Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 414/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 184 ust. 1, art. 207 ust. 1 pkt 2, art. 67
journal: Dz.U. 2023 poz 1270
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3 ust. 1, art. 6 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie: Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska (spr.) Sędzia WSA Marzena Łozowska Protokolant Starszy inspektor sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2024 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Zarządu Województwa Opolskiego z dnia 26 lutego 2024 r., nr 5/2024 w przedmiocie zwrotu części dofinansowania przyznanego na realizację projektu pn. "[...]" oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi P. S. (dalej jako Skarżący, Strona, Beneficjent) jest decyzja Zarządu Województwa Opolskiego nr 5/2024 z 26 lutego 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Opolskiego Centrum Rozwoju Gospodarki (dalej jako OCRG, IP2) decyzję nr 4/2023 z 25 sierpnia 2023 r. w przedmiocie zwrotu części dofinansowania przyznanego Beneficjentowi: S. Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowo - Produkcyjne na realizację projektu pn. [...] na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...] z 25 listopada 2010 r. ze zm. w kwocie 270.197,79 zł (słownie: dwieście siedemdziesiąt tysięcy sto dziewięćdziesiąt siedem złotych 79/100) wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków dofinansowania na rachunek bankowy Beneficjenta. W decyzji organ przedstawił szczegółowo okresy naliczania i przerwy w naliczaniu odsetek.

Jak wynika z akt sprawy, w odpowiedzi na ogłoszony przez Opolskie Centrum Rozwoju Gospodarczego (OCRG) II nabór wniosków do poddziałania 1.4.1 Wsparcie usług turystycznych i rekreacyjno - sportowych świadczonych przez przedsiębiorstwa, Skarżący prowadzący działalność gospodarczą pn. S. - Przedsiębiorstwo-Handlowo-Usługowo -Produkcyjne w dniu 15 września 2009 r. złożył wniosek o dofinansowanie projektu pn. [...] w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Opolskiego na lata 2007-2013 (zwanego dalej: RPO WO 2007-2013). Przedmiotowy wniosek został pozytywnie oceniony podczas oceny formalnej i merytorycznej.

Następnie Skarżący 25 listopada 2010 r. zawarł z OCRG Umowę nr [...] o dofinansowanie projektu pn. [...] (zwaną dalej: Umową o dofinansowanie).

Zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu, celem głównym projektu była adaptacja zabytkowego obiektu na kompleks turystyczny wyposażony w bazę noclegową i gastronomiczną oraz posiadający zaplecze rekreacyjne w postaci centrum SPA. W ramach projektu przewidziano budowę nowego obiektu bazy infrastrukturalnej usług turystycznych oraz rekreacyjno - sportowych.

W ramach projektu zaplanowano koszty kwalifikowalne w zakresie robót budowlanych w wysokości 5.994.482,95 zł netto oraz zakup środków trwałych w wysokości 743.895,60 zł netto.

Zgodnie z Umową o dofinansowanie, całkowita wartość projektu wynosiła 8.220.821,83 zł, a całkowite wydatki kwalifikowalne wynosiły 6.738.378,55 zł. Stronie przyznano dofinansowanie na realizację projektu w kwocie nieprzekraczającej 2.499.938,44 zł, stanowiącej nie więcej niż 37,10 % kwoty całkowitych wydatków kwalifikowalnych projektu, w tym:

1) nie objęte pomocą publiczną: 0,00 zł, stanowiącej nie więcej niż 0,00 % kwoty całkowitych wydatków kwalifikowalnych nie objętych pomocą publiczną,

2) objęte pomocą publiczną: 2.499.938,44 zł stanowiące nie więcej niż 37,10 % kwoty całkowitych wydatków kwalifikowalnych objętych pomocą publiczną, w tym:

2.1) środki europejskie w kwocie: 2.124.947,67 zł

2.2) współfinansowanie w kwocie: 374.990,77 zł.

Zgodnie z § 3 ust. 1 Umowy o dofinansowanie, okres realizacji projektu ustalono na:

1) rozpoczęcie realizacji: 01 grudnia 2009 r.,

2) zakończenie rzeczowe realizacji: 31 maja 2011 r.,

3) zakończenie finansowe realizacji: 25 czerwca 2011 r.

Przedmiotowa umowa była siedmiokrotnie aneksowana. Aneksem nr [...] z 18 lipca 2013 r. ostatecznie został zmieniony okres realizacji projektu na:

1) rozpoczęcie realizacji: 1 stycznia 2011 r.,

2) zakończenie rzeczowe realizacji: 31 sierpnia 2013 r.,

3) zakończenie finansowe realizacji: 31 sierpnia 2013 r.

Powyższym aneksem została zmieniona również całkowita wartość projektu na kwotę 8.259.102,71 zł, całkowite wydatki kwalifikowalne na kwotę 6.714.717,65 zł (słownie: sześć milionów siedemset czternaście tysięcy siedemset siedemnaście złotych 65/100) oraz wartość dofinansowania na kwotę 2.491.160,24 zł, w tym:

1) nie objęte pomocą publiczną: 0,00 zł, stanowiącej nie więcej niż 0,00 % kwoty całkowitych wydatków kwalifikowanych nie objętych pomocą publiczną,

2) objęte pomocą publiczną: 2.491.160,24 zł, stanowiące nie więcej niż 37,10 % kwoty całkowitych wydatków kwalifikowalnych objętych pomocą publiczną, w tym:

2.1) środki europejskie w kwocie: 2.117.486,20 zł

2.2) współfinansowanie w kwocie: 373.674,04 zł.

Podczas realizacji projektu Beneficjent złożył do IP2 łącznie piętnaście wniosków o płatność, które zostały zweryfikowane, następnie zatwierdzone, a środki wypłacone Beneficjentowi.

Pismem sygn. akt [...] z 27 lutego 2013 r. (wpływ do OCRG 27 lutego 2013 r.) Prokuratura Okręgowa w O. powiadomiła Dyrektora OPCRG, że Wydział [...] do Spraw Przestępczości Gospodarczej Prokuratury Okręgowej w O., postanowieniem z 10 stycznia 2012 r. wszczął śledztwo o przestępstwa z art. 270 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeksu Karny (dalej jako k.k.) oraz z art. 62 § 2 k.k i z art. 76 § 2 ustawy z 10 września 1999 r. Kodeks Karny Skarbowy (dalej jako k.k.s.) w związku z art. 6 § 1 i 2 k.k.s., art. 7 § 1 k.k.s. Prokuratura poinformowała również o uzasadnionym podejrzeniu wyłudzenia przez Beneficjenta dotacji poprzez przedłożenie w ramach rozliczenia wniosków o płatność dokumentacji poświadczającej nieprawdę, w tym podrobionych faktur VAT. Jednocześnie Prokuratura wniosła o niezwłoczne wstrzymanie dalszej wypłaty środków, gdyż może wiązać się ze spowodowaniem szkody.

Z kolei 24 maja 2013 r. do OCRG wpłynęło pismo z Urzędu Kontroli Skarbowej w O. (zwanego dalej: UKS), (znak: [...]) z 23 maja 2013 r., przekazujące podsumowanie ustaleń dokonanych w Opolskim Centrum Rozwoju Gospodarki, nr projektu [...], nazwa projektu "[...]" w ramach prowadzonego audytu operacji Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Opolskiego na lata 2007-2013 (znak: [...]). Audytem został objęty wniosek Skarżącego o płatność nr [...]. W piśmie tym wskazano również, iż istnieje konieczność objęcia szczegółowym nadzorem pozostałych wniosków o płatność w projekcie pod kątem rzetelności faktur wystawionych przez firmy objęte śledztwem wszczętym przez Prokuraturę Okręgową w O. na podstawie postanowienia z 10 stycznia 2012 r, sygn. [...].

Następnie Dyrektor UKS pismem znak [...] z 25 sierpnia 2015 r. przekazał do OCRG notę sygnalizacyjną (objętą tajemnicą skarbowa), (zwaną dalej: Notą sygnalizacyjną), informującą o wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego wobec Beneficjenta i stwierdzonych nieprawidłowościach. Poinformowano, że w wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego wobec Skarżącego 21 lipca 2015 r. wydana została decyzja nr [...] w zakresie podatku VAT za poszczególne miesiące w 2011 r. W przedmiotowej decyzji, wszystkie faktury wystawione przez firmę T. w 2011 r. na rzecz Beneficjenta w zakresie robót remontowo-budowlanych na terenie remontowanego budynku przeznaczonego na hotel, zostały uznane za nierzetelne, czyli nie potwierdzające faktycznych zdarzeń gospodarczych. Wskazano, że tym samym przedłożone przez Beneficjenta do wniosku o płatność nr [...] oraz wniosku nr [...], faktury nr [...], [...], [...] oraz [...] wystawione przez podmiot pn.: T. (zwany dalej: firmą T.) dotyczące robót remontowo-budowlanych zostały uznane za nierzetelne, nie potwierdzające faktycznych zdarzeń gospodarczych oraz nie stanowiące podstawy do odliczenia od podatku należnego, podatku naliczonego wykazanego w fakturach.

W związku z otrzymaną Notą sygnalizacyjną, IP2 po przeanalizowaniu uzyskanych informacji przyjęła ustalenia UKS za własne i w dniu 1 marca 2016 r. do Beneficjenta skierowano pismo, będące wezwaniem Beneficjenta do zwrotu środków w kwocie 270.197.79 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Wezwanie zostało dwukrotnie awizowane: 4 marca 2016 r. oraz 14 marca 2016 r., po czym zwrócone do nadawcy, tj. IP2 w dniu 21 marca 2016 r. z adnotacją "ZWROT nie podjęto w terminie".

Następnie zawiadomieniem o wszczęciu postępowania administracyjnego z 7 kwietnia 2016 r., IP2 zawiadomiła o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego wobec Beneficjenta. Zawiadomienie doręczone zostało 20 kwietnia 2016 r.

W toku prowadzonego postępowania, w związku ze skierowaniem przez Prokuraturę, aktu oskarżenia przeciwko Beneficjentowi, pismem z 1 czerwca 2016 r., IP2 zwróciła się do Sądu Rejonowego w B. (zwanego dalej: SR) z wnioskiem o wydanie odpisu aktu oskarżenia (sygn. akt [...]). W odpowiedzi do IP2 w dniu 16 czerwca 2016 r. wpłynęła kserokopia aktu oskarżenia.

Postanowieniem z 27 września 2016 r. organ zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji zobowiązania Beneficjenta do zwrotu dofinansowania w wysokości 270.197,79 zł. – z uwagi na toczące się przeciwko Beneficjentowi postępowanie karne. Postanowienie doręczono Skarżącemu 30 września 2016 r.

Pismem z 31 maja 2017 r. OCRG zwrócił się do Prokuratury Okręgowej w O. z prośbą o udzielenie informacji na jakim etapie znajduje się sprawa o sygnaturze akt [...]. W odpowiedzi Prokuratura Okręgowa w O. w piśmie z 9 czerwca 2017 r. poinformowała, iż po odczytaniu aktu oskarżenia zakończono przesłuchiwanie większości świadków oraz, że Sąd wyznaczył kolejne terminy rozpraw. IP2 zwróciło się również do Sądu Rejonowego o informację na jakim etapie znajduje się postępowanie karne przeciwko Beneficjentowi. W odpowiedzi Sąd Rejonowy w B. pismem z 5 lipca 2018 r. poinformował, iż postępowanie karne zakończyło się 21 maja 2018 r. wydaniem wyroku przed sądem pierwszej instancji.

Na wniosek OCRG z dnia 11 lipca 2018 r. Sąd Rejonowy w B. [...] Wydział Karny przekazał odpis nieprawomocnego wyroku z 21 maja 2018 r. sygn. akt [...] (zwany dalej: Wyrok [...]).

Monitorując stan toczącego się postępowania karnego, IP2 ponownie zwróciła się do Prokuratury Okręgowej pismem o udzielenie stosownych informacji. W odpowiedzi na powyższe zapytanie do organu wpłynęło pismo Prokuratury Okręgowej. datowane na 27 maja 2022 r., z informacją o zakończeniu w dniu 22 grudnia 2014 r. śledztwa i skierowaniu aktu oskarżenia do SR w B. Poinformowano również, iż wyrokiem SR w B. (Sygn. akt [...]) z 16 czerwca 2021 r. wszyscy oskarżeni zostali skazani za zarzucane im czyny. Wyrok został zaskarżony przez obrońców oskarżonych oraz przez prokuratora. W wyniku rozpoznania apelacji Sąd Okręgowy w O. (sygn. akt [...]) uwzględnił apelację prokuratora, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy wyrok Sądu I instancji oraz, że akta postępowania znajdują się w SR w B.

Pismem z 30 czerwca 2022 r. IP2 zwróciła się do SR w B. o wydanie odpisu wyroku z dnia 16 czerwca 2021 r. sygn. akt [...] oraz [...] w sprawie przeciwko M. K., K. K., P. S. i A. S.

W odpowiedzi, SR w B. pismem z 7 lipca 2022 r. przekazał odpisy wyroków Sądu I i II instancji, tj.:

- wyrok SR w B. z 16 czerwca 2021 r. - sygn. akt [...], uznający oskarżonych za winnych popełnienia przestępstwa z kodeksu karnego,

- prawomocny wyrok Sądu Okręgowego (zwany dalej: SO) w O. z 11 marca 2022 r. sygn. akt [...] (zwany dalej: Wyrokiem [...]), utrzymujący w mocy wyrok SR w B. z dnia 16 czerwca 2021 r. o sygn. akt [...].

