Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 286/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw od decyzji
Powołane przepisy: article: art. 48 a ust. 1, art. 49 a pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
article: art. 136, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 64d, art. 64 e, art. 151a
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2024r. sprawy ze sprzeciwu I.G. od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 2 lutego 2024 r. nr WINB-WOA.7721.427.2023.ZS w przedmiocie rozbiórki nadbudowanej części budynku oddala sprzeciw.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. (dalej w skrócie: "PINB"), decyzją nr [...] z dnia 18 października 2023 r., nr [...] (znak[...]), na podstawie art. 49e pkt 3 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 682), nakazał inwestorom robót budowlanych oraz współwłaścicielom nieruchomości – B. i M. S. (dalej w skrócie: "inwestorzy"), rozbiórkę nadbudowanej części budynku gospodarczego położonego w R., przy ul.[...], na działce nr[...] , tj. nadmurowanych ścian zewnętrznych oraz obniżenia dachu do poziomu poprzedniego. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że budynek gospodarczy został podwyższony o 30-35 cm, wobec powyższego doszło do zmiany jego parametrów charakterystycznych a inwestor nie uzyskał pozwolenia na budowę. Zatem wdrożono postępowanie legalizacyjne i wstrzymano prowadzenie robót budowlanych oraz poinformowano inwestora o możliwości złożenia wniosku o ich legalizację i konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej. W wyniku ponownych oględzin stwierdzono, że budynek nie został doprowadzony do stanu poprzedniego, ale został ponownie przebudowany. PINB wskazał, że zmieniono jego spadek, czyli nachylenie połaci, ponieważ obniżenie okapu jest znacznie większe niż obniżenie dachu przy ścianie tylnej. Wyjaśnił przy tym, że określona na wstępnym etapie postępowania wysokość nadbudowy na ok. 30-35 cm miała charakter orientacyjny wynikający z porównania śladów przesunięcia dachu w pionie, widocznych w ścianie budynku mieszkalnego, z wysokością nadmurowanych bloczków. Nie brano wówczas pod uwagę poziomu bloczków jako poziomu do ustalenia wysokości nadbudowy, ponieważ nie było oczywiste, czy zostały one oparte na starym murze, czy nie doszło np. do usunięcia kilku warstw cegieł. Jednocześnie PINB uznał, że wykonane roboty budowlane, stwierdzone podczas kontroli w dniu 24 sierpnia 2023r. należy uznać za kontynuację robót budowlanych, pomimo postanowienia z dnia 13 czerwca 2023 r. nr [...] o ich wstrzymaniu.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli inwestorzy, podkreślając, że zastosowali się do postanowienia PINB nr [...] z dnia 13 czerwca 2023 r. oraz postanowienia Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej: "ŚWINB") z dnia 8 sierpnia 2023 r., nr WINB-WOA.7722.143.2023.KC, a zamiast legalizacji wybrali "opcję przywrócenia budynku gospodarczego do wymiarów, wytycznych z obu postanowień".

ŚWINB decyzją z dnia 2 lutego 2024 r., nr WINB-WOA.7721.427.2023.ZS, działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił w całości decyzję PINB z dnia 18 października 2023 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że w niniejszej sprawie PINB postanowieniem z dnia 13 czerwca 2023 r., nr [...] wstrzymał roboty budowlane związane z rozbudową budynku gospodarczego z poddaszem użytkowym, zlokalizowanego na działce nr [...] w R. przy ul. [...] oraz poinformował inwestorów o możliwości złożenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia wniosku o legalizację oraz o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej. W dalszej kolejności, ŚWINB postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2023 r., nr WINB-WOA.7722.143.2023.KC, utrzymał w mocy postanowienie PINB z dnia 13 czerwca 2023 r., nr[...] , na to postanowienie została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Sąd oddalił skargę wyrokiem z dnia 19 stycznia 2024 roku, sygn. akt II SA/GI 1566/23. To orzeczenie Sądu jest nieprawomocne, niemniej jednak ewentualne wniesienie skargi kasacyjnej od tego wyroku nie stoi na przeszkodzie do rozpoznania niniejszej sprawy, gdyż przepisy ustawy Prawo budowlane wymagają waloru ostateczności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych a nie jego prawomocności. Z tego powodu postanowienie ŚWINB z dnia 8 sierpnia 2023 r. jest ostateczne, stosownie do treści art. 16 § 1 k.p.a., bowiem pozostaje w obrocie prawnym i nie służy od niego odwołanie w administracyjnym toku instancji ani wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi zatem na powyższe inwestorzy począwszy od dnia 16 czerwca 2023 r., tj. dnia w którym doręczono im postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, nie mieli prawa wykonywać jakichkolwiek robót budowlanych związanych z rozbudową budynku gospodarczego z poddaszem użytkowym, zlokalizowanego na ich działce. Zgodnie z art. 143 k.p.a. wniesienie zażalenia na postanowienie nie wstrzymuje jego wykonania. Wykonywanie robót budowlanych pomimo ich wstrzymania obwarowane jest surową sankcją obligatoryjnej rozbiórki, o której mowa w art. 49e pkt 6 Prawa budowlanego. Bez znaczenia pozostaje tu intencja inwestorów, a mianowicie czy kontynuowali roboty pomimo zakazu, celem dokończenia inwestycji, czy też zamierzali przywrócić obiekt do stanu sprzed rozbudowy. Konieczność zastosowania się przez inwestora do postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych ma gwarantować zarówno bezpieczeństwo na terenie i w otoczeniu nielegalnych robót, a także ewentualne ograniczenie wydatków inwestora np. w przypadku braku możliwości legalizacji. Jedyne dopuszczalne w tym czasie roboty mogą polegać na podejmowaniu czynności zabezpieczających budowę. W sytuacji, gdyby inwestorzy pomimo nakazu wstrzymania robót budowlanych doprowadzili obiekt budowlany do stanu poprzedniego, tj. stanu sprzed samowolnie wykonanej rozbudowy, to postępowanie wszczęte w trybie art. 48 Prawa budowlanego stałoby się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu stosownie do art. 105 k.p.a. W niniejszej sprawie, zdaniem ŚWINB, dotychczas zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie - jakie wymiary posiadał budynek przed rozbudową i jaki byt kąt nachylenia dachu, a tym samym, - czy w obecnym stanie faktycznym jego wymiary odpowiadają jego wielkości sprzed rozbudowy, czy też uznać należy, że po dniu 16 czerwca 2023 r. dokonano jego ponownej przebudowy bez przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego, wobec czego zachodzi podstawa do orzekania w trybie art. 49e ust. 6 Prawa budowlanego. Bez znaczenia pozostaje fakt, że inwestorzy nie przedłożyli w wyznaczonym terminie wniosku o legalizację, bowiem aktualnie legalizacja przedmiotowej samowoli budowlanej jest już niemożliwa, gdyż upłynął ustawowy termin do złożenia wniosku o legalizację, a ponadto naruszyli nakaz wstrzymania robót budowlanych. Konieczne jest zatem wyjaśnienie, czy zachodzi podstawa do umorzenia postępowania wszczętego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, z uwagi na jego bezprzedmiotowość, czy też zachodzi konieczność orzeczenia rozbiórki w oparciu o art. 49e pkt 6 Prawa budowlanego w zakresie aktualnie stwierdzonej samowoli budowlanej. W tym zakresie dotychczas zgromadzony materiał dowodowy jest niepełny i nie pozwala na merytoryczne orzeczenie w postępowaniu odwoławczym. Ponadto, kontrolowana decyzja PINB jest nieprawidłowa, bowiem zawiera jako podstawę prawną art. 49e pkt 3 Prawa budowlanego, który stanowi, że organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów legalizacyjnych. W treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji PINB podkreśla, iż podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest kontynuowanie przez inwestorów robót budowlanych pomimo ich wstrzymania. Wobec powyższego decyzja jest niespójna w zakresie wskazanej podstawy prawnej oraz uzasadnienia faktycznego i prawnego. Również sentencja tej decyzji jest wadliwa, gdyż PINB nie wskazał w jakim zakresie inwestorzy powinni dokonać rozbiórki części budynku gospodarczego, chociaż jednie precyzyjnie określony obowiązek rozbiórki stanowić może gwarancję skutecznie prowadzonej egzekucji. Określony przez PINB obowiązek "rozbiórki nadbudowanej części budynku gospodarczego, tj. nadmurowanych ścian zewnętrznych oraz obniżenia dachu do poziomu poprzedniego" nie spełnia wymogu precyzyjności i jasności zarówno dla strony, która ma ten obowiązek wykonać, jak i dla organu, który ma sprawdzić jego wykonanie bądź doprowadzić do jego wyegzekwowania na drodze postępowania egzekucyjnego. Sam obowiązek musi zostać określony na tyle precyzyjnie, aby w przyszłości uniknąć problemów interpretacyjnych. Konieczne jest podanie jaka konkretnie wysokość budynku podlega rozbiórce w zakresie poszczególnych jego ścian i jaki w wyniku wykonanych robót budowlanych ma zostać osiągnięty kąt nachylenia dachu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 2812/19). Wobec stwierdzonych nieprawidłowości, w ponownie prowadzonym postępowaniu PINB w pierwszej kolejności uzupełnić powinien postępowanie dowodowe w zakresie ustalenia, jakie wymiary posiadał budynek przed rozbudową, a jakie zyskał w wyniku wykonanej nadbudowy oraz jakie posiada obecnie, zatem pozyskać dokumentację projektową z budowy przedmiotowego budynku i porównać go ze stanem obecnym. Ponadto, odnieść się do kwestii widocznych na murze budynku nierówności spowodowanych wyrwanymi cegłami przy podnoszeniu dachu, które zostały uzupełnione. W ocenie ŚWINB, stanowisko w zakresie stwierdzonych wymiarów nadbudowy budynku jest niespójne i nie zostało dotychczas wyjaśnione. W toku pierwszych czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 6 czerwca 2023 r. PINB stwierdził, iż budynek został podniesiony o ok. 32 - 35 cm (przed poprawką w protokole 30-35 cm), po czym w piśmie z dnia 25 sierpnia 2023 r., po przeprowadzeniu czynności kontrolnych w dniu 24 sierpnia 2023 r. wskazał, że dach został przywrócony do stanu poprzedniego "co oznacza, że przestał istnieć przedmiot samowoli budowlanej określanej jako nadbudowa budynku gospodarczego", a następnie w notatce urzędowej z dnia 31 sierpnia 2023 r. zaznaczył, że "konieczne będą dodatkowe pomiary i zdjęcia, z uwagi na trudność w ustaleniu stanu poprzedniego budynku sprzed rozbudowy". Z kolei, w protokole z dnia 26 września 2023 r., zawarł aktualne na dzień przeprowadzenia oględzin pomiary budynku, bez odniesienia ich do stanu pierwotnego. Takie działanie narusza wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę zaufania do władzy publicznej i zasadę przekonywania o której mowa w art. 11 k.p.a. Zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązek określenia z urzędu jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz obowiązek ich przeprowadzenia z urzędu. Z zasadą tą skorelowane są regulacje umieszczone w art. 77 k.p.a., wedle którego organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, tak aby ustalony stan faktyczny był zgodny z rzeczywistością. To, czy dana okoliczność została udowodniona, można ocenić jedynie na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), który w niniejszej sprawie nie został zgromadzony. W obecnym stanie sprawy bezspornie ustalono jedynie, że inwestorzy dopuścili się samowoli budowlanej polegającej na rozbudowie budynku gospodarczego, nie złożyli wniosku o legalizację i nie zastosowali się do nakazu wstrzymania robót budowlanych. Nie mniej jednak nie ustalono w sposób niewątpliwy, czy obiekt został doprowadzony do stanu poprzedniego, tj. sprzed wykonanej rozbudowy. Wobec powyższego w aktualnym stanie faktycznym nie można stwierdzić czy obecny stan budynku odpowiada stanowi sprzed jego rozbudowy, czy też konieczne jest orzeczenie na podstawie art. 49e pkt 6 Prawa budowlanego, rozbiórki nadbudowanej części, z tym, zastrzeżeniem że w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał dowodowy, nie jest również wiadomo jaka wysokość każdej ze ścian budynku podlegałaby rozbiórce.

W sprzeciwie z dnia 21 lutego 2024 r. I. G. podniosła, że PINB w sposób prawidłowy i pełny przeprowadził postępowanie z jej wniosku oraz zobowiązał inwestorów do rozbiórki nielegalnej rozbudowy należącego do nich budynku. Uznała, że doszło do błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 48, art. 49e pkt 3 i 6 oraz art. 93 pkt 13 Prawa budowlanego, bowiem doszło do zagrożenia bezpieczeństwa jej jako współwłaścicielki sąsiedniej nieruchomości. Podwyższenie budynku o 35 cm nie było z nią uzgadniane i nie jest też dopuszczalne w myśl art. 3, art. 29 i art. 31 Prawa budowlanego. Z tego powodu domagała się uchylenia objętej sprzeciwem decyzji, która narusza zasady postępowania administracyjnego określone w art. 8, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 138 k.p.a. oraz zobowiązania inwestorów do rozbiórki nadbudowanej części budynku gospodarczego.

W odpowiedzi na sprzeciw ŚWINB wniósł jego oddalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej w skrócie: "p.p.s.a."), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.

Stosownie do treści art. 64d § 1 p.p.s.a., Sąd, rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym.

W myśl art. 64e p.p.s.a., sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (por. m. in. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 2345/21 i wyrok NSA z dnia 27 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 959/21).

Na mocy art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy jego decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Stwierdzenie braku istotnych ustaleń faktycznych uniemożliwia akt subsumpcji do konkretnego przepisu prawa materialnego określającego prawa i obowiązki stron postępowania (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 707/18 i cytowane tam orzecznictwo). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 listopada 2012 r. sygn. akt II GSK 9/11, decyzja kasacyjna, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., jest typowym rozstrzygnięciem procesowym, nie przesądza o istocie sprawy administracyjnej, lecz jest ostatnim aktem wydanym w toku instancji, który w inny sposób kończy postępowanie. Szczególną cechą postępowania zainicjowanego sprzeciwem od decyzji kasacyjnej jest zatem ograniczony zakres kontroli tej decyzji, która nie kształtuje stosunku materialnoprawnego, bowiem jej następstwem jest powrót sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: po pierwsze, decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a po drugie, konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Zauważyć przy tym należy, że druga przesłanka ma charakter ocenny, tj. wymagający każdorazowej interpretacji na tle okoliczności faktycznych danej sprawy, uwzględniającej możliwość skorzystania z dyspozycji art. 136 k.p.a.

W orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzenie: "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, uniemożliwiającym organowi odwoławczemu rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2846/12).

Dopuszczalność podjęcia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania dowodowego wymaga łącznego zaistnienia dwóch przesłanek. Pierwszą, o charakterze negatywnym, wynikającą z art. 138 § 2 k.p.a., stanowi brak konieczności przeprowadzenia tego postępowania w całości lub w znacznej części. Druga przesłanka, pozytywna, to istniejące (utrzymujące się) po dokonanej ocenie materiału dowodowego zebranego w pierwszej instancji, wątpliwości co do istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Przesłanka ta wynika z treści art. 136 k.p.a., w którym mowa o dodatkowym postępowaniu w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie.

Trafnie zauważa się, że organ odwoławczy w trybie art. 136 § 1 k.p.a. jest uprawniony do przeprowadzenia postępowania dowodowego celem rozstrzygnięcia nie tylko nieistotnych, ale również doniosłych prawnie wątpliwości dotyczących zgodności z prawem przedsięwzięcia objętego wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę, w szczególności, gdy na tym tle są formułowane odmienne stanowiska przez inwestora i inne strony postępowania (por. wyrok NSA z 20 października 2022r. sygn. akt II OSK 841/21). Istotne jest natomiast, aby postępowanie odwoławcze nie zostało ukształtowane w sposób odmienny (podmiotowo lub przedmiotowo) niż uczynił to organ I instancji, a zatem - by w obydwu instancjach organ rozważał te same podstawowe, istotne dla rozstrzygnięcia kwestie.

W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że w procedurze administracyjnej obowiązuje zasada dwuinstancyjności postępowania. Jej właściwe zachowanie wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Okoliczność ta jest istotna z uwagi na zarzuty sprzeciwu.

PINB, jako organ pierwszej instancji wskazał jako podstawę wydania własnej decyzji art. 49e Prawa budowlanego. Zgodnie z treścią tego przepisu organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku:

1) niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie,

2) wycofania wniosku o legalizację,

3) nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych,

4) niewykonania, w wyznaczonym terminie, postanowienia o usunięciu nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych,

5) nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej w wyznaczonym terminie,

6) kontynuowania budowy pomimo postanowienia o wstrzymaniu budowy.

Przepis ten normuje zatem podstawę do działania organu nadzoru budowlanego w przypadku braku woli inwestora w zalegalizowaniu samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Wobec tego wydanie tejże decyzji musi poprzedzać wszczęcie przez organ nadzoru budowlanego postępowania w trybie art. 48 Prawa budowlanego. Zgodnie z jego treścią organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego:

1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo

2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.

W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Na postanowienie o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie. Postanowienie to wydaje się również w przypadku zakończenia budowy. Postanowienie to nie odnosi się wprost do obecnie prowadzonych robót budowlanych, lecz stanowi ono dla inwestora zakaz prowadzenia robót budowlanych co do ujawnionej samowoli budowlanej.

Podkreślić należy, że procedura legalizacji jest prawem a nie obowiązkiem inwestora. Stosownie bowiem do treści art. 48a ust. 1 Prawa budowlanego legalizacja wszczynana jest na wniosek inwestora, właściciela albo zarządcy obiektu budowlanego, którego postępowanie dotyczy. Przedmiotowy wniosek powinien być złożony w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych wydanego na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Po złożeniu wniosku o legalizację organ nadzoru budowlanego, stosownie do treści art. 48b ust. 1 Prawa budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia doręczenia tego postanowienia. Po ziszczeniu się przesłanek wskazanych w art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego organ wydaje, na podstawie art. 49 ust. 2a, postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej, a po jej uiszczeniu, decyzję o legalizacji zgodnie z art. 49 ust. 4 Prawa budowlanego. W przypadku natomiast braku woli inwestora legalizacji samowolnej budowy organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest prowadzić postępowanie w trybie określonym w art. 49e Prawa budowlanego, wówczas wydana decyzja stanowi zakończenie wdrożonego przez organ nadzoru budowlanego postępowania legalizacyjnego.

Bezspornie w niniejszej sprawie PINB postanowieniem z dnia 13 czerwca 2023 r., nr [...] wstrzymał roboty budowlane związane z rozbudową budynku gospodarczego inwestorów wraz z poddaszem użytkowym, zlokalizowanego na ich działce oraz poinformował o możliwości złożenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia tegoż postanowienia, wniosku o legalizację oraz o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej. ŚWINB postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2023r. utrzymał w mocy w postanowienie PINB, a wyniku złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Sąd ją oddalił wyrokiem z dnia 19 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/GI 1566/23. Orzeczenie to nie jest jeszcze prawomocne. Postanowienie ŚWINB z dnia 8 sierpnia 2023 r. jest jednak ostateczne, stosownie do treści art. 16 § 1 k.p.a., bowiem pozostaje w obrocie prawnym i nie służy od niego odwołanie w administracyjnym toku instancji ani wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozważania dokonane w objętej sprzeciwem decyzji są w tym zakresie w pełni uzasadnione. Nie ustalono bowiem istotnych dla sprawy okoliczności, w tym między innymi pierwotnej wysokości budynku oraz jego kąta nachylenia. Stąd też stwierdzone braki postępowania dowodowego wykraczają poza kompetencje przyznane art. 136 k.p.a. i wymagają przeprowadzenia podstępowania dowodowego w znacznym zakresie, co uzasadnia cofnięcie postępowania do etapu pierwszoinstancyjnego.

Nie było również możliwe zlecenie konkretnych czynności dowodowych, celem ich wykonania przez PINB, wobec przytoczonych cytatów jego rozważań znajdujących się w uzasadnieniu objętej sprzeciwem decyzji ŚWINB. Samodzielne rozstrzygnięcie występujących w sprawie istotnych wątpliwości, z uwagi na konieczny do wyjaśnienia ich zakres, nie było możliwe w oparciu o uzupełnienie materiału dowodowego, co również prowadzi do konkluzji, że decyzja PINB wydana została z naruszeniem przepisów postępowania.

Zdaniem Sądu, ŚWINB prawidłowo uznał, że powyższe braki postępowania dowodowego wykraczają poza kompetencje przyznane art. 136 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. oddalił skargę.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.