Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 701/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 54 par 2 , 127 par 3 , 129 , 140
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędzia WSA Piotr Fronc (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik – Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2024 r. sprawy ze skargi M. K., E. K. – [...], K. B. – [...], M. K. – [...] R. W. i R. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 23 lutego 2024 r. znak: SKO.PW/4171/4/2024 w przedmiocie nakazu częściowego przywrócenia stanu pierwotnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie solidarnie na rzecz skarżących M. K., E. K. – [...], K. B. – [...], M. K. – [...], R. W. i R. Sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w K. kwotę 916 zł (dziewięćset szesnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 23 lutego 2024 r., znak sprawy: SKO.PW/4171/4/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy w całości decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Świątniki Górne z dnia 12 grudnia 2023 r., znak sprawy: GPGS.6331.1.2022 wydaną na postawie art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne w przedmiocie nakazania wykonania czynności i urządzeń mających na celu usuniecie skutków naruszenia stosunków wodnych na gruncie.

Skargę na powyższą decyzję złożyli: M. K., M. K., E. K., R. W., K. B., R. Spółka z ograniczona odpowiedzialnością, spółka komandytowa z siedzibą w K.. Skarżonej decyzji zarzucono:

1. rażące naruszenie przepisów postępowania, a to:

a. art. 63 § 3 KPA w zw. z art. 127 § 1 KPA i art. 128 KPA oraz art. 15 KPA poprzez rozpatrzenie odwołań Skarżących pomimo braku wezwania do usunięcia braków formalnych tych odwołań oraz pomimo braku ich usunięcia, co w stopniu rażącym narusza zasadę skargowości i zasadę dwuistancyjności oraz w konsekwencji prowadzi do zaistnienia wady kwalifikowanej, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 KPA, w postaci wydania zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa;

b. art. 138 § 1 pkt 1 KPA w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 KPA poprzez utrzymanie w całości w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że decyzja organu I instancja była niewykonalna w dniu jej wydania, a jej niewykonalność ma charakter trwały (art. 156 § 1 pkt 5 KPA), a to z uwagi na okoliczność, że w treści sentencji decyzji organu l instancji nie określono sposobu wykonania obowiązku, o którym mowa w pkt 2 sentencji decyzji organu I instancji, a także niedostatecznie określono sposób wykonania pozostałych obowiązków nałożonych decyzją organu I instancji;

c. art. 138 § 1 KPA w zw. z art. 156 § 1 pkt 6 KPA poprzez utrzymanie w całości w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że decyzja organu I instancji w razie jej wykonania wywołałoby czyn zagrożony karą, tj. przestępstwo z art. 193 § 1 KK.

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; a. art. 107 § 1 pkt 3 oraz art. 107 § 1 pkt 5 KPA poprzez nieprecyzyjne oznaczenie stron postępowania, na które nałożony został obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom polegające na tym, że organ I oraz II instancji nałożył obowiązek wykonania określonych urządzeń na strony postępowania, które nie dysponują gruntem, na którym wskazane przez organy prace miałyby zostać wykonane;

b. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez nie odniesienie się przez organ II instancji do zarzutów do decyzji organu I instancji wskazanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji,

c. art. 7 KPA w zw. z art. 77 KPA w zw. z art. 107 § 3 KPA w zw. z art. 80 KPA poprzez niewyjaśnienie przez organ całości stanu faktycznego i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, a także poprzez niepodjęcie przez organ administracyjny wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności zaniechanie wyjaśnienia, czy rzeczywiście doszło do zmiany stosunków wodnych i czy taki stan rzeczy wynika wskutek działań podjętych na działkach Skarżących oraz nieuwzględnienie podnoszonych przez Skarżących w toku postępowania okoliczności, iż organ prowadzący postępowanie powinien był objąć postępowaniem także działki wskazywane przez M. S. w przedstawianych w sprawie opiniach.

3. naruszenie przepisów prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, a to: a. art. 234 ust. 3 w zw. z art. 234 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 z późn. zm.; dalej: "Prawo wodne") poprzez Jego nieuzasadnione zastosowanie, pomimo, że w sprawie nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie, a w konsekwencji nałożenie na Skarżących obowiązku wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, które nie tylko są niewykonalne, ale także nie doprowadzą do normalizacji stosunków wodnych.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej Decyzji w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U.2024.935 t.j. z dnia 2024.06.26 ), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 P.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.

Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co obligowało do uwzględnienia skargi.

Wyjaśnić należy, że postępowanie odwoławcze może być wszczęte wyłącznie w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany (uprawniony) podmiot. Postępowanie odwoławcze nie może być wszczęte z urzędu (por. wyroki NSA: z dnia 17 listopada 1998 r., sygn. akt IV SA 2006/98 oraz z dnia 25 maja 1984 r., sygn. akt II SA 2048/83). Stosownie bowiem do art. 127 § 1 k.p.a. prawo wniesienia odwołania przysługuje stronie postępowania. Oznacza to, że prawo wniesienia tego środka zaskarżenia przysługuje wyłącznie podmiotom, które były stronami postępowania administracyjnego prowadzonego w pierwszej instancji lub powinny być stronami tego postępowania, o ile uprawnienia tego przepisy nie przyznają innym podmiotom (np. prokuratorowi, organizacji społecznej uczestniczącej w postępowaniu). Aby zatem mogło zostać skutecznie wszczęte postępowanie odwoławcze, w postępowaniu tym musi zostać wykazane, że podmiot, który wniósł odwołanie, posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., tzn., że jego interesu prawnego dotyczy dany akt lub czynność (por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1998 r., sygn. akt IV SA 1260/96).

Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.

Odwołanie powinno przy tym odpowiadać ogólnym wymaganiom przewidzianym w art. 63 k.p.a. dla podań, a zatem powinno m.in. zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, a wniesione na piśmie powinno być podpisane przez wnoszącego ten środek zaskarżenia. W przypadku braku spełnienia przez odwołanie wymogów formalnych np. w zakresie braku podpisu strony organ odwoławczy zobowiązany jest – stosownie do art. 64 § 2 k.p.a. - wezwać wnoszącego odwołanie do uzupełnienia braków formalnych, w terminie 7 dni, z pouczeniem o konsekwencji nie zastosowania się do wezwania. Przepis art. 64 § 2 k.p.a. wiąże bowiem również organ odwoławczy.

Zgodnie natomiast z art. 32 i 33 § 1 k.p.a. strona może działać sama lub za pośrednictwem pełnomocnika, a pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu (art. 33 § 2 k.p.a.). Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat lub radca prawny oraz rzecznik patentowy może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa (art. 33 § 3 k.p.a.).

Wobec powyższego w sytuacji, gdy do organu odwoławczego wpływa odwołanie, to organ ten w pierwszej kolejności zobowiązany jest je zbadać w postępowaniu wstępnym pod względem formalnoprawnym tzn. ustalić czy odwołanie jest wniesione w ustawowym terminie, czy jest wniesione prawidłowo, w tym także czy zostało podpisane lub czy zostało wniesione przez uprawniony podmiot.

Prowadzenie postępowania odwoławczego bez wezwania do usunięcia braków formalnych odwołania w postaci np. podpisu, pełnomocnictwa czy innych wymagań, względnie w sytuacji, gdy braki odwołania nie zostały uzupełnione, oznacza wadliwość tego postępowania. W takim przypadku mamy bowiem do czynienia z działaniem organu odwoławczego "z urzędu", co narusza zasadę skargowości (art. 127 § 1 k.p.a.) i stanowi o rażącym naruszeniu prawa (por. wyroki NSA z dnia 18 maja 1994 r., sygn. akt SA/Gd 2365/93 oraz z dnia 30 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1893/18).

Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego sprawy należy wskazać, że odwołanie od decyzji organu I instancji zostało wniesione przez odwołujących działających przez zawodowego pełnomocnika radcę prawnego Ł. Ł., który jednak nie przedłożył pełnomocnictwa od żadnej z reprezentowanych stron, a nadto nie podpisał wniesionego odwołania ( za wyjątkiem odwołań wniesionych przez R. Sp. z o.o Sp. k. z siedzibą w K. oraz K. B.-[...]- przy czym tu również nie zostały załączone pełnomocnictwa).

Organ odwoławczy miał zatem obowiązek sprawdzenia formalnych wymogów odwołania pochodzącego od skarżących przy zastosowaniu trybu z art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie wniesione odwołanie zawierało istotne braki formalne, opisane wyżej. Pomimo zaistniałych braków formalnych odwołania, organ II instancji nie wezwał do ich uzupełnienia. W konsekwencji odwołanie niepodpisane i nie zawierające stosownych pełnomocnictw - w istocie nie mogło wywołać skutku w postaci wszczęcia postępowania odwoławczego i nie uprawniało organu odwoławczego do merytorycznego orzekania w sprawie.

Prowadzenie postępowania odwoławczego pomimo wniesienia niepodpisanego odwołania oraz nie przedłożenia pełnomocnictw, tj. bez wezwania do usunięcia w/w braków formalnych, skutkuje stwierdzeniem, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem prawa i to w postaci kwalifikowanej. Organ odwoławczy działał bowiem w istocie bez skutecznie wniesionego odwołania w wyniku czego wydał swoją decyzję z urzędu .

Stwierdzone uchybienie czyni przedwczesną ocenę zarzutów zawartych w skardze odnoszących się do meritum sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy powinien wyeliminować opisane wyżej uchybienie poprzez wezwanie pełnomocnika skarżących do usunięcia braków formalnych odwołania zgodnie z art. 64 § 2 w związku z art. 140 k.p.a. oraz dokonanie ustaleń faktycznych w zakresie zachowania przez skarżących terminu do wniesienia odwołania, w celu przeprowadzenia formalnoprawnej kontroli dopuszczalności rozpoznania odwołania od decyzji organu I instancji.

W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzekł w punkcie I wyroku. Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w punkcie II wyroku, uzasadnia przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.