Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 282/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 173 ust. 1 pkt 3 , art. 181 ust. 1, art. 184 ust. 1-3,5, art. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: art. 13, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 107 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 maja 2012 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Uczelnianej Komisji do spraw Pomocy Materialnej Uniwersytetu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendium rektora dla najlepszych studentów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] , wydaną na podstawie art. 104 § 1, art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 181 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), Uczelniana Komisja ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu utrzymała w mocy decyzję własną z dnia [...] r., Nr[ [...] , którą orzeczono o nie przyznaniu M. J. stypendium rektora dla najlepszych studentów, za rok akademicki[...] .

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.

M.J. będący studentem drugiego roku Wydziału Teologicznego Uniwersytetu [...] , na kierunku pierwszego stopnia – Italianistyka z elementami studiów nad chrześcijaństwem, wystąpił do Uczelnianej Komisji ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu [...] o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów, w roku akademickim[...] . Wnioskodawca legitymował się wysoką średnią uzyskanych ocen w poprzednim roku akademickim, która wynosiła - 4,76.

Rozpatrująca sprawę Uczelniana Komisja d/s Pomocy Materialnej, decyzją z dnia [...] r., nie przyznała M. J wnioskowanego stypendium dla najlepszych studentów. Komisja wskazała, iż zgodnie z § 3 ust. 2 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia z § 1 ust. 2 pkt 1 - 6 ww. Regulaminu, chyba że student kontynuuje studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia, w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres 3 lat.

Komisja ustaliła, iż M. J. ukończył studia jednolite magisterskie na kierunku Prawo, co w świetle § 3 ust. 2 Regulaminu, uniemożliwiało przyznanie wnioskodawcy przedmiotowego stypendium.

M. J. złożył do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie art. 184 ust. 4 ustawy o szkolnictwie wyższym oraz naruszenie § 3 ust. 2 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów. Wskazał, że nie sposób się zgodzić z treścią i motywami decyzji z dnia 29 listopada 2011 r. Ustalenia w zakresie stanu faktycznego są - według strony - prawidłowe. Wnioskodawca potwierdził, iż faktycznie w dniu [...] r. ukończył studia wyższe i otrzymał tytuł magistra na kierunku Prawo. Doszło jednak do błędnej wykładni § 3 ust. 2 ww. Regulaminu. Według M. J, powołany przepis nie miał w stosunku do jego osoby zastosowania. Wnioskodawca uważał, że należało zastosować w tejże sprawie, interpretację łączną § 3 ust. 2 Regulaminu oraz art. 184 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Z przepisów tych w żaden sposób nie da się wyinterpretować normy, według której ukończenie w przeszłości studiów magisterskich, automatycznie pociąga za sobą utratę prawa do świadczeń na innych studiach. Według strony, gdyby ustawodawca chciał wyłączyć, w każdym przypadku, możliwość uzyskania stypendium przez studenta, który ukończył już (kiedykolwiek) studia na innym kierunku, to uregulowałby tę kwestię wyraźnie, w odrębnym przepisie.

Kluczowe dla rozpatrzenia sprawy jest - w opinii strony - użycie czasownika "kontynuować". Posiłkując się słownikowym rozumieniem zwrotu kontynuować, strona wnioskuje, że ograniczenia w przyznaniu stypendium wymienione w § 3 ust. 2 Regulaminu, dotyczą innej grupy studentów niż wnioskodawca. M. J. zaznaczył, iż nie kontynuował nauki na innych studiach w rozumieniu powołanego wyżej przepisu, a także nigdy nie studiował, jednocześnie na kilku kierunkach, gdyż najpierw ukończył studia na jednym kierunku, a następnie - dopiero po ich ukończeniu - rozpoczął naukę na drugim kierunku studiów i to zupełnie nie związanych przedmiotowo z poprzednimi, zatem uważa, że w jego sytuacji należy przyjąć, iż nie chodzi o kontynuację, lecz o podjęcie nauki na nowo.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Uczelniana Komisja ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu[...] , w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy z wniosku M.J. o przyznanie stypendium dla najlepszych studentów, utrzymała w mocy decyzję z dnia [...] r.

