Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 747/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 125 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 156 § 1 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 29
journal: Dz.U. 2023 poz 1199
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
article: art. 18 ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "A." Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 233/20 w sprawie ze skargi "A." Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce z dnia 7 lutego 2020 r. nr 9003-2020-000041 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: Sąd I instancji lub WSA) wyrokiem z 9 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 233/20 oddalił skargę "A." Sp. z o.o. w K. (dalej: skarżąca lub Spółka) na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce (dalej: organ lub Dyrektor OR) z dnia 7 lutego 2020 r., nr 9003-2020-000041 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka, w której zaskarżyła orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), zarzucono:

1) Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a, poprzez zaniechanie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji pomimo, że została ona wydana w zakresie rozstrzygniętym ostateczną decyzją Dyrektora Lubelskiego Oddziału ARiMR w Lublinie z dnia 1 marca 2019 r., nr 9003-2019-000414, w rezultacie czego zaskarżona decyzja naruszała art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a.;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak zastosowania tego przepisu oraz oddalenie skargi pomimo, że zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu ze względu na zaniechanie przez Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR przy wydaniu zaskarżonej decyzji przeprowadzenie dowodów niezbędnych do ustalenia w sposób prawidłowy tytułu prawnego skarżącej Spółki do użytkowania w 2016 roku gruntów rolnych o powierzchni 45,99 ha, wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa i w konsekwencji zaniechanie prawidłowego rozpoznania przez WSA w Lublinie zarzutów skargi, iż ustalenia faktyczne zostały oparte na jednostronnym stanowisku przedstawionym w pismach K. datowanych na [...] maja i [...] czerwca 2018 r. z pominięciem oceny stanowiska strony skarżącej, że nie doszło do złożenia oświadczenia woli o wypowiedzeniu umowy dzierżawy spornych nieruchomości J. P., a w konsekwencji ważną była umowa użyczenia, stanowiąca tytuł prawny skarżącego do wykorzystania rolniczego spornych nieruchomości w 2016 roku;

c) art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez brak zastosowania tego przepisu oraz zaniechanie zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie niniejszej do czasu rozpatrzenia przez NSA skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Lublinie w sprawie III SA/Lu 404/19.

2) Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 29 ust. 1, 2 i 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ustawa o ARiMR) poprzez wadliwą wykładnię tych przepisów i błędne przyjęcie, że ustalenie zwrotu nienależnie pobranych środków pieniężnych w postaci dopłat w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest możliwe w oparciu o te przepisy, podczas gdy jednocześnie jest prowadzone postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocną będącą podstawą przyznania płatności;

b) art.18 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR poprzez wadliwe zastosowanie tych przepisów i błędne przyjęcie, że A. Spółka z o.o. nie miała na moment przyznania jej dopłat z systemu wsparcia bezpośredniego przyznanych ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Zamościu z dnia 27 kwietnia 2017 r., nr 0065-2017-015090 tytułu prawnego do rolnego wykorzystania spornych nieruchomości o powierzchni 45,99 ha, wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, podczas gdy tym tytułem była umowa użytkowania zawarta z dzierżawcą tych nieruchomości J. P.

W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniesiono też o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżącej, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Lublinie z 21 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 404/19.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zaznaczenia wymaga, że zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. W tym zakresie zmian nie wprowadziła uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09 (dostępna na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej powoływane orzeczenia tamże), w której stwierdzono, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych.

Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona.

Z treści sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania oraz naruszenia prawa materialnego wynika, że w dwóch obszarach mają one względem siebie komplementarny charakter. Taki sposób sformułowania zarzutów uprawnia Naczelny Sąd Administracyjny do łącznego ich rozpoznania. Są to zarzuty nieusprawiedliwione.

Spór w sprawie dotyczy oceny dwóch zasadniczych kwestii, mianowicie: 1) czy możliwe jest podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie, której przedmiotem jest ustalenie nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w sytuacji gdy toczyło się postępowanie dotyczące kontroli decyzji, którą - w ramach wznowionego z urzędu postępowania - utrzymano w mocy decyzję uchylającą decyzję ws. płatności oraz przyznającą podmiotowi płatność w wysokości niższej niż pierwotnie ustalona; 2) prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego w przedmiocie ustalenia tytułu prawnego spółki do użytkowania gruntów rolnych w 2016 r. i w związku z tym zastosowania art. 18 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1341 ze zm., dalej: ustawa o płatnościach).

W odniesieniu do pierwszej z wyżej przedstawionej kwestii skarżący kasacyjnie wskazuje, że w sytuacji gdy w wyniku wznowionego postępowania wydano decyzję ustalającą kwotę w niższej niż pierwotnie wysokości, wydanie decyzji orzekającej zwrot nienależnie pobranych płatności naruszało art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. (zarzut z pkt 1 lit. a petitum skargi kasacyjnej). Sąd I instancji zaś rozpoznając sprawę niniejszą zaniechał zastosowania art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i tym samym nie zawiesił postępowania z urzędu (zarzut z pkt 1 lit. c petitum skargi kasacyjnej). Przy tym dokonano wadliwej wykładni art. 29 ust. 1, 2 i 7 ustawy o ARiMR i przyjęto, że ustalenie zwrotu możliwe jest w oparciu o te przepisy w sytuacji, "gdy jednocześnie prowadzone jest postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocną będącą podstawa przyznania płatności" (zarzut z pkt 2 lit. a petitum skargi kasacyjnej).

Przed merytoryczną oceną powyższych zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że powołana w niniejszej sprawie skarga kasacyjna od wyroku WSA w Lublinie o sygn. III SA/Lu 404/19, którym to wyrokiem WSA: - uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 27 maja 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia 1 marca 2019 r. uchylającą w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Zamościu z dnia 27 kwietnia 2017 r. (którą to pierwotnie przyznano spółce płatności w łącznej wysokości [1] zł i kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [2] zł) i przyznającą jednocześnie spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 r. (w łącznej wysokości [3] zł i kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [4] zł); - uchylił ww. decyzję organu I instancji z 1 marca 2019 r., została rozpoznana przez NSA. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 lutego 2024 r. o sygn. I GSK 528/20 oddalił skargę kasacyjną organu. To zaś oznacza, że w obrocie prawnym nie istnieją decyzje, które zostały wydane przez organy w trybie wznowieniowym.

Niezależnie od powyższego ustalenia, odnosząc się do postawionych zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela zapatrywanie Sądu I instancji, że postępowanie prowadzone w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym. Odrębność tego postępowania wskazywana jest także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. w wyrokach NSA: z 28 czerwca 2019 r., I GSK 1523/18; z 28 listopada 2019 r., I GSK 1526/18; z 21 lutego 2024 r., I GSK 1793/20).

Na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR organ w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej i finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Ustalenia będące podstawą wydania takiej decyzji mogą wynikać np. z przeprowadzonej kontroli przez stosowne organy ARiMR, w czasie których zostaną stwierdzone nieprawidłowości czy też niezgodności, ale może też być podstawą wydania takiej decyzji fakt, że decyzja, na podstawie której daną pomoc przyznano została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego (np. w wyniku przeprowadzenia postepowania wznowieniowego).

