Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 589/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 30 października 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 30 października 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Spółdzielni z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2837/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Spółdzielni z siedzibą w W. na decyzję Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 9 sierpnia 2023 r. znak WZ.5290.11.1.2023 w przedmiocie nałożenia obowiązku z zakresu ochrony przeciwpożarowej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2837/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie odmówił Spółdzielni z siedzibą w W. (dalej: "Spółdzielnia" lub "skarżąca") wstrzymania wykonania zaskarżonej do tegoż sądu decyzji Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej (MKWPSP) z 9 sierpnia 2023 r. znak WZ.5290.11.1.2023 w przedmiocie nałożenia obowiązku z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że Spółdzielnia złożyła skargę na w/w decyzję utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej m. st. Warszawy z 19 czerwca 2023 r. znak MZ.52802.26358-1.7.3971.2023.KP Spółdzielni, w terminie do 31 grudnia 2024 r., zapewnić jednostkom ochrony przeciwpożarowej dojazd drogą pożarową do budynku przy ul. [...] w W. o każdej porze roku oraz o wymaganych parametrach technicznych, w tym oznakowanie drogi pożarowej i zapewnienie możliwości zawrócenia przy użyciu placu manewrowego lub innego rozwiązania umożliwiającego zawracanie.

W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że nie prowadzi działalności zorientowanej na osiąganie dochodów. Ponadto wskazała, że nie może odnosić korzyści majątkowych kosztem swoich członków, co dodatkowo limituje jej środki finansowe. Zwróciła uwagę, że wydatki czynione przez nią na remonty czy inwestycje są limitowane przez uchwały Walnego Zgromadzenia oraz Rady Nadzorczej. Walne Zgromadzenie skarżącej podczas obrad od 14 czerwca do 22 czerwca 2023 r. podjęło uchwałę o ustaleniu najwyższej sumy zobowiązań na 2024 r. Wskazała, że jest to kwota 30.000.000 zł, w której są ujęte inwestycje i remonty na 2024 r. Zaznaczyła, że kwota ta jednak z przyczyn oczywistych nie uwzględnia wykonania ww. decyzji nakazowej wydanej 9 sierpnia 2023 r., a więc prawie dwa miesiące po podjęciu powyższej uchwały. Wskazała jednocześnie, że nie posiada wolnych środków finansowych na wykonanie robót wskazanych w decyzji oraz możliwości ich pozyskania do dnia 31 grudnia 2024 r. bez szkody dla podstawowej działalności i swoich członków. Podniosła, że wszelkie większe roboty są prowadzone przez nią w oparciu o roczne plany finansowania remontów i inwestycji na nieruchomościach pozostających w jej zasobach, zatwierdzane uchwałami Rady Nadzorczej. Wskazała również, że w uchwałach Rady Nadzorczej dotyczącej remontów i inwestycji na rok 2024 nie ma wykonania ww. decyzji nakazowej. Wykonanie przez skarżącą robót w terminie wskazanym w decyzji byłoby równoznaczne z koniecznością zaciągnięcia poważnych zobowiązań kredytowych, bądź przerzucania kosztów inwestycji na swoich członków. Zaznaczyła, że spowodowałoby to nagły wzrost opłat na jej rzecz i zubożenie jej członków. W ocenie skarżącej próba wykonania ww. decyzji wiązałaby się z koniecznością rozbiórki części albo całości budynku mieszkalnego wielorodzinnego na nieruchomości przy ul. [...] w W. Wyjaśniła, że tylko w ten sposób mogłaby uczynić zadość obowiązkowi wytyczenia drogi pożarowej i miejsca do zawracania. Zdaniem skarżącej wiązałoby się to z koniecznością wypłaty milionowych odszkodowań członków Spółdzielni oraz właścicielom odrębnych praw do lokali. Skarżąca podniosła, że ewentualnie musiałaby wybudować mieszkańcom budynku przy ul. [...] nowy budynek w innej lokalizacji, co także wiązałoby się milionowymi kosztami.

Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca nie wskazała żadnych konkretnych zdarzeń, skutków, czy okoliczności umożliwiających ocenę wykonania decyzji z punktu widzenia powyższego przepisu art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634 ze zm. – Ppsa). Skarżąca nie wykazała kosztów jakie miałaby ponieść, nie wykazała jaki jest stosunek nałożonego na skarżącą obowiązku w stosunku do jej dochodów i majątku.

Analizując zasadność powyższej argumentacji sąd wojewódzki podkreślił, że bez uprawdopodobnienia wysokości kosztów przeprowadzenia koniecznych robót, kondycji finansowej wnioskodawcy i bez wykazania wpływu wykonania nałożonego zaskarżoną decyzją obowiązku na jego finanse, nie sposób uznać, iż ze względów finansowych wykonanie zaskarżonej decyzji może narazić stronę na niebezpieczeństwo wywołania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, określonych w art. 61 § 3 Ppsa.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Spółdzielnia, zaskarżając go w całości.

Żaląca, na podstawie art. 174 pkt 2 Ppsa w zw. z art. 197 § 2 Ppsa zaskarżonemu postanowieniu zarzuca naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 61 § 3 i 5 Ppsa poprzez brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy wykazała, że wykonanie prac wskazanych w zaskarżonej decyzji będzie miała wpływ na jej kondycję finansową.

W oparciu o powyższe Spółdzielnia wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia, oraz o jego wstrzymanie wykonania do czasu rozstrzygnięcia zażalenia.

W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podnosi, że nie posiada wolnych środków finansowych na wykonanie robót wskazanych w decyzji MKWPSP oraz możliwości ich pozyskania do dnia 31 grudnia 2024 r., bez szkody dla podstawowej działalności i swoich członków. Wszelkie większe roboty są prowadzone przez skarżącą w oparciu o roczne plany finansowana remontów i inwestycji na nieruchomościach pozostających w jej zasobach, zatwierdzane uchwałami Rady Nadzorczej. W uchwałach Rady Nadzorczej dotyczącej remontów i inwestycji na rok 2024 nie ma wykonania decyzji MKWPSP.

Poza konsekwencjami finansowymi, próba wykonania decyzji wiązałaby się z koniecznością rozbiórki części albo całości budynku mieszkalnego wielorodzinnego na nieruchomości przy ul. [...] w W. Tylko w ten sposób skarżąca mogłaby uczynić zadość obowiązkowi wytyczenia drogi pożarowej i miejsca do zawracania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można sądowi pierwszej instancji, który nie zastosował środka ochrony tymczasowej, zarzucić naruszenia art. 61 § 3 Ppsa (tekst jednol. Dz. U. 2024, poz. 935). Sąd administracyjny wydając bowiem orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, opiera swoje rozstrzygnięcie przede wszystkim o wniosek strony, zestawiając okoliczności i argumenty w nim podniesione z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy i ocenia, czy występują wymienione w art. 61 § 3 Ppsa przesłanki wstrzymania wykonania takiego aktu lub czynności.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego strona w swoim wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uprawdopodobniła zaistnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 Ppsa.

Stosownie do art. 61 § 1 Ppsa, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, co jest regułą w procesie sądowoadministracyjnym. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przepis ten z uwagi na treść art. 193 Ppsa ma zastosowanie również w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07, ONSAiwsa z 2007 r., nr 4, poz. 77).

Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności zgodnie z art. 61 § 3 Ppsa powinno zostać oparte na wymienionych w tym przepisie przesłankach tj. możliwości wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Spełnienie choćby jednej z tych przesłanek umożliwia wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Nie ulega wątpliwości, że podstawą nałożenia określonych obowiązków było stwierdzenie przez organ państwowej straży pożarnej uchybienia z zakresu ochrony przeciwpożarowej w zakresie braku dojazdu drogą pożarową do budynku przy ul. [...] w W. Uwzględniając zatem charakter zaskarżonego aktu i jego przedmiot – ochronę przeciwpożarową – nie można mówić, by w tej sprawie wykonanie nakazanych prac spowodowało nieodwracalne skutki po stronie skarżącej, będącej właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Wręcz przeciwnie, należy mieć na uwadze, że niewykonanie decyzji z zakresu ochrony przeciwpożarowej może narazić na niebezpieczeństwo utraty życia i zdrowia ludzi, w tym przede wszystkim członków Spółdzielni. Oceniając wniosek w przedmiocie zastosowania środka ochrony tymczasowej sąd administracyjny winien kierować się przede wszystkim ochroną dóbr o szczególnym znaczeniu, jakim jest zdrowie i życie osób mieszkających w budynku i z niego korzystających, przyznając im pierwszeństwo przed względami ekonomicznymi podnoszonymi przez stronę skarżącą. Z tego względu wysokość kosztów usunięcia stwierdzonych w decyzji nieprawidłowości z zakresu ochrony przeciwpożarowej w przedmiotowym budynku, nawet jeśli nie została uwzględniona w uchwale Walnego Zgromadzenia skarżącej o ustaleniu najwyższej sumy zobowiązań na 2024 r., nie może prowadzić do wniosku, że ziściła się jedna z przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 Ppsa, a zatem uzasadniać wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Istotne znaczenie dla oceny wniosku miała okoliczność, że brak zapewnienia drogi pożarowej mógłby bezpośrednio skutkować opóźnieniem lub nawet całkowitym uniemożliwieniem podjęcia działań ratowniczych, co stanowiłoby zagrożenie dla życia i zdrowia osób przebywających w budynku oraz ich mienia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Spółdzielnia nie wykazała, że w stosunku do niej zachodzą przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej. Oczywistym jest, że wykonanie decyzji będzie rodziło określone koszty związane z dokonaniem nakazanych tam prac budowlanych, to jest zwykły skutek tej decyzji. Aby wstrzymać wykonanie decyzji należy wykazać, że wykonanie jej spowoduje nie tyle uszczerbek w majątku zobowiązanego ale znacząco wpłynie na jego sytuację majątkową. Tego jednakże strona skarżąca nie uczyniła. Nie przedstawiła orientacyjnego kosztorysu koniecznych do wykonania prac, ani także żadnych dowodów obrazujących swoją kondycję finansową. Bez porównania tych dwu wartości (sytuacji finansowej strony i kosztów realizacji obowiązku) nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia Spółdzielni, że w jej przypadku spełniły się przesłanki warunkujące możliwość wstrzymania wykonania aktu. Podkreślić trzeba, że decyzja o nałożeniu obowiązku z zakresu ochrony przeciwpożarowej zapadła w dniu 19 czerwca 2023 r., przy czym postępowanie w tej sprawie wszczęto jeszcze wcześniej, w istocie więc obowiązek wymieniony w tej decyzji nie jest dla Spółdzielni zdarzeniem nagłym, czy niespodziewanym, uniemożliwiającym jej podjęcie odpowiednio wcześniej działań zabezpieczających właściwe wykonanie nałożonego obowiązku.

W tym stanie sprawy stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione na nie zażalenie niezasadne.

Sąd zauważa, że nałożono na stronę obowiązek zapewnienia drogi pożarowej do nieruchomości, zapewniając równocześnie możliwość zrealizowania obowiązku w inny sposób, jeśli zobowiązana Spółdzielnia nie będzie mogła pozyskać drogi pożarowej spełniającej wymogi określone w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. Nr 124, poz. 1030). W sytuacji, w której skarżąca sama w swojej ocenie uznaje, iż nie ma fizycznej możliwości wybudowania placu manewrowego, powinna ona wyjść z inicjatywą zastosowania rozwiązań zamiennych. Przy czym należy wskazać w tym kontekście, że inicjatywa zastosowania rozwiązań zamiennych powinna wyjść od adresata nakazu zobowiązanego do zapewnienia zabezpieczenia przeciwpożarowego budynku. Nie jest więc prawdą, że decyzji tej nie da się wykonać, bowiem niezbędne są wyburzenia i wykup mieszkań.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa, oddalił zażalenie.