Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 87/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200, art. 205 par 2 i 4, art. 209
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par 2 ust. 1 pkt 1 lit. e
journal: Dz.U. 2018 poz 1687
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w  postępowaniu przed sądami administracyjnymi
article: art. 180 i nast.
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.),, Sędzia WSA Bolesław Stachura, Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] M. Z., W. Z. Spółki Jawnej z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia 20 listopada 2023 r. nr 3201-IOA.4322.21.2023; 3201-IOA.4103.24.2023 w przedmiocie należności celnych i podatku od towarów i usług z tytułu importu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Szczecinie z dnia 31 sierpnia 2023 r., nr 428000-COC.4322.24.2022.ID; 428000-COC.4103.1195.2022.ID; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. na rzecz strony skarżącej Przedsiębiorstwa [...] M. Z., W. Z. Spółki Jawnej z siedzibą w P. kwotę 4.918 (cztery tysiące dziewięćset osiemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. (organ I instancji) z 31 sierpnia 2023 r. w przedmiocie określenia i zaksięgowania należności celnych w wysokości [...] zł oraz określenia różnicy podatku od towarów i usług (VAT) w kwocie [...]zł między prawidłową wysokością a zadeklarowaną w zgłoszeniu celnym. Decyzje organów zostały skierowane do Przedsiębiorstwa Wielobranżowego B. Spółki Jawnej w P. (spółka).

W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że 26 lutego 2021 r. Agencja Celna [...] jako przedstawiciel bezpośredni, złożyła w imieniu spółki zgłoszenie celne o dopuszczenie do obrotu towaru - samochodu ciężarowego VOLVO [...] z dźwigiem o numerze identyfikacyjnym [...] (zadeklarowany kod TARIC 8716 3980 00). W dniu przyjęcia zgłoszenia celnego spółka wniosła o zastosowanie preferencji celnych (kod 300) na podstawie świadectwa przewozowego EUR.1 [...] z 23 lutego 2021 r., z którego wynika unijne pochodzenie towaru. Należności celne zostały ustalone z zastosowaniem stawki celnej 0%, zaś VAT z tytułu importu w wysokości [...] zł.

W związku z tym, że władze celne Szwajcarii przekazały negatywny wynik weryfikacji świadectwa przewozowego EUR.1 organ I instancji zakwestionował prawo spółki do zastosowania preferencji celnych. Przyjął podstawową stawkę celną w wysokości 22%, co spowodowało wyższą kwotę VAT. Ponadto organ I instancji stwierdził, że przedmiotem importu był pojazd silnikowy do transportu towarów należący do kodu CN 8704.

Organ w wyniku rozpatrzenia sprawy w instancji odwoławczej zgodził się z organem I instancji.

Tłumaczył, że organ I instancji prawidłowo określił kod CN 8704 2399 00 i właściwie zastosował stawkę celną w wysokości 22 % w związku z negatywnym wynikiem weryfikacji świadectwa przewozowego EUR.1. W konsekwencji zasadnie określił spółce różnicę w wysokości VAT z tytułu importu.

Następnie organ nawiązał do art. 56 ust. 1, ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.U.UE.L.2013.269.1 ze zm. - UKC).

Przypominał, że pozycja HS 8716 Taryfy celnej obejmuje przyczepy i naczepy; pozostałe pojazdy bez napędu mechanicznego; ich części. W ramach tej pozycji kod TARIC 8716 3980 00 dotyczy używanych, pozostałych przyczep lub naczep, do przewozu towarów. Zgodnie z uwagami do pozycji 8716 Taryfy celnej, obejmuje ona grupę pojazdów napędzanych niemechanicznie (innych niż objęte poprzednimi pozycjami), wyposażonych w jedno lub więcej kół, skonstruowanych do przewozu towarów albo osób. Obejmuje ona również pojazdy nienapędzane mechanicznie i niewyposażone w koła (np. ciężkie sanie transportowe, specjalne sanki poruszające się po bieżniach drewnianych). Pojazdy objęte tą pozycją przeznaczone są do ciągnięcia przez inne pojazdy (ciągniki, ciężarówki, motocykle, rowery itp.), pchania lub ciągnięcia ręcznego, popychania stopą albo do ciągnięcia przez zwierzęta.

Z kolei pozycja HS 8704 Taryfy celnej obejmuje pojazdy silnikowe do transportu towarów. W ramach tej pozycji kod TARIC 8704 2399 00 dotyczy używanych, pozostałych pojazdów silnikowych do transportu towarów o masie całkowitej pojazdu przekraczającej 20 ton. Zgodnie z uwagami do pozycji 8704 Taryfy celnej obejmuje ona w szczególności: zwykłe ciężarówki (samochody ciężarowe) i furgony (płaskie, pokryte brezentem, zamknięte itd.); ciężarówki i furgony dostawcze wszelkiego rodzaju, meblowozy; ciężarówki (samochody ciężarowe) z urządzeniami do automatycznego rozładunku (wyładowcze ciężarówki (samochody ciężarowe) itp.).

Przedmiotem analizowanego importu był samochód ciężarowy marki [...] z dźwigiem, na co wskazują zapisy zawarte na rachunku zakupu z 8 lutego 2023 r. Według Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców masa całkowita tego pojazdu wynosi [...] kg. W świetle powyższego, zdaniem organu, pojazd powinien być zaliczony do pozycji CN 8704 23 99 00. Taki kod został też zadeklarowany w zgłoszeniu celnym wywozu pojazdu ze Szwajcarii.

Następnie organ motywował, że do importowanego towaru zastosowanie miała podstawowa stawka celna w wymiarze 22%.

Podstawą zastosowanych przez spółkę preferencji były postanowienia umowy między Europejską Wspólnotą Gospodarczą, a Konfederacją Szwajcarską dotyczącej preferencji celnych oraz podatkowych we wzajemnej wymianie handlowej (Dz.U.UE.L.1972.300.191 ze zm. - umowa). Postanowienia tej umowy stosowane są wyłącznie do produktów pochodzących ze Wspólnoty i ze Szwajcarii, przy czym pochodzenie towaru ma w prawie wspólnotowym i samej umowie specyficzne formalnoprawne znaczenie.

Kwestie ustalania i dokumentowania pochodzenia uregulowane są w protokole 3 do umowy. Zgodnie z art. 1 tego protokołu do celów wykonania umowy stosuje się dodatek I oraz odpowiednie postanowienia dodatku II do Regionalnej Konwencji w sprawie paneurośródziemnomorskich preferencyjnych reguł pochodzenia (Dz.U.UE.L.2013.54.4 ze zm. - konwencja).

W ramach umowy towary korzystają z preferencji celnych po przedstawieniu:

- świadectwa przewozowego EUR.1;

- świadectwa przewozowego EUR-MED;

- deklaracji pochodzenia, sporządzonej przez eksportera na fakturze, dowodzie dostawy lub innym dokumencie handlowym opisującym produkty w sposób wystarczająco szczegółowy do ich identyfikacji.

Według organu, z uregulowań tych wynika szczególny formalizm, którego spełnienie umożliwia skorzystanie przez importerów z preferencji celnych przewidzianych w umowie. Pojęcie "produkty pochodzące" w rozumieniu tych przepisów nie jest równoznaczne z pojęciem używanym w języku potocznym i niezbędne jest przedstawienie wiarygodnego dowodu pochodzenia przewidzianego przez umowę.

Organy celne kraju przywozu są uprawnione do wystąpienia do władz kraju wywozu o przeprowadzenie weryfikacji dowodów pochodzenia. Późniejsze weryfikacje mogą być przeprowadzane wyrywkowo lub w każdym przypadku, gdy władze celne kraju przywozu mają uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności dowodów pochodzenia lub statusu pochodzenia towarów wymienionych na tych dokumentach lub spełnienia innych wymogów konwencji. Weryfikację przeprowadzają władze celne kraju wywozu towarów. W toku weryfikacji mogą one zażądać przedstawienia wszelkich dowodów oraz przeprowadzić weryfikację ksiąg rachunkowych eksportera lub innego rodzaju kontrolę, którą uznają za stosowną. Organy celne, które przeprowadziły weryfikację informują o jej wynikach władze kraju wnioskującego.

W rozpatrywanej sprawie polskie organy celne przeprowadziły weryfikację przedstawionego przez spółkę świadectwa przewozowego EUR.1.

Szwajcarska administracja celna poinformowała w piśmie z 6 lipca 2022 r., że dochodzenie nie pozwoliło jednoznacznie ustalić pochodzenia pojazdu wymienionego w omawianym świadectwie przewozowym i należy go uznać za towar o nieustalonym pochodzeniu. Stwierdziła, że dla tego pojazdu dowód pochodzenia został wystawiony nieprawidłowo. Zatem, zdaniem organu, władze celne kraju eksportu nie potwierdziły pochodzenia towaru uprawniającego do stosowania preferencji celnych przewidzianych w umowie.

W dalszej kolejności organ argumentował, że "Istotą weryfikacji, przeprowadzanej na podstawie art. 32 Dodatku I Konwencji jest uzyskanie od władz kraju eksportu wyniku, który umożliwi ustalenie, czy dokumenty pochodzenia są autentyczne i czy towary można uznać za pochodzące w myśl przepisów Umowy. Weryfikacja przeprowadzona zgodnie ze wskazanymi przepisami przez władze kraju wystawiającego świadectwo pochodzenia jest jedyną, przewidzianą przez Umowę, formą kontroli dowodów pochodzenia towarów i jej wynik jest wiążący dla władz celnych kraju importu (wyrok NSA z 16.10.2008 r., sygn. akt I GSK 1106/07 oraz wyrok TSUE z 9.02.2006 r. w sprawie sygn. akt C 24-25/04).

Z tego względu - jako organ celny kraju przywozu - nie mamy prawnych możliwości przeprowadzenia własnych ustaleń i kwestionowania uzyskanych w trybie weryfikacji wyników, ani domagać się od władz celnych Szwajcarii wykazania, że postępowanie weryfikacyjne zostało właściwie przeprowadzone (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 14.11.2013 r., sygn. akt. I SA/Go 425/13).

System współpracy administracyjnej oparty jest na podziale zadań między władzami państw członkowskich oraz ich wzajemnym zaufaniu. W ramach tego podziału kompetencje do dokonania weryfikacji pochodzenia mają władze kraje eksportu. Władze te są bowiem w najlepszej sytuacji by dokonać bezpośredniej weryfikacji okoliczności, od których uzależnione jest pochodzenie. Są one odpowiedzialne za weryfikację poszanowania reguł pochodzenia przy wydawaniu świadectw EUR.1 oraz przy następczej weryfikacji (wyrok TSUE z 1.07.2010 r. w sprawie C-442/08)."

Dlatego organ ocenił, że nie są uzasadnione zarzuty spółki odnośnie do naruszenia art. 32 konwencji, który reguluje procedurę weryfikacji dowodów pochodzenia. Zgodnie z tymi przepisami wynik weryfikacji powinien jednoznacznie wskazywać, czy dokumenty są autentyczne oraz czy produkty mogą być uważane za produkty pochodzące z jednej z umawiających się stron i spełniają pozostałe wymagania konwencji (art. 32 ust. 5 dodatku I do konwencji).

W niniejszej sprawie szwajcarskie władze celne nie zanegowały autentyczności świadectwa przewozowego EUR.1, ale stwierdziły że zostało ono nieprawidłowo wystawione. Nieprawidłowość dotyczy statusu pochodzenia wymienionego w nim towaru. Władze szwajcarskie stwierdziły, że ich dochodzenie nie pozwoliło na jednoznaczne ustalenie pochodzenia pojazdu i należy go uznać za towar o nieustalonym pochodzeniu. W takiej sytuacji miał zastosowanie art. 32 ust. 6 dodatku I do konwencji.

Organ powołał się na orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie C-409/10.

W dalszej kolejności organ odnotował, że spółka złożyła:

- oświadczenie, w którym V. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (spółka V. ) stwierdziła, że podwozie V. o podanym numerze identyfikacyjnym zostało wyprodukowane na terenie Unii Europejskiej, a krajem pochodzenia jest Szwecja;

- kopię wniosku firmy T. ze S. o wystawianie świadectwa przewozowego EUR.1 dla żurawia hydraulicznego;

- dokument WE-deklaracja zgodności firmy T. ze S. dla żurawia hydraulicznego o numerze fabrycznym [...] wyprodukowanego w [...] r.

Jednak, w przekonaniu organu, te dowody nie mogą zanegować otrzymanego wyniku weryfikacji. Eksporter, który uzyskał dowód pochodzenia od władz kraju eksportu, powinien posiadać dokumenty, które potwierdzają status pochodzenia wywożonych przez niego towarów przez okres przynajmniej trzech lat. Podmiot ten jest także zobowiązany do złożenia na każde żądanie organów celnych umawiającej się strony wszystkich dokumentów potwierdzających status pochodzenia produktów i spełnienie pozostałych wymogów konwencji. Organy celne kraju przywozu nie są uprawnione do żądania dokumentów od eksportera.

Ustalenie pochodzenia towarów wymaga gruntownego zbadania dokumentów, prowadzonych przez eksportera ksiąg rachunkowych, ustalenia czynności, jakim był poddawany towar w kraju eksportu, a często także zbadania całego procesu produkcji.

W tym przypadku załączone dokumenty wskazują jedynie na miejsce produkcji podwozia pojazdu (Szwecja) i żurawia hydraulicznego o numerze fabrycznym [...] (prawdopodobnie S. ).

Potwierdzenie pochodzenia wymaga dodatkowego ustalenia, czy pojazdy przywożone do Szwajcarii miały udokumentowany status towarów pochodzących w warunkach preferencji celnych, czy do montażu został faktycznie użyty wskazany żuraw, jaki był zakres czynności wykonywanych w odniesieniu do tych towarów i jakie ostatecznie pochodzenie nabył gotowy wyrób. Cały proces sprawdzenia pochodzenia odbywa się w kraju eksportu.

Organ zaznaczył, że spółka nie wykazała, aby podjęła jakiekolwiek czynności w celu ponownego zweryfikowania wcześniejszych ustaleń przez władze Szwajcarii. Nie wyjaśniła dlaczego takich kroków nie podjął eksporter.

Jak zauważył organ, "Import towarów objętych preferencyjnymi stawkami celnymi niesie za sobą ryzyko zakwestionowania ich pochodzenia przez władze celne kraju importu. Ryzyko to, w zasadzie w każdym przypadku, spoczywa na importerze, niezależnie również od tego, że mógł on działać w dobrej wierze i przeświadczeniu, że przywożone przez niego towary spełniają warunki uznania ich za pochodzące z krajów, wobec których Wspólnota stosuje preferencje celne." W tej mierze organ wymienił orzeczenia TSUE w sprawach: C-97/95, T-10/97 i T-11/97.

Następnie organ przytoczył art. 22 ust. 6, ust. 7 UKC i powtórzył, że władze celne Szwajcarii odpowiedziały w piśmie z 6 lipca 2022 r., że pojazd należy uznać za towar o nieustalonym pochodzeniu, a dowód pochodzenia został wystawiony nieprawidłowo. Zdaniem organu, tak sformułowany wynik weryfikacji jest wiążący dla władz celnych kraju przywozu.

W konsekwencji organ stwierdził, że podstawa opodatkowania VAT to [...] zł. Na tę kwotę składa się: zadeklarowana w zgłoszeniu wartość celna - [...] zł, należne cło określone w decyzji - [...] zł oraz zadeklarowane w zgłoszeniu koszty dodatkowe - [...] zł. Stawka VAT wynosi 23%. W rezultacie VAT z tytułu importu "samochodu osobowego" stanowi [...] zł ([...] x 23%), a różnica między VAT w prawidłowej wysokości a VAT zadeklarowanym [...] zł.

Spółka złożyła skargę na powyższą decyzję organu.

Zarzuciła naruszenie:

- art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2023.2383 ze zm. - O.p.), art. 71 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo celne (Dz.U.2023.1590 ze zm. - u.p.c.), art. 32 ust. 2 dodatku I do konwencji przez: - niezebranie i nierozpatrzenie wyczerpującego materiału dowodowego; - niewłaściwą ocenę oświadczenia producenta pojazdu z 9 lutego 2023 r. oraz dokumentów wystawionych przez producenta dźwigu T. - poprzestanie na lakonicznej informacji ze strony władz szwajcarskich, że dochodzenie "nie pozwoliło jednoznacznie ustalić pochodzenia" towaru, będącego przedmiotem postępowania; - niepodjęcie próby wyjaśnienia pochodzenia przedmiotu importu z władzami szwajcarskimi w świetle nowych dowodów;

- art. 56 ust. 1, ust. 2 UKC, przepisów Taryfy Celnej, art. 2, art. 3 ust. 2 umowy ze względu na niezastosowanie preferencyjnej stawki celnej 0%;

- art. 30b ust. 1, art. 33 ust. 2a ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U.2020.106 ze zm. w brzmieniu dla daty importu - ustawa o VAT), polegające na błędnym określeniu wysokości podstawy opodatkowania i zobowiązania podatkowego z tytułu importu towaru.

W rezultacie powyższych zarzutów spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją organu I instancji z 31 sierpnia 2023 r. oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu zarzutów i wniosków zawartych w skardze spółka motywowała, że "nie oczekiwała od Dyrektora zastąpienia Szwajcarskiej Administracji Celnej w weryfikacji prawidłowości świadectwa EUR.1. Spółka nie oczekiwała również, aby Dyrektor bezpodstawnie zwrócił się do Szwajcarskiej Administracji Celnej o wykazanie prawidłowości dotychczasowej weryfikacji.

Niemniej, w świetle całokształtu okoliczności sprawy (zwłaszcza oświadczenia producenta z dnia 9.02.2023 wydanego przez V. Sp. z o.o.) nie można, zdaniem Spółki, odmówić zasadności zwrócenia się przez Dyrektora do Szwajcarskiej Administracji Celnej o weryfikację świadectwa EUR.1 z uwzględnieniem i przedstawieniem Szwajcarskiej Administracji Celnej nowych okoliczności zaistniałych w sprawie.

Takie podejście Dyrektora z pewnością korespondowałoby z podstawowymi standardami prowadzenia postępowania - nakazującymi zgromadzenie i wyczerpującą ocenę całego materiału dowodowego, jak również z celami procedury określonej w art. 32 Dodatku I Konwencji PEM."

W ocenie spółki, "Zaskarżona Decyzja sugeruje bowiem, iż raz uzyskana odpowiedź ze strony Szwajcarskiej Administracji Celnej - choćby lakoniczna, zdawkowa i niejednoznaczna - uniemożliwia jakikolwiek dalszy kontakt w tej sprawie ze Szwajcarską Administracją Celną. Dyrektor - nawet po uzyskaniu w toku postępowania dowodu wskazującego na preferencyjne pochodzenie Pojazdu (tj. oświadczenie V. Sp. z o.o.) oraz dźwigu zabudowanego na tym pojeździe - odmówił Spółce nie tyle weryfikacji prawidłowości stanowiska Szwajcarskiej Administracji Celnej, co podjęcia próby jakiegokolwiek kontaktu z tą administracją.

Oczywiście, ponowne zwracanie się do Szwajcarskiej Administracji Celnej o dodatkowe wyjaśnienia, czy też weryfikację udzielonej informacji tylko ze względu na niesatysfakcjonujący dla B. wynik pierwotnej weryfikacji - nie byłoby do pogodzenia z treścią i celami art. 32 Dodatku I Konwencji PEM oraz z krajowymi normami postępowania.

Nie można jednak przyjąć, iż jakakolwiek odpowiedź Szwajcarskiej Administracji Celnej w każdych okolicznościach będzie automatycznie oznaczać brak zasadności podjęcia próby kontaktu ze Szwajcarską Administracją Celną. (...)

Zdaniem Spółki zarówno pierwotne zapytanie o weryfikację świadectwa EUR.1 skierowane do Szwajcarskiej Administracji Celnej, jak i ewentualne dalsze zapytanie w tym zakresie uwzględniające oświadczenie V. Sp. z o.o. oraz deklarację producenta dźwigu (o które to zapytanie Spółka wnioskowała, a które nie zostało przez Dyrektora IAS w S. skierowane do Szwajcarskiej Administracji Celnej) - powinny być odpowiednio uzasadnione, tj. wskazywać przyczyny zwrócenia się o weryfikację, w tym dokumenty lub informacje wskazujące, że informacje podane na dowodzie pochodzenia są nieprawdziwe, oraz obszary, które wzbudziły wątpliwości po stronie polskich organów. (...) Takie podejście z pewnością wpisywałoby się w treść i cele art. 32 ust. 2 Dodatku I Konwencji PEM - zapewniając Szwajcarskiej Administracji Celnej niezbędne wskazówki co do przyczyn i zakresu weryfikacji świadectwa EUR.1."

Spółka zwróciła uwagę, że:

"• z jednej strony uznaje się świadectwo przewozowe EUR.1 za autentyczne, a z drugiej strony - podważa się zarówno autentyczność, jak i prawdziwość tego dokumentu;

• z jednej strony - wskazuje się, że nie można potwierdzić spełnienia reguł preferencyjnego handlu, z drugiej - wskazuje się na pochodzenie towarów jako: "nieustalone" (co de facto należy uznać za trudne do zaakceptowania nie tylko w świetle uprzednio wystawionego dokumentu EUR.1, ale także przepisów dotyczących określania pochodzenia preferencyjnego i niepreferencyjnego).

Zignorowanie tych okoliczności, w tym zaniechania organów w zakresie możliwych i zasadnych do podjęcia działań wyjaśniających - godzą w standardy prowadzenia postępowań wynikające z unormowań krajowych, jak i z treści art. 32 Dodatku I Konwencji PEM (w szczególności art. 32 ust. 2 Dodatku I Konwencji PEM)."

Spółka zaznaczyła, że w aktach sprawy nie znajdują się żadne dowody, z których wynikałoby, że pojazd i dźwig utraciły swoje preferencyjne pochodzenie z Unii Europejskiej. Oświadczenie producenta pojazdu, jakkolwiek nie może stanowić samoistnej podstawy do określenia preferencyjnego pochodzenia towarów, niemniej w świetle całokształtu okoliczności sprawy może stanowić wystarczający asumpt do próby podjęcia kontaktu ze szwajcarskimi władzami celnymi odnośnie do świadectwa EUR.1, jakim posługiwała się spółka. Podobnie jest w przypadku oświadczenia producenta żurawia zamontowanego na pojeździe.

W przekonaniu spółki, organy przy wydaniu decyzji nie zachowały standardów postępowania. W konsekwencji treść uzasadnienia decyzji jest niejasna i niespójna.

Dowody, które przedstawiła spółka, wskazują na to, że zakwestionowane świadectwo przewozowe EUR.1. potwierdza preferencyjne pochodzenie pojazdu.

"W ocenie Spółki nie można przyjąć, iż powyższe wyjaśnienie Dyrektora jest spójne i logiczne. Nie sposób wywnioskować, czy zdaniem Dyrektora Pojazd ma pochodzenie "nieustalone" i równocześnie niepreferencyjne (czyli jednak w części ustalone). Trudno również ustalić, czy zdaniem Dyrektora Szwajcarska Administracja Celna kwestionuje autentyczność świadectwa EUR.1, czy też kwestionuje jego prawidłowość. (...) Skoro bowiem organy zdecydowały się weryfikować pochodzenie Pojazdu i prowadzić postępowanie w tym zakresie - powinny dokonać tego zgodnie ze standardami wynikającymi zarówno z Konwencji PEM (w szczególności art. 32 Dodatku I Konwencji PEM), jak i standardami wynikającymi z krajowych unormowań w zakresie prowadzenia postępowania."

Spółka stwierdziła, że brak wyjaśnienia powyższych okoliczności narusza art. 22 ust. 6, ust. 7 UKC.

Dodatkowo spółka motywowała, że w decyzji z 19 września 2023 r. o sprostowaniu organ I instancji w istocie zmienił swoje rozstrzygnięcie z 31 sierpnia 2023 r. w zakresie kodu Taryfy celnej. Taka zmiana nie była oczywistą omyłką, ale merytoryczną korektą rozstrzygnięcia.

Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga spółki zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana decyzja organu i decyzja organu I instancji z 31 sierpnia 2023 r. nie są zgodne z prawem.

Spór spółki z organami koncentrował się na kwestii dowodu preferencyjnego pochodzenia przedmiotu importu w rozumieniu art. 15 i nast. dodatku I do konwencji w związku z art. 1 ust. 1 protokołu 3 do umowy.

Według art. 1 ust. 1 protokołu 3 do umowy dla rozstrzygnięcia tak sformułowanego zagadnienie kluczowe znaczenie mają wzorce określone w postanowieniach dodatku I do konwencji.

Stosownie do art. 2 dodatku I do konwencji do celów wykonania odpowiedniej umowy następujące produkty uważa się za pochodzące z Umawiającej się Strony przy wywozie do innej Umawiającej się Strony:

a) produkty całkowicie uzyskane na terytorium Umawiającej się Strony w rozumieniu art. 4;

b) produkty uzyskane na terytorium Umawiającej się Strony zawierające materiały, które nie zostały w pełni tam uzyskane, pod warunkiem że materiały te zostały poddane wystarczającej obróbce lub przetworzeniu na terytorium Umawiającej się Strony w rozumieniu art. 5;

c) towary pochodzące z Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) w rozumieniu protokołu 4 do Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Przy wywozie odpowiednio z Unii Europejskiej, Islandii, Liechtensteinu lub Norwegii (państwa EOG) do Umawiającej się Strony innej niż państwa EOG towary te uważa się za pochodzące z Unii Europejskiej, Islandii, Liechtensteinu lub Norwegii (art. 2 ust. 1).

Postanowienia ust. 1 lit. c) mają zastosowanie, pod warunkiem że między Umawiającą się Stroną przywozu a państwami EOG mają zastosowanie umowy o wolnym handlu (art. 2 ust. 2).

Według art. 24 dodatku I do konwencji dowody pochodzenia przedkłada się organom celnym Umawiającej się Strony przywozu zgodnie z procedurami stosowanymi w tym państwie. Wymienione organy mogą żądać przedstawienia tłumaczenia dowodu pochodzenia oraz żądać, aby do zgłoszenia przywozowego zostało dołączone oświadczenie importera, że produkty spełniają warunki wymagane do stosowania odpowiedniej umowy.

Jednocześnie art. 27 dodatku I do konwencji stanowi, że dokumenty, o których mowa w art. 16 ust. 3 i art. 21 ust. 5, wykorzystywane do celów potwierdzenia, że produkty objęte świadectwem przewozowym EUR.1 lub deklaracją pochodzenia mogą być uważane za produkty pochodzące Umawiającej się Strony i spełniające pozostałe wymogi niniejszej Konwencji, mogą składać się m.in. z:

1) bezpośredniego dowodu działań podejmowanych przez eksportera lub dostawcę, zmierzających do uzyskania przedmiotowych towarów, znajdującego się np. w jego księgach rachunkowych lub wewnętrznych dokumentach księgowych;

2) dokumenty potwierdzające pochodzenie użytych materiałów, wystawione lub sporządzone w odpowiedniej Umawiającej się Stronie, gdzie takie dokumenty są stosowane zgodnie z prawem krajowym;

3) dokumenty potwierdzające obróbkę lub przetworzenie materiałów w odpowiedniej Umawiającej się Stronie, wystawione lub sporządzone w odpowiedniej Umawiającej się Stronie, gdzie takie dokumenty są stosowane zgodnie z prawem krajowym;

4) świadectwa przewozowe EUR.1 lub EUR-MED lub deklaracje pochodzenia lub deklaracje pochodzenia EUR-MED potwierdzające status pochodzenia wykorzystanych materiałów, wystawione lub sporządzone w Umawiających się Stronach zgodnie z niniejszą Konwencją;

5) odpowiednie dowody dotyczące obróbki lub przetworzenia przeprowadzonego poza odpowiednią Umawiającą się Stroną zgodnie z art. 11, potwierdzające, że spełniono wymagania zawarte w tym artykule.

W myśl art. 32 dodatku I do konwencji późniejsze weryfikacje dowodów pochodzenia przeprowadza się wyrywkowo lub w każdym przypadku, gdy organy celne Umawiającej się Strony przywozu mają uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia danych produktów lub spełnienia innych wymogów niniejszej Konwencji (art. 32 ust. 1).

Do celów stosowania ust. 1 organy celne Umawiającej się Strony przywozu zwracają świadectwa przewozowe EUR.1 lub EUR-MED oraz fakturę, jeżeli taką dostarczono, deklarację pochodzenia, deklarację pochodzenia EUR-MED lub kopie tych dokumentów organom celnym Umawiającej się Strony wywozu, w odpowiednich przypadkach przedstawiając uzasadnienie wniosku o przeprowadzenie weryfikacji. Wszelkie uzyskane dokumenty lub informacje wskazujące, że informacje podane na dowodzie pochodzenia są nieprawdziwe, są przekazywane wraz z wnioskiem o przeprowadzenie weryfikacji (art. 32 ust. 2).

Weryfikację przeprowadzają organy celne Umawiającej się Strony wywozu. W tym celu mają one prawo żądać przedstawienia wszelkich dowodów oraz przeprowadzić weryfikację ksiąg rachunkowych eksportera lub innego rodzaju kontrolę, którą uznają za stosowną (art. 32 ust. 3).

Jeżeli organy celne Umawiającej się Strony przywozu podejmą decyzję zawieszającą przyznanie preferencyjnego traktowania w odniesieniu do danych produktów w oczekiwaniu na wyniki weryfikacji, oferują importerowi możliwość zwolnienia tych produktów, z zastrzeżeniem podjęcia wobec nich wszelkich środków ostrożności, jakie uznają za niezbędne (art. 32 ust. 4).

Organy celne wnioskujące o weryfikację są informowane o jej wynikach możliwe najszybciej. Wyniki takie jednoznacznie wskazują, czy dokumenty są autentyczne oraz czy przedmiotowe produkty mogą być uważane za produkty pochodzące z jednej z Umawiających się Stron i spełniają pozostałe wymagania niniejszej Konwencji (art. 32 ust. 5).

Jeśli w przypadkach uzasadnionych wątpliwości brak jest odpowiedzi w terminie dziesięciu miesięcy od dnia przedstawienia wniosku o weryfikację lub jeśli odpowiedź nie zawiera informacji wystarczających do stwierdzenia autentyczności danego dokumentu lub rzeczywistego pochodzenia produktów, z wyjątkiem szczególnych okoliczności, organy celne występujące z wnioskiem o weryfikację odmawiają przyznania prawa do korzystania z preferencji (art. 32 ust. 6).

W realiach analizowanej sprawy organy przede wszystkim nie wyjaśniły co było przesłanką przystąpienia do późniejszej weryfikacji świadectwa pochodzenia EUR.1, jakie dowody i okoliczności wywoływały wątpliwości co do materialnej rzetelności tego świadectwa.

Organy pominęły również, że odpowiedź władz szwajcarskich, na której bazowały przy wydaniu decyzji kwestionowanych przez spółkę, w istocie rzeczy nie zawierała żadnych informacji odnoszących się do przeprowadzonego dochodzenia, a tym samym do zakresu weryfikacji i stwierdzonych konkretnych przeszkód w jednoznacznym ustaleniu pochodzenia przedmiotu importu. Trzeba podkreślić, że władze szwajcarskie w swojej odpowiedzi nie wykluczyły preferencyjnego pochodzenia przedmiotu importu. Odpowiedziały organowi I instancji tylko tyle, że dochodzenie nie pozwoliło jednoznacznie ustalić pochodzenia przedmiotu importu. Wyłącznie tej treści stwierdzenie zobowiązywało organy przede wszystkim do rozważenia, czy dotychczasowa odpowiedź władz szwajcarskich spełnia standardy dodatku I do konwencji i może być uznana za wystarczającą, przesądzającą o niepreferencyjnym pochodzeniu przedmiotu importu, czy tryb przeprowadzenia późniejszej weryfikacji spełnia wymagania zawarte w dodatku I do konwencji, a w dalszej kolejności, czy w realiach rozpatrywanej sprawy - w szczególności w świetle twierdzeń i dowodów oferowanych przez spółkę - wystąpiły szczególne okoliczności, do których nawiązuje art. 32 ust. 6 dodatku I do konwencji.

Kwestie te były kluczowe dla wyniku sprawy. Ich pominięcie przez organy świadczy o dowolności w rozpatrywaniu i rozstrzyganiu sprawy.

Czym innym jest bowiem stanowcze ustalenie, że przedmiot importu nie ma preferencyjnego pochodzenia, a istotnie czym innym wyłącznie stwierdzenie, że dochodzenie nie pozwoliło jednoznacznie ustalić pochodzenia przedmiotu importu bez jakiegokolwiek omówienia, co konkretnie uwzględniało to dochodzenie. Tymczasem art. 32 ust. 2, ust. 3, ust. 5 dodatku I do konwencji wyraźnie mówią o tym, że wszelkie uzyskane dokumenty lub informacje wskazujące, że informacje podane na dowodzie pochodzenia są nieprawdziwe, są przekazywane wraz z wnioskiem o przeprowadzenie weryfikacji. Weryfikację przeprowadzają organy celne Umawiającej się Strony wywozu. W tym celu mają one prawo żądać przedstawienia wszelkich dowodów oraz przeprowadzić weryfikację ksiąg rachunkowych eksportera lub innego rodzaju kontrolę, którą uznają za stosowną. Natomiast wyniki weryfikacji jednoznacznie wskazują, czy dokumenty są autentyczne oraz czy przedmiotowe produkty mogą być uważane za produkty pochodzące z jednej z Umawiających się Stron i spełniają pozostałe wymagania niniejszej Konwencji.

O takich dokumentach, które podważałyby materialną rzetelność świadectwa pochodzenia EUR.1 rozpatrywanego przedmiotu importu, nie wspominają ani organy, ani odpowiedź władz szwajcarskich.

Trzeba zaznaczyć, że zgodnie z art. 73 ust. 1 pkt 1 u.p.c. w sprawach celnych znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy działu IV rozdziału 11 O.p. o dowodach, a więc art. 180 i nast. O.p. Wobec tego organy miały obowiązek wziąć pod uwagę całokształt już zgromadzonego materiału dowodowego, rozważyć jego kompletność, zupełność. Dopiero na tej podstawie wyprowadzić adekwatne wnioski dotyczące pochodzenia przedmiotu importu w rozumieniu dodatku I do konwencji.

Dla zupełności oceny prawnej należy zwrócić uwagę, że zmiana klasyfikacji taryfowej przedmiotu importu, przyjętej w rozstrzygnięciu organu I instancji z 31 sierpnia 2023 r., nie mogła być dokonywana w warunkach przewidzianych dla prostowania oczywistych omyłek. Ponadto sprzeczność między rozstrzygnięciem organu I instancji z 31 sierpnia 2023 r. a jego uzasadnieniem w istocie rzeczy nie pozwala przesądzić, czy błąd dotyczył treści rozstrzygnięcia, czy też treści uzasadnienia. W związku z tym, jeżeli organ chciał zgodzić się wyłącznie z argumentami organu I instancji, to w takiej sytuacji miał obowiązek w tym zakresie uchylić decyzję organu I instancji i orzec o innej klasyfikacji taryfowej. Ten aspekt sprawy wymaga jednoznacznego rozstrzygnięcia i uzasadnienia najpierw ze strony organu I instancji, przy czym treść rozstrzygnięcia musi pozostawać w logicznym związku z argumentami zawartymi w jego uzasadnieniu. Nie może przy tym ulegać wątpliwości, że uchylenie przez sąd decyzji organu wraz z decyzją organu I instancji z 31 sierpnia 2023 r. objęło swoim zakresem "decyzję" organu I instancji z 19 września 2023 r o sprostowaniu oczywistej omyłki w zakresie klasyfikacji taryfowej przedmiotu importu.

W dalszym postępowaniu organy uwzględnią stanowisko prawne sądu.

Rzetelnie ocenią z jednej strony normatywne wzorce, według których ustala się preferencyjne pochodzenie przedmiotu importu. Z drugiej zaś, wezmą pod uwagę wszystkie okoliczności konkretnej, rozpatrywanej sprawy, w szczególności przeanalizują, czy treść odpowiedzi władz szwajcarskich daje dowód niepreferencyjnego pochodzenia przedmiotu importu według standardów ustanowionych w dodatku I do konwencji. Dotychczas organy takiej oceny i rozważań nie przeprowadziły, o czym świadczy treść uzasadnienia decyzji organu, a wcześniej organu I instancji, jeśli odnieść ją do treści odpowiedzi władz szwajcarskich i dokumentów oferowanych organom przez spółkę oraz do postanowień umowy i dodatku I do konwencji, mówiących o preferencyjnym pochodzeniu i regułach rozpoznania takiego pochodzenia przedmiotu importu.

Z tych powodów zaskarżona decyzja organu wraz z decyzją organu I instancji z 31 sierpnia 2023 r. podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634 ze zm. - P.p.s.a.).

Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego ([...] zł) uzasadnia art. 200, art. 205 § 2, § 4, art. 209 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 1 lit. e rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1687).

Obejmują one wpis od skargi ([...] zł), wynagrodzenie pełnomocnika ([...] zł) i opłatę od pełnomocnictwa ([...] zł).