Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1667/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 § 1
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Janina Guść, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 września 2016 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia 31 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 1667/15

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 31 sierpnia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania M.W., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 31 marca 2015 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe "A" Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w P. z tytułu pobranej, a nie wpłaconej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za czerwiec 2012 r. wraz z należnymi odsetkami.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Skarbowej podał, że Sp. z o.o. "A" nie uiściła w ustawowym terminie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych (płatnik) za czerwiec 2012r. w kwocie 612,42 zł., w konsekwencji czego powstały zaległości podatkowe w rozumieniu art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej.

W dalszych wywodach organ odwoławczy wskazał, że w sprawie zaistniały wszystkie przesłanki orzeczenia odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe Spółki. Po pierwsze egzekucja wobec Spółki okazała się bezskuteczna. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie ustalono bowiem majątku należącego do Spółki, z którego egzekucja byłaby w całości lub w znacznej części skuteczna i pokryła istniejące zaległości podatkowe wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi, stąd Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 24 stycznia 2014r. umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na jego bezskuteczność. Zatem z uwagi na okoliczność, iż w toku podejmowanych przez organy egzekucyjne Również Komornik Sądowy H.G. w dniu 16 maja 2013r. wydała postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji wobec Spółki.

Po drugie, w okresie, kiedy upływał termin płatności zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych M.W. pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że w dniu 16 maja 2002r. na mocy aktu notarialnego go Rep. A nr [...] M.W. zawiązał spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością pod firmą "A" Sp. z o.o. Zgodnie z treścią umowy Spółki, Zarząd Spółki jest jednoosobowy, a na pierwszego Prezesa Zarządu powołano M.W.. W dniu 16 stycznia 2013r. odbyło się Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników (które otworzył Prezes Zarządu M.W.), na którym podjęto uchwałę o rozwiązaniu spółki "A" Sp. z o.o., a M.W. (Prezes Zarządu) powołany został na stanowisko likwidatora (akt notarialny z dnia 16 stycznia 2013r. Rep. A nr [...]). W dniu 7 lutego 2013r. w Krajowym Rejestrze Sądowym dokonano wykreślenia Zarządu Spółki. Z powyższych ustaleń bezsprzecznie wynika, że M.W. pełnił funkcję Prezesa zarządu Spółki od dnia 16 maja 2002r. do dnia 16 stycznia 2013r. tj. do dnia podjęcia uchwały o likwidacji Spółki i powołaniu w miejsce Zarządu Spółki M.W. jako likwidatora.

Odnosząc się do argumentów podnoszonych w odwołaniu organ odwoławczy zauważył, że z posiadanych materiałów dowodowych bezsprzecznie wynika, iż M.W. czynnie uczestniczył w sprawach dotyczących Spółki, o czym świadczą podpisy na dokumentach w tym m.in. na sprawozdaniach finansowych za 2009-2012r., deklaracji rocznej o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-4R za 2012r., w akcie notarialnym z 16 stycznia 2013r. sygn. akt [...] W związku z powyższym brak było podstaw do podważenia czynnego udziału Prezesa Zarządu w działalności Spółki. Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił, że z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż M.W. posiadał uprawnienia do sprawowania funkcji Prezesa Zarządu.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził także, że skarżący nie wykazał, aby w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności zwalniające go z odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. W szczególności nie wykazał, aby we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości. Jak zauważył organ odwoławczy Spółka stała się niewypłacalna z dniem 18 listopada 2008 r. – był to pierwszy dzień opóźnienia drugiego z kolei zobowiązania pieniężnego. Od tego dnia istniały podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Powyższe oznacza, że wniosek o ogłoszenie upadłości "A" Sp. z o.o. winien zostać złożony w sądzie najpóźniej w terminie do dnia 2 grudnia 2008 r. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, wniosek taki nie został złożony w okresie kiedy M.W. pełnił funkcję Prezesa zarządu Spółki. Strona nie wskazała również przesłanek pozwalających stwierdzić, że niezgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jej winy.

