Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1884/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 1  par. 1  i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: Art. 3  par. 1, art. 134  par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 1  par. 1  i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 784
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz  wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant starszy referent Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A. P. na akt Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie z dnia 19 września 2018 r. nr TZ.6101.2.543.2018 w przedmiocie zatwierdzenia stałej organizacji ruchu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie, działając na podstawie art. 10 ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 z późn. zm., dalej: p.r.d.) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r., w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzeniem (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 784), w dniu 19 września 2018 r. dokonał zatwierdzenia stałej organizacji ruchu według projektu nr TZ.6101.2.543.2018 w Strefie Płatnego Parkowania P6 I.

A. P. (dalej: skarżąca) w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie domagała się stwierdzenia nieważności aktu Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie. W uzasadnieniu skargi zarzuciła, że w obszarze Strefy Płatnego Parkowania, na ul. O. pod nr [...], usytuowana jest nieruchomość stanowiąca jej własność. Zgodnie z zatwierdzoną organizacją, po ul. O. ruch odbywa się po jezdni o łącznej szerokości 5 m w jednym kierunku, od ul. Gen. Józefa Bema do ul. W. Bandurskiego, z jednoczesnym ruchem rowerowym w przeciwnym kierunku. Po prawej stronie ulicy wyznaczono pasy postojowe oznaczone znakiem poziomym P-19 oraz znakami pionowym D-18 i D-30. Szerokość wyznaczonych miejsc postojowych wynosi 2 m, w konsekwencji pozostała szerokość jezdni dostępna dla ruchu pojazdów i rowerów wynosi 3 m. Na wysokości posesji nr [...], stanowiącej własność skarżącej, wyznaczono pas postojowy o długości 14 m, oznaczony znakiem P-19. Skarżąca podniosła, że sposób usytuowania tego pasa utrudnia lub nierzadko uniemożliwia wyjazd na teren nieruchomości po przeciwnej stronie lub wyjazd z nich.

Skarżąca podniosła, że Dyrektor Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu, jako podmiot uprawniony do zarządzania i organizacji ruchem miał obowiązek zapewnić sprawność, efektywność i bezpieczeństwo ruchu drogowego. Projekt organizacji ruchu powinien też spełniać oczekiwania lokalnej społeczności. Tymczasem zatwierdzony w przedmiotowej sprawie projekt organizacji ruchu nie spełnia oczekiwań społeczności lokalnej. Problem z dostępem do swoich nieruchomości mieszkańcy (ojciec skarżącej) monitował organowi, jednak monity te w żaden konstruktywny sposób nie zostały uwzględnione.

Zdaniem skarżącej, zatwierdzony projekt organizacji ruchu, w zakresie w jakim uniemożliwia lub utrudnia wyjazd z nieruchomości nr [...] jest sprzeczny z art. 49 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego. W ocenie organu zatwierdzenie organizacji ruchu drogowego jako akt jednostki samorządu terytorialnego należy do kategorii aktów, o których jest mowa w art. 3 § 2 pkt. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem prawo do zaskarżenia przedmiotowego aktu służy każdemu, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Według organu skarżąca nie ma legitymacji do wniesienia skargi w trybie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 40; dalej: u.s.g.), a sam fakt posiadania przez skarżącą nieruchomości położonej wzdłuż drogi publicznej objętej przedmiotową organizacją ruchu, nie jest wystarczającą okolicznością dla uznania interesu prawnego skarżącej do zaskarżania przedmiotowej organizacji ruchu.

Dalej organ wskazał, że w jego ocenie, skarżąca nie tylko nie wykazała, że przedmiotowy akt narusza jej interes prawny, ale również nie wykazała istnienia bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżonym aktem, a własną indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją. Nadto skarżąca nie wykazała także, że przedmiotowy akt narusza konkretny przepis prawa materialnego, który wpływa negatywnie na jej sytuację prawną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1310/18, stwierdził nieważność zaskarżonego aktu Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie z dnia 19 września 2018 r. znak TZ.6101.2.543.2018 w przedmiocie zatwierdzenia stałej organizacji ruchu w części dotyczącej umieszczenia po prawej stronie ulicy O. w Krakowie, na wysokości nieruchomości nr [...], poziomych pasów postojowych o szerokości dwóch metrów, oznaczonych znakiem poziomym P-19 oraz znakami pionowymi D-18 i D-30; a w pozostałym zakresie skargę odrzucił.

Sąd stwierdził, że skarżąca wykazała interes prawny niezbędny do zaskarżenia przedmiotowego aktu, tylko w części, która dotyczy przysługującego jej prawa własności do nieruchomości znajdującej się przy ul. O. nr [...], z uwagi na ograniczenie przysługujących jej na mocy art. 140 Kodeksu cywilnego uprawnień w wykonywaniu prawa własności. W ocenie Sądu, właściciel nieruchomości ma legitymację skargową do zaskarżenia do sądu administracyjnego takiej czynności organu gminy, która ogranicza jego konstytucyjną i ustawową swobodę korzystania i dysponowania swoją nieruchomością. Tym samym organ niezasadnie domagał się odrzucenia skargi wniesionej przez skarżącą w zakresie zaskarżenia aktu w części dotyczącej zmiany organizacji ruchu na ul. O. na wysokości nieruchomości nr [...] stanowiącej własność skarżącej.

Zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała natomiast swojego interesu prawnego w zaskarżeniu przedmiotowego aktu w pozostałej części dotyczącej innych ulic i dlatego w pozostałym zakresie skargę odrzucono.

W konsekwencji przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w powołanym art. 101 ust. 1 u.s.g., Sąd dokonawszy merytorycznej oceny podniesionych w skardze zarzutów i kontroli zaskarżonego aktu stwierdził, że wprowadzona zmiana organizacji ruchu na ul. O. nie została przez organ w żaden sposób wyjaśniona. W ocenie Sądu, argumentacja w powyższym zakresie powinna być elementem dokumentacji sporządzonej w celu zmiany organizacji ruchu, tak aby wskazywała, że podjęte przez organ rozstrzygnięcie nie jest aktem dowolnym. Uzasadnienie takie powinno w jasny i przekonujący sposób odzwierciedlać prawidłowe wyważenie proporcji pomiędzy interesem osób mieszkających przy danej ulicy, którym należy zapewnić swobodny i bezpieczny, zgodny z przepisami ruchu drogowego, dojazd do ich nieruchomości, a interesem społecznym, który wymaga aby zapewnić bezpieczeństwo wszystkim uczestnikom ruchu drogowego korzystającego z danej ulicy, będącej drogą publiczną. Uwagi te są tym bardziej istotne, że opis rozwiązań projektowych przewiduje możliwość wyznaczenia miejsc postojowych – w zależności od ulicy – na jezdni lub z wykorzystaniem chodnika przyległego do pasa ruchu.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że zaskarżony akt zatwierdzenia projektu organizacji ruchu, został zatem wydany bez wnikliwej analizy organu w zakresie skutków wprowadzonej organizacji oraz bez należytego jej uzasadnienia, a stwierdzone naruszenia przepisów prawa oceniono jako istotne w rozumieniu art. 91 ust. 1 oraz ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym.

Na skutek skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta Krakowa wniesionej od ww. rozstrzygnięcia Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 2292/19, uchylił zaskarżony wyrok w punkcie I i III i w tym zakresie sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

W ocenie NSA, Sąd I instancji nie wyjaśnił należycie okoliczności prawnych kształtujących granice rozpoznawanej sprawy, a przedstawione w tej materii stanowisko w uzasadnieniu wyroku nie wyjaśnia w sposób wyczerpujący podjętego rozstrzygnięcia.

NSA na wstępie swoich rozważań wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem, rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. z 2003 r., nr 220, poz. 2181 z późn. zm.) oraz załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r.

Drugie z wymienionych rozporządzeń zostało podjęte na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem prawa, Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, uwzględniając konieczność zapewnienia czytelności i zrozumiałości znaków i sygnałów drogowych dla uczestników ruchu drogowego, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki techniczne dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego, a także warunki ich umieszczania na drogach.

Zatem, zdaniem NSA, dokonując oceny legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie czynności Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu, należało mieć zatem na względzie powyższe przepisy regulujące w sposób szczegółowy zarówno wymiary miejsc postojowych, minimalne odległości poszczególnych elementów ruchu drogowego, wielkość placu manewrowego, jak również sposób posadowienia znaków drogowych.

