Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1095/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 pkt 1 i 7
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2017 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego, będący jednocześnie wierzycielem prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec A.W. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 19 października 2015 roku, wystawionych na zobowiązanego oraz jego małżonkę – A.W., odpowiadającą majątkiem wspólnym. Podstawę prawną wystawienia tytułów wykonawczych stanowiły decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 10 września 2007 r. oraz z dnia 17 lutego 2015 r.

Odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych doręczono A.W. w dniu 12 listopada 2015 r., natomiast zobowiązanemu - w trybie art. 44 ustawy k.p.a. - w dniu 12 listopada 2015 r. wraz z zajęciem nieruchomości z dnia 23 października 2015 r.

Pismem z dnia 8 stycznia 2016 r. A.W. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów oraz wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego określone w art. 33 § 1 pkt 1 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599; z późn. zm.) – dalej w skrócie zwanej u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia 17 marca 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego przywrócił termin do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Postanowieniem z dnia 22 marca 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał wniesione przez zobowiązanego zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione.

Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez A.W., Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 29 czerwca 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy zauważył, że w sprawie nie doszło do przedawnienia, albowiem bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego został przerwany z uwagi na skuteczne doręczenie A.W. zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Ponadto organ zauważył, że postanowieniem z dnia 28 listopada 2007 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego, wszczął dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe. Bieg terminu przedawnienia uległ zatem zawieszeniu do dnia prawomocnego zakończenia postępowania, tj. do dnia 5 czerwca 2008 r. Tym samym, zdaniem organu, zarzut zobowiązanego wniesiony na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. nie zasługuje na uwzględnienie.

Organ odwoławczy stwierdził również, że nie doszło do naruszenia treści art. 33 § 1 ust. 7 u.p.e.a., albowiem w niniejszej sprawie nie istniał obowiązek doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Brak obowiązku doręczenia zobowiązanemu upomnienia wynikał bowiem z treści § 2 pkt 2 rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz.U. z 2014r., poz. 1494).

Na rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej A.W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz decyzji organu pierwszej instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 162 § 1, art. 138 k.p.a. w zw. z art. 25 k.c. oraz przepisów ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników art. 9 ust. 1d i art. 5 ust. 5, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i błędną wykładnię oraz błędne ustalenia faktyczne materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi A.W. wskazał, że podtrzymuje w pełni zarzuty z dnia 8 stycznia 2016 roku. Dodatkowo stwierdził, że umorzenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do małżonki podatnika winno skutkować również umorzeniem tytułów wykonawczych, na podstawie których prowadzono umorzone postępowanie.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszaniem prawa, a poniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

W rozpatrywanej sprawie A.W. w treści skargi podtrzymał dotychczas zgłaszane zarzuty w związku z prowadzoną egzekucją tj. zarzut przedawnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.). W złożonym środku zaskarżenia wskazał ponadto na konieczność umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego z uwagi na umorzenie postępowania prowadzonego w stosunku do jego małżonki.

Uregulowana w art. 33 i nast. u.p.e.a. instytucja zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji ma na celu weryfikację prawidłowości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a także weryfikację samego tytułu wykonawczego (zapisów zawartych w jego treści).

Podkreślenia wymaga, że instytucja zgłaszania zarzutów nie może służyć zwalczaniu podstaw faktycznych i prawnych decyzji istniejącej w porządku prawnym i wymagalnej (to jest decyzji ostatecznej bądź decyzji wprawdzie nieostatecznej, ale już wykonalnej z racji nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności). W tym celu właściwym trybem jest, zależnie od okoliczności, zaskarżenie decyzji w drodze odwołania, wniesienie skargi do sądu administracyjnego bądź też wdrożenie jednego z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych tj. wznowienia postępowania bądź też zainicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej (przy spełnieniu przesłanek formalnych unormowanych dla każdego z tych trybów z osobna). Inaczej ujmując - wierzyciel lub organ egzekucyjny, przy rozpatrywaniu zarzutów nie mogą ponownie rozpoznawać sprawy od strony merytorycznej, gdyż postępowanie egzekucyjne nie jest postępowaniem administracyjnym rozpoznawczym, w toku którego dochodzi do ukształtowania praw i obowiązków strony postępowania, lecz jest postępowaniem następczym, służącym realizacji (wykonaniu) obowiązków w postępowaniu rozpoznawczym ustalonych.

Zarzuty oraz inne środki zaskarżenia przysługujące w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowiących podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego (wyrok NSA z 27 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1104/96, Lex nr 47780). Dopóki więc w obiegu prawnym pozostaje decyzja ostateczna, podlega ona egzekucji, a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania tej decyzji i nie ma możliwości negowania prawidłowości nałożenia obowiązków. W przeciwnym wypadku organ egzekucyjny orzekałby o meritum sprawy, a to należy do organu wydającego rozstrzygnięcie, będące podstawą egzekucji administracyjnej - nawet wówczas, gdy organem egzekucyjnym jest organ, który wydał decyzję. Nie można bowiem łączyć postępowania egzekucyjnego z postępowaniem administracyjnym zmierzającym do merytorycznego rozpoznania sprawy (por. wyrok WSA w Gdańsku z 12 grudnia 2012 r., II SA/Gd 643/12, publ. Lex nr 1235475).

W związku z powyższym, w ramach postępowania opartego na uregulowaniach zawartych w treści art. 33 i nast. u.p.e.a. nie jest dopuszczalne badanie prawidłowości prowadzenia postępowania, które zakończyło się wydaniem ostatecznych decyzji stanowiących podstawę wystawionych tytułów wykonawczych. Jak to już zostało wcześniej wskazane, ewentualne zarzuty odnoszące się do naruszania praw strony polegające na niezagwarantowaniu jej prawa do czynnego udziału w postępowaniu, mogą być podnoszone we wniesionym odwołaniu, w skardze do sądu administracyjnego albo poprzez wszczęcie jednego z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych. Wszelkie uchybienia organów podatkowych, które zdaniem strony polegały na prowadzeniu postępowania podatkowego pomimo nieobecności podatnika w kraju, mogą być kontrolowane za pomocą jednego ze wskazanych wyżej środków, natomiast nie służą temu zarzuty wnoszone w postępowaniu egzekucyjnym.

Odnosząc się do zgłoszonych przez stronę zarzutów Sąd stwierdza, że nie znajduje uzasadnienia zarzut przedawnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W odniesieniu do należności z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2006 r., bieg terminu przedawnienia rozpoczął się w dniu 1 stycznia 2008 r. co oznacza, że zobowiązanie podatkowe – co do zasady - ulegało przedawnieniu w dniu 31 grudnia 2012 r. Jednakże w myśl jednak art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

W rozpoznawanej sprawie, zastosowany został środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego zostało skutecznie doręczone zobowiązanemu w dniu 31 sierpnia 2012 r. Zastosowanie środka egzekucyjnego i skuteczne powiadomienie A.W. o dokonanej czynności egzekucyjnej doprowadziło do przerwania biegu terminu przedawnienia.

Sąd zwraca przy tym uwagę na prawidłowość doręczenia zawiadomienia o dokonanym zajęciu w trybie art. art. 44 § 4 k.p.a. Z uwagi na brak możliwości doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 43 k.p.a. przesyłka zawierająca zawiadomienie o zajęciu, przesłana na prawidłowy adres zobowiązanego, została pozostawiona do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, zawiadomienie o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata w dniu 17 sierpnia 2012 r. Powtórnego zawiadomienia o nadejściu przesyłki dokonano w dniu 27 sierpnia 2012 r. Wobec nieodebrania przesyłki w terminie 14 dni liczonych od dnia pozostawienia pierwszego zawiadomienia o jej nadejściu, doręczenie należało uznać za skuteczne z upływem wskazanego terminu tj. w dniu 31 sierpnia 2012 r., zgodnie z dyspozycją art. 44 § 4 k.p.a. Dodania wymaga, że skarżący miał możliwość odebrania przesyłki najpóźniej w tym dniu, albowiem przebywał wówczas w swoim miejscu zamieszkania, o czym świadczy fakt spisania z zobowiązanym w dniu 31 sierpnia 2012 r. protokołu o stanie majątkowym.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że z uwagi na skuteczne doręczenie skarżącemu zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, doszło do przerwania biegu pięcioletniego terminu przedawnienia, a termin ten zaczął biec na nowo od dnia 22 sierpnia 2012 r. tj. od dnia następującego po dniu dokonanego zajęcia rachunku bankowego (art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej).

Zgodzić należy się również z organem podatkowym co do tego, że o wadliwości prowadzonej egzekucji nie świadczył brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia o jakim mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Przepis ten przewiduje, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Z treści tego przepisu wynika, że co do zasady, nie może być wszczęte postępowanie egzekucyjne w administracji bez wcześniejszego doręczenia ww. upomnienia. Ustawodawca w treści art. 15 § 5 u.p.e.a. zawarł jednak upoważnienie dla Ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia w drodze rozporządzenia sytuacji, w których egzekucja należności pieniężnych może być wszczęta bez dokonania tej czynności. Jest to przywoływane już wcześniej rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz.U. z 2014r., poz. 1494) – zwane dalej Rozporządzeniem. Zgodnie z § 2 pkt 2 tego Rozporządzenia, egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. Dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym należność wynika z ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17 lutego 2015 r. Decyzja ta stała się ostateczna w związku z wniesieniem przez skarżącego odwołania od tej decyzji po terminie i wydaniem przez Dyrektor Izby Skarbowej postanowień z dnia 29 marca 2016 r. stwierdzających wniesienie odwołania z uchybieniem terminu oraz odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Ponadto, jak prawidłowo dostrzegł to organ odwoławczy, zgodnie z § 2 pkt 4 Rozporządzenia, egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych dochodzonych w ponownie wszczętej egzekucji administracyjnej w przypadku, o którym mowa w art. 61 ustawy (w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2, wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych). Należności określone decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17 lutego 2015 r. dochodzone były na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 31 marca 2015 r., a postępowanie egzekucyjne zostało umorzone postanowieniem z dnia 30 czerwca 2015 r. na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Z uwagi na ujawnienie majątku wspólnego małżonków W. doszło do ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W związku z tym, w dacie wystawienia tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] istniały podstawy braku obowiązku doręczenia upomnienia.

Końcowo Sąd stwierdza, że nie znajduje uzasadnienia dla podnoszonego przez stronę argumentu o konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A.W. Wbrew stanowisku prezentowanemu przez skarżącego, w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie doszło do umorzenia egzekucji wobec małżonki zobowiązanego. Postanowieniem z dnia 15 marca 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej umorzył postępowanie w przedmiocie zarzutów złożonych przez A.W. uznając, że nie posiadając statusu zobowiązanego, albowiem jej odpowiedzialność jest konsekwencją prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego, nie przysługiwało jej prawo do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Postanowienie to nie skutkowało umorzeniem postępowania egzekucyjnego, a zatem brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że w ślad za tym rozstrzygnięciem winno dojść do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego.

Biorąc pod uwagę przytoczone w uzasadnieniu okoliczności faktyczne i przepisy prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).oddalił skargę, uznając ją za niezasadną.