Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1175/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 27, art. 33, art. 34
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 24 ust 4, ust 5, ust 5b i ust 5f
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) WSA Waldemar Michaldo Protokolant: st.sekr.sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 lutego 2020 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS, organ II instancji) postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2019 r. znak [....], po rozpatrzeniu zażalenia P.K. (dalej: Zobowiązany, Skarżący) na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: DOZUS, organ egzekucyjny, organ I instancji) z dnia 4 lipca 2019 r. nr [..] odmawiające uwzględnienia zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Jako podstawę prawną postanowienia organ II instancji wskazał art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. obecnie t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256; dalej: K.p.a.) w związku z art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.; dalej: u.p.e.a.).

Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

I. DOZUS jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] oraz od [...] do [...] wystawionych przez wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat [...], obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 11/2009-3/2014 w kwocie należności głównej 33.577,90 zł. Odpisy tytułów wykonawczych doręczono Zobowiązanemu w dniu 23 kwietnia 2018 r.

Zobowiązany zgłosił zarzut naruszenia art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., obecnie t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.; dalej: O.p.).

Organ egzekucyjny na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. postanowieniem z dnia 14 maja 2018 r. zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne.

II. Postanowieniem z dnia 21 maja 2018 r. nr [...] organ I instancji odmówił uznania zarzutu przedawnienia.

W pisemnych motywach postanowienia wskazał m.in., że Zobowiązany posiada zaległości z tytułu składek, a po wydaniu decyzji z dnia 27 stycznia 2015 r. nr [...] skierowano do egzekucji należności z tytułu FUS, FUZ od 11/2009-3/2014 oraz FP i FGŚP 7/2011-3/2014. Zobowiązany odebrał decyzję w dniu 3 lutego 2015 r. a w dniu 19 kwietnia 2018 r. wystawiono tytuły wykonawcze. Organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego w [...]SA. Tytuły wykonawcze i zawiadomienia o zajęciu Zobowiązany odebrał w dniu 23 kwietnia 2018 r.

Organ I instancji wskazał również, że podnoszony zarzut przedawnienia oparty jest na art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm., obecnie t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 266; dalej: u.s.u.s.). Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia określony w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W chwili powstania zaległości obowiązującym był art. 24 u.s.u.s. w wersji przewidującej 10-letni okres przedawnienia należności z tytułu składek liczony od dnia, w którym składki stały się wymagalne. Aktualna wersja art. 24 ust. 4 u.s.u.s. weszła w życie w dniu 1 stycznia 2012 r. z ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011 r., nr 232, poz. 1378), która znowelizowała art. 24 ust. 4 u.s.u.s. zmieniając okres przedawnienia z 10 na 5 lat. W art. 27 ustawy nowelizującej, przepisie przejściowym zaznaczono, że do składek, których termin przedawnienia rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r. stosuje się przepisy nowe, ale bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od 1 stycznia 2012 r. Do zaległości od 11/2009 do 11/2011 ma zastosowanie 10-letni termin przedawnienia.

Bieg terminu przedawnienia należności objętych tym postępowaniem został zdaniem organu egzekucyjnego zawieszony od chwili doręczenia zawiadomienia przeddecyzyjnego w rozumieniu art. 24 ust. 5b u.s.u.s., które doręczono 2 września 2014 r. Prawidłowość takiego działania potwierdził zdaniem DOZUS wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 kwietnia 2010 r. sygn. akt. I SA/Rz 129/10. Czynność doręczenia zawiadomienia przedegzekucyjnego spełnia wymóg zmierzania do wyegzekwowania należności. Tym samym do należności za okres 11/2009 do 3/2014 bieg terminu przedawnienia został zawieszony od 2 września 2014 r. tj. z dniem doręczenia zawiadomienia przeddecyzyjnego. Nie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

III. W zażaleniu na powyższe postanowienie Zobowiązany zarzucił naruszenie:

- art. 24 ust. 4 u.s.u.s. poprzez błędne przyjęcie, że nie upłynął 5-letni okres przedawnienia,

- art. 24 ust. 5b u.s.u.s. poprzez błędne przyjęcie, że doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia,

- art. 59 § 1 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki umorzenia postępowania w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Wskazując na powyższe Zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

IV. DIAS postanowieniem z dnia 27 lipca 2018 r. znak [...], utrzymał w mocy ww. postanowienie I instancji z dnia 21 maja 2018 r.

W pisemnych motywach postanowienia organ II instancji skonstatował, że zarzut przedawnienia obowiązku nie może być uwzględniony w sytuacji, gdy wierzyciel nie potwierdził tego zarzutu. Organowi II instancji nie przysługuje prawo badania wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. DIAS ma ograniczone możliwości co do kwestionowania stanowiska wierzyciela.

