Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 476/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 16, art. 145-145b, art. 148-149, art. 156
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 lipca 2023 r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 4 kwietnia 2023 r. nr GN-V.7534.1.72.2022.DT w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 6 kwietnia 2022 r. E. S. (dalej zwana wnioskodawczynią, stroną lub skarżącą) zwróciła się do Starosty Świdnickiego o wznowienie postępowania zakończonego wydaną przez ten organ ostateczną decyzją z 16 kwietnia 2021 r. znak: WBG.683.38.7.2020.EW ustalającą odszkodowanie za nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...] o pow. 0,1157 ha i nr [...] o pow. 0,1008 ha położone w obrębie [...]- K. , Gmina Ś..

Zdaniem wnioskodawczyni postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania zostało przeprowadzone z naruszeniem trzech przesłanek zawartych w art. 145 § 1 k.p.a.: pkt 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, pkt 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, pkt 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Jak wskazała, podstawy żądania upatruje w zaniżeniu wartości nieruchomości, za którą przyznano jej odszkodowanie, a tym samym zaniżeniu kwoty odszkodowania o czym dowiedziała się z decyzji Burmistrza Miasta Świdnik z 10 marca 2022 r. ustalającej na jej rzecz opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wywołanej wybudowaniem drogi – ul. [...] w Ś.. Z operatu szacunkowego sporządzonego na potrzeby ustalenia opłaty adiacenckiej wynika, że przed wybudowaniem drogi wartość 1 m2 jej nieruchomości wynosiła 122,08 zł, natomiast z operatu szacunkowego sporządzonego na potrzeby ustalenia odszkodowania za przejęta nieruchomość wskazano, że wartość nieruchomości wynosi 82,47 zł za 1m2. Jednocześnie wskazała na możliwość wszczęcia postępowania w trybie art. 145 § 2 k.p.a. Zdaniem wnioskodawczyni, oczywistym jest że organ zaniżył wartość nieruchomości a wniosek ten wynika z prostego porównania ze sobą decyzji dwóch organów administracji publicznej oraz operatów szacunkowych wyliczających wartość nieruchomości. Zdaniem wnioskodawczyni "stan taki powoduje poważną szkodę dla interesu społecznego sankcjonując praktykę obniżania wartości wywłaszczanych nieruchomości".

Starosta Świdnicki postanowieniem z 19 października 2022 r. nr WG.683.38.10.2020.EW, odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że strona nie udowodniła dochowania terminu wskazanego w art. 148 § 1 k.p.a., a nadto nie zachodzą podstawy do wznowienia postępowania z zastosowaniem art. 145 § 2 k.p.a.

Na powyższe postanowienia strona złożyła zażalenie zarzucając organowi naruszenie art. 149 § 3 k.p.a. w zw. z art. 148 k.p.a. Jej zdaniem organ arbitralnie uznał, że nie udowodniła przesłanek do wszczęcia przedmiotowego postępowania.

Zaskarżonym postanowieniem z 4 kwietnia 2023 r. Wojewoda Lubelski utrzymał postanowienie organu pierwszej instancji w mocy. W jego uzasadnieniu organ na wstępie przywołał przesłanki wznowienia postępowania i opisał dotychczasowy przebieg postępowania. Zdaniem Wojewody prawidłowe jest stanowisko Starosty Świdnickiego, że żadna ze wskazanych przez stronę przesłanek wznowienia postępowania nie wystąpiła.

W zakresie wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wskazał, że ustalenie faktu, że dowody, na których zostało oparte rozstrzygnięcie, zostały sfałszowane, nie należy do właściwości organu rozpatrującego wniosek o wznowienie postępowania. Okoliczność sfałszowania dowodów powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem właściwego sądu lub organu, nadto fałszywy dowód powinien stanowić podstawę ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy.

W kwestii drugiej wskazanej przesłanki zawartej w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. wyjaśnił, że wznowienie postępowania na tej podstawie dopuszczalne jest gdy doszło do popełnienia przestępstwa stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu.

Strona natomiast pomimo wielokrotnego wzywania nie przedstawiła prawomocnego orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa uzasadniającego wznowienie postępowania.

Zdaniem Wojewody brak przy tym jest dostatecznych przesłanek do uznania, że zaszły okoliczności określone w art. 145 § 2 k.p.a. umożliwiające wznowienie postępowania przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu. Nie zachodzi bowiem możliwość wystąpienia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

W odniesieniu do przesłanki wznowienia postępowania wskazanej przez skarżącą zawartej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ wskazał, że wznawia się postępowanie na tej podstawie gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wnioskodawczyni pomimo wezwania nie przedłożyła decyzji Burmistrza Miasta Świdnik z 10 marca 2022 r. w związku z czym nie można było ocenić czy powyższy dokument spełnia przesłanki pozwalające na wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 ust. 5 k.p.a.

Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyła strona, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie wraz z postanowieniem organu pierwszej instancji i zwrot kosztów postępowania.

Zdaniem stron rozstrzygnięcie to narusza:

1. art. 149 § 3 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że nie zachodzą przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. do wznowienia postępowania i w konsekwencji odmowę wznowienia postępowania;

2. art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, że nieprzedłożenie kopii decyzji Burmistrza Miasta Świdnika z 10 marca 2022 r., powoduje, że organy nie mogą ocenić czy powyższy dokument spełnia przesłanki pozwalające na wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., podczas gdy decyzja ta została przedłożona wraz z zażaleniem i Wojewoda mógł ocenić ten dokument;

3. art. 81 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, tj. pominięcie przedłożonej kopii decyzji Burmistrza Miasta Świdnika z 10 marca 2022 r. i zaniechanie dokonania przez organ odwoławczy własnych ustaleń w sprawie oraz oparcie się wyłącznie na ustaleniach organu pierwszej instancji;

4. 15 k.p.a. poprzez brak ponownego rozpatrzenia sprawy i oparcie się wyłącznie na ustaleniach organu pierwszej instancji;

5. art. 7, 77 i 107 k.p.a. w zw. z art. 8 i 9 k.p.a. poprzez brak ustalenia, czy wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. został złożony w terminie oraz czy zaistniała przesłanka, o której mowa w tym przepisie, z materiału dowodowego wynika, że wniosek ten został złożony w terminie, o którym mowa w art. 148 k.p.a. oraz że wyszła na jaw nowa istotna dla sprawy okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji, nieznana organowi, który wydał decyzję.

Skarżąca argumentowała, że okolicznością, wypełniającą przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jest celowe zaniżenie wartości nieruchomości, za którą przyznano jej odszkodowanie, co doprowadziło do zaniżenie kwoty odszkodowania.

O tej nowej okoliczności dowiedziała się z decyzji Burmistrza Miasta Świdnika z 10 marca 2022 r, ustalającej opłatę adiacencką. Wynika z niej, że według operatu szacunkowego sporządzonego na zlecenie organu przez rzeczoznawcę majątkowego E. K. 20 grudnia 2021 r. wartość nieruchomości przed wybudowaniem drogi wynosiła 1.126.554,00 zł, tj. 122,08 zł/m2. Natomiast w stanowiącym podstawę do wydania decyzji Starosty Świdnickiego z 16 kwietnia 2021 r., operacie szacunkowym sporządzonym 14 października 2020 r. przez T. J., wskazano, że wartość 1 m2 tej nieruchomości wynosiła 82,47 zł.

Jak wskazała, powyższa okoliczność jest dla niej rażąco niekorzystne. Różnica pomiędzy ustalonymi wartościami 1 m2 wynosi prawie 40 zł. Jak dodała, jest świadoma, że operat szacunkowy sporządzony dla celów postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania dotyczył tej części nieruchomości, która została wywłaszczona pod drogę, a nowy operat dotyczy tej części nieruchomości, która została w jej posiadaniu. Nie usprawiedliwia jednak to tak diametralnej różnicy. Sytuacja, w której organ za tzw. bezcen przejmuje część prywatnej nieruchomości, podczas gdy realna wartość tej nieruchomości jest dużo wyższa świadczy o działaniu organu administracji publicznej na jej szkodę. Organ wykorzystał jej słabszą pozycję w tej sprawie i wyliczając wartość nieruchomości na jej niekorzyść (a swoją korzyść) rażąco zaniżył wysokość przyznanego odszkodowania. Nowy operat szacunkowy sporządzony dla celów ustalenia opłaty adiacenckiej obejmuje wycenę nieruchomości przed wybudowaniem drogi tak jak operat sporządzony dla celów przedmiotowego postępowania odszkodowawczego. Jest to zatem okoliczność, która istniała w dacie wydania decyzji i wyszła na jaw obecnie w trakcie innego postępowania. Ponadto termin do wznowienia postępowania został zachowany, o nowej okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania dowiedziałam się z decyzji Burmistrza Miasta Świdnika z 10 marca 2022 r, a z nowym operatem zapoznałam się 30 marca 2022 r.

