Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 816/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.176
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J Sp. z o.o. w B od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Gl 819/16 w sprawie ze skargi J Sp. z o.o. w B na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [..] kwietnia 2016 r. nr [..] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA w Gliwicach lub Sąd I instancji) oddalił skargę J Sp. z o.o. w B (dalej: skarżąca, spółka) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach (dalej: Dyrektor) z dnia [..] kwietnia 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu 28 września 2015 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę w lokalu w Bielsku-Białej, w którym znajdowało się urządzenie do gier o nazwie HOT SPOT, stanowiące własność skarżącej spółki. W wyniku przeprowadzonego eksperymentu ustalono, że w lokalu są urządzane gry na automatach w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540), dalej: u.g.h.

Decyzją z dnia [..] stycznia 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Bielsku-Białej wymierzył spółce karę pieniężną w kwocie 12.000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ powołał art. art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 2 oraz art. 91 u.g.h.

Decyzją z dnia [..] kwietnia 2016 r. Dyrektor utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

WSA w Gliwicach oddalił skargę na powyższą decyzję. Sąd stwierdził, że bezzasadne są podniesione przez skarżącą zarzuty dotyczące techniczności przepisów u.g.h. i braku ich notyfikacji. Z treści art. 8 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 roku o zmianie ustawy o grach hazardowych wynika, że wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Tak więc ustawa zmieniająca u.g.h. weszła w życie w dniu 3 września 2015 roku. Została ona notyfikowana Komisji Europejskiej w dniu 5 listopada 2014 r. W związku z powyższym zarzut braku notyfikacji jest bezzasadny.

Sąd I instancji nie zgodził się z zarzutem pominięcia w sprawie art. 4 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych ustalającej okres przejściowy do wejścia w życie przepisów znowelizowanej ustawy do dnia 1 lipca 2016 r. dla podmiotów prowadzących działalność w zakresie, o którym mowa w art. 6 ust. 1-3 lub w art. 7 ust. 2. Sąd wyjaśnił, że przywołane przepisy dotyczą wyłącznie podmiotów, które prowadziły taką działalność zgodnie z ustawą o grach hazardowych w brzmieniu sprzed 3 września 2015 r. (na podstawie koncesji albo zezwolenia). Z akt sprawy wynika, że skarżąca we wskazanym okresie nie prowadziła działalności w oparciu o udzieloną koncesję lub zezwolenie. W konsekwencji art. 4 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. nie reguluje jej uprawnień.

Wskazać także należy, że zgodnie z art. 3 u.g.h., urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach dozwolone jest wyłącznie na zasadach określonych w ustawie. Ustawa ta w art. 6 ust. 1-3 określa, że działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry. Podkreślić należy, że przepisy te nie były przedmiotem nowelizacji i nie można do nich stosować regulacji art. 4 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. Oznacza to, że działalność osób i podmiotów, nieposiadających koncesji lub zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych, prowadzona przed dniem 3 września 2015 r. jest działalnością nielegalną w takim samym stopniu w jakim jest ona taką działalnością po dniu 3 września 2015 r.

Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w ustawie z dnia 12 czerwca 2015 r. brak jest przepisów umożliwiającym podmiotom nielegalnie urządzającym gry hazardowe w określonym terminie legalizację ich działalności. W art. 1 pkt 7 znowelizowano brzmienie art. 14, jednak ta nowelizacja nie zmienia uprzedniej regulacji objętej tym przepisem. Utrzymuje bowiem możliwość urządzania gier hazardowych wyłącznie w kasynach gry, doprecyzowując, że urządzanie takich gier dozwolone jest na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonej koncesji lub udzielonym zezwoleniu, a także wynikających z przepisów ustawy. Jednak regulacja ta nie dotyczy sytuacji strony skarżącej, art. 1 pkt 7 ustawy nowelizującej skierowany jest bowiem do podmiotów, które w zgodzie z prawem prowadzą działalność w zakresie urządzania gier na automatach. Takim zaś podmiotem strona nie była, prowadząc działalność w zakresie urządzania gier na automatach bez stosownych zezwoleń.

W ocenie Sądu powołanie w podstawie prawnej decyzji m.in. art. 6 ust. 1 u.g.h. wypełnia obowiązek przytoczenia przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę wydania decyzji.

W ocenie Sądu przeprowadzony eksperyment jednoznacznie potwierdza, że gry rozgrywane na kontrolowanym urządzeniu Hot Spot są grami na urządzeniach elektronicznych zawierającymi element losowości, w trakcie których można uzyskać wygrane rzeczowe w postaci punktów umożliwiających dalszą grę lub rozpoczęcie nowej gry. Ponadto gry organizowane były w celach komercyjnych. O losowym charakterze gier świadczy m.in. fakt, że bębny obracały się z dużą prędkością i zatrzymywały się samoczynnie bez udziału gracza. Na automacie możliwe jest rozgrywanie gry American Poker II, typowej gry karcianej, która wymieniona jest wprost w art. 2 ust. 1 pkt 5 u.g.h. jako gra o charakterze losowym.

W ocenie Sądu I instancji zasadnie organ na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości 12.000 zł jako podmiotowi urządzającemu gry na automatach poza kasynem gry.

Spółka zaskarżyła wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i umorzenia postępowania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi strona zarzuciła naruszenie:

- prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 15-17 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej poprzez uznanie, iż przepisy art. 6 i art. 14 ust. 1, które nie godzą w wolność wyboru zawodu i podejmowania pracy, wolność prowadzenia działalności gospodarczej oraz prawo własności a nadto przez uznanie, że spełniają test proporcjonalności stosowany dla ograniczeń tych praw;

- prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. art. 14 ust. 1 u.g.h. w zw. z art. 91 ust. 2 i 3 Konstytucji w zw. z art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, w zw. z art. 1 pkt 11 oraz art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34 oraz w zw. z art. 4 ust. 3 TUE i art. 288 TFUE, poprzez przyjęcie, że nawet jeśli art. 14 ust. 1 u.g.h. jest przepisem technicznym w rozumieniu powołanej dyrektywy, brak jest podstaw do odmowy zastosowania art. 89 ust.1 pkt 1 u.g.h.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu, albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna spółki oparta została na naruszeniu prawa materialnego, w ramach którego wskazano naruszenie art. 15-17 Karty Praw Podstawowych UE, poprzez uznanie, że art. 6 i art. 14 u.g.h. nie naruszają postanowień tych przepisów Karty oraz podniesiono naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 14 ust. 1 u.g.h. i art. 91 ust. 2 i 3 Konstytucji RP w powiązaniu z art. 2 Traktatu o przystąpieniu do UE i art. 1 pkt 11 oraz art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE w związku z art. 4 ust. 3 TUE i art. 288 TFUE polegające na przyjęciu, że art. 14 ust. 1 u.g.h. nie jest przepisem technicznym, przez co Sąd I instancji powinien uwzględnić skargę, bo art. 89 ust. 1 nie mógł być stosowany jako podstawa wymierzenia kary.

Skarga spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw, tym samym nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku.

W ocenie NSA nieskuteczność skargi kasacyjnej ma swoje oparcie w jej wadliwości formalnej, co skutkuje brakiem możliwości oceny skarżonego wyroku z punktu widzenia wszystkich podnoszonych naruszeń. W przypadku skargi wadliwej formalnie Sąd II instancji może rozpoznać tę skargę tylko w takim zakresie, jaki może być ustalony na podstawie treści jej uzasadnienia ujmowanego w kontekście podstaw kasacyjnych z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Możliwość taka jest konsekwencją uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA nr 1/2010, poz. 1. Właśnie ta uchwała przełamuje częściowo formalizm skargi kasacyjnej, jednak nie pozbawia tego środka formalizmu, który musi być spełniony, by odniósł on skutek prawny.

Jak wcześniej wskazano postępowanie kasacyjne przed NSA może się toczyć tylko w ściśle i jednoznacznie określonych granicach. Sąd II instancji jest związany podstawami i zarzutami skargi kasacyjnej, co oznacza, że nie może ich domniemywać. Natomiast strona ma obowiązek wyznaczyć granice sprawy kasacyjnej w sposób prawem przewidziany, dlatego też skarga kasacyjna jest profesjonalnym środkiem prawnym.

Skarga kasacyjna spółki nie spełnia warunków wcześniej wskazanych. Sąd II instancji pomija, bo to jest wada niemająca wpływu, że skarga kasacyjna nie wskazuje podstawy kasacyjnej z art. 174 p.p.s.a. Posłużenie się formułą naruszenia prawa materialnego ze wskazaniem przepisów stosowanych przez organy celne jest wadą, bowiem wyrok Sądu I instancji nie może być oceniany z takiej perspektywy. Inaczej rzecz ujmując, Sąd I instancji nie mógł naruszyć przepisów zarzucanych w tej skardze, gdyż Sąd I instancji tych przepisów nie stosował w sposób opisany w zarzutach kasacyjnych. Podkreślić trzeba, że przepisy te stosowały organy, a Sąd I instancji kontrolował stosowanie tych przepisów, zatem wadą wyroku mogło być to, że w trakcie kontroli naruszył przepisy p.p.s.a., które regulują tryb i zakres sprawowanej kontroli, a nie wprost przepisy materialnego prawa administracyjnego. Wskazanego elementu skarga kasacyjna nie zawiera.

Niezależnie od tego zgodnie z treścią art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna ma zawierać zarzuty i ich uzasadnienie. Ten wymóg formalny skargi kasacyjnej jest niekonwalidowalny, co oznacza, że Sąd II instancji nie może oceniać skarżonego wyroku, jeżeli strona nie wskazuje wyraźnie kierunku jego weryfikacji. NSA podkreśla i zauważa, że nawet przy formalnie wadliwym zarzucie jaki jest w rozpoznawanej sprawie, strona powinna jednoznacznie wykazać na czym polegał błąd stosowania prawa materialnego przez organy, a w konsekwencji błąd Sądu I instancji. W tym zakresie przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego jako podstawa kasacyjna ma polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu. Rzeczą strony wnoszącej skargę kasacyjną jest wykazać, z którym błędem mamy do czynienia w sprawie, w której wnoszona jest ta skarga.

W rozpoznawanej sprawie spółka tego nie czyni, gdyż z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika o jaki błąd chodzi z perspektywy art. 174 pkt 1 p.p.s.a., a samo uzasadnienie zasadniczo tylko w pierwszym akapicie i 1 zdaniu drugiego akapitu skierowane jest do skarżonego wyroku. Reszta rozważań ma charakter ogólny, by nie rzec ogólnikowy, luźno związany z wyrokiem, a bardziej z problematyką u.g.h. Jednak tak ujęte uzasadnienie zarzutów kasacyjnych nie spełnia wymogów prawa. Pominąć należy w ogóle kwestię, na ile problem notyfikacji jest związany z prawem materialnym, a dodatkowo, że przecież w rozpoznawanej sprawie obowiązywał stan prawny ustalony notyfikowaną nowelą, co słusznie zauważył Sąd I instancji.

Poza tym, gdyby nawet przyjąć, że spółka stawia zarzut naruszenia prawa materialnego, art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., to trafnie podniósł WSA w Gliwicach, że ten problem został rozstrzygnięty uchwałą NSA z dnia 16 maja 2016 r., II GPS 1/2016, co zauważa sama spółka. To, że nie godzi się z argumentacją tej uchwały, nie ma i mieć nie może żadnego wpływu na ocenę zaskarżonego wyroku.

Z tych wszystkich powodów oraz ze względu na treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.