Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2869/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 50 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1a pkt 20, art. 18, art. 27c, art. 34 § 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 28
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant - ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi H. C. i G. C. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi H. C. i G. C. (dalej jako: "skarżący") jest postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.

Zaskarżone postanowienie zostało wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Ostateczną decyzją z [...] lutego 2011 r. Nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalił H. C. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w kwocie 59.174,54 zł.

[...] grudnia 2013 r. Prezes ARiMR skierował do H. C. upomnienie [...] wzywające do uregulowania należności wynikającej z ww. decyzji w ciągu 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Upomnienie doręczono [...] grudnia 2013 r. Wobec braku spłaty należności Prezes ARiMR [...] października 2014 r. wystawił wobec H. C. jako zobowiązanego tytuł wykonawczy nr [...]. Powyższy tytuł wskazywał również G. C., która jako małżonka zobowiązanego odpowiada wraz z mężem majątkiem wspólnym.

Na podstawie ww. tytułu wykonawczego Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wszczął egzekucję administracyjną do majątku H. C. oraz majątku wspólnego małżonków C.

Pismem z [...] grudnia 2014 r. G. C. zgłosiła zarzuty do postępowania egzekucyjnego w oparciu o treść art. 33 § 1 pkt 1, 3, 4, 6, 7, 8, i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz.1619, ze zm., dalej jako: "u.p.a.").

Postanowieniem z [...] stycznia 2015 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zawiesił postępowanie egzekucyjne w części dotyczącej G. C. do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu.

Postanowieniem z [...] lutego 2015 r. nr [...] wierzyciel – Prezes ARiMR odniósł się do podniesionych zarzutów i stwierdził brak podstaw do ich uznania. Powyższe postanowienie z pouczeniem o prawie do jego zażalenia doręczono H. C. jako zobowiązanemu oraz G. C. jako uczestnikowi postępowania.

[...] marca 2015 r. G. C. wniosła zażalenie na ww. postanowienie Prezesa ARiMR. Ponadto [...] marca 2015 r. zażalenie na powyższe postanowienie wniósł również H. C.

Postanowieniem z [...] marca 2015 r. Nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy postanowienie z [...] lutego 2015 r, nr [...]. Powyższe postanowienie doręczono H. C. jako zobowiązanemu oraz G. C. jako uczestnikowi postępowania z pouczeniem o przysługującym im prawie do wniesienia skargi do WSA w Warszawie.

Z powyższego prawa skarżący skorzystali i wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sprawa prowadzona jest pod sygn. akt V SA/Wa 2532/15.

[...] kwietnia 2015 r. do wierzyciela wpłynęło, uzupełnione o brak formalny w postaci podpisu, zażalenie H. C. z [...] marca 2015 r. na postanowienie z [...] lutego 2015 r. nr [...].

Zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2015 r. nr [...] Prezes ARiMR na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz.23, dalej jako: "k.p.a.") stwierdził niedopuszczalność wniesienia przez H. C. zażalenia na postanowienie z [...] lutego 2015 r. nr [...]. W ocenie organu fakt, iż zarzuty na postępowanie egzekucyjne złożyła jedynie G. C. skutkuje tym, iż zażalenie na postanowienie w przedmiocie podniesionych zarzutów mogła wnieść jedynie ona. Organ dodał, iż G. C. z tego prawa skorzystała.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pismem z [...] czerwca 2015 r. H. i G. C. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o stwierdzenie nieważności postanowienia z [...] maja 2015 r. nr [...].

Skarżący zarzucili:

1) naruszenie prawa, a mianowicie art.134 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący H. C. nie wniósł skutecznie zażalenia w dniu [...] marca 2015 r. od postanowienia nr [...];

2) naruszenie interesu prawnego skarżących bowiem "w interesie społecznym nie jest pozbawianie NAS możliwości obrony praw poprzez nieuznanie przez organ złożonego środka odwoławczego, tj. zażalenia H. C. z dnia [...] marca 2015 r."

Skarżący podkreślili, że H. C. zastosował się do pouczenia zawartego w postanowieniu z [...] lutego 2015 r. nr [...], z którego wynikało prawo do złożenia zażalenia w ciągu 7 dni od daty otrzymania postanowienia. W konsekwencji organ błędnie przyjął, że prawo do wniesienia odwołania przysługiwało jedynie G. C.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Istnienie legitymacji skargowej podlega zatem badaniu przez sąd administracyjny. Wniesienie skargi do Sądu przez osobę, którą organ administracyjny potraktował jako stronę postępowania administracyjnego i do której kierował rozstrzygnięcia zapadłe w tym postępowaniu, nie przesądza bowiem jeszcze o interesie prawnym skarżącego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., a tym samym nie zwalnia Sądu z badania interesu prawnego w znaczeniu materialnym. Sąd ma obowiązek dokonania oceny, czy skarżący ma przymiot strony wynikający z przepisu prawa materialnego, a tym samym, czy posiada wystarczającą legitymację, aby wnieść skutecznie skargę, oraz czy zaskarżone postanowienie w rzeczywistości dotyczyło jego uprawnień lub obowiązków.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że nie tylko H. C., wobec którego organ wydał zaskarżone postanowienie, ale i G. C. posiada legitymację skargową w niniejszej sprawie. W orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że pojęcie "interes prawny" użyty w art. 50 § 1 p.p.s.a. obejmuje swoim zakresem pojęcie interesu prawnego z art. 28 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny strony powinien wynikać z konkretnej i zindywidualizowanej normy prawa materialnego wpływającej na sytuację prawną strony postępowania. Interes prawny powinien mieć charakter obiektywny, a nie wynikać z subiektywnego przekonania strony o jego naruszeniu, czy wreszcie jej woli prowadzenia określonego postępowania. Ponadto, od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (por. wyroki NSA: z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 704/09; z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2719/12; z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 324/12; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie budzi wątpliwości Sądu, iż w niniejszej sprawie G. C. posiada zdolność skargową. Co prawda zaskarżone postanowienie wydane zostało w stosunku do męża skarżącej, jednakże orzeczenie to wydano wskutek podjęcia działań zobowiązanego (H. C.) w postępowaniu egzekucyjnym skierowanym nie tylko do jego majątku osobistego, ale również do majątku wspólnego małżonków C. Istotnym jest, że małżonek zobowiązanego, pomimo wskazania go w tytule wykonawczym, nie jest zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.a. Jednakże w stosunku do tego podmiotu stosowane są środki egzekucyjne. Dlatego też małżonkowi zobowiązanego powinny przysługiwać środki obrony, również w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Ponadto organ w toku całego postępowania egzekucyjnego konsekwentnie traktował G. C. jako podmiot, który miał prawo zarówno wnieść zarzuty jak również zaskarżyć zapadłe w tym postępowaniu rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego. Wskazać również należy, że G. C. pismem z [...] marca 2015 r. podobnie jak jej mąż złożyła zażalenie na postanowienie z [...] lutego 2015 r. nr [...]. W wyniku rozpatrzenia powyższego zażalenia organ postanowieniem z [...] marca 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie z [...] lutego 2015 r. nr [...]. G. C. nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem zaskarżyła je do sądu administracyjnego (sygn. akt V SA/Wa 2532/15). Zdaniem Sądu, organ słusznie uznał, iż skarżącej przysługuje prawo wniesienia zarówno środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym jak i skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie o ww. sygnaturze. W ocenie Sądu, konsekwentnie również i w sprawie niniejszej należało G. C. umożliwić działanie w charakterze strony postępowania sądowoadministracyjnego.

Mając na uwadze powyższe ustalenia i przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że skarga G. i H. C. zasługuje na uwzględnienie.

Wyjaśnienia wymaga, że legitymację do wniesienia zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, posiadają zobowiązani wymienieni w tytule wykonawczym oraz osoba, która nie będąc zobowiązanym, błędnie została wskazana w tytule wykonawczym, przy czym podmiotowi temu przysługuje wyłącznie prawo wniesienia zarzutu tylko na podstawie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.a. Poza tymi podmiotami uprawnienie do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej posiada małżonek zobowiązanego w sytuacji skierowania egzekucji administracyjnej do składników majątku wspólnego, bez względu na to, czy przeciwko tej osobie wystawiono tytuł wykonawczy na podstawie art. 27c u.p.a. (por. A. Cudak Podmioty legitymowane do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 4 s. 18-20).

W niniejszej sprawie, o czym byłą już wcześniej mowa, zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym wniosła G. C. (małżonka zobowiązanego). Stwierdzając niedopuszczalność zażalenia H. C. organ stanął na stanowisku, iż zażalenie na postanowienie wierzyciela stwierdzające brak podstaw do uznania zarzutów wnieść może tylko podmiot, który wcześniej skutecznie wniósł zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Tym samym organ uznał, że skoro zarzuty w postępowaniu złożyła jedynie G. C., zażalenie H. C. nie stanowi podstawy do rozpatrzenia przez organ.

W ocenie Sądu prezentowane stanowisko organu uznać należy za nietrafne. Nie sposób przyjąć bowiem za organem, iż złożenie zarzutów na prowadzone postępowanie przez G. C. wiązało tylko ją jako osobę bezpośrednio zainteresowaną rozstrzygnięciem.

Zgodnie z treścią art. 34 § 2 u.p.a. na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. Ustawodawca nie zawęził zatem kręgu osób uprawnionych do wniesienia zażalenia jedynie do podmiotu, który wniósł zarzuty w konkretnym postępowaniu egzekucyjnym.

W ocenie Sądu, zarówno G. C. jak i H. C. byli więc uprawnieni do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie wierzyciela. Stwierdzenie przez organ niedopuszczalności zażalenia wniesionego przez zobowiązanego, w sprawie, w której zarzuty wniósł inny podmiot (w tym wypadku odpowiadająca majątkiem wspólnym żona zobowiązanego), uznać zatem należy za nieprawidłowe.

W tym miejscu wyjaśnić również należy, że co do zasady w postępowaniu egzekucyjnym nie znajduje zastosowania art. 28 k.p.a., regulujący pojęcie strony postępowania administracyjnego. Ustawa egzekucyjna zawiera bowiem własne konstrukcje w tym zakresie, w tym np. art. 1 pkt 20 (definicja zobowiązanego). Niemniej jednak, zgodnie z art. 18 u.p.a., o ile przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej, uprawnienia strony przewidziane w kodeksie postępowania administracyjnego przysługują zobowiązanemu oraz wierzycielowi, który nie jest organem egzekucyjnym (P. Pietrasz Komentarz do art. 18 u.p.a. LEX 2015).

W związku z powyższym H. C. jako zobowiązany w postępowaniu egzekucyjnym powinien zatem mieć możliwość skorzystania ze wszelkich praw przysługujących stronie toczącego się postępowania, w tym prawa do wniesienia zażalenia na postanowienie wierzyciela stwierdzającego brak podstaw do wniesienia zarzutów.

Nie sposób przyjąć, iż w sprawie egzekucji administracyjnej należności pieniężnej wynikającej z decyzji ustalającej H. C. kwotę nienależnie pobranych płatności, zobowiązany nie byłby uprawniony do wniesienia środka odwoławczego od postanowienia wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Wskazać należy również na niekonsekwencję w działaniu organu, który traktując skarżącego jako stronę postępowania egzekucyjnego, doręczył mu zarówno postanowienie z [...] lutego 2015 r. nr [...] stwierdzające brak podstaw do uznania zarzutów, jak i utrzymujące je w mocy postanowienie z [...] marca 2015 nr [...]. Skarżącego pouczono również o przysługujących mu środkach zaskarżenia. Pomimo powyższego organ rozpatrując zażalenie skarżącego uznał je za niedopuszczalne.

W oparciu o powyższe stwierdzić należy, że organ naruszył art. 28 k.p.a. w zw. z art. 34 § 2 u.p.a. poprzez ich błędną wykładnię, błędnie przyjmując, iż zażalenie na postanowienie wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wnieść może jedynie podmiot, który te zarzuty zgłosił.

Z uwagi na naruszenie ww. przepisów, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.