Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1277/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 2 i
journal: Dz.U. 1997 nr 121 poz 770
law: Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym.
article: art. 7, art. 9, art. 28, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 50 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Edyta Cichecka po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B[...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 354/19 w sprawie ze skargi B[...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 3 kwietnia 2019 r., nr SKO Gd/5115/18 w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości 1. prostuje z urzędu oczywistą omyłkę pisarską zawartą w komparycji zaskarżonego wyroku w ten sposób, że jako skarżących dodatkowo oznacza A. D. i W. W. oraz w miejsce słów "K. W." wpisuje "K. W."; 2. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżących solidarnie kwotę 5.340 (pięć tysięcy trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 9 stycznia 2020 r. II SA/Gd 354/19, oddalił skargę B. M., W. M., K.B., D.L., A. L., B. S., M. S., A.B., J.B., J. H.- D., A. D., S.S., J. S., A. S., D. S., K. S., J. S., K. W., W. W., M. Ś., T. P., M.P., M. B., K. B., B. H., H. H., I. N., J. N., M.E., M. E., B.W., Z. W., A. L. (dalej: skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 3 kwietnia 2019 r. nr SKO Gd/5115/18, w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał na następujące okoliczności sprawy.

Decyzją z 30 listopada 2018 r. Starosta Tczewski, działając na podstawie art. 9 ust. 2i w zw. z art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 121, poz. 770), stwierdził że Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 2016 r. nabył mienie pozostałe po Spółdzielni Mieszkaniowej "O." w T., która nie dokonała w ustawowym terminie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, obejmujące prawo własności nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym składającym się z 18 lokali mieszkalnych oraz budynkiem garaży, położonej w T. (obręb 9) przy ul. P., oznaczonej geodezyjnie jako działki: nr [...] (pow. 0,1037 ha), nr [...] (pow. 0,0399 ha), nr [...] (pow. 0,0012 ha), nr [...] (pow. 0,0015 ha), nr [...] (pow. 0,0045 ha), nr [...] (pow. 0,4475 ha), dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, powołując się na art. 7 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1285), że spółdzielnia podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Obowiązek ten powinien być dopełniony najpóźniej w dniu 31 grudnia 2015 r. poprzez złożenie wniosku o wpis do rejestru. Tymczasem uzyskane z Centralnej Informacji Krajowej Rejestru Sądowego zaświadczenie z 23 kwietnia 2018 r. potwierdziło, że Spółdzielnia Mieszkaniowa "O." nie jest wpisana do rejestru przedsiębiorców. W związku z tym Spółdzielnię należało uznać za wykreśloną z Krajowego Rejestru Sądowego z dniem 1 stycznia 2016 r., a należąca do niej nieruchomość stała się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa.

Odwołanie od decyzji Starosty T. wnieśli byli członkowie wykreślonej Spółdzielni Mieszkaniowej "O.".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku postanowieniem z 3 kwietnia 2019 r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania uznając, w świetle art. 9 ust. 2a, 2b, 2i oraz 2j ustawy przepisy wprowadzające KRS, że byłym członkom Spółdzielni Mieszkaniowej "O." w T. nie przysługuje status stron w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa mienia tej Spółdzielni z dniem 1 stycznia 2016 r. Nie mają oni bowiem interesu prawnego w tym postępowaniu. W przedmiotowym postępowaniu przymiot strony przysługiwał wyłącznie Staroście T., jako działającemu w imieniu Skarbu Państwa.

Oddalając skargę na powyższe postanowienie, wskazanym na wstępie wyrokiem z 9 stycznia 2020 r. II SA/Gd 354/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że niedopuszczalność odwołania (art. 134 k.p.a.) może wynikać z przyczyn o charakterze zarówno przedmiotowym, jak i podmiotowym. Przyczyny podmiotowe pozostają w bezpośrednim związku z przyznaniem jednostce statusu strony.

Orzeczona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku niedopuszczalność odwołania opiera się na stwierdzeniu braku po stronie odwołujących się podmiotowej przesłanki ich udziału w charakterze strony w postępowaniu, wyrażającej się w istnieniu interesu prawnego w tym postępowaniu członków spółdzielni mieszkaniowej, uznanej na wykreślną z rejestru na mocy przepisu ustawy.

Postępowania administracyjne dotyczące sfery majątkowej spółdzielni nie ingerują bowiem w stosunek prawny członkostwa w spółdzielni łączący jej członków z tym podmiotem. Zwalczana przez skarżących odwołaniem decyzja Starosty T. z 30 listopada 2018 r. została wydana na podstawie art. 9 ust. 2i w zw. z art. 9 ust. 2b ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS i stwierdzała że Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 2016 r. nabył mienie pozostałe po Spółdzielni Mieszkaniowej "O." w T.

Przepis art. 9 ust. 2a ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS stanowi, że podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1, które były wpisane do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie tej ustawy i które do dnia 31 grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do rejestru, uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. W przypadku gdy wniosek o wpis złożony przed dniem 1 stycznia 2016 r. został po tej dacie zwrócony, odrzucony, oddalony albo postępowanie o wpis zostało umorzone, skutki określone w niniejszym przepisie oraz przepisach ust. 2b-2g i 2i powstają z dniem następującym po dniu zwrotu, odrzucenia, oddalenia wniosku albo umorzenia postępowania. W myśl art. 9 ust. 2b ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność z nabytego mienia za zobowiązania podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Prawa wspólników, członków spółdzielni i innych osób uprawnionych do udziału w majątku likwidacyjnym wygasają z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru.

Decyzja Starosty T., wydana na podstawie art. 9 ust. 2b w zw. z ust. 2i ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS wobec ziszczenia się hipotezy określonej w art. 9 ust. 2a ustawy, nie ulega wątpliwości, że ma charakter decyzji deklaratoryjnej, której celem jest nie tyle ukształtowanie określonych stosunków prawnych, co sformalizowane potwierdzenie stanu prawnego w zakresie dotyczącym części tego mienia. Decyzja obejmuje bowiem tylko nieruchomości lub użytkowanie wieczyste na nich ustanowione, będąc instrumentem sformalizowanego potwierdzenia, niezbędnego z uwagi na zasady bezpieczeństwa obrotu, stanu ukształtowanego bezpośrednio działającą normą prawa materialnego. Wynika to wprost z brzmienia art. 9 ust 2i ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS, które stanowią, że "nabycie przez Skarb Państwa zgodnie z ust. 2b własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego stwierdza, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości". Z kolei art. 9 ust 2b stanowi, że "z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność z nabytego mienia za zobowiązania podmiotów, o których mowa w ust. 2a".

Z powyższego wynika, że interes prawny oparty na prawie materialnym w tym postępowaniu może mieć jedynie podmiot, któremu przysługuje własność (lub użytkowanie wieczyste) nieruchomości będącej przedmiotem postępowania oraz podmiot (następca prawny), którego własność została nabyta na tej podstawie (o ile zachował byt prawny) oraz Skarb Państwa. Do tego kręgu nie należą osoby, które łączył z właścicielem będącym spółdzielnią mieszkaniową stosunek członkostwa.

Podobnie, interesu prawnego skarżących nie uzasadniają przytoczone w zarzutach skargi spodziewane przez skarżących trudności w postępowaniu nieprocesowym wskazanym w art. 9 ust. 2h ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS.

Przepis art. 9 ust. 2g ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS stanowi, że w przypadku gdy podmiotem, o którym mowa w ust. 2a, jest spółdzielnia mieszkaniowa, z chwilą nabycia przez Skarb Państwa zgodnie z ust. 2b mienia spółdzielni mieszkaniowej spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego przekształca się w prawo najmu podlegające przepisom ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150), a spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu przekształca się w prawo odrębnej własności lokalu lub we własność domu jednorodzinnego.

Stosowanie do przepisu art. 9 ust. 2h ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS, na wniosek osoby, która na podstawie ust. 2g, nabyła odrębną własność lokalu albo własność domu jednorodzinnego, lub innej osoby mającej w tym interes prawny, sąd stwierdza nabycie tego prawa w postępowaniu nieprocesowym. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia prawa odrębnej własności lokalu ustala wielkość udziału właściciela w nieruchomości wspólnej, zgodnie z uchwałą zarządu spółdzielni mieszkaniowej, o której mowa w art. 42 ust. 2-5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1222), a w przypadku jej braku zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 oraz z 2004 r. Nr 141, poz. 1492).

