Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4378/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 83 f ust. 1 pkt 3a
journal: Dz.U. 2018 poz 1614
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant asystent sędziego Olga Libiszewska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.R. i T.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 października 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 87/20 w sprawie ze skargi E.R. i T.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 18 listopada 2019 r., nr SKO.4170.106-107.2019 w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 7 października 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 87/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: Sąd I instancji, WSA) oddalił skargę E.R. i T.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, Kolegium, SKO) z 18 listopada 2019 r., nr SKO.4170.106-107.2019 w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodzili się E.R. i T.R. (dalej: skarżący kasacyjnie) i w skardze kasacyjnej zarzucili zaskarżonemu wyrokowi:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (w brzmieniu obowiązującym w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 21 kwietnia 2017 r.: Dz.U. z 2016 r., poz. 2134 ze zm.: Dz.U. z 2015 r., poz. 1936; Dz.U. z 2016 r., poz. 2249, poz. 2260; dalej: u.o.p.) w zw. z art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 83f ust. 1 pkt 1-3 i 3b-15 u.o.p. w zw. z art. 83f ust. 1a u.o.p., poprzez oddalenie skargi, a to z uwagi na błędne uznanie przez WSA, że organy administracji prawidłowo ustaliły, że zachodziły przesłanki nałożenia kary pieniężnej na skarżących kasacyjnie, a to z uwagi na usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia na cele związane z działalnością gospodarczą, podczas gdy organy te nie zweryfikowały w jakimkolwiek stopniu, czy nie zachodziły inne niż wskazana w art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. przesłanki dopuszczalności usunięcia drzew z terenu nieruchomości bez zezwolenia, co stanowiło rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Łodzi (dalej: Prezydent, organ I instancji) w całości,

2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. w zw. z art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2017 r., poz. 2168 ze zm.; dalej: u.s.d.g.), poprzez błędne uznanie przez WSA, że wycięcie drzew na nieruchomości stanowiącej własność skarżących kasacyjnie nastąpiło na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, a w konsekwencji uznanie, że skarżący kasacyjnie byli zobowiązani do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew z terenu nieruchomości, a brak tego zezwolenia uzasadnia nałożenie na skarżących kasacyjnie administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy z materiałów zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego nie wynika, aby wycinka drzew na nieruchomości została dokonana na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, co powinno skutkować umorzeniem postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na skarżących kasacyjnie;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 3 lit. a i b u.o.p., poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że prawidłowo organy administracji ustaliły, że skarżący kasacyjnie usunęli z terenu nieruchomości 298 drzew bez wymaganego zezwolenia, podczas gdy, jak wynika z załączników a i b do decyzji Prezydenta, co najmniej w odniesieniu do 34 drzew usuniętych z terenu nieruchomości zachodziła przesłanka wyłączająca obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew, o której mowa w art. 83f ust. 1 pkt 3 lit. a i b u.o.p.

Wobec tak sformułowanych zarzutów, na podstawie art. 188 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku WSA i stwierdzenie nieważności decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta w całości, względnie o uchylenie decyzji SKO i decyzji Prezydenta, a na wypadek, gdyby Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylenie w całości zaskarżonego wyroku WSA i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżących kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej.

W ocenie skarżących kasacyjnie, do ustalenia ewentualnej odpowiedzialności za usunięcie drzew z terenu nieruchomości i zakresu tej odpowiedzialności powinny znaleźć zastosowanie przepisy u.o.p. w brzmieniu obowiązującym w okresie, w którym nastąpiło usunięcie drzew z terenu nieruchomości, Jak wynika przy tym z ustaleń organów administracji przytoczonych w wyroku WSA, usunięcie drzew z terenu nieruchomości nastąpiło w okresie od lutego do kwietnia 2017 r., zatem zastosowanie powinny znaleźć przepisy u.o.p, obowiązujące w tym okresie.

Skarżący kasacyjnie wskazali, że obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie było, po ustaleniu, że doszło do wycinki drzew na terenie nieruchomości oraz po ustaleniu, że w celu wycinki drzew nie uzyskano stosownego zezwolenia, przeanalizowanie, czy nie zachodziły jakiekolwiek przyczyny, które w dacie dokonania wycinki wykluczały obowiązek uzyskania zezwolenia na wycięcie drzewa. Dopiero natomiast po ustaleniu, że takie przyczyny nie zachodziły, można było przejść do następnego etapu postępowania wyjaśniającego, tj. do ustalenia podstaw i zakresu administracyjnej odpowiedzialności pieniężnej podmiotów, w odniesieniu do których toczyło się postępowanie administracyjne w sprawie.

Natomiast w postępowaniu będącym obecnie przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, postępowanie wyjaśniające, w zakresie przyczyn wyłączających obowiązek uzyskania zezwolenia, ograniczono wyłącznie do sprawdzenia, czy zachodzą okoliczności wskazane w art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., co zresztą zostało błędnie zweryfikowane. Natomiast organy administracji orzekające w sprawie (Prezydent i SKO) nie odniosły się w jakimkolwiek stopniu do tego, czy w sprawie występowały inne przesłanki wyłączające obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem skarżących kasacyjnie, wydanie decyzji na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. nastąpiło na podstawie częściowo tylko ustalonego stanu faktycznego, gdyż wydano decyzję o wymierzeniu skarżącym kasacyjnie administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew z terenu nieruchomości bez zezwolenia, bez uprzedniego kompleksowego sprawdzenia, czy usunięcie drzew z terenu nieruchomości rzeczywiście wymagało uzyskania takiego zezwolenia w świetle wszystkich przesłanek wynikających z przepisów ustawy i obowiązujących w dacie dokonania czynu stanowiącego podstawę wymierzenia kary. Prezydent, a następnie SKO w ogóle bowiem nie przeanalizowały, w jakimkolwiek stopniu, czy w sprawie nie zachodziły inne podstawy wyłączenia obowiązku uzyskania zezwolenia na wycinkę, o których mowa w art. 83f ust. 1 pkt 1-3, 3b-15 u.o.p. oraz w art. 83f ust. 1a u.o.p.

Powyższe, w ocenie skarżących kasacyjnie stanowi naruszenie przepisów regulujących zakres postępowania wyjaśniającego, w szczególności art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a., które obligują organy administracji do określenia, jakie okoliczności powinny zostać wyjaśnione w ramach toczącego się postępowania, a następnie do zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego i poddania go wyczerpującej analizie.

Skarżący kasacyjnie zauważyli, że pomimo tak istotnego uchybienia rozstrzygnięcie zamieszczone w decyzji SKO zostało bezkrytycznie zaakceptowane przez WSA, który w wyroku również ograniczył się do przeanalizowania, czy w stanie faktycznym sprawy znajdował zastosowanie art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. i w całości pominął inne przepisy prawa, które mogłyby potencjalnie zwalniać skarżących kasacyjnie z obowiązku uzyskania zezwolenia na wycinkę, a w konsekwencji skutkowałyby niemożliwością nałożenia na skarżących kasacyjnie administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 88 ust 1 pkt 1 u.o.p.

Następnie wskazano, że decyzje organów administracji publicznej orzekających w niniejszej sprawie zostały wydane na skutek błędnego ustalenia, iż usunięcie drzew z terenu nieruchomości nastąpiło na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Powyższe było wynikiem wadliwej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, jak również niepodjęcia przez organy administracji jakichkolwiek czynności zmierzających do potwierdzenia związku funkcjonalnego dokonanej wycinki drzew z prowadzeniem działalności gospodarczej, po dacie jej dokonania, a przed wydaniem decyzji administracyjnych podlegających kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu.

Powyższe skutkowało uznaniem, że skarżący kasacyjnie nie byli zwolnieni z obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew z nieruchomości na podstawie art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., a w konsekwencji wymierzeniem skarżącym kasacyjnie administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia na podstawie art. 88 ust, 1 pkt 1 u.o.p. Powyższe wady, w ocenie skarżących kasacyjnie, nie zostały przy tym dostrzeżone przez Sąd I instancji, który w wyroku zaaprobował w pełni ustalenia organów administracji w tym zakresie i stwierdził, że w sprawie nie budziło wątpliwości, że wycinka drzew z terenu nieruchomości nastąpiła w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Podniesiono, że jak wynika przy tym z uzasadnienia wyroku, Sąd I instancji stwierdził, w ślad za ustaleniami dokonanymi przez Prezydenta i potwierdzonymi przez SKO, że od 2014 r. teren nieruchomości był przygotowany pod względem prawnym do wybudowania osiedla mieszkaniowego, jednak zdaniem skarżących kasacyjnie wywiedzenie z powyższych ustaleń (faktu wydania przywołanych rozstrzygnięć administracyjnych oraz zarejestrowania działalności gospodarczej) związku funkcjonalnego dokonanej wycinki drzew z prowadzeniem działalności gospodarczej było błędne. Zwrócono uwagę, że z wyroku WSA oraz z akt sprawy nie wynika, aby w następstwie nałożenia na T.R. obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko podjęto dalsze czynności w tym zakresie, które umożliwiłyby uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach objętej wnioskiem, a brak podjęcia dalszych starań w celu uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego świadczy o rezygnacji z realizacji przedsięwzięcia objętego wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Powyższe zostało zignorowane przez organy administracji, a następnie przez Sąd I instancji.

Skarżący kasacyjnie zauważyli, że zarówno Prezydent, jak i Kolegium wywiodły z faktu złożenia wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zamiar zagospodarowania nieruchomości na cele zabudowy mieszkaniowej i całkowicie zignorowały znaczenie dla sprawy okoliczności nieuzyskania tejże decyzji środowiskowej i umorzenia postępowania w tym przedmiocie już w maju 2017 r. Analogiczne stanowisko zajął, co do zasady, Sąd I instancji, podejmując przy tym częściową próbę usprawiedliwienia okoliczności nieuzyskania tejże decyzji środowiskowej poprzez odniesienie się do postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, toczącego się na wniosek R.S., w wyniku którego pierwotnie ustalono warunki zabudowy w odniesieniu do terenu obejmującego część nieruchomości, jednakże decyzja w tym przedmiocie została uchylona przez WSA w Łodzi wyrokiem z 10 października 2017 r. (sygn. akt II SA/Łd 647/17).

W ocenie skarżących kasacyjnie normatywnego związku pomiędzy wycinką drzew, a prowadzoną działalnością gospodarczą nie potwierdza również okoliczność zarejestrowania przez T.R. działalności gospodarczej w zakresie robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków, w sytuacji, gdy z materiałów postępowania nie wynika, aby w ramach prowadzonej działalności gospodarczej prowadzone były jakiekolwiek czynności zmierzające do urzeczywistnienia tego zamiaru na nieruchomości. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem skarżących kasacyjnie, okoliczności przywołane w wyroku WSA jako świadczące o rzekomo prawidłowym ustaleniu, że usunięcie drzew z terenu nieruchomości nastąpiło na cele związane z prowadzeniem przez T.R. działalności gospodarczej polegającej na zabudowie tej nieruchomości, nie pozwalają przyjąć z pewnością, a nawet ze znacznym prawdopodobieństwem, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej T.R. zamierzał zagospodarować nieruchomość poprzez jej zabudowę oraz że w tym celu zadecydował o wycince drzew z terenu nieruchomości za zgodą E.R.

Jednocześnie odnosząc się do argumentacji zawartej w wyroku WSA oraz zaskarżonej decyzji, w których, stwierdzono, że usunięcie drzew może czasami stanowić pierwsze czynności inicjujące lub poprzedzające rozpoczęcie działalności gospodarczej na terenie danej nieruchomości, zauważono, że argument ten nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż od chwili dokonania wycinki drzew z terenu nieruchomości (co zgodnie z ustaleniami organów obu instancji nastąpiło w okresie luty-kwiecień 2017 r.) do chwili wydania decyzji Prezydenta (5 czerwca 2019 r.) upłynął okres ponad dwóch lat i w tym okresie nie zostały ujawnione przez organy obu instancji jakiekolwiek okoliczności świadczące o wykorzystaniu nieruchomości po usunięciu drzew na cele prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący kasacyjnie podkreślili, że z wyroku WSA nie wynika, aby Sąd I instancji stwierdził podjęcie przez organy administracji jakichkolwiek czynności dowodowych w zakresie ustalenia, czy po dacie dokonania wycinki ujawniły się jakiekolwiek inne okoliczności wskazujące na związek dokonanej wycinki z przypisywanym skarżącemu zamiarem zabudowy nieruchomości w ramach prowadzonej działalności gospodarczej lub wskazujące na związek dokonanej wycinki z prowadzeniem działalności gospodarczej przez jakikolwiek inny podmiot. Gdyby takie czynności dowodowe zostały podjęte, najprawdopodobniej nie przyniosłyby potwierdzenia istnienia takich okoliczności, co dodatkowo podważałoby zasadność rozstrzygnięcia zamieszczonego w decyzji SKO.

Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego wskazano, że z treści decyzji Prezydenta oraz decyzji SKO nie wynika, aby kwestia zastosowania art. 83f ust. 1 pkt 3 u.o.p. w stanie faktycznym sprawy podlegała analizie organów. Zwrócono uwagę, że z materiałów zgromadzonych w aktach postępowania wynika, że co najmniej w odniesieniu do części drzew, za których usunięcie została nałożona kara na skarżących kasacyjnie, zastosowanie znajdował art. 83f ust. 1 pkt 3 u.o.p., co zostało pominięte przez WSA i przesądza o naruszeniu przez ten sąd przepisów prawa materialnego. W tabelach stanowiących załączniki a i b do decyzji Prezydenta zidentyfikowane zostały usunięte drzewa wraz z nazwą gatunku i ustalonym przez organ I instancji obwodem pnia. Z danych wskazanych w załącznikach a i b do decyzji Prezydenta wynika, że co najmniej wskazane drzewa posiadały obwody pni nieprzekraczające progów wskazanych w art. 83f ust. 1 pkt 3 u.o.p., tj. 50 cm - dla gatunków dąb szypułkowy i czeremcha pospolita, oraz 100 cm - dla gatunków robinia akacjowa, topola osika i wierzba krucha.

Wyjaśniono, że na potrzeby wymierzenia skarżącym kasacyjnie administracyjnej kary pieniężnej organy orzekające w sprawie posłużyły się regułą wynikającą z art. 89 ust. 4 u.o.p., zgodnie z którym jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu wykarczowania pnia i braku kłody, dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10 %. Jednocześnie, obwody drzew wskazane w kolumnie pn. Obwód pnia w tabelach zamieszczonych w załącznikach a i b zostały wyliczone na podstawie najmniejszej średnicy pnia, ale bez uwzględniania obowiązku pomniejszenia obwodu o 10% (zasadę pomniejszenia obwodu zastosowano dopiero na dalszym etapie wyliczania wysokości kary pieniężnej).

Zdaniem skarżących kasacyjnie, gdyby obwody pni wskazane w kolumnie pn. Obwód pnia w tabelach zawartych w załącznikach a i b do decyzji Prezydenta obliczono z uwzględnieniem redukcji o 10 %, wówczas okazałoby się, że wyłączenie z art. 83f ust. 1 pkt 3 u.o.p. miałoby zastosowanie do większej liczby drzew usuniętych z nieruchomości. Jednocześnie podkreślono, że pomiary dokonane przy wykorzystaniu metody z art. 89 ust. 4 u.o.p. są w pełni miarodajne dla ustalenia, czy dane drzewo podlega obowiązkowi uzyskania zezwolenia na jego usunięcie.

Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie skarżących kasacyjnie, już z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, ze znaczna część drzew, w odniesieniu do których wymierzono administracyjną karę pieniężną, nie była objęta obowiązkiem uzyskania zezwolenia na ich usunięcie, bez względu na to, czy ich wycinka została dokonana na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej czy też nie, co w konsekwencji wykluczało możliwość nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za ich usunięcie bez zezwolenia.

Powyższe, zdaniem skarżących kasacyjnie, zostało całkowicie pominięte przez Sąd l instancji, jak też przez organy administracyjne obu instancji orzekające w niniejszej sprawie, co uzasadnia uchylenie zarówno wyroku WSA, jak i w dalszej kolejności decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zarzuty skargi kasacyjnej zmierzają do wykazania, że organ bezpodstawnie wymierzył skarżącym kasacyjnie administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew z terenu nieruchomości położonej przy ul. [...] w Ł. (działka nr [...] i [...] w obrębie [...]), bowiem w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2018 r., poz. 1614 ze zm.; dalej: u.o.p.).

W myśl art. 83 ust. 1 u.o.p. usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia.

Zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3 u.o.p. przepisów art. 83 ust. 1 u.o.p. nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W celu skorzystania z możliwości wyłączenia z obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z nieruchomości winny być zatem spełnione kumulatywnie przesłanki określone w treści art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. Po pierwsze, nieruchomość musi stanowić własność osoby fizycznej. Po drugie, planowane usunięcie drzew lub krzewów z nieruchomości nie może mieć związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Pierwszy z opisanych warunków jest niewątpliwie spełniony, w rozpoznawanej sprawie nie jest bowiem kwestionowane, że drzewa, które zostały usunięte przez skarżących kasacyjnie rosły na nieruchomości stanowiącej własność osoby fizycznej. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy ich usunięcie nastąpiło na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, analiza materiału zgromadzonego w sprawie daje podstawy do przyjęcia, że nie sposób stwierdzić, że wycinka dokonana na nieruchomości należącej do skarżących kasacyjnie nastąpiła na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Do oceny charakteru wycinki drzew w rozpoznawanej sprawie uprawniają ustalenia poczynione w toku postępowania administracyjnego, które wskazują, iż od 2014 r. teren nieruchomości był przygotowywany pod względem prawnym do wybudowania tam osiedla mieszkaniowego.

Uznać należało, że prowadząc postępowanie, organy administracji uwzględniły wszystkie istotne okoliczności faktyczne zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 7 k.p.a., a Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie powyższą ocenę okoliczności faktycznych uznała za prawidłową. Dokonując oceny czy daną okoliczność należy uznać za udowodnioną organ zobligowany jest do dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego. Ustalając czy drzewa te zostały usunięte na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, organ miał na względzie położenie gruntów, na których rosły wycięte drzewa. Grunty te zlokalizowane na obrzeżach Ł., w strefie o wysokim stopniu zurbanizowania, a w ich bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się nieruchomości wykorzystywane pod zabudowę mieszkaniową. Jak słusznie zauważyły organy prowadzące postępowanie administracyjne, w takiej konfiguracji przestrzennej i sposobie zainwestowania nieruchomości sąsiednich trudno jest w ogóle wyobrazić sobie możliwość zgodnego z przepisami prawa sposobu ich przeznaczenia i użytkowania innego niż na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, która w przypadku skarżącego kasacyjnie polega m.in. na robotach budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych (PKD 41.20.Z) - co wynika m.in., z wydruku z CEIDG skarżącego kasacyjnie.

Dokonując oceny, czy drzewa te zostały usunięte na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej uwzględniono również okoliczność, że postanowieniem z 3 marca 2015 r., znak DSS-OSR-11.6220.142.5,2014, Prezydent Miasta Łodzi w wyniku rozpoznania wniosku z 9 października 2014 r., nałożono na inwestora – T.R. obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia pn: "[...]" przewidzianego do realizacji na działkach nr ew. [...], [...], obręb [...] w Ł., a decyzją z 14 marca 2017r. nr DAR-UAX.416.2017, wydaną na wniosek R.S. z 27 czerwca 2016 r., Prezydent Miasta Łodzi ustalił warunki zabudowy dla realizacji w Ł. przy ul. [...], na terenie oznaczonym jako części działek ewidencyjnych [...] i [...], działka drogowa numer [...] oraz fragment działki drogowej numer [...] w obrębie geodezyjnym numer [...] inwestycji polegającej na budowie zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z wbudowanymi garażami, budynki portierni z wiatą rowerową, stacji transformatorowej, zadaszonych śmietników, układu komunikacji wewnętrznej z miejscami parkingowymi i chodnikami, placu zabaw, przyłączy i instalacji - elektrycznej, gazowej, wodociągowej i kanalizacji sanitarnej oraz fragmentu drogi ulicy deltowej od działki numer [...] do ulicy [...] ze skrzyżowaniem ulic [...]/[...] ze zjazdem.

Przyjętych twierdzeń nie zmienia fakt, że wniosku o wydanie warunków zabudowy nie złożył osobiście T.R., ani też, że E.R. nie prowadzi działalności gospodarczej. Istotne bowiem jest tylko to, że brak jest możliwości powiązania dokonanej wycinki drzew z celami innymi niż prowadzenie działalności gospodarczej. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. nie wymaga, aby wycinka tych drzew była związana z działalnością gospodarczą prowadzoną przez właściciela nieruchomości.

Rację ma Sąd I instancji, że istotnym jest cel wycinki drzew rosnących na nieruchomości stanowiącej własność osób fizycznych niezwiązany z prowadzeniem działalności gospodarczej, a nie czy tą działalność ma prowadzić właściciel, czy inny podmiot. Zasadnie więc organy dokonały badania związku funkcjonalnego pomiędzy wycinką drzew, a prowadzoną na tej nieruchomości bądź zamierzoną działalnością gospodarczą.

Podkreślić przy tym należy, że związanie dopuszczalności wycinki drzew na prywatnej nieruchomości, bez konieczności uprzedniego uzyskania zezwolenia, z celem, na jaki wycinka jest dokonywana, przesądza o tym, że norma art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. adresowana jest zarówno do tych osób fizycznych, które prowadzą działalność gospodarczą, jak i do tych, które taką działalność zamierzają rozpocząć. Można bowiem dopuścić taką sytuację, w której wycinka drzew jest pierwszym etapem do takiego zagospodarowania nieruchomości, które służyć będzie prowadzeniu działalności gospodarczej, przy czym mowa jest o działalności osób fizycznych. Chodzi tutaj o funkcjonalny związek pomiędzy dokonaną wycinką drzew, a prowadzoną, bądź zamierzoną działalnością gospodarczą właściciela nieruchomości.

W kontekście powyższych rozważań istotnego znaczenia nabiera postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi z 3 marca 2015 r., znak DSS-OŚR-II.6220,142.5.2014, którym, w wyniku rozpoznania wniosku z dnia 9 października 2014 r., nałożono na inwestora – T.R. obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia, a także wystąpienie z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla tożsamej inwestycji przez R.S..

Wobec powyższego, nie budzi wątpliwości nie tylko cel wystąpienia o ustalenie warunków zabudowy dla tożsamej inwestycji przez inną osobę, ale również wola właściciela nieruchomości T.R. zagospodarowania nieruchomości w sposób wynikający z w/w decyzji i postanowienia. Jednocześnie bez znaczenia pozostaje fakt braku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Przedstawione okoliczności jednoznacznie przesądzają, że usunięcie drzew nastąpiło w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Wskazać również należy, że z punktu widzenia ochrony przyrody omawiana regulacja, dopuszczająca dokonywanie wycinki drzew na prywatnych posesjach, zakładała niewielką ingerencję w istniejący na działkach stan zadrzewienia wynikający z potrzeb właściciela. Świadczy o tym ograniczenie dotyczące wycinki dokonywanej na cele związane z działalnością gospodarczą, które poddano reżimowi procedury uzyskania zezwolenia na wycinkę, co wynika z faktu, iż prowadzenie różnego rodzaju inwestycji zazwyczaj związane jest z większą ingerencją w środowisko naturalne (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 24 października 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 683/18 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skoro działalność gospodarcza z reguły wiąże się z większą ingerencją w środowisko naturalne, to czynnikiem determinującym możliwość skorzystania z regulacji zawartej w art. 83f ust. 1 pkt 3 u.o.p jest prowadzenie działalności gospodarczej (ściśle rzecz ujmując usuwanie drzew lub krzewów realizowane jest w celu związanym z działalnością gospodarczą) na nieruchomości stanowiącej własność osoby fizycznej, to nawet wówczas, gdy ową działalność prowadzi formalnie inny podmiot, jeśli tylko decyzję o wycięciu podejmuje osoba fizyczna będąca właścicielem nieruchomości, owa osoba będzie ponosić odpowiedzialność, o której mowa w art. 88 ust. 1 u.o.p. Wskazany przepis art. 83f ust. 1 pkt 3a nie wymaga ustalenia powiązania wycinki drzew wyłącznie z działalnością gospodarczą właściciela. Brzmienie przywołanego przepisu wskazuje, że istotny jest bowiem cel wycinki drzew rosnących na nieruchomościach osób fizycznych niezwiązany z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zaś to, przez kogo ta działalność ma być prowadzona, choć niewątpliwie najbardziej typowym przypadkiem jest działalność prowadzona na nieruchomości przez jej właściciela.

Trzeba zatem przyjąć, że w każdej sytuacji organ powinien szczegółowo badać, czy pomiędzy planowaną bądź dokonaną już wycinką drzew i prowadzoną bądź zamierzoną działalnością gospodarczą na danym terenie istnieje funkcjonalny związek, to bowiem kryterium wydaje się najbardziej właściwe do oceny, czy zezwolenie na wycięcie drzewa przez osobę fizyczną na nieruchomości stanowiącej jej własność jest wymagane (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1290/17). Podobny pogląd prezentowany jest w piśmiennictwie (K. Gruszecki, Komentarz do art. 83f ustawy o ochronie przyrody, LEX/el 2017).

Konkludując uznać należało, że Sąd I instancji zasadnie zaakceptował stanowisko organów administracji, że usunięcie drzew na przedmiotowej nieruchomości nie nastąpiło na cele niezwiązane z prowadzoną działalnością gospodarczą, koniecznym zatem było wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej w oparciu o art. 88 ust. 1 pkt 1 i art. 89 pkt 1 u.o.p. Przedstawione powyżej okoliczności faktyczne przemawiają za niemożnością uznania za zasadne zarzutów dotyczących naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. w zw. z art. 2 u.s.d.g.

Brak jest również podstaw do uznania za zasadne zarzutów dotyczących naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. w zw. z art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 83f ust. 1 pkt 1-3 i 3b-15 u.o.p. w zw. z art. 83f ust. 1a u.o.p., a także zarzutu naruszenia art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 3 lit. a i b u.o.p.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma Sąd I instancji wskazując, że organy prawidłowo zastosowały art. 88 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., gdyż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający do podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ocena ta dotyczy zarówno kwestii wykazania, że usunięcie drzew nie nastąpiło na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, jak i kwestii ustalenia liczby i gatunków usuniętych drzew i ich pomiaru.

Przede wszystkim wskazać należy, że ze względu na czas ocenianego zdarzenia, tj. wycinkę drzew, określony na okres luty-kwiecień 2017 r., materialnoprawną postawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2017 r. do 16 czerwca 2017 r. (Dz.U. z 2016 r., poz. 2134 ze zm.). Zgodnie z ówcześnie obowiązującą regulacją art. 83f ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza:

a) 35 cm - w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego,

b) 25 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew.

Nie ma zatem racji autor skargi kasacyjnej podnosząc, że niektóre z drzew wskazanych w załącznikach a i b do decyzji Prezydenta posiadały obwody pni nieprzekraczające progów wskazanych w art. 83f ust. 1 pkt 3 u.o.p. Formułując powyższy zarzut posłużono się bowiem brzmieniem wskazanej regulacji nieobowiązującym w czasie ocenianego zdarzenia.

W rozpatrywanej sprawie w trakcie pierwszych oględzin przeprowadzonych w dniu 8 marca 2017 r. ustalono wycięcie 158 sztuk drzew. Z treści protokołu wynika również, że w trakcie oględzin prace urzędników były utrudniane przez dwóch mężczyzn (prawdopodobnie synów właściciela nieruchomości), którzy piłą spalinową obcinali konary powalonych drzew, co uniemożliwiało ocenę, czy drzewa były siedliskiem ptaków objętych ochroną.

Podczas kolejnych oględzin przeprowadzonych w dniu 22 stycznia 2019 r., na których stawił się skarżący kasacyjnie wraz z pełnomocnikiem, dokonano pomiaru części karpin i nielicznych pozostałych kłód, przy czym z uwagi na warunki atmosferyczne (zamarznięta ziemia) nie było możliwości zebrania części pomiarów. Jak wynika z protokołu sporządzonego z oględzin w dniu 26 lutego 2019 r. na terenie nieruchomości "odsłonięto przykryte warstwą ziemi karpiny drzew", "gatunki drzew rozpoznano na podstawie odrostów z pni i pozostałości kory na karpinach, kolorze twardzieli, widoczności promieni rdzeniowych na przekroju poprzecznym".

Podczas oględzin w dniu 22 stycznia 2019 r. z uwagi na niesprzyjające warunki atmosferyczne dokonano pomiaru 86 sztuk karpin, natomiast w dniu 26 lutego 2019 r. dokonano odsłonięcia i pomiarów pozostałych 212 sztuk karpin, co doprowadziło do wniosku, że w wyniku nielegalnej wycinku usunięto łącznie 298 sztuk drzew różnych gatunków, co znajduje odzwierciedlenie m.in. w dokumentacji fotograficznej.

W toku postępowania organ I instancji w dniu 26 kwietnia 2019 r. przesłuchał również świadków – B.O. i E.W., którzy zeznali, że wycinka na nieruchomości przy ul. [...] rozpoczęła się w lutym 2017 r., zakończyła w kwietniu 2017 r. i była dokonywana przez rodzinę właścicieli nieruchomości (na zlecenie właścicieli). Rację ma Sąd I instancji wskazując, że powyższe twierdzenia korespondują z wynikającymi z protokołów oględzin i notatek służbowych okolicznościami (strażnicy miejscy, którzy pojawili się na nieruchomości w związku z interwencją w dniu 20 lutego 2017 r. zastali na miejscu wycinki m.in. syna właściciela nieruchomości M.R., który pojawił się również podczas czynności prowadzonych na nieruchomości w dniu 8 marca 2017 r. i piłą spalinową dokonywał cięcia konarów i kłód).

Powyższe ustalenia uzasadniają przyjęcie, że ustalenie wysokości administracyjnej kary pieniężnej nastąpiło prawidłowo stosownie do art. 89 u.o.p., w tym art. 89 ust. 4. Zgodnie z art. 89 ust. 4 u.o.p., jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%. Wobec zalegania zamarzniętej ziemi na karpinach drzew, głównie z gatunku dąb szypułkowy i braku możliwości zebrania pomiarów tj. najmniejszej średnicy pnia oraz ze względu na usunięcie drzew, organ przy wymierzeniu wysokości kary słusznie oparł się na metodologii określania obwodu pnia wskazanej w art. 89 ust. 4 u.o.p.

Wobec przyjętych rozważań, uznać należało, że w niniejszej sprawie zasadne było zastosowanie wobec skarżących kasacyjnie jako właścicieli nieruchomości, regulacji zawartej w art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. i wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za wycięcie bez wymaganego zezwolenia drzew.

Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna jako nieoparta na usprawiedliwionych podstawach została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.