Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 695/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 240 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 6 ust. 6
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 c), art. 152, art. 225;
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Barbara Koś . WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2012 r. przy udziale sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 8 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2009 rok, po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 15 września 2011r. nr [...] o jej sprostowaniu oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia 23 listopada 2011r. nr [...], II. zwraca skarżącej kwotę [...],- zł ([...] złotych) tytułem nienależnego wpisu sądowego, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Poznania, po wznowieniu postępowania, działając na podstawie art. 13 § 1 pkt 1, art. 21 § 1 pkt 2 oraz art. 207 i 210 ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. Nr 8 z 2005 r. poz. 60 ze zm.), art. 2, 3, 4 i 6 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95 poz. 613 ze zm.) oraz § 1 uchwały Rady Miasta Poznania Nr [...] z dnia 4.11.2008 r. w sprawie wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2009 rok (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z dnia 10.12.2008 r. Nr [...], poz. [...]) decyzją z dnia 23.11.2010 r. Nr [...] uchylił w całości ostateczną własną decyzję z dnia 12.01.2009 r. Nr [...] w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2009 w kwocie [...] zł i ustalił E. M. wymiar podatku od nieruchomości położonej w Poznaniu przy ul. [...] za rok 2009 w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 01.09.2010 r. zostały w organie podatkowym złożone dokumenty, z których wynika, iż grunt sklasyfikowany jest w całości jako użytek B, zatem podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Mając to na uwadze, postanowieniem z dnia 09.11.2010 r. organ podatkowy wznowił postępowanie, albowiem wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji z dnia 12.01.2009 r. nie znane organowi. W ocenie organu I instancji spełniona została przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 5 – Ordynacji podatkowej. W końcowej części uzasadnienia decyzji przedstawiono sposób ustalenia wysokości zobowiązania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, po rozpatrzeniu odwołania E. M. decyzją z dnia 08.06.2011 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że z okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy wynika, że organ podatkowy analizując bazę danych ustalił, iż grunty wchodzące w skład nieruchomości będącej przedmiotem opodatkowania są sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako tereny mieszkaniowe – B, co oznacza, że powinien być od nich naliczony w całości podatek od nieruchomości, a nie jak określono w decyzji ostatecznej z dnia 12.01.2009 r. podatek rolny i podatek od nieruchomości. Informacja zawarta w piśmie GEOPOZ – u z dnia 04.05.2010 r. oprócz wskazania sposobu klasyfikacji – B, podaje, iż stan ujawniony w ewidencji gruntów i budynków jest bez zmian. Zdaniem Kolegium zasadnie Prezydent Miasta Poznania wznowił postępowanie zakończone w/w decyzją własną, gdyż informacja GEOPOZ – u stanowiła dla organu I instancji okoliczność nową, nieznaną mu w chwili ustalenia zobowiązania pieniężnego za rok 2009. W ocenie organu odwoławczego powyższa okoliczność nie może być rozpatrywana w kontekście zaniedbań organu podatkowego, albowiem podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych organ podatkowy ustala w drodze decyzji opartej na danych wynikających ze złożonych przez te osoby deklaracji (informacji o nieruchomości). Przytaczając treść przepisów art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych i art. 21 § 5 Ordynacji podatkowej Kolegium wyjaśniło, że dane podane przez podatnika do wymiaru podatku podlegają weryfikacji i w przypadku, gdy są niezgodne ze stanem faktycznym organ podatkowy wszczyna postępowanie podatkowe i ustala zobowiązanie w sposób odpowiadający zgromadzonym dowodom. Jeżeli więc z zapisów ewidencji wynikało, że grunt wchodzący w skład opodatkowanej działki sklasyfikowany był jako tereny mieszkalne B, Prezydent Miasta Poznania zobowiązany był uwzględnić ten fakt i wydać decyzję zgodną ze stanem prawnym. Powołując się na treść art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17.05.1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287), zgodnie z treścią którego podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Organ odwoławczy podkreślił, że organ podatkowy jest związany danymi zawartymi w ewidencji i nie może ich pominąć przy wymiarze podatku. Kolegium wyjaśniło, iż w przypadku wprowadzenia zmian w ewidencji z urzędu na podstawie § 46 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38 poz. 454) starosta zawiadamia o zmianach podmioty wskazane w ust. 1 § 46 rozporządzenia, co powoduje że częste są sytuacje, gdy właściciel nie wie o zmianie klasyfikacji gruntu.

E. M., reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia 23.11.2010 r. oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

a) prawa materialnego poprzez naruszenie normy art. 254 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 240 pkt 5 i art. 245 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej;

b) prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 21 § 5 Ordynacji podatkowej;

c) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 49 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.) i w związku z tym naruszenie art. 64 Konstytucji RP;

d) prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie podatkowym, wynikających z art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ podatkowy wydawał w latach 2005 – 2009 decyzje dotyczące wymiaru podatku od nieruchomości na podstawie złożonej przez stronę informacji o nieruchomości i obiektach budowlanych. O przekwalifikowaniu gruntu skarżąca dowiedziała się po raz pierwszy we wrześniu 2010 r., nie wie na jakiej podstawie i kiedy dokonano zmian w ewidencji, albowiem nie była informowana o okolicznościach wskazanych w § 46 rozporządzenia z 29.03.2001 r., co narusza konstytucyjną zasadę ochrony własności. Ze wskazanych powodów niezasadny, zdaniem strony skarżącej, jest także zarzut, iż nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W ocenie podatnika organ nie miał podstaw do zmiany decyzji na podstawie art. 254 Ordynacji podatkowej, skoro z informacji przekazanej przez ZGiKM GEOPOZ, kwalifikacja gruntu B – tereny mieszkaniowe, istniała co najmniej od końca 2004 roku, a więc zmiana zaszła przed 2009 r. i istniała przed wydaniem i doręczeniem decyzji ostatecznej. Wywiodła, że skoro złożona przez stronę w 2003 roku informacja o nieruchomości i obiektach budowlanych mogła budzić wątpliwości, organ podatkowy był w stanie ją zweryfikować w oparciu o dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, czego nie uczynił.

Zdaniem skarżącej nie powinna ponosić konsekwencji w postaci zapłaty wyższego podatku, wynikających z zaniedbań i opieszałości administracji. W ocenie skarżącej organ podatkowy nie powziął wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie dokonał analizy okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl zaś art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki celem usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując oceny legalności rozstrzygnięcia zaskarżonego w niniejszej sprawie w powyżej określonych granicach, Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Poznania z dnia 23 listopada 2010 r., wydane w postępowaniu wznowionym, naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Jest to jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania podatkowego, mający na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym.

Procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ podatkowy jest zatem wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznej decyzji podatkowych, wyrażonej w art. 128 Ordynacji podatkowej, stąd też zastosowanie wznowienia postępowania powinno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie. Zakres postępowania wznowieniowego jest węższy aniżeli postępowania zwyczajnego i ogranicza się do zbadania i oceny, czy w danej sprawie występują ustawowe przesłanki do wznowienia, określone w powołanym przepisie Ordynacji podatkowej.

W rozpoznawanej sprawie jako podstawę prawną wznowienia postępowania organy podatkowe obu instancji przyjęły art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, zgodnie z treścią którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.

Aby można mówić o istnieniu tej przesłanki, muszą łącznie wystąpić następujące okoliczności:

1) muszą wyjść na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody,

2) muszą być istotne dla sprawy,

3) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody powinny istnieć w dniu wydania decyzji,

4) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie mogą być znane organowi, który wydał decyzję.

W zaskarżonej decyzji Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji, iż zawarta w piśmie GEOPOZ – u z dnia 04.05.2010 r. informacja dotycząca, iż grunty wchodzące w skład nieruchomości położonej w Poznaniu przy ul. [...] stanowiące własność E. M. zgodnie z ewidencją gruntów są sklasyfikowane jako tereny mieszkaniowe – B i stan ujawniony w ewidencji jest bez zmian, stanowiła nowe okoliczności nieznane organowi I instancji w chwili ustalania przez ten organ zobowiązania podatkowego za rok 2009, co dawało podstawy do wznowienia postępowania, a w konsekwencji naliczenia w całości od przedmiotowej nieruchomości podatku od nieruchomości, a nie jak w decyzji z dnia 12.01.2009 r. podatku rolnego i podatku od nieruchomości.

W ocenie Sądu to stanowisko jest błędne, gdyż nie można przyjąć, że dana okoliczność nie była znana organowi wydającemu decyzję, jeżeli wynikała ona z ewidencji gruntów i budynków, a organ podatkowy w wyniku zaniedbań nie dokonał prawidłowego ustalenia wymiaru podatku, kierując się jedynie danymi zawartymi w informacji złożonej przez podatnika. Należy bowiem zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, dane zwarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią m. in. podstawę wymiaru podatków i świadczeń. Organy podatkowe nie są uprawnione do ustalania innej podstawy wymiaru podatku, gdyż dane wskazane w ewidencji, zapisy wynikające z ewidencji gruntów i budynków są dla organów wiążące.

Skoro zatem dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków były dostępne organowi podatkowemu, a dokonując ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2009 nie uwzględnił tych danych w celu ustalenia prawidłowej wysokości podatku, to dane te nie stanowią nowej okoliczności nie znanej organowi w dniu wydania decyzji z 12.01.2009 r. w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

Zdaniem Sądu jest zaniedbaniem organu podatkowego określenie wymiaru podatku od nieruchomości jedynie na podstawie informacji złożonej przez stronę skarżącą zgodnie z wymogiem art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych z pominięciem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, iż decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, gdyż ponowne ustalenie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2009 nastąpiło w postępowaniu wznowionym pomimo braku podstaw wznowienia postępowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy winien wziąć pod uwagę przedstawione rozważania i ocenę prawną.

W tym stanie sprawy Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. i uchylił decyzje organów podatkowych obu instancji oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o sprostowaniu z dnia 15.09.2011 r.

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w pkt III sentencji wyroku na podstawie art. 152 p.p.s.a., a o kosztach postępowania – w pkt II sentencji wyroku zgodnie z art. 225 p.p.s.a.