Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 201/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2024 poz 1267
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
article: art. 3 § 1, art. 119 pkt 2, art. 120, art. 145 § 1, art. 170, art. 171, art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3, art. 28a
journal: Dz.U. 2023 poz 1105
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j.)
article: art. 44
journal: Dz.U. 2023 poz 2298
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na  rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t. j.)
article: art. 158 pkt 1 i 2, art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 412
law: Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
article: art. 29
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 2, art. 7
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: § 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: § 2
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w s
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 1 ust. 2, art. 3 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. O. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 9 stycznia 2024 r. nr 1311/2023 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 9 stycznia 2024 r., nr 1311/2023, Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu z 28 kwietnia 2023 r., nr 0092-2021-019024, o ustaleniu I.O. kwoty nienależnie pobranych płatności uzyskanych na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania nr 0092-2010-000007380 z 11 października 2010 r., nr 0092-2011-000006860 z 5 października 2011 r., nr 0092-2012-000016191 z 4 grudnia 2012 r., nr 0092-2013-000011593 z 9 października 2013 r., nr 0092-2014-000017052 z 4 grudnia 2014 r., w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) nr 0092-2015-007530 z 15 grudnia 2015 r., nr 0092-2016-018244 z 13 października 2016 r., nr 0092-2017-014573 z 17 października 2017 r., nr 0092-2018-017207 z 16 października 2018 r., nr 0092-2020-005539 z 27 stycznia 2020 r. w łącznej wysokości 8 131,97 zł.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że 21 kwietnia 2010 r. I.O. złożył do organu pierwszej instancji wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2010. We wniosku skarżący zadeklarował do płatności działki ewidencyjne o nr 191, nr 110 położone województwo [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...] o łącznej powierzchni 2,94 ha.

11 października 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wydał decyzję nr 0092-2010-000007380 w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2010 w łącznej wysokości 451,08 zł.

Postanowieniem z 18 maja 2021 r., nr 8/ONW/21 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wznowił postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu płatności ONW na rok 2010.

3 stycznia 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wydał decyzję nr 0092-2022-000000010 stwierdzającą wydanie decyzji z 11 października 2010 r., nr 0092-2010-000007380 z naruszeniem prawa.

Decyzją z 25 lipca 2022 r., nr 237/2022 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 3 stycznia 2022 r. stwierdzającą wydanie decyzji z 11 października 2010 r. z naruszeniem prawa.

Wyrokiem z 19 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 633/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 lipca 2022 r., nr 237/2022.

23 marca 2011 r. skarżący złożył do organu pierwszej instancji wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2011. We wniosku zadeklarował do płatności działki ewidencyjne o nr 191, 104/2, 144 położone w województwie [...] powiat [...], gmina [...], obręb [...] oraz działki ewidencyjne o nr 168, 169 położone w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...] o łącznej powierzchni 4,70 ha.

5 października 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wydał decyzję nr 0092-2011-000006860 o przyznaniu skarżącemu płatności ONW na rok 2011 w wysokości 841,30 zł.

Postanowieniem z 18 maja 2021 r., nr 9/ONW/21 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wznowił postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu płatności ONW na rok 2011.

3 stycznia 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wydał decyzję nr 0092-2022-000000012 stwierdzającą wydanie decyzji z 5 października 2011 r., nr 0092-2011-000006860 z naruszeniem prawa.

Decyzją z 25 lipca 2022 r., nr 259/2022 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 3 stycznia 2022 r. stwierdzającą wydanie decyzji z 5 października 2011 r. z naruszeniem prawa.

Wyrokiem z 19 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 636/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 lipca 2022 r., nr 259/2022.

20 marca 2012 r. skarżący złożył do organu pierwszej instancji wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2012. We wniosku zadeklarował do płatności działki ewidencyjne o nr 191, 104/2, 144 położone w województwie [...] powiat [...], gmina [...], obręb [...] oraz działki ewidencyjne o nr 168, 169 położone w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...] o łącznej powierzchni 4,69 ha.

4 grudnia 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wydał decyzję nr 0092-2012-000016191 o przyznaniu skarżącemu płatności ONW na rok 2012 w wysokości 839,51 zł.

Postanowieniem z 18 maja 2021 r., nr 10/ONW/21 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wznowił postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu płatności ONW na rok 2012.

3 stycznia 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wydał decyzję nr 0092-2022-000000014 stwierdzającą wydanie decyzji z 4 grudnia 2012 r., nr 0092-2012-000016191 z naruszeniem prawa.

Decyzją z 25 lipca 2022 r., nr 260/2022 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 3 stycznia 2022 r. stwierdzającą wydanie decyzji z 4 grudnia 2012 r. z naruszeniem prawa.

Wyrokiem z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 638/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 lipca 2022 r., nr 260/2022.

6 maja 2013 r. skarżący złożył do organu pierwszej instancji wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2013. We wniosku zadeklarował do płatności działki ewidencyjne o nr 191, 104/2, 144 położone w województwie [...] powiat [...], gmina [...], obręb [...] oraz działki ewidencyjne o nr 168, 169 położone w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...] o łącznej powierzchni 4,69 ha.

9 października 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wydał decyzję nr 0092-2013-000011593 o przyznaniu skarżącemu płatności ONW na rok 2013 w wysokości 839,51 zł.

Postanowieniem z 18 maja 2021 r., nr 11/ONW/21 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wznowił postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu płatności ONW na rok 2013.

3 stycznia 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wydał decyzję nr 0092-2022-000000016 stwierdzającą wydanie decyzji z 9 października 2013 r., nr 0092-2013-000011593 z naruszeniem prawa.

Decyzją z 25 lipca 2022 r., nr 261/2022 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 3 stycznia 2022 r. stwierdzającą wydanie decyzji z 9 października 2013 r. z naruszeniem prawa.

Wyrokiem z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 640/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 lipca 2022 r., nr 261/2022.

18 kwietnia 2014 r. skarżący złożył do organu pierwszej instancji wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2014. We wniosku zadeklarował do płatności działki ewidencyjne o nr 191, 104/2, 144 położone w województwie [...] powiat [...], gmina [...], obręb [...] oraz działki ewidencyjne o nr 168, 169 położone w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...] o łącznej powierzchni 4,69 ha.

4 grudnia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wydał decyzję nr 0092-2014-000017052 o przyznaniu skarżącemu płatności ONW na 2014 r. w wysokości 839,51 zł.

Postanowieniem z 18 maja 2021 r., nr 12/ONW/21 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wznowił postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu płatności ONW na rok 2014.

3 stycznia 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wydał decyzję nr 0092-2022-000000018 stwierdzającą wydanie decyzji z 4 grudnia 2014 r., nr 0092-2014-000017052 z naruszeniem prawa.

Decyzją z 25 lipca 2022 r., nr 263/2022 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 3 stycznia 2022 r. stwierdzającą wydanie decyzji z 4 grudnia 2014 r. z naruszeniem prawa.

Wyrokiem z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 642/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 lipca 2022 r., nr 263/2022.

18 marca 2015 r. skarżący złożył do organu pierwszej instancji wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2015. We wniosku zadeklarował do płatności działki ewidencyjne o nr 191, 104/2, 144 położone w województwie [...] powiat [...], gmina [...], obręb [...] oraz działki ewidencyjne o nr 168, 169 położone w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...] o łącznej powierzchni 4,69 ha.

15 grudnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wydał decyzję nr 0092-2015-007530 o przyznaniu skarżącemu płatności ONW na 2015 r. w wysokości 839,51 zł.

Postanowieniem z 18 maja 2021 r., nr 13/ONW/21 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wznowił postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu płatności ONW na rok 2015.

3 stycznia 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wydał decyzję nr 0092-2022-000000020, stwierdzającą wydanie decyzji z 15 grudnia 2015 r., nr 0092-2015-007530 z naruszeniem prawa.

Decyzją z 25 lipca 2022 r., nr 269/2022 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 3 stycznia 2022 r. stwierdzającą wydanie decyzji z 15 grudnia 2015 r. z naruszeniem prawa.

Wyrokiem z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 644/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 lipca 2022 r., nr 269/2022.

25 marca 2016 r. skarżący złożył do organu pierwszej instancji wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2016. We wniosku zadeklarował do płatności działki ewidencyjne o nr 191, 104/2, 144 położone w województwie [...] powiat [...], gmina [...], obręb [...] oraz działki ewidencyjne o nr 168, 169 położone w województwie [...], powiat [...], gmina [...] obręb [...] o łącznej powierzchni 4,51 ha.

13 października 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wydał decyzję nr 0092-2016-018244 o przyznaniu skarżącemu płatności ONW na 2016 r. w wysokości 807,29 zł.

Postanowieniem z 18 maja 2021 r., nr 14/ONW/21 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wznowił postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu płatności ONW na rok 2016.

3 stycznia 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wydał decyzję nr 0092-2022-000000021, stwierdzającą wydanie decyzji z 13 października 2016 r., nr 0092-2016-018244 z naruszeniem prawa.

Decyzją z 25 lipca 2022 r., nr 270/2022 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 3 stycznia 2022 r. stwierdzającą wydanie decyzji z 13 października 2016 r. z naruszeniem prawa.

Wyrokiem z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 646/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 lipca 2022 r., nr 270/2022.

6 kwietnia 2017 r. skarżący złożył do organu pierwszej instancji wniosek, w którym zadeklarował do płatności działki ewidencyjne o nr 191, 104/2, 144 położone w województwie [...] powiat [...], gmina [...], obręb[...]. Wnioskodawca ubiegał się o przyznanie płatności ONW na 2017 r. na działki rolne o łącznej powierzchni 4,51 ha.

17 października 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wydał decyzję nr 0092-2017-014573 o przyznaniu skarżącemu płatności ONW na 2017 r. w wysokości 807,29 zł.

Postanowieniem z 18 maja 2021 r., nr 15/ONW/21 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wznowił postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu płatności ONW na rok 2017.

Decyzją z 30 grudnia 2021 r., nr 0092-2021-018986 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu uchylił w całości decyzję z 17 października 2017 r., nr 0092-2017-014573 i odmówił przyznania skarżącemu płatności ONW, o którą się ubiegał we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017.

