Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1515/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1098
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 187/22 w sprawie ze skargi Skarbu Państwa – Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 6 grudnia 2021 r., nr SKO/I/IV/1568/2021 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 23 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 187/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA) po rozpoznaniu skargi Skarbu Państwa – Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. (dalej: skarżący, RIOŚ), uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z 6 grudnia 2021 r., nr SKO/I/IV/1568/2021 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy C. z 9 września 2021 r. znak LI.6220.1.2019.BP stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji kruszywa naturalnego – piasku i piasku ze żwirem ze złoża [...] w granicach działki nr ew. [...] w obrębie [...], gmina C. i określającej warunki realizacji tego przedsięwzięcia oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz strony skarżącej kwotę 680 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej: organ, SKO, Kolegium) i w skardze kasacyjnej, zaskarżając wyrok w całości zarzuciło mu:

1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. polegające na nieuzasadnionym zastosowaniu w sprawie przedmiotowego przepisu, tj. uwzględnieniu skargi i przyjęciu, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nastąpiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie przepis ten nie znajduje zastosowania;

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewykazanie przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska dotyczącego występowania przesłanek wynikających z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; Sąd nie dał wyrazu swoim poglądom i ustaleniom odnośnie przyjętego kanonu przesłanek warunkujących rażące naruszenie prawa, co powoduje, że stanowisko WSA pozostaje niepełne i umożliwia dowolne zastosowanie wykładni kwalifikowanej postaci naruszenia prawa;

2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że hipotezą tego przepisu objęta jest każda sytuacja naruszenia prawa, gdy tymczasem jest to uzasadnione w przypadku, gdy występują dodatkowe przesłanki tj. wykazanie skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – skutków gospodarczych lub społecznych skutków naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa;

- w konsekwencji dokonania błędnej wykładni art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – błędne zastosowanie w sprawie normy stanowionej tym przepisem, polegające na przyjęciu, że samo wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia bez przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko tworzy kwalifikowaną postać niezgodności z prawem.

Wobec tak sformułowanych zarzutów organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz SKO kosztów postępowania kasacyjnego oraz oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

Na wstępie podniesiono, że w orzecznictwie występują rozbieżne stanowiska dotyczące tego, w jakiej sytuacji mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa w wydanej decyzji administracyjnej, uzasadniającym stwierdzenie nieważności tej decyzji. SKO wskazało trzy stanowiska rozkładające odmiennie ciężar znamion uprawniających organ administracji do stwierdzenia nieważności decyzji. Za pierwsze z nich przyjęto, iż rażące naruszenie prawa występuje, gdy decyzja pozostaje w oczywistej sprzeczności z jednoznaczną treścią przepisu. Druga z nich wskazuje, że rażące naruszenie prawa występuje, gdy powoduje niemożliwe do zaakceptowania skutki z punktu widzenia praworządności. Natomiast trzecia z nich stwierdza, iż rażące naruszenie prawa występuje, gdy decyzja pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, a jednocześnie powoduje to niemożliwe do zaakceptowania skutki z punktu widzenia praworządności.

Zdaniem organu przedstawione stanowiska występujące w sądownictwie administracyjnym wskazują, że aktualnie sądy administracyjne skłaniają się ku poglądowi kompromisowemu, przedstawionemu jako ostatni, który to łączy tezy stawiane w dwóch pozostałych. W konsekwencji czego, wedle dominującego obecnie stanowiska, z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., mamy do czynienia wówczas, gdy rozstrzygnięcie zawarte w wydanej decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią przepisu prawnego na podstawie, którego decyzja ta została wydana, a zarazem skutki, jakie wywołuje ta decyzja nie dają się pogodzić z wymogami praworządności. Innymi słowy o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja.

Organ podkreślił, że przedstawione powyżej stanowisko jest kluczowym dla uznania zasadności przedmiotu skargi kasacyjnej, gdyż jakkolwiek można by zgodzić się ze stanowiskiem przedstawionym w skarżonym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jednakże utrwalone stanowisko dotyczące orzekania w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie może prowadzić do każdorazowego stwierdzenia nieważności decyzji w stanie faktycznym, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Zdaniem SKO zupełnie została pominięta kwestia dorobku orzecznictwa sądów administracyjnych i wypracowanej praktyki dotyczącej niezbędności stwierdzenia sprzeczności z treścią przepisu prawnego na podstawie, którego decyzja ta została wydana, ale także uwzględnienia, iż skutki, które wywołuje decyzja nie dają się pogodzić z wymogami praworządności, rozumianej przy uwzględnieniu racji ekonomicznych, czy też skutków gospodarczych, które wywołuje decyzja, uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa.

