Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 247/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2023-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 35, art. 28 ust. 4, art. 25 ust. 1,
journal: Dz.U. 2022 poz 1191
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)
article: art. 344 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1610
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant st. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2023 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 12 czerwca 2023 r., nr SO.I.621.1.9.2023.ECZ w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez R. S. (zwanego dalej skarżącym) jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 12 czerwca 2023 r., nr SO.I.621.1.9.2023.ECZ, którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy Dąbrowa z dnia 17 kwietnia 2023 r., nr SO.5343.7.14.2022.MS, o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 12 maja 2022 r. I T. (zwana dalej również wnioskodawczynią) wniosła o wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego w K. przy ul.[...], z powodu opuszczenia w dniu 6 lutego 2022 r. przedmiotowego lokalu i niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Wnioskodawczyni wskazała, że skarżący obecnie przebywa pod adresem w N. przy ul.[...] Jednocześnie oświadczyła, że jest jedynym właścicielem nieruchomości i przedłożyła akt notarialny na potwierdzenie tej okoliczności.

Decyzją z dnia 17 kwietnia 2023 r. (po wcześniejszym uchyleniu rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji z dnia 29 lipca 2022 r. o wymeldowaniu skarżącego - decyzją Wojewody Opolskiego z dnia 19 września 2022 r.) Wójt Gminy Dąbrowa, na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191), zwanej dalej ustawą, orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w lokalu nr [...], położonym przy ul. [...] w miejscowości K. W ustaleniach stanu faktycznego organ wskazał na zeznania przesłuchanych w sprawie świadków, w tym wnioskodawczyni i N. S. (córka skarżącego). Opisując treść zeznań podał m.in., że wnioskodawczyni wyjaśniła, iż skarżący wyprowadził się pod jej nieobecność i zostawił pusty pokój, w którym mieszkał. Zabrał swoje rzeczy i opróżnił budynek gospodarczy oraz zdemontował silnik do bramy wjazdowej. Po wyprowadzce byłego męża wnioskodawczyni wymieniła zamki, natomiast skarżący nie podejmował prób powrotu do mieszkania. Wnioskodawczyni podkreśliła, że wyprowadzka skarżącego została zaplanowana, ponieważ poprzedził ją remont wynajmowanego mieszkania w N. Z kolei córka skarżącego zeznała, że ojciec wyprowadził się w lutym i zabrał wszystkie swoje rzeczy osobiste. Od tego czasu nie bywa w domu, nie sypia w nim, a wszelkie spotkania odbywają się poza jej miejscem zamieszkania. Świadek zeznała też, że skarżący nie ma wstępu do lokalu, na skutek wymiany zamków przez wnioskodawczynię. Organ ustalił również, na podstawie informacji Komendanta Komisariatu Policji w N. z dnia 8 listopada 2022 r., że skarżący nie występował z wnioskiem o interwencję umożliwiającą mu zamieszkanie w lokalu lub też przywrócenie naruszenia posiadania, a nadto w przeciągu dwóch lat nie była do skarżącego kierowana przez Komisariat żadna korespondencja. Ponadto organ uzyskał informację z Sądu Rejonowego w O., z której wynika, że nie zarejestrowano powództwa skarżącego o naruszenie posiadania na podstawie art. 344 Kodeksu cywilnego. Dalej organ wskazał, że w rozprawie administracyjnej wyznaczonej na dzień 10 marca 2023 r. wzięła udział tylko wnioskodawczyni, która przedłożyła zapis rozmów córki ze skarżącym, potwierdzający, iż w dniu 6 lutego 2022 r. przebywała w nowym mieszkaniu u ojca, a następnie została odwieziona do domu w K. Natomiast skarżący poinformował organ, że jego udział w rozprawie jest bezcelowy. W dalszej części uzasadnienia Wójt opisał zasady postępowania dowodowego, określone w K.p.a. i stwierdził, że zgromadzone przez niego dowody były wystarczające dla ustalenia wszystkich istotnych okoliczności, które miały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przytoczył też treść art. 33 ust. 1 i art. 35 ustawy i wywiódł, że zamieszkanie polega na skoncentrowaniu w tym miejscu osobistych i majątkowych interesów danej osoby, przez co należy rozumieć nocowanie, sporządzanie posiłków, wypoczywanie, przechowywanie rzeczy niezbędnych do codziennego funkcjonowania i nadawanie korespondencji. W ocenie organu skarżący tych warunków nie spełnia, ponieważ nie jest w żaden sposób związany ze spornym lokalem. Końcowo organ podkreślił, że przepisy ustawy mają charakter porządkowy i zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym oraz potwierdza jedynie fakt pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała (art. 28 ust. 4 ustawy). Natomiast w przypadku skarżącego dalsze utrzymywanie zameldowania na pobyt stały byłoby niezgodne ze stanem faktycznym i stanowiło nieprawidłowość w rozumieniu przepisów ustawy.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i zarzucił organowi naruszenie przepisów K.p.a., w tym: art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11, art. 12, art. 75 § 1 i § 2, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 81. W przekonaniu skarżącego uzasadnienie kwestionowanej decyzji nie wyjaśnia, które ze zgromadzonych przez organ dowodów stanowiły podstawę do ustalenia stanu faktycznego. Poza tym organ nie zgromadził dowodów na okoliczność dobrowolnego i stałego opuszczenia przez skarżącego lokalu. Dalej skarżący dowodził, że zeznania córki odbywały się w obecności matki, co spowodowało, iż nie mogła się swobodnie wypowiedzieć. Z kolei zeznania wnioskodawczyni są nieprawdziwe i nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Odnosząc się do niestawiennictwa na rozprawie administracyjnej skarżący podniósł, że jej termin pozostawał w kolizji z wezwaniem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym we W. Zaś skarżący uznał swój udział w rozprawie za bezcelowy z uwagi na stronniczość organu i brak dążenia do wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Skarżący zakwestionował też przydatność dowodu w postaci zapisu rozmowy z córką, ponieważ - w jego ocenie - nie stanowi on dowodu na dobrowolność opuszczenia lokalu. Podobnie brak podejmowania działań w celu przywrócenia posiadania nie przesądza o zasadności wymeldowania. Z kolei wymiana zamków przez wnioskodawczynię miała wyłącznie na celu pozbawienie skarżącego dostępu do miejsca zameldowania i umożliwienie zamieszkania aktualnemu partnerowi. Zdaniem skarżącego dodatkowym argumentem przemawiającym za koniecznością uchylenia decyzji jest okoliczność, że aktualnie trwa postępowanie o podział majątku zgromadzonego w trakcie małżeństwa, obejmującego całe wyposażenie mieszkania w K., budynek gospodarczy i garaż.

