Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 586/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 38 ust. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant Asystent Sędziego Dawid Myszyński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 października 2014 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora K.-P. O. R. A. R. i M. R. w T. z dnia ... 2014 r. nr ... w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy przez J. M. jest decyzja Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia ... 2014 r. Nr ..., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), dalej powoływane w skrócie jako "k.p.a.", art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 i § 38 ust. 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361), utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia ... 2014 r. Nr ... o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano na dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, z którego wynika, że:

W dniu ... 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął wniosek J. M. o przyznanie płatności na rok 2013 wraz z deklaracją pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013. Skarżący ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w związku z realizacją pakietu rolnictwo ekologiczne w ramach następujących wariantów: 2.1 uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania), wariant 2.3 trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania), wariant 2.5 uprawy warzywne (dla których zakończono okres przestawiania), wariant 2.9 uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania). Kwota wnioskowanej pomocy wyniosła 14.819,70 zł.

W wyniku przeprowadzonego typowania gospodarstwo rolne J. M. zostało skierowane do kontroli na miejscu w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego. W dniu ... 2013 r. producent został powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli, następnie w dniu ... 2013 r. inspektorzy przeprowadzili kontrolę podstawowych wymogów wspólnych dla wszystkich pakietów i wariantów, jak również wymogów szczegółowych przewidzianych dla pakietu 2. Z kontroli został sporządzony raport, którego jeden egzemplarz przekazano producentowi celem zapoznania się z wynikami inspekcji zaś drugi Kierownikowi BP w B. celem odniesienia wyników w nim zawartych do toczącego się postępowania. Zgodnie z raportem inspektorzy nie stwierdzili nieprawidłowości w zakresie wymogów wspólnych programu.

W dniu ... 2013 r. do producenta ponownie przesłano raport z czynności kontrolnych w związku z wprowadzoną zmianą polegającą na dodaniu błędu 03 - rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej. Korekta raportu wpłynęła do Biura Powiatowego w dniu ... 2013 r.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. decyzją z dnia ... 2014 r. Nr ... odmówił przyznania J. M. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że producent nie wywiązał się z zobowiązania do prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej, co zgodnie z § 38 ust. 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, skutkuje odmową przyznania płatności rolnośrodowiskowej w danym roku.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem J. M. – skarżący złożył odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie płatności zgodnie z wnioskiem, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie § 38 ust. 8 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, poprzez błędne przyjęcie, że nie prowadził rejestru działalności rolnośrodowiskowej. W uzasadnieniu odwołania skarżący podkreślił, że prowadził rejestr działalności rolnośrodowiskowej. W ocenie skarżącego, organ błędnie zinterpretował § 38 ust. 8 ww. rozporządzenia. Zgodnie bowiem z wykładnią literalną, rolnikowi nie przysługuje wnioskowana płatność, jeżeli nie prowadzi rejestru. Skarżący zaś - jak podkreśla - prowadzi rejestr, który zawiera wszelkie elementy zawarte w formularzach ARiMR. Zdaniem skarżącego, powinien on zostać pouczony o konieczności przeniesienia danych z prowadzonych przez siebie notatek do urzędowych formularzy. Krzywdzące jest to, że potraktowano go na równi z osobami, które rejestrów nie prowadzą lub też prowadzą je nierzetelnie.

Zaskarżoną, powołaną na wstępie decyzją z dnia ... 2014 r. Nr ., Dyrektor K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T., po rozpatrzeniu odwołania J. M., utrzymał w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 2 ust.1 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, (dalej powoływanym jako "rozporządzenie MRiRW"), płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha;

realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1. ze zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MRiRW, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego. Prowadzenie rejestru działalności rolnośrodowiskowej należy do wymogów wspólnych, a więc obowiązujących dla wszystkich rodzajów pakietów i wariantów. Zgodnie zaś z § 38 ust. 8 rozporządzenia MRiRW, jeżeli rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2, rolnikowi temu nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa w danym roku.

