Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 79/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-05-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a;
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Maciej Gapski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 maja 2023 r. sprawy ze skargi L. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 22 listopada 2022 r., nr SKO.41/4590/OS/2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Lu [...]

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 22 listopada 2022 r., nr SKO.41/4590/OS/2022, po rozpatrzeniu odwołania L. D. (dalej jako: "wnioskodawczyni" lub "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Bełżyce z dnia 7 października 2022 r., Nr ZOŚ.5102.32.2022.4.PM w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.

W dniu 30 sierpnia 2022 r., L. D. złożyła wniosek o ustalenie na jej rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad wnukiem, O. K., ur. dnia 13 października 2009 r., legitymującym się orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności [...] z dnia 9 sierpnia 2022 r., o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Do wniosku załączono kopię postanowienia Sądu Rejonowego [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt [...] o ustanowieniu opiekuna tymczasowego dla małoletniego obywatela Ukrainy O. K. w osobie babki małoletniego L. D., celem reprezentowania małoletniego oraz sprawowania pieczy nad jego osobą i majątkiem oraz podejmowania decyzji w sprawach leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W dniu 30 września 2022 r., skarżąca złożyła oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej, że "Matka O. K. mieszka w Anglii i nie jest pozbawiona praw rodzicielskich, ojciec mieszka w Rosji i nie jest pozbawiony praw rodzicielskich. Opiekuje się dzieckiem przez 3 lata, mam pełnomocnictwo z Ukrainy, rodzice nie zapewniają finansowo."

Decyzją z dnia 7 października 2022 r. Burmistrz Miasta Bełżyce odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawczynię warunku z art. 17 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.; dalej jako:"u.ś.r."). Organ wyjaśnił, że rodzice podopiecznego skarżącej żyją, nie zostali pozbawieni praw rodzicielskich i to na nich spoczywa w pierwszej kolejności obowiązek alimentacyjny względem dziecka.

W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik wnioskodawczyni podniósł, że uzyskanie od rodziców dziecka środków na jego utrzymanie jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, wobec czego warunek wynikający z art. 17 ust. 1a u.ś.r. został spełniony, bowiem o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się osoba, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., inna niż spokrewniona w stopniu pierwszym z osobą wymagającą opieki – babcia, która jest spokrewniona w stopniu drugim. W związku z powyższym pełnomocnik zarzucił organowi, że nie uwzględnił celu, jakiemu służy ustawa o świadczeniach rodzinnych, a decyzja jest błędna i wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Decyzją z dnia 22 listopada 2022 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, wskazując, że stanowisko organu I instancji jest prawidłowe. W ocenie Kolegium, skoro rodzice dziecka żyją i nie zostali pozbawieni praw rodzicielskich, to nie została spełniona pozytywna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Organ mając na uwadze treść oświadczenia skarżącej z dnia z 30 września 2022 r., o zamieszkiwaniu rodziców dziecka poza granicami Ukrainy (matka w Anglii, ojciec w Rosji) wyjaśnił, że zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym to na rodzicach w pierwszej kolejności spoczywa obowiązek alimentacyjny, a więc w sprawie nie ma zastosowania art. 17 ust.1a u.ś.r., na który powoływał się w odwołaniu pełnomocnik skarżącej.

Odnosząc się do celu, jakiemu służy ustawa o świadczeniach rodzinnych, którego nieuwzględnienie również podnosił pełnomocnik, organ wskazał, że to nie rodzina decyduje komu spośród jej członków winno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, a wskazują przepisy prawa. Organ dodał, że ani strona, ani jej profesjonalny pełnomocnik zarówno w złożonym wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jak i w odwołaniu od zaskarżonej decyzji nie powoływali się na ustawowe przesłanki uniemożliwiające sprawowanie opieki przez rodziców niepełnosprawnej osoby. Zamieszkiwanie przez matkę podopiecznego skarżącej w Anglii, a ojca w Rosji nie stanowi przesłanki, która powodowałaby przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego babce dziecka. Rodzice mogą wykonywać swój obowiązek alimentacyjny również poprzez finansowanie podstawowych potrzeb dziecka pomimo zamieszkiwania w innym kraju.

