Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 985/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 102 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 130a ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi W.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 27 października 2020 r. nr SKO.4204.164.2020 w przedmiocie dozoru pojazdu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 12 września 2023 r., sygn. II GSK 1569/22, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1547/20, w sprawie ze skargi W. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie. z 27 października 2020 r., nr SKO.4204.164.2020 w przedmiocie odmowy przyznania wynagrodzenia za usunięcie, parkowanie i sprawowanie dozoru nad pojazdami i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.

Rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wyrokiem z 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1547/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę W. J. (dalej: skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie. (dalej: SKO, organ odwoławczy, organ II instancji) z 27 października 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania wynagrodzenia za usunięcie, parkowanie i sprawowanie dozoru nad pojazdami.

Skarżący jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą pod firmą P W. J., pismem z 1 sierpnia 2012 r., zwrócił się do Gminy Miasta C. z wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia za usunięcie i przechowywanie ośmiu pojazdów, które stały się własnością Gminy Miasto C.. Wniosek dotyczył pojazdów usuniętych w okresie od 30 kwietnia 2007 r. do 22 kwietnia 2010 r. Organ stwierdził, że skarżący nie był wyznaczony przez Gminę Miasto C. do usuwania pojazdów z drogi i tym samym nie doszło do nawiązania stosunku administracyjnoprawnego, wobec czego nie przysługuje mu status dozorcy, o którym mowa w art. 102 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i tym samym żądanie zapłaty jest bezpodstawne. Takie stanowisko prezentował w toku całego wieloletniego postępowania, w którym nie stwierdzono ani nie ustalono żadnego dokumentu potwierdzającego, że skarżący był jednostką wyznaczoną przez starostę, w trybie art. 130 a ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (p.r.d.). Dokumentu takiego nie ma ani w archiwach Urzędu Miasta C., ani nie posiada go również sam skarżący, jak też Wydział Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w C.. Organ I instancji ustalił przy tym, że w dokumentacji archiwalnej Urzędu Miasta C. znajdują się umowy z innymi podmiotami. Usunięty pojazd, który nie został odebrany przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia był uznawany za porzucony z zamiarem wyzbycia się i przechodził z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa. W rozpatrywanej sprawie wszystkie wymienione pojazdy powinny zatem stać się własnością Skarbu Państwa, co jednak nie nastąpiło. Sporne pojazdy zostały usunięte w okresie od 30.04.2007 r. do 22.04.2010 r., na podstawie każdorazowych dyspozycji usunięcia pojazdu i stały się własnością Gminy Miasto C., na podstawie prawomocnych postanowień Sądu z 2011 r., a Gmina, jako właściciel pojazdów zapłaciła za ich przechowywanie od dnia ich przejęcia do odbioru z parkingu. Tak więc organ I instancji przejął pojazdy na własność w 2011 r. i skarżący otrzymał wynagrodzenie. Stan prawny zmienił się z dniem 21 sierpnia 2011r., kiedy to wszedł w życie art. 130a ust. 5f p.r.d., zgodnie z którym usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla takich pojazdów należy do zadań własnych powiatu.