Decyzją z 25 lipca 2022 r., nr 271/2022 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 30 grudnia 2021 r. o uchyleniu decyzji z 17 grudnia 2017 r., nr 0092-2017-014573 w całości oraz o odmowie przyznania płatności ONW na rok 2017.

Wyrokiem z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 648/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 lipca 2022 r., nr 271/2022.

11 kwietnia 2018 r. skarżący złożył do organu pierwszej instancji wniosek, w którym zadeklarował do płatności działki ewidencyjne o nr 191, 104/2, 144 położone w województwie [...] powiat [...], gmina [...], obręb [...] Wnioskodawca ubiegał się o przyznanie płatności ONW na 2018 r. na działki rolne o łącznej powierzchni 4,51 ha.

16 października 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wydał decyzję nr 0092-2018-017207 o przyznaniu skarżącemu płatności ONW na 2018 r. w wysokości 807,29 zł.

Postanowieniem z 18 maja 2021 r., nr 16/ONW/21 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wznowił postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu płatności ONW na rok 2018.

Decyzją z 30 grudnia 2021 r., nr 0092-2021-018987 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu uchylił w całości decyzję z 16 października 2018 r. nr 0092-2018-017207 i odmówił przyznania skarżącemu płatności ONW, o którą się ubiegał we wniosku o przyznanie płatności na rok 2018.

Decyzją z 25 lipca 2022 r., nr 272/2022 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 30 grudnia 2021 r., nr 0092-2021-018987 o uchyleniu w całości decyzji z 16 października 2018 r., nr 0092-2018-017207 i o odmowie przyznania płatności ONW na rok 2018.

Wyrokiem z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 650/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 lipca 2022 r., nr 272/2022.

26 marca 2019 r. skarżący złożył do organu pierwszej instancji wniosek, w którym zadeklarował do płatności ONW na 2019 r. działki ewidencyjne o nr 191, 104/2, 144 położone w województwie [...] powiat [...], gmina [...], obręb [...] oraz działki ewidencyjne o nr 168, 169 położone w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...] o łącznej powierzchni 5,92 ha.

27 stycznia 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wydał decyzję nr 0092-2020-005539 o przyznaniu skarżącemu płatności ONW na 2019 r. w wysokości 1 059,68 zł.

Postanowieniem z 18 maja 2021 r., nr 17/ONW/21 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wznowił postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu płatności ONW na rok 2019.

Decyzją z 30 grudnia 2021 r., nr 0092-2021-018989 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu uchylił w całości decyzję z 27 stycznia 2020 r., nr 0092-2020-005539 oraz odmówił przyznania skarżącemu płatności ONW, o którą się ubiegał we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019.

Decyzją z 25 lipca 2022 r., nr 277/2022 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 30 grudnia 2021 r. o uchyleniu decyzji z 27 stycznia 2020 r., 0092-2020-005539 w całości oraz o odmowie przyznania płatności ONW na rok 2019.

Wyrokiem z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 652/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 lipca 2022 r., nr 277/2022.

Pismem z 1 lutego 2023 r. organ pierwszej instancji zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), przyznanych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 oraz o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami przyznanych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich PROW 2014-2020.

28 kwietnia 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, otrzymanych (wypłaconych) na mocy wyżej wymienionych decyzji tego organu w sprawach przyznania płatności za lata 2010-2019.

Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie.

Organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 28 kwietnia 2023 r. podniósł, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1199), zwanej dalej "ustawą o ARiMR".

Na skutek braku stwierdzenia nieprawidłowości organ pierwszej instancji wydał decyzje: 11 października 2010 r., nr 0092-2010-000007380 w sprawie przyznania płatności ONW na 2010 r. w wysokości 451,08 zł; 5 października 2011 r., nr 0092-2011-000006860 w sprawie przyznania płatności ONW na 2011 r. w wysokości 841,30 zł; 4 grudnia 2012 r., nr 0092-2012-000016191 w sprawie przyznania płatności ONW na 2012 r. w wysokości 839,51 zł; 9 października 2013 r., nr 0092-2013-000011593 w sprawie przyznania płatności ONW na 2013 r. w wysokości 839,51 zł; 4 grudnia 2014 r., nr 0092-2014-000017052 w sprawie przyznania płatności ONW na 2014 r. w wysokości 839,51 zł; 15 grudnia 2015 r., nr 0092-2015-007530 w sprawie przyznania płatności ONW na 2015 r. w wysokości 839,51 zł; 13 października 2016 r., nr 0092-2016-018244 w sprawie przyznania płatności ONW na 2016 r. w wysokości 807,29 zł; 17 października 2017 r., nr 0092-2017-014573 w sprawie przyznania płatności ONW na 2017 r. w wysokości 807,29 zł; 16 października 2018 r., nr 0092-2018-017207 w sprawie przyznania płatności ONW na 2018 r. w wysokości 807,29 zł; 27 stycznia 2020 r., nr 0092-2020-005539 w sprawie przyznania płatności ONW na 2019 r. w wysokości 1 059,68 zł. Płatności przyznane na mocy wyżej wymienionych decyzji zostały wypłacone skarżącemu na wskazany przez niego we wniosku o wpis do ewidencji producentów rachunek bankowy.

Podstawę wydania powyższych decyzji stanowiły odpowiednio przepisy § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem z 11 marca 2009 r.", oraz § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 364 ze zm.)., zwanego dalej "rozporządzeniem z 13 marca 2015 r."

Wydane z urzędu, na podstawie art. 149 § 1 k.p.a., postanowienia z 18 maja 2021 r. o wznowieniu postępowania w sprawie o przyznanie płatności ONW na lata 2010-2019 stanowiły dla organu podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Organ pierwszej instancji postanowieniem nr 81/ONW/21 z 16 sierpnia 2021 r. połączył sprawy o przyznanie płatności ONW za lata 2006-2020 S.P. oraz I.O. do wspólnego rozpoznania. Nową okolicznością, nieznaną organowi w dniu wydania decyzji ostatecznych był brak prowadzenia przez I.O. działalności rolniczej na deklarowanej do płatności działce nr 191, wynikający ze złożonych oświadczeń S.P. Wobec ujawnienie nowych okoliczności faktycznych wskazujących, że skarżący nie prowadził działalności rolniczej na działce ewidencyjnej nr 191, organ administracji wznowił postępowania administracyjne na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w ramach którego 27 października 2021 r. odbyła się także rozprawa administracyjna z udziałem wezwanych stron i świadków, organ ustalił, że I.O. występując o płatności ONW w poszczególnych latach w okresie 2010 – 2019, nie użytkował rolniczo deklarowanych we wnioskach działek rolnych położonych na działce ewidencyjnej nr 191.

Od dnia doręczenia decyzji przyznających płatności za lata 2010 – 2016 upłynęło pięć lat, zatem organ pierwszej instancji, w wyniku przeprowadzenia postępowania wznowieniowego w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., na skutek okoliczności wymienionych w art. 146 k.p.a., na podstawie art. 151 § 2 k.p.a., stwierdził, że wydanie decyzji w sprawie przyznania płatności ONW na lata 2010 – 2016 nastąpiło z naruszeniem prawa. Natomiast w wyniku przeprowadzenia postępowania wznowieniowego w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawach przyznania płatności ONW na lata 2017 – 2019, organ pierwszej instancji uchylił swoje decyzje i orzekł co do istoty sprawy.

Organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji, wydane w wyniku wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawach przyznania płatności ONW na lata 2010 – 2019.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawomocnymi wyrokami z 11 stycznia 2023 r.: sygn. akt III SA/Łd 646/22, III SA/Łd 648/22, III SA/Łd 650/22, III SA/Łd 652/22; z 12 stycznia 2023 r.: III SA/Łd 640/22, III SA/Łd 642/22, III SA/Łd 644/22, III SA/Łd 638/22; z 19 stycznia 2023 r.: sygn. akt III SA/Łd 633/22, III SA/Łd 636/22 oddalił skargi na decyzje Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymujące w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu, wydane po wznowieniu postępowania w sprawie przyznania płatności ONW za lata 2010 – 2019. W tej sytuacji środki pieniężne przekazane na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu nr 0092-2010-000007380 z 11 października 2010 r. w sprawie przyznania płatności ONW na 2010 r. w wysokości 451,08 zł, nr 0092-2011-000006860 z 5 października 2011 r. w sprawie przyznania płatności ONW na 2011 r. w wysokości 841,30 zł, nr 0092-2012-000016191 z 4 grudnia 2012 r. w sprawie przyznania płatności ONW na 2012 r. w wysokości 839,51 zł, nr 0092-2013-000011593 z 9 października 2013 r. w sprawie przyznania płatności ONW na 2013 r. w wysokości 839,51 zł, nr 0092-2014-000017052 z 4 grudnia 2014 r. w sprawie przyznania płatności ONW na 2014 r. w wysokości 839,51 zł, nr 0092-2015-007530 z 15 grudnia 2015 r. w sprawie przyznania płatności ONW na 2015 r. w wysokości 839,51 zł, nr 0092-2016-018244 z 13 października 2016 r. w sprawie przyznania płatności ONW na 2016 r. w wysokości 807,29 zł, nr 0092-2017-014573 z 17 października 2017 r. w sprawie przyznania płatności ONW na 2017 r. w wysokości 807,29 zł, nr 0092-2018-017207 z 16 października 2018 r. w sprawie przyznania płatności ONW na 2018 r. w wysokości 807,29 zł, nr 0092-2020-005539 z 27 stycznia 2020 r. w sprawie przyznania płatności ONW na 2019 r. w wysokości 1 059,68 zł należało uznać za pobrane nienależnie w świetle art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o ARiMR. Kwestie, czy organy administracji miały wystarczające podstawy do oceny, że wystąpiła nieprawidłowość, a także oceny, czy spełnione zostały przesłanki wznowienia postępowania – zostały już ostatecznie przesądzone w toku postępowania wznowieniowego. Z tego też powodu w ramach obecnie rozpatrywanej sprawy brak jest podstaw prawnych do weryfikacji ustaleń poczynionych w postępowaniu wznowieniowym. Co prawda rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 549), zwane dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013", zostało uchylone na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 6 grudnia 2021 r., str. 187), zwanego dalej "rozporządzeniem 2021/2116", jednak na mocy art. 104 ust. 1 lit. c rozporządzenia 2021/2116 art. 54 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 nadal ma zastosowanie do dochodów zadeklarowanych w ramach wdrażania programów rozwoju obszarów wiejskich zatwierdzonych przez Komisję na mocy rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 7/2004. W niniejszej sprawie nadal zatem będzie miał zastosowanie art. 54 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013. Kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości: 451,08 zł, 841,30 zł, 839,51 zł, 839,51 zł, 839,51 zł, 839,51 zł, 807,29 zł, 807,29 zł, 807,29 zł, 1 059,68 zł przekraczają kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013. Organ drugiej instancji podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że w odniesieniu do wymienionych płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Płatności za lata 2010 – 2019, przekazane na rachunek bankowy skarżącego, nie wynikały z pomyłki Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Płatności przyznane na mocy decyzji wydanych w sprawach przyznania płatności ONW na lata 2010 – 2019, były rezultatem wniosków o przyznanie płatności, składanych przez skarżącego w poszczególnych latach i zawartych w nich oświadczeń. Organ przyznając płatność nie miał wiadomości stanowiących podstawę do wznowienia postępowań. Przy wydawaniu decyzji w sprawie przyznania płatności organ opiera się na deklaracji rolnika w zakresie zgłaszanych gruntów rolnych i oświadczeniu wnioskodawcy zawartym we wniosku, że spełnia on ustawowe warunki do przyznania płatności, a oświadczenie takie uznaje się za dowód, na podstawie którego jest wydawana decyzja. Organ, opierając się na informacjach zawartych we wniosku, działał w zaufaniu do rolnika, zatem nie można mu obecnie zarzucać, że w tym zakresie nie zbadał prawdziwości deklaracji wnioskodawcy. Celem tych regulacji jest maksymalne uproszczenie procedur i działań organów administracji przyznających pomoc. Opierając się na zgromadzonym w sprawie na dzień wydania poszczególnych decyzji przyznających płatności materiale dowodowym, organ pierwszej instancji nie miał możliwości stwierdzenia tej nieprawidłowości wyłącznie na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie przyznania płatności ONW ani przy użyciu narzędzi informatycznych i danych zgromadzonych w systemach i rejestrach prowadzonych w oparciu o ustawę z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 203) oraz zasobach geodezyjnych. Nie był w stanie tego zweryfikować także w oparciu o metodę tzw. kontroli krzyżowej. W ramach tej metody w oparciu o własne dane i rejestry wynikające ze składanych wniosków o przyznane płatności za dany rok organ w toku kontroli administracyjnej jest w stanie ustalić, że na ten sam obszar działki ewidencyjnej składają wnioski o przyznanie płatności co najmniej dwaj producenci rolni niezależnie od siebie w odrębnych wnioskach i każdy z nich oświadcza, że w danym roku gospodarczym posiada i użytkuje rolniczo ten obszar. W przypadku dokonania takich ustaleń przeprowadza postępowanie dowodowe celem ustalenia, który z producentów rolnych faktycznie użytkuje zgłaszany obszar jako działkę rolną i złożył zgodną z rzeczywistością deklarację we wniosku. Dopiero po dokonaniu takich ustaleń wydaje decyzję w przedmiocie przyznania płatności. Zastosowanie tej metody weryfikacji zgodności z rzeczywistością oświadczeń producentów rolnych, w tym wypadku nie było możliwe, bowiem S.P. nie ubiegał się o dopłaty do gruntów rolnych na działce nr 191 w latach 2006 – 2019. Nie ubiegał się o nie inny producent rolny. W tej sytuacji ujawnienie nowych okoliczności faktycznych wskazujących, że skarżący nie prowadził działalności rolniczej na zadeklarowanych do płatności gruntach w granicach działki ewidencyjnej nr 191, mających wpływ na ocenę stanu faktycznego i sposób rozstrzygnięcia, kwalifikowane było jako nowa okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania, że płatności zostały dokonane na skutek błędu właściwego organu. Rolnik mógł i powinien w takich okolicznościach wykryć swój błąd. Organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skarżący nie działał w dobrej wierze. W oparciu o materiał zgromadzony w sprawie nie można przyjąć, że skarżący nie wiedział, że z wnioskiem o płatności może wystąpić wyłącznie osoba posiadające deklarowane do płatności działki rolne. Skarżący oświadczył, że znane są mu zasady przyznawania dopłat i konsekwencje ich niewykonania w trakcie z realizacji programu. Zobowiązał się też do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacenie płatności do gruntów rolnych, jak również o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, objętych wnioskiem, powstałej w okresie trwania złożonych zobowiązań. Obowiązki zostały wprost wyartykułowane w treści formularza wniosku. Są jasno wyrażone, w sposób nie budzący wątpliwości co do ich zakresu nawet dla osoby nie posiadającej doświadczenia. Skarżący miał zatem świadomość, że do dopłat kwalifikuje się tylko powierzchnia użytkowana rolniczo. W sprawie miało miejsce przedeklarowanie powierzchni. We wnioskach o przyznanie płatności na lata 2010 – 2019 skarżący m. in. zgłosił do płatności grunty rolne, w granicach działki ewidencyjnej nr 191, na których nie prowadził działalności rolniczej, co nie jest okolicznością niemożliwą do wykrycia przez rolnika. W ocenie organu drugiej instancji nie mają zatem zastosowania art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., str. 65), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1122/2009", art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31 lipca 2014, str. 69), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 809/2014", w związku z art. 14 lit. a rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2022/1173 z dnia 31 maja 2022 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej (Urz. UE L 183 z 8 lipca 2022 r., str. 23, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 2022/1173".

Organ drugiej instancji odnosząc się do kwestii przedawnienia obowiązku zwrotu płatności podniósł, że stwierdzona w sprawie nieprawidłowość wypełnia definicję z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 312 z dnia 23 grudnia 1995 r., str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 2988/95". Nieprawidłowość polegała na tym, że skarżący zgłaszał do płatności działki rolne położone na działce ewidencyjnej nr 191 pomimo tego, że nie był w posiadaniu tych działek. Spowodowało to nienależną wypłatę płatności, a co za tym idzie szkodę w budżecie UE. Szkoda dla budżetu wspólnoty powstała w dacie wypłaty pomocy: za 2010 r. – 29 października 2010 r., za 2011 r. – 24 października 2011 r., za 2012 r. – 7 stycznia 2013 r., za 2013 r. – 6 listopada 2013 r., za 2014 r. – 22 grudnia 2014 r., za 2015 r. – 30 grudnia 2015 r., za 2016 r. – 3 listopada 2016 r., za 2017 r. – 25 października 2017 r., za 2018 r. – 29 października 2018 r., za 2019 r. – 24 lutego 2020 r.

