Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 203/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 33
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Sędziowie sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 27 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. L. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 kwietnia 2023 r., nr 470000/71/2023/RED-EG-Post-203 w przedmiocie oddalenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2023 r. (nr 470000/71/2023/RED-EG Post-203) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ, wierzyciel) oddalił zarzuty wniesione przez K. L. (dalej: skarżąca, strona) w przedmiocie nieistnienia obowiązku w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...] w trybie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, na podstawie zawiadomienia o zajęciu z dnia 9 grudnia 2022 r. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia ZUS wskazał art. 34 § 2 pkt 1 w związku z art. 33 § 2 pkt 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.) oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.).

Z akt administracyjnych sprawy oraz z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że skarżąca zgłosiła się do ubezpieczeń społecznych, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, z datą powstania obowiązku ubezpieczenia 1 marca 2012 r. Dnia 14 lipca 2016 r. skarżąca zgłosiła zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej, które trwało do 2 października 2016 r. Kolejne zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej nastąpiło od 1 marca 2023 r.

ZUS, wobec ustalenia - na podstawie złożonych deklaracji rozliczeniowych - zadłużenia na koncie skarżącej z tytułu nieopłaconych składek na fundusz ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń za okres od sierpnia 2022 r. do listopada 2022 r., skierował do strony upomnienia z 16 stycznia 2023 r. o numerach: [...],[...],[...],[...], które skarżąca odebrała osobiście w dniu 3 lutego 2023 r.

W dniu 28 lutego 2023 r. ZUS wystawił tytuły wykonawcze o numerach: [...], [...], [...], [...], obejmujące zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek za wskazany wyżej okres. W tym samym dniu organ dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Odbiór tytułów wykonawczych i zawiadomień o zajęciu potwierdził mąż skarżącej w dniu 20 marca 2023 r.

W dniu 27 marca 2023 r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym) skarżąca wniosła zarzut nieistnienia zobowiązania i w konsekwencji domagała się umorzenia postępowania w całości. Ponadto zawnioskowała o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu zgłoszonego zarzutu podała, że w oświadczeniu z dnia 13 lutego 2023 r. wskazała wierzycielowi, że "przynależność" do systemu ubezpieczeń społecznych jest ex tunc nieważna, albowiem została na niej wymuszona za pomocą manipulacji, celowego wprowadzenia w błąd odnośnie jej rzekomej obowiązkowości i nie wynikała z jej dobrowolnej i świadomej zgody. Powołując się dalej na treść tego oświadczenia dodała, że zasada rzekomej obowiązkowości ubezpieczeń społecznych jest sama w sobie zaprzeczeniem idei samostanowienia. Jako suwerenny i samo decydujący o sobie i swojej przyszłości człowiek, sama podejmuje decyzje dotyczące jej życia, tak bieżącego jak i przyszłego, i to wyłącznie do niej, a nie do jakiegokolwiek systemu, należy finalna decyzja w tym zakresie. Absurdem logicznym jest nie tylko obowiązkowość ubezpieczeń społecznych lecz również wmawianie ludziom, że mają dług w stosunku do ZUS. Dług taki może mieć – ewentualnie - wyłącznie w stosunku do samej siebie, bowiem jeśli nie życzy sobie przynależeć do tego systemu, czyni to z pełną świadomością braku rzekomej ochrony na przyszłość i jest to jej suwerenna, świadoma i konsekwentna decyzja, a ta decyzja nie czyni jej w żaden sposób dłużnikiem ZUS. Podkreśliła, że niepłacenie składek w terminie powinno skutkować co najwyżej wypowiedzeniem umowy ubezpieczenia. Zauważyła przy tym, że z uwagi na fakt, że nie zawarła nigdy żadnej umowy z ZUS, a do systemu została przymusowo wcielona z mocy ustawy, to oznacza to, że nie jest to żadne ubezpieczenie, tylko kolejna przymusowa danina publiczna, której stawia kategoryczne veto. Do pisma skarżąca dołączyła oświadczenie z 13 lutego 2023 r., skierowane do ZUS. W oświadczeniu tym odniosła się do zapisów Deklaracji nr [...] złożonej ludziom przed 107 Zgromadzeniem Ogólnym Organizacji Narodów Zjednoczonych z dnia 13 grudnia 2007 r. – Deklaracji o Prawach Ludności Rdzennej. Podkreśliła, że na mocy art. 3 w/w Deklaracji: "Ludność rdzenna ma prawo do samookreślenia. Z mocy tego prawa swobodnie określa swój status polityczny i swobodnie dąży do własnego rozwoju gospodarczego, społecznego i kulturowego." Natomiast w myśl art. 5 Deklaracji: "Ludność rdzenna ma prawo do zachowania i umacniania swoich własnych instytucji politycznych, prawnych, gospodarczych, społecznych i kulturowych, jak również prawo do brania udziału, jeśli sobie tego życzy, w życiu politycznym, gospodarczym, społecznym i kulturowym Państwa."

