Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 752/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2025-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153 i art. 170
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 28 ust. 3 i 3a
journal: Dz.U. 2024 poz 497
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Dnia 14 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Protokolant, Starszy asystent sędziego Dominika Trella, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi E. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 sierpnia 2024 roku nr UP-561/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z 6 sierpnia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił decyzję z 17 listopada 2016 r. i: 1) odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej wysokości 38 166,75 zł, w tym na: a) ubezpieczenia społeczne - za okres od 12/2010 r. do 01/2011 r., od 03/2011 r. do 08/2012 r. oraz od 10/2013 r. do 08/2014 r. w łącznej kwocie 23 997,79 zł, w tym z tytułu: składek -19 179,19 zł, odsetek liczonych na 20 stycznia 2015 r. – 4 719,00 zł, kosztów upomnienia - 99,60 zł; b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres od 12/2010 r. do 04/2012 r., 06/2012 r. oraz od 08/2012 r. do 12/2014 r. w łącznej kwocie 14 168,96 zł, w tym z tytułu: składek – 11 612,56 zł, odsetek liczonych na 20 stycznia 2015 r. – 2 422,00 zł, kosztów upomnienia - 134,40 zł oraz 2) umorzył postępowanie: a) na ubezpieczenia społeczne za okres: 02/2011 r., od 09/2012 r. do 09/2013 r., od 09/2014 r. do 10/2014 r., b) ubezpieczenie zdrowotne za okres: 11/2010 r., 05/2012 r., 7/2012 r., w związku z decyzją ZUS z 21 kwietnia 2017 r. nr 1/2017 dotyczącą ustalenia okresu niepodlegania do obowiązkowych ubezpieczeń w ZUS jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną; c) za okres od 01/2008 r. do 09/2010 r. w związku z dokonaną przez stronę zmianą zakresu wniosku z 28 października 2019 r. dotyczącą nie uwzględniania ww. okresu do rozpatrzenia.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Wnioskiem z 15 stycznia 2015 r. E. C. (dalej: strona, strona skarżąca lub skarżący) zwrócił się o umorzenie zaległych składek ZUS od 2008 r. w całości, które zostały w ocenie strony niesłusznie naliczone. We wniosku oraz przywołanym przez stronę wcześniejszym, złożonym przez nią do organu piśmie (z 14 lutego 2015 r.) strona wskazała na swoją trudną sytuację życiową i materialną. Nadto podkreśliła, że od 17 października 2007 r. nie ma dostępu do dokumentacji spółki, której jest komandytariuszem, nie ma też wpływu na jej działalność, ani nie otrzymuje od spółki żadnych dochodów. Nadto, strona wskazał, iż nie może skutecznie złożyć wniosku o wyrejestrowanie jej z KRS, ponieważ zgodnie z umową spółki potrzebna jest do tego zgoda i podpis komplementariusza spółki, którego wnioskodawca bezskutecznie poszukuje od dwóch lat. Strona wskazała ponadto, że nie posiadała wystarczających dochodów na uregulowanie składek ZUS, nie miała bowiem środków umożliwiających jej nawet bieżącą egzystencję, nie miała szans na znalezienie zatrudnienia. Także żona strony pozostawała bez pracy, a na dodatek uległa wypadkowi, w wyniku którego doznała złamania kręgosłupa, ma także zator tętnic szyjnych, cierpi na cukrzycę oraz postępującą zaćmę oczu. W utrzymaniu wspierał rodzinę MOPS. Od 2008 r do 2012 r. strona pracowała na ½ etatu z dochodami w wysokości połowy minimalnego wynagrodzenia.

Postanowieniem z 20 lutego 2015 r. organ zawiesił postępowanie w związku z wniesiemy przez stronę odwołania od decyzji ZUS z 2 października 2014 r. określającej wysokość zadłużenia strony z tytułu nieopłaconych składek na: ubezpieczenia społeczne za okres: 01/2008 r. – 01/2010 r., od marca do września 2010 r., od 12/2010 r. do 01/2011 r., od 03/2011 r do 08/2012 r. i od 09/2013 r. do 05/2014 r. w kwocie 48 752 zł, ubezpieczenie zdrowotne za okres: 01/2008 r. – 09/2010 r., 12/2010 r. – 05/2014 r. w łącznej kwocie 25 309 zł oraz Fundusz Pracy za okres: 01/2008 r. – 01/2010 r., 03/2010 r. – 09/2010 r., w łącznej kwocie 2 571 zł. Przy czym wyrokiem z 27 czerwca 2016 r. Sąd Okręgowy w P., Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie sygn. akt [...] oddalił odwołanie skarżącego od powyższej decyzji.

Decyzją z 17 listopada 2016 r Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej również: ZUS) odmówił skarżącemu umorzenia zaległości w kwocie 72 649,76 zł, na: 1) ubezpieczenie społeczne za okresy: 01/2008 r. – 10/2014 r. w łącznej kwocie 44 594,58 zł w tym z tytułu: składek – 31 049,76 zł; odsetek naliczony na dzień 20.01.2015 r. – 13 288,00 zł; opłaty dodatkowej – 124,82 zł; kosztów upomnienia – 132,00 zł; 2) ubezpieczenie zdrowotne za okresy: 01/2008 r. – 12/2014 r. w łącznej kwocie 24 810,46 zł w tym z tytułu: składek – 17 920,65 zł, odsetek naliczonych na dzień 20.01.2015 r. – 6 603,00 zł, opłaty dodatkowej – 54,11 zł; kosztów upomnienia – 232,70 zł; 3) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy: 01/2008 r. – 01/2010 r.; 03/2010 r. – 09/2010 r. w łącznej kwocie 2 566,81 zł w tym z tytułu: składek – 1 446,00 zł; odsetek naliczonych na dzień 20.01.2015 r. – 942,00 zł; kosztów upomnienia – 178,81 zł. Jednocześnie wskazano, że na koncie strony widnieje zadłużenie za okres 01/2015 r. – 09/2016 r. w kwocie 5 953, 47 zł plus odsetki, tj. składki nieopłacone po dniu złożenia wniosku.

