Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 107/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkr 4, art. 17b ust. 1 i 2,
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 79a par. 1 i 2,
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 15 ust. 1, art. 20, art. 60 ust. 1, art. 21
journal: Dz.U. 2023 poz 412
law: Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Armański po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 grudnia 2023 r., znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 14 grudnia 2023 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania A. P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyliło decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] i Gminy P. z 23 maja 2023 r. orzekającą o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad matką - C. K. i w to miejsce orzekło o przyznaniu A. P. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką - C. K. począwszy od 27 września 2023 r. na czas nieokreślony.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że w odwołaniu od ww. decyzji organu

I instancji A. P., zwana dalej również skarżącą, zarzuciła naruszenie:

- art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że niepełnosprawność C. K. powstała po 18 roku życia i w związku z tym skarżącej, jako jej opiekunowi, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne,

- art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z pominięciem okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. o sygn. akt K [...], przepis ten został uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to narusza art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium wskazało na art. 17 ust. 1, 1a i 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustaliło, że A. P. jest córką osoby wymagającej opieki - C. K.. Akta sprawy wskazują, że C. K. jest wdową. Zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania

o Niepełnosprawności w K. z 24 września 2021 r. matka skarżącej została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu tym wskazano, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, zaś orzeczenie zostało wydane na stałe.

Organ odwoławczy ustalił, że akta sprawy potwierdzają jednoznacznie, że opiekę i pomoc matce w codziennych czynnościach życiowych zapewnia niepracująca córka - A. P.. Nie jest także spornym, iż strona jako córka jest osobą uprawnioną do ubiegania się o wnioskowane świadczenie, gdyż ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem matki.

Wskazując na wyrok TK z dnia 21 października 2014 r. w sprawie o sygn.

K 38/13 SKO podniosło, że organ I instancji, odmawiając zaskarżoną decyzją przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia ze względu na fakt, iż nie da się ustalić, kiedy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała, dopuścił się uchybienia prawu materialnemu, gdyż nie wziął pod uwagę treści ww. wyroku i wydał decyzję w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną.

Uzasadniając przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od 27 września 2023 r. Kolegium wskazało, że jak wynika z akt sprawy, K. Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z 26 września 2023 r. wykreślił A. P. z ewidencji producentów rolnych. Zatem należy uznać, że skarżąca z tym dniem zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wykreślenie z ewidencji producentów rolnych jest warunkiem koniecznym dla uznania, że doszło do zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego jest zaś warunkiem umożliwiającym przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze A. P. zaskarżyła decyzję z 14 grudnia 2023 r. zarzucając:

- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego niezastosowanie i przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od 27 września 2023 r., a nie od miesiąca,

w którym złożono wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od 1 grudnia 2022 r.,

- art. 17 ust. 1 oraz 17 b ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędnie uznanie, że A. P. do 26 września 2023 r. prowadziła działalność rolniczą, gdyż była wpisana do ewidencji producentów rolnych.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej w części decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podniosła, że nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem

w zakresie czasookresu, na który zostało przyznane świadczenie pielęgnacyjne.

Przywołując treść art. 24 ust. 2 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych A. P. podniosła, że w grudniu 2022 r. złożyła wniosek o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego. Organ nie wzywał jej do uzupełnienia jakiejkolwiek dokumentacji.

Brak zatem było podstaw prawnych, aby ograniczać świadczenie pielęgnacyjne przyznane na rzecz skarżącej do ram czasowych od 27 września 2023 r., a nie od momentu złożenia wniosku, tj. od 1 grudnia 2022 r.

Zdaniem skarżącej organ błędnie przyjął, że sam fakt, iż widnieje ona

w ewidencji producentów rolnych skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. "Organ II instancji

w zaskarżonej decyzji dokonał więc błędnej wykładni art. 24 ust. 2 ustawy

o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy

o świadczeniach rodzinnych i niesłusznie uznał, że sama rejestracja w ewidencji producentów rolnych stanowi negatywne kryterium do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.".

Organ naruszając również treść art. 17 ust. 1 oraz art. 17 b ustawy

o świadczeniach rodzinnych błędnie uznał, że skarżąca nie spełniła przesłanek ustawowych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej. Skarżąca podniosła, że skoro złożyła oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej, że zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej, a brak jest jakichkolwiek dowodów, aby takową prowadziła, trudno zaakceptować nielogiczne stanowisko organu. Sam fakt, iż figuruje ona na liście aktywnych producentów rolnych, nie oznacza automatycznie, iż taką działalność prowadzi lub zarządza gospodarstwem, jeżeli zajmuje się na stałe swoją niepełnosprawną mamą. Skoro ustawodawca przewidział oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej w zakresie wykazania zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, to takie oświadczenie powinno zostać uznane za wiarygodny dowód, chyba że pojawią się inne istotne niebudzące wątpliwości dowody obalające to oświadczenie. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły tego typu dowody.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania

w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożony został

w skardze, zaś organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji objętej skargą (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (brzmienie obowiązujące na datę podjęcia zaskarżonej decyzji, opublikowane w Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), zwanej dalej ustawą.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17b ust. 1 ustawy w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

Jak stanowi art. 17b ust. 2 ustawy, zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

W stanie sprawy nie ma wątpliwości co do tego, że skarżąca – co do zasady – spełnia wymogi określone w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Opiekuje się bowiem niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, wobec której ciąży na niej obowiązek alimentacyjny.

Trafnie także organ odwoławczy przyjął, że dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b ustawy nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy należy przyjąć, że w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium (tj. daty powstania niepełnosprawności).

W konsekwencji, jak słusznie przyjęło Kolegium, niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki NSA: z 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19,

z 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19; dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Wyrażony przez NSA w tych wyrokach pogląd Sąd

w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela i przyjmuje jako własny.

W ocenie Kolegium, skarżąca nie spełniła natomiast przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, co było bezpośrednią przyczyną przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego od 27 września 2023 r., a nie od 1 grudnia 2022 r., czyli począwszy od miesiąca, w którym wpłynął jej wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 ustawy).

W związku z argumentacją skargi Sąd zobowiązany był do rozstrzygnięcia, czy organ miał podstawę do ustalenia, że A. P. nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego, skoro złożyła oświadczenie, o jakim mowa w art. 17b ust. 2 ustawy oraz, czy ustalenie to było trafne.

W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że przewidziana w powyższym przepisie forma dowodzenia podstawowej przesłanki przyznania świadczenia została wprowadzona z uwagi na specyficzny charakter pracy rolnika. Z oczywistych względów nie ma w tym przypadku innych dokumentów wskazujących na rezygnację z aktywności zawodowej, tak jak w przypadku osób rezygnujących z zatrudnienia na podstawie stosunku pracy. Ułatwienie dowodowe nie oznacza jednak, że oświadczenie rolnika nie podlega weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie założenie byłoby sprzeczne z podstawowym obowiązkiem ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie ze stanem rzeczywistym (zasada prawdy obiektywnej). Nie przeczy temu również fakt, że oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej (por. np. wyroki WSA: w Lublinie z 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 614/21; w Krakowie z 7 lutego 2022, sygn. akt III SA/Kr 1600/21; dostępne j.w.).

Z akt administracyjnych wynika, że w złożonym wraz z wnioskiem oświadczeniu z 1 września 2022 r. A. P. podała, że do końca sierpnia 2022 r. prowadziła razem z mężem wspólne gospodarstwo rolne, z czego zrezygnowała z dniem 1 września 2022 r., by zająć się w pełni opieką na matką C. K..

Dowody zgromadzone w sprawie wskazują także na to, że skarżąca do 2022 r. pobierała płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a kolejny wniosek o przyznanie płatności na rok 2023 złożyła 19 czerwca 2023 r., a więc zarówno po złożeniu wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jak i po sporządzeniu oświadczenia, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego od 1 września 2022 r. (pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z 31 maja 2023 r., decyzja Kierownika Powiatowego ARiMR w K. z 6 września 2023 r. o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności na rok 2023 - k. 30 i 50 akt administracyjnych).

W trakcie postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismem z 23 sierpnia 2023 r. pouczyło skarżącą, w trybie art. 79a § 1 i 2 k.p.a., że nie spełnia przesłanki rezygnacji z aktywności zawodowej z uwagi na zarejestrowanie w ewidencji jako producent rolny (k. 44 akt administracyjnych), skutkiem czego strona wycofała wniosek o płatności obszarowe na rok 2023 i tego samego dnia, tj. 5.09.2023 r., zawnioskowała w Agencji o wykreślenie jej z ewidencji producentów rolnych. K. Biura Powiatowego ARiMR w K. decyzją z 6 września 2023 r. umorzył postępowanie w sprawie przyznania A. P. płatności na 2023 r. (znak: [...] – k. 50), zaś decyzją z 26 września 2023 r. nr [...] wykreślił skarżącą z ewidencji producentów rolnych

i uchylił nadany numer identyfikacyjny (k. 57).

