Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 444/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 80 ust. 1 i  1a, art. 88 ust. 4 i 5
journal: Dz.U. 2017 poz 697
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
article: art. 154, art. 163
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Referent stażysta Katarzyna Działek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu pomocy pieniężnej na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka w rodzinie zastępczej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez R. N., jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 czerwca 2017 r., nr [...].

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.

Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2015 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział Rodzinny i Nieletnich, w sprawie o ograniczenie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi S. i P. S., postanowił zabezpieczyć postępowanie w ten sposób, że na czas jego trwania umieścić małoletnich S. i P. S. w rodzinie zastępczej u B. i R. N.

Decyzją z dnia 26 maja 2015 r., nr [...], Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...], działający z upoważnienia Starosty [...], przyznał B. i R. N. świadczenie pieniężne na pokrycie kosztów utrzymania S. S. w rodzinie zastępczej w wysokości 88 zł na okres od dnia 27 kwietnia 2015 r. do dnia 30 kwietnia 2015 r. i w wysokości 660 zł miesięcznie od dnia 1 maja 2015 r. określając, że decyzję wydaje się do dnia faktycznego pobytu dziecka we wskazanej rodzinie zastępczej.

W dniu 2 stycznia 2017 r. do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] wpłynął wyrok Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] Cywilny z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt [...], rozwiązujący przez rozwód związek małżeński M. W. S. i W. S. (pkt I) i powierzający m.in. M. S. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron: S. S. i P. S. oraz ograniczający władzę rodzicielską stron poprzez nadzór kuratora sądowego w miejsce ograniczenia władzy rodzicielskiej stron poprzez umieszczenie małoletnich w rodzinie zastępczej, orzeczonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 19 października 2015 r., o sygn. [...] (pkt II).

Natomiast w dniu 5 stycznia 2017 r. do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] wpłynęło pismo Sądu Rejonowego w [...][...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 3 stycznia 2017 r., zawiadamiające, iż wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia 8 listopada 2016 r. uchylono postanowienie w przedmiocie umieszczenia małoletnich dzieci: S. i P. S. w rodzinie zastępczej u B. i R. N.

Pismem z dnia 5 stycznia 2017 r. Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] zawiadomił B. i R. N. o wszczęciu postępowania w sprawie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie pieniężne na wydatki związane z utrzymaniem dziecka S. S. w rodzinie zastępczej.

W piśmie z dnia 12 stycznia 2017 r. R. N. oświadczył, że P. S. w grudniu 2016 r. przebywał w jego rodzinie zastępczej i pozostawał na jego utrzymaniu. Wskazał, że córka M. S. otrzymała prawomocny wyrok sądu dopiero w dniu 29 grudnia 2016 r. i wówczas poinformowała rodzinę zastępczą o przywróceniu jej władzy rodzicielskiej, o czym niezwłocznie poinformowane zostało Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...]. Przedłożył pismo Sądu Okręgowego w [...] z dnia 27 grudnia 2016 r., skierowane do M. S., w którym sąd przesyła odpis prawomocnego wyroku o rozwód z dnia 8 listopada 2016 r.

Decyzją z dnia 23 stycznia 2017 r., nr [...], Starosta [...] orzekł o uchyleniu decyzji własnej z dnia 26 maja 2015 r., przyznającej B. i R. N. pomoc pieniężną na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem S. S. w rodzinie zastępczej, nadając jednocześnie decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 154 § 1, art. 104 § 1 i art. 108 § 1 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a. W uzasadnieniu, powołując przepis art. 154 § 1 K.p.a. organ stwierdził, że z uwagi na oświadczenie rodziny zastępczej z dnia 12 stycznia 2017 r. ww. decyzję należało uchylić od dnia uprawomocnienia się wyroku, tj. z dniem 30 listopada 2016 r. Wyjaśnił również, że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na interes społeczny, tj. powrót dziecka pod opiekę matki biologicznej i rozwiązanie rodziny zastępczej.

Nie godząc się z powyższą decyzją R. N. wniósł odwołanie, w którym zakwestionował cofnięcie świadczenia za grudzień 2016 r. podnosząc, że dziecko było pod jego opieką i na jego utrzymaniu do dnia 29 grudnia 2016 r., tj. do dnia, w którym jego córka otrzymała prawomocny wyrok sądu i odebrała dziecko. Wskazał, że w dniu 2 stycznia 2017 r. poinformował o tym Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...]. Wyjaśnił też, że nie mógł przekazać dzieci ich matce wcześniej, ponieważ nie miał prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...], który został do niego wysłany w dniu 27 grudnia 2016 r. Podał, że świadczenie za grudzień 2016 r. zostało mu wypłacone, ale później zostało cofnięte skarżoną decyzją. Do odwołania dołączył oświadczenie M. S. z dnia 26 stycznia 2017 r. potwierdzające, że opiekę nad dziećmi przejęła w dniu 29 grudnia 2016 r., kiedy to otrzymała prawomocny wyrok Sądu.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu zaskarżoną decyzją z dnia 29 czerwca 2017 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznając, że choć zawiera ona błędną podstawę prawną, to jednak jej rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Kolegium stwierdziło, że treść podjętego rozstrzygnięcia nie wskazuje, by pomoc pieniężna na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka w pieczy zastępczej nie przysługiwała rodzinie zastępczej w grudniu 2016 r. Kolegium wywiodło, że skoro decyzja doręczona została stronie w dniu 24 stycznia 2017 r., to z tym dniem weszła do obrotu prawnego i wywiera skutki prawne dopiero od tej daty. Uzasadniając dokonaną ocenę wyjaśniło, że wskazany przez organ pierwszej instancji przepis art. 154 K.p.a. nie mógł mieć w sprawie zastosowania, gdyż służy on weryfikacji decyzji administracyjnej ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa. Unormowanie dotyczące uchylenia lub zmiany decyzji, na mocy której strona nabyła prawo przewiduje natomiast przepis art. 163 K.p.a., który w niniejszej sprawie odsyła do stosowania przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 697, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. W art. 88 ust. 5 tej ustawy ustawodawca przewidział możliwość weryfikacji ostatecznej decyzji podejmowanej w zakresie przyznania świadczeń, dodatków i dofinansowania do wypoczynku w trzech przypadkach, tj. po pierwsze - w razie zmiany przepisów regulujących prawo do świadczeń, dodatków lub dofinansowania do wypoczynku; po drugie - zmiany sytuacji osobistej rodziny zastępczej, rodziny pomocowej lub prowadzącego rodzinny dom dziecka; a po trzecie - zmiany sytuacji osobistej, dochodowej lub majątkowej umieszczonego dziecka. Kolegium stwierdziło, że zmiana sytuacji osobistej musi wiązać się z możliwością sprawowania pieczy zastępczej, a w zasadzie z powstaniem sytuacji, kiedy sprawowanie pieczy zastępczej jest niemożliwe. Za zmianę sytuacji osobistej zarówno rodziny zastępczej, jak i umieszczonego w tej rodzinie dziecka należy uznać okoliczność rozwiązania rodziny zastępczej i powrót dziecka do rodziny biologicznej, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy Kolegium dostrzegło, że organ pierwszej instancji w ogóle nie odniósł się do zgłoszonego przez R. N. faktu, iż umieszczony w jego rodzinie zastępczej S. S. przebywał u niego i pozostawał na jego utrzymaniu do dnia doręczenia wyroku Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] Cywilny z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt [...], czyli do dnia 29 grudnia 2016 r. Tymczasem, okoliczność przebywania S. S. do tego dnia w rodzinie zastępczej potwierdza matka dziecka – M. S. Oznacza to, iż małoletni faktycznie przebywał w rodzinie zastępczej do dnia 29 grudnia 2016 r., mimo iż wyrok sądowy uprawomocnił się dnia 30 listopada 2016 r. W takiej sytuacji, zdaniem Kolegium, zastosowanie ma przepis art. 87 ustawy, według którego świadczenia i dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i 1a oraz art. 81, przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, a w przypadku dodatku wychowawczego nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku, o którym mowa w art. 88. Skoro więc małoletni S. S. przebywał w rodzinie zastępczej B. i R. N. do dnia 29 grudnia 2016 r., to zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 87 ust. 1 ustawy, pomoc pieniężna przysługiwała rodzinie zastępczej do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko tej rodziny. Kolegium podkreśliło, że przepis art. 88 ust. 5 ustawy nie przewiduje sytuacji uchylenia decyzji ostatecznej przyznającej rodzinie zastępczej pomoc pieniężną na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka w pieczy zastępczej z mocą wsteczną, a to oznacza, że postępowanie administracyjne mające na celu zmianę stanu ustalonego taką decyzją może prowadzić jedynie do wydania decyzji ze skutkiem na przyszłość. Konkludując organ odwoławczy stwierdził, że podjęte przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcie, które nie zawiera w swej treści daty, od jakiej uchylono decyzję pierwotną, jest rozstrzygnięciem prawidłowym, bowiem skutkiem wydania decyzji jest brak podstaw do wypłaty pomocy pieniężnej od stycznia 2017 r., tj. od miesiąca, w którym decyzja - na skutek jej doręczenia - weszła do obrotu prawnego. Stosownie do tego, odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że organ nie miał żadnych podstaw do wstrzymania wypłaty pomocy pieniężnej za grudzień 2016 r. Dostrzegło ponadto, że w sprawie został spełniony warunek z art. 61 § 4 K.p.a. dotyczący zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania.

