Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 165/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 9 ust. 3, art. 15, art. 19 ust. 1 i ust. 2
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
article: art. 8 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
article: § 2
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2020 r. spraw ze skarg M.S. na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2019 r. – nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2015, – nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) za rok 2015, – nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 za rok 2015 oddala skargi.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg M. S. (dalej: wnioskodawca lub skarżący) są decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Agencji) z dnia [...] grudnia 2019 r.: nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz odmowy uznania przypadku za wystąpienie siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności oraz nr [...] w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami oraz odmowy uznania przypadku za wystąpienie siły wyższej lub wystąpienia zdarzeń nadzwyczajnych, oraz nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013, wszystkie dotyczące kampanii na rok 2015.

Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji oraz akt sprawy wynika, że w dniu 4 maja 2015 r. do Biura Powiatowego Agencji wpłynął wniosek w/w wnioskodawcy o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie (płatność z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska), płatności dodatkowej (płatność redystrybucyjna) oraz o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (płatność ONW). Wnioskodawca zadeklarował do w/w płatności na 2015 r. działki rolne o łącznej powierzchni 32,51 ha. ponadto w w/w wniosku zadeklarował w drugim roku 5-letniego zobowiązania realizację pakietu 5. - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 i w jego ramach realizację wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 4,31 ha obejmującej działkę rolną C1 położonej na działce ewidencyjnej o nr 1009 o powierzchni 2,25 ha, działkę rolną E1 położoną na działce ewidencyjnej 955 na powierzchni 1,82 i działkę rolną EA1 - położoną na działce ewidencyjnej nr 955 o powierzchni 0,24 ha - z kośnym sposobem użytkowania.

W dniu 7 września 2015 r. wnioskodawca powiadomił organ I instancji o wystąpieniu suszy w jego gospodarstwie.

W dniu 25 kwietnia 2016 r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzono wizytację terenową (zapowiedziana telefonicznie w dniu 18 kwietnia 2026 r.) działek ewidencyjnych nr 955, na której zadeklarowano dwie działki rolne: E (E1) o powierzchni deklarowanej 1,82 ha i EA (EA1) o powierzchni 0,24 ha oraz nr 1009 na której zadeklarowano działkę rolną C (C1) o powierzchni deklarowanej 2,25 ha. W protokole z kontroli kontrolerzy stwierdzili na działce ew. nr 1009 powierzchnię kwalifikowalną 1,05 ha to jest mniejszą o 1,20 ha od deklarowanej we wniosku. Na wykluczonej powierzchni stwierdzono: groble, rów opaskowy i zakrzewienia. Natomiast na działce ew.nr 955 kontrolerzy stwierdzili powierzchnię kwalifikowalną 1,30 ha, a więc powierzchnią mniejszą o 0,76 ha od deklarowanej we wniosku. Na wykluczonej powierzchni występowały zadrzewienia, teren podmokły i zakrzaczenia.

Przy kontroli obecna była pełnomocnik wnioskodawcy - JS, która podpisała przedmiotowy raport wraz ze stwierdzonymi nieprawidłowościami. Kopię raportu wysłano wnioskodawcy przesyłką poleconą w dniu 10 maja 2016 r.

W dniu 27 kwietnia 2016 r. wnioskodawca poinformował Kierownika Biura Powiatowego Agencji o uszkodzeniu przez bobry grobli na działkach ewidencyjnych nr 955, nr 946 i nr 1009, co spowodowało zalanie tych działek, a następnie w dniu 28 kwietnia 2016 r. złożył wniosek o wycofanie z płatności całej powierzchni działki rolnej C (C1) położonej na działce ewidencyjnej nr 1009 oraz działek rolnych nr E (E1) i EA (EA1) położonych na działce ewidencyjnej nr 955.

Organ I instancji nie uwzględnił wycofania części wniosku złożonego w dniu 28 kwietnia 2016 r., z uwagi na uprzednie poinformowanie wnioskodawcy o zamiarze przeprowadzenia wizytacji terenowej.

Niezależnie od wyników wizytacji terenowej, w trakcie kontroli administracyjnej stwierdzono ponadto, że powierzchnia działki rolnej BB położonej na działce ewidencyjnej nr 21/5 jest mniejsza od zadeklarowanej (1,80 ha) i wynosi 1,76 ha. Łączna powierzchnia wykluczona z jednolitej płatności obszarowej, płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (zazielenianie), płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) oraz z płatności ONW, ustalona na podstawie kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej wyniosła 2 ha. Z kolei powierzchnia stwierdzona kwalifikowana do płatności rolnośrodowiskowej wyniosła 2,35 ha.

W konsekwencji w odniesieniu złożonych wniosków Kierownik Biura Powiatowego Agencji decyzjami z dnia z dnia [...] czerwca 2016 r.:

1. nr [...] przyznał wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 25.665,38 zł w tym:

- z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 11.914,94 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1.927,45 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowanie współczynnika korygującego,

- z tytułu płatności za zazielenienie w wysokości 9.197,54 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 86,96 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- z tytułu płatności redystrybucyjnej w wysokości 4.552,90 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 43,04 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego

oraz przyznał M. S. kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 213,05 zł.

2. decyzją z [...] czerwca 2016 roku nr [...] przyznał M. S. płatności do obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami w łącznej wysokości 4.610,15 zł, w tym - płatność ONW strefa nizinna I w wysokości 4.610,15.

Natomiast decyzją nr [...] z dnia 21 czerwca 2016 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 organ I instancji odmówił przyznania wnioskodawcy płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 5.1 -Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 i nałożył sankcję w wysokości 2 685,20 zł.

W odwołaniach od wskazanych decyzji skarżący zarzucił nieprawidłowe ustalenie przez organ I instancji, że zadeklarowana powierzchnia była nieprawidłowa i tym samym nieprawidłowe pomniejszenie powierzchni uprawnionej do płatności za rok 2015 w zakresie dochodzonych płatności. Skarżący wniósł ponadto o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków J. Ł. i M. S. na okoliczność, że powierzchnia deklarowanych działek do płatności na rok 2015 o nr 955 oraz 1009 i 21/5 była prawidłowa oraz okresu powstania i rozmiaru szkód bobrzych na działkach ewidencyjnych 955 oraz 1009 w 2016 r., dopuszczenie oraz o przeprowadzenie dowodu z lotniczej dokumentacji fotograficznej będącej w posiadaniu Agencji, a w tym zakresie o zobowiązanie Biura Powiatowego Agencji do nadesłania do akt sprawy wszelkiej posiadanej przez siebie dokumentacji fotograficznej w/w działek wykonanych w 2015 roku. Ponadto odwołujący wniósł o przeprowadzenie dowodu z odpisu pisma Biura Powiatowego Agencji z dnia 30 kwietnia 2014 r., na okoliczność wykazania że organ Agencji na żądanie odwołującego się wskazała obszar działek PEG i powierzchnie kwalifikujące się do dopłat w wielkości wskazanej i wnioskowanej przez odwołującego.

Dyrektor POR Agencji decyzjami z dnia [...] września 2016 r.: nr [...] i nr [...] oraz z dnia [...] października 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy wyżej opisane decyzje organu I instancji.

Według stanowiska organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie na podstawie przeprowadzonej wizytacji terenowej w dniu 25 kwietnia 2016 r., oraz na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej prawidłowo wykluczono powierzchnię 2 ha na której stwierdzono obszary nieuprawnione do przyznania dochodzonych płatności to jest obszary zakrzaczone, zadrzewione oraz teren podmokły, rów opaskowy, grobla, co potwierdzają wyniki wizytacji terenowej oraz aktualne dane dotyczące ustalonej powierzchni w systemie informatycznym ZSZIK, ustalone na podstawie wykonanych zdjęć z roku 2015, co zostało szczegółowo wyjaśnione w decyzjach organu I instancji.

Na powyższe decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji z dnia [...] września 2016 r. i z dnia [...] października 2016 r. wnioskodawca złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Sąd ten wyrokiem z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Rz 914/16 i z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Rz 939/16 uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji nr z dnia [...] oraz [...] czerwca 2016 r.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Sąd wskazał na naruszenie przepisów prawa procesowego, stwierdzając, między innymi, że zmniejszając wnioskowane płatności na 2015 rok organ I instancji nie podał w zasadzie żadnych przyczyn wykluczenia części działek z płatności, ograniczając się jedynie do porównania powierzchni zadeklarowanych przez beneficjenta i stwierdzonych przez kontrolerów podczas kontroli na miejscu oraz stwierdzonych na podstawie ustalonej powierzchni w systemie informatycznym ZSZiK. Zdaniem Sądu poszczególne obszary wykluczone z płatności nie zostały zmierzone, ani opisane w sposób uzasadniający wyłączenie, a wykluczenie terenów nastąpiło bez wskazania podstaw prawnych i bez prawidłowych ustaleń faktycznych.

