Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 402/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 22, art. 92a, art. 92b, art. 92c ust. 1 pkt 1, lp. 5.11.1, 5.11.3, 5.7.3, 5.10.1, 6.2.1 załacznika nr 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 4, art. 6-9, art. 10 ust. 5 lit. a, art. 12
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 60 poz 1 art. 34
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie  drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz  zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych  odnoszących się do transportu drogowego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) Protokolant starszy referent Aneta Krygielska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 27 lutego 2023 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 – k.p.a.), art. 4 pkt 22, art. 92a, art. 92b, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 – u.t.d.), Ip. 5.11.1, Ip. 5.11.3, Ip. 5.7.3, Ip. 5.10.1 oraz Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 4. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 ust. 5 lit. a), art. 12 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, zwanego dalej "rozporządzenie 561/2006" (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006), art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego z dnia 4 lutego 2014 r. (Dz. Urz. UE.L Nr 60, str. 1), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez W. D. (strona, skarżący) od decyzji Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (WITD, organ I instancji) z dnia 28 września 2021 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 14.850,00 zł - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nałożył karę pieniężną w wysokości 13.500,00 zł.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:

Na podstawie upoważnienia z dnia 17 sierpnia 2021 r. WITD przeprowadził kontrolę w siedzibie przedsiębiorcy W. D., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...]. Przedmiotem kontroli było przestrzeganie przez stronę obowiązków lub warunków przewozu drogowego wynikających z aktów prawnych wymienionych w art. 4 pkt 22 u.t.d. Kontrolą objęto okres od dnia 18 sierpnia 2020 r. do dnia 18 sierpnia 2021 r. Zgodnie z okazanymi dokumentami przedsiębiorca zatrudniał w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli średnio 7 kierowców, w tym na umowę o pracę oraz inne umowy cywilnoprawne. Ustalenia kontroli utrwalono protokołem z dnia 2 września 2021 r.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, WITD decyzją z dnia 28 września 2021 r. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 14.850,00 zł. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiło:

- przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy: - o czas do mniej niż 30 minut; - o czas od 30 minut do mniej niż 1 godzina i 30 minut; - za każde rozpoczęte 30 minut od 1 godziny i 30 minut;

- skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej: - o czas do 1 godziny; - za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin; - za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin;

- przekroczenie 6 kolejnych okresów 24-godzinnych od uprzedniego tygodniowego okresu odpoczynku: - o czas do mniej niż 3 godzin;

- niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowej prędkości pojazdu lub przebytej drogi.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Podniósł, że organ kontrolny powinien ustalić, czy powstałe naruszenia czasu jazdy, przerw i odpoczynków było wynikiem błędu kierowcy, polegającego na nieprawidłowym operowaniu selektorem, czy faktycznymi przekroczeniami norm czasu pracy. Strona zarzuciła, że WITD nie przesłuchał świadków w osobach kontrolowanych kierowców na okoliczność powstania ww. naruszeń oraz nie wskazał w uzasadnieniu faktycznym, na jakiej podstawie uznał, że ww. naruszenia zostały udowodnione. Wniósł o przesłuchanie kierowcy B. B. na okoliczność nieprawidłowego operowania selektorem, w wyniku czego kierowca błędnie zarejestrował okres odpoczynku dziennego, który faktycznie trwał od godz. 13:58 w dniu 22 lutego 2021 r. do godz. 08:14 w dniu 23 lutego 2021 r. w wymiarze 18 godzin i 16 minut oraz na okoliczność nieprawidłowego operowania selektorem, w wyniku czego kierowca błędnie zarejestrował okres odpoczynku dziennego, który faktycznie trwał od godz. 14:40 w dniu 12 marca 2021 r. do godz. 08:14 w dniu 13 marca 2021 r. w wymiarze 16 godzin i 53 minuty. Skarżący wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji w części

W uzasadnieniu decyzji z 27 lutego 2023 r. GITD wskazał, że regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Kary pieniężne w niniejszej sprawie są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92a ust. 1 i ust. 7 w związku z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. Zastosowania nie znajdzie również art. 189e k.p.a. oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia, albowiem kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1 i art. 92b ust. 1. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w Dziale IVa k.p.a.

Następnie organ odwoławczy odniósł się do każdego z naruszeń, przy czym wyjaśnił, iż konieczna była zmiana sposobu naliczenia kary pieniężnej zgodna z linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, który zanegował dotychczasowy sposób liczenia kar pieniężnych. Zgodnie ze stanowiskiem zawartym, m. in. w wyroku NSA z 24 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 1753/21, kary pieniężne za naruszenia z zakresu czasu pracy kierowców należy naliczać za rzeczywisty okres przekroczenia i zakwalifikować wyłącznie do jednej pozycji (określonego punktu) załącznika nr 3 do u.t.d.

Odnosząc się do naruszenia polegającego na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy; lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. wskazał, że:

Analiza danych zawartych na karcie kierowcy B. B., po uwzględnieniu zdarzeń lub błędów w postaci: przerwa napięcia wykazała, że kierowca w dniu 22 lutego 2021 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 1 godzinę i 56 minut. Kierowca prowadził pojazd przez 6 godzin i 26 minut w okresie od godziny 10:15 do godziny 12:50. Przedsiębiorca podczas kontroli nie okazał dokumentu (wykresówki/wydruku/karty dziennej), uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Kara pieniężna wynosi 350 zł.

Analiza danych zawartych na karcie kierowcy P. D., po uwzględnieniu zdarzeń lub błędów w postaci: przerwa napięcia wykazała, iż kierowca w dniu 10 marca 2021 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 5 minut. Kierowca prowadził pojazd przez 4 godziny i 35 minut w okresie od godziny 08:08 do godziny 13:54. Przedsiębiorca podczas kontroli nie okazał dokumentu (wykresówki/wydruku/karty dziennej), uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Kara pieniężna wynosi 100 zł.

Odnośnie naruszenia polegającego na skróceniu wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej; Ip. 5.7 załącznika nr 3 do u.t.d. wskazano, że:

Analiza danych zawartych na karcie kierowcy B. B., po uwzględnieniu zdarzeń lub błędów w postaci: przerwa napięcia wykazała, iż w dniu 12 marca 2021 r. o godzinie 08:13 rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 49 minut nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godziny 13:50 dnia 12 marca 2021 r. do godziny 14:39 dnia 12 marca 2021 r. Oznacza to, że kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 8 godzin i 11 minut. W niniejszym przypadku dopuszczalnym było odebranie przez kierowcę odpoczynku w wymiarze skróconym do 9 godzin. Przedsiębiorca podczas kontroli nie okazał dokumentu (wykresówki/wydruku/karty dziennej), uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Kara pieniężna wynosi 3.850 zł.

Analiza danych zawartych na karcie kierowcy B. B., po uwzględnieniu zdarzeń lub błędów w postaci: przerwa napięcia wykazała, iż w dniu 22 lutego 2021 r. o godzinie 08:09 rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 48 minut nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godziny 09:27 dnia 22 lutego 2021 r. do godziny 10:15 dnia 22 lutego 2021 r. Oznacza to, iż kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 8 godzin i 12 minut. W niniejszym przypadku dopuszczalnym było odebranie przez kierowcę odpoczynku w wymiarze skróconym do 9 godzin. Przedsiębiorca podczas kontroli nie okazał dokumentu (wykresówki/wydruku/karty dziennej), uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Kara pieniężna wynosi 3.850 zł.

Odnośnie naruszenia polegającego na przekroczeniu 6 kolejnych okresów 24-godzinnych od uprzedniego tygodniowego okresu odpoczynku; Ip. 5.10 załącznika nr 3 do u.t.d. wskazano, że analiza danych z karty kierowcy - przedsiębiorcy W. D., po uwzględnieniu zdarzeń lub błędów w postaci: przerwa napięcia, wykazała, że w dniu 30 stycznia 2021 r. o godz. 10:35 upłynął maksymalny okres 6x24-godzinny, kiedy kierowca powinien rozpocząć odbiór odpoczynku tygodniowego. Odbiór ten rozpoczął się o godz. 12:01 dnia 30 stycznia 2021 r. co oznacza, że kierowca przekroczył 6 kolejnych okresów 24-godzinnych o 1 godzinę i 26 minut od zakończenia odbioru poprzedniego tygodniowego odpoczynku o godz. 10:35 dnia 24 stycznia 2021 r. Kara pieniężna wynosi 350 zł.

