Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 82/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 44 par. 1 pkt 1, par. 4, art. 45
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 64 par. 1 pkt 4, par. 3, par. 6, art. 80 par. 1
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi Stacji Paliw P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozpatrzenia wniosku dotyczącego kosztów postępowania egzekucyjnego 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] , 2) określa, że postanowienia, których nieważność stwierdzono w pkt 1 nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz Stacji Paliw P. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej zwany: "NUS") działając jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec S. Sp. z o.o. (dalej zwana: "Spółka") na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...], obejmujących zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł za kwiecień i grudzień 2009r. w łącznej wysokości 495.000zł.

NUS, na podstawie ww. tytułów, zawiadomieniem z 8 maja 2012r. zajął rachunek bankowy Spółki w [...] i w [...]. Zawiadomienia doręczono bankom 14 maja 2012r., a Spółce wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych na adres ul. [...] w W. [...] maja 2012r. (doręczenie zastępcze na postawie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej zwana: "k.p.a.", po podwójnym awizowaniu, k. 15 akt administracyjnych).

2. Spółka pismem z 21 maja 2012r. wniosła o odstąpienie od pobierania kosztów egzekucyjnych, wskazując, że jest w trakcie zmiany adresu, w konsekwencji czego nie otrzymała korespondencji z Urzędu Skarbowego. Wyjaśniła też, że w urzędzie pocztowym zgłosiła dyspozycję przekierowywania przesyłek na nowy adres: ul. [...] w W., ale Poczta Polska nie zrealizowała tej dyspozycji należycie. Spółka podniosła też, że wysoka kwota kosztów egzekucyjnych może spowodować zachwianie jej płynności finansowej. Podkreśliła, że wobec urzędu skarbowego na bieżąco realizuje zobowiązania, jest dobrym podatnikiem i nie ma zaległości. Wskazała, że pomyłka w pierwotnej deklaracji podatkowej za 2009r., skorygowanej 9 lipca 2010r., wynikała z omyłkowego wskazania zamiast należnego podatku kwoty brutto dywidendy. Najprawdopodobniej korekty nie ujęto w systemie urzędu. Dywidendy pomniejszono o należy podatek, który wpłacono do urzędu.

3. NUS 23 maja 2012r. zawiadomił bank o uchyleniu zajęcia, a następnie [...] czerwca 2012r. NUS wydał:

a) postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego (k. 39 akt administracyjnych);

b) pismo - w odpowiedzi na ww. wniosek Spółki w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych – w którym stwierdził brak przesłanek do zwrotu ww. kosztów (k. 40 akt administracyjnych).

NUS w ww. piśmie z 19 czerwca 2012r. - odnosząc się do argumentów Spółki zawartych we wniosku o "odstąpienie" od kosztów egzekucyjnych, gdyż nie ma zaległości, a pomyłka w pierwotnej deklaracji podatkowej za 2009r., skorygowanej 9 lipca 2010r., wynikała z omyłkowego wskazania zamiast należnego podatku kwoty brutto dywidendy - wskazał, że zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4, § 3 i 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1996r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1996 r., Nr 24, poz. 151 ze zm., dalej zwana: "u.p.e.a."), koszty egzekucyjne pobrano 15 maja 2012r., zaś 14 maja 2012r. nie istniały przesłanki mające świadczyć, że w nieprawidłowej wysokości pobrano zryczałtowany podatek dochodowego od przychodów z innych źródeł za kwiecień i grudzień 2009r., wykazany w deklaracji PIT-8AR, złożonej 1 lutego 2010r. Nie wynikało z korekty deklaracji z 14 maja 2012r. Spółka nie uprawdopodobniła też, że w 2010r. sporządziła korektę. Dopiero w świetle danych zawartych w korekcie deklaracji podatkowej złożonej 16 maja 2012r. z wyjaśnieniami i kopiami dokumentów źródłowych stwierdzono, że ww. podatek w pierwotnej deklaracji wykazano w wysokości większej od należnej. Nie można było więc 14 maja 2012r. uznać, że od Spółki nie należy dochodzić zapłaty podatku, na mocy art. 80 § 1 u.p.e.a. (zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego doręczono bankowi 14 maja 2012r., a korespondencja z odpisem tytułu wykonawczego wróciła do NUS z adnotacją nie podjęto w terminie). NUS wskazał też ile wynosiła opłata manipulacyjna od każdego z ww. tytułów wykonawczych oraz koszty z tytułu zajęcia rachunku bankowego.

NUS skierował ww. postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego [...] czerwca 2012r. na dotychczasowy adres Spółki (po dwukrotnym awizowaniu zostało uznane za doręczone w trybie zastępczym 5 lipca 2012r.), natomiast ww. pismo z 19 czerwca 2012r. wskazujące, że nie ma przesłanek do zwrotu kosztów egzekucyjnych wręczono pełnomocnikowi Spółki w siedzibie urzędu 20 czerwca 2012r.

4. Spółka - odpowiadając na ww. pismo NUS z 19 czerwca 2012r. - w piśmie z 20 czerwca 2012r. (wpływ do NUS 22 czerwca 2012r.) wniosła o ponowne przeanalizowanie sprawy i ustalenie braku obowiązku pokrywania kosztów egzekucyjnych oraz zwrot nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych: 39.009,90 zł na rachunek Spółki. Wyjaśniła, że pobrane koszty wobec bezprzedmiotowości wszczęcia egzekucji są oczywiście nienależne, a przypisywanie podatnikowi obowiązku ich pokrycia, gdy bezprawnie wszczęto egzekucję, stanowi naruszenie wszelkich zasad i przepisów nie tylko postępowania egzekucyjnego, Ordynacji podatkowej, ale podstawowych praw i obowiązków konstytucyjnych, skutkujących działaniem organu państwa na szkodę obywatela, bez należytego umocowania prawnego i z rażącym naruszeniem przepisów prawa, co skutkuje odpowiedzialnością majątkową Skarbu Państwa wobec obywatela podatnika za szkody wyrządzone przez osoby działające w imieniu Skarbu Państwa. Zdaniem Spółki udowodniła, że nie ma zobowiązań podatkowych, które były podstawą do wszczęcia egzekucji. Wskazała, że 9 lipca 2010r. wysłała do NUS korektę deklaracji PIT8AR za 2009r., wskazując prawidłowe wysokości podatku, załączając dowód nadania. Kolejną korektę złożyła w dniu zajęcia (14 maja 2012r.), a: 16, 21, 23, 28 maja 2012r. dostarczyła kolejny raz dokumenty, w tym żądane pisma i pełnomocnictwa. W związku z tym ani 9 lipca 2010r. ani 14 maja 2012r. Spółka nie zalegała z podatkiem. Brak więc było faktycznych i prawnych podstaw do wszczęcia lub prowadzenia egzekucji dotyczącej nieistniejących należności podatkowych.

5. Spółka pismem z 21 czerwca 2012r. poinformowała NUS o zmianie swojej siedziby, wskazując nowy adres: ul. [...], W.. Dane te wprowadzono do systemu Urzędu Skarbowego 27 czerwca 2012r. (k. 53 akt administracyjnych).

6. NUS, działając na podstawie art. 169 § 1 O.p., pismem z 6 lipca 2012r. wezwał Spółkę do uzupełnienia ww. wezwania z 20 czerwca 2012r., w terminie 7 dni, przez wskazanie przepisu ustawy, w oparciu o którą wniosek ma być rozpatrzony, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Pismo wysłał na adres ul. [...] w W., a po dwukrotnym awizowaniu uznał je za doręczone 25 lipca 2012 r., w trybie zastępczym. NUS ponowił ww. wezwanie pismem z 1 sierpnia 2012r., wysyłając je na adres ul. [...] w W., a wobec nie podjęcia przesyłki, po dwukrotnym awizowaniu uznał je za doręczone 20 sierpnia 2012r. Kopię ww. wezwania otrzymał pełnomocnik Spółki 7 września 2012r.

7. Spółka, w związku z ww. wezwaniem, pismem z 7 września 2012r. wskazała, iż pismo z 22 czerwca 2012r. winno być traktowane jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 pkt 1, 7 i 10 u.p.e.a.). Art. 33 pkt 1 u.p.e.a. naruszono przez uznanie, iż obowiązek podatkowy, z którego wynika dochodzona należność istnieje, mimo że został wykonany; art. 33 pkt 7 u.p.e.a. naruszono przez niedoręczenie Spółce upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.; zaś art. 27 i art. 33 pkt 10 u.p.e.a. naruszono przez przystąpienie do egzekucji, choć nie doręczono Spółce, na mocy art. 26 § 3 pkt 2 u.p.e.a. odpisu tytułu wykonawczego. Spółka w związku z tym wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

8. NUS postanowieniem z [...] października 2012r. pozostawił wniesione zarzuty bez rozpatrzenia, ze względu na uchybienie terminu do ich wniesienia.

9. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej zwany: "DIS") postanowieniem z [...] marca 2013r., po rozpatrzeniu zażalenia Spółki, uchylił ww. postanowienie NUS i umorzył postępowanie, wskazując, że postępowanie egzekucyjne umorzono, co powoduje bezprzedmiotowość postępowania w sprawie zarzutów.

10. Spółka pismem z 20 marca 2013r. - w nawiązaniu do wcześniejszych pism z: 21 maja 2012r. i 22 czerwca 2012r. - ponowiła wniosek o wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych i ich zwrot (39.009.90 zł), powtarzając wcześniejszą argumentację, że egzekucja była bezzasadna, gdyż nie istniał obowiązek podatkowy. W podstawie prawnej wskazała art. 64c § 3 u.p.e.a.

W uzasadnieniu Spółka stwierdziła, że koszty pobrano w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i prowadzonym niezgodnie z prawem. Podkreśliła też, odwołując się do orzecznictwa, że zobowiązany powinien ponosić tylko takie koszty, które są uzasadnione, z uwagi na zasadę celowości i gospodarności prowadzonej egzekucji (wyrok NSA z 7 stycznia 1999r.). Wskazała też, że "karanie" Spółki kosztami: 39.009,90 zł tylko za to, że powstały wątpliwości co do należytego wyliczenia podatku jest całkowicie niezasadne, tym bardziej, że nie uchylała się od realizacji zobowiązań, nie naraziła Skarbu Państwa na uszczuplenia, doszło jedynie do nieprawidłowości w obiegu korespondencji z urzędem. Wyegzekwowanie kosztów egzekucyjnych, tylko po to by ustalić, że zobowiązanie Spółki nie istniało, narusza zasadę celowości i gospodarności prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

11. NUS postanowieniem z [...] maja 2013r. odmówił, na mocy art. 64c § 7 i 8 u.p.e.a., rozpatrzenia ww. wniosku Spółki, wskazując, że organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego wniesione w terminie 14 dni, licząc od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego lub w przypadku zakończenia postępowania wskutek wyegzekwowania należności licząc od dnia powiadomienia zobowiązanego o pobranych kosztach egzekucyjnych. Skoro postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych umorzono postanowieniem z [...] czerwca 2012r., doręczonym Spółce w trybie zastępczym 5 lipca 2012r., a żądanie wydania postanowienia Spółka skierowała 20 marca 2013r., należało przyjąć, że wniosła je po terminie.

12. Spółka w zażaleniu z 5 czerwca 2013r. wniosła o uchylenie ww. postanowienia NUS, zarzucając naruszenie art. 44 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. przez przyjęcie, że Spółce skutecznie doręczono postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego pod adresem ul. [...] w W., gdy wskazała inny adres do korespondencji. Wadliwe doręczenie nie mogło spowodować rozpoczęcia biegu 14-dniowego terminu, o którym mowa w art. 64c § 7 u.p.e.a., ani tym bardziej jego upływu. Spółka w korespondencji z NUS podnosiła zmianę adresu, nadając w urzędzie pocztowym pismo z 25 stycznia 2011r. - jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Również po jego wszczęciu wielokrotnie wskazywała na wadliwe doręczenia, w tym w piśmie z 21 maja 2012r. NUS posiadał więc informację o zmianie adresu i część korespondencji wysyłał na nowy adres (np. pismo z 23 lipca 2012r., informujące o terminie załatwienia sprawy wywołanej wnioskiem Spółki z 20 czerwca 2012r.). Spółka kontaktowała się z NUS telefonicznie i w siedzibie NUS odebrała osobiście ww. pismo z 19 czerwca 2012r. (ta sama data co postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego). Nie wiadomo dlaczego w tym dniu nie wydano Spółce postanowienia o umorzeniu postępowania, o którym dowiedziała się dopiero z postanowienia DIS z [...] marca 2013r., a organ egzekucyjny kierując do spółki wezwania sprawiał wrażenie, że egzekucja się toczy. Spółka działała więc w przekonaniu, że należy kwestionować zasadność prowadzenia egzekucji i nadać stanowisku w przedmiocie kosztów formę zarzutów.

13. DIS postanowieniem z [...] listopada 2013r. utrzymał w mocy ww. postanowienie NUS, podtrzymując jego podstawę faktyczną i prawną.

W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy, DIS wskazał, że skierowanie zaległości na drogę postępowania egzekucyjnego generuje koszty egzekucyjne. Organ egzekucyjny na mocy art. 64 § 1 i 6 u.p.e.a. pobiera opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości określonej w przepisach. Koszty, stosownie do art. 64c § 1 u.p.e.a. podlegają egzekucji na równi z należnością główną i odsetkami z tytułu niezapłaconych w terminie należności oraz obciążają zobowiązanego, gdyż stanowią konsekwencję uchylania się przez zobowiązanego od wykonania ciążącego na nim obowiązku.

