Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1869/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 76 § 1 i § 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 106 § 3, art. 176
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: § 5, § 13v
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. WSA Marek Sachajko (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 lipca 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 676/21 w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 13 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 21 lipca 2022 r., III SA/Gd 676/21, oddalił skargę Z. S. (dalej - skarżący) na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni (dalej - organ) z dnia 13 listopada 2020 r., nr [...], w przedmiocie pomocy finansowej producentowi rolnemu.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z § 5 ust. 5, 2 pkt 2 i 8 pkt. 11 oraz w zw. z § 13v ust. 13 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez oddalenie skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni w sytuacji gdy:

a) na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, uwzględniając treść protokołu nr [...] podpisanego przez członków Komisji ds. oszacowania szkód w gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej, Wojewodę Pomorskiego jak i skarżącego brak jest podstaw faktycznych dla możliwości ustalenia z datą wsteczną przez Komisję powołaną w dniu 31 lipca 2019r. i dokonującą oszacowania szkód na miejscu w gospodarstwie rolnym skarżącego w dniu [...] sierpnia 2019 r., jakoby datą wystąpienia szkód powstałych w wyniku zjawiska atmosferycznego suszy (wybraną z listy rozwijanej) była data 1 czerwca 2019r., będąca datą wcześniejszą aniżeli wskazany powyżej dzień oszacowania szkód przez Komisję na miejscu w ww. gospodarstwie rolnym, a już tym bardziej będąca datą wcześniejszą aniżeli wskazana powyżej data powołania Komisji;

b) na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, uwzględniając treść protokołu nr [...] podpisanego przez członków Komisji ds. oszacowania szkód w gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej, Wojewodę Pomorskiego jak i skarżącego brak jest podstaw faktycznych dla możliwości ustalenia z datą wsteczną przez Komisję powołaną w dniu 31 lipca 2019 r. i dokonującą oszacowania szkód na miejscu w gospodarstwie rolnym skarżącego w dniu [...] sierpnia 2019 r., jakoby datą wystąpienia szkód powstałych w wyniku zjawiska atmosferycznego suszy (wybraną z listy rozwijanej) była jedynie data 1 czerwca 2019 r. , albowiem realnie w stanie faktycznym sprawy szkoda po stronie producenta rolnego wystąpiła dopiero w momencie dokonania zbiorów w miesiącu sierpniu i wrześniu 2019 r. i ich dalszej odsprzedaży następującej w kolejnych miesiącach, jak też występowała każdego dnia trwania okresu suszy tj. od 1 maja do 31 lipca 2019 r.;

c) obiektywny materiał dowodowy sprawy w postaci m.in. komunikatów I. w P. odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce w okresie od 1 maja do 30 czerwca 2019 r., ale też w okresie od 1 czerwca do 31 lipca, jednoznacznie wskazuje, iż na terenie Gminy T. zjawisko atmosferyczne w postaci suszy, która wywołała szkody w ubezpieczonych uprawach rolnych skarżącego tj. gryce i owsa jarego, występowała w wyżej wymienionych przedziałach czasowych, a zatem także po dacie [...] lipca 2019 r. kiedy to skarżący zawarł umowę ubezpieczenia ww. upraw.

Ponadto skarżący kasacyjnie, ewentualnie w przypadku uznania przez Sąd o bezpodstawności powyższych zarzutów, zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z § 5 ust. 5, 2 pkt 2 i 8 pkt 11 oraz w zw. z § 13v ust. 13 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez oddalenie skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni w sytuacji gdy nie nastąpiło wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w zakresie określenia prawidłowej daty powstania szkody spowodowanej przez suszę albowiem skarżący w toku postępowania przed organami obu instancji, a także w postępowaniu przed Sądem I instancji kwestionował datę wystąpienia szkody w uprawach określoną w protokole, podając, że szkoda została przez skarżącego stwierdzona w dniu jej zgłoszenia do Urzędu Gminy T. tj. w dniu [...] lipca 2019 r. a mimo to organ nie przeprowadził dodatkowego postępowania dowodowego, dotyczącego ustalenia daty wystąpienia szkody.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez przyznanie skarżącemu jako producentowi rolnemu przedmiotowej pomocy finansowej w pełnej wysokości tj. z pominięciem dyspozycji § 13v ust. 13 rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, albowiem istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona. Ewentualnie, na wypadek, uznania przez Sąd, iż istota sprawy nie została dostatecznie wyjaśniona skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

Ponadto wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi kasacyjnej tj.:

1) "komunikatu odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce w 2019 r., okres 05 tj. od 01.05.2019 do 30.06.2019",

2) "komunikatu odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce w 2019 r., okres 07 tj. od 21.05.2019 do 20.07.2019",

3) "komunikatu odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce w 2019 r., okres 08 tj. od 01.06.2019 do 31.07.2019",

4) tabeli przedstawiającej informacje o zagrożeniu suszą w 2019 r. na poziomie gminy T.,

5) informacji zawierającej dane nt. okresów raportowania wyników analizy zagrożenia suszą pochodzącej z internetowego portalu prowadzonego przez I. w P.,

a to na okoliczność wystąpienia zjawiska atmosferycznego suszy na terenie upraw zbóż jarych przez skarżącego kasacyjnie w okresie co najmniej od 1 maja 2019 r. do 31 lipca 2019 r., a tym samym data wystąpienia szkód w uprawach skarżącego była co najmniej tożsama oraz późniejsza aniżeli okres wystąpienia ww. zjawiska suszy (przez wzgląd na specyfikę upraw zbóż jarych i powoływany późniejszy okres zbiorów i sprzedaży zbiorów przez rolnika), ewentualnie na okoliczność trwającego w czasie zjawiska suszy, powodującej szkodę w uprawach skarżącego co najmniej w okresie jej trwania, a zatem także po dacie zawarcia przez ubezpieczonego umowy ubezpieczenia upraw z dnia [...] lipca 2019 r., a także na okoliczność ustalenia, iż podana we wniosku data wystąpienia szkód tj. 1 czerwca 2019 r., nie jest jedyną datą w której faktycznie szkody na skutek suszy miały miejsce.

Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżący zrzekł się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do – niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a. – oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów kasacyjnych, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże).

Dokonując analizy niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że skarżący kasacyjnie kwestionuje prawidłowość oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji w zakresie decyzji Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 13 listopada 2020r. w przedmiocie wysokości pomocy finansowej przyznanej producentowi rolnemu z tytułu szkody wywołanej suszą.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw ponieważ wyrok WSA odpowiada prawu i dlatego skarga kasacyjna podlega oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji, w zakresie wyznaczonym zarzutami skargi kasacyjnej, w sposób prawidłowy przeprowadził kontrolę działalności organu.

Na wstępie rozważań Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę na zasady funkcjonujące w obszarze publicznoprawnym, a związane z wydatkowaniem środków publicznych wskazując, że to na beneficjencie pomocy publicznej ciąży obowiązek wykazania, że zaistniały normatywne przesłanki do wypłaty określonego świadczenia. Brak jest bowiem w systemie prawa finansów publicznych domniemania prawidłowości wydatkowania tychże środków przez beneficjenta.

W skardze kasacyjnej postawiono wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia przepisów postępowania może odnieść zamierzony przez skarżącego kasacyjnie skutek, jeżeli zostanie wykazane, że podnoszone naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując analizy zarzutu zawartego w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, wskazuje na zasady postępowania organu w sprawach pomocy finansowej. Podstawę normatywną w tym zakresie stanowi art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR zgodnie z którym, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81 k.p.a. (por. wyrok NSA z 23 września 2022 r., I GSK 3186/18, LEX nr 3426506).

Podstawą pomocy finansowej przyznanej producentowi rolnemu z tytułu szkody wywołanej m.in. suszą jest art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2019 r., poz. 477), w myśl którego: susza to "szkody spowodowane wystąpieniem, w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 1 kwietnia do dnia 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb". W myśl art. 3 ust. 5 tej ustawy: "minister właściwy do spraw rolnictwa ogłasza, w drodze obwieszczenia, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rolnictwa, w okresie od dnia 1 czerwca do dnia 20 października, w terminie do 10 dni po zakończeniu sześciodekadowego okresu, wskaźniki klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem na województwa, na podstawie danych przekazanych przez Instytut". WSA przyjął, że dla ustalenia czy doszło do suszy określonej w art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy o ubezpieczeniach upraw, miarodajne są dane Instytutu. Postępowanie dotyczące udzielania przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym w uprawach rolnych w 2019 r. wystąpiły szkody, normują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 187 ze zm., dalej - rozporządzenie).

Zgodnie z § 13v ust. 1 rozporządzenia Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu spełniającemu określone w tym przepisie wymogi. W myśl § 13v ust. 2 pkt 1 rozporządzenia pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana na warunkach określonych w rozporządzeniu nr 702/2014 oraz zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej – w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji. Na podstawie § 13v ust. 4 rozporządzenia, pomoc finansowa jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej. Na podstawie § 13v ust. 6 rozporządzenia, do wniosku, o którym mowa w ust. 4, dołącza się: kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5 rozporządzenia, który poza informacjami, o których mowa w § 5 ust. 8 rozporządzenia, zawiera informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi; informacje dotyczące producenta rolnego i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz informacje o wysokości otrzymanej pomocy publicznej, o których mowa w art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 702/2014. Na podstawie § 13v ust. 7 rozporządzenia wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku, o którym mowa w ust. 4, powierzchni uprawy, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, oraz stawki pomocy. Zgodnie z § 13v ust. 8 rozporządzenia wysokość stawki pomocy, o której mowa w ust. 7, będzie uzależniona od wielkości szkód powstałych na powierzchni danej uprawy, o których mowa w ust. 1 pkt 2, lub od obsady posiadanych przez producenta rolnego zwierząt z gatunku bydło, owce, kozy lub konie na powierzchnię wieloletnich użytków zielonych w gospodarstwie rolnym tego producenta. Na podstawie § 13v ust. 13 rozporządzenia pomoc, o której mowa w ust. 1, pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych, co najmniej 50 % powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych , nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o którym mowa 2 ust. 1 pkt 3.

Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że organ jako podstawę rozstrzygnięcia przyjął protokół zatwierdzony przez Wojewodę jako prawnie dopuszczalny dowód w zakresie ustalenia daty powstania szkód z powodu suszy. Podkreślić należy, że treść protokołu nie jest niepodważalna w postępowaniu przed ARiMR. Z przepisów rozporządzenia RM wynika, iż protokół jest obligatoryjnym załącznikiem wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu (§ 13v ust. 6 pkt 1), a obowiązkiem komisji szacującej szkody jest określenie w protokole daty wystąpienia szkód (§ 5 ust. 8 pkt 11). Ustawa o ARiMR, jak również rozporządzenie nie zawierają przepisów regulujących tryb zmiany protokołu, bądź jakiejkolwiek procedury służącej zwalczeniu ustaleń dokonanych przez komisję. Domniemanie wynikające z treści protokołu jest jednak wzruszalne, ponieważ ustawa dopuszcza przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego (art. 76 § 3 k.p.a.). Jednakże skarżący kasacyjnie nie podniósł zarzutu naruszenia art. 76 § 1 i 3 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy wskazał, że skarżący kasacyjnie do wniosku o udzielenie pomocy finansowej dołączył polisę, zgodnie z którą okres wymaganego przepisami ww. rozporządzenia ubezpieczenia rozpoczął się w dniu [...] lipca 2019 r., a zakończył w dniu [...] lipca 2020 r. Tak więc, jak wynika z analizy akt sprawy, skarżący kasacyjnie nie podważył skutecznie ustalonego w protokole szkody dnia 1 czerwca 2019 r. jako dnia wystąpienia szkody. W tym dniu, jak prawidłowo ustaliły organy, oraz zasadnie zaakceptował WSA, co najmniej 50 % powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym skarżącego kasacyjnie, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa § 2 ust.1 pkt 3 rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo też wskazał, że susza jest zjawiskiem o charakterze długotrwałym, wobec czego również powstawanie szkody na skutek suszy nie ogranicza się do pojedynczego dnia. W przeciwieństwie np. do gradu szkody wywołane suszą powstają przez wiele dni, a moment, w którym można je zaobserwować, jest późniejszy niż początek niekorzystnego zjawiska pogodowego. Sąd ten zasadnie uznał, że wskazanie w protokole szacowania szkody przez komisję powołaną do szacowania szkód spowodowanych okresem suszy w okresie od 1 maja do 30 czerwca 2019 r. - jako dnia powstania szkody dnia 1 czerwca 2019 r. - należy ocenić zatem jako prawidłowe, bowiem następstwa tej suszy trwały także w okresie późniejszym. Jak wynika bowiem z treści § 13v ust. 13 rozporządzenia, przedmiotową pomoc za szkody poniesione w wyniku suszy pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, a więc i ryzyka wystąpienia szkody w wyniku suszy. Kluczowe znaczenie ma okoliczność wystąpienia szkody, a nie wystąpienia suszy. Naczelny Sąd Administracyjny ponownie wskazuje, że skarżący kasacyjnie nie podniósł w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 76 § 1 i § 3 k.p.a. Podkreślić należy, że protokół komisji pomimo że jest dokumentem urzędowym, to jednak istnieje możliwości podważenia jego treści innymi dowodami (por. wyrok NSA z 11 lutego 2022 r., I GSK 1216/21).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że konstrukcja zarzutów skargi kasacyjnej wskazanych w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej jest nieprawidłowa. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że normatywne wzorce strukturalne skargi kasacyjnej zostały zawarte w art. 176 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany (art. 176 § 1. p.p.s.a.). Ponadto, poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy (art. 176 § 2 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę powyższe wzorce normatywne Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że formułowanie zarzutów ewentualnych czy też warunkowych jest na gruncie powyższych przepisów p.p.s.a. niedopuszczalne. Zarzuty skargi kasacyjnej powinny być jednoznacznie określone. Skarżąca kasacyjnie strona zawierając w skardze kasacyjnej zarzuty ewentualne naruszyła powyższe wzorce normatywne. Jednym z wymogów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej jest prawidłowe określenie zakresu zaskarżenia tym procesowym środkiem prawnym w obszarze którego będzie rozstrzygał Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z 25 lipca 2023 r., II GSK 378/20).

