Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 826/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 153, art. 174 pkt 1, art. 193
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 72 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 988
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: § 6 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 2355
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla  tablic rejestracyjnych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 marca 2023 r. sygn. akt III SA/Łd 809/22 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 13 września 2022 r. nr SKO.4121.108.2022 w przedmiocie rejestracji pojazdu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącej M. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 809/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w wyniku rozpoznania skargi M. K. (dalej powoływana także jako skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi (dalej powoływane także jako SKO, Kolegium) z dnia 13 września 2022 r. w przedmiocie odmowy zarejestrowania pojazdu, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 27 lipca 2022 r. oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego.

Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie wniosło Kolegium, zaskarżając je w całości.

1. Kolegium skarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie prawa materialnego:

a) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku — Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej powoływana jako p.u.s.a.) przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która to nie przystaje do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego i wykroczono poza granice określone tą normą, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady trójpodziału władzy poprzez zastąpienie ustawodawcy swoim orzecznictwem;

b) art. 72 ust. 1 pkt. 3 i ust. 2 pkt. 1 - ustawy Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 988 ze zm. dalej powoływana jako p.r.d.), poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że: 1) w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z pojazdem używanym, nie zaś fabrycznie nowym, który był uprzednio zarejestrowany w Polsce, podczas gdy okoliczność czy pojazd był czy też nie był używany nie jest przesłanką do zarejestrowania samochodu, tj. dopuszczenia go do poruszania się na drogowych publicznych, 2) do wydania decyzji o rejestracji pojazdu w niniejszym stanie faktycznym wymagane jest ustalenie, czy samochód był fabrycznie nowy, a także istnieje konieczność dokonywania dalszych ustaleń w zakresie wyjaśnienia kwestii pierwszej rejestracji pojazdu i unieważnienia obydwu dowodów rejestracyjnych, w sytuacji gdy przepis art. 72 ust. 1 pkt 1-6a wymienia wszystkie przesłanki wymagane do dokonania rejestracji pojazdu i nie przewiduje konieczności dokonywania innych ustaleń w tym zakresie, a brak spełnienia ww. warunków, w tym nieprzedstawienie umowy sprzedaży (lub faktury VAT) lub poprzedniego dowodu rejestracyjnego lub świadectwa zgodności WE, obliguje organ do odmowy rejestracji pojazdu;

c) § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych z dnia 11 grudnia 2017 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 2355 ze zm.) w brzemieniu aktualnym na dzień wydania decyzji przez Kolegium tj. 27 lipca 2022 r., w zw. z art. 72 ust. 1 pkt. 3 i ust. 2 pkt. 1 p.r.d. poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie i uznanie, że do wydania decyzji o rejestracji pojazdu w niniejszym stanie faktycznym nie jest konieczne złożenie oryginału faktury nr [...] z 21 maja 2019 r. podczas, gdy dowód własności powinien być przedstawiony przez wnioskodawcę w formie oryginału (lub kopii poświadczonej przez notariusza) w celu wykazania nieprzerwalnego ciągu własności pojazdu, gdy na dzień wydania decyzji przez Kolegium pojazd nie był zarejestrowany.

2. Kolegium zarzuciło także naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik postępowania:

a) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie niespójnego i wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia wyroku, wskazującego jako jego podstawę prawną tylko art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a jednocześnie zawierającego argumentację świadczącą o błędnym - zdaniem sądu - zastosowaniu przez organ przepisu prawa materialnego w postaci art. 72 ust. 1 pkt. 3 p.r.d., co utrudnia odczytanie prawidłowej intencji sądu co do koniecznych ustaleń w zakresie interpretacji przepisów prawa oraz zakresu wyjaśnienia sprawy przez organ podczas ponownego rozpatrzenia sprawy, co w konsekwencji stanowi o naruszeniu przez sąd art. 153 p.p.s.a.,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a przez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie organy nie dokonały niezbędnych ustaleń co do prawidłowego wyjaśnienia kwestii pierwszej rejestracji pojazdu i unieważnienia obydwu dowodów rejestracyjnych, podczas, gdy uprzednia decyzja o zarejestrowaniu pojazdu została wyeliminowana z obrotu prawnego (tj. wydana została decyzja dnia 13 maja 2022 roku o uchyleniu własnej z dnia 09 lutego 2022 roku decyzji o rejestracji pojazdu) na dzień wydawania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji o utrzymaniu w mocy prawnej decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 27 lipca 2022 r. DOM-SOK-VIIL5410.305.2022,

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 16 § 1 i 3 k.p.a. poprzez wskazanie w treści uzasadnienia, że organ ma przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia czy Prezydent Miasta Łodzi słusznie odmówił skarżącej rejestracji pojazdu oraz kwestii wyjaśnienia pierwszej rejestracji pojazdu i unieważnienia obydwu dowodów rejestracyjnych w sytuacji, gdy Kolegium opierało się na decyzji Prezydenta Miasta Kielce z dnia 13 maja 2022 r. uchyleniu decyzji własnej i o umorzeniu postępowania w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu, a zatem w tym zakresie stan faktyczny i prawny jest ustalony decyzją administracyjną, czego skutkiem jest brak uprzedniej rejestracji pojazdu i konieczność przedłożenia organowi świadectwa zgodności WE, oryginału umowy sprzedaży lub faktury VAT, a prowadzenie postępowania w zakresie wskazanym przez sąd I instancji jest wykluczone wobec brzmienia decyzji Prezydenta Miasta Kielce z dnia 13 maja 2022 r. o uchyleniu własnej decyzji ostatecznej z dnia 9 lutego 2022 r. o rejestracji pojazdu i umorzeniu postępowania.

d) art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a. przez brak dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia i faktycznej, przedstawienie oceny prawnej niespójnej i lakonicznej w zakresie własnych rozważań, w tym brak oceny zebranego materiału dowodowego, brak wykazania że uchybienia miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia oraz brak wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania przez organ po uchyleniu zaskarżonej decyzji, tzn. co konkretnie ma ustalić przy dalszym prowadzeniu postępowania dowodowego lub w jakim zakresie ma być uzupełnione postępowanie dowodowe przez organ I instancji, w szczególności w zakresie powodów, jakimi kierował się sąd pierwszej instancji wydając wyrok, wskazując, że istotne w niniejszej sprawie jest wyjaśnienie przez organ kwestii pierwszej rejestracji pojazdu i unieważnienia obydwu dowodów rejestracyjnych.

Wskazując na powyższe Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, a w przypadku, gdyby wniosek powyższy nie zasługiwał na uwzględnienie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Łodzi do ponownego rozpatrzenia i orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego, w tym o kosztach zastępstwa procesowego.

Kolegium zrzekło się przeprowadzenia rozprawy i wniosło o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, skarżąca wniosła o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).

Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku sądu pierwszej instancji.

Skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony - w tym przypadku skarżąca - w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Pierwszeństwo w rozpoznaniu mają, co do zasady, zarzuty naruszenia przepisów o postępowaniu. W orzecznictwie NSA zarysowała się linia orzekania, z której wynika, że w sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. np. wyrok z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11 oraz wyrok z 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08).

W zarzutach naruszenia przepisów postępowania, w pkt 2a oraz 2d skargi kasacyjnej Kolegium wskazało na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz 153 p.p.s.a. poprzez niespójne i wewnętrznie sprzeczne sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz brak dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia, w tym oceny zebranego materiału dowodowego. W ocenie Kolegium, mimo iż sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżone decyzje wyłącznie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i istocie zarzucił organowi błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego – art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d.

