Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 611/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2025-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A.Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 3 czerwca 2024 r., Nr BDSPB02-159/2024 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy dla rolników oddala skargę


UZASADNIENIE

Spółka wystąpiła z wnioskiem o przyznanie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy. Do wniosku załączyła kopię faktur VAT potwierdzających sprzedaż kukurydzy w ilości 18,84 ton, sprzedaż kukurydzy w ilości 18,9 ton, sprzedaż rzepaku w ilości 25,09 ton, oraz sprzedaż rzepaku w ilości 51,51 ton.

W wyniku uchylenia pierwotnej decyzji i ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") w Ż. odmówił stronie przyznania pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy. Organ wskazał, że wyczerpanie kwoty środków, o których mowa w § 6 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (dalej: "rozporządzenie"), uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanej pomocy.

Po rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ, powołując się na treść § 6 ust. 4 rozporządzenia, stwierdził, że ustawodawca umocował organ do odmowy przyznania wsparcia finansowego w sytuacji wyczerpania środków przeznaczonych na ten cel, wskazując jednocześnie, że przedmiotowa pomoc jest naliczana według kolejności złożenia wniosków, do wysokości sumy kwoty określonych środków. Organ podał, że wniosek o przyznanie "Pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy", zgodnie z § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia, składa się w terminie od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 31 lipca 2023 r. Beneficjent przedmiotowy wniosek złożył w dniu [...] lipca 2023 r. Biorąc pod uwagę, że w myśl § 6 ust. 4 ww. rozporządzenia, pomoc jest przyznawana według kolejności złożenia wniosków, złożenie wniosku pomocowego na koniec okresu wyznaczonego na jego złożenie może doprowadzić do sytuacji, w której środki wsparcia przeznaczone na pomoc dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z [...] ulegną wyczerpaniu, co w konsekwencji związane będzie z odmową przyznania wnioskowanej pomocy, z czego strona powinna zdawać sobie sprawę. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że poza ogólnym wskazaniem naruszenia przepisów rozporządzenia oraz podkreśleniem, iż rozpoznanie wniosku złożonego przez spółkę było celowo opóźnione, co w konsekwencji doprowadziło do wyczerpania środków pomocowych, skarżąca nie wskazała przepisów ww. rozporządzenia, które w jej ocenie zostały naruszone. Organ stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 6 i art. 8 k.p.a. Wskazując na § 7 rozporządzenia organ podał, że termin na wydanie decyzji w niniejszej sprawie upływał z dniem [...] września 2023 r. Organ dochował tego terminu, gdyż pierwotna decyzja odmawiająca stronie przyznania pomocy została wydana w dniu [...] września 2023 r. W wyniku wniesienia odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał w dniu [...] stycznia 2024 r. decyzję na mocy której uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Dyrektor zgodził się, że w pierwotnej decyzji z dnia [...] września 2023 r. organ pierwszej instancji nie wskazał powodu, dla którego odmówił przyznania pomocy, jednak brak uzasadnienia decyzji, jakkolwiek powodował wadliwość samej decyzji, to nie wpływał na zasadność samego rozstrzygnięcia.

Organ dodatkowo wskazał, że spółka skorzystała z możliwości, jaką dał ustawodawca, złożenia do dnia [...] października 2023 r. "Wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który spełnił warunki przyznania pomocy związanej z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach dla sektorów zbóż i nasion oleistych i mimo tego nie otrzymał tej pomocy". Spółka wskazany wniosek złożyła w dniu [...] listopada 2023 r. Wskazany wniosek stanowi przedmiot odrębnego postępowania.

W skardze spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 6, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na dokonaniu przez organ dowolnej oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego i prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów administracji przez dowolne uznanie, że strona nie spełniła warunków do przyznania jej pomocy i gołosłowne, niewiarygodne przyjęcie, że na moment złożenia wniosku przez stronę pula środków została wyczerpana, podczas gdy organ pierwszej instancji w pierwotnie wydanej decyzji nie powoływał się na taką okoliczność, a została ona "wymyślona" dopiero po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek uchylenia decyzji;

- § 3 ust. 1 i § 6 ust. 4 rozporządzenia przez odmowę przyznania stronie pomocy pomimo spełnienia przez stronę warunków do jej otrzymania, w sytuacji gdy pula środków pomocowych na dzień złożenia wniosku nie uległa wyczerpaniu;

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji, która to decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa przez sprzeczne z rzeczywistym stanem faktycznym "wymyślenie" podstawy odmowy przyznania pomocy finansowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.).

