Postanowienie NSA, sygn. akt III FSK 701/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 26 sierpnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. Ś. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 390/23 w sprawie ze skargi M. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 27 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 390/23, w sprawie ze skargi Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 28 lutego 2023r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie nie zostały wyczerpane środki zaskarżenia. Wskazał, że decyzją z 28 lutego 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Psie Pole z dnia 4 listopada 2022 r. Od tej decyzji pełnomocnik strony wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji, jak również, stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 4 listopada 2022 r. W rozpoznawanej sprawie, zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2023 r. kończyła postępowanie przeprowadzone w pierwszej instancji w sprawie wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 4 listopada 2022 r. Od tej decyzji stronie przysługiwało – zgodnie z treścią art. 221 § 1 p.p.s.a. - odwołanie do dyrektora izby administracji skarbowej, a nie od razu skarga do sądu administracyjnego, jak to błędnie pouczono stronę w decyzji. W konsekwencji, w realiach rozstrzyganej sprawy, wniesienie przez stronę skargi do sądu administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2023 r. naruszało art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., stanowiąc podstawę do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną i zaskarżył powyższe postanowienie w całości Na podstawie art. 174 pkt 1 oraz pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

1. naruszenie przepisów postepowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. :

a) art. 214 ustawy z dnia 29 sierpnia L997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U.z 2023

r. poz. 2383 ze zm.) W zw. z art. 58 § p.p.s.a., polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, że błędne pouczenie – zawarte w decyzji z dnia 28 lutego 2023 r. przez Dyrektora lzby Administracji Skarbowej we Wrocławiu - nie może szkodzić stronie, co oznacza, że środek prawny wniesiony w sposób określony w błędnym pouczeniu jest skuteczny tak samo jakby został wniesiony zgodnie z prawem, przy tym należy zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wyrażonym w wyroku z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt l SA/Gl 723116, iż wadliwe pouczenie co do sposobu terminu wniesienia środka zaskarżenia od rozstrzygnięcia wydanego wobec strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika należy w świetle art. 274 O.p. oceniać analogicznie jak błędne pouczenie osoby działającej bez takiego zastępstwa", co miało istotny wpływ na wydanie i treść zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sadu Administracyinego we Wrocławiu, gdyż doprowadziło to do odrzucenia skargi w trybie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.,

b) art. 207 § 2, art.214 i art. 221 § 1 O.p. w zw. art. 52 § 1 p.p.s.a. polegające na unicestwieniu prawa strony do rozpoznania istoty sprawy, w tym prawa strony do sądu rozumianego jako prawo do odpowiednio ukształtowanej procedury oraz prawa do uzyskania wyroku w rozsądnym terminie, gdy tymczasem w niniejszej sprawie należało uznać, iż wniesiona skarga zarzucająca dopuszczenie się przez Dyrektora lzby Administracji Skarbowej we Wrocławiu naruszenia przepisów postępowania tj. naruszenia przepisów ordynacji podatkowej - winna być rozpoznana przez organ podatkowy jako środek przewidziany w art. 221 § 1 O.p. bądź co najmniej Dyrektor lzby Administracji Skarbowej we Wrocławiu winien - powołując się na treść art. 214 O.p. - wezwać stronę do uzupełnienia braków poprzez sprecyzowanie środka zaskarżenia, a to z uwagi na błędne własne pouczenie w decyzji w imię tzw. zasady nieszkodzenia błędnym pouczeniem (art. 214 O.p.) bowiem zgodnie z stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wyrażonym w wyroku z dnia 6 października 2017, sygn.. akt: l SA/Wr 567/17: ,,Wskazywanie stronie, że przysługuje jej wniosek o przywrócenie terminu, przy założeniu, że taki termin na skutek wadliwego pouczenia i tok należy przywrócić, jest wyłącznie sztucznym generowaniem postępowania inicjowonego takim wnioskiem, godzącym w interes strony do rozpoznania sprawy w rozsądnym czasie. Temu wszystkiemu może zapobiec odpowiednie do okoliczności danego przypadku zastosowanie art. 274 O.p.", w konsekwencji pominięcie odpowiedniego zastosowania art. 214 O.p. miało istotny wpływ na wydanie i treść zaskarżonego postanowienia gdyż doprowadziło to do odrzucenia skargi w trybie art. 58 § 1 pkt 6 p.o.s.a

Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasadzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie, a do takich postanowień należy zaskarżone postanowienie Sądu I instancji wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Wobec tego nie było przeszkód do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie wystąpiły w sprawie przesłanki nieważności postępowania, dlatego też sprawa zostanie rozpoznana w granicach wyznaczonych zarzutami skargi kasacyjnej.

Jak wynika z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., skarga do sądu administracyjnego przysługuje na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Z treści art. 52 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. wynika więc wprost, iż jeżeli w postępowaniu administracyjnym stronie przysługiwało prawo do wystąpienia do organu (ministra lub samorządowego kolegium odwoławczego) z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, to skargę można wnieść dopiero po wyczerpaniu tego środka zaskarżenia.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest, wydana po rozpatrzeniu wniosku strony złożonego w trybie art. 247 § 1 pkt 3 i 6 O.p., decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2023 r., mocą której organ ten odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 4 listopada 2022 r. Powołany w podstawie prawnej tej decyzji przepis art. 248 § 2 pkt 1 O.p. stanowi, że właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia. W myśl art. 13 § 3 O.p. organami podatkowymi wyższego stopnia są organy odwoławcze. Zgodnie z art. 221 O.p., w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji m.in. przez dyrektora izby administracji skarbowej odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym. Zasadnie ocenił zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny, że zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2023 r. kończyła postępowanie przeprowadzone w pierwszej instancji w sprawie wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 4 listopada 2022 r. Od tej decyzji stronie przysługiwało – zgodnie z treścią art. 221 § 1 p.p.s.a. - odwołanie do dyrektora izby administracji skarbowej, a nie od razu skarga do sądu administracyjnego, jak to błędnie pouczono stronę w decyzji.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 214 O.p. wskazać trzeba, że zarzut ten nie był przedmiotem orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Nie był też przedmiotem zarzutów skargi wniesionej do Sądu pierwszej instancji i pojawił się dopiero na etapie wniesienia skargi kasacyjnej, w związku z czym zarzut ten nie mógł jednak zostać rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż nie został powołany w skardze do sądu pierwszej instancji.

Mając na względzie powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego, ponieważ art. 203 i 204 p.p.s.a. nie ma zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., sygn. I OPS 4/07.