Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 978/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 2, art. 107 ust. 5, art. 39
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 11 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.), , Protokolant Asystent sędziego Izabela Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 4 października 2023 roku nr KO.440.75.2023 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu R. G., prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. a.bł.


UZASADNIENIE

Decyzją z 4 października 2023 r., nr KO.440.75.2023 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 572) – dalej: k.p.a.; art. 4, art. 7, art. 8, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39, art. 106 ust. 1, ust. 4, art. 107, art. 109, art. 110 ust. 7, ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 901) – dalej: u.p.s.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. z dnia 8 sierpnia 2023 r., znakPS.4102.1207.2023 o odmowie przyznania Z. S. zasiłku celowego na pokrycie kosztów prywatnej wizyty u ortopedy.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że wnioskiem z 4 lipca 2023 r. Z. S. wystąpił do właściwego miejscowo organu pomocy społecznej o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów energii elektrycznej, prywatnej rehabilitacji, prywatnej wizyty u ortopedy, prywatnej wizyty u okulisty, prywatnej wizyty u neurologa, prywatnej wizyty u kardiologa, zakupu okularów oraz zakupu paliwa na dojazdy do lekarzy i na rehabilitację.

W toku przeprowadzonego w dniu 18 lipca 2023 r. wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego ustalono, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zajmuje pokój z kuchnią, mieszka w rodzinnym domu, który jest obecnie własnością byłej żony, która również tam mieszka, jest dłużnikiem alimentacyjnym. Dzierżawi gospodarstwo rolne o powierzchni 0,7742 ha przeliczeniowego, które jak twierdzi, nie przynosi dochodu. Pobiera zasiłek stały z powodu niepełnosprawności w wysokości 719 zł. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy leczy się on ortopedycznie, kardiologicznie, nefrologicznie, neurologicznie. Zdaniem skarżącego, odnośnie do złożonego wniosku o przyznanie środków na pokrycie prywatnej wizyty u lekarza ortopedy, decyzja, czy będzie korzystał z porad lekarzy specjalistów w ramach NFZ, czy też w ramach prywatnych wizyt należy tylko do niego i jak oświadczył "nikt nie będzie mu mówił, gdzie i do kogo będzie chodził na wizyty lekarskie". Z adnotacji zawartej w sporządzonym wywiadzie środowiskowym wynika, że skarżący odmówił jego podpisania, odmówił także uzupełnienia i podpisania oświadczenia majątkowego oraz uzupełnienia i podpisania oświadczenia o jednorazowym dochodzie. Skarżący został poinformowany o konieczności dostarczenia do organu pomocowego dokumentacji potwierdzającej między innymi fakt leczenia ortopedycznego oraz stosownego zaświadczenia lekarskiego, iż leczenie to nie może odbyć się w ramach NFZ, jak również zaświadczenia, że wada wzroku uniemożliwia stronie podpisanie w/w dokumentów (pismo z dnia 20 lipca 2023 r.). Powyższe wezwanie pozostało bez odpowiedzi skarżącego.

Wobec powyższego decyzją z dnia 8 sierpnia 2023 r. Burmistrz S. odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego zasiłku celowego na pokrycie kosztów prywatnej wizyty u lekarza ortopedy. Zdaniem organu brak jakiegokolwiek wykazania przez stronę, pomimo stosownego pouczenia, zarówno dokumentacji potwierdzającej fakt leczenia ortopedycznego, jak i popartych stosownym zaświadczeniem lekarskim okoliczności, co do braku możliwości kontynuowania tego leczenia w ramach NFZ, jak również bezsporny brak współpracy wnioskodawcy z organem pomocowym, uniemożliwiają ustalenie co do spełnienia wszystkich przesłanek do przyznania wnioskowanej pomocy, a w konsekwencji stanowią podstawę do negatywnego rozstrzygnięcia zgłoszonego w tym zakresie żądania strony.

Od powyższej decyzji Z. S. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim wskazując, iż działanie organu pomocowego jest kolejnym celowym narażeniem strony, która jako rolnik po raz kolejny utraciła wszystkie uprawy polowe za przyzwoleniem Burmistrza S., na utratę zdrowia oraz życie w nędzy i ubóstwie.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 4 października 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało na charakter i zadania pomocy społecznej, przewidziane prawem formy pomocy społecznej jak i ustawowe przesłanki warunkujące jej udzielenie, w tym obowiązek współdziałania osób o tę pomoc wnioskującą z organem pomocowym, co polega między innymi na konieczności przedłożenia, udostępnienia wszelkiej istotnej dla sprawy dokumentacji czy też złożenia niezbędnych wyjaśnień i oświadczeń. Odmowa zadość uczynienia powyższym obowiązkom jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2, art. 107 ust. 5 u.p.s.).