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a, gdyż w odpowiedzi na skargę organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a spółka poinformowana w piśmie z dnia [...] października 2024 r. o wniosku organu, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] lipca 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie "Pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z [...]." Do wniosku załączył kopie faktur VAT potwierdzających sprzedaż kukurydzy oraz rzepaku. W wyniku rozpatrzenia tego wniosku decyzją z dnia [...] września 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ż. odmówił spółce przyznania pomocy. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. uchylił zaskarżoną decyzję, zobowiązując organ pierwszej instancji do wskazania okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy oraz uzasadnienia w sposób nie budzący wątpliwości rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ż. decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. odmówił przyznania skarżącej pomocy, które to rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r. wydaną przez Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T..

Należy zauważyć, że myśl art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ustawa o ARiMR") w toku postępowania przed organami ARiMR do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej. W postępowaniach tych – stosownie do art. 10a ust. 1a tej ustawy - organ: 1) stoi na straży praworządności, 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion i nasion oleistych (Dz. U. z 2023 r., poz. 762). Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia pomoc przyznaje się rolnikowi:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 2001 i 2727 oraz z 2023 r. poz. 412), i który wyraził zgodę, o której mowa w art. 10c ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;

2) który dokonał sprzedaży:

a) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub

b) kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

- podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą;

3) który poniósł stratę gospodarczą, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 2023/739 z dnia 4 kwietnia 2023 r. ustanawiające środek wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych w Bułgarii, Polsce i Rumunii (dalej: "rozporządzenie nr 2023/739) oraz w art. 1 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 2023/1343 z dnia 30 czerwca 2023 r. ustanawiające środek wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych w Bułgarii, Polsce i Rumunii (dalej: "rozporządzenie nr 2023/1343");

4) który w 2022 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i zadeklarował w tym wniosku powierzchnię upraw kukurydzy, żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku.

Stosownie do § 5 rozporządzenia wniosek powinien być złożony przez rolnika w terminie od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 31 lipca 2023 r. (ust. 1). Termin ten nie podlega przywróceniu (ust. 2).

Zgodnie z § 7 rozporządzenia kierownik biura powiatowego Agencji wydaje decyzję w sprawie przyznania pomocy w terminie do dnia 15 września 2023 r.

W myśl natomiast § 6 ust. 4 rozporządzenia pomoc jest przyznawana według kolejności złożenia wniosków, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, do wysokości sumy kwoty środków, o których mowa w:

1) art. 2 ust. 1 lit. b rozporządzenie nr 2023/739, wyrażonej w złotych, oraz równowartości tej kwoty pochodzącej z budżetu państwa oraz

2) art. 2 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 2023/1343, wyrażonej w złotych, oraz dwukrotności tej kwoty pochodzącej z budżetu państwa.

Jak wynika z akt sprawy podstawą odmowy przyznania spółce pomocy było wyczerpanie limitu środków na pomoc. Organ wskazał, że pomoc jest przyznawana według kolejności złożenia wniosków, tylko do wysokości sumy kwoty środków określonej w art. 6 ust. 4 rozporządzenia. Jak wskazano w decyzji organu pierwszej instancji limit środków został wyczerpany z dniem 29 czerwca 2024 r. Tymczasem spółka złożyła wniosek o przyznanie pomocy w dniu 27 lipca 2023 r., a więc po wyczerpaniu tego limitu.

W tym kontekście należy zauważyć, że na swojej stronie internetowej Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poinformowała w dniu 11 października 2023 r. że "(...) Wypłaty realizowano według kolejności złożenia dokumentów (...). Budżet na taką pomoc wyniósł ok. 800 mln zł i nie wystarczył dla wszystkich, którzy się o takie wsparcie ubiegali. W związku z tym, wystąpiono o zgodę do Komisji Europejskiej na przeznaczenie na taką pomoc środków krajowych. Taka zgoda została udzielona. Zatem ci rolnicy, którzy nie otrzymali wsparcia, mogą się o nie ubiegać do 31 października 2023 r. W tym celu należy złożyć wniosek o przyznanie pomocy (...)."