V. Skarżący wniósł na powyższe postanowienie DIAS z dnia 27 lipca 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze do sądu zarzucił naruszenie mające istotny wpływ na wynik sprawy przepisów:

1. prawa materialnego, a to:

- art. 24 ust. 4 u.s.u.s. poprzez błędne przyjęcie, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP za okres 11/2009-3/2014 objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, nie uległy przedawnieniu w sytuacji, gdy wobec ww. zaległości upłynął 5-letni okres przedawnienia,

- art. 24 ust. 5b u.s.u.s. poprzez błędne przyjęcie, iż doszło do zawieszenia biegu terminów przedawnienia w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP za okres 11/2009-3/2014 objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi w sytuacji, gdy organ egzekucyjny nie wykazał, iż doszło do czynności skutkującej zawieszeniem biegu terminu przedawnienia,

2. postępowania, a to:

- art. 59 § 1 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi w sytuacji, gdy wierzytelność organu ZUS wobec Skarżącego wygasła,

- art. 58 § 2 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające uchylenie czynności egzekucyjnych w sytuacji, gdy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi uległy przedawnieniu, w konsekwencji czego dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest w dalszej kolejności niecelowe.

Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi, uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia I instancji oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego, a także o wstrzymanie czynności objętych tytułami egzekucyjnymi. Uzasadniając skargę jej autor zakwestionował działania organów wskazując, iż doszło do przedawnienia składek, bowiem pierwszą czynnością, która została podjęta w sprawie, było doręczenie tytułów wykonawczych.

VI. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 13 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 1086/18 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał m.in., że skarga zasługuje na uwzględnienie, a istota problemu prawnego w sprawie dotyczy tego, czy wniesione przez Skarżącego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, oparte na treści art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., a odnoszące się do przedawnienia egzekwowanego obowiązku, są zasadne.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia sąd wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

Sąd przypomniał wszystkie nowelizacje przepisu i kolejne jego brzmienia, w tym od dnia 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2002 r. i od 1 stycznia 2003 r.

Wskazał też, że zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Stosownie natomiast do art. 24 ust. 6 u.s.u.s. bieg przedawnienia terminów określonych w ust. 4 i ust. 5 ulegał zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy.

Mocą ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. został także zmieniony art. 24 ust. 5 u.s.u.s., który otrzymał brzmienie: "nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia". Dodano także do art. 24 ust. 5a-5d.

Przepis art. 24 ust. 5b - z dniem 1 lipca 2004 r. – uległ dalszej nowelizacji na podstawie art. 10 pkt 10 lit. b. ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r., nr 121, poz. 1264). Na podstawie tej samej nowelizacji po ust. 5d do art. 24 dodano także ust. 5e.

Z kolei w oparciu o art. 1 pkt 1 lit. b-c ustawy z 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, po ust. 5e omawianego przepisu dodano ust. 5f, zaś ust. 6 otrzymał nowe brzmienie.

Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011 r., nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z treścią art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu, do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r., stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt III AUa 1656/12).

Sąd podkreślił jako ważne, że ustawodawca przyjął w tym względzie nakaz posługiwania się regułą kolizyjną lex benignior, zgodnie z którą należy stosować ustawę względniejszą w stosunku do biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, do zapłaty których zobowiązany jest określony podmiot.

Dalej sąd stwierdził, że wadliwe jest stanowisko organu w zakresie przyjęcia, że bieg terminu przedawnienia w niniejszej sprawie został zawieszony na skutek doręczenia zobowiązanemu pisma z dnia 13 sierpnia 2014 r. "zawiadomienie", które zdaniem organu, było pismem sporządzonym w trybie art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Sąd wskazał, że pismo z dnia 13 sierpnia 2014 r. zatytułowane "zawiadomienie" nie zawiera podstawy prawnej, tj. art. 24 ust. 5b u.s.u.s., wobec czego nie sposób przyjąć, iż jest to "pierwsza czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony (...)". Po wtóre, sama treść tak zredagowanego "zawiadomienia" wskazuje, że zobowiązany jest informowany o możliwości złożenia właściwej deklaracji rozliczeniowej, a ZUS skoryguje dokonany wymiar składek. Po trzecie, pismo to zostało sporządzone poza jakimkolwiek postępowaniem prowadzonym wobec Zobowiązanego, bowiem w dniu 13 sierpnia 2014 r. zostało dopiero "równolegle" wszczęte postępowanie i to w zakresie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy.

Sąd wskazał, że organ egzekucyjny w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania poinformował Zobowiązanego, że uregulowanie należności spowoduje umorzenie postępowania (zawiadomienie o wszczęciu postępowania zalegające w aktach zawiera tylko 1 stronę, brakuje drugiej strony).

Następnie wydano dwie decyzje w dniu 27 stycznia 2015 r. W jednej stwierdzono, że Zobowiązany jest dłużnikiem ZUS na kwotę 4.210,32 zł (decyzja nr [...]) a w drugiej określono wysokość należności z tytułu składek (decyzja nr [...]) na około 38 tys. złotych. Obydwie decyzje zalegające w aktach to tylko 1 strony rozstrzygnięć, brakuje drugich stron dokumentów (brak też informacji o przymiocie ostateczności tych decyzji). Podstawę dla wystawienia w dniu 19 kwietnia 2018 r. tytułów wykonawczych stanowiła decyzja z dnia 27 stycznia 2015 r. nr [...]

Podsumowując sąd stwierdził, że z powyższego nie wynika dokonanie przez organ przez zawiadomienie z dnia 13 sierpnia 2014 r. pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Sąd wskazał, że biorąc pod uwagę akta administracyjne, całościową ich analizę i chronologię czynności podejmowanych przez organ, nie sposób przyjąć, że w tych okolicznościach sprawy, pismo z dnia 13 sierpnia 2014 r. doprowadziło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W świetle treści omówionych dokumentów nie można przyjąć, by Zobowiązany miał świadomość, że tak skonstruowane pismo wywiera takie skutki prawne, co mogło pozbawić go realnej możliwości obrony swoich racji. Trudno zaakceptować argumentację organu odnoszącą się do waloru prawnego pisma "zawiadomienie" z dnia 13 sierpnia 2014 r.

Sąd skonstatował, że rozpoznając niniejszą sprawę orzekał w oparciu o akta administracyjne tej konkretnej sprawy (art. 133 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: P.p.s.a.) i uwzględniając ich wymowę doszedł do przekonania, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności.

Sąd dał wytyczne organom, by ponownie rozpatrując sprawę - rozpoznając zarzuty w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym - w pierwszej kolejności jednoznacznie zbadały, czy i w jakim zakresie istnieje przedmiot postępowania, czy "należności z tytułu składek" uległy przedawnieniu, czy też nie, mając na uwadze zmiany legislacyjne art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i zasadę lex benignior. Podkreślił, że ustalenia organu dotyczące przedawnienia powinny znaleźć stosowne odzwierciedlenie w kompletnych aktach sprawy.

VII. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy DOZUS postanowieniem z dnia 4 lipca 2019 r. znak [....] odmówił Zobowiązanemu uznania zarzutu przedawnienia należności z tytułu składek dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych.

Jako podstawę prawną postanowienia organ egzekucyjny wskazał art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 pkt. 1 u.p.e.a.

W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji powtórzył argumentację zawartą w postanowieniu z dnia 21 maja 2018 r.

Dodatkowo, działając jako organ egzekucyjny i reprezentant wierzyciela, wskazał, że Zobowiązany nie wywiązywał się z obowiązku opłacenia składek, do których egzekwowania zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W związku z powstałymi zaległościami, po wydaniu dnia 27 stycznia 2015 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji nr [...]), skierowano do egzekucji należności z tytułu FUS i FUZ za okres od listopada 2009 r. do marca 2014 r., oraz FPiFGŚP za okres lipca 2011 r. do marca 2014 r. Decyzje zostały odebrane przez Zobowiązanego dnia 3 lutego 2015 r.

Zobowiązany złożył odwołanie od ww. decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] ([...] ) do Sądu Okręgowego [...]

Dnia 15 września 2017 r. Sąd Okręgowy [...] (sygn. akt IV U 714/15) oddalił odwołanie od zaskarżonych decyzji.

Zobowiązany złożył zażalenie na wyrok Sądu Okręgowego w[...]

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 7 lutego 2018 r. o sygn. akt III AUz 2/18 oddalił zażalenie Zobowiązanego (prawomocne dnia 7 lutego 2018 r.).

Dnia 19 kwietnia 2018 r. wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze obejmujące przedmiotowy okres, odebrane przez Zobowiązanego dnia 23 kwietnia 2018 r.

W postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym z majątku Zobowiązanego zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego w [...]

Ww. czynność dokonano na podstawie zajęć o nr [...], [...] i [....] skierowanych również do Zobowiązanego wraz z ww. tytułami wykonawczymi. Zobowiązany odebrał tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniami o zajęciu dnia 23 kwietnia 2018 r.

W dniu 4 maja 2018 r. wpłynęło do organu I instancji pismo Zobowiązanego z dnia 30 kwietnia 2018 r., w którym wniósł on o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych i uchylenie dokonanego zajęcia z rachunku bankowego prowadzonego w [...]S.A z uwagi na naruszenie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 4 O.p.

Organ I instancji opisał dotychczas wydane w sprawie postanowienia i wyrok WSA w Krakowie.

W zakresie podnoszonych zarzutów organ I instancji wskazał, że zarzut przedawnienia oparty jest na aktualnym brzmieniu z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., który stanowi obecnie 5-letni okres przedawnienia dla zaległości składkowych.

Dodał, że zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. - bieg terminu przedawnienia określony w art. 24 ust. 4 zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Wskazał, że bieg terminu przedawnienia należności objętych przedmiotowym postępowaniem został zawieszony:

- od dnia wszczęcia postępowania tj. od chwili doręczenia dnia 2 września 2014 r. zawiadomienia przeddecyzyjnego w rozumieniu art. 24 ust. 5f u.s.u.s. - do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna; doręczenie Zobowiązanemu dnia 2 września 2014 r. zawiadomienia przeddecyzyjnego nr [...] - [...] o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności składkowych spowodowało zawieszenie biegu przedawnienia do czasu wydania prawomocnego postanowienia Sądu Apelacyjnego (sygn. akt III AUz 2/18) z dnia 7 lutego 2018 r.

- od dnia doręczenia tytułów wykonawczych tj. od 23 kwietnia 2018 r. do nadal (postępowanie egzekucyjne w toku) w rozumieniu art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Organ I instancji wskazał, że ww. interpretacja jest ugruntowana orzecznictwem sądów administracyjnych. Powtórzył, że czynność doręczenia zawiadomienia przedegzekucyjnego zobowiązującego do zapłaty zaległości składkowych spełnia ustawowy wymóg zmierzania do wyegzekwowania należności - stanowi bowiem podstawę ewentualnej przyszłej egzekucji.

Odpowiadając na zarzut w związku z art. 33 § 1 pkt. 1 u.p.e.a. prowadzenia egzekucji i wystawienia tytułów wykonawczych po upływie terminu przedawnienia składek nimi objętych, organ egzekucyjny podał zastosowanie biegu terminu przedawnienia w odniesieniu do przedmiotowych tytułów:

Dla należności za okres od listopada 2009 do marca 2014 r. bieg terminu przedawnienia zawieszony:

- od 2 września 2014 r. (doręczenie zawiadomienia przeddecyzyjnego nr [...]) do dnia 7 lutego 2018 r. (uprawomocnienie się wyroku Sądu Apelacyjnego oddalającego apelację Zobowiązanego)

- oraz od dnia doręczenia tytułów wykonawczych t.j. od 23 kwietnia 2018 r. do nadal.

Mając na uwadze powyższe względy organ I instancji jako Wierzyciel nie stwierdził podstaw do uwzględnienia wniosku Zobowiązanego o umorzenie postępowania, gdyż nie zaistniała żadna okoliczność będąca wystarczającą przesłanką do umorzenia postępowania egzekucyjnego według wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a., a dokonane czynności pozostają w mocy.

Odnosząc się do wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów DOZUS wyjaśnił, że prowadzone postępowanie egzekucyjne - stosownie do przepisu art. 35 § 1 u.p.e.a. - zostało zawieszone postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia 14 maja 2018 r. Tym samym wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego stał się bezprzedmiotowy.

VIII. Zobowiązany wniósł na powyższe postanowienie zażalenie, powtarzając argumentację formułowaną wcześniej w zażaleniu i skardze.

Zarzucił naruszenie:

- art. 24 ust. 4 i ust. 5b u.s.u.s. oraz art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. z podobną jak uprzednio argumentacją,

- art. 33 § 1 u.p.e.a. poprzez brak umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy doszło do upływu okresu przedawnienia roszczeń.

IX. DIAS opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie I instancji z dnia 4 lipca 2019 r.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji powtórzył argumentację zaprezentowaną przez DOZUS.

Podkreślił dodatkowo, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W myśl natomiast art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty na postępowanie egzekucyjne, zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 ww. ustawy organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W zarzutach na postępowanie egzekucyjne Zobowiązany zarzucił przedawnienie obowiązku objętego tytułami wykonawczymi.

Organ egzekucyjny występując jednocześnie w roli wierzyciela jak i organu egzekucyjnego odniósł się do podniesionego zarzutu przedawnienia i powołując się na przepisy u.s.u.s. stwierdził, że zobowiązania objęte tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu. Należności objęte tytułami wykonawczymi obejmują okres od listopada 2009 r. do marca 2014 r. Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu od 1 stycznia 2012 r. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Do dnia 31 grudnia 2011 r. obowiązywał 10-letni okres przedawnienia składek. Do należności składkowych, powstałych przed 1 stycznia 2012 r., a nieprzedawnionych do tego dnia, ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym że liczy się go nie od daty wymagalności, tak jak stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od 1 stycznia 2012 r.

Zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Doręczenie zobowiązanemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności składkowych nastąpiło w dniu 2 września 2014 r. i spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia do dnia 7 lutego 2018 r. tj. wydania prawomocnego postanowienia Sądu Apelacyjnego (sygn akt III AUz 2/18).

Następnie w dniu 23 kwietnia 2018 r. (data doręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych) nastąpiło ponowne zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Zgodnie z tym przepisem bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, więc bieg terminu przedawnienia zobowiązania jest nadal zawieszony.

Mając powyższe na uwadze zarzuty zawarte w zażaleniu, a dotyczące naruszenia art. 24 ust. 4, ust. 5b u.s.u.s. oraz art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. są nieuzasadnione. Naruszenie powyższych przepisów Zobowiązany wiąże przede wszystkim z nieuwzględnieniem zarzutu przedawnienia. Jak wykazano powyżej zobowiązania objęte tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu.

Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Niniejsze postępowanie dotyczy zarzutów na postępowanie egzekucyjne (art. 33 i art. 34 u.p.e.a.), a nie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego rozpatrywanego na podstawie art. 59 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 23 § 2 u.p.e.a. w przypadku braku organu wyższego stopnia w stosunku do organów egzekucyjnych, o których mowa w art. 19, nadzór nad egzekucją należności pieniężnych sprawuje właściwy miejscowo dyrektor izby administracji skarbowej. W myśl natomiast art. 23 § 4 pkt 2 ww. ustawy organy sprawujące nadzór są jednocześnie organami sprawującymi kontrolę przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli i nadzorowane organy egzekucyjne. Wynika z tego, iż dyrektor izby administracji skarbowej nadzoruje prawidłowość stosowania przez wierzycieli i organy egzekucyjne przepisów ustawy egzekucyjnej.

W zażaleniu zobowiązany kwestionuje przedawnienie należności objętych tytułami wykonawczymi. DIAS wyjaśnił, że zarzut przedawnienia należności dotyczy stosowania przez wierzyciela przepisów u.s.u.s., a nie stosowania u.p.e.a. DIAS nie ma uprawnień do nadzorowania prawidłowości stosowania przez wierzycieli przepisów innych ustaw niż ustawa egzekucyjna.

W toku postępowania zażaleniowego organ II instancji dokonuje sprawdzenia czy organ egzekucyjny rozpatrzył wszystkie podnoszone przez stronę zarzuty i czy w sposób wystarczający uzasadnił swoje stanowisko. Ponadto dokonuje sprawdzenia czy postanowienie organu I instancji było poprawne pod względem formalnym i czy spełnia wymogi art. 124 K.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę DIAS stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie naruszyło prawa, a podnoszone przez Zobowiązanego zarzuty zostały wyjaśnione.

X. Skarżący wniósł na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Wobec zaskarżonej "decyzji" sformułował zarzuty analogiczne do podniesionych w poprzedniej skardze opisanej w pkt. V. niniejszego uzasadnienia.

Wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Skarżący podniósł, że zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku WSA w Krakowie z dnia 13 grudnia 2018 r. organ egzekucyjny powinien był ponownie ocenić zarzut przedawnienia należności.

Podniósł, że pomimo uchylenia zaskarżonego postanowienia organu I i II instancji przez WSA w Krakowie, DOZUS ponownie w dniu 15 lipca 2019 r. wydał postanowienie odmawiające uznania zarzutu przedawnienia należności z tytułu składek objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi.

Skarżący powołując się na poglądy doktryny, wskazał na kolejne nowelizacje art. 24 ust. 4 u.s.u.s. podnosząc, że ostatnią zmianą wprowadzoną ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, wprowadzono 5-letni termin przedawnienia i uregulowano kwestie dotyczące składek należnych za okres przed tą datą. Przyjęto, że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r., stosuje się nowe przepisy, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 1 stycznia 2012 r. Oznacza to, że te zobowiązania wygasają najpóźniej z 1 stycznia 2017 r. Gdyby jednak zgodnie z wcześniejszymi przepisami przedawnienie rozpoczęte przed 1 stycznia 2012 r. miało nastąpić wcześniej (czyli licząc 10-cioletni termin przedawnienia), to następuje ono z upływem tego wcześniejszego terminu.

Zarzucił, że o wszczętym postępowaniu egzekucyjnym dowiedział się dopiero w momencie doręczenia mu tytułów wykonawczych. Zgodnie z tym, co przyjął organ I instancji we wcześniej zaskarżonym postanowieniu, tytuły wykonawcze zostały Skarżącemu doręczone dopiero w dniu 23 kwietnia 2018 r. Tak więc, mając na uwadze powyżej poczynione ustalenia, a zwłaszcza upływ terminu okresu przedawnienia, który w niniejszej sprawie przypadał na dzień 1 stycznia 2017 r., roszczenia z tytułów wykonawczych uległy przedawnieniu, albowiem pierwszą czynnością, jaka została podjęta przez organ wydający tytuły wykonawcze, było doręczenie tytułów wykonawczych.

Dlatego też zdaniem Skarżącego organ II instancji winien był umorzyć postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie, ponieważ obowiązek wygasł wskutek przedawnienia. Dotychczasowe czynności organu egzekucyjnego, mające na celu wyegzekwowanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, winny zostać uchylone.

XI. DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

XII. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Kontroli Sądu poddano w niniejszej sprawie postanowienie DIAS z dnia 19 sierpnia 2019 r. znak [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 4 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 19 kwietnia 2018 r. o nr [...] oraz od [...] do [...]. Sąd kontrolując powyższe postanowienia zgodnie z powyżej zakreślonymi regułami, stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że co do zasady, w przypadku gdy sprawa była poprzednio rozstrzygana przez sąd administracyjny, punktem wyjścia dla oceny zaskarżonego postanowienia, wydanego na skutek ponownego rozpoznania sprawy, powinno być przywołanie oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania wyrażonych w zapadłym prawomocnym wyroku.

Ocena ta, jak i wskazania są tak dla organów, jak i dla sądu orzekającego z mocy art. 153 P.p.s.a., wiążące.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 13 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 1086/18 w wyniku rozpoznania sprawy ze skargi na poprzednio wydane postanowienie DIAS uchylił postanowienia obu instancji.

Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2408/98, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 443/09; wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2005, s. 472, Komentarz do art. 153 P.p.s.a.; J. Świątkiewicz, Komentarz do ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, BWP Justicia, Warszawa 1995, s. 70; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewski, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, tom I, Wyd. LexisNexis Warszawa 2002, s. 826-827).

Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji lub postanowienia ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd, może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy. W toku bowiem ponownego rozpoznania sprawy organ administracji może uwzględnić nowe fakty i dowody, których strona nie mogła powołać w toku poprzedniego postępowania lub jeśli potrzeba ich powołania wynikła później (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 240/06).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawne oraz poglądy judykatury i doktryny stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu. Sąd stwierdził, że w sprawie nie doszło do wzruszenia wyroku WSA w Krakowie z dnia 13 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 1086/18 w trybie przewidzianym prawem. Nie doszło też do istotnej zmiany stanu prawnego.

Sąd stwierdza, że organy orzekające w sprawie wypełniły zalecenia z wyroku z dnia 13 grudnia 2018 r. Przede wszystkim należy wskazać, że doszło do uzupełnienia akt sprawy odzwierciedlających jej stan faktyczny, stanowiących podstawę wydanych w sprawie postanowień i zbadania, czy nie doszło do przedawnienia "należności z tytułu składek". Organy obu instancji prawidłowo skonstruowały również uzasadnienia wydanych w sprawie postanowień, z uwzględnieniem uzupełnionego stanu faktycznego. Zastosowały również zmiany legislacyjne art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i zasadę lex benignior.

Sąd wskazuje, że istotne okoliczności faktyczne sprawy nie były sporne. Przedmiotem sporu, mającym rozstrzygający wpływ na wynik sprawy dotyczącej zarzutu przedawnienia egzekwowanego obowiązku (należności z tytułu składek), była kwestia zawieszenia terminu przedawnienia ww. należności w wyniku doręczenia Skarżącemu zawiadomienia z dnia 13 sierpnia 2014 r.

Organy stanęły na stanowisku, że doręczenie to spowodowało zawieszenie biegu przedawnienia, natomiast Skarżący twierdził, że do skutecznego zawieszenia biegu przedawnienia nie doszło.

Rację w tym sporze mają organy administracji. Z obecnie bowiem przedstawionych Sądowi akt administracyjnych sprawy niezbicie wynika, że zawiadomienie z dnia 13 sierpnia 2014 r. znak [...] wydane na podstawie art. 61 § 4 K.p.a. w zw. z art. 83 ust. 1 i art. 32 u.s.u.s., o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i FP, na które składają się: składki za okres od listopada 2009 r. do marca 2014 r., należało uznać za zawiadomienie przeddecyzyjne w rozumieniu art. 24 ust. 5f u.s.u.s.

Zatem niewątpliwie wobec późniejszego zakończenia ww. postępowania decyzją ZUS z dnia 27 stycznia 2015 r. nr [...] znak [...] stwierdzającą, że Skarżący jest dłużnikiem ZUS w związku z ww. okresami zaległych składek, a także decyzją z dnia 27 stycznia 2015 r. określającą wysokość należności Skarżącego z tytułu składek nr [...] znak [...] oraz faktem, że obie ww. decyzje stały się prawomocne po zakończeniu wszczętych przez Skarżącego postępowań przed Sądem Okręgowym w K. i Sądem Apelacyjnym w K. z dniem 7 lutego 2018 r., należało uznać, że doręczenie dnia 2 września 2014 r. zawiadomienia z dnia 13 sierpnia 2014 r. znak [...] o wszczęciu postępowania odniosło skutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności.

Organy orzekające w sprawie jasno i wyczerpująco opisały ww. zdarzenia prawidłowo dokonując ich subsumpcji pod przepis art. 24 ust. 5f u.s.u.s., który został dodany ustawą z dnia 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r., nr 138, poz. 808), i obowiązuje zgodnie z art. 7 ww. ustawy nowelizującej od dnia 20 lipca 2011 r., w przeciwieństwie do uzasadnień poprzednio uchylonych przez WSA w Krakowie postanowień, powołujących się wyłącznie na art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Podsumowując tę kwestię należy wskazać, że organy prawidłowo wyszczególniły, iż bieg przedawnienia był zawieszony od dnia wszczęcia postępowania tj. od chwili doręczenia Skarżącemu dnia 2 września 2014 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności składkowych z dnia 2 września 2014 r. nr [...] przeddecyzyjnego w rozumieniu art. 24 ust. 5f u.s.u.s. – do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna – tj. do czasu wydania prawomocnego postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 7 lutego 2018 r. sygn. akt III AUz 2/18 oddalającego zażalenie Skarżącego.

Z kolei od dnia niekwestionowanego doręczenia tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu tj. od 23 kwietnia 2018 r. (postępowanie egzekucyjne w toku) bieg przedawnienia został ponownie zawieszony ze względu na treść art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Zawieszenie trwa do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W dalszej kolejności Sąd wyjaśnia, że postępowanie egzekucyjne zostaje wszczęte z chwilą złożenia do organu egzekucyjnego przez wierzyciela wniosku o wszczęcie egzekucji, natomiast wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 1607/12).

Zgodnie zaś z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany ma prawo wniesienia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni, o czym pouczenie zawiera tytuł wykonawczy.

Instytucja zarzutów, jako środek prawny przysługujący zobowiązanemu, uregulowana została w art. 33 i nast. u.p.e.a. Stanowią one swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, który uruchamia postępowanie wpadkowe toczące się w trakcie trwania postępowania egzekucyjnego, które służy zbadaniu zasadności podjęcia i prowadzenia egzekucji.

Należy też przypomnieć, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy K.p.a.

Zarzuty kierowane są w związku z prowadzoną egzekucją administracyjną i stanowią podstawowy środek ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji w ramach danego postępowania egzekucyjnego. Zgłaszane są one organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy rozstrzygnięcie o zasadności bądź bezzasadności czy też niedopuszczalności zarzutów.

Interpretując reguły oraz tryb rozpoznawania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym należy też podkreślić, że instytucja zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest środkiem obrony zobowiązanego wysoce sformalizowanym.

Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Z powyższego przepisu wynika, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie mogą być dowolne okoliczności, ale okoliczności wymienione w art. 33 u.p.e.a, czyli katalog możliwych zarzutów jest zamknięty.

Rola zarzutów sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności, który to zarzut może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego - o czym poucza się zobowiązanego w treści tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.).

Tryb rozpatrzenia zarzutów ustawodawca uregulował w art. 34 u.p.e.a. Istotnym elementem tej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, który musi być powiadomiony o zgłoszeniu zarzutów przez zobowiązanego. Zarzuty na postępowanie egzekucyjne, zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Zgodnie z procedurą rozpatrywania zarzutów określoną w art. 34 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie bada merytorycznie zarzutów odnoszących się do istnienia, wymagalności, wysokości czy prawidłowego określenia obowiązku.

Zwrócić również należy uwagę na specyfikę postępowania w niniejszych sprawach, jako że wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam organ – DOZUS. W takiej sytuacji, jak słusznie wskazał organ II instancji, zbędne jest podejmowanie przez ww. organ odrębnych rozstrzygnięć jako czynności przypisanych odpowiednio wierzycielowi oraz organowi egzekucyjnemu. Wynika to z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06, w której przyjęto, że bezprzedmiotowe jest wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 § 1 u.p.e.a. w przypadku, gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisci - naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym.

Dlatego też w niniejszej sprawie organ I instancji, będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, prawidłowo zdecydował się zawrzeć stanowisko wynikające z dyspozycji art. 34 § 1 u.p.e.a. w postanowieniu z dnia 4 lipca 2019 r. Trzeba wskazać, że tylko zarzuty prawidłowo zgłoszone, a więc zgłoszone w terminie i znajdujące oparcie w jednej z wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a. przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. (por. wyroki NSA: z dnia 18 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1244/10; z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1285/12; z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt II FSK 290/13; z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt II FSK 2594/13).

To na podmiocie, do którego skierowano tytuł wykonawczy, czyli na zobowiązanym, spoczywa obowiązek wskazania, na której z okoliczności z wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. opiera zarzut. To zobowiązany decyduje, który zarzut podnosi i wskazując podstawę prawną zgłoszonego zarzutu. (por: wyroki NSA: z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt II FSK 1441/10, z dnia 1 września 2011 r. sygn. akt II FSK 407/10, z dnia 14 września 2007 r. sygn. akt I OSK 522/07).

Skarżący zgłosił zarzut oparty na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 4 O.p., czyli zarzut przedawnienia. Dla oceny tego zarzutu, a ściślej dla oceny zaistnienia skutku zawieszenia biegu przedawnienia należności kluczowe znaczenie miały wielokrotne w okresie od 2009 r. do 2015 r. nowelizacje art. 24 u.s.u.s., które opisał WSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 1086/18 i które zostały przytoczone intencjonalnie przez Sąd rozpatrujący ponownie sprawę w części VI. niniejszego uzasadnienia.

Odnośnie wielości zmian w istotnym dla sprawy okresie przepisu art. 24 u.s.u.s. warto powtórnie wyjaśnić, że z dniem 1 stycznia 2012 r., na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców - zmieniającego treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s., skrócony został okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Ponieważ bieg przedawnienia części spornych należności składkowych rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy kluczowe znaczenie ma art. 27 powyższej ustawy regulujący zagadnienia intertemporalne.

Zgodnie z jego ust. 1, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zatem zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (wedle starych zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednakże bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia ust. 2 przywołanego przepisu, stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Powołana regulacja oznacza, że wybór odpowiedniego terminu przedawnienia 5-letniego (liczonego od dnia 1 stycznia 2012 r.) lub 10-letniego (liczonego od daty wymagalności składki) - zależy od tego, który z nich upłynie wcześniej.

Przykładowo, należność za listopad 2009 r. (wymagalna w grudniu 2009 r.) - jeśli nie nastąpiły zdarzenia uzasadniające zawieszenie biegu terminu przedawnienia – uległaby przedawnieniu według starych zasad w grudniu 2019 r., ale zgodnie z nowymi zasadami ulegnie przedawnieniu dnia 2 stycznia 2017 r. (będzie miał do niej zastosowanie ust. 1, a nie ust. 2 art. 27 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców). Podobnie należność za styczeń 2010 r. (wymagalna w lutym 2010 r.) - jeśli nie nastąpiły zdarzenia uzasadniające zawieszenie biegu terminu przedawnienia - przedawni się nie w lutym 2020 r., ale w dniu 2 stycznia 2017 r., przy zastosowaniu ust. 1 art. 27 ostatnio powołanej ustawy.

Natomiast należność za okresy przypadające po 31 grudnia 2011 r., np. za styczeń 2012 r. czy kwiecień 2014 r. (wymagalna odpowiednio w lutym 2012 r. i w maju 2014 r.) - - jeśli nie nastąpiły zdarzenia uzasadniające zawieszenie biegu terminu przedawnienia - przedawnią się nie w dniu 2 stycznia 2017 r., ale odpowiednio w lutym 2017 r. i w maju 2019 r., przy zastosowaniu wprost znowelizowanego brzmienia art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i 5-letniego okresu przedawnienia.

Za każdym więc razem konieczne jest ustalenie terminu upływu przedawnienia na podstawie przepisów "starych" i "nowych" i przyjęcie terminu bardziej korzystnego, tj. przypadającego wcześniej.

Co zatem najistotniejsze i rozstrzygające w niniejszej sprawie, w każdym przypadku, co do każdej z ww. należności, nastąpiło zawieszenie biegu przedawnienia w okresach od dnia 2 września 2014 r. do dnia 7 lutego 2018 r. oraz od 23 kwietnia 2018 r., zatem skutek przedawnienia nie nastąpił do żadnej z zaległych należności.

Należy z całą stanowczością podkreślić, że uprzednio WSA stwierdził wadliwość uznania przez organy, że zawiadomienie z dnia 13 sierpnia 2014 r. znak [...] zawiesza bieg przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bowiem ww. zawiadomienie w istocie trudno uznać za pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Powyższe natomiast nie może przynieść skutku podważenia słusznego uznania przez organy w ponownie prowadzonym postępowaniu, że zawiadomienie z dnia 13 sierpnia 2014 r. znak [...] wypełniło przesłanki zastosowania art. 24 ust. 5f u.s.u.s. i tym samym doprowadziło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należnych składek.

Co ważne, mające istotne znaczenie dla uchylenia poprzednio wydanych postanowień zasadnicze braki w aktach administracyjnych stwierdzone przez WSA w wyroku z dnia 13 grudnia 2018 r. zostały w postępowaniu obecnie poddanym kontroli Sądu właściwie uzupełnione.

Zaznaczyć należy co miało istotne znaczenie w niniejszej sprawie, że Sąd zgodnie art. 133 § 1 P.p.s.a. wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania przez Sąd jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Kontrolując zaskarżoną decyzję (postanowienie) Sąd nie ogranicza się jedynie do tego aktu, lecz bada, czy okoliczności przedstawione w takiej decyzji (postanowieniu) znajdują odzwierciedlenie w dokumentacji zgromadzonej w nadesłanych aktach sprawy. To na organie ciąży obowiązek przedłożenia wraz ze skargą kompletnych akt, zawierających wszystkie dowody i dokumenty, które stały się podstawą wydanego przez niego aktu i które pozwolą sądowi dokonującemu kontroli na pełną ocenę jego zgodności z prawem rozumianym zarówno jako prawo procesowe jak i materialne.

W postępowaniu obecnie poddanym kontroli Sądu akta zostały właściwie uzupełnione. W szczególności akta administracyjne zawierały obydwa zawiadomienia z dnia 13 sierpnia 2014 r. i obie decyzje z dnia 27 stycznia 2015 r. w całości. Zawiadomienie z dnia 13 sierpnia 2014 r. znak [...] wywarło skutek prawny zawieszenia biegu przedawnienia egzekwowanego świadczenia (należnych składek).

Odnosząc się do argumentacji Skarżącego zawartej w skardze, iż co do zasady do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się nowe przepisy, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r., a oznacza to, że zobowiązania te wygasają najpóźniej z dniem 2 stycznia 2017 r., Sąd jeszcze raz podkreśla że wygaśnięcie zobowiązania Skarżącego w dniu 2 stycznia 2017 r. mogłoby mieć miejsce tylko w sytuacji, gdy w trakcie biegu terminu przedawnienia nie nastąpiły żadne zdarzenia mające skutek przerwania bądź zawieszenia tego biegu. W rozpatrywanej sprawie jak wykazano powyżej takie zdarzenia zaistniały. W konsekwencji powyższego wszystkie podnoszone przez Skarżącego zarzuty naruszenia art. 24 u.s.u.s. oraz art. 59, art. 58 i art. 33 u.p.e.a. Sąd uznał za całkowicie bezpodstawne.

Podsumowując, Sąd wskazuje, że organy zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku z dnia 13 grudnia 2018 r. rozpoznały zarzut w prowadzonym ponownie postępowaniu, jednoznacznie wyjaśniając, że istnieje przedmiot postępowania, a należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu wskutek zawieszenia jego biegu. Właściwe ustalenia organów dotyczące przedawnienia znalazły stosowne odzwierciedlenie w kompletnych aktach sprawy i prawidłowych uzasadnieniach postanowień.

Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które wzięte pod uwagę z urzędu mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.