Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1541/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Koszty postępowania
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 262 § 1 pkt 2 w zw. z art. 264
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2023 r. sprawy ze skargi JK na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 22 września 2022 r. nr SKO.404.GG.1529.62.2022 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 22 września 2022 r. nr SKO.404.GG.1529.62.2022, wydane w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

Wydanie zaskarżonego postanowienia poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Decyzją z [...] października 2021 r. nr [...], Wójt Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") umorzył postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działki nr [...], stanowiące własność MK i PK, z działkami nr [...], stanowiącymi własność JK (dalej: "Skarżący") i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w [...].

Następnie postanowieniem z [...] października 2022 r. nr [...] Wójt Gminy [...] ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 3 200 zł i wskazanymi kosztami obciążył MK PK w kwocie 1 600 zł oraz JK w kwocie 1 600 zł

Organ podał, że koszty postępowania stanowią wynagrodzenie biegłego geodety, którego wyliczenia poniesionych wydatków mieszczą się w rozsądnych i realnych granicach. Ponadto kwota ta odpowiada wyliczonemu przez geodetę czasowi jego pracy (80 godzin). Wobec powyższego, kosztami postępowania należało obciążyć w równych częściach właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. Jednocześnie odstąpiono od nałożenia kosztów na właścicieli nieruchomości sąsiadujących z rozgraniczanymi w zakresie punktów wspólnych, bowiem ustalenie granic działek [...] z działkami nr [...] nie miało wpływu na przebieg granic innych nieruchomości.

Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie, zarzucając organowi I instancji bezpodstawne obciążenie kosztami postępowania w sytuacji, gdy nie był inicjatorem postępowania rozgraniczeniowego, ani nie domagał się dokonania geodezyjnych pomiarów granic. Zdaniem skarżącego, kosztami postępowania rozgraniczeniowego wina zostać obciążona strona wnioskująca o jego przeprowadzenie.

Postanowieniem z 22 września 2022 r. nr SKO.404.GG.1529.62.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...].

Podzielając w całości stanowisko organu I instancji Kolegium podało, że udział w kosztach postępowania rozgraniczeniowego zależy od posiadania przez określony podmiot interesu prawnego. Stosownie zaś do art. 153 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 z późn. zm.) – dalej: "K.c.", koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co jest powiązane z zasadą sformułowaną w art. 152 tej ustawy, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Skoro postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie wszystkich podmiotów uczestniczących w rozgraniczeniu, to wszyscy właściciele rozgraniczanych nieruchomości zobowiązani są do udziału w kosztach tego postępowania, bez względu na to, kto żądał jego wszczęcia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, JK wniósł o poddanie kontroli zaskarżonego postanowienia. Powtarzając dotychczas sformułowaną argumentację podniósł, że nie wnioskował o postępowanie rozgraniczeniowe i nie kwestionował żadnych pomiarów lub dokumentów geodezyjnych. Ponadto jest bezrobotny, wobec czego obciążenie kosztami postępowania narusza obowiązujące przepisy prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 22 września 2022 r. nr SKO.404.GG.1529.62.2022, utrzymujące postanowienie Wójta Gminy [...] z [...] października 2022 r. nr [...], wydane w przedmiocie ustalenia i rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 K.p.a.). Rozgraniczanie nieruchomości uregulowane w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1990 z późn. zm.) – dalej: "P.g.k." obejmuje dwa stadia postępowania: administracyjne i sądowe. Postępowanie administracyjne jest wszczynane na wniosek lub z urzędu. W postępowaniu czynności rozgraniczeniowe dotyczące ustalenia przebiegu granic wykonuje geodeta. Rozgraniczenie kończy się w postępowaniu administracyjnym, gdy zainteresowani właściciele zawrą ugodę albo gdy organ prowadzący postępowanie wyda decyzję w sprawie. Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi. To jednak, że postępowanie rozgraniczeniowe może przebiegać w dwóch stadiach: administracyjnym i sądowym, nie zmienia faktu, że sama instytucja prawna "rozgraniczenia nieruchomości", choć została uregulowana kompleksowo w dwóch aktach prawnych, stanowi jedną całość.

