Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 287/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 602  ceny
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 67a § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art. 145 § 1 pkt 1 li.a
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro /spr./, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi B.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 17 stycznia 2023 r., nr SKO.4140/301/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie opłatami komunalnymi za II kwartał 2022 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. z dnia 3 sierpnia 2022 r., znak: WF.3220.46.3.2022, 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wynagrodzenie adwokat K.S.-B. w kwocie 110,70 (sto dziesięć i 70/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 20,70 (dwadzieścia i 70/100) złotych, za pomoc prawną udzieloną z urzędu.


UZASADNIENIE

Wnioskodawca B.S. pismem z dnia 27 maja 2022 r. wniósł o "umorzenie II raty opłaty śmieciowej". Jako przyczynę swojego żądania podał trudną sytuację finansową i pogarszający się stan zdrowia. Wezwany przez organ do przedstawienia swojego stanu majątkowego i osobistego na wymaganym druku wskazał, że mieszka sam oraz nie uzyskuje dochodów ze stosunku pracy, renty czy emerytury oraz działalności gospodarczej. Jego jedynym przychodem jest zasiłek stały w wysokości [...] zł. Wnioskodawca ujawnił ze ponosi opłaty na prąd w wysokości 100 zł, gaz 50 zł, woda 20 zł, telefon 50 zł miesięcznie oraz różne inne wydatki związane z utrzymaniem domu w wysokości 300 zł na rok. Zadeklarował także koszty leczenia oraz żywność w wysokości 800 zł. Na ogrzewanie domu ponosi opłatę w wysokości 3.000 zł za sezon. Zadeklarował posiadanie majątku w postaci gruntów o powierzchni 0,85 ha, dom o powierzchnia 120 m2 oraz samochodu FIAT 170 rok produkcji 1992.

Wójt Gminy D. decyzją z 3 sierpnia 2022 r., nr WF.3220.46.3.2022 odmówił umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi należnej od B.S. z nieruchomości położonej w miejscowości P. [...] za II kwartał 2022 r. obejmujący miesiące kwiecień, maj i czerwiec w kwocie 48 zł łącznie. Organ ustalił, że wnioskodawca nie posiada innego źródła utrzymania niż zasiłek stały w wysokości [...] zł przyznanego na okres trwania orzeczenia o niepełnosprawności, a jedynie uzyskał zwrot podatku akcyzowego w latach 2020-2022 w kwotach [...] zł, [...] zł i [...] zł.

Jednocześnie organ ustalił, iż wnioskodawca ponosi wydatki związane z bieżącym trzymaniem przyjmując ich wysokość wg wartości wskazanych we wniosku skarżącego.

Organ doszedł do przekonania, że przychody skarżącego nie są wysokie ale mają charakter stały i umożliwiają mu gospodarowanie budżetem domowym w taki sposób aby regulować opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 48 zł kwartalnie.

Organ wskazał, że trudna sytuacja wnioskodawcy nie ma charakteru nagłego, a charakter okresowy i uiszczenie opłaty nie zagrozi jego egzystencji. Organ przyjął, że skarżący pozyskiwane środki finansowe przeznacza wg własnych subiektywnych preferencji bez uwzględnienia konstytucyjnych zasad porządku prawnego obowiązujących w demokratycznym państwie prawnym, gdzie każdy ma obowiązek ponoszenia danin publicznych określonych w ustawie. Organ uznał, że wnioskodawca odsunął świadomie na dalszy plan obowiązek uregulowania opłaty za gospodarowanie odpadami pomimo otrzymania umorzenia zaległości za gospodarowanie odpadami za 4 kwartały 2021 roku. Organ stwierdził, że pojęcie ważnego interesu podatnika należy rozumieć szeroko, lecz nie można go zestawić z dolegliwością finansową jakiej doświadcza podatnik w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na nim zobowiązań podatkowych. Szeroko rozumianym interesie podatnika i publicznym leży regulowanie należności publicznoprawnych bowiem wpływy z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przeznaczone są na realizację interesów publicznych. Organ uznał, że udzielenie ulgi po raz piąty sprawiłoby zatracenie wyjątkowego charakteru instytucji umorzenia i pozwalałoby na umarzanie zaległości w dłuższej perspektywie czasu.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył skarżący B.S., który zarzucił, iż jego sytuacja zdrowotna i finansowa jest bardzo ciężka. Nie posiada wystarczającej ilości środków finansowych na zaspokojenie podstawowych potrzeb i nie posiada pieniędzy na zakup produktów pierwszej potrzeby. Potwierdził, że uzyskuje środki z pomocy społecznej, zaś koszty jego potrzeb są znacznie wyższe niż dochody. Podniósł, że jego stan zdrowia się pogarsza, a przerwanie leczenia spowoduje nieodwracalne skutki. Wniósł o uchylenie decyzji gdyż "jest ona niesprawiedliwa".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie decyzją nr SKO.4140/301/2022 z dnia 17 stycznia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

