Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 390/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 96 ust. 2 pkt 10
journal: Dz.U. 2020 poz 848
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant starszy specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2024 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] grudnia 2023 r. nr [...] Dyrektor Generalny Służby Więziennej (dalej: "DGSW", "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), art. 96 ust. 2 pkt 10 i art. 63 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1683 ze zm.; dalej: "ustawa o SW") w związku z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W. (dalej: "DOSW", "organ pierwszej instancji") z [...] grudnia 2021 r. nr [...] o zwolnieniu z dniem [...] kwietnia 2021 r. st. sierż. D. D.(dalej: "skarżący") - starszego magazyniera działu kwatermistrzowskiego Aresztu Śledczego w G. ze Służby Więziennej (dalej: "SW"), gdyż dalsze pozostawanie skarżącego w SW nie daje się pogodzić z dobrem służby, a także mając na uwadze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 874/22.

Do wydania powołanej na wstępie decyzji DGSW doszło w następujących okolicznościach sprawy.

Organ pierwszej instancji decyzją z [...] kwietnia 2021 r. zwolnił skarżącego ze służby w SW w oparciu o art. 96 ust. 2 pkt 10 ustawy o SW, tj. gdy dalsze pozostawanie funkcjonariusza nie daje się pogodzić z dobrem służby. Decyzję tę uzupełniono postanowieniem DOSW z [...] kwietnia 2021 r. poprzez wskazanie daty zwolnienia ze służby. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od ww. decyzji, organ odwoławczy - decyzją z [...] lipca 2021 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., co miało wpływ na wynik postępowania.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, DOSW wydał [...] grudnia 2021 r. decyzję nr [...] o zwolnieniu skarżącego z dniem [...] kwietnia 2021 r. ze SW, ponieważ dalsze jego pozostawanie nie daje się pogodzić z dobrem służby.

W motywach tej decyzji organ pierwszej instancji podał, że zwolnienie skarżącego jest uzasadnione wobec wniosku Dyrektora Aresztu Śledczego w G. z [...] marca 2021 r., który wskazał, iż skarżący - pełniąc służbę w magazynie depozytowym - dopuścił się następujących czynów:

1. nie poinformował przełożonych o korzystaniu przez osadzone (zatrudnione w magazynie depozytowym) z telefonu innego osadzonego oraz usunął z telefonu dane dla ukrycia tego faktu,

2. nie poinformował przełożonego o przypadkach nagrywania filmów przez sierż. sztab. N K. prywatnym telefonem komórkowym w trakcie wykonywania obowiązków służbowych w magazynie depozytowym.

Dyrektor Aresztu Śledczego w G.złożył również zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa związanego z przekroczeniem uprawnień i niedopełnieniem obowiązków służbowych w myśl art. 231 Kodeksu karnego do Prokuratury Rejonowej Warszawa P. w W., która w tej sprawie prowadzi czynności.

Według DOSW, rodzaje uchybień i naruszenia przepisów prawa, jakich dopuścił się skarżący, świadczą o utracie przymiotów niezbędnych do dalszej służby. Stanowią nie tylko przekroczenie uprawnień, ale mają wpływ na utratę rękojmi prawidłowego wykonywania powierzonych zadań oraz możliwości prawidłowego oddziaływania swoim postępowaniem na osadzonych. Taka sytuacja przeczy rozumieniu powinności, jakie stoją przed funkcjonariuszem SW. W tym samym kontekście należy ocenić fakt zaniechania informowania przełożonych o nieprawidłowościach w wykonywaniu zadań służbowych przez sierż. sztab. N K.. Skarżący swoim celowym i umyślnym zachowaniem spowodował realne zagrożenie dla bezpieczeństwa jednostki. Jego zachowanie było wysoce niemoralne, nieetyczne i podważające autorytet SW.