Organ podkreślił, że J. M. we wniosku o przyznanie płatności zobowiązał się do prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej oraz oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem oraz że jest świadom konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Przeprowadzona dnia ... 2013 r. kontrola na miejscu wykazała, że J. M. nie wywiązał się z podjętego zobowiązania do prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej w zakresie określonym w rozporządzeniu MRiRW. Kontrolerzy ustalili, że producent posiada rejestr działalności rolnośrodowiskowej, który jednak nie jest prowadzony z uwzględnieniem rodzaju upraw, ich powierzchni, dat wykonywania czynności agrotechnicznych. Powyższa nieprawidłowość została oznaczona w protokole pokontrolnym kodem 03 - rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowskiej - stanowiąc podstawę do wydania przez Kierownika BP decyzji o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Organ odniósł się do zarzutu odwołania, w którym skarżący podkreślił, że dokonano zmiany w protokole pokontrolnym na jego niekorzyść wskazując, że wprowadzenie zmian do wyników kontroli po jego podpisaniu przez producenta rolnego nie dezawuuje wartości dowodowej protokołu. Organ wyjaśnił, że każdy protokół podlega kontroli formalnej w Biurze Kontroli, w trakcie której dokonuje się sprawdzenia prawidłowości ustaleń inspektorów terenowych w odniesieniu do zgromadzonego przez nich materiału dowodowego. W przedmiotowej sprawie taka kontrola została przeprowadzona i wykazała, że rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej. W konsekwencji pierwotne ustalenia inspektorów uległy zmianie (wprowadzono kod nieprawidłowości 03), zaś zmieniony protokół został doręczony stronie celem zapoznania jej z jego treścią. Protokół zawierał pouczenie zgodnie, z którym strona mogła wnieść pisemne zastrzeżenia do wyników w nim zawartych. W przedmiotowej sprawie J. M. z takiej możliwości nie skorzystał.

Dalej organ wskazał, odnosząc się do faktu prowadzenia rejestru w zeszycie, a nie na formularzu udostępnionym przez ARiMR, że w dniu ... 2009 r. do J. M. został przekazany rejestr działalności rolnośrodowiskowej wraz z instrukcją jego wypełniania oraz pouczeniem o obowiązku jego prowadzenia. Rejestr wraz z instrukcją wypełnienia dostępny jest również na stronie internetowej www.arimr.gov.pl. W konsekwencji powyższego, organ dopełnił w tym zakresie ciążących na nim obowiązków, poprzez udostępnienie stosownego rejestru.

Co istotne w sprawie, o wprowadzeniu do protokołu kodu 03 nie decydowało prowadzenie przez producenta rejestru w zeszycie, a nie na formularzu udostępnionym przez ARiMR, lecz brak wszystkich niezbędnych elementów, które taki rejestr powinien zawierać. Organ wyjaśnił, że rejestr powinien zawierać oznaczenie działki rolnej, numer działki ewidencyjnej, dokładną datę wykonania czynności/zabiegu, powierzchnię działki, rodzaj użytkowania działki - roślinę uprawną w plonie głównym i międzyplonie, rodzaj wykonywanej czynności z wyszczególnieniem na siew, wszystkie zabiegi uprawowo - pielęgnacyjne, zbiór roślin, koszenie, w przypadku stosowania środków ochrony roślin należy wpisać nazwę stosowanego środka, ilość, oznaczenia pakietów oraz wariantów realizowanych na działce, powierzchnię wykonanej czynności.

Podsumowując, organ wskazał, że prowadzony przez J. M. rejestr nie zawierał informacji w zakresie powierzchni działek rolnych (wszystkie działki rolne), dokładnej daty wykonania czynności agrotechnicznych - wszystkie działki z wyjątkiem działki rolnej I, nazw roślin uprawianych w plonie głównym (np. działki rolne B, C), nazwy realizowanych w gospodarstwie pakietów i wariantów, powierzchni, na której dana czynność została wykonana. Powyższe potwierdzają sporządzone przez inspektorów fotografie rejestru działalności rolnośrodowiskowej nr 44-58.

