Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1053/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 184, art. 250, art. 258-261
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 41 ust. 1 i 2, art.
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 13 ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 39 poz 353
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.
article: art. 8, art. 8, art. 77, art. 107
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Joanna Zabłocka (spr.) Sędzia del. WSA Barbara Mleczko - Jabłońska Protokolant starszy asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 3163/13 w sprawie ze skargi W.P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do bezpłatnego przejazdu środkami transportu sanitarnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 października 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3163/13 oddalił skargę W.P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie uprawnień do bezpłatnego przejazdu środkami transportu sanitarnego oraz przyznał na rzecz pełnomocnika koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia:

Wnioskiem z 13 czerwca 2008 r. W.p. zwróciła się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) w K. o zwrot kosztów transportu sanitarnego zrealizowanego przez [...] Pogotowie Ratunkowe w dniu 7 maja 2008 r. - z miejsca zamieszkania do poradni rehabilitacyjnej działającej w ramach "..." Przychodni Specjalistycznej z siedzibą w K. przy ul. [...], motywując wniosek złym stanem zdrowia, niepełnosprawnością wynikającą z jednostronnego paraliżu ciała i dysfunkcją narządu ruchu uniemożliwiającą korzystanie ze środków transportu publicznego. Do wniosku załączyła fakturę VAT na kwotę 61,00 zł wystawioną przez [...] Pogotowie Ratunkowe.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ (Dyrektor Oddziału NFZ) decyzją z [..] lipca 2008 r., na podstawie art. 109 ust. 1-3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.; zwanej dalej ustawą o świadczeniach, u.ś.o.z.) oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; zwanej dalej k.p.a.), umorzył postępowanie w sprawie zwrotu świadczeń zdrowotnych w postaci kosztów transportu sanitarnego zrealizowanego na rzecz skarżącej odpłatnie w dniu 7 maja 2008 r.

W wyniku rozpoznania odwołania Prezes NFZ decyzją z [...] września 2008 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że żaden przepis ustawy o świadczeniach nie przyznaje osobom objętym jej działaniem prawa do żądania zwrotu środków poniesionych na opiekę zdrowotną poza systemem tej ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1969/08 uchylił powyższą decyzję Prezesa NFZ oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane przedwcześnie, bez należytego wyjaśnienia czy wniosek skarżącej nie stanowi żądania ustalenia prawa do świadczeń.

W odpowiedzi na pisma Dyrektora Oddziału NFZ z [...] września 2009 r., [...] września 2009 r. i [...] października 2009 r., skarżąca poinformowała organ, że wniosek z [...] czerwca 2008 r. dotyczył ustalenia prawa do świadczeń - bezpłatnego transportu sanitarnego.

Organ I instancji, decyzją z [...] stycznia 2010 r., powołując się na art. 109 ust. 1-3 ustawy o świadczeniach, odmówił refundacji poniesionych kosztów transportu sanitarnego.

Po rozpoznaniu odwołania, Prezes NFZ decyzją z [...] marca 2010 r., uchylił powyższą decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Dyrektorowi Oddziału NFZ.

Prezes NFZ uznał, że organ I instancji, wbrew zaleceniom WSA, nie wziął pod uwagę pisma skarżącej z [...] października 2009 r., w którym potwierdziła, że jej wniosek z [...] czerwca 2008 r. dotyczył ustalenia prawa do świadczeń w postaci bezpłatnego transportu sanitarnego. Organ odwoławczy zarzucił Dyrektorowi Oddziału NFZ, że nie ustalił czy wnioskodawczyni przysługuje prawo do świadczenia w zakresie transportu sanitarnego. Prezes NFZ wskazał, że organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę, winien zwrócić się do lekarza ubezpieczenia zdrowotnego w celu określenia stopnia niepełnosprawności pacjentki oraz uzupełnić postępowanie dowodowe w zakresie możliwości wydania zlecenia na transport sanitarny (bezpłatny dla pacjentki) - o kwestię zlecenia lekarza POZ, pod opieką którego pozostaje pacjentka.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 stycznia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 899/10, oddalił skargę skarżącej na ww. decyzję Prezesa NFZ. W uzasadnieniu Sąd I instancji podkreślił, że z akt sprawy oraz decyzji Dyrektora Oddziału NFZ z [...] stycznia 2010 r. wynika, że o ile organ ten wyjaśnił w toku ponownego postępowania, że wniosek strony z [..] czerwca 2008 r. stanowił żądanie ustalenia prawa do świadczeń, o tyle organ nie przeprowadził, pomimo wytycznych Sądu, analizy zgromadzonego materiału dowodowego, celem ustalenia, czy wnioskodawczyni przysługuje prawo do świadczenia zdrowotnego w zakresie transportu sanitarnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1564/11 oddalił skargę kasacyjną od w. w. wyroku. W ocenie NSA, Sąd I instancji zasadnie zaakceptował stanowisko organu II instancji, który uchylił decyzję organu I instancji, który wbrew ocenie prawnej wyrażonej w wyroku WSA z dnia 22 kwietnia 2009 r. wydał rozstrzygnięcie o odmowie refundacji poniesionych kosztów transportu sanitarnego, zamiast wydania orzeczenia w przedmiocie żądania ustalenia prawa do świadczenia w postaci bezpłatnego transportu sanitarnego. Jednocześnie NSA wskazał, że zasadność wniosku winna być rozważana w aspekcie art. 41 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach, gdyż wyłącznie ww. przepis w tym zakresie reguluje prawo do bezpłatnego przejazdu środkami transportu sanitarnego. Zarazem NSA stwierdził, że obowiązkiem organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie ustalenie, czy na dzień wystawienia przez lekarza zlecenia na transport sanitarny stan zdrowia pacjentki uzasadniał przyznanie bezpłatnego przejazdu środkami transportu sanitarnego na podstawie art. 41 ust. 1 lub ust. 2 ww. ustawy, kwestionując zasadność badania możliwości wydania post factum zlecenia na bezpłatny transport sanitarny przez lekarza POZ w przypadku transportu już zrealizowanego.

Dyrektor Oddziału NFZ, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] lipca 2013 r nr [...] na podstawie art. 41 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach stwierdził brak uprawnień skarżącej do bezpłatnego przejazdu środkami transportu sanitarnego w dniu 7 maja 2008 r.

Po rozpoznaniu odwołania, Prezes NFZ decyzją z dnia [...] września 2013 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2013 r.

Zdaniem Prezesa NFZ, obowiązujące przepisy nie pozwalają Funduszowi na inny, niż określony w art. 41 ustawy o świadczeniach sposób regulacji dostępu pacjentów do świadczeń zdrowotnych z zakresu transportu sanitarnego finansowanych ze środków publicznych. W szczególności nie jest możliwa ingerencja płatnika świadczeń, jakim jest NFZ, w ocenę stanu zdrowia pacjenta dokonywaną lub potwierdzaną przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, której rezultatem jest wydanie zlecenia na transport sanitarny na zasadach określonych w art. 41 ust. 1 lub 2 w.w. ustawy, względnie odmowa wydania zlecenia na bezpłatny transport sanitarny i wydanie zlecenia na częściowo odpłatny przejazd środkami transportu sanitarnego na podstawie art. 41 ust. 3 tej ustawy, czy też odmowa wydania zlecenia na transport sanitarny. Nadto Prezes NFZ stwierdził, że żaden przepis ustawy o świadczeniach nie przyznaje Funduszowi uprawnień do oceny stanu zdrowia świadczeniobiorców w kategoriach medycznych lub orzeczniczych. Przesłankę do ustalenia uprawnień do bezpłatnego transportu sanitarnego stanowić może potwierdzenie stanu zdrowia w postaci opinii osoby posiadającej uprawnienia do jej wydania, tj. w szczególności opinii lekarza prowadzącego leczenie lub lekarza orzecznika ZUS.

Prezes NFZ podkreslił również, że przeprowadzając postępowanie Oddział Wojewódzki NFZ zrealizował zalecenie Prezesa NFZ, a także wytyczne Sądów obydwu instancji, bowiem zwrócił się ponownie do NZOZ Praktyki Lekarskiej "..." o jednoznaczne określenie, czy na dzień wystawienia zlecenia na transport przez lekarza poradni rehabilitacyjnej "..." Przychodni Specjalistycznej z siedzibą w K. stan zdrowia skarżącej uzasadniał przyznanie bezpłatnego przejazdu środkami transportu sanitarnego na podstawie art. 41 ust. 1 lub 2 ustawy o świadczeniach.

Jednocześnie Prezes NFZ zauważył, że uzyskanie przez stronę w dniu [...] czerwca 2009 r, orzeczenia stwierdzającego trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji, jak też powołane w treści uzasadnienia opinie lekarskie i fakt korzystania z wózka inwalidzkiego uprawdopodobniają istnienie znacznych utrudnień w samodzielnym poruszaniu, także w okresie poprzedzającym wydanie powyższego orzeczenia przez lekarza orzecznika ZUS, jednak brak jest dokumentów potwierdzających w sposób bezsporny, że w dniu 7 maja 2008 r. spełnione zostały warunki do wydania zlecenia na bezpłatny przejazd środkami transportu sanitarnego refundowany ze środków publicznych

W skardze na powyższą decyzję Prezesa NFZ skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 października 2014 r. oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) stwierdził, że zaskarżona decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia jest zgodna z prawem.

Sąd I instancji po przytoczeniu przepisów mających zastosowanie w sprawie uznał, że Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest uprawniony do oceny stanu zdrowia skarżącej. Wskazał, że w jedynym skierowaniu na transport sanitarny wystawionym w dniu 7 maja 2008 r. po wizycie w Poradni Rehabilitacji "....", lekarz kierujący jednoznacznie określił stopień niepełnosprawności na poziomie pierwszym, co zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2004 r. (Dz. U. Nr 275, poz. 2731, dalej rozporządzenie) oznacza udział ubezpieczonego w kosztach przejazdu środkami transportu sanitarnego w wysokości 100% (§ 4 rozporządzenia). Wobec powyższego to do lekarza należało dokonanie oceny stanu zdrowia i możliwości poruszania się skarżącej w rozumieniu § 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia i w konsekwencji określenia stopnia niepełnosprawności, i w zależności od tego partycypację w kosztach transportu (§ 6 pkt 1 i 2 rozporządzenia). Sąd I instancji podkreślił, że to lekarz orzeka o stanie określonej osoby po uprzednim jej zbadaniu, a organ nie ma do tego uprawnień.

Ponadto WSA wskazał, że skoro lekarz wystawiający zlecenie na transport sanitarny w dniu 7 maja 2008 r. w K. ocenił stopień niepełnosprawności skarżącej na pierwszy stopień niepełnosprawności i zaznaczył jako cel przewozu "inne wyżej nie wymienione", to organ nie miał podstaw do ustalenia skarżącej prawa do bezpłatnego przejazdu transportem sanitarnym do Kliniki z domu skarżącej, gdyż w ocenie Sądu stopień niepełnosprawności skarżącej był taki sam jak we wskazanym zleceniu, gdyż ustalenie prawa skarżącej do bezpłatnego przejazdu środkami transportu sanitarnego miało być ustalone na tą właśnie datę.

WSA wskazał również, że gdyby w ocenie lekarza, skarżącej przysługiwał zgodnie z treścią art. 41 ustawy o świadczeniach bezpłatny przejazd środkami transportu sanitarnego, to znalazłoby odzwierciedlenie w zleceniu z 7 maja 2008 r. poprzez zaznaczenie w rubryce "cel przewozu" pkt 1 lub 2 lub 3, które to punkty odzwierciedlają treść art. 41 ustawy o świadczeniach.