We wniesionej skardze R. N. domagał się uchylenia decyzji odwoławczej, wskazując na brak podstaw do cofnięcia świadczeń za grudzień, skoro dziecko pozostawało pod opieką jego rodziny zastępczej do dnia 29 grudnia 2016 r. Zaznaczył ponadto, że w uzasadnieniu decyzji Kolegium zwróciło uwagę na bezpodstawne wstrzymanie świadczenia za grudzień, wobec czego niezrozumiałe jest, dlaczego Powiatowe Centrum Pomocy Rodzenie w [...] w dalszym ciągu nie chce wypłacić tego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało w całości argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Na rozprawie skarżący, podtrzymując skargę wyjaśnił, że wniósł do organu o wypłacenie należnej kwoty za grudzień 2016 r., jednak kwoty tej nie otrzymał. Ponadto podał, że organ wszczął odrębne postępowanie w sprawie nienależnie pobranych świadczeń i jest ono w toku. Wyjaśnił też, że wniósł skargę w niniejszej sprawie zgodnie z pouczeniem zawartym w zaskarżonej decyzji, ponieważ przez pracownicę PCPR został poinformowany, iż rozstrzygnięcie tej decyzji nie obejmuje kwestii wypłaty należnego świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, w tak określonych granicach, wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego i proceduralnego. Z tego też powodu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji rozstrzygającą o uchyleniu decyzji ostatecznej, przyznającej rodzinie zastępczej spokrewnionej – B. N. i R. N., pomoc pieniężną na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka – S. S., umieszczonego w tej rodzinie zastępczej oraz nadającej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia podjętego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), zwanej nadal K.p.a. Wyjaśnić przyjdzie, że na podstawie tego przepisu organ odwoławczy może utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji wówczas, gdy po ponownym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy stwierdzi, że jest ona prawidłowa co do jej koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie decyzji zamieszczone w jej osnowie. Przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. znajdzie zatem zastosowanie w sytuacji, gdy ocena organu odwoławczego co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy jest zbieżna ze stanowiskiem organu pierwszej instancji. Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji jest przy tym możliwe także wtedy, gdy zachodzi rozbieżność pomiędzy uzasadnieniem decyzji pierwszoinstancyjnej i decyzji organu odwoławczego. Wówczas organ odwoławczy obowiązany jest jednak odnieść się do różnic dotyczących oceny stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia sprawy w uzasadnieniu decyzji, które - co należy podkreślić - stanowi jej integralną część i służy wyjaśnieniu podstaw faktycznych oraz prawnych rozstrzygnięcia. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy ma bowiem obowiązek usunąć naruszenia przepisów prawa, które wystąpiły przy rozpatrywaniu sprawy przez organ pierwszej instancji. Powinien zatem wykazać, że pomimo błędnej oceny organu pierwszej instancji istnieją podstawy prawne i faktyczne do rozstrzygnięcia sprawy w sposób przyjęty przez organ pierwszej instancji.

W niniejszej sprawie Sąd uznał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium prawidłowo wykazało, iż pomimo zastosowania błędnej podstawy prawnej, rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odpowiada prawu.

Zasadnie organ odwoławczy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie podstawę prawną uchylenia decyzji, przyznającej świadczenie pieniężne na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej, stanowił przepis art. 163 K.p.a., a nie art. 154 K.p.a., jak to błędnie przyjął organ pierwszej instancji. Podzielając ustalenia dokonane w tym zakresie przez Kolegium wskazać należy, że przepis art. 154 K.p.a. stanowi podstawę prawną do zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa. Decyzja ostateczna podlegająca uchyleniu w niniejszej sprawie nie była tego rodzaju decyzją, gdyż przyznawała rodzinie zastępczej uprawnienie do świadczenia pieniężnego na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w tej rodzinie. Uchylenie lub zmianę decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, przewiduje art. 163 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w rozdziale 13 K.p.a., o ile przewidują to przepisy szczególne.

Jak prawidłowo przyjęło Kolegium, na gruncie ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 697, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, która stanowiła materialnoprawną podstawę przyznania skarżącemu i jego żonie świadczenia uchylonego zaskarżoną decyzją, takim przepisem szczególnym, do którego odsyła art. 163 K.p.a., jest art. 88 ust. 5 ustawy. Zgodnie z jego brzmieniem, w przypadku zmiany przepisów regulujących prawo do świadczeń, dodatków i dofinansowania do wypoczynku, o których mowa w art. 80 ust. 1 i 1a, art. 81, art. 83 i art. 84, oraz w przypadku zmiany sytuacji osobistej rodziny zastępczej, rodziny pomocowej lub prowadzącego rodzinny dom dziecka, a także w przypadku zmiany sytuacji osobistej, dochodowej lub majątkowej umieszczonego dziecka, organ właściwy do wydania decyzji może bez zgody rodziny zastępczej, rodziny pomocowej lub prowadzącego rodzinny dom dziecka zmienić lub uchylić decyzję, o której mowa w ust. 4.

Zdaniem Sądu, w zaskarżonej decyzji prawidłowo uznano, że wskazana w powołanym przepisie przesłanka zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej świadczenie - w postaci zmiany sytuacji osobistej rodziny zastępczej, musi wiązać się z możliwością sprawowania pieczy zastępczej, a w zasadzie z powstaniem sytuacji, kiedy sprawowanie pieczy jest niemożliwe. Przyjmując natomiast, że przesłankę zmiany sytuacji osobistej dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej będą wyczerpywały wszelkie zmiany dotyczące jego sytuacji formalnoprawnej, podzielić należy także pogląd, że w niniejszej sprawie za zmianę sytuacji osobistej zarówno rodziny zastępczej jak i umieszczonego w niej dziecka (S. S.), należało uznać okoliczność rozwiązania rodziny zastępczej i powrót dziecka do rodziny biologicznej.

Zarówno Kolegium, jak i organ pierwszej instancji, prawidłowo uznały, że w okolicznościach sprawy doszło do zmiany sytuacji osobistej dziecka oraz rodziny zastępczej na skutek wydania przez Sąd Okręgowy w [...] wyroku z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt [...], na mocy którego uchylono postanowienie w przedmiocie umieszczenia S. S. w rodzinie zastępczej u B. i R. N. Podkreślić przy tym trzeba, że skutek prawny wskazanego wyroku, w zakresie zmiany sytuacji osobistej, o której mowa w art. 88 ust. 5 ustawy, należało przyjąć z chwilą uprawomocnienia się tego wyroku, tj. z dniem 30 listopada 2016 r. Brak było jednak podstaw prawnych do uznania w niniejszej sprawie, że od chwili uprawomocnienia się wyroku skutki prawne wywiera rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji uchylające decyzję przyznającą skarżącemu i jego żonie uprawnienie do świadczenia określonego w art. 80 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Ustalając, od kiedy należy przyjąć skutek uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia rodzinie zastępczej, zasadnie Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy świadczenia i dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i 1a oraz art. 81, przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, a w przypadku dodatku wychowawczego nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku, o którym mowa w art. 88. Uwzględniając tę regulację, jako istotną dla uchylenia decyzji oraz ustalenia skutku prawnego podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, prawidłowo uznało Kolegium, że zasadnicze znaczenie ma okoliczność faktycznego opuszczenia rodziny zastępczej przez dziecko. Inaczej mówiąc, okolicznością faktyczną determinującą możliwość zastosowania ww. przepisu jest konieczność ustalenia przez organy procedujące w sprawie daty, do której dziecko przebywało faktycznie w rodzinie zastępczej.

