Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 701/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust.1,2,3;
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par.3 ust.1 pkt 1-3;
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka, Sędziowie sędzia WSA Zofia Skrzynecka, sędzia WSA Wojciech Czajkowski (spr.), Protokolant pomocnik sekretarza Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia "[...]" . J. P.zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, o umorzenie zaległości z tytułu składek ZUS podnosząc, iż nie ma stałego źródła utrzymania ani majątku i nie jest w stanie spłacić powstałych zadłużeń.

W wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że w związku z prowadzoną przez J.P. w okresie od 03 stycznia 1991r. do 30 września 2002r. działalnością gospodarczą, nie dopełniony został obowiązek uiszczenia należnych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, co doprowadziło do powstania zadłużenia z tego tytułu za okres od lutego 2001 r. do 09.2002 r., w łącznej wysokości 8.102,84 zł. w tym: należność główna z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 3.491,84 zł i odsetki od wymienionej należności, w wysokości 4.611,00 zł. Organ ustalił jednocześnie, że zobowiązany nie posiadał zaległości z tytułu składek finansowanych przez płatnika. W tym bowiem zakresie, wyrokiem Sądu Okręgowego w E - Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 18.05.2004 r. umorzone zostały należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez płatnika w wysokości 10.156,82 zł i na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 102,34 zł, jak również koszty upomnienia w kwocie 25,20 zł oraz odsetki za zwłokę w kwocie 5.701,90 zł.

Z akt wynika m.in., że decyzją z dnia "[...]" r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w sprawie z wniosku J. P. z "[...]". o umorzenie składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, które jak podano w uzasadnieniu decyzji, z mocy prawa nie podlegają umorzeniu.

Pismem z dnia 14 lutego 2011 r. zobowiązany został ponadto poinformowany przez ZUS, o braku możliwości zawarcia proponowanej ugody odnośnie spłaty należności głównej w 12 ratach w przypadku umorzenia przez Zakład odsetek. Organ zwrócił bowiem uwagę, że do składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne finansowanych przez ubezpieczonych nie ma zastosowania art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s.",

Odmawiając zaś decyzją z dnia "[...]" r. w związku z wymienionym na wstępie wnioskiem podatnika z "[...]"., umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 4.611,00 zł, organ podniósł, że nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 w zw. z ust. 2 "u.s.u.s.", oraz nie została spełniona przesłanka umorzenia należności z § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.), powoływanego dalej jako "rozporządzenie".

Jednocześnie decyzją z tego samego dnia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w zakresie umorzenia składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, na kwotę 3.491,84zł.

Składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązany wskazał, że nie posiada majątku, który mógłby sprzedać i uregulować zaległości, nie pracuje i nie osiąga dochodu z powodu sprawowania opieki nad przewlekle chorymi rodzicami. Zarzucił, że ZUS w stosownym czasie nie poinformował go o fakcie nie umorzenia przez Sąd Okręgowy w E. całej sumy zaległości i przez okres 37 miesięcy nie informował o posiadanych zaległościach i narastających odsetkach.

Decyzją z dnia "[...]" r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych wymienione wyżej rozstrzygnięcie z "[...]". w przedmiocie umorzenia odsetek utrzymał w mocy. W uzasadnieniu zwrócił uwagę, że J. P. nigdzie nie pracuje i nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych Powiatowego Urzędu Pracy. W 2009 r. uzyskał dochód w kwocie 6.321,00 zł. Od kilku lat jest na utrzymaniu rodziców. Oprócz zaległości w ZUS nie posiada innych zobowiązań z tytułu kredytów, w bankach, instytucjach, u osób prywatnych jak również zobowiązań alimentacyjnych oraz nie ponosi wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem. Nie korzystał też z żadnej formy świadczeń z opieki społecznej.

Organ wyjaśnił, iż wykonując wyrok Sądu Okręgowego Wydziału IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" r., zawiadomił zobowiązanego o umorzeniu należności i w dniu "[...]" r. wydał stosowną decyzję o umorzeniu składek finansowanych przez płatnika, określając wysokość, okres jakiego dotyczy umarzana należność oraz jej rodzaj. Po wydaniu zaś wymienionej decyzji Zakład nie kierował pism do zobowiązanego w sprawie zadłużenia. Jednak od dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne, w związku z pozostałym zadłużeniem.

