Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 922/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Lotnicze prawo
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 77 par. 4.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 46 poz 1 art. 7 ust. 1, art. 3 ust. 2 lit. b), art. 5 ust. 1 lit. c), art. 2 lit. b), art. 8 ust. 1 lit. b) i c).
law: Rozporządzenie (WE) NR 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i  pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie  (EWG) nr 295/91 (Tekst mający znaczenie dla EOG)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. F.-K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1395/21 w sprawie ze skargi M. F.-K. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odpowiedzialności przewoźnika lotniczego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od skarżącej kasacyjnie M. F.-K. na rzecz Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1395/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. F.-K. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odpowiedzialności przewoźnika lotniczego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] grudnia 2018 r. do Urzędu Lotnictwa Cywilnego wpłynęła skarga M. K. (skarżąca/skarżąca kasacyjnie) i M. K. przeciwko Polskim Liniom Lotniczym LOT S.A. w Warszawie (PLL LOT S.A./przewoźnik/uczestnik) o stwierdzenie naruszenia przez powyższego przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia nr 261/2004/WE w związku z odwołaniem lotu z dnia [...] października 2014 r. o oznaczeniu kodowym LO 7530, który miał zostać wykonany na trasie Antalya (AYT) - Katowice (KTW). Istotą żądania zawartego w skardze było, aby Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (Prezes ULC/Prezes Urzędu/organ) stwierdził w drodze decyzji administracyjnej, że ww. przewoźnik lotniczy nie wywiązał się względem ww. pasażerów z zobowiązań określonych przepisami rozporządzenia nr 261/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG (rozporządzeniem nr 261/2004/WE).

Prezes Urzędu decyzją z [...] grudnia 2020 r. umorzył postępowanie w sprawie w całości. Ponownie rozpoznając sprawę, organ ten decyzją z [...] marca 2021 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2020 r. Prezes ULC stwierdził, że ww. pasażerowie przedstawili dokument podróży wskazujący, iż lot w dniu [...] października 2014 r. na trasie Antalya (AYT) – Katowice (KTW) miał zostać wykonany przez PLL LOT S.A. rejsem o oznaczeniu LO 7530. Dokument podróży został wystawiony w dniu [...] września 2014 r. przez podmiot: A. sp. z o.o. w O. (biuro podróży). Przewoźnik w piśmie z [...] marca 2019 r. wyjaśnił, że nie realizował w dniu [...] października 2014 r. rejsu LO 7530 na trasie Antalya (AYT) – Katowice (KTW). Przewoźnik potwierdził, że biuro podróży zwróciło się z zapytaniem się o możliwość realizacji takiego rejsu, lecz przewoźnik odmówił z uwagi na niedostępność załóg. Na dowód powyższego przewoźnik przedstawił korespondencję prowadzoną w tym zakresie pomiędzy PLL LOT S.A. z biurem podróży. Z korespondencji tej wynika, że biuro podróży zapytało w dniu 26 września 2014 r. przewoźnika o możliwość realizacji spornego rejsu, tj. dwa dni po wystawieniu dokumentu podróży. Przewoźnik udzielił negatywnej odpowiedzi w dniu [...] września 2014 r. Natomiast biuro podróży w sprawie o sygn. [...], dotyczącej tego samego lotu, pismem z dnia [...] lutego 2018 r. wyjaśniło, że przewoźnikiem obsługującym sporny lot nie był PLL LOT S.A., lecz inny przewoźnik: Small Planet Airlines sp. z o.o. Zdaniem organu ewentualne wyjaśnienia, dlaczego biuro podróży wystawiło dokument podróży wskazujący PLL LOT S.A. jako przewoźnika obsługującego w dniu [...] października 2014 r. sporny rejs na trasie Antalya (AYT) – Katowice (KTW) zanim przewoźnik ten potwierdził, iż może taki rejs wykonać, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wyjaśnienie tej kwestii może mieć jedynie znaczenie w relacjach pomiędzy biurem podróży, a wprowadzonymi w błąd taką informacją klientami biura. Relacje te nie są jednak przedmiotem niniejszego postępowania. Tym samym organ uznał, że PLL LOT S.A. nie były przewoźnikiem obsługującym przedmiotowy lot w rozumieniu art. 2 lit. b w zw. z art. 3 ust. 5 rozporządzenia nr 261/2004/WE. W konsekwencji zdaniem organu pasażerowie błędnie skierowali reklamację do ww. przewoźnika lotniczego.