Ponadto Sąd uznał słuszność zarzutu zawartego w skargach odnośnie dokonania kontroli na miejscu w roku następnym po złożeniu wniosku oraz wskazał, odwołując się do przepisów zawartych w Rozporządzeniu Wykonawczym Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69 z późn. zm., dalej: Rozporządzenie Komisji nr 809/2014), że kontrola nie miejscu przeprowadzona w roku następnym po roku złożeniu wniosku nie może stanowić podstawy do ustalenia czy deklarowane do płatności działki były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w roku składania wniosku.

Jedocześnie Sąd za nietrafiony uznał zarzut skarg związania organu wycofaniem wniosku o przyznanie płatności, potwierdzając słuszność wskazania przez organ odwoławczy, że podstawą uznania cofnięcia za nieskuteczne był przepis art. 15 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014.

W ramach ponownie przeprowadzonego postępowania, organ I instancji stwierdził, że powierzchnia uprawniona do przyznania wnioskowanych płatności bezpośrednich i ONW jest mniejsza niż powierzchnia zadeklarowana we wniosku na 2015 rok. W oparciu dane dot. powierzchni ewidencyjno-gospodarczej tzw. PEG istniejące w systemie informacji geograficznej oraz o szkice na załącznikach graficznych stwierdzono zawyżenia deklaracji: w odniesieniu do działki ew. nr 955 (działki rolne A i AE) - o 0,65 ha, działki ew. nr 1009 (działka rolna C) - o 0,25 i działki ew. nr 21/5 (działki rolne B, BB i BC) – o 0,03, łącznie 0,93 ha. Wobec powyższego po wykluczeniu niekwalifikującej się do przyznania płatności powierzchn, zdaniem organu I instancji, powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku przeprowadzonego postępowania wyniosła 31,58 ha. Natomiast w przypadku płatności rolnośrodowiskowej po wykluczeniu niekwalifikującej się do przyznania płatności powierzchni 0,90 ha (0,65 ha + 0,25 ha), powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku przeprowadzonego postępowania wyniosła 3,41 ha (4,31 ha pow. deklarowana - 0,90 ha pow. wykluczona), co stanowi 26,39 % różnicy między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych a powierzchnią stwierdzoną.

W konsekwencji organ I instancji decyzjami z dnia [...] grudnia 2017 r.,

1. nr [...] przyznał wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego:

- z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 14 187,65 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 140,20 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- z tytułu płatności za zazielenienie w wysokości 9 516,07 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 94,04 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- z tytułu płatności redystrybucyjnej w wysokości 4 548,03 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 44,94 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

oraz przyznał kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 245,12 zł;

2. nr [...] przyznał wnioskodawcy płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (płatność ONW strefa nizinna I) w wysokości 5 063,91 zł.

3. nr [...] odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na rok 2015.

W wyniku rozpatrzenia odwołań od tych decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji decyzjami z dnia [...] marca 2018 r. nr [...], nr [...] i nr [...] uchylił w całości zaskarżone decyzje organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał m.in. na konieczność prawidłowego określenia maksymalnej powierzchni ewidencyjno-gospodarczej dla działek ewidencyjnych nr 955, 1009 oraz 21/5 z uwzględnieniem zdjęć lotniczych obrazujących stan powyższych działek w 2015 roku, umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań i udostępnienia dokumentacji fotograficznej dla powyższych działek, w przypadku wykluczenia na poszczególnych działkach, wskazania przyczyn tych wykluczeń oraz szczegółowego określenia miejsc ich występowania oraz rozważenia zasadności przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków wskazanych przed Stronę w odwołaniu.

W ramach ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Biura Powiatowego Agencji w dniu 18 maja 2018 r. dokonał przesłuchania do protokołu strony oraz świadka J. Ł., którzy po przeczytaniu odmówili podpisania protokołu, domagając się przesłuchania w obecności adwokata i pełnomocnika, co zostało przeprowadzone w dniu 7 czerwca 2018 r..

W wyniku ponownego rozpatrzenia materiału dowodowego w oparciu o ortofotomapy z roku 2012 oraz 2015 organ I instancji wyznaczył maksymalny kwalifikowalny obszar na działkach ewidencyjnych 21/5, 1009 oraz 955 i stwierdził, iż powierzchnia uprawniona do przyznania płatności jest mniejsza niż powierzchnia zadeklarowana we wniosku na 2015 rok. Organ wykluczył: dla działki rolnej E (E1) powierzchnię 0,72 ha, dla działki rolnej EA (EA1) powierzchnię 0,04 ha i dla działki rolnej C (C1) wykluczył powierzchnię 1,20 ha, łącznie 1,96 ha, skutkiem czego powierzchnia działek rolnych stwierdzona (kwalifikowalna) wyniosła 30,55 ha (32,51 ha powierzchnia deklarowana - 1,96 ha powierzchnia wykluczona).W przypadku płatności rolnośrodowiskowej po wykluczeniu niekwalifikującej się do przyznania płatności powierzchni 1,96 ha (0,72 ha + 0,04 ha + 1,20 ha), powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku przeprowadzonego postępowania wyniosła 2,35 ha (4,31 ha powierzchnia deklarowana - 1,96 ha powierzchnia wykluczona), co stanowi 83,40 % różnicy między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych a powierzchnią stwierdzoną.

Następnie decyzjami z dnia [...] czerwca 2018 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji:

1. nr [...] przyznał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 rok,

- z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 11 968,74 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1 891,79 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności orz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia oraz zastosowanie współczynnika korygującego,

- z tytułu płatności za zazielenienie w wysokości 9 209,50 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 87,17 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego

- z tytułu płatności redystrybucyjnej w wysokości 4 549,90 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 43,07 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego

oraz zwrot dyscypliny finansowej w wysokości 213,82 zł.

2. nr [...] przyznał płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (płatność ONW strefa nizinna I) w wysokości 4 620,89 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 701,68 ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.

3. nr [...] odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 5.1 -Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 i nałożył sankcję w wysokości 2 685,20 zł.

Wskutek rozpoznania odwołań od w/w decyzji wniesionych przez stronę reprezentowaną przez pełnomocnika Dyrektor POR Agencji decyzjami z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], nr [...] i nr [...] uchylił decyzje organu I instancji i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku ponownego rozpatrzenia materiału dowodowego w oparciu o ortofotomapę z roku 2012 oraz z roku 2015 Kierownik Biura Powiatowego Agencji w Tarnobrzegu wyznaczył maksymalny kwalifikowalny obszar na działkach ewidencyjnych nr 1009 oraz 955 i stwierdził, że po wykluczeniu niekwalifikującej się do przyznania płatności powierzchni 1,96 ha (0,72 ha + 0,04 ha + 1,20 ha), powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku przeprowadzonego postępowania wyniosła 30,55 ha. Natomiast w przypadku płatności rolnośrodowiskowej po wykluczeniu niekwalifikującej się do przyznania płatności powierzchni 1,96 ha (0,72 ha + 0,04 ha + 1,20 ha) powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku przeprowadzonego postępowania wyniosła 2,35 ha (4,31 ha powierzchnia deklarowana - 1,96 ha powierzchnia wykluczona), co stanowi 83,40 % różnicy między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych a powierzchnią stwierdzoną.

W konsekwencji tych ustaleń organ I instancji decyzjami z dnia [...] września 2019 r.;

1. nr [...] przyznał wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego:

- z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 11 968,74 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1 891,79 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia oraz zastosowanie współczynnika korygującego,

- z tytułu płatności za zazielenienie w wysokości 9 209,50 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 87,17 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- z tytułu płatności redystrybucyjnej w wysokości 4 549,90 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 43,07 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

oraz kwotę 213,82 zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej;

2. nr [...] przyznał wnioskodawcy płatności ONW (strefa nizinna I) w wysokości 4 620,89 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 701,68 ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.

3. nr [...] odmówił przyznania wnioskodawcy płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 i nałożył sankcję w wysokości 2 685,20 zł.

W odwołaniach strona zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego zarzuciła m.in.

- niewyjaśnienie w treści decyzji z jakich powodów wykluczono część działek z płatności, co na tych wyłączonych częściach działek było lub czego nie było, na jakiej podstawie prawnej poszczególne części działek zostały wykluczone, jaki był poszczególny obszar wyłączonych części, czy były czy nie były użytkowane rolniczo, a jeżeli nie to z jakich powodów a nadto oparcie decyzji na własnej i dowolnej ocenie zdjęć z 2015 roku porównywanych z 2012 roku mimo nieczytelności zdjęć i ich słabej jakości nie nadającej się do czynienia powyższych ustaleń oraz zdjęć co do których brak jest informacji w aktach sprawy co do okoliczności i warunków technicznych ich sporządzenia,

- niewyjaśnienie przez organ dlaczego nie uznaje wyników kontroli administracyjnej z 2015 roku, które potwierdzając powierzchnie kwalifikowaną do dopłat, tożsamą z wnioskowaną przez rolnika i która opierała się na tej samej dokumentacji fotograficznej na którą obecnie powołuje się organ,

- niewyjaśnienie w jakim miejscu na zgłoszonych działkach nastąpiły wyłączenia, czy obszar włączeń jest obszarem zwartym w jednej części czy składa się z kilku składowych obszarów i nieokreślenie położenia tego wyłączonego obszaru,

- nieuprawnione czynienie ustaleń i obmiarów na podstawie analizy rozmiaru (długości) cienia na zdjęciach z 2015 roku co powoduje dowolność interpretacji i odczytu zdjęcia i nie może stanowić żadnych wiążących ustaleń w sprawie.