W odniesieniu do powyższego wskazano, że Kolegium wyraziło aprobatę dla stanowiska RIOŚ, iż w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją obligatoryjne było przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko tego przedsięwzięcia. Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia bez przeprowadzenia oceny jego oddziaływania na środowisko pozostaje zaś w oczywistej sprzeczności z § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Nr 24 Wojewody Mazowieckiego z dnia 15 kwietnia 2005 r. w sprawie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 91, poz. 2456, ze zm.; dalej: rozporządzenie) w związku z art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2021 r., poz. 1098 ze zm.; dalej: o.p.). Teza przedstawiona przez RDOŚ, iż zgodnie z § 3 ust. 4 rozporządzenia obowiązuje odstępstwo od zakazu wydobywania kruszyw, nie wyłącza z zakazu realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, w konsekwencji, czego właściwym było przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia z uwzględnieniem wpływu inwestycji na warunki przyrodnicze przedmiotowego obszaru. Natomiast, w ocenie SKO, ustalenie, iż dane rozstrzygnięcie pozostaje nawet w oczywistej sprzeczności z przepisem prawa nie wystarcza jednak do stwierdzenia jego nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa. Przyjmując takie, aktualnie przewodzące rozumienie "rażącego naruszenia prawa" pozwala na uznanie, że decyzja Wójta Gminy C. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Organ wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wydanym wyroku pominął drugą z koniecznych przesłanek do uznania, iż mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem SKO brak jest bowiem wystarczających podstaw do uznania, że decyzja ta wywołuje niemożliwe do zaakceptowania, z punktu widzenia wymagań praworządności, skutki gospodarcze lub społeczne. Odwołanie się do zasady ostrożności, czy też zasady przezorności w zupełności pomija kwestię kwalifikowanego charakteru przedmiotowego postępowania, jak również stan faktyczny w jakim wystąpiło. Gdzie z jednej strony decyzja o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia jest elementarnym początkiem całego procesu inwestycyjnego, z drugiej strony mamy do czynienia z nadzwyczajnym postępowaniem administracyjnym w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. Zupełnie przy tym pomijając w przedmiotowym wyroku Sądu kwestię oddziaływania zajętego stanowiska w kontekście skutków społecznych, czy też gospodarczych. Wobec czego w ocenie SKO niezrozumiałym jest uznanie, iż przedmiotowe naruszenie ma charakter kwalifikowanego, rażącego naruszenia prawa. Gdyż możemy mówić o literalnym niewykonaniu normy przepisu prawa, jednakże doszukanie się potwierdzenia dla naruszeń uzasadniających uwzględnienie w wydanym wyroku kwestii społecznych, czy też gospodarczych nie zostało dostatecznie uwzględnione, czy też wyjaśnione, zwłaszcza biorąc pod uwagę, iż na podstawie zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie można stwierdzić, iż planowane przedsięwzięcie, ze względu na swój charakter, skalę oraz usytuowanie, będzie miało znacząco negatywny wpływ na ochronę przyrody lub ochronę krajobrazu obszaru, jak również uwzględniając zapis § 3 ust. 3 i 5 rozporządzenia, iż powyższy zakaz nie dotyczy wydobywania piasku i żwiru na powierzchni nieprzekraczającej 2 ha przy przewidzianym rocznym wydobyciu nieprzekraczającym 20.000 m3, jeżeli działalność będzie prowadzona bez użycia materiałów wybuchowych, zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947), gdzie przedmiotowa inwestycja ma odbywać się na działkach gruntu objętych przedmiotowym wyłączeniem. W tym miejscu wskazano, iż ww. realizacja przesłanek umożliwiających zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. możliwa byłaby, gdyby w następstwie jej wydania inwestor uzyskał możliwość realizacji przedsięwzięcia znacząco negatywnie wpływającego na ochronę przyrody lub ochronę krajobrazu [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu.

