Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 898/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 143 ust. 2 pkt 2, art. 140 ust. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 633
law: ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (T. J.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2024 r. sprawy ze skargi A. K. (K.), L. K. (K.) na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 26 lipca 2023 r. nr PR.5432.28.2023 w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 26 lipca 2023 r., nr PR.5432.28.2023 ldz. [...], Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (dalej: organ odwoławczy, Prezes WUG) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 16 maja 2023 r.,

nr [...] Idz. [...], którą ustalono L. K. (dalej: strona, skarżący) opłatę podwyższoną w wysokości 113 638 zł za wydobycie 4 304,48 ton kopaliny - piasku drobno i średnioziarnistego z części działki o numerze ewidencyjnym [...], położonej w miejscowości M., gmina K., powiat s., województwo [...], w okresie pomiędzy dniem 12 września 2020 r. a dniem 23 lipca 2021 r. oraz umorzono postępowanie w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej wobec A. K. (dalej: strona, skarżąca).

W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.), w zw. z art. 4 ust. 3 i art. 140 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2023 r. poz. 633, dalej: p.g.g.).

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W następstwie anonimowego telefonicznego zgłoszenia o nielegalnej eksploatacji kruszywa organ pierwszej instancji przeprowadził 23 lipca 2021 r. wizję terenową wskazanego miejsca położonego w miejscowości M., gmina K. W granicach działki o nr ewid. [...] stwierdzono wyrobisko ze śladami urabiania kopaliny w ostatnim czasie, tj. piasku drobno i średnioziarnistego. Sporządzono dokumentację fotograficzną oraz notatkę służbową o ustalonym stanie faktycznym

W oparciu o wypis z rejestru gruntów organ ustalił, że działka o nr ewid. [...] stanowi własność skarżących. Ponadto jak wynikało z informacji przekazanych przez Starostę S. w odniesieniu do wskazanej działki, w dniach 26 października 2020 r. i 12 kwietnia 2021 r. skarżący dokonali zgłoszenia o zamiarze wydobycia piasku i żwiru w ilości 10m3/rok na własne potrzeby, zgodnie z art. 4 p.g.g.

Przeprowadzona 23 lipca 2021 r. wizja lokalna wykazała, że ilość kopaliny pozyskanej z terenu przedmiotowej działki znacznie przewyższała ilość wskazaną

w zgłoszeniach w konsekwencji organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej w związku

z prowadzeniem działalności związanej z wydobywaniem kopaliny bez wymaganej koncesji, o czym zawiadomił skarżących pismem z 23 września 2021 r.

W pismach z 30 września 2021 r. skarżący zgodnie oświadczyli, że piasek na potrzeby własne, związane z ułożeniem kostki brukowej o powierzchni ok. 30 m2, wydobywał skarżący L. K. Pozostała natomiast część piasku została niewykorzystana i znajduje się pod adresem miejsca zamieszkania. Skarżący wskazali również, że wydobycie miało miejsce w listopadzie 2020 r. oraz w kwietniu 2021 r., ponadto podkreślili, że miejsce wydobycia nosiło ślady wcześniejszej eksploatacji ponieważ było już tam kilka odkrywek.

W dniu 16 listopada 2021 r. pracownicy inspekcyjno-techniczni organu pierwszej instancji przeprowadzili oględziny działki o nr [...] z udziałem stron. Stwierdzono wówczas, że ukształtowanie terenu działki od dnia 23 lipca 2021 r. uległo zmianie. Istniejące wówczas wyrobisko zostało zasypane, a teren wyrównany i zaorany. Obecni podczas oględzin skarżący oświadczyli, że wyrobisko na działce powstało w wyniku poboru pasku na własne potrzeby przy użyciu własnego sprzętu w ilości kilku przyczep rolniczych tj. ok. 30 m3. Nigdy nie prowadzili natomiast sprzedaży wydobytego piasku. Dodali, że w trakcie poboru piasku natrafili na zasypane tam głazy, kamienie polne oraz gruz, które wywieźli poza teren nieruchomości. Ponadto skarżący wyjaśnili, że kruszywo znajdujące się podczas wizji terenowej na hałdach w pobliżu wyrobiska zostało wykorzystane do jego zasypania, a teren został przywrócony do użytkowania rolniczego.

W toku podjętych czynności organ pierwszej instancji przeanalizował ortofotomapy udostępnione przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii w serwisie www.geoportal.gov.pl. Wynikało z nich, że w miejscu stwierdzonego podczas wizji terenowej wyrobiska w okresie od 2 lipca 2010 r. do 12 września 2020 r. nie było śladów prowadzonych robót ziemnych, nie stwierdzono także śladów wcześniejszej eksploatacji. W konsekwencji organ dał wiarę wyjaśnieniom skarżących, że prace rozpoczęto w 2020 r., a jednocześnie zakwestionował wskazaną przez nich ilość wydobytej kopaliny, która znacznie różniła się od ilości obliczonej na podstawie pomiarów geodezyjnych przeprowadzonych podczas wizji terenowej.

Pismem z dnia 24 lutego 2023 r. organ zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z materiałami postępowania administracyjnego oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. W zakreślonym terminie skarżący nie wypowiedzieli się w sprawie.

W oparciu o zebrany materiał dowodowy oraz dokonane ustalenia faktyczne organ pierwszej instancji uznał, że wydobycie kopaliny prowadził skarżący L. K. i decyzją z 16 maja 2023 r. ustalił skarżącemu opłatę podwyższoną w wysokości 113 638 zł za wydobycie bez wymaganej koncesji 4 303,48 ton piasku drobno i średnioziarnistego na działce o nr [...] położonej w miejscowości M., gmina K. Ponadto, wszczęte wobec A. K. postępowanie organ umorzył jako bezprzedmiotowe.

Z wydanym rozstrzygnięciem nie zgodzili się skarżący, w imieniu których, profesjonalny pełnomocnik złożył odwołanie. Podnieśli w nim, że przeprowadzona 23 lipca 2021 r. wizja lokalna została przeprowadzona bez ich udziału, a organ pierwszej instancji nigdy nie zweryfikował dokonanych pomiarów z mapą sytuacyjno-wysokościową sprzed zgłoszenia oraz po zgłoszeniu kontroli. Skarżący zarzucili również organowi, że ustalając stan faktyczny sprawy oparł się tylko i wyłącznie na mapach udostępnionych przez Geoportal pomimo tego, że postanowienia regulaminu tego portalu wyraźnie wskazują, że znajdujące się tam mapy nie mogą stanowić dowodu ani być wykorzystywane do postępowań administracyjnych, bowiem są jedynie orientacyjnym planem położenia działek geodezyjnych. Skarżący nie mieli również możliwości wypowiedzenia się, co do sposobu przeprowadzonych pomiarów w terenie oraz prowadzonych pomiarów wg mapy Geoportal. Z akt sprawy nie wynika ponadto, czy pomiary zostały wykonane przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia. Skarżący zakwestionowali także użyty do obliczeń program "TRIMBLE" podnosząc, że nie służy on do pomiarów objętości pozyskanych kopalin oraz to, że organ nie wskazał, co uznał za wydobytą kopalinę, a czego nie. Podnieśli również, że pierwotnie organ pierwszej instancji wzywał ich w sprawie działki o zupełnie innym numerze porządkowym i geodezyjnym tj. działki nr [...].

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania Prezes WUG utrzymał

w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu przytoczył treść art. 140 ust. 1-3 oraz art. 4 ust. 2 p.g.g. i na ich podstawie wywiódł, że zachodziła konieczność wymierzenia skarżącemu opłaty podwyższonej. Podkreślił, że analiza zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wskazuje, że na części działki o nr ewid. [...], położonej

w miejscowości M., której współwłaścicielami są skarżący, doszło do wydobycia kopaliny - piasku. Powyższe potwierdziła wizja przeprowadzona przez uprawnionych pracowników organu pierwszej instancji 23 lipca 2021 r., która wykazała istnienie na terenie przedmiotowej działki wyrobiska ze skarpami dochodzącymi od 1 m do 4 m wysokości, ze śladami wydobywania kopaliny w ostatnim czasie. Na drodze wjazdowej do wyrobiska oraz na jego spągu widoczne były ślady opon pojazdów ciężkich. Stwierdzono również zwałowisko nadkładu oraz hałdy kruszywa. W profilach skarp występował piasek drobno i średnioziarnisty z wkładkami piasku ze żwirem. Średnią grubość nadkładu określono na 0,3 m. W trakcie wizji wykonany został pełny pomiar geodezyjny (GPS) wyrobiska i sporządzona została dokumentacja fotograficzna wyrobiska, w tym profilu warstw.

Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że wydobycie kopaliny potwierdzili sami skarżący zarówno w odwołaniu, jak i przesłanych do organu pierwszej instancji wyjaśnieniach z 30 września 2021 r. przyznając, że miało ono miejsce na własne potrzeby, po zgłoszeniu tego zamiaru właściwemu organowi. Fakt ten ma potwierdzenie w aktach sprawy, gdzie znajdują się dwa zgłoszenia podpisane przez skarżących (z 26 października 2020 r. oraz z 12 kwietnia 2021 r.), skierowane do organu pierwszej instancji informujące, że na działce o numerze [...] planowane jest wydobycie piasku i żwiru na własne potrzeby w ilości 10 m3 na rok.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Prezes WUG w pierwszej kolejności wskazał, że z całego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że postępowanie od samego początku do wydania zaskarżonej decyzji dotyczyło wydobycia kopaliny na działce o nr ewid. [...] położonej w miejscowości M. Wbrew twierdzeniom skarżących żaden dokument znajdujący się w aktach sprawy, jak i sama zaskarżona decyzja nie powołują działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości K.

Dalej organ odwoławczy za chybione uznał zarzuty dotyczące braku udziału skarżących w wizji terenowej. W tym zakresie wyjaśnił, że 23 lipca 2021 r. pracownicy organu pierwszej instancji przeprowadzili wizję przedmiotowej działki,

a nie oględziny, jest sugerują skarżący. Ta co do zasady odbywa się przed formalnym wszczęciem postępowania, bez udziału stron postępowania, a jej celem jest sprawdzenie wiarygodności pozyskanych informacji o wydobyciu kopaliny, ustalenie najbardziej wiarygodnego stanu faktycznego i podjęcie decyzji, co do wszczęcia postępowania wobec potencjalnych stron postępowania. Poza tym przeprowadzone z udziałem skarżących oględziny w dniu 16 listopada 2021 r., nie odzwierciedlały już stanu faktycznego działki z dnia wizji, tj. z 23 lipca 2021 r., gdyż teren działki został już wyrównany i zaorany. Organ zwrócił ponadto uwagę, że na każdym etapie postępowania skarżący mieli zagwarantowane prawo do czynnego udziału w postępowaniu (składali wyjaśnienia, zapoznali się z materiałem dowodowym, a nawet został im przesłany materiał dowodowy w postaci płyty CD).

W konsekwencji nie sposób uznać, że prawo skarżących do czynnego udziału

w postępowaniu zostało naruszone.

Prezes WUG za bezzasadne uznał także zarzuty w zakresie nieprawidłowej kwalifikacji prac prowadzonych na działce nr [...], nieprawidłowego obliczenia ilości wydobytej kopaliny, kwalifikacji osób wykonujących pomiary i obliczenia oraz nieprawidłowym określeniu rodzaju wydobytej kopaliny.

W tym zakresie podniósł, że sam fakt wydobywania piasku na terenie wskazanej działki został udowodniony w sposób bezsporny, czego skarżący nie kwestionują. Skarżący w trakcie oględzin wskazali na czasookres wydobycia, tj. lata 2020-2021 i oświadczyli, że przy użyciu własnego sprzętu skarżący L. K. wydobył na własne potrzeby około 30 m3 piasku. Prawidłowość wykonanych w trakcie wizji pomiarów wyrobiska gwarantują natomiast zarówno kwalifikacje wykonującego pomiar geodezyjny, jak i wykorzystany do tego celu sprzęt pomiarowy. Pomiary geodezyjne wykonane zostały przez pracownika organu pierwszej instancji - mgr inż. M. F. posiadającego kwalifikacje zawodowe mierniczego górniczego oraz uprawnienia geodezyjne, między innymi w zakresie wykonywania pomiarów sytuacyjno- wysokościowych. Wiadomości te są znane organowi z urzędu, gdyż M. F. jest etatowym pracownikiem organu pierwszej instancji, nad którego działalnością sprawuje nadzór organ odwoławczy. Pracownik ten wielokrotnie podpisywał wytworzone przez siebie dokumenty znajdujące się w aktach sprawy (szkice z pomiarów, notatka z przeprowadzonej wizji, dokumentacja ustalająca ilość kopaliny wydobytej bez koncesji, raport z pomiaru GPS).

Co do jakości pomiarów organ odwoławczy stwierdził, że wykonane one zostały przy wykorzystaniu profesjonalnego odbiornika z kontrolerem GPS Trimble R8s oraz stacji referencyjnych VRSNet. Przetworzone wyniki pomiarów przedstawiono

w formie szkicu z pomiaru sytuacyjno-wysokościowego, na którym ujęto zarys wyrobiska, przebieg skarp, rzędne terenowe w punktach pomiarowych. Elementy te naniesiono na ortofotomapy z różnego okresu. Wyniki pomiarów i obliczeń przedstawiono w "Dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji [...]" z dnia 12 września 2022 r. Obliczenia, szkice oraz mapy wykonano przy zastosowaniu licencjonowanego oprogramowania C-Geo, a nie Trimble jak podnoszą skarżący. Marka Trimble jest jedynie producentem odbiornika GPS wykorzystanego do obmiaru. Zestaw ten pozwala na wyznaczenie współrzędnych mierzonych punktów z błędami pojedynczych centymetrów, co znacząco przewyższa dokładności przewidziane dla tego rodzaju pomiarów. Dokumentacja zawiera raporty z pomiaru GPS wraz z ich graficznym przedstawieniem na ortofotomapach, opis zastosowanych narzędzi obliczeniowych, opis metodyki obliczeń i ich wyniki.

Prezes WUG zaakcentował również, że wbrew temu co twierdzą skarżący, organ pierwszej instancji dokonał próby weryfikacji wykonanych pomiarów z mapą sytuacyjno-wysokościową sprzed zgłoszenia. W tym celu pozyskał z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. mapę zasadniczą, jednak z uwagi na brak uwidocznienia na niej rzędnych wysokościowych w miejscu prowadzonego wydobycia na jej podstawie nie można było określić pierwotnej rzeźby terenu (powyższe zostało opisane w punkcie 4.2. na str. 12 Dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji).

Dalej wskazał, że organ pierwszej instancji dla określenia rzeczywistej rzeźby terenu przed eksploatacją wykorzystał Numeryczny Model Terenu (NMT) udostępniony przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii w serwisie ww.geoportal.gov.pl. Informacje tam zawarte, wbrew twierdzeniom skarżącym, mogą stanowić dowód w sprawie, bowiem zarówno Geoportal, jak i Geoportal 2 prowadzone są i udostępniane przez instytucję państwową, tj. Główny Urząd Geodezji i Kartografii. W serwisie publikowane są informacje o charakterze jawnym

i powszechnie dostępnym, przy czym nie mogą być one edytowane przez użytkowników programu, co stanowi o niemożności ingerencji w treść, którą zawierają. Organ odwoławczy dodał, że stanowisko o możliwości dopuszczenia zawartych tam informacji jako dowodów w sprawie koresponduje z poglądem wyrażonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w wyroku z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1209/11, zrównał zdjęcia wykonane za pomocą programu Google Earth z innymi środkami dowodowymi, a w wyroku z dnia 8 września 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 418/20, stwierdził, że mogą one stanowić wiarygodny dowód w sprawie.

Prezes WUG zwrócił jednocześnie uwagę, że dane z serwisu Geoportal nie stanowiły podstawowego dowodu w sprawie, a jedynie materiał uzupełniający pozwalający zawęzić okres prowadzonego na działkach wydobycia oraz określić rzeźbę terenu sprzed eksploatacji. Z analizy obrazów ortofotomap w okresie od

2010 r. do 2020 r. jednoznacznie wynika że przedmiotowy teren wykorzystywany był rolniczo (brak śladów naruszenia terenu robotami ziemnymi), stąd uzasadnione jest wykorzystanie rzędnych terenu NMT wg. stanu aktualności na dzień 22 marca

2012 r. W toku rozpatrywania odwołania organ odwoławczy skonfrontował pozyskane i dołączone do akt sprawy przez organ pierwszej instancji ortofotomapy z różnego okresu, ze zdjęciami satelitarnymi zamieszczonymi w ogólnodostępnym serwisie Google Earth Pro. Analiza dostępnych archiwalnych zdjęć z okresu lat 2011- 2021 wykazała, że część nieruchomości gruntowej o numerze ewidencyjnym [...] w części objętej postępowaniem, co najmniej od 2011 r. nieprzerwanie użytkowana była rolniczo, aż do dnia 8 maja 2020 r., tj. ostatniego dostępnego zdjęcia satelitarnego terenu nieprzekształconego, dostępnego poprzez aplikację Google Earth Pro. Następne zdjęcie z datą uzyskania obrazu 6 marca 2021 r. ukazuje już przekształcenia powierzchni działki pracami wydobywczymi. Zdjęcia te korelują

z ortofotomapami z geoportalu zarówno, co do okresu prowadzonego wydobycia, jak i stanu zagospodarowania działki, przy czym ortofotomapa wykorzystana przez organ pierwszej instancji z dnia 12 września 2020 r. zawęża okres, w którym doszło do faktycznego wydobycia piasku. Powyższe ustalenia, zdaniem organu odwoławczego, przeczą twierdzeniom skarżących, jakoby na terenie zakupionej

w kwietniu 2019 r. działki, występowały już nierówności, przez co nie nadawała się ona do uprawy oraz składowany był na niej gruz i znajdowały się pozostałości po innej budowie. W rzeczywistości działka nie wymagała wykonania prac porządkowych, bowiem od lat wykorzystywana była rolniczo.

Odnosząc się do objętości wydobytej kopaliny, Prezes WUG zauważył, że została ona ustalona jako różnica rzeźby terenu nienaruszonego robotami ziemnymi, określona na podstawie Numerycznego Modelu Terenu udostępnionego przez GUGiK oraz modelu terenu utworzonego na podstawie bezpośredniego pomiaru GPS wykonanego w dniu 23 lipca 2021 r. Uwzględniono przy tym miąższość nadkładu (ziemi) o grubości 0,3 m występującego na całej powierzchni wyrobiska, przez co pomniejszono ilość wydobytej kopaliny łącznie o 453,6 m3. Wydobytą na działce nr [...] kopaliną był piasek drobno i średnioziarnisty, co w sposób jednoznaczny określono w notatce służbowej z wizji przeprowadzonej 23 lipca

2021 r. oraz w "Dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji [...].", a także w zaskarżonej decyzji. Ustaleń tych dokonał podczas wizji pracownik organu pierwszej instancji – geolog górniczy A. S., która posiada zarówno wykształcenie w dziedzinie geologii górniczej jak i wieloletnią praktykę, co gwarantuje, że ocena rodzaju wydobywanej kopaliny została wykonana rzetelnie i prawidłowo. Ponadto wydobycia piasku dowodzi dokumentacja zdjęciowa. Wbrew natomiast twierdzeniom skarżących do ilości wydobytej kopaliny, wziętej pod uwagę dla ustalenia wysokości opłaty podwyższonej nie zaliczono "hałd ziemi z darnią traw". Natomiast za czasokres wydobycia przyjęto okres pomiędzy dniem 12 września 2020 r. (data wykonania zdjęcia lotniczego – ortofotomapy, na którym obszar działki nie jest przekształcony żadnymi robotami ziemnymi) a dniem 23 lipca 2021 r. tj. dniem przeprowadzenia wizji.

Końcowo organ odwoławczy zwrócił uwagę, że na podstawie zgłoszeń

z 26 października 2020 r. i 12 kwietnia 2021 r. skarżący byli uprawnieni do wydobycia wyłącznie 20 m3 piasku, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 p.g.g. (2 x 10 m3 w roku kalendarzowym). Określając zatem ilości kopaliny wydobytej bez koncesji organ pierwszej instancji powyższą wielkość odliczył od całkowitego ubytku złoża, uznając wydobycie w tej ilości za legalne. Jednocześnie zasadnie odmówił wiarygodności

i mocy dowodowej wyjaśnieniom skarżących, że różnica pomiędzy deklarowanym,

a stwierdzonym obmiarem wydobycia, wynika z tego, że grunt był wymieszany,

a teren nosił ślady wcześniejszej eksploatacji i było tam kilka odkrywek. Zdaniem Prezesa WUG przeczą temu dostępne poprzez aplikację Google Earth Pro oraz serwis Geoportal zdjęcia satelitarne i zdjęcia lotnicze terenu działki z lat 2010 – 2020, bowiem różnica w wydobyciu stwierdzona obmiarem (2710,3 m2) w stosunku do deklarowanej ilości wydobycia (30 m2) jest zbyt duża, aby mogła wynikać z występowania złoża głazów, kamieni polnych i gruzu, na które wskazywali skarżący.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucili rozstrzygnięciu:

I. wobec skarżącej A. K.:

- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, tj., art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. przez wydanie decyzji wobec strony w stosunku, do której postępowanie umorzono przed organem pierwszej instancji,

II. wobec skarżącego L. K.:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj:

- art. 140 ust. 1 i 2 pkt 2 i ust. 3 pkt. 3 p.g.g. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie w sytuacji, gdy materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie,

że skarżący dokonał wydobycia bez wymaganej koncesji kopaliny w postaci piasku drobno i średnioziarnistego z części działki nr [...], podczas gdy nie jest wymagana koncesja do wydobycia kopalin w ilości 10 m3 na rok, a jedynie zgłoszenie,

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, tj:.

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia oraz rozpoznania zebranego w sprawie materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy przez m.in. dopuszczenie jako dowód w sprawie map z Geoportalu, brak map sytuacyjno - wysokościowych terenu, a także dokonanie jedynie wybiórczej oceny materiału dowodowego, co skutkowało w swym finalnym kształcie, wadliwym oparciem rozstrzygnięcia na ustaleniach organu, które zostały dokonane w sposób całkowicie dowolny,

- art. 8 w zw. art. 11 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób budzący poważne wątpliwości w zakresie prawidłowości działania organu, jak również naruszający poczucie zaufania do administracji publicznej, w wyniku udziału w postępowaniu osób nie posiadających uprawnień do przeprowadzania czynności np. mierniczy górniczy nie jest osobą uprawnioną do obliczania objętości kopaliny oraz program zastosowany w sprawie GPS Trimble R8s nie służy do obmiaru ilości wydobytej kopaliny, jednocześnie brak jest w aktach sprawy potwierdzenia uprawnień osób wykonujących czynności w sprawie,

- art. 81a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, bowiem niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego nie zostały rozstrzygnięte na korzyść strony, nie ustalono w sposób legalny przedmiotu postępowania tj.: ilości wydobytych kopalin w postaci żwiru, okresu wydobycia, obmiarów miejsca wydobycia, map sytuacyjno - wysokościowych sprzed zdarzenia – co stanowi delikt administracyjny

i bezprawnie, bo tylko na podstawie donosu, uznano, że w okresie 12 września

2020 r. do 23 lipca 2023 r. wydobyto 4.304,48 ton kopaliny - żwiru,

- art. 79 § 1 i 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i niezawiadomienie skarżącego o przeprowadzeniu dowodu z oględzin działki nr [...] (dowód został przeprowadzony przed wysłaniem do skarżącego zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego), co jednocześnie uniemożliwiło mu wzięcie udziału w tej czynności dowodowej, która finalnie stała się podstawą do ustalenia opłaty,

3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżący

w okresie od dnia 12 września 2020 r. do dnia 23 lipca 2021 r. dokonał wydobycia bez wymaganej koncesji 4.304,48 ton kopaliny w postaci piasku drobno

i średnioziarnistego z części działki nr [...] podczas gdy brak jest dowodu na stwierdzenie tego faktu. W tym zakresie pełnomocnik wniósł o dopuszczenie

i przeprowadzenie dowodu z opinii geologicznej terenu i opinii biegłego geodety na okoliczność potwierdzenia, w oparciu o dokonane pomiary w terenie, ilości faktycznie wydobytego żwiru oraz zawartości kopaliny w terenie.

W oparciu o wskazane zarzuty pełnomocnik skarżących wniósł o:

- stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w części dotyczącej skarżącej A. K., umorzenie postępowania oraz zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania,

- uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej skarżącego L. K. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu, ewentualnie umorzenie postępowania oraz zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy rozpoznając sprawę był zobowiązany do zbadania również przesłanki umorzenia postępowania względem skarżącej A. K., a wydane rozstrzygnięcie w żadnej mierze nie pogorszyło sytuacji skarżącej. Ponadto przepisy k.p.a. nie przewidują możliwości zakończenia postępowania odwoławczego w następstwie odwołania od tej samej decyzji więcej niż jedną decyzją organu odwoławczego. Tym samym w sprawie nie doszło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. mogącego mieć jakikolwiek, a tym bardziej istotny wpływ na treść ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2022, poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej powoływana jako p.p.s.a.). Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a) i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem sporu jest zasadność nałożenia na skarżącego opłaty eksploatacyjnej podwyższonej w kwocie 113 638,00 zł za wydobycie bez wymaganej koncesji 4 304,48 ton kopaliny - piasku drobno i średnioziarnistego z części działki o nr ewidencyjnym [...] położonej w miejscowości M., gmina K., powiat s., województwo [...].

Zgodnie z art. 1 ust. 1 p.g.g., ustawa ta określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie:

1) prac geologicznych;

2) wydobywania kopalin ze złóż;

3) podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji;

4) podziemnego składowania odpadów;

5) podziemnego składowania dwutlenku węgla w celu przeprowadzenia projektu demonstracyjnego wychwytu i składowania dwutlenku węgla.

Z kolei, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 p.g.g, kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 p.g.g.). Działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji.

Natomiast przepis art. 140 ust. 1 p.g.g. stanowi, że działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust 2 pkt 1 p.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 p.g.g).

Wyłączenia stosowania ustawy zawiera art. 4 p.g.g., który stanowi, że:

1. Przepisów działu III-VIII oraz art. 168-174 nie stosuje się do wydobywania piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie:

1) będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych;

2) nie będzie większe niż 10 m3 w roku kalendarzowym;

3) nie naruszy przeznaczenia nieruchomości.

2. Ten, kto zamierza podjąć wydobywanie, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany z 7-dniowym wyprzedzeniem na piśmie zawiadomić o tym właściwy organ nadzoru górniczego, określając lokalizację zamierzonych robót oraz zamierzony czas ich wykonywania.

3. W przypadku naruszenia wymagań określonych w ust. 1 i 2 właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu taką działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3.

Organy w kontrolowanej sprawie prawidłowo ustaliły, że na działce ewidencyjnej o nr ewidencyjnym [...] położonej w miejscowości M., gmina K., powiat s., województwo [...] doszło do wydobycia bez wymaganej koncesji 4 304,48 ton piasku w okresie od 12 września 2020 r. do 23 lipca 2021 r. Ustalenia organu znajdują pełne potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, począwszy od protokołu oględzin działki, dokumentację fotograficzną, szkice sytuacyjno-wysokościowe przez dokumentację sporządzoną przez mierniczego górniczego i geologa górniczego ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji wraz z aneksami.

Poza sporem pozostaje, że skarżący od kwietnia 2019 r. są właścicielami ww. działki oraz, że w październiku 2020 r. oraz w kwietniu 2021 r. zgłaszali organowi wydobycie piasku i żwiru na własne potrzeby.

Skarżący nie kwestionują, że doszło do nielegalnej eksploatacji piasku ale zarzucają organowi błędne ustalenia faktyczne w tym zakresie, wyjaśniając, że prowadzone przez skarżącego roboty ograniczyły się wyłącznie do wydobycia piasku i żwiru na własne potrzeby, o czym organ został powiadomiony. W szczególności wydobycie miało miejsce w listopadzie 2020 r. oraz w kwietniu 2021 r. Skarżący wydobył kilka przyczep rolniczych piasku na własne potrzeby tj. ułożenie kostki brukowej o powierzchni ok. 30 m2, a niewykorzystany piasek znajdował się pod adresem jego zamieszkania. Wyjaśnił, że nikomu nie sprzedawał piasku oraz wskazał, że miejsce, w którym kopał nosiło ślady wcześniejszej eksploatacji.

Sąd w składzie orzekającym nie podziela zarzutów skarżącego i przyznaje rację organowi podzielając w pełni jego szeroką argumentację opartą na zebranym materiale dowodowym i zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Protokół z wizji terenu z dnia 23 lipca 2021 r. dotyczący nielegalnego wydobywania kopaliny zawiera ustalenia dokonane przez dwóch nadinspektorów OUG w G. W trakcie oględzin dokonano obmiaru wyrobiska oraz wykonano dokumentację fotograficzną. Wizja była następstwem anonimowego zgłoszenia o nielegalnej eksploatacji kruszywa przez skarżącego.

Podczas kolejnych oględzin działki z udziałem skarżących, w dniu 16 listopada 2021 r. stwierdzono, że stan działki uległ zmianie od dnia przeprowadzonej wizji terenowej, bowiem teren został wyrównany i zaorany. Skarżący skutecznie nie podważyli ustaleń organu dokonanych w dniu 23 lipca 2021 r. W ocenie Sądu sama nieobecność właściciela działki w czasie dokonywania pomiarów i oględzin terenu przez uprawnionych i upoważnionych pracowników organu nie miała żadnego wpływu na ustalenia potwierdzone protokołem z oględzin terenu, dokumentacją fotograficzną, szkicami z pomiaru sytuacyjno-wysokościowego i dokumentacją ustalającą ilość kopaliny.

W sprawie nie ma wątpliwości, że pomiarów i obliczeń dokonali pracownicy OUG w G. posiadający uprawnienia do wykonania oględzin, pomiaru terenu i wykonania obliczeń zawartych w dokumentacji. Kwestie uprawnień górniczych w Ustawie Prawo geologiczne i górnicze zawarto w Dziale IV "Kwalifikacje, rzeczoznawcy i odpowiedzialność zawodowa, Rozdziale 2 zatytułowanym "Kwalifikacje w zakresie górnictwa i ratownictwa górniczego" (art. 53). Znajduje się tam wykaz stanowisk, w odniesieniu do których określa się wymagania i stwierdza kwalifikacje. Nie budzi zatem wątpliwości posiadanie przez osoby dokonujące pomiarów i obliczeń, uprawnień do tych czynności, na podstawie których sporządzono fachową dokumentację. W toku postępowania organ przedłożył świadectwa Prezesa WUG potwierdzające kwalifikacje mgr inż. A. S. do wykonywania czynności geologa górniczego w zakładach górniczych innych niż podziemne zakłady górnicze (od 19 marca 2015r.) oraz mgr inż. M. F. do wykonywania czynności mierniczego górniczego w zakładach górniczych innych niż podziemne zakłady górnicze oraz zakładach wykonujących roboty geologiczne, o których mowa w art. 86. (od 26 lutego 2020 r.)

Rzetelności pomiarów zarówno wyrobiska jak i urobku skarżący w istocie skutecznie nie zakwestionowali, nie podważyli również skutecznie metodologii dokonanych obliczeń. Sporządzona dokumentacja jest szczegółowa i pełna.

Ponadto nie ma wątpliwości co do tego, że skarżący jako właściciel działki ponosił odpowiedzialność za wykonywane na tym terenie roboty, niezależnie od tego czy wykonywał je własnymi siłami czy też tolerował wydobycie piasku przez osoby trzecie.

Wbrew podniesionym zarzutom, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i został poddany prawidłowej ocenie. W rozpatrywanej sprawie, decyzja organu została prawidłowo skierowana do skarżącego jako właściciela działki, na której dokonano wydobycia bez koncesji. Taka podstawa prawna wynika z art. 143 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. W przedmiotowej sprawie, decyzja organów została skierowana do właściciela działki, który wydobywał piasek i żwir w rozmiarze większym od dokonanych zgłoszeń planowego wydobycia na własne potrzeby. W takim przypadku wobec ustalenia faktu wydobycia kopaliny bez koncesji, bez znaczenia jest oświadczenie skarżącego, że nie sprzedawał wydobytej kopaliny. Należy przy tym podkreślić, że sam fakt własności działki zobowiązywał skarżącego do pieczy nad tym terenem.

Podsumowując, w ocenie Sądu prawidłowo i w wystarczającym dla rozstrzygnięcia sprawy zgromadzono i oceniono materiał dowodowy. Wielkość i głębokość wyrobiska jednoznacznie wskazują na nielegalne wydobycie piasku w rozmiarze znacznie większym niż jedynie wydobycie na własne potrzeby. Organ prawidłowo ustalił i uzasadnił czas i miejsce wydobycia kopaliny. Posłużył się przyjętymi w podobnych sprawach metodami i źródłami. Określił rodzaj wydobytej kopaliny, metodę pomiaru i sprzęt pomiarowy. Należy wskazać, że w niniejszej sprawie występują wyspecjalizowane organy geologiczno-górnicze, do których kompetencji należy wykonywanie nadzoru i kontroli nad działalnością regulowaną prawem geologicznym i górniczym (art. 1 ust. 2 pkt 2 p.g.g.), w tym wymierzanie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji (art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 pkt 3 p.g.g.). W tym celu organy zatrudniają pracowników o kwalifikacjach niezbędnych do wykonywania ich ustawowych zadań. W niniejszej sprawie obliczenia ilości wydobytej kopaliny dokonała zatrudniona w organie osoba z uprawnieniami mierniczego górniczego, co spełnia wymogi z art. 116 ust. 3 p.g.g., zgodnie z którym Dokumentację mierniczo-geologiczną sporządza: mierniczy górniczy, a w przypadku wydobywania kopalin metodą odkrywkową - także osoba posiadająca kwalifikacje zawodowe w zakresie geodezyjnych pomiarów sytuacyjno-wysokościowych. Jest to wystarczająca podstawa do przyjęcia, że obliczenia ilości wydobytego piasku dokonała osoba o właściwych kwalifikacjach. Brak również podstaw do kwestionowania ustalenia co do rodzaju wydobytej kopaliny. Oceny tej dokonała pracownica organu będąca geologiem górniczym posiadająca kwalifikacje do rozpoznania rodzaju kopaliny, w tym przypadku piasku średnio i drobnoziarnistego dla potrzeb postępowania o wymierzenie opłaty podwyższonej za wydobycie tego rodzaju kopaliny.

Organy nie przekroczyły granic swobodnej oceny zebranych dowodów. W ramach owej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności, organ kierował się zasadami logiki, traktował zebrane dowody obiektywnie i ocenił je wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy. Dopóki tak zakreślone granice swobodnej oceny dowodów nie zostały przez organ orzekający przekroczone, sąd administracyjny nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tych przyczyn skargi nie uwzględnił. Organ dokonał ustaleń faktycznych wystarczających dla rozstrzygnięcia sprawy, a następnie wyjaśnił zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego. Obszernie i przekonująco odniósł się do wszystkich zarzutów skargi.

Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w części dotyczącej skarżącej A. K. na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

W dacie odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej, decyzja ta nie była ostateczna, a przy tym wnioski skargi zmierzają do umorzenia postępowania, co właśnie uczynił organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, w wyniku swojego postępowania w sprawie doszedł do takiej samej konkluzji jak organ pierwszej instancji, czyli rozstrzygnął sprawę w identyczny sposób jak organ pierwszej instancji i wbrew postawionym zarzutom w niczym nie naruszył sytuacji skarżącej tj. nie orzekł na jej niekorzyść. Przepis art. 138 k.p.a. zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego, który pozwala mu oceniać zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem i z punktu widzenia jej celowości i słuszności. Zatem utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy.

W ocenie Sądu w sprawie nie można dopatrzeć się również naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7, art. 8 w zw. z art. 11, art. 77 § 1 w zw. z art. 80, art. 79 §1 i 2 i art. 81a §1 k.p.a., oraz pozostałych, gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący mieli zapewnione prawo czynnego udziału w tym postępowaniu, z którego korzystali. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Wydana decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne, a przedstawiona argumentacja przekonująca i oparta na prawidłowo zebranym materiale dowodowym. Decyzja zawiera również podstawę i sposób wyliczenia opłaty podwyższonej. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szeroko i wyczerpująco odniósł się do wszystkich podniesionych zarzutów, a zaprezentowane stanowisko i jego argumentację Sąd podziela.

Należy jeszcze dodać, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zgłoszony w skardze wniosek o przeprowadzenie dowodu nie mieści się w tych kategoriach, bo nie dotyczy dowodu z dokumentu. Z tego względu Sąd nie rozpoznał zawartego w skardze wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii geologicznej terenu i opinii biegłego geodety.

Wobec powyższego Sąd uznał za niezasadne zarzuty skargi, zaś stanowisko organu, że doszło do wydobycia kopaliny bez koncesji na terenie stanowiącym własność skarżącego uznał za uprawnione. Dlatego skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił.