Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 966/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i 2, art. 216 ust. 1, art. 229
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 11 grudnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) Protokolant Starszy asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 roku sprawy ze skargi M. T. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 26 września 2023 roku nr GN-III.7581.163.2023.AG w przedmiocie umorzenia w całości postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę. a.tp.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 26 września 2023 r., znak: GN-III.7581.163.2023.AG Wojewoda Łódzki po rozpatrzeniu odwołania H.T. i M. T. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a." utrzymało w mocy decyzję Starosty Kutnowskiego z 31 marca 2023 r., nr GN.6821.12.2022 wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 344), powoływanej dalej jako: "u.g.n." o umorzeniu w całości postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0049 ha stanowiącej w dniu wywłaszczenia fragment działki nr [...], która to została wywłaszczona na rzec z Skarbu Państwa na podstawie Orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. Łodzi nr [...] z 18 grudnia 1970 r.

Z akt sprawy wynika, że 16 października 2018 r. H.T. i M.T. złożyli wniosek o zwrot 80 m2 wywłaszczonej nieruchomości uregulowanej w zbiorze dokumentów [...] [...] - aktualnych działek [...], [...],[...], położonych w Ł. przy ul. [...], obręb [...]. Postanowieniem Prezydenta Miasta Łodzi z 20 lutego 2019 r., nr DM-DM-XVII.6821.56.2018 sprawa zwrotu działki [...] została wyłączona do odrębnego postępowania. Wojewoda Łódzki postanowieniem z 9 kwietnia 2019 r. znak: GN[?]11.7581.112.2019.ŁKa wyznaczył do rozpatrzenia sprawy Starostę Kutnowskiego.

Decyzją z 30 listopada 2020 r. nr GN.6821.37.2019 Starosta Kutnowski działając na podstawie art. 136 ust. 3 w związku z art. 229 u.g.n. orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...]. Organ I instancji ustalił, że działka nr [...] (część dawnej działki nr [...]) została oddana w użytkowanie wieczyste na rzecz Robotniczej Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Ł. (akt notarialny Rep. [...] nr [...] z [...] września 1971 r.) W aktach księgi wieczystej [...] ujawnione zostało prawo użytkowania wieczystego na podstawie wniosku z 15 września 1971 r. Wojewoda Łódzki decyzją z 13 stycznia 2022 r. znak: GN-III.7581.4040.2020.AG uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, kluczowym było bowiem przeprowadzenie postępowania w celu ustalenia daty wpisu prawa użytkowania wieczystego do księgi wieczystej.

Decyzją z 31 marca 2023 r. znak: GN.6821.12.2022 Starosta Kutnowski umorzył w całości postępowanie w sprawie zwrotu działki nr [...]. Organ ustalił, że w sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 229 u.g.n., gdyż prawo użytkowania wieczystego zostało wpisane 23 września 1971 r., zatem przed dniem wejścia w życie u.g.n.

Od ww. decyzji odwołanie złożyli H.T. i M.T. zarzucając naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 229 u.g.n. polegającej na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu ww. normy poprzez umorzenie postępowania, w sytuacji braku możliwości ustalenia spełnienia przesłanki negatywnej w nim opisanej, tj. ujawnienia użytkowania wieczystego osoby trzeciej w księdze prowadzonej dla nieruchomości przed wejściem w życie u.g.n. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wojewoda Łódzki po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ po przywołaniu treści art. 136, art. 137 u.g.n. wyjaśnił, że decyzją Prezydium Rady Narodowej m. Łodzi z 18 grudnia 1970 r. nr [...] wywłaszczono na rzecz Państwa część o pow. 80 m2 z całości 543 m2 nieruchomości objętej zbiorem dokumentów nr [...], położonej w Ł. przy ul. [...], oznaczonej na planie geodezyjnym nr [...] z 3 listopada 1969 r. jako działka nr [...], stanowiącej własność S. [...] T. i H. T. Jak wynika z mapy do celów prawnych nr [...] z 17 czerwca 2015 r., będąca przedmiotem roszczenia zwrotowego działka nr [...] stanowi część dawnej działki nr [...] wywłaszczonej decyzją z dnia 18 grudnia 1970 r. nr [...]. W świetle postanowienia Sądu Rejonowego w Łodzi z 9 kwietnia 1986 r. sygn. akt [...], spadkobiercami S.T. są: H.T. i M.T..

Następnie organ wyjaśnił, że podstawowym warunkiem zwrotu nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oceniana w dacie rozstrzygania przez organ. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest i nie był zrealizowany. Zaistnienie przesłanki pozytywnej pociąga za sobą orzeczenie o zwrocie nieruchomości, ale tylko wtedy, gdy nie wystąpi żadna przesłanka negatywna. Wówczas bowiem roszczenie o zwrot nie będzie skuteczne. Zbadać jednak należy w pierwszej kolejności czy roszczenie zwrotowe w ogóle przysługuje, tj. czy wniosek pochodzi od osób uprawnionych, bądź też, czy nie nastąpiło wyłączenie możliwości zastosowania instytucji zwrotu w trybie art. 229 u.g.n.

Następnie organ przywołał treść art. 229 u.g.n. i stwierdził, że w razie spełnienia wskazanych w nim przesłanek, roszczenie o zwrot nie przysługuje, a zatem organy administracji publicznej są zwolnione w takim przypadku od obowiązku zbadania, czy nieruchomość stała się zbędna na cel, określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zatem niezbędnym było zbadanie czy nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 stycznia 1998 r.

Organ wyjaśnił, że sporna nieruchomość położona w Ł. przy ul. [...] objęta była zbiorem dokumentów nr [...]. Po wywłaszczeniu decyzją z grudnia 1970 r., pochodząca z ww. nieruchomości działka nr [...] została w całości uregulowana w księdze wieczystej nr [...] na podstawie wniosku z 24 marca 1971 r. Wpis prawa własności nastąpił w dniu 2 kwietnia 1971 r. Na nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] ustanowiono następnie prawo użytkowania wieczystego na rzecz Robotniczej Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Ł. Wpis prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej [...] miał miejsce 23 września 1971 r., a zatem przed dniem wejścia w życie u.g.n. Dowodem na powyższe są włączone do akt sprawy uwierzytelnione kserokopie działu II księgi wieczystej [...].

Wbrew stanowisku skarżących kwestia ustanowienia prawa użytkowania na nieruchomości i wpisu tego prawa do księgi wieczystej przed dniem wejścia w życie u.g.n. została wyjaśniona i udokumentowana w aktach sprawy. Aktualna działka nr [...] położona w Ł., w obrębie [...], wyodrębniona z dawnej działki [...], objęta jest księgą wieczystą KW nr [...]. W dziale II księgi wieczystej wpisana jest Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" jako użytkownik wieczysty nieruchomości. Podmiotowi temu przysługuje legitymacja strony postępowania zwrotowego. W przypadku sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości wywłaszczonej nieruchomość ta nie podlega zwrotowi niezależnie od tego, czy cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany. Art. 229 u.g.n. stanowi bowiem samodzielną, negatywną przesłankę zwrotu wykluczającą badanie merytorycznych uwarunkowań i przesłanek art. 136 i 137 u.g.n. będąc jednocześnie wyjątkiem od zasady określonej w art. 136 ust. 3 u.g.n. uniemożliwiającym dochodzenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części.

Fakt oddania przed dniem wejścia w życie u.g.n. gruntu w użytkowanie wieczyste z wpisem do księgi wieczystej skutkuje niemożnością zastosowania normy art. 136 i następnych u.g.n. i orzeczenia o zwrocie nieruchomości, przy czym dalsze przekształcenia w zakresie prawa użytkowania wieczystego nie mają już rangi przesadzającej. W postępowaniu w przedmiocie zwrotu w przypadku ziszczenia się przesłanek art. 229 u.g.n. organ administracji publicznej nie posiada kompetencji w zakresie oceny, czy prawidłowo podmioty rozporządzały nieruchomością z pominięciem art. 136 i następnych u.g.n.

Oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste z wpisem do księgi wieczystej przed dniem wejścia w życie u.g.n. powoduje, że nie dochodzi do powstania roszczenia, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., czyli roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Uzasadnionym jest zatem w takich okolicznościach umorzenie wszczętego postępowania z racji braku powstania roszczenia zwrotowego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi H.T. i M.T., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, zaskarżyli w całości decyzję organu II instancji zarzucając naruszenie:

A. przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez uchylanie się od podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy;

2. art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, która w niniejszej sprawie przybrał a cechy oceny dowolnej;

3. art. 107 §3 k.p.a. poprzez brak wskazania w treści zaskarżone j decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

B. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 229 u.g.n. polegającej na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu poprzez zaakceptowanie umorzenia postępowania w sytuacji braku ku temu uzasadnionych podstaw, a nadto braku możliwości ustalenia spełnienia przesłanki negatywnej w nim opisanej, tj. ujawnienia użytkowania wieczystego osoby trzeciej w księdze prowadzonej dla nieruchomości przed wejściem w życie u.g.n.;

C. art. 170 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie związania w niniejszym postępowaniu rozstrzygnięciem dotyczącym innej nieruchomości.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewodę Łódzkiego oraz zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Skarżący kwestionują ustalenie, że działka [...] została ostatecznie ujawniona w księdze [...] i został co do niej ujawniony przed wejściem w życie u.g.n. wpis oddania w użytkowanie wieczyste. Jeszcze w toku wszczętego przez skarżących w 1993 r. postępowania o zwrot nieruchomości doszło do wyraźnego stwierdzenia, że granice faktycznie zajmowanych przez strony nieruchomości są niezgodne ze stanem prawnym, co czyni analizę przeprowadzoną przez organy niepełną i błędną.

Skarżący wyjaśnili, że wnieśli o zwrot nieruchomości gruntowej o powierzchni 80 m2, która została wywłaszczona z działki w obrębie [...]. a jest określona jako: [...] [...], Ł., przy ul. [...], ogólnej powierzchni 560,6m2. Działki te dawniej wchodziły w skład wyżej wymienionej nieruchomości jak również stanowiły pierwotnie własność ich prawnych poprzedników. Działki przy ulicy [...] zostały wywłaszczone na podstawie orzeczenia o Wywłaszczeniu części nieruchomości [...] z 18 grudnia 1970 r. Wywłaszczający uznał niezbędność nabycia części nieruchomości dla wykonania zamierzonej inwestycji, która nigdy nie została zrealizowana. Takie stwierdzenie było zaś użyte do podkreślenia ważności wywłaszczenia . Zaraz po wywłaszczeniu ogrodzenie zostało zainstalowane według wskazówek wywłaszczającego. Obecna sytuacja wywłaszczonej części ich działki o powierzchni 80 m2 nie jest jednoznaczna. Jedna działka o pow. 566 m2 została podzielona na sześć (6) działek na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej i dla jej korzyści. Dokonany podział nieruchomości wyraźnie wskazuje na wątpliwości co do sposobu jego przeprowadzania.

W ocenie skarżących kolejne czynności dotyczące nieruchomości doprowadziły do szeregu wątpliwości co do położenia, powierzchni i przebiegu poszczególnych działek, co powoduje, że brak jest możliwości przyjęcia ustalenia ujawnienia działki w przywołanej księdze wieczystej i ustalenia, że wpis użytkowania wieczystego odnosi się właśnie do tej działki, co czyni decyzję przynajmniej przedwczesną.

Jednocześnie skarżący stwierdzili, że całkowicie nieuzasadnione pozostaje odwołanie do przepisu art. 170 p.p.s.a. Przywołane w decyzji rozstrzygnięcie nie dotyczyło działki będącej przedmiotem niniejszego postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W dniu [...] stycznia 2024 r. H. T. zmarła. Postanowieniem z dnia 13 września 2024 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla Łodzi – [...] stwierdził nabycie spadku przez M. T.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Mając na uwadze tak zakreślone granice kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w sprawie nie doszło do naruszenia prawa o jakim mowa w powołanym art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a.

W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi M. T., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, uczynił decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 26 września 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty Kutnowskiego z 31 marca 2023 r. wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu części nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka [...].

Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. art. 136 ust. 3, art. 216 ust. 1 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 344) – dalej: u.g.n. oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) – dalej: k.p.a.

Podkreślenia na wstępie wymaga, iż zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w treści wniesionej skargi skarżący wniósł o zwrot całości udziału własności w nieruchomości gruntowej o powierzchni 80 m2, oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [...], z której jak ustaliły organy pochodzi objęta żądaniem zwrotu działka nr [...].

Przechodząc do oceny zasadności skargi Sąd odniósł się do kwestionowanego rozstrzygnięcia w części dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie zwrotu części nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka [...].

Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

W myśl art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.).

Stosownie do treści art. 216 ust 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa między innymi na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79).

Natomiast zgodnie z art. 229 u.g.n. roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

W niniejszej sprawie nieruchomość, której cześć obecnie stanowi działka nr [...], o której zwrot wystąpił skarżący wnioskiem z dnia 16 października 2018 r., została wywłaszczona decyzją Prezydium Rady Narodowej w Łodzi z dnia 18 grudnia 1970 r., nr [...], wydaną na podstawie przepisów powołanej wyżej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Tym samym stosownie do powołanego wyżej art. 216 ust. 1 u.g.n., w sprawie zastosowanie odpowiednio znajdują przepisy rozdziału 6 działu III ustawy, regulujące kwestie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Podkreślenia wymaga, że zasada zwrotu nieruchomości, która nie została użyta na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną i jest oczywistą konsekwencją art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, który dopuszczając wywłaszczenie jedynie na cele publiczne tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Nakłada to obowiązek dopuszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich przypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia. Zasada ta jest z kolei konsekwencją wyjątkowego i szczególnego charakteru instytucji wywłaszczenia, które powinno być stosowane tylko w sytuacjach koniecznych, uzasadnionych celami publicznymi, a celów tych nie można realizować za pomocą innych środków prawnych. Zasadniczym elementem przy rozstrzyganiu sprawy o zwrot jest zatem ustalenie celu wywłaszczenia. O tym bowiem, czy nieruchomość stała się zbędna, decyduje cel, na który została wywłaszczona. Z kolei istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany (por. wyrok NSA z 22 października 1993 r., SA/Kr 477/93; wyrok NSA z 12 grudnia 2019 r., I OSK 3453/18; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy czym, co wymaga podkreślenia decyzja w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ma charakter decyzji związanej w tym sensie, iż możliwość uwzględnienia roszczenia o zwrot istnieje wyłącznie w sytuacji ścisłego spełnienia warunków, przewidzianych prawem a zatem zaistnienia pozytywnych przesłanek zwrotu, przy jednoczesnym braku przesłanek negatywnych. Organy administracji publicznej nie mają możliwości - bez narażenia się na zarzut działania bezprawnego - orzec o zwrocie nieruchomości z innych przyczyn, niż wskazane w przepisach prawa, co wyłącza możliwość zwrócenia nieruchomości na zasadzie słuszności (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 grudnia 2019 r, II SA/Bk 718/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Niemniej istotnym dla przedmiotowego rozstrzygnięcia pozostają dokonane w sprawie, w sposób bezsporny, ustalenia faktyczne, z których wynika, że po dacie wywłaszczenia działka nr [...], której cześć stanowi aktualna działka nr [...], na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] września 1971 r., Rep. [...] nr [...] oddana została w użytkowanie wieczyste Robotniczej Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Ł. Przysługujące użytkownikowi wieczystemu prawo zostało ujawnione w prowadzonej dla nieruchomości księdze wieczystej nr [...] w dniu 23 września 1971 r., a wiec przed dniem wejścia w życie przepisów u.g.n., co miało miejsce w dniu 1 stycznia 1998 r. Z akt sprawy wynika także, że działka nr [...] aktualnie objęta jest księgą wieczystą KW nr [...], objętą poprzednio księgą wieczystą KW [...]. Zgodnie z aktualnym wpisem Działu II jako właściciel nieruchomości [...] oznaczona jest: Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w Ł. Wobec powyższego, jak słusznie stwierdziły organy administracji procedujące w sprawie, zaistniała okoliczność wyłączająca możliwość zwrotu na rzecz skarżącego działki nr [...], stosownie do przywołanego wyżej art. 229 u.g.n. W tym miejscu wskazać należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela, że celem przepisu art. 229 u.g.n. jest ochrona praw podmiotów, które w dobrej wierze uzyskały prawo użytkowania wieczystego lub prawo własności do nieruchomości. Stanowi on równocześnie przeszkodę do skutecznego domagania się zwrotu nieruchomości, co wyklucza merytoryczne badanie wniosku, zwłaszcza w zakresie, w jakim art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. wiąże możliwość zwrotu nieruchomości z ustaleniem jej zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (por. wyroki WSA w Poznaniu z 12 lutego 2020 r., IV SA/Po 764/19; z 31 marca 2021 r., I SA/Po 93/21; wyroku WSA w Krakowie z 9 lipca 2020 r., II SA/Kr 293/29; z 31 marca 2021 r., II SA/Kr 11/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, dla przyjęcia, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, niezbędne jest łączne spełnienie trzech przesłanek. Po pierwsze wywłaszczona nieruchomość musi zostać sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego. Po drugie sprzedaż nieruchomości lub ustanowienie użytkowania wieczystego musi nastąpić przed 1 stycznia 1998 r. Po trzecie zaś prawo własności bądź prawo użytkowania wieczystego musi zostać wpisane do księgi wieczystej. Spełnienie powyższych warunków skutkuje tym, iż nie dochodzi do merytorycznego (co do istoty) rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, poprzez wydanie decyzji administracyjnej o umorzeniu postępowania administracyjnego, z uwagi na jego bezprzedmiotowość, na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 229 u.g.n., celem ochrony osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi.

Reasumując należy, wskazać iż zaistnienie przesłanek określonych w art. 229 u.g.n. odnośnie objętej wnioskiem skarżącego nieruchomości nr [...], to jest oddanie jej w użytkowanie wieczyste Robotniczej Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Ł. i ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r., skutkowało koniecznością wydania orzeczenia o umorzeniu postępowania administracyjnego w tym zakresie, bez uprzedniej oceny, co do wystąpienia przesłanek do jej zwrotu, to jest realizacji celu na jaki została wywłaszczona. Jak już bowiem wcześniej wskazano przepis art. 229 stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 136 ust. 3 u.g.n. i ma na celu ochronę praw podmiotów – osób trzecich, które w dobrej wierze nabyły od Skarbu Państwa lub gminy prawo własności nieruchomości lub prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oraz utrwalenie ujawnionych w księgach wieczystych stosunków prawnorzeczowych. Spełnienie przesłanek zawartych w art. 229 u.g.n. wywiera ten skutek, że poprzedniemu właścicielowi wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje roszczenie o jej zwrot.

Natomiast, jeżeli chodzi o naruszenia art. 170 p.p.s.a. to zdaniem Sądu organy wydając decyzję nie zastosowały tego przepisu a jedynie wskazały, że w podobnej sprawie zapadły już wyroki NSA jak i WSA w Łodzi ale nawet gdyby przyjąć, że organy "czuły się" związane wskazanymi orzeczeniami to pozostało to bez wpływu na wynik przedmiotowego postępowania a rozstrzygnięcie nie mogło by zapaść o innej treści.

Bez wpływu na wynik niniejszego rozstrzygnięcia pozostaje również załączona do skargi jak i będąca w aktach sprawy dokumentacja wszczętego w dniu 28 września 1993 r. postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Postępowanie to, jak wynika ze złożonego pisma Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Nieruchomości z dnia 18 lutego 1998 r. nie zostało zakończone do dnia wejścia w życie przepisów u.g.n. Zgodnie natomiast z art. 233 u.g.n. sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

dc