Postanowieniem Nr [...] z 16 sierpnia 2022 r., IP2 podjęła z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji zobowiązującej Beneficjenta do zwrotu dofinansowania w kwocie 270.197,79 zł. Doręczenie postanowienia Beneficjentowi nastąpiło w dniu 29 sierpnia 2022 r. Natomiast postanowieniem Nr [...] z 24 listopada 2022 r. dopuszczono jako dowody w postępowaniu administracyjnym ww. wyroki, tj. wyrok SR w B. o sygn. [...] maja 2018 r., wyrok SR w B. o sygn. [...] z 16 czerwca 2021 r., wyrok SO w O. o sygn. [...] z dnia 11 marca 2022 r.

Pismem z 7 listopada 2022 r. IP2 zwróciła się do Izby Administracji Skarbowej w O. (zwanej dalej: IAS) o przekazanie informacji, na jakim etapie znajduje się postępowanie kontrolne wobec Beneficjenta w związku z informacjami przekazanymi Notą sygnalizacyjną.

Dyrektor IAS w odpowiedzi na pismo Dyrektora OCRG z 7 listopada 2022 r., pismem z 9 grudnia 2022 r. przekazał informację, iż postępowanie odwoławcze prowadzone przez organ podatkowy II instancji wobec podatnika: P. S. zakończone zostało decyzją nr [...] z dnia 22 sierpnia 2016 r., od której złożona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu (zwanego dalej: WSA). Poinformowano również, iż od wyroku WSA, sygn. akt I SA/Op 422/16, podatnik złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem NSA z 4 października 2019 r. o sygn. akt I FSK 509/17 oddalono skargę kasacyjną.

Nadto Dyrektor IAS pismem z 30 maja 2023 r. przekazał informację dotyczącą Beneficjenta, iż faktury wystawione przez firmę T. nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji, a podatek w nich naliczony nie podlega odliczeniu. W piśmie wskazano konkretne dokumenty księgowe, tj.:

- faktura nr [...] z 14 lutego 2011 r., wartość netto 246.167,75 zł, VAT 56.618,58 zł przedmiot: prace rozbiórkowo-remontowe,

- faktura nr [...] z 21 marca 2011 r., wartość netto 158.750,13 zł, VAT 36.512,53 zł przedmiot: prace budowlane,

- faktura nr [...] z 21 września 2011 r., wartość netto 173.520,11 zł, VAT 39.909,62 zł przedmiot: prace murowe i posadzkarskie,

- faktura nr [...] z 28 września 2011 r., wartość netto 149.857,96 zł, VAT 34.467,33 zł przedmiot: wykonanie izolacji.

W konsekwencji, mając na uwadze zgromadzone w sprawie dokumenty, organ I instancji decyzją nr 4/2023 zobowiązał Skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą pn. S. Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowo- Produkcyjne do zwrotu części dofinansowania w kwocie 270.197,79 zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowej. W uzasadnieniu organ przywołała ustalenia dokonane przez Dyrektora UKS oraz Prokuraturę Okręgową w O. w zakresie przedłożenia poświadczających nieprawdę faktur do rozliczenia refundacji.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem wydanym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, Skarżący wniósł odwołanie.

Organ II instancji rozpatrując sprawę na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, po zapoznaniu się z wyrokami sądów włączonymi do akt sprawy, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazywał, że zgodnie z zapisami § 11 pkt 8 Umowy o dofinansowanie w przypadku, gdy Beneficjent nie jest zobowiązany do stosowania ustawy Prawo zamówień publicznych (dalej jako pzp) ma obowiązek dokonywania wydatków zgodnie z zapisami Vademecum w sposób celowy, oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów danych nakładów.

Organ wskazywał również, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, iż w związku z realizacją projektu, a tym samym realizacją Umowy o dofinansowanie, Beneficjent złożył łącznie 16 wniosków o płatność, w tym dwa wnioski o płatność, tj. wniosek o płatność nr [...] oraz wniosek o płatność nr [...], zaś faktury ujęte w tych wnioskach, zostały zakwestionowane przez UKS faktury. I tak 15 kwietnia 2011 r. do OCRG wpłynął wniosek o płatność nr [...] za okres od 25 lutego 2011 r. do 31 marca 2011 r. Kwota wydatków kwalifikowanych wynosiła 404.917,88 zł. Do wniosku załączone zostały dwie faktury zakwestionowane przez UKS w trakcie przeprowadzonej kontroli, a wystawione przez firmę T., tj.:

1. FV NR [...] z 14 lutego 2011 r. na kwotę. 246.167,75 zł netto, dotyczącą prac rozbiórkowo remontowych. Zgodnie z Załącznikiem do faktury nr [...] z 14 lutego 2011 r., kwota wydatków kwalifikowalnych w niniejszej fakturze stanowiła wartość 246.167,75 zł. Do niniejszej faktury dołączony został Protokół odbioru wykonanych robót, (budowlano-remontowych) z 14 lutego 2011 r., z którego wynika, że roboty ujęte w protokole zostały wykonane zgodnie z umową i projektem przez Wykonawcę: firmę T. w okresie od dnia 3 stycznia 2011 r. do 14 lutego 2011 r.

2. FV NR [...] z 21 marca 2011 r. na kwotę 158.750,13 zł netto, dotyczącą prac budowlanych Zgodnie z Załącznikiem do faktury nr [...] z 21 marca 2011 r., kwota wydatków kwalifikowalnych w niniejszej fakturze stanowiła wartość 158.750,13 zł. Do niniejszej faktury dołączony został Protokół odbioru wykonanych robót (budowlano-remontowych) z 21 marca 2011 r., z którego wynika, że roboty ujęte w protokole zostały wykonane zgodnie z umową i projektem przez Wykonawcę: firmę T. w okresie od dnia 03 stycznia 2011 r. do 21 marca 2011 r.

Łącznie w niniejszym wniosku Strona przedstawiła wystawione przez firmę T. faktury na kwotę 404.917,88 zł netto.

Po zakończonej weryfikacji przedmiotowego wniosku o płatność, IP2 poświadczyła kwotę wydatków kwalifikowalnych objętych wnioskiem i zatwierdziła do wypłaty z RPO 2007-2013 wydatki w kwocie 150.224,43 zł. Zatwierdzona przez IP2 kwota do wypłaty została przekazana w dniu 12 maja 2011 r. na rachunek bankowy Beneficjenta wskazany w Umowie o dofinansowanie.

Nadto w dniu 14 października 2011 r. do OCRG wpłynął wniosek o płatność nr [...] za okres od 16 lipca 2011 r. do 30 września 2011 r. Kwota wydatków kwalifikowalnych wynosiła 508.378,07 zł. Do wniosku załączone zostały również kolejne dwie faktury zakwestionowane przez UKS w trakcie przeprowadzonej kontroli, a wystawione przez firmę T., tj.:

1. FV NR [...] z 21 września 2011 r. na kwotę 173.520,11 zł netto,

dotyczącą prac murowych i posadzkarskich. Zgodnie z Załącznikiem do faktury nr [...] z dnia 21.09.2011 r., kwota wydatków kwalifikowalnych w niniejszej fakturze stanowiła wartość 173.520,11 zł.

Do niniejszej faktury dołączony został Protokół odbioru z 21 września 2011 r., z którego wynika, że roboty ujęte w protokole zostały wykonane jakościowo dobrze przez Wykonawcę: firmę T. w okresie od 10 maja 2011 r. do 21 września 2011 r.

2. FV NR [...] z 28 września 2011 r. na kwotę 149.857,96 zł netto,

dotyczącą wykonania izolacji w obiekcie. Zgodnie z Załącznikiem do faktury nr [...] z 28 września 2011 r., kwota wydatków kwalifikowalnych w niniejszej fakturze stanowiła wartość 149.857,96 zł.

Do niniejszej faktury dołączony został Protokół odbioru z 28 września 2011 r., z którego wynika, że roboty ujęte w protokole zostały wykonane przez Wykonawcę: firmę T. w okresie: od 10 maja 2011 r. do 28 września 2011 r.

W przedmiotowym wniosku o płatność łączna kwota wydatków kwalifikowalnych wynosiła 508.378,07 zł (1 faktura została wystawiona przez innego Wykonawcę), natomiast wydatki kwalifikowalne w wysokości 323.378,07 zł dotyczą faktur wystawionych przez firmę T.

Po zakończonej weryfikacji przedmiotowego wniosku o płatność, IP2 poświadczyła kwotę wydatków kwalifikowalnych objętych wnioskiem i zatwierdziła do wypłaty z RPO 2007-2013 wydatki w kwocie 188 608,26 zł. Zatwierdzona przez IP2 kwota do wypłaty została przekazana w dniu 10 listopada 2011 r. na rachunek bankowy Beneficjenta wskazany w Umowie.

W związku z powyższym, łączna kwota wydatków kwalifikowalnych wynikająca z ww. wniosków o płatność nr [...] i nr [...] w których to zostały zakwestionowane przez UKS, faktury wystawione na Beneficjenta przez firmę T. wynosi 728.295,95 zł, dofinansowanie 270.197,79 zł, w tym EFRR 229.668,12 zł, BP 40.529,67 zł.

Rozpatrując sprawę, organ odwoławczy w pierwszej kolejności odniósł się do kwestii przedawnienia zobowiązania, uznając, że w sprawie nie doszło do upływu okresu przedawnienia, a zatem możliwe jest wydanie decyzji o charakterze merytorycznym.

Organ odwoławczy wskazał, że terminy przedawnień nieprawidłowości i wykonania decyzji nakładającej karę administracyjną zostały ustanowione w art. 3 Rozporządzenia 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1) (zwanego dalej: Rozporządzeniem 2988/95), a ich stosowaniem rządzi ogólna zasada, zgodnie z którą państwa członkowskie mogą stosować dłuższe terminy przedawnień od tych, które zostały ustanowione w tym przepisie. Termin przedawnienia nieprawidłowości wynosi cztery lata od dnia jej popełnienia, przy czym przepisy sektorowe mogą wprowadzić krótszy termin przedawnienia, jednak nie krótszy niż trzy lata co jest zapisane w art. 3 ust. 1 Rozporządzenia 2988/95. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się, termin przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała, natomiast w przypadku programów wieloletnich, termin ten biegnie do dnia zakończenia programu. Ta ostatnia reguła będzie miała zastosowanie do przedawniania nieprawidłowości popełnianych w związku z wdrażaniem, projektów realizowanych w ramach programów operacyjnych, które są wieloletnie.

Organ podkreślał, że termin przedawnienia przerywa każdy akt właściwego organu władzy, odnoszący się do śledztwa lub do postępowania w sprawie nieprawidłowości, o którym zawiadamia się właściwą osobę, a po każdym przerwaniu termin ten biegnie na nowo. Nadto organ wskazywał, że upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi przedawnienia, czyli po ośmiu latach. Od zasady tej istnieją jednak dwa wyjątki. Pierwszy wskazany w art. 3 ust. 2 Rozporządzenia 2988/95 i dotyczy sytuacji, gdy we wspomnianym terminie ośmiu lat zostanie nałożona kara (decyzja), gdyż wówczas stosowany jest trzyletni okres przedawnienia wykonania kary administracyjnej, biegnący od dnia uprawomocnienia się decyzji. Drugi wyjątek obejmuje sytuację, gdy postępowanie administracyjne zostało zawieszone ze względu na prowadzenie przeciwko danej osobie postępowania karnego w związku z tym samym stanem faktycznym o czym mówi art. 3 ust. 1 Rozporządzenia 2988/95. Wówczas stosowane są reguły kolizyjne ustalone w art. 6 Rozporządzenia 2988/95. Natomiast przypadki przerwania i zawieszenia okresu przedawnienia podlegają regulacji krajowej o czym mowa w art. 3 ust. 2 Rozporządzenia 2988/95.

Następie organ wskazał, iż w analizowanej sprawie, refundacja wydatków uznanych w rezultacie za nieprawidłowości nastąpiła wskutek rozliczenia wniosku nr [...] w dniu 12 maja 2011 r. i wniosku nr [...] w dniu 10 listopada 2011 r. Organ uznał, że z uwagi na okoliczności sprawy, do czynienia mamy z nieprawidłowościami ciągłymi lub powtarzającymi się, zatem należy przyjąć, że termin przedawnienia rozpoczął bieg następnego dnia po wypłaceniu Beneficjentowi ostatniej kwoty.

Mając powyższe na uwadze, organ wskazywał, że 27 lutego 2013 r. do OCRG wpłynęło pismo z Prokuratury Okręgowej w O. z informacją o uzasadnionym podejrzeniu wyłudzenia dotacji przez Stronę. Z kolei 24 maja 2013 r. do OCRG wpłynęło podsumowanie ustaleń z audytu UKS (sygn. [...]) wraz z pismem znak [...] z 23 maja 2013 r. informującym o konieczności objęcia szczególnym nadzorem pozostałych wniosków o płatność w projekcie pod kątem rzetelności wystawionych faktur.

Pismem z 1 marca 2016 r. wysłane zostało Wezwanie Beneficjenta do zwrotu środków, które zostało 2 krotnie awizowane i zwrócone do IP2 w dniu 21 marca 2016 r. jako niepodjęte w terminie (wpływ do OCRG: 24 marca 2016 r.). W związku z tym, że nie było zmiany adresu Beneficjenta, przyjęto domniemanie prawne, iż nastąpiło skuteczne doręczenie w ostatnim dniu 14-dniowego terminu doręczenia, tj. 21 marca 2016 r. Postępowanie administracyjne w zakresie zwrotu kwoty nieprawidłowości zostało wszczęte zawiadomieniem z 7 kwietnia 2016 r., doręczonym Stronie w dniu 20 kwietnia 2016 r.