Sąd I instancji dodatkowo zaznaczył, że co prawda lekarz początkowo zakreślił rubrykę z pkt. 3, to jednak później zmienił to na pkt 4.

Sąd I instancji nie negował faktu, iż w dacie [...] maja 2008 r., skarżąca miała znaczne trudności w poruszaniu się, jednak skarżąca nie przedstawiła na datę [...] maja 2008 r., żadnych dokumentów potwierdzających jej uprawnienie do korzystania z bezpłatnego przejazdu środkami transportu sanitarnego.

W konkluzji WSA wskazał, że organy obu instancji podjęły wszelkie kroki mające na celu pozytywne załatwienie wniosku skarżącej, jednak nawet z pisma NZOZ Praktyki Lekarskie "..." Sp. z o.o. w K., pod której opieką znajdowała się skarżąca w dniu 7 maja 2008 r., wynika jedynie, że w ocenie lekarza POZ na dzień [...] maja 2008 r., tj. na dzień wystawienia zlecenia na transport sanitarny przez lekarza Poradni Rehabilitacyjnej "....", "ze względu na przewlekle schorzenie układu nerwowego i narządu ruchu, określono niesprawność II (drugiego) stopnia. W ww. okresie pacjentka była niezdolna do samodzielnego korzystania ze środków transportu publicznego".

W.P. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniosła o jego uchylenie w całosci i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., że został wydany z:

naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. art. 151 i 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, (j.t. Dz. U. Nr 1647 ze zm.; dalej: p.u.s.a.") w zw. z art. 7, 8, 11, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszenia przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia powołanych przepisów k.p.a., skutkujące oddaleniem skargi w sytuacji, gdy obowiązkiem Sądu dokonującym kontroli legalności działania organu administracji publicznej było uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na następujące uchybienia, których dopuścił się organ:

niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy i nie rozpatrzenie przez organ całego materiału dowodowego, polegające na przyjęciu, że brak jest dokumentów potwierdzających w sposób bezsporny, że w dniu [...] maja 2008r. spełnione zostały warunki do wydania zlecenia na bezpłatny przejazd środkami transportu sanitarnego refundowany ze środków publicznych oraz

niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy i nie rozpatrzenie przez organ całego materiału dowodowego, polegające na przyjęciu, iż w trakcie postępowania wyjaśniającego nie uzyskano potwierdzenia, że w dniu [...] maja 2008r. stopień niesprawności (dysfunkcji narządu ruchu) Pani W.P. uzasadniał przyznanie bezpłatnego przejazdu środkami transportu sanitarnego na podstawie art. 41 ust. 2 ustawy o świadczeniach, podczas gdy w aktach sprawy znajduje się orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 maja 2007r. potwierdzające, że Pani W.P. w dniu 7 maja 2008r. była osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj. art. 41 ust. 2 ustawy o świadczeniach polegające na przyjęciu, że w przypadku osób uznanych za niezdolne do samodzielnej egzystencji o prawie do bezpłatnego przejazdu środkami transportu sanitarnego decyduje zlecenie przejazdu wystawione przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub felczera, podczas gdy zlecenie takie jest jedynie dokumentem potwierdzającym potrzebę skorzystania z przejazdu środkami transportu sanitarnego, a o prawie do takiego przejazdu decyduje orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie ustalenia niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy.

Skarga kasacyjna została oddalona z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw.

Ponieważ sprawa ustalenia czy W.P. dnia 7 maja 2008 r. przysługiwało prawo do bezpłatnego transportu sanitarnego była już przedmiotem postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, dlatego w pierwszej kolejności należy przywołać wskazania zawarte w wyroku NSA wydanym w tej sprawie dnia 17 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1564/11. W wyroku tym NSA stwierdził, że zasadność wniosku skarżącej winna być rozważana w aspekcie art. 41 ust.1 i 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, oraz że obowiązkiem organu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie ustalenie, czy na dzień wystawienia przez lekarza zlecenia na transport, stan zdrowia pacjentki uzasadniał przyznanie bezpłatnego przejazdu środkami transportu sanitarnego na podstawie art. 41 ust. 1 lub 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Przed odniesieniem się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej należy przypomnieć określone przepisami art. 41 ust.1 i 2 ustawy o świadczeniach przesłanki, które uzasadniają przyznanie prawa do bezpłatnego przejazdu środkami transportu sanitarnego, bowiem one określają zakres postępowania dowodowego oraz kierunek oceny zebranych dowodów.

