Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2803/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art.  151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2  ust. 1  lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: par. 5  ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 10 poz 51
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, sędzia WSA Łukasz Trochym, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 maja 2023 r. sprawy ze skarg J. P. i M. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargi.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 5 października 2022 r., nr DNI.rn.625.39.2022 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołań: Starosty K. , reprezentującego Skarb Państwa, M. P. oraz J. P. od decyzji Wojewody Małopolskiego z 27 stycznia 2022 r., nr WS-III.7515.1.83.2011.TG

1. uchylił decyzję organu I instancji w pkt 3, w części dotyczącej parceli katastralnej [...] (powstałej z podziału [...] , objętej uprzednio wykazem hipotecznym [...] ks. tab. gm. kat. K. ) i umorzył w tym zakresie postępowanie I instancji;

2. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w pozostałej części.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że wnioskiem z 27 grudnia 2011 r. J. P. , zwrócił się do Wojewody Małopolskiego o wydanie, w trybie § 5 rozporządzenia

Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10 poz. 51

ze zm.), decyzji stwierdzającej, że:

1. nieruchomości składające się na kompleks parcel budowlanych o numerach katastralnych [...] i [...] , ujawnionych w [...] księgi tabularnej;

2. nieruchomości składające się na kompleks parcel budowlanych o numerach katastralnych [...] , [...], [...], [...], [...], [...] i parcel gruntowych o numerach katastralnych [...], [...], [...], [...], [...], ujawnionych w [...] księgi tabularnej oraz parcel budowlanych o numerach [...] i [...] , ujawnionych w [...] księgi tabularnej;

3. nieruchomości składające się na kompleks parcel budowlanych o numerach katastralnych [...] , [...], [...], [...], [...] i [...] ujawnionych w [...] księgi tabularnej;

4. parcela budowlana - [...] ujawniona w [...] księgi tabularnej;

5. parcela gruntowa o numerze katastralnym [...], ujawniona w [...] [...] księgi tabularnej;

6. parcela gruntowa o numerze katastralnym [...] , ujawniona w [...] [...] księgi tabularnej ;

7. parcela gruntowa o numerze katastralnym [...] , ujawniona w [...] księgi tabularnej;

8. parcela budowlana o numerze katastralnym [...] , ujawniona w [...] [...] księgi tabularnej;

9. parcela budowlana o numerze katastralnym [...] ;

10. parcele budowlane o numerach katastralnych [...] i [...] , ujawnione w [...] księgi tabularnej;

11. parcela gruntowa o numerze katastralnym [...] , ujawniona w [...] księgi tabularnej;

- nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu

Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.

U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13, ze zm.), zwanego dalej "dekretem".

Minister przedstawił następstwo prawne po byłym właścicielu nieruchomości A. P. .

Wnioskodawca wskazał, że objęte wnioskiem nieruchomości składały się na kompleks parcel funkcjonalnie stanowiących rynek miasta K. . Opisał szczegółowo poszczególne punkty złożonego wniosku.

Pismem z 23 sierpnia 2013 r. wnioskodawca wyjaśnił, że zakresem wniosku objęte są parcele gruntowe [...], [...], [...], i [...] , omyłkowo określone we wniosku jako

parcele budowlane.

W toku postępowania wyjaśniającego Wojewoda Małopolski uzyskał dokumentację

z Archiwum Akt Nowych, Starostwa Powiatowego w K., Wojewódzkiego

Urzędu Ochrony Zabytków w K., Archiwum Narodowego w K. oraz Archiwum Państwowego w K.. Na potrzeby przedmiotowego postępowania wykonane zostało opracowanie geodezyjno-prawne, sporządzone przez geodetę uprawnionego A. U. .

Decyzją z 27 stycznia 2022 r. Wojewoda Małopolski stwierdził, że:

1. parcele katastralne: [...] i [...] , objęte uprzednio wykazem hipotecznym [...] ks. tab. gm. kat. K. , w granicach aktualnych działek ewidencyjnych nr: [...] i [...] , obręb [...] K.- nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu;

2. parcele katastralne: [...] oraz [...] , [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] objęte uprzednio wykazami hipotecznymi [...] ks. tab. oraz [...] gm. kat.

K. , w granicach aktualnych działek ewidencyjnych nr: [...] , [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...],obręb [...] K.

- nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu;

3. parcele katastralne: [...] (powstała z podziału [...] ), [...], [...] i [...], objęte uprzednio wykazem hipotecznym [...] ks. tab. gm. kat. K. , w granicach aktualnych działek ewidencyjnych nr; [...] i [...], obręb [...] K. - nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu;

4. parcele katastralne: [...] oraz [...] , objęte uprzednio wykazem hipotecznym [...] ks. tab. gm. kat. K. , w granicach aktualnych działek ewidencyjnych

nr; [...], [...]i [...], obręb [...] K. - nie podpadały pod działanie art.

2 ust. 1 lit. e dekretu;

5. parcele katastralne: [...] , [...] i [...], objęte uprzednio wykazem hipotecznym [...] ks. tab. gm. kat. K. , w granicach aktualnych działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], obręb [...] K. - nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu;

6. umorzył postępowanie administracyjne w zakresie parcel katastralnych: [...] i [...] , objętych uprzednio zaginionymi wykazami hipotecznymi [...] i [...] gm. kat. K. , w granicach aktualnych działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...] i [...], obręb [...] K. ;

7. umorzył postępowanie w zakresie parceli katastralnej [...] , objętej uprzednio wykazem hipotecznym [...] gm. kat. K. , w granicach aktualnych działek ewidencyjnych nr: [...] i [...], obręb [...] K. ;

8. umorzył postępowanie w zakresie parceli katastralnej [...] , objętej uprzednio wykazem hipotecznym [...] gm. kat. K. ;

9. umorzył postępowanie w zakresie parceli katastralnej [...] , objętej uprzednio wykazem hipotecznym [...] gm. kat. K. , w granicach aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] , obręb [...] K. ;

10. umorzył postępowanie w zakresie parceli katastralnej [...] , objętej uprzednio wykazem hipotecznym [...] gm. kat. K. , w granicach aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] , obręb [...] K. ;

11. umorzył postępowanie w zakresie parcel katastralnych [...] i [...] , zniesionych

do [...] , objętej uprzednio wykazem hipotecznym [...] gm. kat,

K. ;

12. umorzył postępowanie w zakresie parceli katastralnej [...] , objętej uprzednio

wykazem hipotecznym [...] gm. kat. K. , w granicach aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] , obręb [...] K. .

Odwołania od decyzji Wojewody Małopolskiego wnieśli: Starosta K. ,

działający w imieniu Skarbu Państwa, M. P. - w zakresie pkt 6, 7, 8, 9, 10,

11 i 12 rozstrzygnięcia oraz J. P. w zakresie pkt 6, 7, 8 i 12 rozstrzygnięcia.

Rozpatrując sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że zgodnie z art. 2

ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (w pierwotnym brzmieniu), na

cele reformy rolnej przeznaczone miały być nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych,

jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego,

jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od

wielkości użytków rolnych w ramach tej powierzchni.

