Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1223/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Joanna Skiba Protokolant Kinga Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2012 r. ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza R. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania T. C. (dalej "skarżący"), decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza R. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] o odmowie przyznania jednorazowej pomocy pieniężnej w postaci zasiłku celowego w celu złagodzenia szkód spowodowanych przez deszcze nawalne w 2011 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu 13 września 2011 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego w związku z wystąpieniem w 2011 r. deszczu nawalnego.

Burmistrz R. decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. odmówił skarżącemu przyznania jednorazowej pomocy pieniężnej w postaci zasiłku celowego w celu złagodzenia szkód spowodowanych przez deszcze nawalne w 2011 r.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, podnosząc, że spełnia on warunki dla przyznania pomocy. Zdaniem skarżącego przez wszystkie lata, gdy prowadził gospodarstwo miał status rolnika. Wcześniej uzyskał wsparcie w związku z suszą. Dodał, że był beneficjentem kwot mlecznych. Ponadto wskazał, że jest producentem rolnym i został wpisany do ewidencji producentów rolnych oraz nadano mu numer identyfikacyjny. Ukończył różnego rodzaju szkolenia dla rolników i otrzymuje bezpośrednie dopłaty z Unii Europejskiej.

SKO decyzją z dnia [...] marca 2012 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza R. z dnia [...] grudnia 2011 r. W uzasadnieniu organ zwrócił uwagę, że § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 r. huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych (Dz. U. Nr 167, poz. 996 - zwane dalej "rozporządzenie") pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. A zatem z powyższego przepisu wynika, że pomoc nie dotyczy każdej osoby, która zajmuje się rolnictwem. Ustawodawca zawęził krąg osób uprawnionych wskazując, że wnioskodawca lub członek rodziny musi być rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz musi być objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. Organ odwoławczy podał, że w rozpoznawanej sprawie rodzina składa się z trzech osób: T. C. jest emerytką pobierającą świadczenie z KRUS, K. C. jest emerytem pobierającym świadczenie z KRUS, a skarżący jest ubezpieczony w KRUS jako domownik. T. i K. C. są współwłaścicielami gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha we wsi D. Ponadto SKO zwróciło uwagę, że art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 50, poz.291 ze zm.) stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o rolniku – rozumie się pełnoletnią osobą fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia i jest objęta ubezpieczeniem społecznym rolników. Organ odwoławczy wskazał, że działalnością rolniczą w rozumieniu ustawy jest działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym produkcji ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej, rybnej i leśnej, natomiast gospodarstwem rolnym – każde gospodarstwo służące prowadzeniu działalności rolniczej. SKO podało, że przy ustalaniu podlegania ubezpieczeniu domniemywa się (zgodnie z art. 38 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników), że: 1) właściciel gruntów zaliczonych do użytków rolnych lub dzierżawca takich gruntów, jeżeli dzierżawa jest zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków, prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach, 2) podatnik podatku rolnego lub podatku od dochodu z działów specjalnych prowadzi działalność rolniczą w rozmiarze wynikającym z zakresu opodatkowania, 3) jeżeli własność lub dzierżawa gruntów, o których mowa w pkt 1 przysługuje kilku osobom lub jeżeli obowiązek podatkowy, o którym mowa w pkt 2, ciąży na kilku osobach – każda z tych osób uczestniczy w prowadzeniu działalności rolniczej, 4) osoba bliska rolnikowi, spełniająca warunki określone w art. 6 pkt 2 lit. a i b, stale pracuje w gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy – jeżeli okoliczność ta została stwierdzona zgodnym oświadczeniem rolnika i tej osoby. Organ odwoławczy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie skarżący jest ubezpieczony w KRUS, jako domownik. W 2008 r. została zawarta umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego, według której dzierżawcą jest skarżący. Umowa ta nie została zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków, zatem nie jest możliwe uznanie, że to skarżący jest posiadaczem gruntów rolnych i prowadzi na własną rzecz działalność rolniczą. Osobami zobowiązanymi do ponoszenia podatku rolnego od gruntu o pow. [...] ha są K. C. i T. C. Zdaniem SKO skarżący nie spełnia wyznaczonych przez ustawę z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników kryteriów dla uznania go rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników – aby być rolnikiem należy być co najmniej w posiadaniu gospodarstwa rolnego i prowadzić działalność rolniczą na swoją rzecz. Okoliczności sprawy wskazują, że skarżący pracuje w tym gospodarstwie jako osoba bliska rolnika. Świadczy o tym ubezpieczenie jako domownika oraz to, że osobiście nie jest zobowiązany do płacenia podatku rolnego. SKO dodało, że K. C. i T. C. nie są objęci ubezpieczeniem społecznym rolników, a potwierdza to pismo KRUS z dnia 4 stycznia 2012 r.

Od decyzji SKO z dnia [...] marca 2012 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że gospodarstwo rolne, które dzierżawi prowadzi na własny rachunek samodzielnie. Skarżący dodał, że podatek rolny opłacał ze środków pochodzących z gospodarstwa, które są wypracowane przez niego. Ponosi koszty wynikające z prowadzenia gospodarstwa poprzez zakup środków ochrony roślin, nawozy i paliwo do ciągnika. Ponadto skarżący na dowód tego, że posiada status rolnika wskazał opinię Wojewody [...] uprawniająca go do zaciągnięcia kredytu na wznowienie produkcji rolnej oraz protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym uprawniający go do wystąpienia o umorzenie składek płaconych na rzecz KRUS lub podatku rolnego.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 r. huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych (Dz. U. Nr 167, poz. 996) – zwanego dalej "rozporządzeniem" wynika, że pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników.

Aby zatem ocenić, czy T. C. jest rolnikiem należało wziąść pod uwagę definicję rolnika wynikającą z przepisu art. 6 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą". Z przepisu tego wynika, że jako rolnika traktuje się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia.

Zdaniem Sądu, organy błędnie uważają, że dla oceny kwestii bycia posiadaczem zależnym, na gruncie przepisów rozporządzenia, ma znaczenie fakt zarejestrowania umowy dzierżawy w ewidencji gruntów i budynków. Fakt ten nie ma znaczenia w sprawie niniejszej, tj. w sprawie z zakresu pomocy społecznej. Poza sporem jest natomiast to, że zgłoszenie umowy dzierżawy do ewidencji gruntów i budynków ma znaczenie w sprawach z zakresu ubezpieczenia społecznego rolników, do których niniejsza sprawa nie należy. Zatem wskazywane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. domniemanie prowadzenia działalności rolniczej, o którym mowa w art. 38 ustawy nie działało na gruncie niniejszej sprawy. Wobec tego nie mogło zastąpić samodzielnych ustaleń organów w tym zakresie, których w niniejszej sprawie brak.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy wadliwie przyjął, że kwestia statusu ubezpieczeniowego skarżącego w KRUS uniemożliwiała udzielenie jego rodzinie pomocy w formie zasiłku celowego. Z § 2 pkt 1 rozporządzenia wynika, że pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. Z przepisu tego nie wynika w żaden sposób, że osoba w rodzinie spełniająca warunki definicji legalnej rolnika ma być objęta ubezpieczeniem społecznym rolników jako rolnik lub domownik. Zdaniem Sądu, przesłanka zawarta w powyższym przepisie stawia ogólny wymóg znajdowania się określonej osoby w rolniczym systemie ubezpieczeniowym. Z przepisu art. 1 ustawy wynika zaś, że ubezpieczenie społeczne rolników obejmuje, na zasadach określonych w ustawie, zarówno rolników i pracujących z nimi domowników. W tej sytuacji to, że skarżący w KRUS ma status ubezpieczeniowy domownika nie stanowiło przeszkody do rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku celowego dla rodziny C.

Sąd uznał też, że organy błędnie odmówiły przyznania zasiłku celowego T. C. Z oświadczenia z dnia 13 grudnia 2011 r. oraz kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami (co, samo przez się, nie oznacza, że wspólnie prowadzi działalność rolniczą w będącym w jego posiadaniu gospodarstwie rolnym). Zatem skarżący nie jest osobą samotnie gospodarującą w rozumieniu art. 6 pkt 10 ustawy o pomocy społecznej. Wobec tego adresatem decyzji winna być rodzina skarżącego, a nie sam skarżący. To zaś, że zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia pomocy udziela się na wniosek osoby zainteresowanej świadczy jedynie o tym, że o pomoc tego rodzaju może wystąpić jedna osoba z rodziny rolniczej spełniająca wymóg z § 2 pkt 1 rozporządzenia.

Mając na uwadze powyższe wywody Sąd uznał, że w niniejszej sprawie Burmistrz R. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. błędnie zastosowały przepis § 2 pkt 1 rozporządzenia, a zatem działały z naruszeniem tego przepisu, które miało wpływ na wynik sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Burmistrz R. zastosuje się do zaprezentowanej w niniejszym wyroku oceny prawnej. Organ wyjaśni w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody, czy T. C. jest rolnikiem w rozumieniu art. 6 ustawy, w szczególności, to czy skarżący osobiście i na własny rachunek prowadzi działalność rolniczą w dzierżawionym od rodziców gospodarstwie rolnym. W sytuacji gdy organ ustali, że skarżący spełnił wymóg z § 2 pkt 1 rozporządzenia Burmistrz R. wyjaśni i oceni pozostałe przesłanki wymienione w § 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia. W zależności od poczynionych ustaleń organ podejmie czynności procesowe lub wyda decyzję, której adresatem będzie rodzina rolnicza K., T. i T. C.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270) orzekł, jak w sentencji.