Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 32/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 126, art. 127 par. 1, art. 129 par. 1 i 2, art. 134, art. 141 par. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Z. W. I. N. B. w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienie zażalenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 8 listopada 2023 r., Nr WOA.7722.39.2023.KS, Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie (dalej: ZWINB lub organ odwoławczy) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez A. J. (dalej: inwestor lub skarżący) na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia 26 stycznia 2023 r., znak: NB.5160.24.2022.WS.

Jak wyjaśnił organ odwoławczy wskazanym wyżej postanowieniem PINB w M. nakazał skarżącemu wstrzymanie prowadzenia dalszych robót budowlanych polegających na budowie altany o powierzchni zabudowy przekraczającej 35 m2 w miejscowości D., gmina M., na działce o numerze ewidencyjnym [...] obręb D., wykonywanych bez wymaganej ustawą Prawo budowlane decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednocześnie poinformowano skarżącego o możliwości wystąpienia z wnioskiem o legalizację powyższego obiektu budowalnego.

Na powyższe postanowienie inwestor wniósł zażalenie pismem z dnia 21 lutego 2023 r. zatytułowanym "Odwołanie od decyzji z dnia 26.01.2023"

Jak ustalił ZWINB, postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. zostało doręczone skarżącemu w dniu 2 lutego 2023 r., co wynika wprost z pisma Poczty Polskiej z dnia 4 maja 2023 r., stanowiącym odpowiedź na zgłoszoną przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. reklamację przesyłki zawierającej zaskarżone postanowienie. Postanowienie organu I instancji zawiera prawidłowe pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia (art. 141 Kodeksu postępowania administracyjnego).

Stwierdzono, iż siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia, liczony od dnia doręczenia tj. 2 lutego 2023 r., upłynął z dniem 9 lutego 2023 r., który to dzień nie był sobotą, ani dniem ustawowo wolnym od pracy (również na terenie Niemiec, gdzie zamieszkiwał skarżący). Natomiast zażalenie na ww. postanowienie zostało nadane w Urzędzie Pocztowym na terenie Niemiec w dniu 15 lutego 2023 r., tj. 6 dni po upływie terminu na wniesienia zażalenia.

Organ odwoławczy odnosząc się do stanowiska skarżącego wyjaśnił dodatkowo, iż nie jest możliwe w świetle obowiązujących przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego uznać wniesionego pismem z dnia 21 lutego 2023 r. za odwołanie w rozumieniu art. 129 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem zgodnie z art. 141 Kodeksu postępowania administracyjnego, na wydane przez organ powiatowy w ww. sprawie postanowienie z dnia 6 stycznia 2023 r. przysługiwała stronie możliwość wniesienia zażalenia, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia.

Pismem z 14 grudnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę na powyższe postanowienie zarzucając naruszenie:

1. art. 58 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, w sytuacji, gdy skarżący skutecznie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego,

2. art. 141 § 1 i 2 k.p.a. poprzez uznanie, że strona skarżąca nieprawidłowo i w niewłaściwym terminie wniosła środek zaskarżenia w sytuacji, gdy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, złożyła równocześnie zażalenie,

3. art. 7, art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie istotnych okoliczności dla prawidłowego rozpoznania sprawy okoliczności faktycznych oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego polegająca na całkowitym pominięciu dokumentów przedłożonych przez skarżącego (z dnia 27 września 2022 r., 31 października 2022 r.) celem wyjaśnienia wszelkich wątpliwości i wydania postanowienia na podstawie jednostronnego szkicu sporządzonego przez Organ podczas oględzin w dniu 7 września 2022 r.

Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz o umorzenie postępowania administracyjnego.

Wniósł też o przeprowadzenie dowodu z wiadomości e-mail z dnia 29 października 2023 r. na fakt: przebywania skarżącego w okresie od dnia 6 lutego 2023 r. do dnia 10 lutego 2023 r. w delegacji służbowej w S. ; przebywania i nocowania skarżącego w okresie od dnia 6 lutego 2023 r. do dnia 12 lutego 2023 r. w czasie delegacji u kolegi; niemożności złożenia zażalenia w zakreślonym terminie.

W uzasadnieniu skargi wskazano w szczególności, iż skarżący wystąpił z zażaleniem a jedynie mylnie je zatytułował jako odwołanie. Był on świadomy przekroczenia terminu do złożenia zażalenia, jednakże z uwagi na treść zażalenia należało je rozpatrywać jako wniosek przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia 26 stycznia 2023 r.

Wskazano także, że skarżący wniósł zażalenie w dniu 21 lutego 2023 r. Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia 29 marca 2023 r. zawiadomił skarżącego o wyznaczeniu nowego terminu rozpatrzenia zażalenia do dnia 28 kwietnia 2023 r. W konsekwencji, postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie zostało przesłane do skarżącego z rażącym naruszeniem terminu i doręczone skarżącemu dopiero w dniu 18 listopada 2023 r., czyli po ponad 5 miesiącach od zawiadomienia o wydłużeniu terminu do rozpatrzenia zażalenia i ponad 8 miesiącach od złożenia przez skarżącego przedmiotowego zażalenia. Nadmieniono, że z uwagi na brak ustosunkowania się organu do treści zażalenia oraz braku poinformowania o dalszym przedłużeniu terminu do rozpatrzenia zażalenia, braku wyjaśnienia bezpodstawnego przedłużenia terminu do ustosunkowania się do zażalenia skarżącego - składał dodatkowe pisma wyjaśniające, stanowiące uzupełnienia jego pierwotnie złożonego zażalenia.

W dalszej części skargi pełnomocnik skarżącego podjął polemikę z postanowieniem powiatowego organu nadzoru budowalnego wywodząc, iż znajdująca się na działce inwestora altana, wbrew twierdzeniom organu I instancji nie wymagała ani pozwolenia na bodowa, ani zgłoszenia a tym samym legalizacja altany i pomieszczeń gospodarczych nie jest konieczna. Powyższe sprawia ze postępowanie winno zostać umorzone.

W odpowiedzi na skargę ZWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). Nadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie powiatowego organu nadzoru budowalnego w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych.

W świetle zgromadzonych w sprawie dowodów nie budzi wątpliwości, iż objęte zażaleniem postanowienie zostało przesłane na adres skarżącego w Niemczech a jego doręczenie nastąpiło w trybie zastępczym z dniem 2 lutego 2023 r. W treści postanowienia inwestor został pouczony o przysługującym mu środku zaskarżenia w postaci zażalenia oraz o terminie na jego wniesienie tj. 7 dni.

Nie jest sporne, iż pismo kwestionujące postanowienie zostało wniesione przez skarżącego 6 dni po upływnie terminu na wniesienie zażalenia (tj. 9 lutego 2023 r.). Przy czym - mając na względzie stanowisko skarżącego opartego między innymi na twierdzeniu, iż "został przekroczony termin 7 dniowy na wniesienie zażalenia (...) ale nie został przekroczony 14 dniowy termin na odwołanie (...) a pismo zostało wysłane jako odwołanie / zażalenie", należy podkreślić, że jak wynika wprost z art. 141 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.), na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Natomiast odwołanie wnosi się od decyzji administracyjnych (art. 127 § 1 k.p.a.). Innymi słowy zaskarżenie postanowienia nie może następować poprzez wniesienie odwołania, do czego zmierzał na wstępnym etapie postępowania skarżący. Stąd też organ odwoławczy trafnie przedmiotowe pismo zakwalifikował jako zażalenie i poddał je wstępnej ocenie w zakresie zachowania terminu na skorzystanie z takiego środka zaskarżenia.

Materialnoprawną podstawę skarżonego postanowienia ZWINB stanowił art. 134 k.p.a. w myśl którego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Powyższa zasada na mocy art. 126 k.p.a. ma odpowiednie zastosowanie także do postanowień zaskarżalnych zażaleniem.

Mając na względzie zarzuty skargi oparte na twierdzeniu o wystąpieniu przez skarżącego z wnioskiem o przywrócenie terminu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w wydawaniu rozstrzygnięcia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. przed prawomocnym rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Wręcz przeciwnie, aby móc rozstrzygać o przesłankach przywrócenia terminu, należało najpierw ustalić, że do uchybienia terminowi doszło. Ostateczny charakter postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w toku postępowania administracyjnego (art. 134 k.p.a.) nie stoi bowiem na przeszkodzie wydaniu tego postanowienia w przypadku wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nawet bezpośrednio po wydaniu ostatnio powołanego postanowienia. Treść art. 134 k.p.a. wskazuje wyraźnie, że stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania (zażalenia) nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Tym samym organ odwoławczy wobec nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu nie tylko jest uprawniony, lecz wręcz obowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2378/20, z 17 stycznia 2024 r. sygn. akt II OSK 2020/22).

Powyższe stanowisko jest tym bardziej adekwatne do okoliczności rozpatrywanej sprawy, że na etapie postępowania przez organami administracji skarżący artykułował pogląd, iż skoro doszło do uchybienia termonowi na wniesienie zażalenia, zmierza on do wniesienia odwołania, dla którego to środka zaskarżenia ustawodawca przewidział dłuższy termin. Wobec takich twierdzeń strony skarżącej zażalenia rolą organu odwoławczego była weryfikacja nie tylko okoliczności dotyczących zachowania terminu na wniesienie zażalenia, ale także weryfikacja jaki środek zaskarżenia inwestorowi przysługiwał względem skarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji.

Kwestie powyższe zostały należycie wyjaśnione przez ZWINB, co skutkowało prawidłowym wydaniem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.

Podstaw do uchylenia zaskarżanego postanowienia organu odwoławczego nie dają także zarzuty skargi oparte na twierdzeniu o jednoczesnym wniesieniu przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu na wniesienie zazielenia.

Nie mogły też odnieść skutku twierdzenia skargi oparte na polemice z treścią merytoryczną rozstrzygnięcia organu powiatowego o wstrzymaniu robót budowalnych, albowiem mogłyby one podlegać ocenie dopiero w razie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, co dotychczas nie nastąpiło.

W zakresie twierdzeń pełnomocnika skarżącego dotyczący rażącego naruszenia prawa mającego polegać na rozpatrzeniu sprawy po ponad 5 miesiącach od zawiadomienia o wydłużeniu terminu do rozpatrzenia zażalenia i ponad 8 miesiącach od złożenia zażalenia należy dostrzec, iż stronie w toku postępowania przysługiwały stosowne środki zwalczania bezczynności organu czy też prowadzenia postępowania przez ten organ w sposób przewlekły. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) względnie postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Skorzystanie z takiego środka uprawniania stronę do wyniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 52 § 2 p.p.s.a.).

W rozpatrywanej sprawie skarżący nie wniósł ponaglenia, co wyklucza rozpatrzenie takiego zarzutu przez sąd. Warto też nadmienić, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (tak uchwała NSA z 7 marca 2022 r. sygn. akt. II OPS 1/21). Również wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (tak uchwała NSA z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19).

Wnioski dowodowe zawarte w skardze podlegały natomiast oddaleniu, albowiem nie sposób uznać je za uzupełniające czy też przydatne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie mającej za przedmiot uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji.

Cytowane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.