Minister podkreślił, że zasadnicze znaczenie dla określenia zakresu zastosowania przepisów dekretu ma ustalenie znaczenia terminu "nieruchomość ziemska". Podał,

że Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały Siedmiu Sędziów z 5

czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06 wskazał, że na cele reformy rolnej mogły być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadały celom, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu. Nie może tu zatem chodzić o wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie, ale o pewną ich grupę, przydatną do realizacji celów wyczerpująco wymienionych w art. 1 ust. 2 lit. a, b, c, d i e dekretu.

Biorąc pod uwagę przedmiot dekretu, jakim jest reforma rolna Minister stwierdził, że nieruchomość ziemska w rozumieniu dekretu to taka, która ma charakter rolniczy.

Chodzi więc o nieruchomość: ziemską o charakterze rolniczym; stanowiącą własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych; spełniającą normy obszarowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu; nadającą się do realizacji celów reformy

rolnej wymienionych w art. 1 ust. 2 dekretu.

Natomiast ocena, czy część określonej nieruchomości podpada pod działanie art. 2

ust. 1 lit. e dekretu wymaga po ustaleniu, czy ta część nieruchomości posiada rolniczy charakter, zbadania również, czy między tą częścią, a pozostałą - rolniczą - częścią majątku zachodzi, tzw. związek funkcjonalny. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych przez związek funkcjonalny należy rozumieć stan swoistej interakcji między poszczególnymi częściami majątku polegający na tym, że część poddana badaniu nie może prawidłowo funkcjonować bez części stricte rolniczej i na odwrót.

Minister podkreślił, że administracyjny tryb rozstrzygania, czy dana nieruchomość podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, ustanawia § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, na podstawie którego wydana została decyzja Wojewody Małopolskiego z 27 stycznia

2022 r.

Minister podał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz w sprawach dotyczących innych części majątku K. , w tym m.in. z wykazu remanentu ziem sygn. [...] , zawierającego listę majątków przejętych w powiecie chrzanowskim na cele reformy rolnej, wynika, że majątek K. , przejęty został na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Obszar majątku przewyższał 100 ha, a użytki rolne przekraczały 50 ha, choć w różnych dokumentach widnieją różne wartości tych powierzchni, co może wynikać z

sumowania przejmowanych na rzecz Skarbu Państwa majątków należących do

A. P. . W wykazie Powiatowego Urzędu Ziemskiego w C. dla majątku K. podano ogólny obszar 132,83 ha, w tym powierzchnia użytków rolnych wynosiła odpowiednio: grunty orne: 77,78 ha, pastwiska 22,35 ha, ogrody warzywne; 7,15 ha.

W związku z tym, że przedmiot postępowania odwoławczego stanowi jedynie część majątku K. badaniu będzie podlegać charakter i faktyczne wykorzystanie

tej części nieruchomości.

Odnosząc się do zarzutu Starosty K. dotyczącego błędnej wykładni art.

2 ust. 1 lit. e dekretu, polegającej na braku uznania, że w przypadku spełnienia normy obszarowej cała nieruchomość ziemska podlegała przejęciu na rzecz Skarbu Państwa, Minister wskazał, że zarzut ten nie może zostać uwzględniony. Przywołane przez Starostę K. orzecznictwo nie pokrywa się z aktualną linią orzeczniczą

sądów administracyjnych. Organ wskazał na wyrok Naczelnego Sądu

Administracyjnego z 4 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 281/20, w którego

uzasadnieniu Sąd wskazał, że przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu dotyczył

nieruchomości stanowiących w dacie jego wejścia w życie nieruchomości o

charakterze rolniczym, które mogły być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej, wytwórczej, sadowniczej.

Odnosząc się do pkt 1 decyzji Wojewody, dotyczącego parcel katastralnych [...]

i [...] Minister wskazał, że parcele te widnieją jako parcele budowlane w pozyskanym

z Archiwum Narodowego w K. odpisie wykazu hipotecznego [...] księgi tabularnej Karta [...] (str. 837 tomu V akt Wojewody Małopolskiego),

przekazane przez Sąd Rejonowy dla K. informacji z [...] K. (str. 513 tomu III akt Wojewody), natomiast w przekazanym przez Archiwum Narodowe w K. "Inwentarzu częściowym spisanym dnia 17 maja 1909 r. i w dnie następne przez [...] (...)", zwanym dalej "Inwentarzem częściowym" (str. 790-806 tomu V akt Wojewody Małopolskiego), jak i załączonym do wniosku protokole parcelowym gminy K. , widnieje parcela budowlana [...] , co oznacza, że dokumenty te zostały sporządzone przed jej podziałem. Z informacji zawartych w Inwentarzu częściowym wynika, że parcela budowlana [...] zabudowana była budynkiem oznaczonym numerem [...] - pawilonem łazienkowym. Przekazany przez Archiwum Państwowe w K. "Wykaz nieruchomości gminy K. sporządzony na skutek reskryptu Izby Skarbowej w K. z dnia 2 listopada 1929 r. L: 30889/29", opatrzony datą 15 stycznia 1930 r., zwany dalej "Wykazem nieruchomości", wskazuje jako właściciela budynku nr [...] A. P. - informacja ta jest co prawda przekreślona, ale nie umieszczono żadnej adnotacji o ewentualnym nowym właścicielu. Jako usytuowanie budynku nr [...] wskazano rynek, w uwagach wpisano, że 2 pokoje zostały zajęte na magazyny sklepowe. Podobną informację zawarto w pozyskanym z Archiwum Państwowe w K. "Spisie budynków dra [...] Z kolei inny dokument pozyskany z tego Archiwum - nieopatrzony datą "[...] " określa budynek 16 jako pawilon łazienkowy. Usytuowanie budynku na parceli [...] potwierdza również przekazany przez

Archiwum Państwowe w K. Projekt ogrodzenia plant własności [...] w skali 1:1000, zatwierdzony przez burmistrza 5 września 1935 r. (str. 1042 tomu VII akt Wojewody), a także znajdująca się w przekazanej przez Narodowy Instytut Dziedzictwa przy piśmie z 16 maja 2013 r. dokumentacji parku zdrojowego z dziką promenadą rekonstrukcja M. H.

w skali 1:2000 (str. 652 tomu IV akt Wojewody), której budynek ten został opisany jako "[...].". Minister wskazał, że nie ulega wątpliwości, że parcele [...] i [...] powstały w wyniku podziału parceli [...] , która usytuowana była w centrum K. , na rynku, była zabudowana, a chociaż przeznaczenie budynku nr [...] znajdującego się na tej nieruchomości zmieniało się przez lata, z żadnych dokumentów nie wynika, aby kiedykolwiek było ono związane z produkcją rolną. W ocenie Ministra oznacza to, że parcele [...] i [...] nie podpadały pod działanie art. 2 ust.1 lit. e dekretu.

Odnosząc się do pkt 2 decyzji Wojewody Minister wskazał, że powołany powyżej

odpis wykazu hipotecznego [...] księgi tabularnej Karta [...] oraz informacja z [...] K. wymieniają parcelę budowlaną [...] , jak również parcele gruntowe [...] , [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], natomiast parcela gruntowa [...] widnieje

w wykazie hipotecznym [...] . Zebrane w sprawie dokumenty nie wskazują na to, aby na tym kompleksie parcel znajdowały się jakiekolwiek zabudowania. Teren ten

znajdował się w bezpośrednim sąsiedztwie ww. parcel [...] i [...] (po stronie północnej tych parcel), pomiędzy potokiem Krzeszówka, a drogą zlokalizowaną na parceli nr [...] . Przywołana wyżej rekonstrukcja M. H. wskazuje na powiązanie przedmiotowego zespołu parcel z budynkiem znajdującym się na parcelach opisanych w pkt 1 rozstrzygnięcia Wojewody, a zatem wchodziły w skład uzdrowiskowo-parkowej części miasta. Usytuowanie przy rynku miasta oraz parku, określenie użytków większości tych parcel jako "ogród", wskazuje na okoliczność, że nieruchomości te nie miały charakteru rolniczego, lecz rekreacyjne. Teren ten nie podpadał więc pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Odnosząc się do pkt 3 decyzji Wojewody, dotyczącego parcel katastralnych [...] (powstałej z podziału [...], [...], [...] i [...] Minister zauważył, że parcele [...] , [...]

i [...] widnieją, jako parcele budowlane, w pozyskanym z Archiwum Narodowego w K. odpisie wykazu hipotecznego [...] księgi tabularnej Karta [...]

, przekazane przez Sąd Rejonowy dla K. informacji z [...] K. , brak natomiast w tych dokumentach informacji o [...] lub [...] .

Parcela [...] została uwzględniona natomiast w pozyskanym z Archiwum

Narodowego w K. wyciągu sumarycznym dóbr tab. K. [...] (str.

817-821 tomu V akt Wojewody), a także Protokole parcelowym gminy K. . Zgodnie z informacją zawartą w Inwentarzu częściowym, na parceli [...] usytuowany był budynek nr [...], określony jako jatki rzeźnickie - "budynek murowany, papą kryty, w

stanie zniszczonym - mieszka w nim kilku rzeźników. Od strony wschodniej przylega drewniana przystawka". O tym, że w budynku [...] znajdowały się jatki rzeźnicze, świadczą również informacje zawarte w Spisie budynków [...]w K. i Wykazie nieruchomości, w którym w polu "imię i nazwisko właściciela nieruchomości" przekreślono A. P. i wpisano J. i K. F.. Z wykazu hipotecznego [...] wynika, że w 1935 r. parcela [...] uprzednio zapisana w [...] uległa podziałowi i parcela [...] została wpisana do [...] jako własność J. F.. Pismem z 10 sierpnia 2022 r. Minister zwrócił się do pełnomocnika wnioskodawcy o przedstawienie dokumentów potwierdzających, że w chwili wejścia w życie dekretu, tj. 13 września 1944 r. A. P. był właścicielem parceli

[...] , powstałej w wyniku podziału parceli [...] , objętej uprzednio wykazem hipotecznym [...] ks. tab. gm. kat. K. . Pismem z 30 sierpnia 2022 r. pełnomocnik J. P. wyjaśnił, że w sytuacji, gdy jego poprzednik prawny dysponował prawem własności parceli [...] , wobec

braku dowodów przeciwnych należy uznać, że dysponował tym prawem również

wobec parcel powstałych po jej podziale. Ze stanowiskiem tym nie zgodził się Minister, uznając, że w sytuacji, gdyby parcela [...] pozostała własnością A. P. , znalazłaby się ona w odpisie wykazu hipotecznego [...] księgi tabularnej Karta [...] lub w informacji z [...] K. .

Przy piśmie z 12 maja 2021 r. Archiwum Narodowe w K. przekazało kopię z

mapy katastralnej gminy K. z 19 lipca 1933 r., na której naniesiono

adnotację: "Z obszaru dworskiego gm. K. 1. 565 (...) wydziela się tytułem kupna-sprzedaży dla: 1) J. F. [...] (...); 2) K. F.

[...] (....)". Zdaniem Ministra w sytuacji, gdy wnioskodawca nie przedstawił

żadnego dokumentu potwierdzającego, że w chwili wejścia w życie dekretu A. P. nadal był właścicielem parceli [...] , a istnieją dokumenty wskazujące, że w tym czasie właścicielem tej parceli była inna osoba, niedopuszczalnym jest uznanie

przez organ, że to poprzednik prawny wnioskodawcy legitymował się prawem

własności tej nieruchomości. Organ odwoławczy podkreślił, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek udokumentowania, że on sam albo jego spadkodawca był właścicielem nieruchomości przed 13 września 1944 r. Strona ubiegająca się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania art. 2 ust. 1 lit. e dekretu rolnego ma przedłożyć dowody dokładnie opisujące nieruchomość w aspekcie przedmiotowym (§

6 ww. rozporządzenia). Jest zatem oczywiste, że wniosek może dotyczyć tylko nieruchomości odebranej właśnie wnioskodawcy, a nie dowolnego gruntu, choćby sąsiadującego.

Z tego powodu Minister uznał za konieczne uchylenie pkt 3 decyzji Wojewody w

zakresie parceli [...] i umorzenie w tej części postępowania przed organem I instancji. Natomiast w zakresie parcel [...], [...] i [...] objętych uprzednio wykazem hipotecznym [...] gm. kat. K. niewątpliwie stanowiły one w chwili

wejścia w życie dekretu własność A. P. . Parcele te znajdowały się w obrębie rynku w K. ach. Nie miały charakteru rolniczego.

Odnosząc się do pkt 4 decyzji Wojewody, dotyczącego parcel katastralnych [...]

oraz [...] Minister wyjaśnił, że Inwentarz częściowy wymienia na parceli [...] budynek numer [...] . Zgodnie z opisem zawartym w tym dokumencie, był to "długi, murowany, jednopiętrowy dom w rynku, kryty dachówką, zajęty na parterze

przez propinacyę, piętro zaś oddane [...] . Dom ten znajduje się w stanie wielkiego zaniedbania i wymaga gruntownej restauracyi. Od strony wschodniej przylega murowana piętrowa przybudówka, kryta papą z pokojami gościnnymi dla przyjezdnych. W podwórzu są kryte papą budynki; wozownia, stajnia i dwie lodownie". [...] również pod numerem [...] wymienia oberżę. Wykaz nieruchomości wskazuje jako właściciela budynku nr [...] H. F. i W. K. - informacja ta jest nadpisana nad

przekreśloną informacją o A. P. . Mając jednak na względzie okoliczność, że w chwili zamknięcia księgi hipotecznej [...] parcela nr [...] nadal figurowała w

niej jako własność A. P. , adnotacje zawartą w wykazie nieruchomości Minister uznał za niewystarczającą dla podważenia tego faktu. W zakresie parceli [...] , odpis wykazu hipotecznego [...] księgi tabularnej Karta [...] oraz informacja z [...] K. , jako użytek dla tej parceli wskazują "ogród". Parcela ta usytuowana była w bezpośrednim sąsiedztwie parceli [...] . Z uwagi na zawartą w przywołanych wyżej Inwentarzu częściowym i Wykazie nieruchomości informacją dotyczącą podwórza przynależnego do oberży, to właśnie parcela [...] musiała pełnić tę funkcję. Z uwagi na powyższe ustalenia, parcele [...] i [...] nie mogły pełnić funkcji rolniczych, a tym samym nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Odnosząc się do pkt 5 decyzji organu I instancji dotyczącego parcel [...] ,

