Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SAB/Po 19/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 3 par. 2 pkt 8, pkt 9, art. 119 pkt 4, art. 120, art. 53 par. 2b, art. 149 par. 1, par. 1a, par. 2, art. 161 par. 1 pkt 3,  art. 200, art. 205 par. 2,
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U. 2023 poz 1964
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)
article: art. 35, art. 36, art. 37, art. 12,
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 7 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2023 roku sprawy ze skargi R. K. na bezczynność Wojewody w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu szkód powstałych na nieruchomości oraz zmniejszenia jej wartości I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do wydania decyzji w sprawie; II. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania; III. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. przyznaje od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie [...]złotych ([...]); V. oddala skargę w pozostałej części; VI. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę [...]- zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

R. K. (dalej jako: "skarżący"), reprezentowany przez adwokata, pismem z 1 września 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody. Zarzucił naruszenie:

- art. 12 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. przez naruszenie zasady szybkości i prostoty postępowania, w momencie, gdy organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, gdyż wystąpił brak należytej aktywności i chęci do załatwienia sprawy po stronie organu, naruszając przy tym zasadę zaufana uczestników postępowania do organu administracji publicznej,

- art. 35 § 1 i 3 i art. 36 § 1 przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu, albowiem nie została ona załatwiona w terminie określonym w art. 35 k.p.a. ani art. 36 k.p.a. ani w terminie przewidzianym w zawiadomieniu z dnia 17 czerwca 2022 r.,

Wobec powyższego wniósł o:

1. dokonanie kontroli bezczynności Wojewody w kontekście postepowania administracyjnego, którego dotyczy niniejsza skarga;

2. stwierdzenie, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w postępowaniu, którego dotyczy niniejsza skarga,

3. stwierdzenie, że bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

4. zobowiązanie Wojewody do załatwienia sprawy, w terminie 30 dni, od dnia uwzględnienia niniejszej skargi,

5. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego odszkodowania w wysokości [...] zł tytułem rekompensaty za naruszenie prawa skarżących do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie,

6. orzeczenie o zwrocie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że 28 lutego 2011 r. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w [...] znak [...] polegającej na budowie gazociągu wysokiego ciśnienia [...], [...],[...] relacji G. - O. (etap II), zlokalizowanego na nieruchomościach bądź ich częściach, położonych w powiecie [...], [...], [...] oraz mieście [...], na terenie województwa [...], która stała się ostateczna w dniu 11 grudnia 2012 r. w połączeniu z decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 11 grudnia 2012 r. znak [...]

Na mocy przedmiotowej decyzji nieruchomość oznaczona geodezyjnie jako: działka nr [...] o pow. 4,5606 ha, arkusz mapy nr [...], obręb [...], [...], zapisana w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] jako wspólność ustawowa majątkowa małżeńska I. i R. K., została przeznaczona na realizację inwestycji w zakresie terminalu.

Wojewoda pismem z 14 maja 2015 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania o ustalenie odszkodowania. Następnie postanowieniem z 29 czerwca 2015 r. powołał rzeczoznawcę majątkowego D. Z.-Ś. jako biegłą. W operacie szacunkowym z 31 lipca 2015 r. biegła określiła wartość szkód na nieruchomości na kwotę [...]zł. Decyzją z 14 października 2015 r. Wojewoda ustalił odszkodowanie z tytułu szkód powstałych na przedmiotowej nieruchomości na kwotę [...]zł.

I. i R. K. wnieśli odwołanie od tej decyzji do Ministra Infrastruktury i Rozwoju, który decyzją z 16 lipca 2018 r. znak [...] ([...]) uchylił decyzję Wojewody i przekazał sprawę do ponownego rozstrzygnięcia przez organ I instancji.

Pismem z 27 sierpnia 2018 r. organ zawiadomił strony o ponownym rozpatrzeniu sprawy. Postanowieniem z 31 października 2018 r. powołał rzeczoznawcę majątkowego G. N. jako biegłą, która w operacie szacunkowym z 9 stycznia 2019 r. ustaliła odszkodowanie z tytułu szkód na przedmiotowej działce na kwotę [...]zł. Decyzją z 11 kwietnia 2019 r. Wojewoda ustalił odszkodowanie na ww. kwotę.