Odnośnie naruszenia polegającego na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi; Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. wskazano, że:

Na podstawie okazanych do kontroli zapisów cyfrowych z tachografu znajdującego się w pojeździe o nr rej. [...] stwierdzono, że w dniu 8 marca 2021 r. kierowca B. B. rejestrował część trasy na swojej karcie kierowcy, a część na karcie kierowcy D. B. Przedsiębiorca ustnie wyjaśnił, że nie znał takiego kierowcy i nie wiedział o takiej sytuacji. Pismem z dnia 7 września 2021 r. osoba reprezentująca przedsiębiorcę okazała oświadczenie kierowcy B. B., w którym kierowca przyznał, że w ww. okresie korzystał z pomocy szwagra D. B., ponieważ sam źle się czuł. D. B. pomagał kierowcy B. bez żadnej umowy zawartej z kontrolowanym przedsiębiorcą, bezpłatnie. Stwierdzono wykonywanie przewozu w załodze dwuosobowej, podczas której jeden z kierowców nie używał swojej karty w drugim slocie.

2. Na podstawie okazanych do kontroli zapisów cyfrowych z tachografu znajdującego się w pojeździe o nr rej. [...] stwierdzono, że w dniu 26 lutego 2021 r. kierowca B. B. rejestrował część trasy na swojej karcie kierowcy, a część na karcie kierowcy D. B. Przedsiębiorca ustnie wyjaśnił, że nie znał takiego kierowcy i nie wiedział o takiej sytuacji. Pismem z 7 września 2021 r. osoba reprezentująca przedsiębiorcę okazała oświadczenie kierowcy B. B., w którym kierowca przyznał, że w ww. okresie korzystał z pomocy szwagra D. B., ponieważ sam źle się czul. D. B. pomagał kierowcy B. bez żadnej umowy zawartej z kontrolowanym przedsiębiorcą, bezpłatnie. Stwierdzono wykonywanie przewozu w załodze dwuosobowej, podczas której jeden z kierowców nie używał swojej karty w drugim slocie.

3. Na podstawie okazanych do kontroli zapisów cyfrowych z tachografu znajdującego się w pojeździe o nr rej. [...] stwierdzono, że w dniu 19 marca 2021 r. kierowca B. B. rejestrował część trasy na swojej karcie kierowcy, a część na karcie kierowcy D. B. Przedsiębiorca ustnie wyjaśnił, że nie znał takiego kierowcy i nie wiedział o takiej sytuacji. Pismem z 7 września 2021 r. osoba reprezentująca przedsiębiorcę okazała oświadczenie kierowcy B. B., w którym kierowca przyznał, że w ww. okresie korzystał z pomocy szwagra D. B., ponieważ sam źle się czuł. D. B. pomagał kierowcy B. bez żadnej umowy zawartej z kontrolowanym przedsiębiorcą, bezpłatnie. Stwierdzono wykonywanie przewozu w załodze dwuosobowej, podczas której jeden z kierowców nie używał swojej karty w drugim slocie. Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej w wysokości 5.000,00 zł za stwierdzone naruszenia określone w Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d.

Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania GITD wskazał, że nie mogą podlegać uwzględnieniu zarzuty strony, że powstałe naruszenia Ip. 5.7 załącznika nr 3 do u.t.d. były wynikiem błędu kierowcy, polegającego na nieprawidłowym operowaniu selektorem. Podniósł, że organ I instancji w uzasadnieniu faktycznym decyzji wskazał, że ww. naruszenia zostały udowodnione na podstawie analizy okazanych danych cyfrowych. GITD nie uwzględnia wniosku strony o przesłuchanie kierowcy B. B. na okoliczność nieprawidłowego operowania selektorem na wskazane okoliczności, bowiem stwierdzone przypadki naruszenia są bezsporne, a w sprawie nie pozostały do wyjaśnienia żadne istotne okoliczności. Zatem prowadzenie nowych dowodów w sprawie jest niecelowe i służyłoby do nadmiernego przedłużenia postępowania administracyjnego. Stwierdził, że strona chcąc wykazać, że powyższe naruszenia nie były faktycznymi przekroczeniami norm czasu pracy, powinna w toku czynności kontrolnych okazać przeciwdowody na obalenie ustaleń organu. Strona ani podczas kontroli w przedsiębiorstwie ani podczas postępowania przed organem I instancji nie kwestionowała ustaleń organu w ww. zakresie ani nie okazała żadnych dowodów uzasadniających twierdzenie przeciwne do ustaleń organu. Tym samym należało uznać, że zarzuty i wniosek strony o przeprowadzenie nowego dowodu z przesłuchania kierowcy w charakterze świadka służą wyłącznie uniknięciu kary administracyjnej za ustalony bezspornie stan faktyczny. Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego zważył, że pozostają bez wpływu na treść niniejszego rozstrzygnięcia. Organ I instancji zebrał i wyczerpująco rozpatrzył materiał dowodowy w sprawie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszelkie elementy wymagane przez przepisy prawa. Organ I instancji zapewnił stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem przedmiotowej decyzji umożliwił jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję GITD z 27 lutego 2023 r. skarżący zarzucił jej naruszenie art. 6, art. 7, art 7a §, art. 8 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Podniósł, że organy nie uwzględniły wyjaśnień strony, z których to wynika, że osobą odpowiedzialną za powstałe naruszenie mógł być kierowca użytkujący tachograf nieprawidłowo ponieważ błędnie zarejestrował swoją aktywność w trakcie odbieranego odpoczynku. Organ odwoławczy nałożył karę w wysokości 7700 zł, a gdyby kierowca został przesłuchany i został ustalony stan faktyczny należałoby umorzyć decyzję w tym zakresie. Zgodnie ze stanem faktycznym kierowca odbierał pełen odpoczynek dobowy i stwierdzone naruszenie w polegające na skróceniu odpoczynku dziennego nie wystąpiło. Tym samym strona nie powinna być ukarana w zakresie Ip. 5.7 załącznika nr 3 do u.t.d., a jedynie odpowiedzialność za nieprawidłowe operowanie selektorem powinien ponieść kierowca. Na zapisach z karty kierowcy dokładnie widać jaki jest charakter wykonywanych przewozów i to, że kierowca codziennie zjeżdża do domu na odpoczynek dobowy. Doświadczony inspektor winien ustalić charakter wykonywanych przewozów i tym samym wyjaśnić okoliczności pojawienia się zarejestrowanej "dyspozycji" w dniu 12 marca 2021 r. oraz 22/23 lutego 2021 r. zamiast jak w każdym innym dniu aktywności "postoju". Organy nie wezwały jednak o okazanie dodatkowych dokumentów wyjaśniających zakres aktywności kierowcy, zatrudnionego na umowę. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji w części dotyczącej w/w naruszenia i ponowne rozpatrzenie sprawy w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia - art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 - p.p.s.a.).

Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, organ nie naruszył wskazanych w niej przepisów prawa.

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego, którą organ uchylił nałożoną na skarżącego karę pieniężną w wysokości 14.850,00 zł i nałożył karę 13.500,00 zł. U treści decyzji GITD wyjaśnił, że przyczyną uchylenia była zmiana sposobu naliczenia kary pieniężnej. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły naruszenia polegające na:

- przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy: - o czas do mniej niż 30 minut; - o czas od 30 minut do mniej niż 1 godzina i 30 minut; - za każde rozpoczęte 30 minut od 1 godziny i 30 minut;

- skróceniu wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej: - o czas do 1 godziny; - za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin; - za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin;

- przekroczeniu 6 kolejnych okresów 24-godzinnych od uprzedniego tygodniowego okresu odpoczynku: - o czas do mniej niż 3 godzin;

- niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowej prędkości pojazdu lub przebytej drogi.

