Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 29/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 1 par 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 3 par 1, art. 119 pkt 3, art. 134 par 1, art. 145 par 1 i art. 200
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 65, art. 107 par 3 i art. 124 par 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 18, art. 22 par 2, art. 29 par 1i art. 59 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec Asesor WSA Andrzej Mącznik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 11 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach na rzecz M. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Kielcach (Dyrektor) postanowieniem

z 11 października 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ostrowcu Świętokrzyskim (Naczelnik) z 11 lipca 2022 r. nr [...] w sprawie odmowy M. S. umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., Z. U. S. Oddział w K. Inspektorat w S., P. K. R. U. S. O. R. w K. Placówka Terenowa w O..

Pismem z 13 grudnia 2021 r. zobowiązany zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, którego przedmiotem jest egzekucja z udziału wynoszącego [...] w nieruchomości położonej w miejscowości S., ze względu na przedawnienie zobowiązań objętych tytułami wykonawczymi na podstawie których prowadzono postępowanie egzekucyjne. Wniosek został przekazany do właściwego miejscowo Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Ś., który postanowieniem z 11 lipca 2022 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Organ I instancji ustalił, że postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku zobowiązanego prowadzone jest na podstawie tytułów wykonawczych, które szczegółowo wymienił na stronach 2-4 postanowienia.

Następnie w stosunku do każdego z tytułów wykonawczych omówił okoliczności, których zaistnienie spowodowało zawieszenie bądź przerwanie biegu terminu przedawnienia dochodzonych od zobowiązanego należności.

W stosunku do zaległości w postaci zobowiązań podatkowych ustalił, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w oparciu o wystawione tytuły wykonawcze, organ egzekucyjny (wówczas Naczelnik US w S.) zastosował szereg środków egzekucyjnych oraz dokonał czynności egzekucyjnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które szczegółowo i chronologicznie opisał. Przyjął, że ostatnim środkiem egzekucyjnym, który skutecznie przerwał bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych egzekucją było w 2018 roku zajęcie innej wierzytelności pieniężnej w N. F. O. Ś. I. G. W. w W..

W zażaleniu na postanowienie naczelnika zobowiązany podniósł, że nie zgadza się ze stwierdzeniem organu, że stosowane środki egzekucyjne (w 2018 r.) spowodowały przerwanie biegu przedawnienia, ponieważ były stosowane przez niewłaściwy organ egzekucyjny, pomimo osobistego odbioru przez niego pod adresem S., ul. [...]. Nadmienił, że na początku 2016r. złożył do akt postępowania egzekucyjnego w Urzędzie Skarbowym w S. informację o zmianie adresu zamieszkania, wskazując aktualny adres: [...]. ul. [...].

Rozpoznając zażalenie Dyrektor wskazał, że z uwagi na fakt wszczęcia postępowań egzekucyjnych przed 30 lipca 2020 r., wniosek o umorzenie tych postępowań procedowano według stanu prawnego obowiązującego do 29 lipca 2020 r. Wyjaśnił, że przyczyny uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wymienione w art. 59 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2022.479) - dalej u.p.e.a. Postępowanie egzekucyjne mogło być również umorzone na podstawie art. 59 § 2 ww. ustawy w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zobowiązany podstawę umorzenia postępowań egzekucyjnych powiązał z przedawnieniem dochodzonych należności.

Kwestię terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych określają przepisy Ordynacji podatkowej. W tym kontekście organ przywołał treść art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2020. poz.1325) oraz art. 70 § 1, 4 i 8 tej ustawy.

Podał, że z ustaleń będących podstawą rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego wynika, że objęte tytułami wykonawczymi zobowiązania podatkowe dotyczyły zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych, jak również podatku od towarów i usług.

