Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 113/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 13zzg
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: par. 3 ust. 1, par. 4 ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 762
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań  związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych
article: art. 117 pkt 1, art. 2 pkt 31
journal: Dz.U. 2023 poz 1570
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia 25 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach na rzecz P. B. kwotę [...](dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Ke [...]

UZASADNIENIE

Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach (dalej też jako "Dyrektor"), po rozpatrzeniu odwołania P. B., decyzją z 25 stycznia 2024 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Jędrzejowie (dalej "Kierownik") z 13 grudnia 2023 r. nr [...] w sprawie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który spełnił warunki przyznania pomocy związanej z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych i mimo tego nie otrzymał tej pomocy.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Dyrektor wskazał, że 12 października 2023r. do Kierownika wpłynął wniosek skarżącego o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który spełnił warunki przyznania pomocy związanej z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych i mimo tego nie otrzymał tej pomocy. W złożonym wniosku rozpatrywano trzy faktury VAT RR: nr [...]/2023 z 12 czerwca 2023 r. potwierdzającą sprzedaż 11,90 t pszenicy oraz 8,28 t pszenżyta na łączną kwotę [...]zł brutto; nr [...]/2023 z 20 czerwca 2023 r. potwierdzającą sprzedaż 12,38 t jęczmienia na kwotę [...]zł i fakturę VAT nr [...] z 20 czerwca 2023 r. potwierdzającej sprzedaż: 1,2 t pszenżyta, 1,5 t jęczmienia oraz 2,3 t owsa na łączną kwotę [...]zł. Faktury te wraz z oświadczeniami nabywcy zboża z 20 czerwca 2023 r. oraz informacją KIS dotyczącą wystawienia faktur, dołączone zostały do wniosku strony z 12 lipca 2023 r. o udzielenie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z [...], gdyż skarżący otrzymał odmowę przyznania pomocy ze względu na wyczerpanie środków.

Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z 13 grudnia 2023 r. Kierownik przyznał w części ww. pomoc finansową producentowi rolnemu w kwocie [...]zł stanowiącą równowartość [...] euro oraz odmówił przyznania pomocy finansowej w pozostałej części.

Rozpoznając niniejszą sprawę w trybie odwoławczym, Dyrektor powołał się w szczególności na treść § 13zzg ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.), dalej "rozporządzenia" oraz § 3 ust. 1, § 4 ust. 3 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektora zbóż i nasion oleistych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 762, ze zm.), dalej "rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r.".

Dyrektor podkreślił, że w tym postępowaniu sprawdzeniu podlegało m.in. czy załączone do wniosku faktury VAT dotyczą sprzedaży ww. zboża podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą. W przypadku bowiem, gdy podmiotem skupującym zboża lub nasiona oleiste jest podmiot skupujący zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą, przedmiotowa płatność może być przyznana w wyniku pozytywnego zakończenia weryfikacji:

- czy podmiot w okresie kwalifikującym przedstawiane przez wnioskodawcę faktury VAT posiadał zwierzęta gospodarskie lub prowadził gospodarstwo rybackie lub chów i hodowlę drobiu lub chów i hodowlę koni i pozostałych zwierząt;

- występowania nr NIP w rejestrze czynnych płatników podatku VAT, na tzw. białej liście podatników VAT - weryfikacja ta dotyczy tej strony umowy sprzedaży, która wystawiła fakturę VAT (celem zweryfikowania czy wystawca faktury był uprawniony do jej wystawienia).