Skarżąca kasacyjnie jako pasażerka złożyła skargę na ww. decyzję Prezesa ULC z 17 marca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż postępowanie w tej sprawie było bezprzedmiotowe, z uwagi na brak elementu materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można było wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. W ocenie WSA organ zasadnie uznał, że PLL LOT S.A. nie były przewoźnikiem obsługującym przedmiotowy lot w rozumieniu art. 2 lit. b w zw. z art. 3 ust. 5 rozporządzenia, a w konsekwencji skarżąca błędnie skierowała reklamację do tego przewoźnika lotniczego. Sąd pierwszej instancji podzielił ustalenia organu, że nie można było zgodzić się z argumentacją skarżącej, przedstawioną w związku z treścią art. 2 lit. g rozporządzenia, że PLL LOT S.A. odpowiadały za działania i zaniechania kooperującego z nim organizatora turystyki, w tym za nieuprawnione użycie jego kodu. Prawidłowo zatem Prezes ULC umorzył postępowanie w niniejszej sprawie jako bezprzedmiotowe.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz uchylenie decyzji administracyjnej Prezesa ULC z dnia 17 marca 2021 r. i ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego, alternatywnie o uchylenie skarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca oświadczyła, że zrzeka się prawa do rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a) w zw. z treścią art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, polegające na:

a) niezastosowaniu przepisów prawa materialnego, to jest art. 3 ust. 2B, w związku z art. 5 ust. 1 lit. c w związku z art. 2 lit I rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r, ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91, polegające na błędnej ocenie, iż odwołanie rejsu z winy organizatora turystyki kooperującego z przewoźnikiem lotniczym pozbawia pasażerów prawa do rekompensaty określonej przepisami art. 7 rozporządzenia (WE) 261/2004 i nie stanowi odwołania rejsu w rozumieniu przepisów rozporządzenia, w sytuacji gdy ustawodawca w treści art. 3 ust. 2B w sposób jednoznaczny wskazał, że rozporządzenie ma zastosowanie bez względu na podmiot inicjujący wprowadzenie zmian w rozkładzie rejsu;

b) błędnym zastosowaniu przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 lit g rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez pominięcie uprawnienia organizatora turystyki do wydania wiążącego przewoźnika lotniczego potwierdzenia rezerwacji na rejs, co doprowadziło do błędnego wniosku, że pasażerowie nie dysponowali treścią potwierdzenia rezerwacji na rejs liniami PLL LOT S.A. oraz niewyjaśnienie w treści skargi przyczyn odstąpienia od stosowania w/w przepisu, które doprowadziło do błędnego wniosku, iż PLL LOT S.A nie były przewoźnikiem planowanego do obsługi rejsu LO 7530 relacji Antalya-Katowice z dnia [...] października 2014 r. (w skardze błędnie podano: "2020 roku"), a tym samym pasażerowie nie posiadali uprawnienia odszkodowawczego względem w/w przewoźnika;

2) naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 77 § 4 k.p.a. poprzez pominiecie faktów istotnych dla rozpoznania przedmiotowej skargi, które to "winny być znane" Prezesowi ULC "z urzędu", a mianowicie okoliczności, iż:

a) organizacja Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA) przyznała przewoźnikowi lotniczemu Polskie Linie Lotnicze LOT S.A. kod "LO" natomiast Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) kod "LOT", które to przewoźnik wykorzystywał naprzemiennie dla oznaczania wykonywanych przez Polskie Linie Lotnicze LOT S.A. rejsów;

b) kody przewoźnika nadane w ramach organizacji ICAO oraz IATA są przyporządkowane tylko i wyłącznie jednemu podmiotowi, to jest są nadawane indywidualnie dla każdego przewoźnika lotniczego, będącego członkiem ww. organizacji, co doprowadziło do błędnego uznania, iż nie zostało udowodnione, iż przewoźnikiem planowanym do obsługi rejsu LO 7530 relacji Antalya – Katowice z dnia [...] października 2014 r. (w skardze błędnie podano: "2020 roku") były PLL LOT S.A., a postępowanie administracyjne zostało zainicjowane przeciwko niewłaściwemu podmiotowi.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 183 § p.p.s.a. postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie związania granicami skargi kasacyjnej. Jedynie w drodze wyjątku – w razie stwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny jest upoważniony i zobowiązany do przekroczenia granic skargi kasacyjnej i wyjścia poza zakres zaskarżenia oraz zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej. W takiej sytuacji Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę wady nieważności postępowania i sankcjonuje je niezależnie od granic zaskarżenia kontrolowanego orzeczenia oraz podniesionych zarzutów (art. 183 § 1 i art. 186 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych.

Mając na względzie wskazane wyżej zasady postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny – wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego oraz podstaw do zastosowania z urzędu art. 189 p.p.s.a. – ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji zarzutów skargi kasacyjnej, uznając je za pozbawione uzasadnionych podstaw.

W pierwszej kolejności ocenie podlegał zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 77 § 4 k.p.a. przez "pominięcie faktów istotnych dla rozpoznania przedmiotowej skargi" w zakresie oznaczenia kodu linii lotniczych ("LO") przyznanego przez Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA) przewoźnikowi Polskim Liniom Lotniczym "LOT" S.A. (PLL LOT S.A.) oraz tzw. oznacznika ("LOT") przyznanego tym liniom przez Organizację Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO), które są wykorzystywane przez ww. przewoźnika do oznaczania wykonywanych lotów. W ocenie autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że przewoźnikiem planowego na dzień [...] października 2014 r. (w skardze kasacyjnej pełnomocnik strony skarżącej błędnie wskazał rok 2020) rejsu LO 7530 na trasie Antalya – Katowice był podmiot: PLL LOT S.A.

Powyższy zarzut podlegał oddaleniu jako oczywiście bezzasadny, niezależnie od jego konstrukcyjnej wadliwości polegającej niepołączeniu zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego z odpowiednim fragmentem normy odniesienia, która reguluje zasadnicze podstawy wykonywania przez sąd administracyjny weryfikacji sądowoadministracyjnej. Z akt sprawy, w tym treści uzasadnień kontrolowanych decyzji, jednoznacznie wynika, że skarżony organ uwzględnił znany mu z urzędu fakt przyporządkowania do przewoźnika lotniczego PLL LOT S.A. odpowiednich kodów nadanych przez organizacje IATA oraz ICAO. Kontrolowany Sąd Wojewódzki nie mógł więc dokonać błędnej oceny w przedmiocie przestrzegania przez ten organ w kwestionowanym zakresie przepisu art. 77 § 4 k.p.a. Strona skarżąca kasacyjnie nie może natomiast za pośrednictwem zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w procesie kontroli sądowoadministracyjnej podważać wniosków, które w zakresie ocen materialnoprawnych wyprowadził sąd na podstawie ustalonego i uznanego za miarodajny stanu faktycznego sprawy.

W drugiej kolejności oddaleniu podlegały zarzuty naruszenia przepisów postępowania w zakresie art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej wskazał powyższe przepisy jako bazowe wzorce kontroli kasacyjnej, pomimo iż z opisu konkretyzującego zarzuty wynika, że ich celem było zakwestionowanie wyników wykładni operatywnej i subsumpcji stanu faktycznego na tle art. 3 ust. 2 lit. b) w zw. z art. 5 ust. 1 lit. c) w zw. z art. 2 lit. l) oraz art. 2 lit. g) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (rozporządzenie nr 261/2004/WE). W związku z powyższym imputowane naruszenia prawa odnoszą się do wskazanych regulacji prawa materialnego i według strony skarżącej kasacyjnie mają polegać na "na błędnej ocenie, iż odwołanie rejsu z winy organizatora turystyki kooperującego z przewoźnikiem lotniczym pozbawia pasażerów prawa do rekompensaty" (art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004/WE), nie stanowiąc odwołania rejsu, podczas gdy zgodnie z art. 3 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004/WE akt ten ma zastosowanie "bez względu na podmiot inicjujący wprowadzenie zmian w rozkładzie rejsu", a także na błędnym niezastosowaniu art. 2 lit. g) ww. rozporządzenia przez przyjęcie, że skarżący kasacyjnie nie dysponował potwierdzeniem rezerwacji na sporny rejs LO 7530 na trasie Antalya – Katowice, co w konsekwencji doprowadziło Sąd pierwszej instancji do wniosku, że w sprawie nie doszło do odwołania lotu w rozumieniu art. 2 lit. l) rozporządzenia nr 261/2004/WE.

Dokonując kompleksowej weryfikacji podniesionych i poddanych rekonstrukcji zarzutów naruszenia prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał ich bezzasadność na tle ustalonego stanu faktycznego sprawy.

Strona skarżąca kasacyjnie nie zdołała skutecznie podważyć dokonanej przez kontrolowany Sąd Wojewódzki pozytywnej oceny legalnościowej ustalenia przez skarżony organ stanu faktycznego. W związku z powyższym stan ten w postaci nadanej mu przez Sąd pierwszej instancji jest wiążący w postępowaniu kasacyjnym i jako taki stanowi przedmiot odniesienia dla kontroli prawidłowości wykładni i stosowania prawa materialnego w zakresie wyznaczonym w zarzutach skargi kasacyjnej.

Z ustaleń Sądu pierwszej instancji wynika, że jakkolwiek strona skarżąca kasacyjnie jako podróżna otrzymała od organizatora imprezy turystycznej, w rozumieniu art. 3 pkt. 2 i 8 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2302 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych, zmieniającej rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 i dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE oraz uchylającej dyrektywę Rady 90/314/EWG, dokument podróży, w którym istotnie wskazano jako przewoźnika lotniczego PLL LOT S.A. oraz dane identyfikujące lot na spornej trasie (w tym dane dotyczące godzin odlotu i przylotu), to jednak z ustaleń tych nie można wyprowadzić wniosku, że doszło do aktualizacji prawa do odszkodowania od PLL LOT S.A.

Na podstawie niepodważonego skutecznie stanu faktycznego sprawy brak jest bowiem podstaw do uznania podmiotu PLL LOT S.A. za "obsługującego przewoźnika", na którym zgodnie z art. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 lit. c) w zw. z art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004/WE ciąży obowiązek wypłaty odszkodowania za odwołanie lotu. O ile bowiem z przepisów art. 2 lit. g) i l) w zw. z art. 3 ust. 2 i art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004/WE na tle dotychczasowego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) można wyprowadzić ogólnie ważny wniosek, że skoro rezerwacja przyjęta i zarejestrowana przez organizatora wycieczek ma tę samą wartość co rezerwacja przyjęta i zarejestrowana przez przewoźnika lotniczego (zob. pkt 41 i 51 uzasadnienia wyroku TSUE z dnia 21 grudnia 2021 r. w sprawach połączonych C-146/20, C-188/20, C-196/20 i C-270/20, AD i in. przeciwko Corendon Airlines i in., ECLI:EU:C:2021:1038), to przewoźnik ten – nawet jeśli organizator wycieczek nie otrzymał od niego potwierdzenia realizacji lotu oraz czasu odlotu i przylotu – może ponosić odpowiedzialność na zasadach określonych w ww. rozporządzeniu, o tyle warunkiem powstania prawa do uzyskania na podstawie art. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 261/2004/WE odszkodowania za odwołanie lotu od przewoźnika lotniczego jest przypisanie temu przewoźnikowi statusu obsługującego przewoźnika w rozumieniu art. 2 lit. b) ww. rozporządzenia. Zgodnie z tym ostatnim przepisem termin "obsługujący przewoźnik" oznacza przewoźnika lotniczego wykonującego lub zamierzającego wykonać lot zgodnie z umową zawartą z pasażerem lub działającego w imieniu innej osoby, prawnej lub fizycznej, mającej umowę z tym pasażerem.

W świetle najnowszego orzecznictwa Trybunału Luksemburskiego (zob. postanowienie z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie C-607/22, Eurowings GmbH przeciwko Flightright GmbH, ECLI:EU:C:2023:201, pkt 18-21, 24) za obsługującego przewoźnika lotniczego należy uznać przewoźnika, który w ramach swojej działalności w zakresie transportu pasażerskiego podejmuje decyzję o przeprowadzeniu konkretnego lotu, włącznie z ustaleniem zarówno jego trasy, jak i rozkładu czasowego, a tym samym o stworzeniu dla zainteresowanych oferty przewozu lotniczego. Podjęcie tego rodzaju decyzji oznacza bowiem, że przewoźnik ten ponosi odpowiedzialność za wykonanie tego lotu, w tym między innymi za jego ewentualne odwołanie lub duże opóźnienie w przylocie (zob. podobnie wyrok TSUE z dnia 4 lipca 2018 r., Wirth i in., C‑532/17, EU:C:2018:527, pkt 20). Jeżeli zaś przewoźnik lotniczy nie podejmuje decyzji o wykonaniu konkretnego lotu i nie tworzy oferty przewozu lotniczego, nie można przyjąć, że zamierzał on wykonać taki lot w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004, w związku z czym nie można go uznać za "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu tego przepisu. Sytuację tę należy jednak odróżnić od tej, w której oferta stworzona przez przewoźnika lotniczego istnieje, lecz następnie zostaje przez tego przewoźnika zmieniona, co skutkuje ewentualnym opóźnieniem lub odwołaniem lotu. Przewoźnik lotniczy, który stworzył ofertę przewozu lotniczego odpowiadającą ofercie wskazanej przez organizatora wycieczek w ramach jego stosunku z pasażerem – nawet jeśli możliwe są zmiany względem tej oferty – powinien zostać uznany za zamierzającego wykonać lot w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004, a zatem można go uznać za "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu tego przepisu (zob. podobnie wyrok TSUE z dnia 21 grudnia 2021 r., Azurair i in., C‑146/20, C‑188/20, C‑196/20 i C‑270/20, EU:C:2021:1038, pkt 59, 62). W ocenie TSUE art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004 należy więc interpretować w ten sposób, że przewoźnika lotniczego nie można uznać za "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu tego przepisu, w sytuacji gdy pasażer zawarł z organizatorem wycieczek umowę dotyczącą konkretnego lotu oznaczonego numerem lotu i datą, który to lot miał być obsługiwany przez tego przewoźnika lotniczego, jednak ten ostatni nigdy nie zaplanował lotu o tym numerze i w tym terminie, lecz można go uznać za "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu wspomnianego przepisu, jeżeli przewoźnik ten stworzył ofertę, którą następnie ewentualnie zmienił.

Odnosząc powyższe uwagi wykładnicze TSUE do wiążącego w niniejszej sprawie stanu faktycznego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podmiotu PLL LOT S.A. nie można uznać za "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004, albowiem jakkolwiek strona skarżąca kasacyjnie jako pasażer zawarła z organizatorem wycieczek umowę dotyczącą konkretnego lotu oznaczonego numerem lotu i datą, który to lot miał być obsługiwany przez ww. przewoźnika lotniczego, to jednak ten ostatni nigdy nie zaplanował lotu o tym numerze i w tym terminie, jak również nie potwierdził przyjęcia skierowanej do niego przez organizatora wycieczek oferty wykonania tego lotu. Nie istnieją również podstawy, aby przyjąć, że przewoźnik PLL LOT S.A. stworzył ofertę wykonania spornego lotu, którą następnie zmienił. W związku z powyższym ostatecznie prawidłowe okazały się wyniki dokonanego przez kontrolowany Sąd Wojewódzki weryfikacyjnego zastosowania przepisów art. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 261/2004/WE w przedmiotowej sprawie. Nie można również nie zauważyć, że sam fakt przeniesienia pasażerów przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek z lotu, na który mieli rezerwacje, na inny lot (art. 3 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 261/2004/WE), będący konsekwencją odwołania pierwotnego lotu przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek, nie skutkuje automatycznie powstaniem prawa do odszkodowania z art. 7 rozporządzenia nr 261/2004/WE, jeżeli nie zostanie stwierdzone, że nie zachodzą przesłanki negatywne, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. c) powyższego rozporządzenia.

Pozbawiona usprawiedliwionych podstaw jest także podjęta w skardze kasacyjnej próba identyfikacji terminu "przeniesienie na inny lot" (art. 3 ust. 2 lit. b) z pojęciem odwołania lotu w rozumieniu art. 2 lit. l) rozporządzenia nr 261/2004/WE. Pojęcie przeniesienia na inny lot jest bowiem ściśle związane z ogólnym przedmiotowym zakresem zastosowania ww. rozporządzenia, a więc z sytuacjami, w których dochodzi do odmowy przyjęcia pasażerów na pokład wbrew ich woli, odwołania lub opóźnienia ich lotu (art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004/WE). Nie może zatem być ono interpretowane autonomiczne i w oderwaniu od powyższych sytuacji. W związku z tym wymieniona w art. 3 ust. 2 lit. b) kategoria pojęciowa przeniesienia na inny lot musi być rozumiana w świetle ogólnego zakresu przedmiotowego analizowanego rozporządzenia, a więc przede wszystkim w związku z sytuacjami odmowy przyjęcia na pokład (art. 4) lub odwołania lotu (art. 5) oraz powiązanymi z tymi sytuacjami i przewidzianymi w art. 8 ust. 1 lit. b) i c) tego aktu uprawnieniami pasażerów do zmiany planu podróży do ich miejsca docelowego przez przeniesienie na alternatywny lot (por. art. 7 ust. 2 cyt. rozporządzenia). Prawidłowość takiej interpretacji potwierdził TSUE m.in. w wyroku z dnia 12 marca 2020 r. w sprawie C-832/18, A i in. przeciwko Finnair Oyj (ECLI:EU:C:2020:204). Trybunał wskazał, że z art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004/WE wynika, iż rozporządzenie to ma zastosowanie do sytuacji, w której pasażer linii lotniczych został przeniesiony przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek, w następstwie odwołania jego lotu zarezerwowanego, na lot alternatywny do miejsca docelowego (zob. pkt 25 i por. pkt 26 uzasadnienia wyroku).

W ramach uwag końcowych i w nawiązaniu do postanowienia TSUE z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie C-607/22 (zob. pkt 23 uzasadnienia), należy odnotować, że w sytuacji gdy przewoźnik lotniczy nie ma statusu "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004/WE, w związku z czym nie jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania na podstawie tego rozporządzenia, pasażer nie traci jednak uprawnienia do wytoczenia powództwa zgodnie z prawem krajowym przeciwko organizatorowi wycieczek, w celu uzyskania naprawienia szkody poniesionej wskutek działań tego organizatora.

Niezależenie od wyrażonych powyżej kasacyjnych ocen prawnych, podkreślenia wymaga okoliczność, że na tle tożsamego stanu faktycznego (skargi innego pasażera, która dotyczyła tego samego lotu) Sąd pierwszej instancji w sprawie o sygn. VII SA/Wa 1424/19 wyrokiem z dnia 9 stycznia 2020 r. prawomocnie oddalił skargę.

W tym stanie sprawy, mając na uwadze negatywny wynik kontroli kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej (punkt pierwszy wyroku) oraz o zasądzeniu od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz skarżonego organu kwoty 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (punkt drugi wyroku).