Wyjaśnił, że organ egzekucyjny powołał okoliczności powodujące przerwanie biegu terminu przedawnienia tych zobowiązań. W tym zakresie wskazał na zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych, świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, zajęcie innej wierzytelności pieniężnej na podstawie poszczególnych tytułów wykonawczych. Informacje o zastosowanych skutecznie środkach egzekucyjnych w toku prowadzonego postępowania pozwoliły ustalić, że termin przedawnienia zobowiązań podatkowych jeszcze nie upłynął. Nadto, ze zwrotnych potwierdzeń odbioru zawiadomień o zajęciach wynika, że o wszystkich zajęciach egzekucyjnych prawidłowo zawiadomiono zobowiązanego.

Organ przyjął, że bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych zaczął biec na nowo od dnia następującego po dniu zastosowania ostatniego skutecznego środka egzekucyjnego jakim było zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej w N. F. O. Ś. I. G. W. w W. z 27 września 2018 r., które strona odebrała osobiście pod adresem ul. [...] w S..

Następnie Dyrektor wyjaśnił, że Naczelnik 31 stycznia 2022 r. wystąpił do wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z wnioskiem o udzielenie informacji, czy zaległości objęte wskazanymi tytułami wykonawczymi pozostają nadal wymagalne. Wierzyciel 25 lutego 2022 r. udzielił informacji, że po przeanalizowaniu wszystkich skutecznych środków egzekucyjnych, przerywających bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowe objęte tytułami wykonawczymi nie przedawniły się i mogą być nadal egzekwowane w drodze postępowania egzekucyjnego. Potwierdził również, że zaległości podatkowe objęte tytułami wykonawczymi o numerach: [...], [...], [...], [...], zostały w całości wyegzekwowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Stachowicach oraz Komornika Sądowego. Natomiast w tytułach wykonawczych nr [...], [...] i [...] pozostały do wyegzekwowania należne koszty egzekucyjne. Poinformował również, że tytuł wykonawczy nr [...] został w całości wyegzekwowany wraz z kosztami egzekucyjnymi i zamknięty.

Odnośnie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. Inspektorat w S. obejmujących składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne FP i FGSP organ ustalił, że dochodzone należności z tytułu składek ZUS nie uległy przedawnieniu, są wymagalne i mogą być nadal dochodzone.

Jak wynika z informacji uzyskanych 18 lutego 2022 r. z ZUS Oddział w K. postępowanie egzekucyjne tylko w niektórych (opisanych następnie) przypadkach prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS Oddział w K. Inspektorat w S. zostało zakończone. Następnie wymieniono tytuły wykonawcze, gdzie do wyegzekwowania pozostały koszty egzekucyjne oraz podano, że postępowanie egzekucyjne objęte tytułami wykonawczymi o numerach: [...], [...], [...] zostało umorzone z uwagi na przedawnienie należności z tytułu składek. Natomiast pozostałe tytuły wykonawcze wystawione przez Zakład nadal pozostają w realizacji.

Oceniając wymagalność należności z tytułu zaległych składek ZUS organ przywołał treść art. 24 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2022.1009) dalej "u.s.u.s.", zgodnie z którym należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie pięciu lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Składki na fundusze pozaubezpieczeniowe (tj. Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) ulegają przedawnieniu na takich samych zasadach, jak składki na ubezpieczenia społeczne.

Następnie w nawiązaniu do treści art. 24 ust. 5b u.s.u.s. wyjaśnił, że skutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności powoduje podjęcie jakiejkolwiek czynności zmierzającej do egzekwowania należnych składek, a nie tylko przystąpienie do prowadzenia przymusowej egzekucji. Zatem samo wystosowanie do strony upomnień przedegzekucyjnych, w trybie art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wypełniło dyspozycję art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Te zaś zostały skutecznie doręczone przez wierzyciela ZUS we wskazanych datach. Wobec braku zapłaty zaległych należności z tytułu składek wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze, które skutecznie doręczono zobowiązanemu.

Odnośnie zaległości z tytułu nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne rolników wyjaśnił, że kwestie te reguluje ustawa z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu rolników ( Dz. U 2022 r. poz. 933). P. K. R. U. S. wyjaśnił, że przekazane na poczet wskazanych tytułów kwoty nie pokryły w całości wymaganych należności. Dlatego w 2015 r. wierzyciel wystawił dalsze tytuły wykonawcze w celu uczestnictwa w egzekucji z nieruchomości. W konsekwencji ponownie potwierdził wymagalność wszystkich podanych tytułów wykonawczych.

