Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 373/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 11, par. 8
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 235
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 września 2010 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia [...],nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia [...], nr [...], rozstrzygająca o braku podstaw do stwierdzenia u E. K. choroby zawodowej, przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym, co najmniej 15 lat, tj. choroby wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115). Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Decyzją z dnia [...] Nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we Wrocławiu, działając na postawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej daje K.p.a., rozstrzygnął o braku podstaw do stwierdzenia u E. K. choroby zawodowej narządu głosu, spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym, co najmniej 15 lat, wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Uzasadniając swoje stanowisko, organ na wstępie szczegółowo opisał przebieg zatrudnienia E. K. Zainteresowana zatrudniona była w Fabryce [...] W. od 31 maja 1974 r. do 31 stycznia 1986 r. na stanowisku samodzielnego technologa, a od 15 października 1984 r. do 30 września 2006 r. w Szkole [...] we W., na stanowisku nauczyciela. Na postawie karty oceny narażenia zawodowego oraz informacji przesłanych przez pracodawcę, organ I instancji ustalił, że skarżąca pracowała jako nauczyciel ponad 15 lat. Ponadto trzykrotnie korzystała z urlopu zdrowotnego w okresie: od 1 września 1998 r. do 31 sierpnia 1999 r., od 1 kwietnia 2003 r. do 31 marca 2004 r. oraz od 1 października 2005 r. do 30 września 2006 r., natomiast z dniem 30 września 2006 r. przeszła na emeryturę. W listopadzie 2006 r. została skierowana przez lekarza do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we Wrocławiu z podejrzeniem choroby zawodowej narządu głosu. W wyniku przeprowadzonych badań laryngologiczno- foniatrycznych, uzupełnionych badaniem videostroboskowym w dniach 28 marca 2007r., 10 maja 2007 r. oraz 12 czerwca 2007 r. stwierdzono: "uszy: obustronnie otoskopowo bez zmian; nos i gardło: przewlekły podsychający nieżyt błony śluzowej nosa i gardła. Natomiast w badaniu videostroboskopowym: tendencja do wypadania kieszonki krtaniowej prawej; struny głosowe pogrubiałe, szczególnie lewa, przerostowe; drgania wzmożone; zwarcie głośni w trakcie fonacji pełne; tendencja do fonacji przedsionkowej ; głos matowy, ochrypły". W oparciu o powyższe badania, Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu, orzeczeniem lekarskim z dnia 3 lipca 2007 r., rozpoznał u E. K. przewlekły podsychający nieżyt błony śluzowej nosa i gardła, przewlekły przerostowy nieżyt błony śluzowej krtani oraz zaburzenia czynnościowe głosu pod postacią dysfonii hyperkinetycznej. Nie stwierdzono natomiast zmian wymienionych w poz. 15 wykazu chorób zawodowych tj.: guzków głosowatych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Wobec powyższego stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Od powyższego orzeczenia E. K. złożyła wniosek o przeprowadzenie ponownego badania, wobec czego została skierowana na badanie do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, który w dniu 25 października 2007 r. wydał orzeczenie nr [...], o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Uzasadniając powyższe orzeczenie organ wskazał, iż w wyniku przeprowadzonego badania laryngologicznego i foniatrycznego stwierdzono cechy przewlekłego prostego nieżytu błony śluzowej gardła i krtani, w badaniu lupowym: nagłośnia prawidłowa, fałdy głosowe lekko pogrubiałe- bez cech przerostu, przekrwione, ruchomość oddechowa i fonacyjna symetryczna, w badaniu stroboskopowym krtani obserwowano: drgania fałdów głosowych, jednoczasowe, z nieco zmniejszona amplitudą drgań i zachowanym przesunięciu brzeżnym, okresowo tylko obserwowano niewielki brak zwarcia w części międzybłoniastej głośni bez cech niedowładu. Stwierdzone w obrębie narządu głosu zmiany odpowiadają prostemu przewlekłemu nieżytowi błony śluzowej gardła i krtani, nie stwierdzono natomiast zmian chorobowych typowych dla skutków przeciążenia narządu głosu tj. obecności guzków głosowych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych oraz cech niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe. Przewlekłe stany nieżytowe błony śluzowej gardła i krtani nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych jako skutek przeciążenia narządu głosu i nie mogą być uznane za chorobę zawodową u nauczyciela.

Powiatowy Inspektor Sanitarny we Wrocławiu wyjaśnił nadto, iż stwierdzenie choroby zawodowej może nastąpić tylko, gdy zostaną spełnione jednocześnie przesłanki z § 2 ust. 1 i § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. a to, że choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych oraz musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującym się w środowisku pracy. Powyższe warunki nie zostały spełnione, bowiem jednostki orzecznicze I i II stopnia nie rozpoznały u E. K. choroby zawodowej narządu głosu, natomiast potwierdzono, że zainteresowana w latach 1984-2006 pracowała na stanowisku nauczyciela i była narażona na nadmierny wysiłek głosowy.

Od powyższej decyzji E. K. wniosła odwołanie, domagając się jej uchylenia i wydania orzeczenia stwierdzającego istnienie choroby zawodowej. W odwołaniu podniosła, że w piśmie z dnia 12 stycznia 2008 r., złożyła wniosek dowodowy uzupełniony następnie wnioskiem z dnia 3 lutego 2008 r. wraz z 167 kartami dokumentacji medycznej. Ponadto wskazała, iż w okresie pracy zawodowej wielokrotnie była badana laryngologicznie w związku z dolegliwościami narządu głosu w trakcie, których stwierdzono u niej objawy choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej wykonywaniem pracy nauczyciela, co potwierdza przedłożona przez nią dokumentacja. Wskazała nadto na niespójność orzeczeń wydanych przez lekarzy orzeczników I i II stopnia z treścią ich uzasadnienia. Obie instytucje stwierdziły brak podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem zawodowym zaś w orzeczeniu z dnia 3 lipca 2007 r., nr [...] Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu wskazał na "struny głosowe pogrubiałe, szczególnie lewa, przerostowe", natomiast w orzeczeniu Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z dnia 25 października 2007 r.,

nr [...] – wskazał "okresowo tylko obserwowano niewielki brak zwarcia w części międzybłoniastej głośni bez cech niedowładu". Z kolei w załączniku do w/w rozporządzenia, jako przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym, co najmniej 15 lat wskazano "wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych oraz niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią". W ocenie odwołującej, niezrozumiałe jest stwierdzenie przez jednostki orzecznicze I i II stopnia powołanych schorzeń i jednoczesne wykluczenie wystąpienia u niej choroby zawodowej poprzez dodatkowy opis tych schorzeń lub ich stopniowanie. Decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu, działając na postawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji sanitarnej, art. 235 1 Kodeksu pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) oraz

