Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1020/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2 pkt 2 i art. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 278
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - teskt jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1243/19 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2019 r. nr OB/221/2019 w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. B. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 grudnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1243/19 oddalił skargę M. B. (dalej jako "skarżący") na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016, w którym ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do powierzchni 19,05 ha, płatności za zazielenienie – płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (PZZ) do powierzchni 19,05 ha oraz płatności dodatkowej do powierzchni 19,05 ha.

Decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 do powierzchni mniejszej niż deklarowana we wniosku, wykluczając zawyżoną powierzchnię 3,14 ha. W wyniku rozpatrzenia odwołania wnioskodawcy Dyrektor Oddziału ARiMR, decyzją z [...] września 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] czerwca 2017 r. Wyrokiem z 14 czerwca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 2052/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] września 2017 r. Sąd zalecił by organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w świetle obowiązujących przepisów, w szczególności ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r. poz. 278 z późn. zm.) dalej "ustawa o płatnościach", jak również przepisy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, przy czym organ miał dokonać także analizy okoliczności wskazywanych w toku postępowania przez stronę skarżącą, odnosząc się w decyzji do konkretnie oznaczonych działek.

Decyzją z [...] października 2018 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...], którą uchylił rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] czerwca 2017 r. i przekazał sprawę do rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr [...] z [...] stycznia 2019 r., przyznał wnioskodawcy:

- jednolitą płatność obszarową w wysokości 5157,41 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 2 193,81 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego oraz stwierdzone nieprawidłowości,

- płatność za zazielenienie w wysokości 4 916,96 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 16,73 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- płatność redystrybucyjną (dodatkową) w wysokości 1 412,07 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 818,65 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego oraz stwierdzone nieprawidłowości.

Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł odwołanie. Decyzją z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] stycznia 2019 r. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że we wniosku skarżący powinien zgłosić jedynie te obszary, które już w dniu złożenia wniosku były utrzymywane w stanie, dzięki któremu nadają się do uprawy bez konieczności podejmowania działań naprawczych i w takim stanie znajdują się przez cały rok kalendarzowy, bądź na gruntach powinny być stosowane zabiegi agrotechniczne, które zlikwidują niepożądaną roślinność. Natomiast w wyniku oględzin przeprowadzonych w 5 kwietnia 2017 r. na działkach skarżącego stwierdzono uchybienia dotyczące przestrzegania warunków prowadzenia działalności rolniczej na niektórych działkach. Organ II instancji nie dał wiary wyjaśnieniom o użytkowaniu w roku 2016 deklarowanych gruntów na powierzchni wskazanej we wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 grudnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1243/19 ją oddalił. Sąd I instancji wskazał na obowiązujące przepisy oraz na ustalenia poczynione w toku postępowania administracyjnego. Uznał za prawidłowe ustalenia organu, który wskazał, że wykryte w toku kontroli na miejscu nieprawidłowości, dotyczące powierzchni kwalifikującej się do płatności i stwierdzona różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną, powstała na skutek wykluczenia z płatności nieprawidłowych powierzchni, obligowały organy do zastosowania art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 i w konsekwencji pomniejszenia należnych stronie płatności, zawierając w decyzji wyczerpujące uzasadnienie zastosowania sankcji. Sąd I instancji uznał, że ustalenia poczynione przez organ II instancji są prawidłowe i mają oparcie w zebranym materiale dowodowym. W kontrolowanej sprawie Dyrektor ARiMR podjął bowiem wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Wyciągnięte w sprawie wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości umożliwił podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania płatności w pomniejszonej wysokości. Decyzja jest zrozumiała, a argumenty w niej zawarte pozwalają na prześledzenie rozumowania organu.

Następnie skarżący złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2019 r. o sygn. akt: V SA/Wa 1243/19 oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...].

I. Na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2019 r., o sygn. akt: V SA/Wa 1243/19.

II. Na podstawie art. 174 pkt. 2 i 1 p.p.s.a. skarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. nieważność postępowania z uwagi na sprzeczność składu sądu orzekającego z przepisami prawa (art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a.) polegającą na uczestnictwie w składzie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - asesora sądowego, w którego procedurze nominacyjnej uczestniczył organ (KRS) odnośnie którego istnieją liczne wątpliwości odnośnie jego statusu prawnego, potwierdzone wykładnią sądów europejskich oraz SN w zakresie niezależności i trybu powoływania jej członków, a tym samym, niewłaściwym składem sądu.