W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania Wojewoda Opolski decyzją z dnia 12 czerwca 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny sprawy, szeroko opisując zeznania świadków, korespondencję kierowaną do organu przez skarżącego i wnioskodawczynię oraz informacje otrzymane z Komisariatu Policji w N. i Sądu Rejonowego w O. Organ wskazał też na oględziny lokalu przeprowadzone w dniu 20 czerwca 2022 r. i ustalenia poczynione w trakcie rozprawy administracyjnej. Następnie wyjaśnił, jak należy rozumieć pojęcie trwałość i dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu stałego. Wojewoda stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy potwierdził, że opuszczenie miejsca zamieszkania przez skarżącego miało charakter dobrowolny i trwały. Przy czym zaznaczył, że w sytuacji wystąpienia okoliczności utrudniających przebywanie w lokalu, czy wręcz uniemożliwiających dostęp do niego istotne jest to, iż przesłanka istnienia woli opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu może zostać uznana za spełnioną, jeśli osoba nie podejmuje formalnych działań prawnych zmierzających do przywrócenia swojego pobytu w miejscu zameldowania. W ocenie organu brak takiego działania skarżącego należy traktować jako dorozumianą i następczą akceptację stanu trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Samo wyrażenie woli dalszego zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, bez zobiektywizowania tej woli, jest wystarczającą okolicznością do uznania, że doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu. Dalej organ stwierdził, że kwestia wymiany zamków w przedmiotowym lokalu nie ma w tym przypadku decydującego znaczenia, ponieważ skarżący nie zgłosił na Policję faktu uniemożliwiania mu zamieszkiwania w lokalu. Skarżący nie wniósł też pozwu o naruszenie posiadania na podstawie art. 344 Kodeksu cywilnego. Wojewoda nie dopatrzył się również w prowadzonym postępowaniu naruszenia zarzucanych w odwołaniu przepisów K.p.a. Organ podkreślił, że zameldowanie nie służy powstaniu, czy też potwierdzeniu prawa własności do określonego lokalu, zaś wymeldowanie w żaden sposób tego prawa nie niweczy. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter czysto ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania. Zatem przy ustalaniu zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 35 ustawy należy mieć na uwadze, że zameldowanie ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy, a więc nie ma ono nic wspólnego z prawem rzeczowym bądź obligacyjnym przysługującym danej osobie względem określonego lokalu. Jeżeli opuszcza ona miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełni obowiązku wymeldowania się, właściwy organ gminy z urzędu lub na wniosek musi podjąć decyzję w sprawie wymeldowania. Dla przyjęcia zatem podstaw uzasadniających wydanie przez organ decyzji o wymeldowaniu wymagane jest jedynie opuszczenie miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania. Zdaniem organu za miejsce stałego pobytu danej osoby uważać należy miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami. W okolicznościach niniejszej sprawy, zdaniem Wojewody, należy stwierdzić, że skarżący nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały. Końcowo organ podkreślił, że ewidencja ludności gromadzi dane o miejscu faktycznego zamieszkiwania i pobytu osób, natomiast nie rozstrzyga spraw życiowych i bytowych.

