Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1648/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2024 r. sprawy ze skargi D. L. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. na rzecz D. L. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

D. L. (dalej, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...], którą organ uchylił decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2023 r. odmawiająca udostępnienia skarżącemu informacji publicznej i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że wnioskiem z dnia [...] marca 2023 r. skarżący zażądał udostępnienia informacji publicznej w postaci wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 roku w sprawie o sygn. [...] wraz z uzasadnieniem.

Decyzją z dnia [...] maja 2023 2022 r. Prezes Sądu Okręgowego w [...] odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że nie dysponuje gotową informacją w postaci zanonimizowanego wyroku Sądu Okręgowego w [...] wraz z uzasadnieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. w sprawie o sygn. akt [...]. Organ I instancji wyjaśnił, że w celu udostępnienia wnioskowanego dokumentu konieczne byłoby dokonanie anonimizacji ww. wyroku wraz z uzasadnieniem o łącznej liczbie 866 stron. W konsekwencji Prezes uznał, że zawarte we wniosku żądanie dotyczy informacji przetworzonej, gdyż anonimizacja takiej liczby stron (866) w znacznym stopniu zakłóciłaby normalny tok działania adresata wniosku i utrudniłoby wykonywanie pozostałych zadań. Dlatego też, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej jako: "u.d.i.p.") odmówił skarżącemu udostępnienia informacji przetworzonej, gdyż skarżący nie wykazał istnienia szczególnej istotności w uzyskaniu żądanej informacji dla interesu publicznego.

Od tej decyzji skarżący odwołał się.

Zaskarżoną decyzją Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] uchyli ł decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

Zdaniem organu odwoławczego, bezspornym jest, iż wniosek skarżącego dotyczył udostępnienia informacji publicznej w postaci wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. w sprawie o sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem. Jednakże, ustawa o dostępie do informacji publicznej jest podstawowym, ale nie jedynym aktem prawnym, na podstawie którego informacje publiczne są udostępniane. Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.

Organ odwoławczy powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego składu 7 sędziów z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 7/13, i podniósł, że przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie stosuje się wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Przepisami takimi są m in. przepisy art. 156 i art. 321 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku - Kodeks postępowania karnego (dalej: "K.p.k."). Przepis art. 156 § 1 K.p.k. zapewnia prawo dostępu do akt sprawy sądowej oraz przyznaje możność sporządzania odpisów stronom, obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym i podmiotowi określonemu w art. 416 K.p.k. Za zgodą prezesa sądu, akta te mogą być udostępniane również innym osobom. Chociaż przepis nie stanowi tego expressis verbis, według Naczelnego Sądu Administracyjnego - należy przyjąć, że dotyczy on akt sądowych zarówno toczącego się, jak i zakończonego postępowania. Są to przepisy szczególne, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej.

W ocenie organu, całość wywodu Naczelnego Sądu Administracyjnego prowadzi do następujących wniosków:

1. po pierwsze, przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a KJ.p.k. adresowane są do każdego (do wszystkich), a więc nie tylko do stron postępowania karnego, o czym przesądza m.in. treść zdania drugiego art. 156 § 5 K.p.k., z której wynika, iż akta mogą być w wyjątkowych sytuacjach udostępnione innym niż stronom (obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym) osobom,

2. po drugie, przepisy te zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego. To dotyczy zarówno postępowań w toku, jak i już prawomocnie zakończonych,

3. po trzecie, wskazane przepisy K.p.k. stanowią "przepisy innych ustaw", o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, które w całości wyłączają zastosowanie przepisów u.d.i.p.

Wobec powyższego, po wpływie wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2023 r., organ I instancji powinien był - na piśmie - powiadomić wnioskodawcę, że w odniesieniu do żądanej informacji nie stosuje się przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej tylko przepisy ustawy szczególnej, tj. art. 156 k.p.k.

Z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postepowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji narzucono naruszenie:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że na gruncie przedmiotowej sprawy istnieją podstawy do uchylenia decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2023 r. odmawiającej udostępnienia informacji publicznej w zakresie wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. w sprawie o sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości, podczas gdy przepisy te nie dają podstawy do uchylenia tej decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji z przyczyn leżących u podstaw zaskarżonej decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...], tj. uznania, że "zaskarżony akt narusza przepisy w stopniu uzasadniającym jego uchylenie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i umorzenie postępowania w sprawie", co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do pozbawienia skarżącego możliwości rozpoznania jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej;

2. naruszenie prawa materialnego, tj.:

a. art. 1 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i w zw. z art. 156 § 1, 5 i 5a K.p.k. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że udostępnienie wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. w sprawie o sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem narusza przepis art. 156 K.p.k. wobec czego wyrok ten nie może być udostępniony w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej; podczas gdy przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają art. 156 K.p.k., bowiem nie określają odmiennych (sprzecznych) zasad i trybu dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, a w konsekwencji na gruncie niniejszej sprawy przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie zostały wyłączone;

b. art. 2 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 a u.d.i.p. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej w postaci Wyroku nie podlega rozpoznaniu na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, podczas gdy zastosowanie tych przepisów nie zostało wyłączone ze względu na przepis art. 156 § 1, 5, 5a K.p.k.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie stawianych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że ustawa o dostępie do informacji publicznej, służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat działalności organów władzy publicznej, osób pełniących funkcje publiczne, organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP). Używając w art. 2 ust. 1 u.d.i.p. pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, będące w posiadaniu takich informacji.