W ocenie Kolegium, brak jest jakichkolwiek podstaw do niezastosowania ww. przepisów ustawy w sprawie i przyjętej interpretacji, w której zapadł zaskarżony wyrok. Podkreślono, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji jakby nie dostrzegł różnic dotyczących interpretacji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stanowiących podstawę, do odmowy stwierdzenia nieważności przez Kolegium wniosku RIOŚ o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy C. Zdaniem organu, dokonując oceny rozstrzygnięcia SKO, Sąd I instancji zupełnie pominął rozbieżności, jak i ukształtowane linie orzecznicze dotyczące rażącego naruszenia prawa, przyjmując niejako za właściwą interpretację, iż sam fakt, że decyzja pozostaje w oczywistej sprzeczności z jednoznaczną treścią przepisu powoduje rażące naruszenie prawa. Nieuwzględnienie wypracowanych przez orzecznictwo sądów administracyjnych przesłanek, decydujących o możliwości stwierdzenia nieważności, tj. racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja, doprowadziło, w ocenie SKO do odwrócenia dotychczasowej praktyki orzeczniczej. Oznacza to, że wydając zaskarżony wyrok Sąd I instancji wadliwie uznał, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie normy prawnej określonej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., czyli niewłaściwie zastosował ww. przepis.

W piśmie z 2 czerwca 2022 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 t.j.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Nie jest oparty na usprawiedliwionych podstawach zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Przepis art. 145 § 1, podobnie jako art. 151 p.p.s.a., należą do grupy przepisów wynikowych, które nie mogą samodzielnie stanowić podstawy zaskarżenia, a prawidłowa redakcja zarzutów opartych o naruszenie tych przepisów powinna odwoływać się do naruszenia innych przepisów, których nieprawidłowa wykładnia bądź niezastosowanie powoduje, że naruszone zostały przepisy art. 145 § 1 czy art. 151 p.p.s.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 4793/21, z 8 marca 2022 r., sygn. akt 1993/21, czy z 10 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 5028/21). Brak powiązania tego zarzutu przez autora skargi kasacyjnej z naruszeniem innych przepisów, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania przed Sądem Wojewódzkim powoduje, że zarzut ten nie może zostać uznany za dający podstawę uchylenia zaskarżonego wyroku.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Przepis ten określa zatem niezbędne elementy uzasadnienia, których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania sądu, który doprowadził do takiego właśnie rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie wyroku winno zatem odzwierciedlać proces badania przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia organu. W związku z tym powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej przede wszystkim wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia (por. np. wyroki NSA z: 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10; z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt III OSK 1804/21; z 25 stycznia 2023 r., sygn. akt III FSK 1558/21; z 25 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 908/22). Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. wymaga zatem, aby Sąd I instancji wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tej regulacji, dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (lub - alternatywnie - stwierdził takie naruszenie).

W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia powyższe wymagania konstrukcyjne. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił z jakich przyczyn nie zaakceptował jako prawidłowego stanowiska organu, co do braku przesłanek stwierdzenia nieważności kontrolowanej w trybie nadzwyczajnym decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Odnosząc się zaś do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdzić należy, że skonstruowane są one w sposób niepełny i nieodpowiadający wymaganiom formalnym dotyczącym podstaw skargi kasacyjnej. Zarzucając brak przesłanek do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wskazać bowiem należy, w odniesieniu do którego z przepisów prawa materialnego czy też procesowego odnosi się ten zarzut. Zarzuty skargi kasacyjnej nie czynią zadość powyższym wymaganiom.

Mając jednak na względzie treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09), że nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wady skargi kasacyjnej nie dyskwalifikowały jej w stopniu uniemożliwiającym jej rozpoznanie.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że skarżący kasacyjnie organ kwestionuje zasadność oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczącej zaistnienia w sprawie rażącego naruszenia art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2021 r., poz. 1098 ze zm., dalej: u.o.p.) w zw. z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Nr 24 Wojewody Mazowieckiego z dnia 15 kwietnia 2005 r. w sprawie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. Woj. Maz., Nr 91 poz. 2456 ze zm. dalej: rozporządzenie nr 24).

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zasadnie skarżący kasacyjnie organ wywodzi, iż "rażące naruszenie prawa" należy rozumieć jako wadliwość decyzji polegającą na naruszeniu przez organ przepisów w sposób oczywisty, niebudzący wątpliwości, a więc występującej w rozstrzygnięciu organu administracji sprzeczności między treścią tego rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną z jednoczesną wadliwością skutkującą powstaniem następstw, które nie są do pogodzenia z obowiązującym porządkiem prawnym tj. wywołujących skutki których nie sposób zaakceptować jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.

W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w sposób oczywisty i niebudzący wątpliwości doszło do naruszenia przepisów, to jest art. 24 ust. 3 u.o.p. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.