13 grudnia 2016 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.

Nadto, na skutek wniosku strony o wydanie decyzji o przebiegu ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, wydana została 21 kwietnia 2017 r decyzja o podleganiu przez skarżącego ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu, chorobowemu jako wspólnik – komandytariusz w spółce Z. sp. z o.o. & C. - Sp. Komandytowa od 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2010 r., od 1 marca 2010 r. do 31 stycznia 2011 r., od 1 marca 2011 r. do 26 sierpnia 2012 r. i od 1 września 2013 r. do 26 sierpnia 2014 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z 24 stycznia 2018 r., sygn. akt [...].

Z uwagi na upływ czasu od daty wystąpienia z wnioskiem o umorzenie organ wezwał stronę do złożenia nowego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz zeznania podatkowego za 2017 rok, a strona nadesłała żądane dokumenty. Nadto, w piśmie z 16 sierpnia 2018 r., skarżący oświadczył, że koryguje termin, od którego domaga się umorzenia składek i wnosi o ich umorzenie od 1 września 2010 r. Skarżący wskazał także, że w jego ocenie zaległe składki za okres od stycznia 2008 r. do 2010 roku powinny być spłacone w wyniku egzekucji z wynagrodzenia za pracę oraz od 2014 r. z emerytury.

Decyzją z 28 sierpnia 2018 r. ZUS utrzymał w mocy własną decyzję z 17 listopada 2016 r. Decyzja ta została zaskarżona do WSA w Łodzi, który wyrokiem z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 54/19, uchylił zaskarżoną doń decyzję. W wyroku tym sąd podkreślił, że wszczynający postępowanie wniosek skarżącego z 15 stycznia 2015 r. dotyczył umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne od 2008 r. W toku postępowania, pismem z 16 sierpnia 2018 r., skarżący wskazał, że koryguje termin, od którego domaga się umorzenia składek wskazując, że wnosi o ich umorzenie od 1 września 2010 r. Stanowisko to skarżący potwierdził także we wniesionej do sądu skardze. Wobec powyższego w ocenie sądu niedopuszczalnym było orzekanie przez organ w stosunku do zaległości nieobjętych wnioskiem, bowiem to żądanie skarżącego wyznaczało przedmiot i granice postępowania. Nadto, w wyroku tym sąd zwrócił uwagę, iż w decyzji z 2 października 2014 r. określającej wysokość zadłużenia strony z tytułu składek wynikają zupełnie inne okresy zaległości niż wskazane w kontrolowanej decyzji o odmowie umorzenia tych zaległości. Wydaje się, że różnice kwotowe występujące w obu decyzjach wynikać mogą z upływu czasu pomiędzy oboma rozstrzygnięciami, jednak w ocenie sądu z materiału dowodowego sprawy nie wynika w żaden sposób, aby skarżący posiadał zaległości składkowe w innych okresach niż wskazane w decyzji z 2 października 2014 r. Także z decyzji z 21 kwietnia 2017 r. o podleganiu przez stronę ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu jako wspólnika-komandytariusza w spółce Z. Sp. z o.o. & C. - Sp. Komandytowa, nie wynika, aby objęty był obowiązkiem ubezpieczenia w sposób nieprzerwany w okresie od stycznia 2008 r. do października 2014 r. W wyroku tym sąd nakazał, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu ZUS w pierwszym rzędzie, za okres objęty wnioskiem o umorzenie, ustalił w jakiej wysokości i za jaki okres zaległości składkowe strony istnieją. A następnie tak ustaloną wysokość zaległości skonfrontował z aktualną sytuacją strony, oceniając istnienie lub brak wystąpienia przesłanek do jej umorzenia.

Kolejną decyzją z 9 kwietnia 2020 r. ZUS utrzymał w mocy własną decyzję z 17 listopada 2016 r. w zakresie odmowy umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 38 166,75 zł, w tym na: 1) ubezpieczenia społeczne - za okres od 12/2010 r. do 01/2011 r., od 03/2011 r. do 08/2012 r. oraz od 10/2013 r. do 08/2014 r. w łącznej kwocie 23 997,79 zł, w tym z tytułu: składek – 19 179,19 zł, odsetek liczonych na 20 stycznia 2015 r. – 4 719,00 zł, kosztów upomnienia - 99,60 zł; 2) ubezpieczenie zdrowotne - za okres od 12/2010 r. do 04/2012 r., 06/2012 r. oraz od 08/2012 r. do 12/2014 r. w łącznej kwocie 14 168,96 zł, w tym z tytułu: składek – 11 612,56 zł; odsetek liczonych na 20 stycznia 2015 r. – 2 422,00 zł, kosztów upomnienia - 134,40 zł. Równocześnie decyzją z 22 maja 2020 r. ZUS umorzył postępowanie w odniesieniu do należności z tytułu składek za okres od 01/2008 r. do 09/2010 r. w związku z dokonaną przez stronę zmianą zakresu wniosku.

19 maja 2020 r. skarżący złożył do WSA skargę na decyzję ZUS z 9 kwietnia 2020 r. Wobec powyższego, wyrokiem z 14 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 482/20, WSA w Łodzi uchylił zaskarżoną doń decyzję ZUS z 9 kwietnia 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. W ocenie sądu decyzja wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania nie rozstrzygnęła o całości sprawy. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzje w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy albo uchylając decyzję umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Sąd podniósł, że ZUS własną decyzją odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej. Nadto, oddzielną decyzją - z 22 maja 2020 r. - ZUS umorzył postępowanie w odniesieniu do należności z tytułu składek za okres od 01/2008 r. do 09/2010 r. objętych pierwotnym wnioskiem strony. Równocześnie w kontrolowanej decyzji organ nie zawarł żadnego rozstrzygnięcia w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne za okresy: 02/2011 r., od 09/2012 r. do 09/2013 r. oraz od 09/2014 r. do 12/2014 r., składek na ubezpieczenie zdrowotne za okresy: 11/2010 r., 05/2012 r, 07/2012 r. objętych decyzją organu I instancji. Sąd orzekł, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien wydać rozstrzygnięcie co do całości postępowania.

Stosując się do wytycznych sądu ZUS, 12 czerwca 2024 r., wezwał skarżącego do przedłożenia - w terminie 14 dni od dnia odebrania korespondencji - oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz aktualnej dokumentacji medycznej świadczącej o stanie zdrowia skarżącego oraz wszelkiej dokumentacji mającej wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Strona odpowiedziała na to wezwania załączając do akt sprawy stosowne dokumenty, zaś pismem z 5 lipca 2024 r. podtrzymała swoje stanowisko w sprawie. 25 lipca 2024 r. do ZUS wpłynęło pismo z informacją, że skarżący 23 lipca 2024 r. nie stawi się w siedzibie organu celem zapoznania się z dowodami i materiałem zebranym w sprawie. Skarżący złożył wyjaśnienia na piśmie.

6 sierpnia 2024 r. ZUS - po zapoznaniu się z treścią wyroku, biorąc pod uwagę całości materiału dowodowego oraz argumenty strony – wydał zaskarżoną do sądu decyzję. ZUS wyjaśnił, że oparł swoje rozstrzygnięcie na wnikliwej analizie wszystkich zebranych w trakcie prowadzonego postępowania dokumentów oraz dostępnych informacji, w tym oświadczenia o stanie majątkowym oraz kosztach utrzymania i eksploatacji aktualnych na 1 lipca 2024 r. Z dokumentów tych wynika, że skarżący: posiada po rodzicach działkę o pow. 2,923 m2 w R.. Ponadto żona skarżącego posiada po rodzicach udział w domu mieszkalnym z 1961 r. Skarżący nie posiada innego majątku ruchomego i nieruchomego. Strona ponosi stałe miesięczne koszty utrzymania: prąd - 140,00 zł, woda - 150,00 zł, śmieci - 37,00 zł, podatek od nieruchomości - 55,00 zł, telefon - 50,00 zł, ogrzewanie domu - 416,00 zł, likwidacja pleśni - 40,00 zł. Strona ponosi również koszty leczenia (prostata, obustronna przepuklina pachwinowa, zwyrodnienie kręgosłupa szyjnego - 105,00 zł. Żona skarżącego ponosi koszty leczenia (cukrzyca, choroba oczu, kręgosłupa masaże 200,00 zł, Neomog 20,00 zł, krople do oczu 40,00 zł, Jardance 140,00 zł, wyjazd do Ł. Klinika Okulistyczna "J." 150,00 zł - 550,00 zł. Skarżący posiada zobowiązania kredytowe (P.) z miesięczną ratą 1 200,00 zł, zaś jego żona posiada zobowiązania kredytowe (P., P1) z miesięczną ratą 810,00 zł. Organ ustalił, że łącznie wydatki strony wynoszą 3 353,00 zł. Dochód w gospodarstwie na osobę wynosi 1 834,21 zł i jest poniżej połowy najniższej średniej krajowej płacy obowiązującej od 1 lipca 2024 r. W sprawie ustalono także, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla Ł. w Ł. Sądu Gospodarczego XX Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego, na podstawie art. 25d ust. 1 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, 31 października 2022 r. rozwiązano podmiot KRS [...] Z. Sp. z o.o. & C. – Sp. Komandytowa bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego. Wskazano także, że skarżący pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 3 606,42 zł brutto oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie 330,07 zł; ze świadczenia Komornik Sądowy dokonuje potrącenia w kwocie 901,60 zł i kwota do wypłaty wynosi 2 577,31 zł. Żona skarżącego pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1 199,02 zł netto, świadczenie jest wolne od potrąceń. Strona nie jest właścicielem/współwłaścicielem pojazdu. Skarżący jest właścicielem gruntów ornych o powierzchni 0,2923 ha, dla których Sąd Rejonowy w R. prowadzi księgę wieczystą, obciążonych hipoteką na rzecz ZUS w kwocie 111 852,132 zł. ZUS zweryfikował zadłużenie skarżącego z tytułu nieopłaconych składek pod kątem ewentualnego przedawnienia i stwierdził, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Organ wyjaśnił, że podane w sentencji niniejszej decyzji należności z tytułu składek na: - ubezpieczenia społeczne za okres: od 12/2010 r. do 01/2011 r., od 03/2011 r. do 08/2012 r. oraz od 10/2013 r. do 08/2014 r.; - ubezpieczenie zdrowotne za okres: od 12/2010 r. do 04/2012 r., 06/2012 r. i od 08/2012 r. do 12/2014 r., nie uległy przedawnieniu z powodu zawieszenia biegu terminu przedawnienia, które nastąpiło w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Organ powołując treść art. 24 ust. 5b i ust. 4 i ust. 5f u.s.u.s., wskazał, że nie uległy przedawnieniu należności składkowe objęte postępowaniem egzekucyjnym od dnia odebrania tytułów wykonawczych, na podstawie których wszczęto postępowanie egzekucyjne do dnia dzisiejszego, gdyż jest ono nadal prowadzone. Jednocześnie ZUS wyjaśnił, że poza zadłużeniem wykazanym w sentencji niniejszej decyzji, na koncie strony jako płatnika składek widnieje zadłużenie, o którego umorzenie ona nie wnosiła, tj. od stycznia 2008 r. Organ podkreślił także, że dla umorzenia zaległości nie mają znaczenia okoliczności związane z jej powstaniem - na które wielokrotnie skarżący zwracał uwagę w swoich pismach - nie stanowią one bowiem przesłanek umorzenia wymienionych w sposób wyczerpujący w przepisach obowiązującego prawa. ZUS dokonał analizy materiału dowodowego w oparciu o przepisy art. 28 ust. 2 i ust. 3a u.s.u.s. i wskazał, że przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ww. ustawy stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że w przypadku skarżącego przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. Przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie zachodzi - nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Jednocześnie nie wystąpiła przesłanka braku majątku, gdyż skarżący posiada dochód z tytułu świadczenia emerytalnego, którego wysokość pozwala na prowadzenie skutecznego postępowania egzekucyjnego. Strona jest właścicielem nieruchomości gruntowej. Ponadto skarżący posiada następców prawnych (żonę oraz dwoje dorosłych dzieci). Organ stwierdził, że przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o umorzenie których wnosi skarżący przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł. Nadto organ wskazał, że nie zachodzi również przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., zaznaczono bowiem, że postanowieniem z 3 listopada 2014 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w R. umorzył prowadzone postępowanie egzekucje na podstawie tytułów wykonawczych ZUS otrzymanych w związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnych do wynagrodzenia za pracę; a w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego ustalono, że umowa została rozwiązana; zatem umorzenie postępowania egzekucyjnego przez ww. organ nie jest oznaką całkowitej bezskuteczności egzekucji co do posiadanego majątku, a jedynie do określonego składnika majątkowego; aktualnie Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w R. prowadzi skuteczne postępowanie egzekucyjne ze świadczenia emerytalnego strony. ZUS uznał, że również przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi wskazując, że nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne; aktualnie Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w R. prowadzi skuteczne postępowanie egzekucyjne, które przynosi wymierne efekty w postaci sukcesywnych wpłat na poczet zadłużenia, skarżący jest właścicielem gruntów ornych (dla których Sąd Rejonowy w R. prowadzi księgę wieczystą) obciążonych hipoteką na rzecz ZUS w kwocie 111 852,132 zł. Dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji. Możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek nie zostały w przypadku strony przez organ rentowy wyczerpane. W związku z powyższym organ uznał, że brak jest przesłanek pozwalających na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozpatrzenie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Odnosząc się następnie do przesłanek określonych w art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (zwanego dalej: "rozporządzeniem") organ wskazał, że umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec ZUS. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów, musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu. ZUS dokonując rozeznania sytuacji finansowej płatnika każdorazowo jest zobligowany do analizy dochodów osiąganych w gospodarstwie na podstawie minimum socjalnego ustalonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, które w I kwartale 2024 r. dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 2 949,23 zł, tj. 1 474,62 zł na osobę, co oznacza, że uzyskiwany przez rodziną skarżącego dochód, który wynosi 3 776,31 zł (na który składają się emerytura skarżącego i świadczenie emerytalne jego małżonki) kształtuje się powyżej wykazanego kryterium. Organ wyjaśnił, że podana kwota minimum socjalnego zawiera już szacunkowe kwoty, jakie dwuosobowe gospodarstwo przeznacza na zakup odzieży i obuwia, na higienę osobistą oraz transport. Organ w ww. dochodzie nie uwzględnił kwoty potrąceń egzekucyjnych w kwocie 901,60 zł, które są konsekwencją nieregulowania zobowiązań. Zdaniem organu wynikająca z tego uciążliwość nie zmienia faktu, że egzekucja jest prowadzona zgodnie z zasadą poszanowania minimum egzystencji, która stanowi wyraz ochrony dłużnika w procesie dochodzenia zaległości i pozwala na zaspokojenie potrzeb, które nie mogą być odłożone w czasie. Zasada ta dopuszcza prowadzenie egzekucji z majątku zobowiązanego tylko w zakresie, w którym nie zostanie zagrożone minimum utrzymania, a kwoty wolne od zajęć są ustalone przepisami prawa. Zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że jej podstawowe potrzeby będą zaspokojone. Skarżący oświadczył, że ponosi miesięczne koszty utrzymania w łącznej wysokości 417,00 zł (prąd, woda, telefon, śmieci, likwidacja pleśni). Organ w miesięcznych kosztach utrzymania nie uwzględnił opłaty podatku od nieruchomości, która jest opłatą kwartalną oraz ogrzewania domu, jako opłaty sezonowej, a jego koszty mogą być rozłożone w czasie. Organ wyjaśnił, że koszty bieżących opłat, jak również wyżywienia są stałymi miesięcznymi opłatami, które ponosi większość społeczeństwa. Wydatków tych nie można nazwać nieprzewidywalnymi oraz nadzwyczajnymi i są uzależnione od potrzeb i możliwości finansowych zobowiązanego. Ponoszenie miesięcznych kosztów utrzymania nie jest przesłanką do umorzenia zadłużenia. Odnosząc się do miesięcznych kosztów leczenia skarżącego i jego małżonki w łącznej kwocie 655,00 zł organ podkreślił, że zarówno skarżący, jak i jego małżonka posiadają dochód, który jest źródłem finansowania leczenia. Skarżący posiada dodatek pielęgnacyjny w kwocie 330,07 zł, który przysługuje seniorom po ukończeniu 75 roku życia. Nadto organ zwrócił uwagę, że osoby, które ukończyły 75 lat mają prawo do bezpłatnych leków na choroby wieku podeszłego (bezpłatne leki przysługują wszystkim seniorom 75+, których obejmuje ubezpieczenie zdrowotne. Ponadto osoby powyżej 65 roku życia również mają prawo do bezpłatnych leków na receptę). Co zaś się tyczy faktu spłaty przez skarżącego i jego żonę zobowiązań finansowych z tytułu kredytów w łącznej miesięcznej wysokości 2 010,00 zł organ wyjaśnił, że indywidualne i autonomiczne decyzje w tym zakresie nie mogą stanowić uzasadnienia dla późniejszego wniosku o umorzenie należności publicznoprawnych. Stałoby to bowiem w sprzeczności z zasadami równości i sprawiedliwości społecznej wobec tych wszystkich, którzy pomimo nierzadko bardzo złej sytuacji materialno-bytowej regulują posiadane zobowiązania publiczne w kwotach i terminach przewidzianych przepisami prawa. Organ wskazał, że ciężar ponoszenia i konieczność wywiązywania się z posiadanych zobowiązań powinien być oczywisty dla każdego podejmującego decyzję o zaciągnięciu takiego zobowiązania. Pomimo wykazywanych trudności skarżący posiada środki na regulowanie tych zobowiązań, nie opłacając jednocześnie wymagalnych zobowiązań wobec ZUS z tytułu składek. Organ zauważył również, że podejmując się spłaty innych zobowiązań pieniężnych skarżący ustalił hierarchię ważności posiadanych należności, traktując je priorytetowo w stosunku do należności z tytułu składek. Fakt posiadania zobowiązań wobec innych niż ZUS wierzycieli nie stanowi przesłanki do umorzenia należnych składek. Odnosząc się zaś do oświadczenia strony, że po dokonaniu opłat pozostaje jej na zakup żywności 315,42 zł na dwie osoby organ wskazał, że sytuacja strony w kontekście przedstawionych wydatków jest niejasna. Skarżący nie wskazał kto reguluje bieżące wydatki związane z zakupem żywności, odzieży, butów, środków czystości itp. Jednocześnie organ zauważył, że pomimo podnoszenia trudnej sytuacji materialnej strona nie korzysta z pomocy społecznej. Organ oceniając sytuacje materialną strony poprzez porównanie realnie uzyskiwanych dochodów z niezbędnymi wydatkami uznał, że skarżący nie znajduje się w sytuacji o znamionach ubóstwa. Nie można również uznać, że sytuacja strony ma charakter trwały i pogłębiający się. Skarżący otrzymuje wraz z żoną świadczenia emerytalne, które stanowią stałe źródło dochodu i są wypłacane niezależnie od stanu zdrowia. Ponadto świadczenie emerytalne podlega corocznej waloryzacji. Organ zwrócił również uwagę na fakt otrzymywania jednorazowego "trzynastego" i "czternastego" świadczenia emerytalnego, co z pewnością wpływa na poprawę sytuacji finansowej rodziny strony. Organ podkreślił przy tym, że z "trzynastki" i "czternastki" nie można dokonać potrąceń i egzekucji. Odmawiając umorzenia organ uznał, że z uwagi skutecznie prowadzone postępowanie egzekucyjne (przy zachowaniu środków na utrzymanie) podjęcie decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek, na obecnym etapie postępowania, byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym. Ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się bowiem do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Działalność gospodarcza nie jest już prowadzona, dlatego przesłanka § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Organ wskazał, że strona do akt sprawy przedłożyła liczną dokumentację medyczną swoją oraz swojej żony. Nie udokumentowała jednak, że sprawuje opiekę nad chorym członkiem rodziny. Zaznaczono również, że w przypadku, gdy zobowiązany mimo istnienia choroby uzyskuje dochody, wspomniana podstawa umorzenia nie ma zastosowania. ZUS nie zanegował konieczności leczenia uznając, że wskazane problemy zdrowotne z całą pewnością są utrudnieniem dla strony w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności, gdyż opisane problemy nie pozbawiają skarżącego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Źródłem utrzymania jest bowiem dochód z tytułu świadczenia emerytalnego, który jest wypłacane bez względu na stan zdrowia. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest przy tym sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Przy czym jako trudny stan majątkowy rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie skarżącego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb, czego po ponownej analizie sprawy nie można z całą pewnością stwierdzić. Ponadto organ zauważył, że schorowana żona skarżącego ma również swoje stałe źródło dochodu. Organ wyjaśnił, że nie kwestionuje możliwego negatywnego wpływu obowiązku uregulowania zaległości, ale jest to niewystarczające do umorzenia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zaskarżył decyzję ZUS z 6 sierpnia 2024 r. w całości, zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. – poprzez brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także brak wyczerpującego i wszechstronnego zebrania oraz rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego, nadto, dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, co doprowadziło do wydania decyzji bez należytej analizy istnienia oraz wysokości zobowiązania skarżącego z tytułu nieopłaconych składek, a także stanu majątkowego skarżącego i jego sytuacji rodzinnej oraz błędnego pominięcia, że skarżący nie jest w stanie opłacić składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny;

2) prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek - poprzez błędną wykładnię i w efekcie wadliwą odmowę umorzenia należności z tytułu zaległych składek, w sytuacji gdy skarżący wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

W oparciu o wskazane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji ZUS z 6 sierpnia 2024 r. oraz uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji ZUS z 17 listopada 2016 r., a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267). Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych powyżej przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Mając na uwadze powyższe kryteria sąd kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 6 sierpnia 2024 r. stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, a co za tym idzie brak jest podstaw do usunięcia jej z obrotu prawnego, jak oczekuje tego strona skarżąca.

Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma okoliczność, iż była ona wcześniej przedmiotem dwukrotnego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi tj.: wyrokiem w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 54/19 z 18 czerwca 2019 r., a następnie wyrokiem w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 482/20 z 14 marca 2024 r. Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. np. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r., sygn. akt II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W judykaturze podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. np. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 oraz z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w przypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując stwierdzić należy, zgodnie z poglądem prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny (zob. chociażby wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12), że: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania". Nadto, stosownie do art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy.

W świetle powyższego stwierdzić należy, iż rolą sądu obecnie kontrolującego zaskarżoną doń decyzję ZUS z 6 sierpnia 2024 r. jest ponowna ocena wydanej w sprawie decyzji z uwzględnieniem wskazań i oceny prawnej zawartej w wyroku WSA w Łodzi z dnia 14 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 482/20. W tym zakresie, a więc oceniając zastosowanie się przez organy do zaleceń WSA zawartych w poprzednio wydanym w niniejszej sprawie wyroku, zdaniem sądu kontrolującego zaskarżoną obecnie decyzję z 6 sierpnia 2024 r., organy zalecenia te w pełni zrealizowały.