Odnosząc się do powyższych zarzutów przypomnieć należy, że w art. 141 § 4 p.p.s.a. ustawodawca określił niezbędne elementy uzasadnienia wyroku, czyli: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie przyjmuje w swym orzecznictwie, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, opubl. ONSAiWSA z 2010 r. Nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Zdaniem NSA, żadna z tych sytuacji nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w powołanym przepisie. WSA przedstawił w nim w szczególności stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując, z jakich przyczyn - w jego ocenie - skarga skarżącej zasługiwała na uwzględnienie. Okoliczność natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska sądu pierwszej instancji, czy też jego ocena, że uzasadnienie wyroku jest niepełne i nieprzekonujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełniło swą funkcję, gdyż pozwoliło na przeprowadzenie kontroli instancyjnej, w szczególności merytoryczne odniesienie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do zarzutów skargi kasacyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, jakoby sporządzone uzasadnienie było niespójne i wewnętrznie sprzeczne. Szczegółowe zapoznanie się z treścią uzasadnienia wyroku jednoznacznie wskazuje, że zasadniczą przyczyną uwzględnienia skargi a w konsekwencji uchylenia zaskarżonych do sądu decyzji było jedynie naruszenie przez organy przepisów postępowania i to w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów, w szczególności art. 72 ust. 1 p.r.d. organy nie wyjaśniły w należyty sposób dlaczego przedłożony przez skarżącą dowód własności pojazdu w postaci oryginału faktury zakupu pojazdu z 17 grudnia 2021 r., na podstawie którego nabyła ona pojazd od firmy V. Sp. z o.o. jest niewystarczający dla zarejestrowania pojazdu. W tym zakresie słusznie sąd pierwszej instancji poddał w wątpliwość stanowisko organów, że powyższy dokument jest niewystarczający dla zarejestrowania pojazdu i koniecznym było uzupełnienie wniosku o rejestrację o oryginał faktury nr [...] z dnia 21 maja 2019 r. dokumentującej zakup pojazdu przez poprzedniego właściciela – firmę V. Sp. z o.o.

Podkreślić należy, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organy w tym zakresie powołały się na decyzję Prezydenta Miasta Kielce z dnia 13 maja 2022 r. o uchyleniu własnej decyzji ostatecznej z dnia 9 lutego 2022 r. o rejestracji pojazdu i umorzeniu postępowania. Jednakże w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest jakiejkolwiek analizy jakie skutki prawne wywołała powyższa decyzja, czy wywołuje ona skutki ex tunc (czy ex nunc), czy też z jaką datą została na jej podstawie stwierdzona nieważność dokumentu dowodu rejestracyjnego. Brak jest także analizy, jaki wpływ na przebieg postępowania miała treść wydanej decyzji, w szczególności, czy w wyniku jej wydania organy przyjęły, że w sprawie mamy do czynienia z pojazdem nowym – formalnie nigdy nie zarejestrowanym w Polsce, a w konsekwencji konieczności zastosowania przepisów p.r.d. dotyczących rejestracji nowych pojazdów, czy też z pojazdem używanym – względem którego uchylono (a nie stwierdzono nieważności – dopisek sądu) decyzję o ostatniej rejestracji na rzecz firmy, która sprzedała pojazd skarżącej. Brak jest również jakichkolwiek rozważań organów na jakiej podstawie prawnej unieważniono wcześniejszy dowód rejestracyjny spornego pojazdu – w tym zakresie organ oparł się jedynie na piśmie informacyjnym organu rejestrującego.

W sprawie istotnym jest także, że zdaniem organów zasadniczą przesłanką w przeszkodzie w zarejestrowaniu pojazdu, było nie przedłożenie przez skarżącą oryginału dowodu własności pojazdu (faktury) a jedynie duplikatu stanowiącego jego kserokopię. Tymczasem z akt sprawy wynika, że skarżąca przedłożyła oryginał faktury zakupu pojazdu z 17 grudnia 2021 r. oraz okazała organowi pierwszej instancji oryginał żądanej faktury z dnia 21 maja 2019 r. (do wglądu). Organy obu instancji zupełnie pominęły powyższą okoliczność, co słusznie zostało dostrzeżone przez sąd pierwszej instancji jako naruszenie zasad prowadzenia postępowania administracyjnego.

Brak jest także podstawy do przyjęcia, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia, jest lakoniczne w zakresie własnych rozważań, nie zawiera oceny zgromadzonego materiału dowodowego i nie wykazuje, że uchybienia miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji w sposób zrozumiały wskazał z jakich przyczyn uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję organu pierwszej instancji, podkreślając, że to właśnie organy obu instancji, mimo zgromadzenia materiału dowodowego, nie dokonały jego oceny i nie wyjaśniły, z jakich przyczyn złożony przez skarżącą wniosek o rejestrację pojazdu był niekompletny, w szczególności na jakiej podstawie prawnej skarżąca była zobowiązana do przedłożenia oryginału faktury zakupu z dnia 21 maja 2019 r. (która nie przenosiła własności pojazdu na skarżącą) oraz oryginału świadectwa zgodności WE przedmiotowego samochodu albo świadectwa zgodności z aktualnym poziomem emisji spalin z dodatkowymi dokumentami.

Podobnie należało ocenić pozostałe dwa zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wskazanych w pkt 2b i 2c skargi kasacyjnej. Zgodzić się należało z sądem pierwszej instancji, że organy w przeprowadzonym postępowaniu nie dokonały niezbędnych wyjaśnień i ustaleń w zakresie pierwszej rejestracji spornego pojazdu, bowiem analiza uzasadnień zaskarżonych decyzji, o czym była już mowa wcześniej, nie wskazuje w sposób jednoznaczny, czy w wyniku wydawania stosownych decyzji administracyjnych, organy potraktowały pojazd skarżącej jako pojazd nowy – nigdy nie zarejestrowany w Polsce czy też jako pojazd używany – wobec którego unieważnione zostały dowody rejestracyjne. Dlatego też podnoszona przez Kolegium okoliczność wydania przez Prezydenta Miasta Kielce decyzji z dnia 13 maja 2022 r. o uchyleniu własnej decyzji ostatecznej z dnia 9 lutego 2022 r. o rejestracji pojazdu i umorzeniu postepowania nie może świadczyć o naruszeniu przez sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 16 § 1 i 3 k.p.a., bowiem organy obu instancji nie oceniły w jaki sposób wydanie powyższej decyzji zmieniło sytuację prawną pojazdu. Podkreślić należy, czego najwyraźniej nie dostrzegają organy rozpoznając niniejszą sprawę, że unieważnienie dowodów rejestracyjnych nie jest tożsame prawnie ze stwierdzeniem nieważności decyzji o rejestracji pojazdu.

Tym samym, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, uznać należało za niezasadne.

Na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.

W pkt 1a skargi kasacyjnej Kolegium wskazało na naruszenie art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, bowiem sąd pierwszej instancji dokonał dowolnej oceny, nieprzystającej do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego. W tym zakresie wskazać przede wszystkim należy, że art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. ma charakter ustrojowy, określający jedynie zakres i kryterium sądowej kontroli działalności organów administracji i jako taki co do zasady nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Może być on skutecznie wskazany jako naruszenie w ramach drugiej podstawy kasacyjnej w powiązaniu z konkretnie oznaczonymi przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wyrok NSA z dnia 11 maja 2012 r., I OSK 70/12, LEX nr 1166069; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2009 r., II FSK 1660/07, wyrok NSA z dnia 11 marca 2009 r., II FSK 103/08, wyrok NSA z dnia 23 listopada 2010 r., I GSK 445/10; wyrok NSA z dnia 6 lipca 2011 r., II GSK 1185/11, LEX nr 1083277; wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2008 r., FSK 576/07, LEX nr 475570). Zatem do naruszenia tego przepisu mogłoby dojść jedynie w sytuacji, gdyby sąd pierwszej instancji nie dokonał kontroli stanowiącego przedmiot skargi aktu, zastosowałby inny rodzaj oceny niż zgodność z prawem odwołując się np. do zasad słuszności czy współżycia społecznego względnie wyszedłby poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego rozpoznając skargę na akt lub czynność niepoddane jego kognicji, ewentualnie zastosował środki ustawie nieznane (por. wyrok NSA z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 2014/19, LEX nr 2848053). W niniejszej sprawie żadna z takich sytuacji nie zaistniała. Dodatkowo autor skargi kasacyjnej powiązał naruszenie wskazanych przepisów z pierwszą podstawą kasacyjną – naruszeniem przepisów prawa materialnego, a nie naruszeniem przepisów postępowania, co dodatkowo dyskwalifikuje postawiony zarzut kasacyjny.

Brak było także podstaw do uwzględnienia zasadności zarzutów opisanych w pkt 1b i 1c skargi kasacyjnej – naruszenia art. 72 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 1 p.r.d. poprzez ich błędną wykładnię oraz § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych poprzez jego niezastosowanie. W tym zakresie wskazać przede wszystkim należy, że w zakresie zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, prawidłowa konstrukcja zarzutu opartego na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. winna wskazywać na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z konkretnymi przepisami prawa materialnego, których naruszenie dawałoby podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku, a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie nie spełnia tych wymogów, bowiem naruszenie przepisów prawa materialnego nie zostało powiązane z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. (lub także z innymi przepisami p.p.s.a.), a co było konieczne, bowiem sąd pierwszej instancji samodzielnie nie stosuje przepisów prawa materialnego, a wyłącznie ogranicza się do oceny wykładni bądź zastosowania tych przepisów przez organy. Wyłączną podstawę działań i rozstrzygnięć podejmowanych przez sąd administracyjny stanowią przepisy postępowania sądowoadministracyjnego.

Tym nie mniej, wskazać należy, że w orzecznictwie wskazuje się, że nawet wadliwe przyporządkowanie zarzutu do podstawy kasacyjnej nie dyskwalifikuje co do zasady takiego zarzutu, jeżeli sposób jego sformułowania pozwala na jego ocenę w ramach prawidłowej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 2 września 2010 r., sygn. akt II FSK 636/09). W świetle zatem uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, (ONSAiWSA 2010, Nr 1, poz. 1), zgodnie z zasadą falsa demonstratio non nocet, Naczelny Sąd Administracyjny może - korzystając z przytoczonych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jednostek redakcyjnych tekstu prawnego - spróbować samodzielnie zidentyfikować zarzut naruszenia prawa przez sąd pierwszej instancji i tak przedstawiony zarzut rozpoznać merytorycznie. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, dlatego też mimo nie powiązania przez autora skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego z konkretnym przepisem p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił odnieść się do postawionych zarzutów.

W tym zakresie wskazać przede wszystkim należy, że sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przytaczając treść art. 72 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 1 p.r.d. nie dokonał ich błędnej wykładni. Słusznie w tym zakresie wskazał, że ustawodawca przewidział konieczność przedłożenia przez właściciela innych dokumentów celem rejestracji pojazdu, po raz pierwszy rejestrowanego w Polsce a innych dokumentów, względem pojazdu który był już zarejestrowany w Polsce (art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d.). Tym samym, od tego czy dany pojazd był już zarejestrowany w Polsce czy też nie uzależniony jest katalog dokumentów, które właściciel pojazdu jest zobowiązany do dołączenia do wniosku o rejestrację takiego pojazdu. Posługiwanie się przed sąd pierwszej instancji w tym zakresie skrótem myślowym – pojazd nowy i używany nie jest istotnym błędem. Zaznaczyć należy, że skoro w realiach niniejszej sprawy, brak było rozważań organów czy w wyniku wydania stosownych decyzji administracyjnych, sporny pojazd został potraktowany przez organy jako nowy – nigdy nie zarejestrowany w Polsce czy też jako pojazd używany, względem którego zostały unieważnione wydane dowody rejestracyjne, powyższa kwestia miała kluczowe znaczenie dla ustalenia jakie dokumenty skarżąca była zobowiązana przedłożyć razem z wnioskiem o rejestrację pojazdu, a w konsekwencji jakich dokumentów może żądać organ od skarżącej celem uzupełnienia wniosku.

Nie można zgodzić się również z Kolegium, jakoby sąd pierwszej instancji naruszył § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych poprzez jego niezastosowanie. Przepis ten wskazuje, że jeżeli zbywcą pojazdu w przypadku, o którym mowa w ust. 2, jest przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie obrotu pojazdami, jako dowód własności potwierdzający nabycie prawa własności przez tego zbywcę dopuszcza się poświadczoną notarialnie kopię tego dowodu. Przepis ten dopuszcza w sytuacji opisanej w ust. 2 notarialnie poświadczoną kopię dowodu potwierdzającego przeniesienie własności pojazdu, jednakże w niniejszej sprawie skarżąca takiej kopii nie przedłożyła. Z twierdzeń skarżącej, którym nie zaprzeczyły organy wynika, że w toku postępowania przedłożyła do wzglądu oryginał żądanej faktury, która to kwestia zupełnie została pominięta przez organy. Podkreślić jednocześnie należy, że powyższy przepis nie wskazuje na jakiej podstawie prawnej organ pierwszej instancji zażądał od skarżącej przedłożenia oryginału faktury zakupu z dnia 21 maja 2019 r., dokumentującą transakcję sprzedaży, której skarżąca nie była stroną.

Mając na względzie powyższe, skarga kasacyjna jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw prawnych, została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.) na które złożyło się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżącej w kwocie 240 zł.