Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 65/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 137 , art. 216
journal: Dz.U. 2015 poz 782
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art.7, 77, 80, 107
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Magda Froncisz (spr.) WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia 23 listopada 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Starosta K. decyzją z dnia 9 marca 2015 r. znak: [....] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [....] , położonej w obrębie [....] , jednostka ewidencyjna [....] , m. K. , w granicach części działki nr [....] poł. w obr. [....] jedn. ewid. [....] na rzecz J.J. .

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż postanowieniem z 23 maja 2013 r. znak: [....] Wojewoda [....] wyznaczył na wniosek Prezydenta Miasta K. inny organ - Starostę K... do prowadzenia sprawy zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] , poł. w obr. [....] , jedn. ewid. [....] w granicach części działek nr nr : [....] i [....] , obr. [....] , jedn. ewid. [....] .

Organ wskazał także, że decyzją z 23 września 2014 r. Starosta K. orzekł w punkcie 1. o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [....] , obr. [....] , jedn. ewid. [....] m. K. w granicach części działki nr [....] , obr. [....] jedn. ewid. [....] wszczętego na wniosek J.J. , w punkcie 2. o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [....] , obr. [....] , jedn. ewid. [....] , w granicach części działki nr [....] , obr. [....] , jedn. ewid. [....] na rzecz A.K. Jak ustalił organ I instancji z wnioskiem o zwrot działki nr [....] , obr. [....] , jedn. ewid. [....] wystąpiły: H.j. i Z.K. Ze względu na okoliczność, że ww. wnioskodawczynie zmarły w toku postępowania, organ I instancji ustalił zgodnie z sądowymi postanowieniami w sprawie stwierdzenia nabycia spadku, iż spadkobiercą H.J. jest J.J. , natomiast spadkobiercą Z.K. jest A.K.

Organ stwierdził, że z ustaleń Starosty K. - na podstawie zapisów w księgach wieczystych oraz dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej wynika, że części działek nr [....] i nr [....] , obr. [....] , jedn. ewid. [....] , które utworzyły działkę nr [....] , zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie zarządzenia nr [....] Naczelnika Dzielnicy K. z 11 maja 1976 r. w sprawie budownictwa jednorodzinnego osiedla "[....] ". W wyniku analizy dokumentacji ustalono, że działka nr [....] , poł. w obr. [....] , jedn. ewid. [....] m. K. , objęta księgą wieczystą [....] , w dacie wywłaszczenia stanowiła współwłasność: Z.K., M.G. i A.G. , natomiast działka nr [....] , poł. w obr. [....] , jedn. ewid. [....] , objęta księgą wieczystą nr [....] , stanowiła w dacie wywłaszczenia własność H.J.

Organ wskazał, ze Kierownik Urzędu Rejonowego w K. decyzją z 11 grudnia 1996 r. znak: [....] orzekł o odmowie zwrotu części działek nr nr: [....] i [....] tworzących działkę nr [....] , obr. [....] , na rzecz H.J. i Z.K. . Wojewoda [....] decyzją z 28 stycznia 1997 r. znak: [....] uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu Rejonowego w K. decyzją z 7 maja 1997 r. znak: [....] , sprostowaną postanowieniem z 29 lipca 1997 r. znak: [....] , orzekł o odmowie zwrotu części działki nr [....] , obr. [....] , w granicach części działki nr [....] , obr. [....] , na rzecz wnioskodawców oraz o umorzeniu przedmiotowego postępowania w stosunku do części działki nr [....] , obr. [....] , w granicach części działki nr [....] , obr. [....] Wojewoda K. decyzją z 1 października 1997 r. znak: [....] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Wyrokiem z 7 lipca 2000 r. sygn. akt II SA/Kr 2050/97 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w K. uchylił ww. decyzję Wojewody K. i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W ww. wyroku Sąd stwierdził, iż: "mimo upływu 20 lat droga dojazdowa na działce nr [....] nie została wykonana przez Skarb Państwa ani przez Miasto K., które stało się właścicielem tejże działki. Fakt ten nie budzi wątpliwości i expressis verbis przyznaje go organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji (K.123 akt sprawy). W tym stanie faktycznym, w jakim znajduje się działka nr [....] jako zasadny należy ocenić zarzut skarżącej, iż organy obu instancji błędnie przyjęły, iż nieruchomość nie stała się zbędna na ceł, na który została przejęta przez Skarb Państwa.''' Jednocześnie Sąd orzekł, odnosząc się do punktu 2 decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z 7 maja 1997 r. znak: [....] , sprostowanej postanowieniem z 29 lipca 1997 r. znak: [....] , iż "nie istniały podstawy prawne do zawartego w punkcie 2 decyzji organu I instancji rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu działki nr [....] w części odpowiadającej części dawnej działki nr [....] . Zgodnie z postanowieniami art. 105 § 1 K.p.a. umorzenie postępowania następuje, gdy postępowanie w sprawie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Okoliczność, iż nie wszyscy poprzedni współwłaściciele działki nr [....] , która weszła w skład działki nr [....] wystąpił i z wnioskiem o jej zwrot i nie przyłączyli się do tego wniosku, nie oznacza że postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Sprawa i w tym zakresie wymaga merytorycznego rozstrzygnięcia, przy czym w sytuacji, kiedy nie wszyscy współwłaściciele wyrażają zgodę na zwrócenie im nieruchomości, współwłaściciele, którzy posiadali przed wywłaszczeniem co najmniej połowę udziału we współwłasności nieruchomości, mogą żądać na podstawie art. 199 k.c. wydania przez sąd orzeczenia zastępującego - zgodnie z art. 64 k.c. - oświadczenia woli współwłaścicieli nie wyrażających zgody na zwrot nieruchomości."

Ponadto organ wskazał, że w związku z powyższym, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, ostateczną decyzją z 22 marca 2002 r. znak: [....] Prezydent Miasta K. orzekł o zwrocie działki nr [....] , obr. [....] , jedn. ewid. [....] (w granicach części działki nr [....] , obr. [....] ) oraz o odmowie zwrotu części działki nr [....] , obr. [....] , jedn. ewid. [....] (w granicach części działki nr [....] , obr [....] ) na rzecz H.J.

Decyzją z 18 marca 2010 r. znak: [....] Wojewoda [....] stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta K. z 22 marca 2002 r. znak: [....] w części orzekającej o odmowie zwrotu części działki nr [....] , obr. [....] , jedn. ewid. [....] (w granicach części działki nr [....] , obr. [....] ). W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji Wojewoda [....] stwierdził, iż: "w aktach sprawy znak: [....] brak jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, aby prowadzone było przez organ orzekający postępowanie wyjaśniające pozwalające na ustalenie czy nieruchomość jest zbędna w świetle przesłanek określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wydanie orzeczenia o odmowie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej bez dokonania ustaleń czy zachodzą przesłanki zwrotu określone w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi rażące naruszenie w/w przepisu w jego brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji tj. 22 marca 2002 r. i jest podstawą stwierdzenia nieważności pkt. 2 decyzji Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu z dnia 22 marca 2002 r. nr [....] , orzekającego o odmowie zwrotu części działki nr [....] , obr. [....] , jedn. ewid. K. w granicach działki nr [....] , obręb [....] , na rzecz H.J. zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a."

Organ wskazał, że Minister Infrastruktury decyzją z 21 października 2010 r. znak: [....] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [....] z 18 marca 2010 r. Wyrokiem z 28 lipca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa/2409/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę Gminy K. na decyzję Ministra Infrastruktury. W związku z powyższym Starosta K. w zaskarżonej decyzji z 9 marca 2015 r. znak: [....] ponownie rozpoznał sprawę zwrotu części działki nr [....] , w granicach części działki nr [....] , obr. [....] , jedn. ewid. [....] , na rzecz J.J. W decyzji tej Starosta K. stwierdził, że spełnione zostały dwie podstawowe przesłanki określone w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpił spadkobierca poprzedniego właściciela nieruchomości i wnioskodawcy – H.J. , J.J. , a część działki nr [....] , która weszła w działkę nr [....] , obr. [....] , jedn. ewid. [....] jest nieruchomością wywłaszczoną, gdyż została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie zarządzenia nr [....] Naczelnika Dzielnicy K. z [....] 1976 r. wydanego na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. nr 27, poz. 192).

Organ podkreślił, iż oceniając kwestię zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia, organ I instancji ustalił na podstawie zdjęć lotniczych przesłanych przez Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W., że w 1975 r. (czyli 1 rok przed datą wywłaszczenia) nieruchomość stanowiła teren zielony porośnięty trawą oraz drzewami, a w 1982 r. na terenie przedmiotowej nieruchomości znajdowała się już droga wewnętrzna. Ponadto organ I instancji wskazał, iż z pisma z 11 października 1978 r. pochodzącego od J.J. , H.J. i E.O. wynika, iż wyżej wymienieni prosili o zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość w toku postępowania wywłaszczeniowego, gdyż zamierzali we własnym zakresie wykonać dojazd do poszczególnych działek oraz wskazywali, iż na przedmiotowej nieruchomości zwieziono już i rozłożono 16 ton kamienia drogowego.

Organ stwierdził także, że na oględzinach przeprowadzonych [....] 2014 r. ustalono, że zawnioskowana do zwrotu nieruchomość stanowi drogę wewnętrzną wysypaną w południowej części tłuczniem, natomiast w północnej części kostką brukową. W związku z powyższym, biorąc pod uwagę wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 21 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1073/08, w którym Sąd ten stwierdził, iż art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wskazuje wyraźnie, iż obie przesłanki zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia dotyczą faktycznej realizacji celu wywłaszczenia, nie odnosząc się do podmiotu wskazanego w decyzji wywłaszczeniowej, który ma wykonać cel wywłaszczenia, organ I instancji ustalił, iż zawnioskowana do zwrotu nieruchomość nie jest zbędna na cel wywłaszczenia i decyzją z 9 marca 2015 r. znak: [....] odmówił jej zwrotu J.J.

Wojewoda [....] decyzją z dnia 19 stycznia 2016 r., znak: [....] uchylił w całości ww. zaskarżoną decyzję Starosty K. z dnia 9 marca 2015 r. znak: [....] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując w pierwszej kolejności, iż wydany w przeszłości wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego O.Z. w K. z 7 lipca 2000 r., sygn. II SA/Kr 2050/97, uchylający decyzję Wojewody K. z 1 października 1997 r. znak: [....] oraz decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z 7 maja 1997 r. znak: [....] sprostowaną postanowieniem z 29 lipca 1997 r. znak: [....] , w którym ww. Sąd stwierdził m.in., że: "mimo upływu 20 lat droga dojazdowa na działce nr [....] nie została wykonana przez Skarb Państwa ani przez Miasto K., które stało się właścicielem tejże działki. Fakt ten nie budzi wątpliwości i expressis verbis przyznaje go organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji", zapadł w odniesieniu do ww. rozstrzygnięć organów administracji obu instancji podjętych na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Biorąc natomiast pod uwagę zmianę przepisów regulujących kwestię zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, w związku z obowiązywaniem w dacie orzekania przez Starostę K. przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a także wydanego w dniu 13 marca 2014 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt P 38/11), należało stwierdzić, iż w zmienionym wskutek powyższego stanie prawnym niniejszej sprawy organ I instancji obowiązany był do zbadania ponownie, czy cel wywłaszczenia określony jako "sięgacz" (droga wewnętrzna) na omawianym terenie budownictwa jednorodzinnego został zrealizowany na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, a także w jakim terminie został on wykonany. Następnie organ odwoławczy zakwestionował przydatność dowodową pozyskanych przez organ I instancji zdjęć lotniczych, wskazując na konieczność ich uzupełnienia poprzez naniesienie na nie kompilacji map ewidencyjnych, co pozwoliłoby zlokalizować na tych fotografiach przedmiotową nieruchomość i ustalić na tej podstawie dokładny stan jej zagospodarowania po dacie wywłaszczenia.

