Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1034/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Arkadiusz Cudak Sędzia WSA Joanna Tarno Protokolant Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2008 r. sprawy ze skargi A spółki z o graniczoną odpowiedzialnością w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu importu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 1.479 (jeden tysiąc czterysta siedemdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego [...] w Ł., po rozpoznaniu wniosku firmy A spółki z o.o. z siedzibą w W. o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu importu aromatów do produkcji napojów, według wskazanego zgłoszenia celnego, odmówił stwierdzenia nadpłaty w tym podatku.

W uzasadnieniu organ celny wskazał, że w dniu 19 lutego 2002 r. skarżąca spółka zgłosiła według dokumentu SAD towar zaklasyfikowany do kodu PCN 330210400, opisany jako substancje. Podatnik samodzielnie obliczył i wykazał kwotę podatku akcyzowego z tytułu ww. towarów w łącznej kwocie 11.193,70 zł, w tym 11.001,20 zł podatku od importu aromatów. W dniu 24 lutego 2006 r. spółka wniosła o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku akcyzowym od importu substancji aromatyzujących podnosząc, że będące przedmiotem importu aromaty do produkcji napojów, nie są wyrobami akcyzowymi, ponieważ nie zostały wymienione w załączniku nr 6 do ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa o VAT. W świetle zaś art. 34 ust. 1 ustawy o VAT opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlegają tylko towary i usługi, które zostały wymienione we wspomnianym załączniku do ustawy. Zdaniem strony importowany towar winien zostać zaklasyfikowany do symbolu SWW 1249-2 do esencji i past aromatycznych spożywczych, a od 1 stycznia 2003 r., według Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług, do symbolu 24.63.10-75.90 tj. do mieszanin substancji zapachowych stosowanych w przemyśle spożywczym i do produkcji napojów. Zdaniem spółki powyższa kwestia została już przesądzona i była przedmiotem prawomocnych orzeczeń Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Warszawie i Łodzi oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki o sygn. I SA/Łd 27/05, I SA/Łd 28/05, I SA/Łd 29/05, I SA/Łd 30/05, I SA/Łd 31/05, III SA/Łd 485/04, III SA/Wa 1154/05). W wyrokach tych sądy administracyjne orzekły, że importowane przez spółkę mieszaniny substancji zapachowych, stosowane do produkcji napojów bezalkoholowych, pomimo wysokiej (nawet kilkudziesięcioprocentowej) zawartości alkoholu, nie podlegały podatkowi akcyzowemu na podstawie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym oraz na podstawie aktów wykonawczych do tej ustawy.

Organ I instancji nie podzielił powyższego stanowiska. W jego ocenie importowany towar był opodatkowany podatkiem akcyzowym, został bowiem wymieniony pod poz. 142 w załączniku nr 4 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie wykazu towarów do celów poboru podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego w imporcie (Dz. U. nr 155, poz. 1814 ze zm.), wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 54 ust. 2 ustawy o VAT. Ponadto został wymieniony w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 grudnia 2001 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. nr 148, poz. 1655 ze zm.), wydanego na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy o VAT. W rozporządzeniu tym zastosowano w stosunku do przedmiotowych substancji zapachowych obniżoną stawkę podatku. Podatek akcyzowy został zatem zapłacony należnie i brak jest – w świetle art. 72 § 1 ust. 1 Ordynacji podatkowej – podstaw do stwierdzenia jego nadpłaty.

W odwołaniu od powyższej decyzji, strona podniosła zarzut naruszenia art. 34 ust. 1 ustawy o podatku VAT oraz § 1 pkt 4, § 2 ust. 1 pkt 3 oraz poz. 15 załącznika nr 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 grudnia 2001 r. w sprawie podatku akcyzowego. W jej ocenie przedmiot opodatkowania określono w rozporządzeniu zamiast, zgodnie z art. 217 Konstytucji, w ustawie.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym. W uzasadnieniu podał, że spółka importowała towar w postaci aromatów do produkcji napojów, zawierający w składzie spirytus powyżej 1,2% objętości. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 54 ust. 2 ustawy o VAT wydane zostało w dniu 27 grudnia 2001 r. rozporządzenie w sprawie wykazu towarów do celów poboru podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego w imporcie w układzie odpowiadającym Polskiej Scalonej Nomenklaturze Towarowej Handlu Zagranicznego (PCN). Wykazy te wyszczególniały w układzie odpowiadającym PCN towary objęte między innymi załącznikiem nr 6 do ustawy o VAT. Towary wymienione w tym załączniku były wykazane w układzie odpowiadającym PCN w załączniku nr 4 rozporządzenia pod poz. 142, gdzie jako właściwy dla tych towarów wskazano kod 3302 PCN. Następnie rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego, wydane na podstawie delegacji ustawowej – art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT obniżyło stawki podatku do wysokości określonej w załączniku nr 3 do tego rozporządzenia. W poz. 15 załącznika nr 3, do kodu PCN ex 3302 10 zaliczono inne preparaty oparte na substancjach zapachowych, stosowane do wytwarzania napojów; w rodzaju stosowanych w przemyśle spożywczym i w przemyśle napojów; o zawartości alkoholu etylowego (spirytusu) większej niż 1,2% obj. - od 1 hl 100% spirytusu w produkcie. Od 1hl 100% spirytusu w produkcie stawka podatku akcyzowego wynosi 6.278,00 zł. Organ odwoławczy stwierdził też, iż towary zgłoszone przez Spółkę pod nazwą "bazy napojowe (aromaty) do produkcji napojów" stanowiły inne preparaty oparte na substancjach zapachowych stosowane do wytwarzania napojów i zarazem złożone związki alkoholowe na bazie substancji zapachowych stosowanych do produkcji napojów. Przedmiotowe towary zostały wymienione w grupie PKWiU 15.91.10, jako preparaty alkoholowe złożone do produkcji napojów oraz objęte grupą 2449 SWW – produkty i półprodukty przemysłu spirytusowego pozostałe osobno nie wymienione. Zamieszczenie w załączniku nr 4 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie wykazu towarów do celów podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego w imporcie towarów klasyfikowanych do kodu PCN 3302 rozstrzyga o objęciu ich importu podatkiem akcyzowym. Dyrektor Izby Celnej zaznaczył także, że podatkiem akcyzowym w imporcie objęte są towary wymienione w załączniku nr 6 do ustawy o VAT, jak również wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej i wymienione w PCN. Klasyfikacje te dostarczają niezbędnej nomenklatury dla organu opracowującego treść załączników i na potrzeby ustalenia podatku załącznik ma znaczenie normatywne. Skarżąca spółka wykonała zatem ciążący na niej obowiązek podatkowy w akcyzie i w konsekwencji – jej żądanie zwrotu tego podatku nie było zasadne. Organ celny wskazał, iż art. 72 Ordynacji podatkowej określa jako nadpłatę "nienależnie zapłacony podatek". Interpretując ten przepis powołał się na art. 405-410 k.c. stwierdzając, iż prawo cywilne spełnia rolę tzw. prawa powszechnego. W ocenie organu odwoławczego ustawodawca normując istotę nadpłaty podatkowej pominął istotną przesłankę roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia, jaką jest zubożenie po stronie tego, kosztem kogo wzbogacenie nastąpiło. W analizowanej sprawie spółka, wpłacając podatek akcyzowy nie została, zdaniem organu, zubożona, ponieważ równowartość uiszczonego podatku otrzymała zapewne wraz z zapłatą ceny przez nabywców importowanych towarów akcyzowych lub nabywców, z reguły konsumentów napojów, do wyprodukowania których wykorzystano sprowadzone w 2002 r. mieszaniny substancji zapachowych. Zwrot nienależnie zapłaconego podatku akcyzowego na rzecz podatnika doprowadziłby zatem, zdaniem organu, do niczym nieusprawiedliwionego przysporzenia ze strony Skarbu Państwa na rzecz osoby, która nie poniosła ekonomicznego ciężaru podatku akcyzowego.

