Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 95/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczyności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania
Zasądzono od organu sumę pieniężną z art. 149 § 2 p.p.s.a
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1 pkt 1 i 2, art. 37 par. 7
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 15zzs ust. 1 i ust. 11
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 54 par. 2, art. 149 par. 1a i par. 2, art. 154 par. 6
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi E. G.ödeke na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu pierwotnego I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia podania skarżącej z dnia [...] października 2019 r. II. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania, III. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, IV. przyznaje od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie [...]- ([...]) złotych, V. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] na rzecz skarżącej kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] marca 2021 r. E.G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...], zarzucając organowi rażące naruszenie art. 12, art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej: "K.p.a."), poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu i przewlekłe prowadzenie postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że będąc współwłaścicielką działek nr [...] i [...] w T. , w dniu [...] listopada 2019 r. złożyła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] zgłoszenie w sprawie nieprawidłowości przebudowy budynku w T. przy ulicy [...], położonego na sąsiedniej działce nr [...], należącej do R. i K. T..

Z uwagi na brak jakiegokolwiek odzewu i reakcji organu nadzoru budowlanego na złożony wniosek, pismem z dnia [...] lutego 2020 r. skarżąca złożyła ponaglenie na bezczynność i przewlekłość Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...]. Pomimo tego, że organ stosownie do art. 47 § 4 K.p.a. ma 7 dni na przekazanie ponaglenia organowi wyższego stopnia, organ przekazał je do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego dopiero po 4 miesiącach od jego otrzymania.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r., [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał wniesione ponaglenie w zakresie bezczynności i przewlekłości za uzasadnione (pkt 1), zobowiązał organ do załatwienia sprawy do dnia [...] lipca 2020 r. (2 pkt), stwierdził, że przewlekłość nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa (pkt 3) oraz zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych przewlekłości w działaniach organu powiatowego oraz podjęcie środków zapobiegawczych naruszenia terminów załatwienia sprawy w przyszłości (pkt 4 postanowienia). W uzasadnieniu WINB wskazał, że organ pozostawał bezczynny przez ponad 8 miesięcy od otrzymania zgłoszenia skarżącej i 4 miesiące od otrzymania ponaglenia. Nawet wpłynięcie ponaglenia do organu w dniu [...] lutego 2020 r. nie spowodowało, by organ powiatowy podjął czynności wyjaśniające.

Wobec bezskutecznego upływu wyznaczonego przez WINB terminu załatwienia sprawy, skarżąca pismem z dnia [...] października 2020 r. wniosła o pilne załatwienie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej kończącej postępowanie, jednakże Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] do chwili obecnej nie wydał merytorycznej decyzji w przedmiotowej sprawie.

Skarżąca dodała, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] nie może zasłaniać się obecną sytuacją epidemiologiczną oraz ogłoszonym stanem epidemii, gdyż wniosek o wszczęcie postępowania został złożony w listopadzie 2019 r., tj. w czasie, którym nie było pandemii i w tym czasie organ także pozostawał bezczynny. Nadto organ nie dochował 1,5-miesięcznego terminu na zakończenie sprawy wyznaczonego przez WINB oraz zupełnie nie zareagował na pismo z dnia [...] października 2020 r. wzywające do niezwłocznego załatwienie sprawy.

Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o zobowiązanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] do załatwienia sprawy wszczętej wnioskiem z dnia [...] października 2019 r. oraz do wydania merytorycznej decyzji w sprawie w terminie 1 miesiąca od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłości w postępowaniu z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie [...]zł oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania skargowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Odnosząc się do złożonego wniosku o przyznanie sumy pieniężnej skarżąca wskazała, choć suma pieniężna spełnia funkcję kompensacyjną, to ma także charakter prewencyjny. Nie jest odnoszona do kwestii ewentualnych szkód jakie skarżący ponosi, ale do charakteru zawinionych działań organu uznanych za przewlekłe. Ponadto stawianie wymogu uzasadnienia przez skarżącego wniosku o przyznanie sumy pieniężnej doznaną krzywdą wywołaną bezczynnością organu lub przewlekłością postępowania oraz udowodnienia (czy też uprawdopodobnienia) zaistnienia tej krzywdy i jej rozmiarów, jest nie tylko sprzeczne z brzmieniem przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (która wymogu takiego nie stawia), ale także z istotą wprowadzonej do tej ustawy instytucji "sumy pieniężnej", która nie jest tożsama z zadośćuczynieniem w rozumieniu prawa cywilnego. Stawianie takiego wymogu byłoby również trudne do pogodzenia z orzecznictwem ETPC, w którym zakłada się istnienie silnego domniemania, iż nadmierna długość postępowania powoduje szkodę moralną i zdejmuje się w ten sposób ciężar dowodu w tym zakresie ze skarżącego, który doznania tej szkody nie musi wykazywać.

W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] czerwca 2021 r. wydał decyzję nr [...] o nakazie doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Tym samym żądanie skarżącej zostało spełnione.

Jednocześnie organ przyznał, że okresowo borykał się z trudnościami z terminowym załatwieniu spraw, ale nie wynikało to ze złej woli czy też lekceważenia stron postępowania, tylko z okresowego nasilenia ilości spraw spornych w stosunku do możliwości orzeczniczych organu.

Odnosząc się do sytuacji epidemicznej w kraju organ wskazał, że wbrew twierdzeniu skarżącej wpłynęła ona na bieżące funkcjonowanie Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego [...]. Nasilenie obowiązków i wzrost spraw aktualnie prowadzonych oraz brak możliwości bezpośredniej obsługi interesantów spowodowały dodatkowe obowiązki m.in. w zakresie obsługi korespondencji. Przyznać również trzeba, że organy nadzoru budowlanego borykają się na przestrzeni lat z trudnościami finansowymi, kadrowymi i lokalowymi, a sytuacja epidemiczna okresowo pogłębiła tą sytuację. Pomimo wprowadzonych rozwiązań zakażeniu uległ pracownik prowadzący sprawę, a także Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...].

Organ wniósł także o odrzucenie wniosku o przyznanie sumy pieniężnej w kwocie [...]zł. Tak mały urząd, jakim jest Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego [...] nie dysponuje w swoim budżecie aż takimi kwotami, żeby zadowolić skarżącą. Każda taka kwota, niezależnie od jej wysokości, przyczyni się jedynie do pogorszenia funkcjonowania organu i nie będzie miała charakteru prewencyjnego. W ocenie organu skarżąca nie poniosła żadnej straty czy uszczerbku, gdyż postępowanie dotyczyło obiektu na nieruchomości sąsiedniej. Zagłębiając się w kontekst sprawy przyznać należy, że skarżąca kwestionowała wykonane roboty budowlane na działce sąsiedniej na przełomie [...] r. Zgłoszenia nieprawidłowości dokonano po 30 latach od tego zdarzenia, zatem przez okres ten skarżąca akceptowała ten stan.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Przechodząc do rozpoznania sprawy w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że do czasu nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dokonanej ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), pojęcia "bezczynność", jak i "przewlekłość", nie były zdefiniowane ustawowo. Pojęcie bezczynności rozumiane było przede wszystkim jako niewydanie w terminie decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12 – wszystkie wskazane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl), natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" rozumiano prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 26 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 2704/13). W wyniku wskazanej nowelizacji ostatecznie bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a.), a przewlekłość jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a.).

W tym kontekście zauważyć należy, że definicja przewlekłości postępowania zawarta w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a. pozostaje bardzo ogólna. Przyjąć jednak należy, że pojęcie przewlekłości odnosi się do sposobu prowadzenia postępowania. Przewlekłość postępowania może polegać na jego prowadzeniu w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Mogą zatem wystąpić sytuacje, w których organ administracji wykonuje zasadne czynności procesowe, lecz następuje to w sposób niesprawny, nieudolny i opieszały (np. poszczególne czynności przedzielone są długimi stanami stagnacji procesowej) lub też podejmuje czynności pozorujące prowadzenie postępowania – np. wzywa strony do przedstawienia dokumentów nieposiadających żadnego (względnie doniosłego) znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, lub też może wystąpić kombinacja tych stanów. Omawiana opieszałość może też sprowadzać się do braku podjęcia jakichkolwiek czynności w sprawie, co w przypadku upływu terminu ustawowego do załatwienia sprawy ulegnie przekształceniu w stan bezczynności, tj. niezałatwienia sprawy w terminie (art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a.).

Stany faktyczne poddawane ocenie sądowej mogą więc kwalifikować się zarówno do bezczynności, jak i przewlekłości postępowania, bowiem niewydanie decyzji w terminie wynikającym z przepisów prawa jest zwykle następstwem owej przewlekłości. Przy czym zauważyć należy, że przewlekłość może wystąpić również w granicach biegnących terminów ustawowych, np. wskazanych w art. 35 § 3 K.p.a., gdyż w takiej sytuacji niewątpliwie postępowanie prowadzone jest dłużej niż to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a.), a zatem czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2548/16).

Przenosząc poczynione wywody na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] niewątpliwie dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania po otrzymaniu w dniu [...] października 2019 r. zgłoszenia skarżącej w sprawie nieprawidłowości przebudowy budynku położonego na działce nr [...] obręb [...] w T. , graniczącej z działkami skarżącej.

W kontekście powyższego zauważenia wymaga, że bez względu na to, czy przyjmie się, że postępowanie legalizacyjne może zostać wszczęte wyłącznie z urzędu, czy też na wniosek strony [tj. właściciela działki sąsiedniej do terenu inwestycji, któremu przysługuje status strony w postępowaniu naprawczym (legalizacyjnym)], po otrzymaniu zawiadomienia w sprawie legalności zabudowy od właściciela sąsiedniej działki, obowiązkiem organu było przeprowadzenie kontroli tej nieruchomości bez zbędnej zwłoki, w celu zweryfikowania przedstawionych w zgłoszeniu okoliczności. Zgodnie bowiem z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego, do podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projektach budowlanych, przy wykonywaniu robót budowlanych oraz utrzymywaniu obiektów budowlanych. Jak przy tym wynika z art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego, organy nadzoru budowlanego i organy administracji architektoniczno-budowlanej przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami tej ustawy mogą dokonywać czynności kontrolnych, a protokolarne ustalenia dokonane w toku tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego. Z akt sprawy wynika natomiast, że organ dokonał zawiadomienia o terminie i miejscu przeprowadzenia czynności kontrolnych na działce R. T. i K. T. pismem z dnia [...] czerwca 2020 r., tj. dopiero po siedmiu miesiącach od wpływu zgłoszenia do organu, wyznaczając termin kontroli na dzień [...] czerwca 2020 r. (k. 40 akt adm.).

Sąd miał przy tym na uwadze, że od dnia [...] marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, zaś z dniem 20 marca 2020 r. w jego miejsce ogłoszono stan epidemii (rozporządzenia Ministra Zdrowia: z dnia 13 marca 2020 r. – Dz. U. z 2020 r. poz. 433 oraz z dnia 20 marca 2020 r. – Dz. U. z 2020 r. poz. 491). Z dniem 31 marca 2020 r. weszła natomiast w życie ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568), mocą której do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dodano art. 15 zzs. Ustęp 1 tego artykułu stanowił, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID, bieg terminów procesowych i sądowych nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Jednocześnie powołany przepis stanowił, że w okresie o którym mowa w ust. 1, przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się (ust. 10 pkt 1). Dodatkowo w ust. 11 cytowanego art. 15 zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. ustawodawca zastrzegł, że zaprzestanie czynności przez sąd, organ lub podmiot, prowadzące odpowiednio postępowanie lub kontrolę, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Powołany wyżej przepis art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. został uchylony z dniem [...] maja 2020 r., przy czym terminy zawieszone na jego podstawie rozpoczęły swój bieg od dnia [...] maja 2020 r. (art. 46 pkt 20 i art. 68 ust. 1, 2, 6 i 7 ustawy z dnia z dnia [...] maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 - Dz. U. z 2020 r., poz. 875 ze zm.). Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd przy dokonywaniu oceny, czy organ dopuścił się bezczynności i przewlekłości, nie uwzględnił okresu od dnia [...] marca 2020 r. (stan zagrożenia epidemicznego) do dnia [...] maja 2020 r., w którym to dniu zawieszony termin zaczął biec dalej.

Tym niemniej, jak słusznie wskazała skarżąca, nie można tracić z pola widzenia, że zgłoszenie z dnia [...] października 2019 r. wpłynęło do organu w dniu [...] października 2019 r. i do dnia [...] marca 2020 r. organ nie podjął jakichkolwiek czynności w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy. Co przy tym zasługuje na szczególną dezaprobatę, bezczynności organu nie przerwał nawet wpływ do organu w dniu [...] lutego 2020 r. (k. 42 akt adm.) ponaglenia złożonego przez skarżącą. Jak przy tym słusznie podniesiono w skardze, stosownie do art. 37 § 4 K.p.a. organ był zobowiązany przekazać ponaglenie organowi wyższego stopnia bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania, tj. do dnia [...] lutego 2020 r. Organ przekazał natomiast ponaglenie organowi wyższego stopnia dopiero po upływie 4 miesięcy, przy piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. (k. 71 akt adm.).

Idąc dalej wskazać należy, że w dniu [...] czerwca 2020 r. do organu wpłynęło postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego który uznał wniesione ponaglenie w zakresie bezczynności i przewlekłości za uzasadnione i zobowiązał organ do załatwienia sprawy do dnia [...] lipca 2020 r. (k. 91-92 akt adm.). Choć organ w dniu [...] czerwca 2020 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie legalności budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na działce położonej w T. przy ul. [...] oznaczonej nr [...] w obrębie [...] w granicy z działką [...] (k. 97 akt adm.), nie dotrzymał terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez organ wyższego stopnia. W dniu [...] lipca 2020 r. organ zawiadomił co prawda o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań (k. 106 akt adm.), co oznaczało, że był gotowy do wydania decyzji, to jednak nie wydał decyzji w terminie do dnia [...] lipca 2020 r., ani nie wystąpił do organu wyższego stopnia o wydłużenie z urzędu terminu do załatwienia sprawy w trybie art. art. 37 § 7 K.p.a. Jak wynika z akt sprawy decyzja kończąca postępowanie została wydana dopiero w dniu [...] czerwca 2021 r., tj. po upływie prawie 11 miesięcy od upływu terminu do zakończenia sprawy wyznaczonego przez organ wyższego rzędu. W tym czasie organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Co ważne, w dniu [...] października 2020 r. do organu wpłynął wniosek strony o pilne załatwienie sprawy i wydanie merytorycznej decyzji kończącej postępowanie (k. 114 akt adm.), jednak pozostał on bez jakiejkolwiek reakcji organu.

Nie można także nie zauważyć, że kierowana do tut. Sądu skarga wpłynęła do organu w dniu [...] marca 2021 r., wobec czego stosownie do treści art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), organ miał obowiązek przekazać ją do sądu do dnia [...] kwietnia 2021 r. Tymczasem organ przekroczył ten termin o prawie 2,5 miesiąca nadając skargę do sądu w dniu [...] czerwca 2021 r. (k. 13 akt sąd.), już po wydaniu decyzji w sprawie w dniu [...] czerwca 2021 r.

Reasumując, Sąd zgodził się ze skarżącą, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, a tym samym naruszył art. 12 K.p.a., art. 35 § 3 i art. 36 § 1 K.p.a. Niewątpliwie działania organu pozostają bowiem w jawnej sprzeczności z podstawową zasadą procedury administracyjnej, jaką jest zasada szybkości postępowania i przepisem art. 35 i art. 37 § 6 pkt 2 lit. a, wyznaczającym terminy załatwiania sprawy. Podważają również zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Sąd – z uwagi na wydanie przez organ decyzji kończącej to postępowanie już po wniesieniu skargi do sądu – działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia podania skarżącej z dnia [...] października 2019 r., o czym orzeczono jak w pkt I sentencji.

Z kolei stwierdzenie w pkt II sentencji wyroku, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania, wymagało również dokonania oceny, czy bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały charakter rażący (art. 149 § 1a P.p.s.a.).

Przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań oraz bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności zawartych w K.p.a. przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej. Zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania, podejmowanych czynności i jego zakończenia, uwarunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy uzasadniają w realiach niniejszej sprawy ustalenie, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa w zakresie sposobu prowadzenia postępowania. Na gruncie badanej sprawy nawet bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty.

Sąd wskazuje przy tym, że swojej bezczynności i przewlekłości w postępowaniu organ nie może tłumaczyć trudnościami kadrowymi, finansowymi, czy też lokalowymi. Trudności organizacyjne wskazane przez organ nie mają charakteru nagłego, wynikającego z niespodziewanych i bardzo trudnych do przewidzenia i przezwyciężenia okoliczności powodujących paraliż lub utrudnienia w funkcjonowaniu instytucji państwowych. Obowiązkiem organów państwowych jest takie zorganizowanie pracy, a także przeznaczenie takich sił i środków, by sprawnie realizować nałożone na nie zadania. Sąd ma świadomość, że istniejący, a niedopuszczalny stan rzeczy, nie jest zapewne zawiniony przez poszczególnych pracowników organu, lecz jest skutkiem braku adekwatnego wzmocnienia inspektoratu, jednakże strona postępowania administracyjnego nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniechań organów państwowych.

Zdaniem Sądu sytuacja, w której strona czeka przez tak długi okres bezowocnie na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Organ nie może także w nieskończoność powoływać się na kłopoty kadrowe lub też stan epidemiczny, który trwa nieprzerwanie już od [...] marca 2020 r. Właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy bowiem do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki.

Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. stwierdził w punkcie III sentencji wyroku, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W realiach niniejszej sprawy Sąd uznał także za zasadne uwzględnić, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a., żądanie skarżącej o przyznanie na jej rzecz od organu sumy pieniężnej, aczkolwiek w niższej niż żądana wysokości, o czym orzeczono w pkt IV sentencji wyroku.

Zgodnie z ostatnio powołanym przepisem, uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6, tj. do wysokości połowy kwoty dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, które – stosownie do Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2021 r. (Mon. Pol. z 2022 r., poz. 175) - w 2021 r. wyniosło 5662,53 zł.

Orzekając w pkt IV wyroku o przyznaniu skarżącej sumy pieniężnej w wysokości [...] zł Sąd wziął pod uwagę, że wprowadzając możliwość przyznania sumy pieniężnej wzorowano się na rozwiązaniu przyjętym w ustawie z dnia [...] czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.). Ustawodawca przyjął, że oprócz roli rekompensacyjnej, groźba zasądzenia wynagrodzenia będzie wzmacniała gwarancje terminowego załatwienia sprawy przez organy (projekt ustawy Sejmu RP VIII Kadencji, druk nr 1633, www.sejm.gov.pl). Sąd miał więc na uwadze, iż konieczność wypłaty sumy pieniężnej, o której mowa w art.149 § 2 P.p.s.a. posłuży zwalczaniu bezczynności i przewlekłości organu, gdyż go zdyscyplinuje stanowiąc sankcję za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania, pełniąc funkcję prewencyjną. Przyznawanie takich świadczeń stronom przez sądy, ewentualnie wymierzanie grzywien, ma na celu wymuszenie na organach podjęcie skutecznych działań zapewniających prawidłową realizację ich zadań.

Sąd nie podzielił jednak żądania skarżącej co do wysokości, która powinna być przyznana na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., tj. co do zasadności zasądzenia sumy pieniężnej w wysokości [...] zł. W ocenie Sądu zasądzona kwota [...]zł stanowi w realiach rozpoznawanej sprawy wystarczające zadośćuczynienie za opieszałość organów państwa. Ostatecznie w dniu [...] czerwca 2021 r. organ wydał decyzję kończącą postępowanie w sprawie.

O kosztach postępowania, na które składa się kwota [...]zł tytułem wpisu od skargi, kwota [...]zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota [...]zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, Sąd orzekł w pkt V wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.