Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SAB/Ke 23/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 2 i 1, 286 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2022 poz 1969
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - t.j.
article: art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 13 ust. 1 i 2, art. 14
journal: Dz.U. 2009 nr 108 poz 902
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 lipca 2009 r. w sprawie zabezpieczeń akcyzowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek, , po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Staszowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Staszowie do rozpatrzenia wniosku [...] z 4 kwietnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty zwrotu organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałej części; IV. zasądza od Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Staszowie na rzecz [...] kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skargą z 11 stycznia 2023 r., skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, O. it z siedzibą w K. (dalej "O. ") zakwestionowała bezczynność Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Staszowie w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia 4 kwietnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, zarzucając naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 902), zwanej dalej "u.d.i.p.".

W uzasadnieniu skargi O. wskazało, że wnioskiem z 4 kwietnia 2023 roku wystąpiło do organu o udostępnienie analizy zagrożeń dla obszaru działania ww. organu, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 17 września 2021 r. w sprawie szczegółowej organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. Skarżący wniósł o udostępnienie dokumentu w formacie umożliwiającym przeszukiwanie tekstu dokumentu w oparciu o wpisywane słowa lub frazy, w postaci pliku komputerowego przysłanego pocztą elektroniczną na adres e-mail wskazany we wniosku. Organ ww. wniosku nie zrealizował (skarżącemu nie została udostępniona wnioskowana informacja) ani nie wydał decyzji odmownej. Zatem upłynął termin określony w art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., co sprawia że skarga na bezczynność organu jest zasadna. Organ prowadził ze skarżącym przez e-mail korespondencję, w ramach której bezpodstawnie zarzucał skarżącemu, że "uzyskane w ramach dostępu do informacji publicznej dane mogą zostać wykorzystane niezgodnie z celem wskazanym w ustawie o dostępie do informacji publicznej", który to zarzut nie został oparty na żadnym materiale dowodowym zgromadzonym przez organ. Zarzut ten jest zresztą nieprawdziwy, gdyż celem działania skarżącego jest jedynie uzyskanie informacji publicznej, do której żądany dokument bezspornie się zalicza. Ponieważ organ do chwili obecnej nie zrealizował wniosku, a poprzestał na wysłaniu skarżącemu bezpodstawnych i sprzecznych z prawem wyjaśnień, których celem było "zbycie" skarżącego, tj. spowodowanie, by skarżący nie uzyskał żądanej informacji, ale i nie otrzymał decyzji, od której mógłby się odwołać - przyjąć należy, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ mając świadomość obowiązku wydania decyzji celowo kierował do skarżącego pisma niebędące decyzjami, a następnie zaniechał wszelkich działań w sprawie.

Mając na uwadze powyższe O. wniosło o:

1) zobowiązanie organu do rozpatrzenia ww. wniosku – w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności;

2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3) zasądzenie od organu na swoją rzecz sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł;

4) zasądzenie kosztów postępowania wg. norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej "odrzucenie", jako "nieuzasadnionej". Przyznał, że skarżący w dniu 4 kwietnia 2023 r., przy wykorzystaniu poczty elektronicznej, zwrócił się do Komendy Powiatowej PSP w Staszowie z wnioskiem o udostępnienie na podstawie art. 2 ust. 1 u.d.i.p. - "analizy zagrożeń dla obszaru Państwa działania, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 września 2021 r. w sprawie szczegółowej organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (...)".

W odpowiedzi na wniosek, Komenda Powiatowa PSP w Staszowie w dniu 18 kwietnia 2023 r. przesłała na wskazany przez skarżącego adres email informację, będącą odpowiedzią na wyżej wskazany wniosek. Skarżący w dniu 20 kwietnia 2023 r., również drogą emaliową ponowił wniosek o udostępnienie informacji publicznej polegający na udostępnieniu analizy zagrożeń dla obszaru działania Komendy Powiatowej PSP w Staszowie. W odpowiedzi na wniosek, Komenda Powiatowa PSP w Staszowie w dniu 4 maja 2023 r. przesłała na wskazany przez skarżącego adres email informację, będącą odpowiedzią na wyżej wskazany wniosek. W zawiązku z powyższym, z uwagi na brak bezczynności Komendanta Powiatowego PSP w Staszowie, skarga złożona w niniejszej sprawie powinna zostać odrzucona w całości jako nieuzasadniona.

Organ wyjaśnił ponadto, że wnioski skarżącego o udostępnienie informacji publicznej identycznej treści trafiły do wszystkich Komend Powiatowych/Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej woj. Świętokrzyskiego, t.j. do 13 jednostek organizacyjnych PSP. Realizacja uprawnień wynikających z u.d.i.p. może podlegać ograniczeniom, z uwagi na zachowanie podmiotu wnoszącego o udzielenie informacji publicznej i próbę nadużycia prawa do informacji. Nadużyciem prawa jest też żądanie informacji do celów gospodarczych, zawodowych lub na potrzeby prowadzenia indywidualnych sporów prawnych.

Skarżące O. it "to organizacja pozarządowa typu think tank zajmująca się sprawami bezpieczeństwa miast, samorządu terytorialnego oraz instytucji publicznych. Jako organizacja ekspercka skoncentrowana jest na profesjonalnej działalności badawczej, doradczej i edukacyjnej (...)". Biorąc powyższe pod uwagę organ wskazał, że wnioskowane informacje z analizy zagrożeń dla obszaru działania Komedy Powiatowej PSP mogą być wykorzystane przez ten podmiot do innych celów niż przewiduje to u.d.i.p. Co więcej, Prezes Zarządu strony skarżącej – S. P., oprócz działalności non profit prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą [...]-S. P.. Ze strony internetowej firmy [...] wynika, że świadczy usługi bezpieczeństwa dedykowane zarówno podmiotom gospodarczym, jak i administracji publicznej. Aktywność zawodowa Prezesa Zarządu skarżącego O. uzasadnia twierdzenie o możliwości nadużycia przez niego prawa do uzyskania informacji w trybie u.d.i.p. i wykorzystania w przyszłości informacji pozyskanej od Państwowej Straży Pożarnej do celów zarobkowych. W tej sytuacji organ zwykłym pismem odniósł się do wniosku skarżącego, któremu zostały przekazane dwa pisma dotyczące nadużycia prawa do informacji publicznej. W tej sytuacji zdaniem organu nie można zarzucić mu bezczynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy podnieść, że zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1364 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stan taki miał miejsce w rozpoznawanej sprawie i stąd orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., obejmuje orzekanie także w sprawach skarg na bezczynność organów administracji publicznej. Uwzględniając skargę na bezczynność na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W sytuacji gdy wniosek dotyczy informacji publicznej i został skierowany do właściwego podmiotu, to odpowiedź powinna być udzielona na zasadach i w trybie określonych w ustawie, a mianowicie:

- udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.);

- jeżeli w tym terminie informacja publiczna nie może być udostępniona, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.);

- udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.); w tej ostatniej sytuacji podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie; w takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.);

- odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).

Bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej wystąpi wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot, będący w jej posiadaniu, nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Dla stwierdzenia bezczynności nie mają przy tym znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu.

W rozpoznawanej sprawie nie było sporne, że organ, do którego strona skarżąca zwróciła się o udostępnienie informacji publicznej, t.j. Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Staszowie, jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej wymienionym w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem bowiem, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. Nie ulega wątpliwości, że komendant powiatowy państwowej straży pożarnej jako jednostka organizacyjna Państwowej Straży Pożarnej (art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. 2022.1969 t.j. ze zm.), dalej ustawa o PSP, będącej formacją powołaną do realizacji zadań o charakterze publicznym, określonych w art. 1 ustawy o PSP, a także dysponująca majątkiem publicznym – jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Organ ten został bowiem wyodrębniony w strukturze administracji państwowej, wykonuje zadania o charakterze publicznym, dysponuje władztwem administracyjnym oraz własnymi, wyróżniającymi go na tle innych służb i organów, kompetencjami uregulowanymi w ustawie o PSP.

W niniejszej sprawie nie było również wątpliwe, że informacja, o udostępnienie której wniosła skarżąca spółka, jest informacją publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a oraz pkt 4 lit. c u.d.i.p., podlegającą udostępnieniu w trybie przepisów tej ustawy. Analiza zagrożeń będąca wraz z analizą zabezpieczenia operacyjnego elementami dokumentacji funkcjonowania krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, jest niewątpliwie informacją o działalności Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Staszowie i dotyczy realizacji przez ten organ obowiązków wynikających z art. 1 ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz § 40 i § 41 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 września 2021 r. w sprawie szczegółowej organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (Dz.U. 2021.1737), zwanego dalej: rozporządzeniem ws. ksrg (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2014 r., II SAB/Wa 719/13 zapadły na gruncie poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (Dz.U.2011.46.239).

Dodatkowego podkreślenia wymaga, że zgodnie z § 42 rozporządzenia ws. ksrg, analiza zagrożeń oraz analiza zabezpieczenia operacyjnego stanowią element dokumentacji funkcjonowania krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. Dokumentację funkcjonowania tego systemu prowadzą i przechowują komendanci Państwowej Straży Pożarnej (§ 43 rozporządzenia). Jest to więc niezaprzeczalnie dokumentacja związana z działalnością organu, a zatem stanowi informację o sprawach publicznych, co przesądza, że objęta jest z mocy ustawy o dostępie do informacji publicznych obowiązkiem jej upublicznienia na wniosek zainteresowanego. Trzeba też zauważyć, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ws. ksrg, organizacja funkcjonowania ksrg przez komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej, na obszarze powiatu, obejmuje opracowanie analiz zagrożeń oraz analiz zabezpieczenia operacyjnego. Oznacza to, że analiza, o udostępnienie której zwrócono się we wniosku z 4 kwietnia 2023 r., jest obligatoryjnie sporządzana przez m.in. Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Staszowie, w związku z czym nie może być w sprawie mowy o tym, aby mogła mieć charakter informacji przetworzonej, czy choćby trudno dostępnej, wymagającej do jej udostępnienia istotnego zaangażowania, czy też nakładu pracy ze strony pracowników organu.

Nie może też ulegać wątpliwości to, że udzielenie przez organ dwóch pisemnych odpowiedzi na wniosek strony skarżącej o udostępnienie informacji publicznej (z 13 kwietnia i z 5 maja 2023 r.), nie może – wbrew poglądowi organu wyrażonemu w odpowiedzi na skargę - świadczyć o braku bezczynności organu.

Wniesienie skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie niepodjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym zakresie ustawowego obowiązku, choćby podmiot zobowiązany mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy dokonaniem czynności (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 675/15).

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Treścią wspomnianych pism organu była bowiem odmowa udostępnienia żądanej informacji publicznej z powodu uznania przez organ, że uzyskane informacje mogą zostać wykorzystane niezgodnie z celem wskazanym w ustawie o dostępie do informacji publicznej, w związku z czym w sprawie ma miejsce nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej. Taki właśnie pogląd organu był jedynym ujawnionym w sprawie powodem odmowy udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Z takimi poglądami nie można się jednak zgodzić z przedstawionych poniżej powodów.

O nadużyciu prawa do informacji publicznej można mówić wówczas, gdy wykorzystuje się je w sposób sprzeczny z celem, który legł u podstaw jego ustanowienia. Celem prawa do informacji jest przede wszystkim zapewnienie transparentności życia publicznego, jawności i przejrzystości działań podejmowanych przez organy władzy państwowej i inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Z drugiej strony ma ono zapewnić wpływ obywateli na poczynania władzy w takim zakresie, w jakim jest to istotne z punktu widzenia realizacji standardów demokratycznego państwa prawnego. W związku z tym celem prawa do informacji publicznej (zarówno konstytucyjnego, jak i wyrażonego w ustawie) nie jest zaspokajanie czy też realizacja indywidualnych potrzeb w postaci pozyskiwania informacji, co prawda mających charakter publiczny, wykorzystywanych jednak m.in. w celach zawodowych, komercyjnych lub służących celowej dezorganizacji funkcjonowania państwa (zob. J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle, wykładni funkcjonalnej, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005 r., pod red. J. Górala, R. Hau: J. Trzcińskiego, Warszawa 2005, s. 141 i 147).

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że nadużywanie publicznego prawa podmiotowego ma miejsce wówczas, gdy podejmuje się próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (por. wyroki NSA: z 20 października 2022 r., sygn. akt III OSK 5882/21; z 16 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1992/14; z 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15; z 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16). Zasadniczo w doktrynie prawniczej oraz w orzecznictwie konstrukcja nadużycia prawa do informacji publicznej pojawia się w kontekście:

1. wykorzystania prawa do informacji w celu zakłócenia funkcjonowania organów administracji (do swoistego pieniactwa z wykorzystaniem prawa do informacji);

2. wykorzystania dla celów gospodarczych, zawodowych lub na potrzeby prowadzenia indywidualnych sporów prawnych;

3. wykorzystania dla szykanowania osób piastujących funkcje publiczne, do pozyskiwania informacji o tych osobach nie w celu społecznej kontroli, lecz dla prowadzenia sporów osobistych, zaspokojenia prywatnych animozji (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt II SAB/Kr 481/19).

W ustawie o dostępie do informacji publicznej nie określono granic korzystania z prawa do informacji, a w konsekwencji brak jest jakichkolwiek ograniczeń zarówno co do liczby, jak i jakości żądanej informacji. Taki stan rzeczy powoduje jednak, że w praktyce bardzo często dochodzi do nadużywania prawa do informacji do realizacji celów, które nie wynikają z ustawy, ani tym bardziej z Konstytucji RP oraz celów, które są trudne do pogodzenia z założeniami całego systemu prawa, składającego się z leżących u jego fundamentów wartości i zasad aksjologicznych. W każdym indywidualnym przypadku zachowanie podmiotu wnoszącego o udzielenie informacji publicznej winno być zatem oceniane nie tylko w kontekście uprawnienia do uzyskania takiej informacji, ale również przez pryzmat celów wynikających z ustawy i Konstytucji RP.

W rozpoznawanej sprawie nie zostały wykazane okoliczności pozwalające na uznanie, że składający wniosek nadużył prawa dostępu do informacji publicznej. Nie wykazał ich w szczególności organ, ani w obu wspomnianych wyżej pismach stanowiących odpowiedź na wniosek strony z 4 kwietnia 2023 r. i na jej pismo z 20 kwietnia 2023 r., ani też w odpowiedzi na skargę. W dokumentach tych organ podniósł, że wnioskowane informacje z analizy zagrożeń dla obszaru działania Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Staszowie mogą być wykorzystywane do innych celów, niż przewiduje to u.d.i.p. Celem tym, według twierdzeń organu, miałoby być wykorzystanie w przyszłości informacji pozyskanej od PSP do celów zarobkowych. Prezes Zarządu skarżącej spółki bowiem, prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą [...] – S. P.. Ze strony internetowej firmy [...] wynika, że świadczy usługi bezpieczeństwa dedykowane zarówno podmiotom gospodarczym, jak i administracji publicznej. "W ramach działalności dzielimy się przede wszystkim naszą wiedzą i doświadczeniem. [...] Naszym największym kapitałem jest wiedza i doświadczenie naszego zespołu. [...] W ramach naszej działalności na zlecenie klientów wykonujemy między innymi: oceny i analizy bezpieczeństwa, czynności konsultacyjne i audytowe, czynności nadzorcze i kontrolne, sprawdzenia i testy systemów bezpieczeństwa, opracowanie planów i procedur, opracowanie strategii i programów bezpieczeństwa, organizację szkoleń i instruktaży, organizację ćwiczeń i treningów".

Już z samych tych pism organu wynika, że swoje twierdzenia organ opiera na przypuszczeniach, które dotyczą domniemanych, przyszłych zachowań, a nie na jakichkolwiek faktach, w szczególności dotyczących zdarzeń, które już miały miejsce. Ponadto domniemania te nie dotyczą strony skarżącej, ale innego zupełnie podmiotu, który nie jest stroną niniejszego postępowania. Co do wnioskodawcy - O. it z siedzibą w K. - organ nie sformułował swych podejrzeń dotyczących zamiaru wykorzystania wnioskowanych w sprawie informacji publicznych do celów zarobkowych. Takim zamiarom zaprzeczyła również sama ta spółka w obszernym piśmie z 20 kwietnia 2023 r. skierowanym do organu. Wskazała w nim ponadto, że nadrzędnym celem jej działania jest prowadzenie działalności pożytku publicznego oraz że wszystkie osoby związane z wnioskodawcą działają na rzecz tej spółki całkowicie społecznie, łącznie z P. S. P. .

Podnoszona przez organ okoliczność, że prezes skarżącej spółki jest tym drugim podmiotem prowadzącym pod nazwą [...] – S. P. działalność gospodarczą, być może zbliżoną do działalności prowadzonej przez skarżącą spółkę i do przedmiotu informacji, o które skarżąca spółka się zwróciła, w dalszym ciągu nie dowodzi, że wnioskowane do udostępnienia informacje rzeczywiście będą wykorzystane do celów zarobkowych, w szczególności przez podmiot inny, niż wnioskodawca. Należy pamiętać, że spółka prawa handlowego oraz osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, nawet gdy taka osoba fizyczna jest prezesem tej spółki, są odrębnymi podmiotami prawa i jeżeli biorą udział w obrocie gospodarczym, to przepływ pomiędzy nimi towarów, usług, technologii, czy informacji gospodarczych może następować na zasadach rynkowych, a nie dowolnych.

Należy w dalszym ciągu zauważyć, że w sprawie nie zostały ujawnione żadne inne motywy złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, w szczególności niezasługujące na ochronę i istotnie mogące świadczyć o nadużyciu prawa dostępu do informacji publicznej – motywy osobiste. Jak już wyżej wspomniano, nie da się wnioskodawcy zarzucić, aby złożony wniosek miał mieć na celu "nękanie" organu i przysparzanie mu nadmiarowej pracy, skoro sporządzanie przedmiotowej analizy zagrożeń należy do obowiązków Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Staszowie. Znana Sądowi, również z urzędu, okoliczność, że skarżąca spółka złożyła analogiczne, jak w niniejszej sprawie wnioski, a także skargi na bezczynność, dotyczące wszystkich innych powiatowych i miejskich komendantów Państwowej Straży Pożarnej z terenu województwa świętokrzyskiego (łącznie do 13 jednostek organizacyjnych), wbrew poglądowi organu wyrażonemu w odpowiedzi na skargę, również nie świadczy o niezasługujących na ochronę intencjach wnioskodawcy przy składaniu wniosku. Wielość złożonych wniosków może bowiem świadczyć o kompleksowym podejściu skarżącej spółki do bardzo ważnej dla społeczeństwa transparentności działań poszczególnych jednostek organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej w zakresie organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego i jego funkcjonowania na obszarze całego województwa, a to może przekładać się na poprawę bezpieczeństwa pożarowego obywateli. Taka natomiast motywacja wniosku o udostępnienie informacji publicznej zasługuje, zdaniem Sądu nie tylko na akceptację, ale i uznanie. Na zbliżone powody skierowania analogicznych wniosków o udostępnienie informacji publicznej do innych jednostek Państwowej Straży Pożarnej z terenu województwa świętokrzyskiego, a także z innych województw, wskazał sam wnioskodawca w piśmie z 20 kwietnia 2023 r. (k. 3 akt administracyjnych).

Mając powyższe na uwadze Sąd, nie podzielając zarzutu organu, ani też nie stwierdzając w sprawie jakichkolwiek innych przesłanek wyłączających możliwość udostępnienia skarżącej spółce wnioskowanej informacji publicznej, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Staszowie dopuścił się bezczynności. W związku z tym, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 w zw. z art. 286 § 2 p.p.s.a. Sąd zobowiązał go do rozpatrzenia wniosku O. it z siedzibą w K. z 4 kwietnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty zwrotu organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku.

W punkcie II wyroku Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Orzekając w zakresie uregulowanym w przepisie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uwzględnił, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy, gdyż wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne (por. m.in. wyroki: WSA w Białymstoku z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Bk 38/17; WSA w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Łd 13/17 oraz WSA w Krakowie z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 35/17).

Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). Oceny sposobu prowadzenia postępowania

pod kątem bezczynności należy dokonywać mając na uwadze zindywidualizowane okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15), co nakazuje uwzględniać m.in. stopień zaniedbań ze strony organu i naruszenia terminów załatwienia sprawy, obiektywną sytuację w jakiej działa oraz sposób zachowania tak organu, jak i strony. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosku strony i jawnego natężenia braku woli załatwienia sprawy.

Taka szczególna sytuacja w sprawie nie zaistniała. W tym zakresie Sąd uwzględnił przede wszystkim to, że otrzymując wniosek z 4 kwietnia 2023 r. organ ustosunkował się do niego w ustawowym terminie 14 dni, to jest pismem z dnia 18 kwietnia 2023 r. oraz ponownie w takim samym terminie odpowiedział na kolejne pismo strony z 20 kwietnia 2023 r. Stwierdzony stan bezczynności w sprawie wynikł natomiast z dokonanej przez organ błędnej (jak się okazało) oceny, że wnioskodawca dopuścił się nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej. Brak było w związku z tym intencjonalnego działania organu, mającego na celu nierozpoznanie wniosku.

W konsekwencji przedstawionej oceny stanu bezczynności, Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia żądania skargi dotyczącego zasądzenia od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł i skargę w tym zakresie oddalił (pkt III sentencji wyroku).

Zgodnie z regulacją zawartą w art. 149 § 2 p.p.s.a. w przypadku o którym mowa w § 1, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przyznanie Stronie sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu, czasownikiem "może". Wynika z niego także, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy. Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd przyznając określoną sumę pieniężną. W szczególności przesłanką tą nie jest zgłoszone przez Stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest bowiem dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który w ocenie sądu powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego działania, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z prawa. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. W ocenie Sądu stwierdzenie w zaskarżonym wyroku bezczynności organu w przedmiotowej sprawie stanowi wystarczający środek dyscyplinujący, a tym samym nie zachodziła potrzeba zastosowanie innych instrumentów przewidzianych w art. 149 § 2 p.p.s.a.

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono w pkt IV wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., mając na uwadze wysokość uiszczonego przez stronę wpisu sądowego – 100 zł. oraz miarkując na podstawie art. 206 p.p.s.a. wysokość wynagrodzenia reprezentującego stronę skarżącą pełnomocnika będącego adwokatem. Przy miarkowaniu Sąd wziął w szczególności pod uwagę to, że skarga niniejsza jest jedną z trzynastu, niemal jednobrzmiących skarg sporządzonych przez tego samego adwokata. Okoliczność ta powoduje, że nakład pracy przy jej sporządzeniu nie był nadmierny, przez co nie uzasadniał przyznania temu adwokatowi wynagrodzenia w większym wymiarze, niż 50% minimalnej stawki przewidzianej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023.1964 ze zm.). Sąd wziął również pod uwagę to, że skarga nie została uwzględniona w całości.