Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 843/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6  ust. 1  pkt 10a  lit. b,  art. 5  ust. 3,  art. 6  ust. 1  pkt 10a  lit. b
journal: Dz.U. 2014 poz 851
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant referent stażysta Anna Barska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi W. z siedzibą w H. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 27 sierpnia 2014 r. nr IPPB5/423-550/14-3/AJ w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

W. z siedzibą w H. (dalej "Spółka", "Skarżąca", "Strona" albo "Wnioskodawca") złożyła wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych. Wniosek dotyczył zwolnienia z opodatkowania przychodów (dochodów) tworzonego funduszu z udziału w polskiej spółce osobowej (bezpośrednio lub poprzez luksemburską spółkę typu S.).

Skarżąca m.in. wskazała, że jest spółką utworzoną i działającą na podstawie przepisów prawa holenderskiego. Planuje założenie funduszu inwestycyjnego działającego zgodnie z prawem holenderskim w formie prawnej spółki kapitałowej N. V. (b. m. v. k.), to jest spółki z tzw. zmiennym kapitałem ("Fundusz"). Fundusz nie będzie posiadał siedziby ani zarządu na terytorium Polski. Skarżąca wyjaśniła, że składa wniosek jako osoba planująca założenie Funduszu (działającego w formie spółki prawa holenderskiego), w rozumieniu art. 14n § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej też "Ordynacja" lub "Op") i dotyczy on działalności Funduszu i związanych z nią konsekwencji podatkowych.

W zakresie statusu prawno - podatkowego Funduszu Skarżąca wskazała, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa holenderskiego Fundusz będzie posiadał osobowość prawną nadaną zgodnie z przepisami holenderskiego kodeksu cywilnego, będzie zatem podmiotem praw i obowiązków odrębnym od jego inwestorów (udziałowców). Fundusz będzie podatnikiem holenderskiego podatku dochodowego od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania. Fundusz będzie też mógł uzyskać certyfikat rezydencji podatkowej wystawiony przez holenderskie władze podatkowe. Wyłącznym przedmiotem działalności Funduszu będzie inwestowanie kapitału Funduszu, tj. środków wpłaconych przez wspólników-inwestorów w drodze objęcia lub nabycia udziałów/akcji emitowanych przez Fundusz zgodnie z przepisami prawa holenderskiego, w celu dywersyfikacji ryzyka inwestycyjnego oraz osiągnięcia przez inwestorów zysków. Fundusz lokować będzie zebrane środki pieniężne w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Zgodnie z warunkami funkcjonowania Funduszu będzie on działał jako fundusz inwestycyjny zamknięty.

Biorąc pod uwagę, że Fundusz jest holenderską spółką akcyjną (N.V.) o zmiennym kapitale akcyjnym, tytuły uczestnictwa w Funduszu najbardziej zbliżone będą do akcji (shares). Z uwagi na inwestycyjną działalność Funduszu nie będą one stanowić typowego instrumentu właścicielskiego (tak, jak akcje w polskiej spółce akcyjnej), lecz formę instrumentu inwestycyjnego.

Fundusz będzie zarządzany wyłącznie przez podmiot zarządzający z siedzibą w Holandii, regulowany zgodnie z holenderskimi przepisami implementującymi dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmiany dyrektyw 2003/41/WE i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/2009 i (UE) nr 1095/2010 ("AIFMD") i prowadzący swoją działalność w oparciu o stosowne zezwolenie wydane przez Stichting Autoriteit Financiele Markten ("AFM"), tj. właściwy organ nadzoru nad holenderskim rynkiem finansowym.

Holenderskie prawo spółek stanowi, że holenderska spółka powinna posiadać co najmniej dwa organy władz, to znaczy (i) zarząd (bestuur), składający się z dyrektorów zarządzających (bestuurders), oraz (ii) walne zgromadzenie wspólników (algemene vergadering van aandeellhouders).

Holenderskie spółki mogą również mieć radę nadzorczą (raad van commissarissen), lecz w przypadku większości spółek holenderskich nie ma takiego wymogu. Zarząd odpowiada za zarządzanie spółką, tzn. ogólną politykę długoterminową oraz prowadzenie spraw spółki. Zgodnie z prawem holenderskim, niektóre kompetencje właścicieli tytułów uczestnictwa w Funduszu będą zarezerwowane do kompetencji Walnego Zgromadzenia Wspólników. Należą do nich: zawieszanie oraz odwoływanie dyrektorów zarządzających i dyrektorów nadzorujących, wprowadzanie zmian do statutu, zatwierdzanie rocznych sprawozdań finansowych oraz dobrowolna likwidacja spółki.

W strukturze Funduszu ustawowym organem zarządzającym będzie zatem podmiot zarządzający funduszem ("Zarządzający") (nie będzie odrębnego zarządu) oraz istnieć będzie obligatoryjny organ, jakim jest Walne Zgromadzenia Wspólników. Zarządzający będzie osobą prawną. Fundusz, w związku z formą holenderskiej spółki akcyjnej o zmiennym kapitale akcyjnym, musi mieć zarządzającego posiadającego zezwolenie w Holandii wydane przez AFM. Holenderski zarządzający musi mieć siedzibę w Holandii. Oznacza to m.in., że Zarządzający musi sprawować zarząd z Holandii.

Działalność inwestycyjna Funduszu będzie prowadzona przez podmiot zarządzający Funduszem na podstawie zezwolenia wydanego podmiotowi zarządzającemu przez AFM oraz zawiadomienia Funduszu złożonego do AFM.

Zgodnie z przepisami prawa holenderskiego, to Zarządzający, a nie Fundusz, podlega wymogowi posiadania zezwolenia wydawanego przez AFM. Wniosek o wydanie zezwolenia oraz udzielenie zezwolenia podlega przepisom zawartym w ustawie o nadzorze finansowym (Wet op het financieel toezicht - "AFS"). Udzielenie (lub odmowa udzielenia) zezwolenia jest decyzją administracyjną.

Na gruncie regulacji holenderskich Fundusz musi mieć holenderskiego Zarządzającego posiadającego stosowne zezwolenie AFM. Zgodnie z artykułem 4:37c (1) AFS, Zarządzający musi być osobą prawną. Zarządzający nie może być osobą prywatną/osobą fizyczną.

W praktyce zawierana jest przez Zarządzającego i Fundusz umowa o zarządzanie na podstawie przepisów holenderskiego prawa cywilnego. Ponadto Zarządzający będzie posiadał uprawnienia korporacyjne do pełnienia funkcji zarządu lub Zarządzający będzie faktycznie powołany do zarządu. Wówczas Zarządzający będzie reprezentował Fundusz, w tym w relacjach z podmiotem zarządzającym (np. zawierał w imieniu Funduszu umowę o zarządzanie). W razie konfliktu interesów Rada Nadzorcza lub - w jej braku - Walne Zgromadzenie Wspólników, podejmuje decyzje o transakcji, chyba że statut Funduszu będzie stanowił inaczej (niemniej okoliczność ta nie wpływa na uprawnienie jedynego zarządzającego do reprezentacji Funduszu).

Co do zasady Zarządzający musi ustąpić, jeżeli straci zezwolenie AFM i/lub w przypadku niewypłacalności. Wówczas konieczne będzie powołanie na jego miejsce innego zarządzającego posiadającego wymagane zezwolenie. Fundusz będzie więc regulowaną instytucją wspólnego inwestowania nadzorowaną przez AFM. Fundusz musi zostać zgłoszony do AFM. AFM sprawuje stały nadzór nad Zarządzającym oraz działalnością inwestycyjną prowadzoną przez niego w ramach Funduszu. Fundusz jest w istocie funduszem regulowanym, ponieważ zarządzanie inwestycyjne wykonywane za pośrednictwem Funduszu podlega nadzorowi ze strony AFM.

