Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 236/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 35 par. 1 i 2, art. 37 par. 1, art. 46 par. 1 pkt 4 i par. 3, 49 par. 1, art. 58 par. 1 pkt 3, art. 271 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 197/23 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o. w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 listopada 2022 r. nr DT-ZT.Z.511581.551.2022.15.kkie w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 197/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") odrzucił skargę L. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca") na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 listopada 2022 r. nr DT-ZT.Z.511581.551.2022.15.kkie w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy.

Do skargi na decyzję dołączone było pełnomocnictwo z 10 sierpnia 2018 r. udzielone przez skarżącą r.pr. M.F. oraz adw. J.F. upoważnionym do: "reprezentowania Spółki i podejmowania wszelkich czynności, w tym zawarcia ugody i podpisywania wszelkich pism i dokumentów niezbędnych do ochrony należących do Spółki praw, w tym do dokonywania wszelkich czynności oraz podpisywania wszelkich pism i dokumentów w imieniu Spółki: w postępowaniach przed sądami powszechnymi wszystkich instancji, przed Sądem Najwyższym, przed sądami arbitrażowymi oraz przed organami administracji państwowej, w tym przed organami ścigania we wszystkich sprawach o naruszenie dóbr osobistych, praw własności intelektualnej i przemysłowej lub tajemnicy przedsiębiorstwa lub o popełnienie czynu nieuczciwej konkurencji na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, w tym postępowaniu egzekucyjnym".

Sąd pierwszej instancji wskazał, że strona skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi poprzez nadesłanie: oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnego odpisu z KRS strony skarżącej (ewentualnie pobranego w oparciu o art. 4 ust. 4aa ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym wydruku komputerowego), z którego wynika sposób oraz osoby umocowane do działania w jej imieniu, obejmującego swym zakresem czasowym dzień udzielenia pełnomocnictwa. Wezwanie doręczono stronie skarżącej 27 lutego 2023 r.

W dniu 2 marca 2023 r. wpłynęło do WSA pismo pełnomocnika strony skarżącej, przy którym został nadesłany odpis z KRS skarżącej spółki oraz pełnomocnictwo tożsamej treści jak załączone do skargi.

W związku z tym WSA stwierdził, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione, a w związku z tym odrzucił ją, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej "p.p.s.a.").

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, alternatywnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości ze stwierdzeniem nadania skardze biegu.

Zarzuciła naruszenie:

1) art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. polegające na uznaniu, że zaistniały braki formalne skargi uniemożliwiające nadanie jej prawidłowego biegu w postaci braku przedstawienia dokumentu pełnomocnictwa obejmującego reprezentację skarżącej w postępowaniach przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi i w rezultacie odrzuceniu skargi,

2) art. 46 § 3 w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a. i w zw. z art. 45 Konstytucji RP polegające na wadliwym uznaniu, że dokument pełnomocnictwa potwierdzający umocowanie pełnomocnika do działania przed sądami administracyjnymi znajdujący się w aktach sprawy przekazanych WSA przez organ wraz ze skargą nie odnosi skutku i uzasadnia stwierdzenie braku formalnego, choć w rzeczywistości taki dokument wpływa do WSA "przy pierwszej czynności", tj. wraz ze skargą przekazywaną przez organ, za pośrednictwem której jest wnoszona, co umożliwia WSA weryfikację zakresu umocowania pełnomocnika,

3) art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 57 § 1, art. 49 § 1, art. 34, art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. i art. 45 Konstytucji RP polegające na tym, że WSA odrzucił skargę bez wezwania skarżącej (bezpośrednio) do samodzielnego podpisania skargi (potwierdzenia czynności wniesienia skargi), w sytuacji gdy zakres udzielonego pełnomocnictwa czy też istnienie stosunku pełnomocnictwa w zakresie uprawniającym pełnomocnika do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi budziło wątpliwości WSA, czego wymaga zasada ochrony prawa do sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 34 p.p.s.a., strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Z przepisu tego wynika zasada wolnego wyboru sposobu działania przed sądem administracyjnym, polegająca na tym, że strony same decydują o tym, czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym będą występowały osobiście czy przez pełnomocnika (vide: postanowienie NSA z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FZ 143/18).

Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo kierowane do sądu administracyjnego powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W przypadku składania pisma przez pełnomocnika, zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a., do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa, pełnomocnik obowiązany jest złożyć do akt sprawy przy pierwszej czynności procesowej (art. 37 § 1 p.p.s.a.).

W myśl art. 35 § 1 i 2 p.p.s.a. pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak też pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego.

Braki w zakresie pisemnego dokumentu potwierdzającego istnienie pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlegają uzupełnieniu na wezwanie, w trybie art. 49 p.p.s.a., który przewiduje, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (§ 1).

W odniesieniu do skargi przepisy przewidują rygor jej odrzucenia w razie nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

Do rozpoznawanej w niniejszej sprawie skargi dołączone było pełnomocnictwo z 10 sierpnia 2018 r. udzielone przez skarżącą r.pr. M.F. oraz adw. J.F. upoważnionym do: "reprezentowania Spółki i podejmowania wszelkich czynności, w tym zawarcia ugody i podpisywania wszelkich pism i dokumentów niezbędnych do ochrony należących do Spółki praw, w tym do dokonywania wszelkich czynności oraz podpisywania wszelkich pism i dokumentów w imieniu Spółki: w postępowaniach przed sądami powszechnymi wszystkich instancji, przed Sądem Najwyższym, przed sądami arbitrażowymi oraz przed organami administracji państwowej, w tym przed organami ścigania we wszystkich sprawach o naruszenie dóbr osobistych, praw własności intelektualnej i przemysłowej lub tajemnicy przedsiębiorstwa lub o popełnienie czynu nieuczciwej konkurencji na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, w tym postępowaniu egzekucyjnym".

Zdaniem NSA, słusznie uznał Sąd pierwszej instancji, że powyższe pełnomocnictwo nie obejmuje swoim zakresem postępowania przed sądami administracyjnymi. Wobec powyższego WSA prawidłowo wezwał pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie: oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnego odpisu z KRS strony skarżącej (ewentualnie pobranego w oparciu o art. 4 ust. 4aa ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym wydruku komputerowego), z którego wynika sposób oraz osoby umocowane do działania w jej imieniu, obejmującego swym zakresem czasowym dzień udzielenia pełnomocnictwa.

Jak trafnie wskazał WSA, przedłożone przez skarżącą pełnomocnictwo z 10 sierpnia 2018 r. obejmowało umocowanie do dokonywania wszelkich czynności w imieniu spółki, jednakże w postępowaniach przed sądami powszechnymi wszystkich instancji, przed Sądem Najwyższym, przed sądami arbitrażowymi oraz przed organami administracji państwowej bez wskazania w treści ww. pełnomocnictwa uprawnienia do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi. Takie pełnomocnictwo nie mogło zostać uznane przez NSA jako wystarczające.

W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącej dopiero przy zażaleniu przedłożył pełnomocnictwo z 27 stycznia 2016 r. udzielone adw. R.N. oraz adw. M.D. do reprezentowania skarżącej i podejmowania w jej imieniu czynności m.in. "w postępowaniach przed Wojewódzkimi Sądami Administracyjnymi, Naczelnym Sądem Administracyjnym".

NSA nie podzielił stanowiska skarżącej, że wcześniej przedłożone pełnomocnictwo z 27 stycznia 2016 r. wskazuje wprost umocowanie pełnomocnika do reprezentowania skarżącej w postępowaniach przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi i Naczelnym Sądem Administracyjnym. Należy w tym miejscu nadmienić, że powyższe pełnomocnictwo znajduje się w aktach administracyjnych, a nie aktach sądowych.

Należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że złożenie pełnomocnictwa na etapie postępowania administracyjnego nie zwalnia pełnomocnika występującego w sprawie sądowoadministracyjnej od obowiązku dołączania do akt sprawy pełnomocnictwa do działania przed sądem administracyjnym (vide: wyrok NSA z dnia 28 lipca 2022 r. I OSK 1879/21, wyrok NSA z 1 grudnia 2021 r. II OSK 2198/21, wyrok NSA z 19 czerwca 2019 r. I OSK 2203/17).

Skarżąca podniosła również zarzut, że pełnomocnictwo ogólne, które nie wskazuje wprost na umocowanie do działania przed sądami administracyjnymi, dotyczy również uprawnienia do postępowań przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W ocenie NSA, z uwagi na to, że brak należytej reprezentacji stanowi jedną z przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego z powodu nieważności, zgodnie z treścią art. 271 pkt 2 p.p.s.a., nie można domniemywać, że pełnomocnik został umocowany w sposób prawidłowy przez uprawnionego do reprezentacji skarżącej spółki, w przypadku gdy treść pełnomocnictwa nie daje ku temu wystarczających podstaw. Stąd też konieczne jest dołączenie do akt sprawy pełnomocnictwa, zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a., z którego jednoznacznie będzie wynikać umocowanie profesjonalnego pełnomocnika do reprezentowania skarżącej w postępowaniach przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi i Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Jak trafnie wskazał WSA, pełnomocnictwo nadesłane w odpowiedzi na wezwanie WSA było tożsamej treści z tym, które zostało załączone wcześniej do skargi bez wskazania w sposób jednoznaczny wspomnianego już wcześniej uprawnienia do reprezentowania skarżącej w postępowaniach przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi i Naczelnym Sądem Administracyjnym. W ocenie NSA, pełnomocnictwo nadesłane w odpowiedzi na wezwanie WSA nie mogło więc zostać uznane za należycie uzupełniające brak formalny skargi.

W tych okolicznościach sprawy NSA podziela ocenę WSA, że niezastosowanie się do wezwania sądu w stanowi podstawę do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Skarżąca w zażaleniu od zaskarżonego postanowienia wyraziła pogląd, że w przypadku, w którym WSA powziął wątpliwości w zakresie udzielonego pełnomocnictwa, czy też istnienia stosunku pełnomocnictwa uprawniającym pełnomocnika do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, powinien wezwać skarżącą (bezpośrednio) do samodzielnego podpisania skargi (potwierdzenia czynności wniesienia skargi), a nie powinien on wzywać pełnomocnika do złożenia pełnomocnictwa.

Na gruncie wskazanego wyżej stanu prawnego zarysowały się dwie linie orzecznicze, odmiennie traktujące okoliczność niezłożenia do akt sądowoadministracyjnych sprawy pełnomocnictwa obejmującego uprawnienie do reprezentacji przed sądem administracyjnym. Wedle pierwszego ze stanowisk konsekwencją nieuzupełnienia braku formalnego skargi przez dołączenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym jest odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (patrz np. postanowienia NSA z: 18 stycznia 2023 r., I OZ 635/22; 16 stycznia 2023 r., I FZ 305/22; 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OZ 128/22, 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt I FZ 89/21, 23 marca 2017 r., sygn. akt I FZ 2/17, 22 maja 2014 r., sygn. akt I FSK 490/14, 25 października 2010 r., sygn. akt I FSK 916/10).

Natomiast w części orzeczeń uznaje się, że skoro skarga jest pismem, które może zostać wniesione albo przez pełnomocnika albo osobiście przez stronę, to w braku uzupełnienia braku formalnego przez pełnomocnika sąd powinien podjąć próbę usunięcia braku formalnego skargi przez ponowne skierowanie stosownego wezwania bezpośrednio do strony skarżącej (wyrok NSA z 17 listopada 2017 r., I OSK 203/16, LEX nr 2464468; postanowienie NSA z 23 stycznia 2019 r., II OZ 1425/18, LEX nr 2617259 i wskazane tam orzecznictwo). Na uzasadnienie tego stanowiska NSA w postanowieniu z 6 października 2015 r., II OSK 2353/15, LEX nr 1987123, wskazał, że prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu. Wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna bowiem ograniczać stronie realizacji tego prawa (zob. postanowienia NSA: z 28 kwietnia 2020r., sygn. akt I GZ 80/20 i cytowane tam orzecznictwo; z 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2634/11; z 18 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 465/14; z 25 września 2014 r., sygn. akt II OSK 2509/14; z 19 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 1082/15). W orzecznictwie podkreśla się także, że wykładnia art. 49 § 1 p.p.s.a. dokonana przez pryzmat konstytucyjnej zasady prawa strony do sądu (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) prowadzi do wniosku, że odrzucenie skargi bez bezpośredniego wezwania strony do jej podpisania wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowego z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA: z 23 stycznia 2019 r., sygn. akt II OZ 1425/18; z 6 października 2015 r., sygn. akt II OSK 2353/15; z 18 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 465/14; z 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2634/11).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela pogląd pierwszy, zgodnie z którym nieuzupełnienie braku formalnego skargi przez przedłożenie pełnomocnictwa obliguje sąd do odrzucenia skargi. W ocenie Sądu stanowisko to wynika z wykładni językowej art. 46 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Dołączenie pełnomocnictwa lub jego odpisu jest wymogiem formalnym pisma strony wnoszonego przez pełnomocnika, który w "danej sprawie" nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Przepis art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należy odczytywać łącznie z art. 49 p.p.s.a. przewidującym wezwanie do uzupełnienia braku formalnego. Co za tym idzie, skarga podlega odrzuceniu tylko w razie nieuzupełnienia braków formalnych istotnych, a więc takich, w przypadku których pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu. Jednak zdaniem NSA nieprzedłożenie pełnomocnictwa nie pozwala na nadanie skardze prawidłowego biegu.

Wynik wykładni językowej art. 46 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jest zbieżny z wynikiem wykładni funkcjonalnej i systemowej.

Skoro strona działa przez pełnomocnika, to działania lub zaniechania pełnomocnika wywołują bezpośredni skutek dla mocodawcy. Jakkolwiek wezwanie do usunięcia braku formalnego jest adresowane do pełnomocnika, to z prawnego punktu widzenia wezwana do usunięcia braku jest strona i strona ponosi konsekwencje braku reakcji pełnomocnika na wezwanie do usunięcia braku.

Sąd wzywając stronę do usunięcia braku formalnego nieusuniętego przez pełnomocnika musiałby zignorować fakt nieusunięcia braku formalnego przez pełnomocnika, mówiąc inaczej – odmówiłby zastosowania rygoru wskazanego w art. 46 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi (jakim jest brak dokumentu pełnomocnictwa upoważniającego sporządzającego skargę pełnomocnika) może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu.

Jeżeli przyjąć, że w przypadku stwierdzenia takiego braku formalnego, jak nieprzedłożenie pełnomocnictwa, obowiązkiem sądu z uwagi na konieczność zagwarantowania skarżącemu prawa do sądu jest wezwanie strony do usunięcia takiego braku poprzez podpisanie skargi lub potwierdzenie czynności pełnomocnika, to należałoby konsekwentnie przyjmować, że obowiązek wezwania strony do usunięcia braku formalnego powstaje w przypadku każdego braku formalnego nieuzupełnionego przez pełnomocnika, stanowiącego podstawę do odrzucenia skargi. Konsekwencją nieusunięcia braku formalnego przez pełnomocnika byłoby pozbawienia strony prawa do sądu. Taki wniosek nie może być jednakże uznany za racjonalny.

Z art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wynika wprost, że zastosowanie rygoru, o którym mowa w art. 49 § 1, to jest odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., winno nastąpić po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego dla usunięcia braku formalnego. Z przepisów tych nie wynika obowiązek sądu podjęcia dalszych czynności w celu potwierdzenia istnienia pełnomocnictwa, w szczególności wezwania strony do podpisania skargi lub potwierdzenia czynności pełnomocnika. Nie ma zatem podstaw do twierdzenia, że wezwanie do uzupełnienia omawianego braku formalnego skargi było wadliwe ze względu na brak wezwania skarżącego do samodzielnego podpisania skargi.

Ponadto, wniesiona do Sądu pierwszej instancji skarga była już podpisana przez osobę określoną jako radca prawny, która w świetle sporządzonej skargi reprezentował skarżącego. Nieusprawiedliwione było więc oczekiwanie, że konieczne jest wezwanie wprost skarżącego do podpisania skargi, tylko dlatego, że reprezentujący go pełnomocnik nie wykazał przed sądem swojej legitymacji stosownym dokumentem. Wezwanie tego rodzaju można byłoby rozważać, ale wówczas, gdy między stroną a pełnomocnikiem więź pełnomocnictwa od samego początku by nie występowała i pełnomocnik niejako sobie uzurpował status pełnomocnika, co trudno zakładać przy zawodowym charakterze działania radcy prawnego i istniejących regułach odpowiedzialności dyscyplinarnej dla nich właściwych (por. postanowienia NSA: z 27 listopada 2020 r., I FZ 252/20; z 22 lutego 2023 r., I FZ 30/23).

W świetle wskazanych wyżej okoliczności niezrozumiałe jest stanowisko pełnomocnika skarżącego, że Sąd pierwszej instancji powinien wezwać samego skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi. Skoro skarga została sporządzona i wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, który wskazał w skardze, że zastępuje skarżącego, to Sąd pierwszej instancji, w świetle art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 i art. 49 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. prawidłowo wezwał pełnomocnika do przedłożenia pełnomocnictwa i nie był zobowiązany z uwagi na nieusunięcie przez niego w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi, do wzywania samego skarżącego do podpisania środka zaskarżenia. Wezwanie skarżącego do podpisania skargi osobiście prowadziłoby do uprzywilejowania stron korzystających z usług profesjonalnych pełnomocników względem stron, które z takiej możliwości nie korzystają. W przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, skarga, której brak formalny (np. w postaci braku podpisu pod skargą) nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bez ponownego wezwania. Posiadanie profesjonalnego pełnomocnika ma być dla strony korzyścią ze względu na posiadaną przez tego pełnomocnika wiedzę i doświadczenie zawodowe, a nie dlatego, że stwarza dla sądu dodatkowe obowiązki względem obowiązków wobec stron, które takiego pełnomocnika nie mają (zob. postanowienie NSA z 5 lipca 2022 r., sygn. akt II OZ 403/22 oraz postanowienia z 23 maja 2017 r., sygn. akt II GZ 367/17 i z 28 lipca 2021 r., sygn. akt II OZ 422/21).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela tym samym poglądów wyrażonych w przywołanych przez autora zażalenia orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, według których jeżeli osoba, która powołując się na udzielone jej pełnomocnictwo, sporządziła i podpisała skargę, a pełnomocnictwa tego w wyznaczonym przez sąd terminie nie przedstawiła, to zachodzi sytuacja braku podpisania skargi skutkująca obowiązkiem sądu wezwania strony do podpisania skargi. Sąd nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi (jakim jest brak dokumentu pełnomocnictwa upoważniającego sporządzającego skargę pełnomocnika) może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu.

Wbrew twierdzeniom autora zażalenia, odrzucenie skargi w realiach tej sprawy przez Sąd pierwszej instancji nie mogło być utożsamione z odebraniem skarżącemu prawa do sądu. To bowiem wyłącznie wadliwa czynność procesowa profesjonalnego pełnomocnika strony w zakresie uzupełnienia braku skargi doprowadziła do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia. Ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika powinno być gwarancją dla strony, że będzie należycie reprezentowana w toczącym się postępowaniu. Za błędy i zaniechania pełnomocnika ustanowionego w sprawie odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Mocodawca, w tym przypadku skarżący, ponosi więc ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swego pełnomocnika. Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że mając na uwadze dobro prawem chronione, jakim jest prawo do sądu, stronie należy umożliwić uzupełnienie braków formalnych skargi. Jeżeli jednak z takiej możliwości strona nie skorzystała w sposób odpowiedni, to ponosi konsekwencje procesowe swego zaniedbania. Każde nieuzupełnienie właściwie zdiagnozowanych istotnych braków formalnych skargi skutkuje jej odrzuceniem (por. postanowienia NSA: z 29 grudnia 2011 r., I OSK 2319/11; z 12 lutego 2015 r., II GSK 69/15). Co więcej, należy też zauważyć, że ciężar nałożony na stronę postępowania przed sądem administracyjnym w postaci obowiązku przedłożenia dokumentu pełnomocnictwa procesowego nie jest nadmierny. W tych okolicznościach nie sposób uznać, że w sprawie doszło do naruszenia prawa do sądu (por. postanowienie NSA z 17 sierpnia 2022r., II OZ 436/22).

Prawo do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku bezwzględnie zrealizowane. Podlega ono ustawowym ograniczeniom: podmiotowym (w zakresie legitymacji procesowej określonych podmiotów), przedmiotowym (określone kategorie spraw), formalnym (np. przymus adwokacki, wymogi pism procesowych) czy fiskalnym (koszty sądowe). Mając na uwadze dobro prawem chronione, jakim jest prawo do sądu, stronie umożliwiono uzupełnienie braku formalnego wniesionego pisma, jednak z takiej możliwości nie skorzystała w sposób odpowiedni (czynności podejmowane przez pełnomocnika obciążają stronę w imieniu której działa) - zob. postanowienia NSA: z 27 marca 2023 r., sygn. akt II OZ 140/23; z 19 lutego 2019 r., sygn. akt II OZ 92/19; z 13 lutego 2018 r., sygn. akt I OZ 112/18 ).

W konkluzji stwierdzić trzeba, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji skierował wezwanie do pełnomocnika o uzupełnienie braku w postaci nadesłania oryginału bądź uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa i po bezskutecznym upływie terminu do wykonania wezwania, odrzucił skargę, nie wzywając uprzednio strony do podpisania skargi (por. orzeczenia NSA: z 25 października 2010 r., sygn. akt I FSK 916/10; z 13 marca 2012 r., sygn. akt I FSK 628/11; z 11 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 138/14; z 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I FSK 426/14; 22 maja 2014 r., sygn. akt I FSK 490/14; z 14 października 2014 r., sygn. akt II GSK 2009/14; z 17 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1505/14; z 17 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1509/14; z 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 825/15; z 7 czerwca 2016 r., sygn. akt II GZ 553/16; z 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2110/16; z 23 marca 2017 r., sygn. akt II GZ 205/17; z 30 marca 2017 r., sygn. akt II GZ 233/17; z 9 lutego 2018 r., sygn. akt I OZ 103/18; z 27 lutego 2019 r., sygn. akt I OZ 156/19, z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OZ 128/22, 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt I FZ 89/21)

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.