Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1245/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2016 poz 708
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Lucyna Staniszewska (spr.), Protokolant ref. Beata Kowalska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz J. B. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania administracyjnego.


UZASADNIENIE

I. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: ,,Organ’’, ,,Minister’’) z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania wobec J. B. (dalej: ,,skarżący’’) art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy z dnia 18 lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (zwaną dalej ustawą zaopatrzeniową).

II. Na podstawie akt niniejszej sprawy Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

1. Skarżący J. B. wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2017 r. (data wpływu do organu: w dniu [...] kwietnia 2017 r.), wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówcześnie obowiązujący Dz. U. z 2016 r. poz. 708, z późn. zm.).

W uzasadnieniu skarżący podał, iż w okresie od dnia [...] listopada 1987 r. do dnia [...] grudnia 1989 r. pełnił służbę na stanowisku [...] Wydziału [...] w Służbie Bezpieczeństwa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...]. Nadmienił, iż praca ta nie obejmowała jakichkolwiek działań operacyjnych skierowanych przeciwko opozycji niepodległościowej. W ocenie skarżącego wykonywał pracę administracyjną i pracował zaledwie 2 lata, 1 miesiąc i 1 dzień. Natomiast służba w Policji stanowiła okres obejmujący ponad 26 lat. Skarżący podkreślił, że jego służba w SB stanowiła jedynie epizod w pracy zawodowej. Skarżący był wielokrotnie nagradzany i awansowany jako funkcjonariusz Policji, służbę pełnił rzetelnie i nie był karany dyscyplinarnie. Skarżący podkreślił, że przełożeni darzyli go dużym szacunkiem i zaufaniem, a efekty jego pracy były doceniane, o czym świadczą nadane odznaczenia i medale m.in.: Brązowa Odznaka "Zasłużonego Policjanta" oraz Medal Srebrny za Długoletnią Służbę.

Z uwagi na krótkotrwałą służbę w organach Służby Bezpieczeństwa oraz rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych, skarżący złożył ww. wniosek.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Ww. decyzja została doręczona stronie w dniu 10 kwietnia 2019 r. Organ wskazał, że z pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tj. informacji o przebiegu służby wynika, że Strona pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy przez okres 2 lat, 1 miesiąca i 1 dnia, zaś całkowity okres służby w/wym. wynosi 30 lat, 6 miesięcy i 20 dni. Z kolei z pisma Komendanta Głównego Policji wynika, że Strona rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji, na co wskazują informacje zawarte w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. Strona wielokrotnie była też wyróżniana nagrodami pieniężnymi. W materiałach Policji nie stwierdzono też informacji o wymierzonych wobec wnioskującego karach dyscyplinarnych oraz prowadzonych postępowaniach karnych lub kamo-skarbowych. Jednocześnie poinformowano, że brak jest dokumentów potwierdzających udział wymienionego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

Minister, przytaczając treść art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy stwierdził, że uprawnienie z art. 8a ustawy ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Jednocześnie Minister uznał, że choć okres służby skarżącego wynosi 30 lat, 6 miesięcy i 20 dni, to jednak w sytuacji, w której służba zainteresowanego pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres ponad 2 lat, to nie można tutaj mówić o krótkotrwałej służbie pełnionej na rzecz totalitarnego państwa. Dlatego też Minister stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a, art. 24a wskazane w art. 8a ust. 1 pkt l i pkt 2 omawianej ustawy.