Z tego też powodu, w ocenie Dyrektora legalność wydanego postanowienia nie może budzić wątpliwości, jako zgodnego z prawem.

Odnosząc się do zarzutu dokonania czynności przez organ miejscowo niewłaściwy Dyrektor stwierdził, że został on podniesiony na etapie zażalenia po raz pierwszy. Zatem nie podlegało to ocenie czynności podejmowanej przy wydaniu postanowienia przez organ I instancji.

Uznanie za dopuszczalne uzupełnienia zarzutów, po upływie terminu do ich złożenia, nie tylko powodowałoby obejście przepisów dotyczących terminu na dokonanie czynności procesowej, ale także przerzucałoby konieczność do rozpoznania tego zarzutu po raz pierwszy przez organ odwoławczy, co godziłoby w zasadę dwuinstancyjności postępowania ujętej w art. 15 k.p.a.

Tym niemniej Dyrektor wyjaśnił, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec strony z udziału w nieruchomości, organem właściwym ze względu na położenie nieruchomości jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w O.. Organem egzekucyjnym właściwym ze względu na adres zamieszkania był Naczelnik US w S., a począwszy od 14 lutego 2020 r. (tj. daty wpływu akt postępowania egzekucyjnego do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Ś.), właściwym miejscowo jest Naczelnik US w [...]. Ten właśnie organ był zarazem właściwy do rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, który strona sformułowała w piśmie z 13 grudnia 2021.

Na powyższe postanowienie M. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucił naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a oraz art. 59 § 1 pkt 9 i art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie).

W uzasadnieniu podniósł, że na początku 2016 r. złożył do akt postępowania egzekucyjnego w Urzędzie Skarbowym w S. informację, że zmienił adres zamieszkania, wskazując aktualny adres tj. [...] , ul. [...]. Od momentu zawiadomienia zmianie uległa właściwość organu egzekucyjnego i powinno nastąpić przekazanie sprawy zgodnie z właściwością miejscową. Wszelkie czynności Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. dokonane po dacie złożenia ww. zawiadomienia , a więc z naruszeniem przepisów o właściwości, należy uznać za niewywołujące skutków prawnych, także te w zakresie przerwania biegu terminu przedawnienia. Organ drugiej instancji w ogóle nie odniósł się do tego dokumentu. Nie ma przy tym znaczenia, że ten "zarzut" został podniesiony dopiero na etapie zażalenia, bowiem ocenie Dyrektora powinny podlegać wszelkie okoliczności mające wpływ na decyzję o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wskutek przedawnienia. Organy administracji publicznej z urzędu przestrzegają swojej właściwości, zatem nie jest konieczne podnoszenie w tym względzie zarzutu.

W opinii skarżącego zmiana właściwości miejscowej organu egzekucyjnego nastąpiła z dniem zmiany miejsca zamieszkania zobowiązanego, a najpóźniej z dniem powiadomienia o tym i wskazania nowego adresu. Jego zdaniem nastąpiło to w marcu bądź kwietniu 2016 r., poprzez złożenie do akt rzeczonego pisma, a nie z dniem przekazania akt organowi właściwemu, czyli z urzędu skarbowego w S. do urzędu skarbowego w [...].

Nadto wszelka korespondencja od daty powiadomienia wysyłana była pod adres właściwy tj. [...]. i tam odbierana. Ta jedna przesyłka skierowana została na nieaktualny adres, a odebrana została nie pod wskazanym adresem, tylko na poczcie, ponieważ skarżący przez przypadek dowiedział się o pozostawionym awizo.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) dalej p.p.s.a.

Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi (postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego) kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r., Nr 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ono prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu wydając zaskarżone postanowienie Dyrektor uchybił art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz w zw. z art. 22 § 2 u.p.e.a. poprzez brak ustalenia istotnych okoliczności co do właściwości organu egzekucyjnego podejmującego czynności w ramach postępowania egzekucyjnego oraz brak dokonania oceny już zebranych w sprawie informacji i dowodów w tym zakresie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Doszło również do naruszenia przez organ odwoławczy art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia postanowienia. W konsekwencji organ naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 18 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez co najmniej przedwczesne przyjęcie braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Przypomnieć w tym miejscu wymaga, że postępowanie zakończone zaskarżonym postanowieniem Dyrektora zainicjował wniosek skarżącego z 13 grudnia 2021 r., w którym zwrócił się o umorzenie prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie zobowiązań objętych tytułami wykonawczymi, na podstawie których prowadzone jest postępowanie. Wyjaśnił, że w okresie 5 ostatnich lat nie wystąpiły, według niego, okoliczności powodujące zawieszenie bądź przerwanie biegu terminu przedawnienia tych zobowiązań.

Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.

Pojęcie "obowiązku" w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego; innymi słowy obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie - którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. Jakkolwiek bowiem organ egzekucyjny, w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a. nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, niemniej jednak jest on zobowiązany do sprawdzenia, czy obowiązek ten istnieje.

Przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego przewidziana w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. odnosi się także do przedawnienia zobowiązania podatkowego, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki NSA: z dnia 4 września 2018 r., sygn. akt II FSK 141/18, z dnia 16 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 418/21, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie budzi w sprawie wątpliwości, że wśród należności dochodzonych w ramach toczącego się względem zobowiązanego postępowania egzekucyjnego były należności obejmujące zobowiązania podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług oraz zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych. W stosunku do tych zobowiązań organ przyjął, że termin biegu ich przedawnienia został przerwany poprzez skutecznie zastosowany środek egzekucyjny, o którym strona została zawiadomiona. Środkiem tym było zajęcie przez Naczelnika US w S. innej wierzytelności pieniężnej w N. F. O. Ś. i G. W. w W. dokonane w dniu 27 września 2018 r.

Podkreślenia jednocześnie wymaga, że na każdym etapie postępowania organ administracji ma obowiązek z urzędu przestrzegania swojej właściwości, a zaniechanie tego obowiązku i podejmowanie czynności przez organ niewłaściwy ma ujemne skutki wobec podjętych przez niego czynności. Zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2a-3a.

Kodeks postępowania administracyjnego, którego przepisy zgodnie z art. 18 u.p.e.a. mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym nakłada na organy administracji publicznej obowiązek przestrzegania m.in. właściwości miejscowej (art. 19 k.p.a.). Zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a., jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. W świetle art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w formie czynności materialno-technicznej zawiadomienia (L. Klat - Wertelecka, Glosa do wyroku NSA z dnia 3 grudnia 2013 r., II GSK 1279/12, OSP 2014 nr 10 poz. 98a; W. Piątek, A. Skoczylas w: R. Hauser, A. Skoczylas - red., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2014, s. 144-146 oraz postanowienie NSA z 20 września 2007 r., sygn. akt II GW 3/2007, ONSAiWSA 2008, z. 6 poz. 934).

Zgodnie z art. 1a pkt 7 u.p.e.a., przez organ egzekucyjny rozumie się organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków.

Skoro, jak już była o tym mowa, na podstawie art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, to zmiana miejsca zamieszkania zobowiązanego, o której organ jest poinformowany skutkuje niemożnością dalszego stosowania przez danego Naczelnika Urzędu Skarbowego środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanego jego obowiązków.

Z akt sprawy wynika, że organ prowadzący postępowanie egzekucyjne, czyli Naczelnik US w S., w dniu 6 lutego 2020 r przekazał zgodnie z właściwością miejscową administracyjne tytuły wykonawcze (108 sztuk) na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. oraz art. 22 § 2 u.p.e.a., wskazując, że postępowanie egzekucyjne dotyczy M. S. zam. O. Ś. ul. [...]. Celowe jest zatem dalsze jego prowadzenie przez Naczelnika US w O. Ś..

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor przyjął natomiast, że "organem egzekucyjnym właściwym ze względu na adres zamieszkania, począwszy od 14 lutego 2020 r. (tj. daty wpływu akt postępowania egzekucyjnego) był Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. Ś.".

Jednakże stwierdzenie to nie zostało poparte żadną stosowną argumentacją potwierdzającą zasadność takiego założenia.

Jednocześnie w aktach sprawy znajdują się dokumenty, których treść nasuwa wątpliwości co do prawidłowości przyjętego momentu zmiany właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Dokumenty te, które zostaną niżej wymienione, nie zostały poddane żadnej analizie przez organ odwoławczy, nie podjęto również żadnych dodatkowych czynności, celem ustalenia prawidłowości przyjętej daty zmiany właściwości miejscowej organu egzekucyjnego.

Mianowicie, aktach sprawy znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia pisma datowanego na dzień 25 kwietnia 2016 r., skierowanego do US w S., stanowiąca informację A. S. i M. S. , że ich aktualny adres zamieszkania to O. Ś. ul. [...]. Jakkolwiek na piśmie tym brak jest daty wpływu do organu, to organ nie podjął żadnej próby jej ustalenia, ignorując przy tym stanowisko zobowiązanego, który podnosi złożenie tego pisma w US w S. na początku 2016 roku.

Następnie w aktach sprawy znajduje się pismo Komendy Powiatowej Policji w S. z 20 lutego 2018 r., które wpłynęło do organu (US w S.) 22 lutego 2018 r. dotyczące uzyskania informacji odnośnie miejsca pobytu ewentualnie zatrudnienia M. i A. S. zam. ul. [...] S. (k. 134 akt administracyjnych). Poinformowano w nim, że pod w/w adresem zastano P. G., który oświadczył, że od około 7 miesięcy wynajmuje to mieszkanie ze swoją rodziną od państwa S.. Mężczyzna ten oświadczył również, że państwo S. mieszkają w O. Ś. .

Również obecność tego pisma nie została zauważona przez organ odwoławczy, nie odniesiono się też w żaden sposób do jego treści.

Tymczasem dokumenty te wskazują na wiedzę Naczelnika US w S. o zmianie adresu zamieszkania zobowiązanego, a tym samym zmianie właściwości miejscowej organu egzekucyjnego w innym niż przyjęty czasie, zatem ich analiza jest niezbędna dla uzasadnienia prawidłowej daty tejże zmiany.

Nadto z akt sprawy wynika, że po przekazaniu akt postępowania egzekucyjnego, Naczelnik US w O. Ś. podjął próby ustalenia i potwierdzenia swojej właściwości miejscowej.

Z treści notatki służbowej (k. 135 i następne) wynika, że starszy kontroler skarbowy J. K., wykonując polecenie służbowe udał się pod adres ul. [...] w O. Ś.. Ustalił, że jest to blok mieszkalny. W mieszkaniu nr [...] zastał M. S., który oświadczył, że od około 3 lat mieszka w tym mieszkaniu, wynajmuje je.

Następnie w związku z prowadzeniem egzekucji wobec zobowiązanego, Dział Egzekucji US zwrócił się do Referatu identyfikacji i weryfikacji poprawności rejestracji podatników o utworzenie z dniem 7 lipca 2020 r. adresu MAD dla miejsca posiadania mienia O. Ś. ul. [...].

Również powyższe okoliczności nie były przedmiotem analizy organu odwoławczego, w kontekście momentu zmiany właściwości miejscowej organu egzekucyjnego.

W związku z powyższym doszło, zdaniem Sądu do naruszenia przez Dyrektora art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz w zw. z art. 22 § 2 u.p.e.a. poprzez brak ustalenia istotnych okoliczności co do właściwości miejscowej organu egzekucyjnego podejmującego czynności w ramach postępowania egzekucyjnego oraz brak dokonania oceny już zebranych w sprawie informacji i dowodów w tym zakresie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że organ wiąże z podjętym przez Naczelnika US w S. 27 września 2018 r. środkiem egzekucyjnym – zajęciem innej wierzytelności pieniężnej w N. F. O. Ś. i G. W. w W., skutek w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym.

Ustalenie, czy w/w środek egzekucyjny został podjęty we wrześniu 2018 roku przez właściwy miejscowo organ egzekucyjny ma istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem pozwoli na ocenę jego skuteczności i wpływu na bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych.

W realiach sprawy doszło również do naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Stosownie do art. 124 § 2 k.p.a. postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Z treści art. 107 § 3 k.p.a., mającego zastosowanie w zw. z art. 126 k.p.a., wynika zaś, że uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia, z przytoczeniem przepisów prawa.

Tymczasem kontrola zaskarżonego postanowienia wykazała, że organ nie ustosunkował się do argumentacji zażalenia, błędnie przyjmując, że strona nie może skutecznie podnosić nowych argumentów. Organ nie dostrzegł przy tym, że argumentacja strony zmierza do podważenia skuteczności zastosowanego w 2018 roku środka egzekucyjnego, co ma wpływ na ocenę przedawnienia zobowiązań podatkowych, albowiem organ przyjął, jakoby skutecznie przerwał on bieg terminu przedawnienia objętych postępowaniem egzekucyjnym zobowiązań podatkowych.

Uzasadnienie nie zawiera również, niezbędnej z punktu widzenia obowiązku organu przestrzegania swojej właściwości jak też podnoszonej przez zobowiązanego argumentacji, analizy akt sprawy. Pominięto przy tym opisane powyżej: pismo strony o zmianie miejsca zamieszkania, pismo Komendy Powiatowej Policji z 20 lutego 2018 r., notatkę służbową sporządzoną przez starszego kontrolera skarbowego J. K., które wskazywały na okoliczność zamieszkania przez zobowiązanego w O. Ś. przy ul. [...] co najmniej od lutego 2016 roku i wiedzy ówczesnego organu egzekucyjnego w tym zakresie.

Opisane uchybienia sprawiają, że postanowienie Dyrektora uchyla się spod kontroli sądu, albowiem nieznane są motywy przyjęcia przez organ okoliczności właściwości miejscowej Naczelnika US w S. do dnia przekazania akt postępowania Naczelnikowi US w O. Ś. – tj. do 6 lutego 2020 r.

Ubocznie zauważyć należy również, że organ rozpoznawał wniosek strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego, nie zaś zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, w którym to trybie byłby obowiązany do rozpoznania tylko zarzutów zgłoszonych w stosownym terminie. Wadliwie zatem przyjął, że strona w zażaleniu nie może podnosić nowych argumentów na poparcie zasadności swojego wniosku.

Z powyżej opisanych powodów, w ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie nie spełnia standardów wynikających z wyżej opisanych przepisów postępowania administracyjnego.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższą argumentację Sądu i przede wszystkim podejmie czynności w celu ustalenia daty wpływu znajdującego się w aktach sprawy pisma strony datowanego na 25 kwietnia 2016 r.

Dalej oceni, biorąc pod uwagę ustalone okoliczności jak również znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, w tym – pismo strony z 25 kwietnia 2016 r., pismo Komendy Powiatowej Policji z 20 lutego 2018 r., notatkę służbową, kiedy doszło do zmiany właściwości miejscowej organu egzekucyjnego.

W zależności od efektu powyższych ustaleń oceni skuteczność podejmowanych w postępowaniu egzekucyjnym czynności, w szczególności zastosowanego w 2018 roku środka egzekucyjnego – zajęcia innej wierzytelności.

Dopiero po dokonaniu powyżej opisanych ustaleń i ich oceny organ wywiedzie, czy w realiach sprawy doszło, czy też nie doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych dochodzonych od zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, a w konsekwencji, czy zaistniała przesłanka umorzenia tego postępowania w omawianym zakresie.

Końcowo podniesienia wymaga, że w ustalonych w niniejszej sprawie okolicznościach faktycznych i prawnych doszło również do naruszenia przez Dyrektora art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 18 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez co najmniej przedwczesne przyjęcie, że nie zaistniały podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego o co wnioskowała strona.

Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy p.p.s.a. w punkcie 1 wyroku uchylił zaskarżone postanowienie. O zwrocie kosztów postępowania w punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a.