Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 957/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 33 par. 1 pkt 1, art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 23
journal: Dz.U. 2002 nr 241 poz 2074
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant: Katarzyna Żychlińska, po rozpoznaniu w dniu 16 styczna 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrekotra I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...] roku nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz D. Z.kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie art. 34 w związku z art. 19 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. nr 229, poz. 1954 ze zm.), Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] jako organ egzekucyjny nie uznał zarzutu wniesionego przez D. Z., w oparciu o art. 33 pkt 1 ww. ustawy, na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...].

W uzasadnieniu organ egzekucyjny wyjaśnił, że w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą D. Z. zobowiązana była do terminowego opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Na skutek nie wywiązania się z powyższego obowiązku na koncie rozliczeniowym strony powstało zadłużenie obejmujące nieopłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. W myśl art. 24 ust 2 ustawy z dnia 13 października 1998r o systemie ubezpieczeń społecznych nieopłacone w terminie składki oraz odsetki za zwłokę, a także koszty egzekucyjne i koszty upomnienia podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. W dniu 15.12.2011 r. wierzyciel wysłał do strony upomnienia przedegzekucyjne z zagrożeniem wszczęcia egzekucji po upływie 7 dni od daty doręczenia upomnienia. Korespondencja ta została odebrana przez D. Z. w dniu 19.12.2011r. Z uwagi na nieuregulowanie zadłużenia w terminie wskazanym w upomnieniu w dniu 14.03.2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] wystawił tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] obejmujące należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres 09.2002 do 11.2002, od 01.2003 do 11.2003, od 01.2004 do 09.2004, 09.2005 do 06.2006, 12.2007 oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 09.2005 do 06.2006, 06.2007, 12.2007, a następnie skierował je do przymusowej realizacji w trybie postępowania egzekucyjnego. Dyrektor I Oddziału ZUS w [...] jako organ egzekucyjny, działając w oparciu o art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wszczął postępowanie oraz zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego. Zawiadomienia o zajęciu rachunku z dnia 16 marca 2012 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone w dniu 7 kwietnia 2012 r.

Organ egzekucyjny wskazał, że w dniu 12 kwietnia 2012 r. wpłynęło pismo zatytułowane "zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego". Zarzut dotyczy wykonania obowiązku, gdyż tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zostały wystawione na podstawie błędnych wyliczeń ZUS.

Organ egzekucyjny stwierdził, że na koncie rozliczeniowym strony ZUS nie odnotował dokumentów rozliczeniowych za okres 10.1999r - 08.2005r. Wobec powyższego pismami z dnia 09.10.2006r i 18.03.2008r wzywał stronę do złożenia poprawnych dokumentów rozliczeniowych dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej. Pomimo braku poprawnych dokumentów rozliczeniowych w 2004r. i 2005r. płatnik dokonywał wpłat na poczet składek. Wszystkie składki, nawet jeżeli płatnik składek opłaca i przekazuje je niezgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. nie dochowując terminu płatności, nie uwzględniając pełnej kwoty należności, nie naliczając właściwej wysokości odsetek bądź wskazując niewłaściwy okres lub fundusz, rozliczane są ściśle według obowiązującego do dnia 21.05.2008r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.12.1998r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, (...) oraz kolejności zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze (Dz. U. nr 165, poz. 1197 ze zm.), a następnie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.04.2008r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2008r. nr 78, poz. 465). Z powyższych przepisów wynika, że: wpłaty rozliczane są zgodnie z oznaczeniem dokonanym przez płatnika, dokonanie korekty na wpłacie co do zmiany miesiąca, za który ma zostać rozliczona, jest możliwe wyłącznie za zgodą Zakładu, wszelkie nadpłacone składki na dany fundusz w pierwszej kolejności pokrywają zobowiązania danego funduszu począwszy od zobowiązań o najwcześniejszym terminie płatności, a następnie, po uprzednim uregulowaniu należności funduszu emerytalnego, pozostałe fundusze począwszy od zobowiązań o najwcześniejszym terminie płatności (szczegółowe wyjaśnienie dotyczące sposobu rozliczania wpłat zamieszcza się poniżej), gdy wpłata dokonana po określonym terminie nie uwzględnia odsetek za zwłokę należnych zgodnie z ustawą - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005r. nr 8, poz.60 ze zm. ) do dnia zapłaty włącznie, Zakład rozlicza dokonaną wpłatę proporcjonalnie na kwoty zaległych składek oraz kwoty odsetek.

