Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1954/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 102 ust. 1 pkt 3 lit a
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Maria Mikolik WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 12 września 2023 r. nr SKO.407.KO.1960.170.2023 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy - skargę oddala -


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1954/23

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi K.K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 12 września 2023 r. nr SKO.407.KO.1960.170.2023 dotycząca zatrzymania prawa jazdy.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Starosta Powiatu [...] – po przeprowadzeniu na wniosek Prokuratora Rejonowego w [...] postępowania - decyzją z 9 listopada 2021 r. nr KM.5430.4.38.2021.MJ skierował K.K. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kat. ABCE. W pouczeniu decyzji wskazał, że badania należy wykonać w terminie 30 dni od doręczenia decyzji o skierowaniu.

Na skutek odwołania K.K., decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją SKO w Tarnobrzegu z 16 grudnia 2021 r. nr SKO.407.KO.2713.207.2021. Skarga K.K. na decyzję SKO została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 7 czerwca 2022 r. II SA/Rz 242/22.

W związku z nieprzedłożeniem orzeczenia lekarskiego w przewidzianym terminie, Starosta decyzją z 16 marca 2023 r. nr KM.5430.4.38.2021.MJ - na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm., dalej: u.k.p.) - orzekł o zatrzymaniu K. K. prawa jazdy kat. ABCE do czasu ustania przyczyny zatrzymania, tj. do czasu przedłożenia stosownego orzeczenia lekarskiego.

W odwołaniu od decyzji z 16 marca 2023 r. K.K. zarzucił Staroście m.in. działanie na podstawie nieaktualnej dokumentacji medycznej z 2017 i 2019 r.

W ocenie odwołującego opinia sądowo – lekarska sporządzona przez lek. med. [...] z [...] - której treść była podstawą wniosku Prokuratora o wszczęcie postępowania w sprawie skierowania go na badania lekarskie - była nierzetelna i nieaktualna.

SKO opisaną na wstępie decyzją z 12 września 2023 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775, dalej: k.p.a.) - utrzymało w mocy decyzję Starosty z 16 marca 2023 r.

Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji i wyjaśniło, że zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.k.p. będącym materialnoprawną podstawą wydanej decyzji, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Z przepisu tego wynika, że wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest obligatoryjne dla starosty w przypadku nieprzedstawienia przez osobę posiadającą prawo jazdy w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.

Kierując K.K. na badania lekarskie Starosta pouczył go o konieczności przedstawienia organowi I instancji w podanym terminie stosownego orzeczenia lekarskiego. Wobec jego nieprzedłożenia organ I instancji zobowiązany był wydać decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy do dnia ustania przyczyny zatrzymania.

Zatrzymanie uprawnień do prowadzenia pojazdów ma charakter prewencyjny, zabezpieczający. Wskazują na to jednoznacznie przyczyny uzasadniające decyzję o zatrzymaniu. W istocie obejmują sytuacje, gdy jest wielce prawdopodobne, że kierowca - ze względu na stan zdrowia lub kwalifikacje - nie jest w stanie kierować pojazdem w sposób nie zagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nie narażający kogokolwiek na szkodę. Wyliczenie ich w treści powołanego wyżej przepisu (art. 102 u.k.p.) jest wyczerpujące. Tylko one uzasadniają wydanie decyzji o zatrzymaniu uprawnienia do kierowania pojazdami.

We wniesionej do WSA w Rzeszowie skardze na opisaną wyżej decyzję Kolegium z 12 września 2023 r. K.K. ponownie wskazał, że opinia na podstawie której działał "Sąd Administracyjny" była nierzetelna, bowiem nie uwzględniała licznych ważnych okoliczności, m.in. poprzedniej opinii biegłego lekarza sądowego z 2019 r. oraz akt dotyczących sprawy jego pobicia. Podał, że czuje się zastraszany działaniami organów związanymi z zatrzymaniem prawa jazdy. Sprawy prowadzone przez Prokuraturę w [...] i Policję nie dotyczyły prowadzenia pojazdu, ale jego pobicia. Doszło do naruszenia jego praw konstytucyjnych - praw i wolności obywatela. Nie leczył się [....] ani [...]. Opinia lekarza jest niezgodna z zasadami etyki.

W uzupełnieniu skargi zaskarżonej decyzji zarzucił błędną wykładnię przepisów prawa (która spowodowała nieuzasadnione prawnie uzależnienie zwrócenia prawa jazdy od wykonania przez niego określonych w skierowaniu badań medycznych) oraz naruszenie przepisów postępowania które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art 45 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez nieskontrolowanie zaskarżonej decyzji ponad granice zakreślone w skardze. Naruszenie tych przepisów przez Sąd miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie powinien oddalać skargi lecz uchylić w całości zaskarżoną decyzję, w szczególności z uwagi na naruszenia przez organ II instancji przepisów postępowania, w tym art. 7, 8, 10, 77, 107 § 3 k.p.a. Skarżący zarzucił również błędną wykładnię przepisów prawa poprzez nieuwzględnienie rozstrzygnięć sądu powszechnego - Sądu Okręgowego w [...] sygn. akt [...].