W skardze na powyższą decyzję skarżący podniósł, że organy nie rozważyły w sposób wszechstronny zgromadzonego materiału dowodowego, co doprowadziło do naruszenia art. 6, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. Zdaniem skarżącego zgromadzone w sprawie dowody i oświadczenia jednoznacznie wskazują faktyczną rezygnację z przebywania pod adresem zamieszkania, która wywołana została stosowanym przez wnioskodawczynię przymusem fizycznym i psychicznym. Natomiast wymiana zamków stanowiła kolejną formę represji i poniżenia skarżącego a wnioskodawczyni złożyła fałszywe oświadczenie, że wymiana zamków była skutkiem rzekomego niszczenia przez niego mienia. Skarżący zarzucił też, że córka była przesłuchiwana przez organ w sposób stronniczy, zmierzający do uwiarygodnienia wersji wydarzeń prezentowanej przez wnioskodawczynię. Podniósł, że organy nie podjęły działań w kierunku ustalenia okoliczności składania fałszywych zeznań przez wnioskodawczynię. Ponadto nie zgromadziły dowodów pozwalających na uznanie, że skarżący opuścił lokal dobrowolnie a nie pod wpływem przymusu. Skarżący zarzucił również niekonsekwencję organu odwoławczego w zakresie stanowiska dotyczącego wpływu postępowania o naruszenie posiadania na postępowanie w sprawie wymeldowania. Końcowo skarżący zarzucił naruszenie poszanowania godności i legalizmu wyrażonych w zasadzie praworządności poprzez odwołanie się do poglądów orzecznictwa niemających znaczenia dla przedmiotowego postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 13 września 2023 r., sygn. akt II SA/Op 247/23, po rozpoznaniu wniosku skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu - na podstawie art. 22 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. - oddalił wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziego WSA w Opolu Krzysztofa Bogusza.

Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte. Dodał, że został przymuszony przez wnioskodawczynię do opuszczenia mieszkania, która kierowała do niego groźby, w tym zniszczenia jego mienia. Podniósł, że musiał opuścić dom żeby "nie doszło do czegoś gorszego". Ponadto, zdaniem skarżącego, dopóki Sąd nie podzieli majątku, o co toczy się sprawa przed Sądem Rejonowym, to ma prawo do zamieszkiwania we wspólnej nieruchomości i dostępu do swojego majątku. Podniósł że poza sprzętami, które zabrał z zajmowanego pokoju, jak i budynku gospodarczego w nieruchomości pozostał nadal jego majątek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 cyt. już wcześniej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nadal zwanej w skrócie P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że akty te nie zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. Zdaniem Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Dlatego Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę decyzji organów obydwu instancji stanowiły przepisy cytowanej wyżej ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, nadal zwanej ustawą.

