Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1093/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 96 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 22 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 922
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 12 maja 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.J. i A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1319/21 w sprawie ze skargi M. J. i A.J. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 21 lipca 2021 roku nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia do operatu ewidencji gruntów i budynków zmian wynikających z dokumentacji geodezyjnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 marca 2022 r. (sygn. akt III SA/Po 1319/21), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a") – oddalił skargę M. J. i A. J. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 21 lipca 2021 r. nr GK-III.7221.35.2021.6 utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z 12 maja 2021 r. nr GK.6620.16.2021 o odmowie wprowadzenia do operatu ewidencji gruntów i budynków zmian, wynikających z dokumentacji geodezyjnej o identyfikatorze nr [...], opracowanej dla działek o numerach: [...], położonych w obrębie [...], gmina [...], powiat [...], dla których Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgi wieczyste odpowiednio o numerach: [...],[...],[...] i [...].

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, M. J. oraz A. J. zarzucili Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu (cyt.): "w szczególności":

I. na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego, to jest:

a) § 30 ust. 1 pkt 1 lit. e rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie i w konsekwencji bezzasadne uznanie, iż przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dokumentacja geodezyjna o identyfikatorze nr [...] nie stanowi podstawy wprowadzenia do rejestru zmian zgodnie z żądaniem zgłoszonym przez skarżących, podczas gdy w rzeczywistości ww. dokumentacja bezspornie stanowi podstawę dokonania w ewidencji gruntów i budynków stosownych zmian, a jej sporządzenie i wprowadzenie do zasobu nakłada na organ obowiązek aktualizacji ewidencji,

b) art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h Prawa geodezyjnego i kartograficznego - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, czego konsekwencją było błędne uznanie, iż w celu wprowadzenia do ewidencji zmian zgodnie z treścią wniosku złożonego przez M. J. i A. J. skarżący muszą uzyskać decyzję podziałową bądź też decyzję o zwrocie nieruchomości, podczas gdy w rzeczywistości podstawę wprowadzenia do ewidencji zmian, zgodnie z żądaniem skarżących, niewątpliwie stanowi dokument urzędowy w postaci znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji geodezyjnej o identyfikatorze nr [...], a co więcej, wprowadzenie ww. zmian było objęte zgodną wolą wyrażoną przez M. J., A. J. oraz Województwo Wielkopolskie, o czym jednoznacznie świadczy treść protokołu przekazania nieruchomości z dnia 30 października 2020r. wraz ze sporządzonym do niego aneksem nr 1 z dnia 17 marca 2021r.,

c) art. 22 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, czego konsekwencją było niewywiązanie się przez organ z ciążącego na nim obowiązku aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, albowiem organ bezzasadnie pominął, iż podział - wynikający z dokumentacji geodezyjnej o identyfikatorze nr [...] - został ustalony na podstawie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 lutego 2017 r. (nr GZ.m.625.368.2013) i zaakceptowany zarówno przez skarżących, jak i Województwo Wielkopolskie, a nadto organ pominął, iż materiały geodezyjno - kartograficzne - które niewątpliwie stanowią podstawę wprowadzenia do rejestru wnioskowanych przez skarżących zmian zostały pozytywnie zweryfikowane i przyjęte do zasobu geodezyjno- kartograficznego w dniu 27 listopada 2020 r., a następnie wpisane do ewidencji materiałów zasobu pod numerem [...],

d) art. 96 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomości - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie i w konsekwencji błędne uznanie, iż przedłożone przez skarżących dokumenty, tj. przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dokumentacja geodezyjna o identyfikatorze nr [...] oraz protokół przekazania nieruchomości z dnia 30 października 2020r. wraz ze sporządzonym do niego aneksem nr 1 z dnia 17 marca 2021r., jak również zgodnie oświadczenia woli złożone przez skarżących oraz przedstawicieli Województwa Wielkopolskiego nie stanowią podstawy wprowadzenia do ewidencji gruntów i budynków zawnioskowanych zmian, podczas gdy w rzeczywistości w przypadku wydzielenia części nieruchomości na potrzeby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie wydaje się decyzji podziałowej;

II. na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. rażące naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a) art. 76 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, czego konsekwencją było błędne uznanie przez Sąd I instancji, iż dokumentacja geodezyjna o identyfikatorze nr [...] nie jest dokumentem urzędowym i w związku z tym nie stanowi wystarczającej podstawy wprowadzenia do ewidencji gruntów i budynków zmian zawnioskowanych przez skarżących, podczas gdy w rzeczywistości ww. dokumentację - jako dokument urzędowy, o którym mowa w przepisie art. 76 k.p.a. - zakwalifikować należy jako podstawę wprowadzenia zmian w rejestrze, w szczególności biorąc pod uwagę, że przedmiotowa dokumentacja została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 27 listopada 2020 r.,

b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez zaniechanie wnikliwego oraz wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego sprawy i wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku z dnia 22 marca 2022r. powodów dla których Sąd I instancji odmówił przymiotu dokumentu urzędowego dokumentacji geodezyjnej o identyfikatorze nr [...], a tym samym powodów dla których Sąd I instancji nie zakwalifikował ww. dokumentacji jako podstawy wprowadzenia do rejestru zmian zawnioskowanych przez skarżących, a ponadto zaniechanie wskazania przez Sąd I instancji powodów dla których nie wziął on pod uwagę oświadczeń złożonych przez M. J., A. J. oraz przedstawicieli Województwa Wielkopolskiego złożonych w protokole przekazania nieruchomości z dnia 30 października 2020r. oraz sporządzonym do niego aneksie nr 1 z dnia 17 marca 2021r.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc, postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów, przytoczonych w w/w skardze.

Zarzuty te zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 p.p.s.a., to jest: na obrazie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) w postaci: art. 22 ust. 2 i art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h Prawa geodezyjnego i kartograficznego, art. 96 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomości oraz § 30 ust. 1 pkt 1 lit. e rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków i istotnym naruszeniu przepisów postępowania a także na istotnym naruszeniu przepisów proceduralnych (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) takich jak: art. 7, art. 76 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., zarzuty te jednak okazały się nieuzasadnione a w części nie zostały one nawet poprawnie określone.

Wyjaśnić zatem w tym miejscu wypada, że skarga kasacyjna, z uwagi na wysoki stopień jej sformalizowania, zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., powinna zawierać dokładne przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma bowiem kompetencji do poprawiania skargi kasacyjnej ani nie może również orzekać na zasadzie domyślania się intencji skarżącego. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy zatem rozumieć stanowcze wskazanie konkretnych przepisów prawa a nie jedynie wskazanie takich przepisów tylko przykładowo ("w szczególności" ). Poza tym autor skargi kasacyjnej winien wymienić przepisy, których naruszenia – jego zdaniem - dopuścił się Sąd I instancji nie tylko poprzez wymienienie danego artykułu czy paragrafu (ewentualnie dalszej jeszcze jednostki redakcyjnej), ale i poprzez podanie daty oraz miejsca publikacji aktu prawnego, w którym wskazane przepisy znajdują się.

Tymczasem, wymieniając w skardze kasacyjnej przepisy ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami, autor skargi pominął zarówno daty tych ustaw, jak i miejsca ich publikacji, choć zwłaszcza ustawa o gospodarce nieruchomościami była wielokrotnie nowelizowana i doczekała się wielu tekstów jednolitych.

W przypadku natomiast zarzutu, opartego na treści rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, skarżący nie tylko pominęli miejsce jego publikacji, ale przede wszystkim powołali się na akt prawny, który nie obowiązywał jeszcze w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. Decyzja ta została bowiem wydana w dniu 21 lipca 2021 r. a objęte zarzutem kasacyjnym rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii jest aktem prawnym wydanym dopiero w dniu 27 lipca 2021 r. Dodać też trzeba, że poprzednio obowiązujące w tej materii rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r. poz. 393), będące podstawą wydania zaskarżonej decyzji, nie zawierało w ogóle przepisu oznaczonego jako "§ 30 ust. 1 pkt 1 lit. e".

Przechodząc do oceny przedstawionych na wstępie zarzutów kasacyjnych, w tym w pierwszej kolejności zarzutów procesowych, stwierdzić należy, że nie można było zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej, iż Sąd Wojewódzki naruszył art. 7, art. 76 i art. 77 § 1 k.p.a. bo zaniechał (cyt.): "wnikliwego oraz wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego sprawy i wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku z dnia 22 marca 2022 r. powodów dla których (...) odmówił przymiotu dokumentu urzędowego dokumentacji geodezyjnej o identyfikatorze nr [...] (...)".

Poddając w skardze kasacyjnej krytyce postępowanie sądu administracyjnego (a nie organu w postępowaniu administarcyjnym), skarżący kasacyjnie winni bowiem jednocześnie wskazać właściwe przepisy, ale procedury sądowoadministarcyjnej, które - przy tego rodzaju stanowisku skarżących – zostały w tym przypadku naruszone.

Skład orzekajacy jest przy tym świadomy treści uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. (sygn akt I OPS 10/09, NSAiWSA 2-10/1/1), która dopuściła konstruowanie zarzutów kasacyjnych na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, ale jednocześnie zauważa, że zarzuty naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego mogą być kierowane jedynie w stosunku do uchybień popełnionych przez organ a których to uchybień sąd wojewodzki (wadliwie) nie dostrzegł. Tymczasem w rozpoznawanej sparwie zarzuty oparte na procedurze administarcyjnej zostały skierowane wprost przeciwko postępowaniu Sądu I instancji, a który przecież tego rodzaju przepisów w ogóle nie stosował i nie mógł stosować.

Poza tym istota zagadnienia, która wystąpiła w rozpoznawanej sprawie dotyczyła zasadniczo kwestii materialnoprawnej a nie proceduralnej. Stan faktyczny sprawy był bowiem niesporny. Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych, zaakceptowanych przez Sąd Wojewódzki, wynikało bowiem, że wnioskiem z dnia 19 lutego 2021 r., A. J. i M. J. wystąpili o wprowadzenia do operatu ewidencji gruntów i budynków zmian wynikających z dokumentacji geodezyjnej o identyfikatorze nr [...], sporządzonej przez geodetę uprawnionego – M. P., świadczącego usługi w ramach firmy [...] – usługi geodezyjno-kartograficzne M.P.. Dokumentacja ta została sporządzona w związku z wydaniem przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z dnia 21 lutego 2017 r. nr GZ.rn.625.368.2013, w której stwierdzono, że nieruchomość położona w obrębie [...], gmina [...], powiat [...], w części stanowiącej park wraz z dworem o powierzchni [...] ha, zawierającej się w częściach działek nr [...], szczegółowo oznaczonych na mapie nr 2 granice obszaru parku oraz ogrodów majątku ziemskiego [...], gm. [...], pow. [...], wg stanu użytkowania w dniu 6 września 1944 roku, stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji, nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W związku z tym, firma [...] usługi geodezyjno-kartograficzne M.P. zgłosiła w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] pracę geodezyjną, której celem było sporządzenie mapy z projektem podziału nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne oznaczone numerem nr [...] położone w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...]. Przedmiotowe opracowanie miało bowiem na celu podział wyżej wymienionych nieruchomości na potrzeby realizacji wspomnianej wyżej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 lutego 2017 r. Praca ta została zarejestrowana pod numerem [...] a następnie, po pozytywnej weryfikacji przekazanych przez geodetę materiałów, opracowanie przyjęto do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 27 listopada 2020 r. i wpisano do ewidencji materiałów zasobu pod numerem [...]. W ramach natomiast przedmiotowej pracy geodeta: sporządził protokół z czynności przyjęcia granic nieruchomości, mapę z projektem podziału, dokonał obliczenia powierzchni nowo wydzielonych działek oraz sporządził wykazy zmian danych ewidencyjnych. W wyniku podziału działek ewidencyjnych:

- nr [...] o pow. [...] ha powstały działki: nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha,

- nr [...] o pow. [...] ha powstały działki: nr [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha,

- nr [...] o pow. [...] ha powstały działki: nr [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha,

- nr [...] o pow. [...] ha powstały działki: nr [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha,

- nr [...] o pow. [...] ha powstały działki: [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha.

Zmiany, wynikające z przedmiotowej dokumentacji geodezyjnej, nie zostały jednak ostatecznie wprowadzone do operatu ewidencji gruntów i budynków, z uwagi na brak wydania decyzji zatwierdzającej podział.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 21 lipca 2021 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z 12 maja 2021 r. o odmowie wprowadzenia do operatu ewidencji gruntów i budynków wyżej podanych zmian, wynikających z dokumentacji geodezyjnej o identyfikatorze nr [...], Sąd Wojewódzki uznał, że stanowisko organów obu instancji było prawidłowe.

Przywołując treść przepisów ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, Sąd I instancji wyjaśnił zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, w tym w szczególności tych, które regulują aktualizację danych. Podkreślił przy tym, że organy prowadzące ewidencję sprawują wyłącznie funkcje ewidencyjne i dokumentacyjne, a nie są uprawnione do rozstrzygania sporów, dotyczących stanu prawnego nieruchomości. W oparciu o ww. przepisy, organ geodezyjny nie może więc dokonywać żadnych zmian własnościowych (m.in. zmiany granic i powierzchni działek) poprzez samoistne zmiany w ewidencji gruntów. Ewidencja gruntów jest bowiem tylko publicznym rejestrem obejmującym dane o gruntach, wynikające z odpowiedniej dokumentacji urzędowej, który powinien być utrzymywany w stałej aktualności, co do stanu faktycznego i prawnego. Zmian w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się natomiast na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można zaś dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością, a decyzja w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji nie może rozstrzygać żadnej kwestii spornej związanej z ustaleniem tytułu własności.

Ostatecznie, powołując się na treść art. 96 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Sąd Wojewódzki stwierdził zatem, że chociaż w przepisie tym jest mowa ogólnie o podziale nieruchomości, chodzi tu bez wątpienia o podział geodezyjny. Podział taki jest zobrazowany w operacie podziałowym (który jest opracowaniem geodezyjno-kartograficznym). Operat taki przyjmowany jest do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, ale skutki prawne, w postaci nowego oznaczenia wydzielonych działek gruntu w ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej, wywołuje jednak - z uwagi na treść art. 96 ust. 4 u.g.n. - dopiero po zatwierdzeniu podziału nieruchomości ostateczną decyzją administracyjną. Dopiero bowiem od tej chwili, dla nowych działek gruntu mogą zostać założone odrębne księgi wieczyste, a także działki te mogą zostać zbyte. Ze względu zatem na treść przepisów art. 96 ust. 1 i 4 u.g.n. operat podziałowy nie może być uznany za dokument wystarczający do dokonania podziału nieruchomości. Niezbędna zaś jest do wprowadzenia objętych nim zmian ostateczna decyzja o zatwierdzeniu podziału nieruchomości.

Wprawdzie – jak wyjaśnił Sąd Wojewódzki - artykuł 96 ust. 1b u.g.n. wprowadza pewne wyjątki od zasady dokonywania podziału nieruchomości na podstawie decyzji zatwierdzającej podział, ale w tym przypadku przepis ten nie miał zastosowania. Organ rejestrowy, nie posiadał zaś - jak wyżej wspomniano - uprawnień do przypisywania określonym podmiotom własności ani innych kategorii władczych nad gruntem a tylko ustalenie przez kompetentny organ, w urzędowym dokumencie (np. w orzeczeniu sądowym), że doszło do zatwierdzenia podziału nieruchomości, mogłoby stanowić podstawę do dokonania przedmiotowej zmiany w ewidencji gruntów. Taką decyzją skarżący jednak się nie legitymowali.

Z tym stanowiskiem nie zgadzali się M. J. i A. J., którzy w skardze kasacyjnej twierdzili, że dokumentacja geodezyjna o identyfikatorze nr [...], która została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 27 listopada 2020r., stanowiła podstawę do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Została ona bowiem (cyt.): "sporządzona przez uprawnionego geodetę, z należytą starannością, zgodnie z zasadami współczesnej wiedzy technicznej oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa". Wydanie natomiast przez starostę decyzji odmawiajacej wprowadzenia, objętych tą dokumantacją danych, stanowiło niewywiązanie się przez organ z ciążącego na nim obowiązku, gdyż (cyt.): "1. wniosek o zmianę wpisu w ewidencji gruntów i budynków został złożony przez uprawnione podmioty, 2. wniosek złożony został we właściwej formie i został do niego załączony dokument urzędowy w postaci dokumentacji geodezyjnej o identyfikatorze nr [...], która niewątpliwie - w świetle dotychczas zaprezentowanej argumentacji - stanowi podstawę dokonania wnioskowanej zmiany".

Podkreślano przy tym, że skarżący swoje żądanie opierali na protokole przekazania nieruchomości z dnia 30 października 2020 r. oraz sporządzonym do niego aneksie nr 1 z dnia 17 marca 2021r. zatem nie ulegało jakiejkolwiek wątpliwości, iż w niniejszej sprawie zmiana danych, zawartych w operacie ewidencyjnym, winna zostać dokonana w myśl przepisu art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h Prawa geodezyjnego i kartograficznego, to jest na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Zgodnie bowiem z przepisem art. 96 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami, w przypadku wydzielenia części nieruchomości na potrzeby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie wydaje się decyzji podziałowej.

W związku z powyższym skład orzekający pragnie wyjaśnić, że zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (w wersji obowiązującej w dacie wydawania zaskarżonej decyzji czyli Dz. U. z 2021 r. poz. 922, dalej: "p.g.k."), podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian (z wyjątkiem zmian danych wynikających z: aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej).

Po myśli natomiast art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h) p.g.k., aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b ( a który to przepis w tej sprawie nie miał zastosowania.).

Z kolei, zgodnie z art. 96 ust. 1b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomości (w wersji obowiązujacej w dacie orzekania przez organ, to jest Dz. U. z 2020 r. poz. 1990), w przypadku wydzielenia nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa, albo w przypadku wydzielenia części nieruchomości na potrzeby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 1 (tj. decyzji zatwierdzającej podział). Ostateczna decyzja o nabyciu własności lub użytkowania wieczystego albo ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza podział. ( art.96 ust.1b).

W związku z tym, biorąc pod uwagę treść wyżej przytoczonych przepisów prawa - zdaniem składu orzekającego – nie można zgodzić się ze skarżącymi, że w niniejszym przypadku, wystarczającym dla dokonania zmian danych w ewidencji gruntów i budynków było przedłożenie organowi geodezyjnemu jedynie operatu podziałowego oznaczonego identyfikatorem nr [...], gdyż została wydana przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wspomniana wyżej decyzja z dnia 21 lutego 2017 r. mająca swoje oparcie w przepisach dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz, że w jej następstwie doszło do podpisania pomiędzy skarżącymi a Województwem Wielkopolskim protokołu przekazania nieruchomości. Przytoczony bowiem przepis art. 96 ust.1b u.g.n. nie obejmował swoim działaniem tego rodzaju aktów i nie przewidywał także, że jego treść mogła by być stosowana np. w sposób odpowiedni w innych jeszcze przypadkach.

Wskazać też w tym miejscu wypada, że analogiczne zagadnienie było już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego z tym, że w odniesieniu do decyzji, wydanej na podstawie przepisu art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). W wyroku z dnia 31 lipca 2014 r. ( sygn. akt I OSK 331/13, LEX nr 1581572) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął zaś, że niewątpliwie w art. 96 ust. 1b u.g.n. ustawodawca wyłączył wprawdzie konieczność przeprowadzania odrębnego postępowania podziałowego, kończącego się wydaniem decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości w dwóch sytuacjach, z których pierwsza, ma miejsce wtedy, gdy następuje nabycie części nieruchomości z mocy prawa, gdy wydawana jest decyzja deklaratoryjna stwierdzająca nabycie z mocy prawa (wówczas ta decyzja zatwierdza też podział nieruchomości) a druga, gdy toczy się postępowanie o zwrot nieruchomości, które kończy decyzja zatwierdzająca jej podział. Brak jest natomiast – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - podstaw prawnych do przyjęcia, iż w ramach normy prawnej, zawartej w art. 96 ust. 1b u.g.n., mieści się postępowanie prowadzone z wniosku, opartego na art. 7 dekretu warszawskiego. Przeczy temu bowiem przede wszystkim literalna wykładnia wskazanego przepisu. Zasadą jest zaś przecież, że postępowanie podziałowe kończy się wydaniem decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości (art. 96 ust. 1 u.g.n. ). Przypadki więc, gdy zasada ta nie obowiązuje stanowią wyjątek od reguły generalnej. Już zatem tylko z tego powodu niedopuszczalna byłaby wykładnia rozszerzająca wskazanego przepisu.

Pogląd ten w pełni podziela skład orzekający w niniejszej sprawie. Gdyby bowiem zamierzeniem ustawodawcy było wprowadzenie postępowania uproszczonego w każdej sytuacji, w której została wydana jakakolwiek decyzja dotycząca praw rzeczowych do części określonej nieruchomości, to nic nie stało na przeszkodzie, aby dałby temu wyraz w odpowiedniej redakcji treści normatywnej omawianego przepisu. Skoro zaś tego nie uczynił, ani nawet nie dopuścił stosowania tego przepisu w sposób odpowiedni do innych tego rodzaju sytuacji, to – przyjmując w tym przypadku racjonalność ustawodawcy - należało stwierdzić, iż zabieg taki nie był jednak zamierzeniem ustawodawcy.

Dodatkowo zatem jedynie zauważyć też wypada, iż oba postępowania: o zwrot nieruchomości i z wniosku o stwierdzenie niepodpadania danej nieruchomości pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, cechują nie tylko odmienne regulacje prawne, ale i odrębności samych postępowań, a okoliczności te sprawiają, że nie jest możliwe stosowanie przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonej nieruchomości do rozpatrywania wniosku opartego na § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.).

Dla porządku też jedynie stwierdzić trzeba, że nie było uzasadnione odwoływanie się w skardze kasacyjnej do treści protokołu przekazania nieruchomości, który został podpisany przez skarżących i Województwo Wielkopolskie w sytuacji, gdy akta przedmiotowej sprawy nie zawierały tego protokołu a jedynie aneks do niego.

Z tych zatem powodów, nie kwestionując jednocześnie charakteru dokumentacji geodezyjnej mającej postać operatu przyjętego do zasobów geodezyjnych (art.76 § 1 k.p.a.), należało uznać, że skoro nie można było utożsamiać wydania decyzji, w której zostało orzeczone, że część określonej nieruchomości nie podpadała pod działanie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej z decyzją orzekającą o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, to zarzuty kasacyjne oparte na art. 22 ust. 2 i art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz art. 96 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomości, nie były uzasadnione. Orzekajac bowiem na wniosek o wpropwadzenie zmian do ewidencji gruntów i budynków związanych z podziałem danej działki, organ nie mógł jednocześnie nie brać pod uwagę przepisów prawa rmaterialnego, regulujących zasady dokonywania takiego podziału.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przedmiotowa skarga kasacyjna nie była skuteczna i - z mocy art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.