Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 468/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie i Ochrony Zdrow
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 42
journal: Dz.U. 2023 poz 1426
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi N. N. i J. N. na czynność Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia 3 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej wstępnej kwalifikacji kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności.


UZASADNIENIE

Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie (dalej jako Dyrektor PCPR lub organ) pismem z dnia 31.08.2023 r., zgodnie z decyzją zespołu organizatora rodzinnej pieczy zastępczej dotyczącą wstępnej kwalifikacji kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej nr [...] z dnia 29.08.2023 r., dokonał negatywnej kwalifikacji N. i J. N. (dalej: skarżący) jako kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej pod względem spełniania warunków, o których mowa w art. 42 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1426 z późn. zm., dalej jako u.w.r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20 grudnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 696/23 stwierdził bezskuteczność powyższej czynności. Sąd w wyroku wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji publicznej, zastosuje się do wskazań zawartych w treści uzasadnienia, a w szczególności uwzględni fakt, że opinia psychologiczna powinna zostać wystawiona przez psychologa spełniającego wymagania, o których mowa w art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b u.w.r. oraz - jeżeli zajdzie taka potrzeba - dokona ponownej oceny spełnienia przez skarżących wymogów przewidzianych dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej. Organ rozważy również pogłębienie materiału dowodowego w tym zakresie, a następnie dokona jego oceny w kontekście ustawowych przesłanek, uzasadniając swoje stanowisko.

W dniu 27 lutego 2024 r. w siedzibie PCPR odbyło się spotkanie w sprawie ww. wyroku. Podczas spotkania omówiono jeszcze raz wstępną kwalifikację kandydata z dnia 29.08.2023 r. wraz z badaniami psychologicznymi Państwa N. .

Pismem z dnia 25 marca 2024 r. skarżący przedstawili organowi informacje o braku zmian sytuacji materialnej i życiowej oraz załączyli zaświadczenie z dnia 20 marca 2024 r. z Ośrodka Rozwoju Dziecka i Rodziny w P. o kontynuowaniu konsultacji psychologicznych zgodnie z zaleceniami PCPR.

Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie pismem z dnia 3.04.2024 r., zgodnie z decyzją zespołu organizatora rodzinnej pieczy zastępczej dotyczącą wstępnej kwalifikacji kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej nr [...] z dnia 3.04.2024 r., dokonał negatywnej kwalifikacji N. i J. N. (dalej: skarżący) jako kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej pod względem spełniania warunków, o których mowa w art. 42 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1426 z późn. zm., dalej jako u.w.r.).

Uzasadniając podjętą czynność organ wskazał, że na podstawie wyroku WSA oraz złożonych dokumentów oraz wyników badań psychologicznych ustalono, że skarżący nie spełniają warunków z art. 42 ust. 1 pkt 5 lit b u.w.r. ze względu na to, iż posiadają częściowo dostateczne - obecnie niewystarczające (w szczególności u kandydata) predyspozycje rozumiane jako zasoby w funkcjonowaniu psychospołecznym do pełnienia funkcji rodziny zastępczej. Ponadto, w ocenie organu skarżący posiadają w przeważającej części niewłaściwą motywację (kompensacyjną) do pełnienia funkcji rodziny zastępczej. Motywacja ta jest w przewadze adopcyjna, co wynika z braku możliwości posiadania własnych dzieci biologicznych. Organ wyjaśnił, że spełnienie tego wymogu nastąpi wówczas, gdy skarżący będą posiadać pozytywną opinię o predyspozycjach i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej wystawioną przez psychologa, który posiada co najmniej wykształcenie wyższe magisterskie na kierunku psychologia oraz 2-letnie doświadczenie w poradnictwie rodzinnym, z uwzględnieniem tego, iż ponowne badanie psychologiczne można przeprowadzić nie wcześniej niż we wrześniu 2024 r. po wykonaniu przez J. N. zaleceń psychologicznych.

