Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 984/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1-ust. 3, art. 107 ust. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 5 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 4 października 2023 r. znak KO.440.81.2023 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 4 października 2023 r., znak: KO.440.81.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim po rozpatrzeniu odwołania Z.S. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a." utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Sulejowa z 8 sierpnia 2023 r., znak: PS.4102.1213.2023 wydaną na podstawie art. 7, art. 8, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39, art. 106 ust. 1 i ust. 4, art. 107, art. 109, art. 110 ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 901), powoływanej dalej jako: "u.p.s.", Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021r. poz. 1296) oraz art. 104, art. 108, art. 129 k.p.a. o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu paliwa na dojazdy do lekarzy i rehabilitację.

Z akt sprawy wynika, że 5 lipca 2023 r. Z.S. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu paliwa na dojazdy do lekarzy i rehabilitację. Pracownicy socjalni 17 lipca 2023 r. udali się pod wskazany we wniosku adres zamieszkania celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak w domu nikogo nie zastano. Wywiad został przeprowadzony 18 lipca 2023 r. podczas drugiej wizyty pracowników socjalnych w środowisku. Skarżący odmówił podpisania wywiadu, uzupełnienia i podpisania oświadczenia majątkowego oraz uzupełnienia i podpisania oświadczenia o jednorazowym dochodzie. 20 lipca 2023 r. zawiadomiono Z.S. o konieczności przedstawienia zaświadczenia, że wada wzroku wnioskodawcy uniemożliwia podpisanie ww. dokumentów. 26 lipca 2023 r. zawiadomiono o konieczności dostarczenia dokumentów potwierdzających wizyty u lekarzy w ramach NFZ, w jakim czasie się one odbyły i w jakiej lokalizacji, oraz dokumenty potwierdzające umówione wizyty, które mają się odbyć wraz z ich lokalizacją. Organ ustalił ponadto, że Z.S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zajmuje pokój z kuchnią, mieszka w rodzinnym domu po jego rodzicach, który jest obecnie własnością byłej żony, która również tam mieszka. Skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym, dzierżawi gospodarstwo rolne o powierzchni 0,7742 ha przeliczeniowego, które jak twierdzi nie przynosi dochodu i pobiera z MOPS zasiłek stały z powodu niepełnosprawności w wysokości 719,00 zł.

Podczas wizyty pracowników socjalnych w środowisku skarżący przedstawił fakturę na gaz z 17 czerwca 2023 r., fakturę na benzynę bezołowiową z 28 maja 2023 r., fakturę na benzynę bezołowiową z 17 lipca 2023 r., fakturę na gaz płynny oraz benzynę bezołowiową z 21 maja 2023 r. W związku z tym, że skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu poświadczającego odbyte wizyty u lekarzy ani miejsca i ich częstotliwości organ nie jest w stanie ustalić zatem poniesionych wydatków na dojazdy do lekarzy. Nie jest również możliwym przyznanie pomocy finansowej na niepewne przyszłe zdarzenia.

W uzasadnieniu przywołanej na wstępie decyzji organ stwierdził, że na osobie, która ubiega się o pomoc spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Wnioskodawca zobowiązany jest do udzielenia informacji w ustaleniu faktycznej sytuacji życiowej, a organ posiada uprawnienie do nałożenia obowiązku wykazania sytuacji majątkowej i finansowej poprzez złożenie stosownego oświadczenia. Sam fakt rozpoczęcia umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przy jednoczesnej odmowie złożenia oświadczenia majątkowego, odmowie złożenia oświadczenia o jednorazowym dochodzie odmowie podpisania wywiadu środowiskowego, jest traktowany jako odmowa przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Odmowa podpisania dokumentów nie jest uwarunkowana stanem zdrowia ponieważ skarżący zarówno wcześniej jak i teraz złożył wnioski o pomoc opatrzone czytelnym podpisem z imienia i nazwiska. Z uwagi na brak dostarczenia dokumentów, odmowę podpisania oświadczenia majątkowego, odmowę podpisania oświadczenia o jednorazowym dochodzie oraz odmowę podpisania wywiadu środowiskowego organ odmówił przyznania świadczenia. 31 lipca 2023 r. zawiadomiono skarżącego odnośnie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań, jednak Z.S. nie skorzystał z ww. możliwości.

