Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1766/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 162 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Mariusz Golecki, Sędzia NSA Ryszard Pęk (spr.), Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 206/20 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w O. z dnia 21 stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. K. na rzecz Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w O. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu pierwszej instancji

1.1. Wyrokiem z 30 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 206/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę M.K. (dalej skarżąca) na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w O. z 21 stycznia 2020 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

2. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.

2.1. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustalił, że postanowieniem z 21 stycznia 2020 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno – Skarbowego w O. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji tego organu z 18 października 2019 r. określającej skarżącej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za lipiec 2014 r. Wyjaśnił, że decyzja z 18 października 2019 r. została doręczona skarżącej 24 października 2019 r. i termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 7 listopada 2019 r., a zatem odwołanie złożone przez skarżącą 21 listopada 2019 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu.

2.2. Następnie postanowieniem z 21 stycznia 2020 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno – Skarbowego w O. odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu powyższego postanowienia przyjął, że powoływane we wniosku okoliczności, tj. przekonanie pełnomocnika, że odwołanie zostało złożone w terminie i data widniejąca w treści odwołania, nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, warunkującej możliwość przywrócenia terminu na podstawie art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej Ordynacja podatkowa.

2.3. Sąd pierwszej instancji oddalając skargę i powołując się na treść art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, przyjął, że prawidłowo przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu.

3. Skarga kasacyjna.

3.1. Od powyższego wyroku skarżąca złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

3.2. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:

3.2.1. art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 151 i art. 145 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 191 Ordynacji podatkowej, przez zaniechanie uchylenia postanowienia i oddalenie skargi, pomimo dokonania dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego polegającej na uznaniu, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, mimo przedłożenia zdjęcia z kodami potwierdzającymi podpisanie i wysłanie odwołania 6 listopada 2019 r.;

3.2.2. art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 151 i art. 145 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 162 § 1 i art. 163 § 1 Ordynacji podatkowej, przez zaniechanie uchylenia postanowienia i oddalenie skargi, pomimo niezasadnej odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji, gdy do przywrócenia terminu wystarczające jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu a nie udowodnienie.

3.3. W odpowiedzi na skargę kasacyjna Naczelnik [...] Urzędu Celno – Skarbowego w O. wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4.1. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach wyznaczonych zarzutami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 w związku z art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) stwierdził, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż przyjęta przez Sąd pierwszej instancji ocena zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie budziła zastrzeżeń.

4.2. Na wstępie, przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, konieczne jest przypomnienie pewnych istotnych i oczywistych już kwestii.

Ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę "w granicach skargi kasacyjnej" (art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), koniecznym elementem skargi kasacyjnej jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wymaga to powołania w skardze kasacyjnej przepisów prawa, którym – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – uchybił sąd, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania – wskazania dodatkowo, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. W szczególności, poza niewystępującymi w tej sprawie przesłankami nieważności postępowania (art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), nie jest władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji naruszył inne przepisy niż wskazane w skardze kasacyjnej.

Podkreślenia także wymaga to, że elementem składowym skargi kasacyjnej jest jej uzasadnienie, które powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym konkretnie polegało naruszenie wskazanych w zarzutach przepisów, a także wykazanie wpływu takiego uchybienia na wynik sprawy. Pominięcie, czy też zbyt lakoniczne sygnalizowanie określonych zagadnień w uzasadnieniu skargi kasacyjnej skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez sąd pierwszej instancji, a przez to przyjętej przez ten sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 września 2017 r., sygn. akt I FSK 2298/15, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA).

4.3. Przypomnienie powyższych, oczywistych i utrwalonych w orzecznictwie zasad ma w rozpoznawanej sprawie znaczenie istotne z uwagi na sposób sporządzenia skargi kasacyjnej, tj. jej zarzutów oraz ich uzasadnienia. W jej uzasadnieniu, które w istocie stanowiło powtórzenie argumentacji podniesionej w skardze do Sądu pierwszej instancji – poza polemiką i jednozdaniowym stwierdzeniem, że "okoliczność, która spowodowała uchybienie terminu to problemy z działaniem systemu EPUAP", nie wyjaśniono na czym polegał błąd Sądu pierwszej instancji w ocenie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia oraz nie wykazano wpływu zarzucanych uchybień na wynik sprawy.

4.4. Z uwagi na treść art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, który był podstawą wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, przywrócenie terminu będzie uznane za niezawinione, jeśli do uchybienia terminowi doszło na skutek przeszkody nie do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2020 r., sygn. akt II GSK 3387/17, z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I FSK 689/21; CBOSA). Powszechnie przyjmuje się przy tym, jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego, obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144).

4.5. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej prawidłowa była ocena przyjęta przez Sąd pierwszej, akceptująca stanowisko organu podatkowego, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Nie jest tak – jak zarzucono w skardze kasacyjnej – że organ podatkowy żądał udowodnienia i przedstawienia konkretnych dowodów potwierdzających brak winy w uchybieniu terminu.

Jednozdaniowe i lakoniczne wskazanie na "problemy z działania systemu EPUAP" bez dokładnego opisania czego dokładnie dotyczyły te problemy nie było wystarczające dla uprawdopodobnienia braku winy skarżącej w niedochowaniu terminu. To na skarżącej, jako osobie mającej uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania, spoczywał obowiązek przedstawiania stosownej argumentacji, która wskazywałaby na prawdopodobieństwo złożenia odwołania w terminie.

Podkreślić w tym miejscu należy, że kwestia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania została ostatecznie przesądzona postanowieniem Naczelnik [...] Urzędu Celno – Skarbowego w O. z 21 stycznia 2020 r., w którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji tego organu z 18 października 2019 r. określającej skarżącej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za lipiec 2014 r. Tym samym zarzuty skargi kasacyjnej wniesionej w obecnie rozpoznawanej sprawie, w których utrzymywano, że "odwołanie wniesiono w terminie" nie mogły doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

To, że – jak argumentowano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – pełnomocnik skarżącej (jak utrzymywał) podpisał odwołanie "6 listopada 2019 r." i taką datą zaopatrzył odwołanie, nie było równoznaczne z tym, w tej dacie wysłał odwołanie za pomocą systemu EPUAP. Dowodem wysłania w tej dacie odwołania nie były załączone do wniosku o przywrócenie terminu zdjęcia z telefonu "kodów autoryzacyjnych", które dotyczyły "zalogowania się na pacjent.gov.pl za pomocą PZ" (str. 17 akt podatkowych).

4.6. Z podanych wyżej powodów, ponieważ zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego opiera się na przepisie art. 204 pkt 1 powołanej wyżej ustawy.

Mariusz Golecki Jan Rudowski Ryszard Pęk

sędzia NSA sędzia NSA sędzia NSA

-----------------------

5