Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 913/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 2 ust. 1, art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 98 ust. 1, art. 98 ust. 2, art. 98 ust. 3, art. 99
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Asesor sądowy WSA Robert Talaga Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2023 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Wojewody z dnia 21 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia 19 maja 2022 r. odmówił ustalenia na rzecz R. O. odszkodowania za nieruchomości położone w B., gmina [...], oznaczone w ewidencji gruntów: obręb B., ark. mapy [...] działka nr [...], o pow. 0,2601 ha, zapisana w księdze wieczystej KW nr [...] oraz działka nr [...] o pow. 0,5456 ha i działka nr [...] ha o pow. 0,4475 ha, zapisane w księdze wieczystej KW nr [...]

Przedstawiając przebieg postępowania organ wyjaśnił, że W. P. ostateczną decyzją z 30 kwietnia 2009 r. znak [...], po rozpatrzeniu wniosku firmy R. Sp. z o.o., zatwierdził podział nieruchomości położonej w B. , ark. mapy [...], działka nr [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], będącej własnością wnioskodawcy, pod warunkiem, że w chwili zbycia działek powstałych w wyniku podziału zostanie ustanowiona dla nich służebność dostępu do drogi publicznej.

W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego terenów zabudowy mieszkaniowej w B. dla działki o numerze ewidencyjnym [...], zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy [...] nr XXXIX/385/2008 z 9 grudnia 2008 r., działki powstałe w wyniku podziału mają następujące przeznaczenia: [...], [...], [...] - tereny dróg wewnętrznych (symbol [...]. W uzasadnieniu decyzji podziałowej podano także, że obsługa komunikacyjna wydzielonych działek budowlanych będzie odbywać się poprzez układ dróg wewnętrznych, które nie są drogami publicznymi.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 93 ust. 1 i 3, art. 96 ust. 1 i 4, art. 99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm. - dalej: "u.g.n.").

Pismem z 29 grudnia 2021 r., uzupełnionym pismem z 31 marca 2022 r., R. Sp. z o.o. wniosła o ustalenie odszkodowania m.in. za działki nr [...], [...], [...] w trybie art. 98 ust. 3 u.g.n.

Pismem z 6 lipca 2020 r. W. P. poinformował, że Gmina nie jest zainteresowana nabyciem działek nr [...], [...], [...] położonych w B., pełniących funkcję dróg wewnętrznych.

Organ wyjaśnił, że Urząd [...] pismem z 16 lutego 2022 r. wydał wypis z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zabudowy mieszkaniowej w B. dla działki o numerze ewidencyjnym [...] (Uchwała nr XXXIX/385/2008 Rady Gminy [...] z 9 grudnia 2008 r.): działka nr [...] - przeznaczenie [...] - Tereny dróg wewnętrznych, działka nr [...] - przeznaczenie [...] - Tereny dróg wewnętrznych, działka nr [...] - przeznaczenie [...] - Tereny dróg wewnętrznych.

Powyższy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego określił w § 4 punkcie 8 przeznaczenie terenów pod drogi wewnętrzne, oznaczone na rysunku planu i w tekście uchwały symbolem [...], wymieniając § 19 punkt 1 b) - d) poszczególne odcinki dróg wewnętrznych: [...], [...] i [...]

Organ I instancji ustalił, że z porównania mapy stanowiącej załącznik graficzny do powyższej uchwały z projektem podziału, będącym integralną częścią decyzji podziałowej znak [...] z 30 kwietnia 2009 r. jednoznacznie wynika, że wydzielona tą decyzją działka nr [...] leży w liniach rozgraniczających drogi wewnętrznej [...], działka nr [...] znajduje się na obszarze drogi wewnętrznej [...], natomiast działka nr [...] odpowiada planowanej drodze wewnętrznej.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. Sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Wojewoda decyzją z dnia 21 października 2022 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 - dalej "K.p.a."), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy zaznaczył, że w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy brak jest podstaw do zastosowania art. 98 ust. 3 u.g.n. Z decyzji podziałowej z 30 kwietnia 2009 r. wynika jednoznacznie, że działki nr [...], [...] i [...] zostały wydzielone jako "tereny dróg wewnętrznych", a więc drogi, które nie są drogami publicznymi. Ponadto w uzasadnieniu decyzji wyraźnie wskazano, że obsługa komunikacyjna wydzielonych działek budowlanych będzie odbywać się poprzez układ dróg wewnętrznych, które nie są drogami publicznymi.

Organ zaznaczył, że R. Sp. z o.o. nie kwestionowała decyzji podziałowej i nie składała odwołania co do przyjętego w decyzji podziałowej charakteru wydzielonych działek gruntu jako terenu dróg wewnętrznych. Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszym postępowaniu nie jest możliwe kwestionowanie ostatecznej decyzji podziałowej, czy też ustalanie na nowo treści jej rozstrzygnięcia, bądź też prowadzenie wykładni tego rozstrzygnięcia wbrew wyraźnej dyspozycji zawartej w decyzji. Oznacza to, że skutki decyzji podziałowej ograniczają się do przeznaczenia działek nr [...], [...], [...] pod tereny dróg wewnętrznych.

W ocenie organu decyzja podziałowa dotycząca przedmiotowych działek jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przyjętego uchwałą Rady Gminy [...] nr [...] z 9 grudnia 2008 r.

Z analizowanej decyzji podziałowej z 30 kwietnia 2009 r. nie wynika, żeby działki gruntu o numerach [...], [...], [...] zostały wydzielone pod drogi publiczne. Wręcz przeciwnie, decyzja ta przypisała im przeznaczenie jako tereny dróg wewnętrznych. Należy pamiętać, że decyzji ostatecznej służy tzw. domniemanie legalności, które oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania. Ocena prawidłowości tej decyzji jest poza granicami sprawy wywołanej wnioskiem o ustalenie odszkodowania.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że obowiązująca w dacie wydania decyzji podziałowej ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 zm. – dalej: "u.d.p."), w art. 7 ust. 1 precyzowała, że do dróg gminnych zalicza się drogi o znaczeniu lokalnym, niezaliczone do innych kategorii, stanowiące uzupełniającą sieć dróg służących miejscowym potrzebom, z wyłączeniem dróg wewnętrznych.

W rozpoznawanej sprawie, której formalnie przedmiotem jest sprawa ustalenia odszkodowania, spór dotyczy w rzeczywistości prawa własności nieruchomości składającej się z działek nr [...], nr [...] i nr [...], a źródłem tego sporu jest różna ocena skutków prawnych wynikających z decyzji podziałowej. Równocześnie w księgach wieczystych dotyczących przedmiotowych nieruchomości jako jej właściciel cały czas jest ujawniona R. Sp. z o.o., ujawniona jest również ustanowiona przez nią służebność gruntowa. W sprawie nie były podejmowane postępowania, których celem byłoby, czy to ujawnienie na wniosek nowego stanu prawnego, czy też postępowanie na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym, w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. W takich okolicznościach faktycznych i prawnych organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, nie może rozstrzygać spornych kwestii dotyczących prawa własności przedmiotowej nieruchomości, powinien zaś mieć na uwadze treść art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.

W ocenie organu odwoławczego w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy brak jest podstaw do zastosowania art. 98 ust. 3 u.g.n. Decyzja podziałowa nie wywołała skutku rzeczowego, czyli nie przeniosła prawa własności działek na gminę. Świadczy o tym z jednej strony treść samej decyzji, w której nie ma mowy o przeznaczeniu działek nr [...], nr [...] i nr [...] pod drogę publiczną (a wręcz przeciwnie jest wyraźnie wskazane, że są przeznaczone pod tereny dróg wewnętrznych), z drugiej strony, w prowadzonej dla nieruchomości księdze wieczystej nie ujęto gminy jako właściciela. Nawet w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zabudowy mieszkaniowej w B. uchwalonym w dniu 9 grudnia 2008 r. przewidziano, że przedmiotowe działki znajdują się w terenie o symbolu [...], [...], [...] - tereny dróg wewnętrznych.

W ocenie organu niezasadne okazały się podniesione w odwołaniu zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

W skardze z dnia 21 października 2022 r. skarżąca Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] w całości i przekazanie sprawy Staroście [...] do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

I. przepisów postępowania, tj. art. 77 i 7 w związku z art. 80 K.p.a. poprzez:

1) niedostrzeżenie, że uchybieniem organu I instancji było nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia faktycznego sposobu korzystania z działek drogowych skarżącej, który kształtował się po wydzieleniu wszystkich nieruchomości drogowych na [...] w [...];

2) przyjęcie za oczywisty stanu faktycznego i prawnego wynikającego z obowiązującego planu miejscowego oraz decyzji podziałowej, tj. uznanie, że skoro działki drogowe skarżącego zostały wydzielone jako drogi wewnętrzne, i to pod warunkiem ustanowienia na nich służebności drogowych, nie można uznać, że są wykorzystywane jako drogi publiczne;

3) nieprzeprowadzenie w konsekwencji powyższego własnego postępowania dowodowego w celu ustalenia ww. okoliczności;

II. przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 98 ust. 1 w związku z art. 98 ust. 3 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji brak zastosowania w niniejszej sprawie, przejawiające się w przyjęciu, że za nieruchomości drogowe, które zostały wydzielone zgodnie z planem miejscowym jako drogi wewnętrzne, jednakże są wykorzystywane jak drogi ogólnodostępne, nie przysługuje odszkodowanie, o którym mowa w ww. przepisie;

2) art. 99 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się w przyjęciu, że jeżeli wydzielenie nieruchomości drogowych nastąpiło pod warunkiem ustanowienia na nich służebności drogowych, wyklucza to możliwość traktowania takich nieruchomości jako wykorzystywanych jak drogi ogólnodostępne, za które należy się ich właścicielowi odszkodowanie za tzw. faktyczne wywłaszczenie.

W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła argumentację poszczególnych zarzutów.

Odpowiadając na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kluczową kwestią w rozpoznawanej sprawie jest ustalenie, czy w wyniku zatwierdzenia podziału nieruchomości dokonanego na wniosek skarżącej Spółki decyzją z 30 kwietnia 2009 r., nowopowstałe działki oznaczone numerami [...], [...], [...] wydzielone zostały z przeznaczeniem pod drogę publiczną. Tylko bowiem stwierdzenie wystąpienia takiego skutku mogło stanowić podstawę do wydania przez organy decyzji o ustaleniu odszkodowania.

W ocenie Sądu prawidłowo organy obu instancji uznały, że ustawowe przesłanki do ustalenia żądanego odszkodowania nie wystąpiły, dlatego wniosek odszkodowawczy skarżącej należało rozpatrzyć odmownie. Sąd dokonując oceny stanowiska organów w tym zakresie, uznał je za zasadne.

Przepis art. 98 ust. 1 u.g.n. stanowi, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział (art. 98 ust. 2 u.g.n.).

Z kolei w myśl art. 98 ust. 3 u.g.n., za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

W ocenie Sądu prawidłowo organy stwierdziły, że podstawowe znaczenie dla ustalenia odszkodowania ma treść decyzji podziałowej, bowiem to na podstawie tej decyzji dochodzi do wydzielenia działki gruntu z przeznaczeniem na drogi publiczne. W związku z tym, to z decyzji podziałowej musi wynikać, że wydzielona działka gruntu została wydzielona pod drogę publiczną, a nie jedynie pod drogę wewnętrzną jako ciągu komunikacyjnego, która nie ma charakteru publicznego. Zasadniczo sprawa o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. może powstać dopiero wtedy, gdy na podstawie ostatecznej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości na wniosek właściciela (użytkownika wieczystego) dojdzie do wydzielenia określonych działek (działki) gruntu pod drogi publiczne, przejścia powyższych wydzielonych działek na własność jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa oraz do ujawnienia praw nowego właściciela w księdze wieczystej. Jeżeli powyższe warunki nie zostaną zrealizowane, nie dojdzie do powstania sprawy o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 98 ust. 3 u.g.n. W wyroku z 8 sierpnia 2014 r. o sygn. I OSK 1857/14 NSA stwierdził, że: "Skutkiem praktycznym decyzji zatwierdzającej na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości podział nieruchomości obejmujący wydzielenie działek pod drogę publiczną lub pod poszerzenie takiej drogi jest to, że przejście działek pod drogi publiczne z mocy prawa na podstawie art. 98 u.g.n. jest rozstrzygane przez sąd powszechny w sprawie o wpis prawa własności w księdze wieczystej, względnie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Dopiero ujawnienie w księdze wieczystej własności podmiotu publicznoprawnego daje podstawy do powoływania się w obrocie prawnym na zdarzenie przejścia działek z mocy prawa na rzecz gmin".

Co istotne, w postępowaniu o ustalenie odszkodowania w trybie art. 98 ust. 3 u.g.n. organ zobowiązany jest do zbadania, czy nastąpił skutek prawny w postaci przejścia z mocy prawa własności nieruchomości wydzielonej pod drogę na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, będący przesłanką do ustalenia odszkodowania. Wśród warunków przejścia własności na podstawie art. 98 ust. 1 wymienić można dokonanie podziału na wniosek właściciela oraz wydzielenie działki pod drogę publiczną, której przebieg przewidywał obowiązujący w dniu jej wydzielenia miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku - decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