Organ egzekucyjny przedstawił sposób rozliczenia dokonanych przez stronę wpłat.

Wpłata z dnia 30.11.2004r. w kwocie 1 744,44 zł dokonana na FUZ za m-c 10.2004 rozliczona na: FUZ za m-c 10.2004 na należność główną 148,46 zł; FUZ za m-c 10.1999 na należność główną 74,68 zł i odsetki 104,80 zł; FUZ za m-c 11.1999 na należność główną 74,68 zł i odsetki 102,20 zł; FUZ za m-c 12.1999 na należność główną 77,13 zł i odsetki 103,10 zł; FUZ za m-c 01.2000 na należność główną 77,13 zł i odsetki 100,50 zł; FUZ za m-c 02.2000 na należność główną 77,13 zł i odsetki 97,90 zł; FUZ za m-c 03.2000 na należność główną 83,53 zł i odsetki 102,90 zł; FUZ za m-c 04.2000 na należność główną 83,53 zł i odsetki 100,00 zł; FUZ za m-c 05.2000 na należność główną 83,53 zł i odsetki 96,70 zł; FUZ za m-c 06.2000 na należność główną 73,64 zł i odsetki 82,90 zł;

Wpłata z dnia 9.12.2004r. w kwocie 148,46 zł dokonana na FUZ za m-c 11.2004 rozliczona na FUZ za m-c 11.2004 na należność główną 148,46 zł.

Wpłata z dnia 18.01.2005r. w kwocie 150,86 zł dokonana na FUZ za m-c 12.2004 rozliczona na FUZ za m-c 12.2004 na należność główną 150,33 zł FUZ za m-c 06.2000 na należność główną 0,53 zł.

Wpłata z dnia 22.02.2005r. w kwocie 155,69 zł dokonana na FUZ za m-c 01.2005 rozliczona na FUZ za m-c 01.2005 na należność główną 154,88 zł FUZ za m-c 06.2000 na należność główną 0,81 zł;

Wpłata z dnia 16.03.2006 r. w kwocie 155,36 zł dokonana na FUZ za m-c 02.2005 rozliczona na FUZ za m-c 02.2005 na należność główną 154,88 zł FUZ za m-c 06.2000 na należność główną 0,48 zł.

Wpłata z dnia 31.03.2005r. w kwocie 1 410,40 zł dokonana na FUZ za m-c 12.2003 rozliczona na: FUZ za m-c 12.2003 na należność główną 140,50 zł i odsetki 25,40 zł; FUZ za m-c 06.2000 na należność główną 8,63 zł i odsetki 10,20 zł; FUZ za m-c 07.2000 na należność główną 84,09 zł i odsetki 96,00 zł; FUZ za m-c 08.2000 na należność główną 84,09 zł i odsetki 92,80 zł; FUZ za m-c 09.2000 na należność główną 84,14 zł i odsetki 89,70 zł; FUZ za m-c 10.2000 na należność główną 84,14 zł i odsetki 86,40 zł; FUZ za m-c 11.2000 na należność główną 84,14 zł i odsetki 83,20 zł; FUZ za m-c 12.2000 na należność główną 85,76 zł i odsetki 81,50 zł; FUZ za m-c 01.2001 na należność główną 88,62 zł i odsetki 80,60 zł; FUZ za m-c 02.2001 na należność główną 10,89 zł i odsetki 9,60 zł.

Wpłata z dnia 15.04.2005r. w kwocie 162,79 zł dokonana na FUZ za m-c 03.2005 rozliczona na: FUZ za m-c 03.2005 na należność główną 162,43 zł; FUZ za m-c 02.2001 na należność główną 0,36 zł.

