Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 253/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Wojewody z dnia 22 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru budowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewoda (dalej również: Wojewoda; organ II instancji; organ odwoławczy) decyzją z dnia 22 marca 2024 r. nr [...], w wyniku rozpatrzenia sprawy z odwołania M. T. (dalej również: inwestor; skarżący) od decyzji Starosty W. (dalej również: Starosta; organ I instancji) z dnia 1 marca 2024 r. znak [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru budowy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - dalej: k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty.

Rozstrzygnięcie to zostało wydane w następującym stanie sprawy, przedstawionym przez organ II instancji.

W dniu 13 lutego 2024 r. do Starostwa Powiatowego we W. wpłynęło zgłoszenie M. T. dotyczące zamiaru budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr ewid. [...], obręb: [...]. Do zgłoszenia załączono następujące dokumenty: oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, informację Nadzoru Wodnego w S. o braku wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia wodnoprawnego z dnia 12 lutego 2021 r. znak [...], informację Urzędu Miasta i Gminy W. z dnia 5 stycznia 2024 r. znak [...] o braku możliwości podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej, szkic usytuowania oczyszczalni oraz dokumentację techniczną.

W piśmie z dnia 26 lutego 2024 r. inwestor podniósł, że w świetle orzecznictwa sądowego organ nie może wydać sprzeciwu wobec zamiaru budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, pomimo sprzeczności z ustaleniami obowiązującego na danym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Decyzją z dnia 1 marca 2024 r. znak [...] Starosta W. na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.) - dalej: Prawo budowlane, wniósł sprzeciw w sprawie zgłoszonych robót. W uzasadnieniu tej decyzji Starosta stwierdził, że budowa przydomowej oczyszczalni ścieków narusza ustalenia uchwały nr [...] Rady Miejskiej we W. z dnia 24 lutego 2011 r. w sprawie: miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo mieszkaniowe w obrębie nieruchomości nr [...] w G. (dalej również: plan miejscowy; plan). Według organu I instancji z § 12 pkt 3 lit. a planu miejscowego wynika, że na terenie objętym zgłoszeniem obowiązuje zakaz stosowania indywidualnych oczyszczalni ścieków.

W odwołaniu od tej decyzji inwestor ponownie wskazał na to, że pomimo postanowień planu miejscowego, powinien mieć możliwość realizacji przydomowej oczyszczalni ścieków, z uwagi na niezgodność planu z aktami rangi ustawowej.

Wojewoda, motywując swoje rozstrzygnięcie, w uzasadnieniu decyzji z dnia 22 marca 2024 r. w pierwszej kolejności stwierdził, że sprzeciw został wniesiony przez organ I instancji w terminie wynikającym z art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, bowiem zgłoszenie wpłynęło do Starosty 13 lutego 2024 r., a decyzję o wniesieniu sprzeciwu wysłano 1 marca 2024 r., zatem przed upływem 21-dniowego terminu, o którym mowa w przywołanym przepisie.

Wojewoda stwierdził słuszność rozstrzygnięcia Starosty i wskazał na to, że zgodnie z § 12 ust. 3 lit. a planu miejscowego, w ramach zasad budowy infrastruktury technicznej ustala się "3) w zakresie sieci kanalizacyjnej: a) odprowadzenie ścieków bytowych: (...) - zakaz stosowania indywidualnych oczyszczalni ścieków", natomiast zamiarem inwestora jest wykonanie właśnie takiej oczyszczalni, co stanowi naruszenie planu i decyduje o obowiązku organu administracji architektoniczno-budowlanej do wniesienia sprzeciwu w trybie art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego, organ II instancji odwołał się do stanowiska orzecznictwa oraz art. 87 ust. 2 Konstytucji i stwierdził, że prawo miejscowe, a takim jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, stanowi na obszarze gminy źródło powszechnie obowiązującego prawa, co w związku z brzmieniem art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2023 r., poz. 997 ze zm.) oznacza, że Starosta związany był jego treścią przy wydawaniu kwestionowanej decyzji. Podniósł, że zgodnie z art. 30 ust. 6 Prawa budowlanego, gdy wystąpi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w tym przepisie organ wnosi sprzeciw, a w związku z tym organ I instancji, stwierdziwszy sprzeczność zamierzenia inwestycyjnego z postanowieniami obowiązującego planu miejscowego, zobowiązany był do wniesienia, na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego, sprzeciwu wobec dokonanego zgłoszenia zamiaru realizacji robót budowlanych.

Organ II instancji podkreślił również, że dopóki legalność planu miejscowego (jako aktu prawa miejscowego) nie zostanie zakwestionowana w odpowiednim trybie, taki akt ma moc powszechnie obowiązującą i jest elementem porządku prawnego.

Wojewoda dodał, że istotą przedmiotowej sprawy nie była ocena legalności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, lecz zgodność projektowanej inwestycji z postanowieniem tego planu.

W takich warunkach organ II instancji uznał, że decyzję w sprawie sprzeciwu należało utrzymać w mocy.

Ponadto organ odwoławczy zauważył, że organ I instancji w zaskarżonej decyzji błędnie określił nazwę obrębu ewidencyjnego (W. zamiast G. ), jednakże uchybienie to nie wywarło wpływu na podjęte rozstrzygnięcie.

W skardze na decyzję Wojewody inwestor zarzucił: 1) utrzymanie w mocy decyzji I instancji, pomimo że istniały przesłanki do jej uchylenia; 2) naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (dalej również: u.c.p.g.) poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do pominięcia aktu wyższego rzędu (ustawa) niż akt prawa miejscowego i spowodowało utrzymanie w mocy zgłoszonego sprzeciwu w sytuacji, gdy zamierzenie budowlane skarżącego jest zgodne z przepisami prawa, a w szczególności z art. 5 przywołanej ustawy, zaś na terenie działki objętej zamierzeniem budowlanym brak jest możliwości podłączenia do kanalizacji; 3) naruszenie art. 7, art. 8 oraz art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie pominięcia hierarchiczności źródeł prawa; 4) naruszenie art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez utrzymanie w mocy zgłoszonego sprzeciwu w sytuacji, gdy zamierzenie budowlane skarżącego jest zgodne z przepisami prawa.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że budowa przydomowej oczyszczalni ścieków, nawet przy założeniu sprzeczności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jest "literalnie dozwolona na podstawie przepisów rangi ustawowej", tj. zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.

W ocenie inwestora, jeżeli przydomowa oczyszczalnia ścieków spełnia wymagania techniczne dla niej przewidziane, to jej eksploatacja jest prawnie dopuszczalna, a korzystanie w przyszłości z tego urządzenia spełnia kryteria utrzymania czystości i porządku na nieruchomości. Skarżący argumentował, że plan miejscowy może kształtować sposób wykonywania prawa własności jedynie w zakresie, jaki jest to do pogodzenia z przepisami odrębnymi, w tym z ustawą o utrzymaniu porządku i czystości w gminach. Stwierdził, że ponieważ ustawa ta dopuszcza budowę przydomowych oczyszczalni ścieków, ograniczenie powyższego uprawnienia z oparciem się na postanowieniach planu miejscowego uznać należy za błędne. Podniósł też, że takie rozumienie przywołanych przepisów wynika z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych.

Zarzucił organom, że z uwagi niezastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. organy I i II instancji naruszyły art. 30 ust. 6 pkt 2 i art. 82 ust. 3 Prawa budowlanego przez ich nieuzasadnione zastosowanie wobec zgłoszenia zamiaru wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków. Zwrócił też uwagę na naruszenie przez organ konstytucyjnej zasady hierarchiczności źródeł prawa, stwierdzając, że przepisy planu miejscowego są oczywiście sprzeczne z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W jego ocenie, skoro ustawa ta zawiera wprost przepis dopuszczający dane urządzenie do eksploatacji, to akt prawa miejscowego nie może zawierać regulacji negujących możliwość jego realizacji. Jeżeli zaś dojdzie – jak w niniejszej sprawie – do takiej sytuacji, to pierwszeństwo ma regulacja ustawowa, co organ całkowicie pominął przy procedowaniu, naruszając tym samym uprawnienia skarżącego wynikające bezpośrednio z przywołanej ustawy.

Ponadto zaznaczył, że na działkach znajdujących się w odległości 50-200 m od jego działki zostały wybudowane przydomowe oczyszczalnie ścieków, na które Starostwo wydało zgodę z uwagi na to, że działki te nie są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Przy tak sformułowanych i umotywowanych zarzutach skarżący wniósł o "uchylenie sprzeciwu [wobec] zgłoszenia budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na działce [nr] [...] w G. ".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Na wstępie rozważań należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie przepisu art. 15 zzs(4) ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (aktualnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 340 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 maja 2024 r. w tym przedmiocie.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zakwestionowane rozstrzygnięcie zostało podjęte z istotnym naruszeniem przepisów prawa, co uzasadnia wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia M. T. dotyczącego zamiaru budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr [...] w G. .

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowiły przepisy ustawy Prawo budowlane.

Według art. 29 ust. 1 pkt 5 Prawa budowalnego nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 mł na dobę.

Przepis art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego stanowi, że zgłoszenia [o którym mowa w tym przepisie] należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych (zd. pierwsze). Zgodnie z art. 30 ust. 5 zdanie drugie tego przepisu organ administracji architektoniczno-budowlanej może, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, wnieść sprzeciw w drodze decyzji.

Zgłoszenie zamiaru budowy lub wykonywania innych robót budowlanych otwiera bieg terminu prawa materialnego na dokonanie oceny zgodności z prawem opisanego w zgłoszeniu zamierzenia inwestycyjnego. Według art. 30 ust. 6a Prawa budowlanego za dzień wniesienia sprzeciwu uznaje się dzień nadania decyzji w sposób określony w tym przepisie.

Analiza akt administracyjnych wskazuje na to, że sprzeciw został wniesiony przez organ I instancji w terminie. Kwestie te przy tym nie są sporne i zostały wyjaśnione przez Wojewodę, zatem nie ma potrzeby ich w tym miejscu powtarzać.

Z kolei art. 30 ust. 6 Prawa budowlanego stanowi, że organ administracji architektoniczno-budowlanej wnosi sprzeciw, jeżeli: 1) zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę; 2) budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy, inne akty prawa miejscowego lub inne przepisy; 3) zgłoszenie dotyczy budowy tymczasowego obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 7, w miejscu, w którym taki obiekt istnieje; 4) roboty budowlane zostały rozpoczęte z naruszeniem ust. 5.

Wobec powyższego, z uwagi na brzmienie art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego organy architektoniczno-budowlane zasadnie w kontrolowanej sprawie zbadały zgodność planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami obowiązującej na jego terenie (działce nr [...] w G. ) uchwały nr [...] Rady Miejskiej we W. z dnia 24 lutego 2011 r. w sprawie: miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo mieszkaniowe w obrębie nieruchomości nr [...] w G. (Dz.Urz.Woj.[...]. z dnia 4 maja 2011 r. nr [...], poz. [...]). Niemniej jednak finalnie organy poczyniły w tym zakresie błędne ustalenia i sformułowały nieprawidłowy wniosek, że ustalenia tego planu stoją na przeszkodzie realizacji zamierzenia zgłoszonego przez skarżącego inwestora.

Kluczowe znaczenie w tej mierze ma interpretacja oraz ocena i dopuszczalność zastosowania w sprawie ustalenia zawartego w § 12 pkt 3 lit. a planu miejscowego, w myśl którego w zakresie sieci kanalizacyjnej ustala się odprowadzanie ścieków bytowych: docelowo do sieci kanalizacji sanitarnej (tiret pierwsze); do czasu realizacji sieci kanalizacji sanitarnej dopuszcza się stosowanie indywidualnych szczelnych zbiorników bezodpływowych na ścieki, z których będą one wywożone przez koncesjonowanego przewoźnika do miejsc wskazanych przez służby gminne (tiret drugie); zakaz stosowania indywidualnych oczyszczalni ścieków (tiret trzecie).

Według organów z § 12 pkt 3 lit. a planu miejscowego wynika, że na terenie objętym zgłoszeniem obowiązuje zakaz stosowania indywidualnych oczyszczalni ścieków, co stanowi przesłankę do wniesienia sprzeciwu na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego.

Odnosząc się do powyższego stwierdzenia, należy wyjaśnić, że Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym tego rodzaju postanowienia planistyczne, jak te zawarte w przywołanym § 12 pkt 3 lit. a planu, należy zawsze skonfrontować z przepisem rangi ustawowej, jakim jest art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (aktualnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 399), stanowiącym, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.

Z przywołanego przepisu wyraźnie wynika, że jeśli przydomowa oczyszczalnia ścieków spełnia wymogi techniczne stawiane tym urządzeniom, jej eksploatacja jest prawnie dopuszczalna, a korzystający z tego urządzenia spełnia kryteria utrzymania czystości i porządku na nieruchomości. Ustalenia planu miejscowego nieprzewidujące możliwości odprowadzania nieczystości do przydomowych oczyszczalni ścieków pozostają zatem w sprzeczności z normą wynikającą z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., czyli normą aktu wyższego rzędu (ustawy).

Taki pogląd został wyrażony w licznych wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych (por. np. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Po 101/23, 31 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Po 111/23, 7 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Po 832/23 i 14 marca 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 45/24, dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl - i przywołane tam orzecznictwo). Znajduje on swoje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wskazano na to, że "w kontekście norm ustawowych, zapisów (...) planu miejscowego nie można interpretować w sposób ograniczający prawo własności w zakresie, który nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach prawa. (...) Nadto, gdyby taki zakaz [zawarcie w planie miejscowym norm zakazujących możliwości realizacji, w celu prawidłowego odprowadzania ścieków, przydomowych oczyszczalni ścieków - przyp. wł. Sądu] został umieszczony w planie miejscowym, stanowiłby on istotne naruszenie normy art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Ustawodawca bowiem, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona uznał wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych za równorzędnie dopuszczalne sposoby wypełnienia obowiązku właściwego odprowadzania ścieków" (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1247/15; por. też wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1092/15 - orzeczenia dostępne jw.).

W sytuacji gdy na danym terenie nie ma sieci kanalizacyjnej, gdyż pozostaje ona dopiero w sferze planów realizacyjnych, właściciel musi mieć alternatywę zapewnienia infrastruktury, którą gwarantuje mu ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, dając możliwość wyboru - czy to zbiornika bezodpływowego, czy właśnie przydomowej oczyszczalni ścieków. W innym wypadku właściciel zostanie pozbawiony uprawnienia ustawowego, w czym także należy upatrywać naruszenia zasady ochrony własności zagwarantowanej w Konstytucji (w jej art. 21 ust. 1). Tej kompetencji nie może przejąć gmina, zamieszczając w planie miejscowym ustalenie, które przewiduje – wprost lub w sposób dorozumiany – zakaz lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków. Ograniczenie prawa własności przez narzucenie – choćby tylko na okres przejściowy (do czasu zrealizowania sieci kanalizacyjnej) – jedynie możliwości lokalizowania zbiorników bezodpływowych pozostaje w oczywistej sprzeczności z dyspozycją art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 27 września 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 645/23, dostępny jw. - i tam przywołane dalsze orzecznictwo).

W tym miejscu zauważyć również należy, że w orzecznictwie został wyrażony jeszcze dalej idący pogląd, przemawiający na rzecz dopuszczalności instalowania przydomowych oczyszczalni ścieków również w braku wyraźnego dopuszczenia takiej możliwości w planie miejscowym, bazujący na wnikliwej analizie pojęć "ścieków", w tym "bytowych" i "oczyszczonych", oraz "nieczystości ciekłych". Analiza ta prowadzi zasadniczo do wniosku, że okoliczność, iż dany plan miejscowego określa, że do czasu realizacji zorganizowanego systemu kanalizacyjnego ścieki mają być gromadzone w zbiornikach bezodpływowych, wcale nie oznacza, że zakazane jest wprowadzanie do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 31 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Po 111/23 i 7 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Po 832/23).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanej sprawy, należy stwierdzić, że analizowany § 12 planu miejscowego wyklucza wprost możliwość realizacji przydomowej oczyszczalni ścieków (pkt 3 lit. a tiret trzecie), co pozostaje w oczywistej sprzeczności z dyspozycją art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. W konsekwencji, przedstawiona przez organy ocena zgodności przedmiotowej inwestycji z postanowieniami planu nie mogła znaleźć akceptacji Sądu.

Z tych wszystkich względów Sąd w niniejszym składzie – podlegając tylko Konstytucji oraz ustawom (por. art. 178 ust. 1 Konstytucji) – zobowiązany był odmówić zastosowania w kontrolowanej sprawie przepisu § 12 pkt 3 lit. a planu miejscowego w omówionym zakresie, jako niezgodnego z ustawą.

Trzeba również wyjaśnić, że dopuszczalność sprawowania przez sądy, w tym także sądy administracyjne, tzw. incydentalnej kontroli legalności oraz konstytucyjności aktów rangi podustawowej (przede wszystkim rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego) ze skutkiem inter partes – polegającym właśnie na możliwości odmowy zastosowania aktu podustawowego (w całości lub w określonej części) w konkretnej sprawie – nie budzi wątpliwości ani w doktrynie, ani w judykaturze (por. np.: J. Trzciński [w:] Bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy administracyjne, Warszawa 2023; R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2010, s. 18 - i przywołane tam orzeczenia NSA.).

W konsekwencji, w przypadku wydanej na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego decyzji o wniesieniu sprzeciwu względem zgłoszenia dotyczącego wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków (o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 5 Prawa budowalnego), które w ocenie organów narusza ustalenia planu miejscowego, sąd administracyjny – badając, czy wniesienie sprzeciwu było uzasadnione – może skontrolować na potrzeby rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, czy odnośne ustalenie planu miejscowego, stanowiące podstawę wniesienia sprzeciwu, nie pozostaje w sprzeczności z aktami wyższego rzędu, w tym z przepisami ustaw. Wniosek taki wynika z generalnego nakazu kontroli przez sąd administracyjny zgodności decyzji z prawem, co w przypadku ujawnionej sprzeczności norm prawnych uzasadnia zastosowanie obowiązujących w tym zakresie reguł kolizyjnych, w tym reguły lex superior derogat legi inferiori (por. też wyroki: WSA w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 194/09, WSA w Gdańsku z dnia 8 lipca 2009 r. sygn. akt II SA/Gd 181/09, WSA w Opolu z dnia 8 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Op 207/17 - dostępne jw.).

Mając wszystko to na uwadze, Sąd postanowił uchylić zaskarżoną decyzję, jako wydaną z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną i wskazania wynikające z niniejszego uzasadnienia.

Ze względu na specyfikę postępowania wywołanego wniesieniem sprzeciwu w trybie art. 30 Prawa budowlanego, organ odwoławczy weźmie pod uwagę fakt, że termin, o którym mowa w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego ma charakter materialny i jeśli został wykorzystany w całości w postępowaniu zgłoszeniowym poprzez wniesienie sprzeciwu przez organ I instancji – nie może być już przywrócony. Stanowi on zatem okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki (inwestora) w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Po upływie tego terminu organ definitywnie traci kompetencję do wydania decyzji o sprzeciwie.

W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie zauważa się, że norma kompetencyjna wyrażona w art. 30 ust. 5 [i ust. 6] Prawa budowlanego w sposób zasadniczy wpływa tak na kształt postępowania odwoławczego w przypadku wniesienia przez organ sprzeciwu do zgłoszenia robót budowlanych, który to sprzeciw inwestor decyduje się następnie zaskarżyć, jak też na rodzaj rozstrzygnięć, które organy administracji architektoniczno-budowlanej są upoważnione podjąć po wyeliminowaniu decyzji wnoszącej sprzeciw przez sąd administracyjny (por. orzecznictwo i stanowisko doktryny przywołane w wyroku NSA z dnia 22 czerwca 2022 r. sygn. akt II OSK 1355/21, dostępnym jw.). Niemniej jednak, rozpoznając odwołanie od decyzji o wniesieniu sprzeciwu, organ II instancji nie ogranicza się tylko do formalnej weryfikacji i kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, gdyż uprawniony jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, właśnie z uwagi na konsekwencje upływu materialnoprawnego terminu do wniesienia sprzeciwu. Żaden przepis procedury administracyjnej, odnoszący się do działalności organu w postępowaniu odwoławczym, w tym przy rozpoznaniu odwołania od decyzji o wniesieniu sprzeciwu, nie wyłącza bowiem przeprowadzenia uzupełniającego postępowania. Wyniki tego postępowania w następstwie poczynionych ustaleń wpływają jedynie na rodzaj decyzji, jakie może podjąć organ odwoławczy, uwzględniając normatywną treść art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego (patrz: wyrok NSA z dnia 28 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 2367/19, dostępny jw.).

W konsekwencji, organ II instancji jeszcze raz przeprowadzi postępowanie odwoławcze (w tym wyjaśniające) w stosunku do zgłoszenia inwestora i dołączonych dokumentów, przyjmując, że § 12 pkt 3 lit. a planu miejscowego nie może w niniejszej sprawie stanowić podstawy do wniesienia sprzeciwu na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego. W zależności od wyników tego postępowania, w szczególności rozważy zaistnienie podstaw do zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 (w zw. z art. 105 § 1) k.p.a. i uchylenia zaskarżonej decyzji o sprzeciwie oraz umorzenia postępowania pierwszej instancji.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 210 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wynik sprawy i wysokość uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 500 zł.