Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 753/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135, art. 200 w zw. z art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, 77 § 1 i 107 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: 17 ust. 1, art. 17b ust. 2, art. 17 ust. 5, art. 3 pkt 21 lit. e
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz Z. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z 30 października 2023 r. znak: SKO.PS/80/6222/3632/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (zwane dalej SKO), po rozpatrzeniu odwołania Z. K., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Chmielnik z dnia 28 czerwca 2023 r. znak: 000578/SP/06/2023 odmawiającą przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na M. K.

W uzasadnieniu SKO wyjaśniło, że Z. K. jest synem osoby wymagającej opieki – M. K., która jest wdową i zgodnie z orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy KRUS z dnia 16 września 2019 r. została zaliczona do osób trwale niezdolnych do samodzielnej egzystencji od dnia 5 września 2019 r. Zgodnie z art. 3 pkt 21 lit. e ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.), zwanej dalej "u.ś.r.", znaczny stopień niepełnosprawności oznacza niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Decyzją z dnia 1 czerwca 2023 r. Burmistrz Miasta i Gminy Chmielnik uchylił swoją decyzję z dnia 28 listopada 2022 r. przyznającą Z. K. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad M. K.. W związku z powyższym Z. K. jest osobą uprawnioną do ubiegania się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Pomimo tego, zdaniem Kolegium, zaskarżona decyzja podlega utrzymaniu w mocy. Jak bowiem wynika z akt sprawy, Z. K. ma troje rodzeństwa. J. R. zamieszkuje w miejscowości [...], jest osobą bezrobotną, ze względu na stan zdrowia nie może zająć się matką. J. R. od dnia 3 sierpnia 2023 r. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wydanym do dnia 31 sierpnia 2025 r. E. W. zamieszkuje w miejscowości [...], pobiera rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, odwiedza matkę w miarę możliwości, ze względu na stan zdrowia i sytuację finansową nie jest w stanie pomóc w opiece nad matką. B. K. mieszka razem z odwołującym i matką, pobiera rentę, legitymuje się wydanym w dniu 4 kwietnia 2022 r. orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wydanym do dnia 30 kwietnia 2024 r.

Z. K. w ramach sprawowanej nad matką opieki przygotowuje posiłki i w zależności od potrzeb pomaga przy ich spożywaniu, pomaga przy higienie osobistej, w tym wykonuje masaże, smaruje ciało, oklepuje, a także zmienia pościel, pierze, sprząta, umawia wizyty lekarskie, wykupuje lekarstwa, w razie potrzeb przy korzystaniu z chodzika i w ćwiczeniu pamięci.

Powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych Kolegium stwierdziło, że analizując przesłankę bezpośredniości związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką, należy brać pod uwagę także i to, czy wnioskodawca jest jedyną osobą zobowiązaną do alimentacji niepełnosprawnego, czy też obowiązkiem opieki nad niepełnosprawnym objęte są również i inne osoby. Jeżeli bowiem osoba wymagająca opieki ma oprócz skarżącej jeszcze inne dzieci, to one także mogą i powinny wspomóc skarżącą w czynnościach opiekuńczych wykonywanych względem rodzica lub też przyczyniać się do obciążającego tę osobę obowiązku alimentacyjnego np. poprzez sfinansowanie opieki nad rodzicem. Zgodnie bowiem z art. 128 k.r.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Stosownie do art. 129 § 2 k.r.o., krewnych w tym samym stopniu (w tym wypadku dzieci) obowiązek alimentacyjny obciąża w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Ustawodawca wskazując katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego nie pozostawił organom dowolności w przyznawaniu tego świadczenia, dowolnością tą nie dysponują także osoby z kręgu rodziny, które nie mogą wskazać, komu ich zdaniem należy przyznać świadczenie. W sytuacji, w której osoby zobowiązane do alimentacji z różnych przyczyn nie świadczą opieki nad osobą jej wymagającą, mogą swój obowiązek alimentacyjny realizować nie poprzez starania osobiste, a poprzez przykładowo opłacenie osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni. Poza tym obowiązkiem organu administracji jest ustalenie związku pomiędzy niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Do oceny w tym zakresie konieczne jest stwierdzenie, czy istotnie powodem rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a jeżeli tak, to rozważenie również tego, czy to wymiar faktycznie sprawowanej opieki rzeczywiście stoi na przeszkodzie możliwości podjęcia jakiegokolwiek - choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy - zatrudnienia.

W świetle powyższych ustaleń faktycznych i stanowiska orzecznictwa, w niniejszej sprawie, zdaniem Kolegium, nie wykazano, aby zaistniały okoliczności uwalniające rodzeństwo odwołującego z ciążącego na nich w tym samym stopniu obowiązku alimentacyjnego względem matki. Jak wykazano rodzeństwo odwołującego mieszka razem bądź w niewielkiej odległości od matki. W toku przeprowadzonych wywiadów środowiskowych nie dowiedziono, aby legitymowało się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzecznictwie utrwalił się zaś pogląd, że odległość lub aktywność zawodowa nie zwalniają z obowiązku alimentacyjnego. Ani odwołujący, ani jego rodzeństwo, nie wskazali żadnych okoliczności świadczących o tym, że nie mogą zorganizować opieki nad matką w taki sposób, aby strona nie musiała rezygnować z zatrudnienia lub by nie mogła otrzymywać od pozostałego rodzeństwa ekwiwalentu za rezygnację z pracy w związku z wykonywaną opieką nad matką. Nie zaistniał zatem związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją odwołującego z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką – w takim wymiarze, aby sprawowana opieka wykluczała podjęcie zatrudnienia. Tym bardziej, że z odwołującym i matką mieszka B. K., który nie pracuje, a w tej samej gminie mieszka również niepracująca J. R.. Tak więc osoby te mogą pomóc przy sprawowaniu opieki nad M. K. przynajmniej w takim zakresie, aby odwołujący mógł podjąć zatrudnienie, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Brak jest zatem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a rezygnacją z zatrudnienia. Świadczą o tym również wykonywane przez stronę czynności opiekuńcze, z których znaczną część stanowią codzienne czynności wykonywane także przez osoby zatrudnione - pranie, sprzątanie, przygotowywanie posiłków, zakup lekarstw czy też umawianie wizyt lekarskich. Dla ich wykonania nie jest koniecznym rezygnacja z zatrudnienia.

Poza powyższym, zdaniem Kolegium, budzi wątpliwości oświadczenie Z. K. o rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia 1 lutego 2021 r. Z pisma Burmistrza Miasta i Gminy Chmielnik wynika, że odwołujący jest właścicielem gruntów rolnych o powierzchni 2.1200 ha. Z kolei z pism Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika, że Z. K. pobierał w roku 2022 dotacje związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a decyzją z dnia 29 maja 2023 r. został wykreślony z ewidencji producentów rolnych. Z oświadczeń odwołującego i jego brata B. K. z dnia 7 września 2023 r. wynika, że gospodarstwo rolne prowadzi B. K., który ze względu na uszkodzony kręgosłup wykonuje lekkie prace, przy ciężkich pomagają sąsiedzi. W aktach sprawy znajduje się kopia umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego zawarta w dniu 1 października 2022 r. pomiędzy Z. K. a B. K. Z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 sierpnia 2023 r. wynika, że B. K. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy. Z orzeczeń o stopniach niepełnosprawności wynika, że B. K. początkowo został uznany za osobę z obniżoną zdolnością do wykonywania pracy (orzeczenie z dnia 10 lutego 2014 r.), a następnie za zdolnego do pracy w warunkach pracy chronionej – orzeczenie z dnia 4 kwietnia 2022 r. To świadczy, że nie jest on osobą zdolną do wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Okoliczności te sugerują, że skarżący jednak prowadzi nadal gospodarstwo rolne, a to świadczy, że nie zaistniała przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, co również skutkuje koniecznością odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł Z. K., zarzucając:

1) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że fakt posiadania przez osobę wymagającą opieki kilku osób zobowiązanych w równym stopniu do alimentacji na jej rzecz uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednemu z nich pomimo spełnienia przez niego wszystkich ustawowych przesłanek;

2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. przyjęcie że fakt posiadania przez osobę niepełnosprawną kilku osób zobowiązanych w równym stopniu do alimentacji uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, co skutkowało wydaniem rozstrzygnięcia z pominięciem słusznego interesu strony.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zobowiązanie ich do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej - co dotyczy tylko i wyłącznie skarżącego – a nie innych dzieci M. K. Organ nie jest upoważniony, by decydować tu za stronę. Poza tym istnieniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki przesądza w istocie to, jaki jest rzeczywisty zakres tej opieki, jakie są potrzeby danej osoby niepełnosprawnej, wynikające z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń. Ograniczenie form opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych prowadziłoby do zdeformowania znaczenia pojęcia opieki, a co za tym idzie naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Wreszcie złożone przez skarżącego oświadczenie - potwierdzone ustaleniami wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w sprawie - jest wystarczające do uznania, że skarżący zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego i wykonywania prac w gospodarstwie. Zdaniem skarżącego uznać zatem należy, że wbrew twierdzeniu organu II instancji w sprawie nie zaistniała negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Jeśli chodzi o osobę wymagającą opieki, to ustawodawca wymaga, aby osoba ta posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami wymienionymi w art. 17 ust. 1 in fine u.ś.r. Bezspornym jest – wobec treści znajdującego się w aktach administracyjnych orzeczenia, a także wobec treści art. 3 pkt 21 lit. e u.ś.r. – że wymagająca opieki matka skarżącego spełnia powyższy warunek.

Jednak poza osobą wymagającą opieki, także osoba ją sprawująca – w niniejszej sprawie skarżący (syn M. K., która jest wdową) – musi spełnić ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest w szczególności "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Zdaniem Kolegium analizując przesłankę bezpośredniości związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką, należy brać pod uwagę także i to, czy wnioskodawca jest jedyną osobą zobowiązaną do alimentacji niepełnosprawnego, czy też obowiązkiem opieki nad niepełnosprawnym objęte są również i inne osoby. Tymczasem M. K. poza skarżącym posiada troje innych dzieci, które mogą zorganizować opiekę nad matką w taki sposób, by skarżący nie musiał rezygnować z zatrudnienia, zwłaszcza w sytuacji gdy wraz ze skarżącym i matką mieszka B. K., który nie pracuje, w tej samej miejscowości mieszka również niepracująca J. R., a dla wykonania codziennych czynności opiekuńczych takich jak pranie, sprzątanie, przygotowywanie posiłków, zakup lekarstw czy umawianie wizyt lekarskich, nie jest konieczna rezygnacja z zatrudnienia. To wszystko, w ocenie SKO, przemawia za tym, że nie zaistniał tu związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją odwołującego z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką – w takim wymiarze, aby sprawowana opieka wykluczała podjęcie zatrudnienia.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela powyższego stanowiska organu odwoławczego. W pełni zgadza się natomiast z argumentacją wyrażoną w omawianym zakresie przez tut. Sąd w wyroku z 17 stycznia 2024 r., sygn. II SA/Ke 712/23. Mianowicie zwraca uwagę fakt, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa, która z osób wymienionych w tym przepisie powinna sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną jak również brak jest kryteriów jakimi należy się kierować przy wyborze takiej osoby. Ponadto przepis art. 17 ust. 5 u.ś.r. wymienia enumeratywnie przesłanki negatywne, których zaistnienie powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Wśród tych przesłanek ustawodawca nie wskazał sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o to prawo ma jeszcze inne rodzeństwo. W takiej sytuacji nie powinno być podważane, że rozstrzygnięcie, komu z uprawnionych w pierwszej kolejności przysługuje prawo do skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne należy pozostawić samej rodzinie. Zdaniem Sądu, nie można w sposób rozszerzający formułować w drodze wykładni dodatkowych przesłanek przesądzających o braku podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, które nie zostały wprost wyrażone przez ustawodawcę (por. wyroki WSA we Wrocławiu z 28 czerwca 2023 r., IV SA/Wr 45/23 i WSA w Lublinie z 18 kwietnia 2023 r., II SA/Lu 93/23). Pogląd, zgodnie z którym jeżeli jedno z uprawnionych w pierwszej kolejności dzieci podopiecznego zwraca się o przyznanie takiego świadczenia, to nie ma podstaw pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci osoby wymagającej opieki, został wprost wyrażony w wyroku NSA z 28 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 925/21. W ocenie NSA, ustawodawca takiego wymogu nie przewidział w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej. Wymóg ten dotyczy jedynie osób z różnych grup alimentacyjnych. W stosunku do pozostałych sytuacji znajdą zastosowanie ogólne zasady i przesłanki przyznawania tego świadczenia, a wśród nich przesłanka faktycznego sprawowania opieki. Zatem w sytuacji gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci, które również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Wobec faktu, że rodzeństwo skarżącego pozostaje w tej samej grupie osób zobowiązanych do alimentacji i jednocześnie uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, o jego przyznaniu powinno decydować przede wszystkim ustalenie, czy rzeczywiście skarżący sprawuje opiekę nad matką oraz, czy z powodu tej opieki (w tym jej zakresu) rezygnuje on z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a więc ustalenie, czy spełnia on podstawowe przesłanki uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. (a także pozostałe warunki zawarte w tym artykule). Wbrew natomiast stanowisku Kolegium, przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką w żaden sposób nie jest uzależnione od stwierdzenia możliwości sprawowania tej opieki przez kogokolwiek z jego rodzeństwa, którego obowiązek alimentacyjny wobec matki nie wyprzedza obowiązku alimentacyjnego skarżącego, lecz jest z nim równy. Takich bowiem kryteriów, jak już wcześniej podniesiono, art. 17 u.ś.r. nie przewiduje. Nie ma zatem znaczenia prawnego podnoszona przez SKO okoliczność, że każde z rodzeństwa skarżącego może pomóc w sprawowaniu opieki czy to poprzez osobiste starania, czy też partycypowanie w jej kosztach, a więc w taki sposób, że nie będzie konieczna rezygnacja z zatrudnienia skarżącego. Nie ma to bowiem wpływu na uznanie, że w konsekwencji nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką a rezygnacją z jego zatrudnienia. Kolegium nie jest uprawnione do badania i weryfikacji alternatywnych sposobów zapewnienia matce niezbędnej opieki w sytuacji, gdy jedno z rodzeństwa do takiej opieki się zobowiązuje i taką opiekę faktycznie sprawuje.

Ponadto w ocenie Sądu skoro z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wynika, iż dana osoba wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (w tym przypadku jest to trwała niezdolność do samodzielnej egzystencji, por. k. 4-5 akt adm.), to organ nie jest uprawniony do podważania orzeczenia lekarskiego i samodzielnego ustalania zakresu sprawowanej opieki i jej wpływu na możliwości podjęcia pracy przez opiekuna.

Jeśli chodzi natomiast o kwestię rezygnacji z prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa rolnego, podważenie prawdziwości oświadczenia skarżącego złożonego w tym zakresie jest w ocenie Sądu przedwczesne, nie zostało bowiem poparte należytym przeprowadzeniem postępowania dowodowego. Mianowicie zdaniem Kolegium nie jest wiarygodnym, by to brat skarżącego B. K. prowadził gospodarstwo rolne, decyzją właściwego organu został on bowiem zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, ze stwierdzeniem zdolności do wykonywania pracy w warunkach pracy chronionej. Świadczy to zdaniem organu o tym, że nie jest on osobą zdolną do wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, co "sugeruje" że to Z. K. nadal prowadzi gospodarstwo rolne.

W ocenie Sądu nie jest dopuszczalne ograniczenie ustaleń w powyższym zakresie do swoistego domniemania, wywodzonego wyłącznie z orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności B. K.. Podważenie prawdziwości oświadczenia złożonego na podstawie art. 17b ust. 2 u.ś.r. musi opierać się na ustaleniu przez organy faktów i okoliczności, które wskazują na jego ewidentną niewiarygodność. Zdaniem Sądu, sprawa nie została na tyle dostatecznie wyjaśniona, by z całą pewnością przyjąć, że skarżący nie zrezygnował z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Z akt sprawy wynika, że skarżący umową z dnia 1 października 2022 r. oddał B. K. w dzierżawę grunty wchodzące w skład jego gospodarstwa, zaś w dniu 29 maja 2023 r. została wydana decyzja o wykreśleniu Z. K. ewidencji producentów rolnych i uchylono jego numer identyfikacyjny. Skoro z oświadczeń ww. wynika, że to B. K. prowadzi obecnie gospodarstwo rolne (przy braku stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym), a pomagają mu w tym sąsiedzi, nic nie stało na przeszkodzie przynajmniej przesłuchaniu tychże sąsiadów w celu zweryfikowania prawdziwości twierdzeń skarżącego i jego brata. Pozwoliłoby to na pełniejszą ocenę złożonego oświadczenia. Bez przeprowadzenia tych czynności w ocenie Sądu jednoznaczne stwierdzenie o jego nieprawdziwości należy uznać za przedwczesne.

Powyższe rozważania świadczą o naruszeniu przez organy obu instancji przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r., które miało wpływ na wynik sprawy, a także przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego zaskarżona decyzja, a także decyzja organu I instancji, podlegały uchyleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji uwzględni powyższe spostrzeżenia i dokonaną wykładnię przepisów prawa, jak również dokona uzupełnienia materiału dowodowego we wskazanym kierunku.

O kosztach orzeczono w pkt II wyroku – na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., mając na uwadze wysokość wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika strony (480 zł), obliczonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).