Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 17/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2022 poz 1009
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2023 r. sprawy ze skargi B.F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 listopada 2022 r. nr UP - 880/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 sierpnia 2022 r. nr 1784/2022


UZASADNIENIE

Dnia [...] maja 2022 r. do Inne wpłynął wniosek, w którym skarżąca zwróciła się o umorzenie odsetek od nieopłaconych składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W jego uzasadnieniu strona powołała się na trudną sytuację materialną oraz zdrowotną. Skarżąca zadeklarowała jednorazową wpłatę kwoty zasadniczej zadłużenia. Jako argument za umorzeniem odsetek przedstawiła utratę prowadzonej działalności gospodarczej (L. C. S. J. O.). Strona podniosła, że w wyniku straty firmy jej życie zostało zrujnowane, straciła środki finansowe na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, ucierpiał jej wizerunek w sferze prywatnej, publicznej i zawodowej. W związku z zaistniałą sytuacją i spowodowaną tym chorobą przez dwa lata skarżąca była wykluczona ze świadczenia pracy w szkole publicznej. W tym czasie przez pół roku przebywała na zwolnieniach lekarskich, następnie na półrocznym świadczeniu rehabilitacyjnym, a przez kolejny rok – na urlopie dla poratowania zdrowia. Strona wskazała, że ma na utrzymaniu córkę.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2022r. skarżąca podkreśliła, że w wyniku kontroli ZUS w 2011r. zakwestionowano zasadność stosowania umów o dzieło w prowadzonej przez nią S. J. O., przy jednoczesnym nie kwestionowaniu takich umów wobec innych podmiotów. Zdaniem skarżącej stanowi to jawną dyskryminację, co w skutkach doprowadziło do zniszczenia firmy. Związana z tym przebyta choroba wymaga rehabilitacji i leczenia, którego koszt wynosi średnio około [...] zł miesięcznie, natomiast po potrąceniach pensja wynosi [...] zł.

Inne po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia, decyzją z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] odmówił umorzenia odsetek od nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników (w części finansowanej przez płatnika składek i ubezpieczonych) oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą - w łącznej kwocie [...]zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne za okres 11/2007-06/2008, 10/2008-05/2009,10/2009-07/2010, 10/2010-03/2011, 03/2014, 11/2014,02-03/2015, 06/2015, 08/2015, 04/2016 w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu:

- odsetek w kwocie [...]zł liczonych na [...] maja 2022r. przypadających od składek w części finansowanej przez płatnika,

- odsetek w kwocie [...]zł liczonych na [...] maja 2022r. przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych;

b) ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu:

- odsetek w kwocie [...]zł, za okres 10/2007-07/2009, 10/2009-07/2010, 10/2010-03/2011, 10/2016 liczonych na [...] maja 2022r. przypadających od składek w części finansowanej przez płatnika,

- odsetek w kwocie [...]zł za okres 10/2007-07/2009, 10/2009-07/2010, 10/2010-03/2011,10/2016,01/2017 liczonych na [...] maja 2022r. przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych;

c) odsetek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 01-06/2008, 10/2008-05/2009, 10/2009-07/2010, 10/2010-03/2011, 08/2015 w kwocie [...]zł, liczonych na [...] maja 2022r.,

a także odmówił umorzenia odsetek od nieopłaconych składek za osobę ubezpieczoną będącą równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł, w tym:

a) odsetek od składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie [...]zł liczonych na [...] maja 2022r. przypadających od składek za okres 11/2007-06/2008;

b) odsetek od składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...]zł liczonych na [...] maja 2022r. przypadających od składek za okres 10/2007-07/2009,10/2009-07/2010,10/2010-03/2011, 10/2016, 01/2017.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia [...] października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm., zwanej dalej – u.s.u.s.), ani żaden z uzasadnionych przypadków, gdy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.).

Skarżąca pismem z dnia [...] września 2022 r. zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła w nim m.in., że zniszczenie szkoły przez ZUS przy zastosowaniu praktyk dyskryminujących pozbawiło ją możliwości uzyskiwania dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej L. C. S. J. O.. Zajęcie pensji na poczet spłat zobowiązań wynikających z nierównego traktowania obywateli, jak i zniszczenie szkoły, prowadzenie nierównej walki z ZUS - wbrew obowiązującym przepisom - pozbawiło możliwości zaspakajanie niezbędnych potrzeb życiowych zarówno stronę, jak i jej córkę przez wiele lat. Córka z powodu braku środków finansowych, będących następstwem dyskryminacji ze strony ZUS, była wykluczona z wielu wydarzeń szkolnych, np.: wyjazdów klasowych, studniówki i wielu innych. Uzupełniająco strona wskazała, że wraz z córką była pozbawiona zaspokajania podstawowych i niezbędnych potrzeb jak np. odpowiedniej temperatury w pomieszczeniach. W dalszej części uzasadnienia wskazano, że prowadzenie działalności gospodarczej, budowanie marki i renomy firmy wymaga ogromnego wysiłku, zaangażowania wielu osób, wielu lat ciężkiej pracy, czasu i ogromnych nakładów finansowych oraz emocjonalnych. Firma Szkoła Języków Obcych Language Centre rozwijała się, zdobywała uznanie i szacunek. Państwo, jak i urzędnicy państwowi nie mieli w tym żadnego swojego udziału i wkładu. Skarżąca podając dane uzyskane w oparciu o dostęp do informacji publicznej wymieniła placówki, które jej zdaniem nie zostały zobowiązane do zapłacenia składek po przeprowadzeniu w tym samym okresie kontroli ZUS z racji umów o dzieło za zajęcia językowe. Za sytuację nie do przyjęcia z punktu widzenia prawa uznała, że jedna instytucja nadal prowadzi zajęcia językowe w oparciu o umowy o dzieło, a Szkoła Języków Obcych Language Centre nie istnieje wskutek dyskryminacji przez ZUS w T.. Strona podtrzymała wniosek o umorzenie odsetek, jej zdaniem odsetki powinny być umorzone, bowiem ZUS naruszył podstawowe prawa zagwarantowane w Konstytucji oraz w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, tj. art. 8, art. 21, art. 30 i art. 32 konstytucji oraz art. [...] Europejskiej Konwencji Praw C..

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Inne decyzją z dnia [...] listopada 2022r.utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podał m.in., że ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej wynika, że strona:

- jest mężatką,

- na podstawie umowy o pracę jest zatrudniona w ZSPS VIII LO, umowa została zawarta bezterminowo, wysokość wynagrodzenia wynosi [...] zł brutto, tj. [...] zł netto - Oddział ZUS w T. dokonał zajęcia wynagrodzenia i do wypłaty pozostaje kwota [...]zł,

- nie pobiera renty czy emerytury,

- nie posiada dochodu z innych źródeł,

- nie pobiera zasiłku/świadczenia z Urzędu Pracy,

- nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej,

- nie korzysta z innych form pomocy,

- ponosi wydatki związane z utrzymaniem: z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości [...] zł, koszty związane z leczeniem w wysokości od [...] zł do [...] zł oraz inne w wysokości [...] zł,

- prowadzi gospodarstwo domowe z córką, która nie uzyskuje dochodu; z mężem pozostaje w separacji faktycznej i ma z nim rozdzielność majątkową,

- posiada zobowiązania finansowe w bankach za okres 6 lat w wysokości [...] zł, miesięczna rata wynosi [...] zł, lecz nie wskazała, czy i w jaki sposób reguluje zobowiązanie,

- posiada inne składniki mienia ruchomego: laptop o wartości [...] zł, lodówkę o wartości [...] zł, pralkę o wartości [...] zł, wieżę CD o wartości [...] zł,

- nie posiada domu, mieszkania, gospodarstwa rolnego, innych nieruchomości, praw majątkowych, środków transportu oraz wierzytelności,

- spłaciła należność główną w wysokości [...] zł, natomiast wniosła o umorzenie całości odsetek,

- poniosła stratę w postaci zniszczenia działalności gospodarczej na skutek dyskryminującego potraktowania przez ZUS, przez co została pozbawiona dodatkowego zarobkowania; ponadto zniszczono jej życie i doprowadzono do przewlekłej i poważnej choroby zagrażającej życiu.

Na podstawie zgromadzonych we własnych systemach informatycznych danych oraz danych z rejestrów centralnych (Centralnej Ewidencji i Informacji o działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów, B. D. K. Wieczystych) ZUS ustalił, że strona prowadziła działalność gospodarczą: F. B. L. C. S. J. O. (kod PKD 85.59.A - Nauka języków obcych). Obecnie jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę na cały etat w [...] i [...] LO w T. z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w miesiącu: sierpniu 2022 r. - [...] zł (około [...] zł netto); wrześniu 2022 r. - [...] zł (około [...] zł netto); październiku 2022 r. - [...] zł (około [...] zł netto); zatem średniomiesięczny dochód wyniósł około [...] zł netto. Obecnie strona nie jest właścicielem czy współwłaścicielem samochodu. Skarżąca posiadała majątek nieruchomy. W dniu [...] lipca 2022 r. sprzedała nieruchomość obejmującą tereny mieszkaniowe, dla których Sąd Rejonowy w T. prowadzi KW nr [...], a na mocy umowy o podział majątku wspólnego z dnia [...] września 2022 r. dwie nieruchomości gruntowe (drogę, dla której Sąd Rejonowy w W. prowadzi KW nr [...] oraz inne tereny zabudowane, dla których Sąd Rejonowy w W. prowadzi KW nr [...]) nabył M. F..

Organ wskazał na art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. i stwierdził, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych, przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe. Nie zachodzi również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - 30 czerwca 2018 r. strona zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, natomiast wykreślenie z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej nastąpiło [...] sierpnia 2021 r., jednocześnie nie wystąpiła przesłanka braku majątku niepodlegającego egzekucji, bowiem strona uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę umożliwiający prowadzenie postępowania egzekucyjnego, nie wystąpił brak następców prawnych. Z kolei przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych odsetek, o umorzenie których wniesiono przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi dlatego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie zachodzi również przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., nie można bowiem stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ wobec skarżącej jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, a zastosowany środek egzekucyjny skuteczny.

Organ uznał, że ponieważ nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

W dalszej kolejności organ wskazał na art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365 dalej "rozporządzenie"), odnosząc się do zawartych w nich przesłanek umorzenia składek, mimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ZUS stwierdził, że zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

Organ wyjaśnił dalej, że wystąpienie przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Wskazał, że w swoich pismach strona powołała się na stan zdrowia informując, że przeszła operację neurologiczno-chirurgiczną, choruje na nadciśnienie i przewlekłe zapalenie żył, wymaga regularnej rehabilitacji kręgosłupa. Organ podał, że wziął pod uwagę oświadczenie, że przez dwa lata strona przebywała na zwolnieniach, świadczeniu rehabilitacyjnym i urlopie na podratowanie zdrowia. ZUS uznał za udokumentowane problemy zdrowotne. Podkreślił jednak, że w aktach sprawy brak jest dowodów (np. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub orzeczenia o niezdolności do pracy) wskazujących na trwałe wykluczenie wnioskodawczyni z rynku pracy ze względu na stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawiałoby ją możliwości uzyskiwania dochodów. Strona jest aktywna zawodowo i uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę. Z tego względu nie ma do niej zastosowania przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

Zdaniem ZUS, również ograniczone możliwości płatnicze nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste.

Organ uwzględnił, że na utrzymaniu skarżącej pozostaje 22-letnia córka, która jest studentką studiów dziennych. ZUS ustalił, że nie jest ona zgłoszona do ubezpieczeń społecznych w ZUS. Ponadto organ przyjął, że strona ma z mężem rozdzielność majątkową i pozostaje z nim w separacji faktycznej.

Organ podał, że wykazany dochód w gospodarstwie domowym kształtuje się na poziomie wyższym od minimum socjalnego ustalonego [...] września 2022 r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, który za II kwartał 2022 r. wyniósł [...] zł dla dwuosobowego gospodarstwa pracowniczego. Z kolei minimum egzystencji w roku 2021 dla dwuosobowego gospodarstwa pracowniczego zostało oszacowane na kwotę [...]zł, tj. [...] zł/osobę. ZUS wyjaśnił, że minimum egzystencji to miara ubóstwa wyznaczająca niski poziom zaspokajania potrzeb, poniżej którego występuje biologiczne zagrożenie życia. Zdaniem organu, analiza ustalonych w postępowaniu faktów nie prowadzi do wniosku, że sytuacja skarżącej nosi znamiona ubóstwa, a przedstawione argumenty nie znalazły odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym.

W związku z tym ZUS nie znalazł podstaw do umorzenia żądanych należności także w oparciu o zapisy rozporządzenia oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Skarżąca pismem z dnia [...] grudnia 2022 r. wniosła skargę na powyższą decyzję. Zaskarżyła ją w całości, wnosząc o umorzenie wszystkich odsetek. Wskazując na nadużycie władzy i dyskryminację podniosła naruszenie:

- art 7 kpa (zasada prawdy obiektywnej) - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli,

- art 8 kpa (zasada pogłębiania zaufania obywateli) - organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Urzędnik został zobowiązany do bezstronnego i niezależnego działania, w szczególności do powstrzymania się od wszelkich arbitralnych działań mogących mieć negatywny wpływ na sytuację pojedynczych osób, od wszelkich form faworyzowania, bez względu na motywy takiego postępowania. Na postępowanie urzędników nie będzie miał wpływu, w żadnym czasie, interes osobisty, rodzinny lub narodowy, ani też nie będzie wpływać nań presja polityczna. Koresponduje to z art. 11 EKDA, stanowiącym, iż "urzędnik powinien działać bezstronnie, uczciwie i rozsądnie".

Skarżąca wskazała, że w tej sprawie, na żadnym etapie sprawy urzędnik nie działał bezstronnie, uczciwie i rozsądnie. Na każdym etapie sprawy urzędnicy, urząd państwowy dopuścił się zakazanej prawem dyskryminacji.

Dalej zarzuciła naruszenie:

- art. 9 kpa (zasada należytego informowania stron) - organy administracji publicznej są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek,

- art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu publicznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Zasada ta oznacza, że wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym muszą być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących czy faworyzujących określoną grupę osób. Wydanie decyzji z pogwałceniem zasady równości wobec prawa jest nadużyciem władzy.

Zarzuciła również, że ZUS w T. zniszczył prowadzoną przez nią placówkę oświatową stosując dyskryminację i łamiąc obowiązujące prawo:

- art. 2, art. 7, art. 8, art. 21, art. 30, art. 32, art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej [...] poprzez nie zastosowanie,

- zapisy Konstytucji Biznesu, a przede wszystkim łamiąc zasadę pewności prawa,

- art. [...] Europejskiej Konwencji Praw Człowieka – korzystanie z praw i wolności wymienionych w niniejszej konwencji powinno być zapewnione bez dyskryminacji wynikającej z takich powodów, jak płeć, rasa, kolor skóry, język, religia, przekonania polityczne i inne, pochodzenie narodowe lub społeczne, przynależność do mniejszości narodowej, majątek, urodzenie bądź z jakichkolwiek innych przyczyn,

- art. 1 Protokołu nr 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka – każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia. Nikt nie może być pozbawiony swojej własności.

Skarżąca podniosła, że odmowa umorzenia odsetek jest bezprawna. Dotyczy postępowania, w którym wielokrotnie zostało złamane prawo. Pozbawiono ją możliwości zarobkowania. Uniemożliwiono spłacanie kredytu zaciągniętego na prowadzenie działalności. Prowadzenie działalności gospodarczej, budowanie marki i renomy firmy wymaga ogromnego wysiłku, zaangażowania wielu osób, wielu lat ciężkiej pracy, czasu oraz ogromnych nakładów finansowych i emocjonalnych. Firma Szkoła Języków Obcych Language Centre rozwijała się, zdobywała uznanie oraz szacunek. Państwo, urzędnicy państwowi nie mieli w tym żadnego swojego udziału i wkładu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Sprawa została rozpoznana na rozprawie zdalnej.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Inne z dnia [...] listopada 2022 r. wydana w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych składek. Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, z przyczyn innych niż podnoszone w skardze.

Zarzuty skargi oraz użyta na ich poparcie argumentacja koncentrują się bowiem wokół dyskryminacji, nierównego traktowania i związanych z tym negatywnych skutków, zarówno w sferze osobistej skarżącej, jak i dotyczącej wykonywanej przez nią działalności gospodarczej. W oparciu o dane uzyskane w trybie dostępu do informacji publicznej skarżąca wymienia listę podmiotów, które jej zdaniem nie zostały zobowiązane do zapłacenia składek, po przeprowadzeniu w analogicznym okresie kontroli ZUS z racji umów o dzieło za zajęcia językowe, w przeciwieństwie do prowadzonej przez nią szkoły językowej.

Odnosząc się do sprawy, w pierwszej kolejności należy podkreślić, że w postępowaniu o umorzenie należności, zasadniczo analizie nie podlegają przyczyny powstania zadłużenia, a sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, musi poruszać się w granicach tej, konkretnej sprawy. Ocenie podlega więc wyłącznie sytuacja wnioskodawcy, w kontekście znajdujących umocowanie w przepisach przesłanek umorzenia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z wyjątkami niemającymi zastosowania w niniejszej sprawie). Wynika z niego, że sąd jest związany "granicami sprawy", natomiast nie jest związany wyłącznie "granicami skargi". Termin "granice sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. W warunkach niniejszej sprawy przedmiot oceny stanowić może wyłącznie legalność wydania decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych składek, a nie kwestie związane z powstaniem zobowiązania, czy też wysokością naliczonych odsetek.

Mając to na uwadze należy wskazać, że postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek uregulowane jest w art. 28 u.s.u.s., jak również w

§ 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. Z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. wynika, że pod pojęciem "należności z tytułu składek" rozumie się składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie to jest wyczerpujące, stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Ponadto w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki te precyzuje rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W myśl postanowień § 3 tego rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z powyższych przepisów wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane przez Inne w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.) oraz w uzasadnionych przypadkach także pomimo braku całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a ustawy w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia). Dopuszczenie w podanych regulacjach możliwości umorzenia należności przez Inne wskazuje na uznaniowy charakter wydawanych w tym przedmiocie decyzji, który polega na tym, że w przypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek warunkujących możliwość umorzenia, organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Może zatem w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanki umorzenia uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Innymi słowy, jeśli ZUS ustali, że nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności z tytułu składek określona we wskazanych przepisach, to ma obowiązek odmówić umorzenia tych należności i taka decyzja nie jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Dopiero w razie stwierdzenia, że zaistniała przesłanka umorzenia, ZUS wydaje decyzję w ramach uznania administracyjnego o umorzeniu lub o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Należy w tym miejscu zaakcentować, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek (odsetek) może zapaść jedynie wówczas, kiedy należności – umorzenia których domaga się strona – są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Niedopuszczalne jest bowiem procedowanie w sprawach dotyczących należności, które wygasły na skutek przedawnienia. Przedawnienie jako instytucja prawa materialnego, skutkująca wygaśnięciem zobowiązania musi być bezwzględnie respektowane w toku postępowania.

Skład orzekający w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia [...] stycznia 2022r. sygn. akt I GSK 868/21. Z zasadniczych tez tego wyroku wynika, że postępowanie dotyczące umorzenia należności z tytułu składek musi być postępowaniem posiadającym swój przedmiot. Nie można procedować w oparciu o przesłanki do umorzenia zamieszczone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., czy § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w zakresie umorzenia należności z tytułu składek, w sytuacji gdy składki te nie istnieją. Postępowanie w przedmiocie umorzenia składek w takim przypadku byłoby bezprzedmiotowe. W ocenie NSA ustalenie, że składki, co do których został złożony wniosek o umorzenie istnieją (np. nie uległy przedawnieniu), to warunek wstępny do procedowania w przedmiocie umorzenia tych należności. Zatem Zakład w pierwszej kolejności winien zbadać przedmiotowość złożonego wniosku, jeśli choćby w części należności uległy przedawnieniu, wtedy w tej części organ zobowiązany będzie do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, w pozostałej zaś części nieprzedawnionej, organ zobowiązany będzie wydać decyzję umarzającą należności z tytułu składek lub odmówić ich umorzenia.

W realiach rozpoznawanej sprawy, obowiązkiem ZUS było więc w pierwszej kolejności jednoznaczne ustalenie, czy zaległe składki, od których o umorzenie odsetek wniosła skarżąca, są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu, tym bardziej, że należności odsetkowe dotyczą składek począwszy od miesiąca października 2007r. Za bezprzedmiotowe - podlegające umorzeniu zgodnie z art. 105 § 1 kpa należałoby bowiem uznać prowadzenie przez organ postępowania w sprawie umorzenia nieistniejących (przedawnionych) należności składkowych, a tym samym i odsetek. Ocena w tym przedmiocie powinna uwzględniać stan istniejący w dacie wszczęcia postępowania.

W analizowanej sprawie ZUS powołał się na przesłankę zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Możliwość jej stwierdzenia wymaga, by akta sprawy zawierały stosowne dowody potwierdzające jej zaistnienie. Z treści art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. wynika, że sąd wyrokuje na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jego wydania.

W kwestii przedawnienia należy uwzględnić regulację prawną zawartą w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., zgodnie z którą należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. W odniesieniu do należności odsetkowych objętych wnioskiem o umorzenie należy jednocześnie zauważyć, że przepisy dotyczące terminu przedawnienia w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych ulegały wielokrotnie zmianom. Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074 ze zm.) dokonała w art. 1 pkt 9 zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2003 r. Po zmianie przepis ten stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Kolejną zmianę przyniosła nowelizacja dokonana z dniem 1 stycznia 2012 r. Od tego dnia art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Jednocześnie trzeba zwrócić uwagę, ze w myśl art. 27 ustawy nowelizującej u.s.u.s., tj. ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. poz. 1378) do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. (ust. 1). Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2).

W niniejszej sprawie organ odnosząc się do kwestii przedawnienia należności z tytułu odsetek stwierdził, iż nie uległy one przedawnieniu i podniósł, że kwestia zawieszenia biegu terminu przedawnienia została szczegółowo wyjaśniona w decyzji ZUS z [...] sierpnia 2022r. Wskazano w niej, że bieg terminu przedawnienia należności zawieszony został wskutek następujących czynności:

. wobec należności za okres 10/2007 - 03/2011 r.:

- od [...] listopada 2011 r. do [...] sierpnia 2015 r. (tj. od wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym do uprawomocnienia się decyzji),

- od [...] lutego 2017 r. do [...] grudnia 2021 r. (tj. od doręczenia wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej wysokość zaległości do uprawomocnienia się decyzji),

. wobec należności za okres 02/2013 - 01/2017r.:

- od [...] lutego 2017 r. do [...] grudnia 2021 r. (tj. od doręczenia wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej wysokość zaległości do uprawomocnienia się decyzji).

Wskazano ponadto, że w stosunku do całości zadłużenia od [...] maja 2022 roku Dyrektor Oddziału ZUS w T. prowadzi skuteczne postępowanie egzekucyjne, w toku którego zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę i wyegzekwowano kwotę [...]zł.

Przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Natomiast w myśl art. 24 ust. 5f tej ustawy, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Mając na uwadze powyższe oraz odnosząc się do podanych przez organ okoliczności odnotować należy, że z akt sprawy (k. 27-38 akt adm.) wynika, iż w dniu [...] listopada 2011r. organ doręczył płatnikowi składek (skarżącej) protokół z kontroli przeprowadzonej w zakresie m.in. prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Protokół zawiera przy tym pouczenie o prawie złożenia pisemnych zastrzeżeń do ustaleń w nim poczynionych oraz termin na dokonanie tej czynności (14 dni). Z tego wnioskować należy, że ewentualne wszczęcie postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym powinno nastąpić po upływie tego terminu, względnie – po rozpatrzeniu zastrzeżeń. W aktach brak przy tym stosownego zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia. Dzień [...] listopada 2011 r. wskazany jako data początkowa zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie znajduje zatem odzwierciedlenia w aktach sprawy administracyjnej.

Również wskazana przez organ data [...] lutego 2017r., jako inicjująca zawieszenie biegu terminu przedawnienia budzi uzasadnione wątpliwości. Organ podał, że tego dnia nastąpiło doręczenie wszczęcia postępowanie w sprawie wydania decyzji ustalającej wysokość zaległości. Jedyne, znajdujące się w aktach sprawy zawiadomienie o wszczęciu postępowania datowano na dzień [...] listopada 2017r. (k. 4 akt adm.). Z potwierdzenia odbioru wynika, że zostało ono doręczone w dniu [...] grudnia 2017 r. (k. 7 akt adm.).

Niezależnie od powyższego, w aktach brak jest dowodu doręczenia zawiadomienia dłużnika o podjęciu pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek. Oznacza to, że niepotwierdzona pozostaje okoliczność zawieszenia od [...] maja 2022 roku biegu terminu przedawnienia, w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym.

Należy przy tym podkreślić, że już na pierwszy rzut oka widać, że w zakresie należności o najwcześniejszym terminie płatności zawieszenie biegu terminu przedawnienia mogło nastąpić, w oparciu o wskazane w decyzji organu pierwszej instancji daty, po około 4 latach, następnie bieg tego terminu spoczywał przez ok. 3 lata i 9 miesięcy (należności za okres 10/2007), a po tym okresie termin przedawnienia biegł dalej. Z kolei należność za okres 02/2013 według tego co podał organ mogła ulec zawieszeniu także po około 4 latach i bieg terminu jej przedawnienia spoczywał przez około 5 lat, a po tym okresie termin przedawnienia również biegł nadal. Rzecz jasna uwagi te odnoszą się także do kolejnych, później powstałych należności. Wyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących zawieszenia biegu terminu jest istotne z tego względu, że termin ten rozpoczyna swój bieg osobno dla każdej składki, a podane fakty wskazują, że przynajmniej niektóre z nich mogły już ulec przedawnieniu.

W zaskarżonej decyzji organ kwestii dotyczących zawieszenia biegu terminu przedawnienia i jego faktycznego wpływu na kwestię przedawnienia należności objętych wnioskiem o umorzenie wystarczająco nie przybliżył, ani dostatecznie nie wyjaśnił i to niezależnie od braku stosownych, potwierdzających jego stanowisko dowodów w aktach administracyjnych sprawy, mimo, że ustalenia w tym zakresie mogły mieć wpływ na wynik postępowania. Analiza przesłanek umorzenia nawiązujących do np. nieściągalności, oceny sytuacji majątkowej czy zdolności do zapłaty zaległości, powinna uwzględniać kwoty rzeczywiście istniejących, nieprzedawnionych należności.

Organ nie wyjaśniając precyzyjnie i jednoznacznie tych kwestii i nie dołączając do akt dokumentów, z których wywodzi negatywny skutek prawny dla strony, naruszył art. 77 § 1 i art. 80 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie bowiem do art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast według art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W rezultacie naruszony został również art. 7 kpa stanowiący, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Sąd podziela pogląd wyrażony przez WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 27 września 2017r., sygn. akt I SA/Gl 536/17, że organ administracyjny wszystkie swoje twierdzenia o zdarzeniach prawnych istotnych w danej sprawie powinien wykazać poprzez załączenie do akt sprawy dokumentów obrazujących daną okoliczność. Istotnym naruszeniem tej zasady byłoby orzekanie na podstawie danych znanych osobiście organowi, ale nie mających oparcia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy. Także w orzecznictwie akcentuje się, że nie jest dopuszczalne, aby organ administracyjny prowadzący postępowanie administracyjne w określonym zakresie dokonywał oceny i mocy dowodowej dokumentów wchodzących w skład materiału dowodowego sprawy w trybie pozaprocesowym, tj. poza prowadzonym przez ten organ postępowaniem administracyjnym i przyjmował, że nie mają one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albo przeciwnie, opierał na nich rozstrzygnięcie. Takiej analizy materiału dowodowego organ powinien dokonać zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 kpa w prowadzonym postępowaniu administracyjnym i wynik tej analizy, łącznie z oceną zebranych dowodów, przedstawić w uzasadnieniu aktu, który kończy postępowanie administracyjne w danej instancji (por. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 26 lipca 2016 r., I SA/Gl 50/16; z dnia 11 lutego 2015 r., I SA/Gl 709/14; z dnia 12 listopada 2014r., I SA/Gl 485/14 – dostępne w bazie orzeczeń CBOSA; wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2007 r., VII SA/Wa 1034/07, Lex nr 364725; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2004 r., OSK 813/04, Lex nr 164713; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 2 lipca 2009 r., II SA/Go 367/09, Lex nr 553056; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2008 r., III SA/Po 685/07, Lex nr 510377).

Organ w ponownie prowadzonym postępowaniu uwzględni ocenę prawną i wskazania Sądu zawarte w niniejszym wyroku. W pierwszej kolejności organ dokona pogłębionej i adekwatnej dla należności objętych wnioskiem o umorzenie analizy i oceny okoliczności, które miały wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia, a następnie precyzyjnie odniesie je do należności objętych wnioskiem o umorzenie. Dokonane w tym zakresie ustalenia powinny mieć pełne odzwierciedlenie w załączonych do akt sprawy dowodach.

W analizowanej sprawie nie można wykluczyć, że rzetelna analiza tego zagadnienia doprowadzi organ do wniosku, że choćby część z należności, uległa już przedawnieniu. W takim wypadku, orzekanie o umorzeniu albo odmowie umorzenia należności, która się przedawniła, byłoby bezprzedmiotowe.

Z podanych względów, merytoryczna ocena przez Sąd przesłanek umorzenia należności składkowych, w kontekście odmowy ich umorzenia przez ZUS byłaby przedwczesna.

W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.