Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2262/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 16 § 1, 156 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2
journal: Dz.U. 1957 nr 39 poz 174
law: Ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2016 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania S. C., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] marca 1980 r., nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...] marca 1980 r., nr [...] Naczelnik Gminy w [...] orzekł o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, zapisanego w rejestrze pomiarowo – klasyfikacyjnym wsi [...] na W. C., składającego się z działek oznaczonych nr [...].

Z wnioskiem o stwierdzenia nieważności powyższej decyzji zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] S. C. następca prawny W. C., przedkładając kserokopię wypisu z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2005 r., sygn. akt [...] o nabyciu przez S. C. spadku po zmarłej w dniu [...] kwietnia 2001 r. W. C.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] marca 1980 r., zaś decyzją z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] organ ten utrzymał w mocy własną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 621/08 - po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. C. - na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2008 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na własność Skarbu Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego, oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 458/09 - po rozpoznaniu skargi kasacyjnej S. C. - uchylił zaskarżony wyrok z dnia 16 grudnia 2008 r. i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 147/10 stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] wskazując, że decyzje zapadłe w sprawie zostały wydane przez niewłaściwy organ.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] marca 1980 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przejęcie gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 z późn. zm) oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198 z późn. zm.).

Od decyzji Wojewody [...] odwołanie wniósł S. C.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że gospodarstwo rolne o obszarze [...] ha stanowiące działki nr [...], położone na terenie wsi [...], stanowiące własność W. C. zostało przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. Z analizowanych dokumentów wynika, iż podstawą do zakwalifikowania przedmiotowego gospodarstwa jako opuszczonego był protokół z lustracji gospodarstwa rolnego W. C., sporządzony w dniu 11 maja 1979 r. Z protokołu tego wynika, że: 1) ogólny obszar gospodarstwa wynosił [...] ha, z czego grunty orne zajmowały powierzchnię [...] ha, użytki zielone stanowiły [...] ha, a lasy zajmowały powierzchnię [...] ha; 2) [...] ha gruntów wchodzących w skład gospodarstwa leżało odłogiem od 1965 r.; 3) gospodarstwo nie posiadało zabudowań i inwentarza żywego; 4) zespół przeprowadzający lustrację stwierdził, że gospodarstwo kwalifikowało się do przejęcia jako opuszczone, ponieważ W. C. nie zamieszkiwała na terenie wsi [...] ani Gminy [...], a grunty leżały odłogiem. Z kolei z zawiadomienia Naczelnika Gminy w [...] z dnia 14 maja 1979 r. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie przejęcia na własność Państwa przedmiotowego gospodarstwa wynika, że w dniu 14 maja 1979 r. zostało przeprowadzone postępowanie i stwierdzono, iż powyższe gospodarstwo pozostawione było bez opieki. Z samej natomiast badanej decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] marca 1980 r. wynika że: 1) W. C. opuściła powyższe gospodarstwo; 2) nie pozostawiła "(...) ani następcy ani adresu (...)"; 3) gospodarstwo od 1965 r. leżało odłogiem. W konsekwencji Minister stwierdził, że powyższe pozwala uznać, iż w gospodarstwie po pierwsze, nikt nie mieszkał, a po drugie, że grunty wchodzące w jego skład nie były uprawiane, ani poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym. Zatem wskazał, że gospodarstwo to stanowiło gospodarstwo opuszczone w rozumieniu § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r. Minister podniósł, że wbrew stanowisku odwołującego się kwestionowaną decyzją przejęto gospodarstwo rolne, a wchodzące w jego skład nieruchomości spełniały wymogi definicji gospodarstwa rolnego w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1972 r., Nr 31, poz. 215 z późn. zm.). Z przywołanego przepisu wynika bowiem, że głównym składnikiem gospodarstwa rolnego była nieruchomość rolna, która stanowiła lub mogła stanowić zorganizowaną całość gospodarczą. Pozostałe elementy (składniki) wymienione w § 2 ust. 1 omawianego rozporządzenia, jeżeli istniały, również wchodziły w skład gospodarstwa rolnego. Jednakże brak któregoś z tych elementów nie oznaczał, że nie mamy do czynienia z gospodarstwem rolnym, jeżeli należące do tej samej osoby nieruchomości rolne stanowiły lub mogły stanowić zorganizowaną całość gospodarczą. W niniejszej sprawie przejęto grunty o powierzchni [...] ha, a z protokołu wynika, że w większości były to grunty orne, gdyż użytki zielone zajmowały tylko powierzchnię [...] ha, a lasy stanowiły [...] ha. Grunty te dawały zatem możliwość zorganizowania na nich produkcji rolnej. Organ nie podzielił także stanowiska S. C. co do tego, że protokół z dnia 11 maja 1979 r. nie stanowi w sprawie żadnego dowodu albowiem został wydany z rażącym naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczenia gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów (Dz. U. Nr 11, poz. 58). Minister wyjaśnił, że przepisy dotyczące przejmowania opuszczonych gospodarstw rolnych nie przewidywały obowiązku sporządzania protokołów z lustracji gospodarstw rolnych, jednakże zgodnie z art. 70 k.p.a. jako dowód należało dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Takim dowodem bez wątpienia jest protokół lustracji jako dowód dokonania czynności technicznej (przeprowadzenia oględzin gospodarstwa) w postępowaniu administracyjnym.

Dalej organ odwoławczy stwierdził, że niniejsze postępowanie toczy się w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. W postępowaniu takim organ nie poszerza materiału dowodowego sprawy, tym samym dowody z zeznań świadków w niniejszym postępowaniu zostały pominięte. Minister wskazał także, że wbrew stanowisku S. C. z materiałów archiwalnych poprzedzających wydanie decyzji Naczelnika Gminy w [...] wynika, że grunty wchodzące w skład gospodarstwa rolnego W. C. leżały odłogiem. Zasadność tej konkluzji potwierdza także złożony podpis sołtysa wsi [...].

Rozpatrując zaś zarzut, że strona nie brała czynnego udziału w każdym stadium postępowania Minister wyjaśnił, iż wskazane przez stronę uchybienie sprowadza się w istocie do określonej w art. 145 k.p.a. przesłanki wznowienia postępowania (brak udziału strony w postępowaniu), która nie może być oceniana w postępowaniu nieważnościowym.

Odnosząc się natomiast do zarzutu, iż kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy wyjaśnił, że przed przejęciem gospodarstwa na rzecz Państwa przeprowadzono czynności dowodowe. Został sporządzony protokół, z treści którego wynika, że gospodarstwo było opuszczone. Ponadto Naczelnik Gminy zawiadomieniem z dnia 14 maja 1979 r. wszczął postępowanie w sprawie przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego. Z uwagi na to, że gospodarstwo było opuszczone i organ nie dysponował adresem zamieszkania W. C., zawiadomienie to zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń. Stosownie do art. 45 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym w 1980 r.) pisma skierowane do osób nieznanych z miejsca pobytu, dla których sąd nie wyznaczył przedstawiciela, pozostawia się w aktach sprawy, o czym wywiesza się obwieszczenie na okres czternastu dni w biurze gromadzkiej rady narodowej (prezydium miejskiej, dzielnicowej rady narodowej, rady narodowej osiedla). Pisma te uważa się za doręczone w ostatnim dniu okresu, na który wywieszono obwieszczenie. W konsekwencji organ stwierdził, że powyższa procedura została zastosowana w przedmiotowej sprawie.

Zdaniem Ministra, niezasadny jest także zarzut S. C., że organ stopnia wojewódzkiego wbrew zaleceniom zawartym w zapadłym w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 147/10 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 458/09 nie ustalił czy gospodarstwo przejęte na własność Państwa miało charakter gospodarstwa rolnego opuszczonego.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2015 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł S. C. - reprezentowany przez radcę prawnego W. H.

Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7, art. 8, art. 73 § 1, art. 74, art. 75 i 77 § 1 k.p.a., poprzez nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w celu właściwego załatwienia sprawy. Ponadto, zdaniem strony skarżącej w przedmiotowej sprawie, przy wydawaniu decyzji w marcu 1980 r., doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego, tj. w szczególności art. 2 ust 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.

Zdaniem S. C., treść uzasadnienia kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji nie znajduje żadnego potwierdzenia w materiałach sprawy. Od dnia wydania zawiadomienia z dnia 14 maja 1979 r. o wszczęciu postępowania do dnia jej wydania, organ administracji nie przeprowadził bowiem żadnych dowodów, ani nie dokonał ustaleń faktycznych dotyczących stanu zagospodarowania nieruchomości rolnych objętych zaskarżoną decyzją. W szczególności nie zostały przeprowadzone żadne oględziny nieruchomości. Znajdujący się zaś w aktach sprawy protokół z dnia 11 maja 1979 r. nie można uznać za dowód przeprowadzonej przez organ wizji lokalnej na nieruchomościach. Protokół ten dotyczył lustracji przeprowadzonej przez zespół specjalistów w oparciu o przepisy wykonawcze do przepisów o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych. Protokół powyższy sporządzony został w sposób rażąco naruszający przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów. Z protokółu nie wynika, jaki organ powołał zespół. Skład zespołu jest niekompletny. Brak jest dowodu na to, że o terminie lustracji powiadomiono zainteresowanego właściciela gospodarstwa. Protokół ten z punktu widzenia postępowania w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa nie stanowi więc żadnego dowodu. Uznać, zatem należy, ze postępowanie administracyjne dotknięte było wadą skutkującą nieważnością zaskarżonej decyzji.

Zdaniem skarżącego, organ administracji nie ustalił również czy przedmiotowa nieruchomość rolna stanowiła gospodarstwo rolne w rozumieniu obowiązujących wówczas przepisów, co ma w sprawie istotne i podstawowe znaczenie. W sprawie niniejszej nie budzi żadnych wątpliwości fakt, że przejęta nieruchomość nie posiadała żadnej z cech wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych. Wobec powyższego nie można było uznać przedmiotowej nieruchomości za gospodarstwo rolne. Jednocześnie, w ocenie skarżącego, z zeznań świadków wynika jednoznacznie, że nieruchomości W. C. były niewątpliwie co najmniej w części uprawiane. Wojewoda [...] nie dokonał jednak w związku z powyższym oceny jaką część nieruchomości można ewentualnie zakwalifikować jako nie uprawianą i czy jest to większa część nieruchomości. Bez ustalenia, jaka część gospodarstwa nie była uprawiana - nie istniała i nie istnieje nadal możliwość dokonania oceny, czy istotnie gospodarstwo było w większej części nieuprawiane.

W konsekwencji S. C. wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2015 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] marca 1980 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; ewentualnie: 2) stwierdzenie nieważności i uchylenie wskazanej decyzji z dnia [...] marca 1980 r. Naczelnika Gminy w [...] jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa; ewentualnie: 3) stwierdzenie, że decyzja z dnia [...] marca 1980 r. Naczelnika Gminy w [...] została wydana z naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona

W pierwszej kolejności wskazać należy, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją szczególną, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 § 1 k.p.a. Procedura stwierdzenia nieważności jest odrębnym i samodzielnym postępowaniem, a zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została z naruszeniem przepisów określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Zatem, postępowanie takie nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjnoprawnego (do czego zmierza strona skarżąca). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lutego 2006 r. (sygn. akt II OSK 490/05, publ. Lex nr 196696) wyraził pogląd, iż "w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem" a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań." Przy tym należy pamiętać, że zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanego w trybie nieważnościowym aktu.

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, iż weryfikowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja z dnia [...] marca 1980 r. wydana została na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1957 r., Nr 39, poz. 174), zmienionego ustawą z dnia 15 lipca 1961 r. (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 161). Stosownie do przepisu art. 2 ust. 1 powołanej ustawy gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostało za niezbędne.

Przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. stanowił więc podstawę do przejmowania mienia dwojakiego rodzaju:

1) gospodarstw rolnych i działek określonych w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r.,

2) wszelkich innych gospodarstw rolnych opuszczonych przez właścicieli.

W konsekwencji, w przedmiotowej sprawie wymagało ustalenia, na podstawie materiału dokumentacyjnego sprawy, czy przejęte na własność Państwa gospodarstwo rolne spełniało na dzień wydania decyzji z dnia [...] marca 1980 r. cechy gospodarstwa rolnego opuszczonego. Tryb przejęcia był dopuszczalny bowiem tylko do opuszczonych gospodarstw rolnych, a nie do wszystkich nieruchomości wskazujących cechy opuszczenia.

Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198), stanowiącego także podstawę prawną kontrolowanej decyzji za gospodarstwo rolne opuszczone uważano gospodarstwo, na którym nie zamieszkiwał właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie było w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.

Powołana wyżej ustawa i rozporządzenie nie zawierały definicji gospodarstwa rolnego, zaś w Kodeksie cywilnym definicja gospodarstwa rolnego została przyjęta dopiero w 1990 r. (art. 55(3) Kodeksu cywilnego), stąd też ocena nieruchomości rolnej przejmowanej na rzecz Państwa powinna nastąpić w oparciu o definicję gospodarstwa rolnego z pryepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (j.t. Dz. U. z 1972 r., Nr 31, poz. 215 z późn. zm.). Zgodnie z jego treścią "za gospodarstwo rolne uważa się wszystkie należące do tej samej osoby (osób) nieruchomości rolne, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą wraz z budynkami, urządzeniami, inwentarzem żywym i martwym, zapasami oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego". Poza kryterium gospodarczego wykorzystania gruntu, o zaliczeniu nieruchomości do nieruchomości rolnych decyduje jej obszar. Stosownie do § 1 ust. 2 rozporządzenia z 1964 r. nie uważa się bowiem za nieruchomość rolną nieruchomości należącej do tej samej osoby lub osób, jeżeli łączny obszar nie przekracza 0,2 ha. Bezsporne jest, że przejęta nieruchomość rolna we wsi Przyłęk te kryteria spełniała. Po pierwsze - grunty te dawały możliwość zorganizowania na nich produkcji rolnej. Fakt braku posadowienia na nieruchomości budynków nie pozbawiał jej charakteru gospodarstwa rolnego, bowiem nie stanowiło to przeszkody w prowadzeniu produkcji rolnej. Po drugie - gospodarstwo podlegające przejęciu spełniało normy obszarowe.

Odnosząc się zaś do wykazania przesłanki opuszczenia należy podnieść, że zasadniczym dowodem w sprawie jest protokół lustracji przedmiotowego gospodarstwa z dnia 11 maja 1979 r., sporządzony m.in. w obecności sołtysa wsi [...]. Sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej, że dokument ten nie może stanowić dowodu i jako taki nie może podlegać ocenie. W tym zakresie Sąd uznaje stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi za jak najbardziej prawidłowe.

I tak z protokołu lustracji bezspornie wynika, że gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, położone we wsi [...] składało się z: gruntów ornych ([...] ha), użytków zielonych ([...] ha), lasów ([...] ha), przy czym [...] ha gruntów leżało odłogiem od 1965 r. Z ww. protokołu wynika także, że właścicielka gospodarstwa W. C. nie zamieszkuje na terenie wsi [...] i Gminy [...]. Na fakt opuszczenia gospodarstwa wskazuje także zawiadomienie o wszczęciu postępowania o przejęciu gospodarstwa - z dnia 14 maja 1979 r., w którym to stwierdzono, że "gospodarstwo pozostawione było bez opieki". W trakcie postępowania nieważnościowego S. C. nie przedłożył żadnego przeciwdowodu wskazującego, iż W. C. na przedmiotowym gospodarstwie zamieszkiwała.

W konsekwencji, prawidowo organy administracji przyjęły, że gospodarstwo spełniało przesłankę opuszczenia w rozumieniu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. Na nieruchomości tej nie zamieszkiwała bowiem od 1965 r. jej właścicielka W. C.

Ocenie przez Sąd podlegała więc następnie zasadność przyjęcia przez Ministra spełnienia przesłanki drugiej wynikającej z § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r., tj. brak uprawy gospodarstwa w całości bądź w większej części oraz poddawania właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Zdaniem składu orzekającego prawidłowo organ przyjął (biorąc pod uwagę istotę postępowania nadzorczego oraz fakt, że jest ono prowadzone po kilkudziesięciu latach od przejęcia przedmiotowej nieruchomości), że powyższa przesłanka została spełniona. Prowadzą do tego nie tylko ocena kontrolowanej decyzji z dnia [...] marca 1980 r. czy protokołu lustracji z 11 maja 1979 r. ale również fakt, iż organy administracji nie odnalazły w aktach archiwalnych sprawy jakiegokolwiek dowodu wskazującego na okoliczność uprawy gospodarstwa w całości bądź w większej części, np. umowy użyczenia lub dzierżawy gospodarstwa. Również strona skarżąca takiego dowodu nie przedłożyła w trakcie postępowania administracyjnego ograniczając się do twierdzenia, że osoby przesłuchane w sprawie nie potrafiły jednoznacznie określić, czy, kiedy oraz w jakim zakresie nieruchomości należące do W. C. były lub nie były wykorzystane rolniczo, a skoro tak nieruchomość była niewątpliwie co najmniej w części uprawiana. W tym miejscu sąd zwraca uwagę, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wprawdzie odstąpił od oceny złożonych w sprawie zeznań świadków w dniu 30 listopada 2012 r., tj.: M. P., A. C. oraz M. W. (odmiennie od organu pierwszej instancji), jednakże trafnie przyjął, iż w postępowaniu nieważnościowym organ nie gromadzi na nowo materiału dowodowego a opiera się na posiadanych dokumentach w sprawie. Sąd przypomina, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, wedle którego w postępowaniu nieważnościowym organ nie prowadzi postępowania administracyjnego co do meritum sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Postępowanie to nie służy bowiem ponownemu rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a jedynie zbadaniu pod kątem wystąpienia kwalifikowanych wad prawnych decyzji, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest zatem ograniczone do weryfikacji samej decyzji administracyjnej, z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowane rozstrzygnięcie. Stąd w ramach postępowania nieważnościowego organ nie może dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych (vide wyroki NSA z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1617/12, z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt 1666/12). Niezależnie jednak od braku dokonanej oceny Sąd zauważa, na co zwrócił słusznie uwagę organ pierwszej instancji, że zeznania świadków potwierdzają nie tylko fakt opuszczenia gospodarstwa rolnego przez W. C. ale i brak jego uprawy w całości bądź w większej części oraz poddawania go zabiegom agrotechnicznym. I tak M. W. zeznał: "W. C. wyjechała z [...] przed 1973 r. (...) Przed komasacją w 1980 r. ziemia nie była uprawiana". A. C.: "W. C. wyjechała dawno temu, chyba ponad 40 lat temu, w czasie komasacji nikt nie mieszkał w gospodarstwie, działkę o pow. 10 rządków uprawiała B. B.". M. P.: "W. C. wyprowadziła się z [...] chyba do [...] - nie pamiętam kiedy; chyba po jej wyjeździe nikt gospodarstwem się nie zajmował".

W świetle tego co wyżej podniesiono, wbrew stanowisku skarżącego, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zasadnie uznał, że decyzja Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] marca 1980 r. nie została dotknięta którąkolwiek z wad nieważności normowanych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym wadą rażącego naruszenia prawa. W konsekwencji nie było podstaw do stwierdzenia jej nieważności.

Reasumując, Sąd uznał, że organy administracji rozpatrujące przedmiotową sprawę prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i wydały rozstrzygnięcia zgodnie z prawem, nie naruszając reguł procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego Sąd nie podzielił zarzutów skarg.

Mając na uwadze wszystkie wskazane wyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.