Art. 41 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym dnia 7 maja 2008 r. stanowił, że " Świadczeniobiorcy, na podstawie zlecenia lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub felczera ubezpieczenia zdrowotnego, przysługuje bezpłatny przejazd środkami transportu sanitarnego, w tym lotniczego, do najbliższego zakładu opieki zdrowotnej udzielającego świadczeń we właściwym zakresie, i z powrotem, w przypadkach:

1) konieczności podjęcia natychmiastowego leczenia w zakładzie opieki zdrowotnej;

2) wynikających z potrzeby zachowania ciągłości leczenia.

2. Świadczeniobiorcy, na podstawie zlecenia lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub felczera ubezpieczenia zdrowotnego, przysługuje bezpłatny przejazd środkami transportu sanitarnego - w przypadku dysfunkcji narządu ruchu uniemożliwiającej korzystanie ze środków transportu publicznego, w celu odbycia leczenia - do najbliższego zakładu opieki zdrowotnej udzielającego świadczeń we właściwym zakresie, i z powrotem."

Ponieważ skarżąca stawiła się dnia 7 maja 2008 r. w poradni specjalistycznej na żądanie tej placówki, celem oceny stanu zdrowia przez lekarza poradni rehabilitacyjnej i umożliwienia korzystania ze świadczeń rehabilitacyjnych, to nie budzi wątpliwości, że powodem skorzystania przez skarżącą z transportu sanitarnego w celu dojechania do tej placówki nie była konieczność podjęcia natychmiastowego leczenia ani zachowania ciągłości leczenia, w konsekwencji brak jest podstaw do oceny czy przysługiwało jej uprawnienie do bezpłatnego przejazdu środkami transportu sanitarnego na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Oceny tej należy dokonać w świetle przepisu art.41 ust. 2 tej ustawy.

Z zacytowanego art. 41 ust. 2 u.ś.o.z. wynika, że bezpłatny przejazd środkami transportu sanitarnego przysługuje w przypadku dysfunkcji narządu ruchu uniemożliwiającej korzystanie ze środków transportu publicznego, a więc przysługuje osobie, która ze względu na dysfunkcję narządów ruchu w ogóle nie ma możliwości korzystania z takiego transportu. Uprawnienie to nie będzie przysługiwało osobie, dla której ze względu na dysfunkcję ruchu skorzystanie z takiego rodzaju transportu będzie bardzo trudne, ale możliwe np. przy pomocy osób trzecich.

Zarzucając Sądowi I instancji naruszenie wskazanych przepisów p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie naruszenia przez Prezesa NFZ przepisów art. 7, 8, 11, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., autor skargi kasacyjnej wskazał, że organ niedostatecznie wyjaśnił okoliczności sprawy i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, ponieważ przyjął, że brak jest dokumentów potwierdzających w sposób bezsporny, że dnia [...] maja 2008 r., wobec stopnia dysfunkcji narządów ruchu, skarżąca spełniała warunki do bezpłatnego transportu sanitarnego, w sytuacji gdy w aktach sprawy znajduje się orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] maja 2007 r., potwierdzające, że skarżąca dnia [...] maja 2008 r. była osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji.