Zauważyć należy, że płatności rolne są wypłacane na wniosek beneficjenta i to wniosek o przyznanie danej płatności uruchamia postępowanie administracyjne, w wyniku którego płatność jest przyznawana bądź nieprzyznawana. Natomiast postępowanie w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności nie jest kontynuacją postępowania, które zostało wszczęte na wniosek beneficjenta. Jest to odrębne postępowanie (mające - jak wskazano wyżej - inny przedmiot), które jest inicjowane z urzędu, w formie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia nienależnie lub nadmiernie pobranych kwot płatności. Brak jest zatem podstawy prawnej do uznania, że zachodzi tożsamość pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawy administracyjnej dotyczącej przyznania płatności rolnych oraz dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnych (v. np. wyrok NSA z 10 maja 2024 r., I GSK 1837/20 oraz powołane w nim orzeczenia). Analogicznie jest w przypadku, gdy sprawa przyznania płatności rozstrzygana jest w ramach postępowania wznowieniowego. Wówczas bowiem jej przedmiotem jest także kwestia przyznania płatności (czyli tak jak w przypadku pierwotnie prowadzonego postępowania), a nie ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków oraz żądanie zwrotu płatności. Oczywiście zauważyć wypada, że organ ma możliwość - na podstawie dyspozycji art. 29 ust. 3 ustawy o ARiMR - ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych również w decyzji w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej. Jednakże, jak wynika z prawomocnych orzeczeń, które powołano na wstępie (III SA/Lu 404/19 oraz I GSK 528/20), wydanych w toku badania prawidłowości postępowania wznowieniowego, przedmiotem tego postępowania - analogicznie jak postępowania pierwotnego - było przyznanie płatności. Organy orzekły w owym postępowaniu wyłącznie w przedmiocie przyznania w określonych kwotach poszczególnych płatności (jednolitej płatności obszarowej, za zazielenienie, redystrybucyjnej) oraz o kwocie zwrotu dyscypliny finansowej. Zwrot z tytułu dyscypliny finansowej jest natomiast odmienną instytucją i nie dotyczy ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków.

W niniejszej sprawie organy administracji prowadziły postępowanie na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR. Jak już wskazano, jest to samodzielne postępowanie administracyjne, którego przedmiotem jest ustalenie czy doszło do pobrania nienależnie pobranych środków publicznych. Płatnością nienależnie pobraną jest płatność, która została przyznana niezgodnie z przepisami prawa i wbrew warunkom przewidzianym dla danej płatności. Ustalenie czy przyznane uprzednio płatności zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku odrębnego postępowania wyjaśniającego toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy.

Mając powyższe na uwadze uznać należało, że nie ziściły się w sprawie przesłanki zawieszenia przez Sąd I instancji, o których mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy, której przedmiotem było ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności nie było bowiem uzależnione od wyniku sprawy w sprawie przyznania płatności, także rozpoznawanej przez organ w ramach postępowania wznowieniowego. Nieskuteczny okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. Formalnie nie poddawał się on ocenie, ponieważ - oprócz ogólnego wskazania że do owego naruszenia doszło - nie przedstawiono na czym konkretnie miało polegać owe naruszenie (nie wynika to także z uzasadnienia skargi kasacyjnej). Z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. i art. 176 p.p.s.a. wynika zaś, że w skardze kasacyjnej należy wskazać przepisy, które zdaniem jej autora zostały naruszone oraz uzasadnić na czym konkretnie to naruszenie polegało, a także wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak już na początku wskazano Naczelny Sąd Administracyjny, nie może zastępować strony w tym względzie. Niezależnie od tego stwierdzenia, odrębność postępowania w sprawie przyznania płatności oraz postępowania w sprawie ustalenia nienależnych płatności determinuje także, że w sprawie - względy wskazywane przez skarżącego kasacyjnie - nie mogły świadczyć o ziszczeniu się przesłanek nieważności postępowania przez niego wskazywanych.

Na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty dotyczące prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego w przedmiocie ustalenia tytułu prawnego spółki do użytkowania gruntów rolnych w 2016 r. i w związku z tym zastosowania art. 18 ust. 1 i ust. 4 ustawy o płatnościach.

W tym względzie skarżący kasacyjnie stawiając zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. wskazuje na zaniechanie przez organ przeprowadzenia dowodów niezbędnych do ustalenia w prawidłowy sposób tytułu prawnego spółki do użytkowania w 2016 r. gruntów rolnych wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Powołuje, że pominięto stanowisko strony, że nie doszło do złożenia oświadczenia woli o wypowiedzeniu dzierżawy spornych nieruchomości, a w konsekwencji ważna była umowa użyczenia stanowiąca tytuł prawny do wykorzystywania rolniczego gruntów przez spółkę. Sąd I instancji zaś nie wyjaśnił tej kwestii i nie odniósł się do zarzutów skarżącej w tym zakresie.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten można naruszyć wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez Sąd pominięte, lub gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wykazuje, że nie doszło do zarzucanego naruszenia, a twierdzenia skarżącego kasacyjnie pozbawione są podstaw. Sąd I instancji dokonał bowiem kontroli postępowania organu, i w zakresie w jakim to dotyczyło ustaleń faktycznych odnoszących się do braku posiadania przez spółkę tytułu prawnego, o którym mowa w art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach wziął pod uwagę nie tylko treść pism, w których to Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa informował o bezumownym korzystaniu przez Spółkę z gruntów wobec wypowiedzenia w dniu [...] listopada 2011 r. umowy dzierżawy ze skutkiem natychmiastowym oraz braku wyrażenia zgody na poddzierżawę gruntów. Prawidłowość ustaleń organu badana była także przez pryzmat postanowień umowy dzierżawy zawartej pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych (ANR) o osobą fizyczną, która zawarła ze Spółką umowę użyczenia tychże gruntów. Umowa dzierżawy zawierała zastrzeżenie, że poddzierżawa, a więc oddanie działek w używanie i pobieranie pożytków wymaga wyrażenia zgody przez właściciela nieruchomości, tj. ANR, takiej zaś zgody nie wyrażono. Ustalenia te nie były kwestionowane. WSA przyznał rację organowi, że skoro Spółka korzystała z gruntów użytkując działki i pobierała z tego pożytki chociażby w postaci płatności bezpośrednich, to działanie takie wymagało zgody właściciela, czyli ANR, gdyż stanowiło w istocie poddzierżawę. Sąd zwrócił także uwagę na tytuł egzekucyjny w postaci aktu notarialnego z dnia [...] września 2011 r., któremu postanowieniem z dnia 6 marca 2012 r. sąd rejonowy nadał klauzulę wykonalności przeciwko dzierżawcy, który to dokument potwierdza wersję organu o braku tytułu prawnego skarżącej Spółki do użytkowania tych gruntów. Z aktu tego – oświadczenia o poddaniu się rygorowi egzekucji w trybie art. 777 § 1 pkt 4 i 5 k.p.c. – wprost wynika, że dzierżawca poddaje się rygorowi egzekucji w zakresie dotyczącym obowiązku wydania wydzierżawiającemu gruntów określonych w zestawieniu stanowiącym załącznik do aneksu z dnia [...] września 2011 r. o ogólnej pow. 184.44 ha oraz budynków i budowli, a także urządzeń trwale z nim związanych wydzierżawionych mu przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa na podstawie umowy dzierżawy z dnia [...] stycznia 1998 r. zmienionej aneksem z dnia [...] września 2011 r. – w terminie 30 dni od daty wygaśnięcia lub rozwiązania umowy. Tym samym posiadacz zależny nie mógł przenieść na inną osobę - skarżącą Spółkę posiadania bez zgody właściciela gruntu.

Skoro zatem nie dokonano podważenia ustaleń o braku posiadania przez Spółkę tytułu prawnego do nieruchomości wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ZWRSP), prawidłowo Sąd I instancji uznał, że w sprawie nie zaistniał warunek przyznania płatności bezpośrednich do tych nieruchomości, określony w art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach, tj. dodatkowy warunek legitymowania się przez rolnika tytułem prawnym, na podstawie którego rolnik ten korzysta z gruntu, a tytuł ten ma być tytułem niewadliwym. Samo zaś spełnianie warunku wskazanego w art. 18 ust. 1 tej ustawy (posiadanie gruntu) jest niewystarczające w przypadku działek wchodzących w skład ZWRSP.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.