Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 221/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 200 w zw. z art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 17 ust. 1b, art. 32, art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3, art. 27 ust. 5 art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Jacek Kuza, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 22 lutego 2024 r. znak: SKO.PS-80/1463/517/2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz L. P. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z 22 lutego 2024 r. znak: SKO.PS-80/1463/517/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (zwane dalej "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania L. P. (zwanego dalej "stroną") od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Skarżyska-Kamiennej z 2 stycznia 2024 r. znak: SR/5231/ SP/000042/01/2024 orzekającej o odmowie świadczenia w formie: świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną o odpowiedniej niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, wnioskowanego na J. P., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji SKO wyjaśniło, że z wnioskiem o ustalenie prawa do ww. świadczenia – w związku z opieką nad J. P. (matka), która jest wdową i legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w Skarżysku-Kamiennej z 12 października 2011 r. o zaliczeniu do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności wystąpił jej syn (strona). Tym samym bezspornym jest, że J. P. jest osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390, ze zm.), zwanej dalej "u.ś.r.". Akta sprawy potwierdzają również, że stałą i faktyczną opiekę nad matką sprawuje jej syn, który nie pracuje zawodowo. Organ I instancji odmówił stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na niespełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., wskazując że niepełnosprawność matki odwołującego się powstała po 25. roku życia. W rezultacie, w ocenie SKO organ I instancji dopuścił się uchybienia prawa materialnego, gdyż nie wziął pod uwagę treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 i wydał decyzję w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną. Okoliczność, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała w wieku określonym w art. 17 ust. 1b ustawy nie wyklucza bowiem możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma znaczenia wiek, w którym ta niepełnosprawność powstała, istotne zaś jest, że występuje ona w stopniu znacznym.

Samo spełnienie ww. warunków nie jest jednak, zdaniem organu odwoławczego, wystarczające do uznania, że stronie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Z akt sprawy wynika, że strona jest uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego na matkę, w kwocie 620,00 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2023 r. do 31 października 2024 r. – na podstawie decyzji organu I instancji z 3 października 2023 r. W tym zakresie przytoczono art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b oraz art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 u.ś.r. Z przepisów tych wynika, że w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie jedno z tych świadczeń – co wyklucza możliwość równoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres. Dopiero wydanie przez organ I instancji decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy – a nie złożenie oświadczenia o warunkowej rezygnacji z prawa do otrzymywanego specjalnego zasiłku opiekuńczego – eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w postaci posiadania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie SKO podkreśliło, że strona posiadała wiedzę na temat tego, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, będąc pouczona o tym, jak również o treści art. 17 ust. 5 u.ś.r. W złożonym wniosku strona wniosła o uchylenie decyzji dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. Ponadto, w toku całego postępowania administracyjnego strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który powinien znać ugruntowane orzecznictwo, wykluczające możność równoczesnego przyznania obu ww. świadczeń za ten sam okres. Natomiast sama trudna sytuacja życiowa strony, mająca przemawiać za niemożnością wcześniejszej rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie stanowi – zdaniem SKO – przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Jeśli jednak nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, zmaterializowana w prawem przewidzianej procedurze. Konieczne jest zatem, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego, prawo do świadczenia niższego zostało w odpowiedniej procedurze uchylone, a rozstrzygnięcie w tym przedmiocie stanowi materiał konieczny do rozpoznania wniosku. Nie jest dopuszczalne – wg organu II instancji – rozliczenie obu świadczeń przyznanych za ten sam okres, z których jedno zostało wcześniej wypłacone, poprzez skompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż dopuszczalność takiej praktyki nie wynika z przepisów u.ś.r. Skoro decyzja przyznająca stronie specjalny zasiłek opiekuńczy nie została uchylona do 31.12.2023 r., to w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdują nowe przepisy art. 17 ust. 1 i kolejne u.ś.r. – co wynika (a contrario) z przepisu przejściowego art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. W rezultacie SKO, rozpatrując w lutym 2024 r. odwołanie od decyzji organu I instancji wydanej po rozpatrzeniu wniosku, który został złożony 24 listopada 2023 r., ustaliło że w niniejszej sprawie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało do 31 grudnia 2023 r. – ponieważ strona nie zrezygnowała z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego. W stanie prawnym obowiązującym do końca 2023 r. prawo do tego świadczenia wyłącza bowiem możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Oznacza to, że w niniejszej sprawie nie powstało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do 31 grudnia 2023 r. na podstawie przepisów dotychczasowych – co w konsekwencji oznacza, że odnośnie strony nie mają zastosowania przepisy przejściowe ustawy o świadczeniu wspierającym dotyczące ochrony praw nabytych. W związku z powyższym SKO zastosowało przepisy obowiązujące od 1 stycznia 2024 r. – odmawiając stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na wiek osoby niepełnosprawnej powyżej 18 r. życia – art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. W tym zakresie SKO wskazało że matka strony, legitymująca się ww. orzeczeniem z 12 października 2011 r. ma 71 lat – wobec czego nie została spełniona, określona w art. 17 ust. 1 u.ś.r., przesłanka wieku osoby, nad którą sprawowana jest opieka.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję SKO L. P. podniósł zarzuty naruszenia:

- prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, że przepis ten wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego;

- prawa materialnego tj. art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce, bowiem wnioskodawca wskazał, iż w przypadku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, rezygnuje z pobieranego zasiłku;

- prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. o sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki;

- prawa materialnego tj. art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, że przepis ten wyklucza możliwość stosowania przepisów obowiązujących do 1 stycznia 2024 r., w sytuacji gdy postępowanie administracyjne został wszczęte przed tą datą.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do żądanego świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, jak również o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", z uwagi na złożenie w tym zakresie przez stronę skarżącą stosownego wniosku – któremu nie sprzeciwiło się SKO.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja organu odwoławczego w przedmiocie odmowy przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Na wstępie zaznaczyć trzeba, że SKO zakwestionowało prawidłowość powołanej w tym zakresie argumentacji organu I instancji co do daty powstania niepełnosprawności u niepełnosprawnej matki strony skarżącej. Przytoczone stanowisko organu odwoławczego, kwestionujące rozważania prawne organu I instancji, należy podzielić, gdyż przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł być stosowany – w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r. o sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię tego przepisu należy przyjąć, że w stosunku do opiekunów osób, który niepełnosprawność powstała po 25. roku życia, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji, jak wynika z prawidłowej argumentacji SKO, niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP – co znalazło potwierdzenie w jednolitym orzecznictwie (por. np. wyroki NSA: z 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19; z 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19, dostępne, jak wszystkie powołane poniżej orzeczenia, w internetowej CBOSA).

Pomimo powyższych zastrzeżeń co do argumentacji prawnej organu I instancji SKO utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję, uznając że podjęte rozstrzygnięcie odpowiada innym, powołanym w jego treści przepisom. W tym zakresie organ II instancji przedstawił stanowisko co do tego, że zachodzi inna przeszkoda dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stronie – która jest uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego na matkę w kwocie 620,00 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2023 r. do 31 października 2024 r. – na podstawie decyzji organu I instancji z 3 października 2023 r. (k. 24 akt administracyjnych). Organ odwoławczy powołał się w tym zakresie na przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. Ze stanowiskiem tym w rozpatrywanym przypadku nie można się jednak zgodzić.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka,

4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego

- jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do treści art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo m.in. do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Z kolei art. 27 ust. 5 tej samej ustawy stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:

1) świadczenia rodzicielskiego lub

2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub

3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub

4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub

5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów

- przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Wreszcie zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Jak przyjęło Kolegium na podstawie dokonanych ustaleń, matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., a jej syn sprawuje opiekę (okoliczności niesporne).

Podkreślenia w rozpatrywanej sprawie wymaga fakt, że strona, wnosząc 24 listopada 2023 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (k. 32), jednocześnie złożyła oświadczenie jej adwokata, że "na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem przyznania mi prawa do świadczenia pielęgnacyjnego mój mocodawca rezygnuje z przysługującego mu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznanego decyzją SR/5232/SZO/ 003315/10/2023 od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego" (k. 33 akt administracyjnych). Tym samym, nie budzi wątpliwości, że wraz z wniesieniem ww. wniosku skarżący wyraził wolę rezygnacji z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego – będącego świadczeniem mniej dlań korzystnym.

W tym zakresie Sąd podziela stanowisko wyrażone m.in. w wyroku własnym z 7 lutego 2024 r. o sygn. akt II SA/Ke 743/23, wyroku NSA z 28 marca 2022 r., sygn. I OSK 1263/21, wyroku NSA z 20 grudnia 2023 r., sygn. I OSK 2029/22, wyrok WSA w Gliwicach z 17 sierpnia 2023 r., sygn. II SA/Gl 596/23. Mianowicie, w orzecznictwie tym zaprezentowano spójny pogląd, zgodnie z którym przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie powinien być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r., wprowadzającego zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca wpływu wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Konflikt między wymienionymi wyżej zasadami wynikającymi z kilku przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych należy rozstrzygnąć zgodnie z regułą proporcjonalności, wypełnioną na etapie wykonania decyzji o przyznaniu uprawnienia do korzystniejszego świadczenia. W świetle powyższego należy uznać, że pobieranie przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego, wobec złożenia wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oświadczenia o rezygnacji z tego świadczenia na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego, nie mogło stanowić przeszkody do przyznania korzystniejszego świadczenia od miesiąca, w którym doszło do złożenia wniosku z jednoczesnym wyrażeniem woli rezygnacji z zasiłku. Należy przy tym zwrócić uwagę, że do orzeczenia o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego i uchyleniu decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy uprawniony jest ten sam organ. Co więcej, jak podkreśla się w orzecznictwie, skarżący miał prawo oczekiwać w tej sytuacji od organu podjęcia działań zmierzających do przyznania wybranego przez niego świadczenia bez oczekiwania ze strony organów na odrębny wniosek o uchylenie jej prawa do świadczenia mniej korzystnego, ponieważ zgodnie z treścią art. 32 u.ś.r. organ prowadzący postępowanie jest uprawniony do podejmowania również z urzędu działań w celu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w sytuacji, gdy uległa zmianie sytuacja strony mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Zasada, zgodnie z którą zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznych następuje ze skutkiem na przyszłość (ex nunc), doznaje nielicznych wyjątków, a jednym z nich jest ten, w myśl którego dopuszcza się zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej z mocą wsteczną, o ile następuje to za zgodą lub na korzyść zainteresowanego. Zatem co do zasady rozstrzygnięcia uchylające decyzje w trybie art. 32 ustawy wydawane są z mocą ex nunc, ale nie można pominąć, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja (akt) może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną. Dotyczyć to może przede wszystkim sytuacji, w których zastosowanie takiego skutku odbędzie się z korzyścią dla zainteresowanego. To zaś na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, który zagwarantuje realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia samego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale również przyznania go na taki okres, jaki wynika z momentu złożenia stosownego wniosku – zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy (por. wyrok NSA z 6 października 2023 r., sygn. I OSK 1823/22). W szczególności możliwe jest rozliczenie obu świadczeń przyznanych na ten sam okres, z których jedno zostało wcześniej wypłacone, poprzez skompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego specjalnego zasiłku opiekuńczego (por. m.in. wyrok WSA w Gliwicach z 30 maja 2022 r., sygn. II SA/Gl 383/22).

Przepisy art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 u.ś.r., wykładane łącznie, należy zatem rozumieć w ten sposób, że w sytuacji spełnienia przez beneficjenta uprawnień do obu świadczeń, których jednoczesne pobieranie zostało wykluczone przez przepisy prawa, ustawodawca daje uprawnionemu możliwość wyboru jednego z nich, tj. takiego, które uprawniony uważa za bardziej korzystne dla siebie. Należy przy czym dostrzec, że przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie stawia żadnej granicy czasowej do dokonania takiego wyboru. Dokonany przez uprawnionego wybór świadczenia dla niego korzystniejszego powinien odnosić swój skutek na osi czasu zgodnie z ogólną regułą art. 24 ust. 2 u.ś.r. (por. też wyrok WSA w Rzeszowie z 8 czerwca 2022 r. sygn. II SA/Rz 135/22).

W tym kontekście, wbrew stanowisku SKO, do niniejszej sprawy – pomimo jej rozstrzygania już w 2024 r. – należało zastosować przepis przejściowy art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.) – obowiązującej od 1 stycznia 2024r. – z którego wynika, że dotychczasowe przepisy u.ś.r., dotyczące uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z zasadą ochrony praw nabytych, mają zastosowanie w sprawach dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, do których prawo powstało w okresie do 31 grudnia 2023 r. W rezultacie, skoro – jak wynika z przytoczonego wyżej orzecznictwa – brak było podnoszonego przez SKO wymogu, aby decyzja przyznająca stronie specjalny zasiłek opiekuńczy została uchylona – za nietrafne należy uznać stanowisko organu odwoławczego o braku podstaw do rozstrzygania na podstawie przepisów dotychczasowych, skutkujące odmową przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. – ze względu na brak spełnienia przez osobę, nad którą sprawowana jest opieka (70 lat), wymaganej przez nowoobowiązujące przepisy przesłanki wieku (do ukończenia 18 roku życia).

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie SKO, odmawiające przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zostało wydane z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego – ustawy o świadczeniach rodzinnych w poprzednim brzmieniu, obowiązującym do końca 2023 r., tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b oraz art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 i art. 24 ust. 2 – co powodowało konieczność uchylenia tej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. (pkt I wyroku). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni przedstawione wyżej uwagi i zaprezentowaną wykładnię przepisów prawa.

O kosztach orzeczono w pkt II wyroku – na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., mając na uwadze wysokość wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika strony (480 zł), obliczonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964).