Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 533/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędziowie As. WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska,, S. WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22.06.2007 r. sprawy ze skargi Lasów Państwowych Nadleśnictwa K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...).01.2007 r. nr (...) w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Lasów Państwowych Nadleśnictwa K. kwotę 440 (czterystu czterdziestu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) lipca 2006 roku, Nr (...) Wojewoda (...) na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej (tekst jednolity Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 z późno zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 roku w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku (Dz. U. Nr 10, poz. 51 z późno zm.) orzekł, że lasy o łącznej powierzchni (...) ha wchodzące w skład majątku Dobra Ziemskie L., stanowiącego w dniu 13 września 1944 roku własność A. S. podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3 z 1945 roku,poz.13).

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda (...) stwierdził, że G. I. w imieniu własnym i jako pełnomocnik B. I., H. W., M. S., K. G. oraz J. S. wystąpił z wnioskiem o zwrot części majątku przejętego na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 z późno zm.).

Następnie pismem z dnia (...) stycznia 2004 r. sprecyzował swoje żądanie wskazując, że wnioskuje o orzeczenie że lasy o łącznej powierzchni (...) ha położone w L. nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 2 lit. e powołanego dekretu.

W uzasadnieniu wniosku podniósł, że dekret PKWN o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa został wydany dopiero dnia 12 grudnia 1944 roku, podczas gdy grunty leśne zostały bezprawnie przejęte dekretem PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej z 6 września 1944 roku. Powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej przejęciu na własność Państwa podlegały tylko nieruchomości rolne, natomiast lasów dekret ten nie dotyczył. Dodatkowo oświadczenie w tej sprawie złożyła B. ze S. I. (pismo z dnia (..) kwietnia 2005 roku), a mianowicie że: kompleks leśny o powierzchni (...) ha był wydzielonym obszarem stanowiącym jedną nie podzieloną całość (o zawartości przeważnie: buk, grab, dąb) o ściśle zaznaczonych granicach (wykopany rów graniczny, którego

pozostałości istnieją w pewnej części do dziś), kompleks ten stanowił odrębną gałąź gospodarki jej rodziców, rządzącą się odrębnymi prawami, z osobną księgowością i osobnym zarządzaniem, a także ze specjalnie w tym kierunku wykwalifikowanymi pracownikami, bezpośrednim zarządzającym był leśniczy p. M. K., gospodarka leśna była prowadzona według racjonalnych zasad ekonomicznych, uwzględniających również uzupełnianie drzewostanu (drzewostan buka należał do najlepiej utrzymanych w ówczesnej Polsce), a także ochronę środowiska, w żadnym wypadku ten las nie był nieruchomością rolną. Podniosła również, że w całym tekście dekretu o reformie rolnej z 6 września 1944 roku nie istnieje żaden termin mogący nawet w przybliżeniu odnieść się do nieruchomości leśnych.

Zgodnie z wpisem w dziale pierwszym i drugim księgi wieczystej "Dobra Ziemskie L." właścicielem dóbr w niej uregulowanych w dniu wejścia w życie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej był A. S. s. R.. Obecnie jego następcami prawnymi zgodnie z postanowieniami sądowymi znajdującymi się w aktach sprawy są: B. I., H. W., M. S., K. G. i J. S..

Przedmiotowa nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa z mocy samego prawa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zgodnie z powołanym dekretem, na cele reformy rolnej, podlegały przejęciu nieruchomości stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych i prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Nieruchomości te przechodziły bezzwłocznie na własność Skarbu Państwa a przewłaszczenie ich następowało z mocy samego prawa, z chwilą wejścia w życie tego dekretu, to jest z dniem 13 września 1944 r. Zarówno w samym dekrecie jak i w przepisach wykonawczych brak jest uregulowań, które uzależniałyby przejście na własność Skarbu Państwa wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu nieruchomości ziemskich, od wydania aktów stosowania prawa o charakterze konstytutywnym. Dekret, z dniem wejścia w życie, w zakresie nieruchomości ziemskich wymienionych w jego art. 2 ust. 1 lit. e wywoływał skutki rzeczowe w zakresie przejścia na własność Państwa tych nieruchomości ex lege.

