Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2959/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. S. A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 7 października 2022 r. nr DO-II.7610.191.2022.BK w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju i Technologii (dalej: "Minister" "organ") decyzją z 7 października 2022 r. nr DO-II.7610.191.2022.BK, po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. w [...] (dalej: "[...]" "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego (dalej: "Wojewoda") z 22 sierpnia 2022 r. nr NWIV.752.4.1.2022 o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...], prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...], w obrębie [...], obejmującego działkę nr [...] o powierzchni 7607 m2, uregulowaną w księdze wieczystej nr [...].

Decyzja Ministra wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wojewoda Śląski decyzją z 22 sierpnia 2022 r., działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (t. j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2542) dalej: "ustawa o komercjalizacji", oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz.U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29), odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu położonego w [...], stanowiącego opisaną na wstępie działkę nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że wobec braku dokumentu potwierdzającego posiadanie przedmiotowego gruntu przez [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. nie została spełniona podstawowa przesłanka warunkująca uwłaszczenie.

W następstwie rozpoznania wniesionego przez [...] odwołania, Minister decyzją z 7 października 2022 r. utrzymał decyzję Wojewody w mocy. Odwołując się do treści art. 34 ustawy o komercjalizacji, a także orzecznictwa sądów administracyjnych Minister wskazał, że warunkiem uwłaszczenia w tym trybie [...] na nieruchomości było przysługiwanie do niej Skarbowi Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. własności i pozostawanie jej wówczas w posiadaniu [...]. W rozpoznawanej sprawie zaś o ile została spełniona pierwsza przesłanka (co wynikało z treści prowadzonej dla nieruchomości księgi wieczystej), to nie zostało wykazane, by spełniona została przesłanka odnosząca się do jej posiadania przez [...].

Wskazał, że Wojewoda wezwał wnioskodawcę (vide: pismo z 9 marca 2022 r. znak: [...]) m.in. do przedłużenia co najmniej jednego dokumentu stwierdzającego jednoznacznie posiadanie przez [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. gruntu będącego przedmiotem wniosku, oraz przedłożenia informacji czy przedmiotowa działka zajęta jest infrastrukturą kolejową. Podkreślił, że pismo to pozostało bez odpowiedzi.

Wskazał również na pismo [...] z 8 czerwca 2022 r. nr [...], którym poinformował organ, że na przedmiotowej działce nr [...] nie znajdują się środki trwałe. Minister stwierdził zatem, że działka nr [...] nie jest zajęta infrastrukturą kolejową, w rozumieniu art. 4 pkt. 1 i 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 602). Ponadto wskazał również, że z podglądu na stronie https://www.geoportal.gov.pl/ wynika, iż działka nr [...] nie jest zajęta linią kolejową jak i brak na niej środków trwałych, które można by zaliczyć do infrastruktury kolejowej.

Wobec zaś podjętych przez Wojewodę czynności zmierzających do wyjaśnienia okoliczności niniejszej sprawy Minister nie podzielił podniesionego w odwołaniu zarzutu o naruszeniu przez organ pierwszej instancji przepisów art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775) dalej: "k.p.a.". Zauważał jednocześnie, że zasada oficjalności postępowania dowodowego nie oznacza, że strona może zachowywać się biernie w jego toku. Dlatego też na niej również spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne. Jeżeli zaś odmawia przedstawienia żądanego przez organ dokumentu, z posiadania którego wywodzi dla siebie określone uprawnienia, a okoliczności wynikającej z tego dokumentu nie można ustalić w inny sposób, organ może odmówić żądaniu strony, a taka odmowa nie narusza prawa.

Krańcowo podkreślił, że wskazana w art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji przesłanka posiadania stanowi okoliczność ściśle związaną z działalnością podejmowaną przez [...] na użytkowanych przez siebie gruntach, dlatego przede wszystkim to przedsiębiorstwo powinno mieć najpełniejszą i najlepszą wiedzę, popartą stosowną dokumentacją archiwalną, która pozwoliłaby na ustalenie, czy przedmiotowa nieruchomość pozostawała w dniu 5 grudnia 1990 r. w jego posiadaniu.

Na decyzję Ministra skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło [...] zarzucając jej naruszenie:

I. przepisów postępowania, tj.:

a) art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy,

b) art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 75 § 1 ab initio k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;

II. prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy o komercjalizacji poprzez odmowę stwierdzenia nabycia na rzecz [...] z dniem 27 października 2000 r. ex lege prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody z 22 sierpnia 2022 r. i rozpatrzenie sprawy zgodnie z jego wnioskiem, jak również o zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm prawem przewidzianych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 34 ustawy o komercjalizacji, zgodnie z którym grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (czyli z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie praw, o których mowa w ust. 1 i 3, nie może naruszać praw osób trzecich.

Jak wynika z akt sprawy, sporna działka stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa (KW nr [...]). O ile więc bezsporne jest spełnienie pierwszej przesłanki uwłaszczenia, to podzielić należy pogląd organów obu instancji, że nie wykazano spełnienia drugiej, dotyczącej posiadania nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. przez [...].

W przedmiotowej sprawie pismem z 3 lutego 2022 r., została zmieniona podstawa prawna złożonego pierwotnie wniosku z 20 grudnia 2005 r., z art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami na art. 34 ustawy o komercjalizacji. W związku z tym pismem z 9 marca 2022 r. Wojewoda wezwał wnioskodawcę m.in. do przedłużenia co najmniej jednego dokumentu stwierdzającego jednoznacznie posiadanie przez [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. gruntu będącego przedmiotem wniosku, oraz przedłożenia informacji czy przedmiotowa działka zajęta jest infrastruktura kolejową. Jednakże pismo to pozostało bez odpowiedzi.

W aktach administracyjnych znajduje się pismo z 8 czerwca 2022 r., którym [...] poinformowało organ, że na przedmiotowej działce nr [...] nie znajdują się środki trwałe. Rację ma zatem Minister twierdząc, że ww. działka nie jest zajęta infrastrukturą kolejową, w rozumieniu art. 4 pkt. 1 i 8 ustawy o transporcie kolejowym. Potwierdził to organ, słusznie korzystając z podglądu na stronie https://www.geoportal.gov.pl/, że działka ta nie jest zajęta linią kolejową jak i brak na niej środków trwałych, które można by zaliczyć do infrastruktury kolejowej.

W tym stanie rzeczy, bazując na tak skromnym materiale dowodowym i biernej postawie samego inicjatora postępowania, organ nie miał innego wyjścia jak odmówić potwierdzenia nabycia ex lege przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu tej nieruchomości. To zaś wobec niewykazania w sposób niebudzący wątpliwości zaistnienia określonych w art. 34 ustawy o komercjalizacji przesłanek. Podejmując zatem tej treści rozstrzygnięcie organ wojewódzki nie naruszył ww. przepisu, a w konsekwencji nie naruszył go również Minister utrzymując decyzję Wojewody w mocy, co czyni sformułowany w tym względzie zarzut skargi chybionym.

Rację ma także Minister zwracając uwagę, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy ciężar dowodu w zakresie wykazania zaistnienia materialnoprawnych przesłanek z art. 34 ustawy o komercjalizacji spoczywał w znacznej mierze na inicjatorze postępowania (spółce [...] SA), gdyż to ona jako następca prawny przedsiębiorstwa państwowego [...] winna mieć najpełniejszą wiedzę o elementach infrastruktury kolejowej i ich lokalizacji, a przez to realną możliwość wykazania, że zajęta pod nie nieruchomość pozostawała w dniu 5 grudnia 1990 r. w jego posiadaniu. Wprawdzie organ był zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), a następnie jego oceny z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Jednakże nie oznacza to, że oczekująca pozytywnego dla siebie rozstrzygnięcia spółka, miała w tym postępowaniu pozostawać bierną obserwatorką działań organu - a tak de facto w sprawie się zachowała. Takiemu postrzeganiu zasady oficjalności przeczy aktualne brzmienie art. 7 k.p.a., stanowiącego, że "w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli." Innymi słowy, to, że na organie administracji publicznej prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza, że ma on obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie (por. wyrok NSA z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3577/18, Lex nr 2690500). Z przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można zatem wywodzić, że organy zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy strona, pomimo wezwania - a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie - środków takich nie przedstawia. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (por. wyrok NSA z 20 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 3719/17, Lex nr 3031035). Sąd w składzie orzekającym powyższe poglądy orzecznictwa w całości podziela. Z tych względów także zarzut naruszenia przez Ministra przepisów procedury administracyjnej okazał się niezasadny. To, że skarżąca spółka nie akceptuje oceny materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania dokonanej przez organ, nie świadczy, że miała ona charakter arbitralny, a w samym procesie gromadzenia dowodów organ uchybił ciążącym nań obowiązkom dążenia do ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie z obiektywnie istniejącą rzeczywistością.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259), orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).