Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 993/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), asesor WSA Elżbieta Granatowska, Protokolant starszy referent Katarzyna Matecka-Caban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2023 r. sprawy ze skargi T. S. i D. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 28 marca 2023 r. nr 551/S/2023 w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za straty z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] października 2022 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżących T. S. i D. S. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 28 marca 2023 r. nr 551/S/2023 Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775, ze zm.), zwanej dalej K.p.a., oraz art. 9 a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023, poz. 344 - dalej u.g.n.), po rozpatrzeniu odwołania z 24 października 2022 r. państwa T. i D. małż. S. (określanych dalej jako Skarżący) od decyzji Starosty Powiatu [...] z [...] października 2022 r., znak: [...], odmawiającej ustalenia odszkodowania za straty z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, położonej w obrębie L., gmina [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki: nr [...] o pow. 0,3843 ha, nr [...] o pow. 0,5559 ha i nr [...] o pow. 0,1307 ha, wynikającego z decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1966 r. znak [...] o zezwoleniu na budowę linii energetycznej, wydanej na podstawie przepisu art. 35 ustawy z 2 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. Nr 10, poz. 64 z 1974 r.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan sprawy.

Skarżący 9 maja 2022 r. wystąpili do Starosty Powiatu [...] o ustalenie odszkodowania z tytułu ograniczenia w sposobie korzystania działek położonych w obrębie [...], gmina [...], oznaczonych w ewidencji gruntów pow. 0,3843 ha, nr [...] o pow. 0,5559 ha i nr [...] o pow. 0,1307 ha, przez które przebiega linia energetyczna 110kV [...] - [...] - [...] na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1966 r. znak [...]. Starosta Powiatu [...] decyzją z [...] października 2022 r., znak: [...] odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz T. S. i D. S. z uwagi na to, iż odwołujący się "na dzień wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1966 r. znak [...], nie byli właścicielami działek: zarówno działki nr [...] , jak również działek nr [...] i [...]."

Skarżący kwestionując decyzję Starosty zarzucili w odwołaniu:

- "naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 k.p.a. i 77 § 1 K.p.a. poprzez pominięcie okoliczności zwiększenia zakresu obciążenia nieruchomości wnioskodawców po wydaniu decyzji z [...] lutego 1966 r. znak [...], gdy nieruchomości stanowiły już własność wnioskodawców, co wynikało ze zmiany powszechnie obowiązujących przepisów, oraz wprowadzenia planu zagospodarowania przestrzennego",

- "naruszenie 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez odmowę ustalenia odszkodowania pomimo zaistnienia ustawowych przesłanek wydania decyzji ustalającej odszkodowanie przynajmniej w zakresie zwiększenia obciążenia wynikającego ze zmiany obowiązujących przepisów i zwiększenia szerokości pasa gruntu, którego dotyczy ograniczenie w korzystaniu, mającego miejsce gdy właścicielami nieruchomości byli wnioskodawcy",

- "naruszenie 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez odmowę ustalenia odszkodowania w zakresie działki nr [...], chociaż na datę wydania decyzji z której wynika ograniczenie korzystania z nieruchomości, tj. [...] lutego 1966 r. znajdowała się ona we władaniu M. S. i M. S. (rodziców wnioskodawcy D. S.), natomiast D. S. jest jednym ze spadkobierców ówczesnych właścicieli, zatem jeżeli organ przyjmował, że roszczenie o odszkodowanie przysługuje tylko osobom będącym właścicielami na datę wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania, lub ich spadkobierców, to w stosunku do tej działki wnioskodawca jest spadkobiercą uprawnionym do odszkodowania".

Powołując się na powyższe zarzuty wnieśli o:

- "ustalenie od P. S.A. na rzecz wnioskodawców odszkodowania z tytułu ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości o numerach ewidencyjnych [...] położonej w Gminie [...], obręb [...], [...], [...] położonej w [...] [...], obręb [...], [...], [...] położonej w Gminie [...], obręb [...] KW [...],

- "ustalenie wysokości odszkodowania w oparciu o złożony do akt operat szacunkowy na kwotę 170 000 zł i zobowiązanie P. S.A. do zapłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji",

- "zwrócenie się do P. S.A. o przekazanie informacji o sposobie uregulowania kwestii korzystania z innych nieruchomości przez które przebiega linia energetyczna 110 kV [...]- [...], oraz czy w odniesieniu do innych nieruchomości wypłacono odszkodowania w latach 2015-2018 i w jakim trybie."

