Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 251/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8, art, 9, art. 10, art. 11, art. 15, art. 79 a § 1 i § 2, art. 136, art. 138 § 1 pkt 1, art. 107 § 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 30
journal: Dz.U. 2023 poz 581
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2024 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 27 listopada 2023 r. nr SKO 4112.15.2023 w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi G.P. (dalej: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej: "SKO", "Kolegium") z 27 listopada 2023 r. nr SKO 4112.15.2023 wydana w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej: "k.p.a.") a także art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2023 r., poz. 581 ze zm. - dalej: "ustawa").

Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wnioskiem z 16 maja 2023 r. G.P. zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o umorzenie zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Po przeprowadzeniu postępowania Prezydent Miasta [...] decyzją z 29 czerwca 2023 r. nr ŚR.IK-532-147/08/23 odmówił umorzenia całości zadłużenia z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz A.P., które na dzień 29 czerwca 2023 r. wyniosły łącznie 63 029,80 zł (w tym należność główna 32 901,80 i odsetki ustawowe za opóźnienie 30 128,00 zł).

W obszernym uzasadnieniu organ przedstawił sytuację rodzinną, majątkową oraz zdrowotną skarżącego. Wskazał, że ustalona sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawcy nie ma charakteru wyjątkowego i szczególnie trudnego. Prowadzi on gospodarstwo domowe wspólnie z matką, a środki jakie uzyskują regularnie, pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych. Strona funkcjonuje bez wsparcia opieki społecznej. Prowadzi wspólnie z matką gospodarstwo domowe, łączny dochód rodziny wynosi 4 405,00 zł, natomiast dochód na osobę w rodzinie wynosi 2 202,50 zł i przekracza kryterium dochodowe z pomocy społecznej tj. 600,00 zł o kwotę 1 602,50 zł na osobę w rodzinie. Organ wskazał także, wnioskodawca posiada zaległości nie tylko z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ale również z tytułu zaliczki alimentacyjnej. Łączna kwota zaległości na dzień 29 czerwca 2023 r. z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie wynosi 63 029,80 zł (w tym należność główna 32 901,80 zł i odsetki ustawowe za opóźnienie 30 128,00 zł) z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej i wynosi 8 106,00 zł. Do dnia wydania decyzji dokonano zwrotu zadłużenia na łączną kwotę 377,20 zł, z czego 298,20 zł przekazano na spłatę należności głównej, a 79,00 zł na spłatę odsetek ustawowych za opóźnienie. Ostatniej wpłaty dokonano 10 lutego 2015 r. w wysokości 20,00 zł. Jednocześnie organ podkreślił, że zaległość alimentacyjna narastała od września 2005 r., a dłużnik alimentacyjny nie podejmował żadnych kroków, by tę sytuację zmienić. Organ zauważył, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego były wypłacane do 31 sierpnia 2016 r., zatem oprócz wzrostu odsetek ustawowych za opóźnienie, należność główna nie ulega zmianie, co stwarza możliwość systematycznego, całkowitego uregulowania zobowiązań alimentacyjnych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Prezydent zauważył, że w świetle art. 30 ustawy umorzenie zadłużenia a zatem rezygnacja z egzekucji należności, stanowi najdalej idącą formę pomocy dla dłużnika. Wskazana przez dłużnika trudna sytuacja zdrowotna i materialna nie musi automatycznie oznaczać umorzenia owych należności. Zdaniem organu wskazane okoliczności i ustalona sytuacja materialna, choć trudna, nie stanowią samoistnej podstawy uznania, że w sprawie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności w rozumieniu art. 30 ust. 2 ustawy. Nie jest także wykluczona możliwość podjęcia przez stronę zatrudnienia w przyszłości, co umożliwi spłatę zadłużenia.

Odwołanie od tej decyzji złożył G.P. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania które miało wpływ na wynik sprawy poprzez brak należytego wyważenia słusznego interesu obywatela jak i interesu społecznego a wręcz wyłącznie uwzględnienie interesu społecznego, przez zaniechanie umożliwienia powołującemu wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów, brak przeprowadzenia postępowania dowodowego sposób wyczerpujący i kompletnie wyjaśniający sprawę i oparcie decyzji na niepełnym materiale dowodowym. Zarzucił także niewłaściwą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że odwołujący ma realną szansę na spłatę zadłużenia, że nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji dochodowej i rodzinnej odwołującego a które przemawiałyby za uwzględnieniem wniosku o umorzenie zadłużenia, że sytuacja dłużnika nie jest wyjątkowa, że jedynie matka zobowiązanego ponosi koszty utrzymania lokalu oraz ustalenie, że sytuacja dochodowa zobowiązanego na przestrzeni lat uległa poprawie. Odwołujący zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego art. 30 ust. 2 ustawy. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez umorzenie zadłużenia, ewentualnie zmianę zaskarżonej decyzji w części poprzez umorzenie części zadłużenia, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Jednocześnie zwrócił się o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dołączonych do odwołania dokumentów.

Wskazaną na wstępie decyzją z 27 listopada 2023 r. SKO w Przemyślu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium podzieliło dokonane przez organ I instancji ustalenia. Materiał dowodowy wskazuje, że szczegółowe postępowanie wyjaśniające w zakresie przesłanek wynikających z art. 30 ust. 2 ustawy zostało przeprowadzone. Stan zdrowotny i stan finansowy wnioskodawcy nie jest na tyle zły by nie mógł on podjąć zatrudnienia. Fakt pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na matkę także nie może wpłynąć na taką ocenę okoliczności, gdyż jest to rekompensata za niepodejmowanie zatrudnienia celem sprawowania opieki nad osobą w stosunku do której na świadczeniobiorcy ciąży obowiązek alimentacyjny. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych SKO podkreśliło, że samo uzyskiwanie niskich dochodów, bądź też nie uzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle innych dłużników alimentacyjnych. Sytuacja dłużnika w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego powinna być analizowana przy uwzględnieniu faktu, że dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi. Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika musi go wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Taki stan powinien być efektem wpływu czynników obiektywnych na które dłużnik alimentacyjny nie ma wpływu.

W ocenie Kolegium organ I instancji podjął słuszną decyzję uznając, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia powstałego zadłużenia. Powstanie zadłużenia i obowiązek jego uregulowania jest następstwem zaniechania przez skarżącego wywiązywania się wobec swojego dziecka z obowiązku alimentacji. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem ustanowionego przepisu oraz normami etycznymi. Za szczególnie uzasadnione uznaje się sytuacje zupełnie wyjątkowe a w przypadku decyzji uznaniowych organ administracyjny zobowiązany jest wyważyć słuszny interes obywatela i interes społeczny. Nawet bardzo trudna sytuacja materialna czy zdrowotna nie uzasadnia sama z siebie umorzenia należności.

Reasumując Kolegium stwierdziło, że stan zdrowia skarżącego czy stan majątkowy nie stanowi sam w sobie przesłanki, która umożliwiłaby umorzenie należności z tytułu świadczeń nienależnie wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wobec osoby uprawnionej. Wbrew twierdzeniom odwołującego organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego wyznaczonych art. 30 ust. 2 ustawy. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono przyczyny braku możliwości uwzględnienia wniosku skarżącego.

Końcowo organ odwoławczy pouczył odwołującego o możliwości skorzystania z dobrodziejstwa rozłożenia na raty zadłużenia. W tym celu powinien złożyć odrębny wniosek do organu I instancji.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie domagając się jego uchylenia wraz z poprzedzającą go decyzją organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów ewentualnego zastępstwa procesowego.

Kwestionowanej decyzji zarzucił:

I. naruszenie przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia:

1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, podczas gdy organ II instancji odstąpił od ponownego rozpatrzenia sprawy, nie podjął się wyjaśnienia, ale przede wszystkim analizy stanu faktycznego sprawy i nie starał się wyjaśnić stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Nie można uznać, że takim wyjaśnieniem czy analizą jest przywołanie kilku tez z orzeczeń sądów administracyjnych oraz jedynie powtórzenie w ramach rzekomego "poczynienia ustaleń faktycznych" wyrwanych fragmentów uzasadnienia decyzji organu I instancji. Nadto, organ II instancji pominął milczeniem niektóre zarzuty skarżącego oraz nie odniósł się do okoliczności istotnych dla danej sprawy (np. stan zdrowia matki skarżącego, czy chociażby wpływ egzekwowania należności na przyszłą sytuację finansową skarżącego), wykazując ewidentny przejaw lekceważenia względem skarżącego, w sytuacji gdy obowiązkiem organu odwoławczego przy uzasadnianiu decyzji było ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę;

2) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na braku dokładnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Organ II instancji zaniechał przedstawienia oceny, którym dowodom przedstawionym przez skarżącego odmówił dania wiary (w całości bądź części), a którym przyznał wiarę i dlaczego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej poczynionych ustaleń zawiera jedynie powtórzenie ustaleń organu I instancji poprzez przytoczenie wyrwanych fragmentów uzasadnienia decyzji organu I instancji. Poza przytoczeniem fragmentów uzasadnienia organu I instancji, organ II instancji nie wskazał jakim dowodom przyznał wiarę, a którym odmówił tej wiary i dlaczego. Organ II instancji w ogóle nie odniósł się do pisemnego oświadczenia matki skarżącego S.P. z dnia 12 lipca 2023 r. w zakresie partycypowania przez skarżącego w opłatach za utrzymanie mieszkania, a w zasadzie zupełnie je zignorował, wskazując w treści uzasadnienia, że przedstawione wydatki nie zostały wykazane jako wydatki skarżącego G.P.;

3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, podczas gdy organ I instancji zaniechał zapewnienia skarżącemu możliwości wzięcia czynnego udziału w każdym stadium postępowania w efekcie pozbawiając skarżącego prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Organ II instancji wskazał, że pismem z 20 czerwca 2023 r. Prezydent Miasta [...] zapewnił stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwił wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co jednak nie polega na prawdzie. Skarżący wskazuje, że powyższe powiadomienie zostało skutecznie doręczone 26 czerwca 2023 r. co oznacza, że skarżący i jego pełnomocnik mieli prawo złożenia pisemnych wyjaśnień i wypowiedzenia się co do zebranych zawodów do dnia 3 lipca 2023 r. Zaskarżona decyzja wydana została już 29 czerwca 2023 r. a więc przed upływem terminu do wypowiedzenia się przez stronę;

4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 79a § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy organ I instancji zaniechał wskazania w piśmie z dnia 20 czerwca 2023 r. przesłanek zależnych od skarżącego, które jeszcze na dzień wysyłania przedmiotowego pisma nie zostały wykazane, co może mieć wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, podczas gdy w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony;

5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy organ I instancji uniemożliwił skarżącemu zapoznanie się z całością materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, na podstawie którego następnie zamierzał wydać zaskarżoną decyzję, a to zaniechał okazania wraz aktami sprawy w dniu 29 czerwca 2023 r. wniosku skarżącego o umorzenie zadłużenia z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego z dnia 28 października 2010 r., kwestionariusza wywiadu alimentacyjnego z dnia 26 lutego 2012 r., oraz wniosku o rozłożenie na raty zadłużenia z dnia 9 grudnia 2011 r., na które to powołał się organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (a contrario - dopiero z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu I instancji skarżący dowiedział się, że w/w dokumenty również były podstawą wydania zaskarżonej decyzji), co uniemożliwiło skarżącemu ustosunkowanie się w/w dokumentów przed wydaniem zaskarżonej decyzji;

6) art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez przeprowadzenie przez organy obu instancji postępowania dowodowego bez dokładnego wyjaśnienia stanu prawnego i faktycznego, które warunkują, że nie jest możliwe wydanie decyzji zgodnie z twierdzeniami skarżącego a przede wszystkim brak uwzględnienia w dostatecznym stopniu sytuacji rodzinnej skarżącego, stanu zdrowia matki skarżącego oraz brak poczynienia jakichkolwiek ustaleń w jaki sposób dochodzenie od skarżącego należności będzie mieć wpływ na jego sytuację życiową. W szczególności czy pozbawienie skarżącego takiej kwoty nie spowoduje takiego pogorszenia się sytuacji materialnej, że będzie on zmuszony ubiegać się o dodatkowe świadczenia z pomocy społecznej na podstawie odrębnych przepisów bądź zaciągać pożyczki na zaspokojenie podstawowych potrzeb, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, że w przypadku skarżącego nie ma możliwości uwzględnienia wniosku o umorzenie całości zadłużenia;

7) art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organy obu instancji przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i wyjaśniający wszystkie okoliczności i błędne ustalenie, że w przypadku skarżącego nie ma możliwości uwzględnienia wniosku o umorzenie całości zadłużenia;

8) art. 32 Konstytucji w zw. z art. 8, art. 7 k.p.a. poprzez nierówne traktowanie stron postępowania i prowadzenie postępowania w interesie organu a przez to naruszenie zasady zaufania obywateli do władzy publicznej oraz nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;

9) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 2 i art. 7 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji podczas gdy działanie organu I instancji było wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego i zasadzie działania organów państwa na podstawie w granicach prawa oraz wyrażonej w art. 6 k.p.a. zasadzie praworządności poprzez uniemożliwienie stronie dochodzenia swoich praw w toczącym się postępowaniu administracyjnym. W ocenie skarżącego zostało naruszone prawo do obrony słusznego interesu obywatela w ten sposób, że decyzja organu I instancji została wydana przed upływem siedmiodniowego terminu na wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału dowodowego oraz poprzez zaskoczenie skarżącego faktem oparcia decyzji na dokumentach, które nie zostały okazane w dacie zapoznania się z aktami sprawy i zaniechanie poinformowania skarżącego o przesłankach które zdaniem organu jeszcze nie zostały wykazane a są niezbędne dla wydania pozytywnego rozstrzygnięcia.

Skarżący zarzucił także naruszenie art. 30 ust. 2 ustawy poprzez utrzymanie w mocy decyzji o odmowie umorzenia całości zadłużenia wskutek uznania, że dla orzeczenia o umorzeniu powinna zaistnieć szczególna sytuacja nadzwyczajna, nagła i niespodziewana której nie sposób przewidzieć przy dochowaniu należytej staranności, podczas gdy sama ustawa nie precyzuje kryteriów umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego odnosząc się jedynie do nieostrego kryterium "uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną", zaś z orzecznictwa NSA wynika, że umorzenie należności może mieć miejsce tylko wówczas gdy sytuacja dochodowa i rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego a taki stan powinien być efektem wpływu czynników obiektywnych na które dłużnik alimentacyjny nie ma wpływu a które to przesłanki zdaniem skarżącego zostały spełnione w jego przypadku.

Skarżący zwrócił się także o dopuszczenie dowodów z dokumentów w postaci odpisu wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w J. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z [...]., sygn. [...] w przedmiocie uchylenia obowiązku alimentacyjnego skarżącego G.P. wobec uprawnionego A.P. z dniem 1 stycznia 2015 r. co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ winno mieć wpływ na zmniejszenie wysokości zadłużenia skarżącego skoro jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego świadczenie było wypłacane do 31 sierpnia 2016 r. Zdaniem skarżącego zadłużenie będące przedmiotem postępowania w części obejmujące świadczenia wypłacone w począwszy od 1 stycznia 2015 r. do 31 sierpnia 2016 r. winno zostać umorzone wraz z naliczonymi od tych kwot odsetkami. W dniu 6 marca 2024 r. skarżący przedłożył powyższy wyrok z klauzulą prawomocności.

