Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 756/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo Sędziowie : WSA Aldona Gąsecka-Duda WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2013 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków [...]-M. G. sprawy ze skargi C. R., S. R., E. W. i W. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia 17 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 25 lipca 2012 r. nr [...] Prezydent Miasta K. - miasta na prawach powiatu po rozpoznaniu wniosku C.R. orzekł o umorzeniu postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za część nieruchomości oznaczonej jako parcela l. kat. [...]o pow. 0,0095 ha obj. lwh [..] oraz za nieruchomość oznaczoną jako parcele l. kat. [...]o pow. 0,0496 ha i l. kat. [...] o pow. 0,0745 ha obj. Iwh [...] stanowiących uprzednio własność. Z D.R. , wywłaszczone na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 6 października 1958 r., nr [...] stanowiącego uzupełnienie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 14 lutego 1955 r., nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa na cele Polskich Kolei Państwowych nieruchomości położonych w K. w gm. kat. P. , B. oraz gromadzie katastralnej B. –W.

Uzasadniając tę decyzję Prezydent Miasta K. wskazał, iż orzeczeniem z dnia 24 lutego 1967 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. K. orzekło o ustaleniu na rzecz M.R. z domu D. odszkodowania w kwocie 1 896,38 zł za nieruchomości stanowiące część parceli l. kat. [...] o pow. 0,0087 ha objętej wykazem hipotecznym Iwh [...] oraz parcele l. kat. [...] o pow. 0,0496 ha i l. kat. [...] o pow. 0,0745 ha objęte wykazem hipotecznym Iwh[...] , wywłaszczone orzeczeniem z dnia 6 października 1958 r., nr [...] na cele kolejowe. Orzeczenie z dnia 24 lutego 1967 r. zostało doręczone M.R. z domu D. (dowód w aktach sprawy) i stało się ostateczne, co potwierdzono urzędowo w dniu 4 kwietnia 1967 r. Prezydent Miasta K. stwierdził zatem, iż w świetle obowiązujących unormowań prawnych tj. art. 105 § 1 k.p.a. prowadzone postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe i należy je umorzyć. Jeżeli bowiem sprawa została już zakończona wydaniem ostatecznego orzeczenia administracyjnego, to nie ma podstaw do rozstrzygania jej ponownie, a postępowanie jako bezprzedmiotowe należy zakończyć wydaniem decyzji o charakterze formalnym, nie zaś merytorycznym.

Ponadto organ I instancji zwrócił uwagę, że C.R. składając wniosek o odszkodowanie działała w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J.G. – R. , E.W. (S) , S.R. i W.R. . Według postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku spadek po M.R. z domu D. nabyły po 1/3 dzieci :C.R. , S.R. oraz J.R. , natomiast spadek po J.R. nabyły po połowie jego dzieci W.R. oraz E.R. . Z powyższego wynika, że J.G.-R. (żonie J.R. ) nie przysługują prawa strony w niniejszym postępowaniu.

Odwołanie od tej decyzji wniosła C.R. , działając w imieniu własnym oraz E.S. , S.R. i W.R. .

Wojewoda decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak [...] na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu z dnia 25 lipca 2012 r. nr [...] .

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest kwestia ustalenia i wypłaty odszkodowania za część nieruchomości oznaczonej jako parcela l. kat. [...] o pow. 0,0095 ha obj. Iwh [...] oraz za nieruchomość oznaczoną jako parcele l. kat. [...] o pow. 0,0496 ha i l. kat. [...] o pow. 0,0745 ha obj. Iwh[...] Jak ustalił organ I instancji orzeczeniem z dnia 6 października 1958 r., nr [...] stanowiącym uzupełnienie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 14 lutego 1958 r., nr [...] - Prezydium Rady Narodowej w m. K. działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70) oraz dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 (Dz. U Nr 20, poz. 138 i z roku 1949. Nr 64, poz. 527) orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa na cele Polskich Kolei Państwowych nieruchomości położonych w gm. kat. P. , B. i B. - wieś, w tym nieruchomości stanowiących własność M.R. z domu D. tj. parceli l. kat. [...] o pow. 0.0095 ha objętej wykazem hipotecznym Iwh [...] oraz parcel l. kat. [...] o pow. 0,0496 ha i l. kat. [...] o pow. 0,0745 ha objętych wykazem hipotecznym Iwh [...] . Zgodnie z uzasadnieniem do tego orzeczenia odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości miało zostać ustalone osobnymi orzeczeniami Prezydium Rady Narodowej w m. K. . Orzeczenie to stało się ostateczne, co odnotowano w dniu 27 listopada 1991 r.

Z kolei orzeczeniem z dnia 24 lutego 1967 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. K. orzekło o ustaleniu na rzecz M.R. z domu D. odszkodowania w kwocie 1 896,38 zł za nieruchomości stanowiące część parceli l. kat. [...] o pow. 0,0087 ha objętej wykazem hipotecznym Iwh [...] oraz parcele l. kat. [...] o pow. 0,0496 ha i l. kat. [...] o pow. 0,0745 ha objęte wykazem hipotecznym Iwh [...] , wywłaszczone orzeczeniem z dnia 6 października 1958 r., nr [...] na cele kolejowe. Do wypłaty ustalonego odszkodowania zobowiązano Dyrekcję Okręgową Kolei Państwowych Biuro Inwestycji w K. . Orzeczenie z dnia 24 lutego 1967 r. zostało doręczone M.R. z domu D. (dowód w aktach sprawy). Orzeczenie stało się ostateczne, co potwierdzono urzędowo w dniu 4 kwietnia 1967 r.

Zdaniem Wojewody nie ma wątpliwości, iż pismem z dnia 14 marca 2011 r. C.R. działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J.G.R. , E.S. , S.R. oraz W.R. wniosła o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomości stanowiące uprzednio własność M.z D.R. położone w gm. kat. B. oznaczone jako parcele l. kat.[...] i [...] obj. Iwh [...] oraz parcela l. kat. [...] obj. Iwh [...] wywłaszczone na cele Polskich Kolei Państwowych.

Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego ponowne orzekanie w tej samej sprawie zakończonej już decyzją ostateczną nie jest dopuszczalne. Decyzja wydana w takiej sprawie dotknięta byłoby wadą nieważności na mocy art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. W niniejszej sprawie została zachowana tożsamość podmiotów, bowiem C.R, . E.S. S.R. oraz W.R. są spadkobiercami poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości –M.z D.R. . Również przedmiot obecnego postępowania jest tożsamy z postępowaniem zakończonym decyzją z dnia 24 lutego 1967 r., nr[...] Do chwili wyeliminowania z obrotu prawnego wydanego w sprawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 24 lutego 1967 r., nr [...] istnieje zakaz ponownego orzekania w tej sprawie, co dla organów administracji publicznej oznacza, iż w przypadku złożenia przez strony ponownego wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, orzekające w tym zakresie organy winny wydać decyzję o umorzeniu postępowania z przyczyn podanych wyżej.

Organ odwoławczy podkreślił ponadto, iż wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania został złożony również przez J.G.-R. , działającą przez pełnomocnika C.R. . J.G.-R. nie jest spadkobierczynią poprzedniej właścicielki przedmiotowych nieruchomości tj.M.R. , a więc nie zachodzi w stosunku do niej tożsamość sprawy zakończonej w/w orzeczeniem jak i obecnie prowadzonym z jej wniosku postępowaniem. Mając na uwadze powyższe Prezydent Miasta K. w stosunku do J.G.-R. powinien wydać osobne rozstrzygnięcie w sprawie.

Powyższa okoliczność, która powinna zostać obecnie uwzględniona przez Prezydenta Miasta K. nie ma jednak wpływu na ustalenie, iż wydanie w tym postępowaniu ponownej decyzji merytorycznej w zakresie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz spadkobierców M.R. (tj. C.R , .E.S. , oraz W.R. naruszałoby zasadę trwałości decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i poprzez wzgląd na regulację art. 156 § l pkt 3 k.p.a., należało utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. 25 lipca 2012 r. nr [...]

Powyższą decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie C.R. , S.R. ,W.R. oraz E.W. (wcześniej: S. ) podnosząc, że odszkodowanie przyznane za przedmiotowe nieruchomości było rażąco niskie w porównaniu z ceną, za którą M.R. kupiła przedmiotowe nieruchomości. Ponadto skarżący zakwestionowali fakt wypłaty odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podnosząc, że kwestia odszkodowania za objęte niniejszym postępowaniem nieruchomości była już przedmiotem orzekania, a decyzja w tym przedmiocie pozostaje w obrocie prawnym.

Na rozprawie w dniu 29 listopada 2013 r. skarżąca C.R. podniosła, że "jej mama nie wzięła żadnych pieniędzy z tego co Niemcy jej zabrali w okresie okupacji. Przedmiotowa działka została podzielona na dwie części: południową i północną, które przedzielała nitka torów kolejowych. Niemcy zabrali część południową. po wojnie zaś państwo polskie budowało drugą nitkę kolejową po stronie północnej". Skarżąca oświadczyła, ze prawdopodobnie jej mama otrzymała "jakieś grosze" w związku z zajęciem działki pod tę drugą linię kolejową, a południowa część działki jest do tej pory niezabudowana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej określanej jako "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku.

Wydając zaskarżoną decyzję organy obu instancji prawidłowo ustaliły zakres żądania wnioskodawców. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż skarżący domagali się ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości stanowiące uprzednio własność M.z D.R. położone w gm. kat. B. oznaczone jako parcele l. kat. [...] i l. kat. [...] obj. Iwh [...] oraz jako parcela l. kat. [...] obj. Iwh [...] .

Organ I instancji przeprowadził postępowanie administracyjne w granicach zakreślonych wnioskiem i ustalił, iż powyższe nieruchomości zostały wywłaszczone orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. K. z 6 października 1958 r., nr [...] stanowiącym uzupełnienie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 14 lutego 1958 r., nr [...] - na cele Polskich Kolei Państwowych. Zgodnie z uzasadnieniem do ww. orzeczenia odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości miało zostać ustalone osobnymi orzeczeniami Prezydium Rady Narodowej w m. K.

Do akt sprawy dołączono również kserokopię orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 24 lutego 1967 r., nr [...] , którym orzeczono o ustaleniu na rzecz M.R. z domu D. odszkodowania w kwocie 1 896,38 zł za nieruchomości stanowiące część parceli l. kat. [...] o pow. 0,0087 ha objętej wykazem hipotecznym Iwh [...] oraz parcele l. kat. [...] o pow. 0,0496 ha i l. kat. [...] o pow. 0,0745 ha objęte wykazem hipotecznym Iwh[...] . Orzeczenie to stało się ostateczne, co potwierdzono urzędowo w dniu 4 kwietnia 1967 r.

Wreszcie organ I instancji prawidłowo ustalił krąg spadkobierców po M.R. z d. D. , ustalając, że są to C.R. , S.R. ,E.W. SS.) ) i W.R. .

W prawidłowo i wyczerpująco ustalonym stanie faktycznym organy rozstrzygające sprawę słusznie doszły do wniosku, że zachodzi tożsamość pomiędzy sprawą prowadzoną obecnie a sprawą zakończoną orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 24 lutego 1967 r., nr [...] . Obie te sprawy dotycząc tego samego przedmiotu (odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości: parcele l. kat. [...] ,[...] ,[...] zachodzi również tożsamość podmiotowa (wcześniej odszkodowanie przyznano byłej właścicielce wymienionych nieruchomości M.R. , obecnie wniosek o odszkodowanie złożyli jej spadkobiercy).

W tej sytuacji organy obu instancji właściwie zastosowały przepisy prawa procesowego, które uniemożliwiają ponowne orzekanie w sprawie już wcześniej zakończonej decyzją ostateczną. Wojewoda szeroko uzasadnił swoje stanowisko w tej kwestii, powołując się na poglądy doktryny i orzecznictwo sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny całkowicie podziela te rozważania.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Oznacza to, że dopóki w obrocie prawnym pozostaje decyzja Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 24 lutego 1967 r., nr [...] nie jest możliwe ponowne orzekanie w przedmiocie odszkodowania za parcele l. kat. [...] ,[...] , objęte orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. K. z 6 października 1958 r., nr [...] o wywłaszczeniu. W takiej sytuacji postępowanie administracyjne podlega umorzeniu.

Powyższy zakaz jest zakazem bezwzględnym, nie przewidującym wyjątków, a zatem argumenty podnoszone przez C.R. w skardze oraz na rozprawie nie mogą odnieść skutku.

Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Wobec powyższego skarga wniesiona w niniejszej sprawie jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.