Komisja powtórzyła za dokonanymi uprzednio ustaleniami, iż wnioskodawca ukończył w [...] r. jednolite studia magisterskie na kierunku Prawo. Aktualnie podjęte studia nie stanowią o kontynuowaniu nauki w rozumieniu art. 184 ust. 5 ustawy o szkolnictwie wyższym oraz w rozumieniu § 3 ust. 2 Regulaminu. Odnosząc się do interpretacji powołanych przepisów, prezentowanej w odwołaniu, organ wskazał, na stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Minister uznał, iż pomoc materialna nie przysługuje studentom, którzy ukończyli już jeden kierunek studiów z tytułem zawodowym magistra lub równorzędny, albo też studentom, którzy po ukończeniu studiów pierwszego stopnia, kontynuują naukę na studiach pierwszego stopnia. Skoro wnioskodawca ukończył już studia magisterskie to - zdaniem organu - stypendium rektora takiej osobie nie przysługuje.

W skardze kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. J. wniósł o uchylenie decyzji Uczelnianej Komisji ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu z dnia [...] r.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 3 ust. 2 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] , poprzez błędną wykładnię tych przepisów i niewłaściwe zastosowanie.

Skarżący wskazał, iż aktualna pozostaje argumentacja, którą przedstawił we wniosku kierowanym do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Według skarżącego, błędnie zaliczony został do osób, którym stypendium się nie należy, a interpretacja przepisów przyjęta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji narusza reguły wykładni systemowej i funkcjonalnej. Zdaniem strony, dla rozpatrzenia niniejszej sprawy, przy zastosowaniu reguł wykładni językowej § 3 ust. 2 Regulaminu, podstawowe znaczenie ma interpretacja, umieszczonego w tym przepisie, czasownika "kontynuować". Według skarżącego, w jego przypadku, powołany przepis nie miał zastosowania, gdyż nauka na nowym kierunku studiów - Italianistyka z elementami chrześcijaństwa, nie stanowi kontynuacji rozpoczętej czynności (nauki na poprzednim kierunku), nie jest dalszą częścią, lecz jest ponowną (na nowo podjętą), choć podobną czynnością (nauką).

Dlatego też M. J. uważa, że decyzja o odmowie przyznania stypendium wyłącznie ze względu na wcześniejsze ukończenie studiów magisterskich, jest wadliwa, tak samo jak utrzymująca ją w mocy decyzja z dnia [..] r.

Uczelniania Komisja ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu udzielając odpowiedzi na skargę M. J. wniosła o jej oddalenie.

Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego, które odnotowano w protokole z rozprawy sądowej z dnia [...] r., wezwano pełnomocnika organu, tj. r.pr. J. W.(pismem z dnia [..] r.), do przedłożenia dowodu świadczącego, o tym, iż Wiceprzewodnicząca Uczelnianej Komisji ds. Pomocy Materialnej posiadała upoważnienie Przewodniczącego Komisji do podpisywania decyzji, w dniu jej wydania.

W wykonaniu powyższego zobowiązania, pełnomocnik organu w dniu [...] r. (data stempla pocztowego) przesłał Sądowi, kopię pisma z dnia [...] r. o powołaniu składu Uczelnianej Komisji ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu [...] oraz kopię upoważnienia Przewodniczącego Komisji z dnia [...] r., a także kopię upoważnienia Przewodniczącego Komisji z dnia [..] r., z których wynika uprawnienie Wiceprzewodniczącej Komisji E.Cz. do podpisania decyzji, wydanych w postępowaniu administracyjnym na skutek rozpatrzenia sprawy M. J. przyznanie stypendium dla najlepszych studentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zgodnie zaś z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona pod kątem powyższych kryteriów nie potwierdziła zarzutów skargi o wadliwości wydanej decyzji, w szczególności nie można uznać argumentacji, iż organy dokonały błędnej wykładni przepisów mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż wobec nasuwających się wątpliwości, co do złożonego pod decyzją podpisu Wiceprzewodniczącego Uczelnianej Komisji ds. Pomocy Studentom Uniwersytetu w osobie A C., wezwano pełnomocnika organu do wykazania umocowania tej osoby do podpisania obu podjętych w sprawie decyzji, na dzień ich wydania. Przedstawione dokumenty przez pełnomocnika organu, tj. pismo z dnia [...] r., zatwierdzone przez Rektora Uniwersytetu, wskazujące na skład Komisji rozpatrującej sprawy dotyczące udzielenia pomocy materialnej studentom, a także pismo z dnia [...] r. oraz pismo z dnia [...] r., są wystarczające do uznania, iż wydane decyzje spełniają wymogi stawiane w art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w zakresie złożenia podpisu pod decyzją, przez osobę działającą z upoważnienia organu administracji publicznej.

