Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 105/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 1991 nr 22 poz 91
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2009 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację notarialną oddala skargę


UZASADNIENIE

Uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Izby Notarialnej w W. (dalej: Komisja Egzaminacyjna) w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację notarialną, podjętą na podstawie art. 71b § 1, art. 71j § 3 i art. 71k § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369, z późn. zm.), wydaną po przeprowadzeniu w dniu [...] września 2008 r. egzaminu konkursowego na aplikację notarialną, w którym uczestniczyła p. A. K. (kandydatka), stwierdzono, że kandydatka otrzymała z egzaminu konkursowego na aplikację notarialną 189 (wobec 190 wymaganych) punktów, w związku z czym uzyskała negatywny wynik z egzaminu konkursowego.

Odwołanie od powyższej uchwały złożyła kandydatka wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz wydanie decyzji stwierdzającej, że uzyskała wynik pozytywny z egzaminu konkursowego na aplikację notarialną.

W uzasadnieniu kandydatka stwierdziła, że analiza pytań konkursowych oraz klucza odpowiedzi doprowadziła ją do wniosku, iż niepoprawnie zostało sformułowane pytanie nr 148. Pytanie to brzmiało w następujący sposób:

148. Wskaż, która z czynności prawnych - zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym - dokonana przez małżonka bez zgody drugiego małżonka jest bezwzględnie nieważna:

A. udzielenie pełnomocnictwa do sprzedaży nieruchomości objętej wspólnością ustawową,

B. darowizna nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego małżonków,

C. zakup nieruchomości za środki pochodzące z majątku wspólnego małżonków.

W ocenie kandydatki za prawidłową, obok podanej odpowiedzi A, można również uznać odpowiedź B, którą zaznaczyła. Pytanie jest postawione niejednoznacznie, gdyż z treści pytania nie wynika, iż zgoda miała zostać (i nie została) udzielona przed dokonaniem czynności. Tym samym na pytanie postawione w powyższy sposób można sobie wyobrazić m. in. następujące stany faktyczne:

1. pierwszy małżonek nie zwracał się o uzyskanie zgody od drugiego małżonka na dokonanie czynności,

2. pierwszy małżonek po dokonaniu czynności zwrócił się o uzyskanie zgody od drugiego małżonka i jej nie uzyskał - uzyskał odmowę wyrażenia zgody na zawarcie czynności,

3. druga strona umowy wyznaczyła drugiemu małżonkowi termin na wyrażenie zgody, a termin ten bezskutecznie upłynął.

Odpowiedź A jest prawidłowa tylko przy założeniu, że mamy do czynienia z sytuacją nr 1. Jednakże, gdybyśmy mieli do czynienia z sytuacją nr 2 lub 3, to wówczas również odpowiedź B jest poprawna (art. 37 § 1 pkt 4 i § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Bezwzględnie nieważna jest bowiem nie tylko czynność prawna, która nie może wywołać skutków od początku - jak w odpowiedzi A, ale również taka czynność, która mogła w odpowiednim czasie zostać sanowana, ale ostatecznie uzyskano odmowę jej potwierdzenia albo upłynął termin do dokonania potwierdzenia. Taki sposób rozumienia pojęcia bezwzględnej nieważności wypływa z doktryny prawa cywilnego, a pogląd ten nie wywołuje kontrowersji. Stanowisko powyższe prezentują S. Dmowski, S. Rudnicki (Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga pierwsza, Część ogólna, wyd. LexisNexis, wyd. 8 z 2007 r., s. 279, pkt, kom. do art. 63) w następujących słowach: "Czynność prawna dokonana bez wymaganej przez ustawę zgody osoby trzeciej jest czynnością prawną niezupełną (lub kulejącą - negotium claudicans), powodującą od samego jej powstania zawieszenie zamierzonych w niej skutków prawnych, czyli tzw. bezskuteczność zawieszoną. Oznacza to, że czynność taka jest od początku niezdolna do wywołania jakichkolwiek skutków prawnych, ale w razie potwierdzenia staje się niewadliwą i w pełni skuteczną, a w razie odmowy potwierdzenia - bezwzględnie nieważną. Na tym właśnie polega różnica między nią a czynnością prawną względnie nieważną, czyli wzruszalną, która od początku wywołuje zamierzone skutki prawne, ale istnieje groźba wzruszenia (unieważnienia) prowadzącego do bezwzględnej nieważności od samego początku (ze skutkiem ex tunc)."

Również H. Ciepła, B. Czech, T. Domińczyk, S. Kalus, K. Piasecki, M. Sychowicz (Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Komentarz, wyd. LexisNexis, wyd. 3 z 2005 r., kom. dot. art. 37, s. 211, pkt 37) potwierdzają prezentowany pogląd: "Brak zgody drugiego małżonka na zawarcie umowy, odmowa jej potwierdzenia lub ustanie możliwości potwierdzenia umowy przez tego małżonka, w szczególności wskutek upływu wyznaczonego mu przez drugą stronę umowy terminu do jej potwierdzenia, powodują, że umowa jest bezwzględnie nieważna od chwili jej zawarcia (ex tunc)."

Zgodnie z art. 71j § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań, zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, a kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź.

