Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1447/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7a par. 1, art. 156 par. 1 pkt 2, art. 157 par. 1.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 33 ust. 2, art. 33[1] ust. 2, art. 33[9] ust. 3, art. 33[10] ust. 4.
journal: Dz.U. 1982 nr 19 poz 145
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Protokolant Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej O. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 547/19 w sprawie ze skargi O. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2018 r., nr DZP-I-615-37/18 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu na aplikację radcowską 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od O. S. na rzecz Ministra Sprawiedliwości 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 czerwca 2019 r. oddalił skargę O. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2018 r., w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

uchwałą z dnia 29 września 2018 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr 4 do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości w Warszawie ustaliła pozytywny wynik egzaminu wstępnego O. S. na aplikację radcowską. Stwierdzono, że skarżący uzyskała z testu kwalifikacyjnego 103 punkty, co wobec treści art. 339 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.; dalej: ustawa o radcach prawnych), oznaczał pozytywny wynik z egzaminu wstępnego, bowiem wymóg kwalifikacyjny spełnia kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów.

Po podjęciu uchwały Przewodnicząca Komisji poinformowała Ministra Sprawiedliwości o błędzie rachunkowym popełnionym przez Komisję, wskazując, że prawidłowe zsumowanie udzielonych odpowiedzi przez zdającego dawało wynik 97 punktów, a nie 103 punktów. Oznaczało to, że skarżący uzyskał negatywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską.

Objętą skargą decyzją Minister Sprawiedliwości stwierdził nieważność uchwały Komisji Egzaminacyjnej Nr 4 do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie z dnia 29 września 2018 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

Organ wskazał, że dokonał szczegółowej analizy karty odpowiedzi oznaczonej nr kodu 702. Wynikało z niej, że:

- na pierwszej stronie karty odpowiedzi na pytania od numeru 1 do numeru 30 skarżący udzielił 16 poprawnych odpowiedzi i 14 odpowiedzi błędnych;

- na drugiej stronie karty odpowiedzi na pytania od numeru 31 do numeru 70 udzielił 29 poprawnych odpowiedzi i 11 odpowiedzi błędnych,

- na trzeciej stronie karty odpowiedzi na pytania od numeru 71 do numeru 110 udzielił 24 poprawnych odpowiedzi i 16 odpowiedzi błędnych;

- na czwartej stronie karty odpowiedzi na pytania od numeru 111 do numeru 150 udzielił 28 poprawnych odpowiedzi i 12 odpowiedzi błędnych.

Minister stwierdził na tej podstawie, że suma poprawnych odpowiedzi wynosiła 97, a odpowiedzi błędnych 53. Stwierdził przy tym, że błąd komisji kwalifikacyjnej polegał na nieprawidłowym zsumowaniu liczby poprawnych odpowiedzi udzielonych przez zdającego. Liczba punktów, które faktycznie uzyskał skarżący w wyniku egzaminu – 97, przesądzała zatem o negatywnym dla strony wyniku egzaminu.

Organ wskazał również, że w karcie odpowiedzi, w części wypełnionej przez stronę, nie stwierdził śladów przerobień, czy poprawek. Na każde 150 pytań testowych w odpowiedniej rubryce widniał tylko znak "X". W rubrykach, w których należało zakreślić na karcie odpowiedzi wybraną odpowiedź, oprócz znaku "X", nie było innych zaznaczeń, skreśleń, czy przerobień, które mogłyby świadczyć o tym, że odpowiedzi na pytania testowe zostały zmienione w karcie odpowiedzi.

Odnosząc się do stanowiska skarżącego, że wszczęcie postępowania było bezpodstawne organ stwierdził, że na skutek pisma z dnia 5 listopada 2018 r. Przewodniczącej Komisji Kwalifikacyjnej, które posiadało charakter informacyjny o możliwości popełnionego błędu w uchwale z dnia 29 września 2018 r. Komisji Kwalifikacyjnej, co do liczby uzyskanych przez stronę punktów z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, Minister Sprawiedliwości, jako organ wyższego stopnia w stosunku do Komisji Kwalifikacyjnej, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tejże uchwały.

Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję stwierdził w pierwszej kolejności opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz stanowisko organu, że wszystkie pytania testowe z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską przeprowadzonego w dniu 29 września 2018 r. zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie. Wobec test egzaminacyjny odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Opierając się o ustalenia organu odnośnie udzielonych prawidłowo oraz nieprawidłowo odpowiedzi na karcie odpowiedzi, Sąd I instancji stwierdził, że brak było podstaw do skutecznego zaprzeczenia, że błąd Komisji kwalifikacyjnej polegał na nieprawidłowym zsumowaniu liczby poprawnych odpowiedzi udzielonych przez skarżącego na każdej ze stron karty odpowiedzi i wpisaniu ich łącznej liczby 103 podczas gdy suma poprawnych odpowiedzi ze wszystkich stron karty odpowiedzi wynosiła 97. Sąd wskazał również, że z analizy karty odpowiedzi, na każde pytanie udzielona była tylko jedna odpowiedź zaznaczona znakiem "X". W rubryce "Wypełnia Komisja Egzaminacyjna" odnotowane były natomiast punkty za poszczególne pytania, oznaczone cyframi "0" lub "1" przez dwóch członków Komisji Kwalifikacyjnej - w jednym w przypadku kolorem zielonym, w drugim przypadku kolorem czerwonym. W ocenie Sądu I instancji dokument ten miał cechy dokumentu autentycznego, gdyż brak było na nim jakichkolwiek zmian mogących budzić wątpliwości, podobnie jak i opatrzona indywidualnym kodem karta odpowiedzi udzielonych na egzaminie przez skarżącego.

Zdaniem Sądu, w taki stanie faktycznym pozostawienie w obrocie prawnym uchwały ustalającej pozytywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, mimo braku ustawowych przesłanek ku temu, w postaci uzyskania przez zdającego co najmniej 100 punktów, byłoby sprzeczne z konstytucyjnymi zasadami sprawiedliwości społecznej, legalizmu oraz równości wobec prawa.

Podsumowując, Sąd I instancji stwierdził, że organ, rozstrzygając sprawę, oparł się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny.

W podstawie prawnej wyroku podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

O. S., skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:

a) obrazę prawa procesowego - art. 145 § 2 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2018 roku nr DZP-I-615-37/18 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu na aplikację radcowską O. S. - z uwagi na jej nieważność, tj. wydanie jej bez podstawy prawnej;

b) obrazy prawa materialnego - art. 33 ust. 3 w zw. z 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że odpowiedzi na co najmniej 3 pytania w złożonym arkuszu egzaminacyjnym były błędne, w sytuacji, gdy były one udzielone prawidłowo;

c) obrazy prawa materialnego - art.3310 ust. 4 u.r.p. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i ponowne stwierdzenie wyniku egzaminu, co było niezasadne z uwagi na fakt prawidłowego ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską O. S..

Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości wyroku Sądu I instancji oraz przekazanie przedmiotowej sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie. Wniósł również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Minister Sprawiedliwości, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, albowiem podniesione w niej zarzuty wraz z ich uzasadnieniem nie podważają prawidłowości wyroku Sądu I instancji.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego załatwienia sprawy.

W myśl art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Oznacza to, że sąd drugiej instancji nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji. Wobec powyższego NSA odstąpił od przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Kontroli instancyjnej poddany został wyrok Sądu I instancji, w którym WSA oddalając skargę zaaprobował ustalenia organu (Ministra Sprawiedliwości), że uchwała Nr 171/4/2018 z dnia 29 września 2018 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr 4 do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie, w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską O. S., została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a zatem musi być wyeliminowana z obrotu prawnego w oparciu o art.156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na zarzutach naruszenia prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych. Przed odniesieniem się do poszczególnych jej zarzutów przypomnieć należy, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, którego elementy konstrukcyjne i treściowe wyznaczają granice rozpoznania przez NSA. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli NSA. A zatem wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed sądem drugiej instancji nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz na kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej. Nadto zarzuty skargi kasacyjnej muszą być skierowana przeciwko wyrokowi Sądu instancji, a nie przeciwko rozstrzygnięciu organu.

Sposób sformułowania i uargumentowania zarzutów w analizowanej skardze kasacyjnej powoduje konieczność ich łącznego rozpoznania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty te są niezasadne. Po pierwsze zarzut pomieszczony w punkcie b) petitum skargi kasacyjnej, w którym skarżący kasacyjnie twierdzi, iż Sąd I instancji dopuścił się: "obrazy prawa materialnego - art. 33 ust. 3 w zw. z 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że odpowiedzi na co najmniej 3 pytania w złożonym arkuszu egzaminacyjnym były błędne, w sytuacji, gdy były one udzielone prawidłowo" nie mógł odnieść spodziewanego przez kasatora skutku. Stwierdzić trzeba, iż uzasadnienie analizowanej skargi kasacyjnej nie zawiera argumentów odnoszących się do tak sformułowanego zarzutu, a zatem nie poddaje się on kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił Sąd I instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenia przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych (por. wyroki NSA: z 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; z 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04; z 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04; z 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05; z 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06; z 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06, te i kolejne cytowane orzeczenia publ. w CBOSA). Wielokrotnie NSA podkreślał w swoim orzecznictwie, że sąd nie może domyślać się argumentacji, czy intencji strony skarżącej. Zatem obowiązek nałożony cytowanym przepisem oznacza, że autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do wskazania przepisu prawa, który w jego ocenie został naruszony, ma bowiem obowiązek uzasadnić w czym upatruje uchybienia wskazanej normie prawnej.

Sąd I instancji zasadnie wskazał, że zgodnie z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Przepis art. 331 ust. 1a ustawy stanowi, iż wybór odpowiedzi podlega na zakreśleniu na karcie odpowiedzi jednej z trzech propozycji odpowiedzi (A albo B, albo C). Wyłączną podstawę ustalenia wyniku kandydata stanowią odpowiedzi zakreślone na karcie odpowiedzi (art. 339 ust. 1c ustawy). Zgodnie zaś z art. 339 ust. 1d ustawy prawidłowość odpowiedzi ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego. Natomiast art. 339 ust. 3 ustawy stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Stosownie zaś do art. 33 ust. 2 ustawy, aplikantem radcowskim może być osoba, która - po spełnieniu pozostałych warunków - uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego.

W analizowanej sprawie Przewodnicząca Komisji Egzaminacyjnej Nr 4 poinformowała Ministra Sprawiedliwości, że prawidłowe zsumowanie udzielonych prawidłowo odpowiedzi przez skarżącego daje wynik 97, a nie 103 punktów, co oznacza, że uzyskał on negatywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a. właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 k.p.a. jest organ wyższego stopnia. W tym wypadku organem wyższego stopnia w stosunku do Komisji Egzaminacyjnej jest, zgodnie z art. 331 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, Minister Sprawiedliwości. Przepis art. 158 § 1 k.p.a. stanowi, że rozstrzygnięcie w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji.

Niewadliwie Sąd I instancji wskazał, iż: "Jak wynika z akt sprawy i stanowiska organu, wszystkie pytania testowe z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską przeprowadzonego w dniu 29 września 2018 r. zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie. Wobec tego należy uznać, że test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Organ wskazał, że dokonał szczegółowej analizy podstawowego w niniejszej sprawie dowodu: karty odpowiedzi oznaczonej nr kodu 702. Z analizy tej wynika, że: na pierwszej stronie karty odpowiedzi na pytania od numeru 1 do numeru 30 O. S. udzielił 16 poprawnych odpowiedzi i 14 odpowiedzi błędnych, na drugiej stronie karty odpowiedzi na pytania od numeru 31 do numeru 70 udzielił 29 poprawnych odpowiedzi i 11 odpowiedzi błędnych, na trzeciej stronie karty odpowiedzi na pytania od numeru 71 do numeru 110 udzielił 24 poprawnych odpowiedzi i 16 odpowiedzi błędnych, na czwartej stronie karty odpowiedzi na pytania od numeru 111 do numeru 150 udzielił 28 poprawnych odpowiedzi i 12 odpowiedzi błędnych. Suma odpowiedzi poprawnych wynosi więc 97, a błędnych 53." (s. 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA).

Zasadnie WSA wskazał, iż w tych okolicznościach sprawy nie można skutecznie zaprzeczać, że błąd Komisji Egzaminacyjnej polegał na nieprawidłowym zsumowaniu liczby poprawnych odpowiedzi udzielonych przez skarżącego na każdej ze stron karty odpowiedzi i wpisaniu ich łącznej liczby "103" podczas gdy suma poprawnych odpowiedzi ze wszystkich stron karty odpowiedzi wynosi "97". Niewadliwie Sąd I instancji stwierdził, podzielając wnioski organu, że: "W tej sytuacji, pozostawienie w obrocie prawnym uchwały ustalającej pozytywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, mimo braku ustawowych przesłanek ku temu, w postaci uzyskania przez zdającego co najmniej 100 punktów, jest sprzeczne z konstytucyjnymi zasadami: sprawiedliwości społecznej - wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP, legalizmu - zawartej w art. 7 Konstytucji RP oraz równości wobec prawa - zwerbalizowanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wskazane zasady w oczywisty sposób sprzeciwiają się możliwości sankcjonowania stanu faktycznego pozostającego w opozycji do ustawowych wymogów określonych w ustawie o radcach prawnych, stawianych aplikantom radcowskim, bowiem zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, aplikantem radcowskim może być osoba, która, przy spełnieniu pozostałych warunków, uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego, gdyż uzyskała co najmniej 100 pkt z testu kwalifikacyjnego (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2015 r. sygn. akt: 1009/15, zapadły w podobnej sprawie). W przypadku skarżącego nie miało to jednak miejsca, gdyż nie uzyskał on w wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską wymaganej ilości punktów." (s. 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA). Podkreślić trzeba, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały Komisji zostało wszczęte z urzędu, na skutek informacji Przewodniczącej Komisji Egzaminacyjnej. Minister Sprawiedliwości, jako organ wyższego stopnia w stosunku do Komisji Egzaminacyjnej, wszczął z urzędu postępowanie w tej sprawie,. Okoliczności w jakich informacja o ewentualnym błędzie w uchwale została powzięta przez organ I stopnia zostały wskazane przez Przewodnicząca Komisji w piśmie z dnia 5 listopada 2018 r. Nie jest istotne z jakiego źródła organ (Minister Sprawiedliwości) uzyskał informację o przyczynie nieważności uchwały, ponieważ organ ma obowiązek wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jeśli z jakiegokolwiek źródła uzyska informację o przesłance nieważnościowej, rodzącej konieczność wyeliminowania uchwały z obrotu prawnego.

Słusznie Sąd I instancji podkreślił, iż okoliczności te zostały prawidłowo ustalone przez organ i poddane wszechstronnej, obiektywnej ocenie, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie nie doszło w tej sprawie do naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. (zarzut wskazany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej), ponieważ przepis ten nie ma zastosowania w sprawie. Uzasadnienie tego zarzutu w skardze kasacyjnej sprowadza się do twierdzenia iż: "W związku z faktem, że nie zostały rozstrzygnięte wątpliwości podnoszone przez O. S. przede wszystkim możliwość ingerowania osób trzecich w treść jego pracy. Fakt, że ponad dwa miesiące O. S. nie miał kontroli nad pracą. Biorąc pod uwagę, że Komisja Egzaminacyjna nie miała wątpliwości, że praca anonimowa została oceniona pozytywnie natomiast praca konkretnej osoby została oceniona inaczej można mieć wątpliwości czy jest to ten sam arkusz. Tak skonstruowany mechanizm egzaminu stawia zdającego w niekorzystnym położeniu bez możliwości dostępu do pracy. Jednostronny dostęp do pracy powoduje, ze egzaminujący może domniemywać, ze Przewodnicząca Komisji Egzaminacyjnej albo osoby działające w jej imieniu mogły nanosić zmiany w pracy." (pkt 11 uzasadnienia skargi kasacyjnej). Po pierwsze zarówno organ (Minister Sprawiedliwości), jak i Sąd I instancji wątpliwości podnoszone przez skarżącego uznały za niezasadne, co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej do WSA decyzji (s. 7-8), jak i uzasadnienia wyroku WSA (s. 8), gdzie Sąd ten stwierdził, iż: "Dokument ten – wbrew wątpliwościom strony – ma charakter dokumentu autentycznego, brak jest bowiem jakichkolwiek zmian mogących budzić wątpliwości, podobnie jak i opatrzona kodem karta odpowiedzi udzielonych na egzaminie przez skarżącego." Po drugie tego typu wątpliwości, o ile mogą być poparte dowodami, winien skarżący kasacyjnie skierować do właściwych organów, tj. do organów ścigania, a nie do sądu administracyjnego, który nie jest stosownym adresatem tego typu zarzutów wskazujących (zdaniem kasatora) na popełnienie czynu zabronionego.

Za niezasadny uznał zatem Naczelny Sąd Administracyjny, ze wskazanych wyżej powodów, zarzut pomieszczony w punkcie c) petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzut "obrazy prawa materialnego - art. 3310 ust. 4 u.r.p. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i ponowne stwierdzenie wyniku egzaminu, co było niezasadne z uwagi na fakt prawidłowego ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską O. S.."

W konsekwencji nie można także podzielić zarzutu z punku a) petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzutu obrazy prawa procesowego – "art. 145 § 2 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2018 roku nr DZP-I-615-37/18 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu na aplikację radcowską O. S. - z uwagi na jej nieważność, tj. wydanie jej bez podstawy prawnej. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż ma rację organ (Minister Sprawiedliwości), że jego decyzja z dnia 21 grudnia 2018 r. znajduje podstawę w przepisach art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 157 § 1 k. p. a. w zw. z art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych oraz art. 158 § 1 k.p.a. i art. 331 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego, jak w pkt 2 sentencji, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) i ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).