§ 8 ust. 1 i 4 w związku z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869) oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił obszerny stan faktyczny zapadły w niniejszej sprawie. Odnosząc się do zarzutu E. K., co do rozbieżności orzeczeń wydanych przez jednostki orzecznicze I i II stopnia wyjaśnił, że pismem z dnia 28 marca 2008 r. i 3 lipca 2008 r. zwrócił się do placówek medycznych orzekających o wyjaśnienie powyższych rozbieżności. W orzeczeniu z dnia 9 maja 2008 r. Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu wyjaśnił, że stwierdzone zmiany nie są wtórnymi zmianami przerostowymi będącymi następstwem wysiłku głosowego a jedynie zmianami u podłoża, których leżą przewlekłe zmiany zapalne, opisywane zmiany mają charakter pozazawodowy. Wyjaśniając rozbieżności wskazano, że opisy świadczą o podłożu zapalnym i zmiennym charakterze zmian ( nie są utrwalone)." Natomiast w orzeczeniu z dnia 12 sierpnia 2009 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu podał, " badanie laryngoskopowe i stroboskopowe nie potwierdziło obecności i przerostu lewej struny głosowej (co stwierdzono w DWOMP we Wrocławiu), powyższe może świadczyć o przemijającym charakterze wskazanej patologii i nie może być rozpatrywane w aspekcie utrwalonych zmian narządu głosu związanych z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Również opisany w badaniu stroboskopowym niewielki, okresowy brak zwarcia fałdów głosowych nie można interpretować, jako niedowład mięśni wewnętrznych krtani, gdyż wyraźnie w opisie badania zaznaczono, że występuje on okresowo, zatem nie ma charakteru utrwalonego, jaki występuje w niedowładzie mięśni wewnętrznych krtani". W związku z wejściem w życie dnia 3 lipca 2009 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dna 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, na podstawie § 11 ust. 1 w/w rozporządzenia, organ odwoławczy uznał dokonane czynności w toku postępowania za skuteczne i nie odmówił mocy dowodowej orzeczeniom lekarskim wydanym na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., które w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., utraciło moc z dniem 3 lipca 2009 r. W związku z powyższym oraz biorąc pod uwagę fakt, że w obowiązującym rozporządzeniu zmieniła się definicja choroby zawodowej narządu głosu ujętej w poz. 15.3. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu dodatkowo zwrócił się pismem z dnia 27 sierpnia 2009 r. do jednostek diagnostyczno- orzeczniczych o ustosunkowanie się do tej kwestii. Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu w piśmie z dnia 27 sierpnia 2009 r. nie potwierdził u E. K. rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu ujętej w poz. 15.3. Natomiast Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu w piśmie z dnia 12 sierpnia 2009 r. wskazał, iż analiza zarejestrowanego badania nie wykazała obecności wrzecionowatej niedomykalności fonacyjnej głośni wymienionej w obowiązującym obecnie wykazie chorób zawodowych. Organ odwoławczy powołując się na art. 235 1 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych wskazał, że stwierdzenie, przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego, choroby zawodowej może nastąpić tylko wtedy gdy choroba zawodowa zostanie rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajduje się w wykazie chorób zawodowych oraz gdy została wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy. W przedmiotowej sprawie, zdaniem organu, nie jest spełniony warunek konieczny do stwierdzenia choroby zawodowej, tzn. brak jest rozpoznania klinicznego schorzenia. Upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych placówki diagnostyczne I i II stopnia zgodnie bowiem uznały, że rozpoznane u odwołującej się schorzenia nie mogą być uznane za chorobę zawodową. E. K. nie zgodziła się z decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, domagając się uchylenia decyzji odwoławczej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:

- art. 6, 7, 8,10 K.p.a. poprzez działanie sprzeczne z: zasadą praworządności, zasadą prawdy obiektywnej oraz prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, w związku z niewyjaśnieniem sprzeczności w ustalonym stanie faktycznym, oparciem się na dokumentach niemiarodajnych oraz nieuwzględnienia zgłoszonych przez skarżącą wniosków dowodowych w postaci zaświadczeń lekarskich złożonych do akt sprawy;

- art.12 K.p.a. w związku ze stwierdzoną przez WSA we Wrocławiu w wyroku 15 kwietnia 2009r.(sygn. akt III SAB/Wr6/09), przewlekłością postępowania w sprawie.

- art. 75 K.p.a. poprzez działanie sprzeczne z wyrażoną w tym przepisie zasadą prawdy materialnej w związku z nieprzeprowadzeniem dodatkowego dowodu na okoliczność rzeczywistego stanu rzeczy;

- art. 77 K.p.a. tj. zasady oficjalności w związku z nieprzeprowadzeniem przez organ z urzędu dowodu w celu jednoznacznego wyjaśnienia wątpliwości, co do stanu zdrowia w sytuacji, gdy w aktach sprawy znajdują się sprzeczne wyniki badań różnych ośrodków medycznych, z których w jednej "stwierdza się", a w drugiej "nie istnienie" objawów choroby zawodowej oraz w związku z brakiem wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego;