Zarzut ten jest nieuzasadniony. Z przywołanego przez autora skargi kasacyjnej orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] maja 2007 r. wynika istotnie, że w stosunku do W.P. orzeczono, iż jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji w okresie do czerwca 2009 r. Przepis art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.jed. Dz.U. z 2004 r., nr 39, poz. 353 ze zm., w brzmieniu obowiązującym dacie wydania orzeczenia ) stanowił, że "W przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, orzeka się niezdolność do samodzielnej egzystencji.(...)". W celu doprecyzowania znaczenia określenia "niezdolność do samodzielnej egzystencji" celowe jest odniesienie się do art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania orzeczenia ZUS (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), w którym to przepisie niezdolność do samodzielnej egzystencji oznaczała naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację.

W świetle zacytowanych przepisów, z przedstawionego orzeczenia ZUS wynikało więc, że skarżąca nie może samodzielnie, bez pomocy osób trzecich wykonywać określonych czynności, nie wynikało natomiast, że w ogóle jest pozbawiona możliwości wykonywania tych czynności. Podobny wniosek wynika z informacji z dnia [...] maja 2013 r. sporządzonej przez Prezesa Zarządu Praktyki Lekarskiej "...", po konsultacji z lekarzem POZ, gdzie stwierdzono na podstawie zgromadzonej dokumentacji medycznej, że w dniu 7 maja 2008 r. skarżąca ze względu na przewlekłe schorzenie układu nerwowego i narządu ruchu była niezdolna do samodzielnego korzystania ze środków transportu publicznego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgromadzona w aktach administracyjnych dokumentacja medyczna dotycząca stanu zdrowia skarżącej w dniu 7 maja 2008 r. nie dawała podstaw do przyjęcia, że skarżąca spełniała określone w art. 41 ust. 2 ustawy o świadczeniach warunki prawa do bezpłatnego przejazdu środkami transportu sanitarnego, bowiem stwierdzona u niej dysfunkcja narządu ruchu nie uniemożliwiała jej korzystania ze środków transportu publicznego, mogła z takiego transportu korzystać przy pomocy osób trzecich. Możliwość korzystania z transportu publicznego przy pomocy osób trzecich nie uprawnia do bezpłatnego korzystania z transportu sanitarnego.

Wobec powyższego nieuprawnione są zarzuty niedostatecznego wyjaśnienia okoliczności sprawy i nierozpatrzenia przez organ całego materiału dowodowego.

W skardze kasacyjnej podniesiono również zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego – art. 41 ust. 2 u.ś.o.z. poprzez błędną wykładnię tego przepisu polegającą na przyjęciu, że w przypadku osób uznanych za niezdolne do samodzielnej egzystencji o prawie do bezpłatnego przejazdu środkami transportu sanitarnego decyduje zlecenie przejazdu wystawione przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub felczera, podczas gdy zlecenie takie jest jedynie dokumentem potwierdzającym potrzebę skorzystania z przejazdu środkami transportu sanitarnego, a o prawie do takiego przejazdu decyduje orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie ustalenia niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Przedstawiona przez autora skargi kasacyjnej wykładnia przepisu art. 41 ust. 2 u.ś.o.z. jest zasadniczo prawidłowa, jednak zarzut naruszenia tego przepisu nie może odnieść zamierzonego skutku, ponieważ przyczyną odmowy uznania, że skarżącej w dniu 7 maja 2008 r. nie przysługiwało, ze względu na stan zdrowia, prawo do korzystania z bezpłatnego przejazdu środkami transportu sanitarnego nie był fakt braku odpowiedniego zlecenia na taki przejazd, ale fakt, że skarżąca nie spełniała warunków do uzyskania powyższego uprawnienia, ponieważ jej stan zdrowia wskazywał, że mogła korzystać z komunikacji publicznej z pomocą osób trzecich.

Równocześnie należy zauważyć, że o prawie takim może decydować orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli będzie wynikało z niego, że pacjent cierpi na dysfunkcję ruchu uniemożliwiającą korzystanie z transportu publicznego oraz spełnione zostaną pozostałe warunki określone w art. 41 ust. 2 u.ś.o.z.

Z wyżej wyłożonych przyczyn NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika, o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że orzekanie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii.