Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1193/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18  ust. 4a i 4b,  art. 92a  ust. 3 i 7
journal: Dz.U. 2019 poz 58
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
article: art. 138 par. 1 pkt 1, art. 7,  art. 8, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 134 par. 1, art. 135,  art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 września 2020 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 92a

ust. 1 oraz lp. 1.1. załącznika nr 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019 r., poz. 58 ze zm. – j.t.), dalej zwaną "u.t.d.", oraz zgodnie

z ustaleniami protokołu nr [...] nałożył na A. K. karę pieniężną w kwocie [...]zł w związku z naruszeniem art. 5 ust. 1, art. 5b ust. 1 oraz art. 18 ust. 4a u.t.d.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 8 kwietnia 2019 r. około godz. 2206 przy ul. [...] w S. dokonano kontroli pojazdu marki [...] [...] o nr rej. [...], którego kierowcą był A. K.. Pojazdem tym wykonywany był przewóz osób. Przejazd zamówiono za pomocą aplikacji Bolt zainstalowanej w telefonie komórkowym pasażera, czyli zamawiającego około godz. 1918 w dniu 8 kwietnia 2019 r., po uprzednim zalogowaniu się do systemu.

Przy zamawianiu kursu, aplikacja wskazała przewidywaną cenę kursu, jak również wskazała markę i numer rejestracyjny pojazdu, którym odbędzie się przewóz, jak również imię i zdjęcie kierującego tegoż pojazdu. Po dojechaniu na wskazane miejsce, po potwierdzeniu w aplikacji przez kierującego wykonanie przewozu - aplikacja wskazała, iż kwota za wykonany kurs wyniosła [...] zł. Po zakończonym przewozie, pasażer na swoim telefonie uzyskał potwierdzenie, że z jego osobistego konta bankowego pobrano ww. kwotę za przejazd. Pasażer nie zawierał żadnej umowy na przejazd w formie pisemnej z kierowcą ani innym przedsiębiorstwem w siedzibie przedsiębiorstwa, wszystko odbyło się za pomocą aplikacji Bolt. Kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał do kontroli drogowej zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, czy też licencji na wykonywanie przewozu drogowego osób lub na przewóz drogowy osób taksówką. Ponadto pojazd nie był oznakowany w sposób przewidziany dla taksówek, jak również nie posiadał taksometru ani kasy fiskalnej, co zostało potwierdzone protokołem oględzin pojazdu, załączonym do akt sprawy. Stwierdzono zatem naruszenie, polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji, określone pod lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Stwierdzono też naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy, określonym pod lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d.

W ocenie Inspektora Transportu Drogowego, okoliczności wskazywane przez pasażera przesłuchanego w charakterze świadka, jak również treść protokołu kontroli świadczą o tym, że działalność strony nie była przypadkowa. Był to zorganizowany

i zaplanowany rodzaj aktywności strony jako przewoźnika. Jednocześnie, zdaniem organu, w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. Strona postępowania nie powołała okoliczności i nie przedstawiła żadnych dowodów oraz wyjaśnień wskazujących na to, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, ani że nie mogła przewidzieć zdarzeń i okoliczności, które do naruszenia doprowadziły.

Łączna kara za stwierdzone i opisane powyżej naruszenia wynosi [...] zł.

W związku z art. 92a ust. 3 u.t.d., maksymalna łączna kwota ww. kary wynosi

[...] zł.

Od decyzji odwołanie złożył A. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w którym zarzucił naruszenie:

- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w szczególności poprzez nieustalenie, czy czynności podjęte przez stronę nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, w sytuacji, gdy takiej działalności nie prowadzi oraz nieustalenie, czy doszło do wykonywania transportu drogowego,

- art. 5b u.t.d. w zw. z lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. w sytuacji, gdy czynności podejmowane przez niego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego,

- art. 92a ust. Ust. 1 i 6 w zw. lp.1.1 oraz 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. w zw. z art. 4 pkt 6a u.t.d. poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października 2019 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4

pkt 11 i 22, art. 5b ust. 1, art. 11 ust. 3, art. 18 ust. 4a, art. 87 ust. 1, art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 u.t.d. oraz lp. 1.1 i 2.11 załącznika nr [...] do u.t.d., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść przepisów odnoszących się do niniejszej sprawy, a następnie wyjaśnił, że postępowanie wobec skarżącego toczy się jak wobec podmiotu, o którym mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d.,

tj. podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, oraz że łączna wysokości kary za naruszenia popełnione przez wykonawcę przewozu wyniosła [...] zł, lecz została ograniczona do kwoty [...]zł, zgodnie z dyspozycją art. 92a ust. 3 u.t.d. Natomiast nałożenie kary w innym postępowaniu toczącym się na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. wobec zarządzającego transportem, osoby, o której mowa w art. 7c, lub każdej innej osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym, podlega ograniczeniom wynikającym z art. 92a ust. 4 u.t.d. Dlatego zarzut strony dotyczący naruszenia art. 92a ust. 3 u.t.d. jest nietrafny, bowiem przepis ten odnosi się wyłącznie do kar nakładanych na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. i został on w omawianej sprawie zastosowany.

W ocenie organu odwoławczego, w świetle poczynionych ustaleń, bezspornym jest, że wykonawcą przewozu była strona. Wskazuje na to treść zeznań skarżącego i fakt nieprzedłożenia dowodów na okoliczność wykonywania przewozu w imieniu innego podmiotu. Strona nie przedłożyła dowodu na posiadanie przez nią uprawnienia do wykonywania transportu drogowego osób. Nie ulega też wątpliwości, że przewóz miał charakter odpłatny. Opłata za usługę została pobrana za pośrednictwem aplikacji Bolt, co wynika z treści zeznań pasażerów i strony. Korzystający z aplikacji Bolt kierowcy, realizując zamówione za jej pośrednictwem zlecenia na przewozy osób, pełnią rolę wykonawców przewozu. Strona wykonywała zatem w dniu kontroli przewóz okazjonalny w ramach transportu drogowego osób. Wbrew przekonaniu strony przewóz okazjonalny nie oznacza przewozu wykonywanego "przy nadarzającej się okazji". Częstotliwość realizacji przewozów okazjonalnych nie ma wpływu na uznanie, że przewóz spełnia przesłanki przewozu okazjonalnego. Zasadnym zatem było nałożenie na stronę kar

z załącznika nr [...] do u.t.d.

Nadto, organ odwoławczy powołując się na wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 670/08 wyjaśnił, że nieprowadzenie zarejestrowanej, legalnej działalności gospodarczej nie wyłącza odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz okazjonalny za popełnione naruszenia.

Nie budzi również wątpliwości, zdaniem organu, iż w świetle przytoczonych wyżej przepisów kontrolowany pojazd nie spełniał kryterium konstrukcyjnego przewidzianego dla pojazdów przeznaczonych do wykonywania przewozów okazjonalnych osób. Ustawodawca umożliwił wykonywanie tego typu przewozów jedynie pojazdami przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Natomiast bezsprzeczne jest, iż kontrolowany pojazd nie był przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób wraz z kierowcą, co potwierdza protokół kontroli. Był to pojazd przeznaczony do przewozu 5 osób wraz z kierowcą. Nie zostały zatem spełnione przesłanki z art. 18 ust. 4b u.t.d., które muszą być spełnione łącznie. Wynika to z faktu zamówienia usługi przewozu za pośrednictwem aplikacji Bolt, która wyłącza możliwość zawarcia przed realizacją przewozu umowy z pasażerem w siedzibie przedsiębiorstwa, co zostało potwierdzone zeznaniem pasażera. A zatem organ

I instancji prawidłowo nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł tytułem popełnienia naruszenia z lp. 2.11 załącznika nr [...] do u.t.d.

Organ II instancji stwierdził również, że organ I instancji nie naruszył zasad postępowania wynikających z k.p.a., a przeprowadzone podczas kontroli dowody nie budzą wątpliwości co do ich wiarygodności. Ponadto wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania art. 189f § 1 i 189a § 2 k.p.a. oraz że materiał dowodowy zgromadzony w tej sprawie nie zawiera żadnych przesłanek wskazujących na konieczność zastosowania art. 92c u.t.d.

Od powyższej decyzji A. K., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę, w której zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 5 b u.t.d. w zw. z lp. 1.1. załącznika nr [...] polegające na wymierzeniu mu kary

w wysokości [...] zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji, w której czynności podejmowane przez niego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d (głównie ze względu na to, że czynności te nie nosiły znamion wykonywania działalności gospodarczej);

- art. 4 pkt 11, art. 18 ust 4a b u.t.d. w zw. z lp. 2.11 załącznika nr [...] do u.t.d. polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez niego wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji o nazwie Bolt, świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy;

- art. 18 ust 4 b pkt 1 lit c u.t.d. poprzez jego niezastosowanie (przy przyjęciu,

że przejazd był przewozem okazjonalnym) w sytuacji, w której zgodnie z zasadami aplikacji internetowej, z której korzystał pasażer, płatność za przejazd jest określona

z góry i następuje na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest Bolt.eu;

- art. 92 a ust 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 oraz lp. 2.11 załącznika nr [...] do u.t.d. w zw. z 4

pkt 6a poprzez nałożenia kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium.

Skarżący zarzucił nadto naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., w szczególności poprzez zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie, czy wykonywane czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, czy posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli, w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, w jaki sposób odbyła się płatność (w tym zakresie oparcie się wyłącznie na protokole kontroli z dnia 8 kwietnia 2019 r.), a także poprzez brak wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu i nieustalenie, czy płatność za przejazd nastąpiła na jego rzecz. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.pa., art. 107 § 3 k.p.a. i art. 8 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ nie tylko nie ustalił, czy formalnie posiada status przedsiębiorcy, ale również nie wykazał, aby czynności przez niego wykonywane (stwierdzone w toku kontroli) posiadały cechy prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto, odwołując się do definicji pojęcia "działalności gospodarczej" z ustawy Prawo przedsiębiorców, skarżący podkreślił, że do konstytutywnych cech świadczących o prowadzeniu działalności gospodarczej świadczy jej zarobkowy i ciągły charakter. Tymczasem on nie tylko nie posiadał statutu przedsiębiorcy, ale również wykonywane przez niego czynności, stwierdzone protokołem kontroli, nie miały cech wykonywania działalności gospodarczej. Przede wszystkim nie otrzymał wynagrodzenia za swoje czynności od pasażera w kwocie i w sposób podany przez niego. Zapłata za taki przejazd odbywa się na rzecz platformy internetowej Bolt (nie zaś na rzecz kierowcy) za możliwość skojarzenia kierowcy i pasażera. Nadto, zgodnie z regulaminem świadczenia usług przez platformę internetową Bolt, karta płatnicza pasażera jest automatycznie obciążana po zakończonym przejeździe. Dzieje się to jednak nie na rzecz kierującego, ale na rzecz Bolt. Poza tym, zdaniem skarżącego, sam fakt jednorazowego wykonania czynności stwierdzonych protokołem kontroli, w żaden sposób nie świadczy o tym, że czynności te miały cechy zorganizowania, czy ciągłości. Z samego faktu, że wykonał przejazd na określonej trasie, za którą pasażer miał uiścić opłatę (zresztą nie na rzecz skarżącego) w żaden sposób nie wynika, że czynności wykonywane przez skarżącego nosiły znamiona ciągłości czy zorganizowania, a więc elementów niezbędnych, by uznać je za czynniki świadczące o wykonywaniu działalności gospodarczej.

Skarżący zakwestionował, że wykonywał w dniu kontroli transport drogowy oraz przewóz okazjonalny. Immanentną cechą przewozu okazjonalnego, jest okoliczność, że przewóz grupy pasażerów następuje z inicjatywy kierującego lub pasażera. Tymczasem nie on zainicjował przejazd. Przewóz ten był możliwy dzięki skorzystaniu przez pasażera z aplikacji internetowej kojarzącej kierujących i pasażerów. Zjawisko to jest zbliżone do tzw. carsharingu (carpoolingu), natomiast z pewnością nie mieści się w pojęciu przewozu okazjonalnego. W związku z powyższym brak było możliwości nałożenia na niego kary za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego, skoro nie wykonywał przewozu okazjonalnego.

Ponadto, skarżący zarzucił, iż organ II instancji nie odniósł się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu, a odnoszących się konieczności zweryfikowania czy posiadał status przedsiębiorcy, czy też konieczności wyjaśnienia zasad działalności aplikacji Bolt.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 – j.t. ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – j.t.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a." uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie ocenie podlega, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie bądź stwierdzenie nieważności tego aktu.

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach sąd uznał, że skarga jest niezasadna. Natomiast zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie są dotknięte uchybieniami, które w świetle powołanych przepisów uzasadniałyby ich uchylenie, bądź stwierdzenie nieważności.

Na gruncie niniejszej sprawy sąd nie ma wątpliwości, że skarżący jest podmiotem wykonującym transport drogowy w rozumieniu art. 92a ust. 1 u.t.d.

W ocenie sądu, okoliczności faktyczne, w których organy przypisały skarżącemu naruszenie przepisów o transporcie drogowym, zostały ustalone zgodnie z zasadami określonymi w k.p.a. i w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Wynikało z nich, że skarżący w czasie kontroli poruszał się samochodem marki [...] [...] nr rej [...] Kontrolowany pojazd stanowił własność skarżącego, który wykonał usługę okazjonalnego przewozu osób na trasie z ul. [...]. P. 16 na ul. [...] w S.. Przejazd został zamówiony za pomocą aplikacji telefonicznej o nazwie własnej "Bolt (Taxify)". Za jej pośrednictwem pasażer został skojarzony z kierującym, który również korzystając z tej samej aplikacji telefonicznej, uzyskał informację o potrzebie wykonania przewozu na ww. trasie. Pasażer zrealizował płatność za przejazd za pomocą aplikacji telefonicznej i jego rachunek bankowy został obciążony odpowiednią opłatą za przejazd, skalkulowaną przez aplikację (program informatyczny). Skarżący nie dysponował licencją ani zezwoleniem na wykonywanie transportu drogowego.

Skarżący twierdzi z kolei, że jego zachowanie nie wyczerpywało znamion przypisanych mu naruszeń, a okoliczności faktyczne nie zostały należycie ustalone,

w szczególności co do zasad działania aplikacji "Bolt" i tego, czy działał on jako przedsiębiorca. Nie wykonywał bowiem krajowego transportu drogowego, nie prowadzi działalności gospodarczej, przewóz nie spełniał kryteriów przewozu okazjonalnego, nie pobrał też od pasażera jakiejkolwiek opłaty.

Zdaniem Sądu, prawidłowo organy zwróciły uwagę, że stwierdzony przez kontrolujących przewóz nie miał charakteru grzecznościowego. Wynika to jednoznacznie z zeznań pasażerów oraz okoliczności związanych ze skojarzeniem osoby korzystającej z usługi przewozu i kierującego. Przewozu nie można było zakwalifikować ani jako regularnego, ani jako regularnego specjalnego, ani jako wahadłowego.

Zasadnie zatem, powołując się na art. 4 pkt 11 u.t.d. organy uznały, że był to przewóz okazjonalny.

Z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE wynika, że działalność transportowa podlegająca jej rygorom to nie tylko działalność przedsiębiorców wykonujących zawód przewoźnika drogowego, ale również działalność przedsiębiorców mających zamiar wykonywać zawód przewoźnika drogowego. W drodze odstępstwa, jeżeli prawo krajowe nie stanowi inaczej, w myśl art. 1 ust. 4 lit. b rozporządzenia, nie znajduje ono zastosowania do przedsiębiorców wykonujących usługi drogowego transportu osób wyłącznie w celach niezarobkowych lub których główna działalność nie obejmuje drogowego transportu osób.

Pojęcie przedsiębiorcy jest definiowane w art. 2 pkt 4 rozporządzenia i obejmuje osobę fizyczną lub prawną, nastawioną na osiągnięcie zysku lub nie, stowarzyszenie lub grupę osób bez osobowości prawnej, nastawione na osiągnięcie zysku lub nie, lub jakikolwiek podmiot publiczny, posiadający własną osobowość prawną lub podlegający organowi, który taką osobowość posiada, wykonujące przewozy osób lub osobę fizyczną lub prawną, wykonującą przewozy towarów w celach handlowych.

Zawód przewoźnika drogowego osób w rozumieniu art. 2 pkt 2 rozporządzenia to działalność każdego przedsiębiorcy użytkującego pojazdy silnikowe o odpowiedniej konstrukcji i wyposażeniu, przeznaczone do przewozu ponad dziewięciu osób, łącznie z kierowcą, w celu świadczenia usług przewozu osób dostępnych publicznie lub dostępnych dla pewnych grup osób w zamian za opłatę ponoszoną przez osobę przewożoną lub przez organizatora transportu.

Przedsiębiorca transportowy musi uzyskać zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego (art. 1 ust. 1 rozporządzenia). Wykonywanie działalności z naruszeniem rozporządzenia obarczone jest sankcjami określonymi w prawie krajowym (motyw 21 i art. 22 rozporządzenia).

Na gruncie krajowych regulacji normatywnych podejmowanie i wykonywanie działalności w zakresie transportu drogowego, zarobkowego i niezarobkowego, regulują przepisy ustawy o transporcie drogowym. Zawiera ona również przepisy określające odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego m.in. podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem oraz kierowców (art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a i b u.t.d.). Ustawy tej nie stosuje się (art. 3 ust. 1 u.t.d.) do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów:

1) przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą - w niezarobkowym przewozie drogowym osób;

2) o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy;

3) zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego.

Do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego (art. 3 ust. 2 u.t.d.).

Z kolejnych przepisów u.t.d. wynika, że:

- art. 4 pkt 1 - krajowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

- art. 4 pkt 4 - niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne oznacza każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie warunki określone w lit. a-d tego przepisu;

- art. 4 pkt 6a - przewóz drogowy oznacza transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. nr 561/2006;

- art. 4 pkt 11 - przewóz okazjonalny oznacza przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego (art. 4 pkt 7), przewozu regularnego specjalnego (art. 4 pkt 9) albo przewozu wahadłowego (art. 4 pkt 10);

- art. 4 pkt 17 - licencja oznacza decyzję administracyjną wydaną przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego lub określony w ustawie organ samorządu terytorialnego, uprawniającą do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego,

- art. 4 pkt 18 - zezwolenie oznacza decyzję administracyjną wydaną przez ministra właściwego do spraw transportu, Głównego Inspektora Transportu Drogowego lub określony w ustawie organ samorządu terytorialnego, uprawniającą przewoźnika drogowego do wykonywania określonego rodzaju transportu drogowego.

W ocenie sądu w okolicznościach niniejszej sprawy istniały zatem podstawy do uznania, że wykonywany przez skarżącego przewóz miał charakter odpłatny (nie był przewozem niezarobkowym). To, że płatności nie dokonano bezpośrednio na jego rzecz, lecz odbyła się ona w trybie automatycznym poprzez obciążenie rachunku bankowego pasażera na skutek akceptacji warunków określonych w aplikacji "Bolt", nie ma dla sprawy istotnego znaczenia. Sam przewóz nosił bowiem znamiona odpłatnego, a to, do jakiego podmiotu trafiła opłata, w tym, czy jej beneficjentem był skarżący, nie miało znaczenia dla zgodności kontrolowanych decyzji z prawem. Został on wykonany na zlecenie pasażera.

Do realizacji usługi doszło na skutek skorzystania przez pasażera i skarżącego (kierującego) z aplikacji telefonicznej "Bolt", służącej do organizowania usług przewozu. Jest ona sposobem porozumiewania się pomiędzy wykonującym usługę a pasażerem i za jej pośrednictwem doszło do zawarcia umowy o wykonanie tej usługi.

Wprawdzie w aktach sprawy nie ma dowodów, które określałyby zasady działania aplikacji "Bolt", co stanowiło też podstawę formułowanych przez skarżącego zarzutów, ale w przekonaniu sądu nie jest to uchybienie na tyle istotne, aby mogło wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy. Zasady działania ww. aplikacji są bowiem możliwe do poznania dla każdego potencjalnego korzystającego z niej, w szczególności osób korzystających z dostępnych obecnie usług telekomunikacyjnych przy użyciu nowoczesnych "inteligentnych" telefonów ("smartfonów"). Nie ma więc przeszkód, aby zasady jej działania uznać za fakt powszechnie znany i niewymagający szczególnego dowodzenia. Okoliczność ta (sposób funkcjonowania aplikacji) nie była między stronami sporna. Korzystał z niej tak skarżący, jak i pasażer, a opis działania aplikacji wynika z akt sprawy. To dzięki niej doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem.

Zdaniem Sądu, przedsięwzięcie polegające na organizowaniu usług przewozu poprzez aplikację "Bolt (Taxify)" ma charakter zorganizowany i ciągły, a rzeczona usługa była przez skarżącego świadczona w jego własnym imieniu, jako wykonawcę przewozu, za którą był odpowiedzialny. Pełnił zatem rolę przewoźnika drogowego osób. "Bolt.eu" nie był przedsiębiorcą wykonującym przewóz, lecz podmiotem udostępniającym aplikację służącą skojarzeniu podmiotów, które świadczą tego rodzaju usługi z ich potencjalnymi klientami. Aplikacja została też wykorzystana do pobrania opłaty za przewóz. Działanie skarżącego mieściło się zatem w ramach pojęcia wykonywania krajowego transportu drogowego osób, czyli podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób pojazdem samochodowym zarejestrowanym w kraju, niezależnie od tego ile razy skarżący świadczył w ten sposób usługi przewozu. Natomiast usługa, taka jak realizowana przy wykorzystaniu aplikacji "Bolt", która polega na odpłatnym umożliwianiu skojarzeniu kierującego i pasażera, powinna być uznana za usługę wchodzącą w zakres usług w dziedzinie transportu (por. wyrok Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 20 grudnia 2017 r. C-434/15; opublikowany na stronie http://curia.europa.eu/juris).

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2009 r. II GSK 670/08, z 3 kwietnia 2019 r. II GSK 701/17 i 4 listopada 2009 r. II GSK 166/09; opublikowane na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl), z przepisów u.t.d. nie można wyprowadzić wniosku, że przewóz osób lub rzeczy bez licencji podlega sankcji tylko wtedy, gdy dokonujący przewozu podmiot prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego o wszelkich cechach wynikających z przepisów o swobodzie działalności gospodarczej i jej ewidencjonowaniu. Wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji traktowane musi być jako działanie faktyczne, polegające na przewozie osób lub rzeczy, odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej.

W świetle tych uwag wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej, czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej, lecz faktycznie świadczy odpłatną usługę przewozu osób (nawet jednorazowo), odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 u.t.d. Bez znaczenia pozostaje to, czy skarżący formalnie posiadał status przedsiębiorcy i czy jego działalność została zgłoszona do właściwej ewidencji albo jaki jest zakres prowadzonej działalności. Wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wtedy, gdy dany podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej. Dlatego też całkowicie niezrozumiałym jest podnoszenie przez skarżącego zarzutu w zakresie nieustalenia przez organ, czy posiadał status przedsiębiorcy, zwłaszcza że organ odwoławczy odniósł się i do tej kwestii w uzasadnieniu decyzji.

Warunki podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób określa przepis art. 5b ust. 1 u.t.d., według którego podjęcie

i wykonywanie:

1. samochodem osobowym,

2. pojazdem samochodowym, przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą,

3. taksówką – wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.

Licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.t.d., jak i licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, udziela się przedsiębiorcy po spełnieniu określonych wymagań wskazanych w art. 5c

i art. 6 u.t.d. Podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, dokumenty wymienione w art. 87 u.t.d., w tym wykonując transport drogowy – wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji (art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d.).

Przepis art. 4 pkt 11 u.t.d. definiuje przewóz okazjonalny jako przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.

W myśl art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie

z kierowcą. Przepis art. 18 ust. 4b u.t.d. dopuszcza przewóz okazjonalny:

1. pojazdami zabytkowymi,

2. samochodami osobowymi:

a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,

b) na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa,

c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa - niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego

w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.

Na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie. Stosownie do art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9 załącznika nr 3 do ustawy.

Zgodnie z lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d., wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 12.000 zł. Natomiast wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d. skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 8.000 zł (lp. 2.11. załącznika nr 3 do u.t.d.). Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 zł, o czym mowa w art. 92a ust. 3 u.t.d.

W konsekwencji, w świetle przywołanych wyżej przepisów ustawy o transporcie drogowym, zachodziły podstawy do nałożenia na skarżącego kary przewidzianej w lp. 2.11. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Ponieważ suma kar pieniężnych za stwierdzone naruszenia przewidziane w lp. 1.1. (12.000 zł) oraz lp. 2.11. (8.000 zł) załącznika nr 3 do ustawy przekraczała sumę kar,

o której mowa w art. 92a ust. 3, ostatecznie wymierzono skarżącemu karę w maksymalnej przewidzianej w tym przepisie wysokości [...] zł.

W ocenie Sądu, organy obu instancji zrealizowały obowiązki wynikające z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a uzasadnienie wyrażonego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji obu instancji. Zapewniono również skarżącemu udział w postępowaniu. Dlatego też nie można dopatrzyć się naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a., a także naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.

Wobec zaistnienia przewidzianych w przepisach prawa materialnego podstaw do nałożenia na skarżącego kary w wysokości [...] zł za naruszenia ustawy o transporcie drogowym, organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nie dopuścił się też naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Końcowo wskazać należy, że sąd nie podzielił zapatrywania skarżącego, iż świadczona usługa stanowiła, czy była zbliżona do car – sharingu, który polega na odpłatnym udostępnianiu pojazdów do użytkowania. W badanej sprawie skarżący nie udostępnił swojego pojazdu, ale sam dokonał przewozu.

Podobnie sąd nie podzielił również zaprezentowanej w skardze wykładni art. 18 ust. 4b u.t.d., skarżący przywołał bowiem tylko fragment przepisu – lit. c, który w jego ocenie odpowiada tezie, iż dokonanie przewozu okazjonalnego było dopuszczalne, pomijając uregulowanie zawarte w lit. a, które wymaga, aby przewóz ten był dokonywany przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę, a sam pojazd stanowił wyłączną własność przedsiębiorcy lub stanowił przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.