Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 102/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel Sędziowie: WSA Piotr Fronc (spr.) ASR WSA Anna Kopeć Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2024 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Zakopanem na uchwałę Nr XLIX/407/2022 Rady Gminy Bukowina Tatrzańska z dnia 23 listopada 2022 r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Bukowina Tatrzańska I. stwierdza nieważność: § 4 ust. 1 pkt 9-11 oraz pkt 13, § 6, § 7 pkt 1-4 i pkt 6-18, § 8 ust. 1, ust. 5 i ust. 6, § 10 ust. 6-9, § 11 ust. 6, § 17 ust. 1-3, ust. 6 pkt 2 i 3, § 18 zaskarżonej uchwały; II. oddala skargę w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 19 grudnia 2023 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w Zakopanem, na podstawie art. 8 § 1, 50 § 1, art. 53 § 3 oraz art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), zaskarżył uchwałę Rady Gminy Bukowina Tatrzańska z dnia 23 listopada 2022 r. nr XLIX/407/2022 w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Bukowina Tatrzańska (dalej: uchwała) w części, tj. w zakresie § 4, 6, 7, 8 ust. 1, 5-6, § 10 ust. 6-9, § 11 ust. 6, § 17 ust. 1-3, ust. 6 pkt 2-3, § 18 załącznika do uchwały.

Zaskarżonej uchwale zarzucił istotne naruszenie przepisów prawa, tj.:

1. w zakresie § 4 zał. do uchwały - art. 7 i 94 Konstytucji RP, art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 40) oraz art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1469), polegające na częściowym powtórzeniu oraz modyfikacji zapisów zawartych w art. 5 ust. 1 tej ustawy poprzez wyznaczenie właścicielom nieruchomości obowiązków polegających w szczególności na zbieraniu powstających na nieruchomości odpadów komunalnych w sposób selektywny, uprzątania błota, śniegu, lodu oraz innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, gromadzenia nieczystości ciekłych, nałożenia obowiązku zgłoszenia do urzędu posiadania zbiornika bezodpływowego, czy też kwestii związanych z wypalaniem roślinności, podczas gdy obowiązki właścicieli w tym zakresie określa wprost i w pełnym zakresie przepis art. 5 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości, a nadto na przekroczeniu upoważnienia ustawowego:

w zakresie § 4 ust. 1 pkt 3-5 zał. do uchwały poprzez nałożenie na właścicieli nieruchomości obowiązków wydzielenia stałego miejsca gromadzenia odpadów komunalnych oraz wydzielenia na nieruchomościach zabudowanych budynkami wielolokalowymi stałego miejsca gromadzenia odpadów komunalnych w postaci altany lub pergoli śmietnikowej, niedostępnej dla osób trzecich oraz obowiązku ustawiania pojemników na odpady komunalne w sposób zgodny z przepisami prawa dotyczącymi technicznych warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowania, podczas gdy przepis art. 4 ust. 2 pkt 2a ustawy o utrzymaniu czystości uprawnia jedynie do nałożenia na mieszkańców obowiązku utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów;

b) w zakresie § 4 ust. 1 pkt 9-11 zał. do uchwały poprzez nałożenia na właścicieli nieruchomości obowiązków gromadzenia nieczystości ciekłych w szczelnych zbiornikach bezodpływowych o pojemności dostosowanej do ilości osób stale lub czasowo przebywających na nieruchomości, obowiązku zgłoszenia do urzędu posiadania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni, obowiązku wywozu osadów z przydomowych oczyszczalni, podczas gdy przepis art. 4 ust. 2 pkt 3 tej ustawy nie przewiduje możliwości regulowania kwestii dostosowania wielkości zbiornika bezodpływowego do ilości osób stale lub czasowo przebywających na terenie nieruchomości właściciela;

c) w zakresie § 4 ust. 1 pkt 13 zał. do uchwały poprzez wprowadzenie sposobu likwidowania śliskości powstałego na chodniku lodu, polegającego na posypywaniu piaskiem chodnika, podczas gdy art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c nie przewiduje możliwości określenia przez radę gminy sposobu uprzątnięcia lodu;

2. w zakresie § 6 zał. do uchwały - naruszenie art. 7 i 94 Konstytucji RP, art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d ustawy o utrzymaniu czystości, polegające na przekroczeniu zakresu ustawowego upoważnienia do ustanowienia aktu prawa miejscowego oraz określeniu zasad mycia pojazdów samochodowych poza myjniami i naprawy pojazdów samochodowych poza warsztatami poprzez ustanowienie warunków, że mycie pojazdów samochodowych jest możliwe pod warunkiem nieodprowadzania powstających ścieków do kanalizacji sanitarnej lub gromadzeniu ich w szczelnych zbiornikach bezodpływowych oraz przy użyciu środków ulegających biodegradacji oraz za zgodą właściciela nieruchomości, a nadto wprowadzeniu nieostrych i niedookreślonych zapisów dotyczących spowodowania uciążliwości dla właścicieli nieruchomości sąsiednich podczas mycia i naprawy samochodów osobowych;

3. w zakresie § 7 zał. do uchwały - naruszenie art. 7 i 94 Konstytucji RP, art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 4 ust. 2 i 2aa ustawy o utrzymaniu czystości, polegające na przekroczeniu zakresu ustawowego upoważnienia do ustanowienia aktu prawa miejscowego poprzez arbitralne wprowadzenie do regulaminu szeregu zakazów obowiązujących na terenie gminy, które to zakazy już wprost wynikają oraz stanowią materię innych aktów prawnych rangi ustawowej lub które można byłoby z takich aktów wyinterpretować, tj. w szczególności przepisów Kodeksu wykroczeń lub Kodeksu karnego;

4. w zakresie § 8 ust. 1, 5-6 zał. do uchwały - naruszenie art. 7 i 94 Konstytucji RP, art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości, polegające na przekroczeniu zakresu ustawowego upoważnienia do ustanowienia aktu prawa miejscowego poprzez określenie obowiązków właścicieli nieruchomości nadmiernie ingerujących w ich prawo własności, dotyczących wyposażenia nieruchomości w odpowiednią ilość pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych oraz sposobu umiejscowienia pojemników na odpady, w tym wystawienia pojemników lub worków przed nieruchomość w dniu ich odbioru, podczas gdy organ uprawniony jest jedynie do określenia wymagań w zakresie rodzaju i minimalnej pojemności pojemników lub worków, a nie ilości pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych, a nadto to w gestii właściciela nieruchomości leży zapewnienie miejsca na ustawienie pojemników na terenie własnej nieruchomości, ponieważ kwestie związane z ustaleniem czasu opróżniania pojemników winny zostać uregulowane w umowie dotyczącej wywozu odpadów komunalnych, a także poprzez wprowadzenie zapisu o grożącej odpowiedzialności za wykroczenie;

5. w zakresie § 10 pkt 6-9 oraz § 11 ust. 6 zał. do uchwały - naruszenie art. 7 i 94 Konstytucji RP, art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 4 ust. 2a ustawy o utrzymaniu czystości, polegające na przekroczeniu zakresu ustawowego upoważnienia do ustanowienia aktu prawa miejscowego poprzez określenie sposobu utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów, wprowadzeniu sposobu wystawiania pojemników lub worków przed nieruchomość w dniu ich odbioru, posłużenie się nieostrym i niedookreślonym zapisem dotyczącym spowodowania uciążliwości dla użytkowników drogi/chodnika, dla mieszkańców nieruchomości lub osób trzecich, wprowadzeniu sposobu ustawiania pojemników i worków na nieruchomości, podczas gdy art. 4 ust.2a ustawy o utrzymaniu czystości przewiduje jedynie wymóg utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów bez ograniczania jednostki w sposobie realizacji tego obowiązku;

6. w zakresie § 17 ust. 1-2 zał. do uchwały - naruszenie art. 7, 31 ust. 3, art. 94 Konstytucji RP poprzez przekroczenie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości, polegającego na wprowadzeniu bezwzględnego nakazu wyprowadzania zwierząt agresywnych lub mogących wzbudzać zagrożenie dla otoczenia wyłącznie przez osoby dorosłe, a nadto nakazu prowadzenia psów na smyczy na terenach przeznaczonych do użytku publicznego, nieprzewidującego od tej zasady wyjątku, uwzględniającego cechy biologiczne, wiek oraz zdrowie zwierzęcia, co w konsekwencji godzi w konstytucyjną zasadę proporcjonalności oraz zasadę humanitarnego traktowania zwierząt;

7. w zakresie § 17 ust. 3 zał. do uchwały - naruszenie art. 7, 31 ust. 3, art. 94 Konstytucji RP poprzez przekroczenie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości, polegającego na nałożeniu na osoby utrzymujące zwierzęta agresywne, w tym agresywnego psa zobowiązania do wyposażenia nieruchomości, na której utrzymywane jest zwierzę, przy wejściu głównym na teren nieruchomości dzwonka lub domofonu itp. urządzenia oraz widocznej tabliczki ostrzegawczej z czytelną informacją o utrzymywaniu zwierzęcia agresywnego, podczas gdy zgodnie z delegacją ustawową wszelkie obowiązki mogą być nałożone wyłącznie w odniesieniu do właścicieli zwierząt na terenie publicznym przeznaczonym do wspólnego użytku, a nie na terenie prywatnym

8. w zakresie § 17 ust. 6 pkt 2-3 zał. do uchwały - naruszenie art. 7, 31 ust. 3, art. 94 Konstytucji RP poprzez przekroczenie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 4 ust. 2 ust. 6 ustawy o utrzymaniu czystości, polegającego na wprowadzeniu zakazu wprowadzania zwierząt do obiektów użyteczności publicznej oraz na tereny obiektów sportowych, placów zabaw i piaskownic;

9. w zakresie § 18 zał. do uchwały - naruszenie art. 7 i 94 Konstytucji RP, art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy o utrzymaniu czystości, polegającym na przekroczeniu zakresu ustawowego upoważnienia do ustanowienia aktu prawa miejscowego poprzez zobowiązanie właścicieli nieruchomości do przeprowadzenia, w miarę potrzeb, deratyzacji na terenie nieruchomości, w przypadku nieruchomości na których prowadzona jest działalność związana z sektorem spożywczym, gastronomicznym przynajmniej 1 raz w roku, podczas gdy obowiązek deratyzacji należy do zadań własnych gminy, a art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy o utrzymaniu czystości nie upoważnia rady gminy do przeniesienia tego zadania na inny podmiot.

Wobec powyższego Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały - w części tj. w zakresie § 4, 6, 7, 8 ust. 1, 5-6, § 10 ust. 6-9, § 11 ust. 6, § 17 ust. 1-3, ust. 6 pkt 2-3, § 18 załącznika do uchwały.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Bukowina Tatrzańska wniósł o umorzenie postępowania w części dotyczącej następujących postanowień załącznika skarżonej uchwały: po pierwsze, zmienionych już w trybie "samokontroli" § 4 pkt 9-11 i 13, § 6, § 8 ust. 1 i ust. 5, § 10 ust. 6, § 17 ust. 1 i ust. 2, ust. 6 pkt 2-3, § 18, § 19, § 20, i po drugie, uchylonych już przez Gminę: § 7 pkt 1- 4, pkt 6- 18, § 8 ust. 6, § 10 ust. 7-9, § 11 ust. 6, § 17 ust. 3. W powyższym zakresie organ uznał zasadność argumentów skargi.

Gmina wniosła o oddalenie skargi w pozostałym zakresie jako bezzasadnej.

Organ nie podzielił zarzutu skargi, że przepisy ustawy o utrzymaniu czystości uprawniają jedynie do nałożenia na mieszkańców obowiązku utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów, wskazując, że w sytuacji gdy Gmina Bukowina Tatrzańska nie podjęła uchwały, o jakiej mowa w art. 6r. ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości, czyli nie przejęła obowiązków utrzymania pojemników i miejsc gromadzenia odpadów, na co zezwala art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, ma prawo w regulaminie dokonać uściślenia ogólnego obowiązku nałożonego na właścicieli w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości, w tym żądać wydzielenia stałego miejsca gromadzenia odpadów na nieruchomości i ich lokalizacji w sposób zgodny z przepisami dotyczącymi warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Postanowienie zawarte w regulaminie nie narusza konstytucyjnej wolności właściciela nieruchomości, bo właścicielom tym pozostawiono wybór sposobu rozmieszczenia pojemników, a jedynie wskazano, że musi być on zgodny z przepisami prawa. Skoro więc dano im możliwość wyboru usytuowania pojemników, nie może być mowy o narzuceniu nakazu wystawiania pojemników przed posesję.

Ponadto, skoro w sytuacji niepodjęcia uchwały, o jakiej mowa w art. 6r. ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości, czyli braku przejęcia przez gminę obowiązków utrzymania pojemników i miejsc gromadzenia odpadów, uściślenie obowiązku może polegać nawet na wprowadzeniu zapisu obowiązku utrzymania pojemników i miejsca gromadzenia odpadów przez właścicieli na własny koszt, to tym bardziej dopuszczalnym jest uściślenie obowiązku poprzez wskazanie, obowiązku lokalizacji miejsc gromadzenia odpadów w sposób zgodny z przepisami dotyczącymi warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Dalej, organ podniósł, że - co do zasady - ustawa o utrzymaniu czystości jednoznacznie określa, że rada gminy ma uprawnienie, aby w celu realizacji postawionych jej zadań w zakresie utrzymania porządku i czystości, uregulować zasady mycia samochodów poza miejscami do tego dostosowanymi. Celem takiego rozwiązania jest zapewnienie warunków zgodnego z ustawą odprowadzania, często bardzo toksycznych nieczystości powstałych w wyniku mycia i naprawy pojazdów. Stąd szczegółowe uregulowanie zasad mycia samochodów na nieruchomościach prywatnych, tak aby zapewnić czystość w danej jednostce samorządu terytorialnego organ uznał za zgodne z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2482), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) poddaje tak określonej kontroli administracji publicznej także akty prawa miejscowego.

Przedmiotem sądowej kontroli legalności w sprawie są postanowienia zawarte w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Bukowina Tatrzańska, stanowiącym załącznik do uchwały Rady Gminy Bukowina Tatrzańska z dnia 23 listopada 2022 r. nr XLIX/407/2022 w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Bukowina Tatrzańska (publ. Dz. Urz. Województwa Małopolskiego z dnia 28 listopada 2022 r. poz. 7741).

Uchwała ta została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 559) oraz art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W związku z taką podstawą prawną zaskarżonej uchwały oraz ze względu na charakter zawartych w niej norm nie może być wątpliwości, że uchwała ta jest aktem prawa miejscowego (por. wyrok NSA z 2 marca 2021 r., III OSK 236/21 oraz wyroki WSA w Gliwicach z 21 czerwca 2022 r., III SA/Gl 414/22 i w Olsztynie z 19 lipca 2022 r., II SA/Ol 423/22).

Podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy wyznaczają przepisy ustawy o samorządzie gminnym. Zgodnie z art. 91 ust. 1 tej ustawy, uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwo sprzeczności z prawem uchwały lub zarządzenia, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania takiej sankcji. W orzecznictwie przyjmuje się jednak, że tylko istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy, a więc uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym, które wpływają na treść uchwały lub zarządzenia (por. wyrok NSA z 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/07, publ. OSS 1988, Nr 3, poz. 79 oraz wyrok NSA z 8 lutego 1996 r., SA/Gd 327/95). Do takich naruszeń zalicza się między innymi naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje do wydania aktu lub brak podstawy prawnej, bądź naruszenie przepisów prawa ustrojowego lub przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał, jeżeli na skutek tego naruszenia zapadła uchwała innej treści, niż gdyby naruszenie to nie wystąpiło (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-1023).

Biorąc powyższe pod uwagę oraz fakt, że spośród objętych skargą następujących postanowień regulaminu utrzymania w czystości i porządku na terenie Gminy Bukowina Tatrzańska: § 4, 6, 7, 8 ust. 1, 5-6, § 10 ust. 6-9, § 11 ust. 6, § 17 ust. 1-3, ust. 6 pkt 2-3, § 18, Gmina ta uznała istotną wadliwość części z wymienionych postanowień, tj. § 4 pkt 9-11 i 13, § 6, § 8 ust. 1 i ust. 5, § 10 ust. 6, § 17 ust. 1 i ust. 2, ust. 6 pkt 2-3, § 18, § 19, § 20 i dokonała ich zmiany, a także § 7 pkt 1- 4, pkt 6- 18, § 8 ust. 6, § 10 ust. 7-9, § 11 ust. 6, § 17 ust. 3, które uchyliła podejmując w dniu 17 stycznia 2024 r. uchwałę Nr LXI/521/2024 w sprawie zmiany uchwały z dnia 23 listopada 2022 r. (DZ. Urz. Województwa Małopolskiego z 19 stycznia 2024 r. poz. 629), należało uznać, że postanowienia regulaminu, które zostały przez Gminę zmienione bądź uchylone, niespornie przez obie strony zostały uznane za istotnie wadliwe i jako takie usunięte z porządku prawnego ze skutkiem ex nunc. Sąd po dokonaniu analizy ich treści podzielił stanowisko Prokuratora zawarte w skardze odnośnie deficytów wyszczególnionych postanowień i ocenił zasadność ich wyeliminowania poprzez stwierdzenie ich nieważności ( ze skutkiem ex tunc).

WSA nie podzielił jednak zarzutów skargi co do istotnych naruszeń prawa, skutkujących koniecznością stwierdzenia nieważności następujących postanowień regulaminu: § 4 ust. 1 pkt 1 – 8, 12, 14-16 oraz ust. 2 – 5, a także § 7 pkt 5.

Zgodnie z treścią § 4 ust. 1 właściciele nieruchomości zobowiązani są:

1) zbierać powstające na nieruchomości odpady komunalne w sposób selektywny, zapewniający wydzielanie ze strumienia odpadów komunalnych frakcji wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1.1.,

2) zbierać powstające na nieruchomości odpady niekwalifikujące się do odpadów medycznych powstałych w gospodarstwie domowym w wyniku przyjmowania produktów leczniczych w formie iniekcji i prowadzenia monitoringu poziomu substancji we krwi, w szczególności igieł i strzykawek należy umieszczać w specjalnym jednorazowym pudełku zabezpieczającym, a następnie włożyć go do worka z odpadami zmieszanymi,

3) wydzielenia stałego miejsca gromadzenia odpadów komunalnych, które winno być utrzymane w czystości i porządku,

4) wydzielenia na nieruchomościach zabudowanych budynkami wielolokalowymi stałego miejsca gromadzenia odpadów komunalnych w postaci altany lub pergoli śmietnikowej, niedostępnej dla osób trzecich,

5) ustawić pojemniki na odpady komunalne w sposób zgodny z przepisami prawa dotyczącymi warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie,

6) do oznaczania pojemników/worków do gromadzenia odpadów komunalnych naklejkami z odpowiednim kodem kreskowym, o którym mowa w § 10 ust. 4,

7) przekazywać odpady zebrane selektywnie i pozostałe odpady zmieszane podmiotowi uprawnionemu do odbioru,

8) selektywnie zbierać odpady inne niż komunalne powstające w wyniku prowadzenia działalności gospodarczej i postępować z nimi zgodnie z ustawą o odpadach,

12) usuwać nawisy śnieżne i sople lodowe z okapów, rynien, gzymsów, balkonów i innych części nieruchomości znajdujących się nad chodnikami w sposób niezagrażający życiu lub mieniu ludzi i zwierząt,

14) obowiązki o których mowa w punktach 12-13 należy wykonywać niezwłocznie po pojawieniu się błota, śniegu, lodu, sopli i innych nieczystości, szczególnie jeżeli powodują one utrudnienia w poruszaniu się lub stanowią jakiekolwiek zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi lub zwierząt,

15) usuwać odpady pochodzące z produkcji rolnej (liście, gałęzie trawy, odchody zwierzęce),

16) stosować i gromadzić obornik i płynne odchody zwierzęce na terenie gospodarstwa rolnego w miejscach spełniających wymogi.

2. Właściciele i użytkownicy posesji i działek rolnych nie uprawianych rolniczo zobowiązani są do utrzymania ich w takim stanie, aby nie powodowały rozsiewania się chwastów, nie były siedliskiem gryzoni, a także nie powodowały zagrożenia bezpieczeństwa osób i mienia na terenach sąsiednich.

3. Obowiązek określony w ust. 2 nie może być realizowany przez wypalanie roślinności.

4. Na terenie Gminy Bukowina Tatrzańska obowiązuje zakaz wypalania roślinności, z zastrzeżeniem § 4 ust. 5.

5. Dopuszcza się na terenach rozproszonej zabudowy jednorodzinnej i na terenach rolniczych spalanie poza instalacjami i urządzeniami powstałych na terenie nieruchomości odpadów roślinnych pochodzących z zabiegów pielęgnacyjnych i upraw pod warunkiem ograniczenia uciążliwości dla korzystających z nieruchomości służących do wspólnego użytku i nieruchomości sąsiednich.

§ 7. Na terenie gminy zabrania się:

5) zgniatania pozostałych po segregacji niesegregowanych zmieszanych odpadów komunalnych, zwłaszcza przy użyciu urządzeń mechanicznych (zgniatarek, pras, belownic, rozdrabniarek itp.), z wyjątkiem schronisk na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego, do których nie ma możliwości dojazdu przez firmę odbierającą odpady.

Przed przystąpieniem do rozważań należy stwierdzić, że NSA w wyroku z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2866/15 stwierdził, że "w zakresie ustalenia przepisów regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy "wartościami, które Regulamin ma chronić w świetle powszechnie obowiązującego prawa jest czystość i porządek. Zarazem należy odpowiednio rozumieć charakter wykonawczy omawianego Regulaminu, który zasadniczo sprowadza się do wykonania postanowień ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w granicach upoważnienia ustawowego. Jednak, jeżeli ustawa zawierająca upoważnienie reguluje przedmiot (sferę stosunków społecznych) właściwy także normom/przedmiotom regulacji innych ustaw, to w konsekwencji ten wykonawczy charakter Regulaminu (np. wzory zachowania z przeterminowanymi lekami) ma się odpowiednio także i do przedmiotu regulacji tych innych ustaw, oczywiście przy zasadniczym założeniu mieszczenia się regulowanej materii w granicach omawianego upoważnienia ustawowego, jak i chronionych celów i wartości, którymi są czystość i porządek. Komentarza także wymaga stopień wykonawczego charakteru norm omawianego Regulaminu jako instytucji prawa. Jego celem i zadaniem jest uszczegółowienie zasad mieszczących się w ramach upoważnienia ustawowego. A zatem chodzi o instrumentalne uszczegółowienie zasad ustawowych, tak aby prawodawcze wykonanie zasad będących wyrazem uszczegółowienia wskazanych/wyrażonych w regulaminie dało merytoryczny, materialny efekt realizacji "wykonywanej" zasady ustawowej. Jednocześnie metoda regulacji stosowana przez ustawodawcę, pozwala na przyjęcie tezy, że ustawodawca posłużył się w omawianym upoważnieniu ustawowym pojęciem zasady w szerokim tego słowa znaczeniu, w pewnych przypadkach utożsamiając zasadę z normą prawną. Nie można także wykluczyć, że wykonawczy charakter regulaminu może być uzupełniony o mieszczącą się w ramach upoważnienia pewną ograniczoną prawem samodzielność prawotwórczą prawodawcy lokalnego". NSA wskazał zatem, że ustawodawca przyznaje gminom w zakresie regulaminu utrzymania czystości i porządku pewien rodzaj swobody w ustaleniu jego zapisów, tak aby zrealizować zadania, jakie zostały im postawione w art. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie. W tym zakresie, przepisy powinny być czytelne dla mieszkańców, tak aby wiedzieli, jak mają postępować z odpadami.

Odczytując w tym kontekście postanowienia kontrolowanego regulaminu, Sąd doszedł do przekonania, o braku istotnych wadliwości wskazanych wyżej regulacji. Częściowe powtórzenie w § 4 ust. 1 pkt 1 regulaminu zdania z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o zachowaniu czystości, tj. właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych służy jedynie wstępnemu zaznaczeniu tematyki kolejno następujących postępujących postanowień o zbieraniu i gromadzeniu odpadów. Z kolei zaznaczenie w treści regulaminu – w sposób ogólny – postanowienia o stałych miejscach gromadzenia odpadów komunalnych, poza samym stwierdzeniem konieczności jego wydzielenia, nie ingeruje ani w treść rozporządzenia o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i nie jest z nim sprzeczna, ani też nie wykracza poza upoważnienie ustawowe. Sąd wziął pod uwagę fakt, że regulamin jest aktem bliższym mieszkańcom i obejmując swoimi postanowieniami (i to też nie w sposób kompleksowy) sferę którą można określić jako szeroko pojęte miejsce gromadzenia odpadów komunalnych, nie może skutkować jego nieważnością tylko dlatego, że de facto nawiązuje do postanowień rozporządzenia o warunkach technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowania, któremu w istocie - oczywiście w tym zakresie - przyświecał ten sam cel, tj. zachowanie porządku w miejscu gromadzenia odpadów. Okoliczność, że altana czy pergola została przewidziana w regulaminie jako stosowne miejsce zadaszone (o którym z kolei stanowi rozporządzenie o warunkach technicznych) służy bowiem zachowaniu odpadów w miejscu ich gromadzenia, chroniąc je np. przed roznoszeniem przez wiatr, czy zalewaniem przez deszcz. Zbieg celów, do których dąży zarówno postanowienie omawianego aktu prawa miejscowego jaki i rozporządzenie o warunkach technicznych, nie może powodować samo w sobie nieważności tego pierwszego, szczególnie, że ustawa o czystości w art. 4 ust. 2 pkt 2a stanowi, że regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące m.in. utrzymania w odpowiednim stanie (...) porządkowym miejsc gromadzenia odpadów.

Dalej, Sąd miał na uwadze postanowienia regulaminu dotyczące konieczności usuwania przez właścicieli sopli i nawisów śnieżnych. Powyższe są obowiązkami nałożonymi m.in. na właścicieli budynków w ramach zobowiązania bezpiecznego użytkowania obiektów, przewidzianego Prawem budowlanym (art. 61 pkt 2). Jednakże, mając na względzie, że ideą regulaminu jest zebranie dla mieszkańców konkretnej gminy, sprecyzowanych zasad utrzymania porządku - w tym również poprzez uprzątanie lodu i śniegu (art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy o zachowaniu czystości), Sąd nie dopatrzył się podstawy uzasadniającej stwierdzenie nieważności postanowienia regulaminu precyzującego warunki usuwania sopli i nawisów śniegu.

Jeszcze raz należy podnieść, że o istotnym naruszeniu prawa można zatem mówić wówczas, gdy naruszenie dotyczy przepisów prawa ustrojowego, materialnego czy procedury podejmowania aktów (por. wyroki NSA z 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, publ. OwSS 1998/3/79; z 8 lutego 1996 r., SA/Gd 327/95, publ. OwSS 1996, Nr 3, poz. 90; z 26 lipca 2012 r., I OSK 679/12 i I OSK 997/12). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy pozostaje ona w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawa, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu.

Poza wskazanymi wyżej przypadkami Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w zakresie objętym skargą nie stwierdził innych naruszeń skutkujących koniecznością stwierdzenia nieważności objętej skargą uchwały.

Uwzględniając powyższe rozważania i ustalenia, Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność § 4 ust. 9-11 oraz pkt 13,§ 6, § 7 pkt 1-4 i pkt 6-18, § 8 ust. 1, ust. 5 i ust. 6, § 10 ust. 6-9, § 11 ust. 6, § 17 ust. 1-3, ust. 6 pkt 2 i 3, § 18 załącznika do zaskarżonej uchwały Rady Gminy Bukowina Tatrzańska z dnia 23 listopada 2022 r. nr XLIX/407/2022, a w pozostałym zakresie skargę oddalił.