W odpowiedzi na skargę SKO w Przemyślu podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO z dnia 27 września 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 czerwca 2023 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Podstawę materialno-prawną przedmiotowej decyzji stanowi ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2023 r., poz. 1300 ze zm.) zwana w dalszej części "ustawą", w której ustawodawca przewidział dwa przypadki umorzenia należności.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1,2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości:

30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

W myśl natomiast art. 30 ust.2 ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Nie ulega wątpliwości, iż hipotezą zarówno ust. 1 jak i ust. 2 art. 30 ustawy uprawnienie organu do umarzania należności alimentacyjnych jest realizowane w ramach uznania administracyjnego i jest uzależnione od zaistnienia szczególnych okoliczności związanych ze skutecznością egzekucji lub z sytuacją dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego.

Niespornie w sprawie nie została spełniona przesłanka do umorzenia kwoty zobowiązań na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy.

Hipotezą art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, objęte jest uprawnienie organu do umarzania należności alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej, realizowane w ramach uznania administracyjnego, które uzależnione jest od zaistnienia szczególnych okoliczności związanych - jak wskazuje ww. przepis - z sytuacją dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Działanie w ramach ww. uznania administracyjnego oznacza jednak, że nawet w sytuacji wystąpienia przesłanek warunkujących wydanie pozytywnej dla strony decyzji organ może, ale nie musi, wydać takowego rozstrzygnięcia.

Powyższe stwierdzenie w przełożeniu na okoliczności zaistniałe w sprawie niniejszej oznacza zatem, iż umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego nie jest obligatoryjne nawet wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie przesłanki warunkujące udzielenie tej pomocy. Do swobodnego uznania organu ustawodawca pozostawił bowiem odmowę lub uwzględnienie wniosku dłużnika alimentacyjnego. Warunkiem wydania decyzji w tym przedmiocie jest jednak zbadanie stanu faktycznego sprawy pod kątem występowania powyższych przesłanek i zindywidualizowanie uzasadnienia wydanej w tej sprawie decyzji. Uznaniowy charakter takiej decyzji nie oznacza bowiem, że organ administracji może podjąć ją w sposób całkowicie dowolny. Aby rozstrzygnięcie sprawy nie było dowolne, organ administracji musi poprzedzić je wyjaśnieniem i rozważeniem istotnych w sprawie

okoliczności a w uzasadnieniu decyzji tenże organ musi wskazać motywy podjętego rozstrzygnięcia.

Zadaniem organu odwoławczego, kontrolującego zgodność z prawem wydanej decyzji, jest natomiast sprawdzenie prawidłowości wnioskowania organu administracji publicznej stwierdzającego, że w danej sytuacji faktycznej nie było możliwe uwzględnienie wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności alimentacyjnych lub że udzielenie takiej ulgi było uzasadnione. Argumentacja zastosowana przez organ pierwszej instancji w tym zakresie musi być zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

Organy ustaliły, że skarżący mieszka z matką, którą się opiekuje i z tego tytułu pobiera świadczenie pielęgnacyjne. Posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności ze wskazaniem odpowiedniego zatrudnienia, w warunkach pracy chronionej. Jest więc on zdolny do pracy. Organy szczegółowo przedstawiły dochody i wydatki skarżącego, oceniając jego sytuację majątkową. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką, a środki jakie uzyskują regularnie, pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych. Jak wynika z akt sprawy Pan G.P. posiada zaległości nie tylko z tytułu wypłaconych przez Ośrodek świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ale również z tytułu zaliczki alimentacyjnej. Łączna kwota zaległości na dzień 29.06.2023 r. z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie wynosi 63 029,80 zł (w tym należność główna 32 901,80 zł i odsetki ustawowe za opóźnienie 30 128,00 zł) z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej wynosi 8 106,00 zł. Do dnia dzisiejszego dokonano zwrotu zadłużenia na łączną kwotę 377,20 zł, z czego 298,20 zł przekazano na spłatę należności głównej, a 79,00 zł na spłatę odsetek ustawowych za opóźnienie. Ostatnia wpłata dokonana była w dniu 10.02.2015r. w wysokości 20,00 zł. Zaległość alimentacyjna narastała od września 2005r., a dłużnik alimentacyjny nie podejmował dobrowolnie żadnych kroków, by tę sytuację zmienić. Wysokość zaległości alimentacyjnych świadczy o tym, że kumulowały się one przez lata iw ogóle nie były spłacane. Ponadto świadczenia z funduszu alimentacyjnego były wypłacane do 31.08.2016 r., zatem oprócz wzrostu odsetek ustawowych za opóźnienie, należność główna nie ulega zmianie, co stwarza możliwość systematycznego, całkowitego uregulowania zobowiązań alimentacyjnych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

SKO oceniło, że w świetle art. 30 ustawy, umorzenie zadłużenia skarżącego a zatem rezygnacja z egzekucji należności, stanowi najdalej idącą formę pomocy dla dłużnika. Wskazana przez dłużnika trudna sytuacja zdrowotna i materialna w dacie rozstrzygania w przedmiocie umorzenia należności nie musi automatycznie oznaczać umorzenia owych należności. Powyższe okoliczności – zdaniem SKO - nie stanowią samoistnej podstawy uznania, że w sprawie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności w rozumieniu art. 30 ust. 2 ustawy.

Rozpoznając skargę Sąd uznał za zasadne zarzuty co do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. i art. 11, art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. i art. 79 § 2 k.p.a. oraz art. 79a § 1 k.p.a. w zw. z art. 9, 10 i 8 k.p.a.

Faktycznie w uzasadnieniu swojej decyzji SKO nie odnosi się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów w szczególności o charakterze procesowym, a ocena zaoferowanych przez stronę dowodów też jest niepełna.

Istotny jest też fakt, że pismem z dnia 20 czerwca 2023 r. Prezydent Miasta [...] miał zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwił wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co jednak nie miało miejsca. Skarżący wskazał, iż powyższe powiadomienie zostało skutecznie doręczone mu w dniu 26 czerwca 2023 r., co oznacza, że skarżący i jego pełnomocnik mieli prawo do złożenia pisemnych wyjaśnień i wypowiedzenia się co zebranych dowodów do dnia 3 lipca 2023 r., jednakże zaskarżona decyzja została wydana już 29 czerwca 2023 r., a więc przed upływem terminu do wypowiedzenia się przez stronę.

Gwarancje procesowe dla strony w postępowaniu, które kończy się decyzją o charakterze uznaniowym powinny być szczególnie chronione. Organ powinien dbać o to, aby strona miała możliwość przedstawienia swoich racji. Materiał dowodowy powinien być zebrany i oceniony w sposób należyty, a uzasadnienie decyzji jasne i przekonywujące.

Sąd w postępowaniu sądowoadministracyjnym zaliczył w poczet dowodów dołączony do skargi odpis wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w [...] Sądu Rodzinnego z dnia [...], sygn. akt [...] w przedmiocie uchylenia obowiązku alimentacyjnego skarżącego G.P. wobec uprawnionego A.P. z dniem 1 stycznia 2015 r. Ma on znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, ponieważ może mieć wpływ na wysokość zadłużenia skarżącego, skoro świadczenie z Funduszu Alimentacyjnego na rzecz A.P. było wypłacane do dnia 31 sierpnia 2016 r.

Według oświadczenia skarżącego wyrok ten jest prawomocny.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy SKO zakreśli skarżącemu odpowiedni termin do przedłożenia odpisu wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 15 grudnia 2023 r. z klauzulą prawomocności. Prawidłowo stosując art. 10 k.p.a. w zw. z art. 79a § 1 i 2 k.p.a. umożliwi SKO skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jak również przedłożenie dodatkowych dowodów w sprawie.

Uzupełnienie postępowania dowodowego, biorąc pod uwagę zarzuty skargi, będzie możliwe w trybie art. 136 k.p.a., bez naruszenia art. 15 k.p.a.

Następnie SKO wyda i uzasadni decyzję, mając na uwadze reguły zawarte w treści niniejszego uzasadnienia.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.