Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 977/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
6413 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące województwa; skargi organów samorządu województwa na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze.
Powołane przepisy: article: art. 41 ust.1, art. 6 ust. 1 pkt 2, art. 82 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 91 poz 576
law: Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa.
article: art. 20
journal: Dz.U. 2016 poz 356
law: Ustawania 22 października 2004 r. o jednostkach doradztwa rolniczego
article: art. 31
journal: Dz.U. 2009 nr 92 poz 753
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w  województwie
article: art. 16
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec (sprawozdawca) Sędzia WSA Jacek Czaja Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 października 2016 r. przy udziale A. N. Prokuratora [...] w L. delegowanej do Prokuratury [...] w L. sprawy ze skargi Województwa na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwał w sprawie wyrażenia zgody na zrzeczenie się prawa użytkowania wieczystego nieruchomości uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze;


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Lu [...]

Uzasadnienie

Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] lipca 2016 r., znak: PN- 11.4131.276.2016, Wojewoda stwierdził - na podstawie art. 82 ust. 1 i 4 ustawy z dnia [...] czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 486), zwanej dalej "u.s.w." - nieważność uchwały Zarządu Województwa z dnia [...] czerwca 2016 r., Nr [...] w sprawie wyrażenia zgody na zrzeczenie się przez L. Ośrodek Doradztwa Rolniczego w K. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonych na terenie gmin: B. P., K., [...] oraz uchwały z dnia [...] czerwca 2016 r., Nr [...] w sprawie zlecenia Zarządowi Nieruchomości Wojewódzkich w L. zarządzania nieruchomościami Województwa.

W ocenie organu nadzoru przedmiotowe uchwały zostały podjęte bez podstawy prawnej tj. z naruszeniem art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] października 2004 r. o jednostkach doradztwa rolniczego (Dz. U. z 2016 r., poz. 356), zwanej dalej "j.d.r." oraz art. 31 ustawy z dnia [...] stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz. U. z 2009 r. Nr 92 poz. 753, ze zm.), zwanej dalej "ustawą z 2009 r.".

W pierwszej kolejności Wojewoda wskazał, że L. Ośrodek Doradztwa Rolniczego w K., zwany dalej "[...]", jest samorządową wojewódzką osobą prawną realizującą zadania z zakresu doradztwa rolniczego., co wynika wprost z art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 2 a j.d.r. (w brzmieniu nadanym przepisem art. 23 ustawy z 2009 r.). Z art. 2 b j.d.r. wynika, że zadaniem Centrum Doradztwa i ośrodków wojewódzkich jest prowadzenie doradztwa rolniczego obejmującego działania w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi, rynków rolnych oraz wiejskiego gospodarstwa domowego, mające na celu poprawę poziomu dochodów rolniczych oraz podnoszenie konkurencyjności rynkowej gospodarstw rolnych, wspieranie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich, a także podnoszenie poziomu kwalifikacji zawodowych rolników i innych mieszkańców obszarów wiejskich.

Wojewoda wskazał, że ustawowe zadania jednostki doradztwa rolniczego realizują wyłącznie jako użytkownicy wieczyści przekazanych w tym celu samorządom województwa nieruchomości, co wynika z art. 31 ustawy z 2009 r., zgodnie z którym, z dniem wejścia w życie ustawy z 2009 r., tj. z dniem [...] sierpnia 2009 r. mienie Skarbu Państwa niezbędne do wykonywania zadań przekazywanych tą ustawą staje się z mocy prawa mieniem właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Nabycie mienia stwierdza wojewoda w drodze decyzji administracyjnej (art. 32 ust. 1 ustawy z 2009 r.), przy czym następuje to (nabycie) wraz z ograniczonymi prawami rzeczowymi, które ujawnia się w decyzji administracyjnej o nabyciu mienia. Ich ujawnienie nie narusza praw osób trzecich (art. 32 ust. 2 ustawy z 2009 r.).

Na podstawie przepisów ustawy z 2009 r. zadania wykonywane przez [...] w K. stały się więc z dniem [...] sierpnia 2009 r. zadaniami Województwa. W związku z powyższym działając na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z 2009 r. Wojewoda decyzjami z dnia [...] lutego 2011 r. stwierdził, że z dniem [...] sierpnia 2009 r. Województwo nabyło z mocy prawa nieodpłatnie, mienie Skarbu Państwa niezbędne do wykonywania zadań statutowych L. Ośrodka Doradztwa Rolniczego w K..

Decyzje dotyczyły działek stanowiących przedmiot rozstrzygnięcia spornych uchwał z dnia [...] czerwca 2016 r. Nr [...] i Nr [...]

Wojewoda stwierdził więc, że zarówno z przepisów ustawy z 2009 r., jak i z wymienionych wyżej decyzji wynika, że mienie nabyte przez Województwo przekazane zostało w związku z przejęciem zadania w zakresie prowadzenia doradztwa rolniczego, jak również przeznaczone jest wyłącznie na realizację celu, jakim jest wykonywanie zadań statutowych przez [...] w K..

Z kolei z przepisu art. 20 ust. 1 pkt 1 j.d.r., wynika, że jednostki doradztwa rolniczego są z mocy prawa użytkownikami wieczystymi nieruchomości służących do realizacji wspomnianej działalności.

W świetle powyższego, zdaniem Wojewody, nieruchomości Skarbu Państwa, które z dniem [...] sierpnia 2009 r. stały się mieniem Wojewoda przeznaczonym na realizację zadań z zakresu doradztwa rolniczego mogą stanowić jedynie przedmiot użytkowania wieczystego wojewódzkiej osoby prawnej - jednostki doradztwa rolniczego. Nie jest natomiast prawnie dopuszczalny wybór innej formy władania tymi nieruchomościami.

