Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 41/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 2029
law: Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych - t.j.
article: art. 6, art. 8, art. 11
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk - Drozda Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Asesor WSA Agnieszka Gortych – Ratajczyk (spr.) Protokolant: Specjalista Agnieszka Kerszner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi J. K. na czynność Prezydenta Miasta Radomsko w przedmiocie odmowy przyznania dotacji oświatowej za okres od października do grudnia 2022 r. oraz na rok 2023 1. uchyla zaskarżony akt; 2. zasądza od Prezydenta Miasta Radomsko na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 16 listopada 2022 r. Prezydent Miasta Radomsko, w odpowiedzi na pismo J.K. z dnia 18 października 2022 r. i zawarty w nim wniosek o udzielenie dotacji w okresie od dnia 1 października 2022 r. do dnia 31 grudnia 2023 r., poinformował Wnioskodawcę, iż odmawia udzielenia dotacji za ww. okres.

Wskazując na zapis art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 27 października 2017 r. finansowaniu zadań oświatowych (tj.Dz.U. z 2022 r. poz. 1082 ze zm.) dalej: u.f.z.o. organ wyjaśnił, iż analizując wniosek strony stwierdzić należy, że argumenty w nim podniesione sprowadzają się w istocie do porównania sposobu załatwienia sprawy wnioskodawcy z inną sprawą. Tymczasem porównanie spraw równolegle prowadzonych w urzędzie nie może stanowić podstawy do zmiany stanowiska organu z uwagi na brak tożsamości stanów faktycznych, których dotyczyły. Organ dodał, iż nie ulega wątpliwości, iż troska o dzieci, zwłaszcza niepełnosprawne jest dobrem nadrzędnym i opieka ta jest realizowana na terenie gminy w ramach jednostek publicznych i niepublicznych. Na terenie gminy czynnie działa 7 przedszkoli niepublicznych, z których dwa oferują opiekę dzieciom niepełnosprawnym. Z powyższego, zdaniem organu wynika, iż opieka nad dziećmi niepełnosprawnymi w wieku przedszkolnym jest prawidłowo realizowana. Dokonując oceny wniosku organ zwrócił uwagę, iż pomimo uzyskania wpisu do ewidencji szkół i przedszkoli niepublicznych w dniu 3 października 2022 r. do dnia dzisiejszego strona nie uruchomiła przedszkola. Z raportu Systemu Informacji Oświatowej wygenerowanego w dniu 18 października 2022 r., według stanu na dzień 17 października 2022 r. wynika, że placówka nie jest aktywna. Nadto strona nie zgłosiła żadnego dziecka, kadry nauczycielskiej, ani innej danej wymaganej przez ustawę o systemie informacji oświatowej. Z uwagi na powyższe organ odmówił uwzględnienia wniosku.

J.K. nie podzielając stanowiska organu, pismem z dnia 16 grudnia 2022 r. złożył skargę na czynność odmowy przyznania dotacji oświatowej przez Prezydenta Miasta Radomsko. Wnosząc o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności względem skarżącego oraz uznanie uprawienia do dotacji oświatowej na wnioskowany okres oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zarzucił Prezydentowi Miasta Radomsko naruszenie:

- art. 33 ust. 4 u.f.z.o. poprzez niewłaściwe zastosowanie przez organ w przedmiotowej sprawie i przekroczenie granic uznania administracyjnego;

- art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.z 2021 r., poz. 735 ze zm.) dalej: k.p.a. tj.: zasady uwzględniania z urzędu interesu publicznego i słusznego interesu strony i w konsekwencji odmowy udzielenia dotacji, a więc dowolność a nie uznaniowość organu przy dokonaniu rozstrzygnięcia;

- art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie powodów odmowy udzielenia dotacji, co narusza interes prawny skarżącego i skutkuje nieprzyznaniem dotacji.

Uzasadniając strona wskazała m.in., iż wniosek o wpis prowadzonej placówki do ewidencji szkół i przedszkoli niepublicznych z dnia 16 września 2022 r. został sfinalizowany dopiero wpisem z dnia 3 października 2022 r. W sytuacji, gdy inny podmiot, mimo złożenia wniosku dopiero w dniu 29 września 2022 r., uzyskał wpis do ewidencji w dniu 30 września 2022 r. Strona dodała, iż wniosek o wpis do ewidencji (zgłoszenie) spełniał wszystkie wymagania, nie zawierał braków formalnych, a w trakcie postępowania o wpis wnioskodawca nie był formalnie wezwany do jego uzupełnienia. Strona otrzymała również ustne zapewnienie ze strony organu o wpisie placówki do dnia 30 września 2022 r. i przyznaniu dotacji.