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Staroście oraz dopuszczenie wymienionych w piśmie dowodów z dokumentów .

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).

Przedmiotem skargi jest decyzja SKO w Tarnobrzegu z 12 września 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z 16 marca 2023 r. o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. ABCE do czasu przedłożenia orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli względem powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę tych decyzji stanowił art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.k.p., zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że wydawana na podstawie powyższego przepisu decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy nie ma charakteru fakultatywnego, to znaczy, nie została pozostawiona uznaniu organu administracji publicznej. Decyzja taka ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że jeśli osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawi w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami, to organ ma obowiązek wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 października 2023 r. II GSK 2069/22 - LEX nr 3630455 i z 10 lipca 2019 r. I OSK 2567/18 - LEX nr 2702298).

Jak trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zatrzymanie prawa jazdy jest efektem braku weryfikacji zastrzeżeń co do stanu zdrowia, stwierdzonych w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją o skierowaniu na badania lekarskie. Ma ono znaczenie prewencyjne wynikające z konieczności zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego, a tym samym ochrony zdrowia i życia jego uczestników.

Organ ma obowiązek orzec o zatrzymaniu prawa jazdy, gdy nie doszło do badań i nie jest rozstrzygnięte, czy posiadający uprawnienia jest w stanie bezpiecznie z nich korzystać (wyroki NSA z 28 lutego 2017 r. I OSK 421/15 – LEX nr 2255765 i z 10 czerwca 2016 r. I OSK 2224/14 - LEX nr 2082527).

Wyraźnego podkreślenia w związku z tym wymaga, że jedynym działaniem do którego organ administracji jest zobowiązany przed wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest sprawdzenie, czy decyzja o skierowaniu na badania była ostateczna i czy wynikający z niego obowiązek został wykonany przez podmiot zobowiązany do poddania się tym badaniom. Jeżeli nie został wykonany, to zatrzymanie prawa jazdy jest obligatoryjne.

Zdaniem Sądu, orzekającym w sprawie organom nie sposób zarzucić na tym tle jakichkolwiek uchybień rzutujących na prawidłowość wydanych decyzji.

W sprawie nie budzi wątpliwości, że Starosta decyzją z 9 listopada 2021 r. – wydaną na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p. - skierował skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kat. ABCE, wskazując, że badania lekarskie należy wykonać w WOMP w Rzeszowie w terminie 30 dni od doręczenia decyzji o skierowaniu, a orzeczenie lekarskie przekazać Staroście w terminie 3 miesięcy od dnia tego doręczenia (skarga na decyzję SKO z 16 grudnia 2021 r. - utrzymującą w mocy decyzję Starosty – została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Rzeszowie z 7 czerwca 2022 r. II SA/Rz 242/22). W pouczeniu znalazła się również informacja, że w przypadku nieprzedstawienia orzeczenia lekarskiego w ustawowym terminie, zostanie wydana decyzja o zatrzymaniu dokumentu prawa jazdy.

Poza sporem pozostaje, że skarżący badań nie wykonał i nie przedstawił Staroście stosownego orzeczenia lekarskiego, co zgodnie z przytoczonym wyżej art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.k.p. musiało skutkować wydaniem decyzji o zatrzymaniu mu prawa jazdy. Znamienne w tym przypadku pozostaje, że do wydania przez Starostę decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy doszło prawie 9 miesięcy po tym, jak zapadł w/w wyrok WSA w Rzeszowie (prawomocny od 3 listopada 2022 r.), po uprzednim przypomnieniu skarżącemu o ciążącym na nim obowiązku poddania się kontrolnym badaniom lekarskim i przedłożenia orzeczenia lekarskiego (pismo Starosty z 28 grudnia 2022 r. – doręczone skarżącemu 4 stycznia 2023 r.) oraz po zawiadomieniu go przez Starostę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy (pismo z 14 lutego 2023 r. – doręczone skarżącemu 28 lutego 2023 r.). Realizowało to w pełni gwarancje zachowania terminów jakie skarżącemu zostały wskazane w decyzji Starosty z 9 listopada 2021 r., wynikające z poddania tej decyzji kontroli instancyjnej i sądowej.

Bez wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji pozostają zarzuty skargi, które nie odnoszą się do przedmiotu postępowania i podstawy rozstrzygnięcia wynikającej z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.k.p., a pośrednio wskazują na niezasadność skierowania skarżącego na badania lekarskie wynikającą z braku wykazania dostatecznych przesłanek uzasadniających takie działanie.

Jakkolwiek decyzja w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy pozostaje w bezpośrednim związku z decyzją o skierowaniu na badania lekarskie (w tym znaczeniu, że wydawana jest w następstwie niepoddania się przez stronę badaniu lekarskiemu), to jednak każda z nich podejmowana jest w odrębnym postępowaniu administracyjnym i stanowi odrębną sprawę administracyjną, w której organy orzekają na podstawie różnych przepisów. Jak już wspomniano, okolicznością skutkującą wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest wyłącznie niepoddanie się badaniom lekarskim oraz nieprzedstawienie w wymaganym terminie orzeczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, w którym to postępowaniu organy administracji, a w konsekwencji również sąd administracyjny, nie są uprawnione do ponownego badania legalności decyzji o skierowaniu na badania lekarskie (która zresztą w przypadku skarżącego została objęta kontrolą w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem WSA w Rzeszowie z 7 czerwca 2022 r. II SA/Rz 242/22).

W tej sytuacji nie mogły zostać uwzględnione i odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku zarzuty wskazujące na brak wzięcia pod uwagę w sprawie o zatrzymanie prawa jazdy okoliczności wynikających z prowadzonych z jego udziałem przez właściwe jednostki prokuratury, policji i sądów powszechnych postępowań dot. jego pobicia (w tym nieprawidłowości podejmowanych w nich czynności), czego skutkiem miało być pogorszenie stanu jego zdrowia. Dotyczy to również podnoszonej przez skarżącego w toku postępowania wadliwości opinii sądowo – lekarskiej z [...], w oparciu m.in. o którą Prokurator Rejonowy w [...] zwrócił się do Starosty [...] z wnioskiem o wszczęcie wobec skarżącego – jako osoby posiadającej prawo jazdy - postępowania w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Ubocznie należy jeszcze raz zwrócić uwagę skarżącego (co uczyniono już w uzasadnieniu wyroku z 7 czerwca 2022 r. II SA/Rz 242/22), że wynikającą z art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. przesłanką wydania przez starostę decyzji o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie są uzasadnione zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia, mogące mieć wpływ na zdolność bezpiecznego prowadzenia pojazdów.

Sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. W związku z tym nie jest konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, a wystarczające jest wykazanie wysokiego prawdopodobieństwa ich wystąpienia. Dopiero samo badanie ma dać jednoznaczną odpowiedź czy w danym stanie zdrowia strona jako osoba kierująca pojazdem nie będzie stwarzać niebezpieczeństwa w ruchu drogowym.

W uzasadnieniu w/w wyroku Sąd szczegółowo wskazał przyczyny, dla których podzielił stanowisko organów administracji, że okolicznością nasuwającą takie "uzasadnione zastrzeżenia" względem skarżącego są stwierdzone u niego - wynikające z dokumentacji medycznej - przypadki występowania napadów epilepsji; ponowne szczegółowe przytaczanie tej argumentacji w niniejszym postępowaniu jest zbędne, zwłaszcza że jak już wskazano, wyrok z 7 czerwca 2022 r. II SA/Rz 242/22 jest prawomocny, a kwestia skierowania na badania lekarskie nie podlega ponownej ocenie w postępowaniu o zatrzymanie prawa jazdy.

Na datę wydawania decyzji (tak przez organ I jak i II instancji) o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie, szczegółowe warunki i tryb przeprowadzania badania lekarskiego, zakres badań lekarskich i jednostki uprawnione do przeprowadzania badań określało rozporządzenie Ministra Zdrowia z 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2020 r., poz. 2213 ); z dniem 6 grudnia 2022 r. zostało ono zastąpione rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców, Dz.U. poz. 2503 (z jego § 15 ust. 1 wynika, że jedynie postępowania w sprawie wydania orzeczenia lekarskiego wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia przeprowadza się na podstawie przepisów dotychczasowych, a czynności wykonane przed tym dniem zachowują ważność).

Zarówno przepisy uchylonego jak i aktualnie obowiązującego rozporządzenia zawierają szczegółowe uregulowania dot. postępowania względem osób posiadających prawo jazdy u których rozpoznano padaczkę oraz przypadki i warunki, w których można względem nich orzec brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Wszelkie okoliczności wraz z ewentualnie posiadaną dokumentacją medyczną świadczące o poprawie stanu zdrowia i braku przeszkód do kierowania pojazdami mechanicznymi skarżący może przedstawić w toku badań na które został skierowany do WOMP w [...], przeprowadzanych przez uprawnionych lekarzy. Ich adresatami nie są organy administracji orzekające o skierowaniu na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, czy następnie o zatrzymaniu prawa jazdy w związku z nieprzedstawieniem orzeczenia lekarskiego stwierdzającego braku takich przeciwwskazań.

Reasumując, celem opisanych i zastosowanych względem skarżącego rozwiązań prawnych jest zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, którego jednym z kluczowych aspektów jest stan zdrowotny osób kierujących pojazdami.

Skoro skarżący – wobec zaistnienia "uzasadnionych zastrzeżeń" - mimo skierowania nie przedstawił orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, to zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.k.p., obligatoryjne było wydanie decyzji o zatrzymaniu mu prawa jazdy – do czasu ustania przyczyny zatrzymania (nie jest to więc równoznaczne z całkowitym pozbawieniem go posiadanych uprawnień).

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.