Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 405/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6264 Zarząd gminy (powiatu, województwa)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: *Stwierdzono nieważność aktu, niebędącego aktem prawa miejscowego w części
Powołane przepisy: article: art. 36 ust. 2, art. 101
journal: Dz.U. 2024 poz 1465
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
article: art. 19 par. 2-4
journal: Dz.U. 2023 poz 2408
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), , Protokolant: Starszy referent Przemysław Pawłowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 4 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi W. M. na zarządzenie Wójta Gminy Zgorzelec z dnia 8 lipca 2024 r. w przedmiocie protestu wyborczego w sprawie wyboru sołtysa i rady sołeckiej I. stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia w części dotyczącej wyborów na Sołtysa Sołectwa G. przeprowadzonych w dniu 18 czerwca 2024 r.; II. oddala skargę dalej idącą; III. zasądza od Wójta Gminy Zgorzelec na rzecz strony skarżącej kwotę 780 zł (siedemset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Protestem wyborczym, wniesionym w dniu 25 VI 2024 r. do Wójta Gminy Zgorzelec, W. M. (dalej jako "skarżąca") zakwestionowała przeprowadzone w dniu 18 VI 2024 r. wybory sołtysa i rady soleckiej w miejscowości G. W proteście zażądano stwierdzenia nieważności wyborów i przeprowadzenie ich ponownie. Zarzucono przy tym:

- niedopuszczenie do głosowania co najmniej 6. osób, które były uprawnione do głosowania w wyborach, a w rezultacie, gdyby mogły one oddać głosy, to wynik wyborów mógłby być inny,

- naruszenie zasady tajności głosowania, poprzez niezapewnienie anonimowości głosowania.

W uzasadnieniu protestu podniesiono, że w dniu wyborów nie dopuszczono do głosowania 6. osób, które wprawdzie nie są zameldowane na pobyt stały w G., jednak w tej właśnie miejscowości znajduje się ich centrum życiowe. Są to:

1) A. M., od 5 lat zamieszkujący wraz z rodziną w miejscowości G., w tej miejscowości znajduje się jego centrum życiowe, zaś zameldowany jest na pobyt stały w miejscowości T.,

2) M. S., od 16 lat zamieszkuje w G. i tam jest jego centrum życiowe, na pobyt stały zameldowany jest w miejscowości L., niemniej jednak decyzją Wójta Zgorzelec (kopia decyzji w załączeniu do protestu) został wpisany na stałe do rejestru wyborców w G.,

3) M. H., od urodzenia mieszka w G., tj. ok 62 lat, choć zameldowana jest na pobyt stały w L., jest również wpisana do rejestru wyborców na stałe w G. (kopia decyzji w załączeniu do protestu),

4) D. M., zamieszkuje w G. około 15 lat, zameldowana jest na pobyt stały w Z.,

5) małżonkowie K., od około 25 lat są mieszkańcami G., głosują podczas każdych wyborów w G., a nadto P. K. przez kilka lat był członkiem rady sołeckiej.

W proteście podkreślono, że uprawnionymi do wyboru sołtysa i rady sołeckiej są osoby, które "stale zamieszkują na obszarze sołectwa Gronów i posiadają prawo wyborcze do organów gminy Zgorzelec. Wszystkie powyższe osoby – w ocenie skarżącej – spełniają ten warunek, tak więc powinny zostać dopuszczone do głosowania. Jednocześnie podkreślono, że zameldowanie, czy brak wpisu do rejestru wyborców nie rozstrzyga o możliwości uczestnictwa w wyborach. Miejscem zamieszkania jest bowiem miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Nadto w trakcie wyborów wszyscy obecni ruszyli naraz po karty do głosowania, głosowali obok siebie, a tajność głosowania nie została zachowana.

Pismem z dnia 8 VII 2024 r. określonym jako "Rozstrzygnięcie protestu wyborczego" Wójt Gminy Zgorzelec (dalej jako "wójt") oddalił protest skarżącej oraz odmówił stwierdzenia nieważności wyborów na Sołtysa Sołectwa Gronów i Radę Sołecką Sołectwa Gronów przeprowadzonych w dniu 18 VI 2024 r.

W ocenie wójta brak było podstaw do uwzględnienia protestu, bowiem z protokołów Zebrania Wiejskiego i wyborów nie wynika, aby wskazanym w proteście osobom odebrano podczas Zebrania Wiejskiego w dniu 18 VI 2024 r. czynne prawa wyborcze oraz aby osoby te złożyły protest do protokołu z tym związany. Brak jest zatem dowodu, iż osoby te chciały pobrać karty do głosowania, a odmówiono im tego lub w innych jednoznaczny sposób uniemożliwiono im skuteczne głosowanie. Nie zostały we wskazanym zakresie zgłoszone imienne zastrzeżenia do protokołu Zebrania Wiejskiego lub protokołu wyborów, mimo takiej możliwości. Nadto z protokołów wynika, że na 114 osób obecnych głosować chciało 110, a więc nie można dostrzec, aby aż sześciu osobom uniemożliwiono prawo głosu, skoro różnica wynosi 4 osoby, które z jakichś powodów nie uczestniczyły w głosowaniu. Wójt zaznaczył, że legitymację wyborczą podczas Zebrania Wiejskiego w dniu 18 VI 2024 r. sprawdzano w dwójnasób, tj. poprzez weryfikację w Rejestrze Wyborców oraz zapytanie przewodniczącego skierowane do zebranych na sali, czy są na sali osoby niezamieszkujące stale w Sołectwie Gronów, które to zapytanie było skierowane również w tym celu, aby mieszkańcy sami zakwestionowali prawa osób do głosowania nieuprawnionych, zamieszkałych w innym miejscowościach. W ocenie wójta trudno znaleźć idealnie skuteczną metodę oceny osób uprawnionych do głosowania a ww. jest zbliżona do najbardziej obiektywnej w tego typu zgromadzeniach jak zebranie wiejskie, szczególnie że frekwencja jest oceniana na podstawie samodzielnego wpisu uczestników na liście obecności. Załączone do protestu decyzje o wpisie do rejestru wyborców dotyczące M. S. i M. H. wskazują na posiadanie czynnego prawa wyborczego wg stanu na 2018 r. i stanowią domniemanie posiadania go nadal, jednak treść protokołu z wyborów na Sołtysa nie dowodzi, aby osobom tym organizatorzy Zebrania Wiejskiego lub Komisja Skrutacyjna odmówili prawa do głosowania. Zaznaczono, że przy głosowaniu na Sołtysa Gronowa wydano 110 kart do głosowania, a wynik to 53 głosy oddane na skarżącą i 56 głosów oddanych na drugiego kandydata, przy wskazaniu, iż jedynie jednej osobie uniemożliwiono złożenie głosu z uwagi na brak czynnego prawa wyborczego. Co do wyborów do Rady Sołeckiej, to uczestniczyło w nich jedynie 51 osób, z czego głosów ważnych było 47, a wybór był praktycznie jednogłośny (liczba głosów na poszczególnych kandydatów wynosiła od 42 do 47). Głosy nieważne były cztery. Również z tego protokołu nie wynika, aby 6. osobom wskazanym w proteście odmówiono prawa do głosowania. Zdaniem wójta brak jest więc nieprawidłowości rzutujących na wynik przeprowadzonych wyborów. Co do zarzucanego naruszenia zasady tajności głosowania, to w ocenie wójta nie jest to zarzut zasadny. Organizatorzy zebrania oraz Komisja Skrutacyjna dołożyli należytej staranności aby głosowanie odbyło się tajnie w sposób możliwie zorganizowany oraz uporządkowany. Nie mieli natomiast wpływu na kulturę osobistą uczestników zebrania jak i wybrany przez nich sposób i miejsce oddania głosu.

W skardze, złożonej w dniu 31 VII 2024 r., skarżąca wniosła o uchylenie rozstrzygnięcia wójta i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając przy tym naruszenie:

- art. 7 i 77 § 1 kpa, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie skąd wynikają niezgodności między protokołem Zebrania Wiejskiego Sołectwa Gronów oraz wyborów na Sołtysa Sołectwa Gronów z dnia 18 VI 2024 r., a twierdzeniami osób podpisanych pod protestem wyborczym;

- art. 36 ust. 2 ustawy z 8 III 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. 2024, poz. 1465 ze zm.) – dalej "USG" w zw. z § 20 Statutu Sołectwa Gronów (Dz.Urz. Woj.Doln. z 2023 r., poz. 524) - dalej jako "Statut", poprzez niedopuszczenie osób wskazanych w proteście wyborczym do głosowania w wyborach na Sołtysa Sołectwa Gronów oraz członków Rady Sołeckiej, podczas gdy osoby te posiadały czynne prawo wyborcze.

W ocenie skarżącej wójt nie wywiązał się z obowiązku dokonania wyczerpujących ustaleń zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Podkreśliła, że wójt nie wezwał jej czy innych osób do złożenia wyjaśnień lub uzupełniania informacji w zakresie powołanych w proteście okoliczności. Skarżąca podniosła, że niedopuszczalne jest przerzucanie skutków nieznajomości prawa przez urzędników na obywateli. Niedopuszczenie osób posiadających czynne prawo wyborcze przez obecnego na Zebraniu Wiejskim pracownika urzędu wskutek błędnej interpretacji przepisów i tym samym nieprawidłowego ich zastosowania, jest rażącym naruszeniem podstawowych praw obywatelskich. Nie do przyjęcia jest również twierdzenie wójta, że skoro protokół zebrania nie dowodzi faktu żądania możliwości udziału w głosowaniu przez wskazane w proteście osoby, czy też chęci pobrania przez te osoby karty do głosowania, bowiem istniała możliwości zgłoszenia imiennego zastrzeżenia w tym przedmiocie, to należy stwierdzić, że ta okoliczność nie miała miejsca. Rolą pracownika urzędu jako reprezentanta władz gminy było poinformowanie wyborców o przysługujących im prawach i możliwości zgłoszenia zastrzeżeń do protokołu, czego nie uczyniono. To zaś jednoznacznie wskazuje, że to wskutek wprowadzenia przez pracownika urzędu w błąd osób posiadających czynne prawo wyborcze, nie doszło do udziału przez ww. osoby w głosowaniu. Co istotne, osoby te nie zostały poinformowane przez pracownika urzędu gminy o możliwości zgłoszenia zastrzeżeń do protokołu w tym zakresie. Gdyby osobom tym umożliwiono zgodnie z przepisami wykonanie bezspornie przysługującego im prawa, okoliczność ta mogłaby mieć wpływ na wynik przeprowadzonych wyborów.

Skarżąca podkreśliła, że protokoły nie odzwierciedlają stanu faktycznego. A. M. osobiście złożył podpis na liście obecności, co mogą potwierdzić świadkowie, zaś pracownica urzędu uznawszy go za nieuprawnionego do głosowania w wyborach na sołtysa poinformowała, że jego podpis zostanie wykreślony z listy obecności. M. S. w ogóle nie został przez ww. pracownicę urzędu dopuszczony do złożenia podpisu na liście obecności, a także do udziału w głosowaniu. Ponadto nie dopuszczono do udziału w wyborach M. H. i M. M., a pracownica urzędu nie przyjmowała argumentów, że wskazane osoby uprawnione są do oddania głosów w przeprowadzanych wyborach. Skarżąca powtórzyła za protestem, że wszystkie wskazane w proteście osoby mieszkają w G. (są jego mieszkańcami) i mają prawo wyborcze do organów Gminy Zgorzelec, tak więc przysługiwało im prawo wyborcze w wyborach na sołtysa i do rady sołeckiej w G. A. M. stale od 5 lat zamieszkuje w sołectwie G. i ma czynne prawo wyborcze do organów Gminy Zgorzelec, albowiem posiada stały meldunek w miejscowości T., która leży administracyjnie w granicach Gminy Zgorzelec. M. S. od 16 lat stale zamieszkuje w G. i tutaj jest jego centrum życiowe, na pobyt stały zameldowany jest w miejscowości L., niemniej jednak decyzją Wójta Z. został wpisany na stałe do rejestru wyborców w G. M. H. od urodzenia stale mieszka w G., tj. ok 65 lat, choć zameldowana jest na pobyt stały w L., jest również wpisana do rejestru wyborców na stałe w G. M. M. stale zamieszkuje w G. od około 15 lat.

W skardze podniesiono również, że nie zachowano zasady tajności głosowania. Podczas głosowania panował ogromny chaos, a pracownik urzędu nie potrafił nad nim zapanować. Zarządzono przerwę, dodrukowano kartę do głosowania, zarządzono przerwę w głosowaniu do czwartku 20 VI 2024 r. do godz. 17:00, część osób wyszła z sali i już nie wróciła. Po jakimś czasie, na wniosek mieszkańców zebranie było kontynuowane i głosy zostały ostatecznie policzone. Wszystkie te okoliczności spowodowały, iż wybory zostały przeprowadzone nieprawidłowo i winno się je powtórzyć.

W odpowiedzi na skargę wójt wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie.

Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi wójt podniósł, że skarżąca nie wykazała swojego interesu prawnego w sprawie, w szczególności w aspekcie kwestionowania wyborów do Rady Sołeckiej, do której skarżąca nie kandydowała.

Odnosząc się zaś do meritum skargi wójt podkreślił, że w sprawie nie miały zastosowania przepisy kpa, tak więc nie mogły zostać naruszone. Wskazał, że prowadzenie przesłuchań świadków (czyli de facto 114 uczestników zebrania) byłoby nie tylko czasochłonne ale i w zasadzie niemożliwe do zrealizowania. Z kolei przesłuchiwanie tylko tych osób, które wskazano w proteście nie spowodowałby ustalenia prawdy obiektywnej niezależnie od faktu, iż rodzaj sprawy nie umożliwiał przesłuchiwanie świadków pod odpowiedzialnością karną. Nadto nie wpłynął żaden zarzut co to prawdziwości treści protokołu z Zebrania Wiejskiego z dnia 18 VI 2024 r. oraz prawidłowości i prawdziwości protokołów z głosowań na tym Zebraniu. Wójt zaznaczył przy tym, że nieprawdziwe są również zarzuty stawiane wobec pracownicy urzędu gminy. Dokonywała ona bowiem weryfikacji legitymacji wyborczej uczestników Zebrania w następstwie m.in. wglądu w system ewidencji ludności poprzez elektroniczny dostęp do tego systemu. Tym samym niedopuszczenie osób do głosowania następowało na skutek obiektywnych okoliczności będących następstwem weryfikacji danych z rejestrów prowadzonych przez Urząd Gminy Zgorzelec. Wydano 110 kart wyborczych, przy czym tylko jedną legitymację czynnego prawa wyborczego zakwestionowano wskazując, iż osoba ta nie posiada czynnego prawa wyboru na sołtysa Sołectwa Gronów. Tym samym oczywiście chybiony był zarzut protestu (obecnie w skardze z nieznanych powodów zmodyfikowany), iż co najmniej 6 osób zostało bezprawnie pozbawionych prawa do głosowania, albowiem w takim przypadku byłoby co najmniej 116 osób na liście obecności zamiast 114. Nikomu bowiem nie odmówiono wpisania się na listę obecności w tym osobom wskazanym w proteście. Zaznaczono także, że jeżeli mieli wątpliwości co do swoich praw, mogli swobodnie zapytać prowadzących zebranie. Odnośnie do zasady tajności głosowania wójt wyjaśnił, że pracownicy Urzędu Gminy sprawujący nadzór organizacyjny na przebiegiem wyborów z uwagi na wręcz awanturnicze zachowanie części uczestników zebrania zaproponowali przerwę aby ostudzić emocje, jednak uczestnicy Zebrania stanowczo zaprotestowali i to oni zdecydowali o kontynuowaniu Zebrania z uwagi na to, iż głosy w wyborach na Sołtysa zostały już oddane i znajdowały się w urnie oczekując na ich przeliczenie. Obawiano się ewentualnego naruszenia urny i możliwych nieprawidłowości z tym związanych. Sposób prowadzenia obrad na Zebraniu w G. w dniu 18 VI 2024 r. był tożsamy jak prowadzenie obrad w 20 pozostałych sołectwach Gminy, gdzie jednak mieszkańcy potrafili zachować powagę i kulturę głosowania. To, iż z niezrozumiałych względów pewna grupa mieszkańców Sołectwa Gronów postanowiła zachowywać się nagannie jest poza odpowiedzialnością dwóch pracowników urzędu delegowanych do prowadzenia i obsługi zebrania. W sposób oczywisty nie były one zdolne do zastosowania środków przymusu fizycznego wobec określonej grupy uczestników, zaś próba ogłoszenia przerwy w Zebraniu - jak powyżej wskazano - została oceniona negatywnie przez uczestników Zebrania stanowczo żądających jego kontynuacji.

Skarżąca w piśmie procesowym z dnia 7 IX 2024 r. podniosła, że jej interes prawny wynika z faktu, że kandydowała na Sołtysa wsi G. i przegrała różnicą zaledwie 3. głosów. Skoro zaś nie dopuszczono go głosowania aż 6. osób, to uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik wyborów. Skarżąca zaznaczyła też, że załącza do pisma oświadczenia M. H., A. M. i M. S. potwierdzające okoliczności podniesione przez nią w proteście i skardze.

Sąd na rozprawie przeprowadził uzupełniające postępowania dowodowe z oświadczeń załączonych do pisma procesowego skarżącej z dnia 7 IX 2024 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Odnosząc się na wstępie do wniosku wójta o odrzucenie skargi z uwagi na brak interesu pranego skarżącej, wyjaśnić trzeba, że podstawę prawną zaskarżonego aktu stanowi § 28 Statutu, według którego przeciwko ważności wyborów sołtysa i wyborów do rady sołeckiej może być wniesiony protest do Wójta z powodu naruszenia przepisów statutu dotyczących zasad i trybu wyborów (ust. 1). Protest, o którym mowa w ust. 1, może wnieść osoba uprawniona do udziału w zebraniu wiejskim w terminie 7 dni od dnia wyborów (ust. 2). W przypadku uznania protestu za zasadny Wójt unieważnia wybory i w terminie 14 dni od daty ich unieważnienia zarządza ponowne wybory (ust. 3).

Powyższa regulacja wyznacza m.in. materialnoprawne uprawnienie do wniesienia protestu, którego celem jest weryfikacja przez organ wykonawczy gminy ważności wyborów. Stosownie do § 28 ust. 2 Statutu, protest może wnieść osoba uprawniona do udziału w zebraniu wiejskim.

W okolicznościach sprawy było bezsporne, że skarżąca jest osobą uprawnioną do udziału w Zebraniu Wiejskim G., tak więc miała również prawo do wniesienia protestu. Skoro zaś przysługiwało jej uprawnienie do wniesienia protestu, to zarazem posiadała ona legitymację procesową (interes prawny) do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie wójta w przedmiocie wniesionego przez nią protestu. Zgodnie bowiem z art. 101 ust. 1 USG każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

Nie ma zatem podstaw, by odmówić skarżącej prawa do zakwestionowania w formie skargi do tutejszego Sądu stanowiska wójta w przedmiocie złożonego przez nią protestu.

Podkreślić przy tym należy, że akt będący przedmiotem skargi, jakkolwiek określony przez wójta jako "rozstrzygnięcie protestu wyborczego", pod kątem formalnym kwalifikować należy jako "zarządzenie". Jest to bowiem akt dotyczący materii ustrojowej. Nadto, całokształt unormowań zawartych w USG wskazuje bezsprzecznie, że zasadniczą formą działania organu wykonawczego gminy, za pomocą której wykonuje on swoje kompetencje, jest właśnie zarządzenie.

Zakres właściwości i uprawnienia sądu administracyjnego w tego rodzaju sprawach wyznacza zatem art. 101 USG w zw. z art. 3 § 2 pkt 6 i art. 147 § 1 ppsa.

Odnosząc się do istoty sprawy, to nie może budzić wątpliwości, że zasadniczą rolą postępowania w przedmiocie protestu wyborczego jest weryfikacja prawidłowości przeprowadzenia wyborów pod kątem podniesionych w proteście uchybień (nieprawidłowości) mogących mieć wpływ na wynik tych wyborów.

Nie inaczej jest w przypadku instytucji protestu unormowanej w § 28 Statutu. Zgodnie z § 28 ust. 1 Statutu, przeciwko ważności wyborów sołtysa i wyborów do rady sołeckiej może być wniesiony protest do Wójta z powodu naruszenia przepisów statutu dotyczących zasad i trybu wyborów. Rolą wójta jest więc ustalenie, czy podniesione w proteście okoliczności są prawdziwe, czy stanowią one naruszenie określonych w Statucie zasad i trybu wyborów oraz czy mogły mieć one wpływ na ich wynik. Bez znaczenia jest przy tym, że w sprawie nie stosuje się przepisów kpa. Taki stan rzeczy nie zwalnia wójta z obowiązku przeprowadzenia czynności wyjaśniających w zakresie niezbędnym do rzetelnego rozpatrzenia protestu, a więc w oparciu o ustalenia zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Zgodnie zaś z § 28 ust. 3 Statutu, w przypadku uznania protestu za zasadny Wójt unieważnia wybory i w terminie 14 dni od daty ich unieważnienia zarządza ponowne wybory. Normę z § 28 ust. 3 Statutu należy oczywiście interpretować przy uwzględnieniu zasady proporcjonalności. Nie każde więc uchybienie stanowić będzie podstawę do uwzględnienia protestu i unieważnienia wyborów ale tylko takie, które mogło mieć wpływ na ich wynik.

Zaskarżone zarządzenie nie spełnia wyżej określonych wymagań w zakresie dotyczącym wyborów na funkcję Sołtysa Sołectwa Gronów.

Powtórzyć należy, że przeprowadzone w dniu 18 VI 2024 r. wybory na Sołtysa G. rozstrzygnęły się jedynie różnicą 3. głosów (53 głosy oddane na skarżącą do 56 głosów oddanych na kontrkandydatkę). Tymczasem w proteście podniesiono, że aż 6 osób zostało bezpodstawnie pozbawionych prawa do udziału w głosowaniu ze wskazaniem ich z imienia i nazwiska. Znaczenie tego rodzaju okoliczności dla wyników wyborów nie podlega dyskusji. Należało zatem ustalić, czy powołane w proteście okoliczności były prawdziwe i czy stanowiły one naruszenie określonych w Statucie zasad i trybu wyborów.

Ustalenia wójta w kwestii prawdziwości powołanych w proteście okoliczności są niewystarczające, a wręcz wydają się kolidować z dokumentacją sprawy. W uzasadnieniu zarządzenia jak i w odpowiedzi na skargę stwierdzono bowiem, że zarówno z protokołu Zgromadzenia Wiejskiego jak i z protokołu z wyborów Sołtysa Sołectwa Gronów nie wynika, by wskazane w proteście osoby zostały pozbawione prawa do głosowania. Jakkolwiek rację ma wójt, że żadna z wymienionych w proteście osób nie zgłosiła tego faktu do protokołu, to jednak z protokołu z wyborów na Sołtysa G. jednoznacznie wynika, że co najmniej 5. osobom odmówiono prawa do udziału w głosowaniu. W Zebraniu Wiejskim uczestniczyło bowiem 114 osób (i tyle jest wpisanych na listę obecności), zaś uprawnienie do głosowania zgodnie z Centralnym Rejestrem Wyborców i brakiem sprzeciwu mieszkańców stwierdzono tylko wobec 109 obecnych osób. Nie można zaakceptować stanowiska wójta formułującego przypuszczenia, że mogły to być przecież inne osoby, niż wskazane przez skarżącą, zwłaszcza w sytuacji, w której nawet nie podjął on próby ich ustalenia. Sąd zwraca uwagę, że z protokołu Zebrania Wiejskiego wynika, że na zebraniu obecny był pracownik Urzędu Gminy mający dostęp do danych ewidencyjnych. Ograniczenie liczby uprawnionych do głosowania – do 109. ze 114. osób obecnych i wpisanych na listę obecności - musiało się przecież odbyć przy jego udziale i po weryfikacji w urządzeniach ewidencyjnych, do których miał dostęp. Niezrozumiałe jest, z jakich przyczyn wójt zaniechał ustaleń w tym zakresie. Dopiero w odpowiedzi na skargę powołano się na działania pracownicy Urzędu Gminy (B. M.), która odmówiła pewnym osobom prawa udziału w głosowaniu po sprawdzeniu ich w "systemie ewidencji ludności". Brak jest jednak jakichkolwiek wyjaśnień powołanej osoby w aktach sprawy, jak również nie wskazano, których wyborców dotyczyło wyłączenie i jakie były konkretnie tego przyczyny. Rację ma skarżąca, że można było również zwrócić się do niej lub też do wskazanych przez nią osób o złożenie oświadczeń, co do przebiegu zdarzeń na Zebraniu Wiejskim w dniu 18 VI 2024 r. Takie dowody można byłoby skonfrontować z wyjaśnieniami pracownika Urzędu Gminy oraz treścią dokumentacji sporządzonej w dniu wyborów. Zaniechania w powyższym zakresie uniemożliwiają przeprowadzenie rzetelnej oceny protestu, a tym samym ważności wyborów na Sołtysa.

Co do kwestii zgodności z przepisami Statutu dotyczącymi zasad i trybu wyborów, to oczywiście ich interpretacja musi uwzględnić także normę ustawową z art. 36 ust. 2 USG, według którego sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez "stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania". Zgodnie zaś z § 20 ust. 4 Statutu, czynne i bierne prawo wyborcze w wyborach Sołtysa oraz członków Rady Sołeckiej przysługuje osobie fizycznej, która w dacie wyborów "stale zamieszkuje na obszarze Sołectwa" i posiada czynne prawo wyborcze w wyborach do organów gminy.

W kontekście wyborów do organów sołectwa "stały mieszkaniec uprawniony do głosowania" to zatem osoba stale zamieszkująca na terenie danego sołectwa, co nie zawsze pokrywa się z miejscem stałego zameldowania. Stąd też przy organizacji wyborów konieczność posiłkowania się spisem wyborców sporządzanym w oparciu o Centralny Rejestr Wyborców. Zasadniczo wyborcy zameldowani na pobyt stały na obszarze danej gminy są z urzędu ujmowani w stałym obwodzie głosowania właściwym dla adresu zameldowania na pobyt stały. Jednakże wyborcy stale zamieszkali na obszarze gminy bez zameldowania na pobyt stały w tej gminie lub stale zamieszkali pod innym adresem, niż adres zameldowania na pobyt stały, są ujmowani w stałym obwodzie głosowania właściwym dla adresu stałego zamieszkania, jeżeli złożą w tej sprawie wniosek do urzędu gminy właściwego dla miejsca zamieszkania (zob. art. 19 § 2, 3 i 4 Kodeksu wyborczego).

Skarżąca podnosiła w proteście powyższą okoliczność podkreślając stałe zamieszkanie na terenie Sołectwa wszystkich podanych przez nią osób, wskazując nadto, że 2. osoby uzyskały w 2018 r. właściwe decyzje o wpisaniu do stałego rejestru wyborców z zaznaczeniem stałego zamieszkiwania w G.

Sąd zwraca uwagę, że w świetle wymagań wynikających z § 20 ust. 4 Statutu, dla oceny zasadności protestu konieczne byłoby nie tylko ustalenie, jakie osoby nie zostały dopuszczone do głosowania, ale również ustalenie statusu wyborczego tych osób według stanu na dzień wyborów, tj. na dzień 18 VI 2024 r. Zgodnie zaś z § 21 ust. 3 Statutu, w razie wystąpienia uzasadnionych okoliczności, iż osoba głosująca nie jest osobą uprawnioną do głosowania pracownik Urzędu Gminy delegowany do obsługi wyborów może dokonać jej weryfikacji w oparciu o dane zawarte w stałym rejestrze wyborców. Nie podważając więc argumentacji wójta wskazującej, że dane wynikające z Centralnego Rejestru Wyborców mają istotne znaczenie, kluczowe jest, że w sprawie nie dokonano jakichkolwiek ustaleń także w kwestii danych wynikających z tego rejestru na dzień 18 VI 2024 r.

W świetle powyższego stwierdzić należało, że zaskarżone zarządzenie w części dotyczącej wyborów Sołtysa Sołectwa Gronów wydane zostało z naruszeniem wymagań wynikających z § 28 Statutu, bowiem nie przeprowadzono ustaleń koniecznych do rozstrzygnięcia protestu w zakresie istotnym dla ustalonego wyniku wyborów. Obligowało to do stwierdzenia nieważności zarządzenia w tym zakresie na zasadzie art. 147 § 1 ppsa. Rozpatrując sprawę ponownie należy podjąć czynności zmierzające do ustalenia osób, które nie wzięły udziału w głosowaniu, pomimo obecności na Zebraniu Wiejskim w dniu 18 VI 2024 r., oraz przyczyn takiego stanu rzeczy, a następnie dokonać oceny tych okoliczności pod kątem wymagań określonych przepisami prawa, w szczególności postanowieniami Statutu.

Sąd oddalił skargę w zakresie kwestionującym zarządzenie w części dotyczącej wyborów do pięcioosobowej Rady Sołeckiej Sołectwa Gronów. W uzasadnieniu zarządzenia trafnie bowiem odwołano się do wyników wyborów wskazując, że w głosowaniu wzięło udział 51 osób, z czego oddano 47 ważnych głosów. Kandydowało przy tym 5 osób i wszyscy uzyskali niezbędne poparcie. Wyniki poszczególnych kandydatów mieściły się w przedziale od 42 do 47 głosów. W takim stanie rzeczy nawet przy założeniu, że w sposób nieuprawniony nie dopuszczono do głosowania sześciu osób, nie wpłynęłoby to na ustalony wynik głosowania. W konsekwencji wójt nie miał podstaw do uwzględnienia protestu w tym zakresie.

Należało także podzielić stanowisko wójta w kwestii zarzutu naruszenia zasady jawności. Uwzględnienie takiego zarzutu możliwe byłoby wyłącznie w przypadku wykazania, że uchybienia w tym zakresie wystąpiły i mogły mieć wpływ na wynik wyborów. Jak wynika z protokołu Zebrania Wiejskiego oraz protokołów wyborów na Sołtysa i do Rady Sołeckiej, głosowanie przeprowadzono w sposób tajny, za pomocą kart wrzucanych do urny wyborczej, przy wyznaczeniu miejsc umożliwiających zakreślenie wybranych kandydatów. Niezbędne warunki organizacyjne zachowania tajności zostały zatem zapewnione. Rację ma też wójt stwierdzając, że organizatorzy wyborów nie mają wpływu na to, w jaki sposób poszczególni wyborcy po odebraniu karty będą realizować swoje prawo do oddania głosu.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa, uwzględniając kierunek rozstrzygnięcia i poniesione przez stronę skarżącą celowe koszty w łącznej kwocie 780 zł, na które składają się: wpis od skargi (300 zł) i wynagrodzenie należne profesjonalnemu pełnomocnikowi (480 zł).