Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1241/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1453
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jedn.
article: art. 7, art. 8 ust. 1, art. 76
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant Magdalena Chewińska po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Gminy A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1037/18 w sprawie ze skargi Gminy A na decyzję Ministra Finansów z dnia 6 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz Gminy A 3800 (trzy tysiące osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej – WSA, Sąd I instancji) wyrokiem z 24 stycznia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1037/18 oddalił skargę Miasta i Gminy A (dalej – Strona, Skarżący) na decyzję Ministra Finansów z 6 kwietnia 2018 r. w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej w kwocie 104 925 zł uzyskanej za 2014 r.

W efekcie przeprowadzonej kontroli decyzją z 8 stycznia 2018 r. Minister Rozwoju i Finansów zobowiązał Stronę do zwrotu ww. kwoty, a Minister Finansów decyzją z 6 kwietnia 2018 r. utrzymał w mocy wskazany wyżej akt administracyjny.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ przytoczył zastosowane przepisy i wskazał, że Minister Edukacji Narodowej, biorąc pod uwagę zakres zadań oświatowych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014 (Dz.U.2013.1687, dalej: "rozporządzenie w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla j.s.t."). Podstawę do naliczenia ostatecznej wysokości części oświatowej subwencji ogólnej na 2014 r. dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Miasta i Gminy A, stanowiły m.in. dane statystyczne dotyczące liczby uczniów (dzieci i młodzieży, wychowanków) w roku szkolnym 2013/2014 wykazywane przez dyrektorów szkół/placówek oświatowych w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2013 r. i 10 października 2013 r., zweryfikowane przez organ prowadzący (dotujący) szkoły i placówki oświatowe.

Algorytm, na podstawie którego dokonano podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014, przewidywał m.in. wagi:

P2 = 1,400 dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, niedostosowanych społecznie, z zaburzeniami zachowania, zagrożonych uzależnieniem, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, z chorobami przewlekłymi – wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U.2016.1943 ze zm., dalej: uso) oraz dla uczniów szkół podstawowych specjalnych, gimnazjów specjalnych i szkół ponadgimnazjalnych specjalnych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii – wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, którzy nie posiadają orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 uso;

P4 = 3,600 dla uczniów niesłyszących, słabosłyszących, z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 uso),

P5 = 9,500 dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim realizujących obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poprzez uczestnictwo w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych przez szkoły podstawowe i gimnazja, dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi oraz z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 uso).

Minister wyjaśnił, że warunków do ujęcia w systemie informacji oświatowej, a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014 przy wagach: P2, P4 i P5 nie spełniali uczniowie, którzy według stanu na dzień 30 września 2013 r. nie posiadali orzeczeń, o których mowa w art. 71 b ust. 3 uso, tj. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego wydanych z uwagi na rodzaj niepełnosprawności, o których mowa w opisie każdej z wag.

Kwestię wydawania orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 uso, przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym poradnie specjalistyczne – w okresie objętym przedmiotową sprawą – regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U.173.1072).

Przyczyną zaś wystąpienia nieprawidłowości w danych wykazanych w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2013 r., było wykazanie trzech uczniów, którzy nie posiadali orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, o którym mowa w art. 71b ust. 3 uso, z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną. W związku z tym dwoje uczniów (uczniowie nr 6333 i nr 6722) zostało niesłusznie przeliczonych wagą P5 zamiast wagą P4 oraz jeden uczeń został niesłusznie przeliczony wagą P5 zamiast wagą P2 (uczeń nr 2557).

Organ odwoławczy podkreślił, że w dacie wydania orzeczeń obowiązywały już przepisy definiujące niepełnosprawności sprzężone, definicja ta została bowiem wprowadzona art. 3 pkt 18 uso w dniu 22 kwietnia 2009 r. ustawą z 19 marca 2009 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.56.458), przez co należy rozumieć występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabosłyszącego, niewidomego lub słabowidzącego, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym albo z autyzmem co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawności.

Wobec tego nie można uznać, zdaniem Ministra, że dla celów naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej w przypadku ww. dwóch uczniów (numer w księdze ucznia 6333 i 6722) mamy do czynienia z niepełnosprawnością sprzężoną. Zgodnie z orzeczeniami z 22 czerwca 2009 r. i z 28 lipca 2009 r. występuje u nich bowiem jedna z niepełnosprawności wymienionych w przepisie art. 3 pkt 18 uso. Natomiast zastosowanie wagi P5 jest uprawnione tylko wówczas, gdy z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wynika jednoznacznie, że stwierdzono niepełnosprawność sprzężoną albo że stwierdzono dwie lub więcej niepełnosprawności, wymienione w orzeczeniu o niepełnosprawności. Przy czym, jak podkreślił Organ, nie kwestionuje on faktu i stopnia niepełnosprawności uczniów, dla których zostały wydane sporne orzeczenia. Zgodnie jednak z przepisami regulującymi zasady naliczania części oświatowej subwencji ogólnej dzieci, których potrzeba specjalnej organizacji nauki i metod pracy, uzasadniona jest w szczególności stopniem i zakresem niepełnosprawności, a nie została potwierdzona w sposób obiektywny w drodze stosownego orzeczenia najpóźniej w dniu sprawozdawczym, nie mogą zostać ujęte w odpowiednich, podwyższonych wagach.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Miasto i Gmina A wniosło o uchylenie obu decyzji i zasądzenie na rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Oddalając skargę WSA w Warszawie wskazał, że Organ nie naruszył art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U.2017.1453 ze zm., dalej: "u.d.j.s.t."), zgodnie z którym w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:

1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty – wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego – wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;

2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot – w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.

W ocenie Sądu prawidłowo orzeczono o zwrocie nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014 w wysokości 104 925 zł, w związku z tym, że nastąpiło nieprawidłowe jej naliczenie na skutek zawyżenia liczby uczniów, w poszczególnych wagach, co spowodowało zawyżenie liczby tzw. uczniów przeliczeniowych o 20,0112 ucznia.

Podział części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, został dokonany przez Ministra Edukacji Narodowej zgodnie z art. 28 ust. 5 u.d.j.s.t., tzn. według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014, dysponując bazą danych o liczbie uczniów (wychowanków) wykazanych w Systemie Informacji Oświatowej według stanu na dzień 30 września 2013 r. i na dzień 10 października 2013 r. Algorytm przewidywał odrębne wagi dla niepełnosprawnych uczniów, m.in. P2, P4 i P5.

Należy również wyjaśnić, że w okresie którego dotyczy rozpoznawana sprawa obowiązywała ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz.U.139.814 ze zm., dalej: "u.s.i.o."). Stosownie do art. 108 ust. 1 w zw. z art. 107 ust. 1 u.s.i.o. szkoły i placówki oświatowe prowadziły bazy danych oświatowych obejmujące zbiory danych określone w ustawie, między innymi zbiór danych o uczniach, słuchaczach, wychowankach i absolwentach. Zbiór ten, stosownie do art. 107 ust. 3 pkt 1 lit. h) u.s.i.o. powinien obejmować między innymi zbiory danych o liczbie uczniów, słuchaczy, wychowanków oraz absolwentów z poprzedniego roku szkolnego, w tym niebędących obywatelami polskimi, według specjalnych potrzeb edukacyjnych wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3-3b uso, albo posiadania zezwolenia na indywidualny program lub tok nauki. Natomiast stosownie do art. 108 ust. 8 pkt 1 lit. a u.s.i.o. jednostki samorządu terytorialnego prowadzą bazy danych oświatowych obejmujące zbiory danych z baz danych oświatowych: szkół i placówek oświatowych prowadzonych przez te jednostki. W myśl art. 111 ust. 1 i 2 u.s.i.o. podmioty prowadzące bazy danych oświatowych obowiązane są do sprawdzenia kompletności, poprawności i zgodności ze stanem faktycznym danych gromadzonych przez nie w bazach danych oświatowych, z wyjątkiem danych, które zostały przekazane z innych baz danych oświatowych. Jednostki samorządu terytorialnego obowiązane są do sprawdzania kompletności danych przekazywanych im z innych baz danych oświatowych.

Dane w bazach danych oświatowych są aktualizowane i przekazywane według stanu na dzień 30 września 2013 r. oraz 31 marca i 30 września 2014 r., z zastrzeżeniem ust. 2–5 (art. 112 ust. 1 u. s.i.o.).

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla j.s.t. w roku 2014, podstawą do naliczenia dla jednostek samorządu terytorialnego kwot części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014 stanowiły zawarte w systemie informacji oświatowej dane o liczbie uczniów i wychowanków albo dzieci i młodzieży wg stanu na dzień 30 września 2013 r. i dzień 10 października 2013 r.

W sprawie bezspornym jest, że data 30 września jest nie tylko dniem sprawozdawczym dla celów wyliczenia kwot części oświatowej subwencji ogólnej, ale także datą, do której uczniowie (dzieci/młodzież/wychowankowie) winni posiadać orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego czy opinie, o których mowa w opisie właściwych wag wskazanych do obliczeń: w bazowym roku szkolnym uzupełniającej liczby uczniów w zakresie zadań szkolnych oraz przeliczeniowej liczby wychowanków albo dzieci i młodzieży uprawnionych lub korzystających w zakresie zadań pozaszkolnych.

W świetle powyższego prawidłowo organy przyjęły datę 30 września 2013 r. do ustalenia wysokości należnej Gminie A części oświatowej subwencji ogólnej.

Zdaniem Sądu organ ma też rację wskazując, że podstawę do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2013 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej na rok 2014, stanowiły opinie oraz orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego zgodnie z rodzajem niepełnosprawności określonej w orzeczeniu wymagającej stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy (wyjątek stanowi waga P2 – patrz opis tej wagi ust. 2 pkt 4 załącznika do rozporządzenia).

W związku z tym, że część oświatowa subwencji ogólnej ustalana jest na podstawie danych według stanu na dzień 30 września 2013 r., warunków do uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej nie spełniali uczniowie, którzy według stanu na dzień 30 września 2013 r. nie posiadali aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego.

Zgodnie z art. 71b ust. 1 zdanie pierwsze uso, kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a tej ustawy, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Przepis art. 71b ust. 3 tej ustawy stanowi, że opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego. Natomiast ust. 3a tego przepisu stanowi, że opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, o których mowa w ust. 3, mogą również wydawać zespoły opiniujące działające w niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych, założonych zgodnie z art. 82 oraz zatrudniających pracowników posiadających kwalifikacje określone dla pracowników publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych.

Artykuł 71b ust. 5 uso, zobowiązuje starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego do zapewnia mu, na wniosek rodziców, odpowiedniej formy kształcenia, uwzględniając rodzaj niepełnosprawności, w tym stopień upośledzenia umysłowego z zastrzeżeniem ust. 5a. Ustęp 5a art. 71b uso stanowi, że jeżeli orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zaleca kształcenie dziecka odpowiednio w przedszkolu specjalnym albo w przedszkolu, szkole podstawowej lub gimnazjum, ogólnodostępnych lub integracyjnych, odpowiednią formę kształcenia, na wniosek rodziców, zapewnia jednostka samorządu terytorialnego właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, do której zadań własnych należy prowadzenie przedszkoli lub szkół.

Na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 71b ust. 6 uso, Minister Edukacji Narodowej wydał rozporządzenie z dnia 18 września 2008 r., w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U.173.1072, dalej: "rozporządzenie z dnia 18 września 2008 r."), w którym między innymi zostały określone wzory orzeczeń. Ustalony wzór orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wymagał, by zespół orzekający określił z uwagi na jaki rodzaj zaburzeń i odchyleń rozwojowych dziecka, wymagających stosowania specjalnej nauki i metod pracy zachodzi potrzeba kształcenia specjalnego. Zespoły orzekające mogły więc wskazać jako przyczynę uzasadniającą kształcenie specjalne niepełnosprawność sprzężoną lub dwie niepełnosprawności, z których każda wymagała specjalnej organizacji nauki i odrębnych metod pracy dydaktycznej dostosowanych do indywidualnych potrzeb i możliwości psychofizycznych ucznia.

Konsekwencją uregulowań ustawowych dotyczących kształcenia specjalnego są zapisy przyjęte w algorytmie podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014. Zakres zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego ustalony został na podstawie danych uzyskanych z systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2013 r. Zgodnie z opisami wagi P5, do wagi tej mogli być uwzględnieni jedynie uczniowie wykazani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2013 r., którzy posiadali opinie lub orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na niepełnosprawności wymienione w opisie tej wag, a w przypadku dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim uczestniczący w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych - orzeczenia o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, a nie wszyscy uczniowie niepełnosprawni wykazani w systemie informacji oświatowej. Zatem w przedmiotowej sprawie badaniu i ocenie podlegało uzyskanie przez Skarżącą części oświatowej subwencji ogólnej zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami rozporządzenia w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014. Minister Finansów ustalił, że część oświatowa subwencji ogólnej dla Skarżącej została nieprawidłowo skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej liczby uczniów przy wagach P5.

Uwzględniając przytoczone wyżej regulacje, zdaniem Sądu, zasadnie organ stwierdził, iż dla celów naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014, nieprawidłowa jest:

- kwalifikacja dwóch uczniów Szkoły Podstawowej Nr 4 w A (numer w księdze ucznia 6333 i 6722) do wagi P5 zamiast P4, którzy wg stanu na 30 września 2013 r. nie posiadali orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 uso, o potrzebie kształcenia specjalnego wydanych z uwagi na rodzaj niepełnosprawności, o których mowa w opisie tej wagi. U wskazanych uczniów bowiem występuje jedna z niepełnosprawności z wymienionych w art. 3 pkt 18 uso – upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym (lekkim). Pomimo zawarcia w treści orzeczeń z dnia 22 czerwca 2009 r. i z dnia 28 lipca 2009 r. sformułowania "niepełnosprawność sprzężona" nie wskazano na współwystępujące niepełnosprawności, o których mowa we wskazanym przepisie, współtworzące niepełnosprawności sprzężone;

- kwalifikacja jednego ucznia Gimnazjum Nr 2 w A (numer w księdze ucznia 2757) do wagi P5 zamiast P2, dla którego nie zostało wydane orzeczenie, o którym mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty, o potrzebie kształcenia specjalnego wydanych z uwagi na rodzaj niepełnosprawności, o których mowa w opisie tej wagi. Orzeczenie z dnia 26 lipca 2011 r. o potrzebie kształcenia specjalnego nie wskazuje na występowanie u tego ucznia niepełnosprawności sprzężonej.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 3 pkt 18 uso, przez niepełnosprawność sprzężoną należy rozumieć występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabosłyszącego, niewidomego lub słabowidzącego, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym albo z autyzmem co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawności.

W konsekwencji za prawidłowe należy uznać stwierdzenie organu, że zaliczenia do wagi P5 jest uprawnione tylko wówczas gdy z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wynika jednoznacznie, że stwierdzono niepełnosprawność sprzężoną albo, że stwierdzono dwie lub więcej niepełnosprawności wymienione w orzeczeniu. W przypadku braku właściwego orzeczenia zespołu orzekającego działającego w poradni psychologiczno-pedagogicznej nie jest uprawnione zaliczenie ucznia do wyżej wymienionej wagi.

Mając powyższe na względzie zasadnym było zobowiązanie do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2014 r. w określonej kwocie.

Dokonana przez Sąd w rozpatrywanej sprawie analiza akt administracyjnych oraz uzasadnienie zaskarżonych decyzji prowadzi do wniosku, że organy orzekające w niniejszej sprawie podjęły wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Prawidłowo też organy uzasadniły swoje stanowisko, zastosowały i dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa. Zdaniem Sądu działanie organu nie stanowi w tym zakresie naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Ze wskazanych wyżej powodów nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji jest konsekwencją stwierdzenia, że decyzja ta jest prawidłowa.

Skargę kasacyjną – żądając uchylenia wyroku Sądu I instancji i zasądzenia kosztów postępowania wg norm przepisanych – wniosła strona, która zarzuciła naruszenie przepisów:

1. postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.259; dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 7, art. 8 ust. 1 i art. 76 k.p.a. poprzez odmówienie mocy wiążącej dokumentom urzędowym -- prawomocnym decyzjom organów administracji publicznej;

b. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez uchybienie obowiązkowi należytego uzasadnienia wyroku w zakresie istoty podejmowanego rozstrzygnięcia.

2. prawa materialnego, tj.:

a. art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, polegające na uznaniu, iż kwota 104 925 zł stanowi nienależną Gminie A część oświatowej subwencji ogólnej i jako taka podlega obowiązkowi zwrotu;

b. § 3 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w 2014 r., w zw. z ust. 2 pkt 4 załącznika do rozporządzenia poprzez niewłaściwą jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż waga P5, stanowiąca jeden z czynników algorytmu będącego podstawą obliczenia subwencji oświatowej dla jednostki samorządu terytorialnego, może zostać zastosowana wyłącznie w odniesieniu do orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenia o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych;

c. § 3 ww. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 18 grudnia 2013 r. w zw. z ust. 2 pkt 4 załącznika do rozporządzenia poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż uczeń legitymujący się orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na upośledzenie umysłowe oraz legitymujący się orzeczeniem o nauczaniu indywidulanym ze względu na autyzm atypowy nie powinien być kwalifikowany do wagi P5.

W motywach wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi kasacyjnej.

Organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od strony na rzecz Ministra Finansów zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

W sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 183 p.p.s.a.

Bezsprzecznie okazały się zasadne zarzuty mające oparcie w treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a., w szczególności trudno uznać, że Sąd I instancji wywiązał się – co sam zadeklarował w uzasadnieniu wyroku – z należytego sprawowania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem oceny jej działania w kontekście zgodności z prawem. Warto bowiem zaznaczyć, że czyniąc daleko idące ustalenia Organy obu instancji, a także Sąd I instancji oparły się na "wyciągu" z wyniku kontroli z postępowania kontrolnego przeprowadzonego w Gminie A w zakresie celowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi w 2013 i 2014 r. Jest to jedyny dowód w sprawie i wobec np. treści wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz skargi należałoby oczekiwać, że podstawowe znaczenie mają orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną (nr w księdze ucznia 6333 i 6722), co miało – rzekomo – skutkować błędnym przeliczeniem wagą P5 zamiast wagą P4, a także stosownej dokumentacji w odniesieniu do trzeciego ucznia, który został niesłusznie przeliczony wagą P5 zamiast P2.

Brak wskazanych orzeczeń dotyczących tych uczniów uniemożliwia Sądowi II instancji ocenę stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku, zwłaszcza iż ów trzeci uczeń w uzasadnieniu Sądu I instancji pojawia się jako uczeń nr 2557 (vide k. 5 motywów), a innym razem jako nr 2757 (vide k. 11). Która z wersji jest prawidłowa – nie wiadomo; nie można tego ustalić analizując treść motywów Sądu I instancji.

Braki powyższe – co zrozumiałe – należy sanować w ponownym postępowaniu przed WSA w Warszawie dopuszczając dowód z akt administracyjnych załączonych do sprawy I GSK 1236/19 które – po pierwsze – dotyczą wyników tej samej kontroli, a – po drugie – zawierają kwestionowane orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, co pozwoli także ustalić jednoznacznie numer identyfikacyjny trzeciego ucznia i powiązać z konkretnym orzeczeniem.

Naczelny Sąd Administracyjny pragnie bowiem zauważyć, że kontrola sądowoadministracyjna nie polega na bezrefleksyjnym powtarzaniu (i to z wyżej wskazanymi błędami) tez zawartych w decyzjach, a ich krytycznej ocenie w zestawieniu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, zwłaszcza w kontekście argumentacji pomieszczonej w skardze, przy uwzględnieniu treści art. 134 p.p.s.a. Na marginesie wskazać należy, że załączony do akt sprawy "wyciąg" będący jedynym dowodem w sprawie nie zawiera oznaczenia – w postaci numerów w połączeniu z nazwiskami – uczniów wymagających kształcenia specjalnego. Trudno dociec w jaki sposób zostały one ustalone, zwłaszcza że takich ustaleń nie wolno czynić bazując np. na treści uzasadnień zaskarżonych decyzji (w "wyciągu" z kontroli pojawiają się też numery: 343,6333, 6722, 2757, 6711, których w żaden sposób nie można zweryfikować, np. poprzez powiązanie ich z konkretnymi nazwiskami a także orzeczeniami).

Sanując powyższe braki – w zakresie wyżej wskazanym – należy także uwzględnić (biorąc pod uwagę ten sam faktyczny i prawny) odpowiednio treść wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku z 6 czerwca 2023 r., sygn. akt I GSK 1236/19. Bezwzględnie zaś należy – dokonując oceny ustaleń faktycznych – przyporządkować wskazane wyżej numery z nazwiskami konkretnych uczniów, co może skutkować potrzebą nadesłania przez organ oryginału protokołu kontroli wraz z załącznikami.

Naczelny Sąd Administracyjny w tej sytuacji nie widzi konieczności odnoszenia się do zarzutów mających oparcie w treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

Mając na względzie treść art. 185 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z treścią art. 203 pkt 1 p.p.s.a.