Przechodząc do pozostałych kwestii, należy wskazać, iż z wyłaniającego się z akt tejże sprawy stanu faktycznego (którego M.J. nie kwestionuje) wynika, że skarżący ukończył jednolite studia prawnicze w [...] r. na kierunku Prawo, otrzymując tytuł magistra, a w [...] r. rozpoczął studia licencjackie na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu, na kierunku Italianistyka z elementami chrześcijaństwa. Po ukończeniu pierwszego roku tychże studiów, skarżący wystąpił z wnioskiem do organu uczelni, o przyznanie stypendium dla najlepszego studenta, gdyż uzyskał wysoką średnią ocen, tj. 4,76.

Należy zatem przypomnieć, iż stanowiący podstawę żądania skarżącego, art. 173 ust. 1 pkt 3 oraz art. 181 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) określa prawo do otrzymania pomocy materialnej od rektora dla najlepszych studentów, za osiągnięcie wysokiej średniej ocen lub posiadających osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Zgodnie z ust. 3 powołanego artykułu, o przyznanie przedmiotowego stypendium rektora, student może ubiegać się nie wcześniej niż po zaliczeniu pierwszego roku studiów.

Jednocześnie zaznaczyć należy, na co także słusznie zwrócił także uwagę organ rozpatrujący wniosek M. J., że w art. 184 ust. 1 - 3 ustawy o szkolnictwie wyższym, określono zasady wypłacania m.in. przedmiotowej pomocy materialnej w postaci stypendium dla najlepszych studentów. Natomiast w ust. 5 powołanego artykułu, ustawodawca określił negatywną przesłankę, uniemożliwiającą przyznanie pomocy materialnej, o której jest mowa w art. 173 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, a zatem także w przypadku stypendium dla najlepszych studentów. Otóż zgodnie z treścią art. 184 ust. 5 powołanej ustawy studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów, kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia wymienione w art. 173 ustawy, wyjątek stanowić będzie przykład studenta, który kontynuuje studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej, niż przez okres 3 lat.

Posiłkując się terminologią, użytą w art. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym, wyjaśnić wypada, iż przez studia pierwszego stopnia (art. 2 pkt 7 tej ustawy), należy rozumieć formę kształcenia, na którą są przyjmowani kandydaci posiadający świadectwo dojrzałości, kończącą się uzyskaniem kwalifikacji pierwszego stopnia. Jeśli zaś chodzi o studia drugiego stopnia (art. 2 pkt 8), obejmuje to formę kształcenia, na którą są przyjmowani kandydaci posiadający co najmniej kwalifikacje pierwszego stopnia, kończącą się uzyskaniem kwalifikacji drugiego stopnia. Jednolite studia magisterskie, jak wynika z art. 2 pkt 9 ustawy o szkolnictwie wyższym, to forma kształcenia, na którą są przyjmowani kandydaci posiadający świadectwo dojrzałości, kończącą się uzyskaniem kwalifikacji drugiego stopnia.

Uzupełniająco wskazać należy, iż w polskim szkolnictwie wyższym sposób uzyskiwania stopni kształcenia, oparto na tzw. systemie bolońskim. Według tego kryterium przebieg kształcenia oparty jest na możliwości uzyskania trzech stopni naukowych, co jest powiązane z ukończeniem odpowiedniego stopnia studiów wyższych. W przypadku studiów pierwszego stopnia (zawodowych), kształcenie kończy się nadaniem tytułu licencjata lub inżyniera, w przypadku studiów drugiego stopnia (magisterskich) albo jednolitych studiów magisterskich - nadaniem tytułu magistra lub równorzędnego (lekarza, lekarza dentysty, lekarza weterynarii). Natomiast uzyskanie trzeciego stopnia kształcenia, wymaga ukończenia studiów doktoranckich, umożliwiających uzyskanie zaawansowanej wiedzy w określonej dziedzinie lub dyscyplinie nauki, przygotowujące do samodzielnej działalności badawczej i twórczej oraz uzyskania stopnia naukowego doktora. Nauka na studiach doktoranckich wymaga ukończenia studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich i jest prowadzona w uczelniach oraz jednostkach naukowo-badawczych, które mają do tego uprawnienia (art. 2 pkt 10 ustawy o szkolnictwie wyższym).