Rozpoznając ponownie sprawę Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, iż wysokość nieopłaconych składek, od których naliczono odsetki za zwłokę, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (zgodnie z art. 28 ust. 1, 2, 3, pkt 4a u.s.u.s.). Podniósł również, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia całkowitej nieściągalności, gdyż żaden z organów egzekucyjnych, tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego ani Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, stosownie do art. 28 ust. 1, 2, 3 pkt 5 u.s.u.s.. Organ zauważył, iż w związku z prowadzonym przeciwko J. P. postępowaniem egzekucyjnym nie jest oczywiste, że nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, zgodnie z art. 28 ust. 1,2,3 pkt 6 ustawy o u.s.u.s.. Nie dostrzegł ponadto przesłanek umorzenia zaległości z tytułu składek

w oparciu o § 3 w/w rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej

z dnia 31 lipca 2003 r.. Jak podał, ciężar udowodnienia, iż w sprawie wystąpiły wymienione okoliczności spoczywa w dużej mierze na zobowiązanym. Przewlekła choroba rodziców nie pozbawia zobowiązanego możliwości zarobkowania. Jedynie zaś ojciec J. P., wymaga zgodnie z dokumentacją opieki. Matka ma bowiem ustaloną trzecią grupę inwalidzką i może podejmować pracę lekką. Dodatkowo Zakład zwrócił uwagę, iż zobowiązany nie przebywa stale w miejscu zamieszkania rodziców, co potwierdzają ustalenia Komendy Policji w Lu., z których wynika, że oświadczył on telefonicznie, iż zamieszkuje w L., a Lu. jest jedynie adresem do korespondencji.

Reasumując Zakład podkreślił, że dla umorzenia należności, zarówno w całości jak i w części, koniecznym jest wykazanie zaistnienia jednej bądź kilku z w/w przesłanek, potwierdzających w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości, że w danej sytuacji zachodzi całkowita nieściągalność zadłużenia lub ważny interes osoby zobowiązanej. Zdaniem Zakładu, powyższych okoliczności strona w sposób wystarczający nie wykazała.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze na powyższą decyzję J.P. ponownie podniósł, iż stan zdrowia rodziców uniemożliwia Mu podjęcie pracy zarobkowej i ułożenie sobie życia. Podał, iż opiekuje się ojcem, który wymaga stałej opieki oraz matką, która nie jest w pełni sprawna fizycznie. Nie zgodził się ze stanowiskiem ZUS, iż Jego sytuacja umożliwia podjęcie pracy zarobkowej. Zauważył, że organ ten nie jest uprawniony do badania charakteru schorzeń, czy też zakresu pomocy jaki potrzebuje dana osoba. Dlatego też, rozstrzygnięcie nosi zdaniem strony, znamiona dowolności. Według skarżącego, ojciec potrzebuje jego stałej opieki i pomocy w miejscu zamieszkania – L. Natomiast, gdy wyjeżdża do szpitala w O., przebywa wtedy w Lu. korzystając tam z uprzejmości zamieszkania.

W odpowiedzi, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny przeprowadza kontrolę aktów wydawanych przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Na podstawie zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. umorzenia należności z tytułu składek. Tym samym, nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Leży to bowiem w granicach wyłącznej kompetencji organu administracji.

Rozpoznawana przez Sąd sprawa dotyczyła negatywnie załatwionego przez organ wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter decyzji uznaniowej. Taka forma działania organów administracji publicznej sprowadza się do możliwości wyboru konsekwencji prawnych stwierdzonego stanu faktycznego. Przyjęcie pewnego rodzaju elastyczności

w stosowaniu prawa wynika głównie z konieczności ustalenia relacji pomiędzy wartościami respektowanymi przez społeczeństwo indywidualnie na potrzeby konkretnej sytuacji. Bogate w tym zakresie orzecznictwo sądowe kształtuje trwałą

i jednolitą linię, zgodnie z którą kontrola sądowa decyzji o charakterze uznaniowym polega na zbadaniu, czy organ administracji publicznej podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania

i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz wszechstronnego

i wnikliwego jego rozważenia. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności (p. wyrok NSA z 24 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z 13 października 2000 r., sygn. akt III SA 3416/99; wyrok NSA z 14 maja 1997 r., sygn. akt I SA/Łd 344/96; wyrok NSA z 13 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 272/97).

Stosownie do powołanego przez organy jako podstawa decyzji art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Ustęp 2 tego artykułu stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Z kolei ustęp 3 zawiera zamknięty katalog sytuacji, w których zachodzi całkowita nieściągalność, tj.:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku,

z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tj. z 2005r. Nr 8, poz. 60, ze zm.),

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Jednak nawet wówczas oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej

w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy, pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd podzielił stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych co do braku wystąpienia przesłanek całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Z akt sprawy wynika, iż żaden z organów egzekucyjnych nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję ( art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s.), zaś wysokość nieopłaconych należności z tytułu składek przekraczała kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s.). Ponadto w toku postępowania nie było oczywiste, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u..s.).

Wnosząc o umorzenie w/w należności skarżący podał m.in., że jest osobą niepracującą, pozostając częściowo na utrzymaniu rodziców. Wskazał również, że nie posiada majątku nieruchomego i ruchomego. Nie ponosi też wydatków związanych z utrzymaniem. Zakład ustalił natomiast, że poza zaległościami wobec ZUS na stronie nie ciążą inne zobowiązania.. W 2009 r. J.P. osiągnął dochód w wysokości 6.321,00 zł. W 2010r. pracy zarobkowej nie wykonywał. Ustalił także, iż wnioskodawca nie korzystał i nie korzysta z żadnej formy pomocy świadczeń pomocy społecznej. Nie figuruje również w rejestrze osób bezrobotnych Powiatowego Urzędu Pracy w I. Filia w L.W związku z przebiegiem postępowania egzekucyjnego organ ustalił, że podjęte środki w postaci zajęcia rachunków bankowych oraz wynagrodzenia za pracę okazały się nieskuteczne. Z akt administracyjnych sprawy wynika jednak, że prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. postępowanie egzekucyjne jest cały czas w toku. Wystawione tytuły wykonawcze, skierowane zostały do realizacji przez organ egzekucyjny, który mimo trudności w prowadzeniu postępowania, nie orzekł o bezskuteczności egzekucji. Tym samym, do czasu stwierdzenia przez organ egzekucyjny braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, przy założeniu nieistnienia pozostałych przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 4a i 6 u.s.u.s., zarzut strony, iż w sprawie istnieje przesłanka całkowitej nieściągalności, nie może być uwzględniony (p. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 342/07).

Taki stan rzeczy powoduje, iż uzasadnionym jest twierdzenie Zakładu, że

w okolicznościach sprawy nie sposób przyjąć istnienia stanu całkowitej nieściągalności. Prawidłowo ustalono zatem, iż na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie wystąpiła w sprawie przesłanka umorzenia należności z tytułu składek, o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., a w konsekwencji, że brak było prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Sąd stwierdził tym samym, iż przeprowadzona przez organ analiza okoliczności powoływanych przez stronę, w tym aspekcie przyznania ulgi w postaci umorzenia, nie wykraczała poza granice przyznanego organowi uznania administracyjnego i nie nosiła cech dowolności.

Zdaniem Sądu, nie budzi zastrzeżeń wyprowadzona przez Zakład na podstawie powoływanych przez stronę okoliczności ocena, że nie zaistniała także żadna

z przesłanek umorzenia należności określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.. W myśl tego uregulowania, Zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z brzmienia cytowanego przepisu wprost wynika, że to na wnioskodawcy (zobowiązanym) spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek. ZUS wskazywał na tę powinność zobowiązanego zarówno w uzasadnieniu decyzji pierwszej, jak i drugiej instancji. Słusznie zatem Zakład uznał zgromadzone z urzędu materiały za niewystarczające do stwierdzenia, iż wystąpiły szczególne okoliczności, przewidziane w regulacji § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia.

Prawidłowo organ ocenił, że skarżący nie wykazał, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Strona nie podała w związku z postępowaniem w sprawie, faktycznie ponoszonych kosztów utrzymania lub innych nadzwyczajnych wydatków. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia "[...]". J.P. wyjaśnił jedynie, iż "nie ma wydatków", nie ponosi kosztów leczenia i nie posiada nikogo na utrzymaniu. Nie podał także, co oznacza "częściowe" pozostawanie na utrzymaniu rodziców, w sytuacji gdy pozostaje On bez pracy i środków finansowych niezbędnych na utrzymanie. W tych okolicznościach nie bez znaczenia są w sprawie ustalenia Zakładu, z których wynika, iż zobowiązany nie korzysta z pomocy społecznej, a także nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych. Czynią one bowiem uprawnionym wniosek, że sytuacja skarżącego nie jest tak dramatyczna, aby zagrożona była sfera jego elementarnych potrzeb.