Wojewoda wskazał również, iż zgromadzony dotychczas w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy nie zawiera korespondencji z Zarządem Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. w zakresie posiadanych ewentualnie przez ww. podmiot informacji, kiedy przedmiotowy "sięgacz" (wskazany w zarządzeniu Naczelnika Dzielnicy K. z 11 maja 1976 r.) na tej nieruchomości został zrealizowany.

Dodatkowo organ II instancji zauważył, że organ I instancji przyjął także, iż sposób wykonania drogi tj. wysypanie jej w jednej części tłuczniem a w drugiej ułożenie kamienia brukowego stanowiło o realizacji tej drogi, pomimo iż organ ten nie poszukiwał dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie, jak planowo miała być ona wykonana. Jak wskazał wojewoda, organ I instancji oparł się na informacjach dotyczących wykonania drogi składanych przez J.J. do akt postępowania w pismach, przy równoczesnym niepodjęciu odpowiednich czynności wyjaśniających mających na celu ustalenie stanu faktycznego w oparciu o dokumenty zgromadzone przez podmioty, w zakresie kompetencji których mieści się zarządzanie drogami. Zwrócono ponadto uwagę na możliwość pozyskania przez organ I instancji innych dowodów na tę okoliczność, tj. przesłuchać świadków (sąsiadów, okolicznych mieszkańców itd., tj. osób mogących mieć wiedzę w tym zakresie). Ponadto organ II instancji wskazał, iż zaskarżona decyzja Starosty K. jest obarczona wadą kwalifikowaną określoną w art. 156 § 1 punkt 4 K.p.a. mogącą stanowić podstawę stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, gdyż została ona skierowana również do A.K. , działającego przez pełnomocnika E.O. (której to osobie ww. decyzja została doręczona). Zgodnie z ww. przepisem, organ administracji publicznej stwierdza bowiem nieważność decyzji, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 9 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 298/16, uchylił ww. zaskarżoną decyzję Wojewody [....] z dnia 19 stycznia 2016 r., znak: [....] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odmowy zwrotu nieruchomości stwierdzając, że Wojewoda, podając w swej decyzji powody uchylenia decyzji Starosty [....] , nie wykazał podstaw uprawniających do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a.. Sąd w uzasadnieniu wyroku zawarł wskazania dla ponownego rozpoznania sprawy, w tym zobowiązał organ odwoławczy do dokonania oceny, czy nieruchomość objęta postępowaniem zwrotowym jest zbędna na cel wywłaszczenia poprzez ustalenie, czy wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana na cel publiczny w postaci budowy drogi wewnątrzosiedlowej dla celów dojazdu do sąsiednich działek, a więc, czy sposób zagospodarowania nieruchomości odpowiadał temu, na co została ona wywłaszczona, w tym czy stan nieruchomości istniejący do czasu złożenia wniosku pozostawał w funkcjonalnym związku z powstaniem osiedla domów jednorodzinnych.

Wojewoda [....] decyzją z dnia 23 listopada 2016 r., znak: [....] , po ponownym rozpatrzeniu odwołania J.J. od decyzji Starosty K. z 9 marca 2015 r. znak: [....] , na skutek prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 9 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 298/16, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty K. z dnia 9 marca 2015 r., znak: [....].

Jako podstawę prawną decyzji Wojewoda [....] wskazał art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.).

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia o gospodarce nieruchomościami (dalej: "u.g.n."), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z kolei stosownie do treści art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel wywłaszczenia określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Organ stwierdził ponadto, że w kontekście powyższego należy mieć jednak na uwadze, iż zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn.: P 38/11, art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed dniem 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed dniem 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skutkiem powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - jak wskazuje się w orzecznictwie - przepisów art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. w zakresie wskazanych tam terminów nie powinno stosować się do spraw o zwrot nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie - odpowiednio - ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. przed 1 stycznia 1998 r. - art. 137 ust. 1 pkt 1) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomości oraz o zmianie niektórych innych ustaw (tj. przed 22 września 2004 r. - art. 137 ust. 1 pkt 2). Organ przywołał tu orzecznictwo sądowoadministracyjne w tej kwestii.

Organ dalej wskazał, że w przedmiotowej sprawie z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpiła uprawniona osoba, tj. J.J. – spadkobierca H.J. , poprzedniej właścicielki przedmiotowej nieruchomości, co spełnia tym samym jedną z podstawowych przesłanek zastosowania art. 136 u.g.n. Ponadto wnioskowana nieruchomość, przejęta przez Skarb Państwa w trybie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, jest nieruchomością, do której stosuje się przepisy art. 136 i następne u.g.n., a to w związku z treścią art. 216 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym przepisy rozdziału 6 działu III ww. ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138, z późn. zm.), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, z 1972 r. Nr 49, poz. 312 oraz z 1985 r. Nr 22, poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z 1972 r. Nr 27, poz. 193 oraz z 1974 r. Nr 14, poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, z 1973 r. Nr 48, poz. 282 oraz z 1985 r. Nr 22, poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami [....] Parku Narodowego.