Przechodząc do oceny podnoszonych w skardze zarzutów o naruszeniu przepisów prawa, wyjaśnić należy, iż w istocie treść § 3 ust. 2 Regulaminu zasad i trybu przyznania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu , powołanego w treści zaskarżonej decyzji jest dokładnym powtórzeniem treści art. 184 ust. 5 ustawy o szkolnictwie wyższym. Z normy tej wynika reguła, iż uprawnienie studenta do otrzymania przedmiotowej pomocy materialnej wygasa z chwilą ukończenia jednego kierunku studiów, z wyjątkiem sytuacji, gdy chodzi o studenta, który kontynuuje naukę po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra.

Kierując się przy tym ustawowym kryterium stopniowania szkolnictwa wyższego, należy przyjąć, że ukończone przez skarżącego M. J., uprzednio, tj. w [...] r., jednolite studia magisterskie należy zaliczyć do studiów wyższych drugiego stopnia. Nie można tym samym podzielić stanowiska prezentowanego przez skarżącego, iż jego przypadek nie dotyczy sytuacji przewidzianej w art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, wskazujący na sytuację uniemożliwiające przyznanie pomocy materialnej studentom, o których jest mowa w art. 173 ust. 1 pkt 3 tejże ustawy.

Podzielić należy pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, a dotyczący przedmiotowej problematyki, iż pomoc materialna dla studentów wymieniona w art. 173 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, w tym m.in. stypendium dla najlepszych studentów, przysługuje jedynie studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów, ale studiów pierwszego stopnia, kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra, i to jednak nie dłużej, niż przez okres trzech lat. Jednocześnie z art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie można wywieść normy, że wymienione w nim świadczenia zawsze przysługują studentowi studiującemu studia na innym kierunku, czy kontynuującemu studia na innym kierunku, w tym także, gdy ów student, nawet po kilku latach od ukończenia pierwszego kierunku studiów, kontynuuje naukę, jednak nie w celu uzyskania tytułu magistra po ukończeniu studiów pierwszego stopnia, jak wynika to wprost z art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 sierpnia 2010r., sygn. akt IV SA/Wr 164/10, opublikowany w internetowej bazie - orzeczenia.nsa.gov.pl ).

W takiej zaś sytuacji, jak przedmiotowa, nie ma potrzeby sięgania do wykładni funkcjonalnej i systemowej przepisów powołanych w zaskarżonej decyzji, gdyż już z samej wykładni językowej należy wnioskować, iż w przypadku studenta, który ukończył studia drugiego stopnia, a po ich ukończeniu przystąpił do dalszego kształcenia, bez względu przy tym na kierunek późniejszego studiowania, pomoc materialna, w tym w formie stypendium dla najlepszych studentów, bez wątpienia nie przysługuje. Nie mogły zatem odnieść zamierzonego skutku, wywody skargi o znaczeniu czasownika "kontynuować", wobec - jak przedstawił to skarżący - podjęcia przez stronę studiowania na nowym kierunku studiów, a nie kontynuowania rozpoczętej nauki, skoro strona legitymowała się dyplomem z [...] r. o ukończenia jednolitych studiów magisterskich (drugiego stopnia) i uzyskaniem tytułu magistra, co wykluczało stronę z grona uprawniających do uzyskania świadczenia.

Mając powyższe wywody na uwadze, należy stwierdzić, iż obie wydane w tejże sprawie decyzje Uczelnianej Komisji ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu , wydano zgodnie i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa procesowego, jak i materialnego, co tym samym przemawia za uznaniem niezasadności zarzutów, podnoszonych w skardze M. J..

W tych warunkach skarga, jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.