Nadto organ podnosił, że przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło wskutek doręczenia Beneficjentowi Decyzji nr [...] Dyrektora UKS w O. z dnia 21 lipca 2015 r., a następnie Wezwania do zapłaty z 1 marca 2016 r. wystawionego przez Dyrektora OCRG, które doręczono zobowiązanemu 21 marca 2016 r., tj. przed upływem terminu przedawnienia, uprzednio przerwanego np. doręczeniem decyzji Dyrektora UKS.

Organ wskazywał, że wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu przez IP2 nastąpiło na podstawie informacji uzyskanych z Prokuratury Okręgowej w O. i UKS w O. Organ podkreśla również, że przesłanką przerwania biegu przedawnienia roszczenia zwrotowego jest każdy akt właściwego organu władzy, odnoszący się do śledztwa lub do postępowania w sprawie nieprawidłowości, o którym zawiadamia się właściwą osobę. Organ zawracał uwagę, że 27 lutego 2013 r. do OCRG wpłynęło pismo z Prokuratury Okręgowej w O. z informacją o uzasadnionym podejrzeniu wyłudzenia dotacji. Natomiast w dniu 24 maja 2013 r. do OCRG wpłynęło podsumowanie ustaleń z audytu UKS (sygn. [...]) co oznacza, że te ustalenia musiały być poprzedzone wszczęciem kontroli u Beneficjenta i zapoznaniem go z jej ustaleniami. Zarówno wszczęcie postępowania karnego (przygotowawczego), jak również wszczęcie postępowania kontrolnego przez UKS skutkowało przerwaniem biegu przedawnienia zobowiązania do zwrotu należności uznanej za nieprawidłowość. Nadto dniu 22 grudnia 2014 r. Prokuratura Okręgowa skierowała do Sądu Rejonowego Wydział [...] Karny w B. akt oskarżenia przeciwko Beneficjentowi (i innym). Ta czynność także przerwała bieg przedawnienia. Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2021 r. SR w B., sygn. akt [...] Skarżący został skazany za zarzucane mu czyny. Doręczenie Stronie ww. wyroku również skutkowało przerwaniem biegu przedawnienia. Następnie SO w O. wyrokiem z 11 marca 2022 r. sygn. akt [...] utrzymał w mocy wyrok sądu I instancji. Doręczenie Stronie tego wyroku skutkowało przerwaniem biegu przedawnienia. Organ wskazywał, że zarówno akt oskarżenia, jak i każdy z wyroków przerwał bieg przedawnienia. Organ podkreślał, że przerwanie biegu przedawnienia może następować wielokrotnie. Zgodnie bowiem z zapisami art. 3 Rozporządzenia 2988/95 "po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo". Skoro w 2013 r. i 2014 r. nastąpiły akty przerywające bieg przedawnienia roszczeń, to nie upłynął okres przedawnienia wskazany w art. 3 ww. rozporządzenia o ochronie interesów finansowych UE. Ostatnia wypłata środków z dofinansowania nastąpiła w dniu 30 grudnia 2013 r. i od następnego dnia rozpoczął bieg 4-letni okres przedawnienia, który został przerwany ww. aktami uprawnionych organów. Tym samym wezwanie do zapłaty doręczone Beneficjentowi 21 marca 2016 r. nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu doręczone w dniu 20 kwietnia 2016 r. ponownie przerwało bieg przedawnienia.

Organ argumentował, że od dnia 21 kwietnia 2016 r. rozpoczął bieg termin przedawnienia, który został zawieszony postanowieniem organu I instancji z 27 września 2016 r. (zwanego dalej: Postanowieniem). Postanowienie to zostało doręczone Beneficjentowi 30 września 2016 r. Zgodnie z przepisem art. 70 § 7 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (dalej jako Op) bieg terminu przedawnienia po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Przepisy ordynacji mają w sprawie zastosowanie na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych ( dalej jako ufp), zgodnie z którym o spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.).

OCRG uzyskało odpisy wyroków karnych obu instancji w dniu 12 lipca 2022 r. Wyrok II instancji jest prawomocny z dniem ogłoszenia, co miało miejsce w dniu 11 marca 2022 r., tzn., że od dnia 12 marca 2022 r. bieg przedawnienia był kontynuowany.

Organ I Instancji podjął zawieszone postępowanie 16 sierpnia 2022 r. (postanowienie Nr [...] o podjęciu z urzędu postępowania administracyjnego), Postanowienie zostało doręczone Beneficjentowi 29 sierpnia 2022 r.

Bieg terminu przedawnienia po raz kolejny został przerwany wydaniem przez Dyrektora OCRG Decyzji nr 4/2023 z dnia 25 sierpnia 2023 r., która została doręczona w dniu 30 sierpnia 2023 r.

W ocenie organu, uwzględniając fakt, że od dnia 21 kwietnia 2016 r. (tj. dzień następny po doręczeniu postanowienia o wszczęciu postępowania) do dnia 29 września 2016 r. (tj. dnia poprzedzającego datę doręczenia postępowania o zawieszeniu postępowania administracyjnego) upłynęło ok. 5 miesięcy i 8 dni, czyli do dnia podjęcia zawieszonego postępowania, co miało miejsce w dniu 16 sierpnia 2022 r. nie upłynął termin przedawnienia. Od dnia 12 marca 2022 r., tj. ogłoszenia prawomocnego wyroku karnego (art. 70 § 7 pkt 1 Op) bieg przedawnienia był kontynuowany. Organ wskazywał, że doręczenie decyzji I instancji ponownie przerwało bieg terminu przedawnienia, co nastąpiło w dniu 30 sierpnia 2023 r. Od dnia 13 marca 2022 r. do 30 sierpnia 2023 r. upłynął 1 rok, 5 miesięcy i 17 dni, tzn., że łącznie upłynął 1 rok, 10 miesięcy i 25 dni okresu przedawnienia. Od następnego dnia po doręczeniu decyzji I instancji, co nastąpiło 30 sierpnia 2023 r., termin przedawnienia jest liczony na nowo. Tym samym, w ocenie organu, nie upłynął termin przedawnienia, decyzja 4/2023 została wydana przez Dyrektora OCRG w terminie. Możliwie jest także wydanie decyzji merytorycznej przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy, mając na uwadze przepisy Rozporządzenia 2988/95 stwierdził, iż maksymalny okres przedawnienia to 8 lat, z wyłączeniem okresu zawieszenia postępowania, i okres ten jeszcze nie upłynął. Wynika to z faktu, że zawieszenie postępowania obejmowało okres ok. 5 lat, 10 miesięcy i 19 dni (21 kwietnia 2016 r. do 11 marca 2022 r..) - podstawa prawna - art. 3 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 Rozporządzenia 2988/95. Uwzględniając, że termin maksymalny upływał 10 listopada 2019 r. (8 lat od 10 listopada 2011 r.) to doliczając te 5 lat, 10 miesięcy i 18 dni, organ może wydać decyzje zwrotowa do 28 września 2025 r.

Zdaniem organu uprawnione byłoby także stanowisko uwzględniające termin przedawnienia wprowadzony do prawa polskiego przepisem art. 66a w zw. z art. 60 pkt 6 ufp (obowiązuje od 2 września 2017 r.). Z tego przepisu wynika, że termin przedawnienia zobowiązania do zwrotu należności z tytułu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz innych należności związanych z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetek od tych środków i od tych należności, wynosi pięć lat. W świetle ustaleń TSUE w sprawie C-584/15, Glencore Cereales France dotyczącej pięcioletniego terminu przedawnienia nieprawidłowości, którego proporcjonalność uznał TSUE, można twierdzić, że ustanowiony w polskich przepisach pięcioletni termin przedawniania nieprawidłowości jest również zgody z zasadą proporcjonalności. Termin ten powinien być stosowany zgodnie z omawianymi zasadami dotyczącymi przedawniania nieprawidłowości, ustalonymi w Rozporządzeniu 2988/95. Ustawa zmieniająca i wprowadzająca ww. przepis nie zawierała przepisów przejściowych co oznacza, że zmiana ma zastosowanie do wszystkich zobowiązań nieprzedawnionych w dniu jej wejścia w życie. Zgodnie z przywołanym przepisem art. 66a ufp:

1. Zobowiązanie do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od dnia:

1) w którym decyzja, o której mowa w art. 189 ust. 3b, albo decyzja, o której mowa w art. 207 ust. 9, stała się ostateczna, albo

1a) wypłaty salda, o którym mowa w art. 100 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz. Urz. UE L 231 z 30.06.2021, str. 159, z póżn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem ogólnym", w odniesieniu do roku obrachunkowego obejmującego okres 1 lipca 2029 r.-30 czerwca 2030 r., albo

2) wypłaty salda końcowego, o którym mowa w:

a) art. 89 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z 31.07.2006, str. 25, z póżn. zm.) albo

b) art. 86 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. Urz. UE L 223 z 15.08.2006, str. 1, z póżn. zm.), albo

c) art. 141 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 320, z późn. zm.)

- w zależności od tego, który z tych terminów nastąpi później. (...).

Z powyższego – w ocenie organu - wynika, że nie rozpoczął się ww. 5-letni bieg terminu przedawnienia skoro decyzja I instancji nie jest decyzją ostateczną.

Jednakże z uwagi na maksymalny 8-letni termin przedawnienia, organ stanął na stanowisku, że decyzja ostateczna powinna być wydana do 28 września 2025 r.

Na wsparcie swojego stanowiska organ odwoławczy przytoczył uzasadnienie wyroku NSA z 24 sierpnia 2023 r. I GSK 1862/19, w którym to uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż sąd ten wypowiedział się w kwestii przedawnienia prawa żądania zwrotu dofinansowania ze środków europejskich w wyrokach: z 27 lutego 2019 r., I GSK 744/18; z 16 października 2019 r., I GSK 1537/18; z 4 grudnia 2019 r., I GSI< 1573/18; z 28 maja 2020 r., I GSK 1909/19. W tym ostatnim wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zaprezentował istotę omawianej instytucji przedawnienia z powołaniem się na orzecznictwo TSUE, wywodząc i podkreślając, że przepisów Działu III Ordynacji podatkowej nie stosuje się w sprawach o zwrot dofinansowania ze środków europejskich z uwagi na przepisy szczególne, tj. Rozporządzenie Rady (WE, EUROATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L 1995.312.1, dalej rozporządzenie nr 2988/95). Art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 stanowi, że "Okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1 (...)". Nieprawidłowość ma charakter "ciągły lub powtarzający się" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, jeżeli popełniana jest przez podmiot, który czerpie korzyści ekonomiczne z całokształtu podobnych operacji, które naruszają ten sam przepis prawa Unii. W tym względzie w zakresie dotyczącym związku czasowego, w jakim winny pozostawać nieprawidłowości, aby można je było uznać za "nieprawidłowość powtarzającą się" w rozumieniu tego przepisu, konieczne jest jedynie, by okres jaki upłynął pomiędzy poszczególnymi nieprawidłowościami, był krótszy od terminu przedawnienia przewidzianego w akapicie pierwszym tego ustępu. Nieprawidłowość ma także charakter powtarzający się, jeżeli została popełniona przez podmiot, który czerpał korzyści ekonomiczne z ogółu podobnych transakcji naruszających ten sam przepis prawa (zob. wyroki TSUE C-279/05 Vonk Dairy Products, C-52/14 Pfeifer & Langen, C-465/10 Chambre de commerce). W wyroku C-436/15 Alytaus regiono atlieką tvarkymo centras Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił, że ostateczne zakończenie programu w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia nr 2988/95 nie oznacza upływu terminu przedawnienia nieprawidłowości, których dopuszczono się w toku jego realizacji. W terminie tym przedawniają się jedynie te nieprawidłowości, które popełniono cztery lata przed ostatecznym zakończeniem programu, jeżeli termin przedawnienia nie został przerwany wcześniej z powodów przewidzianych w art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia nr 2988/95. Innymi słowy, termin przedawnienia nieprawidłowości popełnianych w toku wdrażania programów wieloletnich (art. 3 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia nr 2988/95) pozwala na wydłużenie terminu przedawnienia, a nie na jego skrócenie. Jak wyżej wskazano stosownie do art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia nr 2988/95 termin przedawnienia nieprawidłowości przerywa każdy akt właściwego organu władzy odnoszący się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, o którym zawiadamia się właściwą osobę i organ nie musi być tożsamy z organem uprawnionym do przydzielania dotacji lub odzyskiwania kwot wydatkowanych lub pobranych w wyniku nieprawidłowości. Jeżeli zaś chodzi o wymogi, które powinno spełniać zawiadomienie w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia nr 2988/95, informujące o czynności odnoszącej się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, aby skutecznie przerwać bieg terminu przedawnienia nieprawidłowości, to musi ono w wystarczająca dokładny sposób określać transakcje, wobec których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. W przywołanym wyżej wyroku C-52/14 Pfeifer & Langen Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że "Przede wszystkim zarówno z brzmienia, jak i struktury art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 wynika, że w czwartym akapicie tego przepisu ustanowiony został mający zastosowanie do przedawnienia nieprawidłowości nieprzekraczalny termin upływający najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi przedawnienia określonemu w akapicie pierwszym tego ustępu, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1 tego samego rozporządzenia" (pkt 63 wyroku). (...).

Wobec powyższego, w opinii organu odwoławczego, na gruncie rozpatrywanej sprawy roszczenia o zwrot dofinansowania, nie można uznać za przedawnione.

Dokonując analizy materiału zgromadzonego w sprawie, organ odwoławczy podkreślał, że podpisując w sposób świadomy i dobrowolny Umowę o dofinansowanie zgodnie z zapisami § 4 ust. 4, Beneficjent zobowiązał się do realizacji Projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami w ramach RPO WO 2007-2013.