Przede wszystkim w wyroku WSA w Łodzi z dnia 14 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 482/20 sąd uznał, że w kontrolowanej decyzji ZUS w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy własną decyzję z 17 listopada 2016 r. w zakresie odmowy umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 38 166,75 zł. Jak wynika również z akt sprawy ZUS oddzielną decyzją z 22 maja 2020 r. umorzył postępowanie w odniesieniu do należności z tytułu składek za okres od 01/2008 r. do 09/2010 r. objętych pierwotnym wnioskiem skarżącego. W kontrolowanej decyzji organ nie zawarł natomiast żadnego rozstrzygnięcia w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne za 02/2011 r., za okres od 09/2012 r. do 09/2013 r., oraz od 09/2014 r. - 10/2014 r., a także składek na ubezpieczenie zdrowotne za 11/2010 r., 05/2012 r., 07/2012 r., objętych decyzją tego organu wydaną w I instancji - z 17 listopada 2016 r., którą organ odmówił umorzenia należności kwocie 72 649 zł. W tych okolicznościach faktycznych sąd w wyroku z dnia 14 marca 2024 r. przyznał rację pełnomocnikowi skarżącego, iż w zaskarżonej wówczas decyzji organ naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik spraw. We wskazanym wyroku, z dnia 14 marca 2024 r., sąd uznał również, że skoro organ odwoławczy, oddzielną decyzją (z 22 maja 2020 r.) umorzył postępowanie w zakresie składek za okres od 01/2008 do 09/2010 r. objętych pierwotnym wnioskiem skarżącego to decyzja wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania nie rozstrzyga o całości sprawy zakończonej decyzją "pierwszoinstancyjną" (z 17 listopada 2026 r.), co jest równoznaczne z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 k.p.a. – i to właśnie ta okoliczność stanowiła podstawę uchylenia zaskarżonej do sądu decyzji z 9 kwietnia 2020 r.

Wskazać także należy, że sąd w wyroku z dnia 14 marca 2024 r. odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdził, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Sąd wskazał bowiem, że wydając decyzję organ działał w warunkach związania prawomocnym wyrokiem tutejszego sądu z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 54/19, którym sąd uchylił decyzję ZUS z 28 sierpnia 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nakazując organowi przeanalizowanie kwestii przedawnienia zaległości składkowych skarżącego. Sąd rozpoznający skargę w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 482/20 (wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 marca 2024 r.) doszedł do przekonania, że organy prawidłowo zastosowały się do zawartych w wyroku z 18 czerwca 2019 r. (sygn. akt III SA/Łd 54/19) zaleceń. Za niezasadne sąd uznał zarzuty skargi zmierzające do wykazania braku obowiązku podlegania przez skarżącego w spornym okresie ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu jako wspólnik spółki Z. Sp. z o.o. & C. – Sp. Komandytowa. Zdaniem sądu organ prawidłowo dokonał także oceny kwestii przedawnienia zaległości składkowych skarżącego. Sąd wskazał, że okres podlegania ubezpieczeniom społecznym przez skarżącego został ustalony na podstawie prawomocnej decyzji z 21 kwietnia 2017 r. nr 1/2017. Na skutek złożonego przez stronę odwołania Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie o sygn. akt [...] oddalił odwołanie. Bezspornym zdaniem sądu jest także i to, że wyrokiem Sądu Okręgowego w P. V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt [...] sąd ten oddalił odwołanie strony od decyzji z 22 stycznia 2020 r. wydanej po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego w sprawie podlegania przez skarżącego ubezpieczeniom społecznym. Następnie wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Ł., sygn. akt [...] sąd ten oddalił apelację skarżącego od wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt [...]. Sąd apelacyjny uznając podniesione przez skarżącego zarzuty za niezasadne w pełni zgodził się z dokonaną przez sąd okręgowy oceną, że brak było przesłanek prawnych na podstawie zaoferowanego przez ubezpieczonego materiału dowodowego, do przyjęcia, że nie podlegał on ubezpieczeniom społecznym w spornym okresie z tytułu posiadania statusu wspólnika spółki komandytowej. Sąd wskazał również, iż w prowadzonym postępowaniu sąd administracyjny, a także organy administracji są z mocy art. 365 § 1 k.p.c. związane rozstrzygnięciem sądu powszechnego, w zakresie podlegania przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia. Zatem kwestia obowiązku podlegania przez skarżącego w spornym okresie ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu jako wspólnik spółki Z. Sp. z o.o. & C. – Sp. Komandytowa została już przesądzana w wyroku tutejszego sądu z dnia 14 marca 2024 r. Nadto w wyroku z dnia 14 marca 2024 r. tutejszy sąd przesądził, że organ prawidłowo dokonał także oceny kwestii przedawnienia zaległości składkowych skarżącego – stwierdził on bowiem, iż okoliczności sprawy wskazują na to, że zaległości strony, które dotyczyły niniejszego postępowania nie uległy przedawnieniu. W wyroku z dnia 14 marca 2024 r. uznano również, że bez wpływu na prawidłowość poczynionych przez organ ustaleń pozostaje okoliczność cofnięcia przez skarżącego wniosku o umorzenie należności za okres od 01/2008 do 09/2010 r., stwierdzono przy tym, że zobowiązanie strony za okres objęty cofnięciem wniosku o umorzenie nie wygasło i nadal istnieje. Sąd zaznaczył, że częściowe cofnięcie wniosku o umorzenie należności skutkuje jedynie brakiem żądania uprawnionego podmiotu do rozpoznania sprawy w tym zakresie, co oznacza, że wskazany we wniosku przedmiot postępowania przestaje istnieć i tym samym obliguje organ do umorzenia postępowania i uniemożliwia merytoryczne rozstrzygnięcie w tym zakresie. Niemniej jednak zobowiązanie strony nadal istnieje i strona ma obowiązek spłaty zadłużenia za okres objęty cofnięciem wniosku. Co więcej w ocenie sądu wyrażonej w wyroku z dnia 14 marca 2024 r. organ nie naruszył również art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra i Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek. Sąd za zasadne uznał stanowisko organu przesądzając, iż nie wystąpiła żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia, co skutkowało odmową umorzenia należności. Przesądzono zatem, że nie występuje żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. – zaznaczając, że organ szczegółowo je uzasadnił, zaś strona nie zgłosiła w tym zakresie żadnych zastrzeżeń. Przesądzono również kwestie związaną z możliwością umorzenia należności w świetle przesłanek art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia, wskazując iż organ poczynił w tym zakresie prawidłowe ustalenia słusznie uznając, że w sprawie nie zaistniały uzasadnione przypadki, o których mowa we wskazanych przepisach. Organ wziął pod uwagę podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności dotyczące zbyt niskich dochodów oraz złego stanu zdrowia i zdaniem sądu, w prawidłowy sposób dokonał ich oceny, logicznie i przekonująco argumentując swoje stanowisko. Sąd stwierdził także, że nie zaszły przesłanki umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia. Sąd podzielił również stanowisko organu co do tego, że skarżący decydując się na założenie działalności gospodarczej powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Ponadto w ocenie sądu w sprawie brak było także podstaw do przyjęcia, że wystąpiła przesłanka dotycząca przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca stronę możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przedstawione przez organ okoliczności sprawy nie pozostawiają jakichkolwiek wątpliwości co do tego, że sytuacja zdrowotna skarżącego i jego żony, choć niewątpliwie trudna nie pozbawia go uzyskiwania dochodu umożliwiającego spłacenie należności. W przypadku skarżącego przesłanka ta nie zachodzi, gdyż strona nie jest już aktywna zawodowo z uwagi na swój wiek, lecz pobiera świadczenie emerytalne przyznane na stałe, które podlega corocznej waloryzacji i jest wypłacane niezależnie od stanu zdrowia. Sąd za trafne uznał także stanowisko organu, że uzyskiwany w ten sposób dochód pozwala na miesięczne egzekwowanie przez komornika sądowego kwoty, która - po odliczeniu należnych mu kosztów egzekucyjnych - przekazywana jest na rzecz zaległości z tytułu składek. W ocenie sądu organ prawidłowo przeprowadził analizę sytuacji strony skarżącej pod kątem oceny, czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby ją i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ prawidłowo przeprowadził również analizę dochodów skarżącego, a następnie porównał je z przedstawionymi wydatkami jego gospodarstwa domowego i wykazał, że dochód strony po potrąceniach komorniczych rzeczywiście kształtuje się na poziomie wyższym do minimum socjalnego dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego, co pozwala na zaspokojenie wydatków niezbędnego utrzymania się skarżącego, pomimo wdrożonego postępowania egzekucyjnego. Sytuacja materialna gospodarstwa domowego strony jest stabilna, bowiem na bieżąco regulowane są zobowiązania związane z jego utrzymaniem. Przy ocenie tej – zdaniem sądu - organ prawidłowo uwzględnił także posiadany przez stronę majątek nieruchomy, który jak trafnie wskazał organ może stać się źródłem częściowego zaspokojenia zaległości posiadanych przez skarżącego wobec organu. Prawidłowo ustalono bowiem, że skarżący jest właścicielem nieruchomości gruntowej (gruntów ornych) o powierzchni 0,2923 ha, z których strona nie uzyskuje żadnych dochodów, które miałyby wpływ na wynik miesięcznego dochodu, więc sprzedaż tej nieruchomości lub oddanie jej w dzierżawę nie pogorszyłaby sytuacji materialnej strony, natomiast kwota uzyskana ze sprzedaży lub dzierżawy z całą pewnością pozwoliłaby na pokrycie przynajmniej części zaległości wobec ZUS. W tych okolicznościach sąd zgodził się z organem, że ewentualna licytacja lub sprzedaż również pozwoli na pokrycie całości należności z tytułu składek ZUS. Jest więc możliwe odzyskanie należności z tytułu nieopłaconych składek w wyniku przeprowadzenia egzekucji z tego majątku. Jednym słowem skoro skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości, nie wykazuje problemów z bieżącymi płatnościami, nie korzysta z pomocy opieki społecznej to zastosowanie instytucji umorzenia w tej sytuacji byłoby przedwczesne. Reasumując sąd uznał, że zajęte przez organ stanowisko odpowiada prawu i wbrew zarzutom skarżącego organ uwzględnił stan majątkowy, sytuację ekonomiczną oraz zdrowotną strony wskazując, z jakich powodów wydał zaskarżoną decyzję odmawiającą umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek. Nadto, organ ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez stronę w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W świetle powyższego sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę stwierdził, że organ w pełni wykonał zalecenia tutejszego sądu wyrażone w wyroku z dnia 14 marca 2024 r., a przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w pełni odpowiada prawu. Organ stosując się do oceny prawnej i zaleceń co do dalszego postępowania prawidłowo uzupełnił materiał dowodowy i na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału prawidłowo i rzetelnie rozstrzygnął o całości sprawy zakończonej decyzją organu I instancji z 17 listopada 2016 r., w zakresie wszystkich składek objętych tą decyzją. Organ dokonał również wyczerpujących ustaleń w zakresie stanu faktycznego, przede wszystkim dochodów i wydatków skarżącego oraz jego sytuacji majątkowej i rodzinnej.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę zauważa, iż po wydaniu przez sądy administracyjne prawomocnych wyroków w niniejszej sprawie, nie miała miejsca zamiana prawa na podstawie którego rozpoznano sprawę. W ocenie sądu nie zmieniły się również okoliczności faktyczne sprawy, albowiem po wydaniu wskazanych orzeczeń sądowych nie zaistniały jakiekolwiek nowe istotne okoliczności, które pozwalałyby na uznanie, iż ustało związanie powyższymi wyrokami w rozumieniu art. 153 i art. 170 p.p.s.a.

