Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1126/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 111l
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: 61a
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Monika Krywow (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi L. S.A. w C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 21 czerwca 2023 r. nr 2401-IEE.7192.232.2023.2/BKZ/ UNP: 2401-23-140251 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 21 czerwca 2023 r., nr 2401-IEE.7192.232.2023.2/BKZ/ UNP: 2401-23-140251, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako Dyrektor, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 [1] w związku z art. 144 oraz 61a § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej jako k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18 oraz art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej jako u.p.e.a.) po rozpatrzeniu zażalenia L. S.A. w C. (dalej jako zobowiązana, skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. (dalej jako organ egzekucyjny) z 25 kwietnia 2023 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi z 29 marca 2023 r. na licytację nieruchomości (KW nr [...]), która odbyła się 15 marca 2023 r.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ egzekucyjny prowadzi egzekucję z nieruchomości położonej w C. przy ul. [...]; ul. [...], dla której IX Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w C. założył księgę wieczystą KW nr [...], przy czym grunt jest własnością Skarbu Państwa pozostającym w użytkowaniu wieczystym przez L1. SA w L. przy [...], a budynki i urządzenia stanowią jego odrębny przedmiot własności. Egzekucja prowadzona jest na wniosek wierzyciela: Prezydenta Miasta C. oraz przekazanej po rozstrzygnięciu zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. E.O..

24 listopada 2022 r. organ egzekucyjny dokonał obwieszczenia o pierwszej licytacji nieruchomości należącej do zobowiązanej.

15 marca 2023 r. odbyła się licytacja przedmiotowej nieruchomości.

Pismem z 29 marca 2023 r. zobowiązana wniosła skargę na licytację nieruchomości, która odbyła się 15 marca 2023 r. (KW nr [...]). W skardze tej wskazała, że przedmiotowa skarga dotyczy opodatkowania podatkiem od towarów i usług przedmiotu licytacji, jako niezgodnego z prawem. W treści tej skargi zobowiązana sprostowała oświadczenia z 27 lutego 2023 r. wskazując, że przy transakcji zakupu nieruchomości browaru, dokonane zostało odliczenie podatku od towarów i usług wyłącznie od zakupionych maszyn i urządzeń. Oświadczono także, że zobowiązana nie odliczyła natomiast podatku od towarów i usług od zakupu prawa użytkowania wieczystego budynków, gdyż ten nie został naliczony przez sprzedającego.

Postanowieniem z 25 kwietnia 2023 r. organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie skargi z 29 marca 2023 r. na licytację nieruchomości, która odbyła się 15 marca 2023 r.

W ustawowym terminie tj. pismem z 15 maja 2023 r. zobowiązana wniosła zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego z 25 kwietnia 2023 r. wskazując, że skarga z 29 marca 2023 r. dotyczyła opodatkowania podatkiem od towarów i usług przedmiotu licytacji, jako niezgodnego z prawem. Zobowiązana wskazała, że organ egzekucyjny w toku licytacji błędnie podał, iż cena licytowana zawiera 23% podatek od towarów i usług. Opodatkowanie 23% stawką podatku od towarów i usług, jest niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa podatkowego, na co zobowiązana uzyskała 27 marca 2023 r. opinię w tym zakresie od Instytutu Studiów Podatkowych w Warszawie. Tym zobowiązana sprostowała oświadczenia z 27 lutego 2023 r., że przy transakcji zakupu nieruchomości browaru, dokonane zostało odliczenie podatku od towarów i usług wyłącznie od zakupionych maszyn i urządzeń. Nie odliczyła natomiast podatku od towarów i usług od zakupu prawa użytkowania wieczystego budynków, gdyż ten nie został naliczony przez sprzedającego.

Zdaniem Dyrektora zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem organu odwoławczego organ egzekucyjny prawidłowo odmówił zobowiązanej - na podstawie art. 61a k.p.a. - wszczęcia postępowania w sprawie złożonej skargi z 29 marca 2023 r. na licytację nieruchomości, która odbyła się 15 marca 2023 r. (KW nr [...]).

Organ odwoławczy wskazał na treść ww. przepisu i stwierdził, że na skutek odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania i nie rozstrzyga sprawy, co do jej istoty. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a k.p.a., organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok NSA z dnia 18.12.2015 r. sygn. akt II OSK 999/14, z 17.11.2022 r. sygn. akt III FSK 644/22). Organ II instancji, badając legalność podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia, ocenia jedynie, czy zaistniała przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie.

Dyrektor wskazał, że w niniejszej sprawie przyczyną niemożliwości prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie skargi zobowiązanej z 29 marca 2023 r. na licytację nieruchomości która odbyła się 15 marca 2023 r. (KW nr [...]), był fakt, iż skarga ta została złożona po terminie. Zgodnie bowiem z art. 1111 u.p.e.a. skargę na czynności poborcy skarbowego w toku licytacji aż do jej zamknięcia, zgłasza się ustnie komornikowi skarbowemu, który przyjmuje skargę do protokołu i natychmiast ją rozstrzyga, chyba że nie jest to możliwe. Rozstrzygnięcie komornika skarbowego ma moc postanowienia, na które przysługuje zażalenie.

Dyrektor stwierdził, że zobowiązana w toku licytacji nie składała komornikowi skarbowemu skargi dotyczącej kwestionowania opodatkowania sprzedaży licytowanej nieruchomości podatkiem od towarów i usług. W toku licytacji odbywającej się 15 marca 2023 r. została przekazana przez prowadzącego licytację informacja, iż sprzedawana nieruchomość oszacowana została kwotą brutto, natomiast po sprzedaży zostanie wystawiona faktura VAT ze stawką 23% podatku od towarów i usług. Jak również wynika z akt sprawy, prezes zobowiązanej w piśmie z 27 lutego 2023 r. skierowanym do organu egzekucyjnego oświadczył, że przy zakupie nieruchomości objętej księgą wieczystą nr KW nr [...] zobowiązana dokonała odliczenia w deklaracji podatkowej zapłaconego przy zakupie podatku od towarów i usług w 2000 r. Ponadto w piśmie z dnia 12 marca 2023 r. ( a zatem na 3 dni przed licytacją ) prezes zobowiązanej przekazał do organu egzekucyjnego informację, iż w przypadku sprzedaży ww. nieruchomości powstanie obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług, jako nieruchomości (prawo użytkowania gruntu i zabudowy) zabudowanej i przeznaczonej do zabudowy.

Tym samym Dyrektor stwierdził, iż na obecnym etapie brak jest możliwości skutecznego złożenia skargi na przeprowadzoną licytację.

Wskazał także, że w toku prowadzonej egzekucji zobowiązana miała również możliwość kwestionowania dokonanych przez organ egzekucyjny poszczególnych czynności, w tym również obwieszczenia o licytacji w trybie art. 110z u.p.e.a. Pismem z 21 lutego 2023 r. (wpływ do organu egzekucyjnego 28 lutego 2023 r.) działając przez pełnomocnika zobowiązana złożyła skargę w tym trybie, jednakże postanowieniem z 14 marca 2023 r. organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie z uwagi na upływ ustawowego terminu do jej wniesienia ( art. 110z § 1 u.p.e.a.). Rozstrzygnięcie to nie zostało zaskarżone.

Tak więc, organ egzekucyjny prawidłowo wydał zaskarżone postanowienie, odmawiając wszczęcia postępowanie w sprawie w sprawie skargi z 29 marca 2023 r. na licytację nieruchomości, która odbyła się 15 marca 2023 r. (KW nr [...]).

W skardze na powyższe postanowienie zobowiązana, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zarzuciła naruszenie:

- art. 61a § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy skarga została złożona przez uprawniony podmiot, a w sprawie nie zachodziła jakakolwiek uzasadniona przyczyna odmowy wszczęcia postępowania;

- art. 58 §1 k.p.a. poprzez zaniechanie jego zastosowania i zaniechanie rozważenia – wobec uznania, że skarga złożona przez zobowiązaną po terminie - czy powołanie się przez skarżącą na możliwość przedstawienia stanowiska co do naruszenia przez Organ obowiązujących przepisów prawa podatkowego dopiero po uzyskaniu przez Skarżącego opinii z dnia 27 marca 2023 r. prof. W. M. z Instytutu Studiów Podatkowych nie powinno zostać zakwalifikowane jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia (z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że powołana kwestia w ogóle nie została objęta analizą przez Organ przed wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia).

Wskazując na powyższe uchybienia, wniesiono o

1. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 25 kwietnia 2023 r.

2. zobowiązanie organu egzekucyjnego do wydania w określonym terminie postanowienia o uchylenie (bądź uznanie za niebyłe) wszelkich czynności terminie licytacji nieruchomości przeprowadzonej w dniu 15 marca 2023 r. z rażącym naruszeniem prawa;

3. zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi, jej autor, wskazał, że podtrzymuje stanowisko zawarte w uprzednio złożonym zażaleniu, co do błędnego podania informacji o możliwości odliczenia podatku od towarów i usług. Jednocześnie stwierdził, że nie zachodziły podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie złożonej skargi, bowiem została ona wniesiona przez uprawniony podmiot i nie zachodziła żadna inna uzasadniona przyczyna takiej odmowy.

Niezależnie od powyższego, w ocenie pełnomocnika, organ mając wiedzę co do tego, że możliwość powołania przedstawionego stanowiska powstała dopiero po uzyskaniu przez skarżącą opinii z 27 marca 2023 r. winien był rozważyć, czy w sprawie nie należałoby zakwalifikować jej pisma jako wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia w rozumieniu art. 58 k.p.a. Organ tego zaś nie uczynił.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując stanowisko w sprawie wskazał, że skarżąca nie składała wniosku o przywrócenie terminu, a tym samym brak było podstaw do potraktowania pisma z 29 marca 2023 r. jako taki wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 111l u.p.e.a. skargę na czynności poborcy skarbowego w toku licytacji aż do jej zamknięcia zgłasza się ustnie komornikowi skarbowemu, który przyjmuje skargę do protokołu i natychmiast ją rozstrzyga, chyba że nie jest to możliwe. Rozstrzygnięcie komornika skarbowego ma moc postanowienia, na które przysługuje zażalenie.

Z treści powyższego przepisu należy wywieść, że skarga wymieniona w art. 111I u.p.e.a. dopuszcza możliwość badania jedynie tych czynności, które przynależą poborcy skarbowemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez niego czynności, a więc tych, o których mowa w Oddziale 6 rozdziału 7 u.p.e.a., a zatem licytacji nieruchomości. Jednocześnie przepis ten wyraźnie przewiduje, że skargę na czynności komornika skarbowego związane z licytacją nieruchomości można wnieść jedynie w jej toku, aż do jej zamknięcia. Co więcej tak zgłoszona skarga podlega natychmiastowemu rozstrzygnięciu przez komornika skarbowego, które ma moc postanowienia, na które przysługuje zażalenie.

W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane to, że licytacja nieruchomości odbyła się 15 marca 2023 r. Z licytacji tej sporządzony został protokół, który znajduje się w aktach administracyjnych dołączonych do innej ze spraw zainicjowanej skargą zobowiązanej do tutejszego Sądu i zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Gl 965/23 (k. 3 segregator VII – akta administracyjne wspólne z niniejszą sprawą). Wbrew twierdzeniom organu egzekucyjnego w wydanym postanowieniu w niniejszej sprawie (tj. z 25 kwietnia 2023 r., nr [...]), w toku prowadzonej licytacji z nieruchomości została złożona skarga przez zobowiązaną dotycząca tego, że wartość oszacowanej nieruchomości nie zawiera podatku od towarów i usług, tj. wartością netto. Z protokołu licytacji wynika przy tym, że skarga ta została oddalona.

Zatem w świetle powyższego stanu faktycznego, zważywszy na treść art. 110l u.p.e.a. zobowiązanej przysługiwało prawo do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie komornika skarbowego, w terminie wynikającym z art. 141 § 2 k.p.a., tj. w terminie siedmiu dni od ogłoszenia ustnie tego postanowienia.

