Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 480/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 3 ust. 3, art. 8 ust. 1, art. 3 ust. 2 pkt 2, art. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 1775
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 11 lipca 2024 r. nr 9009-2024-000367 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie na rzecz skarżącego B. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

B.K. (dalej: wnioskodawca/beneficjent/skarżący) poddał kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Dyrektora {...}Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w {...}z 11 lipca 2024 r. nr 9009-2024-000367 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Utrzymano nią w mocy decyzję Kierownika Biura {...}Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w {...} z 24 kwietnia 2024 r. nr 0183-2024-007023 mocą której:

I. umorzono postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej w części dotyczącej powierzchni wycofanej w dniu 26 czerwca 2022 r.

II. odmówiono wnioskodawcy:

- przyznania jednolitej płatności obszarowej 2022 i nałożono sankcję wysokości {...}zł. Kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu rolniczego gwarancji lub Europejskiego Funduszu rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych,

- przyznania płatności redystrybucyjnej 2022 i nałożono sankcję wysokości {...}zł. Kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych ,

- przyznania płatności do powierzchni upraw pastewnych 2022 i nałożono sankcję wysokości {...}zł. Kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu rolniczego gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych,

-przyznania uzupełniającej płatności podstawowej 2022 i nałożono sankcję wysokości {...}zł. Kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu rolniczego gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

III. przyznano płatność za zalesienie 2022 wysokości {...}zł .

Z przedłożonych sądowi akt sprawy wynika że w dniu 31 maja 2022 do Biura {...}Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w {...}za pomocą aplikacji "eWniosekPlus" wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności bezpośrednich na 2022 rok w tym o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatność dodatkowej (redystrybucyjnej), uzupełniającej płatności podstawowej oraz do powierzchni upraw roślin pastewnych. Do przyznania ww. płatności wnioskodawca zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni {...}ha. Za pomocą ww. aplikacji wskazał na materiale graficznym położenie deklarowanych we wniosku działek rolnych.

W dniu 26 czerwca 2022 r. wnioskodawca dokonał zmiany wniosku deklarując do płatności działki rolne o powierzchni {...}ha wskazując na materiale graficznym położenie deklarowanych we wniosku działek rolnych.

6 lipca 2024 r. do Kierownika Biura {...}ARMiR wpłynął donos dotyczący między innymi działki zadeklarowanej we wniosku B.K. nr {...} położonej w{...}, w którym właściciel działek poinformował organ, że nie wyrażał innym osobom zgody na uprawianie a aktualanie bez jego wiedzy i zgody działki zostały wykoszone.

Na skutek dokonanego przez Dyrektora {...}Oddziału Regionalnego ARiMR zawiadomienia z dnia 15 września 2002 r. o możliwości popełnienia przestępstwa m.in. przez B.K. 14 listopada 2022 r. Prokuratura Rejonowa w{...} wszczęła śledztwo w sprawie doprowadzenia w okresie od 2019 r. do września 2022 roku do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez (...) w ten sposób że działając wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wykorzystując indywidualne konto rolnika i za zgodą tych osób między innymi B.K. składał ich imieniem drogą elektroniczną wnioski o dopłaty obszarowe z tytułu posiadania działek rolnych podając w tych wnioskach nieprawdę co do ilości działek rolnych pozostających w użytkowaniu przez wnioskodawcę.

7 września 2022 r. wysłano do wnioskodawcy wezwanie do złożenia wyjaśnień lub dokumentów w zakresie nieścisłości dotyczących części wspólnej wniosku, tj. suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych na działce ewidencyjnej {...}we wszystkich wnioskach złożonych przez producentów ubiegających się o dopłaty, wraz z powierzchnią gruntów niezgłoszonych upraw trwałych, TUZ oraz gruntów ornych, jest większa od powierzchni tej działki ewidencyjnej uprawnionej do uzyskania płatności. Dodatkowo narysowana przez rolnika na załączniku graficznym granica działki rolnej "U" przecinała się z granicami działek rolnych wyrysowanych przez innych rolników.

W odpowiedzi na wezwanie B.K. przesłał zmianę do wniosku o przyznanie płatności na rok 2022, w której to usunął deklarację spornej działki. Nie złożył natomiast oświadczenia dotyczącego przyczyn zadeklarowania we wniosku ww. działki.

W dniach 9-20 marca 2023 r. w gospodarstwie wnioskodawcy, została przeprowadzona kontrola terenowa w zakresie kwalifikowalności powierzchni. - Wyniki z kontroli udokumentowano w raporcie nr{...}, którego kopię doręczono wnioskodawcy 14 kwietnia 2023 r. wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia zastrzeżeń. Wnioskodawca nie zgłosił zastrzeżeń.

