Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 217/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b , art. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 1284
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kosowska, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, , po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarny w Lublinie z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] stycznia 2024 r., nr [...], Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia M. W. (dalej jako "skarżący"), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie (dalej jako "organ I instancji") z [...] grudnia 2023 r. nr [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie wystawił w dniu [...] października 2023 r. w stosunku do M. W. tytuł wykonawczy [...], obejmujący obowiązek poddania jego małoletniej córki M. W. (ur. [...] października 2022 r.) obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie ze Schematem Obowiązkowych Szczepień Dzieci i Młodzieży:

1) szczepienie przeciwko gruźlicy, które powinno być podane przed wypisem ze szpitala po urodzeniu;

2) szczepienie przeciwko WZW typu B - I, II, III dawka, które powinny być podane w ciągu 24 godzin po urodzeniu, w 2 miesiącu życia, w 7 miesiącu życia;

3) szczepienie przeciwko błonicy tężcowi i krztuścowi - I, II, III dawka, które powinny być podane w 2, 4 i 6 miesiącu życia;

4) szczepienie przeciwko ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (POLIOMYELITIS) – I i II dawka, które powinno być podane w 4 i 6 miesiącu życia;

5) szczepienie przeciwko inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b - I, II, III dawka, które powinno być podane w 2, 4 i 6 miesiącu życia;

6) szczepienie przeciwko Inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae - I, II dawka, które powinno być podane w 2 i 4 miesiącu życia.

W piśmie z [...] października 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie zwrócił się do Wojewody Lubelskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w administracji w sprawie uchylania się przez skarżącego od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka oraz o nałożenie na zobowiązanego grzywny.

W piśmie z [...] listopada 2023 r., skarżący wniósł zarzuty do powyższego tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym.

Postanowieniem z [...] grudnia 2023 r. organ I instancji oddalił zarzuty wniesione przez skarżącego.

W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez skarżącego zażalenia, postanowieniem z [...] stycznia 2024 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że obowiązek szczepień ochronnych wynika z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284), dalej jako "ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń". Szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych określająły natomiast przepisy art. 17 - 21 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń oraz przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077), dalej jako "rozporządzenie".

Organ II instancji podniósł, że lekarz z podmiotu leczniczego [...] w Lublinie poinformował organ I instancji w "formularzu zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych" z [...] marca 2023 r., że dziecko M. W. nie została poddana szczepieniom ochronnym. W tej dacie lekarz stwierdził, że szczepienia ochronne są u dziecka wymagalne z uwagi na upływ terminu do ich wykonania oraz brak przeciwwskazań zdrowotnych do poddania dziecka tym szczepieniom. Organ odwoławczy wskazał, że przed wydaniem tytułu wykonawczego wierzyciel zwracał się do podmiotu leczniczego, do którego zapisana była M. W., tj. [...] w Lublinie, o udzielenie informacji na temat brakujących szczepień ochronnych oraz ewentualnych przeciwwskazań zdrowotnych do ich wykonania. W piśmie z dnia [...] września 2023 r. lekarz poinformował o braku realizowania szczepień ochronnych u dziecka oraz braku informacji na temat przeciwwskazań zdrowotnych do ich wykonania.

Organ odwoławczy podkreślił, że do dnia wydania niniejszego postanowienia strona nie przedstawiła żadnego dokumentu poświadczającego wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych bądź też dokumentu świadczącego o występowaniu długotrwałych przeciwwskazań zdrowotnych do ich wykonania. Wskazał, że obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem prawnym. Zwolnić z tego obowiązku mogą jedynie przeciwwskazania zdrowotne do szczepienia dziecka, stwierdzone przez lekarza.

Organ II instancji uznał, że o wykonaniu wyżej wymienionego obowiązku nie może świadczyć okoliczność podnoszona przez skarżącego, a mianowicie zgłoszenie się na lekarskie badanie kwalifikacyjne do szczepień w dniu [...] czerwca 2023 r., w trakcie którego lekarz nie stwierdził występowania przeciwwskazań zdrowotnych do szczepień, a matka nie wyraziła zgody na ich przeprowadzenie. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym dotyczy całej procedury, tj. badania kwalifikacyjnego oraz samego szczepienia ochronnego. Badanie kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego przeprowadzane jest na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Badanie kwalifikacyjne jest nieodłącznym elementem procesu szczepienia, a obowiązek dotyczy wszystkich elementów składowych tego procesu. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że podanie preparatu szczepionkowego, podobnie jak stosowanie innych środków medycznych, wiąże się z potencjalną możliwością występowania objawów ubocznych, których nie można wykluczyć.

