Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 464/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31zy
journal: Dz.U. 2024 poz 340
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak (sprawozdawca), Katarzyna Borońska, Sędziowie Sędzia WSA Asesor WSA Dominik Dymitruk, Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 maja 2024 r. sprawy ze skargi K.F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 października 2023 r. nr 470000/71-651/563721/2023RDZ-W/KG w przedmiocie odmowy zwolnienia kwoty wynikającej z korekty deklaracji w sprawie ponownego wniosku RDZ o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za styczeń 2021 r. i luty 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z lipca 2022 r. , nr 470000/0370233/2022/RDZ-W/KG; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

K. F. (dalej: skarżący, strona skarżąca) złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ I instancji) wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek dla płatników prowadzących działalność w branżach określonych w rozporządzeniu za styczeń 2021 r.

W dniu 15 lutego 2021 r. została udzielona skarżącemu pomoc w formie zwolnienia z opłacania ww. należności w wysokości 2.554,95 zł.

Kolejnym wnioskiem z dnia 15 marca 2021 r. skarżący zwrócił się o zwolnienie z opłacania składek za luty 2021 r. ZUS zwolnił skarżącego z opłacania ww. składek w dniu 15 marca 2021 r., w kwocie 2.554,95 zł.

W dniu 16 marca 2021 r. skarżący dokonał korekty dokumentów rozliczeniowych za styczeń i luty 2021 r., wskazując wyższe kwoty należności.

Wnioskiem z dnia 6 maja 2021 r. skarżący zwrócił się o zwolnienie z opłacania składek za grudzień 2020 r., styczeń 2021 r., luty 2021 r., marzec 2021 r. oraz kwiecień 2021 r. ZUS zwolnił skarżącego z obowiązku opłacania składek za marzec 2021 r. oraz kwiecień 2021 r.

Jednocześnie nie rozpatrzono wniosku skarżącego o zwolnienie z opłacania należności za grudzień 2020 r., styczeń 2021 r. oraz luty 2021 r., ponieważ zwolnienie z obowiązku opłacania składek za ww. okresy zostało już uprzednio rozpatrzone na podstawie wcześniej złożonych wniosków.

Pismem z dnia 26 maja 2021 r. skarżący zwrócił się ponownie o zwolnienie z opłacania składek za styczeń 2021 r. oraz luty 2021 r. Wnioskiem z dnia 30 maja 2023 r. skarżący wniósł o wydanie decyzji w sprawie zwolnienia z opłacania składek za styczeń i luty 2021 r.

Organ I instancji decyzją z lipca 2023 r., nr 470000/0370233/2022/RDZ-W/KG, odmówił skarżącemu zwolnienia z opłacania składek w zakresie różnic wynikających ze złożonej korekty dokumentów rozliczeniowych.

Wnioskiem z dnia 28 lipca 2023 r. skarżący zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia 6 października 2023 r., nr 470000/71-651/563721/2023RDZ-W/KG, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS, organ) utrzymał w mocy decyzję z lipca 2022 r., nr 470000/0370233/2022/RDZ-W/KG, odmawiającą zwolnienia kwoty wynikającej z korekty deklaracji w sprawie ponownego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za styczeń 2021 r. i luty 2021 r.

Strona skarżąca złożyła skargę na rozstrzygnięcie Prezesa ZUS wnosząc o uchylenie decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 31zq ust. 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 340 ze zm.), dalej: ustawa COVID, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że zwolnieniu z obowiązku opłacenia podlegają tylko składki, które były znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie, bez uwzględnienia ewentualnych korekt składanych do tych deklaracji w późniejszej dacie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wskazał, że zgodnie z art. 31zq ust. 4 ustawy COVID zwolnieniu z obowiązku opłacenia składek podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Organ wskazał, że zgodnie z przepisami, kwota do zwolnienia jest ustalana według stanu dokumentów na dzień rozpatrywania wniosku o zwolnienie z opłacaniu składek. Kwota ta jest ustalana jednorazowo i nie jest korygowana po wpływie deklaracji rozliczeniowych na wyższą bądź niższą kwotę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie organ przyjął, że skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania składek w kwotach wynikających ze złożonej w dniu 16 marca 2021 r. korekty zwiększającej podstawę należności z tytułu składek, ponieważ korekta ta została złożona po rozpatrzeniu pierwotnych wniosków za styczeń i luty 2021 r. ZUS dokonał bowiem rozstrzygnięcia przedmiotowych wniosków w dniu 15 lutego 2021 r. (za styczeń 2021 r.) na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych do dnia 14 lutego 2021 r. i według stanu na ten dzień oraz w dniu 15 marca 2021 r. (za luty 2021 r.) na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych do dnia 14 marca 2021 r., według stanu konta na ten dzień. Organ wyjaśnił, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek wpłynął już po rozstrzygnięciu co do istoty sprawy i pozostał bez rozpatrzenia.

Oceniając przyjęte przez organ ww. stanowisko należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1 ) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Zgodnie z art. 31zo ust. 1a ustawy COVID na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1 ) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych.

W myśl art. 31zo ust. 1b ustawy COVID na wniosek płatnika składek, będącego spółdzielnią socjalną zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 kwietnia 2020 r.

W art. 31zo ust. 2 ustawy COVID wskazano, że na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

Zgodnie z art. 31zo ust. 2a ustawy COVID na wniosek płatnika składek będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 2, za okres od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i:

1) przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. oraz

2) dochód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, nie był wyższy niż 7000 zł.

W myśl art. 31zo ust. 2b ustawy COVID na wniosek płatnika składek będącego przedsiębiorcą, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenie zdrowotne zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne za okres od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r. jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1:

1) nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. albo

2) był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. oraz dochód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, nie był wyższy niż 7000 zł.

Na wniosek duchownego albo przełożonego domu zakonnego lub innej zwierzchniej instytucji diecezjalnej lub zakonnej będących płatnikiem składek zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe oraz na ubezpieczenie zdrowotne należne z tytułu bycia duchownym, za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r. (art. 31 zo ust. 3 ustawy COVID).

Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 31zy ust. 1 ustawy COVID Rada Ministrów może, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, określić inne okresy zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3, lub objąć tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19.

Możliwość skorzystania przez płatnika ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek za miesiące od grudnia 2020 r. do kwietnia 2021 r. uzależniona została od spełnienia warunków określonych w będącym podstawą kontrolowanego rozstrzygnięcia § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 ze zm.), dalej: rozporządzenie.

Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 1-2 rozporządzenia zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:

1) 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z,

2) 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z

- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r. lub we wrześniu 2020 r, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

W § 10 ust. 2 rozporządzenia wskazano, że zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

Zgodnie natomiast z art. 31zq ust. 4 ustawy COVID zwolnienie z obowiązku opłacania składek podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek.

Jak wynika z akt skarżący był mikroprzedsiębiorcą i prowadził działalność gospodarczą o przeważającej działalności oznaczonej kodem 56.10.A.

W ocenie Sądu z treści ww. powołanych przepisów ustawy COVID oraz cytowanego rozporządzenia nie wynika, aby kwota składek do zwolnienia była określana jednorazowo i nie mogła być korygowana do innej wysokości, które to stanowisko forsuje organ.

Zdaniem Sądu, możliwości dokonywania korekt i następnie dokonywania zmian kwoty zwolnień, nie sprzeciwia się treść art. 31zq ust. 4 ustawy COVID, zgodnie z którym zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Wprawdzie przepis ten posługuje się terminem "znanych" składek na dzień rozpatrzenia wniosku, jednakże ustawodawca nie posługuje się w tym przepisie pojęciem "prawidłowej" deklaracji rozliczeniowej lub imiennego raportu miesięcznego.

Jeżeli zatem kwota składek w pierwotnej deklaracji była niższa niż należna, to późniejsza korekta deklaracji nie podważona przez organ, także może być objęta zwolnieniem (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 23 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 648/21, LEX nr 3273090).

Z przepisów nie wynika aby prawodawca wyłączył możliwości składania korekt błędnych deklaracji lub ograniczył w ustawie COVID termin złożenia skutecznej korekty deklaracji rozliczeniowej za miesiąc objęty wnioskiem o zwolnienie.

Z przytoczonych przepisów wynika zatem, że jeżeli deklaracja rozliczeniowa za miesiąc objęty wnioskiem została złożona do 30 czerwca 2021 r. – nawet błędna – to późniejsza, także dokonana po 30 czerwca 2021 r. korekta tej deklaracji nie może skutkować odmową zwolnienia z należności składkowych.

Przeciwny rezultat wykładni tego przepisu prowadziłby bowiem do niczym nieuzasadnionego i nadmiernego formalizmu postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2022 r., sygn. akt I GSK 1631/21, wyrok NSA z 23 czerwca 2023 r., sygn. akt I GSK 1267/22, LEX nr 3593765).

Sąd zauważa, że w odwrotnym przypadku, tj. gdy pierwotna deklaracja wykazywałaby wyższą kwotę składek niż należną, to skorygowanie deklaracji nie mogłoby pozostać obojętne na wysokość zwolnienia. Nie można byłoby twierdzić, że ostatecznie kwota zwolnienia jest wyższa niż wynikająca z korekty deklaracji pomniejszającej kwotę składek. Przyjęcie stanowiska organu prowadziłoby do sytuacji, w której kwoty zwolnienia składek mogłyby być wyższe lub niższe niż wielkość wynikająca z dokonanych przez płatnika deklaracji korygujących nie podważonych skutecznie przez organ, a zatem zgodnych z prawem.