W świetle dotychczas wykształconej linii orzeczniczej NSA (m.in. wyrok z dnia 10 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 310/07, wyrok z dnia 7 lutego 2008 r., II GSK 355/07, wyrok z dnia 2 lipca 2008 r., II GSK 234/08), odnoszącej się do art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) - który posiada identyczne brzmienie jak art. 71j § 1 ustawy Prawo o notariacie - jako jednolity należy traktować pogląd, że z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych wynika obowiązek najdalej idącej dbałości przy redagowaniu każdego pytania i każdego zestawu odpowiedzi, w celu wyeliminowania możliwości udzielenia więcej niż jednej odpowiedzi prawidłowej. Tym samym relacja między odpowiedzią a pytaniem musi być zawsze sprawdzalna na podstawie jednoznacznych kryteriów wynikających ze stanu prawnego, lub doktryny, o ile poglądy doktryny są jednolite w danej materii.

Na marginesie kandydatka dodała, iż podstawa prawna określająca prawidłową odpowiedź na pytanie nr 148 zawiera jedynie wskazanie numeru artykułu, tj. art. 37 k.r.io. Tymczasem artykuł ten jest złożony, gdyż składa się z czterech paragrafów, a dodatkowo pierwszy paragraf z czterech punktów określających różne rodzaje czynności prawnych. Zdaniem kandydatki, tak podana podstawa prawna nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 1 i 3 K.p.a., gdyż nie zawiera paragrafu i punktu, do którego odnosi się prawidłowa odpowiedź. Tym samym utrudnionym jest odtworzenie toku myślowego, jaki legł u podstaw uznania tej a nie innej odpowiedzi za prawidłową. Takie stanowisko prezentuje doktryna prawa administracyjnego (patrz: G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. T. II wyd. Lex 2007, wyd. II). Fakt ten jest o tyle istotny, iż, zdaniem kandydatki, podstawa prawna określenia prawidłowych odpowiedzi na pytanie konkursowe stanowi integralną część uchwały (decyzji) o ustaleniu wyniku egzaminu konkursowego.

W kwestionowanym teście znalazło się również pytanie nr 163 z zakresu ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435 z późn. zm.). Zapytywało ono o definicję planu urządzenia lasu według ustawy o lasach. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 6 powyższej ustawy plan urządzenia lasu jest to podstawowy dokument gospodarki leśnej opracowany dla określonego obiektu, zawierający opis i ocenę stanu lasu oraz cele, zadania i sposoby prowadzenia gospodarki leśnej. Z kolei art. 18 powyższej ustawy wymienia owe cele i zadania prowadzenia gospodarki leśnej, jakie powinien zawierać plan urządzenia lasu, a wśród nich takie jak ochrona przyrody, odnowa lasu, program cięć, gospodarka łowiecka itd. Pojęcie "planu urządzenia lasu" nie ma jednak przełożenia na sferę cywilnoprawną dotyczącą obszarów leśnych - gdybyśmy chcieli zaliczyć ustawę o lasach do aktu prawnego z zakresu prawa cywilnego, jako odnoszącą się do nieruchomości leśnych. Trudno sobie również wyobrazić, aby cywilista, a w szczególności notariusz, miał do czynienia w swojej pracy z zagadnieniami, które adresowane są głównie do leśników. Gdyby pytanie egzaminacyjne wybrane z owej ustawy dotyczyło np. art. 38 powyższej ustawy, to wątpliwości co do trafnie wybranego zakresu wymaganego materiału nie istniałyby. Jedna ustawa może zawierać normy o różnorodnym charakterze - cywilnym, administracyjnym, karnym. Jeżeli ustawa zawiera np. normy o charakterze karnym, to od karnisty nie wymaga się znajomości całej ustawy, lecz jedynie przepisu nakładającego sankcję karną oraz ewentualnie powiązane z nim zagadnienia (np. niezbędne definicje). Dlatego kandydatka stwierdziła, iż pytanie nr 163 rażąco wykracza poza zakres materiału wymaganego -zgodnie z art. 71b § 3 ustawy Prawo o notariacie - od kandydata na aplikanta notarialnego.

Jako ostatnie kandydatka zakwestionowała pytanie nr 195, które brzmiało w następujący sposób:

195. Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, upoważnienie do załatwiania spraw w imieniu organu administracji publicznej, udzielone przez ten organ pracownikowi kierowanej jednostki, powoduje ten skutek, że:

A. upoważniony pracownik staje się przez to organem administracyjnym,

B. w granicach upoważnienia osoba ta wykonuje kompetencje organu administracji publicznej,

C. upoważniony pracownik może następnie upoważniać innych pracowników tego organu do załatwiania tych spraw.

Jest to zatem pytanie o zakres umocowania, gdy tymczasem art. 268 a K.p.a. stwierdza jedynie, iż "organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń". Zakres umocowania nie wynika wprost z treści przepisu, co pozostawiono praktyce, doktrynie i orzecznictwu. Liczne orzeczenia sądów administracyjnych w tej materii wskazują na to, iż zaistniała potrzeba ujednolicenia różnorodnie stosowanej praktyki (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 16/07, wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 42/07, wyrok WSA z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 2091/06).

Zgodnie z art. 71b § 3 ustawy Prawo o notariacie egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta notarialnego z zakresu prawa: konstytucyjnego, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, prywatnego międzynarodowego, ustroju sądów, samorządu notarialnego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu notariusza i etyki tego zawodu. Przepis ten nie wspomina, że od kandydata na aplikanta notarialnego wymagana jest wiedza z zakresu orzecznictwa sądowego, gdyż kandydat powinien reprezentować szeroki a zarazem podstawowy poziom wiedzy z wymienionych w ustawie dziedzin prawa, którą to wiedzę będzie dopiero pogłębiał w trakcie aplikacji. W taki sposób wyraził się Naczelny Sąd Administracyjny oceniając sposób sformułowania pytań na aplikację radcowską, w wyroku z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 432/07.

Wobec powyższego kandydatka wniosła o uznanie, że pytania nr 148, 163 oraz 195 nie spełniają kryteriów określonych w art. 71j § 1 i 71b § 3 ustawy Prawo o notariacie, a tym samym nie mogą być brane pod uwagę przy dokonywaniu oceny testu (zatem powinna ulec obniżeniu ilość punktów niezbędnych do uzyskania oceny pozytywnej) albo powinny być zaliczone, niezależnie od udzielonej odpowiedzi, na korzyść zdającego.

Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2008 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 71k § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie, po rozpoznaniu odwołania p. A. K. od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację notarialną - utrzymano w mocy zaskarżoną uchwałę.

W ocenie Ministra, odwołanie kandydatki nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 71j § 1 ustawy - Prawo o notariacie, egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Natomiast art. 71j § 3 stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów.

Rozpoznając odwołanie organ II instancji poddał analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu.

W wyniku analizy całości dokumentacji związanej z egzaminem organ II instancji ustalił, że egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i notarialnego (Dz. U. Nr 258, poz. 2168, z późn. zm.).

Z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej, który znany jest organowi II instancji z urzędu, gdyż doręczony został Ministrowi Sprawiedliwości w trybie art. 75 ust. 5 ustawy. Również uchwała Komisji Egzaminacyjnej podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń i po ponownym przeliczeniu punktacji przez organ II instancji, skarżąca uzyskała z egzaminu 189 punktów, a zatem nie uzyskała wymaganych ustawowo 190 punktów, przy czym każdy wynik poniżej określonego ustawowego progu jest wynikiem negatywnym, niezależnie od liczby brakujących punktów, zgodnie z cytowanym wyżej przepisem ustawy — Prawo o notariacie.

Odnosząc się do wniosku skarżącej o wydanie decyzji stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu organ odwoławczy podniósł, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Ustawa w art. 71j § 3 jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 190 punktów. Przyjęcie zatem przez Ministra Sprawiedliwości w decyzji, że kandydat uzyskał wynik pozytywny możliwe jest tylko wówczas, jeśli po analizie rozwiązanego przez kandydata testu można ustalić, że uzyskał on 190 punktów, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca.

Nie można się zgodzić się z zarzutem skarżącej, że pytanie nr 148 jest sformułowane w taki sposób, że nie jest możliwe udzielenie jednej poprawnej odpowiedzi.

Pytanie nr 148 brzmiało:

"Wskaż, która z czynności prawnych — zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym — dokonana przez małżonka bez zgody drugiego małżonka jest bezwzględnie nieważna:

A. udzielenie pełnomocnictwa do sprzedaży nieruchomości objętej wspólnością ustawową,

B. darowizna nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego małżonków,

C. zakup nieruchomości za środki pochodzące z majątku wspólnego małżonków."

Według klucza prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "A", oparta na art. 37 § 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym czynności prawne jednostronne dokonane bez wymaganej zgody drugiego małżonka są bezwzględnie nieważne. Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B".

Organ odwoławczy wskazał, że w systemie prawa cywilnego obowiązuje zasada numerus clausus czynności prawnych jednostronnych. Czynnością prawną jednostronną, a kreującą stosunek prawny, jest bez wątpienia instytucja pełnomocnictwa. Rozważaniu podlegać może jedynie, z punktu widzenia reguły komunikowania oświadczeń woli, czy jest to czynność, która wymaga złożenia takiego oświadczenia upoważnionemu, czy też nie. W oderwaniu od powyższych rozważań należy podkreślić, że udzielenie pełnomocnictwa jest czynnością prawną odrębną od czynności dokonywanych na jego podstawie. W omawianym wypadku należy zatem oddzielnie rozpatrywać kwestie ważności samego pełnomocnictwa od ważności umowy sprzedaży nieruchomości, dokonanych na jego podstawie.

Immanentną cechą bezwzględnej nieważności czynności prawnej, według powszechnie przyjętych poglądów doktryny i piśmiennictwa jest to, iż czynność taka jest nieważna z mocy prawa z chwilą jej dokonania, nie wywołuje skutków zamierzonych przez strony (skutki takie bowiem w ogóle nie powstają) oraz brak możliwości jej konwalidacji poprzez jej późniejsze potwierdzenie przez strony. Pełnomocnictwo do zbycia nieruchomości powinno być sporządzone w formie aktu notarialnego i w przypadku, gdy umocowanie dotyczy zbycia nieruchomości objętej wspólnością ustawową małżeńską, winno być udzielone przez oboje małżonków. W sytuacji, gdy pełnomocnictwa do sprzedaży nieruchomości objętej wspólnością ustawową udziela jeden z małżonków — pełnomocnictwo to jako czynność prawna jednostronna jest bezwzględnie nieważna. Nie jest możliwe w związku z tym powołanie się na tzw. pełnomocnictwo udzielone w sposób dorozumiany, gdyż przepisy prawa jednoznacznie nakazują zachowanie formy szczególnej pod rygorem nieważności. Natomiast czynność prawna dotycząca umowy sprzedaży, w której mocodawca legitymuje się nieważnym pełnomocnictwem, jest czynnością prawną dotknięta sankcją bezskuteczności zawieszonej, w której osoba występująca w imieniu obojga małżonków działa jako falsus procurator. Ważność tak dokonanej czynności uzależniona będzie od potwierdzenia jej przez oboje małżonków. Stwierdzić zatem należy, że o ile czynność prawna polegająca na zbyciu nieruchomości na podstawie nieważnego pełnomocnictwa jest czynnością ważną, acz bezskuteczną, o tyle samo udzielenie pełnomocnictwa, w sytuacji opisanej w odpowiedzi "A" powyższego pytania, jest bezwzględnie nieważne, gdyż stosunek prawny pełnomocnictwa w ogóle nie powstał.