W związku z tym zauważyć należy, że rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględnił oświadczenie skarżącego oraz matki dziecka potwierdzające okoliczność przebywania S. S. w rodzinie zastępczej do dnia 29 grudnia 2016 r. W świetle tych dowodów, w ocenie Sądu, okoliczność faktycznego opuszczenia rodziny zastępczej przez dziecko nie budzi wątpliwości. Uznając ją za istotną na gruncie art. 87 ust. 1 ustawy należało przyjąć, że skoro małoletni przebywał w rodzinie zastępczej do dnia 29 grudnia 2016 r., to pomoc pieniężna przysługiwała rodzinie zastępczej do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko tej rodziny. O ile bowiem, zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy dla umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej istotne znaczenie ma orzeczenie sądu, to dla ustalenia końcowego momentu przyznawania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej, zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy, doniosłe znaczenie ma także faktyczne sprawowanie pieczy zastępczej. Istotny tutaj nie jest moment podjęcia przez sąd formalnego rozstrzygnięcia w tym zakresie, lecz faktyczne opuszczenie rodzinnej pieczy przez dziecko. Dostrzec trzeba bowiem, że opuszczenie rodziny zastępczej wynika tak ze zdarzeń prawnych, jak i zdarzeń faktycznych. Dlatego na gruncie niniejszej sprawy przyjąć należy, że rodzinie zastępczej świadczenie przysługuje do dnia faktycznego przebywania w niej dziecka, nawet w sytuacji, gdy formalnie jego pobyt w rodzinie zastępczej ustał w związku z orzeczeniem sądu.

Rozpoznając sprawę Kolegium prawidłowo wskazało, że przepis art. 88 ust. 5 ustawy, który ma zastosowanie w niniejszej sprawie, nie przewiduje sytuacji uchylenia decyzji ostatecznej, przyznającej rodzinie zastępczej pomoc pieniężną, z mocą wsteczną. To z kolei oznacza, że nie mógł on stanowić podstawy do uchylenia w niniejszej sprawie decyzji przyznającej skarżącemu i jego żonie świadczenia od dnia uprawomocnienia się wyroku sądu uchylającego pieczę zastępczą, tj. od dnia 30 listopada 2016 r., gdyż dziecko przebywało nadal w rodzinie zastępczej, a opieka nad nim nie została przejęta przez matkę. Wskazać przyjdzie, że pozbawienie strony z mocą wsteczną uprawnienia przyznanego jej na podstawie decyzji, może nastąpić tylko wówczas, gdy taka możliwość jest wyraźnie przewidziana w przepisach prawa. Na podstawie art. 85 ust. 5 ustawy przyjąć natomiast należy, że uchylenie może mieć skutek jedynie na przyszłość. Uwzględnić jednak też trzeba, że decyzja uchylająca decyzję przyznającą świadczenie pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę przyznania tego świadczenia. To z kolei oznacza, że uchylając w niniejszej sprawie decyzję wydaną na podstawie art. 80 ust. 1 ustawy, należało uwzględnić okoliczność faktycznego opuszczenia rodziny zastępczej przez dziecko, a skutki prawne uchylenia należało ustalić na przyszłość.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium jednoznacznie stwierdziło, że podjęte przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji przyznającej pomoc pieniężną rodzinie zastępczej B. i R. N., jest rozstrzygnięciem prawidłowym, a skutkiem wydania tej decyzji jest brak podstaw do wypłaty pomocy pieniężnej od stycznia 2017 r., tj. od miesiąca, w którym decyzja weszła do obrotu prawnego. W świetle wskazanych wyżej przepisów prawa oraz zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych stanowisko to, w ocenie Sądu, należy podzielić.

Dodać trzeba nadto, że podjęte w sprawie rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji z dnia 26 maja 2015 r. nie zawiera w swej treści daty, od której uchylono decyzję. Ponadto, jak dostrzegło Kolegium, treść rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji nie wskazuje, aby pomoc pieniężna na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka w pieczy zastępczej nie przysługiwała stronie w grudniu 2016 r. Zgodzić należy się natomiast, że podjęte w sprawie rozstrzygnięcie wywiera skutki prawne na przyszłość, a nie z mocą wsteczną i w konsekwencji pozbawia rodzinę zastępczą prawa do pomocy pieniężnej od stycznia 2017 r., a nie od grudnia 2016 r., jak to wskazał organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji. W takiej sytuacji, jako prawidłowe ocenić należało utrzymanie w mocy przez Kolegium decyzji organu pierwszej instancji. Jakkolwiek bowiem decyzja ta wskazuje błędne podstawy prawne i nieprawidłowo ustala skutek prawny rozstrzygnięcia z mocą wsteczną, to jednak sama treść podjętego rozstrzygnięcia (zamieszczonego w sentencji decyzji) jest prawidłowa. W stanie faktycznym niniejszej sprawy zasadne bowiem było podjęcie, na podstawie art. 163 K.p.a. w zw. z art. 88 ust. 5 ustawy, rozstrzygnięcia o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie, o którym mowa w art. 80 ust. 1 pkt 1 ustawy. Brak było przy tym podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia mającego skutek z mocą wsteczną. Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. organ odwoławczy utrzymuje z kolei w mocy decyzję organu pierwszej instancji wówczas, gdy po ponownym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy stwierdzi, że jest ona prawidłowa co do jej koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie decyzji.

W ocenie Sądu, rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu decyzji prawidłowe podstawy prawne rozstrzygnięcia podjętego przez organ pierwszej instancji i dokonał prawidłowej ich subsumcji do zaistniałych okoliczności faktycznych. W konsekwencji, skoro dokonana ocena nie dawała podstaw do zmiany rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, to Kolegium prawidłowo utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia zawiera wskazanie jego motywów i wyjaśnienie, że jego skutkiem prawnym jest brak podstaw do wypłaty przedmiotowego świadczenia na przyszłość, tj. od stycznia 2017 r. Uzasadnienie decyzji stanowi integralną część decyzji i służy wyjaśnieniu rozstrzygnięcia zawartego w jej osnowie. W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonej decyzji prawidłowo wyjaśniało natomiast, dlaczego brak było podstaw do wydania rozstrzygnięcia, które skutkowałoby uchyleniem decyzji z datą wsteczną. Zdaniem Sądu, było ono wyczerpujące i uzasadniało wydanie decyzji odwoławczej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić z kolei trzeba, że kwestia wstrzymania przez organ pierwszej instancji wypłaty świadczenia za grudzień 2016 r. nie mogła podlegać ocenie w niniejszej sprawie. Dotyczy ona bowiem czynności organu polegającej na realizacji uprawnienia przyznanego decyzją z dnia 26 maja 2015 r., która to czynność nie ma wpływu na wydanie decyzji uchylającej przyznane uprawnienie. To, czy organ podjął prawidłowe działanie w zakresie realizacji obowiązku wypłaty świadczenia, nie jest też przedmiotem niniejszej sprawy. Uwzględniając skutek prawny zaskarżonej decyzji zgodzić się jedynie można z poglądem Kolegium, że organ zobowiązany do wpłaty świadczenia, przyznanego skarżącemu i jego żonie decyzją z dnia 26 maja 2015 r., nie miał jakichkolwiek podstaw aby wstrzymać wypłatę pomocy pieniężnej za grudzień 2016 r. w związku z uchyleniem tej decyzji, decyzją zaskarżoną w niniejszej sprawie. Zaskarżona decyzja, jak wcześniej wskazano, nie działa bowiem z mocą wsteczną.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, stąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji