Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 15/25
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Koszty postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 194 § 1 pkt 9, art. 200, art. 205 § 2, art. 206
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu na postanowienie zawarte w pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 305/24 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 29 lutego 2024 r., nr BDSPB02-60/2024 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 305/24, po rozpoznaniu skargi K. K. ("skarżący") na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu ("organ") z dnia 29 lutego 2024 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, w punkcie 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Aleksandrowie Kujawskim z dnia 7 lipca 2023 r., w punkcie 2. zasądził od organu na rzecz skarżącego 6.917 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Jako podstawę prawną zwrotu kosztów postępowania Sąd I instancji wskazał art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: jako: p.p.s.a.).

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu złożył zażalenie na postanowienie o kosztach, zawarte w pkt 2 powyższego wyroku, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia w części i proporcjonalne miarkowanie kosztów w zakresie nieuwzględnienia zarzutów naruszenia powołanych przez skarżącego w skardze z dnia 16 kwietnia 2024 r. przepisów postępowania i prawa materialnego w zakresie naruszenia ustawy o płatnościach bezpośrednich, których nie stosuje się do pobranych przez skarżącego płatności ONW.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które polegało na niezastosowaniu w sprawie przepisu art. 206 p.p.s.a., pozwalającego sądowi miarkować koszty postępowania w sytuacji, w której skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do bezpodstawnego zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kwoty wyższej, niż była jemu należna.

W uzasadnieniu zażalenia organ ponownie podkreślił, że zażalenie ma usprawiedliwioną podstawę, bowiem ponad wszelką wątpliwość Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 305/24 uznał za niezasadne zarzuty naruszenia powołanych przez skarżącego w skardze z dnia 16 kwietnia 2024 r. przepisów postępowania i prawa materialnego w zakresie naruszenia ustawy o płatnościach bezpośrednich, których nie stosuje się do pobranych przez skarżącego płatności ONW. WSA wyraźnie na to wskazuje w treści swojego uzasadnienia (vide drugi akapit na stronie 16). Tymczasem, jak wynika z treści ostatniego akapitu uzasadnienia przedmiotowego wyroku (vide strona 17) "O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. Na koszty te składa się wpis od skargi (1.500 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (5.400 zł) oraz uiszczona opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł)".

Organ powołał się na przepis art. 206 p.p.s.a. który pozwala sądowi miarkować koszty postępowania. Wyjaśnił, że zgodnie z treścią ww. przepisu, Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie wydane w przedmiocie kosztów postępowania odpowiada prawu.

W myśl art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie, którego przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Rozpoznawane zażalenie zostało wniesione w oparciu o wskazaną podstawę i obejmuje punkt 2 wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 24 września 2024 r.

Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Przepis ten ustanawia zasadę ogólną dotyczącą zwrotu kosztów postępowania przed sądem I instancji.

Z kolei, stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Wyjątek od opisanej zasady uregulowany jest w art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.

Przepis ten przyznaje sądom administracyjnym uprawnienie do obniżenia kwoty należnych kosztów postępowania w sytuacji wystąpienia szczególnych okoliczności. Możliwość miarkowania, a nawet odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz skarżącego od organu w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w przypadku, o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., powiązano z pojęciem niedookreślonym, jakie stanowi "uzasadniony przypadek". Katalog przesłanek uzasadniających skorzystanie przez sąd z tego uprawnienia jest otwarty.

Pojęcie "uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., daje sądowi duży luz decyzyjny w zakresie miarkowania kosztów. Stanowi ono jego fakultatywne uprawnienie. Należy również podkreślić, że sąd nie ma obowiązku stosowania tego przepisu, bowiem ustawodawca stosując zwrot: "sąd może" pozostawił kwestię zastosowania w konkretnej sprawie tego przepisu decyzji sądu.

Z powyższego przepisu wynikają dwie zasady. Po pierwsze, mimo pozostawienia sądowi administracyjnemu luzu decyzyjnego w kwestii miarkowania kosztów, jeżeli sąd zdecyduje się ten przepis zastosować w konkretnej sprawie wymaga to wyjaśnienia na tle stanu faktycznego w uzasadnieniu wyroku. Po drugie, brak podjęcia jakichkolwiek rozważań w tym przedmiocie, nawet jeśli skarga została uwzględniona częściowo, oznacza, że zastosowane zostały zasady wynikające z art. 200 p.p.s.a. Nie ma bowiem przeszkód, aby pomimo częściowego uwzględnienia skargi, względnie zaistnienia innej przesłanki, sąd orzekł o zwrocie dla strony kosztów postępowania w pełnej wysokości (zob. np. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt II GZ 715/17 oraz powołane w nim orzecznictwo, dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W realiach rozpoznawanej sprawy Sąd I instancji orzekając o zwrocie kosztów postępowania, zastosował zasadę ogólną, wynikającą z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., nie znajdując podstawy do miarkowania kosztów na podstawie art. 206 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut niezastosowania art. 206 p.p.s.a. nie mógł zostać uwzględniony. Wynika to przede wszystkim z uznaniowego charakteru miarkowania kosztów w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Sąd nie ma obowiązku miarkowania kosztów, nawet wtedy, gdy są spełnione przesłanki je uzasadniające. Ta kwestia została pozostawiona uznaniu sądu, ponieważ komentowany przepis ustanawia wyjątek od zasady finansowej odpowiedzialności za wynik postępowania (Tarno Jan Paweł, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, teza 7).

Istotnie, przepis art. 206 p.p.s.a. wskazuje na przykładowe sytuacje, które – z intencji ustawodawcy – zostały wyszczególnione jako uzasadniony przypadek umożliwiający odstąpienie od zasądzenia kosztów postępowania w całości lub części, jednak ponownie podkreślić należy, że nawet wystąpienie takiego uzasadnionego przypadku (jak w tej sprawie – uwzględnienia niektórych zarzutów skargi) nie rodzi po stronie sądu obowiązku zastosowania tego przepisu, na co wskazuje zwrot "sąd może". Ustawodawca, stosując zwrot "sąd może", pozostawił więc kwestię zastosowania w konkretnej sprawie tego przepisu uznaniu sądu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie doszło w sprawie do naruszenia ww. przepisu art. 206 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.