Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1089/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 marca 2023 r. sprawy ze skargi E. O. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 13 lipca 2022 r. nr COF.OUR.6375.28467.2021 ŁD.JJ.ZZ 08573735 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi E.O. (dalej "zobowiązana" lub "skarżąca") jest postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej (dalej "wierzyciel") wydane w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez skarżącą przekazał za pomocą platformy ePUAP do Naczelnika Urzędu Skarbowego P. tytuł wykonawczy numer 12739E1-16/PO/2021 z dnia 13 kwietnia 2021 r., obejmujący zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od lutego 2019 r. do maja 2020 r.

2. W piśmie z dnia 9 września 2021 r. skarżąca, na podstawie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym - zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia.

Wyjaśniła, że od dnia 16 marca 2012 r., tj. od dnia sprzedaży mieszkania położonego w P. na oś. [...] nie korzystała z odbiorników rtv i nie była informowana o rozliczanych nieprawidłowo kwotach, gdyż cała korespondencja była kierowana na ww., nieaktualny adres. Pierwszą informację dostarczano pod właściwy adres dopiero po 8 latach.

3. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2022 r., wydanym na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 i art. 2a ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej "u.p.e.a.") w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1689, dalej "ustawa o opłatach abonamentowych" lub "u.o.a."), wierzyciel oddalił zarzut nieistnienia obowiązku i uznał w całości zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia.

Stwierdził, że na dane zobowiązanej dokonano rejestracji odbiornika telewizyjnego używanego pod adresem: ul. [...], [...] P., po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowego odbiornika, a w momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r., poz. 1342), skarżącej nadano indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Wierzyciel do postanowienia przedłożył jako dowód w sprawie: duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z dnia 17 lipca 2008 r.

Wierzyciel wyjaśnił, że w razie zmiany miejsca zamieszkania użytkownik odbiorników rtv winien niezwłocznie w placówce pocztowej dopełnić formalności aktualizacji danych adresowych i kontynuować opłaty abonamentowe lub w sytuacji zaprzestania używania odbiorników rtv, dopełnić formalności ich wyrejestrowania. Tymczasem wierzyciel nie jest w posiadaniu dokumentu potwierdzającego dopełnienie formalności wyrejestrowania odbiorników rtv przez zobowiązaną.

Wierzyciel, uwzględniając zarzut braku doręczenia zobowiązanej upomnienia, stwierdził, iż zaistniały przesłanki do umorzenia w całości postępowania egzekucyjnego wymienione w art. 34a pkt 1 u.p.e.a., jednak nie oznacza to umorzenia zaległości powstałych na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...].

4. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca podtrzymała zarzut nieistnienia obowiązku, wskazując, iż po sprzedaży mieszkania położonego w P. przy ul. [...] zwróciła się z prośbą o odłączenie w tym mieszkaniu sygnału analogowego dotyczącego telewizji analogowej oraz Internetu. Czynności tych dokonała w dniu 28 maja 2012 r. W tym samym dniu dokonała wszystkich czynności związanych z TV, w tym także wyrejestrowała odbiornik w Urzędzie Pocztowym. Ponadto wniosła o podanie podstawy prawnej zobowiązującej ją do przechowywania w domowych archiwum przez okres 10 lat wymaganych przez Pocztę Polską dokumentów. Poinformowała, że złożyła skargę na działanie Poczty Polskiej do Biura Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

5. Wierzyciel postanowieniem z dnia 13 lipca 2022 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "k.p.a.") w związku z art. 18, art. 34 § 3, art. 17 § 1a u.p.e.a. oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z o opłatach abonamentowych, utrzymał w mocy postanowienie z dnia 20 kwietnia 2022 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wierzyciel podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wskazał, że obowiązek opłacania abonamentu rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora uprawnienia do zwolnienia z opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 23 lipca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324).

Ponownie podniósł, że zobowiązana dokonała rejestracji odbiornika telewizyjnego używanego pod adresem: ul. [...], [...] P. oraz, że okoliczność ta nie jest sporna. Poczta Polska S.A. nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania przez zobowiązaną przedmiotowych odbiorników, jak i zgłoszenia zmiany danych adresowych, a zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] zostało przesłane pismem z dnia 17 lipca 2008 r.

Zdaniem wierzyciela, skoro zobowiązana twierdzi, że w 2012 r. dochowała formalności wyrejestrowania odbiorników rtv, to powinna to wykazać. Skoro jednak takiego dowodu zobowiązana nie okazała, ciąży na niej obowiązek uregulowania zadłużenia z tytułu opłat abonamentowych. Wierzyciel podkreślił, że kwestia wyrejestrowania odbiorników rtv przez zobowiązaną została zbadana - stwierdzono, że Poczta Polska nie dysponuje dokumentem potwierdzającym wyrejestrowanie przez zobowiązaną w 2012 r. odbiorników rtv.

Wierzyciel zaznaczył, że uznanie zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia, jeżeli jest wymagane, nie przesądza o anulowaniu zaległości w opłatach abonamentowych obciążających indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...], które mogą być dochodzone w kolejnym postępowaniu egzekucyjnym, a jedynie stanowi podstawę do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego numer 12739E1-16/PO/2021 z dnia 13 kwietnia 2021 r.

Wierzyciel wyjaśnił, że na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...] zobowiązanej odnotowano fakt złożenia wniosku do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Decyzja wydana przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji będzie stanowić dla wierzyciela podstawę do podjęcia dalszego działania.

6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowienia oraz zabezpieczenie postępowania poprzez zawieszenie postępowania przed organem administracyjnym.

Zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że była zobowiązana do regulowania opłat abonamentowych za korzystanie z odbiornika rtv po dacie jego wyrejestrowania.

W uzasadnieniu skargi ponownie podniosła, iż w dniu 28 maja 2012 r. wyrejestrowała odbiornik rtv z mieszkania położonego w P., przy ul. [...], w związku ze sprzedażą tego mieszkania. Wyjaśniła, że w dniu wyrejestrowania formalnie odbiornik ten już nie istniał – uległ zniszczeniu w trakcie przygotowywania mieszkania dla nowych właścicieli, a wszystkie dokumenty związane ze zmianą miejsca zamieszkania, zlikwidowała po upływie ok. 7 lat od dnia sprzedaży mieszkania. Zarzuciła, iż nie podano podstawy prawnej zobowiązującej do przechowywania dokumentu wyrejestrowania odbiornika przez okres 10 lat od dnia dokonania tej czynności.

7. W odpowiedzi na skargę wierzyciel wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór w rozpatrywanym przypadku sprowadza się do oceny zgodności z prawem postanowienia wierzyciela wydanego w przedmiocie zarzutu zgłoszonego przez skarżącą w sprawie egzekucji należności z tytułu opłat abonamentowych. Zarzut ten został sformułowany na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. i dotyczy nieistnienia obowiązku.

Uzasadniając zarzut, skarżąca wskazała, że odbiornik rtv zarejestrowany w mieszkaniu skarżącej pod adresem: ul. [...], [...] P. wyrejestrowała w dniu 28 maja 2012 r., w związku ze sprzedażą tego mieszkania.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym.

Stosownie do art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zgodnie z przepisami (art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2) ustawy o opłatach abonamentowych, w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2019 r., poz. 361 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.

W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie.

Godzi się również zauważyć, że według Trybunału Konstytucyjnego abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa" (wyrok z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83; wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22).

Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7). Również Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu - czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek.

Przedstawione przez skarżącą argumenty nie mogły odnieść oczekiwanego przez skarżącą skutku w postaci uwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku.

W świetle powołanych powyżej przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży bowiem na osobie od momentu ich zarejestrowania. Zatem, chcąc uwolnić się od tego obowiązku, skarżąca zobowiązana była powiadomić urząd pocztowy o zaprzestaniu używania odbiornika, czyniąc to zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342, obowiązującego od dnia 13 grudnia 2007 r.), tj. poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określa załącznik nr 3 do rozporządzenia, bądź zgodnie z wcześniej obowiązującymi przepisami prawa - § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 141, poz. 1190) stosownie do którego posiadacz książeczki, o której mowa w § 2 ust. 2, powiadamia placówkę operatora publicznego o zmianie nazwiska albo nazwy (firmy), miejsca zamieszkania albo siedziby, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, w terminie 7 dni od dnia powstania zmiany lub zaistnienia zdarzenia. Analogiczne rozwiązania w tym zakresie przewidywał także obowiązujący wcześniej akt normatywny, tj. § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), jak również aktualnie obowiązujący akt prawny - § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676).

Ponadto zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), wydanego na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych, dowodem zarejestrowania odbiorników, z zastrzeżeniem § 5, jest wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych (pkt 1) lub zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych (pkt 2). Zarazem § 5 tego rozporządzenia przesądzał, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1), a operator publiczny w tym terminie z urzędu nadaje posiadaczom tych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny i powiadamia ich o nadaniu tego numeru, przesyłając wspomniane zawiadomienie (ust. 2).

W sprawie bezsporne jest, iż skarżąca zarejestrowała odbiornik telewizyjny używany pod adresem: ul. [...], [...] P.; skarżąca nie zaprzecza, iż dokonała rejestracji odbiornika telewizyjnego i radioodbiornika pod ww. adresem, a dokumenty przedstawione przez wierzyciela ten fakt potwierdzają (wydruki z bazy danych o abonentach dotyczące rejestracji odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego, wymiany książeczek radiofonicznych oraz regulowania opłat abonamentowych w okresie od maja 2003 r. do grudnia 2004 r. wraz z numerami książeczek radiofonicznych). Od tego momentu skarżąca zobowiązana była do ponoszenia opłat za używanie odbiorników rtv. Do skarżącej przesłano również zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...], który zastąpił książeczkę radiofoniczną numer [...].

Skarżąca twierdzi, że dokonała wyrejestrowania odbiornika rtv w dniu 28 maja 2012 r. Tymczasem wierzyciel podał, że nie dysponuje dowodem wyrejestrowania odbiornika, a skarżąca takich dowodów nie przedstawiła, co powinna uczynić, skoro podnosi zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Zbycie nieruchomości, czy też zmiana miejsca zamieszkania, nie powoduje automatycznego wyrejestrowania odbiorników, gdyż rejestracja odbiorników przypisana jest do abonenta, a nie do adresu. Opuszczenie lokalu mieszkalnego nie stanowi, iż osoba posiadająca odbiorniki nie będzie ich używała w nowym miejscu zamieszkania. Sąd podziela stanowisko WSA w Gliwicach wyrażone w wyroku z dnia 11 lutego 2021 r. (sygn. akt I SA/Gl 1465/20), że na zobowiązanym ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika. Dopóki posiadacz odbiornika telewizyjnego nie wyrejestruje tego odbiornika, nie zaoferuje dowodu, że tego dokonał, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 marca 2019 r. sygn. I GSK 837/18).

Wyjaśnić należy, iż obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy abonamentowej, a nie wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342). Przesłanie zawiadomienia miało charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu.

W ocenie Sądu, w sprawie podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). Dopełniono również wynikający z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i tym samym nie uchybiono też art. 80 k.p.a., z którego wynika powinność oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W sprawie wierzyciel wykazał okoliczność zarejestrowania przez skarżącą odbiorników rtv i nie wystąpiły wątpliwości co do okoliczności faktycznych.

Prawidłowo wierzyciel wskazał, że nie posiada uprawnień do umarzania zaległości w płatności opłat abonamentowych. Kompetencje te zgodnie z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach abonamentowych pozostają w gestii Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. W sprawie nie było podstaw do zawieszenia postępowania.

Przez wzgląd na powyższe zarzuty skargi należało uznać za bezzasadne.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329) oddalił skargę.