Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1447/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, sędzia WSA Maria Tarnowska, Protokolant ref. staż. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...]jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...].

Decyzją tą organ, po rozpatrzeniu odwołania [...]od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...]ustalającej wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...]o nr rejestracyjnym [...] na kwotę 478 zł, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podało, że zgodnie z art. 130a ust. 2a, 6a, 10h i 10i ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Przepis ust. 10i stosuje się odpowiednio.

Stosowanie do ust. 6a ww. przepisu, ustala się maksymalną wysokość stawek kwotowych opłat, o których mowa w ust. 5c:

a) rower lub motorower - za usunięcie - 100 zł; za każdą dobę przechowywania - 15 zł,

b) motocykl - za usunięcie - 200 zł; za każdą dobę przechowywania - 22 zł,

c) pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t - za usunięcie - 440 zł; za każdą dobę przechowywania - 33 zł,

d) pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t do 7,5 t - za usunięcie - 550 zł; za każdą dobę przechowywania - 45 zł,

e) pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 7,5 t do 16 t - za usunięcie - 780 zł; za każdą dobę przechowywania - 65 zł,

f) pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 16 t - za usunięcie - 1.150 zł; za każdą dobę przechowywania - 120 zł,

g) pojazd przewożący materiały niebezpieczne - za usunięcie - 1.400 zł; za każdą dobę przechowywania - 180 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podało dalej, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i ust. 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.

Jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h.

Organ odwoławczy wskazał przy tym, że z akt sprawy wynika, iż została wydana dyspozycja usunięcia pojazdu [...]marki [...]nr rej. [...] w związku z postojem samochodu na jezdni wzdłuż linii ciągłej i utrudnianiem ruchu na drodze publicznej (art. 90 i art. 97 Kodeksu wykroczeń). Zgodnie z dyspozycją usunięcia pojazdu, pojazd holujący [...] dotarł na miejsce. Samochód marki [...]został wciągnięty na przyczepę samochodu holującego. Po przybyciu strony odstąpiono od usunięcia pojazdu na parking strzeżony, co potwierdza notatka urzędowa strażnika z dnia 5 września 2013 r. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z powyższego wynika, że zostały podjęte czynności dotyczące usunięcia pojazdu. Zatem, w związku z postojem samochodu na jezdni wzdłuż linii ciągłej i utrudnianiem ruchu na drodze publicznej, organ I instancji prawidłowo wykazał, że powstały koszty dotyczące usunięcia pojazdu. Organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy znajduje się tabela, w której w pozycji 11 widnieje kwota za przyjazd i odstąpienie od zabrania samochodu strony oraz została wystawiona zbiorcza faktura z dnia [...] października 2013 r. nr [...]. W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, zasadnie organ I instancji naliczył kwotę stanowiącą koszty powstałe w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu. Organ odwoławczy powołał się na uchwałę nr [...]Rady [...]z dniu [...] grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013 (Dz. Urz. [...]).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...], skarżący [...]wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że jego samochód nie został odholowany i zakwestionował by powstały jakiekolwiek koszty związane z usunięciem jego pojazdu, w tym koszty przyjazdu pojazdu holowniczego. Wskazał, że był nieobecny przy samochodzie zalewie 5 – 7 minut i niemożliwe jest, aby w tym czasie pracownik firmy holującej wyjechał z bazy przy ul. [...] i zdążył załadować jego samochód. Zdaniem skarżącego samochód holowniczy nie został wezwany w związku z niniejszą interwencją, lecz był już na miejscu i oczekiwał na możliwość odholowania jakiegokolwiek pojazdu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Wskazać należy, iż przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]kwietnia 2015 r. znak: [...]utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...]z dnia [...] lutego 2015 r. ustalającą wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...]o nr rejestracyjnym [...]. Organ I instancji podał, że do zapłaty tych kosztów zobowiązany jest [...], właściciel pojazdu. Jako podstawę prawną nałożonego obowiązku przywołał art. 130a ust. 2a, ust. 10h, ust. 10j oraz ust. 6 i 6a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) oraz załącznik nr 2 do uchwały Rady [...]z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...]w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013 (Dz. Urzędowy Woj. [...]). Stosując wskazane przepisy organ I instancji przyjął, że [...]jest właścicielem ww. pojazdu oraz, że skarżący w dniu [...] września 2013 r. dopuścił się wykroczenia drogowego polegającego na postoju na jezdni w niedozwolonym miejscu przy ul. [...]. W związku z tym zdarzeniem doszło także do wydania dyspozycji usunięcia pojazdu (o nr [...], k. 1 akt adm. organu I instancji). Wprawdzie dyspozycja ta została cofnięta, ale wywołała koszty, a potwierdza to faktura wystawiona przez firmę holującą. W aktach sprawy znajduje się faktura VAT z dnia [...] października 2013 r. nr [...]wystawiona przez System [...]w [...] wraz z zestawieniem, z którego wynika, że koszty usług holowniczych przedmiotowego pojazdu wyniosły 174,80 zł, dystans przejechany - 13 km, a koszty załadunku – 50 zł. W takich okolicznościach Prezydent [...]decyzją wydaną w sprawie w I instancji, ustalił wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia przedmiotowego pojazdu w kwocie 478 zł i wskazał, że do zapłaty tych kosztów zobowiązany jest skarżący. Ocena ta została w istocie powtórzona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu, wskazanych powyżej decyzji nie sposób uznać za prawidłowe. Nie sposób bowiem stwierdzić (wobec zawartości akt sprawy), aby przed ich wydaniem przeprowadzono wyczerpujące postępowanie dowodowe. Brak właściwego wyjaśnienia okoliczności sprawy uzasadnia w konsekwencji postawienie organom orzekającym zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, jak i art. 80 k.p.a., a to w związku z art. 130a ust. 2a ustawy. Wskazane zaniechanie przeprowadzenia dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przed wydaniem ww. decyzji, skutkowało co najmniej przedwczesnym zastosowaniem tego ostatniego przepisu.

Rozwijając powyższe zważyć trzeba, iż zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela m. in. w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. W myśl ust. 2a ww. przepisu, od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Przepis ust. 10i stosuje się odpowiednio. Ten ostatni stanowi, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Zgodnie natomiast z art. 130a ust. 10h ustawy, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.

Analizując wskazane przepisy przyjąć należy, że przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie pozwalają przy orzekaniu w przedmiocie nałożenia opłaty na jakąkolwiek uznaniowość, w tym - na ustalenie wysokości kosztów związanych z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu w zależności od stopnia zawinienia, rodzaju przewinienia bądź zależnie od tego, na jakim etapie usuwania właściciel powrócił do pojazdu. Nie pozwalają również na ustalenie tych kosztów w kwocie wynikającej z faktury firmy holującej (a to wobec treści art. 130a ust. 6 ustawy).

Niemniej, analizując i stosując te przepisy, brak jest podstaw by przyjąć, że samo wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu stanowi podstawę do wydania decyzji, w zw. z art. 130a ust. 2a ustawy. Obowiązek taki powstaje dopiero wówczas, gdy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu, następnie cofniętej, spowodowało powstanie określonych, tj. rzeczywistych kosztów. Obciążenie kosztami wydania dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadku odstąpienia od tej czynności może bowiem nastąpić wyłącznie wtedy, gdy spełnione są następujące warunki: 1) wydano dyspozycję usunięcia pojazdu wobec zaistnienia okoliczności wymienionych w ust. 1-2 art. 130a ustawy; 2) odstąpiono od usunięcia pojazdu w związku ustaniem przyczyn uzasadniających usunięcie; 3) powstały koszty związane z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu. W takim też zakresie winno być przeprowadzone postępowanie poprzedzające wydanie decyzji obciążającej kosztami za wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu. Postępowanie to winno więc obejmować m. in. ustalenie, czy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało powstanie kosztów. Nie można w tej materii stosować swego rodzaju automatyzmu, tj. przyjmować, że skoro wydano dyspozycję (a to – w sposób uzasadniony), to choć została ona cofnięcia, wywołała określone koszty. Sąd w pełni podziela bowiem pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, iż w celu wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela pojazdu obowiązku zapłaty kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, należy ustalić, czy koszty takie rzeczywiście powstały. Tym samym organ ma obowiązek wyjaśnić, w jakich okolicznościach doszło do wydania dyspozycji odholowania pojazdu, odstąpienia od tej dyspozycji oraz, czy wydanie ww. dyspozycji spowodowało powstanie kosztów, którymi należy obciążyć podmiot zobowiązany (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 441/15; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 207/14; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 1255/12).

Kierując się powyższym, podnieść w konsekwencji trzeba, iż w sprawie organy orzekające co najmniej przedwcześnie przyjęły, że doszło do rzeczywistego powstania kosztów związanych z wydaniem w dniu [...] września 2013 r. dyspozycji usunięcia przedmiotowego pojazdu. Do akt, na potwierdzenie wystąpienia tych kosztów, włączono jedynie fakturę VAT z dnia [...] października 2013 r. nr [...] (wystawioną przez firmę holującą) wraz z załącznikiem, z którego to wynika, że koszty usług holowniczych przedmiotowego pojazdu wyniosły 174,80 zł, a dystans przejechany - 13 km. Dane wynikające z tego dokumentu budzą wątpliwości co do ich wiarygodności wobec pozostałych, wynikających m. in. z dokumentów sporządzonych w tej sprawie przez funkcjonariusza Straży Miejskiej. I tak, z dyspozycji usunięcia pojazdu z dnia [...] września 2013 r. nr [...]wynika, że wniesiono o usunięcie pojazdu o godz. 9:45, natomiast już o godzinie 9:53 odstąpiono od czynności usuwania przedmiotowego pojazdu, v. także notatka urzędowa z dnia 5 września 2013 r. Z zestawienia do faktury wynika, że po wydaniu dyspozycji usunięcia pojazdu, pojazd holowniczy przejechał 13 km i załadował pojazd. Biorąc pod uwagę wskazane powyżej godziny, dotyczące tak wydania dyspozycji, jak i jej anulowania, nie sposób ww. zestawienia załączonego do faktury uznać za wiarygodne. Mało prawdopodobne jest bowiem, aby pojazd holowniczy w czasie 8 minut przejechał 13 km w [...], nadto – aby dokonał w tym też czasie załadunku pojazdu. Nie sposób przy tym pominąć wyjaśnienia samego skarżącego, który podnosi w skardze, że przy samochodzie nie było go kilka minut, a w tym czasie samochód holujący był już na miejscu. Podnosi przy tym, że pojazd holujący przygotowany był do załadunku, ale nie wskazuje na to, aby do tego załadunku doszło. Natomiast z żadnego innego dokumentu pozostającego w aktach nie wynika, aby załadunek pojazdu miał miejsce. Na pewno nie wskazują na to dokumenty sporządzone przez funkcjonariusza Straży Miejskiej, co zdaje się sugerować organ w zaskarżonej decyzji. Powyższe nie zostało dostrzeżone, a winno być zdaniem Sądu zweryfikowane i wyjaśnione. Okoliczności dotyczące wydania dyspozycji usunięcia pojazdu i przystąpienia do realizacji tej dyspozycji winny być bowiem ustalone bezspornie, a to w sprawie nie miało miejsca, na żadnym etapie.

Nie sposób przy tym zgodzić się z twierdzeniem, że przyjęcie jedynie zgłoszenia dyspozycji przez firmę świadczącą usługi holownicze samo w sobie już generuje koszty, o których mowa w art. 130a ust. 2a ustawy. Nie można także podzielić stanowiska, że sam wyjazd holownika z bazy do zrealizowania zleconej usługi jest jednoznaczny z powstaniem kosztów, do pokrycia których jest obowiązany właściciel pojazdu, w stosunku do którego została wydana dyspozycja usunięcia. Może się bowiem tak zdarzyć, że w sytuacji odstąpienia od holowania "zadysponowanego" pojazdu, obecny na miejscu holownik zostaje wykorzystany do odholowania innego pojazdu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 441/15, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 274/14). Należy też raz jeszcze wskazać, że ww. przepis art. 130a ust. 2a ustawy obliguje organ do obciążenia kosztami związanymi z dyspozycją usunięcia pojazdu, ale tylko wówczas, gdy dyspozycja spowodowała ich powstanie, co zaś oznacza, iż ustawodawca dopuszcza także sytuację przeciwną. Stąd też, zdaniem Sądu, nie można generalizować i przyjmować, iż samo wydanie dyspozycji wyjazdu z bazy pojazdu do holowania w celu usunięcia danego pojazdu będzie stanowiło wystarczające uzasadnienie dla stwierdzenia powstania kosztów związanych z odholowaniem danego pojazdu i będzie - niejako "automatycznie" - prowadzić do nałożenia obowiązku ich poniesienia (zwrotu) przez właściciela pojazdu.

Zatem, w sprawie należało ustalić, czy koszty, o którym mowa powyżej w rzeczywistości powstały, a więc, czy interwencja usunięcia danego pojazdu została faktycznie podjęta i spowodowała konkretne wydatki (a przy tym – kiedy została wydana a następnie anulowana). Wątpliwości w tej materii są o tyle uzasadnione, że akta sprawy nie zawierają pełnego materiału dowodowego, a ten pozostający w aktach wskazuje raczej na to, iż wobec daty i godziny wystąpienia przez funkcjonariusza o usunięcie pojazdu oraz wskazanej daty i godziny odstąpienia przez niego od tej czynności, mało prawdopodobne jest, aby firma holująca zdążyła zareagować na wskazane wystąpienie usunięcia, w tym - w sposób przedstawiony w zestawieniu do faktury.

Z tych przyczyn Sąd uznał, iż decyzje wydane w sprawie zapadły z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a to w związku z art. 130a ust. 2a ustawy, w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Ponownie orzekając w sprawie organ I instancji winien uwzględnić powyżej zaprezentowane wskazania Sądu, a tym samym: dokonać ustalenia w jakich okolicznościach doszło do wezwania firmy holowniczej do usunięcia pojazdu skarżącego, a także, czy i w jakim zakresie wezwanie to zostało wykonane oraz, czy i w jakich okolicznościach przyjazd holownika został odwołany. W sprawie należałoby też wyjaśnić, czy dokonano załadunku i rozładunku pojazdu skarżącego na pojazd holowniczy, a także, czy pojazd holowniczy pokonał odległość wskazaną w zestawieniu do faktury. Poczynienie wyjaśnień w tej materii pozwoli bowiem na ustalenie, czy rzeczywiście zostały podjęte czynności zmierzające do odholowania pojazdu i, czy w efekcie wywołały one określone koszty.

Organ winien więc uzupełnić materiał dowodowy (choćby o wyjaśnienia funkcjonariusza Straży Miejskiej i pracownika firmy holującej), i raz jeszcze dokonać jego oceny z uwzględnieniem zasady uregulowanej w art. 80 k.p.a.

W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.