Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 393/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64
journal: Dz.U. 2021 poz 305
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Makowska – Hrycyk, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Anna Kuczyńska – Szczytkowska (sprawozdawca), , Protokolant Referent Karolina Młynarczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 24 stycznia 2021 r. nr SKO 4031/14/21/22 w przedmiocie odmowy umorzenia opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty za parkowanie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Wrocławia z dnia 22 listopada 2021 r. nr 253/WIM/2021; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 19 lipca 2021 r. M. B. (dalej: skarżący, strona, zobowiązany) zwrócił się o "umorzenie opłat za postój w strefie płatnego parkowania", w łącznej wysokości 1000 zł. Uzasadniając swój wniosek podał, że nie sposób było powziąć informację, że miejsce w którym zostawił samochód zmieniło swój charakter z bezpłatnego parkingu w strefę płatnego parkowania, co miało miejsce w czasie kiedy nie korzystał z pojazdu. Podkreślił, że gdyby miał świadomość, że miejsca postojowe przy "ulicy [...]" zostały zmienione w strefę płatnego parkowania, zakupiłby abonament. Wyjaśnił, że w dniu 15 lipca 2021 r. poszedł do swojego samochodu zaparkowanego od około trzech tygodni przy "ulicy [...]" i znalazł za wycieraczką pięć zawiadomień o ustaleniu faktu nieuiszczenia opłaty za postój w strefie płatnego parkowania. Po rozejrzeniu się, zauważył znak informujący o płatnym parkingu. Po zatelefonowaniu na wskazany na zawiadomieniu numer dowiedział się, że ulica Ziemowita znajduje się w strefie płatnego parkowania od 21 czerwca 2021 r. Skarżący dodał, że nie dotarła do niego żadna informacja poprzedzająca tą istotną zmianę, nie było ulotek informujących mieszkańców, ogłoszeń na drzwiach wejściowych do budynków, czy jakiegokolwiek czytelnego znaku informacyjnego. Ponadto zaznaczył, że wysokość opłat znacznie przewyższa jego zdolności finansowe, bowiem wraz z partnerką wychowuje małe dziecko co wymaga znacznych nakładów.

Decyzją z dnia z dnia 22 listopada 2021 r. (nr 253/WIM/2021) Prezydent Wrocławia odmówił skarżącemu udzielenia wnioskowanej ulgi za nieuiszczenie opłat za parkowanie, o których mowa w zawiadomieniach ZDIUM Nr: [...] z dnia 5 lipca 2021 r. w kwocie 200 zł; [...] z dnia 7 lipca 2021 r. w kwocie 200 zł; [...] z dnia 8 lipca 2021 r. w kwocie 200,00 zł; [...] z dnia 14 lipca 2021 r. w kwocie 200 zł; [...] z dnia 15 lipca 2021 r. w kwocie 200,00 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że nie zostało wykazane, aby za umorzeniem opłaty dodatkowej za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania przemawiały ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny. W szczególności organ wyjaśnił, że sytuacja majątkowa strony pozwala na uregulowanie należności, ponieważ skarżący posiada stałe źródło dochodu, na bieżąco reguluje opłaty o charakterze cywilnoprawnym, spłaca kredyt, utrzymuje samochód.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO, organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia 24 stycznia 2021 r., nr SKO 4031/14/21/22 (w decyzji mylnie wskazano jako datę jej wydania rok 2021, z akt administracyjnych i chronologii wydarzeń wynika niewątpliwie, że decyzja została wydana w 2022 r.), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji Prezydenta Wrocławia, utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że podstawą prawną do przyznania ulgi w formie umorzenia należności o charakterze publicznoprawnym z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za postój w strefie płatnego parkowania stanowi art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869, dalej jako "ustawa"). Wśród należności, o których mowa w art. 60 ustawy, znajdują się również dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw (art. 60 pkt 7 ustawy). Kolegium zauważyło, że na podstawie art. 67 tej ustawy, do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325; dalej jako "o.p."). Dalej SKO omówiło wskazane w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy przesłanki udzielenia ulgi i podkreśliło w szczególności, że użyte w tym przepisie zwroty normatywne - "ważny interes zobowiązanego" oraz "interes publiczny" - nie mają stałego zakresu treści, nie zostały bowiem wyjaśnione przez ustawodawcę. Jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnosić go do indywidualnej sytuacji zobowiązanego występującego z wnioskiem o ulgę. Terminy te są swoistymi klauzulami generalnymi, odsyłającymi do ocen pozaprawnych.

Kolegium oceniło, że organ pierwszej instancji prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy sprawy i doszedł do słusznego wniosku, że nie zaistniały podstawy do umorzenia opłaty dodatkowej. SKO podkreśliło, że w odpowiedzi na wezwanie organu skarżący przedstawił oświadczenie o stanie majątkowym, z którego wynika, że wysokość jego dochodu z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi 3142,96 zł netto miesięcznie. Ponadto partnerka uzyskuje z pracy dorywczej dochód w wysokości ok. 350 zł miesięcznie. W punkcie 4. oświadczenia majątkowego skarżący wskazał, że zamieszkuje mieszkanie użyczone, a koszty związane z eksploatacją wynoszą łącznie 814,88 zł miesięcznie. Zobowiązany prowadzi gospodarstwo domowe z partnerką oraz dwuletnim synem. Zdaniem SKO w zakresie istnienia ważnego interesu zobowiązanego strona nie wykazała aby jej sytuacja majątkowa była na tyle wyjątkowa, aby świadczyła o istnieniu szczególnie uzasadnionej potrzeby umorzenia w całości należności w łącznej wysokości 1000 zł. Rodzina zobowiązanego osiąga dochód w łącznej kwocie 3492,96 zł miesięcznie. Natomiast po stronie wydatków strona wykazała koszt eksploatacji mieszkania w kwocie 814,88 zł miesięcznie (nie przedstawiła jednak żadnych dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki). Strona uzyskuje regularne dochody, reguluje zobowiązania cywilnoprawne oraz może korzystać ze wsparcia państwa w wychowywaniu dzieci (m.in. świadczenie wychowawcze).

Odnosząc się do podniesionych we wniosku i w odwołaniu okoliczności i przyczyn powstania należności, Kolegium zwróciło uwagę, że wbrew zarzutom odwołania, organ pierwszej instancji pozyskał materiał dowodowy w tym zakresie oraz odniósł się do argumentacji wniosku. Kolegium podkreśliło, że jak wynika z uchwały Nr XXVI/712/20 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 17 września 2020 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania oraz śródmiejskiej strefy płatnego parkowania, ustalenia wysokości stawek opłaty za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania oraz w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania, wprowadzenia opłat abonamentowych i zerowej stawki opłaty dla niektórych użytkowników drogi, sposobu pobierania tych opłat i określenia wysokości opłaty dodatkowej (Dz. Urz. Woj. Doln. Poz. 5249), ulica Ziemowita znajduje się w podstrefie IX strefy płatnego parkowania we Wrocławiu. Funkcjonowanie prawa, opiera się na założeniu, iż wszyscy adresaci obowiązującej normy prawnej - a więc zarówno podmioty obowiązane do jej przestrzegania, jak i organy powołane do jej stosowania - znają jej właściwą treść (tzw. fikcja powszechnej znajomości prawa). Zgodnie z przytoczoną zasadą, nie można się tłumaczyć nieznajomością prawa należycie ogłoszonego, przyjmuje się bowiem, że każdy zainteresowany treścią adresowanych do niego norm prawnych ma możliwość zapoznania się z obowiązującymi aktami prawnymi. Niezależnie od powyższego Kolegium zauważyło, że informacja o wprowadzeniu na "ul. [...]" płatnych miejsc postojowych była powszechnie dostępna w Internecie (np. https://www.tuwroclaw.com, https://wroclife.pl, https://gazetawroclawska.pl). Ponadto, zdaniem SKO, pozostawienie przez skarżącego pojazdu bez nadzoru w centrum miasta w strefie płatnego parkowania na okres 3 tygodni należy ocenić jako brak należytej staranności w dbaniu o własne sprawy, co nie może stanowić przesłanki zastosowania ulgi.

Kolegium wskazało, że zbadało wniosek Strony także pod kątem interesu publicznego, rozumianego – jak wskazało SKO, jako ulga mająca znaczenie dla dobra zbiorowości (takich jak zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności, zachowanie miejsc pracy czy też wynikających z konstytucyjnej zasady zaufania obywatela do państwa). Dodatkowo SKO podkreśliło, że zbadało sprawę pod kątem innej wykładni tego przepisu, jako formy pomocy udzielonej przez Gminę zobowiązanemu po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby zobowiązanego. Kolegium wyjaśniło, że chodzi o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych, Gmina nie poniosła w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. W niniejszej sprawie, zdaniem SKO, nie stwierdzono takich okoliczności. Uiszczenie opłaty jest obojętne dla celów wspólnych, a to czy zobowiązany mógłby uiścić opłatę bez zagrożenia jego egzystencji, zostało ustalone przy badaniu przesłanki ważnego interesu zobowiązanego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie opisanej wyżej decyzji w całości, zarzucając jej naruszenie:

1. art. 7, art. 7b art. 8, art. 9 oraz art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) poprzez brak działań Organów obu instancji zmierzających do wyjaśnienia kwestii wprowadzenia płatnych miejsc postojowych przy ul. Ziemowita w sytuacji, gdy samochód został zaparkowany w miejscu wolnym od opłat na dzień parkowania, i pozostawał w nim przez cały czas, co godzi w poczucie zaufania obywatela do państwa;

2. art. 107 § 1 pkt 6) w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak stosownych wyjaśnień w zaskarżonej decyzji, w ramach których Organy odniosłyby się do argumentu Strony, że "nie sposób było powziąć informację, że miejsce w którym zostawiłem samochodów, zmieniło swój charakter z bezpłatnego parkingu w strefę płatnego parkowania" (s. 1 wniosku z dnia 19 lipca 2021 r.);

3. art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez nieumorzenie opłat za postój w strefie płatnego parkowania, w sytuacji, gdy przemawiają za tym obie przesłanki wskazanej regulacji, tj. zarówno ważny interes zobowiązanego, jak i interes publiczny;

4. art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o finansach publicznych poprzez nierozważenie z urzędu, czy wobec Strony nie należałoby zastosować którejś z ulg, o jakich mowa w tym przepisie.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że organy nie rozważyły tego, czy w przypadku, gdy posiadacz pojazdu pozostawia go w miejscu, które jest wolne od opłat, zobowiązanie do uiszczenia opłaty powstaje w sytuacji zmiany uchwały także wtedy, gdy samochód w międzyczasie nie był używany, nikt do niego nie zaglądał, cały czas pozostawał w tym samym miejscu i nie był uruchamiany. Budzenie zaufania organów do państwa powinno następować także poprzez stosowanie takich praktyk, które unikają nakładania pułapek na obywatela, który w momencie podejmowania danej czynności pozostaje w słusznym przekonaniu, iż działa zgodnie z prawem, następnie natomiast - wobec zmiany aktu prawa miejscowego, i wobec braku jakichkolwiek działań ze strony obywatela - zobowiązany zostaje do zapłaty opłat za nieuiszczenie opłat za parkowanie. Dodatkowo wskazał, że organy w sprawie od początku traktują ją jako tylko zainicjowaną wnioskiem o udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności wynikających z opłaty. Tymczasem – w ocenie skarżącego, jest to opłata, której nie jest w stanie uiścić ze względu na sytuację finansową i która dodatkowo nie powinna zostać określona. Podkreślił, że jego sytuacja odpowiada obu przesłankom, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o finansach publicznych. Organy nie wzięły pod uwagę tego, iż wychowanie dziecka niesie ze sobą liczne wydatki (wizyty u lekarza, odpłatność szczepień, które wykraczają poza zakres tych dofinansowywanych przez państwo), coraz droższych kosztów utrzymania wobec wysokiej inflacji, rosnących cen podstawowych surowców.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem w toku badania legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Sąd stwierdził, że doszło do naruszenia przepisów w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Kontroli Sądu została poddana decyzja SKO, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia nieuiszczonych opłat za parkowanie w łącznej wysokości 1000 zł. Problematykę opłat związanych z pozostawieniem pojazdów w strefie płatnego parkowania reguluje ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 470 ze zm., dalej "u.d.p."). W art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a u.d.p. zawarto ogólną regułę, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) - art. 13b ust. 3 u.d.p. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p., pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 u.d.p., za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Za nieuiszczenie takiej opłaty za postój pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i 2). Opłaty te, a więc zarówno opłatę za postój w strefie płatnego parkowania, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3), którym w przypadku dróg publicznych (ulic) położonych w granicach miasta na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta (art. 19 ust. 5). Użycie słowa "pobiera" wskazuje jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa. Stwierdzenie okoliczności faktycznej polegającej na nieuiszczeniu opłaty parkingowej jest wystarczające dla ustalenia treści stosunku prawnego – obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej w określonej wysokości. Opłata dodatkowa stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, o której mowa w art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 305 ze zm., dalej "u.f.p.") - por. wyroki NSA: z 29 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 2116/19, z 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II GSK 1345/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA. Prawidłowo organ odwoławczy uznał zatem, że do rozpatrzenia wniosku o umorzenie tej należności zastosowanie znajdzie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p., zgodnie z którym organ może na wniosek zobowiązanego umorzyć w całości taką należność w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym.

Należy również podkreślić, że rozpatrując wniosek o umorzenie należności organ działa w ramach uznania administracyjnego. Skoro umorzenie w trybie art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. opłaty dodatkowej oparte jest na uznaniu administracyjnym, to do organu administracyjnego należy ostatecznie wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy (konsekwencji prawnych), w określonym stanie prawnym i faktycznym. Decydując na zasadzie uznania administracyjnego, organ podejmuje rozstrzygnięcie w sposób nieskrępowany, a o ostatecznym wyborze sposobu rozstrzygnięcia powinny decydować przesłanki celowości i słuszności działania, które z kolei stanowią wypadkową wyważenia przez organ, z uwzględnieniem norm prawnych mających zastosowanie i znaczenie w danej sprawie, względów społecznych lub gospodarczych zobowiązanego i słusznego interesu publicznego. Z woli ustawodawcy sądowa kontrola legalności aktów administracji opartych na uznaniu obejmuje ocenę przestrzegania przez organy procedury normowanej przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności kompletność materiału dowodowego oraz prawidłowość oceny, w myśl wskazań zasady swobodnej oceny dowodów obowiązującej w postępowaniu administracyjnym. Sąd administracyjny jest uprawniony jedynie do kontrolowania trybu postępowania poprzedzającego wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości publicznoprawnej. Sąd nie ma uprawnień do merytorycznego rozstrzygania o umorzeniu należności. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie czy organ administracji publicznej prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego.

Ponadto podkreślić należy, że działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek wyważenia interesu publicznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP, w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego. Decyzja o charakterze uznaniowym musi więc odpowiednio wyważać interesy przeciwstawnych stron - interesu obywatela z interesem publicznym, kierując się przy tym proporcjonalnością uwzględnienia obu rodzajów interesów (por. wyroki NSA: z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1632/12; z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 335/13, CBOSA). W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym, o ile ten ostatni można uznać za słuszny interes. Oznacza to, że w każdym przypadku organ ma obowiązek wskazać nie tylko, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, ale także, że jest on na tyle ważny i znaczący, iż bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93, opubl. OSNCP 1994/9/181).

Należy zwrócić także uwagę na pogląd, który Sąd podziela, wyrażony w wyroku NSA z dnia 14 października 2016 r, sygn. akt II FSK 2427/14 (dostępny w CBOSA), zgodnie z którym zrelatywizowanie zakresu kontroli sądowoadministracyjnej decyzji uznaniowych może być w pewnych sytuacjach niezbędne dla należytego wywiązania się przez sądy administracyjne z wynikającego z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) obowiązku sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mogą bowiem zdarzyć się sytuacje, gdy sposób skorzystania z uznania administracyjnego przez organ administracyjny budzi wątpliwości w kontekście realizacji skodyfikowanej w art. 124 O.p. zasady wyjaśniania (przekonywania) oraz skodyfikowanej w art. 120 O.p. zasady legalizmu, stanowiącej realizację wynikającej z normy zawartej w art. 2 Konstytucji RP zasady państwa prawnego. Niewątpliwie ewentualna ingerencja sądu administracyjnego w prawidłowość zastosowania uznania administracyjnego może być usprawiedliwiona tylko w sytuacjach wyjątkowych, w których rozstrzygnięcie, chociaż podjęte w granicach uznania, budzi zastrzeżenia ze względu na jego obiektywną niesprawiedliwość.

W art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. ustawodawca wskazał dwie przesłanki umorzenia należności publicznoprawnych: ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny. Konkretyzacja tych pojęć jest dokonywana na tle stanu faktycznego indywidualnej sprawy. Pojęcia te stanowią klauzule generalne. Cechą immamentną klauzul generalnych jest to, że odsyłają do ocen.

W orzecznictwie sądów wyrażany jest pogląd, który Sąd podziela, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć zdarzenia losowe oraz sytuacje osobiste, rodzinne, zdrowotne czy też ekonomiczne (dotyczące majątku, dochodów, wydatków, możliwości płatniczych), które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. Przy czym pojęcia "ważnego interesu zobowiązanego" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonych należności, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną zobowiązanego, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w konsekwencji, czy spłata zaległości, o umorzenie której wnosi zobowiązany, nie nastąpi kosztem zaspokojenia podstawowych potrzeb zobowiązanego i jego rodziny. Z kolei przesłankę "interesu publicznego" interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego (por. wyroki WSA: w Opolu z 28 lipca 2021 r., sygn. I SA/Op 248/21, w Warszawie z 13 lutego 2019 r., sygn. V SA/Wa 630/18, CBOSA).

W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi także wątpliwości, że interpretując ustawowy termin "interes publiczny" należy uwzględnić zasady konstytucyjne, w tym: zasadę zaufania obywatela do państwa (art. 2 Konstytucji), zasadę uwzględnienia dobra rodziny, nakazującą państwu szczególną pomoc i opiekę dla rodzin niepełnych czy wielodzietnych znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej (art. 71 ust. 1 Konstytucji), zasadę zabezpieczenia społecznego dla osób, które pozostają bez pracy i bez środków utrzymania bez własnej winy (art. 67 ust. 2 Konstytucji). Zasady te powinny być uwzględniane przy badaniu przesłanki "interesu publicznego" (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FSK 689/09, CBOSA).

Mając na uwadze powyższe rozważania oraz okoliczności niniejszej sprawy, zdaniem Sądu, sytuacja materialna skarżącego została oceniona przez organy w sposób dowolny w kontekście jego aktualnych możliwości płatniczych. Wysokość dochodów otrzymywanych przez skarżącego i jego partnerkę w wysokości 3492,96 zł miesięcznie (dla trzyosobowej rodziny), przy konieczności pokrycia kosztów życia, pokazuje, że sytuacja finansowa skarżącego nie jest łatwa. Zdaniem Sądu, punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji zobowiązanego, powinna być szczegółowa analiza określonego na czas podejmowania decyzji minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz ewentualnie jej rodziny będą zaspokojone, czego w sprawie zabrakło. Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej wnioskodawcy przy uwzględnieniu dochodów i niezbędnych wydatków oraz rozważenie wpływu egzekucji konkretnej kwoty należności na sytuację życiową zobowiązanego, w tym przede wszystkim zdolność do utrzymania się. W ocenie Sądu organy obu instancji nie wzięły pod uwagę, że z osiąganego dochodu, poza kosztami związanymi z eksploatacją mieszkania skarżący musi zaspokoić wszystkie podstawowe potrzeby życiowe, w tym m.in. wydatki na żywność, ubrania czy higienę osobistą, które to wydatki organy pominęły. Podkreślenia wymaga, że skarżący przedstawiając w oświadczeniu o stanie majątkowym poszczególne stałe wydatki (wysokość opłat eksploatacyjnych – łącznie 814,88 zł miesięcznie) podał w tym względzie takie informacje, jakie obejmował wymagany przez organ formularz "Oświadczenia o stanie majątkowym", w którym nie uwzględniono wydatków na: żywność, odzież i środki czystości. Konstrukcja tego formularza nie może w ocenie Sądu determinować zakresu istotnych ustaleń faktycznych dokonywanych w prowadzonym przez organ postępowaniu. Wskazać należy, że w oparciu o przepis art. 77 § 4 K.p.a. organ jako fakt powszechnie znany powinien był uwzględnić okoliczność, iż w skład kosztów zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych wchodzą przede wszystkim koszty wyżywienia, a także koszty ubrania.

Odnośnie przesłanki interesu publicznego SKO jedynie ogólnikowo wskazało, że zbadało wniosek strony pod kątem tej przesłanki rozumianej jako ulga mająca znaczenie dla dobra zbiorowości (takich jak zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności, zachowanie miejsc pracy czy też wynikających z konstytucyjnej zasady zaufania obywatela do państwa). W ocenie Sądu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło szczegółowej analizy okoliczności powstania obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej w kontekście interesu publicznego z którego wynika konstytucyjna zasada zaufania obywatela do państwa.

Końcowo wskazać należy - wobec zarzutów sformułowanych w skardze, że poza zakresem postępowania wszczętego wnioskiem o udzielenie ulgi, pozostały kwestie związane istnieniem obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej. W ramach tego postępowania organy nie mogły stwierdzić nieistnienia obowiązku. Ponadto organy nie mogły z urzędu, czego domagał się skarżący, udzielić innej ulgi niż ta, o którą wnosił skarżący.

Podsumowując, Sąd stwierdza, że w sprawie doszło do naruszenia zasad procedowania, w tym określonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobligowany będzie uwzględnić stanowisko Sądu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.