Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3003/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 16,  art. 17  ust. 1  pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Lenart, asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2023 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 17 października 2022 r. nr KO-908/4103/437/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia 2 sierpnia 2022 r. nr GOPS.4243.57.2022; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz E. Z. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

E. Z. (dalej także, jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 17 października 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

W dniu 4 lipca 2022 r. wpłynął do GOPS w [...] wniosek E. Z. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką Z. B. wraz z wymaganymi dokumentami. W dniu 1 sierpnia 2022 r. wpłynęło do organu I instancji pismo pełnomocnik skarżącej, w którym wskazała, że matka skarżącej jest osobą schorowaną i wymaga stałej opieki, jest osobą zupełnie leżącą, w związku z tym skarżąca wykonuje wszystkie czynności życia codziennego niezbędne do pełnej egzystencji niepełnosprawnej matki. Zdaniem pełnomocnik, wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad matką w pełnym wymiarze czasu, przez całą dobę, wykonuje wszystkie czynności higieniczne oraz obsługowe, które zajmują skarżącej całą dobę. Poza tym oświadczyła, że wnioskodawczym nie podejmuje zatrudnienia wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad matką, a zakres tej opieki jest na tyle szeroki, że wyklucza możliwość podjęcia przez nią pracy nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Skarżąca nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności.

W dniu 25 lipca 2022 r. pracownik socjalny przeprowadził wywiad w celu weryfikacji faktu sprawowania opieki nad matką, podczas którego ustalił, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, córką i matką. Matka skarżącej jest po dwóch udarach, jest osobą leżącą. Skarżąca pomaga matce w codziennej toalecie, robieniu zakupów żywności i lekarstw, przygotowywaniu posiłków, umawianiu wizyt lekarskich i dowożeniu na te wizyty, w razie potrzeby załatwia sprawy urzędowe. Z ustaleń pracownika socjalnego wynika również, że skarżąca ma brata A. B., który mieszka w Warszawie, ale nie utrzymuje kontaktów z rodziną, dlatego skarżąca nie zna jego dokładnego adresu zamieszkania. Skarżąca aktualnie pobiera zasiłek dla opiekuna w związku ze sprawowaniem opieki nad matką, natomiast przed pobieraniem świadczenia nie pracowała zawodowo.

Decyzją z dnia 2 sierpnia 2022 r. Wójta Gminy [...], odmówiono E. Z. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji dokonał analizy materiału dowodowego sprawy i stwierdził, że mimo, iż matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 26 listopada 2011 r. Nr MPZON-8211-1/6434/6/11 i jest osobą wymagającą opieki, to jednak zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., dalej, jako: uś.r.), świadczenie pielęgnacyjnego przysługuje tylko, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Natomiast niepełnosprawność u matki skarżącej powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia, tj. istnieje od 27 sierpnia 2003 r. W ocenie organu I instancji w obecnej sytuacji prawnej nie ma możliwości wydania decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z pominięciem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, bowiem rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego nie można odczytywać w oderwaniu od treści uzasadnienia wyroku, w którym wyraźnie wskazano, że wejście w życie powyższego wyroku nie oznacza usunięcia kryterium wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz, że poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki. Podkreślił, że warunki nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostały określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych, a organy właściwe realizujące zadania zlecone z zakresu administracji rządowej wynikające z tej ustawy, zobligowane są do stosowania przepisów w niej zawartych. Podsumowując organ I instancji stwierdził, iż stosownie do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz na podstawie złożonego wniosku wraz z dokumentami sprawy, skarżąca nie spełnia wskazanych przez ustawodawcę warunków do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Od tej decyzji skarżąca odwołała się.

Zaskarżoną decyzją z dnia 17 października 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności podniósł, że wadliwe było negatywne rozstrzygnięcie organu I instancji wydane w oparciu o wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., którą zakwestionował Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443). Skutkiem wyroku, wskazanym przez sam Trybunał jest niekonstytucyjność części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Organ I instancji nie miał zatem podstaw do stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. w sposób, który różnicował prawo do świadczenia ze względu na czas powstania niepełnosprawności.

Dalej Kolegium podniosło, że świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od spełnienia warunków wskazanych w przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Wyraźnie wskazano w tym przepisie na konieczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osoby, o których mowa w pkt 1-4 celem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest zatem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy muszą pozostawać w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

W ocenie organu w tej sprawie brak jest bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego w dniu 25 lipca 2022 r. skarżąca stwierdziła, że nigdzie zawodowo nie pracowała, najpierw wychowywała dzieci, a następnie opiekowała się mamą. W toku postępowania odwoławczego Kolegium przeprowadziło, stosownie do art. 136 § 1 K.p.a., dodatkowe postępowanie uzupełniające, w ramach którego przesłuchało skarżącą w charakterze strony. Skarżąca - pouczona o treści art. 233 § 1 k.k. i o prawie odmowy udzielenia odpowiedzi na pytania (art. 86 w zw. z art. 83 § 2 K.p.a.) - zeznała (protokół z dnia 28 września 2022 r.), że mama mieszka z nią, jej mężem i córką od 10 lat w [...] [...], gm. [...]. Stwierdziła, że mama w wieku 55 lat przeszła pierwszy udar mózgu, po przebytej wówczas rehabilitacji nie wróciła do pełnej sprawności, ale dawała sobie sama radę w codziennym funkcjonowaniu, mieszkała w swoim mieszkaniu. Dziesięć lat remu przeszła drugi udar mózgu, przebywała na rehabilitacji w [...][...] przez około pół roku. Od tamtej pory jest osobą leżącą, mieszka ze skarżącą. Zeznała również, że w 1993 r. ukończyła szkołę zawodową zdobywając zawód sprzedawcy, jednak nigdy nigdzie nie pracowała. Urodziła dzieci w 1997 r. i 2001 r., zajmowałam się dziećmi, pozostawała na utrzymaniu męża, nie szukała pracy, a potem zajmowała się mamą. W ocenie Kolegium, nie ma zatem wątpliwości, że w sytuacji skarżącej nie zachodzi przypadek rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, skoro nigdy i nigdzie nie pracowała zarobkowo. Podjęcie się sprawowania opieki nad matką nie wiązało się w jej przypadku z koniecznością odejścia z pracy.

W ocenie organu brak jest także podstaw do oceny, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wyłącznie z powodu opieki nad matką. Poczynienie ustaleń pozwalających na ocenę przesłanki "nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", to ustalenie czy strona byłaby zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia, w hipotetycznej sytuacji braku konieczności sprawowania przez nią opieki (tj. gdyby nie było konieczności sprawowania przez nią opieki). Zdolność do podjęcia zatrudnienia oznacza, że jest w stanie podjąć zatrudnienie, zaś gotowość do podjęcia zatrudnienia oznacza wolę podjęcia zatrudnienia. Oznacza to, że wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi świadomie zdecydować o niepodejmowaniu zatrudnienia. Zatem brak aktywności zawodowej będący wyborem danej osoby nie może zostać uznany za stan tożsamy z rezygnacją bądź z niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu ustawy. Natomiast skarżąca nigdy i nigdzie nie pracowała zawodowo. Z akt sprawy wynika, że ma obecnie 47 lat, zaś jak zeznała, mamą zaczęła opiekować się po przebytym przez nią drugim udarze mózgu 10 lat temu czyli w wieku 37 lat. Po pierwszym udarze mózgu - według zeznań odwołującej - matka sama dawała sobie radę w codziennym funkcjonowaniu, mieszkała w swoim mieszkaniu w [...]. Do tego czasu skarżąca nie wykazywała jednak jakiejkolwiek aktywności na rynku pracy, zeznała bowiem, że nie szukała pracy, pozostawała na utrzymaniu męża, motywując to faktem wychowywania dzieci. W ocenie Kolegium, nie ulega więc wątpliwości, że niepodejmowanie zatrudnienia w tym przypadku nie wynikało z przyczyn niezależnych od skarżącej, lecz z jej dobrowolnego wyboru.

Nadto w ocenie Kolegium rodzicielstwo nie stanowi okoliczności, która wykluczałaby aktywność zawodową osób posiadających dzieci. W przeważającej części społeczeństwa normą jest, że osoby, które mają dzieci (zarówno matka jak ojciec), podejmują trud jednoczesnego prowadzenia gospodarstwa domowego, wychowywania dzieci jak i pracy zawodowej. Nie są to więc okoliczności, które w sposób obiektywny uniemożliwiają wykonywanie pracy, zwłaszcza, gdy dzieci są już w wieku szkolnym. Skoro więc skarżąca przez całe swoje dorosłe życie nie przejawiła żadnej aktywności zawodowej, to nie sposób przyjąć, że w sprawie wystąpił związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Natomiast rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie muszą być spowodowane tylko i wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami głównie leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować.

Jednocześnie Kolegium wskazało, iż w żadnej mierze nie kwestionuje stanu zdrowia matki skarżącej i konieczności jej wsparcia przez skarżącą (do czego jest zobowiązana zgodnie z regulacjami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), jednak sama (wynikająca wyłącznie z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności) konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie stanowi - świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. - samodzielnej i wystarczającej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Z tym rozstrzygnięciem skarżąca nie zgodziła się i reprezentowana przez pełnomocnika wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w przypadku skarżącej fakt niepodejmowania zatrudnienia początkowo był podyktowany wspólną decyzją skarżącej i jej męża związaną z wychowaniem dzieci i prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego, a następnie z uwagi na sukcesywnie pogarszający się stan zdrowia matki mimo fizycznej możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącą nie mogła tego uczynić gdyż matka przeszła dwa udary i była, i jest osobą całkowicie leżącą wymagającą stałej i całodobowej opieki, którą świadczy skarżąca (bezsporne). Z uwagi na powyższe skarżąca pobiera zasiłek dla opiekuna (również bezsporne). Skarżąca powołując się na poglądy orzecznictwa sądowego podniosła m. in., że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być jednak dokonywana jako aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym wnioskodawca wystąpił o przyznanie świadczenia. Tym samym w przypadku skarżącej wbrew twierdzeniu organów i przy niekwestionowanej przez organy obu instancji opiece nad osobą niepełnosprawną - matką, związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką zachodzi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1. matce albo ojcu,

2. opiekunowi faktycznemu dziecka,

3. osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną (...)

4. innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (...).

Zgodnie z art. 17 ust. 1a powołanej ustawy, osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1. rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2. nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3. nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1. nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2. w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do stanowiska organu I instancji wyrażonego w jego decyzji. Otóż regulacja art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U. z 2014 r. poz. 1443), orzekł, że wskazany przepis w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skutkiem tego wyroku jest ustalenie, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała później, czyli po ukończeniu 18 roku życia, przedmiotowa przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez tej przesłanki. Wymieniony wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie doprowadził wprawdzie do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, jednak jego treść wiąże - w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP - i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę interpretacyjną. W konsekwencji organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają obowiązek procedować w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. W związku z tym, wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. przesłanka w postaci daty powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia. Prawidłowo zatem Kolegium skorygowało pogląd organu I instancji w zakresie oceny momentu powstania niepełnosprawności u babki skarżącej jako niemający znaczenia dla przyznania świadczenia.

Zauważyć dalej należy, że świadczenie pielęgnacyjne, jako forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym - a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie pracy. Przy czym przez rezygnację z zatrudnienia, w znaczeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy rozumieć także faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy uznał, że choć podstawą do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia nie może być moment powstania niepełnosprawności matki, to taką przeszkodę stanowi brak związku pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaną opieką.

Zdaniem Sądu organ dokonał nieprawidłowych ustaleń w wyżej wymienionym zakresie.

Jak wynika z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego w dniu 25 lipca 2022 r. oraz protokołu przesłuchania strony – skarżąca mieszka wraz z mamą, mężem i córką od 10 lat w [...] [...], gm. [...]. Skarżąca w 1993 r. ukończyła szkołę zawodową zdobywając zawód sprzedawcy, jednak nigdy nigdzie nie pracowała. Urodziła dzieci w 1997 r. i 2001 r., zajmowałam się dziećmi, pozostawała na utrzymaniu męża, nie szukała pracy, a potem zajmowała się mamą. Matka skarżącej w wieku 55 lat przeszła pierwszy udar mózgu, po przebytej wówczas rehabilitacji nie wróciła do pełnej sprawności, ale dawała sobie sama radę w codziennym funkcjonowaniu, mieszkała w swoim mieszkaniu. Dziesięć lat remu przeszła drugi udar mózgu, przebywała na rehabilitacji w [...][...] przez około pół roku. Od tamtej pory jest osobą leżącą i mieszka ze skarżącą.

Z ustaleń organów – niekwestionowanych przez skarżącą – wynika, że skarżąca, mimo iż ma obecnie 48 lat, nigdy nie była aktywna zawodowo, pozostawała na utrzymaniu męża, wychowując początkowo dzieci, a następnie opiekowała się mamą. Skarżąca jest osobą zdrową i nie ma przeciwwskazań do podjęcia pracy. Córka skarżącej jest już osobą dorosłą.

Na tej podstawie organ wywiódł, że niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia w tym przypadku nie wynikało z przyczyn niezależnych od skarżącej, lecz z jej dobrowolnego wyboru.

W ocenie Sądu jednak podejmowanie przez skarżącą decyzji odnośnie do sposobu życia, podejmowania pracy, zakresu opieki nad dziećmi w przeszłości – nie może stanowić podstawy do oceny spełnienia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. a dotyczącej związku pomiędzy rezygnacją, a konkretnie w tej sprawie z niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaną opieką. Fakt niepozostawania w zatrudnieniu w przeszłości nie ma tu znaczenia prawnego.

W tej sprawie, organ winien był uwzględnić aktualną sytuację skarżącej i jej rodziny. Kolegium wadliwie oceniło, że skarżąca nie podejmuje obecnie pracy zarobkowej, a stan bierności zawodowej wynika jedynie z wyborów życiowych. Kolegium całkowicie pominęło, że aktualnie stan zdrowia matki skarżącej jest na tyle zły (potwierdzony orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności), że wymaga ona całodobowej opieki, i w związku z tym aktualnie niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia związane jest właśnie ze sprawowaną opieką. Kwestie wyborów życiowych skarżącej w przeszłości nie mogą mieć tu decydującego znaczenia albowiem każdy obywatel ma prawo stanowić o swoim życiu.

W tej sprawie bezsporne jest, że Z. B., matka skarżącej, ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, jest osobą leżącą, wymagającą stałej opieki. Opiekę tą sprawuje skarżąca, czego organy także nie zakwestionowały. Zakres opieki nad matką również nie budził wątpliwości Kolegium i jest na tyle absorbujący, zdaniem Sądu, że skarżąca aktualnie z tego powodu nie może podjąć zatrudnienia.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja Kolegium winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako wydana w wyniku błędnej oceny materiału dowodowego sprawy (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a.). Z kolei decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a to art. 17 ust. 1b u.ś.r., co już wyżej wyjaśniono.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Sprawa został rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w myśl. art. 119 pkt 2 powołanej ustawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę ocenę prawną dokonaną przez Sąd w niniejszym wyroku i wyda decyzję odpowiadającą prawu. Organ uwzględni, że opieka skarżącej stanowi w sposób oczywisty aktualną przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym istnieje bezpośredni i ścisły związek między niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką. Organ winien także zbadać czy skarżąca pobiera aktualnie specjalny zasiłek dla opiekuna, co jednak nie wyklucza uzyskania świadczenia korzystniejszego, tj. świadczenia pielęgnacyjnego. Z tym, że dopiero uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy za dany okres, w przepisanym trybie, pozwalała na przyznanie w miejsce poprzednio wybranego świadczenia (specjalnego zasiłku opiekuńczego) nowo wybranego (świadczenia pielęgnacyjnego).