Dalej przechodząc do wnioskowanego przez skarżącego zasiłku celowego (art. 39 ust. 1-3 u.p.s.) na pokrycie kosztów prywatnej wizyty u lekarza ortopedy Kolegium wskazało, iż wobec dokonanych ustaleń faktycznych odnośnie do sytuacji rodzinnej i dochodowej strony, należało uznać, że co do zasady, wnioskodawca jest osobą uprawnioną do przyznania tego rodzaju wsparcia. Niemniej jednak bezspornym pozostaje, iż zarówno w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, jak i w toku prowadzonego postępowania skarżący, pomimo stosownego pouczenia, nie współpracował z organem pomocowym o czym świadczą odmowa podpisania wywiadu środowiskowego, oświadczenia o dochodach, jak również nieprzedstawienie jakiejkolwiek dokumentacji medycznej (zaświadczeń), potwierdzającej zarówno problemy skarżącego ze wzrokiem, jak również fakt leczenia ortopedycznego strony, której stan zdrowia uniemożliwia kontynuację tego leczenia w ramach NFZ, z którego strona może korzystać z racji podlegania ubezpieczeniu w KRUS. W ocenie Kolegium wyżej prezentowana w toku postępowania postawa skarżącego, w świetle art. 11 ust. 2 u.p.s., czyni zasadnym negatywne rozpatrzenie żądania z uwagi na brak możliwości weryfikacji sytuacji życiowej wnioskodawcy. Jednocześnie Kolegium zaznaczyło, że odmowa przyznania skarżącemu wnioskowanego zasiłku celowego na pokrycie kosztów prywatnej wizyty u lekarza ortopedy, nie narusza granic uznania administracyjnego ani obowiązującego prawa. Dokonane w sprawie ustalenia, jak i wskazana wyżej możliwość strony bezpłatnego leczenia w ramach NFZ nie pozwalają na stwierdzenie, aby w tym zakresie występowała konieczność zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej skarżącego. Konieczności tej nie stanowi w szczególności chęć korzystania z usług prywatnej opieki specjalistycznej, z jednoczesnym, co wynika ze złożonego oświadczenia strony, braku zamiaru korzystania z usług publicznej służby zdrowia.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Z. S. kwestionował zasadność podjętego rozstrzygnięcia oraz wnosił o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika "do napisania i wniesienia skargi".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wnosiło o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ wnosił o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Pismem procesowym z dnia 21 lutego 2024 r. ustanowiony z urzędu profesjonalny pełnomocnik skarżącego, w odpowiedzi na wezwanie do zajęcia stanowiska, co do zgłoszonego przez organ żądania rozpoznania skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, wnosił o przeprowadzenie rozprawy i dopuszczenie dowodu z przesłuchania skarżącego, który jak twierdzi ma możliwości wykonania kserokopii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dokumentów i chciałby złożyć wyjaśnienia osobiście.

W dniu 11 kwietnia 2024 r. obecny na rozprawie pełnomocnik skarżącego przedłożył do akt sprawy fotokopię pisma skarżącego zawierającego wniosek o odroczenie terminu rozprawy uzasadniany brakiem możliwości dojazdu do sądu z uwagi na niepełnosprawność strony. Do pisma załączono fotokopię orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 3 kwietnia 2024 r. uznającego Z. S. za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, na okres do dnia 31 marca 2027 r. Pełnomocnik skarżącego oświadczył, że popiera powyższy wniosek, jak również podtrzymuje wniosek dowodowy zawarty w piśmie procesowym z dnia 21 lutego 2024 r. Wyjaśnia, że skarżący powołuje się na dokumenty z postępowania karnego, dotyczące pokrzywdzenia strony jako rolnika przez Burmistrz S.. Dalej pełnomocnik skarżącego oświadczył, że podtrzymuje wniesioną skargę oraz wnosi o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, które to koszty nie zostały pokryte w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W rozpoznawanej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi Z. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 4 października 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza S. z dnia 8 sierpnia 2023 r. o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na pokrycie kosztów prywatnej wizyty u lekarza ortopedy.

Materialnoprawną podstawę kwestionowanego skargą rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901) – dalej: u.p.s.

Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zasadności skargi w pierwszej kolejności koniecznym jest odniesienie się do składanych wniosków procesowych strony skarżącej, to jest wniosku o odroczenie terminu rozprawy wyznaczonego na dzień 11 kwietnia 2024 r. z uwagi na brak stawiennictwa skarżącego, wynikającego z faktu braku możliwości dojazdu do sądu oraz wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego.

Odnosząc się do pierwszego z wskazanych wniosków wskazać należy, iż jedną z zasad postępowania sądowoadministracyjnego jest wyrażona w art. 7 p.p.s.a. zasada szybkości postępowania, zgodnie z którą sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Rozwinięcie tej zasady stanowi przepis art. 99 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny. Przesłanki odroczenia posiedzenia w formie rozprawy reguluje przepis art. 109 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Wskazać również należy, iż jak stanowi art. 107 p.p.s.a. nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, a według art. 108 p.p.s.a. w razie nieobecności strony lub jej pełnomocnika na rozprawie, przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy. Jeżeli jednak sąd uzna, że zachodzi potrzeba dokładniejszego wyjaśnienia sprawy, może zarządzić stawienie się stron lub jednej z nich osobiście albo przez pełnomocnika (art. 91 § 3 p.p.s.a.)

W rozpoznawanej sprawie Sąd takiej potrzeby nie stwierdził. Skarżący w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, ustanowionego z urzędu, który był obecny na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2024 r. i w należyty sposób reprezentował stronę. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że w razie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, Strona nie może skutecznie wnosić o odroczenie rozprawy, z uwagi na niemożność osobistego stawiennictwa na rozprawie przed sądem, we wskazanej przez sąd dacie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2017 r.; IV SA/Wa 3307/16; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Co więcej, udział w rozprawie nie jest jedyną formą zapewnienia stronie możliwości obrony jej interesów, bowiem żaden przepis p.p.s.a. nie daje podstaw do postawienia znaku równości między nieuwzględnieniem wniosku strony o odroczenie rozprawy, a pozbawieniem jej możności obrony przysługujących jej praw (por. wyrok NSA z 27 listopada 2019 r., II GSK 3308/17; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tym samym Sąd oddalił wniosek strony skarżącej o odroczenie rozprawy w dniu 11 kwietnia 2024 r.

Natomiast, co do zgłoszonego w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego z dnia 21 lutego 2024 r. wniosku o dopuszczenie dowodu z przesłuchania Z. S., podtrzymanego na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2024 r., należy wskazać, że stosownie do treści art. 133 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że sąd administracyjny orzeka na podstawie materiału faktycznego i dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu przed organami administracji. W postępowaniu przed sądem administracyjnym postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające, ograniczone do dowodów z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Prowadzenie jakichkolwiek innych dowodów, poza dowodami z dokumentów jest niedopuszczalne (por. wyrok NSA z 30 września 2005 r., FSK 2282/04; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego Sąd oddalił wniosek dowodowy strony skarżącej.

Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności wniesionej skargi należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 ust. 1-4 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym niemożliwym do pokonania przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości osób i rodzin przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Z powyższych przepisów wynika, że celem pomocy społecznej jest wspieranie osób w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, nie zaś ich trwałe wyręczanie w zaspokajaniu potrzeb bytowych. Organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych. Są zobowiązane jedynie do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Pomoc przyznawana na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej - bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy, czasowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących (por. m.in. wyroki NSA: z 23 września 2008 r., I OSK 1511/07; z 5 września 2017 r., I OSK 2031/16; wyrok WSA w Warszawie z 23 marca 2022 r., I SA/Wa 2647/21; wyrok WSA w Gliwicach z 5 maja 2022 r., II SA/Gl 571/22; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jedną z ustawowych form pomocy społecznej jest wnioskowany przez skarżącego, uregulowany w art. 39 ust. 1-3 u.p.s., zasiłek celowy, który jak wynika z treści wskazanego przepisu może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opalu, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. W przypadku tego świadczenia organ pomocy społecznej działa w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet spełnienie ustawowych kryteriów uzyskania pomocy, nie przesądza o tym, że pomoc taka zostanie przyznana, a także, że zostanie przyznana w formie i wysokości oczekiwanej przez wnioskodawcę. Innymi słowy spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza zatem, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia, w tym także świadczenia w żądanej wysokości.

Podkreślenia również wymaga, że ustawodawca zwraca uwagę na konieczność współdziałania świadczeniobiorcy z pracownikami pomocy społecznej. Wyrazem tego jest w szczególności treść art. 4 u.p.s., zgodnie z którym osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z kolei przepis art. 11 ust. 2 wymienia szereg okoliczności, związanych z brakiem współpracy zainteresowanych z organami pomocy społecznej, które mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych. W świetle tych unormowań nie budzi wątpliwości, że brak aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych ze strony wnioskodawcy uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia. Odmowa udzielenia pomocy społecznej może być następstwem negatywnych zachowań świadczeniobiorcy. (por. wyrok NSA z 17 listopada 2009 r., I OSK 554/09; wyrok WSA w Rzeszowie z 25 maja 2022 r., II SA/Rz 84/22; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast jak wynika z art. 107 ust. 5 u.p.s., pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia.

Stwierdzić zatem należy, iż wskazana forma postępowania wyjaśniającego wymaga od osoby zainteresowanej uzyskaniem świadczeń z pomocy społecznej czynnego udziału w postępowaniu o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, w tym także podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że negatywne rozstrzygnięcie przez procedujące w sprawie organy obu instancji, zawartego we wniosku z dnia 4 lipca 2023 r. żądania skarżącego odnośnie do przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów prywatnej wizyty u lekarza ortopedy znajduje uzasadnione podstawy i tym samym mieści się w ramach przysługującego organowi uznania administracyjnego. Podkreślić należy, że rozstrzygnięcie to zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji przepisami postępowania.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem bezspornie, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, prowadzi zgodnie z oświadczeniem jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z zasiłku stałego w kwocie 719 zł oraz z gospodarstwa rolnego o pow. 2,265 ha fiz. w tym 0,7742 ha przeliczeniowego.

Nie ulega również wątpliwości, że po złożeniu przez skarżącego wniosku o przyznanie przedmiotowego zasiłku celowego przeprowadzony został wywiad środowiskowy, który nie został przez skarżącego podpisany. Powodem odmowy podpisania wywiadu była według skarżącego wada wzroku, która uniemożliwiła mu zapoznanie się z treścią wywiadu, a pośrednio okoliczność, że organ pomocowy nie uwzględnił wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku celowego na zakup okularów, co uniemożliwia mu, jak oświadczył przeczytanie treści sporządzonego przez pracownika socjalnego wywiadu środowiskowego. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że wskazywana przez skarżącego wada wzroku nie uniemożliwia stronie składania kolejnych wniosków o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, jak i udziału w postępowaniach administracyjnych prowadzonych z jego udziałem, w tym składania i podpisywania pism procesowych. Bezsporne pozostają również te ustalenia faktyczne, z których wynika, iż pomimo stosownego pouczenia skarżący nie uczynił zadość wystosowanemu do niego wezwaniu organu o przedłożenie stosownej dokumentacji medycznej (zaświadczeń), z której wynikałoby po pierwsze, że skarżący leczy się ortopedycznie, a stan zdrowia skarżącego uniemożliwia kontynuowanie tego leczenia w ramach bezpłatnej opieki realizowanej przez NFZ; po drugie potwierdzającej, że wada wzroku wnioskodawcy uniemożliwia mu podpisywanie dokumentów. Skarżący nie zareagował także na pismo organu, którym organ, działając na podstawie art. 79a 1 i 2, w zw. z art. 10 k.p.a., informował stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W konsekwencji powyższego Sąd za prawidłowe uznał stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim, iż postawa skarżącego, który nie wyraził zgody na podpisanie: wywiadu środowiskowego i oświadczenia o dochodach, a także nie przedstawił żądanych dokumentów w wskazanym wyżej zakresie, świadczy o tym, że nie współpracuje on z pracownikiem socjalnym. Odmowa udzielenia wskazanych informacji, uniemożliwiała tym samym organowi pomocowemu dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej, jak również stanowiła jaskrawy przykład braku współpracy skarżącego z pracownikiem socjalnym, co uzasadniało wydanie decyzji o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy w oparciu o przepis art. 11 ust. 2 u.p.s. (por. wyrok NSA z 13 czerwca 2017 r.; I OSK 331/16; wyrok WSA w Łodzi z 7 marca 2019 r., II SA/Łd 111/18; wyroki WSA we Wrocławiu z 21 maja 2019r., IV SA/Wr 53/19 oraz z 17 listopada 2022 r., IV SA/Wr 124/22; wyrok WSA w Gliwicach z 21 sierpnia 2023 r., II SA/Gl 1184/22; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił (pkt 1 wyroku).

W przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu (pkt 2 wyroku), Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 2437).

ds