Wpłata z dnia 20.04.2005r. w kwocie 1176,52 zł dokonana na FUZ za m-c 12.2002 rozliczona na: FUZ za m-c 12.2002 na należność główną 97,46 zł i odsetki 32,60 zł; FUZ za m-c 02.2001 na należność główną 77,37 zł i odsetki 68,30 zł; FUZ za m-c 03.2001 na należność główną 95,41 zł i odsetki 80,90 zł; FUZ za m-c 04.2001 na należność główną 95,41 zł i odsetki 77,60 zł; FUZ za m-c 05.2001 na należność główną 95,41 zł i odsetki 74,10 zł; FUZ za m-c 06.2001 na należność główną 95,03 zł i odsetki 70,80 zł; FUZ za m-c 07.2001 na należność główną 95,03 zł i odsetki 67,60 zł; FUZ za m-c 08.2001 na należność główną 31,90 zł i odsetki 21,60 zł.

Wpłata z dnia 12.05.2005r. w kwocie 162,57 zł dokonana na FUZ za m-c 04.2005 rozliczona na: FUZ za m-c 04.2005 na należność główną 162,43 zł FUZ za m-c 08.2001 na należność główną 0,14 zł.

Wpłata z dnia 10.06.2005r. w kwocie 162,43 zł dokonana na FUZ za m-c 05.2005 rozliczona na FUZ za m-c 05.2005 na należność główną 162,43 zł.

Wpłata z dnia 15.07.2005r. w kwocie 154,83 zł dokonana na FUZ za m-c 06.2005 rozliczona na FUZ za m-c 06.2005 na należność główną 154,61 zł FUZ za m-c 08.2001 na należność główną 0,22 zł.

Wpłata z dnia 16.08.2005r. w kwocie 154,98 zł dokonana na FUZ za m-c 07.2005 rozliczona na FUZ za m-c 07.2005 na należność główną 154,61 zł FUZ za m-c 08.2001 na należność główną 0,37 zł.

Wpłata z dnia 20.09.2005r. w kwocie 155,03 zł dokonana na FUZ za m-c 08.2005 rozliczona na FUZ za m-c 08.2005 na należność główną 154,61 zł FUZ za m-c 08.2001 na należność główną 0,42 zł.

Wpłata z dnia 5.10.2005r. w kwocie 670,81 zł dokonana na FUS za m-c 09.2005 rozliczona na: FUS za m-c 09.2005 na należność główną 479,25 zł; FUZ za m-c 08.2001 na należność główną 61,98 zł i odsetki 45,90 zł; FUZ za m-c 09.2001 na należność główną 48,98 zł i odsetki 34,70 zł.

Wpłata z dnia 15.11.2005r. w kwocie 671,91 zł dokonana na FUS za m-c 10.2005 rozliczona na: FUS za m-c 10.2005 na należność główną 479,25 zł; FUZ za m-c 09.2001 na należność główną 44,34 zł i odsetki 32,10 zł; FUZ za m-c 10.2001 na należność główną 68,72 zł i odsetki 47,50 zł.

Wpłata z dnia 14.12.2005r. w kwocie 671,47 zł dokonana na FUS za m-c 11.2005 rozliczona na: FUS za m-c 11.2005 na należność główną 479,25 zł; FUZ za m-c 10.2001 na należność główną 24,60 zł i odsetki 17,20 zł; FUZ za m-c 11.2001 na należność główną 89,82 zł i odsetki 60,60 zł.

Wpłata z dnia 24.01.2006r. w kwocie 681,89 zł dokonana na FUS za m-c 12.2005 rozliczona na: FUS za m-c 12.2005 na należność główną 485,17 zł; FUZ za m-c 11.2001 na należność główną 3,50 zł; FUZ za m-c 12.2001 na należność główną 95,20 zł i odsetki 63,00 zł; FUZ za m-c 01.2002 na należność główną 21,02 zł i odsetki 14,00 zł.

Wplata z dnia 14.02.2006r. w kwocie 684,31 zł dokonana na FUS za m-c 01.2006 rozliczona na: FUS za m-c 01.2006 na należność główną 485,17 zł; FUZ za m-c 01.2002 na należność główną 74,18 zł i odsetki 48,00 zł; FUZ za m-c 02.2002 na należność główną 46,96 zł i odsetki 30,00 zł.

Wpłata z dnia 13.03.2006r. w kwocie 684,31 zł dokonana na FUS za m-c 02.2006 rozliczona na: FUS za m-c 02.2006 na należność główną 485,17 zł; FUZ za m-c 02.2002 na należność główną 48,24 zł i odsetki 30,00 zł; FUZ za m-c 03.2002 na należność główną 74,90 zł i odsetki 46,00 zł.

Wpłata z dnia 10.04.2006r. w kwocie 735,08 zł dokonana na FUS za m-c 03.2006 rozliczona na: FUS za m-c 03.2006 na należność główną 522,66 zł; FUZ za m-c 03.2002 na należność główną 25,21 zł i odsetki 16,00 zł; FUZ za m-c 04.2002 na należność główną 100,11 zł i odsetki 60,00 zł; FUZ za m-c 05.2002 na należność główną 11,10 zł.

Wpłata z dnia 18.05.2006r. w kwocie 736,85 zł dokonana na FUS za m-c 04.2006 rozliczona na: FUS za m-c 04.2006 na należność główną 520,69 zł; FUZ za m-c 05.2002 na należność główną 89,01 zł i odsetki 52,00 zł; FUZ za m-c 06.2002 na należność główną 48,15 zł i odsetki 27,00 zł.

Wpłata z dnia 14.06.2006r. w kwocie 733,55 zł dokonana na FUS za m-c 05.2006 rozliczona na: FUS za m-c 05.2006 na należność główną 520,69 zł; FUZ za m-c 06.2002 na należność główną 52,08 zł i odsetki 30,00 zł; FUZ za m-c 07.2002 na należność główną 83,78 zł i odsetki 47,00 zł.

Wpłata z dnia 10.07.2006r. w kwocie 724,87 zł dokonana na FUS za m-c 06.2006 rozliczona na: FUS za m-c 06.2006 na należność główną 521,02 zł; FUZ za m-c 07.2002 na należność główną 16,45 zł i odsetki 9,00 zł; FUZ za m-c 08.2002 na należność główną 100,23 zł i odsetki 55,00 zł; FUZ za m-c 09.2002 na należność główną 15,17 zł i odsetki 8,00 zł.

Organ egzekucyjny wskazał, że dokonane przez D. Z. wpłaty rozliczone zostały zgodnie z dyspozycją na przelewie, a nadwyżka pozostała po pokryciu należnych składek za dany miesiąc kalendarzowy zaliczona została na pokrycie zaległości począwszy od zobowiązań o najwcześniejszym terminie płatności, tj. zaległości na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres od 10.1999r. do 09.2002r. Organ stwierdził, że przedstawione przez stronę rozliczenie nie uwzględnia zaległości za okres 10.1999 do 10.2001r. Pomimo pisemnych wezwań strona nie złożyła wymaganych dokumentów rozliczeniowych. Wobec powyższego Oddział dokonał z urzędu wymiaru składek za okres 10.1999r. do 10.2001r. i rozliczył dokonane wpłaty z uwzględnieniem tych składek. Zatem zaległości za okres 10.1999 do 10.2001r. nie uległy przedawnieniu, gdyż przed terminem upływu przedawnienia zostały zapłacone ww. wpłatami.

Na powyższe postanowienie strona złożyła zażalenie. Podniosła, że nie ZUS stwierdził zaległości w składach na ubezpieczenie zdrowotne, lecz ona zwróciła się do ZUS o wydanie zaświadczenia o braku zaległości w opłacaniu składek. Gdyby tego nie uczyniła ZUS nie stwierdziłby zaległości do dnia dzisiejszego. ZUS rozpoczął analizę jej konta w następstwie jej wniosku o wydanie zaświadczenia. Strona podniosła, że była etatowym pracownikiem najemnym i z tego tytułu podlegała ubezpieczeniom społecznym opłacanym przez pracodawcę, z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, Z tego powodu rozliczenie konta po złożeniu przez stronę w dniu 9.09.2005 r. zaległej deklaracji zgłoszeniowej do ubezpieczenia zdrowotnego za okres od 10.1999 r. oraz deklaracji wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego do 09.2005 r. mimo braku miesięcznych deklaracji nie powinno stanowić dla Zakładu żadnego problemu. Zdaniem strony stwierdzenie ZUS w decyzji z dnia 24 listopada 2011 r. o braku poprawnego rozliczenia konta jest przyznaniem przez Zakład, że jej konto nie było w ogóle rozliczone. ZUS dokonał rozliczenia konta ubezpieczenia zdrowotnego za okres od 10.1999r. do 08.2005r. po dniu 24 listopada 2011 r. nie uwzględniając przedawnienia części zobowiązań, mimo tego, że miał pełne dane, aby kompletne rozliczenie wykonać już po 9.09.2005 r.