Wojewoda Mazowiecki w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że objętą odwołaniem decyzją z [...] października 2022 r. Starosta Powiatu [...] odmówił ustalenia na rzecz Skarżących odszkodowania za straty z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z opisanej wyżej nieruchomości, wynikającego z decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1966 r. znak [...] o zezwoleniu na budowę linii energetycznej, wydanej na podstawie art. 35 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., zgodnie z którą starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie prawa do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Dalej Wojewoda wywodził, że z dokumentów zgromadzonych w aktach organu pierwszej instancji wynika, że orzeczeniem z [...] stycznia 1966 r., nr [...] Wydział Budownictwa, Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] zaakceptowano trasę linii napowietrznej 110kV na odcinku [...] - [...] - [...]. Następnie na podstawie art. 35 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. Nr 18 z 6 kwietnia 1961 r. poz. 94) Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] Wydział Spraw Wewnętrznych, po rozpatrzeniu wniosku Z. w L. , wydało decyzję nr [...] o zezwoleniu na budowę linii energetycznej 110 kV [...] na nieruchomościach położonych w gromadach [...], [...], [...] i miasto [...], stanowiących własność Ob. K. J. i 526 innych obywateli. W niniejszej decyzji zagwarantowano również prawo dostępu do wymienionych urządzeń w celu wykonania czynności związanych z ich konserwacją. Decyzją tą zostały objęte działki: nr [...] o pow. 0,3843 ha i nr [...] o pow. 0,5559 ha ujawnione w księdze wieczystej KW nr [...] oraz działka nr [...] o pow. 0,1307 ha, ujawniona w księdze wieczystej KW nr [...], położone w obrębie [...], gmina [...], stanowiące obecnie własność państwa D. P. i T. małż. S., co potwierdzają wpisy w dziale III ww. księgach wieczystych dotyczące prawa dostępu do urządzeń elektroenergetycznych linii WN 110 kV relacji [...] [...] w celu wykonywania czynności, związanych z ich konserwacją, dokonane m.in. na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1966 r. znak [...].

Zgodnie z art. 35 ust. 1 powołanej wcześniej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem naczelnika gminy - a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy), zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Z art. 36 ust. 1 powołanej ustawy wynika zaś, że odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 strony ustalają na podstawie wzajemnego porozumienia, w razie sporu wysokość odszkodowania ustala na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach prezydent lub naczelnik miasta (dzielnicy). Stosownie do art. 36 ust. 2 odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach powinno być ustalone w przeciągu 30 dni od daty zgłoszenia wniosku o odszkodowanie. Roszczenie o takie odszkodowanie przedawnia się z upływem 3 lat od powstania szkody.

Dalej organ odnosząc się do ram prawnych wywodził, że w wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 24 lutego 2022 r., sygn. akt V ACa 311/20 stwierdzono, że z art. 35 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wynika zarówno uprawnienie wskazanych w nim podmiotów do korzystania z cudzej nieruchomości, jak i trwałe ograniczenie zakresu uprawnień właściciela. Z ust. 1 tego przepisu wynika, kto i jakie przewody lub urządzenia może "zakładać i przeprowadzać" na nieruchomości oraz, że właściciel tej nieruchomości nie może się temu sprzeciwić, a po założeniu przewodów lub urządzeń nie może żądać ich usunięcia przez okres, w którym będą gospodarczo użyteczne. Gdyby do pozostawienia przewodów lub urządzeń było potrzebne dodatkowe uprawnienie w decyzji albo jakaś dodatkowa decyzja, to by o nich od razu postanowiono, tak ja w przypadku dostępu do urządzeń, co zostało wyrażone w ust. 2 art. 35 ww. ustawy. Nadto przepis ten wskazuje na prawo posadowienia przewodów lub urządzeń, bo w innym przypadku dostęp nie miałby czego dotyczyć. W ocenie Wojewody powyższe potwierdza ust. 3 tego przepisu, gdyż dopiero nienadawanie się nieruchomości do dalszego racjonalnego użytkowania przez właściciela na dotychczasowe cele, wskutek założenia przewodów lub urządzeń, daje podstawę do wywłaszczenia, a Sąd Okręgowy zgodził się w całości z poglądem wyrażonym w ww. uchwale [...] , że decyzja wydana na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64, z poźń. zm.) jest tytułem prawnym dla przedsiębiorcy przesyłowego do stałego korzystania z wymienionych w tej decyzji nieruchomości.

Obecnie obowiązujące przepisy, tj. art. 124 i art. 128 u.g.n. odpowiadają treścią uchylonemu art. 35 i art. 36 ustawy z 12 marca 1958 r.

Wojewoda argumentując, że roszczenie odszkodowawcze Skarżących należy rozpatrywać w świetle obecnie obowiązującej u.g.n. zwrócił uwagę, że w związku z rozbieżnościami w orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, na podstawie wystąpienia o podjęcie uchwały abstrakcyjnej wskazanej w pytaniu Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego wydał 22 lutego 2021 r. uchwałę nr I OPS 1/20 z , w której stwierdza iż odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie może być ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. na rzecz nabywcy nieruchomości w drodze umowy zawartej po dniu czasowego zajęcia tej nieruchomości w trybie określonym w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. c zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

W uchwale tej NSA stwierdził, że skutek decyzji w postaci ograniczenia prawa własności dotyczy właściciela nieruchomości, albowiem to jego prawo zostało ograniczone. Jeżeli zatem doszło do zbycia nieruchomości po dniu czasowego zajęcia tej nieruchomości w trybie określonym w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., to nabywca tej nieruchomości w drodze czynności cywilnoprawnej nabywa ją już w takim stanie prawnym, jaki wynika z dokonanego ograniczenia prawa własności. W konsekwencji skutek wydanej wcześniej decyzji w postaci ograniczenia prawa nie spowodował ograniczenia praw nabywcy, który wówczas ukształtował stan prawny nieruchomości w ten sposób, że prawo własności ograniczone i w takim kształcie prawnym nabywca nabył nieruchomość.

Nadto na poparcie swojego stanowiska Wojewoda przytoczył tezy zawarte w wyroku NSA z 25 maja 2018 r., I OSK 2885/17 odnośnie do art. 128 ust. 1 u.g.n., w którym Sąd stwierdził, że "roszczenia odszkodowawcze przysługują osobom, które zostały wywłaszczone, zatem roszczenie o odszkodowanie przysługuje tylko takim osobom. (...) z roszczeniem tym mogli wystąpić właściciele nieruchomości, których prawo do nieruchomości zostało ograniczone w momencie budowy linii przesyłowej. Uprawnionym do domagania się odszkodowania nie może być osoba, która nabyła tę nieruchomość w drodze umowy cywilnej (darowizny) po wybudowaniu tychże urządzeń. Obowiązek zapłaty odszkodowania wiąże się ściśle z faktem doznania uszczerbku w przysługującym danemu podmiotowi prawie własności. Roszczenie o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie jest skuteczne względem każdego właściciela nieruchomości, bowiem nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość i niedopuszczalne jest domaganie się odszkodowania przez każdego z kolejnych nabywców nieruchomości (tak np. wyrok WSA [w Łodzi] z: [16.7.2015 r.] II SA/Łd 117/15; [16.6.2015 r. II SA/Ld] 325/15). W pewnych okolicznościach, uprawnienie do żądania odszkodowania może przejść na inny podmiot niż wywłaszczony właściciel. Jednym z takich przypadków jest następstwo prawne, określane mianem sukcesji uniwersalnej, gdy - bez podejmowania żadnych działań - nabywca wstępuje w ogół praw i obowiązków zbywcy. Przejście prawa do uzyskania odszkodowania wynika jednakże wówczas z faktu wstąpienia w ogół praw i obowiązków, nie zaś z nabycia prawa własności konkretnej nieruchomości."

Natomiast WSA w Rzeszowie w wyroku z 29 sierpnia 2017 r., II SA/RZ 500/17 orzekł, że "roszczenie odszkodowawcze z tytułu ograniczenia prawa do nieruchomości wykazuje w przeważającej mierze cechy roszczenia administracyjnoprawnego. (...) O ile można zgodzić się z twierdzeniem, że sukcesja uniwersalna (następująca z mocy prawa) może skutkować lub często skutkuje wejściem następcy prawnego w pewien zakres praw i obowiązków administracyjnoprawnych poprzednika (np. w zakresie praw i obowiązków związanych z rzeczą lub obowiązków podatkowych), o tyle w przypadku sukcesji syngularnej w sferze prawa administracyjnego obowiązuje zasada przeciwna. Potrzebna jest w takiej sytuacji wyraźna norma ustawowa, która pozwala na przenoszenie (dysponowanie) przez dany podmiot prawami lub obowiązkami administracyjnoprawnymi. Podmiot danego uprawnienia lub obowiązku wynikającego z norm prawa administracyjnego nie może bowiem swobodnie i bez podstawy ustawowej dysponować uprawnieniami lub obowiązkami administracyjnoprawnymi. W konsekwencji należy przyjąć, że roszczenia odszkodowawcze o charakterze administracyjnoprawnym, (...) nie mogą być swobodnie przenoszone przez podmioty tych stosunków w drodze czynności cywilnoprawnych (np. umowy sprzedaży, cesji lub darowizny), bez odrębnej podstawy ustawowej (wyrok WSA w Poznaniu z 5 maja 2017 r., IV SA/Po 1041/16: "W przypadku prawa do odszkodowania, o jakim mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n., brak jest przepisu prawa, który dopuszczałby możliwość przenoszenia tego uprawnienia przez właściciela wywłaszczonego lub jego spadkobiercę w drodze umowy na inny podmiot"; wyrok WSA w Łodzi z 25 października 2016 r., II SA/Łd 471/16".

Odnosząc powyższe do stanu sprawy Wojewoda wywodził, że na dzień wydania przedmiotowej decyzji z [...] lutego 1966 r. działka nr [...] położona w [...] stanowiła własność M. S. S. i M. S. na podstawie zapisów rejestru gruntów z 1964 r. założonego dla gromady [...], osiedle [...] poz. rej. [...] oraz aktu własności ziemi Naczelnika Gminy [...] z [...] lutego 1976 r. [...]. Natomiast działki nr [...] i nr [...] , położone w [...] stanowiły własność S. Z. i H. Z. na podstawie rejestru gruntów z 1964 r. założonego dla [...], osiedle [...] poz. rej. [...] oraz aktu własności ziemi Naczelnika Gminy [...] z 20 lutego 1976 r., nr [...]. Odwołujący się Państwo D. i T. małż. S. stali się właścicielami działki nr [...] - w drodze umowy darowizny Rep A nr [...] z 16 maja 1994 r., natomiast działki nr [...] i [...] w drodze umowy darowizny Rep A nr [...] z 15 października 1992 r.

Argumentując, iż organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że państwo T. i D. małż. S. nie stali się właścicielami nieruchomości w ramach następstwa prawnego, określanego mianem sukcesji uniwersalnej, bowiem nie wstąpili w ogół praw i obowiązków pierwotnych właścicieli przedmiotowych działek, za nietrafny Wojewoda uznał zarzut, iż w stosunku do działki nr [...] stali się oni właścicielami na podstawie przepisów prawa spadkowego, a w szczególności art. 922 § 1 i 2 Kodeksu Cywilnego, w którym postanowiono, że prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub klika osób. W rozpoznawanej sprawie odwołujący wnioskodawcy nabyli prawo własności nieruchomości w drodze czynności cywilnoprawnej (umowy darowizny z 16 maja 1994 r., Rep. A nr [...] i z 15 października 1992 r. Rep A nr [...]), tym samym nie wstąpili w ogół praw i obowiązków pierwotnego właściciela. Z okoliczności niniejszej sprawy nie wynika również, by państwo T. i D. małż. S. zawarli dodatkowe porozumienie w sprawie przeniesienia uprawnienia do żądania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Organ odwoławczy uznał, że prawo do żądania odszkodowania za ograniczenie prawa własności w związku z istnieniem linii energetycznej 110 kV [...] - [...], nie zostało przeniesione w drodze umowy wraz z prawem własności nieruchomości ani też w drodze sukcesji uniwersalnej czy odrębnego porozumienia w sprawie przejścia tejże nieruchomości.

