Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2405/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 83
journal: Dz.U. 2022 poz 504
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi małoletniego M. G. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego G. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku oddala skargę


UZASADNIENIE

M.G. (dalej, jako: skarżący) działając przez przedstawiciela ustawowego G.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] sierpnia 2023 r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przytoczył treść art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, dalej, jako: ustawa) i wskazał, że warunki określone ww. przepisie muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Dalej organ wskazał, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie powyższych warunków przez osobę zmarłą, a następnie przez wnioskodawcę - członka rodziny osoby zmarłej.

Prezes ZUS wyjaśnił, że w sprawach świadczeń w drodze wyjątku ważne są przyczyny niespełnienia wymogów do uzyskania uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień nie był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu. Przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu zatrudnienia.

Z akt sprawy wynika, że skarżący udokumentował 2 lata, 8 miesięcy i 28 dni okresów składkowych i nieskładkowych matki, która zmarła w wieku 39 lat. Okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów składkowych.

Prezes ZUS wyjaśnił, że przy ustalaniu prawa do świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy, brany jest pod uwagę łączny okres ubezpieczenia na przestrzeni całego życia pracownika. Okres ten powinien być adekwatny do jego wieku, a niespełnienie przez ubezpieczonego warunków do uzyskania świadczenia winno wynikać ze szczególnych okoliczności niezależnych od ubezpieczonego i niemożliwych do pokonania.

Organ podkreślił, że przyznanie świadczeń na podstawie ustawy uzależnione jest od przepracowania wymaganego okresu, co wiąże się z odprowadzaniem składek. Przy rozpatrywaniu spraw o świadczenie w drodze wyjątku, należy brać pod uwagę udokumentowany okres składkowy i nieskładkowy, który powinien obejmować znaczący okres. Niedostrzeganie bowiem okresu zatrudnienia prowadziłoby w prosty sposób do przyznawania świadczeń, niewiele różniących się co do wysokości, osobom powołującym się na nieporównywalne okresy zatrudnienia, co w ostatecznym rachunku naruszałoby interes społeczny, a także zasady sprawiedliwości.

W 10-leciu przed datą powstania częściowej niezdolności do pracy matki skarżącego zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – udokumentowano 2 lata i 1 miesiąc tych okresów.

Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielki okres, który dodatkowo muszą usprawiedliwiać szczególne okoliczności.

W okresach od 19 lipca 2009 r. do 11 listopada 2010 r., od 1 marca 2011 r. do 6 czerwca 2013 r. oraz od 1 października 2013 r. do 23 września 2022 r., tj. do daty zgonu, matka dziecka nie wykonywała żadnej pracy ani innej działalności potwierdzonej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Organ podał, że wprawdzie przepis art. 83 ust. 1 ustawy nie uzależnia przyznania świadczenia od określonego okresu lub długości przerw pomiędzy poszczególnymi okresami zatrudnienia, jednak przyczyny, dla których osoba nie nabyła uprawnień do emerytury lub renty, muszą być takie, że istnieje możliwość potraktowania ich jako okoliczności szczególnych, wyjątkowych.

We wskazanych przerwach nie była wobec matki skarżącego orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia. Nie zostały również udokumentowane inne zdarzenia zewnętrzne, niezależne od woli matki, których nie można było przewidzieć i którym nie można było zapobiec.

Fundamentalną zasadą przyznawania świadczeń na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy jest całkowita niezdolność do pracy wnioskodawcy, orzeczona w trybie przewidzianym prawem przez lekarza orzecznika ZUS lub komisję lekarską ZUS, a nie stwierdzona przez każdego innego lekarza lub wynikająca z subiektywnego przekonania samego zainteresowanego. Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] maja 2023 r. wynika, że matka skarżącego była częściowo niezdolna do pracy. Zatem w tym przypadku przesłanka niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na całkowitą niezdolność do pracy nie zachodziła. Nie istniały zatem przeciwwskazania do podjęcia zatrudnienia ze względu stan zdrowia lub inne szczególne okoliczności, które uniemożliwiły kontynuowanie zatrudnienia przez matkę dziecka w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.

Prezes ZUS wskazał, że we wniosku przerwy w ubezpieczeniu matki skarżącego usprawiedliwiano między innymi jej chorobą alkoholową oraz chorobami współistniejącymi. Jednakże przedłożone dokumenty medyczne były przedmiotem oceny lekarza orzecznika ZUS, który w orzeczeniu z [...] maja 2023 r. stwierdził, że matka była częściowo niezdolna do pracy od 28 listopada 2017 r. Natomiast częściowa niezdolność do pracy jedynie ogranicza, a nie uniemożliwia wykonywanie zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.