- art. 80 K.p.a. poprzez złamanie zasady swobodnej oceny dowodów w związku z przyznaniem wartości dowodowej i oparciem swoich orzeczeń na wadliwych opiniach instytucji diagnostycznych, które to dowody prawidłowo ocenione nie dawały podstaw do formułowania na nich opinii oraz, w konsekwencji, rozstrzygnięcia, ponieważ nie odnosiły się w żaden sposób do dokumentacji medycznej dotyczącej stanu narządu głosu, w okresie przed badaniem przez lekarzy zatrudnionych w występujących w sprawie jednostkach orzeczniczych, oraz w związku z bezpodstawną odmową uznania za wiarygodne, wyników badań i dokumentacji leczenia dokumentujących historię choroby zawodowej, jej diagnozowania oraz podjętych prób leczenia w toku wykonywania zawodu nauczyciela,

- § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie

chorób zawodowych (Dz. U. nr 105 poz. 869 ze zm. - dalej rozporządzenie) w

związku z zawężeniem zakresu materiału dowodowego, na którym zostały

wydane rozstrzygnięcia, do opinii ośrodków orzeczniczych;

- § 2 w/w rozporządzenia w zw. z pkt 15 ppkt 2 i 3 załącznika do rozporządzenia

poprzez niewłaściwe zastosowanie tej normy oraz stwierdzenie na jej podstawie

niewystąpienia choroby zawodowej, gdy właściwie ustalony stan faktyczny

nakazywał stwierdzenie takiej choroby wskutek uznania, że stwierdzone

objawy chorobowe tj. wystąpienie wtórnych zmian przerostowych fałdów

głosowych nie są objawami choroby zawodowej,

- art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity w Dz. U.

z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm. - dalej Kodeks pracy) poprzez jego pominięcie

przy dokonywaniu oceny stanu faktycznego;

W uzasadnieniu skargi E. K. powtórzyła argumentację zawartą o niespójności orzeczeń jednostek orzeczniczych I i II stopnia z treścią ich uzasadnienia. Ponadto wskazała, że również wydane opinie uzupełniające z dnia 9 maja 2009 r. i 12 sierpnia 2009 r. nie wyjaśniają wskazanej niespójności, zaś rozważania zawarte w opiniach instytutów diagnostycznych są merytorycznie i logicznie wadliwe. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc

się natomiast do zarzutów skargi organ wyjaśnił, że postępowanie administracyjne

w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone z uwzględnieniem całości zgromadzonej dokumentacji, w tym także z uwzględnieniem dokumentacji medycznej przedłożonej przez skarżącą, a stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu zgodnie z zasadą jawności zawartą w art. 9 K.p.a. Skarżąca otrzymywała wszystkie pisma organu do wiadomości, zaś przed wydaniem decyzji umożliwiono stronom wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenie żądań, zgodnie z art. 10 K.p.a. Teczka wraz z dokumentacją lekarską złożona

przez skarżącą poza orzeczeniami sporządzonymi przez Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu zawierała zaświadczenia lekarskie m.in. z dnia

12 listopada 1999 r. z rozpoznaniem Dysphonia hyperkinetica (dysfonia hyperkinetyczna), z dnia 18 września 2001 r. z rozpoznaniem Leasio chordae vocale bilaterale (obustronne uszkodzenie strun głosowych), karty historii choroby z poradni laryngologicznej z rozpoznaniami: Laryngitis (zapalenie krtani), Leasio chordae vocale bilaterale (obustronne uszkodzenie strun głosowych), Laryngitis chronica simplex (proste przewlekłe zapalenie-nieżyt krtani), Pharyngitis chronica sicca (zapalenie tchawicy suche) oraz skierowania na badania i zabiegi rehabilitacyjne. Diagnozy postawione przez nieupoważnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych lekarzy nie są rozpoznaniami wskazanych w rozporządzeniu jednostek chorobowych, poza tym diagnozy takie nie skutkują automatycznym uznaniem schorzenia za chorobę zawodową. Rozpoznanie takie może jedynie nastąpić w drodze stosownego orzeczenia lekarskiego wydanego przez upoważnioną placówkę diagnostyczno-orzeczniczą w zakresie chorób zawodowych. Odnosząc się do sprzecznych wyników badań organ odwoławczy wskazał, że rozpoznawane zmiany w krtani nie są wtórnymi zmianami przerostowymi będącymi następstwem wysiłku głosowego, a jedynie zmianami u podłoża, których leżą przewlekłe zmiany zapalne. Opisywane zmiany mają charakter czynnościowy – pozazawodowy, z kolei odmienne opisy w rozpoznaniach przy kolejnych badaniach świadczą o podłożu zapalnym i zmiennym charakterze patologii (zmiany nie są utrwalone), co dodatkowo wyklucza zawodową ich etiologię. Podobnie, jak stwierdzana w trakcie niektórych badań obecności pogrubienia i przerostu lewej struny głosowej - niepotwierdzona w późniejszych badaniach, także wskazuje na przemijający jej charakter i nie może być rozpatrywane w aspekcie utrwalonych zmian narządu głosu związanych z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Z kolei opisany w badaniu stroboskopowym " niewielki, okresowy brak zwarcia, fałdów głosowych" nie może być zinterpretowany jako niedowład mięśni wewnętrznych krtani, gdyż wyraźnie w opisie badania zaznaczono, że występuje on okresowo, zatem nie ma charakteru utrwalonego, jaki występuje w niedowładzie mięśni wewnętrznych krtani spowodowanym nadmiernym wysiłkiem głosowym. Wyjaśniając dalej, organ odwoławczy wskazał, że niewielka niedomykalność nie jest równoznaczna z rozpoznaniem niedowładu fałdów głosowych. Organ przyznał, iż niewątpliwie każdy niedowład łączy się z obecnością niedomykalności fonacyjnej, ale nie każda niedomykalność fałdów głosowych jest związana z ich niedowładem (może mieć np. charakter czynnościowy lub być spowodowana zmianami nieżytowymi). Jednostki diagnostyczno-orzecznicze nie potwierdziły także obecności zmian ujętych w pkt. 15.3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W ocenie organu odwoławczego, bezpodstawny jest także zarzut pominięcia w trakcie oceny narażenia zawodowego art. 235 1 Kodeksu pracy. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu prowadził niniejsze postępowanie administracyjne na podstawie przepisów przywołanych w sentencji zaskarżonej decyzji. Organ zawarł wskazany przepis także w uzasadnieniu decyzji, co świadczy o szczególnym uwzględnieniu postanowień tego przepisu w trakcie prowadzonego postępowania i wydawania decyzji administracyjnej. Zobowiązanie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 kwietnia 2009 r. (sygn. akt III SAB/Wr 6/09), do wydania decyzji w ciągu 2 miesięcy, nie miało wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji. Zarzucana bezczynność wynikała z oczekiwania organu II instancji na wyjaśnienia kwestii medycznych przez upoważnione jednostki diagnostyczno-orzecznicze. Organ zaakcentował, że orzeczenia wydane zostały przez lekarzy upoważnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych dysponujących specjalistyczną wiedzą medyczną w tym zakresie, zatem kwestionowanie ich pod względem merytorycznym przez skarżącą, jest całkowicie bezzasadne. Odnosząc się do nieuwzględnienia faktu udzielonych urlopów dla poratowania zdrowia, organ odwoławczy wskazał, iż były one udzielone z powodu przewlekłych stanów nieżytowych, których etiologia nie ma podłoża zawodowego i zamiany te nie są wymienione w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, jako jednostki chorobowe, dające prawo rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. W związku z powyższym, zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu, wnoszona skarga jest bezzasadna. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2010 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II OW 25/10 Naczelny Sąd Administracyjny, wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania przedmiotowej sprawy. Pismem procesowym z dnia 27 lipca 2010 r. E. K. złożyła wniosek o rozpoznanie sprawy poza kolejnością, uzasadniając go długim okresem oczekiwania na rozpoznanie sprawy, wobec wyłączenia się WSA we Wrocławiu od orzekania w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa, określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte w dniu 28 listopada 2006 r., na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz.1115), natomiast w chwili wydania zaskarżonej decyzji obowiązywało już nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869), które weszło w życie z dniem 3 lipca 2009 r. Zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., do postępowań w sprawie chorób zawodowych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Z taka sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły, zatem przepisy Kodeksu pracy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Stosownie do treści art. 235 1 Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