Wątpliwości natomiast nie powinny budzić odpowiedzi "B" i "C" jako nieprawdziwe, gdyż darowizna, jak i odpłatne nabycie (zakup) nieruchomości, należą do czynności prawnych dwustronnych. Ustawodawca wyraźnie wskazał w art. 37 § 1 kr.io. katalog czynności, do których niezbędna jest zgoda współmałżonka, by czynności te wywarły zamierzony skutek prawny. Brak zgody w momencie dokonywania czynności nie powoduje bezwzględnej nieważności, a jedynie bezskuteczność zawieszoną. Oznacza to, iż czynności te mogą być konwalidowane przez potwierdzenie ich przez drugiego małżonka. Wówczas czynność ta staje się ważną od chwili jej dokonania. Możliwość potwierdzenia czynności, o której mowa w art. 37 § 2 k.r.io., jest przesłanką wyróżniającą sankcję bezskuteczności zawieszonej od bezwzględnej nieważności, dlatego też czynności wymienione w odpowiedziach "B" i "C" na moment ich dokonania nie są bezwzględnie nieważne.

Chybione są również zarzuty dotyczące pytań nr 163 oraz 195. Zakres przedmiotowy testu określa art. 71b § 3 cytowanej wyżej ustawy — Prawo o notariacie, który stanowi, że egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta notarialnego, z zakresu prawa: konstytucyjnego, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, prywatnego międzynarodowego, ustroju sądów, samorządu notarialnego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu notariusza i etyki tego zawodu. Z tej przyczyny, ocena zgodności z prawem zaskarżonej uchwały w kontekście zakresu przedmiotowego testu egzaminacyjnego jest dokonywana poprzez odniesienie treści testu do zakresów prawa wymienionych w art. 71b § 3 ustawy.

Kandydatka zakwestionowała umieszczenie w teście pytania nr 163 dotyczącego ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach. W ocenie organu II instancji, pytanie to mieści się w ustawowym zakresie tematycznym egzaminu na aplikację notarialną. Pojęcie planu urządzenia lasu z art. 6 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy jest bowiem zawarte w przepisie o charakterze administracyjno - prawnym. Jest to przepis prawa materialnego. Nie sposób uznać go za przepis cywilnoprawny dotyczący nieruchomości. Podobnie zresztą nie jest przepisem cywilnoprawnym art. 38 tej ustawy — co sugeruje skarżąca w odwołaniu - lecz także administracyjno-prawnym ograniczeniem (władcze działanie Państwa) sprzedaży lasów znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych. Jeśli chodzi o argumenty dotyczące celowości zamieszczania pytań z zakresu prawa administracyjnego, to należy zauważyć, że to ustawodawca wart. 71b § 3 ustawy- Prawo o notariacie postanowił, że znajomość prawa administracyjnego — materialnego jest niezbędna na egzaminie konkursowym na aplikację notarialną, nota bene, także przedmiotu egzaminu akademickiego. Nie sposób uznać za trafne argumentów celowościowych dotyczących przydatności znajomości pojęcia planu urządzenia lasu w praktyce notarialnej (aplikacji notarialnej). Należy zwrócić uwagę, że z jego istnieniem związane są ściśle obowiązki właścicieli lasu (art. 13, art. 14, art. 19), z których powinien zdawać sobie sprawę aplikant notarialny. Dotyczą one także administracyjno-prawnych ograniczeń w zakresie sprzedaży lasów znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych, których znajomość przez notariusza jest konieczna.

Nadto skarżąca kwestionowała umieszczenie w teście pytania nr 195 dotyczącego problematyki postępowania administracyjnego. Pytanie to brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, upoważnienie do załatwiania spraw w imieniu organu administracji publicznej, udzielone przez ten organ pracownikowi kierowanej jednostki, powoduje ten skutek, że:

A. upoważniony pracownik staje się przez to organem administracyjnym,

B. w granicach upoważnienia osoba ta wykonuje kompetencje organu administracji publicznej,

C. upoważniony pracownik może następnie upoważniać innych pracowników tego organu do załatwienia tych spraw."

Prawidłową odpowiedzią na nie była odpowiedź "B" oparta na art. 268a K.p.a., skarżąca zaznaczyła odpowiedź "C". Zgodnie z art. 268a K.p.a. "organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń". Z przepisu tego jasno wynika zatem, że osoba upoważniona wykonuje kompetencje organu w granicach upoważnienia (w jego imieniu, w ustalonym zakresie), co zawiera w swojej treści odpowiedź "B".