Sąd podziela w tym względzie zapatrywania wyrażone na kanwie tożsamych lub podobnych spraw wyrażone w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: w Poznaniu z dnia 8 września 2022 r., sygn. akt III SA/Po 120/22, LEX nr 3411196; w Warszawie z dnia 12 października 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 600/22, czy też tutejszego Sądu z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Wr 973/21, LEX nr 3360058 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tych okolicznościach należy zatem stwierdzić, że stanowisko organu jest zbyt formalistyczne, nie uwzględnia celu zwolnienia i odmawia stronie skarżącej prawa do zwolnienia w sytuacji, w której strona zachowała się zgodnie z przepisami prawa.

Wobec powyższego, organ miał więc obowiązek uwzględnienia nie tylko tego, że skarżący przesłał korektę deklaracji w terminie do 30 czerwca 2021 r., ale i uwzględnienia wykazanej w korekcie deklaracji wysokości należnych składek.

Rozumowanie organu jest w ocenie sądu również nie do pogodzenia z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą praworządności na straży, której stać winny organy państwa. Wykładnia spornych przepisów dokonana przez organ pozostaje także w sprzeczności z wykładnią celowościową i funkcjonalną regulacji ustawy COVID (por. m.in. wyrok NSA z 24 maja 2022 r., sygn. akt: I GSK 1544/21LEX nr 3368633).

W tych okolicznościach rację należy zatem przyznać stronie skarżącej, że w istocie wydane w sprawie decyzje bezpodstawnie pozbawiają ją prawa do uwzględnienia korekty deklaracji rozliczeniowej. Stanowisko organu nie uwzględnia celu zwolnienia i odmawia stronie prawa do zwolnienia w sytuacji, w której strona prowadziła działalność gospodarczą w branży szczególnie dotkniętej skutkami pandemii, którą ustawodawca uznał za wymagającą ochrony w związku z restrykcjami obowiązującymi w 2021 r.

W tej sytuacji uznać należy, że organ dopuścił się naruszenia art. 31zq ust. 4 ustawy COVID błędnie uznając, że po rozpatrzeniu wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek nie jest możliwa korekta kwoty składek wykazanych w pierwotnie złożonej deklaracji rozliczeniowej, których dotyczy przedmiotowe zwolnienie.

W tym stanie rzeczy z uwagi na wskazane wyżej naruszenia przepisów za niezasadną uznać należy odmowę przyznania stronie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek we wnioskowanej przez nią wysokości za wskazane miesiące 2021 r.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie sądu organ miał obowiązek uwzględnienia, że w sprawie dokonano korekty dokumentów rozliczeniowych strony postępowania i wykazano w korekcie wysokości należnych składek. Obowiązek złożenia korekty dokumentów ubezpieczeniowych w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości przy ich sporządzaniu wynika z art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 497), dalej; u.s.u.s. Płatnik składek zobligowany jest do złożenia dokumentów rozliczeniowych korygujących, tj. deklaracji rozliczeniowej korygującej łącznie z imiennym raportem miesięcznym, w każdym przypadku, jeżeli zachodzi konieczność korekty danych wskutek stwierdzenia nieprawidłowości przez płatnika składek we własnym zakresie lub przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Wskazać należy, że ZUS posiada uprawnienia kontrolne w zakresie prawidłowości wykonywania przez płatników składek nałożonych na nich ustawą obowiązków. Zakład może między innymi sporządzać z urzędu zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, zgłoszenia wyrejestrowania ubezpieczonego z ubezpieczeń społecznych, imienne raporty miesięczne, zgłoszenia płatnika składek, zgłoszenia wyrejestrowania płatnika składek, deklaracje rozliczeniowe oraz dokumenty korygujące te dokumenty (art. 48b u.s.u.s.). Uprawnienie do dokonania korekty przez zakład ma na celu ustalenie prawidłowej wysokości należnych od płatnika składek.

W związku z tak dokonaną korektą płatnik ma prawo do zwolnienia ze składek w wynikającej z niej wysokości.

Skoro podjęte przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozstrzygnięcie narusza przepisy prawa materialnego, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z lipca 2022 r .

Ponownie rozstrzygając sprawę, organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego zawarte w pkt 2 wyroku znajduje oparcie w art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Skarżący na podstawie przepisu art. 239 § 1 lit. e p.p.s.a. był zwolniony z uiszczania kosztów sądowych, dlatego zasądzone koszty postępowania obejmują tylko wynagrodzenie ustanowionego w sprawie radcy prawnego z wyboru, wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia, w kwocie 480,00 zł.