[...] i [...] Minister wskazał, że odpis wykazu hipotecznego [...] księgi tabularnej Karta [...] oraz informacja z [...] K. , jako użytek dla tych parcel wskazują drogę ([...] ) i plac miejscowy ([...] i [...] ). Przekazane przez Archiwum Narodowe w K. oraz Starostwo Powiatowe w K. historyczne mapy katastralne K. (w tym przekazana przez

Archiwum Narodowe w K. przy piśmie z 5 marca 2013 r. mapa katastralna z

1913 r.) wskazują, że parcela [...] usytuowana była na rynku w K.

- stanowiła jego plac, natomiast okolone nią parcele budowlane zabudowane były kramami i bazarem, na co wskazuje Inwentarz częściowy. Parcele [...] i [...] usytuowane były na południe od parceli [...] . Drogi te widoczne są, m.in. na

fotografii lotniczej K. z 1949 r., pozyskanej z Wojskowego Biura Historycznego do innej sprawy prowadzonej przez Wojewodę Małopolskiego z

wniosku J. P. o sygn. [...] . Na fotografii tej widać,

że drogi usytuowane na tych parcelach pozwalały na dojście do rynku od strony zachodniej i południowej i znajdowały się pomiędzy zabudowaniami i terenami rekreacyjnymi, znajdującymi się w centrum miasta K. . Drogi te nie były związane z rolniczą częścią majątku K. , dlatego też organ uznał, że nie podpadały pod działanie dekretu o reformie rolnej.

Odnosząc się do pkt 6 decyzji Wojewody, dotyczącego parcel [...] i [...] Minister zauważył, że odpis wykazu hipotecznego [...] księgi tabularnej Karta [...] oraz informacja z [...] K. nie wymieniają tych parcel. Wymienia je natomiast wykaz sumaryczny dóbr tab. K. [...] , co oznacza, że to od tego wykazu zostały odłączone. Z informacji zawartych w Inwentarzu częściowym wynika, że na parceli budowlanej [...] usytuowany był budynek nr [...] - "dom murowany, jednopiętrowy, kryty dachówką, wydzierżawiony Skarbowi Państwa na pomieszczenie Sądu powiatowego. Od strony północnej przytyka do tego domu murowana piętrowa przybudówka mieszcząca areszty", a na parceli [...] znajdował ię budynek [...] - "dom parterowy murowany, kryty dachówką, mieści sklepik Kółka rolniczego, a we wschodniem skrzydle - a raczej przybudówce tegoż domu znajduje

się sklepik z wędlinami. W podwórzu murowana szopa, gontem kryta.". Z Wykazu nieruchomości wynika, że dla obu ww. budynków – nr [...] i [...] - w polu dotyczącym właściciela nieruchomości wykreślono A. P. i wpisano nowych właścicieli (nazwiska częściowo nieczytelne, przy czym dla budynku nr [...] wpisano również

"Sąd"). Pismem z 5 lutego 2013 r. Wojewoda Małopolski wezwał pełnomocnika J. P. do przedłożenia dokumentów potwierdzających, że 13 września 1944 r. A. P. był właścicielem nieruchomości, co do których zaistniały wątpliwości w toku postępowania, w tym [...] i [...] . Pismem z 18 marca 2013 r. pełnomocnik udzielił odpowiedzi, jednak w piśmie tym nie zawarł żadnych informacji dotyczących parcel

[...] i [...] . Pismem z 14 lutego 2013 r. Sąd Rejonowy dla K. udzielił informacji, że zgodnie z adnotacjami w rejestrze nieruchomości parcele budowlane

[...], [...], [...], [...], [...], [...] , [...] i [...] opatrzone były opisem "[...] ", a tak oznaczonej księgi dawnej nie ma w zasobach archiwum tego sądu. W załączonej do tego pisma

kopii rejestru nieruchomości przy parcelach [...] i [...] można dostrzec adnotacje (prawdopodobnie wpisane ołówkiem) [...] i [...] . Pismem z 27 lipca 2021 r. T. U. (Geodezja s.c. Usługi geodezyjno- kartograficzne) udzielił wyjaśnień w zakresie części parcel objętych przedmiotowym postępowaniem, w tym parcel [...] i [...] . W sprawie tych nieruchomości brak jest możliwości ustalenia ich właścicieli w chwili

wejścia w życie dekretu, ponieważ w związku z brakiem części kart [...] , nie

można ustalić, kiedy odpisano te parcele z tego wykazu hipotecznego. Wykazy hipoteczne [...] i [...] są zaginione. Odnośnie do odwołania J. P. dotyczącego tych parcel Minister wskazał, że brak możliwości ustalenia właściciela

tych parceli w chwili wejścia w życie dekretu nie oznacza rozstrzygnięcia wątpliwości

na korzyść wnioskodawcy.

Natomiast odnosząc się do zarzutu odwołania M. P. dotyczącego nieuwzględnienia dowodu w postaci protokołu parcelowego gminy K. , z którego wynikało, że poprzednik prawny A. P. , czyli A. P. , był Właścicielem, m.in. parcel [...] i [...] Minister wskazał, że dokument ten nie może zostać uznany za wiarygodne źródło informacji o tym, kto był właścicielem wskazanych w nim parcel w momencie wejścia w życie dekretu, ponieważ sporządzony został kilkadziesiąt lat przed tą datą i - jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego - w ciągu tych lat wiele wymienionych w nim parcel stało się własnością innych podmiotów. W toku postępowania dowodowego pozyskano dokumenty zawierające informacje z chwili zamknięcia [...] , które są bardziej wiarygodnym dowodem wskazującym na stan własności poszczególnych parcel w dacie wejścia w życie dekretu. Organ odwoławczy zauważył, że M. P. , reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika sama podważa wiarygodność tego dokumentu w

zakresie innej parceli objętej przedmiotowym postępowaniem, tj. [...] .

Odnosząc się do pkt 7 decyzji organu I instancji dotyczącego parceli katastralnej [...] Minister wskazał, że z uzyskanego od Sądu Rejonowego dla K. wykazu hipotecznego [...] gm. kat. K. jednoznacznie wynika, że 13 kwietnia 1935 r. parcelę budowlaną [...] odpisano z dóbr tab. [...] i przeniesiono do tego wykazu, w dokumencie tym potwierdzono również (także z datą 13 kwietnia 1935 r.), uzyskanie do niej prawa własności przez J. F. . W związku z okolicznością, że w odpisie wykazu hipotecznego [...] księgi tabularnej Karta [...] oraz w informacji z [...] K. brak jest informacji o parceli [...] lub [...] , zarzut J. P. dotyczący braku wykazania przez organ I instancji, aby prawo własności tej parceli faktycznie zostało przeniesione na J. F. , jak również zarzut podniesiony przez M. P. dotyczący błędnego uznania, że w chwili wejścia w życie dekretu parcela ta nadal była własnością A. P. organ odwoławczy uznał za nieuzasadnione.

Odnosząc się do pkt 8 decyzji Wojewody dotyczącego parceli katastralnej [...] , objętej uprzednio wykazem hipotecznym [...] gm. kat. K. geodeta uprawniony mgr inż. A. U. wskazała w operacie technicznym sporządzonym na zlecenie Wojewody, że "w związku z tym, że na żadnych mapach katastralnych nie została uwidoczniona p. bud. [...] , nie można wykonać synchronizacji jej do działek ewidencyjnych. Brak p. bud. [...] w protokole parcelowym gm. kat. K. - brak możliwości określenia powierzchni parceli.". Organ wskazał, że brak możliwości ustalenia położenia parceli [...] nie oznacza, że

parcela ta nie istniała, jej istnienie bowiem - jak wskazał w odwołaniu J. P. potwierdzają zebrane w sprawie dokumenty, takie jak kopia księgi hipotecznej [...] , przekazana przez Sąd Rejonowy dla K. w K.. Brak uwidocznienia tej parceli wiąże się jednak z uniemożliwieniem ustalenia stron postępowania w tym zakresie, ponieważ niemożliwe jest wskazanie, jakiej aktualnej działce odpowiada ta parcela. Nie można również potwierdzić, jaką parcela ta pełniła funkcję przed jej przejęciem na rzecz Skarbu Państwa.

Odnosząc się do pkt 9 decyzji, dotyczącego parceli katastralnej [...] , objętej uprzednio wykazem hipotecznym [...] gm. kat. K. Minister wyjaśnił, że parcela ta została odpisana z wykazu hipotecznego [...] i dopisana do wykazu hipotecznego [...] gm. kat. K. 13 października 1923 r., jako własność spółki "[...] " na podstawie kontraktu spółki z 23 maja 1923 r. [...] i uchwały Sądu Okręgowego w K. z 28 sierpnia 1923 r. [...] . Informacje te znajdują odzwierciedlenie w kopii wykazu hipotecznego [...] , przekazanego przez Sąd Rejonowy dla K. przy piśmie z 14 lutego 2013 r. Powyższe oznacza, że w chwili wejścia w życie dekretu, parcela ta nie była już własnością A. P. , a zatem postępowanie w tym zakresie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Ustalenia te nie były kwestionowane w odwołaniu złożonym przez J. P. ponieważ nie obejmowało ono tego punktu rozstrzygnięcia Wojewody. M. P. odwołała się od tego punktu decyzji, lecz w zakresie objętej nim parceli nie udzieliła żadnych wyjaśnień, nie wskazała również nowych argumentów lub dowodów.

Odnosząc się do pkt 10 decyzji Wojewody, dotyczącego parceli katastralnej [...] , objętej uprzednio wykazem hipotecznym [...] gm. kat. K. Minister

wskazał, że przekazana przez Sąd Rejonowy dla K. przy piśmie z

24 listopada 2020 r., kopia postanowienia Sądu Rejonowego w C. z 5 października 1951 r., nr [...] potwierdza, że zaginiony wykaz hipoteczny [...]

gm. kat. K. , obejmował parcelę [...] , jako własność K. R. . Również załączony do wniosku protokół parcelowy gminy K. potwierdza, że parcela budowlana [...] była własnością K. R. . Wnioskodawca w żaden sposób nie udokumentował, aby parcela ta była w dniu wejścia w życie dekretu własnością A. P. . W związku z powyższym postępowanie w zakresie tej parceli organ umorzył, jako bezprzedmiotowe. Ustalenia te nie były kwestionowane w odwołaniu złożonym przez J. P. , ponieważ nie obejmowało ono tego punktu rozstrzygnięcia Wojewody Małopolskiego. M. P. wskazała w tym zakresie, że własnością K. R. była parcela [...] , nie zaś [...] . Zarzut ten nie znajduje potwierdzenia w przywołanych wyżej dowodach.

Odnosząc się do pkt 11 decyzji organu I instancji, dotyczącego parcel katastralnych

[...] i [...] , zniesionych do [...] , objętej uprzednio wykazem hipotecznym [...] gm. kat. K. , parcele te zostały zniesione do [...] , na podstawie arkuszy zgłoszeń Nr [...] i Nr [...] , co zostało wskazane w operacie technicznym, sporządzonym przez geodetę uprawnionego A. U. , a także znajduje potwierdzenie w adnotacjach dotyczących tych parcel w pozyskanym z Archiwum Państwowego w K. Wyciągu z Ksiąg gruntowych dla [...] .

Odpis wykazu hipotecznego [...] księgi tabularnej Karta [...] oraz informacja z [...] K. tych parcel nie wymieniają. Minister uznał, że w

chwili wejścia w życie dekretu parcele te już nie istniały, w związku z czym

postępowanie administracyjne w ich zakresie należało umorzyć jako

bezprzedmiotowe. Ustalenia te nie były kwestionowane w odwołaniu złożonym przez J. P. ponieważ nie obejmowało ono tego punktu rozstrzygnięcia

Wojewody. M. P. wskazała, że parcele [...] i [...] zlokalizowane były po

obu stronach parceli [...] i figurują one w księdze parcelowej z 1927 r., jako

własność P. , zatem ich własność nie budziła wątpliwości i zastrzeżeń. W

świetle przywołanych wyżej dowodów zarzutów tych Minister nie podzielił.

Odnosząc się do pkt 12 decyzji, dotyczącego parceli katastralnej [...] , objętej uprzednio wykazem hipotecznym [...] gm. kat. K. Minister wskazał, że

w księdze hipotecznej [...] znajduje się wpis z 20 lutego 1939 r. o przeniesieniu

do nowego[...] , m.in. parceli [...] , w związku z umową darowizny z [...] marca 1938 r. Nr Rep. [...] . Ponieważ księga hipoteczna [...] została uznana za zaginioną (zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla K. w K. VI Zamiejscowego Wydziału Ksiąg Wieczystych w K. z 13 grudnia 2019 r.) brak jest możliwości ustalenia, kto był właścicielem tej parceli w chwili wejścia w życie dekretu, jednakże nie ulega wątpliwości, że nie był to A. P. . J. P. oraz M. P. wskazali w odwołaniach, że z uwagi na brak ustalenia treści umowy darowizny, jak również nowego właściciela tej parceli,

Wojewoda powinien uznać, że to A. P. był ostatnim właścicielem tej nieruchomości, jednak Minister stanowiska tego nie podzielił. Minister wyjaśnił, że wykazanie własnej legitymacji jest obowiązkiem wnioskodawcy i to na nim ciąży obowiązek udokumentowania, że on sam albo jego spadkodawca był ostatnim właścicielem nieruchomości przed 13 września 1944 r.

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu dotyczącego braku zebrania

przez Wojewodę wystarczającego materiału dowodowego dla rzetelnego rozpatrzenia

wniosku Minister wskazał, że organ I instancji przeprowadził szerokie badania dokumentacyjne, co potwierdza prowadzona korespondencja z różnymi organami, w zasobach których przydatna w sprawie dokumentacja mogła się znajdować. Zwracał

się również wielokrotnie do wnioskodawcy o przedstawienie dowodów na poparcie prezentowanych przez niego twierdzeń, jednakże wnioskodawca dowodów takich nie przedłożył.

W ocenie organu odwoławczego stanowisko przedstawione w odwołaniach M. P. oraz J. P. sprowadza się do prezentowania własnej oceny dowodów, która jest jednak dowolna i nie znajduje potwierdzenia w obiektywnych dowodach zgromadzonych w sprawie.

Skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 5 października 2022 r. złożyli

J. P. (sprawa o sygn. akt I SA/Wa 2803/22) oraz M. P. (sprawa o sygn. akt I SA/Wa 2804/22).

Skarżący J. P. zaskarżył decyzję Ministra w całości, zarzucając jej:

1. w zakresie pkt 1 decyzji:

I. naruszenie art. 139 kpa, poprzez zmianę przez organ II instancji decyzji organu I instancji na niekorzyść odwołującego - skarżącego, a to przez bezzasadne uznanie,

że parcela katastralna [...] , ujęta w [...] księgi tabularnej, nie stanowiła własności A. P. , tj. poprzednika prawnego skarżącego w dacie wejścia w życie dekretu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, skutkując bezzasadnym umorzeniem postępowania I instancji w tym zakresie;

II. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 kpa, poprzez:

a) dowolną w miejsce swobodnej oceny dowodów skutkującą błędnym, sprzecznym

z treścią dowodów ich zinterpretowaniem, a w związku z tym nieprzydanie im odpowiedniego znaczenia i oparcie ustaleń w sprawie, więc także i rozstrzygnięcia, na własnych, niepopartych dowodami hipotezach organu II instancji, stojących w sprzeczności z treścią dowodów zgromadzonych w toku postępowania, co

doprowadziło do uznania przez organ II instancji, iż nieruchomość wskazana w pkt 1. decyzji w dacie wejścia w życie dekretu nie stanowiła własności A. P. ;

b) nieuprawnione przerzucenie na wnioskodawcę całości ciężaru zgromadzenia materiału dowodowego w sytuacji, gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami organ administracji ma z urzędu podejmować wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

2. w zakresie pkt 2 decyzji:

I. naruszenie art. 136 § 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 kpa, poprzez wydanie decyzji w oparciu o niepełny i nierzetelnie zebrany materiał dowodowy w postępowaniu I instancji, zamiast przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, a w związku z tym utrzymania w mocy decyzji organu I instancji w pozostałej części.

II. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 kpa, poprzez:

a) dowolną w miejsce swobodnej oceny dowodów skutkującą błędnym, sprzecznym

z treścią dowodów ich zinterpretowaniem, a w związku z tym nieprzydanie im odpowiedniego znaczenia i oparcie ustaleń w sprawie, więc także i

rozstrzygnięcia, na własnych, niepopartych dowodami hipotezach organu II

instancji, stojących w sprzeczności z treścią dowodów zgromadzonych w toku postępowania, co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji

w pozostałej części;

b) nieuprawnione przerzucenie na wnioskodawcę - skarżącego całości ciężaru zgromadzenia materiału dowodowego w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy

zgodnie z obowiązującymi przepisami organ administracji ma obowiązek z urzędu podejmować wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, w części dotyczącej pkt 6-8 oraz pkt 12 i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi.

Skarżąca M. P. zaskarżyła decyzję Ministra w części, w jakiej utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji co do parcel katastralnych: [...] i [...] , [...] , [...] , [...] (punkty 6, 7, 8, 12 decyzji) i w konsekwencji nie orzeka, że ww. parcele katastralne nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu na skutek zaniechania oceny zaistnienia przesłanek przepisu w stosunku do tych parcel.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 kpa, art. 75 § 1 kpa, art. 77 kpa oraz art.

80 kpa, art. 107 § 3 kpa, poprzez brak podjęcia z urzędu wszystkich czynności wymaganych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy,

brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, brak ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji do uwarunkowań historycznych, przyjęcie

w uzasadnieniu stanu faktycznego nieznajdującego poparcia w zgromadzonym

materiale dowodowym, nieuprawnione i niedopuszczalne wnioskowanie o zdarzeniach historycznych, które nie miały miejsca, a na których zaistnienie organ nie zgromadził żadnych dowodów, sporządzenie uzasadnienia w sposób niespójny i pozostawiający

luki w stosowaniu prawa i ustalaniu stanu faktycznego;

skutkujące dokonaniem niepełnych i nieprawidłowych ustaleń faktycznych w

zakresie stanu prawnego (własnościowego) parcel [...] i [...] , [...] , [...] , [...] , w szczególności poprzez:

* brak ustalenia, że w dniu wejścia w życie dekretu prawo własności parcel gruntowych: [...] i [...] , [...] , [...] , [...] przysługiwało

A. P. (błędne ustalenie, że prawo to mu nie przysługiwało);

* pominięcie we wnioskowaniu okoliczności, że z protokołu parcelowego gminy

K. , przedłożonego m.in. przez pełnomocnika wnioskodawcy, wynikało że parcele katastralne, m.in. [...] i [...] , stanowiły własność poprzednika prawnego

A. P. , A. P. , a w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu z którego wynikałoby przejście prawa własności na rzecz innego podmiotu;

* nieuzasadnione błędne przyjęcie, że [...] stanowiła nieruchomość nieistniejącą,

- naruszenie prawa procesowego tj. art. 8 kpa, poprzez prowadzenie postępowania

i sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób niebudzący zaufania obywateli do

władzy publicznej i organów państwowych, poprzez przyjęcie, że kwestie których

organ nie mógł dokładnie wyjaśnić muszą zostać rozstrzygnięte na niekorzyść strony, poprzez wyciąganie wniosków opartych na niewiadomych źródłach, bez powołania

się na konkretne dowody i w konsekwencji brak prowadzenia postępowania co do

parcel, których dotyczy skarga;

- naruszenie prawa procesowego, tj. art. 105 § 1 kpa poprzez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w części dot. parcel których dotyczy skarga;

- z daleko posuniętej ostrożności procesowej naruszenie prawa procesowego, tj.

art. 81a § 1 kpa poprzez brak rozstrzygnięcia wątpliwości co do stanu faktycznego

na korzyść strony (odwołującej), w sytuacji gdy istniały przesłanki zastosowania tego przepisu, albowiem w sprawie pozostawały niedające się usunąć wątpliwości co do

stanu faktycznego, a mimo tego organ nie zastosował prawidłowo przepisu i

rozstrzygnął je na niekorzyść skarżącej;

- naruszenie prawa materialnego, tj. 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i

Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. poprzez brak stwierdzenia, że parcele katastralne, których dotyczy skarga nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, podczas gdy prawidłowa analiza dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy i stanu

prawnego prowadzi do wniosku przeciwnego.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy, tj. że parcele, których dotyczy skarga

nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu oraz o rozważenie uchylenia w całości decyzji organu I instancji. Skarżąca wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 16 lutego 2023 r., wydanym na podstawie art. 111 § 1 ppsa, Sąd zarządził połączenie spraw o sygn. akt: I SA/Wa 2803/22 i I SA/Wa 2804/22 do wspólnego rozpoznania i orzekania oraz dalszego prowadzenia pod sygn. akt I SA/Wa 2803/22.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 15 marca 2023 r. wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz.

347 ze zm.) sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym pełnomocnicy skarżących, organu oraz uczestnicy postępowania zostali powiadomieni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skargi nie są zasadne.

Jak prawidłowo wskazał Minister dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej nie dotyczył wszelkich nieruchomości, a jedynie nieruchomości ziemskich. Z art. 2 ust. 1 lit. e

dekretu wynika, że na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko te

nieruchomości ziemskie, które odpowiadają celom wskazanym w art. 1 ust. 2 dekretu. Tak więc nie chodzi tu o wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie, ale o pewną ich kategorię, a mianowicie nieruchomości o charakterze rolniczym, które mogły służyć realizacji określonych celów wymienionych w art. 1 ust.

2 dekretu. Wykładnia pojęcia "nieruchomość ziemska" w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów nie budzi obecnie wątpliwości. Prawidłowo także wskazały

organy na, tzw. związek funkcjonalny.

Wbrew zarzutom skarg organ przeprowadził prawidłowo postępowanie, z

zachowaniem zasad wynikających z przepisów prawa materialnego, jak i

procesowego. Organy obydwu instancji zebrały obszerny materiał dowodowy.

Wojewoda pozyskał dokumentację z Archiwum Akt Nowych, Starostwa Powiatowego

w K., Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w K., Archiwum Narodowego w K. oraz Archiwum Państwowego w K., Sądu Rejonowego dla K. . Na potrzeby postępowania wykonane zostało opracowanie geodezyjno-prawne. Dowody te zostały omówione przez organy, a także organy odniosły się do stanowiska przedstawionego przez strony. Skarżący nie

wskazali do jakich instytucji, organów, czy innych podmiotów organy powinny się

zwrócić celem pozyskania innych istotnych dowodów sprawie i jakie miałyby być te dowody.

Podkreślić należy, że wprawdzie organ zobowiązany jest do wyczerpującego

zebrania materiału dowodowego i dokonania jego oceny, jednakże inicjatywa w postępowaniu dowodowym należy także do stron, szczególnie wówczas, gdy wywodzą

z tego korzystne dla siebie skutki prawne.

Jak wynika z akt sprawy wnioskodawca J. P. był wzywany do przedłożenia dokumentów potwierdzających zawarte we wniosku argumenty i stanowisko, jednakże dowody te nie zostały przedłożone.

Również w postępowaniu odwoławczym J. P. został wezwany do przedłożenia dokumentów potwierdzających, że w chwili wejścia w życie dekretu A. P. był właścicielem parceli [...] . Jednakże dowodów takich nie przedstawił.

Zważyć należy, że organy nie są zobowiązane do poszukiwania w nieskończoność dowodów na poparcie twierdzeń strony, tym bardziej, gdy strona sama lub na

wezwanie organów dowodów tych nie przedstawia.

Nie sposób podzielić zarzutów skargi J. P. , że decyzja Ministra narusza przepis art. 139 kpa. Zgodnie z jego treścią organ odwoławczy nie może wydać

decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Minister uchylił pkt 3 decyzji Wojewody Małopolskiego w części dotyczącej parceli katastralnej [...] i umorzył w

tej części postępowanie organu I instancji. Jednakże, co istotne, ani J. P. , ani M. P. nie złożyli odwołania w części dotyczącej pkt 3 decyzji Wojewody. Odwołanie od całej decyzji Wojewody złożył Starosta K. , jako organ reprezentujący Skarb Państwa. Nie można więc przyjąć, że rozstrzygnięcie w pkt 1 decyzji Ministra było wydane na niekorzyść odwołujących się M. P. i J. P. , skoro przedmiotem odwołania przez nich złożonego nie był pkt 3 decyzji Wojewody Małopolskiego, lecz innej strony postępowania o sprzecznych interesach, która odwołała się od całej decyzji Wojewody.

Wbrew stanowisku skarżącego J. P. postępowanie dowodowe nie

wykazało, że parcela katastralna [...] stanowiła własność A. P. w chwili wejścia w życie dekretu. Jak wynika z akt sprawy parcela [...] została wykazana w wyciągu sumarycznym dóbr tab. K. [...] oraz Protokole parcelowym gminy K. . Zgodnie z informacją zawartą w Inwentarzu częściowym, na parceli [...] położony był budynek [...] , określony jako jatki rzeźnickie. Wynika to także z informacji zawartej w Spisie budynków A. P. w K. i Wykazie nieruchomości, w którym w polu "imię i nazwisko właściciela nieruchomości" przekreślono A. P. i wpisano J. i K.

F.. Z wykazu hipotecznego [...] wynika, że w 1935 r. parcela [...] uprzednio zapisana w [...] uległa podziałowi i parcela [...] została wpisana do [...] jako własność J. F. . Jak wyżej wspomniano pismem z 10 sierpnia 2022 r. Minister zwrócił się do wnioskodawcy o przedstawienie dokumentów potwierdzających, że w chwili wejścia w życie dekretu A. P. był właścicielem parceli [...] . Dowodów takich skarżący nie przedstawił. Słusznie uznał Minister, że w sytuacji, gdyby parcela [...] pozostała własnością A. P. ,

znalazłaby się ona w odpisie wykazu hipotecznego [...] księgi tabularnej Karta [...] , lub w informacji z [...] K. .

Jak wynika z kopii mapy katastralnej gminy K. z 19 lipca 1933 r. nadesłanej przy piśmie z 12 maja 2021 r. przez Archiwum Narodowe w K., na kopii tej naniesiono adnotację: "Z obszaru dworskiego gm. K. 1. 565 (...) wydziela się tytułem kupna-sprzedaży dla: 1) J. F. [...] (...); 2) K. F. [...] (....)".

Z kolei z uzyskanego od Sądu Rejonowego dla K. wykazu hipotecznego [...] gm. kat. K. wynika, że 13 kwietnia 1935 r. parcelę budowlaną [...] odpisano z dóbr tab. [...] i przeniesiono do tego wykazu. W dokumencie potwierdzono również (z datą 13 kwietnia 1935 r.), uzyskanie do niej prawa własności przez J. F. . W związku z okolicznością, że w

odpisie wykazu hipotecznego [...] księgi tabularnej Karta [...] oraz w informacji z [...] K. brak jest informacji o parceli [...] lub [...] , zarzut skarżącego dotyczący braku dowodu, aby prawo własności tej parceli zostało przeniesione na inne osoby jest nieuzasadniony.