Zarząd Województwa nie był więc władny wyrazić zgody na zrzeczenie się przez Dyrektora [...] prawa użytkowania nieruchomości, nabytych w trybie art. 32 ustawy z 2009 r. Zrzeczenie się przez [...] prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości wskazanych w spornych uchwałach i zlecenie zarządzania tymi nieruchomościami Zarządowi Nieruchomości Wojewódzkich w L. tj. jednostce organizacyjnej, która nie realizuje zadań z zakresu doradztwa rolniczego, spowoduje, natomiast, iż [...] nie będzie dysponował zastrzeżoną przez ustawę formą władania nieruchomości wojewódzkich, jaką jest prawo użytkowania wieczystego i tym samym nie będzie mógł realizować swoich ustawowych zadań. Ustawodawca postanawiając o przekazaniu mienia Skarbu Państwa samorządom województw zastrzegł natomiast, że jest to mienie niezbędne do wykonywania określonych zadań przekazanych województwom. Przeznaczenie nieruchomości wskazanych w uchwałach Zarządu Województwa z dnia [...] czerwca 2016 r. zostało zastrzeżone dla realizacji ustawowych zadań [...] i nie jest dopuszczalne dowolne dysponowanie nimi przez województwo.

Wojewoda zauważył również, że Zarząd Województwa nie wykazał, iż którakolwiek z wymienionych nieruchomości (uznanych w dacie ich przekazania województwu jako niezbędne do wykonywania zadania) stała się dla [...] zbędna tj. nie służy już realizacji zadań ustawowych jednostki doradztwa.

Powyższa argumentacja przesądza o bezwzględnej wadliwości spornych uchwał Zarządu Województwa.

Wojewoda wskazał również dodatkowo na projekt ustawy z dnia [...] czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o jednostkach doradztwa rolniczego (która weszła w życie z dniem [...] sierpnia 2016 r., Dz. U. z 2016 r., poz. 1176), która zmienia m.in. art. 2 j.d.r. przewidując, że z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wojewódzkie ośrodki doradztwa rolniczego będące samorządowymi wojewódzkimi osobami prawnymi stają się wojewódzkimi ośrodkami doradztwa rolniczego będącymi państwowymi jednostkami organizacyjnymi posiadającymi osobowość prawną i zachowują swój majątek.

Podniósł, że w uzasadnieniu projektu podkreślone zostało, iż "zmienia się jedynie charakter prawny wojewódzkich ośrodków doradztwa rolniczego. Grunty będące przedmiotem użytkowania wieczystego ośrodków, stanowiące własność województwa, nadal będą w użytkowaniu wieczystym wojewódzkich ośrodków doradztwa rolniczego - jako państwowych jednostek organizacyjnych posiadających osobowość prawną. Za przyjęciem takiego rozwiązania przemawia również fakt, że zmiana charakteru prawnego wojewódzkich ośrodków doradztwa rolniczego dokonana ustawą z 2009 r. nie wymagała regulacji ustawowych w zakresie użytkowania wieczystego wojewódzkich ośrodków nabytego nieodpłatnie z mocy prawa na podstawie j.d.r. Ponadto, w celu uniknięcia wątpliwości, wskazano w art 2 projektu, że wojewódzkie ośrodki doradztwa rolniczego będące wojewódzkimi samorządowymi osobami prawnymi, stające się w dniu wejścia w życie projektowanej ustawy wojewódzkimi ośrodkami doradztwa rolniczego będącymi państwowymi jednostkami organizacyjnymi posiadającymi osobowość prawną, zachowują swój majątek, który od początku jednostki te wykorzystują w ramach zadań z zakresu doradztwa rolniczego wykonywanych przez wojewódzkie ośrodki doradztwa rolniczego bez względu na charakter prawny tych jednostek. Przepis ma na celu podkreślenie, że skoro nie występują tu żadne nowe jednostki, majątek jednostek, tj. ogół praw majątkowych przysługujących jednostkom, na które składają się zarówno aktywa, jak i pasywa, w dalszym ciągu będzie stanowił majątek jednostek, tyle że państwowych. Zmiana charakteru prawnego wojewódzkich jednostek doradztwa rolniczego pozostaje zatem bez wpływu na stosunki majątkowe tych jednostek, co oznacza, w szczególności w kontekście prawa własności, brak zmian podmiotowych - poszczególne prawa w dalszym ciągu przysługiwać będą wojewódzkim jednostkom doradztwa rolniczego".

Zdaniem Wojewody, w tej sytuacji pozostawienie w obiegu prawnym spornych uchwał z [...] czerwca 2016 r. spowoduje zatem, że [...] w K. stanie się państwową jednostką organizacyjną bez majątku niezbędnego do realizacji jego zadań.

Zrzeczenie się przez dyrektora [...] prawa użytkowania wieczystego nieruchomości tuż przed wejściem w życie powołanej ustawy z [...] czerwca 2016r. może ponadto wskazywać na celowe i świadome działanie na szkodę osoby prawnej jaką jest [...] oraz na szkodę Skarbu Państwa, poprzez pozbawienie [...] praw majątkowych do nieruchomości.

Nieruchomości będące w użytkowaniu wieczystym (grunty) oraz we własności [...] (budynki i budowle) stanowią podstawę do realizacji zadań statutowych tej jednostki doradztwa rolniczego. Pozbycie się majątku może prowadzić do sparaliżowania funkcjonowania [...] i doprowadzić do niezrealizowania ustawowych zadań w zakresie doradztwa rolniczego.

Odnosząc się do wyjaśnień Marszałka Województwa zawartych w piśmie z dnia [...] lipca 2016 r., że na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...] lutego 2011 r. Województwo nabyło z mocy prawa nieodpłatnie nieruchomości położone w gminie K., a na podstawie decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. zostało wykreślone prawo użytkowania wieczystego [...] do nieruchomości położonych w gminie K. z ksiąg wieczystych prowadzonych przez Sąd Rejonowy w P. V Wydział Ksiąg Wieczystych o odpowiednich numerach – Wojewoda wskazał, że decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r. nie stanowi podstawy do wykreślenia prawa użytkowania wieczystego z księgi wieczystej.