Postanowieniem z 11 kwietnia 2023 r. ZUS zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu.

W będącym podstawą skargi postanowieniu z dnia 19 kwietnia 2023 r., ZUS rozpatrując zarzut z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., wskazał, że fakt istnienia obowiązku określony jest przepisami materialnoprawnymi regulującymi zakres działania podmiotów funkcjonujących w danym systemie prawnym. Prowadzenie działalności gospodarczej związane jest z określonymi obowiązkami, w tym m. in. z ponoszeniem określonych wydatków, na które składa się także konieczność opłacania należności publicznoprawnych, takich jak podatki, czy składki na ubezpieczenia. Obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia uregulowany jest przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1009, dalej: u.s.u.s.). Zgodnie z jej regulacjami osoba prowadząca działalność pozarolniczą podlega ubezpieczeniom od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Organ powołał treść art. 46 ust. 1 u.s.u.s. Wskazał ponadto, że w wyniku rozliczenia konta skarżącej, wierzyciel ustalił, że składki za okres od sierpnia 2022 r. do listopada 2022 r., nie zostały opłacone. W konsekwencji, po doręczeniu skarżącej upomnień, w dniu 28 lutego 2023 r. wystawił tytuły wykonawcze i wszczął postępowanie zmierzające do wyegzekwowania należności. Końcowo ZUS podkreślił, że podleganie ubezpieczeniom z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie jest stosunkiem prawnym wynikającym z umowy. Jest to obowiązek, który wynika z przepisów prawa i nie jest uzależniony od woli ubezpieczonego lub organu rentowego. Obowiązek podlegania ubezpieczeniu wynika z konstrukcji systemu ubezpieczeń społecznych i dlatego zarzut podlegał oddaleniu.

W skardze do sądu administracyjnego skarżąca wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego,

2. przeprowadzenie dowodów z dokumentów, tj. :

- oświadczenia z dnia 13 lutego 2023 r. wraz z dowodem nadania listem poleconym oraz zwrotnym potwierdzeniem odbioru, pisma organu z dnia 9 marca 2023 r., na fakt braku zobowiązania skarżącej względem organu,

- dokumentów znajdujących się w aktach organu, w szczególności upomnień, tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...], zawiadomień o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że ma świadomość przepisów prawnych regulujących obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, ale podstawą skargi nie jest polemika z przepisami ustawy, lecz wskazanie, że powołane przez organ przepisy prawne nie mają zastosowania do skarżącej, biorąc pod uwagę argumentację wskazaną w powołanym oświadczeniu, na które to oświadczenie do dnia dzisiejszego nie uzyskała żadnej merytorycznej odpowiedzi. Skarżąca podniosła, że - jako istota (podkreśliła, że celowo i z pełną świadomością posługuje się powyższym sformułowaniem, aby wskazać, że nie jest "osobą fizyczną", o której mowa w przepisach ustaw) świadoma swojego rdzennego pochodzenia – ma inherentne prawo do samostanowienia. Wynika to z powołanej przez skarżącą Deklaracji Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych z dnia 13 września 2007 r. o Prawach Ludności Rdzennej, zwłaszcza z jej art. 5, zgodnie z którym "ludność rdzenna ma prawo do brania udziału, jeśli sobie tego życzy, w życiu politycznym, gospodarczym, społecznym i kulturowym Państwa".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Podkreślić przy tym należy, że Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu, tzn., czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Po dokonaniu kontroli zgodności z obowiązującym prawem zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy oraz sformułowane w skardze zarzuty, Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tym postanowieniu.

Zaskarżone postanowienie ZUS zostało wydane w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym wobec skarżącej zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na podstawie tytułów wykonawczych z 28 lutego 2023 r. Podkreślić należy, że postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego i w przypadku zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutów, organy egzekucyjne rozpoznają sprawę w ich granicach (por. wyrok WSA w Gliwicach z 28 czerwca 2017 r., I SA/Gl 424/17 i przywołane tam orzecznictwo, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej w skrócie: CBOSA). W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Według art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych może być nieistnienie obowiązku. W sprawie, skarżąca wniosła właśnie zarzut nieistnienia obowiązku, wskazując, że brak jest jakiejkolwiek podstawy do stwierdzenia, iż jest zobowiązana do uiszczenia należności objętych wystawionymi tytułami wykonawczymi, co dawałoby podstawę do wszczęcia i prowadzenia przeciwko niej postępowania egzekucyjnego. Powołała się na złożone oświadczenie z dnia 13 lutego 2023 r., w którym wskazała wierzycielowi, że "przynależność" do systemu ubezpieczeń społecznych jest ex tunc nieważna, albowiem została na niej wymuszona za pomocą manipulacji, celowego wprowadzenia w błąd odnośnie jej rzekomej obowiązkowości i nie wynikała z jej dobrowolnej i świadomej zgody. Podkreśliła, że nie zawarła nigdy żadnej umowy z ZUS, a do systemu została przymusowo wcielona z mocy ustawy. W oświadczeniu tym (znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy) podała, że jej udział w "systemie obowiązkowych ubezpieczeń społecznych" jako "płatnika składek ubezpieczeniowych" nie wynikał z jej świadomej i dobrowolnej zgody, a wymuszony został za pomocą manipulacji i wprowadzenia w błąd oraz groźby w postaci zagrożenia zastosowaniem sankcji, tj. przymusowej egzekucji administracyjnej oraz grzywien, wobec czego jest ex tunc nieważny. Dodała, że uiszczone przez nią do tej pory składki uważa za wyłudzone przez ZUS. W ocenie skarżącej, obowiązek uiszczania składek nie istniał, bowiem nie zawarła nigdy umowy z ZUS, a do systemu została przymusowo wcielona, za pomocą manipulacji i wbrew jej woli. Zwracała przy tym uwagę na jej naturalne i inherentne prawo do samostanowienia. Skarżąca powołała się także na zapisy deklaracji nr [...] złożonej ludziom przed 107 Zgromadzeniem Ogólnym Organizacji Narodów Zjednoczonych dnia 13 grudnia 2007 r. (Deklaracja o Prawach Ludności Rdzennej).

Wobec powyższego, istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało stwierdzenie, czy tytuł do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami faktycznie powstał, czy też nie istniał, jak twierdzi skarżąca - co powodowałoby jej wyłączenie z ubezpieczeń. Wskazać przy tym należy, że w sprawie skarżąca nie kwestionowała faktu prowadzenia działalności gospodarczej w okresach, w odniesieniu do których zostały wystawione tytuły wykonawcze, jak też złożenia deklaracji rozliczeniowych. Bezspornie skarżąca zgłosiła się do ubezpieczeń społecznych, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, z datą powstania obowiązku ubezpieczenia 1 marca 2012 r. Dnia 14 lipca 2016 r. zgłosiła zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej, które trwało do 2 października 2016 r. Kolejne zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej nastąpiło od 1 marca 2023 r. W sprawie postępowanie egzekucyjne dotyczy nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od sierpnia 2022 r. do listopada 2022 r.

Oceniając zajęte przez ZUS stanowisko, co do podniesionego przez skarżącą zarzutu nieistnienia obowiązku i powołanej przez nią argumentacji na jego poparcie, przytoczyć należy obowiązujące regulacje prawne, dotyczące kwestii uiszczania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Zgodnie z art. 67 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa. W myśl art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia. Obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa.

W myśl art. 1 u.s.u.s. ubezpieczenia społeczne obejmują: 1) ubezpieczenie emerytalne; 2) ubezpieczenia rentowe; 3) ubezpieczenie w razie choroby i macierzyństwa (ubezpieczenie chorobowe); 4) ubezpieczenie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (ubezpieczenie wypadkowe). Przepisy art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 12 ust. 1 u.s.u.s. nakładają na osoby prowadzące pozarolniczą działalność, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, obowiązek podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jak też wypadkowemu. Zgodnie z art. 46 ust. 1 u.s.u.s., płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Z kolei art. 46 ust. 2 u.s.u.s. stanowi, że rozliczenie składek, o których mowa w ust. 1, oraz wypłaconych przez płatnika w tym samym miesiącu zasiłków oraz zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych podlegających rozliczeniu na poczet składek następuje w deklaracji rozliczeniowej według ustalonego wzoru. Nie podlegają rozliczeniu w deklaracji rozliczeniowej zasiłki wypłacone przez płatnika bezpodstawnie.

Krąg osób objętych obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym określony został w art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2561 ze zm., dalej: ustawa zdrowotna). W pkt 1 lit. c powołanego przepisu ustawodawca przewidział, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 i 2105 oraz z 2022 r. poz. 24, 974 i 1570) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy zdrowotnej, składkę na ubezpieczenie zdrowotne opłaca osoba podlegająca ubezpieczeniu zdrowotnemu, z zastrzeżeniem art. 84a-86. W myśl art. 87 ust. 1 ustawy zdrowotnej, osoby i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 80 ust. 2, art. 84, art. 85 i art. 86, są obowiązane, bez uprzedniego wezwania, opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminie przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób i jednostek nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym - w terminie do 15. dnia następnego miesiąca.

Odnośnie zaś składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, to art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2022 r. poz. 690 z późn. zm.) stanowi, że składkę na Fundusz Pracy opłaca się za okres trwania obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenia społeczne. Obowiązek zapłaty składki na Fundusz Solidarnościowy wynika z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 października 2018r. o Funduszu Solidarnościowym (Dz.U. z 2020r. poz. 1787). Zgodnie z jego brzmieniem do obowiązkowych składek na Fundusz Solidarnościowy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące obowiązkowych składek na Fundusz Pracy. Obowiązek zapłaty składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wynika z ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. z 2020 r. poz. 7 ze zm.). Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy składkę na Fundusz ustala się od wypłat stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bez stosowania ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Poboru składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych dokonuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych i przekazuje na rachunek bankowy Funduszu niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 3 dni roboczych od ich rozliczenia. W zakresie poboru składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, egzekucji tych składek, wymierzania odsetek za zwłokę oraz dodatkowej opłaty i grzywny z tytułu nieopłacenia składek w terminie stosuje się przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne (art. 30 ust. 1 i 2 tej ustawy).

W sprawie należne wierzycielowi od skarżącej składki wynikają ze składanych przez nią deklaracji, zaś obowiązek ich sporządzenia i zapłaty należności objętych tytułami wykonawczymi, bez konieczności stwierdzenia ich wysokości w drodze decyzji administracyjnej, wynika z przytoczonych powyżej przepisów prawa powszechnie obowiązującego, regulujących zasady dotyczące poszczególnych składek i Funduszy. Powołane regulacje ustawowe stanowią zatem podstawę do objęcia skarżącej obowiązkiem składkowym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Obowiązek zapłaty dochodzonych w niniejszym postępowaniu należności wynika więc z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Skoro zatem istniał obowiązek uiszczania składek na ubezpieczenia i Fundusze, to w wypadku niewykonania obowiązków przez skarżącą, wierzyciel, związany obowiązującymi przepisami ustaw, nie mógł kierować się własnym uznaniem, czy wszczynać egzekucję, ale ciążył na nim taki obowiązek (por.: wyroki NSA z dnia 30 marca 2022 r., III FSK 440/21 oraz z 17 czerwca 2020 r., II FSK 629/20, WSA w Lublinie z 5 października 2022 r., I SA/Lu 286/22; CBOSA).

W orzecznictwie podkreśla się, że podleganie ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jest obowiązkowe i wynika wyłącznie z faktycznego rozpoczęcia tej działalności i jej prowadzenia. Powstaje ex lege i nie jest zależne od woli wykonującego w takiej formie aktywność zawodową, czy też od woli organu rentowego. Obowiązujące przepisy prawa nakładają na osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą przymus obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym, który powstaje wraz z rozpoczęciem jej prowadzenia. Stosunek ubezpieczenia społecznego nie jest stosunkiem prawnym ukształtowanym w drodze umownej, obowiązek ubezpieczenia społecznego wynika z przepisów prawa i nie jest uzależniony od woli ubezpieczonego lub organu rentowego (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 19 marca 2007 r., sygn. akt III UK 133/06, LEX nr 368975). Nawiązanie stosunku ubezpieczenia następuje równocześnie z zaistnieniem sytuacji rodzącej obowiązek ubezpieczenia, jako wyraz zasady automatyzmu prawnego, jest wtórne wobec stosunku podstawowego, stanowiącego tytuł ubezpieczenia. Osoby fizyczne znajdujące się w sytuacji prawnej opisanej w którymś z kilkunastu punktów art. 6 ust. 1 u.s.u.s., nie mogą w zasadzie dokonać wyboru między podleganiem albo niepodleganiem tym ubezpieczeniom (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 6 września 2011 r., sygn. akt I UK 64/11, LEX nr 112508). Wynika to z całej konstrukcji systemu ubezpieczeń społecznych i automatyzmu ustawowego objęcia nimi w sytuacji zaistnienia jednego z tytułów wymienionych w ustawie systemowej, wśród których jest także pozarolnicza działalność gospodarcza. Jak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z 4 czerwca 2008 r. (sygn. akt II UK 12/08, LEX nr 528603), art. 67 ust. 1 Konstytucji jest skierowaną do państwa normą, która z jednej strony nakłada na nie obowiązek stworzenia regulacji prawnych zapewniających realizację prawa każdego obywatela do zabezpieczenia społecznego, a z drugiej - udziela ustawodawcy kompetencji do uregulowania kwestii związanych z przedmiotowym prawem. System ubezpieczeń społecznych nie jest systemem ekwiwalentnym, wobec czego nie można oczekiwać, że środki wniesione do systemu zostaną zrekompensowane w formie świadczeń wypłacanych na wypadek zaistnienia ryzyka ubezpieczeniowego. System ten został skonstruowany w oparciu o zasadę solidaryzmu społecznego i jako taki z definicji zakłada, że niektóre środki wpłacane przez uczestników systemu, będą konsumowane przez innych uprawnionych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 8 grudnia 2022 r., sygn. akt III AUa 55/20, LEX nr 3506681).

Jeżeli zatem skarżąca dokonała wyboru swej aktywności zawodowej i zdecydowała się na prowadzenie na terytorium RP pozarolniczej działalności gospodarczej, to z tego wyboru wynika konsekwencja ustawowa w postaci objęcia jej obowiązkowo ubezpieczeniami społecznymi, zdrowotnym i obowiązkiem uiszczania składek na Fundusze. W świetle obowiązujących przepisów prawa, w ramach których działał ZUS, skarżąca miała obowiązek uiszczania składek, a ZUS miał obowiązek dochodzenia w drodze egzekucji składek przez nią nieuregulowanych. Na obowiązywanie tych przepisów nie mają wpływu postanowienia powołanej przez skarżącą Deklaracji o Prawach Ludności Rdzennej. Skarżąca nie mogła także skutecznie złożyć oświadczenia o rezygnacji z podlegania ubezpieczeniom.

Powyższe prowadzi do wniosku, że w zaskarżonym w sprawie postanowieniu ZUS prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy i na ich podstawie ustalił, że zgłoszony zarzut nieistnienia obowiązku należało oddalić. W konsekwencji, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, zaś sformułowane w treści skargi zarzuty okazały się nieuzasadnione. W tym stanie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.

Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił wnioski dowodowe skarżącej. W sprawie organ przedłożył akta administracyjne, które zawierały oświadczenie z dnia 13 lutego 2023 r. wraz z dowodem nadania i zwrotnym potwierdzeniem odbioru, upomnienia, tytuły wykonawcze, zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, złożone przez skarżącą zarzuty. Sąd się z nimi zapoznał i orzekał na ich podstawie. W aktach nie było jedynie pisma z 9 marca 2023 r., dotyczącego wniosku skarżącej o umorzenia zaległości z tytułu składek. Pismo to nie miało wpływu na rozpoznanie sprawy.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.