Zaskarżone postanowienie dotyczy rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania administracyjnego. W postępowaniu tym będzie miał zatem zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., który stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Wykładnia gramatyczna tego przepisu skłania do wniosku, że przepis ten ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony) a organ administracyjny. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, zaś w przypadku kosztów rozgraniczenia, koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości według zasady wyrażonej w art. 152 K.c. (tak w uchwale NSA z 11 grudnia 2006 r. I OPS 5/06; dostępna na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie bowiem z art. 152 K.c., koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych.

Przywołana uchwała NSA, w kontekście jej motywów, nie pozwala organom na uznaniowość w stosowaniu art. 152 K.c. Skoro w myśl tego przepisu koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele sąsiadujących nieruchomości po połowie, to jest to reguła ich ponoszenia przez obie strony sporu bez względu na towarzyszące im zamiary w zainicjowaniu sporu granicznego i bez względu na sposób jego zakończenia (tak również w wyroku NSA z 25 stycznia 2018 r. I OSK 1744/17, wyroku NSA z 8 listopada 2017 r. I OSK 48/16, wyroku NSA z 13 września 2017 r. I OSK 2888/15; dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości nie może skutecznie wywodzić, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży bowiem w interesie prawnym wszystkich właścicieli (tak m.in. w wyroku WSA w Łodzi z 15 marca 2018 r. III SA/Łd 1202/17, w wyroku WSA w Krakowie z 16 stycznia 2018 r. III SA/Kr 632/17, w wyroku WSA w Gliwicach z 6 czerwca 2014 r. II SA/GI 180/14; dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro spoczywa na nich materialnoprawny obowiązek współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów, to ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości również leży w ich interesie. Pod pojęciem interesu strony, o którym mowa w art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. należy w przypadku postępowania rozgraniczeniowego rozumieć obiektywną korzyść prawną w postaci prawnej, stabilnej, należycie udokumentowanej granicy, której beneficjentem są w równym stopniu właściciele nieruchomości po obu stronach tak ustalonej granicy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że postępowanie rozgraniczeniowe zainicjowane przez PK prowadzone było również w interesie Skarżącego jako aktualnego właściciela działek nr [...]. Bez znaczenia dla kwestii obciążenia stron postępowania kosztami postępowania rozgraniczeniowego pozostaje natomiast okoliczność, która ze stron to postępowanie zainicjowała, a nawet, czy podmiot inicjujący to postępowanie jest nadal jego stroną w chwili rozstrzygania. Ponieważ właściciele rozgraniczanych nieruchomości są stronami tego postępowania, to toczy się ono w ich interesie, a zagadnienie sporności granic jest tu bez znaczenia, bo dochodzi do ich ustalenia na wszystkich nieruchomościach. Taki sposób podziału kosztów postępowania jest również zgodny z treścią przytoczonej już uchwały NSA z dnia 11 grudnia 2006 r. I OPS 5/06. Zdaniem NSA twierdzenie, że interes prawny posiada jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które w jego ocenie zostało wszczęte zbyt pochopnie, to jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w jego interesie.

Zasadnie uznał zatem organ I instancji, a organ odwoławczy słusznie podzielił tę konstatację, że w realiach niniejszej sprawy koszty postępowania rozgraniczeniowego winny ponieść w równych częściach strony tego postępowania, tj. właściciele rozgraniczanych nieruchomości, proporcjonalnie do udziałów w przysługującym im prawie własności. Organy nie naruszyły przy tym art. 262 § 1 pkt 2 w zw. z art. 264 K.p.a., gdyż w świetle wyżej poczynionych rozważań, koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały poniesione również w interesie Skarżącego, a nie wynikały z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.

Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił, jako niezasadną