Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 385/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Marszałek Województwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1 pkt 1, pkt 2, art. 189 ust. 3, art. 184, art. 67,
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
article: art. 25 pkt 1, art. 26 pkt 15, art. 26 ust. 1 pkt 8,
journal: Dz.U. 2009 nr 84 poz 712
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Sędzia WSA Maciej Guziński Protokolant Monika Tarasiewicz po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 września 2013 r. sprawy ze skargi "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w M. na decyzję Marszałka Województwa D. z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty środków przypadających do zwrotu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją pełniący funkcję Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym dla Województwa D. na lata 2007 –2013 – Zarząd Województwa D. (zwany w dalszej części uzasadnienia Instytucją Zarządzającą, lub w skrócie IZ) po rozpatrzeniu odwołania "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki Komandytowej (zwanej w dalszej części uzasadnienia stroną skarżącą) utrzymał w mocy decyzję D. Instytucji Pośredniczącej z [...] listopada 2012 r. określającą kwotę środków przypadających do zwrotu dla projektu pt. "[...]" w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że na podstawie złożonego wniosku przyznano i wypłacono stronie skarżącej dofinansowanie projektu w łącznej wysokości [...] złotych. Podczas przeprowadzanej kontroli, stwierdzono, że cel projektu Centrum pobytowe Euro 2012 nie został osiągnięty. Mianowicie, jak wyjaśnił organ odwoławczy przeprowadzony w dniu [...] czerwca 2012 r. audyt zewnętrzny projektu wykazał, że pomimo przesunięcia terminu rzeczowego i finansowego zakończenia realizacji projektu z dnia [...] lutego 2012 r. na dzień [...] czerwca 2012 r. projekt nie został ukończony. Organ wyjaśnił, że projekt nr [...] pod nazwą "[...]", został zgłoszony w ramach Priorytetu 1 Regionalnego Projektu Operacyjnego Województwa D. "Wzrost Konkurencyjności d. przedsiębiorstw", Działanie 1.1 "Inwestycje dla przedsiębiorstw", Schemat 1.1.D1 "Dotacje inwestycyjne dla MŚP zwiększające atrakcyjność turystyczną regionu", Podschemat 1.1.D1.b "Dotacje inwestycyjne dla MŚP zwiększające atrakcyjność turystyczną regionu poprzez tworzenie centrów pobytowych EURO 2012.". Organ wskazał, że EURO 2012 odbyło się w Polsce i na Ukrainie w terminie od 8 czerwca 2012 r. do 1 lipca 1012 r., tak więc niedotrzymanie przez stronę skarżącą terminu zakończenia projektu do dnia 30 czerwca 2012 r. stanowiło brak osiągnięcia celu projektu i tym samym strona skarżąca wypełniła przesłankę z art. 207 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. nr. 885 ze zm.) zwanej dalej w skrócie u.f.p.

Nadto organ odwoławczy wskazał na kolejne naruszenie przez stronę skarżącą procedury określającej obowiązek złożenia przez Beneficjenta wniosku o płatność końcową w nieprzekraczalnym terminie do dnia 30 czerwca 2012 r. Taki obowiązek wynikał z zapisów Ramowego Planu Realizacji Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa D. na lata 2007-2013, zatwierdzonego uchwałą Zarządu Województwa D. nr [...] z dnia [...].06.2009 r. (tj. w wersji aktualnej na dzień ogłoszenia naboru do podschematu [...]) oraz " Wytycznych dla Wnioskodawców w ramach RPO WD 2007-2013 - Podschemat l.l.Dl.b: Projekty inwestycyjne zwiększające atrakcyjność turystyczną regionu poprzez tworzenie centrów pobytowych EURO 2012 (grudzień 2009 r.)", w związku z postanowieniami umowy o dofinansowanie nr [...] z dnia [...].08.2010 r. (z późn zm.). Powyższy obowiązek został wskazany przez D. Instytucję Pośredniczącą już na etapie ogłoszenia o naborze do podschematu l.lDl.b. (pkt VI. opublikowanego w dniu 10.08.2009 r. - na stronie internetowej [...] - ogłoszenia o naborze wniosków). Skarżąca Spółka nie dopełniła wskazanego obowiązku, w związku niezakończeniem projektu w wynikającym z umowy o dofinansowanie terminie przez co naruszyła obowiązującą każdego beneficjenta procedurę. Powyższe spowodowało zdaniem organu odwoławczego zaistnienie przesłanki z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

Organ wskazał, że w polskim systemie prawnym podstawowe zasady odnoszące się do kwestii korygowania nieprawidłowości zawarte zostały także w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, która w art. 207 wskazuje przypadki oraz sposób odzyskiwania nieprawidłowo poniesionych wydatków. Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 1) i 2) u.f.p. z 2009 .r, w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację projektów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane w szczególności niezgodnie z przeznaczeniem, czy też z naruszeniem procedur obowiązujących przy ich wykorzystywaniu (art. 184 ust. 1 u.f.p. z 2009 r.), podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków. Dlatego też decyzja o zwrocie wypłaconych skarżącej spółce środków jest w opinii organu odwoławczego w pełni uzasadniona. Zaskarżona decyzja zawiera obszerne uzasadnienie, w którym organ odwoławczy ustosunkowuje się do zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą w odwołaniu.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się spółka i wywiodła skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w której zarzuciła:

1.naruszenie art. 8 ust. 1 i 2, art. 7, art. 87 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks

postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm., powoływanej dalej także jako "k.p.a.") poprzez:

a) dokonywanie wykładni przepisów prawa powszechnie obowiązującego, zawartych w ustawach (w tym w szczególności w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych) oraz interpretowanie pojęć zawartych w przepisach rangi ustawowej (a w szczególności w przepisach ustawy o finansach publicznych - w tym zwłaszcza pojęć takich jak: "środki wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem" oraz "środki wykorzystane z naruszeniem procedur") w oparciu o zapisy i postanowienia zawarte w dokumentach, które nie posiadają rangi ustawy, a co więcej, które w ogóle nie są ani aktami normatywnymi, ani źródłami obowiązującego prawa - w tym w szczególności w oparciu o: - zapisy umowy o dofinansowanie realizacji projektu nr [...]; - zapisy Ramowego Planu Realizacji Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa D. na lata 2007- 2013; - zapisy "Wytycznych dla wnioskodawców w ramach RPO WD 2007- 2013 - Podschemat 1.1.D1 .b: Projekty inwestycyjne zwiększające atrakcyjność turystyczną regionu poprzez tworzenie centrów pobytowych EURO 2012 (grudzień 2009 r.)"; - treść ogłoszenia o naborze wniosków do Priorytetu 1 "Wzrost konkurencyjności d. przedsiębiorstw", działania 1.1 "Inwestycje dla przedsiębiorstw", schemat 1.1 D1 "Dotacje inwestycyjne dla MŚP zwiększające atrakcyjność turystyczną regionu", Podschematu 1.1.D1.b "Projekty inwestycyjne zwiększające atrakcyjność turystyczną regionu poprzez tworzenie centrów pobytowych EURO 2012"; - zapisy "Szczegółowego Opisu Priorytetów Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa D. na lata 2007- 2013" (Uszczegółowienia RPO WD);

b) przyjęcie za podstawę działań organów władzy publicznej (w tym w szczególności za podstawę działań organów administracji publicznej o charakterze władczym), postanowień zawartych w dokumentach, które nie posiadają rangi ustawy, a co więcej- które nie są w ogóle ani aktami normatywnymi, ani źródłami obowiązującego prawa (w tym w szczególności postanowień zawartych w dokumentach wymienionych w lit. a) powyżej);

c) przyjęcie za podstawę decyzji administracyjnych, kierowanych do skarżącego jako do spółki handlowej, a więc do podmiotu prawa prywatnego (tj. podmiotu nie znajdującego się w strukturze administracji publicznej i nie pozostającego w stosunku podległości organizacyjnej wobec organów, które je wydały), postanowień zawartych w

dokumentach, które nie posiadają rangi ustawy, a co więcej, które nie są w ogóle ani aktami normatywnymi, ani źródłami obowiązującego prawa (w tym w szczególności postanowień zawartych w dokumentach wymienionych w lit. a) powyżej);

d) podejmowanie w stosunku do skarżącego, jako do spółki handlowej, a więc do podmiotu prawa prywatnego (tj. podmiotu nie znajdującego się w strukturze administracji publicznej i nie pozostającego w stosunku podległości organizacyjnej względem organów administracji publicznej) rozstrzygnięć władczych oraz poprzez określanie sytuacji prawnej skarżącego i nakładanie na niego obowiązków- w oparciu o postanowienia zawarte w dokumentach, które nie posiadają rangi ustawy, a co więcej, które nie są w ogóle ani aktami normatywnymi, ani źródłami obowiązującego prawa (w tym w szczególności postanowień zawartych w dokumentach wymienionych w lit. a) powyżej);

2. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego k.p.a., poprzez nieuwzględnienie przez organ szeregu okoliczności mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie, a to w szczególności poprzez nieuwzględnienie przez organ:

a) znacznego stopnia zaawansowania inwestycji, której dotyczyła umowa o dofinansowanie; wyboru przez Beneficjenta "sposobu gospodarczego" do realizacji inwestycji; wystąpienia nieprzewidzianych trudności w trakcie wykonywania robót budowlanych; wysoce niesprzyjających warunków pogodowych panujących w trakcie zimy 2010/2011, a także wysokich kosztów poniesionych przez Beneficjenta na obsługę procedur związanych z pozyskiwaniem i realizacją dofinansowania ze środków dotacji rozwojowej w ramach projektu;

b) okoliczności przewlekłego rozpatrywania przez D. Instytucję Pośredniczącą wniosków o płatności pośrednie oraz kierowania przez D. Instytucję Pośredniczącą pod adresem Beneficjenta całkowicie pozbawionych podstaw prawnych wezwań do uzupełnień wniosków;

3. naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych u.f.p, poprzez jego błędną wykładnię, to jest poprzez przyjęcie, że: samo niezakończenie realizacji zakresu rzeczowego i finansowego projektu w terminie wynikającym z umowy o dofinansowanie, nieosiągnięcie celu projektu w pierwotnie założonym terminie oraz niezłożenie w terminie wniosku o płatność końcową (tj. nieosiągnięcie przez Beneficjenta zamierzonego efektu w pierwotnie założonym

terminie), stanowi wystarczającą i samodzielną przesłankę pozwalającą na uznanie, że środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, podczas gdy za "środki wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem" w rozumieniu wskazanego przepisu mogą być uznane jedynie takie środki, które zostały wydatkowane na cele lub zadania inne, niż te, na które środki były przyznane (tj. które były wydatkowane niegodnie z ich ustalonym pierwotnie przeznaczeniem), co jednak w niniejszej sprawie w ogóle nie miało miejsca. Skarżący zastrzegł jednak, że podniesienie niniejszego zarzutu nie stanowi i nie może być w żaden sposób poczytywane za przyznanie, iż w niniejszej sprawie w ogóle zaistniały okoliczności w postaci: niezakończenia realizacji zakresu rzeczowego i finansowego projektu w terminie wynikającym z umowy o dofinansowanie, nieosiągnięcia celu projektu w pierwotnie założonym terminie czy też niezłożenia w terminie wniosku o płatność końcową lub nieosiągnięcia przez Beneficjenta zamierzonego efektu w pierwotnie założonym terminie;

4. naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ustawy o finansach publicznych poprzez ich błędną wykładnię, to jest poprzez:

a) błędne przyjęcie, że procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków europejskich mogą być określane w dokumentach nie będących źródłami prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczpospolitej Polskiej (w tym w szczególności poprzez przyjęcie, że procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków europejskich mogą być zawarte w zapisach dokumentów dotyczących realizacji danego programu operacyjnego, takich jak w szczególności dokumenty wymienione w pkt 1 lit. a) powyżej);

b) błędne przyjęcie, że przesłanka z art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych nie jest związana wyłącznie z procedurą wydatkowania środków przez Beneficjenta (a więc poprzez błędne przyjęcie, że wymóg zgodności z procedurami może być na gruncie omawianej normy odnoszony również do działań Beneficjenta nie polegających na "dokonywaniu wydatków" oraz udzielaniu zamówień publicznych);

c) błędne przyjęcie, że: niezakończenie realizacji zakresu rzeczowego i finansowego projektu w terminie wynikającym z umowy o dofinansowanie, nieosiągnięcie celu projektu w pierwotnie założonym terminie oraz niezłożenie w terminie wniosku o płatność końcową (tj. nieosiągnięcie przez Beneficjenta zamierzonego efektu w pierwotnie założonym terminie), stanowi wystarczającą i

samodzielną przesłankę pozwalającą na uznanie, że środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, zostały wykorzystane z naruszeniem obowiązujących procedur, podczas gdy za "środki wykorzystane z naruszeniem procedur" w rozumieniu wskazanego przepisu mogą być uznane jedynie środki wykorzystane z naruszeniem procedur określonych albo w umowach międzynarodowych (o ile posiadają one status źródła prawa powszechnie obowiązującego w RP), albo w przepisach ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r.- Prawo zamówień publicznych (t. jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 113, poz. 759 z późn. zm.) - co w niniejszej sprawie w ogóle nie miało miejsca; skarżący zastrzegł jednak, że podniesienie niniejszego zarzutu przez skarżącego nie stanowi i nie może być w żaden sposób poczytywane za przyznanie, iż w niniejszej sprawie w ogóle zaistniały okoliczności w postaci: niezakończenia realizacji zakresu rzeczowego i finansowego projektu w terminie wynikającym z umowy o dofinansowanie, nieosiągnięcia celu projektu w pierwotnie założonym terminie czy też niezłożenia w terminie wniosku o płatność końcową lub nieosiągnięcia przez Beneficjenta zamierzonego efektu w pierwotnie założonym terminie;

5. naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 1) i 2) i ust. 12 w zw. z art. 184 w zw. z art. 67 ustawy o finansach publicznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, to jest poprzez bezpodstawne przyjęcie, że środki uzyskane przez Beneficjenta w ramach dofinansowania projektu zostały wykorzystane: 1) niezgodnie z przeznaczeniem oraz 2) z naruszeniem procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu, pomimo tego, że w niniejszej sprawie żadna z powyższych przesłanek w ogóle nie zaistniała;

6. naruszenie przepisów art. 60 lit. b) oraz art. 70 ust. 1 lit. b) w zw. z art. 2 pkt 7) rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z 31.07.2006, s. 25, z późn. zm.; powoływanego dalej także jako "Rozporządzenie"), oraz naruszenie art. 25 pkt 1) w zw. z art. 26 ust.1 pkt 1) i 15) w zw. z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t. jedn. Dz. U. z 2009 r., Nr 84, poz. 712, z późn. zm.), poprzez bezpodstawne przyjęcie, że postępowanie Beneficjenta w niniejszej sprawie nosi znamiona nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7) Rozporządzenia- pomimo tego, że nie zaistniała żadna z normatywnie określonych przesłanek, które w

świetle prawa wspólnotowego wymagane są do dokonania kwalifikacji określonego działania lub zaniechania jako nieprawidłowości, a w szczególności pomimo tego, że:

- Beneficjent w ogóle nie dopuścił się naruszenia jakiegokolwiek przepisu prawa wspólnotowego – co jest jedną z przesłanek koniecznych do stwierdzania zaistnienia nieprawidłowości (w tym miejscu skarżący pragnie również wskazać, że przyjmując, iż nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7) Rozporządzenia występuje także w przypadku naruszenia przepisów prawa krajowego, a nie tylko przepisów prawa wspólnotowego, organ dopuścił się także błędnej wykładni art. 2 pkt 7) Rozporządzenia, albowiem ze wskazanego przepisu wynika expressis verbis, że pojęcie nieprawidłowości na gruncie ww. Rozporządzenia dotyczy tylko i wyłącznie naruszeń prawa wspólnotowego, a nie krajowego, przy czym skarżący pragnie jednocześnie wyraźnie podkreślić, że skarżący nie dopuścił się również naruszenia jakiegokolwiek przepisu prawa krajowego; w związku z powyższym, niezależnie od dokonania przez organ błędnej wykładni przywołanych przepisów, organ dopuścił się także ich niewłaściwego zastosowania);

- Beneficjent w ogóle nie dopuścił się żadnego takiego działania lub zaniechania, które spowodowałoby lub choćby mogło spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej, co jest jedną z przesłanek koniecznych do stwierdzania zaistnienia nieprawidłowości;

7. naruszenie art. 138 §1 w zw. z art. 104 k.p.a. w zw. z art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t. jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1590 z późn. zm.) poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji pomimo jej oczywistych i rażących wadliwości;

8. naruszenie art. 20 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 6 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 8 ust. 1, art. 9 i art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz. U. 2010 r. Nr 220 poz. 1447, z późn. zm.), poprzez wydanie rozstrzygnięcia, które:

a) narusza statuowane w tychże przepisach zasady wolności działalności gospodarczej oraz wspierania przedsiębiorczości i poszanowania interesów przedsiębiorcy,

b) aprobuje przewlekłe rozpatrywanie przez D. Instytucję Pośredniczącą wniosków o płatności pośrednie oraz kierowanie przez D.

Instytucję Pośredniczącą pod adresem Beneficjenta całkowicie pozbawionych podstaw prawnych wezwań do uzupełnień wniosków.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca spółka wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości ewentualnie o jej uchylenie w całości, o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi spółka odniosła się do podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał zajmowane w sprawie stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w rozważaniach

nad stanem faktycznym i prawnym sprawy orzekł, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej ustawy). Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm. zwanej dale w skrócie p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl natomiast przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Analizując skargę przy zastosowaniu powyższych rozważań przypomnieć należy, że zaskarżoną decyzją Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa D. określiła stronie skarżacej kwotę środków przypadających do zwrotu dla projektu nr [...] pt. " [...]" (Działanie 1.1 RPO WD) i do zwrotu dofinansowania przyznanego na realizację projektu nr [...] w wysokości łącznej kwoty dofinansowania otrzymanej w ramach tego projektu, to jest [...] zł. Zarząd Województwa D. uznał, że strona

