Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2161/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono wydanie  uchwały z naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 594
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Danuta Kania (spr.), Andrzej Góraj, Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2015 r. sprawy ze skargi B. W. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy osób oczekujących na najem lokalu z zasobu [...] stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa.


UZASADNIENIE

Zarząd Dzielnicy [...] W. podjął w dniu [...] lipca 2014 r. uchwałę nr [...] w sprawie rozstrzygnięcia o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu. Powołując w podstawie prawnej uchwały m.in. § 22 ust. 2 pkt 5 oraz § 24 ust. 1 uchwały Rady W. nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta [...] W. (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937), dalej: "uchwała Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r.", organ postanowił skreślić B. W. z listy osób oczekujących na najem lokalu z zasobu W. (§ 1). Wykonanie uchwały powierzono Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] W. nadzorującemu Wydział Spraw Lokalowych (§ 2). Określono, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia (§ 3).

W uzasadnieniu ww. uchwały wskazano, iż B. W. uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. Zarządu Dzielnicy [...] W. została zakwalifikowana i umieszczona na liście osób oczekujących na najem lokalu z zasobu mieszkaniowego W. Składając wniosek o najem wskazała, że od urodzenia, z przerwą w latach 1980-1997, jest zameldowana na pobyt stały w domu przy ul. [...] w W. Do roku 1997 r. właścicielem ww. nieruchomości była matka B. W. – S. G., która w dniu [...] kwietnia 1997 r. aktem darowizny - sporządzonym w formie aktu notarialnego - przekazała przedmiotową nieruchomość na rzecz P. W. (wnuk dotychczasowej właścicielki i syn wnioskodawczyni) i W. G. (syn dotychczasowej właścicielki i brat wnioskodawczyni), a nadto ustanowiła na rzecz B. W. służebność osobistą mieszkania w ww. budynku. Według oświadczenia B. W. od chwili śmierci matki, w związku z licznymi konfliktami rodzinnymi, nie miała ona możliwości zamieszkiwania w budynku przy ul. [...]. Od tego czasu pomieszkuje u przyjaciół i jest osobą bez stałego miejsca pobytu. Nieruchomość przy ul. [...] jest w złym stanie technicznym i wymaga kapitalnego remontu (ekspertyza stanu technicznego budynku z maja 2005 r.). Ośrodek Pomocy Społecznej dla Dzielnicy [...] W. w piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. stwierdził, że lokal jest zagrzybiony, niedogrzany i wychłodzony oraz, że B. W. nie mieszka tam stale, a jej sytuacja znana jest pracownikom Ośrodka od października 2011 r.

Dalej organ wskazał, iż zgodnie z § 22 ust. 2 pkt 5 uchwały Rady W. z [...] lipca 2009 r. przy rozpatrywaniu wniosków należy poddać wnikliwej analizie między innymi warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania oraz warunki mieszkaniowe osób najbliższych i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach. W nieruchomości przy ul. [...] na stałe zamieszkują syn wnioskodawczyni, synowa i ich dzieci. W oparciu o zgromadzone dokumenty określono, że wartość posiadanych przez P. W. udziałów w nieruchomości wynosi ok. 577.500 zł. Syn wnioskodawczyni dysponuje zatem wystarczającymi środkami rzeczowymi i majątkowymi, które pozwalają na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych własnej rodziny i matki, szczególnie, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny. Powyższe, w ocenie organu, stanowi podstawę do skreślenia B. W. z listy osób oczekujących na najem lokalu.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. B. W. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę uchwały Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] i przywrócenie na listę osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu W.

Wskazała, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...], stanowiąca współwłasność w częściach ułamkowych jej syna P. W. oraz M. S., jest przedmiotem postępowania sądowego o zniesienie współwłasności oraz o zachowek od ponad dziesięciu lat. Podkreśliła, że część budynku będąca w użytkowaniu M. S. jest, zgodnie z oceną biegłych sądowych, w bardzo złym stanie (zarwany dach, zarwane i przegnite podłogi, ubytki w ścianach i stolarce okiennej; brak instalacji wodnej, kanalizacyjnej, elektrycznej i gazowej), co wpływa nie tylko na brak komfortu życia w pozostałej części budynku zamieszkałej obecnie przez syna oraz jego rodzinę (przez wspólne ściany oraz piwnice przenika wilgoć i grzyb), ale również stwarza zagrożenie dla zdrowia i życia w przypadku dalszego naruszenia konstrukcji dachu lub ścian. Wyniki badania stanu technicznego przedmiotowego budynku wskazują, że powinien on podlegać rozbiórce. Zaznaczyła również, że sprzedaż prawa własności syna z uwagi na współwłasność ułamkową, a także niezakończone spory sądowe wymaga zgody wszystkich zainteresowanych stron.

Pismem z dnia [...] października 2014 r. Zastępca Burmistrza Dzielnicy [...] W. podtrzymał stanowisko zawarte w uchwale Zarządu Dzielnicy [...] W. nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. Wskazał, że z dokumentów pozostających w dyspozycji Wydziału Zasobów Lokalowych wynika, że nieruchomość przy ul. [...] jest na stałe zamieszkiwana przez syna B. W., jego żonę oraz ich dzieci. Wnioskodawczyni posiada służebność osobistą mieszkania, bowiem w sytuacji kiedy rodzice znajdują się w niedostatku to na dzieciach ciąży obowiązek alimentacyjny wobec rodziców. Syn powinien obowiązek ten zrealizować poprzez zapewnienie wnioskodawczyni mieszkania.

Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. B. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. wnosząc o przeanalizowanie akt sprawy znajdujących się w Wydziale Lokalowym Urzędu Miasta W., Dzielnicy [...] oraz o wydanie decyzji o przywróceniu skarżącej na listę osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu W.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w 2006 r. została umieszczona na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu komunalnego. Lista ta na przestrzeni 10 lat była wielokrotnie - pozytywnie dla skarżącej - weryfikowana. Podjęcie zaskarżonej uchwały w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu jest dla niej bardzo krzywdzące, zważywszy na jej zaawansowany wiek ([...] lat) oraz zły stan zdrowia.

Skarżąca podała, że w 2011 r. uległa wypadkowi, w wyniku którego doznała poważnego urazu kręgosłupa. Dokumentacja medyczna dotycząca tego zdarzenia została dołączona do akt sprawy.

Podniosła również, że w domu przy ul. [...], w którym jest zameldowana, nie mieszka. Od wielu lat pozostaje w konflikcie z synową. Warunki panujące w ww. budynku, wskazane w opinii pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej oraz opinii biegłego rzeczoznawcy budowlanego, przy obecnym stanie zdrowia skarżącej, uniemożliwiają jej zamieszkiwanie w nim.

Podała także, że od kilkunastu lat pomieszkuje u ludzi obcych - zaświadczenia od tych osób znajdują się w aktach sprawy.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy [...] W. wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Organ wskazał, iż zgodnie z treścią uchwały Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r. organy dzielnic winny dążyć do racjonalnego wykorzystania mieszkaniowego zasobu w celu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty samorządowej Miasta. Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 3 zd. ostatnie ww. uchwały, odmawia się zawarcia umowy najmu lokalu, jeżeli w ocenie zarządu dzielnicy wnioskodawca ma możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Skarżąca ma służebność osobistą w budynku przy ul. [...] i ma prawo do żądania wypełnienia obowiązku alimentacyjnego od swego syna P. W. Nadto, Komisja Mieszkaniowa uznała, że brak jest podstaw do zawarcia umowy najmu z zasobów W. i należy skarżącą skreślić z listy osób oczekujących na najem lokalu.

Obecny na rozprawie przed WSA w Warszawie w dniu 9 października 2015 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzuty skargi. Dodatkowo wyjaśnił, iż od 2005 r., tj. od daty wydania ekspertyzy budowlanej wskazującej na konieczność rozbiórki budynku przy ul. [...] w W., nie były przeprowadzane żadne jego remonty ani modernizacje. Obecnie część budynku zawaliła się. Wobec ww. nieruchomości toczą się spory sądowe dotyczące zniesienia współwłasności nieruchomości. Część budynku, w którym skarżąca miała zamieszkiwać zgodnie z umową darowizny z 1997 r. - uległa zniszczeniu.

Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo wskazał, iż pracownicy Urzędu byli na posesji przy ul. [...] w W. w celu prowadzenia wizji budynku, jednak nie zostali wpuszczeni do środka. Nie posiada jednak wiedzy, dlaczego z tej wizji nie została sporządzona żadna notatka służbowa. Dodatkowo pełnomocnik organu zakwestionował fakt, iż skarżąca nie może przebywać w ww. budynku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Zgodnie z treścią art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Natomiast, stosownie do przepisu art. 147 § 2 p.p.s.a., rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, o których mowa w § 1, podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym.

Skarga oceniania w świetle powyższych kryteriów jest dopuszczalna i merytorycznie uzasadniona.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl) określił, iż uchwała Zarządu Dzielnicy odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, jest innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. NSA stwierdził ponadto, że jest to rozstrzygnięcie indywidualne, gdyż rozstrzyga, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy.

W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych także skreślenie przez organ gminy osoby z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (v. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 362/10, publ. j.w.).

Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013, poz. 594 ze zm.), dalej: "u.s.g.", każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

Z powyższego wynika, że warunkiem wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie organu gminy jest uprzednie bezskuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia, przy czym o bezskuteczności wezwania można mówić zarówno wówczas, gdy organ nie uwzględnił wezwania i to stanowisko przedstawił w odpowiedzi na wezwanie, jak i wtedy, gdy właściwy organ gminy nie zajął stanowiska w sprawie wezwania i nie udzielił odpowiedzi skarżącemu.

W przedmiotowej sprawie pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na podjęciu uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. o skreśleniu jej z listy osób oczekujących na najem lokalu z zasobu mieszkaniowego W. Organ natomiast pismem z dnia [...] października 2014 r. podtrzymał stanowisko zawarte w ww. uchwale nie znajdując podstaw do uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Ponadto skarżąca wniosła skargę z zachowaniem 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a. Spełnione zostały zatem formalne wymogi wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] lipca 2014 r.

Przechodząc do oceny merytorycznej przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż podstawę materialnoprawną wynajmu lokalu z mieszkaniowego zasobu W. na czas nieoznaczony określa § 4 uchwały Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r. Przepis ten stanowi, iż lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom: (1) które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a nadto (2) w których gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego.

Z kolei tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu lokali oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej określa § 22 ww. uchwały stanowiąc w ust. 1, iż wnioski osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu, zamianę lub uregulowanie tytułu prawnego do lokalu, z wyłączeniem spraw wymienionych w § 40 i § 40a, wraz z oświadczeniami dotyczącymi stanu majątkowego oraz dokumentacją potwierdzającą posiadane przez te osoby tytuły prawne do lokali, powinny być składane w urzędzie dzielnicy właściwym dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy, w przypadku osób bezdomnych - w urzędzie dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał ostatnie miejsce faktycznego zamieszkania, natomiast w przypadku osób bezdomnych, które nie wykazały swojego ostatniego miejsca zamieszkania w W. – w dowolnie wybranym urzędzie dzielnicy. Wnioski w sprawach, w których wymagane jest weryfikowanie kryterium dochodowego, składane są dodatkowo wraz z oświadczeniami i dokumentami wydanymi przez podmioty wskazane w § 1 pkt 25, potwierdzającymi wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone we wniosku do wspólnego zamieszkiwania. Przy rozpatrywaniu wniosków osób, o których mowa w ust. 1 należy poddać wnikliwej analizie: (1) dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy; (2) zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela; (3) posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 6 ust. 1 pkt 1; (4) rozporządzenie, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, pod jakimkolwiek tytułem posiadanym prawem do lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części w okresie ostatnich pięciu lat przed dniem złożenia wniosku, a także fakt dokonania przez te osoby zamiany lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części na lokal kwalifikujący ich do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu, oraz dodatkowo (5) w przypadku osób ubiegających się o najem lokalu na podstawie § 4, § 12 i § 31: (a) warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania, (b) warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach (ust. 2). Burmistrz dzielnicy lub osoba przez niego upoważniona może zwrócić się do właściwego ośrodka pomocy społecznej o wydanie opinii na temat sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy oraz osób zgłoszonych przez niego do wspólnego zamieszkiwania (ust. 3). Wnioski, o których mowa w ust. 1, po przeanalizowaniu i weryfikacji, wskazany przez burmistrza dzielnicy pracownik komórki organizacyjnej urzędu dzielnicy właściwej do prowadzenia spraw lokalowych, przedstawia Komisji do zaopiniowania (ust. 4). Odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, o których mowa w ust. 1, potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w ust. 2, jak również informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku (ust. 5).

Zgodnie z § 24 ust. 1 ww. uchwały wnioski zaopiniowane przez Komisję rozpatruje zarząd dzielnicy, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu wnioskodawcy na liście osób oczekujących na najem lokalu.

W myśl § 26 ust. 1 ww. uchwały listę osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu zawierającą nazwiska i imiona, datę zakwalifikowania, adresy zamieszkania oraz podstawę prawną kwalifikacji, tworzy się raz w roku. Lista podlega weryfikacji co 12 miesięcy, co najmniej w zakresie spełniania kryterium dochodowego. W przypadku niespełnienia któregokolwiek z kryteriów dokonuje się skreślenia z listy. W przypadku osób bezdomnych oraz osób wymienionych w § 5 ust. 2 pkt 4, zmiana miejsca pobytu na obszarze Miasta nie może być przyczyną negatywnej weryfikacji (ust. 3). Zarząd dzielnicy może postanowić o skreśleniu z listy osób oczekujących na najem lokalu wnioskodawcy, który w wyznaczonym terminie nie dostarczył dokumentów niezbędnych do weryfikacji, o której mowa w ust. 3 (ust. 4).

Zgodnie z brzmieniem § 26 ust. 1 ww. uchwały realizacja listy polega na złożeniu wnioskodawcy kolejno dwóch propozycji najmu lokalu odpowiedniego dla struktury gospodarstwa domowego wnioskodawcy, z uwzględnieniem jego specyficznych, uzasadnionych potrzeb, w szczególności takich niepełnosprawność lub podeszły wiek. W przypadku nieprzyjęcia przez wnioskodawcę żadnej z dwóch propozycji wskazanych w ust. 1, zarząd dzielnicy, po zasięgnięciu opinii Komisji, może postanowić o przesunięciu takiej osoby na koniec listy albo o skreśleniu jej z listy, przy czym przesunięcia na koniec listy można dokonać nie więcej niż jeden raz (ust. 2).

Z akt sprawy wynika, że skarżąca uchwałą Zarządu Dzielnicy [...] W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. została zakwalifikowana i umieszczona na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu W. W uzasadnieniu ww. uchwały wskazano, iż skarżąca jest osobą bezdomną i posiada dochody kwalifikujące ją do ubiegania się o pomoc mieszkaniową.

W wyniku kolejnej weryfikacji ww. listy w trybie § 26 ust. 3 uchwały Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r., o której skarżąca została poinformowana pismem Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] Urzędu W. z dnia [...] września 2013 r., Zarząd Dzielnicy [...] W. podjął w dniu [...] lipca 2014 r. uchwałę nr [...] o skreśleniu skarżącej z listy osób oczekujących na najem lokalu z zasobu W. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał § 24 ust. 1 oraz § 22 ust. 2 pkt 5 uchwały Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r., wskazując w uzasadnieniu, że syn skarżącej, który wraz z żoną i dwojgiem dzieci zamieszkuje na stałe w budynku przy ul. [...], dysponuje wystarczającymi środkami rzeczowymi i majątkowymi na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych własnej rodziny i matki (wartość udziałów w nieruchomości wynosi ok. 577.500 zł), szczególnie że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny.

Jakkolwiek organ nie powołał w zaskarżonej uchwale z dnia [...] lipca 2014 r. właściwej podstawy prawnej, tj. § 26 ust. 3 uchwały Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r., co stanowi jej wadliwość, to jednak - jak należy wnioskować z treści uzasadnienia tej uchwały - powodem skreślenia skarżącej z listy osób oczekujących na najem lokalu było niespełnienie przez skarżącą kryterium określonego w § 4 pkt 1 ww. uchwały, a ściślej okoliczność, że skarżąca, w ocenie organu, ma możliwość zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, tj. przy pomocy członka najbliższej rodziny.

Stanowisko organu - lakoniczne i ogólnikowe w swej treści - pomija szereg istotnych okoliczności sprawy, co czyni podjętą uchwałę wadliwą, bowiem wydaną z istotnym naruszeniem § 26 ust. 3 w związku z § 22 ust. 2 ww. uchwały Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r.

Nie jest kwestią sporną, że nieruchomość budynkowa położona w W. przy ul. [...] jest obciążona ograniczonym prawem rzeczowym w postaci służebności osobistej mieszkania (art. 301 Kodeksu cywilnego) na rzecz B. W. zgodnie z treścią umowy darowizny z dnia [...] kwietnia 1997 r. Kluczowe w sprawie pozostaje jest to, czy skarżąca ma realną możliwość zabezpieczenia swych potrzeb mieszkaniowych w tej właśnie nieruchomości, zważywszy na jej stan techniczny, opisany szczegółowo w złożonej do akt sprawy "Ekspertyzie stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w W.", sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego w maju 2005 r.

Z treści tego dokumentu wynika, że przedmiotowy budynek nie spełnia przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 kwietnia 2004 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 109, poz. 1156) w następującym zakresie: (1) konstrukcja ścian i stropu pod piwnicami w budynku nie spełnia warunków izolacyjności cieplnej przegród zewnętrznych, występują kompleksowe objawy przemarzań, (2) brak wentylacji w lokalu mieszkalnym, (3) brak dostosowania kominów do spalania gazu, (4) silne zarysowania ścian zewnętrznych. W budynku stwierdzono występowanie, poza wyżej wymienionymi, wad budowlanych: (1) zawilgocenie ścian fundamentowych wskutek braku izolacji pionowej, (2) uszkodzenia więźby dachowej (załamanie krokwi), wady pokrycia papowego i systemu odwodnienia dachu, (3) zniszczenia kominów pod dachem, (4) zniszczenie tarasu wejściowego do budynku. W lokalu, ze względu na utrzymywanie się wysokiego poziomu wilgoci, panuje bardzo niezdrowy klimat, szczególnie dla małych dzieci. Zdaniem rzeczoznawcy, doprowadzenie budynku do pełnej zgodności z aktualnymi przepisami budowlanymi wymaga: (1) wzmocnienia konstrukcji stropów i wymiany dachu, (2) uporządkowania układu i przemurowania przewodów wentylacyjnych i dymowych, (3) zabezpieczenia pożarowego budynku (dach), (4) wykonania nowej elewacji termicznej ścian i poddasza, (5) wykonania zespołu robót budowlanych j.w. Oznacza to konieczność przeprowadzenia robót kapitalnego remontu we wszystkich elementach budynku. W ocenie rzeczoznawcy, remont istniejącego budynku jest nieopłacalny i budynek kwalifikuje się do rozbiórki. Obecnie budynek wymaga prowizorycznego zabezpieczenia poprzez realizację minimalnych działań obejmujących uruchomienie wentylacji grawitacyjnej, załatanie przecieku na dachu i zabezpieczenie płyty tarasu przed wypadkiem.

Z wyjaśnień pełnomocnika skarżącej przedstawionych na rozprawie wynika, że od czasu sporządzenia ww. ekspertyzy nie były przeprowadzane żadne remonty ani modernizacje ww. budynku przy ul. [...]. Część budynku, w którym skarżąca miała zamieszkiwać zgodnie z umową darowizny z 1997 r., uległa zniszczeniu - zawaliła się.

Zgodnie natomiast z opinią Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. z dnia [...] lutego 2014 r. przedmiotowy budynek jest zawilgocony, zagrzybiony, niedogrzany i wychłodzony. Ze ścian i sufitu odpadają fragmenty tynku. Ogrzewany jest tylko jeden pokój, w którym znajduje się piec węglowy. Z uwagi na brak centralnego ogrzewania drugi pokój, kuchnia i łazienka nie są w ogóle ogrzane. Lokal wymaga generalnego remontu i prawidłowej wentylacji. Warunki zamieszkania są bardzo trudne zwłaszcza dla przewlekle chorej osoby.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że w aktach sprawy znajduje się liczna dokumentacja medyczna dotycząca stanu zdrowia skarżącej. Wynika z niej m.in., że skarżąca - orzeczeniem lekarza rzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2001 r. nr akt [...] - została uznana za osobę trwale częściowo niezdolną do pracy. W maju 2014 r. skarżąca została poszkodowana jako pasażerka autobusu w wypadku komunikacyjnym - rozpoznano u niej złamanie kompresyjne trzonu kręgu [...] oraz ogólne potłuczenia. Podana została leczeniu zachowawczemu oraz rehabilitacji. Ponadto u skarżącej stwierdzono zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lędźwiowego z dyskopatią wielopoziomową, stan po leczeniu artroskopowym stawu kolanowego [...] w lipcu 2010 r., [...] po leczeniu operacyjnym, stan po leczeniu operacyjnym [...] w styczniu 2013 r., chorobę [...],[...],[...], chorobę [...],[...].

Powyższe dokumenty, dotyczące stanu zdrowia skarżącej, jak i warunków technicznych budynku przy ul. [...], nie zostały poddane przez organ jakiejkolwiek analizie i ocenie. Organ powołał wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały ww. ekspertyzę budowlaną oraz opinię Ośrodka Pomocy Społecznej jednak nie rozważył ich znaczenia w kontekście możliwości stałego zamieszkania skarżącej w ww. lokalu. Nadto, pomimo przesłanek wymienionych w § 4 pkt 1 uchwały Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r. nie ocenił w toku postępowania weryfikacyjnego, czy przedmiotowy lokal nadaje się na stały pobyt ludzi w rozumieniu prawa budowlanego.

Jak wynika z powołanego wyżej § 22 ust. 2 ww. uchwały, organ obowiązany jest poddać analizie przesłanki wymienione w pkt 1 - 5, w tym warunki mieszkaniowe osób najbliższych wnioskodawcy, przy czym analiza ta ma być wnikliwa, a więc pełna, wszechstronna i rzetelna, zaś wnioski z tej analizy powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej uchwały. Uzasadnienie zaś powinno być wyczerpujące i przekonujące, co wynika z obowiązku stosowania przez organ podstawowych standardów dobrej administracji, określonych zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej: "k.p.a.", w tym zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady informowania (art. 9 k.p.a.) oraz przekonywania (art. 11 k.p.a.), czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek podjętego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09, publ. j.w.).

Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. skarżąca zwróciła się do Wydziału Spraw Lokalowych dla Dzielnicy [...] Urzędu W. z prośbą o przeprowadzenie wizji lokalu przy ul. [...], w którym jest zameldowana. Wizja ta, jak stwierdziła skarżąca, "udokumentuje słuszność przyznania mi lokalu komunalnego na który czekam od wielu lat". W materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie brak jest jednak dokumentu potwierdzającego przeprowadzenie wizji ww. lokalu zgodnie z wnioskiem skarżącej. Pełnomocnik organu stwierdził wprawdzie na rozprawie, że pracownicy Urzędu udali się pod wskazany adres, lecz nie zostali wpuszczeni do lokalu. Nie potrafił jednak wyjaśnić z jakich powodów fakt ten nie został udokumentowany. W aktach sprawy brak jest bowiem notatki służbowej, czy też innego dokumentu potwierdzającego powyższe okoliczności. Z kolei według twierdzeń skarżącej, wizja ww. lokalu odbyła się w jej obecności, jednakże protokół z przeprowadzonych czynności nie został sporządzony.

Powyższa okoliczność dodatkowo wskazuje na wadliwość przeprowadzonego przez organ postępowania weryfikacyjnego. Wynik wizji ww. lokalu stanowiłby istotny dowód w niniejszej sprawie. Brak natomiast stosownego dokumentu (w postaci protokołu czy notatki służbowej) uniemożliwia weryfikację stanowiska organu przyjętego w zaskarżonej uchwale, że skarżąca ma możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych w przedmiotowym lokalu. Uniemożliwia również weryfikację twierdzeń pełnomocnika organu podniesionych na rozprawie, że skarżąca może przebywać i w istocie przebywa w tymże lokalu. Zaznaczyć przy tym należy, że twierdzenia pełnomocnika nie korespondują ze stanowiskiem organu. Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie wynika bowiem, aby organ kwestionował treść oświadczenia skarżącej, że od chwili śmierci matki nie ma ona możliwości zamieszkiwania w lokalu przy ul. [...] oraz, że jest osobą bez stałego miejsca pobytu.

Odnośnie twierdzeń organu, że wartość posiadanych przez syna skarżącej udziałów w nieruchomości przy ul. [...]- w wysokości 577.500 zł - pozwala na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych jego rodziny (żony i dwojga dzieci) oraz matki zauważyć należy, iż organ w żaden sposób nie wyjaśnił na jakiej podstawie określił wartość udziałów w podanej wyżej kwocie. Nie wziął również pod uwagę, choć wskazywała na tę okoliczność skarżąca, że ww. nieruchomość jest przedmiotem postępowania sądowego o zniesienie współwłasności. Nie jest przy tym znany termin zakończenia tego postępowania.

Z kolei sam fakt, że syna skarżącej obciąża obowiązek alimentacyjny (art. 128 i nast. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) nie może stanowić podstawy skreślenia skarżącej z listy osób ubiegających się o najem mieszkania. Jak wynika z § 26 ust. 3 uchwały Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r., istnienie obowiązku alimentacyjnego w relacjach rodzinnych nie stanowi kryterium weryfikacji listy osób oczekujących na najem lokalu. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że obowiązek alimentacyjny powstaje, gdy osoba zobowiązana posiada dostateczne możliwości majątkowe i/lub zarobkowe pozwalające zaspokoić potrzeby uprawnionego (art. 135 k.r.o.). W okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, nie zostało wykazane, że powyższa przesłanka została spełniona.

Podkreślić należy, że przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie pozostaje zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] W. nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. Merytorycznej kontroli Sądu nie podlega natomiast pismo organu z dnia [...] października 2014 r. stanowiące odpowiedź skarżącej na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, ani że odpowiedź na skargę, która jako pismo procesowe złożone do akt na etapie postepowania sądowego nie może stanowić uzupełnienia właściwego (podlegającego zaskarżeniu) aktu administracyjnego. Niemniej jednak Sąd zauważa, że argumentacja podniesiona przez organ zarówno w ww. piśmie, jak i w odpowiedzi na skargę, pozostaje bez wpływu na dokonaną przez Sąd ocenę przedmiotowej sprawy. W odpowiedzi na skargę organ powołał się na przepis § 6 ust. 1 pkt 3 uchwały Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r., zgodnie z którym odmawia się zawarcia umowy najmu lokalu, jeżeli z analizy wniosku oraz sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej ustalonej między innymi w miejscu zamieszkania wnioskodawcy wynika, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi przy składaniu wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy lub osób ubiegających się wraz z nim o najem lokalu, a także gdy faktyczne warunki mieszkaniowe wnioskodawcy lub osób ubiegających się z nim o najem nie potwierdzają sytuacji wykazanej we wniosku, a w ocenie zarządu dzielnicy wnioskodawca ma możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Przepis ten, w ocenie Sądu, nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie. Po pierwsze, stanowi on podstawę odmowy zawarcia umowy najmu lokalu, nie zaś skreślenia z listy osób oczekujących na najem lokalu. Po drugie zaś organ podejmując zaskarżoną uchwałę nie wykazał, aby w sprawie zaistniała druga z przesłanek wymienionych w cytowanym przepisie, tj., że faktyczne warunki mieszkaniowe skarżącej nie potwierdzają sytuacji wskazanej we wniosku, a w ocenie organu skarżąca ma możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Organ bowiem, o czym była już mowa powyżej, nie poddał rzetelnej analizie warunków mieszkaniowych skarżącej, a w szczególności nie wykazał, że nieruchomość obciążona na rzecz skarżącej służebnością mieszkania nadaje się do stałego zamieszkania.

Dodatkowo Sąd zauważa, że badając legalność zaskarżonej uchwały, nie można tracić z pola widzenia okoliczności, że skarżąca od 2006 r. oczekiwała na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu W. Działała przy tym w zaufaniu do organów samorządu, pozostając w przekonaniu, że umieszczenie jej na liście osób oczekujących, przy zachowaniu warunków skutkujących umieszczeniem jej na tej liście, zakończy się zwarciem umowy najmu lokalu mieszkalnego. Ponadto dane skarżącej były uprzednio przedmiotem kilkakrotnej weryfikacji, stosownie do § 26 ust. 3 uchwały Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r., która nie wywołała skutku przewidzianego w ww. przepisie. Wydanie zaskarżonej uchwały o skreśleniu skarżącej z listy osób oczekujących na najem lokalu po ośmiu latach od daty zakwalifikowania jej wniosku, niezależnie od wykazanych wadliwości, godzi w zasadę pogłębiania zaufania, wyrażoną w art. 8 k.p.a. Przepis ten stanowi, iż organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Przepis ten, stosownie do art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a., odnosi się również do organów jednostek samorządu terytorialnego.

Konkludując Sąd stwierdza, iż zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem przepisów § 26 ust. 3 w związku z 22 ust. 2 uchwały Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r. Organ bowiem, skreślając skarżącą z listy osób oczekujących na najem lokalu, nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący i wnikliwy całego, zgromadzonego w sprawie, materiału dowodowego. Przeciwnie, stanowisko organu zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazuje na pobieżne i wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego, co przeczy dyspozycji zawartej w ww. przepisach. Powyższy sposób załatwienia sprawy nie spełnia także standardów obowiązujących w państwie prawa. Organ bowiem winien w toku postępowania stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tych zasad, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie respektowano.

W tym stanie rzeczy zaskarżona uchwała nie mogła ostać się w obrocie prawnym.

Poddając dane skarżącej ewentualnej ponownej weryfikacji organ weźmie pod uwagę dokonaną powyżej ocenę prawną. Mając na względzie wymienione wyżej przepisy uchwały Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r., w sposób pełny i wszechstronny podda analizie sytuację mieszkaniową skarżącej. Ustali w sposób niebudzący wątpliwości, z uwzględnieniem uwag poczynionych przez Sąd, czy skarżąca nadal spełnia kryteria do zawarcia umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu W.

Sąd zaznacza również, że od daty podjęcia zaskarżonej uchwały do chwili wydania niniejszego wyroku upłynął rok. Przepis szczególny, tj. art. 94 ustawy o samorządzie gminnym, wyłącza stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały, z uwagi na upływ jednego roku od jej podjęcia. Przepis ten stanowi, że nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo są one aktem prawa miejscowego (ust. 1). Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem.

Mając powyższe na względzie, Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 2 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.