Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 158/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: zobowiązano do wydania aktu lub podjęcia czynności
Powołane przepisy: article: art. 149
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 13
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jacek Bursa Sędziowie: SWSA Mirosław Bator AWSA Anna Kopeć (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. Z. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę Dąbrowskiego w przedmiocie rozpoznania wniosków z dnia 14 kwietnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej co do działalności zespołów artystycznych I. Zobowiązuje Starostę Dąbrowskiego do wydania aktu lub podjęcia czynności w zakresie pkt 3 i 4 wniosku z 14 kwietnia 2023 r. w terminie 14 dni, II. oddala skargę na bezczynność w zakresie pkt 1 i 2 tego wniosku, III. stwierdza, że Starosta Dąbrowski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Starosty Dąbrowskiego na rzecz skarżącego K. Z. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

K. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w pismach z 16 i 17 maja 2023 r. dwie skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę Dąbrowskiego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 14 kwietnia 2023 r. Zostały one zarejestrowane odpowiednio pod sygn. II SAB/Kr 158/23 i II SAB/Kr 161/23. Pierwotnym adresatem pism było Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie.

Jak wynika z przesłanych akt administracyjnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie w rozpoznaniu tych pism wydało dwa postanowienia z dnia z dnia 24 maja 2023 r., w których przekazano Staroście Dąbrowskiemu wskazane pisma celem nadania im biegu stosownie do treści art. 37 § 3 i § 4 k.p.a. lub art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kolegium wskazało na konieczność wezwania autora pism o sprecyzowanie, czy stanowią one ponaglenia, czy też skargi do sądu administracyjnego.

W odpowiedzi na wezwania organu K. Z. wyjaśnił, że jego pisma stanowią skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, wskutek czego Starosta przesłał jej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W odpowiedziach na skargi Starosta Dąbrowski wniósł o rozważenie odrzucenia skargi w całości, z uwagi na fakt, iż pismem z dnia 7 czerwca 2023 r. odpowiedź na wniosek K. Z. z dnia 14 kwietnia 2023 r. została udzielona, a w sytuacji nie przychylenia się do wniosku, o którym mowa w pkt 1 powyżej – o oddalenie ww. skargi w całości.

Dalej organ opisał stan faktyczny poprzedzający wniesienie skargi podkreślając, że odpowiedzi na wniosek z 14 kwietnia 2023 r. udzielił w piśmie z 7 czerwca 2023 r., merytorycznie odnosząc się do jego treści.

Dalej organ podkreślił, że od co najmniej 3 lat skarżący niemalże "paraliżuje" pracę urzędu, z uwagi na ilość kierowanych wniosków w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902). Z metryk posiadanych przez Starostwo Powiatowe w Dąbrowie Tarnowskiej w elektronicznym systemie obiegu dokumentów wynika, iż w okresie od lipca 2020 roku do listopada 2022 r. złożył aż 951 pism (w tym około 700 wniosków o udzielenie informacji publicznej), które bardzo często obrażały oraz oskarżały o kłamstwa i "przekręty" osobę Starosty Dąbrowskiego, Przewodniczącą Rady Powiatu Dąbrowskiego oraz pracowników Starostwa. Pozostałe wnioski (wyekspediowane przez innych wnioskodawców w ramach ww. ustawy) stanowiły ok 10% tej liczby. Na potwierdzenie tych okoliczności do przesłanych akt administracyjnych dołączono płytę CD z zestawieniem wniosków K. Z. z okresu poprzedzającego wniesienie rozpoznawanej obecnie skargi.

Zaznaczono, że iż mimo wywołanego paraliżu Urzędu (przez pryzmat ponadnormatywnej ilości kierowanych w trybie ww. ustawy wniosków przez Skarżącego), a to związanego z potrzebą podejmowania szeregu działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które z założenia zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań, na każdy wniosek do końca 2022 r. K. Z. uzyskał stosowną odpowiedź. Jednakże, przez pryzmat dalszych podań i ich treści, składanych 2023 r. organ ocenił je jako próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia innego celu, aniżeli troska o dobro publiczne. Z tego względu, zdaniem Starosty Dąbrowskiego dotychczas przedsiębrane przez skarżącego działania interpretować należy jako nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie winna podlegać odrzuceniu. Powyższe potwierdza treść uchwały (7) Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, zgodnie z którą "wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z taką sytuacją mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy. Pismem z dnia 7 czerwca 2023 r. Skarżącemu udostępniono żądaną informację publiczną, objętą wnioskiem datowanym na dzień 14 kwietnia 2023 r. (którego dotyczy skarga), stąd też na gruncie niniejszego stanu sprawy wyekspediowany środek zaskarżenia pozostaje niedopuszczalny.

Z ostrożności, w sytuacji przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, iż wyekspediowana skarga winna podlegać merytorycznemu rozpoznaniu, Starosta Dąbrowski - także przez pryzmat konglomeratu powyżej opisanych okoliczności związanych z ponadnormatywną ilością ekspediowanych przez Skarżącego wniosków w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz z uwagi na fakt, iż pismem z dnia 7 czerwca 2023 r. doszło do przekazania wnioskowanej informacji Skarżącemu (objętej wnioskiem datowanym na dzień 14 kwietnia 2023 r.) - wniósł o jej oddalenie. Zważywszy na fakt, iż nie sposób stwierdzić, iż hipotetyczne udostępnienie informacji publicznej z przekroczeniem ustawowego terminu, w kontekście nadużywania instytucji dostępu do informacji publicznej mogło mieć miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Na wezwanie Sądu do wyjaśnienia, czy skarga została wniesiona w piśmie z dnia 16 maja 2023 r., czy w piśmie z dnia 17 maja 2023 r. - Starosta Dąbrowski w piśmie z dnia 16 sierpnia 2023 r. zwrócił się z prośbą o potraktowanie spraw sygn. II SAB/Kr 158/23 oraz II SAB/Kr 161/23 jako jednej, ponieważ dotyczy tego samego tematu.

Na tej podstawie sprawa sygn. II SAB/Kr 161/23 został wykreślona z repertorium jako mylnie wpisana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Jeżeli natomiast sąd dojdzie do przekonania że skarga jest bezzasadna – oddala ja na nasadzie art. 151 p.p.s.a.

Rozpatrzenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej wymaga ustalenia następujących kwestii: czy adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia żądanej informacji, czy przedmiot wniosku dotyczy informacji publicznej, czy żądana informacja publiczna znajduje się lub może się znajdować w posiadaniu zobowiązanego podmiotu, czy jest to informacja prosta czy przetworzona, czy udostępnienie żądanych informacji nie podlega ograniczeniu ze względu na wartości prawnie chronione, czy organ posiada środki techniczne umożliwiające udostępnienie informacji w sposób wskazany przez wnioskodawcę.

Jeśli zatem przedmiotem żądania wnioskodawcy jest informacja publiczna w rozumieniu ww. ustawy, a organ będący adresatem wniosku taką informację posiada, udostępnia ją w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902 – dalej określana jako "u.d.i.p.).

Udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno - technicznej i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Jeśli natomiast udostępnienie informacji publicznej jest niedopuszczalne z przyczyn określonych w ustawie, organ powinien odmówić udostępnienia informacji publicznej, co wymaga podjęcia rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Podstawy do wydania takiej decyzji zachodzą na przykład w sytuacji, gdy żądana informacja, pomimo posiadania walorów informacji publicznej, jest informacją chronioną na zasadach przewidzianych w art. 5 ust. 1 lub ust. 2 u.d.i.p. Nie wydaje się natomiast decyzji odmownej w sytuacji, w której żądana informacja nie posiada waloru informacji publicznej lub gdy adresat wniosku nie posiada żądanej informacji publicznej, a także gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji publicznych, w stosunku do których dostęp odbywa się na odrębnych zasadach. Obowiązkiem organu jest wówczas zawiadomić wnioskodawcę o przyczynie, która uniemożliwia zrealizowanie wniosku.

W konsekwencji stan bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej oznacza sytuację, w której "mimo upływu ustawowych terminów nie udostępnia żądanej informacji w sposób i formie zgodnych z wnioskiem, nie wydaje decyzji, gdy zachodzą podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej z przyczyn wskazanych w art. 5 u.d.i.p. albo umorzenia postępowania w przypadku przewidzianym w art. 14 ust. 2 tej ustawy, bądź nie informuje wnioskodawcy o tym, że objęta wnioskiem informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów powołanej ustawy" (wyrok NSA z dnia 21 lipca 2017r., sygn. akt I OSK 2808/15, Lex nr 2348878); "nie powiadamia pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.)" (wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2017r., sygn. akt I OSK 753/17, Lex nr 2429333), czy też nie podejmuje żadnych działań wobec wniosku o udostępnienie informacji publiczne lub odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej prawem formie prawnej (tak wyrok NSA z dnia 29 maja 2018r., sygn. akt I OSK 1998/16, Lex nr 2509307). Na równi z brakiem podjęcia przez organ określonych czynności względem wniosku o udostępnienie informacji publicznej traktowane jest także "udzielenie wnioskodawcy informacji innej niż ta, o którą wnosił, a także przedstawienie informacji niebędącej pełną odpowiedzią na wniosek zainteresowanego" (wyrok NSA z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 1998/16, Lex nr 2509307).