skarżąca nie wywiązała się z warunków umowy z dnia [...] sierpnia 2010 r., bowiem nie dotrzymała terminu zakończenia rzeczowego i finansowego projektu, przesuniętego ostatecznie do dnia [...] czerwca 2012 r. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 207 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 189 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. nr 157, poz.1240 ze zm.) i art. 25 pkt 1, art. 26 pkt 15 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. nr 84, poz. 712 ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju za prawidłową realizację programu odpowiada - w przypadku programu operacyjnego - instytucja zarządzająca, którą jest odpowiednio minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego lub zarząd województwa. Stosownie do art. 26 ust. 1 powołanej ustawy, do zadań instytucji zarządzającej należy w szczególności: odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych (pkt 15). W myśl natomiast przepisu art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,

3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10. Stosownie do ust. 8 tego artykułu w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja, która podpisała umowę z beneficjentem, wzywa go do zwrotu środków lub do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, o którym mowa w ust. 2 w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej [...] wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2 (ust. 9). W ustawie o finansach publicznych wskazano, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie

międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Przy wydatkowaniu środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 5 lit. c i d, a także środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z tych środków, stosuje się odpowiednio zasady rozliczania określone dla dotacji z budżetu państwa (art. 184 ustawy o finansach publicznych). W przypadku natomiast niezłożenia wniosku o płatność na kwotę lub w terminie, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 (warunki i tryb udzielania i rozliczania zaliczek), od środków pozostałych do rozliczenia, przekazanych w ramach zaliczki, nalicza się odsetki jak dla zaległości podatkowych, liczone od dnia przekazania środków do dnia złożenia wniosku o płatność (art. 189 ust. 3).

W rozpatrywanej sprawie, strona skarżąca zawarła w dniu [...] sierpnia 2011 r. umowę o dofinansowania projektu nr [...] pod nazwą "[...]", w ramach Priorytetu 1 Regionalnego Projektu Operacyjnego Województwa D. "Wzrost Konkurencyjności d. przedsiębiorstw", Działanie 1.1 "Inwestycje dla przedsiębiorstw", Schemat1.1.D1 "Dotacje inwestycyjne dla MŚP zwiększające atrakcyjność turystyczną regionu", Podschemat 1.1.D1.b " Dotacje inwestycyjne dla MŚP zwiększające atrakcyjność turystyczną regionu poprzez tworzenie centrów pobytowych EURO 2012." Umowa o dofinansowanie przewidywała w pierwotnej wersji termin zakończenia projektu na dzień 29 lutego 2012 r. Z powodu wniosku strony skarżącej termin ten został przesunięty – najpierw do dnia [...] kwietnia 2012 r., a ostatecznie ustalony na dzień [...] czerwca 2012 r. Tymczasem podczas kontroli zewnętrznej projektu, kontrolerzy w protokole z dnia 30 czerwca 2012 r. ustalili : "(...) iż, cel projektu Centrum pobytowe Euro 2012 nie został osiągnięty. Pomimo przesunięcia terminu zakończenia realizacji projektu - aneks do umowy nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. - na dzień [...] czerwca 2012 r. nadal brak zakończenia realizacji projektu". Strona skarżąca w piśmie skierowanym do D. Instytucji Pośredniczącej z dnia [...] lipca 2012. przyznała fakt niezakończenia projektu w planowanym terminie i wyjaśniła, że "(...) projekt zostanie zakończony do [...] września 2012 r. w pełnym zakresie."

Przy tak ustalonym stanie faktycznym istotą sporu jest ustalenie czy niezakończenie przez stronę skarżącą realizacji rzeczowego i finansowego projektu w terminie wynikającym z umowy o dofinansowanie jest nieosiągnięciem celu tego

projektu, tym samym czy środki przekazane na jego realizację zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem i z naruszeniem procedur . Odpowiedź twierdząca na tak postawione pytanie powoduje konieczność zwrotu wypłaconych stronie skarżącej środków zgodnie z treścią przywołanego art. 207 ust. 1 u.f.p.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że celem naboru wniosków, w ramach którego był realizowany sporny projekt, było wsparcie inwestycji zwiększających atrakcyjność turystyczną regionu poprzez stworzenie centrów pobytowych EURO 2012. Z tego powodu umowa o dofinansowanie zawarta pomiędzy stroną skarżącą a D. Instytucja Pośredniczącą określała ostatecznie termin zakończenia prac do dnia [...] czerwca 2012 r. Innymi słowy strona skarżąca podpisując aneks do umowy z dnia [...] sierpnia 2010 r. (nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r.) zobowiązała się do zakończenia rzeczowego i finansowego realizacji projektu najpóźniej do dnia [...] czerwca 2012 r. Z tego też powodu D. Instytucja Pośrednicząca, pomimo kolejnego wniosku strony skarżącej o przesunięcie terminu zakończenia prac do końca listopada 2012 r., nie wyraziła na ten termin zgody.

W konsekwencji zatem, w ocenie Sądu, bezspornym jest, że celem konkursu, w ramach którego wybrano do dofinansowania sporny projekt, było wsparcie inwestycji zwiększających atrakcyjność turystyczną regionu poprzez stworzenie centrów pobytowych na wydarzenie sportowe jakim było EURO 2012. Strona skarżąca przystępująca do konkursu już we wniosku o dofinansowanie projektu określiła w jaki sposób jej projekt spełni wymogi stawiane taki centrom pobytowym, znała też termin, w którym miało się odbyć w Polsce EURO 2012. Miała więc pełną świadomość, że niedopełnienie terminu rzeczowego i finansowego zakończenia projektu określonego ostatecznie na dzień 15 czerwca 2012 r. uniemożliwi przyjęcie gości Euro 2012. Sąd zgadza się z organem administracji publicznej, że niezakończenie projektu w terminie spowodowało, że cel określony w umowie o dofinansowanie projektu nie został osiągnięty, czyli środki przeznaczone na realizację spornego projektu zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem rozumianym jako określenie z góry celu, któremu ma służyć dany projekt. Nie ma racji strona skarżącą wskazując, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenie przez organ drugiej instancji art. 207 ust.1 pkt 1 u.f.p.

W celu rozstrzygnięcia sporu zaistniałego pomiędzy stronami postepowania należy też przywołać postanowienia umowy o dofinansowanie projektu. W § 2 ust.1

umowy przewidziano, że określa ona szczegółowe zasady, tryb i warunki, na jakich dokonywane będzie przekazywanie i rozliczanie dofinansowania części wydatków kwalifikowanych poniesionych przez stronę na realizacje spornego projektu . Jak wynika natomiast z § 2a ust. 1 warunkiem uznania wydatków za kwalifikowalne jest poniesienie ich przez Beneficjenta w okresie realizacji projektu, w związku z realizacja projektu, zgodnie z postanowieniami umowy, prawem wspólnotowym, krajowym, wytycznymi oraz uszczegółowionym RPO WD, jak również zasadami określonymi przez IZ RPO WD. Okres kwalifikowalności wydatków w ramach projektu rozpoczyna się po złożeniu wniosku o dofinansowanie i kończy się w dniu zakończenia finansowej realizacji projektu określonym w § 3 ust. 1 pkt 3. Natomiast okres realizacji projektu ustalony w § 3 umowy wskazuje, że rozpoczęcie realizacji projektu nastąpi 25 stycznia 2010 r. a zakończenie rzeczowej i finansowej realizacji tego projektu [...] lutego 2012 r. Z tym że strona skarżąca skorzystała z możliwości wskazanej w § 17 umowy i przedłużyła ostatecznie termin zakończenia rzeczowego i finansowego projektu do dnia [...] czerwca 2012 r. Zgodnie zaś z § 6 ust. 1 umowy refundacji podlegają jedynie wydatki kwalifikowalne, o których mowa w § 2a umowy, poniesione przez beneficjenta w okresie realizacji projektu, wskazanym w § 3 umowy. Należy również wskazać, że zgodnie z treścią § 4 ust. 2 umowy strona skarżąca zobowiązała się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności z przepisami rozporządzeń wskazanych we wstępie do niniejszej umowy, a także z procedurami w ramach programu oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie celów i wskaźników produktu i rezultatu zakładanych we wniosku o dofinansowanie. Natomiast w § 8 ust. 1 umowy wskazano, że jeżeli zostanie stwierdzone, że beneficjent wykorzystał całość lub część dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem, bez zachowania obowiązujących procedur, lub pobrał całość lub część dofinansowania w sposób nienależny albo w nadmiernej wysokości, beneficjent zobowiązuje się do zwrotu tych środków.

W tym miejscu uzasadnienia Sąd wskazuje, że w pełni zgadza się ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie z którym analiza unormowań zawartych w art. 184 u.f.p. prowadzi do wniosku, że ustawodawcy nie chodziło wyłącznie o procedury uregulowane powszechnie obowiązującymi przepisami

prawa. Należy zgodzić się ze stroną skarżącą, że z powołanego przepisu wynika niewątpliwie, że pod pojęciem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. należy rozumieć procedury określone w umowie międzynarodowej i przepisach wykonawczych. Te ostatnio wymienione procedury nie wyczerpują jednak pojęcia "procedur, o których mowa w art. 184u.f.p.", gdyż nie obejmują "innych procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu". Interpretacja pojęcie "inne procedury obowiązujące przy ich wykorzystaniu" musi uwzględniać zarówno potoczne rozumienie wyrazu "procedura", jak i sposób uregulowania w prawie krajowym wdrażania programów operacyjnych. Słowem "procedura" określa się zazwyczaj normowany przepisami lub zwyczajami sposób prowadzenia lub załatwienia jakiejś sprawy. Pod pojęciem " inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków", o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. należy w związku z tym rozumieć reguły postępowania obowiązujące przy wykorzystywaniu środków pomocowych. Wspomniane reguły nie są przedmiotem regulacji prawa unijnego. Z kolei w prawie krajowym systemy realizacji programów operacyjnych krajowych i regionalnych tworzone są przede wszystkim aktami nie mającymi waloru przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Projekty są realizowane przez beneficjentów na podstawie umowy o dofinansowanie, która stanowi podstawowe źródło uprawnień i obowiązków jej stron, w tym beneficjenta. Wzór umowy o dofinansowanie jest elementem systemu realizacji programu operacyjnego, w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r., Nr 84, poz. 712 ze zm.). Wspomniany wzór umowy składa się także na dokumentację konkursową. Uczestnik konkursu ma możliwość zapoznania się z warunkami umowy, w tym z zasadami obowiązującymi przy wykorzystaniu dofinansowania i swobodnego podjęcia decyzji o nawiązaniu stosunku prawnego na zasadach określonych w umowie. W przypadku zawarcia umowy o dofinansowanie zgodnie z przyjętym przez właściwą instytucję wzorem reguluje się również procedurę realizacji projektu. Przy takich rozwiązaniach przyjętych w prawie krajowym, w szczególności w ustawie z dnia [...] grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, należało uznać, że racjonalny ustawodawca stanowiąc w art. 184 ust. 1 u.f.p. o "innych procedurach" obowiązujących przy wykorzystywaniu środków finansowych musiał uwzględnić rangę przepisów regulujących omawianą kwestię. Nadanie analizowanemu terminowi innego znaczenia prowadziłoby do sytuacji, w której odzyskiwanie kwot dofinansowania na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. byłoby

wyłączone. Taką sytuację należy wykluczyć, gdyż nie sposób przyjąć, że ustawodawca wprowadził rozwiązania, które w istocie nie byłyby możliwe do stosowania. Na tle powyższego nie znajduje uzasadnienie stanowisko strony skarżącej jakoby przesłanka z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. związana była wyłącznie ze stosowaniem przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych, brak jest również podstaw do uznania zasadności interpretacji spornego przepisu, zgodnie z którą podstawa do zwrotu środków miałaby być związana jedynie z procedurą ich wydatkowania oraz że procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków europejskich mogą być określane jedynie w źródłach prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej. Nie można też zgodzić się z zarzutem strony skarżącej w którym wskazuje na naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 184 w związku z art. 67 u.f.p. i w efekcie błędnym przyjęciu, że środki uzyskane przez stronę skarżącą w ramach dofinansowania projektu zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem oraz z naruszeniem obowiązujących procedur przy ich wykorzystaniu.

Zdaniem Sądu, istotne naruszenie przez stronę skarżącą procedury obowiązującej przy wykorzystaniu otrzymanego dofinansowania, określonej w § 3 ust. 1 pkt b i c umowy, a polegające na nie doprowadzeniu do zakończenia rzeczowej i finansowej realizacji projektu w terminie do [...] czerwca 2012 r (termin wynikający z aneksu do umowy z dnia [...] kwietnia 2012 r) oraz niezłożenie w terminie wniosku o płatność końcową (naruszenie § 7 ust.10 umowy i zapisów Ramowego Planu Realizacji Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa D. na lata 2007 – 2013, zatwierdzonego uchwałą Zarządu Województwa D. nr [...] z dnia [...] czerwca2009 r. oraz Wytycznych dla Wnioskodawców w ramach RPO WD 2007 – 2013 - Podschemat 1.1.D1.b: Projekty inwestycyjne zwiększające atrakcyjność turystyczna regionu poprzez tworzenie centrów pobytowych EURO 2012 (grudzień 2009) stanowiło wystarczającą podstawę do przyjęcia, że zaistniała przesłanka określona w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. uzasadniająca wydanie decyzji określającej kwotę dofinansowania podlegającą zwrotowi.

Z powyższych przyczyn nie można też w niniejszej sprawie dopatrzyć się naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 , art. 7, art. 87 ust. 1 i 2, art. 20 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd nie stwierdził również naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania administracyjnego wskazanych w skardze, tj. art. 6, art. 7, art. 80, i art.

77 § 1 k.p.a. (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 t.j.). W sprawie został zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy istotny z punktu widzenia ustalenia stanu faktycznego. Organ przeprowadził logiczną analizę zapisów umowy z dnia [...] sierpnia 2010 r. oraz zasad kwalifikowalności wydatków, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Sąd wskazuje, że w rozpatrywanej sprawie strona dobrowolnie i świadomie zawarła umowę z dnia [...] sierpnia 2010 r. Umowa ta gwarantowała jej – przy spełnieniu określonych warunków – bezzwrotne dofinansowanie projektu, z którego mogłaby czerpać wymierne korzyści. Strona skarżąca powinna rozważyć więc czy będzie w stanie wypełnić zobowiązania umowne. Tym samym Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy administracji art. 6 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 8 ust. 1, art. 9, art. 11 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi należy przypomnieć, że zgodnie z art. 60 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, instytucja zarządzająca odpowiada za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, a w szczególności za: a) zapewnienie, że operacje są wybierane zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego oraz że spełniają one mające zastosowanie zasady wspólnotowe i krajowe przez cały okres ich realizacji, b) weryfikacje, że współfinansowane towary i usługi są dostarczone oraz że wydatki zadeklarowane przez beneficjentów na operacje zostały rzeczywiście poniesione i są zgodne z zasadami wspólnotowymi i krajowymi. Natomiast w myśl art. 70 ust. 1 lit. b Państwa członkowskie są odpowiedzialne za zarzadzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę, w szczególności za pomocą następujących działań zapobiegania, wykrywania i korygowania nieprawidłowości oraz odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami z tytułu zaległych płatności w stosownych przypadkach. Państwa członkowskie zgłaszają te nieprawidłowości Komisji i informują Komisję na bieżąco o przebiegu postępowań administracyjnych i prawnych.

Definicja pojęcia "nieprawidłowości" została zawarta w art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083. Przez nieprawidłowość rozumieć należy jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Definicja ta także odwołuje się do nieuzasadnionego wydatku a nie straty. Nie są to pojęcia tożsame. Nieuzasadniony wydatek może być stratą, ale nie musi.

Zawsze jednak w omawianych przepisach istnieje odniesienie do konsekwencji natury materialnej dostrzeżonych nieprawidłowości (także więc naruszonych procedur).

W myśl art. 25 pkt 1 w zw. z art. 5 pkt 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju za przygotowanie i prawidłową realizację programu operacyjnego odpowiada instytucja zarządzająca, którą w przypadku programu regionalnego jest zarząd województwa. Stosownie do art. 26 ust. 1 z.p.p.r. do zadań instytucji zarządzającej należy m. in. prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym kontroli realizacji poszczególnych dofinansowanych projektów; odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych; ustalanie i nakładanie korekt finansowych, o których mowa w art. 98 rozporządzenia nr 1083/2006.

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że celem przyjętych przez Unię Europejską i Polskę omawianych rozwiązań prawnych jest ochrona przyznanych środków finansowych przed działaniem lub zaniechaniem beneficjenta, które powoduje lub mogłoby spowodować stratę w budżecie w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku. Zdaniem składu orzekającego w rozpatrywanej sprawie w świetle art. 207 u.f.p. spełniona została przesłanka wykorzystania środków przyznanych stronie skarżącej na podstawie zawartej umowy o dofinansowanie z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., które spowodowały szkodę w budżecie w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku. Tym samym zarzut podniesiony przez stronę skarżąca naruszenia art. 60 lit b, art. 70 ust. 1 lit. b w zw. z art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006, art. 25 pkt 1 w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 1 i 15 w zw. Z art. 26 ust. 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju nie zasługuje na uwzględnienie.

Konkludując, zasadne jest stanowisko organu w rozpatrywanej sprawie. Jednostka zarządzająca odpowiedzialna za realizowanie zadań nałożonych w szczególności przepisami ustawy o finansach publicznych, zobowiązana jest m.in. do odzyskiwania kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawania decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych, a także do ustalania i nakładania korekt finansowych, o których mowa w art. 98 ww. rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Wskazany artykuł rozporządzenia w ust. 2 zdanie pierwsze stanowi, że państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub

systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze (Dz. U. UE. L 2006 nr 210, poz. 25 ze zm.).

Wobec braku podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.