Skarżący nie uwiarygodnił też podnoszonego dopiero we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, faktu sprawowania opieki nad przewlekle chorymi członkami rodziny, co według jego twierdzeń w istotny sposób ograniczać miało aktywność zawodową i zarobkową (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Tym bardziej, gdy jak wynika z akt, choroba ojca nie przeszkadzała mu w podjęciu pracy w 2009r i osiąganiu z tego tytułu dochodów, zaś w piśmie z dnia 22 kwietnia 2009r. Komenda Policji w Lu. poinformowała, że J.P. oświadczył telefonicznie, iż zamieszkuje w L, a w Lu. posiada jedynie adres do korespondencji. Trafnie Zakład zwrócił uwagę, iż tylko ojciec skarżącego zgodnie z dokumentacją lekarską wymaga opieki, natomiast matka ma ustaloną trzecią grupę inwalidzką i może podejmować pracę lekką, co w istocie podważa twierdzenia strony odnośnie sprawowania od kilku lat stałej opieki nad rodzicami zamieszkującymi w Lu. Skarżący nie uprawdopodobnił przy tym późniejszych wyjaśnień, iż w L. zamieszkuje jedynie grzecznościowo, w czasie pobytu ojca w szpitalu w O. Mając na uwadze, iż twierdzenia strony o niemożliwości podjęcia pracy są w świetle poczynionych w sprawie ustaleń nieprzekonywujące, stanowisko Zakładu, że skarżący nie wykazał, iż konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności - nie budzi zdaniem Sądu zastrzeżeń. Słusznie też Zakład zwrócił uwagę na ewentualne możliwości płatnicze zobowiązanego w przyszłości, biorąc pod uwagę jego wiek, stan zdrowia i sytuacje finansową.

Nie budzi ponadto wątpliwości, że w sprawie nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności uzasadniające udzielenie ulgi w spłacie zaległości z tytułu składek, tj. przesłanka przewidziana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.

Reasumując podkreślić należy, iż umorzenie składek zawsze powinno wynikać

z zaistnienia rzeczywiście wyjątkowych i nadzwyczajnych okoliczności wyłączających możliwość ich uregulowania. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest bowiem wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi zaś wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tego tytułu oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym, (p. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006r. o sygn. akt III SA/Wa 2426/06 opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wskazywano na wstępie niniejszych rozważań, nawet zaistnienie przesłanki umorzenia należności nie tworzy automatycznie po stronie Zakładu obowiązku ich umorzenia. Organ wydający decyzję korzystając z uznania administracyjnego, dokonuje wyboru rozstrzygnięcia i może – mimo istnienia przesłanki – odmówić uwzględnienia wniosku strony.

W ocenie Sądu, prawidłowo poczynione przez organ ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie nie dały podstaw do przyjęcia, że twierdzenia strony o istnieniu przesłanek warunkujących umorzenie zaległości z tytułu składek, zasługują na uwzględnienie. W świetle treści powołanych wyżej przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., dokonana przez Zakład ocena sytuacji majątkowej i finansowej zobowiązanego nie nosi cech dowolności. Argumentacja organu w tym zakresie, jest logiczna i przekonywująca, przy czym dostrzegając trudności w zakresie jednorazowej spłaty zadłużenia wobec ZUS, organ wskazał na treść art. 29 u.s.u.s. przewidującego możliwość rozłożenia należności na dogodne raty, w odrębnym postępowaniu.

Zakład prawidłowo wywiązał się z obowiązku poszanowania zasady przekonywania, wyjaśniając stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji. Zapewnił też stronie prawo do czynnego udziału w postępowaniu, czego wyrazem są m.in. kierowane do niej pisma (z dnia "[...]" oraz "[...]"), w celu złożenia dokumentów obrazujących sytuację życiową i finansową.

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Skład orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, iż organ dokonał prawidłowej oceny prawnej, poczynionych z przestrzeganiem zasad wyrażonych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ustaleń faktycznych. Sąd nie dopatrzył się tym samym uchybień powodujących konieczność jej uchylenia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił