Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2707/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3; art. 52 par 1-3
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 61a par 1; art. 127 par 3; art. 144; art. 61 par 5;
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 19 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1285
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Robert Żukowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi I. S. A. z siedzibą w Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej I. S. A. z siedzibą w Z. kwotę 100 (słownie sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 17 sierpnia 2022 r., Lubuski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000), zwanej dalej k.p.a., w zw. z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 1285 z poźn.zm.), zwanej dalej Ustawą o świadczeniach, w związku ze złożeniem przez spółkę: [...] (dalej "skarżąca", "spółka") wniosku o rozpatrzenie sprawy w zakresie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu M. G. (dalej "zainteresowana") z tytułu realizacji umowy zlecenia zawartej ze spółką w okresie od 01 sierpnia 2016 r. do 31 grudnia 2017 r. odmówił wszczęcia postępowania.

Do wydania postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.

W dniu 18 lipca 2022 r. do Lubuskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej LOW NFZ) wpłynął, przekazany przez Centralę Narodowego Funduszu Zdrowia w Warszawie, wniosek spółki o rozpatrzenie sprawy w zakresie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu M. G. z tytułu realizacji umowy zlecenia zawartej ze spółką w okresie od 01 sierpnia 2016 r. do 31 grudnia 2017 r. W uzasadnieniu wniosku wskazano m.in., iż w okresie od 1 sierpnia 2016 r. do 31 grudnia 2017 r. pani M. G. wykonywała umowę zlecenia dla Skarżącej spółki, w związku z czym zgłoszona została do ubezpieczenia zdrowotnego wraz z oświadczeniem, iż osoba ta posiadała tytuł do ubezpieczenia społecznego w innym podmiocie. Jednocześnie w tym czasie spółkę [...] . łączyła umowa o podwykonawstwo i umowa konsorcjum ze spółką [...]. Wyjaśniono również, iż w roku 2018 ZUS Oddział w Zielnej Górze przeprowadził w spółce kontrolę na skutek której stwierdzono, iż płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotne od wynagrodzeń wypłaconych ubezpieczonej M. G. z tytułu wykonywania umów zlecenia zawartych z [...] jest spółka, z którą w tym okresie ww. osoba pozostawała w stosunku pracy tj. [...].

W związku z powyższym wnioskiem postanowieniem z 17 sierpnia 2022 r. nr [...], Narodowy Fundusz Zdrowia Lubuski Oddział Wojewódzki w Zielonej Górze odmówił wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu wskazał m.in., że zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t Dz.U.2022.1009 ze zm.) - zwanej dalej "ustawą systemową" w określonych przypadkach osoby wykonujące umowę zlecenia podlegają ubezpieczeniu społecznemu jako pracownicy a zatem skoro zleceniodawca w tej sprawie nie jest płatnikiem składek to nie powinien on zgłaszać zleceniobiorców do ubezpieczenia zdrowotnego ani naliczać składek na ubezpieczenie zdrowotne. W ocenie LOW NFZ ewentualne wątpliwości co do tego czy płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne i w konsekwencji na ubezpieczenie zdrowotne, jest pracodawca czy zleceniobiorca powinien rozstrzygać Zakład Ubezpieczeń Społecznych w formie decyzji. Zdaniem organu nie jest zatem celowe wydawanie decyzji odnośnie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w tej sprawie a w związku z tym zachodzą uzasadnione przyczyny, aby postępowania na podstawie wniosku [...] nie wszczynać.

Skarżąca w ustawowym terminie złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa NFZ, zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. w szczególności:

- art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e i z art. 85 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zwanej dalej ustawą zdrowotną, poprzez ich niezastosowanie, podczas, gdy w ocenie Skarżącego, zostały spełnione warunki do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ww. ubezpieczonej z tytułu umów zlecenia zawartych ze Skarżącym w spornym okresie i płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotne jest w tym przypadku Skarżący;