skarżący wniósł skargę na wymienioną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 1225/19) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd w szczególności wskazał, że biorąc pod uwagę długość okresu służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, o którym mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym, tj. w porównaniu do całego okresu służby wynoszącego 30 lat, 6 miesięcy i 20 dni, przyjąć należało, że służba przez okres 2 lat, 1 miesiąca i 1 dnia była służbą krótkotrwałą w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Jednocześnie Sąd podkreślił, że każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie. Jako krótkotrwała może być rozumiana służba, której czas trwania w porównaniu do całego okresu służby nie był długi, trwał w porównaniu do tego okresu stosunkowo krótko - i taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Okres 2 lat, 1 miesiąca i 1 dnia nie stanowi w badanej sprawie trwałego okresu, jest to okres krótkotrwały. Sąd wskazał, że Organ naruszył zatem art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Niezależnie od powyższego Sąd zwrócił także uwagę na to, że jeżeli Organ uzasadniając twierdzenie, że okres 2 lat, 1 miesiąca i 1 dnia nie jest okresem krótkotrwałym w takim znaczeniu, że Strona przez ten czas z całą pewnością dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem, to – nawet pomijając okoliczność, że zaznajomienie się ze specyfiką zadań nie stanowi o tym, że dany okres służby nie był krótkotrwały – Organ nie rozwinął w uzasadnieniu decyzji tej kwestii i nie wskazał choćby na charakter zadań realizowanych w tym czasie przez wnioskodawcę. Jeśli zaś w ocenie organu skarżący realizował w tym czasie obowiązki czy zadania, których charakter nie pozwala, zdaniem organu, na zastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, to powinno to znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Takich ustaleń na tym etapie postępowania organ jednak nie poczynił i nie rozwinął w uzasadnieniu decyzji twierdzenia o specyfice realizowanych przez skarżącego zadań. Sąd podkreślił, że Minister nie wziął także pod uwagę powołanych we wniosku strony okoliczności dotyczących służby, w tym awansowania, otrzymywanych nagród oraz odznaczeń, tj.: Brązowej Odznaki ,,Zasłużony Policjant", Medalu Srebrnego za Długoletnią Służbę, co stanowi naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd wskazał, że Organ ponownie rozpatrując sprawę przyjmie, że w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, uprawniające do przyjęcia, że w sprawie tej zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 8a tej ustawy.

Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2020 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ponownie odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Ww. decyzja została doręczona pomocnikowi strony w dniu 15 września 2020 r.

Skarżący J. B. wniósł skargę na wymienioną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 5 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2228/20, uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że rozstrzygając nin. sprawę działał na podstawie art. 153 p.p.s.a. w warunkach związania poglądem prawnym wyrażonym w wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1225/19. W ocenie Sądu, Organ ponownie rozstrzygając sprawę nie tylko nie wywiązał się w sposób prawidłowy z zaleceń wynikających z uzasadnienia wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1225/19, ale wydając zaskarżoną decyzję naruszył też granice uznania administracyjnego. Sąd podkreślił, że wziąwszy pod uwagę niesporne ustalenia faktyczne co do wskazanego okresu i rodzaju służby, którą pełnił skarżący w SB, a mianowicie w wydziale [...], organ powinien był ustalić, czy skarżący, pełniąc tę służbę, wykonywał lub podejmował takie zadania, które nie pozwalają skorzystać z dobrodziejstwa regulacji 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, jak choćby np. wykonywanie zadania wywiadowczego lub kontrwywiadowczego, a więc czy nie wypełnił przesłanki z art. 13b komentowanej ustawy, który określa czym jest służba na rzecz totalitarnego państwa. Tymczasem ze zgromadzonych dowodów w sprawie, w tym w szczególności z zasobów archiwalnych IPN, nie wynika aby Skarżący takie zadania wykonywał lub w inny sposób działał np. na szkodę opozycji demokratycznej. Takich relewantnych prawnie ustaleń, w ocenie Sądu, nie mogą ,,zastępować" opisane przez Organ okoliczności, że wnioskodawca ,,w sposób świadomy rozpoczął służbę w SB" oraz ,,nie podjął później decyzji o ewentualnym zwolnieniu z tej służby", że wyraził zgodę na podjęcie studiów w Wyższej Szkole [...] (notabene, nie stawiając się na egzamin) oraz, że był również członkiem PZPR, przez co ,,jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego" - gdyż są to przesłanki pozaustawowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że wskazane przez organ przesłanki na okoliczność, że skarżący nie może skorzystać z przepisu art. 8a ustawy o zaopatrzeniu funkcjonariuszy, stanowią naruszenie nie tylko wskazanego wyżej przepisu prawa materialnego, ale i reguł procesowych określonych w art. 77 i 80 k.p.a., bowiem Organ dokonał również naruszenia granic uznania administracyjnego. Organ ponownie rozpoznając sprawę został przez Sąd zobowiązany do dokonania prawidłowej interpretacji przepisu art. 8a ustawy o zaopatrzeniu funkcjonariuszy i właściwie oceni zebrane dowody i stan faktyczny sprawy.

2. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] Organ po raz trzeci odmówił wyłączenia stosowania wobec J. B. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.

Odnosząc się do okoliczności faktycznych Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że Pan J. B. został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] maja 2016 r., posiada prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym stronie wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze. Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie zainteresowanego uznał za służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, okres służby od dnia [...] listopada 1987 r. do dnia [...] grudnia 1989 r., tj. okres 2 lat, 1 miesiąca i 1 dnia. Całkowity okres służby ww. wynosi 30 lat, 6 miesięcy i 20 dni. Kopie kompletnych akt osobowych skarżącego nie zawierają dokumentów wskazujących, aby Pan J. B. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki służbowe po dniu 12 września 1989 r. Ponadto z pisma Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2018 r. znak [...], że skarżący rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. Organ zwrócił uwagę na wnioski o mianowanie skarżącego na kolejne wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. Stronie wielokrotnie przyznawano zwiększony dodatek służbowy do uposażenia oraz wyróżniano nagrodami pieniężnymi. Ponadto, Organ podkreślił, że strona została odznaczona Srebrnym Medalem za Długoletnią Służbę oraz Brązową Odznaką Zasłużonego Policjanta. W materiałach Policji nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec wnioskującego karach dyscyplinarnych oraz prowadzonych postępowaniach karnych lub karno-skarbowych. Jednocześnie poinformowano, że brak jest dokumentów potwierdzających udział wymienionego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

Organ przywołał brzmienie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, w zakresie przesłanki "krótkotrwała służba" wskazał, że rzeczywistą wolą projektodawcy było pozostawienie uznaniowego charakteru ww. przepisu. Analizując drugą z przesłanek formalnych Organ wskazał, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która winna być każdorazowo oceniana indywidualnie.

Analogicznie, w oparciu o wykładnię językową należy wskazać, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Przy czym zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" ocenić należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Należy jednak wskazać, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Odnosząc się do wyroków Sądu zapadłych w niniejszej sprawie Organ podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 5 maja 2021 r., uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz zobligował organ do ponownego rozpoznania sprawy Pana J. B., przy uwzględnieniu spełnienia przez wnioskodawcę dwóch przesłanek stypizowanych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej. Szczegółowa analiza materiału dowodowego - w ocenie Organu - wskazuje, że Pan J. B. był funkcjonariuszem, co do którego przełożeni mieli określone oczekiwania i inwestowali w jego rozwój zawodowy. Na potwierdzenie przedstawionego stanowiska, należy również przytoczyć fragment opinii służbowej z dnia [...] lutego 1989 r., który brzmi: "Biorąc pod uwagę aktualną postawę i zaangażowanie tow. J. B. uważam, że w pełni zasługuje na skierowanie go na studia resortowe w celu podniesienia kwalifikacji zawodowych, co w powiązaniu z jego zaangażowaniem i pracowitością powinno procentować w przyszłości.’’.

Ponadto kopie archiwalnych akt osobowych o sygn. [...] zawierają informację, iż wnioskujący w okresie od dnia [...] listopada 1987 r. do dnia [...] grudnia 1989 r. pełnił służbę w Wydziale [...].