DIS wskazał też, że stosownie do art. 39 k.p.a. doręcza pisma przez: pocztę, swoich pracowników, inne upoważnione osoby lub organy - za pokwitowaniem, które winno zawierać podpis osoby uprawnionej do odbioru pism ze wskazaniem daty doręczenia. W myśl art. 45 k.p.a., organ egzekucyjny przesłał Spółce postanowienie z [...] czerwca 2012r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na jej adres. Wprawdzie w piśmie z 21 maja 2012r. Spółka wskazała, iż jest w trakcie zmiany adresu, ale nie zawarła wniosku o kierowanie korespondencji na adres inny niż W., ul. [...]. Taki wniosek złożyła dopiero 22 czerwca 2012r. – po dacie wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego (19 czerwca 2012r.). Postanowienie to prawidłowo więc wysłano na ww. adres, a po dwukrotnym awizowaniu uznano za doręczone 5 lipca 2012r. (art. 44 § 4 k.p.a.). Od tej daty rozpoczął bieg termin na wniesienia żądania wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Termin upłynął bezskutecznie 19 lipca 2012r., a Spółka wniosek o wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów złożyła 20 marca 2013r. Należało więc uznać, że ww. wniosek złożono po terminie ustawowym – materialnym i zawitym (art. 64c § 8 u.p.e.a.). Był on zatem bezskuteczny, koszy egzekucyjne obciążały więc Spółkę, a NUS miał prawo odmówić rozpatrzenia żądania. Stanowisko to ma potwierdzenie w wyroku WSA w Warszawie z 21 września 2013r. sygn. akt III SA/Wa 892/10.

14. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka wniosła o uchylenie ww. postanowienia DIS w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, z uwagi na naruszenie: 1) art. 44 § 1 pkt 1 i § 4 i art. 45 k.p.a w związku z art. 18 u.p.e.a. przez przyjęcie, że doręczenie zastępcze postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na adres [...] W., mimo uprzedniego wskazania nowego adresu do korespondencji, spowodowało rozpoczęcie biegu terminu o którym mowa w art. 64c § 8 u.p.e.a.; 2) art. 7 i art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. przez usankcjonowanie błędów organów skarbowych, wprowadzających Spółkę w błąd co do umorzenia postępowania egzekucyjnego, utrudniając jej tym samym wniesienie wniosku o zwrot kosztów egzekucyjnych.

Spółka w uzasadnieniu skargi podtrzymała dotychczasową argumentację, co do zmiany adresu i wprowadzenia Spółki w błąd, co do toczenia się postępowania egzekucyjnego, które umorzono, o czym jej nie poinformowano na adres wskazany. NUS zamiast wzywać Spółkę do sprecyzowania pisma z 1 sierpnia 2012r., winien poinformować, że nie ma potrzeby wzruszania umorzonego postępowania egzekucyjnego. NUS wprowadził też w błąd Spółkę w treści postanowienia z [...] października 2012r., gdyż pozostawił jej zarzuty bez rozpatrzenia, powołując się na upływ terminu do ich wniesienia, nie wskazując, że umorzył postępowanie egzekucyjne, co czyni zarzuty bezprzedmiotowymi. Na uchybienie zwrócił uwagę DIS w postanowieniu z [...] marca 2013r.

15. DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Nadmienił, że żądanie wydania postanowienia, które z mocy ustawy nie podlega rozpatrzeniu, z uwagi na upływ terminu z art. 64c § 8 u.p.e.a., nie może stanowić podstawy do prowadzenia postępowania w sprawie oraz jej merytorycznego rozpatrzenia.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga ma uzasadnione podstawy, aczkolwiek nie z powodu argumentów i zarzutów w niej podniesionych.

2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwana "P.p.s.a.") sprawowana jest na mocy kryterium zgodności z prawem. Oznacza to, że by wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

3. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie DIS oraz poprzedzające je postanowienie NUS z [...] maja 2013r. były dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., gdyż rażąco naruszały prawo, w związku z:

a) przyjęciem w stanie faktycznym sprawy, że skarżąca Spółka wniosła żądanie "w sprawie kosztów egzekucyjnych", po terminie przewidzianym w art. 64c § 8 u.p.e.a.;

b) rozpoznaniem "sprawy kosztów egzekucyjnych" wbrew wyraźnej intencji strony wyrażanej konsekwentnie - począwszy od 21 maja 2012r. - pismo o odstąpienie od pobierania kosztów egzekucyjnych (powołujące się na niezaleganie z podatkiem, którego dotyczyły tytuły wykonawcze), przez jasny wniosek z 20 czerwca 2012r. o ponowne przeanalizowanie sprawy zakończonej "pismem NUS" z 19 czerwca 2012r. oraz o ustalenie braku obowiązku pokrywania kosztów egzekucyjnych przez Spółkę w wysokości 39.009,90 zł i zwrot tych kosztów na rachunek Spółki (rażące naruszenie art. 64c § 3 i 7 u.p.e.a.), aż po pismo z 20 marca 2013r., nawiązujące wprost do ww. pism kierowanych do NUS, o zwrot kosztów egzekucyjnych pobranych w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i prowadzonym niezgodnie z prawem, co uzasadnia zwrot kosztów na mocy art. 64c § 3 u.p.e.a.;

c) kierowaniem do Spółki wezwań (6 lipca i 1 sierpnia 2012r.) w sprawie jasno sformułowanego wniosku z 20 czerwca 2012r., w sytuacji, gdy nie było to niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, stosownie do art. 50 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.;

d) nieuwzględnieniem, że w sprawie doszło do rozstrzygnięcia przez NUS [...] czerwca 2012r. pierwotnego wniosku Spółki z 21 maja 2012r. "w sprawie kosztów egzekucyjnych", jak też rozstrzyganie wszelkich wątpliwości pojawiających się w sprawie na niekorzyść Spółki.

Zdaniem Sądu w sprawie doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 64c § 8, art. 64c § 3 i 7 u.p.e.a. w związku z art. 17 u.p.e.a. oraz w związku z art. 50 i art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., gdyż DIS, zamiast merytorycznie zająć się sprawą kosztów egzekucyjnych rozstrzygnął ją jedynie formalnie, pomijając jednoznaczne okoliczności faktyczne sprawy, które zobowiązany był wziąć pod rozwagę, tym bardziej, że dostrzegł wadliwości procesowania przez NUS w postępowaniu egzekucyjnym w związku z ww. wnioskiem Spółki z 20 czerwca 2012r., we własnym postanowieniu z [...] marca 2013r., znajdującym się w aktach sprawy, wskazując, że nie było potrzeby wzywania Spółki do precyzowania ww. wniosku, z uwagi na jego jasną treść.

4. W świetle art. 17 § 1 u.p.e.a. o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia.

Sąd wskazuje, że z treści art. 18 u.p.e.a. wynika, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie wskazuje się, że odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym powoduje, że przepisy k.p.a. mogą być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełniać a nie modyfikować przepisu u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2003r. sygn. akt III SA 2585/02,niepublik., P. Przybysz Postępowanie egzekucyjne w administracji – Komentarz, Warszawa 2006r. s. 82). Wynika stąd konieczność selektywnego stosowania przepisów k.p.a. Zdaniem A. Skoczylasa zwrot "jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej" powinno się rozumieć w ten sposób, że również przy częściowym uregulowaniu danej instytucji prawnej w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (...) możliwe jest uzupełnienie tej regulacji przez dodanie (czyli niejako "dosztukowanie") niektórych elementów normy z przepisów k.p.a. (zob. R. Hauser, A Skoczylas Odpowiednie stosowanie Kodeksu Postępowania Administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji [w:] J. Niczyporuk, S. Fundowicz, J. Radwanowicz (red.) System egzekucji administracyjnej Warszawa 2004, s. 104 i n.).

Posiłkowe stosowanie przepisów k.p.a. możliwe jest zatem wyłącznie w sytuacji, kiedy nie stoi to w sprzeczności z ratio legis u.p.e.a. Analogiczne stanowisko zaprezentował NSA w wyroku z 13 października 2005r. sygn. akt II FSK 642/05 (niepubl.), jak również R. Hauser i A. Skoczylas w glosie do wyroku NSA z 14 marca 2001r. sygn. akt I SA 439/00 (ONSA 2002/6/76).

W doktrynie podkreśla się, że do postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym – a do takich postanowień, zdaniem Sądu należą postanowienia "w sprawie kosztów egzekucyjnych" - odpowiednie zastosowanie znajdą, gdy chodzi o wymagania formalne, przepisy art. 124, art. 125 i art. 126 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. (por. R. Hauser w komentarzu do Postępowania egzekucyjnego w administracji pod redakcją R. Hausera i A. Skoczylasa, wyd. 5, wyd. C.H. Beck, s. 286).

4.1. Sąd, w świetle powyższych rozważań stwierdza, że postanowienie wydawane w postępowaniu egzekucyjnym, które rozstrzygają w sposób wiążący o konsekwencjach obowiązującej normy prawnej, wobec indywidualnie określonego podmiotu, na mocy art. 17 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., pełnią rolę decyzji – aktów władczych stanowiących przejaw woli organu administracyjnego – w rozpoznawanej sprawie organu egzekucyjnego – wydany na podstawie powszechnie obowiązującego prawa (u.p.e.a.), rozstrzygający konkretną kwestię wynikającą z normy prawnej, konkretnej osoby fizycznej lub prawnej (np. sp. z o.o.), choć decyzjami nie są.

Możliwe jest zatem przy rozpatrywaniu kwestii czy w sprawie wydano postanowienie "w sprawie kosztów egzekucyjnych" sięgnięcie do poglądów orzecznictwa sądowego, jakie warunki minimalne powinno zawierać rozstrzygnięcie organu administracyjnego, aby możliwe było uznanie go za akt rozstrzygający kwestię żądania podatnika, w odniesieniu do którego norma prawna przewiduje wydanie postanowienia, a nie pisma informacyjnego.

Sąd stwierdza, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się na trzy cechy dające podstawę do uznania czynności organu administracyjnego za decyzję: 1) przejaw woli organu administracyjnego, co oznacza, że organ ten rozstrzygając sprawę narzuca władczo swoje stanowisko, 2) decyzja musi wyraźnie wskazywać podstawę prawną w powszechnie obowiązujących przepisach prawa administracyjnego lub finansowego; chodzi tu zatem o ustawy, dekrety, akty wykonawcze wydane na podstawie upoważnienia ustawowego; 3) rozstrzyga konkretną sprawę konkretnej osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu unormowanym przez przepisy proceduralne; jej adresat może się odwoływać tylko za pomocą środków przewidzianych w prawie, a w razie niewykonania decyzji stosuje się przymus państwowy (wyrok Sądu Najwyższego z 5 lutego 1988r. sygn. akt III AZP 1/88, OSPiKA 1989/3/59).

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreślano wielokrotnie, że unikanie przez organ administracyjny nadawania swojemu działaniu formy decyzji administracyjnej w sposób zamierzony czy nieświadomy nie przesądza, że takiej decyzji nie wydano. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 lipca 1981r. sygn. akt SA 1163/81 wskazał, że "pisma zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze decyzji są decyzjami, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 k.p.a., jeśli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako decyzji. Do takich elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji" (OSPiKA 1982/9-10/169). Ta minimalna liczba elementów pisma organu administracji w połączeniu z uregulowaniami prawa materialnego i procesowego odnoszącego się do sprawy, której pismo dotyczy, pozwala ustalić czy mamy do czynienia z aktem władczym czy też nie.

4.2. Sąd, mając powyższe rozważania na względzie uznał, że postanowienie NUS z [...] czerwca 2012r., które wprawdzie nazwane było pismem informującym, zawierało wszelkie elementy niezbędne do uznania, go za postanowienie "w sprawie kosztów egzekucyjnych".

W postanowieniu tym NUS wskazał przede wszystkim, że nie ma przesłanek do zwrotu kosztów egzekucyjnych, odwołując się do zasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, co warunkuje pobranie kosztów egzekucyjnych, których należną wysokość określono w tym postanowieniu (dwie opłaty manipulacyjne od każdego z ww. tytułów wykonawczych oraz koszty z tytułu zajęcia rachunku bankowego). Postanowienie to wydano w związku z żądaniem zobowiązanego, o którym mowa w art. 64c § 7 u.p.e.a., choć w treści postanowienia NUS odwołał się jedynie do art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 3 i art. 64 § 6 oraz art. 80 u.p.e.a. Postanowienie to zawierało datę, nazwę organu, który był właściwy do wydania ww. postanowienia, jak również uzasadnienie i zostało podpisane przez osobę do tego uprawnioną. Postanowienie to wydano w tej samej dacie, w której NUS wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. NUS wskazał również, uzasadniając stanowisko w przedmiocie braku przesłanek do zwrotu kosztów egzekucyjnych, że zobowiązanie Spółki w chwili wszczęcia egzekucji było wymagalne - na 14 maja 2012r. nie istniały przesłanki mające świadczyć, że pobrany podatek, który podlegał wpłacie, wskazany w deklaracji z 1 lutego 2010r. "jest w nieprawidłowej wysokości"; nie wynikało to bezspornie z korekty deklaracji złożonej 14 maja 2012r., a Spółka nie uprawdopodobniła, że złożyła korektę w 2010r., w której wykazałaby podatek w niższej wysokości do pierwotnie wykazanej. Dopiero na podstawie danych z korekty z 16 maja 2010r. stwierdzono, że pobrany podatek jest większy od należnego. W związku z tym NUS wskazał, że nie było podstaw by na 14 maja 2012r. uznać, że wobec Spółki nie należało dochodzić zapłaty podatku wskazanego w pierwotnej deklaracji.

Zdaniem Sądu powyższa treść pisma NUS z [...] czerwca 2012r. wskazuje w sposób ewidentny, że w sprawie wydano postanowienie, nazywane przez NUS pismem informacyjnym, które zawierało minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania go jako postanowienia rozstrzygającego wniosek skarżącej Spółki "w sprawie kosztów egzekucyjnych" w sposób władczy, przesądzający o tym, że Spółka nie ma podstaw (przesłanek) do domagania się zwrotu kosztów egzekucyjnych, w związku z wnioskiem z 21 maja 2012r. W postanowieniu tym odmówiono zatem skarżącej Spółce zwrotu pobranych, zdaniem NUS, należnie kosztów egzekucyjnych.

4.3. Sąd wskazuje, że na tym etapie postępowania, nie może ocenić prawidłowości ww. postanowienia NUS z [...] czerwca 2012r., gdyż na postanowienie "w sprawie kosztów egzekucyjnych", wydane w trybie art. 64c § 7 u.p.e.a., przysługuje zobowiązanemu – skarżącej Spółce – zażalenie, o którym - w świetle akt sprawy - Spółka nie została pouczona przez NUS, który w tym samym dniu, w którym wydał ww. postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych umorzył postępowanie egzekucyjne.

4.4. Sąd stwierdza jednak, że w świetle poglądów wypracowanych w orzecznictwie i w doktrynie na bazie odesłania znajdującego się w treści art. 18 u.p.e.a. do "odpowiedniego zastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego", w sprawie będą miały zastosowanie zasady ogólne postępowania administracyjnego wynikające z k.p.a., m.in.: zasada praworządności i uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, mająca umocowanie w treści art. 7 k.p.a., zasada pogłębiania zaufania do organów egzekucyjnych, wynikająca z treści art. 8 k.p.a., zasada udzielania informacji z art. 9 k.p.a., zasada przekonywania wyrażona w art. 11 u.p.e.a.

W postępowaniu egzekucyjnym w administracji odpowiednie zastosowanie, na mocy art. 18 u.p.e.a., znajdzie również przepis art. 111 k.p.a., co powoduje, że brak pouczenia o przewidzianym w art. 64c § 7 u.p.e.a. środku zaskarżenia (zażaleniu) uprawnia stronę do żądania uzupełnienia rozstrzygnięcia, co do tego prawa.

4.5. Zdaniem Sądu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w sposób odpowiedni, na mocy odesłania zawartego w ww. przepisie art. 18 u.p.e.a., możliwe jest również zastosowanie przepisów art. 156 § 1 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a., na mocy art. 18 u.p.e.a.

Jest to tym bardziej uzasadnione w rozpoznawanej sprawie. Postanowienie NUS z [...] czerwca 2012r. "w sprawie kosztów egzekucyjnych" wydawano na żądanie skarżącej Spółki (art. 64c § 7 u.p.e.a.), która podnosiła, że koszty te nie są nienależnie pobrane, w związku z bezprawnością prowadzonej egzekucji – niezaleganie z podatkiem wyegzekwowanym. Postanowienie to rozstrzygało też w sposób władczy kwestię braku podstaw do żądania zwrotu Spółce kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 3 u.p.e.a.), a organ uznał w jego uzasadnieniu, że były podstawy prawne do prowadzenia egzekucji w chwili dokonania zajęcia rachunku bankowego Spółki (art. 80 § 1 u.p.e.a.) oraz do pobrania kosztów (art. 64 § 1 pkt 4, § 3 i 6 u.p.e.a.). Wydane przez NUS postanowienie z [...] czerwca 2012r. stanowi więc akt władczy organu administracyjnego, odnoszący się do konkretnego problemu – zwrotu kosztów egzekucyjnych), konkretnego podmiotu (w rozpoznawanej sprawie osoby prawnej).

Sąd stwierdza jednakowoż, że nie było podstaw do uznania, że zaskarżone postawienie DIS z [...] listopada 2013r. oraz poprzedzające je postanowienie NUS z [...] maja 2013r., odmawiające rozpatrzenia wniosku Spółki z powodu uchybienia terminu na wniesienie wniosku z art. 64c § 7 u.p.e.a., dotyczyły sprawy już poprzednio rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym, stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a.

Podstawą bowiem do stwierdzenia nieważności postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym, na mocy ww. przepisu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a., jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie, jest wydanie kolejnego postanowienia załatwiającego sprawę co do istoty.

W rozpoznawanej sprawie organy administracyjne obu instancji, jako kolejne, wydały postanowienie odmawiające, na mocy art. 64c § 7 i 8 u.p.e.a., rozpatrzenia ww. wniosku Spółki o zwrot kosztów egzekucyjnych. Nie było zatem podstaw do przyjęcia, że doszło do ponownego merytorycznego załatwienia żądania "w sprawie kosztów egzekucyjny". Organy administracyjne wydały bowiem rozstrzygnięcie formalne, a nie merytoryczne. W orzecznictwie podkreśla się natomiast, że taka sytuacja nie rodzi uznania, że zachodzi tożsamość sprawy. NSA w wyroku z 14 października 1991r. sygn. akt SAB 29/91 stwierdził, że jeśli zostanie wydana decyzja o umorzeniu postępowania wszczętego w sprawie już załatwionej ostateczną decyzją, brak będzie podstaw do stwierdzenia jej nieważności, bo kończy ona w danej instancji postępowanie bezprzedmiotowe (niepubl.).

Zdaniem Sądu analogiczna sytuacja zachodzi, gdy wydawane jest postanowienie, które nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a tylko stwierdza uchybienie terminu do załatwienia sprawy, tak jak w rozpoznawanej sprawie.

4.6. Zdaniem Sądu, choć na mocy art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. nie zachodziła przesłanka do stwierdzenia nieważności wydanych w sprawie ww. postanowień DIS z [...] listopada 2013r. i NUS z [...] maja 2013r. należało stwierdzić ich nieważność, z uwagi na rażące naruszenie prawa, między innymi: art. 64c § 8 u.p.e.a. w związku z art. 64c § 3 i 7 u.p.e.a. oraz zasad ogólnych wyrażonych w art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 k.p.a., jak też art. 50 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a.).

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organy administracyjne obu instancji, wydając postanowienia odmawiające rozpatrzenia wniosku Spółki, z uwagi na uchybienie terminu, a jakim mowa w art. 64c § 8 u.p.e.a., nie uwzględniły słusznego interesu strony, co w oczywisty sposób jest niezgodne z treścią art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., jak również nie może budzić zaufania do organów podatkowych (art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.), gdy jasne żądanie nie jest przez długi czas rozpatrywane, a następnie, na skutego nieuzasadnionych wezwań, sprzecznych z treścią at. 50 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., jest załatwione w sposób formalny – przez uznanie, że skarżąca Spółka uchybiła terminowi do złożenia wniosku z art. 64c § 8 u.p.e.a.

Sad wskazuje, że o tym, jaki charakter ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym decyduje ostatecznie strona, a nie organ administracyjny, do którego pismo to wniesiono. W razie wątpliwości organ administracyjny, mając na względzie postanowienia art. 7 - art. 9 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., powinien zapytać stronę o wyrażenie swojego stanowiska, a gdy strona w sposób wyraźny formułuje swoje żądania nie powinien ich pomijać, czy też wzywać do ich wyjaśniania, gdy ma obowiązek, na mocy art. 9 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., informować o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Ustalenie stanu faktycznego przez organ administracyjny przesądza o sposobie załatwienia sprawy. Ustalając zatem zakres postępowania, organ administracyjny obowiązany jest dążyć do ustalenia okoliczności faktycznych nie tylko mających znaczenie prawne do rozstrzygnięcia sprawy, ale w równej mierze i okoliczności faktycznych, mających znaczenia prawne przy realizacji interesu indywidualnego.

W rozpoznawane sprawie organy obu instancji zupełnie pominęły treść konsekwentnie podnoszonych przez skarżącą Spółkę żądań, które niezbicie, od początku ich składania (21 maja 2012r.), wskazywały, że intencją Spółki był zwrot kosztów egzekucyjnych pobranych w toku bezprawnie wszczętego postępowania egzekucyjnego, gdyż skarżąca Spółka nigdy nie zalegała z podatkiem, a więc nie uchylała się od nałożonego prawem obowiązku. Tym samym prowadzenie postępowania egzekucyjnego, jak też jego wszczęcie, w żaden sposób nie było uzasadnione, w żadnym momencie, w odniesieniu do należności objętych tytułami wykonawczymi.

Organy administracyjne, przy rozpatrywanie wniosku z 20 marca 2013r. pominęły, że w jego treści Spółka wprost odwołała się do wcześniej kierowanych do NUS wniosków: z 21 maja i 20 czerwca 2012r., w których w sposób wyraźny wskazywała, jakie ma intencje: nie obciążania jej kosztami egzekucyjnymi oraz ich zwrot, w związku z brakiem zaległości podatkowych w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika ponadto, czego z niezrozumiałych przyczyn nie dostrzegły organy administracyjne obu instancji, że żądanie Spółki z 20 marca 2013r. było skutkiem kierowania do strony nieuzasadnionych, na mocy art. 50 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., wezwań, które w związku z nierozpatrzeniem jasnego w treści wniosku z 20 czerwca 2012r. o ponowne przeanalizowanie sprawy zwrotu kosztów egzekucyjnych i ich zwrot na konto Spółki, wprowadzały w błąd stronę, działającą bez fachowego pełnomocnika.

Sąd podkreśla, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że Spółka złożyła żądanie "w sprawie kosztów egzekucyjnych" – o odstąpieniu od pobierania wysokich kosztów egzekucyjnych, które mogą zachwiać płynnością finansową firmy - już po wyegzekwowaniu obowiązku objętego tytułami wykonawczymi: tj.: 21 maja 2012r. Żądanie zostało zatem złożone w terminie wynikającym z treści art. 64c § 8 u.p.e.a., choć jeszcze przed formalnym umorzeniem postępowania.

Sąd wskazuje również, że Spółka ponowiła ww. żądanie 20 czerwca 2012r. (już po umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez NUS), w związku z tym, że zamiast pozytywnego rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego "w sprawie kosztów egzekucyjnych" otrzymała postanowienie NUS z [...] czerwca 2012r. (nazywane niepoprawnie pismem oraz niezawierające pouczenia), w którym uznano, że nie ma podstaw do zwrotu kosztów egzekucyjnych, gdyż 14 maja 2012r. doszło do prawidłowego zajęcia rachunku bankowego Spółki, a w aktach nie było dokumentów świadczących, że w chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego, Spółka omyłkowo zawyżyła wysokość podatku w pierwotnej deklaracji podatkowej.

Pominięcie przez organy administracyjne obu instancji, w toku rozpoznawania sprawy kosztów egzekucyjnych, wyżej wskazanych - zasadniczych i niezbędnych do prawidłowego rozpatrzenia sprawy - okoliczności faktycznych oraz jednoczesne wzywanie Spółki – wbrew treści art. 50 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. - do sprecyzowania żądania sformułowanego w sposób jasny w piśmie Spółki z 20 czerwca 2012r., naruszało w sposób rażący ww. przepisy art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

Sąd zauważa, że skoro skarżąca Spółka w sposób jasny i zrozumiały podała w ww. wniosku z 20 czerwca 2012r., że koszty egzekucyjne, wobec bezprawnego wszczęcia egzekucji, nie powinny być pobrane, oraz że przypisywanie podatnikowi obowiązku ich pokrycia, gdy bezprawnie wszczęto egzekucję, stanowi naruszenie wszelkich zasad i przepisów nie tylko postępowania egzekucyjnego, Ordynacji podatkowej, ale podstawowych praw i obowiązków konstytucyjnych, skutkujących działaniem organu państwa na szkodę obywatela, bez należytego umocowania prawnego i z rażącym naruszeniem przepisów prawa, co skutkuje odpowiedzialnością majątkową Skarbu Państwa wobec obywatela podatnika za szkody wyrządzone przez osoby działające w imieniu Skarbu Państwa – trudno znaleźć racjonalne podstawy do wzywania - przez NUS, w trybie art. 50 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. (w treści wezwania błędnie powołano art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej) - skarżącej Spółki, o sprecyzowania jasno skonstruowanego żądania, należycie umotywowanego, stanowiącego ponadto konsekwencję rozstrzygnięcia NUS z [...] czerwca 2012r. w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, które, zdaniem NUS, pobrano zasadnie, na mocy art. 64 u.p.e.a.

Nie można też zaakceptować w świetle ww. zasad ogólnych wynikających z k.p.a., stanowiska DIS wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu o utrzymaniu w mocy ww. postanowienia NUS o charakterze formalnym (odmowa rozpatrzenia wniosku w sprawie kosztów egzekucyjnych z uwagi na upływ terminu), tym bardziej, że DIS we wcześnie wydanym w rozpoznawanej sprawie postanowieniu z [...] marca 2013r. - przyjął, że NUS nie miał podstaw do kierowania do Spółki wezwań co do charakteru pisma z 20 czerwca 2012r. oraz uznał, że NUS tym działaniem naruszył przepis art. 50 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

O rażącym naruszeniu prawa świadczy też to, że skutkiem skierowania do Spółki kolejnych - zbędnych w świetle akt sprawy - wezwań było złożenie przez skarżącą Spółkę, która nie była reprezentowana przez fachowego pełnomocnika i powinna korzystać z dobrodziejstwa art. 9 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., pisma z 20 marca 2013r. "w sprawie kosztów egzekucyjnych". Pismo to stanowiło kontynuację pierwotnego wniosku z 21 maja 2012r., ponowionego 20 czerwca 2012r. – co wyraźnie wynika z treści wniosku z 20 marca 2013r., uznanego przez organy obu instancji za spóźniony - wystosowany po upływie terminu, o którym mowa w art. 64c § 8 u.p.e.a. Pismo to Spółka złożyła, co niezbicie wynika z akt sprawy, po dowiedzeniu się z postanowienia DIS z [...] marca 2013r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w tej samej dacie, w której wydano postanowienie "w sprawie kosztów egzekucyjnych" – [...] czerwca 2012r., z którym nie zgadzała, kwestionując możliwość i zasadność prowadzenia egzekucji, zgodnie z treścią art. 64c § 7 i art. 64c § 3 u.p.e.a

O rażącym naruszeniu prawa: ww. przepisów art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., świadczy również i to, że organ egzekucyjny stosował odmienne zasady doręczania pism wydawanych w tej samej dacie, w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, nie wskazując, jakimi kryteriami kierował się przy ich doborze.

Zasada oficjalności doręczania pism, o której mowa w art. 39 k.p.a. wyrażą się w tym, że strona postępowania ani nie musi składać osobnych wniosków lub żądań co do doręczania pism, ani nie musi dowiadywać się w siedzibie organu, czy jest jakieś pismo do odebrania w sprawie, ponieważ organ z urzędu dokonuje doręczeń – ustawowy obowiązek wynikający z art. 39 k.p.a., mający zastosowanie na mocy art. 18 u.p.e.a. również w postępowaniu egzekucyjnym. Naruszenie zasady oficjalności doręczeń stanowi wadliwość postępowania. Nieakceptowane jest zatem to, że organ administracyjny dowolnie uznaje, które z pism wydanych w tej samej dacie (19 czerwca 2012r.) i rodzących skutki w świetle obowiązujących przepisów u.p.e.a. (art. 64c § 8 w związku z art. 64c § 3 i 7), doręczać za pośrednictwem Poczty Polskiej, a które wręczyć stronie w siedzibie organu, tym bardziej, że odmienny sposób doręczenia ma miejsce w tej samej dacie (20 czerwca 2012r.).

Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z [...] czerwca 2012r. NUS skierował 20 czerwca 2012r. do Spółki za pośrednictwem Poczty Polskiej, uwzględniając treść art. 39 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., natomiast wydane w tej samej dacie – [...] czerwca 2012r. - postanowienie "w sprawie kosztów egzekucyjnych" NUS doręczył osobie działającej w imieniu Spółki, w siedzibie organu egzekucyjnego, również 20 czerwca 2012r.

NUS nie poinformował też strony, działającej bez fachowego pełnomocnika, stosownie do treści art. 9 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., że wydane w sprawie postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z [...] czerwca 2012r. (ta sama data co "pismo w sprawie kosztów egzekucyjnych" odmawiające ich zwrotu) skierował na adres Spółki za pośrednictwem Poczty Polskiej. Wadliwość ta była tym bardziej istotna, że postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego jest ważne z punktu widzenia kosztów egzekucyjnych, a w szczególności do przyjęcia, że doszło do zachowania terminu na złożenie wniosku w zakresie zasadności obciążania zobowiązanego kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego (art. 64c § 7 i 8 u.p.e.a.).

Powyższe postępowanie organu egzekucyjnego pierwszej instancji nie budzi ani zaufania do organu administracyjnego ani nie stanowi o prawidłowym zastosowaniu ww. przepisów k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., a ze względu na formalne załatwienie sprawy kosztów egzekucyjnych przez uznanie, że Spółka uchybiła terminowi do wniesienia żądania, o którym mowa w art. 64c § 7 u.p.e.a., narusza w sposób rażący prawo. Akceptacja poczynań NUS przez DIS w zaskarżonym postanowieniu, bez szerszej analizy ważnych w sprawie okoliczności faktycznych, również w sposób rażący narusza ww. przepisy.

Sąd wskazuje również, że zaufania do DIS nie może budzić stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że Spółka we wniosku z 21 maja 2012r. wskazywała, że jest w trakcie zmiany adresu, ale nie wniosła o przesyłanie korespondencji na nowy adres, uczyniła to dopiero 21 czerwca 2012r. Zdaniem Sądu nic nie stało na przeszkodzie, a było wręcz wskazane ze względu na treść art. 9, art. 8 i art. 50 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., na jaki adres mają być kierowanego do Spółki pisma, tym bardziej, że z akt sprawy wynika, że NUS wprowadził zmianę danych do systemu Urzędu Skarbowego [...]czerwca 2012r. (k. 53 akt administracyjnych). Spółka pismem z 21 czerwca 2012r. ponowienie bowiem poinformowała NUS o zmianie swojej siedziby, wskazując nowy adres: ul. [...], W..

4.7. Sąd wskazuje, że przepis art. 64c u.p.e.a. ustanawia zasadę odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucyjne. Całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest bowiem następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonania nałożonych na niego obowiązków. Tym samym, w sytuacji, gdy na podstawie okoliczności faktycznych sprawy nie sposób uznać, że zobowiązany uchylał się od nałożonego nań obowiązku, niedozwolone jest przyjęcie, że konieczne było prowadzenie postępowania egzekucyjnego. NSA w wyroku z 20 maja 1998r. sygn. akt SA/Sz 2423/07 stwierdził, że jeżeli wierzyciel odstępuje od egzekucji wszczętej na podstawie tytułu wykonawczego, zasadne jest obciążanie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi (niepubl.). Analogiczne poglądy wyrażał również NSA w wyroku z 21 grudnia 1999r. sygn. akt I SA/Gd 1982/97 (ONSA 2001/1/30).

Stwierdzić też należy, że na mocy art. 64c § 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie.

Ustawodawca w treści art. 64c § 7 u.p.e.a. posługuje się pojemnym pojęciem "postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych", gdy zobowiązany wystąpi z takim żądaniem, bądź z urzędu, gdy wierzyciel ma obowiązek uiścić koszty egzekucyjne. Postanowienie "w sprawie kosztów egzekucyjnych", które jest wydane na żądanie zobowiązanego może zatem zawierać zarówno rozstrzygnięcie co do wysokości kosztów egzekucyjnych, jak też ustosunkowanie się do treści żądań przedłożonych przez zobowiązanego, który może nie zgadzać się zarówno z wysokością pobranych kosztów, jak również kwestionować zasadność pobrania tychże kosztów.

W świetle art. 64c § 3 u.p.e.a., jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a.

Tym samym, na mocy ww. przepisu art. 64c § 3 u.p.e.a., kwestia wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z prawem bądź też nie (do której odniósł się NUS w ww. postanowieniu z [...] czerwca 2012r., a czego nie wzięły pod rozwagę organy administracyjne, uznające, że w sprawie doszło do uchybienia przez Spółkę terminowi z art. 64c § 8 u.p.e.a.) jest kluczowa do ewentualnego "przerzucenia" kosztów egzekucyjnych ze zobowiązanego na wierzyciela lub organ egzekucyjny. Ustalenie powyższe stanowi bowiem podstawę, na mocy art. 64c § 3 u.p.e.a., do obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela albo organ egzekucyjny, w zależności od tego, który z tych podmiotów postępowania egzekucyjnego spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji; albo do stwierdzenia, że koszty te powinien ponieść zobowiązany.

W świetle art. 64c § 8 u.p.e.a. żądanie, o którym mowa w art. 64c § 7 u.p.e.a. nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia:

1) doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego,

2) powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych - w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku.

Tym samym w świetle art. 64c § 8 u.p.e.a. zobowiązany powinien złożyć żądanie "w sprawie kosztów egzekucyjnych" najpóźniej do 14 dni po: 1) doręczeniu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, 2) dniu powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych, jeśli postanowienie egzekucyjne zakończyło się wyegzekwowaniem obowiązku.

W świetle art. 64c § 8 u.p.e.a. postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek zobowiązanego może być zatem wydane albo w toku postępowania egzekucyjnego, albo po jego formalnym zakończeniu przez umorzenie postępowania egzekucyjnego, gdy złożono wniosek.

U.p.e.a. nie wprowadza reguły, że wysokość kosztów egzekucyjnych ustalana jest w formie postanowienia, z wyjątkiem sytuacji, gdy koszty te obciążają wierzyciela, wówczas postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych przybiera formę postanowienia wydawanego z urzędu.

W orzecznictwie podkreśla się ponadto, że brak wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych nie stanowi przeszkody do ściągnięcia kosztów obciążających zobowiązanego w trybie egzekucyjnym (wyrok NSA z 29 lipca 2000r. sygn. akt II SA/Ka 2198/98, niepubl.).

Tym samym w świetle ww. poglądów, które WSA w Warszawie w pełni podziela, oraz jednoznacznej treści przepisu art. 64c § 8 u.p.e.a., zobowiązany, gdy dowie się, że koszty egzekucyjne zostały pobrane, w związku z wyegzekwowaniem obowiązku podatkowego, może zażądać wydania postanowienia "w sprawie koszów egzekucyjnych" po powiadomieniu go o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych, do czego nie musi dojść w formie postanowienia. Zobowiązany może też taki wniosek zgłosić nie później niż w terminie 14 dni od doręczenia mu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

We wniosku "w sprawie kosztów egzekucyjnych" zobowiązany może albo kwestionować w ogóle zasadność pobrania kosztów egzekucyjnych albo wysokość pobranych kosztów, albo złożyć oba ww. żądania łącznie.

Tym samym – w ocenie Sądu - należało przyjąć, że organy administracyjne a w szczególności DIS, wydając zaskarżone postanowienie, utrzymujące w mocy postanowienie NUS z [...] maja 2013r., w którym odmówiono rozpatrzenia wniosku Spółki "w sprawie kosztów egzekucyjnych", z uwagi na upływ terminu z art. 64c § 8 u.p.e.a. (postanowienie formalne), rażąco naruszyły m.in. ww. przepis art. 64c § 8 u.p.e.a. w związku z art. 64c § 7 i 3 u.p.e.a., przez przyjęcie, że Spółka spóźniła się ze złożeniem wniosku w sprawie kosztów egzekucyjnych 20 marca 2013r., w którym wprost nawiązała do wcześniejszych wniosków w sprawie kosztów egzekucyjnych z 21 maja i 20 czerwca 2012r.

Stało się tak dlatego, że organy administracyjne pominęły w sposób niczym nieuzasadniony, że w sprawie wydano już postanowienie NUS z [...] czerwca 2012r. "w sprawie kosztów egzekucyjnych", uznające, że wniosek Spółki o odstąpienie od kosztów egzekucyjnych nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na prawidłowość wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Nie wzięły również pod rozwagę okoliczności, że skarżąca Spółka 20 czerwca 2012r., w związku z negatywnym załatwieniem przez NUS jej pierwszego wniosku z 21 maja 2012r., wniosła "w odpowiedzi na pismo z dnia [...].06.2012r., odebrane 20.06.2012r." żądanie "o ponowne przeanalizowanie sprawy i ustalenie braku obowiązku pokrywania kosztów egzekucyjnych" (...) "oraz o zwrot nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych w wysokości 39.009,90 PLN na rachunek Spółki."

Organy administracyjne pominęły ponadto, że kolejne żądanie Spółki z 20 marca 2013r. w sprawie kosztów egzekucyjnych, które zostało rozpatrzone jedynie formalnie, w wyniku bezprawnych i żaden sposób nieuzasadnionych, stosownie do treści art. 50 k.p.a., wezwań Spółki do sprecyzowania jasnego skądinąd żądania zawartego w ww. wniosku z 20 czerwca 2012r. Pominęły też treść uzasadnienia wniosku Spółki z 20 marca 2013r., z którego wprost wynika, że Spółka ponowiła w tym żądaniu jedynie swój wniosek złożony w pismach z 21 maja i 20 czerwca 2012r. i wnosiła o zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych oraz o wydanie stosownego postanowienia w sprawie. Spółka wskazywała więc, że jej pierwotny wniosek, jak również wniosek o ponowne przeanalizowanie sprawy nie został w sposób należyty rozpatrzony – nie wydano postanowienia.

Rolą organu egzekucyjnego, do którego zobowiązany zwrócił się z wnioskiem o wydanie postanowienia "w sprawie kosztów egzekucyjnych" już 21 maja 2012r. było należyte ustalenie, co obejmuje treść żądania i czy złożono je w terminie przewidzianym w art. 64c § 8 i 7 u.p.e.a., a następnie wydanie postanowienia "w sprawie kosztów egzekucyjnych", o którym mowa w treści art. 64c § 3 i 7 u.p.e.a. W sytuacji natomiast, gdy zobowiązany konsekwentnie podnosi – ponawiając swoje żądanie 20 czerwca 2012r. - że należy zwrócić konkretną kwotę, pobranych kosztów egzekucyjnych, gdyż egzekucję prowadzono niezgodnie z prawem – należało merytorycznie rozpatrzeć ponowione, żądanie, a nie kierować zbędne wezwanie, z naruszeniem podstawowych zasad procedury administracyjnej, a w szczególności ww. zasad ogólnych k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.: zasady praworządności i uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), zaufania do organów administracyjnych (art. 8 u.p.e.a), obowiązku udzielania informacji faktycznej i prawnej przez organy administracyjne (art. 9 k.p.a.).

Skoro powyższych działań w sprawie zabrakło, a doszło do wydania postanowień, w których DIS i NUS uznały, że Spółka złożyła żądanie "w sprawie kosztów egzekucyjnych" w trybie art. 64c § 7 u.p.e.a. z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 64c § 8 u.p.e.a., należało przyjąć, że wypełniało to przesłankę rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a., dającą podstawę do stwierdzenia nieważności ww. postanowień podlegających kontroli Sądu.

5. Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie uznał, że zasadne było stwierdzenie nieważności zarówno zaskarżonego postanowienie DIS, jak również poprzedzającego go postanowienia NUS z [...] maja 2013r., na mocy art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. (punkt pierwszy sentencji). Orzeczenie z punktu drugiego sentencji ma uzasadnienie w treści art. 152 P.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego (punkt trzeci sentencji) Sąd orzekł na mocy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), strona skarżąca była reprezentowana przez radcę prawnego, a wpis był stały i wynosił 100 zł.