W myśl art. 235² Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym alko po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Zgodnie z treścią punktu 15 załącznika do rozporządzenia z 30 czerwca 2009 r. chorobą zawodową są przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym, co najmniej 15 lat: guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych oraz niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Stwierdzenie, zatem tylko tego rodzaju przewlekłych chorób narządu głosu upoważnia organ do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Z cytowanego przepisu art. 235¹ Kodeksu pracy wynika zatem, iż o tym czy schorzenie jest chorobą zawodową decyduje spełnienie dwóch następujących przesłanek: po pierwsze schorzenie musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych oraz po drugie jest bezsporne lub wysoce prawdopodobne, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Należy zaakcentować, że istnienie tych przesłanek lub ich brak organ sanitarny jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie natomiast do § 8 ust. 1 przywołanego rozporządzenia z 30 czerwca 2009 r., podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności ocena narażenia zawodowego oraz dane zawarte w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek orzeczniczych wymienionych w § 5 omawianego aktu.

Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt przedmiotowej sprawy należy wskazać, iż wbrew zarzutom skargi, organ II instancji w sposób właściwy przeprowadził postępowanie jak i zastosował przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z treści orzeczeń lekarskich Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we Wrocławiu oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu wynika, że nie istnieje rozbieżność w diagnozie choroby skarżącej. Wszystkie orzeczenia wykluczyły chorobę zawodową z tego powodu, że stwierdzone przez Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu schorzenie

" przewlekły podsychający nieżyt błony śluzowej nosa i gardła, przewlekły przerostowy nieżyt błony śluzowej krtani oraz zaburzenia czynnościowe głosu pod postacią dysfonii hyperkinetycznej", oraz rozpoznane przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu " prosty przewlekły nieżyt błony śluzowej gardła i krtani", nie są objęte wykazem chorób zawodowych (poz. 15 załącznika do rozporządzenia). Na skutek odwołania wniesionego przez skarżącą od powyższych orzeczeń jednostek medycznych, w sprawie zostały wydane dodatkowe orzeczenia lekarskie przez Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, uwzględniające zebraną i załączoną przez skarżącą do odwołania dokumentację medyczną. Jednostki orzecznicze jednoznacznie wskazały, że stwierdzone u skarżącej zmiany w krtani nie są wtórnymi zmianami przerostowymi będącymi następstwem wysiłku głosowego, a jedynie zmianami u podłoża, których leżą przewlekłe zmiany zapalne o charakterze czynnościowym – pozazawodowym. Z kolei, odmienne opisy w rozpoznaniach przy kolejnych badaniach świadczą o podłożu zapalnym i zmiennym charakterze patologii- gdyż zmiany te nie są utrwalone – co dodatkowo wyklucza zawodową ich etiologię. Podobnie jak stwierdzana w trakcie niektórych badań obecność pogrubienia i przerostu lewej struny głosowej- niepotwierdzona w późniejszych badaniach także wskazuje na przemijający jej charakter i nie może być rozpoznawane w aspekcie utrwalonych zmian narządu głosu związanych z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Natomiast opisany w badaniu stroboskopowym "niewielki okresowy brak zwarcia fałdów głosowych" nie może być interpretowany jako niedowład mięśni wewnętrznych krtani, gdyż w opisie zaznaczono, że występuje on okresowo, zatem nie ma charakteru utrwalonego, jaki występuje w niedowładzie mięśni wewnętrznych spowodowanych nadmiernym wysiłkiem głosowym. Ponadto niewielka ich niedomykalność nie jest równoznaczna z rozpoznaniem niedowładu fałdów głosowych.

W przedmiotowej sprawie, jak już wyżej wskazano, postępowanie orzecznicze zostało rozpoczęte w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, po ich zmianie, było kontynuowane zgodnie z punktem 15 wykazu chorób zawodowych, będącym załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Zdaniem lekarzy orzeczników, zmiana przepisów nie miała wpływu na merytoryczną treść orzeczenia jednostki medycznej. Nowa klasyfikacja chorób narządu głosu (zmiana dotyczy punktu 3) była przedmiotem rozważań zawartych w dodatkowych orzeczeniach lekarskich, w których uwzględniono zebraną i załączoną przez skarżącą do odwołania dokumentację medyczną.

Zaznaczyć przyjdzie, że treść punktu 15 nowego wykazu chorób zawodowych jest prawie taka sama jak punktu 15 poprzedniego wykazu chorób zawodowych. Nieznacznie tylko zmieniono podpunkt 3, który poprzednio brzmiał następująco: "3. niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią". Obecnie podpunkt 3 brzmi następująco: 3. niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią".

Nie mniej jednak rozpoznane u skarżącej schorzenie "przewlekły podsychający nieżyt błony śluzowej nosa i gardła, przewlekły przerostowy nieżyt śluzowej krtani oraz czynnościowe zaburzenie emisji głosu o typie dysforii hyperkinetycznej" nie jest wymienione w wykazie chorób zawodowych, zawartym zarówno w starym, jak i w nowym brzmieniu punktu 15 tego wykazu. Organy administracji trafnie, zatem odmówiły stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej. Dokonana zmiana rozporządzenia nie ma żadnego znaczenia z przypadku skarżącej, gdyż nie występuje u niej niedowład mięśni wewnętrznych krtani a jedynie przewlekły przerostowy nieżyt błony śluzowej krtani oraz przewlekły podsychający nieżyt błony śluzowej nosa i gardła, a zaburzenia emisji głosu nie są stwierdzone jako "niedomykalność fonacyjna głośni i trwała dysfonia".

W tym stanie rzeczy, nowe uregulowanie prawne dotyczące chorób zawodowych narządu głosu i słuchu (punkt 15 wykazu) uległo niewielkiej zmianie, ale w rozpoznawanej sprawie nie miało ono istotnego znaczenia, co wynika z treści dodatkowego orzeczenia lekarskiego, które uwzględniło przywołane nowe unormowania prawne definicji choroby zawodowej.

W świetle powyższych opinii lekarskich, kompetentnych jednostek orzeczniczych, charakter stwierdzonych u skarżącej zmian wyklucza etiologię zawodową rozpoznanego schorzenia narządu głosu, chociaż pracowała ona w narażeniu zawodowym na nadmierny wysiłek głosowy.

