Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 545/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 200 w zw. z art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 80, art. 77 § 1, art. 7, art. 11, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 24
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2023 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z dnia 14 sierpnia 2023 r. znak: WIG.II.7221.50.2023 w przedmiocie odmowy wydania wypisu z rejestru gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach na rzecz W. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z 14 sierpnia 2023 r. znak: WIG.II.7221.50.2023 Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach (zwany dalej: "ŚWINGiK") utrzymał w mocy decyzję Starosty Pińczowskiego z 7 czerwca 2023r. znak: GN.VIII.6620.194.2023 w przedmiocie odmowy wydania wypisu z rejestru gruntów.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu 11 kwietnia 2023 r. W. R. (zwana dalej "stroną") złożyła w Starostwie Powiatowym w Pińczowie wniosek o wydanie wypisu z rejestru gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej dla działki nr A, obręb [...], załączając wydruk z elektronicznej księgi wieczystej dla tej działki, kopię źródłowego aktu notarialnego nabycia z 12 sierpnia 1966 r. Rep. [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego w Pińczowie Wydział I Cywilny z dnia 24 listopada 1997 r. o sygn. akt 1 Ns 308/97 o stwierdzeniu nabycia spadku.

Pismem z 5 maja 2023 r. organ I instancji wezwał stronę do uzupełnienia ww. wniosku poprzez przedłożenie dokumentacji identyfikującej ww. nieruchomość ujawnioną w podanej księdze wieczystej z aktualną ewidencją gruntów i budynków. Działka nr A nie odpowiada bowiem działce nr A w aktualnie obowiązującym rejestrze ewidencji gruntów i budynków obrębu [...].

W odpowiedzi strona wskazał, że "ww. pismo jest niezrozumiałe, ponieważ była prowadzona ewidencja gruntowa i budynkowa, a ja obecnie dokładnie nie wiem, które działki odpowiadają działce nr A (dawny numer) (...) Ja tylko próbuję wyprostować księgę wieczystą (zamknąć księgę wieczystą)". W kolejnym piśmie z 1 czerwca 2023r. strona poinformowała, że "ja nie wiem, jakie działki odpowiadają działce nr A (dawny numer). Obecnie moje działki to nr B i C ".

Decyzją z 7 czerwca 2023 r. Starosta Pińczowski, działając na podstawie art. 24 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 ze. zm.), zwanej dalej "ustawą", odmówił wydania wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej dla działki nr ewid. [...] położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...] – obszar wiejski. W uzasadnieniu wskazano, że oznaczenie nieruchomości w ww. dokumentach własności przedłożonych przez stronę wskazują na stan przed założeniem ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] w 1968 r. Ponadto, powierzchnia działki nr A objętej wskazaną we wniosku księgą wieczystą wynosi 4,2760 ha, natomiast nieruchomości wykazane przez stronę, położone w obrębie [...], to działki nr B i C o łącznej powierzchni 1,9565 ha. Również w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym w Pińczowie nie odnaleziono dokumentów identyfikujących ww. nieruchomości .

W odwołaniu od ww. decyzji strona zakwestionowała treść podjętego rozstrzygnięcia, domagając się wyjaśnień dotyczących działki nr A – dla której prowadzona jest wskazana księga wieczysta. Strona podkreśliła, że nie może założyć księgi wieczystej dla działek B i C, które faktycznie posiada.

W toku postępowania odwoławczego ŚWINGiK uzyskał:

- pismo Sądu Rejonowego IV Wydział Ksiąg Wieczystych w Pińczowie z 11 lipca 2023r. wraz z ww. aktem notarialnym z 12 sierpnia 1966 r. Rep. [...], który znajdował się w aktach księgi wieczystej i informacją, że zarówno w aktach księgi wieczystej hipotecznej nr [...], jak i w aktach księgi wieczystej brak jest mapy;

- od Starostwa Powiatowego w Pińczowie dodatkowy materiał dowodowy dotyczący przedmiotowej sprawy.

ŚWINGiK, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, wskazał na brak dokumentacji, która stanowiłaby podstawę do zidentyfikowania, jaka działka lub działki w obecnie prowadzonej ewidencji gruntów i budynków odpowiadają wskazanej we wniosku działce nr A. Omawiając ustalenia organu I instancji wyszczególniono, że zgodnie z załączonym aktem notarialnym z 12 sierpnia 1966 r. B. J. R. s. S. i J. nabył nieruchomość obejmującą działkę gruntu oznaczoną nr A położoną w [...], która posiadała powierzchnię wynoszącą 4 ha 27 a 60 m2. Działkę nr A ujawniono w księdze wieczystej, z której danych wynika, że działka ta posiada powierzchnię 4,2760 ha, a jej właścicielem jest B. R. s. S. (zmarły mąż skarżącej, dysonującej w tym zakresie stwierdzeniem nabycia spadku). Natomiast jako dokument będący podstawą wpisu ujawniono opis i plan z księgi wieczystej (hipotecznej) nr [...] oraz ww. akt notarialny z 12 sierpnia 1966 r. Dodatkowo wskazano, że w aktach ksiąg wieczystych brak jest mapy. Z kolei, jak wynika z dokumentacji składającej się na operat techniczny P. 2608.1967.216, a w szczególności protokołu ustalenia stanu władania gruntami na obszarze wsi [...], B. R. s. S. posiadał grunty tj. działkę nr Cna terenie wsi [...]. W tymże protokole B. R. (prawdopodobnie błędnie wpisano imię) został ujawniony jako właściciel działki nr Co powierzchni 3,00 ha (w przybliżeniu) na podstawie ww. aktu notarialnego z dnia 12 sierpnia 1966 r. Natomiast w pozycji o l.p. 62 ujawniono E. R. s. S. – jako władającego działkami nr B i [...] o przybliżonej łącznej powierzchni 3,00 ha. Dodatkowo w l.p. 32 ujawniono F. S. (nr gospod. [...]) jako władającego m.in.: działką nr A położoną we wsi [...]. W trakcie zakładania ewidencji gruntów został sporządzony zarys pomiarowy (pierworys), który przedstawia położenie działek ewidencyjnych nr A, B i C we wsi [...]. Z danych zawartych na niniejszym zarysie wynika, że działki nr B i C są zlokalizowane tuż obok siebie, a działka nr A położona jest w innej części tej wsi.

ŚWINGiK, działając w oparciu o powyższe, podkreślił, że nie jest możliwe jednoznaczne i bezsprzeczne stwierdzenie, że działka nr A przedstawiona na niniejszym zarysie pomiarowym oraz w aktualnie prowadzonej ewidencji gruntów i budynków dla obrębu [...] odpowiada działce nr A ujawnionej w księdze wieczystej oraz w akcie notarialnym z 12 sierpnia 1966 r. – ponieważ brak jest we wspomnianej księdze wieczystej mapy, która pomogłaby w identyfikacji przedmiotowej działki. Z danych zawartych w operacie ewidencji gruntów (część A - podstawowa) o nr 561/63, sporządzonym dla wsi [...] wynika, że B. R. został wykazany w nr rejestru 114 jako właściciel działek nr B i C na podstawie aktu notarialnego z 12 sierpnia 1966 r. W niniejszym operacie działka nr B posiada powierzchnie wynoszącą 0,73 ha, a w skład jej wchodzą łąki trwałe (Ł). Następnie działka nr C posiada powierzchnię 1,17 ha, a w jej skład wchodzą grunty orne (R). Dodatkowo w nr rejestru 122 wykazano F. S. s. J., którego wykreślono na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Pińczów Nr RLS.6040/12/75 i Nr RLS.7490/28/3/76, a w jego miejsce wpisano P.F.Z. Rejestr ten dotyczy m.in. działki nr A, która to została wykreślona i wpisana do poz. 209 oraz zatwierdzona decyzją WBG-EW-4123/106/71. Jak stanowi treść aktu własności ziemi sporządzonego 10 października 1973 r. B. s. S. i W. c. F. i P. małż. R. stali się właścicielami działek ewidencyjnych położonych we wsi [...] (poz. rejestrowa 139) m.in.: działek nr [...] we wsi [...] (poz. rejestrowa 129) m.in.: działek nr [...]. Powyższy akt własności ziemi nie obejmował gruntów położonych we wsi [...]. Dodatkowo z rejestru gruntów, sporządzonego w 1984 r. dla jednostki rejestrowej 104 wynika, że działki nr B i C położone we wsi [...] zostały wykazane na rzecz B. R.. Prawo własności do tych działek również określono na podstawie aktu notarialnego z 12 sierpnia 1966 r. Rep. [...]. Kolejno z rejestru gruntów sporządzonego w 1984 r. wynika, że jako osobę władającą gruntem tj. działką ewidencyjna nr A wykazano Nadleśnictwo [...] na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy o Nr. RLS.7012/25/80. Zgodnie z dokumentacja zawartą w operacie technicznym nr P.2608.1968.263 działka ewidencyjna nr A posiada powierzchnię wynoszącą 0,24 ha. Natomiast działka nr B posiada powierzchnie wynoszącą 0,73 ha, a działka nr C posiada powierzchnie wynoszącą 1,17 ha. Dodatkowo, jak wynika z protokołu ogłoszenia stanu władania gruntami na obszarze wsi [...], (operat techniczny P.2608.1968.264) B. R. został ujawniony jako właściciel działek nr B i C na podstawie aktu notarialnego z 12 sierpnia 1966 r. W uwagach zawartych w tym protokole istnieje zapis, że "brak mi jednej działki ", jednakże podmiot ten był wtedy reprezentowany przez brata E.R. który został ujawniony jako właściciel działki nr E oraz oświadczył, że "posiadam tylko jedną dz. E".

Reasumując organ odwoławczy, po zapoznaniu się z ww. materiałem dowodowym, stwierdził że z ww. dokumentacji nie wynika jednoznacznie, jakim działkom w obecnie prowadzonej ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] odpowiada działka nr A ujawniona w księdze wieczystej oraz powołana w ww. akcie notarialnym z 12 sierpnia 1966 r. W tym zakresie wyjaśniono, że przedmiotowy akt notarialny został sporządzony przed założeniem ewidencji gruntów dla wsi [...]. Natomiast w dokumentacji z założenia ewidencji gruntów brak jest odniesienia do działki nr A, lecz mowa jest tylko o działkach nr [...], C i [...]. Brak również wzmianki o zmianie numeracji działek oraz jakiegokolwiek odwołania się do mapy, która była podstawą do założenia wskazanej księgi wieczystej. Oprócz ww. księgi wieczystej oraz ww. aktu notarialnego brak jest innej dokumentacji, która dotyczyłaby działki nr A położonej we wsi [...], przede wszystkim brak jest mapy, która przedstawiałaby położenie oraz kształt tej działki. Dodatkowo, pierworys sporządzony w trakcie założenia ewidencji gruntów i budynków przedstawia działkę nr A położona we wsi [...] – która w aktualnie prowadzonej ewidencji gruntów i budynków stanowi lasy oraz ma uregulowany stan prawny. Z odrębnej, innej księgi wieczystej wynika, że działka nr A, położona we wsi [...], jest własnością Skarbu Państwa, którą zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] (trwały zarząd). W zgromadzonej dokumentacji brak potwierdzenia, że działki nr B i C wprost odpowiadają działce nr A, którą B. R. zakupił ww. aktem notarialnym. Mając na uwadze powyższe ŚWINGiK stwierdził, że W. R. nie jest właścicielem działki nr A (aktualnie ujawnionej w ewidencji gruntów i budynków) położonej w [...]. Dodatkowo strona nie przedłożyła dokumentacji, która bezpośrednio wskazywałaby, że działka nr A (przedmiot aktu notarialnego z 12 sierpnia 1966 r.) odpowiada innym działkom ujawnionym w aktualnie prowadzonej ewidencji gruntów i budynków dla obrębu [...].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach strona wniosła o uchylenie ww. decyzji i zobowiązanie Starosty Pińczowskiego do wyjaśnienia zaistniałej sytuacji i "wyprostowania" ewidencji gruntowej. W uzasadnieniu wskazano, że wniosek w sprawie został złożony z uwagi na chęć uporządkowania spraw własnościowych i założenia dla odziedziczonych nieruchomości – to jest dla działek o nr B i C – księgi wieczystej. Tymczasem organ I instancji wezwał skarżącą do uzupełnienia przedmiotowego wniosku o przedłożenie dokumentacji identyfikującej nieruchomość ujawnioną w księdze wieczystej z aktualną ewidencją gruntów i budynków. Było to dla strony niezrozumiałe, ponieważ odziedziczyła nieruchomość po zmarłym mężu i była przekonana, że wszelkie zmiany dotyczące jej nieruchomości znajdują się w zasobie geodezyjnym i dostanie informację, kiedy ta działka zmieniła numer i na jaki. Natomiast argumentacja organu co do tego, że oznaczenie nieruchomości w dokumentach jej własności wskazują na stan przed założenia ewidencji gruntów i budynków obrębu wsi [...] z 1968 r. jest dla strony niezrozumiała, gdyż to nie skarżąca, czy jej mąż zmieniali ewidencję gruntów i budynków – tylko urząd. Strona wyjaśniła jednocześnie, że nie przypisuje sobie obecnego nr jako swojej własności, chce tylko aby organ, który założył ewidencję gruntów i nadal ją prowadzi, pomógł w wyjaśnieniu i naprawieniu bałaganu który powstał.

Na rozprawie sądowej 15 listopada 2023 r.:

- pełnomocnik strony (córka) poparł skargę i oświadczyła, że wystąpiła do geodety w celu dokonania aktualizacji map, ale z uwagi na brak starej mapy w księgach wieczystych nie było to możliwe. Interweniowała również w Archiwum Państwowym, w Wodach Polskich, Zarządzie Dróg, ale oni nie posiadają starych map, tylko aktualne i dlatego złożyła wniosek do Starostwa uznając, że Starostwo powinno posiadać wszelkie mapy i zachodzące zmiany. Ojciec po zakupie w 1966 r. nieruchomości o powierzchni ponad 4 hektarów odsprzedał bratu 1,60 hektara, na których wujek się uwłaszczył. Cały czas płacą podatek z faktycznego posiadania nieruchomości w [...]. Nie roszczą pretensji do żadnych sąsiednich nieruchomości, tylko chodzi im o uregulowanie stanu, który mają w księdze zgodnie z ewidencją;

- pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi;

- drugi pełnomocnik organu oświadczył, że nie potrafi wytłumaczyć wpisu w wypisie z rejestru gruntów, który znajduje się w aktach organu I instancji odnośnie działek nr B i C, gdzie jako dokument własności został powołany akt notarialny z 1966 r. i postanowienie Sądu o stwierdzeniu nabycia praw do spadku z 1997 r., wskazując jedynie że dokonał tego organ I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, to jest art. 77, art. 77 § 1, art. 80, art. 8 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja ŚWINGiK, utrzymujące w mocy decyzję Starosty Pińczowskiego o odmowie wydania stronie wypisu i wyrysu z rejestru gruntów.

U podstaw wydanych rozstrzygnięć legło stanowisko organów obu instancji o tym, że ze zgromadzonej podczas prowadzonego postępowania dokumentacji nie wynika jednoznacznie, jakim działkom w obecnie prowadzonej ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] odpowiada działka nr A, ujawniona w załączonym do wniosku strony z 11 kwietnia 2023 r., wydruku z elektronicznego systemu ksiąg wieczystych (o wykazanej powierzchni 4,2760 ha, wpisane prawo własności przysługuje zmarłemu mężowi skarżącej) oraz powołana w akcie notarialnym z 12 sierpnia 1966 r. sprzedaży tej działki o powierzchni 4,2760 ha poprzednikowi prawnemu skarżącej – ojcu zmarłego męża (k. 3-8 akt administracyjnych). Jak ustaliły organy działka ewidencyjna nr A, obręb [...] stanowi własność Skarbu Państwa i posiada odmienną, mniejszą powierzchnię wynoszącą 0,24 ha, a trwały zarząd w odniesieniu do tej nieruchomości przysługuje Nadleśnictwu [...] na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy nr RLS.7012/25/80. Dodatkowo, organ odwoławczy stwierdził, że strona nie przedłożyła dokumentacji, która bezpośrednio wskazywałaby, że działka nr A (przedmiot aktu notarialnego z 12 sierpnia 1966 r. i ww. księgi wieczystej) odpowiada innym działkom ujawnionym w aktualnie prowadzonej ewidencji gruntów i budynków dla obrębu [...].

Przechodząc do rozważań prawnych należy wskazać, że zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Ponadto, zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także m.in. właścicieli, a w przypadku:

a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,

b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Stosownie do art. 24 ust. 1 ustawy informacje o gruntach, budynkach i lokalach zawiera operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów. Informacje o gruntach, budynkach i lokalach, o których mowa w art. 20 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 3 i 4, są jawne i powszechnie dostępne (art. 24 ust. 2). Zgodnie z art. 24 ustawy starosta udostępnia informacje zawarte w operacie ewidencyjnym w formie wypisów z rejestrów, kartotek i wykazów tego operatu oraz wyrysów z mapy ewidencyjnej (ust. 3), przy czym każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym (ust. 4). Starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie m.in. właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis (art. 24 ust. 5 pkt 1).

Z powyższych przepisów wynika, że dopuszczalność wydania wypisu i wyrysu na podstawie art. 24 ust. 3 powołanej ustawy powiązana została nie tylko z prawem własności, lecz także z faktem władania przez wnioskodawcę gruntem, budynkiem lub lokalem.

W niniejszej sprawie skarżąca wykazała swoje prawa właścicielskie wobec ujawnionej w księdze wieczystej działki nr A, obręb [...], gmina [...] (okoliczność niesporna) – a zatem była uprawniona do złożenia wniosku o wydanie wypisu z rejestru gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej.

W następnej kolejności wyjaśnić należy, że samo wydanie wyrysu i wypisu z operatu ewidencji gruntów i budynków jest czynnością materialno-techniczną. Natomiast odmowa wydania wypisu z ewidencji gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej winna być dokonana w formie decyzji administracyjnej, a więc w formie kwalifikowanego aktu administracyjnego, jako negatywnego rozstrzygnięcia organu w sprawie, w której jeśli organ administracji publicznej może uczynić zadość wnioskowi strony, czyni to w formie czynności materialno-technicznej. W przypadku wydawania przez starostę wypisów z rejestru gruntów i wyrysów z mapy ewidencyjnej należy przyjąć, że przepisy art. 24 ust. 3 i 4 ustawy upoważniają do podejmowania wprost na ich podstawie decyzji administracyjnych o odmowie wydania wypisu z rejestru gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej, bowiem taką postać rozstrzygnięcia należy domniemywać w razie wątpliwości co do formy załatwienia sprawy administracyjnej (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 654/11 i powołane tam orzecznictwo, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z przepisem § 38 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r. poz. 390) dane ewidencyjne, które utraciły swoją aktualność, podlegają archiwizacji, zaś stosownie do § 45 tego rozporządzenia dane ewidencyjne niespełniające obowiązujących standardów technicznych podlegają systematycznej modyfikacji i dostosowywaniu w ramach bieżącej aktualizacji ewidencji. W tym kontekście nie może budzić wątpliwości, że do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy między innymi utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Starosta rejestruje bowiem stany podmiotowe i przedmiotowe zmieniające się w czasie w oparciu o stosowne kolejno powstające dokumenty, nie rozstrzygając samodzielnie o własności.

Zestawiając rozstrzygnięcia organów dotyczące odmowy wydania wypisu i wyrysu z rejestru gruntów dla działki, której właścicielem jest skarżąca, nie budzi wątpliwości Sądu sprzeczność zajętego w tym zakresie stanowiska ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

Jakkolwiek w toku postępowania przeprowadzono kwerendę archiwalną, ustalając że:

- w aktach ksiąg wieczystych brak jest mapy dotyczącej ww. działki nr A, obręb [...];

- z dokumentacji składającej się na operat techniczny P.2608.1967.216, a w szczególności z protokołu ustalenia stanu władania gruntami na obszarze wsi [...] wynika, że poprzednik prawny skarżącej został ujawniony jako władający działkami nr B i E o przybliżonej łącznej powierzchni 3,00 ha, zaś zupełnie inna osoba jako władająca m.in.: działką nr A położoną w zupełnie innej części tej wsi [...], to organom obu instancji umknął zasadniczy – z punktu widzenia rozstrzygnięcia wniosku strony – dokument zalegający na K-6 (z równoległą numeracją k. 18) akt administracyjnych organu I instancji.

Jest to bowiem "Zawiadomienie o zmianie wprowadzonej w dniu 30.03.2020 r.", dotyczące wpisania jako właścicielki działek nr B i C, obręb [...] o łącznej powierzchni 1,9000 ha skarżącej – w miejsce jej zmarłego męża. W tym zakresie, co istotne, jakkolwiek ww. zawiadomienie dotyczy wyłącznie zmiany podmiotowej w zakresie prawa własności działek nr B i C, to pod pozycją "KW" wpisano jednakże sygnaturę aktu notarialnego załączonego do złożonego w niniejszej sprawie wniosku o wydanie wypisu z rejestru gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej dla działki nr A, obręb [...] – którym poprzednik prawny skarżącej i jej zmarłego męża nabył przedmiotową działkę nr A o powierzchni 4 ha 27 arów 60 m2 (K-1). Dodatkowo, w ww. Zawiadomieniu pod sygn. ww. aktu notarialnego umieszczono zapis "PS I Ns 308/97", będący sygn. akt sprawy, w której Sąd Rejonowy w Pińczowie Wydział I Cywilny wydał 24 listopada 1997 r. postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po B. R. (syn pierwotnego nabywcy ww. działki nr A) m.in. przez skarżącą – również załączonego do ww. wniosku z 11 kwietnia 2023 r.

Warto przy tym odnotować, że na rozprawie sądowej 15 listopada 2023 r. pełnomocnik organu nie potrafił wytłumaczyć wyszczególnionego wyżej wpisu zawartego w przedmiotowym zawiadomieniu, wskazując jedynie że dokonał tego organ I instancji.

Jedynie na marginesie wskazać trzeba – w odniesieniu do różnicy w ww. powierzchniach pomiędzy ujawnionymi w ewidencji gruntów na podstawie ww. aktu notarialnego działkami nr B i C a nabytą – tym samym aktem – działką nr A, że – jak wynika z wyjaśnień skarżącej złożonych na rozprawie – ojciec jej męża po zakupie w 1966 r. nieruchomości o powierzchni ponad 4 hektarów odsprzedał bratu 1,60 hektara, na których wujek się uwłaszczył. W kontekście treści ww. zawiadomienia, nad którym to dowodem organy obu instancji przeszły do porządku rzeczy, nie omawiając go w żaden sposób – za niewystarczającą należy uznać przedstawioną w podjętych decyzjach argumentację co do innej działki, również oznaczonej nr A, jednak uregulowanej w odrębnej księdze wieczystej, leżącej w innym miejscu wsi [...], będącej własnością Skarbu Państwa, pozostającej w trwałym zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] (las).

Brak odniesienia się do kluczowego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy fragmentu zebranego – lecz nierozpatrzonego w wymaganym zakresie – materiału dowodowego przesądza o naruszeniu przez organy obu instancji przywołanych poniżej przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, determinując kierunek, treść oraz formę podjętego rozstrzygnięcia, a także wybór podstawy prawnej. Organy dokonały bowiem wybiórczej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Konsekwencją powyższego są wadliwe i niepełne uzasadnienia wydanych decyzji.

W świetle K.p.a. organ powinien bowiem uwzględnić wszystkie dowody przeprowadzone w postępowaniu, następnie dokonać oceny ich mocy i wiarygodności. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7, art. 11 K.p.a.). Jedną z przesłanek swobodnej oceny dowodów jest to, aby organ administracji publicznej ocenił nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody w łączności (por. m.in. wyrok NSA z 29 czerwca 2022 r., sygn. I GSK 1619/21, dostępny j.w.). Wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, organ powinien zawrzeć w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 K.p.a.). Tylko bowiem w ten sposób ocena dowodów może być sprawdzona w toku instancji i w postępowaniu przed sądem administracyjnym.

W judykaturze podnosi się, że nawet jeśli "skarżący nie mogą otrzymać wypisów lub wyrysów z takich dokumentów zawartych w operacie ewidencyjnym, które nie znajdują się w posiadaniu Starosty, to rozstrzygnięcie organów winno zostać poparte jednoznacznym i przejrzystym uzasadnieniem, z którego będzie wynikało, iż żaden z dokumentów, którego dotyczy żądanie, niezależnie do nazewnictwa przyjętego przez stronę, nie znajduje się w zasobach składających się na operat ewidencyjny" (por. wyroki WSA w Poznaniu z 24 września 2010 r. sygn. akt II SA/Po 435/10, z 7 lipca 2015 r. o sygn. akt II SA/Po 1334/14, dostępny j.w.). Warto przy tym odnotować, że z podanych przyczyn w pierwszym z powołanych wyroków, uchylającym decyzje w przedmiocie odmowy sporządzenia i wydania wyciągów z wykazu zmian danych z ewidencji gruntów i budynków wskazano, że o ile Starosta dysponuje dokumentem odnoszącym się do pierwotnej działki oraz powstałych w wyniku je podziału działek, z których wypisów żąda strona, powinien uwzględnić to żądanie w drodze wykonania czynności materialno-technicznej lub w drodze decyzji odmówić wydania wyciągu lub wypisu – w tym ostatnim przypadku przedstawiając odpowiednie uzasadnienie decyzji. Temu ostatniemu wymogowi organy nie sprostały –pomimo dysponowania opisanym wyżej Zawiadomieniem, znajdującym odzwierciedlenie w prowadzonej ewidencji gruntów, stanowiącej sui generis łącznik pomiędzy nr działki wskazanej we wniosku o wydanie wypisu i wyrysu oraz przedstawionymi w tym zakresie przez stronę dokumentami .

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zostanie uwzględniona – i rozpatrzona – całość zgromadzonego materiału dowodowego z uwzględnieniem i wyjaśnieniem danych źródłowych, zawartych w "Zawiadomieniu o zmianie wprowadzonej w dniu 30.03.2020r.", przy czym forma podjętego działania będzie uzależniono od wyników kompleksowej jego analizy. W przypadku kolejnej odmowy wydania wypisu i wyrysu z rejestru gruntów organ przedstawi swoje stanowisko w uzasadnieniu spełniającym określone w art. 107 § 3 K.p.a. kryteria.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono w pkt II wyroku – na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., mając na uwadze wysokość uiszczonego wpisu sądowego – 200 zł.