SKO uznało, że stanowisko organu I instancji jest prawidłowe. Wskazało, że możliwość umorzenia zaległości podatkowej (przez co należy rozumieć także opłatę za wywóz śmieci) należy traktować jako instytucję o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków, a umorzenie tego typu należności skutkuje bezpowrotną utratą dochodów budżetu gminy. Skład orzekający SKO uznał, że pomimo ponoszenia przez stronę wydatków na leki oraz zaspokajanie podstawowych potrzeb, okoliczność zagrożenia egzystencji podatnika nie została przez stronę wykazana. Wyczerpanie przesłanki "ważnego interesu podatnika" musi być wiązane jedynie z nadzwyczajnymi względami, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji dokładnie przeanalizował okoliczności związane ze stanem zdrowia, ponoszeniem wydatków związanych z codziennym utrzymaniem, wykupem leków, spłaty debetu przez odwołującego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło również ocenę organu I instancji w zakresie przesłanki interesu publicznego i uznało, że nie została ona wyczerpana.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył za pośrednictwem swojego pełnomocnika z urzędu B.S. i zarzucił:

a) art. 7, 77, 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez jednostronną, wybiórczą, naruszającą zasady prawidłowego rozumowania, nieuwzględniającą całokształtu okoliczności ujawnionych w toku postępowania, ocenę zebranego w sprawie materiału, polegającą na braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, nierozważeniu całokształtu zebranej dokumentacji i błędnym przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały wyjątkowe okoliczności w pełni uzasadniające zastosowanie wobec strony skarżącej dobrodziejstwa instytucji umorzenia jego zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej pod adresem: P. [...] za II kwartał 2022 r. obejmującej maj, czerwiec, lipiec w kwocie 48,00 zł. (brak odsetek za zwłokę);

b) art. 7, 77 § 1 oraz art 80 k.p.a. w zw. z art. 67a § 1 pkt ustawy Ordynacja podatkowa mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom co skutkowało przyjęciem, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą na tyle doniosłe okoliczności (nadzwyczajne zdarzenia) uzasadniające umorzenie zaległości strony skarżącej z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej pod adresem: P. [...] za II kwartał 2022 r. obejmującej maj, czerwiec, lipiec w kwocie 48,00 zł. (brak odsetek za zwłokę);

c) art. 107 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodów których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji,

d) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to nie wskazano w treści zaskarżonej decyzji przyczyn, które rzeczywiście uniemożliwiały wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego, podczas gdy w myśl powyższej regulacji organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a przekazując sprawę, organ li instancji powinien w sposób wyczerpujący i uzasadniony wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy,

e) art. 67a § 1 pkt ustawy Ordynacja podatkowa poprzez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie instytucja umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości należnej od B.S. położonej pod adresem: P. [...] za II kwartał 2022 r. obejmującej maj, czerwiec, lipiec w kwocie 48,00 zł. (brak odsetek za zwłokę) nie byłaby zgodna z interesem publicznym, w sytuacji gdy sytuacja ekonomiczna i zdrowotna strony skarżącej uzasadnia przypuszczenie, iż egzekucja względem B.S. byłaby znacząco utrudniona, a wręcz niemożliwa, co więcej jej koszt znacząco przekraczałby wartość należność, jaką winien on uiścić.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w treści weryfikowanego jurysdykcyjnie aktu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie albowiem organy błędnie przyjęły, że w sprawie nie zachodzi ważny interes podatnika, rozumiany jako ważny interes osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty za wywóz śmieci w rozumieniu art. 67 a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa.

Pojęcie to jak słusznie przyjęły organy jest pojęciem niezdefiniowanym prawnie i jego zawartość semantyczna musi być ustalana każdorazowo w odniesieniu do stanu faktycznego konkretnej sprawy. Oznacza to, że to w realiach sprawy organy muszą ustalić czy zaistniał interes podatnika dla umorzenia danej należności i czy interes ten jest "ważny". Oczywistością jest, że umorzenie jakiejkolwiek należności ciążącej na osobie zobowiązanej jest w jej interesie w sytuacji kiedy i tak jest ona uprawniona do otrzymywania świadczenia w zamian za które jest zobowiązana do ponoszenia konkretnej opłaty publicznoprawnej. Dlatego też umorzyć taką należność z uwagi na interes podatnika można tylko w takiej sytuacji kiedy interes ten ma charakter interesu ważnego.

Pojęcie ważności interesu publicznego musi być definiowane z uwzględnieniem zasad demokratycznego państwa prawnego uwzględniającego słuszne i uzasadnione interesy obywateli, którzy powinni być traktowani przez organy państwa, w tym samorządu terytorialnego z uwzględnieniem zasad humanizmu w szczególności w sytuacji, gdy z przyczyn niezawinionych znajdują się w sytuacji uniemożliwiającej im podjęcie działalności pozwalającej na pozyskanie środków na utrzymanie własne. Innymi zatem słowy mówiąc ważny interes podatnika zaistnieje wtedy, kiedy nie jest on w stanie uiszczać danej opłaty bez poniesienia uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej najbliższej rodziny, zaś w odczuciu społecznym sytuacja taka jest usprawiedliwiona i zrozumiała dla społeczeństwa będzie decyzja o zwolnieniu z danej opłaty osoby wnioskującej. Tylko wtedy interes podatnika będzie można uznać za ważny.

W przedmiotowej sprawie podatnik utrzymuje się z zasiłku stałego w kwocie [...] zł miesięcznie, otrzymując także niewielkie kwoty z tytułu zwrotu podatku akcyzowego. Nie posiada nikogo na utrzymaniu jak także nie ma osób mogących wspomóc go w egzystencji. Otrzymane środki pozycjonują jego dochód jako niższy niż nie tylko minimum socjalne ale także minimum egzystencji ( wartość minimum egzystencji w ujęciu średniorocznym za rok 2022 r. ustalona przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych to 754 złote; dostępne IPiSS.com.pl). Trzeba podkreślić, że minimum egzystencji to ilość środków jakie należy przeznaczyć na przeżycie przez daną osobę z zaspokojeniem potrzeb podstawowych. Dla podtrzymania podstawowych potrzeb życiowych. Organy nie wykazały przy tym, aby skarżący miał możliwość uzyskania dodatkowych środków poprzez podjęcie zatrudnienia czy uzyskania ich w inny sposób. Posiadany przez skarżącego majątek ruchomy jest praktycznie bezwartościowy. Natomiast nie można słusznie postawić tezy, iż powinien zbyć on majątek nieruchomy aby zapłacić opłatę za wywóz śmieci.

W tych okolicznościach przy deklarowanych przez skarżącego potrzebach podstawowych i środkach koniecznych do ich zaspokojenia kwota [...] zł jest z pewnością niewystarczająca do ich pokrycia i to tych potrzeb najbardziej istotnych jak leki, jedzenie czy prąd i gaz. W sprawie stwierdzono, że skarżący jest niepełnosprawny, a zatem należy przyjąć, iż nie jest on zdolny do uzyskania innych środków finansowych bez własnej winy. W tych okolicznościach w ocenie Sądu nie może budzić wątpliwości zaistnienie ważnego interesu podatnika do umorzenia żądanych należności. Nie stoi temu na przeszkodzie fakt umorzenia należności związanych z wywozem śmieci za poprzednie okresy czasu skoro sytuacja majątkowa i osobista skarżącego jest taka sama, środki przez jego posiadane pochodzą z zasiłku stałego, zaś koszty mediów, jedzenia czy lekarstw rosną lawinowo.

Organy dokonując analizy interesu społecznego w przedmiotowej sprawie nie wzięły pod uwagę takich okoliczności, że skarżący posiada środki na przeżycie jedynie z funduszy publicznych. Z tych środków ich część miały przeznaczyć na zapłacenie należności publicznoprawnych. Jest zatem wątpliwe czy leży w interesie społecznym to aby środki wydatkowane przez gminę z funduszy publicznych dla mieszkańca gminy były następnie przeznaczane przez niego na zapłatę tejże gminie należności publicznoprawnych, w sytuacji gdy dana osoba znajduje się poniżej progu ubóstwa.

W tych okolicznościach Sąd uznał ze organ nieprawidłowo przyjął, że nie zachodzą przesłanki z art. 67 § 1 pkt 3 o.p. w postaci ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. Naruszenie przepisów prawa materialnego skutkowało koniecznością uchylenia decyzji I jak i II instancji z uwagi na treść 233 § 3 o.p. Przepis ten stanowi, że samorządowe kolegium odwoławcze uprawnione jest do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty jedynie w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu podatkowego pierwszej instancji. W pozostałych przypadkach samorządowe kolegium odwoławcze uwzględniając odwołanie, ogranicza się do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Decyzja wydana w niniejszej sprawie ma charakter decyzji opartej na uznaniu administracyjnym więc, SKO nie mogłoby wydać decyzji reformatoryjnej w kierunku postulowanym przez Sąd , W tym zakresie pełną swobodę orzekania będzie miał organ I instancji, choć co oczywiste dalej będzie ja podejmował w ramach uznania administracyjnego,. Z tym że będzie musiał uwzględnić argumenty wskazane w uzasadnieniu przez Sąd odnośnie zaistnienia przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 o.p.

Podstawą orzeczenia Sądu są przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. oraz 250 § 1 p.p.s.a.