Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2939/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1491
law: Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj, asesor WSA Dorota Kozub - Marciniak (spr.), po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. J., Z. J., A. S., M. J., O. B., I. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2022 r. nr DN.gn.625.284.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. J., Z. J., A. S., M. J., O. B. i I. C. (dalej, jako skarżący), działając przez pełnomocnika wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2022 r. w przedmiocie umorzenia postępowania.

Stan sprawy przedstawi się następująco.

Orzeczeniem z dnia 13 maja 1954 r. znak: RL.IV/6/10/2/54 Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] (dalej, jako: orzeczenia z 1965 r.) orzekło o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w gromadzie [...], o ogólnym obszarze [...] ha, w tym gruntów należących do D. C. i A. C.

Wnioskiem z dnia 3 czerwca 2019 r. I. C., reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego P. S. wystąpił do Wojewody Małopolskiego o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z 1954 r., w części dotyczącej D. C. (poz. 25 orzeczenia) i A. C. (poz. 58 orzeczenia). Z tożsamym żądaniem wystąpiły również I. J., Z. J., A. S., M. J. i O. B., reprezentowane przez r.pr. P. S. (wniosek z dnia 8 kwietnia 2020 r.).

Postanowieniem z dnia 2 lipca 2019 r. znak: WS-III.7515.2.77.2019.RM Wojewoda Małopolski zawiesił, na wniosek I. C., postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1954 r., w części dotyczącej gruntów D. C. i A. C.

Następnie Wojewoda postanowieniem z dnia 24 listopada 2021 r. znak: WS- III.7515.2.77.2019.RM podjął z urzędu zawieszone postępowanie.

Decyzją z dnia 24 listopada 2021 r. znak: WS-III.7515.2.77.2019.RM Wojewoda Małopolski poinformował wnioskodawców o umorzeniu z mocy prawa, z dniem 16 września 2021 r., postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 13 maja 1954 r., w części dotyczącej D. C. i A. C.

Skarżący od tej decyzji odwołali się.

Zaskarżoną decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji.

W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491, dalej, jako: ustawa zmieniająca), postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.

Z akt sprawy wynika, że ogłoszenie (doręczenie) orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 1954 r. nastąpiło w trybie rozporządzenia Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 15 lipca 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz.U. z 1948 r, Nr 37, poz. 271). Stosownie do § 5 tego rozporządzenia, za datę doręczenia orzeczenia uważa się dzień trzydziesty, następujący po dniu wydania wojewódzkiego dziennika urzędowego, w którym nastąpiło ogłoszenie orzeczenia. Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie nr 10, w którym nastąpiło ogłoszenie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 13 maja 1954 r. został wydany 30 października 1954 r. Wobec tego uznać należało, że doręczenie orzeczenia z dnia 13 maja 1954 r. nastąpiło 30 listopada 1954 r.

Ustalając datę wszczęcia postępowania, organ miał na uwadze art. 61 § 3 K.p.a., zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wniosek I. C. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1954 r. wpłynął do Wojewody Małopolskiego w dniu 5 czerwca 2019 r. i ten dzień należy uznać za dzień wszczęcia postępowania. Przedmiotowe postępowanie zostało więc wszczęte po 65 latach od ogłoszenia orzeczenia z dnia 13 maja 1954 r.

Minister wskazał, że skoro wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności części orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 1954 r. nastąpiło po upływie 30 lat od jego ogłoszenia (doręczenia), to postępowanie administracyjne z dniem 16 września 2021 r. podlega umorzeniu z mocy prawa. Oznacza to brak możliwości załatwienia sprawy poprzez wydanie merytorycznej decyzji.

Minister zwrócił nadto uwagę, że Wojewoda Małopolski wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 13 maja 1954 r. (w części dotyczącej przejęcia nieruchomości należących do D. C. i A. C.) na wniosek I. C., do postępowania tego przyłączyły się również I. J., Z. J., A. S., M. J. i O. B. Organ I instancji nie ustalił jednak (wbrew art. 157 § 2 K.p.a.), czy wnioskodawcy dysponują interesem prawnym w sprawie objętej wnioskiem.

Minister uznał jednak, że bez względu na ewentualne ustalenia, które miałyby być poczynione w tym zakresie przez Wojewodę, to nie wywierałyby one wpływu na rozstrzygnięcie. W przypadku bowiem potwierdzenia, że I. J., Z. J., A. S., M. J., O. B. i I. C. nie są następcami prawnymi D. C. i A. C. - przesądzałoby to jedynie o tym, że wnioskodawcy nie posiadają interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1954 r. Sytuacja ta stwarzałaby potrzebę umorzenia wadliwie wszczętego (na wniosek ww. osób) postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., a więc wydania rozstrzygnięcia tożsamego z tym, które obecnie zostało zaskarżone. Minister (pomimo dostrzeżonego uchybienia) zdecydował się więc, aby nie uchylać z tego powodu decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 24 listopada 2021 r.

Z tym rozstrzygnięciem nie zgodzili się skarżący i wywiedli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez umorzenie z mocy prawa postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku skarżących w trakcie jego merytorycznego rozpoznawania, na skutek zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, która to norma jednakże nie powinna znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż w stanie faktycznym i prawnym sprawy jest ona oczywiście sprzeczna z art. 2, art. 21, art. 64 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, gdyż narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, a także pozbawia obywateli wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej i zamyka obywatelom dochodzenie przed sądem powszechnym wynagrodzenia za szkodę w postaci pozbawienia obywatela własności mienia na skutek niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono obszerną i szczegółową argumentację na poparcie stawianych zarzutów.

Skarżący podnieśli także m. in., że przez okres ponad dwóch lat prowadzili postępowanie administracyjne przed Wojewodą Małopolskim i nie mieli jakiegokolwiek prawa przypuszczać, iż w trakcie rozpoznawania ich sprawy administracyjnej organy władzy ustawodawczej dokonają zmiany przepisów prawa w taki sposób, iż ich wniosek nie będzie podlegał merytorycznemu rozstrzygnięciu i zostanie umorzony z mocy prawa. Przepis art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej godzi w zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP, gdyż wprowadza obowiązek umarzania z mocy prawa spraw administracyjnych w toku, wszczętych w porządku prawnych, który pozwalał na prowadzenie takich spraw i ich merytoryczne rozpoznawanie, a skarżący nie mieli realnego wpływu na długość prowadzonego postępowania administracyjnego przez organy władzy publicznej i to kiedy zostanie one zakończone. Skarżący wnosząc do Wojewody Małopolskiego wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1954 r., w części dotyczącej ich poprzedników prawnych, mieli prawo oczekiwać, iż ich wniosek zostanie merytorycznie rozpoznany przez uprawnione do tego organy władzy państwowej, a następnie rozstrzygnięcie to będzie mogło zostać poddane kontroli sądowo administracyjnej.

Skarżący dodali też, że istnieją wątpliwości co do przebiegu procesu legislacyjnego przy uchwalaniu ustawy zmieniającej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. dniem 16 września 2021 r.) ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Umorzenie postępowania z mocy prawa następuje z kolei na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości.

Z powyższego wynika, że stwierdzenie przez organ w toku prowadzonego postępowania nieważnościowego, że zostało ono wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia kwestionowanego w tym trybie rozstrzygnięcia stanowi obligatoryjną przesłankę do umorzenia postępowania administracyjnego.

Celem opisanego rozwiązania prawnego, na co wskazano wprost w uzasadnieniu do projektu ustawy zmieniającej, było dostosowanie systemu prawa do skutków wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13. Powołanym orzeczeniem Trybunał stwierdził niezgodność art. 156 § 2 K.p.a. z art. 2 Konstytucji RP, w zakresie w jakim nie wyłącza on dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. W motywach powyższego orzeczenia Trybunał podniósł, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jednocześnie wskazał, że brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. po znacznym upływie czasu skutkuje destabilizacją porządku prawnego, jeśli decyzją przyznano stronie ekspektatywę nabycia prawa, z której zamierza ona skorzystać. W tym kontekście sąd konstytucyjny zaznaczył, że określając przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania ustawodawca powinien wziąć pod uwagę całość zasad mieszczących się w klauzuli państwa prawnego, którą przewiduje art. 2 Konstytucji RP. Z kolei odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których należy również możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał dostrzegł również, że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne, nie ma charakteru absolutnego. W ocenie Trybunału, obowiązkiem ustawodawcy jest wręcz kształtowanie regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu, wraz z upływem czasu, stanu niepewności. Niezbędne jest zatem, zdaniem sądu trybunalskiego, ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być bowiem pozorna. Taka zaś pozorność wystąpiłaby nie tylko wtedy gdyby ustawodawca nie przewidział ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale także wówczas gdyby ograniczenia te nie były wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może bowiem z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej przewidywać nieograniczoną w czasie możliwość wzruszania aktu, na podstawie którego strona nabyła prawo lub ekspektatywę.

Te właśnie przyczyny stały się podstawą przyjętej przez ustawodawcę regulacji, którą w art. 156 § 3 K.p.a. wprowadzono cezurę czasową uniemożliwiającą wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło trzydzieści lat. W konsekwencji, nie ma obecnie możliwości zakończenia merytorycznym rozstrzygnięciem spraw o stwierdzenie nieważności będących w toku. Niemożność ta wynika wyraźnie z zawartego w ustawie zmieniającej (art. 2 ust. 2), który zakłada umorzenie z mocy prawa wszystkich postępowań wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia, niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy.

O ile Sąd rozumie rozgoryczenie skarżących to jednak należy wskazać, że czasowe ograniczenia w dochodzeniu roszczeń, a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują po upływie określonego terminu, nie są novum - przewidziano je również w systemie prawa cywilnego czy karnego. Przykładowo system prawa cywilnego zna instytucję zasiedzenia, co następuje odpowiednio po upływie 30 bądź 20 lat w zależności od tego czy mamy do czynienia z posiadaczem w złej czy dobrej wierze (art. 172 § 1 i 2 k.c.). Kolejnym przykładem przyjętych przez ustawodawcę w systemie prawa cywilnego ograniczeń czasowych jest przedawnienie roszczeń przeciwko użytkownikowi wieczystemu o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, a także roszczenie użytkownika wieczystego o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu które przedawniają się z upływem lat trzech od tej daty (art. 243 k.c.) czy przedawnienie roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych (art. 4421 § 1 i 2 k.c.). Z kolei w postępowaniu karnym ustawodawca przewidział ustanie karalności po 30 latach, gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa (art. 101 § 1 pkt 1 k.k.), zaś po 20 latach gdy czyn stanowi inną zbrodnię (art. 101 § 1 pkt 2 k.k). Wszystkie powołane regulacje (poza szczególnymi wyjątkami) określają maksymalny termin przedawnienia (dochodzenia) roszczeń na 30 lat.

Dalej wskazać trzeba, że w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zawarta została zasada proporcjonalności. Wymaga ona aby ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw były wprowadzane w formie ustawy (aspekt formalny), aby konieczność ustanawiania takich ograniczeń nie naruszała istoty danej wolności lub prawa podmiotowego i tylko wtedy gdy istnieje konieczność ich wprowadzenia w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia, moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Zakres wprowadzonych ograniczeń powinien być zatem proporcjonalny tzn. konieczny dla realizacji określonego celu (wyroki T.K. z 24 stycznia 2006 r., SK 40/04, OTK ZU 1/2006, poz. 5, z 29 września 2008 r., SK 52/05, 28 września 2006 r., K 45/04, OTK ZU 8/A/2006, poz. 111). Jak wskazywał niejednokrotnie Trybunał Konstytucyjny należy w takim kontekście rozważyć czy istnieje rzeczywista potrzeba dokonania danej regulacji, a z drugiej należy mieć pewność, że podjęte środki prawne będą skuteczne tj. rzeczywiście były służące i niezbędne dla realizacji określonego celu. Chodzi bowiem o stosowanie jak najmniej uciążliwych środków dla podmiotów których prawa będą regulacją ustawową ograniczone (wyrok T.K. z 17 maja 2007 r., K 33/05, OTK ZU nr 5/A/2006, poz. 57, wyrok T.K. z 2 października 2006 r., SK 34/06 OTK ZU nr 9/A/2006, poz. 118). Zasada proporcjonalności łączy się z zakazem nadmiernej ingerencji w sferę praw i wolności konstytucyjnych. Test proporcjonalności polega więc na ocenie czy ograniczenia (tu czasowe) są konieczne w demokratycznym państwie prawa, czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków, czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest połączona, czy efekty wprowadzonej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych na obywatela.

Sąd nie podziela zarzutów skarżących opartych na przywołanych w skardze przepisach Konstytucji RP. W ocenie Sądu, racje konstytucyjne w aspekcie zasady praworządności mogły zostać ograniczone przez potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego, a ponadto przez zasadę zaufania obywatela do państwa, w tym zasadę pewności prawa, które wynikają z art. 2 Konstytucji RP. Z tego względu przyjęte rozwiązanie normatywne spełnia zasadę proporcjonalności, w zakresie w jakim racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością równoważą jej negatywne skutki (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 148/22).

Wprowadzona regulacja ograniczająca możliwość skutecznego wnioskowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej była konieczna i wynikała z ww. wyroku TK P 46/13, doprowadziła do zamierzonych i wskazanych w tym wyroku skutków tj. ograniczenia w czasie możliwości eliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, służy ochronie interesu publicznego w tym interesu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, które na skutek decyzji pozbawiających prawa własności nabyły ich prawa przy uwzględnieniu także i tego, że nabycie to z uwagi na upływ terminów zasiedzenia i tak by nastąpiło i nie stanowią nadmiernego ciężaru dla obywatela, który przez 30 lat mógł skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności. Ten okres czasu był wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania decyzji czy postanowienia z obrotu prawnego.

Powyższe przesądza, w ocenie Sądu, o braku podstaw do skutecznego powoływania się przez skarżących na Protokół nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4 kwietnia 1995 r. (Dz.U.1995.36.175/1), który w art. 1 stanowi, że "każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia. Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie z ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego". Ustawodawca za pomocą ustawy zmieniającej wprowadził cezurę czasową dla wszczęcia i prowadzenia postępowań nieważnościowych, co oczywiste służy interesowi publicznemu.

Zdaniem Sądu, w skardze nie zostały przedstawione argumenty, których istnienie podważyłoby prawidłowość ustaleń dokonanych przez organ.

Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, ogłoszenie (doręczenie) orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 1954 r. nastąpiło w trybie rozporządzenia Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 15 lipca 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. Stosownie do § 5 tego rozporządzenia, za datę doręczenia orzeczenia uważa się dzień trzydziesty, następujący po dniu wydania wojewódzkiego dziennika urzędowego, w którym nastąpiło ogłoszenie orzeczenia. Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie nr 10, w którym nastąpiło ogłoszenie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 13 maja 1954 r. został wydany 30 października 1954 r. Wobec tego doręczenie orzeczenia z 1954 r. nastąpiło 30 listopada 1954 r. Niewątpliwie zatem wnioski z 2019 r. i 2020 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1954 r. złożone zostały po upływie 30 lat od dnia doręczenia tego orzeczenia.

Podsumowując, wobec upływu ponad 30 lat od daty ogłoszenia orzeczenia z 1954 r. do dnia złożenia wniosku inicjującego postępowanie nieważnościowe zaistniała podstawa do obligatoryjnego umorzenia przedmiotowego postępowania. Z chwilą bowiem wejścia w życie ustawy zmieniającej, co nastąpiło w dniu 16 września 2021 r., organy administracji utraciły możliwość merytorycznej oceny takiego rozstrzygnięcia, a prowadzone w tym przedmiocie postępowanie podlegało umorzeniu z mocy prawa, co zaskarżona decyzja jedynie potwierdziła.

Z kolei w toku rozpoznawania sprawy skarżącym przysługiwały środki prawne w celu ponaglenia organu do wydania decyzji – m.in. skarga na bezczynność czy przewlekłość. Dodać też trzeba, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ nie ma żadnych uprawnień to badania prawidłowości uchwalenia określonych przepisów prawa. Jego zadaniem jest rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji na podstawie obowiązujących przepisów prawa (art. 6 K.p.a.), a nie ocena procesu legislacyjnego, w którym podstawa prawna decyzji została uchwalona.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Końcowo należy wskazać, iż Sąd dostrzega, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła, na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, sprawa o sygn. 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. w zakresie w jakim uniemożliwia wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji R.P. (dt. przyjętego rozwiązania intertemporalnego). W sytuacji zatem stwierdzenia niekonstytucyjności ww. przepisu, strona będzie uprawniona do żądania wznowienia postępowania administracyjnego w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego – art. 145a K.p.a.

Odnosząc się do kwestii interesu prawnego I. C., I. J., Z.J., A. S., M. J. i O. B. to wskazać należy, iż argumentacja organu jest właściwa. Nawet gdyby uznać, że wskazane osoby nie legitymują się interesem prawnym w tej sprawie to zapadłaby w istocie decyzja o tej samej treści albowiem w takiej sytuacji należałoby wydać decyzję o umorzeniu wadliwie wszczętego (na wniosek ww. osób) postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., a więc wydania rozstrzygnięcia tożsamego z tym, które obecnie zostało zaskarżone.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.), orzekł jak w sentencji wyroku. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 powołanej ustawy.