Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 307/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8
journal: Dz.U. 1993 nr 61 poz 284
law: Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.
article: art. 18, art. 33 par. 1-2, 4, art. 34 par. 1-2
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 2 pkt 26, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2, art. 17 ust. 2-5, ust. 7, ust. 9
journal: Dz.U. 2023 poz 1284
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: art. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1545
law: ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
article: art. 107 par. 3, art. 124 par. 1 i 2, art. 126
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 8 ust. 1, art. 31 ust. 1, art. 47, art. 68 ust. 1 i 3, art. 72 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi K. C. na postanowienie Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie z dnia 4 marca 2024 r. nr NEP.906.15.2024 w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. wystawił

w dniu 27 października 2023 r. tytuł wykonawczy nr [...] przeciwko K. C. (dalej zwany: "skarżącym") z uwagi na niepoddanie małoletniego syna J. C. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko odrze (I dawka przypominająca), nagminnemu zakażeniu przyusznic (I dawka przypominająca), różyczce (I dawka przypominająca), błonicy (I dawka przypominająca), tężcowi (I dawka przypominająca), krztuścowi (I dawka przypominająca), ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu poliomyelitis (I dawka przypominająca). Tytuł wykonawczy wraz z postanowieniem Wojewody Zachodniopomorskiego z 22 listopada 2023 r. nr WZPS-1.3151.638.2023.MK o nałożeniu na skarżącego grzywny w celu przymuszenia w wysokości 500 zł, wobec uchylania się od obowiązku wykonania czynności określonej w tytule wykonawczym, doręczono skarżącemu w dniu 27 listopada 2023 r. Tytuł wykonawczy poprzedzony był upomnieniem.

Na postanowienie Wojewody Zachodniopomorskiego z 22 listopada 2023 r. skarżący złożył zażalenie do Ministra Zdrowia (sprawa odrębna).

W sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy z 27 października 2023 r. skarżący złożył zarzut na podstawie art. 33 § 2 pkt 6c ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") wskazując na brak wymagalności obowiązku szczepień.

Postanowieniem z 24 stycznia 2024 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 34 § 1, art. 34 § 2 pkt 1, art. 17 § 1, art. 18 u.p.e.a., art. 123 § 1, art. 124 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.") Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. działając jako wierzyciel, oddalił wniesiony przez skarżącego zarzut.

Wierzyciel podał, że w niniejszej sprawie obowiązek szczepień uregulowany był w art. 5 ust. 1 pkt 1b, art. 5 ust. 2, art. 17 ust. 1 ustawy z 5 grudnia 2008 r.

o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm.; dalej: "ustawa o chorobach zakaźnych"). Wskazał, że obecnie obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077; dalej: "rozporządzenie MZ z 2023 r."), które weszło w życie 1 października 2023 r. Zgodnie z § 3 ust. 2 ww. rozporządzenia, schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego i przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

W przypadku osób podlegających szczepieniom przypominającym, co dotyczy niniejszej sprawy małoletniego dziecka zgodnie z ww. załącznikiem nr 1, szczepieniami przypominającymi przeciw: ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), różyczce, błonicy tężcowi, krztuścowi podlegają osoby od ukończenia 5 roku życia do ukończenia 6 roku życia. W ramach szczepień przypominających należy podać pojedynczą dawkę szczepienia od ukończenia 5 roku życia osobie, u której wykonano szczepienie podstawowe. Termin wykonania szczepienia do 6 roku życia.

Jak wskazał wierzyciel, małoletni syn skarżącego ukończył 6 rok życia, zatem nie dotrzymano w tym przypadku terminu wykonania szczepienia przypominającego określonego w przepisach ww. rozporządzenia. Jedynie w trakcie badania lekarskiego kwalifikującego, mogłoby być stwierdzone wystąpienie przeszkód, wynikających ze stanu zdrowia dziecka, uniemożliwiających wykonanie szczepienia. Zaznaczył, że mimo, iż badanie kwalifikacyjne dziecka stanowi integralną część procesu szczepienia ochronnego, nie stanowi pełnej realizacji obowiązku. Wykonanie obowiązku może nastąpić dopiero w momencie uzupełnienia wszystkich zaległych szczepień określonych w kalendarzu szczepień.

Wierzyciel nadmienił, że przed dniem 1 października 2023 r., kiedy weszło w życie ww. rozporządzenie MZ, Główny Inspektor Sanitarny (dalej: "GIS") zgodnie z art. 17 ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych, ogłaszał w dzienniku urzędowym, ministra właściwego do spraw zdrowia w formie komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok ze szczegółowym schematem stosowania poszczególnych szczepionek. Komunikat ten był uzupełnieniem regulacji prawnych poprzedniego rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. i wynikał z przytoczonych wyżej przepisów ustawy o chorobach zakaźnych. Zgłaszane przez skarżącego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego z 1 grudnia 2023 r. dotyczące braku wymagalności i obowiązku szczepień (art. 33 § 2 pkt 6 c u.p.e.a.) odnoszą się w swej treści do komunikatu GIS, tj. Programu Szczepień Ochronnych na dany rok. Wierzyciel zaznaczył, że wydany stronie tytuł wykonawczy z 27 października 2023 r. zawiera aktualne akty normatywne tj. ustawę o chorobach zakaźnych oraz przepisy rozporządzenia MZ z 2023 r. Skarżący w żaden sposób nie odniósł się do wyżej wymienionego rozporządzenia MZ z 27 września 2023 r. Tym samym treść zgłoszonego zarzutu nie odnosi się w swojej treści do regulacji prawnych zawartych w przedmiotowym tytule wykonawczym. Jak podkreślił wierzyciel, treść zarzutu wskazuje na to, że akt regulujący szczepienia powinien znajdować się w katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, co też w przedmiotowej sprawie ma miejsce, gdyż tą podstawą jest rozporządzenie Ministra Zdrowia.

Dalej wierzyciel wskazał, że badał sprawę dochowania obowiązku szczepień małoletniego syna skarżącego, na podstawie posiadanej dokumentacji.

W przedstawionych przez stronę kopiach dokumentacji medycznej dziecka znajduje się informacja od lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, że rodzice nie wyrażają zgody na wykonanie szczepienia ochronnego u dziecka przy braku stwierdzonych przeciwskazań lekarskich do szczepień. W dniu 28 maja 2021 r. przeprowadzono kwalifikację do szczepienia, matka dziecka nie wyraziła zgody na szczepienia. Kolejna kwalifikacja miała miejsce w dniu 7 września 2021 r., matka dziecka ponownie nie wyraziła zgody na szczepienie dziecka, prosząc lekarza o wykonanie badań na różne składniki szczepionek. Ponowna kwalifikacja miała miejsce w dniu 8 sierpnia 2022 r. z informacją od lekarza, że dziecko może być zaszczepione, ale matka dziecka nie wyraża zgody na szczepienie, ponieważ nie zostały przeprowadzone badania w kierunku uczulenia na wszystkie składniki szczepionek. W dokumentacji znajduje się adnotacja lekarza wyjaśniająca rodzicom, że lekarz nie ma obowiązku przeprowadzania takich badań.

W dniu 15 marca 2023 r. kolejna wizyta, na której matka dziecka chce wykonania badań w kierunku uczulenia dziecka na formaldehyd i informacja lekarza specjalisty pediatrii, że wyjaśniono zasady kwalifikacji szczepień. Matka dziecka nie wyraża zgody na szczepienie. Na prośbę rodzica skierowano dziecko do poradni konsultacyjnej szczepień. Strona nie dostarczyła innej dokumentacji medycznej do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub lekarza specjalisty, świadczącej o wystąpieniu przeciwskazań do szczepień obowiązkowych. Uwzględniając powyższe, wierzyciel stwierdził, że obowiązkowe szczepienia ochronne objęte tytułem wykonawczym z 27 października 2023 r., były wymagalne.

Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie z 24 stycznia 2024 r., któremu zarzucił naruszenie:

1. art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej zobowiązanego - kiedy obowiązek zaszczepienia jego syna przeciwko poszczególnym chorobom stał się - zdaniem wierzyciela - wymagalny, na podstawie jakich dowodów stwierdził, że obowiązek szczepień u małoletniego jest wymagalny i może być wykonany, a jedynie poprzestał na przytoczeniu szeregu przepisów prawnych nie dokonując subsumpcji;

2. art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez nieustosunkowanie się do twierdzeń strony, dotyczących istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, co miało wpływ na wynik postępowania - organ w żaden sposób nie odniósł się do naruszenia art. 4 ustawy o chorobach zakaźnych;

3. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego;

4. art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych, poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, że może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli, co zostało potwierdzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r.;

5. art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o chorobach zakaźnych w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego;

6. art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez uznanie, że szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o chorobach zakaźnych, może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż skarżący może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w treści rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r., tj. do ukończenia przez dziecko 6 roku życia, 15 roku życia, 19 roku życia;

7. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz

art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

Postanowieniem z 4 marca 2024 r., nr NEP.906.15.2024, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 123 i art. 144 k.p.a., art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2023 r., poz. 338 ze zm.),

art. 18 u.p.e.a., Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny

w Szczecinie (dalej: "organ II instancji") utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela

z 24 stycznia 2024 r.

Organ II instancji przedstawił stan faktyczny w sprawie i wskazał, że obowiązek szczepień ochronnych określony jest wprost w przepisach prawa i obowiązek ten był wymagalny w dniu wystawienia tytułu wykonawczego. Obowiązek szczepienia wynika wprost z przepisów prawa, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1b i art. 17 ust. 1 ustawy o chorobach zakaźnych. Przedział wiekowy poddania się obowiązkowym szczepieniom na dzień wystawienia tytułu wykonawczego określało rozporządzenie MZ z 2023 r., w tym załącznik nr 1 do rozporządzenia.

Ustosunkowując się do zarzutów zażalenia odnoszących się do zaliczenia komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa, organ

II instancji wskazał, że wobec wejścia w życie rozporządzenia o szczepieniach ochronnych, straciły te zarzuty na aktualności, a tym samym ich rozpatrywanie jest bezprzedmiotowe.

Dalej organ II instancji wyjaśnił, że na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o chorobach zakaźnych, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego poprzedzone jest lekarskim badaniem kwalifikacyjnym. Niepoddanie się ww. badaniu równoznaczne jest z niewykonaniem obowiązku poddania się szczepieniu. Jedynie w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego mogłoby zostać stwierdzone wystąpienie przeszkód wynikających ze stanu zdrowia, uniemożliwiających wykonanie szczepienia, na co brak jest dowodów w aktach sprawy w odniesieniu do dziecka skarżącego. Zgodnie z dołączoną dokumentacją wizyty w niepublicznym zakładzie opieki zdrowotnej w dniu 15 marca 2023 r. wystawione zostało skierowanie do poradni konsultacyjnej przez lekarza pediatrę. Jednakże brak jakichkolwiek informacji, które potwierdzałyby, że taka wizyta odbyła się lub, że rodzice dziecka podjęli jakiekolwiek działania w celu zrealizowania powyższego skierowania.

Organ odwoławczy stwierdził, że w interesie strony jest aby dobrowolnie wybranemu przez siebie lekarzowi POZ takie informacje i dokumentację przedstawić. Jednocześnie, mimo iż badanie kwalifikacyjne dziecka stanowi integralną część procesu szczepienia, nie stanowi pełnej realizacji obowiązku. Wykonanie obowiązku może nastąpić dopiero w momencie uzupełnienia wszystkich zaległych szczepień określonych w kalendarzu szczepień.

Organ II instancji podał, że wymagalność obowiązku następuje z chwilą wejścia osoby objętej obowiązkiem w konkretne granice wiekowe. Wskazał, że rodzic decydując się na odmowę szczepień ochronnych dziecka powinien mieć świadomość ograniczania jego prawa do profilaktycznego świadczenia zdrowotnego służącego zapobieganiu wystąpienia chorób zakaźnych, co naraża dziecko na zagrożenia związane zarówno z przechorowaniem jak i możliwością wystąpienia poważnych powikłań zdrowotnych. Należy również spojrzeć na wymiar populacyjny zagrożeń zdrowotnych wynikających z nieuodpornienia dziecka przeciwko chorobom zakaźnym, bowiem dziecko takie może stanowić źródło zakażenia, a tym samym stanowić zagrożenie dla innych dzieci, które ze względów zdrowotnych nie mogą być uodpornione przeciwko tym chorobom.

Według organu II instancji, dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy, przy jednoczesnym braku dowodów na długotrwałe odroczenie obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka, jak też nieprzedłożenie przez skarżącego zaświadczenia lekarskiego uzasadniającego odroczenie wykonania szczepień ochronnych u dziecka świadczyły, o uchylaniu się przez skarżącego od obowiązku wykonania szczepienia u dziecka.

Odnosząc się do stwierdzenia w zażaleniu, że "Organ nie odniósł się też w ogóle do występującego u małoletniego większego ryzyka wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego" organ II instancji wskazał, że w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o podwyższonym ryzyku wystąpienia takiego odczynu u dziecka.

W ocenie organu II instancji, brak było podstaw do uznania zarzutu skarżącego o braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych u dziecka w zakresie szczepień wymienionych w tytule wykonawczym. W dniu wystawienia tytułu wykonawczego dziecko skarżącego było zobowiązane do przyjęcia kolejnych dawek szczepień ochronnych.

Organ II instancji uznał, że wierzyciel ustosunkował się do zarzutów oraz okoliczności podnoszonych w zarzutach, uwzględniając przy tym sytuację indywidualną zobowiązanego oraz okoliczności faktyczne i prawne sprawy, mające wpływ na wynik postępowania.

W kwestii wskazanej w pkt 7 zażalenia, organ II instancji stwierdził, że nie może ona być rozpatrywana, ponieważ dotyczy zastrzeżeń niemieszczących się w zamkniętym katalogu sytuacji, które mogą być podstawą wniesienia zarzutu zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. Jedynie na marginesie organ II instancji, posiłkując się stanowiskiem judykatury w nawiązaniu do powołanych tam wartości konstytucyjnych wyjaśnił, że ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tzw. klauzuli sumienia, tj. uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem na art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

K. C., zastępowany przez adwokata, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na ww. postanowienie organu II instancji z 4 marca 2024 r., wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Kwestionowanemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych, przez zaliczenie Komunikatu GIS do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli, co zostało potwierdzone w wyroku TK z 9 maja 2023 r.;

2. art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o chorobach zakaźnych w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia, przez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek;

3. art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia, przez uznanie, iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu GIS, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o chorobach zakaźnych może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie GIS, co wskazuje, że skarżący może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w treści rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r.;

4. art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., przez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej;

5. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, przez uznanie,

iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

Skarżący złożył wniosek o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17

ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych z art. 2, art. 30, 31 ust. 1,2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień tak, jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to GIS ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy.

Ewentualnie, skarżący wniósł o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości

Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi, nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Z uwagi na powyższe wnioski skarżący wniósł o zawieszenie postępowania sądowego do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z 9 maja 2023 r., SK 81/19 zakwestionował komunikat GIS jako źródło obowiązku w demokratycznym państwie prawa. Argumentował, że szczepionki nie są badane w zestawieniu z prawdziwym placebo, nie ma również badań dotyczących bezpieczeństwa podanych wszystkich dawek szczepień, których liczba zmienia się, co roku, z uwagi na publikację przez GIS Programu Szczepień ochronnych jako komunikatu, do którego zastosowania rodzice są przymuszani za pomocą grzywien administracyjnych.

Skarżący podniósł, że obowiązek szczepień w Polsce narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności, skoro w 25 krajach europejskich szczepienia mogą być dobrowolne bez szkody dla zdrowia publicznego. Kwestionowane przez skarżącego przepisy naruszają również art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim nakładają obowiązki na obywateli określone w komunikacie GIS bez rozważenia innych rozwiązań w tym zakresie, które bazowałyby na dobrowolności szczepień i świadomej zgodzie na wykonanie tej procedury medycznej, przewidzianej w art. 16 ustawy o prawach pacjenta.

Argumentował, że w płaszczyźnie materialnej sformułowania art. 31 ust. 3 zd. 1 Konstytucji RP nawiązują przede wszystkim do zasady proporcjonalności, określanej też jako zakaz nadmiernej ingerencji. Pytania o konieczność ograniczenia praw i wolności jednostki, są aktualne na gruncie przedmiotowej sprawy zważywszy, że populacja osób dorosłych nie odnawia szczepień przewidzianych w ramach komunikatu GIS, jak również zważywszy, że większość państw europejskich (w tym sąsiedzi RP) nie przewidują obowiązku szczepień ochronnych. Skarżący podnosił, że niedopuszczalne jest przyjmowanie w ustawie uregulowań blankietowych, pozostawiając organom władzy wykonawczej czy organom samorządu lokalnego swobodę normowania ostatecznego kształtu owych ograniczeń, a w szczególności wyznaczania zakresu tych ograniczeń (wyrok TK z 12 stycznia 2000 r., P 11/98, OTK 2000/13).

Jak wskazał skarżący, rozważając bilans korzyści – negatywne skutki, Polska

do dnia dzisiejszego nie wypełniła swoich zobowiązań dotyczących prawidłowego rejestrowania niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP). W Polsce dotychczas nie stworzono systemu odszkodowawczego, za NOP, które może wynikać np. z reakcji osobniczej organizmu (czegoś czego medycyna nie potrafi wytłumaczyć, gdyż każdy jest inny i inaczej może zareagować na szczepienie) i który również może zakończyć się zgonem.

Skarżący zauważył, że obecnie szczepienia ochronne dzieci muszą być poprzedzone badaniem kwalifikacyjnym zakończonym wystawieniem zaświadczenia stwierdzającego datę badania dziecka i godzinę. Niemniej ustawodawca nie wprowadził obowiązku stwierdzenia jego wyniku. Jest to dla skarżącego niezrozumiałe i samo w sobie powoduje, iż już na tym etapie pojawia się u rodziców wątpliwość kto odpowiada w sytuacji, gdy kwalifikację do szczepienia przeprowadzono błędnie.

Według skarżącego, szczepienia powinny być dobrowolne, zaś Państwo nie może narzucać swoim obywatelom konieczność szczepienia.

Zdaniem skarżącego, organem wyłącznie uprawnionym do ustalenia programu szczepień jest Rada Ministrów, nie zaś GIS, jak to przyjmuje Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny. W takiej sytuacji nie jest dopuszczalnym nakładanie na obywateli dodatkowych obowiązków, w tym w zakresie terminów i ilości podania szczególnych dawek szczepień w drodze Komunikatu GIS. Rada Ministrów nie wydała do dnia dzisiejszego programu zwalczania chorób zakaźnych w zakresie szczepień ochronnych. Zatem jedynym aktem wiążącym obywateli w tym zakresie jest rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z 18 sierpnia 2011 r. Przedmiotowy akt prawny określa, iż obowiązek szczepienia przeciw Haemophilus influenzae typu b obejmuje dzieci od 7 tygodnia życia do ukończenia 6 roku życia, przeciw gruźlicy obejmuje dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15 roku życia, a przeciwko pozostałym chorobom do ukończenia 19 roku życia. Skarżący uważa, że ma zatem jeszcze czas na zaszczepienie dziecka przeciwko chorobom wymienionym w tytułach wykonawczych.

Dalej skarżący argumentował, że w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wierzyciel nie odwołał się w najmniejszym stopniu do jakichkolwiek ustaleń faktycznych poczynionych przez siebie. W przypadku, gdy organ wyprowadzi obowiązek dotyczący szczepień przeciwko poszczególnym chorobom od ukończenia przez dziecko określonego wieku, to musi wskazać, ile małoletni ma lat i w związku z tym, w jakim miesiącu, dniu obowiązek się zaktualizował. Wierzyciel nie wskazał, kiedy – jego zdaniem – w stosunku do małoletniego stał się wymagany obowiązek szczepienia przeciwko poszczególnym chorobom. Organ nie wskazał również czy stan zdrowia małoletniego pozwala na dokonanie iniekcji, tylko założył odgórnie bez zagłębiania się w istotę sprawy, że u małoletniego nie występują przeciwskazania do podania szczepionki.

Skarżący podniósł również, że ograniczenie do życia prywatnego musi wynikać z ustawy. Podkreślił, że co prawda sam obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika z ustawy o chorobach zakaźnych, nie mniej lista chorób, przeciwko którym należy zaszczepić dziecko, wynika już z rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych – aktu prawnego o randze niższej niż ustawa. Co więcej, ilość dawek poszczególnych szczepionek, jak również lata i miesiące, w których należy podać dziecku szczepionkę, wynika z Programu szczepień ochronnych – komunikatu wydawanego przez GIS. Program szczepień ochronnych nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego, a zatem nie sposób na jego podstawie nakładać obowiązki na obywateli. Zatem organy administracyjne RP przyjmują, iż niedotrzymanie przez opiekunów prawnych terminów wynikających z Komunikatu oznacza niedopełnienie obowiązku zaszczepienia dziecka, mimo iż ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego.

W kontekście, wypełnienia przesłanki konieczności wprowadzonego ograniczenia przysługującego prawa do prywatności, skarżący podniósł, że obecny kalendarz szczepień nie zmienił się zasadniczo od tego, który obowiązywał w poprzednim ustroju, w sytuacji gdy w wielu krajach Unii Europejskiej zrezygnowano z przymusowego szczepienia oraz obowiązkowego "kalendarza szczepień" na rzecz podawania ich jedynie do określonych grup ryzyka. Wprowadzenie obowiązku szczepień nie było niezbędne, gdyż ryzyko wystąpienia epidemii chorób zakaźnych, w świetle powołanych przez skarżącego danych, nie jest realne a istnieją inne środki nie ingerujące w prawo do prywatności, które również pozwalają na zapobieżenie ich występowania (np. szczepienia akcyjne). Również art. 68 ust. 4 konstytucji RP, nakazujący władzom publicznym zwalczać choroby epidemiczne, nie przesądza czy środki zwalczania chorób epidemicznych powinny być stosowane na zasadzie dobrowolności zgodnie z zasadą samostanowienia (ar. 47 Konstytucji RP).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:

Sprawa podlegała rozpatrzeniu w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli uczyniono postanowienie organu II instancji, utrzymujące w mocy postanowienie wierzyciela, w którym zajął stanowisko dotyczące zarzutów wniesionych przez skarżącego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuł wykonawczy z 27 października 2023 r. w związku z realizacją obowiązku poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym małoletniego.

Stosownie do art. 33 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DZ. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., zwanej dalej: "u.p.e.a."), zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.).

W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a.,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zgodnie z art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, wierzyciel zaś wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Przedmiotem zgłoszonego przez skarżącego zarzutu był brak wymagalności obowiązku szczepień ochronnych. Natomiast spór sprowadza się do oceny, czy zasadnie organ oddalił wniesiony zarzut.

Bezsporne było, że syn skarżącego nie został poddany szczepieniom w terminie wynikającym z kalendarza szczepień, przy braku stwierdzenia przez lekarza w trakcie badania kwalifikacyjnego przeciwskazań do poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Skarżący w toku całego postępowania nie dostarczył lekarskiego zaświadczenia potwierdzającego czasowe lub stałe przeciwwskazanie do realizacji szczepień obowiązkowych u dziecka.

Należy podkreślić, że profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP obowiązkiem władz publicznych. W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 ustawy o chorobach zakaźnych wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych.

Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b wspomnianej ustawy, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2022 r., poz. 1876 ze zm.; dalej "u.p.p.r.p.").

Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o chorobach zakaźnych, zamieszczone w rozdziale IV - poświęconym szczepieniom ochronnym. Z art. 17 ust. 2 ustawy o chorobach zakaźnych wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5).

Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Realizacja tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie go przez zobowiązanego.

Zgodnie z art. 17 ust. 7 ustawy o chorobach zakaźnych, urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu, obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast stosownie do art. 17 ust. 9 wspomnianej ustawy, do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.p.r.p., o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych.

Z akt sprawy wynikało, że rodzice dziecka byli wzywani do stawienia się

z dzieckiem na szczepienie i badania profilaktyczne. Ponadto do strony były kierowane upomnienie i dalsza korespondencja w sprawie poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom. Z dokumentacji dostępnej organowi wynika, że wielokrotnie było przeprowadzone badanie kwalifikacyjne do szczepienia u syna skarżącego, tj. w dniu 28 maja 2021 r., 7 września 2021 r., 8 sierpnia 2022 r., 15 marca 2023 r. Podczas wizyt lekarz nie stwierdził przeciwskazań do zaszczepienia dziecka. Każdorazowo opiekun dziecka nie wyrażał zgody na szczepienie. Przy ostatniej z wymienionych wizyt lekarskich, na prośbę rodzica skierowano dziecko do poradni konsultacyjnej szczepień. Skarżący nie przedstawił organowi dokumentacji wskazującej na czasowe czy trwałe przeciwskazania do poddania dziecka szczepieniom ochronnym, pomimo stworzonej do tego możliwości przez lekarza kwalifikującego dziecko do szczepienia.

Należy przy tym podkreślić, że samo poddanie dziecka badaniu kwalifikacyjnemu do szczepienia nie oznacza wykonania przez opiekuna obowiązku poddania dziecka szczepieniu w sytuacji, gdy zgoda na szczepienie, mimo braku przeciwwskazań zdrowotnych, nie została ostatecznie udzielona. W tej sytuacji obowiązek skarżącego poddania małoletniego szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dacie wystawienia upomnienia, a następnie wystawienia tytułu wykonawczego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

W świetle przedstawionego stanu faktycznego, za bezzasadne należy uznać twierdzenia skarżącego podważające prawidłowość wydania zaskarżonego postanowienia.

W odniesieniu do zarzutu strony, że wymagalności obowiązku szczepień małoletniego nie można wywodzić z Programu Szczepień Ochronnych, należy zauważyć, że sam obowiązek wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja odbywa się według rozporządzenia MZ z 2023 r., w tym załącznika nr 1.

Podkreślić należy, że zarzuty skargi odnoszą się do poprzednich regulacji prawnych, które nie obowiązywały w dniu wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego i związane były z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. w sprawie o sygn. akt SK 81/19. Wyrok ten był podstawą do zmian w przepisach ustawy o chorobach zakaźnych dokonanych przez ustawodawcę.

Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909. Przedmiotowy tytuł wykonawczy wystawiono w dniu 27 października 2023 r. i doręczono go skarżącemu w dniu 27 listopada 2023 r.

W związku z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wydane zostało rozporządzenie MZ z 2023 r., które zawiera schemat szczepień (załącznik nr 1) dzieci uzależniony od ich wieku. Wyjaśnić należy, że zarówno przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, jak i po nim syn skarżącego podlegał obowiązkowemu szczepieniu.

W świetle powyższych rozważań, nie budzi wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie choroby objęte tytułem wykonawczym są objęte obowiązkowym szczepieniem ochronnym, a syn skarżącego – jako osoba małoletnia – podlega obowiązkowi tych szczepień.

Wbrew przekonaniu skarżącego z obowiązujących w chwili wydania zaskarżonego postanowienia przepisów prawa wynikał obowiązek poddania syna skarżącego szczepieniom ochronnym wskazanym w tytule wykonawczym, a skarżącego obowiązywały terminy wykonania tych szczepień wynikające z aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia i ogłaszanych corocznie Programów Szczepień Ochronnych.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza ustalenie organu, że syn skarżącego do czasu wydania zaskarżonego postanowienia nie został zaszczepiony dawkami wymienionymi w tytule wykonawczym. Skarżący uchylał się od obowiązku poddania syna szczepieniom, pomimo wezwania ze strony inspekcji sanitarnej, jak też po otrzymaniu upomnienia w tej sprawie.

W rezultacie za niezasadne należało uznać zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniego.

Mając na uwadze treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Organ w sposób wyczerpujący i zarazem poprawny wyjaśnił stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody. Wyniki ustaleń przedstawił w uzasadnieniu wydanego postanowienia, odnosząc się do kwestii charakteru szczepień ochronnych. W zaskarżonym postanowieniu prawidłowo też wskazano i zinterpretowano przepisy prawa, z których wynika wymagalność obowiązku podania dziecku szczepionek.

Nie można także podzielić argumentacji, że doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 31 ust. 1

w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. W ocenie Sądu, chroniona Konstytucją wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP, każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Nie wymaga pogłębionych wyjaśnień, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także to, że - jak stanowi art. 95 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka

i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń

i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b ustawy o chorobach zakaźnych, i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska, o czym stanowi art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542/15). Nadto, jak już wyżej wskazano, ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie można przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 389/16).

Wskazać również należy, że w wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (sprawa nr 47621/13 - Vavřička i inni), zapadłym na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych Trybunał wskazał, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Zdaniem Trybunału, ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa. Wskazano,

iż ustawowy obowiązek szczepień stanowczo poparły w pozwanym państwie wszelkie autorytety medyczne, a obowiązkowe szczepienia mogą zostać uznane za prawidłową reakcję organów państwowych wobec pilnej potrzeby ochrony zdrowia publicznego i indywidualnych osób przed ciężkimi chorobami. Trybunał podkreślił również,

że w przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka. Celem polityki szczepień jest ochrona każdego dziecka - czy to zaszczepionego indywidualnie, czy w drodze odporności "stadnej" - przed poważnymi chorobami. Tym samym ingerencja w prawo do poszanowania prywatności skarżących nie mogła zostać uznana za naruszenie ze względu na ważne interesy społeczne, które realizowała. Nie doszło zatem do naruszenia art. 8 Konwencji (por. K. Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r.,

nr 47621/13, System Informacji Prawnej LEX/el 2021).

Podobne stanowisko wyraził WSA w Bydgoszczy w wyroku z 17 kwietnia 2024 r. o sygn. akt II SA/Bd 1408/23.

W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniami prawnymi o treści wskazanej w skardze.

Na marginesie wskazać należy, że prawidłowości podjętego przez organ rozstrzygnięcia nie podważają także rozważania strony na temat dobrowolności szczepień w innych państwach, zasadności wprowadzenie obowiązkowych szczepień ochronnych bez jednoczesnego powołania funduszu odszkodowawczego, jak również rejestracji niepożądanych odczynów poszczepiennych.

Stwierdzić należy bowiem, że obowiązek szczepień ochronnych w Polsce jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych. Przy czym, jak zasadnie wskazał NSA w wyroku z 6 kwietnia 2011 r., (sygn. akt II OSK 32/11), wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami kodeksu wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie, aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.