Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 549/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 6, 7, 8
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.18
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 września 2010 r. sprawy ze skargi M. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. N. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonym postanowieniem z [...] nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] odmawiające M. N. umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]

Jak wynika z akt sprawy, Prezydent Miasta wszczął 3 listopada 2009 r. egzekucję administracyjną doręczając M. N. odpis tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległość z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania pojazdem o numerze rejestracyjnym [...]za okres 5 stycznia 2004 r. – 14 listopada 2007 r. na kwotę [...] zł,

M. N. pismem z 17 grudnia 2009 r. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 4 ustawy z 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaprzeczając twierdzeniom organu o pozostawianiu przez nią w/w samochodu, we wskazanym przez organ okresie, w strefie płatnego parkowania bez biletu postojowego. Nadto wnioskodawczyni wskazała, że w piśmie w dniu 4 sierpnia 2009 r. do Prezydenta Miasta wskazała na osobę (P. U., zam. S., ul. Z.), w której dyspozycji, w okresie objętym tytułem wykonawczym, znajdował się przedmiotowy samochód, wnosząc o jej przesłuchanie.

Nadto wnioskodawczyni podniosła zarzut przedawnienia (wygaśnięcia) części opłat.

Strona kwestionowała również tzw. "doręczenia za wycieraczkę" blankietów wystawianych przez inspektorów strefy, podnosząc zarzut naruszenia przepisu art. 39 kpa.

Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego doręczenia, organ pierwszej instancji wyjaśnił w uzasadnieniu postanowienia odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego, że fakt obecności pojazdu [...] nr rej. [...] został zarejestrowany w strefie płatnego parkowania przez wykonujących swe obowiązki inspektorów, poprzez umieszczenie zawiadomienia za wycieraczką samochodu. Organ wyjaśnił, że pozostawienie zawiadomienia za wycieraczką pojazdu nie jest mandatem karnym, nie nakłada obowiązku, lecz dokumentuje jedynie fakt nieuiszczenia opłaty, a zarazem informuje korzystającego

z miejsca w strefie płatnego parkowania o powstałym z mocy prawa obowiązku dokonania opłaty dodatkowej.

Odnosząc się do zarzutu błędu, co do osoby zobowiązanego, organ egzekucyjny wyjaśnił, że związany on jest z formalną kontrolą tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. Organ powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 1418/97, w którym stwierdzono, że błąd co do osoby zobowiązanej ma miejsce wówczas, gdy osoba, przeciwko której wystawiono tytuł wykonawczy jest inną osobą niż adresat decyzji (aktu normatywnego), stanowiącego podstawę prawną egzekwowanego obowiązku. Wskazano, że M. N., zamieszkała w S. przy ul. P. była użytkownikiem pojazdu [...] nr rej. [...] w okresie wskazanym w tytule wykonawczym, wobec czego nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanej. Organ pierwszej instancji podniósł przy tym, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...]umorzyło postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]wobec D. N., zam. S., ul. P., z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój pojazdu nr rej. [...]za ten sam okres. W toku prowadzonego uprzednio postępowania egzekucyjnego zobowiązany przedstawił oświadczenie M. N., w którym wskazano, że w okresie 29.12.2003 r. -14.11.2007 r. ww. pojazd znajdował się w jej dyspozycji. W oparciu o tak złożone oświadczenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego i umorzyło postępowanie egzekucyjne, prowadzone wobec Pana D.N.

W konsekwencji, dnia 31.07.2009 r. wierzyciel wystawił wobec M. N. upomnienie nr [...]z tytułu nieopłaconych postojów w strefie płatnego parkowania pojazdu nr rej. [...]w okresie 05.01.2004 r. - 14.11.2007 r. Dnia 04.08.2009 r. zobowiązana przedstawiła pismo P. U. z dnia [...] zawierające oświadczenie o tym, że to on w dniach i godzinach wymienionych w upomnieniu nr [...]poruszał się pojazdem nr [...].

Po analizie zgromadzonej dokumentacji organ uznał, że oświadczenie złożone przez P. U. nie zasługuje na uwzględnienie. Organ podniósł, że w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec D. N. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], w korespondencji składanej zarówno przez D. N., jak i M. N. nie wspomniano o użytkowaniu przedmiotowego pojazdu przez P. U.

Wskazano dalej, że ważną okolicznością jest to, że w okresie objętym upomnieniem, w którym to okresie, według oświadczenia P. U., to on poruszał się pojazdem nr rej. [...], był on równolegle właścicielem oraz użytkownikiem pojazdu nr rej. [...]. Fakt obecności pojazdu nr rej [...]w strefie płatnego parkowania zarejestrowany został przez pełniących swe obowiązki inspektorów.

Zdaniem organu, nie sposób przyjąć, uwzględniając zasady wiedzy i doświadczenia życiowego oraz logicznego rozumowania, aby osoba, posiadająca własny pojazd, którym porusza się w obszarze strefy płatnego parkowania, poruszała się jednocześnie drugim pojazdem, który użyczyła od osoby trzeciej. Analiza porównawcza danych zawartych w kartotece zawiadomień wystawionych dla pojazdu nr rej. [...]oraz dla pojazdu nr rej. [...] pozwala, jak wskazał organ pierwszej instancji, stwierdzić, że oba pojazdy w tożsamych datach, w krótkich odstępach czasu, dokonywały postojów w strefie płatnego parkowania bez wniesionej opłaty.

Składając zażalenie na wyżej opisane postanowienie, wnosząc o jego zmianę poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego, strona zarzuciła naruszenie art. 7, 8, 9, 77, 80, 81 kpa oraz art. 59 § 1 w związku z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powtarzając w znacznej części argumentacje wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Dodatkowo, uzasadniając zarzut naruszenia art. 81 kpa, wnosząca zażalenie podniosła, że organ nie umożliwił wnioskodawczyni wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w sprawie. M. N. oświadczyła, że gdyby miała zapewnioną możliwość zapoznania z aktami sprawy, w tym z ustaleniami dotyczącymi samochodu [...], wnioskowałaby o przesłuchanie P. U.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotem rozpatrzenia w niniejszym postępowaniu jest akt wydany przez organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego i zaznaczył, że zobowiązana domaga się, aby w ramach postępowania egzekucyjnego rozpatrzono podnoszone zarzuty, które co do zasady mogły być podnoszone jako zarzuty w trybie art. 33 (pkt 4, 6 i 10) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji bezpośrednio po doręczeniu tytułu wykonawczego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami w takim przypadku, podlegałyby one badaniu nie tylko przez egzekucyjny, ale również przez wierzyciela.

Wskazano dalej w uzasadnieniu, że w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym - w którym nie zostały skutecznie wniesione zarzuty w rozumieniu art. 33 w/w ustawy - nie jest rolą organu ponowne ustalanie podmiotu zobowiązanego do uiszczenia należności czy też badanie stanu faktycznego. Takie działanie organu egzekucyjnego należałoby uznać za wykraczające poza zakres jego właściwości i godzące w istotę postępowania egzekucyjnego. W zakresie zarzutu naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w toku wydawania kwestionowanego rozstrzygnięcia egzekucyjnego, wskazano, że zgodnie z art. 18 w/w ustawy przepisy kpa mają odpowiednie zastosowanie. Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, że oczekiwanie, dopiero na etapie skutecznie wszczętego i toczącego się postępowania egzekucyjnego, badania istnienia obowiązku w inny sposób niż poprzez ocenę przedstawionych przez stronę dowodów nieistnienia zobowiązania (np. z uwagi na jego wykonanie lub wygaśniecie) oraz błędu co do osoby zobowiązanej (np. z uwagi na skierowanie egzekucji do innej osoby niż ujętej w tytule wykonawczym), uznać należy za nieuzasadnione. Przedstawione przez zobowiązaną rozumienie przepisów egzekucyjnych sprawiałoby, że organ egzekucyjny byłby w istocie kolejną instancją prowadzącą nowe postępowanie administracyjne. Takiej woli ustawodawcy nie sposób dopatrzyć się w treści przepisów ustawy egzekucyjnej.

Wskazano dalej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że jeśli strona zamierzała wykazać brak zobowiązania, to powinna była przedstawić stosowne dowody z których wynikałoby, iż obowiązek objęty tytułem wykonawczym aktualnie faktycznie nie istnieje, ewentualnie, że nie jest ona tą osobą, do której skierowano tytuł wykonawczy

Jedynym dowodem który miałby dowieść powyższego jest oświadczenie P. U., w którym potwierdza on, iż okresie od 5 stycznia 2004 roku do 14 listopada 2007 roku w godzinach takich jak w upomnieniu 133.993 "poruszał" się samochodem marki [...][...]. Takie oświadczenie nie zostało przez organ uznane za dowodzące nieistnienia zobowiązania lub błędu co do osoby zobowiązanej. Argumentacja organu I instancji jest dla Kolegium logiczna i w pełni przekonująca. Kolegium podniosło, że po konfrontacji treści oświadczenia z treścią uprzedniej korespondencji zobowiązanej i jej małżonka z Prezydentem Miasta oraz treścią oświadczenia z 10 kwietnia 2009 roku o dysponowaniu pojazdem z okresie objętym tytułem wykonawczym przez M. N., nie znajduje podstaw do przyjęcia, iżby egzekucja była kierowana do niewłaściwego podmiotu, a zobowiązanie faktycznie nie istniało. W tym miejscu zwrócono uwagę, że oświadczenie P. U. dotyczy przeszło trzystu zdarzeń odnotowanych przez inspektorów SPP potwierdzających że w oznaczonych datach i godzinach pojazd nie poruszał się, lecz parkował w obrębie strefy bez uiszczonej opłaty. Skoro zatem P. U. oświadcza, że pojazdem poruszał się, a inne dowody (przekonujące choćby tylko z uwagi na ich liczbę i odmienność osób sporządzających i dat) prowadzą do wniosków przeciwnych takie wyjaśnienie nie może zostać, zdaniem SKO, przyjęte, jako dowód dający podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W zakresie innej argumentacji - co do braku uprzedniego (t.j. przed wszczęciem postępowania) doręczenia upomnienia - nie sposób nie zauważyć, jak podkreślił organ odwoławczy, że zarówno zobowiązana, jak i P. U., wskazują na wezwanie 133.993, które zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru zostało doręczone 3 sierpnia 2009 roku do rąk własnych zobowiązanej. Rozważania co do zasad doręczania zawiadomień o niezapłaconym postoju uznano za bezprzedmiotowe, wskazując, że, co do zasady, ani ustawa ani uchwała rady miasta, nie przewidują obowiązku ich doręczania. Tym samym pozostawianie za wycieraczką zawiadomień może być rozpatrywane jedynie jako czynność materialno-techniczna o charakterze informacyjnym. Nie ma ona jednak wpływu na istnienie zobowiązania powstającego z mocy prawa, wskutek zaparkowania bez uiszczenia należnej opłaty.

Odnosząc się z kolei do podnoszonego zarzutu przedawnienia roszczeń, uznając ten zarzut za nieuzasadniony, powołano się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na przepisy art. 40d ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zgodnie z którym obowiązek uiszczenia opłat określonych w art. 13 ust 1 pkt 2, art. 13 f ust. 1 i art. 40 ust. 3 oraz kar pieniężnych określonych w art. 13g ust. 1, art. 13k ust. 1 i 2, art. 29a ust 1 i 2 oraz w art. 40 ust. 12 przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty lub kary powinny zostać uiszczone i stwierdzono, że taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 7, 8, 9, 77, 80, 81 kpa oraz 59 § 1 ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta.

Powtarzając w znacznej części przedstawioną dotychczas argumentację, M. N. podważyła prawidłowość dowodzenia organów i powstałych na skutek tego ustaleń kwestionujących prawdziwość złożonego przez P. U. oświadczenia w zakresie parkowania przedmiotowym samochodem we wskazanym w tytule wykonawczym okresie. Skarżąca zwraca uwagę na zaniechanie organów prowadzących postępowanie w sprawie, a odnoszące się do braku przeprowadzenia dowodu z przesłuchania P. U.. Brak ustaleń w przedmiocie chociażby tego kto dysponował jego samochodem ( ...) we wskazanym okresie (od 5 stycznia 2004 r. do 14 listopada 2007 r.), uniemożliwia, zdaniem skarżącej, podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadną, aczkolwiek tylko częściowo z przyczyn w niej wskazanych.

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sprawując tę kontrolę m.in. w zakresie skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym (art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej p.p.s.a., Sąd w myśl art. 134 rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W zakresie tak określonej kognicji skład orzekający w sprawie dopatrzył się uchybień organów administracji związanych z naruszeniem przepisów postępowania egzekucyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Niniejsze postępowanie egzekucyjne zostało zainicjowane z urzędu wystawieniem przez wierzyciela - Prezydenta Miasta będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, tytułu wykonawczego obejmującego należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania, w okresach od 5 stycznia 2004 r. do 14 listopada 2007 r., którego odpis doręczono w dniu 3 grudnia 2009r.

Strona nie złożyła zarzutów w sprawie, natomiast pismem z dnia 17 grudnia 2009r. złożyła w oparciu o treść art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę swojego żądania Strona wskazała błąd co do osoby zobowiązanego oraz wygaśnięcie zobowiązania w drodze przedawnienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonym postanowieniem z [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...]odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Istota sporu między stronami sprowadza się do odpowiedzi, czy w sprawie wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania.

Zauważyć należy, co ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, iż obowiązek ponoszenia opłat za pozostawienie pojazdu w strefie płatnego parkowania wynika z przepisów prawa - bez potrzeby jego konkretyzacji w drodze aktu indywidualnego np. decyzji (podobnie: wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt FSK 2580/04, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 26 lipca 2006 r. sygn. II SA/Sz 534/06 nie publikowane).

Zdaniem Sądu, nie powinno też budzić wątpliwości, że w razie nie uiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia obciąża - co do zasady - właściciela pojazdu. Właściciel jest bowiem na ogół korzystającym z drogi, chyba że udowodni, że pojazd użyczył innej osobie.

Wadliwe ustalenie osoby zobowiązanego może być podnoszonego na etapie całego postępowania egzekucyjnego. W myśl bowiem art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Natomiast stosownie do art. 59 § 1 pkt 4 postępowanie egzekucyjne umarza się, gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego.

W przypadku ustalenia przez organ egzekucyjny wystąpienia powyższych okoliczności, na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu, wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 3 i § 4 u.p.e.a.).

W myśl art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż w toku postępowania egzekucyjnego stosujemy, z uwzględnieniem specyfiki tego postępowania, regulacje zawarte w Kpa w tym również wypracowane zasady tego postępowania.

Zarówno w orzecznictwie jak i w literaturze przedmiotu wyraźnie wskazuję się, że postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosowane są trzy rodzaje zasad: zasady ogólne całego systemu prawa, zasady ogólne postępowania administracyjnego uregulowane w kodeksie postępowania administracyjnego oraz zasady ogólne uregulowane w komentowanej ustawie (T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, Administracyjne postępowanie egzekucyjne, Toruń 2002, s. 41). Zasady postępowania z k.p.a. nie zostały wyłączone w postępowaniu egzekucyjnym. Wykładnia językowa art. 18 u.p.e.a. jednoznacznie wskazuje, iż ustawodawca zawarł tu ogólne odesłanie do k.p.a., co oznacza, iż potencjalnie wszystkie jego przepisy mogą być stosowane w postępowaniu egzekucyjnym (por. R. Hauser Roman, A. Skoczylas Glosa do wyroku NSA z dnia 14 marca 2001 r., I SA 439/00,OSP 2002/6/76; także wyrok NSA z dnia 13 października 2005 r., II FSK 215/2005).

Zasady ogólne postępowania administracyjnego są zatem i zasadami postępowania egzekucyjnego. W szczególności dotyczy to zasad ogólnych, wymienionych w rozdziale drugim działu pierwszego kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasad legalizmu (art. 6 k.p.a.), praworządności prawdy obiektywnej, wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) oraz informowania stron (art. 9 k.p.a.).

Na tle powyższych rozważań kwestią wymagającą wyjaśnienia na tle rozpoznawanej sprawy jest obowiązek organu ustalenia podmiotu zobowiązanego i stanu faktycznego sprawy.

Wobec tego, że kwestia postępowania dowodowego nie została w ogóle uregulowana w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), to na zasadzie odesłania w art. 18 tej ustawy w tym zakresie pełne zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy". W oparciu o tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 45). Nadto w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje formalna teoria dowodowa, wg której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę. Wręcz przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, 75 k.p.a.) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2000 r. sygn. akt V SA 948/00 LEX nr 50114).

Zgodnie z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, iż organ drugiej instancji, rozpatrując zażalenie na postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania, rozpatruje sprawę od nowa i nie ogranicza się tylko w tym zakresie do zbadania zarzutów podniesionych w zażaleniu. Te kompetencje organu drugiej instancji wynikają z treści art. 138 § 1 k.p.a., który na podstawie art. 144 k.p.a. ma odpowiednie zastosowanie do postanowień wydawanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji.

Przechodząc od tych ogólnych rozważań na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy iż Strona swoje żądanie umorzenia postępowania uzasadniła tym, że co prawda jest współwłaścicielką samochodu, którego nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania został poświadczony przez inspektorów SPP, ale oświadczyła, że w datach wskazanych w wystawionym tytule wykonawczym nie kierowała tym pojazdem. Jako dowód w sprawie wskazała na pisma kierowane do Prezydenta Miasta (pismo z dnia 4 sierpnia 2009 r.), w których w sposób nie budzący wątpliwości - jej zdaniem - wskazała jako użytkownika pojazdu – P. U.. W załączeniu przedłożyła oświadczenie P. U., iż to on poruszał się w dniach od 5 stycznia 2004r. do 14 listopada 2007r. samochodem marki [...].

Organ w zaskarżonym postanowieniu wskazał, iż nie jest rolą organu ponowne ustalanie podmiotu zobowiązanego do uiszczenia należności, czy też badanie stanu faktycznego. W jego ocenie takie działanie organu egzekucyjnego należałoby uznać za wykraczające poza zakres jego właściwości i godzące w istotę postępowania egzekucyjnego. stwierdziło, że oczekiwanie, dopiero na etapie skutecznie wszczętego i toczącego się postępowania egzekucyjnego, badania istnienia obowiązku w inny sposób niż poprzez ocenę przedstawionych przez stronę dowodów nieistnienia zobowiązania (np. z uwagi na jego wykonanie lub wygaśniecie) oraz błędu co do osoby zobowiązanej (np. z uwagi na skierowanie egzekucji do innej osoby niż ujętej w tytule wykonawczym).

W ocenie Sądu stanowisko organu zaprezentowane powyżej jest nie do zaakceptowania. Jak wskazano powyżej organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Co więcej z regulacji zawartej w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, iż organ egzekucyjny ma obowiązek ( również z urzędu ) w toku całego postępowania badania czy nie wystąpiły okoliczności o których mowa w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przypadku stwierdzenia wystąpienia tych przesłanek ma obowiązek umorzenia postępowania.

Wskazano dalej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że jeśli strona zamierzała wykazać brak zobowiązania, to powinna była przedstawić stosowne dowody z których wynikałoby, iż obowiązek objęty tytułem wykonawczym aktualnie faktycznie nie istnieje, ewentualnie, że nie jest ona tą osobą, do której skierowano tytuł wykonawczy

W ocenie organu jedynym dowodem który miałby dowieść powyższego jest oświadczenie P. U., w którym potwierdza on, iż okresie od 5 stycznia 2004 roku do 14 listopada 2007 roku w godzinach takich jak w upomnieniu 133.993 "poruszał" się samochodem marki [...]. Organ uznał, iż takie oświadczenie nie dowodzi nieistnienia zobowiązania lub błędu co do osoby zobowiązanej.

W ocenie Sądu taka ocena jest przedwczesna. Rację ma skarżąca, iż taka ocena dokonana bez formalnego przesłuchania składającego oświadczenie ma cechy dowolności.

Odnosząc się z kolei do podnoszonego zarzutu przedawnienia roszczeń organ ograniczył się do stwierdzenia, "że taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie" .

W ocenie Sądu i w tym zakresie nie można się z organem zgodzić.

Warto przypomnieć, iż nowelą z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 179, poz. 1486) zmieniającą ustawę o drogach publicznych z dniem 4 października 2005 r. w art. 40d dodano ust. 3, w którym zawarto między innymi przepis, że obowiązek uiszczenia opłat określonych w art. 13f przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powinny zostać uiszczone.

Analizując przywołane unormowania należy postawić pytanie czy przepisy dotyczące przedawnienia zawarte w znowelizowanej ustawie o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 października 2005 r. mają zastosowanie również do należności z tytułu opłat za nieuiszczenie opłat parkingowych nakładanych na podstawie przepisów ustawy o drogach publicznych, które obowiązywały w dacie zdarzenia, tj. tak jak wynika to w niniejszej sprawie poczynając od stycznia 2004 r.

Na postawione pytanie należy odpowiedzieć twierdząco.

Stosownie do art. 32 ust. 1 Konstytucji RP "Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne." Zgodnie z art. 8 ustawy zasadniczej, Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej.

Przyjęcie innego poglądu prowadziłoby do nieracjonalnych wniosków, że przedmiotowo takie same należności z tytułu opłat za nieuiszczenie opłat parkingowych ulegają bądź nie ulegają przedawnieniu tylko i wyłącznie w zależności od tego, czy zostały nałożone na podstawie przepisów przed nowelizacją, czy też na podstawie przepisów po nowelizacji.

Co więcej, odrzucenie powyższej koncepcji prowadziłoby do wniosku, że opłata dodatkowa, której obowiązek zapłaty powstał przed nowelizacją ustawy o drogach publicznych, nigdy nie ulegałyby przedawnieniu i wierzyciel przez wiele lat (bez ograniczeń) mógłby żądać jej zapłaty w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji.

Biorąc pod uwagę również reguły wykładni systemowej jak i celowościowej przyjąć należy, że skoro w przepisach ustawy o drogach publicznych w brzmieniu od dnia 29 lipca 2005 r. nie ma wyraźnego wyłączenia, że przepisy art. 40d ust. 3 nie mają zastosowania do opłat za brak opłaty parkingowej na podstawie przepisów obowiązujących w dniu zdarzenia, to przepis ten dotyczący przedawnienia należy stosować również do tych opłat. Brak przepisów przejściowych w tej materii nie należy rozstrzygać na niekorzyść podmiotów zobowiązanych do zapłaty daniny publicznej.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że opłaty dodatkowe za okres poczynając od 5 stycznia 2004 r. do 14 listopada 2007 r., stosownie do art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych ulegały przedawnieniu z upływem odpowiednio co do roku 2004 z końcem 2009 r. W sytuacji zatem doręczenia tytułu wykonawczego w dniu 3 listopada 2009 r. i pobrania jak wynika z tytułu wykonawczego w dniu 30 listopada 2009r. kwoty 2576,10 zł z czego na zobowiązanie główne została zaliczona kwota 1750 zł wymagało wyjaśnienia przez organ czy i w jakim zakresie opłaty za rok 2004 uległy przedawnieniu .

Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi, jednoznacznie stwierdzić należy, że z poglądem organów co do braku podstaw prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ egzekucyjny w ramach niniejszej sprawy nie sposób się zgodzić.

Dlatego też skład orzekający w sprawie nie podziela stanowiska organów, że w opisanym stanie faktycznym skarżąca przerzuciła na organ ciężar dowodu i obowiązek prowadzenia przez organ nieuprawnionego postępowania wyjaśniającego.

W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie dostrzegły tego, że Prezydent Miasta występował w podwójnej roli wierzyciela i organu egzekucyjnego, a zatem przy rozpatrywaniu zarzutu błędu co do osoby zobowiązanej w szczególny sposób powinien pamiętać o tym, że organ nie może przy analizie materiału dowodowego pominąć jakiegokolwiek dowodu, tym bardziej, że taki wniosek dowodowy został przez skarżącą złożony w postaci żądania przesłuchania w charakterze świadka P. U., w sytuacji, gdy organ uznał, że jego pisemne wyjaśnienia są niewystarczające. W ocenie składu orzekającego w sprawie wbrew stanowisku organów obu instancji przeprowadzenie takiego dowodu nie pozostawało w sprzeczności z ww. zasadami prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zasada szybkości postępowania egzekucyjnego jest współzależna z zasadą prawdy obiektywnej. Szybkość postępowania egzekucyjnego którego celem jest wyegzekwowanie należności pieniężnej nie może bowiem pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, gdyż w przeciwnym razie może to prowadzić do egzekucji obowiązku od podmiotu nie zobowiązanego (wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FSK 591/08).

Konkludując należało stwierdzić, że zaskarżone postanowienia zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 6, 7, 8 k.p.a. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ powinien uwzględnić wszystkie wymienione wyżej uchybienia, które jednocześnie stanowią wskazania, co do sposobu i kierunku dalszego procedowania.

W tym stanie sprawy, uwzględniając skargę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów orzeczono zaś stosownie do treści art. 200 zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 100 zł, stanowiącą sumę uiszczonego w sprawie wpisu sądowego.