Skoro postępowanie dowodowe nie wykazało, że w chwili wejścia w życie dekretu

A. P. był właścicielem parceli [...] , a wyżej powołane dokumenty

wskazują, że w tym czasie właścicielem tej parceli była inna osoba, to prawidłowo Minister uchylił decyzję Wojewody w części dotyczącej parceli [...] i umorzył postępowanie przed tym organem, jak również prawidłowo utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w zakresie umorzenia postępowania co do parceli [...] .

Prawidłowo organ wskazał, że wykazanie własnej legitymacji jest obowiązkiem wnioskodawcy, co wynika z § 6 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. w sprawie

wykonania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Postępowanie dowodowe nie wykazało także, aby przed wejściem w życie przepisów

o reformie rolnej A. P. był właścicielem parcel [...] i [...]. Jak trafnie wskazały organy odpis wykazu hipotecznego [...] księgi tabularnej Karta

[...] oraz informacja z [...] K. nie wymieniają tych parcel.

Wymienia je natomiast wykaz sumaryczny dóbr tab. K. [...] , co

oznacza, że to od tego wykazu zostały odłączone. Z informacji zawartych w Inwentarzu częściowym wynika, że na parceli budowlanej [...] usytuowany był budynek [...] wydzierżawiony Skarbowi Państwa na pomieszczenie Sądu powiatowego oraz

budynek [...] - sklepik Kółka rolniczego. Z Wykazu nieruchomości wynika, że dla obu ww. budynków - nr [...] i [...]wykreślono A. P. i wpisano nowych właścicieli. Pismem z 5 lutego 2013 r. Wojewoda Małopolski wezwał pełnomocnika J.

P. do przedłożenia dokumentów potwierdzających, że 13 września 1944 r. A. P. był właścicielem nieruchomości, jednakże do udzielonej przez pełnomocnika odpowiedzi dowody takie nie zostały załączone. Natomiast z pisma z

14 lutego 2013 r. Sądu Rejonowego dla K. wynika, że zgodnie z adnotacjami w rejestrze nieruchomości parcele budowlane [...] i [...] opatrzone były

opisem "[...] ", a tak oznaczonej księgi dawnej nie ma w zasobach archiwum tego

sądu. Pismem z 27 lipca 2021 r. geodeta T. U. (Geodezja s.c. Usługi geodezyjno- kartograficzne) wyjaśnił, że w sprawie tych nieruchomości brak jest możliwości ustalenia ich właścicieli w chwili wejścia w życie dekretu, ponieważ w związku z brakiem części kart [...] , nie można ustalić, kiedy odpisano te parcele

z tego wykazu hipotecznego. Wykazy hipoteczne [...] i [...] zaginęły. Należy podzielić stanowisko Ministra, że protokół parcelowy gminy K. , z którego wynikało, że poprzednik prawny A. P. , był właścicielem, m.in. parcel [...] i [...] nie może zostać uznany za wiarygodne źródło informacji o tytule własności, ponieważ sporządzony został kilkadziesiąt lat przed datą wejścia w życie dekretu. W

toku postępowania dowodowego pozyskano dokumenty zawierające informacje z

chwili zamknięcia [...] , które są bardziej wiarygodnym dowodem wskazującym na stan własności poszczególnych parcel w chwili wejścia w życie dekretu.

Natomiast jeżeli chodzi o parcelę [...] wskazać należy, że na żadnej mapie katastralnej nie została ona uwidoczniona. Geodeta wskazała, że nie można wykonać synchronizacji parceli do aktualnych działek ewidencyjnych. Nie można też określić powierzchni parceli. Należy zgodzić się z organem, że brak możliwości ustalenia położenia parceli [...] nie oznacza, że parcela ta nie istniała. Jednakże nie jest możliwe wskazanie, jakiej aktualnej działce odpowiada. Nie można też ustalić jaką parcela ta pełniła funkcję przed jej przejęciem na rzecz Skarbu Państwa.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących parceli [...] wskazać należy, że w księdze hipotecznej [...] znajduje się wpis z 20 lutego 1939 r. o przeniesieniu do nowego [...] , m.in. parceli [...] , wobec zawartej umowy darowizny z 8 marca 1938 r.

Nr Rep. [...] . Jak wynika z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla K. z 13 grudnia 2019 r. księga hipoteczna [...] zaginęła wobec czego brak jest możliwości ustalenia, kto był właścicielem wskazanej parceli w chwili wejścia w życie dekretu. Postępowanie nie wykazało, że właścicielem tej parceli był A. P. .

Natomiast odnośnie do parcel [...] , [...] , [...] i [...] , które nie były przedmiotem skargi M. P. , a były przedmiotem skargi J. P. , gdyż zaskarżył on decyzję Ministra w całości, wskazać należy, że zarzuty skargi J. P. co do umorzenia postępowania w zakresie tych parcel nie zostały sformułowane. Odwołanie J. P. nie dotyczyło decyzji Wojewody w części ww. parcel. Analiza akt sprawy pozwala na przyjęcie, z przyczyn wskazanych w decyzji organów obydwu instancji, że postępowanie dowodowe nie wykazało, aby parcele te w dacie wejścia w życie przepisów o reformie rolnej stanowiły własność A. P. . Jak wyżej wskazano J. P. zaskarżył decyzję Ministra w całości, co oznacza, że także w części w jakiej organ ten utrzymał w mocy decyzję Wojewody odnoście parcel, które organ ten uznał za niepodlegające działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Sąd uznał, z przyczyn wskazanych (także w tym zakresie) w zaskrżonej decyzji, że decyzja ta jest zgodna z prawem.

Odnośnie do zarzutów skargi M. P. dotyczących naruszenia zasady wynikającej z art. 81a kpa, tj. rozstrzygania na korzyść strony niedających się usunąć

wątpliwości co do stanu faktycznego, wskazać należy, że zarzut ten nie jest zasadny.

W przedmiotowej sprawie występują strony o spornych interesach - spadkobiercy

A. P. , Skarb Państwa i inne podmioty. Wobec czego zasada wynikająca

z art. 81a § 1 kpa nie ma w tej sprawie zastosowania.

Chybiony jest zarzut skarżącej M. P. dotyczący naruszenia art. 105 § 1 kpa. Skoro po wszczęciu postępowania okazało się, że część parcel nie stanowiła

własności A. P. , to oznacza, że spadkobiercy nie mieli legitymacji do uczestniczenia w postępowaniu wobec tych parcel, co oznacza, że postępowanie w

tej części stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa, m.in. w sytuacji, gdy po wszczęciu postępowania okazało się, że dane podmioty nie miały przymiotu strony, o którym

mowa w art. 28 kpa w zw. z § 6 rozporządzenia lub w toku postępowania przymiot ten utraciły.

Podsumowując uznać należy, że ze wszystkich powyżej omówionych przyczyn zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Organ nie naruszył art. 2 ust. 1 lit. e dekretu,

§ 5 rozporządzenia, jak również wskazanych w skargach przepisów postępowania.

Dlatego, na podstawie art. 151 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.