W skardze na tę decyzję spółka podniosła zarzut naruszenia:

1) art. 122, 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej, a w konsekwencji również art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, przez błędne i sprzeczne z materiałem dowodowym ustalenie, że spółka importowała towar, który był wyrobem akcyzowym mieszczącym się w grupie wyrobów o symbolu SWW 244;

2) art. 34 ust. 1 ustawy o VAT przez niewłaściwe zastosowanie;

3) § 1 pkt 4, § 2 ust. 1 pkt 3 oraz poz. 15 załącznika nr 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 grudnia 2001 r. w sprawie podatku akcyzowego przez niewłaściwe zastosowanie;

4) art. 72 § 1 pkt 1 i art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej przez błędną wykładnię, polegają na uznaniu, że wykazanie zubożenia po stronie osoby żądającej zwrotu zapłaconego podatku ma podstawowe znaczenie dla oceny zasadności wniosku podatnika o stwierdzenie nadpłaty podatku;

5) art. 405-410 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy uznał, że zarówno wniosek spółki, jak i odwołanie od decyzji organu celnego I instancji oraz skarga spółki nie zawierają żadnego wnioskowania popartego Zasadami Metodycznymi Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług, które stanowią o sposobie i zakresie zaliczania poszczególnych towarów do określonego symbolu SWW lub grupowania PKWiU. Ponadto zdaniem organu odwoławczego, w uzasadnieniu skargi spółka nie wywodzi z załączonych do wniosku rozpatrzonego zaskarżonymi decyzjami opinii Urzędów Statystycznych poprawności klasyfikacji PKWiU importowanych towarów. Przywołuje natomiast argumenty dotyczące opodatkowania w obrocie krajowym takich towarów oraz orzecznictwo sądów administracyjnych. Organ odwoławczy powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podniósł, że uregulowania prawne z zakresu statystyki publicznej nie są normami prawa podatkowego wynikającymi z ustaw stanowiących o opodatkowaniu i nie rodzą dla podatników żadnych bezpośrednich obowiązków ani uprawnień. Ponadto opinie te nie odnoszą się do żadnych konkretnych stanów faktycznych, nie zawierają żadnej analizy logicznej wnioskowania opartego na Zasadach Metodycznych PKWiU oraz reguł ORINS i uwag wyjaśniających do PCN, nie mieszczą się więc w dowodach dążących do ustalenia materialnej prawdy obiektywnej. Organ odwoławczy podniósł, że dział 24 PKWiU obejmujący grupę towarów przypisanych przez spółkę do symbolu 24.63.10 – 75.90 PKWiU, nie obejmuje w myśl uwagi 2 a i f, alkoholu etylowego (15.9) i złożonych preparatów alkoholowych stosowanych do produkcji napojów (15.91). Zdaniem Dyrektora Izby Celnej importowane przez spółkę preparaty zawierające alkohol etylowy mieszczą się w pojęciu "produkty i półprodukty przemysłu spirytusowego pozostałe osobno nie wymienione" (symbol 2449 SWW), a zaliczone w PKWiU do napojów alkoholowych, jako "pozostałe napoje alkoholowe o zawartości alkoholu powyżej 1,2%". Organ odwoławczy podniósł również, że organy celne nie posiadają umocowania prawnego i odpowiednich kompetencji do wykazania, że określone w art. 54 ust. 2 ustawy o VAT organy podjęły właściwą decyzję umieszczając w rozporządzeniach towary z poz. 3302 PCN jako towary akcyzowe. Organ odwoławczy zauważył, że wątpliwości co do słuszności zadeklarowanych przez siebie danych dotyczących podatku akcyzowego w związku z klasyfikacjami PCN i PKWiU, spółka ujawniła dopiero w 2006 r., tzn. w stanie faktycznym, w którym niemożliwe jest bezpośrednie badanie przedmiotowego towaru, i jednoznaczna ocena jego składu surowcowego, a w konsekwencji jednoznaczne potwierdzenie lub zaprzeczenie prawidłowości klasyfikacji zarówno PCN jak i SWW/PKWiU. Organ odwoławczy przytoczył treść przepisów art. 73 § 2 pkt 2 i 3, art. 75 § 2 pkt 1 lit. b i § 6 ordynacji podatkowej, oraz brzmienie art. 11 h pkt 2 i art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, jak również art. 70 § 1 Kodeksu celnego i art. 11 ust. 2 ustawy o VAT.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Rozpoznawana sprawa dotyczy nadpłaty w podatku akcyzowym. Spór między organami i podatnikiem dotyczy kwestii, czy importowane przez stronę skarżącą mieszaniny substancji zapachowych są wyrobem akcyzowym i czy w związku z tym, zadeklarowany i zapłacony przez skarżącą podatek akcyzowy z tytułu importu tych towarów, był podatkiem należnym oraz tego, czy w przypadku żądania skarżącej stwierdzenia nadpłaty, konieczne jest wykazanie faktu zubożenia.

Na wstępie jednak zaznaczyć należy, że w myśl art. 207 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy orzeka w sprawie w drodze decyzji. Decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty albo w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji.

Natomiast odpowiedź na skargę (art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) nie może służyć uzupełnianiu uzasadnienia decyzji. Jak wynika z jej nazwy umożliwia ona organowi przedstawienie swojego stanowiska co do zarzutów zgłoszonych w skardze. Za bezskuteczne uznać należy natomiast powoływanie w niej nowych faktów, czy też wskazywanie nowych okoliczności przemawiających za zasadnością stanowiska organów orzekających czy też nowej podstawy prawnej (wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 3207/05, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 194420). Podniesienie dopiero w odpowiedzi na skargę okoliczności, które powinny być zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, jest wadą postępowania administracyjnego, pozbawiającą stronę możliwości ustosunkowania się do tych okoliczności w toku postępowania (wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 1357/04, opubl. w systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 173937). W sprawie będącej przedmiotem niniejszych rozważań bezspornym jest, że udzielona przez Dyrektora Izby Celnej odpowiedź na skargę spółki jest obszerniejsza i bardziej szczegółowa od uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Zawiera również kwestie, które nie zostały podniesione w decyzji przez organ odwoławczy. Nie ulega wątpliwości, iż wszystkie dodatkowo powołane w odpowiedzi na skargę przez ów organ argumenty powinny były znaleźć się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Próba bowiem uzasadnienia wydanej decyzji w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, złożonym po zakończeniu postępowania administracyjnego nie może zastąpić faktycznego i prawnego uzasadnienia rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ orzekający winien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 1640/04, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 294209).

Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa zawartych w skardze podnieść należy, iż zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 ze zm.), określającym przedmiot podatku akcyzowego, opodatkowaniu tym podatkiem podlegają czynności określone w art. 2, dotyczące towarów wymienionych w załączniku nr 6 do ustawy, zwanych dalej wyrobami akcyzowymi, z zastrzeżeniem art. 35 ust. 2a (wyjątek ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie). W załączniku nr 6 do ustawy wyroby podlegające akcyzie opisane są poprzez podanie nazwy towaru lub usługi (grup towarów lub usług) i wskazanie właściwego dla nich symbolu SWW (w brzmieniu obowiązującym w 2002 r.). Przepisy ustawy nie przewidują możliwości określenia wykazów wyrobów akcyzowych w przepisach wykonawczych do ustawy. Regulacja taka jest zgodna z art. 217 Konstytucji, nakazującym określenie przedmiotu opodatkowania w drodze ustawy. Minister właściwy do spraw finansów publicznych został natomiast upoważniony do obniżenia stawek akcyzy, ustalenia minimalnej stawki akcyzy dla papierosów i zwolnienia niektórych wyrobów z akcyzy (art. 37 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym). Ponadto został upoważniony do wydania rozporządzenia, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki oraz w uzgodnieniu z Prezesem Głównego Urzędu Statystycznego, określającego wykaz towarów wymienionych w załącznikach nr 1 i 3-6 ustawy, w układzie odpowiadającym Polskiej Scalonej Nomenklaturze Towarowej Handlu Zagranicznego PCN (art. 54 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym).

Trafnie zatem strona skarżąca wywodzi, iż decydująca dla ustalenia, czy dany wyrób jest wyrobem akcyzowym, jest treść ustawy i załącznika do niej, nie zaś treść przepisów wykonawczych, wydanych na podstawie art. 37 ust. 2 i art. 54 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym. Celem tych przepisów, o charakterze wykonawczym, nie było bowiem określenie przedmiotu opodatkowania. Rozporządzenie z dnia 19 grudnia 2001 r. w sprawie podatku akcyzowego nie wprowadza zresztą (co wynika chociażby z jego treści § 1 i § 2) innych niż ustawa wyrobów akcyzowych. Przy mieszaninach zapachowych zaznaczono, iż stawka ta jest ustalona tylko dla niektórych wyrobów objętych kodem PCN 330210. Również rozporządzenie Ministra Finansów z 27 grudnia 2001 r., jak wynika z treści § 1 tego aktu, określa jedynie wykaz towarów wymienionych w załącznikach 1, 3 i 6 do ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym w układzie odpowiadającym PCN. Rozporządzenie to ma więc na celu jedynie "przełożenie" oznaczenia towarów z "języka" jednej klasyfikacji statystycznej na "język" innej klasyfikacji. W przypadku sprzeczności tego wykazu z wykazem, stanowiącym załącznik do ustawy pierwszeństwo, zgodnie z zasadą lex inferior non derogat legi superiori (pozwalającą na usuwanie sprzeczności w systemie prawa), należy dać zawsze ustawie, jako aktowi wyższego rzędu (art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP), regulującemu ponadto przedmiot podatku (por. pogląd wyrażony w wyroku NSA z 29 września 1997 r., I SA/Ka 244/96, publ. ONSA z 1998 r., nr 3, poz. 86).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż organ odwoławczy zakwestionował klasyfikację, mieszaniny substancji zapachowej sprowadzonej przez stronę skarżącą, do wyrobów grupowanych jako PKWiU 24.63.10-75.90 (SWW 1249-2). W jego ocenie sprowadzone towary należało identyfikować jako "złożone preparaty alkoholowe stosowane do produkcji napojów", zaliczając je do działu 15 PKWiU pod kodem 15.91.10 PKWiU oraz jako "produkty i półprodukty przemysłu spirytusowego pozostałe osobno nie wymienione" objęte grupą SWW 2449. Organ przyjął ponadto, że skoro wyroby te, zostały wymienione w powołanych wyżej rozporządzeniach wykonawczych (kod PCN 3302), to są wyrobami akcyzowymi.

Zaprezentowanego przez Dyrektora Izby Skarbowej stanowiska nie można podzielić. Przede wszystkim należy podkreślić, iż ustalenie, do jakiego grupowania należy importowany towar jest jedną z istotnych okoliczności, których wyjaśnienie konieczne jest dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustawodawca, określając przedmiot opodatkowania podatkiem akcyzowym odwołał się bowiem do klasyfikacji statystycznej. Klasyfikacja ta pełni zatem rolę słownika, dostarcza niezbędnej nomenklatury (por. pogląd wyrażony w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2001 r., sygn. akt K 32/99, opubl. w OTK z 2001 r., nr 3, poz. 53). Obowiązkiem organu podatkowego, stosownie do art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej, jest zatem przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie ustalenia właściwego grupowania. Jednym z dowodów w tym postępowaniu, podlegającym ocenie organów podatkowych, może być opinia organów statystycznych, dotycząca zaliczenia danego wyrobu do określonego grupowania klasyfikacji statystycznej. Dowód ten podlega ocenie organu podatkowego, zgodnie z art. 191 Ordynacji podatkowej. Powinien on jednak przy ocenie tego dowodu uwzględnić okoliczność, iż organy statystyczne są wyspecjalizowanymi jednostkami w zakresie dokonywania klasyfikacji statystycznych (por. pogląd wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2357/97, opubl. W Systemie Informacji Prawnej Lex pod nr 45385 i z dnia 12 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2121/04, opubl. w Lex pod nr 154586). Powinien też uwzględnić, iż skoro ustawodawca odwołał się do klasyfikacji statystycznych, zaliczenie konkretnego wyrobu do określonego grupowania, winno odpowiadać zasadom, według jakich zaliczenia tego w tych klasyfikacjach dokonano.

W tym przypadku strona skarżąca przedstawiła opinie organów statystycznych, odnoszące się do grupowania PKWiU, zaliczające sprowadzane przez nią mieszaniny do grupowania innego niż wyroby przemysłu spirytusowego i drożdżowego. Organ odwoławczy przyjął, że opinie te nie mogą stanowić istotnego dowodu w sprawie, gdyż nie dotyczą towarów objętych przedmiotowym zgłoszeniem celnym oraz nie posiadają uzasadnienia, nie wskazują na jakich dowodach, na jakich podstawach prawnych i faktycznych, opinie te zostały wydane. Ocena przedstawionych przez stronę opinii organów statystycznych, dokonana przez Dyrektora Izby Celnej, jest wadliwa. Z treści opinii wynika jednoznacznie, że dotyczą one klasyfikacji mieszanin substancji zapachowych wykorzystywanych do produkcji napojów bezalkoholowych zaliczonych do symbolu PCN 3302 10. Opinie te mogą zatem dotyczyć substancji importowanych przez stronę skarżącą. Organy statystyczne zgodnie klasyfikują tego typu substancje do grupowania PKWiU 24.63.10-75.90, tak, jak to uczyniła strona skarżąca. Organ odwoławczy nie odniósł się w istocie do treści przedstawionych opinii statystycznych i dokonał samodzielnej, nowej klasyfikacji sprowadzonych substancji. Pomijając te dowody, nie dokonując ich oceny, Dyrektor Izby Skarbowej naruszył tym samym art. 122, 187 § 1, 191 i 210 § 4 Ordynacji podatkowej.

Z tych względów uznać należy, że przyjęcie przez Dyrektora Izby Celnej, iż zapłacony przez stronę skarżącą podatek akcyzowy był podatkiem należnym, a tym samym nie stanowił nadpłaty w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, było co najmniej przedwczesne. Najpierw bowiem należało ustalić, czy wyrób ten był wyrobem akcyzowym i czy jego import powodował powstanie u skarżącej obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym.

Ponadto nie można zgodzić się z wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poglądem, iż możliwość zwrotu nadpłaconego podatku uzależniona jest od wykazania, przez osobę ubiegającą się o ten zwrot, faktu zubożenia w wyniku zapłaty podatku. Przepisy Ordynacji podatkowej, regulującej tę instytucję, nie wymieniają takiej przesłanki stwierdzenia nadpłaty (przyznaje to zresztą Dyrektor Izby Celnej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji). Definiują one nadpłatę jako podatek nienależny (świadczenie publicznoprawne spełnione mimo braku takiego obowiązku w obowiązujących przepisach prawa) lub nadpłacone (zapłacone w wysokości wyższej niż wynika to z przepisów obowiązującego prawa). Instytucja zwrotu nadpłaty doprowadzić ma do zachowania równowagi między obowiązkami obywatela w zakresie płacenia podatków i uprawnieniami państwa w tym zakresie. Została ona w sposób całościowy uregulowana w prawie podatkowym, stanowiącym samodzielną i niezależną gałąź prawa. Prawo to współtworzy wprawdzie system prawa państwowego, jednak za nieuprawnione uznać należy ograniczanie uprawnień podatnika, uregulowanych w sposób całościowy w prawie podatkowym, poprzez odwołanie się do wykładni systemowej i pojęć wykształconych w prawie cywilnym (art. 405-410 kc) i tym samym tworzenie pozaustawowych przesłanek zwrotu nadpłaty.

Sąd nie podziela także poglądu, iż w przypadku nadpłaty w podatkach pośrednich podatnik nie jest osobą zubożoną, bowiem faktyczny ciężar podatku ponoszą konsumenci. Jest rzeczą oczywistą, iż podatek ten, skoro ma być uwzględniony w cenie, z natury rzeczy może być przerzucony na nabywcę towarów. Jednakże zauważyć należy, iż w gospodarce wolnorynkowej o cenie decyduje przede wszystkim popyt i podaż na dane produkty. Konsument może zatem być skłonny do kupienia towaru po określonej cenie, bez względu na to, czy na jej wysokość ma wpływ podatek akcyzowy, czy też zysk osiągany przez sprzedawcę (producenta). Konieczność zapłaty podatku niewątpliwie zaś zmniejszy aktywa podatnika.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") zaskarżoną decyzję należało uchylić. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy winien przede wszystkim ustalić, czy podatek akcyzowy od importu mieszanin substancji zapachowych został pobrany należnie, ustalając w tym celu właściwe grupowanie PKWiU i SWW dla tego wyrobu, a następnie ocenić zasadność wniosku podatnika, biorąc pod uwagę te przesłanki stwierdzenia nadpłaty, które wynikają z przepisów Ordynacji podatkowej.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a i w związku z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego działającego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).

W oparciu o art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do daty uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie.

T.F.