Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 965/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2023 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. P. i P. P. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 15 września 2022 r., nr WOP.7722.21.2022.TA w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych, oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga K. P. i P. P. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 września 2022 r., nr WOP.7722.21.2022.TA w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim postanowieniem z dnia 29 grudnia 2021 r. nr PINB-7141/85/2021/PO wstrzymał roboty budowlane przy posadowieniu parterowego obiektu o konstrukcji drewnianej trwale związanego z gruntem (posadowionego na bloczkach betonowych i ramie stalowej), pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 3,50m x 11,05m, na terenie działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym Karwieńskie Błota, gmina Krokowa. Tym samym postanowieniem organ poinformował skarżącego P. P. o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu, zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego.

W uzasadnieniu wskazano, że P.P. posadowił powyższy budynek bez wymaganego pozwolenia na budowę, czego konsekwencją było wszczęcie postępowania i w konsekwencji wydanie opisanego wyżej postanowienia, gdyż stosownie do art. 28, 29 i 30 Prawa budowlanego wykonanie przedmiotowego budynku wymagało uzyskania decyzji pozwolenia na budowę, ponieważ jest on trwale związany z gruntem, a jego powierzchnia zabudowy wynosi 38,67m2. Zdaniem organu brak pozwolenia na budowę obliguje organ nadzoru budowlanego do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane, z którego wynika, że w stosunku do obiektów lub ich części wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę organ nadzoru budowlanego obowiązany jest w pierwszej kolejności do wstrzymania wszelkich robót budowlanych. Organ wyjaśnił też, że zgodnie z art. 48b ust. 1 prawa budowlanego w przypadku złożenia wniosku o legalizację organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia doręczenia tego postanowienia.

Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznając zażalenie skarżących postanowieniem z dnia 15 września 2022 r.:

uchylił postanowienie organu I instancji z dnia 29.12.2021 r.

wstrzymał P. P. prowadzenie robót budowlanych przy wybudowanym bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę na terenie działki nr [...] obręb ewidencyjny Karwieńskie Błota, gmina Krokowa, obiekcie budowlanym - budowli o konstrukcji drewnianej obłożonym boazerią drewnianą, parterowego, nietrwale związanego z gruntem, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 3,50m x 11,05m (posadowionej na stalowej trzyosiowej naczepie, połączonej z nią za pomocą metalowych śrub)

poinformował P. P. o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu budowlanego w terminie 30 dni od dnia, w którym postanowienie stanie się ostateczne oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji, w wysokości obliczonej zgodnie z przepisem określonym w art. 49d ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w brzmieniu po dniu 3 stycznia 2022 r., który stanowi, że wysokość opłaty legalizacyjnej w przypadku przedmiotowej budowy wynosi 125 000 zł.

Organ odwoławczy w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym przeprowadzone przez pracowników organu I instancji w dniu 23 listopada 2021 r. oględziny - ustalił, że na terenie działki nr [...] (o powierzchni 600 m2) położonej w obrębie ewidencyjnym Karwieńskie Błota gmina Krokowa będącej własnością K. i P. P. istnieje obiekt budowlany trwale związany z gruntem, posadowiony na bloczkach betonowych i ramie stalowej, o wymiarach w rzucie 3,50m x 11,05m, konstrukcji drewnianej obłożonej boazerią drewnianą, parterowy, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej (posiada panele fotowoltaiczne, instalację wod.-kan, - jest podłączony do bezodpływowego zbiornika na ścieki o pojemności 100 1). P. P. oświadczył natomiast, że ustawił przedmiotową przyczepę w 2021 r., a przyczepa posiada tablice rejestracyjne i dowód rejestracyjny.

Organ w trakcie postępowania zażaleniowego zlecił organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowych oględzin, podczas których ustalono, że przedmiotowy obiekt nie jest trwale związany z gruntem, gdyż posadowiony jest na trzyosiowej stalowej naczepie nie podpartej wspornikami, połączony z nią jest za pomocą metalowych śrub. Mając powyższe ustalenia na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowy obiekt budowlany nie jest trwale związany z gruntem, nie jest zatem budynkiem, i ma powierzchnię 38,67m2. Ponieważ postępowanie PINB w sprawie zostało wszczęte pismem z dnia 13 października 2021 r., zastosowanie w sprawie znajduje Prawo budowlane z 1994 r. w brzmieniu po 19 września 2020 r.

