Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SAB/Gl 13/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
659
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ - art. 149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 139 par. 1, par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 37 par. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędzia WSA Borys Marasek (spr.), Asesor WSA Piotr Pyszny, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 października 2023 r. sprawy ze skargi M. Z. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych 1) stwierdza przewlekłość postępowania; 2) stwierdza, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązuje Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. do wydania decyzji w terminie 2 miesięcy od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, 4) w pozostałym zakresie skargę oddala, 5) zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 30 czerwca 2021 r. M. Z. (dalej: skarżący) złożył drogą elektroniczną do Urzędu Skarbowego w Z. wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2020 rok wraz z korektą zeznania PIT-36L za 2020 r. Powyższy wniosek podatnik uzasadnił, powołując się na przepis art.30ca ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, możliwością skorzystania z preferencyjnego opodatkowania sprzedaży autorskich praw do programu komputerowego.

Zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy, w tym informacje przekazane przez zagraniczną administrację podatkową, wskazywały na to, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej skarżący w 2020 roku świadczył zarówno usługi doradcze jak i usługi związane z tworzeniem lub rozwijaniem programów komputerowych na rzecz Spółki W.. Wobec powyższego decyzją z dnia 30 maja 2022 r. znak: [...] organ podatkowy odmówił skarżącemu stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2020 r. w kwocie 29.028,00 zł, zadeklarowanej w korekcie zeznania podatkowego PIT-36L za 2020 rok.

W dniu 17 czerwca 2022r. skarżący, za pośrednictwem platformy ePUAP, wniósł odwołanie od przedmiotowej decyzji.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS), po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 26 stycznia 2023 roku znak: 2401-IOD-1.4102.48.2022.13/MK, uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po upływie terminu do wniesienia skargi na decyzję organu odwoławczego, w dniu 6 marca 2023 r. nastąpił zwrot akt podatkowych sprawy do organu pierwszej instancji.

W dniu 28 czerwca 2023 r. poprzez platformę e-PUAP skarżący przesłał ponaglenie na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. (dalej: Naczelnik US, organ). Natomiast w dniu 3 lipca 2023 r. wpłynęła do organu podatkowego skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty.

W dniu 11 lipca 2023 r. skarżący przesłał do organu drogą elektroniczną pismo, w którym poinformował, iż dołączył zgodnie z wezwaniem z dnia 26 czerwca 2023 r., wszystkie dokumenty stanowiące podstawę zapisów księgowych w 2020 r.

Skarżący, w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucił organowi:

1. naruszenie art. 139 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, poprzez niezałatwienie sprawy w odpowiednim terminie;

2. naruszenie art. 125 § 1 o.p., poprzez bezpodstawne przedłużanie prowadzonego postępowania i dokonywanie czynności pozornych oraz dokonywanie ich w dużych odstępach czasu.

W związku z powyższym, na podstawie art. 149 § 1, § 1a oraz § 2 p.p.s.a. skarżący wniósł o:

1. zobowiązanie Naczelnika US do niezwłocznego zakończenia postępowania i wydania decyzji w sprawie zwrotu nadpłaty podatku;

2. stwierdzenie, że Naczelnik US dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie;

3. stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa;

4. zasądzenie od Naczelnika US na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 2 000,00 zł;

5. zasądzenie od Naczelnika US na rzecz skarżącego wszelkich kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że dotychczasowe działania organu lub ich brak z całą pewnością można nazwać działaniami opieszałymi, niesprawnymi, nieskutecznymi oraz pozornymi. Nie ma bowiem wytłumaczenia na tak powolne działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Skarżący nie powoływał na żadnym etapie nowych faktów oraz nie powoływał nowych dowodów. Wszelkie materiały są w dyspozycji organu od 2021 r., a mimo to Naczelnik US do tej pory nie przeanalizował ich dokładnie, co wynika z wydanych przez niego postanowień. Wobec tego zastanawiające pozostaje w jaki sposób wydał decyzję 30 maja 2022 r., skoro rok później nie przeanalizował jeszcze dokładnie wszystkich okoliczności sprawy.

W przedmiotowej sprawie organ zdaje się celowo nie próbował nawet tak zaplanować swoich działań, aby załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki. Każdorazowo wraz z upływem terminu na załatwienie sprawy tłumaczył swoją opieszałość analizą materiału dowodowego. Materiału tego jednak jak do tej pory nie przeanalizował. Skarżący podkreślił, że w niniejszej sprawie działanie to stało się już standardem Naczelnika US, a nie nadzwyczajną i wyjątkową sytuacją uzasadniającą wydłużenie terminu.

Zwłoka w wydaniu decyzji bez wątpienia jest w ocenie skarżącego, winą organu prowadzącego postępowanie. Co więcej sposobu prowadzonego postępowanie nie da się w żaden racjonalny sposób wytłumaczyć. Organ próbował sprawiać wrażenie, że nie prowadzi postępowania w sposób przewlekły tłumacząc się koniecznością analizy sytuacji faktycznej, jednak można odnieść wrażenie, że były to jedynie usprawiedliwienia opieszałości Naczelnika US.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.

Organ podatkowy w odpowiedzi na skargę podniósł, że mając na uwadze wskazania i zalecenia zawarte w decyzji organu odwoławczego, ponownie objął analizą zgromadzony materiał dowodowy. W piśmie z dnia 25 kwietnia 2023 r. znak: [...] poinformował skarżącego o zmianie terminu zakończenia postępowania podatkowego. Pismem z dnia 26 czerwca 2023 r. zwrócił się do skarżącego o przedłożenie kopii dowodów księgowych, dokumentujących zaksięgowane w podatkowej księdze za 2020 rok koszty uzyskania przychodu. Jednocześnie pismem datowanym także na 26 czerwca 2023 r. skarżący został zawiadomiony o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy.

Po wstępnym zapoznaniu się z dokumentami przesłanymi w formie plików elektronicznych, organ wystąpił do skarżącego pismem z dnia 25 lipca 2023 r. o przesłanie kopii umowy leasingowej nr [...] oraz wyjaśnienie zaksięgowanych w podatkowej księdze w sierpniu 2020 roku kosztów zakupu sprzętu fotograficznego.

W następnej kolejności, po skonfrontowaniu wszystkich zapisów kosztowych w podatkowej księdze z przesłanymi przez podatnika dowodami księgowymi organ stwierdził ich niekompletność. Pismem z dnia 26 lipca 2023 r. poinformował skarżącego o brakujących dowodach księgowych w poszczególnych miesiącach 2020 roku oraz o konieczności ich dostarczenia.

Organ wskazał, że biorąc pod uwagę dotychczas zgromadzony materiał dowodowy w sprawie oraz rozbieżności dotyczące informacji uzyskanych w ramach wymiany od administracji podatkowej Irlandii, postanowił przygotować dodatkowy wniosek w sprawie usług świadczonych przez skarżącego na rzecz spółki W. w 2020 roku. W dniu 26 lipca 2023 r. projekt wniosku o informację do administracji podatkowej Irlandii został przesłany do Referatu Współpracy Międzynarodowej ICM w Izbie Administracji Skarbowej w Katowicach. W dniu 28 lipca 2023 r. organ otrzymał potwierdzenie przyjęcia wniosku o wymianę informacji, skierowanego do administracji podatkowej lE.

Dalej organ podał, że zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., warunkiem koniecznym skargi jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie skarżący zgłosił ponaglenie na niezałatwienie sprawy w dniu 28 czerwca 2023 r. natomiast następnego dnia tj. 29 czerwca 2023 r. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach za pośrednictwem organu podatkowego.

Art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Wyczerpanie przysługującego stronie środka zaskarżenia w trybie przewidzianym w art. 37 § 1 k.p.a. przez jego wniesienie (do właściwego organu) stanowi warunek dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Organ zauważył, że ponaglenie jest środkiem prawnym w postępowaniu administracyjnym wprowadzonym nowelizacją, która obowiązuje od 1 czerwca 2017 r. Aktualnie uregulowana instytucja ponaglenia różni się zasadniczo od poprzedniego środka, ponieważ brzmienie art. 37 k.p.a. jest bardzo szczegółowe i zawiera m. in. termin na rozpoznanie ponaglenia czy definicje legalne bezczynności i przewlekłości postępowania. Wprawdzie wniesienie skargi następnego dnia po wniesieniu ponaglenia spełnia formalny warunek dopuszczalności skargi, jednak nie daje możliwości rozpoznania ponaglenia przez organ wyższej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, a także stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, innych niż określone w pkt 1-3, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, dalej: o.p.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tym zakresie, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie we właściwej formie i w określonym przez prawo terminie.

"Niezależnie od pozytywnego lub negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia wnioskodawca może wnieść do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargę na bezczynność organu. Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu" (E. Klat-Górska, Wniesienie ponaglenia w wypadku przewlekłości lub bezczynności w zakresie wydania zaświadczenia [w:] Przekształcenie użytkowania wieczystego we własność. Zagadnienia prawne, Warszawa 2019, s. 96).

W uchwale z dnia 27 czerwca 2016 r., sygn. I FPS 1/16 (ONSAiWSA 2016, nr 6, poz. 86) Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekł, że "przepis art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy, skargę można wnieść najwcześniej następnego dnia, po dniu wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, nie czekając na doręczenie odpowiedzi organu na to wezwanie", nie jest zatem zasadne stanowisko organu zaprezentowane w odpowiedzi na skargę.

Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W przypadku nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd oddala skargę w całości lub w części na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd, mając na względzie katalog możliwych rozstrzygnięć wymienionych w art. 149 p.p.s.a., powinien odnieść się do całości sprawy, orzekając zarówno w zakresie bezczynności lub przewlekłości postępowania, a także dokonując oceny, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa oraz rozważając, czy zachodzą podstawy do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej.

Pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Na gruncie Ordynacji podatkowej brak jest odmiennych definicji. Bezczynność zachodzi wtedy, gdy sprawy nie rozpatrzono w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość ma miejsce, gdy postępowanie trwa dłużej, niż jest to niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Przewlekłość to zatem nie tylko długotrwała bezczynność, ale także sytuacja, w której organ np. mnoży czynności w celu wyjaśnienia sprawy ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2020 r., sygn. I GSK 631/20, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W judykaturze i piśmiennictwie przyjmuje się, że z przewlekłością działania organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadził postępowanie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności – a zaniechanie to nie znajduje racjonalnego i przede wszystkim prawnego uzasadnienia (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86). Celem skargi na bezczynność lub przewlekłość organu administracji publicznej, jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Badając zasadność takiej skargi, Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności czy przewlekłości organu konieczne jest przede wszystkim ustalenie, że na podstawie obowiązujących przepisów prawa, organ administracji był zobowiązany do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności, a mimo to w terminach ustawowych nie podejmuje działań, mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi.

Zgodnie z art. 125 § 1 o.p., organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wobec ścisłego związania z regulacjami zawartymi w art. 120-124 o.p., nie może pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, co może wiązać się z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. I FSK 1576/22, opubl. w CBOSA). Wówczas, stosownie do treści art. 140 o.p., organ zobowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W art. 139 o.p. określone zostały terminy załatwienia sprawy przez organ podatkowy. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 125 § 1 o.p. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej, stosownie do art. 139 § 3 o.p., nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania. Natomiast zgodnie z art. 140 § 1 o.p., w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie, organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek, zgodnie z art. 140 § 2 o.p., ciąży na organie podatkowym również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie chroni organu przed zarzutem przewlekłego prowadzenia postępowania. Działania organu w tym czasie, również podlegają kontroli sądu administracyjnego.

Mimo, że zgodnie z art. 139 § 1 o.p., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, to rozpoznawana sprawa, do dnia wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, nie została zakończona wydaniem decyzji. Przewlekłość w załatwieniu sprawy, jakiej dopuścił się organ, nie budzi wątpliwości w świetle art. 139 § 1 o.p. Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce, gdyż postępowanie trwa dłużej, niż jest to konieczne dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Organ powinien był załatwić przedmiotową sprawę nie później niż w terminie dwóch miesięcy, zgodnie z art. 139 § 3 o.p. DIAS, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 26 stycznia 2023 r., uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po upływie terminu do wniesienia skargi na decyzję organu odwoławczego, w dniu 6 marca 2023 r. nastąpił zwrot akt podatkowych sprawy do organu pierwszej instancji. Od tego czasu, przez ponad 5 miesięcy, czynności organu ograniczały się niemal wyłącznie do informowania strony, o wyznaczeniu nowego terminu rozstrzygnięcia sprawy. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2023 r. organ poinformował skarżącego o wyznaczeniu nowego terminu sprawy z uwagi na konieczność uzupełnienia zgromadzonego materiału dowodowego, natomiast postanowieniem z dnia 26 czerwca 2023 r. organ poinformował skarżącego o wyznaczeniu nowego terminu sprawy z powodu konieczności dalszej analizy i weryfikacji dowodów zgromadzonych w postępowaniu podatkowym. Wskazać jednak należy, że pomiędzy 25 kwietnia 2023 r. a 25 czerwca 2023 r. organ nie podjął żadnej czynności zmierzającej do uzupełnienia materiału dowodowego. Dopiero pismem z dnia 26 czerwca 2023 r. organ zwrócił się do skarżącego o przedłożenie kopii dowodów księgowych, dokumentujących zaksięgowane w podatkowej księdze za 2020 rok koszty uzyskania przychodu. Następnie organ wystąpił do skarżącego pismem z dnia 25 lipca 2023 r. o przesłanie kopii umowy leasingowej nr [...] oraz wyjaśnienie zaksięgowanych w podatkowej księdze w sierpniu 2020 roku kosztów zakupu sprzętu fotograficznego. Pismem z dnia 26 lipca 2023 r. organ poinformował skarżącego o brakujących dowodach księgowych w poszczególnych miesiącach 2020 roku oraz o konieczności ich dostarczenia.

Akta sprawy, zgodnie z ich spisem sporządzonym przez organ, liczą 38 dokumentów, zatem zapoznanie się z nimi przez organ po zwrocie akt, nie powinno trwać ponad 5 miesięcy, zwłaszcza w sytuacji, gdy już do tego momentu, postępowanie toczyło się ok. 2 lat. Organ zatem niewątpliwie działał w sposób przewlekły w okresie od 6 marca 2023 r. do 25 czerwca 2023 r.

Oceniając, czy zaistniała przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, trzeba mieć na względzie całokształt okoliczności sprawy. Bezczynność lub przewlekłość o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce w sytuacji, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające winę organu za tę bezczynność czy też przewlekłość. Za rażące naruszenie przepisów art. 139 o.p. (lub przepisu szczególnego) można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak aktywności organu. Ocena czy doszło do rażącego naruszenia prawa musi być dokonana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie. Sąd w niniejszej sprawie wziął pod uwagę z jednej strony fakt, że stan przewlekłości postępowania trwał ponad 3,5 miesiąca, a w tym czasie nie podejmowano żadnych czynności mających na celu gromadzenie materiału dowodowego, a organ ograniczał czynności do informowania o kolejnym przewidywanym terminie wydania rozstrzygnięcia, z drugiej jednak strony Sąd wziął również pod uwagę, że po tym okresie organ podjął działania. Z tych względów Sąd stwierdził, że miała miejsce przewlekłość postępowania, ale przewlekłość ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa – na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 2020 r., sygn. I OSK 26/19 (opubl. w CBOSA), zastosowanie środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. wobec organu, jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Wybór odpowiedniego środka powinien być zasadniczo warunkowany celem skargi na przewlekłość, którym jest zwalczenie tych stanów mających miejsce w postępowaniu i doprowadzenie do jego zakończenia. Istotna jest również funkcja prewencyjna, mająca na celu zapobieganie, aby w przyszłości organ administracji nie dopuszczał do powstania stanu przewlekłości w postępowaniu. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, "środki wskazane w art. 149 § 2 p.p.s.a. są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa" (wyrok WSA w Łodzi z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. I SAB/Łd 13/20, opubl. w CBOSA). Ponieważ, jak wskazano powyżej, po okresie ponad 3,5 miesiąca, w którym czynności organu ograniczały się do informowania strony o wyznaczeniu nowego terminu rozstrzygnięcia sprawy, organ rozpoczął działania zmierzające do merytorycznego zakończenia postępowania, Sąd uznał, że brak jest konieczności wymierzenia organowi grzywny w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a.

Przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zaś jej przyznanie powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla skarżącego oraz ewentualnego zachowania skarżącego, jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania. Co do przyznania sumy pieniężnej w sytuacji skarżącego, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał, iż w okresie stwierdzonej przewlekłości trudno mówić o poniesionym przez niego znaczącym uszczerbku.

W świetle powyższego Sąd uznał, że organ pozostawał w przewlekłości bowiem przez ponad 3,5 miesiąca w okresie od 6 marca 2023 r. do 25 czerwca 2023 r., jego czynności ograniczały się do poinformowania strony o wyznaczeniu nowego terminu rozstrzygnięcia sprawy, a ta przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W związku z tym, że do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie organ nie zakończył sprawy, konieczne było zobowiązanie organu do wydania aktu w przedmiotowej sprawie w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania (art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.).