Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 780/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40 ust. 12 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1693
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 8 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Protokolant : Sekretarz sądowy Aleksandra Andrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2024 roku sprawy ze skargi Stowarzyszenia Właścicieli "[...]" Administracja i Zarządzanie Nieruchomościami w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 15 maja 2023 r. nr [...] Prezydent Miasta P., wskazując na art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., dalej jako K.p.a.), art. 40 ust. 1, ust. 12 i ust. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1693 z późn. zm., dalej jako u.d.p.), przepisy § 2 uchwały Rady Miasta P. z dnia 25 maja 2004 r. nr [...] w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych w granicach administracyjnych miasta P. (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2022 r. poz. 4692 z późn. zm., [powinno być: Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2018 r. poz. 1398 z późn. zm. – dopisek Sądu], dalej jako Uchwała), nałożył na Stowarzyszenie Właścicieli [...] w [...] karę pieniężną, w kwocie 6 300 zł za zajęcie pasa drogowego poprzez postawienie pojemników na odpady, bez zezwolenia zarządcy drogi.

Jak wynika z uzasadnienia i akt sprawy, w dniu 30 marca 2022 r. podczas kontroli stwierdzono zajęcie pasa drogowego ulicy [...], będącej drogą gminną, poprzez postawienie pojemników na odpady, bez wymaganego zezwolenia. Organ I instancji stwierdził, że pojemniki posiadają powierzchnię 3,15 m2 i wymienił urządzenia którymi wykonano pomiary, opisując wydane dla nich świadectwa (instrumentu, wzorcowania). Organ I instancji ocenił, że pojemniki zostały ustawione przez Stowarzyszenie Właścicieli [...], ponieważ ww. podmiot widniał na tablicy informacyjnej wewnątrz budynku jako zarządca nieruchomości i uczynił ten podmiot stroną postępowania.

Tego samego dnia zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia, o czym zawiadomiono stronę pismem z 06 kwietnia 2022 r. (korespondencja odebrana 12 kwietnia 2022 r.), informując, że za zajęcie pasa drogowego bez stosownego zezwolenia zarządca drogi wymierza karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty.

Organ zaznaczył, że dodatkowe kontrole odbyły się w dniach 06, 13 oraz 20 kwietnia 2022 r. i za każdym razem potwierdzono zajęcie pasa drogowego, bez zezwolenia. W dniu 04 maja 2022 r. odbyły się oględziny, podczas których obecni byli jedynie przedstawiciele Zarządu Dróg Miejskich i stwierdzono zajęcia pasa drogowego.

W dniach 06 i 18 maja 2022 r. odbyły się kolejne kontrole, podczas których stwierdzono zajęcie pasa drogowego. Podczas kontroli 18 maja 2022 r. była obecna M. D., z ramienia Stowarzyszenia, która pokazała miejsce na składowanie pojemników na odpady oraz specjalnie przystosowane schody pod obsługę tego miejsca.

W dniu 18 maja 2022 r. do Zarządu wpłynęło pismo od strony postępowania z dodatkowymi wyjaśnieniami (podjęto starania już po pierwszej kontroli Straży Miejskiej ale przestawienie pojemników z chodnika na podwórze wymagało dużego nakładu finansowego w związku z nieplanowanymi wydatkami) oraz deklaracją usunięcia pojemników na odpady w tym samym dniu tj. 18 maja 2022 r.

Decyzją z 22 sierpnia 2022 r. Prezydent Miasta P. nałożył na Stowarzyszenie Właścicieli [...] w [...] karę pieniężną w kwocie 6 300 zł za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi. Rozpoznając odwołanie Stowarzyszenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 14 lutego 2023 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. SKO nakazało przeanalizować i skorygować treść decyzji, w tym ewentualnie podstawę prawną, skoro w podstawie prawnej został wskazany § 4 Uchwały, natomiast z treści decyzji wynika, że kara za zajęcie pasa drogowego została naliczona na podstawie § 2 Uchwały. Nadto organ I instancji miał wyjaśnić, na jakiej podstawie ustalił, że powierzchnia zajęcia wynosiła 3,15 m2, czy powierzchnia ta dotyczy jednego pojemnika na odpady czy też 5 pojemników.