Wskazać ponadto należy, że nie zasługuje na akceptację argumentacja, iż utrwalony i jednolicie rozumiany tak w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie, sposób wykładni i rozumienia danego przepisu, wykracza poza zakres wiedzy wymaganej od aplikanta notarialnego. Przykładem są podręczniki akademickie, które w pełni wykorzystują dorobek orzecznictwa, także sądów administracyjnych. Podane w odwołaniu przykładowe wyroki NSA i WSA wprost wskazują na przedstawione w pytaniu rozumienie pojęcia "upoważnienia do załatwiania spraw". Przykładowo, w wyroku WSA z dnia 16 kwietnia 2007r., II SA/Wa 2091/06 stwierdzono, że oznacza ono zmianę osoby wykonującej funkcję organu (a więc nie zmianę organu) i zakaz substytucji. W wyroku NSA z dnia 4 kwietnia 2007r., I OSK 42/07 podkreślono, że "upoważniony pracownik nie zajmuje stanowiska organu administracyjnego, lecz pełni tylko funkcję organu". W końcu organ odwoławczy podkreślił, że identycznie regulują to zagadnienie przepisy:

- art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z

2001r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.),

- art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001r., Nr 142, poz. 1592 ze zm.),

- art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001r., Nr 142, poz. 1590 ze zm.),

- art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2001 r., Nr 80, poz. 872 ze zm.).

Różnica dotyczy tylko zakresu (wewnątrz organu, na zewnątrz organu) upoważnienia, ale nie zmiany pojęcia organu czy substytucji uprawnień.

Wobec powyższego Minister Sprawiedliwości stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kandydatka zarzucając zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 71j § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie, poprzez sprzeczne z ww. przepisem przygotowanie egzaminu konkursowego, w wyniku czego niemożliwym było udzielenie tylko jednej prawidłowej odpowiedzi na pytanie testowe nr 148, co miało wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 71b § 3 ustawy Prawo o notariacie, poprzez wykroczenie przy przygotowywaniu egzaminu konkursowego poza zakres wymaganego materiału w pytaniach testowych nr 163 i nr 195, co miało wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją uchwały Komisji Egzaminacyjnej do Spraw Aplikacji Notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Izby Notarialnej w W. z dnia [...] września 2008 r. nr [...],

W uzasadnieniu kandydatka podjęła polemikę z poglądami Ministra Sprawiedliwości przedstawionym w zaskarżonej decyzji, powtarzając w znacznym stopniu argumentację podniesioną już w odwołaniu.

Wskazując, iż w odniesieniu do pytania nr 148 Minister Sprawiedliwości nie odniósł się do istoty sprawy, a także do podstawowych zarzutów podniesionych w odwołaniu, a dotyczących nieprecyzyjnego sformułowania treści pytania nr 148. Decyzja Ministra ani jednym słowem nie odpiera argumentu, iż pytanie to nie precyzuje, czy zgoda małżonka miała być udzielona przed dokonaniem czynności, czy po jej dokonaniu. W ocenie kandydatki bowiem za prawidłową, obok podanej odpowiedzi "A", można również uznać odpowiedź "B", którą ona zaznaczyła.

Kandydatka potwierdziła również swoją ocenę, iż pytanie nr 163 rażąco wykracza poza zakres materiału wymaganego - zgodnie z art. 71b § 3 ustawy Prawo o notariacie - od kandydata na aplikanta notarialnego.

Minister Sprawiedliwości nie uwzględnił również zarzutów odnoszących się do pytania nr 195.

Kandydatka podtrzymała swoje twierdzenia zawarte w odwołaniu, że pytane nr 195 stanowi pytanie o zakres umocowania, gdy tymczasem art. 268a kpa stwierdza jedynie, iż "organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń". Zakres umocowania nie wynika wprost z treści przepisu, co pozostawiono praktyce, doktrynie i orzecznictwu.

Zgodnie z art. 71b § 3 ustawy Prawo o notariacie egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta notarialnego, zwanego dalej "kandydatem", z zakresu prawa: konstytucyjnego, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, prywatnego międzynarodowego, ustroju sądów, samorządu notarialnego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu notariusza i etyki tego zawodu. Przepis ten nie wspomina, że od kandydata na aplikanta notarialnego wymagana jest wiedza z zakresu orzecznictwa sądowego, gdyż kandydat powinien reprezentować szeroki a zarazem podstawowy poziom wiedzy z wymienionych w ustawie dziedzin prawa, którą to wiedzę będzie dopiero pogłębiał w trakcie aplikacji. W taki sposób wyraził się Naczelny Sąd Administracyjny oceniając sposób sformułowania pytań na aplikację radcowską, w wyroku z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 432/07.

Wobec powyższego kandydatka wniosła o uznanie, że pytania nr 148, 163 oraz 195 nie spełniają kryteriów określonych w art. 71j § 1 oraz w art. 71b § 3 ustawy Prawo o notariacie, a tym samym nie mogą być brane pod uwagę przy dokonywaniu oceny testu (zatem powinna ulec obniżeniu ilość punktów niezbędnych do uzyskania oceny pozytywnej) albo powinny być zaliczone, niezależnie od udzielonej odpowiedzi, na korzyść zdającego.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi kandydatki na decyzję z dnia 2 grudnia 2008 r.

Minister Sprawiedliwości podtrzymał swoje stanowisko, zawarte w zaskarżonej decyzji - w sprawie ustalenia ilości punktów uzyskanych przez skarżącą na 189, i utrzymania w mocy rozstrzygnięcia zawartego w uchwale Komisji Egzaminacyjnej nr 116/2008, odnośnie negatywnego wyniku egzaminu konkursowego na aplikację notarialną.

Za całkowicie bezzasadne Minister uznał zarzuty kandydatki, iż skarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego. Organ, w ramach przeprowadzonej procedury odwoławczej, dokonał ponownego sprawdzenia testu i karty odpowiedzi, pod kątem poprawności pytań egzaminacyjnych oraz ilość punktów uzyskanych przez skarżącą. W wyniku tego Minister Sprawiedliwości uznał, że pytania zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród zaproponowanych odpowiedzi możliwe jest wskazanie tyko jednej prawidłowej. Po ponownym przeliczeniu punktów Minister stwierdził, iż wynik ustalony przez Komisję Egzaminacyjną jest prawidłowy i skarżąca uzyskała z egzaminu konkursowego 189 punktów.

Jeżeli chodzi o zarzut dotyczący pytania nr 148 to jest on całkowicie chybiony, a argumentacja skarżącej nietrafna. Zgodnie z jednoznaczną treścią powyższego pytania, kandydat miał rozstrzygnąć, która z wymienionych czynności prawnych dokonana przez małżonka bez zgody drugiego małżonka jest bezwzględnie nieważna. Istota pytania 148 sprowadzała się do ustalenia, że określona czynność prawna została już dokonana i to bez zgody drugiego małżonka, które to okoliczności wprost wynikają z treści pytania. W związku z tym rozważania skarżącej na temat różnych stanów faktycznych, możliwych w przypadku dokonywania przez małżonka czynności prawnych bez zgody drugiego małżonka w szczególności dotyczących tzw. bezskuteczności zawieszonej, są całkowicie chybione i nie mają żadnego znaczenia w niniejszej sprawie. Skoro bowiem czynność została już dokonana i to bez zgody drugiego małżonka, to zgodnie z treścią art. 37 § 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli jest to jednostronna czynność prawna to jest ona bezwzględnie nieważna. Nie ulega wątpliwości, iż taką jednostronną czynnością prawną jest udzielenie pełnomocnictwa i jeżeli zostało ono dokonane bez zgody drugiego małżonka to jest to czynność bezwzględnie nieważna. Skarżąca zatem, dopatruje się niejednoznacznego sformułowania pytania nr 148, rozszerzając uprzednio w sposób nieuprawniony jest treść. Pytanie to w żadnym wypadku nie wskazuje, iż może ono dotyczy przypadków, w których małżonek mógłby uzyskać zgodę drugiego małżonka po dokonaniu czynności prawnej. Jeżeli zatem treść pytania w ogóle na takie przypadki nie wskazuje, wskazując co więcej, że czynność prawna została już dokonana bez zgody, to nieuprawnione jest twierdzenie, iż w rzeczywistości obejmuje ono również takie okoliczności. W związku z tym całkowicie zbędne są rozważania skarżącej dotyczące rozumienia pojęcia bezwzględnej nieważności i bezskuteczności zawieszonej. Jeszcze raz organ odwoławczy zauważył, iż treść pytania dotyczyła wskazania czynności prawnej dokonanej bez zgody drugiego małżonka, która jest bezwzględnie nieważna. W takim przypadku, bez rozszerzania treści pytania o dodatkowe okoliczności, jedyną prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź A. Nie można także zgodzić się ze skarżącą, iż wskazanie w kluczu odpowiedzi art. 37 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego bez podania konkretnego paragrafu jest naruszeniem art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Zauważyć należy, iż klucz odpowiedzi ma jedynie charakter pomocniczy, wskazujący na przepisy prawa, w oparciu o które ułożone zostało dane pytanie. W żadnym wypadku klucz odpowiedzi nie stanowi podstawy prawnej rozstrzygnięcia i z całą pewnością nie jest integralną częścią uchwały ( decyzji) Komisji Egzaminacyjnej. Treść klucza odpowiedzi nie może zatem służyć do interpretacji pytania i w konsekwencji nieuprawnionego rozszerzania jego treści. Nawet bowiem błąd w kluczu odpowiedzi nie ma żadnego wpływu na prawidłowość pytania, o której decyduje tylko i wyłącznie jego treść.

Mając to na uwadze Minister uznał, iż pytanie nr 148 zostało sformułowane w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości. Argumentacja Ministra Sprawiedliwości zawarta w zaskarżonej decyzji w pełni potwierdza ten fakt, wskazując na istotne elementy i zagadnienia prawne, których znajomość pozwalała na prawidłowe odczytanie jego treści. Nie można więc zgodzić się ze skarżącą, iż argumentacja organu jest zbędna i niewnosząca nic nowego do sprawy. Co więcej, zaprezentowana argumentacja potwierdza, iż pytanie 148 zostało precyzyjnie sformułowane, a zatem zarzut skarżącej, iż Minister nie odniósł się do tego zarzutu jest chybiony. Wykazanie przez organ, iż odpowiedź A jest jedyną prawidłową odpowiedzią w pytaniu nr 148, całkowicie wyczerpuje bowiem obowiązek organu ustosunkowania się do podnoszonych zarzutów wskazujących na nieprecyzyjność pytania.

Za nieuzasadnione uznać należy również zarzuty skarżącej dotyczące wykroczenia poza zakres materiału określony w art. 71b § 3 ustawy Prawo o notariacie w pytaniach nr 163 i 195.

