Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 857/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 2094
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 27 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2024 roku sprawy ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 4 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonanego zgłoszenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. z 16 lutego 2022 r. o wymierzeniu T. K. kary pieniężnej w wysokości 400 000 zł za urządzanie 8 listopada 2021 r. w lokalu przy ul. [...] w P. gier hazardowych na czterech automatach do gier bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.

Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołano art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.), dalej: "o.p.", art. 2 ust. 3 i 5, art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a, art. 90 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 2094 ze zm.), dalej: "u.g.h.".

W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, co następuje.

W dniu 8 listopada 2021 r. funkcjonariusze kontroli celno-skarbowej W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. przeprowadzili działania w lokalu znajdującym się przy ul. [...] w P..

Wewnątrz lokalu kontrolujący stwierdzili cztery podłączone do zasilania i gotowe do gry urządzenia oznaczone jako [...] nr [...], bez nazwy nr [...], [...] nr [...] i bez nazwy nr [...], które wyglądem odpowiadały automatom do gier hazardowych. Ujawnione automaty nie posiadały numerów stosownych zezwoleń na urządzanie gier, ani poświadczenia ich rejestracji.

W lokalu, poza urządzaniem gier na automatach, nie prowadzono żadnej innej działalności.

W kontrolowanym lokalu funkcjonariusze zastali trzy osoby: R. M. (nadzorującego lokal), T. K. (znajdującego się na zapleczu lokalu, w części przeznaczonej dla obsługi lokalu) i J. H..

Obsługujący lokal R. M. nie okazał funkcjonariuszom koncesji na prowadzenie kasyna gry. Ponieważ w chwili wejścia funkcjonariuszy do lokalu jeden z mężczyzn (jak się później okazało - T. K.) nie grał na żadnym automacie, lecz znajdował się w części przeznaczonej dla obsługi lokalu i nerwowo manipulował coś w swoim telefonie, kontrolujący wezwali go odłożenia telefonu. Dopiero po kilkukrotnym powtórzeniu tego polecenia wezwany zaprzestał wykonywania tych czynności.

W związku z bardzo nerwowym zachowaniem T. K. kontrolujący nabrali podejrzeń, że jego obecność w lokalu miała związek z urządzaniem gier na ujawnionych automatach. Dokonali przeszukania jego odzieży wierzchniej i należącej do niego saszetki, w wyniku którego stwierdzili przy przeszukiwanym m. in. kluczyki samochodowe, telefon komórkowy i polskie środki płatnicze (8 000 zł) w równo ułożonych plikach banknotów. Na pytanie co to za pieniądze, skąd pochodzą i czy jest w stanie udokumentować ich pochodzenie, T. K. nie udzielił racjonalnej odpowiedzi tylko stał się jeszcze bardziej nerwowy (protokół przeszukania z załącznikami i notatka z działań kontrolnych sporządzona 10 listopada 2021 r., k. 28-32 i 59-60 akt adm.).

W wyniku przeszukania powyższego telefonu komórkowego funkcjonariusze stwierdzili w nim zdjęcia, w tym: zdjęcia liczników automatów - możliwe do zrobienia jedynie po wejściu w panel administracyjny automatu przez osobę dysponującą kluczami serwisowymi, zdjęcia lokali charakterystycznych pod wynajem w celu urządzania gier na automatach do gier, zdjęcie kartki z rozliczeniem kosztów, m. in.: "Wypłaty" - łącznie 8 660 zł, w tym "Moja" - 4 000 zł (i trzy inne) i "Wydatki" - "1 070 zł", a także zdjęcie dowodu rejestracyjnego samochodu marki [...] nr rej. [...] W bazie kontaktów znajdowały się m. in. wpisy: "[...]", "[...]" (protokół przeszukania telefonu z 8 listopada 2021 r. z dokumentacją fotograficzną i notatka z działań kontrolnych sporządzona 10 listopada 2021 r., k. 25-26 i 59-60 akt adm.).

Następnie funkcjonariusze poprosili T. K. o wyjście na zewnątrz lokalu i wskazanie należącego do niego samochodu, zamierzając w jego obecności przeszukać pojazd. T. K. nie tylko nie udzielał odpowiedzi na pytania kontrolujących dotyczące miejsca zaparkowania samochodu i obecności w nim przedmiotów zakazanych lub niebezpiecznych, mogących stanowić zagrożenie dla funkcjonariuszy, lecz utrudniał kontrolę (m. in. wyrzucił w krzaki oddane mu uprzednio kluczyki od samochodu i oznajmił, że nie ma kluczyków bo kluczyki się zgubiły).

W związku z brakiem współpracy funkcjonariusze odprowadzili T. K. z powrotem do lokalu z automatami, a sami zaczęli poszukiwania wyrzuconych kluczy. Okazało się to czasochłonne (z powodu ciemności i deszczu), ale kluczyki te udało się odnaleźć. Następnie ustalono, że autopilot przy odszukanych kluczykach pozwala otworzyć wytypowany pojazd ([...] nr rej. [...]), a także sprawdzono w systemach informatycznych, że właścicielem tego pojazdu jest T. K.. Dokonano też wstępnych oględzin kabiny - z zewnątrz, przez okna samochodu.

Otwarcie samochodu i przeszukanie wnętrza pojazdu przeprowadzono dopiero po doprowadzeniu T. K. z lokalu i w jego obecności.

W wyniku przeszukania pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...] funkcjonariusze stwierdzili w kabinie m. in.: worek jutowy, w którym znajdowały się nowe monety 5-złotowe zapakowane w oryginalne woreczki NBP (5 woreczków po 100 monet w każdym, łącznie 2 500 zł), zestawy kluczy różnego rodzaju m. in. kluczy serwisowych od automatów, dużą ilość kłódek, stalowych rygli i części od automatów, w tym charakterystyczne plastikowe przyciski od automatów do gier. Ponadto, w drzwiach samochodu, od strony kierowcy, kontrolujący stwierdzili duży nóż typu maczeta, pałkę teleskopową i gaz pieprzowy.

Na zadawane przez funkcjonariuszy pytania dotyczące przeznaczenia znalezionych rzeczy T. K. nie odpowiadał.

Po przeszukaniu pojazdu funkcjonariusze odprowadzili T. K. z powrotem do lokalu z automatami. (protokół przeszukania pojazdu z 8 listopada 2021 r., notatka służbowa sporządzona 9 listopada 2021 r. i notatka z działań kontrolnych sporządzona 10 listopada 2021 r., k. 19-21,14-15 i 59-60 akt adm.).

Następnie kontrolujący dokonali oględzin ujawnionych w lokalu automatów, a także - na podstawie art. 211 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 534 ze zm.), dalej: "K.p.k." w zw. z art. 133 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2021 r., poz. 408 ze zm.), dalej: "K.k.s." - przeprowadzili eksperyment procesowy w drodze doświadczenia gry na ujawnionych ww. automatach.

Na podstawie przeprowadzonego eksperymentu kontrolujący potwierdzili, że gry oferowane na urządzeniach do gier były grami na automatach w rozumieniu u.g.h. urządzanymi z naruszeniem jej przepisów.

Opis eksperymentu z gier na automatach i ustalenia kontrolujących udokumentowano w protokole eksperymentu procesowego z 8 listopada 2021 r. (k. 7-11 akt adm.).

W związku z zatrzymaniem dużej ilości kluczy serwisowych (45 szt.) kontrolujący podjęli próbę dopasowania ich do ujawnionych automatów, lecz z powodu słabego oświetlenia i niesprzyjających okoliczności, próba okazała się nieskuteczna.

Po zakończeniu czynności procesowych na ujawnionych automatach nałożono na nie zamknięcia urzędowe W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. i zdecydowano o przewiezieniu ich, wraz z kluczami serwisowymi, do magazynu depozytowego tego urzędu. Tam 10 listopada 2021 r. kontynuowano oględziny automatów. Wówczas funkcjonariuszom udało się dopasować dwa kluczyki do dwóch automatów, tj.: do urządzenia bez nazwy nr [...] i do [...] nr [...] oraz uzyskać dostęp do panelu administracyjnego tych automatów (protokół oględzin rzeczy z 10 listopada 2021 r., k. 12-13 akt adm.).

Podczas kontroli lokalu 8 listopada 2021 r. funkcjonariusze przesłuchali w charakterze świadków R. M. i T. K..

R. M. złożył wyjaśnienia na temat swojej pracy w przedmiotowym lokalu i zeznał, że nie wie do kogo należy lokal i ustawione w nim automaty. Odnośnie T. K. świadek oświadczył, że nie go zna i że dla niego jest to zwykły gracz (protokół, k. 45-50 akt adm.).

T. K. zeznał, że na pół godziny przed przybyciem funkcjonariuszy grał na automacie w kontrolowanym lokalu. Na pytanie oświadczył, że nie jest właścicielem lokalu ani znajdujących się w nim automatów. Natomiast na wiele pytań świadek odmówił udzielenia odpowiedzi, powołując się na art. 183 § 1 K.p.k. (m. in. na pytania czy świadek zajmuje się obsługą tych automatów, czy obsługuje inne lokale z automatami do gier, z jakiego źródła pochodzi ujawniona przy nim tak duża kwota pieniędzy (8 000 zł), skąd w jego telefonie pochodzą zdjęcia liczników automatów, które są widoczne po użyciu kluczy serwisowych, czy w jego samochodzie znajdowały się rzeczy do obsługi automatów, np. klucze serwisowe, skąd ma w samochodzie części do automatów do gier, do czego służyły znalezione w samochodzie klucze oraz monety 5 zł zapakowane w oryginalne woreczki NBP, co oznaczają zapisy na kartce opisanej "Wypłaty", czy ma w swoim telefonie kontakty z ludźmi zajmującymi się urządzaniem nielegalnych gier na automatach - protokół przesłuchania świadka, k. 52-58 akt adm.).

Decyzją z 16 lutego 2022 r. Naczelnik W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. wymierzył T. K. karę pieniężną w wysokości 400 000 zł, jako urządzającemu 8 listopada 2021 r. w lokalu w P. przy ul. [...], gry hazardowe na czterech przedmiotowych automatach do gier, bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie zarzucając organowi pierwszej instancji niepełne przeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie przez ograniczenie się wyłącznie do czynności przeprowadzonych 8 listopada 2021 r. na terenie lokalu, w którym znajdowały się przedmiotowe automaty i w którym w tym momencie T. K. przebywał wyłącznie jako gracz. Zdaniem strony potwierdzenie tego faktu można znaleźć w zeznaniach pracownika lokalu R. M., którym organ odmówił wiarygodności, jak też w zeznaniach T. K.. W ocenie strony nawet kontrolujący lokal stwierdzili, że T. K., oprócz graczem jest co najwyżej serwisantem maszyn. W ocenie odwołującego organ nie dokonał innych ustaleń, w tym kto jest właścicielem lub użytkownikiem lokalu ani nie przeprowadził postępowania w celu ustalenia właściciela czy użytkownika stojących w nim automatów.

Strona złożyła wnioski dowodowe o:

- przeprowadzenie dowodu z przesłuchania T. K. na okoliczność, że był jedynie graczem 8 listopada 2021 r. gry hazardowej, a nie jej organizatorem, jak również nie uczestniczy w urządzaniu tych gier,

- ustalenie przez organ danych właściciela lub użytkownika przedmiotowego lokalu,

- przeprowadzenie dowodu z przesłuchania właściciela przedmiotowego lokalu na okoliczność ustalenia, kto go użytkuje lub kto jest jego najemcą i kto w nim urządza gry hazardowe oraz czy w urządzeniu gier uczestniczy T. K.,

- przeprowadzenie dowodu z przesłuchania najemcy lokalu, kto urządza w tym miejscu gry hazardowe oraz czy w urządzeniu gier uczestniczy T. K.,

- zwrócenie się do kasyn w P. i przeprowadzenie dowodu z informacji uzyskanych z systemów rejestrujących na okoliczność korzystania z gier hazardowych w tych kasynach przez T. K., co dowodzi jego twierdzeniom o byciu wyłącznie graczem, a nie organizatorem,

- przeprowadzenie dowodów wskazanych w uzasadnieniu odwołania na szczegółowe okoliczności tam wskazane.

Strona nadesłała pismo z 9 czerwca 2022 r., w którym wniosła o:

- zwrócenie się do W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. (referat w L.) w celu przeprowadzenia dowodu z dokumentów zebranych w sprawie o numerze RKS [...],

- zawieszenie niniejszego postępowania do czasu zakończenia postępowania prowadzonego w referacie w L. w sprawie nr RKS [...], w której nie przedstawiono T. K. zarzutu organizatora czy urządzającego gry hazardowe.

W ocenie strony z akt ww. sprawy karnej skarbowej wynika, że nie jest ona organizatorem czy urządzającym gry hazardowe, nie pobiera z tego tytułu żadnych środków finansowych, a w dniu kontroli była jedynie graczem.

Strona wskazała, że wynajmującym przedmiotowy lokal jest ustalona przez pracowników Oddziału w L. spółka [...] sp. z o. o., z którą strona nie ma nic wspólnego.

W piśmie z 5 stycznia 2023 r. strona zakwestionowała ustalenie, że zatrzymane w lokalu automaty spełniają definicję automatów do gier zawartą w u.g.h. Na dowód swojego twierdzenia przedstawiła fragmenty opinii z badania przedmiotowych automatów, sporządzone przez biegłego sądowego, powołanego w sprawie o sygn. RKS [...]

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przychylił się do żądania strony i włączył do akt wybrane dokumenty z postępowania przygotowawczego nr RKS [...]

Po ustaleniu, że postępowanie przygotowawcze pod powyższym numerem zakończono, a organ 4 listopada 2022 r. przesłał zgromadzone w sprawie dokumenty wraz z aktem oskarżenia przeciwko T. K. do Sądu Rejonowego [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej pozyskał powyższe dowody z akt sprawy rozpatrywanej przez Sąd pod sygnaturą akt VIII K [...].

W piśmie z 22 czerwca 2023 r. T. K. poinformował, że Sąd Rejonowy [...] w wyroku w sprawie przeciwko niemu (sygn. akt VIII K [...]) uznał, że materiał dowodowy zebrany w sprawie (karnej-skarbowej) pozwala jedynie na przypisanie mu roli pomocnika w prowadzeniu gier przez inne osoby. W związku z tym Sąd uznał go za winnego, ale jedynie za pomoc w prowadzeniu gier i zmienił kwalifikację karną czynu.

Postanowieniami z 4 października 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę w odwołaniu i odmówił zawieszenia postępowania.

Decyzją z 4 października 2023 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji podnosząc, co następuje.

Przedmiotowy lokal nie był ani kasynem gry ani salonem gier na automatach, a urządzający gry na ujawnionych automatach nie legitymował się 8 listopada 2021 r. koncesją na prowadzenie kasyna gry, jak również nie był podmiotem wykonującym monopol państwa w zakresie gier urządzanych w salonach gier na automatach.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu podniesionego przez stronę (po raz pierwszy) w piśmie z 5 stycznia 2023 r., tzn. należy ustalić czy gry urządzane na przedmiotowych automatach były grami na automatach w rozumieniu u.g.h.

Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Ust. 4 powołanego artykułu określa, co oprócz wygranych (które w sposób oczywisty i bezsporny są rzeczami) należy również uznać za wygraną rzeczową. Natomiast w ust. 5 tego artykułu wskazano, że grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy.

Użycie w art. 2 ust. 5 u.g.h. sformułowania "są także" oznacza, że aby gry urządzane na danym automacie uznać za gry na automatach w świetle przepisów u.g.h., wystarczającym jest zarówno spełnienie jednego z warunków opisanych w art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h., jak również ma to miejsce, gdy spełnione są obydwa warunki. Przepisy te uzupełniają się nawzajem. Z ich treści wynikają ustawowe istotne cechy gier na automatach, którymi są: organizowanie tych gier w celach komercyjnych, występujący w grach element losowości lub charakter losowy oraz opcjonalnie - możliwość wygranej pieniężnej lub rzeczowej.

Zestawienie użytych w art. 2 ust. 3 i art. 2 ust. 5 u.g.h. zwrotów "gra zawiera element losowości" i "gra ma charakter losowy" prowadzi do uprawnionego wniosku, że o ile na gruncie art. 2 ust. 3 u.g.h., poza losowością gry na automacie, możliwe jest jeszcze wprowadzenie do gry, jako istotnych, elementów umiejętności, zręczności lub wiedzy, o tyle na gruncie art. 2 ust. 5 u.g.h. te elementy mogą mieć jedynie charakter marginalny, aby zachowała ona charakter losowy w rozumieniu tego przepisu.

Dominującym elementem gry musi być "losowość", rozumiana jako nieprzewidywalność rezultatu tej gry, zaś elementy zręczności, wiedzy bądź umiejętności mogą występować jedynie jako elementy marginalne w grze. Dominować ma w tym przypadku losowość rozumiana jako nieprzewidywalność rezultatu oceniana z perspektywy grającego.

Z kolei za uznaniem, że gry urządzane na przedmiotowych automatach były urządzane z naruszeniem u.g.h., przemawia szereg ustalonych faktów i okoliczności.

Po pierwsze, w chwili wejścia do lokalu funkcjonariusze ustalili, że w miejscu ogólnodostępnym dla klientów zainstalowane są cztery podłączone do sieci elektrycznej, czynne i gotowe do gry urządzenia, na których można było urządzać gry. Poza grami na przedmiotowych automatach w lokalu nie prowadzono żadnej innej działalności.

Dokonane na miejscu kontroli oględziny zewnętrzne wykazały, że urządzenia posiadały charakterystyczne dla automatów do gier cechy zewnętrzne jak m. in.: typowy wygląd obudowy, monitory (jeden lub dwa) służące do wyświetlania ikon z nazwami możliwych do wyboru gier, tabel punktów, wizualizacji przebiegu rozgrywanych gier, wrzutnik monet, akceptor banknotów, pulpit z klawiszami funkcyjnymi, wgłębienie służące do wypłaty wygranych pieniężnych/monet.

Z uwagi na to, że istniało podejrzenie, że urządzenia oferują gry na automatach w rozumieniu przepisów u.g.h., funkcjonariusze przystąpili do odtworzenia na każdym z ujawnionych urządzeń eksperymentu procesowego. Szczegółowy opis przeprowadzonego eksperymentu i jego wynik zawarto w protokole eksperymentu procesowego z 8 listopada 2021 r. (k. 7-11 akt adm.).

Funkcjonariusze ustalili, że bez zasilenia każdego z automatów środkami finansowymi gra na nich nie była możliwa. Aby rozpocząć gry na tych urządzeniach, najpierw należało dokonać ich zasilenia środkami pieniężnymi (kontrolujący zasilali automaty przy użyciu wrzutników monet, każde urządzenie - czterema monetami o nominale 5 zł).

Za wrzucone do automatu środki pieniężne każde z urządzeń przyznawało odpowiednią liczbę punktów do wykorzystania w grach. Przyznane punkty widoczne były w polu Kredyt/Credit. Za punkty te można było rozgrywać gry dostępne na danym urządzeniu.

Następnie kontrolujący dokonywali wyboru rodzaju gry ([...] na automacie [...] nr [...], a [...] na trzech pozostałych automatach). Po wyborze rodzaju gry przez gracza na monitorach urządzeń wyświetlały się wirtualne bębny z symbolami graficznymi, tabela ewentualnych wygranych w grze i pola przycisków funkcyjnych, takie jak: Kredyt, Wygrana, Stawka, Menu, Info, Wypłata (który w momencie przed rozpoczęciem gry był nieaktywny).

Funkcjonariusze rozegrali na każdym z kontrolowanych urządzeń po kilka wybranych gier. Celem gry było uzyskanie konfiguracji wygrywającej (polegającej na ustawieniu odpowiednich symboli graficznych lub alfanumerycznych tak, aby tworzyły kombinacje określone w tabelach wygranych) i przez to zdobycie punktów, zgodnie z tabelami wygranych i z ustaloną wcześniej stawką za grę.

Dowiedziono, że prowadzenie każdej gry na każdym z przedmiotowych urządzeń sprowadzało się do dwóch czynności - ustalenia stawki za grę i naciśnięcia przycisku uruchamiającego poszczególną grę. Uruchomione w ten sposób bębny z symbolami graficznymi zatrzymywały się samoczynnie, a o liczbie obrotów i chwili zatrzymania bębnów decydowało oprogramowanie automatu. Grający nie mógł przewidzieć jaka konfiguracja symboli ustawi się na ekranie po zakończeniu gry ani nie miał na nią żadnego wpływu, bowiem wynik gry nie zależał od zręczności gracza, lecz od losowego wytypowania symboli przez program zainstalowany w danym automacie.

Kontrolujący potwierdzili, że badane automaty (poza [...] nr [...]) udostępniały funkcję "Autostart" umożliwiającą prowadzenie ciągu kolejnych gier całkowicie bez udziału gracza.

Funkcjonariusze stwierdzili, że jeżeli końcowy układ symboli na bębnach nie był żadnym z układów premiowanych wygraną (zgodnie z tabelą wygranych dla danej gry), wtedy liczba posiadanych punktów kredytowych - widocznych w polu Kredyt/Credit - była automatycznie zmniejszana o liczbę odpowiednią do wysokości stawki ustawionej przez gracza. Natomiast, jeżeli po zatrzymaniu bębnów układ symboli był zgodny z jednym z premiowanych układów, gracz uzyskiwał wygraną, zgodną z tabelą wygranych dla ustawionej stawki za grę.

W przypadku gier na wszystkich czterech przedmiotowych automatach, funkcjonariuszom udało się uzyskać sytuacje, gdy wylosowane konfiguracje symboli na zatrzymanych bębnach były konfiguracją premiowaną. Wówczas grający otrzymywał odpowiednią liczbę punktów, którą mógł dopisać do stanu punktów kredytowych posiadanych za wpłacone pieniądze i wykorzystać je do następnych gier na tym automacie.

Na wszystkich badanych automatach przeprowadzający eksperyment dokonali wypłaty wygranych pieniężnych (w monetach o nominale 5 zł), przy czym urządzenia odliczyły odpowiednią liczbę punktów z licznika Kiedyt/Credit).

Po zgraniu wszystkich punktów kredytowych dalsza gra na automatach nie była możliwa: "Przycisk Start stał się nieaktywny i dalsza gra bez zakredytowania urządzenia była niemożliwa".

Czynności dokonane przez funkcjonariuszy celno-skarbowych wykazały zatem bezsprzecznie, że gry na przedmiotowych automatach mają charakter losowy. Wynika to z faktu, że końcowy układ symboli na bębnach nie zależy od zręczności gracza. W każdej grze jego aktywność ograniczała się tylko do naciśnięcia przycisku startowego w celu uruchomienia gry, natomiast jej wynik następował samoczynnie przez zatrzymanie przez automaty obracających się bębnów, bez jakiegokolwiek udziału gracza. Gracz po uruchomieniu gry mógł być tylko jej obserwatorem. Wygrana zależała jedynie od odpowiedniego układu symboli, na który grający nie miał wpływu. Kontrolowane urządzenia w żaden sposób nie umożliwiały przewidzenia przez gracza wyniku gry, a w konsekwencji - jego wpływu na ustawienie się symboli w korzystnej konfiguracji dającej wygraną, a zatem gracz nie miał wpływu również na wynik gry.

Dodatkowo o losowym charakterze gier świadczy ustalenie kontrolujących, że na trzech badanych automatach (z wyjątkiem [...] nr [...]) gracz miał możliwość korzystania z funkcji "Autostart". Gra z wykorzystaniem tej funkcji polega na jednorazowym naciśnięciu przez gracza przycisku "Start", co powoduje automatyczne rozegranie przez dane urządzenie ciągu kolejnych gier, podczas których gracz pozostaje jedynie obserwatorem.

W przypadku wszystkich kontrolowanych automatów wykazano, że gry na nich toczyły się o wygrane rzeczowe w rozumieniu art. 2 ust. 4 u.g.h. Świadczą o tym informacje zamieszczone w protokole eksperymentu procesowego, że po ustawieniu się na bębnach konfiguracji symboli graficznych lub alfanumerycznych zgodnej z jedną z kombinacji określonych w tabelach wygranych, gracz (na każdym z czterech urządzeń) uzyskiwał wygraną w postaci dodatkowych punktów, które zwiększały pulę posiadanych przez niego punktów kredytowych. Punkty te mogły być wykorzystane w kolejnych grach przedłużając czas gry na automatach. Pozwalało to zatem na rozegranie większej liczby gier lub na grę za wyższe stawki, bez dokonania dodatkowego zasilenia automatu wpłatą pieniężną. Rozpoczęcie gry na każdym przedmiotowym automacie zawsze wymaga bowiem zapłacenia stawki za grę. Stawka ta może być pobierana z licznika punktów kredytowych, gdzie gromadzone są nie tylko środki przyznane po zasileniu automatu, ale również środki uzyskane w wyniku wygranych na danym automacie. Również w przypadku pozostałych urządzeń kontrolujący osiągnęli stan licznika punktów kredytowych, na którym (mimo wcześniejszego rozegrania szeregu gier za wykupione punkty) w wyniku uzyskanych wygranych osiągnęli wartość równą lub wyższą niż przed rozpoczęciem rozgrywania gier. Powyższe dowodzi, że jeżeli w jednej grze na kontrolowanych automatach gracz uzyska wygraną, to następną grę lub gry może rozegrać za środki z wygranej, co można traktować jako grę za darmo, ponieważ nie wykorzystuje środków otrzymanych za wpłacone pieniądze, którymi zasilił dany automat. Zatem wygrane na tych automatach polegały na możliwości przedłużenia gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także dawały możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. W art. 2 ust. 4 u.g.h. określono, że wygraną rzeczową na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużenia gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze, bez konieczności ponoszenia dodatkowej opłaty.

Na przedmiotowych automatach można było grać o wygrane pieniężne, które były wypłacane bezpośrednio z automatów w postaci monet o nominale 5 zł w liczbie odpowiadającej liczbie punktów kredytowych posiadanych w momencie wypłaty.

Nie ulega również wątpliwości, że gry na przedmiotowych automatach organizowane były w celach komercyjnych, tzn. dla osiągnięcia zysku. Świadczy o tym chociażby wynikający z ustaleń funkcjonariuszy dokonanych podczas kontroli fakt, że aby rozpocząć grę trzeba było dokonać ich uprzedniego zasilenia środkami pieniężnymi. Z kolei po zgraniu wszystkich posiadanych punktów poniżej minimalnej stawki za grę dalsza gra na automatach, bez ich zakredytowania, nie była możliwa.

Dokumenty z kontroli potwierdzają urządzanie gier na przedmiotowych automatach, bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. Dokumenty te zostały wykorzystane w niniejszym postępowaniu zgodnie z art. 180 § 1 o.p., który stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Eksperymenty procesowe przeprowadzone przez funkcjonariuszy celno-skarbowych są ważnym środkiem dowodowym w sprawie, pozwalającym na rzetelną ocenę charakteru gier oferowanych przez przedmiotowe urządzenia. Wyniki takiego eksperymentu podlegają ocenie na tych samych zasadach, jak inne dowody. Bezpośredni eksperyment przeprowadzony na kontrolowanym urządzeniu może niejednokrotnie znacznie lepiej odzwierciedlić stan automatu, jego cechy i możliwości prowadzenia na nim gier o charakterze losowym, a nie np. zręcznościowym, niż opinia sporządzona wyłącznie na podstawie dokumentacji charakteryzującej urządzenie (opis producenta). Eksperyment funkcjonariuszy celnych, oddający stan automatów i ich funkcjonowanie "tu i teraz" może nieraz lepiej odzwierciedlać także charakter możliwej do urządzania na nich gry, niż w sytuacji, gdy termin przeprowadzenia kontroli czy oceny automatów znany był wcześniej. W związku z wejściem w życie 1 marca 2017 r. ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 422 ze zm.), dalej: "ustawa o KAS", funkcjonariusze celno-skarbowi otrzymali kompetencję do przeprowadzenia takiego eksperymentu na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 14 ustawy o KAS. Ponadto eksperyment taki można przeprowadzić również w oparciu o art. 211 K.p.k.

W tym miejscu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uważa za konieczne odnieść się do argumentacji odwołującego przedstawionej w piśmie z 5 stycznia 2023 r. przemawiającej w jego ocenie za nieprawidłowością ustalenia przez organ pierwszej instancji, że przedmiotowe automaty spełniają definicję z u.g.h. Strona podniosła bowiem, że powołany w sprawie karnej-skarbowej biegły sądowy w swoich opiniach z badań przedmiotowych automatów do gier sporządzonych 2 września 2022 r. stwierdził, że nie był w stanie przeprowadzić na nich gier, ponieważ "w trakcie badania urządzenia z powodu wyczerpania baterii umieszczonej na kontrolerze program gier nie uruchomił się" lub "program nie uruchomił się z pełną funkcjonalnością" (por.: opinie biegłego M. B., k. 150-163 akt adm.). Strona pominęła jednak w swoim piśmie, że na trzech badanych automatach (tj. [...] nr [...], [...] nr [...] i bez nazwy nr [...]) biegłemu udało się zidentyfikować wersję oprogramowania zainstalowanego na tych urządzeniach i dzięki temu dokonać analizy przebiegu oferowanych na nich gier oraz wyciągnąć wnioski. Sporządzający opinie biegły sądowy przy Sądzie Okręgowym w P., jako specjalista w zakresie badania automatów i urządzeń do gier, doszedł do wniosków zbieżnych z ustaleniami funkcjonariuszy przeprowadzających eksperyment procesowy na przedmiotowych automatach. Biegły w wydaniu swoich opinii kierował się posiadaną wiedzą i doświadczeniem, ponieważ z powodu braku możliwości przeprowadzenia gier na badanych urządzeniach (w których "program nie uruchamiał się z pełną funkcjonalnością") rzeczoznawca opierał się jedynie na wyniku ich oględzin oraz na znajomości ustalonej wersji oprogramowania, zainstalowanej na trzech badanych automatach do gier.

Organ pierwszej instancji miał zresztą podstawy do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o ustalenia poczynione w trakcie kontroli, w tym w wyniku eksperymentu procesowego na przedmiotowych automatach, nawet bez konieczności sięgania do opinii biegłego. Ustawodawca bowiem pozostawia organowi pewną swobodę w zakresie podjęcia decyzji o zastosowaniu środka dowodowego z opinii biegłego, co zostało wyrażone przez użycie słowa "może". Organ obowiązany jest wykorzystać ten środek dowodowy w sprawie o zawiłym stanie faktycznym, który można wyjaśnić dopiero wtedy, gdy dysponuje się specjalnymi wiadomościami. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca.

Gry urządzane na spornych automatach były zatem grami losowymi, toczącymi się o wygrane (zarówno rzeczowe, jak i pieniężne) i urządzanymi w celach komercyjnych, co pozwala zakwalifikować je jako gry na automatach w rozumieniu u.g.h. (art. 2 ust. 3 i ust. 5). Urządzano gry na automatach niezarejestrowanych, bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.

Również słusznie organ pierwszej instancji uznał T. K. za urządzającego gry hazardowe na przedmiotowych automatach, bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia, a zatem każdy podmiot, który zostanie za takiego urządzającego uznany. U.g.h. nie zawiera legalnej definicji pojęcia "urządzającego gry". Tym samym, dla właściwej wykładni tego pojęcia, koniecznym jest przeprowadzenie analizy jego znaczenia w kontekście całej u.g.h.

Z art. 4 u.g.h. można wywnioskować, że w przypadku urządzania gier chodzi o prowadzenie bądź uruchomienie działalności hazardowej w określonym miejscu. Urządzanie gry będzie zatem oznaczało układanie systemu gry, organizowanie jej, określenie wygranych, udostępnienie sprzętu, lokalu itp. Urządzanie gier nie może być utożsamiane wyłącznie z kwestią ich fizycznego prowadzenia i tym samym powinno być rozumiane w szerszy sposób.

Pojęcie to, oprócz aspektów formalnych, obejmuje także m. in. kwestie posiadania i udostępniania sprzętu do gier, zarządzania nim, wykorzystania określonego oprogramowania i utrzymywanie automatów do gier w stanie aktywności. Zgodnie bowiem z wykładnią językową "urządzić" oznacza "zorganizować, wyposażyć coś w odpowiednie sprzęty, rzeczy, zaopatrzyć w coś" (Uniwersalny Słownik Języka Polskiego, tom 4, Wydawnictwo naukowe PWN Warszawa 2003, str. 276). Skoro urządzanie oznacza stworzenie warunków czy zorganizowanie, to "urządzającym gry" jest ten, kto stwarza warunki do udziału w grach na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. Będzie to zatem każdy podmiot, który uczestniczy w procesie udostępniania graczom automatów do gier, nie tylko ten, który jest właścicielem automatów i sam je eksploatuje w swoim lokalu, umożliwiając grę osobom trzecim.

Urządzanie gier na automatach obejmuje nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także inne zachowania aktywne, polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie.

Za działanie podmiotu urządzającego gry hazardowe sądy administracyjne uznają zachowanie obejmujące którąkolwiek część lub wszystkie z powyżej wymienionych przesłanek, działalność, mającą na celu umożliwienie sprawnego funkcjonowania automatu do gier hazardowych zgodnie z jego przeznaczeniem w miejscu dostępnym dla potencjalnych odbiorców tego rodzaju rozrywki.

Warunkiem przypisania odpowiedzialności administracyjnoprawnej za urządzanie gier na automatach jest zatem wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych.

Powyższe pozwala przyjąć za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. nie tylko właściciela automatów lub posiadacza lokalu, w którym odbywały się gry na automatach, ale również osoby zapewniającej niezakłócone działanie automatów (np. serwisującej automaty do gier, zapewniającej, aby w automatach była wystarczająca ilość środków pieniężnych na wygrane, pobierającej dokonane przez graczy wpłaty za gry na automatach, pośredniczącej w rozliczeniach z tytułu działalności nielegalnego urządzania gier na automatach).

W rozpoznawanym przypadku można mówić o takich zachowaniach T. K., wbrew jego twierdzeniu, że nie można uznać go za urządzającego gry, skoro nie był właścicielem spornych urządzeń ani właścicielem lokalu, w którym były one eksploatowane.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że 8 listopada 2021 r. wystąpiło zdarzenie polegające na urządzaniu przez odwołującego gier na automatach w rozumieniu u.g.h., bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.

Wiarygodne są dowody sporządzone przez funkcjonariuszy służby celno-skarbowej w trakcie kontroli 8 listopada 2021 r. w przedmiotowym lokalu lub w bezpośrednim następstwie przeprowadzonej kontroli (9 i 10 listopada 2021 r.).

Funkcjonariusze służby celno-skarbowej W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. przeprowadzili działania kontrolne na podstawie przepisów ustawy o KAS. Ustawa ta nakłada na naczelnika urzędu celno-skarbowego zadania polegające m. in. na rozpoznawaniu, wykrywaniu i zwalczaniu przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych, zapobieganiu tym przestępstwom i wykroczeniom oraz ściganiu ich sprawców, w zakresie określonym w K.k.s. (art. 33 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS). W art. 54 ust. 1 pkt 3 ustawy o KAS wskazano, że kontroli celno-skarbowej podlega przestrzeganie przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych, o których mowa w u.g.h.

Przeprowadzone 8 listopada 2021 r. przez funkcjonariuszy działania, w tym oględziny i przeszukanie miejsca urządzania gier, identyfikacja osób znajdujących się w kontrolowanym lokalu, przeprowadzenie przeszukania osoby i rzeczy T. K., przeszukanie jego telefonu i należącego do niego pojazdu, a także przesłuchanie w charakterze świadka T. K. i R. M., zostały udokumentowane zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów regulujących postępowanie karne skarbowe.

Do dowodów, które organ odwoławczy uznał za istotne w spornej kwestii uznania T. K. za urządzającego gry w rozumieniu u.g.h. należą przede wszystkim:

- notatka z działań kontrolnych sporządzona 10 listopada 2021 r. (k. 59-60 akt adm.),

- protokół przeszukania osoby, jej odzieży i podręcznych przedmiotów z 8 listopada 2021 r. z jego załącznikami (k. 27-32 akt adm.),

- protokół przeszukania telefonu z 8 listopada 2021 r. z dokumentacją fotograficzną (k. 25-26, 40-43 i 164-171 akt adm.),

- notatka służbowa dotycząca użycia środka przymusu bezpośredniego, sporządzona 9 listopada 2021 r. (k. 14-15 akt adm.),

- protokół przeszukania pojazdu z 8 listopada 2021 r. (k. 17-21 akt adm.),

- protokół przesłuchania świadka T. K. z 8 listopada 2021 r. (k. 52-58 akt adm.).

Na podstawie analizy powyższych dokumentów można bezsprzecznie wywieść, że w chwili wejścia funkcjonariuszy celno-skarbowych do lokalu, w którym faktycznie odbywało się urządzanie gier na przedmiotowych automatach, niezgodnie z przepisami u.g.h., T. K. przebywał w części wydzielonej dla obsługi i nadzorowania automatów do gry eksploatowanych w tym lokalu.

Funkcjonariusze zauważyli niespokojne zachowanie T. K., w tym nerwowe manipulowanie w telefonie komórkowym, kontynuowane mimo wezwań funkcjonariuszy do odłożenia telefonu. Wzbudziło to podejrzenia kontrolujących co do jego roli w stwierdzonej w lokalu nielegalnej działalności hazardowej.

W związku z powyższym funkcjonariusze dokonali przeszukania odwołującego i należącej do niego saszetki. Przy przeszukiwanej osobie funkcjonariusze ujawnili m. in. kluczyki samochodowe, telefon komórkowy i znaczną kwotę pieniędzy (8 000 zł) w równo ułożonych plikach banknotów.

Powzięte przez kontrolujących podejrzenia potwierdzało zachowanie T. K., który - mimo zadawanych pytań - nie udzielał racjonalnych odpowiedzi, w tym nie wyjaśnił pochodzenia posiadanych środków pieniężnych, natomiast stał się jeszcze bardziej nerwowy.

W telefonie przeszukiwanego kontrolujący ujawnili zdjęcia kilku lokali charakterystycznych pod wynajem automatów do gry i zdjęcia liczników automatów do gier znajdujących się wewnątrz tych urządzeń (liczniki te są widoczne tylko po otwarciu urządzenia kluczami serwisowymi i wejściu w jego panel administracyjny).

Ponadto w pamięci telefonu stwierdzono zdjęcia dwóch kartek z rozliczeniem kosztów, m. in.: "wypłaty 8660", w tym: "MOJA 4000" czy też: "wypłaty 12 200", w tym: "Ja 6000". W bazie kontaktów znajdowały się m. in. wpisy: "[...]...", "[...] ...", a w rejestrze połączeń wysłanych za pomocą przeszukiwanego telefonu widniała wiadomość przekazania dwóch zdjęć ze stanem liczników automatów do gier (k. 40-43 i 165-168 akt adm.).

W należącym do T. K. pojeździe marki [...] o numerze rej. [...] (który z powodu braku współpracy ze stroną funkcjonariusze wytypowali i odnaleźli na parkingu na podstawie zdjęcia dowodu rejestracyjnego w jego telefonie) kontrolujący rozpoznali rzeczy związane z urządzaniem gier na automatach, m. in.: dużą liczbę (45 szt.) kluczy różnego rodzaju m. in. kluczy serwisowych od automatów, wiele kłódek, stalowych rygli i części do automatów, w tym charakterystyczne plastikowe przyciski od automatów do gier.

Znalezione w kabinie samochodu środki pieniężne, tj. 5 oryginalnych woreczków NBP zawierających po 100 nowych monet pięciozłotowych, wskazywały na zamiar uzupełniania nimi pojemników na wygrane wypłacane przez automaty do gier.

Co istotne, klucze serwisowe do automatów, przyciski od panelu sterującego automatów i powyższe woreczki z monetami znajdowały się w jednym worku jutowym. Wskazuje to na ich przeznaczenie w procederze urządzania gier na automatach.

Treść analizowanych dokumentów ujawnia, że kontrolujący nie mogli spodziewać się obiektywnych wyjaśnień T. K. w kwestii jego wiedzy o urządzaniu gier na ujawnionych automatach czy na temat jego ewentualnego udziału w prowadzeniu tej działalności, tym bardziej, że podczas przeszukiwania jego rzeczy, telefonu i samochodu odwołujący nie odpowiadał na pytania funkcjonariuszy dotyczące m. in. przeznaczenia znalezionych przedmiotów wskazujących na zastosowanie do urządzanie gier hazardowych ani pochodzenia czy celu posiadania przy sobie dużej gotówki. Ponadto T. K. nie udzielał odpowiedzi na pytania kontrolujących dotyczące miejsca zaparkowania swojego samochodu i obecności w nim przedmiotów zakazanych lub niebezpiecznych, mogących stanowić zagrożenie dla funkcjonariuszy.

Strona utrudniała funkcjonariuszom przeprowadzenie kontroli, wyrzucając w krzaki kluczyki od samochodu i twierdząc, że nie ma kluczyków, bo się zgubiły, a nawet zachowując się agresywnie (co było przyczyną zastosowania wobec strony środka przymusu bezpośredniego w postaci kajdanek).

Podczas przesłuchania w charakterze świadka 8 listopada 2021 r. T. K. - na podstawie art. 183 § 1 K.p.k. - skorzystał z prawa do odmowy odpowiedzi na większość zadanych mu pytań, np.: czy zajmuje się obsługą automatów ujawnionych w kontrolowanym lokalu lub w innych miejscach, czy wie kto jest właścicielem tego lokalu i znajdujących się w nim automatów, jakie jest źródło i przeznaczenie znalezionych przy nim podczas przeszukania środków pieniężnych w dużej kwocie, kluczy serwisowych i części do automatów do gier hazardowych. Wskazany wyżej przepis stanowi, że świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Skorzystanie przez przesłuchiwanego z prawa do uchylenia się od odpowiedzi na pytania funkcjonariuszy na podstawie art. 183 § 1 K.p.k. sugeruje, że strona, ze względu na swój interes, zdecydowała się nie ujawniać okoliczności związanych z faktem nielegalnego urządzania gier na przedmiotowych automatach. Jednocześnie odmowa odpowiedzi na pytania jeszcze bardziej uwiarygodnia ustalenia dokonane przez organ na podstawie oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

Analiza powyższych dowodów prowadzi do przekonania, że obecność T. K. w przedmiotowym lokalu 8 listopada 2021 r. była bezpośrednio związana z utrzymaniem niezakłóconego działania eksploatowanych tam automatów do gier oraz z kontrolą i rozliczaniem prowadzonej w tym miejscu działalności.

Niepodważanym przez stronę faktem jest, że w chwili wejścia funkcjonariuszy celno-skarbowych do lokalu T. K. nie grał na żadnym automacie, nie przebywał w części lokalu, gdzie były wstawione urządzenia do gier, lecz znajdował się w części wydzielonej dla osoby nadzorującej pomieszczenie i obsługującej automaty.

To właśnie nerwowe zachowanie mężczyzny znajdującego się na zapleczu lokalu, manipulowanie przez niego w telefonie komórkowym, ignorowanie wezwań kontrolujących o natychmiastowe odłożenie telefonu, zwróciły uwagę doświadczonych w podobnych sytuacjach funkcjonariuszy celno-skarbowych i wzbudziły ich podejrzenie, że mężczyzna może kogoś informować o rozpoczętej w lokalu kontroli lub usuwać z pamięci telefonu obciążające go dane. Z kolei, wyniki przeszukania telefonu T. K. potwierdziły obawy kontrolujących, że przeszukiwany miał związek z urządzaniem gier na przedmiotowych automatach.