- art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej ustawą systemową, poprzez jego błędne zastosowanie, i stwierdzenie, że w ramach umów zlecenia zawartych ze Skarżącym ww. ubezpieczona wykonywała pracę na rzecz pracodawcy ([...].), bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tej sprawie, podczas, gdy ww. ubezpieczona w ramach umowy zlecenia zawartej ze Skarżącym we wskazanym okresie wykonywała wyłącznie czynności na jego rzecz – czynności wykonywane przez ww. ubezpieczoną w ramach umowy zlecenia nie miały żadnego związku z usługą sygnałów alarmowych realizowaną przez Skarżącego na rzecz spółki [...] w tym okresie, a zatem nie można mówić o wykonywaniu pracy na rzecz pracodawcy ([...]);

- naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 K.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy w szczególności poprzez brak wszechstronnej analizy przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, wskutek czego zostało wydane zaskarżone postanowienie;

- art. 61a § 1 K.p.a. poprzez błędne uznanie, że zachodziły podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez ubezpieczoną M. G. z tytułu umów zlecenia zawartych ze Skarżącym we

wskazanym okresie oraz poczynienie przez Organ ustaleń faktycznych w zakresie zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, które jego zdaniem uzasadniały odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie, podczas, gdy w niniejszej sprawie wobec Skarżącego nie zostało wydane żadne rozstrzygnięcie (decyzja, itp.), ani nie zostało wszczęte postępowania administracyjne w sprawie – a powyższe ustalenia Organu nie stanowią oczywistych, obiektywnych i dostrzegalnych

prima facie przeszkód do wszczęcia postępowania - nie zachodziła zatem żadna z przesłanek wymienionych w art. 61a § 1 K.p.a.

W oparciu o powyższe zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie w całości, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a., zaskarżonego postanowienia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 17 sierpnia 2022 r. nr 15/04/2022/Ub o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez ubezpieczoną M. G. z tytułu umowy zlecenia zawartej ze Skarżącym oraz zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Pismem z 22 listopada 2023 r., pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje.

Na wstępie wskazać należy, że sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 poz. 259 ze zm. dalej ,,ppsa"). Przedmiotem skargi jest bowiem postanowienie organu administracji, o którym mowa w art. 61a § 1 kpa. Postanowienie to zostało wydane przez Prezesa NFZ, a zatem w świetle art. 127 § 3 w związku z art. 144 kpa od postanowienia tego nie służyło zażalenie, jednakże strona niezadowolona z postanowienia mogła zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 52 § 3 zdanie 1 ppsa jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela pogląd wyrażony m.in. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2018 r. (sygn. akt I OSK 1154/18; treść tego jak i dalej powoływanych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl/), zgodnie z którym literalne brzmienie art. 52 § 3 ppsa odnoszące się do decyzji, a nie do postanowienia nie ma żadnego wpływu na wynikający z art. 52 § 1 i 2 ppsa wniosek, że w obecnym stanie prawnym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest środkiem zaskarżenia, którego wyczerpanie jest koniecznym warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W konsekwencji Sąd przyjął, że Skarżąca mogła wnieść skargę na postanowienie organu z 17 sierpnia 2022 r. bez konieczności uprzedniego skorzystania z prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 ,ppsa Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 ppsa).

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 kpa. Przepis ten stanowi: "Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.".

Z treści przywołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, jak i brak materialnoprawnej podstawy do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.

Wszczęcie postępowania jest uzależnione od wstępnej oceny, czy wnioskodawca jest stroną postępowania, czy też nie posiada takiego przymiotu. Właściwe rozumienie unormowania zawartego w art. 61a § 1 k.p.a. musi prowadzić do wniosku, że odmowa wszczęcia postępowania następuje wówczas, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. Oczywistość ta (co do osoby niebędącej stroną) albo wynika już z podania zawierającego żądanie wszczęcia postępowania, albo została stwierdzona w wyniku jednostkowych i prostych czynności organu administracji publicznej. Chodzi tu zatem o przypadek niewątpliwego i nieskomplikowanego ustalenia, że żądanie osoby dotyczy cudzej sprawy (por. G. Łaszczyca, Postępowanie administracyjne w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2011, s. 188, por. J. Chmielewski, Art. 61a k.p.a. jako podstawa odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, "Monitor Prawniczy" 2014, nr 2, s. 82-84).