Powyższej oceny sądu nie zmieniają przedstawione przez skarżącego okoliczności, które w istocie sprowadzają się do wykazania braku należytej analizy istnienia oraz wysokości zobowiązania skarżącego z tytułu nieopłaconych składek, a także braku wszechstronnego rozważenia stanu majątkowego skarżącego i jego sytuacji rodzinnej oraz błędnego pominięcia faktu, że skarżący nie jest w stanie opłacić składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, gdyż ich opłacenie pociągnęłoby dla zobowiązanego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki. W ocenie sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, zarzuty skargi nie mogły zostać uwzględnione, w przeważającej mierze stanowią one też powielenie zarzutów podniesionych w skardze przeciwko decyzji ZUS z 9 kwietnia 2020 r., uwzględnionej przez tutejszy sąd wspominanym już prawomocnym wyrokiem z 14 marca 2024 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 482/20. Podkreślenia wymaga, że podstawą uchylenia przez sąd, w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 482/20, decyzji organu z 9 kwietnia 2020 r. było stwierdzenie, iż organ nie orzekł o całości sprawy objętej decyzją organu I instancji, tj. naruszenia przez organ przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z akt sprawy organ zastosował się w pełni do zaleceń sądu zawartych w wyroku z dnia 14 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 480/20 i brak jest obecnie - w ocenie sądu - podstaw do kwestionowania decyzji w tym zakresie. We wskazanym powyżej orzeczeniu sąd odniósł się także do pozostałym zarzutów, które skarżący podnosi także w skardze na aktualnie kwestionowaną decyzję organu z 6 sierpnia 2024 r., przesądzając o ich niezasadności. Wskazać więc należy, że odnośnie przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 jak i opisanych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, tutejszy sąd w wyroku z dnia 14 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 482/20, podzielił stanowisko organu, zgodnie z którym żadna ze wskazanych w ww. przepisanych przesłanek nie została spełniona, zastrzegając przy tym, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy i wystąpieniu nowych okoliczności konieczna będzie ponowna ocena spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia w aktualnym stanie faktycznym sprawy.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że - jak już wcześniej wskazano - w przypadku wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, sąd administracyjny weryfikuje jedynie sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika zaś w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (por. chociażby wyrok NSA z dnia 10 września 2024 r., sygn. akt III OSK 3266/23, Lex/el nr 3754063). W ocenie sądu w składzie rozpoznającym niniejszą skargę organ w sposób prawidłowy zastosował się do wytycznych sądu i brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania decyzji organu. Przede wszystkim skarżący nie wykazał, aby po wydaniu wyroku z dnia 14 marca 2024 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 482/20 zaistniały istotne zmiany stanu faktycznego, skutkujące wyłączeniem związania oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Organ biorąc przy tym pod uwagę zalecenia sądu podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w aktualnym stanie faktycznym sprawy występują przesłanki z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia. W świetle powyższych przesłanek ZUS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, mając na względzie, że skarżący po wydaniu przez sąd wyroku z dnia 14 marca 2024 r., przedstawił oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym, uwzględnił podane w nim informacje i słusznie przyjął, że wniosek o umorzenie nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując ponownej analizy dochodów osiąganych w gospodarstwie skarżącego na podstawie minimum socjalnego ustalonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, które w I kwartale 2024 r. dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 2 949,23 zł, tj. 1 474,62 zł na osobę, organ trafnie stwierdził, że uzyskiwany przez rodzinę skarżącego dochód, który wynosi 3 776,31 zł kształtuje się powyżej wskazanego kryterium. Organ słusznie podkreślił przy tym, że wskazane powyżej przepisy powinny być stosowane w wyjątkowych sytuacjach, przy czym niezbędne jest należyte wykazanie przez dłużnika wysokości osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że skarżący w aktualnym stanie faktycznym nie poniósł strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności mogłoby pozbawić go możliwości egzystencji. Zgormadzony w aktach sprawy materiał nie wskazuje również, aby w aktualnym stanie faktycznym choroba skarżącego lub konieczność sprawowania przezeń opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiała go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Nie stwierdzono również, aby nastąpiła istotna zmiana sytuacji finansowej skarżącego, która w przypadku opłacenia zadłużenia pozbawiłaby go lub jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Przeprowadzone postępowanie nie wykazało także, aby skarżący, w związku ze swoją trudną sytuacją, korzystał z jakiejkolwiek pomocy skierowanej do osób wymagających wsparcia ze strony instytucji socjalnych. Korzystanie z takiej formy pomocy stanowiłoby dodatkowe potwierdzenie, że dochody osoby zobowiązanej nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Brak jest także podstaw do stwierdzenia, że zobowiązania publicznoprawne mają być zaspokajane w ostatniej kolejności, po spłacie innych prywatnych długów zobowiązanego. Zauważyć również należy, iż ograniczone możliwości płatnicze zobowiązanego, podnoszone jako jeden z głównych argumentów skargi, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia powstałych zaległości. Przywołać w tym miejscu należy stanowisko NSA, który w jednym ze swoich wyroków stwierdził, że "zasady sprawiedliwości wymagają, by każdy zobowiązany do płacenia podatku obowiązek ten wypełnił. Udzielanie ulg jednym podmiotom, a egzekwowanie obowiązku od innych, zasady sprawiedliwości społecznej burzyłoby" (tak w wyroku NSA z dnia 24 października 2000 r., sygn. akt SA/Bk 1205/99 oraz 1206/99).

W ocenie sądu pomimo okoliczności mogących świadczyć o niewątpliwie niełatwej sytuacji materialnej strony skarżącej, organ przedstawił okoliczności przemawiające przeciwko uwzględnieniu wniosku o umorzenie. Wobec powyższego należało stwierdzić, że zarzuty skargi są niezasadne. Organ przeprowadził wszechstronne postępowanie dowodowe, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym zaistniałe po wydaniu wyroku z dnia 14 marca 2024 r. Uzasadnienie zaskarżonego do sądu rozstrzygnięcia ZUS odpowiada wymogom ustawowym, zawiera wszechstronną ocenę stanu majątkowego skarżącego i szczegółowo wykazuje dlaczego odmówiono mu umorzenia należności w oparciu o wszystkie ustawowe przesłanki. Organ prawidłowo przeanalizował sytuację życiową i materialną zobowiązanego oraz podjął decyzję mieszczącą się w pojęciu uznania administracyjnego, wskazując na okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek. Słusznie więc uznano, że brak jest podstaw do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 i ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Reasumując, sąd stwierdza, że zaskarżoną doń decyzję z 6 sierpnia 2024 r. ZUS wydał zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, stosując się do oceny prawnej i wytycznych sądu zawartych w uprzednio wydanym wyroku z dnia 14 marca 2024 r. (sygn. akt III SA/Łd 482/20).

Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

a.kr