Jak wyjaśnił Dyrektor, w tej sprawie przedmiotowa pomoc została stronie przyznana w części, bowiem Kierownik stwierdził, że złożony wraz z wnioskiem dokument zatytułowany faktura VAT nr [...] nie spełnia warunków do udzielenia stronie pomocy na podstawie rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r., przez co nie został spełniony warunek przyznania pomocy wskazany w § 13zzg ust. 1 rozporządzenia w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. Dyrektor, badając prawidłowość zaskarżonej decyzji Kierownika, w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie zwrócił uwagę, że strona sprzedała zboże L. B., niemniej jednak sprzedawca P. B. nie był uprawniony do wystawienia faktury VAT, bowiem nie jest czynnym podatnikiem podatku VAT. Dyrektor wskazał, że skarżący jest rolnikiem ryczałtowym o którym mowa w art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1570), zwanej dalej "ustawą VAT", w związku z tym zasadnym byłoby wystawienie faktury VAT RR, o której mowa w art. 116 ust. 2 ustawy VAT, zgodnie z którym faktura dokumentująca nabycie produktów rolnych powinna być oznaczona jako "Faktura VAT RR". Co do faktu posiadania przez L. B. produkcji zwierzęcej w zakresie hodowli drobiu (kury, kaczki, perliczki) Dyrektor uznał, że nie ma to wpływu na rozstrzygniecie w sprawie, ponieważ nie został spełniony warunek otrzymania pomocy wynikający z § 13zzg ust. 1 rozporządzenia w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. dla ww. dokumentu zatytułowanego faktura VAT Nr [...], co wynika z tego, że strona nie była uprawniona do wystawienia faktury, bowiem nie widnieje w rejestrze czynnych płatników VAT.

Odnosząc się do odwołania strony Dyrektor podkreślił, że fakturę VAT jak i fakturę VAT RR może wystawić jedynie czynny podatnik Vat, tj. widniejący w "Wykazie podmiotów zarejestrowanych jako podatnicy VAT, niezarejestrowanych i wykreślonych i przywróconych do rejestru VAT", skarżący w tym wykazie nie figuruje. Faktury VAT RR nr [...]/2023 z 12 czerwca 2023 r. i VAT RR nr [...]/2023 zostały wystawione przez czynnego podatnika VAT i w tym zakresie pomoc została stronie przyznana. Natomiast w pozostałym zakresie pomoc skarżącemu nie przysługuje.

Dyrektor podkreślił, że zgodnie z przepisami rozporządzenia pomoc, o której mowa została skierowana do ściśle określonej grupy rolników spełniających kryteria dostępu, nie zaś do wszystkich rolników, którzy odnieśli straty w produkcji rolnej. W ocenie Dyrektora skarżący był nieuprawniony do wystawienia faktury VAT, przez co złożony wraz z wnioskiem dokument o nazwie faktura VAT nr [...] nie uprawnia skarżącego do otrzymania pomocy w zakresie nią objętym i tym samym niedopuszczalne jest, aby mogła zostać uwzględniona, ponieważ przepisy jasno wskazują, iż o ww. pomoc mogli ubiegać się producenci rolni, którzy zgodnie z §13zzg ust. 1 pkt 2 rozporządzenia spełnili warunki przyznania pomocy, o której mowa w przepisach rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r., i mimo tego nie otrzymali tej pomocy, co nie miało miejsca w tej sprawie.

Sumując Dyrektor stwierdził, że w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające utrzymanie w mocy decyzji Kierownika, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję Dyrektora wywiódł P. B., zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego, tj. § 3 ust. 1 pkt 2, § 4 ust. 3 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez ARiMR zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektora zbóż i nasion oleistych, zmienionego rozporządzeniem z dnia 16 maja 2023 r. (Dz. U.2023 poz. 928), przez ich błędne zastosowanie oraz art. 116 i art. 117 ustawy VAT przez ich błędną wykładnię.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji orz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł w szczególności, że z załączonej przez niego do wniosku o przyznanie pomocy informacji Krajowej Informacji Skarbowej wynika, iż rolnik ryczałtowy dostarczający produkty rolne jest zwolniony z obowiązku wystawienia faktur. Może on jednak dobrowolnie wystawić na rzecz nabywcy fakturę dokumentującą sprzedaż produktów rolnych. Natomiast fakturę Vat-RR wystawia wyłącznie podatnik zarejestrowany jako podatnik VAT czynny nabywający produkty rolne od rolnika ryczałtowego (art. 116 i art. 117 ustawy VAT).

Skarżący podkreślił, że z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. wynika, iż pomoc przysługuje również rolnikowi, który sprzedał zboże podmiotowi skupującemu zboże w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą i aby to potwierdzić do wniosku dołączył faktury VAT, które potwierdzają sprzedaż tego zboża. Podniósł po pierwsze, że ustawodawca nie warunkuje przyznania pomocy od tego, czy zwierzęta dla których podmiot skupuje zboże, są zarejestrowane w systemie ARiMR, jak również nie ogranicza dowodów na wykazanie prowadzonej produkcji zwierzęcej jedynie do bazy danych prowadzonej przez ARiMR. Po drugie, rozporządzenie jak również inne przepisy regulujące działalność ARiMR nie definiują pojęcia "Faktura VAT" oraz zasad ich wystawiania. Z zaskarżonej decyzji wynika natomiast, że spór w sprawie sprowadza się do tego, czy skarżący, który posiada status rolnika ryczałtowego o którym mowa w art. 2 pkt 19 ustawy VAT, był uprawniony do wystawienia faktury VAT dokumentującej sprzedaż zboża i czy powinien wystawić fakturę VAT RR.

Zdaniem skarżącego, z art. 116 ustawy VAT wynika, w sposób oczywisty i nie budzący wątpliwości, że fakturę VAT RR wystawia czynny podatnik VAT nabywający produkty rolne od rolnika ryczałtowego. Skarżący nie jest czynnym podatnikiem VAT co potwierdza brak skarżącego na "białej liście" oraz nie jest nabywcą a dostawcą, w związku z czym nie spełniał przesłanek art. 116 ww. ustawy i nie mógł wystawić faktury VAT RR jak sugeruje organ. Faktury VAT RR, które skarżący dołączył do wniosku i które zostały pozytywnie zweryfikowane dotyczyły właśnie takiej sytuacji, gdzie podmiot skupujący zboże jest czynnym podatnikiem VAT i nabywał zboże od skarżącego (dostawcy), który jest rolnikiem ryczałtowym. Skarżący wyjaśnił, że wystawił sporną fakturę VAT w celu udokumentowania sprzedaży zboża innemu rolnikowi ryczałtowemu. Gdyby nabywcą był rolnik będący czynnym podatnikiem VAT, rozliczający się z podatku na zasadach ogólnych to wtedy nabywca zobowiązany byłby do wystawienia faktury VAT RR na rzecz sprzedawcy (rolnika ryczałtowego), doliczając obowiązującą stawkę VAT dla zboża. Na podstawie art. 117 ustawy VAT rolnik ryczałtowy w zakresie prowadzonej działalności rolniczej dostarczający produkty rolne jest zwolniony z obowiązku wystawiania faktur, jednak dobrowolnie może wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, co potwierdza informacja Krajowej Informacji Skarbowej.

Skarżący dodał, że wystawiona przez niego faktura zawiera wszystkie dane wymienione w § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 października 2021 r. w sprawie wystawiania faktur (Dz. U. z 2021 r. poz. 1979). Jako podstawę prawną zwolnienia z VAT podano art. 43 ust 1. pkt 3 ustawy VAT, zgodnie z którym zwalnia się od podatku dostawę produktów rolnych dokonywaną przez rolnika ryczałtowego oraz świadczenie usług rolniczych przez rolnika ryczałtowego. Zwrócił uwagę, że gdyby rolnik ryczałtowy nie mógł dobrowolnie wystawić faktury dokumentującej dostawę produktów, to ustawodawca w § 3 ww. rozporządzenia nie przedstawiłby zakresu danych, jakie powinna zawierać faktura dokumentująca dostawę towarów zwolnionych od podatku właśnie na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2-6 ustawy VAT.

Nadto skarżący podniósł, że rozporządzenie z 21 kwietnia 2023 r. nie zawiera zapisu, który warunkowałby przyznanie pomocy od tego, czy rolnik sprzedający zboże znajduje się na "białej liście" i w rejestrze czynnych podatników VAT. Zdaniem skarżącego, taka weryfikacja ma sens, ale w przypadku faktur VAT RR i VAT, gdzie wystawcą jest czynny podatnik VAT. Ustawodawca w § 4 ust. 3 rozporządzenia wyraźnie zaś zaznaczył, że do wniosku należy załączyć faktury VAT jedynie w celu potwierdzenia sprzedaży zboża, a nie w celach podatkowych. Skarżący zatem właściwie wykazał sprzedaż podmiotowi skupującemu zboże w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą i spełnił wszystkie warunki, aby otrzymać dopłatę zgodnie z limitem określonym w § 6 ust. 1 rozporządzenia. Skarżący nie prowadzi produkcji zwierzęcej więc oczywistym jest, że całość zboża uzyskanego z powierzchni upraw wykazanych we wniosku o dopłaty bezpośrednie w 2022 r. (o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia), sprzedał podmiotom skupującym zboże i prowadzącemu produkcję zwierzęcą. W ocenie skarżącego, jeżeli jak twierdzi organ, rolnik ryczałtowy dokonujący dostawy produktów rolnych (zboża) podmiotowi nie będącemu czynnym podatnikiem VAT nie może wystawić faktury dokumentującej sprzedaż, to cel ustawodawcy nie zostałby osiągnięty, ponieważ w takiej sytuacji rolnik nie mógłby udowodnić takiej sprzedaży. Celem ustawodawcy było zaś, aby dopłata przysługiwała również do zboża sprzedanego podmiotom innym niż skupujące zboże będącymi czynnymi podatnikami VAT, stąd właśnie zmiany wprowadzone rozporządzeniem z dnia 16 maja 2023 r. (Dz.U. z 2023r., poz. 928), wprowadzone pod wpływem wniosków organizacji rolniczych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonego aktu i wniósł o oddalenie skargi.

W replice do odpowiedzi na skargę z 16 kwietnia 2024 r. skarżący wskazał, że organ nadal nie odniósł się merytorycznie do kwestii braku zarejestrowania zwierząt nabywcy zboża w systemie ARiMR, co stanowiło jedną z przesłanek odmownych organu pierwszej instancji twierdząc, że kwestia ta nie ma wpływu na rozstrzygniecie w sprawie. Dodał, że organ nie przedstawia żadnych konkretnych przepisów prawnych na okoliczność wykazania swoich tez. Wyjaśnił, że ustawa VAT nie definiuje i nie posługuje się pojęciem "Faktura Vat", zaś w związku ze zmianami przepisów, które obowiązują od początku 2013 r. nie ma potrzeby zamieszczać na fakturze oznaczenia "Faktura Vat". Skarżący na spornej fakturze umieścił oznaczenie Vat fakultatywnie. Gdyby jednak oznaczenie Vat nie znalazło się na fakturze, faktura byłaby zgodna z przepisami. Zwrócił uwagę, że ustawa oraz rozporządzenie zawiera dane, które obowiązkowo muszą znaleźć się na fakturze. Żadne przepisy nie zakazują jednak umieszczanie na fakturze innych danych fakultatywnie.

Odnosząc się do tezy organu, że prawo do uzyskania płatności, o które wnioskował nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym, skarżący wskazał, że warunki przyznania pomocy reguluje ustawa oraz rozporządzenia. Zgodnie zaś z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, źródłami powszechnie obowiązującego prawa RP są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia.

Zdaniem skarżącego, w tej sprawie organ samodzielnie, bez podstawy prawnej, uzależnił udzielenie mu pomocy od tego, czy znajduje się na "białej liście" oraz w wykazie czynnych podatników Vat, co stanowi warunki pozaustawowe i pozarozporządzeniowe.

Na rozprawie 25 kwietnia 2024 r. stawił się skarżący osobiście oraz pełnomocnik organu M. D., która złożyła dokument pełnomocnictwa. Skarżący poparł skargę. Pełnomocnik organu wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2022 poz. 2492) i art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym - co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z § 13zzg ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015, poz. 187 ze zm.), dalej "rozporządzenie", w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy;

2) który spełnił warunki przyznania pomocy, o której mowa w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz. U. poz. 762, 928 i 1320), i mimo tego nie otrzymał tej pomocy.

Zgodnie z § 13zzg ust. 2 rozporządzenia pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony do dnia 31 października 2023 r. na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.

Zgodnie z § 13zzg ust. 3 rozporządzenia wniosek, o którym mowa w ust. 2, zawiera:

1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1;

2) numer identyfikacyjny producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

3) numer identyfikacyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (numer PESEL) oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP) producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, a w przypadku osób fizycznych nieposiadających numeru PESEL - numer paszportu albo innego dokumentu stwierdzającego tożsamość;

4) oświadczenie producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1:

a) o zagrożeniu utratą płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy oraz niewypłaceniu mu pomocy, o której mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych,

b) o zrzeczeniu się prawa do pomocy, o której mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych.

Stosownie do § 13zzg ust. 4 rozporządzenia wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, ustala się zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych.

Jak stanowi § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektora zbóż i nasion oleistych (Dz. U. 2023 poz. 762, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem z dnia 21 kwietnia 2023 r.", pomoc przyznaje się rolnikowi:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 2001 i 2727 oraz z 2023 r. poz. 412), i który wyraził zgodę, o której mowa w art. 10c ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa:

2) który dokonał sprzedaży:

a) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub

b) kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

- podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą;

3) który poniósł stratę gospodarczą, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/739 oraz w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/1343;

4) który w 2022 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i zadeklarował w tym wniosku powierzchnię upraw kukurydzy, żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku.

Zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2023 r. do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, rolnik dołącza faktury VAT potwierdzające sprzedaż przez rolnika:

1) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub

2) kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

- podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy przyjął, że w przypadku, gdy podmiotem skupującym zboża lub nasiona oleiste jest podmiot skupujący zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą, przedmiotowa płatność może być przyznana w wyniku pozytywnego zakończenia weryfikacji:

- czy podmiot w okresie kwalifikującym przedstawiane przez wnioskodawcę faktury VAT posiadał zwierzęta gospodarskie lub prowadził gospodarstwo rybackie lub chów i hodowlę drobiu lub chów i hodowlę koni i pozostałych zwierząt,

- występowania nr NIP w rejestrze czynnych płatników podatku VAT, na tzw. białej liście podatników VAT - weryfikacja powyższego dotyczy tej strony umowy sprzedaży, która wystawiła fakturę VAT (celem zweryfikowania czy wystawca faktury był uprawniony do jej wystawienia).

Organ zakwestionował w efekcie prawo skarżącego do uzyskania pomocy w zakresie sprzedaży udokumentowanej fakturą wystawioną L. B. nr [...], stwierdzając, że P. B. nie był uprawniony do wystawienia faktury VAT, bowiem nie jest czynnym podatnikiem podatku VAT. Nie widniał on w rejestrze czynnych podatników VAT. Organ odwoławczy zważył, że fakturę Vat, jak i fakturę Vat RR, może wystawić jedynie czynny podatnik Vat tj. widniejący w "Wykazie podmiotów zarejestrowanych jako podatnicy VAT, niezarejestrowanych oraz wykreślonych i przywróconych do rejestru VAT". Organ przywołał w swoich rozważaniach art. 2 pkt 19 i art. 116 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst. Jedn. Dz. U z 2023 r., poz. 1570, dalej "ustawa Vat"). Organy ustaliły bowiem, że skarżący jest rolnikiem ryczałtowym.

Skarżący słusznie nie podzielił powyższego stanowiska.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że wnioskowana przez P. B. płatność przyznawana jest w przypadku sprzedaży przez rolnika żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w określonych rozporządzeniem okresach podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą.

Organy w tej sprawie nie kwestionowały, że skarżący dokonał w wymaganym rozporządzeniem okresie sprzedaży produktów wymienionych w rozporządzeniu. Organy uznały jednak, że rolnik sprzedaż na rzecz L. B. nie udokumentował w prawidłowy sposób. Skarżący przedłożył bowiem fakturę Vat, jak wymaga tego § 4 ust. 3 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2023 r., ale zdaniem organów fakturę Vat może wystawić wyłącznie czynny podatnik Vat. Skarżący zaś nie figuruje we właściwym wykazie takich podatników.

Sąd nie podziela jednak stanowiska organów z podanych niżej powodów.

Po pierwsze, nie wynika z przepisów prawa mających w tej sprawie zastosowanie warunek wystawienia faktury Vat dokumentującej sprzedaż, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2023 r., wyłącznie przez rolnika będącego czynnym podatnikiem Vat.

Nie może budzić wątpliwości, że celem przepisów regulujących tryb ubiegania się o przedmiotową pomoc, w tym określających treść wniosku o przyznanie płatności i rodzaj wymaganych do takiego wniosku załączników, jest prawidłowe, rzetelne udokumentowanie sprzedaży przez rolnika żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku, czy kukurydzy określonym podmiotom tj. podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą. Faktura Vat jest sformalizowanym rodzajem dokumentu potwierdzającym taką sprzedaż. Jest to dokument zawierający dane wymagane ustawą Vat i przepisami wydanymi na jej podstawie (art. 2 pkt 31 ustawy Vat).

Istotnie zgodnie z art. 117 pkt 1 ustawy Vat, rolnik ryczałtowy w zakresie prowadzonej działalności rolniczej dostarczający produkty rolne jest zwolniony z obowiązku wystawiania faktur. Z kolei stosownie do art. 116 ust. 1 ustawy Vat, podatnik zarejestrowany jako podatnik VAT czynny nabywający produkty rolne od rolnika ryczałtowego wystawia w dwóch egzemplarzach fakturę dokumentującą nabycie tych produktów. Oryginał faktury jest przekazywany dostawcy. Jednocześnie art. 116 ust. 2 tej ustawy stanowi, że faktura dokumentująca nabycie produktów rolnych powinna być oznaczona jako "Faktura VAT RR" i określa, co taka faktura winna co najmniej zawierać.

Elementy składowe faktury regulują jednak przede wszystkim przepisy art. 106e ustawy Vat. Stosownie do art. 106b ust. 2 tej ustawy, podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży zwolnionej od podatku, m.in. na podstawie art. 43 ust. 1 tej ustawy (chodzi o dostawę produktów rolnych dokonywaną przez rolnika ryczałtowego oraz świadczenie usług rolniczych przez rolnika ryczałtowego). Niemniej równocześnie przepis art. 106e ust. 1 pkt 19 ustawy Vat określa, co powinna zawierać faktura w przypadku dostawy towarów lub świadczenia usług zwolnionych od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 tej ustawy. Dodatkowo rozporządzenie Ministra Finansów z 29 października 2021 r. w sprawie wystawiania faktur (Dz. U. z 2021 r. poz. 1979), reguluje przypadki, w których faktury mogą zawierać zakres danych węższy niż określony w art. 106e ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, zwanej dalej "ustawą" oraz zakres tych danych. Taka sytuacja zachodzi w przypadku, gdy faktura dokumentuje dostawę towarów lub świadczenie usług zwolnionych od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2-6 (§ 3 pkt 1 tego rozporządzenia). Wynika z przywołanych przepisów, że podatnik może wystawić fakturę dokumentującą dostawę towarów lub świadczenie usług zwolnionych od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy Vat.

W ocenie Sądu, ani powołane w uzasadnieniu skarżonej decyzji przepisy rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2023 r., ani przywołany przez Dyrektora art. 116 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 19 ustawy Vat nie wprowadzają więc zakazu wystawienia faktury Vat przez rolnika ryczałtowego w sytuacji sprzedaży produktów rolnych innemu rolnikowi ryczałtowemu. Rolnik ryczałtowy nie wystawia faktury Vat w sytuacji sprzedaży produktów rolnych podatnikowi zarejestrowanemu jako podatnik Vat czynny, bo stanowi o tym wprost ustawa. Jednakże ustawodawca ani w przepisach ustawy Vat (art. 106b i 106e) ani rozporządzenia w sprawie wystawiania faktur nie wskazuje, aby w przypadku dostawy towarów zwolnionej od podatku fakturę wystawiał wyłącznie podatnik zarejestrowany jako podatnik Vat czynny, jak czyni to w art. 116 ust. 1 tej ustawy.

Po drugie, przepis § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2023 r. nie zawęża kręgu podmiotów, pomiędzy którymi odbywać się może sprzedaż objęta przedmiotowym rodzajem pomocy udzielanej rolnikom. Inaczej ujmując, nie wynika z tych przepisów, aby po stronie rolnika sprzedającego produkty rolne jak i po stronie kupującego te produkty podmiotu występować musiał podatnik zarejestrowany jako podatnik Vat czynny. Taka wykładnia tych przepisów, jaką przecież forsują organy Agencji w tej sprawie, wprowadzałaby nieuprawnione ograniczenie podmiotów uprawnionych do płatności, ponieważ uniemożliwiłaby ubieganie się o takie płatności rolnikom ryczałtowym, którzy mimo, że dokonali sprzedaży ww. produktów rolnych w wymaganym okresie podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą, to jednak nie uzyskaliby pomocy, gdy podmiotami nabywającymi produkty byliby rolnicy ryczałtowi. W żadnym razie wskazanego ograniczenia przepisy nie wprowadzają. Takiemu ograniczeniu grupy podmiotów uprawnionych do otrzymania ww. pomocy sprzeciwia się także zasada wyrażona w art. 32 Konstytucji RP – równości wobec prawa, skoro obrót produktami rolnymi odbywa się także, a nawet często między rolnikami ryczałtowymi niezarejestrowanymi jako podatnicy Vat czynni.

Organy Agencji w sposób nieuprawniony zakwestionowały więc prawo strony do wystawienia faktury Vat, twierdząc, że skarżący nie jest podatnikiem Vat czynnym.

Dodatkowo zauważyć należy, że na aprobatę zasługują działania skarżącego zmierzające do wyjaśnienia z Krajową Informacją Skarbową, czy rolnik ryczałtowy dostarczający produkty rolne jako zwolniony z obowiązku wystawiania faktur może dobrowolnie wystawić na rzecz nabywcy fakturę dokumentującą sprzedaż produktów rolnych, zwłaszcza w kontekście postępowania organów Agencji, które dokonały własnej i - jak wynika z powyższego - tylko pobieżnej oceny uprawnień strony do dokumentowania sprzedaży na gruncie prawa podatkowego. W efekcie tego błędnie wywiodły organy, że skarżący nie udokumentował sprzedaży produktów rolnych na zasadach określonych w § 3 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2023 r.

Podsumowując, Sąd nie podziela stanowiska organów Agencji odmawiającego skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy z tej wyłącznie przyczyny, że skarżący nie jest zarejestrowanym podatnikiem Vat czynnym, z powodu czego nie może wystawić faktury Vat. Błędne zastosowanie przywołanych w kontrolowanych decyzjach przepisów spowodowało wydanie tych aktów z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Z tych powodów Sąd, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w pkt I wyroku. W punkcie II wyroku orzeczono o zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego w zakresie wpisu od skargi na podstawie art. 200 i art. 205

§ 1 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią powyższą ocenę prawną dokonaną przez Sąd, w szczególności ponownie ocenią, czy skarżący spełnił warunki do przyznania mu płatności odnośnie sprzedaży dokonanej na rzecz L. B. przy przyjęciu, że skarżący mógł wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż produktów rolnych rolnikowi ryczałtowemu.