Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 654/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 1 pkt 4, art. 100 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 3 pkt 11, art. 32 ust. 4 pkt 2, art. 49f ust. 1 i 2, art. 49g ust. 1 i 2,
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
article: art. 61 par. 1, art. 88 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1360
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.

SENTENCJA

Dnia 24 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Elżbieta Polody po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi T. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 sierpnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz T. G. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 sierpnia 2023 r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "WINB "), po rozpatrzeniu odwołania T. G., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. (dalej jako "PINB") z dnia 31 maja 2023 r., znak [...]

Decyzja WINB zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy.

W dniu 06 kwietnia 2022 r. pracownicy PINB przeprowadzili kontrolę na dz. 208 w m. P. . W sporządzonym na okoliczność kontroli protokole zapisano, że na nieruchomości usytuowany jest m.in. budynek gospodarczy o wym. 10,74 m x 4,4 m i maksymalnej wysokości 3,12 m, wg szkicu przy budynku mieszkalnym. Obiekt o konstrukcji drewnianej, poszycie ścian z desek, konstrukcja dachu drewniana, pokryta papą oraz blachą trapezową. Użytkownikiem budynku jest T. G., natomiast wcześniej użytkowali go poprzedni właściciele lokalu nr [...] E. Ś. oraz B. W.. Wg oświadczenia J. H. obiekt powstał przed 1990 r., a inwestorem był E. Ś. oraz poprzedni właściciel nieruchomości - Nadleśnictwo P..

W dniu 18 maja 2022 r. PINB zwrócił się do Starosty [...] o informację czy dokonano zgłoszenia bądź wydano pozwolenie na budowę w związku z budową ok. 1990 r. budynku gospodarczego, o konstrukcji drewnianej, o wym. 10,74 m x 4,4 m i max wys. 3,12 m.

Pismem z dnia 07 czerwca 2022 r. Starosta [...] zawiadomił o braku oczekiwanych dokumentów.

W dniu 06 lipca 2022 r. PINB wydał postanowienie znak [...], którym wstrzymał T. G. prowadzenie robót budowlanych związanych z budową budynku gospodarczego oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia.

T. G. w dniu 29 lipca 2022 r. złożył wniosek o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego budynku gospodarczego.

Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2022 r. PINB nałożył na T. G. obowiązek przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego, ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującej, czy stan techniczny budynku nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne jego użytkowanie.

T. G. w dniu 28 grudnia 2022 r. przedłożył wymagane dokumenty.

Pismem z dnia 05 stycznia 2023 r. PINB zawiadomił strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

W piśmie z dnia 20 stycznia 2023 r. D. i B. K. poinformowali PINB, że nie wyrażają zgody na dalsze postępowanie w sprawie i legalizację.

Pismem z dnia 25 stycznia 2023 r. PINB poinformował o powyższym T. G. wskazując jednocześnie, że organ uznaje, iż nie posiada on prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Postanowieniem z dnia 15 lutego 2023 r. PINB wydał postanowienie, którym wezwał T. G. do usunięcia niekompletności przedłożonych dokumentów legalizacyjnych poprzez przedłożenie oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W piśmie z dnia 17 lutego 2023 r. Skarżący wskazał, iż pozostali współwłaściciele nieruchomości wyrazili zgodę na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane przedkładając kopie ich oświadczeń.

Skarżący wskazał, iż D. i B. K. nie uchylili się od oświadczenia woli.

W dniu 31 maja 2023 r. PINB wydał decyzję nakazując Skarżącemu rozbiórkę budynku gospodarczego wskazując, że pomimo wezwań nie wykazał on ponad wszelką wątpliwość prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący wskazał, że w kwestionowanej decyzji PINB dokonał nieprawidłowej wykładni skutecznego uchylenia się od skutków oświadczenia woli. Skarżący podniósł, iż rozstrzyganie tego rodzajów sporu należy do sądu powszechnego, a nie należy do kompetencji PINB oraz, że PINB w postanowieniu mógł zażądać przedłożenia rozwiązania tego problemu cywilnoprawnego przez sąd cywilny (art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., art. 100 § 1 K.p.a.).

W dniu 21 lipca 2023 r. WINB , w związku z uzyskaniem aktu notarialnego o darowiźnie na rzecz B. K. udziału w nieruchomości, wezwał B. K. do pisemnego, precyzyjnego wskazania czy wyraża zgodę na legalizację -przez T. G. - budynku gospodarczego.

W odpowiedzi B. K. w piśmie z dnia 08 sierpnia 2023 r. wskazał, że nie wyraża zgody na legalizację ww. budynku.

Wskazaną na wstępie decyzją WINB utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia 31 maja 2023 r. podnosząc, że złożenie oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu i wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli. Zgoda powinna być wyrażona w sposób wyraźny i nie jest jednoznaczna z brakiem sprzeciwu.

W ocenie organu w realiach tej konkretnej sprawy prawidłowo doszło do weryfikacji prawdziwości złożonego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w ramach postępowania, wobec widocznego sporu pomiędzy współwłaścicielami działki. Wobec tego prawidłowo PINB wezwał do uzupełnienia oświadczenia.

T. G. nie wykonał postanowienia i nie uzupełnił wymaganych dokumentów o oświadczenie o posiadanych prawie do dysponowania nieruchomościowa cele budowlane.

WINB zauważył, że D. i B. K. w piśmie z dnia 06 sierpnia 2022 r. wyrazili zgodę na dysponowanie nieruchomością wspólną do celu legalizacji budynku gospodarczego. B. K. dodatkowo wyraził taką zgodę w piśmie z dnia 18 października 2022 r. Niemniej w piśmie z dnia 20 stycznia 2023 r. D. i B. K. poinformowali, że nie wyrażają zgody na dalsze postępowanie w tej sprawie i legalizację. Organ zauważył również, iż na mocy umowy darowizny z dnia 23 stycznia 2023 r. (Rep.A nr [...]) D. i B. K. podarowali B. K. prawo własności lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku nr [...] w P. wraz z udziałem związanym i przynależnymi pomieszczeniami w budynkach gospodarczych. Zgody takiej nie wyraził również B. K..

Wobec powyższego organ uznał, że T. G. nie ma prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, przez co decyzja PINB nakazująca rozbiórkę budynku gospodarczego jest prawidłowa.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł T. G. zarzucając jej narusznie prawa procesowego oraz materialnego poprzez wydanie decyzji rozbiórkowej budynku gospodarczego, którego jest współwłaścicielem na podstawie wątpliwych ustaleń faktycznych tj. ważności oświadczenia strony z dnia 20 stycznia 2023 r. i nieważności oświadczeń strony z dnia 06 sierpnia 2022 r. oraz z dnia 18 października 2022 r., poprzez:

- niezastosowanie art. 97 §1 pkt 4 K.p.a. oraz art. 100 §1 K.p.a. po napotkaniu sprzecznych oświadczeń strony w tej samej sprawie,

- popełnienie przestępstwa z art. 231 K.k. poprzez samodzielne rozstrzygnięcie należne sądowi powszechnemu zagadnienia wstępnego jakim był problem sprzecznych oświadczeń strony w sprawie zgody na legalizację,

- naruszenie art. 77 K.p.a. oraz art. 7 K.p.a. poprzez nie wykazanie ponad wszelką wątpliwość ważności oświadczenia o braku zgody na legalizację z dnia 20 stycznia 2023 r., na którym to fakcie organ oparł decyzję oraz nie wykazanie ponad wszelką wątpliwość nieważności wcześniejszych oświadczeń strony stwierdzających zgodę strony na legalizację,

- popełnienie przestępstwa z art. 271 K.k. poprzez uznanie za ważne oświadczenie strony z dnia 20 stycznia 2023 r. wobec bezwzględnej nieważności tego oświadczenia zgodnie z art. 58 K.c.,

Postanowieniu PINB z dnia 15 lutego 2023 r. Skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego i materialnego, przy jednoczesnym zaniedbaniu obowiązku informacyjnego w postaci zatajenia informacji o pojawieniu się w postępowaniu nowego współwłaściciela, poprzez pozbawienie go możliwości prawidłowego wyboru kroków prawnych w celu uzyskania zgody strony w toku postępowania oraz skutecznego dochodzenia praw i ochrony własności, wynikających z oświadczeń z dnia 6 sierpnia 2022r oraz z dnia 18 października 2022 r. w sposób uzasadniony stanem faktycznym.

Skarżący wskazał, iż w konsekwencji powyższego sformułował nieskuteczny pozew o zastępcze oświadczenie woli zastępujące oświadczenie p. K. , podczas gdy należało skierować do Sądu Cywilnego pozew o stwierdzenie nieważności oświadczenia z dnia 20 stycznia 2023 r., na podst. art 189. k.p.c. i art. 58 k.c, oraz skierować na podstawie art. 189 k.p.c. oraz art. 202 k.c. pozew do Sądu Cywilnego o zastępcze oświadczenie woli zastępujące oświadczenie B. K. o zgadzaniu się przez niego na przeprowadzenie przez niego legalizacji.

Skarżący zarzucił organowi I instancji naruszenie prawa procesowego i materialnego na poprzez ukrywanie przed nim faktu pojawienia się nowego współwłaściciela i nie uwzględnienie jego stanowiska w sprawie zgody na legalizację budynku gospodarczego w toku postępowania legalizacyjnego zakończonego decyzją o rozbiórce budynku co doprowadziło do pozbawienia go możliwości dochodzenia praw i ochrony własności na podstawie oświadczenia B. K. o braku zgody na legalizację oraz art. 202 K.c. przed Sądem Cywilnym, w postępowaniu o zastępcze oświadczenie woli zastępujące oświadczenie B. K. stwierdzające zgodę na legalizację.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 24 stycznia 2024 r. Skarżący oświadczył, iż podtrzymuje skargę składając do akt na piśmie uzupełniające stanowisko dotyczące decyzji WINB podkreślając, że zgodę współwłaścicieli na legalizację obiektu przekazał już 17 lutego, a jego główny zarzut wobec organów dotyczy tego, że nie uwzględniły one tych zgód i faktu że nie zostały one wycofane zgodnie z wymogami art. 61 par 1 K.c.

W piśmie złożonym na rozprawie Skarżący wskazał m.in. że stwierdzenie w części opisującej szerokość i długość budynku są fałszywe bo według danych udostępnionych przez serwis geoportal.gov.pl, publikowanych po inwentaryzacji powykonawczej tego budynku z dnia 10 listopada 2022 r. wymiary tego budynku to: 6.35m x 2.85m - pierwsze pomieszczenie oraz 4.43m x 4.3m - drugie pomieszczenie.

PINB z Z. zakładał, że budynek wybudowano ok. roku 1990, podczas gdy faktycznie najstarsza część budynku powstała w latach 70-tych XX wieku, a rozbudowa miała miejsce ok. roku 2000. Niepoprawne podanie przez PINB roku budowy mogło mieć wpływ na nie odnalezienie informacji o budynku w zasobach Starostwa Powiatowego.

Skarżący podniósł, iż nie zgadza się ze stwierdzeniem WINB w P., że "W realiach konkretnej sprawy prawidłowo doszło do weryfikacji prawdziwości złożonego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w ramach postępowania, wobec widocznego sporu pomiędzy współwłaścicielami działki. Wobec tego prawidłowo PINB wezwał do uzupełnienia oświadczenia." W ocenie Skarżącego czynności podjęte przez PINB w Z. pomiędzy 20 stycznia 2023r. a 15 lutego 2023r. były niewystarczające do poprawnego ustalenia prawdziwości faktu posiadania przez niego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a postanowienie z dnia 15 lutego 2023r. było przedwczesne ponieważ powinno być poprzedzone poinformowaniem go o pojawieniu się nowego współwłaściciela.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia istnienia prawa do dysponowania działką na cele budowlane przez Skarżącego.

Jednakże w pierwszej kolejności oceniając dopuszczalność prowadzenia postępowania legalizacyjnego wskazać należy, iż zgodnie z art. 49f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r., poz. 682, dalej: Prawo budowlane) w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części:

1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo

2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia

- jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne.

W myśl ust. 2 art. 49f Prawa budowlanego w przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego.

Tym samym w niniejszej sprawie wobec składanych w toku postępowania oświadczeń jednoznacznie wynika, że obiekt powstał przed 20 laty. Jak wynika z wniosku o legalizację złożonego przez Skarżącego budynek powstał przed 1980 r., a jego rozbudowa została dokonana przed rokiem 1990. Ponadto z akt sprawy wynika, że Starosta [...] nie posiada zgłoszenia bądź pozwolenie na budowę przedmiotowego budynku gospodarczego (pismo Starosty z dnia 7 czerwca 2022 r. – k. [...] akt administracyjnych). Również Skarżący takowej dokumentacji nie przedstawił. W związku z powyższym zaistniały wszelkie przesłanki do prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.

Zgodnie z art.49g ust. 1 i 2 Prawa budowlanego w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia jego doręczenia. Do dokumentów tych należą m.in. oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 tj. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W tym miejscu wskazać należy, iż oświadczenie takie stwarza domniemanie, że składającemu je podmiotowi przysługuje wskazane prawo, jednak domniemanie to może być obalone dowodem wskazującym, iż nie odpowiada ono rzeczywistości. Stąd też złożenie przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co do zasady zwalnia organy administracji z konieczności badania prawdziwości tego oświadczenia. Takie oświadczenie jest jednakże skuteczne tylko wtedy, gdy z zebranego w sprawie materiału nie wynika wniosek przeciwny albo nie zachodzą wątpliwości co do jego zgodności z rzeczywistym stanem prawnym (wyrok NSA z dnia 24 listopada 2022 r., II OSK 1950/21). Oświadczenie takie może zatem podlegać weryfikacji w postępowaniu administracyjnym, co do zgodności jego treści z rzeczywistym stanem (por. wyroki NSA z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 760/14, z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 193/07, z dnia 17 marca 2022 r., II OSK 832/21, z dnia 5 kwietna 2022 r., II OSK 1616/19, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA). W orzeczeniach tych podkreśla się, że ochrona prawa własności, z którego wynika uprawnienie do wykorzystania nieruchomości na cele budowlane, mieści się w obowiązku zgodnego z prawem działania organów administracji publicznej. Dlatego też organ architektoniczno-budowlany nie może ograniczyć badania wniosku o pozwolenie na budowę w zakresie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane tylko do spełnienia wymogu formalnego tj. faktu złożenia oświadczenia, zwłaszcza wtedy, kiedy już ze zgromadzonego materiału sprawy wynika niezgodność jego treści z rzeczywistym stanem prawnym. Złożenie takiego oświadczenia, w razie wątpliwości nie odbiera organowi administracji architektoniczno-budowlanej kompetencji do zbadania jego prawdziwości, przy czym badanie to powinno zmierzać w kierunku ustalenia istnienia tytułu prawnego inwestora, w rozumieniu art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego.

Stosownie do art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego prawo do zabudowy to tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych.

Jak wynika z akt sprawy Skarżący jest współwłaścicielem działki nr [...].

W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż dysponowanie nieruchomością wspólną na cele budowlane stanowi co do zasady czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu, a więc w odniesieniu do nieruchomości, która objęta jest współwłasnością, wylegitymowanie się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oznacza konieczność przedstawienia przez inwestora zgody współwłaścicieli (wspólnoty) bądź zastępującego ją orzeczenia sądu.

Jak wynika z akt sprawy D. i B. K. oraz J. H., a zatem pozostali współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości, w piśmie z dnia 06 sierpnia 2022 r. wyrazili zgodę na dysponowanie nieruchomością wspólną do celu legalizacji budynku gospodarczego, B. K. dodatkowo wyraził taką zgodę w piśmie z dnia 18 października 2022 r. (załączniki do pisma Skarżącego z dnia 17 lutego 2023 r., k. [...] akt administracyjnych).

Ponadto w aktach administracyjnych znajduje się pismo z dnia 20 stycznia 2023 r. w którym D. i B. K. poinformowali, że nie wyrażają zgody na dalsze postępowanie w tej sprawie i legalizację. Ponadto z akt sprawy wynika, iż na mocy umowy darowizny z dnia 23 stycznia 2023 r. (Rep.A nr [...]) D. i B. K. podarowali B. K. prawo własności lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku nr [...] w P. wraz z udziałem związanym i przynależnymi pomieszczeniami w budynkach gospodarczych. B. K. w piśmie z dnia 08 sierpnia 2023 r. wskazał, że nie wyraża zgody na legalizację ww. budynku.

Na podstawie powyższego organ I instancji uznał (patrz uzasadnienie decyzji organu I instancji), iż w sprawie doszło do "sporu" pomiędzy stronami polegającego na tym czy Państwo K. skutecznie uchylili się od złożonego wcześniej oświadczenia woli o wyrażeniu zgody do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W ocenie organu w świetle powyższego Skarżący nie wykazał ponad wszelką wątpliwość, że posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Natomiast Skarżący uważa, iż Państwo K. nie uchylili się skutecznie od złożonego oświadczenia woli.

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, iż zagadnienie oświadczenia woli, a w szczególności wad tych oświadczeń, zostało uregulowane w tytule IV dziale IV księgi I ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 z późn. zm., zwanej dalej "K.c.").

Przepisy Kodeksu cywilnego przewidują możliwość uchylenia się od złożonego oświadczenia woli. Przede wszystkim jest to art. 61 § 1 K.c. stanowiący, że oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Dodatkowo wskazać tutaj należy na dział IV tytułu IV księgi pierwszej K.c. zatytułowany "Wady oświadczeń woli". Zgodnie z art. 88 § 1 K.c. uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie. Uprawnienie to ma charakter prawa podmiotowego, a jego wykonanie kształtuje stosunki między stronami, prowadząc do nieważności czynności prawnej. Możliwość skorzystania z uprawnienia do uchylenia się od skutków prawnych wadliwego oświadczenia zależy wyłącznie od decyzji składającego to oświadczenie, druga strona – adresat oświadczenia – nie może przeszkodzić powstaniu skutków uchylenia, ani też zapobiec unieważnieniu czynności prawnej. Jednak jeśli druga strona uważa, że uchylenie nie jest skuteczne może wystąpić do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie czy wycofanie oświadczenia woli było uzasadnione (por. Sługocka Martyna, Komentarz praktyczny, Wycofanie oświadczenia woli w toku postępowania o udzielenie lub przeniesienie pozwolenia na budowę, publ. LEX).

Słusznie wskazał organ, iż uchylenie się od skutków oświadczenia woli następuje w trybie pozasądowym i nie wymaga zatwierdzenia przez sąd, zaś adresat oświadczenia woli nie może przeszkodzić powstaniu skutków uchylenia (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1604/19).

Niemniej jednak w okolicznościach sprawy, wobec powstania sporu, wystąpienie na drogę sądową przed sądem powszechnym może okazać się konieczne, ponieważ skuteczność uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli podlega badaniu przed sądami powszechnymi, co nie jest sporne pomiędzy Skarżącym a organem. Przedmiotem oceny sądu jest w tym przypadku zasadność i podstawy uchylenia się od skutków oświadczenia woli. W razie sporu sąd bada, czy spełnione zostały przesłanki błędu prawnie doniosłego i czy uchylenie się od skutków oświadczenia woli nastąpiło w sposób prawem przewidziany. Rozstrzygniecie sądu ma w tym przypadku charakter deklaratywny, a nie konstytutywny.

Tym samym kwestia czy doszło do skutecznego cofnięcia oświadczenia woli oraz wpływu na te oświadczenia kwestii dokonania darowizny nieruchomości winna zostać oceniona przez sąd powszechny.

Problem ustalenia, czy mamy do czynienia z oświadczeniem woli sformułowanym pod wpływem błędu, stanowić będzie kwestię prejudycjalną, obligującą do zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia tego zagadnienia przez odpowiedni sąd powszechny (wyrok z dnia 11 lipca 2007 r., II OSK 1042/06, LEX nr 366751). Podstawą zawieszenia postępowania powinien być w tym przypadku art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., na który słusznie wskazał Skarżący w skardze jak i w toku postępowania przed organami.

W takiej sytuacji, na co słusznie zwrócił słusznie uwagę Skarżący, organ administracji architektoniczno-budowlanej powinien skorzystać z treści art. 100 § 1 K.p.a. stanowiącego, że organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4, wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu.

Jeśli zatem w konkretnej sprawie zachodzi konieczność wezwania strony do wystąpienia do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego to wezwanie to może stanowić część postanowienia zawieszającego postępowanie, bądź też wezwanie może stanowić osobne pismo skierowane do strony.

W niniejszej sprawie z treści skargi wynika, że Skarżący podejmuje już określone środki prawne celem wykazania, iż posiada on zgodę pozostałych współwłaścicieli na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane.

Z powyższych względów organ odwoławczy rozpoznając sprawę ponownie, mając na uwadze poczynione wyżej uwagi, powinien na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. zawiesić postępowanie. Następnie zgodnie z art. 100 § 1 K.p.a. wezwać Skarżącego do wystąpienia w oznaczonym terminie do sądu powszechnego z powództwem o rozstrzygnięcie powstałego w niniejszej sprawie sporu. Natomiast w razie braku podjęcia przez Skarżącego stosownych kroków prawnych organ będzie uprawniony do uznania, iż Skarżący nie wykazał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Podjęte natomiast w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia, bez podjęcia ww. czynności, uznać należy za przedwczesne, co skutkować musiało uznaniem, że organ dopuścił się naruszenia art. 7, 77 oraz art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.

Na marginesie odnosząc się do kwestii prawidłowości parametrów przedmiotowego obiektu budowlanego wskazać należy, iż wymiary przedmiotowego budynku zostały ustalone w toku kontroli, której ustaleń Skarżący nie kwestionował. Ponadto wymiary te znajdują potwierdzenie w przedstawionej przez Skarżącego ekspertyzie.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku.

O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku art. 205 § 2 P.p.s.a uwzględniając uiszczony wpis od skargi (500 zł).

-----------------------

[...]