Skarżący, kwestionując powyższą czynność organu, wywiedli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonego aktu w całości i orzeczenie o pozytywnej kwalifikacji kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.

W skardze zarzucono naruszenie:

1. art. 7, w zw. z art. 8 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 oraz art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej jako k.p.a.), w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nieuwzględnienie całego materiału dowodowego, w szczególności braku uwzględnienia zmiany okoliczności faktycznych wynikających z upływu czasu i przedłożeniem dalszego materiału dowodowego;

2. art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b w zw. z art. 42 ust. 1 pkt 1 u.w.r. poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że skarżący nie spełniają wymogów do pozytywnej kwalifikacji jako kandydatów do pełnienia funkcji niezawodowej rodziny zastępczej z uwagi na częściowo dostateczne - obecnie niewystarczające (w szczególności u kandydata) predyspozycje rozumiane jako zasoby w funkcjonowaniu psychospołecznym do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, a także przyjęcie, że posiadają oni w przeważającej części niewłaściwą motywację (kompensacyjną) do pełnienia funkcji rodziny zastępczej (w przewadze adopcyjną), podczas gdy opinia, z dnia 21.08.2023 r. wskazuje, iż posiadają oni co najmniej częściowo dostateczne predyspozycje do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, jak również posiadają dostateczną motywację do realizowana zadania opieki zastępczej nad 1-2 dzieci w wieku od 6 miesięcy do 5 lat, a zatem wniosek organu jest nieprawidłowy i sprzeczny z treścią opinii, na podstawie której dokonywano kwalifikacji, i przy pominięciu faktu, że skarżący kierują się dobrem małoletnich dla których gotowi są stworzyć rodzinę zastępczą;

3. art. 43 u.w.r. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji wydanie negatywnej opinii kwalifikacyjnej uniemożliwiającej skierowanie do odbycia szkolenia dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, co jest co najmniej przedwczesne.

Uzasadniając skargę skarżący wskazali m.in., że organ pominął okoliczności związane z upływem czasu w sprawie, w tym sprawowaną od 9 miesięcy opiekę nad dzieckiem oraz przedłożenie dokumentów o uczęszczaniu na terapię psychologiczną.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor PCPR w P. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Organ nie zgodził się postawionymi w skardze zarzutami.

Organ wskazał, że merytoryczna zawartość opinii, o której mowa w art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b u.w.r. została w nim określona w sposób pełny. Za poglądami wyrażanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że musi ona zawierać wskazania odnośnie do posiadania predyspozycji i motywacji do sprawowania funkcji w ramach pieczy zastępczej. Ten zakres opinii nie został unormowany, a tym samym ustawodawca przerzucił na wystawiającego opinię psychologa odpowiedzialność za jej treść. Zgodnie z treścią analizowanego przepisu opinia ta musi być pozytywna, bowiem za takim stanowiskiem przemawia to, że ma ona potwierdzać posiadanie predyspozycji, a zatem z jej treści musi wynikać zdolność danej osoby do sprawowania tej funkcji, jak również opinia musi wypowiadać się w sposób pozytywny co do motywacji, którą kieruje się dana osoba.

W ocenie PCPR w P. opinia biegłego (psychologa) sporządzona w niniejszej sprawie, jest opinią sporządzoną w sposób należyty. W sposób przekonujący uzasadnia zajęte stanowisko, jest logiczna i rzeczowa. PCPR w P. nie miał – w swoim przekonaniu - podstaw do kwestionowania jej wniosków czy też konieczności zasięgania opinii uzupełniającej. Uzasadnienie opinii zawiera wyczerpujące uzasadnienie, które pozwala dokonać analizy logiczności i poprawności wniosków bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Z opinii wynika nadto czym kierował się zespół specjalistów wskazując określone tezy i na jakich ustaleniach się oparł. Zdaniem organu zarzuty skargi nie deprecjonują samej treści opinii lecz stanowią jedynie polemikę z jej ustaleniami. Dodatkowo organ wskazał, że uzupełniającym argumentem był fakt nielojalnego postępowania skarżących, którzy nie poinformowali w wywiadzie o objęciu bieżącą opieką małoletniego dziecka.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r. poz. 4292), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej: "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest czynność Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia 3 kwietnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie negatywnej wstępnej kwalifikacji kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej.

