Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 10/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2,
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
article: art. 6, art. 7, art. 8 par. 1, art. 9, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 106 par. 3, art. 133 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 258 par. 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 773
journal: Dz.U. 2023 poz 1610
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski Protokolant starszy inspektor sądowy Alicja Poznańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 7 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 20 września 2023 r., nr [...]


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia 20 września 2023 r., nr [...], Prezydent Miasta S. na podstawie art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 106 ust. 1, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 901 ze zm., dalej: "u.p.s."), § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1296; dalej "rozporządzenie RM z 2021 r."), z art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej "K.p.a."), odmówił A. N. (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do kupionej kuchenki gazowej.

Organ I instancji przywołał treść art. 39 ust.1 i ust. 2 u.p.s. i wskazał, że w oparciu

o wywiad środowiskowy oraz zebrane dokumenty ustalił, że dochód Skarżącego wyniósł 518,56 zł (dodatek mieszkaniowy 261,11 zł; zasiłek okresowy 257,45 zł) i nie przekroczył on kryterium dochodowego, wynikającego z rozporządzenia RM z 2021 r., tj. 776 zł. Organ I instancji podał, że Skarżący 31 sierpnia 2023 r. zwrócił się do Organu z wnioskiem o dofinansowanie do kupionej kuchenki gazowej i poinformował, że skoro kuchenka została już kupiona, to potrzeba została zaspokojona przy wykorzystaniu własnych możliwości. Dodatkowo Organ wskazał, że Skarżący nie posiada rachunku na zakup kuchenki. Organ I instancji wskazał, że Skarżący nie pozostaje bez wsparcia Ośrodka i że odrębnymi decyzjami przyznano mu celowy i okresowy. Podkreślił, że wielkość przyznawanych świadczeń jest limitowana nawet w stosunku do osób spełniających kryterium dochodowe określone w ustawie. W 2022 r. MOPR zrealizował świadczenia w postaci zasiłków celowych i zasiłków specjalnych celowych w wysokości 2.825.400,02 zł. Liczba osób, uprawnionych do tych świadczeń w 2022 r. wyniosła 3.423. Średnia miesięczna wysokość świadczenia w formie zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego na osobę wyniosła 68,78 zł. MOPR na realizację zadań w zakresie wspomnianych zasiłków na rok 2023 dysponuje budżetem w kwocie 2.993.795 zł. Jednocześnie na podstawie analiz z lat poprzednich przewidywana liczba osób uprawnionych do ww. świadczenia w roku 2023 utrzyma się na poziomie roku 2022 (+/- 1 - 5 %).

2. Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji, w którym podniósł, że znajduje się w złej sytuacji majątkowej i zdrowotnej. Wskazał, że ma rachunek za kuchenkę, że chciał go okazać osobie przeprowadzającej wywiad środowiskowy, ale osoba ta odmówiła.

3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wydało w dniu 7 listopada 2023 r. decyzję nr SKO/HM/430/4048/2023, w której utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji.

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny i wskazał, że wnioskiem z 23 sierpnia 2023 r. zwrócił się o przyznanie mu pomocy finansowej na: zakup żywności, środków czystości i higieny; wykup leków; spłatę rachunków za energię elektryczną; dopłatę za mieszkanie i telefon; opłatę za kuchnię gazową; zakup farb do pomalowania pokoju. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. i podał, że z akt sprawy, w tym wywiadu środowiskowego z 5 września 2023 r. wynikało, iż Skarżący nie pracuje, nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako bezrobotny. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest rozwiedziony, ma dwie córki, z którymi nie utrzymuje kontaktu. Zajmuje jednopokojowe mieszkanie własnościowe z łazienką i wc zlokalizowane na parterze budynku. Mieszkanie posiada centralne ogrzewane. Skarżący uskarża się na schorzenie kręgosłupa, serca oraz żołądka i posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim. Jedną z potrzeb Skarżącego jest dopłata do zakupionej kuchenki gazowej.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przyznawana na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. pomoc w części dotyczącej jego wysokości oraz okresu, na jaki ma być ona przyznana ma charakter uznaniowy. Podkreślił, że przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, a dla ośrodka pomocy społecznej obowiązku jego przyznania. Okoliczność ta powoduje, że ustalając wysokość udzielonej w tym trybie pomocy organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 2 ust. 3 i ust. 4 u.p.s. Co oznacza, że dostosowuje rodzaj, formę i rozmiar świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnia potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony.

Organ odwoławczy przedstawił możliwości finansowe Organu I instancji

i przewidywaną ilości potrzebujących, których liczba nie uległa zmniejszeniu. Organ odwoławczy wskazał, że Skarżący regularnie korzysta z pomocy finansowej z MOPR, w tym w 2021 r. otrzymał pomoc pieniężną w formie zasiłku celowego i zasiłku okresowego na łączną kwotę 5.349,63 zł. W 2022 r. skarżący otrzymał pomoc na łączną kwotę 7.842,38 zł, zaś w pierwszym półroczu 2023 r. otrzymał pomoc finansową na łączną kwotę 3.531,41 zł.

Organ odwoławczy podkreślił, że odrębnymi decyzjami z dnia 19 września

2023 r. przyznano Skarżącemu zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności od dnia 1 września 2023 r. do dnia 30 listopada 2023 r. w kwocie 257,45 zł miesięcznie

z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu żywności, środków czystości, środków higieny osobistej oraz zakupu farb do pomalowania pokoju. Ponadto, odrębną decyzją z 19 września 2023 r. przyznano Skarżącemu zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu leków do wysokości 78,70 zł.

Organ odwoławczy uznał, iż jedną z podstawowych przesłanek uzasadniających odmowę przyznania pomocy finansowej jest okoliczność, że Skarżący dokonał zakupu kuchenki, wykorzystując własne możliwości, co oznacza, ze potrzeba Skarżącego została zrealizowana. Organ II instancji także wskazał, ze Skarżący nie przedłożył faktury poświadczającej zakup kuchenki.

4. Skarżący złożył obszerną skargę na ww. decyzję i wskazał, że się z nią nie zgadza. Skarżący podniósł, że w związku ze stale pogarszającym się stanem zdrowia zmuszony jest korzystać z pomocy społecznej. Opisał m.in. okoliczność nieprawidłowego rozpoznania urazu kręgosłupa, która jego zdaniem spowodowała, że został dożywotnim inwalidą i ma w związku z tym wiele ograniczeń w podejmowaniu pracy. Według niego, pracownik MOPR rozpoznaje jego wnioski o pomoc w sposób nieprawidłowy, działając celowo na jego niekorzyść. Skarżący wskazał, że ma na to dowody, gdyż nagrywa wszystkie rozmowy z pracownikiem MOPR. W ocenie Skarżącego, w sposób nieuprawniony pracownik MOPR zażądała ścigania jego dzieci i wnuków o alimenty. Skarżący wniósł o przeprowadzenie konfrontacji z pracownikiem MOPR oraz jego przełożonym, dopuszczenia nagrań jako dowodu na świadome i celowe wprowadzanie go w błąd. Wniósł również o zobowiązanie MOPR do dostarczenia nagrań z trzech rozmów w organie (ostatnia z 6.12.2023 r.).

Wskazał, że nie prosił o dofinansowanie na zakup kuchenki oraz, że wyraźnie wskazywał, że w każdej chwili może przedłożyć fakturę za kuchenkę. Podkreślił, że w rozmowie telefonicznej z pracownikiem MOPR nie poinformowano go żeby przywiózł jakiekolwiek dokumenty, a na miejscu zażądano rachunku i potwierdzenia spłaty rat za kuchenkę.

5. W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

6. W piśmie z 29 stycznia 2023 r. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wskazał na celowe i jego zdaniem przestępcze zachowanie pracownika MOPR.

7. W piśmie z 22 marca 2024 r. pełnomocnik Skarżącego z urzędu wniósł o uchylenie decyzji wydanych przez organy administracyjne obu instancji oraz o:

1) zobowiązanie MOPR do przedłożenia nagrań wideo z kamer znajdujących się na terenie Ośrodka:

a) z 6 grudnia 2023 r. początek nagrania 8:52;

b) z 22 stycznia 2024 r. początek nagrania godz. 8:20;

c) z 6 lutego 2024 r. początek nagrania godz. 11:30;

2) zobowiązanie MOPR do przedłożenia wywiadu środowiskowego z dnia 26 grudnia 2023 r. (na rozprawie sprostowano, że chodzi o dzień 6 grudnia 2023 r.);

3) przeprowadzenie dowodu z nagrań znajdujących się na płycie CD, załączonej do akt sprawy o sygn. akt II SA/Sz 9/24.

W uzasadnieniu wniosków wskazano, że Skarżącemu odmówiono wydania przedmiotowych nagrań, zaś wywiadu środowiskowego nie było w aktach postępowania administracyjnego, które mu udostępniono w Organie I instancji. W ocenie pełnomocnika Skarżącego, Organ nie zebrał pełnego materiału dowodowego w sprawie i nie dokonał jego prawidłowej oceny, zaś uzasadnienia decyzji organów administracyjnych nie wyjaśniają dostatecznie przyczyn odmowy przyznania Skarżącemu pomocy w większej wysokości.

8. Na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2024 r. Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej "p.p.s.a.") oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze i piśmie pełnomocnika z dnia 22 marca 2024 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Spór dotyczy odmowy przyznania Skarżącemu zasiłku celowego.

9. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom

i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc ta ma więc na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł.

Na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany

w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków

i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Z powyższych przepisów wynika, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego.

W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, organy prawidłowo ustaliły, że dochód uzyskany przez Skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku nie przekroczył obowiązującego kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.), co uprawniało go do ubiegania się o zasiłek celowy na podstawie art. 39 u.p.s.

10. Rację ma Organ, że zaskarżona decyzja należy do decyzji podejmowanych przez organ administracyjny w ramach tzw. uznania administracyjnego. Przed wydaniem decyzji, organ winien zbadać i wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy, które mogą mieć dla sprawy istotne znaczenie. Motywy decyzji o charakterze uznaniowym nie mogą być bowiem dowolne, muszą mieć związek ze sprawą oraz opierać się na przesłankach o charakterze prawnym. Uprawnienie do działania w ramach uznania administracyjnego oznacza, że na gruncie analizowanego przypadku, do uznania organu pozostawiono stwierdzenie istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie pomocy.

Zgodnie z art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że w każdym przypadku rozstrzygania sprawy administracyjnej organ wydający orzeczenie, także w swych motywach musi uwzględniać obowiązujący porządek prawny. Swoboda uznania organu administracji jest ograniczona tym, że organ stosujący prawo jest zobowiązany mieć na względzie w toku postępowania "interes społeczny i słuszny interes obywateli", o których mowa w art. 7 K.p.a. (por. Janusz Borkowski [w:] Barbara Adamiak Janusz Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 11. wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011, str. 396-397). Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia również organu od obowiązku przeprowadzenia postępowania w prawidłowy sposób. Organ ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 K.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w art. 77 § K.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Wydanie decyzji musi być zatem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych. Zadaniem sądu administracyjnego jest natomiast przede wszystkim ocena, czy organ nie wykroczył poza zakres przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania oraz to, czy organ zachował określone prawem wymogi proceduralne. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych nie obejmuje natomiast prawidłowości wyboru przez organ jednej z możliwych opcji rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wybór rozstrzygnięcia wymyka się kryteriom prawnym, opierając się na przesłankach celowościowych, rzetelnościowych, gospodarnościowych i innych tego typu determinantach pozaprawnych.

Biorąc pod uwagę powyższe ramy postepowania administracyjnego, gdzie efektem działań organu jest wydanie decyzji uznaniowej odmownej, Sąd zauważa, że Organ nie sprostał podstawowym obowiązkom, jakie na nim ciążą.

Jak wynika z oświadczenia Skarżącego (składanego na rozprawie ale i wynikającego z odwołania oraz skargi), Organ na żadnym etapie prowadzonego postepowania nie zwrócił się do niego, aby przedłożył rachunek za kupiona kuchenkę. Sąd ma świadomość, że w przypadku zwrócenia się przez stronę z konkretnym wnioskiem, żądanie powinno być należycie udokumentowane. Mieć jednak należy na względzie, że w przypadku świadczeń z pomocy społecznej, sama natura postepowania wymaga swoistej delikatności, wyczucia i zrozumienia, że dla jednych proszenie o pomoc jest naturalne, dla innych upokarzające i wstydliwe. I choć to nie determinanty prawne, to jednak pracownik instytucji świadczących pomoc społeczną właśnie na takie kwestie powinien być wyczulony. Poza tym, postępując według zasady budowania zaufania strony postępowania do organów administracji z art. 8 § 1 oraz zasady informowania z art. 9 K.p.a. Organ zwróciłby się do Skarżącego o dostarczenie spornego rachunku za zakup kuchenki, z potwierdzeniem spłat ratalnych. W ten sposób właśnie budowałby zaufanie do instytucji reprezentujących państwo i samorząd. Pamiętać należy, że każda odmowa świadczenia o charakterze uznaniowym, powinna być szczególnie, dokładnie i precyzyjnie uzasadniona, zaś samo uzasadnienie powinno być spójne i logiczne.

Tymczasem logiki brak już w uzasadnieniu Organu I instancji. Organ bowiem, odmawiając Skarżącemu pomocy w żądanym zakresie, jednocześnie zauważył, że zwiększyła się kwota przeznaczona za zasiłki celowe. Nie bez powodu zatem niezrozumienie Skarżący okazał już na etapie odwołania a potem skargi; trudno bowiem logicznie wytłumaczyć z jednej strony zwiększoną w stosunku do poprzedniego roku pulę środków, z drugiej zaś odmowę przyznania świadczenia.

11. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że pomoc społeczna zależy nie tylko od potrzeb osoby ubiegającej się o świadczenie, ale także od aktualnej sytuacji finansowej ośrodka pomocy społecznej. Ośrodek ten ma objąć pomocą wszystkich, którzy spełniają warunki do jej otrzymania przy uwzględnieniu swoich możliwości finansowych. Brak wystarczających środków na pokrycie całości zgłoszonych wniosków o świadczenia uprawnia organ do adekwatnego ograniczenia pomocy. Organ zajmujący się dystrybucją świadczeń w ramach pomocy społecznej musi nimi tak dysponować, aby nie dopuścić do rażących dysproporcji w rozmiarze świadczeń przyznawanych osobom uprawnionym (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 578/08).

W rozpatrywanej sprawie jednak, na tle sytuacji finansowej Ośrodka (przedstawionej przez sam Organ I instancji), nie można oprzeć się wrażeniu, że skoro jest ona lepsza, a liczba uprawnionych do skorzystania z pomocy kształtuje się na porównywalnym poziomie, to pomoc mogłaby być zwiększona, albo przynajmniej utrzymać się na porównywalnym poziomie. Tymczasem Skarżący wyraźnie wskazuje na zmniejszającą się pomoc ze strony Organu. W tym zakresie jednak brak jest argumentacji tak Organu I instancji, jak i Organu odwoławczego.

Ponadto Sąd wskazuje, że Organ odwoławczy ma za zadanie rozpatrzeć sprawę ponownie w jej całokształcie. Nie robi dobrego wrażenia i nie odpowiada prawu kopiowanie ustaleń Organu I instancji i wyraźny brak dokonania jakichkolwiek własnych ustaleń.

12. Sąd wskazuje, że nieprawidłowo Organy obu instancji uznały, że skoro Skarżący dokonał zakupu, to oznacza, że sam zaspokoił swoje potrzeby. Nie wzięły pod uwagę wezwania Skarżącego do przedłożenia dowodu zakupu ale też nie rozważyły twierdzeń Skarżącego, że kupił ją na raty, co może przecież oznaczać, że może mieć trudności w ich spłacie.

Końcowo, zdaniem Sądu kuchenka w dzisiejszych czasach jest produktem pierwszej potrzeby i nie wydaje się celowe szersze uzasadnianie tego twierdzenia.

13. W ocenie Sądu zatem, Organy obu instancji naruszyły zasady postepowania administracyjnego, w szczególności art. 8 §1 i art. 9 oraz art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., nie wyjaśniając kompleksowo, rzetelnie stanu faktycznego i nie uzasadniając rozstrzygnięć w sposób przekonujący. Stopień naruszenia zaś uzasadnia wyeliminowanie wydanych decyzji z obrotu prawnego.

14. Odnosząc się do wniosków dowodowych, które Sąd oddalił wskazać należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Zasadą w postępowaniu administracyjnym jest orzekanie przez sąd na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Ustawodawca dopuścił wyjątkowo przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w sytuacji, gdy łącznie spełnione są dwa warunki: 1) jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości;

2) nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości. Przez nadmierne przedłużenie postępowania należy rozumieć konieczność odroczenia rozprawy.

Z regulacji tej wynika, że nie każdy dowód może być dopuszczony postępowaniu sądowym, lecz jedynie dowód z dokumentów, przy czym ma to być dowód uzupełniający, a więc taki, który nie był przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżaną decyzją. Z przepisu tego wynika także, że dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu.

Przepisy p.p.s.a. nie zawierają definicji dokumentu. Zgodnie z art. 773 Kodeksu cywilnego, dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią.

Przeprowadzenie uzupełniającego dowodu nie może prowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem rolą sądu administracyjnego jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Innymi słowy, postępowanie przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do dokonania nowych ustaleń faktycznych. Sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego – kontroluje jedynie prawidłowość takiego postępowania przeprowadzonego przez organy administracyjne. Dyspozycja art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji.

Ponadto przeprowadzenie dowodu uzupełniającego musi być związane z przedmiotem sprawy rozpoznawanej przez sąd administracyjny, w niniejszej sprawie była to decyzja w przedmiocie zasiłku celowego. Zatem wnioski dowodowe dotyczące przeprowadzenia dowodu z wszelkich dokumentów związanych z innymi sprawami skarżącego jako niezwiązane z rozpoznawaną przez sąd sprawą nie mogły być przeprowadzone. Kwestie związane z zarzutami skarżącego co do jego skarg na pracownika MOPR oraz wydaniem kopii określonych pism z akt administracyjnych mogą być przedmiotem innych postępowań. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania czy działania konkretnego pracownika organu administracji noszą znamiona przestępstwa, gdyż do tego powołane są organy ścigania.

Wskazać należy, że decyzja Organu I instancji została wydana we wrześniu 2023 r. z tego też powodu, dowód w postaci wywiadu środowiskowego z 6 grudnia

2023 r. nie mógł być uwzględniony. Z uwagi na datę powstania tego wywiadu dotyczył on innej sprawy Skarżącego w ramach postępowań z zakresu pomocy społecznej. Dokumenty powstałe po wydaniu przez organ zaskarżonego aktu, co do zasady nie mają wpływu na ocenę legalności tego aktu przez sąd administracyjny.

Podkreślić należy również, że na podstawie ww. przepisu wykluczone jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, czy też przeprowadzenie konfrontacji miedzy skarżącym a świadkiem. Z tego też powodu nie mógł być przeprowadzony dowód z nagrań pomiędzy skarżącym a pracownikiem MOPR, gdyż byłoby to obejście art. 106 § 3 p.p.s.a, który wyklucza możliwość przeprowadzenie dowodów osobowych. Ponadto jak sam Skarżący wskazał na rozprawie nagranie rozmowy telefonicznej z pracownikiem MOPR nastąpiło w dniu 26 października 2023 r., tj. po wydaniu decyzji przez Organ I instancji. Zaznaczyć należy także, że jednym z tych nagrań była prywatna rozmowa Skarżącego z córką.

Nagrania z kamer w MOPR dotyczyć miały dni już po wydaniu decyzji przez Organ I instancji, zatem nie pozostawały one w związku z rozstrzyganą sprawą.

Najtrafniej do istoty postępowania dowodowego, o którym mowa w komentowanym przepisie, odniósł się NSA w wyroku z 6 października 2005 r. o sygn. II GSK 164/05, NSA stwierdził w nim mianowicie, że przeprowadzenie przez sąd administracyjny uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu (art. 106 § 3) będzie dopuszczalne w sytuacji, gdy wnioskowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Celem tego postępowania nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie – czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń.

Podkreślić należy raz jeszcze, że materiał dowodowy zebrany przez sąd administracyjny nie służy ustalaniu stanu faktycznego sprawy, lecz weryfikacji kompletności materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy oraz prawidłowości opartych na nich ustaleń organu administracji publicznej w zakresie stanu faktycznego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji, uchylając decyzje Organów obu instancji.

W ponownie prowadzonym postepowaniu Organy przede wszystkim zbiorą w sprawie kompletny materiał dowodowy, w poszanowaniu zasady budowania zaufania i informowania, następnie całościowo go rozpatrzą i wydadzą rozstrzygnięcie, które będzie logiczne w argumentacji, przekonywujące i będzie odpowiadać wymogom stawianym przez prao.

Wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie mu wynagrodzenia z tytułu udzielenia pomocy prawnej skarżącemu rozpoznany będzie odrębnie przez referendarza sądowego na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.