Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1175/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 12 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1980 nr 17 poz 62
law: Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1460/21 w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie robót budowlanych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 2 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1460/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę K. L. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego w sprawie budynku inwentarsko-składowego o wymiarach zewnętrznych 15,20 m x 8,10 m, zlokalizowanego na działce nr [...] w [...].

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł K. L. zarzucając naruszenie:

1. § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. 1980, Nr 17, poz. 62, dalej "r.w.t.1980") przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten dopuszcza możliwość zmniejszenia odległości, o których mowa w przepisie § 12 ust. 1 r.w.t.1980 w sytuacji, gdy spośród dwóch działek sąsiednich należących do różnych właścicieli, tylko na jednej z tych działek istnieje zabudowa, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że § 12 ust. 2 r.w.t.1980 pozwala na zmniejszenie wymaganych odległości tylko wtedy, gdy zabudowa istnieje na obu działkach sąsiednich należących do różnych właścicieli;

2. § 12 ust. 2 r.w.t.1980 przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że odległość co najmniej 4 m budynku inwentarsko-składowego o wymiarach zewnętrznych 15,20 m x 8,10 m od granicy działki nr [...] mogła ulec zmniejszeniu, pomimo że w czasie budowy tego budynku sąsiednia działka nr [...] była działką niezabudowaną. Zdaniem skarżącego właściwe zastosowanie § 12 ust. 2 r.w.t.1980 prowadzi do wniosku, że odległość co najmniej 4 m budynku inwentarsko-składowego o wymiarach zewnętrznych 15,20 m x 8,10 m od granicy działki nr [...] nie mogła ulec zmniejszeniu, ze względu na to, że sąsiednia działka nr [...] była działką niezabudowaną,

3. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") polegające na niewłaściwej interpretacji oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1318/19. Skarżący podkreślił, że wedle przywołanego wyroku § 12 ust. 2 r.w.t.1980 wymaga "aby działka sąsiednia względem działki, na której zrealizowano obiekt w odległościach mniejszych niż określonych § 12 ust. 1, była zabudowana", natomiast organ uznał, że zdaniem Sądu przepis § 12 ust. 2 nie wymaga, aby sąsiednia działka ([...]) była zabudowana,

4. art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy należało uchylić decyzje organów obu instancji.

Wskazując na powyższe K. L. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku, poprzez uchylenie decyzji organów obu instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości. Wystąpił też o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy wskazać, że art. 193 zd. drugie P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm.) wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.

W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.

Tytułem przypomnienia należy wskazać, że decyzjami wydanymi w 2019 r. organy nadzoru budowlanego w Rzeszowie nakazały R. G. , jako właścicielowi, doprowadzenie budynku inwentarsko-składowego zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości [...] ([...]), gm. [...], do stanu zgodnego z przepisami poprzez zamurowanie materiałem ściennym niepalnym trzech otworów okiennych usytuowanych w ścianie wschodniej budynku. Nakaz wynikał z konkluzji organów, że budynek zlokalizowano zbyt blisko granicy z działką sąsiednią, niezgodnie z przepisami technicznymi (odległość 3,38 m).

Prawomocnym wyrokiem z dnia 12 lutego 2020 r., II SA/Rz 1318/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu skargi R. G., uchylił decyzje organów obu instancji. Wyjaśnił, że zgodnie z § 12 ust. 2 r.w.t.1980 "przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m". Dalej zauważył, że "Na działce nr [...] [działka sąsiednia, [...] – uw. NSA], jak wynika z nadesłanych akt administracyjnych, zlokalizowany jest budynek mieszkalny jednorodzinny. Należy zatem domniemywać, że organy normę prawną wyrażoną w § 12 ust. 2 rozporządzenia rozumieją w ten sposób, że odstępstwo od § 12 ust. 1 jest możliwe tylko w sytuacji, w której na obydwu sąsiadujących ze sobą nieruchomościach istnieje zabudowa, a budynki lub budowle są usytuowane równolegle względem siebie w taki sposób, że ściany tych budynków zlokalizowane są w odległości co najmniej 8 m, mierzonej prostopadle do tych ścian. Sąd takiej wykładni nie podziela".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lutego 2020 r. wywodził dalej, że "możliwe jest zastosowanie § 12 ust. 2 rozporządzenia także w przypadku, gdy na działce sąsiedniej nie występuje zabudowa bezpośrednio na wysokości ocenianego obiektu budowlanego". Co do zagadnień intertemporalnych dodał, że "rzeczą organu będzie dokonanie oceny zgodności obiektu również z przepisami obowiązującymi w dacie budowy budynku" (czyli r.w.t.1980).

Wykonując wyrok z dnia 12 lutego 2020 r. organy wskazywały – stosownie do wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie – że na działkach sąsiednich z działką nr [...] znajduje się budynek mieszkalny. Tak więc wobec zabudowania nieruchomości sąsiedniej, stosownie do wskazań Sądu, § 12 ust. 2 r.w.t.1980 znajdzie generalnie zastosowanie. Budynek mieszkalny jest położony w taki sposób, że znajduje się 13 m od budynku inwentarskiego. Oznacza to, że okna tego budynku od strony wschodniej, w zbliżeniu do granicy, nie naruszają norm technicznych.

Powyższe rozstrzygnięcie zaaprobował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w zaskarżonym wyroku.

W obecnie rozpatrywanej skardze kasacyjnej K. L. polemizując z wydanym orzeczeniem przedstawił następującą argumentację dotyczącą zarzutu naruszenia § 12 ust. 2 r.w.t.1980. Akcentował on, że stosowanie wymienionego przepisu technicznego i odstępstwa w nim przewidzianego następować może pod warunkiem, że działka sąsiednia jest zabudowana. Dalej K. L. zaznaczał dalej, że sporny budynek inwentarsko-składowy R. G. znajduje się w granicy z działką sąsiednią nr [...], która w dacie jego budowy była niezabudowana. Natomiast przywoływany w sprawie budynek mieszkalny, zlokalizowany jest gdzie indziej, to jest na działce nr [...], która do tego w dacie budowy spornego budynku była przedmiotem własności innych podmiotów (rodziców K. L. ). Okoliczności przedstawione przez skarżącego prowadzą jego zdaniem do następującego wniosku: w dacie budowy budynku inwentarskiego, którego sprawa dotyczy, działka bezpośrednio sąsiednia, to jest konkretnie nr [...], nie była zabudowana, a odstępstwo z § 12 ust. 2 r.w.t.1980 nie mogło znaleźć zastosowania.

Odnosząc się do powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, co następuje.

Ogólnej tezie przedstawionej w skardze kasacyjnej, że § 12 ust. 2 r.w.t.1980 dotyczy relacji z działką zabudowaną, należy oddać słuszność. Wedle tego przepisu odstępstwo dotyczące odległości zabudowy od granicy dotyczy sytuacji, gdy sąsiednia działka jest już zabudowana, ale położenie istniejącej zabudowy (np. nieco w oddaleniu) pozwala inwestorowi się zbliżyć do wspólnej granicy. Regulacja ta eksponuje natomiast kryterium odległości między budynkami - minimum 8 m.

Pomimo powyższego niniejsza sprawa nie mogła być rozpoznana po myśli K. L. . Podniesione przez skarżącego uwagi powinny bowiem dotyczyć wcześniejszego wyroku z dnia 12 lutego 2020 r. II SA/Rz 1318/19. Wyrok ten jest obecnie prawomocny, a zawarte w nim wskazania wiążą organy jak i sądy (art. 153 P.p.s.a.).

Dostrzec należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 12 lutego 2020 r. uchylił decyzję nakazujące zamurowanie otworów okiennych budynku inwentarskiego R. G. właśnie dlatego, że zidentyfikował w sąsiedztwie ([...]) budynek mieszkalny istniejący w dacie budowy budynku inwentarskiego. Budynek ten znajduje się wprawdzie na innej działce [...], lecz realiach terenowych może być uznany także za zabudowę na działce sąsiedniej (działka nr [...] przylega do działki [...], podobnie jak działka nr [...], tyle że na nieco innym odcinku). Tak budynek mieszkalny postrzegał Sąd w wyroku z dnia 12 lutego 2020 r. Wskazania Sądu dotyczyły wobec tego braku konieczności "równoległości" zabudowy na sąsiadujących działkach oraz badania odległości z § 12 ust. 2 r.w.t.1980. Zakładały zarazem, że zabudowa na sąsiedniej nieruchomości istnieje. Przytoczony tu wywód Sądu jest ważny dla sprawy. Gdyby bowiem w wyroku z dnia 12 lutego 2020 r. Sąd przyjął ocenę okoliczności sprawy taką jak obecnie przekonuje skarżący, to jest, że w stosunku do spornego obiektu budowlanego "sąsiednią" w rozumieniu § 12 ust. 2 r.w.t.1980 jest tylko działka nr [...], która nie jest zabudowana, a budynek mieszkalny nie ma znaczenia, to oddaliłby skargę.

Na obecnym etapie ze spostrzeżeniami uzasadnienia prawomocnego wyroku z dnia 12 lutego 2020 r. II SA/Rz 1318/19 nie można już polemizować. Wyrok wiąże organy i sądy (art. 153 P.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 12 lutego 2020 r. nakazał badać sprawę ponownie właśnie z uwagi na istnienie budynku jednorodzinnego na sąsiedniej działce w kontekście § 12 ust. 2 r.w.t.1980. Organy nadzoru budowlanego wykonały to orzeczenie, ustalając, że budynek inwentarsko-składowy R. G. znajduje się w wymaganej odległości 13 m od budynku mieszkalnego jednorodzinnego na sąsiedniej działce.

Podsumowując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zważając na wiążącą ocenę prawną i wskazania zawarte w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r. II SA/Rz 1318/19, który to wyrok został przez organy wykonany i taki stan rzeczy zaaprobował Sąd w obecnie zaskarżonym wyroku, nie można uznać za usprawiedliwione zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia § 12 ust. 2 r.w.t.1980, a także art. 153 P.p.s.a. Z opisanych powodów nie naruszono także art. 151 P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 182 § 2 P.p.s.a.