Ujawnione w telefonie komórkowym zdjęcia liczników automatów do gier, których sfotografowanie wymaga dostępu do panelu administracyjnego urządzenia możliwego jedynie po otwarciu automatu kluczami serwisowymi, przekazywanie dalej takiej informacji o stanie liczników (w historii wiadomości wysłanych z telefonu pozostała jedna wiadomość z wysłaniem dwóch zdjęć stanu liczników), nadto stwierdzenie w przeszukanym samochodzie 45 kluczy (wśród nich charakterystycznych kluczy serwisowych, umożliwiających otwieranie automatów, kontrolę liczników czy też kasowanie punktów) potwierdzają, że strona rozliczała bądź brała udział w rozliczeniach wynikających z eksploatacji automatów do gier, w tym automatów eksploatowanych w kontrolowanym lokalu.

Bezsprzecznie zatem T. K. za pomocą kluczy serwisowych posiadał dostęp do tej przestrzeni wewnątrz automatów, gdzie znajdowały się liczniki punktów, z których można było odczytać m. in. historię rozegranych gier, informacje o wpłaconych i wypłaconych pieniądzach za gry, stan punktów (por.: zdjęcia z ekranu telefonu: "LICZNIKI" - "Liczniki krótkie" i "Liczniki długie" - "Wpłaty, Wypłaty, Bilans" – k. 41-42 i 165-168 akt adm.).

Przy tym, w nawiązaniu do argumentu strony, że biegły sądowy nie mógł przeprowadzić oględzin wewnętrznych przedmiotowych automatów z powodu braku kluczy dostępowych, dostęp do panelu administracyjnego automatu za pomocą kluczy serwisowych nie jest równoznaczny z dostępem do tej części wnętrza automatu do gier, gdzie znajduje się oprogramowanie urządzenia, a do czego wymagane jest posiadanie kluczy dostępowych, o których mowa w opiniach biegłego z 2 września 2022 r.).

Ponadto posiadane przez stronę klucze serwisowe do automatów do gry umożliwiały stronie uzupełnianie kaset z pieniędzmi na wygrane (pięciozłotówkami), a także serwisowanie wstawionych do lokalu urządzeń i dokonywanie w nich drobnych napraw.

O naprawach automatów w kontrolowanym lokalu pisze też sama strona wyjaśniając w uzasadnieniu odwołania kwestię posiadania w dniu kontroli przez stronę kluczy do automatów. Autor odwołania na trzeciej stronie wskazuje, że "oferuje naprawę w zamian za tzw. "CREDIT", "jeśli podczas grania na jakimkolwiek automacie do gier (nie tylko hazardowych) nastąpi błaha awaria (np. zacięcie przycisku)." (...) "Nie jest on jednak tzw. serwisantem, nie zna się on na wszelkiej naprawie automatów go gier, jedynie okazjonalnie, w zamian za tzw. "CREDIT" (punkty do grania), zdarzało się jemu próbować naprawić automat." (...) "Nie miał on zatem dostępu do środków pieniężnych w automatach, a jedynie posiadał klucze, z których niektóre pochodziły od maszyn, które zdarzyło mu się próbować naprawić.". Jak jednak zapewnia strona, po każdej takiej naprawie zamki urządzeń były wymieniane.

To, że odwołujący miał dostęp co najmniej do kaset na wygrane w automatach i że niewątpliwie uzupełniał on automaty do gier środkami pieniężnymi przeznaczonymi na wygrane, zapewniając w ten sposób aby przedmiotowe urządzenia mogły na bieżąco dokonywać wypłacanie graczom wygranych (w postaci monet o nominale 5 zł), znajduje potwierdzenie przez ujawnienie podczas przeszukania pojazdu pięciu oryginalnych woreczków NPB zawierających łącznie 500 sztuk nowych pięciozłotówek.

Dowody znalezione w samochodzie T. K. wskazują również, że miał on też możliwość zabezpieczania automatów do gry, m. in. za pomocą kłódek i rygli znalezionych w jego samochodzie.

Powyższe świadczy o tym, że T. K. dbał, aby przedmiotowe automaty były utrzymane w stanie stałej aktywności umożliwiającej ich sprawne funkcjonowanie. Za tym twierdzeniem przemawia obecność umieszczonych w jednym worku jutowym kluczy serwisowych, woreczków z monetami i części - przycisków do automatów.

Z kolei zdjęcia kartek z rozliczeniami kosztów jak "wypłaty" i "wydatki", m. in. "czynsz", świadczą o udziale strony w opłacaniu kosztów utrzymania przedmiotowego lokalu z automatami (i dwóch innych podobnych lokali) oraz wynagrodzeń dla osób obsługujących. W tym kontekście nie można pominąć faktu ujawnienia przy T. K. (w drodze przeszukania osoby) gotówki w znacznej kwocie, a zarazem w uporządkowanych plikach banknotów, zwłaszcza w powiązaniu z brakiem racjonalnego wyjaśnienia podczas kontroli pochodzenia i celu posiadania tej gotówki.

Materiał dowodowy wskazuje też, że strona utrzymywała kontakt z osobami związanymi m. in. z urządzaniem gier na przedmiotowych automatach, a zapisanymi w bazie kontaktów sprawdzanego telefonu, m. in. z osobą zapisaną jako: "[...]...", oraz że przekazywała nieustalonej osobie dane dotyczące stanu liczników automatów do gier.

Analizowane powyżej dowody przeczą twierdzeniu T. K., że w chwili przybycia funkcjonariuszy celno-skarbowych do przedmiotowego lokalu 8 listopada 2021 r. był on jedynie graczem na ujawnionych automatach do gier.

Tym samym zeznanie świadka R. M. z 8 listopada 2021 r., w części dotyczącej T. K., jakoby był on osobą mu nieznaną i że dla niego był on zwykłym graczem, nie jest wiarygodne. Wyżej omówione dowody wskazują, że R. M. (który - jak zeznał - odpłatnie zajmuje się wpuszczaniem osób do przedmiotowego lokalu z automatami i jego sprzątaniem) i T. K. (jako osoba zabezpieczająca prawidłowe działanie przedmiotowych automatów w tym lokalu), mieli wcześniej uzgodniony sposób ochrony swoich interesów, np. treść zeznań na wypadek ewentualnej kontroli działalności prowadzonej w lokalu z automatami do gry.

Stanowisko T. K. zmieniło się w związku z przedstawieniem mu 9 czerwca 2022 r. zarzutu popełnienia przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 K.k.s. w postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. (sygn. RKS [...]/ [...]). W powyższej sprawie T. K. był przesłuchiwany w charakterze podejrzanego, a jego zeznania udokumentowano w protokole przesłuchania podejrzanego z 9 czerwca 2022 r. Z treści zeznań wynika, że strona zaprzecza, że fakty takie jak np. przebywanie na zapleczu lokalu, manipulowanie w telefonie komórkowym czy wyrzucenie kluczyków do samochodu w ogóle miały miejsce. Podejrzany przedstawia własną wersję wydarzeń, zgodnie z którą od wielu lat jest hazardowym graczem znanym w poznańskich kasynach, a który w przedmiotowym lokalu przebywał tylko dwa razy i to w celu gry na automatach. Nadto twierdzi, że nie zajmuje się obsługą automatów do gier w tym lokalu ani w żadnym innym, nie czerpie korzyści z tego procederu, natomiast znalezione u niego klucze serwisowe i części przeznaczone były do automatów wendingowych. T. K. przedstawił powyższe stanowisko również w trakcie niniejszego postępowania.

Zeznania T. K. złożone do protokołu przesłuchania podejrzanego 9 czerwca 2022 r. są rozbieżne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

Nie sposób się zgodzić z obecnym stanowiskiem T. K., ponieważ o uczestnictwie odwołującego w urządzaniu gier na przedmiotowych automatach przez wykonywanie przez niego aktywnych działań świadczy całokształt okoliczności ustalonych wtoku czynności przeprowadzonych 8 listopada 2021 r. podczas kontroli w przedmiotowym lokalu. W konfrontacji z pozostałymi zgromadzonymi dowodami wyjaśnienia podejrzanego zawarte w powyższym protokole przesłuchania z 9 czerwca 2022 r. są niewiarygodne.

W niniejszej sprawie bezsprzecznie doszło do porozumienia i podziału ról przy urządzaniu gier na przedmiotowych automatach między T. K. a podmiotem lub podmiotami, które dysponowały przedmiotowymi urządzeniami i/lub przedmiotowym lokalem. W ramach swojej współpracy T. K. podejmował szereg czynności polegających na nadzorze nad eksploatowanymi automatami od strony technicznej, ich serwisowaniu, trosce o ich sprawne, bezawaryjne i niezakłócone działanie przez ich doglądanie, napełnianie monetami kaset na wygrane pieniężne wypłacane przez przedmiotowe automaty, a w razie potrzeby - ich naprawianie. W ten sposób zapewniał możliwość gry na nich nieograniczonej liczbie osób przychodzących do lokalu.

Poza tym T. K. zaangażowany był w dokonywanie z powyższymi podmiotami rozliczeń z zysku, jakie przynosiły eksploatowane w przedmiotowym lokalu automaty do gier (kontrolując i dokumentując stan ich liczników), a nadto rozliczał koszty prowadzenia lokali z automatami, w tym przedmiotowego lokalu przy ul. [...] w P.. Rozliczał on również koszty ich obsługi, w skład których wchodziła również wypłata dla niego.

Ustalenia faktyczne w zakresie uznania T. K. za urządzającego gry hazardowe na przedmiotowych automatach, bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia na podstawie omówionych powyżej dowodów są zbieżne z treścią aktu oskarżenia z 4 listopada 2022 r. (nr RKS [...]) sporządzonego przez Naczelnika W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. przeciwko T. K. o popełnienie przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 w zw. z art. 9 § 3 K.k.s. Akt oskarżenia obejmuje zarzut wobec T. K. o to, że w czasie bliżej nieokreślonym, ale przed 8 listopada 2021 r., w lokalu bez nazwy w P. przy ul. [...], prowadził gry na czterech automatach do gier hazardowych: o nazwie [...] oznaczony numerem [...], bez nazwy oznaczony numerem [...] [...] oznaczony numerem [...] oraz bez nazwy oznaczony numerem [...], wbrew przepisom u.g.h.

Po zakończeniu postępowania przygotowawczego w sprawie karnej skarbowej organ przekazał akt oskarżenia przeciwko T. K. wraz ze zgromadzonymi w sprawie dokumentami do Sądu Rejonowego [...]. W Sądzie sprawa była prowadzona przez VIII Wydział Karny pod sygn. akt VIII K [...]. W dniu 30 maja 2023 r. Sąd Rejonowy wydał wyrok.

Postępowanie karne skarbowe, toczące się na podstawie K.k.s. i postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach, bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia, toczące się na podstawie u.g.h., są postępowaniami całkowicie od siebie niezależnymi. Postępowanie karne skarbowe ma ustalić, czy nie zostało popełnione przestępstwo lub wykroczenie przeciwko organizacji gier hazardowych, a orzeka o tym sąd powszechny, natomiast postępowanie o wymierzenie kary pieniężnej na podstawie u.g.h. ma na celu przeciwdziałanie prowadzeniu działalności wykonywanej bez zachowania warunków i form przewidzianych przepisami u.g.h. i stanowi odrębne postępowanie zakończone wydaniem decyzji administracyjnej. Są to dwa niezależne postępowania, zakończone zasadniczo odmiennymi rozstrzygnięciami: wyrokiem sądu i decyzją administracyjną i różnym rodzajem sankcji: w K.k.s. karą grzywny i karą pozbawienia wolności, a w u.g.h. - karą pieniężną. Postępowania te podlegają też różnym przepisom procesowym i prowadzone są w różnym trybie. Zatem obu tych postępowań nie należy ze sobą łączyć i sprowadzać do zaistnienia tego samego czynu. Sprawy administracyjnej i karnoskarbowej nie można utożsamiać ze sobą, gdyż ich przedmiot jest różny, a poza tym zasady ich regulacji (przesłanki wymierzania sankcji w ich ramach) oparte są na odmiennych zasadach. Sankcja wymierzona na podstawie art. 89 u.g.h. ma charakter administracyjny i nie jest konkurencyjna względem odpowiedzialności karnej z K.k.s.

W tej materii jednoznacznie w wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z 21 października 2015 r. o sygn. akt P 32/12 stwierdził, że konstytucyjny zakaz ne bis in idem (tj. nie można orzekać dwa razy w tej samej sprawie) nie stoi na przeszkodzie ustanowieniu przez ustawodawcę jednocześnie sankcji administracyjnej (kara pieniężna) i sankcji karnej (grzywna) za ten sam czyn polegający na urządzaniu gry bez koncesji na automatach poza kasynem gry. Sankcje prawne mogą więc być sankcjami administracyjnymi, sankcjami karnymi lub oboma ich rodzajami łącznie.

W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji dokonał własnych, samodzielnych ustaleń, które potwierdzają świadome i aktywne zaangażowanie T. K. w procesie urządzania gier na przedmiotowych automatach i uzyskiwanie korzyści z tej działalności.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do uznania, że podejmowane przez stronę czynności polegały nie tylko na faktycznej pieczy technicznej nad urządzeniami eksploatowanymi w lokalu (serwisowanie automatów, zapewnienie ich sprawnego i niezakłóconego działania, dbanie aby w automatach była wystarczająca ilość pieniędzy na wygrane), ale również na pośredniczeniu w rozliczeniach z tytułu nielegalnego urządzania gier (monitorowanie i przekazywanie danych z liczników w urządzeniach do gry, rozliczanie kosztów działalności, w tym wypłat i wydatków związanych z obsługą lokalu z automatami). Świadczy to, że strona aktywnie uczestniczyła w procesie urządzania gier na automatach eksploatowanych w lokalu.

Uprawnione jest twierdzenie, że urządzanie gier na przedmiotowych automatach było wspólnym przedsięwzięciem, w którym T. K. działał w swoim imieniu i na własną odpowiedzialność. Przemawia za tym fakt, że strona w toku postępowania nie przedłożyła żadnych dowodów przeciwnych świadczących o zatrudnieniu jej przez inny podmiot urządzający gry w lokalu przy ul. [...] w P. (np. dokumentów, umowy, wyjaśnień). Ponadto, w trakcie kontroli i w toku postępowania T. K. miał możliwość odpowiedzi na szczegółowe pytania (m. in. na czyją rzecz pracuje), złożenia wyjaśnień w sprawie swojego pobytu w przedmiotowym lokalu i znalezionych przy nim przedmiotów związanych z urządzaniem gier na automatach. Strona zrezygnowała z przedstawienia argumentów, które mogłyby przemawiać na jej korzyść.

Również Sąd Rejonowy [...], po przeprowadzeniu postępowania karnego w sprawie o sygn. akt VIII K [...] uznał za udowodnione m. in., że "oskarżony T. K. w okresie od dnia 01.11.2021 r. do dnia 08.11.2021 r. pomagał nieustalonym osobom w prowadzeniu gier na wskazanych wyżej automatach, zajmując się ich serwisowaniem, w tym wyjmowaniem pieniędzy i uzupełnianiem pieniędzy w automatach. Oskarżony posiadał klucze serwisowe umożliwiające wejście do panelu serwisowego oprogramowania, jak również klucze dostępowe". (pkt 1.1.3. uzasadnienia wyroku z 30 maja 2023 r. o sygn. akt VIII K [...]).

Swoją ocenę co do kwalifikacji działań strony organ opiera na powszechnym stanowisku sądów administracyjnych, zgodnie z którym przez "urządzanie gier hazardowych" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. należy rozumieć realizowanie czynności, które w swoim efekcie doprowadzają do tego, że gra hazardowa faktycznie się odbywa. Realizowanie nawet jednej z wielu czynności przyczyniającej się bezpośrednio i w takim samym stopniu do tego, że gra na automacie w ogóle się odbędzie, jest wystarczające do uznania osoby realizującej te czynności za urządzającego grę hazardową (por.: wyrok o sygn. akt III SA/Wr 990/21 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA"). To z kolei oznacza, że strona była urządzającym gry na przedmiotowych automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia, w związku z czym podlegała karze pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h.

Odnośnie zarzutu nieustalenia danych posiadacza przedmiotowego lokalu i nieprzesłuchania go na okoliczność, kto urządza w tym miejscu gry hazardowe oraz czy w urządzaniu gier uczestniczy T. K. organ wskazał, że uznanie strony za urządzającego gry na przedmiotowych automatach oparte jest na obszernym i przekonującym materiale dowodowym, natomiast wskazana przez stronę jako posiadacz lokalu spółka [...] sp. z o. o. nie jest stroną postępowania, w związku z czym ustalenie, czy podmiot ten również był urządzającym gry na przedmiotowych automatach może jedynie być przedmiotem odrębnego postępowania. Niejednokrotnie bowiem zdarza się, że za urządzającego gry może być uznany więcej niż jeden podmiot. Zapewnienie możliwości gry wymaga bowiem wielu różnych działań: udostępnienia lokalu, w którym gry mogą być prowadzone, stworzenia w nim odpowiednich warunków dla graczy, zapewnienia źródła energii elektrycznej do zasilania automatów, podejmowania czynności mających na celu utrzymanie automatów w stanie gotowości i zdatności do gry, zorganizowania ewentualnych przeglądów i napraw, dbania o zapewnienie środków na ewentualne wygrane, odbierania pieniędzy wpłacanych przez graczy i innych czynności, które okażą się niezbędne, aby gry na automatach mogły być prowadzone. Czynności te mogą być wykonywane przez różne podmioty (por.: wyrok o sygn. akt III SA/Wr 990/21).

Odnosząc się do twierdzenia strony, że decyzja winna ewentualnie dotyczyć wyłącznie tylu urządzeń, do ilu dopasowano klucze serwisowe, znalezione przy T. K., organ stwierdził, że co prawda kontrolującym spośród 45 kluczy znalezionych w samochodzie T. K. udało się dopasować klucze do dwóch automatów do gry (tj. do automatów: bez nazwy nr [...] i [...] nr [...]), ale nie świadczy to o tym, że nie dysponował on również innymi kluczami serwisowymi, których funkcjonariusze nie znaleźli (w przeciwieństwie do udanego wyniku poszukiwań kluczyków do samochodu, wyrzuconych w zarośla w celu udaremnienia przeszukania pojazdu strony). Ponadto, Sąd Rejonowy [...] w sprawie karnej przeciwko T. K. (sygn. akt VIII K [...]) oparł się nie tylko na dokumentach z kontroli lokalu w P. przy ul. [...] i na dowodach rzeczowych zabezpieczonych 8 listopada 2021 r. oraz na aktach z postępowania przygotowawczego nr RKS [...], ale również przeprowadził szczegółowe postępowanie, w tym m. in. przesłuchał T. K., R. M. i czterech funkcjonariuszy W. Urzędu Celno- Skarbowego w P., którzy prowadzili kontrolę. Sąd uznał, że "oskarżony nie był przypadkowym graczem, a był osobą, do której zadań należało serwisowanie automatów do gier, w tym wyjmowanie i wkładanie gotówki do automatów. Z uwagi na okoliczności związane z umiejscowieniem automatów do gier (...) oskarżony co najmniej godził się na to, iż swoim zachowaniem ułatwia innym osobom prowadzenie gier na automatach wbrew obowiązującym przepisom prawa". (pkt 3.2. uzasadnienia wyroku z 30 maja 2023 r. o sygn. akt VIII K [...]). W rezultacie Sąd wydał wyrok, w którym (w punkcie 1.) uznał T. K. za winnego tego, że od 1 listopada 2021 r. do 8 listopada 2021 r. w P. przy ul. [...] w lokalu bez nazwy, w zamiarze aby nieustalone osoby wbrew przepisom art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1 i art. 23a u.g.h., prowadziły gry na czterech automatach do gier hazardowych o nazwie [...] oznaczonym numerem [...], automat bez nazwy oznaczony numerem [...], [...] oznaczony numerem [...] oraz automat do gier bez nazwy oznaczony numerem [...], ułatwiał prowadzenie gier w ten sposób, że zajmował się serwisowaniem wskazanych wyżej automatów do gier, tj. przestępstwa z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 107 § 1 K.k.s., za co Sąd wymierzył oskarżonemu karę grzywny w określonej wysokości.

Powyższe orzeczenie potwierdza słuszność kierunku interpretacji materiału dowodowego dokonanej w niniejszym postępowaniu, zarówno w kwestii uznania przedmiotowych urządzeń za automaty do gier w rozumieniu u.g.h., jak i uznania, że T. K. brał w pewnym zakresie udział w urządzaniu gier na wszystkich czterech automatach do gier ujawnionych w przedmiotowym lokalu.

Ustalenia prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wydanego w postępowaniu karnym wiążą sąd administracyjny (art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm), dalej: "p.p.s.a.". W konsekwencji organ odwoławczy musi liczyć się z tym, że w przypadku poddania przez stronę niniejszej decyzji kontroli sądowoadministracyjnej nie tylko sąd administracyjny, ale pośrednio także organ związany będzie ustaleniem wyroku Sądu Rejonowego [...] w sprawie o sygn. akt VIII K [...], ale jedynie w przypadku prawomocnego wyroku skazującego oskarżonego co do popełnienia przestępstwa, w zakresie objętym niniejszym postępowaniem.

Kwestia uznania przez Sąd Rejonowy T. K. za winnego tego, że "ułatwiał prowadzenie gier" na czterech automatach w lokalu mieszczącym się w P. przy ul. [...], to jest popełnienia przestępstwa z art. 18 § 3 K.k. w zw. z art. 107 § 1 K.k.s. nie przeczy prawidłowości uznania w niniejszej sprawie, że T. K. był "urządzającym gry" w rozumieniu u.g.h. Realizowanie bowiem nawet jednej z wielu czynności bezpośrednio przyczyniających się do sprawnego funkcjonowania automatów do gier lub do tego, że gry na automatach mogą się odbywać w miejscu dostępnym dla potencjalnych graczy, jest wystarczające do uznania osoby realizującej te czynności za "urządzającego grę".

Stwierdzony w sprawie stan faktyczny podlega subsumcji pod normę prawną zawartą w art. 89 u.g.h. Powołane w decyzji przepisy art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h. stanowią samoistną podstawę wymierzenia kary pieniężnej.

W związku z powyższym brak jest podstaw do zmiany kwalifikacji czynu z uznania go za urządzającego gry na automatach na uczestniczenie w grze hazardowej urządzanej bez koncesji, bez zezwolenia lub bez zgłoszenia i orzeczenie kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 6 u.g.h.

Skarżący wniósł skargę na decyzję organu odwoławczego zarzucając:

1. naruszenie art. 2 ust. 3-5, art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a, art. 90 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 i art. 91 u.g.h.;

2. art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 o.p.;

3. naruszenie art. 7, art. 75, art. 77, art. 78 i art. 84 K.p.a.

przez błędne ustalenie, że T. K. urządzał gry na automatach, pominięcie ustaleń skazującego wyroku karnego co do braku zakwalifikowania T. K. jako urządzającego/prowadzącego gry hazardowe, nieprzeprowadzenie niezbędnych i wnioskowanych przez stronę dowodów;

4. art. 188 § 1 w zw. z art. 180 § 1 i art. 229 o.p. przez nieuwzględnienie wniosku dotyczącego przeprowadzenia dowodu z wyjaśnień skarżącego i zeznań świadka R. M., mimo że przedmiotem tych dowodów było ustalenie czy skarżący jest osobą, która urządza gry na automatach, a więc okoliczność mająca istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

5. art. 201 § 1 pkt 2 o.p. przez zaniechanie zawieszenia postępowania w sytuacji gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji było uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim jest ustalenie w postępowaniu karnym popełnienia przestępstwa.

Skarżący wniósł:

1. o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania wskutek ustalenia, że T. K. nie był urządzającym 8 listopada 2021 r. w lokalu w P. przy ul. [...], gier hazardowych na czterech automatach do gier, za co organ wymierzył karę pieniężną w wysokości 400 000 zł;

2. ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji, albowiem organ odwoławczy nie przeprowadził wnioskowanych dowodów, jak również organy nie dążyły do ustalenia, czy zachodzi odpowiedzialność T. K., a nawet nie czekały na zakończenie postępowania karnego, tylko w dniu wydania wyroku przez Sąd odwoławczy organ wydał zaskarżoną decyzję, choć nie upływał jeszcze termin zakończenia sprawy;

3. przeprowadzenie dowodu z protokołu przesłuchania świadka i wyroku Sądu Rejonowego [...] z 30 maja 2023 r. o sygn. akt VIII K [...] oraz jego uzasadnienia, którym T. K. skazano za to, że ułatwił nieustalonym osobom od 1 do 8 listopada 2021 r. organizowanie gier na automatach przez to, że dokonał czynności serwisowych na dwóch z czterech automatach, co oznacza, że T. K. nie można uznać za urządzającego gry na automatach w świetle u.g.h., bo byłoby to sprzeczne z prawomocnym wyrokiem karnym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podkreślił związanie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z 30 maja 2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia podlega karze pieniężnej (art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.) o wysokości 100 tys. zł od każdego automatu (art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h.). Stosuje się do niej odpowiednio przepisy o.p. (art. 91 u.g.h.).

Skarżący w trakcie postępowania kwestionował ustalenia organów, że:

1) przedmiotowe automaty to automaty w rozumieniu u.g.h. (ten argument po raz pierwszy strona podniosła w piśmie z 5 stycznia 2023 r., k. 123-124 akt adm.);

2) skarżący urządzał gry hazardowe na tych czterech automatach, w szczególności zarzucając niezasadne niezawieszenie postępowania co czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania o przestępstwo karno-skarbowe przed Sądem Rejonowym w P. i nieuwzględnienie wydanego przez ten Sąd wyroku uznającego, że skarżący jedynie pomagał w prowadzeniu gier, natomiast ich nie urządzał.

W skardze do Sądu nie jest już expressis verbis kwestionowana już pierwsza z powyższych okoliczności (że przedmiotowe automaty to automaty w rozumieniu u.g.h.). Sąd nie jest jednak związany zarzutami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W związku z tym Sąd stwierdza, że w całej rozciągłości podziela niezakwestionowane expressis verbis argumenty organów uznające przedmiotowe automaty za automaty w rozumieniu u.g.h. Skoro zostały one niezwykle obszernie przytoczone powyżej, nie ma potrzeby ich szerokiego powtarzania. Sąd w całości je podziela.

Skarżący w skardze skupił się natomiast na kwestionowaniu drugiej z powyższych okoliczności. Twierdzi bowiem, że nie urządzał gier na przedmiotowych automatach. Poza sporem jest zaś to, że skarżący nie posiadał na działalność w zakresie gier na automatach koncesji na kasyno gry (art. 3 w zw. z art. 6 ust. 1 u.g.h.).

Odnośnie pierwszej z wyżej wskazanych okoliczności (czy przedmiotowe automaty to automaty w rozumieniu u.g.h.) należy jedynie podnieść, co następuje.

Grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości (art. 2 ust. 3 u.g.h.).

Grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy (art. 2 ust. 5 u.g.h.).

W ocenie Sądu prawidłowo wykazano, że przedmiotowe urządzenia umożliwiały grę na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h.

Przepisy o.p. określające zasady gromadzenia i przeprowadzania dowodów oraz ich oceny mają zapewniać zgodność ustaleń faktycznych z prawdą (art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191). Organy mają zatem obowiązek podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, dokonując na jego podstawie oceny, czy dana okoliczność została udowodniona.

Podejmowanie przez organy kroków zmierzających do ustalenia okoliczności związanych z prowadzeniem gry wbrew u.g.h. należy uznać za postępowanie wypełniające przesłanki z art. 122 o.p. Przepis ten stanowi o działaniach niezbędnych, a wynikający z art. 122 i art. 187 § 1 o.p. obowiązek organów gromadzenia materiału dowodowego nie jest nieograniczony i bezwzględny. Obciąża on organy jedynie do momentu uzyskania pewności co do stanu faktycznego. Zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na poczynienie ustaleń faktycznych, stąd zarzut co do jego niekompletności jest niezasadny. Przeprowadzona przez organ odwoławczy ocena zebranych dowodów jest logiczna i nie jest dowolna (art. 191 o.p.).

Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 188 w zw. z art. 197 o.p. Oceny żądań dowodowych strony organ powinien dokonywać z uwzględnieniem znaczenia przeprowadzonych już w postępowaniu dowodów, co organ uczynił. Nie istnieje nieograniczony obowiązek dowodzenia wszelkich okoliczności faktycznych, w tym że gry na przedmiotowych urządzeniach mają charakter losowy, stąd nie można zgodzić się z zarzutami o braku kompletności zgromadzonego materiału dowodowego. Organ swobodnie, na podstawie całego zgromadzonego materiału dowodowego ocenia, czy materiał ten wymaga uzupełnienia. Zasadnie stwierdził, że jest on wystarczający, bez konieczności przedłużania postępowania. Zasada wynikająca z art. 122 i art. 187 § 1 o.p. nie ma charakteru bezwzględnego, a jeżeli organ, na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów może dokonać nie budzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne (por. wyroki o sygn. akt I FSK 391/05 i II FSK 305/11). Zadaniem organu było wykazanie, czy gry na przedmiotowych urządzeniach są grami na automatach, o jakich mowa w u.g.h. Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające gromadząc materiał dowodowy, w tym zebrany w toku czynności przeprowadzonych w lokalu z automatami. Kluczową dla rozstrzygnięcia okoliczność (losowość gier) ustalono na podstawie przeprowadzonych w sprawie dowodów.

Dokonana przez organ ocena dowodu w postaci eksperymentu procesowego odpowiada wymogom z art. 191 o.p. Z protokołu eksperymentu wynika, że na automatach dostępne były gry mające charakter losowy, których wynik zależy od zatrzymania wirtualnych bębnów przez urządzenie. Na układ symboli na zatrzymanych bębnach, czyli na ewentualną wygraną bądź przegraną, grający nie miał żadnego wpływu. Grający nie miał realnej możliwości zatrzymania zmieniających się symboli na bębnach w najlepszym dla siebie ustawieniu, a więc nie mógł zdecydować o wysokości wygranej. Wynik gry nie zależał od gracza, lecz od urządzenia (przypadku). Aktywność gracza miała wpływ jedynie na rozpoczęcie samej gry.

Eksperyment procesowy przeprowadzono na podstawie art. 211 K.p.k., co wynika wprost z jego treści. Służył on odtworzeniu możliwości gry na automacie, w związku z ujawnionymi w lokalu urządzeniami przypominającymi automaty do gier hazardowych. Zgodnie z art. 211 K.p.k. w celu sprawdzenia okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy można przeprowadzić, w drodze eksperymentu procesowego, doświadczenie lub odtworzenie przebiegu stanowiących przedmiot rozpoznania zdarzeń lub ich fragmentów. Jak stanowi zaś art. 180 § 1 o.p., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Trafne jest zatem ustalenie, że sporne automaty odpowiadają swymi cechami regulacjom art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h., dokonane m. in. na podstawie wyników eksperymentu procesowego, a więc rozegranych przez funkcjonariuszy kontroli celno-skarbowej gier kontrolnych rozegranych na przedmiotowych urządzeniach.

Odnośnie zaś drugiej z wyżej wskazanych okoliczności (czy skarżący urządzał gry hazardowe na czterech automatach) należy podnieść, co następuje.

Urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia podlega karze pieniężnej (art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.) o wysokości 100 tys. zł od każdego automatu (art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h.).

Organy prawidłowo nie zawiesiły postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karno-skarbowego. Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 o.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Przepis ten pozwala na wyodrębnienie czterech istotnych elementów składających się na konstrukcję zagadnienia wstępnego: 1) wyłania się ono w toku postępowania podatkowego, 2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu, 3) rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, zatem zagadnienie wstępne musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy, 4) istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Ponadto, zagadnieniem wstępnym w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu może być wyłącznie kwestia prawna, która dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, co oznacza, że takim zagadnieniem nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie w danej sprawie (por.: wyrok o sygn. akt II GSK 1073/20 - dostępny w CBOSA).

Sąd podziela ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu o wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry wynik postępowania karnoskarbowego, którego ustalenie dotyczą popełnienia czynu zabronionego. Wynik postępowania karnoskarbowego oraz ustalenia w tym postępowaniu pozostają bowiem bez wpływu na wymierzenie kary administracyjnej i ustalenia istotne dla tego postępowania, z uwagi na odmienne podstawy prawne obu postępowań i ich cele, przesłanki rozstrzygnięć, a także odmienne sankcje (por. orzecznictwo wymienione w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt III SA/Po 537/20 - dostępny w CBOSA).

W postępowaniu mającym za przedmiot wymierzenie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry organ administracji publicznej jest zobowiązany do dokonania własnych ustaleń faktycznych, w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy w prowadzonym postępowaniu, a realizacja tego obowiązku podlega kontroli zarówno w postępowaniu odwoławczym, jak sądowoadministracyjnym.

Postępowanie w trybie u.g.h. i postępowanie karno-skarbowe to zatem dwa niezależne od siebie postępowania. Nie było zatem konieczności ani potrzeby zawieszania postępowania w trybie u.g.h. do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania karno-skarbowego, a organ administracyjny był kompetentny do samodzielnego zebrania i oceny materiału dowodowego.

Niezależnie od tego, zgodnie z art. 11 p.p.s.a., ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Przepis ten ma zastosowanie do tych sytuacji, gdy istnienie wyroku karnego nie jest konieczną przesłanką rozstrzygnięcia sprawy, ale wyrok ten ma wiążącą moc dowodową w zakresie zawartych w nim ustaleń faktycznych, które mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie sądowoadministracyjnej. Przepis ten zatem nie wiąże organu, ale sąd administracyjny, który jest związany jedynie zawartymi w sentencji wyroku skazującego ustaleniami okoliczności związanych ze sprawcą i typem przypisanego mu czynu.

W sentencji prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [...] z 30 maja 2023 r. uznano skarżącego za winnego tego, że od 1 listopada 2021 r. do 8 listopada 2021 r. w przedmiotowym lokalu, w zamiarze, aby nieustalone osoby wbrew art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1 i art. 23a u.g.h. prowadziły gry na czterech automatach do gier hazardowych (o nazwie [...] nr [...], automacie bez nazwy nr [...], [...] nr [...] i automacie bez nazwy nr [...]), ułatwiał prowadzenie gier w ten sposób, że zajmował się serwisowaniem tych automatów, tj. przestępstwa z art. 18 § 3 K.k. w zw. z art. 107 § 1 K.k.s.

Stosownie do art. 18 § 3 K.k. odpowiada za pomocnictwo, kto w zamiarze, aby inna osoba dokonała czynu zabronionego, swoim zachowaniem ułatwia jego popełnienie, w szczególności dostarczając narzędzie, środek przewozu, udzielając rady lub informacji.

Zgodnie z art. 107 § 1 K.k.s. kto wbrew przepisom ustawy lub warunkom koncesji lub zezwolenia urządza lub prowadzi gry hazardowe, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności do lat 3, albo obu tym karom łącznie.

Sąd zatem jest związany wyrokiem uznającym skarżącego za winnego pomocnictwa w prowadzeniu gier hazardowych. Aby jednak wyjaśnić, co Sąd Rejonowy rozumiał przez prowadzenie gier hazardowych, należy sięgnąć do uzasadnienia jego wyroku, którym sąd administracyjny nie jest zgodnie z art. 11 p.p.s.a. związany, ale dzięki któremu może zorientować się, co Sąd Rejonowy rozumiał przez prowadzenie gier hazardowych. Z uzasadnienia tego wynika, że rozumiał przez to serwisowanie wszystkich znajdujących się w lokalu automatów. Zgodnie natomiast z przyjętym w orzecznictwie sądów administracyjnych szerokim rozumieniem "urządzania" gier hazardowych już samo serwisowanie automatów wyczerpuje przesłanki "urządzania" gier. To zaś, że skarżący wszystkie cztery znajdujące się w lokalu automaty serwisował, wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. O serwisowaniu wszystkich czterech automatów świadczą bowiem nie tylko dopasowane do dwóch automatów klucze, ale całokształt okoliczności sprawy (np. posiadanie dużej ilości monet w samochodzie, zdjęcia w telefonie, odręczne notatki z rozliczeniami, utrudnianie kontroli przez wyrzucenie kluczyków od samochodu itd.). Gdyby nie dopasowano kluczy do dwóch automatów, to na tak zgromadzonym materiale i tak można byłoby zasadnie wywieść, że skarżący urządzał gry na wszystkich czterech automatach. Ponadto Sąd Rejonowy w sentencji wyroku orzekł co do wszystkich czterech automatów.

Zasadnie organ uznał za istotne w kwestii uznania skarżącego za urządzającego gry w rozumieniu u.g.h. dowody: (-) notatkę z działań kontrolnych sporządzona 10 listopada 2021 r. (k. 59-60 akt adm.), (-) protokół przeszukania osoby, jej odzieży i podręcznych przedmiotów z 8 listopada 2021 r. z jego załącznikami (k. 27-32 akt adm.), (-) protokół przeszukania telefonu z 8 listopada 2021 r. z dokumentacją fotograficzną (k. 25-26, 40-43 i 164-171 akt adm.), (-) notatkę służbową dotyczącą użycia środka przymusu bezpośredniego, sporządzoną 9 listopada 2021 r. (k. 14-15 akt adm.), (-) protokół przeszukania pojazdu z 8 listopada 2021 r. (k. 17-21 akt adm.), (-) protokół przesłuchania świadka T. K. z 8 listopada 2021 r. (k. 52-58 akt adm.). Na ich podstawie prawidłowo stwierdzono, że w chwili wejścia funkcjonariuszy celno-skarbowych do lokalu skarżący przebywał w części wydzielonej dla obsługi i nadzorowania automatów do gry eksploatowanych w tym lokalu, nerwowo manipulując w telefonie komórkowym, co było kontynuowane przez niego mimo wezwań funkcjonariuszy do odłożenia telefonu. W związku z tym funkcjonariusze dokonali przeszukania skarżącego i należącej do niego saszetki. Przy przeszukiwanej osobie funkcjonariusze ujawnili m. in. kluczyki samochodowe, telefon komórkowy i znaczną kwotę pieniędzy (8 000 zł) w równo ułożonych plikach banknotów. Skarżący - mimo zadawanych pytań - nie udzielał racjonalnych odpowiedzi, w tym nie wyjaśnił pochodzenia posiadanych środków pieniężnych. W telefonie przeszukiwanego kontrolujący ujawnili zdjęcia kilku lokali charakterystycznych pod wynajem automatów do gry i zdjęcia liczników automatów do gier znajdujących się wewnątrz tych urządzeń (liczniki te są widoczne tylko po otwarciu urządzenia kluczami serwisowymi i wejściu w jego panel administracyjny). Ponadto w pamięci telefonu stwierdzono zdjęcia dwóch kartek z rozliczeniem kosztów, m. in.: "wypłaty 8660", w tym: "MOJA 4000" czy też: "wypłaty 12 200", w tym: "Ja 6000". W bazie kontaktów znajdowały się m. in. wpisy: "[...]...", "[...] ...", a w rejestrze połączeń wysłanych za pomocą przeszukiwanego telefonu widniała wiadomość przekazania dwóch zdjęć ze stanem liczników automatów do gier (k. 40-43 i 165-168 akt adm.).

W należącym do skarżącego samochodzie, który z powodu braku współpracy ze stroną funkcjonariusze wytypowali i odnaleźli na parkingu na podstawie zdjęcia dowodu rejestracyjnego w jego telefonie, kontrolujący rozpoznali rzeczy związane z urządzaniem gier na automatach, m. in.: dużą liczbę (45 szt.) kluczy różnego rodzaju m. in. kluczy serwisowych od automatów, wiele kłódek, stalowych rygli i części do automatów, w tym charakterystyczne plastikowe przyciski od automatów do gier. Znalezione w kabinie samochodu środki pieniężne, tj. 5 oryginalnych woreczków NBP zawierających po 100 nowych monet pięciozłotowych, wskazywały na zamiar uzupełniania nimi pojemników na wygrane wypłacane przez automaty do gier.

Podczas przesłuchania 8 listopada 2021 r. T. K. - na podstawie art. 183 § 1 K.p.k. - skorzystał z prawa do odmowy odpowiedzi na większość zadanych mu pytań, nie było zatem celowe ponowienie tego środka dowodowego.

Nie było również celowe ponowne przesłuchanie świadka R. M., który złożył wyjaśnienia na temat swojej pracy w przedmiotowym lokalu i zeznał, że nie wie do kogo należy lokal i ustawione w nim automaty, a odnośnie skarżącego świadek oświadczył, że nie go zna i że dla niego jest to zwykły gracz (protokół, k. 45-50 akt adm.). W ocenie Sądu zasadnie organ uznał, że zeznania w zakresie odnoszącym się do skarżącego nie zasługują na wiarygodność z uwagi na obawę świadka o możliwe dla niego konsekwencje przedstawienia rzeczywistego stanu faktycznego, wynikającego z przeprowadzonych wskazanych wyżej innych dowodów.

Urządzający gry na automatach poza kasynem gry podlegać będzie karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. i to niezależnie od tego, czy jest właścicielem automatów.

Sankcja określona w art. 89 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot w sytuacji, gdy każdy z nich jest "urządzającym gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie. Wynika to z szerokiego zakresu pojęcia "podmiot urządzający gry na automatach", jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań (por.: wyrok o sygn. akt II GSK 2736/16 - dostępny w CBOSA).

Pojęcie "urządzanie gier" należy rozumieć szeroko. W języku polskim rozumiane jest ono jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować, zagospodarować, zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1994 r.). Według zaś Słownika języka polskiego pod red. Mieczysława Szymczaka (PWN, Warszawa 1981 r.) urządzić to m. in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie. W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów). Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. to podmiot wykonujący te czynności.

Urządzanie gier na automatach obejmuje nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także inne zachowania aktywne, polegające np. na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowaniu go do danego rodzaju działalności, umożliwieniu dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywaniu automatu w stanie stałej aktywności umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie czy wypłacaniu wygranych związane z obsługą urządzenia.

W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także ze stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używania do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por.: prawomocne wyroki o sygn. akt I SA/Po 402/15, II SA/Sz 439/15 i II SA/Rz 1094/15 - dostępne w CBOSA).

Zdaniem Sądu orzekające w sprawie organy zasadnie uznały, że o niektórych z wyżej wskazanych zachowań można mówić w przypadku skarżącego (serwisowanie automatów, w tym wyjmowanie czy uzupełnianie ich monetami), co jest wystarczające do uznania go za urządzającego gry.

W działaniu organów Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego, jak jego ocenę. Organy orzekające wyjaśniły motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona argumentacja jest wystarczająca do jego podjęcia. Organy rzetelnie zebrały wystarczający materiał dowodowy, dokonały jego wnikliwej analizy, akcentując jego wzajemną koherentność i wykazały przesłanki zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h. W szczególności wskazano w uzasadnieniu decyzji przesłanki ustalenia losowego charakteru gier prowadzonych na spornych urządzeniach, okoliczności urządzania gier bez koncesji lub bez zezwolenia, a także tego, że skarżący był urządzającym gry na automatach.

Podstawą wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa jest w art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h. jest łączne ustalenie: (-) podmiotu urządzającego gry na automatach; (-) charakteru urządzanych gier, tj. muszą to być gry na automatach w rozumieniu u.g.h. oraz urządzania gier na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.

Organy dysponując dowodami w postaci eksperymentów przeprowadzonych przez funkcjonariuszy kontroli celno-skarbowej w sposób wystarczający ustaliły losowy charakter gier prowadzonych na spornych urządzeniach, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawy do stwierdzenia, że skarżący był urządzającym gry na wszystkich czterech znajdujących się w chwili kontroli w przedmiotowym lokalu automatach.

Wobec tego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.