Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 145/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie sędzia WSA Artur Kuś, sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2021 r. sprawy ze skargi B. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. komandytowa z siedzibą w W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "[...]WINB", "organ II instancji") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a.") i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm., dalej: "p.b."), po rozpatrzeniu zażalenia [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...] na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] z dnia [...] września 2020 r., nr [...] nakładającej na [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...], obowiązek przedstawienia następujących dokumentów:

- zaświadczenia Prezydenta [...] o zgodności inwestycji polegającej na budowie wolnostojącego nośnika reklamowego, całkowitej wysokości ok. 8.0 m, w postaci dwóch podświetlanych od góry; lampami na wysięgnikach tablic o wymiarach ok. 3.0 x 6,0 in, mocowanych do słupa stalowego, utwierdzonego w fundamencie betonowym ustawionym na powierzchni gruntu, na działce ew. nr [...] w obrębie [...]. przy ul. [...] w [...], z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

- czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opinią techniczną w zakresie zgodności wykonania robót budowlanych z przepisami techniczno - budowlanymi i uzgodnieniami,

- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomości na cele budowlane,

utrzymał w mocy ww. postanowienie.

W przedmiotowej sprawie z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 13 września 2018 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla [...] (dalej: "PINB", "PINB dla [...]") wpłynęła decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] września 2018 r.. nr [...], którą wniesiono sprzeciw do zgłoszenia [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...] (dalej "strona skarżąca", "skarżąca spółka", "inwestor"), dnia [...] sierpnia 2018 r.. dotyczącego zamiaru montażu rusztowań modułowych wraz z oświetleniem LED do prezentacji obrazów reklamowych, na działce ew. [...] w obrębie [...]. przy [...] w [...]. W uzasadnieniu wskazano, że wykonanie budowli, wobec której dokonano zgłoszenia, wymaga uzyskania pozwolenia na budowę.

W aktach sprawy znajdują się także decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] września 2018 r.. nr [...] którą wniesiono sprzeciw do zgłoszenia z dnia [...].09.2018r. złożonego przez K. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], dotyczącego zamiaru montażu rusztowań modułowych z oświetleniem do prezentacji reklam, na działce ew. [...] w obrębie [...]. przy [...] w [...] oraz decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] września 2018 r., nr [...] którą wniesiono sprzeciw do zgłoszenia z dnia [...],09,2018r. złożonego przez inwestora, firmę [...] K. K.. dotyczącego zamiaru wykonania tablicy informacyjno-reklamowej na działce ew. [...] w obrębie [...] przy [...] w [...]. W uzasadnieniach decyzji wskazano, że "wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą na zasadzie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (...), co oznacza, że podmiot taki rozumiany potocznie jako firma, nie posiada ani osobowości prawnej, ani zdolności prawnej. W związku z powyższym stroną postępowania administracyjnego, a zatem adresatów nakazów i decyzji powinna być konkretna osoba fizyczna, nie natomiast firma, pod którą osoba ta prowadzi działalność gospodarczą (...)." Ponadto, w odniesieniu do zgłoszenia zamiaru montażu rusztowań, zdaniem organu administracji architektoniczno-budowlanej. projektowana budowla, przestrzenna konstrukcja o podstawie 9.36 m x 30.80 m i wysokości 16.00 m, wymaga uzyskania pozwolenia na budowę.

W dniu [...] października 2018r. upoważniony przedstawiciel PINB przeprowadził czynności kontrolne, w trakcie których stwierdził, że na terenie nieruchomości położonej przy [...] w [...] wybudowano nośnik reklamowy w postaci rusztowania na planie prostokąta, posiadającego w górnej części oświetlenie lampami, z rozpiętymi siatkami z nadrukiem reklamowym.

PINB pismem z dnia 22 października 2018 r. wezwał P. K. i B. H., współwłaścicieli działki ew. nr [...] w obrębie [...] przy [...] w [...] do przedłożenia aktualnej umowy dzierżawy (najmu) nieruchomości, zawartej na potrzeby usytuowania wolnostojącego nośnika reklamowego w postaci rusztowania na planie prostokąta na działce ew. nr [...] w obrębie [...]. przy [...] w [...], z podaniem terminu jej obowiązywania oraz wskazania właściciela ww. nośnika reklamowego.

W wykonaniu ww. wezwania, w dniu 19 listopada 2018 r. PINB wpłynęło pismo K. K., reprezentującego współwłaścicieli ww. działki, w którym poinformowano, że zawarto umowę najmu nieruchomości z [...] Sp. z o.o. Sp. k., jednak współwłaściciele nie posiadają wiedzy kto jest właścicielem nośnika reklamowego usytuowanego na ww. nieruchomości. Do pisma załączono kopię umowy najmu zawartej w dniu 21 sierpnia 2018 r. pomiędzy P. K. oraz B. H. a [...] Sp. z ograniczoną odpowiedzialnością Sp. k., którą zezwolono na umieszczenie na terenie nieruchomości położonej przy [...] w [...] przestrzennej konstrukcji reklamowej o wymiarach 30,8 m długości x 9,36 m szerokości x 16,0 m wysokości.

Pismem z dnia 27 listopada 2018 r. wezwano skarżąca spółkę do wskazania, kto jest właścicielem oraz inwestorem omawianej konstrukcji stalowej reklamowej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z dnia 27 grudnia 2018 r. skarżąca spółka poinformowała, że konstrukcję stalową na działce ew. nr [...] w obrębie [...] przy [...] w [...], zrealizowano na podstawie zgłoszenia dokonanego przez [...] K. K.. Ponadto skarżąca spółka poinformowała, że nie jest inwestorem przedmiotowej konstrukcji.

W dniu 7 stycznia 2019 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wolnostojącego nośnika reklamowego, w postaci stalowej konstrukcji przestrzennej, usytuowanego na działce ew. nr [...] w obrębie [...], przy [...] w [...].

W dniu [...] marca 2019 r. upoważniony pracownik PINB przeprowadził czynności kontrolne z udziałem M. Ł., przedstawiciela skarżącej spółki., w trakcie których stwierdzono, że działce ew. nr [...] w obrębie [...] przy [...] nadal funkcjonuje nośnik reklamowy opisany w protokole sporządzonym podczas kontroli w dniu [...] października 2018 r. M. Ł. oświadczył, że [...] Sp. z o.o. Sp. k. jest najemcą nieruchomości, natomiast inwestorem nośnika reklamowego jest K. K. - [...].

Pismem z dnia [...] marca 2019 r. wezwano K. K. do złożenia oświadczenia, czy jest inwestorem omawianej przestrzennej konstrukcji stalowej reklamowej wraz z oświetleniem LED, popartego aktualnymi umowami dzierżawy (najmu) nieruchomości, zawartej na potrzeby jej usytuowania, do złożenia oświadczenia, że posiada aktualnie prawo do dysponowania obiektem i na jakich zasadach, popartego odpowiednimi dokumentami oraz do przedłożenia wszelkich dokumentów, w oparciu o które zrealizowano przedmiotowy nośnik reklamowy, a także do wskazania daty jego budowy.

Pismem z dnia 5 kwietnia 2019 r., K. K. zwrócił się do organu I instancji z zapytaniem, czy wezwanie zostało skierowane do K. K.. jako osoby fizycznej, czy do firmy [...] K. K.. ponieważ jako osoba fizyczna K. K. nie prowadzi żadnej inwestycji na wskazanym terenie.

W odpowiedzi na powyższe pismo PINB pismem z dnia 16 kwietnia 2019 r. poinformował K. K., że ww. nie budzi wątpliwości co do osoby wezwanej. Osobą wezwaną do złożenia wyjaśnień jest K. K. i fakt prowadzenia przez niego działalności gospodarczej bądź nie, pozostaje bez znaczenia i nie wpływa na zmianę podmiotu zobowiązanego do złożenia wyjaśnień. W świetle powyższego ponownie wezwano K. K., jako osobę fizyczną do udzielenia wyjaśnień i przedłożenia dokumentów, o których mowa w wezwaniu z dnia 22 marca 2019 r., jednak korespondencja nie została podjęta przez adresata.

PINB postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], nałożył na K. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] K. K., obowiązek przedłożenia zaświadczenia Prezydenta [...] o zgodności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego dla inwestycji polegającej na budowie wolnostojącego nośnika reklamowego, całkowitej wysokości ok. 16,0 m, podświetlanego od góry 13 szt. lamp na wysięgnikach, w postaci rusztowania stalowego na planie prostokąta, utwierdzonego w blokach fundamentowych ustawionych na powierzchni gruntu wraz z siatkami z nadrukiem reklamowym rozpiętymi z dwóch stron rusztowania, wybudowanego na terenie działki ew. nr [...] w obrębie [...] przy [...] w [...], w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czterech egzemplarzy projektu budowlanego oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Na ww. postanowienie zażalenie wniosła strona skarżąca. Po rozpatrzeniu zażalenia [...]WINB postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] uchylił ww. postanowienie PINB z dnia [...] czerwca 2019 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji, uzasadniając, że obowiązki przewidziane w art. 48 p.b. winny być nałożone na inny podmiot, tj. [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...]. [...]WINB wskazał, że strona skarżąca w piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. poinformowała organ, że jest właścicielem omawianego nośnika reklamowego, co wydaje się potwierdzać treść § 1 ust. 1 i 2 umowy najmu z dnia [...] sierpnia 2018 r.

PINB ponownie pismami z dnia [...] sierpnia 2020 r. wezwał K. K. oraz stronę skarżącą do wskazania aktualnego właściciela przedmiotowego nośnika reklamowego. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca spółka pismem z dnia 10 września 2020 r. poinformowała, że nie była inwestorem omawianego nośnika reklamowego, a prawo własności, użytkowania i korzystania z nośnika przysługuje jej na mocy umów cywilnoprawnych.

Postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. r. nr [...] PINB dla [...], na postawie art. 48 ust. 2 i 3 p.b. oraz art. 123 k.p.a., nałożył na [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...] obowiązek przedstawienia w terminie 30 dni dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 p.b., tj.:

-- zaświadczenia Prezydenta [...] o zgodności inwestycji polegającej na budowie wolnostojącego nośnika reklamowego, całkowitej wysokości ok. 8.0 m, w postaci dwóch podświetlanych od góry; lampami na wysięgnikach tablic o wymiarach ok. 3.0 x 6,0 in, mocowanych do słupa stalowego, utwierdzonego w fundamencie betonowym ustawionym na powierzchni gruntu, na działce ew. nr [...] w obrębie [...]. przy ul. [...] w [...], z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

- czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opinią techniczną w zakresie zgodności wykonania robót budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi i uzgodnieniami,

- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomości na cele budowlane.

Organ I instancji wskazał, że przedmiotowy nośnik reklamowy, stanowi budowlę, zdefiniowaną w art. 3 pkt 3 p.b., której wykonanie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Opisany nośnik reklamowy posiada na tyle trwałe posadowienie, że stanowi ono przeciwwagę dla czynników zewnętrznych, zapewniając urządzeniu stabilność i skuteczne oparcie dla siły wiatru. Ponadto musiał być wykonany na miejscu, w docelowej lokalizacji, po uprzednim przygotowaniu podłoża i wykonaniu przyłącza energii elektrycznej, co wyklucza w konsekwencji możliwość jego realizacji na podstawie zgłoszenia i traktowanie go jedynie w kategoriach instalacji, a wskazuje, iż zrealizowana inwestycja stanowi budowę. Taka kwalifikacja pociąga za sobą obowiązek wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę którego inwestor nie uzyskał. Dokonano natomiast zgłoszenia do którego ostateczna decyzją Prezydenta [...] wniesiono sprzeciw. Pomimo powyższego, inwestor zrealizował inwestycję. W związku z tym, iż inwestor nie uzyskał stosownego pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego na podstawie art. 48 ust. 3 p.b. zobligowany był do nałożenia obowiązku przedłożenia stosownych dokumentów, niezbędnych do sprawdzenia spełnienia wymogów określonych w przepisach, w celu doprowadzenia zrealizowanej inwestycji do stanu zgodnego z prawem.

Strona skarżąca pismem z dnia 29 września 2020 r. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. Zdaniem skarżącej spółki PINB pominął fakt, że inwestycja została wykonana na podstawie dokonanego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno - budowlanej. PINB dla [...] w uzasadnieniu postanowienia powołuje się na decyzje Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] września 2018 r. i nr [...] z dnia [...] września 2018 r. na mocy których został wniesiony sprzeciw wobec zamiaru wykonania robót budowlanych. Jak wynika z treści tych decyzji, zgłoszenia zostały dokonane za pomocą ePUAP w systemie elektronicznym. Zgodnie z art. 391 § 1 pkt 1 k.p.a. doręczenie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania spełni jeden z następujących warunków: złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej. Decyzje, na które powołuje się organ w uzasadnieniu nie zostały inwestorowi doręczone w sposób i na zasadach określonych w ww. przepisie. W związku z powyższym nie można powoływać się na ich obowiązywanie w obrocie prawnym. Jak stanowi art. 110 § 1 KPA organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Skoro więc decyzje nie zostały doręczone ani ogłoszone w sposób przewidziany w przepisach, to inwestorowi nie można czynić zarzutu, że wykonując inwestycję na podstawie skutecznie dokonanych (w jego przekonaniu) zgłoszeń i jednocześnie nie odstępując od zakresu zgłoszeń dokonał samowoli budowlanej podlegającej rygorom art. 48 p.b. Orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmuje, że nawet jeśliby uznać, iż inwestor na podstawie skutecznego zgłoszenia zrealizował inwestycję wymagającą uzyskania pozwolenia na budowę, właściwym jest tryb postępowania określony w art. 49b lub art. 50 i 51 p.b.. W przypadku braku reakcji organu architektoniczno-budowlanego na zgłoszenie zawierające istotne braki formalne lub materialne, albo też na zgłoszenie, którego celem jest "zalegalizowanie" przez inwestora wykonanych już robót - organy nadzoru budowlanego winny z urzędu podjąć stosowne działania określone w zależności od okoliczności sprawy, w art. 49b lub 50, 51 p.b. Gdyby więc organ zamierzał procedować w sprawie legalności inwestycji, to powinien oprzeć się na przepisach art. 50 i 51 p.b., które przewidują inne przypadki, niż określone w art. 48. W niniejszym przypadku nie mamy do czynienia z całkowitą (typową) samowolą budowlaną, gdyż zgłoszenia dokonane do właściwego organu w znacznym stopniu wpływają na kwalifikację prawną inwestycji.

Zdaniem skarżącej kwestią zasadniczą jest to, czy roboty budowlane zostały wykonane w ramach samowoli budowlanej, czy na podstawie skutecznie dokonanego zgłoszenia, a ta kwestia z całą pewnością należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego. Nie dysponując decyzjami o sprzeciwie, które nie zostały doręczone w sposób prawidłowy, inwestor w dobrej wierze przystąpił do realizacji inwestycji. Ten fakt zdaniem strony przesądza o braku możliwości prowadzenia postępowania w oparciu o art. 48 p.b.

Postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...]20 utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podniósł, że Z akt sprawy wynika, że omawiane urządzenie reklamowe zostało zrealizowane z naruszeniem art. 28 p.b. tj. inwestor przystąpił do wykonania prac bez uzyskania decyzji właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. W aktach sprawy znajduje się kopia zgłoszenia [...] Sp. z o.o. Sp. k.z dnia [...] sierpnia 2018 r. na montaż rusztowań modułowych wraz z oświetleniem LED do prezentacji obrazów reklamowych nadziałce nr [...] obr. [...] przy [...] w [...]. Jednak Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2018r., wniósł sprzeciw do ww. zgłoszenia z dnia [...] sierpnia 2018r. W uzasadnieniu wskazano, że wykonanie budowli, wobec której dokonano zgłoszenia, wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Ponadto Prezydent [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2018r., wniósł sprzeciw do zgłoszenia z dnia [...] września 2018r. złożonego przez inwestora - firmę [...] K. K., dotyczącego zamiaru montażu rusztowań modułowych z oświetleniem do prezentacji reklam, na działce ew, [...] w obrębie [...], przy [...] w [...], a decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2018r., wniósł sprzeciw do zgłoszenia z dnia [...] września 2018r. złożonego przez inwestora, firmę [...] K. K., dotyczącego zamiaru wykonania tablicy informacyjno-reklamowej. [...]WINB podniósł, że organy nadzoru budowlanego są w związane w/w decyzjami organu architektoniczno- budowlanego. a jednocześnie nie posiadają kompetencji do oceny tych decyzji pod kątem zgodności z przepisami, w tym w zakresie skuteczności ich doręczenia. Dlatego też zarzut odwołania dotyczący braku doręczenia ww. decyzji przez organ architektoniczno-budowlany w sposób przewidziany prawem jest bezzasadny. Jeżeli skarżąca uważa, że w tym zakresie nastąpiło naruszenie prawa, może dochodzić swoich racji przed właściwym organem wyższej instancji. Dopóki bowiem ww. decyzje wnoszące sprzeciw wobec zamiaru wykonania w/w inwestycji pozostają w obrocie prawnym, dopóty wiążą organy państwowe oraz inwestora w przedmiocie w jakim zostały wydane.

Powyższe postanowienie [...]WINB z dnia [...] listopada 2020 r. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...], która zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieprawidłowym przyjęciu, że decyzje o sprzeciwie Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] września 2018 r. i nr [...] z dnia [...] września 2018 r. wobec zamiaru wykonania robót budowlanych pozostają w obrocie prawnym, co jest niezgodne z treścią art. 110 § 1 w zw. z art. 391 § 1 pkt 1 k.p.a.. Ponadto zarzuciła również naruszenie art. 48 ust. 2 i 3 p.b. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, która weszła w życie 19 września 2020 r., polegający na błędnej jego subsumpcji wobec obiektu budowlanego wybudowanego w zgodzie ze skutecznie dokonanymi zgłoszeniami

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że decyzje Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] września 2018 r. i nr [...] z dnia [...] września 2018 r. na mocy których został wniesiony sprzeciw wobec zamiaru wykonania robót budowlanych zostały skierowane do inwestora przy użyciu tradycyjnej przesyłki pocztowej. Jak wynika natomiast z treści tych decyzji oraz analizy dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania, zgłoszenia zostały dokonane za pomocą serwisu ePUAP w systemie elektronicznym. Próba doręczenia decyzji w sposób tradycyjny, tj. pocztą w sytuacji, gdy adresat żądał doręczenia w formie elektronicznej, powoduje, że wobec nieodebrania przesyłki, organ nie może powołać się na fikcję doręczenia (podwójne awizowana przesyłka) wynikającą z art. 44 § 4 k.p.a. Organ nie ma możliwości odstąpienia od wskazanego przez stronę doręczenia drogą elektroniczną, a doręczenie tradycyjne jest dopuszczalne, ale tylko w przypadku braku skuteczności uprzedniego doręczenia elektronicznego. Doręczenie dokonywane w formie elektronicznej zastępuje doręczenie "tradycyjne", stąd niedopuszczalne jest doręczenie dokumentu równocześnie w postaci papierowej, jak i elektronicznej. Warunkiem zaś rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania jest skuteczne doręczenie decyzji stronie. Niedoręczenie stronie postępowania decyzji jest poważnym naruszeniem przepisów postępowania, gdyż pozbawia ją to możliwości wniesienia przysługującego jej środka zaskarżenia – odwołania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.).

Skarga nie mogła zostać uwzględniona, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada przepisom prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] nakładające na [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...], obowiązek przedstawienia następujących dokumentów:

-- zaświadczenia Prezydenta [...] o zgodności inwestycji polegającej na budowie wolnostojącego nośnika reklamowego, całkowitej wysokości ok. 8.0 m, w postaci dwóch podświetlanych od góry; lampami na wysięgnikach tablic o wymiarach ok. 3.0 x 6,0 in, mocowanych do słupa stalowego, utwierdzonego w fundamencie betonowym ustawionym na powierzchni gruntu, na działce ew. nr [...] w obrębie [...]. przy ul. [...] w [...], z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

- czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opinią techniczną w zakresie zgodności wykonania robót budowlanych z przepisami techniczno - budowlanymi i uzgodnieniami,

- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomości na cele budowlane, w związku ze zrealizowaniem ww. nośnika reklamowego bez pozwolenia na budowę.

W przedmiotowej sprawie stosownie do treści przepisu art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania postanowienia I instancji) właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. organowi nadzoru budowlanego wydanie decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.

Wyjątek od tej zasady wprowadza ust. 2 art. 48 p.b.w przypadku, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Wówczas stosuje się tryb legalizacji, którego pierwszy etap stanowi wydanie postanowienia w trybie art. 48 ust. 3 p.b.

W postanowieniu tym ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie m.in. zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie wskazanych obowiązków, organ nadzoru budowlanego obowiązany jest wydać nakaz rozbiórki obiektu wybudowanego bez wymaganego pozwolenia (art. 48 ust. 4 p.b.). Natomiast przedłożenie w wyznaczonym terminie wspomnianych dokumentów traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (art. 48 ust. 5 p.b.).

W świetle powyższego należy stwierdzić, że Prawo budowlane określa zasadę, zgodnie z którą obiekty wzniesione bez wymaganego pozwolenia na budowę podlegają przymusowej rozbiórce, z tym zastrzeżeniem, że organ zobowiązany jest w pierwszej kolejności rozważyć możliwość legalizacji dokonanej samowoli budowlanej. Przepis art. 48 ust. 1 ma bowiem wprawdzie charakter restytucyjny, czyli ma na celu przywrócenie do stanu pierwotnego terenu, na którym doszło do tzw. samowoli budowlanej, czyli robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia, jednakże ustawodawca umożliwił legalizację w przypadku, gdy wzniesiony lub budowany obiekt jest zgodny z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W takim bowiem przypadku organ zobowiązany zażądać od inwestora przedłożenia w określonym terminie odpowiednich dokumentów, które pozwalałyby wydać decyzję zatwierdzającą projekt budowlany. Dopiero niespełnienie tego warunku przez inwestora dokonującego samowolnie robót budowlanych skutkuje wydaniem nakazu o rozbiórce danego obiektu. Natomiast po przedłożeniu wymaganych prawem dokumentów organ nadzoru architektonicznego przed wydaniem wspomnianych decyzji bada ich prawidłowość i jednocześnie jest zobowiązany ustalić w drodze postanowienia opłatę legalizacyjną.

W przedmiotowej sprawie w wyniku dwukrotnych oględzin ustalono, że na terenie działki ew. nr [...] w obrębie [...] przy [...] w [...] zrealizowany został nośnik reklamowy wolnostojący o całkowitej wysokości ok. 16,0 m, 30,8 m długości i 9,36 m szerokości, podświetlanego od góry 13 sztukami lamp na wysięgnikach, w postaci rusztowania stalowego na planie prostokąta, utwierdzonego w blokach fundamentowych ustawionych na powierzchni gruntu wraz z siatkami z nadrukiem reklamowym rozpiętym z dwóch stron rusztowania

W ocenie Sądu należało podzielić przyjęte przez organy nadzoru budowlanego stanowisko, że obiekt ten stanowił budowlę, o której mowa w art. 3 pkt 3 p.b., tj. "wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe". W myśl art. 3 pkt 1 p.b. przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z uży6ciem wyrobów budowlanych. Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 3 p.b. jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, m.in. wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenie reklamowe. Jak słusznie podkreśliły organy, zasadnicze znaczenie miało określenie owego trwałego związania z gruntem przedmiotowego obiektu budowlanego. Cecha trwałości posadowienia obiektu budowlanego odnosi się do możliwości oparcia się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję. Jak podkreśla się w orzecznictwie, o tym czy urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem czy też nie, nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, nie decyduje również technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia nośnika reklamowego w inne miejsce, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 25/10, z dnia 10 października 2010 r., sygn.. akt II OSK 1596/09, z dnia 1 października 2009 r., II OSK 1461/08, – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). Bezpieczeństwo konstrukcji przedmiotowego nośnika reklamowego zapewnia m.in. betonowa podstawa posadowiona bezpośrednio w gruncie, powodująca trwałe związanie jej z gruntem (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 954/14). Jak słusznie podkreślił organ, nie ma znaczenia okoliczność zagłębienia na gruncie czy też posadowienia na nim obiektu ani technika w jakiej ją wykonano (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 maja 2009 r. sygn.. akt II OSK 735/08, z dnia 23 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 923/05 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl).

W przedmiotowej sprawie prawidłowo organy przyjęły, iż przedmiotowy nośnik reklamowy jest budowlą w postaci wolno stojącego urządzenia reklamowego trwale związanego z gruntem, opierającego się czynnikom zewnętrznym mogącym zniszczyć jego konstrukcję. Wykonanie przedmiotowego urządzenia reklamowego wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Tego rodzaju obiekt budowlany nie został bowiem wymieniony w art. 29 ust. 1 tej ustawy jako zwolniony z takiego wymogu. Powyższe nie było negowane przez stronę skarżącą.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze wskazać należy, że prawidłowo organy ustaliły, że inwestorem i właścicielem przedmiotowego nośnika jest [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...], która nie posiadała zezwolenia na budowę przedmiotowego nośnika. Powyższe przede wszystkim wynika z treści znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy umowy najmu z dnia [...] sierpnia 2018 r. zawartej między P. K. i B. H. a [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...], a w szczególności § 1 ust. 2 tej umowy, w myśl którego reklama zamontowana przez [...] Sp. z o.o. Sp. k. na powierzchni reklamowej przedmiotowej nieruchomości pozostaje jego własnością, a [...] zastrzega sobie wyłącznie prawo do umieszczania reklam na powierzchni reklamowej. Podkreślić także należy, że w ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom strona skarżącej, to ona była inwestorem omawianego nośnika reklamowego, a nie K. K., który prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą [...] K. K.. Co prawda, jak wskazywały organy, w aktach sprawy znajduje się decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] września 2018 r.. nr [...] którą wniesiono sprzeciw do zgłoszenia z dnia [...] września 2018 r. złożonego przez K. K., dotyczącego zamiaru montażu rusztowań modułowych z oświetleniem do prezentacji reklam na omawianej działce oraz decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] września 2018 r., nr [...] którą wniesiono sprzeciw do zgłoszenia z dnia [...] września 2018r. złożonego przez [...] K. K.. dotyczącego zamiaru wykonania tablicy informacyjno-reklamowej na omawianej działce, jednakże w świetle prawidłowości ustaleń organu co do tego, że inwestorem jest skarżąca spółka (co nie jest negowane przez stronę skarżącą), podnoszona nieskuteczność doręczenia ww. decyzji K.K. jest irrelewantne dla rozstrzygnięć wydanych w niniejszej sprawie.

Wskazać należy, że w aktach administracyjnych sprawy aktach sprawy znajduje się kopia zgłoszenia [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. dotycząca realizacji montażu rusztowań modułowych wraz z oświetleniem LED do prezentacji obrazów reklamowych na działce nr [...] obr. [...] przy [...] w [...]. Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2018 r., wniósł sprzeciw do ww. zgłoszenia z dnia [...] sierpnia 2018r. W uzasadnieniu wskazano, że wykonanie budowli, wobec której dokonano zgłoszenia, wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Powyższa decyzja nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Pomimo powyższego, inwestor zrealizował inwestycję. W związku z tym, iż inwestor nie uzyskał stosownego pozwolenia na budowę, organy nadzoru budowlanego na podstawie art 48 ust. 3 p.b. zobligowane były do nałożenia obowiązku przedłożenia stosownych dokumentów, mających na celu legalizację obiektu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 391 k.p.a., wskazać należy, że w myśl § 1 tego przepisu doręczenie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania spełni jeden z następujących warunków:

1) złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej;

2) wystąpi do organu administracji publicznej o takie doręczenie i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny;

3) wyrazi zgodę na doręczanie pism w postępowaniu za pomocą tych środków i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny.

Natomiast w myśl § 1d tego przepisu jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania zrezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, organ administracji publicznej doręcza pismo w sposób określony dla pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego.

Jak wynika z akt administracyjnych, zgłoszenie strony skarżącej z dnia [...] sierpnia 2018 r. zostało złożony drogą elektroniczną za pośrednictwem platformy ePUAP. Nie może zatem ulegać wątpliwości, iż w tak wszczętym postępowaniu zastosowanie znalazł przepis art. 391 § 1 pkt 1 k.p.a. Spełnienie warunku z art. 39 § 1 pkt 1 k.p.a. obliguje do uruchomienia doręczenia elektronicznego, zaś doręczenie w trybie tradycyjnym nie może wówczas mieć miejsca. Złożenie podania do elektronicznej skrzynki podawczej automatycznie powoduje, że wszelkie doręczenia będą dokonywane w formie elektronicznej. Ustawodawca nie wymaga w tym zakresie żadnych dodatkowych oświadczeń strony, w szczególności jej wyraźnej zgody. Jest ona objęta domniemaniem wynikającym z samego faktu złożenia podania w ten sposób. Domniemana zgoda na doręczenie elektroniczne może być bowiem w każdym czasie cofnięta (vide: Chróścielewski Wojciech (red.), Kmieciak Zbigniew (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; publ. WK 2019; https://sip.lex.pl).

Jednocześnie, na gruncie regulacji zawartej w § 1d omawianego przepisu, zgodnie z którą, jeżeli strona lub inny uczestnik postepowania zrezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, organ administracji publicznej doręcza pismo w sposób określony dla pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego, wskazuje się tak w piśmiennictwie, jak i w orzecznictwie, że cofnięcie (odwołanie) wyrażonej uprzednio zgody lub odmowa zgody na doręczanie musi być wyraźne, bowiem braku zgody nie można domniemywać (vide: Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego; publ. LEX/el. 2019; https://sip.lex.pl). Stronie takiej będzie można doręczać pismo w formie "tradycyjnej" dopiero wtedy, gdy zrezygnuje ona z doręczania jej pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

W niniejszej sprawie do ww. zgłoszenia załączono oświadczenie S.P., pełnomocnika skarżącej spółki, że rezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej zgodnie z art. 391 k § 1d k.p.a. Tym samym prawidłowo doręczono stronie skarżącej decyzję Prezydent [...] nr [...] z dnia [...] września 2018 r. drogą listowną a nie za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i z tej przyczyny podlega oddaleniu na podstawie przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.