Odnosząc się do wniosku zawartego w skardze kasacyjnej o przeprowadzenie postępowania dowodowego w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wniosek ten jest niezasadny. Należy mieć bowiem na uwadze, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym (którego oczekiwał skarżący kasacyjnie przedstawiając na etapie skargi kasacyjnej dowody z dokumentów m.in. komunikatów dotyczących wystąpienia warunków suszy w Polsce jak również informacji o zagrożeniu suszą w 2019 r.), normowane w art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może być wykorzystywane do dokonywania przez ten sąd samodzielnych ustaleń w przedmiocie okoliczności faktycznych, które legły u podstaw wydania kontrolowanego aktu. Oczywiście, jednym z warunków prowadzenia postępowania dowodowego jest wystąpienie w sprawie "istotnych wątpliwości", których wyjaśnienie jest niezbędne dla wyjaśnienia sprawy. Jednakże przyjęcie, że w sprawie wystąpiły istotne wątpliwości wymaga uwzględnienia dyspozycji art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej - p.u.s.a.), w świetle którego kontrola działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między wskazanymi organami sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kryterium legalności jest innego rodzaju wskaźnikiem realizacji wymiaru sprawiedliwości niż kryterium prawdy (materialnej/obiektywnej). To zaś oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym może zmierzać wyłącznie do weryfikacji spełnienia przez organ określonych przepisami prawa zasad oraz metod dokonywania ustaleń faktycznych lub prawidłowości w odniesieniu do zastosowania przepisów prawa materialnego do ustalonych przez organ okoliczności faktycznych. Ewentualne przyjęcie szerszej koncepcji prowadzenia dowodowego przez sąd administracyjny – i w konsekwencji uznanie, że może on dokonywać własnych ustaleń faktycznych – byłoby nie tylko sprzeczne z dyrektywą zawartą w art. 1 § 2 p.u.s.a., ale także oznaczałoby w istocie, że sąd w sposób nieuprawniony zastępuje organ administracyjny w wyznaczonych temu ostatniemu kompetencjach (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2024 r., I GSK 1813/22).

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji w sposób prawidłowy ocenił procedurę prowadzoną przez organy w kontrolowanej judykacyjnie sprawie, uznając, że zgodnie z procesowymi wzorcami normatywnymi udzieliły pomocy finansowej skarżącemu kasacyjnie w pomniejszonej wysokości, uwzględniając treść § 13v ust. 13 rozporządzenia.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.