Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 237/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 46 ust. 2 pkt 1 i 3 i art. 47 ust. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 1191
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 sierpnia 2023 r. w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Wojewody z dnia 23 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych z rejestru PESEL oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta [...] (dalej Prezydent, organ I instancji) decyzją z dnia 10 lutego 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2022r. poz. 2000 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 46 ust. 2 pkt 1 i 3 i art. 47 ust. 3 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (tj. Dz.U. z 2022r. poz. 1191 ze zm., dalej powoływana także jako u.e.l. lub ustawa), po ponownym rozpatrzeniu sprawy odmówił R. M. udostępnienia danych adresowych H. P. vel H. L. i wskazania danych żyjących krewnych tej osoby.

Uzasadniając decyzję organ wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 15 września 2022r. R. M. (dalej także jako wnioskodawca, skarżący) zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o podanie danych z rejestru PESEL dotyczących adresu zameldowania na pobyt stały H.P. vel H.L oraz wskazania i udostępnienia danych żyjących krewnych H.P. vel H.L.. Uzasadniając potrzebę uzyskania danych wnioskodawca powołał się na treść pisma otrzymanego z Instytutu Historii Żydów Polskich POLIN Warszawie.

Po wstępnej analizie dokumentów zebranych w sprawie organ pismem z dnia 29 września 2022r. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku, w terminie 7 dni, poprzez nadesłanie dokumentów potwierdzających interes prawny w uzyskaniu żądanych danych, tj.: aktualnego zobowiązania Sądu do uzyskania danych adresowych H.P. vel H.L. oraz osób spokrewnionych (poświadczonego za zgodność z oryginałem) lub uzasadnienia do żądania udostępnienia danych z rejestru PESEL oraz rejestru mieszkańców w trybie interesu faktycznego, podania dodatkowych danych personalnych żyjących krewnych H.P. vel H.L. oraz uzasadnienia wniosków o udostępnienie danych jednostkowych dotyczących żyjących krewnych ww. osoby wraz z dowodem uiszczenia opłaty za udostępnienie danych z rejestru w przypadku, gdy udostępnione dane miałyby dotyczyć członków rodziny.

W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca w piśmie z dnia 5 października 2022r. podał, że H. L. bezprawnie przybrał imię i nazwisko H. P., pod którym pochowano pradziadka wnioskodawcy - J. S.. Ponadto wyjaśnił, że zamierza dochodzić swoich praw w związku z nielegalnie zniszczonym zabytkowym nagrobkiem oraz profanacją szczątek zmarłego pradziadka. W uzupełnieniu tych wyjaśnień, pismem z 24 października 2022r. podał informację dotyczącą miejsca pochówku pradziadka J. S., pochowanego w 1944 roku jako H. P. na cmentarzu w [...], Parafia P. .

W dniu 31 października 2022r. Prezydent Miasta [...] wydał decyzję nr [...] o odmowie udostępnienia żądanych danych. Prezydent uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż aktualnie posiada interes prawny w uzyskaniu informacji o adresie zameldowania na pobyt stały H.P. vel H.L.. W tej sytuacji wniosek rozpatrzono na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 3 u.e.l., w odniesieniu do interesu faktycznego wnioskodawcy. Organ uznał, że także na tej podstawie nie jest możliwe uwzględnienie wniosku. Wnioskodawca nie przedłożył bowiem zgody osób, których danych z rejestru PESEL zażądał, a treść pisma z Instytutu POLIN oraz przedłożonej dokumentacji w postaci publikacji czy wywiadów bez uzupełnienia wniosku o zgody osób objętych wnioskiem nie może być brana pod uwagę.

Decyzja Prezydenta Miasta [...] w wyniku odwołania R. M. została uchylona przez Wojewodę decyzją z dnia 9 grudnia 2022r. (nr [...]), którą przekazano sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wojewoda uznał, że Prezydent nie rozpatrzył wniosku skarżącego w trybie interesu faktycznego poprzez wystąpienie do H. P. z zapytaniem o zgodę na udostępnienie adresu. Organ odwoławczy zaznaczył również, że wobec nieuiszczenia przez wnioskodawcę opłat od wniosków dotyczących krewnych H. P. kwestia ta powinna zostać rozstrzygnięta w drodze postanowienia o zwrocie podania (art. 261 §2 k.p.a.).

