Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 484/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.  15zc ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
article: art. 24 ust. 2, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b , art. 17 ust. 1 pkt 4 , art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Jacek Kuza, po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 19 czerwca 2023 r. znak: SKO-PS.80/7808/4516/2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 19.06.2023 r. znak: SKO-PS.80/7808/4516/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (zwane dalej "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania M. S. (zwanej dalej "stroną") od wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego decyzji z 31.10.2022 r. znak: Śrw.5211.000230.2022, orzekającej o odmowie przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką - C. S., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w to miejsce:

- przyznało stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką – C. S., począwszy od 1.10.2022 r. do 30.11.2022r. oraz za okres od 01.04.2023 r. do 30.06.2023 r.;

- odmówiło przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką – C. S. za okres od 1.12.2022r. do 31.03.2023 r.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z 7.03.2022 r. C. S. została uznana za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji do dnia 31.03.2023 r., ze wskazaniem, że powstanie niezdolności do samodzielnej egzystencji powstało od stycznia 2022 r. Z tego względu, z uwagi na uzasadnienie decyzji organu I instancji, kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostawało ustalenie, czy na gruncie obowiązujących przepisów, w kontekście wydanego przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 21.10.2014 r. w sprawie K 38/13, odwołującej się przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), zwanej dalej "u.ś.r.", w sytuacji gdy niepełnosprawność osoby chorej nie powstała przed 18 lub 25 rokiem życia. Nie jest dopuszczalne, zdaniem organu II instancji (podzielającego argumentację odwołania) oparcie odmowy przyznania prawa do pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust 1 lit. b u.ś.r., która ww. orzeczeniem została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z powyższym okoliczność, że niepełnosprawność nie powstała przed 18 rokiem życia (lecz w wieku 74 lat) nie wyklucza możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – gdyż nie ma znaczenia wiek, w którym powstała niepełnosprawność, istotne zaś jest, że występuje w stopniu znacznym.

Uwzględniając, że na dzień orzekania przez SKO upłynął termin ważności wskazany w ww. orzeczeniu zlecono 15.05.2023 r. m.in. ustalenie, czy C. S. ubiega się o kolejne orzeczenie. W dniu 19.06.2023 r. do organu wpłynęło m.in. oświadczenie złożone pod odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych zeznań przez M. S., z którego wynika, że w maju 2023 r. został złożony do ZUS wniosek o przedłużenie orzeczenia. Nie przedłożono kolejnego orzeczenia, ani też nie wyjaśniono na jakim etapie jest postępowania w tej sprawie.

SKO, mając na uwadze powyższe oraz kierując się treścią art. 15zc ust. 1 ustawy z dnia 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), stwierdziło, że ważność ww. orzeczenia została przedłużona do 30.06.2023r., tj. o 3 miesiące. Jednocześnie, uwzględniając zebrany materiał dowodowy, stwierdzono że w sprawie dowiedziono rezygnacji strony z aktywności zawodowej. Organ I instancji, badając związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją a koniecznością sprawowania opieki nad matką strony przeprowadził wywiad środowiskowy. potwierdzając że opieka sprawowania przez stronę ma charakter stały i ciągły. Kondycja fizyczna matki wymaga stałego zaangażowania córki w pomoc przy wykonywaniu wszystkich czynności dnia codziennego, w tym czynności ściśle związanych z osobą chorej. Natomiast samo spełnienie warunków z art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie jest wystarczające do uznania, że wnioskodawczyni przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Badając spełnienie wymogów do przyznania tego świadczenia należy mieć również na uwadze przepis art. 17 ust. 5 u.ś.r., który określa negatywne przesłanki jego przyznania, w tym m.in. sytuację, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4.05.2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (lit. b). W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może otrzymać tylko jedno ze świadczeń, przy czym chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest zatem brak uprawnienia do otrzymywania konkurencyjnego świadczenia. Aby więc świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany np. specjalny zasiłek opiekuńczy, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. Nie jest możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Tym samym, zgodnie z najnowszym orzecznictwem, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym strona posiada jednocześnie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, określone wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona za ten okres. W piśmie z 19.06.2023 r. (data wpływu) organ I instancji wyjaśnił, że strona była uprawniona i pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy w okresie od 1.12.2022 r. do dnia 31.03.2023 r. na podstawie decyzji z 12.01.2023 r., a na dzień wystawienia omawianego pisma nie wpłynął żaden nowy wniosek strony o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, ani też poprzednia ww. decyzja nie została przedłużona na podstawie ww. ustawy z dnia 2.03.2020 r. Świadczenie to strona pobierała po raz pierwszy.

Mając na uwadze powyższe SKO stwierdziło, że strona nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1.12.2022 r. do 31.03.2023 r. Natomiast przedstawiony stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy wskazuje, że strona spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1.10.2022 r. (tj. od początku miesiąca, w którym wpłynął wniosek) do 30.11.2022 r. (tj. do czasu uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego) oraz od 1.04.2023 r. (tj. od początku pierwszego miesiąca po miesiącu, w którym upływał termin realizacji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy) do 30.06.2023 r. (tj. do końca przedłużonej o 3 miesiące ważności orzeczenia ZUS). W tym zakresie SKO zastosowało tryb z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uwzględniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz orzecznictwo, uchylając zaskarżoną decyzję i w to miejsce przyznając stronie świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, począwszy od 1.10.2022 r. do 30.11.2022 r. oraz za okres od 1.04.2023 r. do 30.06.2023 r., odmawiając zarazem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką za okres od 1.12.2022 r. do 31.03.2023 r.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach strona zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie prawa materialnego to jest:

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego;

- art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczej, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia – co w przedmiotowej sprawie miało miejsce.

W uzasadnieniu zakwestionowano sposób ustalenia przez organ II instancji okresu, za jaki skarżącej przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, argumentując że strona w złożonym wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego domagała się uchylenia decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym strona dokonała wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r.– wobec czego nie mogła zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku. Zgodnie z dyspozycją zawartą treści art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnioną dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Nie do przyjęcia jest, zdaniem skarżącej, sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, pomimo że mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, składając wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, że wybiera świadczenie bardziej korzystne.

Mając na uwadze powyższe strona wniosła o uchylenie decyzji SKO w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1.12.2022 r., ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, jak również o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023r. poz. 1634), dalej "p.p.s.a.", na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym – z uwagi na złożony w tym zakresie wniosek skarżącej, któremu organ się nie sprzeciwił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności.

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja SKO:

- uchylająca decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad matką (urodzoną 1.01.1948 r.), legitymującą się wydanym 7.03.2022 r. orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji – do 31.03.2023 r., z określeniem daty powstania niezdolności na styczeń 2022 r. (k. 13 akt administracyjnych),

- przyznająca stronie świadczenie pielęgnacyjne z ww. tytułu, począwszy od 1.10.2022 r. do 30.06.2023 r. – za wyjątkiem okresu od 1.12.2022r. do 31.03.2023 r., kiedy to strona pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, co do którego odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia.

Na wstępie, odnosząc się do uchylenia przez SKO decyzji Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego, wskazać należy, że w tym zakresie organ odwoławczy zakwestionował stanowisko organu I instancji, który odmowę przyznania żądanego świadczenia uzasadnił tym, że niepełnosprawność matki skarżącej nie powstała (jak wymaga tego art. 17 ust. 1b ustawy) przed 18 rokiem życia, lecz w wieku 74 lat. Zdaniem organu odwoławczego okoliczność ta nie wyklucza możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – gdyż nie ma znaczenia wiek, w którym powstała niepełnosprawność, istotne jest zaś to, że występuje w stopniu znacznym. Z tych też względów SKO prawidłowo zastosowało tryb z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., stosownie do którego organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. W tej mierze, z zaskarżonej decyzji, w której powołano się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. w sprawie K 38/13, wynika że decyzję organu I instancji z 31.10.2022 r. oparto o niekonstytucyjną normę prawną – czego skarżąca (wobec uwzględnienia jej stanowiska wyrażonego w odwołaniu) nie kwestionuje, przechodząc od razu do podważania prawidłowości stanowiska organu odwoławczego co do zawężonego, jej zdaniem, ustalenia czasokresu przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji SKO przeszło do rozstrzygnięcia istoty sprawy w przedmiocie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie relewantna prawnie okoliczność wynika z informacji organu I instancji z 13.06.2023 r. co do tego, że strona "była uprawniona i pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy w okresie od 1.12.2022 r. do dnia 31.03.2023 r., przyznanego decyzją z 12.01.2023 r." (k. 45 akt administracyjnych), co pozostaje niesporne.

Przechodząc do podstawy materialnoprawnej zaskarżonej decyzji należy przytoczyć art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z przepisów u.ś.r. wynika, że aby ustalić prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, nie tylko osoba wymagająca opieki, ale również osoba sprawująca tą opiekę musi spełnić określone ustawą przesłanki. Jeśli chodzi o osobę wymagającą opieki, to ustawodawca wymaga, aby osoba ta posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami wymienionymi w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Bezspornym jest – wobec treści ww. orzeczenia lekarza orzecznika ZUS – że matka skarżącej (której niepełnosprawność istnieje od stycznia 2022 r., to jest od 74 roku życia) spełnia powyższy warunek. W tym kontekście SKO, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. w sprawie K 38/13, trafnie stwierdziło, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust 1 lit. b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Mianowicie, w przytoczonym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1 b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Przepis ten stanowi bowiem, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Jednak poza osobą wymagającą opieki, także osoba ją sprawująca – w niniejszej sprawie skarżąca – musi spełnić ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W tym zakresie istotne są negatywne przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia. Mianowicie, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Stosownie zaś do art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, które Sąd orzekający w niniejszym składzie w całości podziela (zob. wyroki NSA: z 27.05.2020 r. o sygn. akt I OSK 2375/19, z 18.06.2020 r. o sygn. akt I OSK 254/20 i z 24.08.2020 r. o sygn. akt I OSK 650/20, dostępne w internetowej CBOSA) osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a ma ustalone również inne świadczenie, określone w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór może zrealizować przez złożenie do stosownego wniosku do właściwego organu pomocy społecznej, którego pozytywne, zgodne z żądaniem strony, rozpatrzenie eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w postaci przysługiwania ustalonego prawa do innego świadczenia (specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna).

W tym kontekście, skarżąca powinna dokonać wyboru jednego z powyższych świadczeń w toku postępowania administracyjnego, tego zagadnienia dotyczy również zaprezentowana w uzasadnieniu skargi argumentacja co do tego, że cyt. "skarżąca we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wniosła o uchylenie decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia".

Ze stanowiskiem strony nie sposób się jednak zgodzić – z następujących powodów:

- po pierwsze, wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze, we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (k. 23 akt administracyjnych) nie zawarto oświadczenia o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego wraz ze stosownym żądaniem zmiany wydanej w tym zakresie decyzji; w uzasadnieniu wniosku adwokat strony powołał się jedynie na ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. w sprawie K 38/13, dotyczący częściowej niekonstytucyjności art. 17 ust 1 lit. b u.ś.r.;

- po drugie (co jest istotne), strona najpierw złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (data wpływu – 11.10.2022 r.), a dopiero następnie – po jego negatywnym rozpatrzeniu (decyzja organu I instancji z 31.10.2022 r.) – złożyła w dniu 20.12.2022 r. kolejny wniosek, tym razem o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o czym świadczy uzasadnienie pozytywnej dla strony decyzji w tym zakresie (k. 34).

W rezultacie tak przedstawionej sekwencji podejmowanych przez stronę działań, niezrozumiałe jest stanowisko pełnomocniczka skarżącej (występującego w szeregu podobnych spraw przed tut. Sądem) co do zawarcia we wniosku z 11.10.2022r. o przyznanie dochodzonego świadczenia żądania uchylenia decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego (wydanej dopiero 12.01.2023 r.) – co było niemożliwe w stanie faktycznym niniejszej sprawy.

Mianowicie, jak wynika z akt administracyjnych, decyzją z 12.01.2023 r. (k. 34) organ I instancji przyznał M. S. specjalny zasiłek opiekuńczy w związku ze sprawowaniem stałej opieki nad osobą uprawnioną (matka) w kwocie 620,00 zł miesięcznie na okres od 1.12.2022 r. do 31.03.2023 r.

Tym samym, skarżąca podczas trwania postępowania o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (ostateczną decyzję SKO wydało 19.06.2023 r.) pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, nie rezygnując z prawa do tego świadczenia, co znajduje potwierdzenie w piśmie informacyjnym organu I instancji z 13.06.2023 r. (k. 45 akt administracyjnych).

SKO, uwzględniając rozstrzygnięcie zawarte w ww. decyzji organu I instancji z 12.01.2023 r. (podjętej w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego) – prawidłowo zastosowało art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., jak również omówiony wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. i w rezultacie:

- przyznało stronie świadczenie pielęgnacyjne począwszy od 1.10.2022r. do 30.11.2022 r. oraz za okres od 01.04.2023 r. do 30.06.2023 r. – na podstawie wniosku z 7.10.2022 r.;

- jednocześnie odmawiając przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1.12.2022r. do 31.03.2023 r., na jaki organ I instancji przyznał stronie świadczenie pielęgnacyjne w oparciu o złożony wniosek z 20.12.2022 r.

Uwzględniono przy tym treść art. 24 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnioną dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W tym miejscu jeszcze raz podkreślić trzeba, że stosownie zaś do art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Skoro strona, złożywszy uprzednio wniosek o świadczenie pielęgnacyjne, następnie wniosła o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie może podnosić – z mocą wsteczną, wyrażoną w istocie dopiero w skardze, że dokonuje wyboru korzystniejszego świadczenia. Jednocześnie tut. Sąd w całości podziela stanowisko WSA w Bydgoszczy, wyrażone w wyroku z 26.07.2023 r. o sygn. akt II SA/Bd 352/23 (dostępne j.w.), zgodnie z którym "pobieranie [...] specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z obowiązywaniem w tym czasie decyzji o przyznaniu tego świadczenia oraz następcze przyznanie z mocą wsteczną na tożsamy okres prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skutkowałoby koniecznością zwrotu pobranych świadczeń zasiłkowych jako nienależnych. Nie do przyjęcia jest jednak sytuacja, w której decyzja właściwego organu wydana w następstwie wyroku sądu administracyjnego skutkuje powstaniem konieczności wyrównywania wysokości świadczeń rodzinnych bez wskazania wyraźnej podstawy ustawowej. Takie podejście wykładnicze byłoby działaniem contra legem."

Końcowo, wskazując na zastosowanie przez SKO przepisu art. 15zc ust. 1 ustawy z dnia 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), należy zaznaczyć, że zgodnie z tym przepisem z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji - wydane na czas określony na podstawie odpowiednio przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504, 1504 i 2461), ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 240 i 2476 oraz z 2023 r. poz. 658), ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2189), ustawy z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach (Dz. U. z 2020 r. poz. 984), ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2039), ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2023 r. poz. 1100), ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1774), ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji ((Dz. U. z 2023 r. poz. 156 i 535), którego ważność upływa w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii albo w okresie 30 dni następujących po ich odwołaniu, zachowuje ważność przez okres kolejnych 3 miesięcy od dnia upływu terminu jego ważności, w przypadku złożenia wniosku o ustalenie uprawnień do świadczenia na dalszy okres przed upływem terminu ważności tego orzeczenia (pkt 4). W rezultacie organ odwoławczy, uwzględniając dyspozycję cyt. przepisu, przedłużył ważność orzeczenia matki skarżącej z 7.03.2022 r., dotyczącego niezdolności do samodzielnej egzystencji – do dnia 31.03.2023 r., o 3 miesiące, to jest do 30.06.2023 r., przyznając w konsekwencji świadczenie pielęgnacyjne do 30.06.2023 r. Stan epidemii został bowiem – w międzyczasie – odwołany z dniem 16.05.2022 r. na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12.05.2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2022 r., poz. 1027).

Mając na uwadze, że SKO prawidłowo ustaliło stan faktyczny niniejszej sprawy, a następnie w sposób niewadliwy dokonało jego subsumpcji do ustalonych w u.ś.r. przesłanek dotyczących tak przyznania, jak i odmowy świadczenia pielęgnacyjnego, brak jest podstaw by przyjąć, że proces decyzyjny stosowania tych regulacji przebiegł nieprawidłowo i zarazem, aby wieńcząca go zaskarżona decyzja była wadliwa.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.