Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 638/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi A.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 24 lipca 2023 r. nr SKO/RŚ-423/330/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 lipca 2023 r. (nr SKO/RŚ-423/330/2023), wydaną po rozpatrzeniu odwołania A. F. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta Lubina z dnia 31 maja 2023 r. (nr DR.5012.21884-831/22), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: SKO, organ drugiej instancji) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: uś.r.).

Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, po rozpoznaniu wniosku strony z dnia 18 sierpnia 2022 r. o przyznanie rzeczownego świadczenia, organ pierwszej instancji, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, decyzją z dnia 29 grudnia 2022 r. odmówił uwzględnienia tego wniosku.

Na skutek wniesionego odwołania, SKO decyzją z dnia 23 lutego 2023 r. (nr SKO/RŚ-423/73/2023) uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania.

Wnioskodawca ma 58 lat i posiada około 16-letni staż pracy. W latach 90-tych pracował w branży budowlanej, potem dorywczo. Ostatnią pracą wnioskodawcy była umowa zlecenia w firmie E. sp. z o.o. i A. do 31 stycznia 2016 r. (wydruk ZUS Empatia z dnia 19 października 2021 r.). Zatem od około 10 lat strona nie pracuje. Z decyzji Starosty Lubińskiego wynika, że wnioskodawca do 10 czerwca 2021 r. zarejestrowany był w Powiatowym Urzędzie Pracy w Lubinie jako osoba bezrobotna, bez zasiłku, ale nie było dla niego ofert pracy. Następnie, w wyniku dostarczenia decyzji Prezydenta Miasta Lubina z dnia 3 listopada 2021 r. o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego został wyrejestrowany z urzędu pracy. W okresie

Jak nadto ustalono w sprawie, wnioskodawca jest osobą uzależnioną od alkoholu. Z zeznań świadka z dnia 8 listopada 2022 r. wynika, że od około roku nie pije, niemniej, w epikryzie karty leczenia szpitalnego z dnia 24 czerwca 2022 wynika, że wnioskodawca nadużywa alkoholu (w dniach 23-24 czerwca 2022 r. wnioskodawca przebywał w szpitalu z powodu krwotoku żołądkowo-jelitowego).

Podczas wywiadu środowiskowego dnia 6 października 2022 r. wnioskodawca pytany o zakres opieki nad żoną podał, że małżonka potrzebuje pomocy w następujących czynnościach: przygotowywaniu posiłków, porannej i wieczornej toalecie, w kąpieli, w ubieraniu się, w dotarciu do lekarza i załatwianiu spraw urzędowych, robieniu zakupów, a także przy porcjowaniu leków.

Podczas wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ustalił, że małżonka strony ma ograniczoną ruchomość stawów, ale porusza się samodzielnie, o własnych siłach, po mieszkaniu i poza nim (w dniu 27 czerwca 2022 r. w Ośrodku samodzielnie złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności, następnie w dniu 11 sierpnia 2022 r. złożyła protokół o zmianę decyzji). Z jej oceny stanu psychofizycznego zaobserwowanego przez pracownika socjalnego w dniu 10 listopada 2022 r. wynika, że kontakt słowny z nią jest rzeczowy, formy wypowiedzi poprawne, zachowanie spokojne, nastrój dostosowany do sytuacji, uwaga skupiona, natomiast miewa luki pamięciowe. Z wyjaśnień z dnia 6 października 2022 r. wynika, że nie może się przemęczać, dźwiganie większych ciężarów powoduje ucisk w klatce piersiowej i duszności, czasami ma zachwiania równowagi czy zawroty głowy a ostatnio dużą dolegliwość sprawiają jej skurcze mięśni. W związku z tym, że na działkach nie ma łazienki mycie odbywa się w misce. Mąż pomaga małżonce w zagrzaniu i wlaniu wody do miski, a także, w myciu głowy i pleców. Potrzeby fizjologiczne małżonka wnioskodawcy załatwia samodzielnie (ze względu na problemy z nietrzymaniem moczu używa wkładek higienicznych). Potrzebuje pomocy w porcjowaniu leków i przypomnienia o ich zażywaniu (nad czym czuwa wnioskodawca). Wiele czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego małżonkowie wykonują wspólnie, tj. przygotowywanie ciepłych posiłków, robienie zakupów. Do wyłącznych czynności, którymi zajmuje się wnioskodawca należą – palenie piecu, dostarczanie wody do picia w baniakach, wykonywanie prania (w tej ostatniej czynności małżeństwu pomaga były maż H. K. i córka D. M.), prace porządkowe na terenie działki.