W związku z powyższym zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 24 ust. 3 u.o.p. dopuszcza się na terenie obszaru chronionego krajobrazu realizację przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko dla których przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko wykazała brak negatywnego wpływu na ochronę przyrody i ochronę krajobrazu obszaru chronionego krajobrazu. Z § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Nr 24 wynika, że zakazuje się realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów ustawy ocenowej. Nie ulega także wątpliwości, że przedmiotowa inwestycja zalicza się do przedsięwzięć wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 40 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz. 1839), albowiem przedsięwzięcie to jest zlokalizowane na obszarze formy ochrony przyrody – [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu, a ponadto w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia znajduje się inny obszar górniczy ustanowiony dla wydobywania kopalin metodą odkrywkową.

Oczywistość naruszenia powyższych przepisów nie była kwestionowana. W ocenie skarżącego kasacyjnie organu zaś nie została spełniona dodatkowa przesłanka zaistnienia podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, to jest brak jest następstw wadliwości zastosowania przepisów wbrew ich oczywistej treści, które wywołałyby skutki nie do zaakceptowania z punktu wymagań praworządności – skutki gospodarcze lub skutki społeczne.

Nie sposób podzielić powyższego stanowiska skarżącego kasacyjnie organu. Zasadne w tym zakresie są wywody Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że nie jest dopuszczalne zaaprobowanie stanowiska organu, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można było stwierdzić, iż przedsięwzięcie będzie miało znacząco negatywny wpływ na ochronę krajobrazu. Organ administracyjny kontrolujący w trybie nadzwyczajny przedmiotową decyzję nie był uprawniony do dokonywania takich ocen.

Zauważyć należy, że celem art. 24 ust. 3 u.o.p. była nie tylko ochrona krajobrazu obszaru chronionego krajobrazu, ale także realizacja zasady zrównoważonego rozwoju, w wyniku dopuszczenia odstępstwa od zakazu z art. 24 ust. 1 pkt 2 u.o.p. poprzez dopuszczenie do funkcjonowania na obszarze chronionego krajobrazu przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, o ile przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko wykazała brak negatywnego wpływu na ochronę przyrody i ochronę krajobrazu obszaru chronionego krajobrazu.

Przeprowadzenie postępowania ocenowego przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w przypadku obszaru chronionego krajobrazu miało stanowić narzędzie służące do ochrony walorów przyrodniczych z powodu, których została powołana do życia ta forma ochrony przyrody.

Zgodnie z art. 5 Konstytucji RP obowiązkiem państwa jest zapewnienie ochrony środowiska przy kierowaniu się zasadą zrównoważonego rozwoju. W myśl zaś art. 74 ust. 2 Konstytucji RP ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych.

Nieprzeprowadzenie więc postępowania ocenowego wbrew oczywistym i niebudzącym wątpliwości wymaganiom zakreślonym w przepisach prawa, to jest art. 24 ust. 3 u.o.p. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Nr 24 i w zw. z § 3 ust. 1 pkt 40 lit. b rozporządzenia jest nie do pogodzenia z wymogami praworządności.

W odniesieniu do skutków społecznych, podkreślić ponadto należy, że brak przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko pozbawił obywateli możliwości udziału społeczeństwa w ochronie środowiska zgodnie z działem III ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021r., poz. 247).

Okoliczności te przesądzają o nietrafności zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących braku podstaw to stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 24 ust. 3 u.o.p. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Nr 24 i w zw. z § 3 ust. 1 pkt 40 lit. b rozporządzenia.

Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna jako nieoparta na usprawiedliwionych podstawach została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego, bowiem pismo z 2 czerwca 2022 r. zatytułowane "odpowiedź na skargę", zostało zwrócone przez WSA w Warszawie pełnomocnikowi Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. stosownie do art. 66 § 1 zd. 2 p.p.s.a. Wobec tego, pismo to nie mogło wywierać skutków przewidzianych dla pisma stanowiącego odpowiedź na skargę kasacyjną w rozumieniu art. 179 p.p.s.a. Należy wskazać, że pisma niezawierające stosownego oświadczenia (o doręczeniu odpisu pisma drugiej stronie albo o jego nadaniu przesyłką poleconą) podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia tego braku. Pisma tego, złożonego ponownie w Biurze Podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 11 lipca 2022 r., również nie można było uznać za odpowiedź na skargę kasacyjną, gdyż zostało ono wniesione po terminie określonym w art. 179 p.p.s.a. Termin ten upłynął z dniem 8 czerwca 2022 r. W konsekwencji nie można zatem przyjąć, że za sporządzenie tego pisma przysługuje wynagrodzenie. Tym samym pomimo oddalenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji uwzględniającego skargę, wniosek skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa nie mógł skutkować ich przyznaniem, bowiem skarżącemu przysługuje zwrot kosztów za terminowe sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną przez profesjonalnego pełnomocnika.