Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 44/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1a, art. 151, art. 161 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 35 par. 1, par. 2, par. 3, par. 5, art. 36 par. 1, par. 2, art. 37 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 50 ust. 1, ust. 5, ust. 7
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
article: par. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 189 poz 1598
law: Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych

SENTENCJA

Dnia 16 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lipca 2024 roku sprawy ze skargi K. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Skierniewice w przedmiocie wniosku o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych 1. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy Skierniewice nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Wójta Gminy Skierniewice do rozpatrzenia wniosków K. S. z dnia 1 grudnia 2023 roku o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych dla A. S. i L. S. w zakresie zajęć z hipoterapii; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie. lp


UZASADNIENIE

K. S. zaskarżyła bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Skierniewice w przedmiocie przyznania córkom A. S. i L. S. specjalistycznych usług opiekuńczych w zakresie zajęć z hipoterapii.

W treści skargi zarzuciła naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu i wniosła o:

1) zobowiązanie Wójta Gminy Skierniewice do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi;

2) zobowiązanie Wójta Gminy Skierniewice do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienie sprawy w terminie;

3) w przypadku uwzględnienia skargi o orzeczenie, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa lub, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu;

4) zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyjaśniła, że przed wniesieniem skargi złożone zostało stosowne ponaglenie.

Wcześniej, 7 grudnia 2023 r.. na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych wystąpiła do organu, zgodnie ze skierowaniem od lekarza specjalisty, o przyznanie obu córkom specjalistycznych usług opiekuńczych w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2024 r., jednak do dnia wniesienia skargi organ nie wydał decyzji w sprawie hipoterapii. Skarżąca dodała, że 8 stycznia 2024 r. otrzymała decyzje o przyznaniu wnioskowanych dla córek usług ale nie w pełnym zakresie. Organ nie wydał decyzji w sprawie hipoterapii, ani nie uzupełnił w tym zakresie decyzji wydanych z 5 stycznia 2024 r.

Organ 23 stycznia 2024 r. zawiadomił o przedłużeniu postępowania do 22 lutego 2024 r. ze względu na to, iż oferta złożona na zapytanie ofertowe z 20 grudnia 2024 r. przez K. D. z Fundacji A nie spełnia określonych wymogów, tj. zaświadczenia potwierdzającego doświadczenie zawodowego w pracy z osobami z zaburzeniami psychicznymi, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych, pomimo, że w ocenie skarżącej osoba K. G. spełnia wymaganie przepisami rozporządzenia wymagania w zakresie przynajmniej 3 miesięcznego doświadczenia. Kolejnym zawiadomieniem z 21 lutego 2024 r. organ przedłużył postępowanie do 31 marca 2024 r. ze względu na to, iż oferta złożona na zapytanie ofertowe z 17 stycznia 2024 r. przez K. D. z Fundacji A ponownie nie spełniała ww. wymogów.

Skarżąca podkreśliła, że K. G. obecny pracownik Fundacji A świadczyła dla niej wnioskowane usługi w zakresie hipoterapii poprzednio z ramienia agencji pracy B w S., MOPS w S. od grudnia 2021 r. do października.2022 r. oraz GOPS w S. od stycznia do grudnia 2023 r., spełniając kryteria rozporządzenia w tym samym stanie faktycznym i prawnym. Jednak wg organu w 2023 r. terapeutka spełniała wymogi rozporządzenia, a w roku 2024 r. już ich nie spełnia. Takie działanie godzi w brak zaufania obywatela do władzy publicznej, pomimo że sprawa dotyczy dziecka niepełnosprawnego. Zdaniem skarżącej procedura wyłonienia wykonawcy specjalistycznych usług nie może stanowić powodu do zwłoki organu do wydania aktu, który ma stanowić o uprawnieniach strony do przedmiotowych usług. Zdaniem skarżącej okoliczności wskazane przez organ nie usprawiedliwiają niezałatwienia sprawy w terminie wynikającym z art. 35 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Skierniewice wniósł o jej oddalenie.

Organ wyjaśnił, że 5 marca 2024 r. zakończono w całości postępowanie w sprawie wniosku skarżącej z 7 marca 2023 r. o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych dla córek, wydaniem stosownych decyzji przyznających zajęcia z hipoterapii od 7 marca 2024 r.

Organ dodał, że po złożeniu wniosku z 7 grudnia 2023 r. dzień później 8 grudnia 2023 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy. Następnie 20 grudnia 2023r. na stronie internetowej GOPS opublikowano zapytanie ofertowe na świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych, po czym 5 stycznia 2024 r. odbyło się posiedzenie komisji, w ocenie której złożona 3 stycznia 2024 r. oferta Fundacji A nie spełniała wymogów z § 3 pkt 2 rozporządzenia, przez co oferta została odrzucona, a Fundacja nie odebrała przesyłki informującej o tym fakcie. Następnie Fundacja 10 stycznia 2024 r. przesłała 2 wiadomości email z prośbą o oficjalne pismo z odmową. W dniu 18 stycznia 2024 r. takie pismo wysłano mailem. Taką informację przesłano także 5 stycznia 2024 r. skarżącej.

W dniu 5 stycznia 2024 r. wydano decyzję przyznające skarżącej specjalistyczne usługi opiekuńcze dla córek, uwzględniając wnioski w pozostałym zakresie, nie rozpatrując jedynie wniosku w zakresie hipoterapii.

Fundacja w piśmie z 17 stycznia 2024 r. wskazała, że odrzucenie oferty było bezpodstawne i nieuzasadnione, na które organ odpowiedział 18 stycznia 2024 r.

W dniu 17 stycznia 2024 r. na stronie internetowej GOPS ponownie opublikowano zapytanie ofertowe na świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi w zakresie hipoterapii.

W dniu 17 stycznia 2024 r. do organu wpłynął wniosek skarżącej o uzupełnienie decyzji z 5 stycznia 2024 r., który załatwiono postanowieniem z 23 stycznia 2024 r. o odmowie uzupełnienia decyzji ze względu na toczące się postępowanie w zakresie wyłonienia wykonawcy usług opiekuńczych w zakresie hipoterapii.

W dniu 22 stycznia 2024 r. przedłużono termin zakończenia sprawy przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych w zakresie hipoterapii dla córek skarżącej, a nadto dokonano analizy rynku w zakresie prowadzenia na terenie gminy Skierniewice zajęć z hipoterapii. Przeprowadzono rozmowę telefoniczną z właścicielką gospodarstwa C.

W dniu 5 lutego 2024 r. odbyło się kolejne posiedzenie komisji ds. rozpatrywania zapytania ofertowego z 17 stycznia 2024 r. i uznano, że złożona 23 stycznia 2024 r. oferta Fundacji A ponownie nie spełniała wymogów, wynikających z § 3 pkt 2, rozporządzenia. W związku z powyższym oferta została odrzucona, o czym poinformowano Fundację i skarżącą.

W dniu 15 lutego 2024 r. przeprowadzono rozmowę telefoniczną z przedstawicielem Klubu Jeździeckiego D.

W dniu 19 lutego 2024 r. przedłużono termin zakończenia sprawy przyznania wnioskowanych usług do 31 marca 2024 r.

W dniu 22 lutego 2024 r. na stronie internetowej GOPS ponownie opublikowano zapytanie ofertowe na świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych w zakresie hipoterapii i przeprowadzono rozmowę telefoniczną z przedstawicielem Klubu Jeździeckiego D oraz z właścicielem C.

Pismem datowanym na 23 lutego 2024 r. poinformowano skarżącą o ponownym opublikowaniu zapytania ofertowego na świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych w zakresie hipoterapii.

W dniu 21 lutego 2024 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy.

W dniu 21 lutego 2024 wpłynęło ponaglenie skarżącej do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach, a 22 lutego 2024 r. wpłynęła przedmiotowa skarga.

W dniu 26 lutego 2024 r. wydano decyzje zmieniające w zakresie odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla córek skarżącej.

Organ został poinformowany przez przedstawiciela "C", o tym, że podmiot ten nie złoży oferty na zapytanie ofertowe z uwagi na negatywny stosunek do tej inicjatywy ze strony skarżącej.

W dniu 4 marca 2024 r. odbyło się posiedzenie komisji ds. rozpatrywania zapytania ofertowego z 22 lutego 2024 r. Przeanalizowano dokumenty, po czym skontaktowano się z przedstawicielką Fundacji A K. D. w celu uzupełnienia oferty o zaświadczenie ze szkoły - placówki oświatowej, dokument potwierdzający co najmniej 3-miesięczne doświadczenie K. G. w pracy z osobami z zaburzeniami psychicznymi w Szkole Podstawowej w K., które przy poprzednich ofertach nie było składane. Fundacja w tym samym dniu dosłała zaświadczenie, a oferta została przyjęta, o czym powiadomiono Fundację.

Decyzjami z 5 marca 2024 r. przyznano córkom skarżącej specjalistyczne usługi opiekuńcze w zakresie hipoterapii od 7 marca do 31 grudnia 2024 r.

Organ zaznaczył, że nie można w zupełnie dowolny sposób, bez przeprowadzenia jakiejkolwiek analizy rynku zlecić wykonania specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Pracownik socjalny niezwłocznie po wpłynięciu wniosku, następnego dnia przeprowadził rodzinny wywiad środowiskowy oraz podjął czynności zmierzające do wyłonienia specjalistów do świadczenia wnioskowanych specjalistycznych usług opiekuńczych. W drodze zapytania ofertowego wyłoniono specjalistów z zakresu psychologii, fizjoterapii, logopedii, dogoterapii, integracji sensorycznej. Oferta dotycząca hipoterapii została odrzucona z uwagi na to, że nie zawierała dokumentów potwierdzających co najmniej 3-miesiączne doświadczenia w pracy z osobami z zaburzeniami psychicznymi. Oferent był szczegółowo informowany o powodach odrzucenia oferty. Korespondencja nie była odbierana przez oferenta i podwójnie awizowana wracała do GOPS. Brak wyłonienia wyspecjalizowanej kadry świadczącej specjalistyczne usługi z zakresu hipoterapii nie stanowił podstawy do odmowy przyznania tej formy pomocy, jedynie spowodował odroczenie w czasie jej przyznanie. Z uwagi na dobro dzieci nie przedłużono terminu rozpatrzenia sprawy w całości. Wydano decyzje na świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych z zakresu psychologii, fizjoterapii, logopedii, dogoterapii, integracji sensorycznej przed upływem 30 dni od złożenia wniosku. Z uwagi na nie wyłonienie wykonawcy w zakresie hipoterapii ponownie opublikowano zapytanie ofertowe. Fundacja A ponownie była jedynym oferentem. Oferta po raz kolejny nie zawierała wymaganego dokumentu potwierdzającego co najmniej 3-miesiączne doświadczenia w pracy z osobami z zaburzeniami psychicznymi. Oferent ponownie został poinformowany o powodach odrzucenia oferty. Ponadto GOPS podjął działania zmierzające do ustalenia czy na terenie Gminy i jej pobliżu działają podmioty specjalizujące się w zajęciach hipoterapii. Na opublikowaną po raz trzeci ofertę na świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych w zakresie hipoterapii Fundacja A również jako jedyna złożyła swoją ofertę. Oferta ponownie nie zawierała dokumentu potwierdzającego ww. doświadczenie zawodowe. Z uwagi na to, iż GOPS powziął wiedzę, od wnioskodawczyni iż oferent posiada dokument potwierdzający co najmniej 3 -miesięczne doświadczenie w pracy z osobami z zaburzeniami psychicznymi skontaktował się telefoniczne z Fundacją i poprosił o uzupełnienie oferty o ww. zaświadczenie. Po uzupełnieniu oferty GOPS przyznał świadczenie w formie specjalistycznych usług opiekuńczych z zakresu hipoterapii dla córek skarżącej od 7 marca 2024 r. Podjęte przez GOPS czynności w toku postępowania administracyjnego celu wyłonienia podmiotu realizującego na rzecz uprawnionych; usługi specjalistyczne w zakresie hipoterapii, jednocześnie wskazywały, że usługi te zostaną przyznane. Jednakże wydanie decyzji wymagało ustalenia w niej jako jednego z jej elementów odpłatności, a ta wynikała ze złożonej i przyjętej oferty, Zawarcie umowy na wykonywanie usług hipoterapii bez przeprowadzenia konkursu ofert byłoby naruszeniem zasad racjonalnego i oszczędnego gospodarowania środkami publicznymi, z których finansowane są świadczenia specjalistyczne przysługujące uprawnionym. Mając na względzie treść art. 50 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej oraz kolejność podejmowanych czynności i brak zwłoki w ich podejmowaniu w ramach rozpatrywania wniosku skarżącej, ich niezbędność do wyłonienia wykonawcy usługi i przyznanie wnioskowanego świadczenia oraz, a zatem wykonalność decyzji organ stanął na stanowisku, że nie pozostawał w bezczynności, a także nie działał w sposób przewlekły.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - p.p.s.a.). Zgodnie z dyspozycją tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego artykułu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Warunkiem dopuszczalności skargi jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania niezbędne jest obecnie złożenie ponaglenia, o czym stanowi art. 37 § 3 k.p.a. Dopiero po wyczerpaniu wskazanego trybu strona może wnieść skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Dla uznania wyczerpania przez stronę, przywołanej sekwencji zdarzeń, wystarczające jest wykazanie, że złożyła ona stosowny środek. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Przesłanka ta została w rozpatrywanej sprawie spełniona.

Ogólna regulacja dotycząca sprawności postępowania znalazła się w art. 37 § 1 k.p.a., bowiem stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:

1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);

2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

Przepis art. 35 § 1 k.p.a. zawiera ogólną wytyczną, zgodnie z którą sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2).

Stosownie do art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do terminów określonych w tych przepisach nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

W niniejszej sprawie skarżąca zarzuca organowi zarówno bezczynność, jak i przewlekłe prowadzenie postępowania.

Wyjaśnić zatem należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w sytuacji, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie i mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności.

Natomiast "przewlekłość postępowania" to stan, w którym "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Tak wyodrębniona skarga na przewlekłość postępowania dotyczyć będzie sytuacji innych niż formalna bezczynność organu.

Rozpoznawana sprawa dotyczy specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Podstawą prawną ich przyznania stanowi możliwość ich świadczenia (por. art. 50 ust. 1 i 5 u.p.s.). To ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia (art. 50 ust. 5 u.p.s.). Sama rada gminy określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania (ust. 6); minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych i kwalifikacje osób świadczących te usługi oraz warunki i tryb ustalania i pobierania opłat za specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone osobom z zaburzeniami psychicznymi, jak również warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia z tych opłat, ze względu na szczególne potrzeby osób korzystających z usług, uwzględniając sytuację materialną tych osób (art. 50 ust. 7 u.p.s.). Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 50 ust. 7 u.p.s. wydane zostało rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych, w którym ustalono rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych dostosowanych do szczególnych potrzeb osób wymagających pomocy w formie tych usług, wynikających z rodzaju ich schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym.

Z akt sprawy wynika, że wnioskowane przez skarżącą usługi w zakresie hipoterapii nie mogły być udzielone z uwagi na to, że złożona przez Fundację A jedyna oferta w tym zakresie nie zawierała dokumentów potwierdzających co najmniej 3-miesięczne doświadczenie K. G. w pracy z osobami z zaburzeniami psychicznymi, które wymagane jest przepisem 3 pkt 2 rozporządzenia.

Zaznaczyć zatem wypada, że co do zasady świadczenia w postaci rehabilitacji fizycznej i usprawniania zaburzonych funkcji organizmu przyznawane na podstawie u.p.s. mogą być przyznane tylko wtedy, gdy organ ma możliwość ich udzielenia bądź też wskazania podmiotu, celem ich wykonania, co wynika wprost z art. 50 ust. 5 u.p.s. W konsekwencji przyjąć należy, że rozpatrując możliwość przyznania pomocy polegającej na objęciu specjalistyczną usługą organ pomocy społecznej jest obowiązany ustalić, czy ma możliwość uzyskania takich świadczeń w wystarczającym dla wnioskodawcy zakresie, zgodnie z zaleceniami lekarza specjalisty. Zadaniem organu jest precyzyjne ustalenie, czy i jakiego rodzaju usługi w danym przypadku są dostępne, ustalenie zakresu tych usług, a następnie znalezienie podmiotu, który na zlecenie organu usługi te będzie realizował po możliwie najniższych kosztach (por. wyrok NSA z 13 lipca 2018 r., I OSK 308/18; wyrok WSA w Bydgoszczy z 21 lipca 2020 r., II SA/Bd 314/20; wyrok WSA w Gliwicach z 8 maja 2024 r., II SAB/Gl 8/24 – orzeczenia.gov.pl).