Organ powołał również stanowisko NSA z 25 maja 2018 r., I OSK 2885/17, zgodnie z którym podstawą do wystąpienia z roszczeniem o odszkodowanie przez osobę, która faktycznie nie była wywłaszczona mogła być wyłącznie sukcesja generalna praw i obowiązków po osobie uprzednio uprawnionej do odszkodowania. Podstawy roszczenia nie może stanowić samo nabycie własności nieruchomości, co do której prawa zostały uprzednio ograniczone.

W tej sytuacji Wojewoda skonstatował o trafności stanowiska Starosty Powiatu [...], że państwu T. i D. małż. S. nie przysługuje roszczenie odszkodowawcze z tytułu zmniejszenia wartości opisanej wyżej nieruchomości wskutek przeprowadzenia linii energetycznej 110 kV [...] - [...].

Odnosząc się do zarzutu odwołujących o nieustalenie odszkodowania "pomimo zaistnienia ustawowych przesłanek wydania decyzji ustalającej odszkodowanie przynajmniej w zakresie zwiększenia obciążenia wynikającego ze zmiany obowiązujących przepisów i zwiększenia szerokości pasa gruntu, którego dotyczy ograniczenie w korzystaniu, mającego miejsce gdy właścicielami nieruchomości byli wnioskodawcy", którym było uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego", organ wywodził, iż ograniczenie zabudowy przedmiotowych nastąpiło z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] uchwałą Rady Gminy [...] z [...] czerwca 2007 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] poz. [...]), zmienionego Uchwałą Nr [...] Rady Gminy [...] z [...] grudnia 2017 r. (Dz. Urz. Woj. [...] z [...] stycznia 2018 r. poz. [...]). Zgodnie z wypisem i wyrysem z ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] nr [...], z [...] listopada 2013 r. nr [...] wydanym przez Wójta Gminy [...], położone w miejscowości [...], gmina [...] oznaczone w ewidencji gruntów jako działki:

- nr [...] znajduje się na obszarze oznaczonym wyróżnikiem literowym "RO", ponadto przez ww. nieruchomość przebiega linia elektroenergetyczna wysokiego napięcia ze strefą o określonym sposobie użytkowania ozn. EN 110kV,

- nr [...] znajduje się częściowo na obszarze oznaczonym wyróżnikiem literowym "RO", następnie na obszarze wyłączonym z zakresu obowiązywania i zasięgu terytorialnego, w pozostałej części na obszarze, dla którego przystąpiono do sporządzania planów miejscowych.

W § 20 ust. 3 pkt 1 i 5 tej uchwały ustalono zasady uzbrojenia obszarów w energię elektryczną tj. utrzymano przebieg istniejących linii wysokiego, średniego i niskiego napięcia z możliwością ich rozbudowy, przebudowy i konserwacji, ponadto ustalono zachowanie strefy o określonym sposobie użytkowania (strefa bezpieczeństwa) dla linii napowietrznych wysokiego napięcia - pozostawienia pasa technologicznego o szerokości minimalnej 40,0 m.

Organ wojewódzki podzielił stanowisko Sądu Okręgowego w [...] z wyroku z [...] marca 2015 r. sygn. akt [...] , w którym wyjaśniono pojęcia "strefa ochronna" i "pas technologiczny", tj. "strefa ochronna to obszar znajdujący się bezpośrednim sąsiedztwie linii energetycznej. Jego powierzchnia jest z reguły znacznie większa niż powierzchnia pasa energetycznego leżącego bezpośrednio pod napowietrzną linią elektroenergetyczną. (...) ochrona jest pasem wyłączonym z użytku, na którym w szczególności niedopuszczalna jest jakakolwiek zabudowa. Wyznaczenie strefy ochronnej w pasie przylegającym do linii elektroenergetycznej podyktowane jest z jednej strony koniecznością ochrony ludzi przed niekorzystnym dla ich zdrowia działaniem pola elektrycznego i elektromagnetycznego, powstałego w otoczeniu przewodów i urządzeń elektroenergetycznych, z drugiej zaś ochroną ludzi i mienia przed skutkami awarii linii takich jak choćby jej zerwanie. Z kolei pas technologiczny, błędnie utożsamiany ze strefą ochronną, jest tym fragmentem gruntu, który jest niezbędny dla prawidłowej obsługi linii elektroenergetycznej i jej urządzeń. Zapewnia on zakładowi energetycznemu - a szerzej przedsiębiorstwu przesyłowemu - możliwość dokonywania okresowych konserwacji linii, jej ewentualnych modernizacji oraz dokonywania napraw w przypadku awarii. We wszystkich tych przypadkach technicy i inżynierowie zakładu energetycznego muszą mieć swobodny dostęp do urządzeń elektroenergetycznych - kabli, słupów, transformatorów i innych jej elementów. Niemal zawsze w tych sytuacjach konieczny będzie ciężki sprzęt, który musi wjechać w obszar pasa technologicznego."