Informacja publiczna, w myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p., to każda informacja o sprawach publicznych. Przepis art. 6 u.d.i.p. wymienia zaś kategorie informacji publicznej, które z mocy prawa podlegają udostępnieniu, przy czym katalog ten nie jest wyczerpujący. Omawiana ustawa nie zawiera definicji legalnej pojęcia "sprawa publiczna", jednakże podczas prac legislacyjnych pojęcie to było rozwijane jako "każde działanie władzy publicznej w zakresie zadań stawianych państwu dotyczących lub służących ogółowi albo mających na celu zadysponowanie majątkiem publicznym. Desygnatem jest więc tu publicznoprawny charakter działalności danego podmiotu" (v. uzasadnienie do projektu ustawy [w:] K. Tracka, Prawo do informacji w polskim prawie konstytucyjnym, Warszawa 2009, s. 138).

Jak podkreśla się w orzecznictwie, "sprawy publiczne" to sprawy związane z istnieniem i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej. Określenie sprawy jako "publicznej" wskazuje, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). Jest to więc sprawa związana z władzą publiczną, wspólnotą publicznoprawną i jej funkcjonowaniem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt I OSK 2093/14; z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 2782/15).

Zgodnie z ugruntowanym już poglądem judykatury, wypracowanym na tle analizy art. 1 ust. 1 i art. 6 w związku z art. 4 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda wiadomość - dotycząca sfery faktów i danych - wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji, Podkreśla się, że taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów i danych o charakterze publicznym (por. wyroki NSA: z dnia 12 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 123/06; publ. LEX nr 291357; z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14). Podkreślenia wymaga, że o zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu u.d.i.p. decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i publiczny charakter informacji.

Zaskarżona w tej sprawie decyzja Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] wydana została na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., a którego wynika, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ I instancji po wpływie wniosku skarżącego, powinien był - na piśmie - powiadomić skarżącego jako wnioskodawcę, że w odniesieniu do żądanej informacji nie stosuje się przepisów u.d.i.p., tylko przepisy ustawy szczególnej, tj. art. 156 K.p.k. Powyższe organ odwoławczy wywiódł z tego, że u.d.i.p. jest podstawowym, ale nie jedynym aktem prawnym, na podstawie którego informacje publiczne są udostępniane. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Przepisów u.d.i.p. nie stosuje się wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Przepisem takim jest zaś m.in. art. 156 K.p.k.

W ocenie Sądu rozstrzygnięcie organu odwoławczego, który to nie wydał rozstrzygnięcia co do istoty sprawy narusza art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak było bowiem podstaw do uchylenia decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2023 r. i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości. Organ odwoławczy winien rozpoznać odwołanie skarżącego od decyzji organu I instancji i wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie wniosku z dnia [...] marca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem.

W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budziło wątpliwości, że wyroki sądowe są jawne i wraz z uzasadnieniami (jako integralną ich częścią) stanowią informację publiczną. Treść orzeczenia sądu nie tylko zaś stanowi - zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. - informację publiczną o sprawach publicznych, ale stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 tej ustawy – będąc rodzajem informacji dotyczących treści i postaci dokumentu urzędowego, podlega udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w tejże ustawie. Orzeczenia sądowe z uzasadnieniami, jako wydane przez sąd – w ramach jego działalności orzeczniczej, opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego - są danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w omawianej ustawie (wyroki NSA: z 8 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1938/10, z 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 933/11, z 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 1746/14). Obecnie tezy takiej nie trzeba już wywodzić w procesie wykładni przepisów - wprost przesądziła o tym nowelizacja art. 6, dokonana na mocy art. 13 ustawy o ułatwieniu wykonywania działalności gospodarczej, wprowadzona w życie z dniem 1 stycznia 2015 r., polegająca na zamieszczeniu w przywołanej jednostce redakcyjnej tiret trzeciego, stanowiącego, że jednym z postaci dokumentów urzędowych jest m.in. treść orzeczeń sądów powszechnych.

Nie sposób podzielić przy tym stanowiska organu odwoławczego, że żądana przez skarżącego informacja nie mogła zostać udostępniona w trybie u.d.i.p., albowiem dostęp do tego dokumentu, regulowany jest przepisami K.p.k., co wypełnia normę kolizyjną zawartą w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Przepis art. 156 K.p.k. reguluje zasady udostępniania akt sprawy sądowej oraz akt postępowania przygotowawczego, sporządzania z nich odpisów, w tym wydawania kserokopii z dokumentów i uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. Reguluje zatem kwestię dostępu do akt sprawy, jako zbioru określonych dokumentów, czego jednak w niniejszej sprawie skarżący się nie domagał. Powołane przez organ odwoławczy przepisy K.p.k. (art. 156 § 1, 5, 5a), które w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt w trakcie postępowania sądowego oraz postępowania przygotowawczego, wyłączają w tym zakresie uregulowania u.d.i.p. Chodzi jednak o udostępnienie określonego zbioru różnorodnych materiałów i dokumentów, które tworzą akta sprawy, a nie dostęp do zawartej w tym zbiorze informacji publicznej, czy też konkretnie oznaczonego dokumentu.

Z uwagi na powyższe Sąd podziela stanowisko skarżącego, że błędnie organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania u.d.i.p., a udostępnienie ww. wyroku skarżącemu powinno nastąpić na podstawie art. 156 K.p.k. Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 2234/22, który wydany został w analogicznym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę winien rozpoznać odwołanie skarżącego od decyzji organu I instancji i wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie wniosku z dnia [...] marca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej. Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] winien w szczególności rozważyć, czy istniały przesłanki ograniczające dostęp do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.).