Zaskarżona czynność Dyrektora PCPR stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, która podlega kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (m.in. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 marca 2020 r. o sygn. III SA/Gd 807/19 oraz z 01 marca 2023 r. o sygn. II SA/Gd 589/22, WSA w Poznaniu z dnia 13 maja 2021 r. o sygn. IV SA/Po 1875/20, publ. CBOSA). Czynność ta podlega kontroli sądu administracyjnego, bowiem zgodnie z treścią art. 43 ust. 3 u.w.r., w przypadku gdy wstępna kwalifikacja, o której mowa w ust. 1, jest negatywna, w dokumencie potwierdzającym przeprowadzenie tej wstępnej kwalifikacji organizator rodzinnej pieczy zastępczej szczegółowo uzasadnia przyczyny negatywnej wstępnej kwalifikacji i wskazuje obszary wymagające poprawy, z jednoczesnym pouczeniem strony o przysługującym prawie wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W myśl art. 146 § 1 p.p.s.a sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej czynności stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1426 z późn. zm.) a zwłaszcza jej art. 42 ust. 1 i 2 oraz art. 43 ust. 1 i 2.

Artykuł 42 u.w.r. określa wymagania, jakie stawiane są w stosunku do osób tworzących rodzinę zastępczą lub rodzinny dom dziecka. Zgodnie z ustępem 1. tego przepisu pełnienie funkcji rodziny zastępczej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które:

1) dają rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej;

2) nie są i nie były pozbawione władzy rodzicielskiej, oraz władza rodzicielska nie jest im ograniczona ani zawieszona;

3) wypełniają obowiązek alimentacyjny - w przypadku gdy taki obowiązek w stosunku do nich wynika z tytułu egzekucyjnego;

4) nie są ograniczone w zdolności do czynności prawnych;

5) są zdolne do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem, co zostało potwierdzone:

a) zaświadczeniem lekarskim o stanie zdrowia wystawionym przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej ((Dz. U. z 2022 r. poz. 2527), oraz;

b) opinią o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka wystawioną przez psychologa, który posiada co najmniej wykształcenie wyższe magisterskie na kierunku psychologia oraz 2-letnie doświadczenie w poradnictwie rodzinnym;

6) przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z tym że w przypadku cudzoziemców ich pobyt jest legalny;

7) zapewnią odpowiednie warunki bytowe i mieszkaniowe umożliwiające dziecku zaspokajanie jego indywidualnych potrzeb, w tym:

a) rozwoju emocjonalnego, fizycznego i społecznego,

b) właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań,

c) wypoczynku i organizacji czasu wolnego;

8) nie figurują w bazie danych Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym.

Pełnienie funkcji rodziny zastępczej niezawodowej lub zawodowej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które nie były skazane prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo (art. 42 ust. 2 u.w.r.).

Przytoczenia wymaga również treść art. 43 ust. 1 u.w.r., w myśl którego organizator rodzinnej pieczy zastępczej, na wniosek kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka, przeprowadza na podstawie oceny spełniania warunków, o których mowa w art. 42 ust. 1 i 2, wstępną kwalifikację kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka. Pozytywna wstępna kwalifikacja jest ważna przez okres 2 lat od dnia jej przeprowadzenia. Zgodnie zaś z art. 43 ust. 2 u.w.r. po przeprowadzeniu wstępnej kwalifikacji, o której mowa w ust. 1, organizator rodzinnej pieczy zastępczej sporządza dokument potwierdzający przeprowadzenie tej wstępnej kwalifikacji, który zawiera w szczególności datę przeprowadzenia wstępnej kwalifikacji oraz wskazanie, czy wstępna kwalifikacja jest pozytywna czy negatywna. Dokument potwierdzający przeprowadzenie wstępnej kwalifikacji jest wydawany pisemnie w postaci papierowej lub elektronicznej.

