Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 969/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 11 ust. 1, art. 134 ust. 3
journal: Dz.U. 2011 nr 30 poz 151
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Dnia 9 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2013 roku sprawy ze skargi P. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia spełnienia wymogów określonych w przepisach prawa do wydania prawa jazdy kat. A i B w zakresie kategorii A prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego P. C. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...] odmawiającą P. C. urodzonemu [...] stwierdzenia, że spełnia wymogi określone w przepisach prawa do wydania prawa jazdy kategorii A i B w zakresie kategorii A prawa jazdy. Powyższe rozstrzygnięcie podjęto działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 11 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 7 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 z późn. zm.), § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2012r. poz. 1005, z późn. zm.), oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. Nr 79 z 2001 r. poz. 856 z późn. zm.).

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym:

Decyzją z dnia [...] znak: [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił P.C. urodzonemu [...] stwierdzenia, że spełnia wymogi określone w przepisach prawa do wydania prawa jazdy kategorii A i B w zakresie kategorii A prawa jazdy.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał, iż wnioskodawca na dzień podjęcia tej decyzji nie spełniał przesłanki wymienionej w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, tj. nie osiągnął minimalnego wieku (24 lat) wymaganego do kierowania pojazdami kategorii A prawa jazdy.

P. C. złożył odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając organowi naruszenie art. 7, 8 i 11 kpa oraz art. 2 Konstytucji RP poprzez stwierdzenie, że skarżący nie może otrzymać potwierdzenia posiadania uprawnień prawa jazdy kat. A, pomimo nabycia rzeczonych uprawnień w czasie obowiązywania poprzedniej ustawy.

W uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że kwestię uzyskiwania uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi odpowiednich kategorii reguluje obecnie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, która w art. 11 ust. 1 stanowi, iż prawo jazdy jest wydawane osobie, która:

osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii;

uzyskała orzeczenie:

lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem,

psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania

pojazdem - nie dotyczy prawa jazdy kategorii AM, Al, A2, A, Bl, B, B+E lub T;

odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii;

zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej

kategorii;

przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo

przedstawi zaświadczenie, że studiuje co najmniej od 6 miesięcy.

Minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii, o którym stanowi wyżej przytoczony art. 11 ust. 1 pkt 1 - jest określony przez ustawodawcę w art. 8 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym wynosi on:

14 lat - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii AM;

16 lat - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A1, B1 i T;

18 lat - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A2, B, B+E, C1 i C1+E;

20 lat - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A, jeżeli osoba co najmniej od 2 lat posiada prawo jazdy kategorii A2;

21 lat - dla motocykli trójkołowych o mocy przekraczającej 15 kW, jeżeli osoba posiada prawo jazdy kategorii A;

21 lat - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii C, C+E, D J i D1+E, z

zastrzeżeniem ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 2 oraz art. 9;

24 lata - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii:

A - leżeli osoba nie posiadała co najmniej przez 2 lata prawa jazdy kategorii A2,

D i D+E, z zastrzeżeniem ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 3 oraz art. 9;

21 lat - dla tramwaju;

15 lat - dla pojazdu zaprzęgowego;

10 lat - dla roweru;

17 lat - dla roweru wieloosobowego, roweru lub wózka rowerowego przewożących inną osobę;

13 lat - dla jadącego po jezdni wózka inwalidzkiego;

21 lat - dla kolejki turystycznej.

Na podstawie art. 20 ust, 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wydał w dniu 31 lipca 2012 r. rozporządzenie w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, które w 9 ust. l pkt l i 2 stanowi, iż w celu wydania prawa jazdy lub pozwolenia należy:

1) zarejestrować wniosek w systemie teleinformatycznym, odnotowując na wniosku

przydzielony numer pozycji w rejestrze - dotyczy osób, o których mowa w § 8 ust. 1 pkt 3-5, pkt 7 lit. c, pkt 9, 10 i 12;

przeprowadzić weryfikację złożonych dokumentów w zakresie:

poprawności ich wypełnienia, zgodności z dokumentem tożsamości oraz kompletności,

spełnienia przesłanek określonych w ustawie odpowiednio do rozpoczęcia

szkolenia oraz do wydania prawa jazdy lub pozwolenia,

zgodności danych z ujętymi w prowadzonej ewidencji kierowców danymi w zakresie posiadanych uprawnień i zakazów, orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oraz orzeczeń psychologicznych o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, o ile są one wymagane - jeżeli osoba posiada wcześniej

wydane uprawnienie,

zgodności danych z ujętymi w:

prowadzonej ewidencji osób bez uprawnień danymi w zakresie orzeczonych

zakazów prowadzenia pojazdów, orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub

brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami i orzeczeń psychologicznych stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, o ile są one wymagane,

profilu kandydata na kierowcę danymi i informacjami - jeżeli osoba nie posiada

wcześniej wydanego uprawnienia,

e) stwierdzenia, czy prawo jazdy podlega warunkowi, o którym mowa w art. 4 ust.

2 oraz art. 5 ust. 4 ustawy - jeżeli osoba ubiega się o wymianę wydanego za granicą

prawa jazdy.

W myśl § 9 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia, w wyniku negatywnej weryfikacji dokumentów, o których mowa w ust. 1 należy odmówić wydania prawa jazdy lub pozwolenia.

Odnosząc powyższe przepisy do rozpoznawanej sprawy organ stwierdził, że nie jest spornym, iż P. C. urodzony w dniu [...] nie osiągnął minimalnego wieku wymaganego do kierowania pojazdami kategorii A - tj. 24 lat, albowiem wnioskodawca na dzień obecny ma ukończone 19 lat, co w świetle przywołanych powyżej przepisów determinuje Prezydenta do odmowy wydania prawa jazdy.

Odnosząc się do zarzutów strony organ dodał, iż wnioskodawca legitymuje się zarówno zaświadczeniem o ukończeniu szkolenia podstawowego dla osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii A, jak i zdanym państwowym egzaminem z zakresu kategorii A prawa jazdy, które zostały przez stronę uzyskane przed dniem 19 stycznia 2013 r. tj. przed dniem wejścia w życie obecnie obowiązującej ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

Organ nadmienił, że przed ww. dniem obowiązywała ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm.), która w art. 90 ust. 2 pkt 3 stanowiła, iż dla kategorii A prawa jazdy wymagany był wiek - 18 lat, co konsekwentnie oznaczało, iż strona do dnia 19 stycznia 2013 r. spełniała wszystkie wymagane wówczas wymogi dla uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami tej kategorii.

Organ stwierdził jednak, że powyższe pozostaje bez wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Ustawodawca bowiem wprowadzając do życia ustawę z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami nie ustanowił żadnych przepisów intertemporalnych regulujących kwestię jaki akt prawny winien być zastosowany w takiej sytuacji.

W ocenie organu skoro wchodząca w życie z dniem 19 stycznia 2013 r. ustawa o kierujących pojazdami nie przewiduje w rozpatrywanym zakresie żadnych przepisów przejściowych, organy administracji podejmują rozstrzygnięcia na podstawie obowiązującego stanu prawnego na dzień wydania decyzji, co uniemożliwia pomimo ukończonego szkolenia i uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu państwowego wydanie dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami z zakresu kategorii A.

Odnośnie pozostałych przepisów przejściowych organ wskazał art. 134 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym

1. Szkolenie osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy prowadzone w dniu wejścia w życie ustawy w formie kursu lub zajęć szkolnych jest kontynuowane na podstawie dotychczasowych przepisów.

2. Zaświadczenie o ukończeniu szkolenia dla osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym zachowuje ważność w zakresie, w jakim zostało wydane.

2a. Zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie prawa jazdy kategorii A uzyskane na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym uznaje się za zaświadczenie spełniające wymagania o których mowa w niniejszej ustawie także w zakresie prawa jazdy kategorii A2.

3. Egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie.

3a. Wynik pozytywny z części teoretycznej egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kategorii A, uzyskany przed dniem wejścia w życie ustawy, przez osobę która nie spełnia warunku o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 7 lit. a, uznaje się za ważny, na zasadach określonych w art. 52 ust. 1, w przypadku kiedy osoba ta przystępuje do części praktycznej egzaminu w zakresie prawa jazdy kategorii A2.

4. Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio do osób, które są uczestnikami kursów, ukończyły kursy lub zdały egzamin:

1) na kartę rowerową;

na pozwolenie na kierowanie tramwajem;

dla kandydatów na egzaminatorów osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami;

dla kandydatów na instruktorów;

dla kandydatów na instruktorów techniki jazdy.