2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. polegające na oddaleniu przez WSA w Warszawie skargi na decyzję pomimo istnienia uzasadnionych podstaw do jej uwzględnienia z uwagi na naruszenie przez organy administracji obu instancji przepisów postępowania, o których mowa wyżej, w szczególności w poprzez dowolną ocenę ortofotomap, protokołu kontroli z dnia 5.04.2017 r. oraz materiału foto, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych, tj. na niekorzyść strony,

3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy administracji przepisu art. 80 k.p.a. i 77 k.p.a. polegającego na nieuwzględnieniu przy orzekaniu przez WSA braku powołania dowodu z opinii geodety na okoliczność rzeczywistej łącznej powierzchni działek Skarżącego przy ich kwestionowaniu i wskazywaniu na ich różne w różnych latach wielkości, co doprowadziło do orzeczenia krzywdzącego skarżącego,

4. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 76 k.p.a. poprzez przyjęcie, że protokół z kontroli terenowej z dnia 5.04.2017 r. stanowi dokument urzędowy, w sytuacji, gdy skarżący nie był obecny na gruncie w trakcie kontroli i nie miał w tym czasie możliwości składania zastrzeżeń, a tym samym nadanie mu "wzmożonej" mocy dowodowej.

III. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację wniesionych zarzutów i na podstawie art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a., wniósł o:

1. uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania,

2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

3. w przypadku nie uwzględnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i w konsekwencji jej oddalenie wniósł o nieobciążanie skarżącego kosztami postępowania,

4. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów wskazanych w treści uzasadnienia, na okoliczności tam przytoczone,

5. rozpoznanie wniesionej skargi kasacyjnej na rozprawie (art. 176 § 2 p.p.s.a).

W odpowiedzi na skargę organ w pełni poparł stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako "NSA") rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej.

W myśl art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: - naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); - naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem sporu w sprawie jest zasadność przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2016 r. w pomniejszonej wysokości.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na podstawie naruszenia przepisów postępowania.

Ze względu na zakres i konstrukcję podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów oraz sposób w jaki je uzasadniono, wstępnie przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną.

Zaznaczenia wymaga, że w zakresie podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed Sądem I instancji. Oznacza to, że obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny. Innymi słowy, w skardze kasacyjnej należy wskazać przepisy, które zdaniem jej autora zostały naruszone oraz uzasadnić na czym konkretnie to naruszenie polegało, a także – co istotne – wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia w takim stopniu, że gdyby do nich nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny.

Z punktu widzenia przedstawionych uwag, według Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzić należało, że skarżący kasacyjnie nie wykazał, aby zarzucane naruszenia przepisów miały wpływ na wynik sprawy w znaczeniu w jakim przedstawiono to powyżej.

I tak, w ramach najdalej idącego zarzutu, tj. nieważności postępowania (wskazanego w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej) autor skargi kasacyjnej wskazuje wyłącznie okoliczność, że w składzie orzekającym Sądu I instancji zasiadał asesor sądowy, w przypadku którego w procesie nominacyjnym uczestniczyła Krajowa Rada Sądownictwa (KRS) ukonstytuowana wedle reguł ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Przytacza także orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (C-585/18, C-624/18 i C-625/18) oraz wyrok Sądu Najwyższego o sygn. III P 7/18), w świetle których – jego zdaniem – zasadny jest argument, że skład WSA rozpoznając sprawę był sprzeczny z przepisami prawa.

Zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela argumentację przytoczoną w orzecznictwie dotyczącym badania konkretnych okoliczności celem oceny czy sędzia daje gwarancję niezawisłego i bezstronnego rozpoznania sprawy. Tymczasem skarżący kasacyjnie odwołuje się jedynie, i to w ogólnikowy sposób do samego faktu wyłonienia asesora będącego w składzie orzekającym WSA w kwestionowanej w orzecznictwie procedurze. Nie wiadomo zatem, w jaki sposób asesor miałby gwarancje niezależności i niezawisłości naruszyć. Podnieść należy, że konieczne jest indywidualne podejście do orzeczeń wydawanych z udziałem sędziów lub asesorów powołanych do sądów powszechnych lub administracyjnych, a także do kwestii związanych z ich wyłączeniem. Nie do zaakceptowania jest zatem interpretacja, w myśl której sędzia lub asesor powołany na wniosek nowej KRS nie posiada przymiotu bezstronności niezbędnego do orzekania w każdej sprawie dotyczącej statusu sędziego sądu administracyjnego. W dotychczasowym orzecznictwie (zob. np. wyrok NSA z 17 stycznia 2023 r., II OSK 2372/21; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej powoływane tamże), które skład orzekający w pełni podziela, wskazuje się, że nie stanowi wystarczających podstaw do uznania, że sędzia/asesor został powołany w sposób sprzeczny z przepisami prawa, jedynie przez okoliczność powołania sędziego/asesora na wniosek tzw. nowej KRS. Podstawa ta bowiem nie opiera się na okolicznościach związanych z indywidualną oceną zachowania sędziego/asesora co do jego bezstronności i niezawisłości. Wątpliwość odnośnie do bezstronności i niezawisłości sędziego/asesora musi mieć bowiem charakter realny, a nie potencjalny (por. wyrok NSA z 8 marca 2023 r., II OSK 620/20). W tych warunkach brak jest podstaw do uznania zawartego w skardze kasacyjnej twierdzenia, że zaskarżony wyrok obarczony był wadą nieważności, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty wyartykułowane w pkt 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej.

W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że przywoływane w ich ramach przepisy art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. nie mogły mieć zastosowania, co powoduje, że nie mogły one zostać naruszone tak przez organy administracji publicznej, jak i przez Sąd I instancji. Na tle niniejszej sprawy istotne znaczenie mają regulacje dotyczące postępowania dowodowego, a mianowicie art. 3 ust. 2 pkt 2 i art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, z których wynika, że prawodawca w sposób istotny zmodyfikował reguły procesowe obowiązujące na gruncie postępowania administracyjnego.

W myśl art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie zaś z ust. 2 w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności (pkt 1); jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2); udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3); zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (pkt 4). Natomiast z ust. 3 wynika, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Na organach nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 k.p.a. (zob. m.in. wyroki NSA z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. akt I GSK 1331/18, NSA z 8 stycznia 2020 r., sygn.. akt I GSK 1591/18; z 17 grudnia 2019 r., sygn.. akt I GSK 1538/18). Skoro obowiązek zebrania materiału dowodowego został przerzucony na strony postępowania oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, organ nie jest obowiązany do podjęcia z urzędu (lub na wniosek strony) wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także - do zebrania materiału dowodowego w sposób kompletny i wszechstronny (por. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2012 r., II GSK 1077/11,). Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) została w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (zob. wyroki NSA z dnia 27 listopada 2012 r., II GSK 1733/11; 17 stycznia 2024 r., I GSK 1967/22). Tym samym z postępowania dotyczącego przyznania płatności zostały wyłączone art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Ustaleń faktycznych w tych postępowaniach organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, bowiem to na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanych płatności oraz dowodów zgromadzonych przez organ, z których to dowodów organ wywodzi skutki prawne, np. w zakresie przedstawienia dowodów świadczących o uprawnieniu strony do wnioskowanych płatności. Nie mogły zatem w przedmiotowym postępowaniu zostać przez organy naruszone wskazane w zarzutach kasacyjnych art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., w tym poprzez wskazywany "brak powołania dowodu z opinii geodety".

Nieskuteczny okazał się także zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. wskazywany w ramach pkt 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej. W jego ramach skarżący kasacyjnie podnosi m.in. oddalenie skargi przez WSA, pomimo dowolnej oceny przez organy administracji ortofotomap, protokołu kontroli z dnia 5 kwietnia 2017 r. oraz materiału foto, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych, tj. na niekorzyść strony.

Odnosząc się do powyższego, wskazania wymaga, że zawarte w skardze kasacyjnej twierdzenia stanowią w istocie polemikę z dokonaną w sprawie oceną dowodów, bez zachowania wcześniej omówionych wymogów uzasadnienia zarzutu. Niemniej jednak Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że ustaleniom w zakresie użytkowanej rolniczo powierzchni działek nie można postawić zarzutu dowolności, gdyż organ szczegółowo opisał nieprawidłowości stwierdzone na poszczególnych działkach, w oparciu o dokumentację, przeprowadzonych zgodnie z prawem czynności kontrolnych, w tym ocenę stanu upraw i pomiary powierzchni użytkowanej rolniczo, dokonanych przez wyspecjalizowanych kontrolerów. To właśnie ustalenia dokonane w ramach kontroli w terenie (na miejscu) miały kluczowe znaczenie w sprawie, a strona była zawiadomiona o jego wynikach. Tym samym nie można w rozpoznawanej sprawie deprecjonować wartość oceny wyników raportu z kontroli, czy dokumentacji fotograficznej, a zarzuty dowolności są postawione bardzo ogólnie. W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia zaistnienia naruszenia art. 80 k.p.a. określającego zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone, sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Te reguły zostały zachowane w rozpoznawanej sprawie, na co prawidłowo zwrócił uwagę WSA, akceptując ocenę dowodów dokonaną przez organ.

Na merytoryczną ocenę nie zasługiwał zarzut sformułowany w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej odnoszący się do naruszenia art. 76 k.p.a. "poprzez przyjęcie, że protokół z kontroli terenowej (...) stanowi dokument urzędowy, w sytuacji gdy Skarżący nie był obecny na gruncie w trakcie kontroli i nie miał w tym czasie możliwości składania zastrzeżeń". Przede wszystkim nie dokonano wymaganego uzasadnienia tego zarzutu (o czym była mowa na wstępie), ograniczając się do wskazania braku udziału skarżącego podczas kontroli i kwestionując z tego względu jego moc dowodową, powołując orzeczenie NSA, w którym wskazano możliwość obalenia ustaleń wynikających z protokołu kontroli (akapit trzeci na s. 7 skargi kasacyjnej). Niezależnie od powyższego ustalenia NSA zauważa, że w sprawie nie kwestionowano okoliczności powiadomienia strony o terminie kontroli oraz doręczenia jej protokołu, który to został podpisany przez skarżącego kasacyjnie bez zastrzeżeń.

Wobec powyższych ustaleń nie mogło dojść do naruszenia wskazywanych w skardze kasacyjnej przepisów p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r., w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).