Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1570/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.141 par.4,art.174,art.176,art.183
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.2,art.84,art.92,art.217
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: par.2 ust.1 pkt 1,par.5,par.6 ust.1,2,3 i 5,par.12 ust.1 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 27 poz 269
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego.
article: art.35 ust.6 pkt 1 lit.a,art.35a,art.37 ust.2
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 25 września 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. H. U. W. S.M.W. M. Spółki jawnej w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 sierpnia 2011 r. sygn. akt VIII SA/Wa 295/11 w sprawie ze skargi P. H. U. W. S.M.W. M. Spółki jawnej w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 10 sierpnia 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi W. spółka jawna na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za październik 2003 r., oddalił skargę.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Decyzją z [...] października 2009 r., po rozpatrzeniu odwołania W. spółka jawna, Dyrektor Izby Celnej w W. uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. z [...] lutego 2008 r. i orzekł odmiennie co do istoty sprawy, zmniejszając zobowiązanie podatkowe z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł. Przedmiotem decyzji było określenie spółce zobowiązania w podatku akcyzowym za październik 2003 r.

Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Celnej w W. wskazał między innymi przepisy § 6 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. 2002 Nr 27, poz. 269 ze. zm., dalej jako "rozporządzenie z 2002 r."), a także art. 34 ust. 1, art. 35 ust. 1 pkt 3 i ust. 6 pkt 1 lit. a), art. 36 ust. 3, art. 37 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 lit. c) ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. 1993 Nr 11, poz. 50 ze zm., dalej jako "ustawa z 1993").

Z ustaleń organów administracyjnych wynika, że spółka w ramach działalności gospodarczej dokonywała sprzedaży gazu propan - butan do tankowania pojazdów samochodowych oraz dokonywała sprzedaży oleju opałowego osobom fizycznym i prawnym. W ocenie organów, spółka zaniżała zobowiązanie w podatku akcyzowym poprzez bezpodstawne stosowanie stawki podatku w kwocie 250 zł zamiast 450 zł za 1.000 litrów sprzedanego gazu propan - butan. W niektórych przypadkach spółka bezpodstawnie stosowała także stawkę preferencyjną przewidzianą dla opodatkowania sprzedaży oleju opałowego na cele opałowe osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej. Wniosek ten organy wysnuły na podstawie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organ powołując się na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 maja 2006 r. (III SA/Wa 740/06) wywiódł, że stawki preferencyjnej nie należy stosować wówczas, gdy oświadczenia osób fizycznych nie odpowiadają wymogom formalnym przewidzianym w § 6 ust. 2 rozporządzenia z 2002. Organy, związane oceną prawną wyrażoną w tym wyroku i wskazaniami co do dalszego sposobu prowadzenia postępowania podatkowego, przyznały spółce prawo do stosowania stawki preferencyjnej w sytuacji, gdy wadliwe oświadczenia pozwalały na zweryfikowanie nabywców oleju opałowego. Odmówiły natomiast spółce prawa do stosowania preferencyjnej stawki podatku wówczas, gdy oświadczenia osób fizycznych rzekomo nabywających olej opałowy były nieczytelne albo niekompletne w zakresie danych personalnych bądź adresowych. Trzecią grupą oświadczeń, które zdaniem organów nie dają spółce podstaw do stosowania stawki preferencyjnej, są oświadczenia tych osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, które potwierdziły fakt nabycia oleju opałowego, ale w mniejszej ilości od tej, która wynika z treści oświadczenia. Dyrektor IC powołał się nadto na treść postanowienia Prokuratury Okręgowej w R. z [...] stycznia 2008 r. o umorzeniu śledztwa (VI Ds.42/05), z uzasadnienia którego wynika, że spośród [...] zabezpieczonych oświadczeń, [...] zostało podrobionych lub przerobionych ([...] z 2003 r. oraz [...] z 2004 r.). Zakwestionowane oświadczenia zostały wystawione na nazwiska nieistniejących osób lub na nazwiska osób nabywających olej opałowy, ale w mniejszej ilości (dopisano w treści oświadczeń dodatkowe ilości nabytego oleju opałowego). Z uwagi na wyrok w sprawie sygn. akt III SA/Wa 740/06, organ nie kwestionował tych oświadczeń, które nie zostały wypełnione przez kupującego, a jego podpis został podrobiony. Na rozstrzygnięcia nie miała wpływu kwestia prawdziwości bądź nieprawdziwości danych zawartych w treści oświadczeń.

Dyrektor Izby Celnej w W. wyjaśnił, że w trakcie ponownie prowadzonego postępowania podatkowego organ I instancji sprawdził oświadczenia dotyczące nabycia oleju opałowego a po dokonaniu analizy materiału dowodowego wyodrębniono następujące grupy oświadczeń: 1) oświadczenia nieczytelne – do tej grupy zaliczono oświadczenia zawierające dane, których nie można odczytać w sposób prawidłowy, co wykazano niekiedy dokonując próby weryfikacji za pośrednictwem poczty lub właściwych urzędów gmin; 2) niekompletne dane w oświadczeniach – do tej grupy zaliczono oświadczenia zawierające niekompletne dane personalne lub adresowe; 3) oświadczenia formalnie prawidłowe, kompletne, zarówno potwierdzone w trakcie weryfikacji jak i te, które nie zostały potwierdzone; 4) oświadczenia potwierdzone przez nabywców; 5) oświadczenia osób, które nie nabywały oleju i nie wystawiały oświadczeń, czyli oświadczenia sfałszowane, gdyż rzekomi nabywcy ujawnieni w treści oświadczeń, zeznając w charakterze świadków nie potwierdzili zakupu oleju opałowego; 6) oświadczenia osób, które nabywały mniejszą ilość oleju od ilości wymienionej w treści oświadczeń, co wynika z zeznań nabywców oleju opałowego; 7) oświadczenia osób, które nabywały olej opałowy, ale nie wystawiały oświadczenia.

Organy obciążyły spółkę negatywnymi skutkami finansowymi w zakresie podatku akcyzowego w stosunku do ilości oleju wynikającej z wyżej wskazanych grup 1 i 2 uznając, że oświadczenia te nie mogą być weryfikowane i nie są rzetelnym dowodem w postępowaniu podatkowym. Zakwestionowały nadto przerobione oświadczenia (grupa 6).

Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie od decyzji organu I instancji przyznał skarżącej spółce prawo do zastosowania preferencyjnej stawki akcyzy w przypadku [...] oświadczeń uznanych przez Naczelnika Urzędu Celnego za nieczytelne ([...] i [...]) i w związku z tym uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i orzekając co do istoty sprawy określił wysokość zobowiązania podatkowego na kwotę [...] zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę W. Spółka jawna stwierdził, że w świetle art. 70 § 8 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2005 nr 8, poz.60 ze zm., dalej jako "O.p.") zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż nie doszło do przedawnienia zobowiązania z uwagi na jego zabezpieczenie hipoteką przymusową, o czym spółka została powiadomiona.

W ocenie Sądu I instancji, w uzasadnieniu skargi autor nie wyjaśnił, na czym w jego przekonaniu, polega rażące naruszenie wskazanych przepisów prawa materialnego. Zdaniem Sądu, zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają przepisów prawa materialnego w stopniu powodującym konieczności ich uchylenia.

Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, miał na uwadze związanie Sądu i organów podatkowych, oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w prawomocnym wyroku z 18 maja 2006 r. (III SA/Wa 740/06), zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012 poz.270, dalej jako "p.p.s.a."). Rozstrzygając sprawę Sąd uwzględnił również art. 134 § 2 p.p.s.a. wprowadzający zakaz orzekania na niekorzyść strony skarżącej.

W ocenie Sądu I instancji organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że część badanych oświadczeń jest nieczytelna. Tego rodzaju oświadczenia nie stanowią podstawy do zastosowania preferencyjnej stawiki podatku akcyzowego. Natomiast oświadczenia które nie zawierają kompletnych danych osobowych lub adresowych rzekomych nabywców oleju opałowego, stanowią drugą grupę oświadczeń słusznie zakwestionowanych przez organy. WSA zwrócił również uwagę na fakt, iż organy podatkowe podjęły inicjatywę zmierzającą do odczytania treści oświadczeń umożliwiając nadto spółce konwalidowanie wadliwości kwestionowanych oświadczeń.

Sąd I instancji w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 7 września 2010 r. (sygn. akt. P 94/08), za chybione uznał zarzuty skargi, które dotyczyły niezgodności przepisów § 6 ust. 5 rozporządzenia z 2002 r. z przepisami art. 7 i art. 92 Konstytucji RP. WSA w Warszawie uznał również, że nie są trafne zarzuty skargi dotyczące niezgodności przepisów rozporządzenia z 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego z przepisami Konstytucji RP odnośnie pominięcia ustawowego ogranicznika dotyczącego stawki akcyzy dla sprzedaży oleju opałowego.

Za chybione lub pozbawione istotnego wpływu na wynik sprawy Sąd I instancji uznał również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania podatkowego, w szczególności: art. 120 – art. 125, art. 135 – art. 137, art. 180 – 181, art. 187 – 188, art. 191, a także art. 210 § 4 O. p. Zdaniem Sądu, organy podatkowe zebrały materiał dowodowy, którego ocena uwzględniając w prawidłowy sposób dyspozycję art. 191 O. p., pozwalała na trafne zastosowanie przepisów materialnoprawnych, w szczególności przepisów § 6 rozporządzenia z 2002 r. oraz art. 35a ustawy z 1993 r.

Sąd I instancji podkreślił, że organy podatkowe stworzyły możliwości konwalidowania wadliwości kwestionowanych oświadczeń przez spółkę skarżącą. Z możliwości tej spółka jednak w pełni nie skorzystała albo nie zdołała skorzystać.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżone decyzje zostały wystarczająco uzasadnione a pewne uchybienia wskazane przez skarżącą spółkę w kontekście naruszenia art. 210 § 4 O. p., nie stanowiły podstawy do wyeliminowania ich z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Również braki uzasadnień dotyczące kwestii uprzednio zapłaconej przez spółkę akcyzy, nie mają wpływu na wynik sprawy.

W. Spółka jawna wystąpiła ze skargą kasacyjną od wyroku Sądu I instancji, zaskarżając ten wyrok, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi strona zarzuciła naruszenie:

I. prawa materialnego tj. przepisów:

1) art. 35 ust. 6 pkt 1 ustawy z 1993 r. przez jego zastosowanie - w sytuacji gdy nie powinien on, w przypadku skarżącej, znaleźć zastosowania, skoro organy podatkowe (czego Sąd I instancji nie dostrzegł) nie udowodniły, iż ziściła się podstawowa przesłanka, by mówić o tym, iż po stronie skarżącej powstał obowiązek podatkowy w zakresie podatku akcyzowego, tj. nie udowodniły (co więcej nawet de facto nie prowadziły postępowania dowodowego w tym kierunku), że skarżąca prowadziła sprzedaż oleju opałowego na cele inne niż opałowe, bądź, że chociażby posiadała olej opałowy na cele inne niż opałowe, czy też, że nastąpiło zużycie oleju opałowego niezgodnie z jego przeznaczeniem, a więc na cele inne niż opałowe;

2) § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego przez jego błędną wykładnię polegającą na całkowicie dowolnym i bezpodstawnym przyjęciu, iż ów przepis nakłada na skarżącą jako sprzedawcę oleju opałowego, nie tylko obowiązek gromadzenia oświadczeń o przeznaczeniu oleju opałowego, lecz również obowiązek badania rzetelności nabywców co do treści składanych przez nich

oświadczeń, tj. badania zgodności podanych w ich treści przez nabywców danych ze stanem rzeczywistym, w tym w szczególności jeśli idzie o tożsamość i zgodność danych adresowych nabywcy;

3) § 5 w zw. z § 6 ust. 5 rozporządzenia z 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego przez jego zastosowanie, co z kolei było skutkiem błędnego przyjęcia, iż rzekomo z przepisu § 6 ust. 2 w/w rozporządzenia, wynika, iż brak możliwości przypisania oświadczeniu, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia, cechy rzetelności, czy też prawdziwości, tj. zgodności podanych w jego treści przez nabywców danych ze stanem

rzeczywistym, w tym w szczególności jeśli idzie o tożsamość i zgodność danych adresowych nabywcy, jest równoznaczne w skutkach prawnych z sytuacją, o której mowa w § 6 ust. 5 tego rozporządzenia, tj. niezłożeniem oświadczeń, z ich brakiem - w sytuacji gdy z w/w względów, ów przepis nie powinien był zostać zastosowany, gdyż żaden przepis tego rozporządzenia, a w szczególności ani § 6 ust. 1 pkt 1 i 2, ani tym bardziej ust. 2 tego paragrafu, nie nakłada na skarżącą obowiązku weryfikacji przedmiotowych oświadczeń pod kątem ich autentyczności czy też rzetelności;

4) § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego przez odmowę jego zastosowania, w sytuacji gdy ów przepis przesądza w przedmiotowym stanie faktycznym, o tym, iż po stronie skarżącej w ogóle nie powstał obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym za przedmiotowy okres, albowiem, czego Sąd I instancji nie dostrzegł, zmiana przeznaczenia sprzedawanego przez nią oleju opałowego nie została udowodniona, co więcej prowadzone przez organy celne postępowanie, w ogóle do udowodnienia tej okoliczności nie zmierzało;

II naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy tj:

5) art. 141 § 4 p.p.s.a oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) p.p.s.a., polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd, iż organy podatkowe obu instancji naruszyły przepis § 6

ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. przez jego błędną wykładnię polegającą na całkowicie dowolnym, bezpodstawnym przyjęciu, iż ów przepis nakłada na skarżącą jako sprzedawcę oleju opałowego, nie tylko obowiązek gromadzenia oświadczeń o przeznaczeniu oleju opałowego, lecz również obowiązek badania ich rzetelności, czy też autentyczności, tj. zgodności podanych w ich treści przez nabywców danych z rzeczywistym stanem faktycznym, w tym w szczególności jeśli idzie o tożsamość i zgodność danych adresowych nabywcy, jak również polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji, iż doszło przy tej okazji również do oczywistego naruszenia przepisu § 12 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia przez odmowę jego zastosowania i w konsekwencji naruszenie to, miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem skutkowało przyjęciem przez Sąd, iż skarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. nie narusza prawa;

6) art. 141 § 4 p.p.s.a oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., polegające na

niedostrzeżeniu przez Sąd, iż organ podatkowy II instancji naruszył przepis art. 233 §

1 pkt 2 lit. a) O. p., wskutek odmowy uchylenia decyzji organu I instancji, a co z kolei było skutkiem błędnego przyjęcia, iż nie ziściła się przesłanka, o której mowa w tym przepisie, by w/w decyzję uchylić, pomimo tego, iż w świetle powyższych zarzutów, oczywistym jest, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego w sytuacji gdy jak wyżej w zarzutach wskazano, na skarżącej, jako sprzedawcy oleju opałowego ciążył jedynie obowiązek gromadzenia oświadczeń o przeznaczeniu oleju opałowego na cele grzewcze, nie zaś obowiązek weryfikacji rzetelności, czy autentyczności tych oświadczeń, a także w sytuacji gdy wspomniana decyzja, została wydana z rażącym naruszeniem innego jeszcze przepisu prawa materialnego, a mianowicie przepisu §12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2002 r. z przyczyn, o których mowa powyżej, w pkt 4;

7) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1270) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 217, art. 178 ust. 1, art. 2 oraz art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej przez de facto odmowę zastosowania tych przepisów i w konsekwencji odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji, pomimo tego, iż mając na uwadze treść i ratio legis w/w przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a zwłaszcza jej przepisu art. 217, Minister Finansów różnicując stawki na olej opałowy i napędowy oraz określając warunki stosowania tych stawek w § 4 i § 6 ust. 1 i 2 oraz § 6 ust. 5 w zw. z § 5 wspomnianego rozporządzenia z 2002 r., a więc aktu prawnego rangi podustawowej, naruszył ów przepis art. 217 Konstytucji, w sposób oczywisty, jak również przepisy art. 2, art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, albowiem przekroczył granice delegacji ustawowej do wydania tegoż rozporządzenia, w zakresie w jakim określił on warunki stosowania obniżonej stawki podatku akcyzowego w przypadku sprzedaży oleju opałowego, albowiem zgodnie z przedmiotową ustawą o podatku akcyzowym, minister mógł jedynie obniżyć, a nie jak de facto uczynił to wprowadzając § 4, § 5 i § 6 w/w rozporządzenia - podwyższyć stawkę akcyzy w przypadku nie posiadania przez sprzedawcę oleju opałowego oświadczenia o przeznaczeniu tego oleju na cele opałowe, gdy mając na uwadze wspomniane przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a zwłaszcza jej przepis art. 217, obowiązek gromadzenia i posiadania takich oświadczeń winien wynikać z ustawy, a nie z rozporządzenia, a więc w konsekwencji, decyzja Dyrektora Izby Celnej, jako oparta na w/w przepisach rozporządzenia, a więc przepisach sprzecznych ze wspomnianym art. 217 Konstytucji RP, jest wadliwa, czego Sąd I instancji nie dostrzegł;

8) art. 141 § 4 p.p.s.a, a to z uwagi na fakt, iż zaskarżony wyrok, a precyzyjnie rzecz ujmując jego uzasadnienie, nie zawiera de facto wszystkich obligatoryjnych elementów określonych tymże przepisem, tj. nie zawiera podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, jeśli idzie o podstawę prawną przyjęcia przez Sąd, iż stosowanie obniżonej stawki podatku akcyzowego uzależnione jest od spełnienia przez podatnika warunku posiadania rzetelnego czy też prawdziwego oświadczenia pochodzącego od nabywcy oleju opałowego i że w konsekwencji dopiero spełnienie tego warunku, a więc warunku rzetelności czy też prawdziwości oświadczenia, tj. zgodności podanych w jego treści przez nabywcę danych z rzeczywistym stanem faktycznym, daje podstawę do zastosowania obniżonej stawki akcyzy, a co z kolei miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem było bezpośrednią podstawą do błędnego przyjęcia przez Sąd, iż brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji;

9) art. 141 § 4 p.p.s.a oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a., przez odmowę jego zastosowania, wskutek niedostrzeżenia przez Sąd I instancji, iż organy obu instancji naruszyły w sposób oczywisty przepis art. 210 § 4 O. p. - przez nie spełnienie przy wydawaniu decyzji wszystkich wymogów, o których mowa w tym przepisie, tj. z racji, iż zarówno organ I instancji, jak również organ II instancji, nie wyjaśnił w jaki sposób ocenił poszczególne dowody zebrane w sprawie, a w szczególności w jaki sposób ocenił poszczególne oświadczenia nabywców o przeznaczeniu oleju opałowego;

10) przepisu art. 151 p.p.s.a. przez jego zastosowanie, co z kolei było wynikiem

całkowicie błędnego przyjęcia, iż zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego - w sytuacji, gdy z w/w w kolejnych zarzutach względów, jest dokładnie odwrotnie, albowiem mamy do czynienia bez wątpienia z naruszeniem całego szeregu przepisów prawa, a w konsekwencji Sąd I instancji winien był skargę uwzględnić.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 poz.270, dalej jako "p.p.s.a.") skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Z powyższego wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Zarzuty skargi kasacyjnej oparte zostały na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. Zaskarżonemu wyrokowi strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła zarówno naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, jak i niewłaściwe zastosowanie wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów ustawy z 1993 r. oraz rozporządzenia z 2002 r., jak i naruszenie przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy.

Ze stawianych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego i naruszenia przepisów postępowania wynika, że mają one komplementarny charakter, a zasadniczą oś sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi kwestia prawidłowości wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego kształtujących (zamknięty) podatkowoprawny stan faktyczny, w którym doszło do określenia stronie skarżącej kasacyjnie zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiąc październik 2003 r. w kwocie [...] zł z tytułu wykonywania czynności opodatkowanych polegających na sprzedaży oleju opałowego na cele inne niż opałowe (art. 34 ust. 1 w zw. z art. 35 ust. 6 pkt 1 ustawy z 1993 r.). Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji ostatecznej Sąd I instancji sformułował ocenę, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Podważając prawidłowość tej oceny, strona skarżąca kasacyjnie wywodziła natomiast, że w rozpoznawanej sprawie nie wykazano, aby przyjęty w niej za podstawę orzekania stan faktyczny objęty był hipotezą normy prawnej art. 35 ust. 6 pkt 1 ustawy z 1993 r., a mianowicie, że strona rzeczywiście prowadziła sprzedaż oleju opałowego na cele inne niż opałowe, co miałoby uzasadniać powstanie obowiązku podatkowego z tytułu sprzedaży oleju zabarwionego na czerwono i oznaczonego znacznikiem, przeznaczonego na cele inne, niż opałowe (pkt I ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej). Zwłaszcza, że jak podnosiła, nie była zobowiązana do badania (weryfikowania) rzetelności i prawdziwości odbieranych od nabywców oleju opałowego oświadczeń, o których mowa w § 6 rozporządzenia z 2002 r. (pkt I ppkt 2 – 4 petitum skargi kasacyjnej). Stanowisko Sądu I instancji o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, jest według strony skarżącej kasacyjnie tym bardziej wadliwe, że nie uwzględnia tej okoliczności, że korzystała ona ze zwolnienia podatkowego, o którym mowa w § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2002 r., co oznacza – zdaniem autora skargi kasacyjnej – że obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym, w ogóle nie powstał. Do tego rodzaju zarzutów naruszenia prawa materialnego i postawionych na ich gruncie kwestii spornych wprost nawiązują zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, poprzez które strona skarżąca kasacyjnie zmierza do podważenia prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych w rozpoznawanej sprawie za podstawę wyrokowania (pkt II ppkt 5 – 6, ppkt 8 – 10 petitum skargi kasacyjnej), jak również legalności przepisów rozporządzenia z 2002 r., które współstanowiły materialnoprawną podstawę wydania decyzji podatkowej kontrolowanej przez Sąd I instancji (pkt 2 ppkt 7 petitum skargi kasacyjnej).

Wobec tak zarysowanej istoty sporu prawnego, w pierwszej kolejność odnieść należy się do ostatniego spośród wskazanych zarzutów, który jest zarzutem najdalej idącym. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska autora skargi kasacyjnej, że § 4 i § 6 ust. 5 w zw. z § 6 ust. 1 i ust. 2 oraz ust 5 w związku z § 5 rozporządzenia z 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego nie są zgodne z art. 2, art. 217 i art. 92 Konstytucji RP, co uzasadniać miałoby odmowę ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

W punkcie wyjścia wyjaśnić należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 7 września 2010 r., sygn. akt P 94/08 stwierdził, że § 6 ust. 5 przywołanego rozporządzenia z 2002 r. jest zgodny z art. 2 oraz z art. 217 w związku z art. 84 Konstytucji RP. Wobec waloru mocy wiążącej orzeczeń TK, zwłaszcza zaś wobec tego, że autor skargi kasacyjnej nie przedstawił istotnie nowych argumentów, które w analizowanym zakresie uzasadniałyby ponowne postawienie kwestii konstytucyjności przywołanych unormowań, odnośnie do omawianego zagadnienia zgodności z ustawą zasadniczą wskazanych przepisów, za miarodajne uznać należy stanowisko wyrażone w przywołanym (pozytywnym) wyrok sądu konstytucyjnego. Tym bardziej, że w uzasadnieniu tego wyroku Trybunał podkreślił również, że celem kontrolowanych przepisów było obniżenie stawek akcyzy dla oleju opałowego w porównaniu ze stawkami dla oleju silnikowego, przy jednoczesnym wprowadzeniu mechanizmu kontroli czy olej jest rzeczywiście przeznaczony na cele opałowe, a nie na inne cele, czemu służyć miał obowiązek składania oświadczeń o przeznaczeniu oleju. Podkreślić należy również, że art. 217 Konstytucji nie ustanawia zasady "absolutnej" wyłączności regulacji ustawy i jej zupełności w obszarze prawa podatkowego, zastrzegając jej wyłączność jedynie w zakresie odnoszącym się do istotnych elementów stosunku daninowego. Odnośnie zaś do ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków, forma ustawy zastrzeżona została dla zasad ich przyznawania, co w konsekwencji tworzy zdecydowanie szersze pole dla regulacji w formie aktów wykonawczych. W przywołanym wyroku TK podkreślił, że wyłączność regulacji ustawowej w zakresie prawa daninowego jest rozumiana szeroko, ale nie dosłownie. Możliwe jest więc tworzenie w ustawach - w zakresie dopuszczalnym przez art. 217 Konstytucji i tym samym bez podejmowania interwencji prawodawczej odnośnie do zagadnień mających istotne znaczenie dla konstrukcji danego podatku - upoważnień ustawowych umożliwiających uregulowanie określonych zagadnień w rozporządzeniu (por. również wyrok TK z 20 czerwca 2002 r., sygn. akt K 33/01). W orzecznictwie sądu konstytucyjnego podkreśla się ponadto, że upoważnienie do wydania rozporządzenia obniżającego stawki podatku określone w ustawie, nie narusza zasady wyłączności ustawy w sferze prawa podatkowego.

Z treści art. 37 ust. 2 ustawy z 1993 r. wprost wynika upoważnienie ministra właściwego do spraw finansów publicznych do obniżania stawki akcyzy, a wydane na jego podstawie rozporządzenie z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego stawki te obniża, co wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej nie uzasadnia twierdzenia o naruszeniu art. 92 Konstytucji. Zwłaszcza w sytuacji, gdy TK - jak wyżej już wskazano - nie stwierdził niezgodności z przywołanymi wzorcami konstytucyjnymi przepisu przewidującego konsekwencje niezłożenia oświadczeń o przeznaczeniu oleju opałowego w postaci stosowania stawek podatku określonych w § 5 rozporządzenia z 2002 r. Odnośnie natomiast do tego elementu argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej, która w analizowanym zakresie zmierza do wykazania, że rozwiązania prawne zawarte w rozporządzeniu z 2002 r. doprowadziły do faktycznego podwyższenia stawki akcyzy (por. s. 9 – 10 uzasadnienia skargi kasacyjnej) stwierdzić należy, że uwzględniając art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1993 r. w związku z treścią załącznika nr 6 poz. 1 oleje opałowe zaliczyć należy do paliw do silników, dla których stawka podatkowa określona została w wysokości 80%. Zastosowanie dla zakwestionowanych partii oleju opałowego stawki przewodniej dla olejów napędowych było więc prawidłowe. Zwłaszcza, że stawka podatkowa dla olejów napędowych przewidziana w rozporządzeniu wykonawczym nie stanowi dla podatnika wyższego obciążenia, niż stawka 80 % przewidziana w ustawie dla olejów opałowych (por. np.: wyrok NSA z 16 listopada 2010 r., sygn. akt I FSK 1340/10; wyrok NSA z 7 grudnia 2010 r., sygn. akt I FSK 1394/10; wyrok NSA z 11 maja 2011 r., sygn. akt I FSK 1455/10; wyrok NSA z 22 marca 2012 r., sygn. akt I FSK 415/11; wyrok NSA z 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt I GSK 93/11).

Merytoryczną ocenę stawianych w skardze kasacyjnej zarzutów błędnej wykładni i/lub niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego poprzedzić należy konieczną w kontekście przepisu 183 § w związku art. 174 pkt 1 i art. art. 176 p.p.s.a. oraz sposobu postawienia i uzasadnienia tych zarzutów przez autora skargi kasacyjnej uwagą, że podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada/nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź, jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu, dlaczego powinien być zastosowany (por. np. wyrok NSA z 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1554/09). Dopełnienie wskazanych wymogów jest konieczne, albowiem wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi Naczelny Sąd Administracyjny jest związany.

Odnosząc się do zarzutów błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisów rozporządzenia z 2002 r. wyjaśnić należy na wstępie, że z przyjętych na jego gruncie unormowań wynika, iż określa ono, między innymi, obniżki stawek akcyzy określonych w art. 37 ust. 1 ustawy z 1993 r. oraz warunki ich stosowania, a ponadto zwolnienia niektórych wyrobów od akcyzy (§ 1 pkt 3 i pkt 4). Odnośnie do obniżki stawki akcyzy, z przepisu § 2 ust. 1 pkt 1 w związku z § 4 tego rozporządzenia wynika, że stawki podatku akcyzowego wymienione w art. 37 ust. 1 ustawy obniża się, z zastrzeżeniem ust. 2, do wysokości określonej w załączniku nr 1 do rozporządzenia - dla wyrobów akcyzowych sprzedawanych w kraju, z wyłączeniem wyrobów wymienionych w poz. 13 i 19 załączników nr 6 do ustawy. Obniżona stawka dla tych wyrobów dotyczy tych, które są sprzedawane w kraju, a w przypadku olejów opałowych, tych, z których 50% lub więcej objętościowo destyluje przy 350 stopniach C i to, gdy sprzedaż dotyczy oleju zabarwionego na czerwono i oznaczonego znacznikiem oraz przeznaczonego na cele opałowe. Oznacza to, że obniżenie stawki podatku na olej opałowy ma zastosowanie w odniesieniu do wyrobów akcyzowych: sprzedawanych w kraju, których destylacja przebiega w określonych warunkach, oznaczonych nieusuwalnym znacznikiem i zabarwieniu barwnikiem na czerwono, przeznaczonych na cele opałowe. Z kolei, z § 12 ust. 1 pkt 1 przywołanego rozporządzenia wynika, że zwolnienie z obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym dotyczy podatników będących sprzedawcami wyrobów akcyzowych, z wyjątkiem podmiotów sprzedających wyroby określone w § 4 i 5, dla celów innych niż opałowe, przy czym za sprzedaż dla celów innych niż opałowe uważa się również sprzedaż tych wyrobów na stacjach paliw, przy użyciu odmierzaczy paliw ciekłych. Z przywołanego przepisu wynika, że zwolnienie podatkowe o którym w nim mowa adresowane jest sprzedawców olejów: wymienionych w poz. 1 pkt 4 załącznika nr 1 oraz w poz. 12 lit. a załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z 19 grudnia 2001 (Dz.U. z 2002 nr 148 poz. 1655, dalej jako "rozporządzenie z 2001 r."), prawidłowo oznaczonych, zabarwionych na czerwono, niesprzedawanych na stacjach paliw przy użyciu odmierzaczy paliw ciekłych, przeznaczonych na cele opałowe.

Z przywołanych przepisów wynika więc jednoznacznie, że zarówno obniżenie stawki podatku akcyzowego, jak i zwolnienie z obowiązku podatkowego od akcyzy dotyczy wyłącznie olejów opałowych przeznaczonych na cele opałowe, zaś warunkiem skorzystania z tej preferencji, w świetle § 6 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. jest uzyskanie od nabywcy będącego osobą prawną, jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej oraz osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą oraz od nabywcy będącego osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej oświadczenia stwierdzającego, iż nabywane wyroby są przeznaczone na cele opałowe, spełniającego wymogi określone w ust. 3 § 6. Jest to oczywiste, albowiem to, czy dany olej sprzedawany przez podatnika osobom fizycznym jest przeznaczony na cele opałowe, powinno wynikać ze złożonego przez nabywcę oświadczenia o przeznaczeniu tego wyrobu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 22 marca 2012 r., sygn. akt I FSK 415/11 - a Sąd w składzie orzekającym w sprawie pogląd ten podziela – rezultat gramatycznej wykładni przywołanych przepisów uzasadnia twierdzenie, że ich adresatem są wszyscy podatnicy sprzedający wskazane w tym przepisie oleje opałowe na cele opałowe, a więc niezależnie od tego, czy dany podatnik zamierza skorzystać z obniżonej stawki akcyzy, czy też ze zwolnienia z obowiązku podatkowego. Przepisy te stanowią bowiem ogólnie o sprzedawcy tych wyrobów, a jest nim zarówno podatnik - sprzedawca tego wyrobu, który korzysta z obniżonej stawki, jak i podatnik - sprzedawca, który korzysta ze zwolnienia od podatku. Ponadto w sytuacji, gdy § 6 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r., który dotyczący sprzedaży osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej wskazanych w nim wyrobów, stanowi ogólnie o oświadczeniu stwierdzającym, iż nabywane wyroby przeznaczone są na cele opałowe, to przyjąć należy, że również rezultat wykładni systemowej wewnętrznej wskazuje na to, że w przypadku sprzedaży osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej, wymóg uzyskania oświadczeń o przeznaczeniu oleju opałowego na cele opałowe dotyczy zarówno podatników chcących skorzystać z obniżonej stawki, jak i tych, którzy chcą skorzystać ze zwolnienia od podatku. Również cel przywołanej regulacji uzasadnia przedstawiony kierunek jej interpretacji. Zwłaszcza, gdy w tym względzie podkreślić, że zamierzeniem prawodawcy wprowadzającego obowiązek uzyskiwania omawianych oświadczeń, było umożliwienie kontroli państwa nad obrotem tymi olejami, które mogły być wykorzystywane do innych celów niż opałowe (por. również np. wyrok NSA z 3 grudnia 2010 r., sygn. akt I GSK 751/09). Skoro więc wymóg złożenia oświadczeń o przeznaczeniu oleju, w razie sprzedaży tego oleju osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej, odnieść należy do sytuacji, gdy podatnik (sprzedawca tego oleju) zamierza skorzystać z obniżonej stawki, jak i ze zwolnienia z podatku, to określone w § 6 ust. 5 konsekwencje niezłożenia oświadczenia odnieść należy do każdej z nich. Brak oświadczenia o przeznaczeniu oleju na cele opałowe powoduje w obydwu przypadkach zastosowanie podwyższonej stawki podatku.

Tym samym, stawiany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2002 r. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające zdaniem autora skargi kasacyjnej na odmowie jego zastosowania uznać należy za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw.

Uwzględniając dotychczas przedstawione argumenty, w tym odwołując się zwłaszcza do celu regulacji zawartej w rozporządzeniu z 2002 r. i ustanowionego na jego gruncie wymogu uzyskania od nabywcy oleju opałowego oświadczenia o przeznaczeniu nabywanego wyroby akcyzowego na cele opałowe, za chybione uznać należy również zarzuty naruszenia § 6 ust. 1 i ust. 2 przez jego błędną wykładnię oraz § 5 w związku z § 6 ust. 5 rozporządzenia z 2002 r. przez jego niewłaściwe zastosowanie (pkt I ppkt 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej).

Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej za niezasadne uznać należy stanowisko, że strona nie miała obowiązku weryfikowania rzetelności i prawdziwości odbieranych od nabywców oleju opałowego oświadczeń o jego przeznaczeniu na cele opałowe. Zwłaszcza, gdy w tej mierze podkreślić należy, że z przywołanych przepisów można wyprowadzić - skorelowane z obowiązkiem, którego istnienie strona kwestionuje - uprawnienie sprzedawcy do odmowy przyjęcia oświadczenia o przeznaczeniu wyrobów zawierających nieprawdziwe dane nabywcy i jednocześnie odmowy sprzedaży wyrobów akcyzowych z obniżoną stawką akcyzy/zwolnieniem od podatku akcyzowego, w przypadku odmowy okazania dowodu tożsamości lub innego dokumentu identyfikującego nabywcę. Skoro bowiem sprzedający ma/miał obowiązek (w świetle rozporządzenia z 2002 r.) zbierać i przechowywać dane osobowe nabywcy zawarte w oświadczeniach, to za oczywiste uznać należy, że dysponował również uprawnieniem, a nawet obowiązkiem ustalenia, czy rzeczywiście podane w oświadczeniu dane są danymi osobowymi nabywcy. W tym stanie rzeczy sprzedający powinien, poprzez żądanie okazania stosownego dokumentu, zweryfikować rzetelność oświadczenia. Legitymowanie się dowodem osobistym w celu potwierdzenia prawdziwości danych osobowych jest przecież dozwolonym przez prawo sposobem wykazania danych osobowych i temu celowi służy omawiany dokument. Wiążąca się z tym kwestia ujawnienia przez nabywcę oleju opałowego danych personalnych dotyczy bowiem tzw. dobrowolnego ujawnienia tychże informacji w związku ze skorzystaniem z obniżonej stawki akcyzy lub zwolnienia od podatku. Z powyższego wynika, że jeżeli strony transakcji nie zamierzały korzystać z preferencji podatkowej, to nabywca nie miał obowiązku ujawniania swoich danych osobowych przy zakupie oleju opałowego, a sprzedawca nie miał obowiązku jego sprzedania, jeżeli strony transakcji nie zamierzały korzystać z preferencji podatkowej. Zawsze jednak, skorzystanie z omawianych ulg podatkowych (obniżenia stawki lub zwolnienia podatkowego) uwarunkowane było zapewnieniem możliwości skontrolowania uprawnienia do skorzystania z preferencji, a taką możliwość kontroli miało zapewnić przewidziane rozporządzeniem oświadczenie nabywcy złożone sprzedawcy, który w świetle przedstawionych argumentów zobowiązany był do jego badania pod względem kompletności i rzetelności. W analizowanym zakresie, strona skarżąca kasacyjnie pomija również i ten aspekt zagadnienia, który wiązać należy z tym, że w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 1 maja 2004 r. przepis art. 35a ustawy z 1993 r. upoważniał sprzedawcę wyrobów akcyzowych do żądania od nabywcy okazania dowodu tożsamości lub innego dokumentu identyfikującego nabywcę, w przypadkach, gdy przepisy nakładają na nabywcę obowiązek złożenia oświadczenia o przeznaczeniu tych wyrobów. Wobec uniwersalnego charakteru argumentacji zawartej w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 958/09 podkreślić należy, że również po tej dacie - mimo braku stosownej regulacji - sprzedawca w celu potwierdzenia danych nabywcy był uprawniony do żądania okazania dokumentu tożsamości, albowiem takie postępowanie, nie narusza dobrego zwyczaju kupieckiego, a jedynie może wpływać na pewność obrotu gospodarczego i ma uzasadnienie w fakcie sprzedaży wyrobów akcyzowych z zastosowaniem omawianych ulg podatkowych.

Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r. oświadczenie pochodzące od osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej powinno być dołączone do kopii paragonu lub innego dokumentu sprzedaży wystawionego nabywcy i zgodnie z § 6 ust. 2 tego rozporządzenia powinno zawierać co najmniej: 1) imię i nazwisko nabywcy, 2) adres zamieszkania nabywcy, 3) określenie ilości nabywanego oleju opałowego, 4) określenie ilości urządzeń grzewczych oraz miejsca (adresu) gdzie znajdują się te urządzenia, jeżeli jest ono inne niż adres zamieszkania nabywcy, 5) wskazanie rodzaju i typu urządzeń grzewczych; 5) datę i miejsce wystawienia oświadczenia oraz podpis nabywcy.

W sytuacji, gdy dla oceny zasadności omawianych zarzutów skargi kasacyjnej podstawowe znaczenie ma prawidłowe rozumienie powyżej przywołanych przepisów rozporządzenia z 2002 r. - w szczególności w zakresie odnoszącym się do ustalenia znaczenia i waloru oświadczeń, o których mowa na jego gruncie, co z kolei nie pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości zastosowania obniżonej albo podstawowej stawki podatku akcyzowego lub zwolnienia z obowiązku podatkowego, o czym z kolei decydują takie prawem przewidziane sytuacje, jak przeznaczenie oleju na cele opałowe, czy użycie olejów niezgodnie z przeznaczeniem - wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd - aprobowany przez skład Sądu orzekającego w rozpoznawanej sprawie - że pojęcie "użycia" rozumieć należy szeroko, co oznacza, że obejmuje ono także sprzedaż. Dla przyjęcia zaś, że ma miejsce użycie (przez sprzedaż) zgodnie z przeznaczeniem, konieczne jest dochowanie warunków uprawniających do zastosowania stawki preferencyjnej (obniżonej), a zatem uzyskanie oświadczeń, odpowiadających do formy i treści przywołanym wyżej przepisom rozporządzenia z 2002 roku.

Z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że omawiane oświadczenia pozwalają na przyjęcie swoistego domniemania faktycznego, że będący przedmiotem sprzedaży olej opałowy zostanie przeznaczony na cel opałowy, tj. że zostanie użyty zgodnie z przeznaczeniem (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2011 r., sygn. akt I GSK 301/10). Ponadto, skoro prawodawca uzależnił zastosowanie przez podatnika obniżonej stawki podatku akcyzowego/skorzystanie ze zwolnienia podatkowego od posiadania złożonych przez nabywcę oświadczeń, to znaczy, że oświadczeniom tym nadano szczególne znaczenie dowodowe (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2010 r. sygn. I FSK 1352/10). Oświadczenia te - będąc deklaracją co do przeznaczenia wyrobu - muszą zatem spełniać określone wymogi prawa zarówno pod względem formalnym, jak i materialnym (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2007 r., sygn. akt I FSK 719/06; wyrok NSA z 25 kwietnia 2007 r., sygn. akt I FSK 719/06; wyrok NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FSK 1483/07; wyrok NSA z 19 marca 2008 r., sygn. akt I FSK 498/07; wyrok NSA z 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt I FSK 1003/07; wyrok NSA z 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I GSK 778/09; wyrok NSA z 14 maja 2013 r., sygn. akt I GSK 669/12). Dane, jakie muszą zawierać oświadczenia, pełnią określoną funkcję - mają na celu umożliwienie kontroli prawdziwości oświadczeń i rzeczywistego przeznaczenia (użycia) wyrobów. Wobec wprowadzenia obniżonych stawek podatkowych/zwolnienia podatkowego konieczna jest bowiem możliwość nadzoru nad obrotem olejami opałowymi, by obniżenie stawek - wbrew prawu - nie znajdowało zastosowania w przypadku oleju opałowego faktycznie zużywanego w innym celu. Tak określona ranga oświadczeń uzasadnia stanowisko, że obowiązek uzyskania przez sprzedawcę prawidłowych oświadczeń jest warunkiem zastosowania obniżonej stawki akcyzy lub zwolnienia od podatku. Przyjęcie przez sprzedawcę oświadczeń niepełnych, czy też zawierających nieprawdziwe dane, wyklucza domniemanie przeznaczenia i użycia oleju opałowego na cele opałowe (por. np. wyrok NSA z 14 maja 2013 r., sygn. akt I GSK 669/12 i przywołane tam przykłady z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego).

Sprzedaż oleju opałowego bez uzyskania od nabywców oświadczenia kompletnego, z punktu widzenia wymogów określonych w rozporządzeniu z 2002 r. i zawierającego prawdziwe dane, jest równoznaczna z użyciem oleju opałowego niezgodnie z przeznaczeniem, co oznacza brak możliwości zastosowania stawki obniżonej lub zwolnienia podatkowego, a wobec tego zastosowanie stawki podstawowej.

Za pozbawione usprawiedliwionych podstaw uznać należy więc stanowisko, że wadliwość oświadczeń posiadanych przez sprzedawcę - czy to formalna, czy to materialna - nie pozbawia jej uprawnienia do zastosowania obniżonej stawki podatku akcyzowego lub skorzystania ze zwolnienia podatkowego. Uwzględniając cel omawianej regulacji, jak również prawne instrumenty efektywnej kontroli rzetelności składanych oświadczeń umożliwiające sprzedawcy sprawdzenie danych osobowych nabywców oleju, brak jest podstaw, aby twierdzić, że warunkiem zastosowania obniżonej stawki akcyzy lub skorzystania ze zwolnienia podatkowego jest legitymowanie się przez sprzedawcę "jakimkolwiek oświadczeniem". Od podatnika, który zamierza skorzystać z omawianych preferencji podatkowych można i należy wymagać, aby wykazał się szczególnie należytą starannością i tak zorganizował obrót wyrobami podlegającymi tym preferencjom, aby uniknąć ewentualnych nadużyć, ryzyko i konsekwencje zaistnienia których będą go obciążać, chyba że oczywiście wykaże, iż nie miał na nie wpływu.

Skoro więc zgodnie z art. 35 ust. 6 pkt 1 lit. a) ustawy z 1993 r., obowiązek podatkowy w przypadku olejów opałowych oraz olejów napędowych - jeżeli sprzedaż dotyczy oleju zabarwionego na czerwono i oznaczonego znacznikiem, przeznaczonego na cele inne niż opałowe - powstaje dla podatników sprzedających te wyroby, z zastrzeżeniem lit. b), z chwilą tej sprzedaży na cele inne niż opałowe, to w świetle wszystkich przedstawionych argumentów brak jest podstaw, aby zasadnie wywodzić, że kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd I instancji przepis ten naruszył przez niewłaściwe zastosowanie, zwłaszcza, że strona skarżąca kasacyjnie nie podważyła skutecznie ustaleń stanu faktycznego sprawy, które przyjęte zostały przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania.

Za pozbawione usprawiedliwionych podstaw uznać należy również oparte na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuty zawarte w pkt II ppkt 5 – 6 i ppkt 8 – 10 petitum skargi kasacynej. Ich ocenę poprzedzić należy wyjaśnieniem, że o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach wskazanej podstawy kasacyjnej nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09). Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc, nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc wykazać, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 315/11).

Sposób w jaki skonstruowane, zwłaszcza zaś uzasadnione zostały zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. s. 7 - 12 uzasadnienia skargi kasacyjnej) nie dają podstaw aby przyjąć, że strona skarżąca kasacyjnie skutecznie podważyła stan faktyczny przyjęty w uzasadnieniu zaskarżonego za podstawę wyrokowania w rozpoznawanej sprawie.

W sytuacji, gdy okolicznością istotną dla oceny zasadności zastosowania obniżonej stawki podatkowej/zwolnienia od podatku akcyzowego, która wymagała ustalenia w rozpoznawanej sprawie jest to, czy sprzedawca posiadał stosowne oświadczenia nabywców wyrobów, to za oczywiste uznać należało, że obowiązek organu kontrolującego zasadność zastosowania obniżonej stawki sprowadzał się do ustalenia, czy sprzedawca odebrał od nabywców oświadczenia, że nabywane wyroby są przeznaczone na cele opałowe, jak i czy oświadczenia te spełniają prawem przewidziane wymogi. Ustalenie, że strona bądź w ogóle nie dysponuje takimi oświadczeniami, bądź też, że oświadczenia te nie zawierają wymaganych prawem rzetelnych danych, oznacza z kolei, iż organ wypełnił ciążący na nim obowiązek podjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia poprzez określenie zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości. Strona skarżąca kasacyjnie nie przeciwstawiła żadnych konkretnych kontrargumentów, które w sferze odnoszącej się do istotnych i prawnie relewantnych w rozpoznawanej sprawie faktów i okoliczności, mogłyby skutecznie podważyć stanowisko Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przyjął, że organ podatkowy przeprowadził ustalenia bez naruszenia wiążących go przepisów postępowania. Operując bardzo ogólnymi twierdzeniami, strona skarżąca nie podała i nie wyjaśniła dokładnie, z którym konkretnie elementem stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, czy też etapem jego rekonstrukcji przez organ podatkowy oraz kontroli tego procesu przez Sąd I instancji, wiąże i łączy zarzucane naruszenia przepisów postępowania oraz ich wpływ (jaki i na czym polegający) na wynik sprawy. Wyjaśnić należy również, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09), jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (por. np.: wyrok NSA z 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10; wyrok NSA z 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1002/11). Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji wolne jest od wskazanych uchybień i wadliwości, w tym również takich, które uniemożliwiałyby jego kontrolę instancyjną. Analiza jego treści, zarówno w odniesieniu do warstwy faktycznej, jak i prawnej, nie daje podstaw, aby twierdzić, że nie spełnia ono określonych przywołanym przepisem wymogów konstrukcyjnej i merytorycznej poprawności, a w konsekwencji, że nie realizuje funkcji perswazyjnej, czy też funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia. Wyjaśnić należy również, iż okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie analizowano szeroko wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, może stanowić naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., ale tylko w sytuacji wykazania wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 27 października 2010 r., sygn. akt I GSK 1172/09). Przy tym, jeżeli wyczerpujące przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej zamyka zagadnienie stanu prawnego sprawy, to zbędne jest ustosunkowanie się do tych argumentów skargi, które pozostają bez związku z istotą normy prawnej.

Stawiane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogły, ze wskazanych powyżej względów, odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą kasacyjnie.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

.