Zaskarżonym postanowieniem z 27 października 2020 r. SKO w Częstochowie utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu, organ potwierdził ustalony stan faktyczny i podzielił rozważania prawne poczynione przez organ I instancji oraz wskazał, że nadesłane przez skarżącego kopie umów stanowią jedynie pierwsze strony umów, a więc są niekompletne, jak również nie są potwierdzone za zgodność z oryginałem. W toku całego postępowania w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono ani nie ustalono żadnego dokumentu, który by świadczył, iż skarżący był jednostką wyznaczoną do usuwania i przechowywania pojazdów stosownie do art. 129 ust.5 p.r.d.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, ww. wyrokiem z 22 kwietnia 2021 r. oddalił skargę, uznając ją za niezasadną. WSA stwierdził, że istotne ustalenia faktyczne zostały przez organy orzekające w sprawie należycie wyjaśnione. W aktach brak jakichkolwiek dowodów na to, by w okresie dozoru wymienionych pojazdów skarżący był podmiotem wyznaczonym przez Gminę bądź starostę do usuwania i przechowywania pojazdów. W toku przeprowadzonego postępowania nie przedstawił on żadnych dowodów, z których wynikałoby, że miał w okresie dozoru status jednostki wyznaczonej przez właściwego starostę, stwierdzając, że umów zawartych z Gminą nie posiada. Wprawdzie skarżący przesłał szereg umów, jednak stroną żadnej z umów nie był Prezydent Miasta C.. Umowy te zostały zawarte z: Komendą Wojewódzką Policji w K. (umowa z 6 czerwca 2005 r. obowiązująca do 31 grudnia 2005 r.), Komendantem Miejskim Policji w C. (umowa z 16 kwietnia 1996 r., aneksowana w dniu 4 stycznia 1999 r. obowiązująca do 30 czerwca 1999 r., umowa z 29 lipca 1999 r. z aneksem z dnia 25 lutego 2000 r. oraz umowa nr [...] i [...] z 21 grudnia 2001 r. oraz 28 grudnia 2001 r.), a także z Wojewodą [...] (umowa z 1996 r. obowiązująca do 31 grudnia 2000 r.). Stroną żadnej z tych umów nie była gmina C. jako miasto bądź powiat, także w przejętych zasobach archiwalnych brak jakiejkolwiek w tej mierze umowy bądź innego dokumentu. Zatem skarżący w tym okresie, za który domaga się przyznania wnioskowanego wynagrodzenia, nie posiadał statusu "jednostki wyznaczonej przez właściwego starostę", co czyni niezasadnym żądanie skargi. Sam skarżący nie kwestionuje braku umowy z Gminą. Natomiast z umowy z Komendą Wojewódzką Policji w K. wynika, że skarżącemu przysługiwało wynagrodzenie za świadczone usługi, płatne na podstawie wystawianych przez niego faktur.

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej skarżącego stwierdził, że w niniejszej sprawie w postępowaniu przed kontrolowanym Sądem Wojewódzkim zaistniała wada nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a., albowiem osoba występująca jako pełnomocnik procesowy strony skarżącej nie miała w tym postępowaniu procesowej zdolności pełnomocniczej (prokuracyjnej), a zatem nie była uprawniona nie tylko do podpisania skargi w imieniu strony skarżącej, lecz także nie mogła działać jako reprezentant procesowy skarżącego w całym postępowaniu pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika, że skarga z 26 listopada 2020 r. została podpisana przez E. P., która działała w postępowaniu sądowym pierwszej instancji w imieniu skarżącego na podstawie umowy o dzieło z 9 czerwca 2012 r. (jako tzw. wykonawca dzieła). Jest oczywiste, że strona cywilnoprawnej umowy o dzieło działająca jako "przyjmujący zamówienie" (art. 627 k.c.) nie spełniła żadnego kryterium zdolności prokuracyjnej w świetle art. 35 p.p.s.a., co oznacza, że nie była uprawniona do występowania jako pełnomocnik procesowy strony skarżącej. Tym samym bezskuteczne prawnie były czynności procesowe osoby nieuprawnionej do działania jako pełnomocnik (w tym czynność podpisania i złożenia skargi oraz czynność złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem) oraz czynności procesowe Sądu pierwszej instancji (w tym czynność doręczenia odpisu wyroku) względem osoby, która nie mogła reprezentować skarżącego. Stan braku umocowania do działania w imieniu skarżącego trwał przez całe postępowanie sądowe pierwszej instancji, a także po wydaniu zaskarżonego wyroku (aż do momentu doręczenia postanowienia z dnia 26 maja 2021 r.).

Wobec podniesionych przesłanek i argumentów, Naczelny Sąd Administracyjny w następstwie stwierdzenia wady nieważności postępowania sądowego, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu ww. wyroku WSA w Gliwicach z 22 kwietnia 2021 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, odstępując w całości ze względu na istotną wadliwość czynności procesowych skarżącego oraz kontrolowanego Sądu od zasądzenia od skarżonego organu na rzecz strony skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W tym stanie rzeczy Sąd po uzupełnieniu braków formalnych skargi przez podpisanie jej przez profesjonalnego pełnomocnika przystąpił ponownie do rozpoznania skargi na postanowienie SKO w Katowicach z 27 października 2020 r., którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta C. z 2 września 2020 r., którym organ ten odmówił skarżącemu wynagrodzenia za usunięcie, parkowanie i sprawowanie dozoru nad objętymi wnioskiem siedmioma pojazdami.

Organ I instancji, jak już wyżej wskazano, uzasadniając wydaną decyzję przytoczył treść art. 130a ust. 10 p.r.d. podnosząc, że wszystkie przedmiotowe pojazdy powinny były już przejść w latach 2007-2010 na własność Skarbu Państwa, a stan prawny zmienił się dopiero 21 sierpnia 2011 r., kiedy to wszedł w życie art. 130a ust. 5f p.r.d. zgodnie, z którym usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla takich pojazdów należy do zadań własnych powiatu. Starosta realizuje te zadania przy pomocy powiatowych jednostek organizacyjnych lub powierza ich wykonywanie zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych. Natomiast w odniesieniu do kwestii zapłaty faktur organ I instancji wyjaśnił, że przejmując pojazdy Gmina stała się ich właścicielem, a uznane faktury dotyczyły zapłaty kosztów związanych z parkingiem pojazdów od chwili ich przejęcia przez Gminę do chwili odbioru pojazdów z parkingu. Nie było zdaniem organu żadnych podstaw do nieopłacenia tych faktur. Jednocześnie regulując faktury wywiązał się z czynności cywilnoprawnej, natomiast nie zapłacił skarżącemu jako jednostce dozorującej wyznaczonej przez starostę, której przysługuje wynagrodzenie w trybie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący nie był wyznaczony przez Gminę Miasto C. do usuwania pojazdów z drogi i tym samym nie doszło do nawiązania stosunku administracyjnoprawnego, wobec czego nie przysługuje mu status dozorcy, o którym mowa w art. 102 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i tym samym żądanie zapłaty jest bezpodstawne. W odniesieniu do zebranego w sprawie materiału dowodowego i w toku całego dotychczasowego postępowania nie stwierdzono ani nie ustalono żadnego dokumentu, który by świadczył, że skarżący, był jednostką wyznaczoną przez starostę, w trybie art. 130 a ust. 5 p.r.d. Organ podkreślił, że dokumentu takiego nie ma ani w archiwach Urzędu Miasta C., ani nie posiada go również sam skarżący, jak też Wydział Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w C. Organ I instancji ustalił, że w dokumentacji archiwalnej Urzędu Miasta C. znajdują się umowy z innymi podmiotami. Tym samym stwierdził, że skoro z innymi podmiotami umowy były zawierane i znajdują się one w dokumentacji archiwalnej, a nie ma takiej umowy ze skarżącym, to nie została ona zawarta. Nie ma bowiem żadnego dowodu, że był on jednostką wyznaczoną przez Gminę Miasto C. do usuwania pojazdów z drogi. Usunięty pojazd i nie odebrany przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia był uznawany za porzucony z zamiarem wyzbycia się i przechodził z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa. W rozpatrywanej sprawie wszystkie wymienione pojazdy powinny zatem stać się własnością Skarbu Państwa, co jednak nie nastąpiło. Przedmiotowe pojazdy, tj. Fiat 126 nr rej. [...], Skoda Favorit nr rej. [...], Fiat Uno nr rej. [...], Polonez Caro nr rej. [...], Volkswagen Golf nr rej. [...], Fiat 126p nr VIN [...], Volkswagen Golf nr rej. [...] zostały usunięte w okresie od 30 kwietnia 2007 r. do 22 kwietnia 2010 r., na podstawie każdorazowych dyspozycji usunięcia pojazdu i stały się własnością Gminy Miasto C., na podstawie prawomocnych postanowień Sądu z 2011 r., a Gmina, jako właściciel pojazdów zapłaciła za ich przechowywanie od dnia przejęcia do odbioru z parkingu. Tak więc organ I instancji przejął pojazdy na własność w 2011 r. i skarżący otrzymał wynagrodzenie. Stan prawny zmienił się z dniem 21 sierpnia 2011r., kiedy to wszedł w życie art. 130a ust. 5f p.r.d., zgodnie z którym usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla takich pojazdów należy do zadań własnych powiatu.

SKO jako organ II instancji zaskarżonym postanowieniem z 27 października 2020 r., nr SKO.4204.164.2020, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 123 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) oraz art. 102 § 2 i 4 u.p.e.a., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z 2 września 2020 r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podzielił ustalenia faktyczne i rozważania prawne poczynione przez organ I instancji oraz wskazał, że nadesłane przez skarżącego kopie umów stanowią jedynie pierwsze strony umów, a więc są niekompletne oraz nie są potwierdzone za zgodność z oryginałem. Organ I instancji wzywał skarżącego do nadesłania uwierzytelnionych kopii całości umów, oraz wyjaśnił stan faktyczny sprawy i zebrał w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, który następnie ocenił. Wezwania kierował również do organów administracji publicznej, które mogły być w posiadaniu istotnych w sprawie dokumentów. Stąd też, w toku całego postępowania w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono ani nie ustalono żadnego dokumentu, który by świadczył, iż skarżący był jednostką wyznaczoną do usuwania i przechowywania pojazdów stosownie do art. 129 ust.5 p.r.d. Wobec powyższego organ II instancji stwierdził, że takie umowy nie zostały zawarte. W dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu skarżący nie był też podmiotem wyznaczonym do usuwania pojazdów z drogi, wobec czego nie doszło do nawiązania z nim stosunku administracyjnoprawnego, dlatego nie przysługuje mu status dozorcy, o którym mowa w art 102 § 2 u.p.e.a.

Pismem z 26 listopada 2020 r. skarżący złożył skargę na powyższe postanowienie i wniósł o jego uchylenie oraz ponowne rozpatrzenie sprawy co do istoty odnośnie siedmiu wskazanych w skardze pojazdów. Wskazał na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10. Istota regulacji dotyczącej usuwania pojazdów z drogi i dalszego postępowania z tymi pojazdami wynika z tego, że jest to wykonywanie zadania publicznego o charakterze administracyjno-prawnym przez organy administracji publicznej, ale w części także przy pomocy podmiotów spoza administracji publicznej, którymi w tym przypadku są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla tych pojazdów. Jako, że wymienione jednostki wykonują zadania z zakresu administracji publicznej, łączy je z organami administracji publicznej stosunek prawny o charakterze administracyjnym, oparty na założeniu, że otrzymują one wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonywanie nałożonych na nie obowiązków. W tej sytuacji gdy właściciel nie odbierze pojazdu i nie uiści wymaganych należności nie można pozbawić jednostki wykonującej zlecone jej zadanie publiczne, należnego wynagrodzenia i zwrotu poniesionych kosztów, wobec czego skarżący winien dostać wynagrodzenie za cały okres sprawowania dozoru, a nie tylko za jego część.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wyjaśnił stan prawny obowiązujący w czasie wydania dyspozycji usunięcia spornych pojazdów z drogi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Jednocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania). Z kolei, w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Ponadto, zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ponadto, jak stanowi art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie.

W przedmiotowej sprawie wielokrotnie wypowiadały się Sądy obu instancji, a to w wyrokach o sygnaturach: II SA/Gl 943/16, I OSK 1246/17,II SA/Gl 1519/19 oraz II SA/Gl 1547/20 i II GSK 1569/22.

W prawomocnym wyroku z 24 kwietnia 2020 r., sygn. II SA/Gl 1519/19, tut. Sąd przypomniał, że sprawa rozpatrywana jest ponownie w wyniku uchylenia poprzedniego wyroku tutejszego Sądu - tj. wyroku z dnia 4 styczna 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 943/16 wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 1246/17. Zgodnie zatem z art. 190 p.p.s.a. organy administracyjne, a także sąd administracyjny zobowiązane zostały do jej rozpatrzenia z uwzględnieniem uwag i argumentów wyrażonych w wymienionym powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd uchylając postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie. oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta C., w sprawie sygn. II SA/Gl 1519/19, uwzględnił wskazania zawarte w wymienionym powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i podzielił zaprezentowane w nim stanowisko.

Stwierdził, że stan faktyczny sprawy nie budził sporu, bowiem żadna ze stron nie zakwestionowała faktu, że świadczenie w postaci dozoru, o którym mowa w art. 130a ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w odniesieniu do wymienionych pojazdów zostało spełnione. Do rozstrzygnięcia natomiast pozostało ustalenie czy strona dozorująca, świadczenie to wykonała w warunkach pozwalających na uznanie jej za jednostkę wyznaczoną przez starostę na podstawie przepisów zawartych w art. 130a omawianej ustawy w stanie obowiązującym od 1 stycznia 2002 r. Zdaniem Sądu kasacyjnego, istotne ustalenia faktyczne w tym zakresie nie zostały przez organy należycie wyjaśnione, stąd w ponownym postępowaniu winny być one należycie uzupełnione i ocenione. Sąd stwierdził, że nadal nie wyjaśniono w sposób dogłębny statusu skarżącego jako jednostki wyznaczonej do usuwania pojazdów w trybie art. 130a ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W tym zakresie organy nie poczyniły odpowiednich ustaleń. Nadal nie ustaliły i nie oceniły ewentualnej sytuacji, gdyby skarżący był jedynym lub też jednym z kilku podmiotów wskazanych organom Policji przez właściwego starostę (lub właściwy organ miasta na prawach powiatu) jako podmiot, z którymi mogą być zawarte umowy w przedmiocie usuwania pojazdów z drogi i przechowywania ich na wyznaczonym parkingu. Brak w aktach sprawy jakiejkolwiek korespondencji z organami wydającymi skarżącemu dyspozycje usunięcia pojazdów z drogi. Nie wyjaśniono więc na jakiej podstawie dyspozycje te były kierowane właśnie do skarżącego. Jak przyznają bowiem organy - skarżący nie działał w tym względzie samowolnie lecz na podstawie konkretnych, wystawianych przez właściwe organy dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi i przechowania go na parkingu strzeżonym. Sąd zaznaczył, że organy nie poczyniły, zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiednich ustaleń czy pogłębionych rozważań w odniesieniu do kwestii przejścia własności dozorowanych pojazdów na rzecz powiatu (lub miasta na prawach powiatu), czyli wystąpienia skutku, o którym mowa w art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym. Pominięte zostało w przedstawionych rozważaniach wyjaśnienie, dlaczego pomimo wystąpienia skutku z art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, zarazem nie uznały zaistnienia podstaw do uznania strony dozorującej za podmiot, któremu może zostać przyznane wynagrodzenie w trybie przepisu art. 102 § 2 ustawy egzekucyjnej. W szczególności dalej nie udzielono odpowiedzi na pytanie, dlaczego "z faktu wystawienia oraz zapłaty faktur nie można wywodzić żadnych skutków dotyczących statusu »jednostki wyznaczonej przez właściwego starostę«". Poprzestanie na stwierdzeniu, że "rozliczenia tych faktur dotyczą wyłącznie sfery cywilnoprawnej" nie jest w realiach niniejszej sprawy wystarczające i przekonujące. Sąd za trafny uznał zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Organ przedstawił umowy zawarte 12 marca 2004 r. z trzema podmiotami: M w C. Sp. z o.o., M. P. -Pomoc Drogowa oraz S., Z. i G. B. wspólnikami Firmy Usługowej A s.c. w C., dotyczące zlecenia usuwania i parkowania usuniętych z drogi pojazdów. Ponadto, pismem z 16 kwietnia 2018 r. zwrócił się do Komendy Miejskiej Policji w C. o informację, czy skarżący był w latach 2004-2009 jednostką wyznaczoną przez Gminę do usuwania pojazdów, a w odpowiedzi, wskazano, że Policja nie ma formalnego potwierdzenia, że miasto C. wyznaczyło go do usuwania pojazdów z drogi.

Wobec uchylenia przez NSA wyroku tut. Sądu z 22 kwietnia 2021 r., sygn. II SA/Gl 1547/20 z uwagi na wadliwą reprezentację skarżącego, należało przystąpić do ponownej oceny zaskarżonego postanowienia SKO w Częstochowie z 27 października 2020 r., nr SKO.4204.164.2020 w przedmiocie odmowy przyznania wynagrodzenia za usunięcie, parkowanie i sprawowanie dozoru nad pojazdami.

Zgodnie z art. 102 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.) organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór.

W przedmiotowej sprawie, świadczenie w postaci dozoru w odniesieniu do pojazdów, objętych skargą i usuniętych przez skarżącego, na podstawie dyspozycji każdorazowo wydanej przez Policję w C. nastąpiło w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r.

W toku przeprowadzonego postepowania wyjaśniającego ustalono, że między skarżącym a Komendantem Miejskim Policji w C. obowiązywała umowa nr 3/99 z dnia 29 lipca 1999 r., która dotyczyła trybu zlecania holowania i parkowania pojazdów dla potrzeb postępowania karnego (§ 3 umowy). Komendant Miejski Policji w C., Komendant Miejski w K., Wojewoda Śląski (przejmujący archiwum Wojewody [...]), w tym też archiwum tego Urzędu Wojewódzkiego, ani też Miasto C. oraz sam skarżący nie są jednak w posiadaniu kopii powyższej umowy. W toku całego postępowania skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że jego firma była jednostką wyznaczoną do usuwania i przechowywania pojazdów w trybie art. 130 a ust. 1 i 2 p.r.d.

Przepis art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym zawiera szczegółową regulację dotyczącą zasad usuwania pojazdu z drogi oraz kosztów z tym związanych. W latach 2007-2010, kiedy Policja wydawała dyspozycje usunięcia pojazdów objętych skargą przepis ten był wielokrotnie zmieniany. W pierwszej kolejności kosztami usunięcia pojazdu obciążony był właściciel, a dopiero po bezskutecznym upływie ustawowego terminu do odbioru pojazd, pojazd przechodził z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa. Pojazd usunięty z drogi umieszczano na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie.

Organ przedstawił umowy zawarte 12 marca 2004 r. z trzema podmiotami: M w C. Sp. z o.o., M. P.-Pomoc Drogowa oraz S., Z. i G. B. wspólnikami Firmy Usługowej A s.c. w C., dotyczące zlecenia usuwania i parkowania usuniętych z drogi pojazdów. Ponadto, pismem z 16 kwietnia 2018 r. zwrócił się do Komendy Miejskiej Policji w C. o informację, czy skarżący był w latach 2004-2009 jednostką wyznaczoną przez Gminę do usuwania pojazdów, a w odpowiedzi, wskazano, że Policja nie ma formalnego potwierdzenia, że miasto C. wyznaczyło go do usuwania pojazdów z drogi.

Organ stwierdził brak dowodów na to by w okresie dozoru wymienionych pojazdów skarżący był podmiotem wyznaczonym przez Gminę bądź starostę do usuwania i przechowywania pojazdów. Skarżący, w toku przeprowadzonego postępowania nie przedstawił żadnych dowodów, z których wynikałoby, że miał w okresie dozoru status jednostki wyznaczonej przez właściwego starostę, stwierdzając przy tym, że umów zawartych z Gminą nie posiada. Jak wskazał organ II instancji skarżący przesłał fragmenty szeregu umów, jednak stroną żadnej z umów nie był Prezydent Miasta C. Umowy te zostały zawarte z: Komendą Wojewódzką Policji w K. (umowa z 6 czerwca 2005 r. obowiązująca do 31 grudnia 2005 r.), Komendantem Miejskim Policji w C. (umowa z 16 kwietnia 1996 r., aneksowana w dniu 4 stycznia 1999 r. obowiązująca do 30 czerwca 1999 r., umowa z 29 lipca 1999 r. z aneksem z dnia 25 lutego 2000 r. oraz umowa nr [...] i [...] z 21 grudnia 2001 r. oraz 28 grudnia 2001 r.), a także z Wojewodą [...] (umowa z 1996 r. obowiązująca do 31 grudnia 2000r.). Stroną żadnej z tych umów nie była gmina C. jako miasto bądź powiat, także w przejętych zasobach archiwalnych brak jakiejkolwiek w tej mierze umowy bądź innego dokumentu.

W konsekwencji, należy stwierdzić, że skarżący w tym okresie, za który domaga się przyznania wnioskowanego wynagrodzenia nie posiadał statusu "jednostki wyznaczonej przez właściwego starostę", co czyni niezasadnym żądanie skargi. Co istotne, jak wynika z umowy z Komendą Wojewódzką Policji w K. skarżącemu przysługiwało wynagrodzenie za świadczone usługi, płatne na podstawie wystawianych przez niego faktur.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 stycznia 2019 r. sygn. akt I OSK 1697/18 wskazał, że: "(...) że stosunek prawny łączący się z parkowaniem pojazdu usuniętego z drogi jest typowym stosunkiem administracyjnym powstałym na skutek władczych działań organów administracji, który wszelako musi być "faktycznie nawiązany" pomiędzy tym organem a przedsiębiorcą prowadzącym parking, aby ten przedsiębiorca mógł domagać się wynagrodzenia za usunięcie i przechowywanie pojazdu. W tym kontekście przedstawił okoliczności faktyczne sprawy konstatując, że pozostają one poza sporem, ogniskującym się wokół tego, czy usunięcie pojazdu z drogi i Jego przechowywanie nastąpiło w ramach stosunku administracyjnego (...). Zaznaczył, że z dniem 7 stycznia 2002 r. zgodnie z art 5 w związku z art 7 pkt 86 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 129, poz. 1444) starosta został podmiotem uprawnionym do wyznaczania jednostek usuwających pojazdy z drogi oraz prowadzących parkingi, na których umieszcza się te pojazdy, zaś z dniem 11 września 2002 r. utracił moc § 10 ust 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2000r. w sprawie usuwania pojazdów i blokowania ich kół (Dz. U. Nr 5, poz. 64) stanowiący podstawę do zawierania umów przez komendanta powiatowego Policji z przedsiębiorcami, którzy na podległym mu terenie będą wykonywać czynności usuwania i parkowania pojazdów. W tym kontekście zaakcentował, że w świetle niekwestionowanych ustaleń organów w dniu 11 maja 2003 r., kiedy dokonano usunięcia przyczepy, nie obowiązywała Już umowa o współdziałaniu w zakresie usuwania i przemieszczania pojazdów, zawarta przez Spółkę cywilną (...) z Komendantem Miejskim Policji w (...), wobec czego Spółka ta nie była podmiotem uprawnionym do wykonywania czynności w tej materii. Tym samym nie doszło do nawiązania stosunku administracyjnego i skarżącej nie przysługuje status dozorcy w rozumieniu art 102 § 2 ustawy. Stosunek mógł bowiem łączyć starostę tylko z podmiotami wskazanymi przez niego do usuwania pojazdów i prowadzenia parkingu, nie zaś podmiotami działającymi Jedynie na mocy dyspozycji Policji, która nie może być podstawą stosunku administracyjnego i prawa do wynagrodzenia za dozór pojazdów. Z tego punktu widzenia bez znaczenia pozostaje fakt odebrania pojazdu przez Prezydenta (...) wskutek orzeczenia Jego przepadku na rzecz Gminy (...)".

W sposób tożsamy wskazał również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 1 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 1260/17, w myśl którego: "Jeżeli skarżąca nie była podmiotem wyznaczonym przez starostę do realizacji zadań związanych z usuwaniem pojazdów i prowadzeniem parkingu dla pojazdów usuniętych, to nie doszło do nawiązania stosunku administracyjnoprawnego, a zatem skarżącej nie przysługuje status dozorcy, o którym mowa w art 102 § 2 u.p.e.a.".

Z kolei, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 6 marca 2013 r. w sprawie sygn. akt II SA/Gl 1260/17 stwierdził, że "Określenie wysokości wynagrodzenia za wykonywanie dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem tego dozoru, a także zwrot kosztów usunięcia pojazdu z drogi jest możliwe dopiero po ustaleniu podmiotu uprawnionego do wystąpienia z takim wnioskiem. Gdyby okazało się, że pojazd został usunięty z drogi przez podmiot który nie był wyznaczony przez starostę, czy też był on przechowywany na parkingu przez podmiot niewyznaczony przez starostę wówczas należy przyjąć, że Skarb Państwa łączy z takimi podmiotami stosunek cywilnoprawny, a nie stosunek administracyjnoprawny. Konsekwencją tego stanu rzeczy Jest możliwość ubiegania się o zapłatę należności powstałych z tego tytułu w trybie powództwa cywilnoprawnego, a nie na drodze administracyjnoprawnej".

Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 4 sierpnia 2011 r. w sprawie sygn. akt III SA/Gd 205/11 stwierdził, że "Z żądaniem przyznania zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdu na podstawie art 102 § 2 u.p.e.a. może wystąpić jedynie podmiot którego łączy lub łączył stosunek administracyjny ze Skarbem Państwa. Wynikających z tego stosunku uprawnień i obowiązków nie można uczynić przedmiotem cywilnoprawnego obrotu". Ponadto, również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 29 grudnia 2010 r. w sprawie sygn. akt II SA/Sz 868/10 wskazał, że: "Ze skutecznym żądaniem ustalenia i przyznania w trybie administracyjnym wynagrodzenia za dozór może wystąpić tylko podmiot prowadzący parking wyznaczony przez starostę na mocy obowiązującego w danym okresie przepisu prawa (art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. w związku z ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), a także podmiot umowy o współdziałaniu w zakresie parkowania pojazdów, o której stanowił § 10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2000 r. w sprawie usuwania pojazdów i blokowania ich kół (Dz.U. Nr 5, poz. 64 ze zm.), przy założeniu trwania stosunku administracyjnoprawnego wynikającego z realizowania takiej umowy".

W doktrynie prawa wskazuje się także, że "Określenie wysokości wynagrodzenia za wykonywanie dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem tego dozoru, a także zwrot kosztów usunięcia pojazdu z drogi są możliwe dopiero po ustaleniu podmiotu uprawnionego do wystąpienia z takim wnioskiem. Gdyby okazało się, że pojazd został usunięty z drogi przez podmiot, który nie był wyznaczony przez starostę, czy też był on przechowywany na parkingu przez podmiot niewyznaczony przez starostę, wówczas należałoby przyjąć, że Skarb Państwa łączy z takimi podmiotami stosunek cywilnoprawny, a nie stosunek administracyjnoprawny. Konsekwencją tego stanu rzeczy Jest możliwość ubiegania się o zapłatę należności powstałych z tego tytułu w trybie powództwa cywilnoprawnego, a nie na drodze administracyjnoprawnej" (tak D. Kijowski Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz LEX 2015 r.).

W skardze, podniesiono, że kwestia wynagrodzenia za dozór została rozstrzygnięta przez NSA w uchwale z 29 listopada 2010 r., sygn.. I OPS 1/10. W szczególności, "Jeżeli właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130 a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449) (por. uchwała NSA z 29 listopada 2010 r., sygn. I OPS 1/10).

Zatem wynagrodzenie może być przyznane jedynie jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego.

Podsumowując, skoro poza sporem jest, że strony nie łączyła umowa cywilnoprawna, a skarżący nie został przez starostę wyznaczony jako jednostka do usuwania z drogi pojazdów oraz starosta nie wyznaczył parkingu skarżącego jako miejsce, na którym umieszczano usunięte pojazdy, zarzuty skargi i wnioski okazały się nieuzasadnione.

W tym stanie rzeczy, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.