Taka sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Kwestia podmiotowa nie była nawet przedmiotem rozważań organu. Sąd również nie znajduje podstaw aby odmówić Skarżącemu przymiotu strony postępowania administracyjnego.

Przechodząc do drugiej przesłanki zaistnienia innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania należy mieć na uwadze, że choć ustawodawca nie dokonał konkretyzacji przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, to należy uznać, że przepis ten odnosi się do takich sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego. Przesłanka ta zostanie spełniona, gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. np. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a k.p.a. (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2014, s. 317).

W orzecznictwie wskazuje się, że przez "inne uzasadnione przyczyny", uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego, należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (np. stan zawisłości sprawy w postępowaniu wszczętym uprzednio, istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji rozstrzygającej sprawę, tj. stan rei iudicatae, bądź wystąpienie z wnioskiem, który nie może być załatwiony w drodze decyzji administracyjnej, żądanie wniesiono po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw). Przesłanka ta jest spełniona, jeżeli przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty.

Sposób rozumienia zacytowanego przepisu był wielokrotnie prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. W szczególności wykładni takiej dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 11 kwietnia 2022 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1740/21 – treść tego, jak i dalej powołanych wyroków jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl/) jak również Sąd miał także na względzie ocenę prawną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 15 marca 2023 r. Sygn. akt VI SA/Wa 10/23 (niepublikowany), zaś poglądy w tym zakresie Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela i uznaje za swoje.

Z treści przepisu art. 61a § 1 kpa wynika obowiązek organu do przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku (zgłoszonego żądania) pod kątem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających jego merytoryczne rozpatrzenie. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza badanie dopuszczalności zgłoszonego wniosku tylko pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, a przy dokonywaniu tej oceny nie może w szczególności gromadzić dowodów, ani czynić ustaleń co do stanu faktycznego.

Ustawodawca nie skonkretyzował przyczyn, które winny być uznane za uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania. Ta przesłanka wyrażona zwrotem niedookreślonym nie ma swojej ustawowej definicji i każdorazowo winna być oceniana w okolicznościach danej, konkretnej sprawy. Nie podejmując zatem próby wyczerpującego określenia przypadków wypełniających niedookreślone pojęcie, którym posłużył się ustawodawca w art. 61a § 1 kpa ("inne uzasadnione przyczyny" odmowy wszczęcia postępowania), stwierdzić trzeba, że pojęcie to należy interpretować zawężająco, mając na uwadze, że zasadą postępowania administracyjnego jest prowadzenie i załatwienie sprawy, a nie uchylanie się od tego działania (tak m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 20 listopada 2019 r. o sygn. VI SA/Wa 1541/19). Należy zatem zgodzić się z poglądem, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa powinna mieć miejsce wyjątkowo (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 3 lutego 2017 r. o sygn. akt I OSK 821/15, z 7 lutego 2017 r. o sygn. akt II OSK 1625/15) i można dodać, że jedynie wówczas, gdy po badaniu wstępnym wniosku nie ma żadnych wątpliwości, że postępowanie nie może być prowadzone z powodu stwierdzenia pierwotnych przesłanek bezprzedmiotowości postępowania (zob. Z. R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014 r., s. 211-212; cytowane za: A. Wróbel [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Warszawa 2016 r., 6 wydanie, komentarz do art. 61a § 1 kpa, pkt 3, s. 395-396). Przesłanki te bada się, jak już zostało to wyżej zaznaczone, na etapie formalnego badania wniosku, bez potrzeby wnikania w przepisy prawa materialnego niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 października 2017 r. o sygn. II GSK 3985/16). Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa może mieć miejsce wyłącznie w przypadkach nie budzących wątpliwości i nie wymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów i jest dopuszczalna wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku (zob. A. Skóra, komentarz do art. 61a kpa [w:] red. M. Karpiuk, P. Krzykowski, A. Skóra, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 61-126. Tom II, Olsztyn 2020, a także powołane tam orzecznictwo: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 września 2019 r. o sygn. akt VII SA/Wa 717/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 25 czerwca 2019 r. o sygn. akt I SA/Gl 70/19, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 lutego 2019 r. o sygn. akt II OSK 615/17, z 4 października 2017 r. o sygn. akt I OSK 693/17, z 3 sierpnia 2016 r. o sygn. akt I OSK 3484/15, z 28 czerwca 2016 r. o sygn. akt I GSK 329/14, z 22 maja 2015 r. o sygn. akt II OSK 2671/13).

W celu ustalenia, czy faktycznie istnieją takie "oczywiste przypadki" uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania, organ nie może gromadzić dowodów, na podstawie których dokona oceny, czy taki stan faktyczny zaistniał, zaś jeżeli konieczne jest ustalenie stanu faktycznego sprawy, to nie mamy do czynienia z "oczywistym przypadkiem" i organ powinien wszcząć postępowanie administracyjne (A. Skóra, komentarz do art. 61a kpa [w:] red. M. Karpiuk, P. Krzykowski, A. Skóra, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 61-126. Tom II, Olsztyn 2020). Jeżeli dopiero na późniejszym etapie postępowania organ stwierdzi, że wydanie rozstrzygnięcia w tej sprawie jest bezprzedmiotowe, powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2019 r. o sygn. akt II OSK 1268/17; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 9 stycznia 2018 r. o sygn. akt II SA/Wr 696/17; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 20 lutego 2018 r. o sygn. akt II SA/Op 633/17; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 9 maja 2012 r. o sygn. akt II SA/Go 117/12).

Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa może mieć zatem miejsce tylko w sytuacjach oczywistych, które nie wymagają analizy sprawy, przeprowadzania czynności wyjaśniających i dowodowych. Natomiast jeśli nie zachodzi stan "oczywistości" bezzasadności żądania albo organ gromadzi dowody i ustala stan faktyczny lub przeprowadza czynności wyjaśniające, to zakończenie postępowania nie może nastąpić postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania.

Tym samym Prezes NFZ musiał przyjąć, że sam wniosek Skarżącej o wydanie przez Prezesa NFZ decyzji w trybie art. 109 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz powoływane w nim dokumenty były niewystarczające do uznania, że prowadzenie postępowania w tej sprawie jest w sposób oczywisty zbędne. Z podjętych przez Prezesa NFZ działań wynika, że przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie za konieczne uznał poczynienie ustaleń faktycznych, które odnosiły się do kwestii podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego Ubezpieczonej wskazanej we wniosku Skarżącej. Co więcej, dokonane w ten sposób ustalenia faktyczne stanowiły w istocie podstawę rozważań i ocen zawartych w zaskarżonym postanowieniu. Uzasadnienie tegoż postanowienia w znacznej części składa się bowiem z cytatów lub podsumowań stanowiska ZUS wyrażonego w powoływanej we wniosku kontroli ZUS. Oparcie zaskarżonego postanowienia na tych ustaleniach wskazuje, że przeszkoda, która - zdaniem NFZ - wyklucza możliwość prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku Skarżącej nie była oczywista, lecz wymagała ustaleń, które co do zasady mogą być dokonywane dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie.

Podkreślenia wymaga, że wszczęcie postępowania administracyjnego wiąże się z przyznaniem jego stronie szeregu uprawnień procesowych, których - co oczywiste - nie uzyskuje, jeśli organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W tej sprawie forma rozstrzygnięcia przyjęta przez Prezesa NFZ wykluczyła przyznanie Skarżącemu takich uprawnień procesowych, w istocie m.in. uniemożliwiając jego czynny udział w czynnościach zmierzających do ustalenia stanu faktycznego.

Konkludując, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Prezesa NFZ zostało wydane z naruszeniem art. 61a § 1 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ wydał bowiem to postanowienie, mimo podjęcia czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego, które powinny być podejmowane dopiero w toku postępowania, m.in. w celu zagwarantowania stronie stosownych uprawnień procesowych.

Ponownie rozpoznając sprawę, Prezes NFZ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku i wyda decyzję administracyjną adekwatną do ustaleń faktycznych, jakich już dokonał w sprawie i jakich ewentualnie dokona po umożliwieniu Skarżącej czynnego udziału w postępowaniu.

Ze wskazanych powodów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa.