Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 487/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 35 § 3 i § 5, art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. § 1, art. 141 § 4, art. 149 § 1 i 1a, art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant asystent sędziego Olga Malicka po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rozwoju i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2022 r., sygn. akt I SAB/Wa 305/21 w sprawie ze skargi P[...] na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 lutego 2022 r. I SAB/Wa 305/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. i [...]na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji:

1. zobowiązał Ministra Rozwoju i Technologii do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Budownictwa z 10 listopada 1950 r. nr D-I-R5-1040-50 oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydenta m.st. Warszawy z 11 lutego 1950 r. nr PB/8186/40/U, w terminie miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

2. stwierdził, że Minister Rozwoju i Technologii dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o którym mowa w pkt 1, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3. oddalił skargę w pozostałej części;

4. zasądził od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz P. i [...] solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Minister Rozwoju i Technologii zaskarżając wyrok w punktach 1, 2 oraz 4. Orzeczeniu zarzucono:

1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez:

a) błędną wykładnię art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491; dalej: nowelizacja k.p.a.), polegającą na uznaniu, że skutkiem tego przepisu nie jest umorzenie postępowań spełniających wskazane w nim warunki, a jedynie ich zaistniała lub potencjalna bezprzedmiotowość, a w konsekwencji uznanie, że nadal możliwe jest rozstrzygnięcie w drodze decyzji wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowych, a dopiero po wydaniu przez organ takiej decyzji i uchyleniu jej przez sąd administracyjny prawomocnym wyrokiem organ byłby zobowiązany do "umorzenia postępowania z mocy prawa", podczas gdy postępowanie zostało już umorzone z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. w związku z wejściem wżycie art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a.,

b) niewłaściwe zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez uznanie, że z konieczności zbadania przez organ czy spełniły się przesłanki umorzenia postępowania z mocy prawa o których mowa wart. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. wynika zobowiązanie organu do wydania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. decyzji deklaratoryjnej potwierdzającej spełnienie się ww. przesłanek, na którą stronom przysługiwałoby prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego, podczas gdy ani art. 105 § 1 k.p.a., ani żaden inny przepis nie mógłby stanowić podstawy wydania takiej decyzji, co jest wynikiem celowego działania ustawodawcy, natomiast organy administracji zobowiązane są do działania na podstawie przepisów prawa,

c) błędną wykładnię art. 105 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że przepis ten może stanowić podstawę wydania decyzji deklaratywnej odnoszącej się do spełnienia przesłanek umorzenia z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. w zakończonym już w związku z ww. umorzeniem postępowaniu, podczas gdy art. 105 § 1 k.p.a. znajduje zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do postępowań w toku, wydawana na jego podstawie decyzja odnosi się wyłącznie do oceny czy postępowanie w danej sprawie stało się bezprzedmiotowe i ma ona charakter konstytutywny,

2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. poprzez:

- wadliwą kontrolę działania Ministra i niedostrzeżenie, że postępowanie zostało umorzone z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a.,

- uchylenie się przez Sąd od rozpoznania istoty sprawy, tj. od oceny, na podstawie akt sprawy i stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę czy zaistniały okoliczności wskazane w art. 2 ust 2 nowelizacji k.p.a., powodujące skutek w postaci umorzenia postępowania nadzorczego z mocy prawa,

b) art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi na bezczynność organu w sytuacji zakończenia postępowania w związku z jego umorzeniem z mocy prawa i braku podstaw prawnych do jego zakończenia w formie decyzji administracyjnej,

c) art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 3 i § 5 k.p.a. poprzez nietrafne uznanie, że ewentualna bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa na skutek nieuwzględnienia okoliczności wskazanych w odpowiedzi na skargę, czynności podjętych przez organ, a także skomplikowanego charakteru podmiotowego sprawy przy dokonywaniu oceny stopnia naruszenia prawa przez organ,

d) art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. poprzez bezzasadne zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Budownictwa Nr D-I-R5-1040-50 z dnia 10 listopada 1950 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydenta m.st. Warszawy Nr PB/8186/40/U z dnia 11 lutego 1950 r. - w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, podczas gdy postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa, a tym samym obecnie nie jest możliwe wydanie rozstrzygnięcia w tym postępowaniu,

e) art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez brak zrozumiałego i spójnego sformułowania argumentacji Sądu w uzasadnieniu skarżonego wyroku,

f) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez sformułowanie w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia wiążącej organ oceny prawnej nieuwzględniającej charakteru danej sprawy, która to ocena spowoduje wydanie przez organ nieważnej decyzji administracyjnej.

Wobec powyższego na podstawie wniesiono o:

1. zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie pkt 1, 2 oraz 4, poprzez ich uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie

2. uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt 1, 2 oraz 4 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Warszawie (w razie nieuwzględnienia żądania określonego w pkt 1),

Ponadto:

3. rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie,

4. zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.

Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji.

Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości. W niniejszej sprawie natomiast zarzuty postawione w obydwu podstawach kasacyjnych pozostają ze sobą w ścisłym związku, zatem zostaną rozpoznane łącznie.

Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy co do zasady bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.). Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Przepisy regulujące termin załatwienia sprawy administracyjnej pozostają w ścisłym związku z przewidzianą w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości i prostoty postępowania, zgodnie z którą organy administracji publicznej mają działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Szybkość stosowania prawa administracyjnego pozwala na realizację zasady praworządności. Nie ma przy tym sprzeczności między kodeksowymi zasadami szybkości postępowania a działaniami organu na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.). Zasada szybkości postępowania nie niweczy bowiem zasady legalizmu, której prawidłowa realizacja nie zwalnia z obowiązku prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób sprawny, racjonalny i efektywny (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 7 grudnia 2016 r. II GSK 916/15).

Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. o bezczynności organu administracji można mówić wtedy, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. W przypadku skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu, tylko brak ich podjęcia w określonej formie i w określonym terminie. Przy czym wniesienie tej skargi jest dopuszczalne nie tylko wtedy, gdy organ nie dotrzymuje terminu wydania określonego aktu lub podjęcia określonej czynności, lecz także wówczas, gdy odmawia wydania aktu pomimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu (J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2023, s. 97 i powołane tam orzecznictwo).

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że organ przekroczył maksymalny termin przewidziany na rozpoznanie wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydenta m. st. Warszawy z 11 lutego 1950 r. Od dnia wystąpienia przez skarżących z wnioskiem (3 listopada 2011 r.), do dnia wystąpienia ze skargą do Sądu I instancji (19 sierpnia 2021 r.), sprawa nie została ostatecznie załatwiona. Minister poinformował w odpowiedzi na skargę, że na podstawie art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a., postępowanie o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z 1950 r. uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. i tym samym – w ocenie organu - postępowanie to zostało zakończone. Taka sama informacja została przekazana stronom w piśmie z 17 maja 2022 r. (k. 83).

Kwestia sporna sprowadza się w niniejszej sprawie do tego, czy w sprawie z wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji z 1950 r. zostało zakończone. Rozstrzygnięcie tej kwestii jest natomiast kluczowe dla ustalenia, czy Minister pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku i czy można mu zarzucić rażącą bezczynność.

Na mocy nowelizacji k.p.a. z 11 sierpnia 2021 r., która weszła w życie 16 września 2021 r., art. 156 § 2 k.p.a. nadano następujące brzmienie: nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. W art. 158 dodano § 3 o treści: jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z przepisami intertemporalnymi, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie noweli ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy k.p.a. w brzmieniu nadanym nowelizacją (art. 2 ust. 1 nowelizacji k.p.a.), natomiast postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie noweli ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a.).

Zdaniem organu, ostatni z przywołanych przepisów znajduje zastosowanie w sprawie toczącej się z wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji z 1950 r. Według Ministra, w sprawie tej ziściły się przesłanki z art. 2 ust. 2 nowelizacji, zatem postępowanie administracyjne uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. Skarżący kasacyjnie organ uważa, że załatwienie sprawy w przypadku aktualizacji przesłanek przewidzianych we wskazanym przepisie, nie wymaga wydania decyzji.

