Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1310/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Beata Jezielska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Edukacji i Nauki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2149/21 w sprawie ze skargi P.G. na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia 19 lutego 2021 r. nr SST-0024/2020 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium ministra za znaczące osiągnięcia za rok akademicki 2020/2021 oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 3 grudnia 2021 r. (sygn. akt II SA/Wa 2149/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi P.G. na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z 19 lutego 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium ministra za znaczące osiągnięcia za rok akademicki 2020/2021, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Ministra Edukacji i Nauki na rzecz skarżącego kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją z 19 lutego 2021 r. Minister Nauki i Edukacji, na podstawie art. 359 ust. 2 ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2020 r. poz. 85 ze zm., dalej jako: P.s.w.i.n.) odmówił skarżącemu - studentowi V roku jednolitych studiów magisterskich Uniwersytetu [...] w [...] kierunek: [...] - przyznania stypendium Ministra Edukacji i Nauki za znaczące osiągnięcia na rok akademicki 2020/2021. Organ podał, że skarżący rozpoczął studia po raz pierwszy w październiku 2014 r., a zatem w dacie podjęcia decyzji w sprawie stypendium okres odbywania studiów był dłuższy niż 6 lat (72 miesiące) i w związku z tym studentowi nie przysługiwało prawo do otrzymania stypendium Ministra.

W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. oraz P.s.w.i.n., wnosząc o jej uchylenie oraz przyznanie wnioskowanego stypendium

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.

WSA uwzględniając skargę podniósł, że zgodnie z art. 93 ust. 2 P.s.w.i.n. stypendium ministra, w oparciu o art. 359 ust. 1 P.s.w.i.n., przysługuje na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Przy czym WSA nie podzielił stanowiska organu, że okres ten biegnie od momentu rozpoczęcia studiów po raz pierwszy do ukończenia studiów albo do czasu skreślenia z listy studentów, zaś okresy studiowania sumują się. Wskazano, że dla biegu okresu, o którym mowa w powołanym przepisie, ma znaczenie to, czy student występował o świadczenie, które zostało mu przyznane i je pobrał, a zatem 6-letni okres należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. Nie można bowiem zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym mowa w P.s.w.i.n., z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta, jak przyjął to organ. Zdaniem WSA wykładnia ta znajduje także odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rządowego projektu ustawy P.s.w.i.n., w którym sześcioletni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.i.n. powiązano bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. Podano także, że w przepisach P.s.w.i.n. nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat.

Od wyroku tego skargę kasacyjną wywiódł Minister Edukacji i Nauki, zaskarżając go w całości i zarzucając:

I. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.i.n. polegającą na przyjęciu, że okres przysługiwania stypendium biegnie jedynie wtedy, gdy student wystąpi o takie świadczenie oraz uznaniu, że prawo to przysługuje w oderwaniu od zsumowanych okresów, w których student kontynuował naukę na studiach wyższych;

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy a w szczególności:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli, czego skutkiem było przyjęcie, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy organ powinien wydać przyznać stypendium pomimo, że student przekroczył już okres, w którym może się o nie ubiegać;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 133 § 1 p.p.s.a poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji wbrew stanowi faktycznemu wynikającemu z akt sprawy tj. faktu, iż student pretendujący do stypendium przestał spełniać wstępne warunki do ubiegania się o to stypendium;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 153 p.p.s.a poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zobowiązanie, w oparciu o mylnie dokonaną interpretację prawa materialnego, organu do wydania nowej, merytorycznej decyzji w sprawie pomimo, że w dniu 17 listopada 2021 r uchwalona została ustawa zmieniająca art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w. (ogłoszona w dniu 3 grudnia 2021 r., a więc w dniu wydania wyroku);

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 145a § 1 p.p.s.a poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zobowiązanie organu do wydania nowej, merytorycznej decyzji w sprawie na podstawie nieobowiązujących - wobec uchwalenia w dniu 17 listopada 2021 r. ustawy zmieniającej unormowanie zasad przyznawania stypendiów (Dz. U z 2021 r. poz. 2232) - przepisów prawa.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie orzeczenia Sądu I instancji oraz oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie orzeczenia Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oświadczając, że zrzeka się rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że błędnym jest utożsamianie określonego w omawianym przepisie 6-letniego okresu przysługiwania prawa do stypendium ministra z okresem 6 lat otrzymywania stypendium. Wprawdzie konstytucyjna zasada bezpłatności studiów oraz wsparcia finansowego studentów nie jest niczym nieograniczona, ale wyjątki od niej może określać ustawa. Ustawa zaś ustala czas trwania studiów (art. 65 P.s.w.i.n.) oraz możliwość pobierania opłat za studia przekraczające ten wymiar, co wynika z art. 79 ust. 1 pkt 2 P.s.w.i.n.. Zdaniem organu skarżącego kasacyjnie byłoby czymś dotkliwie zakłócającym stan systemowej równowagi, gdyby student przekraczając dopuszczalny okres studiów ponosił opłaty za kontynuowanie kształcenia, a jednocześnie zachowywał prawo do pomocy materialnej ze strony Państwa. Wskazano, że w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.i.n. ustawodawca określił 6-letni limit przysługiwania świadczeń dla studentów i stypendiów ministra, który ma funkcję dyscyplinującą do terminowej realizacji toku studiów, ograniczając tym samym zjawisko wielokrotnego rekrutowania się na studia - tylko w celu uzyskania pomocy materialnej. Ma to szczególne znaczenie w odniesieniu do stypendium ministra za znaczące osiągnięcia, które przyznawane jest wyłącznie tym studentom, którzy wykazują się znaczącymi osiągnięciami naukowymi, artystycznymi lub sportowymi, a z uwagi na wysokość stypendium oraz prestiżowy charakter tej nagrody w skali kraju, od stypendystów Ministra oczekuje się przestrzegania regulaminów studiów, uzyskiwania wymaganych zaliczeń oraz ukończenia studiów w regulaminowym terminie. Podano, że cytowane w uzasadnieniu wyroku orzecznictwo dotyczy w dużej mierze świadczeń stypendialnych udzielanych przez uczelnie (stypendiów socjalnych/rektora), gdzie słowo "przysługuje" może ewentualnie kojarzyć się z charakterem pomocowym. Natomiast celem stypendiów Ministra jest promowanie szczególnie uzdolnionych studentów w Polsce, a przyznawanie stypendium studentom, których okres studiowania wykracza znacząco poza normalny tok studiów, nie mieści się tych ramach. Z uwagi na rangę stypendium Minister powinien mieć możliwość decydowania, komu to stypendium powinno być przyznane i jak należy interpretować słowo "przysługuje". Ponadto Minister obowiązany jest przestrzegać dyscypliny finansowej i kierować się zasadą gospodarności w ramach polityki Państwa przy wydatkowaniu środków publicznych. Podniesiono ponadto, że w dniu 17 listopada 2021 r. została uchwalona ustawa o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, która doprecyzowała przepisy dotyczące ustalania okresu przysługiwania świadczeń dla studentów w powiązaniu z okresem studiowania. W ustawie tej nie przewidziano przepisów przejściowych, a w związku z tym ponowne rozpatrzenie sprawy wiązałoby się z koniecznością zastosowania znowelizowanych przepisów, co z kolei spowodowałoby wydanie decyzji odpowiadającej decyzji dotychczasowej. Podano także, że skarżący do tej pory nie ukończył studiów i został skreślony z listy studentów w dniu 14 października 2021 r.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący P.G. wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że wprawdzie został skreślony z listy studentów w dniu 14 października 2021 r., ale od 1 października 2021 r. jest czynnym doktorantem w Szkole Nauk Społecznych [...], które może realizować bez potrzeby wcześniejszego ukończenia studiów magisterskich, jako beneficjent IX edycji programu "Diamentowy Grant", kierowanego do wybitnie uzdolnionych studentów, a co wynika z przepisów zawartych w art. 200 ust. 1 w związku z art. 186 ust. 2 P.s.w.i.n. oraz art. 181 ustawy z dnia 3 lipca 2018 — Przepisy wprowadzające P.s.w.i.n.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej.

Wniesiona skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W skardze kasacyjnej zgłoszone zostały zarzuty zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W przypadku, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie jednak zarzuty naruszenia przepisów postępowania wiążą się w sposób bezpośredni z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego. Stąd też ocena podniesionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do poprawności dokonanej przez Sąd I instancji wykładni przepisów prawa materialnego.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.i.n., którego skarżący kasacyjnie organ upatruje w przyjęciu, że okres przysługiwania stypendium odnosi się do okresu, w którym student wystąpi o takie świadczenie, a nie do zsumowanych okresów, w których student kontynuował naukę na studiach wyższych.

Zgodnie z treścią art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.i.n., obowiązującą w dacie wydania w tej sprawie zaskarżonej decyzji, świadczenia wymienione w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 1-4 P.s.w.i.n. student ma prawo ubiegać się o: 1) stypendium socjalne, 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych, 3) zapomogę, 4) stypendium rektora. Natomiast art. 359 ust. 1 P.s.w.i.n. stanowi, że stypendium ministra może otrzymać student wykazujący się znaczącymi osiągnięciami naukowymi lub artystycznymi związanymi ze studiami lub znaczącymi osiągnięciami sportowymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okres 6-letni, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.i.n., odnosi się do okresu otrzymywania stypendium (świadczeń z art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 P.s.w.i.n.), a nie do okresu posiadania przez daną osobę statusu studenta. Przy czym prawidłowe odkodowanie normy zawartej w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.i.n. nie wymagało złożonych zabiegów interpretacyjnych i w pełni dopuszczalnym było powołanie się na wykładnię językową. Przy tej wykładni pojęcie "przysługiwać" - wobec braku nadania temu terminowi odrębnego znaczenia na gruncie omawianej ustawy - należy interpretować zgodnie z potocznym (powszechnie przyjętym) rozumieniem. Pojęcie to oznacza "przypadać komuś w udziale; należeć się z tytułu ustawy, prawa, przywileju; skorzystać z przysługującego prawa (por. Słownik Języka Polskiego L-P, pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1996, s. 1007). Tym samym sformułowanie "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.i.n., należy rozumieć jako świadczenie, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wymaganych kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu 6 lat, o którym mowa w powołanym przepisie, ma znaczenie to, że student występował o świadczenie, które zostało mu przyznane i je pobierał. Okoliczność, że dana osoba jest studentem nie oznacza uzyskania świadczenia (stypendium), gdyż warunki ubiegania się o stypendium ministra określa art. 359 ust. 1 P.s.w.i.n. Oznacza to, że aby stypendium to przysługiwało studentowi, musi on nie tylko posiadać status studenta, ale musi także spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla tej kategorii pomocy finansowej. W związku z powyższym, 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.i.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w tej ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. Zatem nie można zrównywać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym stanowi art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.i.n. z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się oświadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta. Sześcioletni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.i.n. został bowiem powiązany, w stanie prawnym obowiązującym na datę wydania decyzji przez organ, bezpośrednio z posiadaniem statusu studenta, a nie z okresem pobierania świadczenia stypendialnego. Taka wykładnia, jak słusznie zauważył WSA, znajdowała także odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rządowego projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (str. 28), w którym wskazano, iż "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Sześcioletni okres o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.i.n. powiązano zatem bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. Dodatkowo należy podnieść, że w ustawie P.s.w.i.n. nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń stypendialnych ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Sytuacje, w których studentowi nie przysługuje prawo do stypendium lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia zostały wyczerpująco unormowane w przepisach art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 ust. 2 P.s.w.i.n., przy czym żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania. Podkreślić należy, że zaprezentowany wyżej pogląd w zakresie wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.i.n. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, był jednolicie prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z: 23 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 2/22, z 11 lipca 2023 r. sygn. akt III OSK 641/22, z 7 czerwca 2023 r. sygn. akt III OSK 238/22, z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 4741/21; 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 4519/21; 12 grudnia 2021 r., sygn. akt 4519/21; 28 października 2021 r., sygn. akt III OSK 4256/21; 3 listopada 2021 r., sygn. akt III 4304/21; 8 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3913/21 i 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 3978/21). Natomiast przywołany w skardze kasacyjnej wyrok WSA miał charakter jednostkowy. Przy czym Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącego kasacyjnie organu, że powołane orzeczenia sądów administracyjnych są nieadekwatne, gdyż dotyczyły w dużej mierze świadczeń stypendialnych udzielanych przez uczelnie, gdzie słowo "przysługuje" może ewentualnie kojarzyć się z charakterem pomocowym. Należy bowiem zauważyć, że powołane orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczyło wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.i.n. w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, który określał jednolite zasady dla wszystkich rodzajów stypendium, a zatem nie tylko tych o charakterze socjalnym, określonych w art. 86 ust. 1 pkt 1-3 P.s.w.i.n. ale także stypendium rektora (art. 86 ust. 1 pkt 4 P.s.w.i.n.) oraz stypendium ministra (art. 359 ust. 1 P.s.w.i.n.). Zatem wykładnia ta w żaden sposób nie była związana z rodzajem przyznanego stypendium. Zupełnie bezzasadne jest natomiast twierdzenie skarżącego kasacyjnie organu, że "z uwagi na rangę stypendium Minister powinien mieć możliwość decydowania, komu to stypendium powinno być przyznane i jak należy interpretować słowo "przysługuje". Tego rodzaju argumentacja nie znajduje żadnej podstawy prawnej.

Błędne jest zatem stanowiska Ministra, że początek okresu 6 letniego, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.i.n. należy wiązać z momentem rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie pomocy. Skoro bowiem z samym statusem studenta ustawa nie wiąże przysługiwania, to jest otrzymywania świadczeń stypendialnych, to nie sposób uznać, że z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec okres 6 lat ograniczający czas przysługiwania stypendium stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.i.n. Zaproponowana przez skarżący kasacyjnie organ interpretacja, mająca na celu zdyscyplinowanie studentów do sprawnej realizacji procesu studiowania, nie może uzasadniać automatycznego przyjęcia, że w każdej sytuacji upływ 6-letniego okresu studiowania oznacza pozbawienie możliwości uzyskania stypendium. Bezpodstawne jest także powoływanie się przez organ na konieczność przestrzegania dyscypliny budżetowej i kierowania się zasadą gospodarności przy wydatkowaniu środków publicznych, gdyż ta przesłanka w ogóle nie stanowi kryterium oceny upływu 6-letniego terminu, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.i.n. W związku tym nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony zarzut naruszenia prawa materialnego.

Nie są także zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Nie może odnieść skutku zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli.

Należy przede wszystkim podkreślić, że konstruowanie zarzutów kasacyjnych poprzez związkowe połączenie wielu przepisów nakłada na autora skargi kasacyjnej obowiązek wykazania, w jaki sposób Sąd I instancji naruszył każdy z tych przepisów oraz na czym opiera się twierdzenie, że wszystkie te naruszenia pozostają w takim związku, który uzasadnia zespolenie ich w jednym zarzucie. Takich wywodów skarżący kasacyjnie organ w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie zawarł. Ponadto powołane przepisy art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 p.p.s.a określają kognicję sądów administracyjnych, zaś art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. reguluje sposób rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Zatem o ich naruszeniu przepisów można mówić tylko wówczas, gdy sąd wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego (tzn. poza kontrolę działalności administracji publicznej, rozpoznając skargę na akt lub czynność nieobjęte jego kognicją), bądź w sprawach należących do jego właściwości uchyli się od badania legalności działalności administracji, ewentualnie zastosuje środki ustawie nieznane oraz posiłkować się przy tym będzie innym kryterium niż zgodność z prawem, np. kryterium słuszności (por. wyrok NSA z 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13). Żadna z takich sytuacji w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała, gdyż Sąd I instancji dokonał weryfikacji zgodności z prawem zaskarżonej decyzji zarówno w aspekcie procesowym, materialnym, jak i ustrojowym, a ponadto podjął rozstrzygnięcie zgodne z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Natomiast okoliczność, że skarżący kasacyjnie organ nie podziela stanowiska WSA co do zasadności skargi nie oznacza, że doszło do naruszenia powołanych przepisów. Jeżeli bowiem sąd administracyjny stosuje środki określone w ustawie, to każde jego orzeczenie jest realizacją obowiązku przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej i w takich przypadkach nie może być mowy o naruszeniu powołanych przepisów (por. wyrok NSA: z 29 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2074/13, z 5 kwietnia 2012 r., I OSK 1636/11, z 7 lipca 2011 r., II OSK 745/11). Ponadto powołane w skardze kasacyjnej przepisy mają charakter ustrojowo-procesowy, a w związku z tym nie mieszczą się bezpośrednio w podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a. Skuteczne zakwestionowanie tego rodzaju norm w ramach zarzutów kasacyjnych wymaga zatem powiązania go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, których nie dostrzegł lub też nieprawidłowo dostrzegł Sąd I instancji wydając wyrok o określonej treści. Takiego powiązania skarżący kasacyjnie organ nie wskazał. Przy czym nawet gdyby z treści uzasadnienia skargi kasacyjne wywieść, że zarzut ten odnosi się do błędnej wykładni prawa materialnego, to także w tym zakresie nie zasługuje on na uwzględnienie z wyżej podanych względów.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 133 § 1 p.p.s.a., którego naruszenia skarżący kasacyjnie upatruje w uchyleniu zaskarżonej decyzji wbrew stanowi faktycznemu wynikającemu z akt sprawy.

Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Do naruszenia tego przepisu dochodzi wówczas, gdy sąd wyda wyrok, mimo niekompletnych akt sprawy, gdy pominie istotną część tych akt, gdy przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz gdy oprze orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach, nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika więc nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 26 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 497/09, wyrok NSA z 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09, wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 763/12). Należy natomiast odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem np. odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1749/11). W ramach zarzutu art. 133 § 1 p.p.s.a. nie można zatem skutecznie kwestionować dokonanej przez Sąd oceny zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności - również z punktu widzenia poprawności uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji oraz innych dokumentów - o ile dokumenty te znajdują się w materiale zgromadzonym w aktach sprawy. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może bowiem służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak i ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego dokonanych przez Sąd I instancji, z którą nie zgadza się skarżący (por. wyrok NSA z 9 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1350/11, wyrok NSA z 17 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1609/10). W przedmiotowej sprawie WSA orzekał w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Natomiast okoliczność, że WSA nie podzielił stanowiska organu co do oceny tego materiału nie świadczy o naruszeniu powołanego przepisu.

Natomiast sposób sformułowania pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej w ogóle uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczne odniesienie się do nich.

Jak wskazano wyżej art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 145a § 1 p.p.s.a mają charakter ogólny (blankietowy) i nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. W związku z tym zarzut skargi kasacyjnej nie może ograniczać się do wskazania naruszenia tego przepisu bez powiązania go z zarzutem naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania. Skoro zatem skarżący kasacyjnie organ powiązał go z naruszeniem art. 153 p.p.s.a., to winien uzasadnić, na czym naruszenie to miałoby polegać. Z uzasadnienia tego zarzutu wynika, że skarżący kasacyjnie upatruje naruszenia powołanego przepisu w zobowiązaniu organu do wydania decyzji w sprawie pomimo uchwalenia ustawy z dnia 17 listopada 2021 r., zmieniającej art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.i.n., ogłoszonej w dniu wydania wyroku przez WSA. Należy zatem zauważyć, że art. 153 p.p.s.a. stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten statuuje zatem związanie organu i sądu administracyjnego oceną wyrażoną we wcześniejszym orzeczeniu, o ile takie w sprawie było wydane. W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji nie stosował tego przepisu, gdyż w sprawie nie zapadło żadne wcześniejsze orzeczenie sądu, a tym samym nie mogło dojść do jego naruszenia. Natomiast nieskuteczne jest w podnoszenie zarzutu, że WSA nie dokonał oceny zaskarżonej decyzji w oparciu o przepisy, które nie obowiązywały w dacie jej podjęcia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że badanie legalności zaskarżonego aktu przez WSA odbywa się w oparciu o stan prawny obowiązujący w dacie jego wydania. Przy czym na marginesie należy wskazać, że opublikowanie aktu prawnego nie jest równoznaczne z jego wejściem w życie. Należy w związku z tym zauważyć, że nowelizacja art. 93 P.s.w.i.n. została dokonana na podstawie art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2232), która wprawdzie została opublikowana w dniu 3 grudnia 2021 r. (w dacie orzekania przez WSA), ale weszła w życie z dniem 18 grudnia 2021 r. Zatem niezasadnie twierdzi skarżący kasacyjnie organ, że WSA było zobowiązane uwzględnić przepisy, które nie tylko nie obowiązywały w dacie wydania zaskarżonej decyzji, ale także w dacie wyrokowania przez WSA.

W tych okolicznościach podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania okazały się niezasadne.

Z powyższych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.