Uzasadniając ponownie wydaną decyzję (z 15 maja 2023 r., opisaną na wstępie uzasadnienia) organ I instancji zaznaczył, że ulica [...] jest drogą gminną. Karę pieniężną należało naliczyć, mając na uwadze postanowienia art. 40 ust. 1, ust. 12 i ust. 13 u.d.p. przewidujące, iż za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi pobiera się karę pieniężną w wysokości dziesięciokrotnej opłaty, przy czym stawki opłat określone są w § 2 Uchwały. Za zajęcie pasa drogowego drogi gminnej stawka wynosi 4,00 zł/m2 za 1 dzień za zajęcie chodnika. Pas drogowy był zajęty przez 50 dni, podczas kontroli powierzchnia zajęcia pasa drogowego była każdorazowo mierzona i dotyczyła wszystkich (za które strona była odpowiedzialna) pojemników ustawionych na chodniku. Zajęta powierzchnia to 3,15 m2, opłata za zajęcie pasa drogowego wyniosłaby 630 zł.

Dalej organ odniósł się do możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, stwierdzając, że zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.

W ocenie organu nie można mówić o znikomej wadze naruszenia prawa, ponieważ wysokość naliczonej kary pieniężnej wynosi 6 300 zł. Umieszczenie przedmiotowego obiektu w pasie drogowym ul. [...] bez zezwolenia zarządcy drogi stanowi zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz narusza funkcjonalność przestrzeni publicznej jak i jej estetykę. Ocena wagi naruszenia prawa powinna uwzględniać równe traktowanie podmiotów i przejawiać się koniecznością piętnowania zachowań niezgodnych z prawem w obliczu znaczącej liczby podmiotów ubiegających się o uzyskanie zezwolenia na umieszczenie reklam w pasie drogowym.

Zdaniem organu I instancji zajęcie pasa drogowego bez stosownych zezwoleń nie może być uznane jako znikome naruszenie prawa. Poza kontrolą zarządcy drogi w takich przypadkach pozostawałby między innymi wpływ zajęcia na bezpieczeństwo ruchu drogowego czy też na przykład sposób odtworzenia nawierzchni pasa drogowego mogący powodować w przyszłości niszczenie drogi.

Organ zaznaczył, że w sprawie nie zachodzą również przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary z art. 189f ust. 1 pkt 2 K.p.a., zgodnie z którym organ odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. W sprawie nie można także mówić o działaniu siły wyższej, zatem nie ma zastosowania art. 189e K.p.a., zgodnie z którym w przypadku gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, strona nie podlega ukaraniu.

W odwołaniu od opisanej decyzji strona, zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik zarzucił naruszenie:

1. art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodów w zakresie odpowiedzialności za ustawianie pojemników na odpady przez spółkę zajmującą się odbiorem odpadów,

2. art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego mogącego potwierdzić ciągłość znajdowania się pojemników na odpady w konkretnych miejscach,

3. art. 6 i art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a.

Pełnomocnik zarzucił, że aktualnie podmiotem odpowiedzialnym za odbiór odpadów na ulicy [...] jest spółka [...]. Również pojemniki w przedmiotowej sprawie są oznaczone [...], co pozwala domniemywać, że stanowią one własność tej spółki. Pozbawione podstaw w przepisach prawa jest obciążanie odpowiedzialnością podmiot za sposób gospodarowania nie swoją własnością.

W zebranym materiale dowodowym zawarte są dokumenty dotyczące konkretnych dni. Nie ma natomiast wiarygodnej informacji, gdzie znajdowały się pojemniki na odpady w pozostałym czasie. Powyższe naruszenie jest o tyle istotne, że akurat dni udokumentowane przez organ zbiegają się z dniami, w których są odbierane odpady. Oczywistym jest więc, że akurat w tych dniach pojemniki będą znajdowały się w miejscach przygotowanych do odbioru odpadów.

Organ dokonał niewłaściwej interpretacji art. 189 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez pomieszanie skutku z przyczyną, bowiem organ wskazał, iż naruszenie prawa nie było znikome, ponieważ naliczył za nie wysoką karę, podczas gdy nie ma wątpliwości, że kara jest skutkiem czynu a nie jego cechą charakterystyczną.

Decyzją z 28 sierpnia 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

SKO stwierdziło, że wymierzenie kary jest w pełni uzasadnione. W przypadku zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi przewidziana jest kara nakładana na podstawie art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p. Fakt istnienia pojemników na odpady w pasie drogowym ul. [...] w dniach 30 marca 2022 r. do dnia 18 maja 2022 r. został – w ocenie Kolegium – wystarczająco udokumentowany licznymi zdjęciami opatrzonymi datą z miejsca ustawienia pojemników, protokołami z kontroli, wyciągiem z mapy zasadniczej z zaznaczonym pasem drogowym oraz miejscem posadowienia przedmiotowych pojemników. Wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu, to nie podmiot wywożący odpady decyduje o miejscu postawienia pojemników do odbioru, ale zarządca nieruchomości. W przedmiotowej sprawie organ I instancji rozważył, czy istnieje możliwość odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej pieniężnej, ze względu na znikome naruszenie prawa.

Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosło Stowarzyszenie Właścicieli [...] w [...], zastępowane przez tego samego zawodowego pełnomocnika, domagając się uchylenia obu decyzji wydanych w sprawie oraz zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik zarzucił naruszenie:

1. art. 78 § 4 zd. drugie K.p.a. poprzez zaniechanie zakomunikowania stronie faktów znanych organowi z urzędu i w konsekwencji uniemożliwienie odniesienia się do nich w toku postępowania, co z kolei stanowi oczywiste naruszenie art. 10 i art. 8 K.p.a.,

2. art. 7 K.p.a. poprzez formułowanie twierdzeń, które nie mają oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym,

3. art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu w zakresie odpowiedzialności za ustawianie pojemników na odpady na ulicy przez spółkę zajmującą się wywożeniem odpadów,

4. art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego mogącego potwierdzić ciągłość znajdowania się pojemników na odpady w konkretnych miejscach.

5. art. 6 i art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a.

Uzasadniając skargę pełnomocnik napisał, że w odwołaniu wskazał, iż ostatnią okolicznością, jaką podniósł organ I instancji miałoby być to, że mogą znaleźć się "naśladowcy" strony tego postępowania, ale organ I instancji nie przedstawił dowodów na taką okoliczność, zaś twierdzenie organu dotyczy ewentualnego zdarzenia przyszłego, a więc ze swej istoty niepewnego. SKO oceniło, że organ odwoławczy miał do czynienia z licznymi podobnymi sprawami orzekając w trybie odwoławczym. Pełnomocnik zarzucił, że SKO w toku postępowania odwoławczego nie zaprezentowało dowodów mających przemawiać na rzecz ww. twierdzenia, zatem strona nie wie, na ile podobne były sprawy, o których wspomniało SKO, czy sąd administracyjny podzielił ocenę SKO, strona nie mogła zabrać głosu. Inną sprawą jest zdaniem pełnomocnika to, że powyższe twierdzenia nie mają wpływu na wcześniej wspomniany zarzut strony jako taki. Chodzi o to, że o wysokości kary rozstrzyga się w oparciu o fakty zaistniałe a nie o takie, które mogą albo nie mogą zaistnieć, czyli nie są po prostu znane.

Twierdzenie SKO, że podmiot wywożący odpady nie decyduje o miejscu postawienia pojemników do odbioru, nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. W szczególności konieczne byłoby zweryfikowanie umów bądź innych stosunków prawnych łączących odbiorcę odpadów jako właściciela pojemników z osobami z nich korzystającymi, umów bądź innych stosunków prawnych łączących odbiorcę odpadów z Miastem P. w zakresie gospodarowania pojemnikami na odpady. Pełnomocnik podkreślił, że niemające podstaw w przepisach prawa jest obciążanie odpowiedzialnością podmiot za sposób gospodarowania nie swoją własnością.