Jeżeli chodzi o pytanie nr 163, które dotyczyło regulacji zawartych w ustawie o lasach, to jak sama skarżąca wskazuje, kandydat na aplikanta notarialnego powinien znać podstawowe normy prawa administracyjnego, które będą przydatne w pracy przyszłego notariusza. Nie ulega wątpliwości, iż ustawa o lasach zawiera szereg norm o charakterze administracyjno-prawnym i jako taka zaliczana jest w ogólnym pojęciu do dziedziny prawa administracyjnego. W związku z tym nie może być w tym przypadku mowy o wykroczeniu poza zakres materiału określony w art. 71b § 3 ustawy Prawo o notariacie. Za całkowicie niezrozumiałe należy uznać argumenty skarżącej zmierzające do wskazania konieczności selekcjonowania pytań z zakresu prawa administracyjnego jedynie do takich, które dotyczą zagadnień przydatnych w prawy notariusza. Takie ograniczenie nie znajduje żadnego oparcia w obowiązujących przepisach prawa, a co więcej nie sposób weryfikować pytań w kontekście ich ewentualnej przydatności w pracy notariusza bądź nie. Skarżąca sama przyznaje, iż znajomość ustawy o lasach, np. art. 38, jest konieczna w pracy notariusza, a zatem nie ma powodów aby wyłączać z materiału egzaminacyjnego tylko określone części danych aktów prawnych. Niezrozumiałe jest również, iż skarżąca przygotowując się do egzaminu przyswoiła sobie jedynie część ustawy o lasach uznając, iż pozostała część nie jest przydatna, w sytuacji kiedy do pełnego zrozumienia materii regulowanej danym aktem prawnym niezbędne jest zapoznanie się z jego całością, a nie jedynie z określonymi częściami. Nie może budzić żadnych wątpliwości, że pytanie nr 163 jest pytaniem prawidłowym i mieści się w zakresie egzaminu konkursowego na aplikację notarialną wyznaczonego przez art. 71b § 3 ustawy Prawo o notariacie.

Chybione są także zarzuty skarżącej dotyczące pytania nr 195. W pierwszej kolejności zauważyć bowiem należy, iż w treści tego pytania wprost wskazano, że dotyczy ono skutku jaki wywołuje udzielenie upoważnienia do załatwiania spraw w imieniu organu administracji publicznej. Twierdzenie zatem przez skarżącą, że pytanie to dotyczy zakresu umocowania, są całkowicie nieuzasadnione i nie znajdują oparcia w jednoznacznej treści pytania. Pytanie nr 195 oparte zostało na art. 268a K.p.a., który wskazuje jaki skutek ma udzielenie upoważnienia, bez odnoszenia się do zakresu udzielonego upoważnienia. Znajomość powyższego przepisu jest wystarczająca do udzielenia prawidłowej odpowiedzi na pytanie nr 195, którego istota sprowadza się jedynie do wskazania jakie skutki wywołuje udzielenie upoważnienia. Dla stwierdzenia, że osoba, której udzielono upoważnienia, wykonuje kompetencje organu administracji publicznej, nie ma żadnego znaczenia jaki jest zakres jej umocowania. W każdym bowiem przypadku, bez względu na zakres umocowania, udzielenie upoważnienia wywoła ten sam skutek. Nieprawdziwe jest więc twierdzenie kandydatki, iż pytanie nr 195 oparte jest na poglądach doktryny i orzecznictwa, gdyż jego treść opiera się wprost na art. 268a K.p.a. i znajomość tego przepisu jest wystarczająca do udzielenia prawidłowej odpowiedzi.

Wobec powyższego, w ocenie Ministra Sprawiedliwości, podjęta w sprawie decyzja z dnia 2 grudnia 2008 r. jest w pełni prawidłowa, a skarga kandydatki jest bezzasadna i powinna zostać oddalona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2008 r., którą, po rozpoznaniu odwołania kandydatki na aplikanta notarialnego od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację notarialną - utrzymano w mocy uchwałę Komisji; kandydatka otrzymała 189 punktów, wymagane minimum wynosiło 190 punktów, w związku z czym stwierdzono negatywny wynik egzaminu konkursowego.

Kandydatka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, a w szczególności:

- art. 71j § 1 ustawy - Prawo o notariacie, poprzez sprzeczne z tym przepisem przygotowanie egzaminu konkursowego, w wyniku czego niemożliwym było udzielenie tylko jednej prawidłowej odpowiedzi na pytanie testowe nr 148, co miało wpływ na wynik sprawy,

- art. 71b § 3 ustawy Prawo o notariacie, poprzez wykroczenie przy przygotowywaniu egzaminu konkursowego poza zakres wymaganego materiału w pytaniach testowych nr 163 i nr 195, co miało wpływ na wynik sprawy.

Należy przede wszystkim zgodzić się z oceną Ministra Sprawiedliwości, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny.

Ustawa w art. 71j § 3 jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 190 punktów. Przyjęcie zatem przez Ministra Sprawiedliwości w decyzji, że kandydat uzyskał wynik pozytywny możliwe jest tylko wówczas, jeśli po analizie rozwiązanego przez kandydata testu można ustalić, że uzyskał on co najmniej 190 punktów, czyli minimalny wynik zaliczający. Jednocześnie należy zauważyć, że w § 1 powołanego przepisu maksymalna możliwa do uzyskania ilość punktów wynosi 250.

W ocenie Ministra, w rozpatrywanej sprawie weryfikacja wyników egzaminu kandydatki nie pozwala na ustalenie, iż uzyskała ona co najmniej 190 punktów, a co za tym idzie – nie pozwala na stwierdzenie, że kandydatka uzyskała z egzaminu konkursowego 190 punktów, co byłoby równoznaczne z wynikiem pozytywnym.

W ocenie kandydatki zabrakło jej 1 punktu. Z innego punktu widzenia uprawnione jest twierdzenie, że z testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, za którą kandydat uzyskuje 1 punkt, kandydatka nie udzieliła prawidłowej odpowiedzi na 61 pytań.

Sąd uważa, że zaskarżona decyzja Ministra jest prawidłowa, tzn. zgodna z obowiązującym prawem i zasługuje na utrzymanie w obrocie prawnym.

Organ odwoławczy poddał kontroli prawidłowość przygotowania egzaminu, w tym także testu egzaminacyjnego, jego przebieg, sposób przeprowadzenia i ustalenia wyników. W wyniku analizy całości dokumentacji związanej z egzaminem uznał, że był on przeprowadzony w trybie zgodnym z wymogami ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i notarialnego (Dz. U. Nr 258, poz. 2168, z późn. zm.); z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół, a uchwała Komisji Egzaminacyjnej podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Za trafnością tej oceny przemawia fakt, iż kandydatka nie przedstawiła żadnych zarzutów proceduralnych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 71j § 1 ustawy - Prawo o notariacie, poprzez sprzeczne z tym przepisem przygotowanie egzaminu konkursowego, w wyniku czego niemożliwym było udzielenie tylko jednej prawidłowej odpowiedzi na pytanie testowe nr 148, należy zauważyć, że odpowiedź kandydatki na to pytanie była w znacznej – jeśli nie decydującej mierze – oparta na przyjęciu przez nią dodatkowych założeń, w ogóle nie przewidzianych w redakcji tego pytania. W ocenie Sądu pytanie nr 148 zostało postawione jednoznacznie i bez dodatkowych założeń jednoznacznie prawidłowa jest odpowiedź A, oparta na art. 37 § 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym czynności prawne jednostronne dokonane bez wymaganej zgody drugiego małżonka są bezwzględnie nieważne. Na tę ocenę Sądu nie wpłynęła również argumentacja kandydatki podniesiona w skardze, podnoszącej iż pytanie to nie precyzuje, czy zgoda małżonka miała być udzielona przed dokonaniem czynności, czy po jej dokonaniu. Organ odwoławczy trafnie bowiem zauważył w odpowiedzi na skargę, że pytanie nr 148 w brzmieniu zawartym w teście egzaminacyjnym w żadnym wypadku nie wskazuje, iż może ono dotyczy przypadków, w których małżonek mógłby uzyskać zgodę drugiego małżonka po dokonaniu czynności prawnej. Jeżeli zatem treść pytania w ogóle na takie przypadki nie wskazuje, wskazując - co więcej - że czynność prawna została już dokonana bez zgody, to nieuprawnione jest twierdzenie, iż w rzeczywistości obejmuje ono również takie okoliczności. Nieprawidłowa odpowiedź kandydatki jest więc – jak to już wyżej wskazano – wynikiem przyjęcia przez kandydatkę dodatkowych założeń, do czego w żadnym przypadku nie upoważniała redakcja pytania nr 148.

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 71b § 3 ustawy Prawo o notariacie, poprzez wykroczenie przy przygotowywaniu egzaminu konkursowego poza zakres wymaganego materiału w pytaniach testowych nr 163 i nr 195, można po prostu odwołać się – jak to uczynił Minister Sprawiedliwości – do literalnego brzmienia powołanego przepisu, w myśl którego "Egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta notarialnego (...) z zakresu prawa: konstytucyjnego, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, prywatnego międzynarodowego, ustroju sądów, samorządu notarialnego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu notariusza i etyki tego zawodu."

Nie ulega wątpliwości, iż ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach jest jednym z podstawowych aktów prawnych wchodzących w skład prawa administracyjnego, a plany urządzenia lasów, uregulowane w rozdziale 4 tej ustawy, są podstawowym dokumentem gospodarki leśnej, określonym już w podstawowych definicjach ustawy (art. 6 pkt 6 i 7). Pomijając już znaczące różnice teoretyczne w ocenie tych planów (znaczenie tzw. planów branżowych bądź działowych dla zasady jedności planowania przestrzennego) należy też pamiętać, że zgodnie z art. 20 ustawy o lasach ustalenia tych planów dotyczące granic i powierzchni lasów uwzględnia się (a więc obligatoryjne zamieszcza) w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego (ust. 1), jak i w ewidencji gruntów i budynków( ust. 2). Są to dokumenty, z którymi notariusz ma już praktycznie codziennie do czynienia, a wobec z zasady spóźnionego wprowadzania ustaleń tych planów do planów miejscowych i ewidencji gruntów powinien umieć ustalić zasady pierwszeństwa i interpretacji tych dokumentów. Tym bardziej oczywista jest konieczność znajomości przez notariusza kodeksowych – według K.p.a. – skutków udzielenia przez organ administracji jego pracownikowi upoważnienia do załatwiania spraw w imieniu organu administracji publicznej.

Należy zwrócić uwagę, że przepis art. 71b § 3 ustawy Prawo o notariacie mówi o sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta notarialnego z zakresu m.in. prawa administracyjnego, nie ograniczając tej znajomości do wybranych przepisów bądź aktów ustawowych prawa administracyjnego, przydatnych w przyszłej praktyce notarialnej.

Reasumując, Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej kandydatki tak co do kwestii prawidłowości odpowiedzi na pytanie nr 148 testu egzaminacyjnego (zarzut naruszenia art. 71j § 1 Prawa o notariacie), jak i objęcia egzaminem testowym zbyt szerokiego zakresu materiału, zwłaszcza w odniesieniu do prawa administracyjnego (zarzut naruszenia art. 71b § 3 Prawa o notariacie). Minister Sprawiedliwości, związany zweryfikowanymi wynikami testu, nie mógł więc wydać innej decyzji niż zaskarżona.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.