Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2386/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną opinię
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 8, art. 68 ust. 3, art. 89 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 996
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tekst jedn.
article: art. 188
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Marcelina Pietras po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjej skargi kasacyjnej Gminy P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 października 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 743/19 w sprawie ze skargi Gminy P. na opinię Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie projektu uchwały w sprawie ustalenia planu sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę P. oraz określenia granic obwodów publicznych szkół podstawowych I. uchyla zaskarżony wyrok w całości; II. uchyla opinię Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...]; III. zasądza od Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty na rzecz Gminy P. kwotę 1120 (tysiąc sto dwadzieścia) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 10 października 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 743/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gminy P. (dalej: "Gmina") na opinię Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty (dalej: "Kurator Oświaty") z [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie projektu uchwały w sprawie ustalenia planu sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę P. oraz określenia granic obwodów publicznych szkół podstawowych – oddalił skargę.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Pismem z [...] maja 2019 r. Wójt Gminy P. (dalej: "Wójt Gminy") wystąpił do Kuratora Oświaty o zaopiniowanie nowego projektu uchwały Rady Gminy P. (dalej: "Rada Gminy") w sprawie ustalenia planu sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę P. (dalej: "Gmina") oraz określenia granic obwodów publicznych szkół podstawowych, od 1 września 2019 r.

Kurator Oświaty w dniu [...] lipca 2019 r., działając na podstawie art. 39 ust. 8 ustawy z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 996 z późn. zm. – dalej: "u.p.o."), zaopiniował negatywnie ww. projekt uchwały.

W uzasadnieniu opinii Kurator Oświaty wskazał, że nowy plan sieci publicznych szkół podstawowych przedstawiony przez Wójta Gminy zakłada przeniesienie miejscowości T. do obwodu Szkoły Podstawowej im. [...] w K. z dotychczasowego obwodu Szkoły Podstawowej im. [...] w J., z uwagi na zły stan nawierzchni drogi, którą dowożone są dzieci z T. do J., w sytuacji gdy Starostwo Powiatowe nie przewiduje w najbliższym czasie jej remontu. Dlatego też organ prowadzący szkołę podjął decyzję o zmianie drogi dojazdu i wyborze nowej trasy przez miejscowości K., P., L. Rada Gminy uznała za niezasadne ponoszenie kosztów dowożenia dzieci do Szkoły Podstawowej w J. w sytuacji, gdy w K. jest funkcjonująca szkoła podstawowa, mogąca przyjąć dzieci zamieszkujące T. (łącznie 14 dzieci z różnych klas).

Kurator Oświaty zauważył, że planowana zmiana obwodów ma zastosowanie wyłącznie do dzieci, które rozpoczną realizację obowiązku szkolnego - a więc dzieci, które będą uczniami klasy I od 1 września 2019 r. Nie dotyczy natomiast dzieci z T., które są już uczniami Szkoły Podstawowej w J., gdyż mają one już nabyte prawo do ukończenia danej szkoły. Kurator Oświaty wyjaśnił, że nie ma podstaw prawnych, by dyrektor czy organ prowadzący przymusowo przeniósł ucznia do innej szkoły. Tego typu decyzję, w dodatku tylko w szczególnych wypadkach problemów wychowawczych, podejmuje kurator na wniosek dyrektora szkoły. Powodem takim nie może być natomiast zmiana obwodu szkoły.

W ocenie Kuratora Oświaty budzi wątpliwości, czy zmiana obwodu szkół wpłynie znacząco na zmniejszenie kosztów dojazdu uczniów w ciągu nadchodzących lat, co zostało przedstawione w piśmie, jako podstawowy powód racjonalizacji sieci szkół. Ponadto jak wynika z pisma z [...] maja 2019 r., rodzice uczniów Szkoły Podstawowej w J. zamieszkujących w T., nie wyrażali woli zmiany miejsca realizacji obowiązku szkolnego przez ich dzieci i protestują przeciwko planowanym zmianom w obwodzie tej szkoły. Wiadomość o tej zmianie była dla nich zaskoczeniem i nie była z nimi konsultowana przez Wójta Gminy. Kurator Oświaty stwierdził, że zawężenie obwodu Szkoły Podstawowej w J. do 4 miejscowości, może prowadzić do faktycznej likwidacji tej szkoły. Działanie takie jest niezgodne z zapisami art. 89 ust. 1 u.p.o., które określają procedurę likwidacji szkoły.

Gmina zaskarżyła powyższą opinię do WSA, zarzucając naruszenie:

- art. 39 ust. 8 u.p.o. poprzez błędną interpretację treści tego artykułu i przyjęcie, że opiniowaniu podlega uchwała nie tylko w zakresie zdefiniowanym w art. 39 ust. 8 u.p.o. ale i w pozostałym zakresie określonym w tej ustawie, a zwłaszcza w zakresie jej art. 89,

- art. 89 ust. 1 u.p.o. poprzez błędną wykładnię tego przepisu i uznanie, że zmiana obwodów szkół prowadzi do likwidacji szkoły, podczas gdy z przepisu tego nie można wyinterpretować takiego wniosku,

- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wystarczającego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, sprowadzający się do przyjęcia przez Kuratora Oświaty, że zawężenie obwodu Szkoły Podstawowej w J. do 4 miejscowości prowadzi do faktycznej likwidacji tej szkoły, w sytuacji, gdy organ nie zbadał w ogóle, ilu uczniów pozostanie w szkole w J., co wyklucza konstatację o jej likwidacji.

W odpowiedzi na skargę Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 10 października 2019 r. Gmina wskazała dodatkowo, że dzieci dojeżdżających z T. do J. jest 11, natomiast w szkole w J. jest 68 dzieci.

Opisanym na wstępie wyrokiem, WSA oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku WSA stwierdził, że podziela argumenty przytoczone przez Kuratora Oświaty w zaskarżonej opinii.

WSA podkreślił, że Szkoła Podstawowa w J. nadal jest szkołą funkcjonującą w obrębie Gminy. Z punktu widzenia gospodarki finansowej gminy, argumenty dotyczące kosztów transportu dzieci do szkoły są niewątpliwie ważne, jednakże kwestia zmiany sieci publicznych szkół podstawowych oraz obwodów tych szkół rozpatrywana jest na gruncie u.p.o. Gmina jest niewątpliwie zobowiązana do zapewnienia transportu uczniom, ustawodawca nie określił natomiast, że transport uczniów z domu do szkoły i z powrotem ma odbywać się najkrótszą drogą. Obowiązek gminy w tym zakresie realizuje się tylko w zorganizowaniu transportu uczniów na trasie dom-szkoła-dom. Słusznie również Kurator Oświaty wskazał na brak możliwości prawnych wyłączenia konkretnej miejscowości z obwodu szkoły podstawowej ze względu na prawa uczniów kontynuujących naukę w szkole podstawowej znajdującej się według nowej propozycji rady gminy w innym obwodzie szkolnym. Wskazanie na powyższe, zdaniem WSA, nie wykracza poza zakres opinii, o której mowa w art. 39 ust. 8 u.p.o.

Gmina wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku – zaskarżając to orzeczenie w całości i powołując art. 173 § 1 i 2, art. art. 174 pkt 1 i 2, art. 175 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 – dalej: "p.p.s.a.") zarzuciła:

1) naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 39 ust. 8 u.p.o. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że opiniowaniu przez kuratora podlega uchwała Rady Gminy nie tylko w zakresie zdefiniowanym w art. 39 ust. 8 u.p.o., ale i w pozostałym zakresie określonym w tej ustawie,

2) ewentualnie, z ostrożności, w przypadku uznania przez NSA, że nie doszło do błędnej wykładni prawa materialnego - art. 39 ust. 8 u.p.o., Gmina zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisu poprzez przyjęcie, że uchwała podlega opiniowaniu przez Kuratora Oświaty w zakresie szerszym, niż określony w art. 39 ust. 8 u.p.o.,