W zebranym materiale dowodowym zawarte są dokumenty dotyczące konkretnych dni. Nie ma natomiast wiarygodnej informacji, gdzie znajdowały się pojemniki na odpady w pozostałym czasie.

Organ I instancji dokonał niewłaściwej interpretacji art. 189 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez pomieszanie skutku z przyczyną. Organ wskazał, iż naruszenie prawa nie było znikome, ponieważ naliczył za nie wysoką karę, podczas gdy nie ma wątpliwości, że kara jest skutkiem czynu a nie jego cechą charakterystyczną. Innymi słowy, oceniając realizację przesłanek określonych w wymienionym przepisie ocenia się czyn, a nie to jaka kara grozi za jego popełnienie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 1 grudnia 2023r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Podał, że organ nie odniósł się do zarzutów skargi. Nie dowiódł, że pojemniki znajdowały się stale na ulicy a nie tylko w dniach odbioru odpadów. Nie dokonał właściwej interpretacji art. 189 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez pomieszanie skutków z przyczyną. Pełnomocnik podał, że organ nie wyjaśnił czy jeżeli przykładowo narzucane są takie a nie inne pojemniki na odpady to czy w związku z tym np. mieszkańcy kamienic (w tym zabytkowych) mają obowiązek je przebudowywać (np. poszerzać klatki schodowe, czy może co jeszcze bardziej wydaje się nierealne – podwórka wewnątrz, tak żeby pomieściły pojemniki na odpady). Kamienice na ul. [...] nie były projektowane z myślą o pojemnikach na odpady firmy [...]. Zdaniem pełnomocnika inna sprawą jest to czy organ swobodnie oceniający, że pojemniki mają "zniknąć" z ulicy wziął pod uwagę przepisy przeciwpożarowe, które mówią o drożności ścieżek ewakuacyjnych. Jeżeli rzeczone pojemniki miałyby np. zmieścić się w środku budynku, to czy w związku z tym można odstąpić od zachowania reguł przeciwpożarowych czy też naruszyć substancję historycznej kamienicy. (k. 21 - 23).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Oba rozstrzygnięcia wydane w sprawie są zgodne z prawem, przez co skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako P.p.s.a.), stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy o drogach publicznych (pełna nazwa i publikator podano wyżej. Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.d.p. zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej – zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy:

1) prowadzenia robót w pasie drogowym;

2) umieszczania w pasie drogowym liniowych urządzeń obcych;

3) umieszczania w pasie drogowym urządzeń obcych innych niż wymienione w pkt 2 oraz reklam;

4) zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1–3 (ust. 2).

Jak stanowi art. 40 ust. 12 u.d.p. za zajęcie pasa drogowego:

1) bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c,

2) z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c,

3) o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c

– zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną

w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4–6.

