Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1134/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-12-08 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 260,  art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym po wznowieniu postępowania w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą na Dyrektora Izby Celnej w K. [...] r. nr [...] A.B.złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Wnioskodawca jest obecnie osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Obecnie pomagają finansowo wnioskodawcy bracia: P.B.i S.B. Strona oświadczyła, że obecnie nie ma możliwości samodzielnego utrzymania się. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności.

Z oświadczenia skarżącego wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z A.K., z którą nie jest spokrewniony. A.K. prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje przeciętny miesięczny dochód brutto w kwocie 5.500 zł – jest to jedyny miesięczny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawcy.

W rubryce nr 8 druku urzędowego formularza PPF ("stan majątkowy osób pozostających ze mną we wspólnym gospodarstwie domowym") strona oświadczyła, że A.K. posiada udział w wysokości 1/6 w nieruchomości lokalowej i udział w wysokości 1/6 w nieruchomości gruntowej, zabudowanej domem mieszkalnym (oba udziały z tytułu dziedziczenia).

Pismem z dnia 16 września 2014 r. referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, również z uwzględnieniem stanu majątkowego A.K., z którą, wg swojego oświadczenia, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy.

W odpowiedzi na to wezwanie, wraz z pismem przewodnim z dnia 1 października 2014 r. skarżący nadesłał do akt sprawy: rachunek bankowy prowadzony przez A.K. w (...) Bank za okres od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 29 września 2014 r.; rozliczenia przelewu czynszu z ww. rachunku bankowego; oświadczenia braci wnioskodawcy: S.B. i P.B. z dnia 29 września 2014 r. o pomocy udzielanej wnioskodawcy (w obu przypadkach jest to pomoc rzeczowa i kwoty pieniężne w wysokości 200 – 250 zł miesięcznie).

W piśmie przewodnim z dnia 1 października 2014 r. skarżący wnioskował o przedłużenie terminu do nadesłania do akt sprawy zaświadczeń z urzędu skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego w 2013 r. oraz wysokości zaliczek wpłaconych na podatek dochodowy w 2014 r. oraz dokumentów z banku.

Jednocześnie skarżący stwierdził, że mieszka z A.K., która była jego partnerką. Aktualnie nie pozostają już we wspólnym związku partnerskim, jednak skarżący mieszka u niej do czasu przeprowadzki do mieszkania jego matki lub brata. Wnioskodawca stwierdził, że A.K. określił na druku urzędowego formularza PPF, jako osobę z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym przez pomyłkę, spowodowaną tym, że w zasadzie nie rozumiał, co to pojęcie w rzeczywistości oznacza.

A.B.oświadczył, że jego miesięczne wydatki zamykają się w kwocie około 600 zł, ponadto, spłaca raty w łącznej wysokości około 1.000 zł miesięcznie. Wsparcie finansowe (do około 500 zł miesięcznie) i rzeczowe otrzymuje od swojej rodziny. Ponadto podejmuje się drobnych prac dorywczych, z których miesięczny dochód wynosi miesięcznie średnio 1.100 zł.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia 8 października 2014 r. skarżący oświadczył, że do dnia 31 sierpnia 2013 r. oprócz prowadzenia działalności gospodarczej, był zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Umowa o pracę została rozwiązana (strona nie zaakceptowała niekorzystnych dla siebie zmian proponowanych przez pracodawcę), a z uwagi na brak zleceń, i konieczność ponoszenia kosztów związanych z działalnością, strona była zmuszona ją zawiesić, a następnie zaprzestać jej wykonywania.

Załącznikami do tego pisma były: rozliczenie dochodu za 2013 r A.K.; wydruk z CEIDG dotyczący skarżącego (potwierdzający fakt wykreślenia z wpisu jego działalności gospodarczej); zaświadczenie z urzędu skarbowego o dochodzie wnioskodawcy osiągniętym w 2013 r.; zaświadczenia z banku, w którym strona posiada rachunki bankowe. Jednocześnie skarżący oświadczył w ostatnio cytowanym piśmie przewodnim, że nie są odprowadzane za niego zaliczki na poczet podatku dochodowego w 2014 r.

Postanowieniem z 31 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Pismem z 19 listopada 2014 r. skarżący w zakreślonym terminie wniósł sprzeciw od postanowienia z 31 października 2014 r. Skarżący zarzucił, że wydanie postanowienia było przedwczesne, a referendarz powinien był wezwać go ponownie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy. Do sprzeciwu skarżący dołączył dwie kopie wpłat rat po 1.000 zł, kopię umowy pożyczki, umowy o kredyt oraz umowy o kartę kredytową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Jak stanowi art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 tekst jedn. ze. zm.- zwana dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Złożony przez skarżącego sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wywołał taki skutek, że Sąd jest zobowiązany ponownie rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględniając okoliczności faktyczne i prawne sprawy oraz zebrany materiał dowodowy istniejący w chwili obecnej.

Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.).

Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Sąd rozważając przedmiotową sprawę musi ustalić, czy spełniona została określona w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645).

Należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zgodnie zatem z art. 246 § 2 pkt 2 powinna wykazać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku.

Skarżący mieszka aktualnie w mieszkaniu A.K., które ona sama w całości utrzymuje. Skarżący nie ponosi więc normalnych kosztów utrzymania miejsca swojego zamieszkania, nie opłaca żadnych rachunków za mieszkanie (czynsz, opłaty za media, itp.), co sam zresztą oświadczył. Stwierdził wprawdzie, że mieszka w mieszkaniu A.K. do czasu, kiedy przeprowadzi się do mieszkania swojej matki lub brata. Jednak w takiej sytuacji, najprawdopodobniej również nie będzie zmuszony do ponoszenia opłat i kosztów związanych z eksploatacją mieszkania.

Skarżący oświadczył również, że utrzymuje się z prac dorywczych, z których osiąga przeciętnie 1.100 zł miesięcznie przy uwzględnieniu zastrzeżenia wnioskodawcy, że to wynagrodzenie jest zmienne, zależy bowiem od zapotrzebowania "pracodawców", ilości ich zleceń, warunków atmosferycznych, podkreślić należy, że kwota ta pozostaje do dyspozycji skarżącego.

Bracia skarżącego, S.B. i P.B., oświadczyli, że udzielają mu pomocy, głównie wsparcia rzeczowego w postaci wyżywienia – wnioskodawca często spożywa posiłki u swoich braci. Pomoc obejmuje również zakup odzieży i obuwia. W tym stanie rzeczy, skarżący nie ponosi regularnych i stałych wydatków związanych z zakupem żywności, odzieży i obuwia. Wysokość wsparcia udzielanego wnioskodawcy bracia określili na kwotę około 200 – 250 zł miesięcznie. Poza tym, jeżeli bracia w swoich oświadczeniach z dnia 29 września 2014 r. stwierdzają, że pomocy udzielają mu głównie w formie wsparcia rzeczowego, to nie sposób w tym wypadku wykluczyć, że udzielają mu przecież również wsparcia w formie gotówkowej.

Strona skarżąca stwierdziła, że jej wydatki zamykają się w kwocie 600 zł miesięcznie (koszty wyżywienia, odzież, obuwie, środki czystości), jednak zgodnie z nadesłanymi oświadczeniami pomocy rzeczowej w tym właśnie zakresie udzielają mu jego bracia.

Kwota wpisu sądowego w pięciu sprawach zainicjowanych przez A.B. wynosi w sumie 1.000 zł. Jest to kwota, która odpowiada przeciętnemu dochodowi, który wnioskodawca uzyskuje z prac dorywczych. Kwota ta została zresztą podana przez samego wnioskodawcę. Skarżący bowiem znajduje się aktualnie w takiej sytuacji, że nie musi ponosić wydatków koniecznych związanych ze swoim utrzymaniem. Nie opłaca mieszkania, w którym mieszka (wszelkie koszty jego utrzymania ponosi A.K.), natomiast w bieżącym utrzymaniu jego osoby (wyżywienie i zakup odzieży) pomagają mu wydatnie jego bracia.

Załączone do sprzeciwu dokumenty wskazują na fakt, że skarżący posiada zadłużenia cywilnoprawne oraz, że spłaca swoje zobowiązania. Wskazują także Sądowi, jaką kwotę skarżący może wygospodarować ze swojego zarobku.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się jednoznacznie, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby i jej rodziny zostałby przerzucony na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.).

Dodać można, że skarżący nie wskazał, na jaki cel zostały przeznaczone środki z zaciągniętych zobowiązań, Sąd więc nie jest w stanie ocenić, czy zostały przeznaczone np. na cel zaspakajający jego podstawowe potrzeby mieszkaniowe, a także na co aktualnie skarżący przeznacza środki przyznane w ramach limitu karty kredytowej.

Podkreślić należy, że sam skarżący w sprzeciwie przyznał, że w ubiegłym miesiącu był w stanie opłacić dwukrotną wysokość rat kredytowych, więc tym bardziej jest w stanie opłacić koszty sądowe.

Reasumując, należy stwierdzić, że skarżący nie udowodnił w sposób nie budzący wątpliwości ani na etapie postępowania referendarskiego, ani w postępowaniu zainicjowanym wniesionym sprzeciwem, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy.

Wobec powyższego, działając na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.