W przedmiotowej sprawie organ podjął starania w tym zakresie, ale złożona przez Fundację A, wskutek zapytania ofertowego z 20 grudnia 2023 r., dokumentacja ofertowa nie zawierała dokumentów potwierdzających co najmniej 3-miesięczne doświadczenia w pracy K. G. z osobami z zaburzeniami psychicznymi, które wymagane jest przepisem 3 pkt 2 rozporządzenia, co skutkowało odrzuceniem oferty. Z podobnych przyczyn odrzucono ofertę Fundacji złożoną na zapytanie ofertowe z 17 stycznia 2024 r. Ustalenia te nie są kwestionowane.

Wnioskowane usługi zostały ostatecznie przyznane córkom skarżącej, decyzjami z 5 marca 2024 r., w efekcie kolejnego zapytania ofertowego z 22 lutego 2024 r., po tym jak organ, po uzyskaniu informacji od skarżącej, podjął działania, w efekcie których przedstawicielka Fundacji A uzupełniła ofertę o wymagane zaświadczenie, potwierdzające co najmniej 3-miesięczne doświadczenie K. G. w pracy z osobami z zaburzeniami psychicznymi. W ocenie sądu powyższa okoliczność wskazuje na to, że wcześniejsze skontaktowanie się z przedstawicielem Fundacji (przed odrzuceniem poprzednich ofert), celem złożenia stosownego zaświadczenia pozwoliłoby na przyznanie spornych usług opiekuńczych już w trakcie uprzednio prowadzonych postepowań konkursowych, skoro był to jedyny powód nie rozpoznania wniosku w tym zakresie. Jednocześnie nie można pominąć okoliczności, że w sytuacji ustania bezczynności sąd orzeka biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów oznacza to, że organ nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy.

Skoro organ przed rozpoznaniem skargi wydal decyzję uwzględniającą wniosek skarżącej, a jednocześnie sporne usługi opiekuńcze nie mogły być przyznane córkom skarżącej z mocą wsteczną postępowanie sądowe podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem nawet mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, to wobec załatwienia wniosku przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosków skarżącej o przyznanie córkom specjalistycznych usług opiekuńczych w zakresie hipoterapii. Wobec powyższego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania w tym zakresie wniosków z 1 grudnia 2023 r. (punkt drugi sentencji wyroku).

Jednocześnie (punkt pierwszy sentencji wyroku) sąd uznał, że bezczynność organu w tej sprawie nie jest rażąca (art. 149 § 1a p.p.s.a.)., ponieważ działania organu zmierzały do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącej. W tej sytuacji nie sposób dopatrzyć się ze strony organu lekceważenia wnioskodawcy.

Sąd natomiast nie uwzględnił skargi w zakresie żądania zobowiązania organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego zaniedbaniom w trybie art. 38 k.p.a., z tej przyczyny, że sąd administracyjny nie jest władny do orzekania o odpowiedzialności porządkowej lub dyscyplinarnej albo innej odpowiedzialności przewidzianej w przepisach prawa w stosunku do pracownika organu administracji publicznej, który z nieuzasadnionych przyczyn nie załatwił sprawy w terminie lub nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a. albo nie załatwił sprawy w dodatkowym terminie ustalonym w myśl art. 37 § 2 k.p.a..

Podobnie sąd nie uwzględnił skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ postepowania. Chronologia i charakter czynności procesowych podejmowanych w sprawie wniosku skarżącej wskazuje, że organ nie prowadził postępowania w sposób przewlekły w przedstawionym wyżej rozumieniu. Organ podejmował wyłącznie czynności konieczne do załatwienia sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącej, uwzględniając w tym zarówno przepisy art. 50 ust. 1, 4 i 5 u.p.s., jak i żądanie skarżącej zawarte we wniosku z 1 grudnia 2023 r. o zorganizowanie zajęć dla córek z hipoterapii przy udziale K. G. Zapytania ofertowe wskazywały jakie wymogi musi spełniać zgłoszenie, a nadsyłana przez Fundację dokumentacja nie zawierała zaświadczenia, o którym mowa w § 3 pkt 2 rozporządzenia, co nie jest kwestionowane.

W konsekwencji we wskazanym wyżej zakresie sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. o czym orzeczono w punkcie trzecim wyroku.

a.tp.