Od powyższej decyzji (oraz od wydanych w tym samym dniu decyzji w sprawie zasiłku celowego na pokrycie kosztów: energii elektrycznej, prywatnej rehabilitacji, prywatnej wizyty u ortopedy, prywatnej wizyty u okulisty, prywatnej wizyty u neurologa, prywatnej wizyty u kardiologa oraz zakupu okularów) Z.S. złożył odwołanie w którym nie zgodził się z rozstrzygnięciem i stwierdził, że jest ono kolejnym celowym narażeniem na utratę jego zdrowia, życia oraz życie w nędzy i ubóstwie w sytuacji, gdy stracił wszystkie uprawy polowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium po przywołaniu treści art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, ust. 4, art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1-3, art. 106 ust. 1, ust. 4, art. 107, art. 119 ust. 1, ust. 2 i art. 121 ust. 2 u.p.s. wskazało, że instytucja pomocy społecznej działa na zasadzie pomocniczości. Nie powinna ona zastępować osoby i rodziny w podejmowaniu własnymi siłami działań mających na celu zaspokajanie ich niezbędnych potrzeb życiowych, gdy nie jest to konieczne.

Następnie organ wyjaśnił, że skarżący jest co do zasady osobą uprawnioną do przyznania wsparcia, gdyż spełnia tzw. kryterium dochodowe. Podczas wywiadu ustalono m. in., że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka w domu jednorodzinnym (zajmuje pokój z kuchnią) będącym własnością byłej żony. Dzierżawi gospodarstwo rolne o pow. 0,7742 ha przeliczeniowego, które jak twierdzi, nie przynosi dochodu. Z.S. legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności i z tego tytułu pobiera zasiłek stały w wysokości 719 zł. Skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym, leczy się ortopedycznie, kardiologicznie, nefrologicznie, neurologicznie. Podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego na pytanie odnośnie korzystania z usług lekarzy specjalistów w ramach NFZ skarżący stwierdził, że "nikt nie będzie mu mówił gdzie i do kogo będzie chodził na wizyty lekarskie. To on decyduje czy będzie korzystał z wizyt w ramach NFZ czy też z wizyt prywatnych". W trakcie wywiadu został poinformowany o konieczności dostarczenia m.in. dokumentu potwierdzającego wizyty u lekarzy zrealizowane w ramach NFZ, ich lokalizację oraz częstotliwość. Wnioskodawca nie chciał podpisać wywiadu środowiskowego, oświadczenia majątkowego oraz oświadczenia dotyczącego uzyskania jednorazowego dochodu w okresie ostatnich 12 miesięcy (odprawy pieniężnej, odszkodowania, sprzedaży nieruchomości itd.).

Skarżący został poinformowany o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań i o możliwości przedłożenia dodatkowych dowodów celem wykazania spełnienia przesłanek oraz że niewykazanie ww. przesłanek zależnych od strony może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z jego żądaniem. Skarżący z ww. możliwości nie skorzystał.

W ocenie Kolegium postawa skarżącego, który nie wyraził zgody na podpisanie wywiadu środowiskowego, podpisanie oświadczenia o dochodach, przedstawienia żądanych dokumentów świadczy o tym, że nie współpracuje on z pracownikiem socjalnym. Odmowa udzielenia wskazanych przez pracownika socjalnego informacji uniemożliwia organowi dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się o świadczenie.

Kolegium dodało, że rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej organ winien brać pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej określone w ustawie jak i możliwości finansowe w zakresie udzielania pomocy. Winien uwzględniać sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, jej zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak i zakres udzielonej jej ze środków publicznych pomocy. Stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest bowiem zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych. W okolicznościach sprawy odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu paliwa na dojazdy do lekarzy i rehabilitację nie narusza granic uznania administracyjnego ani obowiązującego prawa. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o konieczności poniesienia wydatku na ten cel. Nie sposób zatem uznać, aby w tym zakresie występowała konieczność zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej skarżącego. Ustalenie, że strona domaga się przyznania środków na cele inne niż zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, zwalnia tym samym organ od badania innych przesłanek, od wystąpienia których uzależnione jest udzielenie tego świadczenia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Z.S., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zaskarżył w całości decyzję organu II instancji nie zgadzając się z jej treścią.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 – p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Mając powyższe na uwadze sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że została ona wydana zgodnie z przepisami obowiązującego prawa.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm. - u.p.s.).

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 39 ust. 1-3 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opalu, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. W przypadku tego świadczenia organ pomocy społecznej działa w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet spełnienie ustawowych kryteriów uzyskania pomocy, nie przesądza o tym, że pomoc taka zostanie przyznana, a także, że zostanie przyznana w formie i wysokości oczekiwanej przez wnioskodawcę. Innymi słowy spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza zatem, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia, w tym także świadczenia w żądanej wysokości.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (ust. 1). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym niemożliwym do pokonania przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości osób i rodzin przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (ust. 2). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3).

Z powyższych przepisów wynika, że celem pomocy społecznej jest wspieranie osób w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, nie zaś ich trwałe wyręczanie w zaspokajaniu potrzeb bytowych. Organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych. Są zobowiązane jedynie do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Pomoc przyznawana na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej - bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy, czasowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących (por. m.in. wyroki NSA: z 23 września 2008 r., I OSK 1511/07; z 5 września 2017 r., I OSK 2031/16; wyrok WSA w Warszawie z 23 marca 2022 r., I SA/Wa 2647/21; wyrok WSA w Gliwicach z 5 maja 2022 r., II SA/Gl 571/22 – orzezcenia.nsa.gov.pl).

