Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 592/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 47; art. 33 i art. 34
journal: Dz.U. 2022 poz 2082
law: Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2024 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. w L. na czynność Prezydenta Miasta C. w przedmiocie ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach C. sp. z o.o. w L. ( dalej określane jako Skarżący lub Spółka) zaskarżyło czynność Prezydenta Miasta C. w postaci błędnego ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej przysługującej na słuchaczy Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych [...] w C. za maj 2023 r.

W ocenie Skarżącego, czynność narusza:

1. art. w zw. 26 § 2 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2022, poz. 2082, dalej: "u.f.z.o.") w zw. z art. 1 ust. 1 , 3, 4, 9, 10,11, 14 , art. 10 art. 11 art. 1 art. 170 § 1 ustawy z dnia z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021, poz. 1082, dalej: "u.p.o.") poprzez ustalenie miesięcznej stawki dotacji na 1 słuchacza w kwocie 2,69 zł, co stanowi jedynie iluzoryczne wypełnienie obowiązku finansowania działalności oświatowej szkoły, która nie może prowadzić działalności gospodarczej, a w konsekwencji pozyskiwać środków na kredytowanie działalności szkoły,

2. art. 70 ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polski z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 Nr 78, poz. 483, dalej: "Konstytucja"), poprzez ustalenie stawki dotacji w kwocie, która nie pozwala na prowadzenie kształcenia, co w konsekwencji prowadzi do naruszenia prawa obywateli do powszechnego i równego dostępu do wykształcenia.

W uzasadnieniu Spółka podniosła, że w dniu 19 stycznia 2023r. organ dotujący przekazał na jej rachunek bankowy dotację oświatową za styczeń 2023. Na tą czynność Skarżący wniósł skargę do sadu administracyjnego.

W dniu 30 maja 2023 r. organ dotujący przekazał na rachunek spółki dotację oświatową za maj 2023 r. Na tej podstawie Skarżący ustalił, iż stawka dotacji na słuchacza Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych wynosi 2,96 zł. Tymczasem dotacja w 2022 r. kształtowała się na poziomie około 60 zł miesięcznie. W ocenie Skarżącego, kwota dotacji oświatowej na ucznia w 2023 r. nie pokrywa nawet 1 godziny pracy nauczyciela, a liczba przedmiotów nauczanych w szkole oznacza konieczność zatrudnienia większej liczby nauczycieli aniżeli tylko jednego. Zaś wysokość wynagrodzenia nauczyciela musi być wyższa od minimalnego ze względu na uwarunkowania rynkowe, a ponadto szkoły ponoszą rosnące koszty utrzymania obiektów, w których zapewniają bezpieczne i higieniczne warunki nauki.

Skarżący wskazał, że przy założeniu, że w szkole kształci się 200 słuchaczy, a stawka dotacji wynosi niecałe 3 zł na słuchacza, szkoła pod koniec miesiąca otrzyma dotację w wysokości w przybliżeniu 500 zł miesięcznie i za te środki ma zapewnić kilkunastu nauczycieli zatrudnionych na umowie o pracę z minimalnym wynagrodzeniem aktualnie 3490 zł miesięcznie, którzy zrealizują minimum programowe, dyrektora szkoły, niezbędną obsługę oraz lokale, co powoduje, że szkoła, przy ustaleniu tak niskiej stawki dotacji nie jest w stanie pokryć kosztów swego utrzymania.

Podkreślił także, że ustalona wysokość miesięcznej dotacji oświatowej w 2023 r. nie pozwala na zrealizowanie przez szkoły zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, o których mowa w art. 35 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych i stanowi o fikcji realizacji przez Państwo ustawowego obowiązku dofinansowania działalności szkół niepublicznych prowadzonych przez prywatne podmioty, które realizują w imieniu państwa zadania publiczne w postaci prowadzenia szkół, a także iluzoryczności wykonania obowiązku finansowania działalności edukacyjnej. Zdaniem Skarżącej, ustalenie bieżącej stawki na poziomie kilku złotych stanowi jedyne pozorne dotowanie bieżącej działalności szkół niepublicznych, a cały ciężar i ryzyko prowadzenia szkół przerzucone zostaje na podmioty niepubliczne, co więcej stanowi ono także przejaw dyskryminacji szkół niepublicznych. Zwłaszcza z uwagi na ciążący na władzach publicznych zakaz utrudniania czy uniemożliwiania dokonywania wyboru typu szkoły, ale też i brak obowiązku po ich stronie tworzenia dla każdego słuchacza pozytywnej możliwości pobierania nauki w szkole niepublicznej.

