Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4078/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 16, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1429
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) protokolant asystent sędziego Marita Sikora po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia X w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 831/19 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia X z siedzibą w W. na decyzję partii politycznej Y z dnia 3 marca 2020 r. bez nr w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Stowarzyszenia X z siedzibą w W. na rzecz partii politycznej Y kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 17 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 831/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi

Stowarzyszenia X z siedzibą w Warszawie (dalej: "stowarzyszenie", "skarżący") na decyzję partii politycznej Y (dalej: "Y", "partia") z 3 marca 2020 r. bez numeru w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, oddalił skargę.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Wnioskiem z 9 sierpnia 2016 r. stowarzyszenie zwróciło się do Y w formie wiadomości elektronicznej (e-mail) o udostępnienie informacji publicznej o wydatkach jakie partia poniosła w ramach Funduszu Eksperckiego od roku 2010. We wniosku wskazano, że żądane informacje powinny zawierać co najmniej: przedmiot wydatku, kwotę, z kim była zawarta umowa/na czyją rzecz dokonano zapłaty, datę zawarcia umowy/dokonania zapłaty.

Pismem (e-mail) z 23 sierpnia 2016 r. Y poinformował skarżącego,

że wniosek dotyczy udzielenia informacji przetworzonej i wezwał stowarzyszenie

do wykazania w terminie 14 dni (od dnia doręczenia pisma), iż uzyskanie informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Pismem (e-mail) z 24 sierpnia 2016 r. skarżący odmówił wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, podnosząc, że żąda informacji prostej.

W dniu 26 sierpnia 2016 r., na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1

w związku z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.; dalej: "u.d.i.p"), została wydana decyzja podpisana przez Dyrektora Finansowego partii, którą odmówiono udostępnienia wnioskowanej informacji przetworzonej.

Po rozpoznaniu wniosku stowarzyszenia o ponowne rozpatrzenie sprawy, Dyrektor Finansowy partii decyzją z 22 września 2016 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję z 26 sierpnia 2016 r. o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji przetworzonej.

Powyższa decyzja z 22 września 2016 r. stała się przedmiotem skargi stowarzyszenia do WSA w Warszawie, w której domagało się ono uchylenia zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji, zarzucając Y naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez błędne przyjęcie, że przedmiotem wniosku było udostępnienie informacji przetworzonej.

Wyrokiem z 21 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1888/16, WSA stwierdził nieważność decyzji partii z 22 września 2016 r. oraz poprzedzającej ją decyzji

z 26 sierpnia 2016 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej,

a także zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji podniósł, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane przez osobę nieuprawnioną do reprezentowania Y na zewnątrz, jak również nieupoważnioną do wydania decyzji w imieniu osoby uprawnionej do takiej reprezentacji, a zatem z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Powołując się na regulacje statutowe Y oraz na art. 9 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 580), WSA w Warszawie wywiódł, że to Prezes Y jest osobą uprawnioną do wydawania w jej imieniu decyzji w zakresie odmowy udostępnienia informacji publicznej, przy czym art. 268a k.p.a. daje możliwość upoważnienia innych osób do dokonania tej czynności. Upoważnienie to nie zostało jednak udzielone w rozpatrywanej sprawie Dyrektorowi Finansowemu, co potwierdził pełnomocnik Y w piśmie procesowym z 17 marca 2017 r., a także podczas rozprawy przed Sądem pierwszej instancji w dniu 21 marca 2017 r.

Nadto WSA wskazał, że w przypadku, gdy w ocenie partii żądane informacje stanowią informację przetworzoną i będzie ona zmierzać ponownie do wydania decyzji o odmowie ich udostępnienia, to rozpatrując sprawę należy zbadać,

czy wniosek stowarzyszenia z 9 sierpnia 2016 r. spełnia wymogi formalne,

a w przypadku stwierdzenia braków, wezwać skarżącego do ich uzupełnienia. Odmowa udostępnienia informacji publicznej wiąże się bowiem z koniecznością dysponowania przez organ wnioskiem, który spełnia wymogi formalne, w tym zawiera podpis (art. 63 § 3 i § 3a k.p.a.).

Powyższy wyrok stowarzyszenie zaskarżyło w całości skargą kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z 24 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1616/17, odstępując od zasądzenia od skarżącego na rzecz partii zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu ww. wyroku NSA stwierdził, że żaden ze sformułowanych

w skardze kasacyjnej zarzutów nie odnosi się do istoty zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji stwierdził bowiem nieważność kontrolowanych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 235 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), uznając, że są one dotknięte wadą wskazaną

w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. W tym zakresie stowarzyszenie nie podniosło żadnych zarzutów, zaś Sąd kasacyjny nie dopatrzył się takich wad postępowania sądowoadministracyjnego, które skutkowałyby koniecznością dokonania oceny zaskarżonego wyroku poza granicami skargi kasacyjnej.

Pismem z 18 czerwca 2019 r. Y poinformował stowarzyszenie, że informacja będąca przedmiotem wniosku ma charakter informacji przetworzonej i wezwał

do wykazania, że jest szczególnie istotna dla interesu publicznego.

W piśmie z 21 lutego 2020 r. skarżący odmówił wykazania ww. przesłanki oraz wezwał partię do wykonania wyroku NSA z 24 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 1616/17. Do ww. pisma załączył podpisany - zgodnie z zasadą reprezentacji ujawnioną w Krajowym Rejestrze Sądowym - wniosek z 9 sierpnia 2016 r.

Decyzją z 3 marca 2020 r. partia na podstawie art. 17 ust. 1 w związku

z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmówiła udostępnienia wnioskowanej informacji przetworzonej wobec niespełnienia przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Powyższą decyzję podpisał Dyrektor Organizacyjny Y - K. S., przy czym

w aktach administracyjnych sprawy znajduje się pełnomocnictwo udzielone mu

2 marca 2020 r. przez Prezesa Y do wydawania decyzji i podpisywania pism

w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem stowarzyszenia z 9 sierpnia 2016 r.

o udostępnienie informacji publicznej.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że wyszukanie dokumentów źródłowych z okresu 6,5 roku, odnalezienie ich w materiałach archiwalnych (co de facto wiąże się z koniecznością przejrzenia całości dokumentacji dotyczącej prowadzenia Funduszu Eksperckiego za 6,5 roku), wydobycie z tych dokumentów informacji ujętych we wniosku, zestawienie ich kolejno według podanych parametrów – wymaga znacznego nakładu pracy, wykraczającego w sposób jaskrawy ponad normalny tryb pracy niewielkich komórek organizacyjnych partii. Przedmiotowa informacja nie istnieje i mogłaby powstać wyłącznie na potrzeby wniosku, nie zaś

w toku normalnej procedury i organizacji pracy partii. Y oszacował, że na jej wytworzenie potrzeba kilkudniowej pracy całego zespołu służb księgowych partii, opartej na czynnościach analitycznych, intelektualnych, organizacyjnych, technicznych i biurowych, co w rzeczywistości spowodowałoby zakłócenie normalnego funkcjonowania księgowości Y.

Jednocześnie partia zaakcentowała, że skarżący nie podjął próby wykazania ustawowej przesłanki, pomimo możliwości jaką stwarzało pismo z 18 czerwca 2019 r. wzywające do wskazania szczególnej istotności dla interesu publicznego,

co eliminowałoby potrzebę uzupełnienia braków formalnych wniosku, a skutkowałoby udostępnieniem informacji publicznej. Potrzeba wydania decyzji (a tym samym uprzedniego wezwania do uzupełnienia braków formalnych w postaci podpisanego wniosku) ujawniła się w chwili zajęcia stanowiska przez stowarzyszenie wobec przesłanki determinującej udostępnienie informacji przetworzonej.

Pismem z 6 kwietnia 2020 r. stowarzyszenie wniosło skargę na decyzję Y

z 3 marca 2020 r., zarzucając partii naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez błędne uznanie, że informacja objęta wnioskiem stanowi informację przetworzoną. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; zobowiązanie Y

do załatwienia sprawy; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wedle norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Y wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku WSA wyjaśnił, że zgodnie z art. 4 ust. 2 u.d.i.p. partie polityczne są obowiązane do udostępniania informacji publicznej, jak również nie budzi też wątpliwości, że informacja o wydatkach partii politycznej, poniesionych

w ramach Funduszu Eksperckiego, ma walor informacji publicznej. W myśl przepisów art. 30 ww. ustawy o partiach politycznych, partia polityczna tworzy Fundusz Ekspercki (ust. 1). Środki finansowe gromadzone w ramach Funduszu Eksperckiego mogą pochodzić jedynie z wpłat własnych partii politycznej (ust. 2). Partia polityczna, która otrzymuje subwencję, przekazuje od 5% do 15% subwencji na Fundusz Ekspercki (ust. 3). Środki finansowe zgromadzone w ramach Funduszu Eksperckiego mogą być wykorzystane na finansowanie ekspertyz prawnych, politycznych, socjologicznych i społeczno-ekonomicznych oraz finansowanie działalności wydawniczo-edukacyjnej, związanych z działalnością statutową partii politycznej

(ust. 4). Środki finansowe Funduszu Eksperckiego gromadzi się na oddzielnym subkoncie rachunku bankowego partii politycznej (ust. 5).

Sąd pierwszej instancji wskazał, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do sposobu kwalifikacji informacji publicznej, o udostępnienie której skarżący zwrócił się do partii we wniosku z 9 sierpnia 2016 r. o następującej treści: "Wnosimy o udostępnienie informacji o wydatkach jakie poniosła partia w ramach Funduszu Eksperckiego od roku 2010. Udostępnione informacje powinny zawierać minimalnie: przedmiot wydatku, kwotę, z kim była zawarta umowa/na czyją rzecz dokonano zapłaty, datę zawarcia umowy/dokonania zapłaty. Wnioskowane informacje prosimy przesłać na adres tego maila."

Y uznał, że ww. informacje mają charakter tzw. informacji przetworzonej

i odmówił skarżącemu ich udostępnienia, akcentując, że stowarzyszenie nie wykazało w jakim zakresie uzyskanie ich jest szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).

Sąd zaaprobował powyższe stanowisko partii odnośnie niewykazania przez skarżącego szczególnej istotności dla interesu publicznego udostępnienia mu żądanej informacji. Z przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wynika, że informacja przetworzona podlega udostępnieniu tylko w takim zakresie, w jakim jest

to szczególnie istotne dla interesu publicznego, a więc interesu ogółu (określonej wspólnoty).

Stowarzyszenie wniosło skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając naruszenie:

1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a.,

art. 80 k.p.a. i z art. 107 § 3 k.p.a. - przez zaaprobowanie przez WSA pobieżnego zebrania i pozornej oceny zgromadzonego przez Y materiału dowodowego a w rezultacie lakoniczne uzasadnienie podjętej decyzji;

2. prawa materialnego, a to: art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.f.p. - przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że wnioskowana przez skarżącego informacja publiczna ma charakter informacji publicznej przetworzonej w sytuacji, gdy nie zostało dostatecznie wyjaśnione jakich to szczególnych intelektualnych i technicznych czynności wymaga przygotowanie informacji do udostępnienia skarżącemu.

Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości

i rozpoznanie sprawy co do istoty przez uchylenie decyzji w całości, przeprowadzenie rozprawy oraz zasadzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Y wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Podniesiono w niej zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1

i pkt 2 p.p.s.a., w więc tak na naruszeniu prawa materialnego, jak i na naruszeniu przepisów postępowania. Metodologicznie w pierwszej kolejności należy ocenić zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem przy ich wykorzystaniu stowarzyszenie kwestionuje prawidłowość poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Właściwe ustalenie okoliczności faktycznych istotnych w sprawie determinuje poprawność stosowania prawa materialnego, albowiem to one aktywowały kompetencję do wydania decyzji administracyjnej kwestionowanej

w niniejszej sprawie.

W sprawie nie jest sporne, że partia jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, oraz że wnioskowane informacje posiadają przymiot informacji publicznej. Spór w sprawie dotyczy przypisania tym informacjom waloru informacji publicznej przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i z art. 107 § 3 k.p.a. ukierunkowano na podważenie przyjętej przez WSA oceny o prawidłowości

i kompletności poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Skarżące kasacyjnie stowarzyszenie wywodzi, że Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że uzasadnienie kwestionowanej skargą decyzji o odmowie udostępnienia przetworzonej informacji publicznej jest prawidłowe.

Artykuł 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem procesowym, określającym wymagania uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego. Jego treść określa, z jakich elementów powinno składać się uzasadnienie wyroku, aby można było zrekonstruować proces przeprowadzonej przez sąd kontroli legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ustawodawca przesądził, że uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli natomiast w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Treść art. 141 § 4 p.p.s.a. dowodzi, że nie jest to przepis, w oparciu

o który sąd administracyjny dokonuje ustaleń faktycznych w sprawie, lecz przepis, który zobowiązuje sąd do ujawnienia tych ustaleń w uzasadnieniu wyroku. Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. można zmierzać do wykazania, że sąd nie wskazał przyjętych ustaleń faktycznych, na których oparł swoje rozstrzygnięcie, nie można natomiast podważać tych ustaleń, jeżeli znalazły się w uzasadnieniu. Oceniając uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji nie ma podstaw, aby stwierdzić, że jest ono niekompletne w warstwie faktograficznej. Sąd wskazał

i wyjaśnił okoliczności faktyczne, na których się oparł, dlatego więc należało przyjąć, że art. 141 § 4 p.p.s.a. nie naruszył.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł również podstaw, aby pozytywnie zweryfikować zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a.

i z art. 107 § 3 k.p.a. – powołanych związkowo z art. 141 § 4 p.p.s.a. – oraz wadliwego zastosowania art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Ze skromnego uzasadnienia skargi kasacyjnej należy wnioskować, iż intencją skarżącego kasacyjnie stowarzyszenia było wykazanie, że Sąd pierwszej instancji wskutek wadliwego zebrania i oceny materiału dowodowego w sprawie błędnie przypisał wnioskowanym do udostępnienia informacjom przymiot informacji publicznej przetworzonej, co z kolei zobowiązywało stowarzyszenie do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w ich pozyskaniu. Stowarzyszenie eksponuje, że tak stanowisko partii, jak i Sądu pierwszej instancji nie wyjaśniają, jakich konkretnie szczególnych intelektualnych

i technicznych czynności wymaga przygotowanie wnioskowanych informacji. Zwraca uwagę, że Fundusz Ekspercki, zgodnie z wymogiem ustawowym, obsługiwany jest przez oddzielne subkonto rachunku bankowego partii politycznej. W takim układzie ustalenie ilości transakcji z tego subkonta w okresie, którego dotyczył wniosek dostępowy mogłoby w precyzyjny sposób sparametryzować, jak szeroka jest wnioskowana do udostępnienia informacja publiczna i aproksymatywnie określić, jaki nakład pracy jest konieczny do jej przygotowania. Należy zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że przedmiotowe ustalenia niewątpliwe stanowiłyby źródło wiedzy,

w oparciu o którą można byłoby konstruować ocenę co do przetworzonego charakteru informacji publicznej objętej wnioskiem dostępowym. Zaznaczyć jednak trzeba, że nie jest to źródło jedyne. Fakt, iż Sąd pierwszej instancji nie przeanalizował charakteru wnioskowanych informacji przez pryzmat powołanej

w skardze kasacyjnej okoliczności prowadzenia osobnego subkonta bankowego dla Funduszu Eksperckiego, nie oznacza, że przypisanie tym informacjom charakteru przetworzonego na podstawie innych faktów jest błędne.

Formuła dostępu do informacji publicznej przetworzonej została ukształtowała odmiennie od tej, jaką przewidziano wobec informacji publicznej prostej. Informację publiczną prostą udostępnia się wnioskującemu bez konieczności weryfikacji jego interesu faktycznego lub prawnego - art. 2 ust. 2 u.d.i.p. Dostęp do informacji publicznej przetworzonej uzależniono natomiast od uprzedniego wykazania przez wnioskującego szczególnego interesu publicznego w uzyskaniu tej informacji. Jest to rozwiązania zrozumiałe, albowiem informacja przetworzona nie jest informacją, którą podmiot zobowiązany do jej udostępnienia posiada w postaci gotowej. Przetworzenie informacji publicznej, bez względu na charakter działań wymaganych do tego procesu w danych okolicznościach faktycznych, zawsze wiąże się zaangażowaniem czasowym, a niejednokrotnie również infrastrukturalnym i finansowym. Ustawodawca wyszedł więc z założenia, że w sytuacji, gdy udostępnienie informacji publicznej wymaga wyłącznie przekazania jej wnioskującemu, nie mają znaczenia motywy i cel, jakimi kierował się wnioskujący zwracając się tę informację. Jeżeli jednak wnioskowana informacja, aby uzyskać postać zgodną z wnioskiem dostępowym musi zostać przetworzona (przygotowana), co z założenia wiąże się z zaangażowaniem pracowników i środków, a więc z reorganizacją i destabilizacją rytmu pracy w danej jednostce, wnioskujący musi wykazać, że dostęp do tej informacji ma szczególne znaczenia dla realizacji, utrwalenia lub ochrony wartości o charakterze publicznym, czyli takich, które w założeniu mają służyć społeczeństwu. Ustawodawca tym samym konfrontuje ze sobą dwie wartości konstytucyjne: z jednej strony, powszechne prawo do informacji publicznej (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP), z drugiej zaś, zobowiązanie organów władzy publicznej i innych podmiotów realizujących zadania publiczne i gospodarujące majątkiem publicznym do działania w sposób sprawny i w najwyższym stopniu skuteczny na rzecz dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), wolności i praw człowieka i obywatela (art. 5 Konstytucji RP). Z normatywnej architektury przepisów u.d.i.p., a w szczególności z treści art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wynika, że prawo do informacji publicznej przetworzonej nie jest wyłączone, przysługuje one jednak tylko wówczas, gdy jest realizowane w szczególnie uzasadnionym interesie publicznym. Tym samym interes, który realizuje podmiot wnioskujący o dostęp do informacji publicznej przetworzonej, musi posiadać wyższą wartość w aksjologii publicznej, od interesu podmiotu, który w celu przetworzenia i udostępnienia tej informacji zmniejsza wydajność realizacji przypisanych mu zadań.

W przedstawionej optyce dokonuje się interpretacji pojęcia "informacji przetworzonej". W uzasadnieniu wyroku z 16 marca 2018 r. I OSK 915/16 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że analiza dotychczasowego orzecznictwa sądowego daje podstawę do odkodowania opisowej definicji tego pojęcia stanowiącej wynik wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Informacja publiczna przetworzona to zatem między innymi taka informacja publiczna, której przygotowanie jest zdeterminowane szerokim zakresem (przedmiotowym, podmiotowym, czasowym) wniosku, wymagającym zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) znacznej liczby dokumentów - "informacja przetworzona w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej to nie tylko taka, która powstaje w wyniku poddania posiadanych informacji analizie albo syntezie i wytworzenia w taki właśnie sposób nowej jakościowo informacji (...); w pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) wielu dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, bowiem powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej - por. wyroki NSA z: 2 października 2014 r., I OSK 140/14, 21 września 2012 r., I OSK 1477/12, 9 sierpnia 2011 r., I OSK 792/11, 8 czerwca 2011 r., I OSK 426/11, 17 października 2006 r., I OSK 1347/05.

Jak z powyższego wynika, w pewnych przypadkach suma informacji prostych posiadanych przez adresata wniosku może przekształcić się w informację przetworzoną, jeżeli uwzględnienie wniosku wymaga ich zgromadzenia poprzez przegląd materiałów źródłowych, w których są zawarte, a ilość informacji prostych konieczna dla sporządzenia wykazu wskazanego we wniosku jest znaczna

i angażuje po stronie wnioskodawcy środki i zasoby konieczne dla jego prawidłowego funkcjonowania - zob. wyrok NSA z 6 października 2011 r., I OSK 1199/11; podobnie wyrok NSA z 17 maja 2012 r., I OSK 416/12. W referowanym tu nurcie orzeczniczym przyjmuje się więc - ogólnie rzecz ujmując - że także suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, szerokiego zakresu wniosku powodującego konieczność przekształcenia (zanonimizowania) wielu dokumentów, co może zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań, może być uznane za przetworzenie informacji prostych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (por. wyroki NSA: z 9 sierpnia 2011 r., I OSK 792/11; z 25 kwietnia 2012 r., I OSK 202/12; z 5 marca 2015 r., I OSK 863/14; z 4 sierpnia 2015 r., I OSK 1645/14; z 25 listopada 2016 r., I OSK 1513/15; z 14 kwietnia 2017 r., I OSK 2791/16; z 26 marca 2018 r., I OSK 2349/17; z 27 marca 2018 r., I OSK 1526/16).

Ustalenie charakteru wnioskowanej informacji - prostej czy przetworzonej, wymaga zatem uwzględnienia okoliczności danego przypadku i ich oceny przez pryzmat zakresu i rodzaju czynności koniecznych do przygotowania informacji żądanej przez wnioskodawcę.

Odnosząc się do przestawionych uwag o charakterze systemowym Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że z subkonta bankowego partii obsługującego Fundusz Ekspercki nie można ustalić takich danych objętych wnioskiem dostępowym jak: data zawarcia umowy, czy przedmiot zapłaty (a w każdym razie z pewnością nie zawsze i nie zawsze w sposób konkretny). Uwzględniając doświadczenie życiowe, zasady logiki oraz notoryjność wiedzy powszechnej nie ma podstaw, aby kwestionować przyjętą przez WSA ocenę, że wnioskowanie informacji o wydatkach, jakie partia poniosła w ramach Funduszu Eksperckiego od roku 2010, a więc za okres sześciu i pół roku z założenia dotyczy danych obszernych, zgromadzonych

w wielu dokumentach. Przygotowanie informacji publicznej o wnioskowanej przez stowarzyszenie treści wymaga odszukania przedmiotowych dokumentów, wydobycia z nich tych elementów treści, które odpowiadają wnioskowi i stworzenia przedmiotowo adekwatnego do tego wniosku zestawienia danych. Przypomnieć trzeba, że stowarzyszenie domagało się informacji obejmujących: przedmiot wydatku, kwotę, z kim była zawarta umowa/na czyją rzecz dokonano zapłaty, datę zawarcia umowy/dokonania zapłaty.

Sąd pierwszej instancji zasadnie podzielił stanowisko partii, że wniosek dotyczy kilkuset dokumentów, tak w wersji papierowej, jak i elektronicznej. Wymagają one przeanalizowania pod kątem danych objętych wnioskiem, a następnie wyselekcjonowania odpowiednich elementów ich treści i przetransferowania ich do nowego dokumentu o charakterze tabelarycznym, będącym nowym zestawieniem danych, którym partia aktualnie nie dysponuje. Przygotowanie takiego dokumentu wymagałoby kilkudniowego zaangażowania służb księgowych partii.

W skardze kasacyjnej nie podano żadnych argumentów, które wskazywałyby na wadliwość przedmiotowych ustaleń. Skarżące kasacyjnie stowarzyszenie

w istocie domagało się ich weryfikacji poprzez przedstawienie wyciągów z subkonta bankowego obsługującego Fundusz Ekspercki. Zaznaczyć trzeba, iż takie oczekiwanie zostało sformułowane dopiero na etapie skargi kasacyjnej, nie było natomiast wyrażone tak na etapie rozpatrzenia przez partię wniosku dostępowego, jak i na etapie rozpoznania przez WSA skargi na decyzję z 3 marca 2020 r.

W wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023 r. poz. 1935).