Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 186/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 136
journal: Dz.U. 2024 poz 1145
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
article: art. 145
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Darmoń (spr.) Sędzia WSA Piotr Fronc Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skarg A.B. i E.C. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 6 grudnia 2023 r. znak: WS-VI.7534.3.104.2023.BK w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżącego A.B. i skarżącej E.C. kwoty po 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 6 grudnia 2023 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołań A. B. i E. C., na podstawie art. 9a w zw. z art. 136 ust. 3 i art. 142 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.; dalej: u.g.n.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), utrzymał w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z 11 lipca 2023 r. znak: GN.III.JM.72211-131/04, którą Starosta Krakowski orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 2,8967 ha, obj. księgą wieczystą nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewi. [...], m. K., w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. W., na rzecz A. B., K. B., E. C., K. K., W. K., R. G., L. G., E. G., J. S., G. M., W. M., L. M., M. K. i J. D..

Przed przystąpieniem do przytoczenia stanu sprawy należy wyjaśnić, że pismem z dnia 2 marca 2004 r. Prezydent Miasta Krakowa, powołując się na uchwalę NSA z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03 uznał za zasadne wyłączenie się od załatwienia sprawy zwrotu działki nr [...], położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...] m. K., przekazując do Wojewody Małopolskiego akta sprawy z prośbą o "rozważenie możliwości wyznaczenia innego organu do załatwienia powyższej sprawy". Wojewoda Małopolski, działając na podstawie art. 26 § 2 w zw. art. 26 § 3 k.p.a. oraz kierując się oceną prawną zawartą w ww. uchwale, postanowieniem z dnia 22 marca 2004 r. nr RR.VII.SZ.7724-150-04, wyznaczył Starostę Krakowskiego do załatwienia sprawy.

Stan sprawy był następujący.

Starosta ustalił, że postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości wszczęte zostało 24 marca 1984 r. na wniosek A. B., skierowany do b. Urzędu Dzielnicowego Kraków – [...], ponowiony pismem z dnia 31 sierpnia 1987 r.

Przedmiotem zgłoszonego roszczenia była nieruchomość składającą się z działki nr [...], położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K., w granicach działki gruntowej nr [...], poł. w b. gm. kat. [...], powstałej z działki gruntowej [...], odpowiadającej poprzednio działce nr [...], obj. Lwh [...] cd Kw [...], która została nabyta na rzecz Skarbu Państwa w udziale wynoszącym 55/100 części należącym do J. G., O. R. i A. B., umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego z [...] maja 1967 r. Rep. A I nr [...], w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z przeznaczeniem pod park publiczny imienia "Decjusza", zgodnie z lokalizacją szczegółową Nr [...] wydaną przez Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z 21 grudnia 1965 r. nr BAU-4516/157/65. Pozostałe udziały, wynoszące 45/100 części, należące do zmarłego S. Z., Skarb Państwa nabył w drodze orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa Urząd Spraw Wewnętrznych z 19 stycznia 1968 r. o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu, również z przeznaczeniem pod park publiczny imienia "Decjusza".

Jak wynika ze sporządzonej 26 listopada 2021 r. przez geodetę uprawnionego mgr. inż. M. K. kompilacji mapy ewidencyjnej i mapy zasadniczej z mapą katastralną b. gm. kat. [...], tylko część działki nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., położona jest w granicach parceli 1. kat. [...], b. gm. kat. [...].

Decyzją z dnia 6 października 2005 r. Starosta Krakowski odmówił zwrotu działki nr [...] o pow. 2,8967 ha, położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...] m. K., w granicach działki gruntowej nr [...] (b.gm.kat. [...]), na rzecz: A. B., K. B., E. G., E. C., L. G. i R. G..

Na skutek odwołania wniesionego przez A. B., Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 24 stycznia 2007 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Następnie, decyzją z dnia 6 marca 2008 r. Starosta Krakowski, ponownie odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości na rzecz wnioskodawców, a w wyniku wniesienia odwołania Wojewoda Małopolski, decyzją z dnia 8 października 2008 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z dnia 5 listopada 2010 r., Starosta Krakowski odmówił zwrotu ww. nieruchomości.

Rozpatrując wniesione przez A. B. odwołanie, Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 8 lipca 2011 r., uchylił decyzją Starosty Krakowskiego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Wojewoda Małopolski wyjaśniając motywy swojego rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy zarówno ustaleń jak i oceny prawnej zawartych w decyzji Starosty z dnia 11 lipca 2023 r., przede wszystkim potwierdził, że w sprawie spełnione zostały dwie podstawowe przesłanki, bez zaistnienia których nie jest możliwe orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Po pierwsze, z wnioskiem o jej zwrot wystąpiły uprawnione do tego osoby (co potwierdzają zgromadzone w aktach sprawy stosowne dokumenty), tj. A. B., K. B., E. C., K. K., W. K., R. G., L. G., E. G., J. S., G. M., W. M., L. M., M. K. i J. D..

Po drugie zaś, w stosunku do spornej nieruchomości znajdą zastosowanie przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n., gdyż jej nabycie nastąpiło w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Dla oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia Wojewoda podzielił ustalenia Starosty, zgodnie z którymi - jak wynika z decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...], wydanej przez Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z 21 grudnia 1965 r. nr BAU-4516/157/65 - wyrażono zgodę i ustalono lokalizację szczegółową parku publicznego im. Decjusza, na terenie położonym w dzielnicy "Zwierzyniec", gm. kat. [...], zaznaczonym na mapie w skali 1:2880 linią koloru niebieskiego. Do ww. decyzji lokalizacyjnej załączono plan sytuacyjny podziału parcel katastralnych niezbędnych do realizacji celu wywłaszczenia oraz kartę mapy nr 3 z granicami terenu wyznaczonego pod Park D., z której wynika, iż cała parcela 1. kat. [...], b. gm. kat. [...] przeznaczona była pod park im. D..

Organy miały na uwadze, że z pisma Urzędu Dzielnicowego Krowodrza w Krakowie z 3 października 1987 r. znak: AN-II-8334-162/87, wynika, że działka nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., zgodnie z planem szczegółowym zagospodarowania przestrzennego os. [...], zatwierdzonego zarządzeniem nr 20 Prezydenta Miasta Krakowa z 22 marca 1983 r., znajduje się w obszarze terenu zieleni parkowej wraz z obiektami istniejącymi Pałacu D..

Zgodnie z częścią opisową, stanowiącą załącznik do decyzji Biura Planowania Przestrzennego z 4 września 1980 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji, przedmiotowy teren podlega ochronie z uwagi na walory zabytkowe obiektu i parku i powinna być opracowana koncepcja zagospodarowania całego parku. Wydział ochrony zabytków dopuszczał także rozdzielenie otoczenia zielonego pałacu na część integralnie związaną z obiektami oraz park ogólnodostępny, pod warunkiem, że ten ostatni obejmie jedynie tereny położone na południe od ul. K.. Zgodnie z ww. kompilacją mapy ewidencyjnej i mapy zasadniczej z mapą katastralną b. gm. kat. [...], działka nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., w granicach parceli 1. kat. [...], b. gm. kat. [...], położona jest na południe od ul. K..

Zarówno Starosta jak i Wojewoda wzięli pod uwagę, że w sprawie prowadzonej, m. in. z wniosku A. B., dotyczącej zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., Starosta Krakowski decyzją z 7 grudnia 2018 r. odmówił zwrotu ww. nieruchomości, stanowiących zespół pałacowo-parkowy o nazwie "W. D.", z uwagi na konieczność ochrony zabudowań pałacu oraz otaczającego je parku. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Małopolskiego z 20 lutego 2019 r., od której WSA w Krakowie oddalił skargę wyrokiem z 19 września 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 360/19.

Dla ustalenia sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości po dacie wywłaszczenia, Starosta Krakowski przeprowadził dowód ze zdjęć lotniczych pozyskanych z Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w Warszawie. Zdjęcia przedstawiają teren będący przedmiotem niniejszego postępowania w latach: 1970, 1975, 1976, 1982, 1983, 1997, 2003, 2009, 2012, 2013, 2015, 2017, 2018, 2019, 2021 i 2022. Na zdjęciu wykonanym w 1970 r. widoczny jest porośnięty starym drzewostanem park wraz z terenami zielonymi. Można także zauważyć alejki spacerowe oraz zabudowania muszli koncertowej wraz z amfiteatrem. Podobny sposób zagospodarowania nieruchomości przedstawiają fotografie wykonane w latach następnych. Na zdjęciach lotniczych teren parku porośnięty jest bujniejszym drzewostanem i likwidacji uległ amfiteatr. Organ I instancji zwrócił również uwagę, że park istniał znacznie wcześniej przed wywłaszczeniem nieruchomości i jest to teren ogólnie dostępny.

Dodatkowo dla potrzeb prowadzonego postępowania pozyskano informacje w zakresie posiadania i eksploatacji sieci infrastruktury technicznej zlokalizowanych na przedmiotowej nieruchomości.

Jak wynika z pisma [...] Przedsiębiorstwa [...] S.A. w K. z 5 maja 2016 r., na działce nr [...] istnieje przyłącze wodociągowe i kanalizacyjne do Parku D. i nieruchomości [...].

Zgodnie z pismem spółki T. S.A. z 11 maja 2016 r. przez obszar działki nr [...] przebiega linia kablowa nN wybudowana w 1966 roku w celu zasilania szaletów i muszli koncertowej oraz linia kablowa nN, wybudowane w 1993 roku w celu zasilania stadniny koni.

Z kolei P. sp. z o.o. w K. pismem z 6 maja 2016 r. i 18 grudnia 2018 r. poinformowała, że w rejonie objętym przedmiotowym wnioskiem zlokalizowana jest sieć gazowa ŚC/DN 90, PE 80 SDR 11 Kraków – [...], data wykonania 12 listopada 1998 r. i Ś/C, Dn 40, PE 80, SDR 11, [...], data wykonania 8 września 2008 r.

Dalej, Urząd Miasta Krakowa pismem z 21 października 2019 r. poinformował, że działka nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K., obciążona jest ograniczonym prawem rzeczowym, tj. użytkowaniem Muszli Koncertowej na okres 40 lat wraz z częścią działki o pow. 334 m2, na okres 40 lat od dnia 8 lipca 1994 r. z przeznaczeniem na Galerię "[...]", na rzecz osób fizycznych: I. S., G. C. R. i K. C., a część działki o pow. 383 m2 objęta jest umową zawartą z E. i A. J. na cele zieleni przydomowej.

Działka nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. znajduje się w utrzymaniu Zarządu Zieleni Miejskiej w Krakowie.

Natomiast, jak wynika z pisma Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu z 24 maja 2016 r. i Zarządu Dróg Miasta Krakowa z 18 grudnia 2018 r" działka nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., w części zajęta jest pod pas drogowy drogi publicznej - al. K..

Z uwagi na powyższe Starosta Krakowski stwierdził, że na nieruchomości objętej roszczeniem o zwrot, składającej się z działki nr [...], położonej w obr. [...], [...] m. K., cel określony jako urządzenie parku publicznego im. Decjusza, został w pełni zrealizowany. Realizacja celu wywłaszczenia polegającego na urządzeniu parku publicznego musiała wiązać się z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi, co zdaniem organu I instancji w sprawie stwierdzono. Aktualny stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości wskazuje także na wykonanie w jej obszarze prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia.

Po przeanalizowaniu akt sprawy Wojewoda podzielił ustalenia dokonane przez Starostę, zaznaczając, że dokumenty, na podstawie których organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję, pozwoliły na określenie, sprecyzowanie i ustalenie faktów związanych z realizacją celu wywłaszczenia.

Wojewoda zwrócił też uwagę, że ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 6 maja 1994 r. wynika, że: "1. Willa D. na W. wraz z jej najbliższym otoczeniem została objęta ochroną konserwatorską już w okresie międzywojennym i wpisana do rejestru zabytków m. Krakowa decyzją nr A-l31 z dnia 07-03-1930 r. i 12-08-1936 r. 2. W okresie powojennym władze konserwatorskie usiłowały zintegrować dawne założenie pałacowo-parkowe w jego historycznych granicach udokumentowanych m. in. planem katastralnym z 1848 r. (wg katastru działka [...] znajdowała się w obrębie historycznego założenia parkowego-folwarcznego), a także w tych granicach stworzyć otulinę dla parku teren wolny od bezpośredniej zabudowy, zapewniający prawidłowe funkcjonowanie ekosystemu parkowego w warunkach miejskich). 3. Niestety w tym czasie cenny zabytek architektury i sztuki ogrodowej ulegał postępującej degradacji z powodu: braku odpowiedniego użytkownika i zajęcia (w latach 50-tych), pn-zach części d. założenia pod intensywną zabudowę co zniweczyło możliwości stworzenia strefy ochronnej dla parku. 4. W chwili obecnej jedynie część działki [...] (integralnie związana z hist. założeniem), pozostała wolna od zabudowy i jest użytkowana jako łąka (pastwisko), pełniąc jednocześnie, w ograniczonym zakresie, funkcje izolacyjną dla parku. 5. W studium historyczno-konserwatorskim zawierającym koncepcję rekonstrukcji parku, oprac. przez prof. J. B. w 1976 r. teren w/w działki jest wkomponowany w układ parku. Na podstawie tej dokumentacji opracowywany jest docelowy projekt rewaloryzacji parku przez mgr inż. arch. M. K. z firmy "A". 6. Aktualnie prowadzona jest kompleksowa rewaloryzacja Willi D. Prace rewaloryzacyjne parku będą prowadzone w dalszej kolejności i etapami ze względu na ogromne koszty. Ustalenia odnośnie powyższych prac (dokumentacja + prace realizacyjne), podejmowane są sukcesywnie, w zależności od posiadanych środków finansowych."

Również "Stowarzyszenie Willa D." w piśmie z 12 stycznia 2004 r. wskazało, iż "Jako integralną część zabytkowego parku (por. Plan katastralny) cała działka [...] objęta jest ustawową ochroną konserwatorską."

Z powyższego oraz ze znajdujących się w aktach sprawy zdjęć lotniczych terenu w ocenie Wojewody wynika, że działka nr [...] stanowiąc porośnięty starym drzewostanem park wraz z terenami zielonymi oraz alejkami (ciągami pieszymi), zabudowaniami muszli koncertowej wraz z amfiteatrem z całą pewnością wpisuje się w realizację celu wywłaszczenia jakim było urządzenie parku publicznego im. D.

W tej sytuacji Wojewoda nie podzielił stanowiska odwołującego, że: "(...) nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia jakim była realizacja inwestycji w postaci założenia parku publicznego na części wywłaszczonej nieruchomości jakim jest działka nr [...] obr. [...] K. [...] w związku z czym ta część nieruchomości powinna być zwrócona wnioskodawcy, albowiem przylega bezpośrednio do nieruchomości wnioskodawcy." Część działki [...], wolna od zabudowy, użytkowana początkowo jako łąka (pastwisko), na której obecnie znajduje się sad owocowy, pełni bowiem funkcję izolacyjną dla parku, co wynika z cyt. powyżej pisma Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 6 maja 1994 r. Taki sposób zagospodarowania Wojewoda uznał za zgodny z zasadami logiki i doświadczeniem życiowym.

Wojewoda stwierdził też, że skoro sporny grunt stanowił porośnięty starym drzewostanem park wraz z terenami zielonymi, na którym znajdowały się i nadal znajdują alejki wraz z zabudowaniami muszli koncertowej, to fakt ten świadczy o tym, że sporny teren spełniał ogólnodostępne funkcje rekreacyjne, charakterystyczne dla parków. Okoliczność ta zaś prowadzi do wniosku, że w analizowanym stanie faktycznym cel wywłaszczenia, został zrealizowany.

Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że część działki nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K. zajęta jest pod pas drogowy drogi publicznej - al. K., co stanowi samodzielną i wystarczającą podstawę do odmowy zwrotu części działki nr [...] na rzecz wnioskodawców - niezależnie od ewentualnej ich zbędności na cel wywłaszczenia.

Wojewoda miał też na uwadze, że Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Kraków – [...] pismem z 21 marca 1989 r. wystąpił do Wydziału Planowania Przestrzennego, Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego z zapytaniem: "(...) czy stanowisko zawarte w Waszym piśmie z dnia 30.06.1988 r. negatywnie opiniujące możliwość odwłaszczenia części działki nr [...] na rzecz Ob. A. B. - jest nadal aktualne. Decyzja tut. Urzędu w tym przedmiocie została wyrokiem NSA z dnia 17.01.1989 r. uchylona m. in. z tej przyczyny, że pismem z dnia 8.08.1984 r. tamt. Wydział stwierdził, że sporna działka oznaczona literą /I/ nie jest nieodzowna dla kompleksu parku."

W odpowiedzi, Wydział Planowania Przestrzennego, Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego w piśmie z 18 czerwca 1989 r. wyjaśnił, że: "(...) podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 30 marca 1988 r. znak: UAN-8325/PP/78/88, będącym odpowiedzią na wniosek Ob. A. B. złożony do projektu planu zagospodarowania przestrzennego a dotyczący wyłączenia działki nr [...] obr. [...] i pozostawienia jej w dotychczasowym rolnym użytkowaniu. Przedmiotowy teren, przestrzennie i funkcjonalnie, niezbędny jest dla włączenia w obszar zespołu pałacowo- parkowego Parku D.".

W piśmie z 30 czerwca 1988 r. Wydział Planowania Przestrzennego, Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miasta Krakowa wskazał natomiast, że: "(...) zgodnie z ustaleniami planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Krakowa, /zatwierdzonym uchwałą Rady Narodowej m. Krakowa Nr XXXVII/229/88 z dnia 25.04.1988 r./ założenia parkowe Pałacu D. w całości przeznaczony jest do utrzymania zarówno pod względem użytkowym jak i przestrzennym. W związku z tym przedstawiony projekt wydzielenia z założenia parkowego części działki Nr [...] ozn. symbolem I na inne funkcje opiniuje się negatywnie jako nieprawidłowe z punktu widzenia planowania przestrzennego oraz niezgodnie ze stanowiskiem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków."

Z powyższego Wojewoda wywiódł, że w aktualnym stanie prawnym Starosta Krakowski prawidłowo ustalił cel wywłaszczenia nieruchomości oraz ocenił przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, zgodnie z aktualnym brzmieniem przepisu art. 137 u.g.n., uznając, że została ona wykorzystana na cel wywłaszczenia.

Odnośnie zaś do zarzutu nieprzeprowadzenia wizji lokalnej Wojewoda podniósł, że przepis artykułu 75 § 1 k.p.a. stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Z kolei w myśl przepisu art. 85 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej może w razie potrzeby przeprowadzić oględziny. O potrzebie przeprowadzenia dowodu z oględzin decyduje organ, a nie subiektywne przekonanie strony o takiej potrzebie. Zdaniem organu, materiał dowodowy, którym organ dysponował w tej sprawie, był wystarczający do podjęcia decyzji i nie zachodziła konieczność przeprowadzenia oględzin wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, zdjęcia lotnicze były bowiem wystarczające do ustalenia sposobu zagospodarowania działki i wydania decyzji w sprawie.

Skargę na powyższą decyzję wniósł A. B., zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.,

2) art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwiło dokonanie kontroli decyzji,

3) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegający na nieuwzględnieniu przez organ drugiej instancji aktualnego stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania przez niego decyzji i całkowite niewyjaśnienie i niezrozumienie istoty sprawy, która sprowadza się do faktu, że skarżący nie domaga się zwrotu działki nr [...] obręb [...] w granicach parceli I. [...] gm. kat. [...], ale jedynie części tej działki o powierzchni 0,8418 ha, ogrodzonej przez rodzinę skarżącego stanowiącej gospodarstwo rolne od roku 1941 do dzisiaj,

4) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez niewyczerpujące rozpatrzenie całości zebranego materiału dowodowego w sprawie,

5) art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez nierozpatrzenie i nieustosunkowanie się do zgromadzonych w sprawie dowodów wykazujących następujące fakty, a w szczególności:

a) ze zgłoszonego dowodu z akt Sądu Okręgowego w Krakowie do sygn. akt IC [...] wskazującego na okoliczność, że Gmina Miejska Kraków do dzisiaj nie objęła w posiadanie części działki nr [...] obręb [...] w granicach parceli l. kt. [...] o powierzchni 0,8418 ha objętej wnioskiem skarżącego o zwrot, albowiem dopiero wyrokiem z dnia 30 maja 2023 r., Sąd nakazał skarżącemu wydanie tej działki Gminie i sprawa ta do dzisiaj nie jest prawomocna, albowiem skarżący od tego wyroku złożył apelację, a zatem jeżeli działki tej Gmina nigdy nie objęła w posiadanie to nie mogła na niej zrealizować celu wywłaszczenia w postaci urządzenia parku publicznego im. Decjusza,

b) ze zgłoszonego dowodu z aktu notarialnego z [...] grudnia 1963 r., nr repertorium A1 [...] wskazującego na okoliczność, że działka będąca przedmiotem sporu była obciążona ograniczonym prawem rzeczowym tzw. dożywotnim prawem użytkowania na rzecz rodziców skarżącego i prawo to wygasło 2008 r., z chwilą ich śmierci,

c) ze zgłoszonego dowodu z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dna 17 stycznia 1989 r., w którym to Sąd ustalił , że w/w część działki nr [...] od 1966 r., o powierzchni 0,8418 ha obręb [...] j. ew. [...] jako cześć parceli [...] o powierzchni 0,8418 ha nie została włączona w zespół otaczający Pałac Decjusza i od 1991 r., znajduje się w dzierżawie skarżącego jako teren rolniczy stanowiący zorganizowaną całość z jego gospodarstwem rolniczym,

d) ze zgłoszonego dowodu z wypisu rejestru gruntów z którego wynika, że po w/w działce nr [...] o powierzchni 0,8418 ha nie przebiega droga publiczna al. K. jak twierdzi to Starosta, albowiem droga ta przebiega po działce nr [...],

4) art 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez powtórzenie za organem pierwszej instancji sprzecznych istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału i stwierdzenie, że ze zdjęć lotniczych GUGiK w/w działki [...] wynika, że na części działki o powierzchni 0,8418 ha dokonano nakładów inwestycyjnych celem urządzenia parku publicznego, kiedy to ze zdjęć tych wynika co innego (przeinaczenie), że właśnie ta cześć działki nr [...] była wyłączona z jakichkolwiek nakładów, albowiem stanowiła gospodarstwo rolne,

6) art. 9 i 11 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji Starosty,

7) art. 12 k.p.a. przez rażącą przewlekłość postępowania, albowiem sprawa o zwrot części działki nr [...] toczy się ponad 40 lat i trzykrotnie Starosta odmawiał zwrotu, trzykrotnie Wojewoda uchylał decyzje Starosty, a ostatnie uchylenie decyzji Starosty miało miejsce 12 lat temu, to jest 8 lipca 2011r.

II naruszenie przepisu prawa materialnego przez:

1. naruszenie art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że przesłanki zwrotu nieruchomości w sprawie nie zostały spełnione z uwagi na to, że nieruchomości nie można uznać za zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Skargę na powyższą decyzję wniosła też E. C., zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na błędnym ustaleniu, że na działce nr [...] objętej wnioskiem o zwrot zrealizowano cel wywłaszczenia, podczas gdy właściwie ustalony stan faktyczny, w oparciu o prawidłową ocenę materiału dowodowego powinien doprowadzić organ do odmiennych wniosków;

2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na utrzymaniu przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji w mocy, podczas gdy prawidłowo przeprowadzona kontrola instancyjna zaskarżonej decyzji powinna skutkować jej uchyleniem;

3. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n. poprzez błędne ustalenie pojęcia realizacji celu wywłaszczenia oraz zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, co skutkowało niezasadną odmową zwrotu udziału we współwłasności wywłaszczonej nieruchomości.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargi Wojewoda Małopolski wniósł o ich oddalenie.

Rozpoznając skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U.2024.935 t.j. z dnia 2024.06.26) - dalej "p.p.s.a.".

Do prowadzonego postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2024.1145 t.j. z dnia 2024.07.30) .

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad, Sąd doszedł do przekonania, że wniesione skargi, są zasadne i prowadzą do uchylenia zaskarżonej decyzji, wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Jak trafnie zarzucają skargi organy nie uczyniły zadość wymogom art. 7 i 77 § 1 k.p.a., nie zebrały materiału dowodowego w stopniu który pozwalałby na ocenę istotnych dla sprawy okoliczności, dokładnie nie wyjaśniły stanu faktycznego, a w konsekwencji należycie nie oceniły zebranego materiału dowodowego. Dokonana ocena nie była zgodna z art. 80 k.p.a. Organy obu instancji ogólnie odwołują się do potrzeby zachowania przestrzeni parkowej, ekosystemu, ochrony zabytku – willi Decjusza i jego walorów, by następnie przejść do podsumowania i wskazać, że "cel określony jako urządzenie parku publicznego im Decjusza został w pełni zrealizowany". To są argumenty celowościowe, istotne z punktu widzenia Skarbu Państwa, jako aktualnego właściciela nieruchomości i działań organu który te interesy reprezentuje. Nie są to jednak argumenty prawne dotyczące spełnienia bądź nie przesłanek zwrotowych (realizacji celu wywłaszczenia), o których mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami.

Stosownie do art. 136 ust 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2024.1145 t.j. z dnia 2024.07.30) Nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

Zgodnie z art. 137 tej ustawy :

1. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

2. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

W toku prowadzonego postępowania nie przeprowadzono konkretnych i zindywidualizowanych ustaleń, co zostało zrealizowane na działce [...] (pow. 2,8967 ha) i jak była ona wykorzystywana w kontekście przesłanek z art. 137 u.o.g.n. i zarzutów skarżących. Jakie prace i nakłady wykonano na działce [...] realizując cel wywłaszczenia – jakim było utworzenie ogólnodostępnego parku publicznego. Ustalenia muszą odpowiadać na pytania : co, gdzie, kiedy i przez kogo zostało wykonane , tak by możliwa była pełna weryfikacja ustaleń.

W sprawie dotychczas nie przeprowadzono koniecznych oględzin nieruchomości w terenie, tak by dokładnie ustalić która część działki znajduje się w posiadaniu skarżących i od kiedy. Możliwe że będzie potrzeba sięgnąć do innych środków dowodowych (art. 75 i następnych k.p.a.), tak aby wszechstronnie wyjaśnić wszystkie okoliczności. Nie wiadomo w której części rozległej działki [...] stworzono alejki spacerowe, posadzono drzewa, powstała zabudowa muszli koncertowej z amfiteatrem, jak przebiega przyłącze wodociągowe, linia kablowa nN, sieć gazowa, nie wskazano gdzie leży obszar przeznaczony i wydzierżawiony na zieleń przydomową. Organ powołuje się na pisma urzędów z 18 czerwca 1989r r i 30 czerwca 1988r, aby uzasadnić zrealizowanie celu wywłaszczenia na całej działce, lecz są to jedynie opinie, co do włączenia terenu działki nr [...] w obszar zespołu pałacowo – parkowego Parku D. i braku akceptacji do wydzielenia z założenia parkowego części działki nr [...]. Takie twierdzenie, przy braku przeprowadzenia i wyjaśnienia za pomocą innych środków dowodowych, jakie rzeczywiście prace i nakłady inwestycyjne zostały dokonane jest niewystarczające. To wszystko organy będą miały na względzie przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Na zgromadzonych przez organ w aktach sprawy zdjęciach lotniczych z lat od 1970 – 2022 r brak geodezyjnych nakładek obrazujących położenie działki [...]. Nie można pewnie ustalić jak na przestrzeni kilkudziesięciu lat wyglądało zagospodarowanie tej działki (czy w całości czy w części). Nie można pomijać, że skarżący konsekwentnie zarzucają, że część działki [...] o pow. 0,8418 ha była ogrodzona od 1941 r i stanowi część ich gospodarstwa rolnego. Dalej twierdzą, że ta część nieruchomości nie była nigdy zadrzewiona starym drzewostanem, albowiem przez długi okres była najpierw wykorzystywana do produkcji rolnej, a następnie na pastwisko dla koni, a obecnie jako sad owocowy. Nie poczyniono na niej też żadnych nakładów inwestycyjnych. Dopiero nieprawomocnym wyrokiem z dnia 30 maja 2023r. Sąd Okręgowy nakazał skarżącemu A. B. wydanie tej działki gminie. Skoro działka nie była w posiadaniu Gminy Miejskiej Kraków, to w ponownie prowadzonym postępowaniu należy między innymi odpowiedzieć na pytanie - w jaki sposób na tej działce możliwe było zrealizowanie celu wywłaszczenia w postaci urządzenia parku publicznego im. D. Nie sposób bowiem zgodzić się z twierdzeniami organów, że "część działki [...] wolna od zabudowy użytkowana początkowo jako łąka (pastwisko), na której obecnie znajduje się sad owocowy pełni bowiem funkcję izolacyjną dla parku" i w ten sposób "wpisuje się w realizację celu wywłaszczenia".

Choć nie ma znaczenia dla rozpoznania sprawy zarzut dotyczący przewlekłego prowadzenia niniejszego postępowania, to nie sposób nie zauważyć, że postępowanie prowadzone jest wyjątkowo długo (decyzje organu I instancji były trzykrotnie uchylane, a wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości pochodzi z lat 80-tych ubiegłego wieku). Postępowanie nie jest prowadzone ani rytmiczne ani w wystarczająco uporządkowany sposób, co rzutuje na gwarancje procesowe stron i sprzeczne jest z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego: art. 7 i art. 8 , art. 9 , art. 11 i 12 k.p.a., co trafnie punktują skargi.

Skarga A. B. odwołuje się do wyroku z dnia 17 stycznia 1989 NSA OZ w Krakowie, sygn. akt SA/Kr/1197/88 który przekazując sprawę do ponownego rozpoznania stwierdza, że " działka nr [...] uległa podziałowi na działkę oznaczoną literą "[...]" o pow. 0,8672 ha" (str 2 uzasadnienia), a "od 1966 r nie została włączona w zespół otaczających Pałac Decjusza i do 1991 r znajduje się w dzierżawie skarżącego jako teren rolniczy stanowiący zorganizowaną całość z jego gospodarstwem rolnym" (str 4)

Można zauważyć, że wskazania tego wyroku, choć wydane na podstawie obowiązującej ówcześnie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniach nieruchomości (Dz. U. Nr 22 poz 99 z póżn. zm) i jej art. 74 ust 1 - nie zostały wykonane do chwili obecnej, bowiem nadal dokładnie nie rozważono przesłanki z art. 137 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie można wykluczyć, że cel wywłaszczenia zrealizowano wyłącznie i jedynie na części działki [...], to jednak wymaga pewnych i zupełnych ustaleń, których w rozpoznawanej sprawie brak.

W świetle tych wszystkich rozważań zasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego to jest art. 137 ust 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wszystkie naprowadzone motywy sprawiły, że orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie powołanych przepisów i art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 poz. 2325 ze zm.). O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.