Nadto organ wskazał, że producent rolny deklarując przystąpienie do programu rolnośrodowiskowego przyjmuje na siebie zobowiązania do spełnienia wszystkich prawnych wymogów otrzymania płatności. Jak wynika z przytoczonego powyżej § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, jednym z prawnych wymogów otrzymania płatności jest obowiązek prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej na formularzu udostępnionym przez ARiMR w zakresie w nim określonym oraz zgodnie z instrukcją jego wypełnienia. Stwierdzenie zaś podczas kontroli braku wpisów w zakresie określonym formularzem skutkuje uznaniem, iż zobowiązanie do prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej nie zostało zrealizowane.

Organ powołał również art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich z którego wynika, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa zaś na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W konsekwencji, wobec braku uchybień formalnych i merytorycznych w procesie wydawania decyzji, organ II instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania.

Nie zgadzając się z dokonanym rozstrzygnięciem J. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. nr ...z dnia ... 2014 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 7 oraz art. 9 k.p.a. w postaci braku poinformowania skarżącego w czasie kontroli o brakach w prowadzonym rejestrze działalności rolnośrodowiskowej oraz niezgodne z prawem przerzucenie na skarżącego obowiązku uzyskania odpowiedniego urzędowego formularza czynności agrotechnicznych;

2. art. 7 Konstytucji RP oraz 8 k.p.a. poprzez nieudostępnienie urzędowego formularza Rejestru;

3. art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w postaci sporządzenia uzasadnienia decyzji nie zawierającej pełnego i zgodnego z rzeczywistością uzasadnienia faktycznego poprzez wskazanie, że formularz urzędowy został udostępniony skarżącemu , a nie ojcu skarżącego;

4. art. 2 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a. i § 38 ust. 8 rozporządzenia MRiRW, poprzez przyjęcie, że skarżący nie prowadził Rejestru oraz że brak zamieszczania wszystkich danych w Rejestrze jest równoznaczny z jego nieprowadzeniem;

5. § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MRiRW, poprzez nieudostępnienie skarżącemu formularza Rejestru;

6. § 7, § 8 oraz § 11 rozporządzenia MRiRW w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 168, poz. 1181), poprzez jego niezastosowanie w postaci nieprzekazania zaleceń pokontrolnych oraz dokonanie zmian w protokole.

W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że podczas przeprowadzonej kontroli terenowej w dniu ... 2013 r. pracownicy ARiMR nie stwierdzili i nie wykazali w raporcie z czynności kontrolnych, że skarżący nie prowadzi wymaganego Rejestru. Raport został podpisany przez kontrolujących i skarżącego. W następstwie zaś wewnętrznych ustaleń pracowników ARiMR raport został zmieniony, m.in. poprzez wskazanie, że skarżący nie prowadzi Rejestru. Skarżący nie wniósł żadnych zastrzeżeń do raportu i podpisał zmieniony protokół. W poprawionym przez pracowników ARiMR protokole wskazano, że J. M. "nie prowadzi rejestru (...) dot. zabiegów agrotechnicznych przede wszystkim upraw i ich powierzchni, poszczególnych pakietów, wariantów realizowanych w gospodarstwie".

W skardze podkreślono, że dopiero od ... 2011 r. skarżący jest beneficjentem "Programu rolnośrodowiskowego". Wcześniej gospodarstwem rolnym zajmował się jego ojciec, który w 2009 r. przystąpił do tego programu. Zgodnie z procedurą ojciec skarżącego zobowiązał się do wykonywania zobowiązań zgodnie z wymaganiami Programu rolnośrodowiskowego. Organ w maju 2009 r. udostępnił formularz, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r. ówczesnemu beneficjentowi - ojcu skarżącego. W 2011 r. doszło do "przejęcia" gospodarstwa rolnego przez skarżącego. Skarżący jednocześnie zobowiązał się do kontynuowania zobowiązań w ramach "Programu rolnośrodowiskowego" rozpoczętego przez ojca. Podkreślił, że dopełnił formalności, prowadził gospodarstwo zgodnie z pakietem nr 2 Programu i rejestrował wykonywane przez siebie czynności w formie pisemnej oznaczając odpowiednio daty, działki i rodzaj wykonywanych czynności. Skarżący wskazał nadto, że prowadził Rejestr w ten sposób, gdyż organ nie udostępnił mu formularza zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MRiRW. Wskazanie zaś przez organ, że formularz dostępny jest w internecie, w ocenie skarżącego, jest niewystarczające. Posiadanie dostępu do internetu oraz powinność przeglądania strony ARiMR nie wynika bowiem z żadnych przepisów. Skarżący podniósł, że działał w nieświadomości, że Rejestr jest prowadzony nieprawidłowo. Organ powinien jemu, jako nowemu właścicielowi, doręczyć formularz Rejestru, aby umożliwić jego właściwe prowadzenie. W konsekwencji zaś nie dokonania tej czynności, organ naruszył art. 11 k.p.a. w zw. z 107 § 3 k.p.a.

Skarżący podkreślił, że sankcja nieprzyznania płatności rolnośrodowiskowej jest stosowana w przypadku nieprowadzenia Rejestru. On zaś Rejestr ten prowadził, mimo braku niektórych danych, a co najważniejsze prowadził gospodarstwo zgodnie z planem rolnośrodowiskowym. Podniósł, że zastosowanie tak rygorystycznej sankcji powinno mieć miejsce w ostateczności i być stosowane ściśle, a nie według dowolnej interpretacji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w zaskarżonej decyzji z dnia ... 2014 r. Ponadto, organ ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnił, że producent rolny przystępując do programu dobrowolnie przyjął na siebie zobowiązania do spełnienia wymogów otrzymania płatności. Skarżący mógł porównać prowadzony przez siebie rejestr ze wzorem udostępnionym przez Agencję na stronie internetowej, bądź skonsultować z pracownikiem Agencji celem uzyskania pomocy. Organ wyjaśnił nadto, że program jest pięcioletni, zatem nabywca gospodarstwa i sukcesor uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym w istocie kontynuuje zapisy w Rejestrze w tym cyklu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli sądowej wyznaczony jest natomiast przez przepis art. 134 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, które uzasadniałoby jej uchylenie.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia ... 2014 r.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), dalej przywoływanej jako "ustawa" oraz przepisy rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.). Zgodnie z § 1 rozporządzenia MRiRW, rozporządzenie określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", zwanej dalej "płatnością rolnośrodowiskową", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zwanym dalej "Programem", w tym:

1) tryb składania wniosków o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej;

2) szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej; [...].

Stosownie do treści § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1 ze zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Wskazać również należy, że zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia MRiRW rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego. Natomiast w myśl § 38 ust. 8 ww. rozporządzenia MRiRW, jeżeli rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej, o której mowa w § 4 ust. 2 pkt 2, rolnikowi temu nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa w danym roku.

Przeprowadzona w dniu ... 2013 r. kontrola na miejscu wykazała, że J. M. nie wywiązał się z podjętego zobowiązania prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej w zakresie określonym w rozporządzeniu. Ustalono, że rejestr był prowadzony w sposób niezgodny z wymogami. Rejestr działalności rolnośrodowiskowej powinien być prowadzony na formularzu udostępnianym przez organ i zgodnie z instrukcją jego wypełnienia. Tymczasem prowadzony przez skarżącego rejestr działalności rolnośrodowiskowej nie zawiera wszystkich koniecznych danych, nie jest bowiem prowadzony z uwzględnieniem rodzaju upraw, ich powierzchni, dat wykonywania czynności agrotechnicznych. Powyższa nieprawidłowość została oznaczona w protokole pokontrolnym kodem 03 - rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowskiej - stanowiąc podstawę do wydania zaskarżonych decyzji o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, stosownie do treści § 4 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 38 ust. 8 rozporządzenia MRiRW.