Ponadto § 7 ust. 1 pkt 2 Umowy o dofinansowanie stanowi, iż w przypadku gdy: Beneficjent wykorzystał całość lub część otrzymanego dofinansowania bez zachowania obowiązujących procedur, o których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych oraz naruszył zapisy Sekcji 6.2 Wytycznych z 20 kwietnia 2010 r. - Ocena kwalifikowalności wydatku, gdzie zgodnie z pkt 2 Wydatkiem kwalifikującym się do współfinansowania jest wydatek spełniający łącznie następujące warunki: (...), b) jest zgodny z obowiązującymi przepisami prawa wspólnotowego oraz prawa krajowego, e) jest niezbędny do realizacji projektu i został poniesiony w związku z realizacją projektu, f) został dokonany w sposób oszczędny, tzn. w oparciu o zasadę dążenia do uzyskania założonych efektów przy jak najniższej kwocie wydatku, g) został należycie udokumentowany (...), jest zobowiązany do zwrotu tych środków, odpowiednio w całości lub w części, wraz z odsetkami.

Organ zwracał uwagę, że w Nocie sygnalizacyjnej z 25 sierpnia 2015 r. Dyrektor UKS w O. przekazał, iż na podstawie analizy obrotów na rachunkach firmowych oraz osobistych (prywatnych) Skarżącego (...) ustalono, że przelewów dokonywano poprzez wykorzystywanie tych samych środków pieniężnych, przelewanych pomiędzy rachunkami firmowymi i prywatnymi uczestników obrotu. Aby ukryć fakt obracania przez kontrolowanych tymi samymi środkami finansowymi przy dokumentowaniu poszczególnych części płatności, zwroty nie następowały bezpośrednio na rachunek bankowy, z którego uprzednio były dokonywane, lecz były przelewane na rachunek prywatny K. K. Następnie środki te były z tego rachunku wypłacane i w gotówce wpłacane na rachunek prywatny Skarżącego. Następnie środki z prywatnego rachunku były przelewane na rachunek firmowy, aby mogły służyć do dokonania kolejnych przelewów dokumentujących regulowanie fikcyjnych zobowiązań, udokumentowanych kwestionowanymi fakturami. (...).

Ponadto organ podkreślał, że z informacji zawartej w Nocie sygnalizacyjnej wynika, iż Skarżący jako właściciel firmy remontowo-budowlanej własnymi środkami wykonał prace remontowe i w ogóle nie podjął działań w celu wyboru oferenta. Sporządzenie dokumentów służyło do udokumentowania przeprowadzenia przetargu i w wyniku tego wybrania firmy T. na wykonawcę. Wykonawca (firma T.) oraz podwykonawca (firma B.) nie mogły zrealizować prac, gdyż nie posiadały wystarczającego i odpowiedniego zaplecza personalnego i sprzętowego, niezbędnego do ich wykonania. Tym samym, w ocenie organu, należało uznać, że zamówienie dotyczące przebudowy [...] w K. zostało udzielone celem zwiększenia kosztów inwestycji, a wystawione faktury miały na celu jedynie uwiarygodnienie wykonania usług dotyczących prac budowlanych.

Powyższe potwierdzone zostało w prawomocnym w wyroku [...] z 23 grudnia 2016 r., w którym to wyroku Sąd zwrócił uwagę, że: (...) W niniejszej sprawie (...), organy podatkowe skutecznie wykazały, że ujęte przez skarżącego po stronie zakupu określone, faktury stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane w sposób w nich opisany. Oceny tej nie zmienia podnoszony przez pełnomocnika fakt, że wszystkie ujęte w spornych fakturach zakresy robót budowlanych w rzeczywistości miały miejsce i zostały wykonane. Powodem zakwestionowania ich prawidłowości i rzetelności nie był fakt ich wadliwości po stronie przedmiotowej, ale stwierdzenie, iż prace te nie zostały wykonane przez wykazane w nich podmioty. To właśnie wadliwość tych faktur po stronie podmiotowej, stanowiła podstawę do pozbawienia Skarżącego prawa do odliczenia podatku naliczonego ujętego fakturach kosztowych i nałożenie na niego obowiązku zapłaty podatku należnego wynikającego z wystawionych faktur przychodowych. Równocześnie (...) Skarżący miał, a co najmniej winien mieć świadomość, iż uczestniczy w transakcji wykorzystywanej do popełnienia oszustwa w podatku VAT. (...).

Odnosząc się do zarzutów i argumentacji zawartej w odwołaniu, iż rozstrzygnięcia obu sądów karnych w kontekście przepisów regulujących podstawę do żądania zwrotu środków od Beneficjenta prowadzą wyłącznie do stwierdzenia, iż Beneficjent dopuścił się w toku realizacji projektu tzw. formalnego naruszenia prawa tj. naruszenia, które nie stanowi nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 35 rozporządzenia 1303/2013, organ odwoławczy w pierwszej kolejności podniósł, że pełnomocnik odwołującego błędnie wskazał art. 2 pkt 36 Rozporządzenia 1303/2013, gdyż rozporządzenie to dotyczy realizacji programów finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, a projekt realizowany przez Beneficjenta dotyczy perspektywy finansowej 2007-2013, w związku z czym należało przywołać art. 2 pkt 7 Rozporządzenia nr 1083/2006 z 11 lipca 2006 r. ze zm.

Jednocześnie organ wskazał, że z definicji nieprawidłowości zawartej w art. 2 pkt 7 Rozporządzenia nr 1083 wynika, że aby zachowanie mogło zostać uznane za nieprawidłowość, musi polegać na naruszeniu prawa UE. Ochrona interesów finansowych UE i zapewnienie skuteczności programów operacyjnych mogą być osiągnięte tylko wtedy, gdy dotacje przyznane z budżetu UE dotyczą działań i wydatków, których legalność nie może być kwestionowana ani w świetle prawa unijnego, ani prawa krajowego. Finansowanie wydatków ponoszonych w projektach finansowych z funduszy UE musi być oceniane jako całość, pod kątem przepisów unijnych i krajowych, co powoduje, że rozróżnianie uchybień w zależności, czy należą do zakresu stosowania prawa UE czy prawa krajowego, jest bezprzedmiotowe, co zostało potwierdzone przez Trybunał Sprawiedliwości jak i w opinii rzecznika generalnego w połączonych sprawach C-260/14 i C-261/14.

Organ podkreślał, że pomoc finansowa została przyznana dla projektu, który nie we wszystkich aspektach był zgodny z prawem, co spowodowało zaś, że przynajmniej część wydatków poniesionych z funduszy UE była nieuzasadniona. Strona na mocy Umowy o dofinansowanie zobowiązała się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i obowiązującymi procedurami.

Organ odwoławczy argumentował, że Beneficjent zobowiązany był Umową o dofinansowanie do realizacji projektu zgodnie z przepisami międzynarodowymi i krajowymi. Jednocześnie organ odwoławczy podnosił, że organ administracyjny nie może pominąć w toku postępowania administracyjnego treści dokumentu w postaci zapadłego wyroku sądu karnego. Organ nie może stwierdzać, że nie doszło do naruszenia przepisów, jeżeli w konkretnej sprawie został wydany wyrok skazujący. Na potwierdzenie swojego stanowiska organ II instancji przytoczył wyrok WSA we Wrocławiu z 19 maja 2015 r. sygn. akt III SA/Wr 47/15, w którym wskazano, że organ administracyjny nie mógł pominąć w sprawie treści dokumentu w postaci zapadłego wyroku Sądu Karnych. (...) ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Pod pojęciem "ustalenia prawomocnego wyroku" w rozumieniu art. 11 ustawy po postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozumieć należy ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego, dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, miejsca i czasu jego popełnienia. Organ wskazywał, że również NSA w wyroku z 17 stycznia 2019 r. sygn. akt I FSK 273/17 wskazał, iż: (...) sąd administracyjny musi uwzględnić w swoim orzekaniu tego rodzaju wyrok karny, a co najistotniejsze nie może podważać ustaleń z niego wynikających w zakresie objętym sentencją tego wyroku. Istnienie takiego wyroku musi być odczytywane jako ograniczające także i same organy podatkowe w zakresie możliwego prowadzenia przez nie postępowania dowodowego oraz wywodzonych na jego podstawie ustaleń faktycznych. To bowiem, co przesądził w sposób prawomocny skazujący wyrok karny w zakresie między innymi strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa oraz czasu jego popełnienia, nie może być już odmiennie dowodzone w toku prowadzonego postępowania podatkowego i sądowoadministracyjnego.

Organ wskazywał, że pomoc finansowa została przyznana dla projektu, który nie we wszystkich aspektach był zgodny z prawem, co spowodowało, że przynajmniej część wydatków poniesionych z funduszy UE była nieuzasadniona. W ocenie organu, nie można w żadnym wypadku uznać, że wydatek został poniesiony zgodnie z prawem, zaś organ na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie może pominąć w sprawie stanowiska sądu wynikającego z treści wyroku karnego. Organ podkreślał, że Strona na mocy Umowy o dofinansowanie zobowiązała się do realizacji projektu z należytą starannością oraz do ponoszenia wydatków w sposób celowy, rzetelny i oszczędny zgodnie zobowiązującymi przepisami prawa i procedurami, a tego nie uczyniła, co szeroko zostało opisane w decyzji.

Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy wskazał, że nie może uznać za słuszny zarzut pełnomocnika Strony, iż naruszenie prawa związanego z rozliczeniem podatku VAT nie stanowi nieprawidłowości w rozumieniu ww. przepisów unijnych.

Organ odwoławczy podkreślał, iż zgodnie z art. 2 pkt. 7 Rozporządzenia nr 1083, nieprawidłowością jest jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające zdziałania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Zgodnie z definicją nieprawidłowości, konieczną przesłanką jej popełnienia jest skutek finansowy wynikający z naruszenia prawa, polegający na wyrządzeniu szkody w budżecie UE lub narażeniu tego budżetu na ryzyko jej powstania. Szkoda będąca skutkiem nieprawidłowości może mieć zatem charakter realny lub potencjalny. Trybunał w swoim orzecznictwie wskazuje bowiem, że naruszenie prawa należy uznać za nieprawidłowość, jeżeli może wywoływać skutki finansowe, natomiast nie jest konieczne udowodnienie wystąpienia konkretnych skutków (wyrok TS z 21.12.2011 r., C-465/10, Chambre de commerce et d'industrie de l'Indre). Dla bytu "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 7 Rozporządzenia nr 1083 niezbędne jest równoczesne wystąpienie dwóch przesłanek, to jest naruszenia prawa i wystąpienia szkody w budżecie UE, przy czym szkoda ta może zostać uprawdopodobniona jako potencjalna i nie musi być sprecyzowana co do wysokości. Z wyroku TS z dnia 14 lipca 2016 r., C-406/14 wynika, iż wykazanie szkody, choćby tylko potencjalnej, jest niezbędne dla ustalenia istnienia "nieprawidłowości".

Organ argumentował, że w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której wypłata środków dofinansowania już nastąpiła, zatem realna szkoda w budżecie zaistniała. Wydatki objęte fakturami zakwestionowanymi przez organy podatkowe i potwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów są niekwalifikowalne, gdyż zostały poniesione z naruszeniem prawa i tym samym stanowią nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 Rozporządzenia nr 1083. Zdaniem organu odwoławczego, szkoda w budżecie UE w niniejszej sprawie polegała na zwiększeniu kosztów inwestycji w celu otrzymania większego dofinansowania ze środków europejskich. Organ podkreślał, że w związku z ustaleniami organów skarbowych, które organ I instancji przyjął za własne i decyzją 4/2023 zobowiązał Beneficjenta do zwrotu dofinansowania kwoty stanowiącej sumę kwot z faktur wystawionych przez T. W ocenie organu należało uznać, iż są to kwoty, które Beneficjent pobrał nienależnie, czy też w nadmiernej wysokości ze względu na to, że wykonawcą robót budowlanych nie była firma T. (co wynika z zapisów w Dzienniku Budowy nr [...] z 04 lutego 2011 r. i zostało wykazane przez UKS), a sama procedura wyłonienia wykonawcy była dla organów kontrolnych niewiarygodna i nierzetelna. Skarżący nie podjął żadnych działań by faktycznie dokonać wyboru oferenta, a stworzona przez niego dokumentacja (oświadczenie uzasadniające dokonany wybór wykonawcy) miała jedynie udokumentować fikcyjny wybór firmy T., tak by zwiększyć wartość inwestycji i uwiarygodnić wykonanie usług dotyczących wykonania prac budowlanych (protokoły odbioru) poprzez wprowadzenie do obrotu faktur stanowiących podstawę do dokonania fikcyjnych transakcji, a w efekcie późniejszym przedstawienia ich do rozliczenia w ramach składanych wniosków o płatność. W ocenie organu odwoławczego, sentencja wyroku sygn. akt [...] z 16 czerwca 2021 r. (utrzymany w mocy wyrokiem sygn. akt [...] z 11 marca 2022 r.) potwierdza, iż w fakturach wystawionych przez T. poświadczono nieprawdę co do faktu wykonania robót budowlanych, a co miało wpływ na przyznanie dotacji.

W związku z powyższym oraz mając na względzie to, iż środki pochodzące z budżetu UE zaliczane są do środków publicznych (art. 5 ust. 1 pkt 2 ufp) i ich wydatkowanie powinno być dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu (art. 184 ust. 1 ufp), to w przypadku stwierdzenia wykorzystania ich niezgodnie z przeznaczeniem, bez zachowania procedur wynikających z art. 184 ust. 1 ufp oraz pobrania ich nienależnie lub w nadmiernej wysokości, to zgodnie z zapisami art. 207 ufp, środki te podlegają zwrotowi o czym stanowi również zapis w § 23 ust. 4 Umowy o dofinansowanie.

Organ zwracał uwagę na istotny w niniejszej sprawie § 7 Umowy o dofinansowanie, który wskazuje wyraźnie, iż w przypadku, gdy na podstawie wniosków o płatność lub czynności kontrolnych zostanie stwierdzone, że dofinansowanie jest m.in. wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ufp, IP wezwie Beneficjenta do zwrotu całości lub części dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych od daty przekazania Beneficjentowi środków lub do wyrażenia zgody na pomniejszenie wypłaty kolejnej należnej mu transzy dofinansowania.

Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika Strony, iż IP2 nie podjął czynności celem ustalenia proporcjonalnej kwoty korekty finansowej bezpodstawnie żądając zwrotu całości dofinasowania do wydatków poniesionych w związku ze spornymi fakturami i w tym zakresie organ, nie podjął jakichkolwiek czynności, a przecież z powodzeniem mógł np. powołać biegłego, który mógłby ustalić różnicę w wydatkach poniesionych na podstawie zakwestionowanych faktur i w wydatkach rzeczywiście poniesionych na wykonanie robót budowlanych wskazanych w tych fakturach , organ odwoławczy wskazał, iż stanowisko prezentowane przez pełnomocnika jest nieprawidłowe. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji w toku prowadzonego postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu całego zgromadzonego materiału dowodowego przyjął ustalenia UKS za własne. Zgodnie z Wytycznymi Instytucji Zarządzającej do przeprowadzenia kontroli w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Opolskiego na lata 2007-2013, Wersja nr 7 (Dokument przyjęty przez ZWO Uchwałą nr 5720/2014 z dnia 13 listopada 2014 r.) na potrzeby zapewnienia prawidłowości wykorzystania środków unijnych oraz sprawnego funkcjonowania systemu zarządzania i kontroli, IZ i IP2 wydzieliły w swej strukturze komórki, których zadaniem, zgodnie z zapisami art. 60 Rozporządzenia 1083 i art. 13 Rozporządzenia nr 1828, jest sprawdzenie czy:

- towary i usługi współfinansowane w ramach projektów zostały rzeczywiście dostarczone,

- zadeklarowane przez Beneficjentów wydatki zostały faktycznie poniesione i są kwalifikowalne oraz zgodne z zatwierdzonym wnioskiem o dofinansowanie,

- wydatki zostały poniesione zgodnie z zasadami wspólnotowymi krajowymi - w tym dotyczącymi w szczególności m.in. konkurencji, zakazu podwójnego finansowania wydatków, a także

- czy wnioski o płatność są prawidłowe.

Na podstawie art. 13 Rozporządzenia nr 1828 wskazane wyżej czynności weryfikacji wydatków obejmują formalne, finansowe, techniczne oraz rzeczowe aspekty projektu i polegają na kontroli operacji. Weryfikacja wydatków obejmuje: 1) weryfikację administracyjną wszystkich wniosków o płatność składanych przez Beneficjentów (kontrola dokumentacji - "zza biurka") oraz 2) kontrolę projektów w miejscu ich realizacji, podczas której sprawdzeniu podlega fizyczna realizacja projektu oraz związana z nią dokumentacja. Organ odwoławczy zawracał również uwagę, że przystąpienie do realizacji projektu realizowanego w ramach RPO WO 2007-2013 współfinansowanego z budżetu UE jest dobrowolne, jednakże zawarcie Umowy o dofinasowanie wiąże się nie tylko z nabyciem przez Beneficjenta odpowiednich uprawnień, ale także nakłada na niego szereg obowiązków, które Beneficjent zobowiązuje się przestrzegać, w tym obowiązki związane z dysponowaniem środkami publicznymi, które bierze na siebie z chwilą podpisania Umowy o dofinansowanie. Organ podkreślał, iż podstawę do zwrotu stanowi naruszenie zapisów Vademecum pkt. 1.4.5.2 i 1.10 oraz Krajowych wytycznych dotyczących kwalifikowania wydatków w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w okresie programowania 2007-2013 z 20 kwietnia 2010 r. (znak: MRR/H/8(5)04/2010), Sekcja 6.2, pkt 2) lit. b, e, f, g).

W ocenie organu odwoławczego, mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, po dokonaniu merytorycznej i prawnej oceny zasadności wydania decyzji należało uznać, że wydana przez organ I instancji decyzja jest prawidłowa.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu pełnomocnik Skarżącego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej jako "ppsa") podniósł zarzut naruszenia:

1. art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 ufp w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy z 6

grudnia 2006 r. o prowadzenia polityki rozwoju (dalej jako: "ustawa wdrożeniowa", t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1259 ze zm.) w zw. z art. 70 § 1 Op w zw. z art. 105 § 1 kpa poprzez błędne ich zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie wystąpiła podstawa do wydania zaskarżonej decyzji, gdy tymczasem ewentualna podstawa do odzyskania środków od Beneficjenta (roszczenie o ich zwrot) uległa przedawnieniu, co powinno prowadzić do umorzenia postępowania administracyjnego;

Jednocześnie z ostrożności procesowej, gdyby zarzut nr 1 nie został uznany za trafny, pełnomocnik wskazał na naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 ufp w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 2 pkt 7 i art. 98 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (dalej jako: "rozporządzenie ogólne", OJ L 210, 31.7.2006, p. 25 i n. ze zm.) poprzez błędne ich zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie wystąpiła podstawa do wydania zaskarżonej decyzji, gdy tymczasem podstawa taka nie wystąpiła, a dopuszczenie się Beneficjenta naruszenia prawa związanego z rozliczeniem podatku VAT nie stanowi nieprawidłowości, o jakiej mowa w art. 2 pkt 7 rozporządzenia ogólnego i nie uprawnia do dokonania korekty finansowej dofinansowania unijnego do Projektu;

Nadto z ostrożności procesowej, gdyby zarzut nr 2 nie został uznany za trafny, pełnomocnik podniósł zarzut naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 ufp w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 2 pkt 7 i art. 98 ust. 2 rozporządzenia ogólnego poprzez błędne ich zastosowanie prowadzące do określenia kwoty przypadającej do zwrotu w nadmiernej wysokości, co stanowi naruszenie obowiązującej przy wymiarze korekt finansowej zasady proporcjonalności.

Nadto zarzucił, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez naruszenie zasady praworządności, zaniechanie podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, pominięcie słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, jak również niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i zupełnie dowolne ustalenie, które nie pozwalały na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy, w tym w szczególności:

- organ nie wziął pod uwagę, że (roszczenie) podstawa do odzyskania środków uległa przedawnieniu;

- organ jakkolwiek się nie wziął pod uwagę zeznań pracownika OCRG (organu I instancji) E. T., która jako świadek w postępowaniu karnym zeznała (vide. 5 apelacji Beneficjenta od wyroku sądu karnego I instancji): "nawet gdyby P. S. i A. S. wykonywali prace sami, to i tak mogliby starać się o dotacje, które ostatecznie otrzymali",

- organ nie podjął jakichkolwiek czynności celem ustalenia proporcjonalnej kwoty korekty finansowej (kwoty zwrotu środków) bezpodstawnie uznając, że zwrotowi powinna podlegać całości dofinansowania do wydatków poniesionych w związku ze spornymi fakturami.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik szczególnie silnie argumentował, że zobowiązanie z zaskarżonej decyzji uległo przedawnieniu. W ocenie pełnomocnika organ bowiem mylnie uznaje, że okres przedawnienia powinien być ustalony zgodnie z przepisami rozporządzenia 2988/95. Takie stanowisko, zdaniem pełnomocnika Skarżącego, potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2017 r. o sygn. akt II GSK 4503/16.

Pełnomocnik podnosił, że właściwym przepisem regulującym okres przedawnienia w sprawie jest przy tym art. 70 § 1 Op. Zgodnie bowiem z art. 67 ust. 1 ufp: "Do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (...) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa...". Niniejsza sprawa jest przy tym sprawą, o której mowa w art. 60 ufp, bowiem dotyczy ona należności, o których mowa w art. 60 pkt 6) ufp, czyli należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, a dodatkowo ufp nie reguluje okresu przedawnienia inaczej (w sposób odmienny niż ma to miejsce w treści Op) tj. ufp nie zawiera przepisów (poza art. 66a ufp, który nie znajduje zastosowania w sprawie), które określają okres przedawnienia. Wreszcie art. 70 § 1 Op ujęty jest w dziale III Op, który obejmuje art. od 21 do 119. Art. 70 § 1 Op stanowi, że: "Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku". W związku z powyższym, w niniejszej sprawie, decyzja ostateczna (obecnie zaskarżona decyzja wydana przez organ w II instancji postępowania administracyjnego) powinna być wydana w terminie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło przekazanie Beneficjentowi środków unijnych podlegających zwrotowi. Przekazanie Beneficjentowi środków unijnych miało zaś miejsce w dniu 25 listopada 2011 r. Zdaniem pełnomocnika, stanowisko Beneficjenta w zakresie podstawy do określenia okresu przedawnienia, znajduje swoje potwierdzenie w dostępnym orzecznictwie, gdzie Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z 18 maja 2017 r. o sygn. akt II GSK 4503/16, rozstrzygnął w sposób jednoznaczny, że decyzję o zwrocie można zatem wydać w terminie określonym w art. 70 § 1 Op. W myśl tego przepisu zobowiązanie przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. Zdaniem pełnomocnika Skarżącego, również bezpodstawne są stwierdzenia organów, że gdyby rozpoznawać kwestię przedawnienia na gruncie przepisów krajowych, to zastosowanie powinien znaleźć art. 66a ufp, a nie art. 70 § 1 Op. Art. 66a ufp nie znajduje zastosowania w sprawie, bowiem (na co zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w prawomocnym wyroku z 17 kwietnia 2019 r. o sygn. akt III SA/G1 1173/18): "został dodany przez art. 11 pkt 4 ustawy z 7 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 1475), zmieniającej ustawę o finansach publicznych z dniem 2 września 2017 r.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w cytowanym wyżej wyroku wskazał, iż z uwagi na to, że ww. przepis regulujący przedawnienie ma charakter materialnoprawny, nie może być stosowany do oceny zdarzeń sprzed jego wejścia w życie, szczególnie zważywszy, że zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy zmieniającej, do postępowań w sprawie zwrotu środków, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 11, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe". Tymczasem w niniejszej sprawie do (rzekomej) nieprawidłowości w projekcie doszło w 2011 r., co jednoznacznie przesądza, że art. 66a ufp nie jest właściwym w zakresie regulacji okresu przedawnienia w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie organ odniósł się obszernie do podniesionych zarzutów oraz ujednolicił swoje stanowisko w zakresie biegów terminów przedawnienia. Pełnomocnik organu wskazał, że nie budzi wątpliwości organu, że w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym przedstawionym w uzasadnieniu decyzji, zobowiązanie dotyczące zwrotu wypłaconego zobowiązania nie uległo przedawnieniu. Terminy przedawnień nieprawidłowości i wykonania decyzji nakładającej karę administracyjną zostały ustanowione w art. 3 rozporządzenia 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1), a ich stosowaniem rządzi ogólna zasada, zgodnie z którą państwa członkowskie mogą stosować dłuższe terminy przedawnień od tych, które zostały ustanowione w tym przepisie. Termin przedawnienia nieprawidłowości wynosi cztery lata od dnia jej popełnienia, przy czym przepisy sektorowe mogą wprowadzić krótszy termin przedawnienia, jednak nie krótszy niż trzy lata (art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95). W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się, termin przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała, natomiast w przypadku programów wieloletnich, termin ten biegnie do dnia zakończenia programu. Pełnomocnik podkreślał, że termin przedawnienia przerywa każdy akt właściwego organu władzy, odnoszący się do śledztwa lub do postępowania w sprawie nieprawidłowości, o którym zawiadamia się właściwą osobę, a po każdym przerwaniu termin ten biegnie na nowo. Natomiast przypadki przerwania i zawieszenia okresu przedawnienia podlegają regulacji krajowej (art. 3 ust. 2 rozporządzenia 2988/95).

Organ wskazywał, że Beneficjentowi wypłacono dofinansowanie w następujących :

- 12.05.2011 r. wypłacono 150.224,53 zł,

- 10.11.2011 r. wypłacono 188.608,26 zł,

- 10.04.2012 r. wypłacono 81.620,00 zł,

- 25.05.2012 r. wypłacono 152.110,00 zł,

- 18.09.2012 r. wypłacono 257.957,12 zł,

- 17.10.2012 r. wypłacono 27.825,00 zł,

- 25.10.2012 r. wypłacono 157.675,00 zł,

- 26.11.2012 r. wypłacono 344.294,38 zł,

- 19.12.2012 r. wypłacono 570.693,09 zł,

- 11.07.2013 r. wypłacono 175.237,30 zł,

- 30.12.2013 r. wypłacono 259.751,63 zł,

- 30.12.2013 r. wypłacono 109.621,99 zł,

Refundacja wydatków uznanych za nieprawidłowości nastąpiła wskutek rozliczenia wniosku nr [...] w dniu 12.05.2011 r. i wniosku nr [...] w dniu 10.11.2011 r.

Pełnomocnik organu podkreślał, że uwzględniając fakt, iż mamy do czynienia z nieprawidłowościami ciągłymi lub powtarzającymi się należy przyjąć że termin przedawnienia rozpoczął bieg następnego dnia po wypłacie ostatniej kwoty tj. od 11.11.2011 r. W dniu 27 lutego 2013 r. do OCRG wpłynęło pismo z Prokuratury Okręgowej (PO) w O. z informacją o uzasadnionym podejrzeniu wyłudzenia dotacji. W dniu 24 maja 2013 r. do organu wpłynęło podsumowanie ustaleń z audytu (sygn. [...]) Urzędu Kontroli Skarbowej w O. (dalej: UKS). Postępowanie administracyjne w zakresie zwrotu kwoty nieprawidłowości zostało wszczęte zawiadomieniem z 7 kwietnia 2016 r, doręczonym Beneficjentowi 20 kwietnia 2016 r. Uprzednio (1 marca 2016 r.) wysłane zostało wezwanie do zwrotu środków, które zostało 2 krotnie awizowane i zwrócone do 21 marca 2016 r. jako niepodjęte w terminie (wpływ do OCRG: 24.03.2016 r.).