Raport zawierał szereg nieprawidłowości, które zostały szczegółowo przedstawione w ujęciu tabelarycznym. Były to nieprawidłowości o symbolach:

-DR4: Stwierdzona w wyniku kontroli powierzchnia działki rolnej nie spełnia warunku minimalnej wymaganej powierzchni (0,10 ha),

-DR7: Nie stwierdzono deklarowanej uprawy/upraw. Stwierdzona uprawa/uprawy należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana,

-DR13-: Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej,

-DR13+: Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej,

-DR14: Na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym, zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów,

-DR22: Działka rolna jest niespójna (Zadeklarowana jedna działka rolna obejmuje w rzeczywistości kilka działek rolnych głównych/podrzędnych, które nie sąsiadują ze sobą),

-DR23: Kontrola działki rolnej przeprowadzona została po zbiorze deklarowanej grupy upraw/ uprawy i została rozpoczęty proces przygotowania gruntu pod kolejny sezon wegetacyjny,

-DR29: Działka rolna jest położona na niezadeklarowanej działce referencyjnej (np. drogi i rowy),

-DR31: Stwierdzono przynajmniej jedną uprawę lub grupę upraw inną niż deklarowana,

-DR37: Identyfikację granic działki rolnej przeprowadzono na podstawie danych GIS,

-DR46: Działka rolna niepodlegająca kontroli,

-DR52: stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania,

-DR53: stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania.

W raporcie zawarto adnotację, że "działka ewidencyjna nr {...} jest własnością R.M. i S zamieszkałych {...}. Wg ich oświadczenia działka ewidencyjna nr {...}jest przez nich użytkowana.

Po wystosowaniu rzez Kierownika ARIMR wezwania do złożenia wyjaśnień odnośnie nieścisłości dotyczących użytkowania oraz posiadania prawa do użytkowania gruntów, do których ubiega się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym ujętej w donosie działki {...}oraz{...}, wnioskodawca dokonał zmiany we wniosku o przyznanie płatności na 2022 r. usuwając z deklaracji sporne działki.

3 lipca 2023 r. wystosowane zostało do wnioskodawcy wezwanie które obligowało stronę w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia do udzielenia odpowiedzi na pytanie: kto faktycznie użytkował działki wskazane we wniosku na 2022 r. oraz przedłożenia tytułu prawnego do deklarowanych we wniosku działek (w przypadku umowy ustnej o podanie danych osobowych osoby/osób oraz adresu zamieszkania).

W odpowiedzi na wezwanie rolnik oświadczył ze działki zadeklarowane we wniosku na rok 2022 użytkuje osobiści nieprzerwanie od kilku lat i posiada "rodzinny tytuł własności".

W dniu 21 lipca 2023 r. wystosowane zostało do wnioskodawcy wezwanie do osobistego stawiennictwa w celu przesłuchania w charakterze strony.

Strona w dniu 24 sierpnia 2023 wniosła o przełożenie terminu wezwania na późniejszy okres, ze względów czysto osobistych.

Pismem z 31 sierpnia 2023 r. wystosowane zostało ponownie wezwanie do osobistego stawiennictwa w celu przesłuchania w charakterze strony.

Wnioskodawca nie zgłosił się celem złożenia wyjaśnień. W dniu 2 października 2023 r. przesłał pisemną odpowiedź na w/w wezwanie, w którym wskazał właścicieli działek ewidencyjnych. Do pisma dołączył pisemne umowy dzierżawy do działek objętych jego wnioskiem o dopłaty na 2022 r.

Kierownik Biura {...}ARiMR w {...}poddał analizie dokumenty przedłożone przez wnioskodawca dla 37 działek wskazał podmioty, z którymi zawarł ustne umowy dzierżawy. W związku z powyższym, w oparciu o dane przekazane przez stronę, wystosowano pisma do: M i R.G. , S.S. , B.D., R.M.P.B., M.J., R.G. a, P.K. , A iA.W. , A.G, z prośbą o udzielenie informacji w zakresie własności, umów dzierżawy i użytkowania działek. Składane odpowiedzi poszczególnych osób zostały włączone do materiału dowodowego sprawy.