Odwołanie od tej decyzji wnieśli Państwo Kurkowie. Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 25 listopada 2021 r., znak [...] uchylił w całości decyzję Wojewody z 11 kwietnia 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Pismem z 17 czerwca 2022 r. Wojewoda zawiadomił skarżących o ponownym rozpatrzeniu sprawy i wyznaczył termin załatwienia sprawy do 31 października 2022 r.

Pismem z 2 sierpnia 2023 r. (data wpływu 10 sierpnia 2023 r.) I. i R. K. wnieśli ponaglenie na postępowanie Wojewody do organu II instancji.

Zawiadomieniem wydanym w trybie art. 36 § 1 k.p.a. z 11 sierpnia 2023 r. Wojewoda poinformował o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy do dnia 15 października 2023 r., a postanowieniem z 11 sierpnia 2023 r. powołał jako biegłą rzeczoznawcę majątkowego I. T.–K.

Postanowieniem z 24 sierpnia 2023 r. znak [...] Minister Rozwoju i Technologii uznał, że Wojewoda nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania.

Zawiadomieniem z 20 września 2023 r. Wojewoda poinformował skarżących o zebraniu pełnego materiału dowodowego w sprawie oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w wyznaczonym terminie. Następnie decyzją z 2 października 2023 r. ustalił na ich rzecz odszkodowanie z tytułu szkód powstałych na nieruchomości oraz zmniejszenia jej wartości w wyniku realizacji przedmiotowej inwestycji, w kwocie wynoszącej łącznie [...] zł.

Wojewoda podkreślił, że ponaglenie, które wpłynęło do organu 10 sierpnia 2023 r. spełniło swoją funkcję dyscyplinującą, bowiem 11 sierpnia 2023 r. została powołana biegła rzeczoznawca majątkowy I. T.-K., a 20 września 2023 r. pełnomocnik stron otrzymała operat szacunkowy do zapoznania się i złożenia ewentualnych uwag, które nie wpłynęły w wyznaczonym terminie. W związku z powyższym 2 października 2023 r. wydał decyzję ustalającą odszkodowanie.

Wojewoda podniósł, że proces przygotowania rozstrzygnięć w sprawach prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w [...] (Dz. U. z 2023 r. poz. 924 ze zm.) jest skomplikowany. Wynika to ze specyfiki materii będącej przedmiotem rozpatrywanych spraw, w tym stopnia skomplikowania materiału dowodowego. Na potrzeby postępowań odszkodowawczych sporządzony jest główny dowód w sprawie - operat szacunkowy. Wojewoda wyjaśnił, że wskutek omyłki akta sprawy zostały przeznaczone do archiwizacji, wskutek czego postępowanie nie zostało rozpatrzone zgodnie z terminem wynikającym z k.p.a., niemniej brak jest podstaw do stwierdzenia celowości takiego działania organu. Wskazał, że od kilku już lat liczba spraw z jaką muszą się zmierzyć organy wojewódzkie jest bardzo duża i znacznie przewyższa możliwości kadrowe tych urzędów. W związku z prowadzeniem szeregu nowych inwestycji na terenie Wojewoda ilość tego rodzaju spraw sukcesywnie się powiększa. W ocenie Wojewody bezczynność w niniejszej sprawie nie miała charakteru kwalifikowanego w postaci rażącego naruszenia prawa.

Co do wniosku o zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej w wysokości [...] zł Wojewoda stwierdził, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia, ponieważ w żaden sposób skarżący nie uzasadnił ewentualnej szkody i nie odniósł się do poniesionej straty z tytułu bezczynności organu. Organ dodał, że w skardze nie podniesiono żadnych argumentów, które mogłyby przemawiać za przyznaniem ww. kwoty pieniężnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Dalsze przypadki zaskarżalnej bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania zostały unormowane w art. 3 § 2 pkt 9) p.p.s.a.

Stosownie do art. 119 pkt 4) w zw. z art. 120 p.p.s.a. skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może być rozpoznana przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów - co też miało miejsce w niniejszej sprawie.

W świetle art. 53 § 2b p.p.s.a. formalnym wymogiem dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest, co do zasady, poprzedzenie jej ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Przy tym, jak podkreśla się w orzecznictwie, dla swej skuteczności musi ono zostać wniesione w toku postępowania, którego dotyczy zarzucana organowi opieszałość (por. postanowienie NSA(7) z 02.09.2020 r., II OSK 3732/18; przy czym powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie internetowej publ. CBOSA lub w Lex). Natomiast to, czy w ogóle, a jeśli tak, to w jaki sposób ponaglenie zostało rozpatrzone przez właściwy organ, nie ma znaczenia dla dopuszczalności skargi, ani dla jej skuteczności (por. wyroki NSA: z 25.09.2018 r., II OSK 1659/18; z 30.01.2020 r., II OSK 3092/19; z 13.10.2020 r., II OSK 71/20), o ile tylko ponaglenie nie zostało wniesione przedwcześnie (por. postanowienie WSA z 17.08.2023 r., IV SAB/Po 89/23).

Z akt administracyjnych wynika, że pełnomocnik skarżącego wniósł wymagane prawem ponaglenie pismem z 2 sierpnia 2023 r., przy czym Minister Rozwoju i Technologii postanowieniem z 24 sierpnia 2023 r. uznał, że Wojewoda nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi – której przedmiotem uczyniono bezczynność Wojewody w sprawie ustalenia odszkodowania należy podkreślić, że w świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 § 1 p.p.s.a. zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji publicznej w procedowaniu może przybrać dwie "modelowe" postaci: bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Z treści wniesionej skargi, w tym z brzmienia jej tytułu "Skarga na bezczynność Wojewody oraz wniosków skargi, m.in. "o stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa" jednoznacznie wynika, że skarżący uczynił przedmiotem skargi pierwszą z wymienionych postaci opieszałości.

W związku z tym ocenę, czy w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym doszło do zarzucanej Wojewodzie bezczynności, należy poprzedzić koniecznym rozgraniczeniem zakresów obu rodzajów skarg przewidzianych w ww. przepisach p.p.s.a., tj. skargi na bezczynność organu oraz skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania.

W tym kontekście Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela zapatrywanie wyrażone m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2012 r. o sygn. akt II OSK 1031/12, zgodnie z którym nowelizacja Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegająca na dodaniu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania wymagała reinterpretacji pojęcia "bezczynności", przez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia (względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Chodzi w tym przypadku o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a. lub wynikającego z przepisów szczególnych, do których odsyła art. 35 § 4 k.p.a., względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 § 1 p.p.s.a. sprowadza się więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie (por. R. Suwaj, Sądowa ochrona przed bezczynnością administracji publicznej, W. 2014, s. 57). Potwierdza to definicja legalna "bezczynności" wprowadzona do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1" (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a., wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu pozostawania w bezczynności w załatwieniu sprawy.

Z kolei pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J.P. T., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, W. 2011, s. 44; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, W. 2021, art. 3 Nb 80), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W. 2013, art. 37 Nb 4). Pojęcie "przewlekłości postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 05.07.2012 r., II OSK 1031/12). Potwierdza to definicja legalna "przewlekłości" wprowadzona do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Nie ulega przy tym wątpliwości, że zastosowanie przywołanych, kodeksowych definicji "bezczynności" oraz "przewlekłości" rozciąga się także na przepisy p.p.s.a., co oznacza, że skarga na bezczynność organu jest skargą na "bezczynność" w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., zaś skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest skargą na "przewlekłość", o której mowa w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. uchwała NSA z 22.06.2020 r., II OPS 5/19).

W świetle powyższych uwag kluczowe znaczenie dla oceny, czy Wojewoda jako organ I instancji dopuścił się zarzucanej mu bezczynności, ma ustalenie, w jakim terminie Wojewoda powinien wydać decyzję ustalającą odszkodowanie.

Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 12 k.p.a. organ administracji publicznej powinien działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1), a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Wskazany artykuł normuje jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego – zasadę szybkości, a więc osiągania końcowego celu postępowania administracyjnego w najkrótszym możliwym czasie. W doktrynie podnosi się, że zasada ta ma dla skuteczności ochrony interesu społecznego oraz interesu jednostki istotne znaczenie i należy do kardynalnych zasad dobrego postępowania. Bezczynność organu lub przewlekłość postępowania zawsze jest bowiem zaprzeczeniem stabilności i pewności w stosunkach społecznych, podważa w oczach społeczeństwa autorytet władzy oraz oddala moment wykonania nakazu prawa (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W. 2021, art. 12 Nb 1, i tam przywołana literatura). Realizacja wskazanej zasady jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy oraz ustanawiającymi środki ochrony przed przewlekłością i bezczynnością organów administracji publicznej, a także statuującymi odpowiedzialność pracownika organu administracji publicznej.

W myśl ogólnej reguły z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, z tym że – zgodnie z § 2 tego artykułu – niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Przy czym do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej [...], okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd zauważa, że z akt sprawy wynika, że po wydaniu przez Ministra Rozwoju i Technologii decyzji z dnia 25 listopada 2021 r., którą uchylono w całości decyzję Wojewody z dnia 11 kwietnia 2019 r. i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, decyzja ta wraz z aktami wpłynęła do Kancelarii Głównej [...] Urzędu Wojewódzkiego [...] w dniu 13 grudnia 2021 r. Po wpłynięciu decyzji wraz z aktami Wojewoda nie podjął żadnych czynności i dopiero pismem z 17 czerwca 2022 r. na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. zawiadomił pełnomocnika skarżącego, że termin załatwienia sprawy został przedłużony do 31 października 2022 r., nie podejmując nadal żadnych czynności. Dopiero w dniu 11 sierpnia 2023 r. Wojewoda wydał postanowienie o powołaniu rzeczoznawcy majątkowego i zawiadomił o kolejnym przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 15 października 2023 r. Przy czym czynności te zostały podjęte dopiero po wpłynięciu ponaglenia za pośrednictwem Wojewody do Ministra Rozwoju i Technologii w dniu 10 sierpnia 2023 r. Następnie Wojewoda pismem z 20 września 2023 r. zawiadomił pełnomocnika skarżącego o uzupełnieniu materiału dowodowego o operat szacunkowy z dnia 15 września 2023 r. i decyzją z 02 października 2023 r. ustalił odszkodowanie w kwocie wynoszącej łącznie [...] zł. W tej sytuacji, w ocenie Sądu zarzut bezczynności, a tym samym naruszenia art. 12 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., art. 35 § 1 i § 3 i art. 36 k.p.a., Sąd uznał za w pełni uzasadniony. Niewątpliwie działania Wojewody pozostawały w jawnej sprzeczności z zasadą procedury administracyjnej, jaką jest zasada szybkości postępowania i przepisem art. 35 k.p.a., wyznaczającym terminy załatwiania sprawy, a także z zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 k.p.a.

Ponieważ jeszcze przed rozpoznaniem przez Sąd przedmiotowej skargi Wojewoda wydał decyzję z dnia 02 października 2023 r., nr [...] ustalającą na rzecz I. i R. K. odszkodowanie, postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy jako bezprzedmiotowe zostało umorzone zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ( pkt I sentencji wyroku). Wydanie przez organ orzeczenia przed datą wyrokowania przez Sąd w przedmiocie bezczynności skutkuje umorzeniem postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy (wydania decyzji), jednak nie zwalnia Sądu od zbadania i orzeczenia czy w sprawie zaistniała bezczynność organu oraz czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt II sentencji wyroku, to jest stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania.

Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd w pkt III wyroku stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażący charakter stwierdzonego uchybienia oznacza wadliwość o szczególnym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w przypadku braku podejmowania jakichkolwiek czynności, czy też niepodejmowania ich przez bardzo długi czas. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie to musi być nie tylko niezaprzeczalne, czy znaczne, ale też nie znajdujące żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach prawnych lub faktycznych sprawy. W niniejszej sprawie Sąd wziął pod uwagę, że Wojewoda po zawiadomieniu pełnomocnika skarżącego pismem z 17 czerwca 2022 r., z którego wynika, że termin załatwienia sprawy przedłużony został do dnia 15 października 2023 r., pozostawał w bezczynności, gdyż nie wydał decyzji w tym terminie. Organ I instancji nie podejmował w tym czasie również żadnych innych czynności, podjął je dopiero w dniu 11 sierpnia 2023 r., t.j. po wpłynięciu ponaglenia z dnia 2 sierpnia 2023 r., a zatem po upływie prawie 14 miesięcy. W tym czasie organ nie informował skarżącego o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, nie powołał również rzeczoznawcy majątkowego celem wykonania opinii dotyczącej ustalenia odszkodowania. Dopiero wniesienie ponaglenia spowodowało podjęcie przez organ czynności i wydanie decyzji. Takie działanie organu administracji narusza podstawowe standardy efektywnego i rzetelnego prowadzenia postępowania. Argumentem, jakim posługiwał się organ, aby uzasadnić swoją bierność były kwestie związane z tym, że wskutek omyłki akta sprawy zostały przeznaczone do archiwizacji oraz powołał się na kwestie kadrowe czy też organizacyjne urzędu, a także skomplikowany charakter sprawy, jednakże Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przychyla się do tego stanowiska prezentowanego w orzecznictwie, wedle którego opisane okoliczności nie są usprawiedliwieniem dla opieszałości działań organu (por. wyrok NSA z 29 grudnia 1999 r., V SAB 147/99, publ. Lex nr 50019).

Zważywszy, że od 13 grudnia 2021 r. kiedy wpłynęła do Urzędu Wojewódzkiego decyzja Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 25 listopada 2021 r., którą uchylono w całości decyzję Wojewody z dnia 11 kwietnia 2019 r. i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, do wydania decyzji przez Wojewodę w dniu 2 października 2023r. minęło prawie 22 miesiące, zdaniem Sądu zaistniały podstawy do przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w punkcie IV wyroku. W tym miejscu wskazać należy, że suma pieniężna przyznawana stronie skarżącej ma charakter kompensacyjny, przy czym nie jest ona odszkodowaniem. Przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie stronie ignorowania jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy oraz rekompensatę negatywnych przeżyć związanych z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez zbędnej zwłoki. Przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej stanowi sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania jurysdykcyjnego (por. wyrok NSA z 25 października 2019 r., II OSK 1360/19, Lex nr 2748540). Oceniając całokształt działań Wojewody w sprawie oraz mając na względzie, jaką funkcję mają spełnić instytucje przewidziane w art. 149 § 2 p.p.s.a, Sąd doszedł do przekonania, że stopień zawinienia organu w nieterminowym załatwieniu sprawy dawał podstawy do przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości [...],- zł, a nie jak wnioskował skarżący w wysokości [...],- zł. Kwota w wysokości [...],- zł po pierwsze nie jest symboliczna, po drugie nie jest nadmierna i jest adekwatna do stwierdzonego uchybienia przepisów i spełnia zastrzeżoną dla tej instytucji rolę. Sąd zauważa ponadto, że w skardze na bezczynność strona domagając się zasądzenia kwoty w wysokości [...],- zł nie podniosła żadnych argumentów, które mogłyby przemawiać za przyznaniem sumy pieniężnej w takie wysokości i dlatego w pkt V. wyroku Sąd skargę oddalił.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie VI. wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964), na które składają się uiszczony przez skarżącego wpis w kwocie [...]- zł, oraz wynagrodzenie należne jego pełnomocnikowi w wysokości [...],- zł oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości [...],- zł.