Strona skarżąca dodała, iż niezależnie od powyższego przed dniem 30 września 2022 r. złożyła wniosek o udzielenie dotacji. Pierwszy z datą 22 września 2022 r., drugi z datą 30 września 2022 r., a po uzyskaniu wpisu do ewidencji uzupełniła o dane związane z wpisem. Wniosek zawierał informację o planowanej liczbie dzieci. W odpowiedzi na złożone wnioski pismem z dnia 13 października 2022 r. organ poinformował, że wniosek o dotację nie może wywrzeć zamierzonego skutku. Na opisaną czynność strona złożyła skargę do tutejszego Sądu zarejestrowaną pod sygnaturą I SA/Łd 890/22. Z kolei, pismem z dnia 18 października 2022 r., w którym skarżący ustosunkował się do pisma z organu z dnia 13 października 2022 r., skarżący wskazując na zapis art. 33 ust. 4 ustawy, wystąpił o udzielenie dotacji na rok 2023 oraz dotacji od dnia rozpoczęcia działalności, tj.: od dnia 1 października 2022 r. podając planowaną liczbę dzieci.

Zdaniem strony organ w żaden sposób nie odniósł się do sformułowanych przez skarżącego zarzutów w piśmie z dnia 18 października 2023 r., ani przyczyn odmowy udzielenia dotacji na rok 2023, a jedynie uznał brak zasadności udzielenia dotacji w terminie wcześniejszym, niż od początku następnego roku budżetowego. Skarżący dalej nie wie, z jakiego powodu dotacja wcześniej, niż na nowy rok bazowy (tj.: od października do grudnia 2022 roku) i na nowy rok bazowy 2023 nie może zostać udzielona, a organ powołuje się jedynie lakonicznie na okoliczność - zapewnienia już przez organ prawidłowej opieki na dziećmi niepełnosprawnymi oraz brak podania danych do SIO przez skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Radomsko wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ wyjaśnił, iż zaskarżone pismo organu z dnia 16 listopada 2022r. - wbrew twierdzeniu Skarżącego nie stanowi "nowej czynności odmowy przyznania dotacji". Zdaniem organu, strona złożyła kolejny, trzeci wniosek – z dnia 18 października 2022 r., a odpowiedź na niego w piśmie z dnia 16 listopada 2022 r. stanowi kontynuację stanowiska zaprezentowanego stronie w piśmie z dnia 13 października 2022 r., które jest przedmiotem sporu w sprawie o sygnaturze akt. I SA/Łd 890/22. Organ dodał, iż w trzecim wniosku skarżący rozszerzył okres, na jaki miałaby być przyznana dotacja o ostatnie trzy miesiące 2022 roku, ale zawarł w nim również okres objęty dwoma wcześniejszymi wnioskami. Wobec powyższego, skarga pozostaje niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) dalej P.p.s.a.

Z kolei uzasadniając wniosek o oddalenie skargi, przywołując zapis art. 33 ust. 4 ustawy organ podkreślił, iż ma on zastosowanie na wniosek organu prowadzącego przedszkole, z kolei z art. 168 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe wynika, iż osoby prawne i osoby fizyczne mogą zakładać szkoły i placówki niepubliczne po uzyskaniu wpisu do ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego obowiązaną do prowadzenia odpowiedniego typu publicznych szkół i placówek. Dodał, iż analizując przepis art. 33 ust. 4 ustawy doszedł do wniosku, iż w sprawie nie zachodzi sytuacja szczególna przemawiająca za jego uwzględnieniem. Powody odmowy udzielenia dotacji zdaniem organu - zostały precyzyjnie wskazane - w kolejno wysyłanej przez organ korespondencji, w tym - pismach z dnia 13 października 2022 r. oraz z dnia 16 listopada 2022 r.

W piśmie z dnia 15 lutego 2023 r. skarżący uzupełnił argumentację skargi. Odpis ww. pisma doręczono organowi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż sądy administracyjne w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 P.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 P.p.s.a. podlega oddaleniu. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak określonej kognicji Sąd ocenił, iż zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie, zaskarżona czynność organu narusza przepisy prawa w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego.

Po pierwsze, zaskarżona czynność jest czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., podlega zatem kontroli sądu administracyjnego pod względem zgodności z prawem. Pogląd zgodnie, z którym czynności podejmowane w przedmiocie dotacji dla niepublicznych placówek oświatowych stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, podlegające kontroli sądowoadministracyjnej jest akceptowany w orzecznictwie (por. postanowienie NSA z dnia 15 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 1634/14, a także wyroki WSA z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 1111/20, z dnia 8 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 1441/21, z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 17/22 oraz z dnia 30 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 1476/21 - dostępne, jak i pozostaje przywołane w niniejszym uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd podzielany przez skład orzekający, że czynności podejmowane w przedmiocie dotacji dla niepublicznych placówek oświatowych stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, zatem ocena tej czynności podlega kontroli sądowoadministracyjnej (por. postanowienia NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 322/13 i z dnia 15 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 1634/14). Pogląd ten zachowuje aktualność również w rozpoznawanej sprawie.

Niezależnie od powyższego, za niezbędnością rozpoznania sprawy w trybie sądowoadministracyjnym przemawia, wynikające z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) prawo jednostki do procesu oraz do sprawiedliwości proceduralnej. Nadto, zasada demokratycznego państwa prawnego wymaga, aby wszelkie postępowania prowadzone przez organy władzy publicznej w celu rozstrzygnięcia spraw indywidualnych, odpowiadały standardom sprawiedliwości proceduralnej, a więc gwarantowały stronom i uczestnikom postępowania m.in. prawo do przedstawiania i obrony swoich racji, oraz zaskarżania rozstrzygnięć wydanych w pierwszej instancji, zagwarantowane art. 78 Konstytucji RP.

Po wtóre niezasadny jest wniosek organu o odrzucenie skargi na podstawie przepisu art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Jak czytamy w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 890/22 "oddalenie skargi w niniejszej sprawie nie pozbawia strony prawa dochodzenia swych praw w zakresie kolejnego wniosku o przyznanie dotacji oświatowej. Strona nie traci również swoich uprawnień w zakresie podnoszonej argumentacji, co do naruszenia art. 33 ust. 4 u.f.z.o., który nie miał zastosowania w niniejszej sprawie".

O wystąpieniu przesłanki określonej w art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. można mówić w sytuacji, w której zachodzi tożsamość wcześniej wszczętej sprawy sądowoadministracyjnej z tą, w której wniesiono podlegającą odrzuceniu skargę. Tożsamość ta musi obejmować elementy podmiotowe i przedmiotowe. Musi zatem dotyczyć tego samego podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków. Tożsamość przedmiotowa ma zaś miejsce, gdy identyczna jest treść tych praw i obowiązków oraz ich podstawa prawna i faktyczna (vide. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 29 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 176/21). Z tak rozumianą tożsamością nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Z tych wszystkich względów Sąd uprawniony był do kontroli zaskarżonej czynności organu, która stanowi odpowiedź na wniosek strony z dnia 18 października 2022 r. o przyznanie dotacji na podstawie art. 33 ust. 4 u.f.z.o. na okres od dnia 1 października 2022 r. do dnia 31 grudnia 2023 r.

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie ma wątpliwości, iż wniosku skarżącego z dnia 18 października 2022 r. nie należy traktować, jako kontynuacji, czy uzupełnienia dwóch wcześniejszych wniosków. Za taką oceną przemawia ustalenie, iż dwa poprzednie wnioski zostały przez organ załatwione, co więcej dotyczyły innego okresu i strona wskazała inną podstawę przyznania dotacji. Oznacza to, iż wniosek z dnia 18 października 2022 r. jest nowym, niezależnym od poprzednich wnioskiem strony, który organ obowiązany był rozpatrzeć. Tymczasem organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, iż powoływane przez skarżącego pismo organu z dnia 16 listopada 2022 r. - nie stanowiło wbrew twierdzeniu skarżącego "nowej czynności odmowy przyznania dotacji", lecz stanowiło podtrzymanie przez organ dotychczasowego stanowiska w sprawie (tj. stanowiska zaprezentowanego już skarżącemu w piśmie z dnia 13 października 2022r.). Takiego zachowania organu nie sposób zaakceptować. Do odmiennego zachowania, uwzględniającego indywidualnych charakter sprawy, zobowiązuje organ m.in. zawarta w art. 6 k.p.a. zasada praworządności oraz w art. 8 k.p.a. zasada pogłębiania zaufania obywateli, zgodnie z którą, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, a także wynikająca z art. 11 k.p.a. zasada przekonywania, zobowiązująca organy administracji publicznej do wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Działanie organu będzie zgodne z tymi zasadami tylko wtedy, gdy swoje stanowisko odnośnie odmowy przyznania dotacji na udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym niż od początku następnego roku budżetowego w przypadku nie przekazania informacji i danych, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, należycie uzasadni i wyjaśni, w tym odniesie się do argumentacji wnioskodawcy i przedstawi kryteria, jakimi kierował się załatwiając odmownie wniosek strony.

Jednocześnie, jak trafnie zwrócił uwagę organ, postępowanie w przedmiocie dotacji ma charakter wnioskowy i to na stronie spoczywa obowiązek dopełnienia wymogów przewidzianych przepisem art. 33 u.f.z.o. Jednakże nie oznacza to, że organ nie ma obowiązku należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. O ile bowiem już niespełnienie jednego z warunków, określonych w art. 33 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.z.o., pozbawia podmiot wnioskujący możliwości otrzymania dotacji, o tyle w art. 33 ust. 4 u.f.z.o. wprowadzono odstępstwo od tej zasady, umożliwiające organowi dotującemu przekazanie dotacji mimo braku spełnienia warunków podanych w ust. 3.

Sąd nie ma wątpliwości, iż każde rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinno być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, żeby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W ocenie Sądu wymogom tym organ nie sprostał. W kontekście zapisu art. 33 ust. 4 ustawy organ pominął, iż składając wniosek strona legitymowała się już wisem do ewidencji szkół i przedszkoli niepublicznych. Nie przeanalizował okoliczności faktycznych towarzyszących uzyskaniu przez stronę przedmiotowego wpisu, w szczególności tych, które w ocenie strony wskazują na brak winy w niedochowaniu terminu. Z kolei wskazując na brak przekazania danych do systemu informacji oświatowej pominął, iż strona wnioskowała o udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym niż od początku następnego roku budżetowego w przypadku nie przekazania informacji i danych, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2. Nadto organ powściągliwie odniósł się do argumentu strony, iż udzielenie dotacji jest zasadne z uwagi na potrzeby społeczności i charakter placówki, która ma na celu realizację nie tylko zadań opiekuńczo-wychowawczo-dydaktycznych, ale też szeroko rozumiane oddziaływanie terapeutyczne, realizowane w oparciu o autorski program, zweryfikowany 30-letnim doświadczeniem. Argumentacja organu świadczy o braku indywidualnego podejścia do wniosku strony.

Reasumując, w ocenie Sądu z powyższych względów, odmowa przez organ dotujący przyznania dotacji na wskazany przez stronę okres, na podstawie art. 33 ust. 4 u.f.z.o., była przedwczesna.

Organ, rozpoznając wniosek z dnia 18 października 2022 r. zobowiązany będzie wnikliwie rozważyć wszelkie aspekty przedmiotowej sprawy, działając w poszanowaniu zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady proporcjonalności oraz w sposób budzący zaufanie obywateli do organów władzy publicznej i samorządowej.

Końcowo podkreślić należy, iż rozstrzyganie o tak ważkich sprawach, z pominięciem procedury administracyjnej, w formie milczącej lub jedno lub dwustronicowego pisma, jest niedopuszczalne. Należy zauważyć, że istotą sądowej kontroli administracji jest ochrona wolności i praw jednostki (podmiotów prawa) w stosunkach z administracją publiczną oraz budowanie i utrwalanie zasady państwa prawa i wyprowadzanych z niej standardów. Podstawową funkcją sądownictwa administracyjnego jest ochrona praw podmiotowych jednostki. Przyjęcie tej funkcji wypływa z założeń systemu weryfikacji administracji publicznej w państwie prawa, co ma związek z realizacją zasad praworządności (por. J.Trzciński, Sądownictwo administracyjne jako gwarant ochrony wolności i praw jednostki, referat wygłoszony na Konferencji Katedr i Zakładów Prawa Konstytucyjnego, Gdynia 24-16 kwietnia 2008 r., s. 1-8; B.Adamiak, Model sądownictwa administracyjnego a funkcje sądownictwa administracyjnego [w:] Polski model sądownictwa administracyjnego, Lublin 2003, s. 21-22).

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął zgodnie z treścią art. 200 P.p.s.a. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania składa się wpis od skargi w kwocie 200 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł należne na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).

k.ż.