Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 832/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 21 ust. 1-3, art. 30 ust. 1, art. 31 ust. 5,
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: § 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 2 lit. a) i c), art. 20 ust. 1,
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2016 r. sprawy ze skargi Ł. A. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia ... lutego 2016 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2014; 1. uchyla zaskarżoną decyzję ; 2. zasądza od Dyrektora ... Oddziału Regionalnego ARiMR w W. na rzecz Ł. A. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi L.A. (dalej: "Skarżący", "Strona"), jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor Oddziału ARiMR", "organ odwoławczy") Nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z/s W. Nr [...] z dnia [...] października 2015 r. o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] maja 2014 r. (data stempla pocztowego [...] maja 2014 r.) do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek Strony - producenta rolnego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.), dalej: "rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej", wraz z materiałem graficznym, z tytułu: Pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne wariant 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) - powierzchnia deklarowana 100,50 ha.

W dniach [...] – [...] lipca 2014 r. w gospodarstwie Strony przeprowadzono czynności kontrolne w zakresie dotyczącym realizacji podjętego przez producenta zobowiązania rolnośrodowiskowego (raport z kontroli Nr [...]). Inspektorzy kontroli terenowej stwierdzili na powierzchni deklarowanej 100,50 ha (wariant 2.9), działka rolna "A", nieprawidłowości dla zobowiązań podjętych przed [...] marca 2014 r., tj.:

- materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań (kod nieprawidłowości E 2), - nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (kod nieprawidłowości E 7).

Kontrolujący stwierdzili, że na działce rolnej "A" występuje ogółem 15 310 szt. sadzonek jabłoni domowej, przy czym 8 763 szt. sadzonek spełnia kryteria przyznania płatności w ramach wariantu 2.9, natomiast 3 453 szt. sadzonek nie spełnia ww. kryteriów. Podczas kontroli stwierdzono licznie występujące suche sadzonki, miejscami brak sadzonek oraz sadzonki uszkodzone prawdopodobnie przez dzikie zwierzęta.

Minimalna obsada dla powierzchni działki rolnej "A" (z uwzględnieniem 5 % tolerancji), wynosi 11 960 szt. sadzonek (100,50 ha x 119 szt.).

W dniu [...] lipca 2014 r. (data nadania listu) Strona poinformowała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, że w jej gospodarstwie w wyniku kradzieży drzewek jabłoni w ostatnim tygodniu czerwca wystąpił w stosunku do wymaganej obsady niedobór około 4 300 szt. drzewek, który ma być uzupełniony jesiennymi dosadzeniami. Ponadto wskazano na wystąpienie szkód łowieckich, które zdaniem Wnioskodawcy były niewielkie ze względu na łagodną zimę oraz dobry stan ogrodzenia uprawy. Jak wyjaśniono, liczba drzewek spełniających normy na wiosnę 2014 r. wyniosła 135 - 137 szt. na hektar, co ma potwierdzać kontrola Jednostki Certyfikującej z dnia [...] czerwca 2014 r. przeprowadzona w gospodarstwie siostry Wnioskodawcy – A.A.

W dniu [...] grudnia 2014 r. (data nadania listu) Strona ponownie poinformowała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wystąpieniu niedoboru w obsadzie drzewek spowodowanego kradzieżą przez złodziei zatrzymanych przez policję w dniu [...] czerwca 2014 r. jednocześnie wyjaśniając, że niezgodność wywołana kradzieżą została usunięta poprzez dokonanie nasadzeń w dniach [...]-[...] października 2014 r.

W dniu [...] lutego 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję Nr [...] o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 uznając, że Wnioskodawca nie spełnił jednego z podstawowych warunków do otrzymania ww. pomocy, tj. nie posiadał na gruntach zgłoszonych do płatności minimalnej wymaganej obsady drzew jabłoni - 125 szt./1ha.

Strona złożyła odwołanie. W dniu [...] lipca 2015 r. Dyrektor Oddziału ARiMR po rozpatrzeniu odwołania wydał decyzję Nr [...], którą uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powodem uchylenia decyzji było m.in. to, iż organ I instancji nie wyjaśnił przy udziale wykonawcy kontroli wątpliwości odnośnie różnicy pomiędzy liczbą stwierdzonych sadzonek ogółem, a liczbą sadzonek spełniających wymagania przyznania płatności. Na działce rolnej "A" Kontrolujący stwierdzili ogółem 15 310 szt. sadzonek jabłoni, a różnica pomiędzy liczbą sadzonek ogółem, a liczbą sadzonek spełniających wymagania przyznania płatności, tj. 8 763 szt., nie odpowiadała liczbie sadzonek niespełniających tych wymagań, którą ustalono na 3 453 szt. Wykonawca kontroli nie odniósł się do pozostałych 3 094 szt. sadzonek i nie wskazał powodu, dla którego nie zostały one zakwalifikowane do płatności.

W dniu [...] października 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z/s W. wydał decyzję Nr [...], którą ponownie odmówił Stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Strona złożyła odwołanie.

Organ II instancji w toku postępowania odwoławczego przesłał Stronie wyjaśnienia wykonawcy kontroli na miejscu, zgodnie z którymi zmianie uległa liczba sadzonek niespełniających kryteriów przyznania płatności. W dniu [...] lutego 2016 r. (data nadania listu) Skarżący złożył wyjaśnienie, odpowiadając na pismo organu odwoławczego. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego Dyrektor Oddziału ARiMR decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. o numerze wskazanym wyżej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wskazując, że w świetle § 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej, mającego zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1, z późn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli m.in. :

- realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe:

zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1, z póżn. zm.), oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego;

3) przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do ww. rozporządzenia.

Na podstawie § 27 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych lub zwierząt lub stref buforowych - w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu.

Zgodnie z załącznikiem nr 9 do rozporządzenia MRiRW z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. z 2007 r. Nr 29 poz. 189 ze zm.), elitarny i kwalifikowany materiał szkółkarski powinien spełniać minimalne wymagania jakościowe. Dla drzewek owocowych są to:

- wysokość powinna wynosić nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej;

- średnica pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetnienia;

- powinny mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64 poz. 427 ze zm.), w zakresie określonym w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające przeprowadzają kontrole, w tym kontrole na miejscu i wizytacje w miejscu, przy czym w przypadku kontroli operacji, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 lit. b, stosuje się przepisy tytułu II części II rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, nr 247/2006 i nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, z późn. zm.), państwa członkowskie przeprowadzają kontrole administracyjne wniosków o pomoc w celu weryfikacji warunków kwalifikowalności do pomocy. Kontrole administracyjne uzupełnia system kontroli na miejscu w celu zweryfikowania kwalifikowalności do pomocy. Mając na uwadze powyższe regulacje organ podkreślił, iż składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności.

Jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych lub zwierząt lub stref buforowych - w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu (38 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej). Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w takim przypadku jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia.

Zgodnie z załącznikiem 3 do rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej, który określa wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów, producent realizujący Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.9 jest obowiązany do utrzymywania ściśle określonej minimalnej obsady drzew i krzewów. Minimalna obsada na 1 ha użytków rolnych dla jabłoni domowej wynosi 125 szt.

Z ustaleń Kontrolujących wynika, że dla wariantu 2.9 (działka rolna "A") minimalna obsada drzewek jabłoni dla powierzchni 100,50 ha z uwzględnieniem tolerancji 5 % powinna wynosić 11 960 szt. (125 szt. x 5 % = 6 szt., 125 szt. - 6 szt. = 119 szt. x 100,50 ha = 11 960 szt.).

Natomiast Inspektorzy terenowi wykonujący kontrolę w gospodarstwie Strony, na kontrolowanej działce rolnej A stwierdzili ogółem 15 310 szt. sadzonek jabłoni, a liczba drzewek spełniających kryteria przyznania płatności wynosi 8 763 szt. Natomiast, jak stwierdził organ, początkowo 3 453 szt. sadzonek nie spełniało ww. kryteriów.

Zgodnie natomiast z załącznikiem Nr 7 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej ustalającego wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów, nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów (w wariancie 2.9) skutkuje pomniejszeniem płatności o 100 %.

Organ wskazał, że uwzględniając obowiązującą stawkę płatności na 1 ha użytków rolnych w wariancie 2.9 wynoszącą 1 540,00 zł, początkowa kwota płatności obliczona do powierzchni deklarowanej wyniosła 154 770,00 zł (100,50 ha x 1 540,00 zł). Tak określona kwota płatności uległa pomniejszeniu dla działki rolnej "A" (wariant 2.9), dla której stwierdzono uchybienie E2, a w szczególności uchybienie E7, tj. nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów o 100 %.

Z wyjaśnień wykonawcy kontroli udzielonych w notatce służbowej z dnia [...] października 2015 r. wynika, że zmianie uległa liczba sadzonek niespełniających kryteriów przyznania płatności, która wyniosła 6 547 szt., a nie jak początkowo ustalono 3 453 szt.

Organ wyjaśnił, że powyższa liczba sadzonek niespełniających kryteriów przyznania płatności - 6 547 szt. faktycznie wynika z różnicy pomiędzy liczbą sadzonek ogółem (15 310 szt.), a liczbą sadzonek spełniających kryteria przyznania płatności (8 763 szt.), tj.: 15 310 szt. - 8 763 szt. = 6 547 szt.

W ocenie organu odwoławczego, ustalenia Inspektorów terenowych są prawidłowe i faktycznie uznać należy, że w gospodarstwie Strony jedynie 8 763 szt. sadzonek spełniało wymagania, a zatem poniżej ustalonego minimum 11 960 szt., co stanowiło podstawę do odmowy przyznania wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej na mocy przywołanych przepisów. Skarżący nie spełnił bowiem warunku utrzymania (z uwzględnieniem tolerancji) minimalnej obsady drzewek.

Organ podkreślił, że te ustalenia znajdują uzasadnienie w zgromadzonej dokumentacji z kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie Wnioskodawcy, w ramach której przeprowadzono wizytację w terenie gdzie wykonana została dokumentacja fotograficzna potwierdzająca pozyskane dane oraz wykonany został szkic, na którym oznaczono miejsce wykonywania poszczególnych zdjęć. Materiał ten, zdaniem organu, niezbicie dowodzi, że ubytki w plantacji faktycznie istniały. Na w/w fotografiach z kontroli występują bowiem obszary pozbawione nasadzeń oraz uszkodzone sadzonki, niespełniające minimalnej wysokości. Powyższe ubytki spowodowały brak zachowania minimalnej obsady.

W ocenie organu odwoławczego, istotna jest nie tyle liczba sadzonek niespełniających kryteriów przyznania płatności, co liczba sadzonek spełniających te kryteria, która to - jak ustalili kontrolujący wyniosła 8 763 szt.

Zatem wobec liczby sadzonek 8 763 szt. spełniających kryteria przyznania płatności, uznać należało, że Skarżący nie posiadał wymaganej obsady, co było podstawą do odmowy przyznania płatności, o którą wnioskował.

Organ podkreślił, że późniejsze (jesienne) dosadzenie roślin nie może stanowić o prawie do przyznania płatności. Istotnym jest bowiem, że nie była zachowana minimalna wymagana obsada uprawy przez cały rok kalendarzowy. Z akt sprawy wynika, że od momentu wypadów w plantacji do chwili jej uzupełnienia brak było minimalnej obsady drzewek. Plantacja nie była zatem prowadzona jak deklarowano we wniosku.

Odnosząc się do wyjaśnień Strony organ wskazał, że siła wyższa (kradzież, uszkodzenia plantacji przez dzikie zwierzęta) może być przesłanką jedynie do odstąpienia od zwrotu nienależnie pobranych płatności, nie stanowi natomiast podstawy do przyznania płatności, jeśli nie zostały spełnione warunki do jej przyznania (tutaj brak zachowania wymaganej obsady). Organ nie kwestionuje, że wypady w plantacji były spowodowane szczególnymi okolicznościami, jednakże w odniesieniu do wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, w tym do płatności rolnośrodowiskowej, na mocy art. 7 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, nie ma zastosowania art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316/65 z dnia 02.12.2009 r.

Organ wskazał ponadto, że wyniki kontroli Jednostki Certyfikującej z dnia [...] czerwca 2014 r., które zdaniem Skarżącego, potwierdzają zachowanie minimalnej wymaganej obsady drzewek nie mogą świadczyć, iż ustalenia inspektorów terenowych ARiMR są błędne, bowiem ta kontrola została przeprowadzona przed dniem kontroli ARiMR i przed dniem kradzieży drzewek, a ponadto kontrola, jak to wskazała Strona, dotyczy gospodarstwa A.A., a zatem nie dotyczy gruntów deklarowanych do płatności w niniejszej sprawie.

Reasumując, organ II instancji podzielił ustalenia organu I instancji uznając, iż rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR znajduje odzwierciedlenie zarówno w aktach sprawy, jak i w obowiązujących w tym zakresie przepisach prawa.

Organ odwoławczy zauważył jednak, że decyzja organu I instancji nie spełnia wszystkich wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a., jednak uchybienia te zdaniem organu nie mają wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcie sprawy w części dotyczącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Organ odwołał się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Katowicach z dnia 4 października 1999 roku, sygn. akt I SA/Ka 136/98, w którym Sąd wskazał, że wadliwość uzasadnienia decyzji I instancji może poprawić (sanować) organ II instancji.

Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR oraz zarzucając naruszenie przepisów:

- prawa materialnego, tj. art. 23 i 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. oraz art. 51 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. poprzez ich pominięcie, mimo mocy obowiązującej,

- prawa procesowego, tj. art. 7, 8, 9, i 138 §1 pkt 1 w związku z art. 136 i 138 § 2 K.p.a. poprzez pomijanie słusznych interesów obywateli, podważanie zaufania do kompetencji i dobrej woli organów Państwa oraz utrzymanie w mocy decyzji, która zignorowała wskazówki uprzedniej decyzji uchylającej.

W uzasadnieniu skargi Strona podniosła, iż decyzja organu II instancji mimo obszernego uzasadnienia, jest zupełnie niezrozumiała. Skarżąca wskazała również, że nie ma żadnych powodów uzasadniających aby o różnicę - 3 094 zwiększyć liczbę sadzonek zdyskwalifikowanych, a nie sadzonek spełniających warunki.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: "p. p. s. a.", sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p. p. s. a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stan prawny w zakresie przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy " objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 został unormowany rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. (Dz. U. 2013 poz. 361 ze zm. ), wydanym w oparciu o art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1 a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173. ze zm.), dalej: "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich". Zakres niezbędnych ustaleń w sprawie przyznania pomocy finansowej z ww. tytułu wyznaczają przepisy prawa materialnego unijnego i krajowego powołane w zaskarżonej decyzji, bezpośrednie zastosowanie w niniejszej sprawie miały także akty normatywne wydane przez organy Unii Europejskiej, m.in. rozporządzenia Komisji (WE): nr 1974/2006, nr 73/2009, nr 1698/2005, nr 1120/2009 określające zasady przyznawania płatności.

Zgodnie z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Nr 73/2009, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha,

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych,

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Nr 73/2009 określa się natomiast osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą.

W myśl art. 2 lit. c rozporządzenia Nr 73/2009 "działalność rolnicza" oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, zgodnie z art. 6.

Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w okolicznościach kontrolowanej sprawy organy orzekające dokonały prawidłowego ustalenia, że Skarżący nie spełnił kryteriów przyznania płatności w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2-13: Pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne wariant 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) - powierzchnia deklarowana 100,50 ha.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, nr 247/2006 i nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, z późn. zm.), państwa członkowskie przeprowadzają kontrole administracyjne wniosków o pomoc w celu weryfikacji warunków kwalifikowalności do pomocy. Kontrole administracyjne uzupełnia system kontroli na miejscu w celu zweryfikowania kwalifikowalności do pomocy.

Na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w zakresie określonym w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające przeprowadzają kontrole, w tym kontrole na miejscu i wizytacje w miejscu, przy czym w przypadku kontroli operacji, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 lit. b, stosuje się przepisy tytułu II części II rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie z art. 31 ust. 5 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z tych czynności raport.

Przechodząc do analizy zgłoszonych w skardze zarzutów należy podkreślić, że w dniach [...]- [...] lipca 2014 r. w gospodarstwie Skarżącego została przeprowadzona kontrola metodą inspekcji terenowej w zakresie dotyczącym realizacji podjętego przez producenta zobowiązania rolnośrodowiskowego. Inspektorzy kontroli terenowej na powierzchni deklarowanej 100,50 ha (wariant 2.9), działka rolna "A", stwierdzili nieprawidłowości dla zobowiązań podjętych przed [...] marca 2014 r., tj.:

- materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań (kod nieprawidłowości E 2), - nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (kod nieprawidłowości E 7).

W raporcie z czynności kontrolnych Nr [...] Kontrolujący stwierdzili, że na działce rolnej "A" występuje ogółem 15 310 szt. sadzonek jabłoni domowej, przy czym 8 763 szt. sadzonek spełnia kryteria przyznania płatności w ramach pakietu 2.9, natomiast 3 453 szt. sadzonek nie spełnia ww. kryteriów (str. 10 raportu). Stwierdzono również licznie występujące suche sadzonki, miejscami brak sadzonek oraz sadzonki uszkodzone prawdopodobnie przez dzikie zwierzęta (str. 11 raportu). Minimalna obsada dla powierzchni działki rolnej "A" (z uwzględnieniem 5 % tolerancji), wynosi 11 960 szt. sadzonek: 100,50 ha x 119 szt. (str. 11 raportu).

Ww. Raport z czynności kontrolnych został sporządzony w dniu [...] lipca 2014 r. w B. przez Inspektorów terenowych R.L. i K.O. (str. 11 raportu).

Raport kontroli, sporządzony w przepisanej formie przez upoważniony podmiot, stanowi istotny dowód w rozpoznawanej sprawie. O wadze dowodu z raportu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty. Dowodom tym, właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane i bezstronne, co do zasady należy przypisać przymiot wiarygodności (tak również w wyroku z dnia 4 kwietnia 2008 r. sygn. akt II GSK 492/07 Naczelnego Sądu Administracyjnego).

Tymczasem w dniu [...] października 2015 r. R.L., starszy specjalista w ARiMR [...] Oddział Regionalny sporządził notatkę służbową Nr [...], w której wyjaśnił, że "...na stronie 10 raportu nastąpiła pomyłka w obliczeniu ilości sadzonek jabłoniowych na działce "A". Powinno być: liczba sadzonek ogółem – 15 310 szt., liczba sadzonek spełniająca kryteria przyznania płatności – 8 763 szt., liczba sadzonek niespełniająca kryteriów przyznania płatności – 6 547 szt."

Organ II instancji uznał te wyjaśnienia jednego z Kontrolujących (przedmiotową kontrolę przeprowadzało dwóch Kontrolujących), zawarte w notatce służbowej z dnia [...] października 2015 r., za wystarczające i przyjął, iż zmianie uległa liczba sadzonek niespełniających kryteriów przyznania płatności, która wyniosła 6 547 szt., a nie jak początkowo ustalono 3 453 szt. Organ uznał, że liczba sadzonek niespełniających kryteriów przyznania płatności - 6 547 szt. faktycznie wynika z różnicy pomiędzy liczbą sadzonek ogółem - 15 310 szt., a liczbą sadzonek spełniających kryteria przyznania płatności - 8 763 szt. (15 310 szt. - 8 763 szt. = 6 547 szt.).

Warunki i tryb sporządzania raportu z kontroli, o którym mowa w art. 31 ust. 5 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, zostały uregulowane w § 7 i § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz.U z 2014 r. poz. 1493). Zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 9 ww. rozporządzenia raport zawiera w szczególności opis stwierdzonego w wyniku czynności kontrolnych stanu faktycznego, w tym wykrytych uchybień i ich zakresu.

Przyjęcie zatem przez organ za wiążące wyjaśnień pozostających w sprzeczności z ustaleniami zawartymi w raporcie kontroli, sporządzonym w przepisanej formie przez upoważniony podmiot, narusza powołane wyżej przepisy prawa. Ponadto w zaskarżonej decyzji brak uzasadnienia wskazanej jako nieprawidłowość dla zobowiązań podjętych przez Skarżącego przed [...] marca 2014 r. w zakresie materiału szkółkarskiego (materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań - kod nieprawidłowości E 2).

Zważywszy na to, że – jak wynika z uzasadnienia decyzji - te ustalenia stanowiły podstawę do odmowy przyznania wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej, Sąd stwierdza, że naruszone zostały podstawowe zasady postępowania administracyjnego.

Przepis art. 21 ust. 1 ww. ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Przywołane przepisy ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wyłączyły w postępowaniu o przyznanie płatności w ramach działań objętych ustawą stosowanie m.in. art. 7 i 9 K.p.a., dlatego w sprawie nie można było skutecznie zarzucić organom prowadzącym postępowanie naruszenia tych przepisów.

Należy jednak przypomnieć, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie, zgodnie z art. 21 ust. 2 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Sąd stwierdza, że rozstrzygnięcie w każdej sprawie administracyjnej poprzedzać winno należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, a wszystkie te elementy winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 września 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2494/13, wyrok NSA z dnia 25 października 2012 r. sygn. II GSK 1545/11). Zatem przy wydawaniu decyzji organ obowiązany jest do rzetelnej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki, a wybór kierunku rozstrzygnięcia winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

W świetle powyższego - zdaniem Sądu - zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 21 ust. 1, 2 i 3 powołanej wyżej ustawy, które obligują organy do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Naruszenie wskazanych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania przedwczesnym jest na obecnym etapie ustosunkowanie się Sądu do podniesionych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego. Ponownie rozpatrując wniosek organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku i przeprowadzi postępowanie w zgodzie z art. 21 ust.1, 2 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p. p. s. a. oraz art. 135 p. p. s. a., orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.