Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 893/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 79 ust. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 574
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Justyna Mazur, , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi K. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 7 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłat za usługi edukacyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Rektor Uniwersytetu W. (dalej: "organ", "Rektor UW") w dniu [...] września 2022 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 79 ust. 3 ustawy z 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.; dalej: P.sz.w.) w związku z § 7 ust. 2 zarządzenia nr 130 Rektora Uniwersytetu W. z 30 września 2019r. w sprawie zasad pobierania oraz warunków i trybu zwalniania z opłat za usługi edukacyjne w Uniwersytecie W. (Monitor UW z 2021 r., poz. 214; dalej: "zarządzenie nr 130 Rektora UW"), po rozpatrzeniu odwołania K. P. (dalej: "strona", "skarżąca") od decyzji Kierownika jednostki dydaktycznej - Prodziekana ds. studenckich Wydziału Nauk o Kulturze i Sztuce Uniwersytetu W. z dnia [...] maja 2022 r. w sprawie odmowy zwolnienia z opłat za usługi edukacyjne w roku akademickim 2020/2021 w jakimkolwiek stopniu – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.

Pismem z dnia [...] września 2020 r. strona wniosła o zwolnienie z opłat za usługi edukacyjne za pierwszy rok studiów drugiego stopnia, niestacjonarnych na kierunku Historia sztuki prowadzonym przez Wydział Nauk o Kulturze i Sztuce Uniwersytetu W.. Wskazała, że uzyskała pozytywną decyzję warunkową w przedmiocie wyrażenia zgody na wyjazd na studia częściowe drugiego stopnia w ramach programu mobilności "Erasmus+". Ponadto przytoczyła też fakt prowadzenia zajęć zarówno na Uniwersytecie W., jak i uczelni przyjmującej w formie zdalnej. W opinii strony w trakcie wymiany nie mogłaby ona korzystać z usług edukacyjnych świadczonych przez UW, co dodatkowo uzasadniało zwolnienie z opłat za usługi edukacyjne.

Decyzją Kierownika jednostki dydaktycznej - Prodziekana ds. studenckich Wydziału Nauk o Kulturze i Sztuce Uniwersytetu W. z dnia [...] listopada 2020 r. odmówiono stronie zwolnienia z opłat za usługi edukacyjne w roku akademickim 2020/2021 na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z § 11 ust. 1 i 2 uchwały nr 507 Senatu Uniwersytetu W. z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie zasad pobierania opłat za usługi edukacyjne (Monitor UW z 2015 r. poz. 218 ze zm.; dalej jako: uchwała nr 507 Senatu UW) i § 14 zarządzenia nr 130 Rektora UW.

Decyzją z dnia [...] maja 2022 r., sygn. [...], Rektor UW uchylił decyzję KJD z dnia [...] listopada 2020 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W treści uzasadnienia - na podstawie art. 138 § 2 i 138 § 2a k.p.a. - wskazano, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik jednostki dydaktycznej weźmie pod uwagę wytyczne w zakresie wykładni § 14 zarządzenia nr 130 Rektora UW poprzez wydanie decyzji wyłącznie w oparciu o normy zawarte w zarządzeniu nr 130 Rektora UW (w szczególności zaś § 7 ww. zarządzenia).

Ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z [...] maja 2022r. Kierownik jednostki dydaktycznej - Prodziekana ds. studenckich Wydziału Nauk o Kulturze i Sztuce Uniwersytetu W., działając na podstawie art. 79 ust. 3 P.sz.w. w związku z § 7 ust. 2 i § 8 ust. 1 zarządzenia nr 130 Rektora UW oraz art. 104 k.p.a. orzekł o odmowie zwolnienia strony z opłaty za usługę edukacyjną na studiach niestacjonarnych II stopnia (czesne w wys. 4.500 zł.) w Instytucie Historii Sztuki na Wydziale Nauk o Kulturze i Sztuce UW. Biorąc pod uwagę okoliczności zawarte we wniosku oraz opinię Kierownika Studiów Niestacjonarnych, organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku i zwolnienia od opłat. Zauważył, iż program studiów wymaga uczestnictwa w zajęciach (dwa seminaria - oba semestry. Dzieje historii sztuki - oba semestry. Szkoły humanistyki XX wieku - oba semestry). Wymienione przedmioty nie są bowiem ekwiwalentne w realizowanym programie za granicą, a zatem powinna strona zarejestrować się na nie i uczestniczyć w nich zdalnie.

Odwołaniem z dnia [...] czerwca 2022 r. skarżąca wniosła o zmianę decyzji KJD z dnia [...] maja 2022 r. poprzez zwolnienie jej z opłat za usługi edukacyjne w roku akademickim 2020/2021. Następnie przedstawiła okoliczności świadczące o nieprawidłowości decyzji. W ocenie skarżącej "nie jest prawdą, że wymogiem kształcenia było zrealizowanie (...) różnic programowych w ciągu roku akademickiego 2020/2021 (...) bowiem program kształcenia na tym kierunku student może rozłożyć dowolnie na okres dwóch lat trwania studiów z zachowaniem baczenia na ilość zdobytych ECTS". Ponadto, według strony, żaden z przedmiotów "wpisanych do Learning Agreement, jako stanowiących różnicę programową nie był przedmiotem, którego rozliczenie wymagane było bezwzględnie po pierwszym roku kształcenia celem umożliwienia kontynuowania kształcenia na drugim roku". Zdaniem Skarżącej "W przypadku zaistnienia takiej konieczności (...) dodatkowo zawsze istniałaby możliwość wnioskowania o warunek (...)". W tym miejscu Strona odniosła się również do treści decyzji Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] maja 2022 r. zaznaczając, że "(...) stwierdzenie jakobym nie skorzystała z [w oryg. - "w"] podania o przyznanie indywidualnego toku studiów, bądź wnioskowała o zrezygnowanie z zaliczenia przedmiotu nie powinno mieć zastosowania w sytuacji w której nie można ostatecznie wykluczyć ubiegania się przeze mnie o zwolnienie z zaliczenia przedmiotu w późniejszym terminie w przypadku wznowienia studiów, bowiem upoważniać może mnie do tego ubieganie już nawet o uznanie osiągnięć akademickich z pozostałych ścieżek kształcenia". Strona wskazała, że nie było podstaw do żądania przez Kierownik studiów IHS realizowania przedmiotów stanowiących różnice programowe w czasie, gdy Strona przebywała na wyjeździe zorganizowanym w ramach programu mobilności "Erasmus+". Odniosła się również do zakresu różnic programowych wynikających z podjęcia kształcenia na Uczelni goszczącej w ramach programu mobilności "Erasmus+".

Skarżąca zaznaczyła również, że: "W odpowiedzi Prodziekana z dnia [...] maja 2022 r. powołano się na wadliwość powoływania się na ten przepis w związku z wejściem w życie w 2019 r. zarządzenia nr 130 Rektora UW. Nie zmienia to jednak faktu, że wyszczególnione w zarządzeniu 130 Rektora UW przesłanki w oparciu o które student może ubiegać się o zwolnienie z opłat określone są jako [te] «w szczególności», co jest równoznaczne z faktem że nie wyczerpują one pozostały możliwych powodów dla których student ubiegać się o zwolnienie z opłat nadal może". Zdaniem strony "(...) wejście w życie powyższego rozporządzenia nie spowodowało nieważności uchwały nr 507 Senatu UW, na którą to powoływałam się już poprzednio wnioskując o tę samą ulgę wskazując jako przesłankę «udział w międzynarodowym programie stypendialnym»".

W uzasadnieniu, wskazanej na wstępie w decyzji z dnia [...] września 2022 r. Rektor UW stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ przytoczył brzmienie art. 79 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 P.sz.w., jak i § 7 ust. 1-2 zarządzenia nr 130 Rektora UW, wskazując jakie przesłanki mogą być w szczególności podstawą do zwolnienia z opłaty lub rozłożenia jej na raty oraz, że ich ewentualne spełnienie nie oznacza, że organ ma bezwzględny obowiązek wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony.

