Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1394/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 47
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2024 r. sprawy ze skargi L. D. i A. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie niezbędności wejścia na teren nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta M. B. z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...], 2. umarza postępowanie administracyjne w sprawie, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących L. D. i A. D. solidarnie kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 4. nakazuje zwrócić ze Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz skarżących L. D. i A. D. kwoty po [...] ([...]) złotych dla każdej z nich z tytułu nadpłaconego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 11 marca 2022 r. Wspólnota Mieszkaniowa [...] ("Wspólnota") zwróciła się do Prezydenta Miasta Bydgoszczy o wydanie decyzji o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości - działki przy ul. [...] w B., nr ew. [...], obr. [...], stanowiącej własność L. D. i A. D. (skarżących). We wniosku wskazano, że w związku z koniecznością podjęcia pilnych robót zabezpieczających uszkodzoną i częściowo zniszczoną ścianę szczytową budynku położonego w B. przy ul. [...], Wspólnota podjęła próbę uzyskania zgody właścicielek nieruchomości sąsiedniej, która pomimo przekazania dokumentacji potwierdzającej zakres planowanych robót, okazała się bezowocna. Wskazano, że zakres planowanych robót został wymieniony w treści decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Bydgoszczy (PINB) z dnia 4 marca 2022 r., nr PINB.545.1.2021.MP, nakazującej współwłaścicielom budynku przy ul. [...]

w B., wykonanie określonych w tej decyzji robót (decyzję załączono do wniosku). Wskazano także, że pełna dokumentacja projektowa zawierająca szczegółowy zakres planowanych robót została złożona do organu wraz z wnioskiem o wydanie pozwolenia w przedmiocie zabezpieczenia awariowanej ściany szczytowej oraz jej rozbiórki w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...], przy czym wniosek ten wraz z dokumentacją został przekazany wg właściwości do PINB.

Do ww. wniosku dołączono pismo pełnomocnika Wspólnoty z 14 stycznia 2022 r., kierowane do skarżących o wyrażenie zgody na wejście na działkę nr [...] celem wykonania robót zabezpieczających uszkodzoną i częściowo zniszczoną ścianę szczytową budynku przy ul. [...] w B., polegających na:

1) wykonaniu zabezpieczenia ściany poprzez jej ujęcie z obu stron w okładziny drewna,

2) zabezpieczenie sztywności od strony wnętrza budynku stalowymi konstrukcjami usztywniającymi budynek, do których mocowana jest płyta OSB tworząca tymczasową ścianę osłonową,

3) wykonanie podparcia istniejącej ściany szczytowej z zewnątrz (od strony działki nr [...]) za pomocą stalowych podpór zastrzałowych, na których będą oparte poziome deski dociśnięte do ściany deskami pionowymi, na stykach których zaprojektowano – dla ich dociśnięcia do istniejącej ściany – dębowe kliny,

4) ręczną rozbiórkę ściany szczytowej z podnośnika o długim wysięgu,

5) wykonanie podpór (zastrzałów) układanych na żelbetowych płytach prefabrykowanych.

Pismem z 22 marca 2022 r. Prezydent Miasta Bydgoszczy wezwał Wspólnotę do uzupełnienia wniosku z 11 marca 2022 r., poprzez wskazanie przewidywanego sposobu, zakresu i terminu korzystania z sąsiedniej nieruchomości, ewentualnej rekompensaty z tego tytułu oraz dokumentów potwierdzających, że inwestor czynił starania o uzyskanie zgody współwłaścicielek nieruchomości sąsiedniej na wejście na teren tej nieruchomości, lub pisemnej ich odmowy. W piśmie wskazano, że załączone do wniosku potwierdzenie odbioru pisma z 14 stycznia 2022 r. nie może dotyczyć robót objętych załączoną decyzją PINB z 4 marca 2022 r.

W odpowiedzi na wezwanie Wspólnota wskazała, że zakres prac został szczegółowo opisany w treści decyzji PINB z 4 marca 2022 r. Wskazano, że roboty budowlane, a w konsekwencji zakres i sposób korzystania z nieruchomości sąsiedniej, to: ujęcie ściany szczytowej od strony działki sąsiedniej z obu stron w okładziny z drewna w celu jej unieruchomienia i niedopuszczenia do rozsypania się jej w sposób niekontrolowany; od strony wnętrza budynku zabezpieczenie stalowymi konstrukcjami zgodnie z rysunkami wchodzącymi w skład dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy PINB.545.1.2021.MP, które to stężenia wykonane będą w pierwszej kolejności; do powyższej konstrukcji zamocowane zostaną płyty OSB o grubości 25 mm, przedłużonej za pomocą blachy ocynkowanej o grubości 0,75 mm, ułożonej po obu stronach płyty OSB i skręconej śrubami M-6 co 10 cm, celu pokrycia całego otworu; podparcie z zewnątrz istniejącej ściany szczytowej za pomocą stalowych podpór zastrzałowych (wg załączonego rysunku w projekcie), na których oparte zostaną poziome deski - deski o szerokości 15 cm i długości 1,20 m zostaną dociśnięte do ściany pionową deską o szerokości 15 cm i długości 50 cm, na stykach pionowych dociskowych desek dla ich dociśnięcia do istniejącej ściany, zastosowane zostaną dębowe kliny; podpory (strzały) ułożone zostaną na żelbetowych płytach prefabrykowanych typu MON; zlokalizowanie skrajnego pionowego słupa zastrzału w taki sposób, aby jego spód znalazł się na wysokości powyżej betonowego wybrzuszenia zlokalizowanego powyżej stropu nad piwnicą dla uniknięcia nadmiernego rozwarcia pomiędzy ścianą a tym słupem, w konsekwencji uzyskanie optymalnego rozwarcia klinów dębowych; wykonanie drewnianego podparcia pękniętych nadproży okiennych oraz otworów przejściowych na piętrach w ścianie działowej nośnej zlokalizowanych przy ścianie szczytowej – wykonanie podparcia z bali drewnianych 16 x 16 cm, zastosowanie dla nadproża łukowego krążyny drewnianej. W piśmie określono okres wykonania prac na 3-5 miesięcy. Wskazano, że skarżące nie wyraziły dotychczas zgody na wejście na teren ich nieruchomości, pomimo posiadania przez nie pełnej wiedzy w zakresie szczegółowego zakresu prac.

Stanowisko o braku zgody Wspólnota powieliła w piśmie z 28 kwietnia 2022 r., załączając do niego pismo pełnomocnika skarżących, w którym kwestionuje on brak precyzyjnego wskazania zakresu koniecznych do wykonania prac, a przez to okoliczność poprawnego przeprowadzenia negocjacji.

W związku z uchyleniem decyzji PINB z 4 marca 2022 r., nr PINB.545.1.2021.MP, przez Kujawsko-pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy (decyzją WINB z dnia 10 maja 2022 r., nr WINB-WOP.7721.29.2022.MK) Prezydent Miasta Bydgoszczy wezwał Wspólnotę to wskazania, na podstawie jakiej ostatecznej decyzji o pozwoleniu na roboty obejmujące zabezpieczenie przedmiotowego budynku organ ma wydać decyzję o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości.

W odpowiedzi na wezwanie Wspólnota przedłożyła decyzję Prezydenta Miasta Bydgoszczy z 11 kwietnia 2022 r. nr 168/2022, o pozwoleniu na rozbiórkę uszkodzonej ściany szczytowej i odbudowę tejże ściany.

Decyzją z 25 maja 2022 r., nr WAB.II.6742.3.2022.CW, Prezydent Miasta Bydgoszczy odmówił rozstrzygnięcia o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości, położonej przy ul. [...] w B., celem wykonania robót wynikających z decyzji PINB z dnia 4 marca 2022 r., znak PINB.545.1.2021.MP. W uzasadnieniu wskazano, że nie została w sprawie spełniona przesłanka legalności robót budowlanych objętych wnioskiem, albowiem wnioskodawca nie dysponuje ostateczną decyzją będącą warunkiem złożenia wniosku o wydanie decyzji o niezbędności wejścia na teren działki nr [...]. Organ zwrócił uwagę, że powołana przez Wspólnotę decyzja z dnia 11 kwietnia 2022 r. dotyczy rozbiórki ściany szczytowej budynku przy ul. [...] i jej odbudowy, a także precyzuje sposób prowadzenia tych robót. W ocenie organu inwestor nie odpowiedział na wezwanie.

Decyzją z dnia 16 grudnia 2022 r., nr WIR.VIII.7840.1.90.2022.AC, Wojewoda Kujawsko-Pomorski uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Prezydent błędnie przyjął, iż Wspólnota nie odpowiedziała na wezwanie o wykazanie podstawy wykonania robót, a nadto stwierdził, że należy rozważyć, czy można było wydać decyzję o wejściu na teren sąsiedniej nieruchomości na podstawie przedstawionej przez Wspólnotę decyzji z 11 kwietnia 2022 r. Organ odwoławczy wskazał nadto, że w trakcie postępowania odwoławczego PINB, po ponownym rozpoznaniu sprawy, wydał decyzję z 23 sierpnia 2022 r., znak PINB.545.1.2021.MP, którą ponownie nakazał zabezpieczyć przedmiotowy budynek, przy czym decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności, a zatem inwestor dysponuje obecnie decyzją będąca warunkiem złożenia wniosku o wejście na teren sąsiedniej nieruchomości.

Rozpoznając ponownie sprawę, pismem z dnia 27 grudnia 2022 r. Prezydent Miasta Bydgoszczy wezwał Wspólnotę do złożenia wyjaśnień mających na celu ostateczne sprecyzowanie wniosku, poprzez wskazanie: prac przygotowawczych lub robót budowlanych uzasadniających wydanie wnioskowanej decyzji, oraz na podstawie jakiej decyzji obejmującej ww. pracy lub roboty organ ma wydać decyzję o niezbędności wejścia na teren działki nr [...].

W odpowiedzi na powyższe Wspólnota, reprezentowana przez pełnomocnika, w piśmie z dnia 3 stycznia 2023 r. wskazała, że podstawę wniosku jest decyzja Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 11 kwietnia 2022 r., nr 168/2022) oraz że zakres koniecznych do zrealizowania robót obejmuje: rozbiórkę części dachu przylegającej do ściany szczytowej wraz z jej odtworzeniem, rozbiórkę ściany szczytowej z uprzednim zabezpieczeniem jej od strony wewnętrznej oraz od strony zewnętrznej, rozbiórkę fundamentów ściany szczytowej, wykonanie mikropali pod nowobudowaną ścianą szczytową, wykonanie oczepów pod nowobudowaną ścianą szczytową, odtworzenie ściany szczytowej zgodnie z założeniami projektowymi oraz dodatkowo z wykonaniem rdzeni żelbetowych w narożnikach oraz w środku rozpiętości ściany, wykonanie nowej podziemnej izolacji przeciwwodnej ściany szczytowej, wykonanie iniekcji grawitacyjnej ścian piwnicznych, naprawę pękniętego stropu w piwnicy, naprawę pęknięć na elewacji frontowej, wykonanie tynków wewnętrznych i zewnętrznych na ścianie szczytowej, demontaż zabezpieczeń wewnętrznych i zewnętrznych ściany szczytowej, utylizację gruzu powstałego przy ww. robotach, uzyskanie pozwolenia na użytkowanie od 31 marca 2023 r. Wspólnota wskazała nadto, że decyzją z dnia 23 grudnia 2022 r., nr WINB-WOP.7721.93.2022.MK, WINB utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia 23 sierpnia 2022 r. nakazującą wykonanie określonych w tej decyzji robót zabezpieczających przedmiotowy budynek.

Decyzją z dnia 23 stycznia 2023 r., nr WAB.II.6742.3.2022.CW/MCh, Prezydent Miasta Bydgoszczy, działając na podstawie m.in. art. 47 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej "p.b."), stwierdził niezbędność wejścia przez Wspólnotę na teren działki nr [...] w celu wykonania robót budowlanych określonych w:

1) dokumentacji pn. "Projekt budowlanych zabezpieczenia awariowanej ściany wraz z projektem jej rozbiórki dla budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w B. na terenie działki ew. nr [...] obręb [...], powiat [...], Gmina B., województwo kujawsko-pomorskie", sporządzonej prze inż. R. K. i sprawdzonej przez dr inż. J. P., zatwierdzonej mocą decyzji PINB z dnia 23 sierpnia 2022 r., nr PINB.545.1.2021.MP, utrzymanej w mocy decyzją WINB z 23 grudnia 2022 r., nr WINB-WOP.7721.93.2022.MK, obejmujących:

a) ujęcie ściany szczytowej od strony działki sąsiedniej z obu stron w okładziny z drewna w celu jej unieruchomienia i niedopuszczenia do rozsypania się jej w sposób niekontrolowany,

b) od strony wnętrza budynku zabezpieczenie stalowymi konstrukcjami zgodnie z rysunkami wchodzącymi w skład dokumentacji określonej w punkcie 1, które to stężenia wykonać należy w pierwszej kolejności,

c) zamocowanie do tych konstrukcji płyt OSB o grubości 25 mm, przedłużonej za pomocą blachy ocynkowanej o grubości 0,75 mm (z uwagi na to, że długość pojedynczej płyty OSB nie pokrywa wielkości otworu, należy ją przedłużyć za pomocą blachy ocynkowanej grubości 0,75 mm ułożonej po obu stronach płyty OSB i skręconej śrubami M-6 co 10 cm),

d) podparcie z zewnątrz istniejącej ściany szczytowej za pomocą stalowych podpór zastrzałowych (wg rysunku w projekcie określonym w punkcie 1), na których oprzeć należy poziome deski (deski o szerokości 15 cm i długości 1,20 m należy docisnąć do ściany pionową deską o szerokości 15 cm i długości 50 cm; na stykach pionowych dociskowych desek, dla ich dociśnięcia do istniejącej ściany, należy zastosować dębowe kliny;

e) ułożenie podpór (zastrzałów) na żelbetowych płytach prefabrykowanych typu MON;

f) zlokalizowanie skrajnego pionowego słupa zastrzału tak, aby jego spód znalazł się na wysokości powyżej betonowego wybrzuszenia zlokalizowanego powyżej stropu nad piwnicą, dla uniknięcia nadmiernego rozwarcia pomiędzy ścianą a tym słupem, a co za tym idzie uzyskanie optymalnego rozwarcia klinów dębowych;

g) wykonanie drewnianych podparć pękniętych nadproży okiennych oraz otworów przejściowych na piętrach w ścianie działowej nośnej, zlokalizowanych przy ścianie szczytowej (podparcia należy wykonać z bali drewnianych 16x16 cm, dla nadproża łukowego należy zastosować krążynę drewnianą.

2) decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy nr 168/2022 z 11 kwietnia 2022 r. udzielającej pozwolenia na rozbiórkę uszkodzonej ściany szczytowej i odbudowę tejże ściany budynku mieszkalnego wielorodzinnego na nieruchomości przy ul. [...] w B. (...), obejmujących:

a) rozbiórkę części dachu przylegającej do ściany szczytowej wraz z jej odtworzeniem,

b) rozbiórkę ściany szczytowej z uprzednim zabezpieczeniem jej od strony wewnętrznej oraz od strony zewnętrznej,

c) rozbiórkę fundamentów ściany szczytowej,

d) wykonanie mikropali pod nowobudowaną ścianą szczytową,

e) wykonanie oczepów pod nowobudowaną ścianą szczytową,

f) odtworzenie ściany szczytowej zgodnie z założeniami projektowymi oraz

z wykonaniem rdzeni żelbetowych w narożnikach oraz w środku rozpiętości ściany,

g) wykonanie nowej podziemnej izolacji przeciwwodnej ściany szczytowej,

h) wykonanie iniekcji grawitacyjnej ścian piwnicznych,

i) naprawę pękniętego stropu w piwnicy,

j) naprawę pęknięć elewacji frontowej,

k) wykonanie tynków wewnętrznych i zewnętrznych na ścianie szczytowej,

l) demontaż zabezpieczeń wewnętrznych i zewnętrznych ściany szczytowej,

m) utylizację gruzu powstałego przy ww. robotach.

W decyzji zezwolono Wspólnocie na wejście na teren nieruchomości skarżących celem wykonania ww. robót, obejmujące także ustawienie podnośnika, wstęp osób wykonujących roboty budowlane oraz dostarczenie niezbędnych materiałów (pkt II decyzji), określono zasady wykonywania robót, obowiązki po ich wykonaniu i tryb rozstrzygania w przedmiocie roszczeń z tytułu ewentualnych szkód (pkt III, IV i V decyzji), ustalono termin wykonania robót budowlanych na 12 miesięcy od dnia wydania decyzji (pkt VI) oraz nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności (pkt VII). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał m.in., że wraz z wnioskiem oraz w toku postępowania inwestor przedkładał korespondencję świadczącą o podjęciu próby uzyskania zgody współwłaścicielek działki nr [...], która z uwagi na stanowisko skarżących nie przyniosła skutku. Organ przywołał, że z treści pism współwłaścicielek wynika, iż warunkują one wyrażenie zgody od zawarcia pisemnego porozumienia, podważając – pomimo przedstawienia przez inwestora zakresu robót – przyjętą technologię ich prowadzenia oraz metody zabezpieczenia nieruchomości, a także termin ich wykonania. W ocenie organu w sprawie wystąpiły zatem obie przesłanki zastosowania art. 47 p.b.: niezbędność wejścia na teren inwestycji oraz brak porozumienia się z właścicielem tej nieruchomości. Organ wskazał, że zgodnie ze stanowiskiem skarżących zawartym w piśmie z dnia 5 stycznia 2023 r. nie znają one celu korzystania z tej nieruchomości oraz terminu jej zajęcia, co jest powodem odmowy wyrażenia zgody na wejście.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżące podniosły, że w sprawie nie jest wiadome, których dokładnie robót dotyczy wniosek Wspólnoty, albowiem wniosek z 11 marca 2022 r. powoływał w tym zakresie decyzję PINB z 4 marca 2022 r., podczas gdy ostatecznie decyzja organu I instancji rozstrzygnęła o zakresie robót określonych w decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy z 11 kwietnia 2022 r. i decyzji organu nadzoru budowlanego, co nosi znamiona niedopuszczalnego, samodzielnego doprecyzowania wniosku przez organ. Podczas negocjacji inwestor nie przestawił zakresu rzeczowego oraz terminów dotyczących udostępnienia nieruchomości, żądania zaś miały charakter bezwarunkowy, co nie odpowiada charakterowi negocjacji. Zarzucono dowolność w określeniu terminu zajęcia oraz prowadzenie postępowania z naruszeniem art. 10 k.p.a. Podniesiono problem prowadzenia prac na terenie nieruchomości skarżących bez zezwolenia ani bez podstawy w postaci ostatecznej decyzji administracyjnej. Wniesiono o wstrzymanie natychmiastowej wykonalności decyzji I instancji.

Decyzją z dnia 10 października 2023 r. znak WIR.VIII.7840.1.17.2023.AC, Wojewoda Kujawsko-Pomorski utrzymał w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu, po przywołaniu zarzutów odwołania, treści art. 47 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 967) oraz dotychczasowego stanu sprawy, wskazał, że o ile odpowiedź Wspólnoty na wezwanie z dnia 27 grudnia 2022 r. nie było precyzyjne, to jednak stwierdzić należy, że jej wniosek oparty był na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 11 kwietnia 2022 r., nr 168/2022, oraz decyzji PINB z dnia 23 sierpnia 2022 r. o nałożeniu obowiązku zabezpieczenia budynku przy ul [...] w B., a więc zarzut o braku wskazania podstawy wniosku jest niezasadny. Organ odwoławczy wskazał również, że nie jest zasady zarzut, jakoby w toku postępowania Wspólnota nie określiła warunków korzystania z nieruchomości, w tym zakresu rzeczowego oraz terminów jej udostępnienia, albowiem z zawartych w aktach sprawy dokumentów wynika, że strony prowadziły korespondencję w sprawie warunków wejścia na teren nieruchomości skarżących, która nie doprowadziła jednak do uzgodnienia sposobu, zakresu i terminu korzystania z nieruchomości i ewentualnej rekompensaty

z tego tytułu. W odniesieniu do zarzutu dowolnego wyznaczenia terminu na korzystanie z nieruchomości Wojewoda wyjaśnił, że z uwagi na nadanie decyzji I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności i niezwłoczne w związku z tym przystąpienie do robót budowlanych, których wykonanie i zatwierdzenie decyzją o pozwoleniu na użytkowanie

z dnia 22 czerwca 2023 r., całkowity termin zajęcia nieruchomości wyniósł 5 miesięcy i z tego powodu negatywnie ocenia on wyznaczenie terminu zajęcia na 12 miesięcy, jako zbyt długiego. Z uwagi na to, że roboty zostały wykonane w terminie krótszym, a inwestor opuścił już teren nieruchomości skarżących, Wojewoda za bezcelową uznał zmianę decyzji I instancji w części określającej granice czasowej niezbędnej potrzeby korzystania z nieruchomości nr [...]. W ocenie Wojewody doszło do zarzucanego naruszenia art. 10 k.p.a., albowiem nie zapewniono stronie odpowiedniego terminu do złożenia wniosków lub zastrzeżeń w sprawie po zapoznaniu się przez pełnomocnika skarżących z aktami tej sprawy, jednak naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, albowiem stanowisko strony zgłoszone po wydaniu decyzji I instancji zostało rozpatrzone w postępowaniu odwoławczym przez Wojewodę. Organ II instancji wyjaśnił, że w momencie prowadzenia robót inwestor dysponował ostateczną decyzją z 11 kwietnia 2022 r. oraz decyzją z 23 sierpnia 2023 r., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, i choć wejście na teren nieruchomości skarżących przed uprawomocnieniem się decyzji o zezwoleniu na wejście na teren sąsiedniej nieruchomości należy ocenić negatywnie, to jednak dokonane ono zostało na ryzyko inwestora i może mieć to jedynie konsekwencje w procesie cywilnym i karnym, nie jest to bowiem przedmiotem postępowania przed organem architektoniczno-budowlanym. Wniosek o wstrzymanie natychmiastowej wykonalności decyzji I instancji Wojewoda ocenił negatywnie, wskazując, że natychmiastowe wykonanie nakazanych prac jest konieczne z uwagi na ochronę życia i zdrowia osób przebywających w jego otoczeniu.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy L. D. i A. D., reprezentowane przez radcę prawnego, wniosły o jej uchylenie wraz z decyzją I instancji, nakazanie umorzenia postępowania w oparciu o przepis art. 145a § 1 p.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżące zarzuciły naruszenie art. 138 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji I instancji, art. 47 ust. 1 i 2 p.b. poprzez wydanie decyzji na jego podstawie w sytuacji braku ku temu ustawowych przesłanek, art. 105 k.p.a. poprzez nieumorzenie postępowania w sytuacji rozpoczęcia robót budowlanych przed wydanie decyzji o zezwoleniu na wejście na teren nieruchomości, art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niezgodne z tymi przepisami przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji, art. 10 k.p.a. poprzez wyznaczenie stronie zaledwie 3-dniowego terminu na zapoznanie się z aktami i ewentualne złożenie stanowiska w sprawie, a następnie wydanie decyzji przed upływem tego terminu i pominięcie pisma pełnomocnika opisującego istotne dla sprawy okoliczności, art. 6, 8 i 11 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania wbrew ww. przepisom, oraz art. 73 § 1 w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie zapoznania się z materiałem dowodowym, w szczególności treścią pisma z dnia 20 stycznia 2023 r., którego z niewyjaśnionych przyczyn nie było w aktach sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżącego podtrzymały stanowisko wyrażane w toku postępowania, że nie jest wiadome, których dokładnie robót dotyczy wniosek Wspólnoty, że negocjacje polegały w istocie na żądaniu Wspólnoty wyrażenia bezwarunkowej zgody na wejście na teren nieruchomości skarżących, bez wskazania warunków tego wejścia, w szczególności zakresu robót oraz terminu zajęcia nieruchomości. W ocenie skarżących nie stanowi to wypełnienia przesłanki podjęcia, przed zgłoszeniem wniosku o wydanie decyzji z art. 47 p.b., próby uzgodnienia sposobu, zakresu i terminu korzystania z nieruchomości. Wskazały, że korespondencja nigdy nie dotyczyła robót innych niż wskazane z decyzji PINB, nigdy nie wskazano terminu zajęcia. Powtórzyły, że określony w decyzji I instancji termin zajęcia ustalono dowolnie, bez analizy rzeczywistych potrzeb inwestora, a stanowisko organu II instancji w tym zakresie stoi w sprzeczności z rozstrzygnięciem sprawy. Zarzuciły, że inwestor prowadził roboty przed uzyskaniem decyzji o zezwoleniu na wejście na teren ich nieruchomości, zatem dalsze prowadzenie postępowania w tym przedmiocie było bezcelowe, a samo postępowanie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Za błędne uznały stanowisko Wojewody co do tego, że wejście na nieruchomość skarżących przed uzyskaniem decyzji należy rozpatrywać jako dokonane na ryzyko inwestora, które może mieć konsekwencje w procesie cywilnym i karnym. Wskazały, że organ nie odniósł się do kwestii braku w aktach pisma inwestora z dnia 20 stycznia 2023 r., podały w wątpliwość pilny charakter robót, skoro przystąpiono do nich dopiero w połowie grudnia 2022 r., a także to, czy inwestor w istocie zainteresowany był prowadzeniem negocjacji. Zakwestionowały odmowę wstrzymania natychmiastowej wykonalności decyzji I instancji. Na poparcie stanowiska wyrażonego w skardze przywołały tezy z orzecznictwa sądowoadministracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W piśmie z dnia 29 lutego 2024 r. skarżące podtrzymały argumentację skargi.

W piśmie z dnia 15 kwietnia 2024 r. [...] w B., reprezentowana przez adwokata, wniosła o oddalenie skargi. Wskazała, że w sprawie zaistniały wszystkie przesłanki do wydania decyzji w oparciu o art. 47 p.b. W ocenie Wspólnoty zarzuty skargi są bezzasadne.

Na rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2024 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał stanowisko skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji, podjęte zostały z naruszeniem przepisu prawa, które uzasadniało wyeliminowanie ich z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a.").

Zaskarżona decyzja Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 10 października 2023 r. oraz decyzja organu I instancji wydane zostały w trybie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 967 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 47 ust. 1 ww. ustawy, jeżeli do wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych jest niezbędne wejście do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, inwestor jest obowiązany przed rozpoczęciem robót uzyskać zgodę właściciela sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu (najemcy) na wejście oraz uzgodnić z nim przewidywany sposób, zakres i terminy korzystania z tych obiektów, a także ewentualną rekompensatę z tego tytułu. Ust. 2 z kolei stanowi, że w razie nieuzgodnienia warunków, o których mowa w ust. 1, organ administracji architektoniczno-budowlanej - na wniosek inwestora - w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, rozstrzyga, w drodze decyzji, o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości. W przypadku uznania zasadności wniosku inwestora, organ administracji architektoniczno-budowlanej określa jednocześnie granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z sąsiedniego budynku, lokalu lub nieruchomości.

Podkreślić należy szczególny charakter instytucji opisanej w art. 47 ust. 2 p.b. a to ze względu na jej cel, jakim jest ograniczenie prawa własności poprzez umożliwienie innej osobie korzystania z cudzej nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej. Znajduje ona zastosowanie tylko w przypadku braku uzgodnienia między stronami (inwestorem i właścicielem nieruchomości) zakresu robót, terminu ich wykonania czy też sposobu likwidacji szkód, a więc ma subsydiarny charakter w stosunku do konsensualnego trybu udostępnienia nieruchomości wykonawcy koniecznych robót.

Wydając akt, o którym mowa w art. 47 ust. 2 p.b., organ winien mieć na uwadze nie tylko zakres potrzeb inwestora, ale także to, że planowane przez inwestora prace czy roboty budowlane wynikające np. z ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, nie mogą w nadmierny, nieograniczony i nieuzasadniony sposób ingerować w prawa podmiotu, do którego należy sąsiedni grunt. W podjętej więc w oparciu o powołany przepis decyzji organ musi dokonać wyważenia tych pozostających ze sobą w kolizji interesów, określając jednocześnie granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z nieruchomości. Na podstawie tej decyzji inwestor uzyskuje ograniczone w czasie prawo przebywania na sąsiedniej nieruchomości i wykonywania tam robót budowlanych związanych z inwestycją na nieruchomości, co do której posiada prawo do dysponowania na cele budowlane. Zaś efekt tych prac i ich finalny kształt, w przypadku naruszenia praw właściciela sąsiedniej nieruchomości, może być przedmiotem postępowania w oparciu o inną podstawę prawną w zakresie ochrony dóbr ze sfery prawa cywilnego.

Mając to na uwadze Sąd za zasadny uznał zarzut skargi wskazujący na to, że w rozpoznawanej sprawie nie ziściła się przesłanka wywodzona z art. 47 ust. 2 p.b., a mianowicie to, że wydanie decyzji rozstrzygającej o niezbędności wejścia na teren nieruchomości skarżących poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonymi negocjacjami inwestora z właścicielkami nieruchomości co do zgody na wejście na teren ich działki.

Z okoliczności sprawy, obszernie opisanych w części historycznej niniejszego uzasadnienia, wynika, że utrzymana zaskarżonym rozstrzygnięciem decyzja o niezbędności wejścia na teren działki nr [...] wydana została na podstawie wniosku Wspólnoty z dnia 11 marca 2022 r. We wniosku tym określono wprost, że zakres koniecznych prac wynika z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Bydgoszczy (PINB) z dnia 4 marca 2022 r., nr PINB.545.1.2021.MP, oraz załączonej do niej dokumentacji projektowej. Pierwotny zakres prac zawarty we wniosku pośrednio wynika również z pisma Wspólnoty z dnia 14 stycznia 2022 r., kierowanego do skarżących, w którym zwrócono się o wyrażenie zgody na wejście na działkę nr [...] celem wykonania robót zabezpieczających uszkodzoną i częściowo zniszczoną ścianę szczytową budynku przy ul. [...] w B..

Zatwierdzony decyzją Prezydenta zakres koniecznych do przeprowadzenia prac w sposób oczywisty nie odpowiada zakresowi uwidocznionemu w tym wniosku. Obejmuje on bowiem prace opisane w ostatecznej decyzji PINB z dnia 23 sierpnia 2022 r., nr PINB.545.1.2021.MP, nakazującej wykonanie wskazanych w niej prac zabezpieczających nieruchomość przy ul. [...] w B. (k. 207 akt adm.) oraz decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy nr 168/2022 z dnia 11 kwietnia 2022 r. udzielającej pozwolenia na rozbiórkę uszkodzonej ściany szczytowej i odbudowę tejże ściany budynku mieszkalnego wielorodzinnego na nieruchomości przy ul. [...] w B. (k. 81 akt adm.). Takie ukształtowanie zakresu prac było wynikiem kilkukrotnych, następujących po sobie modyfikacji wniosku (na skutek nowych rozstrzygnięć administracyjnych w przedmiocie, ogólnie ujmując, robót koniecznych do wykonania w celu zażegnania skutków awarii ściany przedmiotowego budynku). Uszczegółowienia lub zmiany zakresu robót wskazanych we wniosku z 11 marca 2022 r. wnioskująca Wspólnota dokonywała kolejno w pismach z:

- 29 marca 2022 r., w którym rozszerzono zakres prac opisany w piśmie z 14 stycznia 2022 r. i wskazano termin planowanego zajęcia (k. 32 akt adm.),

- 28 kwietnia 2022 r., w którym pierwszy raz powołano decyzję Prezydenta Miasta Bydgoszczy nr 168/2022 z 11 kwietnia 2022 r., a więc i rozszerzono wniosek

o wynikający z niej zakres prac (k. 41 akt adm.),

- 20 maja 2022 r., z którego wynika, że to decyzja z 11 kwietnia 2022 r., a więc i opisany w niej zakres robót, stanowi podstawę wniosku inwestora (k. 80 akt adm.),

- 3 stycznia 2023 r., w którym uszczegółowiono zakres planowanych prac opisując kolejno te wynikające z decyzji z 11 kwietnia 2022 r., a nadto powołano nową, ostateczną decyzję PINB z 23 sierpnia 2022 r. nr PINB.545.1.2021.MP, jako podstawę wniosku.

Mając powyższe na uwadze Sąd zważył, że pierwotny zakres prac uległ daleko idącym modyfikacjom, na skutek których utracono w toku postępowania tożsamość pierwotnych założeń inwestora prezentowanych skarżącym w ramach negocjacji, oraz założeń ostatecznie zatwierdzonych decyzją Prezydenta Miasta Bydgoszczy z 23 stycznia 2023 r. utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją Wojewody. To zaś implikuje, że również ewentualną próbę uprzedniego uzgodnienia warunków udostępnienia nieruchomości skarżących, niezależnie od tego, czy przeprowadzoną prawidłowo, w tej sytuacji uznać należy za nieistotną i niewywołująca skutku prawnego, albowiem nieobejmującą rzeczywistego zakresu prac, w celu wykonania których organy administracji orzekły o niezbędności wejścia na teren nieruchomości stanowiącej własność skarżących.

Istotą prowadzenia negocjacji w celu uzyskania zgody właścicieli na wejście na teren ich nieruchomości jest przedstawienie im rzeczywistych, a nie wstępnych i podlegających późniejszym przekształceniom, warunków tego wejścia. Właściciel, który ma udostępnić swoją nieruchomość, musi mieć pełną świadomość zakresu, rozmiaru, charakteru planowanych prac, zastosowanej technologii tych prac i terminu ich wykonania. Dopiero w takich warunkach ewentualny brak zgody właściciela może aktualizować uprawnienie organu do przymuszenia właściciela do ograniczenia jego prawa własności w celu wykonania koniecznych robót budowlanych. Jeżeli w wyniku następujących po sobie uzupełnień wniosku zakres prac ulega daleko idącym zmianom, wydanie decyzji w oparciu o art. 47 p.b. jest możliwe po ponownym przeprowadzeniu negocjacji obejmujących tym razem zmodyfikowany, końcowy zakres prac.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że już pierwotnie prowadzone negocjacje, poprzedzające złożenie wniosku Wspólnoty o wydanie decyzji z art. 47 p.b., nie mogą zostać uznane za spełnienie warunku wydania tej decyzji, o którym mowa w art. 47 ust. 2 p.b. Zauważyć należy, że z powołanej przez Wspólnotę korespondencji nie wynika, by skarżącym przedstawiono pełny zakres informacji konieczny i potrzebny do rozważenia zgody na wejście na teren ich nieruchomości. Uzgodnienie nie może mieć charakteru pozornego, bowiem niweczyłoby to istotę tej instytucji, w rozumieniu art. 47 ust. 1 p.b. W piśmie z dnia 14 stycznia 2022 r. wymieniono prace opisane w pięciu punktach, bez opisu technologii ich wykonania oraz przede wszystkim terminu planowanych prac. Przepis zaś wyraźnie stanowi, że koniecznymi elementami, jakie winny stanowić przedmiot negocjacji zgody na wejście na teren nieruchomości, poza przewidywanym zakresem korzystania z nieruchomości, jest sposób korzystania z nich (czy np. wykonanie prac będzie związane z wjazdem ciężkiego sprzętu na teren nieruchomości) jak i terminy korzystania z tej nieruchomości. Powyższych elementów bez wątpienia zabrakło w korespondencji powołanej przez Wspólnotę na okoliczność przeprowadzenia negocjacji dot. uzgodnienia wejścia na teren nieruchomości nr [...], co potwierdza również konsekwentne stanowisko skarżących wyrażane w pismach z 2 lutego 2022 r. (k. 33 akt adm.), z 19 kwietnia 2022 r. (k. 42 akt adm.) oraz z 14 października 2022 r. (k. 99 akt adm), a także w odwołaniu od decyzji I instancji oraz w skardze. Co istotne, z akt sprawy nie wynika, by skarżące zostały poinformowane o terminie planowanego zajęcia, określonym w piśmie Wspólnoty z [...] marca 2022 r. (k. 32 akt adm.). Nie jest tym samym zasadna ocena organu odwoławczego, że sam fakt prowadzenia korespondencji przez strony postępowania dotyczącej uzgodnienia wejścia na teren nieruchomości stanowiącej własność jednej z nich świadczy o spełnieniu warunku prowadzenia negocjacji w celu uzyskania zgody, o której mowa w art. 47 ust. 1 p.b. Nie chodzi tu bowiem o sam fakt zakomunikowania właścicielowi nieruchomości chęci wkroczenia na jego nieruchomość celem wykonania przewidzianych przez siebie robót, ale fakt podjęcia próby "uzgodnienia z nim przewidywanego sposobu, zakresu i terminów korzystania z tych obiektów (tutaj: nieruchomości gruntowej – przyp. Sądu), a także ewentualnej rekompensaty z tego tytułu". Brak przedstawienia właścicielowi pełnej informacji co do ww. kwestii niweczy cały proces uzgadniania, w świetle art. 47 ust. 1 p.b.

Zatem obok stwierdzonej wcześniej wadliwości postępowania polegającego na istotnej modyfikacji wniosku (wynikającego z niego zakresu prac) Wspólnoty i nieprzedstawieniu skarżącym ostatecznych założeń zajęcia ich nieruchomości, jak również niewykazania przez wnioskodawcę przeprowadzenia uzgodnienia zajęcia nieruchomości skarżących w ostatecznym kształcie określonym we wniosku, sama próba uzgodnienia wejścia na teren nieruchomości dokonana przed złożeniem wniosku obarczona była pierwotną wadą opisaną wyżej.

Powyższe uchybienie stanowiło podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Skarga w tym zakresie okazała się skuteczna, a stanowisko Wspólnoty wyrażone w piśmie z dnia 15 kwietnia 2024 r. – niezasadne.

Sąd podziela stanowisko strony skarżącej, że wadliwym było określenie w decyzji o niezbędności wejścia terminu 12 miesięcy zajęcia tej nieruchomości. Z akt sprawy, ani nawet wniosku o wszczęcie postepowania nie wynika, by organ I instancji przeprowadził jakiekolwiek rozważania co do zasadności tak długiego określenia terminu zajęcia, co z uwagi na dolegliwość instytucji z art. 47 p.b. dla właściciela zajmowanej nieruchomości ocenić należy jako istotne naruszenie przepisów prawa. Jak wskazano, decyzja wydawana w oparciu o art. 47 ust. 2 p.b. ma szczególny charakter z uwagi na jej skutek w postaci ograniczenia prawa własności właściciela nieruchomości sąsiedniej, toteż każdy element takiego rozstrzygnięcia winien być skrupulatnie przeanalizowany w kontekście niezbędności takiego a nie innego wymiaru tego ograniczenia. Termin zajęcia nieruchomości jest tutaj najistotniejszym elementem decyzji, albowiem wyznacza on w sposób władczy ramy czasowe, w których właściciel musi znosić ograniczenie własnego prawa własności. Takie a nie inne oznaczenie terminu zajęcia musi znajdować oparcie w zamierzonych robotach budowlanych, ich charakterze i skomplikowaniu. Musi być to termin jak najbardziej realny, tj. uwzględniający zarówno stanowisko inwestora w tym zakresie oraz ewentualne przerwy w prowadzeniu robót z uwagi np. na warunki atmosferyczne, ale i nie może być to termin bezpodstawnie długi, którego moment upływu zostaje przewleczony niejako "na zapas". Rację mają skarżące, że roczny termin zajęcia określony w decyzji utrzymanej w mocy decyzją organu odwoławczego nie znajduje żadnego uzasadnienia. Organ apriorycznie ocenił, że skoro na wykonanie robót określonych w decyzji z 23 sierpnia 2022 r. PINB wyznaczył termin 6 miesięcy, to okres ten należy zdublować w związku z decyzją z dnia 11 kwietnia 2022 r. Organ nie wziął pod uwagę, że część robót może być wykonywana równolegle, a sam inwestor określił pierwotny termin wykonania robót na 3-5 miesięcy (dopiero w piśmie z 20 stycznia 2023 r. podnosząc, że wymagany jest termin 12-miesięczny). Nawet przyjmując – jak podnoszą skarżące – że całość robót wykonano w okresie 6 miesięcy (a nie, jak podnosi organ, w terminie 5 miesięcy) – to sankcjonowany okres zajęcia został w sposób nieuzasadniony przedłużony o co najmniej pół roku. Słusznie jednak Wojewoda stwierdził, że nie jest zasadna zmiana decyzji I instancji w tym zakresie, skoro prace – na podstawie decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności – zostały już przeprowadzone, a inwestor opuścił teren inwestycji. Zarzut czyniony w tym zakresie Wojewodzie jest niezasadny.

Sąd popiera również stanowisko organu co do tego, że ewentualne zajęcie nieruchomości skarżących przed wydaniem decyzji wyposażonej w rygor natychmiastowej wykonalności może być rozpatrywane w kategorii nieuprawnionego (pozbawionego tytułu prawnego) korzystania z cudzej nieruchomości, a co może być przedmiotem sporu przed sądem powszechnym. Rację ma Wojewoda, że kwestie te – w przeciwieństwie do powołanego w skardze wykonywania robót budowlanych bez pozwolenia na budowę lub zgłoszenia - nie są objęte kognicją organu administracji architektoniczno-budowlanej lub organu nadzoru budowlanego, a w konsekwencji sądu administracyjnego.

Zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. ("organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań") choć celny z uwagi na to, że organ prowadzący postępowanie nie zawiadomił wszystkich stron postępowania, w tym skarżących, o wszczęciu postępowania w sprawie wniosku Wspólnoty, a także wydał decyzję przed upływem terminu do zgłoszenia wniosków i uwag przez stronę (k. 214 akt adm.), nie uwzględniwszy pisma z 24 stycznia 2023 r. (k. 222 akt adm.), nie mógł stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może być skuteczny w sytuacji, gdy strona skarżąca wykaże, że umożliwienie jej wzięcia udziału w postępowaniu, a w szczególności przedsięwzięcie konkretnych czynności procesowych, mogłoby mieć istotny wpływ na treść wydawanej decyzji. A contrario, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji sam brak zawiadomienia strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sytuacji, gdy jej czynny udział i tak nie mógłby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia odmiennego niż to wydane bez jej aktywnego uczestnictwa. W tak przedstawionej sytuacji uchylenie decyzji, z uwagi na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie będzie miało racjonalnych podstaw i mogłoby prowadzić do przewlekłości postępowania. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (vide: wyrok NSA z 15 marca 2024 r., sygn. I GSK 287/23, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie czynny udział skarżących w postępowaniu nie budzi wątpliwości, zaś pismo z dnia 24 stycznia 2023 r. stanowiło element materiału dowodowego rozpoznanego przez Wojewodę w postępowaniu odwoławczym. Ponadto same skarżące nie wykazały, jakich to czynności procesowych nie mogły one wykonać w związku z powyższymi uchybieniami. Wbrew stanowisku skargi uwzględnienie treści pisma z 24 stycznia 2023 r. i wskazanej w nim okoliczności, że roboty budowlane już trwają, nie mogło doprowadzić organu do wniosku o bezprzedmiotowości postępowania, albowiem kwestia przedwczesnego rozpoczęcia robót nie ma wpływu na konieczność rozpoznania wniosku o niezbędności wejścia na teren tej nieruchomości, samo zaś wkroczenie przed wydaniem decyzji z rygorem natychmiastowej wykonalności na teren tej nieruchomości jest kwestią cywilno- i karnoprawną.

Nieodniesienie się przez Wojewodę do zarzutu uniemożliwienia stronie zapoznania się z pismem inwestora z 20 stycznia 2023 r. (k. 213 akt adm.) nie stanowi istotnego uchybienia art. 107 § 3 k.p.a., albowiem znaczenie tego pisma dla sprawy niknie w świetle prawidłowej oceny kwestii wyznaczenia terminu, dokonanej przez Wojewodę, którą Sąd powyższej potwierdził.

Sąd za niezasadny uznał wreszcie zarzut nieprawidłowej odmowy wstrzymania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji I instancji. Decyzja o niezbędności wejścia na teren nieruchomości skarżących wydana została w celu realizacji decyzji Prezydenta z 11 kwietnia 2022 r., nr 168/22, oraz decyzji PINB 23 sierpnia 2022 r., nr PINB. 545.1.2021.MP, wydanej w oparciu o art. 78 ust. 1 p.b., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Skoro adresaci decyzji z 23 sierpnia 2022 r. winni przystąpić do jej realizacji natychmiastowo po doręczeniu, a do ich wykonania niezbędnym jest wejście na teren sąsiedniej nieruchomości, to i ta decyzja została prawidłowo wyposażona w komentowany rygor. Zgodnie z art. 108 in principio k.p.a. decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Nie powinno budzić wątpliwości, że w sytuacji awarii ściany budynku, polegającej na jej częściowym zawaleniu, istnieje natychmiastowa potrzeba wykonania robót zabezpieczających celem ochrony zdrowia i życia osób przebywających w otoczeniu budynku. Wbrew stanowisku skargi nie chodzi tutaj tylko o osoby przebywające wewnątrz takiego budynku. Ponadto w grę wchodzi w tym przypadku przesłanka uzasadnionego interesu strony w postaci zabezpieczenia przed ewentualną dalszą degradacją budynku, która w takiej sytuacji może mieć gwałtowny charakter.

Reasumując, Sąd zgodził się ze stroną skarżącą, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 47 ust. 2 p.b. poprzez jego przedwczesne zastosowanie, tj. z pominięciem prawidłowego stwierdzenia uprzedniej próby uzgodnienia warunków wejścia na teren nieruchomości nr [...]. W sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszono także zatem przepisy postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Nie można bowiem wykluczyć, że w przypadku rzetelnych i koniecznych negocjacji co do potrzeby i zakresu niezbędnego zajęcia nieruchomości skarżących dla wykonania przedmiotowych robót budowlanych na nieruchomości Wspólnoty, udałoby się sprawę załatwić szybciej i bez konieczności wydawania decyzji administracyjnych. Rzeczą organu architektoniczno-budowlanego w okolicznościach tej sprawy, uwzględniając znane sporne interesy właścicieli sąsiednich nieruchomości i konflikt związany z przyczynami i okolicznościami katastrofy budowlanej, było podjęcie wszelkich czynności (także mediacyjnych) celem załatwienia sprawy – zapewnienia wykonania koniecznych robót budowlanych mając na uwadze interes społeczny jak również słuszne interesy stron konfliktu.

Mając powyższe na uwadze, zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd nie znalazł jednak powodów do uwzględnienia pozostałych zarzutów skargi, co wynika z niniejszego uzasadnienia.

Z uwagi na niesporne zakończenie robót budowlanych na terenie działki nr [...] Sąd umorzył postępowanie w sprawie w oparciu o art. 145 § 3 p.p.s.a., bowiem stało się ono bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. (pkt 2 sentencji)

O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżących solidarnie od organu zwrot niezbędnych kosztów wpisu sądowego, opłat skarbowych od pełnomocnictw (34 zł) oraz kosztów zastępstwa prawnego radcy prawnego (800 zł) – zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1

lit. c i § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935, ze zm.)