Organ wskazał, że skarżąca chcąc uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, powinna wystąpić ze stosownym wnioskiem o pozbawienie praw rodzicielskich rodziców dziecka, dopiero wówczas ustanie negatywna przesłanka do przyznania powyższego prawa.

W skardze do sądu administracyjnego pełnomocnik skarżącej zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu:

I. naruszenie przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie:

1) art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez wydanie decyzji z pominięciem faktu, że rodzice osoby wymagającej opieki - [...] - nie są w stanie sprawować opieki ani uczynić zadość obowiązkowi alimentacyjnemu, zaś jedyną osobą zapewniającą opiekę jest skarżąca, czyli babcia O. K.;

2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że rodzice osoby wymagającej opieki mogą wykonywać obowiązek alimentacyjny, a babcia dziecka nie musi rezygnować z zatrudnienia, podczas gdy:

a) matka dziecka na stałe mieszka w Wielkiej Brytanii, nie interesuje się dzieckiem i od 3 lat nie łoży na jego utrzymanie oraz nie utrzymuje z dzieckiem żadnych kontaktów;

b) ojciec dziecka na stałe mieszka w Rosji, nie interesuje się dzieckiem i nie łoży na jego utrzymanie oraz nie utrzymuje z dzieckiem żadnych kontaktów;

3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy materiał dowodowy pozwalał na zmianę tej decyzji;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na odmowie przyznania świadczenia, podczas gdy tylko skarżąca może opiekować się wnuczkiem O. K., w zakresie uniemożliwiającym jej podjęcie zatrudnienia, ponosząc ciężar finansowy sprawowanej opieki, zaś uzyskanie środków od rodziców dziecka jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Mając na uwadze powyższe, pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zobowiązanie Burmistrza Miasta Bełżyce do wydania decyzji przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył, co następuje:

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259; dalej jako "p.p.s.a."), wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Skarga w przedmiotowej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało albo mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub dawałoby podstawę do wznowienia postępowania. Organy administracji obu instancji ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z kontrolowaną sprawą, zastosowały prawidłową podstawę prawną, a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcia zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

W niniejszej sprawie, zaistniały między skarżącą, a organami spór dotyczy spełnienia przez wnioskodawczynię przesłanki do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wnuka, który legitymuje się orzeczeniem o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Zaznaczyć należy, że polemika między skarżącą, a organami orzekającymi w rozpatrywanej sprawie nie dotyczy faktów, lecz interpretacji zastosowanych w niej przepisów.

Punktem wyjścia dla zbadania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji jest zatem prawidłowość zastosowania przez organy administracji przepisów prawa materialnego w kontekście ustalenia kręgu podmiotów, mogących skutecznie ubiegać się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei art. 17 ust. 1a u.ś.r., przewiduje, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W kontekście powyższego, zwrócenia uwagi wymaga, że powołane przepisy zawierają zamknięty katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, art. 17 ust. 1 u.ś.r., bezspornie przyznaje świadczenie osobom spokrewnionym, ale wyłącznie tym, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, a więc też nie każdemu krewnemu.

Z kolei pojęcie obowiązku alimentacyjnego zostało uregulowane w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 zwanej dalej: "k.r.o.") i polega on na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przepisy k.r.o. ustalają również kolejność zobowiązanych stanowiąc, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Innymi słowy rzecz ujmując, w świetle tych przepisów obowiązek alimentacyjny rodziców (w stosunku do dzieci) jest pierwszoplanowy i wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych, co wynika z treści art. 87, art. 128, art. 129 § 1 i art. 132 k.r.o.

Doprecyzowując zakres podmiotowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określony normą art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. - w kontekście zarzutów skargi - wskazać należy, że jedynie art. 17 ust. 1a u.ś.r. wprowadza swoistą "hierarchię" wśród mogących potencjalnie ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne krewnych zobowiązanych do alimentacji wobec osoby niepełnosprawnej. Skoro w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostało powiązane z obowiązkiem alimentacyjnym, a obowiązek ten ciąży na krewnych w kolejności przewidzianej przez art. 129 i art. 130 k.r.o., to logiczną konsekwencją jest ustanowienie odpowiadającej tym przepisom hierarchii osób mogących skutecznie ubiegać się o przedmiotowe świadczenie tak, by z jednej strony uniknąć zbiegu prawa do świadczenia, a z drugiej uwzględnić fakt, że obowiązek alimentacyjny ma charakter osobisty i jest nieprzenoszalny na dalszych krewnych. Taką też funkcję pełni dyspozycja art. 17 ust. 1a u.ś.r. Nie jest natomiast rolą tego przepisu rozszerzanie kręgu osób uprawnionych do świadczenia ponad te, które wskazano w art. 17 ust. 1 u.ś.r. (M. Pułło, Granice "prokonstytucyjnej" wykładni norm przez sądy administracyjne. Glosa do wyroku NSA z dnia 10 lutego 2011 r., I OSK 1873/10, GSP-Prz.Orz. 2012/3/23-36).

Przepisy art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. w zestawieniu z przepisami k.r.o. jednoznacznie zatem określają katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji, według kolejności tego zobowiązania.

Podkreślić w tym miejscu należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 14 listopada 2022 r. sygn. I OPS 2/22 (dostępna w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA), w odpowiedzi na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich w pkt 1 stwierdził, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.). Podjęcie uchwały abstrakcyjnej ma ten skutek, że uchwała ta wiąże sądy administracyjne, co wynika z art. 269 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie pozwala bowiem żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2020 r. sygn. II GSK 3773/17, CBOSA). W orzecznictwie podkreśla się również, że dokonana w uchwale składu poszerzonego interpretacja przepisów prawa administracyjnego jest wiążąca zarówno dla zwykłych, jak i rozszerzonych składów orzekających. Skutkiem takiego związania jest to, że składowi sądu administracyjnego rozpoznającemu sprawę nie wolno samodzielnie przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. II OSK 378/16, CBOSA).

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, to w pierwszej kolejności zwrócenia uwagi wymaga, że z niekwestionowanych ustaleń organów wynika, że rodzice niepełnosprawnego [...]yją i nie legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności, a przyczyną sprawowania opieki nad dzieckiem przez jego babcię jest – według twierdzeń skarżącej - uchylanie się przez rodziców dziecka od obowiązku alimentacyjnego. Jednakże, taka postawa rodziców, którzy nie są pozbawieni praw rodzicielskich, nie jest obiektywną przesłanką pozwalającą na to, aby zaktualizował się obowiązek alimentacyjny babci względem jej wnuka. Po stronie rodziców dziecka muszą wystąpić niezależne od nich okoliczności uniemożliwiające realizację ich obowiązku alimentacyjnego. Do takich sytuacji należy zaliczyć – zgodnie z powołaną wyżej uchwałą - posiadanie znacznego stopnia niepełnosprawności lub całkowitej niezdolności do pracy.

Zamieszkiwanie rodziców od trzech lat, poza granicami państwa, w którym znajduje się ich dziecko (matki w Anglii, a ojca w Rosji) nie jest obiektywną przeszkodą uniemożliwiającą wypełnianie obowiązku alimentacyjnego względem ich dziecka. Przypomnieć bowiem należy, że wypełnienia obowiązku alimentacyjnego nie musi polegać tylko na osobistych staraniach osób zobowiązanych do alimentacji względem członka rodziny, ale może przybrać także inną formę pomocy np. partycypowanie w kosztach związanych z utrzymaniem i sprawowaniem opieki.

Wobec stwierdzenia istnienia osób spokrewnionych w pierwszym stopniu mogących sprawować opiekę nad niepełnosprawnym wnukiem skarżącej, słuszne było uznanie organów, że wykluczona jest możliwość nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez jego babcię, która jest jego zstępną w linii prostej, ale drugiego stopnia.

Powyższych ustaleń nie zmienia w żaden sposób okoliczność ustanowienia przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich skarżącej opiekunem tymczasowym dla małoletniego wnuka (postanowienie z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt III Nsm 200/22). Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r., o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 103 ze zm.; dalej "specustawa"), uprawnienia opiekuna tymczasowego ustanowionego dla małoletniego obywatela Ukrainy, który przebywa na terytorium RP, bez opieki osób dorosłych odpowiedzialnych za niego zgodnie z prawem obowiązującym w RP, obejmują prawo do reprezentowania małoletniego oraz sprawowania pieczy nad jego osobą i majątkiem. Opiekuna tymczasowego ustanawia sąd opiekuńczy właściwy ze względu na miejsce pobytu małoletniego (art. 25 ust. 4 specustawy), kiedy nie ma osoby sprawującej władzę rodzicielską. W przypadku dzieci uciekających z Ukrainy, taka sytuacja ma miejsce, kiedy rodzice często wciąż są opiekunami prawnymi dzieci, jednak nie mogą realizować swoich uprawnień, z uwagi na pozostanie na terenie Ukrainy, gdzie trwają działania wojenne.

W rozstrzyganej sprawie, co było już podnoszone wyżej, rodzice podopiecznego skarżącej przebywają od trzech lat poza granicami Ukrainy i nie zostali pozbawieni praw rodzicielskich. Okoliczność, że osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny (rodzicie dziecka) dokonują świadomego wyboru odnośnie pozostawania dziecka bez opieki nie jest czynnikiem obiektywnym zwalniającym z obowiązku alimentacyjnego i co istotne może mieć charakter temporalny. W takim przypadku, nie jest rolą organu, a tym bardziej Sądu, aby zwalniać rodziców z ciążącego na nich obowiązku lub ich z niego wyręczać.

Aspekt, że osobistą opiekę nad dzieckiem, sprawuje jego babcia, nie zwalnia rodziców z dostarczania środków finansowych związanych z pokryciem sprawowanej opieki. Stąd też, obiektywnie rzecz ujmując, skarżąca nie musi rezygnować z zatrudnienia, gdyż to rodzice są zobowiązani do pokrywania podstawowych potrzeb związanych z opieką nad dzieckiem.

Jak słusznie zauważyło Kolegium, skarżąca może wystąpić do Sądu o pozbawienie rodziców dziecka władzy rodzicielskiej, wówczas negatywna przesłanka aktualnie uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia nie będzie już zachodziła.

W związku z powyższym, zupełnie niezasadny jest zarzut skargi dotyczący nieuwzględnienia przez organy celu, w jakim jest przyznawane świadczenie pielęgnacyjne. W przypadku osób niezobowiązanych do alimentacji nie ma podstaw prawnych, by obciążać je obowiązkiem pomocy i opieki, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., a w konsekwencji nie ma uzasadnienia ustawowego dla konieczności udzielania im wsparcia w wywiązywaniu się z tego obowiązku, do czego sprowadza się świadczenie pielęgnacyjne w takich granicach, w jakich państwo zapewnia to innym osobom, na których obowiązek taki prawnie ciąży.

Wskazane w przywołanym przepisie prawo do szczególnej pomocy musi być tak ukształtowane, by znajdujące się w trudnej sytuacji rodziny, a do takich należy zaliczyć rodziny, których członkami są niepełnosprawne dzieci, miały możliwość otrzymywania świadczeń pielęgnacyjnych w sytuacji, kiedy to osoby, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny, w celu sprawowania opieki zrezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2021 r., I OSK 484/21, CBOSA).

Nie kwestionując zatem faktu sprawowania opieki przez babcię, jej poświęcenia i zaangażowania, nie ma podstaw do uznania, że skarżąca jest uprawniona do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z niepodejmowaniem zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym wnukiem.

Bez znaczenia jest przy tym fakt sprawowania opieki faktycznej, stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1286/14, LEX 1989822). Zgodnie z art. 3 pkt 14 u.ś.r., opiekunem faktycznym jest osoba, która faktycznie opiekuje się dzieckiem pod warunkiem jednak, że wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. W niniejszej sprawie taka okoliczność nie miała jednak miejsca.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że w świetle obowiązujących przepisów prawa brak jest podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.

Z tych względów skarga przedstawia się jako bezzasadna, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.