Natomiast w wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 24 lutego 2022 r., sygn. akt V ACa 311/20 stwierdzono, iż "w przypadku elektroenergetycznych linii napowietrznych, tak samo jak innych urządzeń elektroenergetycznych nie ma wytycznych, które wskazywałyby zasady ustalenia obszarów niezbędnych do korzystania z takich linii. W każdej sytuacji rodzaj, budowa lub usytuowanie urządzeń lub sieci elektroenergetycznych na nieruchomości jest inna. Różna jest również możliwość dojścia lub dojazdu pojazdami i sprzętem, między innymi ze względu na ukształtowanie terenu albo zagospodarowanie nieruchomości. Dlatego w każdym wypadku obszar niezbędny do korzystania z urządzeń lub sieci elektroenergetycznych posadowionych na nieruchomości powinien być ustalany indywidualnie dla danej linii przebiegających przez nieruchomość.

Dalej Wojewoda argumentował o niezasadności uwzględniania w wysokości wynagrodzenia należnego właścicielowi uszczerbku, jakiego on doznaje w swoim majątku na skutek miejscowy plan ograniczeń w zabudowie nieruchomości w oznaczonej odległości od znajdujących się na niej urządzeń przesyłowych. Źródło rekompensowanego uszczerbku powinno więc leżeć w zdarzeniu jakim jest powstanie prawa, a nie w innych zdarzeniach faktycznych lub prawnych czy też w przepisach prawa. Ograniczenia w zabudowie, wynikające z planu zagospodarowania mogą zostać zrekompensowane właścicielowi w trybie art. 36 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2007 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wyłączenie z możliwości zabudowy - jak podnoszą odwołujący się - działki nr 331 spowodowane jest uchwaleniem planu miejscowego, ograniczającego właścicielowi sposób korzystania z nieruchomości, poprzez określenie sposobu użytkowania (strefy bezpieczeństwa) dla linii napowietrznej wysokiego napięcia, pasa technologicznego o szerokości minimalnej 40,0 m.

Wojewoda uznał za znaczącą okoliczność, iż Starosta Powiatu [...] decyzją 2016 r. znak [...] odmówił wydania decyzji w sprawie korzystania z przedmiotowych nieruchomości. W załącznikach graficznych dołączonych przez wnioskodawcę do wniosku o ograniczenie oraz wyrysu z miejscowego planu wynika, że oś linii elektroenergetycznej WN 110 kV relacji [...] [...], przedstawiona na załącznikach graficznych, została przesunięta w kierunku wschodnim o ok. 20 m w stosunku do przebiegu linii elektroenergetycznej wykazanej w miejscowym planie. Nadmieniono, że przesunięcie linii spowodowało również zmianę obszaru zajęcia nieruchomości. Powyższe w ocenie Wojewody potwierdza, iż faktyczny przebieg linii energetycznej jest inny niż strefa bezpieczeństwa.

W skardze wywiedzionej na decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2023 r., Skarżący wnieśli o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i i decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie:

1. art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., poprzez odmowę ustalenia odszkodowania w zakresie działki [...], chociaż na datę wydania decyzji, z której wynika ograniczenie korzystania z nieruchomości, tj. [...] lutego 1966 r. stanowiła ona własność M. S. i M. S. (rodziców wnioskodawcy D. S.), natomiast D. S. jest jednym ze spadkobierców ówczesnych właścicieli, zatem skoro organ przyjmował, że roszczenie o odszkodowanie przysługuje tylko osobom będącym właścicielami na datę wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania lub ich spadkobierców, to w stosunku do tej działki wnioskodawca jest spadkobiercą uprawnionym do odszkodowania. Niezależnie od tego, że wnioskodawcy nabyli nieruchomość na podstawie umowy darowizny, to D. S. jako spadkobierca wstąpił również w ogół praw i obowiązków poprzednich właścicieli, zatem wbrew twierdzeniom organu zachodzi w stosunku do niego następstwo prawne określane mianem sukcesji uniwersalnej,

2. art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez pominięcie okoliczności zwiększenia zakresu obciążenia nieruchomości wnioskodawców po wydaniu decyzji z [...] lutego 1966 znak [...], gdy nieruchomości stanowiły już własność wnioskodawców, co wynikało ze zmiany powszechnie obowiązujących przepisów, oraz wprowadzenia planu zagospodarowania przestrzennego,

3. Naruszenie 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez odmowę ustalenia odszkodowania pomimo zaistnienia ustawowych przesłanek wydania decyzji ustalającej odszkodowanie przynajmniej w zakresie zwiększenia obciążenia wynikającego ze zmiany obowiązujących przepisów i zwiększenia szerokości pasa gruntu, którego dotyczy ograniczenie w korzystaniu, mającego miejsce gdy właścicielami nieruchomości byli wnioskodawcy.

W uzasadnieniu Skarżący argumentowali, że organ odwoławczy odniósł się co prawda do kwestii obowiązywania planu zagospodarowania, ale poczynił w tym zakresie nieprawidłowe ustalenia, pomijając podniesioną w odwołaniu kwestię istnienia przepisów powszechnie obowiązujących, a mianowicie z § 55 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych, stanowiącego, że nie jest dopuszczalne sytuowanie stanowisk pracy, składowisk wyrobów i materiałów lub maszyn i urządzeń budowlanych bezpośrednio pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi lub w odległości liczonej w poziomie od skrajnych przewodów, mniejszej niż:

1) 3 m - dla linii o napięciu znamionowym nieprzekraczającym 1 kV;

2) 5m - dla linii o napięciu znamionowym powyżej 1 kV, lecz nieprzekraczającym 15 kV;

3) 10 m - dla linii o napięciu znamionowym powyżej 15 kV, lecz nieprzekraczającym 30 kV;

4) 15 m - dla linii o napięciu znamionowym powyżej 30 kV, lecz nieprzekraczającym 110 kV;

5) 30m - dla linii o napięciu znamionowym powyżej 110 kV.

W przypadku przedmiotowej linii szerokość pomiędzy skrajnymi przewodami wynosi około 5 m, a zatem obciążenie wynikające z obowiązujących przepisów dotyczy pasa szerokości 35 m.

Poprzednio obowiązujące (uchylone rozporządzeniem z 6 lutego 2003 r.) rozporządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z [...] marca 1972 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu robót budowlano-montażowych i rozbiórkowych (Dz.U. Nr 13, poz. 93) nie zawierało tego rodzaju przepisów. Zostały one wprowadzone dopiero w 2003 r. Zarówno powyższe rozporządzenie z 6 lutego 2003 r., jak i miejscowy plan zostały wprowadzone w czasie, gdy właścicielami wszystkich nieruchomości których dotyczy postępowania byli już wnioskodawcy, a powyższe akty spowodowały zwiększenie obciążenia ich nieruchomości.

Zgodnie z obowiązującym planem ograniczenie obejmuje pas szerokość 40 m, natomiast w dacie wydania decyzji z 1 lutego 1966 r. znak [...] obowiązujące przepisy przewidywały jedynie pas technologiczny szerokości 6 m. Zatem ograniczenie prawa własności aktualnie dotyczy większej części nieruchomości, niż miało to miejsce [...] lutego 1966 r.. Powiększenie zajętej części nieruchomości nastąpiło już w czasie gdy wnioskodawcy byli właścicielami tych nieruchomości, a więc jest to ograniczenie ich prawa własności.

Podkreślając, że decyzja z 1 lutego 1966 r. znak [...] nie określała szerokości pasa gruntu jakiego dotyczy obciążenie i ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości Skarżący wskazali, że skoro w decyzji nie określono tej szerokości, to jedyną możliwością jej określenia jest odwołanie do obowiązujących przepisów.

Nadto Skarżący wyjaśnili, że ich nieruchomość jest nieruchomością budowlaną. Skutkiem decyzji z [...] lutego 1966 r. znak [...] i posadowienia na nieruchomościach linii energetycznej jest to, że znaczna część tych nieruchomości nie może zostać zagospodarowana na cele budowlane. W szczególności działka nr [...] o pow. 0,5559 ha jest w przeważającej części wyłączona z możliwości zabudowy, natomiast działka nr [...], o pow. 0,3843 ha jest wyłączona z zabudowy niemalże w połowie. Zakres obciążenia został ukazany na mapce załączonej do pisma Starostwa Powiatowego w [...] z [...] stycznia 2018 r. (załączone do wniosku). Wnioskodawcy 18 kwietnia 2017 r. złożyli w Starostwie Powiatowym w [...] zgłoszenie w sprawie zamiaru przystąpienia do budowy garażu na działce nr [...]. Decyzją z [...] maja 2017 r. Starostą Powiatowy w [...] zgłosił sprzeciw wskazując na istnienie pasa technicznego linii energetycznej o szerokości 40 m. Pismem z 8 stycznia 2018 r. wnioskodawcy zwrócili się do Starosty Powiatu [...] o przekazanie informacji w jakim miejscu na ich działce możliwa jest budowa garażu. W odpowiedzi Starosta załączył mapę na której zaznaczono strefę wyłączoną z zabudowy oraz część nieruchomości możliwą do zabudowy. Aktualny zakres obciążenia wynika z miejscowego planu, w którym określono szerokość 40 m pasa technicznego dla linii wysokiego napięcia, a w dacie wydania decyzji z [...] lutego 1966 r. obowiązujące przepisy przewidywały jedynie pas technologiczny szerokości 6 m, zakres obciążenia uległ zwiększeniu z powodu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w 2007 r., przy czym istnienie tego obciążenia wynika w całości z tego, że na nieruchomościach posadowiona jest linia energetyczna. Uchwalenie planu zagospodarowania przestrzennego wpłynięto jedynie na zakres obciążenia. W związku z powyższym to uczestnik, jako właściciel linii energetycznej ponosi odpowiedzialność za zmniejszenie wartości nieruchomości wnioskodawców.

Skarżący zakwestionowali twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że ograniczenia w zabudowie wynikające z planu zagospodarowania przestrzennego, mogą zostać zrekompensowane właścicielowi w trybie art. 36 ust 1 i 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zarzucili, że organ nie odniósł się do przytoczonej w odwołaniu argumentacji dotyczącej zastosowania powyższych przepisów w odniesieniu do nieruchomości wnioskodawców.

Skarżący podważyli adekwatność przywołanego przez organ wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] lutego 2022 r., sygnatura [...] , bowiem zapadł on w sprawie należącej do kognicji sądów powszechnych, dotyczącej odszkodowania za korzystanie z nieruchomości na podstawie art 224 i 225 k.c. Sąd wydający wyrok nie rozpatrywał sprawy dotyczącej odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc ustalenia tego postępowania nie są miarodajne w niniejszej sprawie.

Przytaczając art. 36 ust 1 i 1a ustawy o planowaniu o zagospodarowaniu przestrzennym podnieśli, że ze względu na to, że istnienie obciążenia wynika z decyzji z 1 lutego 1966 r., a miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego określa jedynie szerokość strefy ograniczonego korzystania, nie jest możliwe dochodzenie odszkodowania w oparciu o przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ponadto zwrócili uwagę, że do Starosty Powiatu [...] złożony został wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. W tym przedmiocie została wydana decyzja odmowna 17 sierpnia 2017 r. (Nr [...]), z uwagi na niezgodności planowanej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania.

Mając na względzie powyższe Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez odmowę ustalenia odszkodowania pomimo zaistnienia ustawowych przesłanek wydania decyzji ustalającej odszkodowanie przynajmniej w zakresie zwiększenia obciążenia, wynikającego ze zmiany obowiązujących przepisów i zwiększenia szerokości pasa gruntu którego dotyczy ograniczenie w korzystaniu, mającego miejsce gdy właścicielami nieruchomości byli wnioskodawcy, co uzasadnia ustalenie odszkodowania przynajmniej w odniesieniu do różnicy pomiędzy pierwotnym obciążeniem, a istniejącym obecnie.

Organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

I. Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone m.in. w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie decyzja z [...] marca 2023 r. Wojewody [...], wydana na podstawie art. 9 a powołanej wyżej ustawy z 21 sierpnia 19917 r. o gospodarce nieruchomościami, utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z [...] października 2022 r., odmawiającą ustalenia odszkodowania za straty z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.

II. Rozpoczynając wyjaśnienie motywów wyroku od najdalej idącego błędu organu, który legł u podstaw niewłaściwego określenia strony podmiotowej, tj. uprawnionych do odszkodowania należy zauważyć, że Wojewoda nie włączył do swoich rozważań prawnego znaczenia faktu, że Skarżący są spadkobiercami osób, którym ograniczono sposób korzystania z nieruchomości. Doszło również do błędnej interpretacji uchwały pomijającej jej cel.

We wskazanej uchwale zagadnieniem spornym było wskazanie kręgu podmiotów na rzecz których może być ustalone odszkodowanie w związku z szczególnym trybem wywłaszczenia polegającym na ograniczeniu prawa własności nieruchomości (użytkowania wieczystego) w wyniku czasowego jej zajęcia na podstawie decyzji administracyjnej w celu wybudowania liniowych urządzeń infrastruktury technicznej.

Za odmienną od przyjętej przez organ interpretacją przemawia wykładnia prokonstytucyjna. Organ stracił z pola widzenia okoliczność, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tak samo jak zezwolenie, o którym mowa w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., stanowią jeden ze sposobów wywłaszczenia, szczególny tryb wywłaszczenia, a zatem art. 35 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. był przepisem szczególnym w stosunku do przepisów tej ustawy regulujących wywłaszczenie, jako odjęcie prawa własności (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1857/15). W orzecznictwie sądowym dotyczącym możliwości stosowania art.129 ust. 5 do stanów zaistniałych przed dniem 1 stycznia 1998 r., podkreśla się, że odmienna interpretacja wspomnianego przepisu stałaby w sprzeczności z konstytucyjną zasadą ochrony własności (art. 64 Konstytucji RP), a przede wszystkim z zasadą wyrażoną w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, gwarantującą prawo do odszkodowania w przypadku wywłaszczenia (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1111/08). Odwołanie się do zasad konstytucyjnych należy uznać za w pełni zasadne (tak NSA w przywołanej przez organ uchwale). Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można więc poprzestać na wykładni językowej przepisów ustawy określających osobę uprawnioną do otrzymania odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, ale niezbędne jest zweryfikowanie wyników tej wykładni z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi.

Dyrektywę interpretacyjną dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowi stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że twierdzenie, iż osobą uprawnioną do otrzymania odszkodowania jest wyłącznie osoba wywłaszczona, rozumiana jako osoba pozbawiona prawa do nieruchomości lub ograniczona w wykonywaniu tego prawa, nie jest do zaakceptowania, ponieważ narusza konstytucyjną zasadę ochrony własności i prawa dziedziczenia oraz dopuszczalność wywłaszczenia za słusznym odszkodowaniem (art. 21 Konstytucji RP). W przypadkach bowiem, w których przepisy prawa przewidują, że ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia następuje w odrębnym postępowaniu, czy też w przypadku gdy strony (osoba wywłaszczona lub podmiot zobowiązany do uiszczenia odszkodowania) uczyniły przedmiotem zaskarżenia decyzję wywłaszczeniową, ale tylko w części dotyczącej ustalenia odszkodowania, śmierć osoby wywłaszczonej spowodowałaby konieczność umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania, skoro spadkobiercy osoby wywłaszczonej nie mogliby wstąpić w prawa i obowiązki swojego spadkodawcy. W ten sposób doszłoby do wywłaszczenia prawa bez ustalenia odszkodowania z jednoczesnym pozbawieniem ochrony prawa do dziedziczenia. Wykładnia tautologiczna przedstawiona przez NSA nakazuje rozumieć powyższą regulację jako chroniącą spadkobierców.

Należy wskazać, że dokonanie darowizny nie wyklucza z kręgu spadkobierców. Abstrahując od faktu, że organ nie zbadał czy doszło do spadkobrania testamentowego, Sąd podnosi, że w razie dziedziczenia ustawowego dział spadku następuje między dziećmi spadkodawcy, są oni zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową uprzednio otrzymanych od spadkodawcy darowizn, jeśli z oświadczenia spadkodawcy lub z okoliczności nie wynika, że darowizna została dokonana ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia. Jeśli spadkodawca nie zostawił testamentu, obowiązują sztywne reguły dziedziczenia ustawowego ustalone w kodeksie cywilnym, a wśród nich obowiązek wzajemnego zaliczenia na schedę spadkową darowizn otrzymanych od spadkodawcy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 lutego 2008 r., sygn. akt: II CSK 451/07).

Podstawę prawną ustalenia kręgu spadkobierców w wyniku realizacji konstytucyjnej zasady ochrony prawa dziedziczenia stanowią przepisy prawa spadkowego zawarte w kodeksie cywilnym, albowiem tylko na podstawie tych przepisów możliwe jest ustalenie statusu spadkobiercy, jako osoby ustawowo uznanej za podmiot konstytucyjnego prawa dziedziczenia.

Skoro NSA w pkt 1 podjął następującą uchwałę: "Odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64, ze zm.), może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65, ze zm.) dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.", to zasadna jest konstatacja, że tego fragmentu uchwały organ w ogóle nie wziął pod uwagę.

Powołał się natomiast na wskazanie z pkt 2, że "odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie może być ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65, ze zm.) na rzecz nabywcy nieruchomości w drodze umowy zawartej po dniu czasowego zajęcia tej nieruchomości w trybie określonym w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.". Stwierdzenie to, wobec brzmienia pkt 1 nie może wyłączać Skarżących a priori z uprawnienia do dochodzenia odszkodowania z uwagi na status spadkobierców. Skoro uprzednio dokonane darowizny od spadkodawcy podlegają zaliczeniu na schedę spadkową, to brak jest podstaw do zaliczenia Skarżących do kręgu osób trzecich, którym zbyto nieruchomość. Organ nie dokonał zatem adekwatnej do stanu faktycznego i prawnego analizy statusu prawnego Skarżących. Wyczerpuje to przesłanki opisane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

III. Za trafne Sąd uznaje zarzuty dotyczące naruszenia 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez odmowę ustalenia odszkodowania, pomimo zaistnienia ustawowych przesłanek wydania decyzji ustalającej odszkodowanie w zakresie zwiększenia obciążenia, wynikającego ze zmiany obowiązujących przepisów i zwiększenia szerokości pasa gruntu, którego dotyczy ograniczenie w korzystaniu, mającego miejsce gdy właścicielami nieruchomości byli wnioskodawcy, co uzasadnia ustalenie odszkodowania przynajmniej w odniesieniu do różnicy pomiędzy pierwotnym obciążeniem, a istniejącym obecnie. Zasadnie Skarżący upatrując podstawy prawnej wniosku w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. wywodzili, że w orzeczeniu z 26 stycznia 2022 r., sygnatura akt: I OSK 515/19 NSA podniósł, że: "Art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. znajduje zastosowanie do stanów faktycznych sprzed Wejścia w życie tej ustawy i to nie tylko w sytuacji całkowitego pozbawienia praw (jo nieruchomości na skutek wywłaszczenia, lecz również w wypadku ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o ile uprawnienie to nie zostało wcześniej zrealizowane, w szczególności sprawa nie została załatwiona w taki sposób, który wykluczałby tę możliwość (ostateczna decyzja). Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. (...) stanowi jeden ze sposobów wywłaszczenia, a zatem art. 35 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisów tej ustawy regulujących wywłaszczenie, jako odjęcie prawa własności. Odmienna interpretacja wspomnianego przepisu stałaby w sprzeczności z konstytucyjną zasadą ochrony własności (art. 64 Konstytucji RP), a przede wszystkim z zasadą wyrażoną w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, gwarantującą prawo do odszkodowania w przypadku wywłaszczenia".

IV. Uzasadnienie winno być wnikliwe, logiczne i zawierać dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie, a z przedstawionych wyżej względów organ tego wymogu nie spełnił. Podniesione kwestie przesądzają, że trafne są zarzuty wniesionych skarg w zakresie braku właściwego wyjaśnienia sprawy i odzwierciedlenia tego w uzasadnieniu (art. 7, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 K.p.a.), co daje podstaw art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Sądowi do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

W konsekwencji Sąd uznał, że organ odwoławczy dokonał błędnej oceny materiału dowodowego wydając decyzję naruszającą zarówno przepisy prawa materialnego (art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy), jak i przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.). Uchybienie organu polega przede wszystkim na niewłaściwej ocenie związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy umową darowizny a spadkobraniem, niewłaściwie wykluczając spadkobierców z kręgu podmiotów uprawnionyc do dochodzenia odszkodowania. W sprawie zaszła bowiem szczególna sytuacji tożsamości obdarowanych i spadkobierców, a pominięcie tej korelacji czyni wywody organu nietrafionymi.

V. Ponownie rozpoznając odwołanie skarżących, organy zobowiązane będą do uwzględnienia dokonanej przez Sąd wykładni przepisów w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego, uwzględniającego tożsamość obdarowanych i poadkobierców.

Z przytoczonych powodów, Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżących solidarnie kwotę 200 zł, stanowiącą równowartość uiszczonego wpisu.