Według Sądu II instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dokonał oceny legalności podjętej przez organ czynności z pominięciem ww. przepisów prawa, ograniczając się jedynie do wytknięcia organowi administracji naruszenia § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem, wskazując na brak uzasadnienia czynności zatwierdzenia organizacji ruchu.

Powołując się na poglądy orzecznictwa podkreślono, że podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały stanowią takie naruszenia prawa, które mieszczą się w kategorii ciężkich, rażących naruszeń. Przesłanką stwierdzenia nieważności uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego jest istotne naruszenie prawa, do których zalicza się: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy; braku podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści; niewłaściwe zastosowania przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały; naruszenie procedury podejmowania uchwał. Zdaniem NSA, pojęcie sprzeczności z prawem może także dotyczyć sprzeczności z "Zasadami techniki prawodawczej", które stanowią załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 283). Będzie to zwłaszcza dotyczyć reguł określanych w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego mianem "rudymentarnych kanonów techniki prawodawczej" (zob. np.: wyrok TK z dnia 23 maja 2006 r. sygn. SK 51/05, OTK-A 2006, Nr 5, poz. 58; wyrok TK z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. 5/08, OTK-A 2009, Nr 11, poz. 170).

W ocenie Sądu II instancji, niewątpliwie istotną regułą legislacyjną jest statuowany w § 131 ust. 1 w zw. z § 143 ZTP, obowiązek sporządzenia uzasadnienia do projektu aktu prawa miejscowego, który z kolei stanowi pochodną generalnego wymogu sporządzania uzasadnienia do każdego projektu aktu normatywnego (por. M. Zieliński (w:) S. Wronkowska, M. Zieliński, Komentarz do zasad techniki prawodawczej, Warszawa 2012, uw. 1 do § 12). Jest to szczególnie istotne przy aktach wydawanych na podstawie przepisów zawierających pojęcia niedookreślone, ocenne czy też odwołujące się do pojęć nienormatywnych.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, NSA zaakcentował, że kontrolowany akt nie jest wprost objęty dyspozycją powyższego przepisu, co oznacza, że każdorazowo w przypadku takiego aktu należy rozważyć, na ile brak uzasadnienia wpływa na jego ewentualną wadliwość. W przypadku bowiem aktów sporządzanych na podstawie bardzo szczegółowych przepisów i wytycznych ich sporządzania, brak uzasadnienia nie zawsze będzie prowadził do uznania, że doszło do istotnego z tej przyczyny naruszenia prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie, podzielił pogląd wyrażany w orzecznictwie, że brak sporządzenia uzasadnienia może prowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały, jeżeli nie jest możliwe ustalenie w inny sposób motywów jej rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2009 r., sygn. II OSK 1468/08, opubl. LEX nr 490933). Brak uzasadnienia uchwały organ można jednak uzupełnić w odpowiedzi na skargę, zwłaszcza gdy szczegółowo ustosunkowuje się do zarzutów i wyjaśni motywy swojego działania oraz przesłanki podjęcia uchwały o danej treści (por. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. I OSK1797/19 i z dnia 23 czerwca 2021 r., sygn. III OSK 3740/21, CBOSA).

Jak wynika z argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę, organ wskazał na zgodność wprowadzonej organizacji ruchu z przepisami obowiązującymi w tym zakresie, zarówno co do szerokości samego pasa postojowego, jak również szerokości pasa manewrowego przy wyjeździe z bramy skarżącej. W ocenie NSA, Sąd I instancji pominął w całości wyjaśnienia organu zawarte w odpowiedzi na skargę (organ wskazał bowiem na zgodność wprowadzonej organizacji ruchu z przepisami obowiązującymi w tym zakresie, zarówno co do szerokości samego pasa postojowego, jak również szerokości pasa manewrowego przy wyjeździe z bramy skarżącej), koncentrując się w istocie na subiektywnym odczuciu skarżącej co do braku możliwości lub utrudnienia przy wyjeździe z bramy lub też możliwości parkowania.

Jednocześnie NSA podkreślił również, że wskazywany przez Sąd I instancji art. 140 k.c., jako źródło interesu prawnego skarżącej w niniejszej sprawie i wynikające z niego uprawnienia właściciela nieruchomości są skuteczne jedynie w granicach własności. Na drodze publicznej uprawnienia właściciela nieruchomości przylegającej do drogi są tożsame z innymi uczestnikami ruchu i wynikają wprost z przepisów prawa regulujących zarówno organizację ruchu jak i inne przepisy ruchu drogowego.

Na koniec Sąd II instancji wskazał, że zgodnie z § 8 ust. 5 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r., organ zarządzający ruchem odrzuca projekt organizacji ruchu w przypadku stwierdzenia: 1) że projektowana organizacja ruchu zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego; 2) niezgodności projektu z przepisami dotyczącymi warunków umieszczania na drogach znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego. Czynienie jednakże zarzutu organowi w oparciu o ten przepis, bez merytorycznej analizy sporządzonego projektu, byłoby skuteczne jedynie w sprawach oczywistych, np. gdyby organ nie odrzucił projektowanej organizacji ruchu w przypadku sporządzenia jej przez osoby nieuprawnione, bądź w przypadku braku zaopiniowania organizacji ruchu przez właściwe organy. Brak szczegółowego uzasadnienia projektu nie jest jedną z przesłanek tego przepisu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając ponownie sprawę, w pierwszej kolejności ocenił, czy skarżącej przysługiwała legitymacja skargowa do zaskarżenia aktu Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie, stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym z uwzględnieniem stanowiska NSA w wydanym w sprawie wyroku i postanowieniem z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 514/23, odrzucił skargę.

Sąd wskazał, że strona w skardze powoływała się na okoliczność, że na wysokości posesji nr [...], stanowiącej jej własność wyznaczono pas postojowy o długości 14m, oznaczony znakiem P-19. Sposób usytuowania tego pasa, zdaniem skarżącej, utrudnia lub nierzadko uniemożliwia wjazd na teren nieruchomości po przeciwnej stronie lub wyjazd z nich. W sytuacji, gdy na wprost bramy wjazdowej do nieruchomości skarżącej na wyznaczonym do tego miejscu postojowym zaparkowany jest pojazd, nawet pozostała część jezdni o szerokości 3 m jest niewystarczająca do tego, aby mogła ona swobodnie wjechać lub wyjechać do garażu swojej nieruchomości. Ponadto skarżąca podała, że "sama bowiem szerokość chodnika oraz szerokość jezdni są niewystarczające do prawidłowego, swobodnego i bezpiecznego wykonania manewru. Skutkuje to znaczną uciążliwością w codziennym funkcjonowaniu i korzystaniu z nieruchomości, wprost powodując niczym nieuzasadnione ograniczenie w swobodnym dysponowaniu przysługującym skarżącej prawem własności. Wynika to z faktu, że dostęp do bram wjazdowych nieruchomości jest uzależniony od tego, czy w danej chwili na pasie postojowym są zaparkowane pojazdy czy też nie".

W ocenie Sądu I instancji argumentacja skarżącej wskazuje na istnienie po jej stronie interesu faktycznego, który nie jest tożsamy z interesem prawnym, i którego istnienie nie warunkuje przyznanie legitymacji skargowej z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym.

Odnosząc się do powoływanego przez skarżącą naruszenia uprawnień właścicielskich z art. 140 k.c., Sąd I instancji uznał je za niewystarczające, odnosząc się w tym zakresie do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w uprzednio wydanym wyroku, zgodnie z którym "art. 140 k.c. jako źródło interesu prawnego skarżącej w niniejszej sprawie i wynikające z niego uprawnienia właściciela nieruchomości są skuteczne jedynie w granicach własności. Na drodze publicznej uprawnienia właściciela nieruchomości przylegającej do drogi są tożsame z innymi uczestnikami ruchu i wynikają wprost z przepisów prawa regulujących zarówno organizację ruchu jak i inne przepisy ruchu drogowego".

W ocenie Sądu zaskarżone zatwierdzenie w dniu 19 września 2018 r. przez Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie stałej organizacji ruchu w Strefie Płatnego Parkowania P6 I nie ograniczało prawa własności skarżącej, ani jej praw jako użytkownika drogi publicznej poprzez umieszczenie po prawej stronie ulicy O. w Krakowie, na wysokości nieruchomości nr [...] poziomych pasów postojowych o szerokości dwóch metrów, oznaczonych znakiem poziomym P-19 oraz znakami pionowymi D-18 i D-30.

Sąd I instancji stwierdził również, że zatwierdzona organizacja ruchu w Strefie Płatnego Parkowania P6 I w żaden sposób nie regulowała (nie wpływała, nie ograniczała) korzystania z prawa własności nieruchomości skarżącej - nie zawierała w tym zakresie żadnych regulacji normatywnych. Zaskarżony akt nie wprowadzał swoimi regulacjami także żadnych ograniczeń w stosunku do skarżącej, jako użytkowniczki drugi publicznej - ulicy O. w Krakowie. Podnoszony zarzut umieszczenia po prawej stronie ulicy, na wysokości nieruchomości nr [...], poziomych pasów postojowych oznaczonych odpowiednimi znakami, nie ograniczał, ani nie wpływał na sposób korzystania z tej drogi publicznej przez skarżącą.

Podsumowując, Sąd I instancji stwierdził, że sam fakt posiadania przez skarżącą nieruchomości położonej przy drodze publicznej objętej przedmiotową organizacją ruchu, nie był wystarczającą okolicznością dla uznania jej interesu prawnego do zaskarżania przedmiotowej organizacji ruchu. Ponadto skarżąca nie tylko nie wykazała, że przedmiotowy akt naruszał jej interes prawny, ale również nie wykazała istnienia bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżonym aktem, a własną indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją. Strona nie wykazała również, że przedmiotowy akt narusza konkretny przepis prawa materialnego, który wpływałby negatywnie na jej sytuację prawną. Podniesione przez skarżącą okoliczności związane były wyłącznie ze stanem faktycznym i tym samym z jej interesem faktycznym, a nie z jej interesem prawnym.

W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła w całości postanowienie Sądu I instancji podnosząc:

1. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. i art. 101 ust. 1 u.s.g., polegające na odrzuceniu skargi, podczas gdy całokształt okoliczności niniejszej sprawy wskazuje jednoznacznie, iż interes prawny skarżącej został naruszony aktem Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie, co uzasadniało merytoryczne rozpoznanie wniesionej skargi;

2. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a., przez nierozpoznanie istoty sprawy, w tym w szczególności brak merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze oraz rozwiniętych na rozprawie w dniu 22 czerwca 2023 r.;

3. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 147 § 1 p.p.s.a., polegające na zaniechaniu dokonania kontroli legalności zaskarżonego aktu Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie i niestwierdzeniu jego nieważności w zaskarżonej części, podczas gdy akt ten obarczony jest naruszeniami prawa stwarzającymi konieczność stwierdzenia jego nieważności we wskazanym zakresie;

4. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 190 p.p.s.a. w zakresie, w jakim Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyjął, iż jest związany wykładania prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartą w wyroku z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 2292/19 co do przyjęcia, iż źródłem interesu prawnego skarżącej nie może być przysługujące jej prawo własności, podczas gdy w istocie zakres uprawnień właścicielskich nie może jedynie stanowić wzorca kontroli legalności zaskarżonego aktu, a z całą stanowczością może być podstawą istnienia interesu prawnego do zaskarżenia przedmiotowego aktu, w powiązaniu z powołanymi w skardze i na rozprawie przepisami materialnego prawa administracyjnego;

5. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 153 p.p.s.a. przez pominięcie wskazań co do dalszego postępowania określonych wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłym w przedmiotowej sprawie, nakazujących dokonanie oceny legalności zaskarżonego aktu w powiązaniu z przepisami regulującymi zarządzanie ruchem bezpieczeństwo ruchu oraz sposób i warunki umieszczania znaków i sygnałów drogowych;

6. na zasadzie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 49 ust. 2 pkt 1 p.r.d. i § 8 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem poprzez ich niezastosowanie, które skutkowało odrzuceniem skargi, podczas gdy przedmiotowe naruszenia prawa uzasadniały stwierdzenie nieważności aktu w zaskarżonej części.

Postanowieniem z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt II GSK 1896/23, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

NSA wskazał, że oceniając objęte skargą kasacyjną orzeczenie WSA w Krakowie przez pryzmat poprzedzającego je wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdzić należy, że Sąd I instancji uchybił nakazowi przewidzianemu w powołanym art. 190 p.p.s.a., albowiem nie zastosował się do wskazań wynikających z dostrzeżonych przez NSA wadliwości i braków wyroku z dnia 11 kwietnia 2019 r., oraz wykładni zawartej w motywach orzeczenia kasacyjnego, a także zamieszczonych w nim wskazań co do dalszego postępowania.

NSA podniósł, że stanowisko Sądu I instancji nie zostało poparte analizą lub wykładnią przepisów ustawy Prawo o ruchy drogowym oraz regulacji wynikających z zapisów rozporządzeń z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem i z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach, na które wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 listopada 2022 r.

Powyższe wskazuje, że istotnie Sąd I instancji dokonując ponownej oceny skargi, uchybił wymogowi z art. 190 p.p.s.a. Przeprowadzając ponową analizę rzeczonej skargi skoncentrował się na ocenie spełnienia przesłanek materialnoprawnych do jej wniesienia, mając na uwadze przede wszystkim stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który przesądził, że podstawy takiej nie stanowił podnoszony przez stronę art. 140 kodeksu cywilnego. NSA wskazał, że Sąd ten eliminując tak postawioną przez stronę podstawę wniesionej skargi, nie przesądził w żaden sposób, iż istniała lub nie istniała inna postawa prawna, która mogła stanowić podstawę istnienia interesu prawnego strony w domaganiu się kontroli wydanego w sprawie aktu Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie. Za takim stanowiskiem przemawia całokształt motywów merytorycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego zamieszczonych w wyroku z dnia 18 listopada 2022 r., przede wszystkim zaś wywody dotyczące dokonania przez Sąd I instancji oceny legalności podjętej przez organ czynności z pominięciem przepisów powołanych rozporządzeń z dnia 23 września 2003 r. i z dnia 3 lipca 2003 r.

Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 190 oraz art. 153 p.p.s.a., poprzez pominięcie się przez ten Sąd przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wskazań oraz wykładni prawa dokonanej przez NSA w uprzednio wydanym w sprawie wyroku.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie weźmie pod rozwagę ocenę sprawy, jakiej dokonał NSA w wyroku z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 2292/19. Dokonując ponownej oceny, Sąd I instancji analizując istnienie po stronie skarżącej interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g., mieć będzie na uwadze również przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, z których strona podnosząc trudność lub niemożliwość korzystania z drogi (dostępu do niej) objętej zmianami ruchu przewidzianymi w zaskarżonym akcie, wywodzić mogła istnienie interesu prawnego w domaganiu się poddania kontroli sądowej tego aktu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.

Ponieważ w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 2292/19 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 lutego 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 1181/19, zastosowanie znajdzie art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. "Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Sąd ten jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. (...) Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2015 r., II FSK 3060/13, LEX nr 1783681)" (H. Knysiak-Sudyka w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, komentarz do art. 190).

Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrokiem z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 2292/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1310/18, wskazał, iż brak sporządzenia uzasadnienia może prowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały, jeżeli nie jest możliwe ustalenie w inny sposób motywów jej rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2009 r., sygn. II OSK 1468/08, opubl. LEX nr 490933). Brak uzasadnienia uchwały organ można jednak uzupełnić w odpowiedzi na skargę, zwłaszcza gdy szczegółowo ustosunkowuje się do zarzutów i wyjaśni motywy swojego działania oraz przesłanki podjęcia uchwały o danej treści (por. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. I OSK1797/19 i z dnia 23 czerwca 2021 r., sygn. III OSK 3740/21, CBOSA).

Jak wynika z argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę, organ wskazał na zgodność wprowadzonej organizacji ruchu z przepisami obowiązującymi w tym zakresie, zarówno co do szerokości samego pasa postojowego, jak również szerokości pasa manewrowego przy wyjeździe z bramy skarżącej.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że zgodnie z § 8 ust. 5 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r., organ zarządzający ruchem odrzuca projekt organizacji ruchu w przypadku stwierdzenia: 1) że projektowana organizacja ruchu zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego; 2) niezgodności projektu z przepisami dotyczącymi warunków umieszczania na drogach znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego. Czynienie jednakże zarzutu organowi w oparciu o ten przepis, bez merytorycznej analizy sporządzonego projektu, byłoby skuteczne jedynie w sprawach oczywistych, np. gdyby organ nie odrzucił projektowanej organizacji ruchu w przypadku sporządzenia jej przez osoby nieuprawnione, bądź w przypadku braku zaopiniowania organizacji ruchu przez właściwe organy. Brak szczegółowego uzasadnienia projektu nie jest jedną z przesłanek tego przepisu.

Jednocześnie NSA podkreślił również, że art. 140 k.c., jako źródło interesu prawnego skarżącej w niniejszej sprawie i wynikające z niego uprawnienia właściciela nieruchomości są skuteczne jedynie w granicach własności. Na drodze publicznej uprawnienia właściciela nieruchomości przylegającej do drogi są tożsame z innymi uczestnikami ruchu i wynikają wprost z przepisów prawa regulujących zarówno organizację ruchu jak i inne przepisy ruchu drogowego.

Dokonując zatem oceny prawnej zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 2292/19, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 10 pkt 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym, Prezydent miasta zarządza ruchem na drogach publicznych położonych w miastach na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych. Elementy składające się na organizację ruchu wymienia § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem, należą do nich, mające wpływ na ruch drogowy: geometria drogi i zakres dostępu do drogi, sposób umieszczenia znaków pionowych, poziomych, sygnalizatorów i urządzeń bezpieczeństwa ruchu, zasady działania sygnalizacji znaków świetlnych, znaków o zmiennej treści i innych zmiennych elementów. Właściwą organizację ruchu stanowi zatem zespół czynników mających bezpośredni wpływ na ruch drogowy w kontekście jego bezpieczeństwa. Realizacja celu, jakim jest bezpieczny ruch na drodze, zależy od poziomu merytorycznego projektu organizacji ruchu, a więc dokumentacji przedkładanej organowi właściwemu do jej zatwierdzenia.

Kompetencje organu zarządzającego ruchem szczegółowo określa § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia. Przepis § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia stanowi, że organizację ruchu zatwierdza organ zarządzający ruchem właściwy dla danej drogi, na podstawie projektu organizacji ruchu. Przedmiotowa organizacja ruchu spełnia wymogi formalne określone w § 5 ww. rozporządzenia. Nie ulega wątpliwości, że Dyrektor Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu dokonał zatwierdzenia przedmiotowej organizacji ruchu w ramach posiadanych kompetencji.

Sąd podzielił stanowisko organu, że pas postojowy o szerokości 2 m, który jest zlokalizowany naprzeciw bram wjazdowych do posesji nr [...] przy ul. O. - jest zgodny z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (zał. nr 2 pkt. 5.2.5.).

Dalej organ wyjaśnił, że ulica O., na przedmiotowym odcinku, jest drogą jednokierunkową o klasie dojazdowej i zgodnie z warunkami technicznymi - jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie - szerokość pasa ruchu w przedmiotowej lokalizacji wynosi 3 m, a chodnik przy posesji nr [...] ma szerokość 2,4 m. i dlatego procedura dotycząca wprowadzenia przedmiotowej organizacji ruchu została zachowana i nie stoi w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa.

Stosownie do § 15 ust. 1 pkt 6 obowiązującego na dzień podjęcia zaskarżonego aktu rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz.124), szerokość pasa ruchu na drodze klasy D (dojazdowej, jaką jest ulica O. na przedmiotowym odcinku), powinna wynosić 2,50 m, a zatem pas ruchu o szerokości 3 m spełnia to wymaganie.

W odniesieniu natomiast do szerokości drogi manewrowej. całkowicie uzasadniona w niniejszej sprawie jest analogia zarówno do § 116 obowiązującego na dzień podjęcia zaskarżonego aktu rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich, zgodnie z którym szerokość drogi manewrowej przy stanowiskach postojowych usytuowanych pod kątem 90o w stosunku do krawędzi jezdni, nie powinna być mniejsza niż 5 m, jak i § 104 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1225), zgodnie z którym dojazd (droga manewrowa) do stanowisk postojowych w garażu jednoprzestrzennym (bez ścian wewnętrznych) powinien mieć szerokość dostosowaną do warunków ruchu takich samochodów, jakie mają być przechowywane, oraz do sposobu ich usytuowania w stosunku do osi drogi, ale co najmniej przy usytuowaniu prostopadłym - 5,0 m. W niniejszej sprawie brama wjazdowa usytuowana jest prostopadle do ul. O., a szerokość drogi manewrowej do wjazdu na nieruchomość skarżącej wynosi 5,4 m (3 m jezdni i 2,4 m chodnika), jest zatem o 0,4 m szersza od wartości minimalnej dla tego rodzaju usytuowania wjazdu na miejsce postojowe, w tym wypadku znajdujące się na nieruchomości skarżącej. .

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.