Ponadto uzależnienie alkoholowe nie stanowi nie dającej się usunąć przeszkody, która uniemożliwiałaby świadczenie pracy. Nie jest też zdarzeniem skutkującym niezdolnością do pracy i jako takie nie może być uznane za szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy.

W ocenie organu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala przyjąć, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności, które były powodem niespełnienia warunków na zasadach ogólnych.

Dalej organ podał, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna. Dochód dwuosobowej rodziny skarżącego stanowi zasiłek chorobowy w kwocie 4890,84 zł brutto (średnia za czerwiec, lipiec i sierpień 2023 r.). Dochód przypadający na jedną osobę w rodzinie wynosi 2445,42 zł. Dochód ten nie pozwala stwierdzić, że skarżący pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania.

Z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 83 ust. 1 ustawy poprzez dowolne zastosowanie tego przepisu, pominięcie szczególnych okoliczności, wskutek których uprawniony nie spełnia ustawowych warunków do uzyskania renty rodzinnej i zaniechanie pełnego wyjaśnienia sprawy, w tym nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność rzeczywistego stanu zdrowia zmarłej M.H. (matki dziecka) i podejmowanych przez nią prób leczenia, a także pominięcie szczególnej sytuacji małoletniego wnioskodawcy, który wymaga wzmożonej troski i opieki, i nie posiada żadnych własnych dochodów pozostając na wyłącznym utrzymaniu samotnego ojca.

Nadto wniesiono o to aby Sąd zwrócił się - albo, w razie uchylenia zaskarżonej decyzji, nakazał zwrócić się organowi - do wymienionych ośrodków leczniczych celem potwierdzenia, że M.H. leczyła się i podejmowała liczne próby terapii odwykowej i psychiatrycznej, jednak nie była w stanie odzyskać zdrowia, co uniemożliwiało jej praktycznie podjęcie zatrudnienia.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Prezes ZUS wydając swoje decyzje skupił się wyłącznie na osobie i postawie zmarłej M.H., która została po śmierci, z urzędu, uznana przez lekarza orzecznika ZUS za częściowo niezdolną do pracy. Decyzja ta była arbitralna, zarówno w zakresie uznania stopnia niezdolności do pracy, jak i okresu tej niezdolności - i sama zainteresowana nie mogła się do niej odnieść ani od niej odwołać, skoro już nie żyła. Organ nie podjął się jednak szczegółowego wyjaśnienia, na jakie schorzenia cierpiała M.H. i jakie podejmowała próby leczenia - co powinien był zrobić z urzędu. Skarżący podał, że M.H. leczyła się z powodu uzależnienia od alkoholu, ale także z powodu guza trzustki, marskości wątroby, zaburzeń odżywiania (anoreksja), problemów z układem pokarmowym, cukrzycą, komplikacjami po złamaniu kości udowej. Te wszystkie schorzenia, w połączeniu z uzależnieniem od alkoholu, praktycznie wykluczały ją z rynku pracy - zwłaszcza, że im dłuższa była jej przerwa od ostatniego zatrudnienia, tym mniej wiarygodna stawała się dla potencjalnych pracodawców. M.H. próbowała też walczyć z uzależnieniem (również w prywatnych palcówkach), leczyła się w poradniach psychiatrycznych oraz specjalistycznych poradniach dla osób uzależnionych, jednak bezskutecznie. Jednocześnie M.H. przez kilka wcześniejszych lat pracowała: w ostatnich 10 latach faktycznie niedługo, gdyż wtedy nasiliły się jej problemy, jednak wcześniej podejmowała zatrudnienia i była ubezpieczona, co także należy wziąć pod uwagę ale co ostatecznie nie zostało wzięte pod rozwagę i nie było przedmiotem pełnych ustaleń organu.

Zdaniem skarżącego, jego matka podejmowała liczne próby leczenia, jednak nie zdołała poradzić sobie z uzależnieniem. W takich okolicznościach, gdy dana osoba stara się zerwać z nałogiem, ale choroba okazuje się silniejsza od jej starań, zasadnym jest uznanie, że niemożność podjęcia przez nią zatrudnienia wynika ze szczególnych okoliczności.

Skarżący dodał, że organ administracyjny pominął szczególny dwoisty charakter świadczenia przyznawanego na podstawie art. 83 ustawy. Otóż świadczenie to co do zasady ma charakter świadczenia rentowego, jednak po części ma też charakter świadczenia socjalnego, szczególnie, gdy ma być przyznane dziecku ubezpieczonego na zasadach renty rodzinnej. Nie można bowiem zapominać, że o ile sam ubezpieczony ma samodzielny wpływ na swoje życie i ponosi tego konsekwencje, to konsekwencjami postępowania czy zaniechań ubezpieczonego nie powinno zostać obarczone jego małoletnie dziecko.

W ocenie skarżącego, nietrafne jest nadto stanowisko organu, że dochód przypadający na jedną osobę w rodzinie wynosi 2445,42 zł. Otóż małoletni M.G. nie posiada żadnego dochodu; dochód rodziny małoletniego, którą stanowi jego samotny ojciec, jest także niepewny, gdyż ojciec boryka się z depresją, ostatnio utrzymywał się okresowo z renty, wynagrodzenia za pracę lub zasiłku chorobowego - zatem jego dochody nie są stałe i pewne. Nadto automatyczne przeliczanie i dzielenie dochodu "na osobę" jest także nieuzasadnione, gdyż nie uwzględnia całkowitych potrzeb rodziny, w tym utrzymania całego domu, które spoczywa na barkach jednej osoby. Organ nie wziął też pod uwagę szczególnych potrzeb małoletniego, który cierpi na określone zaburzenia wskazane we wniosku o przyznanie renty, związane z dużej mierze z uzależnieniem jego zmarłej matki, a poprzez które obecnie wymaga on więcej uwagi, więcej działań rehabilitacyjnych i wzmożonej opieki pedagogiczno-psychologicznej, z czym też wiążą się koszty finansowe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

W replice na odpowiedź na skargę skarżący, działający przez profesjonalnego pełnomocnika, podtrzymał dotychczasowe stanowisko, zarzuty i wnioski skargi. W uzasadnieniu rozwinął argumentację, konkludując, że wnioskowane świadczenie w drodze wyjątku powinno zostać przyznane, a zaskarżona decyzja jest wadliwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku:

• po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami;

• po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku;

• po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

W ocenie Sądu, rację ma organ wskazując, że skarżący nie spełnia wszystkich przesłanek uprawniających do przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku.

Przede wszystkim w rozpoznawanej sprawie Prezes ZUS ustalił, że dochód 2 osobowej rodziny skarżącego wynosi 4890,84 zł brutto (średnia za czerwiec, lipiec i sierpień 2023 r.), co daje kwotę 2445,42 zł na osobę w rodzinie. Rację ma organ podając, że wykazany dochód przypadający na jednego członka rodziny, nie wskazuje, aby skarżący pozostawał bez niezbędnych środków utrzymania. Kryterium niezbędnych środków utrzymania to wynik odniesienia sytuacji materialnej ubiegającego się o świadczenie do wysokości minimalnej emerytury, renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, renty socjalnej lub kryterium dochodowego przewidzianego w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901). W orzecznictwie sądowym dotyczącym omawianej problematyki przyjmuje się jednolicie, że przesłankę braku posiadania niezbędnych środków utrzymania należy oceniać porównując sytuację materialną ubiegającego się o świadczenie z wysokością świadczeń określonych w przepisach jako minimalne – minimalna emerytura, renta z tytułu niezdolności do pracy i renta rodzinna (por. wyroki NSA: z dnia 16 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 121/14; z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 2248/12; z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 292/11). Stanowi to bowiem obiektywny miernik omawianego kryterium. Wysokości minimalnej emerytury w dacie wydania zaskarżonej decyzji to 1588,44 zł brutto (1445 zł netto). Prawidłowa jest ocena organu, iż skarżący nie spełnia przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania. To z kolei przesądza niemożliwość zastosowania wobec skarżącego dyspozycji art. 83 ustawy, i przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Już ta okoliczność powoduje, że zaskarżoną decyzję należało uznać za zgodną z prawem wobec konieczności kumulatywnego spełniania wskazanych wyżej przesłanek.

Należy jednak wyjaśnić stronie, że żaden przepis ustawy emerytalnej nie zawiera definicji "szczególnych okoliczności", dlatego też ich wystąpienie, w odniesieniu do każdego przypadku, winno być stwierdzone indywidualnie. Posługując się tym zwrotem ustawodawca daje pewną swobodę w kwalifikowaniu stanów faktycznych pod tym kątem, co dodatkowo podkreśla cel powołanej regulacji. Chodzi tu o taki przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, który mieści się w zakresie semantycznym pojęcia "szczególnych okoliczności", a więc zdarzeń, które na gruncie ustawy ograniczają, utrudniają, czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2000 r., II SA 954/00, LEX nr 53788). Szczególne okoliczności to zarówno zdarzenia o charakterze siły wyższej, jak i wszelkiego rodzaju sytuacje, które powodują, że dana osoba pozostaje w istocie poza kręgiem zainteresowania pracodawców.

Z akt sprawy wynika, że skarżący udokumentował 2 lata, 8 miesięcy i 28 dni okresów składkowych i nieskładkowych matki, która zmarła w wieku 39 lat. W 10-leciu przed dniem śmierci udowodniono 1 miesiąc, 10 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Ustalono również, że w okresach od 19 lipca 2009 r. do do 11 listopada 2010 r., od 1 marca 2011 r. do 6 czerwca 2013 r. oraz od 1 października 2013 r. do 23 września 2022 r. tj. do daty zgonu, matka skarżącego nie wykonywała żadnej pracy ani innej działalności potwierdzonej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Zdaniem Sądu, właściwa jest ocena organu, że z akt nie wynika, aby we wykazanych okresach matka skarżącego nie mogła kontynuować zatrudnienia na skutek złego stanu zdrowia czy szczególnych okoliczności. Nie została wobec niej orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] maja 2023 r. matka skarżącego była częściowo niezdolna do pracy, co nie wyklucza z rynku pracy. Należy podkreślić, że Sąd związany jest orzeczeniem lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej, nie może dokonywać w tym zakresie samodzielnych ustaleń. Przesłanka ta nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 294/21). Sąd nie zaprzecza, że ww. osoba – prawdopodobnie – cierpiała na wskazane przez skarżącego choroby jednakże nie znalazło to odzwierciedlenia w orzeczeniu właściwego organu o zdolności do pracy. Dokumentacja medyczna dotycząca matki skarżącego była przedmiotem oceny lekarza orzecznika.

Skarżący w toku postępowania powoływał się na okoliczność uzależnienia zmarłej matki od alkoholu. Wprawdzie alkoholizm co do zasady nie stanowi okoliczności szczególnej, o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy, gdyż skutków alkoholizmu (a także innych uzależnień) nie można uznać za okoliczności usprawiedliwiające bezczynność zawodową, jednakże brak aktywności zawodowej spowodowany chorobą alkoholową może być uznany za usprawiedliwiony szczególnymi okolicznościami, o ile osoba nim dotknięta podejmuje działania zmierzające do przezwyciężenia zaistniałej sytuacji, a w szczególności podejmuje stosowne leczenie. Należy przy tym wykazać, że chodzi tu permanentną walkę z nałogiem, czyli podejmowanie nieprzerwanie prób leczenia, nawet jeśli próby te są nieudane (por. wyrok NSA z 30 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 1703/21). W takim przypadku okoliczności dotyczące leczenia nałogu alkoholowego mogą mieć znaczenie dla oceny zaistnienia przesłanek, od których spełnienia uzależnione jest przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w tej sprawie. W ocenie Sądu, skarżący nie wyjaśnił istotnych dla sprawy okoliczności, nie przedłożył dokumentów niezbędnych do dokonania oceny spełnienia tej przesłanki uprawniającej do przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Myli się nadto skarżący wskazując, że to organ z urzędu winien był ustalić okoliczności związane z ewentualnym leczeniem odwykowym matki skarżącego. To na wnioskodawcy spoczywał obowiązek wykazania okoliczności faktycznych mających wpływ na przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Aczkolwiek to właściwy organ administracji publicznej prowadzi postępowanie, w tym gromadzi materiał dowodowy w sposób umożliwiający praworządne załatwienie sprawy, to jednak tych kwestii organ nie mógł ustalić w ramach własnych kompetencji. Są to bowiem szczególne okoliczności, o których wiedzę może mieć jedynie wnioskodawca. Organ orzekający w sprawie nie jest w stanie dokonać w tym zakresie własnych ustaleń i ocen. W rozpoznawanej sprawie wskazane kwestie pozostają jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie albowiem, jak już wyżej wskazano, skarżący nie spełnia przesłanki "braku niezbędnych środków utrzymania", co eliminuje go z kręgu osób uprawnionych do wnioskowanego świadczenia.

Sąd podkreśla, że rozumie trudną sytuację rodziny skarżącego. Jednakże należy podkreślić, że świadczenie w drodze wyjątku nie stanowi – wbrew twierdzeniom strony - świadczenia socjalnego, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet, gdy są one uzasadnione (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 2148/14, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1209/20, z dnia 6 października 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 89/20, z dnia 1 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1788/20, z dnia 18 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1878/20, z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1235/20). Potrzeby te mogą natomiast uzasadniać ubieganie się przez stronę o świadczenia z tytułu pomocy społecznej oraz inne formy pomocy materialnej przewidzianej dla osób znajdujących się w niedostatku. Pojęcie świadczenia "w drodze wyjątku" nie dotyczy wyjątkowych potrzeb czy niedostatku. Chodzi tu o taki przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na kanwie ustawy o emeryturach i rentach z FUS ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych.

Innymi słowy - przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku jest możliwe tylko w przypadku, gdy można wykazać, iż zmarły ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności, nie mógł zrealizować wymagań do uzyskania zwykłego świadczenia i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia jego dzieciom jest zasadne. Tymczasem w tej sprawie tego rodzaju zdarzeń Sąd nie dopatrzył się.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd nie dopatrzył się żadnego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 powołanej ustawy.