3) naruszenie przepisów prawa materialnego zawartych w u.p.o. - dokonanie ich błędnej wykładni poprzez oparcie przez WSA rozstrzygnięcia na normie prawnej, której nie sposób wyinterpretować z przepisów tej ustawy ani też innych przepisów powszechnie obowiązujących, poprzez przychylenie się przez WSA do stanowiska Kuratora Oświaty, iż brak jest możliwości prawnych wyłączenia konkretnej miejscowości z obwodu szkoły podstawowej ze względu na prawa uczniów kontynuujących naukę w szkole podstawowej znajdującej się według propozycji rady gminy w innym obwodzie szkolnym,

4) naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 68 ust. 3 u.p.o. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że jest to jedyny przepis, który pozwala na przeniesienie ucznia do innej szkoły, podczas gdy z tego przepisu nie sposób wyinterpretować takiej normy,

5) naruszenie przepisów prawa materialnego zawartych w u.p.o. - dokonanie ich błędnej wykładni poprzez przyjęcie, że skoro nie ma przepisów (poza wskazanym wyżej art. 68 ust. 3) pozwalających na przeniesienie ucznia do innej szkoły w sytuacji zmiany obwodu szkoły, to brak jest takiej możliwości,

6) naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 2, art. 16 ust. 2 i art. 166 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że opinia kuratora wydana w zakresie przekraczającym zakres umocowania ustawowego nie godzi w zasadę samodzielności i autonomii samorządu terytorialnego,

7) ewentualnie z ostrożności, w przypadku uznania przez NSA, że nie doszło do błędnej wykładni przepisów art. 2, art. 16 ust. 2 i art. 166 ust. 1 Konstytucji RP, Gmina zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe ich zastosowanie poprzez ich niezastosowanie przez WSA,

8) naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez wydanie wyroku jedynie w oparciu o treść opinii organu z pominięciem całokształtu materiału zgromadzonego w sprawie, w tym w szczególności argumentów wskazanych w skardze do WSA i podniesionych na rozprawie,

9) naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. poprzez niewskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej niewyjaśnienie.

W związku z powyższym Gmina wniosła o zmianę orzeczenia poprzez uchylenie w całości opinii Kuratora Oświaty, ewentualnie o uchylenie wyroku WSA w całości i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku WSA w całości i uchylenie w całości opinii Kuratora Oświaty. Ponadto Gmina wniosła o zasądzenie od Kuratora Oświaty zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Gmina przedstawiła argumentację na poparcie postawionych zarzutów.

W piśmie procesowym z 27 grudnia 2019 r. Gmina uzupełniła skargę kasacyjną podnosząc również zarzuty naruszenia:

- prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię - to jest art. 7 Konstytucji RP, poprzez zaakceptowanie przez WSA wydania opinii przez Kuratora Oświaty z przekroczeniem zakresu umocowania określonego w art. 39 ust. 8 u.p.o., co stało w rażącej z sprzeczności z obowiązkiem działania organów państwa na podstawie i w granicach prawa,

- przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - to jest art. 6 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.), poprzez wydanie opinii przez Kuratora Oświaty z przekroczeniem umocowania określonego w art. 39 ust. 8 u.p.o.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna okazała się zasadna. Opartą ją na obu podstawach, wskazanych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., a więc zarówno na zarzucie naruszenia prawa materialnego, jak i na zarzucie naruszenia przepisów postępowania. Z przyczyn metodologicznych w pierwszej kolejności należało rozpoznać zarzut naruszenia prawa materialnego, gdyż skarżący kasacyjnie, jako formę tego naruszenia wskazał błędną wykładnię. W takim skonfigurowaniu, wobec zakwestionowania prawidłowości rekonstrukcji materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia kwestionowanego skargą, kwestia naruszenia przepisów prawa procesowego ma charakter wtórny. Ustalenie wiążącej dyrektywy prawnej kształtującej treść stosunku administracyjnego w ramach rozpoznawanej sprawy determinuje zakres istotnych okoliczności faktycznych, których ustalenia dokonuje się w oparciu o przepisy procesowe.

Naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię (błąd w derywacji), w ujęciu modelowym, polega albo na wadliwym ustaleniu zakresu stosowania normy, czyli błędnym odtworzeniu jej hipotezy, która wyznacza okoliczności faktyczne, w których znajduje zastosowanie, albo na niewłaściwym określeniu konsekwencji prawnych - treści dyspozycji normy prawnej - które aktywują się wraz z zastosowaniem normy prawnej. Należy odnotować, że błąd wykładni prawa materialnego dotyczy wyłącznie procesu odtworzenia abstrakcyjnego i generalnego wzorca działania, wynikającego z treści przepisu prawa. W ramach zarzutu wadliwej wykładni prawa materialnego nie można więc podważać zasadności zastosowania, bądź niezastosowania normy prawnej w danych okolicznościach faktycznych, właściwych dla konkretnej sprawy. W takim skonfigurowaniu zarzut nie dotyczy bowiem błędnej wykładni, lecz błędnego zastosowania prawa materialnego.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela zarzut błędnej wykładni art. 39 ust. 8 u.p.o. Adekwatnie do postanowień art. 39 ust. 5 u.p.o.: "Rada gminy, z uwzględnieniem ust. 1 i 2, ustala plan sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez gminę, a także określa granice obwodów publicznych szkół podstawowych, z wyjątkiem specjalnych, mających siedzibę na obszarze gminy, z zastrzeżeniem art. 88 ust. 2. W przypadku publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez inne organy, określenie granic ich obwodów następuje w uzgodnieniu z tymi organami. Uchwała rady gminy podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym."

Zgodnie z treścią art. 39 ust. 8 u.p.o. "[u]stalenie planu sieci publicznych szkół, o którym mowa w art. 39 ust. 5 i ust. 7, następuje po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty o zgodności planu z warunkami określonymi odpowiednio w ust. 1, 2 i 5a – 7a".

Stosownie do postanowień art. 39 ust. 1 wymienionej ustawy sieć publicznych szkół podstawowych powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego, z uwzględnieniem ust. 2. W myśl art. 39 ust. 2 u.p.o. droga dziecka z domu do szkoły nie może przekraczać:

1) 3 km - w przypadku uczniów klas I-IV szkół podstawowych;

2) 4 km - w przypadku uczniów klas V-VIII szkół podstawowych.

Jak wynika z art. 39 ust. 6 u.p.o. rada gminy, podejmując uchwałę, o której mowa w ust. 5, dąży do tego, aby szkoły podstawowe były szkołami:

1) o pełnej strukturze organizacyjnej;

2) funkcjonującymi w jednym budynku lub jego bliskiej lokalizacji.

Jak stanowią powołane przepisy, ustalenie planu sieci publicznych szkół, o którym mowa w art. 39 ust. 5 u.p.o., może nastąpić jedynie po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty, przy czym opinia ta musi dotyczyć zgodności planu z warunkami określonymi odpowiednio w ust. 1, 2 i 5a - 7a. Wynika to wprost z treści art. 39 ust. 8 ustawy. Powołany przepis ogranicza więc zakres opinii kuratora wyłącznie do weryfikacji zgodności planu sieci szkół z wymogami określonymi w ustępach 1, 2 i 5a - 7a art. 39 u.p.o. Opinia kuratora nie może więc obejmować oceny zgodności planu sieci szkół z innymi przepisami Prawa Oświatowego. Gdyby zamiarem ustawodawcy było objęcie opinią kuratora oświaty, o której mowa w art. 39 ust. 8 ustawy, również oceny zgodności planu sieci szkół z innymi przepisami Prawa Oświatowego, to treść art. 39 ust. 8 byłaby inna. Przy takim założeniu ustawodawca w treści art. 39 ust. 8 ustawy nie odsyłałby wprost wyłącznie do postanowień ust. 1, 2 i 5a - 7a, lecz wskazałby, że opinia dotyczy "w szczególności oceny zgodności planu sieci szkół z warunkami określonymi w ust. 1, 2 i 5a - 7a". Przepis art. 39 ust. 8 nie zawiera jednak takich sformułowań, co prowadzi do wniosku, że opinia kuratora oświaty dotyczy jedynie zakresu określonego w ustępie 8, czyli zgodności planu sieci szkół z warunkami, o których mowa w ust. 1, 2 i 5a - 7a. W tej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia odmiennego zakresu opinii kuratora oświaty, gdyż pozostawałoby to w sprzeczności z treścią art. 39 ust. 8 u.p.o.

Przyjmując przedstawiony sposób rozumienia art. 39 ust. 8 u.p.o. należy wywieść, że zaskarżona opinia wykracza poza zakres wyznaczony treścią tego przepisu. Nie zawiera bowiem oceny co do zgodności planu sieci szkół podstawowych z warunkami określonymi w ust. 1, 2 i 5a-7a, a konkretnie nie rozstrzyga czy projektowany plan sieci szkół umożliwia dzieciom spełnienie obowiązku szkolnego (ust. 1), czy droga dziecka do szkoły nie przekracza wymaganych odległości (ust. 2), czy projekt uchwały wskazuje adresy siedzib szkół oraz innych lokalizacji prowadzenia zajęć (ust. 5a), czy obwody szkół podstawowych nie posiadają części wspólnych (ust. 5b), czy szkoły są o pełnej strukturze organizacyjnej i funkcjonują w jednym budynku lub jego bliskiej odległości (ust. 6), czy umożliwiono dzieciom zamieszkującym na obszarze powiatu realizację odpowiednio obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki (ust. 7) oraz czy nie zachodzi przypadek likwidacji innych lokalizacji prowadzenia zajęć, co mogłoby stanowić przekształcenie szkoły (ust. 7a). Sprowadza się do kwestii wykraczających poza jej zakres określony w art. 39 ust. 8 u.p.o.

Negatywną opinię Kuratora Oświaty oparto na założeniu o niedopuszczalności takiej zmiany sieci szkół publicznych, która poprzez modyfikację obwodów wchodzących do tej sieci szkół, prowadziłaby do konieczności kontynuowania nauki przez cześć dzieci w innej szkole. Kurator podał również, że zmiana obwodów szkół wchodzących do sieci może doprowadzić do likwidacji Szkoły Podstawowej w J. Kurator poddał w wątpliwość finansowe argumenty uzasadniające zmianę obwodów szkolnych oraz zwrócił uwagę, że działanie gminy nie było konsultowane z rodzicami dzieci uczęszczających do Szkoły Podstawowej w J. Należy podkreślić, że tak w opinii kuratora, jak i w wyroku Sądu pierwszej instancji nie skorelowano podstaw negatywnej weryfikacji projektu uchwały w sprawie ustalenia planu sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę P. z ustawowymi kryteriami, na których powinna się ta opinia opierać, tj. z art. 39 ust. 1, 2 i 5a-7a u.p.o. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że żadna z wadliwości wytkniętych przez Kuratora Oświaty nie dotyczy warunków, jakie zgodnie z postanowieniami art. 39 ust. 8 u.p.o. powinny być zweryfikowane w wydanej przez niego opinii.

Kurator opiniujący w trybie art. 39 ust. 8 u.p.o. nie działa w ramach klasycznej relacji nadzorczej. Jego kompetencje są zakresowo wąskie i sprowadzają się do ustalenia realizacji rygorów przewidzianych w art. 39 ust. 1, 2 i 5a-7a u.p.o. Weryfikacja zgodności uchwały w przedmiocie ustalenia sieci szkół publicznych z innymi przepisami prawa, będzie możliwa w postępowaniu nadzorczym prowadzonym przez wojewodę, względnie w ramach kontroli sądowoadministracyjnej zainicjowanej w trybie art. 101 u.s.g.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że art. 39 u.p.o. nie zobowiązuje gminy do organizowania transportu dzieci do szkoły najkrótszą drogą. Nie można jednak podzielić konkluzji wynikowej, że decyzja gminy o redukcji kosztów transportu dzieci do szkoły i idąca za nią zmiana obwodów szkolnych jest niezgodna z art. 39 ust. 1, 2 i 5a-7a u.p.o. Nie można również podzielić tezy, że w ramach formułowania opinii w trybie art. 39 ust. 8 u.p.o. kurator jest uprawniony do badania, czy zmiana obwodów szkół wchodzących do sieci, będzie skutkować koniecznością kontytuowania nauki przez niektóre dzieci w innych szkołach. WSA nie wskazał normatywnych podstaw swojego stanowiska, a Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje ich w treści art. 39 ust. 1, 2 i 5a-7a u.p.o. Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż nie przekonują argumenty Kuratora Oświaty oraz WSA o braku możliwości zmiany obwodu szkoły podstawowej, w której uczniowie rozpoczęli już naukę z uwagi na nabycie prawa do kontynuowania nauki w tej samej szkole. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Kuratora Oświaty, że argumentem decydującym za trafnością takiego stanowiska jest treść art. 89 ust. 1 u.p.o., który w razie likwidacji szkoły przewiduje konieczność zapewnienia możliwości kontynuowania nauki w innej szkole. W przypadku likwidacji szkoły wypowiedź ustawodawcy o konieczności zapewnienia nauki w innej szkole jest zrozumiała, albowiem uczeń musi mieć wskazane nowe miejsce realizacji obowiązku szkolnego. W przypadku zmiany obwodu szkolnego sytuacja ucznia jest inna. Uchwała zmieniająca plan sieci szkół publicznych poprzez modyfikację obszarów właściwości (obwodów) poszczególnych, wchodzących do tej sieci szkół, w sposób jednoznaczny przesądza, że miejscowość zamieszkania ucznia będzie wchodzić w obwód innej szkoły podstawowej i to ta nowa szkoła, będzie właściwa dla realizacji jego obowiązku szkolnego (o ile przedstawiciele ustawowi dziecka nie zdecydują inaczej). Innymi słowy, "wyjście" miejscowości zamieszkania ucznia z obwodu szkoły do której uczęszczał, musi jednocześnie wiązać się z włączeniem jej do obwodu innej szkoły podstawowej, w której będzie kontynuował naukę. Przepisy u.p.e. nie zawierają w tym zakresie ograniczeń, które wykluczałyby taki układ faktyczno-prawny - w tym przedmiocie Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w wyroku z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. I OSK 1389/16, który wprawdzie dotyczył art. 17 ust. 4 w zw. z art. 59 ust. 1 i art. 63 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2015 r. poz. 2156), jednakże z uwagi na analogiczną treść art. 39 ust. 5 w zw. z art. 89 ust. 1 i art. 94 u.p.o. zachowuje aktualność.

Wsparciem argumentacyjnym stanowiska WSA i Kuratora Oświaty nie może być również treść art. 68 ust. 3 u.p.o., który przewiduje możliwość przeniesienia ucznia przez kuratora oświaty do innej szkoły. W układzie, którego dotyczy powołany przepis nie dochodzi do zmian obwodu szkoły podstawowej, dlatego też uczeń zostaje "przeniesiony" ze szkoły właściwej dla niego obwodowo, do szkoły innej. W skonfigurowaniu, w którym dochodzi do zmiany obwodu szkolnego, uczeń nie zostaje "przeniesiony" do innej szkoły, lecz kontynuuje naukę w szkole, która stosownie do postanowień art. 130 ust. 5 i art. 133 ust. 1 w zw. z art. 35 ust. 1 i art. 36 ust. 8 u.p.o. jest dla niego właściwa ze względu na obszar właściwości – obwód. Art. 68 ust. 3 u.p.o. jest więc przepisem kompetencyjnym, który daje możliwość indywidualnego przeniesienia ucznia do szkoły innej niż ta, która jest dla tego ucznia właściwa obwodowo. Z treści art. 68 ust. 3 u.p.o. nie można wywodzić in genere, że poza układem wskazanym w jego treści uczeń nie może konstytuować nauki w innej szkole niż ta, w której tę naukę rozpoczął.

Z wyłożonych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że zaskarżony wyrok narusza art. 39 ust. 8 u.p.o. poprzez jego błędną wykładnię. Jednocześnie, wobec wyjaśnienia istoty sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił w całości zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną opinię Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty z [...] czerwca 2019 roku.

Na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018 r. poz. 265 ze zm.) orzeczono o kosztach postępowania za obie instancje. Na zasądzoną kwotę 1120 zł. złożył się wpis od skargi (200 zł.), opłata kancelaryjna od sporządzenia uzasadnienia wyroku (100 zł.), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł.), wynagrodzenie fachowego pełnomocnika za pierwszą instancję (480 zł.) oraz wynagrodzenie fachowego pełnomocnika za drugą instancję (240 zł.).