Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1256/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-10-23 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7 w zw. z art. 258 par. 3 oraz art. 245 par. 2 i par. 3 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 23 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. S. (S.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odpowiedzialność osoby trzeciej) w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 22 sierpnia 2012 r., nadesłanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500,00 zł, skarżąca domagała się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego z urzędu.

W jego uzasadnieniu podała, że jest osobą w podeszłym wieku po kolejnej operacji stawu biodrowego. Z uwagi na stan zdrowia wymaga opieki osoby trzeciej. Korzysta zatem z pomocy swoich dzieci. Tym bardziej, że otrzymywana renta w wysokości 700,00 zł, po wykupieniu leków i opłaceniu rachunków nie zawsze wystarcza jej na zakup żywności.

Ponieważ wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 6 września 2012 r. zobowiązano skarżącą do uzupełnienia złożonego wniosku przez:

- przedłożenie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych z tytułu utrzymania domu wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon oraz podatek od nieruchomości;

- udokumentowanie stosownymi fakturami VAT, rachunkami lub paragonami wystawionymi przez przychodnie, szpitale albo apteki ponoszonych na leczenie wydatków, natomiast w przypadku ich nieposiadania należało przedstawić zaświadczenie lekarskie potwierdzające fakt konieczności stałego zażywania leków, regularnego poddawania się odpłatnym świadczeniom leczniczym lub opiece osób trzecich;

- nadesłanie odpisów lub kserokopii dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych dochodów w postaci przekazów pocztowych czyli tzw. "odcinków" z pobieranych świadczeń emerytalno-rentowych za ostatni miesiąc albo decyzji o ich przyznaniu;

- przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania wnioskodawcy;

- udokumentowanie (odpisem z księgi wieczystej oraz kopią stosownego aktu notarialnego) do kogo należy nieruchomość wskazana jako adres zamieszkania i jaka jest jej powierzchnia;

- wyjaśnienie czy skarżąca zamieszkuje wspólnie z synem i synową (w przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej należało przedłożyć stosowne dokumenty źródłowe obrazujące posiadany przez syna i synową majątek, tj. nieruchomości, oszczędności czy przedmioty o wartości powyżej 3000 euro, a także źródła i wysokość uzyskiwanych przez syna i synową dochodów z okresu ostatnich trzech miesięcy, dodatkowo należało nadesłać zeznania podatkowe złożone przez syna i synową za ubiegły rok podatkowy);

- przedłożenie stosownych dokumentów źródłowych wskazujących na stan cywilny wnioskodawcy.

W odpowiedzi na powyższe do akt sprawy nadesłano: karty informacyjne leczenia szpitalnego z dnia 2 i 20 sierpnia 2012 r. obrazujące stan zdrowia skarżącej, wypis z treści orzeczenia lekarza rzeczoznawcy KRUS, na podstawie którego uznano ją za całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym oraz okresowo niezdolną do samodzielnej egzystencji wraz z decyzją o przyznaniu dodatku pielęgnacyjnego w kwocie 195,67 zł do pobieranej emerytury, która wynosi 922,97 zł. Jednocześnie w piśmie z dnia 8 października 2012 r. wyjaśniono, że poza rachunkami za energię elektryczną w wysokości 43,82 zł innych skarżąca nie posiada. Wszystkie zakupy (lekarstw, żywności, opału itd.) dokonywane są przez dzieci i wnuki. Natomiast emerytura przelewana jest na rachunek bankowy, którego wyciągu strona nie pobiera. Dodatkowo wydatkuje 212,04 zł tytułem spłaty rat zaciągniętej pożyczki. Ponieważ jest wdową sama prowadzi gospodarstwo w domu należącym do syna, który wraz z synową "mieszka dwa domy dalej" i sprawuje nad nią opiekę. Według oświadczenia skarżąca nie posiada żadnego majątku.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono,

co następuje.

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym w myśl art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a. zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego z urzędu – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084).

Analogiczne rozwiązanie przewidziano w odniesieniu do uregulowanego w art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym, które także może być przyznane dopiero wtedy, gdy wnioskodawca wykaże przesłanki pozwalające to uczynić, wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., tj. że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na jednoznaczną weryfikację składanego oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę i to tak w zakresie całkowitym jak i częściowym. Brak jest bowiem jakichkolwiek możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, albowiem z treści art. 255 ustawy p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Dlatego też od stron ubiegających się o prawo pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich sytuacji rodzinnej tudzież majątkowej oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca, mimo stosownego wezwania w tym zakresie nie nadesłała wyciągów z posiadanego rachunku bankowego obrazującego stan konta w okresie ostatnich trzech miesięcy. Co więcej nie przedłożyła też stosownych dokumentów źródłowych potwierdzających, iż dom w którym zamieszkuje należy do jej syna, a nadto, że ten zamieszkiwany jest wyłącznie przez nią. Podobnie wysokość ponoszonych na jego utrzymanie opłat nie została w sposób należyty podana, albowiem samo wskazanie wielkości płaconych rachunków za energię elektryczną, która wynosiła 223,76 zł (maj), 14,72 zł (lipiec) oraz 43,82 zł (sierpień), nie może być uznane za wystarczające. Ponadto nasuwa pytanie gdzie i z kim skarżąca naprawdę mieszka oraz czy i jakie ponosi koszty z tym związane, skoro na mocy orzeczenia z dnia 11 lipca 2012 r. została uznana przez lekarza za okresowo niezdolną do samodzielnej egzystencji, a na kartach informacyjnych leczenia szpitalnego widnieje adres [...] P. oraz [...] P. Stosowne zaświadczenie o zameldowaniu, mimo wezwania w tym zakresie, nie zostało bowiem nadesłane. Tymczasem kwestia ta ma istotne znaczenie w sprawie, albowiem pojęcie stanu majątkowego strony skarżącej nie jest tożsame z jej majątkiem (vide: postanowienie NSA z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt I OZ 657/06, Lex nr 181557). Dlatego też ocena przesłanek przyznania prawa pomocy musi obejmować całościowo status majątkowy gospodarstwa domowego wnioskodawcy, czyli uwzględniać sytuację finansową wszystkich osób, które to gospodarstwo współtworzą czy współkształtują, zwłaszcza partycypując w kosztach utrzymania. Dopóki zatem skarżąca nie poda w sposób jednoznaczny kto użytkuje wskazane wyżej nieruchomości, a nadto partycypuje w kosztach ich utrzymania i w jakiej wysokości jej wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Ogólnikowe bądź nie do końca jasne informacje w tym zakresie nie mogą stanowić za przyznaniem prawa pomocy w żądanym zakresie. Dlatego uznać należało, że przedłożony przy piśmie z dnia 8 października 2012 r. materiał dowodowy nie pozwalał na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Co więcej jako niekompletny nie mógł w pełni zobrazować jej aktualnej sytuacji finansowej. Skoro bowiem skarżąca korzysta z pomocy dzieci to szeroko rozumiane możliwości finansowe jej rodziny stanowią istotny czynnik, który kształtuje sytuację majątkową strony i musi być uwzględniony przy tej ocenie. Trudno wszakże oczekiwać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy tak jak w przypadku skarżącej są właścicielami więcej niż jednej nieruchomości, a więc mogą jej pomóc. Tym bardziej, że w żaden sposób nie wykazano jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych. Za takim stanowiskiem przemawia zawarta w art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulacja prawna, zgodnie z którą rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. Dopiero zatem wykazanie, że wsparcie to nie jest wystarczające mogłoby przemawiać za ewentualnym uwzględnieniem złożonego wniosku w całości lub w części, co w niniejszej sprawie nie miało jednak miejsca. Sytuacja finansowa dzieci i wnuków, z pomocy których skarżąca korzysta nie została przecież podana.

Niezależnie od powyższego podkreślić również wypada, że nie każdy wydatek, który subiektywnie przez stronę jest postrzegany jako dolegliwy finansowo, oznacza, że ponoszony jest jako uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Tak należy ocenić bez wątpienia wymienioną wśród wydatków ratę spłacanej pożyczki. Trudno bowiem uznać, by ta służyła utrzymaniu koniecznemu skoro cel, na który pożyczka została zaciągnięta nie został w żaden sposób wskazany. Bezspornym jest również, że udzielając wspomnianej pożyczki, dokonano stosownej oceny sytuacji majątkowej strony skarżącej, uznając, że daje ona gwarancję jej spłaty. Dlatego też powoływanie się na powyższą okoliczność nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Tym bardziej, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się jednoznacznie, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby i jej rodziny zostałby przerzucony na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.).

W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.