Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1521/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2024 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 20 lipca 2023 r. nr SKO.4115.562.2023 w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – skargę oddala –


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Przemyślu, po rozpoznaniu odwołania B. B. (dalej także: "Skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 19 maja 2023 r. w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), zwanej następnie "K.p.a." w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), określanej dalej jako "u.ś.r."

Wskazaną decyzją z 19 maja 2023 r. Organ I instancji odmówił przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazał, że z orzeczenia z 20 lutego 2023 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności L. S. - matki Skarżącej wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 5 grudnia 2022 r., zaś daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. To powoduje, że w świetle art. 17 ust. 1b u.ś.r. uwzględnienie wniosku nie jest możliwe, bowiem przepis ten wymaga by niepełnosprawność powstała w wyszczególnionych w nim okresach, co w sprawie nie zostało wykazane. Organ wskazał też, że niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim z T. S., który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a to w myśl art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a u.ś.r. powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Prezydent zauważył też, że Skarżąca pozostawała w stosunku zatrudnienia do 31 grudnia 2009 r., więc w chwili ubiegania się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie mogła nastąpić rezygnacja z zatrudnienia w związku z opieką nad matką.

Skarżąca odwołała się od tej decyzji. Zarzuciła brak uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13), który stwierdził niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Strona zwróciła też uwagę na nieuwzględnienie postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 czerwca 2010 r. (sygn. P 38/09), na skutek którego pozbawienie innych członków rodziny możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że osoba jest w związku małżeńskim, zostało uznane za naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony rodziny i pozostawania małżonków w gorszej sytuacji niż osoby niebędące w tym związku. Skarżąca podniosła też błędne zastosowanie art. 17 ust. 1 u.ś.r polegające na przyjęciu, że rezygnacja z pracy zarobkowej nie jest spowodowana koniecznością sprawowania opieki nad osobą bliską o znacznym stopniu niepełnosprawności, w sytuacji, gdy sprawuje Ona stałą, całodzienną opiekę nad osobą niepełnosprawną i z tego względu nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

SKO w Przemyślu, decyzją z 20 lipca 2023 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta. W ocenie Kolegium, pogląd Organu I instancji co do sposobu wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., zwłaszcza w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (K 38/13), nie może być uznany za prawidłowy i tym samym stanowić przeszkody dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro na mocy tego orzeczenia stwierdzona została w określonym zakresie niezgodność przepisu z Konstytucją, to okoliczność ta jako rzutująca na sytuację prawną opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych nie może zostać pominięta przy ubieganiu się przez nie o świadczenie pielęgnacyjne i nie jest niezbędne uprzednie dokonanie stosownych zmian ustawodawczych. Następnie Kolegium zwróciło uwagę na brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ odwoławczy powołał się na orzecznictwo sądowe, w którym wskazuje się, że ustawodawca wyszedł z założenia, iż w sytuacji zawarcia związku małżeńskiego tworzy się nowa rodzina, która nakłada na małżonków obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy, wyprzedzający obowiązek alimentacyjny krewnych. Kolegium podkreśliło, że wymóg posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może być zastąpiony innymi dowodami czy ustaleniami organu co do obiektywnych możliwości sprawowania opieki przez współmałżonka. Ani organ, ani sąd nie posiadają bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby ocenić, czy stan zdrowia danej osoby, zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia jej sprawowanie opieki. Brak jest zatem podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Skarżącej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, gdy ta pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium wskazało też, że 14 listopada 2022 r., Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę (sygn. I OPS 2/22), w której w punkcie 2 wyjaśnił, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. SKO podniosło też, że wbrew stanowisku Organu I instancji brak jest podstaw do kwestionowania istnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad matką.

B. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję SKO w Przemyślu, zarzucając naruszenie:

- prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. polegającą na przyjęciu, że pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim stanowi przesłankę negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bez uwzględnienia wykładni celowościowej i systemowej, w myśl której pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być uważane za przesłankę odmowy świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy współmałżonek tej osoby nie jest w stanie takiej opieki sprawować,

- przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta wydanej z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego,

- przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przez przyjęcie, że sam fakt pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia

z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Mając to na uwadze Skarżąca wniosła o uchylenie obydwu wydanych w sprawie decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Podniosła, że w orzecznictwie sądowym dominuje wykładnia celowościowa i systemowa art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a u. ś.r. wskazująca, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być uważane za przesłankę odmowy świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy współmałżonek tej osoby nie jest w stanie takiej opieki sprawować. W niniejszej sprawie Organ przyjął formalistyczną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. u.ś.r., sprzeczną z konstytucyjnymi zasadami i nie podjął żadnych czynności mających na celu ustalenie, czy mąż niepełnosprawnej ma możliwość sprawowania opieki, gdy tymczasem T. S. nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli z uwagi na choroby przewlekłe. Legitymuje się on orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę SKO w Przemyślu wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumentację uzasadnienia kwestionowanej decyzji.

W dniu 11 grudnia 2023 r. wpłynęły do tut. Sądu dwa dokumenty tj.: orzeczenie Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 17 listopada 2023 r. zaliczające T. S. na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz odpis skrócony aktu zgonu wymienionego, wskazujący, że zmarł on [...] listopada 2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z mocy art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne - dokonując w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości kontroli działalności organów administracji publicznej – stosują kryterium zgodności z prawem. Oceniają więc, czy organy prowadząc postępowanie dochowały wymogów w tym zakresie i czy decyzje, które podjęły odpowiadają stosownym przepisom prawa materialnego. Jeśli sąd zauważy: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego czy też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas zobowiązany jest do uchylenia skarżonej decyzji w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."). Natomiast, brak tego rodzaju naruszeń, jak też brak zaistnienia przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji obliguje do oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie stanowiła decyzja SKO w Przemyślu utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] o odmowie przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie przychylając się do wniosku Skarżącej Prezydent miał na uwadze, że z wydanego względem matki Strony orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wynika, że daty powstania tej niepełnosprawności nie da się ustalić. Nadto podniósł, że podopieczna pozostaje w związku małżeńskim, a mąż nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazał też, że Skarżąca pozostawała w stosunku zatrudnienia do 31 grudnia 2009 r., a zatem nie mogła z niego zrezygnować decydując się na opiekę nad matką.

Organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem Prezydenta co do zachodzenia pierwszej wskazanej przeszkody, zwracając uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (K 38/13). Podzielił natomiast stanowisko co do drugiego powodu odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Ustosunkowując się do powyższego należy wskazać, że powołanym wyżej wyrokiem Trybunał stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W ugruntowanym orzecznictwie sądowym jednolite jest stanowisko, że ze względu na wynikającą z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP ostateczność takiego orzeczenia oraz jego moc powszechnie obowiązującą, wystąpienie niepełnosprawności w okresie późniejszym niż wskazany w art. 17 ust. 1b u.ś.r. tzn. po 18., względnie 25 roku życia bądź też brak możliwości wskazania daty jej powstania nie może być przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego [por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 10.11.2016 r. I OSK 1512/16).

Tym samym, stanowisko Kolegium w tym zakresie należało uznać za słuszne.

W ocenie Sądu, nie jest uzasadniony pogląd Prezydenta, że ze względu na to, iż Skarżąca pracowała do 31 grudnia 2009 r., to nie zrezygnowała z zatrudnienia aby opiekować się matką. Prezentując tego rodzaju argument, Organ I instancji całkowicie pominął część brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r., który dopuszcza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie tylko osobie, która w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym zrezygnowała z zatrudnienia bądź też innej pracy zarobkowej, ale również takiej, która takiego zatrudnienia czy pracy nie podejmuje, a to z powodu konieczności wykonywania czynności opiekuńczych wobec osoby niepełnosprawnej. Jasna treść powołanego unormowania - którego istotą jest to, by opiekun w momencie występowania z wnioskiem i później nie pozostawał w zatrudnieniu bądź też nie wykonywał pracy zarobkowej aby poświęcić swój czas osobie niepełnosprawnej w zakresie, którego ona wymaga - nie pozwala więc na uznanie trafności stanowiska Organu.

Sąd zgadza się natomiast ze stanowiskiem zaprezentowanym przez obydwa rozpoznające sprawę Organy, że przeszkodą w przyznaniu Skarżącej dochodzonego przez Nią świadczenia był fakt, że pozostawała Ona w związku małżeńskim, a mąż nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tym miejscu należy zauważyć, że Skarżąca dołączyła do akt sprawy orzeczenie Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 17 listopada 2023 r., zgodnie z którym T. S. został zaliczony na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz odpis skrócony aktu zgonu wskazujący że zmarł on [...] listopada 2023 r. Należy jednakże podnieść, że Sąd dokonuje oceny na podstawie przekazanych mu akt sprawy, a więc na podstawie stanu faktycznego i prawnego, który istniał w dacie wydania skarżonej decyzji. To ten zatem moment czasowy ma decydujące znaczenie dla sposobu rozpoznania sprawy, co jednocześnie oznacza, że okoliczności, które nastąpiły już po tej dacie nie mogą na ten sposób rozstrzygania wpłynąć.

Przechodząc do spornej w sprawie kwestii należy wskazać, że w myśl art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeśli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jeśli zatem żyje małżonek osoby niepełnosprawnej i nie jest on sam niepełnosprawny w stopniu znacznym, wówczas brak jest podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie, która może takie świadczenie uzyskać tylko i wyłącznie wówczas, kiedy małżonek podopiecznego nie może realnie sprawować opieki, a niemożność ta jest potwierdzona orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W orzecznictwie sądowym powstałym na gruncie tego ostatniego przepisu pojawiły się rozbieżne stanowiska odnośnie do tego, czy przepis ten powinien podlegać ścisłej wykładni językowej, czy też dopuszczalne jest odstąpienie od literalnego jego brzmienia i zastosowanie wykładni celowościowej, a w konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej alimentacyjnie w dalszej kolejności również w sytuacji, gdy małżonek niepełnosprawnego wprawdzie nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale z przyczyn obiektywnych nie jest w stanie faktycznie sprawować opieki nad niepełnosprawnym. W licznych orzeczeniach przyjmowano bowiem, że wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 i art.17 ust. 1a u.ś.r. nie prowadzi do całkowitego odrzucenia wynikających z tych przepisów warunków, a jedynie wskazuje, że w okolicznościach konkretnej sprawy należy przyznać pierwszeństwo wynikom wykładni systemowej i celowościowej nad wykładnią językową, skoro ta prowadzi do skutków niemożliwych do zaakceptowania na gruncie konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej gwarantowanej przez państwo prawa (art. 2 Konstytucji RP) i nakazu ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP). Z taką sytuacją mamy do czynienia chociażby wówczas gdy osoba, którą ustawodawca preferuje jako uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem jest spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagająca opieki, czy też jest jej małżonkiem, nie jest małoletnia lub nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a mimo to nie jest w stanie opieki tej sprawować. Wówczas proces wykładni prawa, który odbywa się zawsze w okolicznościach konkretnej sprawy, prowadzi do uwzględnienia regulacji tyczącej warunków określających kolejność wykonywania obowiązku alimentacyjnego. Przepis art. 132 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 ze zm.), określanej w dalszej części jako "K.r.i.o." stanowi w tym zakresie, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.04.2022 r. I OSK 1261/21).

W licznych orzeczeniach uznawano więc, że legitymowanie się, przez osoby w pierwszej kolejności zobowiązane do pieczy nad niepełnosprawnym, orzeczeniem o własnym stopniu niepełnosprawności nie jest konieczne, jeżeli te osoby z przyczyn obiektywnych nie mogą realnie podjąć się opieki nad osobą jej wymagającą, co podlegało badaniu w toku prowadzonego postępowania.

Funkcjonowało jednak także stanowisko przeciwne, wedle którego prymat przyznawano wykładni literalnej, zgodnie z którą jedyną możliwością uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby inne niż spokrewnione w stopniu pierwszym z osobą wymagającą opieki było to, by osoby wskazane przez prawodawcę jako pierwsze uprawnione były niepełnosprawne w stopniu znacznym, przy czym wykazanie tego ostatniego mogło nastąpić wyłącznie przez stosowne orzeczenie, a nie w drodze np. wywiadu środowiskowego czy zaświadczeń lekarskich (wyrok NSA z 24.02.2021 r. I OSK 2391/20).

W związku z powyższą rozbieżnością stanowisk Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 14 listopada 2022 r., na skutek wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, uchwałę (sygn. akt I OPS 2/22), w świetle której:

1. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm., dalej: u.ś.r.) osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.);

2. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.).

NSA zwrócił w pierwszej kolejności uwagę na zmiany w stanie prawnym. Następnie podniósł, że wykładnia powinna mieć charakter kompleksowy i winna być przeprowadzana z wykorzystaniem różnych dyrektyw, w celu weryfikacji konkurencyjnych alternatyw interpretacyjnych i ostatecznego wyboru jednej z możliwości interpretacyjnych. Punktem wyjścia wszelkich działań interpretacyjnych jest jednak wykładnia językowa, która powinna rozpoczynać proces wykładni zmierzającej do odkodowania z przepisów normy prawnej. Z punktu widzenia języka, kryterium legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jakim ustawodawca posłużył się w art. 17 ust. 1a oraz w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie jest wyrażeniem nieostrym czy wieloznacznym. Pod względem językowym przepis nie budzi zatem wątpliwości, ustawodawca użył określenia należącego do języka prawnego. Ponadto, w przypadku objętych wnioskiem przepisów nie zachodzą okoliczności wskazujące na błąd legislacyjny czy poddające w wątpliwość racjonalność albo celowość przyjętego rozwiązania, na co wskazuje historia zmian legislacyjnych. Z kolei, w ujęciu systemowym wewnętrznym, obejmującym ustawę o świadczeniach rodzinnych, związanie kwestii dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego z kryterium orzeczonego stopnia znacznej niepełnosprawności nie prowadzi do dezintegracji regulacji i nie narusza jej spójności. Odesłanie zaś zawarte w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ma ograniczony charakter w tym znaczeniu, że nie daje podstaw w procesie wykładni do odwoływania się do tychże przepisów w zakresie szerszym, niż to wynika z odesłania. Kontekst systemowy jest w tym zakresie ograniczony i brak jest w szczególności podstaw do przyjmowania, że stanowi go też art. 132 K.r.i.o., i przyjęte w nim przesłanki wyznaczające kolejność powstawania obowiązku alimentacyjnego. W kwestii kolejności dostępu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca nie odsyła do przepisów K.r.i.o., a ustawa zawiera własną regulację, która nie jest aktualnie w pełni koherentna z modelem przyjętym w przepisach K.r.i.o., co bynajmniej nie świadczy o braku spójności systemowej, koherencja taka nie jest wszak konieczna - brak jest odesłania do stosowania przepisów K.r.i.o. w szerszym zakresie, a przedmiot regulacji obu aktów prawnych jest różny. Zdaniem NSA, wprowadzenie przez ustawodawcę określonej kolejności dla członków rodziny do ubiegania się przez nich o przyznanie świadczenia socjalnego nie oznacza, że państwo nie wywiązuje się z obowiązku ochrony rodziny i nie uwzględnia jej dobra, jak też nie udziela wsparcia rodzinom znajdującym się w trudnym położeniu ze względu na niepełnosprawność. To właśnie sytuacja rodziny jako całości, związana ze stanem zdrowia poszczególnych jej członków, uzasadnia udzielanie pomocy. Z kolei, limitowanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium zobiektywizowane nie może również zostać uznane za rażące naruszenie zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Kryterium to zapewnia dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, nie ma ono także charakteru dyskryminującego i nie jest niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte w konsekwencji o uznanie organu. Taka regulacja nie jest sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa, jak też z wyrażoną w art. 2 zasadą sprawiedliwości społecznej.

Zgodnie z art. 269 § 1 P.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi.

Stanowisko zajęte w uchwale NSA wiąże więc pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować. Sąd w składzie niniejszym zgadza się z zaprezentowanym w przedmiotowej uchwale stanowiskiem, dlatego brak było podstaw do zastosowania procedury, o której mowa w powołanym art. 269 § 1 P.p.s.a.

Z tych więc względów jako zasadną należało uznać odmowę przyznania Skarżącej przez Organy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W dacie orzekania matka Skarżącej – L. S. pozostawała bowiem w związku małżeńskim z T. S., który legitymował się wówczas orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Tym samym, słusznie stwierdziły Organy zaistnienie negatywnej przesłanki przyznania świadczenia, wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.

Złożona skarga została więc oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.