Organ II instancji nie uwzględnił podniesionego w zażaleniu zarzutu, że nieprawidłowo podano podstawę prawną w tytule wykonawczym. Organ wskazał, że w zaskarżonym tytule wykonawczym stwierdzenie wymagalności obowiązku oparte zostało na prawidłowej podstawie prawnej, tj. art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych, który stanowi, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym.

Zebrany materiał dowodowy w ocenie organu II instancji był wystarczający, aby uznać, że M. W. powinna otrzymać obowiązkowe szczepienia ochronne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. W. zaskarżył postanowienie organu odwoławczego.

Skarżący zarzucił:

1. naruszenie art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej jako "k.p.a.", poprzez brak rozpoznania przez organ II instancji zarzutów skarżącego, ograniczenie się do stwierdzenia, że organ odwoławczy podziela stanowisko wierzyciela;

2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak określenia wymagalności obowiązku, ponadto brak jest oświadczenia skarżącego dotyczącego odmowy szczepień;

3. naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;

4. naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, powodujące uznanie, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że obowiązek nie może być uznany za wymagalny w kształcie określonym w tytule wykonawczym. Tytuł ten zobowiązuje do poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wskazując na terminy szczepień, które upłynęły. Zgodnie z Komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych ogłaszanym corocznie w przypadku dzieci i młodzieży, u których z różnych przyczyn nie przeprowadzono obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach wskazanych w komunikacie, szczepienia wyrównawcze należy prowadzić według indywidualnego planu szczepień - indywidualnego kalendarza szczepień. Przyczyna braku szczepień nie ma przy tym znaczenia.

Skarżący wskazał, że małoletnia w dniu [...] lutego 2023 r. została poddana lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu. W trakcie tego badania kwalifikacyjnego nie zostały wykluczone przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych, nie został ustalony indywidualny kalendarz szczepień. Z tej przyczyny zdaniem skarżącego nie można określić wymagalności obowiązku. Podniósł, że wymagalność obowiązku została przez wierzyciela oparta na schemacie szczepień ochronnych, zgodnie z którym terminy na ich wykonanie upłynęły.

W odpowiedzi na skargę Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej uchylania się przez skarżącego od obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.), dalej jako "u.p.e.a.", egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Wnosząc zarzut zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji.

Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym albo oddala zarzut albo uznaje zarzut w całości lub w części albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu.

W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na wniosek wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie, na podstawie tytułu wykonawczego z [...] października 2023 r., stwierdzającego obowiązek poddania dziecka skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym wymienionym w tytule, które nie zostały wykonane w obowiązujących terminach.

Tytuł wykonawczy wystawiony został na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń. Przed wystawieniem tytułu wierzyciel wystosował do skarżącego upomnienie z [...] lipca 2023 r.

Upomnienie zostało wystosowane wobec uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku szczepień ochronnych. Jak wynika z akt sprawy, pierwsze zgłoszenie o uchylaniu się przez rodziców/prawnych opiekunów dziecka od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u M. W. wystosowane zostało [...] marca 2023 r. przez podmiot: [...] Poradnia Lekarza POZ, ul. [...], [...] Lublin (k. 1 akt adm.). W piśmie z [...] czerwca 2023 r. podmiot leczniczy [...] poinformował, że [...] czerwca 2023 r. przeprowadzono lekarskie badanie kwalifikacyjne córki skarżącego, w wyniku którego stwierdzono, że dziecko jest zdrowe, zakwalifikowane do szczepienia WZW/B 1 dawka, jednak brak jest zgody rodzica na wykonanie szczepienia. Do pisma załączono zaświadczenie z [...] czerwca 2023 r. o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym (k. 14 - 15 akt adm.). W dniu [...] września 2023 r. przychodnia [...] wystosowała kolejne zgłoszenie o uchylaniu się przez rodziców/prawnych opiekunów dziecka od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u M. W.. W formularzu odnotowano brak jakichkolwiek szczepień córki skarżącego (k. 20 akt adm.).

Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że brak jest w tych okolicznościach podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego.

Podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącego obowiązku stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń. Zgodnie z powołanym przepisem, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy).

W myśl zaś art. 17 ust. 1 ustawy, osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Z art. 17 ust. 2, 3 i 4 ustawy wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne.

W przepisie art. 17 ust. 10 ustawy udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia.

Jednocześnie w art. 17 ust. 11 ustawy przewidziano, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077). Powołane rozporządzenie zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172). W dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie, to jest w dniu [...] października 2023 r., obowiązywało rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r., które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r.

Stosownie do przywołanej wyżej delegacji ustawowej oraz § 1 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., określa ono między innymi: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (§ 1 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia). Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia).

W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.

Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.

W wystawionym w dniu [...] października 2023 r. tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, że brakujące szczepienia ochronne u M. W. to:

1) szczepienie przeciwko gruźlicy, które powinno być podane przed wypisem ze szpitala po urodzeniu;

2) szczepienie przeciwko WZW typu B - I, II, III dawka, które powinny być podane w ciągu 24 godzin po urodzeniu, w 2 miesiącu życia oraz w 7 miesiącu życia;

3) szczepienie przeciwko błonicy tężcowi i krztuścowi - I, II, III dawka, które powinny być podane w 2, 4 i 6 miesiącu życia;

4) szczepienie przeciwko ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (POLIOMYELITIS) – I, II dawka, które powinno być podane w 4 i 6 miesiącu życia;

5) szczepienie przeciwko inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b - I, II, III dawka, które powinno być podane w 2, 4 i 6 miesiącu życia;

6) szczepienie przeciwko Inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae - I, II dawka, które powinno być podane w 2 i 4 miesiącu życia.

Wskazane wyżej szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia.

Jak wskazano już wyżej, w rozporządzeniu określone zostały grupy osób, które ze względu na wiek lub inne okoliczności, obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym.

W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:

1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,

2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi,

3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw:

a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b,

b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,

4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),

5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce,

6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,

7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.

Zatem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do córki skarżącego obowiązkowe i wymagalne.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest kwestionowana ustalona przez organy w toku postępowania okoliczność, że córka skarżącego M. W., urodzona w dniu [...] października 2022 r., nie została zaszczepiona wymienionymi w tytule wykonawczym szczepionkami przeciwko gruźlicy, WZW typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu, inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, pomimo, że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. W tej sytuacji stwierdzić należy, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom stał się wymagalny.

W świetle powyższego brak podstaw do kwestionowania istnienia oraz wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym w powyższym zakresie, a także stanowiska wierzyciela wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu.

Trzeba zauważyć, że w toku postępowania skarżący nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego ani jakiejkolwiek dokumentacji medycznej wskazującej na istnienie przeciwwskazań do wykonania szczepień u jego córki. Natomiast tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy w związku ze stanem zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia nie występują przeszkody, które wykluczają wykonanie szczepienia. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone tylko przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej (§ 11 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r.).

Niezasadny jest zarzut braku wymagalności obowiązku wykonania szczepień ochronnych z uwagi podnoszoną przez skarżącego okoliczność poddania dziecka w dniu [...] lutego 2023 r. badaniu kwalifikacyjnemu, w czasie którego – jak akcentuje skarżący – nie zostały wykluczone przeciwwskazania do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych oraz nie został ustalony indywidualny kalendarz szczepień.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] czerwca 2023 r. lekarz z podmiotu leczniczego [...] stwierdził brak przeciwwskazań do przeprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych u córki skarżącego. Jednocześnie w uwagach zawartych w wystawionym w tym dniu zaświadczeniu lekarskim lekarz wskazał na brak możliwości wykluczenia reakcji nadwrażliwości na jakikolwiek składnik szczepionki w trakcie wizyty lekarskiej. Ostatnio przywołana okoliczność w żadnym razie nie stanowi jednak o braku przeciwwskazań zdrowotnych do przeprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych, na co wskazuje też jednoznacznie treść powołanego zaświadczenia wydanego po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym (k. 14 akt adm.). Także w skierowanym do organu pierwszej instancji piśmie z dnia [...] czerwca 2023 r., do którego zostało dołączone powyższe zaświadczenie, lekarz z podmiotu leczniczego [...] stwierdził, że w dniu [...] czerwca 2023 r., kiedy przeprowadzono badanie kwalifikacyjne, dziecko było zdrowe i zakwalifikowane do szczepienia, natomiast brak było zgody rodzica na wykonanie szczepienia. Tożsama informacja została zawarta w piśmie lekarza z dnia [...] września 2023 r. (k. 22 akt adm.). W piśmie tym wskazano dodatkowo, że matka dziecka oczekuje wykluczenia nadwrażliwości na jakikolwiek składnik preparatu szczepionkowego w warunkach POZ. Jednocześnie lekarz stwierdził, że dziecko skarżącego nie posiada żadnego odroczenia od szczepień obowiązkowych.

Z przywołanych pism lekarza wykonującego badanie kwalifikacyjne wynika zatem jednoznacznie stwierdzenie o braku przeciwwskazań do wykonania zaległych szczepień obowiązkowych u syna skarżącego.

Nie można też zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że obowiązek nie może być uznany za wymagalny, gdyż tytuł wykonawczy zobowiązuje do poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym wskazując terminy szczepień, które upłynęły, a szczepienia wyrównawcze należy prowadzić według indywidualnego kalendarza szczepień, który nie został ustalony.

Stosownie do powołanego już wyżej przepisu art. 17 ust. 5 ustawy, w przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. W myśl zaś § 11 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

Jak wyjaśniono w Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2023, szczepienia wyrównawcze należy prowadzić według indywidulanego planu szczepień – indywidulanego kalendarza szczepień, zwanego dalej "IKSz".

Jednakże potrzeba ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień w związku z wcześniejszym zaniechaniem przez ojca dziecka poddania córki obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu w terminach przewidzianych przepisami prawa, co spowodowało konieczność wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie może być uznana za mogącą podważyć legalność tytułu wykonawczego oraz prowadzonego na tej podstawie postępowania egzekucyjnego.

W okolicznościach sprawy wystawienie przez wierzyciela tytułu wykonawczego oraz wystąpienie przez wierzyciela do organu właściwego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego było uzasadnione. Z akt sprawy nie wynika, by w przypadku córki skarżącego stwierdzone zostały przeszkody do wykonania szczepień. Jak wynika z akt sprawy, pierwszy formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych został wystawiony przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w dniu [...] marca 2023 r. W formularzu wskazano na brak zgody rodziców na szczepienie dziecka. Z treści tego formularza wynika też, że w dniach [...] stycznia 2023 r., [...] lutego 2023 r. i [...] marca 2023 r. rodzice dziecka byli pisemnie powiadamiani o przypadających obowiązkowych szczepieniach ochronnych. Kolejny formularz został wystawiony [...] września 2023 r. Treść formularzy wskazuje, że lekarz nie stwierdził przeciwwskazań do poddania córki skarżącego szczepieniom. Jednocześnie przed wydaniem tytułu wykonawczego wierzyciel zwracał się do podmiotu leczniczego, do którego zapisane było dziecko, o udzielenie informacji czy u dziecka występują przeciwwskazania zdrowotne do szczepienia ochronnego i czy dziecko posiada odroczenie od obowiązkowych szczepień ochronnych, a także czy opiekunowie prawni dziecka rozpoczęli uzupełnianie szczepień ochronnych. W odpowiedzi, w piśmie z dnia [...] września 2023 r. lekarz poinformował o braku odroczenia szczepień obowiązkowych u córki skarżącego oraz przesłał formularz, z którego wynika, że skarżący nie rozpoczął uzupełniania zaległych szczepień i jest zgłoszony jako osoba uchylająca się od obowiązkowych szczepień ochronnych. Z informacji udzielonych przez lekarza nie wynikało zatem, aby nie było możliwe zaszczepienie dziecka szczepionkami wymienionymi w tytule wykonawczym.

Wymaga podkreślenia, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, realizowanym w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się nierozerwalnie dwie czynności: 1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz 2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta.

W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że córka skarżącego była poddawana badaniom kwalifikacyjnym i mimo braku przeciwwskazań do szczepienia stwierdzonych przez lekarza nie został zaszczepiony. Zasadnie też podniesiono w zaskarżonym postanowieniu, że samo poddanie dziecka badaniu kwalifikacyjnemu do szczepienia nie oznacza wykonania przez ojca dziecka obowiązku poddania dziecka szczepieniu w sytuacji, gdy zgoda na szczepienie, mimo braku przeciwwskazań zdrowotnych, nie została ostatecznie udzielona. W tej sytuacji obowiązek skarżącego poddania małoletniego szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dacie wystawienia upomnienia, a następnie wystawienia tytułu wykonawczego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Obowiązek ten nie został wykonany do dnia wniesienia skargi, co wynika wprost z treści skargi i akt sprawy. Tym samym zarzuty skargi w przedmiocie braku wymagalności obowiązku, we wskazanym wyżej zakresie, są bezzasadne. Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego.

Jednocześnie, wbrew zarzutom podnoszonym przez skarżącego, sam tytuł wykonawczy z [...] października 2023 r. spełnia wymogi z art. 27 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy został wystawiony według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1856 z późn. zm.). W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola, w tym także treść i podstawę prawną obowiązku. Okoliczność, że w tytule wykonawczym nie powołano art. 17 ust. 2 ustawy nie ma wpływu na prawidłowość tego tytułu, gdyż poddanie się badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 ustawy, jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. W tytule jest też podana podstawa egzekucji administracyjnej – art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a.

Trzeba też wskazać, że doręczone skarżącemu upomnienie z [...] lipca 2023 r. było skuteczne i pozwalało na późniejsze wystawienie tytułu wykonawczego. W świetle art. 15 § 1 u.p.e.a. upomnienie winno zawierać wezwanie do wykonania obowiązku oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego. W upomnieniu z [...] lipca 2023 r. wskazano treść obowiązku polegającego na poddaniu dziecka wymienionym w upomnieniu szczepieniom ochronnym, ze wskazaniem podstawy prawnej, oraz wezwano skarżącego do poddania dziecka szczepieniom w terminach wyznaczonych przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.

Z tych względów stwierdzić należy, że wobec niewykonania obowiązku wskazanego w upomnieniu, wystawienie tytułu wykonawczego i wszczęcie w oparciu o ten tytuł postępowania egzekucyjnego było prawidłowe.

W związku z zarzutem braku oświadczenia skarżącego o odmowie szczepień trzeba wskazać, że dokumenty zgromadzone w toku postępowania, w tym formularze zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych jednoznacznie wskazują, że skarżący uchyla się od realizacji wymagalnego obowiązku poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Ponadto przed wydaniem tytułu wykonawczego lekarz poinformował organ pierwszej instancji, że rodzice dziecka nie rozpoczęli uzupełniania zaległych szczepień ochronnych. Brak realizacji tego obowiązku, mimo skierowanego do skarżącego upomnienia, powoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Opiekę nad małoletnią córką sprawuje między innymi skarżący, jako ojciec dziecka. Na skarżącym spoczywa więc wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1 tego artykułu. Treść tego obowiązku została stwierdzona w tytule wykonawczym. Zarzuty podniesione w tym zakresie w skardze uznać więc należy za bezpodstawne.

Wymaga podkreślenia, że w świetle przytoczonych wcześniej przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (art. 17 ust. 2, 3 i 4) o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do podania szczepionki dziecku decyduje każdorazowo wyłącznie lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania lub inne względy sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie.

W ocenie sądu nie doszło w toku postępowania do naruszenia zasad postępowania wyrażonych w art. 7a, art. 77, art. 80 oraz art. 81a k.p.a. Organy podjęły wszelkie czynności, mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i ustalenie, w jakich okolicznościach doszło do niepoddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia, a stan faktyczny, jak i prawny nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych.

W konsekwencji, stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest trafne. Nie ma podstaw do kwestionowania możliwości prowadzenia egzekucji. W sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności wskazane w art. 33 § 2 u.p.e.a.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935).

Sprawa niniejsza została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.