Organ stwierdził, że przechodząc do kwestii zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel jej wywłaszczenia należy wskazać na ocenę prawną zawartą w wyroku WSA w Krakowie z 9 maja 2016 r., sygn.: II SA/Kr 298/16, z której w pierwszej kolejności wynika, iż celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości było wykonanie "sięgacza", tj. drogi wewnętrznej służącej do obsługi terenów lokalizowanego na tym obszarze osiedla domów jednorodzinnych, a konkretnie do umożliwienia dojazdu do działek wydzielonych pod zabudowę jednorodzinną. Po drugie - jak wskazano w powołanym wyroku - koniecznym jest ustalenie, czy i kiedy owa droga dojazdowa została wykonana, przy czym bez znaczenia jest fakt, iż do jej urządzenia nie doszło w wyniku działań organów państwa. Analizując pod tym kątem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy stwierdził, iż cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości został osiągnięty, która to okoliczność nie jest zresztą kwestionowana przez strony niniejszego postępowania, lecz kwestią sporną pozostaje jedynie ocena faktu, czy za realizację celu wywłaszczenia można w tym przypadku uznać urządzenie omawianego "sięgacza" w efekcie działań osób wywłaszczonych, bądź osób, którym nadano wydzielone w sąsiedztwie działki pod zabudowę jednorodzinną. Powyższa wątpliwość została przesądzona w prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z 9 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 298/16, w którym Sąd wskazał, iż: "Mając więc na względzie cel wywłaszczenia określony na rok 1976, jego realizacja, polegająca na zapewnieniu dojazdu do wydzielanych działek i urządzeniu w tym celu drogi, nie może być postrzegana jako warunkowana działaniem w tym zakresie wyłącznie organów reprezentujących państwo. Jak to wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie o sygn. I OSK 1417/13: "Następuje bowiem zasadniczo stały wzrost standardu prawnego i wymagań prawnych - fakt ten musi być uwzględniony przy stosowaniu art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż regulacja zawarta w tych przepisach wiąże się z zasady z kwestiami natury historycznej". Odmienna po części interpretacja Wojewody [....] , zaprezentowana w zaskarżonej decyzji stanowi o naruszeniu prawa materialnego, co słusznie zarzuca w skardze Gmina Miejska K. (...)".

Ponadto organ odwoławczy w świetle powyższego wskazał, że z dokumentacji pozyskanej przez organ I instancji wynika jednoznacznie, iż ww. "sięgacz", który służyć miał zapewnieniu dojazdu do nowo wydzielonych działek, został zrealizowany przed złożeniem wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości, co potwierdzają informacje zawarte w pismach uczestników postępowań prowadzonego przez Kierownika Urzędu Rejonowego w K. oraz Wojewodę K. (np. odwołania E.O. z 16 czerwca 1997 r., w treści którego wskazano, iż: "Określony w decyzji o wywłaszczeniu cel utworzenia działki nr [....] był i jest nadal aktualny ponieważ działka ta stanowi dla właścicieli działek nr nr [....] [....] jedyne połącznie z [....] . (...) W sprawie upublicznienia drogi wewnątrzosiedlowej /działka nr ..../, której wywołanie zostało spowodowane utrudnianiem przejazdu przez J.J. , toczy się postępowanie administracyjne już od 4.03.1996 r., a w ramach niego również sądowe z powództwa UMK przeciwko J.J. /sygn. akt: I C 731/96/K/. To postępowanie sądowe zostało zawieszone, na wniosek pozwanego, z uwagi na trwające postępowanie administracyjne w sprawie, której dotyczy zaskarżona przedmiotowa decyzja" - k. nr 94-97 akt organu I instancji). Istnienie omawianej drogi dojazdowej potwierdza również treść zdjęć lotniczych omawianego terenu z lat 1975 i 1982, na które - w ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego (art. 136 K.p.a.) - organ I instancji naniósł kalkę z mapą ewidencyjną, przedstawiającą m.in. będącą przedmiotem niniejszego postępowania działkę nr [....] , obr. [....] , jedn. ewid. [....] m. K. Na zdjęciu z 1975 r. przedmiotowa nieruchomość pozostaje niezagospodarowana (stanowi najprawdopodobniej część przydomowego ogrodu z nasadzeniami drzew). Z kolei na zdjęciu z 1982 r. ww. działka stanowi jasny obszar biegnący od strony obecnej [....] do działek aktualnie oznaczonych nr: [....] [....] [....] . Teren ten przypomina pozostałe ciągi komunikacyjne zrealizowane w ramach projektowanego na tym obszarze osiedla domów jednorodzinnych.

Dalej organ wskazał, że jak wynika z powołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pisma J.J. , H.J. i E.O. z 11 października 1978 r., skierowanego do Urzędu Dzielnicowego K. , ww. osoby zwróciły się z prośbą o zawieszenie postępowania w sprawie odszkodowania za część nieruchomości, gdyż zamierzali oni we własnym zakresie wykonać dojazd do swych nieruchomości, nie tracąc tym samym prawa własności do tych nieruchomości, a ponadto wskazały, iż na przedmiotowej nieruchomości zwieziono i rozłożono 16 ton kamienia drogowego.

Organ wskazał również, że w trakcie przeprowadzonych przez organ I instancji 26 września 2014 r. oględzin przedmiotowej nieruchomości ustalono, iż stanowi ona fragment drogi wewnętrznej, wysypanej w południowej części tłuczniem, natomiast północnej części stanowi teren pokryty kostką brukową. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż zgromadzone dotychczas w sprawie dowody potwierdzają fakt urządzenia na przedmiotowej nieruchomości drogi dojazdowej - przed złożeniem wniosku o jej zwrot i przed 22 września 2004 r., co nie pozwala na uznanie tej nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia, w związku z czym odstąpiono od pozyskiwania pozostałych dowodów wskazanych w wydanej uprzednio decyzji Wojewody [....] z 19 stycznia 2016 r. znak: [....] (oświadczeń ZIKiT w Krakowie oraz zeznań świadków).

W konsekwencji organ odwoławczy utrzymał w mocy, jako prawidłową, zaskarżoną decyzję Starosty K. z 9 marca 2015 r. znak: [....] .

Na decyzję ww. Wojewody [....] z dnia 23 listopada 2016 r., znak: [....] , skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J.J..

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. Art. 6 K.p.a. tj. zasady praworządności, a w szczególności zasady legalizmu i rzetelnego wykonywania powierzonych zadań,

2. Art. 7 K.p.a. tj. zasady prawdy obiektywnej, bowiem organ nie wyjaśnił rzeczywistego stanu faktycznego i nie uwzględnił słusznego interesu strony,

3. Art. 8 K.p.a. tj. zasady pogłębiania zaufania przez rozstrzyganie wątpliwości na korzyść strony,

4. gwarancji realizacji zasady prawdy obiektywnej przez naruszenie reguł postępowania dowodowego z art. 77 K.p.a., a także art. 80 K.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów,

5. Art. 137 u.g.n. przez jego niezastosowanie przejawiające się w odmowie zwrotu części nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem.

Powołując się na wskazane wyżej zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [....] z dnia 23 listopada 2016 r., uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty K. z dnia 9 marca 2015 r. i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że Naczelnik Dzielnicy K. zarządzeniem z dnia 11 maja 1976 r., wydanym na podstawie ustawy o terenach budownictwa jednorodzinnego - parcele oznaczone nr nr [....] położone przy [....] w K. objął terenem budowlanym osiedla [....] , a następnie decyzją z dnia 16 września 1978 r., nadał na własność działkę nr [....] powstałą z działki nr [....] J.J. , a działkę nr [....] siostrze J.J. E.O. z tym, że część działki nr [....] w/w decyzją wywłaszczył na drogę wewnątrzosiedlową, oznaczając ją nr [....] . Wywłaszczenie części działki nr [....] na drogę wewnątrzosiedlową miało zatem służyć tylko dojazdowi jedynie do działki J.J. i do działki E.O. - najbliższych dla siebie osób z rodziny ( brat i siostra). Z tego wynika, że wywłaszczona droga oznaczona nr [....] nigdy nie powinna pełnić charakteru publicznej drogi wewnątrzosiedlowej, ale drogi rodzinnej. Z tych względów nigdy nie zrealizowano celu publicznego w postaci budowy drogi wewnątrzosiedlowej na działce nr [....] i to ze strony Państwa, czy to ze strony właścicieli działek nr [....] i [....] . Dlatego też ani J.J. ani E.O. ani Skarb Państwa, czy Gmina Miejska K. , nigdy nie wystąpili do odpowiednich władz publicznych (Prezydent Miasta w porozumieniu z innymi organami) o wydanie decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, jakim miałoby być uzyskanie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu w celu realizacji publicznej drogi wewnątrzosiedlowej.

Skarżący wskazał także, że budowa publicznej drogi wewnątrzosiedlowej wymagałaby pozwolenia na budowę, a wniosek o to pozwolenie musieliby złożyć właściciele działek nr nr [....] [....] względnie Skarb Państwa lub Gmina Miejska K. Jak orzekł to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 maja 2016r., droga wewnętrzna jako obiekt liniowy stanowi budowlę (art. 3 pkt 3 i 3a Prawa budowlanego), którego realizacja wymaga uzyskania pozwolenia na budowę (art. 3 pkt 7 i 6 w związku z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego) i nie została zwolniona z obowiązku jego uzyskania w art. 29 Prawa budowlanego.

Skarżący stwierdził, że w tym stanie faktycznym i prawnym twierdzenie przez Wojewodę [....] , że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że strony nie kwestionowały, iż cel wywłaszczenia został osiągnięty, jest nieprawdziwe i narusza szereg zasad procedury administracyjnej, m.in.: zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej, zasady pogłębiania zaufania przez rozstrzyganie wątpliwości na korzyść strony, a przede wszystkim reguły postępowania dowodowego z art. 77 i 80 K.p.a.

Skarżący wskazał, że z faktu wniesienia przez Gminę Miejską K. przeciwko J.J. sprawy o wydanie działki nr [....] wynika, że J.J. od początku sprzeciwiał się upublicznieniu drogi wewnętrznej (drogę tę zagrodził i dopiero w roku 2000 dobrowolnie zdjął bramę wjazdową do tej drogi). Wojewoda [....] natomiast błędnie stwierdził, że wniesienie powyższego powództwa upubliczniło drogę wewnątrzosiedlową.

Skarżący stwierdził, że taka ocena materiału dowodowego nie wiąże się z zasadą swobodnej oceny dowodów, ale jest zupełnie dowolna.

Skarżący stwierdził ponadto, że dowód, na który powołuje się Wojewoda (zdjęcie lotnicze z 1982 r., mające udowodnić, że w tym roku istniała droga wewnątrzosiedlowa) jest dla tej sprawy bezwartościowy. Teren bowiem przypominający ciąg komunikacyjny nie jest dowodem na istnienie publicznej drogi wewnątrzosiedlowej, kiedy to w rzeczywistości w roku 1982 r. domy E.O. i J.J. jeszcze nie zostały wybudowane na parcelach nr nr [....] [....] , a teren przypominający ciąg komunikacyjny w tamtym czasie to w rzeczywistości jedynie częściowo utwardzony szutrem teren dla samochodów budowlanych, a nie droga wewnątrzosiedlowa.

Skarżący wskazał, że dowodem na powstanie publicznej drogi wewnątrzosiedlowej, wbrew twierdzeniom Wojewody [....] , nie może być pismo J.J. , H.J. i E.O. z 11 października 1978 r., na co powołał się Wojewoda, bowiem prośba stron i zawieszenie postępowania o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną działkę nr [....] z ujawnieniem zamiaru utwardzenia drogi kamieniem drogowym wskazuje na coś innego, niż wskazuje Wojewoda, że strony nie chciały sankcjonować faktu wywłaszczenia działki nr [....] przez Państwo przez przyjęcie od tego Państwa odszkodowania za tę działkę, a działkę tę chciały jedynie utwardzić w sposób nieprofesjonalny, bez występowania do odpowiednich organów o warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, jaki i pozwolenia na budowę. Amatorskie utwardzenie terenu nie jest budową publicznej drogi wewnątrzosiedlowej, jak wbrew prawdzie wywodzi to Wojewoda [....] . Dokonane oględziny przez organ pierwszej instancji przedmiotu sporu w dniu 26 września 2014 r. jedynie potwierdziły amatorskie utwardzenie terenu działki nr [....] tłuczniem i niewielką część tej działki na podjeździe pokrytą kostką brukową.

Skarżący stwierdził, że Wojewoda [....] nie przedstawił żadnych dowodów na fakt urządzenia publicznej drogi wewnątrzosiedlowej, jak stwierdził to w uzasadnieniu. Zdaniem skarżącego, gdyby Starosta K. i Wojewoda [....] nie naruszali rażąco reguł postępowania dowodowego z art. 77 K.p.a., zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 K.p.a., to, w przypadku braku dowodów na wybudowanie publicznej drogi wewnątrzosiedlowej, do zwrotu nieruchomości działki nr [....] powinno już dojść w 1996 r., kiedy to poprzednik prawny J.J. - H.J. złożyła pierwszy wniosek o zwrot działki nr [....] . Mimo nawet wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2000 r. stwierdzającego, że nieruchomość działka nr [....] stała się zbędną na cel, na który została przejęta przez Skarb Państwa - w dalszym ciągu nie zwracano działki jej prawowitym właścicielom. Sprawa trwa tak długo, że doszło nawet do zmiany stanu prawnego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu [....] 2017 r. skarżący podkreślił, że przedmiotowa droga nie została zrealizowana przez organy administracji; jest to aktualnie droga żwirowa, a żwir został wysypany przez ojca skarżącego i jego siostry.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do dyspozycji art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Postępowanie przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji z art. 134 § 1 P.p.s.a..

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga J.J. jest nieuzasadniona, a podniesione w niej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [....] , którą utrzymano w mocy decyzję Starosty K. o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [....] , położonej w obrębie [....] , jednostka ewidencyjna [....] , m. K. , w granicach części działki nr [....] poł. w obr. [....] jedn. ewid. [....] na rzecz J.J.

Podstawą materialnoprawną w niniejszej sprawie są przepisy art. 136 ust. 3 w zw. z 137 u.g.n.. Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Zgodnie zaś z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel ten nie został zrealizowany (pkt 2). Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Ustawowa definicja pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakłada na organy administracji publicznej obowiązek ścisłej wykładni, bez możliwości dokonywania jakichkolwiek odstępstw od treści zawartej w art. 137 u.g.n.

Należy również mieć na uwadze, że w wyroku z 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed dniem 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed dniem 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trafnie jednak organ wskazał, że przywołane wyżej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie będzie miało zastosowania w kontrolowanym postępowaniu ze względu na niespełnienie żadnej z przesłanek zbędności, bowiem realizacja celu wywłaszczenia nastąpiła przed upływem 10 lat od daty wywłaszczenia.

Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie zarządzenia nr [....] Naczelnika Dzielnicy [....] z dnia [....] 1976 r. w sprawie budownictwa jednorodzinnego osiedla "[....] ", w trybie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1972r., nr 27, poz. 192). Precyzując należy wskazać, że działka nr [....] została nabyta przez Skarb Państwa z mocy prawa na zasadzie art. 5 ust. 2 ww. ustawy. Podstawą konkretyzującą w świetle art. 5 ust. 1 ustawy było zarządzenie nr [....] Naczelnika Dzielnicy [....] z dnia 11 maja 1976 r. w sprawie terenu budownictwa jednorodzinnego osiedla [....] i jego podziału na działki budowlane. Wspomniane zarządzenie wskazywało, że przeznacza się pod budownictwo jednorodzinne teren osiedla [....] , położony w dzielnicy [....] , ograniczony ulicami [....] , [....] [....] i [....] , który dzieli się na działki budowlane zgodnie z projektem podziału stanowiącym załącznik do zarządzenia /k.38 t. 1 akt adm. [....] /. Stwierdzić należy, że cel wywłaszczenia został określony ogólnie dla całego terenu jako "budownictwo jednorodzinne". Taki sposób określenia celu wywłaszczenia zgodny był ze wskazaną ustawą z 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego (...). W myśl art. 2 ust. 1 ww. ustawy, właściwe organy "ustalać będą w drodze uchwał, na podstawie szczegółowych planów zagospodarowania przestrzennego, które tereny przeznacza się w okresach do pięciu lat pod budownictwo jednorodzinne zagrodowe (tereny budowlane)". Zgodnie z treścią tego przepisu, akty realizujące cel ustawy określać miały przeznaczenie wskazanych terenów, na podstawie szczegółowych planów, "pod budownictwo jednorodzinne." Zatem ustawodawca, dla potrzeb budownictwa jednorodzinnego, przewidział ogólnikowy sposób określenia celu wywłaszczenia nieruchomości, tj. "pod budowę osiedla mieszkaniowego". Ocena, czy cel wywłaszczenia nieruchomości przejętych na podstawie aktów prawnych wymienionych w art. 216 u.g.n. został zrealizowany, musi zostać dokonana nie tylko przez pryzmat przesłanek określonych w art. 137 u.g.n., ale także w kontekście celów określonych w tych aktach (por. Ewa Bończak - Kucharczyk Komentarz do art. 216 u.g.n. lex/el.). Ponadto "Wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej powinny być oceniane - przy jej kontroli - proporcjonalne do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania rzeczonej kontroli. Innymi słowy, w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności" (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2014r., sygn. I OSK 1417/13, publ. Lex/el.). Choć wypowiedź ta dotyczy decyzji o wywłaszczeniu, odnosić ją należy do jakiegokolwiek aktu prowadzącego do tego samego rezultatu.

Z kolei zarządzenie nr [....] Naczelnika Dzielnicy [....] z dnia 31 stycznia 1978 r. zmieniające zarządzenie w sprawie ustalenia terenu budownictwa jednorodzinnego osiedla [....] i jego podziału na działki budowlane wprowadziło zmianę polegającą na przesunięciu sięgacza (działka nr ....) do działek nr [....] [....] w stronę działki nr [....] z pozostawieniem jednostronnego placu manewrowego z dojazdem do działki nr [....] /k.1 t. 1 akt adm/. Nie ma sporu, co ustaliły organy administracyjne, że działka nr [....] powstała z fragmentów działek nr [....] i [....] , z których utworzono także działki budowlane nr nr [....] [....] [....] , a co obrazuje szkic na k. 10 t. 1 akt adm. Nie ulega kwestii, że działka nr [....] (sięgacz) miała służyć przy podziale z 1976 r. jako droga dojazdowa od ul. [....] do wskazanych działek.

Z powyższego wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że celem wywłaszczenia, a ściślej przejęcia z mocy prawa całego terenu działki nr [....] własności H.J. była: budowa osiedla budownictwa jednorodzinnego na wydzielanych działkach oraz zapewnienie im właściwego dojazdu od drogi publicznej - poprzez wywłaszczenie części działki nr [....] , z której utworzono wespół z częścią działki nr [....] "sięgacz" czyli działkę nr [....] . W konsekwencji cel wywłaszczenia był związany z podziałem działek - na te pod budowę osiedla oraz na tą, która zapewniała dojazd do nich. Sensem utworzenia działki nr [....] w efekcie wywłaszczenia było stworzenie dojazdu do nowo utworzonych działek budowlanych.

Z wnioskiem o zwrot powyższej nieruchomości wystąpiła uprawniona osoba, tj. J.J. – spadkobierca H.J. , poprzedniej właścicielki przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, co spełnia jedną z podstawowych przesłanek zastosowania art. 136 u.g.n.

Wnioskowana do zwrotu nieruchomość jest nieruchomością, do której stosuje się przepisy art. 136 i następne u.g.n., a to w związku z treścią art. 216 ust. 1 u.g.n., zgodnie z krórym stosowanie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości (rozdziału 6 działu III tej ustawy) rozszerzone jest na przejęcia nieruchomości dokonane w innej drodze, niż na podstawie umowy administracyjnej, o ile zostały dokonane na podstawie wymienionych w tym przepisie aktów prawnych, m.in. nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192 ze zm.).

Także kwestie i przesłanki takie jak: konieczność złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przez współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości lub ich spadkobierców; stwierdzenie, że w chwili orzekania o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stanowi ona własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego; precyzyjne określenie celu wywłaszczenia, zostały prawidłowo ustalone przez organ. Powyższe nie budzi również zastrzeżeń Sądu.

Spornym zagadnieniem w sprawie było zaistnienie przesłanki zbędności spornej nieruchomości na cel wywłaszczenia, a dokładnie, czy cel ten został na nieruchomości zrealizowany.

Skarżący wywodził zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia, czemu zaprzeczały organy administracji. By móc ocenić, czy cel ten został zrealizowany, w przedmiotowej sprawie niezbędne stało się przeanalizowanie dokumentacji dotyczącej wywłaszczonej nieruchomości, by doprecyzować, co w istocie mieściło się na nieruchomości w latach następujących po wywłaszczeniu.

Przechodząc do wykładni przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, należy wskazać, że przez zbędność wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji należy rozumieć niepodjęcie prac w ogóle lub odstąpienie od realizacji celu, dla którego nieruchomość została wywłaszczona. (por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2011 r. sygn. I OSK 1433/10, wyrok NSA z dnia 7 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1324/06).

Rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości musi zatem zostać poprzedzone ustaleniem, na jaki cel nieruchomość została wywłaszczona oraz dokonaniem identyfikacji wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w terenie, a także ustaleniem sposobu jej zagospodarowania oraz dokonaniem oceny, czy wywłaszczona nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

Dokonanie prawidłowej subsumpcji normy prawnej z art. 137 u.g.n. wymaga precyzyjnego ustalenia celu wywłaszczenia danej nieruchomości oraz zbadania terminu realizacji celu wywłaszczenia, przy czym cel wywłaszczenia musi być interpretowany ściśle.

Podkreślić należy, że przy ocenie realizacji omówionego wyżej celu wywłaszczenia, jakim było wykonanie "sięgacza", tj. drogi wewnętrznej służącej do obsługi terenów lokalizowanego na tym obszarze osiedla domów jednorodzinnych, a konkretnie do umożliwienia dojazdu do działek wydzielonych pod zabudowę jednorodzinną, należy uwzględnić ocenę prawną zawartą w prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z dnia 9 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 298/16, z której wynika, iż po ustaleniu czy i kiedy owa droga dojazdowa została wykonana – o ile doszło do realizacji celu wywłaszczenia - bez znaczenia jest fakt, iż do urządzenia drogi wewnętrznej nie doszło w wyniku działań organów państwa.

W kontrolowanej sprawie organ prawidłowo stwierdził, także po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez organ odwoławczy, że cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany. Trafnie stwierdził organ, że "sięgacz", który służyć miał zapewnieniu dojazdu do nowo wydzielonych działek, został zrealizowany przed złożeniem wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości, co potwierdzają informacje zawarte w pismach uczestników postępowań prowadzonego przez Kierownika Urzędu Rejonowego w K. oraz Wojewodę K. (np. odwołania Pani E.O. z 16 czerwca 1997 r.). Istnienie omawianej drogi dojazdowej potwierdza również treść zdjęć lotniczych tego terenu z lat 1975 i 1982, na które - w ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego - organ I instancji naniósł kalkę z mapą ewidencyjną przedstawiającą m.in. będącą przedmiotem niniejszego postępowania działkę nr [....] , obr. [....] , jedn. ewid. [....] m. K. Na zdjęciu z 1975 r. przedmiotowa nieruchomość pozostaje niezagospodarowana (stanowi najprawdopodobniej część przydomowego ogrodu z na sadzeniami drzew). Z kolei na zdjęciu z 1982 r. ww. działka stanowi jasny obszar biegnący od strony obecnej [....] do działek aktualnie oznaczonych nr nr: [....] [....] [....] . Teren ten przypomina pozostałe ciągi komunikacyjne zrealizowane w ramach projektowanego na tym obszarze osiedla domów jednorodzinnych.

Ponadto, jak wynika z powołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pisma J.J. , H.J. i E.O. z 11 października 1978 r., skierowanego do Urzędu Dzielnicowego [....] , ww. osoby zamierzały we własnym zakresie wykonać dojazd do swych nieruchomości, a ponadto wskazały, iż na przedmiotowej nieruchomości zwieziono i rozłożono 16 ton kamienia drogowego.

Z kolei w trakcie przeprowadzonych przez organ I instancji [....] 2014 r. oględzin przedmiotowej nieruchomości ustalono, iż stanowi ona fragment drogi wewnętrznej wysypanej w południowej części tłuczniem, natomiast w północnej części stanowi teren pokryty kostką brukową.

W świetle powyższego organ słusznie stwierdził, iż zgromadzone w sprawie dowody potwierdzają fakt urządzenia na przedmiotowej nieruchomości drogi dojazdowej przed złożeniem wniosku o jej zwrot i przed 22 września 2004 r., co nie pozwala na uznanie tej nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia.

Należy przy tym zaakcentować, że sam skarżący na rozprawie w dniu [....] 2017 r. wskazał, że przedmiotowa droga nie została zrealizowana przez organy administracji; jest to aktualnie droga żwirowa, a żwir został wysypany przez ojca skarżącego i jego siostry.

Za realizację celu wywłaszczenia można w tym przypadku uznać urządzenie przedmiotowego "sięgacza" w efekcie działań osób wywłaszczonych bądź osób, którym nadano wydzielone w sąsiedztwie działki pod zabudowę jednorodzinną. Jak już wyżej wskazano powyższa kwestia została przesądzona w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 298/16, w którym Sąd wskazał, iż "Mając na względzie cel wywłaszczenia określony na rok 1976, jego realizacja polegająca na zapewnieniu dojazdu do wydzielonych działek i urządzeniu w tym celu drogi, nie może być postrzegana jako warunkowana działaniem w tym zakresie wyłącznie organów reprezentujących państwo. Skoro cel wywłaszczenia został zrealizowany przed złożeniem wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości, co wnikliwie przedstawia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy i przed dniem 22 września 2004 r., to należało orzec o odmowie jej zwrotu".

Wbrew twierdzeniom skarżącego nie ma przy tym znaczenia fakt braku dokumentacji projektowej, czy budowlanej, dotyczącej przedmiotowego "sięgacza".

Sąd stwierdził, że organy, stosownie do treści art. 7, 77 i 80 K.p.a., zebrały potwierdzający realizację celu wywłaszczenia materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, a następnie dokonały jego rzetelnego rozpatrzenia. Dokonane ustalenia stanu faktycznego, stanowiące podstawę podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, znalazły również stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. wyraz w uzasadnieniu decyzji. Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutów odwołania.

Należy pamiętać, że zgodnie z art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada równej mocy dowodowej wszystkich dopuszczanych na wniosek, bądź z urzędu, dowodów. Można posłużyć się wszystkimi środkami dowodowymi, które są zgodne z prawem i mogą stać się podstawą do zupełnego wyjaśnienia sprawy. W świetle powyższego nie ma podstaw, by podzielić twierdzenie skarżącego, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

Zdaniem Sądu przedmiotowe postępowanie, zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji, zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Podsumowując należy stwierdzić, że organy prowadzące postępowanie zasadnie uznały, że zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło zgodnie z celem wywłaszczenia i cel ten uprzednio prawidłowo ustaliły, dlatego też podniesiony zarzut naruszenia art. 137 u.g.n. był niezasadny.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że skarga nie może być uwzględniona, ponieważ żaden z jej zarzutów nie okazał się uzasadniony. Wyniki sądowej kontroli prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organy administracji i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem - w ocenie Sądu - organy prowadzące postępowanie prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny sprawy oraz dokonały właściwej wykładni przepisów prawa, co uzasadniało wydanie orzeczenia o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest nieuzasadniona, a zatem Sąd - na podstawie art. 151 P.p.s.a. - orzekł o jej oddaleniu.