Zezwolenie wydane Zarządzającemu obejmuje wszystkie funkcje zarządzania.

Aktywa Funduszu będą przechowywane przez depozytariusza, którym będzie podmiot prawa holenderskiego. W szczególności depozytariusz będzie prowadził rejestr aktywów Funduszu, monitorował przepływ środków, sprawował ogólny nadzór nad działalnością inwestycyjną Funduszu oraz wykonywał inne czynności związane z bieżącym administrowaniem aktywami funduszu.

Zewnętrzny, niezależny podmiot, jakim jest depozytariusz, będzie również odpowiedzialny za zapewnienie, aby rozliczanie umów dotyczących aktywów funduszu inwestycyjnego następowało bez nieuzasadnionego opóźnienia, oraz kto będzie kontrolował terminowość rozliczania umów z uczestnikami.

Fundusz może podjąć działalność inwestycyjną na terenie Polski poprzez nabywanie lub obejmowanie papierów wartościowych, instrumentów finansowych lub innych praw majątkowych. W szczególności Fundusz może zostać wspólnikiem polskich spółek kapitałowych lub wspólnikiem polskich spółek osobowych, tj. spółki jawnej lub spółki komandytowej (dalej spółka jawna i spółka komandytowa jako "Spółka Osobowa"). Spółka Osobowa prowadzić będzie działalność gospodarczą i osiągać dochody na terenie Rzeczpospolitej Polskiej. Możliwe też, że Spółka Osobowa będzie wspólnikiem innych spółek kapitałowych lub osobowych z siedzibą w Polsce lub za granicą i w związku z tym będzie osiągać także dochody związane z uczestnictwem w takich spółkach.

W uzupełnieniu wniosku O. Skarżąca wskazała, że alternatywnie do bezpośrednich inwestycji w polskie Spółki Osobowe (tj. jako wspólnik takich spółek), Fundusz może prowadzić działalność inwestycyjną poprzez posiadanie papierów wartościowych emitowanych przez spółkę z siedzibą i miejscem zarządu w Wielkim Księstwie Luksemburg, działającej w formie prawnej S. ("S[...]"). S[...] jest spółką osobową niepodlegającą w państwie swojej rezydencji podatkowej opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania, tj. spółką niebędącą osobą prawną w rozumieniu art. 4 pkt 14 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 851 ze zm., dalej też "ustawa" lub "updop"). W przyszłości S[...] może zostać wspólnikiem polskich Spółek Osobowych prowadzących działalność gospodarczą m. in. w zakresie najmu powierzchni handlowej/biurowej w Polsce lub osiągających dochody ze zbycia składników majątkowych, w tym w szczególności nieruchomości położonych w Polsce, a także inne dochody.

W związku z powyższym opisem Spółka spytała: 1. Czy przychody (dochody) Funduszu osiągane na terytorium Polski, w tym przychody (dochody) z udziału w Spółce Osobowej w części odpowiadającej udziałowi Funduszu w zyskach Spółki Osobowej, będą podlegały zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a ustawy, zarówno z momentem ich uzyskania przez Spółkę Osobową, jak i z chwilą ich faktycznej wypłaty na rzecz Funduszu? 2. Czy przychody (dochody) Funduszu osiągane na terytorium Polski, w tym przychody (dochody) z udziału w S[...] w części odpowiadającej udziałowi S[...] w zyskach Spółki Osobowej, będą podlegały zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a ustawy, zarówno z momentem ich uzyskania przez Spółkę Osobową/S[...], jak i z chwilą ich faktycznej wypłaty na rzecz Funduszu?

W ocenie Skarżącej odpowiedzi na zadane pytanie powinny być twierdzące.

Minister Finansów (dalej też "Minister" albo "Organ") w interpretacji indywidualnej z dnia 27 sierpnia 2014 r. uznał stanowisko Skarżącej odnośnie obydwu pytań za nieprawidłowe. W uzasadnieniu Minister wskazał, że zwolnienie, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a updop, ma charakter podmiotowy. Oznacza to, że na podstawie tego przepisu może być zwolniony z opodatkowania podatnik (w zakresie wszystkich dochodów generowanych przez niego), a nie jego dochody czy przychody. Odnosząc się do stanowiska Skarżącej w zakresie możliwości skorzystania z ww. zwolnienia podmiotowego przez holenderską spółkę inwestycyjną ze zmiennym kapitałem, Organ wskazał, że w polskim systemie prawnym występują następujące polskie instytucje wspólnego inwestowania: fundusze inwestycyjne działające na podstawie ustawy z dnia 27 maja 2004 r. funduszach inwestycyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 157 ze zm., dalej "ufi"), określone w art. 1 tej ustawy; fundusze kapitałowe, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy o Krajowym Funduszu Kapitałowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 57, poz. 491 ze zm.), z uwagi na brzmienie art. 11 ust. pkt 1 i 2 tej ustawy mogące działać m.in. w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjnej, komandytowej, komandytowo – akcyjnej. Pierwsza z ww. kategorii podmiotów podlega zwolnieniu podmiotowemu określonemu w art. 6 ust. 1 pkt 10 updop (jako fundusze inwestycyjne działające na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych), natomiast literalne brzmienie tego przepisu wskazuje wprost, że Ustawodawca nie przewidział zwolnienia podmiotowego dla drugiej z ww. kategorii. Z przyczyn oczywistych (ww. fundusze kapitałowe nie posiadają siedziby w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie) fundusze te nie mogą korzystać również ze zwolnienia określonego w pkt 10a ust. 1 art. 6 updop.

Minister ocenił, że opisana we wniosku holenderska spółka inwestycyjna ze zmiennym kapitałem to całkowicie odmienna konstrukcja prawna od przyjętej przez polskiego prawodawcę dla funduszy inwestycyjnych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 updop, nieco zbliżona do ww. funduszy kapitałowych, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy o Krajowym Funduszu Kapitałowym. Wprowadzenie art. 6 ust. 1 pkt 10a updop było wynikiem podjęcia przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązania wobec Komisji Europejskiej w sprawie usunięcia naruszenia nr 2006/4093. W uzasadnieniu do projektu ustawy wprowadzającej zwolnienie podmiotowe dla zagranicznych funduszy inwestycyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 10a ustawy) zaznaczono, że "proponowane warunki określające zakres podmiotowy zwolnienia zostały ustalone tak, aby zwolnieniem objęte zostały podmioty równoważne polskim funduszom inwestycyjnym i polskim funduszom emerytalnym.". Konsekwentnie w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 234, poz. 1389), wskazano, że "...niezależnie od przedstawionych powyżej zmian, w projekcie zaproponowano również wprowadzenie dodatkowego wymogu, który będą musiały spełnić zagraniczne fundusze inwestycyjne, aby móc skorzystać z wyłączenia z opodatkowania podatkiem dochodowym, wskazującego, że muszą być, podobnie jak ma to miejsce w przypadku funduszy inwestycyjnych tworzonych w oparciu o przepisy ustawy o funduszach inwestycyjnych, zarządzane przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę.".

Minister wskazał, że wolą Ustawodawcy było ustanowienie zwolnienia podmiotowego dla zagranicznych instytucji wspólnego inwestowania, ale tylko takich, które działają na podobnych zasadach do polskich funduszy inwestycyjnych. Biorąc pod uwagę powyższe, analizy wypełnienia warunków zwolnienia podmiotowego określone w art. 6 ust. 1 pkt 10 lit. a-f updop należy dokonywać w kontekście porównywalności holenderskiej spółki inwestycyjnej opisanej we wniosku i polskich funduszy inwestycyjnych.

Zdaniem Organu przesłanki zwolnienia podmiotowego wyrażonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a updop należy zatem oceniać poprzez pryzmat zasady równego traktowania polskich funduszy inwestycyjnych i ich odpowiedników (podmiotów równoważnych) z Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Do tych bowiem zasad odwoływali się autorzy nowelizacji ustawy wprowadzając analizowane zwolnienie. To z kolei narzuca kierunek interpretacji przedmiotowych przepisów.

Minister wskazał przesłanki zwolnienia od podatku wynikające z art. 6 ust. 1 pkt 10a updop (w brzmieniu obowiązującym od 4 grudnia 2011 r.) i podkreślił, że Ustawodawca uwarunkował to zwolnienie od spełnienia wszystkich zawartych tam warunków. W związku z powyższym należy zauważyć, że przekazane przez Skarżącego informacje pozwalają na stwierdzenie, że fundusz S [...]opisany we wniosku O. nie spełnia warunku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b updop. Organ wyjaśnił, że zakres działalności określony w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit, b) updop pokrywa się z zakresem określonym dla polskich funduszy inwestycyjnych w art. 3 ust. 1 ufi, zgodnie z którym fundusz inwestycyjny jest osobą prawną, której wyłącznym przedmiotem działalności jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego, a w przypadkach określonych w ustawie - również niepublicznego proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe.

Minister nadmienił, że zgodnie z ufi fundusze inwestycyjne nie mogą inwestować w spółki osobowe nie emitujące papierów wartościowych, takich, jak spółka jawna lub komandytowa. Polski Ustawodawca nakazuje traktować dochody z udziału w transparentnej podatkowo spółce osobowej (jawnej lub komandytowej) tak, jak dochody z działalności gospodarczej (art. 5b ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm., i art. 5 ust. 3 updop w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 8 listopada 2013 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku tonażowym, Dz.U. z 2013 r. poz. 1387). Nie można zatem uznać, że dochody Wnioskodawcy z udziału w polskich spółkach komandytowych będą dochodami z praw majątkowych.

W ocenie Organu wyłącznym przedmiotem działalności Funduszu nie będzie jedynie (jak określono w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b updop) zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Fundusz będzie czerpał dochody również z działalności gospodarczej (prowadzonej poprzez zakłady w Polsce ukonstytuowane w wyniku posiadania udziałów w polskich spółkach osobowych - bezpośrednio lub poprzez luksemburską spółkę S[...]). Nie ma przy tym znaczenia, czy Fundusz będzie bezpośrednim udziałowcem polskiej spółki osobowej, czy też dochody z polskiej spółki osobowej będą alokowane do Funduszu proporcjonalnie do jego udziału w zysku luksemburskiej, transparentnej podatkowo spółki S[...] (której Fundusz będzie udziałowcem), która będzie wspólnikiem polskiej spółki osobowej. Przedmiot działalności przedmiotowej holenderskiej spółki inwestycyjnej (Funduszu) należy zatem uznać za nieporównywalny do polskich funduszy inwestycyjnych działających na podstawie ufi. Minister uznał, że przyznanie racji Skarżącej prowadziłoby do uprzywilejowanego traktowania spółek inwestycyjnych (funduszy) holenderskich w stosunku do polskich funduszy inwestycyjnych działających w oparciu o ufi.

Minister Finansów zauważył przy tym, że inwestycje w spółki osobowe nie mieszczą się także w zakresie określonym w art. 50 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS). Natomiast celem tej dyrektywy jest m.in. zapewnienie odpowiedniej ochrony inwestorów.

Niewątpliwie zatem wykładnia celowościowa art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b updop wskazuje, że zwolnienie podmiotowe określone w przedmiotowym artykule nie obejmuje zagranicznych spółek/funduszy inwestycyjnych inwestujących w polskie spółki osobowe nie emitujące papierów wartościowych, których zakres dopuszczalnych inwestycji wykracza poza zakres działalności polskich funduszy określony w ufi.

W świetle powyższego stwierdzono, że warunek zwolnienia podmiotowego, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b updop, nie będzie spełniony w przypadku opisanym w przedmiotowym zdarzeniu przyszłym.

Spółka, nie zgadzając się z wydaną interpretacją, złożyła skargę do Sądu, zarzucając jej naruszenie:

1. art. 6 ust. 1 pkt 10a updop, w szczególności poprzez uznanie, że Fundusz będący zagraniczną instytucją wspólnego inwestowania, nie podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób prawnych wyłącznie z uwagi na możliwość inwestowania środków pieniężnych w spółki osobowe z siedzibą w Polsce (bezpośrednio lub poprzez luksemburską spółkę S[...]);

2. art. 63 i 65 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej ("Traktat"), poprzez naruszenie zasady swobody przepływu kapitału oraz uchybienie zakazowi arbitralnej dyskryminacji i ukrytego ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału i płatności, w sytuacji, w której nie istniały przesłanki interesu ogólnego uprawniające Organ do odmowy przyznania zwolnienia podatkowego Skarżącemu;

3. art. 14c § 1 i § 2 w zw. z art. 14b § 3 Op, poprzez niewyczerpującą analizę opisu zdarzenia przyszłego, a w konsekwencji nieprawidłową ocenę stanowiska przedstawionego we wniosku o wydanie Interpretacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 września 2015 r., w sprawie III SA/Wa 3704/14, uznał skargę za zasadną. W ocenie WSA sformułowany pod lit. b w art. 6 ust. 1 pkt 10a ustawy warunek w postaci wyłącznego przedmiotu działalności instytucji wspólnego inwestowania obejmującego zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe, nie został obwarowany żadnym zastrzeżeniem, w szczególności takim, jak w art. 145 ust. 1 pkt 6 ufi. W konsekwencji, zdaniem WSA w Warszawie, nie można uznać za uprawnioną forsowanej przez Organ tezy o niedopuszczalności skorzystania przez Skarżącą ze zwolnienia.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Organ.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 lutego 2018 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II FSK 128/16, uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie. W uzasadnieniu NSA podzielił zarzut naruszenia art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 141 § 4 Ppsa oraz art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b w związku z art. 5 ust. 3 updop. NSA wskazał, że Sąd pierwszej instancji w wydanym uzasadnieniu odniósł się jedynie do zdarzenia przyszłego, w którym Skarżący nabywa papiery wartościowe emitowane przez spółkę luksemburską działającą w formie S[...]. Jednocześnie podniesiono, iż WSA w Warszawie nie odniósł się do wszystkich zarzutów skargi.

NSA za trafne uznał wywody Organu, że czym innym jest lokowanie środków pieniężnych i uzyskiwanie tzw. dochodów pasywnych, a czym innym udział w spółce jawnej połączony z obowiązkiem prowadzenia jej spraw, czyli zarządzaniem tym podmiotem, ponieważ w ostatnim przypadku trudno jest mówić, że jest to jedynie lokowanie środków pieniężnych, skoro sensem uczestnictwa w takiej spółce jest prowadzenie jej przedsiębiorstwa. Wskazano, że również zasady odpowiedzialności wspólników spółki jawnej sprawiają, że inwestycja w taką spółkę poprzez wniesienie stosownego wkładu, a co za tym idzie uczestniczenie w niej jako jej wspólnik ze wszelkimi tego konsekwencjami, nie przemawia za tym, iż stanowi to li tylko działalność czysto inwestycyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 punkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. Nr 718 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dodać też należy, że w niniejszej sprawie nie miał zastosowania 57a tej ustawy ("Skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi na taką interpretację oraz powołaną podstawą prawną skargi."), gdyż skarga została wniesiona przed 15 sierpnia 2015 r.

Na wstępie należy podkreślić, że na obecnym etapie sprawy rozpoznanie skargi zdeterminowane jest wydanym w sprawie wyrokiem NSA z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. II FSK 128/16. Zgodnie bowiem z art. 190 Ppsa, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA.

Przypomnieć więc należy, że w wyroku z 11 października 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny odnotował dwa uchybienia Sądu Wojewódzkiego orzekającego poprzednio: 1) naruszenie art. 141 § 4 Ppsa poprzez brak stanowiska w kwestii zwolnienia Funduszu z opodatkowania na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a ustawy w związku z uzyskiwaniem przychodów w polskiej spółce osobowej (jawnej lub komandytowej), która to kwestia oznaczona była numerem 1 we wniosku o interpretację, 2) wadliwą wykładnię prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 pkt 10 lit. b updop. NSA zaprezentował, jak przepis ten powinien być interpretowany w kontekście podejmowania przez Fundusz działalności inwestycyjnej poprzez nabywanie udziałów i akcji w spółkach osobowych, w tym też wtedy, kiedy taka działalność inwestycyjna następuje za pośrednictwem spółki prawa luksemburskiego o statusie S[...], która emituje akcje. Pytanie dotyczące tej drugiej kwestii oznaczone było we wniosku numerem 2.

Otóż Sąd Wojewódzki ponownie rozpoznający skargę zauważa, że zawarte w wyroku NSA rozważania co do problemu materialnoprawnego niniejszej sprawy, tj. rozważania zawarte na str. 10 – 15 uzasadnienia tego wyroku, stanowią jasną wypowiedź tego Sądu co do zasadniczej, spornej kwestii całego postępowania. NSA uznał przecież, że zaprezentowana poprzednio przez Sąd Wojewódzki wykładnia art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b w związku z art. 5 ust. 3 ustawy jest błędna. W ocenie NSA art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b updop ustanawia jedną z przesłanek, których łączne spełnienie warunkuje skorzystanie ze zwolnienia od podatku dochodowego przez instytucje wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Polska kraju członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego. NSA zaakcentował, że warunkiem zwolnienia jest to, aby wyłącznym przedmiotem działalności instytucji wspólnego inwestowania było zbiorowe lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Przepis ten określa zatem, stanowiący warunek zwolnienia podatkowego, dozwolony zakres działalności takiej instytucji, ograniczając go, poprzez słowo "wyłącznie", do zbiorowego lokowania środków pieniężnych we wskazane w nim aktywa. Jako zawężenie sporu zaistniałego w sprawie NSA uznał odwołanie się do rozumowania a contrario, tj. zestawienia art. 10 ust. 1 pkt 10 oraz art. 10 ust. 1 pkt 10a, i wywnioskowania na tej podstawie, że skoro w pierwszym z tych przepisów Ustawodawca referuje do ustawy o funduszach inwestycyjnych umożliwiającej lokowanie środków w konkretnie wymienione prawa majątkowe, zaś w drugim przypadku ustawa nie określa w tym względzie żadnych wymogów, to przez "prawa majątkowe", o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 lit b ustawy, należy rozumieć także udziały w polskich spółkach osobowych. Specyfika takich spółek, wynikająca z przepisów Kodeksu spółek handlowych oraz art. 5 ust. 3 updop, tj. zasady ich reprezentacji, odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki, zarządzania spółką oraz zbywalności praw udziałowych, wyznaczać powinny zasadniczą różnicę pomiędzy dopuszczalną dla instytucji wspólnego inwestowania pasywną działalnością inwestycyjną, a działalnością gospodarczą wspólnika spółki osobowej (w tej części rozważań NSA analizował status Funduszu jako wspólnika spółki jawnej lub komandytowej). W efekcie uczestniczenie w mającej w Polsce siedzibę spółce osobowej prawa handlowego wykracza poza dopuszczalny w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b ustawy przedmiot działalności zagranicznej instytucji wspólnego inwestowania.

Powyżej zrekapitulowane stanowisko NSA w pierwszej z dwóch kwestii postawionych we wniosku o wydanie interpretacji Sąd Wojewódzki uznaje więc za wiążące, toteż jedynie informacyjnie wskazuje, że stanowisko Funduszu w tej kwestii było wadliwe. Minister trafnie uznał je za takie właśnie.

Ten pogląd NSA pozostaje też aktualny w drugiej chronologicznie kwestii wniosku o interpretację, tj. kwestii opodatkowania przychodów (dochodów) osiąganych z tytułu udziału w luksemburskiej spółce S[...] będącej udziałowcem polskiej spółki osobowej (jawnej lub komandytowej). NSA zauważył już na wstępie swoich rozważań w tej drugiej kwestii, że uwagi wyżej sformułowane pozostają tak samo przydatne ("Konkluzji tej nie może zmienić okoliczność pośredniczenia w uzyskiwaniu przez Fundusz przychodów z tytułu udziału w zysku polskich spółek osobowych, niebędącej osobą prawną i niepodlegającej opodatkowaniu w państwie swojej rezydencji spółki osobowej z Luksemburga..."). Jeśli wspólnikiem polskiej spółki osobowej jest inna spółka niebędąca osobą prawną, wówczas przychody te (z działalności gospodarczej) należy przypisać wspólnikom tejże spółki (będącej wspólnikiem innej spółki osobowej) będącym podatnikami podatku dochodowego. Fundusze inwestycyjne z siedzibą w Polsce nie mogą inwestować w spółki osobowe (nie emitujące papierów wartościowych), takie jak spółka jawna lub komandytowa. Wprowadzenie do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych z dniem 1 stycznia 2011 r. art. 6 ust. 1 pkt 10a miało na celu zapobieżenie możliwej dyskryminacji w stosunku do funduszy inwestycyjnych działających na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych, instytucji wspólnego inwestowania mających siedzibę w innym niż Polska kraju członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Zapobieżenie dyskryminacji oznacza zrównanie pod względem podatkowym polskich i zagranicznych funduszy, stworzenie im porównywalnych warunków działania, nie zaś uprzywilejowanie tych ostatnich, poprzez stworzenie im lepszych (szerszych) możliwości inwestowania w Polsce, aniżeli jest to udziałem funduszy działających na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych. Ta okoliczność, według NSA, również przemawia za przyznaniem racji Organowi w zakresie wykładni art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b ustawy (wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2017 r., II FSK 127/16). Stanowisko analogiczne, iż nabywanie praw udziałowych przez zagraniczne instytucje wspólnego finansowania w spółkach osobowych mających siedzibę w Polsce (jawnych i komandytowych) i uzyskiwanie z tego tytułu przychodów, wykracza poza zakres działalności określony w ww. przepisie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, wyrażone zostało w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2017 r., II FSK 1777/15, oraz dnia 12 września 2017 r., II FSK 2098/15.

Owszem – wskazywana w skardze spółka luksemburska, jak wynikało z wniosku, emituje akcje, ale sama nie jest podatnikiem podatku dochodowego, dlatego udział Funduszu w tej spółce, która sama ma udziały w spółce polskiej, musi być podatkowo uznany za udział Funduszu w polskiej spółce osobowej.

Drugi wiążący pogląd NSA miał więc także jasną wymowę – pośrednictwo spółki S[...] w inwestowaniu Funduszu w polskie spółki osobowe także wyklucza go z kręgu podmiotów zwolnionych z opodatkowania na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b ustawy. To pośrednictwo nie zmienia faktu, że wyłącznym przedmiotem działalności Funduszu nie byłoby zbiorowe lokowanie środków pieniężnych w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe.

Za prawidłowością tej wykładni przemawia nadto uwaga, że z dniem 1 stycznia z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b ustawy wykreślono jego końcową cześć, tj. wyrazy "...i inne prawa majątkowe". Co najmniej na potrzeby tej sprawy - z powodu wyroku NSA - przyjąć należy, że zmiana ta miała wyłącznie charakter redakcyjny, porządkujący, a nie normatywny. Językowa wykładnia art. 6 ust. 1 pkt 10 lit. b ustawy uznana być musi za niewystarczającą.

W efekcie zarzuty skargi dotyczące naruszenia zasad pierwotnego prawa wspólnotowego uznać należy także za chybione.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 Ppsa, oddalił skargę. Zaskarżona interpretacja okazała się prawidłowa.