Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2122/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 136 ust 1 i ust. 3  w zw. z art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 377/17 w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 maja 2017 r. sygn., akt II SA/Kr 377/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę E. M. na decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z [...] sierpnia 2011 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku B. M., W. P., A. G., W. P., E. M., J. P., K. P. i C. P., Starosta K. orzekł o odmowie zwrotu części działki nr [...] o pow. 2,7216 ha, obj. księgą wieczystą [...], położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa parcel katastralnych l. kat.: [...] gm. kat. [...].

Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2012 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty K. w całości jako przedwczesną i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Rozpatrując ponownie sprawę Starosta K. decyzją z [...] maja 2013 r., znak: [...] ponownie odmówił zwrotu części działki nr [...] w granicach parcel l. kat.: [...] gm. kat. [...] wskazanym wyżej osobom.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2014 r., nr [...] utrzymał ją w mocy.

E. M. zaskarżyła opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 933/14 uchylił decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta K. decyzją z [...] czerwca 2016 r. nr [...], orzekł:

- w pkt 1 o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] o pow. 2 7216 m2 (oznaczonej kolorem niebieskim na załączniku graficznym do decyzji), poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., objętej księgą wieczystą nr [...], w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa parcel katastralnych: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. [...], na rzecz: A. G. i E. M.,

- w pkt 2 o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako pozostała część działki nr [...] o pow. 27 216 m2 (oznaczonej kolorem zielonym na załączniku graficznym do decyzji), poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K., objętej księgą wieczystą nr [...], w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa parcel katastralnych: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. [...], wszczętego na wniosek A. G. i E. M.,

- w pkt 3 o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] o pow. 27 216 m2, poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., objętej księgą wieczystą nr [...]w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa parcel katastralnych: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. [...], na rzecz: B. M., W. P., W. P., J. P., K. P. oraz C. P.

Odwołanie od pkt 1 i 3 ww. decyzji złożyła E. M.

Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2017 r., znak: [...] na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm., dalej jako "u.g.n.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej jako "k.p.a." - utrzymał w mocy pkt 1 i 3 zaskarżonej decyzji Starosty K. z [...] czerwca 2016 r. nr [...].

Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołał treść art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n., następnie wskazał, że zadaniem organu prowadzącego postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest zebranie materiału dowodowego, potwierdzającego lub negującego, występowanie wymienionych wyżej przesłanek zbędności. Przypomniał, że rozstrzygając sprawę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości należy mieć na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11.

Parcele katastralne: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. [...] orzeczeniem Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. K. z [...] czerwca 1963 r., nr [...] i [...], zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Jest to więc nieruchomość wywłaszczona, a byli właściciele lub ich następcy prawni mogą wystąpić o jej zwrot.

Organ wskazał, że o zwrot wystąpiły wszystkie osoby uprawnione. Następnie podniósł, że na podstawie kompilacji mapy zasadniczej z mapa katastralną dla b. gm. kat. [...], sporządzonej [...] lipca 2015 r. przez geodetę uprawnionego inż. K. P. organ pierwszej instancji ustalił, że parcele katastralne l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. [...] weszły w całości w skład działki nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. Z kolei parcele katastralne: l. kat. [...] i kat. [...], b. gm. kat. [...] weszły jedynie w części w skład działki nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K.

Organ podkreślił, że kwestią wymagającą wyjaśnienia w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości było zbadanie, jaki był cel jej wywłaszczenia, a następnie ocena, czy stała się ona zbędna dla realizacji tego celu.

Jako cel wywłaszczenia organ wskazał budowę osiedla mieszkaniowego "[...]", zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową, wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej m. K. z [...] sierpnia 1962 r., Nr [...].

W związku z powyższym, organ pierwszej instancji pozyskał do akt sprawy decyzję o lokalizacji szczegółowej nr [...], zatwierdzoną przez Prezydium Rady Narodowej w m. K. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury [...] sierpnia 1962 r., nr [...] wraz z załącznikiem graficznym i na ich podstawie ustalił, że parcele katastralne: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. [...] w całości znajdowały się w granicach lokalizacji szczegółowej.

Starosta K. do akt sprawy pozyskał również mapę z [...] grudnia 1962 r. z pieczęcią Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej opisaną jako osiedle mieszkaniowe "[...]" koncepcja zagospodarowania alternatywa II "oszczędnościowa".

Mając na uwadze zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawarte w wydanym w sprawie wyroku z 23 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 933/14, geodeta uprawniony dokonał nałożenia granic działki nr [...] na ww. koncepcję zagospodarowania osiedla mieszkaniowego alternatywa II "oszczędnościowa".

Następnie na podstawie porównania powyższej dokumentacji z kompilacją mapy zasadniczej z mapą katastralna dla b. gm. kat. [...] organ pierwszej instancji ustalił, że zawnioskowana do zwrotu część działki nr [...], poł. w obr. [...]. jedn. ewid. [...] m. K. miała zostać przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]", a w jego ramach pod tereny zielone pomiędzy blokami nr [...],[...] oraz [...], a rzeką B. Powyższe ustalenia Starosty Wojewoda [...] ocenił pozytywnie.

W drodze ustalenia celu wywłaszczenia organ pierwszej instancji pozyskał do akt sprawy z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu, na których geodeta uprawniony dokonał naniesienia zawnioskowanych do zwrotu parcel. Omówiwszy zdjęcia z kolejnych lat Wojewoda podzielił ustalenia Starosty, że przedmiotowa nieruchomość z terenu typowo rolniczego, zmieniła się w teren zieleni miejskiej, stanowiącej integralną część osiedla mieszkaniowego.

Następnie po przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadków oraz stron, dotyczącego zagospodarowania przedmiotowego terenu, organ pierwszej instancji wskazał, że zeznania wnioskodawczyń postępowania są niespójne

Odnosząc się do zarzutu odwołania, Wojewoda powtórzył stanowisko organu pierwszej instancji, zgodnie z którym "nie jest istotne jaki podmiot zrealizował cel na jaki nieruchomość została wywłaszczona, ale czy cel ten faktycznie został zrealizowany" (wyrok NSA z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 820/11).

W dniu [...] grudnia 2015 r. została również przeprowadzona rozprawa administracyjna połączona z oględzinami nieruchomości, podczas której geodeta uprawniony okazał obecnym stronom przedmiot postępowania.

W sprawie przeprowadzono również postępowanie wyjaśniające w zakresie posiadania i eksploatacji sieci wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych, teletechnicznych i energetycznych zlokalizowanych na przedmiotowej nieruchomości.

Organ pierwszej instancji wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na cel wskazany w orzeczeniu Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. K. z [...] czerwca 1963 r., nr [...] i [...], a mianowicie pod budowę osiedla mieszkaniowego, a w jego ramach pod urządzenie zieleni osiedlowej. Nie ulega wątpliwości, zmiana charakteru terenu na przestrzeni lat. Następnie podał, że świadkowie nie wskazują zgodnie precyzyjnej daty prowadzenia przedmiotowych nasadzeń niemniej jednak bezsprzecznie stwierdzić można, że teren został zadrzewiony do [...] września 1993 r., zgodnie ze stanem widocznym na fotografii pozyskanej do akt sprawy. W związku z powyższym wskazał, że przedmiotowa nieruchomość nie może zostać uznana za zbędną na cel wskazany w orzeczeniu i orzec o jej zwrocie, a organy prawidłowo odmówiły zwrotu jej części.

Odnosząc się zaś do kwestii rozważenia udziału dendrologa w sprawie, Starosta K. słusznie wskazał, że przeprowadzenie wskazanego dowodu jest niezasadne z uwagi na fakt, że biegły dendrolog mógłby ocenić jedynie wiek drzewa, a w niniejszej sprawie sadzone mogły być drzewa w różnym wieku, a tym samym pozyskanie takiego dowodu byłoby zbyteczne.

Nie uwzględniono również zarzutu odwołującej, że wydano rozstrzygnięcia w zakresie punktu 3 skarżonej decyzji "pomimo nieuzyskania stanowiska B. M., W. P., W. P., J. P., K. P. i C. P., albowiem wezwanie skierowane do wskazanych stron z dnia [...] lutego 2016 r. nie zawierało pouczenia co do skutków braku ustosunkowania się do jego treści.". W treści ww. pisma Starostwa Powiatowego w K. wskazano bowiem, że "w braku odpowiedzi, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, sprawa zwrotu przedmiotowej nieruchomości zostanie zakończona wydaniem decyzji administracyjnej w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał dowodowy.".

Na wyżej wskazaną decyzję E. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty K.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji przypomniał, że wydane poprzednio decyzje w sprawie zostały uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 933/14.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że "w kontrolowanej sprawie brakuje (...) tak istotnego materiału dowodowego, jakim jest wytyczenie geodezyjne w terenie i jego odzwierciedlenie na mapie, (...) brakuje aktualnej dokumentacji geodezyjno-kartograficznej sporządzonej adekwatnie, odpowiednio dla potrzeb prowadzonego postępowania administracyjnego. (...) są niezbędnie ponowne oględziny działki nr [...], połączone z rozprawą administracyjną, podczas których geodeta uprawniony okaże w terenie przebieg granic działki nr [...] i zawnioskowanej do zwrotu części działki nr [...]. Podczas rozprawy w terenie, organ powinien rozważyć udział dendrologa z uwagi na zarzuty skarżącej dotyczące stanu roślinności i drzew, która jest wskazywana przez organy jako dowód zagospodarowania wywłaszczonego terenu na cel zgodny z decyzją o wywłaszczeniu. Podczas rozprawy w terenie z udziałem świadków, w tym z rozważeniem ewentualnego uwzględnienia dodatkowych nowych świadków (...) W sprawie powinny być zatem jednoznacznie wytyczone w terenie i na aktualnych mapach granice nie tylko działki nr [...], przynajmniej w zakresie niezbędnym dla potrzeb sprawy, ale przede wszystkim granice wnioskowanej do zwrotu część działki nr [...]. (...) Co do identyfikacji przedmiotu postępowania, czyli wnioskowanej części działki nr [...], właściwe organy powinny rozważyć sporządzenie dodatkowych odpowiednich dokumentów poglądowych powstałych przez nałożenie danych z aktualnych map geodezyjnych, z zaznaczoną granicą wnioskowanej części działki nr [...] do zwrotu, na mapy i plany pochodzące z okresu wywłaszczenia a także następnego, adekwatnego dla przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.".

W pierwszej kolejności Sąd pierwszej instancji objął kontrolą wykonanie przez organy wskazań zawartych w ww. wyroku, stwierdzając, że zostały one wykonane. Sporządzono kompilację mapy ewidencyjnej z mapą katastralną, na której naniesiono granice wywłaszczonych parceli l. kat. [...] i [...], a także kompilację aktualnej mapy ewidencyjnej z mapą katastralną oraz ze zdjęciami lotniczymi z 1970 r., 1975 r., 1982 r., 1993 r., 1997 r., 1998 r. i 2003 r. Dokonano również nałożenia granic działki nr [...] na załącznik do lokalizacji szczegółowej "[...]" nr [...] z [...] sierpnia 1962 r.

Odnosząc się do pominięcia dowodu z opinii dendrologa Sąd pierwszej instancji wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie nakazał przeprowadzenia tego dowodu, lecz jedynie rozważenie udziału dendrologa w rozprawie. Organy obu instancji rozważyły tę kwestię zgodnie ze wskazaniem WSA i uznały, że przeprowadzenie tego dowodu było niecelowe, co nie budziło zastrzeżeń Sądu pierwszej instancji, tym bardziej że wiek drzew (a tylko tę okoliczność dendrolog mógłby ustalić) jest okolicznością drugorzędną, która nie ma bezpośredniego wpływu na ustalenie, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Jak bowiem słusznie wskazano w zaskarżonej decyzji nasadzenia mogły obejmować drzewa w różnym wieku, a ponadto realizacja celu w postaci zieleni zorganizowanej nie wymaga wycięcia drzew rosnących na nieruchomości przed wywłaszczeniem i "zorganizowania" zieleni całkiem od nowa poprzez nasadzenie nowych drzew. Takie rozumienie realizacji celu wywłaszczenia byłoby nieracjonalne i sprzeczne z ochroną środowiska naturalnego.

Mając na uwadze powyższe Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie wykonano w pełni wskazania zawarte w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, przede wszystkim jednoznacznie ustalając granice wywłaszczonych nieruchomości (na mapie i w terenie) oraz zakres wniosku o zwrot nieruchomości, a także uzupełniając postępowanie dowodowe zgodnie ze wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie Sąd doszedł do wniosku, że jest ona prawidłowa. Organy obu instancji przeprowadziły postępowanie dowodowe w sposób wyczerpujący, prawidłowo poczyniły ustalenia faktyczne i dokonały ich właściwej subsumpcji do obowiązujących przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Dokonując analizy skargi, Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarzuty w niej podniesione zawierają liczne powtórzenia oraz są sporządzone w sposób chaotyczny. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji wadliwą ocenę dowodów, błędne ustalenia faktyczne, a także niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego. W ocenie Sądu pierwszej instancji zarzuty skargi skupiają się głównie na kwestionowaniu ustalenia celu wywłaszczenia jako urządzenie zieleni osiedlowej w ramach osiedla mieszkaniowego "[...]" na terenie objętym wnioskiem o zwrot. Przeciwko takiemu ustaleniu ma, jej zdaniem, świadczyć zaplanowanie parku osiedlowego na terenie nieobjętym niniejszym postępowaniem; ponadto realizacja zieleni osiedlowej stanowiła odrębne zadanie inwestycyjne zgodnie z Protokołem nr [...] z [...] października 1962 r.; wreszcie nasadzenia dokonywane były w bardzo długim okresie czasu, nie były dokonywane w sposób zorganizowany przez podmioty odpowiedzialne za realizację celu wywłaszczenia lub sprawujące funkcje publiczne.

Sąd, odnosząc się do powyższego wskazał, że w orzeczeniu o wywłaszczeniu jako jego cel wskazano budowę osiedla mieszkaniowego "[...]", zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową nr [...] z [...] sierpnia 1962 r. Wszystkie wywłaszczone nieruchomości (tj. parcele l. kat.: [...]) znajdowały się w granicach tej lokalizacji. Na fragmencie parceli l. kat. [...] posadowiono fragment bloków nr [...] i [...], przy czym wniosek o zwrot wywłaszczonych nieruchomości nie obejmuje gruntów zabudowanych.

Dla precyzyjnego ustalenia celu wywłaszczenia pozyskano do akt sprawy kopię mapy z [...] grudnia 1962 r. "Osiedle [...] koncepcja zagospodarowania alternatywa II oszczędnościowa".

Zarówno z lokalizacji szczegółowej, jak i z alternatywy oszczędnościowej wynika, że na gruntach objętych wnioskiem o zwrot przewidziane były tereny zielone pomiędzy blokami a rzeką B.

Okoliczność, że na innym terenie, bliżej ul. Wileńskiej, przewidziana była lokalizacja ogrodu osiedlowego nie wpływa na ustalenie celu wywłaszczenia nieruchomości objętych postępowaniem. Czym innym jest bowiem ogród osiedlowy, a czym innym tereny zielone pomiędzy blokami – niewątpliwie w pierwszym przypadku zakłada się znacznie wyższy poziom zorganizowania, ogród bowiem wymaga większej dbałości niż trawnik z drzewami.

Także treść powoływanego w skardze protokołu z [...] października 1962 r. nie wyklucza przyjęcia, że konkretnym celem zagospodarowania przedmiotowych nieruchomości było urządzenie zieleni osiedlowej. Jest to protokół z posiedzenia Miejskiej Komisji Oceny Projektów Inwestycyjnych w sprawie oceny założeń projektowych wraz z koncepcją urbanistyczną osiedla "[...]" zespół ul. [...] w K. Komisja w ramach uwag i zaleceń do następnej fazy projektowej wskazała, że: "przy opracowywaniu projektu realizacyjnego należy wyłączyć ogród osiedlowy z zzk, traktując go jako odrębne zadanie inwestycyjne leżące w gestii Wydziału Gospodarki Komunalnej". Były to więc po pierwsze: jedynie uwagi i zalecenia, które nie miały mocy wiążącej, a po drugie: dotyczyły realizacji ogrodu osiedlowego, który jak już wcześniej wskazano, planowany był w innej lokalizacji.

Uwagi skarżącej na temat "rekonstruowania celu wywłaszczenia w oparciu o aktualnie spotykane standardy realizacji inwestycji mieszkaniowych wielorodzinnych, a nie standardy obowiązujące w dacie wydania orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości", w świetle zgromadzonych dokumentów są całkowicie pozbawione podstaw. Z mapy z [...] grudnia 1962 r. "Osiedle [...] koncepcja zagospodarowania alternatywa II oszczędnościowa" jednoznacznie wynika, że na objętych wnioskiem o zwrot nieruchomościach nie była planowana żadna zabudowa, lecz tereny zielone z drzewami. Nie ma więc mowy o żadnej rekonstrukcji celu wywłaszczenia, gdyż wynika on w sposób niebudzący wątpliwości i nie wymagający "rekonstrukcji" ze znajdującej się w aktach dokumentacji, która nie budzi wątpliwości co do jej wiarygodności. Wobec powyższego nie ma również potrzeby analizowania standardów realizacji inwestycji mieszkaniowych obowiązujących w dacie wywłaszczenia oraz w dzisiejszych czasach. Z całą pewnością rozważania takie wychodzą poza granice niniejszej sprawy.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że w ostatnim zarzucie skargi skarżąca podnosi, że "o zakresie realizacji inwestycji rozstrzyga dokumentacja projektowa, w tym projekt zagospodarowania terenu i na podstawie przedmiotowej dokumentacji powinno się rozstrzygać jaki zakres czynności był przewidywany w związku z budową bloków mieszkalnych na wywłaszczonej nieruchomości" i tak też postąpiły organy obu instancji rozstrzygające niniejszą sprawę. W żadnym miejscu zaskarżonej decyzji nie przyjęto, co zarzuca E. M., że "w dacie wywłaszczenia powszechnie było wiadome, iż w ramach budowy budynków mieszkalnych niezbędne jest urządzenie zieleni w ramach infrastruktury niezbędnej dla funkcjonowania osiedla mieszkaniowego".

Sąd wojewódzki wskazał, że bogate orzecznictwo przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jednoznacznie wskazuje, że cel wywłaszczenia określony jako "budowa osiedla mieszkaniowego" nie może być rozumiany wyłącznie jako wywłaszczenie terenów przeznaczonych do zabudowy, bowiem realizacja tak określonego celu wywłaszczenia obejmuje także realizację infrastruktury niezbędnej dla funkcjonowania takich bloków w ramach osiedla mieszkaniowego, w tym również terenów zielonych. O ile więc osiedle powstało, to zagospodarowanie terenu pomiędzy budynkami jako trawnik czy miejsce porośnięte drzewami nie stoi w sprzeczności z realizacją celu wywłaszczenia.

W ocenie Sądu realizacja takiej zieleni nie musi pociągać za sobą zorganizowanych czynności podejmowanych i finansowanych przez podmiot publicznoprawny, który dokonał wywłaszczenia, takich jak planowe nasadzenie drzew, wyasfaltowanie alejek, czy też, używając nomenklatury skarżącej, "wzniesienie trwałych urządzeń". Jak już wcześniej zauważono, zieleń pomiędzy blokami, czy też pomiędzy blokami i rzeką (B.) nie wymaga tak wysokiego stopnia zorganizowania jak stworzenie parku czy też ogrodu osiedlowego, gdzie wymagane byłoby już usytuowanie ławek, koszy na śmieci, wybrukowanie ścieżek. Ważne jest jednak, by był to teren zagospodarowany, by mieszkańcy osiedla mogli z niego korzystać. Nie może być mowy o realizacji celu jakim jest zieleń w sytuacji, gdy na nieruchomości nie są podejmowane żadne czynności, zarasta on samosiejkami i chwastami.

Sąd wskazał, że przedmiotowe nieruchomości są i były zagospodarowaną częścią osiedla mieszkaniowego. Wynika to przede wszystkim z analizy zdjęć lotniczych, szczegółowo omówionych w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej i drugiej instancji. Również zeznania świadków świadczą o tym, że tereny te, przed wywłaszczeniem mające charakter rolniczy, zmieniły sposób zagospodarowania.

Sąd przypomniał, że już w poprzednio wydanym w sprawie wyroku WSA w Krakowie powoływano się na dokument "Wytyczne programowo - przestrzenne do alternatywnego rozwiązania osiedla [...] w K. - opracowanie przedprojektowe" (kopia tego dokumentu znajduje się w pierwszym tomie akt administracyjnych k. 208-229). Jak wynika z pisma k. 208 dokumentacja ta została wykonana przez Biuro Projektów Kolejowych w K. w 1978 r. Również treść tego dokumentu (np. k. 214) wskazuje, że dokument powstał nie wcześniej niż w 1978 r. W punkcie 4.1. Zainwestowanie terenu (k. 226) opracowanie to zawiera m.in. informacje o stanie zieleni: "Pas nad rzeką B. częściowo zagospodarowany. (...) Zieleń występuje w poszczególnych, nielicznych ogródkach przydomowych oraz w przestrzeniach międzyblokowych zabudowy wysokiej". Z kolei w pkt 5.4. Struktura przestrzenna osiedla (k. 218) stwierdza się: "Ważnym elementem wykorzystanym w układzie kompozycyjnym osiedla jest ciąg zieleni okalającej koryto rzeki B.".

Również nieistotne z punktu widzenia realizacji celu wywłaszczenia jest to, czy nasadzenia drzew na wywłaszczonym terenie były wykonywane "w sposób zorganizowany przez podmioty odpowiedzialne za realizację celu wywłaszczenia lub sprawujące funkcje publiczne", czy też "przez indywidualnych lokatorów (którym nie było znane rozstrzygnięcie zawarte w orzeczeniu o wywłaszczeniu) dla poprawy komfortu mieszkania". Istotne jest, że zmienił się charakter i sposób zagospodarowania przedmiotowych terenów, natomiast kto wykonał te czynności i z czyich środków były finansowane - nie ma znaczenia, nawet jeżeli to sami lokatorzy na przestrzeni 50 lat nasadzali rośliny lub porządkowali teren w sposób niezorganizowany, wyłącznie z wykorzystaniem własnych sił i środków.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących zeznań świadków Sąd pierwszej instancji nie zgodził się z twierdzeniem skarżącej jakoby organy rozstrzygające sprawę pominęły fakt, że z zeznań tych wynika, że nasadzenia nie były dokonywane w sposób zorganizowany lub z inicjatywy podmiotów powołanych do realizacji celu wywłaszczenia, oraz że topole wzdłuż rzeki były sadzone w związku z regulacją jej koryta, przy czym w zdecydowanej części na drugim brzegu tej rzeki. Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie jest istotne jaki podmiot zrealizował cel na jaki nieruchomość została wywłaszczona, ale czy cel faktycznie został zrealizowany".

W odniesieniu do zarzutu pominięcia dowodu z przesłuchania świadków J. B., a także S. C. i E. H. podczas ponownego prowadzenia postępowania, a zwłaszcza podczas rozprawy administracyjnej na gruncie, [...] grudnia 2015 r, Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika, że świadkowie ci uprzedzili o niemożliwości stawiennictwa, usprawiedliwiając swoją nieobecność sytuacją rodzinną bądź też stałym zamieszkiwaniem w W. W ocenie Sądu pominięcie ich zeznań nie stanowiło uchybienia. Organ pierwszej instancji dysponował bogatym materiałem dowodowym, w tym również z dowodów osobowych, który pozwalał na jednoznaczne ustalenie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Zarzuty dotyczące pominięcia, że na przedmiotowych nieruchomościach nie było żadnych "trwałych urządzeń" w dacie złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości Sąd pierwszej instancji uznał za irrelewantne. Zgodnie z jego stanowiskiem realizacja celu wywłaszczenia nie musi pociągać za sobą tworzenia trwałych urządzeń. Konieczność korzystania "z trwałego i widocznego urządzenia" jest przesłanką zasiedzenia służebności gruntowej, natomiast nie ma żadnego znaczenia dla oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.

W odniesieniu do zarzutów dotyczących nieustalenia daty ustanowienia służebności przesyłu, Sąd stwierdził, że nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Organy obu instancji prawidłowo ustaliły, jakie media przebiegają przez nieruchomość, ponadto Sąd nie uznał powyższej okoliczności jako stanowiącej o realizacji celu wywłaszczenia.

W odpowiedzi na zarzut dotyczący braku ustalenia, w jakich konkretnie datach cel wywłaszczenia był realizowany, a zwłaszcza jaki był stan realizacji celu wywłaszczenia w dacie złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, Sąd pierwszej instancji przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, w którym stwierdzono, że art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca powołała się na ten wyrok zarzucając, że wadliwie przyjęto, że zbędność nieruchomości (wywłaszczonej przed 27 maja 1990 r.) na cel wywłaszczenia ma miejsce również wówczas, gdy w dacie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości cel wywłaszczenia nie został jeszcze na nieruchomości zrealizowany. Tymczasem ani Starosta K., ani Wojewoda [...] takiego założenia nie przyjął. Z zaskarżonej decyzji (a przede wszystkim z zeznań świadków i zdjęć lotniczych) wynika, że cel wywłaszczenia został zrealizowany przed 2004 r., a tym bardziej przed złożeniem wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Prace związane z konserwacją czy rozwojem infrastruktury na przedmiotowej nieruchomości, prowadzone po wszczęciu niniejszego postępowania (według zeznań skarżącej usytuowanie oświetlenia, koszy, ławek nastąpiło po 2004 r.) w żaden sposób nie świadczyły o tym, że dopiero teraz cel wywłaszczenia był realizowany. Prawdą jest, że nie ustalono jednoznacznie daty, w której można uznać cel za zrealizowany, jednakże na pewno miało to miejsce przed 2004 r. Wynika to choćby ze zdjęć lotniczych z 1998 r. i 2003 r.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zarzut dotyczący pominięcia, że w stanie faktycznym sprawy nie zostało zrealizowane tzw. budownictwo rozproszone też nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Sąd podzielił stanowisko Wojewody co do zarzutu wydania rozstrzygnięcia w zakresie punktu 3 skarżonej decyzji, pomimo nieuzyskania stanowiska B. M., W. P., W. P., J. P., K. P. i C. P., albowiem wezwanie skierowane do wskazanych stron z [...] lutego 2016 r. nie zawierało pouczenia co do skutków braku ustosunkowania się do jego treści. Starosta wskazał w tym piśmie, że "w braku odpowiedzi, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, sprawa zwrotu przedmiotowej nieruchomości zostanie zakończona wydaniem decyzji administracyjnej w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał dowodowy". Rozstrzygnięcie tej kwestii nie budziło wątpliwości Sądu.

Sąd wskazał, że niezrozumiałe jest zarzucenie organom rozstrzygającym sprawę naruszenie art. 137 u.g.n. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., nr 141, poz. 1492) przez niezastosowanie. Strona skarżąca nie wyjaśniła z czego miałoby wynikać zastosowanie przepisów sprzed niemal piętnastu lat.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, E. M. zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.:

1. art. 151, art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.u.s.a poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane mimo niewykonania wskazań dotyczących dalszego postępowania w sprawie zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z 23 września 2014 r,, sygn. II SA/Kr 933/14, w zakresie przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków na gruncie oraz udziału dendrologa w oględzinach nieruchomości;

2. art. 151 p.p.s.a, art. 134 § 1 p.p.s.a., w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 83, art. 88, art. 107 § 3 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym w toku postępowania administracyjnego poprzedzającego wszczęcie niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 1 § 2 p.u.s.a. poprzez brak dokonania przez Sąd pierwszej instancji pełnej oceny legalności zaskarżonego aktu i oddalenie skargi wskutek nieuwzględnienia przez Sąd pierwszej instancji zarzutów, że zaskarżona do WSA w Krakowie decyzja, oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane w wyniku przeprowadzenia postępowania administracyjnego z naruszeniem przepisów prawa, co skutkowało błędnym przyjęciem przez Sąd orzekający, że:

1) nie istnieje konieczność rekonstrukcji celu wywłaszczenia, gdyż wynika on w sposób niebudzący wątpliwości i niewymagający "rekonstrukcji" ze znajdującej się w aktach dokumentacji;

2) cel wywłaszczenia określony orzeczeniem o wywłaszczeniu z [...] czerwca 1963 r. obejmował istnienie, funkcjonowanie terenów zielonych (wraz z ścieżkami, ławkami, oświetleniem itp.) w przestrzeni mieszczącej się pomiędzy blokami nr [...], nr [...] i nr [...] przy ul. [...] w K. oraz w pasie pomiędzy ww. blokami a rzeką B., a zatem do granic lokalizacji wynikających z decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...], a nadto, że cel ten został zrealizowany na całej objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości;

3) cel wywłaszczenia został zrealizowany na nieruchomości objętej żądaniem zwrotu przed 2003 r., podczas gdy nawet gdyby zasadne było przyjęcie, że cel wywłaszczenia obejmował realizację zieleni osiedlowej na całej objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości, to cel ten był realizowalny (i to nie na całej nieruchomości, a wyłącznie w przestrzeni między blokami) ze szczególną intensywnością po [...] lipca 2006 r., a w pasie pomiędzy boczną ścianą bloków a rzeką B. cel ten nie był realizowany,

- co skutkowało nieuzasadnionym oddaleniem skargi, mimo że decyzje organu drugiej instancji, jak również organu pierwszej instancji jako wadliwe powinny były zostać wyeliminowane z obrotu prawnego;

3. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe wykonywanie funkcji kontrolnej działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, której efektem jest pozostawienie w obrocie prawnym decyzji niezgodnych z prawem powszechnie obowiązującym, a zatem niemożliwych do zaakceptowania jako akty praworządnego państwa.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.):

1. art. 136 ust. 1 i ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 2147) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że za zagospodarowaną zgodnie z celem wywłaszczenia określonym decyzją o wywłaszczeniu należy uznać nieruchomość nie tylko zagospodarowaną zgodnie z celem, który wprost wynika z treści orzeczenia o wywłaszczeniu (wprost wynika ze sposobu zdefiniowania celu w decyzji), lecz także zagospodarowaną w sposób niepozostający w sprzeczności z celem wywłaszczenia wynikającym z orzeczenia o wywłaszczeniu.

2. art. 136 ust. 1 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez błędną wykładnię (a w konsekwencji nieuprawnione niezastosowanie wskazanego przepisu), polegającą na niezasadnym przyjęciu, że nie może zostać uznana za zbędną na cel wywłaszczenia nieruchomość, na której jakakolwiek aktywność związana z zagospodarowaniem miała charakter przypadkowy (wydeptanie ścieżki przez osoby przechodzące przez nieruchomość do pracy czy szkoły), niezorganizowany, gdzie prace, jeśli miały miejsce, to nie na całym jej obszarze, ale wyłącznie dla zagospodarowania ogródków przydomowych, wejść do klatek itp., czyli na zaspokojenie indywidualnych interesów lokatorów, a nie w związku z zorganizowaną realizacją budownictwa mieszkaniowego i jego infrastruktury, prace nie były finansowane ze środków publicznych, odbywały się bez udziału organów państwa lub chociażby bez stosownych dyspozycji kompetentnych organów lub bez jakichkolwiek porozumień delegujących uprawnienie do wykonania czynności z zakresu zagospodarowania na rzecz lokatorów, podczas gdy w ocenie Skarżącej kasacyjnie uregulowania wówczas obowiązującej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stanowiły o możliwości wywłaszczenia na rzecz wyłącznie ubiegających się o wywłaszczenie podmiotów dla realizacji przez te podmioty np. zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego (np. art. 3 ust. 2, art. 14, art. 15, art. 41);

3. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez nieuprawnioną odmowę zastosowania, podczas gdy w ocenie skarżącej kasacyjnie nieruchomość objęta żądaniem wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (z uwzględnieniem zmian żądania wniosku dokonanych w toku postępowania administracyjnego), do dnia złożenia pierwotnego wniosku o zwrot, nie została wykorzystana zgodnie z celem określonym w orzeczeniu o wywłaszczeniu z dnia [...] czerwca 1963 r., co w rezultacie uzasadniało uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty K. jako wadliwych;

4. z ostrożności procesowej zarzucono też naruszenie art. 137 ust 2 u.g.n. w zw. z postanowieniami § 7 ust. 4 pkt 2 tiret szósty (ostatni) uchwały nr 363 Rady Ministrów z dnia 13 września 1961 r. w sprawie zasad opracowania szczegółowych planów miejskiego budownictwa mieszkaniowego oraz zasad planowania i finansowania tego budownictwa i urządzeń towarzyszących na okres 1961-1965 ("uchwała nr 363 Rady Ministrów") poprzez niezastosowanie, wynikające z pominięcia, że nawet jeśli możliwe jest przyjęcie, że cel wywłaszczenia, tj. "budowa osiedla mieszkaniowego [...]", zakładał urządzenie zieleni osiedlowej to wyłącznie na dziedzińcach między budynkami, nie w granicach lokalizacji wynikających z decyzji o lokalizacji szczególnej nr [...], natomiast przedmiotem sprawy administracyjnej był nie tylko teren pomiędzy blokami nr [...], nr [...] i nr [...] przy ul. [...] w K., lecz także teren poza dziedzińcami tych bloków – w pasie pomiędzy boczną ścianą tych bloków a rzeką B., co uzasadniało podjęcie rozważań w kwestii orzeczenia w przedmiocie zwrotu w zakresie części objętej wnioskiem nieruchomości, a których to rozważań Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, jak również o zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia jej praw, w tym w szczególności zwrotu kosztów sądowych, kosztów przejazdów do Sądu oraz kosztów wynagrodzenia pełnomocnika według norm przepisanych. Skarżąca kasacyjnie wniosła też o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Na rozprawie 7 czerwca 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny ustalił, na podstawie adnotacji na przesyłce, że uczestnik postępowania, J. P., zmarł i zobowiązał pełnomocnika skarżącej kasacyjnie do zweryfikowania tej informacji, złożenia ewentualnego aktu zgonu i wskazania ewentualnych spadkobierców ww. strony. W piśmie z [...] lipca 2019 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie potwierdził informację o śmierci J. P. i wskazał, że jedynym znanym spadkobiercą ww. jest prawdopodobnie jego syn, M. P.

Przy piśmie pełnomocnika skarżącej kasacyjnie z [...] lipca 2019 r. przesłano przetłumaczony z języka niemieckiego dokument, stwierdzający zgon J. P.

Postanowieniem z 29 października 2019 r., sygn. akt I OSK 2122/17, Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie przed tym sądem z uwagi na śmierć uczestnika postępowania, J. P.

Postanowieniem z 20 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 2122/17, Naczelny Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie.

Zarządzeniem z [...] sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2122/17, Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej poinformował strony, że Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony posiadają możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej przy użyciu informatycznej aplikacji. Jeżeli którakolwiek z wezwanych stron oświadczy, że nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej lub nie zajmie stanowiska w tej kwestii, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne.

Wobec powyższego, strony zostały wezwane do zajęcia stanowiska w przedmiocie rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

B. M. (pismo z [...] sierpnia 2021 r.), Wojewoda [...] (pismo z [...] sierpnia 2021 r.), [...] S.A. z siedzibą w K. (pismo z [...] sierpnia 2021 r.), E. M. (pismo z [...] sierpnia 2021 r.), M. P. (pismo z [...] sierpnia 2021 r.) oraz Prezydent Miasta K. (pismo z [...] września 2021 r.) wyrazili zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Zarządzeniem z [...] września 2021 r., sygn. akt I OSK 2122/17, Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 i poz. 875, dalej jako "ustawa COVID-19") zarządził skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne celem rozpoznania skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 1 ustawy COVID-19 w brzmieniu od 3 lipca 2021 r. (Dz. U. z 2021 r., poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie Sąd uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, zaś wobec braku zgody wszystkich stron postępowania na przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19.

W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej w podstawach skargi kasacyjnej powołał się zarówno na pkt 1 art. 174 p.p.s.a., jak i na pkt 2 tego przepisu prawa. W takich przypadkach, co do zasady, w pierwszej kolejności badaniu podlegają zarzuty naruszenia prawa procesowego, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony Naczelny Sąd Administracyjny ocenia zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego. Dlatego też obydwa zarzuty kasacyjne w niniejszej sprawie pozostają ze sobą w związku.

Istota zarzutów sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji i orzekających w sprawie organów administracji, że na części działki nr [...] objętej żądaniem zwrotu, został zrealizowany cel wywłaszczenia. Zdaniem skarżącej kasacyjnie skoro wywłaszczenie nastąpiło dla realizacji bloków mieszkalnych, a na objętym wnioskiem o zwrot terenie bloki te nie powstały, to sam fakt korzystania z nieruchomości w sposób inny aniżeli sytuowanie bloków mieszkalnych, przemawia za zasadnością wniosku o zwrot. Wskazała także, że nawet gdyby przyjąć, że realizacja celu wywłaszczenia dopuszczała wykonanie zieleni czy infrastruktury osiedlowej to powinna ona zostać wykonana i zorganizowana dla i w związku z realizacją celu wywłaszczenia. Wskazała, że na teren żądany do zwrotu jest zaniedbany, a jedynym elementem jest wydeptana przez przechodzących ludzi ścieżka.

W rozpoznawanej sprawie należy także wskazać, że przed wydaniem zaskarżonego wyroku z 30 maja 2017 r. kilkakrotnie orzekały organy administracyjne oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – prawomocny wyrok z 23 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 933/14. Wyrokiem tym zarówno organy ponownie rozpatrujące sprawę, jak i Sąd pierwszej instancji, a także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną, są związane, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Przepis art. 153 p.p.s.a. stanowi bowiem, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W wyroku z 23 września 2014 r. wskazano organom, jakie okoliczności sprawy powinny ustalić ponownie prowadząc postępowanie. Sąd zwrócił uwagę na konieczność dokonania okazania granic zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w terenie z udziałem przesłuchanych dotychczas świadków (ewentualnie uwzględnić dodatkowych świadków), geodety i rozważenia udziału dendrologa podczas okazania działki. Wskazał na konieczność sporządzenia kompilacji mapy katastralnej z aktualną mapą ewidencyjną, jak również konieczność naniesienia na pochodzące z okresu wywłaszczenia mapy i plany granic wnioskowanej do zwrotu części działki nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K.

Należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej. Natomiast w myśl art. 137 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo, 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Jak zatem wynika z powyższych regulacji prawnych, w przypadku zgłoszenia przez uprawnionego żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części zasadnicze znaczenie ma prawidłowe ustalenie celu wywłaszczenia.

Wskazać należy, że parcele katastralne: I. kat. [...], I kat. [...], I. kat. [...] oraz I kat. [...] b. gm. kat. [...] zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa na mocy orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. K. z [...] czerwca 1963 r., nr [...];[...], z przeznaczeniem na cele budowy osiedla mieszkaniowego "[...]", zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową z [...] sierpnia 1962 r. nr [...]. W aktach sprawy znajduje się decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...] zatwierdzona przez Prezydium Rady Narodowej w m. K. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z [...] sierpnia 1962 r, nr [...] wraz z załącznikiem graficznym oraz mapa z [...] grudnia 1962 r. z pieczęcią Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej opisana jako osiedle mieszkaniowe "[...]"' koncepcja zagospodarowania alternatywa II "oszczędnościowa". Nie jest sporne, że i parcele katastralne: I. kat. [...], I. kat. [...], I. kat. [...] i I. kat. [...], b. gm. kat. [...] w całości znajdowały się w granicach lokalizacji szczegółowej.

Na podstawie kompilacji mapy zasadniczej z mapą katastralną dla b. gm. kat. [...], sporządzonej [...] lipca 2015 r. przez geodetę uprawnionego inż. K. P. ustalono, że parcele katastralne: I. kat. [...] i I. kat [...] b. gm. kat. [...] weszły w całości w skład działki nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. Z kolei parcele katastralne: I. kat. [...] i I kat. [...] b. gm. kat. [...] weszły jedynie w części w skład działki nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K.

Mając na uwadze zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawarte w wydanym w sprawie wyroku z 23 września 2014 r., geodeta uprawniony dokonał nałożenia granic działki nr [...] na ww. koncepcję zagospodarowania osiedla mieszkaniowego alternatywa II "oszczędnościowa". Również na uzyskanych z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej zdjęciach lotniczych przedmiotowego terenu z lat: 1970, 1975, 1982, 1993, 1997, 1998 oraz 2003 geodeta uprawniony dokonał naniesienia zawnioskowanych do zwrotu parcel.

Rozbieżność pomiędzy ustaleniem poczynionym w toku postępowania administracyjnego i zaakceptowanym przez Sąd pierwszej instancji a stanowiskiem prezentowanym przez skarżącą dotyczy zrealizowania celu na nieruchomości objętej żądaniem zwrotu.

Wskazać zatem należy, że w rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie ma okoliczność, że celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego, a co wynika jednoznacznie z orzeczenia z [...] czerwca 1963 r.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego od lat wskazuje się, że ocena, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany w przypadku, gdy celem takim była budowa osiedla mieszkaniowego jest dokonywana przez pryzmat traktowania osiedla jako swego rodzaju mikroorganizmu urbanizacyjnego, który rządzi się zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców (zob. np. wyroki NSA z: 14 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2325/16, 20 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 2755/13, 13 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2768/12, 27 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 850/13 i I OSK 846/13, 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK1044/14, 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1186/15 i I OSK 3237/14, 9 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 1281/14, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA").

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela utrwalony już pogląd, że przy ocenie realizacji celu publicznego za jaki uznano budowę osiedla mieszkaniowego należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców - takich jak budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (chodniki). Dokonując oceny realizacji celu wywłaszczenia nie można odnosić się jedynie do stopnia zagospodarowania gruntu, którego dotyczy żądanie zwrotu, ale należy potraktować go jako część zorganizowanego zespołu obiektów osiedla mieszkaniowego. Zatem okoliczność, że jakiś teren stanowi spory obszar zieleni (w tym nieurządzonej) nie oznacza, że należy ocenić ten stan rzeczy jako przejaw zbędności terenu dla celów zabudowy osiedlowej, o ile z materiału dowodowego wynika, że teren ten miał w chwili wywłaszczenia czy nabycia przypisaną taką właśnie funkcję.

Zgodzić się trzeba z Sądem pierwszej instancji, że wyczerpująco zebrany i wszechstronnie rozważony materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że na nieruchomości objętej żądaniem zwrotu zrealizowano cel wywłaszczenia, bowiem z mapy z [...] grudnia 1962 r. "Osiedle [...] koncepcja zagospodarowania alternatywa II oszczędnościowa" na terenie objętym wnioskiem o zwrot nie była planowana żadna zabudowa, lecz tereny zielone z drzewami i cel ten został zrealizowany

Realizację celu wywłaszczenia potwierdza zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, który pozwala ustalić stan faktyczny terenu żądanego do zwrotu na przestrzeni od wywłaszczenia do 2004 r., a także w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Z archiwalnych dokumentów powstałych w trakcie postępowania wywłaszczeniowego (elaboratu szacunkowego, orzeczenia o odszkodowaniu z [...] listopada 1963 r. nr [...] wydanego przez Prezydium Rady Narodowej w m. K., przesłuchania podczas rozprawy wywłaszczeniowej A. F. oraz H. G., pisma z [...] sierpnia 1963 r. nr [...]), otrzymanych z Archiwum Zakładowego Urzędu Miasta K., wynika, że przed datą wywłaszczenia na terenie parceli l kat. [...] znajdowało się pomieszczenie o kubaturze 15 m3 stanowiące własność H. M. i przez niego zamieszkałe oraz uprawy polowe i drzewa owocowe. Natomiast parcele katastralne: I. kat. [...], I. kat. [...] oraz I. kat. [...] b. gm. kat. [...] były przeznaczone pod uprawę warzyw i kwiatów. Tymczasem na fotografii z [...] września 1970 r. widoczne są wybudowane bloki przy ul. [...], jak również zagospodarowana przestrzeń między nimi, tj. dojścia do bloków oraz ślepe uliczki zakończone wiatami śmietnikowymi. Teren objęty wnioskiem o zwrot stanowi teren zielony, z widocznym zadrzewieniem w północno-wschodniej oraz zachodniej części. Pomiędzy blokami znajduje się piaskownica, a wzdłuż rzeki B. powstaje ścieżka. Na zdjęciu z 1982 r. ścieżka ta biegnie przez wnioskowany do zwrotu teren i łączy się ze ścieżkami powstałymi przy blokach. Na zdjęciu z [...] września 1993 r. widoczny jest zadrzewiony teren i fragment ścieżki wzdłuż rzeki B. Również zagospodarowany i zadrzewiony teren zielony widoczny jest na zdjęciu z [...] maja 1998 r. Powyższe zagospodarowanie terenu widoczne jest także na zdjęciu z [...] kwietnia 2003 r. Z kolei z oględzin dokonanych podczas rozprawy w dniu [...] grudnia 2015 r. wynika, że przez przedmiotowy teren biegnie wybrukowany chodnik. Chodniki biegną również wzdłuż bloków mieszkalnych nr [...] i nr [...]. Teren pomiędzy chodnikiem (biegnącym równoległe do rzeki B.) a granicą północną, pomiędzy blokami nr [...] i nr [...], stanowi teren zielony. W części jest to uporządkowany ogródek, znajdują się tam również drzewa. W pozostałym zakresie stanowi on teren zielony. Z kolei pomiędzy ww. chodnikiem a granicą południową jest to teren zielony z drzewami, na którym znajdują się elementy małej architektury, tj. ławki, kosze na śmieci, trzepak, jak również lampy oświetleniowe. Ławki znajdują się również wzdłuż chodnika biegnącego równolegle do rzeki B.

W dniu [...] grudnia 2015 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna połączona z oględzinami nieruchomości, podczas której geodeta uprawniony okazał obecnym stronom i świadkom przedmiot postępowania. Na rozprawę wezwano ponownie przesłuchanych w 2012 r. świadków oraz nowych świadków: E. H., L. A. i S. C. Tym samym uznać należy, ze organ wykonał wskazania zawarte w tym zakresie w wyroku z [...] września 2014 r.

Podkreślić trzeba, że również przesłuchani przez organ świadkowie w znacznej części potwierdzili fakt, że teren objętych niniejszym postępowaniem został zagospodarowany w sposób uwzględniający potrzeby osiedla mieszkaniowego i służy zaspokojeniu potrzeb jego mieszkańców. Wskazali, że przez zawnioskowany do zwrotu teren początkowo biegła wydeptana przez mieszkańców ścieżka, która następnie została wysypana żwirem, i że na tym terenie co najmniej od czasu po wybudowaniu bloków i ich wprowadzeniu się lokatorów do mieszkań, tj. po 1966 r. mieszkańcy sadzili drzewa przywiezione przez spółdzielnie, sadzono drzewa i krzewy także wzdłuż rzeki B. Także skarżąca kasacyjnie nie kwestionowała nasadzeń i wskazała, że pod koniec lat siedemdziesiątych nasadzono drzewa, może na początku łat osiemdziesiątych. Co prawda świadkowie wskazują różne to jednak najczęściej wskazywana datą są lata 60-70 XX w.

W tych okolicznościach uznać należy, że organy administracyjne, wydając decyzję w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej części nieruchomości, dokładnie wyjaśniły więc stan faktyczny sprawy. Wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do ustalenia, czy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz uzasadniły decyzje z zastosowaniem wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zaś zaaprobował te ustalenia i ich ocenę.

Z tych powodów nie można uznać za słuszne zarzutów naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 83, art. 88, art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że wskazania zawarte w wyroku z 23 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 933/14 zostały wykonane, ponieważ w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym uzupełniono materiał dowodowy zgodnie ze wskazaniami zawartymi w powyższym wyroku.

Skarżąca kasacyjnie upatruje naruszenia art. 153 p.p.s.a. w nieprzesłuchaniu podczas rozprawy administracyjnej prowadzonej na nieruchomości objętej żądaniem zwrotu świadka, J. B. oraz braku udziału dendrologa w oględzinach nieruchomości. Wskazać trzeba, że organ wezwał na rozprawę wskazanego świadka, kolejne zaś jego wezwanie było, wbrew twierdzeniom skarżącej, zbędne skoro fakt zrealizowania celu wywłaszczenia znalazł potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy.

Z wyżej wskazanych względów zbędny był udział dendrologa w oględzinach żądanego do zwrotu terenu. Zauważyć też trzeba, że w wyroku z 23 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie nakazał przeprowadzenia tego dowodu, lecz jedynie rozważenie udziału dendrologa w rozprawie. Z uzasadnień decyzji organów obu instancji wynika, że organy tę kwestię rozważyły. Naczelny Sąd Administracji uważa za prawidłowe stanowisko Sądu pierwszej instancji, który zaaprobował stanowisko organów, że dendrolog mógłby ocenić jedynie wiek drzewa, a w niniejszej sprawie sadzone mogły być drzewa w różnym wieku, a tym samym pozyskanie takiego dowodu byłoby zbyteczne. Nawet w przypadku wykorzystania drzew już rosnących na nieruchomości dla osiągnięcia celu wywłaszczenia nie można mówić o jej zbędności na ten cel. Także dokonywanie wycinki drzew istniejących tylko po to, by w ich miejsce nasadzić nowe, byłoby nieracjonalne i sprzeczne z ochroną przyrody.

Z wyżej wskazanych powodów należy uznać, że skoro na żądanej do zwrotu nieruchomości cel określony jako budowa osiedla mieszkaniowego "[...]", a w jego ramach zieleń osiedlowa, został zrealizowany, to nie stała się ona zbędna w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. Zatem brak było przesłanek z art. 136 ust. 3 u.g.n. do zwrotu skarżącej kasacyjnie żądanej nieruchomości.

W konsekwencji niezasadne są podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty prawa materialnego.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymagania wynikające z tego przepisu. Artykuł 141 § 4 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku sporządzone zostało w sposób umożliwiający zapoznanie się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, w sposób jasny przedstawia stan faktyczny sprawy, jak również zawiera wszystkie elementy wymienione w tym przepisie. Podkreślić należy, że polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu pierwszej instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., przez który nie można skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (zob. wyrok NSA z 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; wyrok NSA z 20 stycznia 2015 r.. sygn. akt I FSK 2081/13; wyrok NSA z 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; wyrok NSA z 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13, wyrok NSA z 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1995/16, CBOSA).

Chybiony jest zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 1 p.u.s.a. jest przepisem ustrojowym, normującym zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. To czy ocena legalności zachowania organu była prawidłowa, czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem przepisu art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. (por. wyrok NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt I GSK 1790/11; wyrok NSA z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FSK 753/12, CBOSA). Z kolei przepisy art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. zawierają normy o charakterze ustrojowym, stanowią bowiem, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie oraz że kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Do przesłanek warunkujących naruszenie tych przepisów mogłoby dojść wówczas, gdyby sąd administracyjny odmówił rozpoznania skargi mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, nie przeprowadził kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub dokonał tej kontroli według kryteriów innych niż zgodność z prawem lub zastosował środek nieprzewidziany w ustawie. Sąd pierwszej instancji dokonał kontroli legalności objętej skargą decyzji a nic nie wskazuje na to by kontrola ta została przeprowadzona według innego kryterium aniżeli zgodność tej decyzji z prawem. Okoliczność zaś, że wynik tej kontroli nie zadowalał skarżącej, nie oznaczał jeszcze, że Sąd pierwszej instancji naruszył wskazany przepis.

Odnosząc się z kolei do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. należy wskazać, że przepis ten przewiduje, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ten ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze dany zarzut nie został podniesiony. Dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na tym przepisie należy wykazać, że Sąd pierwszej instancji, rozpoznając skargę, dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (zob. wyrok NSA z 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1580/11, CBOSA), a także w przypadku gdy powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z 21 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1560/12, CBOSA), ale również wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (zob. wyrok NSA z 11 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1234/12 i wyrok NSA z 28 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2395/10, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie żadna ze wskazanych wyżej okoliczności nie wystąpiła. Dodać trzeba, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyrok NSA z 2 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 450/15, CBOSA), ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 21 października 2010 r., sygn. akt I GSK 264/09, CBOSA).

Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej.