Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 570/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Przyznano pełnomocnikowi od Skarbu Państwa zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1, 2 i 3, art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c, art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a, art. 25 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień wdowy po kombatancie I. oddala skargę, II. przyznaje radcy prawnemu B. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu kwotę (...)zł (...), w tym (...) zł (...) tytułem podatku od towarów i usług. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Szaniecka /-/ M. Kwiecińska


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] maja 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję własną z dnia [...] 2011 r., którą odmówił T. C. przyznania uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie.

W podstawie prawnej organ przywołał m.in. art. 20 ust. 3 w zw. z art. 22 ust. 2 i art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu wskazał na następujący stan sprawy (przebieg postępowania oraz ustalenia faktyczne i rozważania prawne).

T. C. wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie - zmarłym mężu F. C. Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] 2011 r. odmówił stronie przyznania uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie podnosząc, że uprawnienia przysługujące wdowom po kombatantach mają charakter pochodny w stosunku do uprawnień kombatanta, nie mogą zatem przysługiwać, jeżeli zmarły mąż wnioskodawczyni zostałby ich pozbawiony.

Wnioskodawczyni, nie zgadzając się z wydaną decyzją, wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Kierownik Urzędu, powołując się na stanowisko orzecznictwa (Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego) wskazał, iż uprawnienia przysługujące wdowom mają charakter pochodny i mogą istnieć tylko wówczas, jeżeli przysługiwały pierwotnie uprawnionemu małżonkowi i uprawnienia te małżonek utrzymałby, gdyby żył. W konsekwencji organ stwierdził, że w sytuacji, gdy osoba, od której strona wywodzi uprawnienia pochodne (tj. zmarły współmałżonek) została pozbawiona uprawnień kombatanckich, względnie, gdy zachodzą przesłanki do pozbawienia tych uprawnień, to istnieją również podstawy do pozbawienia uprawnień osoby powołującej się jedynie na uprawnienia pochodne. Dalej organ podniósł, że analogicznie brak jest wówczas podstaw do przyznania uprawnień, uprawnienia te nie podlegają też dziedziczeniu. Wskazując na brzmienie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a oraz art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach, organ podniósł, że Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w którym odbywał służbę wojskową F. C. w okresie od [...] 1946 r. do [...] 1947 r., był specjalną formacją wojskową powołaną w 1945 r. do walki z podziemiem niepodległościowym oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi, a także dla zapewnienia porządku publicznego i do 1954 r. podlegał Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego. Przywołując dalsze poglądy orzecznictwa organ stwierdził, że z akt ZBoWiD zmarłego męża wnioskodawczyni wynika, że pełnił on służbę w KBW i brał udział w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej; jednostka, w której pełnił służbę brała udział w walkach m.in. z Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Armią Krajową oraz Zrzeszeniem "Wolność i Niepodległość". Kierownik Urzędu stwierdził, że jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądowym, sama współpraca z organami represji (niezależnie od stosunku prawnego leżącego u podstaw pracy lub współpracy) nastawionymi na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych musi być oceniona negatywnie i to bez względu na to, o jakie stanowiska i charakter zatrudnienia w tych organach chodzi. W konsekwencji zachodzą podstawy do pozbawienia uprawnień osoby, która w latach 1944-1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem organu w obowiązującym stanie prawnym zaistnienie podstaw do zastosowania art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach stanowi barierę do zachowania (uzyskania) uprawnień kombatanckich z jakiegokolwiek innego tytułu. Dalej organ wyjaśnił, że osoby, o których mowa w przywołanym przepisie nie mogą skorzystać z dobrodziejstwa przewidzianego przez [...] art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach; zaistnienie negatywnej przesłanki prowadzącej do pozbawienia uprawnień kombatanckich w myśl art. 21 ust. 2 powołanej ustawy wyłącza zastosowanie przesłanki pozytywnej przyznania uprawnień z tytułów wskazanych w ustawie, nawet jeżeliby fakty i okoliczności uzasadniające nabycie uprawnień zostały udokumentowane. Podsumowując te część rozważań organ stwierdził, iż osoba pozbawiona uprawnień kombatanckich z uwagi na wykonywanie zadań związanych ze zwalczaniem podziemia niepodległościowego w strukturach aparatu bezpieczeństwa nie może otrzymać uprawnień z żadnego innego tytułu.

