Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 649/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-08-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Dyrektor Szkoły
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 107 § 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 158 ust. 7
journal: Dz.U. 2023 poz 900
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w [...] z dnia 5 kwietnia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia do I klasy szkoły podstawowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Komisji Rekrutacyjnej działającej w Szkole Podstawowej nr [...] w [...] z dnia 28 marca 2023 r.; II. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w [...] na rzecz skarżącej A. R. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi AR (dalej: "Skarżącej") jest decyzja Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] (dalej: "Dyrektor", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z [...] kwietnia 2023 r., wydana w przedmiocie odmowy przyjęcia dziecka do I klasy szkoły podstawowej.

Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że [...] marca 2023 r. Komisja Rekrutacyjna Szkoły Podstawowej nr [...] (dalej: "Komisja" lub "Organ I instancji") przeprowadziła rekrutację kandydatów do klasy pierwszej na rok szkolny 2023/2024. O przyjęcie do klasy pierwszej wpłynęły 74 wnioski. Na podstawie wydruków z systemu [...] ustalono, że najniższa liczba punktów uprawniających kandydata do przyjęcia wynosi 200. Wobec powyższego na przydzielone Szkole 64 miejsca w klasach pierwszych, Komisja zakwalifikowała 33 kandydatów mieszkających w obwodzie Szkoły oraz 31 kandydatów spoza obwodu Szkoły, którzy uzyskali najwyższa liczbę punktów. Jednocześnie Komisja sporządziła listę kandydatów niezakwalifikowanych, dla których Szkoła była jednostką pierwszego wyboru, na której pod pozycją 8 wskazano TW oraz przyznaną jej liczbę punktów – 60.

W piśmie z 1 kwietnia 2023 r. Skarżąca, wskazując art. 158 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 900) – dalej: "P.o.", zwróciła się z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia odmowy przyjęcia TW do I klasy Szkoły Podstawowej. Skarżąca podniosła, że na stronie rekrutacyjnej Miasta [...] widniała informacja dotycząca kryteriów, jakie mają spełniać dzieci rekrutujące do klasy pierwszej zamieszkałe poza obwodem szkoły. Wskazano tam ponadto, że kwalifikowanie do poszczególnych szkół dotyczy wyłącznie dzieci zamieszkałych poza obwodem szkoły lub/i nie uczęszczających do oddziału przedszkolnego danej szkole podstawowej tylko w przypadku, gdy szkoła dysponuje wolnymi miejscami. Skarżąca podniosła, że wskazane wyżej informacje zostały usunięte ze strony Miasta [...] 28 marca 2023 r.

W ocenie Skarżącej odmowa przyjęcia jej córki jest decyzją arbitralną i wydaną z naruszeniem zasad rekrutacji dzieci do pierwszej klasy Szkoły. Skarżąca podniosła, że TW uczęszczała do oddziału przedszkolnego w Szkole Podstawowej nr [...], a dodatkowo Komisja odmówiła przyjęcia dwójce dzieci z niepełnosprawnością. Zdaniem Skarżącej, odmowa przyjęcia jej córki jest tym bardziej niezrozumiała, ponieważ liczba klas i ilość dzieci w danej klasie została ustalona dopiero po zakończeniu procesu rekrutacji. Samo zaś rozstrzygniecie Komisji narusza art. 158 ust. 7 P.o. ponieważ w żaden sposób nie uzasadnia przyczyny odmowy.

Decyzją z [...] kwietnia 2023 r. Dyrektor, działając na podstawie art. 158 P.o., utrzymał w mocy rozstrzygniecie Komisji z [...] marca 2023 r. o odmowie przyjęcia TW do Szkoły Podstawowej nr [...].

Organ odwoławczy podał, że minimalną liczbę punktów, która kwalifikowała uczniów do szkoły, Komisja określiła na 200, natomiast TW uzyskała 60 punktów. Dyrektor podał, że system dodawał automatycznie 100 punktów dla kandydatów mieszkających na terenie miasta [...]. Natomiast pozostałe punkty zostały przydzielone zgodnie z uchwałą Rady Miasta [...] z [...] marca 2017 r. nr [...] w sprawie określenia kryteriów wraz z liczbą punktów w postępowaniu rekrutacyjnym do klas pierwszych szkół podstawowych, dla których organem prowadzącym jest Gmina Miejska [...] dla kandydatów zamieszkałych poza obwodem szkoły. Na podstawie ww. uchwały, o zakwalifikowaniu dziecka do szkoły decydowała uzyskana suma punktów za wymienione kryteria oraz dostępna liczba miejsc przyznana przez organ prowadzący. Odnosząc się natomiast do informacji zamieszonych na stronie internetowej Miasta [...] Organ odwoławczy podniósł, że strona ta administrowana jest przez organ prowadzący.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, AR wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.

Zdaniem Skarżącej, decyzja Dyrektora została wydana z naruszeniem:

I. art. 133 ust 2 i 3 w zw. z art. 158 ust. 1 i 7 P.o. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na braku wyraźnego wskazania w oparciu o jakie kryteria było prowadzone postępowanie rekrutacyjne dla dzieci spoza obwodu, a także poprzez brak wskazania przyczyn odmowy przyjęcia córki Skarżącej do pierwszej klasy Szkoły Podstawowej nr [...] w decyzji Komisji Rekrutacyjnej z [...] marca 2023 r., oraz braku wskazania najniższej liczby punktów uprawniającej do przyjęcia, którą kandydat uzyskał w postępowaniu rekrutacyjnym;

II. art. 130 ust 7 w zw. z art. 133 ust 2 i 3 P.o. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której Szkoła Podstawowa nr [...] dysponowała wolnymi miejscami, gdyż liczba klas i ilość dzieci w danej klasie jest ustalana dopiero po zakończeniu procesu rekrutacji, a nadto rodzice zostali poinformowani, iż mogą złożyć dokumenty do innej Szkoły Podstawowej nr [...] na terenie Miasta [...];

III. art. 158 ust. 9 w zw. z art. 131 ust. 1 i 2 P.o. w zw. z art. 7 kpa i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn zm.) – dalej: "k.p.a." poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, z uwagi na brak właściwego uzasadnienia przyczyn odmowy zakwalifikowania i przyjęcia dziecka Skarżącej, jak również niepodanie do publicznej wiadomości danych dotyczących liczby miejsc w pierwszej klasie Szkoły Podstawowej nr [...], brak opisania w rozstrzygnięciu stanu faktycznego i wskazania podstawy prawnej przyjętego rozstrzygnięcia, jak również poprzez brak odniesienia się do zarzutów przywołanych w złożonym przez stronę skarżącą odwołaniu, a także poprzez sprzeczność rozstrzygnięcia z treścią uzasadnienia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga została przez Sąd uwzględniona, bowiem okazała się w pełni zasadna.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 269; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia - art. 135 P.p.s.a.

Zaskarżona do WSA decyzja Dyrektora Szkoły Podstawowej o odmowie przyjęcia do I klasy szkoły podstawowej, córki Skarżącej, została oparta na wybranych przepisach rozdziału 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 900; zwana dalej u.P.oś.), regulujących proces rekrutacji do publicznych szkół. Według wyrażonych w nich reguł, do klasy I publicznej szkoły podstawowej, której ustalono obwód, przyjmuje się na podstawie zgłoszenia rodziców dzieci i młodzież zamieszkałe w tym obwodzie (art. 133 ust. 1 P.oś.). Kandydaci zamieszkali poza obwodem publicznej szkoły podstawowej mogą być przyjęci do klasy I po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego, jeżeli dana publiczna szkoła podstawowa nadal dysponuje wolnymi miejscami. W postępowaniu rekrutacyjnym są brane pod uwagę kryteria określone przez organ prowadzący, z uwzględnieniem zapewnienia jak najpełniejszej realizacji potrzeb dziecka i jego rodziny oraz lokalnych potrzeb społecznych, oraz może być brane pod uwagę kryterium dochodu na osobę w rodzinie kandydata (art. 133 ust. 2 P.oś.). Wyniki postępowania rekrutacyjnego podaje się do publicznej wiadomości w formie listy kandydatów zakwalifikowanych i kandydatów niezakwalifikowanych, zawierającej imiona i nazwiska kandydatów oraz informację o zakwalifikowaniu albo niezakwalifikowaniu kandydata do publicznej szkoły (art. 158 ust. 1 P.oś.). Komisja rekrutacyjna podaje do publicznej wiadomości listę kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych do publicznej szkoły. Lista zawiera imiona i nazwiska kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych lub informację o liczbie wolnych miejsc (art. 158 ust. 3 u.P.oś.). W terminie 3 dni od dnia podania do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych, rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni może wystąpić do komisji rekrutacyjnej z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia odmowy przyjęcia kandydata do publicznej szkoły (art. 158 ust. 6 u.P.oś.). Uzasadnienie sporządza się w terminie 3 dni od dnia wystąpienia przez rodzica z wnioskiem. Należy podkreślić, że w myśl art. 158 ust. 7 u.P.oś. uzasadnienie odmowy przyjęcia zawiera przyczyny odmowy przyjęcia, w tym najniższą liczbę punktów, która uprawniała do przyjęcia, oraz liczbę punktów, którą kandydat uzyskał w postępowaniu rekrutacyjnym (art. 158 ust. 7 u.P.oś.). Rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni może wnieść do dyrektora publicznej szkoły odwołanie od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej, w terminie 3 dni od dnia otrzymania uzasadnienia (art. 158 ust. 8 u.P.oś.). Dyrektor publicznej szkoły rozpatruje odwołanie od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej w terminie 3 dni od dnia otrzymania odwołania. Na to rozstrzygnięcie dyrektora służy skarga do sądu administracyjnego, co wynika z art. 158 ust. 9 u.P.oś.