W badanej sprawie decyzja z dnia 30 kwietnia 2009 r., którą wydzielono działki nr [...], [...] i [...], wydana została na wniosek właściciela, jednakże zarówno treść tej decyzji jak i obejmującego przedmiotową nieruchomość miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zaprzecza wydzieleniu jej pod drogę publiczną.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji W. P., tj. 30 kwietnia 2009 r. drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie niniejszej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Art. 2 ust. 1 u.d.p. stanowił, że drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na następujące kategorie: drogi krajowe, drogi wojewódzkie, drogi powiatowe i drogi gminne, natomiast w ust. 3 stanowił, iż drogi publiczne ze względów funkcjonalno-technicznych dzielą się na klasy określone w warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. z 1999 r. Nr 43, poz. 430) wprowadzono m.in. klasę dróg zbiorczych, oznaczonych symbolem [...] zarezerwowaną dla kategorii drogi wojewódzkiej i powiatowej, wyjątkowo gminnej, klasę dróg lokalnych, oznaczonych symbolem [...] zarezerwowaną dla kategorii drogi gminnej i wyjątkowo powiatowej oraz klasę dróg dojazdowych, oznaczonych symbolem [...] zarezerwowaną wyłącznie dla dróg gminnych. Z kolei drogi niezaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, w szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez przedsiębiorców, place przed dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami oraz pętle autobusowe, są zdefiniowane w art. 8 ust. 1 u.d.p. w w/w dacie jako drogi wewnętrzne.

W dacie podziału działki nr [...] położonej w B. , tj. w dniu 30 kwietnia 2009 r. przedmiotowa nieruchomość była objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego terenów zabudowy mieszkaniowej w B. zatwierdzonym Uchwałą Rady Gminy [...] nr [...] z dnia 9 grudnia 2008 r., uchwalonym na podstawie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717).

Wskazany miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego określił w § 4 pkt 8 przeznaczenie terenów pod drogi wewnętrzne, oznaczone na rysunku planu i w tekście uchwały symbolem [...], wymieniając w § 19 pkt. 1 b) - d) poszczególne odcinki dróg wewnętrznych: [...], [...] i [...] Z porównania mapy stanowiącej załącznik graficzny do w/w uchwały z projektem podziału, będącym integralną częścią decyzji podziałowej nr [...] z dnia 30 kwietnia 2009r., jednoznacznie wynika, że wydzielona tą decyzją działka nr [...] leży w liniach rozgraniczających drogi wewnętrznej [...], działka nr [...] znajduje się na obszarze drogi wewnętrznej [...], natomiast działka nr [...] odpowiada planowanej drodze wewnętrznej [...] Konsekwentnie W. P., zatwierdzając podział nieruchomości położonej w B., oznaczonej jako działka nr [...], wydzielił działki nr [...], [...] i [...] pod drogi wewnętrzne, o czym świadczy zarówno podstawa prawna decyzji nr [...] z dnia 30 kwietnia 2009 r., jak i treść rozstrzygnięcia. Wśród przepisów, na których oparto rozstrzygnięcie powołano m.in. art. 99 u.g.n., znajdujący zastosowanie w sytuacji, gdy dostęp do drogi publicznej zapewniany jest wydzielanym działkom poprzez drogę wewnętrzną, w sentencji decyzji podziałowej jednoznacznie zaś stwierdzono, że podziału dokonuje się pod warunkiem ustanowienia dla działek wydzielanych tą decyzją służebności drogowej lub ich zbycia wraz z udziałem w prawie do drogi wewnętrznej.

Analiza decyzji podziałowej oraz obowiązującego w dniu jej wydania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego doprowadziła Starostę [...] do wniosku, że wobec nie spełnienia w przedmiotowej sprawie warunków przejścia własności nieruchomości określonych w art. 98 ust. 1 u.g.n., brak też jest możliwości ustalenia za nie odszkodowania w trybie art. 98 ust. 3.

Dokonana przez organy obu instancji ocena stanu prawnego nieruchomości będących przedmiotem niniejszego postępowania znajduje poparcie w orzecznictwie sądowym. W wyroku z dnia 27 czerwca 2012 r. o sygn. I OSK 986/11 NSA w Warszawie podkreślił, że o charakterze działek gruntu wydzielonych pod drogi przesądza treść decyzji podziałowej, bowiem to na podstawie decyzji podziałowej określone działki gruntu przechodzą z mocy prawa na własność gminy, a zatem dokonanie podziału pod warunkiem ustanowienia na działce wydzielonej pod drogę wewnętrzną służebności drogowej na podstawie art. 99 u.g.n. przesądza o tym, iż wydzielona w wyniku podziału droga nie ma charakteru drogi publicznej. Podobne stanowisko zaprezentował NSA w Warszawie w wyroku z 7 października 2011 r. o sygn. I OSK 1681/10, gdzie stwierdza, że powołanie w podstawie prawnej decyzji podziałowej przepisu art. 99 wyklucza twierdzenie o przejściu własności działek, do których się odnosi na rzecz Gminy i tym samym przesądza o braku podstaw do ustalenia z tego tytułu odszkodowania. NSA zwrócił uwagę, że w takich przypadkach właściciel nieruchomości z własnej woli podejmuje inicjatywę i dąży do podziału swojej nieruchomości, doprowadzając do powstania nowych działek, wśród których znajdą się także te tworzące drogę, niemające statusu drogi publicznej (służebność drogi koniecznej). Zdaniem Sądu trudno wówczas uznać, by tego rodzaju "ograniczenie", podejmowane z inicjatywy właściciela, czy też precyzyjniej - samoograniczenie własności, rodziło po stronie Państwa obowiązek odszkodowawczy, zważywszy, że chcącemu nie dzieje się krzywda. Przedstawiona linia orzecznicza konsekwentnie dominuje również w najnowszym orzecznictwie, w którym podkreśla się, że z treści decyzji podziałowej musi wynikać, czy działka gruntu została wydzielona pod drogę publiczną, czy też jedynie pod drogę wewnętrzną, która choć jest ciągiem komunikacyjnym, to jednak nie ma charakteru publicznego, przyznanie odszkodowania może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy działki gruntu wydzielono pod drogi publiczne, zaś o takim statusie ciągów komunikacyjnych decydują w pierwszej kolejności postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub treść decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (por. wyrok NSA z 15 września 2020 r., I OSK 292/20 – wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej pod adresem: bazy internetowej CBOSA).

Sąd nie podziela argumentacji skarżącej, że rozpatrywana sprawa wykazuje podobieństwo do sprawy o sygn. 22531/05 [...] przeciwko Polsce, rozstrzygniętej orzeczeniem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 6 listopada 2007 r. W konsekwencji skarżąca zarzuca organom wadliwą odmowę zastosowania w szczególności art. 98 ust. 3 u.g.n.

Odmienność stanów faktycznych niniejszej sprawy i sprawy nr 22531/05 więc dotyczy tak ważkich elementów jak: przeznaczenie w miejscowym planie działek gruntu pod drogi, uniemożliwienie właścicielom przez organy państwa efektywnego czerpania korzyści z prawa własności wydzielonych działek, inicjatywa organów państwa w ograniczeniu właścicieli w korzystaniu z ich prawa własności. Skoro powyższe okoliczności zostały odmiennie ukształtowane w badanej sprawie, to brak jest zasadniczych elementów uzasadniających tezę o adekwatności powyższego orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka do okoliczności badanej sprawy, w której - co należy podkreślić - właściciel nieruchomości z własnej woli podjął inicjatywę podziału swojej nieruchomości, doprowadzając do powstania nowych działek, wśród których znajdują się działki o charakterze drogi wewnętrznej, obarczone służebnością drogową względem innych działek, dla których obsługi komunikacyjnej powstała. Tego rodzaju samoograniczenie własności dokonane przez właściciela nieruchomości nie stanowi wywłaszczenia w rozumieniu art. 112 ust. 2 u.g.n. i w nie może rodzić obowiązku odszkodowawczego (vide: wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r. o sygn. I OSK 2710/16, wyrok NSA z 4 maja 2021 r. o sygn. akt I OSK 122/19).

Dla przyjęcia, że spełnione są przesłanki przysługiwania odszkodowania, o którym mowa w art. 98 ust. 3 u.g.n., konieczne jest więc przejście działki gruntu na własność jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa, z mocy prawa, na skutek wydzielenia jej jako drogi publicznej, z nieruchomości która podlegała podziałowi. O tym, czy do takiego wydzielenia doszło, rozstrzyga decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości. O charakterze wydzielonej drogi nie przesądza zatem organ rozstrzygający wniosek o odszkodowanie, ale organ wydający decyzję zatwierdzającą podział nieruchomości (por. wyrok NSA z 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK 229/13).

W rozpoznawanej sprawie nie doszło do pozbawienia skarżącej własności przedmiotowej działki, a przeprowadzony podział umożliwia zarówno jej zbycie albo ustanowienie na nich służebności drogi koniecznej, tj. wykonywanie na niej praw wynikających z przysługującego im prawa własności. Z tego względu zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. art. 98 ust. 1 w zw. z art. 98 ust. 3 oraz art. 99 u.g.n. okazały się niezasadne.

W ocenie Sądu w sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Organy administracji zgromadziły cały niezbędny do rozstrzygnięcia materiał dowodowy, dokonały jego swobodnej, a nie dowolnej oceny i ustaliły prawidłowo stan faktyczny, niezbędny do zastosowania odpowiedniej normy prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.