Ponadto Kierownik Urzędu podniósł, iż analiza treści znajdującego się w aktach sprawy Protokółu przeglądu akt weryfikacyjnych z dnia [...] listopada 1995 r., nakazuje uznać, że wymieniony protokół nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów postępowania administracyjnego; w omawianym dokumencie nie wskazano podstawy prawnej wydania rozstrzygnięcia, stąd też może on być co najwyżej rozpatrywany w kategoriach dokumentu utrwalającego określoną czynność przeprowadzoną w toku postępowania. Organ zauważył również, że podążając za poglądami doktryny omawiany dokument stanowi tzw. "nieakt" administracyjny, tj. czynność mającą jedynie pewne pozory aktu administracyjnego (decyzji), lecz nie będącej nim. Dalej organ wyjaśnił, iż zaświadczenie o uprawnieniach kombatanckich wydane przez Urząd do Spraw Kombatantów wydane na podstawie Protokółu przeglądu akt weryfikacyjnych obrazowało jedynie stan akt sprawy, utrwalało określoną czynność przeprowadzoną w toku postępowania. Swoje stanowisko w tym zakresie organ oprał na poglądach wojewódzkich sądów administracyjnych. Stąd też organ uznał, że wobec męża strony nie było prowadzone postępowanie weryfikacyjne zakończone decyzją Kierownika Urzędu przyznającą uprawnienia kombatanckie.

Uznając, że zaistniały przesłanki do pozbawienia zmarłego F. C. uprawnień kombatanckich, organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie mogła uzyskać uprawnień pochodnych wdowy po zmarłym kombatancie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. C. wskazała, iż nie zgadza się z decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] maja 2011 r., podnosząc, że jest ona krzywdząca i niejasna. Strona stwierdziła, że mąż do śmierci był kombatantem, za życia nie został pozbawiony żadną decyzją uprawnień z tego tytułu. W ocenie skarżącej, nie zostało jednoznacznie udokumentowane, to jaką funkcje pełnił podczas służby wojskowej, zaś odebranie mężowi uprawnień po jego śmierci pozbawia go możliwości osobistego dochodzenia swoich praw.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 14 grudnia 2011 r. pełnomocnik z urzędu ustanowiony dla strony w ramach prawa pomocy, podtrzymując wszystkie twierdzenia skarżącej, zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach i domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu stanowiska pełnomocnik podniósł, że zmarły mąż skarżącej został "wcielony do Batalionów Ochrony W.B.W. w [...] w celu odbycia zasadniczej służby wojskowej i nie była to jego dobrowolna decyzja. Ponadto powołał się na to, że w piśmie Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] grudnia 2011 r. stwierdzono, iż w zasobach IPN w Warszawie nie odnaleziono akt, na podstawie których możliwe byłoby potwierdzenie osobistego udziału w walkach przez zmarłego męża skarżącej, a z przywołanego pisma wynika, że pułk, w którym służył mąż strony, zajmował się we wskazanym okresie także działalnością ochronną i konwojową. Zdaniem pełnomocnika na podstawie zgromadzonych w aktach dokumentów nie można wysnuć twierdzenia, że F. C. brał bezpośredni udział w walce z podziemiem niepodległościowym, bowiem równie dobrze mógł on w ramach odbywanej służby wojskowej wykonywać tylko czynności związane z ochroną i konwojowaniem, a także z bandami UPA. W ocenie pełnomocnika organ winien wziąć pod uwagę treść dokumentów w postaci Protokołu z przeglądania akt weryfikacyjnych z dnia [...] listopada 1995 r., mimo że nie jest on decyzją administracyjną, jak i wydanego na jego podstawie Zaświadczenia o uprawnieniach kombatanckich. Treść tych dokumentów, w ocenie pełnomocnika, pozwala na stwierdzenie, że mąż skarżącej w trakcie pełnienia służby wojskowej w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego brał udział w walkach ze zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi, nie ma on jednak możliwości obrony swych praw i dobrego imienia.

Uzasadniając zarzut błędnej wykładni art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c powołanej ustawy, pełnomocnik powołał się na pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 26 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Ke 65/09, co do tego, że aby pozbawić osobę uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 lit. a tej ustawy należy wykazać, że wykonywała zarówno zadania śledcze, jak i operacyjne, zatem tylko łączne wykonywanie zadań śledczych i operacyjnych w ramach wykonywania zatrudnienia lub pełnienia służby bądź pełnienia funkcji w aparacie bezpieczeństwa publicznego skutkuje pozbawieniem uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach. Pełnomocnik stwierdził również, że nawet gdyby podzielić pogląd tutejszego Sądu z dnia 2 września 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 900/09, ze w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawodawca użył spójnika i nie w znaczeniu koniunkcyjnym, lecz w znaczeniu enumeracyjnym, to w przedmiotowej sprawie nie można jednoznacznie wykazać, że mąż wnioskodawczyni wykonywał którekolwiek z działań objętych dyspozycją art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c powołanej ustawy.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podtrzymał podtrzymując dotychczasowe stanowisko oświadczył, że koszty pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu nie zostały opłacone nawet w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarżącej odmówiono przyznania uprawnień wdowy po kombatancie na podstawie art. 20 ust. 3 w zw. z art. 22 ust. 2 i art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.).

Art. 20 powołanej ustawy w ust. 1 i 2 przewiduje szereg uprawnień socjalnych, które przysługują kombatantom i innym osobom uprawnionym. Uprawnienia, o których mowa w ust. 2 przysługują również wdowie po osobie uprawnionej, spełniającej warunki, o których mowa w ust. 3.

Zgodnie z przepisem art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c uprawnienia kombatanckie, o których mowa w art. 21 ust. 1, nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 w ust. 2 w pkt 1, 3 i 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3 (z wyjątkiem osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy).

Odnosząc powyższe przepisy do kontrolowanego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmowany jest pogląd, że uprawnienia wdowy po kombatancie mają charakter pochodny i zależne są od tego czy pierwotnie uprawniony zachowałby je (lub nabył), gdyby żył. Wobec tego w zakresie przyznania uprawnień pochodnych niezbędne jest ustalenie, iż zmarły kombatant zachowałby uprawnienia kombatanckie, gdyby żył. W konsekwencji, jeżeli wdowa po kombatancie występuje z wnioskiem o przyznanie uprawnień dla wdów po kombatantach, konieczna jest ponowna ocena uprawnień kombatanckich jej męża. Nie jest to postępowanie weryfikacyjne w stosunku do osoby zmarłej, lecz ustalenie przesłanki rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie uprawnień przysługujących wdowie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2010 r. sygn. akt II OSK 1832/09 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, LEX nr 755999 - orzeczenia dostępne w centralnej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z analizy akt sprawy w sposób jednoznaczny wynika, że zmarły mąż wnioskodawczyni – F. C., pełnił służbę wojskową w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego w okresie od [...] 1946 r. do [...] 1947 r. Z akt ZBoWiD męża skarżącej wynika, że pełnił on służbę w KBW i brał udział w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej; jednostka, w której pełnił służbę brała udział w walkach m.in. z Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Armią Krajową oraz Zrzeszeniem "Wolność i Niepodległość". W życiorysie kombatanta zawartego w tych aktach stwierdzono, iż F. C. został w dniu [...] 1946 r. wcielony do odbycia zasadniczej służby wojskowej do Bataliony Ochrony KBW ("do Batalionu Ochrony W.B.W.) w [...]. Pełnił funkcję strzelca w jednostce [...]. W czasie pełnienia tej służby brał "udział w walkach z bandami zbrojnymi reakcyjnego podziemia na terenie województwa krakowskiego, głównie na podhalu oraz na terenie b. województwa rzeszowskiego w [...] w okolicy pow. [...], [...]. Do rezerwy, po zaliczeniu ćwiczeń wojskowych, został przeniesiony w dniu [...] 1948 r. (k. 4 i 5 akt adm.). W deklaracji członkowskiej ZBoWiD w opisie działalności stwierdzono, iż w czasie pełnienia służby wojskowej przez 2 lata brał udział w walkach z bandami reakcyjnego zbrojnego podziemia na trenie województwa krakowskiego i Podhala, "jak również w województwie dawniejszym z bandami UPA w okolicach pow. [...] inne w tej okolicy". W opisie tym zawarto także następujące stwierdzenie: "W czasie walki z bandami ujmowaliśmy różnych pojedynczych i czł. band k/ [...] oraz w [...]. Udział w walkach brałem do końca służby obowiązkowej oraz w przedłużeniu jako przebieg ćwiczeń wojskowych do [...] 1948. r." (k. 6v akt adm.). W zaświadczeniu (odpisie ZBoWiD Koło Gminne w K. z dnia [...] lutego 1978 r.) Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. z dnia [...] lutego 1978 r. nr [...] z dnia [...] lutego 1978 r. (k. 42 akt adm.) podano, że brał on w tym czasie w walkach z reakcyjnym podziemiem, w ramach jednostki, która prowadziła te walki. We wniosku Zarządu Koła Gminnego ZBoWiD w K. z dnia [...] lutego 1978 r. skierowanym do WKU w K. zwrócono się o potwierdzenie, że F. C. w ramach obowiązkowej służby wojskowej w Batalionie Ochrony KBW ("W.B.W.") brał udział w walce z bandami reakcyjnego podziemia do dnia [...] 1948 r. oraz w ramach ćwiczeń wojskowych pełnił służbę woskową do dnia [...] 1948 r. i w ramach tych ćwiczeń nadal brał udział w walce przeciwko bandom reakcyjnego podziemia w województwach krakowskim i rzeszowskim, głównie z bandami UPA (k. 46 akt adm.). Powyższe zapisy korespondują z informacjami zwartymi w piśmie Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] grudnia 2011 r., w którym stwierdzono, że pułk, w którym służył mąż strony ("[...] Pułk KBW mp. [...]"), brał udział w wyszczególnionych okresach w walkach zbrojnych m.in. z Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Ukraińską Armią Powstańczą, Armią Krajową oraz Zrzeszeniem "Wolność i Niezawisłość"; pułk ten zajmował się ponadto w tym okresie działalnością ochronną i konwojową. W konsekwencji nie sposób podzielić stanowiska strony skarżącej, iż na podstawie zgromadzonych w aktach dokumentów nie można stwierdzić, że F. C. brał bezpośredni udział w walce z podziemiem niepodległościowym, bowiem równie dobrze mógł on w ramach odbywanej służby wojskowej wykonywać tylko czynności związane z ochroną i konwojowaniem, a także z bandami UPA. Informacje zawarte w deklaracji członkowskiej ZBoWiD i życiorysie prowadzą do wniosku, że jako strzelec, maż wnioskodawczyni brał udział nie tylko w walkach z bandami UPA, ale z polskimi organizacjami niepodległościowymi, określanymi w dokumentach ZBoWiD, jako "bandy reakcyjnego podziemia". W opisie przebiegu służby F. C. wyraźnie rozróżniono "udział w walkach z bandami reakcyjnego zbrojnego podziemia na trenie województwa krakowskiego i Podhala", od udziału w walkach "w województwie dawniejszym z bandami UPA w okolicach pow. [...] inne w tej okolicy". Udział w tych walkach obejmował tak okres do końca służby obowiązkowej do dnia [...] 1948 r., jak również podczas ćwiczeń wojskowych do [...] 1948 r.

W konsekwencji nie sposób zakwestionować ustaleń faktycznych poczynionych przez Kierownika Urzędu w niniejszej sprawie, bowiem nie naruszają one przepisów procedury administracyjnej.

W tym miejscu wskazać należy, iż Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW) jest zaliczany do aparatu bezpieczeństwa (por. uchwała Sądu Najwyższego - uchwała 7 sędziów SN z dnia 7 maja 1992 r. sygn. akt II UZP 7/91, OSNC APU 1992/10/174, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 1994 r. sygn. T 15/93, OTK 1994/1/4 oraz wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 536/05, LEX nr 194856). Natomiast w świetle art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c przywołanej ustawy o kombatantach, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcje w aparacie bezpieczeństwa poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne, związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Obecnie w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że użyty spójnik "i" w zwrocie "zadania śledcze i operacyjne", zamieszczony w przepisie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach, nie ma funkcji koniunkcyjnej, lecz ma znaczenie enumeratywne, to znaczy wyliczające. Tym samym trzeba uznać, iż można pozbawić uprawnień kombatanckich osobę spoza struktur Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, która wykonywała podczas i w związku z tą służbą zarówno zadania operacyjne i śledcze, jak też wykonywała tylko zadania śledcze lub jedynie zadania operacyjne zwalczając organizacje niepodległościowe lub osoby działające na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej (tak NSA w wyrokach z dnia 13 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 1083/08, LEX nr 574320 i z dnia 10 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1126/04 LEX nr 165721 - wyroki dostępne centralnej bazie orzeczeń jw.). Sąd nie podziela tym samym odosobnionych przeciwnych poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż użycie przez ustawodawcę w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c powołanej ustawy spójnika "i" (koniunkcja) przemawia za przyjęciem stanowiska, iż aby pozbawić daną osobę uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c tej ustawy, należy jej wykazać, że wykonywała zarówno zadania śledcze, jak i operacyjne (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1502/07 - dostępne w centralnej bazie orzeczeń jw.).

Zgodnie z utrwalonym już poglądem orzecznictwa, fakt udziału w walkach z podziemiem niepodległościowym, nawet jeżeli był nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej w KBW, powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej, dlatego też, tym osobom nie przysługują uprawnienia kombatanckie z żadnych tytułów (tak NSA w wyrokach z dnia 29 stycznia 2008 r. sygn. akt II OSK 1948/06, LEX nr 478889 i w wyroku z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 199/07, LEX nr 478889 - wyroki dostępne w centralnej bazie orzeczeń jw.).

Odnosząc wszystko powyższe do sytuacji skarżącej stwierdzić należy, iż bez znaczenia pozostają powoływane w skardze okoliczności, w tym również i ta, że pułk KBW, w którym pełnił służbę mąż skarżącej, wykonywał również zadania związane z działalnością ochronną i konwojową, skoro niewątpliwie zmarły kombatant brał udział w walkach (uczestniczył w działaniach operacyjnych) z organizacjami niepodległościowymi. Brał on udział w tych walkach nie tylko podczas zasadniczej służby wojskowej, ale również bezpośrednio po jej zakończeniu, w ramach ćwiczeń wojskowych. Mężowi skarżącej przyznane zostały uprawnienia kombatanckie na podstawie przepisów prawnych wcześniej obowiązujących. Omawiana ustawa z 1991 r. o kombatantach nie uznaje za działalność kombatancką lub z nią równorzędną pełnienia służby lub funkcji w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Stąd też w świetle art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. c w zw. z art. 20 ust. 3 powołanej ustawy wystąpiły przesłanki do odmowy przyznania skarżącej uprawnień wdowy po kombatancie w oparciu o tę podstawę. Przepis art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach należy rozumieć w ten sposób, że stanowi nie tylko podstawę do pozbawienia uprawnień samego uczestnika walki o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, ale także w ten sposób, że daje on podstawę do pozbawienia uprawnień osób, które wywodzą swoje prawa wyłącznie z istnienia pierwotnych uprawnień kombatanta. Istnienie stanu, w którym sam kombatant byłby pozbawiony tych uprawnień, daje także podstawę do pozbawienia uprawnień wdowy po takim kombatancie, jako korzystającej z prawa pochodnego [por. wyrok NSA (przed reformą) w Warszawie z dnia 12 czerwca 2002 r. sygn. akt V SA 2540/01, LEX nr 171242]. Gdyby mąż skarżącej żył, to w okolicznościach niniejszej sprawy nie mógłby zachować uprawnień kombatanckich, gdyż sam fakt tego rodzaju służby powoduje pozbawienie tych uprawnień na podstawie przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a tej ustawy. Okoliczność, że w aktach sprawy znajduje się Protokół z przeglądu akt weryfikacyjnych nr [...] z dnia [...] listopada 1995 r. (dotyczący męża skarżącej) nie zmienia oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego. Protokół ten, nie będąc decyzją administracyjną, jak trafnie zauważył organ, wskazuje jedynie na zaliczone tytuły i okresy działalności kombatanckiej w zakresie uprawnień przyznanych przez ZBoWiD - okres od [...] 1946 r. do [...] 1947 r., jak się można domyślać z treści uwag Protokołu, z tytułu walki z bandami UPA. Art. 25 ust. 1 powołanej ustawy wprawdzie stanowi, że osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują te uprawnienia, z zastrzeżeniem ust. 2, jednak - jak to już zostało wyjaśnione - właśnie na podstawie art. 25 ust. 2 (pkt 1 lit. a zachodziły podstawy do obligatoryjnego ("pozbawia się") pozbawienia uprawnień osób, o których mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c tej ustawy. Należy jeszcze raz przypomnieć, że fakt udziału w walkach z niepodległościowym podziemiem, mający miejsce w ramach służby wojskowej w KBW, powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej i stanowi przeszkodę do nabycia lub zachowania uprawnień kombatanckich z jakiegokolwiek tytułu.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł w punkcie II na podstawie art. 250 powołanej ustawy w zw. § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).