Organ drugiej instancji podzielił stanowisko organu pierwszej, że nieprawidłowość miała charakter powtarzający się i ciągły w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95. Organ drugiej instancji stwierdził przy tym, że konieczne jest jedynie, by okres czasu, jaki upłynął pomiędzy poszczególnymi nieprawidłowościami, był krótszy od terminu przedawnienia przewidzianego w akapicie pierwszym tego ustępu. Nieprawidłowość ma także charakter powtarzający się, jeżeli została popełniona przez podmiot, który czerpał korzyści ekonomiczne z ogółu podobnych transakcji naruszających ten sam przepis prawa. Początek biegu terminu przedawnienia nie jest związany z otrzymaniem środków finansowych, lecz w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się z samym zdarzeniem zaistnienia nieprawidłowości i ich ustania. Skarżący zgłaszał grunty do płatności począwszy od 2010 r. Powtarzająca się nieprawidłowość obejmowała to samo działanie, tj. składanie wniosku od 2010 r. do 2019 r. o przyznanie płatności na tę samą działkę, naruszające to samo prawo (naruszenie wymogu posiadania/użytkowania działek rolnych deklarowanych do płatności, o którym mowa w § 2 rozporządzenia z 11 marca 2009 r. oraz § 2 rozporządzenia z 13 marca 2015 r.). Zatem nieprawidłowość ta była nieprawidłowością ciągłą i powtarzającą się od 21 kwietnia 2010 r. Z uwagi na to, że zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała, dla obliczenia okresu przedawnienia, należało ustalić datę, w której ta powtarzająca się nieprawidłowość ustała. Moment ustania nieprawidłowości powtarzającej się należy wiązać z data poinformowania przez wnioskodawcę organu, że składane wnioski i deklaracje były błędne oraz o rodzaju tych błędów. Beneficjent składał wniosek o przyznanie płatności do działki nr 191 również w 2021 r. i 2022 r. W związku z powyższym należy przyjąć, że nieprawidłowość ciągła i powtarzająca się była co najmniej do 31 maja 2020 r., czyli do dnia, na który Agencja, jako organ, bada posiadanie deklarowanych do płatności gruntów rolnych. Przyjąć zatem należy, że nieprawidłowość ustała 1 czerwca 2020 r. Od tej daty organ liczy czteroletni termin przedawnienia (czteroletni termin przedawnienia upływałby 1 czerwca 2024 r.). Bieg okresu przedawnienia ulega przerwaniu przez każdą czynność właściwego organu władzy, o której zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do dochodzenia lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych wskazujących, że skarżący nie prowadził działalności rolniczej na działce ewidencyjnej nr 191, stanowiących podstawę do wznowienia postępowań w sprawie przyznania płatności ONW za lata 2010 – 2019, nastąpiło w trakcie postępowania wszczętego na wniosek skarżącego o przyznanie płatności na 2020 r. Organ pierwszej instancji postanowieniem nr 81/ONW/21 z 16 sierpnia 2021 r. postanowił o połączeniu spraw o przyznanie płatności ONW za lata 2006 – 2020 S.P. oraz I.O. do wspólnego rozpoznania. Organ ustalił, że I.O. występując o płatności w poszczególnych latach od 2010 do 2019, nie użytkował rolniczo deklarowanych we wnioskach działek rolnych położonych na działce ewidencyjnej nr 191, jak również nie użytkował jej w 2020 r. W związku z tym 30 grudnia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu wydał decyzję o odmowie przyznania płatności ONW na 2020 r., na wniosek skarżącego o przyznanie płatności na 2020 r., obejmujący swym zakresem również działkę nr 191. Pierwszy raz przerwanie okresu przedawnienia nastąpiło już 25 maja 2021 r. – w dniu doręczenia skarżącemu postanowień o wznowieniu postępowań zakończonych decyzjami o przyznaniu płatności odpowiednio na poszczególne lata od 2010 do 2019, identyfikujących jednoznacznie przedmiot postępowania, czyli – jak wymaga tego art. 3 ust. 1 akapit trzeci zdanie pierwsze rozporządzenia nr 2988/95 – odnoszący się do postępowania w sprawie nieprawidłowości. Ponownie czteroletni okres przedawnienia, przerwany został 21 stycznia 2022 r., tj. w dniu doręczenia skarżącemu: decyzji o stwierdzeniu wydania decyzji o przyznaniu płatności z naruszeniem prawa za lata od 2010 do 2015 r. na skutek okoliczności wymienionych w art. 146 k.p.a. oraz decyzji o uchyleniu decyzji przyznających płatności na lata 2016 – 2019 w całości oraz o odmowie przyznania płatności ONW na 2016 r., 2017 r., 2018 r. i 2019 r. w związku ze wznowieniem postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Po każdorazowym przerwaniu biegu terminu przedawnienia, czteroletni termin przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary. Okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia to 8 lat. W ten sposób wyliczony termin przedawnienia upłynie najpóźniej 1 czerwca 2028 r. W niniejszej sprawie wypłacane na rzecz skarżącego świadczenia z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za lata 2010 – 2019 realizowane były w ramach programów wieloletnich. W tym przypadku okres przedawniania biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. W ramach PROW 2007-2013, będzie to data nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2015 r. (data, do której możliwe było dokonywanie wypłat w ramach programu) oraz nie późniejsza niż 30 czerwca 2016 r. (termin na przedstawienie Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu, stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. EU L 209 z 11 sierpnia 2005 r., str. 1, ze zm.). Artykuł 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 w sposób szczególny reguluje okres przedawnienia dla programów wieloletnich, który biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Oznacza to, że termin przedawnienia wynikający z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 lub dłuższy termin stosowany na mocy prawa krajowego zgodnie z ust. 3 tego przepisu, będzie mógł trwać nawet po zakończeniu programu. Termin przedawnienia czynności, do której odnosi się art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, nie może zakończyć się przed momentem ostatecznego zakończenia programu. W przypadku programów wieloletnich, w tym wypadku PROW 2007-2013 oraz PROW 2014-2020, okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przepis ten powinien być interpretowany w ten sposób, że upływ terminu przedawnienia nie może nastąpić przed ostatecznym zakończeniem programu. Oznacza to, że termin przedawnienia wynikający z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, będzie mógł trwać nawet po zakończeniu programu. Z drugiej strony, termin przedawnienia czynności, do której odnosi się art. 3 ust. 1, nie może zakończyć się przed momentem ostatecznego zakończenia programu. Płatności za lata 2010 – 2015 były realizowane z funduszu EFROW 2007-2013, natomiast kontynuacja wypłat w latach kolejnych (2016-2019) w ramach funduszu EFROW 2014-2020. Program PROW 2007-2013 ostatecznie zakończył się 30 czerwca 2016 r. Organ drugiej instancji powołując się na treść art. 1 ust. 2, art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, art. 37 rozporządzenia nr 1306/2013 stwierdził, że w odniesieniu do płatności w ramach PROW 2014-2020 okres przedawnienia ulega przedłużeniu do dnia zamknięcia programu, a więc co najmniej do 31 grudnia 2023 r. Odwołując się do motywu nr 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2220 z dnia 23 grudnia 2020 r. ustanawiającego niektóre przepisy przejściowe dotyczące wsparcia z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) w latach 2021 i 2022 oraz zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, (UE) nr 1306/2013 i (UE) nr 1307/2013 w odniesieniu do zasobów i stosowania w latach 2021 i 2022 oraz rozporządzenie (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do zasobów i rozdziału takiego wsparcia na lata 2021 i 2022 (Dz. Urz. UE L 437 z 28 grudnia 2020 r., str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem 2020/2220", art. 1 ust. 1 oraz art. 2 ust. 2 rozporządzenia 2020/2220 organ drugiej instancji podniósł, że wprowadzony okres przejściowy wydłuża implementację PROW 2014-2020 o 2 lata. Wynikający z wymienionych przepisów okres przedawnienia również został wydłużony o 2 lata. Wobec tego, że środki za lata 2016-2019 wypłacono skarżącemu w ramach PROW 2014-2020, nie doszło do przedawnienia należności, gdyż data zamknięcia programu uwzględniając okres przejściowy jest nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2025 r. W niniejszej sprawie – stosownie do regulacji prawnej wynikającej z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 – nie nastąpiło przedawnienie terminu do ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącego płatności ONW za lata 2010 – 2019, który upłynie najwcześniej 1 czerwca 2028 r.

Według organu drugiej instancji w niniejszej sprawie nie zostały także spełnione przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności w przypadku wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Skarżący nie zgłaszał wystąpienia siły wyższej czy innych okoliczności wyjątkowych. Brak jest zatem możliwości odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w oparciu o art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (tekst jedn.: Dz. Urz. UE L 435 z 2021 r., str. 187), zwanego dalej "rozporządzeniem 2021/2116", oraz art. 4 ust 1 i 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 2014 r., str. 48), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014".

Organ drugiej instancji wskazał również, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Powyższe wynika z przepisów prawa wspólnotowego, tj. art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1122/2009 – w odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności na rok 2010, art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28 stycznia 2011 r, str. 8), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 65/2011" – odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności na lata 2011-2014, art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 809/2014 – dla płatności na lata 2015 i następne. W sprawie nie zostały spełnione przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez producenta rolnego nienależnie pobranych płatności, określone art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009, art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011, art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014. W niniejszej sprawie – stosownie do regulacji prawnej wynikającej z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 – nie nastąpiło również przedawnienie terminu do ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącego płatności ONW za lata 2010-2019, który upłynie najwcześniej 1 czerwca 2028 r.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi I.O. wniósł o jej uchylenie oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", obrazę przepisów prawa materialnego, która miała wpływ na wynik sprawy, tj. obrazę art. 29 ust. 1 ustawy o ARMiR w związku z art. 57 i 58 rozporządzenia nr 1122/2009 polegającą na braku dokonania przez organ odwoławczy oceny wysokości nienależnie pobranych środków w zakresie ustalenia, czy środki przekazane skarżącemu objęte zakresem skarżonej decyzji stanowiły rzeczywiście w rozumieniu przywoływanego przepisu środki publiczne pobrane nienależnie, czy środki publiczne pobrane w nadmiernej wysokości w rozumieniu przywoływanych przepisów, bowiem:

a. literalne znaczenie zwrotu: "środki publiczne pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa" użyte przez ustawodawcę w treści art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR nie stanowi dokładnego odpowiednika wszelkich środków przyznanych odwołującemu się w drodze decyzji wydanej z naruszeniem prawa. Możliwa jest bowiem sytuacja, że środki zostały przyznane bezprawnie jedynie "w nadmiernej wysokości", wobec czego obowiązkiem zwrotu powinny zostać objęte wyłącznie środki pobrane w nadmiernej wysokości, a nie, jak chce organ, całość środków przyznanych wadliwą decyzją, która jednak nie może zostać wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek upływu czasu;

b. jak wynika z treści uzasadnienia skarżonej decyzji w latach 2006-2010 skarżący zgłaszał do dopłat areał 3,12 ha, w którego skład wchodziła również działka nr 191. Od 2011 r. areał zgłaszanych przez niego nieruchomości wzrósł do 6,24 ha, co pozwała na przyjęcie, że proporcja obszaru zadeklarowanego do obszaru zgłoszonego uległa znacznej modyfikacji. Jednocześnie organ nie odnosi się do tej kwestii i nie wskazuje procentowej proporcji powierzchni działki nr 191 do powierzchni pozostałych zgłaszanych działek, co jawi się jako konieczne w kontekście ustalenia, czy środki przyznane skarżącemu w całości stanowią środki przyznane nienależnie w rozumieniu przywołanych przepisów;

c. przepis wyrażony w treści art. 58 rozporządzenia nr 1122/09 odnoszący się do kwestii obniżki płatności i wykluczenia w przypadkach zawyżenia deklaracji operuje w tym zakresie kryterium proporcji procentowej między obszarem zadeklarowanym do dopłat, a obszarem zatwierdzonym, wobec czego, w celu weryfikacji tej okoliczności, koniecznym jawiło się dokonanie przez organ odwoławczy ustaleń dotyczących:

- rzeczywistej powierzchni działki oznaczonej nr 191 należącej do skarżącego oraz deklarowanej powierzchni tej działki, zgłaszanej we wnioskach o przyznanie dopłat;

- numeracji każdej z działek zgłaszanych przez skarżącego we wnioskach o przyznanie dopłat;

- powierzchni każdej z działek zgłaszanych przez skarżącego we wnioskach o przyznanie dopłat;

- łącznej powierzchni wszystkich działek zgłaszanych przez skarżącego w ramach wniosków o przyznanie dopłat z rozróżnieniem na poszczególne lata;

- proporcji procentowej powierzchni działki oznaczonej nr 191 do powierzchni pozostałych działek objętych zakresem każdego z wniosków o przyznanie dopłat;

- tylko dokonując ustaleń w tym zakresie, czego organ odwoławczy nie dokonał, możliwe będzie stwierdzenie, czy środki przyznane skarżącemu stanowiły w całości środki nienależne, czy jedynie przyznane w nadmiernej wysokości;

d. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. obrazę przepisów prawa materialnego, która miała wpływ na wynik sprawy, tj. obrazę art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez dokonanie jego niepełnej, a przez to błędnej wykładni, na podstawie której organ dokonując wykładni powyższego przepisu nie uwzględnił części jego dyspozycji wskazującej, że: "Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.", przez co błędnie dokonał wyliczenia okresów przedawnienia dla poszczególnych należności, ponieważ bezpodstawnie przyjął rozpoczęcie biegu okresu przedawnienia dla wszystkich należności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarczych (ONW) za lata od 2010 r. do chwili obecnej, podczas gdy gdyby organ dokonał prawidłowej wykładni przepisu, uwzględniającej także przytoczoną dyspozycję, to niewątpliwie musiałby dojść do przekonania, że zapis dotyczący maksymalnego zakresu okresu przedawnienia znajduje zastosowanie także w sytuacji nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się, wobec czego należy uznać, że maksymalne terminy przedawnienia upływać powinny dla należności za każdy rok po upływie 8 lat od daty rzeczywistego nieuprawnionego uzyskania świadczenia, tj.: dla świadczenia za 2010 r. okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia kończy się 11 października 2018 r.; dla świadczenia za 2011 r. okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia kończy się 5 października 2019 r.; dla świadczenia za 2012 r. okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia kończy się 4 grudnia 2020 r.; dla świadczenia za 2013 r. okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia kończy się 9 października 2021 r.; dla świadczenia za 2014 r. okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia kończy się 4 grudnia 2022 r. Wobec powyższego należy zatem przyjąć, że w stosunku do wyszczególnionych powyżej należności, o których zwrot wezwał organ skarżącego, należy uznać za przedawnione, co wyłącza możliwość ich dochodzenia od skarżącego;

2. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, tj. obrazę przepisów wyrażonych w treści art. 145 ust. 1 pkt 5, art. 146 ust. 1 oraz art. 151 ust. 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR polegającą na dokonaniu ich błędnej wykładni, de facto zrównującej skutki uchylenia decyzji administracyjnej oraz uznania, że decyzja administracyjna została wydana z naruszeniem prawa, a więc wykładni zmierzającej do obejścia prawa procedury administracyjnej wskazujących na odrębne skutki i istotę tych instytucji prawnych, na podstawie której organ odwoławczy podzielił w całości zapatrywanie organu, który wydał zaskarżoną decyzję i bezpodstawnie przyjął, że samo wydanie decyzji administracyjnej stwierdzającej wydanie decyzji o przyznaniu dopłat z naruszeniem prawa stanowi przesłankę żądania zwrotu pobranych środków, a wszelkie środki finansowe uzyskane przez odwołującego się w wyniku wydania przez organ decyzji administracyjnych o przyznaniu mu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z okresu od 2010 r. do 2016 r., wobec których w 2021 r. wznowiono postępowanie oraz stwierdzono ich wydanie z naruszeniem prawa, nie uchylając ich, stanowią podlegające zwrotowi środki publiczne w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, gdzie za niewłaściwością takiego rozumowania przemawiają następujące okoliczności:

a. sam fakt ustanowienia przez ustawodawcę odrębnych instytucji prawnych w postaci uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej oraz stwierdzenia wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, które odnoszą się do krańcowo od siebie różnych skutków każdej z tych instytucji w zakresie roszczeń strony, których interesy naruszała uchylana lub wydana z naruszeniem prawa decyzja administracyjna, wskazuje, że rozumowanie organu, w myśl którego rozróżnienie tych instytucji prawnych nie wywiera tak naprawdę żadnego realnego wpływu na roszczenie organu wobec skarżącego wskazują, że wykładnia ta zmierza do obejścia prawa poprzez zrównanie faktycznych skutków wywieranych przez obie instytucje;

b. ratio legis w przypadku przepisów ustanawiających instytucję stwierdzenia wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa niewątpliwie jest nałożenie odpowiedzialności za wydanie wadliwej decyzji oraz dopuszczanie do funkcjonowania takiej decyzji w obrocie prawnym przez długi – przekraczający 5 lat okres, na co wskazuje fakt, że odpowiedzialność przybiera w tym wypadku formę roszczenia odszkodowawczego przysługującego osobie, której interesy narusza decyzja wydana z naruszeniem prawa – tym samym ustawodawca określił punkt, w którym dochodzi do swoistego przewartościowania, w którym ochrona praw nabytych i stanu wywołanego decyzją wydaną z naruszeniem prawa przeważają nad koniecznością doprowadzenia do natychmiastowego usunięcia skutków wadliwej decyzji administracyjnej – w tym zakresie wykładnia przepisów dokonanych przez organ odwoławczy sprzeczna jest z ratio legis przywoływanych przepisów, bowiem zgodnie z nią organ nie ponosi jakiejkolwiek odpowiedzialności za doprowadzenie do sytuacji – niezależnie od upływu czasu ma możliwość uniknięcia negatywnych skutków wydania wadliwych decyzji;

c. przyjęcie za zasadną wykładni przepisów procedury administracyjnej dokonanej przez organ odwoławczy jawi się jako niedopuszczalne na gruncie przywoływanych przepisów prawa administracyjnego różnicowanie sytuacji prawnej organu oraz jakiejkolwiek innej osoby, która poniosłaby szkodę w wyniku wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, bowiem organ zgodnie z własną interpretacją ma możliwość w każdym czasie – niezależnie od tego, czy upłynął termin przewidziany na uchylenie decyzji – żądania zwrotu świadczeń otrzymanych na mocy decyzji przez jej beneficjenta, podczas gdy każda inna osoba, której interesy naruszałaby decyzja wydana z naruszeniem prawa nie może działać w ten sam sposób i ograniczona jest wyłącznie do roszczenia odszkodowawczego, którego dochodzenie jawi się jako trudniejsze – chociażby na gruncie konieczności przeprowadzania dowodów związanych z wykazaniem poniesienia szkody i związku przyczynowego z wydaniem decyzji z naruszeniem prawa;

d. stanowisko organu odwoławczego w zakresie możliwości żądania zwrotu świadczeń przyznanych w oparciu o decyzję administracyjną wydaną z naruszeniem prawa, pomimo pozostawania takiej decyzji w obrocie prawnym, opiera się wyłącznie na orzeczeniach sądów nie znajdując jednocześnie bezpośredniego odniesienia w powszechnie obowiązujących przepisach prawa – podczas gdy przepisy dotyczące postępowania administracyjnego zawierają bezpośrednie zapisy dotyczące skutków wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, co jednoznacznie wskazuje na fakt, że wykładnia tych przepisów powinna mieć pierwszeństwo przed analizą orzecznictwa w tym zakresie;

3. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, tj. obrazę art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 ust. 3 k.p.a. poprzez:

a. naruszenie przez organ odwoławczy zasady praworządności oraz zasady zaufania do organów administracji publicznej poprzez bezpodstawne i krzywdzące dla skarżącego przyjęcie po złej woli po stronie skarżącego w pobieraniu przez niego dopłat rolnych przy równoczesnym długotrwałym braku wykonywania przysługujących organowi uprawnień kontrolnych, opisanych w treści ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, co doprowadziło do sytuacji, w której skarżący zobowiązany został do jednorazowego zwrotu w terminie 60 dni równowartości świadczeń pobranych na przestrzeni blisko 15 lat, co stanowi dla niego znaczne obciążenie finansowe, którego nie będzie on w stanie zrealizować jednorazowo, co z kolei prowadzić będzie do zwiększania zadłużenia na skutek naliczania odsetek, przy przyjęciu przez organ, że wyłączną winę za zaistniałą sytuację ponosi wyłącznie skarżący – mając na uwadze podpisane przez niego oświadczenia dotyczące pobierania dopłat, podczas gdy następujące okoliczności wskazują na znaczne przyczynienie się samego organu do zaistnienia opisanej sytuacji, co z kolei czyni zobowiązanie skarżącego do jednorazowego zwrotu dopłat za przeszło 10 lat rażąco niesprawiedliwym i krzywdzącym w stosunku do skarżącego, za czym przemawiają następujące okoliczności:

- organ zarzuca skarżącemu działanie w złej woli, podczas gdy odpowiedzialność skarżącego opiera na niewłaściwym rozumieniu przez niego niejednoznacznej pod względem językowym treści przepisu warunkującego przyznanie dopłat w zakresie definiowania ustawowego określenia rzeczywistego użytkowania rolnego nieruchomości, wskazując, że dochowanie przez skarżącego należytej ostrożności pozwoliłoby mu na powzięcie wiedzy, że pobiera dopłaty rolne dla działki nr 191 niezasadnie – wobec czego – mając na uwadze, że pojęcie błędnie rozumiane przez skarżącego zdefiniowane zostało dopiero na gruncie orzecznictwa, nie uzasadnia przekonania organu, że zachowanie należytej ostrożności skutkowałoby powzięciem przez skarżącego wiedzy dotyczącej definicji pojęcia ustawowego poczynionej na gruncie orzecznictwa;

- skarżący żywił przekonanie, że dla pobierania dopłat wystarczające jest rzeczywiste posiadanie nieruchomości – uważał, że jeśli zlecił komuś jej uprawianie, to stanowi to wystarczającą przesłankę dla pobierania dopłat rolnych – jest to przekonanie powszechne w warunkach wiejskich i wielu jego sąsiadów rozumie je w ten sam sposób – wskazuje na to chociażby fakt, że dzierżawiący działkę nr 191 przez wszystkie te lata nie zgłaszał roszczeń dotyczących dopłat;

- skarżący nie ma obowiązku dokonywania interpretacji przepisów – w szczególności nie musi znać orzecznictwa definiującego użytkowanie nieruchomości rolnej, wobec której wnioskuje się o przyznanie dopłat – to na organie powinien spoczywać obowiązek dopilnowania, że składający oświadczenia niezbędne dla uzyskania dopłat jednoznacznie rozumiał ich treść – w sytuacji, kiedy sama treść przepisu nie precyzuje wystarczająco dokładnie pojęcia użytkowania nieruchomości rolnej. Jeżeli organ wyciąga skutki prawne ze złożonych oświadczeń wnioskującego, to powinien upewnić się, że wnioskujący rozumie znaczenie pojęć objętych treścią oświadczenia;

- mając na uwadze, że skarżący nabył własność nieruchomości stanowiącej działkę oznaczoną nr 191 w drodze zasiedzenia, to zbadanie przez sąd w toku postępowania zasiedzeniowego, skutkujące uznaniem przez sąd jego wyłącznego władztwa nad nieruchomością w zakresie dominium i imperium, dawało skarżącemu uzasadnione przekonanie, że to właśnie on, (a nie zależni od niego posiadacze) władny jest do czerpania korzyści z nieruchomości – ponownie mając na uwadze fakt, że to skarżący ponosił wszelkie ciężary związane z nieruchomością rolną (np. zobowiązania podatkowe), to zasadnym jest, aby to on ponosił korzyści;

