Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 733/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia NSA Alicja Stępień Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. H. na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 22 czerwca 2023 r., numer NSP-VIII.7581.1.200.2022.IK w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pan P. H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Wojewody Pomorskiego z 22 czerwca 2023 r., odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Wejherowskiego z 26 kwietnia 2022 r., umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz P. H. za pozbawienie prawa własności działki nr [...] położonej w B., gmina W. (dla której Sąd Rejonowy w Wejherowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą [..]), która została wydzielona na podstawie decyzji Naczelnika Gminy Wejherowo nr 8414/29/90 z 6 kwietnia 1990 r. o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości stanowiącej działki nr [..]-[..] (zapisanej w KW [..]).

Zaskarżone postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika pismem z 21 maja 2018 r. wniósł do Starosty Wejherowskiego o ustalenie odszkodowania w związku z przejęciem przez Skarb Państwa własności nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości B., Gmina W., działka o nr [..] o pow. 532 m2.

Starosta Wejherowski po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z 26 kwietnia 2022 r. umorzył postępowanie w sprawie. Decyzję doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 4 maja 2022 r.

W dniu 5 sierpnia 2022 r. skarżący wniósł do Wojewody Pomorskiego odwołanie od decyzji Starosty wraz wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Uzasadniając wniosek o przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, pełnomocnik skarżącego wskazał, że do uchybienia terminowi doszło w związku z digitalizacją akt sprawy o odszkodowanie za działkę [..]. W kancelarii pełnomocnika prowadzona była w ostatnich miesiącach digitalizacja całej, obejmującej setki akt dokumentacji dotyczącej wszystkich prowadzonych spraw. W trakcie tego procesu, decyzja Starosty Wejherowskiego z dnia 26 kwietnia 2022 r. omyłkowo umieszczona została w aktach Pana P. H. dotyczących innego postępowania, w ramach którego pełnomocnik również reprezentuje odwołującego się. Pełnomocnik wskazał, iż aktualnie reprezentuje Pana P. H. równolegle w 3 sprawach z udziałem Starosty Wejherowskiego. Akta obejmujące wszystkie wskazane w odwołaniu postępowania, a także postpowania w kolejnych instancjach były digitalizowane jednego dnia, co doprowadziło do omyłkowego umieszczenia decyzji z dnia 26 kwietnia 2022 r. w niewłaściwych aktach i nieprawidłowego zakreślenia terminu na wniesienie środka zaskarżenia. Pomyłka wykryta została dopiero w dniu 5 sierpnia 2022 r., w związku z czym za dochowany należy uznać termin określony w art. 58 § 2 K.p.a.

Wojewoda wydając zaskarżone postanowienie, w którym odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania stwierdził, że czternastodniowy termin wniesienia odwołania upłyną w dniu 18 maja 2022 r. Wojewoda wskazał, również między innymi, że twierdzenie, iż odwołanie nie mogło zostać złożone z uwagi na digitalizację akt sprawy w kancelarii pełnomocnika, w żaden sposób nie uprawdopodabnia braku winy pełnomocnika strony w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Strona, ustanawiając pełnomocnika, ponosi wszelkie konsekwencje wyboru swojego reprezentanta. Zatem, w przypadku uchybienia terminu z winy pełnomocnika nie będzie to przesłanka dająca podstawy do jego przywrócenia. Mając powyższe na uwadze, wobec niespełnienia jednej z koniecznych przesłanek, wskazanej w art. 58 § 2 K.p.a., Wojewoda Pomorski odstąpił od badania czwartej przesłanki, czyli czy wniesienie prośby o przywrócenie terminu nastąpiło w ciągu 7 dni od dnia, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu.

We wniesionej do Sądu skardze, postanowieniu Wojewody zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.: art. 58 § 1 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 8 § 2 K.p.a., art. 77 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie znajdujące wyraz w odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Wejherowskiego z dnia 26 kwietnia 2022 r., mimo iż skarżący uprawdopodobnił, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy, a także mimo iż organ nie rozpatrzył wszystkich okoliczności podniesionych we wniosku o przewrócenie terminu, a uprawdopodobniających brak winy skarżącego w uchybieniu terminu na złożenie odwołania.

Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżącego wskazał, że w jego ocenie Wojewoda Pomorski przede wszystkim nie rozpatrzył wszystkich okoliczności podniesionych we wniosku o przewrócenie terminu, a uprawdopodobniających brak winy skarżącego w uchybieniu terminu na złożenie odwołania. Podkreślenia wymaga, iż we wniosku z dnia 5 sierpnia 2022 r. wskazano szereg okoliczności świadczących o tym, że niedochowanie terminu na złożenie odwołania nie nastąpiło w związku z brakiem należytej staranności w działaniu pełnomocnika skarżącego. W odwołaniu wskazano, że pełnomocnik na dzień składania wniosku reprezentował Pana P.H. równolegle w 3 sprawach z udziałem Starosty Wejherowskiego. Podkreślono także, iż w kancelarii pełnomocnika prowadzona była digitalizacja całej, obejmującej setki akt dokumentacji dotyczącej wszystkich prowadzonych spraw. W trakcie tego procesu, decyzja Starosty Wejherowskiego z 26 kwietnia 2022 r. omyłkowo umieszczona została w innych aktach Pana P. H. dotyczących postępowania o sygn. akt:GN,683.3.25.dg.2017, GM, w ramach którego pełnomocnik również reprezentuje odwołującego się. W ocenie pełnomocnika skarżącego, Wojewoda wydając zaskarżone postanowienie, nie uwzględnił tych okoliczności.

Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując, że motywy będące podstawą wydania zaskarżonego postanowienia, zostały wyjaśnione w jego uzasadnieniu.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu, ponieważ zaskarżone postanowienie wydano zgodnie z prawem.

Zgodnie z art. 129 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) dalej jako "K.p.a.", odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy do wniesienia odwołania.

W niniejszej sprawie bezspornym było, że decyzję Starosty doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 4 maja 2022 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 18 maja 2022 r. Odwołanie natomiast, wraz w wnioskiem o przywrócenie terminu wniesiono dopiero 5 sierpnia 2022 r., zatem z uchybieniem terminy wskazanego powyżej.

W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 K.p.a.).

Istotą sporu w niniejszej sprawie była ocena, czy wskazywane przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania okoliczności, uzasadniały przyjęcie, że do uchybienia terminu do szło bez winy skarżącego (pełnomocnika).

W tym zakresie zgodzić się należy z wyrażonym w orzecznictwie poglądem, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Tym samym, przy ocenie winy, należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym o braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie można mówić wyłącznie wtedy, gdy wywiązanie się z takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu choćby w postaci lekkiego niedbalstwa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1370/18). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się również, że przeszkoda, o której mowa musi mieć charakter nagły. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 110/21; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt I FSK 2179/11). Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć nadto charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (por. postanowienie NSA z 30 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 354/08; postanowienie NSA z 2 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1645/16).

Wyjaśnić także należy, że na gruncie art. 58 § 1 K.p.a. uznaje się, że strona ponosi odpowiedzialność za działania wszystkich osób, przy pomocy których dokonuje czynności procesowych, a odpowiedzialność za działania tych osób jest oceniana pod względem należytej staranności działań samej strony (por. Wyrok NSA z 2 lutego 2018 r., II OSK 3049/17). Oznacza to, że skutki działa pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym obciążają stronę postępowania. W orzecznictwie wskazuje się również, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Tym bardziej, że skutki prawne działań i zaniechań pełnomocnika obciążają reprezentowaną przez niego stronę postępowania (postanowienie NSA z 24 marca 2021 r., I OZ 88/21).

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że Wojewoda prawidłowo przyjął, że wskazywane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uprawdopodabniają braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. W ocenie sądu złożenie decyzji do teczki innej sprawy prowadzonej dla tego samego klienta, w podobnym przedmiocie i przed tym samym organem jest pomyłką wynikającą z niedochowania należytej staranności. Jeśli profesjonalny pełnomocnik podejmuje się prowadzenia kilku podobnych spraw tego samego klienta, to musi posiadać zdolności organizacyjne pozwalające na rzetelne prowadzenie każdej z nich. Nie mógł odnieść skutku argument dotyczący digitalizacji akt w kancelarii (nawet w bardzo dużej skali), ponieważ decydując się na taki proces, profesjonalny pełnomocnik zobowiązany jest do przeprowadzenia go w taki sposób, aby nie powodował ryzyka naruszenia interesów reprezentowanych klientów, w tym przypadku polegającym na skorzystaniu z prawa odwołania od decyzji Starosty Wejherowskiego. Nie sposób uznać, aby przy zachowaniu wymaganego od profesjonalistów podwyższonego poziomu staranności, nie dało się zapobiec umieszczeniu decyzji w aktach niewłaściwej sprawy i tym samym doprowadzić do uchybienia terminu wniesienia odwołania od decyzji.

Wobec powodów wyjaśnionych powyżej, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 3 powyższej ustawy, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przywołane w treści uzasadnienia orzeczenia dostępne są na orzeczenia.nsa.gov.pl.