Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1781/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 323
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 1127/22 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 23 maja 2022 r., nr SKO.NP/4115/189/2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Tarnów z 13 kwietnia 2022 r. nr GOPS.5222.SP.000211.04.2022; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz B. S. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1127/22, oddalił skargę B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 23 maja 2022 r., nr SKO.NP/4115/189/2022, w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wójt Gminy Tarnowa decyzją z dnia 13 kwietnia 2022 r. nr GOPS.ŚR.5222SP.000211.04.2022 orzekł o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że matka na podstawie orzeczenia wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Tarnowie z dnia 17 grudnia 2020 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 10 listopada 2020 r. Stopień niepełnosprawności przyznano na stałe, chociaż nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. Organ pomocowy wyjaśnił również, że skarżąca nie spełniła przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ na dzień składania wniosku nie pozostawała w zatrudnieniu. Nie została zatem spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką.

Od tej decyzji skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tanowie decyzją z 23 maja 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji, że skoro osoba wymagająca opieki posiada dwoje dzieci i 5-cioro wnucząt, to tym samym spoczywa na nich w takim samym stopniu obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnego członka rodziny. Prawo ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się bowiem z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 k.r.o., który sprowadza się do obowiązku dostarczania środków utrzymania i obciąża krewnych w linii prostej (zstępnych i wstępnych) oraz rodzeństwo. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustala przy tym kolejność zobowiązanych i dlatego obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 K.r.o.). Zatem w przedmiotowej sprawie obowiązek alimentacyjny wobec matki ciąży na skarżącej oraz na jej siostrze A. i wyprzedza obowiązek alimentacyjny pięciorga wnucząt w stosunku do babci. Nadto Kolegium podkreśliło, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo skutkowy pomiędzy rezygnacją skarżącej z zatrudnienia a koniecznością wykonywania stałej opieki nad matką, ponieważ 30 września 2020 r. umowa o pracę została rozwiązana ze skarżącą na skutek likwidacji stanowiska pracy. Zatem zakończenie pracy zawodowej nie zostało spowodowane bezpośrednio koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką. Kolegium wskazało również, że matka skarżącej niewątpliwie wymaga opieki, jednak nie w stopniu uniemożliwiającym skarżącej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nawet w niewielkim wymiarze czasowym, np. w formie umów cywilnoprawnych. Nie zawsze bowiem osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, będzie wymagać tej opieki, która pozostawać będzie w stopniu wykluczającym podjęcie przez osobę bliską zatrudnienia. Końcowo Kolegium wskazało, że matka skarżącej, posiada jeszcze drugą córkę, która wprawdzie pracuje zawodowo jednak pomaga w opiece nad matką, co wynika ze sporządzonej przez pracownika notatki służbowej.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie skarżąca, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z 17 stycznia 2023 r. skargę oddalił.

W ocenie Sądu I instancji, skarżąca nie spełnia warunku sprawowania stałej opieki oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Organ prawidłowo uznał, iż z materiału dowodowego sprawy w żaden sposób nie wynika, aby matka skarżącej wymagała stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, wykluczającej podjęcie przez opiekuna jakiegokolwiek zatrudnienia

W trakcie postępowania ustalono, że w ramach opieki nad matką skarżąca wykonywała takie czynności jak: prowadzenie do toalety, przeniesienie chorej do łazienki do kąpieli, podmywaniu, higienie, tj. obcinaniu paznokci, strzyżeniu włosów, myciu protezy, moczeniu nóg, wymianie pampersa, pielęgnacji odleżyn, masażach, oklepywaniu, przygotowaniu ubrań, ubieraniu, przewracaniu na bok, działaniach zapobiegających tworzeniu się odleżyn, ćwiczeniach fizycznych np. rozruszaniu stawów, mierzeniu ciśnienia, podawaniu leków, przygotowaniu i podawaniu posiłków, sprzątaniu, praniu, prasowaniu, wizytach lekarskich, opłacaniu rachunków, robieniu zakupów, realizacji recept, załatwianiu spraw urzędowych. Nie ulega wątpliwości, że matka skarżącej jest osobą bardzo chorą (leżącą, z zespołem otępiennym), wymaga zatem stałej opieki. Mieszka razem ze skarżącą i jej rodziną skarżącej. Matka ma dwoje dzieci (w tym skarżącą) i 5 wnuków. Nie sposób zatem przyjąć, aby przy odpowiedniej organizacji opieki nad matką przez skarżącą i jej siostrę oraz/lub zatrudnieniu opiekuna, czy skorzystaniu z usług opiekuńczych, skarżąca nie mogła podjąć zatrudnienia, chociażby na pół etatu. Ponadto podkreślić należy, że takie czynności, jak przygotowywanie posiłków i ich podanie, podanie leków, zakładanie pampersów, ubieranie, czy czynności higieniczne, jak myjcie, kąpiel, obcinanie paznokci, a tym bardziej czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego (zakupy, sprzątanie, pranie, itd.) trudno uznać za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności opiekuna. Są to bowiem typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i mają pod opieką starszych i z reguły schorowanych rodziców, a które wykonują przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, czy też w dni wolne od pracy. Podzielenie się ww. obowiązkami przez dzieci, przy dobrej woli i organizacji nie powinno nastręczać problemów.

Sąd wskazał, że systemowo, świadczenia pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r., przysługują tylko tym osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji". System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskująca musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędna w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

W ocenie Sądu I instancji, materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad matką, a niepodejmowaniem przez nią pracy, nie istnieje związek przyczynowy. Sąd I instancji podkreślił także, że jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz osoby skarżącej jeszcze inne dzieci, to realizując obowiązek alimentacyjny, w zakresie je obciążającym, mogą one wspomóc osobę skarżącą w opiece nad wymagającym opieki.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła B. S. zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzucając naruszenie prawa materialnego tj.:

-art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że córka niepełnosprawnej B. K. nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez nią z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 128, art. 130 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przez niezasadne uznanie, że córka niepełnosprawnej B. K. nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż opieką nad niepełnosprawną mogą sprawować łącznie jej wnuki oraz dzieci.

Na podstawie art. 185 p.p.s.a. ewentualnie na podstawie art. 188 p.p.s.a. wniesiono o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie w całości złożonej skargi,

- rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym,

ewentualnie

- przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie,

- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a organ w ustawowym terminie nie zażądał jej przeprowadzenia. Dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany jest granicami skargi kasacyjnej i orzeka w tych granicach.

Stwierdzić należy, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.( naruszenie prawa materialnego), a istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy skarżącej przysługuje wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne w sytuacji, gdy istnieją także inne osoby zobowiązane do alimentacji wobec osoby wymagającej opieki oraz czy zakres sprawowanej opieki pozostaje w związku z koniecznością rezygnacji z zatrudnienia.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., dalej: u.ś.r., regulujące zasady i warunki przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.

- Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, że matka skarżącej (rocznik 1938) legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z 17 grudnia 2020 r. , którym zaliczono ją do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 10 listopada 2020 r. Matka skarżącej choruje na chorobę Alzhaimera, parkinsonizm wtórny, zespół otępienny, zawroty głowy, zaburzenia korzeni nerwów, jest osobą leżącą, potrzeby fizjologiczne załatwia do pampersów. Wymaga stałej opieki i pielęgnacji w zabezpieczeniu podstawowych potrzeb życiowych, zwłaszcza w utrzymaniu higieny osobistej, przygotowaniu i podawaniu posiłków, utrzymaniu czystości pomieszczeń, robieniu zakupów, podawaniu leków, oklepywania, przewracania na bok, zmiany pampersów, utrzymaniu kontaktu z placówkami służby zdrowia i urzędami. Skarżąca, jedyna z osób zobowiązanych do alimentacji, zapewnia matce opiekę i pielęgnację całodobowo, zabezpieczając wszystkie potrzeby w zakresie żywienia, leczenia, utrzymania higieny osobistej. Skarżąca kasacyjnie przed złożeniem wniosku pracowała w okresie od 1 kwietnia 2015 r. do 30 września 2020 r., zaś od 9 października 2020 r. do 28 lutego 2021 r. była zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna.

Podkreślenia wymaga, że zarówno Sąd I instancji, jak i organ odwoławczy, nie kwestionują, iż ze względu na ciężki i poważny stan zdrowia matka skarżącej wymaga pomocy i opieki, a opiekę tą zapewnia jej skarżąca. Jednak, w ocenie Sądu I instancji, w realiach tej sprawy z uwagi na posiadanie przez osobę wymagająca opieki dwójki dzieci (skarżącą i jej siostrę), na których w równym stopniu spoczywa obowiązek alimentacyjny względem matki, w stosunku do których nie ma obiektywnych przeszkód uniemożliwiających im wywiązanie się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego - brak jest możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego,

Z takim stanowiskiem Sądu I instancji nie sposób się zgodzić.

Bezspornie zarówno skarżąca, jak i jej siostra należą do pierwszej grupy zobowiązanych alimentacyjnie względem matki i jednocześnie uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowało się stanowisko, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa tego, która z osób, tj. czy wnioskodawca, czy może ktoś z rodzeństwa, winna sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. W takiej sytuacji nie powinno być podważane, iż rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie. Zatem, gdy jedno z uprawnionych w pierwszej kolejności dzieci podopiecznego zwraca się o przyznanie takiego świadczenia, to nie ma podstaw pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci osoby wymagającej opieki. Ustawodawca takiego wymogu nie przewidział w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej. Wymóg ten dotyczy jedynie osób z różnych grup alimentacyjnych. W stosunku do pozostałych sytuacji znajdą zastosowanie ogólne zasady i przesłanki przyznawania tego świadczenia, a wśród nich przesłanka faktycznego sprawowania opieki. Zatem w sytuacji, gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci, które również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyroki NSA z: 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1596/23; 29 maja 2024 r., sygn. akt 1626/23; 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1554/23; 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1521/23; 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1627/23; 9 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1397/23; 9 maja 2024 r., sygn. akt 1407/23; 9 maja 2024 r., sygn. akt 1471/23; 13 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 127/23; 30 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 781/22; 9 stycznia 2024r., sygn. akt I OSK 2449/22; 5 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1576/22; 28 stycznia 2022r., sygn. akt I OSK 925/21).

Stwierdzić zatem trzeba, że z art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wynika, aby przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była okoliczność istnienia, oprócz skarżącej, rodzeństwa należącego do pierwszej grupy zobowiązanych alimentacyjnie i uprawnionych do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powołany przepis wśród wyraźnie określonych negatywnych i pozytywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nie przewiduje takiej negatywnej przesłanki. Niedopuszczalne jest wprowadzanie przez organy administracyjne, czy też sąd administracyjny, dodatkowych, nieprzewidzianych w u.ś.r., negatywnych przesłanek jego przyznania.

Stanowisko to znajduje także oparcie w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22, w której wyraźnie zostało stwierdzone, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest w żadnym zakresie uzależnione od sytuacji materialnej osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki. Kwestie te nie są badane w postępowaniu, nie ma zatem podstaw, aby na wykładnię przepisów regulujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miały oddziaływać przesłanki z art. 132 k.r.o. regulujące kolejność realizowania się obowiązku alimentacyjnego.

Wbrew stanowisku Sądu I instancji także z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, ani z żadnego innego przepisu ustawy zasadniczej nie wynika, aby wymagane i konieczne było ustalanie przez organy administracji publicznej sytuacji rodziny osoby wymagającej opieki, w tym ustalanie możliwości uzyskania przez taką osobę świadczeń alimentacyjnych od osób ustawowo zobowiązanych do ich ponoszenia.

Za niezasadne należy także uznać stanowisko Sądu I instancji co braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zaprzestaniem przez skarżącą aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad matką. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w realiach rozpoznawanej sprawy, należy uznać, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką nie daje jej sposobności do podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Skarżąca bowiem codziennie wykonuje osobiście wszelkie czynności opiekuńcze nad matką w takim zakresie, który pozostaje adekwatny do potrzeb osoby niepełnosprawnej cierpiącej m.in. na otępienie typu alzheimerowskiego, problemy z pamięcią oraz nawracające zawroty głowy. Skoro, jak wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 17 grudnia 2020 r. matka skarżącej jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji i wymaga pomocy osób drugich, natomiast skarżąca (jej córka) sprawuje nad nią opiekę codziennie, w sposób ciągły i prawidłowy, przy tym w zakresie adekwatnym do stopnia stwierdzonej niepełnosprawności i jej stanu zdrowia, pozostając nieprzerwanie w dyspozycji niepełnosprawnej matki, to nietrafny jest wniosek o braku ścisłego związku między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad matką.

Również, w ocenie pracownika socjalnego przeprowadzającego w dniu 4 stycznia 2022 r. wywiad środowiskowy, osoba niepełnosprawna jest całkowicie niezdolna do samodzielnej egzystencji, jest osobą leżącą, bez kontaktu. Skarżąca przez cały czas czuwa przy matce i pozostaje w gotowości do jej udzielenia wymaganej pomocy. Mając zatem na względzie zakres i charakter sprawowanej opieki nad matką, w pełni zrozumiały jest brak możliwości pogodzenia tej opieki z podjęciem przez skarżącą zatrudnienia, choćby w niepełnym wymierza czasu pracy.

W tych warunkach trudno zgodzić się ze stanowiskiem, iż skarżąca ma możliwość podjęcia pracy zawodowej, którą dałoby się pogodzić za sprawowaną opieką.

Skoro Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku zaakceptował wadliwą wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i oddalił skargę, to należało uwzględniając skargę kasacyjną na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylając zaskarżony wyrok, oraz jednocześnie rozpoznać skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Jest to następstwem faktu, że sposób wykładni przepisu prawa materialnego rzutuje na zakres postępowania wyjaśniającego. Organy ponownie rozpatrując sprawę uwzględnią przedstawioną wyżej ocenę prawną. Wezmą również pod uwagę zmianę stanu prawnego związaną z art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429).

O kosztach postępowania Sąd kasacyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 i 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz Skarżącej kwotę 720 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, na które złożyły się koszty zastępstwa procesowego za obie instancje.

W niniejszej sprawie pełnomocnik Skarżącej - na podstawie art. 176 § 1 p.p.s.a. - zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.