Zatem kara pieniężna jest wymierzana podmiotowi, który zajął pas drogowy. Zważyć należy, że z przepisu art. 40 ust. 12 u.d.p. nie wynika, który podmiot jest zobowiązany do uiszczenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, a jedynie, że zarządca drogi zobowiązany jest do wszczęcia postępowania i wymierzenia kary z tego tytułu. Kto będzie adresatem decyzji zależy od konkretnych okoliczności sprawy i na tej podstawie należy określić podmiot zobowiązany. Ustawa nie stanowi, że podmiotem zobowiązanym do uiszczenia kary jest ten, kto ma tytuł do urządzenia/kontenera, lecz ten, kto zajmuje pas drogowy bez zezwolenia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że w przypadku kar za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, co do zasady odpowiedzialność administracyjnoprawna powinna być wiązana z właścicielem obiektu zajmującego pas drogowy. Jednak od tej zasady dopuszczalne są wyjątki w tych wszystkich przypadkach, w których mamy do czynienia z wieloma podmiotami zajmującymi pas drogowy lub zajęciem tego pasa w imieniu lub na rachunek osób trzecich. W takich sytuacjach przypisanie kary musi być odnoszone do konkretnej sytuacji faktycznej i w jej ramach organ ma ustalić podmiot odpowiedzialny (por. wyroki NSA z: 17 września 2019 r., sygn. akt II GSK 484/19, 14 stycznia 2020 r., sygn. akt II GSK 595/19, 18 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 90/18 i II GSK 565/18, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie prawidłowo został ustalony adresat decyzji. Stowarzyszenie Właścicieli [...] aktywnie uczestniczyło w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji; dyrektor Stowarzyszenia, M. D., udzieliła wyjaśnień organowi I instancji – w piśmie z 18 maja 2022 r. (k. 13) napisała, że Stowarzyszenie podjęło starania już po pierwszej kontroli Straży Miejskiej i intensywnie przygotowuje się do przestawienia pojemników z chodnika na podwórze, że wymagało to dużego nakładu finansowego w związku z nieplanowanymi wydatkami i powstało opóźnienie. Nadto napisała w tym piśmie, że Stowarzyszenie zwróciło się do Urzędu o wymianę pojemników z 1100 na 240 l, na dzień wysłania pisma Stowarzyszenie zabetonowało schody do piwnicy, tworząc gładki podjazd, przy wyjściu na podwórze zamontowało metalową platformę umożliwiającą wciąganie pojemników, oddało drzwi wejściowe do renowacji i wzmocnienia w celu łatwego otwierania, że w dniu sporządzenia pisma tj. 18 maja 2022 r. pojemniki zostaną przestawione na podwórze nieruchomości, że wszyscy lokatorzy nieruchomości również otrzymali informację o zmianie usytuowania pojemników. Sąd zaznacza i to, że protokołowi z kontroli pasa drogowego, przeprowadzonej 18 maja 2022 r. towarzyszą kopie zdjęć, datowanych na ten sam dzień, z których wynika stan faktyczny opisany w wyjaśnieniach M. D., zaś M. D. brała udział w ww. kontroli pasa drogowego, składając uwagi do protokołu i podpisując protokół (k. 14).

W tej sytuacji Sąd nie ma wątpliwości, że to Stowarzyszenie jest podmiotem, który zajął pas drogowy, kubłami na odpady wytwarzanymi przez mieszkańców nieruchomości przy ul. [...] i ul. [...], a w konsekwencji powinien być stroną postępowania w przedmiocie zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi.

Dalej Sąd wskazuje, że z wyżej cytowanych wyjaśnień udzielonych przez dyrektor Stowarzyszenia jasno wynika, wbrew zarzutom odwołania i skargi, że kubły stały w pasie drogowym nie tylko w dniach udokumentowanych przez organ I instancji. Kubły pozostawały w pasie drogowym co najmniej od 30 marca 2022 r. (data pierwszej kontroli) aż do 18 maja 2022 r. (data przygotowania miejsca na pojemniki na podwórzu i przeniesienia kubłów z pasa drogowego), bowiem nie było dla nich innego, gotowego miejsca. Sąd nie daje wiary twierdzeniom odwołania i skargi, że tylko dni udokumentowane przez organ zbiegają się z dniami, w których są odbierane odpady, że tylko w tych dniach pojemniki znajdowały się w miejscach przygotowanych do odbioru odpadów. Gdyby było tak jak twierdzi zawodowy pełnomocnik, na nieruchomości istniałoby miejsce gromadzenia odpadów (MGO), w którym pojemniki stałyby na co dzień i nie byłoby potrzeby informowania lokatorów nieruchomości o zmianie usytuowania pojemników, co wprost napisała w swoim piśmie dyrektor Stowarzyszenia, M. D. (k. 13). W piśmie procesowym z 1 grudnia 2023r. pełnomocnik skarżącej podał, że kamienice nie były projektowane z myślą o pojemnikach na odpady, co dodatkowo potwierdza ustalenia organu odnośnie pozostawiania pojemników w pasie drogowym nie tylko w dniach przeprowadzanej przez organ kontroli a stale.