Mając na uwadze w szczególności wymienione okoliczności faktyczne, decyzją z dnia 31 maja 2023 r. (nr DR.5012.21884-831/22) Prezydent Miasta Lubina odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W treści tej decyzji organ wskazał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o jakich mowa wart. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm., dalej: u.ś.r.), albowiem nie wykazane zostało, by strona zrezygnowała z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad żoną, jak również, by nie podejmowanie przez nią zatrudnienia pozostawało w związku przyczynowo-skutkowym z zakresem sprawowanej opieki.

Wykluczając wystąpienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, organ przeanalizował historię aktywności zawodowej strony i na tym tle wskazał, że skoro strona od wielu lat nie podejmowała pracy zarobkowej, to w sprawie nie zachodzi przesłanka rezygnacji przez stronę z zatrudnienia celem opiekowania się niepełnosprawną małżonką.

W ocenie organu, w sprawie nie występuje również przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, albowiem zakres opieki, nie mającej charakteru ciągłego, nie stanowi przeszkody do podjęcia przez stronę zatrudnienia. W uzupełnieniu tej argumentacji organ zwrócił uwagę na to, że stan faktyczny ustalony w niniejszym postępowaniu nie jest tożsamy ze stanem faktycznym ustalonym w postępowaniu o przyznanie stronie specjalnego zasiłku opiekuńczego, prowadzonym na skutek wniosku strony z dnia 19 października 2021 r. Jak dalej argumentował, sytuacja rodziny uległa poprawie w porównaniu ze stanem faktycznym opisanym w wywiadach środowiskowych przeprowadzonych w związku z pobieranym przez stronę specjalnym zasiłkiem opiekuńczym. Małżonka strony nie wymaga już stałej opieki osoby drugiej. Ponadto, otrzymuje pomoc od córki D. M., która odwiedza matkę kilka razy w tygodniu. Zgodnie z jej oświadczeniem złożonym w dniu 8 listopada 2022 r., robi ona matce zakupy, zwłaszcza cięższe albowiem posiada samochód. Matka czasami przychodzi od niej sama, ale najczęściej z mężem.

Konstatując organ wskazał, że stan faktyczny sprawy nie wskazuje na to, by niepodejmowanie przez stronę zatrudnienia było okolicznością bezwzględnie konieczną dla zapewnienia małżonce jej podstawowych potrzeb życiowych. Jak argumentował, mając na uwadze z jednej strony rodzaj i zakres opieki jakiej wymaga niepełnosprawna małżonka wnioskodawcy, w drugiej, okoliczność, że tę opiekę faktycznie sprawuje kilka członków rodziny (także bowiem jej córka i były mąż) nie jest konieczne by strona musiała całkowicie zrezygnować z aktywności zawodowej.

Od tej decyzji strona wniosła odwołanie.

W decyzji z dnia 24 lipca 2023 r., wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.), SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji podobnie jak organ pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie nie budzi wątpliwości brak wystąpienia przesłanki rezygnacji przez stronę z zatrudnienia. Pogłębionych rozważań w sprawie wymagała natomiast kwestia spełnienia przez wnioskodawcę przesłanki niepodejmowania przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad żoną. Także i w tym przypadku SKO podzieliło końcowy wniosek organu pierwszej instancji odnośnie do braku wystąpienia w sprawie także i tej przesłanki. SKO podkreśliło, iż nie kwestionuje tego, że z uwagi na występujące u małżonki strony schorzenia, jej codzienne funkcjonowanie pozostaje ograniczone. Niemniej, czynności opiekuńcze jakich wymaga małżonka strony i jakie wykonuje przy niej wnioskodawca nie mają charakteru ciągłego i mogłyby być wykonywane również wtedy, gdyby wnioskodawca pracował. W rozwinięciu tej argumentacji organ drugiej instancji podniósł, że małżonka wnioskodawczyni nie wymaga czynności pielęgnacyjnych ściśle związanych z jej osobą, wymagających stałej obecności i pomocy męża. Zasadniczo, czynności opiekuńcze wnioskodawcy sprowadzają się do mycia żonie głowy i pleców oraz towarzyszenia podczas wizyt lekarskich. Pozostałe natomiast czynności jakie wykonuje wnioskodawca dotyczą prowadzenia gospodarstwa domowego. Małżonka strony porusza się samodzielnie, samodzielnie spożywa posiłki, a niektóre, jak np. kanapki również samodzielnie przygotowuje, samodzielnie przyjmuje leki, które są porcjowane w pojemniku na leki. Samodzielna bywa również poza miejscem zamieszkania, albowiem poza miejscem zamieszkania nie zawsze porusza się w towarzystwie innych osób, mimo zgłaszanych przez nią problemów typu zachwiania równowagi czy zwroty głowy.

