Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 778/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 2 zd. 2, art. 87 ust. 6, art. 86 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 106
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - t.j.
article: art. 217 § 2, art. 210 § 4, art. 219, art. 121 § 1, art. 124, art. 121 § 1, art. 125 § 1, art. 280, art. 274b § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 347 poz 1 art. 273
law: Dyrektywa Rady z dnia  28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak (sprawozdawca), Sędzia NSA Hieronim Sęk, Sędzia WSA del. Elżbieta Olechniewicz, Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "M." Sp. j. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 1168/19 w sprawie ze skargi "M." Sp. j. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 14 czerwca 2019 r. nr 2401-IOV2_.4103.58.2019/AMI UNP: 2401-19-127511 w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za styczeń 2019 r. 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od "M." Sp. j. w G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.

1.1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1168/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: sąd pierwszej instancji) oddalił skargę M. sp.j. z siedzibą w G. (dalej: spółka lub skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS lub organ odwoławczy) z 14 czerwca 2019 r. w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za styczeń 2019 r.

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów podatkowych, że w okolicznościach faktycznych sprawy – w świetle art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2020 r., poz. 106 ze zm., dalej: ustawa o VAT lub u.p.t.u.) – istniały przesłanki uzasadniające powstanie wątpliwości, co do zasadności zwrotu podatku, a tym samym do wydania postanowienia o przedłużeniu terminu jego zwrotu.

2. Skarga kasacyjna.

2.1. Od powyższego wyroku, skargę kasacyjną wywiodła Spółka, zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 p.p.s.a. zarzucając:

1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przepisów prawa materialnego tj.:

- art. 87 ust. 2 zd. 2 u.p.t.u., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie i uznanie, iż zasadność zwrotu wymagała dodatkowego zweryfikowania – a w konsekwencji zaistniały przesłanki do przedłużenia przez organ pierwszej instancji 25 dniowego terminu zwrotu spółce nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za styczeń 2019 r. do czasu zakończenia weryfikacji rozliczeń Spółki – podczas gdy w rzeczywistości w sprawie brak było podstaw do przedłużania tego terminu , ponieważ nie wystąpiła konieczność przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym;

- art. 87 ust. 2 i ust. 6 u.p.t.u, poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do uznania, iż samo formalne wszczęcie kontroli przez organ pierwszej instancji oznacza, iż zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, a zatem przedłużenie terminu do dokonania zwrotu jest zasadne - podczas gdy prawidłowa wykładnia przedmiotowych przepisów prowadzi do stwierdzenia, przedłużenie terminu zwrotu jest możliwe w przypadku gdy konieczność dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku od towarów i usług rzeczywiście wystąpiła (i nie determinuje tego sam fakt wszczęcia kontroli). W konsekwencji, gdyby WSA w Gliwicach dokonał prawidłowej wykładni powołanych wyżej przepisów, wówczas doszedłby do przekonania, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do przedłużenia stronie terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za styczeń 2019 r.;

- art. 86 ust. 1 ustawy o VAT w związku z art. 168, art. 183 oraz art. 273 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, tj. niezastosowanie mechanizmów konstrukcyjnych podatku VAT przewidujących prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wskutek wstrzymania spółce zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego za styczeń 2019 r., pomimo, iż w sprawie nie wystąpiły obiektywne wątpliwości co do nieprawidłowości w rozliczeniach spółki.

2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 217 § 2, art. 210 § 4, art. 219, a także w związku z art. 121 § 1, art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020r., poz. 1325 ze zm., dalej: O.p.) poprzez zaaprobowanie przez WSA stanowiska Dyrektora IAS, że w rozpoznawanej sprawie postanowienie Naczelnika US zostało odpowiednio uzasadnione, a stanowisko organu pierwszej instancji ws. zażalenia można uznać za "doprecyzowanie przesłanek wskazanych w ww postanowieniu", natomiast organ utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w sposób szczegółowy wskazał i uzasadnił powody przemawiające za koniecznością przedłużenia terminu zwrotu VAT, podczas gdy w rzeczywistości w treści postanowień organów pierwszej i drugiej instancji brak jest należytego uzasadnienia, które wskazywałoby na konieczność dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu VAT.

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 125 § 1 w zw. z art. 280 oraz art. 274b § 1 O.p., poprzez oddalenie skargi na postanowienie utrzymujące w mocy przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do czasu zakończenia kontroli podatkowej, tj. do 31 grudnia 2019 r., a więc o okres wynoszący ponad 9 miesięcy w okolicznościach, gdy rozliczenia Spółki w podatku VAT wynikające ze sposobu prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej były w przeszłości weryfikowane, a dokonywane transakcje miały analogiczny charakter jak w poprzednich okresach rozliczeniowych, a zatem zarówno organ jak i organ pierwszej instancji dopuściły się naruszenia zasady szybkości postępowania, które miało wpływ na treść wydanych postanowień.

2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3.1. Skarga kasacyjna jest niezasadna.

3.2. Mając na uwadze, że strona w skardze kasacyjnej powołała zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i zarzuty naruszenia prawa materialnego, zasadnym było rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania. O ile zarzut błędnej wykładni prawa materialnego może mieć miejsce również wtedy, gdy prawidłowe są ustalenia i oceny Sądu pierwszej instancji w zakresie stanu faktycznego, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędne zastosowanie może być skutecznie podniesiony wyłącznie w sytuacji, gdy strona skutecznie podważy ustalenie faktów w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2024 r., sygn. III OSK 1107/22, czy z dnia 12 stycznia 2024 r., sygn. III FSK 3553/21).

3.3. Odnosząc się w związku z tym do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 217 § 2, art. 210 § 4, art. 219, a także w związku z art. 121 § 1, art. 124 Ordynacji podatkowej, a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 125 § 1 w zw. z art. 280 oraz art. 274b § 1 O.p., należało stwierdzić, że nie zasługiwały one na uwzględnienie.

Uzasadniając powyższe zarzuty strona podnosiła, że postanowienie Naczelnika US zostało nieodpowiednio uzasadnione, a przedłużenie terminu zwrotu VAT było bezzasadne.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzić należy, że organ wydający postanowienie, wymienione w art. 217 § 2 O.p., ma obowiązek przedstawienia argumentów i ocen, którymi kierował się zajmując określone stanowisko w rozstrzyganej sprawie. Mający w tym przypadku zastosowanie, z racji odesłania zawartego w art. 219 O.p., przepis art. 210 § 4 O.p. nakazuje, by uzasadnienie faktyczne zawierało między innymi wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie faktyczne decyzji lub postanowienie, na które służy skarga do sądu administracyjnego, sprzeczne z zebranymi w sprawie dowodami i oceniające jako udowodnione, istotne dla rozstrzygnięcia, okoliczności, które w sprawie nie miały miejsca, bądź przyjmujące za wykazane fakty bez przeprowadzenia wymaganego dowodu może stanowić naruszenie prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego aktu. Jednak w odniesieniu do postanowienia wydanego na podstawie art. 87 ust. 2 ustawy o VAT te podstawowe zasady doznają ograniczenia, gdyż organ kontroli musi wykazać jedynie uzasadnione wątpliwości uzasadniające przeprowadzenie czynności sprawdzających, kontroli podatkowej czy postępowania podatkowego a w konsekwencji przedłużenie terminu zwrotu podatku, jako następstwo prowadzenia i niezakończenia kontroli podatkowej czy postępowania podatkowego.

W zaskarżonym postanowieniu wskazano prawidłową podstawę prawną zastosowania instytucji przedłużenia terminu zwrotu podatku. Organ zasygnalizował w uzasadnieniu swoje wątpliwości i ich zakres. Zgodzić się należy ze skarżącym, że powinien był staranniej wyartykułować te wątpliwości, tak by nie naruszyć normy art. 124 O.p. nakazującego wyjaśnianie stronom przesłanek, jakimi kieruje się organ. Biorąc jednak pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpatrywanej sprawie to uchybienie nie mało jednak wpływu na wynik sprawy.

Zgodnie z zasadą legalizmu wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Należy podzielić pogląd Sądu Najwyższego z orzeczenia z 18 stycznia 2005 r. WK 22/04 (OSNKW 2005/3/29), zgodnie z którym art. 7 Konstytucji RP z 1997 r. stanowiący, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, zawiera normę zakazującą domniemywania kompetencji takiego organu i tym samym nakazuje, by wszelkie działania organu władzy publicznej były oparte na wyraźnie określonej normie kompetencyjnej. Art. 87 ust. 2 ustawy o VAT zawiera taką normę kompetencyjną. Upoważnia naczelnika urzędu skarbowego do wydania postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku w toku prowadzonej kontroli podatkowej. W rozpatrywanej sprawie nie można organowi podatkowemu zarzucić, że działał bez podstawy prawnej lub z przekroczeniem granic prawa.

3.4. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że: "w celu zbadania zasadności zwrotu w zadeklarowanej kwocie, w dniu 1 marca 2019 r. Naczelnik wszczął kontrolę podatkową w przedmiotowym zakresie ze względu zaś na ustalenie, iż nadwyżka podatku naliczonego nad należnym została wygenerowana w związku ze sprzedażą pojazdów do nabywców na terenie państw Unii Europejskiej i Szwajcarii, przy uprzednim ich zakupie od kontrahentów na terenie kraju, organ pierwszej instancji uznał, że istotnym jest sprawdzenie prawidłowości zawartych transakcji oraz źródeł pochodzenia towaru. Organ ten powziął bowiem wątpliwości co do rozliczenia przez Spółkę podatku od towarów i usług za styczeń 2019 r. i w celu zweryfikowania tego rozliczenia wszczął kontrolę podatkową". Odnosząc się zaś do uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że lektura uzasadnienia wskazuje, iż organ odwoławczy utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w szczegółowy sposób wskazał i uzasadnił powody przemawiające za koniecznością przedłużenia terminu zwrotu VAT za kwestionowany okres. Organ przytoczył stan faktyczny sprawy oraz wskazał na konkretne powody, przemawiające w jego ocenie za koniecznością dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu VAT.

Uwzględniając powyższe w ocenie NSA zarówno sąd pierwszej instancji oraz organy podatkowe wskazały na okoliczności przesądzające o potrzebie prowadzenia weryfikacji zadeklarowanego zwrotu i co istotne konieczność sprawdzenia prawidłowości transakcji oraz źródeł pochodzenia towaru. Organ pierwszej instancji krótko, ale rzeczowo przedstawił zwięzłe przedstawienie przesłanek, którymi się kierował, co nie powoduje wadliwości tego rozstrzygnięcia, w przypadku gdy istniały wątpliwości, co do zasadności zwrotu różnicy podatku, który miały faktyczne podstawy. Zarzuty sformułowane przez autora skargi kasacyjnej w tym zakresie są bezzasadne. Odpowiedź organu pierwszej instancji w sprawie zażalenia w istocie stanowi stanowisko organu w zakresie zażalenia a nie doprecyzowanie przesłanek wskazanych w postanowieniu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia mógł wziąć te rozważania pod uwagę dokonując samodzielnej oceny stanu faktycznego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Odnosząc się do okoliczności podnoszonych przez skarżącego kasacyjnie o braku potrzeby weryfikacji przedmiotowego zwrotu z uwagi na fakt, iż spółka za wcześniejsze okresy rozliczeniowe, w których przeprowadzono kontrole podatkowe w analogicznym zakresie, nie wykazała nieprawidłowości w zakresie deklarowanych okresów rozliczeniowych kwot do zwrotu, w żadnym stopniu w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przesądza to o prawidłowości rozliczenia za miesiąc styczeń 2019 r. Nie można zgodzić się ze spółką, że organ pierwszej instancji nie miał podstaw do powzięcia wątpliwości, co do jej rozliczenia za przedmiotowy miesiąc tylko z uwagi, że poprzednie rozliczenia były przedmiotem wcześniejszych kontroli i okoliczności zawieranych transakcji były znane temu organowi. Z tego samego względu bezzasadna jest argumentacja spółki, że wykazana do zwrotu kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za styczeń 2019 r. była relatywnie niska w porównaniu do kwot deklarowanych do zwrotu.

Reasumując organy podatkowe prawidłowo oceniły okoliczności faktyczne w sprawie, a zarzuty sformułowane w zakresie naruszenia przepisów postępowania nie znajdują usprawiedliwionych podstaw. Organy wykazały bowiem w sposób wystarczający przesłanki do przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku za styczeń 2019 r. oraz przedstawiły okoliczności przesądzające o potrzebie prowadzenia dalszej weryfikacji zadeklarowanego zwrotu. Konstatując, iż zgodnie z ustaleniami kontroli zadeklarowana do zwrotu nadwyżka podatku naliczonego nad należnym została wygenerowana w związku ze sprzedażą pojazdów do nabywców na terenie państw Unii Europejskiej i Szwajcarii, organy wskazały jednocześnie na konieczność sprawdzenia prawidłowości zawartych transakcji oraz źródeł pochodzenia tego towaru.

3.5. W związku z tym stanowisko wyrażone w skardze kasacyjnej o oczywistym braku uzasadnionych wątpliwości, co do zasadności zwrotu podatku w niniejszej sprawie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Rozstrzygnięcie organu podatkowego o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w trybie art. 87 ust. 2 u.p.t.u. ma samodzielny byt prawny, niezależny od procedury podatkowej, w której dokonywana jest weryfikacja zasadności jego zwrotu. Organ podatkowy, dokonując przedłużenia terminu do zwrotu różnicy między podatkiem naliczonym nad należnym, nie wypowiada się w wydanym postanowieniu, czy wnioskowany przez podatnika zwrot podatku jest zasadny, czy niezasadny, a jedynie przedłuża termin tego zwrotu właśnie z uwagi na potrzebę dalszej weryfikacji zasadności zwrotu podatku w wąskim znaczeniu. Postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym na mocy art. 87 ust. 2 u.p.t.u. wydawane jest w odrębnej sprawie niż tej, która dotyczy ustalenia jego wysokości w danym okresie rozliczeniowym. W postępowaniu w sprawie przedłużenia terminu zwrotu podatku naliczonego nad należnym chodzi zatem o wykazanie, że istnieją okoliczności przemawiające za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku. W konsekwencji ocena, która wkracza w zagadnienie samej zasadności zwrotu podatku VAT, nie jest przedmiotem postępowania w sprawie przedłużenia terminu do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym i nie może stanowić skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2023 r., sygn. I FSK 1136/23).

Podsumowując, dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie miało znaczenia to, czy organy podatkowe ostatecznie uznały zasadność zwrotu podatku i w jakiej proporcji.

3.6. Analiza uzasadnień organów prowadziła w rezultacie do wniosku, że wykazano w nim potrzebę przedłużenia terminu dokonania zwrotu podatku w rozpoznawanej sprawie. Zasady przyjęte w art. 87 ust. 2 u.p.t.u. znajdują oparcie w treści art. 273 dyrektywy 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE seria L z 2006 r. Nr 347/1, ze zm.), zgodnie z którym państwa członkowskie mogą, poza obowiązkami wymienionymi w tytule Xl tej dyrektywy, nakładać inne obowiązki, jakie uznają za niezbędne dla zapewnienia prawidłowego poboru VAT i zapobieżenia oszustwom podatkowym. Procedura dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku jest zatem dopuszczalna, a jej celem jest przede wszystkim ochrona interesów budżetowych Skarbu Państwa przed próbą wyłudzenia nienależnych nadwyżek podatku naliczonego nad należnym.

Należy przy tym wskazać, że formą ochrony, czy też wynagrodzenia podatnikowi niesłusznego wstrzymania zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym, w przypadku, gdy przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże zasadność zwrotu nadwyżki podatku, jest wypłacenie podatnikowi należnej kwoty powiększonej o odsetki w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia go na raty. W przypadku zatem niesłusznego przedłużenia terminu organ podatkowy ponosi konsekwencje wadliwej oceny zasadności zwrotu.

W świetle powyższego, przywołana przez organy podatkowe potrzeba weryfikacji okoliczności dotyczących spornych transakcji spółki mogła mieć wpływ na jej prawo do zwrotu deklarowanej różnicy podatku i uzasadniała zastosowanie art. 87 ust. 2 u.p.t.u. Na to prawo wpływa całokształt okoliczności związanych z realizowanymi transakcjami i czynnościami podejmowanymi w trakcie postępowania. W realiach niniejszej sprawy, w dacie orzekania o przedłużeniu terminu zwrotu podatku materiał dowodowy, którym dysponowały organy podatkowe, uzasadniał dalszą weryfikację zasadności zwrotu różnicy podatku.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług organ powinien wskazać powód przedłużenia terminu zwrotu i przedstawić stronie istniejące w tym przedmiocie wątpliwości. Podatnik w tym zakresie powinien otrzymać informację, z czego wynika powód zakwestionowania zasadności zwrotu podatku i potrzeba dodatkowej weryfikacji transakcji. Organ podatkowy każdorazowo ma obowiązek wskazać nie tylko, jakie okoliczności za tym przemawiają, lecz także dlaczego uważa, że te okoliczności uzasadniają przedłużenie terminu zwrotu VAT (por. np. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2022 r., I FSK 2469/21). W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że organy podatkowe dostatecznie wyjaśniły, powołując się na konkretne okoliczności, istnienie potrzeby dalszej weryfikacji wnioskowanego przez stronę zwrotu VAT.

3.7. W tym miejscu warto wskazać, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 października 2008 r., sygn. akt K 16/07 (OTK-A z 2008r. nr 8, poz.136) orzekł o zgodności art. 87 ust. 2 ustawy o VAT z art. 2, art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (treść przepisu badana przez Trybunał różni się od treści obowiązującej jedynie zmiana redakcyjną – wyraz "sprawdzeniu" zastąpiono wyrazem "zweryfikowaniu").

Tym samym stwierdzić należy, że samo przedłużenie terminu zwrotu podatku nie narusza zasady neutralności VAT. Istotnym jest by przedłużenie odbyło się w sytuacjach przewidzianych prawem. Zatem wątpliwości, w związku z którymi organ podatkowy przedłuża termin zwrotu podatku muszą być uzasadnione. Powstanie takich wątpliwości obliguje jednocześnie organ do podjęcia czynności mających na celu rozwianie tych wątpliwości i ustalenie stanu faktycznego przy zachowaniu przewidzianych przez przepisy prawa warunków informowania podatnika o przedłużaniu prowadzonego postępowania. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe powzięły wątpliwości co do zasadności zwrotu podatku VAT za styczeń 2019 r.

Przypomnieć należy, że w świetle art. 86 ust. 1 ustawy o VAT prawo do odliczenia podatku od towarów i usług, gwarantuje realizacje zasady neutralności. Zarzuty podnoszone przez skarżącego w tym zakresie nie zasługiwały na uwzględnienie. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2014 r. o sygn. akt I FSK 610/2013 wyrażono pogląd, że nie zasługuje na aprobatę taka wykładnia art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, która ogranicza stosowanie instytucji przedłużenia terminu zwrotu do takiego stopnia, że w istocie prowadzi do niemożności spełnienia celu jej ustanowienia, tj. umożliwienia organowi tymczasowego wstrzymania się ze zwrotem podatku do momentu zakończenia weryfikacji zasadności tego zwrotu w przypadku zaistnienia dostatecznych wątpliwości w tym zakresie.

Organ podatkowy może więc przedłużyć ustawowy termin zwrotu podatku jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania. Przedłużenie terminu zwrotu możliwe jest na każdym etapie weryfikacji rozliczenia podatnika tj. w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej lub postępowania kontrolnego na podstawie przepisów o kontroli skarbowej. Przesłankami zweryfikowania zasadności zwrotu będą z pewnością podejrzenia czy też wątpliwości co do zasadności tego zwrotu (wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2013 r., I FSK 1065/2012).

3.8. Powyższe zaś oznacza, że sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty, zarówno naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego, jako niezasadne, nie mogły zostać uwzględnione. W tym stanie rzeczy, wobec braku usprawiedliwionych podstaw, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono natomiast na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 w zw. z art. 207 § 1 p.p.s.a.

Elżbieta Olechniewicz Sylwester Marciniak Hieronim Sęk sędzia WSA (del.) sędzia NSA sędzia NSA