Argumentując w zaskarżonej decyzji zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od 27 września 2023 r. Kolegium przywołuje wprawdzie jedynie fakt wykreślenia A. P. z ewidencji producentów rolnych, pomijając istotne w sprawie ustalenie, że już po złożeniu wniosku o świadczenie pielęgnacyjne strona złożyła kolejny wniosek o płatności obszarowe na rok 2023, jednak ostatecznie ocena organu odwoławczego w zakresie tego, że skarżąca do 26 września 2023 r. nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego okazała się trafna. O zasadności takiego ustalenia przesądza nie tyle okoliczność figurowania skarżącej w ewidencji producentów rolnych, co fakt, że wpis do ewidencji wykorzystany był przez nią do złożenia wniosku o płatności z Unii Europejskiej już po zawnioskowaniu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z 11 grudnia 2012 r., sygn. I OPS 5/12, wyjaśnił, że prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzanie gospodarstwem. W stanie faktycznym sprawy mamy do czynienia z tą ostatnią formą aktywności związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Po dacie złożenia wniosku w kontrolowanej sprawie do 26 września 2023 r. zarządzanie gospodarstwem przez skarżącą polegało na złożeniu wniosku o płatności obszarowe, co było możliwe dzięki wpisowi do krajowej ewidencji producentów rolnych i służyło uzyskaniu określonego wsparcia finansowego przeznaczonego tylko dla rolników, a konkretnie dla producentów rolnych. Podkreślić należy, że zarządzanie gospodarstwem rolnym nie musi polegać na wykonywaniu przez rolnika osobiście prac w gospodarstwie.

Krajowy system ewidencji producentów rolnych prowadzony jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 885). Ewidencja producentów, o jakiej mowa w art. 7 tej ustawy, obejmuje m.in. producentów rolnych tj. osoby fizyczne (osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej), będące rolnikiem

w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz.U.UE. L. z 2021 r. Nr 435, str. 1 z późn. zm.). Zgodnie z tym ostatnim przepisem, bycie rolnikiem związane jest bezpośrednio z prowadzeniem działalności rolniczej.

Wpis do ewidencji producentów rolnych (czyli rolników) jest jednym z warunków przyznania rolnikowi płatności obszarowych, gdyż prawne przesłanki pobierania płatności z ARiMR są ściśle powiązane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Jest też jednym z elementów zarządzania gospodarstwem rolnym. Nie chodzi jednak tylko i wyłącznie o sam fakt figurowania rolnika w tej ewidencji, ale o taką sytuację, w której wpis daje rolnikowi prawną możliwość ubiegania się o płatności unijne w okresie, na który wnioskuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W razie wykreślenia z ewidencji producentów rolnych, zwłaszcza w trakcie trwania postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, dla oceny czy rolnik zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego zgodnie ze złożonym oświadczeniem, istotna jest okoliczność, czy w okresie poprzedzającym decyzję o wykreśleniu z ewidencji producentów rolnych, a konkretnie po deklarowanej dacie zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, wykorzystywał wpis do ewidencji pobierając płatności unijne lub wnioskując o ich przyznanie.

Stanowisko takie wynika z art. 15 ust. 1 w zw. z art. 20 i art. 60 ust. 1 ustawy

z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r. poz. 412 z późn. zm.), obowiązującej od 15 marca

2023 r., która zastąpiła ustawę z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wedle tych przepisów płatności, o jakich mowa w art. 20, w tym płatności bezpośrednie, nie są przyznawane rolnikowi za sam fakt nadania mu numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności. Przesłankami dodatkowymi jest to, aby numer ten mógł być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności, zaś rolnik spełniał warunki określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na jej podstawie, w tym m.in. złożył wniosek w terminie wskazanym w art. 60 ust. 1.

Jak podkreślono już wyżej, ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności stanowi, że producentem rolnym może być tylko rolnik w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115 (art. 3 pkt 3 lit. b tej ustawy).

Zgodnie z art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115 "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym stosowania Traktatów, określonym w art. 52 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 349 i 355 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), oraz które prowadzą działalność rolniczą określoną przez państwa członkowskie zgodnie z art. 4 ust. 2 niniejszego rozporządzenia. Przepis ten nakazuje z kolei "działalność rolniczą" definiować w taki sposób, aby oznaczała działalność umożliwiającą przyczynianie się do dostarczania dóbr prywatnych i publicznych poprzez co najmniej jedno z poniższych działań:

a) wytwarzanie produktów rolnych obejmujące działania takie jak chów zwierząt lub uprawa, w tym w drodze użytkowania torfowisk - przy czym produkty rolne oznaczają produkty wymienione w załączniku I do TFUE, z wyjątkiem produktów rybołówstwa - a także bawełnę i zagajniki o krótkiej rotacji;

b) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy, bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza użycie zwykłych metod rolniczych i zwykłego sprzętu rolniczego.

Powyższe definicje rolnika i działalności rolniczej, wynikające z prawa Unii Europejskiej, powtarzają regulacje krajowe, a konkretnie przywołana już ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. W art. 2 pkt 25 ustawa ta stanowi, że określenie "rolnik" oznacza rolnika w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115, którego gospodarstwo jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei zgodnie z art. 21, przy przyznawaniu pomocy, o której mowa w art. 20 (w tym płatności bezpośrednich) uznaje się, że rolnik prowadzi działalność rolniczą, jeżeli prowadzi działalność polegającą na:

1) wytwarzaniu produktów rolnych przez hodowlę lub chów zwierząt do celów gospodarskich lub uprawę lub hodowlę roślin, gdzie produkty rolne oznaczają produkty wymienione w załączniku I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

z wyjątkiem produktów rybołówstwa, a także uprawie bawełny i zagajników o krótkiej rotacji lub

2) utrzymywaniu użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza użycie zwykłych metod rolniczych i zwykłego sprzętu rolniczego.

Przywołane wyżej przepisy wskazują na to, że warunkiem bycia rolnikiem/ producentem rolnym jest posiadanie gospodarstwa rolnego i prowadzenie działalności rolniczej opisanej w art. 4 ust. 2 rozporządzenia 2021/2115 oraz w art. 21 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że nie można być rolnikiem nie posiadając gospodarstwa rolnego albo nie prowadząc działalności zdefiniowanej w przytoczonych wyżej przepisach.

Okoliczności kontrolowanej sprawy wskazują na to, że skarżąca przed wyrejestrowaniem jej z ewidencji producentów rolnych prowadziła działalność rolniczą w rozumieniu przedstawionym wyżej, o czym świadczy pobieranie płatności do roku 2022 i złożenie wniosku o przyznanie płatności za rok 2023, mimo deklaracji, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego od 1 września 2022 r. Skoro po 1 grudnia 2022 r., czyli po dacie zawnioskowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wpis do ewidencji producentów rolnych był faktycznie wykorzystany do złożenia przez A. P. wniosku o przyznanie płatności (za rok 2023), to organ miał podstawy do przyjęcia, że skarżąca zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym dopiero z dniem wykreślenia jej z ewidencji producentów rolnych. W tym konkretnym przypadku wpis do ewidencji stanowił potwierdzenie tego, że strona do 26 września 2023 r. prowadziła działalność rolniczą w rozumieniu wyżej przedstawionym i była producentem rolnym.

Fakt wycofania wniosku o płatności w ARiMR w K. nie zmienia tej oceny, a jedynie potwierdza prawidłowość stanowiska, że do daty wyrejestrowania z ewidencji producentów rolnych skarżąca prowadziła działalność rolniczą i tym samym nie spełniła przesłanki wymaganej w art. 17b ust. 1 pkt 1 ustawy.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja organu odwoławczego została zatem wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą podstawy uzasadniające jej uchylenie.

Jeśli chodzi o sformułowany w uzasadnieniu skargi zarzut "błędnej wykładni art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych" wskazać należy, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy (zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie

z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów) nie miał zastosowania w stanie sprawy, więc organ nie mógł go w jakikolwiek sposób naruszyć. Do naruszenia art. 24 ust. 2 ww. ustawy zaś nie doszło z przyczyn wskazanych już wyżej.

W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.