Tymczasem w niniejszej sprawie zobowiązana wniosła 29 marca 2023 r. skargę na czynność komornika skarbowego.

Zatem zważywszy na powyższe, rację mają organy, że w niniejszej sprawie skarga ta jest niedopuszczalna w rozumieniu art. 61a k.p.a. Zgodnie z tym przepisem gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.

Dokonując wykładni art. 61a § 1 k.p.a. należy stwierdzić, że ustawodawca wymienia dwie przesłanki dające podstawę do ewentualnej odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwszą przesłanką jest złożenie żądania przez osobę, która nie jest stroną, drugą przesłanką jest z kolei zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania.

Choć ustawodawca nie dokonał konkretyzacji przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, to należy jednak uznać, że przepis ten odnosi się do takich sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego. Przesłanka ta zostanie spełniona, gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. (zob. np. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a k.p.a. (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2014, s. 317).

Z kolei według Z.R. Kmiecika "inne uzasadnione przyczyny" to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, jak np. wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych, wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją, wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji, wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (zob. Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211-212; A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex-el., teza 3).

Zatem w niniejszej sprawie bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 61a k.p.a. zachodzi z tych przyczyn, że skarga zobowiązanej z 29 marca 2023 r. na czynność komornika skarbowego w toku licytacji przeprowadzonej 15 marca 2023 r. została wniesiona po terminie, a ponadto została już prawomocnie rozstrzygnięta przez komornika skarbowego postanowieniem wydanym podczas przeprowadzonej licytacji.

Stąd też należało uznać, że rozstrzygnięcia organów są zgodne z prawem.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 58 k.p.a. wskazać należy, że zgodnie z tym przepisem w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3).

Zatem w świetle powyższego przepisu zainteresowany winien wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności, której uchybił. W doktrynie wskazuje się, że "Żądanie przywrócenia terminu musi być wyraźne. "Przepisom k.p.a. nie jest znany przypadek milczącego czy też dorozumianego przywrócenia terminu. Przywrócenie terminu uregulowane w art. 58 i n. k.p.a. może nastąpić wyłącznie na wniosek zainteresowanego" (wyrok NSA z 10.01.2008 r., sygn. akt II OSK 1822/06). "Sam fakt dokonania określonej czynności po terminie nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu" (wyrok NSA z 3.03.2008 r., sygn. akt I OSK 268/07; podobnie NSA w wyroku z 1.06.2010 r., sygn. akt II GSK 596/09, w którym stwierdzono, że: "1. Warunkiem koniecznym rozpoznania przez organ zagadnienia przywrócenia terminu jest złożenie stosownej prośby (wniosku) przez zainteresowanego. Nie ma natomiast prawnej możliwości przywrócenia terminu przez organ z urzędu – bez wniosku strony. 2. Sam fakt dokonania czynności procesowej po terminie nie stwarza domniemania, że strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu, a pogląd jakoby można było złożyć wniosek o przywrócenie terminu w sposób dorozumiany nie znajduje oparcia w przepisach administracyjnej procedury"; zob. także wyrok NSA z 17.02.2012 r., II OSK 2287/10, LEX nr 1121217, w którym stwierdzono, że: "Instytucja przywrócenia terminu oparta jest na zasadzie skargowości, co oznacza, że wnoszący podanie musi w sposób niebudzący wątpliwości domagać się przywrócenia uchybionego terminu")" (tak A. Wróbel [w] Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, komentarz do art. 58).

Zatem mając na uwadze to, że w piśmie z 29 marca 2023 r. skarżąca nie zawarła żądania o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność komornika sądowego z 15 marca 2023 r. nie mogło ono być rozpoznane co do zasady w trybie art. 58 k.p.a., niezależnie od tego, że jak już zostało to wskazane, skarżąca skorzystała z uprawnienia wynikającego z art. 110l u.p.e.a. w toku licytacji przedmiotowej nieruchomości.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1643 ze zm.) orzekł jak w sentencji.