Trudno też, zdaniem organu pierwszej instancji, oceniać takie zachowanie w aspekcie zawodowej solidarności. Przede wszystkim skarżący powinien być lojalny względem SW, a szerzej Państwa. Służba mundurowa nie jest bowiem zwykłą pracą najemną, ale stosunkiem administracyjnym, którego jedną ze stron jest właśnie Państwo. Skarżący nie dochował także wierności ślubowaniu.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od opisanego wyżej rozstrzygnięcia, zostało ono utrzymane w mocy decyzją DGSW z [...] marca 2022 r. nr [...]. Organ drugiej instancji, podzielając stanowisko DOSW i stwierdzając, że zarzuty stawiane skarżącemu potwierdza materiał dowodowy, podniósł również, iż skarżący naruszył § 14 zd. 2 i § 18 regulaminu nr 1/2010 DGSW z 18 października 2010 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników SW (dalej: "ZE"). Zgodnie z § 14 ZE, funkcjonariusz - w przypadku rażącego zaniedbania obowiązków lub zasad etyki zawodowej przez innego funkcjonariusza - jest zobowiązany poinformować o tym jego bezpośredniego przełożonego. Natomiast w myśl § 18 ZE funkcjonariusz nie powinien akceptować, inicjować tolerować ani lekceważyć zachowań funkcjonariuszy naruszających prawo lub zasady etyki zawodowej. Tym samym skarżący naruszył art. 41 ust. 1 ustawy o SW w zakresie złożonej roty ślubowania. Jego postawa, w świetle wskazanych działań i zaniechań, powoduje, że utracił przymiot określony w art. 38 pkt 4 ustawy o SW - brak rękojmi prawidłowego wykonywania powierzonych zadań. Nie ma żadnej pewności, iż pełniąc służbę, skarżący będzie realizował nakazy wynikające z § 14 zd. 2 ZE; zastraszany lub z powodu innych obaw w związku ze źle pojętą solidarnością wobec innych funkcjonariuszy i pracowników, będzie narażał na niebezpieczeństwo jednostkę organizacyjną SW, funkcjonariuszy i pracowników, a także na niebezpieczeństwo braku właściwej realizacji nałożonych na SW zadań.

Powyższa decyzja organu odwoławczego została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 24 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 874/22, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu ww. orzeczenia Sąd wskazał, iż w realiach rozpoznawanej sprawy organ drugiej instancji, jako przesłankę zwolnienia skarżącego, przywołał faktycznie jedynie okoliczność popełnienia przezeń czynów stanowiących delikty dyscyplinarne, wywodząc że osoba, która się ich dopuściła, nie może dalej pełnić służby. Wobec tych czynów prowadzone było zresztą wobec skarżącego postępowanie dyscyplinarne. Wprawdzie DOSW w uzasadnieniu decyzji odnotował skierowanie do Prokuratury Rejonowej P.zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, co zresztą potwierdza zawartość akt sprawy, jednak organ odwoławczy nawet tego nie odnotował. Wedle wiedzy pełnomocnika skarżącego, postępowanie przed prokuratorem nie zakończyło się dotąd skierowaniem aktu oskarżenia do sądu. W tej sytuacji nie sposób uznać, aby w ocenie organu odwoławczego występowały w istocie inne przesłanki zwolnienia skarżącego niż popełnienie deliktów dyscyplinarnych. Mogłoby to stanowić podstawę wydalenia ze służby, przy czym w ramach orzeczenia stosownej kary dyscyplinarnej w trybie przewidzianym ustawą o SW. Zatem DGSW nie wykazał, aby w sprawie mógł znaleźć zastosowanie art. 96 ust. 2 pkt 10 ustawy o SW.

Powyższy wyrok Sądu uprawomocnił się wobec niezaskarżenia go skargą kasacyjną przez żadną ze stron postępowania.

Po ponownym rozpatrzeniu odwołania, DGSW wydał powołaną na wstępie decyzję. W motywach tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania, szeroko opisał niezdefiniowane ustawowo pojęcie "dobro służy" w świetle poglądów doktryny i orzecznictwa, a także wymienił przymioty funkcjonariusza SW, akcentując, iż naruszenie przez funkcjonariusza dobra służby może być skutkiem jego zachowania w służbie lub w życiu prywatnym bądź wynikać z okoliczności, na powstanie których nie miał on wprawdzie decydującego wpływu, lecz powstanie których utrudnia mu lub wręcz uniemożliwia pełnienie służby. We wszystkich tych wypadkach ocena końcowa poprzedzająca decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby musi uwzględniać okoliczności konkretnego, indywidualnego przypadku.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, organ odwoławczy przypomniał, że materiał dowodowy zebrany w postępowaniu administracyjnym opierał się na dowodach zebranych w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym, prowadzonym równolegle z postępowaniem administracyjnym w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby, lecz podstawą zwolnienia go ze służby w SW było wyłącznie naruszenie przez niego dobra i wizerunku tej formacji, tj. zachowania wykraczające poza ramy art. 28 ustawy o SW, a przede wszystkim ich konsekwencje w postaci utraty autorytetu skarżącego wobec osób osadzonych, jak również utraty zaufania wobec niego ze strony przełożonych i osób postronnych oceniających tę formację.

DGSW wyjaśnił, iż skarżący był funkcjonariuszem z wieloletnim doświadczeniem. Jednocześnie był uczestnikiem sytuacji, które nie licowały z godnością i powagą wykonywanego zawodu. Nie można bagatelizować faktu ignorowania przez skarżącego uszkodzeń kopert depozytowych oraz niezgłaszania tego faktu wyższym przełożonym. Nie można także pominąć akceptowania przez niego złośliwych zachowań osadzonych, ośmieszających go w ich oczach jak np. wlanie tuszu do butów skarżącego. Takie zachowania osadzonych, poza tym, że uchybiają przepisom Kodeksu karnego wykonawczego, to rzutują na wiarygodność osoby pełniącej powierzone funkcje, a tym samym na powagę całej SW jako formacji dbającej o praworządne odbywanie kary przez osadzonych. Formacja ta, nie tylko z mocy przepisów prawa, ale przede wszystkim sposobu postępowania jej funkcjonariuszy i pracowników powinna cieszyć się wśród opinii publicznej nieskazitelnością oraz autorytetem. Sytuacje, będące udziałem skarżącego, były obserwowane przez osadzonych, a niejednokrotnie byli oni ich bezpośrednimi inicjatorami i uczestnikami. Należy pamiętać, iż osadzeni przekazują sobie informacje o zachowaniach funkcjonariuszy godzących w wizerunek służby, co skutkuje utratą respektu dla powagi urzędu i traktowaniem funkcjonariuszy bez należytego szacunku.

Skarżący miał pełną świadomość pozostawania N.K.w bliskich stosunkach z osadzonymi i nie negował tych zachowań ani nie przeciwstawiał się stosowanym przez nią nielegalnym praktykom takim jak: przemieszczanie się kobiet osadzonych na oddziały męskie, ośmieszanie słowne innych funkcjonariuszy przy osadzonych, używanie telefonów osadzonych umieszczonych w depozytach, pomawianie innych funkcjonariuszy np. o romanse i rozsiewanie plotek oraz innych sytuacjom godzącym w bezpieczeństwo jednostki i dobro służby. Spolegliwość i niefrasobliwość skarżącego wobec nielegalnych zachowań tak osadzonych, jak i funkcjonariuszy SW, spowodowała utratę zaufania do niego, utratę rękojmi prawidłowego wykonywania czynności służbowych.

Organ drugiej instancji zwrócił uwagę, że relacje funkcjonariusz - osadzony świetnie definiuje zwracanie się osadzonych do funkcjonariuszy poprzez nazywanie ich "kierownikami", pomimo iż faktycznie takiego stanowiska nie zajmują. Świadczy to o tym jak wysoko w hierarchii są oceniani funkcjonariusze w jednostce penitencjarnej. Zachowania skarżącego stanowiły zaprzeczenie bycia "kierownikiem" w tej hierarchii, co w istotny sposób narusza dobro służby jako formacji odpowiedzialnej za proces resocjalizacji osób pozbawionych wolności.

Nadto osadzenie ma walor uciążliwości, a skarżący swoim zachowaniem pozwalał na negatywne zachowania N. K. , która dzięki jego akceptacji, braku sprzeciwu oraz ingerencji, była coraz bardziej zuchwała w swoich poczynaniach. Zatem uciążliwość odbywania kary dla osadzonych w takich warunkach była iluzoryczna, a SW w oczywisty sposób nie realizowała swoich podstawowych ustawowych zadań. Dyspozycja art. 28 ustawy o SW jednoznacznie określa zasady relacji funkcjonariuszy z osadzonymi, ponieważ ich przekroczenie grozi utratą autorytetu przez SW, co narusza jej dobro. Wpływa też na prawidłową realizację obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy, których podstawowym zadaniem jest nadzór nad prawidłowym wykonywaniem środków karnych i izolacyjnych. Społeczeństwo oczekuje od funkcjonariuszy SW wykonywania zadań zgodnie z przepisami, godnej zaufania i praworządnej postawy, co daje mu poczucie bezpieczeństwa. Zachwianie wizerunku SW w tym zakresie, poprzez zachowania prezentowane przez skarżącego, przyczynia się do utraty zaufania obywateli do tej formacji. Akceptacja zachowań osadzonych, które powinny być karane dyscyplinarnie, powoduje, iż SW traci autorytet. Skarżący, tolerując zachowania N.K., stanął po "stronie" osadzonych, co godzi w dobre imię służby i stanowi bezwzględna podstawę do zwolnienia go w trybie art. 96 ust. 2 pkt 10 ustawy o SW.

Ocena zachowania skarżącego doprowadziła organ drugiej instancji do przekonania, że nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania zadań SW. Spolegliwość wobec osadzonych czy funkcjonariuszy naruszających przepisy prawa, wynikająca z obaw o siebie bądź niechęci do konfrontacji, nie może być akceptowana przez przełożonych. Stanowi to bowiem niebezpieczną praktykę opartą z jednej strony o rodzaj przemocy psychicznej, a z drugiej strony - o konformizm skarżącego.

Również opisana wyżej decyzja DGSW z [...] grudnia 2023 r. została zaskarżona przez skarżącego (reprezentowanego przez profesjonalnych pełnomocników) do tutejszego Sądu, w której zarzucono naruszenie przepisów:

( postępowania, tj.: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ, iż dalsze pozostawanie skarżącego w służbie nie daje się pogodzić z jej dobrem;

( prawa materialnego, tj. art. 96 ust. 2 pkt 10 ustawy o SW w stopniu rażącym poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, wskazując jako podstawę zwolnienia ze SW wynikającą z treści art. 28 ustawy o SW i powołując się faktycznie na nigdy niestwierdzone delikty dyscyplinarne, po upływie dyscyplinarnej karalności czynów, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało wydaniem decyzji pomimo braku podstaw do jej wydania.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia DGSW z [...] grudnia 2023 r. i zasądzenia od organu odwoławczego zwrotu kosztów postępowania na jego rzecz, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę DGSW wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed tutejszym Sądem w dniu 16 października 2024 r. pełnomocnik skarżącego zmodyfikował skargę w ten sposób, że wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji DOSW z [...] grudnia 2021 r.

Natomiast pełnomocnik organu oświadczył, iż według jego wiedzy, cały czas Prokuratura Rejonowa P. prowadzi dwa postępowania przygotowawcze dotyczące skarżącego, przy czym nie jest w stanie podać aktualnego etapu tych postępowań.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza tak prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Przede wszystkim podkreślić należy, że organ odwoławczy w pełni zastosował się do wskazań zawartych w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z 24 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 874/22.

Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") w wyroku z 27 marca 2024 r., sygn. akt II OSK 320/23, norma zawarta w art. 153 p.p.s.a. ma charakter doniosły i bezwzględnie obowiązujący. Oznacza bowiem, iż organy administracji publicznej oraz sądy, orzekające ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniach sądu, gdyż są nimi związane. Jego zasięgiem oddziaływania objęte zostają również wszystkie przyszłe - ewentualne - postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Użyte w przywołanym przepisie pojęcie "oceny prawnej" odnosi się do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" - stanowiąc z reguły konsekwencję oceny prawnej - dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 96 ust. 2 pkt 10 ustawy o SW, funkcjonariusza można zwolnić ze służby, gdy dalsze jego pozostawanie w służbie nie daje się pogodzić z dobrem służby. Pojęcie "dobra służby" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, zaś jego wykładni należy dokonać w nawiązaniu do analogicznej w jego ocenie przesłanki "ważnego interesu służby" (vide art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - Dz. U. z 2024 r., poz. 145 ze zm.; dalej: "u.P.") i w oparciu o utrwalone na jej tle orzecznictwo. Zauważyć trzeba, że w stosunku do obu tych pojęć ustawodawca nie zawarł w ustawach żadnych wskazówek dotyczących ich interpretacji. Dlatego spełnienie przesłanek "dobra służby" i "ważnego interesu służby" musi być rozważane na tle stanu faktycznego konkretnej sprawy. Niezbędne jest przy tym wykazanie jednej, realnie istniejącej przyczyny lub szeregu okoliczności czy zdarzeń świadczących łącznie o tym, iż dalsze pozostawanie funkcjonariusza w służbie nie jest możliwe. Stwierdzenie nieprzydatności funkcjonariusza do służby nie musi ograniczać się do przypadków naruszenia obowiązków służbowych ani innych zachowań zawinionych lub niezgodnych z prawem. Może być ono również uzasadnione każdym innym zachowaniem w służbie lub poza nią, jeżeli takie zachowanie uniemożliwia kontynuowanie służby bez uszczerbku dla jej ważnych interesów (vide wyrok NSA z 8 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 1083/16).

Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z 24 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 7681/21, akcentując, że przesłanka "dobra służby" nie jest przesłanką dotychczas nieznaną w polskim porządku prawnym, a zatem nie powinna być interpretowana odmiennie niż przesłanka "ważnego interesu służby", skoro ustawodawca nie przeniósł jej wprost do ustawy o SW. Obejmuje ona szereg okoliczności tworzących określony stan faktyczny, w tym także długotrwałe, powtarzające się nieobecności funkcjonariusza w służbie, które mogą mieć istotne znaczenie przy ustaleniu zagrożenia dla dobra służby.

Oba ww. pojęcia można również łączyć z koniecznością realizacji powierzonych przez ustawę o SW lub u.P. zadań. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy o SW, SW realizuje na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności. Podstawowe zadania SW wymieniono w art. 2 ust. 2 ustawy o SW. Należytą realizację tych zadań gwarantuje możliwość kształtowania właściwej polityki personalnej i doboru kadry w sposób jak najbardziej odpowiadający potrzebom formacji. Ze służbą publiczną w formacjach mundurowych łączą się nie tylko przywileje, ale też pewne ograniczenia wolności osobistej oraz zwiększone obowiązki. Funkcjonariuszowi SW, podobnie jak funkcjonariuszowi Policji, przysługuje zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego, przy czym ochrona ta nie ma charakteru bezwzględnego. Ustawodawca w ich interesie wyszczególnił dopuszczalne przyczyny zwolnienia ze służby. Jednocześnie dostrzegł konieczność zapewnienia organom SW i Policji możliwości prowadzenia dla dobra służby racjonalnej polityki kadrowej oraz efektywnego wykorzystania przyznanych etatów i środków. W ustawach dotyczących obu tych formacji dopuszczono zatem możliwość zwolnienia funkcjonariusza ze służby nawet w przypadkach przez niego niezawinionych, gdy takie są potrzeby formacji. W powyższym celu została m.in. wprowadzona instytucja przewidziana w art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P. dopuszczająca możliwość zwolnienia policjanta ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby oraz odpowiadająca jej regulacja art. 96 ust. 2 pkt 10 ustawy o SW dopuszczająca taką samą możliwość ze względu na dobro służby.

"Ważny interes służby" podobnie jak "dobro służby" obejmuje przyczyny zarówno obiektywne (wynikające z obiektywnej sytuacji), jak i subiektywne. Może on mieć także charakter mieszany, nieobjęty zakresami ustawodawczymi innych przepisów regulujących odrębne przesłanki zwolnieniowe. Jak podkreśla się w orzecznictwie, przy odczytaniu treści pojęcia "ważny interes służby" należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów regulujących cele i zadania Policji oraz szczególny status funkcjonariuszy tej formacji. W rachubę może więc wchodzić realnie istniejąca przyczyna albo szereg okoliczności czy zdarzeń świadczących o tym, iż dalsze pozostawanie policjanta w służbie koliduje z interesem Policji, dlatego funkcjonariusz ten dla dobra macierzystej formacji, z przyczyn pozamerytorycznych, nie powinien kontynuować służby w omawianej formacji (vide wyroki NSA z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 6020/21 i z 18 stycznia 2023 r., sygn. akt III OSK 5003/21).

Realizacja zadań niewątpliwie wymaga, aby funkcjonariuszami SW, podobnie jak Policji, były osoby o odpowiednich kwalifikacjach. Wedle art. 27 ustawy o SW, funkcjonariusze i pracownicy powinni wykazywać się odpowiednim przygotowaniem ogólnym i zawodowym oraz wysokim poziomem moralnym, systematycznie dokształcać się i podnosić kwalifikacje zawodowe. W postępowaniu wobec osób pozbawionych wolności są obowiązani w szczególności: 1) kierować się zasadami praworządności, bezstronności oraz humanitaryzmu; 2) szanować ich prawa i godność; 3) oddziaływać pozytywnie swoim własnym przykładem.

Z kolei art. 28 ust. 1 ustawy o SW stanowi, że funkcjonariusze i pracownicy nie mogą uczestniczyć w takiej działalności, która podważa autorytet SW lub w której wykorzystuje się informacje o charakterze służbowym do celów pozasłużbowych. Jakiekolwiek wątpliwości co do utraty ww. cech przez funkcjonariusza SW dyskwalifikują go jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Każdy kto decyduje się na podjęcie służby w tej formacji musi zdawać sobie z tego sprawę. Składa bowiem ślubowanie, w którym zobowiązuje się do rzetelnego wykonywania powierzonych mu zadań funkcjonariusza SW i poleceń przełożonych, przestrzegając Konstytucji RP i wszystkich przepisów prawa, jak również tajemnic związanych ze służbą, a także zasad etyki zawodowej, ze szczególnym uwzględnieniem poszanowania godności ludzkiej oraz z dbałością o dobre imię służby (vide art. 41 ust. 1 ustawy o SW). Funkcjonariusz musi mieć świadomość tych ograniczeń nieznanych grupom zawodowym niezwiązanym z wymiarem sprawiedliwości. Ustawodawca widzi bezwzględną potrzebę ochrony interesów każdej ze zmilitaryzowanych formacji, wyposażając organy właściwych służb w instrumenty prawne niezbędne do prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej, jak też do podejmowania działań umożliwiających sprawne funkcjonowanie wszystkich komórek organizacyjnych oraz do budowania autorytetu państwa i zaufania obywateli do jego organów (vide wyroki NSA z 26 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 1951/21 i z 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt III OSK 6350/21). Na powyższe wielokrotnie zwracał także uwagę Trybunał Konstytucyjny (np. w wyroku z 19 października 2004 r., sygn. akt K 1/04, OTK-A 2004/9/93), wskazując, iż brak wiarygodności osób realizujących służbę publiczną szkodzi zaufaniu publicznemu i podważa autorytet państwa. Istnienie wątpliwości co do zachowania przymiotów niezbędnych do sprawowania funkcji publicznych nie może zatem - mimo niezakończonego jeszcze postępowania karnego - pozbawiać właściwych organów możliwości stosowania wobec funkcjonariuszy publicznych innych, pozakarnych dolegliwości. Takie środki prawne nie są tożsame ze stosowaniem sankcji karnych. Z uwagi na karnoprawną zasadę domniemania niewinności nie jest dopuszczalne jedynie uznanie winy i pociągnięcie do odpowiedzialności karnej bez postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem w sprawie karnej. Jednakże takich konstytucyjnych gwarancji nie można rozciągać na inne procedury ustawowe, których celem nie jest wymierzenie sankcji karnych. Zasada domniemania niewinności nie może być rozumiana tak szeroko, by wykluczała łączenie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych, które w innych procedurach mogą oddziaływać na sytuację podejrzanego lub oskarżonego. W tej sytuacji, nawet zanim zapadnie prawomocny wyrok w sprawie karnej, możliwe jest ograniczenie dostępu określonych osób do służby publicznej, jak również wykluczenie konkretnej osoby z grona funkcjonariuszy publicznych.