W tym stanie rzeczy stwierdzenie nieważności przedmiotowych uchwał jest uzasadnione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Województwo wniosło o uchylenie w całości powyższego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody, zarzucając:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego art.78 ust. 2, art. 79, art. 82 ust. 1, ust. 2, ust. 4, ust. 5 i ust. 6 u.s.w., art. 165 ust.1, art. 171 ust. 1 ustawy z dnia [...] kwietnia 1997 r. Konstytucji [...] (Dz.U. z 1997 r Nr 78 poz. 483, zwana dalej Konstytucją RP) przez uchylenie zgodnych prawem uchwał Zarządu Województwa Nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie wyrażenia zgody na zrzeczenie się przez L. Ośrodek Doradztwa Rolniczego w K. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, położonych na terenie gmin: B. P., K., [...] oraz Nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie zlecenia Zarządowi Nieruchomości Wojewódzkich w L. zarządzania nieruchomościami Województwa. Zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody narusza samodzielność Województwa jako jednostki samorządu terytorialnego, która w świetle obowiązujących przepisów, w tym art. 165 ust. 2 Konstytucji RP, podlega ochronie sądowej i może być ograniczona wyłącznie do przypadków przewidzianych przepisami prawa. W myśl art. 171 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 78, art.79 oraz 82 ust. 1 u.s.w., działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi wyłącznie z punktu widzenia legalności, a nie celowości, gospodarności, racjonalności. Wojewoda jako organ nadzoru naruszył w sposób rażący art. 82 u.s.w., gdyż unieważnione uchwały nie zostały wydane z naruszeniem prawa.

2) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię - art. 16 ustawy z dnia [...] grudnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r. poz. 1774 z późn.zm., zwaną dalej ustawą o gospodarce nieruchomościami), polegającą na tym, że organ nadzoru bezpodstawnie przyjął, że w świetle art. 16 powyższej ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 20 ust. 1 pkt 1 j.d.r. oraz art. 31 ustawy z 2009 r. niedopuszczalne jest zrzeczenie się przez [...] z siedzibą w K. na rzecz Województwa właściciela nieruchomości użytkowania wieczystego nieruchomości wymienionych w uchwałach Zarządu Województwa z dnia [...] czerwca 2016 r. , podczas gdy przepis art. 16 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wprowadza żadnych ograniczeń ani wymagań co do prawa zrzeczenia przez osoby prawne własności lub prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez użytkownika wieczystego wymienionego w tym przepisie.

3) naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym przy ocenie objętych postępowaniem nadzorczym uchwał Zarządu Województwa Nr [...] i Nr [...] art. 20 ust. 1 pkt 1 j.d.r. oraz art. 31 ustawy z 2009 r., podczas gdy przepisy te nie miały zastosowania do powyższych uchwał, gdyż uchwała Nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie wyrażenia zgody na zrzeczenie się przez L. Ośrodek Doradztwa Rolniczego w K. prawa użytkowania wieczystego do wyżej wskazanych nieruchomości została podjęta na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1998 r. u.s.w. oraz art. 16 ustawy o gospodarce nieruchomościami, natomiast uchwała Nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie zlecenia Zarządowi Nieruchomości Wojewódzkich w L. zarządzania nieruchomościami Województwa została podjęta na podstawie art. 41 ust. 1, art. 45 ust. 1 u.s.w., § 78 ust. 1 Statutu Województwa (Dz. Urz. Woj. L. nr [...], poz. 2638, z późn. zm.), uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa z dnia [...] lipca 2010 r. w sprawie reorganizacji wojewódzkiej jednostki organizacyjnej L. Wojewódzkiej Dyrekcji Inwestycji z siedzibą w C. oraz § 5 pkt 1 Statutu Zarządu Nieruchomości Wojewódzkich w L..

4) naruszenie prawa materialnego art. 41 ust. 1 i ust.2 pkt 2, art. 45 ust. 1 w związku z art.8 ust.1 u.s.w. oraz 4 pkt 9, art. 11 ust. 1, art. 16 ustawy o gospodarce nieruchomościami, § 78 ust. 1 Statutu Województwa, który jest prawem miejscowym (art. 18 pkt. 1 lit a u.s.w.), przez stwierdzenie nieważności zgodnej z prawem uchwały Nr [...] Zarządu Województwa z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie zlecenia Zarządowi Nieruchomości Wojewódzkich w L. zarządzania nieruchomościami wymienionymi w § 1 przedmiotowej uchwały wojewódzkiej jednostce organizacyjnej bez osobowości prawnej - jednostce budżetowej, powstałej w wyniku reorganizacji wojewódzkiej jednostki L. Wojewódzkiej Dyrekcji Inwestycji z siedzibą w C. uchwałą Nr [...] Sejmiku Województwa z dnia [...] lipca 2010 r. w sprawie reorganizacji wojewódzkiej jednostki organizacyjnej L. Wojewódzkiej Dyrekcji Inwestycji z siedzibą w C., powołanej do wykonywania zadań Województwa w tym zakresie, realizującej zadania wymienione w § 1 ust. 3 uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa oraz w nadanym tą uchwałą Statucie Zarządu Nieruchomości Wojewódzkich w L..

Ponadto pełnomocnik strony skarżącej wniosła o dopuszczenie przez Sąd - na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz.718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." - dowodu z następujących dokumentów:

a) pisma Zastępcy Dyrektora Departamentu Mienia i Inwestycji Urzędy Marszałkowskiego Województwa z dnia [...] czerwca 2016 r., ,znak [...],

b) wyciągu z protokołu z posiedzenia Zarządu Województwa z dnia [...] czerwca 2016 r. wraz z listą obecności - na okoliczność podjęcia przez Zarząd Województwa uchwał przy wymaganym prawem kworum,

c) pisma notariusz A. Ś. - S. z dnia [...] czerwca 2016 r. wraz z prezentatą Sądu w dniu [...] czerwca 2016 r. - na okoliczność wpływu w tym dniu do Sądu Rejonowego w B. P. VI Wydział Ksiąg Wieczystych wniosku Województwa o ujawnienie Województwa jako właściciela nieruchomości wpisanych do kw Nr [...] [...] zawartego w akcie notarialnym Rep A Nr [...],

d) pisma notariusz A. Ś.- S. z dnia [...] czerwca 2016 r. wraz z prezentatą Sądu w dniu [...] czerwca 2016 r. - na okoliczność wpływu w tym dniu do Sądu Rejonowego w Z. VI Wydział Ksiąg Wieczystych wniosku Województwa o ujawnienie Województwa jako właściciela nieruchomości wpisanych do kw nr [...] [...] zawartego w akcie notarialnym Rep A Nr [...],

e) uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa z dnia [...] lipca 2010 r. w sprawie reorganizacji wojewódzkiej jednostki organizacyjnej L. Wojewódzkiej Dyrekcji Inwestycji z siedzibą w C. wraz ze Statutem Zarządu Nieruchomości Wojewódzkich w L. i pismem Marszałka Województwa z dnia [...] lipca 2010 r. (dowód doręczenia Wojewodzie uchwały - pkt 6),

f) oraz dokumentów przekazanych Wojewodzie przy piśmie Województwa z dnia [...] lipca 2016 r. Znak [...] w sprawie Znak PN- [...].4.4131.276.2016 doręczonego Wojewodzie [...] lipca 2016 r. wymienione w pkt 1 lit a-e, tj. odpisu decyzji Wojewody z dnia [...] lutego 2011 r. znak [...] o stwierdzeniu nabycia przez Województwo z mocy prawa nieruchomości niezbędnych do wykonywania zadań statutowych L. Ośrodka Doradztwa Rolniczego w K., wydruku z dnia [...] lipca 2016 r. z elektronicznych Ksiąg Wieczystych NR: LU1 [...], LU 1 [...], LU1 [...], odpisu aktu notarialnego Rep A Nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. sporządzonego przez notariusza A. Ś. - S., odpisu protokołu zdawczo-odbiorczego przekazania nieruchomości z dnia [...] lipca 2016 r. dotyczącego nieruchomości położonych w gm. B. P., obrębie 39 - [...], dla której Sąd Rejonowy w B. P. VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Nr [...] [...], odpisu protokołu zdawczo-odbiorczego przekazania nieruchomości z dnia [...] lipca 2016 r. dotyczącego nieruchomości położonej w gm. S., obręb 13 -[...], dla której Sąd Rejonowy w Z. VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Nr [...] [...],

- jako dowody na okoliczności faktyczne wskazane w zarzutach skargi oraz w uzasadnieniu skargi, w tym na fakt wniosku Dyrektora [...] w K. z [...] czerwca 2016 r. o wyrażenie przez Zarząd Województwa zgody na zrzeczenie się przez Dyrektora [...] użytkowania wieczystego nieruchomości, dla których Sąd prowadzi kw nr [...] [...], kw nr [...] [...], kw nr [...] [...] oraz kw nr Nr LU 1 [...] i kw nr [...], na fakt kompetencji Zarządu Województwa do podjęcia uchwały Nr Nr [...] i Nr [...] w wyniku rozpatrzenia wniosku Dyrektora [...] w K. z [...] czerwca 2016 r., na okoliczność, iż nieruchomości te wpisane do ksiąg wieczystych NR: LU1 [...], LU1 [...], LU1 [...] z mocy prawa stały się własnością Województwa, na okoliczność wygaśnięcia użytkowania wieczystego gruntów [...] i wykreślenia prawa użytkowania wieczystego [...] w K. z Ksiąg Wieczystych NR: LU1 [...], LU 1 [...], LU1 [...], na okoliczność złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się prawa użytkowania wieczystego wpisanych do kw nr [...] [...] i Nr [...] [...] przez działającego w imieniu L. Ośrodka Doradztwa Rolniczego w K. jego Dyrektora - A. M. S. i wygaśnięcia użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości, złożenia w Sądzie wniosków o wykreślenie użytkowania wieczystego [...] z księgi wieczystej Nr [...] [...] i nr [...] [...], na okoliczność, iż nieruchomości te zostały przekazane przez [...] w K. Województwu, a następnie przekazane w zarządzanie ZNW w L., wojewódzkiej jednostce organizacyjnej powołanej do zarządzania nieruchomościami w imieniu Województwa.

Strona skarżąca podniosła, że Województwo jako jednostka samorządu terytorialnego ma prawo samodzielnie decydować o swoim majątku, samodzielność ta może być ograniczona wyłącznie do przypadków przewidzianych przepisami prawa. Zgodnie z art. 171 ust. 2 Konstytucji RP organami nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego są m.in. wojewodowie, a w świetle art.79 u.s.w. nadzór ten sprawowany jest wyłącznie na podstawie kryterium zgodności z prawem, a organy nadzoru mogą wkraczać w działalność województwa tylko w przypadkach określonych ustawami.

W ocenie strony skarżącej zakwestionowane przez Wojewodę w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym uchwały nie są natomiast niezgodne z prawem.

Wbrew stanowisku Wojewody, sporne uchwały nie zostały podjęte bez podstawy prawnej - podjęto je bowiem na podstawie art. 41 ust. 1 u.s.w., określającego zadania samorządu województwa oraz na podstawie art. 16 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r. poz. 1774 z późn.zm.), zwanej dalej "u.g.n.".

Przepis art. 16 u.g.n. wprost stanowi, że państwowa lub samorządowa osoba prawna może zrzec się własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości odpowiednio na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Ustawa ta nie wprowadza żadnych ograniczeń ani wymagań w tym zakresie.

Przy podejmowaniu zakwestionowanych uchwał nie nastąpiło naruszenie art.20 j.d.r. oraz art. 31 i 32 ustawy z 2009 r., gdyż przepisy te w ogóle nie stanowiły podstawy prawnej tych uchwał. Brak jest również jakichkolwiek przepisów, które nakazywałyby stosowanie art. 20 j.d.r. oraz art. 31 i 32 ustawy z 2009 r. do dalszego gospodarowania nieruchomościami przez właściciela, użytkownika wieczystego czy też do nabywania nieruchomości przez Województwo.

Zdaniem Województwa, podjęcie spornych uchwał nie nastąpiło także z istotnym naruszeniem prawa, co uzasadniałoby stwierdzenie ich nieważności.

Skarżący wskazał, że w związku z uchwałą z dnia [...] czerwca 2016 r., już w dniu [...] czerwca 2016 r. Dyrektor [...] w K. wykonał tę uchwałę zrzekając się aktem notarialnym Rep A Nr [...] prawa użytkowania wieczystego do działek nr ewid. [...],[...],[...], położonych w miejscowości W., obręb W. G. B. P. i prawa własności budynków wzniesionych na tych działkach oraz prawa użytkowania wieczystego do działek położonych w gm. S. nr ewid. [...], [...], [...] i prawa własności znajdujących się na tych działkach budynków. Województwo nabyło z mocy prawa prawo własności tych nieruchomości decyzjami Wojewody z [...] lutego 2011 r. o odpowiednich numerach.

Oświadczenie o zrzeczeniu (w stosunku do działek położonych w [...] i [...]) spowodowało wygaśnięcie użytkowania wieczystego z mocy samego prawa z chwilą złożenia oświadczenia, doszło bowiem do konfuzji prawa użytkowania wieczystego i prawa własności (art. 232 i art. 235 § 2 kc, art. 33 ust.1 u.g.n.), a więc Województwo, które było właścicielem nieruchomości, nabyło wszelkie do niej prawa wskutek wygaśnięcia użytkowania wieczystego. Skoro zaś wygasło użytkowanie wieczyste to wygasło również prawo własności budynków ustanowione na rzecz [...] jako państwowej osoby prawnej na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste jako prawo własności związane z prawem użytkowania wieczystego gruntu, gdyż właścicielem budynków jest właściciel nieruchomości gruntowej (art. 46 §1, art. 47, art. 235 § 2 kc). Prawidłowość poglądu, iż wskutek konfuzji, to jest nabycia przez właściciela nieruchomości użytkowania wieczystego dochodzi do wygaśnięcia użytkowania wieczystego gruntu zgodnie z art. 232 kc potwierdza też pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia [...] września 1992 r. w sprawie sygn. akt III CZP [...] oraz w komentarzu do Kodeksu cywilnego S. R. "Księga druga własność i inne prawa rzeczowe" (Wydawnictwo Prawnicze z 1996 r. - karta 299).

Skarżący podniósł, że w tym wypadku wykreślenie w księdze wieczystej [...] w K. jako użytkownika wieczystego gruntów oraz właściciela budynków i budowli wniesionych na gruntach miało charakter deklaratoryjny, także deklaratoryjny jest wpis w księdze wieczystej Województwa jako właściciela budynków i budowli wzniesionych na przedmiotowych nieruchomości wskutek wykreślenia użytkowania wieczystego [...]. Pogląd taki został wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia [...] stycznia 2015 r., sygn. akt II CSK [...].

Odpisy aktów notarialnych zawierających oświadczenie Dyrektora [...] o zrzeczeniu się prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości położonych w miejscowości S. i w miejscowości W. obręb W. gmina B. P. zostały przekazane następnie wraz z wnioskami o wykreślenie z ksiąg wieczystych odpowiednim sądom tj. Sądowi Rejonowemu w Z. VI Wydział Ksiąg Wieczystych w dniu [...] czerwca 2016 r. o godz.9.45 oraz Sądowi Rejonowemu w B. P. VI Wydział Ksiąg Wieczystych w dniu [...] czerwca 2016 o godz.10.26, a na skutek tych wniosków prawo użytkowania wieczystego zostało wykreślone z ksiąg wieczystych. Skutek tego wykreślenia nastąpił z chwilą złożenia wniosków, co wynika z art. 29 ustawy z dnia [...] lipca 1982 o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2013 r. poz. 707 z późn.zm.), który stanowi, że wpis ma moc wsteczną od chwili złożenia do Sądu wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej.

Skarżąca podkreśliła, że wszystkie te czynności i ich skutki nastąpiły przed zawiadomieniem Województwa przez organ nadzoru Wojewodę pismem z dnia [...] lipca 2016 r. o wszczęciu postępowania nadzorczego prowadzonego w stosunku do uchwał Zarządu Województwa unieważnionych zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym.

W dniu [...] lipca 2016 r. zostało dokonane przekazanie protokołem zdawczo - odbiorczym przez [...] w K. na rzecz Województwa spornych nieruchomości.

Skarżący wyjaśnił ponadto, że Dyrektor [...] nie zrzekł się prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonych w gm. K., gdyż prawo to już nie istniało, bowiem zostało wcześniej wykreślone z ksiąg wieczystych prowadzonych dla spornych nieruchomości tam położonych.

Podniósł, że [...] w K. nabył prawo użytkowania wieczystego nieruchomości o wskazanych numerach, położonych w gm. K. wraz z prawem własności usytuowanych na niej budynków, z mocy prawa z dniem [...] stycznia 2005 r. na podstawie art. 20 ust. 1 j.d.r., co zostało potwierdzone wydanymi przez Wojewodę decyzjami z dnia [...] września 2005 r. i z dnia [...] października 2005 r.

Nabycie przez [...] w K. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oraz prawa własności budynków na nich wzniesionych zostało ujawnione w księgach wieczystych – o odpowiednich numerach - prowadzonych przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w P..

Następnie decyzją Wojewody z dnia [...] lutego 2011 r. Wojewoda potwierdził nabycie przez Województwo prawa własności tych nieruchomości. Prawo to zostało ujawnione w prowadzonych dla nich księgach wieczystych z równoczesnym wykreśleniem przysługującego [...] w K. - wojewódzkiemu ośrodkowi doradztwa rolniczego przed wejściem w życie ustawy z 2009 r., prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 31 ustawy z 2009 r. - mienie Skarbu Państwa niezbędne do wykonywania zadań przekazywanych niniejszą ustawą stało się z mocy prawa mieniem właściwej jednostki samorządu terytorialnego, co zostało potwierdzone we wskazanych wyżej deklaratoryjnych decyzjach Wojewody.

Z woli więc ustawodawcy, zgodnie z art. 31 ustawy z 2009 r. mienie Skarbu Państwa niezbędne do wykonywania zadań przekazywanych niniejszą ustawą stało się z mocy prawa mieniem właściwej jednostki samorządu terytorialnego, Województwo nabyło prawo własności nieruchomości wraz prawem własności budynków, czy też prawo użytkowania wieczystego gruntów i prawo własności budynków na nich wzniesionych. Z woli też ustawodawcy został też wyłączony skutek wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych z art. 241 kc (art. 32 ust. 2 ustawy 2009 r.)

W świetle powyższego – zdaniem skarżącego – przy podejmowaniu przedmiotowych uchwał Zarząd Województwa nie naruszył prawa w sposób istotny, co uzasadniałoby stwierdzenie ich nieważności.

Dodatkowo skarżący wyjaśnił, że działania Dyrektora [...], a także Zarządu Województwa spowodowane były koniecznością uporządkowania spraw własnościowych dotyczących mienia Województwa związanych w szczególności z rozbieżnościami w księgach wieczystych (prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonych w K. nie było wpisane do ksiąg wieczystych, natomiast księgi wieczyste prowadzone dla nieruchomości położonych w [...] i oraz w gminie B. P. wpis o użytkowaniu wieczystym zawierały).

Województwo wyjaśniło, że również przedmiotowa uchwała z dnia [...] czerwca 2015 r. dotycząca zlecenia Zarządowi Nieruchomości Wojewódzkich zarządzania przedmiotowymi nieruchomościami została podjęta zgodnie z obowiązującymi przepisami tj. na podstawie art. 41 ust. 1, art. 45 ust. 1 u.s.w), § 78 ust. 1 Statutu Województwa (Dz. Urz. Woj. L. nr [...], poz. 2638, z późn. zm.), uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa z dnia [...] lipca 2010 r. w sprawie reorganizacji wojewódzkiej jednostki organizacyjnej L. Wojewódzkiej Dyrekcji Inwestycji z siedzibą w C. ( w tym § 1 ust.1 i ust. 3 lit. a i d uchwały) oraz § 5 ust. 3 pkt 1 pkt 4 Statutu Zarządu Nieruchomości Wojewódzkich w L., zgodnie z którym do zakresu działania Zarządu Nieruchomości Wojewódzkich w L. należy między innymi zarządzanie wojewódzkim zasobem nieruchomości oraz wykonywanie innych czynności zleconych przez Zarząd Województwa dotyczących nieruchomości nabywanych przez Województwo lub stanowiących własność Województwa.

Zarząd Nieruchomości Wojewódzkich w L. jest wojewódzką jednostką organizacyjną bez osobowości prawnej - jednostką budżetową, do której zadań statutowych należy w szczególności wykonywanie czynności związanych z gospodarowaniem nieruchomościami stanowiącymi własność Województwa lub których użytkownikiem wieczystym jest Województwo. W świetle obowiązujących przepisów decyzją Zarządu Województwa, Zarządowi Nieruchomości Wojewódzkich może zostać zlecone zarządzanie nieruchomościami już stanowiącymi własność Województwa, jak i nieruchomościami, co do których wskutek czynności prawnych, orzeczenia sądowego lub decyzji administracyjnych Województwo nabędzie tytuł prawny, w tym także zarządzanie nieruchomościami w trakcie sporów sądowych dotyczących własności nieruchomości. Zlecenie może mieć skutek na przyszłość.

Wojewoda stwierdzając nieważność uchwały Zarządu Województwa z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie zlecenia Zarządowi Nieruchomości Wojewódzkich w L. zarządzania nieruchomościami Województwa w sposób rażący naruszył art. 6 ust.3, art. 41 ust. 1 i ust.2 pkt 2, art. 45 ust. 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1998 r. o samorządzie województwa w związku z art. 4 pkt 9, art. 11 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a ponadto naruszył samodzielność województwa jako jednostki samorządu terytorialnego. Rozstrzygnięcie nadzorcze zostało podjęte także z rażącym naruszeniem art. 165 ust.2, art. 171 Konstytucji RP, art. 78 ust. 2, art. 79 , art. 82 ust. 1 i ust. 2, ust. 5, ust. 6 u.s.w. Organ nadzoru nie jest bowiem uprawniony do badania celowości, racjonalności i gospodarności podjętych przez Zarząd Województwa uchwał, takich kompetencji nie daje mu bowiem żaden obowiązujący przepis prawa.

Podstawy rozstrzygnięcia nadzorczego nie mogą natomiast stanowić nieobowiązujące jeszcze przepisy prawa. Twierdzenie Wojewody, że zrzeczenie się przez [...] prawa użytkowania wieczystego do wskazanych nieruchomości i zlecenie zarządzania tymi nieruchomościami Zarządowi Nieruchomości Wojewódzkich w L. tj. jednostce organizacyjnej, która nie realizuje zadań z zakres doradztwa rolniczego, spowoduje, że [...] nie będzie dysponował zastrzeżoną przez ustawę formą władania nieruchomości wojewódzkich, jaką jest prawo użytkowania wieczystego i tym samym nie będzie mógł realizować swoich ustawowych zadań – jest nieuzasadnione.

Skarżący zarzucił, że w rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewoda nie odniósł się do złożonych wyjaśnień, co mogło mieć wpływ na wynik postępowania.

Nie wskazał żadnych przepisów, z których by wynikało, że niedopuszczalne było zlecenie administrowania spornymi nieruchomościami ZNW, po zrzeczeniu się użytkowania wieczystego przez [...]. Nie przeprowadził żadnych dowodów potwierdzających, by faktycznie wszystkie sporne nieruchomości służyły realizacji zadań [...], wskazał natomiast w sposób nieuprawniony na przepisy art. 51, 53-55 u.g.n. oraz na art. 31 ustawy z 2009 r., który nie stanowił podstawy prawnej przedmiotowych uchwał.

Skarżący podniósł również, że żaden przepis prawa nie wymaga też, by uchwały Zarządu Województwa posiadały uzasadnienie faktyczne i prawne, a więc nie może to stanowić podstawy stwierdzenia ich nieważności.

Jego zdaniem, za istotne, rażące naruszenie prawa nie można także przyjąć odmiennej wykładni przepisów, ale przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny przez organ wydający akt objęty postępowaniem nadzorczym, które winno być udowodnione w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego i nawiązywać do podstawy prawnej będącej podstawą uchwały Zarządu Województwa objętej postępowaniem nadzorczym (art. 82 ust.1 i ust. 4 ustawy o samorządzie województwa). Sprzeczność z prawem uchwały organu samorządu terytorialnego zachodzi w sytuacji, gdy doszło do wydania aktu z naruszeniem przepisów wyznaczających kompetencję organu do podejmowania uchwał, z naruszeniem przepisów dotyczących podstawy prawnej podejmowanych uchwał, naruszeniem przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię oraz w przypadku naruszenia przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał. Sprzeczność uchwały z prawem musi być oczywista i bezpośrednia.

Dodatkowo skarżący wyjaśnił, że zawarcie przez Województwo umów cywilnoprawnych z [...] w K. co do nieruchomości niezbędnych do jego działalności statutowej uporządkuje relacje między osobami prawnymi, w żaden sposób nie utrudni działalności [...], wykonywania przez niego zadań wynikających z art. 4 ust. 2 i art. 5 ustawy z dnia [...] października 2004 r. j.d.r.

Wyjaśnił, że w trakcie postępowania nadzorczego Wojewoda był w posiadaniu Uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa z dnia [...] lipca 2010 r. w sprawie reorganizacji wojewódzkiej jednostki organizacyjnej L. Wojewódzkiej Dyrekcji Inwestycji z siedzibą w C. wraz ze Statutem Zarządu Nieruchomości Wojewódzkich w L..

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Przedmiotem skargi jest rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody.

Kwestię podejmowania rozstrzygnięć nadzorczych normuje rozdział 7 ustawy z dnia [...] czerwca 1998 r. u.s.w. zatytułowany "Nadzór nad działalnością samorządu województwa".

Zgodnie z art. 79 u.s.w. nadzór nad taką działalnością sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W myśl art. 82 ust. 1 ustawy uchwała organu samorządu województwa sprzeczna z prawem jest nieważna. O nieważności uchwały w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały.

Z akt sprawy wynika, że termin ten został zachowany, skoro uchwała została przedłożona organowi nadzoru (na jego wniosek) w dniu 8 lipca 2016 r., a rozstrzygnięcie wydano 29 lipca 2016 r.

Rozstrzygnięcie nadzorcze winno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego (ust. 4 wyżej cytowanego przepisu).

Z mocy art. 82 ust. 5 ustawy, w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa. Rozstrzygnięcie nadzorcze o nieważności uchwały zapada w razie ustalenia, że jest ona dotknięta wadą kwalifikowaną polegającą na tego rodzaju sprzeczności z prawem, która jest "czymś więcej" niż tylko nieistotnym naruszeniem prawa (por. W.Chróścielewski, Z.Kmieciak: Postępowanie w sprawach nadzoru nad działalnością komunalną, Warszawa 1995, s.28). Rozstrzygnięcie to, z racji konieczności opatrzenia go uzasadnieniem faktycznym i prawnym, musi jednoznacznie wskazywać, jaki przepis został uchwałą naruszony i na czym polega owo naruszenie. W judykaturze podkreśla się, że stosując środek nadzorczy uprawniony do tego organ jest zobowiązany w sposób niebudzący wątpliwości do wykazania sprzeczności postanowień badanej uchwały z prawem, wyjaśniając sens przepisów, które w jego ocenie zostały naruszone, oraz wypływające z nich dyrektywy (nakazy i zakazy) - por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2000 r., III SA 397/2000, opubl. ONSA z.3/2001, poz. 117.

Rolą sądu rozpatrującego skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru, a więc oceniającego legalność rozstrzygnięcia nadzorczego nie jest zastępowanie organu nadzoru w ocenie legalności przedmiotu nadzoru. Jeżeli zakresem kontroli sądowoadministracyjnej objęte jest rozstrzygnięcie nadzorcze, stwierdzając naruszenie przez nie prawa Sąd nie ma możliwości np. uznania, że przedmiot nadzoru – uchwała (w sprawie niniejszej podjęta przez Zarząd Województwa), narusza prawo w innym stopniu, niż to wskazano w samym rozstrzygnięciu nadzorczym, które w takiej sytuacji odpowiadać ma prawu.

Formułę działania Sądu w takim przypadku określa art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz.718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", zgodnie z którym "Sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt". Podkreślić należy, że zgodnie z art. 171 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym za istotne naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności uchwały takiego organu przyjmuje się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, LEX nr 33805).

W niniejszej sprawie kontroli Sądu poddano zgodność z prawem rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody z [...] lipca 2016 r., stwierdzającego nieważność uchwał Zarządu Województwa nr [...] z [...] czerwca 2016 r. w sprawie wyrażenia zgody na zrzeczenie się przez L. Ośrodek Doradztwa Rolniczego w K. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonych na terenie gmin: B. P., K., [...] oraz uchwały nr nr [...] z [...] czerwca 2016 r. w sprawie zlecenia Zarządowi Nieruchomości Wojewódzkich w L. zarządzania nieruchomościami Województwa.

W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie, stwierdzające nieważność przedmiotowych uchwał nie wskazuje na rażące naruszenie prawa, zatem skarga jest uzasadniona.

Z uzasadnienia kontrolowanego rozstrzygnięcia nadzorczego wynika, że nie są sporne kwestie formalne związane z podjęciem unieważnionych uchwał, jednakże w ocenie Wojewody podejmując przedmiotowe uchwały Zarząd Województwa działał bez podstawy prawnej, z naruszeniem obowiązujących w dacie ich podjęcia przepisów, w szczególności art. 20 ust. 1 pkt 1 j.d.r. oraz art. 31 ustawy z 2009 r. Oznacza to, że Zarząd Województwa nie był władny wyrazić zgody na zrzeczenie się przez Dyrektora L. Ośrodka Doradztwa Rolniczego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości i w konsekwencji nie mógł zlecić zarządzania tymi nieruchomościami Zarządowi Nieruchomości Wojewódzkich w L..

Stanowiska tego nie można zaaprobować, bowiem podstawą prawną uchwał Zarządu Województwa był art. 41 ust. 1 u.s.w. oraz art. 16 u.g.n.

Pierwszy z tych przepisów odnosi się do kompetencji Zarządu Województwa. Natomiast z art. 16 u.g.n. wynika, że samorządowa osoba prawna, (jaką jest L. Ośrodek Doradztwa Rolniczego), zgodnie z art. 2 ust. 2 j.d.r. (w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania kwestionowanych uchwał), może zrzec się użytkowania wieczystego na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (w tym przypadku na rzecz Województwa).

Przepis ten nie zawiera żadnych ograniczeń ani wymagań co do prawa zrzeczenia się przez osoby prawne własności lub prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez użytkownika wieczystego wymienionego w tym przepisie. Podkreślenia wymaga fakt, że użytkowanie wieczyste jest prawem zbliżonym w swej treści do prawa własności, zaś art. 233 k.c. wyraźnie stanowi, że użytkownik wieczysty może rozporządzać swoim prawem. Oznacza to, że jeżeli brak przepisu, który ograniczałby to uprawnienie, użytkownik wieczysty może wyzbyć się przysługującego mu prawa. Istnienie regulacji dotyczącej niektórych użytkowników wieczystych jest więc tylko wyraźnym potwierdzeniem tego, że każdy uprawniony z tego prawa może się go wyzbyć, a w żadnym razie regulacja taka nie może być postrzegana jako wyłączenie uprawnienia każdego użytkownika wieczystego do wyzbycia się przysługującego mu prawa, skoro zgodnie z art. 233 k.c. może on rozporządzać przysługującym mu prawem (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2013 r., III CZP 81/13, Lex nr 1479997).

W sprawie niniejszej taka właśnie sytuacja ma miejsce, bowiem brak jest przepisu, który ograniczałby uprawnienie użytkownika wieczystego.

Sąd podziela pogląd wyrażony przez stronę skarżącą, że do uchwały Nr [...] Zarządu Województwa z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie wyrażenia zgody na zrzeczenie się przez Wojewódzki Ośrodek Doradztwa Rolniczego w K. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonych na terenie gmin: K., B. P. i [...] nie ma zastosowania art. 20 ust. 1 pkt 1 j.d.r., ani art. 31 i art. 32 ustawy z 2009 r. ani też art. 51 ust. 1 w związku z art. 53 – 55 u.g.n. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczą wyłącznie wyposażania w nieruchomości w chwili tworzenia państwowych osób prawnych oraz państwowych jednostek organizacyjnych. Natomiast brak jest jakiegokolwiek przepisu, który nakazywałby stosowanie powyższych przepisów do dalszego gospodarowania nieruchomościami przez właściciela lub użytkownika wieczystego czy też do nabywania nieruchomości przez Województwo.

Ponadto Województwo ma prawo do dysponowania mieniem w ramach swoich uprawnień na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 u.s.w.

W rezultacie Wojewoda bezzasadnie przyjął, że Zarząd Województwa nie miał podstaw do podjęcia uchwały w przedmiocie wyrażenia zgody na zrzeczenie się przez L. Ośrodek Doradztwa Rolniczego w K. prawa użytkowania wieczystego.

Niezasadnie także stwierdzono nieważność uchwały w sprawie zlecenia Zarządowi Nieruchomości Wojewódzkich w L. zarządzania przedmiotowymi nieruchomościami. Zarząd Nieruchomości jest bowiem jednostką budżetową, utworzoną przez województwo (na podstawie art. 8 ust. 1 u.s.w.) i do jego zadań statutowych należy w szczególności wykonywanie czynności związanych z gospodarowaniem nieruchomościami stanowiącymi własność Województwa lub których użytkownikiem wieczystym jest Województwo. W zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewoda nie wskazał natomiast na czym – w przypadku tej uchwały – miałaby polegać sprzeczność z prawem.

Odnosząc się do dowodów dopuszczonych na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a.(dołączonych do skargi) Sąd uznał, że nie wnoszą one do sprawy istotnych okoliczności. Dotyczą one bowiem niekwestionowanych przez Wojewodę okoliczności związanych ze: spełnieniem przez Zarząd Województwa warunków formalnych przy podejmowaniu uchwał, złożeniem przez Dyrektora L. Ośrodka Doradztwa Rolniczego wniosku o wyrażenie zgody na zrzeczenie się prawa wieczystego użytkowania, a także z czynnościami notariusza będącymi konsekwencją podjęcia przedmiotowych uchwał i stwierdzeniem nabycia przez Województwo z mocy prawa nieruchomości niezbędnych do wykonywania zadań statutowych L. Ośrodka Doradztwa Rolniczego w K.. Natomiast protokoły zdawczo – odbiorcze z dnia [...] lipca 2016 r. potwierdzają jedynie fakt przekazania nieruchomości w gminie B. P..

Natomiast ze złożonych na rozprawie sądowej dokumentów – pisma T. P. oraz z załączonej do niego umowy dzierżawy z dnia [...] grudnia 2008 r. zawartej z L. Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego w K. na 10 lat, wynika, że od [...] stycznia 2009 r. działka nr [...] położona w N. Pożogu gmina K., nie była wykorzystywana przez ten Ośrodek na realizację jego zadań, lecz była dzierżawiona przez osobę fizyczną. W związku z upływem terminu, na który umowa dzierżawy była zawarta, obecnie ten sam dzierżawca zwrócił się do Marszałka Województwa (wskazanym pismem z dnia [...] sierpnia 2016r.) o ponowne zawarcie umowy dzierżawy. Powyższe świadczy o możliwości funkcjonowania i wykonywania zadań, mimo niewykorzystywania tej nieruchomości przez [...] od wielu lat.

Z treści uchwał będących przedmiotem rozstrzygnięcia nadzorczego nie wynika, by Zarząd Województwa zamierzał zmienić przeznaczenie tych nieruchomości. Poza tym organ nadzoru nie jest uprawniony do badania celowości czy też racjonalności uchwał podjętych przez Zarząd Województwa. Takich kompetencji nie daje mu żaden obowiązujący przepis prawa, a szczególnie powołany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia nadzorczego art. 78 i art. 79 u.s.w.

Nieuzasadnione jest także twierdzenie organu nadzoru, że zrzeczenie się przez L. Ośrodek Doradztwa Rolniczego prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości i zlecenie zarządzania tymi nieruchomościami Zarządowi Nieruchomości Wojewódzkich w L., tj. jednostce organizacyjnej, która nie realizuje zadań z zakresu doradztwa rolniczego, spowoduje, że podmiot ten nie będzie dysponował zastrzeżoną przez ustawę formą władania nieruchomościami wojewódzkimi i tym samym nie będzie mógł realizować swoich ustawowych zadań.

Natomiast zasadnie podnosi Wojewoda, że Marszałek Województwa nie dopełnił obowiązku przedłożenia organowi nadzoru w ciągu 7 dni od daty podjęcia uchwały Nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. Uchwała ta została przedłożona dopiero na wniosek Wojewody.

W sprawie niniejszej uchybienie to nie wywołało jednak skutków prawnych przewidzianych w art. 83 ust. 1 u.s.w.

Mając na uwadze przedstawione powyżej argumenty Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze zostało wydane niezgodnie z prawem, gdyż nie zachodziły podstawy do stwierdzenia nieważności zakwestionowanych uchwał wskazanych w tym rozstrzygnięciu. Z tego powodu zostało uchylone, na podstawie art. 148 P.p.s.a.