Postanowieniem z dnia [...], nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz w związku z art. 17 § 1. art. 18, art. 33 pkt 1 oraz art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że postanowienie w sprawie zarzutów wydane przez organ egzekucyjny, tj. Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - który wydając rozstrzygnięcie jednocześnie wypowiada się jako wierzyciel w części dotyczącej wymagalności i zasadności obowiązków zobowiązanego, jest dla organu nadzoru wiążące. Wynika z tego, że dyrektor izby skarbowej - na etapie postępowania wszczętego wniesionym środkiem zaskarżenia na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie nie uznania zarzutów zobowiązanego - nie ma możliwości merytorycznej oceny zasadności stanowiska wierzyciela w nim wyrażonego.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że z uwagi na niewywiązywanie się D. Z. - będącej płatnikiem składek – z obowiązku, tj. niezłożenia deklaracji oraz nieopłacenia składek w terminach wynikających z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, na koncie rozliczeniowym płatnika powstało zadłużenie. Po uprzednim dwukrotnym wezwaniu (z dnia 9.10.2006 r. i z dnia 18.03.2008 r.) zobowiązanej do przedłożenia dokumentacji dotyczącej należnych składek z okres 1999-2006, dokonane w okresie 2004-2006 wpłaty - uwagi na brak wymaganych deklaracji - zostały z urzędu rozliczone przez wierzyciela. Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] działając zgodnie z art. 24 ust. 2 ww. ustawy - w myśl którego składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia, nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej - po uprzednim doręczeniu w dniu 19.12.2011 r. upomnień, wystawił w dniu 14.03.2012 r. na D. Z. tytuły wykonawcze i skierował je na drogę postępowania egzekucyjnego. Z rozliczenia ZUS wynika, iż dokonane przez stronę wpłaty nie pokryły w całości wszystkich zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Biorąc pod uwagę powyższe Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] nie uznał zarzutu wniesionego na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Organ II instancji stwierdził, że sama czynność księgowania/zaliczenia wpłat ma charakter materialno-techniczny. Rozksięgowanie uzyskanej kwoty na poczet zaległości dokonuje się z mocy samego prawa i następuje z dniem dokonania wpłaty przez zobowiązanego. Dla skutecznego zaksięgowania wpłaty istotne jest to, aby zobowiązanie, na poczet którego ma zostać zarachowana wpłata istniało w dacie dokonania zaliczenia. Organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Organ wskazał, że termin, dokonania księgowania nie ma wpływu na bieg terminu przedawnienia składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Składki za okres 10/1999-09/2002 zostały uregulowane wpłatami dokonanymi przed upływem dziesięcioletniego terminu przedawnienia. Ponadto D. Z. dokonując zgłoszenia jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, pomimo wezwań wierzyciela nie wywiązywała się w określonym terminie z obowiązków wynikających z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Podniosła podobne argumenty jak w zarzutach na prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego. Ponadto skarżąca podniosła, że przytoczone przez Dyrektora Izby Skarbowej orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczy zaliczenia na poczet zaległości nadpłaty z tytułu podatku, co w tym przypadku nie ma miejsca. Dyrektor ZUS nie wydał postanowienia o zaliczeniu wpłat na poczet zaległości składkowych, czym naruszył art. 76a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Nadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, a także art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr z 2012. 270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] wydane w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Badając legalność powyższych postanowień Sąd stwierdził naruszenia przez organy administracji publicznej przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 36 z 1991r., poz. 161 ze zm.) - dalej - u.p.e.a. - stanowi, że zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, których podstawą może być jedna, bądź kilka z wymienionych enumeratywnie w tym przepisie przesłanek.