Spółka podniosła również, że prowadzenie szkoły lub placówki nie jest działalnością gospodarczą, co oznacza że jest to działalność deficytowa i nie jest nastawiona na osiąganie zysku, a organy prowadzące szkoły niepubliczne dla dorosłych realizują zadanie publiczne danej jednostki samorządu terytorialnego - w tym przypadku powiatów, a mając na względzie art. 70 Konstytucji o powszechnym prawie do nauki koniecznym jest udział władz publicznych w finansowaniu sektora oświaty spoza sektora finansów publicznych zgodnie z obowiązującymi przepisami i w sposób umożliwiający realizację tego zadania, także poprzez uwzględnianie zasady dwusektorowości systemu szkolnictwa (równoległego istnienia systemu szkół publicznych i systemu szkół niepublicznych).

Skarżący zaznaczył wreszcie , że jakkolwiek takie ustalenie stawek dotacji ma, w ocenie organów publicznych, promować szkoły, które osiągają wysoką zdawalność egzaminów zawodowych zewnętrznych przez swoich słuchaczy, to jednak należy zauważyć, że absolwenci takich szkół z różnych przyczyn nie podchodzą do egzaminów, co uniemożliwia uzyskanie dotacji za efekt - "zdany egzamin", która pozwoliłaby na dofinansowanie w większej części kosztów kształcenia danego słuchacza w szkole. Skarżąca wskazała, że jakkolwiek ustalona stawka dotacji jest zgodna z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 grudnia 2022 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2023, to jednak uregulowanie to jest sprzeczne z przepisami ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, ustawą - Prawo oświatowe oraz z Konstytucją RP, a organ zobowiązany był do niestosowania przepisów ww. rozporządzenia, ale do finansowania działalności oświatowej szkół ustalając stawkę dotacji w sposób, by wypełnić ten obowiązek.

W związku z powyższymi zarzutami wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta C. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Na wstępie zaznaczył, że skarga dotycząca ustalenia wysokości dotacji oświatowej za styczeń 2023r. została oddalona Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 7 czerwca 2023 r. sygn.. akt III SA/Gl 137/23.

Dalej wskazał, żze dotacja dla Liceum odpowiada wartości subwencji oświatowej, jaką miasto C. otrzymuje na takich uczniów. Subwencja na Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych obejmuje kwotę stałą na słuchacza, czyli miesięczną dotację, oraz dodatkowo kwotę za tzw. efekt, czyli uzyskanie przez słuchacza świadectwa dojrzałości. Kwota miesięczna dotacji to wartość wynikająca z pomnożenia współczynnika (wagi dotacyjnej) Sh przez kwotę finansowego standardu A (wynika z metryki subwencji oświatowej), natomiast kwota za zdany egzamin wynika z pomnożenia wagi P13 (0,950), (wagi zawarte w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki) przez kwotę finansowego standardu A.

Waga Sh dla słuchaczy Liceum Ogólnokształcącego dla dorosłych wynosiła w 2022 r.: 0,12; a standard A w 2022 r. wynosił 6081 zł. Można więc obliczyć (biorąc również pod uwagę współczynnik Di dla miasta C.), że roczna dotacja na słuchacza niepublicznego Liceum Ogólnokształcącego wynosiła 782,76 zł, czyli miesięcznie ok. 65 zł.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 grudnia 2022 r. z sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2023 (dalej: rozp. wykonawcze na 2023 r.) waga Sh (oznaczająca liczbę słuchaczy niepublicznych liceów ogólnokształcących dla dorosłych kształcących w formie zaocznej) na rok 2023 spadła do 0,005.

Z powyższego wynika, że roczna dotacja na słuchacza niepublicznego Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych wynosi aktualnie 35,55 zł, czyli miesięcznie 2,96 zł.

Jednocześnie, ponad dwukrotnie podniesiono dotację za zdaną maturę z przelicznika 0,400 na 0,950. Oznacza to, że na słuchacza, który uzyskał świadectwo dojrzałości w niepublicznym liceum ogólnokształcącym dla dorosłych, szkoła może otrzymać jednorazowo 6.754,54 zł.

Przez 4 lata nauki niepubliczne Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych otrzyma razem ok. 142,20 zł comiesięcznych dotacji oraz jednorazowo 6.754,54 zł za zdany egzamin maturalny, co razem wynosi 6.896,74 zł. Gdyby wagi wynikające z rozp. wykonawczego na 2023 r. pozostały w tej samej wysokości co w roku 2022, to szkoła otrzymałaby razem ok. 3.412,800 zł comiesięcznych dotacji oraz jednorazowo 2844,02 zł za zdany egzamin maturalny, co razem wynosi 6.256,82 zł. Oznacza to, że zgodnie z nowymi wagami na 2023 r., szkoła otrzyma więcej dotacji na ucznia, który uzyskał świadectwo dojrzałości, niż przed wprowadzonymi zmianami subwencyjnymi.

Zgodnie z uzasadnieniem do rozp. wykonawczego na 2023 r. w dalszym ciągu kontynuowane są rozwiązania projakościowe odnoszące się do niepublicznych szkół, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, tj. zwiększenie finansowania "za zdany egzamin", a zmniejszenie środków naliczanych "za uczestnictwo w zajęciach". Przyjęcie takiego sposobu finansowania premiuje szkoły, które osiągają wysoką zdawalność egzaminów zewnętrznych przez swoich słuchaczy.

Ponadto organ wskazał, że Gmina wykonuje zadania określone przepisami prawa i nie posiada kompetencji do interpretowania prawa co jest zgodne z demokratycznym trójpodziałem władzy. Dotację zaś obliczyła i przekazała zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz., 1634, dalej jako: P.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.

Z kolei stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 4Pp.p.s.a kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach na inne akty lub czynności, niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a., które: 1) nie są decyzją lub postanowieniem; 2) mają charakter indywidualny, co wynika z określenia ich przedmiotu, a mianowicie uprawnień lub obowiązków, których dotyczą; 3) podejmowane są na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają ich autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, co oznacza również, że stanowią one przejaw wiedzy organu wykonującego administrację publiczną; 4) są podejmowane w zakresie administracji publicznej, charakteryzując się, między innymi, jednostronnością działania; 5) są podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną (zob. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych, art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., ZNSA 2006 nr 2, s. 18 - 19).

W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych ramach przypomnieć przyjdzie, że przedmiotem kontroli sądowej jest prawidłowość ustalenia kwoty dotacji oświatowej należnej skarżącej. Podstawą prawną zaskarżonej czynności jest ustawa o finansowaniu zadań oświatowych, która w art. 47 stanowi, że czynności podejmowane przez organ dotujący, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a, w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej. Zatem zaskarżona czynność objęta jest dyspozycją art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. i podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny.

Zgodnie z art. 53 § 2 P.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. W rozpoznawanej sprawie, czego organ nie kwestionował, czynność wypłaty dotacji nastąpiła, jak wskazano w skardze 30 maja 2023 r., stąd skarga z 28 czerwca 2023 r. została złożona z zachowaniem ustawowego terminu.

Przechodząc do meritum sprawy na wstępie należy zaznaczyć, że Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w całości pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 7 czerwca 2023 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 137/23, której przedmiotem była dotacja za styczeń 2023 r. Sąd w tej sprawie oddalił skargę Spółki. Ponadto pogląd wyrażony w tym wyroku uzyskał akceptację Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 26 stycznia 2024 r. sygn. akt I GSK 1112/23 oddalił skargę kasacyjna skarżącej Spółki.

Warunki i sposób przekazania dotacji określa art. 33 i art. 34 u.f.z.o. Zgodnie z art. 28 ust. 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, po zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz reprezentacji jednostek samorządu terytorialnego, określa, w drodze rozporządzenia, sposób podziału części oświatowej subwencji ogólnej między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, z uwzględnieniem m.in. typów i rodzajów szkół i placówek prowadzonych przez te jednostki czy liczby uczniów w szkołach i placówkach. Algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na 2023 r. określony został w rozporządzeniu wykonawczym na 2023 r. Przy wyliczaniu kwoty dotacji na słuchacza liceum dla dorosłych w 2023 r. organ zastosował obowiązujące przepisy prawa, czego zresztą strona skarżąca nie kwestionuje. Zdaniem strony skarżącej organ był zobowiązany do uwzględnienia hierarchiczności przepisów prawa i w konsekwencji winien był ustalić stawkę dotacji w taki sposób, by wypełnić ustawowy obowiązek finansowania działalności szkoły. Tymczasem pominięcie zapisów rozporządzenia wykonawczego przy ustalaniu wysokości należnej dotacji i oparciu się o normy o charakterze ogólnym nie pozwala na ustalenie konkretnej kwoty dotacji.

Organ prawidłowo dokonał w styczniu 2023 r. zaktualizowania stawki dotacji na ucznia liceum ogólnokształcącego dla dorosłych i ustalił, że do czasu aktualizacji kwoty dotacji, miesięczna kwota na ucznia liceum ogólnokształcącego dla dorosłych wynosi 2,72 zł.

W skardze strona nie kwestionowała technicznej metody dokonanych obliczeń i jej wyniku, uznając że wyliczenia te są zgodne z rozporządzeniem wykonawczym Zarzuciła, że regulacje zawarte w przepisach rozporządzenia są sprzeczne z przepisami ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz z Konstytucją RP, dlatego też organ był zobowiązany do niestosowania tego aktu.

Stosownie do treści art. 70 ust. 3 Konstytucji: "Rodzice mają wolność wyboru dla swoich dzieci szkół innych niż publiczne. Obywatele i instytucje mają prawo zakładania szkół podstawowych, ponadpodstawowych i wyższych oraz zakładów wychowawczych. Warunki zakładania i działalności szkół niepublicznych oraz udziału władz publicznych w ich finansowaniu, a także zasady nadzoru pedagogicznego nad szkołami i zakładami wychowawczymi, określa ustawa."

Z kolei art. 70 ust. 4 Konstytucji stanowi: "Władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. W tym celu tworzą i wspierają systemy indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów i studentów. Warunki udzielania pomocy określa ustawa."

Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku wyjaśnił, że artykuł 70 Konstytucji RP wprowadza zasadę trójszczeblowości oraz dwusektorowości szkolnictwa. Ta ostatnia wymaga "– by obok systemu szkolnictwa publicznego istniała możliwość tworzenia i rozwijania systemu szkolnictwa niepublicznego. Istnienie dwusektorowego szkolnictwa jest warunkiem sine qua non realizacji dwóch praw wskazanych w art. 70 ust. 3, a mianowicie prawa rodziców do wyboru dla swojego dziecka szkoły innej niż publiczna oraz prawa obywateli i instytucji do zakładania i prowadzenia szkół niepublicznych, częściowo finansowanych przez państwo." (M. Florczak-Wątor w: P. Tuleja (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, WKP 2023, Lex, teza 6 do art. 70). Należy uwzględnić, że Konstytucja RP formułuje zasadę bezpłatności nauki jedynie w szkołach publicznych. Natomiast art. 70 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP, stanowiący, że warunki zakładania i działalności szkół niepublicznych oraz udziału władz publicznych w ich finansowaniu, a także zasady nadzoru pedagogicznego nad szkołami i zakładami wychowawczymi, określa ustawa - należy wykładać ściśle. Jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. K 16/13 (OTK-A 2013/9/135) "zakres analizowanej wyłączności ustawowej jest określony w sposób bardzo wąski - regulacji ustawowej wymagają tylko "warunki udziału państwa w finansowaniu szkół niepublicznych". Podkreślił przy tym, że "możliwe jest zróżnicowanie stopnia zaangażowania państwa w zależności od przyjętych założeń polityki edukacyjnej (np. preferencyjne traktowanie niektórych szkół ze względu np. na profil, jakość świadczonych usług lub przejrzystość i prawidłowość gospodarowania środkami publicznymi). Mając to na względzie, nie narusza art. 70 ust. 3 Konstytucji RP ustalenie dotacji dla szkoły niepublicznej w kwocie zgodnej z przepisami u.f.z.o." Na władzy publicznej nie ciąży bowiem – jak już wcześniej wskazano – obowiązek finansowania działalności szkół niepublicznych w takim samym lub zbliżonym zakresie jak w odniesieniu do szkół publicznych. W świetle analizowanej dyspozycji ustawy zasadniczej należy także rozumieć konstytucyjną zasadę dwusektorowości systemu szkolnictwa i wolności tworzenia oraz wyboru szkoły (art. 70 ust. 3 zdanie pierwsze Konstytucji RP). Oznacza ona zakaz ograniczania prawa do zakładania szkół niepublicznych i pobierania w nich nauki. Nie istnieje jednak obowiązek konstytucyjny finansowania szkół niepublicznych (tak w wyżej przywołanym wyroku TK).

Sąd podziela także pogląd WSA w Gliwicach wyrażony w sprawie dotyczącej stycznia 2023 r. odnośnie oceny legalności rozporządzenia wykonawczego.

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych przyznaje niepublicznym placówkom oświatowym uprawnienie do korzystania z pomocy finansowej ze środków budżetowych jednostek samorządu terytorialnego w postaci dotacji. Funkcjonowanie szkoły niepublicznej i zapewnienie środków potrzebnych w tym zakresie – to przede wszystkim domena organów prowadzących takie szkoły, z uwzględnieniem oczywiście możliwego wsparcia w postaci dotacji oświatowej. Skarżący oczekuje tymczasem, że kierując się zasadą hierarchiczności przepisów prawa, organ powinien ustalić stawkę dotacji w taki sposób, by wypełnić ustawowy obowiązek finansowania działalności szkoły, pomijać w tym zakresie przepisy rozporządzenia. Umyka mu jednak, co już wyżej podkrzesano, że rola dotacji oświatowej nie polega na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez szkołę bądź jednostkę prowadzącą szkoły, czy też pokrywania wszelkich ich wydatków. Dotacja oświatowa jest dofinansowaniem, a nie sfinansowaniem wszystkich kosztów poniesionych przez placówkę. Poza tym, w odróżnieniu od placówek publicznych organy prowadzące szkoły niepubliczne uprawnione są do pobierania opłat (w postaci np. czesnego) za naukę od dorosłych słuchaczy. W ocenie Sądu należy dostrzec, że przyjęty w obecnym rozporządzeniu wykonawczym, a kwestionowany przez Skarżącego, sposób finansowania w ramach subwencji niepublicznych szkół policealnych i liceów ogólnokształcących dla dorosłych finansowania w podziale na etapy kształcenia, był wynikiem m.in. uwag Najwyższej Izby Kontroli, która wniosła o rozważenie zmian w zakresie dotowania szkół niepublicznych, stwierdzając, że pożądaną jakość kształcenia można by osiągnąć, uzależniając udzielenie dotacji lub jej wysokość od skuteczności i uzyskiwanych efektów kształcenia. Zmiany finansowania niepublicznych szkół dla dorosłych, postulowane niejako przez Najwyższą Izbę Kontroli, ujęto w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki obowiązującym od 1 stycznia 2023 r. w taki sposób, aby w przypadku gdy uczeń zda egzamin zewnętrzny, poziom finansowania przez cały cykl kształcenia był zbliżony do dotychczasowego lub też nieznacznie korzystniejszy. Przyjęcie takiego sposobu finansowania premiuje szkoły, które osiągają wysoką zdawalność egzaminów zewnętrznych przez swoich słuchaczy. W istocie doszło zatem do zmiany sposobu finansowania, przy czym poziom finansowania przez cały cykl kształcenia był zbliżony do dotychczasowego lub też nieznacznie korzystniejszy, niemniej jednak poziom ten ostatecznie został uzależniony od skuteczności i uzyskiwanych efektów kształcenia. W ocenie Sąd z tym właśnie systemem premiowania uzależnionym od skuteczności i uzyskiwanych efektów kształcenia Skarżący polemizuje. W ocenie Sądu, argumenty podnoszone przez Skarżącego stanowią wyraz jego negatywnej oceny zaistniałych zmian systemowych w zakresie sposobu finansowania niepublicznych szkół dla dorosłych i jako takie podlegają ocenie w ramach niniejszego postępowania. Celem i zakresem postępowania sądowego nie jest bowiem ocena zasadności czy też celowości wprowadzonych zmian w zakresie finansowania zadań oświatowych, a wyłącznie ocena prawidłowości ustalenia wysokości dotacji należnej Skarżącej w świetle obowiązujących regulacji prawnych. (Porównaj: wyrok WSA z 26 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Op 94/23, publ.: CBOSA).

W tym stanie rzeczy do organów prowadzących szkoły niepubliczne należy takie dostosowanie oferty edukacyjnej, aby w rezultacie uzyskać ewentualną możliwość dotowania działalności w tym zakresie ze środków publicznych na większym poziomie, co też prawodawca zapewnił w regulacjach prawnych stymulujących uzyskanie podwyższonej jakości kształcenia w placówkach edukacyjnych dla dorosłych, poprzez zwiększenie finansowania liceów ogólnokształcących dla dorosłych "za zdany egzamin". W tej sytuacji, inne rozłożenie akcentów i premiowanie jakości kształcenia nie oznacza, zdaniem Sądu, że dotowanie szkół niepublicznych stanie się pozorne, iluzoryczne. Dotacji oświatowej dla szkół niepublicznych nie można uznać za prawo nabyte, które raz przyznane w określonej wysokości trwa niezmiennie w kolejnych latach. Zróżnicowanie pomocy finansowej dla uczelni niepublicznych ze środków publicznych może zostać uzależnione, nie tylko od rodzaju szkoły i jej charakteru, ale również od jakości oferowanych usług edukacyjnych. Z uzasadnienia projektu rozporządzenia w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2023 (na podstawie którego została wyliczona dotacja przekazana Skarżącemu 30 maja 2023 r.) wynika, że prawodawca założył zoptymalizowanie finansowania niepublicznych szkół policealnych i liceów ogólnokształcących dla dorosłych, przewidując że w roku 2023 będą kontynuowane rozwiązania projakościowe odnoszące się do niepublicznych szkół, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, tj. zwiększenie finansowania "za zdany egzamin", a zmniejszenie środków naliczanych "za uczestnictwo w zajęciach". Przyjęcie takiego sposobu finansowania premiuje szkoły, które osiągają wysoką zdawalność egzaminów zewnętrznych przez swoich słuchaczy. W ramach tego rozwiązania wydzielono bowiem z dotychczasowej wagi P12 o wartości 0,400 dwie nowe wagi: 1) P13 o wartości 0,950 dla absolwentów niepublicznych liceów ogólnokształcących dla dorosłych, którzy uzyskali świadectwo dojrzałości; 2) P14 o wartości 0,850 dla absolwentów niepublicznych szkół policealnych, którzy uzyskali dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe albo dyplom zawodowy. Subwencja w takim przypadku obejmuje kwotę stałą na słuchacza, czyli miesięczną dotację oraz dodatkowo kwotę za tzw. efekt, czyli uzyskanie przez słuchacza świadectwa dojrzałości. Kwota miesięczna dotacji to wartość wynikająca z pomnożenia współczynnika (wagi dotacyjnej) Sh, który oznacza liczbę słuchaczy niepublicznych liceów ogólnokształcących dla dorosłych kształcących w formie zaocznej, przez kwotę finansowego standardu A. Podobnie wyliczana jest dodatkowa dotacja za zdaną maturę, ale współczynnik jest inny. Waga P13 o wartości 0,950 (95 proc.), zastąpiła wagę P12 o wartości 0,4 (40 proc.) z roku 2023 i z tego powodu kwota dotacji jest inna niż w roku 2022. Podkreślić również należy, zgodnie z art. 19 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2267) kwoty przeznaczone na części subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa w art. 7 ust. 1, oraz kwoty wpłat, o których mowa w art. 7 ust. 2, odpowiednio dla gmin, powiatów i województw określa ustawa budżetowa. Miasto C. jako organ rejestrujący, dotuje ww. szkołę na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w wysokości równej kwocie przewidzianej w części oświatowej subwencji ogólnej dla Miasta C. Tym samym w przypadku niepublicznych Liceów Ogólnokształcących dla dorosłych odpowiada wartości subwencji oświatowej, jaką samorząd otrzymuje na takich uczniów.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że czynność ustalenia przez organ wysokości miesięcznej stawki dotacji oświatowej w maju 2023 r., została dokonana w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami prawa, wobec czego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.