Pełnomocnik organu podkreślał, że wszczęcie postępowania administracyjnego nastąpiło na podstawie informacji uzyskanych z Prokuratury Okręgowej w O. i UKS w O. Akcentował, że przesłanką przerwania biegu przedawnienia roszczenia jest każdy akt właściwego organu władzy, odnoszący się do śledztwa lub do postępowania w sprawie nieprawidłowości, o którym zawiadamia się właściwą osobę. Nadto pełnomocnik zwracał uwagę, że w dniu 27 lutego 2013 r. do organu wpłynęło pismo z Prokuratury Okręgowej w O. z informacją o uzasadnionym podejrzeniu wyłudzenia dotacji. W dniu 22 grudnia 2014 r. Prokuratura Okręgowa skierowała do sądu akt oskarżenia przeciwko Beneficjentowi (i innym). Wyrokiem z 16 czerwca 2021 r. SR w B., sygn. akt [...] Beneficjent został skazany za zarzucane mu czyny. Następnie wyrok z 11 marca 2022 r. Sądu Okręgowego w O. o sygn. akt [...] utrzymał w mocy wyrok Sądu I instancji. OCRG doręczono ww. wyroki w dniu 12 lipca 2022 r. Zarówno przedstawienie podejrzanemu aktu oskarżenia, jak każdy z wyroków przerwał bieg przedawnienia. Nadto pełnomocnik podniósł, że w tym wypadku przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło także wskutek doręczenia Beneficjentowi informacji pokontrolnej UKS, a następnie wezwania do zapłaty z 1 marca 2016 r. wystawionego przez OCRG. To wezwanie doręczono zobowiązanemu 21 marca 2016 r. czyli przed upływem terminu przedawnienia (uprzednio przerwanego np. doręczeniem informacji pokontrolnej UKS i przedstawieniem aktu oskarżenia przez PO - akt oskarżenia z 19 grudnia 2014 r.).

Zdaniem organu, skoro uprzednio (w 2013 r. i 2014 r.) nastąpiły akty przerywające bieg przedawnienia roszczeń to nie upłynął okres przedawnienia wskazany w art. 3 ww. rozporządzenia o ochronie interesów finansowych UE. Wypłata środków z dofinansowania (w zakresie stwierdzonych później nieprawidłowości) nastąpiła 10 listopada 2011 r. i od następnego dnia rozpoczął bieg 4-letni okres przedawnienia, który został przerwany ww. aktami uprawnionych organów (wszczęcie postępowania karnego, podsumowanie ustaleń UKS). Tym samym wezwanie do zapłaty doręczone Beneficjentowi 21 marca 2016 r. nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia. Następnie zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego doręczone 20 kwietnia 2016 r. ponownie przerwało bieg przedawnienia.

Od 21 kwietnia 2016 r. rozpoczął bieg termin przedawnienia, który został zawieszony postanowieniem organu I instancji z 27 września 2016 r. (z powodu toczącego się postępowania karnego przeciwko Beneficjentowi). Postanowienie to zostało doręczone Beneficjentowi 30 września 2016 r. Zgodnie z przepisem art. 70 § 7 pkt 1 Op bieg terminu przedawnienia po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Przepisy ordynacji podatkowej mają w sprawie zastosowanie na podstawie art. 67 ufp do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, 695, 1298 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 54) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325, 1423, 2122, 2123 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 72). OCRG uzyskało odpisy wyroków karnych obu instancji w dniu 12 lipca 2022 r. Wyrok II instancji jest prawomocny z dniem ogłoszenia co nastąpiło 11 marca 2022 r. (SO w O., sygn. akt [...]). A zatem od 12 marca 2022 r. bieg przedawnienia był kontynuowany. Natomiast OCRG podjęło zawieszone postępowanie w dniu 16 sierpnia 2022 r. (postanowienie nr [...] o podjęciu z urzędu postępowania administracyjnego). To postanowienie doręczono Beneficjentowi w 29 sierpnia 2022 r. Następnie 25 sierpnia 2023 r. wydana została decyzja nr 4/2023 w przedmiocie zwrotu części dofinansowania wysokości 270.197,79 zł. Decyzja ta została zobowiązanemu doręczona 30 sierpnia 2023 r. Decyzja ta po raz kolejny przerwała bieg terminu przedawnienia. Uwzględniając fakt, że od 21 kwietnia 2016 r. (następny dzień po doręczeniu postanowienia o wszczęciu postępowania) do dnia 29 września 2016 r. (dzień poprzedzający datę doręczenia postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego) upłynęło ok. 5 miesięcy i 8 dni, do dnia podjęcia zawieszonego postępowania (16 sierpnia 2022 r.) nie upłynął termin przedawnienia. Od 12 marca 2022 r. (ogłoszenie prawomocnego wyroku karnego) bieg przedawnienia był kontynuowany. Następnie doręczenie decyzji I instancji ponownie przerwało bieg terminu przedawnienia, co nastąpiło 30 sierpnia 2023 r. Od dnia 13 marca 2022 r. do 30 sierpnia 2023 r. upłynęło 1 rok, 5 miesięcy i 17 dni. Łącznie zatem upłynęło 1 rok, 10 miesięcy i 25 dni okresu przedawnienia. Od następnego dnia po doręczeniu decyzji I instancji (30 sierpnia 2023) termin przedawnienia jest liczony na nowo. Tym samym, zdaniem organu, termin przedawnienia upłynie w 2027 r.

Jednakże uwzględniając przepis rozporządzenia 2988/95, iż maksymalny okres przedawnienia to 8 lat z wyłączeniem okresu zawieszenia postępowania, to przyjąć należało, iż organ może wydać decyzję do 2025 r. Wynika to z faktu, że zawieszenie postępowania obejmowało okres ok. 5 lat, 10 miesięcy i 19 dni (21 kwietnia 2016 r. do 11 marca 2022 r.) - podstawa prawna - art. 3 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2988/95. Uwzględniając, że termin maksymalny upływał 10 listopada 2019 r. (8 lat od 10 listopada 2011 r.) to doliczając te 5 lat, 10 miesięcy i 18 dni, decyzja powinna być wydana do 28 września 2025 r.

Pełnomocnik organ wskazywał również, iż można także przyjąć za prawidłową argumentację, że skoro okres zawieszenia postępowania administracyjnego trwał do 16 sierpnia 2022 r. to do tego dnia bieg terminu przedawnienia był zawieszony. Tym samym kontynuacja biegu przedawnienia rozpoczęła się 17 sierpnia 2022 r., a nie (jak przyjął organ w decyzji II instancji) od 13 marca 2022 r. (następny dzień po publikacji prawomocnego wyroku karnego). Skoro nieprawidłowości, których dopuścił się Skarżący miały charakter ciągły lub powtarzający się, to można także przyjąć interpretację, że ustały one dopiero z końcem realizacji umowy o dofinansowanie projektu, co nastąpiło 31.08.2013 r. i dopiero od tego dnia rozpoczął bieg 4-letni termin przedawnienia. Organ przyjął jako początek biegu przedawnienia datę wypłaty środków po akceptacji ostatniego wniosku o płatność, w zakresie którego stwierdzono "puste" faktury tj. 10 listopada 2011 r. Przy przyjęciu tej drugiej interpretacji początku biegu przedawnienia, okres maksymalny upłynąłby 31 sierpnia 2021 r., gdyby nie okres zawieszenia postępowania administracyjnego. W takim wypadku maksymalny 8-letni okres przedawnienia upłynie w dniu 18 lipca 2027 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Z kolei na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.) - /zwanej dalej ppsa/, uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Jednocześnie zgodnie z art. 134 §1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej zasad, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia przepisów prawa materialnego.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność nałożenia na Skarżącego obowiązku zwrotu części dofinansowania przyznanego Beneficjentowi: S. Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowo - Produkcyjne na realizację projektu pn. [...] na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...] z 25 listopada 2010 r. ze zm. w kwocie 270.197,79 zł (słownie: dwieście siedemdziesiąt tysięcy sto dziewięćdziesiąt siedem złotych 79/100) wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków dofinansowania na rachunek bankowy Beneficjenta.

Podstawową osią sporu w niniejszej sprawie były kwestie związane z przedawnieniem, bowiem sprawa dotyczy zwrotu części dofinansowania przyznanego Beneficjentowi: na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...] z 25 listopada 2010 r. Dostrzegając powyższe, w pierwszej kolejności Sąd zobligowany był zatem do pochylenia się nad kwestiami związanymi z przedawnieniem.

W tym miejscu Sąd, wskazuje, że przedawnienie jest w pierwszym rzędzie instytucją materialnoprawną co oznacza, że nie jest dopuszczalne wsteczne działanie przepisów dotyczących przedawnienia, ta instytucja wywołuje również istotne skutki procesowe. Przedawnienie obejmuje sytuacje, kiedy nie istnieje już żaden stosunek materialnoprawny, kiedy wygasły już wszelkie relacje pomiędzy podatnikiem, a organami (Państwem) w związku ze zdarzeniem, od którego upłynął już ustawowy termin, który nie uległ wcześniej przerwaniu, bądź zawieszeniu i nie zachodziła sytuacja, że nie rozpoczął on swojego biegu.

Jak wynika z treści skargi pełnomocnik Skarżącego domagał się ustalenia kwestii związanych z przedawnieniem spornego zobowiązania na podstawie regulacji art. 70 § 1 Op. Natomiast organ jako znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie uznał przepisy ustanowione rozporządzeniem 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1). Mając na uwadze tak zarysowaną oś sporu, skład orzekający Sądu podzielił poglądy prawne wyrażane w orzecznictwie zarówno wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w kwestii przedawnienia m.in. w wyrokach: z 27 lutego 2019 r., sygn. akt I GSK 744/18; z 16 października 2019 r., sygn.. akt I GSK 1537/18; 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1573/18; 28 maja 2020 r, sygn. akt I GSK 1909/19. W tym ostatnim wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zaprezentował istotę omawianej instytucji przedawnienia z powołaniem się na orzecznictwo TSUE. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że przepisów Działu III Ordynacji podatkowej nie stosuje się sprawach dotyczących dofinansowania unijnego z uwagi na przepisy szczególne tj. Rozporządzenie Rady (WE, EUROATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L 1995.312.1, dalej rozporządzenie nr 2988/95). Natomiast orzecznictwo przywołane przez Skarżącego nie dotyczy zwrotu dofinansowania wypłacanego ze środków unijnych, co stanowi istotną różnicę, mająca wpływ na wybór przepisów mających zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Zdaniem Sądu, wbrew zarzutowi skargi, organy prawidłowo przyjęły, że do ustalenia terminów przedawnienia nałożenia obowiązku zwrotu środków dofinansowania zastosowanie będzie miało rozporządzenie Rady nr 2988/95. Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata (akapit 1). W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu (akapit 2.). Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo (akapit 3.). Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1 (akapit 4.). Nadto art. 3 w ust. 2 rozporządzenia Rady nr 2988/95 stanowi, że okres wykonania decyzji nakładającej karę administracyjną wynosi trzy lata. Okres ten biegnie od dnia uprawomocnienia się decyzji.

Z unormowania art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95 wynikają następujące warunki przedawnienia: 1) okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1, okres ten może być wydłużony przepisami prawa krajowego, przepisy prawa krajowego nie mogą jednak skutecznie wprowadzać modyfikacji warunków przedawnienia w pozostałym zakresie, unormowanym w przepisach prawa unijnego; 2) w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała; 3) w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu, 4) przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo; 5) upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary. Stosownie do art. 3 ust. 2 rozporządzenia Rady nr 2988/95, okres wykonania decyzji nakładającej karę administracyjną wynosi trzy lata. Okres ten biegnie od dnia uprawomocnienia się decyzji. Przypadki przerwania i zawieszenia okresu przedawnienia zostaną uregulowane we właściwych przepisach prawa krajowego. Na mocy art. 3 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95, państwa członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu niż okres przewidziany odpowiednio w ust. 1 i 2.

W rozpatrywanej sprawie, zgodnie z Umową o dofinansowanie, całkowita wartość projektu wynosiła 8.220.821,83 zł, całkowite wydatki kwalifikowalne wynosiły 6.738.378,55 zł, a wartość dofinansowania 2.499.938,44 zł. Zgodnie z § 3 ust. 1 Umowy o dofinansowanie, okres realizacji projektu pierwotnie ustalono na:

1) rozpoczęcie realizacji: 1 grudnia 2009 r.,

2) zakończenie rzeczowe realizacji: 31 maja 2011 r.,

3) zakończenie finansowe realizacji: 25 czerwca 2011 r.

Terminy zakończenia realizacji zostały zmienione aneksem z 18 lipca 2013 r. na 31 sierpnia 2013 r. (zakończenie rzeczowe i finansowe). Tym samym aneksem zmieniono także wartość dofinansowania na kwotę 2.491.160,24 zł. Beneficjent złożył łącznie piętnaście wniosków o płatność, które zostały zweryfikowane, następnie zatwierdzone, a środki wypłacone Beneficjentowi. Prokuratura Okręgowa w O. pismem sygn. akt [...] z dnia 27 lutego 2013 r. (wpływ do OCRG 27 lutego 2013 r.) powiadomiła Dyrektora OCRG, iż Wydział [...] do Spraw Przestępczości Gospodarczej PO postanowieniem z 10 stycznia 2012 r. wszczął śledztwo o przestępstwa z art. 270 § 1 kk oraz z art. 62 § 2 kk i z art. 76 § 2 k.k.s. w związku z art. 6 § 1 i 2 k.k.s., art. 7 § 1 k.k.s. Prokuratura Okręgowa poinformowała również o uzasadnionym podejrzeniu wyłudzenia przez Beneficjenta dotacji poprzez przedłożenie w ramach rozliczenia wniosków o płatność dokumentacji poświadczającej nieprawdę, w tym podrobionych faktur VAT. Jednocześnie Prokuratura wniosła o niezwłoczne wstrzymanie dalszej wypłaty środków, gdyż może wiązać się ze spowodowaniem szkody.

Jak wynika z akt sprawy, Skarżącemu wypłacono dofinansowanie w następujących terminach:

- 12 maja 2011 r. wypłacono 150.224,53 zł,

- 10 listopada 2011 r. wypłacono 188.608,26 zł,

- 10 kwietnia 2012 r. wypłacono 81.620,00 zł,

- 25 maja 2012 r. wypłacono 152.110,00 zł,

- 18 września 2012 r. wypłacono 257.957,12 zł,

- 17 października 2012 r. wypłacono 27.825,00 zł,

- 25 października 2012 r. wypłacono 157.675,00 zł,

- 26 listopada 2012 r. wypłacono 344.294,38 zł,

- 19 grudnia 2012 r. wypłacono 570.693,09 zł,

- 11 lipca 2013 r. wypłacono 175.237,30 zł,

- 30 grudnia 2013 r. wypłacono 259.751,63 zł,

- 30 grudnia 2013 r. wypłacono 109.621,99 zł,

Refundacja wydatków uznanych za nieprawidłowości nastąpiła wskutek rozliczenia wniosku nr [...] w dniu 12 maja 2011 r. i wniosku nr [...] w dniu 10 listopada 2011 r.

W ocenie Sądu organy prawidłowo przyjęły, że w sprawie wystąpiły nieprawidłowości o charakterze ciągłym lub powtarzającymi się. Nieprawidłowość ma charakter "ciągły lub powtarzający się" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, jeżeli popełniana jest przez podmiot, który czerpie korzyści ekonomiczne z całokształtu podobnych operacji, które naruszają ten sam przepis prawa Unii. W tym względzie w zakresie dotyczącym związku czasowego, w jakim winny pozostawać nieprawidłowości, aby można je było uznać za "nieprawidłowość powtarzającą się" w rozumieniu tego przepisu, konieczne jest jedynie, by okres czasu, jaki upłynął pomiędzy poszczególnymi nieprawidłowościami, był krótszy od terminu przedawnienia przewidzianego w akapicie pierwszym tego ustępu. Nieprawidłowość ma także charakter powtarzający się, jeżeli została popełniona przez podmiot, który czerpał korzyści ekonomiczne z ogółu podobnych transakcji naruszających ten sam przepis prawa (zod. wyroki TSUE C-279/05 Vonk Dairy Products, C-52/14 Pfeifer & Langen, C-465/10 Chambre de commerce).

Jak wyżej wskazano stosownie do art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia nr 2988/95 termin przedawnienia nieprawidłowości przerywa każdy akt właściwego organu władzy odnoszący się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, o którym zawiadamia się właściwą osobę i organ, tym samym nie musi być on tożsamy z organem uprawnionym do przydzielania dotacji lub odzyskiwania kwot wydatkowanych lub pobranych w wyniku nieprawidłowości. Jeżeli zaś chodzi o wymogi, które powinno spełniać zawiadomienie w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia nr 2988/95, informujące o czynności odnoszącej się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, aby skutecznie przerwać bieg terminu przedawnienia nieprawidłowości, to musi ono w wystarczająco dokładny sposób określać transakcje, wobec których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości.

Podkreślić należy, że przesłanką przerwania biegu przedawnienia roszczenia jest każdy akt właściwego organu władzy, odnoszący się do śledztwa lub do postępowania w sprawie nieprawidłowości, o którym zawiadamia się właściwą osobę. Natomiast jak wynika z akt sprawy, w dniu 27 lutego 2013 r. do OCRG wpłynęło pismo Prokuratury Okręgowej w O. z informacją o uzasadnionym podejrzeniu wyłudzenia dotacji. W dniu 22 grudnia 2014 r. Prokuratura Okręgowa w O. skierowała do sądu akt oskarżenia przeciwko Beneficjentowi (i innym). Wyrokiem z 16 czerwca 2021 r. SR w B., sygn. akt [...] Skarżący został skazany za zarzucane mu czyny. Następnie wyrokiem z 11 marca 2022 r., o sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w O. utrzymał w mocy wyrok sądu I instancji. Zarówno wniesienie aktu oskarżenia przeciwko Skarżącemu , jak każdy z wyroków przerwał bieg przedawnienia. Podkreślić należy, że przerwanie biegu przedawnienia może następować wielokrotnie (zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 2988/95 po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo.

Mając powyższe na uwadze, nie budzi wątpliwości Sądu, iż w podstawowym 4- letnim okresie przedawnienia podjęto czynności skutkujące przerwaniem okresu przedawnienia, a już niewątpliwie taką czynnością było wniesienie aktu oskarżenia przeciwko Skarżącemu w dniu 22 grudnia 2014 r. Zakwestionowane faktury przedstawione przez Skarżącego we wnioskach o dofinansowanie, zostały wystawione od lutego do września 2011 r., natomiast refundacja wydatków uznanych za nieprawidłowości nastąpiła wskutek rozliczenia wniosku nr [...] w dniu 12 maja 2011 r. i wniosku nr [...] w dniu 10 listopada 2011 r. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że czynności Prokuratury Okręgowej zostały podjęte przed upływem 4 - letniego podstawowego okresu przedawnienia, a zatem skutecznie przerywały jego bieg. Jednocześnie czynności, te w wystarczająco dokładny sposób określały transakcje, wobec których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości. W akcie oskarżenia, w części dotyczącej Skarżącego, wskazano dokładnie faktury, które są tożsame z fakturami objętymi niniejszym postępowaniem. Z aktu oskarżenia wynika, że Skarżącemu zarzucono, iż w okresie od 14 lutego 2011 r. do 28 września 2011 r., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu osiągniecia korzyści majątkowych dla K. K. ( wystawcy zakwestionowanych faktur) oraz siebie samego, co polegało na przekazaniu K. K. pieniędzy, w zamian za wydanie faktur poświadczających nieprawdę oraz na uzyskaniu przez firmę Skarżącego dofinansowania w postaci dotacji przyznawanej przez Opolskie Centrum Rozwoju Gospodarki w Opolu w formie refundacji do projektu [...] o nr [...] w kwocie 270.197,79 zł oraz podżegał K. K. do poświadczenia nieprawdy w tych fakturach, co do faktu wykonania robót budowlanych przez prowadzoną przez K. K. firmę, co miało prawne znaczenie dla ustalenia wykonania robót budowlanych zgodnie z ich zakresem i przyznania wskazanej dotacji, podżegając do poświadczenia nieprawdy na wskazanych fakturach. Faktury wskazane w akcie oskarżenia, są tożsame z fakturami objętymi niniejszym postępowaniem.

Skoro w okresie biegu podstawowego terminu przedawnienia nastąpiły akty przerywające bieg przedawnienia roszczeń i termin ten biegł na nowo, to tym samym wezwanie do zapłaty doręczone Beneficjentowi 21 marca 2016 r. nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia, podobnie jak zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego doręczone 20 kwietnia 2016 r. Czynność te ponownie przerwały bieg przedawnienia.

Istotne jest również to, że postępowanie administracyjne zostało zawieszone postanowieniem organu I instancji z 27 września 2016 r. z powodu toczącego się postępowania karnego przeciwko Beneficjentowi. Powyższe postanowienie, jest bowiem postanowieniem, o jakim mowa w art. 6 Rozporządzenia Rady nr 2988/95. Wstrzymanie postępowania administracyjnego, na skutek jego zawieszenia z powodu toczącego się postępowania karnego przeciwko Skarżącemu spowodowało zawieszenie okresu przedawnienia przewidzianego w art. 3 Rozporządzenia. W wyroku C-52/14 Pfeifer & Langen Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że przede wszystkim zarówno z brzmienia, jak i struktury art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 wynika, że w czwartym akapicie tego przepisu ustanowiony został mający zastosowanie do przedawnienia nieprawidłowości nieprzekraczalny termin upływający najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi przedawnienia określonemu w akapicie pierwszym tego ustępu, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1 tego samego rozporządzenia. (pkt 63 wyroku).

Postanowienie o zwieszeniu postępowania administracyjnego z powodu toczącego się przeciwko Skarżącemu postępowania karnego, zostało doręczone Skarżącemu 30 września 2016 r. Zgodnie z przepisem art. 70 § 7 pkt 1 Op bieg terminu przedawnienia po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Przepisy ordynacji podatkowej mają w sprawie zastosowanie na podstawie art. 67 ufp ( w tym zakresie bowiem Rozporządzenie Rady nr 2988/95 nie zawiera własnych szczegółowych unormowań). OCRG działające jako organ I instancji uzyskało odpisy wyroków karnych obu instancji w dniu 12.07.2022 r. Wyrok II instancji jest prawomocny z dniem ogłoszenia co nastąpiło 11 marca 2022 r. (SO w O., [...]). A zatem od 12 marca 2022 r. bieg przedawnienia był kontynuowany. Organ podjął zawieszone postępowanie 16 sierpnia 2022 r. (postanowienie nr [...] o podjęciu z urzędu postępowania administracyjnego). To postanowienie doręczono zobowiązanemu w dniu 29 sierpnia 2022 r. Następnie 25 sierpnia 2023 r. wydana została decyzja nr 4/2023 w przedmiocie zwrotu części dofinansowania wysokości 270.197,79 zł. Natomiast zaskarżona obecnie decyzja organu odwoławczego została wydana 26 lutego 2024 r.

W ocenie Sadu, uwzględniając przepis rozporządzenia 2988/95, iż maksymalny okres przedawnienia to 8 lat z wyłączeniem okresu zawieszenia postępowania, to należało przyjąć, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji organ uprawiony był do wydania decyzji o zwrocie środków. Wynika to z faktu, że zawieszenie postępowania obejmowało okres ok. 5 lat, 10 miesięcy i 19 dni (21 kwietnia 2016 r. do 11 marca 2022 r.). Zatem uwzględniając art. 3 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2988/95, że termin maksymalny upływał w 2019, to doliczając okres zawieszenia, uznać należało, że w sprawie nie upłynął okres uniemożlwiający wydanie decyzji o zwrocie dotacji przyznanej ze środków unijnych. Inaczej mówiąc, przyjmując swego rodzaju uproszczenie polegające na odniesieniu się jedynie do tych czynności, których wystąpienie nawet samodzielne przerywało bieg przedawnienia, wskazać należy, że od dnia wypłacenia środków Beneficjentowi na podstawie zakwestionowanych faktur ( 11 listopada 2011 r., do dnia zawieszenia postępowania z uwagi na toczące się postępowanie karne ( 27 września 2016 r.), upłynęły 4 lata, 9 miesięcy i 28 dni, a zatem do upływu maksymalnego 8 – letniego terminu przedawnienia, w dniu zawieszenia postępowania pozostawało 3 lata , 3 miesiące i 2 dni. Prawomocny wyrok sądu karnego, tj. Sądu Okręgowego w O., sygn. akt [...], został ogłoszony 11 marca 2022 r. Przyjmując zatem, że od dnia następnego zaczął biec dalej, bieg zawieszonego 8- letniego terminu przedawnienia (pozostało 3 lata, 3 miesiące i 2 dni). To do dnia wydania i doręczenia Skarżącemu zaskarżonej decyzji z 26 lutego 2024 r. termin ten nie upłynął. Dlatego organy były uprawnione do orzekania w rozpoznawanej sprawie o obowiązku zwrotu środków publicznych. W związku z tym zarzut podniesiony w skardze odnoszący się do braku możliwości wydania decyzji z uwagi na upływ okresu przedawnienia, należało- w ocenie Sądu - uznać za niezasadny.

Przechodząc natomiast do kwestii merytorycznych Sąd uznał, że zaskarżona decyzja również w tym zakresie nie narusza przepisów prawa.

Postępowanie dowodowe w sprawie pozwoliło na następujące ustalenia:

W związku z przeprowadzonym przez UKS postępowaniem kontrolnym w zakresie kontroli rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2011 r. do grudnia 2011 r., Dyrektor UKS w O. przekazał do OCRG Notę sygnalizacyjną w której wskazał min., że:

firma T. nie wykonała robót remontowych na inwestycji, a wykonanie prac podzleciła firmie B., która to z kolei podzleciła wykonanie prac mu wcześniej zlecanych przez firmę T., kolejnym firmom,

niektóre firmy budowlane, które miały podzlecane wykonanie prac zaprzeczyły temu, że miały jakiekolwiek transakcje z M. K.,

firma B. nie wykonała robót budowlanych na rzecz firmy T., a firma T. nie wykonywała robót budowlanych na rzecz Skarżącego,

za wystawione faktury przez firmę B. nie były dokonywane płatności,

z dokumentacji podatkowej i wystawionych faktur wynika, iż prace formalnie zlecone przez Skarżącego firmie T. (prywatnie zięciowi P. S.) zostały wykonane przez firmę B., a w rzeczywistości to pracownicy Skarżącego, wykonali prace przy budowie hotelu,

firma T. i B. były firmami uczestniczącymi w fikcyjnych transakcjach udokumentowanych fakturami, żeby uwiarygodnić wykonanie usług dotyczących prac budowlanych,

dokumenty potwierdzające przeprowadzenie przetargu są nierzetelne, gdyż nie stwierdzają one, że przetarg faktycznie się odbył. Przetarg był pozorny w celu spełnienia warunków ubiegania się o dotację ze środków Unii Europejskiej (zwanej dalej: UE),

Skarżący zawarł 29 listopada 2010 r. z firmą T. umowę nr [...] , a następnie 3 stycznia 2011 r. o nr [...].

z zapisów w dzienniku budowy nr [...] z 4 lutego 2011 r. wynika, że wykonawcą robót remontowo-budowlanych w istniejącym budynku przystosowanym na hotel jest firma Skarżącego, a wykonawcą budowy konstrukcji nowo budowanej części budynku hotelu jest firma O.,

w dzienniku budowy nie została wymieniona firma T., a przed założeniem dziennika budowy, Skarżący zgłosił do OCRG w dniu 3 stycznia 2011 r. wyniki przetargu, który rzekomo wygrała firma T.,

w dniu 14 lutego 2011 r. firma T. wystawiła fakturę na firmę prowadzoną przez Skarżącego za prace wykonane od 3 stycznia 2011 r.

Decyzją nr [...] w zakresie podatku VAT za poszczególne miesiące 2011 r. dyrektor UKS w O. wszystkie faktury wystawione przez T. w 2011 r. w zakresie robót remontowo - budowlanych na terenie remontowanego budynku na hotel uznał za nierzetelne, czyli nie potwierdzające faktycznych zdarzeń gospodarczych.

Ponadto z informacji zawartej w nocie sygnalizacyjnej wynika, iż Skarżący jako właściciel firmy remontowo-budowlanej własnymi środkami wykonał prace remontowe i w ogóle nie podjął działań w celu wyboru oferenta. Sporządzenie dokumentów służyło do udokumentowania przeprowadzenia przetargu i w wyniku tego wyboru firmy T. na wykonawcę. Wykonawca (firma T.) oraz podwykonawca (firma B.) nie mogły zrealizować prac, gdyż nie posiadały wystarczającego i odpowiedniego zaplecza personalnego i sprzętowego, niezbędnego do ich wykonania. Tym samym – w ocenie Sądu, organy słusznie uznały, że zamówienie dotyczące przebudowy [...] w K. zostało udzielone celem zwiększenia kosztów inwestycji, a wystawione faktury miały na celu jedynie uwiarygodnienie wykonania usług dotyczących prac budowlanych.

Nadto jak wynika z akt sprawy, na podstawie analizy obrotów na rachunkach firmowych oraz osobistych (prywatnych) Skarżącego (...) ustalono, że przelewów dokonywano poprzez wykorzystywanie tych samych środków pieniężnych, przelewanych pomiędzy rachunkami firmowymi i prywatnymi uczestników obrotu. Aby ukryć fakt obracania przez kontrolowanych tymi samymi środkami finansowymi przy dokumentowaniu poszczególnych części płatności, zwroty nie następowały bezpośrednio na rachunek bankowy, z którego uprzednio były dokonywane, lecz były przelewane na rachunek prywatny K. K. Następnie środki te były z tego rachunku wypłacane i w gotówce wpłacane na rachunek prywatny Skarżącego. Następnie środki z prywatnego rachunku były przelewane na rachunek firmowy, aby mogły służyć do dokonania kolejnych przelewów dokumentujących regulowanie fikcyjnych zobowiązań, udokumentowanych kwestionowanymi fakturami. A zatem w ocenie Sądu, nie można w istocie przyjąć, że kwoty wykazane na zakwestionowanych fakturach, zostały rzeczywiście przez Skarżącego wydatkowane na cel w nich wskazany. Środki te służyły bowiem uwiarygodnianiu transakcji fikcyjnych i wracały do Skarżącego.

Sąd podziela również stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 17 stycznia 2019 r., sygn. akt I FSK 273/17, z którego wynika, że sąd administracyjny musi uwzględnić w swoim orzekaniu tego rodzaju wyrok karny, a co najistotniejsze nie (...) może podważać ustaleń z niego wynikających w zakresie objętym sentencją tego wyroku. Istnienie takiego wyroku musi być odczytywane jako ograniczające także i same organy podatkowe w zakresie możliwego prowadzenia przez nie postępowania dowodowego oraz wywodzonych na jego podstawie ustaleń faktycznych. To bowiem co przesądził w sposób prawomocny skazujący wyrok karny w zakresie między innymi strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa oraz czasu jego popełnienia, nie może być już odmiennie dowodzone w toku prowadzonego postępowania podatkowego i sądowoadministracyjnego. (...).

Tym samym, w ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, że pomoc finansowa została przyznana dla projektu, który nie we wszystkich aspektach był zgodny z prawem, co spowodowało, że przynajmniej część wydatków poniesionych z funduszy UE była nieuzasadniona. Nie można w żadnym wypadku uznać, że wydatek został poniesiony zgodnie z prawem i organ na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie może pominąć w sprawie stanowiska Sądu wynikającego z treści wyroku karnego. Organy słusznie uznały, że omówione w decyzjach zamówienie, udokumentowane zakwestionowanymi fakturami, dotyczące przebudowy [...] w K. zostało udzielone celem zwiększenia kosztów inwestycji, a wystawione faktury miały na celu jedynie uwiarygodnienie wykonania usług dotyczących prac budowlanych, co stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 Rozporządzenia nr 1083.

Zgodnie z art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 "nieprawidłowość" oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. W judykaturze przyjmuje się, że szkoda, o której mowa w tym przepisie, nie musi być konkretną stratą finansową, gdyż do stwierdzenia, że miała miejsce nieprawidłowość wystarczy, że istniało ryzyko, czy też zagrożenie, że szkoda ta powstanie (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1467/13, wyrok NSA z 19 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 51/13). Szkodą w interesach finansowych Unii Europejskiej jest finansowanie z funduszy unijnych nieuzasadnionego wydatku, z kolei nieuzasadniony wydatek to taki, który poniesiony został z naruszeniem zasad prawa unijnego lub krajowego. Podkreślenia wymaga, że z punktu widzenia art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 istota nieprawidłowości wiąże się z bezprawnym działaniem lub zaniechaniem skutkującym naruszeniem norm prawa unijnego lub krajowego, a zatem obowiązkiem organu krajowego jest ocena określonego działania lub zaniechania w płaszczyźnie jego zgodności z konkretnym wzorcem zachowania w celu ustalenia, czy doszło do jego naruszenia, a następnie, w razie ustalenia i potwierdzenia tego naruszenia, zastosowanie odpowiedniego środka.

Skarżący, na mocy Umowy o dofinansowanie zobowiązał się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności do ponoszenia wydatków celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i obowiązującymi procedurami, a tego nie uczynił, co szeroko zostało opisane w decyzjach organów. Przedstawienie do rozliczenia zakwestionowanych faktur dotyczących przebudowy [...] w K. nastąpiło w celu zwiększenia kosztów inwestycji i zwiększenia otrzymanej dotacji.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, nie podzielił zarzutu pełnomocnika Skarżącego, iż naruszenie prawa związanego z rozliczeniem podatku VAT nie stanowi nieprawidłowości. Oceny tej nie zmienia podnoszona przez pełnomocnika okoliczność, że projekt został zrealizowany i osiągnął jego cele, a tym samym zwrotowi nie powinno podlegać całe dofinansowanie ze spornych faktur, a tylko ta jego część, która była wydatkowana nadmiernie tj. (rzekomej) okoliczności zawyżenia kosztów inwestycji.

Naruszenia, jakich dopuścił się Skarżący, nie miały charakteru formalnego, bowiem posługiwanie się przez Skarżącego fikcyjnymi fakturami i uzyskanie na ich podstawie dofinansowania stanowi nieuzasadniony wydatek dla budżetu Unii. Potwierdzają to także zapadłe wyroki w sprawach karnych.

W ocenie Sądu, stworzona przez Skarżącego dokumentacja (oświadczenie uzasadniające dokonany wybór wykonawcy) miała jedynie udokumentować fikcyjny wybór firmy T., tak by zwiększyć wartość inwestycji i uwiarygodnić wykonanie usług dotyczących wykonania prac budowlanych (protokoły odbioru) poprzez wprowadzenie do obrotu faktur stanowiących podstawę do dokonania fikcyjnych transakcji. Również sentencja wyroku sygn. akt [...] z 16 czerwca 2021 r. (utrzymany w mocy wyrokiem sygn. akt [...] z 11 marca 2022 r.) potwierdza, iż w fakturach wystawionych przez T., poświadczono nieprawdę co do faktu wykonania robót budowlanych, a co miało wpływ na przyznanie dotacji. Wobec powyższego w przypadku stwierdzenia wykorzystania dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem, bez zachowania procedur wynikających z art. 184 ust. 1 ufp oraz pobrania ich nienależnie lub w nadmiernej wysokości, zgodnie z zapisami art. 207 ufp, środki te podlegają zwrotowi o czym stanowi również § 23 ust. 4 umowy o dofinansowanie. Skarżący podpisując Umowę o dofinansowanie, przyjął na siebie określone obowiązki w zakresie stosowania się do przyjętych zasad dotyczących kwalifikowalności wydatków. Zobowiązał się do realizacji projektu z należytą starannością i ponoszenia wydatków celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wydatki objęte fakturami zakwestionowanymi przez organy podatkowe i potwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów karnych są niekwalifikowalne, gdyż zostały poniesione z naruszeniem prawa i tym samym stanowią nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 Rozporządzenia nr 1083. Zdaniem Sądu brak było podstaw do wydzielania z zakwestionowanych faktur część, która była wydatkowana nadmiernie tj. okoliczności zawyżenia kosztów inwestycji. Faktury te zostały bowiem zakwestionowane w całości, jako nieodzwierciedlające rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a kwoty przekazane Skarżącemu na podstawie faktur nieodzwierciedlających rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, winny zostać zwrócone przez Skarżącego w całości, bowiem faktury te nie mogły stanowić podstawy wypłaty środków finansowych na jego rzecz. Dlatego też argumenty Skarżącego, że z zeznań pracownika OCRG wynika, że gdyby Skarżący wykonywał te prace sam, to i tak mógłby starać się o dotację, którą ostatecznie otrzymał, pozostawały bez wpływu na przedstawioną powyżej ocenę. Skarżący we wnioskach o płatność powołał się wyłącznie na fikcyjnie faktury, a one nie mogły stanowić podstawy wypłaty środków.

Podstawę do zwrotu stanowi naruszenie przez Skarżącego zapisów Vademecum pkt. 1.4.5.2 i 1.10, Krajowych wytycznych dotyczących kwalifikowania wydatków w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w okresie programowania 2007-2013 z dnia 20 kwietnia 2010 r. (znak: MRR/H/8(5)04/2010), Sekcja 6.2, pkt 2) lit. b, e, f, g) oraz właściwych zapisów umowy o dofinansowanie. Nadto jak stanowi § 7 ust. 1 pkt 2 umowy o dofinansowanie w przypadku gdy: (...) Beneficjent wykorzystał całość lub część otrzymanego dofinansowania bez zachowania obowiązujących procedur, o których mowa w art. 184 ustawy o finansach (...) oraz naruszył zapisy Sekcji 6.2 Wytycznych z 20 kwietnia 2010 r. Ocena kwalifikowalności wydatku, gdzie zgodnie z pkt 2 Wydatkiem kwalifikującym się do współfinansowania jest wydatek spełniający łącznie następujące warunki: (...), b) jest zgodny z obowiązującymi przepisami prawa wspólnotowego oraz prawa krajowego, e) jest niezbędny do realizacji projektu i został poniesiony w związku z realizacją projektu, f) został dokonany w sposób oszczędny, tzn. w oparciu o zasadę dążenia do uzyskania założonych efektów przy jak najniższej kwocie wydatku, g) został należycie udokumentowany (...),

- jest zobowiązany do zwrotu tych środków, odpowiednio w całości lub w części, wraz z odsetkami.

Zasadnie zatem, zdaniem Sądu, organy uznały, że cześć dofinasowania przyznanego i wypłaconego Skarżącemu tj. kwoty wypłacone Skarżącemu na podstawie zakwestionowanych faktur, podlegają zwrotowi. Zauważyć należy, że Skarżący nie został zobowiązany do zwrotu całej kwoty dofinansowania tj. 2.491.160,24 zł, a jedynie kwoty 270.197,79 zł, czyli wydatków objętych fakturami zakwestionowanymi przez organy podatkowe. W ocenie Sądu, nie ma zatem uzasadnienia zarzut Skarżącego o niezastosowaniu przez organ odwoławczy zasady proporcjonalności.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania, Sąd również te zarzuty uznał za nieuzasadnione. Zdaniem Sądu brak jest podstaw, aby twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tak aby skutkiem zarzucanego ich naruszenia, był istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew zarzutom skargi nie zostały naruszone przepisy wskazane w punkcie 4. petitum skargi. W sprawie został zebrany cały materiał niezbędny do wydania rozstrzygnięcia, organy rozważyły przedstawione przez stronę argumenty, a także zbadały wszystkie dowody składające się na materiał stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. Organy dokonały następnie analizy wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, przeprowadziły wykładnię przepisów oraz regulacji obowiązujących Skarżącego i poddały zgromadzony materiał dowodowy wszechstronnej ocenie, zgodnej z zasadami logiki i prawidłowego rozumowania.

Wobec braku usprawiedliwionych podstaw Sąd, działając na podstawie art. 155 ppsa oddalił skargę.