Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 462/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2022 poz 1191
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 8 marca 2024 r. nr WSOC.I.621.1.5.2024.ASz w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 9 stycznia 2024 r. nr WSA.5343.1.167.2023.PM.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. znak [...] na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej powoływana jako kpa) i art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1191) orzekł o odmowie wymeldowania J. G. (dalej określana jako Uczestniczka) z miejsca pobytu stałego w T. przy ul. A.

W uzasadnieniu organ wskazał, że na wniosek M. Ś. (dalej określana jako Wnioskodawczyni lub Skarżąca), właścicielki lokalu nr [...] przy ul. A. w T. (dalej okres lany jako lokal) zostało wszczęte postępowanie w sprawie wymeldowania Uczestniczki z miejsca pobytu stałego w powyższym lokalu. Wnioskodawczyni poinformowała, że Uczestniczka co najmniej od listopada 2022 r. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu i nie posiada w nim żadnych swoich rzeczy.

Uczestniczka złożyła pisemne wyjaśnienie, w których wskazała, że zamieszkuje w lokalu i posiada w nim wszystkie swoje rzeczy osobiste, meble oraz ruchomości. Faktycznie, przez okres kilku miesięcy nie zamieszkiwała w lokalu, co było związane z opieką nad chorą matką. Powróciła do lokalu i obecnie w nim zamieszkuje, w lokalu tym mieści się jej centrum życiowe. Dokonuje wszelkich opłat za lokal (czynsz, media, kredyt hipoteczny), co jest związane z umową zawartą w dniu [...].10.2017 r. z Wnioskodawczynią. Wynika z niej, że zobowiązała się kupić, a Wnioskodawczyni sprzedać jej prawo do lokalu w terminie do [...].10.2027 r., jak również, że Uczestniczka ma prawo zamieszkiwać w tym lokalu i zameldować się w nim na pobyt stały.

W dniu [...].09.2.023 r. wpłynęły oświadczenia lokatorów zamieszkujących w T. przy ul. A., który wskazali, że Uczestniczka zamieszkuje w lokalu (oświadczenia z [...].09.2023 r. i [...].09.2023 r.).

Pełnomocnik Wnioskodawczyni wskazał, że pismem z [...].08.2023 r. wypowiedziała ona Uczestniczce umowę bezpłatnego użyczenia omawianego lokalu. Nie wywiązała się ona z uiszczenia opłat eksploatacyjnych za lokal za wrzesień i październik 2023 r., a także nie uiściła kilku rat kredytu w 2022 r. oraz w lipcu i wrześniu 2023 r.

Komisariat Policji w C. Posterunek Policji w Z. w piśmie z [...].11.2023 r. poinformował, że w rozmowie z właścicielką posesji ustalił, że Uczestniczka nie zamieszkuje w C. przy ul. T., jedynie odwiedza tam przyjaciółkę. Powyższe funkcjonariusze policji potwierdzili w rozmowie z sąsiadem, który oświadczył, że Uczestniczka przyjeżdża tam w odwiedziny, jak również, że pod tym adresem zamieszkuje tylko właścicielka posesji. Komisariat poinformował dodatkowo, że właścicielka przedmiotowej posesji jako adres zamieszkania Uczestniczki wskazała T., ul. A.

W dniu [...].11.2023 r. zostały przeprowadzone oględziny w lokalu, w trakcie których ustalono, że był on umeblowany, a meble stanowią własność Uczestniczki. W lokalu znajdowały się rzeczy osobiste (odzież, dokumenty, albumy ze zdjęciami, kosmetyki, przybory do codziennej toalety oraz przedmioty codziennego użytku) wyżej wymienionej. Obecna w trakcie oględzin Uczestniczka oświadczyła, że w okresie od listopada 2022 r. do września 2023 r. nie zamieszkiwała w lokalu, a jej nieobecność w nim spowodowana była opieką nad chorą matką. W tym okresie lokal był podnajmowany osobom trzecim. We wrześniu 2023 r. powróciła do tego lokalu i w nim zamieszkuje, tu jest jej centrum życiowe.

W piśmie z [...] .12.2023 r. Wnioskodawczyni wskazała, że Uczestniczka zamieszkuje w C. Powyższe zostało stwierdzone podczas zleconej ciągłej obserwacji detektywistycznej omawianego lokalu, jak i obserwacji Uczestniczki. Na potwierdzenie tych okoliczności przesłała e-mailem sprawozdanie z wykonanych czynności biura detektywistycznego zawierające m.in. kilkanaście wydruków fotografii (sprawozdanie to nie zawiera podpisu osoby, która je sporządziła). Wnioskodawczyni przesłała również wydruk dziennego zużycia energii elektrycznej z [...].10.2023 r. (na wydruku brak danych dotyczących miejsca poboru energii).

Przepis art. 35 ustawy o ewidencji ludności stanowi, że organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego lub czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ww. ustawy, jeżeli zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania dane budzą wątpliwości, o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych stałe przebywanie oznacza skoncentrowanie w danym miejscu swoich interesów osobistych i majątkowych, a więc ulokowanie w nim swego centrum życiowego, natomiast miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje swoje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się również, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z tym lokalem. Fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważnia automatycznie do stwierdzenia, że osoba w nim zameldowana opuściła je w rozumieniu art. 35 ustawy.

Decyzja o wymeldowaniu nie może zastępować wyroku o eksmisję (wyrok NSA w sprawie V SA 402/03), jak również nie może być podstawą do przeprowadzenia eksmisji osoby z lokalu.

Postępowanie dowodowe prowadzone przez organ w ramach postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania danej osoby winno zmierzać wyłącznie do ustalenia, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie przez tę osobę miejsca pobytu stałego, jak również czy opuszczenie to miało charakter dobrowolny i trwały.

Uwzględniając całokształt ustaleń, dokonanych ocen oraz zebranej w trakcie postępowania dokumentacji, należy stwierdzić, że Uczestniczka zamieszkuje obecnie w przedmiotowym lokalu, nie opuściła go w sposób trwały i z zamiarem zmiany miejsca pobytu stałego, jak również, że w tym lokalu mieści się jej centrum życiowe. Ustalono również, że jakkolwiek w chwili złożenia wniosku o wymeldowanie faktycznie nie zamieszkiwała w lokalu, to jednak we wrześniu 2023 r. powróciła do miejsca stałego zameldowania. Fakt zamieszkiwania Uczestniczki w przedmiotowym lokalu potwierdziły przeprowadzone w dniu [...].11.2023 r. oględziny, a także Posterunek Policji w Z. po przeprowadzeniu kontroli meldunkowej w C. Fakt zamieszkiwania w tym lokalu potwierdzili ponadto sąsiedzi w pisemnych oświadczeniach. Dodatkowym potwierdzeniem zamieszkiwania Uczestniczki w przedmiotowym lokalu jest fakt, że osobiście odbiera ona pod tym adresem korespondencję. Organ za udowodniony uznał zatem fakt, że Uczestniczka nie opuściła omawianego lokalu w sposób trwały i z zamiarem zmiany miejsca pobytu stałego. Wobec powyższego należy uznać, że nie opuściła miejsca pobytu stałego w przedmiotowym lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności.

Odwołanie od ww. decyzji złożyła Wnioskodawczyni, zarzucając jej naruszenie:

1. art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędną wykładnię;

2. art. 7 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

3. art. 77 kpa poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wadliwe rozpatrzenie już zebranego materiału dowodowego.

Wskazując na powyższe, wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu Wnioskodawczyni podkreśliła m.in., że nie sposób podzielić poglądu, że sporadyczne, wymuszone okolicznościami pojawianie się Uczestniczki w lokalu łączy się z zamiarem stałego pobytu. Odnosząc się do poczynionych przez organ ustaleń dotyczących stałego przebywania Uczestniczki w lokalu, należy wskazać, że są one nieprawidłowe, oparte w przeważającej mierze na wyjaśnieniach Uczestniczki, jej córki (bezpośrednio zainteresowanych korzystnym dla nich rozstrzygnięciem) oraz zeznaniach świadków, sąsiadek zaprzyjaźnionych z Uczestniczką.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, potwierdzeniem przebywania (zamieszkiwania) przez Uczestniczkę w przedmiotowym lokalu jest odbieranie przez nią korespondencji. Organ nie uwzględnił jednak, że po raz pierwszy korespondencja przesłana została w czasie, kiedy lokal zamieszkiwany był przez najemców, którzy informowali o przesyłkach kierowanych do Uczestniczki. W związku z powzięciem przez Uczestniczkę informacji o toczącym się postępowaniu miała ona możliwość sprawdzać, czy nie została do niej przesłana jakaś korespondencja oraz odebrać na poczcie awizowaną przesyłkę. Co istotne, poza korespondencją z Urzędu Miasta innej nie odbierała, np. korespondencji z kancelarii adwokackiej.

Uzasadniając swoją decyzję, organ wskazał na zeznania złożone przez sąsiadów, mających potwierdzać, że Uczestniczka z córką zamieszkują w przedmiotowym lokalu, i są w tym lokalu odwiedzane przez sąsiadkę – A. K., jednak nie sposób ustalić, kiedy miały miejsce te spotkania w czasie, kiedy w lokalu zamieszkiwali najemcy (listopad 2022 - wrzesień 2023), w okresie wcześniejszym, czy też począwszy od trzeciej dekady września 2023 r.? Kolejny świadek – A. A. wskazuje, że Uczestniczka z córką zamieszkują w lokalu i bardzo często odbywają wspólne spacery ze swoimi pupilami. Zastanawiającym jest, że w protokole tym nie została zawarta żadna informacja dotycząca posiadanego przez Uczestniczkę psa. Jak wynika ze sprawozdania detektywa, kilkukrotnie wszedł on do budynku i dzwonił do drzwi mieszkania, jednak nie zaobserwował żadnego ruchu ani dźwięków wskazujących na obecność psa.

Organ nie wziął pod uwagę sprawozdania detektywa, bowiem nie został załączony jej odpis, a w wersji elektronicznej nie było podpisu detektywa. Skoro pismo nie miało załącznika w postaci odpisu sprawozdania, organ winien wezwać do uzupełnienia braków pisma poprzez złożenie odpisu sprawozdania, jednak tego nie zrobił pomimo, że sprawozdanie jest istotnym, obiektywnym dowodem w sprawie.

Podkreślenia wymaga, że obserwacje detektywa pokrywały się z obserwacjami Wnioskodawczyni. Zamieszkuje ona nieopodal przedmiotowego mieszkania, miała również możliwość zaobserwować stałą nieobecność Uczestniczki w mieszkaniu. Przechodząc obok mieszkania o różnych porach - godzinach przedpołudniowych, popołudniowych czy wieczornych czy wręcz nocnych, nie zaobserwowała jakiejkolwiek obecności Uczestniczki w mieszkaniu - niezmiennie tak samo uchylone okno, zaciągnięte tak samo żaluzje, ciemności panujące w mieszkaniu. Organ żadnej z tych informacji nie zweryfikował, nie dokonał również ponownych, niezapowiedzianych oględzin mieszkania.

Decyzją z dnia [...] marca 2024 r. znak [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 35 ustawy o ewidencji ludności utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 35 ustawy o ewidencji ludności, w myśl którego organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ww. ustawy, pobytem stałym określa się zamieszkiwanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z definicji zamieszonej w tym przepisie wynika zatem, że aby uznać pobyt danej osoby za pobyt stały, należy fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem i mieć wolę stałego przebywania (w lokalu) pod tym adresem, czyli koncentrować w nim swoje sprawy życiowe. Przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalnie kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję itd.

Analiza zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego oraz treść zaskarżonej decyzji pozwalają uznać postępowanie przeprowadzone przez Prezydenta za poprawne.

Zarzut naruszenia art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędną wykładnię należało uznać za niezasadny. Z zebranych w toku postępowania dowodów w postaci oświadczeń Uczestniczki, oświadczeń świadków - sąsiadów, danych zebranych przez Policję oraz przedłożonych dokumentów w postaci potwierdzeń zapłaty wynika niezbicie, że Uczestniczka zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Z zebranych danych wynika, że jest ona regularnie widywana przez sąsiadów w miejscu zamieszkania, posiada klucze do lokalu, w którym znajdują się jej rzeczy osobiste i inne niezbędne w codziennej egzystencji. Uczestniczka uiszcza także opłaty za użytkowanie lokalu i płaci raty kredytu hipotecznego. Pod przedmiotowym adresem odbiera korespondencję i przyjmuje gości. Powyższe potwierdza, że lokal ten należy traktować jako miejsce jej stałego pobytu na terenie Polski, a strona wyraża zamiar dalszego w nim przebywania i traktuje go jako centrum swojego życia. Wszystko to wskazuje jednoznacznie, że zachowanie Uczestniczki wyczerpuje znamiona pobytu stałego określonego w art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności.

Nieuzasadnione są też zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 kpa. Z dołączonej do akt sprawy adnotacji urzędowej sporządzonej przez osobę, która była jedną z osób przeprowadzających oględziny, wynika, że w czasie oględzin w przedmiotowym lokalu z Uczestniczką przebywał jej pies. Autorka adnotacji zwróciła też uwagę, że obecność psa nie została odnotowana w protokole z uwagi na fakt, że postępowanie dotyczy zameldowania Uczestniczki. Słusznie zatem w ocenie organu odwoławczego organ I instancji pominął obecność psa w lokalu podczas oględzin, ponieważ przedmiotem niniejszego postępowania jest ustalenie, czy zachodzą przesłanki uzasadniające wymeldowanie Uczestniczki, a przebywanie w lokalu zwierzęcia nie ma znaczenia dla sprawy.

Wnioskodawczyni zarzuciła też, że organ nie zweryfikował w żaden sposób informacji przedstawionych jako wynik pracy detektywa wynajętego przez Wnioskodawczynię. W ocenie organu odwoławczego słusznie Prezydent odmówił wiarygodności i mocy dowodowej relacji załączonej do pisma pełnomocnika Wnioskodawczyni z uwagi na jego formę - brak wskazania osoby, która zebrała takie informacje i podpisu tej osoby, a także formę samą w sobie. Załączone zdjęcia są na tyle niewyraźne, że nie można ustalić, jaki budynek czy jakie pojazdy przedstawiają. Nie wiadomo, które okna mają należeć do przedmiotowego lokalu. Wszystkie fotografie budynku wielomieszkaniowego przedstawiają te same dwa lub cztery okna tego budynku, z oględzin zaś wynika, że przedmiotowy lokal składa się z 3 pokoi, kuchni i łazienki, zatem pomieszczeń z oknami jest zapewne więcej i nie ma podstaw, żeby oczekiwać, że osoba mieszkająca w lokalu będzie zapalała wszystkie punkty świetlne w lokalu w czasie swojej w nim bytności. Nawet gdyby organ uznał przedstawiony dokument za dowód w sprawie, miałby on znikomą wagę dowodową z uwagi na brak obiektywnego i rzetelnego przedstawienia stanu faktycznego.

Zarzut nieprzeprowadzenia przez organ czynności dowodowej w postaci niezapowiedzianych oględzin nieruchomości także należy uznać za niezrozumiały. Przeprowadzenie czynności dowodowej bez uprzedzenia strony o miejscu i terminie jej przeprowadzenia byłoby oczywiście sprzeczne z dyspozycją art. 79 kpa, który nakazuje zawiadamiać stronę o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed tym dniem.

W ocenie organu odwoławczego słusznie Prezydent dał wiarę oświadczeniom sąsiadów Uczestniczki, samej Uczestniczki oraz J. G. i jej sąsiada, ponieważ są one wzajemnie zgodne i spójne.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się także błędu w odmowie uznania przekazanych przez Wnioskodawczynię wydruków zużycia energii elektrycznej z uwagi na fakt, że brakowało na nich danych dotyczących miejsca poboru i pomiaru. Wydając decyzję w sprawie, organ I instancji oparł się na zgromadzonym materiale dowodowym w postaci, oświadczeń czworga świadków i obu stron postępowania, protokołu z oględzin przedmiotowego lokalu, informacji przekazanych przez Policję, przedłożonych przez stronę dokumentów potwierdzających uiszczanie opłat za użytkowanie lokalu oraz opłacanie rat kredytu. Słusznie też organ I instancji wskazał, że postępowanie meldunkowe nie jest właściwe do dochodzenia roszczeń posesoryjnych czy rozwiązywania sporów pomiędzy stronami stosunków zobowiązaniowych. Jeśli osoba zamieszkuje w lokalu wbrew woli jego właściciela i bez podstawy prawnej, właściwe jest dochodzenie przed sądem prawa do usunięcia jej z zajmowanego lokalu, a nie próba regulowania kwestii własnościowych w drodze postępowania meldunkowego.

Powyższe pozwala stwierdzić, że w rozpatrywanym przypadku nie ziściły się przesłanki wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego. Nie wykazano w sposób bezsprzeczny, że Uczestniczka faktycznie trwale opuściła swoje miejsce pobytu stałego w lokalu. Trudno oczekiwać, aby organ opierał się wyłącznie na oświadczeniach strony wnioskującej o wymeldowanie, gdyż jest ona w oczywisty sposób zainteresowana realizacją swojego wniosku i przez to obiektywność jest staje pod znakiem zapytania. Zwłaszcza w sytuacji, gdy jej twierdzenia nie są poparte wiarygodnymi dowodami.

Skargę na ww. decyzję złożyła Wnioskodawczyni, zarzucając jej naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego mającego wpływ na rozstrzygnięcie poprzez błędną wykładnię art. 25 ust. 1 oraz art. 35 ustawy o ewidencji ludności, w konsekwencji uznanie, że w zaistniałym stanie faktycznym Uczestniczka nie opuściła miejsca stałego zameldowania, a opuszczenie przez nią lokalu nie ma charakteru trwałego;

2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 i art. 78 § 1 kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów w sposób pozwalający ustalić, czy w sprawie wystąpiły przesłanki do wymeldowania Uczestniczki, w szczególności czy opuściła ona lokal w sposób dobrowolny i trwały oraz w jakim terminie, pominięcie wyjaśnień złożonych przez Skarżącą sprawozdania z obserwacji detektywistycznej, umowy najmu zawartej przez nią jako właścicielki przedmiotowego lokalu, niezamieszkiwania i nieprzebywania Uczestniczki pod wskazanym adresem, nieponoszenia opłat dotyczących lokalu, z jednoczesnym bezkrytycznym przyznaniem wiarygodności i mocy dowodowej oświadczeniom złożonym przez Uczestniczkę oraz świadków.

W związku z powyższym Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z:

1. wydruku rozliczenia zużycia wody w lokalu w okresie od 1.10.2023 do 31.12.2023;

2. odpisu strony 13 sprawozdania z wykonanych czynności zawierającej dane dotyczące osoby, która wykonała czynności i sporządziła sprawozdanie;

3. przesłuchania świadka i detektywa, który prowadził na zlecenie Skarżącej obserwację.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta T.

W uzasadnieniu Skarżąca wskazała m.in., że jeżeli przedmiotowy lokal miałby stanowić centrum życiowe Uczestniczki, to winno znaleźć to odzwierciedlenie chociażby w zużyciu energii elektrycznej czy wody. Jak wynika z załączonego do odwołania wydruku zużycia energii elektrycznej czy załączonego do skargi rozliczenia zużycia wody, Uczestniczka nie zamieszkuje i nie korzysta z lokalu z zamiarem stałego pobytu, lecz co najwyżej stara się stworzyć pozory takiego zamieszkiwania. Podkreślenia wymaga również, że wbrew twierdzeniom nie uiszcza ona opłat z tytułu eksploatacji lokalu oraz rat kredytu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty były zasadne.

Zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jak stanowi art. 25 ust. 1 cyt. ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Wskazać w tym miejscu trzeba, że Sąd w pełni podziela rozważania organu, odwołującego się szeroko do orzecznictwa sądów administracyjnych, dotyczące wykładni ww. przepisów. Aby jednak można było je zastosować, konieczne jest uprzednie prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, a następnie przełożenie tego na uzasadnienie decyzji spełniające kryteria określone w art. 107 § 3 kpa. Zgodnie z nim, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Z powyższego wynika, że decyzja winna zawierać m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Stanowi ono integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, zarówno stronie, jak i sądowi administracyjnemu kontrolującemu zgodność z prawem rozstrzygnięcia organu. "Uzasadnienie ma objaśnić tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie" (J. Borkowski (w:) Komentarz, 1996, s. 488). Organ musi zająć stanowisko wobec całego materiału procesowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje stanowisko, a w szczególności uzasadnić, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za prawdziwe i jakie wywiódł z nich skutki prawne. Rozstrzygnięcie organu, które tych obligatoryjnych elementów nie zawiera, należy uznać za wadliwe. Przy czym uzasadnienie powinno również spełniać kryteria wskazane w art. 11 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Uzasadnienie decyzji nie może opierać się zatem na ogólnych stwierdzeniach, lecz musi zawierać konkretne ustalenia faktyczne, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. Organ przed podjęciem rozstrzygnięcia ma obowiązek wyjaśnić wnikliwie stan faktyczny sprawy, a następnie rozpatrzyć go w odniesieniu do przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. Jako dowolne należy traktować więc ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 i art. 11 kpa). Czyniąc zadość temu obowiązkowi, organ ma instrument prawny w postaci przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy, czy też zażądania w tym celu od strony przedłożenia określonych dowodów.

Przekładając powyższe rozważania na stan niniejszej sprawy, wskazać należy, że organy nie podołały ww. wymaganiom. Zebrany materiał dowodowy jest niekompletny i nie pozwala na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. W szczególności dotyczy to kwestii związanej z przedłożonym przez Skarżącą sprawozdaniem detektywa z wykonanych czynności. Organ zarzucił, że nie jest ono podpisane i wskutek tego odmówił mu wiarygodności. Tymczasem nic nie stało na przeszkodzie temu, aby organ zobowiązał Skarżącą do uzupełnienia tego dokumentu o podpis, tudzież wskazanie jego autora celem przesłuchania go w charakterze świadka. Nie ulega wątpliwości to, że dowód ten mógłby mieć istotne znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy poprzez prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Dotyczy to chociażby zastrzeżeń co do jego treści, które mogłyby zostać wyjaśnione podczas tegoż przesłuchania. W tym miejscu wskazać należy na brak konsekwencji organu, który z jednej strony kwestionuje wartość dowodową ww. dokumentu na skutek braku podpisu, a następnie dokonuje jego merytorycznej oceny. W tym kontekście wskazać trzeba, że niezrozumiałe i świadczące o jednostronnym podejściu do analizy sprawy, są argumenty Wojewody, że "Nawet gdyby organ uznał przedstawiony dokument za dowód w sprawie, miałby on znikomą wagę dowodową z uwagi na brak obiektywnego i rzetelnego przedstawienia stanu faktycznego". Dalej organ wskazuje "Trudno oczekiwać, aby organ opierał się wyłącznie na oświadczeniach strony wnioskującej o wymeldowanie, gdyż jest ona w oczywisty sposób zainteresowana realizacją swojego wniosku i przez to obiektywność jest staje pod znakiem zapytania". Nie wyjaśnia organ powodu, dla którego uznaje ww. sprawozdanie za nieobiektywne i nierzetelne. To samo dotyczy stwierdzenia, że oświadczenia Skarżącej są nieobiektywne, ale z drugiej strony nie stawia tego zarzutu wobec twierdzeń Uczestniczki, która, podobnie jak Skarżąca, również jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy zgodnie z jej interesem.

Biorąc pod uwagę specyfikę niniejszego postępowania, w toku którego Skarżąca kwestionuje wiarygodność oświadczeń sąsiadek Uczestniczki (k. 32, 33 akt adm.), zasadne było przesłuchanie ich przez organ w charakterze świadków z pouczeniem o odpowiedzialności za fałszywe zeznania (art. 83 § 3 kpa), co niewątpliwie pozwoli na bardziej wiarygodne zweryfikowanie ich treści.

Ponadto wskazać należy, że protokół oględzin mieszkania pomija zupełnie jego wyposażenie w kuchni, w szczególności czy znajdowały się tam jakiekolwiek artykuły żywnościowe, czy była zaopatrzona lodówka, co niewątpliwie również było istotne dla oceny, czy Uczestniczka faktycznie zamieszkuje w spornym mieszkaniu.

Nie bez znaczenia pozostaje również przedłożony przez Skarżącą dokument w postaci rozliczenia zużycia wody. Niewątpliwie, biorąc pod uwagę twierdzenia Skarżącej, że de facto mieszkanie nie jest zamieszkiwane, zasadne będzie zobowiązanie Uczestniczki do przedłożenia rachunków/faktur związanych z opłatami za wszystkie media. Pozwoli to niewątpliwie na ocenę tego, czy mieszkanie jest w ogóle zamieszkiwane.

Nie można zgodzić się z argumentacją organu, że obecność psa w mieszkaniu nie ma żadnego znaczenia dla sprawy. Wprost przeciwnie, podobnie jak organ wskazuje na to, jakie meble, przedmioty itp. znajdują się w mieszkaniu - co potwierdza pośrednio o jego zamieszkiwaniu przez Uczestniczkę - tak samo okoliczność tę może potwierdzać obecność psa, którego jest ona właścicielką.

Z kolei odwoływanie się przez organ do faktu odbierania przez Uczestniczkę korespondencji pod wskazanym adresem, nie jest poparte konkretnymi dowodami to potwierdzającymi. Organ winien wskazać konkretne daty odbioru korespondencji i karty akt, na których się znajdują potwierdzenia jej odbioru, przy czym istotne jest, aby była to korespondencja odbierana przez Uczestniczkę bezpośrednio od listonosza, a nie w urzędzie pocztowym na skutek awizowania. Odbieranie przesyłek w urzędzie pocztowym nie może stanowić argumentu potwierdzającego, że Uczestniczka zamieszkuje w spornym mieszkaniu.

Bez znaczenia dla sprawy są natomiast okoliczności związane z tym, czy Uczestniczka ponosi opłaty za mieszkanie – okoliczność ta jest irrelewantna w sprawie o wymeldowanie.

Na koniec wskazać należy, że jeżeli pozostałyby nadal niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ winien rozważyć przesłuchanie stron (art. 86 kpa).

Sąd pominął zgłoszone przez Skarżącą i Uczestniczkę wnioski o dopuszczenie dowodów w postaci dokumentów i zeznań świadka i przesłuchania stron. Zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej powoływana jako ppsa), sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zatem przeprowadzenie dowodów w postaci zeznań świadka i przesłuchania stron było niedopuszczalne w świetle cyt. przepisu. Natomiast z uwagi na uchylenie decyzji strony mogą przedłożyć jeszcze dokumenty w dalszym toku postępowania.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić trzeba, że doszło do naruszenia art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej powoływana jako "ppsa"), uchylenie decyzji organów obu instancji.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 ppsa.

Natomiast zarzuty naruszenia prawa materialnego należy uznać za przedwczesne z uwagi konieczność uprzedniego ustalenia przez organ stanu faktycznego zgodnie z ww. wskazaniami.

J. Bortkiewicz J. Wichrowski G. Saniewski