Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 166/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2007-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Opłata targowa
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 190, art. 214, art. 50 par. 1, 134 par. 1, art. 152, art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 9 poz 84
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
journal: Dz.U. 1951 nr 41 poz 312
law: Dekret z dnia 2 sierpnia 1951 r. o targach i targowiskach.
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 53a, art. 122, art. 187 par. 1, art. 191, art. 210 par. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Karolina Orłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi A. P. i S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty targowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta K. z dnia [...] nr [...]; II. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynika, iż decyzją z dnia [...], Nr [...], Burmistrz Miasta K. określił A. P. wysokość zobowiązania podatkowego w opłacie targowej za 6 dni /10, 17, 20, 24, 27 i 31 sierpnia 2004 roku/ w kwocie 630 zł oraz wysokość odsetek za zwłokę na dzień wydania decyzji w kwocie 20,10 zł.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż na podstawie zgromadzonego materiału – protokołów kontrolnych funkcjonariuszy Straży Miejskiej w K. sporządzonych w obecności pracownika organu podatkowego na okoliczność uchylania się od uiszczenia opłaty targowej - ustalił, że w wymienionych dniach A. P. prowadził działalność handlową na placu położonym w K. przy ul.[...], stanowiącym własność D. K., dokonując sprzedaży ze stoiska o powierzchni 36 m2 , 18 m2 oraz 16,57 m2. Organ wyjaśnił, że stosownie do art.15 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opłatę targową pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach, przy czym zauważył, iż przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i ją wydać, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę, dla powstania obowiązku uiszczenia opłaty targowej nie jest jednak istotne, czy umowa sprzedaży doszła do skutku, a wystarczającym jest fakt oferowania towarów do sprzedaży. Nadto organ wyjaśnił, że opłatę targową pobiera się od podmiotów dokonujących sprzedaży na targowiskach, za które uważa się wszelkie miejsca, na których prowadzi się handel, bez względu na to, kto jest właścicielem lub posiadaczem targowiska i czy jest ono prowadzone w miejscu do tego przeznaczonym.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. P. i stwierdził w nim, że adresatem tej decyzji powinien być on, a nie - jak błędnie uznał organ I instancji - jego syn – A. P. Stwierdził, iż to on prowadzi działalność gospodarczą – handel obwoźny, a syna A. upoważnił do pomocy w jej prowadzeniu w miesiącach lipiec – wrzesień 2004 roku ze względu na przebytą operację serca. Syn posiada od ojca stosowne upoważnienie do pomagania w pracy, o czym powiadomiony jest urząd skarbowy, przed wszystkimi organami kontrolnymi legitymuje się nadto kserokopiami dokumentów ojca dotyczących jego działalności gospodarczej.

S. P. zakwestionował ponadto stanowisko, iż targowiskiem jest każde miejsce, na którym prowadzi się handel, bez względu na to, kto jest właścicielem lub posiadaczem targowiska i czy jest ono prowadzone w miejscu do tego przeznaczonym. Jego zdaniem, targowiskiem nie może być miejsce stanowiące własność prywatną, stąd nie ma podstaw prawnych do pobierania opłaty targowej za dokonywanie sprzedaży na gruncie prywatnym.

W piśmie z dnia 4 stycznia 2005 roku, skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, S. P. powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu i podkreślił, iż ustalenia organu dotyczące dni, w których jego syn – A. miał dokonywać sprzedaży, są błędne, bowiem w dniach 7 października oraz 22 i 26 września 2004 roku /czwartek, środa, niedziela/ na pewno nie dokonywał sprzedaży w K., w którym dniami targowymi są tylko wtorki i piątki.

Natomiast A. P. w piśmie z dnia 15 stycznia 2005 roku oświadczył, iż pomaga ojcu – S. P. w prowadzonej przez niego działalności i zgodnie z jego poleceniami i instrukcjami płaci opłaty /placowe/ właścicielom oraz stara się unikać kontaktów z różnymi oszustami. Wniósł także o przyjęcie oświadczeń złożonych przez ojca w odwołaniu z dnia 18 listopada 2004 roku jako zgodnych z jego przekonaniem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując sprawę na skutek powyższego odwołania, przy przyjęciu, iż wnoszący je S. P. działa jako pełnomocnik A. P., zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji i przede wszystkim wskazało, iż opłata targowa odznacza się szerokim zakresem podmiotowym, bowiem zgodnie z art.15 ust.1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obciąża ona zarówno osoby fizyczne, osoby prawne, jak i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, które dokonują sprzedaży na targowiskach. Wobec tego, skoro z akt sprawy wynika, że w dniach wskazanych w decyzji organu I instancji sprzedaży takiej dokonywał A. P., jest on zobowiązany do uiszczenia opłaty. Przeciwne wywody S. P. organ II instancji uznał za chybione, podobnie jak zarzuty odwołania dotyczące pojęcia targowiska. Co do tych ostatnich wyjaśnił, że zgodnie z art.15 ust.2 i 2a powołanej ustawy za targowisko, na którym sprzedaż podlega opłacie targowej, uważa się każde miejsce, gdzie prowadzony jest handel. Ta definicja targowiska obejmuje zatem nie tylko zorganizowane miejsca sprzedaży, takie jak tradycyjny targ owocowo - warzywny czy giełda samochodowa, ale również sporadyczną sprzedaż prowadzoną na przykład na chodniku lub w przejściu podziemnym. Bez znaczenia jest, czy grunt stanowi własność prywatną, czy jest to typowe targowisko komunalne; w obu przypadkach gmina jest uprawniona do poboru opłaty targowej. Organ odwoławczy podkreślił, iż organ I instancji oparł się na stosownych protokołach, z których wynika, że we wskazanych dniach A. P. dokonywał czynności podlegających opłacie targowej, jednak odmówił uiszczenia należnej opłaty - stosownie do uchwały Rady Miejskiej w K. z dnia 29 listopada 2001roku, Nr [...].

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego S. P. i A. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, w której wnieśli o jej uchylenie i podtrzymali dotychczasowe stanowisko w zakresie braku podstaw do określenia należnej opłaty targowej. Nie zgodzili się ze stwierdzeniem, iż targowiskiem jest każde miejsce, na którym prowadzi się handel, bez względu na to, kto jest właścicielem lub posiadaczem targowiska i czy jest ono prowadzone w miejscu do tego przeznaczonym i wyrazili pogląd, że targowiskiem może być tylko miejsce przeznaczone do prowadzenia handlu, a takim plac D. K. nie jest. Handlując na tym placu skarżący nie może korzystać z infrastruktury, w jaką wyposażone jest targowisko miejskie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnianiu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2005 roku, sygn.akt I SA/Lu 167/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę obu skarżących. W uzasadnieniu wskazał, iż A. P. nie uiścił, pomimo wezwania, wpisu od skargi, co uzasadnia odrzucenie jego skargi na podstawie art.220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./. Natomiast S. P. nie ma we wniesieniu skargi interesu prawnego w rozumieniu art.50 § 1 powołanej ustawy, a zatem jego skarga polegała odrzuceniu na podstawie jej art.58 § 1 pkt 6.

S. P. wniósł na powyższe postanowienie skargę kasacyjną, która uwzględniona została postanowieniem z dnia 6 października 2006 roku, sygn.akt II FSK 1250/05. Uchylając zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w całości i przekazując sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania, w uzasadnieniu postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w szczególności, iż istotę legitymacji skargowej stanowi uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności organu administracji publicznej przez sąd administracyjny w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem. Interes prawny w rozumieniu art.50 § 1 powołanego wyżej prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi musi mieć oparcie w normach prawa materialnego lub procesowego, kształtujących istotę sprawy administracyjnej, w której skarga jest wnoszona i które pozwolą sądowi ocenić, czy skarga została wniesiona we własnej sprawie oraz czy wnoszący ją ma interes prawny w doprowadzeniu zaskarżonego aktu lub czynności do stanu zgodności z obiektywnym porządkiem prawnym. O tym więc, czy wnoszący skargę ma interes prawny, sąd może zdecydować dopiero w wyniku merytorycznego rozpoznania skarg, a ewentualne stwierdzenie jego braku u skarżącego powoduje oddalenie skargi w wyroku, nie zaś jej odrzucenie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nadto, że w sytuacji, gdy skarga wniesiona została przez dwie osoby, a wpis uiściła jedna z nich, oceny, czy należny wpis od wspólnie wniesionej skargi został uiszczony, należało dokonać w oparciu o art.214 § 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie niniejszej uznać należało, że obowiązki związane z zaskarżoną decyzją są wspólne dla skarżących, stąd zapłata opłaty przez S. P. zwalniała A. P. z obowiązku jej uiszczenia.

Rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem /art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm. i art.3 § 1 powołanego wyżej prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ - wskazać na wstępie należy, iż z mocy art.190 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak zaś wskazano wyżej, rozpoznając skargę kasacyjną w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że istnienie interesu prawnego we wniesieniu skargi wynika z norm prawa materialnego lub procesowego, kształtujących istotę sprawy administracyjnej, w której skarga jest wnoszona, a także - że związane z zaskarżoną decyzją obowiązki obu skarżących – S. P. i A. P. są wspólne. To ostatnie stwierdzenie sformułowane wprawdzie zostało w odniesieniu do treści art.214 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i na potrzeby dokonania oceny, czy skarga A. P. została należycie opłacona, jednak bez narażenia się na zarzut niekonsekwencji nie można przyjąć, że S. P. ma obowiązki związane z zaskarżoną decyzją /które są wspólne z obowiązkami A. P./ gdy chodzi o obowiązek uiszczenia wpisu od skargi, a jednocześnie nie ma interesu prawnego we wniesieniu tej skargi. W świetle powyższego uznać zatem należy, że S. P. ma interes prawny, o którym mowa w art.50 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, we wniesieniu skargi w niniejszej sprawie.

Zauważyć ponadto należy, iż stosownie do art.134 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zatem sprawowana przez sąd administracyjny kontrola legalności zaskarżonej decyzji następuje niezależnie od sformułowanych w skardze twierdzeń i zarzutów, a sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia w postępowaniu administracyjnym zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów prawa procesowego, jeśli mogły one mieć wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn, niż podane w jej uzasadnieniu.

Zarzut błędnej interpretacji pojęcia targowiska, na którym oparto obszerne wywody skargi i z którego wywiedziono w niej brak obowiązku uiszczania opłaty targowej za prowadzenie handlu na terenie stanowiącym własność osoby fizycznej, jest bezzasadny.

Zgodnie z art.15 ust.1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych /w brzmieniu obowiązującym w sierpniu 2004 roku, tj. w okresie, którego dotyczy zaskarżona decyzja - Dz.U. Nr 9 z 2002r., poz.84 ze zm.; obecnie – Dz.U. Nr 121 z 2006r., poz.844 ze zm./ opłatę targową pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach, ust.2 powołanego artykułu stanowi zaś, że "targowiskami, o których mowa w ust.1, są wszelkie miejsca, w których jest prowadzony handel, z zastrzeżeniem ust.2a".

Art.15 ust.2 powołanej ustawy podatkowej zawiera legalną definicję targowiska dla potrzeb poboru opłaty targowej. Z woli ustawodawcy jest to – jak prawidłowo wyjaśniły w uzasadnieniach decyzji rozstrzygające sprawę niniejszą organy podatkowe obu instancji - każde miejsce, w którym prowadzony jest handel. Skoro zaś jest to "każde miejsce ...", to nie ma znaczenia, kto jest właścicielem lub posiadaczem tak rozumianego targowiska, ani też, czy miejsce to jest targowiskiem zorganizowanym przez gminę na podstawie przepisów dekretu z dnia 2 sierpnia 1951 roku o targach i targowiskach /Dz.U. Nr 41, poz.312 ze zm./, nota bene nieobowiązującego w sierpniu 2004 roku, lub przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym /Dz.U. Nr 142 z 2001r., poz.1591 ze zm./, czy też innym miejsce, w którym prowadzony jest w danym momencie handel.

Wobec powyższego nie mogą być podzielone poglądy prawne, na które powołują się skarżący.

Dla porządku stwierdzić w tym miejscu należy, iż zastrzeżenie ust.2a art.15 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, nie ma w sprawie niniejszej znaczenia, gdyż poza sporem pozostaje, iż sprzedaż, której dotyczy sporna opłata skarbowa, nie była prowadzona w budynku.

Nie ma również znaczenia, iż prowadząc handel na posesji prywatnej, niebędącej zorganizowanym targowiskiem gminny /miejskim/, dokonujący sprzedaży nie może korzystać z infrastruktury właściwej targowisku. Zauważyć przy tym należy, że opłatę targową pobiera się niezależnie od należności przewidzianych w odrębnych przepisach za korzystanie z urządzeń targowych oraz za inne usługi świadczone przez prowadzącego targowisko /por.: art.15 ust.3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych/.

Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji polegają jednak uchyleniu, gdyż zostały wydane bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających istotnych wpływ na wynik postępowania, a ponadto z naruszeniem art.53a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 8 z 2005r., poz.60 ze zm./..

Jak wskazano wyżej, w toku postępowania podatkowego zarówno S. P., jak i A. P. zgodnie twierdzili, że A. P. nie prowadził samodzielnie działalności handlowej, a jedynie pomagał ojcu S. P. w okresie jego czasowej niezdolności do pracy. Pomoc ta miała polegać na prowadzeniu sprzedaży przez A. P., ale na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez S. P. A. oraz przy respektowaniu przez A. P. wszelkiego rodzaju wskazówek i poleceń pochodzących od S. P.

Stosownie do art.15 ust.1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, o czym już była mowa wyżej, opłatę targową pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach. Natomiast okoliczności przywołane wyżej mogą wskazywać, że A. P. działał – jako pełnomocnik S. P. – w jego imieniu i na jego rzecz, w takiej zaś sytuacji A. P. nie byłby osobą dokonującą sprzedaży. Organ odwoławczy zignorował jednak całkowicie twierdzenia skarżących w przedmiotowym zakresie i nie podjął żadnych czynności w celu ustalenia, czy A. P. dokonywał sprzedaży w imieniu i na rzecz swojego ojca, czy też w imieniu własnym, co stanowi naruszenie art.122, art.187 § 1 i art.191 ordynacji podatkowej mogące mieć istotny wpływ na prawidłowość zastosowanie art.15 ust.1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Nadto wskazać należy, iż opłata targowa wymierzana jest w stawkach dziennych, tj. za handel w danym dniu pobierana jest jedna opłata. Tymczasem, jak wynika z treści protokołów kontrolnych sporządzonych w dniach 24 i 27 sierpnia 2004 roku, sprzedaż w każdym z tych dni prowadzona miała być w K. przy ulicy [...] ze stoisk o różnej powierzchni, organy podatkowe nie wyjaśniły zaś, czy sprzedaż w każdym z tych dni prowadzona była równocześnie na dwóch stoiskach /jedno większe, drugie mniejsze/, czy też na jednym stanowisku, które powierzchnia uległa zmianie. Organy podatkowe nie odniosły się również do rozbieżności w protokole z dnia 24 sierpnia 2004 roku /k-5 akt administracyjnych/, który miał być spisany w K. przy ulicy [...], a dotyczy sprzedaży dokonywanej w K. przy ulicy [...]. Stanowi to naruszenie przez organy podatkowe przepisów ordynacji podatkowej wymienionych wyżej, a także jej art.210 § 4.

Zauważyć nadto należy, że zgodnie z art.55 § 1 i art.53 § 3 ordynacji podatkowej zasadą jest, iż odsetki za zwłokę od zaległości podatkowej wpłacane są bez wezwania organu podatkowego, a nalicza je samodzielnie osoba, którą obciąża zaległość podatkowa. Art.53a ordynacji podatkowej stanowi dla organów podatkowych podstawę do określenia w drodze decyzji wysokości odsetek za zwłokę jedynie w sytuacji określonej w hipotezie zawartej w nim normy prawnej, tj. gdy podatnik zobowiązany był do realizacji zobowiązania podatkowego w formie zaliczek, a obowiązku tego nie wykonał lub wykonał go nieprawidłowo, upłynął zaś okres rozliczeniowy, za który należne było to zobowiązanie podatkowe. Przepis ten nie może być zatem zastosowany dla określenia wysokości odsetek od zaległości podatkowej z tytułu opłaty targowej.

Rozpatrując sprawę ponownie organy podatkowe winny doprowadzić do wyjaśnienia okoliczność, kto w rzeczywistości dokonywał sprzedaży, gdzie sprzedaż ta miała miejsce i jaka była powierzchnia stoiska lub stoisk, z których była ona prowadzona oraz – stosownie do dokonanych ustaleń – zastosować przepis art.15 ust.1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Prowadząc postępowanie podatkowe i rozstrzygając sprawę organy winny mieć na uwadze również i to, że S. P. nie był /i nie jest nadal/ stroną postępowania podatkowego, które wszczęte było wobec A. P.

Wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji wydane zostały z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania, należało je uchylić podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c/ w związku z art.135 powołanego wyżej prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i na podstawie art.152 tej ustawy orzec, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.