W tym miejscu podkreślić należy, że producent rolny przystępując do programu rolnośrodowiskowego przyjmuje na siebie zobowiązania do spełnienia wszystkich prawnych wymogów otrzymania płatności. Jak wynika z przytoczonego powyżej § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzeni MRiRW, jednym z prawnych wymogów otrzymania płatności jest obowiązek prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej na formularzu udostępnionym przez ARiMR w zakresie w nim określonym oraz zgodnie z instrukcją jego wypełnienia. Stwierdzenie zaś podczas kontroli braku wpisów w zakresie określonym formularzem skutkuje uznaniem, iż zobowiązanie do prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej nie zostało zrealizowane.

Należy wskazać, że skarżący przejmując gospodarstwo rolne w 2011 r., wraz z wnioskiem o płatność na rok 2011 musiał złożyć stosowne oświadczenie o kontynuacji realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego do końca okresu objętego tym zobowiązaniem, a "realizacja zobowiązania rolnośrodowiskowego" obejmuje również zobowiązanie do prowadzenia rejestru. Zgodnie bowiem z § 4 ust. 2 pkt 2, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej... Zatem jednym z prawnych wymogów otrzymania płatności jest obowiązek prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej na wskazanym formularzu w zakresie w nim określonym oraz zgodnie z instrukcją jego wypełnienia, na co wskazano powyżej.

Również składając wniosek o płatność na 2013 r., skarżący został zobowiązany do prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej w gospodarstwie rolnym oraz oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem oraz że jest świadom konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Stosowne pouczenie znalazło się w powołanym powyżej wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 w rubryce IX. Oświadczenia i zobowiązania, znajduje się na stronie 11 akt administracyjnych, które skarżący własnoręcznie podpisał w dniu ... 2013 r. Jednak, pomimo zobowiązania się skarżącego do prowadzenia stosownego rejestru działalności rolnośrodowiskowej w zakresie określonym w rozporządzeniu, skarżący z podjętego zobowiązania się nie wywiązał, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy.

Podkreślić należy, że o wprowadzeniu do protokołu kodu 03 - rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowskiej - zadecydował brak w prowadzonym rejestrze wszystkich niezbędnych elementów, które taki rejestr powinien zawierać. Rejestr powinien zawierać oznaczenie działki rolnej, numer działki ewidencyjnej, dokładną datę wykonania czynności/zabiegu, powierzchnię działki, rodzaj użytkowania działki - roślinę uprawną w plonie głównym i międzyplonie, rodzaj wykonywanej czynności z wyszczególnieniem na siew, wszystkie zabiegi uprawowo - pielęgnacyjne, zbiór roślin, koszenie, w przypadku stosowania środków ochrony roślin należy wpisać nazwę stosowanego środka, ilość, oznaczenia pakietów oraz wariantów realizowanych na działce, powierzchnię wykonanej czynności. Prowadzony przez J. M. rejestr jak niewadliwie ustalił to organ nie zawierał informacji w zakresie powierzchni działek rolnych (wszystkie działki rolne), dokładnej daty wykonania czynności agrotechnicznych - wszystkie działki z wyjątkiem działki rolnej I, nazwy rośliny uprawianej w plonie głównym (np. działki rolne B, C), nazwy realizowanych w gospodarstwie pakietów i wariantów, powierzchni, na której dana czynność została wykonana. Zatem prowadzony przez skarżącego rejestr nie zwierał wszystkich niezbędnych elementów.

Podkreślenia wymaga, że celem prowadzenia rejestru rolnośrodowiskowego jest możliwość oceny realizacji przez producenta programu, zweryfikowania działań agrotechnicznych wykonywanych w gospodarstwie rolnym na działkach zadeklarowanych do płatności rolnośrodowiskowych. Nieprawidłowe prowadzenie rejestru skutkuje brakiem koniecznych danych i uniemożliwia ocenę prawidłowej realizacji przyjętego zobowiązania przez okres uczestnictwa w Programie rolnośrodowiskowym. Obowiązkiem beneficjenta programu rolnośrodowiskowego jest prowadzenie rejestru na bieżąco i to co do zasady na formularzu udostępnionym przez Agencję, tak aby stosowne informacje mogły zostać zweryfikowane podczas kontroli na miejscu, pod kątem przyjętych przez rolnika zobowiązań. W wyniku przeprowadzonej kontroli podstawowych wymagań związanych z realizacją programu rolnośrodowiskowego stwierdzono, że rolnik nie prowadzi rejestru w prawidłowy sposób. Wobec powyższego, w ocenie Sądu orzekające w sprawie organy ARiMR były upoważnione do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej.

Odnosząc się do zarzutu skargi, w którym skarżący wskazywał, że w protokole pokontrolnym, dokonano zmian na jego niekorzyść stwierdzając wbrew pierwotnym ustaleniom, że rejestr nie jest prowadzony, wskazać należy że protokół kontroli został przez organ poprawiony, wskutek stwierdzenia nieprawidłowości, co znalazło odzwierciedlenie w karcie weryfikacji raportu z czynności kontrolnych – dokument nr ... (k. nr 37 akt administracyjnych). Protokół po dokonanej kontroli w gospodarstwie skarżącego sprawdzono pod kątem prawidłowości ustaleń inspektorów terenowych w odniesieniu do zgromadzonego przez nich materiału dowodowego w Biurze Kontroli na Miejscu. W uwagach wskazano m.in., że "rolnik nie prowadzi rejestru". Co istotne, raport z czynności kontrolnych został doręczony skarżącemu. Zawarto w nim pouczenie, zgodnie z którym strona mogła wnieść pisemne zastrzeżenia co do ustaleń w nim zawartych. W przedmiotowej sprawie producent rolny z takiego uprawnienia nie skorzystał. Przyjąć zatem należy, że skarżący podpisując ww. protokół, nie wnosząc zastrzeżeń, zaakceptował zawarte w nim ustalenia.

Podnieść również należy, że skarżący w swojej skardze wskazał, że "od dnia ... 2011 r. jest beneficjentem "Programu rolnośrodowiskowego". (...) W 2011 r. doszło do "przejęcia" gospodarstwa rolnego przez Skarżącego. Skarżący jednocześnie zobowiązał się do kontynuowania zobowiązań w ramach "Programu rolnośrodowiskowego" rozpoczętego przez ojca" (k. nr 22 akt sądowych). Skarżący przejmując od ojca gospodarstwo rolne i wstępując do trwającego od 2009 r. "Programu rolnośrodowiskowego" zobowiązany był do realizacji wszystkich postanowień programu, w tym do prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z wymogami.

Rejestr musi być prowadzony przez cały okres trwania programu – 5 lat i nabywca gospodarstwa, a tym samym sukcesor uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym w istocie kontynuuje zapisy w Rejestrze w tym cyklu. Rejestr, związany jest z prowadzonym gospodarstwem rolnym i winien być prowadzony nieprzerwanie.

Wskazać również należy, że stosowny dokument - rejestr działalności rolnośrodowiskowej wraz z instrukcją jego wypełniania oraz pouczeniem o obowiązku jego prowadzenia został przesłany do ojca skarżącego w dniu ... 2009 r.

W ocenie Sądu, skarżący miał świadomość istnienia wymogów formalnych związanych z koniecznością prowadzenia rejestru w określony sposób i miał możliwość zapoznania się z jego wzorem i instrukcją. Ponadto, wzór rejestru wraz z instrukcją wypełnienia udostępniono również na stronie internetowej (www.arimr.gov.pl.). Skarżący dochowując więc należytej staranności mógł zapoznać się z istotnymi dla prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego dokumentami. W związku z powyższym, argument skarżącego, że nie mógł on poprawnie prowadzić rejestru z uwagi na fakt, że wzór rejestru wraz z instrukcją jego wypełnienia nie był mu znany i nie został jemu doręczony przez organ, uznać należy za niezasadny.

Podnieść należy ponadto, odnosząc się zarazem do zarzutów skargi, że w myśl art. 21 ust. 1 ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 tej ustawy, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Takim przepisem jest art. 21 ust. 2 ustawy, który zawiera odmienne od przepisów k.p.a. uregulowania m.in. w odniesieniu do programu rolnośrodowiskowego (art. 5 ust. 1 pkt 14) stanowiąc, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom na ich żądanie niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Z powyższego wynika, że modyfikacja uregulowań przewidzianych w k.p.a. (art. 7, 77) polega na odejściu od przewidzianej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej oraz rezygnacji z nałożenia na organy ARiMR obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, jak przewiduje art. 77 § 1 k.p.a. Wynikający z art. 77 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego rozumiany jako obowiązek podejmowania niezbędnych kroków przez organ dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przekształcony został i jednocześnie ograniczony wyłącznie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. To na stronę ustawodawca nałożył obowiązek poszukiwania dowodów na potwierdzenie uprawnienia do otrzymania płatności. Nie ma więc organ obowiązku działania z urzędu w celu wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, według zasad wyrażonych w art. 7 i 77 k.p.a. Niezasadny zatem był zarzut podniesiony przez skarżącego naruszenia przez organy prawa w ww. zakresie.

Zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z powyższego wprost wynika, że to na skarżącym spoczywał ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodził określone skutki prawne. W związku z tym, skarżący najpóźniej w odwołaniu i w postępowaniu przed organem II instancji mógł wykazywać, że nie wiedział o konieczności prowadzenia rejestru w sposób o jakim mowa w § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MRiRW pomimo, że przejmował wszelkie zobowiązania po ojcu, czego jednak na wskazanym etapie postępowania nie uczynił.

Wskazać ponadto należy, że przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych jest przywilejem przysługującym producentom rolnym, którzy przystąpili do programu rolnośrodowiskowego, zaś przystąpienie do programu ma charakter dobrowolny, a płatności przyznawane są na wniosek beneficjenta składany każdego roku. Deklarując przystąpienie do programu rolnośrodowiskowego producent rolny przyjmuje na siebie zobowiązania do spełnienia wszystkich prawnych wymogów otrzymania płatności. Jak wynika z przytoczonego powyżej § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MRiRW, jednym z prawnych wymogów otrzymania płatności jest obowiązek prowadzenia przez beneficjenta rejestru działalności rolnośrodowiskowej na formularzu udostępnionym przez ARiMR w zakresie w nim określonym oraz zgodnie z instrukcją jego wypełnienia. Celem rejestru działalności rolnośrodowiskowej jest bowiem wskazanie, w jakim stopniu producent rolny realizuje założenia planu działalności rolnośrodowiskowej. Chcąc, zatem skorzystać z przywileju otrzymania płatności beneficjent powinien dołożyć należytej staranności, aby sprostać warunkom, na jakich przyznano mu pomoc. Jednym z tych warunków jest prowadzenie rejestru działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z jego wymogami. W konsekwencji zgodzić należy się z organem, że nie tylko nieprowadzenie rejestru w ogóle, lecz także jego niepełne wypełnianie, traktowane powinno być na gruncie obowiązujących przepisów jednakowo. Stwierdzenie podczas kontroli braku wpisów w zakresie określonym formularzem udostępnionym przez ARiMR skutkuje uznaniem, iż zobowiązanie do prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej nie zostało zrealizowane.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organy prawidłowo zinterpretowały przepisy uznając, że brak prawidłowo prowadzonego rejestru należy zakwalifikować jako przypadek podpadający pod dyspozycję § 38 ust. 8 rozporządzenia MRiRW. Rejestr działalności rolnośrodowiskowej jest dokumentem potwierdzającym prawidłową realizację zadań zamieszczonych w planie rolnośrodowiskowym, za których wykonanie producent rolny otrzymuje dopłaty. Brak poprawnie prowadzonego rejestru uniemożliwił weryfikację prawidłowości wykonania przyjętych przez beneficjenta zobowiązań. Sankcją zaś za nieprowadzenie rejestru jest odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Z powyższych względów Sąd uznał, że organ wydając decyzję odmawiającą przyznania płatności rolnośrodowiskowych nie naruszył obowiązujących przepisów prawa.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd oddalił skargę.