Zgodnie z art. 35 ustawy organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

W świetle powołanego przepisu, warunkiem wydania decyzji o wymeldowaniu jest uprzednie ustalenie przez organ, że osoba opuściła miejsce stałego pobytu, nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 4 ustawy, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Obowiązek meldunkowy służy zatem, według obowiązujących przepisów prawa, celom wyłącznie ewidencyjnym i określenie miejsca zameldowania danej osoby na pobyt stały nie ma żadnego wpływu na sferę praw majątkowych tej osoby, czy też jej prawa do lokalu (nieruchomości).

Za pobyt stały uważa się zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu, tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Definicję pobytu stałego zawiera art. 25 ust. 1 ustawy, który stanowi, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, wypracowanego na tle spraw meldunkowych wynika, że miejscem stałego pobytu osoby jest miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, ma tam urządzone centrum życiowe, tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję, przyjmuje wizyty (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 3631/18, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast przez opuszczenie lokalu rozumie się fizyczne nieprzebywanie w nim połączone z zamiarem opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i skoncentrowanie swoich interesów osobistych i majątkowych w nowym miejscu. Opuszczenie lokalu musi być oczywiste i trwałe. Innymi słowy chodzi o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby.

Z trwałą zmianą miejsca pobytu mamy do czynienia w sytuacji, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym, nowym miejscu, ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany przez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego związane jest zazwyczaj z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania (por. wyroki NSA: z dnia 14 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 2224/19; z dnia 19 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 2961/20).

Odnośnie do przesłanki dobrowolności w orzecznictwie wskazuje się, że brak jej spełnienia nie stanowi jednoznacznie negatywnej przesłanki do orzeczenia wymeldowania. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana, to jest także wtedy, gdy deklaruje zamiar powrotu do lokalu, jednak z przyczyn obiektywnych zrealizowanie tego zamiaru nie jest już możliwe. Na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się również sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została przymuszona w drodze przymusu psychicznego lub fizycznego do opuszczenia tego lokalu, jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub środki te nie były prawnie skuteczne. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt II OSK 3288/19 i powołane tam orzecznictwo).

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy słusznie przyjęły, że zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na ustalenie i uznanie, iż skarżący nie zamieszkuje w lokalu nr [...] położonym w miejscowości K. przy ul. [...] od lutego 2022 r., a całokształt okoliczności faktycznych sprawy pozwala na przyjęcie, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały. Jest to okoliczność wynikająca z materiału dowodowego w postaci zeznań świadków I. T. i N. S. oraz przeprowadzonych w dniu 20 czerwca 2022 r. oględzin. Również sam skarżący przyznał, że wyprowadził się z lokalu, a przedłożone przez niego zdjęcia potwierdzają, że zabrał wszystkie swoje rzeczy z pokoju, w którym zamieszkiwał. Również z relacji córki skarżącego wynika, że nie przebywa on w przedmiotowym lokalu i zabrał należące do niego rzeczy osobiste. Natomiast aktualnie swoje centrum życiowe zorganizował w wynajmowanym mieszkaniu w N., gdzie odwiedza go córka. Nie ulega wątpliwości, że skarżący w lokalu, z którego został wymeldowany nie przebywał od momentu jego opuszczenia i aktualnie nie ma z nim żadnych związków, tj. nie realizuje tam swoich podstawowych funkcji życiowych, nie mieszka, nie nocuje, nie spożywa posiłków, nie wypoczywa oraz nie przyjmuje wizyt innych osób. Prawidłowo więc w sprawie przyjęto, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego i miało to charakter trwały.

Okolicznością sporną w niniejszej sprawie jest natomiast to, czy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny. Skarżący podniósł, że powodem opuszczenia lokalu była stosowany przez wnioskodawczynię przymus fizyczny i psychiczny oraz wymiana w spornym lokalu zamków przez wnioskodawczynię. Wskazał też, że wyprowadził się, ponieważ nie chciał pogarszać zaistniałej sytuacji. Wyjaśnienia skarżącego, że do wyprowadzki został zmuszony na skutek zachowania jego byłej małżonki, potwierdzają zatem ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny, a w szczególności to, że skoncentrował on swoje czynności życiowe w innym miejscu - poza lokalem położonym w miejscowości K. Oznacza to, że opuszczenie przez skarżącego miejsca pobytu stałego w lutym 2022 r. było świadome i dobrowolne. Nie można bowiem traktować decyzji skarżącego o opuszczeniu lokalu, podjętej z przyczyn osobistych, tj. z powodu trudnych relacji z wnioskodawczynią, jako pozbawionej cech dobrowolności, gdyż chęć uniknięcia konfliktów z byłą małżonką niewątpliwie stanowi wyraz określonej woli strony. Ponadto na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu, jak wyjaśniono powyżej, traktuje się również sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została przymuszona w drodze przymusu psychicznego lub fizycznego do opuszczenia tego lokalu, jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub środki te nie były prawnie skuteczne.

Z materiału dokumentacyjnego niniejszej sprawy, w tym z informacji z Sądu Rejonowego w O. z dnia 20 października 2022 r. wynika, że skarżący nie podejmował żadnych środków prawnych umożliwiających mu powrót do lokalu, w tym nie wniósł powództwa posesoryjnego, na podstawie art. 344 § 1 ustawy z dnia z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r. poz. 1610, z późn. zm.). Brak jest zatem podstaw do podważenia przesłanki wymeldowania z uwagi na brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego. Ponadto z informacji Komendanta Komisariatu Policji w N. wynika, że skarżący nie występował o interwencję umożliwiającą mu powrót do lokalu. Nie dochodził również swoich praw w trybie postępowania karnego. W szczególności nie domagał się on od organów ścigania wszczęcia postępowania karnego w stosunku do wnioskodawczyni na podstawie art. 191 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny. Powyższe okoliczności dowodzą, że wbrew twierdzeniom skarżącego nie zmierzał on do ponownego zamieszkania w spornym lokalu. Zdaniem Sądu same deklaracje osoby wymeldowanej o zamiarze powrotu do lokalu nie wyczerpują znamion pobytu stałego, zwłaszcza jeśli - tak jak w przypadku skarżącego - nie znajdują one pokrycia w zachowaniu strony, jak i pozostają w oczywistej sprzeczności z pozostałymi dowodami potwierdzającymi fakt niezamieszkiwania w lokalu. Podkreślenia jeszcze wymaga, że opuszczenie lokalu przez skarżącego i usunięcie z niego wszystkich swoich rzeczy osobistych nastąpiło przed wymianą zamków przez wnioskodawczynię. W konsekwencji powyższego należy uznać, że sama chęć skarżącego dalszego zamieszkania w przedmiotowym lokalu, bez podejmowania kroków prawnych mających na celu realizację tej woli, nie świadczy o braku istnienia przesłanki trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu.

W przekonaniu Sądu w kontrolowanym postępowaniu zostało wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący nie koncentruje swoich codziennych, życiowych interesów pod adresem, z którego został wymeldowany. Powyższe ustalenie pozostaje w zgodzie nie tylko z zeznaniami świadków, ale też z wyjaśnieniami samego skarżącego, który w sposób wyraźny potwierdził fakt wyprowadzenia się. Opuszczenie zatem przez skarżącego mieszkania nabrało cech trwałości, ponieważ przez ten czas nie powrócił on do mieszkania i nie podjął żadnych środków w tym zakresie, a dalsze utrzymywanie tego stanu stwarzałoby tzw. fikcję meldunkową.

Sąd nie zgodził się też ze stanowiskiem skarżącego o wadliwym prowadzeniu postępowania przez organy obu instancji, skutkującym wadliwością poczynionych ustaleń faktycznych. W tym zakresie przede wszystkim należy dostrzec, że organy podjęły wystarczające czynności i zgromadziły materiał dowodowy w zakresie pozwalającym na wyrażenie stanowiska o zaktualizowaniu się przesłanek uzasadniających wymeldowanie skarżącego. Natomiast zgromadzony materiał dowodowy został przeanalizowany przez organ odwoławczy, a ocena w tym zakresie nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.). W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że organ w celu dokładnego wyjaśnienia kwestii spornych pomiędzy stronami przeprowadził też rozprawę administracyjną, na której jednak nie stawił się skarżący, ponieważ uznał swój udział za bezcelowy. Odnosząc się natomiast do zgłoszonej przez skarżącego okoliczności, że w dniu rozprawy był wezwany do stawiennictwa w Sądzie Apelacyjnym należy dostrzec, iż nie zgłosił tego faktu organowi i nie wniósł o zmianę wyznaczonego terminu rozprawy. Tym samym skarżący sam pozbawił się możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień i osobistego ustosunkowania się do twierdzeń wnioskodawczyni, przedstawionych podczas rozprawy. Sąd uznał więc, że sprawa została przez organy wyjaśniona w sposób wystarczający dla jej rozstrzygnięcia. Zgodnie zaś z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa, obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady oficjalności - w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego i rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.) - nie oznacza nieograniczonego obowiązku przeprowadzania dowodów mających potwierdzić korzystne dla strony okoliczności. Tym samym Sąd uznał, że organy prawidłowo oparły się na posiadanym materiale dowodowym, a ten jednoznacznie wskazuje na to, że skarżący w sposób trwały i dobrowolny opuścił lokal. Poza tym wskazać należy, że przy ustalaniu zamiaru (tj. jego dobrowolności i trwałości) nie można poprzestać wyłącznie na oświadczeniach zainteresowanej strony, ale trzeba wziąć pod uwagę obiektywne, możliwe do stwierdzenia okoliczności towarzyszące opuszczeniu lokalu, jak też zachowanie strony po tym zdarzeniu. Takie też okoliczności niewątpliwie zostały uwzględnione przez organy w niniejszej sprawie.

W świetle dotychczasowych wywodów zgodzić się należy z oceną organów, że poczynione ustalenia uzasadniały zastosowanie art. 35 ustawy, a to w celu wyeliminowania oczywistej fikcji meldunkowej, jaka zaistniała po opuszczeniu przez skarżącego przedmiotowego lokalu. Przy tym odnotować trzeba, że przy ustalaniu przesłanek wymienionych w przepisie art. 35 ustawy należy mieć na uwadze, że wymeldowanie z miejsca stałego pobytu, tak jak i zameldowanie mają charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Jeżeli zatem dana osoba opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, decyzję w tej sprawie musi podjąć właściwy organ gminy.

W ocenie Sądu niezasadny okazał się również zarzut naruszenia zasady przekonywania, określonej w art. 11 K.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Wojewody jednoznacznie wynika, jaki stan faktyczny został w sprawie ustalony, jakie przepisy prawa materialnego miały zastosowanie, a także dlaczego odwołanie skarżącego nie zasługiwało na uwzględnienie. Jak trafnie przyjmuje się w orzecznictwie zasada przekonywania nakłada na organ obowiązek dołożenia należytej staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Zasada ta nie może być jednak rozumiana w ten sposób, że wymaga od organu osiągnięcia rezultatu, tzn. przekonania strony o tym, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem. Innymi słowy, okoliczność, że strona nie została przekonana co do przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia, nie oznacza naruszenia zasady przekonywania. Strona ma bowiem prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, zaś przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 3780/19).

Jak słusznie też zauważyły organ administracji, wymeldowanie osoby z danego lokalu, to wyłącznie wykreślenie z ewidencji informacji, że lokal ten jest miejscem jej pobytu. Decyzja o wymeldowaniu nie ma więc żadnego wpływu na własność lokalu, którego dotyczy, ani na wzajemne prawa i obowiązki małżonków lub byłych małżonków (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1608/14). Decyzja o wymeldowaniu ma wyłącznie ewidencyjny charakter, dlatego bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy była podnoszona przez skarżącego okoliczność, że nie zostało jeszcze zakończone postępowanie w sprawie podziału majątku.

Reasumując, Sąd uznał, że organy dokonały prawidłowej subsumcji poczynionych ustaleń faktycznych sprawy pod zastosowane normy prawne, co uprawniało je do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego. Z powyższych względów zarzuty skargi uznać należało za bezzasadne. Sąd nie dopatrzył się również z urzędu wad postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.