Od dnia 03 stycznia 2022 r. brzmienie art. 29 ust. 1 pkt 16 ustawy stanowi, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy: a) do 35 m2, b) powyżej 35 m2, ale nie więcej niż 70 m2, przy rozpiętości elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięgu wsporników do 2 m, przy czym liczba tych budynków na działce nie może być większa niż jeden na każde 500 m2 powierzchni działki. W ocenie organu odwoławczego przedmiotowy obiekt, ponieważ nie jest budynkiem, nie mógł być legalnie wzniesiony w oparciu o zgłoszenie z art. 30 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 16 ustawy. Organ powołując się na art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego z 1994 r. zakwalifikował przedmiotową inwestycję jako tymczasowy obiekt budowlany, wzniesiony w 2021 r. Ponieważ stoi on na działce ponad 180 dni, na jego wzniesienie powinien był uzyskać decyzję (art. 28 ust. 1 ww. ustawy) o pozwoleniu na budowę - a takiej decyzji nie uzyskał - przedmiotowy obiekt stanowi więc tzw. samowolę budowlaną - został wybudowany bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, tak więc zasadne było zastosowanie przez PINB w sprawie trybu art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. W konsekwencji organ uznał, że do naliczenia opłaty za legalizację przedmiotowego obiektu zastosowanie znajduje przepis art. 49d ust 1 pkt 1 Prawa budowlanego w brzmieniu po dniu 3 stycznia 2022 r. Jak wskazano, dla wyznaczenia kategorii obiektu zasadne jest wskazanie, że stanowi on obiekt budowlany – budowlę.

Odnosząc się do argumentów zażalenia wskazano, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęty jest pogląd, że użyte w Prawie budowlanym pojęcie budowa obiektu, w przypadku obiektów typu "domu holenderskiego" oznacza, że obiekt taki został umieszczony (przywieziony, przyholowany) na terenie danej działki i posadowiony na danym terenie (stoi w danym miejscu). Odnośnie faktu zarejestrowania przedmiotowego obiektu stwierdzono, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zdecydowanie dominuje pogląd o kwalifikowaniu takich obiektów jak przyczepy samochodowe lub inne przyczepy przystosowane do prowadzenia, po ich ustawieniu na gruncie, działalności gospodarczej lub zamieszkiwania jako obiektów budowlanych podlegających regulacji Prawa budowlanego. Kryterium powinien być przede wszystkim cel, w jakim obiekt został umieszczony na terenie nieruchomości oraz długość okresu posadowienia. Zarejestrowanie obiektu jako pojazdu mechanicznego i zawarcia związanej z tym faktem umowy ubezpieczenia OC nie stoi na przeszkodzie uznaniu tego obiektu za obiekt budowlany.

Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że organ I instancji w swoim postanowieniu poinformował w pkt 2, że opłata legalizacyjna wyliczona zostanie zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego, to jest dla przypadku samowoli budowlanej polegającej na budowie obiektu bez zgłoszenia, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy. Jednak budowa przedmiotowego obiektu odbyła się bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, zatem zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 49d ust. 1 pkt 1 ustawy. W związku z tym została naliczona odpowiednia dla takiego przypadku opłata legalizacyjna. Wyjaśniono też, że organ odwoławczy nie działa na niekorzyść strony, a jedynie doprecyzowuje postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 29 grudnia 2021 r. naliczając odpowiednią opłatę legalizacyjną.

K. P. i P. P. reprezentowani przez pełnomocnika w skardze na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 września 2022 r., zarzucili naruszenie:

1/ art. 7 k.p.a. poprzez:

- brak ustalenia przez organ rzeczywistych wymiarów przyczepy zlokalizowanej na działce należącej do skarżących;

błędne ustalenie przez organ, że podczas drugich oględzin przyczepy urzędnicy dokonywali jakichkolwiek pomiarów;

błędne przyjęcie przez organ, że przyczepa zlokalizowana na działce skarżących jest podłączona do instalacji wodno- kanalizacyjnej i do zbiornika na ścieki bytowe;

bezpodstawne przyjęcie, że wyposażenie przyczepy w instalację fotowoltaiczną powoduje, że jest ona obiektem budowlanym;

braku wykazania przez organ, z jakich przyczyn przyczepa zlokalizowana na działce należącej do skarżących utraciła funkcję środka transportowego;

- pominięcie przez organ, że przyczepa w dacie oględzin poza tablicami rejestracyjnymi była wyposażona w światła pozwalające na jej przemieszczanie się po drogach publicznych,

2/ art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ dowodu z opinii biegłego na okoliczności, dla których wymagane są wiadomości specjalne, tj. czy przyczepa zlokalizowana na działce skarżących jest przyczepą, która może poruszać się po drodze publicznej, w celu prawidłowego i rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy;

3/ art. 7 w zw. z art. 68 kp.a. poprzez:

- sporządzenie protokołu oględzin nieruchomości wadliwie, uniemożliwiając zweryfikowanie prawidłowości sposobu dokonania pomiarów przez urzędników organu dotyczących wymiarów kontrolowanej przyczepy;

- braku wskazania w protokole oględzin dokładnych danych identyfikacyjnych użytych urządzeń pomiarowych;

braku załączenia do protokołu fotografii potwierdzających wymiary mierzonej przyczepy;

- braku wskazania w protokole oględzin wszystkich osób w nich uczestniczących poprzez pominięcie pełnomocnika skarżących, co spowodowało brak możliwości złożenia przez niego stosownych zastrzeżeń do przebiegu tej czynności;

4/ art. 139 k.p.a. poprzez wydanie w toku postępowania zażaleniowego postanowienia na niekorzyść skarżących w związku z ustaleniem opłaty legalizacyjnej na dużo wyższym poziomie niż uczynił to organ I instancji.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że rozstrzygnięciem z dnia 15 września 2022 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku uchylił postanowienie organu I instancji, wstrzymał P. P. prowadzenie robót budowlanych oraz zmienił wysokość opłaty legalizacyjnej z kwoty 50 000 zł na kwotę 125 000 zł. Wskazano też m.in., że w dacie dodatkowych oględzin przyczepa nie była podłączona do instalacji wodno- kanalizacyjnej ani nie znajdował się tam żaden zbiornik na ścieki bytowe, a protokoły oględzin nieruchomości nie zawierają żadnych wymiernych danych pozwalających na zweryfikowanie prawidłowości sposobu dokonania pomiarów przez urzędników organu dotyczących wymiarów kontrolowanej przyczepy. Podniesiono też, że pracownicy organu zignorowali podczas oględzin obecność pełnomocnika skarżących, pomimo przedstawienia się przez niego nie uwzględnili go w treści protokołu oględzin. W związku z tym pozbawili skarżących możliwości obrony ich praw i wypowiedzenia się co do każdego dowodu zgromadzonego w sprawie. Zdaniem skarżących organ w sposób rażący naruszył również art. 139 k.p.a. poprzez wydanie w toku postępowania zażaleniowego postanowienia na ich niekorzyść, stosując przepisy w taki sposób, że ukształtował obowiązki skarżących w sposób dużo bardziej niekorzystny niż organ I instancji, bowiem ustalił opłatę legalizacyjną na dużo wyższym poziomie, niż uczynił to organ I instancji, czym naruszył art. 139 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie stwierdzając, że podczas oględzin w dniu 23 listopada 2021 r. przeprowadzonych z udziałem skarżących, organ pierwszej instancji ustalił, że obiekt posiada panele fotowoltaiczne, instalację wod.-kan, jest podłączony do bezodpływowego zbiornika na ścieki o pojemności 100 1, a strony podpisały protokół bez zastrzeżeń. Fakt podłączenia do tych instalacji podważony został dopiero w skardze. Zarzut, że PINB źle obliczył powierzchnię zabudowy przedmiotu postępowania jest niezasadny, bowiem ponowne pomiary obiektu wykazały, że obiekt ma 38,67m2.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane

w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 września 2022 r., nr WOP.7722.21.2022.TA w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych dotyczące obiektu budowlanego - budowli o konstrukcji drewnianej obłożonej boazerią drewnianą, parterowej, nietrwale związanej z gruntem, pełniącej funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 3,50m x 11,05m (posadowionej na stalowej trzyosiowej naczepie, połączonej z nią za pomocą metalowych śrub), na terenie działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym Karwieńskie Błota, gmina Krokowa.

Materialnoprawną podstawą wydanych przez organy obu instancji postanowień są przepisy Prawa budowlanego, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), obowiązującą od 19 września 2020 r. Należy wskazać, że wprowadzone powyższą nowelizacją zmiany w przepisach dotyczących legalizacji samowoli budowlanych stworzyły jednolity, spójny system postępowań legalizacyjnych opierający się o wspólną procedurę (zob. uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 13 lutego 2020 r., druk sejmowy nr 121, Sejm IX kadencji). Umożliwia on usunięcie skutków samowolnych działań inwestycyjnych oraz przywrócenie stanu zgodności z wymogami Prawa budowlanego.

Na skutek wprowadzonych zmian postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:

1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo

2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego).

W takim postanowieniu organ informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Co istotne, postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki(art. 49e pkt 1). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną.

Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej

w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28, przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31.

Mając to na uwadze stwierdzić trzeba, że warunkiem zainicjowania postępowania legalizacyjnego jest stan faktyczny konkretnej sprawy, z którego wynika, że inwestor pomimo obowiązku nie dokonał zgłoszenia bądź nie uzyskał pozwolenia na budowę obiektu, dopuszczając się tym samym samowoli budowlanej. W tej sytuacji najistotniejszą kwestią jest kwalifikacja prawnobudowlana samowolnej zabudowy i ocena jej z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że naruszenia Prawa budowlanego powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (zob. uchwała NSA z dnia 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13, ONSAiWSA 2014/6/89, wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1974/10, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższe oznacza, że ustalenia czy dane roboty budowlane podlegały reglamentacji Prawa budowlanego, w tym w szczególności czy na ich wykonanie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę, dokonanie zgłoszenia, czy też można ich było dokonać bez jakichkolwiek formalności, należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie wybudowania danego obiektu.

W niniejszej sprawie, zgodnie z oświadczeniem Inwestora, sporny obiekt został posadowiony w 2021 r. zatem zastosowanie mają przywołane wyżej przepisy Prawa budowlanego.

Dla sprawy, której przedmiotem jest ocena legalności zabudowy, istotne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, albowiem pozwala to na dokonanie adekwatnej kwalifikacji prawnobudowlanej zabudowy, a następnie oceny, czy jej realizacja wymagała wcześniejszego zgłoszenia, czy pozwolenia na budowę, czy też mamy do czynienia z zabudową niepodlegającą reglamentacji Prawa budowlanego. Wreszcie, prawidłowe ustalenia faktyczne determinują warunki legalizacji, w tym wysokość opłaty legalizacyjnej stanowiącej warunek sine qua non skutecznego procesu legalizacji oraz uwarunkowania ewentualnej rozbiórki.

W niniejszej sprawie podstawową kwestią sporną jest to, czy sporny obiekt jest obiektem budowlanym, czy też jak uważają Skarżący pojazdem mechanicznym – przyczepą.

Sąd ocenia jako prawidłowe ustalenia organu odwoławczego odnośnie kwalifikacji przedmiotowego obiektu budowlanego pełniącego, jak wynika z okoliczności sprawy i ustaleń organu, funkcję przyczepy mieszkalnej.

Sąd podziela ocenę WINB, że przedmiotowy obiekt mieszkalny należy zakwalifikować jako tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, który wobec upływu okresu 180 dni wymagał pozwolenia na budowę.

Według ustawowej definicji zawartej we wskazanym przepisie tymczasowy obiekt budowlany to obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe.

Jak wynika zatem z treści art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego niektóre rodzaje tymczasowych obiektów budowlanych zostały wyraźnie przez ustawodawcę wymienione (np. kioski uliczne, barakowozy, obiekty kontenerowe), ale też redakcja tego przepisu pozwala na stwierdzenie, że przytoczone wyliczenie ma charakter przykładowy. Dlatego przy ocenie innych typów obiektów, które nie zostały wymienione w tym przepisie, konieczne jest zastosowanie dodatkowego kryterium. Opierając się na utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącego barakowozów, przyczep kempingowych, ruchomych kiosków lub innych podobnych obiektów, takim kryterium powinien być przede wszystkim cel, w jakim dany obiekt został umieszczony na nieruchomości oraz okres funkcjonowania na tej nieruchomości (por. np. wyroki NSA: z dnia 13 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 348/08; z dnia 29 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 423/11 oraz z dnia 10 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 39/12, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Niniejszy obiekt, co wynika z akt sprawy, realizuje cel mieszkalny. Skarżący nie kwestionują okoliczności, iż został on posadowiony na terenie działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym Karwieńskie Błota, gmina Krokowa w 2021 w celu realizacji celu mieszkalnego. Bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostają zatem okoliczności, iż jest on zarejestrowany jako pojazd mechaniczny i posiada stosowne oświetlenie. O celu, który realizuje sporny obiekt wbrew stanowisku skarżących, świadczy również to, iż został on podłączony do instalacji wodnej i zbiornika na ścieki oraz posiada instalację fotowoltaiczną. Także obicie tego obiektu boazerią drewnianą (z uwagi choćby na jej wagę) świadczy, iż nie pełni on funkcji komunikacyjnej. Wszystkie te okoliczności zostały w sposób prawidłowy udowodnione na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Skarżący nie kwestionowali tych ustaleń w toku sporządzania protokołów oględzin z 23 listopada 2021 r. oraz z 13 czerwca 2022 r., wskazując jedynie okoliczność zarejestrowania przyczepy. Podobnie z okolicznością rzekomego nieuwzględnienia udziału pełnomocnika w trakcie przeprowadzania powyższego dowodu. W aktach sprawy znajduje się dowód doręczenia pełnomocnikowi zawiadomienia o przeprowadzeniu oględzin w dniu 13 czerwca 2022 r. Jednakże w toku ich przeprowadzania, co wynika z protokołu, pełnomocnik był nieobecny. Natomiast obecni tam inwestorzy nie zgłaszali uwag dotyczących prawidłowości sporządzenia protokołu.

W skardze kwestionowana jest prawidłowość dokonanych przez organ pomiarów spornego obiektu. Jednakże wymiary spornego obiektu wynikają z treści protokołów oględzin, o których wyżej mowa i jak wspomniano nie zostały one zakwestionowane w ich trakcie.

Sąd nie podziela też zarzutu Skarżących o naruszeniu przez organ odwoławczy zasady reformationis in peius przy wydaniu zaskarżonego postanowienia.

Zgodnie z art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego w postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.

Zatem na etapie, który jest przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej wymagane jest jedynie określenie zasad obliczania opłaty legalizacyjnej. Dopiero trakcie zainicjowanej przez inwestorów procedury legalizacyjnej, w przypadku stwierdzenia poprawności dokumentacji legalizacyjnej, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej – art. 49 ust. 2a Prawa budowlanego.

W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy wskazując wysokość opłaty legalizacyjnej działał przedwcześnie. Jednakże w ocenie Sądu to naruszenie przepisów postępowania nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy bowiem określając charakter spornego obiektu budowlanego organ ten stosownie do art. 48 ust. 3 odesłał do przepisu określającego w takim przypadku zasady obliczania opłaty legalizacyjnej, to jest art. 49d ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

Zmiana orzeczenia organu I instancji wynikała jedynie z odmiennej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie kwalifikacji spornego obiektu budowlanego i w ocenie Sądu nie narusza art. 139 K.p.a.

Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał niezasadność skargi i działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.