- organ miał wszelkie możliwości, żeby kontrolować zasadność przyznawanych dopłat. Zgodnie z zapisami ustawowymi, organ ma możliwość przeprowadzenia w każdym czasie kontroli terenowych polegających na przeprowadzeniu wywiadu terenowego i pomiarów terenowych zazwyczaj w oparciu o technikę GPS, co ma miejsce bezpośrednio na polu rolnika w odniesieniu do wszystkich działek rolnych zadeklarowanych przez producenta we wniosku. W trakcie wywiadu terenowego kontrolerzy sprawdzają rodzaj uprawy, jaka występuje na kontrolowanej działce rolnej (i czy jest ona zgodna z zadeklarowaną oraz czy są przeprowadzane odpowiednie zabiegi agrotechniczne), wykonywane są zdjęcia dziatki rolnej i ewentualnie dokonywane są pomiary tych granic, których nie można było pomierzyć na ortofotomapie. Doprowadzenie do tak znacznego istnienia nieprawidłowości obciąża poza skarżącym także sam organ;

- w 2011 r. doszło do dwukrotnego zwiększenia zgłaszanego do dopłat areału, co powinno stanowić przyczynek dla skontrolowania sytuacji przez organ, co nigdy nie miało miejsca, a mogłoby skutkować znacznie wcześniejszym wykryciem nieprawidłowości, a co leżałoby w interesie obu stron;

b. sporządzenie uzasadnienia skarżonej decyzji w sposób nie odnoszący się w jasny i przejrzysty sposób do zarzutów podnoszonych przez skarżącego, ograniczający się do zarysowania dotychczasowego przebiegu sprawy oraz bezkrytycznego powielenia ustaleń Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu i pomijający istotne kwestie dotyczące rozumowania, którym kierował się organ w procesie wydawania skarżonej decyzji – w szczególności w zakresie: wskazania każdorazowo numeracji wszystkich działek zgłaszanych przez skarżącego każdorazowo do dopłat; szczegółowego oszacowania powierzchni każdej z nieruchomości zgłaszanej do dopłat w poszczególnych latach; ustalenia proporcji procentowej powierzchni działki nr 191 do powierzchni pozostałych działek zgłaszanych w każdym roku do dopłat; wskazania przepisów prawnych, które w każdym roku stanowiły podstawę dla przyznania dopłat; wskazania stawek poszczególnych dopłat, o których przyznanie wnioskował skarżący; wyliczeń określających wartość przyznanych skarżącemu dopłat; wyliczeń określających wartość przyznanych skarżącemu dopłat. Przedstawione w tym zakresie przez organ informacje należy uznać za niekompletne i niedające możliwości realnej weryfikacji wartości nienależnie przyznanych mu środków. Organ ogranicza się w tym zakresie tylko do wskazania sum wypłaconych skarżącemu, podczas gdy zakres niniejszego postępowania obejmuje również ocenę zasadności przyznania mu środków w określonej wysokości, co wymusza na organie szerszy opis stanu sprawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie wyjaśnić jednak należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a.

Z uwagi na zawarty w skardze wniosek skarżącego rozpoznania sprawy w trybie "art. 119 pkt 2" p.p.s.a., który to przepis stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy, w wykonaniu zarządzenia z 18 czerwca 2024 r. organ administracji został wezwany do wypowiedzenia się, czy wnosi o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem uznania, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy. Wezwanie zostało doręczone organowi administracji 20 czerwca 2024 r. Wobec nieustosunkowania się organu administracji do powyższego wniosku we wskazanym terminie, zaistniała przesłanka, o jakiej stanowi art. 119 pkt 2 p.p.s.a. do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W dalszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.

Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego i ich wykładni przez organ administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji. Dokonując kontroli działalności administracji publicznej sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznego załatwienia sprawy i posiada jedynie uprawnienia kasacyjne.

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji według powyższych kryteriów wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne o wszczęciu, którego skarżący został zawiadomiony zawiadomieniem z 1 lutego 2023 r., doręczonym 6 lutego 2023 r., dotyczy zwrotu nienależnie pobranych płatności przyznanych na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Płatności stanowiące przedmiot zaskarżonej decyzji zostały przyznane skarżącemu decyzjami nr 0092-2010-000007380 z 11 października 2010 r., nr 0092-2011-000006860 z 5 października 2011 r., nr 0092-2012-000016191 z 4 grudnia 2012 r., nr 0092-2013-000011593 z 9 października 2013 r., nr 0092-2014-000017052 z 4 grudnia 2014 r., nr 0092-2015-007530 z 15 grudnia 2015 r., nr 0092-2016-018244 z 13 października 2016 r., nr 0092-2017-014573 z 17 października 2017 r., nr 0092-2018-017207 z 16 października 2018 r., nr 0092-2020-005539 z 27 stycznia 2020 r. wydanymi na podstawie ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1105), zwanej dalej "ustawą PROW 2007-2013", oraz ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2298), zwanej dalej "ustawą PROW 2014-2020 ".

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy PROW 2007-2013 pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. W art. 28 ust. 2 ustawy PROW 2007-2013 określono, że pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc: 1) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem; 2) wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem; 3) wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji; 4) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej. W myśl art. 28 ust. 3 ustawy o PROW 2007-2013 właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, chyba że przepisy wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3 stanowią inaczej.

Z kolei art. 44 ustawy PROW 2014-2020 stanowi, że nienależne kwoty pomocy i pomocy technicznej podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej (ust. 1). Właściwość i tryb ustalania nienależnych kwot pomocy i pomocy technicznej są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dotyczących ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych (ust. 2).

Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne o wszczęciu, którego skarżący został zawiadomiony zawiadomieniem z 1 lutego 2023 r., doręczonym 6 lutego 2023 r., dotyczy płatności przyznanych na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 z mocy art. 158 pkt 1 i 2 w związku z art. 135 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 412 ze zm.) zastosowanie ma art. 29 ustawy o ARiMR w brzmieniu obowiązującym przed 15 marca 2023 r.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej – następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR).

W świetle art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR organ w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej i finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych. Przesłanką działania organów ARiMR w tym trybie jest fakt ustalenia, że beneficjent otrzymujący dopłaty realizowane z funduszy unijnych otrzymał pomoc w sposób nienależny lub też otrzymał ją w nadmiernej wielkości. Płatności rolne są wypłacane na wniosek beneficjenta i to wniosek o przyznanie danej płatności uruchamia postępowanie administracyjne. Natomiast, postępowanie w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności nie jest kontynuacją postępowania, które zostało wszczęte na wniosek beneficjenta. Jest to odrębne postępowanie, które jest inicjowane z urzędu, w formie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych kwot płatności. Brak jest zatem podstawy prawnej do uznania, że zachodzi tożsamość pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawy administracyjnej dotyczącej przyznania płatności rolnych oraz dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnych (por. wyrok NSA z 10 maja 2024 r., I GSK 1789/20). W niniejszej sprawie organy administracji prowadziły postępowanie na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Podkreślenia wymaga, że płatnością nienależnie pobraną jest płatność, która została przyznana niezgodnie z przepisami prawa i wbrew warunkom przewidzianym dla danej płatności. Ustalenie czy przyznane uprzednio płatności zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku odrębnego postępowania wyjaśniającego toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy.

Możliwość domagania się zwrotu nienależnie pobranych kwot bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej płatność została szeroko zaakceptowana w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wskazuje się na brak postaw, aby zasadnie wywodzić, że warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków jest uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów o wznowieniu postępowania, ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyroki NSA z 15 listopada 2012 r., II GSK 1518/11; z 29 czerwca 2012 r., II GSK 822/11; z 15 listopada 2012 r., II GSK 1518/11; z 17 czerwca 2020 r., I GSK 9/20; z 11 kwietnia 2021 r., II GSK 96/12; z 12 sierpnia 2016 r., II GSK 568/15; z 18 sierpnia 2021 r., I GSK 2053/18; z 28 października 2019 r., I GSK 1467/18). W przypadku funkcjonowania ostatecznych decyzji przyznających płatności za poszczególne lata, warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków na podstawie tych decyzji, jest dokonanie ustaleń faktycznych na podstawie dowodów zgromadzonych w toku postępowania toczącego się w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Decyzja wydana na podstawie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR ma charakter konstytutywny, co wynika z literalnego brzmienia przepisu, w którym jest mowa o "ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych". Decyzja o zwrocie nienależnie pobranych płatności tworzy zatem nowy stosunek prawny, a przesłanki świadczące o nienależnie pobranej płatności są oceniane ex post, czyli po przystąpieniu beneficjenta do realizacji zobowiązania.

Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem występuje zatem nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z obrotu prawnego, ale także wtedy, gdy organ ustali, że beneficjent dopuścił się nieprawidłowości, które skutkują brakiem podstaw do przyznania pomocy lub koniecznością wycofania korzyści.

Należy podkreślić, że w postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR organ ma za zadanie zbadać, czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków, co ma miejsce w postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie danej płatności. Jak bowiem wspomniano, postępowanie prowadzone w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Ustalenia będące podstawą wydania takiej decyzji mogą wynikać z przeprowadzonej kontroli przez stosowne organy ARiMR, w czasie których zostaną stwierdzone nieprawidłowości czy też niezgodności, ale może też być podstawą wydania takiej decyzji fakt, że decyzja, na podstawie której daną pomoc przyznano, została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego (por. wyrok NSA z 28 listopada 2019 r., I GSK 1493/18).

W rozpatrywanej sprawie podstawą wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z 23 kwietnia 2023 r. jest właśnie fakt stwierdzenia w wyniku wznowienia postępowań administracyjnych, że decyzje o przyznaniu skarżącemu płatności ONW nr 0092-2010-000007380 z 11 października 2010 r., nr 0092-2011-000006860 z 5 października 2011 r., nr 0092-2012-000016191 z 4 grudnia 2012 r., nr 0092-2013-000011593 z 9 października 2013 r., nr 0092-2014-000017052 z 4 grudnia 2014 r., w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) nr 0092-2015-007530 z 15 grudnia 2015 r., nr 0092-2016-018244 z 13 października 2016 r. zostały wydane z naruszeniem prawa, zaś w wypadku decyzji o przyznaniu płatności ONW nr 0092-2017-014573 z 17 października 2017 r., nr 0092-2018-017207 z 16 października 2018 r. oraz nr 0092-2020-005539 z 27 stycznia 2020 r. ich wyeliminowanie z obrotu prawnego i odmówienie skarżącemu przyznania płatności.

Należy przy tym podkreślić, że wydane w trybie wznowienia postępowania administracyjnego decyzje są ostateczne i podlegały już kontroli sądu administracyjnego.

Prawomocnym wyrokiem z 19 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 633/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 lipca 2022 r. nr 237/2022 utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu z 3 stycznia 2022 r. o stwierdzeniu wydania decyzji z 11 października 2010 r. z naruszeniem prawa. Prawomocnym wyrokiem z 19 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 636/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 lipca 2022 r. nr 259/2022 utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu z 3 stycznia 2022 r. o stwierdzeniu wydania decyzji z 5 października 2011 r. z naruszeniem prawa. Prawomocnym wyrokiem z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 638/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 lipca 2022 r. nr 260/2022 utrzymującą w mocy decyzję Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu z 3 stycznia 2022 r. o stwierdzeniu wydania decyzji z 4 grudnia 2012 r. z naruszeniem prawa. Prawomocnym wyrokiem z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 640/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 lipca 2022 r., nr 261/2022 utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu z 3 stycznia 2022 r. o stwierdzeniu wydania decyzji z 9 października 2013 r. z naruszeniem prawa. Prawomocnym wyrokiem z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 642/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 lipca 2022 r. nr 263/2022 utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu z 3 stycznia 2022 r. o stwierdzeniu wydania decyzji z 4 grudnia 2014 r. z naruszeniem prawa. Prawomocnym wyrokiem z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 644/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 lipca 2022 r., nr 269/2022 utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu 3 stycznia 2022 r. o stwierdzeniu wydania decyzji z 15 grudnia 2015 r. z naruszeniem prawa. Prawomocnym wyrokiem z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 646/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 lipca 2022 r., nr 270/2022 utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu z 3 stycznia 2022 r. o stwierdzeniu wydania decyzji z 13 października 2016 r. z naruszeniem prawa. Wyrokiem z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 648/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 lipca 2022 r., nr 271/2022 utrzymującą w mocy decyzję Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu z 30 grudnia 2021 r. o uchyleniu decyzji z 17 grudnia 2017 r. w całości oraz o odmowie przyznania płatności ONW na rok 2017. Prawomocnym wyrokiem z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 650/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 lipca 2022 r., nr 272/2022 utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu z 30 grudnia 2021 r. o uchyleniu w całości decyzji z 16 października 2018 r. i o odmowie przyznania płatności ONW na rok 2018. Prawomocnym wyrokiem z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 652/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 lipca 2022 r., nr 277/2022 utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu z 30 grudnia 2021 r. o uchyleniu decyzji z 27 stycznia 2020 r. w całości oraz o odmowie przyznania płatności ONW na rok 2019.

Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Natomiast stosownie do art. 171 p.p.s.a., wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że powołane powyżej przepisy zakreślają granice związania innych podmiotów prawomocnym orzeczeniem sądowym. Ratio legis tych regulacji, w szczególności wyrażona w art. 170 p.p.s.a. powszechnie obowiązująca moc wiążąca wyroku sądowego, polega na zagwarantowaniu zachowania spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć wzajemnie ze sobą sprzecznych. Przy czym istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że zarówno sąd, który wydał orzeczenie, strony postępowania, a co więcej inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawach także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. Powołany przepis art. 171 p.p.s.a. statuuje tzw. zasadę powagi rzeczy osądzonej, którą należy rozumieć jako moc prawną orzeczenia co do istoty sprawy, wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, wykluczającą ponowne rozstrzyganie tej samej sprawy. Przy czym wyrażony w art. 171 p.p.s.a. przepisie skutek res iudicata odnosi się tylko do tego, co w związku z wniesioną skargą stanowiło przedmiot prawomocnego rozstrzygnięcia. Jakkolwiek związanie prawomocnym wyrokiem wiąże tylko w danej sprawie, może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne, czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd (por. wyrok NSA z 24 listopada 2020 r., II FSK 1014/19). W orzecznictwie wskazuje się, że w sytuacji gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku. Stanowisko przeciwne, uznające możliwość czynienia przez organy administracji publicznej ustaleń sprzecznych z treścią prawomocnego orzeczenia sądu, jest nie do pogodzenia z wypływającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawnego oraz określoną w art. 7 Konstytucji RP zasadą legalizmu. Moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów sprawia, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W przeciwnym razie zagrożone byłoby ratio legis art. 170 p.p.s.a. polegające na zagwarantowaniu spójności i logiki działania organów państwa oraz na zapobieżeniu współistnieniu w obrocie prawnym orzeczeń nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Oznacza to, że w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dane zagadnienie, nie może być już ono ponownie badane (por. wyroki NSA z: 25 lutego 2014 r., II GSK 1939/12; z 20 lutego 2014 r., I OSK 1792/12; 25 marca 2013 r., II GSK 2322/11, OSP 2015, z. 9, poz. 88; z 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98). Dlatego też ilekroć ocena prawna, wyrażona w prawomocnym orzeczeniu sądu administracyjnego, ma jakiekolwiek znaczenie dla oceny zgodności z prawem innego aktu administracji publicznej, badanego przez sąd administracyjny, sąd ten obowiązany jest uznać i uwzględnić to wcześniejsze, prawomocne orzeczenie. Istotą zasady "związania oceną prawną" jest to, że dotyczy wykładni prawa materialnego, jak i procesowego (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2020 r., II FSK 795/18).

W niniejszym postępowaniu z mocy powołanych wyżej art. 170 i art. 171 p.p.s.a. zawartą w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 646/22, III SA/Łd 648/22, III SA/Łd 650/22, III SA/Łd 652/22, z 12 stycznia 2023 r., III SA/Łd 640/22, III SA/Łd 642/22, III SA/Łd 644/22, III SA/Łd 638/22, z 19 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 633/22, III SA/Łd 636/22 ocenę prawną ostatecznych decyzji Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 22 lipca 2022 r. uznać należy za wiążącą w niniejszej sprawie. Oceną tą były związane organy administracji prowadząc postępowanie w rozpoznawanej sprawie i zdaniem sądu się do niej w pełni zastosowały.

Podkreślić trzeba, że we wznowionych postępowaniach administracyjnych zakończonych ostatecznymi decyzjami Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 22 lipca 2022 r. ustalono, że faktycznym użytkownikiem działki nr 191 od 2006 r. był S.P. Stwierdzono, że skarżący nie prowadził na tej działce działalności rolniczej. Był jedynie formalnym posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności na działce nr 191. Sama możliwość władania gruntem nie wystarcza do uzyskania płatności, gdyż koniecznym jest jego użytkowanie. Taką ocenę tego stanu faktycznego i prawnego podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, czemu dał wyraz także w uzasadnieniach prawomocnych wyroków z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 649/23 i z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 639/22. W prawomocnych wyrokach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi ocenił już, że sama możliwość władania gruntem nie wystarczy dla uzyskania płatności, ponieważ koniecznym jest faktyczne użytkowanie gruntu. Z materiału dowodowego sprawy, w szczególności z zeznań świadków złożonych w toku postępowania administracyjnego wynika, że faktycznym użytkownikiem działki gruntu nr 191 był S.P. Zeznania te były spójne i wzajemnie się uzupełniały, stanowiąc podstawę do poczynienia ustaleń faktycznych w sprawie. Niektórzy spośród przesłuchanych świadków byli świadkami naocznymi, a zatem widzieli, kto rzeczywiście uprawiał działkę i żaden ze świadków nie potwierdził wersji przedstawianej przez skarżącego. Brak było przy tym jakichkolwiek podstaw do podważenia wiarygodności zeznań świadków. Stanowisko organów znajduje potwierdzenie nie tylko w zeznaniach syna S.P., ale również w wyjaśnieniach złożonych przez sąsiadów oraz w treści orzeczenia wydanego w sprawie o sygn. akt [...]. O ile sąd powszechny przesądził, że I.O. nabył własność działki gruntu nr 191 z dniem 31 marca 2014 r. w drodze zasiedzenia, to jednocześnie z ustaleń sądu, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia nie wynika, by prace wykonywane przez S.P. na działce tej były wykonywane na zlecenie I.O. Skarżący miał możliwość zgłoszenia wniosków dowodowych dla wykazania, że był faktycznym użytkownikiem działki nr 191, jednak z prawa tego nie skorzystał. Nie wskazał chociażby, jakie dokumenty znajdujące się w aktach sprawy o sygn. [...] miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a które zostały bezzasadnie pominięte przez organ, jak również nie powołał żadnych świadków, zasłaniając się przepisami RODO.

Powyższe oznacza, że skarżący nie był legitymowany do składania wniosków o przyznanie płatności ONW do działek rolnych znajdujących się na działce ewidencyjnej nr 191 w latach 2010-2019.

Należy również podkreślić, że w postępowaniach zakończonych ostatecznymi decyzjami Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 22 lipca 2022 r., które przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w prawomocnych wyrokach z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 646/22, III SA/Łd 648/22, III SA/Łd 650/22, III SA/Łd 652/22, z 12 stycznia 2023 r., III SA/Łd 640/22, III SA/Łd 642/22, III SA/Łd 644/22, III SA/Łd 638/22, z 19 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 633/22, III SA/Łd 636/22 zostały uznane za prawidłowe, organ administracji ocenił już, że brak jest dokumentów, które potwierdzałyby, że stwierdzone nieprawidłowości są wynikiem siły wyższej (art. 64 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013). Skarżący nie wskazał na wystąpienie okoliczności nadzwyczajnych wymienionych w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013. Zawyżenie powierzchni działek rolnych wynikające z zadeklarowania działek rolnych, niespełniających warunków do otrzymania płatności, tj. nieznajdujące się w posiadaniu skarżącego w znaczeniu ich użytkowania rolniczego, bez żadnych wątpliwości nie może zostać uznane za oczywistą omyłkę, o której mowa w art. 4 rozporządzenia nr 809/2014. W analizowanym stanie faktycznym nie zaistniały także przesłanki wymienione w art. 64 ust. 2 lit. c i d rozporządzenia nr 1306/2013. Zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności powierzchnia gruntów rolnych stanowi podstawę dla wielkości pomocy finansowej i w ogóle dla możliwości udzielenia tej pomocy. Nie można twierdzić, że tak istotny element stanu faktycznego jak brak użytkowania danej działki nie mógł zostać w rozsądny sposób odkryty przez wnioskodawcę czy też był wynikiem błędu organu. Nikt inny poza stroną nie mógł orientować się lepiej co do tego, jakie działki rolne posiada, uprawia i zgłasza do płatności. Strona, jak każda osoba składająca na zewnątrz jakiekolwiek oświadczenie, musi być świadoma treści, które podpisuje, bo tylko ona bierze za nie odpowiedzialność, a przeciwne działanie świadczy co najmniej o niedochowaniu należytej staranności – w prowadzeniu własnych spraw (por. wyrok WSA w Łodzi z 11 stycznia 2023 r., III SA/Łd 649/22, z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 654/22).

W tym stanie rzeczy za niezasadną uznać trzeba argumentację skarżącego zmierzającą w istocie do podważenia oceny, mających podstawowe znaczenie w rozpoznawanej sprawie okoliczności, wyrażonej w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 646/22, III SA/Łd 648/22, III SA/Łd 650/22, III SA/Łd 652/22, z 12 stycznia 2023 r., III SA/Łd 640/22, III SA/Łd 642/22, III SA/Łd 644/22, III SA/Łd 638/22, z 19 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 633/22, III SA/Łd 636/22.

Należy zwrócić uwagę, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji również nie stwierdził dowodów potwierdzających wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2021/2116.

Zasadnie organy administracji oceniły, że do wypłaty płatności nie doszło na skutek pomyłki organu, lecz było to rezultatem składanych przez skarżącego wniosków, który powinien był w takich okolicznościach swój błąd wykryć (art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 w związku z art. 14 lit. a rozporządzenia nr 2022/1173). Skarżący składając wnioski o przyznanie płatności za poszczególne lata składał jednocześnie oświadczenia zawarte w tych wnioskach, że znane mu były zasady przyznawania płatności. Skarżący był zatem świadomy konsekwencji i sankcji wynikających z nieprawidłowo złożonych wniosków, zadeklarowania do płatności działek rolnych na działce ewidencyjnej nr 191, które nie spełniały warunków określonych przepisami prawa do przyznania płatności, tj. działek nieużytkowanych przez niego w sposób określony we wnioskach.

W zaskarżonej decyzji wyczerpująco wyjaśniono, wraz ze szczegółowym odniesieniem się do obowiązujących przepisów prawa, z jakich powodów poszczególne przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nie znajdują w tym wypadku zastosowania.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, o których mowa w art. 28a ustawy o PROW 2007-2013, art. 44 ust. 3 ustawy PROW 2014-2020 i art. 54 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013. Ustalona kwota nienależnie pobranych płatności ONW w poszczególnych latach 2010-2019 każdorazowo przekraczała kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 11 ust. 2 w związku z art. 36 pkt g) rozporządzenia nr 907/2014, co szczegółowo opisano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (str. 28-30).

Zdaniem sądu organy administracji prawidłowo uznały, że nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Zgodnie art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

W ocenie sądu nie budzi wątpliwości, że stwierdzona w niniejszej sprawie nieprawidłowość wypełnia powyższą definicję.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

W orzecznictwie TSUE oraz sądów administracyjnych wskazuje się, że termin przedawnienia o którym mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, nie może zakończyć się przed momentem ostatecznego zakończenia programu. Ostateczne zakończenie programu nie oznacza jednak, że z tym momentem bezwzględnie upływu terminu przedawnienia w odniesieniu do ewentualnych nieprawidłowości, których dopuszczono się w trakcie wdrożenia tego programu. Ma to miejsce jedynie w odniesieniu do nieprawidłowości, które ustały ponad cztery lata przed ostatecznym zakończeniem programu, przy czym wobec braku przerwania biegu przedawnienia ze względu na jeden z powodów przewidzianych w art. 3 ust 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2988/95, nieprawidłowości te przedawnią się automatycznie wraz z zakończeniem projektu (por. wyrok TSUE z 15 czerwca 2017 r. C-436/15). TSUE podkreślił, że termin przedawnienia mający zastosowanie do programów wieloletnich przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95 pozwala jedynie na wydłużenie terminu przedawnienia, a nie jego skrócenie. Zatem mimo, że program PROW 2007-2013 ostatecznie zakończył się 30 czerwca 2016 r., to w dalszym ciągu możliwe jest dochodzenie nienależnie pobranych z niego kwot, w odniesieniu do nieprawidłowości wykrytych po jego zakończeniu.

Wskazać też należy, że w sytuacji wykrycia naruszenia przepisu prawa Unii dopiero po powstaniu szkody, termin przedawnienia rozpoczyna bieg z chwilą, w której doszło do naruszenia prawa Unii, czyli z chwilą w której wystąpił chronologicznie ostatni z elementów warunkujących powstanie szkody. Wobec treści przywołanej powyżej definicji nieprawidłowości podkreślenia wymaga, że data dopuszczenia się naruszenia prawa w przypadku nieprawidłowości jednorazowych lub jego zaprzestania w odniesieniu do powtarzających się i ciągłych jest tylko jednym z elementów decydujących ostatecznie o powstaniu nieprawidłowości. Drugim istotnym elementem jest bowiem moment zaistnienia szkody w budżecie UE, gdyż jej zaistnienie warunkuje wystąpienie nieprawidłowości. Dopiero z tą chwilą można mówić o powstaniu nieprawidłowości. Dopuszczenie się nieprawidłowości, które powoduje rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia, oznacza wystąpienie dwóch przesłanek, a mianowicie działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego stanowiącego naruszenie prawa Unii oraz szkody lub potencjalnej szkody w budżecie Unii (por. wyrok TSUE z 6 października 2015 r., Firma [...] -export, C-59/14, EU:C:2015:660, pkt 24). W sytuacji gdy naruszenie prawa Unii wykryto po wystąpieniu szkody, termin przedawnienia rozpoczyna swój bieg od chwili dopuszczenia się nieprawidłowości, to znaczy od chwili, w której miały miejsce zarówno działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego stanowiące naruszenie prawa Unii, jak i wystąpienie szkody w budżecie Unii lub w zarządzanych przez nią budżetach (por. wyrok TSUE z 6 października 2015 r., Firma Ernst Kollmer Fleischimport und -export, C-59/14, EU:C:2015:660, pkt 25).

W ocenie sądu, rację ma organ administracji, że szkoda dla budżetu wspólnoty powstała odpowiednio w dacie wypłaty pomocy za 2010 r. – 29 października 2010 r., za 2011 r. – 24 października 2011 r., za 2012 r. – 7 stycznia 2013 r., za 2013 r. – 6 listopada 2013 r., za 2014 r. – 22 grudnia 2014 r., za 2015 r. – 30 grudnia 2015 r., za 2016 r. – 3 listopada 2016 r., za 2017 r. – 25 października 2017 r., za 2018 r. – 29 października 2018 r., za 2019 r. – 24 lutego 2020 r.

Organy administracji zasadnie oceniły, że miała miejsce powtarzająca się nieprawidłowość polegająca na rokrocznym składaniu przez skarżącego wniosków o przyznanie płatności za poszczególne lata począwszy od 2010 r. do 2020 r. z naruszeniem określonego w § 2 rozporządzenia z 11 marca 2009 r. i § 2 rozporządzenia z 13 marca 2015 r. wymogu posiadania/użytkowania działek rolnych deklarowanych do płatności. Konsekwencją ciągłego/powtarzającego się charakteru nieprawidłowości, których dopuścił się skarżący jest ustalenie rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia z momentem ustania tych nieprawidłowości. Za moment ten w ocenie sądu przejąć należy datę wypłaty ostatniej przyznanej skarżącemu płatności, czyli płatności za rok 2019, co nastąpiło na podstawie decyzji z 27 stycznia 2020 r. – 24 lutego 2020 r. Należy przy tym zwrócić uwagę, że kolejny wniosek skarżącego o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na 2020 r. nie został już uwzględniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawomocnym wyrokiem z 12 stycznia 2023 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 654/22 oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 lipca 2022 r., nr 281/2022 przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na 2020 r. W trakcie postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku o przyznanie płatności ONW na 2020 r. doszło do ujawnienia okoliczności faktycznych stanowiących podstawę wznowienia postępowań administracyjnych w sprawach przyznania płatności ONW w poszczególnych latach 2010-2019.

Jak prawidłowo wskazały organy stosownie do art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia nr 2988/95 termin przedawnienia nieprawidłowości przerywa każdy akt właściwego organu władzy odnoszący się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, o którym zawiadamia się właściwą osobę. Jeżeli zaś chodzi o wymogi, które powinno spełniać zawiadomienie w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia nr 2988/95, informujące o czynności odnoszącej się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, aby skutecznie przerwać bieg terminu przedawnienia nieprawidłowości, to musi ono w wystarczająco dokładny sposób określać operacje, wobec których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości. Zdaniem sądu termin ten w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie uległ kilkukrotnemu przerwaniu na skutek doręczenia skarżącemu postanowień z 18 maja 2021 r. o wznowieniu postępowań administracyjnych zakończonych decyzjami przyznającymi płatności za poszczególne lata 2010-2019 (25 maja 2021 r.) decyzji odmawiającej płatności za 2020 r. oraz wydanych we wznowionych postępowaniach decyzji z 30 grudnia 2021 r. (21 stycznia 2022 r.) i decyzji z 25 lipca 2022 r., zawiadomienia o wszczęciu niniejszego postępowania z 1 lutego 2023 r. (6 lutego 2023 r.), czy wreszcie decyzji organu pierwszej instancji z 28 kwietnia 2023 r. (2 maja 2023 r.) oraz zaskarżonej decyzji (22 stycznia 2024 r.). Przy czym po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo.

Skoro w rozpoznawanej sprawie nie upłynął jeszcze termin przedawnienia, gdyż został kilkukrotnie przerwany, Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa był uprawniony do wydania zaskarżonej decyzji.

Z tych względów biorąc pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności sąd uznał, że zaskarżona decyzji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

d.j.