Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 297/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 145 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art 17
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2023 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 listopada 2022 r. nr KOA/5076/Sr/22 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy R. z dnia 5 października 2022 r. nr ŚR.5211.155.O2.2022


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej jako organ/SKO) z 24 listopada 2022r. została utrzymana w mocy decyzja Wójta Gminy R. numer [...] dnia 5 października 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania J. P. (dalej jako skarżąca) świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem. SKO wskazało, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 2023, poz. 390, dalej jako ustawa). Stanowi on, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy

z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują tub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacz/tym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jej niepodejmowania w związku ze sprawowaniem opieki. Wyjaśnił, że wg akt sprawy, aktualnie faktyczne sprawowanie przez wnioskodawczynię opieki nad bratem jak i jej oświadczenia nie są kwestionowane, ale podał, że ostatnio skarżąca podejmowała zatrudnienie w 2014r. i "nie ma żadnych dowodów świadczących o tym aby zainteresowana poszukiwała od tego czasu pracy, czy też pracowała lub prowadziła działalność gospodarczą." Wskazując na powyższe SKO podało, że nie można przyjąć, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia ze względu na konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną, a tym bardziej nie można twierdzić, że doszło do rezygnacji z pracy ze względu na konieczność sprawowania opieki. Podkreślono przy tym, że skarżąca została wezwana do złożenia wyjaśnień w tym przedmiocie i nie przedstawiła żadnych dowodów, które mogłyby świadczyć o tym, że rzeczywiście w 2021r., tj. w chwili zdiagnozowania chorób u brata, chciała podjąć zatrudnienie ale nie mogła właśnie ze względu na konieczność sprawowania opieki.

W skardze do tut. Sądu skarżąca nie sformułowała swoich zarzutów w zakresie normatywnym. Podkreśliła jednak, że w międzyczasie sprawowała opiekę nad drugim bratem, który zmarł, a ponadto od wielu lat jest właścicielką gospodarstwa rolnego i podlegała odbezpieczeniu w KRUS.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie.

Sąd zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, jak również decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, stanowiły przepisy ustawy 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023r., poz 390, dalej jako ustawa). Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad określonym członkiem rodziny. W kontrolowanej sprawie nie budzi wątpliwości pokrewieństwo jak i niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Bezsporna wg organu pozostaje też okoliczność, że skarżąca sprawuje rzeczywistą opiekę nad niepełnosprawnym bratem, SKO twierdzi jednak, że nie ma bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką nad bratem.

W odniesieniu do kryterium określonego w art. 17 ust. 1b ustawy, tj. kryterium daty powstania niepełnosprawności, zasadnie SKO przyjęło, że w wyroku z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 (OTK-A 2014/9/10), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych, uznaje się, że brak zmiany przez ustawodawcę treści art. 17 ust. 1b ustawy zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu wniosków opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - wobec wynikającego z ww. wyroku z 21 października 2014 r. wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części art. 17 ustawy, która została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2017 r., I OSK 2920/16, Lex nr 2324296, 2 czerwca 2017 r., I OSK 108/12, Lex nr 1260038 oraz 26 maja 2017 r., I OSK 128/16, Lex nr 2305184). W realiach rozpoznawanej sprawy SKO przyjęło jednak, że skoro nie ma związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką nad bratem, to kwestia daty powstania niepełnosprawności nie ma znaczenia w sprawie.

Sąd przyjął, że stanowisko to nie znajduje uzasadnienia. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że - wbrew twierdzeniom SKO - wezwana do złożenia wyjaśnień, skarżąca złożyła do akt decyzję potwierdzającą prowadzenie w 2020r. gospodarstwa rolnego i podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz decyzję o zaprzestaniu pracy w ww gospodarstwie rolnym w 2022r. a więc w okresie następującym po zdiagnozowaniu u jej brata schorzeń określonych w aktach sprawy i po uzyskaniu przez niego w 2021r. stosownego orzeczenia o niepełnosprawności i wymaganiu stałej opieki. Organ II instancji całkowicie pominął ww dokumenty, a wręcz twierdził, że skarżąca żadnych dokumentów w tym zakresie nie złożyła. Powyższe oznacza, że organ nie rozpoznał istoty sprawy, gdyż nie odniósł się do kluczowych dla jej wyniku dokumentów, twierdząc, że nie zostały złożone.

Skutkowało to uchyleniem zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 77 i 80 kpa w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy (w zw. z art. 135 ppsa). Rozpoznając ponownie sprawę organy będą zobowiązane rozpoznać wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwzględnieniem znajdujących się w aktach sprawy decyzji Prezesa KRUS z 2020r. wskazującej na objęcie ubezpieczeniem od 26-08-2020r. oraz decyzji Prezesa KRUS z 18 lutego 2022r. w konfrontacji w orzeczeniem o niepełnosprawności W. P. datowanym na 10-11-2021r. (art. 153 ppsa).