wymaga, by osoba pobierająca świadczenie miała świadomość, że czyni to w sposób nieuprawniony, a więc świadomość obowiązku powstrzymania się od odebrania wypłaty nienależnego świadczenia (zob. P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Lex el. 2021).

Przywołana regulacja ma zastosowanie wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że świadczenie jest świadczeniem nienależnie pobranym, co w doktrynie, jak i orzecznictwie odróżnia się od świadczeń nienależnych. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia obciąża zatem tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma zatem świadomość osoby pobierającej świadczenie. Osoba zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi być świadoma, że okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia, wystąpiła. Z tego względu istotne pozostaje dochowanie obowiązku poinformowania świadczeniobiorcy o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia, a następnie ustalenie, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2022 r. I OSK 1392/21, P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Lex el. 2021). Warunkiem uznania na podstawie przywołanej regulacji świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane jest zatem świadomość o braku prawa do jego pobierania, poprzedzona uprzednim pouczeniem w tym przedmiocie.

Z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy wynika, iż prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką zostało Skarżącemu przyznane na mocy decyzji z dnia 12.08.2016 r. nr [...] w okresie od 01.06.2016 r. do 31.05.2021 r. w wysokości 153,00 zł miesięcznie (karta nr 14 akt administracyjnych). Decyzją z dnia 6 listopada 2018 r. nr [...] organ zmienił ww. decyzję w zakresie wysokości świadczenia (karta nr 12 akt administracyjnych).

Następnie decyzją z dnia 09.06.2021 r. nr [...], na mocy art. 32, art. 20 pkt 3 u.ś.r. i art. 15h ustawy Covid-19 orzeczono zmianę ww. decyzji z dnia 12.08.2016 r. w odniesieniu do wysokości świadczenia w okresie od 01.06.2016 r. do 31.10.2019 r. oraz ustalono kwotę 215,84 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2019 r. "do dnia utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] r. nr [...]" (karta nr 10 akt administracyjnych).

Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w C. nr [...] z dnia [...] r. ustalono: iż niepełnosprawność córki Strony datuje się od 11-go roku życia, wraz ze wskazaniem, że osoba wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, orzeczenie wydano do dnia 02.05.2021 r. (karta nr 16 akt administracyjnych).

Z akt wynika również, iż Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w C. orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym na wniosek Strony z dnia 02.09.2021 r., zaliczył małoletnią córkę Skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, orzeczenie wydano do dnia 30.09.2025 r. (karta nr 5 akt administracyjnych). Orzeczenie zostało odebrane w dniu 07.10.2021 r., od którego nie wniesiono odwołania (karta nr 7 akt administracyjnych).

O powyższym Strona nie poinformowała organu I instancji, co nie było przez Stronę kwestionowane.

Pismem z dnia 08.11.2022 r. organ zawiadomił Stronę o wszczęciu postępowania w sprawie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 01.10.2021 r. do 31.10.2022 r. (karta nr 6 akt administracyjnych).

Uwzględniając poczynione wyżej uwagi w zakresie konieczności ustalenia, w toku postępowania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, czy Skarżący w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji pobierał zasiłek pielęgnacyjny w sposób świadomy w tym znaczeniu, że zdawał sobie sprawę, iż świadczenie to mu nie przysługuje, a co z tym związane czy pouczenie, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. było sformułowane i przedstawione w taki sposób, że zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego można przyjąć, iż miał świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia rodzinnego (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2013 r., z dnia 10 września 2019 r., I OSK 1139/19), konieczna stała się szczegółowa analiza zastosowanych w sprawie pouczeń. Jak wynika z treści przywołanych wyżej decyzji organ dokonał następujących pouczeń Skarżącego:

- w decyzji z dnia 12.08.2016 r.: "w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia zgodnie z art. 25 ust. 1 u.ś.r. Nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają zwrotowi (art. 30 u.ś.r.)" (karta nr 14 akt administracyjnych),

- w decyzji z dnia 06.11.2018 r.: pouczenie jak w treści decyzji z dnia 12.08.2016 r. (karta nr 12 akt administracyjnych),

- w decyzji z dnia 09.06.2021 r.: "pouczenie jak w treści decyzji z dnia 12.08.2016 r. (karta nr 12 akt administracyjnych), ponadto w treści uzasadnienia decyzji przywołano treść art. 15h ustawy Covid-19 oraz podano, iż zasiłek pielęgnacyjny przysługuje do 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności" (karta nr 10 akt administracyjnych).

Wymienione pouczenia, znajdujące się w wydanych decyzjach, nie uwzględniają w swej treści pouczenia Strony co do utraty prawa do pobierania świadczenia w każdym przypadku uzyskania nowego orzeczenia o niepełnosprawności przed datą wskazaną w rozstrzygnięciu. Jest to o tyle istotne, iż na gruncie niniejszej sprawy okoliczność wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności dla małoletniej córki Skarżącego pozostawała bez wpływu na prawo do pobieranego świadczenia, bowiem nowe orzeczenie potwierdzało jedynie, że córka Skarżącego nadal pozostaje osobą niepełnosprawną, a w konsekwencji spełnia przesłankę przyznania przedmiotowego świadczenia.

W takiej sytuacji niezbędne było dokonanie przez organ oceny, czy zasadnie Skarżący mógł wnioskować, że wydanie nowego orzeczenia, którym nie zmieniono ustaleń w zakresie niepełnosprawności córki, nie stanowi zmiany mającej wpływ na prawo do pobieranego świadczenia, tym bardziej, że na powyższe wskazuje sam Skarżący, podnosząc m.in. "stan mojego dziecka nie uległ zmianie", "zaistniała sytuacja wynika z mojej nieświadomości" (odwołanie z dnia 23.11.2023 r., skarga).

Pouczenie zamieszczone w decyzji z dnia 09.06.2021 r., które zostało oparte o przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. Covid-19, nie zawierało jasnej informacji o skutkach jakie niesie za sobą zaniechanie uczynienia zadość temu obowiązkowi. Pouczenie o treści "nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają zwrotowi" zostało bowiem zawarte dopiero w końcowej części pouczenia, w sytuacji, gdy przytoczenie przepisu art. 15h ustawy Covid-19 oraz wskazanie, iż świadczenie przysługuje nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności zostało zawarte w treści uzasadnienia decyzji.

Zasadnie zwraca się uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż pouczenie powinno jednoznacznie wyjaśniać w jakich sytuacjach pobierane świadczenie staje się "nienależnie pobrane" w rozumieniu prawa, a także jakie są skutki prawne pobierania takiego świadczenia (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2013 r. I OSK 1525/12, z dnia 13 września 2017 r. I OSK 2814/16, z dnia 25 maja 2022 r. I OSK 1870/21).

Przeprowadzona w sprawie kontrola sądowoadministracyjna doprowadziła do wniosku, iż organy orzekające w sprawie nie zbadały w sposób prawidłowy czy w sprawie zachodziła sytuacja świadomego działania Skarżącego stanowiąca następstwo prawidłowego pouczenia przez organ o skutkach zaniechania poinformowania organu o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Organy nie rozważały kwestii, czy w istocie Skarżący przedmiotowe świadczenie nienależnie pobrał. Organy orzekające w sprawie nie odniosły się do kwestii oceny świadomości co do konsekwencji związanych z zaniechaniem poinformowania organu o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności, nie zwróciły uwagi na zawarte w decyzjach pouczenia, ani też nie oceniły czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, czy świadczenie to miało charakter nienależnego.

Powyższe pozostaje w związku z zasadą prawdy obiektywnej, zawartą w art. 7 k.p.a., w myśl której w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także zasadą informowania stron określoną w art. 9 k.p.a.

Sąd zważył również, iż informacja o wydaniu nowego orzeczenia, która stanowiła podstawę wydania zaskarżonych decyzji, powinna być znana organom z urzędu. Stosownie do treści art. 23b ust. 1 pkt 5 u.ś.r. organy właściwe ustalające prawo do świadczeń rodzinnych są obowiązane do samodzielnego uzyskania lub weryfikacji drogą elektroniczną informacji o legitymowaniu się odpowiednim orzeczeniem wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573 i 1981). W rezultacie wszczęcie postępowania w dniu 08.11.2022 r., podczas gdy nowe orzeczenie wydano w dniu [...] r., zatem po upływie ponad roku od wystąpienia zdarzenia, godzi w zasadę zaufania do władzy publicznej.

Kontrola sądowoadministracyjna rozpoznawanej sprawy doprowadziła do stwierdzenia naruszenia art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., a także naruszenia art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a., co miało niewątpliwy wpływ na wynik sprawy.

W sprawie doszło również do naruszenia obowiązku wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a. W aktach przedłożonych do sprawy brak bowiem jakiejkolwiek informacji o pouczeniu Strony w zakresie uprawnienia do wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Dopuszczalność prowadzenia postępowania z wyłączeniem zasady czynnego udziału stron, na podstawie art. 10 § 2 k.p.a. jest wyjątkiem od zasady ogólnej i jako wyjątek podlega wykładni ścieśniającej. Kontrolę nad stosowaniem omawianego wyjątku zapewnia przepis art. 10 § 3 k.p.a., który zobowiązuje organ administracji do utrwalenia w formie adnotacji przyczyn niedopuszczenia strony do czynnego udziału w postępowaniu lub w określonych jego stadiach. W sprawie nie zaistniały jednak tego rodzaju przyczyny mające uzasadniać odstąpienie od ww. zasady.

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę, kierując się wskazaną przez Sąd wykładnią art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., ustali czy pobrany zasiłek pielęgnacyjny w spornym okresie nosi znamiona nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu omawianej regulacji, względnie rozważy umorzenie postępowania w tym przedmiocie, uzasadniając swoje stanowisko stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. decyzję ją poprzedzającą.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.