Analizując zacytowany powyżej art. 134 ust. 3 organ stwierdził, że norma ta odnosi się wyłącznie do "zachowania w mocy" egzaminu państwowego, który został przeprowadzony na podstawie ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Oznacza to, że przepis ten daje jedynie gwarancję ważności egzaminu zdanego z wynikiem pozytywnym przez osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy, które przystąpiły do egzaminu państwowego przed wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami. Dotyczy to zwłaszcza tych uprawnień do kierowania pojazdami dla których ustawodawca podwyższył minimalny wymagany wiek do ich uzyskania. Jednak nie gwarantuje osobie, która nie posiada po dniu 19 stycznia 2013 r. wymaganego przepisami ustawy o kierujących pojazdami minimalnego wieku do uzyskania prawa jazdy, wydania takiego dokumentu.

Organ wskazał, iż nie kwestionuje ważności egzaminu z dnia 5 września 2012 r. Wskazał na wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. oraz w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego zasadę praworządności.

Ponadto organ wskazał, iż w jego ocenie odmowa wydania prawa jazdy ma formę decyzji administracyjnej. Powołał się na doktrynę oraz orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące tej kwestii.

W skardze na powyższą decyzję zarzucono naruszenie art. 7, 8, 11 k.p.a. w związku z art. 2 Konstytucji RP poprzez stwierdzenie, że skarżący nie może otrzymać potwierdzenia posiadania uprawnień prawa jazdy kategorii A pomimo nabycia rzeczonych uprawnień w czasie obowiązywania poprzedniej ustawy.

Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie powtarzając stanowisko oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skargi podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga P. C. jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej ustawy).

Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl natomiast przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona.

Oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie przy zastosowaniu powyższych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] naruszają przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co powoduje konieczność ich uchylenia. Zdaniem Sądu organy administracji naruszyły przepis art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. nr 30 poz.151) w związku z art. 90 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) i art. 2 Konstytucji RP.

Na wstępie wyjaśnić należy jaki charakter ma decyzja nadająca uprawnienia do kierowania pojazdami określonej kategorii. Niewątpliwie, w ocenie Sądu, decyzja taka ma charakter konstytutywny, jest to bowiem oparte na przepisie powszechnie obowiązującym władcze i jednostronne rozstrzygnięcie organu administracji publicznej o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu. Potwierdzeniem jej wydania jest natomiast czynność materialno-techniczna, jaką jest wydanie dokumentu prawa jazdy. Źródłem uprawnień do kierowania pojazdami jest więc decyzja wydawana przez organ po ustaleniu, że zostały spełnione wszystkie przesłanki wymagane przez prawo, w tym m.in. uzyskanie wymaganego orzeczenia lekarskiego, odbycie wymaganego szkolenia, zdanie egzaminu państwowego teoretycznego i praktycznego i osiągnięcie wymaganego wieku. Prawo jazdy jest jedynie dokumentem potwierdzającym posiadanie takich uprawnień.

Wynika to z brzmienia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami z 5 stycznia 2011 r.(dalej u.k.p.), który stanowi, że prawo jazdy, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania odpowiednio motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów:

1) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) w ruchu międzynarodowym na terytorium:

a) państw-stron Konwencji, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. b - z wyjątkiem kierowania motorowerem lub ciągnikiem rolniczym,

b) państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym - z wyjątkiem kierowania ciągnikiem rolniczym. Podobne brzmienie miał art. 88 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który stanowił, że dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym jest prawo jazdy określonej kategorii.

Przesłanki do uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami określonej kategorii określone zostały w ustawie. Do 19 stycznia 2013 r. w tym zakresie obowiązywała ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, a od 19 stycznia 2013 r. obowiązuje ustawa o kierujących pojazdami.

Zgodnie z treścią art.90 ust.1 ustawy Prawo o ruchu drogowym prawo jazdy otrzymuje osoba, jeżeli:

1) osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek;

2) uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane;

3) odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie;

4) zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii;

5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje od co najmniej sześciu miesięcy.

W myśl art. 90 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. wymagany dla kategorii A,B,B+E,C, C+E,C1 lub C1+E wiek wynosi: 18 lat.

Z kolei zgodnie z treścią art.8 ust.1 pkt 7 ppkt a u.k.p. wymagany minimalny wiek do kierowania wynosi: 24 lata – dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A – jeżeli osoba nie posiada co najmniej przez 2 lata prawa jazdy kategorii A2.

W myśl art.11 ust.1 u.k.p. prawo jazdy jest wydawane osobie, która:

1) osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii;

2) uzyskała orzeczenie:

a) lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem,

b) psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem - nie dotyczy prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T;

3) odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii;

4) zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii;

5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje co najmniej od 6 miesięcy.

Istotę sporu w przedmiotowej sprawie stanowi ustalenie, na jaką datę organ wydając decyzję dotyczącą prawa jazdy powinien oceniać spełnienie przesłanek do wydania tego uprawnienia.

Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny. Skarżący w dniu 5 września 2012 r. zdał egzamin praktyczny na prawo jazdy kategorii A, a zatem w okresie, w którym obowiązywało jeszcze unormowanie z Działu IV ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym – Bezpieczeństwo ruchu drogowego. W świetle dotychczas obowiązującej ustawy skarżący mógł skutecznie ubiegać się o przyznanie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A (spełnił bowiem wszystkie wymagania określone w art. 90 ustawy prawo o ruchu drogowym). Natomiast po dniu 19 stycznia 2013 r., tj. po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami skarżący nie spełniałby już wymogu posiadania minimalnego wieku, gdyż nie ukończył 24 lat, a taki wymóg wprowadził przepis art. 8 ust. 1 pkt 7 nowej ustawy. Wniosek o wydanie prawa jazdy, przesłany za pośrednictwem Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w [...] wpłynął do Prezydenta Miasta Ł. w dniu [...], czyli już po zmianie przepisów.

W związku z tym wskazać należy na treść art. 134 ust. 3 u.k.p. Przepis ten stanowi, że egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie. W przepisach przejściowych brak jest jednak jednoznacznego uregulowania sytuacji takiej, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, a mianowicie, gdy osoba spełniła wszystkie przesłanki niezbędne do otrzymania prawa jazdy pod rządami ustawy Prawo o ruchu drogowym , a wniosek o wydanie prawa jazdy został przekazany przez WORD do organu już po wejściu w życie nowej ustawy. W ocenie organów powoduje to, że mają one obowiązek stosować się do jej postanowień i podejmować rozstrzygnięcie na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji.

Dokonując oceny, przepisy której ustawy należy zastosować w niniejszej sprawie do oceny spełnienia przesłanek do uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A , należy mieć na uwadze treść art. 2 Konstytucji RP i wynikającą z niego zasadę niedziałania prawa wstecz. Jest to podstawowa zasada porządku prawnego. Polega ona na tym, że do zdarzenia prawnego powstałego i zakończonego w okresie poprzednio obowiązujących przepisów w zasadzie nie można stosować nowych przepisów. Zasada niedziałania prawa wstecz nie ma charakteru absolutnego i w wyjątkowych sytuacjach może zostać nadana moc wsteczna aktowi prawnemu. W wyroku z dnia 10 grudnia 2007r. w spr. P 43/07 (Lex nr 321915) Trybunał Konstytucyjny podniósł, że "zasada lex retro non agit, wywodzona z art. 2 Konstytucji, stanowi istotny składnik zasady zaufania obywateli do państwa. Zasada niedziałania prawa wstecz polega na tym, aby nie stanowić prawa, które nakazywałoby stosowanie nowo ustanowionych norm do sytuacji zaistniałych przed wejściem ich w życie. Odstępstwo od tej zasady dopuszczalne jest wtedy, gdy jest to konieczne w celu realizacji wartości konstytucyjnej, ocenionej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji, a także jeżeli przemawia za tym konieczność realizacji innej zasady konstytucyjnej, a realizacja tej zasady nie jest możliwa bez wstecznego działania prawa (zob. np. wyroki TK z 5 listopada 2002 r., sygn. P 7/01, OTK ZU nr 6/A/2002, poz. 80 i powołane tam orzeczenia; z 7 lutego 2006 r., sygn. SK 45/04, OTK ZU nr 2/A/2006, poz. 15 oraz z 5 września 2007 r., sygn. P 21/06)".

Również w wyroku z dnia 12 maja 2009r. w sprawie P 66/07 (Lex nr 511940) Trybunał Konstytucyjny podniósł, że "istotę zasady niedziałania prawa wstecz można sprowadzić do twierdzenia, że prawo powinno co do zasady działać "na przyszłość", wobec tego nie należy stanowić norm prawnych, które miałyby być stosowane do zdarzeń zaszłych i zakończonych przed ich wejściem w życie. Innymi słowy, następstwa prawne zdarzeń, mających miejsce pod rządami dawnych norm, należy oceniać według tych norm, nawet jeżeli w chwili dokonywania tej oceny obowiązują już nowe przepisy (por. np. powołany wyrok o sygn. P 43/07)".

Także w wyroku z dnia 9 czerwca 2003 r. sygn. SK 12/03 (OTK ZU nr 6/A/2003 , poz. 51) Trybunał zwrócił uwagę, że "obiegowo przyjmowana teza, jakoby istniało swoiste "domniemanie" przemawiające za bezpośrednim działaniem prawa nowego jest obecnie znacznym konstytucyjnym uproszczeniem. Po pierwsze bowiem, konflikt nowego prawa z interesami jednostki (stosunki w toku) może być rozwiązany przez wybór zasady bezpośredniego działania prawa nowego tylko o tyle, o ile da się wskazać wyraźny ważny interes publiczny, zmuszający do przejścia do porządku dziennego nad interesem jednostki". Stanowisko to przypomniane zostało w uzasadnieniu wyroku TK z dnia 23 lipca 2013 r. sygn. P 36/12 (OTK – A 2013/6/81, Dz. U. 2013/928).

Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, iż " w sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie jak i do tych, które miały miejsce wcześniej, jednak trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy". Podobny pogląd wyraził NSA w wyroku z 10 września 2008r. w spr. II GSK 157/08 (Lex nr 487976).

Tego rodzaju sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie gdyż zdarzenie prawne mające wpływ na uznanie spełnienia przez skarżącego przesłanek do uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A nastąpiło w całości w okresie obowiązywania ustawy z 20 czerwca 1997 r., a przed wejściem w życie ustawy z 5 stycznia 2011 r. tj. przed 19 stycznia 2013 r.

W ocenie Sądu, organ winien w takiej sytuacji ustalać spełnienie przez skarżącego przesłanek do uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A na dzień zdania z wynikiem pozytywnym egzaminu państwowego tj. na dzień 5 września 2012 r. Fakt, że przed wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami WORD nie przesłał dokumentów skarżącego i uprawniony organ ich nie rozpatrzył do 19 stycznia 2013 r., nie powinno mieć negatywnych konsekwencji dla skarżącego w postaci decyzji odmownej uzasadnianej zmianą przepisów. Jak wskazano wyżej, taka wykładnia przepisów stoi w sprzeczności z konstytucyjną zasadą niedziałania prawa wstecz. Oznacza bowiem, że do zdarzenia prawnego zamkniętego czasowo w dniu 5 września 2012 r. zastosowano nową, mniej korzystną dla skarżącego ustawę. Jej zastosowanie pogorszyło sytuację prawną skarżącego, skoro wprowadza ona dla otrzymania prawa jazdy kategorii A wymóg ukończenia 24 roku życia, a skarżący ma ukończone dopiero 19 lat. W tej sytuacji skarżący mimo ukończenia szkolenia i zdania egzaminu i poniesienia znacznych kosztów z tym związanych, nie mógłby uzyskać, zdaniem organów, uprawnień, o które się ubiegał.

W ocenie Sądu, nie może być tak, że o tym jaką ustawę należy stosować, czy ustawę Prawo o ruchu drogowym, czy ustawę o kierujących pojazdami, decydować ma moment, w jakim wojewódzki ośrodek ruchu drogowego przekaże dokumentację danej osoby do właściwego wydziału prawa jazdy, bądź data rozpoznania wniosku o przyznanie uprawnień przez organ. W przekonaniu Sądu, organ rozpoznając wniosek o przyznanie uprawnień do kierowania pojazdami powinien oceniać spełnienie przesłanek do nabycia tych uprawnień w świetle przepisów obowiązujących w dacie zdania z wynikiem pozytywnym egzaminu na prawo jazdy. P. C. spełnił przesłanki do nabycia uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A w dniu 5 września 2012 r., a więc powinny w tym zakresie mieć do niego zastosowanie przepisy ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.

W tym kontekście należy też zwrócić uwagę, że zgodnie z treścią przepisu art. 10 ust. 1 u.k.p. prawo jazdy jest wydawane przez starostę, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jak sprecyzował Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2012 r. poz. 1005) osoba ubiegająca się o prawo jazdy lub pozwolenie, przed przystąpieniem do szkolenia, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 32 ust. 3 ustawy, składa właściwemu organowi wydającemu prawo jazdy lub pozwolenie następujące dokumenty:

1) wniosek o wydanie prawa jazdy lub pozwolenia wraz z oświadczeniem o spełnianiu wymagań, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy, oraz o niewystępowaniu przesłanek, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1-5 ustawy;

2) orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane;

3) wyraźną, aktualną i kolorową fotografię (...);

4) zgodę, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy - jeżeli jest wymagana;

5) kserokopię posiadanego prawa jazdy - jeżeli posiada.

Na podstawie dokumentów, o których mowa w ust. 1, właściwy organ wydający prawo jazdy lub pozwolenie, w terminie nieprzekraczającym 2 dni roboczych, generuje w systemie teleinformatycznym profil kandydata na kierowcę (§ 5 ust. 1 i 2). W przypadku, gdy do organu wpłynęła informacja o pozytywnym albo negatywnym wyniku egzaminu, organ na jej podstawie uzupełnia informacje w profilu kandydata.

Pozytywny wynik egzaminu kończy etap realizacji przez stronę przesłanek do uzyskania uprawnienia. Organ administracji wydając decyzję w przedmiocie prawa jazdy zobowiązany jest do oceny, czy kandydat spełnia przesłanki do przyznania uprawnienia. W ocenie Sądu, datą tą powinien być dzień zdania egzaminu praktycznego z wynikiem pozytywnym, do którego dopuszczany jest kandydat spełniający wymagania wskazane w ustawie do uzyskania uprawnienia.

Stanowisko, że organ powinien oceniać spełnienie przesłanek niezbędnych do uzyskania prawa jazdy określonej kategorii na dzień zdania egzaminu praktycznego z wynikiem pozytywnym, do którego dopuszczany jest przecież kandydat spełniający wszystkie wymagania, w tym wymaganie określonego wieku, wskazane w ustawie do uzyskania uprawnienia, wynika również z analizy 134 ust. 3 u.k.p. w zw. z art. 50 ust. 1 u.k.p.

Stosownie do treści art. 50 ust. 1 u.k.p. osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem może przystąpić do egzaminu państwowego nie wcześniej niż miesiąc przed osiągnięciem minimalnego wieku, o którym mowa w art. 8 i 9, wymaganego od kierującego pojazdem objętym tym uprawnieniem. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że osoba, która została dopuszczona do przystąpienia do egzaminu państwowego musi spełnić przesłankę minimalnego wieku. Zatem, zdaniem Sądu, dopuszczenie do egzaminu państwowego oznacza spełnienie przez kandydata przesłanki minimalnego wieku.

Skoro egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy, według przepisu przejściowego zawartego w art. 134 ust. 3 u.k.p. uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie, to tym bardziej należy uznać, że osoba która dopuszczona została do tego egzaminu i uzyskała z tego egzaminu wynik pozytywny, osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii. Jak wynika z ustawy, osoba bez wymaganego wieku nie mogłaby przystąpić do egzaminu państwowego.

Organ rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie uprawnienia winien oceniać spełnienie przesłanki zdania egzaminu i spełnienia wieku z daty zdania egzaminu z wynikiem pozytywnym. W tej dacie bowiem, aktualizuje się wniosek kandydata o wydanie mu uprawnienia do kierowania pojazdami, złożony do organu za pośrednictwem WORD-u przed przystąpieniem do szkolenia.

Z powyższych względów Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, a organ ponownie rozpoznając wniosek o przyznanie uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A powinien oceniać ich spełnienie na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organy administracji dokonały zatem interpretacji art. 11 ust. 1 u.k.p. z naruszeniem art. 2 Konstytucji RP i wynikającej z niego zasady lex retro non agit, a także z naruszeniem art. 9 K.p.a., który zobowiązuje organy do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków i czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o uchyleniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ww. ustawy.

b.a.