Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 299/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] roku Nr [...] odmówił przyznania M. M. pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup wykładziny w wysokości 400 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że strona wniosek o przyznanie świadczenia złożyła w dniu 05 grudnia 2016 r. Organ pierwszej instancji wskazał, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką. Dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku wyniósł 960,48 zł. (zasiłek okresowy - 73,53 zł., zasiłek rodzinny – 124 zł. alimenty 500zł. i dodatek mieszkaniowy - 262,95 zł.), czyli 480,24 zł. na osobę w rodzinie. Wskazano, że strona dysponuje również kwotą 500 zł. tytułem świadczenia wychowawczego na dziecko. Wydatki rodziny w miesiącu listopadzie 2016 r. to czynsz 262,95 zł., dopłata do okularów córki – 36 zł. i telefon - 16,66 zł. Strona jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Organ pierwszej instancji wskazał, że pracownik socjalny dokonał wyceny wykładziny w sklepie "[...]" w R. i ustalił, że najtańszy koszt zakupu wykładziny wynosi 6,75 zł. za m2. Pomieszczenie, do którego strona chce zakupić wykładzinę ma powierzchnię 14m2 a zatem koszt wykładziny wynosi 94,50 zł. Organ wskazał, że strona jest w stanie z własnych środków (wykorzystując posiadane zasoby i możliwości) zakupić wykładzinę. Organ zaznaczył, iż pomoc jakiej udziela Ośrodek jest również uzależniona od możliwości finansowych, które nie pozwalają na zaspokojenie każdej zgłoszonej potrzeby. Organ nadto podkreślił, że strona objęta jest systematyczną pomocą za strony Ośrodka.

Od tej decyzji odwołanie wniosła strona, wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia.

Decyzją z dnia [...] roku Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium Odwoławcze wskazało, że w myśl art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Kolegium Odwoławcze w K. zwróciło uwagę, iż osoby i rodziny w pierwszej kolejności obowiązane są do zaspakajania potrzeb życiowych własnym staraniem wykorzystując wszystkie środki, możliwości i uprawnienia, jakimi dysponują. Dopiero wtedy, gdy nie są w stanie same pokonać trudności własnym staraniem możliwa jest, na podstawie przepisów prawa pomoc ze strony państwa, albowiem pomoc społeczna ma na celu jedynie wspieranie osób i rodzin w przezwyciężaniu trudności, a nie systematyczne zaspokajanie wszystkich ich potrzeb.

Dalej organ zaznaczył, że w myśl art. 8 ust. 1 tej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje:

1/ osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty- 634 zł.

2/ osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty -514 zł,

3/ rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego powodów wymienionych w art. 7 pkt 2- 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

Dalej organ odwoławczy nadmienił, że zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być w szczególności przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przy czym, przyznawanie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a nadto uzależnione jest od potrzeb strony i możliwości finansowych gminy.

Następnie Kolegium wskazało, iż M. M. w dniu 05 grudnia 2016 r. wniosła między innymi o przyznanie zasiłku celowego m.in. z przeznaczeniem zakup wykładziny (o szer. 4m x 3.5m). Zaznaczono, że organ pierwszej instancji przeprowadził w miejscu zamieszkania strony wywiad środowiskowy w dniu 07 grudnia 2016r., w trakcie którego ustalono, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką. Strona jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w PUP bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Córka strony jest uczennicą gimnazjum. Dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku wyniósł 960,48zł. (zasiłek okresowy - 73,53 zł., zasiłek rodzinny – 124 zł. alimenty 500 zł. i dodatek mieszkaniowy - 262,95 zł.), co daje 480,24 zł. na osobę w rodzinie. Wskazano, że strona dysponuje również kwotą 500 zł. tytułem świadczenia wychowawczego na córkę. Wydatki rodziny w miesiącu listopadzie 2016r. na czynsz wyniosły 262,95 zł., na dopłatę do okularów córki – 36 zł. i telefon - 16,66 zł.

W tej sytuacji Kolegium stwierdziło, iż rodzina strony posiada dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej poniżej ustawowego kryterium dochodowego, jednakże faktycznie dysponuje środkami:

- w listopadzie 2016r. w wysokości 2.119,19 zł. (zasiłek okresowy - 73,53 zł., świadczenia rodzinne – 124 zł., alimenty 500 zł., dodatek mieszkaniowy - 262,95 zł., świadczenie wychowawcze 500 zł., zasiłek celowy na zakup żywności – 500 zł., zasiłek celowy na pokrycie różnicy między czynszem a dodatkiem mieszkaniowym w wysokości 158,71zł.). Ponadto rodzinie przyznano zasiłek celowy na zakup artykułów malarskich – 170 zł. i zakup okularów dla córki – 270 zł.

- w grudniu 2016 r. w wysokości 2.150,89 zł. (zasiłek okresowy - 70,53 zł., świadczenia rodzinne – 124 zł., alimenty 500 zł., dodatek mieszkaniowy - 262,95 zł., świadczenie wychowawcze 500 zł., zasiłek celowy na zakup żywności – 500 zł., zasiłek celowy na pokrycie różnicy między czynszem a dodatkiem mieszkaniowym w wysokości 158,71 zł. oraz zasiłek celowy na energię elektryczną- 34,70 zł.).

Kolegium zaakcentowało, że badając możliwości finansowe rodziny, przeprowadzając analizę budżetu domowego rodziny, czyli stosunek wydatków do zasobów należy uwzględnić wszystkie środki, jakimi rodzina dysponuje w tym również świadczenie wychowawcze. Kolegium wskazało, iż z powyższego wynika jednoznacznie, iż strona z własnych środków może zaspokoić wnioskowaną potrzebę i dlatego zaskarżona decyzja, podjęta w ramach uznania administracyjnego, zasługuje na utrzymanie w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca M. M. wskazywała, ze nie zgadza się z decyzja Kolegium i podnosiła, że nie podziela stanowiska organu odwoławczego, że wnioskowaną potrzebę ma zrealizować z świadczenia wychowawczego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej zwanej P.p.s.a. - (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych.

Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu.

Po pierwsze wskazać przyjdzie, że zgodnie z treścią artykułu 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Powyższe oznacza zatem, że organy administracji państwowej działają w oparciu o obowiązującą normę prawną, o przepisy prawa powszechnie obowiązującego. W dniu wydawania decyzji przez organ I instancji jak i organ odwoławczy obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.).

Art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zawierający konstytucyjną zasadę pomocniczości , stanowi iż, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Stosownie do art. 7 tej ustawy pomocy tej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Na mocy natomiast art. 8 ust. 1 omawianej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40,41, 78 i 91 przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł., zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",

2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",

3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny",

przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt. 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Pomoc społeczna jest instytucją mającą za zadanie wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Po myśli art. art. 39 ust 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Z treści materiałów zgromadzonych w aktach administracyjnych wynika, że wnioskiem z dnia 05 grudnia 2016 r. strona skarżąca wniosła między innymi o przyznanie zasiłku celowego m.in. z przeznaczeniem zakup wykładziny (o szer. 4m x 3.5m).

Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką. Strona jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w PUP bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Córka strony jest uczennicą gimnazjum. Dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku wyniósł 960,48zł. (zasiłek okresowy - 73,53 zł., zasiłek rodzinny – 124 zł. alimenty 500 zł. i dodatek mieszkaniowy - 262,95 zł.), co daje 480,24 zł. na osobę w rodzinie. Wskazano, że strona dysponuje również kwotą 500 zł. tytułem świadczenia wychowawczego na córkę. Wydatki rodziny w miesiącu listopadzie 2016r. na czynsz wyniosły 262,95 zł., na dopłatę do okularów córki – 36 zł. i telefon - 16,66 zł.

Stąd też, Kolegium prawidłowo stwierdziło, iż rodzina strony posiada dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej poniżej ustawowego kryterium dochodowego, jednakże faktycznie dysponuje środkami:

- w listopadzie 2016r. w wysokości 2.119,19 zł. (zasiłek okresowy - 73,53 zł., świadczenia rodzinne – 124 zł., alimenty 500 zł., dodatek mieszkaniowy - 262,95 zł., świadczenie wychowawcze 500 zł., zasiłek celowy na zakup żywności – 500 zł., zasiłek celowy na pokrycie różnicy między czynszem a dodatkiem mieszkaniowym w wysokości 158,71zł.). Ponadto rodzinie przyznano zasiłek celowy na zakup artykułów malarskich – 170 zł. i zakup okularów dla córki – 270 zł.

- w grudniu 2016 r. w wysokości 2.150,89 zł. (zasiłek okresowy - 70,53 zł., świadczenia rodzinne – 124 zł., alimenty 500 zł., dodatek mieszkaniowy - 262,95 zł., świadczenie wychowawcze 500 zł., zasiłek celowy na zakup żywności – 500 zł., zasiłek celowy na pokrycie różnicy między czynszem a dodatkiem mieszkaniowym w wysokości 158,71 zł. oraz zasiłek celowy na energię elektryczną- 34,70 zł.).

Analiza akt sprawy wskazuje zatem, że rodzina skarżącej korzysta ze stosownego wsparcia Ośrodka Pomocy Społecznej.

Jak natomiast wynika z powołanych wyżej przepisów, przyznanie świadczenia z zakresu pomocy społecznej ma charakter uznaniowy. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ administracji podejmując decyzje w ramach uznania administracyjnego winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia.

Również przyznanie stronie świadczenia w określonej wysokości obliguje organ pomocy społecznej do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. W tym miejscu nie sposób nie podkreślić, że strona wyceniła koszt zakupu wykładziny na kwotę 400 zł., gdy tymczasem pracownik socjalny dokonał wyceny wykładziny w sklepie "[...]" w R. i ustalił, że najtańszy koszt zakupu wykładziny wynosi 6,75 zł. za m2., zaś pomieszczenie, do którego strona skarżąca zamierzała zakupić wykładzinę ma powierzchnię 14m2, a zatem faktyczny koszt wykładziny wynosił 94,50 zł.(czyli kwotę 305,50 zł. mniejszą niż żądała skarżąca).

W niniejszej sprawie w toku postępowania administracyjnego organy ustaliły, że strona skarżąca spełnia kryterium dochodowe, od którego uzależnione jest przyznanie zasiłku celowego. Jednocześnie skarżąca otrzymuje inną systematyczną pomoc finansową w formie innych zasiłków pomocowych.

W ocenie Sądu wsparcie finansowe udzielane stronie skarżącej jest odpowiednie do jej sytuacji i zasadniczo zabezpiecza niezbędne potrzeby bytowe oraz z drugiej strony uwzględnia możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej.

Przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 3 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Strona skarżąca, jak już wyżej zaznaczono otrzymała i otrzymuje od organów pomocy społecznej pomoc finansową, która pozwala jej na egzystencję w warunkach odpowiadających godności człowieka. Stąd też, nie negując trudnej i złożonej sytuacji bytowej strony skarżącej, należy podzielić pogląd organów procedujących w sprawie, że potrzeba bytowa – zakup wykładziny za kwotę 94,50 zł. może być zaspokojona przez stronę w ramach własnych możliwości i uprawnień.

Godzi się podkreślić – wbrew temu co sugeruje skarżąca w treści skargi – że Kolegium w żądnym momencie swojego uzasadnienia nie stwierdziło, że strona skarżąca "wnioskowaną potrzebę ma zrealizować z świadczenia wychowawczego". Kolegium prawidłowo nie uwzględniło kwoty świadczenia wychowawczego przy ustalaniu kwoty kryterium dochodowego strony, a stwierdziło jedynie, że w samej rzeczy skarżąca dysponuje miesięcznie także kwota 500 zł. pochodzącą z wypłacanego jej świadczenia wychowawczego.

Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcia naruszały przepisy ustawy o pomocy społecznej. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium w sposób dostateczny wykazało, iż wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja przyznania zasiłku nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł, oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji.

Podsumowując w rozpoznawanej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez stronę skarżącą dokonały właściwych ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności, które przesądziły, że wnioskowana przez stronę skarżącą pomoc nie została jej przyznana.

W toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych.

Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 P.p.s.a.