Mając powyższe na uwadze, za prawidłowe należy uznać stanowisko organów obu instancji, że postawa skarżącego, polegająca na aprobowaniu niedopuszczalnych zachowań tak innego funkcjonariusza SW, jak i osadzonych, sprawiła, iż utracił on przymiot wysokiego poziomu moralnego, a wręcz może wpływać demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy i osadzonych. Innymi słowy, jego bierność czy źle pojmowana solidarność podważa autorytet SW; godzi w dobro tej formacji.

Organ odwoławczy, jak już wzmiankowano, zrealizował zalecenia wiążącego go prawomocnego orzeczenia tutejszego Sądu, bowiem wyczerpująco przedstawił stan faktyczny, który prawidłowo zakwalifikował do dyspozycji przepisu art. 96 ust. 2 pkt 10 ustawy o SW, co wszechstronnie umotywował.

W tym miejscu z całą mocą podkreślić trzeba, że odbywanie kary pozbawienia wolności musi stanowić dolegliwość dla osadzonych, nie może być alternatywą wobec życia na wolności. Tymczasem zachowania skarżącego, który milcząco akceptował zuchwałe naruszanie przez osadzonych przepisów pod kierownictwem innego funkcjonariusza - N.K.(prawomocnie już usuniętej ze SW) nie sposób pogodzić z kategorią "dobro służby". Tutejszy Sąd w pełni aprobuje wniosek DGSW o utracie przez skarżącego atrybutu koniecznego do pozostawania w szeregach SW, gdyż w interesie tej formacji leży wydalenie funkcjonariusza niedającego rękojmi rzetelnego wykonywania obowiązków służbowych.

Na przeszkodzie powyższym konkluzjom nie stoi konstytucyjna i ustawowa zasada domniemania niewinności. Jak to już wskazano w niniejszym uzasadnieniu, specyfika pracy w służbach mundurowych; cele, jakie mają one realizować; charakter działań podejmowanych przez ich funkcjonariuszy, sprawia, że powyższa zasada podlega wyłączeniu w kontrolowanym postępowaniu pragmatycznym. Funkcjonariusze, aby móc skutecznie wykonywać swoje obowiązki służbowe, muszą bowiem pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami o zachowania sprzeczne z prawem. Już samo objęcie skarżącego przez prokuratora zarzutami karnymi powoduje utratę autorytetu oraz wiarygodności w odbiorze społecznym, które to elementy są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków w SW.

W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentacji skargi oraz uznając, że zaskarżona decyzja (jak też decyzja organu pierwszej instancji) odpowiada prawu i nie ma podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 151 p.p.s.a.