Należy wskazać, że niniejsza sprawa była uprzednio przedmiotem rozstrzygnięcia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 20 grudnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 696/23. Sąd w wyroku wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji publicznej, zastosuje się do wskazań zawartych w treści uzasadnienia, a w szczególności uwzględni fakt, że opinia psychologiczna powinna zostać wystawiona przez psychologa spełniającego wymagania, o których mowa w art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b u.w.r. oraz - jeżeli zajdzie taka potrzeba - dokona ponownej oceny spełnienia przez skarżących wymogów przewidzianych dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej. Organ rozważy również pogłębienie materiału dowodowego w tym zakresie, a następnie dokona jego oceny w kontekście ustawowych przesłanek, uzasadniając swoje stanowisko.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd jest związany ww. wyrokiem na podstawie art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Komentowany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym, zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.

Oceniając więc realizację zaleceń ww. wyroku Sąd wskazuje, że zgodnie ze wskazaniem akta sprawy uzupełniono o dokumenty potwierdzające wyższe magisterskie wykształcenie psychologiczne osób sporządzających opinię oraz potwierdzające wymagane co najmniej 2 letnie doświadczenie zawodowe. Organ na podstawie uprzednio zgromadzonego materiału dowodowego dokonał ponownej oceny spełnienia przez skarżących wymogów przewidzianych dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej. W tym zakresie zalecenia zostały przez organ zrealizowane.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej czynności Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia 3 kwietnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie negatywnej wstępnej kwalifikacji kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej, należy wskazać, że opiera się ona ponownie na tej samej opinii psychologicznej z dnia 21.08.2023 r

Analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że w stosunku do skarżących organ wydał negatywną wstępną kwalifikację kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej, ponieważ posiadają oni częściowo dostateczne – obecnie niewystarczające ( w szczególności u kandydata) predyspozycje rozumiane jako zasoby w funkcjonowaniu psychospołecznym, a ponadto posiadają w przeważającej części niewłaściwą motywację (kompensacyjną).

W aktach sprawy znajduje się opinia psychologa z dnia 21.08.2023 r. o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej sporządzona na podstawie badań psychologicznych (konsultacja i testy). Opinię te sporządziła psycholog M. N. przy współpracy z psychologiem K. S.. Te same osoby złożyły podpisy pod opinią.

W doktrynie prawa przyjmuje się, że merytoryczna zawartość opinii, o której mowa w art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b u.w.r. została w nim określona w sposób pełny. Ustawodawca uznał bowiem, że musi ona zawierać wskazania odnośnie do posiadania predyspozycji i motywacji do sprawowania funkcji w ramach pieczy zastępczej. Ten zakres opinii nie został unormowany, a tym samym ustawodawca przerzucił na wystawiającego opinię psychologa odpowiedzialność za jej treść. Można jedynie zauważyć, że zgodnie z treścią analizowanego przepisu opinia ta musi być pozytywna, bowiem za takim stanowiskiem przemawia to, że ma ona potwierdzać posiadanie predyspozycji, a zatem z jej treści musi wynikać zdolność danej osoby do sprawowania tej funkcji, jak również opinia musi wypowiadać się w sposób pozytywny co do motywacji, którą kieruje się dana osoba (tak: S. Nitecki, A. Wilk, Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Komentarz, Wolters Kluwer 2016; wyrok WSA w Gdańsku z 01.03.2023 r., II SA/Gd 589/22, CBOSA).

Organ w czynności z 3.04.2024 r. ponownie negatywnie zakwalifikował kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej. Organ wskazał na niespełnienie warunków z art. 42 ust. 1 pkt lit. b ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Kwalifikacji tej dokonano w oparciu uprzednio wystawionej opinii psychologicznej z 21.08.2023 r., z której wynika, że kandydaci posiadają niewłaściwą motywację (kompensacyjną) do pełnienia funkcji rodziny zastępczej. Motywacja jest w przewadze adopcyjna, co wynika z braku możliwości posiadania własnych dzieci biologicznych.

Sąd zwraca uwagę, że opinia z 21.08.2023 r. w początkowych i końcowych wnioskach stwierdza, że Państwo N. posiadają częściowo dostateczne (niewystarczające u kandydata) predyspozycje oraz dostateczną (altruistyczno – kompensacyjną) motywację (silniejszą u kandydatki aniżeli kandydata). Psycholog wskazał więc, że motywacja jest dostateczna (altruistyczno – kompensacyjna). Natomiast organ w swojej czynności wskazał, że motywacja jest niewłaściwa (kompensacyjna). Wynika z tego, że rozstrzygnięcie organu nie jest w pełni zgodne z opinią znajdującą się w aktach i w żaden sposób ta niespójność nie została przez organ uzasadniona w zaskarżonej czynności.

O ile Sąd nie jest kompetentny do oceny merytorycznej zawartości opinii psychologicznej, to bez wątpienia może ocenić, że zaskarżona czynność jest niespójna z wydaną opinią.

Ponadto, Sąd analizując stanowisko organu stwierdził także, że zaakcentowane zostały wyłącznie okoliczności mogące prowadzić do negatywnej wstępnej kwalifikacji na kandydata na do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, przy jednoczesnym pominięciu pozostałych okoliczności, pozytywnych dla Państwa N. , a wynikających z treści sporządzonej opinii.

Zaniechanie uzasadnienia stanowiska przyjętego przez organ, niebędącego w spójności z opinią psychologów, a także zaniechanie uwzględnienia całości sytuacji stanowi uchybienie działania, które skutkuje uznaniem skargi za zasadną.

Kolejna niespójność dotyczy terminu wykonania ponownej opinii. W opinii z 21.08.2023r. wskazano, że kolejna opinia może zostać wydana za 2 lata (czyli w sierpniu 2025 r.), natomiast w czynności organ wskazał, że za rok (we wrześniu 2024 r.). Nie jest jasne jakie okoliczności przemawiają za rozbieżnością w tych wskazaniach.

Z akt sprawy wynika, że Państwo N. od 30 września 2023 r. kontynuują konsultacje psychologiczne w związku z zaleceniami PCPR w P.. Dołączyli oni do akt sprawy zaświadczenie z Ośrodka Rozwoju Dziecka i Rodziny w P. z 20.03.2024 r. Organ nie odniósł się do tej kwestii w swoich rozważaniach.

Mimo upływu czasu organ cały czas opiera się na opinii z 21.08.2024 r. nie zwracając uwagi na to, że dziecko cały czas przebywa w rodzinie Państwa N. (zgodnie z postanowieniem zabezpieczającym sądu rodzinnego z 21.08.2023 r.).

W ocenie Sądu zachowanie organu jest o tyle niezrozumiałe, że pomija on najważniejszą w tej sprawie okoliczność, czyli dobro dziecka. Wskazywanie, że kolejna opinia może zostać dokonana (wg psychologów) za 2 lata lub za rok (wg organu), przy jednoczesnym ignorowaniu faktu, że dziecko już przebywa w tej rodzinie, może być dla dziecka krzywdzące, a to chociażby ze względu na wprowadzanie w opiekunach stanu permanentnej niepewności, co do dalszych losów dziecka oraz efektów ich starań.

Okoliczności te mogą negatywnie wpływać na opiekunów (m.in. na ich podświadome nastawienie, stres) i pośrednio na dziecko. W ocenie Sądu te okoliczności muszą być brane pod uwagę przez organ. W aktach sprawy brak jest udokumentowanej oceny sprawowania obowiązków rodziny zastępczej przez skarżących. Prawdopodobnie takiej oceny dokonuje regularnie kurator sądowy, jednak organ tego nie zweryfikował. W ocenie Sądu ta okoliczność powinna być regularnie weryfikowana przez organ i powinna być uwzględniona przy ustalaniu stanu faktycznego niniejszej sprawy. Jeżeli bowiem prawidłowo wywiązują się z obowiązków rodziny zastępczej, to organ powinien dążyć do tego, by niezwłocznie uregulować skomplikowaną sytuację prawną skarżących (spowodowaną przyznania im przez sąd rodzinny opieki nad dzieckiem przed uzyskaniem odpowiednich kwalifikacji w postępowaniu administracyjnym).

Skarżący są bardzo aktywni i usilnie dążą do uzyskania tych kwalifikacji, o czym świadczy dołączone przez nich zaświadczenie z Ośrodka Rozwoju Dziecka i Rodziny w P. z 20.03.2024 r.

Zarówno organ jak i psycholog nie wyjaśnił z czego wynika możliwość dokonania ponownej opinii psychologicznej dopiero po roku i 2 latach. Nie wynika to bowiem z art. 42, art. 43 ustawy.

W ocenie Sądu organ musi dokonać ponownej kwalifikacji i w tych okolicznościach sprawy, nie może tego dokonać na podstawie opinii psychologa z 21.08.2023 r., ponieważ opinia ta może aktualnie nie odzwierciedlać prawidłowo stanu faktycznego (w zakresie zasobów i motywacji) skarżących.

Ponadto w ocenie Sądu, mimo że obowiązek taki nie wynika z ustawy, to organ mógłby rozważyć w tej szczególnej sytuacji sporządzenie dwóch odrębnych opinii psychologicznych, celem dokonania szczególnie wnikliwej oceny. Tym bardziej, że w przedmiotowej opinii ( str.3 ), sporządzające ją panie psycholog wskazały, że o opisanych tam kwestiach " nie sposób jednak rozstrzygać w jednorazowym badaniu" . Sąd podkreśla jednak, że zalecenie to nie jest dla organu wiążące, bowiem nie wynika z regulacji ustawowych.

Bez znaczenia dla sprawy był natomiast wskazany przez organ w odpowiedzi na skargę dodatkowy i uzupełniający argument za negatywną wstępną kwalifikacją kandydatów, wskazujący na nielojalne postępowanie skarżących względem organu, czyli niepoinformowanie w wywiadzie o objęciu bieżącą pieczą małoletniego dziecka. To organ jest zobowiązany do ustalenia stanu faktycznego sprawy, natomiast z akt sprawy nie wynika w żaden sposób, żeby skarżący cokolwiek przed organem ukrywali. Skarżący zostali rodziną zastępczą w trybie interwencyjnym, zatem w ocenie Sądu wzajemne pozyskiwanie informacji pomiędzy sądem a organem leży w gestii tych organów i brak takiej informacji ze strony skarżących nie powinien rzutować na podjętą przez organ czynność. Ponadto już przed wydaniem poprzedniego wyroku skarżący wyjaśnili, że w dacie podjęcia wstępnej kwalifikacji i posiedzenia zespołu nie mieli wiedzy o tym, że dziecko zostało w trybie zabezpieczenia umieszczone w ich rodzinie. Wyjaśnili, że odebrali dziecko ze szpitala dopiero 02.09.2023 r.

Na marginesie wskazać należy, że Sąd dokonuje oceny zgodności z prawem zaskarżonej czynności, a nie odpowiedzi na skargę. Zatem argumenty, które miały (nawet w formie uzupełniającej) w ocenie organu wpływ na rozstrzygnięcie, powinny znaleźć się w zaskarżonej czynności i odpowiednio uzasadnione podobnie jak pozostałe argumenty.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania zawarte w wyroku.