W trakcie postępowania egzekucyjnego zobowiązany kwestionując prowadzenie postępowania egzekucyjnego może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w przepisie art. 33 pkt 1 – 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów.

Skarżąca zgłosiła zarzut na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

Zarzuty strony dotyczyły wystawienia tytułów wykonawczych na podstawie błędnych rozliczeń, dokonanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa i przedawnionych zobowiązań, które nie mogą być egzekwowane.

Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela i że wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Organ egzekucyjny nie może zatem podważać wypowiedzi wierzyciela. Wiążący dla organu egzekucyjnego charakter wypowiedzi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 u.p.e.a.), nie pozbawia jednak wojewódzkiego sądu administracyjnego możliwości dokonywania oceny tej wypowiedzi przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie dyrektora izby skarbowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1802/08, LEX nr 595983).

Aczkolwiek rozliczenie należności nie stanowi podstawy zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, to podniesiona przez skarżącą kwestia rozliczenia przedawnionych należności, skutkująca powstaniem zaległości objętych tytułami wykonawczymi z dnia [...], mieści się w granicach sprawy dotyczącej zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Wskazać należy, że na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm. zwanej dalej "ustawą"). płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Jeżeli płatnik składek opłaca i przekazuje składki na fundusz ubezpieczeń społecznych oraz inne należności niezgodnie z przepisami ustawy to na podstawie jej art. 49 ust. 1 pkt 1, wpłaty te są rozliczane zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawach rozliczania składek.

Skarżąca w piśmie z dnia 11 kwietnia 2011r. zawierającym zarzuty do dwunastu ww. tytułów wykonawczych wskazała, że na dzień 2 grudnia 2011 r. należności z tytułu składek za okres do 10.2001 r. uległy przedawnieniu. Do pisma skarżąca załączyła właściwe, w jej ocenie, rozliczenie wpłat z tytułu ubezpieczeń społecznych za okres od 30.11.2004 r. do 10.07.2006 r. Powyższe rozliczenie, zdaniem skarżącej, potwierdza nieistnienie zaległości.

Oceniając legalność wypowiedzi wierzyciela - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co do istnienia zaległości objętej ww. tytułami wykonawczymi, za istotną należało uznać analizę stanowiska organu do wskazanego przez zobowiązaną zarzutu nieprawidłowego rozliczenia wpłat z uwagi na przedawnienie należności za okres do 10.2001 r.

Wierzyciel i jednocześnie, zgodnie z art. 19 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, Dyrektor I Oddziału ZUS w [...], w postanowieniu z dnia [...] przedstawił własne rozliczenie dokonanych przez skarżącą wpłat. Nie wskazał jednak, kiedy ZUS dokonał zaliczenia wpłat na poczet zaległości.

Zdaniem sądu, data rozliczenia konta skarżącej ma istotne znaczenie dla oceny prawidłowości tego rozliczenia, bowiem po stronie skarżącej nadal istniała zaległość w składkach. Podkreślić też należy, że powyższe kwestie nie były przedmiotem rozważań w innym postępowaniu i nie zostały prawomocnie rozstrzygnięte. Przechodząc zatem do rozważenia prawidłowości dokonanego przez ZUS rozliczenia wpłat skarżącej, a co za tym idzie prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych konieczne jest ustalenie, czy - jak twierdzi skarżąca - wierzyciel dokonał rozliczenia konta płatnika dopiero w grudniu 2011 r. Dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego Sąd stwierdził, że w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] o odmowie wydania zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek na: ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy - ZUS I Oddział w [...] wyjaśnił, że brak dokumentów rozliczeniowych za okres od 10.1999r. do 08.2005 r. uniemożliwia rozliczenie konta. Oznacza to, że konto skarżącej na ten dzień nie było rozliczone. Rozliczenia dokonano w grudniu 2011 r., a potwierdzeniem tego jest pismo ZUS z dnia 15 grudnia 2011r. adresowane do skarżącej. W piśmie tym ZUS wskazał, że rozliczenia dokonano zgodnie § 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2008 r. nr 78, poz. 465 ze zm.). § 16 ww. rozporządzenia dotyczy wpłat składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a skarżąca twierdzi, że składki te do 08.2005 r. były opłacane przez jej pracodawcę. ZUS w ogóle nie odniósł się do tej kwestii. Ponadto ZUS nie wskazał na przepisy wówczas obowiązującego rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, wypłaconych zasiłków z ubezpieczeń chorobowego, wypadkowego, zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych oraz kolejności zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze (Dz.U. Nr 165, poz. 1197 ze zm.), lecz na przepisy rozporządzenia obowiązującego w dacie dokonania rozliczenia. Natomiast w uzasadnieniu postanowienia z dnia 2 maja 2011 r. ZUS powołuje oba rozporządzenia i przytacza treść przepisów bez wskazania, którego rozporządzenia dotyczą oraz bez powołania numerów paragrafów.

Za istotną okoliczność należy uznać to, że wpłaty zaliczone zostały na poczet zaległości niezgodnie ze wskazaniami zobowiązanej. Należy podkreślić, że skarżąca w istocie kwestionowała sposób zaliczenia dokonywanych przez nią wpłat i wykazywała, że inne należności, na które ZUS dokonał zaliczenia były już przedawnione. Za zasadny należy więc uznać zarzut, że organy, dokonując rozliczenia konta skarżącej dopiero w grudniu 2011 r. nie przeanalizowały całości rozliczenia, z uwzględnieniem przedawnienia należności. Przypomnieć należy, że organy administracji są obowiązane postępować zgodnie z przepisami prawa, w tym z przepisami proceduralnymi. W rozdziale 2 Kodeksu postępowania administracyjnego zawarte są ogólne zasady postępowania organów administracji. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładne wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. (art. 8 k.p.a.). Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.).

Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy sus, płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Powołana regulacja wskazuje na szereg obowiązków leżących po stronie płatnika, a nie organu. Powyższe nie oznacza jednak, że ZUS w dowolnym czasie może dokonywać rozliczenia konta płatnika i wystawiać tytuły wykonawcze bez uwzględnienia art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. bez uwzględnienia przedawnienia należności z tytuły składek. Należy podkreślić, że należność istnieje i może być egzekwowana aż do upływu terminu przedawnienia.

Ponadto, zdaniem Sądu, o dokonanych rozliczeniach Zakład winien poinformować płatnika składek, który nie powinien być zaskakiwany działaniami ZUS.

Zgodnie z § 24 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r., które weszło w życie z dniem 22 maja 2008 r., zakład informuje płatnika składek o sporządzonych lub skorygowanych z urzędu dokumentach ubezpieczeniowych oraz o danych wprowadzonych lub skorygowanych bezpośrednio na koncie płatnika składek.

Jeżeli ubezpieczony nie zgadza się z danymi zawartymi w dokumentach ubezpieczeniowych sporządzonych lub skorygowanych z urzędu albo z danymi wprowadzonymi lub skorygowanymi bezpośrednio na koncie płatnika składek, w terminie 30 dni od dnia otrzymania informacji powinien złożyć w Zakładzie wniosek o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, chyba że dane wynikają z prawomocnej decyzji lub z prawomocnego wyroku sądu. Postępowanie wyjaśniające Zakład powinien zakończyć nie później niż w ciągu 3 miesięcy, a postępowanie w sprawie szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 6 miesięcy od dnia otrzymania wniosku (z § 24 ust. 5 i 6 rozporządzenia).

Powyższe regulacje dają płatnikowi możliwość wyjaśnienia wszelkich rozbieżność. W niniejszej sprawie Zakład zaniechał takich działań i nie informował skarżącej o dokonanych rozliczeniach wpłat, ponieważ ich nie rozliczył. To, że strona nie złożyła poprawnych dokumentów rozliczeniowych nie oznacza, że ZUS nie mógł sporządzić rozliczenia z urzędu i poinformować o tym skarżącą. Zgodnie z art. 48. ust. 1 sus, jeżeli płatnik składek nie złoży w terminie deklaracji rozliczeniowej, nie będąc z tego obowiązku zwolniony, Zakład dokonuje wymiaru składek z urzędu w wysokości wynikającej z ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej.

W ocenie Sądu, działania organu egzekucyjnego w niniejszej sprawie czynią uzasadnionym zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Przypomnieć należy, że ustawą z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) - dalej: ustawa z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - zmieniono między innymi przepis art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z nowym brzmieniem tego przepisu należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Uprzednio przepis ten określał, iż przedmiotowe należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zgodnie z art. 23 ustawy z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, weszła ona w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. Jednocześnie ustawodawca w tym akcie prawnym nie zamieścił przepisów intertemporalnych.

Oznacza to, że do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należności z tytułu składek stosuje się nowy, wydłużony termin przedawnienia.

W dacie wystawienia ww. tytułów wykonawczych, tj. w dniu 14 marca 2012 r. obowiązywało nowe brzmienie art. 24 ust. 4 ustawy sus, nadane z dniem 1 stycznia 2012 r. ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011r. nr 232, poz. 1378). Zgodnie z nowym brzmieniem tego przepisu należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne; sytuacje wymienione w ust. 5 do 6 przewidują przypadki, w których termin upływu przedawnienia ulega wydłużeniu z uwagi na różne zdarzenia prawne.

Natomiast zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy zmieniającej do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do:

1) nadpłaconych lub nienależnie opłaconych składek, o których mowa w art. 41b ust. 11 ustawy wymienionej w art. 2;

2) nienależnie opłaconych składek, o których mowa w art. 24 ust. 6g ustawy wymienionej w art. 11 art. 27 ust. 2 i 3 ustawy zmieniającej).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zestawienie dat – należności z roku 1999, 2000 i 2001 oraz zaliczenie nadwyżki wpłat w grudniu 2011 r. - wskazuje, że organ nie mógł, przy uwzględnieniu dziesięcioletniego terminu przedawnienia - egzekwować należności, które były przedawnione, dokonując zaliczenia nadwyżki wpłaty na pokrycie tych należności, powodując tym samym po stronie skarżącej zaległości za inne okresy, objęte tytułami egzekucyjnymi z dnia [...].

Powyższe zaś czyni uzasadnionym zarzut naruszenia art. 33 u.p.e.a. poprzez objęcie tytułami egzekucyjnymi należności, które przy prawidłowym rozliczeniu wpłat należałby uznać za zapłacone przez zobowiązaną.

Za nieuprawnione należy uznać stanowisko organu egzekucyjnego, że skoro zaległości za 10.1999 r. do 10.2001 r. przed upływem terminu przedawnienia zostały zapłacone wpłatami płatnika, to nie uległy przedawnieniu. Wpłaty skarżącej dotyczyły, zgodnie z jej dyspozycją, oznaczeniem dokonanym na dokumencie płatniczym, należnych składek za dany miesiąc kalendarzowy. Natomiast zaliczenia nadwyżki po pokryciu należności wskazanych przez płatnika dokonuje ZUS zgodnie z zasadami określonymi w przepisach wykonawczych. Nie oznacza to, wbrew stanowisku organu egzekucyjnego, że z chwilą dokonania wpłaty oznaczonej co do okresu, następuje pokrycie zaległych należności. Zakład dokonuje bowiem zaliczenia nadwyżki na poczet zaległych należności i zaliczenie to powinno być dokonane zgodnie z określonymi zasadami oraz przed upływem terminu przedawnienia.

Reasumując stwierdzić należy, że organ egzekucyjny dokonał rozliczenia konta płatnika dopiero w grudniu 2011 r., zaliczając nadwyżkę wpłat na poczt zaległości, które uległy przedawnieniu, a to spowodowało, że po stronie skarżącej nadal istniało zadłużenie za inne okresy rozliczeniowe, wskazane w ww. tytułach wykonawczych.

Podczas ponownego rozpatrywania sprawy organ egzekucyjny zobowiązany będzie do wyjaśnienia rozbieżności powstałych w związku z dokonaniem i rozliczeniem wpłat, tym samym do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, jego oceny i podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutu nieistnienia obowiązku, uwzględniając przedstawione powyżej wskazania Sądu.

Natomiast za nieuzasadniony należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 122 oraz 187 § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem stosownie do 18 u.p.e.a. – jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 76a § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż zgodnie z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie stosuje się odpowiednio tego przepisu do należności z tytułu składek.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.

b.a.