Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 336/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1a w zw. z art. 6 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 października 2022 r. sygn. akt II SA/Wr 196/22 w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 12 stycznia 2022 r. nr NRŚ-OR.7536.45.2020.ASi w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 4 października 2022 r. II SA/Wr 196/22, oddalił w całości skargę S. J. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z 12 stycznia 2022 r. nr NRŚ-OR.7536.45.2020.ASi w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył S. J., zaskarżając wyrok w całości. Wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego

- przez błędną wykładnię art. 124 ust. 1a w zw. z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899, dalej: "u.g.n") poprzez:

- błędne, automatyczne przyjęcie, że każda inwestycja związana z budową i utrzymaniem przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń służy celom publicznym — interesowi publicznemu,

- wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości mimo braku wystąpienia okoliczności określonych w art. 108 k.p.a. i mimo braku wystąpienia przypadku uzasadnionego ważnym interesem gospodarczym, o których przepis ten stanowi.

Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Wojewody Dolnośląskiego z 12.01.2022 r. oraz poprzedzająca ją decyzję Starosty [...] z 29.09.2020 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i zasądzenie kosztów. Zrzekł się także rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji - w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Na wstępie należy wskazać, że art. 193 zd. drugie p.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na podstawie kasacyjnej opisanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. i wskazuje na błędną wykładnię art. 124 ust. 1a w zw. z art. 6 ust. 2 u.g.n. poprzez uznanie, że wskazane przepisy prawa automatyczne przyjmują, że każda inwestycja związana z budową i utrzymaniem przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń służy celom publicznym. Oznacza to, że na tym etapie postępowania sądowego nie ma już sporu co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z art. 108 k.p.a., decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia.

Na tym tle przyjmuje się, że budowa czy przebudowa odcinka sieci elektroenergetycznej realizuje wyjątkowo ważny interes inwestora, ważny interes gospodarczy państwa oraz interes społeczny (zob. wyroki NSA z dnia 6 lipca 2016 r.: I OSK 1648/15, I OSK 1650/15, I OSK 1719/15, I OSK 1988/14, I OSK 2251/15, I OSK 2480/15, I OSK 2432/15, I OSK 2875/15, I OSK 3013/14; wyrok NSA z dnia 25 października 2013 r., I OSK 2967/12). Realizowanie sieci energetycznej jako inwestycji liniowej jest realizacją celu publicznego. Stosownie bowiem do art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami celem publicznym w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przy tak sformułowanym zapisie ustawowym, dla oceny spełnienia przesłanki "celu publicznego" nie ma znaczenia, kto ten cel ustawowy realizuje i kto jest jego inwestorem - Skarb Państwa, samorząd terytorialny czy inna osoba prawna. Również nie ma znaczenia czy na danym obszarze ma ona charakter tranzytowy czy też docelowy (zob. wyroki NSA z dnia 12 października 2016 r., I OSK 697/15 i I OSK 796/16). Realizacja inwestycji liniowej wiąże się z wykonaniem takiego zamierzenia na znacznym obszarze dla określonej wspólnoty państwowej lub samorządowej. Ma na celu poprawić bezpieczeństwo energetyczne, a także pozostaje niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Ma się tu zatem do czynienia zarówno z interesem społecznym, jak i gospodarczym, bowiem budowa sieci elektroenergetycznej służy zapewnieniu stałego dopływu energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2015 r., I OSK 1244/15). Inwestycja omawianego typu ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Z tego względu zachowany jest wymóg proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji (zob. wyrok NSA z dnia 12 października 2016 r., I OSK 3417/15).

W badanej sprawie bezsporne pozostaje, że wniosek dotyczył przeprowadzenia napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV relacji Rawicz – Góra. Na podstawie art. 6 pkt 2 u.g.n. celem publicznym jest m. in. budowa i utrzymanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. W tym też kontekście, jako niezrozumiały jawi się zarzut naruszenia art. 6 pkt 2 u.g.n.

W zaskarżonej decyzji Wojewoda przyjął, a Sąd Wojewódzki stanowisko to podzielił, że zaistniały dwie przesłanki do wydania kwestionowanej decyzji - wystąpił interes społeczny (jedna z przesłanek wskazanych w art. 108 § 1 k.p.a.), jak również ważny interes gospodarczy (przesłanka z art. 124 ust. 1a u.g.n.). Ustalono, że projektowane przedsięwzięcie jest inwestycją celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym. Wnioskodawca wykazał zaistnienie przesłanek z art. 124 ust. 1a u.g.n. Wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie ust. 1a następuje w przypadku, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ orzekający zobowiązany jest wykazać, jaka jest przyczyna wydania zezwolenia i jakie miałoby skutki zaniechanie wydania tego zezwolenia, skoro zezwolenie to stanowi podstawę do pozbawienia właściciela i użytkownika wieczystego posiadania nieruchomości i można je wydać tylko ze względu na niezwłoczność rozpoczęcia realizacji inwestycji celu publicznego.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, w czym konkretnie skarżący kasacyjnie upatruje naruszenia przepisów art. 124 ust. 1a w zw. z art. 6 pkt 2 u.g.n. Jakkolwiek podniesiono, że "Nie występują sytuacje awarii obecnej linii zasilającej, które skutkują zagrożeniem życia lub zdrowia ludzkiego ", to stanowisko skarżącego kasacyjnie uzasadnione zostało wyłącznie odmienną, od przyjmowanej przez organy i zaakceptowaną przez Sąd Wojewódzki oceną materiału dowodowego zebranego w sprawie. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odwołano się natomiast do dokumentacji potwierdzającej pilną potrzebę przeprowadzenia prac budowlanych nowej linii elektroenergetycznej 110kV relacji [...]. Weryfikując ustalenia organów w tym zakresie, Sąd Wojewódzki odwołał się do konkretnych ustaleń, których poczynienie nie zostało zakwestionowane, a ich wyniki podważone. Tymczasem, zasadność naruszenia prawa materialnego nie może zostać skutecznie wykazana na podstawie stanu faktycznego, który sama strona skarżąca uznaje za prawidłowy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.