Jednocześnie ustawodawca zwraca uwagę na konieczność współdziałania świadczeniobiorcy z pracownikami pomocy społecznej. Wyrazem tego jest w szczególności treść art. 4 u.p.s., zgodnie z którym osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z kolei przepis art. 11 ust. 2 wymienia się szereg okoliczności, związanych z brakiem współpracy zainteresowanych z organami pomocy społecznej, które mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych. W świetle tych unormowań nie budzi wątpliwości, że brak aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych ze strony wnioskodawcy uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia. Odmowa udzielenia pomocy społecznej może być następstwem negatywnych zachowań świadczeniobiorcy. (por. przykładowo wyrok NSA z 17 listopada 2009 r., I OSK 554/09; wyrok WSA w Rzeszowie z 25 maja 2022 r., II SA/Rz 84/22).

W myśl art. 107 ust. 5 u.p.s., pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia. Wskazana forma postępowania wyjaśniającego wymaga od osoby zainteresowanej uzyskaniem świadczeń z pomocy społecznej czynnego udziału w postępowaniu o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Wobec tego osoba zainteresowana musi się liczyć z koniecznością ścisłej aktywności podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego

Uwzględniając powyższe rozważania w okolicznościach niniejszej sprawy, sąd uznał, że orzeczona przez organ pierwszej instancji i utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją odmowa przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu paliwa na dojazdy do lekarzy i rehabilitację znajduje uzasadnione podstawy i tym samym mieści się w ramach przysługującego organowi uznania administracyjnego. Podkreślić należy, że rozstrzygnięcie to zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji przepisami postępowania.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Utrzymuje się z zasiłku stałego, w kwocie 719 zł oraz z gospodarstwa rolnego o pow. 2,265 ha fiz. w tym 0,7742 ha przeliczeniowego. W świetle powyższych okoliczności nie budzi wątpliwości, że sytuacja życiowa skarżącego jest obiektywnie trudna. Z tego też względu skarżący został objęty wskazanym wsparciem organu pomocy społecznej.

Po złożeniu przez skarżącego wniosku o przyznanie przedmiotowego zasiłku celowego przeprowadzony został wywiad środowiskowy, który nie został przez skarżącego podpisany. Powodem odmowy podpisania wywiadu była według skarżącego wada wzroku, która uniemożliwiła mu zapoznanie się z treścią wywiadu, a pośrednio okoliczność, że organ pomocowy nie uwzględnił wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku celowego na zakup okularów, co uniemożliwia mu, jak oświadczył przeczytanie treści sporządzonego przez pracownika socjalnego wywiadu środowiskowego. Jednocześnie nie można pominąć okoliczności, że wskazywana przez skarżącego wada wzroku nie uniemożliwia mu składania kolejnych wniosków o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, jak i udziału w postępowaniach administracyjnych prowadzonych z jego udziałem, w tym składania i podpisywania pism procesowych. Skarżący nie odpowiedział także na wystosowane doń wezwanie o konieczności przedstawienia dokumentów, potwierdzających wizyty u lekarzy w ramach NFZ, w jakim czasie się one odbyły i w jakiej lokalizacji, oraz dokumentów potwierdzających umówione wizyty, które mają się odbyć wraz z ich lokalizacją, jak również zaświadczenia, że wada wzroku wnioskodawcy uniemożliwia podpisanie dokumentów. Skarżący nie zareagował także na pismo organu którym organ, działając na podstawie art. 79a 1 i 2, w zw. z art. 10 k.p.a., poinformował o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W konsekwencji sąd aprobuje stanowisko Kolegium, że postawa skarżącego, który nie wyraził zgody na podpisanie: wywiadu środowiskowego i oświadczenia o dochodach, a także nie przedstawił żądanych dokumentów, świadczy o tym, że nie współpracuje on z pracownikiem socjalnym. Odmowa udzielenia wskazanych informacji, uniemożliwiała tym samym organowi pomocowemu dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się o świadczenie, co uzasadniało wydanie decyzji o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy w oparciu o przepis art. 11 ust. 2 u.p.s. Podkreślić należy, że obowiązek współdziałania dotyczy realizacji tej funkcji pomocy społecznej, jaką jest (art. 2 ust. 1 u.p.s.), umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Celem pomocy społecznej nie jest dostarczanie środków bieżącego utrzymania i pokrywania kosztów wydatków związanych z utrzymaniem wnioskodawcy, ale właśnie działanie na rzecz przezwyciężenia okoliczności, które powodują, że osoba nie jest w stanie samodzielnie swoich potrzeb zaspokoić. Pomoc społeczna, poprzez świadczenia wspiera osoby w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia potrzeb, ale jej zadaniem jest zapobieganie sytuacjom generujących potrzebę wsparcia i podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin (art. 3 ust. 2 u.p.s.). W wyroku z 13 czerwca 2017 r. I OSK 331/16 NSA stwierdził, że organy pomocy społecznej są zobowiązane jedynie do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Brak aktywności ze strony zainteresowanego pomocą uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia takiej pomocy. Ustalenie sytuacji osobistej oraz stanu majątkowego ma zasadnicze znaczenie dla możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej.

Z kolei uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu, czy to poprzez odmowę jego przeprowadzenia, czy odmowę odpowiedzi na poszczególne pytania pracownika socjalnego, względnie niewywiązywanie się z uzasadnionych żądań złożenia stosownych dokumentów, może zostać uznane za brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym, co z kolei stanowi wyrażoną w art. 11 ust. 2 u.p.s. przesłankę do wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia z pomocy społecznej (por. wyroki: WSA w Łodzi z 7 marca 2019 r., II SA/Łd 111/18, WSA we Wrocławiu z 21 maja 2019r., IV SA/Wr 53/19 oraz z 17 listopada 2022 r., IV SA/Wr 124/22; WSA w Gliwicach z 21 sierpnia 2023 r., II SA/Gl 1184/22).

W tym kontekście zasadnicze znaczenie w rozpoznawanej sprawie mają okoliczności związane z brakiem reakcji skarżącego na podejmowane przez organ pomocy społecznej próby uzyskania od skarżącego dokumentów poświadczających odbyte wizyty u lekarzy, miejsca i ich częstotliwości organ nie jest w stanie ustalić zatem poniesionych wydatków na dojazdy do lekarzy. Zaniechanie w tym zakresie zostało opisane w uzasadnieniach organów, a sąd podzielił stanowisko, że zachowanie skarżącego jest przejawem braku dążenia do wyjaśnienia kluczowej dla przyznania wnioskowanego zasiłku okoliczności, co wypełnia hipotezę art. 11 ust. 2 u.p.s. Podkreślić należy, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie pomocy spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Aby otrzymać pomoc społeczną, osoba zainteresowana zobowiązana jest do udzielenia organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej.

Skarżący nie wykazał, że poniesione przez niego wydatki są związane z potrzebami medycznymi. W przypadku zgłoszenia potrzeby dofinansowania zakupu leków lub zwrotu kosztów dojazdu na rehabilitację, samo złożenie wniosku nie jest wystarczające dla ustalenia zakresu i niezbędności tej potrzeby. Przyznanie świadczenia na ten cel jest bowiem uzasadnione w sytuacji, kiedy wnioskodawca udokumentuje, że stosowanie leków i uczęszczanie na rehabilitację jest konieczne i niezbędne z medycznego punktu widzenia. Wymóg stosowania określonych leków i rehabilitacji musi być zatem potwierdzony stosownym zaświadczeniem lekarskim, receptą bądź kartą informacyjną leczenia szpitalnego. Dopiero na podstawie takich dokumentów organ może ocenić potrzeby wnioskującego o pomoc w pokryciu kosztów leczenia (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2259/13).

Nie kwestionując trudnej sytuacji życiowej skarżącego, przytoczone wyżej regulacje ustawy o pomocy społecznej nie pozostawiają wątpliwości, co do tego, że aby organ miał w ogóle szansę rozpatrzyć pozytywnie wniosek o przyznanie zasiłku celowego, musi w tym celu dokonać stosownych ustaleń faktycznych, co zostało uniemożliwione brakiem współpracy skarżącego z pracownikiem socjalnym.

W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową skargę procedujące w sprawie organy obu instancji działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W sposób wyczerpujący ustaliły stan faktyczny sprawy (art. 7 k.p.a.), zebrały i oceniły cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.), a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Strona miała zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania (art. 10 § 1 k.p.a.).

Reasumując, zdaniem sądu fakt, że materiał dowodowy zebrany w sprawie został odmiennie od woli skarżącego oceniony przez organy administracji nie świadczy o naruszeniu zasad postępowania administracyjnego zawartych w k.p.a.

W ocenie sądu przeprowadzone w sprawie niniejszej postępowanie nie naruszyło przepisów procedury administracyjnej w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd też, ustalony w sprawie stan faktyczny uznać należy za prawidłowy. Organy w sposób właściwy dokonały subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod odpowiednie normy prawa materialnego.

Mając na uwadze powyższe sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.

O kosztach sąd nie orzekł gdyż w przedmiotowej sprawie pełnomocnik z urzędu nie złożył wniosku.