Dyrektor Izby Skarbowej ustosunkowując się do zarzutu braku wyczerpujących ustaleń dotyczących płynności finansowej Spółki zauważył nadto, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki określone w art. 11 ust 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (zaprzestanie przez Spółkę płacenia Jej wymagalnych zobowiązań pieniężnych). Stąd też, nie wystąpienie przesłanek do ogłoszenia upadłości z innej przyczyny (określonej w ust. 2 w/w przepisu) pozostaje bez znaczenia dla sprawy (wystąpienie choćby jednej przesłanki określonej w art. 11 w/w ustawy obliguje do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości).

Dyrektor Izby Skarbowej nie stwierdził także naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 122, 187 § 1 i 210 Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się natomiast do podnoszonego zarzutu naruszenia art. 123 oraz art. 200 Ordynacji podatkowej przez fakt nieponumerowania akt sprawy, który miał skutkować brakiem pewności Strony co do tego, czy zapoznała się z całością akt Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że pełnomocnik Strony nie wykazał, by dowody znajdujące się w aktach sprawy swoją zawartością różniły się od tego, co zostało opisane w uzasadnieniu decyzji, jako źródła ustaleń faktycznych, a sam fakt nieponumerowania akt sprawy i niesporządzenie spisu tych akt w dacie zapoznawania się Pełnomocnika z materiałem dowodowym nie przesądza o naruszeniu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. Ponadto obowiązujące przepisy ustawy Ordynacja podatkowa nie przewidują konieczności wyznaczanie Stronie ponownego terminu, do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Jedynym wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, w której po zapoznaniu się Strony z zebranym materiałem dowodowym prowadzone jest przez organ podatkowy dalsze postępowanie w sprawie polegające na gromadzeniu nowych dowodów. Ponadto organ odwoławczy zauważył należy, że, powołany przez pełnomocnika w odwołaniu art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej nie miał w tej sprawie zastosowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M.W. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

-art. 120, 121 § 1 i 2, art. 122, art. 124 Ordynacja podatkowa,

-art. 123 § 1, art. 187 § 1 i 2, art. 188, art. 190 § 1 I 2, art. 191, art. 192, art. 200 § 1, art. 210 § 1 pkt 5 I 6, art. 210 § 4, art. 211 Ordynacji podatkowej

poprzez niewłaściwe zastosowanie,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest przepisów art. 108 § 1 - § 3 i art. 116 § 1 - § 3 i § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie.

Uzasadniając podniesione zarzuty, pełnomocnik skarżącego podniósł, że organy podatkowe nie wykorzystały istniejących w sprawie możliwości wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie wymaganym do prawidłowego jej rozstrzygnięcia, nadto nie zapewniły stronie czynnego udziału w sprawie, a w szczególności nie zapewniły możliwości zapoznania się z ponumerowanymi aktami sprawy, dokonały także dowolnej oceny zebranych materiałów dowodowych.

Organy nie dokonały kompleksowej weryfikacji sytuacji finansowej Spółki, jak również nie dokonały jednoznacznych ustaleń faktycznych dotyczących stanu postępowań egzekucyjnych prowadzonych względem Spółki.

Organy nie wyjaśniły także, czy skarżący rzeczywiście pełnił funkcję członka zarządu. Nie wykazały nadto, że był zobowiązany do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, ani kiedy ten obowiązek winien być dopełniony.

Organy nie wykazały także, że w sprawie zostały wyczerpane względem Spółki wszelkie możliwości egzekucji oraz że egzekucja okazała się bezskuteczna w całości.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej części "P.p.s.a", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem wskazanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że wbrew podniesionym w skardze zarzutom nie została ona wydana z naruszeniem prawa.

Przesłanki odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych określone zostały w art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) i można je podzielić na dwie grupy: przesłanki pozytywne, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe oraz przesłanki negatywne, które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności. Do przesłanek pozytywnych zaliczyć należy okoliczność, że zaległość wynika z zobowiązania, którego termin płatności upłynął w czasie, gdy dana osoba pełniła obowiązki członka zarządu spółki oraz konieczność stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej do majątku spółki. Przesłankami negatywnymi są natomiast te okoliczności, które może wskazać członek zarządu, a które potwierdzają podjęte przez niego działania zwalniające go z odpowiedzialności za zaległości spółki. Członek zarządu będzie zatem zwolniony z odpowiedzialności jeśli wykazane zostanie, że we właściwym czasie zgłoszony został wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez winy tej osoby lub wskazane zostanie mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Wskazania wymaga, że orzekając o odpowiedzialności członka zarządu spółki akcyjnej organ podatkowy jest zobowiązany wykazać jedynie okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie, kiedy upływał termin płatności zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko spółce. Z kolei członek zarządu chcąc uwolnić się od tej odpowiedzialności może wykazać, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) bądź też, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy lub wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W tej kwestii poglądy orzecznictwa i doktryny są zbieżne i utrwalone (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2003 r. sygn. akt SA/Bd 85/03 – publ. "Przegląd Orzecznictwa Podatkowego" 2003 nr 4, poz. 93; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 marca 2005 r. sygn. akt I SA/Ol 345/04 - publ. ZNSA 2005/1/98; A. Mariański i A. Karolak, Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki z o.o. ..., Warszawa 2004, s. 234-236; S. Babiarz i in. Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 402; B. Adamiak i in. Ordynacja podatkowa. Komentarz 2004, Wrocław 2004, s. 433).

Z poczynionych przez organy podatkowe ustaleń wynika, że w dniu 16 maja 2002r. na mocy aktu notarialnego Rep. A nr [...] M.W. zawiązał spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością pod firmą "A" Sp. z o.o. Zgodnie z treścią umowy Spółki, Zarząd Spółki jest jednoosobowy, a na pierwszego Prezesa Zarządu powołano M.W.. W dniu 16 stycznia 2013r. odbyło się Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników (które otworzył Prezes Zarządu M.W.), na którym podjęto uchwałę o rozwiązaniu spółki "A" Sp. z o.o., a M.W. (Prezes Zarządu) powołany został na stanowisko likwidatora (akt notarialny z dnia 16 stycznia 2013r. Rep. A nr [...]). W dniu 7 lutego 2013r. w Krajowym Rejestrze Sądowym dokonano wykreślenia Zarządu Spółki. Z powyższych ustaleń bezsprzecznie wynika, że M.W. pełnił funkcję Prezesa zarządu Spółki od dnia 16 maja 2002r. do dnia 16 stycznia 2013r. tj. do dnia podjęcia uchwały o likwidacji Spółki i powołaniu, w miejsce Zarządu Spółki, M.W. jako likwidatora. W okresie tym zawiera się również okres powstania dochodzonych zaległości podatkowych spółki. Z przedłożonych akt sprawy jednoznacznie przy tym wynika, że M.W. czynnie uczestniczył w sprawach dotyczących Spółki, o czym świadczą podpisy na dokumentach w tym m.in. na sprawozdaniach finansowych za 2009-2012r., deklaracji rocznej o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-4R za 2012r., w akcie notarialnym z 16 stycznia 2013r. sygn. akt [...]. W związku z powyższym brak było podstaw do podważenia czynnego udziału Prezesa Zarządu w działalności Spółki.

W ocenie Sądu organy podatkowe bezsprzecznie wykazały zatem, że w czasie kiedy upływał termin płatności zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za czerwiec 2012 r., skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki, a zatem zaistniała pozytywna przesłanka jej odpowiedzialności określona w art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej. Brak było także uzasadnienia do prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego w tej kwestii. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił bowiem na jednoznaczne określenie czasu, w którym skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki.

W sprawie wykazane zostało również to, że egzekucja prowadzona przeciwko Spółce okazała się bezskuteczna. Jak bowiem wynika z poczynionych w sprawie ustaleń Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku Spółki na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 28 marca 2013r. Nr [...]. W oparciu o w/w tytuł wykonawczy zawiadomieniem nr [...] z dnia 19 kwietnia 2013r. dokonano zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w "B" SA. W odpowiedzi na zajęcie "B" SA pismem z dnia 15 lipca 2013r. poinformował, że brak środków na rachunku stanowi przeszkodę w realizacji zajęcia egzekucyjnego i jednocześnie wskazał, że do rachunków bankowych dłużnika nastąpił zbieg egzekucji administracyjnych i sądowych. Do protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego - spisanego przez poborcę skarbowego w dniu 27 sierpnia 2013r. z M.W. (likwidatorem Spółki), M.W. oświadczył, że od lutego 2013r. Spółka jest w likwidacji i nie osiąga przychodów, nie zatrudnia pracowników, nie prowadzi sprzedaży towarów i usług. Podał też, że Spółka nie posiada żadnych nieruchomości. Nie ujawniono również majątku ruchomego przedstawiającą wartość handlową. W dniu 3 września 2013r. organ egzekucyjny wystąpił do Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych z wnioskiem o udzielenie informacji o posiadanych przez "A" Sp. z o.o. nieruchomościach. Ministerstwo Sprawiedliwości Departament Informacji i Rejestrów Sądów Centralna Informacja Ksiąg Wieczystych pismem z dnia 16 października 2013r. poinformowało, że "A" Sp. z o.o. nie znaleziono w elektronicznym rejestrze Ksiąg Wieczystych. Z akt sprawy wynika również, że Spółka nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (informacja z CEPiK). Spółka nie figuruje też w ewidencji gruntów, budynków i lokali prowadzonej przez Starostwo Powiatowe (adnotacja o dokonaniu przeszukania bazy danych Starostwa Powiatowego w zakresie posiadania nieruchomości). Mając na uwadze powyższe ustalenia, Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 24 stycznia 2014r. Nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na jego bezskuteczność. Również Komornik Sądowy H.G. w dniu 16 maja 2013r. wydała postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji wobec Spółki.

Wskazane wyżej okoliczności prawidłowo zatem pozwoliły przyjąć orzekającym w sprawie organom, że egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna w rozumieniu w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej.

Mając na względzie, że spełnione zostały obie pozytywne przesłanki warunkujące odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej do rozważenia przez Sąd pozostawała zatem kwestia, czy skarżący wykazał, że wystąpiła którakolwiek z okoliczności uwalniającej ją od tej odpowiedzialności.

W ocenie Sądu skarżący nie zwolnił się z odpowiedzialności poprzez wykazanie, że zaistniała jedna z okoliczności o jakiej mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) i pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Po pierwsze nie może budzić żadnych wątpliwości, że wniosek o ogłoszenie upadłości "A" Sp. z o.o. nie został zgłoszony we właściwym czasie.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.) dłużnik jest obowiązany nie później, niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Dłużnika uważa się za niewypłacalnego jeśli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań.

Niewykonywanie wymagalnych zobowiązań nie musi się odnosić do wszystkich zobowiązań dłużnika, nie ma też znaczenia ich charakter, tzn. czy są to zobowiązania cywilnoprawne czy publicznoprawne, jak również z tym, że nieregulowanie wymagalnych zobowiązań nawet o niewielkiej wartości oznacza niewypłacalność w rozumieniu art. 11 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze (wyrok WSA z dnia 29 stycznia 2004 r. sygn. akt I SA/Lu 717/07). Jak słusznie zauważył to organ odwoławczy stan niewypłacalności powstaje, z chwilą nieuregulowania w terminie określonym ustawą lub umową drugiego z kolei zobowiązania (por. Prawo upadłościowe i naprawcze - Komentarz, Piotr Zimmerman, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2007).

Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, pierwsze znane organowi zaległości w płatnościach Spółki wynikały z tytułu nieopłaconych składek ZUS za wrzesień i październik 2008 roku. W dniu 15 października 2008r. upływał termin płatności składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, a także Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za wrzesień 2008r., natomiast z dniem 17 listopada 2008r. upływał termin płatności w/w składek na ubezpieczenia za październik 2008 roku. Biorąc pod uwagę terminy płatności poszczególnych zobowiązań, słusznie zostało stwierdzone przez organ odwoławczy, że Spółka stała się niewypłacalna z dniem 18 listopada 2008 r. W konsekwencji należy przyjąć, ze począwszy od tej daty Spółka powinna w terminie 14 dniowym podjąć kroki zmierzające do ogłoszenia upadłości Spółki lub o wszczęcie postępowania układowego.

Tymczasem wniosek o ogłoszenie upadłości nie został skutecznie złożony.

Jednocześnie skarżący nie wykazał, aby brak zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło z przyczyn od niego niezawinionych. Tymczasem członek zarządu spółki akcyjnej, aby uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe tej spółki powinien udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niego niezależne.

Należy zauważyć, że badanie braku zawinienia, jako okoliczności wyłączającej odpowiedniość za zaległości podatkowe spółki akcyjnej, odnosi się do oceny przyczyn, które legły u podstaw tego, że we właściwym czasie członek zarządu tej spółki nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości lub o wszczęcie postępowania układowego. Ocenie podlega zatem w tej mierze należyta staranność członka zarządu, jego postępowanie w sytuacji, gdy zaistniały podstawy do tego, aby złożyć do sądu stosowne wnioski. Dla oceny kryterium braku winy, jako okoliczności zwalniającej z odpowiedzialności, nie mają natomiast znaczenia okoliczności związane z prowadzaniem przez członka zarządu spraw spółki akcyjnej. Niewypłacalność ma bowiem charakter obiektywny i wiąże się wyłącznie z niewykonywaniem wymagalnych zobowiązań, bez względu na przyczynę. Jak wskazuje się w doktrynie prawa upadłościowego "dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje więc nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn, np. nie wykonuje zobowiązań w celu doprowadzenia swego kontrahenta do stanu niewypłacalności albo też nie wykonuje zobowiązań z przyczyn irracjonalnych" (A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, Lex 2011, komentarz do art. 11).

Skarżący nie wykazał także, aby w sprawie zaistniała przesłanka egzoneracyjna przewidziana w treści art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Skarżący nie wskazał mienia, z którego egzekucja byłaby możliwa.

Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie stwierdził przy tym, aby organ odwoławczy prowadził postępowanie uchybiając wskazanym w skardze przepisom prawa procesowego. Wprawdzie z treści art. 122 Ordynacji podatkowej wynika obowiązek organu podatkowego do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza to jednak, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku. Z sytuacją taką będziemy mieli do czynienia w szczególności wówczas, gdy strona formułuje twierdzenia co do okoliczności stanu faktycznego, które nie znajdują oparcia w materiale dowodowym zebranym przez organ lub zaprzecza poprawności dokonanej przez organ podatkowy oceny stanu faktycznego. W takich przypadkach logika podpowiada, że wraz z tą inicjatywą przechodzą na nią także i wszelkie konsekwencje, jakie wiążą się z wynikiem prowadzonego dowodu. Na uwarunkowanie to zwraca zresztą uwagę orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które akcentuje, że generalną zasadą postępowania dowodowego jest to, iż każdy, kto z faktów wyprowadza dla siebie konsekwencje prawne, obowiązany jest fakty te udowodnić (por.: wyroki NSA z dnia 17 lutego 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 1150/99, z dnia 13 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 960/98). Zatem organy podatkowe mają wprawdzie obowiązek gromadzenia i uzupełniania materiału dowodowego, ale jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten nie jest więc nieograniczony i bezwzględny.

Jednocześnie podkreślić należy, że przeprowadzony przez Dyrektora Izby Skarbowej wywód w przedmiocie oceny zebranych dowodów jest w pełni logiczny i nie nosi cech dowolności. Sąd w pełni podziela w tym zakresie argumentację organu odwoławczego, która w świetle wszechstronnej oceny materiału dowodowego zdaje się być w pełni uzasadniona i nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. Zasadność ocen i wniosków poczynionych przez Dyrektora Izby Skarbowej na podstawie zebranego materiału dowodowego, w świetle zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, nie budzi przy tym żadnych wątpliwości. Również przedstawiona w uzasadnieniu decyzji ocena dowodów nie wykracza poza granice wynikające z art. 191 Ordynacji podatkowej, nie nosi cech dowolności, czy też powierzchowności.

Analiza akt sprawy doprowadziła Sąd do przekonania, że organy podatkowe przeprowadziły kontrolowane postępowanie w sposób wyczerpujący, zaś uzyskane w ten sposób dowody zostały następnie poddane wnikliwej i poprawnej ocenie.

Co istotne z punktu widzenia realizacji zasad postępowania, organ odwoławczy poddał swej ocenie wszystkie uzyskane dowody, po czym, za pomocą obiektywnej i wspartej okolicznościami sprawy argumentacji, wykazał bezpodstawność przeciwnych twierdzeń Spółki. Jednocześnie, oceniając dowody za każdym razem organ odnosił się do przeciwnych im twierdzeń strony, dokonując ich analizy i wyjaśniając motywy, którymi kierowano się rozstrzygając poszczególne kwestie.

Dodatkowo należy zauważyć, że organom podatkowym przyznano uprawnienie do swobodnej oceny poszczególnych dowodów, a zatem prawo do uznania, które z dowodów stanowią wiarygodne źródło twierdzeń o faktach, a które nie. Zarzut dowolnego działania organu można by postawić dopiero wówczas, gdyby ustalenia faktyczne zostały oparte na dowodach dowolnie wybranych, a zatem takich, których wybór nie został poparty odpowiednią argumentacją. Sytuacja taka nie występuje jednak wówczas, gdy organ, wyczerpująco uzasadniając swoje stanowisko wskazuje, którym dowodom przyznaje moc dowodową, a którym odmawia wiarygodności i z jakich przyczyn. W ocenie Sądu taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła, albowiem organy podatkowe obu instancji dokonały oceny każdego z zebranych dowodów, odniosły się do każdego z nich, dokonując ich analizy we wzajemnej łączności.

Sąd nie podziela również zarzutu naruszenia art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiadomieniem nr [...] z dnia 21 stycznia 2015r. poinformował pełnomocnika Strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, z którego pełnomocnik skorzystał w dniu 10 lutego 2015r. Fakt nieponumerowania stron akt nie uniemożliwiał przy tym zapoznania się ze zgromadzonymi dowodami. Pełnomocnik Strony nie wykazał zresztą, by dowody znajdujące się w aktach sprawy swoją zawartością różniły się od tego, co zostało opisane w uzasadnieniu decyzji, jako źródła ustaleń faktycznych, a sam fakt nieponumerowania akt sprawy i niesporządzenie spisu tych akt w dacie zapoznawania się Pełnomocnika z materiałem dowodowym nie przesądza o naruszeniu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. Podkreślić przy tym trzeba, że Dyrektor Izby Skarbowej, zawiadomieniem z dnia 29 czerwca 2015r. Nr [...] również poinformował Stronę, reprezentowana przez pełnomocnika o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia w zakresie zebranego materiału dowodowego. W dniu 16 lipca 2015r. pełnomocnik Strony zapoznał się z całością zebranego materiału dowodowego.

Poddana kontroli Sadowej decyzja Dyrektora Izby Skarbowej odpowiada przy tym wszelkim wymogom określonym w treści art. 210. Decyzja została także prawidłowo doręczona (k. 175 akt administracyjnych).

Podsumowując, w ocenie Sądu organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że po stronie Spółki istnieje zaległość podatkowa, a prowadzone względem niej postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne. Sąd podzielił również ocenę organów co do tego, że skarżący w czasie, kiedy upływał termin płatności podatków, które przerodziły się w zaległości podatkowe, pełnił obowiązki członka zarządu w rozumieniu art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej. Sąd zgadza się także z tym, że skarżący nie wykazał, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego w stosunku do spółki nastąpiło bez jego winy, ani też nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Prowadzone w tym zakresie postępowanie podatkowe zostało oparte na wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, którego ocena odpowiada regułom wynikającym z Ordynacji podatkowej. To zaś oznacza, że zarzuty skargi okazały się bezzasadne, a Sąd nie znalazł w zaskarżonej decyzji również innych uchybień, które mogłyby uzasadnić jej uchylenie.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) oddalił skargę nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.