Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 672/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające orzeczenie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2024 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 10 października 2023 r. nr BDSPB02-276/2023 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 31 sierpnia 2023 r. nr BP041.8110.3684.2023.JM.RDM


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2023 r. do Biura Powiatowego ARiMR w T. wpłynął wniosek P. K. (skarżącego) o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od dnia [...] kwietnia 2023 r. do dnia [...] czerwca 2023 r. Do wniosku została załączona faktura VAT [...] z dnia [...].06.2023 r. potwierdzająca sprzedaż 25,36 t pszenicy.

Następnie w dniach [...].06.2023 r. i [...].06.2023 r., skarżący złożył formularze korekty wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, do których dołączył tą samą fakturę VAT RR z dnia [...].06.2023 r.

Po rozpatrzeniu wniosku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. wydał w dniu [...] sierpnia 2023 r. decyzję o odmowie przyznania pomocy. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył treść przepisu § 13zw ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, ze zm.), dalej "rozporządzenie" w związku z art. 116 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. 2023, poz. 1570), dalej "u.p.t.u." wskazując, iż w trakcie przeprowadzonej kontroli administracyjnej z uwzględnieniem oświadczenia złożonego przez nabywcę widniejącego na dołączonej do wniosku fakturze VAT RR stwierdzono, że nabywca wskazany na przedłożonej fakturze prowadzący działalność rolniczą, w tym hodowlę trzody chlewnej jest rolnikiem ryczałtowym. Wskazany na fakturze nabywca nie jest czynnym podatnikiem VAT, tym samym nie jest on uprawniony do wystawienia faktury VAT RR. Z tego powodu, załączona do wniosku faktura VAT [...] z dnia [...].06.2023 r. została wykluczona z płatności.

W złożonym odwołaniu od tej decyzji skarżący podał, że to on jako sprzedający był wystawcą załączonej faktury. Oświadczył, że jest rolnikiem ryczałtowym, nie jest czynnym podatnikiem podatku VAT i nie był uprawniony do wystawienia faktury VAT RR. Strona wskazała, iż winna wystawić fakturę ze stawką ZW, a sporządzenie nieprawidłowego dokumentu sprzedaży było wynikiem pozyskania błędnej informacji podczas rozmów z Krajową Informacją Skarbową. Skarżący podkreślił, że w odniesieniu do art. 106b ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług podatnik na żądanie nabywcy jest zobowiązany wystawić fakturę dokumentująca sprzedaż zwolnioną, co zostało przez niego uczynione. Skarżący wskazał, że faktura VAT [...] z dnia [...].06.2023 r. została wystawiona na złym druku w związku z czym w załączeniu do odwołania przesłał poprawnie udokumentowaną sprzedaż na właściwym druku faktury. Zaznaczył, że sprzedaż odbyła się zgodnie z wytycznymi, które należało spełnić, aby wystąpić z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki od dnia 15 kwietnia do dnia 15 lipca 2023 r. i któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy. W związku z powyższym odwołujący wniósł o przyznanie wnioskowanej pomocy. Do odwołania dołączył fakturę NR [...] [...] z dnia [...].06.2023 r. wraz z potwierdzeniem przelewu, dokonanego w dniu [...].06.2023r.

Decyzją z dnia [...] października 2023 r. Inne utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2023 r. o odmowie przyznania pomocy. Podkreślił, że w przedmiotowej sprawie skarżącemu nie przysługiwała pomoc finansowa w zakresie wsparcia finansowego producenta rolnego, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od dnia 15 kwietnia do dnia 15 lipca 2023 r., bowiem nie dołączył on do wniosku o udzielenie pomocy finansowej kopii faktur VAT lub ich duplikatów potwierdzających sprzedaż pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupiającym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie nie może być mowy o spełnieniu przesłanki określonej w § 13zw ust. 1 pkt 3a w zw. z § 13zw ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego zawartej w odwołaniu, że to on jako sprzedający, pomimo, iż jest rolnikiem ryczałtowym, błędnie wystawił załączoną do wniosku fakturę VAT RR zamiast wystawić fakturę dokumentująca sprzedaż zwolnioną, co zostało przez niego naprawione, organ wskazał, że § 13zw ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. wprost wskazuje, jakie dokumenty, potwierdzające sprzedaż pszenicy lub gryki należy dołączyć do wniosku i nie pozostawia organom dowolności w zakresie ich uznania. Jednocześnie organ wskazał, że w przypadku możliwości dopuszczenia innych dokumentów potwierdzających transakcję sprzedaży, ustawodawca wskazałby je w przytoczonym powyżej przepisie. Jednocześnie w odniesieniu do załączonego przez stronę dokumentu (faktura Nr [...] [...]) organ zauważył, że zgodnie z art. 106b ust. 2 u.p.t.u. podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3. Jednak wyjątek w tej kwestii stanowi art. 106b ust. 3 ustawy o VAT, zgodnie z którym podatnik musi wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż zwolnioną z podatku na żądanie nabywcy, pod warunkiem, że strona wnioskowała o to w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę. Tym samym przedsiębiorca zwolniony z VAT (m.in. rolnik ryczałtowy korzystający ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT) będzie obowiązany wystawić fakturę na żądanie nabywcy, o ile takie żądanie zostanie zgłoszone w terminie przewidzianym w ustawie. Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że transakcje pomiędzy rolnikami ryczałtowymi mogą być dokumentowane na podstawie faktur bez Vat, których elementy zostały określone w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 29 października 2021 r. w sprawie wystawiania faktur (Dz.U. poz. 1979), natomiast ustawodawca nie wskazał ich wprost jako dokument potwierdzający sprzedaż pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r do dnia 15 lipca 2023 r., o których mowa w § 13zw ust. 3a) ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. W związku z powyższym organ stwierdził, że załączony do odwołania dokument w postaci faktury Nr [...] [...] z dnia [...].06.2023 r. zwolnionej z podatku VAT nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, ponieważ zgodnie z przytoczonymi przepisami rozporządzenia faktura ta nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa stanowiącymi o przyznaniu pomocy finansowej producentowi rolnemu.

Ponadto, organ zauważył, że skarżący składając wniosek o pomoc finansową poświadczył, iż znane są mu warunki otrzymania pomocy finansowej określone w § 13zw rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Biorąc pod uwagę ustalenia dokonane w wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego, organ II instancji stwierdził, że skarżący nie spełnił warunku do ubiegania się o pomoc finansową, określonego w §13zw ust. 1 pkt 3a w zw. z § 13zw ust. 7 ww. rozporządzenia.

Skarżący w złożonej do Sądu skardze wskazał, że naprawił swoje uchybienie poprzez złożenie prawidłowej faktury VAT potwierdzającej sprzedaż pszenicy lub gryki w okresie od [...].04.2023r. do dnia [...].07.2023r. Powołując się na interpretacją Krajowej Informacji Skarbowej, że nazewnictwo faktura i faktura VAT może występować zamiennie i odnosi się do tego samego dokumentu,. Skarżący stwierdził, że faktura NR [...] [...] została wystawiona zgodnie z art.106e ustawy o VAT.

Z powyższego względu, skoro naprawił popełniony błąd spowodowany jego niewiedzą i spełnił wytyczne uprawniające do otrzymania pomocy, skarżący wniósł o pozytywne rozpatrzenie jego skargi.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Wstępnie należy podać, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na rozprawie zdalnej.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli według podanych kryteriów, Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzającą ją decyzja organu pierwszej instancji zawierają wady, powodujące konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. W konsekwencji skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. z dnia [...] sierpnia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki i któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy.

Sedno problemu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy organy zasadnie odmówiły przyznania wnioskowanej pomocy. Zdaniem organu odwoławczego Skarżącemu nie przysługiwała pomoc finansowa w zakresie wsparcia finansowego producenta rolnego, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od dnia 15 kwietnia do dnia 15 lipca 2023 r. Nie dołączył on bowiem do wniosku o udzielenie pomocy finansowej kopii faktur VAT lub ich duplikatów potwierdzających sprzedaż pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupiającym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. Natomiast załączony do odwołania dokument w postaci faktury Nr [...] [...] z dnia [...].06.2023 r. zwolnionej z podatku VAT nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, ponieważ zgodnie z przytoczonymi przepisami rozporządzenia, faktura ta nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa stanowiącymi o przyznaniu pomocy finansowej.

Podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm. – dalej zwanego "rozporządzeniem"). Akt ten wydano na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1199, zwanej dalej "ustawą o ARiMR").

Z analizy przepisów rozporządzenia wynika, że materialnoprawne przesłanki przyznania wnioskowanej pomocy zostały ujęte w § 13zw ust. 1 pkt 1-4 rozporządzenia. Stosownie do § 13zw ust. 1 rozporządzenia w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472;

3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy;

3a) który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.;

4) który złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Pomocy, nie przyznaje się producentowi rolnemu będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot (ust. 1a cytowanego przepisu). Ponadto pomoc jest udzielana do wysokości środków przewidzianych na realizację tej pomocy w planie finansowym Agencji, według kolejności złożenia wniosków (ust. 2 cytowanego przepisu).

Zgodnie z treścią § 13zw ust. 3 rozporządzenia pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana:

1) na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej;

2) w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 8 i 9.

Wniosek, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, składa się raz do dnia 31 lipca 2023 r. (ust. 4 tego przepisu). Po upływie tego terminu nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy (ust. 5 tego przepisu).

Wymogi formalne, jakie musi spełniać wniosek, ustawodawca określił w § 13zw ust. 6 rozporządzenia. Wnioskodawcy mają także obowiązek dołączenia do wniosku kopii faktur VAT lub ich duplikatów potwierdzających sprzedaż pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

(§ 13zw ust. 7 rozporządzenia).

Wysokość pomocy jest limitowana, ponieważ jak wskazuje treść ust. 8 cytowanego wcześniej przepisu, nie może ona przekroczyć iloczynu stawki pomocy i powierzchni upraw pszenicy lub gryki: 1) do której producent rolny otrzymał płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2022 r., pomniejszonej o powierzchnię upraw pszenicy i gryki, do której przyznano pomoc, o której mowa w§ 13zt ust. 1; 2) stanowiącej iloraz liczby ton pszenicy lub gryki wynikającej z dokumentów, o których mowa w ust. 7, i liczby: a) 5,5 - w przypadku pszenicy, b) 1,6 - w przypadku gryki.

W toku postępowania przed organami ARiMR do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej (art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR). W postępowaniach tych – stosownie do art. 10a ust. 1a tej ustawy - organ: 1) stoi na straży praworządności, 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie z ust. 1b tego przepisu, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z cytowanych przepisów wynika więc dla organów obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, natomiast wnioskodawcę obciąża obowiązek udowodnienia faktów, uzasadniających żądanie przyznania pomocy finansowej. Przyjęte rozwiązanie stanowi zatem odstępstwo od wynikającej z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zasady podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

Zasadniczo nie jest objęte sporem, że skarżący dokonał sprzedaży pszenicy na rzecz osoby fizycznej – A. W. – prowadzącego gospodarstwo rolne, co do którego organy nie kwestionowały warunku skupowania zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w okresie od dnia [...] kwietnia 2023 r. do dnia [...] lipca 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. ustalił, że nabywca prowadzi działalność, w tym hodowlę trzody chlewnej, jako rolnik ryczałtowy i nie jest czynnym podatnikiem podatku VAT.

Organ pierwszej instancji zakwestionował jednak fakturę VAT RR z [...] czerwca 2023r. nr [...] przedłożoną przez skarżącego wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy, dokumentującą m. in. sprzedaż 25,36 ton pszenicy na rzecz nabywcy (k. nr [...] akt adm.). Zdaniem organu, nabywca nie jest uprawniony do wystawienia faktury VAT RR i z tego powodu faktura ta została wykluczona z płatności, co obligowało organ do odmowy przyznania wnioskowanej pomocy.

Z kolei Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. w zaskarżonej decyzji podał, że transakcje pomiędzy rolnikami ryczałtowymi mogą być dokumentowane na podstawie faktur bez VAT, których elementy zostały określone w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 29 października 2021 r. w sprawie wystawiania faktur (Dz.U. poz.1979), natomiast ustawodawca nie wskazał ich wprost jako dokumentu potwierdzającego sprzedaż pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r do dnia 15 lipca 2023 r., o których mowa w § 13zw ust. 1 pkt 3a rozporządzenia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odniósł się przy tym do faktury z dnia [...] czerwca 2023r. nr [...] dołączonej do odwołania (k. 21 akt adm.). Skarżący – sprzedawca wykazał w niej, m.in. sprzedaż pszenicy w ilości 25,36 ton, podając jako podstawę prawną zwolnienia od podatku

art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT.

Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy nie kwestionuje samej możliwości wystawienia takiej faktury. Natomiast stwierdza, że załączona do odwołania faktura nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, ponieważ zgodnie z przytoczonymi przepisami rozporządzenia, faktura ta nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa stanowiącymi o przyznaniu pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, zawarty w § 13zw ust. 7 rozporządzenia wymóg dołączenia do wniosku kopii faktur VAT lub ich duplikatów potwierdzających sprzedaż pszenicy lub gryki nie stanowi jednej z przesłanek materialnoprawnych przyznania przedmiotowej pomocy finansowej, lecz środek dowodowy umożliwiający ustalenie przesłanki materialnoprawnej wnioskowanej pomocy, zawartej w art. 13zw ust. 1 pkt 3a rozporządzenia. Bez wątpienia, faktury pozwalają w szybki i pewny sposób zweryfikować spełnienie przesłanek przyznania pomocy finansowej, jednak nawet zmodyfikowane reguły postępowania dowodowego przyjęte w art. 10a ust. 1-1b ustawy o ARiMR nie dają podstaw do stosowania formalnej teorii dowodów. Jak wcześniej wspomniano, strony są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Zatem ocena, czy w niniejszej sprawie skarżący spełnił przesłanki przyznania pomocy, tj. dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą, należy do sfery ustaleń faktycznych, a dla przyznania wnioskowanej pomocy istotne jest przede wszystkim, by wnioskodawca wykazał, że dokonał rzeczywiście sprzedaży zboża.

Analiza przepisów rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazuje, że odnoszą się one do różnego rodzaju pomocy przyznawanej producentom rolnym. Poszczególne formy pomocy wymagają udokumentowania: kopiami faktur lub faktur RR lub innymi dowodami księgowymi (§ 13zb ust. 5 oraz § [...] zl ust. 10 rozporządzenia), kopiami faktur, rachunków lub innych dowodów potwierdzających sprzedaż (§ 13zj ust. 6 rozporządzenia), kopiami faktur, ich duplikatów lub imiennych dokumentów księgowych o równoznacznej wartości dowodowej (§ 13zo ust. 6 oraz § 13zx ust. 6 rozporządzenia), kopiami faktur lub innych dokumentów potwierdzających sprzedaż (§ 13zs ust. 4 rozporządzenia), kopiami dokumentów księgowych lub dokumentów sprzedaży (§ 13zzb ust. 7 pkt 5). Przewidziany w obrębie tego samego aktu prawnego katalog dowodów potwierdzających spełnienie przesłanek danego rodzaju pomocy jest więc bardzo zróżnicowany. Rozporządzenie nie zawiera przy tym własnej definicji legalnej zawartego w nim pojęcia "faktura VAT". Konfrontując użyte w § 13zw ust. 7 rozporządzenia pojęcie "faktur VAT" z przepisami ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2023 r. poz. 1570 ze zm., zwanej dalej "ustawą o VAT"), trzeba wskazać, iż na gruncie ustawy podatkowej prawodawca posługuje się konsekwentnie pojęciem "faktura". Jedynie w przepisach Działu XII Rozdział 2 Szczególne procedury dotyczące rolników ryczałtowych ustawy o VAT prawodawca posługuje się wyrażeniem "faktura VAT RR" (art. 116 ustawy o VAT). Nigdzie natomiast nie stosuje wyrażenia "faktura VAT". To ostatnie jest pojęciem języka potocznego, któremu w rozporządzeniu w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nadano znaczenie prawne. Najbliższe mu znaczenie zawiera treść art. 2 pkt 31 ustawy o VAT, który stanowi, że fakturą jest dokument w formie papierowej lub w formie elektronicznej zawierający dane wymagane ustawą i przepisami wydanymi na jej podstawie (w tym również rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 października 2021 r. w sprawie wystawiania faktur). Zgodnie z brzmieniem § 3 ust. 1 pkt h) rozporządzenia w sprawie wystawiania faktur, faktura dokumentująca dostawę towarów lub świadczenie usług zwolnionych od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2-6, 8-36 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3 ustawy powinna zawierać wskazanie przepisu ustawy, aktu wydanego na podstawie ustawy, przepisu dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.) lub innej podstawy prawnej, zgodnie z którą podatnik stosuje zwolnienie od podatku. Element ten faktura przedłożona wraz z odwołaniem zawiera.

Jak wynika z przepisu art. 2 pkt 19 ustawy o VAT, rolnikiem ryczałtowym jest podmiot dokonujący dostawy produktów rolnych lub świadczący usługi rolnicze, korzystający ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem rolnika obowiązanego na podstawie odrębnych przepisów do prowadzenia ksiąg rachunkowych. Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT zwalnia się od podatku dostawę produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej, dokonywaną przez rolnika ryczałtowego oraz świadczenie usług rolniczych przez rolnika ryczałtowego. Ze zwolnieniem tym koresponduje brak obowiązku wystawiania faktur, a także prowadzenia ewidencji dostaw i nabyć towarów i usług, składania w urzędzie skarbowym deklaracji podatkowej, o której mowa w art. 99 ust. 1, czy też dokonania zgłoszenia rejestracyjnego, o którym mowa w art. 96 ustawy o VAT (art. 117 tej ustawy).

Obowiązek wystawiania faktur, jak wynika z art. 106b ust. 1 ustawy o VAT, obciąża podatnika. Jednak podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3 (art. 106b ust. 2 ustawy o VAT). Mimo to, na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą, m. in. sprzedaż zwolnioną, o której mowa w ust. 2, z zastrzeżeniem art. 117 pkt 1 i art. 118, jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub część zapłaty (art. 106b ust. 3 pkt 2 ustawy o VAT).

Z kolei szczególne zasady dotyczące wystawiania faktur VAT RR zostały uregulowane w przepisie art. 116 ust. 1 ustawy o VAT, zgodnie z którym, podatnik zarejestrowany jako podatnik VAT czynny nabywający produkty rolne od rolnika ryczałtowego wystawia w dwóch egzemplarzach fakturę dokumentującą nabycie tych produktów. Oryginał faktury jest przekazywany dostawcy.

Zgodnie z powołanym przepisem faktura VAT RR nie jest wystawiana przez sprzedawcę, ale przez nabywcę. Podatnik podatku od towarów i usług nabywający produkty rolne od rolnika ryczałtowego, wystawia w dwóch egzemplarzach fakturę dokumentującą zakup tych produktów. Oryginał faktury przekazywany jest sprzedawcy, czyli rolnikowi ryczałtowemu.

W rozpatrywanej sprawie skarżący jest rolnikiem ryczałtowym i nie jest czynnym podatnikiem VAT. Wobec tego określone w Dziale XII - Rozdział II ustawy o VAT przepisy przewidują szczególne procedury dotyczące dokumentowania transakcji nabycia produktów rolnych od rolnika ryczałtowego oraz rozliczania podatku od towarów i usług w związku z taką transakcją. Zgodnie z art. 117 pkt 1 ustawy o VAT rolnik ryczałtowy w zakresie prowadzonej działalności rolniczej dostarczający produkty rolne jest zwolniony z obowiązku wystawiania faktur. To podmiot (zarejestrowany jako podatnik VAT czynny) nabywający produkty rolne od rolnika ryczałtowego wystawia w dwóch egzemplarzach fakturę dokumentującą nabycie tych produktów. Jednakże w przypadku dokumentowania sprzedaży produktów rolnych lub usług rolniczych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami VAT czynnymi, rolnik ryczałtowy (zwolniony z obowiązku wystawiania faktur dokumentujących dokonywaną przez niego sprzedaż produktów rolnych i usług rolniczych) będzie mógł taką fakturę, dokumentującą sprzedaż zwolnioną - mimo braku ustawowego obowiązku - wystawić. Podobny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 12 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Op 308/23. Nieprawidłowe jest wobec tego stanowisko organu, że dołączona do odwołania faktura wystawiona przez podmiot niezarejestrowany jako czynny podatnik VAT, stanowiła przeszkodę do przyznania wnioskowanej pomocy, z uwagi na to, że nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, stanowiącymi o przyznaniu pomocy finansowej. Wprawdzie została ona złożona po [...] lipca 2023r., nie mniej, stanowiła swego rodzaju "korektę" błędnie wystawionej faktury VAT [...] z dnia [...].06.2023r. potwierdzającej sprzedaż 25,36 t pszenicy, załączonej do wniosku o udzielenie pomocy. Organy nie zawarły w wydanych decyzjach żadnej argumentacji w tym zakresie. Organ odwoławczy stwierdził jedynie, że faktura ta nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa.

Celem regulacji zawartej w § 13zw rozporządzenia jest, polegające na poprawie dochodowości gospodarstw wsparcie tych producentów rolnych dokonujących rzeczywistej sprzedaży zbóż, którzy odczuwają negatywne skutki zakłóceń na rynku rolnym spowodowane agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy i którym zagraża utrata płynności finansowej. Nadto, istotna jest również stabilizacja i przywrócenie płynności rynku rolnego. Dla przyznania wnioskowanej pomocy istotne jest przede wszystkim, by wnioskodawca wykazał, że dokonał rzeczywiście sprzedaży zboża.

Należy zatem podkreślić, że dołączona przez skarżącego do odwołania faktura spełniała wymogi dla uznania jej za dokument potwierdzający sprzedaż pszenicy, stosownie do art. 13zw ust. 7 rozporządzenia. Co więcej, Skarżący przedłożył również potwierdzenie przelewu z dnia [...] czerwca 2023 r. dokonanego z rachunku nabywcy pszenicy, na rachunek skarżącego - należności wynikającej z faktury nr [...]. Dokument ten, wprawdzie niewymieniony wprost w § 13zw rozporządzenia, potwierdza uzyskanie zapłaty za sprzedaż pszenicy przez Skarżącego. W zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się w ogóle do tej kwestii Tym samym został naruszony wynikający z art. 10a ust. 1a ustawy o ARiMR obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Niezależnie od tego, powinnością organu jest także dokonanie oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Z art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. wynika bowiem, że decyzja zawiera (między innymi) uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zdawkowe stwierdzenie, że przedłożona przez skarżącego faktura "nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa stanowiącymi o przyznaniu pomocy producentowi rolnemu" jest w tej mierze niewystarczające. W sytuacji stwierdzenia podstaw do odmowy wnioskowanej pomocy organy powinny wskazać zarówno motywy podjętej decyzji, jak i odnieść się do argumentacji skarżącego, w tym do przedłożonych przez niego dowodów. Wydając zaskarżoną decyzję wymogom tym organ nie sprostał, a rolą sądu administracyjnego nie jest wyręczenie organu w uzasadnieniu zajętego przez ten organ stanowiska.

Zaskarżona decyzja narusza więc przepisy prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 13zw ust. 1 i ust. 7 rozporządzenia, jak i wskazane przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę, organy uwzględnią wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko, że w przypadku dokumentowania sprzedaży produktów rolnych lub usług rolniczych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami VAT czynnymi, rolnik ryczałtowy może, mimo braku ustawowego obowiązku, wystawić fakturę dokumentujące sprzedaż zwolnioną od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy o VAT. Organy przyjmą, że dołączona przez skarżącego do odwołania faktura z dnia [...] czerwca 2023r. nr [...] spełniała wymogi dla uznania jej za dokument potwierdzający sprzedaż pszenicy, stosownie do art. 13zw ust. 7 rozporządzenia. Wydając ponownie decyzje, organy sporządzą uzasadnienie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a., m.in. w zakresie oceny dowodów przedstawionych przez skarżącego, użytej przez niego argumentacji oraz zawierające wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.

L. Kleczkowski J. Szulc J. Ziołek