W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący złożył do organu dwa pisma w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej datowane na 14 kwietnia 2023 r.: w jednym z nich domagał się udostępnienia mu kserokopii faktur za "występy artystyczne" w latach 2019 – 2022, a w drugim zwrócił się o odpowiedź w następujących kwestiach:

1. jakie zespoły artystyczne działają na terenie powiatu łącznie z orkiestrami dętymi strażackimi

2. kiedy i na jakich uroczystościach występowały zespoły

3. za odpłatnością przekazanie kserokopii nieuwierzytelnionych faktur za występy na terenie Powiśla Dąbrowskiego w latach 2019 - 2022

4. za odpłatnością przekazanie kserokopii nieuwierzytelnionych udzielonych dotacji finansowych na działalność artystyczną.

Dokonując wstępnej oceny tych wniosków należało przyjąć, że zarówno ich adresat, jak i ich przedmiot przynajmniej w części podlega ustawie o dostępie do informacji publicznej. Skarga na bezczynność podlegała więc merytorycznemu rozpoznaniu.

Uwierzytelnione kserokopie tych wniosków oraz dokumentów obrazujących dalsze czynności w tych sprawach zostały przesłane do WSA w Krakowie w dwóch teczkach: czerwonej – w zakresie wniosku o kserokopie faktur za występy artystycznej oraz niebieskiej – w zakresie wniosku zawierającego 4 punkty, niemniej jednak korespondencja kierowana do skarżącego przez Starostę w obu tych kwestiach nosi to samo oznaczenie: [...]. Już sama ta okoliczność wprowadza chaos, bowiem jeżeli Starosta uznał, że treść pierwszego wniosku pokrywa się z treścią pkt 3 drugiego z wymienionych wniosków, to winien uznać te wnioski za tożsame i załatwić je łącznie. Takie stanowisko wynika pośrednio z treści udzielonej Sądowi odpowiedzi we wskazanym wcześniej piśmie z 16 sierpnia 2023 r. ("sprawa dotyczy tego samego tematu"). Tymczasem w odniesieniu do obu tych wniosków organ kierował do skarżącego odrębne pisma, choć niejednokrotnie o tej samej lub bardzo zbliżonej treści, z tej samej daty i o tym samym, wymienionym wcześniej oznaczeniu. W tej sytuacji skarżący mógł powziąć wątpliwość którego z jego wniosków dotyczą poszczególne kierowane do niego przez organ pisma.

W odniesieniu do żadnego z tych wniosków początkowo organ nie podjął żadnych czynności. Dopiero po wystosowaniu przez K. Z. do SKO w Tarnowie pism z 16 i 17 maja 2023 r. i wydaniu przez SKO dwóch postanowień z dnia 24 maja 2023 r. Starosta wykazał się jakąkolwiek aktywnością w tym zakresie.

Co istotne, w przesłanych do Sądu teczkach znajdują się postanowienia SKO z 24 maja 2023 r., przy czym postanowienie w teczce koloru czerwonego dotyczy przekazania Staroście ponaglenia w sprawie wniosku z 14 kwietnia 2023 r. dotyczącego "działalności strażackich orkiestr dętych", natomiast postanowienie w teczce koloru niebieskiego dotyczy przekazania ponaglenia w sprawie wniosku dotyczącego Powiatowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego.

Sądowi z urzędu wiadomo, że K. Z. innym wnioskiem, datowanym również na 14 kwietnia 2023 r. zwrócił się do Starosty Dąbrowskiego o udostępnienie informacji publicznej poprzez:

1) podanie stanu osobowego Powiatowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego z podaniem pełnionych funkcji w tej Radzie,

2) podanie informacji ile razy w latach 2019, 2020, 2021, 2022 zbierała się Powiatowa Rada Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego,

3) przekazanie kserokopii protokołów z posiedzeń Powiatowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego w latach 2019, 2020, 2021, 2022.

Bezczynność organu w zakresie załatwienia tego wniosku była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w wyroku z 17 listopada 2023 r., sygn. II SAB/Kr 157/23.

Dołączenie do akt sprawy przesłanych do niniejszej sprawy postanowienia SKO dotyczącego innego wniosku o udostępnienie informacji publicznej również wskazuje na pewne zaniedbania przy załatwianiu wniosków skarżącego.

Jak już wskazano we wstępnej części uzasadnienia, zgodnie z wytycznymi zawartymi w postanowieniach Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie Starosta zwrócił się do K. Z. o sprecyzowanie, czy stanowią one ponaglenia, czy też skargi do sądu administracyjnego, a w wyniku uzyskanych od skarżącego odpowiedzi pismom tym nadał bieg jako skargom, które zainicjowały niniejsze postępowanie.

Po przesłaniu postanowień przez SKO Starosta również odpowiedział skarżącemu na wnioski z 14 kwietnia 2023 r.

Pismem z 7 czerwca 2023 r. znak [...] odpowiadając na wniosek dotyczący "występów artystycznych w latach 2019, 2020, 2021, 2022" Starosta wezwał wnioskodawcę o jego sprecyzowanie w terminie 7 dni, zaznaczając, że po upływie tego terminu nastąpi pozostawienie wniosku bez rozpoznania (k. 9 teczki w kolorze czerwonym).

Z kolei na k. 11 teczki w kolorze niebieskim znajduje się pismo Starosty z dnia 7 czerwca znak [...], stanowiące odpowiedź na wniosek skarżącego z 14 kwietnia 2023 r. o treści:

"Ad. 1. Nie posiadam żądanej informacji publicznej ponieważ nie posiadamy takiego wykazu.

Ad. 2. – Nie posiadamy żądanej informacji ponieważ nie prowadzimy takiego spisu,

Ad 3 i 4 – Pana wniosek nie zawiera precyzyjnego określenia żądanych informacji. Wobec powyższego zakres wnioskowanej informacji wymaga doprecyzowania ze strony Wnioskodawcy.

Na stosowne sprecyzowanie wyznaczam 7 dni od otrzymania niniejszego pisma przez Wnioskodawcę. Po upływie tego terminu wniosek zostanie pozostawiony bez rozpoznania, o czym wnioskodawca zostanie powiadomiony odrębnym pismem."

W odpowiedzi K. Z. złożył pismo noszące datę 26 czerwca 2023 r., którego kserokopia znajduje się na k. 19 teczki koloru czerwonego oraz na k. 21 teczki w kolorze niebieskim. Skarżący powołuje się w nim na 4 pisma Starosty z 15 czerwca 2023 r. – w tym dwa o w/w numerze [...] Skarżący prosi o nieodpłatne przekazanie kopii jego własnych pism z 28 kwietnia, 17 maja, 17 maja i 16 maja.

Odpowiednio na k. 21 czerwonej teczki i k. 23 niebieskiej teczki znajdują się kopie pisma Starosty z 12 lipca, znak [...], w którym - odpowiadając na pismo skarżącego z dnia 26 czerwca 2023 r. stanowiącego wniosek o udostępnienie informacji publicznej - informuje się go, że "wniosek nie stanowi informacji publicznej" w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Dalej w przesłanych aktach znajduje się pismo skarżącego z 23 czerwca 2023 r. z przypisem "dotyczy [...] z dnia 7.06.2023" o treści: "wnoszę o przywrócenie terminu na sprecyzowanie określenia żądanych informacji w wniosku o udzielenie informacji publicznej z dnia 14.04.2023 r." (k. 25 czerwonej teczki i k. 27 niebieskiej teczki) oraz odpowiedź Starosty z 12 lipca 2023 r., który poinformował skarżącego: "w związku z brakiem doprecyzowania w wyznaczonym terminie Pana wniosek z dnia 14.04.2023 r. (...) zostaje pozostawiony bez rozpoznania" (k. 27 czerwonej teczki i k. 29 niebieskiej teczki).

Powyższa próba opisania czynności podjętych przez organ w załatwieniu wniosków skarżącego, a w zasadzie streszczenia korespondencji pomiędzy wnioskodawcą i organem potwierdza wspomniane wcześniej wrażenie chaosu, co utrudnia ustalenie, czy i w jaki sposób Starosta Dąbrowski załatwił te wnioski. Mimo tych trudności Sąd w pierwszej kolejności ocenił, że treść wniosku dotyczącego udostępnienia kserokopii faktur za "występy artystyczne" w latach 2019 – 2022 w istocie pokrywa się z żądaniem określonym w pkt 3 drugiego z omawianych wniosków o treści: "3. za odpłatnością przekazanie kserokopii nieuwierzytelnionych faktur za występy na terenie Powiśla Dąbrowskiego w latach 2019 – 2022". W zasadzie więc od samego początku Starosta winien był traktować te dwa pisma jako jeden wniosek o udostępnienie informacji publicznej i nie dublować korespondencji w tym zakresie. Z tego też względu Sąd wykreślił z repertorium sprawę sygn. II SAB/Kr 161/23.

Organ wnosi o odrzucenie skargi twierdząc, że pismem [...] z dnia 7.06.2023 roku udzielił skarżącemu odpowiedzi na jego pismo z dnia 14 kwietnia 2023 r., merytorycznie odnosząc się do jego treści.

Ze stanowiskiem takim nie sposób się zgodzić, bowiem zawierający cztery punkty wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 14 kwietnia 2023 r. nie został w całości prawidłowo załatwiony zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ponadto niepełne załatwienie wniosku nastąpiło w piśmie z dnia 7 czerwca 2023 r., doręczonym skarżącemu 12 czerwca 2023 r., a ostateczne poinformowanie skarżącego o pozostawieniu jego wniosku bez rozpoznania nastąpiło w piśmie organu z 12 lipca 2023 r. Odrzucenie skargi, zgodnie z powołaną przez organ uchwałą, następuje wówczas, gdy w dacie wniesienia skargi na bezczynność sprawa jest już załatwiona. Za datę wniesienia skargi w niniejszej sprawie należy przyjąć dzień przesłania pism skarżącego z 16 i 17 maja 2023 r. do Starosty przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Wprawdzie na żadnym z tych pism nie ma prezentanty Starostwa, niemniej jednak data wpłynięcia do urzędu została uwidoczniona na postanowieniach Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie przekazujących te pisma Staroście i jest to 26 maja 2023 r. Zatem w dacie wniesienia skargi wniosek o udostępnienie informacji publicznej z całą pewnością nie był jeszcze w żadnej części załatwiony. Dlatego uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania.

Odnosząc się do argumentów podnoszonych w odpowiedzi na skargę, a dotyczących nadużycia prawa do informacji publicznej trzeba wskazać, że nadużycie to można rozumieć jako korzystanie z prawa do informacji publicznej w sposób sprzeczny z istotą tego prawa, dla realizacji celów, których nie można zaakceptować ze względu na wartości konstytucyjnie chronione, leżące u podstaw prawa do informacji publicznej. W orzecznictwie przyjmuje się, że zachowanie mające cechy nadużywania prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej, co w konsekwencji oznacza odmowę realizacji roszczenia wynikającego z prawa (por. wyrok NSA z 30 sierpnia 2012 r., I OSK 799/12, wyrok NSA z 29 września 2023 r., III OSK 5517/21). Jednak w niniejszej sprawie organ nie odmówił załatwienia wniosku z uwagi na nadużycie prawa do informacji publicznej, lecz częściowo uczynił mu zadość, choć z opóźnieniem. Dlatego też sposób załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej i kolejne podjęte przez organ w tym zakresie czynności podlegały kontroli sądu administracyjnego.

Jak już wcześniej wskazano, w zakresie pytań 1 i 2 (o treści: "1. jakie zespoły artystyczne działają na terenie powiatu łącznie z orkiestrami dętymi strażackimi, 2. kiedy i na jakich uroczystościach występowały zespoły") organ wyjaśnił, że nie posiada żądanej informacji ponieważ nie prowadzi takiego wykazu, spisu.

Taką odpowiedź Sąd w pełni aprobuje. Nie leży w zakresie kompetencji Starosty ani prowadzenie rejestru zespołów artystycznych działających na terenie powiatu, ani prowadzenie wykazu występów takich zespołów. Poinformowanie wnioskodawcy, że organ nie dysponuje żądaną przez niego informacją jest całkowicie prawidłowym sposobem załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W zakresie dwóch pierwszych pytań można zresztą mieć wątpliwości, czy tak określona informacja jest informacją o sprawach publicznych. Zarówno bowiem pojęcie "zespołu artystycznego", jak i pojęcie "uroczystości" wcale nie musi odnosić się do działalności publicznej tzn. dostępnej dla nieokreślonego kręgu osób, czy też finansowanej ze środków publicznych.

Odmiennie przedstawia się kwestia dwóch pozostałych żądań skarżącego, zawartych w pkt 3 i 4 wniosku:

"3. za odpłatnością przekazanie kserokopii nieuwierzytelnionych faktur za występy na terenie Powiśla Dąbrowskiego w latach 2019 – 2022

4. za odpłatnością przekazanie kserokopii nieuwierzytelnionych udzielonych dotacji finansowych na działalność artystyczną".

W tym wypadku niewątpliwie wniosek obejmuje kwestie dotyczące dysponowania środkami publicznymi. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. "c" udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o majątku publicznym, w tym o majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządów zawodowych i gospodarczych oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego.

Można się zgodzić z organem, że wniosek w tym zakresie jest nieprecyzyjny, niemniej jednak wezwanie o jego doprecyzowanie również było nie dość szczegółowe. Organ nie wskazał, w jaki sposób należy wniosek sprecyzować. Tym samym należy uznać, że tylko pozornie doszło do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, skoro skarżący nie został poinformowany jakie konkretnie braki ma jego wniosek i co powinien zrobić aby organ mógł udzielić mu odpowiedzi.

Co znaczące, skarżący nie podjął nawet próby sprecyzowania wniosku, natomiast z jego pisma z 26 czerwca 2023 r. wynika, że nie do końca rozumie, do sprecyzowania których pism się go wzywa (stąd wniosek o doręczenie ich kopii). Tak więc mimo formalnego udzielenia skarżącemu odpowiedzi i "załatwienia sprawy" z punktu widzenia proceduralnego, w istocie wniosek skarżącego nie został załatwiony poprawnie, bowiem nie miał on możliwości wykonania wezwania organu.

Uznając wniosek w zakresie punktów 3 i 4 za nieprecyzyjny organ winien wezwać o jego sprecyzowanie w określony sposób, podając skarżącemu co konkretnie powinien doprecyzować.

Z tego względu Sąd w pkt I wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Starostę Dąbrowskiego do wydania aktu lub podjęcia czynności w zakresie pkt 3 i 4 wniosku z 14 kwietnia 2023 r. w terminie 14 dni. Termin ten wynika z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin ten liczy się od dnia doręczenia organowi akt.

W pkt II wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę na bezczynność w zakresie pkt 1 i 2 tego wniosku oddalono jako bezzasadną przyjmując, że w tym zakresie nastąpiło jego prawidłowe załatwienie.

W pkt III wyroku Sąd – stosownie do wymogów art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a stwierdził, że Starosta Dąbrowski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Niewątpliwie częściowe załatwienie wniosku nastąpiło po upływie czternastodniowego terminu wynikającego z powołanego wcześniej art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej – co już samo w sobie uzasadniało stwierdzenie zaistnienia stanu bezczynności, a częściowo wniosek nie został załatwiony w ogóle. W rozpatrywanej sprawie zwłoka organu nie stanowiła przewlekłości, rozumianej po myśli art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., jako sytuacja, w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Naruszenie terminu udostępnienia informacji publicznej zasadniczo ma postać bezczynności, tak jak w tym przypadku.

Oceniając charakter zaistniałej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a P.p.s.a. – Sąd, po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie wskazuje się, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt II GSK 1619/18). W niniejszej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła. Co więcej, nie sposób przypisać organowi rażącej bezczynności w sytuacji, gdy skarżący – co organ uprawdopodobnił – składa do organu wiele wniosków o udostępnienie informacji publicznej.

Dokonując oceny charakteru stwierdzonej w niniejszej sprawie bezczynności organu Sąd miał na uwadze okoliczności wskazywane w odpowiedzi na skargę tj. bardzo dużą liczbę wniosków skarżącego dotyczących dostępu do informacji publicznej. Można przypuszczać, że to właśnie jest przyczyną wskazywanego wcześniej chaosu w sposobie załatwiania wniosku skarżącego w niniejszej sprawie. Ponadto organ podjął, choć z opóźnieniem, czynności aby załatwić ten wniosek w całości. Fakt, że czynności te Sąd częściowo ocenił jako działania pozorne nie jest wystarczający by stwierdzić, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Ponadto opóźnienie w załatwieniu wniosku nie było znaczne. Wszystkie te okoliczności świadczą, że stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność nie miała charakteru kwalifikowanego.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie IV sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.