Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1917/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) WSA Katarzyna Marasek-Zybura po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 20 października 2022 r. nr SKO.NP/4115/355/2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia skargę oddala.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 20 października 2022 r. nr SKO.NP/4115/355/2022 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735) oraz art. 17, art. 17 ust. 1b, i art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570 dalej jako: "u.ś.r."), po rozpatrzeniu D. P. (dalej: "skarżąca") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza B. z dnia 5 września 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem Z. P. w okresie od 1 marca 2021 r. do 31 grudnia 2022 r. w kwocie 1.971,00 zł miesięcznie oraz w okresie od 1 stycznia 2022 r. na czas nieokreślony w kwocie 2.119,0 zł.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 16 marca 2021 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. nr [...] z dnia 24 czerwca 2022 r. którym został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, przy czym nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność.

Po rozpoznaniu wniosku, Burmistrz B. decyzją z dnia 5 maja 2021 r. nr [...] odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W motywach rozstrzygnięcia stwierdził, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Ponadto organ I instancji wskazał, że skarżąca pobiera zasiłek dla opiekuna, zatem w tym przypadku zachodzi przesłanka negatywna wymieniona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ww. ustawy.

W wyniku odwołania od ww. decyzji, Kolegium, decyzją z dnia 1 lipca 2021 r.nr SKO.NP/4115/192/2021 uchyliło w całości ww. decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Zdaniem Kolegium organ I instancji nie wyjaśnił, czy w sprawie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy zaprzestaniem bądź niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania stałej opieki nad mężem. Organ I instancji nie ustalił również w szczegółowy sposób, jakich czynności pielęgnacyjno-opiekuńczych wymaga mąż skarżącej oraz czy koniecznym jest aby opieka ta była sprawowana w sposób ciągły, uniemożliwiający skarżącej podjęcie zatrudnienia nawet w niewielkim rozmiarze. Kolegium podkreśliło także, że organ I instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. bez uwzględnienia treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014 r., sygn. K 38/13.

Ponownie rozpoznając sprawę Burmistrz B., decyzją z 23 sierpnia 2021 r. znak [...] ponownie odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, jak w poprzednio wydanej decyzji, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała w okresach wymienionych w art. 17 ust. 1b u.ś.r. a także że skarżąca jest aktualnie uprawniona do pobierania zasiłku dla opiekuna, zatem zachodzi negatywna przesłanka wymieniona w art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. b) u.ś.r.

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie wniosła skarżąca, nie zgadzając się z nią.

Po rozpoznaniu odwołania, SKO w Tarnowie, decyzją z 20 października 2021 r., nr SKO.NP/4115/399/2021 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji wskazując, że pomimo dokonania przez organ I instancji błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. kwestionowana decyzja ostatecznie odpowiada prawu, ponieważ skarżąca nie wykazała, aby zakres sprawowanej opieki nad mężem uniemożliwiał jej w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo pracy w gospodarstwie rolnym.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, którym wyrokiem z 22 marca 2022r. sygn. akt III SA/Kr 1797/21 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Sąd podniósł, że przedwcześnie organy uznały, że skarżąca nie spełnia warunku sprawowania stałej opieki oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki. Tymczasem, z akt sprawy wynika jedynie, że mąż skarżącej posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 24 czerwca 2002 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, zatem sprzed ponad 19 lat. W aktach sprawy brak jest natomiast jakiejkolwiek dokumentacji obrazującej aktualny stan zdrowia wymagającego opieki. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie był wystarczający dla stwierdzenia, czy pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad mężem a niepodejmowaniem przez nią pracy, istnieje związek przyczynowy. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie wynika jaki jest jego aktualny stan zdrowia, a w związku z tym, czy skarżąca, z uwagi na zakres i rozmiar czynności jakie wykonuje opiekując się mężem, rzeczywiście nie może podjąć żadnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. WSA zalecił aby ponownie rozpoznając sprawę, organ przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe, celem ustalenia jaki jest aktualny stan zdrowia męża skarżącej, a w związku z tym, czy skarżąca, z uwagi na zakres i rozmiar czynności jakie wykonuje opiekując się mężem, rzeczywiście nie może podjąć żadnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, i w zależności od dokonanych ustaleń, podejmie rozstrzygnięcie w sprawie.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, Burmistrz B., decyzją z 5 września 2022 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

W motywach rozstrzygnięcia, organ I instancji podniósł, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 26 lipca 2022r. wynika, że mąż skarżącej z uwagi na postępujące stwardnienie rozsiane jest w złym stanie zdrowotnym, ma duże problemy z kręgosłupem oraz chodzeniem. Poza tym nie może przejść operacji ze względu na zbyt duże powikłania. W kwietniu 2022r. dostał zastrzyk blokadę po którym czuje się jeszcze gorzej. Według oświadczenia skarżącej ze względu na schorzenia, mąż wymaga długotrwałej, całodobowej opieki. Skarżąca pomaga mężowi w ubieraniu, przygotowuje i podaje lekarstwa ok. 3 razy dziennie, podaje śniadanie, utrzymuje w czystości otoczenie, podaje obiad, czasami podprowadza męża do łazienki, który porusza się o kulach lub za pomocą wózka elektrycznego, zawozi męża do lekarza oraz na rehabilitację zawozi męża do kościoła, asystuje przy toalecie, jeździ na zakupy. Zdaniem organu I instancji przedstawione czynności nie są jednak stałe i nie wymagają całodobowej opieki nad mężem. Większość z nich należy bowiem do czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby pracujące, zajmujące się domem i sprawujące opiekę na innymi członkami rodziny. Skarżąca oświadczyła, że czasami mąż czuje się bardzo źle i nie wstaje z łóżka. Według relacji skarżącej małżeństwo posiada trzy córki. Jedna zamieszkuje w domu rodzinnym, pracuje zawodowo na zmiany, ma małe dziecko i jest w stanie pomagać przy ojcu tylko sporadycznie. Dwie pozostałe córki zamieszkują w niedalekim sąsiedztwie, ale również nie mogą pomagać w opiece nad ojcem ze względu na własne obowiązki.

Ponadto organ I instancji podniósł, że z Karty informacyjnej z Ośrodka Rehabilitacji Leczniczej Dziennej z 8 lutego 2021 r. oraz 14 marca 2022r. wynika, że mąż skarżącej został przyjęty na rehabilitacje z powodu SM oraz zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa i stawów celem okresowego leczenia usprawniającego. W wyniku zastosowanych zabiegów i ćwiczeń uzyskano niewielką poprawę ogólnej sprawności ruchowej, zmniejszyły się nieco dolegliwości bólowe ze strony kręgosłupa i stawów. Dodatkowo z zaświadczenia lekarskiego z 19 lipca 2022r. wynika, że w ostatnim czasie nastąpiło znaczne pogorszenie stanu zdrowia, zwłaszcza chodu, nasilenie dolegliwości bólowych i mąż skarżącej wymaga pomocy osób drugich i systematycznej rehabilitacji ruchowej.

Niemniej jednak w ocenie organu I instancji brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem. Czynności, które wykonuje wnioskodawczyni w trakcie opieki nie są czynnościami wymagającymi opieki całodobowej i umożliwiają podjęcie pracy zarobkowej, chociażby w niewielkim wymiarze czasu pracy, nie kolidującą z pomocą przy mężu. Dodatkowo w domu rodzinnym zamieszkuje córka, która pracuje w systemie pracy zmianowej i również może pomagać przy sprawowaniu opieki nad ojcem, który nie jest osobą całkowicie leżącą i wymaga jedynie pomocy w niektórych czynnościach dnia codziennego.

Od powyżej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie wniosła skarżąca, zarzucając organowi I instancji dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.:

- poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej,

- poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo skutkowy istnieje,

- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad mężem, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Opisaną we wstępie decyzją SKO w Tarnowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

W swoich rozważaniach Kolegium, zwróciło uwagę, że pomimo ponownego dokonania przez organ pomocy społecznej błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. kwestionowana decyzja ostatecznie odpowiada prawu, ponieważ nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania stałej opieki nad mężem. Skarżąca nie wykazała bowiem, aby zakres czynności opiekuńczych uniemożliwiał jej w sposób zupełny, zarówno obecnie jak i w okresie od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie, podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nawet w niewielkim wymiarze czasowym.

Z zebranego w sprawie materiału niewątpliwie wynika, że skarżąca sprawuje opiekę nad swoim mężem, jednak przesłanka sprawowania faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny sama w sobie nie jest wystarczająca do przyznania przedmiotowego świadczenia. Konieczność wykonywania jedynie niektórych czynności pielęgnacyjnych, które mogą być wykonane w dowolnym czasie, czy wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego osoby niepełnosprawnej, nie świadczy jeszcze o spełnieniu ustawowej przesłanki niepodejmowania (rezygnacji) z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo pracy w gospodarstwie rolnym w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, czynności te nie kolidują bowiem z wykonywaniem pracy przez osoby pozostające w zatrudnieniu lub wykonujące inną pracę zarobkową.

Z treści zebranych w sprawie dokumentów wynika, że mąż skarżącej nie jest osobą cały czas leżącą, która w sposób zupełny nie może samodzielnie funkcjonować. Może poruszać się przy pomocy kuł łokciowych oraz na wózku elektrycznym. Może samodzielnie przyjmować np. wcześniej przygotowanych mu lekarstw czy też posiłków. W opiece nad nim pomaga także sporadycznie córka B., a druga córka mieszka w niedalekiej odległości. Zalecane masarze skarżąca mogłaby także wykonywać rano lub wieczorem.

Na powyższą decyzję skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.:

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaną przez nią opieką nad mężem podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje;

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej.

2. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad mężem, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. o zobowiązanie organów do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.)

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 20 października 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza B. z dnia 5 września 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem Z. P., pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.), zwanej dalej u.ś.r.

Świadczenie pielęgnacyjne zostało zaliczone do świadczeń rodzinnych. Jego celem jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie osób niepełnosprawnych, gdyż służy pokryciu kosztów opieki zorganizowanej "we własnym zakresie", w tym opieki osób bliskich. Świadczenie to zapewnia środki sprawowanie nad nimi opieki (zob. R. Babińska-Górecka, K. Stopka, Polskie świadczenia rodzinne z punktu widzenia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, PiZS 2012, nr 4, s. 28-34.). Jego celem jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2020.111 ze zm., dalej będzie stosowany skrót u.ś.r.). Zgodnie z powołanym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje między innymi innym osobie, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje ona z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Należy zatem podkreślić, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2020 r., I OSK 1148/20). Trafnie również wskazuje się, że zakres faktycznie sprawowanej opieki, wynikający z innych przyczyn niż potrzeby osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w zakresie opieki, może wskazywać na to, czy rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodjęcie pozostają z sobą w związku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2020 r., I OSK 691/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1544/19).

Na podstawie art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Należy jednak zauważyć, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podkreślić jednak należy, iż cytowany przepis znajduje zastosowanie w sytuacji, w której o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się inna osoba - niż właśnie współmałżonek - na której to ciąży obowiązek alimentacyjny (np. syn, córka, wnuk). W przepisie tym ustawodawca sankcjonuje właśnie wartość wynikającą z małżeństwa, zgodnie z którą obowiązek małżonka opieki i pielęgnacji względem niepełnosprawnego współmałżonka, wyprzedza obowiązek innych osób zobowiązanych do alimentacji niepełnosprawnego, chyba, że współmałżonek niepełnosprawnego sam nie jest w stanie zrealizować swego obowiązku opieki i pielęgnacji, ponieważ legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co oznacza że sam wymaga pomocy i opieki osób trzecich (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 359/21). W orzecznictwie sądów administracyjnych jest przyjęte, że małżonek osoby niepełnosprawnej, sprawujący nad niepełnosprawnym opiekę należy do osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Ciąży bowiem nad nim obowiązek alimentacyjny względem współmałżonka wynikający z art. 23 i 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (por. wyrok WSA w Gdańsku z 17 czerwca 2021 r., III SA/Gd 310/21, Wyrok NSA z 23.02.2022 r., I OSK 1015/21, LEX nr 3314389).

Na podstawie ust. 1b art. 17 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Przepis ten został jednak wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U.2014.1443) uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

W niniejszej sprawie skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem Z. P., który został zaliczony do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. W aktach administracyjnych znajdują się karty informacyjne z NZOZ Specjalistycznego Centrum Rehabilitacyjno-Leczniczego w W. (oddziała w B.), z których wynika, że Z. P. ma stwardnienie rozsiane – postać przewlekle postępująca, niedowład spastyczny czterokończynowy, zwyrodnieniowo-przeciążeniowe dolegliwości bólowe kręgosłupa, koślawość paluchów oraz zaburzenia depresyjne. Z kolei z zaświadczenia lekarskiego Przychodni Rejonowej w B. z dnia 19 lipca 2022r. wynika, iż Z. P. od 30 lat leczy się z powodu stwardnienia rozsianego. W ostatnim czasie nasilenie dolegliwości bólowych z kręgosłupa lędźwiowego. Konsultowany neurologicznie, zdyskwalifikowany do zabiegu operacyjnego, z powodu choroby zasadniczej. W ostatnim czasie znaczne pogorszenie stanu zdrowia, zwłaszcza chodu, nasilenie dolegliwości bólowych. Wymaga z podstawowych czynnościach pomocy osób drugich i systematycznej rehabilitacji ruchowej.

W wywiadzie środowiskowym ustalono, że skarżąca wykonuje w ramach sprawowanej opieki nad mężem następujące czynności: pomaga mężowi ubierać się, przygotowuje lekarstwa, śniadanie, utrzymuje w czystości otoczenie, podaje obiad, podaje lekarstwa, czasami podprowadza męża do łazienki, który porusza się o kulach lub za pomocą wózka elektrycznego, zawozi męża na wizyty lekarskie, na rehabilitację, wozi męża do Kościoła, asystuje przy toalecie, jeździ na zakupy. Podkreśla, że czasami mąż jej czuje się bardzo źle i nie wstaje z łóżka.

Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zarówno przez organ i Instancji, jak i II instancji nastąpiła z powodu braku bezpośredniego związku przyczynowego między sprawowaną przez skarżącą opieką, a niepodejmowaniem zatrudnienia.

Zdaniem Sądu organy trafnie uznały, że sama konieczność wykonywanie wskazanych wyżej czynności stanowiących w istocie codzienną pomoc, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Tak więc skarżąca z uwagi na zakres i rozmiar tychże czynności, jakie wykonuje opiekując się mężem nie musiała rzeczywiście rezygnować z podejmowania zatrudnienia.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w sytuacji jeżeli ściśle określona osoba uprawniona, nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony. Trafnie podkreśla się w orzecznictwie, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu (Wyrok NSA z 19.05.2021 r., I OSK 226/21, LEX nr 3177435.). Co więcej zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na to, że ustawa z 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, to z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy wyinterpretować, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (Wyrok NSA z 23.10.2020 r., I OSK 1148/20, LEX nr 3088207.).

W przedmiotowej sprawie skarżąca nie spełniła tej przesłanki, gdyż zakres opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym mężem nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia, a samo świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jedynie z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ale z tytułu niemożności podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność stałej i długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Należy podkreślić w niniejszej sprawie, że mąż skarżącej wymaga opieki, która jednak nie uniemożliwiała podjęcia zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu. Tak więc zdaniem Sądu nie ma przeszkód w łączeniu przez skarżącą opieki nad mężem z aktywnością zawodową. Wszystkie wymienione przez skarżącą czynności opiekuńcze można bowiem świadczyć albo przed pójściem do pracy, albo po powrocie do domu. Są to bowiem wprawdzie czynności codzienne, ale jednak takie, które nie pochłaniają całego dnia i nie skutkują obowiązkiem notorycznego czuwania nad podopiecznym. Świadczenie pielęgnacyjne samo w sobie nie ma natomiast zastępować wynagrodzenia za pracę w sytuacji, gdy opiekun ma możliwość podjęcia zatrudnienia, a sama sprawowana opieka nie wymaga od niego ciągłego i stałego zaangażowania.

W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów proceduralnych, mając zwłaszcza na uwadze fakt reprezentowania skarżącej w postępowaniu administracyjnym przez zawodowego pełnomocnika. Organ II instancji również prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowym, a ocena znalazła swój wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy podkreślić, że organy administracyjne wykonały zalecenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wynikające z uzasadnienia wyroku z dnia 22 marca 2022r. (sygn. akt III SA/Kr 1797/21) i uzupełniły postępowanie dowodowe – zostały dostarczone dokumenty medyczne, jak również przeprowadzono wyczerpujący wywiad środowiskowy.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.