- niewykazanie, że zdjęcia na które powołuje się organ wydający decyzję to faktycznie zdjęcia działek wnioskodawcy ze wskazanych przez organ dat oraz brak informacji w jakich warunkach i przy użyciu jakiego sprzętu zostały wykonane

- bezpodstawne nie uwzględnienie treści zeznań przesłuchanych świadków co do okoliczności co do stanu na 2015 rok.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy wskutek wniesionych odwołań Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji wymienionymi na wstępie decyzjami z [...] grudnia 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone decyzje organu I instancji z dnia [...] września 2019 r.

Organ odwoławczy na wstępie skarżonych decyzji wskazał oraz omówił mające zastosowanie w sprawi przepisy prawa.

W odniesieniu do płatności bezpośrednich, podkreślił organ odwoławczy, że zasady i tryb ich przyznawania określa ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1312, dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 608, z późn. zm., dalej: rozporządzenie nr 1307/2013). W myśl art. 8 ust. 1 wyżej powołanej ustawy jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami", będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha i nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Z kolei w zakresie płatności ONW powołał się na rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2015 r" poz. 364 z późn. zm., dalej: rozporządzeniem ONW) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm., dalej: Rozporządzeniem nr 1305/2013), a zwłaszcza § 2 ust. 2 rozporządzenia ONW, zgodnie z którym, płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych na których jest położona działka rolna o powierzchni co najmniej 0,10 ha, prowadzona jest działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013 oaz położonych na obszarach ONW. Jednocześnie z § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia ONW wynika, że przy ustalaniu wysokości płatności ONW uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit, b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych o których mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Natomiast zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, z późn. zm.; dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r.), płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 jeżeli:

- został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

- łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia 1307/2013, wynosi co najmniej 1 ha;

- realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005 r" str. 1 z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

- spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Ponadto, w myśl § 18 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przy ustalaniu wysokości płatności rolnośrodowiskowej przysługującej do działek rolnych uwzględnia się powierzchnię tych działek, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Podkreślono dalej, że to na organie spoczywa obowiązek ustalenia zgodności deklaracji rolnika ze stanem faktycznym na gruncie, co wynika bezpośrednio z treści art. 74 ust. 1 w zw. z art. 58 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późn. zm. dalej: rozporządzenie nr 1306/2013), które stanowią iż państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy.

Zwrócił także uwagę organ, że konieczność przeprowadzania kontroli administracyjnych dla wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich wynika art. 59 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013, który stanowi, że system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji słusznie wykluczył powierzchnię 1,96 ha, uwzględniając zdjęcia z dostępnej ortofotomapy z roku 2015 a pomierzone wykluczenia mają swoje odzwierciedlenie w przeprowadzonych oględzinach terenowych wykonanych w dniu 25 kwietnia 2016 r. Na podstawie zdjęć z dostępnej ortofotomapy z roku 2015 r.oraz na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej sprawy wykluczono:

- w przypadku działki rolnej E (E1) powierzchnię 0,72 ha na której stwierdzono zadrzewienia i teren podmokły,

- w przypadku działki rolnej EA (EA1) powierzchnię 0,04 ha, na której stwierdzono zakrzaczenia (co znalazło również odzwierciedlenie w protokole oględzin),

- w przypadku działki rolnej C (C1) powierzchnię 1,20 ha, na której stwierdzono groblę, rów opaskowy i zakrzaczenia. Wobec powyższego łączna powierzchnia wykluczona z płatności po przeprowadzonej kontroli administracyjnej sprawy wyniosła 1,96 ha.

Organ odwoławczy podkreślił, że w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy zweryfikował całą dokumentację zawartą w aktach sprawy i stwierdził, iż powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności bezpośrednich i ONW wynosi 30,55 ha, zaś dla płatności rolnośrodowiskowej 2,35 ha, gdyż na powierzchni wykluczonej tj. 1,96 ha znajdują się liczne zadrzewienia zakrzaczenia, obszary podmokłe, rów opaskowy oraz grobla a więc obszary nieużytkowane w celu rolniczym, dlatego zgodnie z obowiązującymi przepisami tereny nieuprawnione do płatności.

Następnie organ dokonał analizy poprawności wyliczeń i zastosowanych przez organ I instancji reguł naliczania sankcji w związku ze stwierdzonym przedeklarowaniem (6,42 %), przede wszystkim wynikających z art. art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48 z późn. zm., dalej: rozporządzenie Komisji nr 640/2014), dochodząc do wniosku, że kwoty przyznane wnioskodawcy do poszczególnych płatności przez organ I instancji zostały wyliczone prawidłowo.

W odniesieniu do płatności rolno-środowiskowej obszar zadeklarowany do płatności rolnośrodowiskowej w ramach realizacji wariantu 5.1 wynosił 4,31 ha, natomiast obszar zatwierdzony 2,35 ha, a więc różnica pomiędzy tymi obszarami wyniosła ha i stanowi 83,40 % przedeklarowania. W sprawie znalazł zastosowanie art. 19 ust 2 zgodnie z którym jeśli różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% w odniesieniu do danej grupy upraw, wówczas płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się karę administracyjna w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną. Organ odwoławczy potwierdził zasadnośc i prawidłowość wyliczeń organu I instancji w tym zakresie.

Odnosząc się ogólnie do zarzutów odwołania organ odwoławczy zauważył, że wnioskodawca został poinformowany telefonicznie o przeprowadzeniu oględzin działki referencyjnej na działkach ewidencyjnych o nr 955 i 1009 w dniu 18 kwietnia 2016 r., natomiast sama wizytacja działek została przeprowadzona w dniu 25 kwietnia 2016 r. w obecności jego pełnomocnika J.S. Zaznaczył, że ów pełnomocnik tuż po przeprowadzeniu w/w oględzin złożyła w dniu 28 kwietnia 2016 r. wniosek o wycofanie części wniosku w zakresie płatności za rok 2015, to jest w zakresie całej powierzchni działek ew. nr 955 i 1009 tj. tych działek, na których przeprowadzono oględziny i stwierdzono nieprawidłowości. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że nie jest możliwe, w okolicznościach niniejszej sprawy, w świetle art. 15 rozporządzenia Komisji UE 640/2014, uwzględnienie cofnięcia części wniosku, co zaaprobował WSA w Rzeszowie wyrokami z dnia 19 stycznia 2017 r..

Odnosząc się do dalszych zarzutów odwołującego się odwołującego się, wskazał organ odwoławczy, że powierzchnia części działek wykluczonych z płatności została ustalona podczas kontroli administracyjnej wniosku w oparciu o zdjęcia z dnia 6 czerwca 2015 roku oraz 9 sierpnia 2015 r. (data zaimportowania - 14 grudzień 2015 r.) czyli z roku złożenia wniosku. Zostały wykorzystane materiały kartograficzne - czyli mapy oraz ortofotomapy znajdujące się w Systemie Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS), w celu zlokalizowania wszystkich działek rolnych zadeklarowanych we wniosku producenta rolnego w przestrzeni i prawidłowego określenia powierzchni uprawnionej do dopłat oraz wyłączenia gruntów nieuprawnionych do dopłat. Powyższe ustalenia zostały poparte przeprowadzonymi w dniu 25 kwietnia 2016 r. oględzinami działek referencyjnych, w trakcie których stwierdzono nieprawidłowości. Na protokole został wpisany model odbiornika GPS GETAC 100CHC, zatem wbrew twierdzeniu odwołującego nazwa sprzętu była znana. Podkreślił organ, że dostępne w systemie informatycznym zdjęcia pozwalają w sposób precyzyjny wyznaczyć powierzchnie użytków rolnych, czyli obszarów zajmowanych przez grunty orne, trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe lub uprawy trwałe. Agencja na podstawie art. 67 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 prowadzi kontrole w oparciu o system zintegrowany, w którego skład wchodzą m.in. takie elementy jak: skomputeryzowaną bazę danych, system identyfikacji działek rolnych oraz zintegrowany system kontroli. Wszystkie wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i inne deklaracje, poddaje się kontrolom administracyjnym, obejmującym wszystkie elementy, których kontrola za pomocą środków administracyjnych jest możliwa i stosowna. W ramach kontroli administracyjnej porównuje się informacje zgłoszone przez rolnika, mające wpływ na dopuszczalność przyznania mu pomocy z danymi zgromadzonymi w systemie informatycznym IACSplus, będącym jednym z podstawowych narzędzi służących do wykonywania przedmiotowych kontroli. Państwa członkowskie obowiązane są prowadzić taki system, którego częścią składową w myśl art. 68 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku oprócz skomputeryzowanej bazy danych, jest system identyfikacji działek rolnych, system identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności, wnioski o przyznanie pomocy oraz wnioski o płatność, zintegrowany system kontroli oraz jednolity system rejestrowania tożsamości każdego beneficjenta wsparcia. System identyfikacji działek rolnych, zgodnie z powyżej powołanym przepisem art. 70 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej (GIS), w tym ortoobrazów lotniczych lub zdjęć satelitarnych (tzw. system LPIS), przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000. Rolą tego systemu jest stwierdzenie, czy dana działka ewidencyjna (zadeklarowana do płatności) istnieje, czy położona jest na terenach uprawnionych do dopłat i czy powierzchnia lub suma powierzchni działek rolnych położonych na danej działce ewidencyjnej (lub działkach ewidencyjnych) nie przekracza powierzchni uprawnionej do dopłat (MKO), czyli powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej. Podkreślił dalej organ odwoławczy, że wszystkie prace wykonywane na potrzeby systemu identyfikacji działek rolnych są zatwierdzane przez osoby posiadające stosowne uprawnienia geodezyjne zgodnie z ustawą ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz.U. z 2019, poz. 725 ze zm.) Prawo geodezyjne i kartograficzne, a Agencja posiada w stosunku do każdej działki ewidencyjnej informacje na temat źródła pochodzenia danych, terminu ich aktualności oraz daty wykonania zdjęcia lotniczego lub satelitarnego oraz wiedzę na temat przeprowadzonych kontroli na miejscu oraz oględzin wykonanych w terenie. W przypadku poszczególnych działek ewidencyjnych wyznaczana jest powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO). Maksymalny kwalifikowany obszar wyznaczany jest więc jako różnica powierzchni pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej a powierzchniami nieuprawnionymi do płatności (np. lasy, wody, drogi, nieużytki, siedliska mieszkalne itp.). Zatem powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru wyznaczonego na danej działce ewidencyjnej jest powierzchnią uprawnioną do płatności. Powierzchnia MKO jest wyliczana na podstawie danych wektorowych i będąca odpowiednikiem powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach działki ewidencyjnej, która powstaje z przecięcia pól zagospodarowania i granic odniesienia. Należy podkreślić, iż ortofotomapy cyfrowe pozyskane w trybie art. 12 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne po wykonaniu prac, podlegają przekazaniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (zasobu centralnego) i są gromadzone w centralnym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej stanowiącego własność Skarbu Państwa. Ortofotomapy cyfrowe wykonane w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych stanowią źródło dokonywania pomiarów powierzchni kwalifikowanej oraz interpretacji w zakresie zagospodarowania i użytkowania gruntów w ramach działki. Pomiary wykonywane na podstawie ortofotomapy prowadzone są w tzw. rzucie ortogonalnym (prostopadłym), sama zaś ortofotomapa nie jest zdjęciem robionym pod różnym kątem, lecz mapą posiadającą skalę gwarantującą dokładność pomiaru.

W zakresie ustaleń, że deklarowane do płatności działki ewidencyjne nr 955 oraz 1009 stanowią w części tereny, które nie kwalifikują się do płatności, powołał się organ odwoławczy, podobnie jak organ I instancji, na zdjęcie wykonane w dniu 9 sierpnia 2015 r. - czyli z roku kampanii, której sprawa dotyczy. Z dokonanych pomiarów wynika, że deklarowana przez wnioskodawcę działka ewidencyjna nr 955 posiada całą powierzchnię 3,11 ha (granicę działki - zaznaczono kolorem różowo- fioletowym), natomiast teren zadrzewiony i zakrzewiony stanowi powierzchnię 1,79 ha i teren ten zobrazowany jest naniesionymi na załączniku małymi, zielonymi drzewkami. Jak podkreślił organ, wykluczony teren jest bardzo dobrze widoczny i umiejscowiony w całej środkowej części działki. Ponadto w części wschodniej przez całą szerokość działki (cześć wschodnia wyłączenia łączy się z środkowym wyłączeniem pasem zadrzewień oraz zakrzaczeń w części północnej działki), na wskazanej działce znajduje się również teren podmokły w części północno-zachodniej na powierzchni 0,02 ha (zaznaczone kolorem niebieskim). Biorąc to wszystko pod uwagę, stwierdził organ, że wykluczeniu podlega powierzchnia 1,79 ha zadrzewień i zakrzewień oraz 0,02 ha wody a maksymalny kwalifikowany obszar wynosi 1,30 ha.

W przypadku działki ewidencyjnej nr 1009 wskazał organ, że pomiar został wykonany na podstawie zdjęcia z ortofotomapy z dnia 6 czerwca 2015 r. - czyli także z roku kampanii, której sprawa dotyczy i wskazuje ono, zdaniem organu, w sposób bardzo widoczny i obrazowy podstawę wykluczenia powierzchni. Jak wskazał organ, co zobrazował skanem zdjęcia działki, cała powierzchnia tej działki posiada obszar 5,95 ha (granica działki na załączniku - zaznaczona kolorem różowo - fioletowym) z czego teren zadrzewiony lub zakrzewiony stanowi 3,67 ha jej powierzchni na całym zachodnim obszarze działki i biegnie po całej długości działki ku środkowej jej części, ponadto łączy się on zwężającym się północnym pasem z częścią wschodnią gdzie również znajduje się teren zadrzewiony, zakrzewiony, który widoczny jest również w części południowo-wschodniej działki i biegnie ku północy. Organ zaznaczył, że wskazana działka posiada ponadto groble na powierzchni 1,16 ha (zaznaczone linią niebieską) i stanowi ona teren wykluczony po całej długości południowej części działki wzdłuż terenu gdzie znajduje się woda - stanowiąc jej opaskę. Grobla według definicji to wał ziemny zatrzymujący i utrzymujący wodę w sztucznym zbiorniku wody np. stawie, kanale). Powierzchnię wykluczoną stanowi również rów o powierzchni 0,07 ha, który biegnie częścią północną działki po całej jej długości (co jest zaznaczone kolorem niebieskim i biegnie on zaraz koło granicy działki, która zaznaczona została kolorem różowo-fioletowym). Tak więc wnioskodawca na działce ewidencyjnej nr 1009 deklarował powierzchnie 2,25 ha, jednakże wykonane pomiary wskazały na działce maksymalny kwalifikowany obszar (MKO) 1,05 ha. W związku z tym na wskazanej działce wykluczono z płatności jako niekwalifikującą się powierzchnię 1,20 ha. Wykluczony obszar zawierał teren zadrzewiony, zakrzewiony, groble oraz rów.

Organ odwoławczy podkreślił, że na działkach ewidencyjnych nr 955 oraz 1009 w dniu 25 kwietnia 2016 r. przeprowadzone zostały oględziny działek w terenie, które miały na celu weryfikację powierzchni PEG działek deklarowanych we wniosku i późniejsze odniesienie do wykonanych zdjęć lotniczych. Zaznaczył, że przeprowadzone oględziny (określane także wizytacją terenową) nie miały znamion kontroli na miejscu i miały na celu jedynie potwierdzić stan faktyczny na deklarowanych działkach. Zwrócił uwagę, na fakt, że i wykonane pomiary na podstawie wykonanych zdjęć z ortofotomapy w roku 2015 i ustalenie powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru na działce ewidencyjnej nr 955 - MKO wyniosło 1,30 oraz na działce ewidencyjnej nr 1009 - MKO wyniosło 1,05 co znalazło swoje odzwierciedlanie również w wykonanych oględzinach terenowych z dnia 25 kwietnia 2016 r. co utwierdza o słuszności dokonanych wykluczeni.

Odnosząc się do zarzutu, że dokonano nieuprawnionych ustaleń i obmiarów na podstawie analizy rozmiaru (długości) cienia na zdjęciach z 2015 r. co powoduje dowolność interpretacji odczytu zdjęcia i nie może stanowić żadnych wiążących ustaleń zauważył organ, że decyzje organu i instancji nie zawierają takich stwierdzeń. Organ I instancji dobitnie zaś wskazał na podstawie jakich dowodów dokonano ustalenia w zakresie nieprawidłowości - zdjęcia z ortofotomapy z roku 2015, na których dokonano pomiaru wykluczonego terenu, a nie pomiaru cienia jak sugeruje odwołujący zakrzaczeń, zadrzewień, obszaru grobli, terenu podmokłego oraz rowu.

Organ odwoławczy odpierając zarzut odwołania pominięcia treści zeznań przesłuchanych świadków podkreślił, że wbrew tym twierdzeniom organ I instancji wziął pod uwagę zeznania świadków, które zalegają w aktach sprawy, a w wydanych rozstrzygnięciach dokonał ich oceny w świetle zgromadzonego materiału dowodowego.

Co do dowodów wnioskowanych przez stronę z informacji organów Agencji z wcześniejszego okresu w zakresie obszaru działek PEG i powierzchni kwalifikujących się do dopłat w wielkości wskazanej i wnioskowanej przez odwołującego wyjaśnił organ odwoławczy, że wnioski o płatności są wnioskami jednorocznymi, a wnioskodawca składając wniosek zobowiązany jest sprawdzić czy stan działek rolnych zgłaszanych we wniosku nie zmienił się w stosunku do roku ubiegłego. Co zaś się tyczy zarzutu braków pomiaru w kontroli na miejscu grobli, rowu opaskowego oraz zakrzewień, w szczególności bez uwzględnienia tolerancji pomiaru urządzenia GPS, zauważył organ odwoławczy, że dokonane wykluczenia terenów niekwalifikujących się do płatności w roku 2015 na działkach ewidencyjnych nr 955 i nr 1009 oparte zostały na ortofotomapie, na której jasno wskazano jaki obszar stanowi obszar zadrzewiony, zakrzaczony, obszar grobli, terenu podmokłego oraz teren rowu. Poza tym obszar wykluczony poparty został również ustaleniami poczynionymi w trakcie oględzin działek, wykonanych przez wyspecjalizowanych kontrolerów, którzy mają stosowne uprawnienia a sporządzony protokół jest dokumentem urzędowym sporządzonym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.), co szczegółowo reguluje przepis art. 37 z dnia 5 lutego 2015 r .o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Odnośnie zarzutu bezpodstawnego wykluczenia rowu, który ma szerokość mniejszą niż 2 m, Dyrektor POR podkreślił, że rów ten na działce ewidencyjnej nr 1009 stanowi łącznie obszar wykluczony na poziomie 0,07 ha i został wykluczony przez osoby, które mają stosowne uprawnienia i wiedzę w zakresie możliwości zakwalifikowania do płatności. Zauważył, że odwołujący dołączył zdjęcia, którymi sam potwierdza, iż rów usytułowany jest w obszarze gdzie znajduje się teren zadrzewiony oraz zakrzaczony, obszar zakrzaczeń biegnie do wspomnianego rowu i wykracza poza jego teren. Poza tym organ odwoławczy zauważył, że deklarując do płatności działkę ewidencyjną, na której znajduje się rów nie szerszy jak 2 m to należy fakt ten zaznaczyć na załączniku graficznym formularza złożonego wniosku przy deklarowanej działce co w mniejszej sprawie nie zostało uczynione.

Końcowo organ odwoławczy ustosunkował się także do twierdzeń odwołującego się jakoby cofnięcie części wniosku dotyczyło szkód wyrządzonych przez bobry na działkach ewidencyjnych nr 955 oraz 1009 powstałych w kwietniu 2016 r. a nie w okresie 2015 r. kiedy to wskazane działki były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przez cały rok i nie zostały nawiedzone przez szkody bobrze. W tym względzie organ stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się wycofanie działek ewidencyjnych nr 955 oraz 1009 w całości, złożone na formularzu "Wniosek o przyznanie płatności na rok 2015", który został podpisany przez pełnomocnika, a do formularza dołączone zostały załączniki, które potwierdzają, że wycofanie dotyczy 2015 roku a nie 2016.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższe decyzje z dnia [...] grudnia 2019 r. beneficjent, za pośrednictwem fachowego pełnomocnika adwokata zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenia:

I. w zakresie płatności bezpośrednich

1. przepisów art. 6, 7, 8 oraz 14 ustawy o płatnościach bezpośrednich w związku z art. 15 rozporządzenia Komisji Europejskiej UE 640/2014 poprzez nieprawidłowe ustalenie iż zadeklarowana powierzchnia we wniosku o przyznanie płatności za rok 2015 do tych która wynosiła 32,51 ha była nieprawidłowa i tym samym nieprawidłowe pomniejszenie powierzchni uprawnionej do płatności za rok 2015

2. przepisu art. 3 ust 2 punkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich i art. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 w związku z art. 75 i 77 k.p.a., poprzez nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego co miało wpływ na nieprawidłowe wyjaśnienie sprawy i w konsekwencji negatywne dla skarżącego rozstrzygnięcie

3. błąd w ustaleniach faktycznych na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, poprzez nieprawidłową odmowę uznania, że zgłoszenie rolnika z dnia 27 kwietnia 2016 informujące o wystąpieniu szkód bobrzych nie jest przypadkiem wystąpienia siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności.

II w zakresie płatności ONW:

1. obrazę przepisu art. 4 ustawy w sprawie ONW w zw. z art. 75 i 77 k.p.a., poprzez nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego co miało wpływ na nieprawidłowe wyjaśnienie sprawy i w konsekwencji negatywne dla skarżącego rozstrzygnięcie,

2. błąd w ustaleniu faktycznym, że zadeklarowana przez odwołującego się powierzchnia we wniosku o przyznanie płatności ONW za rok 2015, która wynosiła 32,51 ha była nieprawidłowa i tym samym nieprawidłowe pomniejszenie powierzchni uprawnionej do płatności ONW za rok 2015

3. błąd w ustaleniach faktycznych na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, poprzez nieprawidłową odmowę uznania, że zgłoszenie rolnika z dnia 27 kwietnia 2016 r. informujące o wystąpieniu szkód bobrzych nie jest przypadkiem wystąpienia siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności.

III. w zakresie płatności rolnośrodowiskowej:

1. błąd w ustaleniach faktycznych na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, poprzez nieprawidłowe ustalenie iż zadeklarowana powierzchnia przez odwołującego się we wniosku o przyznanie płatności z Programu rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 za 2015 rok wynosząca 4,31 ha była nieprawidłowa i tym samym nieprawidłowe pomniejsze powierzchni uprawnionej do płatności z tego programu za rok 2015 i w konsekwencji nałożenie sankcji pieniężnej w wysokości 2 685,29 złotych,

2. błąd w ustaleniach faktycznych na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, poprzez nieprawidłową odmowę uznania, że zgłoszenie rolnika z dnia 27 kwietnia 2016 informujące o wystąpieniu szkód bobrzych nie jest przypadkiem wystąpienia siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności

Wywodząc powyższe wniósł o uchylenie skarżonych decyzji z dnia [...] grudnia 2019 roku oraz utrzymanych nimi decyzji organu I instancji z dnia [...] września 2019 roku i przekazanie sprawy organowi administracji do ponownego rozpoznania ewentualnie o zmianę zaskarżonych decyzji i utrzymanych nimi decyzji organu I instancji i przyznanie skarżącemu płatności według jego wyliczeń a także uznanie, że zgłoszenie z dnia 27 kwietnia 2016 roku dotyczy zdarzenia w postaci szkód bobrzych jest przypadkiem wystąpienia siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności za rok 2016 oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania w sprawie w tym kosztów zastępstwa adwokackiego liczonych według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarg skarżący podniósł, że we wniosku o przedmiotowe płatności wskazał obszar spornych działek zgodnie z informacjami dotyczącymi powierzchni ewidencyjno - gospodarczej PEG i informacjami dotyczącymi o powierzchni kwalifikowanej do płatności przez Tarnobrzeskie Biuro Powiatowe Agencji, a wiec ten sam organ który następnie zakwestionował te pomiary i te powierzchnie. Zauważył, że organ obecnie zakwestionował prawidłowość zadeklarowanej powierzchni do dopłat jedynie dwóch działek tj. 955 i 1009, mimo, że we wcześniejszych ten problem dotykał także działki 21/5 z czego się jednak wycofał.

Skarżący zauważa, że są to już kolejne decyzje w sprawie, w tym po wyrokach Sądu z 19 stycznia 2017 r. i organ nadal podtrzymuje, że obszar wyłączony spod dopłat to łącznie 1,96 ha, choć sukcesywnie zmniejszany i to na podstawie różnych twierdzeń i hipotez.

Podkreślił skarżący, że Sąd w w/w wyrokach potwierdził jego stanowisko, że grunty rolne muszą być utrzymane w dobrej kulturze rolnej w roku którego dotyczy płatność i kontrole powinny być prowadzone w tym samym roku kalendarzowym., a więc kontrola była przeprowadzona w czasie, gdy stan na gruncie uległ już zmianie. Organ to jednak pominął jak też ewidentne mankamenty kontroli z dnia 25.04.2016 takie jak niejednoznaczne zapisy, nieczytelne szkice do protokołu, brak pomiarów wyłączeń i policzenia drzew i krzewów, a to sprawia, że wartość wyników tejże kontroli dla rozstrzygniecie sprawy jest żadna, nawet pomocniczo. Organ pominął także ekspertyzę połączoną z oględzinami, w wyniku której powstała obszerna dokumentacja przyrodniczo ornitologiczna na potrzeby programu rolnośrodowiskowego w maju 2014 roku. Zauważył skarżący, że kierując się wyznaczonym wówczas obszarem uprawnionym do dopłat złożył wnioski o dopłaty w 2014 i w 2015 r. i za 2014 r. otrzymał płatność do działki 955 i 1009 bez zastrzeżeń.

Jak zauważył skarżący obecnie organ decyzję o wykluczeniu powierzchni z dopłat opiera na dowolnej i swobodnej swojej ocenie zdjęć z ortofotomapy, jak sam podaje wykonanych: jedne 06.06.2015 roku a drugie 09.08.2015 roku, mimo że w aktach sprawy brak jest dowodów na to że faktycznie zdjęcia te pochodzą z tej daty i czasu. Mimo wniosku pełnomocnika skarżącego o zebranie wnioskowanych informacji o zdjęciach tj. między innymi potwierdzające datę wykonania zdjęć, sposób wykonania zdjęć, podmiot który te zdjęcia wykonywał, dane i parametry sprzętu którym zdjęcia były wykonywane, opisu sposobu liczenia powierzchni działek ewidencyjnych na podstawie zdjęć lotniczych jak również o wskazanie granicy możliwych błędów w tym wyliczeniu, organ takich informacji nie przedstawił. W dalszym ciągu również, organ swoją decyzję opiera na wynikach kontroli administracyjnej z kwietnia 2016 co przecież - jak wskazał WSA w Rzeszowie - jest błędem.

Według skarżącego nadal brak jest wyliczeń i obmiarów wyłączeń oraz potwierdzenia w materiale dowodowym, że istniały one w 2015 roku. Mimo, że maksymalne zagęszczenie drzew na terenie kwalifikującym się do dopłat nie może przekroczyć 100 drzew na hektar, organ nie wykazał żadnym dowodem, że na terenie który do dopłat zgłosił rolnik faktycznie jest ilość drzew ponad określony limit. Zdaniem skarżącego, organ na podstawie zdjęć wykonanych z góry i ze znacznej odległości chce przekonać, że może tą ilość drzew wyliczyć, co jest oczywiście absurdalne. Przeczy także skarżący możliwości wskazania, przy skali mapy zdjęcia 1:8000, który obszar to łąka, który zakrzaczenia a który drzewa. To samo tyczy się ustalenia terenów podmokłych.

Podniósł nadto skarżący, że teren uprawniony do dopłat ma kształt nieregularny i nie jest możliwe prawidłowe wyliczenie powierzchni tego gruntu bez wizytacji i oględzin na miejscu. Linie zaznaczeń poprowadzone na dokumentacji fotograficznej mają tylko charakter informacyjny (poglądowy) o które części działki chodzi. Przecież zdjęcia te są w małej skali np 1:4000, 0,5 cm to 20 metrów w rzeczywistości, albo 1:8000, 0,5 cm to 40 metrów, każde załamanie, przesunięcie, niedokładność powoduje iż obszar wyliczony jest błędny.

W skardze zarzucono także brak podstaw prawnych wyłączenia spod płatności grobli i rowu opaskowego. Jego zdaniem skoro z żadnego przepisu nie wynika wyłączenie grobli, a przeciwnie tereny grobli jako wały ziemne mogą być użytkowane i koszone i utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przez cały rok to mogą być przedmiotem dopłat bezpośrednich, również dopłat rolnośrodowiskowych. Nie ma także żadnego przepisu który stanowiłby o tym, że rów melioracyjny jest zawsze wyłączony spod płatności. Wyłączone spod płatności są jedynie rowy, które mają szerokość lustra wody większą niż 2 metry, a nikt rowów na działce skarżącego nie mierzył a przeprowadzenie tej czynności na podstawie zdjęcia nie jest możliwe.

Skarżący odniósł się do niezwykle jego zdaniem ważnej kwestii wystąpienia na działkach 955 i 1009 wiosną 2016 roku szkód bobrzych. Zostały one ujawnione w tym samym okresie co kwietniowa kontrola w 2016 roku. Tym samym stan faktyczny działek 955 i 1009 na dzień kontroli był inny od ich stanu z roku 2015, kiedy szkody jeszcze nie wystąpiły. Pismem z dnia 23 kwietnia 2016 roku które wpłynęło do Agencji w Tarnobrzegu w dniu 27 kwietnia 2016 roku odwołujący się poinformował iż na działkach 955, 946 oraz 1009 bobry uszkodziły groble w 16 punktach oraz że doszło do zalania tychże działek. Jego zdaniem nie może być kwestionowany fakt, że szkody bobrze w gospodarstwie skarżącego wystąpiły i to właśnie w okresie wiosny 2016 roku na działkach 955 i 1009 i przed kontrolną która była w dniu 25 kwietnia 2016 roku. Organ w osnowie wydanej przez siebie decyzji odmówił uznania przypadku za wystąpienie siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności za rok 2015. Zdaniem skarżącego rolnik informujący w 2016 roku o wystąpieniu tych szkód jednocześnie wskazał, że wycofuje działki 955 i 1009 z programu rolnośrodowiskowego na przyszłość tj. na lata następne a nie na rok 2015, właśnie z tych powodów, że zostały zalane. Wniosek dotyczył co oczywiste uznania zdarzenia z kwietnia 2016 roku za wystąpienie siły wyższej za 2016 rok a nie za 2015, w związku z czym uznanie w decyzjach tego zdarzenia za związane z siłą wyższą w 2015 roku jest niezrozumiałe.

Końcowo skarżący zwrócił uwagę, że obszar będący przedmiotem sporu leży na terenach objętych Programem Ochrony Przyrody Natura 2000, który ze swojej natury nakłada na rolnika obowiązki i pewne rygory między innymi w zakresie zadrzewienia i zakrzewienia. Z jednej strony Program Natura 2000 nakazuje między innymi utrzymywanie drzew i krzewów zgodnie planami zadań ochronnych (PZO) ustanawianych w drodze aktu prawa miejscowego w formie zarządzeń oraz z planami ochrony ustanowionymi przez ministra właściwego do spraw środowiska, z drugiej strony stosuje się sankcje wobec rolnika za zakrzewienie lub zadrzewienie gruntów.

W odpowiedziach na skargi Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o ich oddalenie i podtrzymał argumentację powołaną w zaskarżonych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a..

W myśl natomiast art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany argumentacją skargi, jej wnioskami i wskazaną podstawą prawną. Jako, że niniejsza sprawa po raz kolejny została poddana kontroli sądowej, nie od rzeczy będzie przypomnienie, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postepowania wyrażone w orzeczeniu sadu wiąże w sprawie, co do zasady, organy i sąd ponownie rozpoznające sprawę (art. 153 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli sądowej zaskarżonych decyzji w przedstawionych wyżej granicach Sąd doszedł do wniosku, że skargi są nieuzasadnione, bowiem decyzje te nie są obarczone przypisywanym uchybieniom przepisom prawa procesowego czy materialnego.

Głównym przedmiotem sporu między stronami jest zasadność wyłączenia z płatności z tytułu wsparcia bezpośredniego, ONW i rolnośrodowiskowej w kampanii na 2015 r. części działek o numerach 955 i 1009, bowiem zdaniem organu nie były to tereny faktycznie użytkowane w celu rolniczym, czemu przeczy skarżący, twierdząc, że organ swoje stanowisko wywodzi bezpodstawnie ze stanu tych działek stwierdzonych w 2016 r., odbiegającego od tego który istniał w 2015 r.

Dyrektor POR Agencji w uzasadnieniach decyzji szeroko omówił warunki przyznania przedmiotowych płatności wynikające przede wszystkim z art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich, § 2 rozporządzenia ONW i § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Wspólnym mianownikiem dla wszystkich dochodzonych płatności jest to, aby powierzchnia działki rolnej nie była większa niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Maksymalny kwalifikowany obszar (MKO) wyznaczany jest jako różnica powierzchni pomiędzy powierzchnią całkowitą działki rolnej a powierzchniami nieuprawnionymi do płatności (np. z powodu występowania zwartych zadrzewień czy zakrzaczeń) i tak ustalona powierzchnia jest powierzchnią uprawnioną do płatności.

Art 67 rozporządzenia nr 1306/2013 nakłada na państw członkowskie obowiązek kontroli wniosków o przyznanie płatności, które dla zapewnienia skuteczności prowadzi się w oparciu o system zintegrowany, w którego skład wchodzą m.in. takie elementy jak: skomputeryzowana baza danych, system identyfikacji działek rolnych oraz zintegrowany system kontroli. Art. 70 ust. 1 w/w rozporządzenia przewiduje, że system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali- do 2016 r. - 1: 10 000, a nie w wartościach wskazanych w skardze. Z kolei art. 74 ust. 1 cytowanego rozporządzenie zobowiązuje państwa członkowskie do ustanowienia skutecznych systemów zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzających do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii i za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy.

Powyższe przepisy stanowią zatem źródło uprawnień i obowiązków organów Agencji do weryfikacji wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich pod kątem spełnienia przesłanek tych płatności oraz określenia rodzaju stosowanych w tym zakresie narzędzi, z których organy skorzystały w niniejszych sprawach.

Mianowicie w rozpoznawanej sprawie powierzchnia MKO spornych działek została ustalona przez organy Agencji w oparciu o kontrolę administracyjną, wykorzystującą takie właśnie narzędzia systemu informacji geograficznej, które pozwalają precyzyjnie, wbrew temu co polemicznie stara się wykazać skarżacy, określić kwalifikowalność powierzchni, pod względem rolniczego ich wykorzystywania. Zaznaczenia wymaga, że przeprowadzone w niniejszych sprawach oględziny działek na miejscu, w kolejnym już roku 2016 r., jak podkreślił organ odwoławczy, nie miały znamion kontroli na miejscu i nie stanowiły wyłącznej ani też głównej podstawy dowodowej. Miały one charakter posiłkowy, a więc za zadanie potwierdzić tylko trafność czy prawidłowość ustaleń poczynionych uprzednio w ramach analizy i pomiarów na podstawie adekwatnych dla kampanii na 2015 r. zdjęć lotniczych.

W ocenie Sądu skarżone decyzje w sposób zrozumiały wyjaśniają powody wykluczenia części powierzchni działek rolnych. A mianowicie organy ponad wszelką wątpliwość wykazały, że nie były one użytkowane rolniczo w całym 2015 r. jak tego wymagają wyżej przywołane przepisy prawa krajowego, z uwagi na stwierdzone na nich: groble, rów opaskowy, teren podmokły, zadrzewienia i zakrzewienia. Zdaniem Sądu organy Agencji w niniejszych sprawach w oparciu o wskazany wyżej materiał dowodowy to jest przede wszystkim na podstawie wykonanych w 2015 r. zdjęć lotniczych (ortofotomapy) prawidłowo wykluczyły z płatności jako niekwalifikowalną powierzchnię 1,96 ha. Mianowicie stwierdzono, czego skarżący skutecznie nie podważył, wchodząc jedynie w polemikę ze sposobem i wartością dokonanych pomiarów, że obszary wykluczeń stanowiły:

- w przypadku działki rolnej E (E1) powierzchnia 0,72 ha na której stwierdzono zadrzewienia i teren podmokły,

- w przypadku działki rolnej EA (EA1) powierzchnia 0,04 ha, na której stwierdzono zakrzaczenia,

- w przypadku działki rolnej C (C1) powierzchnia 1,20 ha, na której stwierdzono groblę, rów opaskowy i zakrzaczenia.

Ustalenia dokonane w oparciu o te pomiary potwierdzone zostały w ramach oględzin deklarowanych gruntów przeprowadzonych w dniu 25 kwietnia 2016 r.. co istotne obecna podczas oględzin pełnomocnik skarżącego do protokołu zgłaszała tylko uwagi co do zgodności danych co do powierzchni kwalifikowalnej z wniosku z danym podanymi przez biuro powiatowe w 2014 r. oraz co do grobli oraz rowu.

Podkreślenia wymaga, ze te mankamenty decyzji Agencji, które stanowiły podstawę uprzednich rozstrzygnięć kasatoryjnych Sądu (wyroki WSA z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Rz 1145/18 i sygn. akt 939/16) zostały usunięte w ponowionym postępowaniu administracyjnym w sposób zadawalający, to jest nie pozostawiający na uboczu żadnych wskazań i zaleceń Sądu. Mianowicie w uzasadnieniu swoich decyzji organy dostatecznie klarownie wyjaśniły podstawę prawną skarżonych decyzji jak i wskazały przyczyny wykluczenia części powierzchni działek rolnych z płatności, konkretnie opisując stwierdzone nieprawidłowości. Dla ich zobrazowania do akt sprawy zostały dołączone skany odpowiednich zdjęć poszczególnych działek rolnych z zaznaczeniem miejsca występowania i opisem tych nieprawidłowości. Organ odwoławczy wskazał, że oparł się na mapach oraz ortofotomapach, które znajdują się w Systemie Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS) i są wykorzystywane nie tylko do zlokalizowania działek rolnych zadeklarowanych we wniosku producenta rolnego w przestrzeni, ale też do prawidłowego określenia powierzchni uprawnionej do dopłat i wyłączenia gruntów nieuprawnionych do dopłat. Mianowicie organ powołał się na zdjęcia z dnia 6 czerwca 2015 roku oraz 9 sierpnia 2015 r., a więc odzwierciedlające lokalizacje oraz stan działek na rok, w którym skarżący ubiegał się o przedmiotowe płatności, a do akt przedłożył zrzuty odpowiednio opisujące miejsca i rodzaj nieprawidłowości na wykluczonych obszarów. Wskazał też organ od kiedy dane te są dostępne w systemie, a więc datę zaimportowania, w tym wypadku 14 grudnia 2015 r.. W tym miejscu zasygnalizować wypada, że materiały graficzne udostępnione skarżącemu wraz ze spersonalizowanym wnioskiem z natury rzeczy nie mogły uwzględniać tych aktualnych danych i obowiązkiem wnioskodawcy była ich weryfikacja przed złożeniem wniosku.

Odnotować należy, że organ wyczerpująco przedstawił skarżącemu rodzaj i zasady stosowanych technik pomiarów wykluczonych obszarów na podstawie danych dostępnych w systemie LPIS oraz podał model użytego do pomiarów w terenie odbiornika GPS. Powtórzyć wypada, wobec zastrzeżeń podniesionych w skargach co do poprawności pomiarów i wyliczeń, że pomiary wykonywane na podstawie ortofotomapy prowadzone są w tzw. rzucie ortogonalnym (prostopadłym), sama zaś ortofotomapa nie jest zdjęciem robionym pod różnym kątem, lecz mapą posiadającą skalę gwarantującą dokładność pomiaru. W ocenie Sądu skarżący stara się zdeprecjonować powszechnie stosowane i akceptowane narzędzia kontroli organów Agencji oparte na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. Rolą tego systemu jest stwierdzenie, czy dana działka rolna (zadeklarowana do płatności) istnieje, czy położona jest na terenach uprawnionych do dopłat i czy powierzchnia lub suma powierzchni działek rolnych położonych na danej działce ewidencyjnej (lub działkach ewidencyjnych) nie przekracza powierzchni uprawnionej do dopłat (MKO), czyli powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej. Podkreślenia wymaga także fakt, że wszystkie prace wykonywane na potrzeby systemu identyfikacji działek rolnych są zatwierdzane przez osoby posiadające stosowne uprawnienia geodezyjne i odnotowuje się w nim, w stosunku do każdej działki ewidencyjnej, informacje na temat źródła pochodzenia danych, terminu ich aktualności oraz daty wykonania zdjęcia lotniczego lub satelitarnego. Kwestionowanie przez skarżącego wiarygodności tych zaimportowanych do systemu danych jest całkowicie bezpodstawne.

Skarżący skupia się na ogólnym zakwestionowaniu poczynionych ustaleń w następstwie, których powierzchnia stwierdzona rożni się od deklarowanej przez niego do poszczególnych płatności i nie odnosi się, co do zasady, do konkretnych nieprawidłowości (poza groblą i rowem) ani też nie przedstawia dowodów na odmienny stan na każdym z wykluczonych gruntów w 2015 r.

Za nietrafny należy uznać zarzut związania organu wycofaniem wniosku o przyznanie płatności. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, podstawą uznania cofnięcia za nieskuteczne był przepis art. 15 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014, z którego wynika, że cofnięcie takie jest dopuszczalne, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, bo beneficjent został powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli w dniu 18 kwietnia 2016 r., a wycofanie części działek z płatności zgłosił organowi dopiero w dniu 28 kwietnia 2016 r. Tę kwestię zresztą przesądził w sposób wiążący WSA w Rzeszowie w przywołanych wyżej wyrokach z dnia 19 stycznia 2017 r. Dla oceny skuteczności cofnięcia wniosku w omawianym zakresie nie ma znaczenia okoliczność, że oględziny przeprowadzone w 2016 r. nie miały charakteru kontroli na miejscu, bowiem nawet zamiar przeprowadzenia takiej czynności procesowej stanowi dla rolnika dostateczny sygnał o podważaniu przez organ prawidłowości złożonego wniosku, co detonuje skuteczność złożonego później wniosku o wycofanie części działek rolnych.

Bez znaczenia dla oceny niniejszej sprawy pozostają też informacje, jakie skarżący uzyskał od organów Agencji w latach poprzedzających kampanię podlegającą ocenie w niniejszych sprawach, w tym nawet w roku poprzedzającym, to jest w 2014 r. Słusznie organy zwróciły uwagę skarżącemu, że wniosek o przyznanie płatności jest wnioskiem jednorocznym i podlega analizie, ewentualnie kontroli administracyjnej czy to na miejscu w odniesieniu do stanu dotyczącego konkretnego roku.

Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, że nawet jeżeli rolnik otrzymuje informacje od organów Agencji, to podaje się w niej maksymalną, możliwą powierzchnię użytkowaną rolniczo, co jednak nie oznacza, że jest to w całości powierzchnia faktycznie użytkowana ten sposób w danym roku którego dotyczy wniosek. Zatem wnioskodawca składając wniosek o przyznanie płatności zobowiązany jest sprawdzić czy stan działek rolnych zgłaszanych we wniosku nie zmienił się w stosunku do roku ubiegłego i to producent rolny ponosi pełną odpowiedzialność za skutki podania we wniosku informacji niezgodnych ze stanem faktycznym. To w końcu on najlepiej zorientowany jest, w jaki sposób użytkowany jest jego działka i nie wystarczające jest poprzestanie na danych udostępnionych przez organy Agencji czy też na stanie ustalonym w poprzednich latach. Wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności za każdy rok gospodarczy jest rozpatrywany odrębnie, a dane ustalone w ramach obsługi wniosków złożonych za lata ubiegłe, stanowić mogą tylko punkt wyjścia do ustalenia powierzchni uprawnionej do płatności w danym roku.

Wprawdzie faktycznie jest tak, że rolnicy przygotowujący wnioski aplikacyjne o płatność korzystają z udostępnionych przez Agencję formularzy, które zawierają informacje na temat maksymalnego obszaru kwalifikowalnego przypadającego na działkę referencyjną do celów systemu płatności a dołączone materiały geograficzne określają granice działek referencyjnych oraz ich jednoznaczną identyfikację, natomiast rolnik wskazuje położenie każdej działki rolnej. Nie oznacza to jednak, że to na organie Agencji spoczywa obowiązek przedstawienia rolnikowi adekwatnych dla danej płatności danych. Jeżeli bowiem nastąpiły jakiekolwiek zmiany w stanie faktycznym związanym z przekazanym materiałem graficznym lub w przypadku, gdy jakakolwiek informacja podana w formularzu jest błędna, przy składaniu wniosku rolnik ma obowiązek wprowadzić poprawki w formularzu. Zatem do obowiązków rolnika należy wprowadzenie zmian w sytuacji, gdy jakakolwiek informacja jest błędna czy nieaktualna.

Podkreślenia raz jeszcze wymaga, że to rolnik ubiegający się o płatność do gruntu posiada największą wiedzę na temat swoich działek, ich powierzchni i granic w terenie. Dlatego też, jeśli przekazany materiał graficzny zawiera błędy, to rolnik winien je wskazać i wprowadzić prawidłowe dane dotyczące działek, co do których ubiega się o płatności. Bezpodstawnie więc skarżący powołuje się na te informacje, które wbrew jego przekonaniu nie mają charakteru bezwzględnie wiążącego.

W niniejszej sprawie powierzchnia ewidencyjno-gospodarczej działek rolnych w roku 2015, została ustalona w ramach kontroli administracyjnej opierającej się przede wszystkim na analizie obrazów lotniczych pochodzących właśnie z 2015 r., których wyniki zostały potwierdzone podczas oględzin działek w 2016 r.

Odnosząc się do kwestii występowania na działce rowu, zauważyć należy, że skarżący całą uwagę uwagę poświęca regulacjom, które umożliwiają uznanie takiego elementu krajobrazu za powierzchnie kwalifikującą się do płatności, pomijając całkowicie usytuowanie rowu na działce oraz jego stan. Wskazać należy, że taki element krajobrazu może, pod pewnymi warunkami, zostać uznany w świetle art. 8 ust 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich w powiązaniu z 9 ust 1 rozporządzenia nr 640/2014 za część działki rolnej kwalifikującą się do płatności. Kwestia ta została uregulowana w akcie prawnym wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Mianowicie rozporządzenie Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie elementów krajobrazu uznawanych za część kwalifikującego się obszaru działki rolnej oraz ich szerokości (Dz.U. z 2015, poz. 336, z późn. zm) wymienia m.in. rowy. Zgodnie § 3 tego rozporządzenia powierzchnię zajmowaną przez elementy krajobrazu zalicza się do całkowitej powierzchni działki rolnej, jeżeli ich całkowita szerokość nie przekracza 2 m. Bezsporne jest w sprawie, że szerokość rowu przebiegającego przez całą długość działki ew. nr 1009 nie przekracza owe dopuszczalne 2 metry. Niemniej jednak, w realiach niniejszej sprawy skarżący pomija dwa zasadnicze aspekty istotne dla ewentualnej kwalifikowalności części gruntu zajętej pod rów. Po pierwsze rów ów przebiega przez obszar uznany za niekwalifikowalny, a po drugie stanowi on element techniczny innej budowli to jest grobli. Sama grobla jest zaś urządzeniem wodnym, który służy regulacji stosunków wodnych na gruncie i nie jest uznawana za "element krajobrazu", który może być uznany za część działki kwalifikującej się do płatności, choćby z racji tego, że nie jest związana z wykonywaniem działalności rolnej. Jest oczywiste, że taki rów, który ma określoną maksymalną szerokość, może zostać uwzględniony do płatności, ale tylko wtedy, jeżeli rozdziela obszary kwalifikowalne. W takiej sytuacji, pełniąc przy tym cenne funkcje dla siedlisk przyrodniczych i zwierzęcych, może być pominięty a zajęty obszar zatwierdzony, przy stwierdzaniu powierzchni kwalifikowalnej, tak jak gdyby nie występował w rzeczywistości. Już tylko na marginesie należy zauważyć, w ślad za organem odwoławczym, że skarżący nie zaznaczył rowu i jego przebiegu na załączniku graficznym wniosku o przyznanie płatności.

Bezpodstawnie także zarzuca skarżący organom, że w niniejszej sprawie zaniechały policzenia ilości drzew na spornych obszarach, co uniemożliwia stwierdzenie czy przekraczały one dozwoloną ich liczbę. Godzi się zauważyć, że samego faktu zadrzewień i zakrzaczeń występujących na spornych działkach skarżący nie kwestionuje. Jakkolwiek skarżący ogólnikowo tylko powołuje się na obowiązujące normy, to faktycznie w grę wchodzi rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie określenia maksymalnego zagęszczenia drzew (Dz. U. z 2015 r. po. 338), w którym określono, że zagęszczenie drzew nie może przekraczać 100 drzew na hektar. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 9 ust. 3 lit.a rozporządzenia Komisji Nr 640/2014 warunkiem ustalenia, że działki rolne porośnięte drzewami podlegają dopłatom jest wykazanie, że działalność rolniczą można prowadzić w sposób podobny, jak na działkach bez drzew położonych w tym samym obszarze. Co warte podkreślenia, warunkiem wstępnym do badania czy taką działkę porośniętą drzewami uznać za obszar kwalifikujący zgodnie z przepisem art. 9 ust. 3 rozporządzenia Komisji Nr 640/2014 jest, aby drzewa te były rozrzucone. Nie ma zaś w tych przepisach mowy o krzewach. Odnosząc w/w przepisy do stanu faktycznego ustalonego przez organy stwierdzić należy, że obszary wykluczone to tereny nieużytkowane rolniczo w 2015 r., na których znajdowały się wówczas zwarte skupiska drzew i krzewów o znacznym zagęszczeniu. W rozpoznawanej sprawie stan gruntów rolnych wykluczał uprawy rolne i wypas ze względu na to, że zadrzewienia i zakrzewienia obejmowały zwarte obszary, które uniemożliwiały prowadzenie działalności rolnej w sposób odpowiadający tej, jaka może być prowadzona na działkach pozbawionych takiej roślinności. W związku z takim charakterem zadrzewień, o charakterze zwartym a nie rozrzuconym, zbędne było "liczenie" drzew na spornych obszarach czego bezpodstawnie domaga się skarżący.

W niniejszych sprawach organy rozpatrzyły cały zgromadzony materiał dowodowy, ustosunkowując się do zgromadzonych w sprawie dowodów i wynikających z nich okoliczności faktycznych, uwzględniając przy tym wskazania i zalecenia Sądu uchylającego wcześniej wydane decyzje, a wyniki dokonanych ustaleń szczegółowo i rzeczowo przedstawiły w uzasadnieniach decyzji dotyczących poszczególnych płatności. Chybione są w tym zakresie zarzuty skargi zasadzone na treści art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 7, 8 i 11 k.p.a.. Ocena dowodów i wyciągnięte z niej wnioski tam zaprezentowanych, zdaniem Sądu, nie naruszają granic swobodnej oceny bowiem poczynione ustalenia wynikają z przeprowadzonych dowodów, tok rozumowania jest przejrzysty oraz zgodny z zasadami logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego.

Nie zasługują zatem na uwzględnienie zarzuty skarg odwołujące się do zasad wyrażonych w przepisach art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a., z uwzględnieniem modyfikacji wynikających ze szczególnych uregulowań dotyczących przedmiotowych płatności.

Co do zarzutów skargi o braku lojalności czy postępowania organów w sposób podważający zaufanie do działania organu publicznego wskazać należy, że za rzetelność danych we wniosku o przyznanie płatności odpowiada rolnik, bowiem jak to wcześniej podkreślono, to przecież on powinien być najlepiej zorientowany co do zakresu w jakim grunt jest użytkowany rolniczo zgodnie z normami, a spersonalizowany wniosek jest jedynie dokumentem pomocniczym.

W ocenie Sądu, organy Agencji zasadnie uznały, że stwierdzone w toku kontroli administracyjnej i potwierdzone kontrolą na miejscu nieprawidłowości dotyczące powierzchni kwalifikującej się do przedmiotowych płatności oraz stwierdzona różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną, powstałą na skutek wykluczenia z płatności nieprawidłowych powierzchni, obligowały w szczególności do zastosowania dyspozycji art. 19 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowej i art. 19 ust 1 tego rozporządzenia do pozostałych płatności.

Mając na względzie, że skarżone decyzje zostały wydane w zgodzie z przepisami prawa procesowego i nie naruszają wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargi.