Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 260/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
658
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 58 w zw. z art. 52 i art. 53
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. R. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie w sprawie oceny technicznej budynku postanawia odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 16 października 2023 r. (data nadania – 18 października 2023 r.) B. R. (dalej jako: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, wniosła skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie, zarzucając organowi naruszenie:

1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania dowodowego, z pominięciem interesu obywatela i dowolną ocenę zebranych dowodów co doprowadziło do błędnego przekonania, że organ wykonał wszelkie niezbędne czynności,

2. art. 8 w zw. z art. 12 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania obywatela i w czasie nieakceptowalnym ze względu na charakter sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:

1. stwierdzenie bezczynności organu oraz stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa,

2. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu, według norm przepisanych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, które to koszty nie zostały uiszczone ani w całości ani w części,

3. na podstawie art. 119 § 2 p.p.s.a. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym,

4. zobowiązanie organu do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do poprawy sytuacji skarżącej.

Ponadto skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do podjęcia czynności zmierzających do ustalenia osób odpowiedzialnych za niedokonanie lub nienależyte wykonywanie czynności w toku prowadzonych postępowań skutkujących zagrożeniem życia i zdrowia skarżącej i pociągnięcie ich do odpowiedzialności.

W uzasadnieniu skargi opisano przebieg postępowań prowadzonych przez organ w odniesieniu do nieruchomości skarżącej. W tym zakresie wskazano m.in., że skarżąca już w 2011 r. domagała się skutecznych i odpowiednich reakcji organu na jej zgłoszenia związane z czynnym osuwiskiem, które – zdaniem skarżącej – już w tamtym okresie doprowadziło do uszkodzeń budynku, stanowiących zagrożenie dla zdrowia i życia skarżącej. Podniesiono przy tym, że skarżąca domagała się przeprowadzenia przede wszystkim ekspertyzy, która miała ocenić wpływ osuwiska na stan budynku. Stąd też w ocenie skarżącej, mimo iż organ wydał w przedmiotowej sprawie decyzję, to nie wypełnił ciążących na nim obowiązków, w szczególności nie zażądał od kierownika budowy przeprowadzenia oględzin na terenie nieruchomości znajdującej się w P. nr [...], obręb nr [...], nie zażądał również opinii wskazującej wszystkie uszkodzenia budynku, a zwłaszcza ich przyczyny. Wspomniane działania były i są zdaniem skarżącej niezbędne do podjęcia prawidłowych działań przez organ. Wyjaśniono bowiem, że skarżąca oczekiwała, iż w takiej opinii znajdą się również stwierdzenia dotyczące rodzaju pęknięć ścian, opis zawilgocenia murów i mostków termicznych wraz ze wskazaniem przyczyn ich powstania, co w ocenie skarżącej miało istotny wpływ na przebieg sprawy. Jednocześnie zdaniem skarżącej, kierownik budowy powinien poinformować organ o ryzyku powstania katastrofy budowlanej, a takiej informacji nie przekazał, niedopełniając tym samym ciążących na nim obowiązków.

Ponadto w ocenie skarżącej, organ powinien dokonać "czynności ochronnych" w miejscu występowania osuwiska, a co więcej, powinien pociągnąć kierownika budowy do odpowiedzialności za jego zaniechania i nienależyte działania. Zdaniem skarżącej, organ powinien zażądać od kierownika budowy przeprowadzenia na miejscu oględzin, weryfikacji stanu technicznego budynku bez względu na to czy jest to nowa nieruchomość czy użytkowana od lat, wskazania w opinii wszystkich uszkodzeń i ich przyczyny, a także określić czy nie zagrażają one zdrowiu lub życiu mieszkańców. W ocenie skarżącej, organ powinien zlecić także sprawdzenie przydatności/możliwości budynku do zamieszkania, a niepodjęcie tych działań świadczy o jego bezczynności. Skarżąca zaznaczyła przy tym, że na konieczność wykonania badań geologiczno-inżynierskich w obrębie osuwiska zwróciło uwagę Starostwo Powiatowe w Tarnowie w piśmie z dnia 17 kwietnia 2019 r. Zdaniem skarżącej, bezczynność organu stoi w sprzeczności z podstawową dla funkcjonowania administracji zasadą praworządności, a jej wystąpienie w przedmiotowej sprawie stanowi naruszenie prawnie chronionych interesów skarżącej. Dodatkowo skarżąca podkreśliła, że do obowiązków organu należało wezwanie kierownika do przekazania pełnej ekspertyzy budynku mieszkalnego, a nie wydanie wyłącznie opinii dla celów prowadzonego postępowania. Podniesiono również, że kierownik budowy powinien poinformować organ, iż na terenie wskazanej nieruchomości występuje katastrofa budowlana w miejscu budynku, co nie zostało przez niego dokonane. Dlatego też w ocenie skarżącej skarga na bezczynność powinna zostać rozpoznana, gdyż do dnia jej złożenia żadna czynność w tym zakresie nie została podjęta.

Zdaniem skarżącej, organ powinien nie tylko zobligować Burmistrza Gminy C. do zapewniania lokalu zastępczego dla skarżącej, ale również dopilnować wykonywania tego obowiązku, czego w ocenie skarżącej nie zrobił, co również świadczy o bezczynności organu. Skarżąca podkreśliła przy tym, że przedmiotowa sprawa toczy się od przeszło 10 lat, a skarżąca jest osobą niepełnosprawną, w podeszłym wieku. Tym samym w ocenie skarżącej, działania oraz zaniechania organu, a także Burmistrza przeczą zasadom praworządności. Podniesiono również, że skarżąca od wielu lat zwraca się o podjęcie odpowiednich działań, jednak pozostają one bez odpowiedzi. Skarżąca zwróciła również uwagę, że w przedmiotowej sprawie wypowiedziało się wiele organów i w tym zakresie przywołała pisma poszczególnych organów, podnosząc zarazem, że organy te wskazywały na niemożność zamieszkiwania w nieruchomości skarżącej oraz na jej dramatyczną sytuację życiową i mieszkaniową i w ocenie skarżącej miały doprowadzić do podjęcia natychmiastowych i skutecznych działań mających na celu poprawę tej sytuacji.

Dodatkowo zdaniem skarżącej, organ dopuścił się bezczynności także ze względu na brak pociągnięcia do odpowiedzialności, w tym postawienia jakichkolwiek zarzutów, kierownikowi budowy w związku z brakiem podjęcia przez niego decyzji co do usunięcia stawu. W ocenie skarżącej, organ powinien nadzorować działania kierownika budowy w zakresie zlecenia i przeprowadzenia badań geologicznych. Jednocześnie zdaniem skarżącej, wykonanie wszystkich niezbędnych ekspertyz, na które wskazuje skarżąca, było kluczowe, a brak tych działań jest nie tylko nieprawidłowy, ale też karygodny. Podniesiono bowiem, że działania wskazywane przez skarżącą miałyby na celu doprowadzenie do usunięcia osuwiska, które zagrażało, a w końcowym efekcie doprowadziło do uszkodzenia budynku znajdującego się na nieruchomości skarżącej. W ocenie skarżącej, właściwe przeprowadzenie powyższego niewątpliwie doprowadziłoby do uniknięcia katastrofy budowlanej oraz nie skutkowałoby tak niekorzystną sytuacją życiową skarżącej.

Ponadto zdaniem skarżącej, wydana przez organ decyzja powinna zawierać dyspozycje co do działań Burmistrza Gminy Ciężkowice, a takowych nie zawierała. Powyższe w ocenie skarżącej, stanowiło natomiast podstawę do wniesienia niniejszej skargi oraz zwrócenie się z wnioskiem o przyspieszenie działań organu.

W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tarnowie wniósł o jej oddalenie z uwagi na bezzasadność skargi. W tym zakresie organ przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przyczyny i podstawy prawne zajętego stanowiska, wskazując m.in., że w związku z pismem z dnia 26 maja 2014 r. Burmistrza Gminy C. informującym o uszkodzeniu budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości P. w wyniku intensywnych opadów deszczu, które miały miejsce w maju i czerwcu 2014 r., organ podjął działania, w ramach których przeprowadzono oględziny, w wyniku czego stwierdzono, iż uszkodzone zostały elementy konstrukcyjne budynku: fundamenty i ściany, wobec czego uznano, że budynek jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Podniesiono, że jak ustalono, w 2010 r. przed organem nie toczyło się postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego przedmiotowego budynku. Dodano również, że w toku postępowania została przedłożona ekspertyza techniczna budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na ww. działce opracowana przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej wraz z protokołem sprawdzenia wewnętrznej instalacji elektrycznej, w której przedstawiono sposób doprowadzenia obiektu do odpowiedniego stanu technicznego. W tym zakresie podano, że autor ekspertyzy potwierdził, iż budynek był w nieodpowiednim stanie technicznym, lecz nie groził zawaleniem oraz wskazał roboty budowlane, jakie należało wykonać, aby zabezpieczyć budynek przed niekorzystnym wpływem wód powierzchniowych i gruntowych, a także roboty niezbędne do naprawy powstałych w budynku uszkodzeń. Wobec powyższego zaznaczono, że organ decyzją z dnia 26 lutego 2015 r., znak: OA-II.5162.8.2014 nakazał właścicielowi J. R. usunąć stwierdzone nieprawidłowości w budynku mieszkalnym jednorodzinnym, zlokalizowanym na ww. działce poprzez wykonanie określonych w tej decyzji robót, określając termin na ich wykonanie do dnia 30 września 2015 r.

W dalszej kolejności wyjaśniono, że w związku, z tym, iż właściciel nieruchomości zmarł, po przeprowadzonym postępowaniu spadkowym własność nieruchomości przeszła na jego żonę (skarżącą) i córkę, a wobec tego, iż właściciele uchylali się od wykonania orzeczonego obowiązku, skierowano sprawę na drogę postępowania egzekucyjnego w administracji (znak: ORP.52.6.2017). Podkreślono przy tym, że pomimo stosowania środków egzekucyjnych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego właściciele nie wykonali dotychczas nałożonych obowiązków. Jednocześnie zaznaczono, że pismem z dnia 27 lipca 2018 r. skarżąca zwróciła się z prośbą o przeprowadzenie kontroli omawianego budynku mieszkalnego z uwagi na "katastrofalny stan techniczny". Wyjaśniono, iż w uzasadnieniu tego pisma wskazała, iż wnosi o wyłączenie budynku z użytkowania. W tym zakresie organ podał, że w wyniku przeprowadzonych kontroli w latach 2018-2020 stwierdzono, iż stan techniczny budynku mieszkalnego jednorodzinnego uległ pogorszeniu, stwierdzono postępującą degradację całego budynku na skutek oddziaływania czynników atmosferycznych, jak opady deszczu, śnieg, mróz i wiatr. Ponadto wskazano, że z protokołu kontroli stanu technicznego budynku mieszkalnego z 2019 r., sporządzonego przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej wynikało, iż stan techniczny budynku był zły, budynek był zaniedbany (brak bieżących remontów i napraw), co skutkowało przyspieszoną degradacją, a podmokły teren budynku (brak drenażu i izolacji) oraz występujące intensywne opady atmosferyczne powodowały podtopienia i ciągłe uszkodzenia elementów konstrukcyjnych budynku. Dodano, że w opinii autora tej oceny nie można było jednoznacznie określić, iż przyczyną aktualnego stanu konstrukcji budynku było sąsiedztwo czynnego osuwiska, lecz jednak silnie nawodniony teren mógł powodować przemieszczanie się ziem powierzchniowych.

Kontynuując wskazano, że mając na uwadze zły stan techniczny budynku oraz to, iż zlokalizowany jest w obszarze aktywnego osuwiska, a nadto to, że budynek ulega ciągłej degradacji, organ decyzją z dnia 27 marca 2020 r., znak: OA-II.5162.2.2020 nakazał właścicielowi (skarżącej oraz jej córce) opróżnić w całości budynek mieszkalny. Podkreślono przy tym, że decyzji tej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, a nadto decyzję tą przesłano równocześnie Burmistrzowi C., który na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego (tekst jedn. Dz.U z 2018 r., poz. 1234 z późn. zm.) ma obowiązek zapewnienia lokali w ramach najmu socjalnego i lokali zamiennych, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. Organ zaznaczył, że zobowiązane – skarżąca oraz jej córka wniosły odwołanie od ww. decyzji, a po jego rozpatrzeniu Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją nr 327/2020 z dnia 19 czerwca 2020 r., znak: WOB.7721.235.2020.ACIE utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Następnie organ podniósł, że pomimo znacznego upływu czasu właściciele nie wykonywali orzeczonego obowiązku, a skarżąca pomimo licznych propozycji najmu socjalnego lokalu zastępczego nie chciała opuścić ww. budynku, zabezpieczono jedynie wejście na działkę z tabliczką "Wstęp wzbroniony – grozi zawaleniem" oraz zabezpieczono wejście do budynku taśmą. Wobec powyższego wskazano, że organ skierował do zobowiązanych upomnienie, zaś pismem z dnia 27 grudnia 2022 r. skarżąca poinformowała, że od dnia 15 stycznia 2023 r. budynek będzie całkowicie opuszczony, nie mieszka w tym budynku razem z córką, a córka wynajęła mieszkanie. W tym zakresie podano, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 16 lutego 2023 r. stwierdzono, iż drzwi do budynku mieszkalnego były zamknięte, nie stwierdzono obecności ludzi w budynku, wejście na posesję i do budynku było zabezpieczone taśmą i tablicą informacyjną. Jednocześnie zaznaczono, że brak było możliwości stwierdzenia odłączenia prądu w budynku, jednakże w dniu 22 marca 2023 r. wpłynęła do organu kopia pisma dostawcy energii elektrycznej – rozliczenie końcowe, które potwierdzało zakończenie dostarczania energii elektrycznej i rozwiązanie umowy z dniem 6 lutego 2023 r.

Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi, organ wyjaśnił, że podejmował wszelkie czynności zmierzające do załatwienia sprawy i wydania decyzji administracyjnej. Zdaniem organu, zarzuty zawarte w skardze odnoszą się do kwestionowania prawidłowości podejmowanych czynności w toku prowadzonych postępowań administracyjnych, które jednak zostały już zakończone dwoma ww. decyzjami. Dlatego też w ocenie organu, w związku z tym, że postępowania administracyjne zostały zakończone, nie zachodziła sytuacja bezczynności organu w załatwianiu sprawy. Ponadto organ wyjaśnił, że do właściwości powiatowego inspektora nadzoru budowlanego jako organu pierwszej instancji należą zadania i kompetencje określone w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz U. z 2023, poz. 682 z późn. zm. – dalej jako: u.p.b.), a do zadań organów nadzoru budowlanego zgodnie z art. 84 ust. 1 u.p.b. należy m.in. kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego. Dodano też, że przepisy ustawy Prawo budowlane rozstrzygają w sprawach robót budowlanych i obiektów budowlanych i mimo, iż sytuacja życiowa i mieszkaniowa skarżącej budzi zrozumienie, to organ nie posiada kompetencji do poprawy tej sytuacji.

W wykonaniu zarządzenia Starszego referendarza sądowego z dnia 19 grudnia 2023 r., pismem z dnia 20 grudnia 2023 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do złożenia dowodu, że przed wniesieniem skargi wyczerpany został tryb określony w art. 37 § 1 k.p.a. i wniesiono ponaglenie do właściwego organu na niezałatwienie sprawy w terminie – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi.

W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 4 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, które pisma zalegające w aktach sprawy należy – zdaniem skarżącej – potraktować jako ponaglenie. Na uzasadnienie takiej kwalifikacji wskazanych pism pełnomocnik przytoczył argumentację wraz z powołaniem się na orzecznictwo sądów administracyjnych.

Następnie w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II z dnia 12 stycznia 2024 r., pismem z dnia 15 stycznia 2024 r. wezwano pełnomocnika skarżącej o uzupełnienie braków formalnych skargi przez jej sprecyzowanie, a to jednoznaczne określenie postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego – przez wskazanie sygnatury/znaku postępowania oraz określenie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem tego postępowania – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, a nadto o uzupełnienie stanowiska zawartego w piśmie procesowym skierowanym do WSA w Krakowie z dnia 4 stycznia 2024 r., w którym podano, że "jako ponaglenie należy potraktować zalegające w aktach sprawy pismo skarżącej z dnia 8 lutego 2023 r. (k. 31) do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, a także związane z nim pismo skarżącej do Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2023 r. (k. 33)" oraz że "o nadaniu pismu wniesionemu do organu właściwego biegu decyduje treść pisma" – o przedłożenie uwierzytelnionego odpisu maszynowego tych pism i wskazanie, które ich fragmenty świadczą o tym, że pisma stanowią ponaglenia w rozumieniu art. 37 k.p.a. – w terminie 7 dni, pod rygorem przyjęcia, że ponaglenie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na niezałatwienie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie sprawy w terminie (określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.) nie zostało złożone.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia 30 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że w ocenie skarżącej nie można rozpatrywać sprawy skarżącej przez pryzmat tylko i wyłącznie jednego postępowania administracyjnego. Wyjaśniono bowiem, że sytuacja, w której znajduje się skarżąca, a wymagająca wniesienia skargi na bezczynność organu, związana jest z zaniechaniami organu związanymi z ustaleniem stanu faktycznego, w tym przyczyn i osób odpowiedzialnych za doprowadzenie do tak dramatycznej sytuacji skarżącej, a także na niepodjęciu działań, do których zobowiązany był organ. Zdaniem skarżącej, na przestrzeni kilkunastu lat organ nie wykonał żadnych czynności, które powinny zostać podjęte, na co wielokrotnie zwracała uwagę w swoich pismach. Niemniej jednak zaznaczono, że z uwagi na nałożone zobowiązanie, skarżąca precyzuje, iż skarga dotyczy jednego z ostatnich postępowań administracyjnych, a to decyzji z dnia 27 marca 2020 r., znak: OA-II.5162.2.2020, nakazującej skarżącej oraz jej córce opróżnienie zajmowanego przez nie budynku mieszkalnego. W tym zakresie podniesiono, że decyzja ta została wydana w toku postępowania wszczętego na wniosek skarżącej, która pismem z dnia 27 lipca 2018 r. zwróciła się do organu o przeprowadzenie kontroli przedmiotowego budynku mieszkalnego z uwagi na jego stan techniczny. Podano też, że w ocenie skarżącej, sprawa ta obejmowała nie tylko doprowadzenie do nakazania opróżnienia budynku mieszkalnego, ale również ustalenie przyczyn i osób odpowiedzialnych za doprowadzenie do złego stanu technicznego budynku i pociągnięcie ich do odpowiedzialności. Podniesiono przy tym, że w toku kontroli stwierdzono jedynie zły stan budynku, czego skutkiem było wydanie przedmiotowej decyzji jedynie w zakresie nakazu opróżnienia budynku mieszkalnego. W związku z powyższym, zdaniem skarżącej, mimo wydania decyzji w sprawie, organ nie wykonał ciążących na nim wszystkich zobowiązań, a to w szczególności nie zażądał od kierownika budowy przeprowadzenia oględzin, ani opinii wskazującej wszystkie uszkodzenia budynku, a zwłaszcza jego przyczyny. Dodano, że podjęcia takich działań żądała skarżąca, jednak organ w tym zakresie dopuścił się bezczynności.

Jednocześnie pełnomocnik skarżącej załączył odpisy maszynowe dwóch wskazanych w wezwaniu pism skarżącej wraz ze wskazaniem fragmentów, które w jego ocenie stanowiły o ponagleniu.

Ponadto w treści ww. pisma pełnomocnik skarżącej ponownie wskazał na podnoszone już w treści skargi zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania w zakresie ciążących na nim obowiązków, a zarazem zarzucił, że podejmowane przez organ działania były wzajemnie sprzeczne, gdyż z jednej strony z uwagi na czynne osuwisko nie jest możliwe lokalizowanie na tym terenie budynków mieszkalnych, a z drugiej strony nakazywany jest obowiązek wykonania określonych prac remontowych. Podkreślił również, że w ocenie skarżącej nikt nie zajmuje się jej sprawą całościowo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Mając na uwadze treść art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa została skierowana do rozpoznania przez Sąd w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Skarga podlegała odrzuceniu.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm. – dalej jako: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Stosownie zaś do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).

W literaturze przyjmuje się przy tym, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub też, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże pomimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie stosownego aktu lub też nie podjął stosownej czynności (zob. T. Woś, Komentarz do art. 3 p.p.s.a., uwaga nr 107, w: T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, LEX online oraz powołane tam orzecznictwo).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanej sprawy wskazać należy, że pismem z dnia 16 października 2023 r. (data nadania – 18 października 2023 r.) skarżąca złożyła skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie w przedmiocie dokonania oceny technicznej budynku. Jednocześnie wobec nieprecyzyjnego określenia w treści skargi postępowania, w ramach którego zarzucana była bezczynność ww. organu, pismem z dnia 15 stycznia 2024 r. wezwano ustanowionego dla skarżącej w ramach prawa pomocy profesjonalnego pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych skargi przez jej sprecyzowanie, a to jednoznaczne określenie postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie – przez wskazanie sygnatury/znaku postępowania oraz określenie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem tego postępowania – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia 30 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącej początkowo podnosił, że w ocenie skarżącej nie można rozpatrywać sprawy skarżącej przez pryzmat tylko i wyłącznie jednego postępowania administracyjnego. Niemniej jednak ostatecznie wskazał, że czyniąc zadość nałożonemu na niego zobowiązaniu, skarżąca precyzuje, iż wniesiona w niniejszej sprawie skarga "dotyczy jednego z ostatnich postępowań administracyjnych, a to decyzji z dnia 27 marca 2020 r., znak OA-II.5162.2.2020 nakazującej Skarżącej oraz jej córce opróżnienie zajmowanego przez nie budynku mieszkalnego".

Tym samym w ocenie Sądu uznać należało, że opisany w przedmiotowej sprawie stan faktyczny wskazywał, iż skarga na bezczynność została wniesiona po zakończeniu przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie ww. postępowania dotyczącego oceny technicznej budynku. Jak wynika już bowiem z ww. pisma precyzującego przedmiot zaskarżenia, ale też i odpowiedzi na skargę oraz akt administracyjnych, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tarnowie zakończył prowadzone w ww. sprawie postępowanie wydaniem ostatecznej decyzji z dnia 26 lutego 2015 r. znak: OA-II-5162.8.2014 nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku nr [...], zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości P.. Nadto, decyzją z dnia 27 marca 2020 r., znak: OA-II.5162.2.2020 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tarnowie w kolejnej sprawie dotyczącej stanu technicznego budynku nakazał skarżącej oraz jej córce opróżnić w całości zajmowany przez nie budynek mieszkalny. Decyzja, ta – na skutek wniesionego od niej odwołania – została z kolei utrzymana w mocy decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 327/2020 z dnia 19 czerwca 2020 r., znak: WOB.7721.235.2020.ACIE, natomiast z akt administracyjnych nie wynika, aby decyzja organu odwoławczego została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W tym miejscu podkreślić natomiast należy, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (LEX nr 3022937) wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu ww. uchwały wskazano, że "za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu". W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił bowiem, że pogląd "sprowadzający się do dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi jest, w ocenie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowy z tego podstawowego powodu, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności". Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie w pełni podziela powyższy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w ww. uchwale.

Tym samym w ocenie Sądu, już z tego tylko powodu – mając na uwadze sprecyzowany przez pełnomocnika skarżącej przedmiot zaskarżenia – należało uznać wniesioną w niniejszej sprawie skargę na bezczynność organu za niedopuszczalną, gdyż postępowanie administracyjne, którego ona dotyczyła zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji.

Nadmienić jednak należy, że niezależnie od powyższego, zdaniem Sądu skarga okazała się niedopuszczalna także z innego powodu.

Zgodnie bowiem z treścią art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z kolei w myśl art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.).

Stosownie zaś do treści art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm. – dalej jako: k.p.a.), stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność). Wymaga przy tym podkreślenia, że ponaglenie, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. jest środkiem zaskarżenia przewidzianym w art. 52 § 2 p.p.s.a. Dlatego też dla skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu, strona skarżąca powinna uprzednio, a więc przed wniesieniem skargi – wyczerpać opisany powyżej tryb zaskarżenia. Wniesienie bowiem skargi pomimo niewyczerpania środków zaskarżenia sprawia, że skarga taka jest niedopuszczalna i zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. podlega ona odrzuceniu przez Sąd.

Biorąc pod uwagę powyższe regulacje prawne wskazać należy, że w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie skarżąca, pomimo skierowanych do ustanowionego dla niej pełnomocnika z urzędu wezwań (opisane powyżej pisma z dnia 20 grudnia 2023 r. oraz z dnia 15 stycznia 2024 r.), w odpowiedziach na te wezwanie (opisane powyżej pisma z dnia 4 stycznia 2024 r. oraz z dnia 30 stycznia 2024 r.) nie wykazała, aby przed wniesieniem skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie wyczerpała tryb określony w art. 37 § 1 k.p.a., tj. wniosła do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie.

W szczególności zdaniem Sądu, za ponaglenie złożone w trybie art. 37 § 1 k.p.a. nie może być uznane pismo z dnia 8 lutego 2023 r., którego kserokopię przedłożyła pierwotnie skarżąca przy wniosku o przyznanie prawa pomocy, a następnie uwierzytelniony odpis maszynowy tego pisma – na wezwanie Przewodniczącej Wydziału II – ustanowiony dla skarżącej w ramach prawa pomocy profesjonalny pełnomocnik (k. 37 akt sądowych). W tym zakresie wymaga bowiem odnotowania, że w wezwaniu z dnia 15 stycznia 2024 r. zobowiązano pełnomocnika skarżącej m.in. do wskazania, które fragmenty pism, powołanych przez niego w odpowiedzi z dnia 4 stycznia 2024 r. jako mogące wypełniać znamiona ponaglenia, świadczą o tym, że pisma stanowią ponaglenia w rozumieniu art. 37 k.p.a. – w terminie 7 dni, pod rygorem przyjęcia, że ponaglenie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na niezałatwienie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie sprawy w terminie (określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.) nie zostało złożone.

Dokonując oceny całej treści pisma z dnia 8 lutego 2023 r., ze szczególnym uwzględnieniem zaznaczonych przez profesjonalnego pełnomocnika jego fragmentów mających przemawiać za kwalifikacją tego pisma jako ponaglenie w sprawie oceny technicznej budynku (tj. "(...) pokazanie Kierownik budowlanemu za które miał płacić faktury za wykonanie poleceń przez jego zgłoszone (...)" oraz "(...) do Was należy ukarać Burmistrza i Powiatowy Inspektor za utrudnianie i bezprawne oskarżanie nas o 8000 zł (...)"), Sąd doszedł jednak do przekonania, że chociaż jako jego adresat został wskazany "Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie", czyli organ wyższego stopnia w stosunku do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie, to jednak treść tego pisma dotyczyła potwierdzenia przesłanych dokumentów mających stanowić "materiał dowodowy do prokuratury" i jak zaznaczono w treści tego pisma dotyczyło ono "Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego w Warszawie", w tym skierowanej do tego Urzędu skargi z dnia 25 stycznia 2023 r., która – jako drugie z pism określonych w odpowiedzi z dnia 4 stycznia 2024 r. – miała zdaniem pełnomocnika skarżącej spełniać znamiona ponaglenia. Tym samym, w ocenie Sądu, treść pisma z dnia 8 lutego 2023 r., w szczególności zaś zaznaczone przez profesjonalnego pełnomocnika jego fragmenty, nie pozwalała na zakwalifikowanie go jako ponaglenia z art. 37 § 1 k.p.a. w sprawie oceny stanu technicznego budynku.

Podobnie też zdaniem Sądu, za takie ponaglenie nie mogło również zostać uznane drugie ze wskazanych przez pełnomocnika skarżącej pism z dnia 25 stycznia 2023 r., zatytułowane jako "skarga" (k. 38-39 akt sądowych). Za takim wnioskiem przemawia bowiem przede wszystkim fakt uczynienia adresatem tego pisma "Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego w Warszawie", podczas gdy – jak wskazano powyżej – ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie powinno zostać skierowane do Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie. Dodatkowo, także treść tego pisma świadczy o tym, że nie jest ono ponagleniem, o jakim mowa w art. 37 § 1 k.p.a., a jedynie prośbą o potwierdzenie, że przesłane przez skarżącą dokumenty "są dokumentami dowodowymi do spraw jakie prowadzi powiatowy inspektor nadzoru budowlanego w Tarnowie, czy prowadzą na kaprys Burmistrza i Rady Miejskiej w C. jako materiał dowodowy do Prokuratury". Zaznaczyć również należy, że także i w tym przypadku zaznaczone przez pełnomocnika skarżącej fragmenty tego pisma ("(...) Do obowiązku burmistrza: jest opracowanie systemu prognozowania, oceny i redukcji ryzyka osuwiskowej czyli w ograniczeniu w znacznym stopniu szkód i zniszczenia wywołanych rozwojem osuwiska (dz. U. nr. 227 poz. 1480): ust. 2 pkt. 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dn. 23.XI.2010 w sprawie sposobu i częstotliwości aktualizacji o środowisku – rejestr terenów zagrożonych ruchami masowymi ziemi zawarty w opracowaniu np. weryfikacji aktualizacji terenów zagrożonych ruchami masowymi ziemi oraz terenów osuwiskowych Czy brak wiedzy i obowiązki burmistrza i inspektoratu do sprawdzenia katastrofy budowlanej (...)", "(...) Usunięcie nieprawidłowości lub zagrożeń wykonanie prób lub badań, przedstawienie ekspertyz dotyczących prowadzonych robót budowlanych oraz informacji dokumentów potwierdzających zastosowanie przy wykonaniu robót budow: wyrobów zgodnie z art. 10. 2) żądać od kierownika budowy jakie wykonał pracę osuwanie się ziemi wykopów zabezpieczenie przed wodami wypływające z aktywnego jęzora osuwiskowego (...)", "(...) - Dlaczego Powiatowy Wojewódzki Inspektorat nie pociągnął obowiązku Burmistrza - Czy interesuje się Powiatowy Inspektor co się dzieje w Radzie Miasta (załącznik 2) (...)" oraz "(...) Zwracam się z uprzejmą prośbą co mam zrobić dalej. Czy to Was zainteresuje. (...)") nie przemawiają za jego kwalifikacją jako ponaglenia z art. 37 § 1 k.p.a.

Tym samym w ocenie Sądu, w świetle przedstawionych powyżej okoliczności należało uznać, że skarżąca w dniu wnoszenia skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie nie wyczerpała opisanego na wstępie trybu przewidzianego w art. 37 k.p.a., a w związku z tym złożoną przez nią skargę także i z tego powodu należało uznać za niedopuszczalną.

Dlatego też z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.