Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 446/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 59 par 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 33 par 1 pkt 1.
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Dnia 16 października 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.), Sędziowie : Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda, Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk, , po rozpoznaniu w dniu 16 października 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Zarządcy masy sanacyjnej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w restrukturyzacji z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2024 roku, nr 1001-IEE.7192.133.2023.2.KJR w przedmiocie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi po rozpatrzeniu zażalenia Zarządcy masy sanacyjnej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w restrukturyzacji z siedzibą w K., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach z dnia 25 października 2023 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że upomnieniem z dnia

15 lutego 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach wezwał Spółkę A

do zapłaty nieuregulowanych w terminie zaliczek na zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów z innych źródeł należny od płatnika m.in. za październik i listopad 2016 r., odpowiednio w kwocie 206 zł i 321 zł.

W dniu 7 marca 2017 roku T. Sp. z o.o. (obecnie G. Sp. z o.o.) dokonała ze środków Spółki A ale z własnego rachunku bankowego przelew na rachunek Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach kwoty 4.372,60 zł wpisując w tytule wpłaty symbol formularza: PIT8AR, okres płatności: 2016 r.

Następnie w dniu 16 marca 2017 r. wymieniona T. Sp. z o.o. dokonała ze środków Spółki A również z własnego rachunku bankowego przelew na rachunek Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach kwoty 216, 25 zł wpisując w tytule wpłaty symbol formularza: PIT8AR, okres płatności: listopad 2016 r.

W obu wymienionych tytułach wpłaty został wpisany również NIP Spółki A.

W dniu 2 stycznia 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach wystawił na Spółkę A tytuł wykonawczy obejmujący zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów z innych źródeł należnym od płatnika (PIT-8AR) za październik 2016 r. w wysokości 206 zł i listopad 2016 r. w wysokości 321 zł.

Zawiadomieniem z dnia 22 lutego 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego

w Pabianicach - działając jako organ egzekucyjny - dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej w postaci ,,środków pieniężnych należących do zobowiązanego zgromadzonych na rachunku sum depozytowych Urzędu Skarbowego w Pabianicach".

Dnia 5 marca 2018 r. Spółka A, wskazując na zapis art. 33 § 1 pkt 1 ustawy

z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U.

z 2022 r., poz. 2022 ze zm.) dalej: u.p.e.a., wniosła zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej podnosząc, że egzekwowany obowiązek został wykonany. Uzasadniając strona argumentowała, że przed wszczęciem egzekucji zobowiązanie objęte tytułem wykonawczym z dnia 2 stycznia 2018 r. wygasło na skutek wpłat dokonanych ze środków strony, za pośrednictwem rachunku bankowego Spółki G. (poprzednio T.).

Postanowieniem z dnia 25 października 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach, na podstawie art. 17 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 34 § 4 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r., w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) uznał za niezasadny zarzut strony w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Nie podzielając stanowisko wywiedzionego przez organ I instancji, Spółka A złożyła zażalenie zarzucając naruszenie przepisów art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) dalej jako: k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.; art. 62b § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.) dalej jako: O.p.; art. 59 § 2 O.p. w zw. z art. 60 § 1 pkt 2 O.p. w zw. z art. 60 § 2 O.p.; art 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.; art 217 § 2 O.p.; art 2a O.p.; art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Nadto strona zarzuciła naruszenie art. 519 § 1 i art. 65 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 459 ze zm.) dalej jako: K.c.

Strona wniosła o uznanie zarzutu zgłoszonego przez zobowiązanego w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego

Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, podzielił ustalenia i ocenę wywiedzione przez organ I instancji, czemu dał wyraz utrzymując w mocy postanowienie z dnia

25 października 2023 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przypomniał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 2 grudnia 2022 r. (sygn. akt I SA/Łd 715/22) uchylił zaskarżone postanowienie organu II instancji z dnia 6 lutego 2019 r., jak

i poprzedzające je postanowienie organu I instancji z dnia 13 czerwca 2018 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu opisanego wyroku Sąd zgodził się z organem odwoławczym, iż do sytuacji prawnej płatnika, w której to pozycji występuje strona, nie ma zastosowania przepis art. 62b O.p. Jednocześnie Sąd zarzucił, że organ pierwszej i drugiej instancji nie przeprowadziły w swoich rozstrzygnięciach wykładni przepisów art. 59 § 2 pkt 1, art. 60 § 1 pkt 2, § 2, art. 61 O.p.

Ponownie analizując sprawę organ odwoławczy doszedł do przekonania,

że zarzut wygaśnięcia zobowiązania strony, jako płatnika nie jest zasadny, gdyż wpłata dokonana przez Spółkę G. z jej rachunku nie skutkowała wygaśnięciem zobowiązania strony jako płatnika. Wskazując na zapis art. 59 § 1 pkt 2 O.p., z którego wynika, że zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta. A nadto na przepis art. 59 § 2 pkt 1 O.p., w myśl którego zobowiązanie płatnika lub inkasenta wygasa w całości lub w części wskutek wpłaty. Organ odwoławczy stwierdził, że z uwagi na osobisty charakter obowiązku podatkowego zapłata powinna być z założenia dokonana przez samego płatnika (lub podatnika).

Dodatkowo organ zwrócił uwagę na zapis art. 60 § 1 pkt 2 O.p., który na mocy art. 60 § 2 O.p. ma zastosowanie również do wpłat dokonywanych przez płatnika lub inkasenta, zgodnie z którym za termin dokonania zapłaty podatku uważa się w obrocie bezgotówkowym - dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika, rachunku podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub rachunku płatniczego podatnika w instytucji płatniczej, w małej instytucji płatniczej lub instytucji pieniądza elektronicznego na podstawie polecenia przelewu, a w przypadku zapłaty za pomocą instrumentu płatniczego innego niż polecenie przelewu, zwanego dalej "innym instrumentem płatniczym" - dzień uzyskania potwierdzenia autoryzacji transakcji płatniczej, o której mowa wart. 40 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2360).

Organ odwołał się nadto do zapisu art. 61 § 1 O.p. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 grudnia 2022 r.), który stanowi, że zapłata podatków przez podatników prowadzących działalność gospodarczą i obowiązanych do prowadzenia księgi rachunkowej lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów następuje w formie polecenia przelewu. Zgodnie z § 2 ww. przepisu, formę rozliczeń, o której mowa w § 1, stosuje się również do wpłat kwot podatków pobranych przez płatników, jeżeli płatnicy spełniają warunki określone w § 1.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, iż z powołanych przepisów wynika,

że za termin dokonania wpłaty podatku uważa się w obrocie bezgotówkowym (z którym mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie) dzień m.in. obciążenia rachunku bankowego płatnika lub inkasenta. Przedstawione regulacje prawne wskazują zdaniem organu, że wpłata zaliczki (podatku) przez płatnika musi nastąpić z jego rachunku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik Zarządcy masy sanacyjnej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w restrukturyzacji z siedzibą w K., zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

a. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez uchylenie się od obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a to poprzez brak działań zmierzających do ustalenia rzeczywistej intencji stron porozumienia, tj. A sp. z o. o. i G., którego istotą było uczynienie z G. tzw. wyręczyciela we wpłacie zobowiązania płatnika (zobowiązanego);

b. art. 62b § 1 pkt 3 O.p. poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie wpłatę należności dokonaną przez G. należy kwalifikować, jako zapłatę kwot zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych przez osobę trzecią, podczas gdy w istocie była to czynność techniczna polegająca na przekazaniu środków strony na rachunek organu podatkowego;

c. art. 59 § 2 O.p. w zw. z art. 60 § 1 pkt 2 O.p. w zw. z art. 60 § 2 O.p. poprzez przyjęcie, że wpłaty dokonane przez G. nie doprowadziły do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, bowiem jako wpłaty w obrocie bezgotówkowym nie zostały dokonane z rachunku bankowego zobowiązanego, podczas gdy dyspozycja art. 60 § 1 pkt 2 O.p. jest wtórna wobec dyspozycji przepisu art. 59 § 2 O.p. i ma walor jedynie porządkujący i uzupełniający, aniżeli prawnokształtujący w zakresie sposobu wygasania zobowiązania płatnika, zaś z powołanych przepisów należy wyprowadzić wniosek, iż przez obciążenie "rachunku bankowego podatnika" należy rozumieć "obciążenie rachunku bankowego, którym posłużył się podatnik do wpłacenia należności";

d. art. 217 § 2 O.p. poprzez uchylenie się od obowiązku sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w sposób pozwalający przekonać zobowiązanego do argumentacji organu, zwłaszcza, że organ przywołuje w uzasadnieniu postanowienia wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 3305/18, wskazując, że ma on zastosowanie do innego stanu faktycznego, podczas gdy odnosi się on do roli wyręczyciela i wygaśnięcia zobowiązania płatnika w związku z wpłatą zaliczek na podatek dochodowy przez wyręczyciela i stan faktyczny w nim

opisany jest bardziej przystający do niniejszej sprawy niż uchwała NSA z dnia 26 maja 2008 r., sygn. akt I FPS 8/07, która dotyczy wygaśnięcia zobowiązania podatkowego w VAT;

e. art. 2a O.p. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości w zakresie treści normy prawnej wynikającej z art. 59 § 2 O.p. w zw. z art. 60 § 1 pkt 2 O.p. w zw. z art. 60 § 2 O.p. na niekorzyść strony, co sprowadzało się do przyjęcia, że wpłata dokonana przez G. nie powodowała wygaśnięcia zobowiązania płatnika, bowiem nie została dokonana z rachunku należącego do płatnika, podczas gdy dyspozycja art. 60 § 1 pkt 2 O.p. jest wtórna wobec dyspozycji przepisu art. 59 § 2 O.p. i ma walor jedynie porządkujący i uzupełniający, aniżeli prawnokształtujący w zakresie sposobu wygasania zobowiązania płatnika, zaś normę wynikającą z art. 59 § 2 pkt 1 O.p. należy interpretować na korzyść płatnika w ten sposób, że przez wpłatę należy rozumieć nie tylko płatność dokonaną z rachunku należącego do płatnika, ale również z rachunku, na którym znajdują się środki należące do płatnika (wykładnia funkcjonalna);

f. art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania

w sposób podważający zaufanie do organów egzekucyjnych;

g. a w konsekwencji naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez uznanie za niezasadny zgłoszony przez zobowiązanego zarzut wykonania obowiązku w drodze polecenia przelewu z rachunku bankowego G..

Nadto pełnomocnik strony zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 65 § 1 i § 2 K.c. poprzez jego niezastosowanie i uchylenie się od obowiązku interpretowania umowy pomiędzy stroną i G. zgodnie z wolą stron i nadanie postanowieniom stron całkowicie dowolnego znaczenia, wbrew intencji stron oraz celowi porozumienia pomiędzy ww. podmiotami.

W konsekwencji postawionych zarzutów, pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wraz z poprzedzającym postanowieniem organu I instancji i uznanie zarzutu zgłoszonego przez zobowiązanego w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi podtrzymując argumentację zaskarżonego aktu, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego niezależnie od zarzutów skargi.

Tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczy postanowienia. Stosownie zaś do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) dalej p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Podkreślić przy tym należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nie prowadzi do pominięcia strony skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak argumenty skarżonego organu, zostały rozważone w oparciu o akta sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) oraz złożoną skargę, a sprawa została rozpoznana przez sąd we właściwym składzie (art. 120 p.p.s.a.).

Po wtóre nie można pominąć, że poddane kontroli rozstrzygnięcia wydane zostały po uchyleniu przez tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 2 grudnia 2022 r. (sygn. akt

I SA/Łd 715/22) postanowienia organu II instancji z dnia 6 lutego 2019 r.,

jak i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji z dnia 13 czerwca 2018 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu wspomnianego wyroku Sąd zgodził się z organem odwoławczym, że do ustalonego stanu faktyczno-prawnego nie ma zastosowania zapis art. 62b O.p. Jednocześnie, jako podstawę uzasadniającą wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonych aktów, Sąd wskazał na brak wykładni przepisów art. 59 § 2 pkt 1 O.p. w zw. z art. 60 § 1 pkt 2 i § 2 O.p.

W orzecznictwie tak wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd o związaniu organu administracji i sądu ponownie rozpoznającego sprawę oceną prawną i wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wcześniejszego wyroku.

Zgodnie z art. 153 p. p. s. a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Z kolei zgodnie z art. 170 p.p.s.a orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a., oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 września 2022 r., sygn. akt III FSK 920/21; z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1540/21 – dostępne, jak i pozostałe przywołane w uzasadnieniu, na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p. p. s. a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r., sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego.

Ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. To bezwzględne związanie oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem sądu, lecz zobowiązany jest do podporządkowania mu się w pełnym zakresie, a uchylenie się temu obowiązkowi stanowi naruszenie prawa skutkujące koniecznością uchylenia aktu wydanego w kolejnym postępowaniu administracyjnym, gdy strona akt ten zaskarży do sądu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że organy administracji ponownie rozpoznając sprawę wywiązały się z wytycznych opisanych w uzasadnieniu wspomnianego wyroku z dnia 2 grudnia 2022 r. (sygn. akt I SA/Łd 715/22) i przeprowadziły wykładnię przepisów art. 59 § 2 pkt 1 O.p. w zw.

z art. 60 § 1 pkt 2 i § 2 O.p., której uprzednio brakowało, co wówczas wykluczało merytoryczną ocenę sprawy.

Poddając takiej kontroli zaskarżone aktualnie akty, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę ocenił, że zaskarżone postanowienie podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego niezależnie od zarzutów skargi.

Przypomnijmy, że istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy poprzez wpłatę ze środków finansowych strony skarżącej lecz za pośrednictwem rachunku bankowego Spółki G. doszło do wygaśnięcia zobowiązania strony jako płatnika, co uzasadniałoby zarzut strony oparty na art. 33 §1 pkt 1 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 O.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty.

Z kolei po myśli art. 59 § 2 pkt 1 O.p. zobowiązanie płatnika lub inkasenta wygasa w całości lub w części wskutek wpłaty.

Z powyższych przepisów jasno wynika, że ustawa różnicuje pozycję podatnika, którego zobowiązanie wygasa na skutek zapłaty (§ 1 punkt 1) i płatnika, którego zobowiązanie wygasa na skutej wpłaty (§ 2 punkt 1).

W ocenie Sądu, zakładając racjonalność prawodawcy należy przyjąć, że różnica ta nie jest przypadkowa, lecz stanowi wynik założonej odmienności reżimów prawnych dotyczących wygaśnięcia zobowiązań podatkowych podatnika i płatnika.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia sporu w niniejszej sprawie, niezbędne jest ustalenie znaczenia użytych przez ustawodawcę pojęć zapłata i wpłata.

Dążąc do ustalenia znaczenia wyrażeń zawartych w ustawie, należy

w pierwszym rzędzie posługiwać się wykładnią językową, jako najbliższą tekstowi prawnemu. I tak, według Słownika Języka Polskiego PWN – zapłata - to uiszczenie należności za coś, należność za coś, odpłacenie komuś za coś. Z kolei - wpłata - to wpłacenie pieniędzy, wpłacona suma pieniędzy.

Wpłata jest więc pojęciem bardziej ogólnym od zapłaty, odrywającym się od konkretnej czynności, która w przypadku zapłaty jest jej przyczyną.

Wniosek powyższy jest tym bardziej zasadny, jeśli zważyć, że ustawa różnicuje sytuację prawną podatnika i płatnika także w innych przepisach rozdziału 7 Działu III obowiązującej Ordynacji podatkowej, dotyczącego wygaśnięcia zobowiązań podatkowych. I tak zgodnie z art. 61 § 1 O.p. zasadą jest, że zapłata podatków podatników prowadzących działalność gospodarczą, następuje w formie polecenia przelewu lub za pomocą innego instrumentu płatniczego - w przypadku, gdy zapłata jest dokonywana za pośrednictwem konta w e-Urzędzie Skarbowym. Jednocześnie jednak w myśl art. 61 § 3 punkt 3 O.p., wyżej cytowanego przepisu (art. 61 §1) nie stosuje się do pobierania podatków przez płatników lub inkasentów.

W ocenie Sądu I instancji oznacza to, że wpłata podatku przez płatnika nie podlega rygorom przewidzianym w § 1 do zapłaty podatku przez podatników.

Z kolei, gdy ustawodawca wprowadzając powyższe zróżnicowanie w pozycji podatnika i płatnika chciał zrównać ich sytuację w określonym zakresie wskazał to wyraźnie definiując w art. 60 § 1-1c O.p. terminy dokonania zapłaty podatku i jednocześnie stanowiąc, że powyższe przepisy § 1-1c stosuje się również do wpłat dokonywanych przez płatnika lub inkasenta (art. 60 § 2).

Jedynie na marginesie należy zauważyć w tym miejscu, że wbrew stanowisku organu, art. 60 O.p. nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie, gdyż spór między stronami nie dotyczy terminu zapłaty lub wpłaty podatku, lecz podmiotu mogącego dokonać wpłaty.

Powyższe wywody uprawniają do wniosku, że art. 62b § 1 O.p. powołany w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, jako podstawa prawna rozstrzygnięcia, z uwagi na swą treść dopuszczającą możliwość zapłaty podatku przez inne osoby niż podatnik, nie ma zastosowania do wpłat podatku dokonywanych przez płatnika.

Tym samym za niezasadną należy uznać argumentację organu, iż cytowany wyżej art. 62b § 1 O.p. dopuszcza jedynie możliwość zapłaty podatku przez osobę trzecią za podatnika i nie przewiduje takiej możliwości w przypadku wpłaty podatku dokonywanej przez osobę trzecią zamiast płatnika.

Zdaniem Sądu I instancji, rozumowanie takie byłoby uprawnione jedynie wówczas, gdyby w obowiązującej Ordynacji podatkowej istniał przepis nakładający na płatnika obowiązek własnoręcznej (z pominięciem innych osób) wpłaty podatku jak (co do zasady) w przypadku zapłaty podatku przez podatnika. Jednak w ocenie Sądu żaden z obowiązujących przepisów takiego ograniczenia nie przewiduje.

Stanowisko Sądu w tym zakresie wzmacnia także § 3 art. 62b O.p. przewidującego możliwość zapłaty podatku przez osoby trzecie zamiast podatnika, który dopuszcza odpowiednie stosowanie w takich przypadkach przepisów dotyczących zapłaty podatku przez podatnika a nie przewiduje takiej możliwości w przypadku wpłat podatku przez płatnika.

Do podobnych wniosków skłania lektura powołanego w skardze wyroku NSA z dnia 14 kwietnia 2021r., sygn. akt II FSK 3305/19.

Zauważyć też należy, że w świetle powyższych wywodów poza polem rozważań Sądu pozostaje podnoszona w skardze okoliczność, że dokonującą wpłaty spółkę G. należy uznać za "wyręczyciela" lub posłańca działającego na rzecz strony skarżącej. Po pierwsze, pojęcie to w ślad za doktryną zostało użyte w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów NSA z dnia 26 maja 2008 r., sygn. akt I FPS 8/07, dotyczącej wygaśnięcia zobowiązania podatnika na skutek zapłaty podatku przez inny podmiot, a więc kwestii odmiennej od sporu w rozpoznawanej sprawie. Po drugie pozycja spółki G. jako posłańca wymagałaby rozważenia jedynie, gdyby przyjąć, że ograniczenia wynikające z art. 62b § 1 O.p. dotyczą także wpłaty podatku dokonanej przez płatnika, co zdaniem Sądu I instancji nie jest możliwe w obowiązującym stanie prawnym.

W toku ponowionego postępowania organ odwoławczy uwzględni powyższe wywody jako wiążące.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 200 p.p.s.a należało orzec jak w sentencji.

ds