Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2379/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.  7 art. 75 § 1, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del. WSA Joanna Skiba Protokolant: starszy asystent sędziego Artur Dral po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2020r., sygn. akt I SA/Wa 981/20 w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 11 marca 2020 r. nr KOC/1126/Fa/20 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 981/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 11 marca 2020 r. nr KOC/1126/Fa/20 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st Warszawy z dnia 5 lutego 2020 r., o odmowie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem organu odwoławczego, nie kwestionując aktualnie trudnej sytuacji bytowej dłużnika, organy zwracały uwagę, że pozostaje ona przejściowa. Choć więc obecnie dłużnik nie podejmuje pracy i zajmuje się opieką nad niepełnosprawną matką, jako osoba w wieku produkcyjnym, przy stanie zdrowia umożliwiającym podjęcie zatrudnienia, ma on możliwość w przyszłości poprawy swojej sytuacji życiowej, a tym samym także spłacenia zadłużenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł [...].

Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, skarżący z racji wieku pozostaje w tzw. wieku produkcyjnym. Nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, co utrudniałoby mu możliwość zarobkowania. Samo natomiast doznanie uszczerbku w sprawności ręki, na co powołuje się w skardze – niepoparte żadnym orzeczeniem wykluczającym z tego powodu możliwość wykonywania pracy - nie jest okolicznością włączającą go z grona osób zdolnych do podjęcia zatrudnienia.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając

1) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez brak uchylenia decyzji organu odwoławczego, mimo że decyzja organu II instancji narusza art. 7, art. 75 § 1, art, 77 § 1 kpa poprzez pominięcie dowodów zgromadzonych w sprawie i niedokonanie pełnych ustaleń faktycznych sprawy w zakresie sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego, gdzie organ odwoławczy:

a) nie uwzględnił dowodów zebranych w sprawie w postaci dokumentacji wydatkowej z rachunków/ faktur/wyliczeń skarżącego potwierdzających jego wydatki i określających jego sytuację dochodową i rodzinną,

b) nie uwzględnił i w żadnym zakresie nie uzasadnił dlaczego pominął dowody z dokumentów w postaci rachunków/faktur/wyliczeń przedstawionych przez skarżącego potwierdzających ponoszone przez niego standardowe koszty co do których organ I instancji uznał je bezpodstawnie jako niezasługujące na uwzględnienie,

c) nie dokonał ustaleń faktycznych w zakresie kwalifikacji zawodowych, możliwości zarobkowych, pełnych kosztów życia i pełnej sytuacji rodzinnej skarżącego uniemożliwiających podjęcie przez niego pracy, co skutkowało bezpodstawną odmową umorzenia skarżącemu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego,

2) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez brak uchylenia decyzji organu odwoławczego, mimo że decyzja organu II instancji narusza art. 80 kpa poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego i w konsekwencji błędną ocenę sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego, gdzie organ odwoławczy:

a) opiera swoją argumentację na zdarzeniach potencjalnych przyszłych i niepewnych wskazując, iż "Niewątpliwie obecne sytuacja bytowa i rodzinna Pana [...] jest trudna, Skład Orzekający podziela jednakże stanowisko Prezydenta m.st, Warszawy, że sytuację tą należy uznać za przejściową, bowiem Odwołujący się, choć obecnie pozostaje bez zatrudnienia i obecnie zajmuje się opieką nad niepełnosprawną matką, w istocie jest osobą w wieku produkcyjnym, którego stan zdrowia umożliwia podjęcie zatrudnienia i w efekcie może w przyszłości podjąć pracę zarobkową i tym samym spłacić swe zadłużenie",

b) opiera swoją argumentację na bezpodstawnych i sprzecznych z dowodami twierdzeniach o przemijającej, tymczasowej sytuacji skarżącego co do opieki nad schorowaną matką podczas gdy skarżący posiada przyznany na stałe zasiłek pielęgnacyjny w sytuacji gdy matka skarżącego posiada znaczny stopień niepełnosprawności orzeczony na stałe, a za tym brak podstaw do twierdzeń do jakich doszedł organ o tymczasowej/chwilowej/przemijającej trudnej sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącego,

c) uznał, iż w obecnej sytuacji wiekowej i zdrowotnej skarżący ma możliwość podjęcia pracy zarobkowej (cyt. z decyzji organu II instancji: "W tym miejscu należy zauważyć, iż Odwołujący się, obiektywnie patrząc, ma możliwość podjęcia pracy zarobkowej i tym samym poprawy swej sytuacji życiowej") podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, iż skarżący opiekując się schorowaną matką i pobierają zasiłek pielęgnacyjny nie ma możliwości ani fizycznych ani też prawnych do jakiegokolwiek dodatkowego zarobkowania (opiekun osoby niepełnosprawnej musi powstrzymać się od wykonywania pracy zarobkowej gdyż w innym przypadku traci zasiłek),

d) uznał, iż sytuacja bytowa i rodzinna skarżącego jest trudna do tego stopnia, że środki finansowe jakimi gospodaruje skarżący nie są wystarczające dla zabezpieczenia wszystkich potrzeb dwuosobowej rodziny, a mimo to organ odwoławczy z pominięciem ustawowych przesłanek w sposób dowolny odmówił skarżącemu umorzenia zaległości alimentacyjnych,

e) uznał, iż skarżący może umieścić matkę w domu pomocy społecznej co umożliwi skarżącemu podjęcie pracy zarobkowej podczas gdy umieszczenie matki w domu pomocy społecznej po pierwsze nie gwarantuje skarżącemu żadnych cli środków finansowych, nie gwarantuje zdobycia pracy przez skarżącego, nie gwarantuje dochodów nawet na poziomie obecnych otrzymywanych, pozbawia skarżącego zasiłku pielęgnacyjnego a ponadto umieszczenie matki w domu pomocy społecznej jest niewłaściwe z punktu widzenia prawa rodzinnego oraz relacji syna do matki i poczucia obowiązku opieki syna nad schorowaną matką,

f) uznał, iż skarżący powinien uiszczać świadczenie alimentacyjne z zasiłku pielęgnacyjnego otrzymywanego z tytułu opieki nad matką, podczas gdy celem zasiłku pielęgnacyjnego jest pokrywanie wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, a co za tym zasiłek pielęgnacyjny pełni zupełnie odmienną rolę aniżeli tą przyjmowaną przez organ II instancji,

g) opiera się na bezpodstawnych, nie znanych ustawie i niejasnych argumentach wskazujących na brak podstaw do umorzenia zaległości alimentacyjnego wnioskowanych przez skarżącego ze względu na znany organowi II instancji z urzędu fakt, iż znaczna część dłużników alimentacyjnych ubiegających się o umorzenie należności nie posiada stałego źródła dochodu i utrzymuje się wyłącznie z prac dorywczych, a nawet ze wsparcia udzielanego z pomocy społecznej,

h) nie dokonał żadnej analizy i oceny przedstawionych przez skarżącego wydatków domowych obrazujących jego i jego matki podstawowe potrzeby życiowe, potwierdzających jego trudną sytuację bytową i rodziną, co skutkowało błędnymi ustaleniami faktycznymi co sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego i bezpodstawną odmową, umorzenia skarżącemu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego,

3) naruszenie prawa materialnego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) poprzez błędną jego interpretację i uznanie, iż przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych powinny być oceniane na podstawie przypuszczeń co do przyszłej sytuacji rodzinnej i materialnej dłużnika mimo, że ustalenie istnienia przesłanek umorzenia zaległości alimentacyjnej powinno odbywać się na podstawie danych bezpośrednio odzwierciedlających aktualną sytuację dochodową i rodzinną skarżącego sprzed wydania decyzji przez organy,

4) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez brak uchylenia decyzji organu odwoławczego mimo, że decyzja organu II instancji narusza art. 15 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak merytorycznego rozpoznania sprawy (brak jakiejkolwiek analizy konkretnych zgromadzonych w aktach sprawy dowodów i brak własnych ustaleń i ograniczenie się do kontroli decyzji piorwszoinstancyjnej). Organ odwoławczy nie dokonał własnych ustaleń w sprawie poprzestając na uznaniu za prawidłowe ustalenia organu I instancji, co skutkowało pozbawieniem prawa strony do dwukrotnego rozpoznania tej samej sprawy przez organy,

5) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez brak uchylenia decyzji organu odwoławczego mimo, że decyzja organu II instancji narusza art. 10, art. 79a, art. 81 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym, a przed wydaniem decyzji organ uniemożliwił skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co skutkowało pozbawieniem skarżącego prawa do czynnego udziału w postępowaniu, w tym zgłaszania dodatkowych uzupełniających dowodów, materiałów, wyjaśnień i innych wniosków dowodowych.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wskazując, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna (środek odwoławczy) została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawa o postępowaniu przed sądami (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.

W związku z sformułowanymi zarzutami kasacyjnymi pamiętać także należy, że kontrola sądowa, sprawowana w oparciu o kryterium legalności, następuje na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu oraz na podstawie stanu prawnego obowiązującego w tej dacie, a nie w dniu orzekania (por. wyrok TK z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/33; wyroki NSA z dnia: 19 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2658/15, 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 614/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie powołano się na obie podstawy kasacyjne. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach środek odwoławczy należy stwierdzić, iż nie zawiera on usprawiedliwionych podstaw.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych uprzednio rozstrzygnięć organów i następnie orzeczenia Sądu I instancji stanowiły właściwe przepisy ustawy dnia 7 września 2007 r. – o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 670 ze zm.) dalej jako: "u.p.o.u.a.", przywoływane w decyzjach organów oraz zaskarżonym wyroku Sądu wojewódzkiego. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia zaistniałego sporu ma to, czy Sąd I instancji zasadnie oddalił skargę na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium w Warszawie z dnia 11 marca 2020 r., nr KOC/1126/Fa/20 utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m.st Warszawy z dnia 5 lutego 2020 r., nr UD-XV-WSŚ-FA-2/2020 o odmowie umorzenia skarżącemu kasacyjnie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przedmiotowa decyzja została wydana na podstawie normy materialnej ulokowanej w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. stanowiącym, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Należy stwierdzić, że pomimo multiplikacji zarzutów zawartych w środku odwoławczym wszystkie one dotyczą wskazywanej wyżej kwestii spornej.

W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakacyjnych aktu normatywanego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021r. sygn. akt II GSK 2187/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862; B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2020, s. 612–620).

Sąd odwoławczy jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (zob. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2020, s. 612–620).

Wadliwość w sformułowaniu zarzutów nie musi jednocześnie uniemożliwiać rozpoznania skargi kasacyjnej i Naczelny Sąd Administracyjny może zbadać jej podstawy, przychylając się do stanowiska, że nie każde nieprawidłowe przedstawienie podstaw kasacyjnych wynikających z art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. dyskwalifikuje skargę kasacyjną (zob. uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy należy stwierdzić, że poczynienie powyższych uwag było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji nie odpowiada w pełni omówionym wyżej wymogom p.p.s.a.

Tytułem przykładu, w sformułowanych zarzutach środek odwoławczy wskazuje na naruszenie m. in. art. 10 k.p.a. pomijając okoliczność, że ta jednostek redakcyjna zawiera obejmuje trzy odmiennej treści jurydycznej składniki, tj. paragrafy (§). Analogiczna sytuacja odnosi się też do wadliwego wskazania naruszenia art. 79a oraz art. 81 k.p.a., które jak wiadomo obejmują określone szczegółowe jednostki redakcyjne o zróżnicowanej treści jurydycznej. Sąd kasacyjny – co wskazywano wyżej – nie jest uprawniony do formułowania czy doprecyzowywania (konkretyzowania) zarzutów kasacyjnych. Tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując i uzasadniając konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe. Przykładowo przywołane niedociągnięcia (nieprawidłowości) są niewątpliwymi usterkami środka odwoławczego obniżającymi jego skuteczność.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie nie zostały naruszone przepisy postępowania. Nie można zaskarżonemu wyrokowi postawić zarzutów naruszenia art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 i pozostałymi przywoływanymi w środku odwoławczym normami (przepisami) kodeksu postępowania administracyjnego. Naruszenie przez Sąd powołanych przepisów mogłoby mieć miejsce wówczas, gdyby dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie dostrzegł, iż rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej. Z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. wynika bowiem, że gdyby organ nie naruszył prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Tylko bowiem takie naruszenia przepisów mogłyby uzasadniać zastosowanie przez Sąd I instancji środka przewidzianego w powołanym przepisie. W niniejszej sprawie nie można Sądowi I instancji postawić skutecznie tego zarzutu, gdyż nie dopuścił się naruszenia, które miałoby wpływ na podjęte rozstrzygnięcie.

Sąd I instancji zasadnie uznał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, a przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie zostały właściwie zinterpretowane. Nie sposób więc kwestionować ustaleń faktycznych, które legły u podstaw zaskarżonego wyroku. Zakres prowadzonego przez organy postępowania dowodowego determinowany był treścią przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w tej sprawie: ustawy dnia 7 września 2007 r. – o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Rozważania WSA są logiczne i konsekwentne, a ponadto znajdują oparcie w aktach administracyjnych sprawy. Postawione zarzuty zmierzały natomiast do wykazania, że organ odwoławczy nie wyjaśnił wszystkich okoliczności załatwianej sprawy o odmowie umorzenia skarżącemu kasacyjnie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zaś Sąd I instancji takie postępowanie organu zaakceptował. Z zarzutem tym nie można się jednak zgodzić.

Należy podkreślić, że o zakresie postępowania dowodowego decyduje nie subiektywne przekonanie strony, lecz treść przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w danej sprawie. Niezbędne dowody przeprowadza się w celu ustalenia okoliczności, które rzeczywiście mogą mieć znaczenie prawne dla sprawy. W niniejszej sprawie organ odwoławczy przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe oraz wyjaśnił i przeanalizował wszystkie te okoliczności, które były niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a ponadto w sposób wyczerpujący wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia (decyzji ostatecznej) – wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie w dniu 11 marca 2020r. nr KOC/1126/Fa/20 – w przedmiocie odmowy umorzenia skarżącemu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Innymi słowy, okoliczność, że strona nie została przekonana co do przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia, nie oznacza naruszenia właściwych zasad postępowania administracyjnego. Strona ma bowiem prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, zaś przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (zob. m. in. wyroki NSA z dnia: 29 września 2010 r. sygn. akt I OSK 124/10; 22 lutego 2022 r. sygn. akt II OSK 540/19; z dnia 6 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 3780/19, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację Sądu wojewódzkiego oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia.

Trafnie ustalił Sąd I instancji, że przewidziane przywoływanym wyżej przepisem ulokowanym w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., umorzenie ciążącego na dłużniku alimentacyjnym zadłużenia z tytułu wypłaconych na rzecz uprawnionego świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do zwrotu których jest on zobligowany z mocy art. 27 ust. 1 tej ustawy, stanowi bez wątpienie najdalej idącą formę ulgi w ich spłacie, jakiej organ właściwy wierzyciela może temu dłużnikowi udzielić – co wymaga uwpuklenia – w warunkach uznania administracyjnego (zob. odpowiednio: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2023 r. sygn. akt. III FSK 1128/22 i przywoływane tam orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Ma ono zatem, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych i na co trafnie zwracały uwagę uprzednio organy, charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności, sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Taką wyjątkowością nie cechuje się jednak sam fakt uzyskiwania stosunkowo niskich dochodów przez dłużnika alimentacyjnego. Udzielenie tej ulgi uwarunkowane być winno bowiem przede wszystkim zaistnieniem splotu niezależnych od dłużnika zdarzeń i okoliczności, które powodują z jednej strony, że nie jest on w stanie spłacać zadłużenia, a z drugiej, że rokowania co do możliwości wywiązania się z tego obowiązku w przyszłości są co najmniej znikome. Taka sytuacja, jak zasadnie przyjął Sąd Wojewódzki, w rozpoznawanej nie zachodzi. Ponadto organy, co trafnie zaakceptował zaskarżony wyrok, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego ukształtowanego stosowanym przepisem prawa materialnego – art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. (por. K. M. Ziemski, Indywidualny akt administracyjny – jego istota, [w:] System Prawa Administracyjnego. Prawne formy działania administracji. Tom 5. A. Błaś, J. Boć, M. Stahl, K. M. Ziemski. Redaktorzy naukowi: R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2013, s. 181–184).

Sąd I instancji dokonał zatem prawidłowej analizy prawnej i faktycznej sprawy. Tym samym za niezasadne uznać należy zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego.

Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna prowadzi do wniosku, że zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem, a tym samym Sąd I instancji zasadnie oddalił skargę.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

Odnosząc się natomiast do zgłoszonego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, wskazać należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258–261 p.p.s.a.