Zauważenia wymaga, że stwierdzone przez organ naruszenia nie były przez stronę kwestionowane ani w trakcie postępowania administracyjnego, ani sądowego. Skarżący kwestionował i kwestionuje nałożenie kary na przewoźnika w zakresie Ip. 5.7 załącznika nr 3 do u.t.d, gdy jego zdaniem wyłączą odpowiedzialność w niniejszej sprawie ponosi kierowca.

Wskazać należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte i prowadzone wobec przedsiębiorcy W. D., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...]. Wszczęcie postępowania administracyjnego wynikało ze stwierdzonych w protokole kontroli naruszeń ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie zaś z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 zł za każde naruszenie. Strona postępowania została ustalona prawidłowo, za naruszenia ujawnione w protokole kontroli, popełnione przez kierowcę odpowiedzialność jest ponoszona przez przedsiębiorcę, w którego imieniu wykonuje przewóz drogowy. Uniknięcie ponoszenia odpowiedzialności przez przewoźnika jest możliwe wobec treści art. 92c ust. 1 u.t.d. Zgodnie, z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres 2 lat. W ocenie skarżącego wyłączną odpowiedzialność w niniejszej sprawie ponosi kierowca a organ winien wobec ziszczenia się przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. umorzyć postępowanie. Sąd nie podziela zarzutu skarżącego w tym zakresie. Organ prawidłowo rozpatrzył także kwestie związane z odstąpieniem od nałożenia kary na podstawie przepisów art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Powołana regulacja ma charakter wyjątkowy i dotyczy sytuacji, w których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć określonych zdarzeń stanowiących naruszenie prawa. Tym samym brak było podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 92c u.t.d. Wykazanie okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 ww. ustawy należy do przedsiębiorcy. Skoro za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (por. wyrok NSA z 6 lipca 201 Ir., sygn. akt II GSK 716/10, publ.: orzecznia.nsa.gov.pl, CBOSA). Stąd też ciężar dowodu, że w sprawie wystąpiły przesłanki, przewidziane w przepisach prawa, do zwolnienia z tej odpowiedzialności spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi z tych przepisów skutki prawne (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2009r., sygn. akt II GSK 989/08, CBOSA).

Skarżący nie wykazał, że nie miał wpływu na powstanie naruszeń, nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających podnoszone okoliczności, same twierdzenia – niepoparte stosownymi dokumentami są niewystarczające. Równie niewystarczające jest wnioskowanie o przesłuchanie kierowcy skoro naruszenia zostały stwierdzone na podstawie danych cyfrowych. Ponadto wykonywanie przewozu przez kierowcę zazwyczaj odbywa się z wyłączeniem sprawowania bezpośredniej kontroli przez przedsiębiorcę, jednakże nie oznacza to zwolnienia przedsiębiorcy z odpowiedzialności za naruszenia, których dopuszcza się kierowca. Przedsiębiorca nie może pozostać bierny wobec dokonywanych przez kierowcę naruszeń. Na skarżącym, jako przedsiębiorcy spoczywa obowiązek wyboru adekwatnych rozwiązań organizacyjnych, organizacji pracy, systemu motywacyjnego (np. nagród) i szkoleniowego, aby dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi do postępowania nienaruszającego przepisów prawa. Także do przedsiębiorcy należy wybór osób, z którymi współpracuje, a zatem to przedsiębiorcę obciążają kwestie niewłaściwego doboru osób. Zazwyczaj niewłaściwe zachowania kierowcy, naruszającego przepisy prawa są skutkiem niewłaściwej organizacji pracy przedsiębiorstwa, czy wynikiem braku stosowanych rozwiązań dyscyplinujących pracownika. Jak wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 4/20 (CBOSA) art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. ma charakter wyjątkowy i podlega interpretacji ścieśniającej. Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest bowiem rygorystyczna, z powodu dążenia do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Dla zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: brak wpływu przewoźnika na powstanie naruszenia, oraz wystąpienie naruszenia wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Okolicznościami, o których mowa art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Sam zaś fakt, że winę za naruszenia ponosi kierowca, nie stanowi przesłanki zwalniającej przedsiębiorcę od odpowiedzialności (por. m.in. wyroki NSA z: 25 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1027/13; 10 października 2019 r., sygn. akt II GSK 3116/17, CBOSA). Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do niemożliwych do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze, z przedsiębiorcy na jego kierowców (por. m.in. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 967/09 oraz powołany tam wyrok TK z dnia 31 marca 2008 r. w sprawie SK 75/06 publ. OTK-A 2008/2/30). Samowolne działanie kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu działalności, w żadnym razie nie może zostać zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a w istocie rzeczy jest ono wyłącznie skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorstwa oraz wynikiem braku właściwych rozwiązań mających na celu zdyscyplinowanie pracownika (por. wyrok z 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 798/18, CBOSA).

Odnosząc się ponadto do zarzutów procesowych skargi Sąd stwierdza, że organy administracji w niniejszej sprawie nie uchybiły przepisom postępowania administracyjnego. Wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy zostały bowiem należycie wyjaśnione i opisane w zaskarżonej decyzji, spełniając wymogi w zakresie jej uzasadnienia. Zdaniem Sądu, materiał dowodowy w oparciu o który organy obu instancji wydały swoje rozstrzygnięcia został zebrany w sposób wyczerpujący, pozwalający na ustalenie okoliczności istotnych w sprawie.

Tym samym, w ocenie sądu organy obu instancji zrealizowały obowiązki wynikające z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły dostępny dla nich materiał dowodowy, niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji. W tym kontekście podkreślić należy, że obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza jego nieograniczonego obowiązku poszukiwania dowodów, mających wykazać okoliczności korzystne dla strony postępowania. Zaznaczyć należy, że ciążący na organie obowiązek wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy nie zwalnia strony ze współdziałania z organem w ich wyjaśnieniu, zwłaszcza gdy przedstawienie dowodów potwierdzających jej twierdzenia leży w interesie strony i tylko z jej udziałem możliwe jest ich ewentualne pozyskanie (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2017 r., II GSK 756/16, CBOSA). Strona nie może zasadnie oczekiwać, że organ administracji publicznej, dysponując już określonym materiałem dowodowym pozwalającym na ustalenie okoliczności istotnych w sprawie, będzie poszukiwał jeszcze innych dowodów, które prowadziłyby do obalenia ustaleń dokonanych na podstawie już zebranego materiału. Sama argumentacja jedynie negująca niewadliwe ustalenia organów nie jest natomiast wystarczająca dla podważenia tych ustaleń.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 8 k.p.a., czyli zasady działania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa. Skoro wszystkie wcześniejsze zarzuty skargi, dotyczące tak trybu postępowania przed organami administracji, jak i wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego, okazały się nieuzasadnione, to nie ma podstaw do formułowania zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. Zarzut ten musi mieć swe umocowanie w wadliwym działaniu organów, czy to procesowym, czy materialnoprawnym, a skoro w niniejszej sprawie umocowania takiego nie ma, to nie sposób, by Sąd zarzut taki uwzględnił.

Podsumowując, stwierdzić należy, że postępowanie poprzedzające wydanie kontrolowanej decyzji przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasad określonych w k.p.a. Postępowanie dowodowe wykazało, że skarżący dopuścił się naruszenia przepisów z zakresu transportu drogowego, które uzasadniały nałożenie kary pieniężnej. Wysokość kary została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwych przepisów ustawy i załącznika do u.t.d. Organy wydały rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom prawa i swoje stanowisko przedstawiły w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy decyzję odpowiadającą prawu, a zatem nie doszło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Z uwagi na powyższe nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi, a Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę, nie stwierdził innych naruszeń, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c p.p.s.a. obligowałyby do uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie zachodzą także w kontrolowanym postępowaniu wady kwalifikowane, uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ani podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego, w konsekwencji czego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.