W dniu 6 lutego 2024 r. Kierownik Biura {...}ARiMR w {...}wystosował do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień w celu uzupełnienia danych zawartych w piśmie strony z dnia 2 października 2023 r., tj. do wskazania pełnych danych adresowych, a w przypadku braku takich danych do podania numeru telefonu właścicieli wymienionych działek ewidencyjnych. Pisemna odpowiedź wnioskodawcy wpłynęła do Biura {...}ARiMR w {...}w dniu 16 lutego 2024 r. Organ I instancji poddał analizie niniejsze pismo strony i w dniach 21-22 lutego 2024 r., do osób, które udało się zidentyfikować tj .M.C. , L.B. , A.G. , R.L., C. P. skierował pisemne prośby o udzielenie informacji w zakresie własności, umów dzierżawy i użytkowania działek. Dokumenty w odpowiedzi na wezwanie zostały włączone do materiału dowodowego sprawy .

24 kwietnia 2024 r. Kierownik Biura {...}ARiMR wydał decyzję nr 0183-2024-007023, mocą której odmówił przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, o które ubiegał się skarżący we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022 w tym:

-jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcje w wysokości {...}zł,

-płatności redystrybucyjnej i nałożył sankcje w wysokości {...}zł,

-płatności do powierzchni upraw roślin pastewnych i nałożył sankcje w wysokości {...}zł,

-uzupełniającej płatności podstawowej i nałożył sankcję w wysokości {...}zł.

Przedmiotową decyzją przyznał natomiast płatność za zazielenienie w wysokości {...}zł.

Wnioskodawca nie zgodził się z decyzją organu z 24 kwietnia 2024 r. i wniósł od niej odwołanie.

Dyrektor Oddziału {...}{ARiMR opisaną na wstępie decyzją utrzymał decyzję organu I instancji w mocy, podzielając w całości ustalenia faktyczne i ich ocenę wyrażoną w jej uzasadnieniu.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Dyrektor Oddziału {...}ARiMR przywołał przepisy mające zastosowanie w sprawie, w tym m.in. przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1775 ze zm.; dalej: ustawa o płatnościach). Stwierdził, że podstawą odmowy przyznania płatności był art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach z którego wynika, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, czyli w sprawie na wnioskodawcy. Wnioskodawca (a nie organ) winien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W konsekwencji organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w związku z wszczęciem śledztwa pojawiły się wątpliwości, kto na dzień 31 maja 2022 r. był faktycznym posiadaczem gruntów deklarowanych przez skarżącego we wniosku.

Nawiązując do art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach Dyrektor Oddziału {...}ARiMR podniósł, że skarżący był zobowiązany do złożenia wyjaśnień w zakresie posiadania działek rolnych. Specyfika spraw o przyznanie płatności wiąże się z tym, że posiadaczem niezbędnych informacji i materiału dowodowego, które umożliwiają rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, jest przede wszystkim strona.

Organ wskazał, że wnioskodawca w odpowiedzi na wezwania podał dane osób, z którymi zawarł umowy ustne, co spowodowało, iż organ dokonał weryfikacji zawartych umów ustnych. Przy czym dla części działek nadal nie wskazał pełnych danych podmiotów, z którymi zostały zawarte umowy użytkowania. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego wykazała, że dla działek ew. nr{...},{...} , {...}, {...}, {...}, {...}, {...}, {...}, {...}, {...}, {...}, {...}wnioskodawca nie przedłożył stosownych dokumentów, potwierdzających prawo posiadania w roku 2022.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że skarżący nie przedstawił stosownych dowodów, które mogłyby skutecznie potwierdzić, że na dzień 31 maja 2022 r. był posiadaczem wszystkich deklarowanych we wniosku działek zatem organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił przyznania płatności.

Na powyższą decyzję organu odwoławczego wnioskodawca złożył skargę do tut. Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ wydając decyzję dokonał błędnej wykładni przepisów prawa to jest art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz art. 3 ust. 2 pkt. 2 i art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach. Skarżący wskazał, że w uzasadnieniu decyzji powołano się na pismo złożone do Prokuratury {...}w{...}, gdzie zostało wszczęte śledztwo, jednakże prowadzone postępowanie ma charakter podejrzeń co nie może prowadzić do odmowy przyznania płatności tym bardziej, że wnioskodawcy nie zostały przedstawione jakiekolwiek zarzuty.

Wnioskodawca wskazał, że na działkach objętych wnioskiem prowadzona była działalność rolnicza a w sprawie nie do wszystkich działek rolnych zaszedł konflikt kontroli krzyżowej. W jego ocenie bezprawnie pozbawiono go przyznania płatności do części działek ujętych we wniosku.

Skarżący podkreślił, że przedstawił tytuły prawne do działek wchodzących w skład jego gospodarstwa tj. umowy pisemnie jak i ustne. Nie ma jednak wpływu na to, że właściciele części działek w toku postepowania kontrolnego wskazali, że sami je użytkują.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału {...}ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga jest częściowo uzasadniona i musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Jak wynika z zaskarżonej decyzji rolnik zawnioskował o płatności na ogólną powierzchnię działek {...}ha. Organ wykluczył wykluczył najpierw z płatności powierzchnię {...}ha, co uwidoczniono w tabeli nr 1 na str. 21-22 decyzji. Podstawą miało być tutaj stwierdzenie przez organ, że pomimo kilkukrotnych wezwań nie można było ustalić w sposób jednoznaczny czy Pan B.K. na dzień 31 maja 2022 r. posiadał prawo do ich użytkowania. Kolejne wykluczenie nastąpiło na skutek ustaleń co do posiadania uprawnienia do zgłoszenia danego obszaru do płatności przez występującego w sprawie niniejszej B.K. Z tego powodu wykluczono dalsza powierzchnie {...}ha Tabela nr 2 , co w konsekwencji pozwoliło organowi na przyjęcie, że powierzchnia stwierdzona do płatności wynosi {...}ha i co do tego areału organ dokonał ustalenia wysokości ewentualnych poszczególnych rodzajów dopłat, pomniejszej dopłat czy w końcu sankcji co skutkowało ostatecznie odmową przyznania płatności bezpośredniej i przyznaniem płatności w wysokości częściowej za zazielenienie.

Zawarte w decyzji organu odwoławczego sformułowania nie są jednak jednoznaczne i w pełni zrozumiałe, jak także nie pozwalają w chwili obecnej na uznanie, że organ procedując w zakresie postępowania dowodowego zrealizował cele tego postępowania.

Wywody w tym zakresie należy rozpocząć od przedstawienia zasad postępowania dowodowego w tego typu sprawach, gdyż różnią się one od tych wynikających z przepisów k.p.a. Przepis art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W art. 3 ust. 3 tej ustawy następuje istotna modyfikacja obowiązków beneficjenta programów pomocowych, który

jest obowiązany przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Nie jest więc tak ,że na organach ciążą wszelkie obowiązki dowodowe. W tym zakresie Sąd w pełni zgadza się z poglądem prawnym zaprezentowanym w wyroku NSA z dnia 13 marca 2024 r. sygn.. I GSK 210/23, który stwierdził, że "zasady określone w art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, ustanawiają nie prawo lecz obowiązek współdziałania strony z organem. Tym samym regulacje te w sposób istotny modyfikują ogólne postępowanie administracyjne, w którym współdziałanie strony z organem administracyjnym jest jej prawem, a nie obowiązkiem." Nie oznacza to jednak, że obowiązek ten obejmuje również dostarczanie dowodów dla siebie niekorzystnych i dowodzących tego, że stan faktyczny na gruntach jest inny niż wykazywany przez niego we wniosku o płatności. W tym bowiem zakresie sąd w powoływanym wyroku stwierdził, że " byłoby to sprzeczne z jedną z podstawowych zasad dowodzenia w postępowaniu administracyjnym, zakazującą zmuszania jednostki do samooskarżania się, wywodzonej z przepisu art. 14 ust. 3 lit. g Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych ONZ otwartego do podpisu w Nowym Jorku 19 grudnia 1966 r., Dz. U. z 1977 r. poz. 167 (zob. wyrok ETPC z 20 października 1997 r., 20225/92, LEX nr 79567).

Dalej sąd ten wywiódł, że brak ewentualnego złożenia dalszych wyjaśnień przez rolnika nie jest równoważny z niewykazaniem przez niego faktu posiadania gruntu jako uprawnionego do dopłaty.

Reasumując powyższe poglądy NSA należy stwierdzić, że jakkolwiek rolnik ma obowiązek współdziałania z organem w trakcie postępowania o przyznanie płatności, to jednak nie ma obowiązku dostarczania dowodów na swoja niekorzyść. Z tego stanowiska Sąd kasacyjny wywiódł zaś następnie, iż " to, że zaprezentowane przez wnioskodawcę dowody do uzyskania pomocy - zdaniem organu – są niewystarczające do przyjęcia, że prowadził na zadeklarowanych działkach działalność rolniczą a w konsekwencji, że określone dopłaty mu nie przysługują musi zostać wykazane przez organy stosujące prawo. Zatem - wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej - ciężar dowodu w zakresie faktów świadczących o braku prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej spoczywa na organach administracji. "

Pogląd ten, akceptowany przez Sąd I instancji w sprawie niniejszej ma kluczowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Organ w dużej mierze, pomimo prowadzenia postępowania w tym zakresie dokonał niekorzystnych domniemań co do " zakresu prawa posiadania " rolnika gruntów zgłoszonych do dopłat.

W ocenie sądu nie budzi wątpliwości trafność tych rozstrzygnięć organu w których dokonują one odmowy płatności do działek, co do których wykazano, że nie były one w posiadaniu rolnika. W zakresie tych działek organy wskazały, że uzyskano informacje od ich właścicieli, że nie zawierali z B.K.umowy na mocy której miałby działkę użytkować, jak także, że to oni sami tę działkę użytkują. W takim przypadku przyznanie prawa do dopłat ( czy choćby tylko odmowa płatności dla aktualnego wnioskodawcy ) znajduje uzasadnienie w pozytywnych faktach wykazanych przez organ. Zgodność z prawem tego rozstrzygnięcia wątpliwości nie budzi. Nadmienić tylko trzeba, że poza zakresem rozważań sądu ( z przyczyn oczywistych ) są te działki, co do których wniosek został cofnięty.

Nie są natomiast zgodne z prawem procesowych, a następnie materialnym te rozstrzygnięcia organu, w których odmawia on przyznania płatności z uwagi na to ,że " nie można było ustalić w sposób jednoznaczny, że B.K.posiadał na dzień 31 maja 2022 r. prawo do ich użytkowania. ( tabela 1 ) , i odnośnie tych działek, co do których " strona nie udzieliła informacji w zakresie prawa posiadania " ( tabela nr 2 ).

Uzasadnienie odmowy przyznania płatności co do tych działek budzi wątpliwości zarówno procesowe, jak i materialnoprawne.

Po pierwsze bowiem rozpatrując sprawę od strony procesowej, należy wskazać, że organ nie podał dlaczego samo oświadczenie strony, że jest w posiadaniu tychże działek nie jest wystarczające i powoduje brak możliwości jednoznacznego ustalenia prawa do użytkowania działek.

W tym zakresie można powołać się na stanowisko zajęte przez TS UE w wyroku dnia 17 grudnia 2020 r. C – 216/19 w sprawie WQ przeciwko Land Berlin. Trybunał rozpatrując kwestię konfliktu krzyżowego pomiędzy osobą bezumownie korzystająca z gruntu i jego właścicielem wyraził pogląd, że " że ani art. 24 rozporządzenia nr 1307/2013, ani żaden inny przepis prawa Unii nie wymaga, aby wnioskodawca przedstawił tytuł własności lub jakikolwiek dowód prawa użytkowania na poparcie wniosku o przyznanie uprawnień do płatności w celu wykazania, że zadeklarowane kwalifikujące hektary pozostają w dyspozycji wnioskodawcy." ( t. 34 )." Państwa członkowskie mają zatem prawo domniemywać, że kwalifikujące się hektary związane ze złożonym wnioskiem o przyznanie uprawnień do płatności są 'w [...] dyspozycji' rolnika, który składa ten wniosek, w rozumieniu tego przepisu. ( t. 36 ). Państwa członkowskie mają jednak obowiązek systematycznego przeprowadzania kontroli wniosków o przyznanie płatności w celu zapobiegania i korygowania w razie potrzeby zaistniałych nieprawidłowości i odzyskiwania płatności nienależnie wypłaconych. W przypadku wykrycia dwóch lub więcej konkurencyjnych wniosków o płatności domniemanie prawdziwości wniosku zostaje podważone i organy zobowiązane są do prowadzenia szczegółowego postępowania ( t. 39 i 40 ). "

Jeżeli zatem wniosek rolnika nie napotyka na konflikt krzyżowy, to organy maja prawo uznać, go za prawidłowy. Jeżeli natomiast kwestionują oświadczenie rolnika w tym względzie to musi to zostać przez nie wskazane, dlaczego oświadczenie to jest niewystarczające

W ocenie sądu nie jest tutaj wystarczające stwierdzenie ( tak jak uczynił to organ I instancji, że informacje uzyskane od rolnika nie pozwoliły na jednoznaczne ustalenie czy strona posiada prawo ich użytkowania, w związku z czym organ postanowił, że obszary te pozostaną wyłączone z płatności. Takie sformułowanie ma jednak charakter arbitralny. Nie przedstawiono żadnych przyczyn dlaczego organ uznał stwierdzenia zawarte we wniosku za niepotwierdzające jednoznacznie spełnienia przesłanek do płatności.

Wątpliwością natury materialnoprawnej jest natomiast zawarte jako uzasadnienie odmowy przyznania płatności sformułowanie o braku wykazania " prawa do użytkowania nieruchomością" czy braku informacji w zakresie "prawa posiadania"

Pomijając już wątpliwości co w istocie oznacza informacja w zakresie prawa posiadania wskazać należy, że przesłanki przyznania płatności zostały określone w art. 7 i 8 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Art. 7 ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowi, że płatność może być przyznana gdy łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Zaś przepis art. 8 ust.1 pkt 2 tej ustawy stanowi, że płatności są przyznawane do działki będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Obydwa te przepisy odwołują się więc do posiadania działki przez rolnika. Jest to jedyne kryterium na podstawie którego przyznawana jest co do zasady płatność. Nie ma znaczenia przy braku konfliktu krzyżowego " prawo" rolnika do gruntu. Uprawnionym do przyznania płatności jest ten rolnik, który działką włada. Może to być przy tym władanie bezumowne. W tym zakresie można odwołać się do wyroku TS UE z dnia 14 października 2010 r. w sprawie C-61/09 Landkreis Bad Durkheim v. Aufsichts-und Dienstleistungsdirektion, w zakresie w jakim odnosi się on do konieczności posiadania takiego tytułu prawnego. Stwierdził mianowicie Trybunał, że "do przyporządkowania gruntu rolnego do gospodarstwa rolnika nie jest konieczne, aby dany rolnik dysponował nim na podstawie umowy dzierżawy lub innego typu odpłatnej umowy oddania w używanie o takim samym charakterze. Grunt taki może być oddany za samo opłacanie od niego należnych składek czy nawet samo jego użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem. W takich sytuacjach rolnik również jest uprawniony do uzyskania płatności."

W świetle tych okoliczności nie znajduje uzasadnienia wymaganie przez organ aby rolnik wykazywał prawo użytkowania działki albo " prawo posiadania", skoro nie budzi wątpliwości, że posiadanie jest stanem faktycznym, nie zaś prawem.

W tych okolicznościach sąd uznal, że organ naruszył prawo procesowe i materialne, żądając wykazania okoliczności nie mających znaczenia przy przyznawaniu uprawnienia do płatności, jak także, że podjęte rozstrzygniecie jest w części arbitralne i nie pozwalające na kontrole poprawności rozumowania organu w tym zakresie w którym odwołuje się on do " braku jednoznacznych dowodów na posiadanie prawa do użytkowania gruntów wymienionych w tabeli 1.

Rzeczą organu jest przedstawić bowiem materiał dowodowy i wykazać, dlaczego nie są spełnione przesłanki z art. 7 i 8 ustawy o płatnościach bezpośrednich w odniesieniu do konkretnych działek. Ogólne sformułowania, takie jak w przedstawionej decyzji nie spełniają tego wymogu.

Nie może przy tym być wystarczającym uzasadnieniem fakt podjęcia postepowania przez prokuraturę. Podjęcie czynności śledczych nie wywiera bowiem skutków materialnoprawnych, w szczególności w żaden sposób nie może przesądzić o posiadaniu uprawnienia do otrzymania dopłat przez ubiegającego się o nie rolnika.

Nie przesądzając zatem na obecnym etapie postępowania ostatecznego rozstrzygnięcia wniosku rolnika sąd uznał, że skarga jest w opisanym powyżej zakresie zasadna. Organ odmawiając przyznania dopłaty musi bowiem wykazać dlaczego uznał, że rolnik nie spełnił przesłanek do ich otrzymania w sposób jasny, jednoznaczny i klarowny bez odwoływania się do okoliczności, które nie stanowią przesłanek do uzyskania uprawnień do dopłat.

Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni powyższe uwagi w zakresie wykazania ewentualnego braku przesłanek do przyznania dopłat. Może w tym zakresie odwołać się do postępowania karnego, jeżeli przyniesie ono jednoznaczne ustalenia w zakresie uprawnień do tych dopłat.

O kosztach orzeczono w myśl art. 200 p.p.s.a. W ich skład wchodzi wynagrodzenie pełnomocnika ( 480 zl ) , zwrot wpisu ( 200 zl ) , zwrot opłaty od pełnomocnictwa ( 17 zł ).