Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 553/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit a, art. 135, art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 114 ust. 1 pkt 2, art. 115 a
journal: Dz.U. 2020 poz 360
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ NSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2020 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] marca 2020 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] (dalej: " Komendant Wojewódzkiej Policji", "organ odwoławczy lub "organ II instancji") utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w [...] (dalej też: "organ I instancji") z dnia [...] marca 2020r. nr [...] w przedmiocie odmowy M. T. ( dalej: "skarżący") wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.

W podstawie prawnej decyzji organ powołał art 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256; dalej: "k.p.a.") w zw. z art 6a ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2020 r., poz. 360; dalej: "ustawa o Policji" lub "ustawa").

Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 9 listopada 2018 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o ustalenie wymiaru niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego oraz wypłacenie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji, które to powinno być wypłacone zgodnie z brzmieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15).

W odpowiedzi pismem Zastępcy Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 12 grudnia 2018r. poinformowano o braku podstaw w obecnym stanie prawnym do ponownego przeliczenia tego ekwiwalentu. Jednocześnie wskazano, że przedmiotowe pismo nie stanowi "odmowy prawa do wyrównania" wskazanego świadczenia pieniężnego.

W dniu 15 lipca 2019 r. do organu II instancji wpłynęło ponaglenie skarżącego w związku z zarzucana organowi bezczynnością w przedmiocie wniosku o wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.

W dniu [...] sierpnia 2019 roku Komendant Główny Policji wydał postanowienie nr [...], w którym na podstawie art. 37 § 1 w związku z art. 123 § 1 k.p.a., stwierdził, że Komendant Wojewódzki Policji w [...] nie pozostawał w bezczynności.

Wyrokiem z dnia 22 listopada 2019 r., sygn. akt II SAB/Rz 90/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zobowiązał Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] do podjęcia czynności związanych z rozpatrzeniem wniosku skarżącego z dnia 9 listopada 2018 r. w terminie 7 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz aktami sprawy. W uzasadnieniu do tego wyroku Sąd zwrócił też uwagę na kwestię właściwości miejscowej organu rozpoznającego wniosek tj. Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. Sąd zauważył, że z akt osobowych wynika, że skarżący przed zwolnieniem ze służby pełnił ją jako policjant Zespołu Patrolowo – Interwencyjnego Komisariatu Policji w [...] Komendy Powiatowej Policji w [...]. W § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. z 2013 r., poz. 644) wskazane zaś zostało, że sprawy osobowe to sprawy związane z nawiązaniem, zmianą i rozwiązaniem stosunku służbowego oraz wynikającymi z jego treści prawami i obowiązkami policjantów. Wedłg § 1 pkt 5 tego rozporządzenia przełożony właściwy w sprawach osobowych – to przełożony, o którym mowa w art. 32 ust. 1 ustawy o Policji.

Sąd stwierdził również, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego art. 115 a ustawy o Policji utracił moc ale tylko w zakresie, w jakim ustalał wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, tj. w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia. Jest to wyrok zakresowy, a więc art. 115a ustawy o Policji obowiązuje w dalszym ciągu i może stanowić podstawę rozstrzygania o ekwiwalencie pieniężnym za niewykorzystany urlop, przy czym jego stosowanie powinno uwzględniać przedstawione stanowisko Trybunału Konstytucyjnego. Zaznaczył również, że w aktualnym stanie prawnym, co do zasady możliwe jest wykonanie przez właściwy organ czynności materialno – technicznej albo wydanie decyzji odmownej. Odmowa dokonania czynności materialno-technicznej powinna zostać dokonana w drodze decyzji, a nie - jak uczynił to organ - w drodze pisemnej informacji. Jak podkreślił Sąd, tylko taka forma załatwienia umożliwia instancyjną i pozainstancyjną kontrolę zgodności rozstrzygnięcia z prawem, w najlepszy sposób chroni zarówno interes społeczny, jak i interes indywidualny strony.

W dniu 12 marca 2020 r. Komendant Powiatowy Policji w [...] na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. w związku z art. 6 a ust. 2 pkt. 1, art.. 32, art. 114 ust. 1 pkt. 2 i art. 115 a ustawy o Policji wydał decyzję nr [...] odmawiając wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że skarżącemu w chwili zwolnienia ze służby w Policji z dniem 15 maja 2018 r., wypłacono ekwiwalent pieniężny za 48 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 oraz art. 115 a ustawy o Policji. Zgodnie z art. 115a ustawy o Policji – w brzmieniu obowiązującym do dnia 6 listopada 2018 roku - ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Organ I instancji stwierdził, że skoro w dacie zwolnienia ze służby wypłacono byłemu policjantowi przysługujący mu wówczas ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy w całości, to jego uprawnienie zostało zrealizowane i aktualnie nie przysługuje mu prawo do ponownej wypłaty tego świadczenia.

W odwołaniu skarżący podniósł, że decyzja została wydana w oparciu o niekonstytucyjne przepisy.

Organ II instancji nie podzielił powyższych zarzutów i opisaną na wstępie decyzją utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji policjant zwalniany ze służby w Policji otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy. Sposób ustalania wysokości tego ekwiwalentu określa art. 115 a ustawy o Policji, który do dnia 5 listopada 2018 r. stanowił, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem 15 maja 2018 r. na podstawie rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. Komendant Powiatowy Policji w [...] sporządził zestawienie należności pieniężnych funkcjonariusza zwolnionego ze służby w Policji, w tym ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w wymiarze 48 dni. Według organu skarżącemu wypłacono ekwiwalent pieniężny w łącznej kwocie 5 458,56 zł brutto, tj. za wszystkie dni niewykorzystanych urlopów, przy zastosowaniu przelicznika w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego - na podstawie art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym w dniu wypłaty.

Zaznaczył przy tym, że decyzja Komendanta Powiatowego Policji w [...] została wydana na podstawie art. 115a ustawy o Policji z uwzględnieniem zmiany wprowadzonej przywołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.

Odnosząc się do zarzutu niezastosowania się do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego wskazał, że omawiany wyrok Trybunału Konstytucyjnego spowodował zmianę treści przepisu art. 115 a ustawy o Policji w ten sposób, że wyeliminował z systemu prawnego tę część przepisu prawa, która ustala wartość ułamkową miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym niezbędną do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. W konsekwencji powstała luka w systemie prawnym, która wobec obowiązku działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), uniemożliwia ustalenie wysokości należnego policjantowi zwalnianemu ze służby ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego oraz dodatkowego.

Podkreślił również, że norma art. 115 a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zarówno decyzji przez organ I instancji, jak i decyzji w II instancji nie może zostać w odniesieniu do strony zrealizowana w sposób inny, niż to zostało wykonane w 2018 r. i w 2020r. poprzez wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy w wysokości wówczas określonej. Dopiero nowelizacja ustawy, konkretyzująca wymiar części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu, stworzy nowy stan prawny, w którym właściwy organ będzie upoważniony dokonywać porównania wysokości ekwiwalentu wypłaconego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu z wysokością określoną w znowelizowanym przepisie, a w konsekwencji dokonać wypłaty uzupełniającej. Zaznaczył przy tym, że w aktualnym stanie prawnym, organ rozpatrując kwestię wypłaty wyrównania ekwiwalentu może wstrzymać się z rozstrzygnięciem w tym zakresie do czasu zakończenia prac legislacyjnych nad daną kwestią i dopiero po wejściu w życie stosownych regulacji podjąć odpowiednie działania, tj. dokonać wypłaty żądanego ekwiwalentu albo wydać decyzję o odmowie wypłaty tego ekwiwalentu. Na poparcie stanowiska powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2050/13. Wobec aktualnego braku przepisów prawa, które mogłyby stanowić podstawę wypłaty przedmiotowego ekwiwalentu stwierdził, że nie ma możliwości dokonania wypłat zarówno funkcjonariuszom zwolnionym ze służby w Policji przed dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., jak i tym policjantom, którzy zostali zwolnieni ze służby w Policji po dniu wejścia w życie tego wyroku.

Wskazał także, że brak jest ustawowego zastąpienia ułamka 1/30 innym ułamkiem, co uniemożliwia wyliczenie należnej, brakującej i niewypłaconej skarżącemu kwoty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, gdyż nie wiadomo w odniesieniu do jakiej części miesięcznego uposażenia należy przeliczyć 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego.

W skardze do Sądu skarżący wyjaśnił, że Komendant Powiatowy Policji w [...] przyznał dodatkowo ekwiwalent za zaległy urlop wypoczynkowy za 22 dni, który nie został wypłacony z chwilą odejścia ze służby, z zastosowaniem przelicznika 1/30 za każdy dzień zaległego urlopu oraz odmówił wyrównania ekwiwalentu za 48 dni zaległego urlopu poprzez zastosowanie przelicznika 1/21 za każdy dzień zaległego urlopu wynikającego z przywołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Decyzję tą podtrzymał Komendant Wojewódzki Policji w [...] przytaczając w uzasadnieniu stanowisko organu I instancji, że w dacie zwolnienia ze służby wypłacono skarżącemu przysługujący mu wówczas ekwiwalent pieniężny, w związku z czym aktualnie nie przysługuje prawo do ponownej wypłaty tego świadczenia.

Skarżący zarzucił, że w dacie zwolnienia ze służby wypłacono ekwiwalent jedynie za 26 dni zaległego urlopu, a wypłata za pozostałe 22 dni została dokonana dopiero w kwietniu 2020 r. Wobec powyższego nie polega na prawdzie twierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że Komendant Powiatowy Policji w [...] sporządzając zestawienie należności pieniężnych funkcjonariusza zwolnionego ze służby w Policji uwzględnił ekwiwalent za niewykorzystany urlop w wymiarze 48 dni. W przeciwnym razie wniosek z dnia 9 listopada 2018 r. byłby bezprzedmiotowy. Skarżący wskazuje na niekonsekwencję w interpretacji przepisów przez organy zarówno I jak i II instancji, polegającą na tym, że w kwietniu 2020 r., a więc ponad rok po uchyleniu części przepisu art. 115a ustawy o Policji organ I instancji podjął czynności materialne związane z wypłatą ekwiwalentu za 22 dni zaległego urlopu z wykorzystaniem przelicznika 1/30 za każdy dzień zaległego urlopu, pomimo tego, że przepis ten w dacie wykonania wspomnianych czynności już nie obowiązywał w tym zakresie. Nie zgodził się ze stanowiskiem, że przepisy uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjne stawały się takimi z chwilą wydania czy też publikacji danego wyroku. Jak wskazał orzeczenie Trybunału ma charakter deklaratoryjny, co znaczy, że od początku przepis był niekonstytucyjny. W związku z powyższym jako bezzasadne ocenił wskazane w uzasadnieniu argumenty, jakoby przepisy intertemporalne dotyczące planowanych zmian w art. 115 a ustawy o Policji miały mieć w przyszłości znaczenie dla rozstrzygania wniosków innych funkcjonariuszy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że dopiero nowelizacja ustawy konkretyzująca wymiar części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu stworzy nowy stan prawny, w którym właściwy organ będzie upoważniony dokonywać porównania wysokości ekwiwalentu wypłaconego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu z wysokością określoną w znowelizowanym przepisie, a w konsekwencji dokonać wypłaty uzupełniającej. Tymczasem brak w ustawie o Policji przepisu wprowadzającego mechanizm naliczania ekwiwalentu w wysokości odpowiadającej żądaniu skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374) i zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 sierpnia 2020 r., w związku z ogłoszeniem stanu epidemii i związanymi z tym ograniczeniami i wymogami w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego stanu zagrożenia dla stanu zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym. W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "P.p.s.a."). Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Po zbadaniu sprawy w przedstawionych wcześniej aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, gdyż decyzje naruszają prawo materialne w sposób, który niewątpliwie miał wpływ na wynik sprawy.

Już na wstępie Sąd zaznacza, że stanowisko organu, jakoby "mógł się powstrzymać od rozstrzygnięcia do czasu zakończenia prac legislacyjnych nad sporną kwestią", w świetle prawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 22 listopada 2019 r., sygn. akt II SAB/Rz 90/19 jest bezzasadne. W ww wyroku WSA w Rzeszowie uznał za zasadną skargę na bezczynność zobowiązując do podjęcia czynności związanych z rozpatrzeniem wniosku skarżącego z dnia 9 listopada 2018 r. Z uzasadnienia wyroku jasno wynika, że właściwy organ powinien bezzwłocznie dokonać obliczenia wymiaru należnego skarżącemu na chwilę zwolnienia ze służby niewykorzystanego urlopu i – albo wypłacić różnicę (czynność materialno – techniczna) albo rozstrzygnąć sprawę w formie decyzji. Zgodnie zaś z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe.

Z akt sprawy wynika, że po przekazaniu właściwemu do rozpoznania organowi I instancji wniosku skarżącego okazało się, że jednak pierwotnie wadliwie został ustalony wymiar urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego. Z pierwotnie sporządzonego zestawienia należności pieniężnych funkcjonariusza zwolnionego ze służby wynikało, że skarżącemu przysługiwało 26 dni niewykorzystanego urlopu za 2018 r., za co wypłacono mu kwotę 2 956,72 zł – co było bezsporne – obliczoną zgodnie z treścią art. 115a ustawy o Policji.

W aktach (k. 40) znajduje się jednak korekta tego zestawienia (bez daty jej sporządzenia). Z tego dokumentu wynika, że skarżący nie tylko nie wykorzystał 26 dni urlopu należnego za 2018 r. ale także 22 dni urlopu z 2016 r. Ze sporządzonego z kolei w dniu 30 marca 2020 r. zestawienia należności za niewykorzystany urlop wynika, że skarżącemu obliczono, iż z tytułu tych niewykorzystanych 22 urlopu należy się dodatkowo kwota 2501,84 zł. Jak wskazuje skarżący taka kwota została mu wypłacona w kwietniu 2020 r. Bezsporne jest przy tym, że przy obliczeniu ekwiwalentu zarówno za 26 dni niewykorzystanego urlopu z 2018 r., jak i za 22 dni urlopu z 2016 r. zastosowano przelicznik 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, tj. zgodnie z literalnym brzmieniem art. 115a, którego niezgodność w zakresie ww "przelicznika" z art. 31 ust. 3 zd. 2 Konstytucji RP stwierdził Trybunał Konstytucyjny (TK) w wyroku z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 (Dz.U. z 2018 r., poz. 2102).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażane w wielu wyrokach sądów administracyjnych (zob. m.in. wyroki WSA w Krakowie sygn. akt III SA/Kr 641/19 z dnia 29 sierpnia 2019 r., z dnia 13 września 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 584/19 i wiele innych), które nie akceptują przedstawionego w decyzjach poglądu organów Policji. Faktem jest, że pomimo treści wyroku TK do chwili obecnej stwierdzony jako "niekonstytucyjny" ułamek 1/30 nie został zastąpiony ustawowo innym ułamkiem – np. 1/22 (ew. 1/21), który jest stosowany w ustawach dotyczących funkcjonariuszy innych służb mundurowych: Agencji Wywiadu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego czy wobec funkcjonariuszy Służby Więziennej. Nie ulega również wątpliwości, że prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego nabywane jest wyłącznie w sytuacji zwolnienia ze służby (na zasadach art. 41 i art. 116 ustawy o Policji w zw. z art. 114 tej ustawy).

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się więc do pytania czy w chwili obecnej, przy braku ustawowego zastąpienia "niekonstytucyjnego" ułamka 1/30 innym ułamkiem (1/21 lub 1/22), można wyliczyć i wypłacić skarżącemu wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, jak chce tego skarżący, czy też nie da się takiej kwoty wyliczyć i wypłacić, jak twierdzą organy obu instancji.

Zdaniem Sądu, rację ma skarżący i pomimo braku ustawowego zastąpienia ułamka 1/30 innym ułamkiem można wyliczyć i wypłacić skarżącemu wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, ponieważ na sposób wyliczenia kwoty należnej wskazuje wprost uzasadnienie powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Podkreślić jednak należy, że do dnia 1 lipca 2019 r. okres rozliczeniowy o którym mowa w art. 33 ust. 3 ustawy o Policji, w zw. z ust. 2 tego przepisu i w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 7/15 to 3-miesięczny okres rozliczeniowy (zmiana od dnia 1 lipca 2019 r. - Dz.U.2019.1635) i taki okres należy przyjąć do wymienionych wyliczeń należnej kwoty ekwiwalentu także w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 1 lipca 2019 r.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał: "Ekwiwalent pieniężny przysługuje także za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji. Zgodnie z tym przepisem w zamian za czas służby przekraczający 40 godzin w tygodniu, w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym, policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze albo przyznaje rekompensatę pieniężną. Nie dotyczy to policjantów uprawnionych do dodatku funkcyjnego.(...) Użycie przez ustawodawcę słowa "ekwiwalent" na oznaczenie świadczenia pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy uzasadnia wniosek, że chodziło o równowartość niewykorzystanych urlopów. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Innymi słowy, po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jak sama nazwa wskazuje, jego ekwiwalentem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe nie ma charakteru uznaniowego. Prawo do ekwiwalentu wynika z ustawy o Policji i jego realizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej, tj. poprzez wypłatę ekwiwalentu, natomiast odmowa jego wypłacenia – w drodze decyzji administracyjnej (wyrok NSA z 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 542/13, Lex nr 1798154). Prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego nabywane jest wyłącznie w sytuacji zwolnienia ze służby. Ze względu na funkcję art. 66 ust. 2 Konstytucji (gwarancja prawa do wypoczynku) i jego związek z ochroną zdrowia i życia pracownika, podstawową formą urzeczywistnienia przedmiotowego uprawnienia jest faktyczne wykorzystanie urlopu. (...) Jedyną formą rekompensaty corocznego płatnego urlopu jest przewidziany przez ustawodawcę ekwiwalent pieniężny. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze."

Z przytoczonej treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., wynika więc wprost sposób wyliczenia wysokości należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, którym jest na dzień zwolnienia ze służby ilość dni niewykorzystanego urlopu przy przyjęciu, że za 1 dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Oznacza to, że w niniejszej sprawie należy po wyliczeniu ilości dni urlopu przysługującego skarżącemu tę ilość urlopu pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego skarżącemu za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby, tj. 15 maja 2018 r., obliczonego – zgodnie z uzasadnieniem Trybunału Konstytucyjnego, w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym. Inaczej mówiąc, należy ilość należnego i niewykorzystanego urlopu pomnożyć przez "wycenę" (dokonaną zgodnie z uzasadnieniem TK) ostatniego jednego dnia roboczego przysługującego skarżącemu na dzień zwolnienia ze służby. Następnie należy od wyniku tych obliczeń odjąć dotychczas wypłacona kwotę z tego tytułu i wypłacić różnicę.

Mając na względzie powyższy sposób wyliczenia, wskazany przez Trybunał Konstytucyjny Sąd podkreśla, że całkowite wyliczenie należnego skarżącemu na dzień zwolnienia ze służby ekwiwalentu za niewykorzystany urlop nie powinno nastręczać jakichkolwiek trudności, a tym bardziej wymagać regulacji ustawowej, skoro przyjmuje się, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu funkcjonariusza jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Ilość dni roboczych w każdym roku kalendarzowym jest bowiem okolicznością faktyczną, możliwą do ustalenia w oparciu o kalendarz na dany rok, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz.U.2015.90), a nawet jest publikowana w Internecie jako "wymiar czasu pracy" w każdym roku, w tym w latach, za które skarżący nie wykorzystał urlopu. Z kolei wysokość pobieranego przez funkcjonariusza wynagrodzenia w danym roku kalendarzowym należy do danych posiadanych przez organ policyjny.

Z powyższego względu Sąd uznał, że skarga jest w pełni uzasadniona.

Sąd nie podzielił żadnego argumentu z podniesionych przez organy. Skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego była bowiem utrata z dniem 6 listopada 2018 r. (data publikacji w dzienniku urzędowym) mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Przepis ten nie został wyeliminowany z systemu prawnego w całości, co oznacza, że organ administracji publicznej musi zrekonstruować treść tego przepisu zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego odpowiednio do wskazań w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Stosownie do art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W uzasadnieniu omawianego wyroku Trybunał Konstytucyjny wyinterpretował z obowiązujących przepisów art. 66 ust. 2 Konstytucji oraz art. 115a ustawy o Policji normę prawną, zgodnie z którą świadczeniem ekwiwalentnym za dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy. Stąd przy stosowaniu art. 115a ustawy o Policji organy Policji dokonując wyliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop powinny uwzględnić, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu jest wynagrodzenie nie w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, lecz w wysokości jednego dnia roboczego;

W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że pozbawienie przez Trybunał Konstytucyjny danej normy prawnej domniemania jej konstytucyjności powoduje wyeliminowanie tej normy od początku jej obowiązywania. Oznacza to usunięcie danej normy prawnej lub jej części z przepisu, co z kolei oznacza, że ułamek 1/30, zaniżający policjantowi wysokość należnego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, nie istniał. Tym samym należy przyjąć, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 "przyznał" policjantowi prawo do wyższego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop od chwili wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji. (Dz. U. Nr 100, poz.1084), która wprowadziła niekompatybilność zmiany systemu urlopu 30-dniowego liczonego w dniach kalendarzowych na system 26-dniowy liczony w dniach roboczych z wprowadzeniem do ustawy o Policji art. 115a. Inne stanowisko byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2311/14). W kontrolowanej sprawie jest to prawo gwarantowane treścią art. 66 ust. 2 Konstytucji, tj. prawo do urlopu i ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, które - jak to podkreślił w powołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny mają charakter bezwarunkowy.

Zaznaczyć trzeba, że tym bardziej niezrozumiałe jest stanowisko organów, gdy po złożeniu przez skarżącego wniosku okazało się, że w ogóle wadliwie obliczono ilość dni niewykorzystanego przez niego urlopu wypoczynkowego. Nie uwzględniono bowiem jeszcze 22 dni za rok 2016. Obliczenie i wypłacenie skarżącemu ekwiwalentu za ww 22 dni w 2020 r. według ułamka, którego niekonstytucyjność została stwierdzona wcześniej, jest jawnym nierespektowaniem skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy Policji uwzględnią przedstawioną powyżej ocenę prawną, stosownie do art. 153 P.p.s.a., w szczególności, mając na względzie art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji (policjant zwalniany ze służby za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby, przyznany za pracę ponad wymiar, otrzymuje ekwiwalent pieniężny) dokonają wyliczenia i wypłaty skarżącemu należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop na podstawie art. 115a ustawy o Policji zgodnie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP (pracownikowi przysługuje prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów oraz maksymalnych norm czasu pracy) i stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z 30 października 2018 r., sygn. K 7/15 (OTK-A 2018/65), zgodnie z którym prawo to gwarantowane jest w art. 66 ust. 2 Konstytucji w sposób bezwarunkowy, a rekompensata pieniężna za niewykorzystany (płatny) urlop stanowi konieczny substytut otrzymywany w miejsce niewykorzystanego urlopu.

Mając na względzie naruszenie przez organy administracyjne obu instancji prawa materialnego wskazanych wyżej przepisów Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i ustawy o Policji – Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji – jak w sentencji wyroku.