Zaistnienie skutków rzeczowych tego uregulowania, w postaci przejścia majątków ziemskich na własność Państwa, nie było uzależnione ani od wystawienia zaświadczenia wojewódzkiego urzędu ziemskiego stwierdzającego, że nieruchomość jest przeznaczona na cele reformy rolnej, ani od dokonania na jego podstawie wpisu w księdze wieczystej na zasadach określonych w art. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 39, poz. 233 ze zm.). W § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 roku w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) przewidziano dopuszczalność złożenia przez zainteresowaną stronę wniosku o uznanie, że nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wniosek taki w myśl § 5 powyższego rozporządzenia był rozpoznawany w postępowaniu administracyjnym i rozstrzygnięcie o tym czy nieruchomość podpada pod działanie dekretu zapadało w formie decyzji administracyjnej wydanej przez wojewódzki urząd ziemski. Dopiero wydanie ostatecznej decyzji stwierdzającej, że dana nieruchomość nie podpada pod działanie przepisu art. 1 ust. 2 lit. e dekretu powodowało skutki rzeczowe wobec Skarbu Państwa i stanowiło podstawę do zmiany wpisu własności w księdze wieczystej.

Brzmienie § 5 rozporządzenia mogłoby sugerować, że przepis ten pozwala również na rozstrzyganie o tym, czy określona część majątku ziemskiego nie podpada pod działanie dekretu ze względów na swój charakter i przeznaczenie. Zestawienie jednak treści tego uregulowania z § 6 rozporządzenia wyraźnie wskazuje, że decyzja przewidziana w § 5 dotyczyć może wyłącznie podpadania pod działanie dekretu nieruchomości ziemskiej w odniesieniu do powierzchni gruntów, jaki ona obejmuje. Pierwszy z wymienionych przepisów nakłada na stronę składającą wniosek wszczynający postępowanie obowiązek przedłożenia dowodów stwierdzających dokładny obszar nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju, z czego jednoznacznie wynika, że przedmiotem postępowania może być wyłącznie orzeczenie o tym czy dana nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z uwagi na wielkość powierzchni gruntów wchodzących w skład majątku ziemskiego. Omawiany § 6 nie posługuje się określeniem "dana nieruchomość", jakim posłużono się w § 5 rozporządzenia,

a zestawienie treści obu tych uregulowań w odniesieniu do treści art. 2 ust. 1 lit. e dekretu prowadzi do wniosku, że sformułowanie "dana nieruchomość" odnosi się do danej nieruchomości ziemskiej objętej wnioskiem o stwierdzenie, że nie podpada ona pod działanie dekretu. W związku z powyższym należy uznać, iż przewidziana w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 roku decyzja może wyłącznie rozstrzygać o tym czy nieruchomość ziemska (majątek ziemski) podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z uwagi na wielkość jej areału, w tym użytków rolnych, a nie jej części.

Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności z protokołu z dnia (...) października 1944 r., obszar ogólny majątku Dobra Ziemskie L. przejęty na cele reformy rolnej wynosił (...) ha, a zatem znacznie przekraczał powierzchnię uprawniającą do przejęcia na Skarb Państwa w myśl art. 2 ust. 1 lit. e cytowanego dekretu.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył w G. L. w imieniu własnym oraz B. I., H. W., M. S., K. G oraz J. S..

Decyzją z dnia (...) stycznia 2007 roku, Nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Wojewody (...) z dnia (...) lipca 2006 roku i stwierdził, że lasy o łącznej powierzchni (...) ha wchodzące w skład majątku "Dobra Ziemskie L.", stanowiącego byłą własność A. S. nie podpadały pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r., Nr 3, poz. 13 z późń. zm.).

W uzasadnieniu decyzji Minister Rolnictwa stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż majątek "Dobra Ziemskie L." został przejęty na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, zgodnie z którym, na cele reformy rolnej podlegały przejęciu nieruchomości stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych i prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.

W dacie przejęcia majątku na cele reformy rolnej właścicielem był A. S. (zgodnie z wpisem w dziale drugim księgi wieczystej "Dobra Ziemskie L.").

Natomiast lasy o łącznej powierzchni (...) ha, które wchodziły w skład tego majątku nie podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej, gdyż grunty leśne nie mogły być przejęte w trybie tego dekretu. Przejęcie na własność Państwa lasów i gruntów leśnych regulował odrębny od dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej akt prawny, tj. dekret PKWN z dnia 12 grudnia 1944r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15, poz. 82), mający charakter aktu nacjonalizacyjnego, w którym przewidziane przejęcie lasów i gruntów leśnych na własność Skarbu Państwa następowało z mocy samego prawa. W myśl art. 1 ww. dekretu lasy i grunty leśne o obszarze ponad 25 ha, stanowiące własność lub współwłasność osób fizycznych i prawnych przechodziły na własność Skarbu Państwa z dniem ogłoszenia dekretu.

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2005r., sygn. akt I OSK 260/05, zapadłym w analogicznej sprawie Sąd stwierdził, iż w sytuacji gdy nieruchomość stanowiła lasy o powierzchni przekraczającej 25 ha , ,,(...) nie mogły mieć zastosowania przepisy dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej ani też przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. (w tym zarówno § 5 jak i § 6 tego rozporządzenia), z tej oczywistej przyczyny, że grunty te podlegały nacjonalizacji na podstawie odrębnego aktu, tj.' dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. Jak wyjaśnił to NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 kwietnia 2004r. , sygn. akt OSK 46/04, artykuł 2 ust. 1 dekretu z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, zarówno w tekście zamieszczonym w Dzienniku Ustaw z dnia 13 września 1944r. jak i w późniejszym tekście z 1945r., stanowił, że na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie" . Jeżeli więc według przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej przejęciu na cele reformy rolnej podlegały nieruchomości ziemskie, to nie dotyczyło to wszelkich innych rodzajów nieruchomości (np. lasów). Z uwagi na fakt, iż dekret o przejęciu niektórych lasów na rzecz Skarbu Państwa został uchylony na podstawie art. 6 ustawy z dnia 28 lipca 1990r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 321) i nie ma przepisu, który przewidywałby właściwość

organów administracji do rozstrzygania sporów dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności lasów i gruntów leśnych na podstawie tego uchylonego już obecnie dekretu - spory takie mogą być rozstrzygane wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Stanowisko takie zajął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 kwietnia 1994 r., IILCZP.50/94 oraz w uchwale z dnia 27 kwietnia 1994 roku III CZP.54/94.

Z tego względu należy stwierdzić, że lasy wchodzące w skład majątku "Dobra Ziemskie L.", których właścicielem był A. S. i których powierzchnia przekraczała 25 ha (łączna powierzchnia lasów wynosiła (...) ha) nie mogły podlegać pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyły Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. podnosząc zarzut, iż nie można zgodzić się z poglądem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, iż "grunty leśne nie mogły być przejęte w trybie art. 2 ust. 1 lit. e) Dekretu o Reformie Rolnej. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 lit. e) Dekretu, na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha pow. ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych. Z treści znajdującej się w aktach sprawy kserokopii protokołu z dnia 4 października 1944 roku" w sprawie przejęcia na cele Reformy Rolnej na mocy Dekretu PKWN z 6.9. 1944 roku o wprowadzeniu Reformy Rolnej majątku L. własności obywatela S. A." wynika, że ogólny obszar przejmowanej nieruchomości wynosił (...) ha. W skład tego majątku wchodziły także lasy o pow. (...) ha. [karty (...) akt administracyjnych].

Z treści powyższego protokołu nie wynika w żaden sposób, że obszar tych lasów nie był funkcjonalnie powiązany z przejmowanym gospodarstwem rolnym. Wręcz przeciwnie, treść tego dokumentu potwierdza fakt, że wszystkie elementy przejmowanego na rzecz Skarbu Państwa majątku stanowiły jedną i funkcjonalną całość.

Podkreślenia wymaga również, że w aktach sprawy oprócz wspomnianego wyżej protokołu nie ma żadnego urzędowego dokumentu, z którego wynikałyby inne wnioski.

W tym miejscu podkreślić należy, że organ wydający zaskarżona decyzje oparł się prawdopodobnie w swoich ustaleniach, tylko i wyłącznie na dokumencie

prywatnym, a mianowicie na piśmie Pani B. ze S. I. z dnia (...).04.2005 roku [karta (...) akt sprawy]. Dokument ten w świetle obowiązujących przepisów procedury administracyjnej znaczy tylko tyle, że podpisała go wspomniana wyżej osoba, natomiast nie może on stanowić dowodu tego, co w nim zostało przez tę osobę stwierdzone [art. 76 § 1 Kpa a contrario].

Z treści pisemnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, czy organ dokonał jakiejkolwiek weryfikacji twierdzeń zawartych w powyższym piśmie z dnia (...).04.2005 roku? Trudno więc zrozumieć w oparciu o jakie dowody i przesłanki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi oparł swoje rozstrzygnięcie zawarte w sentencji zaskarżanej decyzji?

Podkreślić przy tym należy, że z treści pisma z dnia (...).04.2005 roku nie mogą potwierdzić w żaden sposób wpisy do Księgi Wieczystej" Dóbr Ziemskich L.", znajdujące się w aktach sprawy na kartach (...) i nast. Ponadto podkreślić należy, że w aktach sprawy znajduje się jedynie kserokopia Tomu II tej Księgi Wieczystej, co wynika wprost z treści adnotacji na dokumencie znajdującym się na karcie (...) akt sprawy. Z adnotacji tej wynika mianowicie, że po pierwsze istnieje Tom I tej Księgi Wieczystej, a po drugie, że został on przekazany do archiwum w dniu (...).07.1919 roku [ adnotacja ta znajduje się po lewej stronie pierwszej strony Działu I przedmiotowej Księgi Wieczystej]. Powyższe potwierdza jednoznacznie, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przy dokonywaniu oceny zgromadzonego materiału - ocenił ten materiał pobieżnie bez należytej refleksji i uwagi.

Zaznaczyć należy także, że kategoryczne stwierdzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, iż grunty leśne nie mogły być przejęte na rzecz Skarbu Państwa w trybie Dekretu o Reformie Rolnej nie znajduje żadnego uzasadnienia prawnego.

Na powyższą okoliczność wskazywał już Wojewoda (...) w piśmie z dnia (...).01.2004 roku, znajdującym się na karcie (...) akt sprawy. Podobny pogląd zawarty jest także w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.08.2000 roku sygn. akt IV S.A. 2582/98 [opublikowany: "Rejent" z 2001 roku, Nr 12 str. 193].

Analiza treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że Organ w ogóle nie uzasadnił w sensie prawnym, ani faktycznym dokonanego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie to w ogóle nie odnosi się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie wyjaśnia w żaden sposób, czy i jakie dowody zgromadzone w sprawie stanowiły podstawę tego rozstrzygnięcia. Powyższe stanowi oczywiste naruszenie normy zawartej w art. 9 , 75 art. § 1, a także art. 77 § 1 kpa.

Skarżący podkreśla ponadto, że w sprawie niniejszej powinien zostać oceniony inny dokument na podstawie którego Lasy Państwowe przejęły "Dobra Ziemskie L.." Mianowicie dokumentem tym jest protokół zdawczo-odbiorczy sporządzony w dniu (...) marca 1945 roku., zgodnie z którym Wojewódzki Urząd Ziemski w (...) przekazał organom Administracji Lasów Państwowych m.in. obszar leśny oznaczony nazwą "L." o pow. (...) ha. Zgodnie z tym dokumentem, Nadleśniczy B. Z., działający w imieniu Lasów Państwowych przejął ten obszar w zarząd Skarbu Państwa.

W związku z powyższym nie ulega żadnej wątpliwości, że w miesiącu marcu 1945 roku, Lasy Państwowe przejęły przedmiotowy obszar leśny w zarząd sprawowany w imieniu Skarbu Państwa. Fakt ten potwierdza bezspornie załączony protokół zdawczo-odbiorczy z dnia (...).03.1945 roku.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Skarżącego, nie ulega żadnej wątpliwości, że dokument ten potwierdza, iż na mocy aktów nacjonalizacyjnych [niezależnie od tego czy był to Dekret o reformie Rolnej, czy też Dekret z dnia 12.12.1944 roku o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa] doszło do legalnego, w świetle ówcześnie obowiązujących przepisów prawa - wywłaszczenia byłego właściciela.

Podkreślić przy tym należy, że obszar leśny przejęty w marcu 1945 roku stanowił jedną całość i nie był podzielony na parcele mniejsze niż 25 ha przed dniem 1 września 1939 roku.

Zgodnie z postanowieniami powyższego Dekretu, a także z ustalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego -lasy należące do osób fizycznych i prawnych w dniu wejścia w życie tego Dekretu [ tj. w dniu 27.12.1944 roku], stały się własnością Skarbu Państwa, jeżeli spełnione były przesłanki określone w tym akcie prawnym. Odnosiło się to także do lasów stanowiących części majątków ziemskich, podlegających przepisom Dekretu o przeprowadzeniu Reformy Rolnej [ por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22.04.1005 roku, sygn. akt II CK 653/04, opublikowany w OSNIC z 2006 roku, Nr 3, poz. 56].

Należy także podkreślić, że zgodnie z dyspozycją normy zwartej w przepisie art. 6 ustawy z dnia 28 lipca 1990 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. nr 55, poz. 231) dekret z dnia 12 grudnia 1944 roku o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. nr 15, poz. 82 z 1948 roku z późn. zm.) utracił wprawdzie moc, ale nabycie własności na jego podstawie - pozostaje w mocy.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżona decyzja zdaniem Sądu zapadła z naruszeniem art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1944 r. Nr 4, poz. 17 z późn. zim.).

Ocena prawidłowości decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi sprowadza się do stwierdzenia czy lasy przechodziły na własność Państwa na podstawie przepisów dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1944 roku Nr 4, poz. 17 z późn. zm.) czy też na podstawie przepisów dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 roku o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. z 1944 roku Nr 15, poz. 82 z późn. zm.). Obydwa akty prawne przewidywały przejście na własność Państwa określonych nieruchomości z mocy prawa. Obydwa te akty prawne przewidywały, że określonego rodzaju nieruchomości przechodzą na własność Państwa z mocy prawa.

W orzecznictwie pojawił się pogląd, że przepisy dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej nie miały zastosowania do lasów, gdyż przejmowanie lasów regulował dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 roku o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa jako akt prawny o charakterze szczególnym. Orzecznictwo to zostało przytoczone przez Ministra w uzasadnieniu decyzji. Kierując się wykładnią wynikającą z tego orzecznictwa Minister stwierdził, że lasy wchodzące w skład majątku "Dobra Ziemskie L.", których właścicielem był A. S. i których powierzchnia przekraczała 25 ha (łączna powierzchnia lasów wynosiła (...) ha) nie mogły podlegać pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Zdaniem Sądu przytoczonego wyżej poglądu prawnego nie można podzielić. W ocenie Sądu analiza treści przepisów wymienionych wyżej aktów prawnych nie wyklucza możliwości przejścia lasów prywatnych na własność Państwa na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Z art. 2 ust. 1 lit. e wynika, że na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości ziemskie, które mogły mieć charakter ściśle rolny (użytki rolne) jeśli ich obszar przekraczał 50 ha lub charakter innego rodzaju jeśli ich obszar przekraczał 100 ha, z wyjątkiem województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego.

W uzasadnieniu uchwały z dnia 19 września 1990 roku, W 3/89 (OTK 1990/1/26) Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, z tym że przez inne podmioty.

Zdaniem Sądu działalność wytwórcza w rolnictwie oprócz typowej działalności polegającej na hodowli różnego rodzaju zwierząt i uprawie różnego rodzaju roślin mogła też polegać na posiadaniu i przez rolników działek leśnych i czerpaniu z tego tytułu różnych korzyści o charakterze gospodarczym jak np. pozyskiwanie drzewa lub runa leśnego. Taka sytuacja ma miejsce także obecnie. Istnieją gospodarstwa rolne w skład których wchodzą działki leśne. Wskazanie przez Trybunał Konstytucyjny rodzajów działalności wytwórczej w rolnictwie należy traktować jako wskazanie przykładowe. Trybunału Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał na produkcję roślinną, zwierzęcą i sadowniczą, by uwypuklić różnice miedzy nieruchomościami przeznaczonymi na cele działalności wytwórczej w rolnictwie, a nieruchomościami mającymi charakter działek budowlanych. Produkcja roślinna i zwierzęca nie może być utożsamiana z typowym wyobrażeniem o takiej produkcji, to jest np. z hodowlą koni, owiec, świń, krów lub uprawą zbóż, ziemniaków lub warzyw. Działalność wytwórcza w rolnictwie, to również działalność mniej typowa np. hodowla pszczół i produkcja miodu, uprawa roślin energetycznych.

Jeśli więc las był częścią nieruchomości ziemskiej o powierzchni przekraczającej 100 ha, mógł zostać przejęty w ramach tej nieruchomości na potrzeby reformy rolnej w oparciu o przepisy dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej. Jak wynika z ustaleń faktycznych poczynionych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przejęty na własność Państwa las wchodził w skład majątku "Dobra Ziemskie L." mającego powierzchnię ponad 100 ha wykorzystywaną do działalności wytwórczej w rolnictwie. Nie było wiec podstaw do orzekania, że las

ten nie podlegał przejęciu w oparciu o przepisy dekretu z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Przyjęcie powyższego poglądu zdaniem Sądu nie prowadzi do sprzeczności między dekretem Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, a dekretem Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 roku o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. W oparciu o przepisy dekretu z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej nie istniała możliwość pozbawienia dotychczasowych właścicieli własności lasów, jeżeli były one częścią nieruchomości ziemskiej o powierzchni do 100 ha w skład której nie wchodziły użytki rolne o powierzchni do 50 ha. W oparciu o przepisy dekretu z dnia 12 grudnia 1944 roku o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa możliwe było przejmowanie na własność Skarbu Państwa, tych pozostałych jeszcze nieruchomości które nie mogły być przejęte w oparciu o przepisy dekretu z dnia 6 września 1944 roku, które były zalesione i które zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1944 roku przekraczały obszar ponad 25 ha. Dekret z dnia 12 grudnia 1944 roku o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa ma więc charakter aktu prawnego szczególnego w stosunku do dekretu z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej jednakże nie reguluje on w sposób całkowicie samodzielny przejmowania na własność Skarbu Państwa wszystkich lasów.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 200 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.