Stosowanie powyższych Przepisów wprowadzających ustawę o KRS nie jest uzależnione od przyznania skarżącym praw strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 9 ust. 2b powołanej ustawy.

Interesu prawnego nie uzasadnia również troska o niewadliwość formalną decyzji administracyjnej. Organy administracji publicznej z urzędu mają obowiązek dbać o legalność, a w stosunkach z obywatelami odpowiadają za to odszkodowawczo na podstawie przepisów kodeksu cywilnego (art. 417 i n k.c.). Przepisy te jednak również nie uzasadniają interesu prawego skarżących w postępowaniu administracyjnym.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 9 stycznia 2020 r. II SA/Gd 354/19, wnieśli: B. M., W. M., K.B., D. L., A. L., B. S., M. S., A. B., J. B., J. H.- D., A. D., S. S., J. S., A. S., D. S., K. S., J. S, K. W., W. W., M.Ś., T. P., M. P., M. B., K. B., B. H., H. H., I. N., J. N., M.E., M. E., B.W., Z. W., A.L.. Zaskarżając wyrok w całości zarzucili mu naruszenie:

1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a,, poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organy art. 28 k.p.a. w postaci nieuzasadnionej odmowy przyznania skarżącym przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż wskutek uznania, że skarżący nie mają interesu prawnego, stwierdzono na podstawie art. 134 w zw. z art. 28 k.p.a. niedopuszczalność odwołania, a odwołanie to nie zostało merytorycznie rozpoznane;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. przez uznanie, że Skarżący nie posiadają interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu, a tym samym nie są stroną, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż wskutek uznania, że skarżący nie posiadają interesu prawnego - a tym samym nie są stroną odwołanie skarżących nie zostało merytorycznie rozpoznane;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 7 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ zbadanie przysługującego skarżącym uprawnienia z art. 9 ust. 2g ustawy przepisy wprowadzające ustawę o KRS oraz ust 2b ustawy i zakresu oddziaływania decyzji administracyjnej na skuteczne wykonywanie tego uprawnienia, spowodowałoby uznanie, że skarżący posiadają uprawnienie w prawie materialnym, pozwalające na uznanie ich za stronę postępowania, a nadto ustalenie, że skarżącym może z mocy prawa (art. 9 ust. 2b ustawy) przysługiwać prawo własności, co do mienia objętego zaskarżoną decyzją, pozwoliłoby na uznanie, że skarżący posiadają interes prawny do udziału w postępowaniu;

d) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez bezpodstawne oddalenie skargi, w sytuacji gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonego postanowienia z powodu naruszenia przez organ administracji art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., 7 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ prawidłowe przeprowadzenie dowodów i dokonanie ustaleń faktycznych spowodowałoby ustalenie, że skarżący są byłymi członkami spółdzielni, posiadającymi możliwość domagania się stwierdzenia przekształcenia przysługujących im praw do lokali w prawo własności, a w konsekwencji uznanie skarżących za stronę postępowania;

2. prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj. art. 9 ust. 2i ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 1997 r., nr 121, poz. 770) poprzez uznanie, iż tok postępowania nieprocesowego i związana z nim konieczność uzyskania prawidłowego rozstrzygnięcia na podstawie art. 9 ust. 2i ustawy nie jest uzależniony od przyznania skarżącym praw strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy, podczas gdy decyzja ta stanowi prejudykat w tego rodzaju postępowaniu nieprocesowym, a zatem tok postępowania nieprocesowego jest uzależniony od prawidłowego rozstrzygnięcia na podstawie art. 9 ust 2i ustawy i przyjęcie w konsekwencji, że skarżący nie posiadają interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Wobec powyższego skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.

Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna ma częściowo usprawiedliwione podstawy.

Mimo, że konstrukcja zarzutów skargi kasacyjnej nasuwa zastrzeżenia, bo np. nie wszystkie przepisy powołane w ramach zarzutów opartych na drugiej podstawie kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) mają charakter procesowy, za usprawiedliwiony należy uznać zarzut naruszenia art. 9 ust. 2b i ust. 2g Przepisów wprowadzających ustawę o KRS poprzez ich błędne zastosowanie, a w konsekwencji także naruszenie art. 28 k.p.a. i art. 134 k.p.a., przy czym trzy pierwsze z wymienionych przepisów mają charakter materialny.

Postępowanie w tej sprawie prowadzone było w oparciu o art. 9 ust. 2b i ust. 2i Przepisów wprowadzających ustawę o KRS. Zdania pierwsze obydwu tych przepisów stanowią odpowiednio, że z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Nabycie przez Skarb Państwa zgodnie z ust. 2b własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego stwierdza, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości.

Na tle tych przepisów w orzecznictwie wypowiadane były tezy, że "Byłym wspólnikom spółki przysługuje na mocy art. 9 ust. 2b ustawy z 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 121, poz. 770) interes prawny" (zob. wyrok NSA z 4.08.2023 r. I OSK 1461/19, LEX nr 3610113; wyrok NSA z 26.04.2021 r. I OSK 3842/18, LEX nr 3209233). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym składzie powyższe tezy mogą budzić wątpliwości, jeśli się zważy, że w ocenie Trybunału konstytucyjnego "Zaskarżony przepis [art. 9 ust. 2b] zawiera cztery normy prawne. Pierwsza z nich wynika z art. 9 ust. 2b zdanie pierwsze p.w.KRS i określa moment nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa mienia podmiotów, które zostały uznane za wykreślone z rejestru sądowego. Druga wskazuje, że nabycie to następuje z mocy prawa (art. 9 ust. 2b zdanie pierwsze p.w.KRS). Trzecia, zawarta w zdaniu drugim art. 9 ust. 2b p.w.KRS, odnosi się do zasad odpowiedzialności Skarbu Państwa za zobowiązania wykreślonego podmiotu. Czwarta natomiast wskazuje, że prawa wspólników, członków spółdzielni i innych osób uprawnionych do udziału w majątku likwidacyjnym wygasają z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru (art. 9 ust. 2b zdanie trzecie p.w.KRS)" (zob. wyrok TK z 11.12.2019 r., P 13/18, OTK-A 2019, nr 68). Tę ostatnią normę Trybunał konstytucyjny uznał za zbędną z punktu widzenia celu regulacji i niezgodną z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Natomiast w podsumowaniu stwierdził, że "przysługującym środkiem sanacji konstytucyjności jest roszczenie o odszkodowanie z art. 4171 § 1 k.c. Wspólnicy, którym zostały wygaszone uprawnienia do majątku pozostałego po likwidacji spółki z o.o., mogą żądać odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez wydanie aktu normatywnego. Podmioty te nie będą mogły skutecznie wznowić postępowania, o którym mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji. Wznowienie takie możliwe jest w wypadku, gdy w sprawie zostało wydane orzeczenie kształtujące ich sytuację prawną lub gdy odrębne ustawy przewidują inne środki służące sanacji konstytucyjności w rozumieniu art. 190 ust. 4 Konstytucji. Z uwagi na to, że wygaszenie praw majątkowych nie wymagało wydania orzeczenia, wznowienie postępowania w takim zakresie nie jest możliwe."

Tak więc prawa majątkowe byłych wspólników spółek mogą być zabezpieczone tylko poprzez ewentualne roszczenie odszkodowawcze do Skarbu Państwa i nie musi to rodzić interesu prawnego na gruncie art. 9 ust. 2b Przepisów wprowadzających ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym. Wszak w tym przepisie chodzi o majątek podmiotu wykreślanego, a nie wspólników. Także ewentualna weryfikacja tego, czy doszło do zaniechania zarządów podmiotów wykreślonych z mocy prawa z KRS (art. 9 ust. 2a), co również podnoszono w przywołanym wyżej orzecznictwie, nie leży w kompetencjach byłych wspólników.

Inaczej natomiast wygląda sytuacja części członków spółdzielni mieszkaniowych, bowiem tym podmiotom prawa majątkowe do majątku pozostałego po wykreśleniu podmiotu z KRS nie wygasają w całości, jak w przypadku wspólników spółek prawa handlowego, ale ulegają przekształceniu w bezpośrednim związku z prawami nabywanymi przez Skarb Państwa, w trybie art. 9 ust. 2b Przepisów wprowadzających ustawę o KRS. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 2g Przepisów wprowadzających ustawę o KRS, w przypadku gdy podmiotem, o którym mowa w ust. 2a, jest spółdzielnia mieszkaniowa, z chwilą nabycia przez Skarb Państwa zgodnie z ust. 2b mienia spółdzielni mieszkaniowej spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego przekształca się w prawo najmu podlegające przepisom ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150), a spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu przekształca się w prawo odrębnej własności lokalu lub we własność domu jednorodzinnego.

W tym ostatnim przypadku powstaje w wyniku przekształcenia własność członków spółdzielni na części majątku nabywanego z mocy prawa przez Skarb Państwa, w tej samej chwili, gdy Skarb Państwa nabywa to mienie. Może rodzić się nawet pytanie, czy Skarb Państwa w ogóle nabywa tę część mienia, którą w wyniku przekształcenia nabywają na własność członkowie spółdzielni. Zagadnienie to nie jest jednak przedmiotem tej sprawy, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny nie rozwija dalej tego wątku.

Niewątpliwe jest jednak, że zakres praw majątkowych członków spółdzielni, które ulegają przekształceniu na własność, zależy bezpośrednio od potwierdzenia ich przejścia na Skarb Państwa. Zatem ci członkowie spółdzielni mieszkaniowych mają interes prawny w tym, aby weryfikować zakres majątku nabywanego przez Skarb Państwa z mocy prawa (art. 9 ust. 2b w zw. z art. 9 ust. 2g Przepisów wprowadzających ustawę o KRS), bowiem od tego bezpośrednio zależy zakres praw majątkowych nabywanych przez nich samych.

W takiej sytuacji za usprawiedliwiony należy uznać zarzut naruszenia art. 9 ust. 2b w zw. z art. 9 ust. 2g Przepisów wprowadzających ustawę o KRS, a w konsekwencji także art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 28 i art. 134 k.p.a., gdyż członkowie spółdzielni mieszkaniowej, którym przed wykreśleniem spółdzielni z KRS przysługiwały spółdzielcze własnościowe prawa do lokalu, mają interes prawny w postępowaniu toczącym się w oparciu o art. 9 ust. 2b i ust. 2i Przepisów wprowadzających ustawę o KRS. Inaczej wygląda jednak sytuacja członków, którym przed wykreśleniem spółdzielni z KRS przysługiwały spółdzielcze lokatorskie prawa do lokalu mieszkalnego. Te bowiem ulegają przekształceniu w najem, a więc w prawo o charakterze zobowiązaniowym, a nie rzeczowym. Taki charakter prawa nie rodzi natomiast interesu prawnego po stronie tych członków spółdzielni, w postępowaniu dotyczącym nabycia własności przez Skarb Państwa.

Przed rozstrzygnięciem o dopuszczalności odwołania w tej sprawie organ będzie musiał więc ustalić charakter praw do lokali, przysługujących odwołującym się przed wykreśleniem spółdzielni mieszkaniowej z KRS. Od tego zależy bowiem ich interes prawny w sprawie nabycia mienia przez Skarb Państwa z mocy prawa. To zaś czyni usprawiedliwionym także zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. (zarzut 1lit. d skargi kasacyjnej).

Mając to na uwadze, na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie (pkt 2 wyroku). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni wyżej przedstawioną ocenę prawną. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 3 wyroku). W punkcie 1 natomiast Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 156 § 3 p.p.s.a., sprostował oczywistą omyłkę w wyroku Sądu I instancji polegającą na pominięciu w komparycji zaskarżonego wyroku dwóch skarżących (z uzasadnienia wynika, że Sąd I instancji uwzględniał ich jako skarżących) oraz błąd w nazwisku jednej ze skarżących.