Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 1120/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 18 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
article: art. 28 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie WSA Tomasz Smoleń / spr./ WSA Małgorzata Niedobylska Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 lutego 2015r. sprawy ze skargi R.N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2014r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego - oddala skargę -


UZASADNIENIE

I SA/Rz 1120/14

UZASADNIENIA

Dyrektora [...] Oddział Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...]decyzją z dnia [...] października 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...]z dnia [...]sierpnia 2014 r. nr [...]ustalającą kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji program rolnośrodowiskowego.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 15 marca 2011 roku R.N. (Skarżący, Beneficjent) złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 w ramach kontynuacji programu rolnośrodowiskowego. Beneficjent zadeklarował do płatności realizację pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarem Natura 2000 i w ramach tego pakietu Wariant 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 32 ha. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Skarżącemu przyznana została płatność rolnośrodowiskowa za 2011 roku w łącznej kwocie 38 400 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia 26 stycznia 2012 r.

W dniu 27 kwietnia 2012 r. Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 w ramach kontynuacji programu rolnośrodowiskowego. Zadeklarował do płatności realizacją pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarem Natura 2000 i w ramach tego pakietu Wariant 4.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 32 ha. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 roku Beneficjentowi przyznano płatność rolnośrodowiskową za 2012 rok w łącznej kwocie 38 400 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego wniosku o wpis do ewidencji producentów do dnia 7 grudnia 2012 roku.

W dniu 30 kwietnia 2013 r. Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w ramach kontynuacji programu rolnośrodowiskowego. Beneficjent zadeklarował do płatności realizację pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarem Natura 2000 i w ramach tego pakietu Wariant 4. 1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 32 ha.

W dniu 14 listopada 2013 r. oraz w dniu 11 kwietnia 2014 r. w gospodarstwie Skarżącego została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego oraz w zakresie wzajemnej zgodności. Inspektorzy terenowi stwierdzili nieprzestrzeganie wymogów do parkietów i ich wariantów.

Na działce rolnej A zadeklarowanej w Wariancie 4.1 jako łąka trwała z użytkowaniem kośnym inspektorzy stwierdzili następujące nieprawidłowości:

- P018 - pozostawienie większej niż 10 % lecz mniej niż 50 % nieskoszonej powierzchni działki rolnej, a w przypadku występowania wodniczki większej niż 50 %, lecz mniejszej niż 80 % nieskoszonej powierzchni działki rolnej.

W trakcie kontroli na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności przeprowadzonej w dniu 14 listopad 2013 r. stwierdzono nieprzestrzeganie następujących norm:

- rolnik nie przeprowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usunięcia okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta ( N. 04. I)

Nieprzestrzeganie tej normy stwierdzono na działkach rolnych:

- A położonej w granicach działki ewidencyjnej nr 33/32 na powierzchni 0,92 ha;

- B położonej w granicach działki ewidencyjnej nr 243 na powierzchni 0,03 ha.

W dniu [...] maja 2014 r. wydano decyzję przyznającą Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową za 2013 rok w łącznej kwocie 26 073,60 zł, po pomniejszeniu płatności będącej konsekwencją nieprzestrzegania wymogów dla pakietów i wariantów oraz wymogów w zakresie wzajemnej zgodności.

W dniu 30 kwietnia 2014 r. Skarżący został poinformowany o możliwości dokonania dobrowolnego zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w terminie jednego miesiąca od dnia wystawienia przedmiotowej informacji. Beneficjent nie dokonał zwrotu nienależnie pobranych płatności w zakreślonym terminie.

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR [...] ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w wysokości 22 040 zł powiększoną o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczone od dnia następnego po upływie 60 dnia od doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności, uzyskanych na mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2011 roku oraz decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie przyznania płatności w ramach programów wsparcia rolnośrodowiskowego na 2012 roku, z tego powodu, że przestrzeganie wymogów do pakietów i ich wariantów w roku 2013 skutkuje również w przypadku zobowiązania rolnośrodowiskowego jako zobowiązanie wieloletniego zmniejszeniem pomocy również do kwoty wypłaconego w latach wcześniejszych to jest za lata 2011 i 2012 na podstawie art. 18 ust. 1 Komisji (UE) nr 65/2011.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła H.N. reprezentująca Skarżącego, w którym wniosło o uchylenie decyzji w całości oraz umorzenie postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011 i 2012, nie precyzując żadnych konkretnych zarzutów.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR [...] rozpoznając odwołanie Skarżącego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że z akt spraw wynika, iż na rachunek bankowy Skarżącego zostały wypłacone płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2011 i 2012. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tj. Dz.U. z 2013 r. poz.173 z późniejszymi zmianami) pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie płatności podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych a właściwość jest tryb ustalenia tych kwot są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Wypłacone nienależnie Skarżącemu środki finansowe z tytułu realizacji płatności rolnośrodowiskowej za lata 2011 i 2012 pochodził z Europejskiego Funduszu Rolnego Gwarancji oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w artykule 29 ust. 1 i 2 pkt a ustawy. Z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008 r. nr 98 poz. 634 z późniejszymi zmianami).

Skarżący składając w dniu 23 kwietnia 2010 r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2010 rok zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji to jest od dnia 15 marca 2010 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej, zgodnie z którym jako termin rozpoczęcia pięcioletniego okresu zobowiązania przyjęto dzień 15 marca 2010 r.

Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów zostały określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Programu rolnośrodowiskowego“ objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U 1013 poz. 361 z późniejszymi zmianami), obowiązującym od dnia 15 marca 2013 r., a więc obowiązującego od czwartego roku pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowych. I tak w zadeklarowanym we wniosku w pakiecie 4 - ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarem Natura 2000, Wariant 4.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków wymogiem dodatkowym przy użytkowaniu kośnym lub kośno-pastwiskowym użytków zielonych jest m.in. pozostawienie 5 - 10 % powierzchni działki rolnej nieskoszonej, w każdym roku powinno to dotyczyć innej części tej działki. Skutkiem naruszenia powyższego wymogu jest zmniejszenie płatności w części dotyczącej działek rolnych w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie - § 38 ust. 1 pkt 1 - rozporządzenie rolnośrodowiskowego z 2013 roku. Wielkość zmniejszenia określona jest w załączniku nr 7 do rozporządzenia.

W wyniku kontroli na miejscu po gospodarstwie Skarżącego w dniu 14 listopada 2013 r. oraz w dniu 11 kwietnia 2014 r. inspektorzy terenowi stwierdzili nieprzestrzeganie wymogów do pakietów i ich do wariantów na działce rolnej "A “ o powierzchni 32 ha. Kontrola na miejscu stwierdziła nieprawidłowości polegające na pozostawionej w nieskażonej powierzchni działki rolnej większej niż 10 % co zgodnie z załącznikiem nr 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 roku stanowiło 30 % zmniejszenie płatności do tej działki to zostało szczegółowo opisane w decyzji przyznającej płatność rolno środowiskową na 2013 rok.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR [...] od decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. przyznającej płatności w roku którym stwierdzono wyżej wymienione nieprawidłowości to jest za 2013 rok, dokonał zmniejszenia przyznanej płatności rolnośrodowiskowej o kwotę wynoszącą 11 520 zł, co stanowi 30 % naliczonej płatności.

W przypadku zobowiązań wieloletnich zmniejszania pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zostać zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie nie przestrzeganie wyżej wymienionych wymogów do pakietu i wariantu 4.1 mieści się w kategorii niespełnienie obowiązków i kryteriów określonych w art. 18 ust.1 rozporządzenia komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r.

Ponieważ zgodnie z art. 35 rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011, przepisy w nim zawarty należy stosować począwszy od dnia 1 stycznia 2011 r. należy stwierdzić, iż przepis art 18 rozporządzenie komisji (UE) nr 65/2011 będzie odnosił się również do płatności rolnośrodowiskowych przyznanych na 2011 rok oraz płatności rolnośrodowiskowych przyznanych na 2012 roku.

Zatem w związku z niedopełnieniem wymogów określonych przepisami Beneficjent zobowiązany jest do zwrotu pobranych płatności rolnośrodowiskowych przyznanych na mocy decyzji nr [...] z dnia 28 grudnia 2011 r. wysokości 11 520 zł oraz płatności rolnośrodowiskowych przyznanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych rok 2012 wysokości 11 520 zł. Łącznie kwota do zwrotu wyniosła 23 040 zł.

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego [...], należy stwierdzić, że kwota płatności rolnośrodowiskowej nienależnie pobranej przez Beneficjenta przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote wg kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/ 2006. Tym samym w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowej przyznanej na 2011 rok oraz na rok 2012 nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Dlatego też beneficjent zobowiązany jest do zwrotu nienależnie wypłaconych należności.

Nie zaistniały także przesłanki, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustalającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE nr L 25, str. 8 z 28 stycznia 2011 r. w późniejszym zmianami) skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez Skarżącego nienależnie pobranych płatności. Na podstawie wskazanych przepisów obowiązek zwrotu nienależnie płatności nie ma zastosowanie jeżeli dana płatność zostanie dokonana na skutek omyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeżeli błąd nie mógł być w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementu stanu faktycznego związanych z obliczeniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeżeli od decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanych w terminie 12 miesięcy od płatności.

W niniejszej sprawie płatności rolnośrodowiskowa przekazana w dniu 26 stycznia 2012 r. oraz w dniu 7 grudnia 2012 r., na rachunek bankowy wskazany przez Skarżącego we wniosku o wpis do ewidencji producentów, nie wynikało z pomyłki Agencji. Przedmiotowe płatności strona uzyskała na mocy Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. dotyczącej roku 2011 oraz decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2012r. dotyczącej roku 2012. Ww. płatności stały się płatnościami nienależnymi w wyniku ujawnienia, że Beneficjent nie dotrzymał zobowiązania przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym to jest w związku z przeprowadzoną kontrolą na miejscu w dniu 14 listopada 2013 r. oraz w dniu 11 kwietnia 2014 r. oraz zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 to jest w przypadku, gdy dane zmniejszenie stanowi % wartości, o taką ustala się zmniejszenie płatności za 2011 roku oraz 2012 roku.

W przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przedawnienie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego o którym mowa art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE,EUROTOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE nr L 312, s. 1 z 23 grudnia 1995 r. z późniejszymi zmianami), albowiem w rozpoznawanej sprawie nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia gdyż przed dniem 31 grudnia 2014 r. to jest w dniu 6 sierpnia 2014 r. zostało skutecznie doręczona stronie decyzja 0174 - 00000015576/14 z dnia 6 sierpnia 2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...].

W tych okolicznościach Beneficjent zobowiązany był do zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego wysokości 23 040 zł powiększone o odsetki liczone od dnia następnego po upływie 60 dni od daty doręczenia decyzji [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła H.N. pełnomocnik R.N., która zaskarżyła w całości decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] sierpnia 2014 r. numer [...] o ustaleniu nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu wskazała, że podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest stwierdzenie przez organ nieprzestrzeganie przez stronę norm w zakresie przeprowadzenia na łąkach i pastwiskach wymaganego koszenia i usunięcia okrywy roślinnej w terminie (nieprawidłowość P018). W ocenie skarżącego przeprowadzone przez organ kontrolny pomiar są niedokładne, nie uwzględniając dopuszczalnego błędu w pomiarach, co w konsekwencji doprowadziło do przekroczenia dopuszczalnej nieskoszonej powierzchnie na działkach o numerze [...] (obręb ewidencyjny Ł.), 243 (obręb ewidencyjny U.). Wniosła o przeprowadzenie zasadności naliczenia sankcji, w szczególności legalności wydania zaskarżonej decyzji.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269, ze zmianami). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 r. pozy. 270 ze zmianami, dalej ppsa), z którego wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 135 ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego załatwienia. W myśl art. 145 § 1 ppsa, sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenie ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 153 kpa lub w innych przepisach.

Ustalając kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu płatności rolno środowiskowych organ I instancji stwierdził, a organ odwoławczy to potwierdził, że uchybienia w przestrzeganiu przez Beneficjenta wymogów dla poszczególnych pakietów i ich warunków spowodowało powstaniem nienależnie pobranej kwoty środków pieniężnych w wysokości odpowiadającej kwocie 23 040 zł.

Skarżący, próbują zwolnić się z obowiązku zwrotu wyżej wskazanej kwoty podnosi, że w przeprowadzone przez organ kontrolny pomiary są niedokładne, nie uwzględniając dopuszczalnego błędu w pomiarach, co w konsekwencji doprowadziło do przekroczenia dopuszczalnej nieskoszonej powierzchni na działkach nr 33/32 i 243.

W sporze rację należy przyznać organowi.

Podkreślić należy, że w dniu 14 listopada 2013 r. oraz w dniu 11 kwietnia 2014 r. w gospodarstwie Skarżącego została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie programów rolnośrodowiskowego oraz w zakresie wzajemnej zgodności. Inspektorzy terenowi stwierdzili nieprzestrzeganie wymogów do pakietów i ich warunków.

Na działce rolnej "A“ zadeklarowanej w wariancie 4.1 jako łąka trwała z użytkowaniem kośnym inspektorzy stwierdzili następujące nieprawidłowości:

- P018 - pozostawienie większej niż 10 %, lecz mniej niż 50 % nieskoszonej powierzchni działki rolnej, a w przypadku wystąpienia wodniczki większej niż 50 %, lecz mniejszej niż 80 % nieskoszonej powierzchni działki rolnej.

W trakcie kontroli na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności przeprowadzonej w dniu 14 listopada 2013 r. stwierdzono nieprzestrzeganie następujących norm:

- rolnik nie przeprowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usunięcia okrywy roślinnej w terenie lub nie były na nich wypasane zwierzęta (N.04.1).

Nieprzestrzeganie tej normy stwierdzono na działkach rolnych:

- "A“ ich położonej w granicach działki ewidencyjnej nr 33/32 (obręb ewidencyjny Ł.) na powierzchni 0,92 ha; - "B “ położonej w granicach działki ewidencyjnej nr 243 (obręb ewidencyjny Uherce Mineralne) na powierzchni 0,03 ha.

W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiRM [...] wydał w dniu [...] maja 2014 r. decyzję nr [...] przyznającą płatności rolnośrodowiskowa za 2013 rok w łącznej kwocie 26 073,60 zł. Decyzja została skutecznie doręczona dniu 9 maja 2014 roku. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpisanie do ewidencji producentów w dniu 29 maja 2014 r. W

Stwierdzone przez inspektorów terenowych wyżej opisane nieprawidłowości mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy albowiem nieprawidłowości te nie związane są z wielkością obszaru co skutkuje powstaniem płatności nienależnie pobranych do działki rolnej "A “ za lata 2011 i 2012.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, str. 8 z 28 stycznia 2011 r. z późniejszymi zmianami) pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono następujących obowiązków i kryteriów:

a) w przypadku środków, o których mowa w art. 36 lit. a ppkt (IV) i (V) oraz lit. b) ppkt (V) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 - odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub

b) kryteriów kwalifikowalnowości innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych.

W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwoty wypłacony już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Ponieważ zgodnie z art. 35 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, przepisy w nim zawarty należy stosować począwszy od dnia 1 stycznia 2011 roku należy podkreślić, że podany wyżej przepis art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 będzie odnosił się również do płatności rolnośrodowiskowych przyznanych Skarżącemu na wyrok 2011 na mocy decyzji nr [...]z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz płatności rolnośrodowiskowych przyznanych na rok 2012 na mocy decyzję numer [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. obie decyzje wydane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...].

Podnoszone przez Skarżącego zarzuty odnoszące się do niedokładnych pomiarów bez uwzględnienia dopuszczalnego błędu w pomiarach uznać należy za zarzuty spóźnione i nieistotne w rozpoznawanej sprawie. Winny być podnoszone i mogły być ewentualnie uwzględnione przy rozpoznawaniu wniosku Skarżącego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2013 w ramach kontynuacji programu rolnośrodowiskowego.

Zgodnie z art. 31 ust. 8 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju Obszarów Wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszar Wiejskich (Dz.U. nr 64 poz. 427 z późniejszymi zmianami), której rozporządzenie wykonawczym jest rozporządzenie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2013 r w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy“ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 ( Dz.U. z 2013 r. poz. 361 z późniejszymi zmianami) w przypadku gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie może złożyć umotywowany zastrzeżenie co to tych ustaleń osobie która sporządziła raport. Ponadto podmiot kontrolowany może zgłosić na piśmie zastrzeżenia do raportu w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania, co wynika z § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 sierpnia 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (tekst jednolity Dz.U. z 2014 r. poz. 1493). Zarzutów takich Skarżący nie podnosił sprawie w której przyznano mu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości za 2013 roku, która uwzględniała do płatności stwierdzone nieprawidłowości. Zarzutu takiego nie zawierało także odwołanie od decyzji organu I instancji został złożony na dopiero na etapie skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. 2013, poz. 173 z późniejszymi zmianami) pomoc i pomoc techniczna, pobierana nienależnie lub nadmiernie wysokości, podlega zwrotowi wraz odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowej, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej (...) a właściwości i trybu ustalania kwot pomocy i ich pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub nadmiernie wysokości, określają przepisy o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji rolnictwa. W myśl art. 20 dziewięciu ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. nr 98, poz. 634 z późniejszymi zmianami) organ właściwy, ustala w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1. pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2. krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszu Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznanej w drodze decyzji administracyjnej.

Przepis art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazuje na dwa rodzaje należności podlegające zwrotowi: kwoty nienależnie pobranych środków publicznych oraz kwoty nadmiernie pobranych środków publicznych. Kwota nadmiernie pobranych środków publicznych jest kwotą wypłaconą w wysokości wyższej niż należna z kolei, kwota nienależnie pobranych środków publicznych, to kwota wypłacona przez organ w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej wypłacenie albo obowiązek ten istniał, ale wygasł. Istota omawianej instytucji polega na tym że, że organ płaci wówczas, gdy nie musi tego robić (nie istnieje obowiązek wypłaty zamknąć), albo płaci za dużo (wypłaty przewyższa kwotę należną). W obu przypadkach świadczenie organu dokonane na rzecz osoby przewyższa to, czego wymaga od organu przepis prawa. Ta nadwyżka świadczenia ponad obowiązkowe jest nieopodatkowaną należnością budżetową podlegającą zwrotowi (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 roku sygn. akt II GSK 635/12).

Niekwestionowanym faktem jest że wypłacone nienależnie Skarżącemu środki finansowe z tytułu realizacji płatności rolnośrodowiskowej za lata 2011 i 2012 pochodzą Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie to jest funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 i 2 pkt a ustawy.

W ocenie Sądu za prawidłowe należy przyjąć stanowisko organu, który stwierdził, że w sytuacji, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przeznaczone na przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata ), a następnie Beneficjent nie wywiąże się z podjętych zobowiązań, o których m.in. mowa w § 27 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, to jest jeśli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatności rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej:

1. działek rolnych lub

2. zwierząt

3. stref buforowych

- w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 rozporządzenia. W związku z powyższym płatność rolnośrodowiskowa przyznane Skarżącemu za 2013 rok została pomniejszona, w związku ze stwierdzonym uchybieniem do wariantu 4.1, o 30 % kwoty stanowiącej iloczyn powierzchni stwierdzonej działki rolnej "A“ oraz stawki dla wariantu 4.1 to jest 1200 zł/ha.

Biorąc pod uwagę wyżej powołanej przepisy art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 organy miały obowiązek ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności z tytułu płatności rolnośrodowiskowej nie za lata 2011 i 2012 za działkę rolną "A“, dla których stwierdzone uchybienia w trakcie kontroli na miejscu. Wysokość kwoty nienależnie pobranej została ustalona należycie przy uwzględnieniu uchybień w przestrzeganiu przez skarżącego wymogów dla poszczególnych pakietów i ich wariantów.

Ponadto wysokość pobranej przez Skarżącego kwoty uniemożliwia odstąpienie od obowiązku jej "odzyskania“.

Zgodnie z art. 28 a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady(UE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11 sierpnia 2005 r. str. 1 ze zmianami) organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy o agencji restrukturyzacji modernizacji rolnictwa, odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli kwota, o których mowa w art. 5 a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustalającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. L 171 z 2006 r. str. 90 ze zmianami), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote wg kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. L 171 z 2006 r.,str.1 ze zmianami).

Art. 54 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 stanowi, należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zdecydować o zaprzestaniu odzyskiwania. Taka decyzja może zostać podjęte w następujący przed paru przypadkach:

a) przypadku gdy łączna kwota już dokonanych oraz przewidywanych kosztów od uzyskiwania przewyższa kwotę do odzyskania; warunek ten uznaje się za spełniony (i) jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualny i w ramach programu pomocy lub środków wsparcia nie przekraczała 100 EUR, nie licząc odsetek lub (ii) jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia wynosi pomiędzy 100 a 150 EUR, nie licząc odsetek, a dane państwo członkowskie stosuje próg równy lub wyższej niż kwota, które ma zostać odzyskana zgodnie z jego prawem krajowym w odniesieniu do niedochodzenia należności krajowych;

b) w przypadku gdy odzyskiwanie okazuje się niemożliwe z uwagi na niewypłacalność dłużnika lub osób odpowiedzialnych prawnie za nieprawidłowości, stwierdzoną i uznaną zgodnie z prawem krajowym.

Prawidłowo został również określony termin naliczania odsetek na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy o Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W ocenie Sądów należy zaakceptować pogląd organów, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wspierania rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE nr L 25, str. 8 z 28 stycznia 2011 r z późniejszymi zmianami) skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 w wyżej wskazanego rozporządzenia obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie znajduje zastosowanie pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek;

- płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,

- błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Ponad to w przypadku, jeżeli on dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeżeli od decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatność.

W rozpoznawanej sprawie płatność rolnośrodowiskowa przekazana została Skarżącemu w dniach 26 stycznia 2012 r. oraz w dniu 7 grudnia 2012 r, na jego rachunek bankowy. Przekazanie to nie wynikało z pomyłki Agencji. Płatności te stały się płatnościami nienależnymi w części w wyniku ujawnionych uchybień dotyczących zobowiązań w przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym stwierdzonych podczas przeprowadzonej kontroli na miejscu w dniu 14 listopada 2013 r oraz w dniu 11 kwietnia 2014 r. albowiem zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 skoro przyznaną płatność rolnośrodowiskową za 2013 roku pomniejszono o określoną wartość procentową to o taka wartość należy zmniejszyć płatnej za 2011 rok oraz za 2012 rok.

Za prawidłowe uznaje Sąd stanowisko Agencji, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przedawnienie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego o którym mowa art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE,EUROTOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE nr L 312, s. 1 z 23 grudnia 1995 r. z późniejszymi zmianami), albowiem w rozpoznawanej sprawie nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia gdyż przed dniem 31 grudnia 2014 r. to jest w dniu 6 sierpnia 2014 r. zostało skutecznie doręczona stronie decyzja [...]z dnia [...] sierpnia 2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...].

Mając to wszystko na uwadze Sąd stwierdził, że nie można postawić organowi zarzutu naruszenia przepisów prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obiegu prawnego, dlatego też orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ppsa.