Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 364/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 190
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 14 ust. 1, art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Beata Machcińska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję R S.A. z siedzibą w C. z dnia 24 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję R S.A. z siedzibą w C. z dnia 6 września 2021 r. nr [...], 2. zasądza od R S.A. z siedzibą w C. na rzecz skarżącego 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 26 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 1550/22, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 3 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 1704/21, w sprawie ze skargi P. G. na decyzję R. S.A. z siedzibą w C. z 24 września 2021 r., nr [...], w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.

Rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wyrokiem z 3 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 1704/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA"), oddalił skargę P. G. (dalej: "skarżący") na decyzję R. S.A. z siedzibą w C. (dalej również: "organ", "F.") z 24 września 2021 r. nr [...] utrzymującą w mocy własną decyzję z 6 września 2021 r. nr [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Wnioskiem z 28 sierpnia 2021 r. doręczonym R. S.A. w C. w tym samym dniu za pośrednictwem poczty elektronicznej, skarżący, działając jako dziennikarz, zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej. Wniósł o przesłanie wszystkich faktur wystawionych przez firmę G. Sp. z o.o. od 1 stycznia 2021 r. do dnia odpowiedzi na ten wniosek.

Organ jako adresat wniosku, decyzją nr [...] z 6 września 2021 r. odmówił udostępnienia informacji publicznej powołując się na art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2020 r. poz. 2176 ze zm., dalej: "u.d.i.p."). Wskazał, iż informacje żądane we wniosku są objęte ochroną z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Decyzja doręczona została stronie 10 września 2021 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej.

W tym samym dniu skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podał, że organ wadliwie uznał, iż informacja objęta wnioskiem nie stanowi informacji publicznej.

Decyzją, nr [...], z 24 września 2021 r., doręczoną elektronicznie skarżącemu w tym samym dniu adresat wniosku utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Podniósł, że nie jest spornym, iż jest zobowiązany do udzielania informacji publicznej nie tylko z zakresu sfery administracyjnej swojej działalności, lecz także ze sfery prawa cywilnego. Jednak prawo do informacji z tego zakresu, mimo że organ jest zobowiązany do udzielania odpowiedzi zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 pkt 5) u.d.i.p., w szczególnych przypadkach przewidzianych w art. 5 ust. 2 tej ustawy, może podlegać ograniczeniu i obowiązek udostępnienia tych informacji może zostać wyłączony.

Spółka przytoczyła podstawę prawną odmowy udostępnienia informacji publicznej w postaci art. 5 ust 2 u.d.i.p., w związku z konkretnymi przepisami obowiązującej Procedury ochrony tajemnicy przedsiębiorcy (zakres formalny) oraz zakres danych podlegających ochronie. Były to dane w postaci oznaczenia stron umów, essentialia i accidentalia negoti, warunki sprzedaży i poziom cen (zakres materialny). Wnioskodawca we wniosku precyzyjnie oznaczył dane, o które wnosi, co do których w wyniku badania dokumentacji organ stwierdził, że pokrywają się z zakresem szczegółowo określonym w ww. Procedurze.

Organ stwierdził, że dane i dokumenty objęte wnioskiem są danymi i dokumentami, co do których podjęto działania zmierzające do ich ochrony poprzez objęcie ich tajemnicą przedsiębiorcy.

W skardze na tę decyzję wnioskodawca zarzucił jej naruszenie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. poprzez ograniczenie prawa do informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy bez wykazania, że doszło do spełnienia formalnego i materialnego aspektu takiej tajemnicy.

W związku z tym zarzutem, wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, zobowiązanie organu do udostępnienia informacji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że przywoływanie się przez organ na tajemnicę przedsiębiorcy jest bezzasadne. Na definicję takiej tajemnicy składa się aspekt formalny i materialny. Pierwszy z nich oznacza, że przedsiębiorca wyraził wolę utajnienia danych technicznych lub handlowych. Druga, materialna, dotyczy danych o charakterze technicznym lub handlowym, których ujawnienie mogłoby pogorszyć położenie przedsiębiorcy na rynku. Stwierdził, że wola przedsiębiorcy nakładającego klauzulę poufności na cały pakiet informacji nie jest decydująca. Istnienie tajemnicy musi być w każdym przypadku rzeczywiste i niewątpliwe. Natomiast organ nie wykazał, aby doszło do podjęcia działań potwierdzających spełnienie aspektu formalnego. Samo przyjęcie określonej procedury o charakterze ogólnym i nie odnoszącej się do konkretnego wniosku nie stanowi spełnienia warunku formalnego. Organ nie może ograniczyć się do blankietowego wyłączenia określonych informacji. Zdaniem strony organ nie przedstawił też argumentacji, z której wynikałoby, że dana informacja spełnia aspekt materialny. Organ nie wyjaśnia z jakiej przyczyny te konkretne informacje mogą wpłynąć na pozycję gospodarczą podmiotu. Np. kwota wydatku będąca przedmiotem wniosku nie jest informacją technologiczną, nie zdradza też strategii gospodarczej czy rynkowej; nie może zatem prowadzić do naruszenia interesów przedsiębiorcy, podobnie jak ujawnienie daty wydatku. Ograniczenie prawa do informacji publicznej uznał zatem za bezzasadne.

Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalił skargę na decyzję R. S.A z siedzibą w C. z 24 września 2021 r. nr [...].

Sąd pierwszej instancji uznał, że organ jest spółką prawa handlowego, a więc osobą prawną, której jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa, co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy KRS, z pewnością należy do podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji na podstawie powołanego wyżej przepisu u.d.i.p. niezależnie od zadań realizowanych w oparciu o powierzone jej mienie. Spełnione zostało zatem kryterium podmiotowe.

WSA zważył, że stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o polityce wewnętrznej i zagranicznej, pkt 2 – o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, pkt 3 - o zasadach ich funkcjonowania, pkt 4 – danych publicznych, pkt 5 - majątku publicznym. Jedyny wyjątek przewidziany jest w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a), gdzie ustawa stanowi, że ujawnieniu podlega treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu.

Z powyższego wynika, że tylko w przypadku ww. dokumentów urzędowych ujawnieniu podlega nie tylko treść takich dokumentów, czyli zawarta w nich informacja, ale także ich postać, forma, w jakiej wiadomości te zostały utrwalone.

Definicję dokumentu urzędowego zawiera art. 6 ust. 2 u.d.i.p., którym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie żądał informacji o podmiotach, z jakimi organ zawarł umowy (bo interesowała go konkretna wskazana we wniosku spółka) lub kwotach, na jakie umowy te opiewają ani ich zakresie rzeczowym, lecz dokumentów - wystawionych w związku z tym faktur. W ocenie WSA faktura jest dowodem księgowym i nie mieści się w definicji dokumentu urzędowego w znaczeniu przyjętym w u.d.i.p., organ nie miał zatem obowiązku jej przekazania niezależnie nawet od tego, czy skutecznie objął ją klauzulą poufności z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Po wtóre, organ w związku z zakupem stwierdzonych nimi usług i ich wystawieniem z pewnością przyjął je do swych rozliczeń podatkowych. W takim razie winien nimi dysponować na potrzeby kontroli podatkowej lub skarbowej i nie może ich przekazywać poza swą siedzibę; wyjątkiem może być jedynie podmiot prowadzący obsługę księgową organu.

Dalej WSA stwierdził, że co prawda doszło do naruszenia przepisów u.d.i.p. wskutek błędnego zastosowania art. 5 ust. 2 u.d.i.p., jednak naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż organ i tak nie miał obowiązku udostępnienia żądanych dokumentów.

Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a") sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z podanych względów skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Skarżący reprezentowany przez radcę prawnego w skardze kasacyjnej, zaskarżył w całości powyższy wyrok.

I. Stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a., wydanemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., w zakresie w jakim z przepisów tych wynika, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy i wydaje rozstrzygnięcie na podstawie akt sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego wskutek nieuzasadnionego przyjęcia przez WSA, że treścią wniosku było udostępnienie postaci dokumentów (faktur), podczas gdy z treści wniosku wynika, że jego przedmiotem było udostępnienie jedynie treści dokumentów, czyli udostępnienie informacji publicznej na wniosek,

2) art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na niedostrzeżeniu przez WSA uchybień przepisów postępowania w odniesieniu do zaskarżonej decyzji, tj. błędnego zastosowania przez organ art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a, poprzez:

a. nieprzekonujące i niewystarczające uzasadnienie, że w sprawie spełniono przesłankę formalną tajemnicy przedsiębiorcy, bowiem organ w zaskarżonej decyzji ograniczył się do wskazania, że żądane informacje pokrywają się z treścią pkt 4 a-e oraz pkt 5 i 6 Załącznika nr 1 do Procedury ochrony tajemnicy przedsiębiorcy, nie wykazując jakie konkretnie działania zostały podjęte w celu zachowania informacji w poufności,

b. brak wykazania przesłanki materialnej tajemnicy przedsiębiorcy, tj. okoliczności, ze żądane informacje przejawiają jakąkolwiek wartość gospodarczą,

- wskazane uchybienie ma istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem prawidłowo oceniona decyzja administracyjna powinna zostać uchylona przez Sąd pierwszej instancji z powodu naruszenia tak przepisów postępowania, jak i prawa materialnego,

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a, w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, powinno skutkować uchyleniem decyzji administracyjnej, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuchyleniu przez WSA skargi pomimo, że narusza ona prawo,

4) art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w zakresie w jakim przepisy te stanowią o tym, ze sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na stwierdzeniu przez WSA, że złożony przez skarżącego wniosek nie mógł zostać zrealizowany na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, a zarazem braku stwierdzenia przez WSA nieważności wydanej w sprawie decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa,

- wskazane powyżej (w pkt 3 i 4) uchybienia mają istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż WSA powinien był podjąć odmienne od zastosowanego działanie procesowe wskutek przyjęcia, że decyzja administracyjna narusza prawo,

5) art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 5 ust. 2 u.d.i.p., w zakresie w jakim z przepisów tych wynika, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, wydaje rozstrzygnięcie na podstawie akt sprawy, natomiast w uzasadnieniu wyroku zawiera m.in. podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające braku rozpatrzenia istoty sprawy, tj. czy organ prawidłowo zastosował w realiach sprawy przesłankę ograniczenia prawa do informacji publicznej ze względu na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy,

II. Stosownie do art. 174 pkt 1 p.p.s.a, wydanemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego tj.:

1) art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., w zakresie w jakim przepisy te stanowią o tym, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskiwania informacji publicznej, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, ze organ nie miał obowiązku przekazania żądanych informacji, podczas gdy przedmiotem wniosku było udostępnienie informacji publicznej,

2) art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p., w zakresie w jakim przepisy te stanowią podstawę ograniczenia prawa do informacji publicznej, w tym ze względu na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu oceny, czy organ prawidłowo zastosował przesłankę ochronę tajemnicy przedsiębiorcy oraz wskutek błędnego przyjęcia, że organ nie miał obowiązku przekazania żądanych informacji niezależnie od tego, czy skutecznie objął ją klauzulą poufności z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy.

Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w całości i przekazałnie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych.

NSA, ww. wyrokiem z 26 marca 2024 r., uchylił w całości zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania, bowiem zważył, że skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu, z tym, że nie wszystkie zarzuty kasacyjne okazały się uzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Z kolei, w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ponadto, jak stanowi art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przede wszystkim przepisy wyżej powołanej ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania (art. 1 - 2 u.d.i.p.). Ustawa ta, będąca rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

Poza sporem, w niniejszej sprawie jest, że organ, jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Spółka jest bowiem osobą prawną, której jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa.

W kontrolowanej sprawie, w wydanych decyzjach organ arbitralnie stwierdził, powołując się na art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, że żądane informacje są objęte ochroną z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy i z tego względu odmówił skarżącej udostępnienia żądanych informacji.

Z kolei, WSA stwierdził, że doszło do naruszenia przepisów u.d.i.p., wskutek błędnego zastosowania art. 5 ust. 2 tej ustawy, ale w ocenie Sądu pierwszej instancji nie miało to wpływu na wynik sprawy, bo organ nie miał obowiązku udostępnienia żądanych dokumentów. WSA wskazał na definicję dokumentu urzędowego zawartą w art. 6 ust. 2 u.d.i.p., a następnie uznał, że faktura jest dowodem księgowym, który nie mieści się w definicji dokumentu urzędowego w znaczeniu przepisów u.d.i.p., i dlatego niezależnie od wskazania na klauzulę poufności i tajemnicę przedsiębiorstwa, organ nie miał obowiązku jej przekazania, zwłaszcza, że służy celom podatkowym.

NSA badając podniesione zarzuty kasacyjne, stwierdził, że skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu, chociaż nie wszystkie zarzuty okazały się zasadne.

W ocenie NSA uwzględnieniu podlegał jedynie zarzut naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. W jego ramach skarżący kasacyjnie kwestionuje ustalenia Sądu pierwszej instancji w zakresie, w jakim przyjęto, że wniosek dostępowy dotyczył oryginałów faktur wystawionych przez firmę G. Sp. z o.o. od 1 stycznia 2021 r. do dnia odpowiedzi na ten wniosek.

Sąd pierwszej instancji zinterpretował zakres przedmiotowy wniosku nie uwzględniając jego pełnej treści oraz formy, w jakiej został złożony. Uszło uwadze WSA, że wniosek dostępowy z 28 sierpnia 2021 roku został złożony w formie elektronicznej, za pośrednictwem wiadomości email – poczty elektronicznej. W jego treści skarżący wskazał wprawdzie, że wnosi "o przesłanie wszystkich faktur wystawionych przez firmę G. Sp. z o.o. od 1 stycznia 2021 roku do dnia odpowiedzi na ten wniosek", ale jednocześnie zastrzegł, że domaga się "przesłania informacji na wskazany adres email". Wnioskowanie Sądu pierwszej instancji, że skarżący w istocie domagał się przesłania oryginału faktur jest nietrafne. Zgodnie z dyrektywą przewidzianą treścią art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że podmiot zobowiązany nie dysponuje odpowiednimi środkami technicznymi. Z akt sprawy nie wynika, aby F. nie miał możliwości technicznych przesłania skarżącemu skanów/kopii faktur drogą mailową. Co więcej, z treści kwestionowanej skargą decyzji w ogóle nie wynika, aby F. odczytał treść wniosku dostępowego w sposób jaki uczynił to WSA. Między stronami nie było sporu, co do tego, że skarżący domaga się przesłania na adres email faktur wystawionych przez firmę G. Sp. z o.o. Jest oczywiste, że realizacja wniosku we wskazanej w nim formie nie mogła nastąpić poprzez przesłanie oryginalnej postaci tych dokumentów, co w konsekwencji miałoby prowadzić do tego, że F. utraciłby ich posiadanie.

Z wyłożonych względów sformułowane przez WSA oceny prawne, że faktura VAT nie jest dokumentem urzędowym i w związku z powyższym nie podlega udostępnieniu w swojej oryginalnej postaci nie mają znaczenia w sprawie.

Pozostałe zarzuty skargi nie zostały uwzględnione.

W szczególności, NSA nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów kasacyjnych, w ramach których podnosi się wadliwość oceny WSA co do prawidłowości ograniczenia prawa dostępu do wnioskowanych informacji z uwagi na tajemnice przedsiębiorcy – zarzuty naruszenia: 1) art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.; 2) art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 5 ust. 2 u.d.i.p.; art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Dalej wskazał, że artykuł 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. jest przepisem wynikowym, określającym formułę jurysdykcyjną orzeczenia sądu pierwszej instancji, w razie ustalenia, że kwestionowana skargą decyzja lub postanowienie naruszają prawo materialne lub procesowe. Skuteczne podniesienie zarzutu kasacyjnego skonstruowanego na podstawie tego przepisu wymaga więc związkowego powołania innych przepisów, które w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez WSA. Ponieważ takich przepisów w rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie powołano, analizowany zarzut nie mógł zostać uwzględniony.

Ponadto, negatywnie ocenił zarzut naruszenia art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd pierwszej instancji wywiódł, że wnioskowana informacja nie mogła zostać udostępniona w przyjętej przez niego formie – jako oryginały faktur VAT. Z tego też względu ocenił, że kwestionowana skargą decyzja, jakkolwiek została wadliwie uzasadniona merytorycznie, to jednak kierunkowo odpowiada prawu. Wytknięte przez WSA uchybienie – w ocenie tego Sądu – nie miało więc wpływy na wynik sprawy, albowiem samo rozstrzygnięcie o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji było prawidłowe. Nie można więc zasadnie twierdzić, że WSA powinien był stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji, jako wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, w formule przewidzianej treścią art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W ocenie NSA, Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Sąd pierwszej instancji nie oddalił skargi opierając się na stanowisku, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej, lecz z uwagi na to, iż wyszedł z założenia, że nie może ona zostać udostępniona we wnioskowanej formie, jako oryginały faktur VAT. WSA nie wyraził natomiast poglądu, że zasadność odmowy udostępnienia wnioskowanych informacji wynika z tego, iż nie posiadają one przymiotu informacji publicznych w rozumieniu art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p.

Podsumowując, NSA wskazał, na konieczność oceny przez WSA przy ponownym rozpoznaniu sprawy, legalności zaskarżonej decyzji z 24 września 2021 r. z uwzględnieniem sformułowanej oceny prawnej NSA odnoszącej się do formy udostępnienia wnioskowanych informacji.

W utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, dominuje pogląd, że że takie dokumenty jak faktury, rachunki i inne dokumenty, które stanowiły podstawę do wydatkowania ze środków publicznych, stanowią informację o sprawie publicznej (wyrok NSA z 3 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 2157/11, wyrok WSA w Warszawie z 16 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 62/14, wyrok WSA w Opolu z 31 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Op 13/14, wyrok WSA w Gliwicach z 29 maja 2012 r. sygn.. akt IV SAB/Gl 63/12). Sąd w składzie orzekającym w sprawie, respektując wskazania NSA, uznaje, że w zakres pojęcia informacji publicznej wpisują się materiały dokumentujące fakt lub sposób zadysponowania majątkiem publicznym, w tym dokumenty związane z zawieraniem i wykonywaniem umów, w szczególności oferty przyjęte przez dysponenta środków publicznych i zakwalifikowane jako podlegające uwzględnieniu w procedurze wyboru kontrahenta dla podmiotu publicznego, jak też faktury lub rachunki wystawione przez wykonawcę umowy (wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 15 października 2015 r., sygn. akt II SAB/Po 81/15; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II SAB/Ol 117/21; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 22 lutego 2023 r., sygn. akt II SAB/Bk 9/23).

Przesądzenie, że informacje, których udostępnienia domaga się skarżący stanowią informację publiczną oraz, że organ jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek udostępnienia tej informacji, powoduje, że w sprawie podmiot ten zobowiązany był do załatwienia wniosku w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p.

Zarzut naruszenia art. 5 ust. 2 u.d.i.p., podniesiony w skardze okazał się niezasadny, bowiem warunkiem respektowania "tajemnicy przedsiębiorstwa" jest uprzednie złożenie w odniesieniu do konkretnych informacji zastrzeżenia, że nie mogą one być ogólnie udostępnione. Jednakże złożone zastrzeżenie może stać się skuteczne dopiero w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do ujawnienia informacji, po przeprowadzeniu stosownego badania, pozytywnie przesądzi, że zastrzeżone informacje mają charakter tajemnicy przedsiębiorstwa. Gospodarujący informacją publiczną i przyjmujący zastrzeżenia przedsiębiorcy powinien dokonać oceny zasadności wyłączenia jawności żądanej informacji, bowiem ograniczenie dostępności informacji publicznej ze względu na tajemnicę ustawowo chronioną ma charakter wyjątku od zasady jawności informacji publicznej.

Dla odmowy udostępnienia określonej informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy spełnione muszą być przesłanki formalne i materialne. Przesłanka formalna wyraża się w zamanifestowaniu woli konkretnego przedsiębiorcy utajnienia określonych informacji. Z kolei, przesłanka materialna polega na tym, że informacje objęte tajemnicą przedsiębiorcy powinny stanowić informacje, których ujawnienie mogłoby mieć wpływ na jego sytuację ekonomiczną, jakkolwiek nie muszą mieć same w sobie wartości gospodarczej. Wskazane przesłanki nie wynikają z zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Wola organu, nie jest przesłanką wystarczającą dla wykazania tajemnicy przedsiębiorcy.

Organ ponownie rozpatrując wniosek skarżącego będzie miał na uwadze, że zgodnie z dyrektywą przewidzianą treścią art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że podmiot zobowiązany nie dysponuje odpowiednimi środkami technicznymi. Sposób udostępnienia należy odnosić do tego, w jaki sposób uzyska się informację, a zatem oznacza on tryb, w jakim wnioskodawca domaga się, aby udzielono mu informacji.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. i w zw. z art. 21 u.d.i.p. uchylił decyzje organów obu instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.