Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1541/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-08-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1 i 2, art. 182 § 2.
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Ol 220/23 w sprawie ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 12 maja 2023 r. nr 2801-IOD.4104.8.2023 w przedmiocie podatku od spadków i darowizn 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 lipca 2023 r., I SA/Ol 220/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 12 maja 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2. Wyrok ten w całości dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie CBOSA).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik skarżącej, który zaskarżył go w całości. Jako podstawy kasacyjne, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy wskazał:

1. naruszenie art. 162 ordynacji podatkowej w zw. z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn przez błędną jego wykładnię polegającą na błędnym uznaniu, iż brak jest możliwości do przywrócenia terminu do złożenia deklaracji podatkowej SD-Z2,

2. naruszenie art. 120, 121 i art. 122 § 1 ordynacji podatkowej w zw. z art. 2 Konstytucji RP przez przyjęcie, że błędne zrozumienie pouczenia Sądu Okręgowego w przedmiocie terminu uprawomocnienia się postanowienia z dnia 25.05.2022 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym K. G. nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że bieg terminu do złożenia zgłoszenia rozpoczął się nie w dniu 25.05.2022 r., ale w dniu 28.12.2022 r, tj. w dniu odebrania odpisu ww. postanowienia ze wzmianką o prawomocności.

Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Olsztynie, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym - bez przeprowadzenia rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.

Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 162 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.) – dalej jako: "O.p." w zw. z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r., poz. 1043 tj. ze zm.) - dalej jako "u.p.s.d." to nie zasługują one na uwzględnienie i należy wyjaśnić, że kontroli Sądu pierwszej instancji podlegało postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 12 maja 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2. Organ podatkowy zastosował w tym przypadku art. 165a § 1 O.p. i tak przyjął to Sąd pierwszej instancji. W skardze kasacyjnej nie podważono prawidłowości zastosowania tego przepisu.

Skoro organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2 to bezpodstawne jest twierdzenie o naruszeniu art. 162 O.p. w zw. z art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. Z art. 162 § 1 i § 2 O.p. wynika, że podanie o przywrócenie terminu zostaje rozpoznane według przesłanek zawartych w tym przepisie. W zaskarżonym wyroku wyjaśniono, że stosownie do art. 165 § 1 O.p. postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a (§ 3). Z kolei w myśl art. 165a § 1 O.p., jeśli żądanie, o którym mowa w art. 165 § 1 O.p. zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

WSA wyjaśnił, że w sytuacji odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania podatkowego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Z treści art. 165a § 1 O.p. wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie wniosku. Złożenie żądania wszczęcia postępowania w konkretnej sprawie nie powoduje samo przez się skutku jego wszczęcia, gdyż na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ podatkowy przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. Skarżący powyższego stanowiska nie skarży, a podstawą orzeczenia WSA było to, że organy obu instancji trafnie uznały, że zaistniała druga z wymienionych w art. 165a § 1 O.p. przesłanek odmowy wszczęcia postępowania, albowiem postępowanie nie może być wszczęte z powodu upływu terminu przewidzianego dla zwolnienia od podatku od spadku i darowizn nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze spadku.

Natomiast inną sprawą jest procedowanie nad wnioskiem o przywrócenie terminu w płaszczyźnie dla niego kluczowej, a mianowicie z punktu widzenia oceny braku zawinienia w zakresie uchybienia terminu, którego wniosek dotyczy, oczywiście przy spełnieniu wymogów formalnych oraz co do właściwego czasu jego złożenia. Te właśnie zagadnienia są istotne dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej z punktu widzenia art. 162 § 1 i § 2 w zw. z § 3 O.p., jednak nie one były przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej.

Organy w wydanych w sprawie postanowieniach nie wypowiadały się w kwestii powodów niedotrzymania terminu, a te według skarżącego uzasadniają skargę kasacyjną. Jednocześnie skarżący nie podważył, by Sąd nie dostrzegł, że organy błędnie określiły przedmiot sprawy. Nie ma zatem podstaw do stawiania zarzutów w tym zakresie.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Mirella Łent Jolanta Sokołowska Sławomir Presnarowicz