Organ sanitarny jest bezwzględnie związany rozpoznaniem choroby przez uprawnione jednostki medyczne, a więc wskazaniem, czy dane schorzenie znajduje się (bądź nie) w wykazie chorób zawodowych. Natomiast ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez lekarza orzecznika nie wiąże organu i może być dokonana samodzielnie przez organ wydający decyzję, do czego uprawnia § 2 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...), a obecnie § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Z § 2 ust. 1 rozporządzenia wynika, iż o tym, czy schorzenie jest chorobą zawodową decyduje spełnienie dwóch przesłanek, a mianowicie schorzenie musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych oraz praca musi być wykonywana w warunkach narażenia na powstanie tego schorzenia. Jedynie w przypadku stwierdzenia obu przesłanek istnieje domniemanie, że choroba jest następstwem warunków, w jakich praca była świadczona, a więc, że istnieje związek przyczynowy między chorobą a warunkami pracy. O rozpoznaniu choroby przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym, co najmniej 15 lat decyduje nie tylko praca w narażeniu na działanie czynnika szkodliwego, ale również charakterystyczne biologiczne skutki zdrowotne wywołane jego działaniem. Dlatego też, wobec ustalenia, że ten drugi warunek nie został w niniejszej sprawie spełniony, brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. Rozpoznane u skarżącej schorzenia nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych, zatem stwierdzenie choroby zawodowej było w tym przypadku wykluczone.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy dokonał stosownej oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego, w tym również dodatkowego orzeczenia lekarskiego, wydanego po zapoznaniu się z załączoną do odwołania dokumentacją medyczną przedłożoną przez skarżącą, co znajduje oparcie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja nie naruszyła przepisów Kodeksu pracy regulujących materię związaną z chorobami zawodowymi ani też wydanego na podstawie zawartej delegacji ustawowej – rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Sąd nie dostrzegł także, by organy inspekcji sanitarnej uchybiły zasadom procedury administracyjnej, a w szczególności przepisom art. 6, 7, 8, 10, 12, 75, 77 i art. 80 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wyłącznie mogłoby być przyczyną uwzględnienia skargi. Organy działały w oparciu o wskazane przez nie przepisy prawa, zebrały w sprawie pełny materiał dowodowy, dokonały jego prawidłowej oceny i odzwierciedliły ocenę faktyczną i prawną sprawy w uzasadnieniu wydanych decyzji. Pomimo, iż opinie jednostek diagnostycznych w niniejszej sprawie zostały, co prawda wydane pod rządami rozporządzenia z roku 2002 r., jednakże organ analizował wydane orzeczenia lekarskie także z uwzględnieniem treści nowego rozporządzenia. Dokonano, bowiem weryfikacji orzeczeń lekarskich pod kątem ewentualnego rozpoznania u skarżącej schorzenia widniejącego w aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Skarżącej zapewniono czynny udział w postępowaniu zgodnie z zasadą jawności, na każdym etapie postępowania zawiadamiana była o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem i wypowiedzeniem się, co do zebranych dowodów, zgodnie z art. 10 K.p.a i skarżąca z prawa tego skorzystała.

Jeszcze raz podkreślić przyjdzie, że Sąd nie mógł ocenić, iż organy Inspekcji Sanitarnej wydały nieprawidłowe decyzje, skoro specjalistyczne jednostki medyczne I i II stopnia, powołane do orzekania o chorobach zawodowych wykluczyły u E. K. choroby zawodowej spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Utrwalone jest stanowisko orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, które przyjmuje, że "warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze" (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 234/08 niepubl.). Orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów inspekcji sanitarnej i prowadzi do odmowy stwierdzenia choroby zawodowej (vide: wyrok NSA z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt I SA 1801/00 publ. LEX nr 77663). Także w wyroku z dnia 23 lipca 22003 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli wydane zostało ono z zachowaniem norm zamieszczonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, nie jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym i nie budzi zastrzeżeń co do rozpoznania choroby lub braku podstaw do jej stwierdzenia.

W ocenie Sądu bezzasadny jest również podnoszony przez skarżącą zarzut bezczynności, bowiem zarzucana organowi odwoławczemu bezczynność wynikała z oczekiwania na wyjaśnienie kwestii medycznych przez upoważnione jednostki diagnostyczno- orzecznicze.

Bezzasadny jest również podnoszony przez skarżącą zarzut wad merytorycznych orzeczeń lekarskich. Orzeczenia zostały wydane przez lekarzy upoważnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych dysponujących specjalistyczną wiedzą medyczną w tym zakresie. Wydane orzeczenia mają charakter opinii biegłego i są wiążące dla organu w zakresie rozpoznania choroby zawodowej. Odnosząc się zaś do nieuwzględnionych udzielonych urlopów dla poratowania zdrowia, należy stwierdzić za organem odwoławczym, iż były one udzielone z powodu przewlekłych stanów nieżytowych, których etiologia nie ma podłoża zawodowego a zmiany te nie są wymienione w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jako jednostki chorobowe dające prawo rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o zasądzenie od organu administracji kosztów postępowania sądowego, albowiem zgodnie z przepisem art. 200 P.p.s.a. zwrot kosztów postępowania dla skarżącego dopuszczalny jest wyłącznie w razie uwzględnienia skargi.