Stanowisko to nie jest trafne. Na wstępie należy wskazać, że organ przed rozpoznaniem skargi w żaden sposób nie poinformował, że postępowanie z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1950 r. uległo umorzeniu z mocy samego prawa. Same zamieszczenie takiej informacji w odpowiedzi na skargę stoi w sprzeczności z art. 9 k.p.a., z którego wynikają obowiązki organów administracji kierowania się zasadami proporcjonalności oraz należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, a także czuwania nad tym aby strony i inni uczestnicy nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i tym celu udzielają im niezbędnych wskazówek. Tym niemniej nawet udzielenie takiej informacji na piśmie (co nastąpiło po wydaniu zaskarżonego wyroku) nie jest właściwą formą prawną zakończenia postępowania. Czynność taka ma wyłącznie walor informacyjny, przez co nie stanowi aktu lub czynności podlegającej kontroli sądu administracyjnego.

Dla przyjęcia, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uległo umorzeniu z mocy prawa, wymagane jest poczynienie przez organ istotnych ustaleń faktycznych w kontekście spełnienia materialnoprawnej przesłanki dopuszczalności umorzenia postępowania administracyjnego określonej w art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. - w postaci niewątpliwego ustalenia daty doręczenia lub ogłoszenia, poddanego ocenie w procedurze nadzorczej, orzeczenia administracyjnego. Ustalenia te muszą być przy tym dokonane w sposób umożliwiający przeprowadzenie kontroli instancyjnej i kontroli sądów administracyjnych, w razie przejawienia takiej inicjatywy przez strony postępowania nadzorczego. Strony postępowania powinny mieć bowiem zagwarantowane prawo do oceny prawidłowości ustalenia przez organ administracji zaistnienia wskazanych przesłanek zwłaszcza ze względu na ich skutek prawny w postaci umorzenia postępowania nadzorczego i w ten sposób pozbawienia przez ustawodawcę prawa do uzyskania oceny legalności aktu administracyjnego, wobec którego toczyło się dotychczas postępowanie nadzorcze na podstawie art. 156 i nast. k.p.a. Względy pewności prawa i bezpieczeństwa prawnego wymagają zatem, by stwierdzenie umorzenia postępowania nieważnościowego z mocy prawa zostało potwierdzone odpowiednim aktem administracyjnym. Jeżeli organ administracji uzna, że w danej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a., powinien wydać decyzję potwierdzającą umorzenie postępowania nadzorczego odwołując się do konkretnych ustaleń faktycznych, będących wyrazem dokonania analizy przesłanek dopuszczalności zaistnienia takiego umorzenia. Tylko w takim przypadku strony postępowania będą miały zapewnione prawo poddania stanowiska organu ocenie w drodze środka odwoławczego oraz kontroli sądowoadministracyjnej. Ograniczenie się przez organ tylko do stwierdzenia, że postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa – tak jak uczyniono w niniejszej sprawie – pozbawia strony tego prawa.

W orzecznictwie podkreśla się, że art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. nie zwalnia organu administracji z obowiązku wydania decyzji deklaratoryjnej w razie ziszczenia się przesłanek umorzenia postępowania z mocy ustawy. Postępowanie takie wymaga formalnego zamknięcia przez organ administracji, poprzez wydanie stosownego orzeczenia. Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 k.p.a., bez względu na przyczynę, o ile spełnione zostaną przewidziane prawem przesłanki, zawsze powinno nastąpić w formie decyzji administracyjnej (tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 13 kwietnia 2023 r. I OSK 109/23, w uzasadnieniu postanowień z 10 sierpnia 2022 r. I OSK 716/22, z 4 października 2022 r. I OSK 1250/22 oraz z 19 października 2022 r. I OSK 1506/22).

Wobec powyższego, Sąd I instancji prawidłowo zobowiązał Ministra do rozpatrzenia wniosku skarżących z 3 listopada 2011 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1950 r. Wbrew sugestiom skarżącego kasacyjnie, zobowiązanie to nie stanowi naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 p.p.s.a., skoro w dacie orzekania przez Sąd I instancji organ nie rozpoznał sprawy zainicjowanej tym wnioskiem – nie wydano bowiem decyzji administracyjnej, czy to rozstrzygającej sprawę co do meritum, czy w przedmiocie umorzenia postępowania. Sytuację tę należy zatem zakwalifikować jako bezczynność organu. Z racji upływu terminów rozpatrzenia sprawy, określonych w art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., organ nadal pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy. Biorąc natomiast pod uwagę datę wszczęcia postępowania nadzorczego (3 listopada 2011 r.) i fakt, że do dnia rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji, organ nie załatwił sprawy w przewidzianej przez k.p.a. formie, charakter bezczynności organu poprawnie został określony przez Sad I instancji jako rażący (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd I instancji stwierdził, że jeżeli organ miał problemy z prowadzeniem postępowania z uwagi na niemożność ustalenia stron postępowania, głównie z uwagi na toczące się postępowania spadkowe, winien zawieszać postępowanie do czasu ustalenia następców prawnych. Tymczasem zrobił to raz postanowieniem z 6 marca 2018 r., które podjął po roku postanowieniem z 1 lipca 2019 r.

Ponadto treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie daje podstaw do uznania naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie tego orzeczenia posiada wymagane przepisem ustawy elementy, wobec czego możliwa jest jego kontrola instancyjna i prześledzenie toku rozumowania WSA, w tym poznanie przesłanek, które stały się podstawą uwzględnienia skargi na bezczynność Ministra. Nawet jeśli uzasadnienie to nie spełnia oczekiwań skarżącego kasacyjnie, co do jego szczegółowości i wnikliwości, to jednak należy uznać je za wystarczające do wykazania prawidłowego rozstrzygnięcia skargi.

Za chybiony należy uznać zarzut błędnego przyjęcia przez WSA, że organ nie zbadał spełnienia przesłanek z art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. oraz zarzut uchylenia się przez Sąd I instancji od rozpoznania istoty sprawy, tj. oceny, czy zaistniały okoliczności wskazane w art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a., powodujące skutek w postaci umorzenia postępowania nadzorczego z mocy prawa. Istotą postępowania przed sądem administracyjnym w sprawie ze skargi na bezczynność jest ocena - istniejącego w dacie wniesienia skargi i w dacie orzekania - stanu bezczynności organu, sprowadzająca się do analizy działań i zaniechań organu w kontekście terminowego załatwienia sprawy. Kognicja sądu nie obejmuje w tym przypadku merytorycznej kontroli sprawy administracyjnej. Prawidłowo zatem WSA zobowiązał Ministra do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1950 r., gdyż postępowanie administracyjne w tej sprawie nie zostało formalnie zakończone – nie wydano stosownego rozstrzygnięcia kończącego. Sąd I instancji nie przesądził wszakże, jak ten wniosek należy rozstrzygnąć. W ramach niniejszego postępowania, ani Sąd I instancji, ani Naczelny Sąd Administracyjny, nie są bowiem uprawnieni do sugerowania, w jaki sposób sprawa powinna zostać załatwiona przez organ, w szczególności, czy przez wydanie decyzji merytorycznej, czy też decyzji stwierdzającej umorzenie postępowania na podstawie art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. Z tego względu kontroli sądowej nie podlega kwestia, czy Minister prawidłowo przyjął, że w sprawie z wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji z 1950 r. ziściły się przesłanki umorzenia postępowania w oparciu o ww. przepis. Jednocześnie Sąd I instancji zasadnie przyjął, że w niniejszej sprawie organ nie zbadał, czy przesłanki te zostały spełnione, skoro Minister nie wykazał tego przy zachowaniu wymogów procedury administracyjnej w decyzji administracyjnej.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku.