Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1115/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 240 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 października 2014 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 maja 2014 r. nr [....] w przedmiocie odmowy uchylenia nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne na 2013 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy w przedmiocie odmowy uchylenia nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne J.S. na rok 2013.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że działając na wniosek J.S. z dnia 21 stycznia 2014 r., postanowieniem z dnia 10 lutego 2014 r. Wójt Gminy wznowił postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia J.S. wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2013 rok. Następnie decyzją z dnia 17 marca 2014 r. Wójt Gminy odmówił uchylenia własnej decyzji (nakazu płatniczego) z dnia 28 stycznia 2013 r., ustalającej J.S. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2013 rok. W uzasadnieniu decyzji Wójt Gminy podniósł, że strona we wniosku nie wskazała jednoznacznie, która z przesłanek wznowieniowych winna mieć zastosowanie, zdaniem Wójta, pośrednio wskazywała art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. W ocenie Wójta nie wystąpiła jednak żadna z przesłanek wznowieniowych, a na prawidłowość wymiaru wskazuje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 marca 2012 r. (sygn. akt I SA/Gd 93/10), oddalający skargę J.S. w tożsamej sprawie podatkowej dotyczącej 2009 roku.

Od powyższej decyzji strona, przez pełnomocnika, wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnosząc, że w istocie występuje o zwrot niesłusznie naliczonego podatku od działek, których właścicielem była w roku podatkowym Gmina, a do tego najwłaściwszą drogą wydaje się wznowienie postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzasadniając swoje stanowisko w sprawie podniosło, że zgodnie z art. 241 § 1 Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2012 r. poz. 749) wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. W myśl zaś art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej, w razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej).

Z akt sprawy wynika, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że zaskarżoną decyzją Wójt Gminy dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek wznowienia i stwierdził, że nie występują one w niniejszej sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło również, że wznowienie postępowania jest postępowaniem nadzwyczajnym, które ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową. Postępowanie wznowieniowe nie może być jednak wykorzystane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, bowiem nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego. Nie może też prowadzić do wzruszenia decyzji wskutek ewentualnych błędów organu. Toczy się ono tylko w zakresie oceny czy zachodzą przesłanki określone w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Pomiędzy postępowaniem wznowieniowym a postępowaniem wcześniejszym musi zachodzić ścisły związek, mimo samodzielnego charakteru obydwu postępowań i ich odrębności procesowej. Granica postępowania w sprawie wznowienia jest wyznaczana zakresem sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną. Prowadząc postępowanie w sprawie wznowienia można rozstrzygać wyłącznie sprawę tożsamą, pod względem podmiotowym i przedmiotowym, co sprawa zakończona uprzednią decyzją ostateczną. Decyzja wydana z naruszeniem wyżej wskazanych zasad nie może ostać się w obiegu prawnym, a postępowanie organu podlega umorzeniu.

Tymczasem działanie strony zmierza w istocie do ponownej oceny prawidłowości ostatecznej decyzji wymiarowej. To zaś jest niedopuszczalne w przypadku nadzwyczajnego postępowania podatkowego jakim jest wznowienie postępowania. Strona zaś nie wskazuje przesłanki, która mogłaby być podstawą rozważenia uchylenia decyzji dotychczasowej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, na powyższą decyzję, wniósł J.S., żądając uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej przez uznanie, że w sprawie brak podstaw do wznowienia postępowania w zakresie podatku od nieruchomości za 2013 rok.

W uzasadnieniu skargi J.S. podniósł, że Wójt Gminy ustalił wymiar podatku rolnego i podatku od nieruchomości za rok 2013, przy czym podatkiem od nieruchomości objęto m.in. działki gruntu nr [...] z obrębu Ż., których prawo własności podatnik utracił na rzecz w/w Gminy już w 1996 r.

Wójt będący organem podatkowym w pierwszej instancji przez szereg lat kwestionował fakt przejścia na rzecz Gminy powyższych nieruchomości i nie regulował spraw własnościowych oraz ewidencyjnych do czego był zobowiązany na mocy art. 22 ust. 2 Prawa Geodezyjnego i Kartograficznego tj. zgłoszenia Staroście zmian dotyczących własności w ewidencji gruntów i budynków. W efekcie tych zaniechań w ewidencji znajdował się fałszywy zapis , iż właścicielem w/w działek jest skarżący.

Aktualnie Wójt nie kwestionuje faktu, iż Gmina stała się właścicielem spornych działek już w 1996 roku i co więcej w końcu sam zawnioskował o dokonanie odpowiednich zmian w księdze wieczystej i rejestrze ewidencji gruntów i budynków.

W związku z tym, że wreszcie zaktualizowano sprawy własności spornych gruntów w ewidencji, podatnik wystąpił o zwrot niesłusznie naliczonego i zapłaconego podatku, gdyż niezasadnie został nim obciążony za grunty, których w roku podatkowym 2013 nie był właścicielem.

Wójt wznowił w tej sprawie postępowanie, ale ostatecznie odmówił zmiany decyzji podatkowej "z uwagi na niestwierdzenie przesłanek z art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej" wywodząc, iż momencie wydania decyzji o wymiarze podatku znał treść decyzji administracyjnej przenoszącej własność gruntu już w roku 1996, a zmiana w ewidencji gruntów z tym związana wpłynęła do Urzędu Gminy dopiero 18 listopada 2013 r.".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzję i stanowisko Wójta uznało za zasadne podzielając najwidoczniej pogląd, iż rozstrzygający w sprawie jest zapis w ewidencji gruntów i budynków.

To, że był on fałszywy (błędny) i to na skutek działania organu pierwszej instancji (Wójta) jest najwidoczniej obojętne. Idąc dalej takim tokiem rozumowania podatkiem od nieruchomości za grunty Gminy można obciążyć dowolną osobę, dokonując lub nie dokonując odpowiednich zapisów w w/w ewidencji. Przepisy Ordynacji Podatkowej (w art. 194 § 3) dopuszczają możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom urzędowym w celu dotarcia do prawdy obiektywnej, a nie formalnej (dokumentacyjnej).

Zdaniem podatnika w powyższej sprawie istnieją podstawy do wznowienia postępowania podatkowego, gdyż nie można tolerować sytuacji, iż podatek od nieruchomości płaci osoba, która nie jest właścicielem gruntu. Skoro w świetle art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych na niej nie ciąży obowiązek podatkowy, a organ podatkowy na skutek swoich bezprawnych zaniechań nie może kreować obowiązku podatkowego wykorzystując w tym celu stronniczo przepisy proceduralne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a.). Ponieważ prawo wspólnotowe począwszy od dnia 1 maja 2004 r. stało się częścią polskiego porządku prawnego, dokonywana przez Sąd ocena legalności decyzji dotyczy jej zgodności z prawem stanowionym, tak przez polskiego ustawodawcę, jak i ustawodawcę wspólnotowego.

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.

Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Na wstępie należy podnieść, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie i wydanych w jego ramach rozstrzygnięć organów pierwszej i drugiej instancji była kwestia wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. We wniosku z dnia 20 stycznia 2014 r. podatnik J.S., wniósł o wznowienie postępowania podatkowego i zwrot nadpłaconego podatku za lata 2006 - 2013. W uzasadnieniu wniosku wskazano m.in., że grunty, za które naliczono podatek tj. działki nr [...] w miejscowości Ż. przeszły na własność Gminy z dniem 12 czerwca 2006 r., tj. z uprawomocnieniem się decyzji podziałowej nr [...].

Zatem organ podatkowy - Wójt Gminy zakwalifikował powyższe okoliczności jako przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej i postanowieniem z dnia 10 lutego 2014 r. wznowił postępowanie w sprawie wymiaru podatku rolnego i od nieruchomości za 2013 rok.

Po przeprowadzeniu postępowania mającego na celu stwierdzenie, czy wskazana we wniosku podstawa wznowienia rzeczywiście wystąpiła i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia w sprawie, organ podatkowy pierwszej instancji ustalił, że wskazane okoliczności nie mieszczą się w dyspozycji art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej i odmówił uchylenia swojego nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne w sprawie wymiaru podatku rolnego i od nieruchomości za 2013 r.

W uzasadnieniu Wójt Gminy podniósł, że okoliczności wskazane przez podatnika były znane Wójtowi Gminy w dniu wydania decyzji albowiem decyzja z 7 czerwca 2006 r. nr [...] została wydana przez tegoż Wójta, ponadto podatnik podniósł powyższe okoliczności w odwołaniu od decyzji wymiarowej na łączne zobowiązanie pieniężne na 2009 r. oraz w oddalonej przez WSA w Gdańsku wyrokiem z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 93/10, skardze na powyższą decyzję wymiarową.

Mając na uwadze, w zasadzie bezsporny stan faktyczny należało podnieść, że prawidłowo w zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem nadzwyczajnym. Wznowienie postępowania jest bowiem instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpatrywania i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzję wydano, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych wyczerpująco w art. 240 § 1 pkt 1 do 11 Ordynacji podatkowej.

Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego oraz ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania nie jest bowiem kontynuacją postępowania instancyjnego, a wobec tego brak jest w nim podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. Instytucja wznowienia postępowania nie jest środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną niezależnie od stopnia tej wadliwości.

Instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi było dotknięte wadami procesowymi, enumeratywnie wskazanymi w art. 240 Ordynacji podatkowej.

Zgodnie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wznowienie postępowania następuje w przypadku, gdy po wydaniu ostatecznej decyzji podatkowej wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Zatem możliwość wznowienia postępowania w takim przypadku wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek:

- ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy,

- ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są nowe,

- "nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody" istnieją w dniu wydania ostatecznej decyzji,

- "nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję, przy czym "nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody" to zarówno okoliczności faktyczne lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę.

Jednocześnie z treści tego przepisu wynika, że wymagane jest kumulatywne spełnienie następujących przesłanek: nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, muszą one istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Z kolei przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Jeżeli zatem w toku postępowania podatkowego, a przed wydaniem decyzji ostatecznej, ujawnione zostały określone okoliczności faktyczne, to fakt, że potwierdzono je później dodatkowo nowym dowodem, pozyskanym w toku postępowania wznowieniowego, nie powoduje, że okoliczności te stały się "nowe" w rozumieniu powołanego przepisu (por. wyroki WSA: w Lublinie z dnia 17 stycznia 2012 r. sygn. akt I SA/Lu 730/11, w Łodzi z dnia 16 września 2010 r. sygn. akt I SA/Łd 322/10).

A zatem, gdy strona skarżąca odwołuje się do art. 240 § 1 pkt 5 O.p., jako podstawy wznowienia postępowania, w wyniku którego dąży de facto do zmiany zapadłego uprzednio ostatecznego rozstrzygnięcia, musi wykazać, że brak wiedzy organu podatkowego o okoliczności potwierdzanej nowo przedkładanym mu dowodem miał wpływ na zapadłe rozstrzygnięcie.

Sąd podkreśla jednak, że nie chodzi tu o weryfikację samego zajętego wówczas merytorycznego stanowiska organu, z którym podatnik nadal się nie zgadza i próbuje je podważyć, stwierdzając te same okoliczności, które były już wówczas znane organowi. Instytucja wznowieniowa, mająca charakter nadzwyczajny, służy natomiast umożliwieniu podatnikowi przeprowadzenie ponownej analizy sprawy, w sytuacji, gdy ujawniona zostanie w ramach nowego dowodu istotna dla sprawy okoliczność.

Sama natomiast, nawet błędna, ocena okoliczności faktycznej, dokonana już przez organ w ramach decyzji ostatecznej mającej podlegać wznowieniu nie jest tym samym, co brak wiedzy o tej okoliczności. Są to dwie różne sytuacje. Tylko jedna z nich - ta druga - stanowi przesłankę wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. (por. też wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Gl 8/09; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Wr 64/07; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 441/08).

Odnosząc powyższą wykładnię przepisu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego należy przyjąć, że w chwili wydawania decyzji wymiarowej na 2013 r. Wójtowi Gminy i podatnikowi były znane okoliczności wskazane we wniosku o wznowienie postępowania a zatem nie są one "nowe" i "nieznane organowi" w dniu wydawania decyzji wymiarowej na 2013 r. w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

Mając na uwadze powyższe ustalenia i rozważania należało, zdaniem Sądu uznać, że organy obu instancji wydały decyzję w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wznowieniowego, które pozwoliło na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, jak i jego ocenę.

Wobec powyższego Sąd, na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

DSz