Wprawdzie zgodnie § 7 rozporządzenia Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Żninie powinien wydać decyzję w sprawie przyznania pomocy w terminie do dnia 15 września 2023 r., a nową decyzję – po uchyleniu przez organ odwoławczy pierwotnej decyzji wskutek zawartej w niej wad - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał dopiero w dniu 6 lutego 2024 r., jednakże - jak to wyjaśnił Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w zaskarżonej decyzji - choć brak uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji z dnia 15 września 2023 r. powodował wadliwość samej decyzji, to termin złożenia wniosku i wynikające z tego wyczerpanie środków przeznaczonych na udzielanie pomocy determinowały i tak odmowę przyznania pomocy.

Skoro zatem zgodnie z § 6 ust. 4 rozporządzenia pomoc jest przyznawana według kolejności złożenia wniosków i na dzień złożenia przez spółkę wniosku o udzielenie pomocy finansowej limit środków uległ wyczerpaniu, to organ nie mógł wydać innego rozstrzygnięcia, jak tylko odmówić skarżącej przyznania pomocy.

Należy też zauważyć, że w dniu 23 września 2023 r. weszły w życie przepisy § 13zzg rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 września 2023 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 1965). Na ich podstawie Agencja udziela pomocy finansowej producentowi rolnemu: 1) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy; 2) który spełnił warunki przyznania pomocy, o której mowa w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych, i mimo tego nie otrzymał tej pomocy. Pomoc ta, jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji na wniosek tego producenta rolnego złożony do dnia 31 października 2023 r. Wniosek taki zawiera m.in. oświadczenie producenta rolnego o zrzeczeniu się prawa do pomocy, o której mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych.

Z zaskarżonej decyzji wynika, że skarżąca złożyła taki wniosek w dniu 2 listopada 2023 r. i jest on przedmiotem odrębnego postępowania.

W skardze strona podniosła, że w decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2023 r. nie wskazano żadnego konkretnego powodu odmowy przyznania pomocy. W szczególności organ nie twierdził, że wówczas pula środków uległa wyczerpaniu. Podkreślenia jednak wymaga, że decyzja ta została uchylona przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. W decyzji kasacyjnej wskazano na brak podania w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji motywów stojących za wykluczeniem z przyznania pomocy faktur dołączonych do wniosku przez stronę. Nadto zauważono, że samo wykluczenie faktur musiało niewątpliwi być efektem stwierdzenia jakiś innych okoliczności, które jednak nie zostały w żaden sposób przedstawione. W decyzji z dnia [...] lutego 2024 r. organ pierwszej instancji usunął tę wadę i wskazał, że powodem odmowy przyznania prawa pomocy było wyczerpanie limitu środków z dniem [...] czerwca 2023 r. To, że w decyzji z dnia [...] września 2023 r. nie wskazano takiego powodu, nie oznacza, że ten limit nie uległ wyczerpaniu. Jest to bowiem okoliczność obiektywna.

W skardze poza przekonaniem spółki o braku wiarygodności tłumaczenia organu w tym zakresie, nie przedstawiono żadnych faktów czy dowodów podważających argumentację organu. Wprawdzie skarżąca podkreśliła, że inni rolnicy składający wnioski w tym samym czasie otrzymali pomoc, lecz żadnego konkretnego rolnika nie wskazano. Nadto, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśnił, że z powodu wyczerpania środków nie przyznano pomocy także wielu innym podmiotom o czym świadczy fakt, że drugim naborze z wniosków, uruchomionym po uzyskaniu dodatkowych środków, w województwie kujawsko-pomorskim złożono ponad 3.500 wniosków.

W konsekwencji stwierdzić należy, że organ nie naruszył art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu. To, że strona nie zgadza się z tą decyzją nie oznacza, iż została naruszona zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, czy zasada przekonywania. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera też elementy wymienione w art. 107 § 3 k.p.a., albowiem organ ustalił stan faktyczny, wskazał na zastosowane w sprawie przepisy prawne oraz podał powody wydanego rozstrzygnięcia. Bezzasadne są również zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., gdyż przed organami ARiMR tych przepisów nie stosuje się. Nie można także zgodzić się ze stroną, że zaskarżona decyzja narusza § 3 ust. 1 i § 6 ust. 4 rozporządzenia, w sytuacji gdy limit środków uległ wyczerpaniu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.