Co do obowiązku utworzenia i korzystania z MGO to Sąd wskazuje, że w dniach od 30 marca 2022 r. (data pierwszego stwierdzenia zajęcia pasa drogowego) do 18 maja 2022 r. (data opróżnienia pasa drogowego), obowiązywała uchwała nr [...] Rady Miasta P. z dnia 11 maja 2021 r. w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta P. (Dz. Urz. Woj. Wlkp. poz. 4186). Regulamin utrzymania czystości i porządku jest aktem prawa miejscowego.

Zgodnie z § 2 pkt 6 załącznika do tej uchwały, ilekroć w Regulaminie jest mowa o miejscu gromadzenia odpadów (MGO), należy przez to rozumieć część nieruchomości spełniającą wymogi zapisane w § 22 - § 24 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.), przeznaczoną do gromadzenia odpadów komunalnych, w której powinny znajdować się pojemniki lub worki do zbierania odpadów komunalnych. Wymagania dotyczące miejsc gromadzenia odpadów są opisane w przepisach § 3 uchwały (zapewnienie MGO na terenie nieruchomości i to przystosowanego do liczby i typów pojemników niezbędnych do obsługi nieruchomości, wyznaczenie MGO na terenie nieruchomości albo w innym miejscu, do którego jest tytuł prawny, utrzymanie MGO w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym, stosowne oznakowanie MGO). W sprawie wcześniejsze wykonanie obowiązków dotyczących MGO w żaden sposób nie zostało wykazane. W realiach sprawy kubły pozostawały w pasie drogowym z braku wyznaczonego MGO. Miejsce do przechowywania pojemników zostało wygospodarowane (przystosowane) dopiero 18 maja 2022 r., o czym świadczą wyżej cytowane wyjaśnienia dyrektor Stowarzyszenia, M. D..

Dalej Sąd stwierdza, że strona skarżąca myli obowiązki związane z udostępnianiem pojemników i worków w celu realizacji odbioru odpadów komunalnych – z obowiązkami odbiorcy odpadów jako właściciela pojemników, przez co i ten zarzut skargi pozostaje bezzasadny. Z § 5 ust. 1 ww. Regulaminu wynika obowiązek wystawienia przed nieruchomość pojemników lub worków do zbierania odpadów komunalnych w dniu odbioru odpadów do godz. 6:00, z zastrzeżeniem ust. 2-3 (jeżeli MGO zlokalizowane jest przy granicy administracyjnej działki ze swobodnym dostępem od strony ulicy lub chodnika, w razie swobodnego odbioru odpadów z MGO obowiązek zapewnienia do niego dostępu dla pojazdu bądź pracowników odbiorcy odpadów komunalnych lub podmiotu uprawnionego). Zarzuty skargi w ogóle nie korespondują z modelem odbioru odpadów, wynikającym z aktu prawa miejscowego, jakim jest Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie miasta P.. Przez co nie mogą zostać uznane za zasadne.

Następnie Sąd stwierdza, że nie budzi wątpliwości prawidłowość obliczenia kary pieniężnej ( dziesięciokrotność opłaty), w tym, powierzchnia zajęcia pasa drogowego przez pojemniki (3,15 m2), czasokres naliczenia kary (50 dni) i jej podstawa materialnoprawna, opisane w decyzjach obu instancji.

Dalej Sąd stwierdza, że w sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek pozwalających na odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wymienionych w art. 189a i nast. K.p.a.

Przepis art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu). Istotą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest bowiem nienakładanie tej kary, mimo że doszło do naruszenia prawa przez obowiązanego (zob. M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, publ. LEX/el. 2020).

Unormowanie zawarte w art. 189f § 1 K.p.a. ma zastosowanie także do decyzji związanych. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów w dniu 09 czerwca 2022 r., III OPS 1/21 (ONSAiWSA 2022/5/63) stwierdził, że przepisy działu IVa K.p.a. stanowią dopełnienie konstrukcji administracyjnych kar pieniężnych, które obowiązywały w systemie prawa w dniu wejścia w życie przepisów działu IVa K.p.a., w zakresie elementów określonych w art. 189a § 2 K.p.a. Powołany artykuł został dodany do K.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., na mocy art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935). Zgodnie z tą zmianą, do przepisów K.p.a. wprowadzono przepisy działu IVa - administracyjne kary pieniężne, w tym art. 189f. Z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej K.p.a. wynika, że intencją prawodawcy było, aby przepisy działu IVa K.p.a. miały charakter ogólny i subsydiarny względem obowiązujących regulacji, które dotyczą administracyjnych kar pieniężnych (zob. uzasadnienie, VIII kadencja, druk sejmowy nr 1183, s. 69-72). W art. 189f K.p.a. nie określono rodzajów administracyjnych kar pieniężnych. Przyjąć zatem należy, że przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej mogą mieć zastosowanie do wszystkich rodzajów administracyjnych kar pieniężnych, w tym kar wymierzanych na podstawie u.d.p.

Innymi słowy charakter kar przewidziany w przepisach u.d.p. nie sprzeciwia się, co do zasady, możliwości odstąpienia od nałożenia kary. Zastosowanie instytucji odstąpienia od ukarania nie eliminuje deliktu, a jedynie uchyla jego karalność. Muszą jednak zostać spełnione przesłanki odstąpienia od nałożenia kary.

Jak wyżej podano zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.

W realiach sprawy nie ma potrzeby analizowania, jakie przypadki naruszenia prawa można uznać za znikome jak i nie ma potrzeby analizowania, czy umieszczenie przedmiotowych kubłów w pasie drogowym bez zezwolenia cechowało się znikomą wagą naruszenia prawa. Istotne jest bowiem to, że strona skarżąca nie zaprzestała naruszania prawa, przy czym zaprzestanie naruszania prawa powinno mieć miejsce niezwłocznie po zawiadomieniu strony o fakcie naruszenia prawa [w niniejszej sprawie: po zawiadomieniu strony o zajęciu pasa drogowego bez zezwolenia]. Gdyby pojemniki zostały usunięte w reakcji na zawiadomienie o fakcie naruszenia prawa, zawartym w zawiadomieniu z 06 kwietnia 2022 r. o wszczęciu postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w związku z zajęciem pasa drogowego, obowiązkiem prawidłowo procedującego organu administracji byłoby przeanalizowanie, czy dany przypadek naruszenia prawa można uznać za znikomy. W realiach kontrolowanej sprawy reakcją na zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie było jednak usunięcie kubłów. Powód odstąpienia od niezwłocznego usunięcia kubłów (przystąpienie do przygotowywania miejsca przeznaczonego do przechowywania pojemników na odpady) nie ma znaczenia przy ocenie spełnienia tej przesłanki.

Pojemniki na odpady pozostawały w pasie drogowym niemal 1,5 miesiąca licząc od zawiadomienia adresata decyzji o wszczęciu postępowania, a usunięte zostały dopiero po tym czasie, po przygotowaniu miejsca na terenie nieruchomości.

W sprawie nie zaistniała również żadna z pozostałych przesłanek uniemożliwiających nałożenie kary pieniężnej, wymienionych w art. 189e i nast. K.p.a., co zostało prawidłowo wyjaśnione w decyzjach wydanych w sprawie a nie zostało zakwestionowane przez skarżącą.

Wobec powyższych argumentów nie ma potrzeby szczegółowej analizowanie sposobu rozważenia przez organy obu instancji przesłanek odstąpienia od nałożenia kary, przewidzianych w art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. (por. uzasadnienie wyroku WSA w Poznaniu z 17 stycznia 2024 r. III SA/Po 759/23, tekst dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach, na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego). Marginalnie Sąd wskazuje, że organy obu instancji wadliwie przeanalizowały wagę przedmiotowego naruszenia prawa oraz bezzasadnie odstąpiły od przeanalizowania, czy w sprawie została spełniona przesłanka zaprzestania naruszenia prawa. Powyższe uchybienia, dotyczące uzasadnień decyzji, nie mają jednak wpływu na wynik sprawy, bowiem rozstrzygnięcia organów obu instancji Sąd ocenia jako zgodne z prawem.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.