Jej zdaniem, również na podstawie przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. należało wznowić postępowanie, bowiem Starosta Świdnicki, dopuścił się oszustwa na jej szkodę zaniżając wartość nieruchomości, co stanowi oczywiste przestępstwo nie wymagające orzeczenia sądu lub innego organu. Taki wniosek wynika z prostego porównania ze sobą decyzji dwóch terenowych organów administracji publicznej oraz operatów szacunkowych wyliczających wartość nieruchomości. Taki stan powoduje poważną szkodę dla interesu społecznego sankcjonując praktykę obniżania wartości wywłaszczanych nieruchomości, tj. powodując uszczuplenie majątku obywateli, a zatem działają na ich niekorzyść.

Z powyższego - jej zdaniem - wynika, że organy nieprawidłowo zastosowały art. 149 § 3 k.p.a. i odmówiły wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Starosty Świdnickiego z 16 kwietnia 2021 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

W punkcie wyjścia należy wskazać, iż rozpoznając skargę Sąd bada, czy zaskarżony akt wydany został zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Innymi słowy, przedmiotem kontroli sądu jest zgodność zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia lub innego rozstrzygnięcia) z przepisami prawa. Sąd nie jest natomiast władny oceniać takich okoliczności, jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem organu oraz czy orzeczenie to wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i tym podobnych kwestii.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Sąd uznał, że skarga nie jest uzasadniona. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienia nie narusza prawa.

Po pierwsze wyjaśnić stronie należy, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji, wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Jakakolwiek wykładnia rozszerzająca przepisów regulujących ten tryb postępowania jest niedopuszczalna.

W konsekwencji wzruszenie decyzji ostatecznych nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków, do których należą między innymi tzw. tryby nadzwyczajne, w tym tryb wznowienia postępowania.

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzję wydano, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych (przesłanek wznowienia), wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. W związku z tym, że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych, przesłanki wznowienia podlegają wykładni ścieśniającej. W uchwale siedmiu sędziów NSA z 2 grudnia 2002 r. sygn. akt OPS 11/02 (ONSA 2003, z. 3, poz. 86) wskazano, że celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa.

W myśl utrwalonych w doktrynie i judykaturze poglądów wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Potrzeba stosowania tego rodzaju instytucji pojawia się w sytuacjach, kiedy to po wydaniu decyzji ostatecznej ujawniła się wadliwość postępowania albo też gdy wystąpiły później okoliczności, które pozbawiają znaczenia przesłanki, na jakich oparto rozstrzygnięcie sprawy – por. szerzej G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I, Zakamycze, 2005 r. , s. 295 i nast. wraz z cytowaną tam literaturą.

Katalog podstaw (powodów) wznowienia postępowania został wyliczony enumeratywnie w przepisach art. 145-145b k.p.a. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Starosty Świdnickiego z 16 kwietnia 2021 r. ustalającą na jej rzecz odszkodowanie za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną.

Inicjując to postępowanie powołał się na podstawy wznowieniowe określone art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.p.a.: pkt 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, pkt 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, pkt 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jak wskazała, podstawy wznowienia upatruje w zaniżeniu wartości nieruchomości, za którą przyznano jej odszkodowanie, a tym samym zaniżeniu kwoty odszkodowania o czym dowiedziała się z decyzji Burmistrza Miasta Świdnik z 10 marca 2022 r. ustalającej na jej rzecz opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wywołanej wybudowaniem drogi. Powyższe jej zdaniem wypełnia wskazane przesłanki, co obligowało organ do wznowienia postępowania. Z takim stanowiskiem nie można jednak się zgodzić, czemu dał wyraz organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Po pierwsze, samo złożenie wniosku o wznowienie nie prowadzi do wszczęcia postępowania. Zanim bowiem dojdzie do wznowienia postępowania w konkretnej sprawie muszą zostać zweryfikowane przesłanki jego dopuszczalności – przesłanki rozumiane jako warunki, od których zależy samo uruchomienie odnośnego trybu nadzwyczajnego.

Mianowicie, w pierwszej fazie rozpatrywania podania o wznowienie postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest badać następujące kwestie: czy podanie o wznowienie postępowania odpowiada ogólnym wymogom kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczącym podań w postępowaniu administracyjnym (tj. czy zostało podpisane, wskazuje konkretną decyzję, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania), czy zostało wniesione przez osobę będącą stroną w sprawie i czy zostały w nim wskazane przyczyny wznowienia określone w art. 145-145b k.p.a. oraz czy został zachowany miesięczny termin do jego złożenia (art. 148 k.p.a.) liczony od daty powzięcia przez stronę informacji o przesłance wznowienia postępowania. W przypadku nie spełnienia któregokolwiek z ww. wymogów właściwy organ wydaje postanowienie odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego (art. 149 § 3 k.p.a.).

W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji uznał, że nie istnieją wskazane przez stronę przesłanki wznowienia, a nadto strona nie w przypadku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie zachowała terminu do wniesienia podania. Powyższą ocenę podtrzymał organ odwoławczy, prawidłowo przy tym kwestionując wadliwe stanowisko Starosty w zakresie zachowania określonego w art. 148 § 2 k.p.a. terminu do złożenia podania. Sąd potwierdza, że termin ten został w tej sprawie zachowany.

Jednakże, zdaniem Sądu, przeprowadzone w tej sprawie postępowanie co do powoływanych przez skarżącą przyczyn wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Starosty Świdnickiego z 16 kwietnia 2021 r. znak: WBG.683.38.7.2020.EW ustalającą odszkodowanie za nieruchomość przejętą pod drogę (t.j. określonych przesłankami wskazanymi w art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.p.a.), skutkowało prawidłowym zastosowaniem przez organy art. 149 § 3 k.p.a. i odmową wznowienia tego postępowania.

Podkreślenia bowiem wymaga, że w orzecznictwie wskazuje się, że jeżeli strona, występując z żądaniem wznowienia postępowania nie wskazuje przesłanek wznowienia postępowania, czy to poprzestając jedynie na wskazaniu przepisów k.p.a., czy też w ogóle nie uzasadniając wniosku czy też wreszcie - jak w niniejszej sprawie - uzasadniając wniosek w sposób, który nawet bez głębszej analizy prowadzi do wniosku, że argumenty tam wskazane nie stanowią przesłanek wznowienia postępowania, to właściwy do wznowienia postępowania organ administracji powinien (...) odmówić wznowienia postępowania, przyjmując, że istnieją formalne przeszkody do oceny wniosku w postępowaniu nadzwyczajnym (por. wyrok NSA z 12 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 2598/10).

Innymi słowy, w sytuacji gdy w sposób oczywisty brak jest związku przyczynowego między wskazaną podstawą wznowienia a treścią decyzji ostatecznej kończącej postępowanie jak również gdy istnieją przeszkody do wznowienia które są łatwo dostrzegalne, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia analiz lub uzyskiwania dodatkowych wyjaśnień właściwym rozstrzygnięciem zakończenia sprawy jest postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.

Odnosząc się kolejno do powołanych przez stronę podstaw wznowienie rozpocząć należy od pierwszej jaką wskazał stroną - art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. – "dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe".

Jak trafnie, a zarazem obrazowo i wyczerpująco wskazał WSA w Warszawie w wyroku z 14 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1811/05, "aby skutecznie wykazać zaistnienie podstawy wznowienia z tego artykułu muszą łącznie wystąpić trzy przesłanki: 1) w decyzji ostatecznej organ administracyjny rzeczywiście poczynił ustalenia faktyczne z powołaniem się na sfałszowany dowód 2) sfałszowanie musi zostać stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu (chyba, że zajdą okoliczności, o których mowa w art. 145 § 2 lub 3 k.p.a. tzn. można wznowić postępowanie przed wydaniem orzeczenia sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste lub wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo szkody dla interesu społecznego, a także wówczas gdy postępowania przed sadem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub innych przyczyn określonych w przepisach prawa) 3) na sfałszowanym dowodzie oparte zostało takie ustalenie, które miało wpływ na rozstrzygnięcie decyzją ostateczną. Te wszystkie przesłanki musza wystąpić łącznie, jeżeli zatem nawet jedna z nich nie wystąpi, nie można mówić o zaistnieniu podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.

We wniosku o wznowienie postępowania, w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty Świdnickiego z 16 kwietnia 2021 r., skarżąca podała jako podstawę art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., oparcie się decyzji na fałszywym dowodzie - operacie szacunkowym z 14 października 2020 r. sporządzonym przez T. J.. Tej okoliczności nie można jednak uznać jako wypełnienie wskazanych przesłanek z ww. przepisu. Z pewnością nie można uznać tego faktu za oparcie się decyzji na sfałszowanym dowodzie, gdyż sfałszowany dowód to dowód podrobiony lub przerobiony, względnie poświadczający nieprawdę, a nie dowód, z którym strona się nie zgadza, gdyż różni się od innego powstałego później dowodu. O ile zatem istnieje możliwość sfałszowania opinii biegłego w szczególności gdy jej treść jest niezgodna z rzeczywistością, o tyle o fakcie tym z całą pewnością nie stanowi proste zastawienie tego dowodu z innym przeprowadzonym na potrzeby innego postępowania administracyjnego. Operat szacunkowy jako dowód z opinii biegłego jest istotnym dowodem zarówno w sprawie dotyczącej ustalenia wysokości odszkodowania za grunt przejęty pod drogę jak i ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wywołanej jej wybudowaniem. Zasady dokonywania wyceny nieruchomości określa m.in. ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U z 2023 r., poz. 344 ze zm.), dalej "u.g.n.". Zgodnie z art. 152 u.g.n. sposoby określania wartości nieruchomości, stanowiące podejścia do ich wyceny, są uzależnione od przyjętych rodzajów czynników wpływających na wartość nieruchomości (ust. 1). Wyceny nieruchomości dokonuje się przy zastosowaniu podejść: porównawczego, dochodowego lub kosztowego, albo mieszanego, zawierającego elementy podejść poprzednich (ust. 2). Jak natomiast stanowi art. 154 ust. 1 u.g.n. wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Już z tego wynika, że treść obydwu wskazywanych przez stronę operatów szacunkowych może być różna, co w żaden sposób nie stanowi o wadliwości jednego z nich, a tym bardziej jego sfałszowanym charakterze, tym bardziej jeśli uwzględnić cel do jakich zostały sporządzone obydwa operaty, tj. określenie wartości gruntu przejętego pod drogę (działka drogowa) i określenie wartości gruntu położonego przy tej drodze zarówno przed jak i po jej wybudowaniu. Grunty te mają zgoła odmienny charakter co wpływa również na ich wartość, czego zdaje się nie dostrzegać skarżąca.

Co więcej, opinia biegłego jak każdy inny dowód podlega ocenie. Tym samym strona miała możliwość podważenia wartości dowodowej przedmiotowego operatu w tym poprzez wystąpienia do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę jego prawidłowości (art. 157 u.g.n.). Jak natomiast sama wskazał nie podjęła w tym zakresie jakichkolwiek działań, nie wnosząc nawet odwołania a następnie skargi do sądu administracyjnego uniemożliwiając tym organom przeprowadzenia ponownej oceny jego treści.

Trafnie przy tym organy wskazał, że w sprawie nie nastąpiło również stwierdzenie sfałszowania tego dowodu przez sąd lub inny organ. Warunek ten uzasadniony jest ustawowym podziałem kompetencji organów państwowych, następstwem czego jest wyłączenie możliwości orzekania organów właściwych w sprawie wznowienia postępowania o przestępstwie, jakim jest fałsz dowodów (tak NSA w wyroku z 2 czerwca 1999 r. sygn. akt I SA 989/99). Naruszenie tego warunku stanowi rażące naruszenie prawa stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej we wznowionym postępowaniu (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Podobnie w przypadku drugiej wskazanej przez stronę przesłanki zawartej w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. wznowienie postępowania nie może nastąpić, jeżeli ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie popełnienia przestępstwa przy wydawaniu decyzji oraz, że organ nie może prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w tym przepisie.

Podsumowując, konstrukcja prawna przesłanek wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. jest w znacznej części identyczna. Przestępstwo co do zasady powinno być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu i w tym zakresie jest to wymóg analogiczny jak w przypadku stwierdzenia fałszu dowodu (dokumentu). Zatem strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy lub, że decyzję wydano w wyniku przestępstwa, musi przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego tę okoliczność (wyrok NSA z 29 stycznia 2021 r., sygn.. akt II OSK 2721/20).

Oczywistym jest, że przepis art. 145 § 2 k.p.a. przewiduje wyjątki od omawianego warunku w sytuacji, gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. W takiej sytuacji postępowanie może być wznowione przed stwierdzeniem faktu fałszu orzeczeniem sądu lub innego organu.

Dodania przy tym wymaga, że obie przesłanki z art. 145 § 2 k.p.a. - oczywistość fałszu dowodu lub popełnienia przestępstwa i niezbędność wznowienia postępowania dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego - muszą wystąpić łącznie. W przedmiotowej sprawie żadna z nich natomiast nie wystąpiła.

Przez oczywistość fałszu dowodu, należy przy tym rozumieć przypadki, gdy przy prostym zestawieniu dowodu ze stanem faktycznym wynika, bez potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego, że jest on np. podrobiony. W przedmiotowej sprawie takiej okoliczności nie sposób było stwierdzić.

Odnośnie zaś drugiej kwestii wskazać należy, że w doktrynie podkreśla się, że pojęcie "interes społeczny" jest pojęciem niedookreślonym. Z całą pewnością wydawanie decyzji w oparciu o fałszywe dowody lub w wyniku przestępstwa narusza szeroko rozumiany interes społeczny, którego jednym z elementów jest poczucie sprawiedliwości społecznej. Pozostawienie, zatem w obrocie prawnym decyzji wydanej w oparciu o stan faktyczny, ustalony na podstawie fałszywych dowodów lub wydanej w wyniku przestępstwa, stanowiłoby poważną szkodę dla interesu społecznego. Jednakże jak wskazano wyżej, w sprawie brak jakichkolwiek dowodów czy nawet przypuszczeń, że takie okoliczności miały miejsce przy wydawaniu przedmiotowej decyzji.

Odnoszą się do ostatniej wskazanej przez stronę przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., mówiącej, iż podstawą wznowienia postępowania może być wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję wskazać trzeba, że podstawa ta, zachodzi jedynie wówczas, gdy zaistnieją łącznie wszystkie przesłanki, wymienione w tym przepisie. Po pierwsze, ujawnione muszą zostać nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, które są istotne dla sprawy. Po drugie, musiały one istnieć w dacie wydania decyzji ostatecznej, kończącej postępowanie administracyjne. Po trzecie zaś, dowody te bądź okoliczności nie mogły być znane organowi administracji publicznej, wydającemu decyzję.

W ocenie skarżącej, nowym dowodem w sprawie, jest decyzja Burmistrza Miasta Świdnik z 10 marca 2022 r. ustalająca na rzecz skarżącej opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości jej działki spowodowanego wybudowaniem drogi. Omawiana regulacja ma bogaty dorobek orzeczniczy, w którym wskazuje się, że przy ocenie przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. najistotniejszym warunkiem jest istnienie tych okoliczności lub dowodów w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Pojęcie "nowe" należy odnosić do zdarzeń lub faktów, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu.

Tymczasem decyzja Burmistrza Miasta Świdnik na której treść powoduje się skarżąca została wydana niemalże rok po wydaniu przedmiotowej decyzji przez Starostę Świdnickiego, nie istniała zatem w dniu wydania decyzji. Co więcej dowody stanowiące podstawę jej wydania nie są istotne dla sprawy. Operat szacunkowy sporządzony na potrzeby tego postępowania (opłaty adiacenckiej) został wykonany przez innego rzeczoznawcę, w innym czasie i zupełnie do innych celów niż operat sporządzony na potrzeby postępowania dotyczącego odszkodowania za przejęty pod drogę grunt. Zbieżność ich względem siebie jest całkowicie pozorna. Uchybienie organu w zakresie braku oceny powyższej kwestii pozostawało zatem bez wpływu na wynik sprawy.

Konkludując, Sąd podziela stanowisko organu wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że przywołane przez stronę argumenty i przedstawione dowody w sposób oczywisty nie spełniają przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.p.a., zatem organy rozpatrujące tę sprawę słusznie uznały, że w tym przypadku istnieją podstawy do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.

Tym samym nie potwierdziły się zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowości w ustaleniach stanu faktycznego w sprawie i naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie nie pojawiły się także żadne wadliwości dotyczące normy prawnej stanowiącej materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy należało orzec na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) o oddaleniu skargi.