Prezydent wyjaśnił, że zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l., dane z rejestru PESEL udostępniane są osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem "wykaże" oznacza, że legitymowanie się interesem prawnym musi być udowodnione, a nie tylko uprawdopodobnione. Strona ubiegająca się o uzyskanie z rejestru PESEL określonych danych dotyczących poszukiwanej osoby, aby wykazać się z ciążącego na niej obowiązku wykazania interesu prawnego lub faktycznego, jest zobowiązana przedłożyć dokumenty lub uzasadnienie, z których wywodzi swoje uprawnienie do dysponowania żądanymi danymi. Interes prawny jako warunek udostępniania danych występuje w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże okoliczności, które w świetle przepisów prawa materialnego kreują ten interes.

Mając na uwadze przedstawioną interpretację oraz dysponując dokumentami zgromadzonymi w przedmiotowej sprawie organ uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż aktualnie posiada interes prawny w uzyskaniu informacji o adresie zameldowania na pobyt stały H.P. vel H.L..

Prezydent następnie wyjaśnił, że rozpoznając ponownie sprawę uwzględnił wskazania zawarte w decyzji organu odwoławczego i w dniu 22 grudnia 2022r. skierowano zapytanie do H.P. vel H.L. dotyczące wyrażenia zgody na udostępnienie jego danych z rejestru PESEL. Do dnia wydania decyzji w oparciu o przepis art. 46 list. 2 pkt 3 u.e.l. H.P. nie odpowiedział na pismo organu.

Organ podał, że w słusznym interesie strony podjął również działania zmierzające do odszukania żyjących krewnych H.P. vel H.L. w ramach posiadanej ewidencji systemu teleinformatycznego. Organ ocenił, że w tym zakresie istota przedstawionego przez stronę celu zgłoszonego żądania winna być rozpatrzona w trybie interesu faktycznego. Mimo podjęcia takiej próby nie udało się uzyskać zgody osób objętych wnioskiem o udostępnienie ich danych personalnych i adresowych.

R. M. wniósł odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 10 lutego 2023 r., nr [...], opisując okoliczności historyczne związane ze śmiercią jego pradziadka i faktem bezprawnego posługiwania się przez H.L. nazwiskiem jego pradziadka.

Wojewoda decyzją z dnia 23 marca 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 46 ust. 2 pkt 1 i 3 u.e.l. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta [...].

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że wniosek R. M. należało rozpatrzyć z punktu widzenia przesłanek udostępnienia danych z rejestru PESEL, zawartych w art. 46 ust. 2 pkt 1 i 3 u.e.l.

W tym zakresie organ odwoławczy podniósł, że Prezydent Miasta [...] uznał, iż wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego w uzyskaniu danych adresowych H.P. vel H.L. i wskazania danych żyjących krewnych ww., a wykazał jedynie interes faktyczny, w związku z czym pismami z 22 grudnia 2022 r. i z 4 stycznia 2023 r. organ zwrócił się z zapytaniem odpowiednio do H. P. oraz jego żyjących krewnych, czy wyrażają zgodę na udostępnienie skarżącemu danych, o udostępnienie których wystąpił. Pomimo skutecznego doręczenia adresatom ww. korespondencji, w wyznaczonym przez organ I instancji terminie osoby te nie przesłały zgód na udostępnienie wnioskodawcy żądanych danych. Zgody te nie wpłynęły również do dnia wydania zaskarżonej decyzji przez Prezydenta Miasta [...]. Na tej podstawie Prezydent uznał, że o ile wnioskodawca uwiarygodnił posiadanie tzw. interesu faktycznego w żądaniu udostępnienia danych adresowych H.P. vel H.L., to nie została spełniona druga obligatoryjna przesłanka udostępniania danych w trybie art. 46 ust. 2 pkt 3 u.e.l., a mianowicie nie uzyskano zgody na ich udostępnienie od osoby, których dane dotyczą. Brak spełnienia choćby jednej z przesłanek wymienionych w tym przepisie skutkuje odmową udostępnienia danych z rejestru PESEL w trybie interesu faktycznego, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Wojewody decyzja Prezydenta jest w tym zakresie prawidłowa pomimo, iż w odniesieniu do żądania skarżącego dotyczącego udostępnienia danych żyjących krewnych H.P. vel H.L. została wadliwie uzasadniona. W tym zakresie Wojewoda zauważył, że art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. nakłada na wnioskującego obowiązek dostarczenia organowi administracji informacji, które pozwolą na wyodrębnienie ze zbioru mieszkańców/PESEL konkretnej osoby, której dany wniosek dotyczy. Tak więc wnioskodawca, celem zindywidualizowania konkretnej osoby z rejestru mieszkańców, powinien podać dane, które w tym rejestrze się znajdują, zgodnie z art. 8 u.e.l. zawierającym katalog takich danych. Tylko bowiem na podstawie danych wymienionych w art. 8 u.e.l. można wyodrębnić osobę, której dany wniosek dotyczy. Na organie I instancji nie spoczywa obowiązek poszukiwania dowodów na wykazanie interesu prawnego wnioskodawcy, czy też dowodów, które pozwolą na wyodrębnienie konkretnej osoby, której danych udostępnienia żąda Wnioskodawca (wyrok NSA z 14 października 2014 r., sygn. akt II OSK 824/13; wyrok NSA z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1613/18; publ. W CBOIS). Wynika to z faktu, że działaniu polegającemu na udostępnieniu danych ze zbioru PESEL ustawodawca przypisał charakter czynności technicznej. W postępowaniu tym organ opiera się na określonych przez wnioskodawcę kryteriach wyszukiwania. W sytuacji, gdy wskazane przez wnioskodawcę kryteria wyszukiwania nie prowadzą do zindywidualizowania osoby poszukiwanej, a jednocześnie nie jest możliwa filtracja wyników oparta na uwzględnieniu przy wyszukiwaniu innych informacji odnoszących się do danych osobowych osoby poszukiwanej (np. data urodzenia, miejsce urodzenia, nazwisko rodowe), organ nie jest uprawniony do podjęcia dodatkowych czynności zmierzających do określenia przedmiotu wyszukiwania, gdyż wykracza to poza przyznane mu kompetencje (podobnie NSA w wyrokach z dnia 27 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1100/13, sygn. akt II OSK 1101/13, sygn. akt II OSK 1102/13 i sygn. akt II OSK 1103/13; wszystkie publ. w CBOIS). Wojewoda uznał, że skoro kryteria wyszukiwania wskazane przez odwołującego nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie osób, które byłyby krewnymi H.P. vel H.L., to czynności podjęte w tym zakresie przez organ I instancji były zbędne, co wobec podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia Wojewoda uznał za nie mające znaczenia dla oceny zaskarżonej odwołaniem decyzji Prezydenta Miasta [...]

Oceniając natomiast decyzję organu I instancji w zakresie dotyczącym odmowy udostępnienia żądanych danych z uwagi na brak wykazania przez skarżącego interesu prawnego w ich uzyskaniu, Wojewoda wskazał, że o interesie prawnym wnioskodawcy w zakresie żądanych danych można mówić wówczas, gdy wykaże interes prawny w ich uzyskaniu, co oznacza, że przedstawi dokumenty potwierdzające, że z osobami poszukiwanymi łączy go stosunek prawny wynikający z przepisów prawa materialnego. Posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem "wykaże" oznacza, że legitymowanie się przez wnioskodawcę interesem prawnym musi zostać udowodnione, a nie tylko uprawdopodobnione. Organy właściwe do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie danych jednostkowych z rejestru PESEL nie są bowiem zobowiązane do prowadzenia własnego postępowania dowodowego w tym zakresie. Wojewoda uznał, że wskazane przez wnioskodawcę dochodzenie wyjaśnienia okoliczności śmierci pradziadka nie wpisuje się w zdefiniowane przez orzecznictwo sądowadministracyjne pojęcie interesu prawnego. Nie jest to bowiem interes prawny konkretny, aktualny, obiektywnie istniejący. Podmiot ubiegający się o udostępnienie danych ma interes prawny w uzyskaniu danych personalnych osoby, przeciwko której wytoczył powództwo przed sądem powszechnym i sąd ten zobowiąże do podania danych konkretnej strony postępowania (vide: NSA w wyroku z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II OSK 262/10). Tak więc niedopuszczalna jest sytuacja, w której już samo złożenie wniosku o udostępnienie danych osobowych, z zadeklarowaniem chęci dochodzenia swoich praw na drodze sądowej, czy pozasądowej, rodziłoby po stronie organu obowiązek udostępnienia danych zgromadzonych w rejestrze PESEL lub/i rejestrze mieszkańców. Godziłoby to w konstytucyjną ochronę prywatności jednostki, której dane dotyczą, gdyż stosownie do treści art. 47 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej "każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz decydowania o swoim życiu osobistym". W przypadku naruszenia tej sfery państwo powinno zapewnić ochronę osobie, której prawo do prywatności jest naruszane. Prawo do prywatności jest zagwarantowane w aspekcie ochrony danych osobowych przez art. 51 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który w ust. 1 stanowi "nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby", czyli obowiązek udostępnienia danych osobowych ograniczony jest do ściśle określonych ustawowo sytuacji. W konsekwencji każdy, kto żąda ujawnienia informacji osobowych, powinien ku temu posiadać legitymację ustawową.

W tym stanie rzeczy, zdaniem Wojewody, odwołanie R. M. od decyzji organu I instancji należy uznać za nieuzasadnione. Zaskarżona decyzja Prezydenta Miasta [...] jest w opinii Wojewody prawidłowa, a w toku postępowania organ ten podjął wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu stron postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. M. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody. Skarżący podał, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania - art. 7, 77 i 80 k.p.a. bezpodstawnie odmawiając mu udostępnienia danych z Rejestru PESEL. Organ nie wziął pod uwagę okoliczności historycznych związanych z jego pradziadkiem. Zdaniem skarżącego w pełni uzasadnił prawo do uzyskania informacji wskazując, że zawłaszczono tożsamość osoby mu pokrewnej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z 4 maja 2023 r. skarżący wniósł o dołączenie do akt sprawy akt z przesłuchania H. P. przez prokuratora Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu [...]. Załączając zanonimizowaną kopię protokołu z tego przesłuchania z dnia 20 marca 2023 r., sygn. akt [...], skarżący podniósł, że złożone zostało zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa poświadczenia nieprawdy. Zdaniem skarżącego uzasadnione byłoby również zwrócenie akt w celu pozyskania akt nadań Statusu Sprawiedliwych wśród Narodów Świata do Instytutu Yad Vashem w Izraelu – nadanych za zasługi jego prababci Z. S..

Postanowieniem z dnia 23 maja 2023 r. Sąd przywrócił skarżącemu termin do usunięcia braków formalnych skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępne wyjaśnić należy, iż stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 – dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia 23 marca 2023 r. nr [...], którą organ ten działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 46 ust. 2 pkt 1 i 3 i art. 47 ust. 3 u.e.l. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 10 lutego 2023 r., nr [...], o odmowie udostępnienia skarżącemu R. M. danych adresowych H.P. vel H.L. oraz wskazania danych żyjących krewnych tej osoby.

Rozpatrujące sprawę organy administracji uznały również, że skarżący nie wykazał istnienia po jego stronie interesu prawnego w uzyskaniu dostępu do żądanych danych oraz, że udostępnienie żądanych danych z uwzględnieniem interesu faktycznego wymaga uzyskania zgody osób, których wniosek dotyczy, a takiej zgody skarżący nie przedłożył i jej nie uzyskano.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności.

Zgodnie z art. 46 ust. 1 przywołanej ustawy, dane z rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców oraz rejestrów zamieszkania cudzoziemców, w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań, udostępnia się następującym podmiotom: organom administracji publicznej, sądom i prokuraturze (pkt 1); Policji, Straży Granicznej, (...), organom wyborczym i strażom gminnym (miejskim) (pkt 2); komornikom sądowym - w zakresie niezbędnym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego (pkt 3); państwowym i samorządowym jednostkom organizacyjnym oraz innym podmiotom - w zakresie niezbędnym do realizacji zadań publicznych określonych w odrębnych przepisach (pkt 5); Polskiemu Czerwonemu Krzyżowi, w zakresie danych osób poszukiwanych (pkt 6). W myśl ust. 2 pkt 1 i 3 art. 46, dane, o których mowa w ust. 1, mogą być udostępnione: osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny (pkt 1); innym osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą interes faktyczny w otrzymaniu danych, pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą (pkt 3).

W myśl ust. 3 art. 47 ustawy, organ rozpatrujący wniosek, o którym mowa w ust. 1, odmawia w drodze decyzji administracyjnej udostępnienia danych jednostkowych, jeżeli nie zostały spełnione warunki określone w art. 46.

W złożonym dnia 15 września 2022 r. wniosku do Prezydenta Miasta [...] skarżący wystąpił o udostępnienie z rejestru PESEL danych adresowych H.P. vel H.L. oraz o wskazanie danych żyjących krewnych tej osoby. W tym ostatnim zakresie wniosek dotyczy zatem nieoznaczonych osób, tymczasem w wyroku z 18 maja 2021, sygn. akt II OSK 2497/18 (CBOIS), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności nakłada na osobę składającą wniosek o udostępnienie danych, obowiązek wykazania niezbędnych danych indentyfikacyjnych. Działaniu polegającemu na udostępnieniu danych ze zbioru PESEL ustawodawca przypisał bowiem charakter czynności technicznej. W postępowaniu tym organ opiera się na określonych przez wnioskodawcę kryteriach wyszukiwania. W sytuacji, gdy wskazane przez wnioskodawcę kryteria wyszukiwania oparte na wskazaniu imienia i nazwiska nie prowadzą do zindywidualizowania osoby poszukiwanej, a jednocześnie nie jest możliwa filtracja wyników oparta na uwzględnieniu przy wyszukiwaniu innych informacji odnoszących się do danych osobowych osoby poszukiwanej (np. data urodzenia, miejsce urodzenia, nazwisko rodowe), organ nie jest uprawniony do podjęcia dodatkowych czynności zmierzających do określenia przedmiotu wyszukiwania, gdyż wykracza to poza przyznane mu kompetencje (podobnie NSA w wyrokach z dnia 27 listopada 2014 r.: sygn. akt II OSK 1100/13, sygn. akt II OSK 1101/13, sygn. akt II OSK 1102/13 i sygn. akt II OSK 1103/13; z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1613/18; wszystkie publ. w CBOIS). Stanowisko to Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda uwzględnił przytoczone wyżej stanowisko i zweryfikował, jako nieprawidłowe, stanowisko organu I instancji, który na podstawie ewidencji ustalił dane personalne osób spokrewnionych z H. P. i wystąpił do tych osób z zapytaniem, czy wyrażą zgodę na udostępnienie skarżącemu ich danych personalnych. Zatem w tym zakresie zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Skoro skarżący w swoim wniosku nie podał nazwisk i imion osób spokrewnionych z H. P., to w tym zakresie wniosek powinien zostać rozpatrzony odmownie, co organy obu instancji uczyniły.

Natomiast w odniesieniu do odmowy udostępnienia skarżącemu adresu H. P. na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 3 u.e.l. organ I instancji skierował do ww. zapytanie o wyrażenie zgody na udostępnienie informując, że nieudzielenie odpowiedzi w wyznaczonym terminie 7 dni skutkować będzie przyjęciem, że takiej zgody nie udziela. Pismo organu z dnia 4 stycznia 2023 r. zostało odebrane przez H. P. w dniu 19 stycznia 2023 r. i pozostało bez odpowiedzi, co prawidłowo skutkowało odmową udostępnienia skarżącemu adresu H. P..

Spór w sprawie wymaga zatem ustalenia, czy skarżący wykazał w toku postępowania administracyjnego interes prawny w uzyskaniu danych meldunkowych H.P.. Z art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności wynika bowiem, że warunkiem udostępnienia danych z rejestru PESEL jest legitymowanie się przez wnioskodawcę interesem prawnym.

W orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny, to znaczy ustalić przepis prawa materialnego, powszechnie obowiązującego, na którego podstawie podmiot może skutecznie żądać dokonania przez organ danej czynności albo zaniechania lub ograniczenia jakiegoś działania. Istotą interesu prawnego jest możliwość wykorzystania go dla osiągnięcia określonego skutku prawnego. Interes prawny nie może wynikać z subiektywnego przekonania danej osoby, lecz z obiektywnych cech, które zaistniały w stosunku do danego podmiotu. Istnieje bowiem niezależnie od woli danego podmiotu. Interes prawny musi być osobisty, konkretny i aktualny, oparty na normie prawa materialnego. Interes prawny nie może być przewidywalny w przyszłości, ale musi realnie istnieć. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 286/16 (wyrok dostępny w CBOSA), zauważył, że "nie jest udowodnieniem interesu prawnego w uzyskaniu danych potencjalnych spadkobierców dłużnika skarżącej, przytoczenie przepisów prawnych, na podstawie których skarżąca ma zamiar zainicjowania postępowania sądowego w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po tej osobie. Zamiar zainicjowania postępowania sądowego nie wypełnia istotnych podstawowych wartości, na jakich oparty jest interes prawny. Nie jest to bowiem interes prawny konkretny, aktualny, obiektywnie istniejący. Samo deklarowanie zainicjowania w przyszłości postępowania sądowego, zwłaszcza w okolicznościach faktycznych sprawy, w której na gruncie materialnoprawnym nie występuje relacja łącząca skarżącą z osobami, których żądanie ujawnienia danych z rejestrów ewidencji ludności obejmuje, przesądza o braku uzasadnionych podstaw prawnych i faktycznych wykazania interesu prawnego. Uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku nie jest bowiem roszczeniem materialnoprawnym, lecz procesowym".

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego, skarżący nie przedkładał dokumentu, z którego wynikałoby, że został przez jakikolwiek sąd zobowiązany do podania adresu zamieszkania H.P. oraz danych personalnych osób spokrewnionych z tą osobą. Sam fakt należenia do grupy krewnych nieżyjącego J. S., który jak wywodzi skarżący pochowany został na cmentarzu w P. pod nazwiskiem H.P., nie oznacza automatycznie, że jest uprawnionym do uzyskania danych z rejestru PESEL. W tym zakresie organy administracji prawidłowo oceniły, że skarżący wykazał wyłącznie posiadanie interesu faktycznego w pozyskaniu żądanych danych.

Z art. 46 ustawy o ewidencji ludności jasno wynika, że to na wnioskującym o udostępnienie danych z rejestru PESEL spoczywa ciężar wykazania interesu prawnego w udostępnieniu danych. Jak wyżej wskazano, o interesie prawnym strony w sprawie o udostępnienie danych z ewidencji ludności mogłyby świadczyć takie okoliczności, w których sytuacja prawna tej strony byłaby zależna od danych uzyskanych z ewidencji, a więc gdyby te dane były potrzebne do zrealizowania przez wnioskodawcę swoich uprawnień lub poddania się obowiązkom. Interes prawny mają tylko te podmioty, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego. Z taką sytuacją w tym przypadku nie mamy do czynienia.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż wykazanie interesu prawnego w rozumieniu art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy jest tożsame z udowodnieniem (por. wyrok NSA z 26 lipca 2016r. sygn. akt II OSK 286/16, z 15 lipca 2016r. sygn. akt II OSK 2679/14). Sąd w niniejszym składzie akceptuje rozumienie pojęcia "wykazania" interesu prawnego jak w powołanych wyżej wyrokach. Sam zamiar zainicjowania postępowań przed właściwymi organami czy sądami jest jedynie interesem faktycznym, nie poddającym się regulacji art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy. Nie kreuje bowiem żadnego stosunku zarówno procesowego, a tym bardziej materialnego.

Z tego względu Sąd uznał, że w tym zakresie organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni przepisu art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. oraz prawidłowo przepis ten zastosowały, co w konsekwencji spowodowało odmowę udzielenia danych adresowych H.P. vel H.L.. Dokonana przez organy wykładnia tego przepisu i w konsekwencji zastosowanie, miało miejsce zgodnie z prawem. Oznacza to, że wobec braku przesłanek uzasadniających uzyskanie wnioskowanych danych, organ administracji publicznej zasadnie odmówił ich udostępnienia, czym nie dopuścił się naruszenia art. 47 ust. 3 u.e.l.

W tej sytuacji poza zakresem niniejszej sprawy są okoliczności wskazywane przez skarżącego, a dotyczące konieczności uzupełnienia materiału dowodowego o akta sprawy prowadzonej przez Instytut Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz pozyskanie akt Instytutu Yad Vashen w Izraelu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, wyznaczonym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 10 maja 2023 r. (k. [...] akt sąd.), wydanym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 295, z późn. zm.). Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.