Końcowo organ podniósł, że na kierunek rozstrzygniecie w sprawie nie ma wpływu fakt wcześniejszego przyznania stronie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad żoną. W tym kontekście SKO przypomniało, że w decyzji z dnia 23 lutego 2023 r. (nr SKO/RŚ-423/73/2023) organ drugiej instancji wskazał na konieczność wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji jakie okoliczności zostały uwzględnione przy wydaniu decyzji z dnia 3 listopada 2021 r., przyznającej stronie, na jej wniosek, specjalny zasiłek opiekuńczy w związku ze sprawowaniem opieki nad H. K. na okres od 1 listopada 2021 r. do 30 czerwca 2022 r. Jak następnie argumentowało SKO, z wyjaśnień organu pierwszej instancji wynika, że w wyniku postępowania wyjaśniającego poprzedzającego wydanie decyzji przyznającej stronie specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad żoną organ stwierdził, że małżonka strony wymagała stałej opieki, natomiast postępowania wyjaśniające przeprowadzone w wyniku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne wykazało wystąpienie okoliczności, które świadczą o tym, że opieka ta nie ma takiego charakteru. W nawiązaniu do powyższego SKO zaznaczyło, że decyzje w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego są wydawane w dwóch odrębnych postępowaniach. W sytuacji, gdy wnioskodawca wystąpi o ustalenie prawa do obu świadczeń, organ każdorazowo winien ocenić, czy zostały spełnione przesłanki do przyznania danego świadczenia, a żaden przepis prawa nie stoi na przeszkodzie do dokonania nowej oceny spełnienia tych przesłanek. Konstatując organ podniósł, iż sam zatem fakt, że strona uzyskała wcześniej prawo do świadczenia opiekuńczego w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego nie daje podstaw do dalszego udzielania pomocy w formie świadczenia pielęgnacyjnego, skoro nie są spełnione ustawowe przesłanki warunkujące prawo do tego świadczenia.

Decyzję SKO z dnia 24 lipca 2023 r. strona zaskarżyła w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię tego przepisu i przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami – konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. wyrażając pogląd, że wbrew stanowisku organu drugiej instancji, przepis ten nie uzależnia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nieustannie przez całą dobę. Skarżący zwrócił uwagę, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensata za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która takiej opieki wymaga. Zdaniem strony, wspomnianą przesłankę skarżący spełnia albowiem sprawuje opiekę nad niepełnosprawną małżonką, która to opieka wiąże się z niepodejmowaniem przez niego z zatrudnienia.

Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a ewentualnie, o przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zawarł również wniosek o zasądzenie od SKO na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd podziela stanowisko SKO odnośnie do braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem przez stronę z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad małżonką.

Przesłanki warunkujące ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zasadniczo reguluje art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji) , świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Wnioskodawca, jako osoba pozostająca w związku małżeńskim z H. K. niewątpliwie należy do grona osób, którym przysługuje prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad tą osobą.

Spełnienie przesłanki podmiotowej, jak i legitymowanie się przez podopieczną wymaganym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie są wystarczające do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca uzależnił bowiem od wykazania związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem przez opiekuna zatrudnienia (lub po prostu zarobkowania) a zakresem czynności opiekuńczych jakich wymaga osoba niepełnosprawna, wobec której wnioskodawca obciążony jest obowiązkiem alimentacyjnym. Co wymaga wyraźnego zaakcentowania, świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem przyznawanym za samą opiekę. Świadczenie to z istoty swojej ma bowiem stanowić rekompensatę dla opiekuna, który z uwagi na obiektywną konieczność opiekowania się niepełnosprawnym członkiem rodziny, pozbawia się źródła dochodu rezygnując, bądź nie podejmując zatrudnienia. Przy czym, trzeba w tym miejscu wyraźnie zaznaczyć, że nie każda opieka nad osobą legitymującą się wymaganym orzeczeniem o niepełnosprawności uzasadniać będzie przyjęcie, że zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej opiekuna a czynnościami opiekuńczymi. Ocenę wystąpienia związku przyczynowo-skutkowego należy oceniać ad casum, na przykładzie konkretnych ustaleń faktycznych, uwzględniających przede wszystkim stopień samodzielności podopiecznego oraz zakres i rodzaj czynności opiekuńczych, jakich wymaga należyta opieka nad taką osobą. Zdaniem Sądu, w pewnych stanach faktycznych, nie bez znaczenia pozostaje również historia aktywności zawodowej opiekuna w kontekście której – przy uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego - należy dokonywać oceny wystąpienia przesłanki niepodejmowania zatrudnienia przez opiekuna, jako jednego z warunków ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, małżonka strony uzyskała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności w dniu 22 lipca 2022 r. Orzeczenie to zostało wydane na okres czasowy, do dnia 31 lipca 2024 r. Ponadto, orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 26 kwietnia 2022 r. podopieczna skarżącego została uznana za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji do dnia 30 kwietnia 2023 r. Małżeństwo od wielu lat prowadzi bezdomny tryb życia, oczekując na przydział lokalu z zasobu gminy (zamieszkują w altanie na działce ogrodowej). H. K. choruje z powodu zaburzeń depresyjno-lękowych, procesu otępiennego, łuszczycy, nadżerkowego zapalenia błony śluzowej żołądka oraz problemu alkoholowego. W 2021 r. miała przeprowadzoną implantację wszywki alkoholowej, która wspomaga proces zdrowienia.

Niewątpliwie, zasadnie przyjęto w sprawie, że w stosunku do wnioskodawcy nie występuje przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, jako że, zaprzestanie aktywności zawodowej przez stronę poprzedzało uzyskanie przez małżonkę orzeczenia legitymującego skarżącego do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad żoną. O czym była już mowa, małżonka strony uzyskała orzeczenie o uznaniu ją za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji w dniu 26 kwietnia 2022 r., trzy miesiące później bo 22 lipca 2022 r. otrzymała orzeczenie zaliczające ją do znacznego stopnia niepełnosprawności. Skarżący natomiast, posiadający 16-letni staż pracy, w ramach umowy o pracę zarobkował w latach 90tych. Później, wykonywał wprawdzie prace dorywcze, niemniej, ostatnią aktywność zarobkową, wykonywaną w ramach umowy zlecenia wykonywał do 31 października 2016 r. Będąc zarejestrowanym od dnia 10 czerwca 2021 r. w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku, nie miał ofert pracy. Ostatecznie, został wyrejestrowany z urzędu pracy na skutek wydania przez Prezydenta Miasta Lubina w dniu 3 listopada 2021 r. decyzji o przyznaniu stronie specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 1 listopada 2021 r. do 30 czerwca 2022 r. w związku z czynnościami opiekuńczymi nad małżonką.

W ocenie Sądu, w sprawie nie doszło również do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów na skutek przyjęcia przez organy administracji publicznej, że w sprawie nie występuje przesłanka niepodejmowania przez stronę z zatrudnienia pozostająca w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z zakresem opieki, jakiej wymaga małżonka strony.

Jak wynika z akt administracyjnych, strona z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła w dniu 3 sierpnia 2022 r., a zatem w okresie, w której nie przysługiwało jej już prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznane decyzją z dnia 3 listopada 2021 r. Do wniosku strona dołączyła harmonogram czynności opiekuńczych oraz przedstawiony w formie tabelarycznej opis i częstotliwość poszczególnych (wskazanych w tabeli) czynności opiekuńczych.

Przedstawiony przez stronę harmonogram codziennych czynności przedstawia się następująco:

- godzina 7.00-9.00 – toaleta, śniadanie, leki, pomoc w ubieraniu się, ścielenie łóżka,

- godzina 9.00-11.00 załatwianie spraw urzędowych, wizyty lekarskie;

- godzina 11.00-13 – przygotowanie obiadu;

- godzina 13.00-15.00 – podawanie obiadu oraz leków

- godz. 15.00-17.00 - robienie porządków, prawnie oraz inne prace domowe w zależności od potrzeb;

- godzina 17.00-19.00 - przygotowanie i podanie kolacji, ścielenie łóżka;

- godzina 19.00-21.00 – podawanie leków, toaleta wieczorna, szykowanie leków na drugi dzień;

- godzina 21.00-23.00 – czuwanie nad żona w nocy.

Z załączonego do wniosku w formie tabelarycznej opisu czynności opiekuńczych i ich częstotliwości wynika, że codziennie wykonywane są takie czynności jak – podawanie leków (trzy razy dziennie), pranie, sprzątanie, prasowanie oraz wyjścia na spacery (pozostałe "według potrzeb).

Dodatkowo, z protokołu z dnia 10 listopada 2022 r. dokumentującego przeprowadzenie z wnioskodawcą wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący sprawuje nadzór nad przyjmowaniem przez małżonkę leków, dostarcza do altany ogrodowej w której mieszkają małżonkowie wodę z miasta, nadto, rozpala w piecu.

Jednocześnie, szereg czynności małżonkowie wykonują wspólnie, jak robienie zakupów (jedynie cięższe zakupy wnioskodawca wykonuje samodzielnie), przygotowywanie ciepłych posiłków, załatwianie spraw w służbie zdrowia czy urzędach.

Jak również wynika ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego, małżonka strony samodzielnie porusza się w obrębie miejsca zamieszkania (altanie działce ogrodowej) i poza nim (poza miejscem zamieszkania dodatkowo nie zawsze jest w towarzystwie winnej osoby). Samodzielnie spożywa posiłki oraz samodzielnie załatwia swoje potrzeby fizjologiczne.

W świetle tych wszystkich ustaleń uprawniona była konstatacja organów orzekających w sprawie, że stopień zakres i częstotliwość niezbędnych czynności opiekuńczych jakich wymaga małżonka strony i jakie zapewnia jej skarżący nie stanowi obiektywnej przeszkody dla podjęcia przez stronę aktywności zarobkowej, przez którą, czego nie można pomijać, na gruncie art. 17 ust.1 należy rozumieć nie tylko zatrudnienia na pełny etat ale także i na część etatu, czy też w ramach umowy zlecenia, agencyjnej itp. Definicję zatrudnienia na potrzeby ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca sprecyzował bowiem w treści art. 3 pkt 22 u.ś.r.

Sąd, podobnie jak organy, nie kwestionuje schorzeń małżonki strony, ani tego, że wymaga ona opieki ze strony męża. Podziela natomiast Sąd ogólną konstatację organów, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dostarczył dowodów, które uprawniałyby do wniosku, że w przypadku skarżącego zachodzi obiektywna przeszkoda do podjęcia zarobkowania, w szczególności w ramach jednej z form wymienionych w art. 2 pkt 2 2uś.r.

Sąd oczywiście dostrzega rodzaj schorzeń, na jakie cierpi małżonka strony, niemniej, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, schorzenia te nie mogą zostać uznane za obiektywną i wyłączną przyczynę dla której strona nie może aktualnie podjąć zatrudnienia. W kontekście schorzeń małżonki, należy dostrzec, że podopieczna strony leczy się w Poradni Zdrowia P. od 2011 r. Skarżący w czerwcu 2021 r. zarejestrował się w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna poszukująca pracy, co jedynie potwierdza, że dolegliwości psychiczne jego małżonki trwale nie stanowią przeszkody do podjęcia zatrudnienia. Jak również wynika z akt sprawy, w przeszłości małżonka strony miała problem alkoholowy, który wzmógł jej dolegliwości psychiczne. W okresie pogorszenia swojego stanu zdrowia z powodu choroby alkoholowej skarżący miał przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy. Obecnie, jak zeznała córka D. M. w toku przesłuchania w dniu 8 listopada 2022 r., podopieczna strony nie pije ("mamy problem alkoholowy zakończył się około 2 lata temu"). Także w toku wywiadu środowiskowego skarżący nie wskazywał na aktualny problem alkoholowy małżonki. Nie można zatem zarzucić dowolności ustaleniom organów orzekających w sprawie, które przyjęły, że ogólny stan małżonki strony uległ poprawie względem stanu na dzień wydawania decyzji o przyznaniu skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego z powodu konieczności opiekowania się małżonką.

Jak wynika z akt sprawy dotyczącej przyznania stronie specjalnego zasiłku opiekuńczego, postępowanie w sprawie tego zasiłku toczyło się na wniosek strony z dnia 19 października 2021 r. W marcu 2021 r. małżonka strona miała implantację tzw. wszywki alkoholowej. W okresie zatem ubiegania się przez wnioskodawcę o to świadczenie, małżonka strony była w procesie wychodzenia z nałogu alkoholowego co wymagało większego zaangażowania strony w opiekę nad nią. Aktualnie, małżonka strony nie pije.

Jedynie na marginesie należy wskazać, że jak wynika z zeznań D. M. złożonych w dniu 8 listopada 2022 r. , skarżący także i to w nie tak odległej przeszłości miał problem alkoholowy ( "[...] Od około roku sytuacja się zmieniła po tym, jak przestał nadużywać alkoholu."). Fakt nadużywania alkoholu przez skarżącego potwierdzają również adnotacje w dokumentacji medycznej. Te wszystkie okoliczności w sumie uzasadniają wniosek, że opieka jaką strona sprawuje przy małżonce nie stanowi wyłącznej przyczyny dla której strona nie podejmuje aktywności zarobkowej. W szczególności, nie jest to opieka stałą lub długoterminowa. Jak wynika z materiału aktowego, małżonka strony wykazuje duży stopień samodzielności, samodzielnie spożywa posiłki oraz załatwia potrzeby fizjologiczne, samodzielnie porusza się w obrębie miejsca zamieszkania oraz poza nim (niejednokrotnie także bez osoby towarzyszącej, jak na przykład w przypadku wizyty w Ośrodku Pomocy Społecznej). Wymaga pomocy przy myciu głowy i pleców, przy nadzorowaniu zażywania leków, pracach gospodarskich, w tym w szczególności wymagających wysiłku lub prac ciężkich (z uwagi na chorzenia kręgosłupa). To, że skarżący przywozi dla żony wodę w baniakach z miasta (jako że w altanie ogrodowej nie ma wody), grzeje tę wodę, myje żonie plecy, czy pali w piecu, jakkolwiek zasługuje na uznanie, to jednak nie wypełnia przesłanki opieki, o jakiej mowa wart. 17 ust.1 u.ś.r. Z kolei z doświadczenia życiowego wynika, że sprawy urzędowe czy wizyty lekarskie na ogół nie są i nie muszą być wykonywane codziennie.

Dodać końcowo wypada, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem przyznawanym za sam fakt sprawowania opieki, lecz ma zastąpić dochód którego opiekun się pozbywa rezygnując, bądź nie podejmując zatrudnienia z uwagi na obiektywną, stalą lub długotrwałą konieczność opiekowania się schorowanym członkiem rodziny. W sprawie, opieka ze strony męża, jakkolwiek niewątpliwie konieczna, nie spełnia warunkowo opieki, o jakiej mowa wart. 17 ust.1 u.ś.r. Z tego względu, w rozważanych okolicznościach faktycznych prawidłowo orzekły organy administracji publicznej o braku podstaw do ustalenia stronie świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z jej wnioskiem.

W sprawie nieuzasadniony zatem okazał się podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. na skutek błędnej oceny, ze niepodejmowanie przez stronę zatrudnienia nie ma związku ze sprawowaną przez skarżącego opieką nad małżonką.

Z tego względu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U2023 r. poz. 259) Sąd skargę w sprawie w całości oddalił jako bezzasadną.