Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 304/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 75 par. 1, art. 180
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 123
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w dniu 12 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 października 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 508/21 w sprawie ze skargi P.sp. j. w K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 marca 2021 r. nr 060000/71/68098/2021 w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; 2. zasądza od Przedsiębiorstwa P.sp. j. w K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 5 października 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 508/21 po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. sp. j. w K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 15 marca 2021 r., nr 060000/71/68098/2021 w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne – uchylił zaskarżoną decyzję.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm., dalej: ustawa COVID-19) przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że sformułowanie "działalność oznaczoną wg PKD 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" odwołuje się do rzeczywiście prowadzonej przez płatnika składek działalności, nawet jeżeli działalność ta nie została ujawniona w rejestrze REGON przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 1 p.p.s.a.;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie skargi P.P.H. P. sp. j. w K. na decyzję z 15 marca 2021 r., nr 060000/71/68098/2021 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, rozstrzygającej o uprawnieniu wspólnika tej spółki do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, pomimo tego, że spółka ta nie posiada interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., w zaskarżeniu decyzji, jak również zaniechanie wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przyczyn, dla których Sąd administracyjny rozpoznał skargę spółki, pomimo że zaskarżona decyzja dotyczyła uprawnień jej wspólnika nie spółki, w konsekwencji nie odniesienie się do wniosku organu o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 6 p.p.s.a., przez co wypełniona została dyspozycja art.174 pkt 2 p.p.s.a.;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 31 ust. 11 ustawy COVID-19, poprzez uznanie, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w art.31 ust.10 powołanej ustawy, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według PKD, nie dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu 30 września 2020 r. lecz konieczne jest ustalenie przez prgan w toku postępowania rzeczywiście prowadzonej przez płatnika składek działalności, nawet jeżeli działalność ta nie została ujawniona na dzień 30 września 2020 r. w rejestrze REGON, co doprowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 p.p.s.a.;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie, że organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza rodzaju faktycznie wykonywanej przez skarżącą działalności będącej działalnością przeważającą oraz czy na dzień 30 września 2020 r. skarżąca prowadziła przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD wskazanym we wniosku, pomimo tego że art. 31zo ust. 11 ustawy z COVID-19, wyraźnie stanowi, że ocena spełnienia warunku prowadzenia działalności gospodarczej według PKD 2007, jako rodzaj przeważającej działalności powinna zostać dokonana na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON na dzień 30 września 2020 r., przez co wypełniona została dyspozycja art.174 pkt 2 p.p.s.a.;

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie przy rozstrzyganiu sprawy domniemania prawdziwości wpisu w rejestrze przedsiębiorców KRS, istniejącego w dniu 30 września 2020 r., które to domniemanie wynika z przepisu art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym t.j. (Dz.U. z 2021 r. poz. 112) i obejmuje również wpis o rodzaju przeważającej działalności przedsiębiorcy, przez co wypełniona została dyspozycja art.174 pkt 2 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a.

Z akt postępowania administracyjnego, treści zaskarżonej decyzji oraz tych elementów składowych wyroku, które odnoszą się do przedmiotu rozstrzygnięcia wynika, że przedmiotem skargi do Sądu I instancji był decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 15 marca 2021 r., nr 060000/71/68098/2021, którą utrzymano w mocy decyzję o odmowie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres listopad 2020 r. Adresatem tej decyzji był T. R., który wnioskiem z 21 stycznia 2021 r. zainicjował postępowanie administracyjne w sprawie. We wniosku podał swój numer PESEL i numer NIP.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Na tle tego przepisu szczególnego znaczenia nabiera zagadnienie tożsamości sprawy administracyjnej. Należy w związku z tym zauważyć, że zgodnie z powszechnym stanowiskiem doktryny (por. B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z 23 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 654/96, OSP 1999/1, s. 51) na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej.

Przenosząc te rozważania na wskazane powyżej elementy stanu faktycznego sprawy, zauważyć należy, iż obowiązkiem Sądu I instancji było zbadanie legalności decyzji odmawiającej skarżącemu - osobie fizycznej - zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Tymczasem z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji nie sposób wywieść, czy jego rozważania odnoszą się do decyzji skierowanej do osoby fizycznej, czy też do wnoszącej skargę spółki.

Podkreślić przy tym należy, że Sąd I instancji nie wskazał z jakiej normy prawnej skarżąca spółka wywodzi swój interes prawny w żądaniu dochodzenia ochrony przed sądem administracyjnym w sprawie dotyczącej wniosku T. R. o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W tym zakresie organ zasadnie odwołał się do treści art. 50 § 1 p.p.s.a., z którego wynika, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. O "interesie prawnym" można mówić tylko wówczas, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. W celu ustalenia istnienia interesu prawnego, a tym samym możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego, niezbędnym jest ustalenie istnienia związku o charakterze materialnym pomiędzy sytuacją faktyczną danego podmiotu, a normą lub normami prawa materialnego kształtującymi sprawę administracyjną (wyrok NSA z 13 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3224/17).

Z tego też względu podzielić należało zarzut naruszenia przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. Natomiast odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, a dotyczących kwestii merytorycznych, na tym etapie postępowania byłoby przedwczesne.

Rozpoznając ponownie sprawę WSA w Gliwicach rozważy, czy P. sp. j. w K. posiada interes prawny w zaskarżeniu decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 15 marca 2021 r., nr 060000/71/68098/2021.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. .

O zasądzeniu kosztów postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).