Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 305/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1284
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Marcinowski Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Asesor sądowy Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 23 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 29 lutego 2024 roku nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 lutego 2024 r. Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako "organ II instancji", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia J. P. (dalej jako "skarżący"), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia

17 stycznia 2024 r. w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie (dalej jako "organ

I instancji" lub "wierzyciel") w dniu 27 listopada 2023 r. wystawił wobec skarżącego tytuł wykonawczy obejmujący obowiązek poddania małoletniej L. P. (ur. 3 grudnia 2013 r.) szczepieniom ochronnym przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, odrze, śwince i różyczce. Następnie wierzyciel skierował do Wojewody Lubelskiego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Pismem z dnia 20 grudnia 2023 r., skarżący wniósł zarzuty do powyższego tytułu wykonawczego, wskazując na brak wymagalności obowiązku szczepień z uwagi na umówione wizyty lekarskie w poradni szczepień w dniu 5 i 12 marca 2024 r.

Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie oddalił zarzuty skarżącego uznając je za nieuzasadnione.

W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez skarżącego zażalenia, postanowieniem z dnia 29 lutego 2024 r. Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązek poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia

2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

(Dz. U. z 2024 r. poz. 924), dalej jako "ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń", przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 tej ustawy, w stosunku do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecka), odpowiedzialność za wypełnienie tych obowiązków ponoszą rodzice. Szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych zawarte są

w art. 17-21 wskazanej ustawy oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia

27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077).

Organ II instancji wskazał, że jedynie lekarz dysponujący wiedzą medyczną (w określonym stanie faktycznym) jest w stanie ustalić wynikające ze stanu zdrowia

i aktualnej wiedzy medycznej przeszkody lub przesłanki, aktualizujące prawny obowiązek wynikający wprost z przepisów ustawy, nie zaś rodzic, który ze względu na swoje przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych. W niniejszej sprawie lekarz z Centrum Medycznego [...] Sp. z o.o., poinformował Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie, że małoletnia nie została poddana szczepieniom ochronnym, przesyłając "formularz zgłoszenia osoby uchylających się od obowiązku wykonania szczepień ochronnych", co oznacza, że lekarz zgłaszający nie stwierdził przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień, stwierdzając jednocześnie upływ terminu do ich wykonania.

Organ II instancji podkreślił, że fakt otrzymania przez skarżącego skierowania do Specjalistycznej Poradni Pediatrycznej Szczepień dla Dzieci Wysokiego Ryzyka nie jest podstawą do odroczenia obowiązku realizacji szczepień, jeżeli lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne do szczepień takich przeciwwskazań nie stwierdził. Dodatkowo wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy

o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń.

Zdaniem organu II instancji zgromadzony materiał dowodowy pozwalał stwierdzić, że L. P. nie miała wykonanych obowiązkowych szczepień ochronnych, które powinna otrzymać w ustawowo ustalonym terminie, a tym samym organ I instancji prawidłowo oddalił zarzuty zobowiązanego.

J. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia oraz uchylenia postanowienia organu I instancji, a także zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. Skarżący zarzucił organowi II instancji:

1. wyjście poza zakres zaskarżenia i rozpoznanie zarzutu "niespełnienia tytułu wykonawczego", podczas gdy w przedmiotowym zakresie postanowienie wierzyciela nie było zaskarżone, a zatem stało się ono prawomocne,

2. naruszenie art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli, co zostało potwierdzone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r.,

3. naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek,

4. naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.), dalej jako "u.p.e.a." w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia,

a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż skarżący może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w treści Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.,

5. naruszenie art. 124 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej jako "k.p.a."

w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego,

z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniej poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniej przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej,

6. naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

Ponadto skarżący wniósł o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz

art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń

i chorób zakaźnych u ludzi z art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień, tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób, u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie, w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami, dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy.

Ewentualnie skarżący wniósł o zwrócenie się Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka

i Podstawowych Wolności, czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia

art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Z uwagi na fakt, iż powyższe zagadnienia mają charakter prejudycjalny, skarżący wniósł o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunat Konstytucyjny, ewentualnie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.

W uzasadnieniu skarżący rozwinął argumentację stawianych zarzutów, jak również zawarł szereg argumentów niezwiązanych bezpośrednio ze sprawą

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane

w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarga pomimo, iż sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata, to jednak cechuje się, w ocenie sądu, niestarannością. Od profesjonalnego pełnomocnika można i należy oczekiwać, że swoje obowiązki wykonywać będzie z należytą starannością przy uwzględnieniu zawodowego charakteru działalności prawniczej. Innymi słowy pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością i zaangażowaniem w sprawę, jak gdyby działał na własną rzecz (zob. wyrok NSA z 8 grudnia 2015 r., II OSK 900/14). Natomiast

w przedmiotowej sprawie profesjonalny pełnomocnik podnosi zarzuty, które zupełnie nie znajdują uzasadnienia w stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Po pierwsze organ odwoławczy nie mógł wyjść poza zakres zaskarżenia, skoro rozstrzygnięcie organu I instancji oddala zarzuty skarżącego, a organ II instancji utrzymuje to rozstrzygnięcie z mocy. Nie jest więc prawdą, że "wierzyciel w punkcie

1 uznał zarzut niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów, zaś w punkcie 2 oddalił pozostałe zarzuty". Można jedynie ubolewać, że profesjonalny pełnomocnik bezrefleksyjnie powiela treść innej skargi zupełnie pomijając, że w sprawie występują inne okoliczności.

Po drugie wszystkie zarzuty skargi sprowadzające się zakwestionowania możliwości nakładania na obywateli obowiązku zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach na podstawie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, jako aktu niezaliczanego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego nie mają znaczenia dla sprawy.

Sądowi znany jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja

2023 r., sygn. akt SK 81/19 (opublikowany w Dz. U. z dnia 12 maja 2023, poz. 909).

W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł w pkt I, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia

5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń w związku

z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku

z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie w pkt II wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku

w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Należy podkreślić, że tytuł wykonawczy został wystawiony dnia 27 listopada 2023 r.

W art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną z dniem 1 października 2023 r., ministrowi właściwemu do spraw zdrowia udzielona została delegacja ustawowa do określenia

w drodze rozporządzenia m.in. wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) i osób lub grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172 ze zm.). Rozporządzenie to uchylone zostało

z dniem 1 października 2023 r. Przepis § 5 wskazanego rozporządzenia stanowił, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy.

Natomiast w okolicznościach sprawy – czego profesjonalny pełnomocnik nie dostrzegł – rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych już nie obowiązywało w dacie wystawienia tytułu wykonawczego. Dlatego też cała argumentacja skarżącego w tym zakresie jest nieadekwatna do okoliczności przedmiotowej sprawy.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącego należy wyjaśnić, że zgodnie

z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki

o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Wnosząc zarzut zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu,

w którym albo oddala zarzut albo uznaje zarzut w całości lub w części albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu.

W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na wniosek wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 27 listopada 2023 r. (k. 41 akt adm.), stwierdzającego obowiązek poddania dziecka skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym wymienionym w tytule, które to szczepienia nie zostały wykonane w terminach wskazanych w obowiązującym w dacie wystawienia tytułu wykonawczego rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.), które weszło w życie 1 października 2023 r.,

Tytuł wykonawczy wystawiony został na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń. Przed wystawieniem tytułu wierzyciel wystosował do skarżącego upomnienie z 19 maja 2023 r. (k. 18 akt adm.).

Zgodnie z 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Natomiast w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią (ust. 2). Obowiązek szczepienia jest więc obowiązkiem znajdującym swoje umocowanie w obowiązujących powszechnie przepisach prawa.

W orzecznictwie również potwierdzony został pogląd, że brak jest podstaw do kwestionowania samego obowiązku szczepień ochronnych, który wynika z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP i z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń (por. wyrok NSA z dnia 15 października 2019 r., o sygn. akt II OSK 2925/17).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Stosownie natomiast do

art. 17 ust. 9a ustawy szczepienia obowiązkowe przeprowadza się zgodnie ze schematem szczepienia określonym dla danego szczepienia w przepisach wydanych na podstawie ust. 10.

Art. 17 ust. 10 ustawy stanowi, że minister właściwy do spraw zdrowia określi,

w drodze rozporządzenia:

1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych,

2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych,

2a) schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek

i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia,

3) kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne,

4) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych,

5) tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5,

6) wzory zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4, książeczki szczepień oraz karty uodpornienia,

7) sposób prowadzenia dokumentacji, o której mowa w ust. 8 pkt 1, i jej obiegu,

8) wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania,

9) papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych oraz terminy i sposób jego przekazywania

- uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia.

Na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń wydane zostało wspomniane już rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.

Wskazane w tytule wykonawczym szczepienia objęte są załącznikiem

nr 1 rozporządzenia zatytułowanym "Schemat obowiązkowych szczepień dzieci

i młodzieży", pkt I "Szczepienie podstawowe". Brakujące szczepienia ochronne

u małoletniej to szczepienie przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) – do ukończenia 18 miesiąca życia, przeciw odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), różyczce (do ukończenia 15 miesiąca życia).

Z akt sprawy wynika, że małoletnia w dacie wystawienia tytułu wykonawczego miała skończone prawie 11 lat i nie została poddana szczepieniom obowiązkowym. Jednocześnie z materiału dowodowego nie wynika, aby istniały jakiekolwiek przeciwskazania do szczepienia małoletniej.

Sąd nie ma wątpliwości, że przywołane powyżej regulacje przewidują obowiązek szczepienia z mocy prawa, a tym samym nie ma podstaw do przyjęcia nieistnienia obowiązku, jak i braku wymagalności obowiązku. W związku z tym zarzuty skargi w tym przedmiocie są bezzasadne. Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego.

Jednocześnie sam tytuł wykonawczy z dnia 27 listopada 2023 r. spełnia wymogi

z art. 27 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy został wystawiony według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej

z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych

w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 176 ze zm.). W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola w tym także podstawę prawną egzekucji oraz podstawę prawną obowiązku objętego tytułem.

Na uwzględnienie nie zasługują również pozostałe zarzuty skargi. W szczególności bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada

1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), dalej jako "Konwencja" oraz art. 31 ust. 1 w związku z art. 47 i w związku z art. 68 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.), poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącego prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

Należy wyjaśnić, że problematyka prawna ingerencji w prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego zagwarantowane w Konwencji, poprzez obowiązkowe szczepienia dzieci, była przedmiotem sprawy zakończonej wyrokiem Europejski Trybunał Praw Człowieka (Wielka Izba) z dnia 8 kwietnia 2021 r., sprawa Vavřička i inni przeciwko Republice Czeskiej (skargi nr 47621/13 i 5 pozostałych).

Postępowanie przed ETPC zostało wszczęte na skutek wniesienia między

2013 r. a 2015 r. sześciu skarg obywateli czeskich, zarzucających władzom czeskim naruszenie art. 8 Konwencji, w zakresie, w jakim władze te dopuściły do negatywnych dla nich konsekwencji niepoddania obowiązkowym szczepieniom dzieci w postaci nałożenia kar na rodziców lub odmowy przyjęcia dzieci do przedszkola.

W przedmiotowym wyroku Europejski Trybunał Praw Człowieka przeanalizował m.in. kształtowanie się orzecznictwa konstytucyjnego w różnych krajach Europy dotyczących problematyki obligatoryjnych szczepień i ich możliwego naruszenia

art. 8 Konwencji. Argumentacja sądów konstytucyjnych koncentrowała się generalnie na stwierdzeniu, że wprowadzając obowiązek szczepień, ustawodawca – w oparciu

o wiedzę naukową, miał na celu zwalczanie bardzo poważnych i zakaźnych chorób, których nie można wyeliminować (Rada Konstytucyjna we Francji). Sądy konstytucyjne podkreślały również, że ochrona zdrowia dzieci uzasadnia obowiązkowe szczepienia

w określonym wieku, a korzyści ze szczepień zarówno dla jednostki, jak i dla społeczeństwa przeważają nad ewentualnymi szkodami wynikającymi ze skutków ubocznych (Węgierski Trybunał Konstytucyjny). W celu ochrony zdrowia dziecka i jego prawa do zdrowia, które podlega szczególnej ochronie, słusznie odmówiono rodzicom swobody odmowy szczepienia, ponieważ prawo dziecka do zdrowia przeważa nad prawem rodziców do dokonywania wyboru (Trybunał Konstytucyjny Macedonii Północnej). Trybunał Konstytucyjny we Włoszech podkreślił nadto, że w dziedzinie szczepień istnieje wymóg zachowania równowagi między indywidualnym prawem do zdrowia (w tym swobodą leczenia) a współistniejącymi i wzajemnymi prawami innych osób oraz interesami wspólnoty, jak również – w przypadku szczepień obowiązkowych – interesami dzieci, które wymagają ochrony nawet przed rodzicami, którzy nie wypełniają swoich obowiązków w zakresie opieki. Interes małoletnich dzieci, ma być realizowany przede wszystkim poprzez wykonywanie przez rodziców ich wspólnego prawa i obowiązku podejmowania działań służących ochronie zdrowia dzieci. Swoboda ta nie obejmuje jednak dokonywania wyborów potencjalnie szkodliwych dla zdrowia małoletnich dzieci. Trybunał Konstytucyjny Republiki Macedonii zwrócił ponadto uwagę, że prawa jednostki nie są realizowane w egzystencjalnej próżni, lecz w ramach zorganizowanego społeczeństwa (pkt 95-128).

We wszystkich tych krajach ustawodawca wprowadził albo obowiązek szczepień ochronnych, albo uzależnił przyjęcie dziecka do placówki edukacyjnej od zaszczepienia dziecka przeciwko określonym chorobom. Interesującym przykładem ustawodawstwa jest francuska ustawa z dnia 30 grudnia 2017 r. przewidująca obowiązkowe szczepienia dzieci w wieku do 24 miesięcy przeciwko jedenastu chorobom. Wcześniej szczepienia były obowiązkowe w odniesieniu do trzech z tych chorób, w przypadku pozostałych ośmiu były one jedynie zalecane. Zgodnie z prawem francuskim osoby

z przeciwwskazaniami medycznymi są z tego obowiązku zwolnione. W ustawie z dnia 30 grudnia 2017 r. podwyższono wymiar potencjalnej kary za naruszenie przez rodzica obowiązku szczepienia dzieci, z kary pozbawienia wolności do sześciu miesięcy

i grzywny do 3 750 euro do kary pozbawienia wolności do lat dwóch i grzywny do

30 000 euro. Przestrzeganie obowiązku szczepień jest warunkiem wstępnym przyjęcia do placówek i służb opieki nad dziećmi, jak również do systemu edukacji (collectivité). W przypadku braku wymaganego szczepienia dziecko może zostać przyjęte tymczasowo pod warunkiem, że zostanie odpowiednio zaszczepione w terminie trzech miesięcy. Coroczne potwierdzenie dopełnienia obowiązku szczepień jest warunkiem dalszego uczęszczania do placówki (pkt 211).

Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku wyraźnie zaakcentował, że obowiązkowe szczepienie, jako niedobrowolna interwencja medyczna, stanowi ingerencję w prawo do poszanowania życia prywatnego w rozumieniu art. 8 Konwencji (pkt 263). Jednak aby ustalić, czy ingerencja ta wiązała się z naruszeniem

art. 8 Konwencji, należy zbadać, czy ingerencja była "przewidziana przez ustawę", czy realizowała jeden lub więcej określonych w niej uzasadnionych celów oraz czy w tym celu była "konieczna w demokratycznym społeczeństwie" (pkt 265).

Trybunał zwrócił uwagę, że obowiązek szczepień w Republice Czeskiej ma swoją szczególną podstawę w art. 46 ust. 1 i 4 ustawy o ochronie zdrowia publicznego (ustawa nr 258/2000), stosowanym w związku z rozporządzeniem Ministra wydanym

w wykonaniu uprawnień przyznanych mu w tym celu na mocy art. 46 ust. 6 i art. 80

ust. 1 wskazanej ustawy nr 258/2000. Skarżący twierdzili, że termin "ustawa" należy rozumieć jako odnoszący się wyłącznie do aktu parlamentu, ponieważ tak właśnie pojęcie "ustawy" (zákon) jest powszechnie rozumiane na szczeblu krajowym. Kwestionowali oni fakt, że czeski system szczepień opiera się na połączeniu prawodawstwa pierwotnego i wtórnego. Jednak Trybunał przypomniał, że termin "ustawa" – zastosowany w sformułowaniu "przewidziana przez ustawę" w art. 8-11 Konwencji – należy rozumieć w jego znaczeniu "materialnym", a nie "formalnym". Obejmuje on zatem, między innymi, "prawo pisane", nie ograniczając się do prawa pierwotnego, lecz uwzględniając również akty i instrumenty prawne o niższej randze (pkt 268-269).

Należy zwrócić uwagę, że aktualnie obowiązujące polskie prawodawstwo dotyczące obowiązkowych szczepień ochronnych jest w istocie analogiczne do uregulowań czeskich. Podstawą obowiązku szczepień jest ustawa, natomiast kwestie m.in. terminów szczepień, rodzajów chorób zakaźnych objętych szczepieniami czy harmonogram wykonywania poszczególnych szczepień ochronnych doprecyzowany został w rozporządzeniu. Co istotne, zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. ustawy

i rozporządzenia.

Trybunał nie miał również wątpliwości, że celem przepisów czeskich jest ochrona przed chorobami, które mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia. Odnosi się to zarówno do tych, którzy otrzymują odpowiednie szczepienia, jak i do tych, którzy nie mogą zostać zaszczepieni i w związku z tym znajdują się w "stanie bezbronności", ponieważ w celu ochrony przed danymi chorobami zakaźnymi uzależnieni są od osiągnięcia wysokiego poziomu szczepień w całym społeczeństwie. Cel ten odpowiada celom ochrony zdrowia i ochrony praw innych osób, określonym w art. 8 ust. 2 Konwencji (pkt 272).

Ponadto w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka ugruntowany jest pogląd, że we wszystkich decyzjach dotyczących dzieci nadrzędne znaczenie ma ich najlepszy interes. Odzwierciedla to szeroki konsensus w tej sprawie, wyrażony

w szczególności w art. 3 Konwencji ONZ o prawach dziecka. Z powyższego wynika, że na państwach spoczywa obowiązek traktowania najlepszego interesu dziecka, a także dzieci jako grupy, jako najważniejszego elementu wszystkich decyzji mających wpływ na ich zdrowie i rozwój. W odniesieniu do szczepień ochronnych celem powinno być zapewnienie każdemu dziecku ochrony przed poważnymi chorobami. W zdecydowanej większości przypadków jest to możliwe dzięki temu, że dzieci we wczesnych latach życia otrzymują pełny zestaw szczepień. Dzieci, które nie mogą być poddane takim zabiegom, są pośrednio chronione przed chorobami zakaźnymi tak długo, jak długo

w ich społeczności utrzymywany jest wymagany poziom szczepień, tzn. ich ochrona wynika z "odporności stadnej". W związku z tym, jeżeli polityka dobrowolnych szczepień nie jest wystarczająca do osiągnięcia i utrzymania "odporności stadnej", władze krajowe mogą w uzasadniony sposób wprowadzić obowiązkową politykę szczepień w celu osiągnięcia odpowiedniego poziomu ochrony przed poważnymi chorobami.

Trybunał uznał, że polityka zdrowotna Republiki Czeskiej opiera się na takich przesłankach, w świetle których można stwierdzić, że jest ona zgodna z najlepszym interesem dzieci (pkt 267-288).

Powyższa argumentacja, w ocenie Trybunału, prowadzi do wniosku, że władze czeskie nie przekroczyły przysługującego im marginesu oceny, a zatem zaskarżone środki można uznać za "konieczne w demokratycznym społeczeństwie" (pkt 311).

W konsekwencji Europejski Trybunał Praw Człowieka, zasiadając jako Wielka Izba uznał, że nie doszło do naruszenia art. 8 Konwencji.

W zdaniu odrębnym, sędzia Paul Lammens zaakcentował dodatkowo, że o ile

w danym społeczeństwie wszyscy korzystają z praw podstawowych, co państwo musi respektować, o tyle jednostki nie żyją w izolacji. Z natury rzeczy są one członkami społeczeństwa. Życie w społeczeństwie ("wspólne życie") wymaga poszanowania przez każdego członka społeczeństwa pewnych minimalnych wymagań. Jednym z tych wymogów jest poszanowanie praw człowieka pozostałych członków społeczeństwa. Jak wyraźnie wynika z wyroku, obowiązek szczepień jest jednym ze sposobów, za pomocą których władze postanawiają wypełnić swój pozytywny obowiązek ochrony prawa do zdrowia. Chociaż prawo do zdrowia nie jest jako takie chronione przez Konwencję, jest ono prawem podstawowym. W społeczeństwach demokratycznych może być konieczne nałożenie ograniczeń na wolność jednostki w celu pogodzenia interesów różnych jednostek i grup oraz zapewnienia poszanowania praw wszystkich. Ograniczenia nie są ustanawiane wyłącznie same dla siebie, ale po to, by zapewnić poszanowanie praw wszystkich ludzi. Ograniczenie w postaci obowiązku szczepień może być nałożone na prawo skarżących do integralności fizycznej w celu "ochrony zdrowia wszystkich członków społeczeństwa, w szczególności tych, którzy są szczególnie narażeni na niektóre choroby". Jako taki wyrok zawiera przesłanie, że oprócz praw podstawowych istnieją również podstawowe obowiązki i odpowiedzialność.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty skarżącego akcentujące naruszenie praw obywatelskich zagwarantowanych w Konstytucji, jak również

w Konwencji – w świetle zaprezentowanego stanowiska Europejskiego Trybunału Praw Człowieka są chybione.

Z uwagi na powyższe Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jak również do Trybunału Konstytucyjnego zgodnie

z wnioskiem skarżącego.

W rozpoznawanej sprawie nie doszło także do naruszenia art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Organy obu instancji w sposób wyczerpujący i zarazem poprawny wyjaśniły stan faktyczny oraz oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień

i odniosły się do kwestii wymagalności obowiązku podania małoletniej poszczególnych szczepionek.

Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę jako bezzasadną, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.