Rektor UW nie podzielił stanowiska skarżącej dotyczącego zastosowania w sprawie przepisów uchwały nr 507 Senatu UW. Wyjaśnił, iż przepis stanowiący podstawę wydania ww. uchwały - tj. art. art. 99 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm.) - utracił moc obowiązującą. W świetle § 15 zarządzenia nr 130 Rektora UW przepisy dotychczasowe - mowa tutaj przede wszystkim o uchwale nr 507 Senatu UW - określają zasady pobierania oraz warunki i tryb zwalniania z opłat za usługi edukacyjne jedynie w odniesieniu do uczestników studiów doktoranckich oraz studentów cudzoziemców, którzy rozpoczęli studia do dnia 1 października 2018 r. włącznie. Skarżąca - będąc studentką studiów niestacjonarny - nie może zostać uznana za uczestniczkę studiów doktoranckich lub studentkę cudzoziemkę.

Odnosząc się do zarzutu bezpodstawności naliczania opłat, organ zauważył, iż kwestia katalogu przedmiotów, do których zaliczenia obowiązany jest student danego etapu studiów, znajduje uregulowanie w Programie Studiów. Stosownie do ww. aktu prawa wewnątrzzakładowego przedmioty pozostające w związku z decyzją wydaną przez KJD w dniu [...] maja 2022 r. - tj. Dzieje historii sztuki, Szkoły humanistyki XX wieku i dwa Proseminaria wyższe - są przedmiotami, których zaliczenie wymagane jest na pierwszym roku studiów drugiego stopnia na kierunku Historia sztuki. Wniosek ten stanowi rezultat analizy przez Rektora Uniwersytetu W. Programu Studiów. Nie budzi bowiem wątpliwości, że ww. przedmioty zawarte zostały w tabeli dla pierwszego roku studiów. Z tych względów Rektor UW nie podzielił stanowiska skarżącej, jakoby żaden z wyżej wymienionych przedmiotów "(...) nie był przedmiotem, którego rozliczenie wymagane było bezwzględnie po pierwszym roku kształcenia (...)". Jednocześnie organ uznał, że na powyższe stanowisko nie może wpływać podniesiony przez stronę fakt, że zajęcia prowadzone były w formie zdalnej. Wyjaśnił, iż forma ta przewidziana została w § 2 ust. 1 zarządzenia nr 206 Rektora Uniwersytetu W. w sprawie organizacji kształcenia w semestrze zimowym roku akademickiego 2020/2021 (Monitor UW z 2020 r. poz. 385) oraz w § 2 ust. 1 zarządzenia nr 9 Rektora Uniwersytetu W. w sprawie organizacji kształcenia w semestrze letnim roku akademickiego 2020/2021 (Monitor UW z 2021 r. poz. 10). Rektor UW podniósł, iż bezsporny jest fakt, że w roku akademickim 2020/2021 zajęcia odbyły się w przewidzianym Programem Studiów wymiarze, a studenci mieli zapewnioną możliwość kontaktu z prowadzącymi z wykorzystaniem narzędzi teleinformatycznych (np. konsultacje e-mail lub dyżury zdalne). Podkreślił, że zmiana formy prowadzenia zajęć podyktowana była koniecznością zapobiegania rozprzestrzenianiu się koronawirusa SARS-CoV-2 wśród społeczności Uniwersytetu W.. Dlatego też za niesłuszne uznał twierdzenie skarżącej, jakoby "studiowanie on-line w znacznej mierze uniemożliwiało pobieranie kształcenia w pełnym wymiarze". Mając na względzie przedstawione okoliczności, w szczególności fakt, że Dzieje historii sztuki, Szkoły humanistyki XX wieku i dwa Proseminaria wyższe są przedmiotami, których zaliczenie wymagane jest na pierwszym roku studiów drugiego stopnia na kierunku Historia sztuki - uzasadnione, w ocenie Rektora UW, było skorzystanie przez KJD z uprawnienia wynikającego z § 31 ust. 2 zd. 1 Regulaminu Studiów, zgodnie z którym zapisy na zajęcia objęte planem studiów danego etapu mogą być dokonywane przez KJD. Zdaniem organu, branie udziału w programie mobilności "Erasmus+" nie może bowiem prowadzić do obejścia Programu Studiów poprzez dopuszczenie na kolejny etap studiów studentki, która nie zaliczyła wszystkich przedmiotów przewidzianych dla danego etapu studiów. Przedmioty, na które dopisano stronę, były objęte planem studiów Strony i wynikały z Programu Studiów.

Organ odniósł się do zagadnienia różnic programowych wykazanych w Learning Agreement sporządzonym w związku z uczestnictwem strony w programie mobilności "Erasmus+" (zarzut ten podniesiony został w nawiązaniu do kwestii legalności naliczenia opłat). Za bezsporną uznał okoliczność, że zatwierdzone Learning Agreement skarżącej wskazywało na różnice programowe, które skarżąca musiała uzupełnić, w postaci przedmiotów: Dzieje historii sztuki, Szkoły humanistyki XX wieku i dwa Proseminaria wyższe. Nie budzi wątpliwości, że strona w toku studiów nie domagała się uznania - zaliczonych w drugim semestrze wyjazdu odbywającego się w ramach programu mobilności "Erasmus+" - przedmiotów za ekwiwalent różnicy programowej. Sam bowiem fakt przedłużenia wyjazdu i zaliczenie większej liczby przedmiotów nie skutkuje zredukowaniem zakresu różnic programowych. Jest to możliwe, jeżeli przedmioty te zostaną uznane za równoważne przedmiotom stanowiącym różnice programowe. W tym wypadku fakt ten wykazywany jest w aneksie do Learning Agreement, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Rektor UW zauważył, iż wbrew twierdzeniom strony, w przedmiotowej sprawie nie istniała możliwość skorzystania z instytucji powtarzania etapu studiów, warunkowego wpisania na kolejny rok studiów lub wznowienia studiów. Wskazał, iż skarżąca w toku studiów nie wnioskowała o warunkowy wpis na kolejny etap studiów. Ponadto suma punktów ECTS przedmiotów niezaliczonych przez stronę wynosi 24 punkty ECTS, zatem przekracza 1/3 łącznej liczby punktów ECTS objętych planem studiów danego etapu. W ciągu pierwszego roku, studiów drugiego stopnia, niestacjonarnych na kierunku Historia sztuki studenci są bowiem obowiązani do uzyskania 60 punktów ECTS. Z tego względu w stosunku do strony nie było możliwości zastosowania instytucji warunkowego wpisania na kolejny etap studiów. Ponadto skarżąca nie wniosła w toku studiów o skierowanie na powtarzanie etapu studiów. Decyzją KJD z dnia [...] października 2021 r. została skreślona z listy studentów pierwszego roku, studiów drugiego stopnia, niestacjonarnych na kierunku Historia sztuki, a zatem nie ma możliwości skierowania strony na powtarzanie etapu studiów, gdyż skarżąca nie posiada statusu studentki. Skarżąca nie uzyskała także zaliczenia pierwszego roku studiów drugiego stopnia, niestacjonarnych na kierunku Historia sztuki. Stąd też nie było możliwości wznowienia studiów skarżącej.

Organ odniósł się do treści art. 7 k.p.a. Zauważył, iż skarżąca w niniejszej sprawie niewątpliwie ma interes własny, to nie ma jednak podstaw do uznania go za "słuszny", a tym bardziej za przeważający nad interesem społecznym. Wskazał, iż interes społeczny przemawia bowiem za tym, aby studenci terminowo zaliczali i rozliczali kolejne etapy nauki oraz otrzymywali promocję na dalszy etap po opanowaniu wymaganego zakresu wiedzy, a także terminowo wnosili opłaty za usługi edukacyjne. W ustalonym stanie faktycznym sprawy zwolnienie skarżącej z opłaty za usługi edukacyjne - pomimo niezrealizowania przedmiotów przewidzianych dla studentów pierwszego roku studiów drugiego stopnia, objętych Programem Studiów i wykazanych w Learning Agreement sporządzonym na potrzeby wyjazdu w ramach programu mobilności "Erasmus+" - skutkowałoby naruszeniem zasady równego traktowania innych studentów, i to zarówno tych, którzy wykonują swoje obowiązki sumiennie, jak i tych, którzy ich nie wykonują i z tej przyczyny ponoszą przewidziane prawem konsekwencje.

Konkludując Rektor UW stwierdził, iż w przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym nie ujawniono żadnych innych faktów lub okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na ocenę zasadności decyzji wydanej przez Kierownika jednostki dydaktycznej w sprawie odmowy zwolnienia strony z opłat za usługi edukacyjne w jakimkolwiek stopniu. Ponadto ujawnione okoliczności sprawy oraz interes społeczny wskazują na prawidłowość podjętej decyzji.

Skargę na decyzję Rektora UW z dnia [...] września 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca. W jej uzasadnieniu podała, że nie pobierała kształcenia na Uniwersytecie W. w okresie którego dotyczy odwołanie, a tym samym nie korzystała z usług świadczonych przez Uniwersytet w ramach studiów niestacjonarnych ze względu na całoroczny pobyt na stypendialnej wymianie zagranicznej. Zwróciła uwagę na niedotrzymanie przez Uniwersytet dwukrotnie terminów administracyjnej odpowiedzi oraz celową opieszałość administracyjną Biura ds. Obsługi Kształcenia Uniwersytetu W., jak i uprzedzenia osobiste osób sporządzających decyzje w Biurze ds. Obsługi Kształcenia Uniwersytetu W..

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na nie wniesienie ponaglenia w trybie art. 37 k.p.a., bądź oddalenie jako niezasadnej. Jednocześnie podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 79 ust. 3 P.sz.w. oraz § 7 ust. 1 i § 8 ust. 1 zarządzenia nr 130 Rektora UW.

Stosownie do art. 79 ust. 1 P.sz.w. uczelnia publiczna może pobierać opłaty za usługi edukacyjne związane z: 1) kształceniem na studiach niestacjonarnych; 2) powtarzaniem określonych zajęć na studiach stacjonarnych z powodu niezadawalających wyników w nauce; 3) kształceniem na studiach w języku obcym; 4) prowadzeniem zajęć nieobjętych programem studiów; 5) kształceniem cudzoziemców na studiach stacjonarnych w języku polskim.

Uczelnia publiczna może pobierać opłaty również za: 1) przeprowadzenie rekrutacji; 2) przeprowadzenie potwierdzenia efektów uczenia się; 3) wydanie indeksu i legitymacji studenckiej oraz duplikatów tych dokumentów; 4) wydanie odpisu w języku obcym dyplomu ukończenia studiów i suplementu do dyplomu, innych niż wydane na podstawie art. 77 ust. 2; 5) wydanie duplikatu dyplomu ukończenia studiów i suplementu do dyplomu; 6) korzystanie z domów studenckich i stołówek studenckich (art. 79 ust. 2).

Zgodnie z art. 79 ust. 3 P.sz.w. uczelnia publiczna ustala warunki i tryb zwalniania z opłat, o których mowa w ust. 1 i 2.

Z kolei przepis § 7 ust. 1 zarządzenia nr 130 Rektora UW, KJD może zwolnić studenta z opłaty w całości lub w części albo rozłożyć opłatę na raty na uzasadniony i udokumentowany wniosek studenta. Stosownie do treści § 7 ust. 2 zarządzenia nr 130 Rektora UW, podstawą do zwolnienia z opłaty lub rozłożenia opłaty na raty mogą być w szczególności: 1) wyróżniające się wyniki w nauce studenta; 2) wyróżniające się osiągnięcia naukowe studenta; 3) wyróżniające się osiągnięcia sportowe studenta we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym; 4) istotne pogorszenie sytuacji materialnej studenta w trakcie studiów; 5) istotne względy społeczne uzasadniające wsparcie studenta z uwagi na jego wyjątkowo trudną sytuację osobistą; 6) szczególnie ważna działalność społeczna studenta na rzecz Uniwersytetu, w tym w uczelnianej organizacji studenckiej.

Wniosek o zwolnienie z opłat, którego podstawę stanowią okoliczności określone w ust. 2 pkt 1-3 i 6, składa się do KJD nie później niż 30 dni przed rozpoczęciem zajęć dydaktycznych będących przedmiotem tego wniosku. Wniosek o zwolnienie z opłat, którego podstawę stanowi okoliczność określona w ust. 2 pkt 4 lub 5, składa się do KJD nie później niż 3 miesiące odpowiednio od dnia istotnego pogorszenia sytuacji materialnej lub dnia zaistnienia wyjątkowo trudnej sytuacji osobistej. W uzasadnionych przypadkach KJD może przyjąć do rozpatrzenia wniosek złożony w późniejszym terminie (§ 7 ust. 3).

Zgodnie z § 8 ust. 1 zarządzenia nr 130 Rektora UW, KJD wydaje decyzje administracyjne w sprawie zwolnienia z opłaty w całości lub w części, bądź rozłożenia jej na raty. KJD może zasięgnąć w tym zakresie pisemnej opinii właściwego organu samorządu studentów, przy zachowaniu ochrony danych osobowych wnioskodawcy.

Opinię, o której mowa w ust. 1, właściwy organ samorządu studentów przekazuje KJD. Właściwy organ samorządu studentów wyraża swoje stanowisko w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Niewyrażenie stanowiska w tym terminie uważa się za zajęcie pozytywnego stanowiska (§ 8 ust. 2 zarządzenia nr 130 Rektora UW).

Na wstępie należy wyjaśnić, że decyzja w przedmiocie zwolnienia studenta z opłaty lub częściowe jej obniżenie, podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, to jednak wymaga zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną. Sąd bada, czy podejmując rozstrzygnięcie, organ uzasadnił je dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami oraz czy rozważył interes społeczny i słuszny interes strony stosownie do zasady wynikającej z art. 7 k.p.a. Ocenie Sądu nie podlegają natomiast kryteria słuszności, czy celowości podjętego rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA: z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10, z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK1981/14; publ. CBOSA).

Przepis art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji, stanowiące jej obowiązkowy składnik, jest wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne. W przeciwnym wypadku organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia, a więc dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia. Ponadto, w przypadku gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, jego obowiązkiem jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony (por. wyroki NSA: z dnia 23 października 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 225/97, publ. Biul. Skarb. 1999, nr 1, poz. 20; wyrok SN z dnia 18 listopada 1993 r. sygn. akt III ARN 49/93, publ. OSNC 1994/0/181).

Sąd zauważa, iż postępowanie w kontrolowanej sprawie zostało wszczęte na wniosek skarżącej dotyczący zwolnienie z opłat za usługi edukacyjne za pierwszy rok studiów drugiego stopnia, niestacjonarnych na kierunku Historia sztuki prowadzonym przez Wydział Nauk o Kulturze i Sztuce Uniwersytetu W., ze względu na udział w programie stypendialnym – wymianie uczelnianej ERASMUS+. Skarżąca w ww. wniosku powołała się na przesłankę § 11 ust. 2 uchwały nr 507 Senatu Uniwersytetu W. z dnia 25 kwietnia 2012r. w sprawie zasad pobierania opłat za usługi edukacyjne (Monitor UW z 2015r. poz. 218 ze zm.). W ocenie skarżącej, pozytywna decyzja warunkowa w przedmiocie wyrażenia zgody na wyjazd na studia częściowe drugiego stopnia w ramach programu mobilności "Erasmus+", fakt prowadzenia zajęć zarówno na Uniwersytecie W., jak i uczelni przyjmującej w formie zdalnej oraz brak możliwości korzystania w trakcie wymiany z usług edukacyjnych świadczonych przez UW uzasadniają zwolnienie z opłat za usługi edukacyjne.

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji dostatecznie ustaliły wszystkie istotne okoliczności sprawy, zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), a także należycie umotywowały podjęte rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.). Należy w tym miejscu zauważyć, iż KJD, stosownie do § 8 ust. 1 zarządzenia nr 130 Rektora UW, zasięgnął pisemnej opinii właściwego organu samorządu studentów w sprawie zwolnienia skarżącej z opłaty w całości lub w części, bądź rozłożenia jej na raty (opinii ówczesnej KS IHS, dr W. K.- [...] z dnia [...] października 2020 r.)

Skład orzekający podziela stanowisko organu, iż w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do zastosowanie przepisów uchwały nr 507 Senatu UW, na którą powołała się skarżąca we wniosku. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ wyjaśnił, iż przepis stanowiący podstawę wydania ww. uchwały - tj. art. art. 99 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm.) - utracił moc obowiązującą. Z kolei w świetle § 15 zarządzenia nr 130 Rektora UW przepisy dotychczasowe - mowa o uchwale nr 507 Senatu UW - określają zasady pobierania oraz warunki i tryb zwalniania z opłat za usługi edukacyjne jedynie w odniesieniu do uczestników studiów doktoranckich oraz studentów cudzoziemców, którzy rozpoczęli studia do dnia 1 października 2018 r. włącznie. W związku z tym, skarżąca - będąca studentką studiów niestacjonarny - nie mogła być uznana za uczestniczkę studiów doktoranckich lub studentkę cudzoziemkę, a zatem wskazywane wyżej przepisy uchwały nr 507 Senatu UW nie mogły stanowić podstawy prawnej zaskarżonej decyzji.

Z uzasadnienia rozstrzygnięcia organu z [...] września 2022r. wynika, iż Rektor UW szczegółowo odniósł do podnoszonej przez skarżącą argumentacji. Dokonał oceny zasadności zaliczenia na pierwszym roku studiów drugiego stopnia na kierunku Historia sztuki wymaganych przepisami przedmiotów tj. Dzieje historii sztuki, Szkoły humanistyki XX wieku i dwóch Proseminariów wyższych, które to przedmioty zawarte zostały w tabeli dla pierwszego roku studiów. Organ odniósł się do zarzutu prowadzenia zajęć w formie zdalnej, wskazując jednocześnie, że w roku akademickim 2020/2021 zajęcia odbyły się w przewidzianym Programem Studiów wymiarze, a studenci mieli zapewnioną możliwość kontaktu z prowadzącymi z wykorzystaniem narzędzi teleinformatycznych (np. konsultacje e-mail lub dyżury zdalne). Dalej ustosunkował się do zagadnienia różnic programowych wykazanych w Learning Agreement sporządzonym w związku z uczestnictwem Strony w programie mobilności "Erasmus+", w nawiązaniu do kwestii legalności naliczania skarżącej opłat za usług edukacyjne. Dowiódł, że w kontrolowanej sprawie nie istniała możliwość skorzystania z instytucji powtarzania etapu studiów, warunkowego wpisania na kolejny rok studiów lub wznowienia studiów, co uzasadnił w zaskarżonej decyzji. Organ przeanalizował także wyniki, jakie osiągnęła skarżąca w trakcie studiów, wskazując m.in., że decyzją KJD z [...] października 2021r. została ona skreślona z listy studentów pierwszego roku, studiów drugiego stopnia, niestacjonarnych na kierunku Historia sztuki, w związku z niezaliczeniem wszystkich przedmiotów przewidzianych w planie studiów. Ponadto rozważył interes społeczny i słuszny interes strony, stosownie do zasady wynikającej z art. 7 k.p.a.

W ocenie Sądu, wskazane okoliczności, szczegółowo uzasadnione przez organ, nie uprawiały Rektora UW do uwzględnienia wniosku skarżącej i zastosowania wobec niej instytucji zwolnienia. Skarżąca nie osiągała bowiem, stosownie do § 7 ust. 1 zarządzenia nr 130 Rektora UW, wyróżniających wyników w nauce, jak i wyróżniających osiągnięć naukowych lub sportowych. Sąd zauważa także, iż skarżąca, na żadnym etapie kontrolowanego postępowania, nie podnosiła okoliczności dotyczących pogorszenia jej sytuacji materialnej, jak i wyjątkowo trudnej sytuacji osobistej, tj. przesłanek o których mowa w § 7 ust. 2 pkt 4-5 zarządzenia nr 130 Rektora UW. Właściwie zatem odniosły się, orzekające w postępowaniu administracyjnym organy, do okoliczności podnoszonych we wniosku o zwolnienie z opłat za usługi edukacyjne. Powyższe zaś skutkowało brakiem podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku skarżącej.

W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w odniesieniu do wszystkich wskazywanych w niej przesłanek, jest sporządzone w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Oceniając wydane w postępowaniu administracyjnym decyzje organów uczelni, Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, albo skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.

Sąd zauważa, iż brak było podstaw do odrzucenia skargi na podstawie wskazywanego przez organ art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z naruszeniem art. 37 k.p.a. W kontrolowanej sprawie przepisy te nie miały zastosowania. Skarżąca nie była bowiem zobowiązana, stosownie do art. 37 k.p.a., do wniesienia ponaglenia w niniejszej sprawie, albowiem przedmiotem zaskarżenia jest decyzja administracyjna, a nie bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 53 § 2b p.p.s.a.