Dla bardziej szczegółowego odkodowania charakteru wykonywanych przez wnioskodawcę zadań dla ustroju totalitarnego, Organ opisał to czym zajmowały się komórki organizacyjne, w których skarżący pełnił służbę. Do pionu [...] należało prowadzenie bieżącej analizy i selekcji ,,wjazdów do krajów kapitalistycznych, co miało zapewnić maksymalną ochronę tajemnicy państwowej i służbowej, uniemożliwienie wjazdów osób mogących poza granicami kraju podejmować działalność polityczną godzącą w interesy PRL oraz osób znanych z działalności przemytniczej i nielegalnego handlu. Wykorzystując posiadane środki pracy operacyjnej w stosunku do cudzoziemców z krajów kapitalistycznych, pion [...] miał ujawniać faktyczne przyczyny ich pobytu, przeciwdziałać uzyskiwaniu przez nich wiadomości interesujących obce służby specjalne i zachodnie ośrodki dywersji ideologicznej". Organ podkreślił, że funkcjonariusze pionu [...] prowadzili również rozmowy profilaktyczno-rozpoznawcze z obywatelami polskimi wyjeżdżającymi do krajów kapitalistycznych, którzy mogliby wzbudzić zainteresowanie tamtejszych służb specjalnych. W przypadku wyjazdów osób duchownych współpracowano również ściśle z pionem [...]. W pracy operacyjnej wykorzystywano tajnych współpracowników werbowanych w środowiskach, którymi interesował się pion [...], między innymi pracowników biur turystycznych oraz pilotów wycieczek zagranicznych. Wprowadzenie ścisłej reglamentacji wydawania [...] stanowiło wówczas istotne narzędzie SB (nie bez przyczyny [...] komórki organizacyjne podlegały właśnie jej), dające tej formacji szereg możliwości kontrolowania przez państwo wszystkich aspektów życia społecznego, w tym w szczególności wywierania na obywatelach presji. Poprzez okazję do załatwiania spraw [...], umożliwiających niezwykle atrakcyjny wówczas wyjazd za granicę, często werbowano ludzi do współpracy z SB. Problemy z wyjazdem z kraju spotykały właściwie każdą osobę krytycznie nastawioną i otwarcie wyrażającą swój negatywny stosunek wobec komunistycznych ideologii. Były ponadto kategorie osób (np. księża katoliccy oraz osoby związane z działalnością opozycyjną), wobec których represja polegająca na odmowie wydania [...] była stosowana zdecydowanie częściej niż w stosunku do innych grup społecznych. Organ wyjaśnił, że [...] były dobrem reglamentowanym i bardzo pożądanym, stąd ich wydawanie stwarzało dogodną okazję do prób werbunku. Powyższe fakty Organ ustalił na podstawie materiału dowodowego przekazanego przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, pozwalają stwierdzić, że wnioskodawca był funkcjonariuszem merytorycznym, wykonującym zadania związane z istotą funkcjonowania Służby Bezpieczeństwa. Nie był on pracownikiem realizującym obowiązki o charakterze technicznym, niewymagającym zaangażowania. W ocenie Organu niewątpliwie wnioskodawca identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego. Jednocześnie – jak zauważył Minister – wymieniony nie podjął żadnych działań mających na celu usunięcie go z etatu SB pomimo, iż ponad dwuletni okres pełnienia służby we wskazanej formacji z całą pewnością pozwolił mu na dokładne zaznajomienie się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. Wymieniony kontynuował karierę zawodową w charakterze funkcjonariusza Służby Bezpieczeństwa, aż do momentu likwidacji struktur formacji, związanych ze zmianami w Polsce. Organ ponownie podkreślił, że skarżący był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, co świadczy o zaangażowaniu się skarżącego w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Natomiast, zawarte w uzasadnieniu strony argumenty dotyczące zaangażowania w realizowanie zadań i obowiązków podczas pełnienia służby w Policji, a także wskazanie na otrzymanie przez nią nagród, wyróżnień, odznaczeń nie mają znaczenia w przedmiotowej sprawie w ocenie Organu w kontekście braku zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku, co manifestowało się zaangażowaniem w ww. strukturach politycznych ówczesnego państwa totalitarnego, wnioskowaniem o przyjęcie do służby w Służbie Bezpieczeństwa oraz chęcią zdobywania wyższych kwalifikacji zawodowych.

III. W piśmie z dnia 17 maja 2023 r. Skarżący zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] zaskarżając ją w całości.

W skardze pod adresem ww. decyzji przedstawił zarzuty naruszenie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j.: Dz.U. z 2023, poz. 1280, dalej: ,,ustawa zaopatrzeniowa’’) poprzez odmówienie wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy J. B. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej pomimo tego, że z zebranego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że w sprawie skarżącego istnieje szczególnie uzasadniony przypadek (uzasadniający zastosowanie wobec J. B. art. 8a ww. ustawy) ze względu na krótkotrwałość służby skarżącego oraz rzetelne wykonywanie zadań i 18 obowiązków po dniu 12 września 1989 r.

Ponadto, zaskarżonej decyzji zarzucił również błąd w ustaleniach faktycznych poczynionych przez organ polegających na nieuprawnionym przyjęciu, iż wnioskodawca J. B. był funkcjonariuszem merytorycznym, wykonującym zadania związane z istotą funkcjonowania Służby Bezpieczeństwa oraz, iż nie był on pracownikiem jedynie realizującym obowiązki o charakterze technicznym, niewymagającymi osobistego zaangażowania oraz, iż aktywność zawodowa J. B. nie ograniczała się wyłącznie do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie państwa totalitarnego.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego J. B. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podkreślił, że krótki bo zaledwie 2 letni epizod pracy w SB młodego, nieukształtowanego jeszcze do końca człowieka, nie powinien rzutować na kwestię obniżenia świadczenia emerytalnego w chwili obecnej. Zwłaszcza jeśli przebieg pozostałej części służby świadczy o pełnym zaangażowaniu w kwestie budowania bezpiecznej 24 państwowości państwa polskiego - demokratycznego, bezpiecznego i silnego 25 państwa prawa. Skarżący przypomniał wykładnie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zawartej w wyroku z dnia 5 maja 2021 r. sygn. II SA/ Wa 2228/20, w którym WSA jednoznacznie wskazywał, iż okres służby J. B. w porównaniu do jej całego okresu był krótkotrwały, oraz że organ w przedmiotowej sprawie wprost dokonuje naruszenia art. 8a ust. 1 pkt. 1 ustawy zaopatrzeniowej jak również, to że ustawodawca nie wymaga w art. 8a aby rzetelne wypełnianie zadań i obowiązków po rozumieć wyłącznie przez przypadek pełnienia służby z narażeniem życia. Skarżący nie zgodził, się z tym, że był on funkcjonariuszem zadania związane z istotą funkcjonowania Służby Bezpieczeństwa oraz, iż nie był on pracownikiem realizującym obowiązki o charakterze technicznym. Skarżący wykonywał standardowe działania administracyjne. Skarżący wskazał, że Minister w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2023 r. przyznał wprost, iż po dniu 12 września 1989 r. służba skarżącego "niewątpliwie zasługuje na aprobatę" jednakże a contrario do stanowiska organu charakter służby przed 31 lipca 1990 r. (stanowił wyłącznie krótki opisywany epizod) w służbie wnioskodawcy bez jakichkolwiek następstw dla rodzącego się demokratycznego Państwa Prawa. J. B. pełnił służbę w biurze [...], jednak nigdy nie wykonywał i nie podejmował żądnych zadań wywiadowczych i kontrwywiadowczych. Jedyne zadania jakie wykonywał to przyjmowanie interesantów w celu przyjęcia wniosku o [...] i wydanie [...], oraz wypisywanie [...] na maszynie. J. B. służbę w Wydziale [...] rozpoczął na dwa lata przed 12 września 1989 r. i na dokładnie tym samym stanowisku, bez jakichkolwiek zmian pełnił ją po tej dacie. Formalnie więc wyłącznie był funkcjonariuszem państwa totalitarnego – po zakończeniu istnienia tego państwa nadal wypełniał dokładnie te same obowiązki na dokładnie tym samym stanowisku, w tym samym miejscu, tyle, że będąc funkcjonariuszem policji. Mając to na uwadze skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem Organu.

2. W odpowiedzi na skargę z dnia 16 czerwca 2023 r. organ wniósł o jej oddalenie. Nie odnosząc się merytorycznie do zarzutów skargi.

IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (oraz odpowiednio na postanowienia). Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym.

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w nin. sprawie nie ma zastosowania).

2. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem Organ wydając decyzję naruszył zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy procesowe w stopniu, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd wskazuje, że rozstrzygając niniejszej sprawę działał na podstawie art. 153 p.p.s.a. w warunkach związania poglądem prawnym wyrażonym w wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1225/19 oraz w wyroku WSA w Warszawie z dnia 5 maja 2021, sygn. akt 2228/20.

A zatem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 153 p.p.s.a. może dotyczyć tylko dwóch sytuacji. Pierwsza z nich związana jest z ewentualną zmianą stanu faktycznego, gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd, natomiast drugi z przypadków utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku sądu to zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd (v. wyrok NSA z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1790/11).

Jednocześnie podkreślić należy, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z przepisu tego (w zw. z art. 153) wynika, że ani strona, ani organ administracji publicznej, nie mogą kwestionować wykładni prawa wyrażonej w prawomocnym wyroku Sądu, zaś wynikająca z art. 170 p.p.s.a. moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dane zagadnienie, nie może być ono ponownie badane. Prawomocne orzeczenia korzystają z domniemania prawidłowości i mogą zostać wzruszone jedynie w przypadkach nadzwyczajnych, określonych ustawą. Ponadto podkreślić należy, że moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (por. wyrok NSA z 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 1480/14). Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy wyroku (por. wyrok NSA z 11 października 2017 r., sygn. akt II FSK 2428/15).

Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania."

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma więc wynik sądowej kontroli, tj. przywołany na wstępie wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 maja 2021 w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1228/20.

Kontrola legalności zaskarżonego aktu musi być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnieniu przywołanego wyroku a Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie albowiem w sprawie nie wystąpiły przesłanki umożliwiające odstąpienia od wyrażonego wcześniej, w toku sądowej kontroli, poglądu prawnego.

3. Istotą sądowej kontroli w rozstrzyganej sprawie jest więc swoistego rodzaju ,,weryfikacja", czy organ w pełni zastosował się do zaleceń i wskazań zawartych w przywołanym wyroku.

Zarówno dla Organu, jak i Sądu orzekającego w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2228/20 jak i w niniejszej sprawie przesądzona jest, że kwestia spełnienia przesłanek z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej.

W ww. wyroku przesądzono, że organ ponownie rozpatrując sprawę może skorzystać z przepisu art. 8a ustawy o zaopatrzeniu funkcjonariuszy na podstawie przesłanek przywołanych w uzasadnieniu zwłaszcza w postaci: (krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r.).

Ponadto, Sąd zwrócił uwagę, że organ nieprawidłowo doszukiwał się w badanym przepisie innych okoliczności, nie znajdujących żadnego uzasadnienia takich jak to, że skarżący był członkiem partii PZPR. Sąd zwrócił uwagę, że Organ nie ustalił czy Skarżący, pełniąc tę służbę, wykonywał lub podejmował takie zadania, które nie pozwalają skorzystać z dobrodziejstwa regulacji 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, jak choćby np. zadania wywiadowcze lub kontrwywiadowcze, a więc czy nie wypełnił przesłanki z art. 13b ustawy, który określa czym jest służba na rzecz totalitarnego państwa.

4. W kontrolowanej decyzji organ co prawda rozszerzył uzasadnienie w zakresie wskazania tego na czym polegała praca w Wydziale [...] jednakże opis ten jest ogólną charakterystyką a nie odnosi się do zindywidualizowanego przykładu skarżącego. Organ nie wskazał na skonkretyzowane działania skarżącego, które miałby charakter zadań wywiadowczych lub kontrwywiadowczych. Takie nawet incydentalne zadania nie zostały opisane w zgromadzonych w sprawie dowodach w postaci akt osobowych skarżącego, w tym w szczególności z zasobów archiwalnych IPN. Brak także konkretnych danych, informacji i opisu zdarzeń w których skarżący uczestniczył działając na szkodę opozycji demokratycznej.

Z materiału dowodowego zgromadzonego przez Ministra oraz uzasadnienia decyzji nie sposób wywieść, że skarżący realizował w tym czasie obowiązki czy zadania, których charakter nie pozwala na zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej to powinno to znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji.

5. Stosownie do treści art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (pkt 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (pkt 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Zgodnie z art. 8a ust. 2 tej ustawy, do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2). Zgodnie z art. 11 powołanej ustawy, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Decyzja wydawana przez organ na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter decyzji uznaniowej. Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Wybór natomiast rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną (v. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1488/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

W sprawie niniejszej organ dokonał ustaleń stanu faktycznego, co do okresów pełnienia służby oraz poczynił ustalenia niezbędne do dokonania oceny rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r.

Służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, o którym mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej pełniona była przez okres 2 lat 1 miesiąca i 1 dnia. W zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że okres ten nie jest krótkotrwały, ze względu na okoliczności związane z realizacją zdań merytorycznych przez skarżącego w wydziale [...], jak i jego osobiste przekonania, przynależność do partii PZPR, rokowanie awansu jak i brak rezygnacji z pełnienia służby w SB aż do czasu likwidacji tej struktury.

Biorąc pod uwagę długość okresu służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, o którym mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej zarówno w ujęciu proporcjonalnym, tj. w porównaniu do całego okresu służby skarżącego wynoszącego 30 lat, 6 miesięcy i 20 dni, jak również w ujęciu bezwzględnym, przyjąć należy, że służba w takim okresie była służbą krótkotrwałą w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Jako krótkotrwała może być rozumiana służba, której czas trwania w porównaniu do całego okresu służby nie był długi, trwał w porównaniu do tego okresu stosunkowo krótko. Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie.

Minister zasadnie stwierdził również, że skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po 12 września 1989 r. Organ trafnie wskazał, że potwierdzają to opinie służbowe, wnioski o mianowania na kolejne, wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe, wyróżnienia oraz odznaczeniach. Tym ustaleniom nie nadał odpowiedniej wagi i nie uwzględnił ich przy rozstrzygnięciu sprawy.

Sąd nie podzielił – biorąc pod uwagę przedstawione przez organ w decyzji ustalenia faktyczne – oceny organu, co do tego, że sprawy skarżącego nie można zakwalifikować jako szczególnie uzasadnionego przypadku. Ocenę organu w tym zakresie Sąd uznał za dowolną, a tym samym naruszającą art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym art. 8a ust. 1 powołanej ustawy w istocie zawiera jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia (v. wyrok NSA z dnia z 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd nie podziela stanowiska Organu, że jedynie praca z narażeniem zdrowia i życia uzasadnia spełnienie przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków.

W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m.in., że nawet "(...) brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Aby ustalić, czy zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, pomocniczą rolę mogą spełniać kryteria wskazane w pkt 1 i pkt 2 art. 8a ustawy, wykładnia których sprawia spore trudności interpretacyjne. Niemniej jednak kryteria te powinny być oceniane przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu." (v. wyrok NSA z dnia 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sprawie niniejszej ocena organu co do braku zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku jest oceną dowolną. Organ w zaskarżonej decyzji powołał, jako na okoliczności wskazujące zindywidualizowane zaangażowanie w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego, że jego przełożeni inwestowali w jego rozwój zawodowy na co wskazuje opinia służbowa z dnia [...] lutego 1989 r. Ponadto, w odniesieniu do stanowisk zajmowanych przez skarżącego w Wydziale [...] SB WUSW w [...], a następnie [...] wymienionej formacji Organ podkreślił w jaki sposób Wydział ten działał na szkodę opozycji. Podobnie Minister opisał działalność partii PZPR na szkodę opozycji, wywodząc że skoro skarżący do niej należał to także można przypisać mu takie działania.

W istocie organ nie wskazał jakie konkretnie zdania skarżący wykonał i jakie one miały skutki. Organ nie wykazał, aby wnioskodawca wykonywał czynności ukierunkowane na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego funkcji, czy zadań godzących w wolności obywatelskie. W skardze podkreślono jednocześnie, że brak jest jakichkolwiek dowodów, by skarżący uczestniczył odmowie wydania paszportu konkretnym osobom, aby inwigilował przedstawicieli opozycji czy łamał prawa i wolności człowieka. Sama przynależność do PZPR także nie daje podstaw do odmowy zastosowania art. 8a ustawy.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż "mając na względzie wyrażone przez projektodawcę cele wprowadzenia ustawy nowelizującej oraz rolę w tym kontekście regulacji przewidzianej w art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy - że szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być przykładowo sytuacja, gdy zastosowanie reguły z art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej prowadziłoby do utraty uprawnień nabytych w trakcie wieloletniej, rzetelnej służby na rzecz niepodległej Polski, gdy - w świetle dostępnych informacji - danemu funkcjonariuszowi nie można przypisać konkretnych, godzących w wolności obywatelskie, działań w ramach pełnienia służby uznanej za służbę na rzecz totalitarnego państwa, zwłaszcza, gdy była ona pełniona stosunkowo niedługo" (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2155/19, orzeczenia.wsa.gov.pl).

W sprawie niniejszej organ nie wykazał w decyzji, a nawet nie stwierdził, aby wnioskodawcy można było przypisać konkretne, godzące w wolności obywatelskie działania w ramach pełnienia służby (w okresie 2 lat, 1 miesiąca i 1 dnia) kwalifikowanej jako służba na rzecz państwa totalitarnego. Jeśli w ocenie organu wnioskodawca realizował w tym czasie obowiązki czy zadania, których charakter nie pozwala zdaniem organu na zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej to powinno to znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Takich ustaleń na tym etapie postępowania organ nie poczynił, co przesądza o dowolnej ocenie w zakresie braku możliwości zakwalifikowania sprawy skarżącego jako szczególnie uzasadnionego przypadku. Uchybienie przepisowi art. 80 k.p.a. a także art. 107 § 3 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Organ utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wydaną z naruszeniem powołanych przepisów naruszył nadto art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., co także mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

7. Zaskarżona decyzja, jako wydana z naruszeniem granic uznania administracyjnego, nie mogła się ostać albowiem – w sytuacji, gdy wnioskodawcy nie przypisano konkretnych, godzących w wolności obywatelskie działań – stwierdzenie przez organ braku możliwości wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej ugruntowuje w istocie utratę uprawnień nabytych w trakcie wieloletniej, rzetelnej służby na rzecz niepodległej Polski. Sam Minister wykazał w zaskarżonej decyzji, że wnioskodawca był wyróżniającym się funkcjonariuszem, o czym świadczą liczne wyróżnienia i odznaczenia.

8. Ponownie rozpoznając sprawę, organ – uwzględniając przedstawioną wyżej ocenę i wskazania – dokona wyczerpującej oceny co do tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Organ zastosuje wykładnię art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej przedstawioną przez Sąd. Z obecnie kontrolowanej decyzji wynika, że organ nie sprostał wykonaniu wytycznych z poprzednich orzeczeń WSA.

Ponadto, Organ uzasadni decyzję w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a., tj. m.in. wskaże fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie decyzji – stanowiące wyraz zindywidualizowanej oceny przypadku wnioskodawcy – nie powinno pozostawiać wątpliwości dlaczego organ rozstrzygnął sprawę strony w taki a nie inny sposób.

9. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie adwokata reprezentującego skarżącego (480 zł).