Z przesłanych do Sądu akt administracyjnych wynika, że w piśmie z dnia [...] marca 2023 r., Przewodnicząca Komisji Rekrutacyjnej Szkoły Podstawowej nr [...] poinformowała Stronę skarżącą o tym, że rekrutacja do klasy pierwszej odbywała się na podstawie "Zasad naboru do klas pierwszych szkół podstawowych na rok szkolny 2023/24" określonych przez organ prowadzący z wykorzystaniem systemu elektronicznego [...]. Podano również, iż zasady naboru zostały opracowany na podstawie określonych w piśmie przepisów m.in. ustawy - Prawo oświatowe. Zawarto też zdanie o tym, że do klasy pierwszej zostały zakwalifikowane dzieci, które otrzymały co najmniej 200 punktów.

Sąd potwierdza zarzuty skargi, iż przytoczone pismo Przewodniczącej Komisji Rekrutacyjnej nie zawiera uzasadnienia wymaganego przepisami ustawy u.P.oś. Jak stanowi bowiem art. 158 ust. 7 zd. drugie w.w ustawy, uzasadnienie odmowy przyjęcia kandydata do publicznej szkoły zawiera przyczyny odmowy przyjęcia, w tym najniższą liczbę punktów, która uprawniała do przyjęcia, oraz liczbę punktów, którą kandydat uzyskał w postępowaniu rekrutacyjnym. Orzeczenie o nieprzyjęciu do publicznej szkoły jest decyzją administracyjną, która skutkuje ograniczeniem publicznego prawa podmiotowego obywatela do korzystania z powszechnie dostępnych usług publicznych oraz powiązanego z nimi majątku publicznego. Sąd zwraca uwagę na treść art. 14 ust. 1 pkt 2 u.P.oś., który ustanawia w ramach postępowania rekrutacyjnego zasadę powszechnego dostępu do szkół publicznych (patrz. szerz. A. Jakubowski, Kontrola sądowoadministracyjna odmowy dopuszczenia do usług zakładu administracyjnego, ZNSA 2020, nr 4, s. 9-28, P. Zaborniak, Prawo dostępu do dóbr publicznych, Warszawa 2017 r., s. 314). Dlatego podkreśla się w orzecznictwie, iż orzeczenia organów szkoły wydawane w toku postępowania rekrutacyjnego, są decyzjami administracyjnymi rozstrzygającymi o prawach i obowiązkach stron gwarantowanych mocą art. 70 Konstytucji RP, przez co muszą odpowiadać wymogom w zakresie przekazania rodzicom dziecka przekonujących motywów ich rozstrzygnięcia.

Użyty w przepisie art. 158 ust. 7 zd. drugie u.P.oś. zwrot : "uzasadnienie zawiera przyczynę odmowy" nakazuje wyjaśnić w oparciu o obowiązujące zasady rekrutacji, jakie względy zadecydowały o niezakwalifikowaniu dziecka do grupy uczniów przyjętych na pierwszy rok do szkoły podstawowej. Podanie przyczyn odmowy wymaga wskazania jakich konkretnych kryteriów oceny kandydat nie spełnia wraz z odniesieniem do zastosowanej punktacji, a także wyjaśnienia przyczyn odmowy przyznania punktacji za osiągnięcia zadeklarowane i udokumentowane przez kandydata na ucznia (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2020 r. o sygn. II SA/Po 930/19, LEX).

Oczekiwanego przez ustawodawcę uzasadnienia nie zawiera także zaskarżone do Sądu rozstrzygnięcie Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...]. W treści tego uzasadnienia w odróżnieniu od rozstrzygnięcia Przewodniczącej Komisji wyrażono, co prawda informację o ilości punktów uzyskanych przez dziecko skarżącej strony, jednakże nie poinformowano rodziców o podstawach przyznanej punktacji, a więc o tym dlaczego ich dziecko uzyskało jedynie 60 punktów. Nie wyjaśniono przyczyn odmowy przyznania punktacji za pozostałe wymogi istotne dla postępowania rekrutacyjnego, które to zostały spełnione i udokumentowane przez kandydatkę na ucznia. Co więcej, z treści rozstrzygnięć wydanych w odniesieniu do strony skarżącej nie znajdziemy też informacji o tym czy Gmina dysponowała wolnymi miejscami w Szkole Podstawowej nr [...], które umożliwiałyby przyjęcie kandydatów zamieszkałych poza obszarem miasta [...]. W okolicznościach tej sprawy za niezbędne uznać też wypadało szczegółowe wyjaśnienie kwestii objęcia procesem rekrutacji kandydatów zamieszkałych poza obwodem szkoły, a uczęszczających do oddziału przedszkolnego Szkoły Podstawowej nr [...]. Z treści uzasadnienia rozstrzygnięcia Dyrektora Szkoły wynika bowiem, że administratorem strony www. informującej zainteresowanych o zasadach naboru jest organ prowadzący szkołę, czyli ten organ, który określa kryteria rekrutacji do publicznej szkoły. Jeżeli organ prowadzący zadecydował, że procesem rekrutacji nie będą obejmowane dzieci uczęszczające do oddziału przedszkolnego w danej szkole podstawowej, to niezbędne staje się wyjaśnienie dlaczego reguła ta nie została ona zastosowana wobec dziecka Skarżącej.

Niezależnie od nieprawidłowości w zastosowaniu przepisów prawa oświatowego określających niezbędne wymogi uzasadnienia rozstrzygnięcia odmownego, Sąd z urzędu dostrzegł, że rozstrzygnięcie zaskarżone odwołaniem do Dyrektora Szkoły Podstawowej zostało podpisane wyłącznie przez Przewodniczącą Komisji Rekrutacyjnej, nie zaś przez wszystkich członków tej Komisji. Nie może budzić wątpliwości to, że przepisy u.P.oś. kompetencje decyzyjne przyznają Komisji, nie zaś tylko włącznie jej Przewodniczącemu. Dlatego rozstrzygnięcie o odmowie przyjęcia kandydata do szkoły powinno być bezwzględnie podpisane przez wszystkich pracowników, którzy brali udział w charakterze członków komisji w procesie rekrutacji do szkoły publicznej. Wydane w tej sprawie rozstrzygnięcia obarczone są istotną wadliwością związaną z niezastosowaniem przepisu art. 107 § 1 pkt 8 K.p.a. obligujących pracowników organu do podpisania w decyzji z podaniem imienia, nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej. Dyrektor Szkoły naruszył art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymując w mocy zaskarżone odwołaniem rozstrzygnięcie Przewodniczącej Komisji.

W tych okolicznościach niezbędne okazało się uchylenie obu rozstrzygnięć o odmowie przyjęcia dziecka Skarżącej do pierwszej klasy Szkoły Podstawowej nr [...] na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Popełnione błędy w procesie interpretacji i stosowania prawa mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem nie przekonują do odmowy przyjęcia kandydatki do klasy pierwszej Szkoły Podstawowej.

Ponownie, prowadząc postępowanie Organy zobligowane mocą art. 153 P.p.s.a. ponownie rozpatrzą wniosek o przyjęcie córki Skarżącej do szkoły publicznej przy uwzględnieniu oceny prawnej wyrażonej w niniejszym uzasadnieniu. W przypadku ponownej odmowy przyjęcia, Organy Szkoły uzasadnią swe decyzje w sposób wymagany u.P.oś. i K.p.a., szczegółowo wskazując uzyskaną punktację, kryteria, jakie spełniła oraz jakich nie spełniła kandydatka oraz odpowiadające im punkty.

Z wyłożonych względów orzeczono jak w sentencji niniejszego wyroku w oparciu o art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.

Natomiast o kosztach postępowania, obejmujących pokryty wpis sądowy przez Stronę, orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1, art. 209 P.p.s.a.