Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2345/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 183 par. 1i 2  art. 184 art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 35 ust. 3 art. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 17 maja 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Sławomir Pauter /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Katarzyna Miller po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Lubelskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 645/14 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania; 2) zasądza od J. M. na rzecz Wojewody Lubelskiego kwotę 490 (czterysta dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez Wojewodę Lubelskiego jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, którym uchylono decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia [...] czerwca 2014 roku nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Starosty Lubartowskiego z dnia 14 maja 2014 roku nr AIB.6740.927.2013 i postanowienie Starosty Lubartowskiego z dnia 31 marca 2014 roku nr AIB.670.1.92.2014. Nadto wyrokiem tym zasądzono na rzecz J. M. od Wojewody Lubuskiego kwotę 257 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

T. O. w dniu 30 grudnia 2013 r. złożył wniosek o wydanie decyzji o pozwoleniu na rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego położonego w miejscowości Tarło na działce o nr ewidencyjnym 492/1. Rozbudowa budynku miała polegać na dobudowaniu na poziomie parteru od strony południowej pomieszczenia gospodarczego o powierzchni 7,80 m2. Natomiast nadbudowa na wykonaniu poddasza nieużytkowego nad całym budynkiem mieszkalnym obejmującego również mające powstać w wyniku rozbudowy pomieszczenie gospodarcze. Organ pierwszej instancji Starosta Lubartowski pierwotną decyzją z dnia 30 stycznia 2014 r, zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na wnioskowaną rozbudowę i nadbudowę wskazanego wyżej budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Organ ten wskazał, że z uwagi na usytuowanie objętego wnioskiem budynku w odległości 1,2 m od granicy działki ze strony działki zabudowanej budynkiem mieszkalnym stanowiącej własność J. M. a więc niezgodnie z przepisami rozporządzenia, inwestor w trybie art. 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.; dalej także: "Prawo budowlane") wystąpił do organu o udzielenie zgody na odstępstwo od warunków technicznych, dotyczące nadbudowy budynku mieszkalnego w odległości 1,2 m od granicy działki. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej pismem z dnia 18 czerwca 2013 r. upoważnił Starostę Lubartowskiego do wyrażenia zgody, w drodze postanowienia, na przedmiotowe odstępstwo, a następnie organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 9 lipca 2013 r., znak: AIB,670.92.2013, wyraził zgodę na wnioskowane odstępstwo polegające na nadbudowie budynku w odległości 1,2 m od granicy działki. Organ pierwszej instancji stwierdził, że projektowana nadbudowa nie narusza przepisów § 13, 57 i 60 rozporządzenia oraz nie zaburzy ciągu kominowego w budynku znajdującym się na działce sąsiedniej nr ewid. 491 należącej do J. M..

Wojewoda Lubelski decyzją z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...], uchylił opisaną decyzję organu pierwszej instancji oraz postanowienie tego organu o wyrażeniu zgody na odstępstwo od warunków technicznych i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy podał, że organ pierwszej instancji nie uzasadnił rozstrzygnięcia postanowienia o wyrażeniu zgody na odstępstwo od warunków technicznych oraz nie zobowiązał inwestora do przedłożenia prawidłowej analizy przesłaniania okien w budynku skarżącej, co jest wymagane przepisem § 13 rozporządzenia, dotyczącym naturalnego oświetlenia pomieszczeń. Przedłożony projekt budowlany nie zawierał bowiem analizy przesłaniania, co było szczególnie istotne z uwagi na fakt, że organ pierwszej instancji udzielił zgody na odstępstwo od § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, umożliwiające inwestorowi realizację ścianyw odległości 1,2 m od granicy działki, nie odnosił się natomiast do możliwości odstępstwa od przepisów § 13 rozporządzenia.

Przed wydaniem przedmiotowej decyzji Starosta Lubartowski postanowieniem z dnia 31 marca 2014 roku wyraził zgodę na odstępstwo od przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie umożliwiające wykonanie ściany bez otworów okiennych i drzwiowych w projektowanej rozbudowie i nadbudowie budynku mieszkalnego na działce gruntu o nr ewid. 492/1, usytuowanej w odległości 1,20 m od granicy z sąsiednią działką gruntu o nr ewid. 491 stanowiącej własność J. M.. Następnie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 roku Starosta Lubartowski zobowiązał inwestora T. O. do uzupełnienia przedłożonego projektu budowlanego poprzez wykazanie spełnienia wymogu § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zakresie naturalnego oświetlenia pomieszczeń w istniejącym budynku mieszkalnym położonym w istniejącym budynku mieszalnym na sąsiedniej działce gruntu o numerze 491 stanowiącej własność J. M..

Wykonując powyższe postanowienie inwestor przedłożył uzupełniony o wymaganą analizę nasłonecznienia i przesłaniania nowy projekt budowlany. W projekcie tym wprowadzono w stosunku do pierwotnego zmianę polegającą na obniżeniu mającego powstać w wyniku nadbudowy nieużytkowego poddasza o 1,21 m czyli z uprzednio planowanej wysokości budynku 7,61 m do 6,39 m licząc od poziomu ziemi.

Decyzją z dnia 14 maja 2014 roku Starosta Lubartowski po raz drugi zatwierdził projekt budowlany i udzielił T. O. pozwolenia na rozbudowę i nadbudowę o poddasze nieużytkowe istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działce gruntu nr 492/1 w Tarle.

Starosta Lubartowski stwierdził, że przedłożone po uzupełnieniu (wymaganym postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2014 r., znak: AIB.6740.927.2013) rozwiązania projektowe należy uznać za zgodne z obowiązującymi przepisami. Odnosząc się do złaszonych w toku postępowania zarzutów przez J. M. uznał je za nieuzasadnione.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji J. M. zakwestionowała zgodność z prawem zarówno tej decyzji, jak i postanowienia w przedmiocie wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisów rozporządzenia. Zdaniem odwołującej się zaskarżone akty naruszają zasadę ochrony interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane), poprzez pozbawienie dopływu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz zasadę dobrego sąsiedztwa oraz towarzyszący jej wymóg kontynuacji funkcji zabudowy zagrodowej, wyrażoną w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r. poz. 647 ze zm.).

Strona wskazała, iż analiza naturalnego oświetlenia oraz przesłaniania nie uwzględnia tego, że pokoje w budynku skarżącej od wschodniej strony (głównie pokój północno-wschodni) pozostaną jeszcze bardziej zacienione. Podkreśliła również, że zatwierdzony projekt budowlany narusza przepisy § 309 rozporządzenia w zakresie zaprojektowania budynku w taki sposób, aby nie stanowił zagrożenia dla higieny i zdrowia użytkowników i sąsiadów w wyniku nieprawidłowego usuwania dymu oraz art. 7 i art, 77 § 1 k.p.a., poprzez brak dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i niewyjaśnienie jej istoty. Skarżąca podniosła ponadto, że odstępstwo od warunków techniczno-budowlanych nie może powodować zagrożenia życia i mienia, w stosunku do innych obiektów, w tym budownictwa mieszkaniowego. W jej ocenie w niniejszej sprawie brak jest argumentów przemawiających za celowością takiego odstępstwa, gdyż nie ma żadnych okoliczności szczególnych uzasadniających zastosowaniem tej instytucji.

Decyzją z dnia 12 czerwca 2014 roku Wojewoda Lubelski, po rozpoznaniu odwołania J. M. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 31 marca 2014 roku w przedmiocie wyrażenia zgody na od przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych jaki powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda Lubelski ocenił, że zarzuty podniesione w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie, a stanowisko wyrażone w decyzji organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Planowana inwestycja jest zgodna z zapisami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy Niedźwiada z dnia 30 lipca 2008 r., nr XXI/84/08 (Dz. Urz. Woj. Lub. nr 108, poz. 2671) w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w obrębie miejscowości Tarło Wieś, Tarło Kolonia, Klementynów, Pałecznica Kolonia. Organ odwoławczy jako uzasadnione ocenił również stanowisko Starosty co do tego, że w rozpoznawanej sprawie zachodziły podstawy do wyrażenia zgody na odstępstwo od § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, umożliwiające wykonanie ściany bez otworów okiennych i drzwiowych w projektowanej nadbudowie wskazanego budynku usytuowanego w odległości 1,2 m od granicy działki. Zdaniem Wojewody, inwestor chcąc uzyskać dodatkową powierzchnię użytkową i podnieść komfort mieszkania w niewielkim parterowym budynku, może uczynić to jedynie korzystając z możliwości odstępstwa od warunków technicznych w kwestii nadbudowy budynku w odległości 1,2 m od granicy działki. Ponadto, jak podkreślił organ drugiej instancji, przedłożona w sprawie nowa analiza nasłonecznienia wskazuje, że zostały spełnione wszystkie wymagania określone w przepisach § 13, 57 i 60 rozporządzenia, a projektowana nadbudowa nie spowoduje naruszenia przepisów dotyczących nasłonecznienia i przesłaniania.

Za niezasadne uznał Wojewoda zarzuty odwołania, albowiem projektowana nadbudowa i rozbudowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ewid.492/1 w Tarle nie narusza przepisów prawa. Tym samym, jak wskazał organ, stosownie do art. 35 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, organy obu instancji nie mogły odmówić wydania pozwolenia na budowę w niniejszej sprawie.

Skargę do sądu administracyjnego na wskazaną decyzję organu drugiej instancji złożyła J. M., wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz postanowienia organu pierwszej instancji wyrażającego zgodę na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. W treści skargi skarżąca powtórzyła zarzuty i ich argumentację, zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzje i poprzedzającą ją decyzję Starosty Lubartowskiego z dnia [...] maja 2014 roku w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oraz postanowienie Starosty Lubartowskiego z dnia [...] marca 2014 roku w przedmiocie wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2004 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich położenia w zakresie odległości od granicy działki.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że w rozpoznawanej sprawie kwestią o kluczowym znaczeniu jest stwierdzenie, czy przedstawiony przez inwestora projekt budowlany dotyczący rozbudowy oraz nadbudowy o poddasze nieużytkowe istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, spełnia warunek określony w art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, to jest czy projekt zagospodarowania działki lub terenu jest zgodny z przepisami, w tym przepisami techniczno-budowlanymi uregulowanymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Sąd zakwestionował wnioski zawarte w dokumencie zatytułowanym "Analiza naturalnego naświetlenia pomieszczeń w istniejącym budynku mieszkalnym na sąsiedniej działce gruntu nr 491", który to budynek stanowi własność J. M., a został sporządzony przez mgr inż. Sylwestra Matyjaszczyka (bez oznaczenia daty jej wykonania). Jej autor stwierdził, że zgodnie z § 13 cytowanego rozporządzenia odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów, powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń. Pokoje zlokalizowane przy wschodniej ścianie budynku na działce 491 posiadają po dwa okna: jedno w elewacji wschodniej oraz po jednym w elewacji północnej i południowej. Tym samym pomimo przesłaniania przez rozbudowywany obiekt okien sąsiedniego budynku, zlokalizowanych w elewacji wschodniej, każdy pokój tego budynku ma dostęp do naturalnego oświetlenia poprzez okna usytuowane w elewacji północnej i południowej".

Przepis § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku stanowi, że odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli:

1) między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż:

a) wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m,

b) 35 m - dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 m,

2) zostały zachowane wymagania, o których mowa w § 57 i 60.

2. Wysokość przesłaniania, o której mowa w ust. 1 pkt 1, mierzy się od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części.

3. Dopuszcza się sytuowanie obiektu przesłaniającego w odległości nie mniejszej niż 10 m od okna pomieszczenia przesłanianego, takiego jak maszt, komin, wieża lub inny obiekt budowlany, bez ograniczenia jego wysokości, lecz o szerokości przesłaniającej nie większej niż 3 m, mierząc ją równolegle do płaszczyzny okna.

4. Odległości, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być zmniejszone nie więcej niż o połowę w zabudowie śródmiejskiej".

Sąd I instancji podniósł, że objęte pozwoleniem na budowę zamierzenie inwestycyjne obejmuje nadbudowę i rozbudowę istniejącego na działce nr ewid. 492/1 budynku mieszkalnego, zlokalizowanego w odległości 1,2 m od granicy działki skarżącej nr ewid. 491 oraz w odległości 5,5 m od budynku mieszkalnego znajdującego się na jej działce. Oznacza to, że o spełnieniu wymogów naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi znajdujących się w budynku skarżącej mówić by można jedynie w przypadku niebudzącego wątpliwości wykazania, że projektowany obiekt, z uwagi na jego parametry, realizuje zarówno wymogi określone w punkcie 1 ustępu 1 powołanego paragrafu 13 rozporządzenia, jak i w punkcie 2 tej jednostki redakcyjnej wspomnianego przepisu.

Przedstawiona przez inwestora "Analiza naturalnego naświetlenia pomieszczeń w istniejącym budynku mieszkalnym na sąsiedniej działce gruntu nr 491" nie zawiera zdaniem Sądu należytej oceny spełnienia przez projektowaną budowę wymogów opisanych w § 13 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 2 rozporządzenia. Nie wynika z niej bowiem, czy pomiędzy ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż wysokość przesłaniania. Brak jest przede wszystkim określenia w tym opracowaniu wysokości poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku skarżącej, będącego budynkiem przesłanianym. Następnie Sąd podkreślił, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znalazło się stwierdzenie, iż organ dokonując analizy przesłaniania okien w budynku skarżącej, uwzględniając wysokość nadbudowy (6,39 m) i poziom dolnej krawędzi okien w budynku skarżącej (odpowiednio 1,10 m i 1,15 m), uznał że między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi analizowanych okien nie znajduje się żadna krawędź projektowanego obiektu w odległości mniejszej lub równej wysokości przesłaniania. W ocenie Sądu stanowisko to jest prawnie wadliwe.

Po pierwsze nie wiadomo w jaki sposób organ odwoławczy ustalił, iż wysokość nadbudowy nie wynosi "6,39 m", skoro kalenica projektowanego budynku wynosić ma 7,61 m, zaś usytuowana od strony działki skarżącej ściana oddzielenia przeciwpożarowego wynosi w swym najwyższym punkcie aż 8,00 m, wskazując na rysunek nr 6 - rzut dachu znajdujący się w złożonym przez inwestora projekcie architektoniczno-budowlanym.

Po drugie przyjmuje się, że dla spełnienia warunku określonego w § 13 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 2 rozporządzenia wymagane jest, by wysokość przesłaniania, mierzona od płaszczyzny poziomej dolnej krawędzi okna w budynku przesłanianym (która w niniejszej sprawie wynosi odpowiednio 1,10 m i 1,15 m) do najwyższego punktu budynku mogącego przesłonić światło (w niniejszej sprawie - 8,00 m), powinna być mniejsza bądź równa odległości pomiędzy obiektem przesłanianym i przesłaniającym (w niniejszej sprawie - 5,50 m).

W tych okolicznościach Sąd I instancji uznał, że nie zostały spełnione przez inwestora minimalne wymogi zachowania naturalnego doświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynku mieszkalnym skarżącej znajdującym się na działce nr ewid. 491 w Tarle.

Następnie Sąd podniósł że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy Niedźwiada § 5 ust. 2 pkt 7, dla projektowanej zabudowy na obszarze zabudowy zagrodowej, na jakim znajdują się działki skarżącej oraz inwestora, wprowadza obowiązek respektowania "zasady harmonijnego sąsiedztwa w zakresie gabarytów obiektów, charakteru zabudowy, dachów i pokryć dachowych". Stąd, w ocenie Sądu, niewątpliwie trudno jest mówić o poszanowaniu takiej zasady w przypadku realizacji obiektu budowlanego w istotny sposób uniemożliwiającego prawidłowe nasłonecznienie budynku mieszkalnego znajdującego się na działce skarżącej.Tym samym organy administracji orzekające w sprawie naruszyły również art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane uznając, że inwestor spełnił wymogi określone w przepisach planu miejscowego.

Wątpliwości Sądu budziło również zawarte w projekcie architektoniczno- budowlanym stwierdzenie, że projektowana nadbudowa oraz rozbudowa istniejącego budynku mieszkalnego na działce nr 492/1 prowadzić będzie do powstania budynku parterowego z "poddaszem nieużytkowym". Z rozwiązań przyjętych w projekcie budowlanym wynika, że wspomniana druga kondygnacja naziemna - na większej części jej powierzchni - ma wysokość 2,67 m do płaszczyzny wyznaczonej przez kleszcze i deskę dystansową oraz dodatkowo 1,57 m powyżej tej płaszczyzny. Ponadto projektowany budynek na poziomie drugiej kondygnacji wyposażony został w: dwa okna o wymiarach 1,00 m x 2,10 m każde (od strony wschodniej), okno o wymiarach 1,50 m x 1,20 m w lukarnie (od strony północnej), a także okno połaciowe o wymiarach 0,78 m x 1,18 m (od strony południowej - por. rys. nr 8 - elewacje; projekt architektoniczno-budowlany).

W ocenie Sądu, parametry drugiej kondygnacji naziemnej budynku, zastosowane rozwiązania konstrukcyjne oraz zastosowane materiały, wskazują na użytkowy charakter projektowanego poddasza. Organy administracji obu instancji nie wyjaśniły w żaden sposób tej kwestii, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trzeba bowiem zauważyć, że przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w gminie Niedźwiada wprowadzają ograniczenia, gdy chodzi o ilość kondygnacji rozbudowywanych budynków mieszkalnych. Zgodnie bowiem z § 5 ust. 2 pkt 5 planu, na terenach zabudowy zagrodowej (RM) dopuszczono możliwość realizacji budynków mieszkalnych parterowych, parterowych z poddaszem użytkowym lub dwukondygnacyjnych, z zastrzeżeniem jednak wyjątku dotyczącego "przypadków dostosowywania nowej zabudowy do zabudowy istniejącej". Mając zatem na uwadze obowiązek zachowania określonej w § 5 ust. 2 pkt 7 planu zasady "harmonizowania zabudowy w zakresie gabarytów obiektów, charakteru zabudowy, dachów i pokryć dachowych" nie można uznać, by budowa budynku mieszkalnego posiadającego o jedną kondygnację użytkową więcej aniżeli budynek sąsiedni na działce skarżącej świadczyła o "dostosowywaniu nowej zabudowy do zabudowy istniejącej".

Brak należytego wyjaśnienia wskazanych wyżej kwestii oznacza w ocenie Sądu I instancji, że organy administracji obu instancji naruszyły nie tylko powołane wyżej przepisy, lecz również art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., a organ odwoławczy również art. 136 K.p.a., zobowiązujące te organy nie tylko do wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia - również z urzędu - wszystkich okoliczności sprawy mogących mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie, ale i do przedstawienia w uzasadnieniu decyzji wyczerpującego stanowiska odnoszącego się do dokonanej przez organy oceny i tychże okoliczności oraz ich znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zakwestionował następnie postanowienie Starosty Lubartowskiego z dnia [...] marca 2014 roku w przedmiocie wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a którym to postanowieniem wyrażono zgodę na wykonanie ściany bez otworów okiennych i drzwiowych w odległości 1,20 metra od granicy z sąsiednią działką nr ewid. 491.

W świetle art. 9 ust. 3 ustawy wniosek do właściwego ministra w sprawie upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo właściwy organ składa przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Wniosek taki powinien zawierać między innymi: szczegółowe uzasadnienie konieczności wprowadzenia odstępstwa (pkt 2) oraz propozycje rozwiązań zamiennych (pkt 3). Z przepisu art. 9 ustawy wynika, że zastosowania odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych nie można traktować jako zasady. Konieczne jest w każdej sprawie dokładne rozważenie, czy celowe jest zastosowanie odstępstwa ze szczególnie ważnych względów i to nie tylko subiektywnych, ale również obiektywnych. Stanowisko takie koresponduje z treścią art. 9 ust. 3 pkt 2 ustawy, który wymaga, by we wniosku skierowanym do właściwego ministra o upoważnienie do wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych podać szczegółowe uzasadnienie konieczności wprowadzenia odstępstwa. Organ ten winien zatem zgodnie z regułami określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., mając na uwadze całość materiału dowodowego w sprawie ocenić, czy istotnie zachodzą przesłanki do wystąpienia o udzielenie upoważnienia do wyrażenia zgody na odstępstwa od przepisów technicznych obowiązujących w budownictwie, a następnie po otrzymaniu takiego upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo. Zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. zarówno uzasadnienie postanowienia udzielające zgody na odstępstwo, jak uzasadnienie decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawę pozwolenia na budowę, powinno zawierać wyczerpującą argumentację, wyjaśniającą stronom w sposób jednoznaczny zasadność przesłanek, jakimi kierował się organ rozstrzygając tę kwestię.

W niniejszej sprawie pozytywne rozpoznanie wniosku inwestora o pozwolenie na budowę wymagało zgody organu na odstępstwo od warunków określonych w § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.), który stanowi, iż jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy.

Zdaniem Sądu z akt administracyjnych nie wynika, by przesłany Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniosek z dnia 24 maja 2013 r. w sprawie upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo spełniał warunki wymagane zgodnie z art. 9 ust. 3 pkt 2 ustawy. W części wniosku zatytułowanej "Szczegółowe uzasadnienie konieczności wprowadzenia odstępstwa" w sposób niezwykle lakoniczny odniesiono się do projektowanych robót budowlanych wskazując, że "Istniejące usytuowanie budynku oraz rozmiary i zagospodarowanie działki Inwestora nie dają możliwości realizacji nadbudowy z zachowaniem warunków zawartych w §12 w/w rozporządzenia, rozwiązania projektowe zgodne z §12 tegoż rozporządzenia nakładają na Inwestora dodatkowe przeprojektowania, które nie są uzasadnione racjonalnie, ekonomicznie, a także pod względem konstrukcyjno-architektonicznym (k. 25 tom I akt administracyjnych pierwszej instancji). Podobnie lakoniczne, ogólne stwierdzenia użyto w części końcowej wniosku.

W ocenie Sądu nie można uznać, że przedstawione w ten sposób motywy wniosku stanowiły "szczegółowe uzasadnienie konieczności wprowadzenia odstępstwa", a tym samym wniosek organu w sprawie upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo nie spełniał warunków wymaganych zgodnie z art. 9 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.

Nie można również uznać, by wspomniany wniosek spełniał wymogi określone w art. 9 ust. 3 pkt 3 ustawy, gdyż nie zawiera on jakichkolwiek "propozycji rozwiązań zamiennych". Wątpliwości Sądu budzi przy tym zawarte w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji stwierdzenie, iż "od strony południowej istniejący budynek mieszkalny posiada kotłownię oraz łazienkę i pokój mieszkalny (z otworami okiennymi zwróconymi w kierunku południowym zapewniającymi naturalne oświetlenie), co uniemożliwia rozbudowę w kierunku południowym".

Biorąc pod uwagę wymogi określone w art. 9 ust. 1 ustawy, a także ograniczenia wynikające z zapisów planu miejscowego, obowiązkiem organów obu instancji było dokonanie wszechstronnej oceny, czy w rozpoznawanej sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" przemawiający za koniecznością udzielenia inwestorowi zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych oraz wyczerpujące uzasadnienie dokonanej w tym zakresie oceny. Z obowiązku tego organu nie wywiązały się w sposób należyty. Dalej Sąd stwierdził, że w orzecznictwie sądów administracyjnych (przytaczając przykładowe orzeczenia) za przesłankę szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 9 ust. 1 ustawy, uznaje się sytuację, kiedy inwestor pomimo wykazania prawa do dysponowania nieruchomością budowlaną i przeznaczenia terenu, na którym położona jest ta nieruchomość w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na taki cel - nie może zrealizować swego prawa podmiotowego, jakim jest prawo zabudowy nieruchomości gruntowej ze względu na przepisy techniczno-budowlane.

W ocenie Sądu, trudno uznać, by sytuacja taka zachodziła w niniejszej sprawie. Działka inwestora jest już zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, a więc zrealizował on przysługujące mu prawo zabudowy nieruchomości. Ponadto, inwestor nie wykazał, by nie byłaby możliwa taka nadbudowa i rozbudowa istniejącego obiektu budowlanego, która nie wymagałaby konieczności uzyskania odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych.

Organ drugiej instancji utrzymując w mocy wadliwe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji naruszył nie tylko powyższe przepisy i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., ale również art. 15 k.p.a., nakładający na ten organ obowiązek ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie, w tym - co wynika art. 136 k.p.a. - także obowiązek prowadzenia z urzędu postępowania dowodowego.

Mając na uwadze powyższe uchybienia Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" "c" p.p.s.a. jak również decyzję Starosty Lubartowskiego z dnia [...] maja 2014 r., znak: [...], nr 259/2014 oraz postanowienie Starosty Lubartowskiego z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...], w oparciu o art. 135 p.p.s.a., albowiem niewątpliwie było to konieczne dla końcowego załatwienia sprawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Wojewoda Lubelski zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi J. M. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W złożonej skardze kasacyjnej podniesiono następujące zarzuty:

1. naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) przez:

a) naruszenie art. 35 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zmianami) polegające na błędnej interpretacji zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

b) naruszenie art. 35 ustawy Prawo budowlane poprzez uznanie, że projekt budowlany będący załącznikiem do decyzji Starosty Lubartowskiego z dnia [...] maja 2014 r., Nr [...], nie spełnia wymogów §13 i § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w zakresie przesłaniania pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi i zapewnienia czasu nasłonecznienia pokoi w budynku skarżącej,

c) naruszenie art. 9 ustawy Prawo budowlane poprzez uznanie, że istniejące usytuowanie na działce budynku mieszkalnego objętego inwestycją nie wypełnia warunków uprawniających organy administracji architektoniczno- budowlanej do udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie,

d) naruszenie art. 4 ustawy Prawo budowlane poprzez uznanie, że inwestor zrealizował już przysługujące mu prawo do zabudowy nieruchomości realizując wcześniej budynek mieszkalny jednorodzinny.

2. naruszenie przepisów postępowania sądowego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c w związku z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) poprzez uznanie, iż w toku postępowania przed organem administracji doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, iż Wojewoda Lubelski w toku prowadzonego postępowania nie wyjaśnił okoliczności dotyczących projektu budowlanego. Zdaniem Wojewody Lubelskiego zamiast projektu przedłożonego przez inwestora po dokonaniu poprawek i uzupełnień nałożonych postanowieniem Starosty Lubartowskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak: [...] będącego załącznikiem do decyzji organu I instancji z dnia [...] maja 2014 r., Nr [...], Sąd I Instancji swoje wywody oparł o pierwotny (niepoprawiony) projekt budowlany będący załącznikiem do decyzji nr 75/2014, na co wskazują przytoczone w wyroku Sądu parametry budynku objętego inwestycją (w szczególności zawarte na str. 7 uzasadnienia wyroku).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że kwestią zasadniczą w przedmiotowej sprawie była ocena możliwości realizacji inwestycji na działce nr 492/1 we wskazanej lokalizacji, w odniesieniu do przepisów § 12 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz do zapisów planu zagospodarowania przestrzennego gminy Niedźwiada.

Na terenie gminy Niedźwiada obowiązuje uchwała Rady Gminy Niedźwiada NrXXI/84/08 z dnia 30 lipca 2008 r. (Dz. Urz. Woj. Lub, z 2008, Nr 108, poz. 2671) w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w obrębie miejscowości Tarło Wieś, Tarło Kolonia, Klementynów, Pałecznica Kolonia.

Zapisy powyższego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczące terenu RM, na którym położony jest budynek objęty projektem budowlanym, przeznaczonego pod zabudowę zagrodową pozwalają na realizację wnioskowanej rozbudowy i nadbudowy, a projektowana inwestycja spełnia zapisy planu zarówno pod względem funkcji, jak i pod względem wysokości, spadków dachu i maksymalnej powierzchni zabudowy działki. Przepisy te dopuszczają bowiem na tym terenie realizację budynków mieszkalnych parterowych, parterowych z poddaszem użytkowym lub dwukondygnacyjnych, określają wysokość kalenicy dla budynków mieszkalnych do 9 metrów oraz przewidują dach dwuspadowy lub wielospadowy o nachyleniu głównych połaci dachowych 30%- 45% ( rozdział II § 4).

Nie podzielając poglądu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w części dotyczącej uchylenia postanowienia Starosty Lubartowskiego z dnia [...] marca 2014 roku w przedmiocie odstępstwa od warunków określonych w § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych (...), po przytoczeniu regulacji prawnych dotyczących wskazanej problematyki prawnej, skarżący kasacyjnie Wojewoda Lubelski podniósł, że w postanowieniu o wyrażeniu zgody na odstępstwo z dnia [...] marca 2014 r. Starosta Lubartowski podał, że konieczność wprowadzenia odstępstwa od przepisów warunków technicznych jest podyktowana istniejącym zagospodarowaniem działki inwestora, a możliwości i kierunki powiększenia istniejącego budynku są poważnie ograniczone z uwagi na usytuowanie istniejącego budynku, infrastruktury technicznej uzbrojenia terenu i komunikacji na działce. Od strony północnej działka graniczy z drogą wojewódzką nr 821, dla której nieprzekraczalna linia zabudowy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego została ustalona na 11 m. Takie uwarunkowania uniemożliwiają prowadzenie jakichkolwiek robót budowlanych w części północnej obiektu. Natomiast w odległości ok. 2,0 m od wschodniej ściany istniejącego budynku usytuowany jest gminny wodociąg, którego położenie blokuje rozbudowę budynku w kierunku wschodnim, ponadto realizowana jest też obsługa komunikacyjna gospodarstwa rolnego inwestora istniejącym zjazdem z drogi wojewódzkiej. Natomiast od strony południowej istniejący dwupokojowy budynek mieszkalny posiada kotłownię oraz łazienkę i pokój mieszkalny (z otworami okiennymi zwróconymi w kierunku południowym zapewniającymi naturalne oświetlenie), co uniemożliwia rozbudowę w kierunku południowym. W ocenie Wojewody Lubelskiego warunki istniejące na działce uzasadniają stanowisko organu I instancji dotyczące udzielenia inwestorowi zgody na odstępstwo od warunków technicznych, ponieważ w analizowanej sprawie chcąc uzyskać dodatkową powierzchnię użytkową i podnieść komfort mieszkania w niewielkim parterowym budynku można uczynić to jedynie korzystając z możliwości odstępstwa od warunków technicznych w kwestii nadbudowy budynku w odległości 1,2 m od granicy działki.

Organ zakwestionował również stanowisko Sądu I instancji w części dotyczącej oceny dołączonej do projektu budowlanego analizy przesłaniania i nasłonecznienia na sąsiedniej działce gruntu nr ewid. 491 stanowiącej własność J. M.. Sąd nie uwzględnił, że w wyniku uchylenia do ponownego rozpatrzenia pierwotnej decyzji Starosty Lubartowskiego inwestor przedstawił nowy, poprawiony projekt, który przewidział obniżenie kalenicy dachu w stosunku do pierwotnie planowanej o 1,22 m co skutkowało zachowaniem tym samym przepisów technicznych w kwestii przesłaniania. Zgodnie z przedłożoną powtórnie nową analizą naświetlenia oraz przesłaniania okien pomieszczeń w istniejącym budynku mieszkalnym na sąsiedniej działce nr 491 i dołączonym do niej opisem, w istniejącym budynku mieszkalnym na sąsiedniej działce nr 491, pokoje skarżącej zlokalizowane przy wschodniej ścianie budynku na działce nr 491 posiadają po dwa okna; jedno w elewacji wschodniej oraz po jednym w elewacji północnej i południowej. W wyniku dokonanej przez uprawnionego projektanta analizy nasłonecznienia pokoju usytuowanego w południowo-wschodnim narożniku budynku skarżącej stwierdzono, że będzie on posiadał nasłonecznienie wymagane przepisem § 60 ust. 1 rozporządzenia i w związku z tym, mając na względzie przepis § 60 ust. 2 odstąpiono od analizy nasłonecznienia pokoju usytuowanego w narożniku północno-wschodnim budynku.

Dokonano również analizy przesłaniania okien w budynku skarżącej i stwierdzono, uwzględniając wysokość nadbudowy (6,39 m] i poziom dolnej krawędzi okien w budynku skarżącej (odpowiednio 1,10 m i 1,15 m), że między ramionami’ kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi analizowanych okien nie znajduje się żadna krawędź projektowanego obiektu w odległości mniejszej lub równej wysokości przesłaniania. Tym samym nie występuje przesłanianie okien w elewacji wschodniej budynku. Reasumując, zostały spełnione wszystkie wymagania określone w przepisach § 13, 57 i 60 rozporządzenia o warunkach technicznych, a projektowana nadbudowa nie spowoduje naruszenia przepisów dotyczących nasłonecznienia i przesłaniania.

W ocenie Wojewody Lubelskiego nie ma również podstaw do przyjęcia, iż przyjęte rozwiązania doprowadzą do naruszenia § 309 rozporządzenia o warunkach technicznych. Projektowana nadbudowa i rozbudowa budynku mieszkalnego na sąsiedniej działce nie stanowi zagrożenia dla higieny i zdrowia mieszkańców sąsiedniego budynku, nie powoduje również pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych, a także stanu środowiska. W projekcie budowlanym odniesiono się do poprawności funkcjonowania ciągu kominowego, nie stwierdzając naruszenia normy PN-B- 10425:1989 "Przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły. Wymagania techniczne i badania przy odbiorze"

W tej sytuacji należy stwierdzić, że zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy Prawo budowlane nie zachodziły przesłanki uzasadniające odmowę wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Wojewoda Lubelski uznał za nieuprawnione zarzuty Sądu I instancji dotyczące naruszenia przepisów zawartych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w szczególności obowiązku respektowania "zasady harmonijnego sąsiedztwa w zakresie gabarytów obiektów, charakteru zabudowy, dachów i pokryć dachowych przypadku realizacji obiektu budowlanego, ponieważ projektowana nadbudowa nie pozwala na prawidłowe nasłonecznienie budynku mieszkalnego skarżącej. Z dokumentów nie wynika, aby taka sytuacja zachodziła w przedmiotowej sprawie. Nie ma również powodu, aby domniemywać, że inwestor będzie użytkował poddasze w sposób odmienny od projektowanego (tzn. że pozostanie ono nieużytkowe) w kontekście projektowanych otworów okiennych. Natomiast z uwagi na fakt, że plan miejscowy na inwestowanym obszarze dopuszcza możliwość realizacji parterowego budynku mieszkalnego z poddaszem użytkowym, inwestor zawsze będzie mógł wystąpić do właściwego organu o nowe pozwolenie na budowę bądź zmianę sposobu użytkowania poddasza na mieszkalne i taka zmiana nie będzie naruszała przepisów planu miejscowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny, jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli, Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniających nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty mają usprawiedliwione podstawy.

W świetle art. 174 powołanej ustawy, skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), a nadto przez naruszenie przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

W sytuacji przytoczenia w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zasadniczo ostatni wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy, można przejść - w granicach określonych w skardze - do ocen o charakterze prawnomaterialnym.

Zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania sądowego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy dotyczy błędnego ustalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż w toku postępowania przez organem administracji doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, iż Wojewoda Lubelski w toku postępowania nie wyjaśnił okoliczności dotyczących projektu budowlanego, a w szczególności dotyczących wysokości nadbudowy, co z kolei ma wpływ na ocenę przedłożonej analizy nasłonecznienia i przysłaniania okien pomieszczeń w istniejącym budynku mieszkalnym położonym na sąsiedniej działce stanowiącej własność J. M.. Zarzut ten zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że inwestor ubiegając się o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na budowę, złożył w toku tego postępowania właściwie dwa projekty budowlane. Dokonując analizy pierwszego projektu, na którym oparł swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji wraz z wnioskiem o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę, należy stwierdzić, iż faktycznie wysokość ściany bez okien od strony działki o nr 491 w wyniku nadbudowy miała wynosić w swym najwyższym punkcie 8 m, a wysokość kalenicy 7,61 m. Należy jednak mieć na uwadze, że postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2014 roku Starosta Lubartowski powołując się na art. 35 ust. 3 ustawy Prawo budowlane wezwał inwestora do usunięcia stwierdzonych w projekcie budowlanym nieprawidłowości poprzez wykazanie spełnienia wymogów określonych w § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zakresie naturalnego oświetlenia pomieszczeń w istniejącym budynku na sąsiedniej działce o nr 491.

Wykonując ten obowiązek inwestor przedłożył organowi w dniu 24 kwietnia 2014 roku nowy projekt budowlany, w którym nie tylko zawarto analizę naturalnego naświetlenia oraz przysłaniania okien pomieszczeń w istniejącym budynku na sąsiedniej działce, ale także zmieniono projekt budowlany w części dotyczącej wysokości budynku mającego powstać w następstwie wykonania nadbudowy o nieużytkowe poddasze. W nowym projekcie tak, jak to wskazały organy wysokość kalenicy określono na 6,39 m. Wynika to nie tylko z danych naniesionych na sporządzonych przekrojach, ale także z graficznego przedstawienia wszystkich czterech elewacji budynku. Wbrew twierdzeniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w załączonej wyżej wskazanej analizie podano także wysokość, na której znajduje się krawędź najniżej położonych okien budynku przesłanianego tj. położonego na działce nr 491. Tym samym należy uznać, za uzasadniony zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji dokonując oceny zaskarżonej decyzji swoje rozważania w tym zakresie odniósł do danych projektu budowlanego, które w trakcie postępowania administracyjnego zostały przez inwestora zmienione w sposób istotny, mający w szczególności wpływ na ocenę usytuowania budynku po rozbudowie i nadbudowie w stosunku do innych budynków znajdujących się na sąsiednich nieruchomościach.

Zaprezentowana ocena przez Sąd w zaskarżonym kasacyjnie wyroku nie odnosi się do "aktualnych" założeń projektu budowlanego.

Konsekwencją powyższego naruszenia przepisów postępowania jest błędna ocena dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszenia art. 35 ustawy Prawo budowlane, przez przyjęcie, że przedłożony projekt budowlany będący załącznikiem do decyzji Starosty Lubartowskiego z dnia 14 maja 2014 roku nr 259/2014 nie spełnia wymogów określonych w § 13 i § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Nie można jej zaakceptować skoro powołano się w niej na dane nie znajdujące odzwierciedlenie w projekcie budowlanym.

Tym samym nie znajduje uzasadnienia stwierdzenie Sądu I instancji, co zasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej, iż przedłożony projekt budowlany narusza § 5 ust. 2 pkt 7 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Niedźwiada, który dla projektowanej zabudowy na obszarze zabudowy zagrodowej na jakim znajdują się działka inwestora i J. M., wprowadza obowiązek respektowania "zasady harmonijnego sąsiedztwa w zakresie gabarytów, obiektów, charakteru zabudowy, dachów i pokryć dachowych". Sąd upatrywał naruszenie tej zasady w realizacji nadbudowy i rozbudowy budynku w istotny sposób uniemożliwiający prawidłowe nasłonecznienie budynku mieszkalnego znajdującego się na działce sąsiedniej. Nadto zasadnie w skardze kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji podnosząc, iż organ budowalny naruszył postanowienia planu miejscowego nie uwzględnił pozostałych postanowień tego planu dotyczących terenu objętego wnioskiem inwestora, a w szczególności postanowień § 4. Zgodnie z tym przepisem dla terenów przeznaczonym pod zabudowę zagrodową w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych dopuszczalna jest realizacja m.in. nowych budynków mieszkalnych parterowych z poddaszem użytkowym lub dwukondygnacyjnych, wysokość kalenicy dla budynków mieszkalnych ustalono na 9 m, dachy dwuspadowe lub wielospadowe o nachyleniu głównych połaci dachowych od 30% do 45%. Do tych postanowień planu miejscowego Sąd I instancji nie odniósł się, a które niewątpliwie są związane z realizacją zasady "harmonijnego sąsiedztwa" wyrażonej w § 5 ust. 2 pkt 7 planu miejscowego. Nie odniósł ich do ustaleń faktycznych związanych z niniejszą sprawą.

Odnosząc się do zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 4 ustawy Prawo budowlane podnieść należy, że wyrażona w tym przepisie zasada wolności budowlanej tj. prawa do zabudowy nieruchomości gruntowej odnosi się zarówno do sytuacji dotyczących wykonania obiektu budowlanego w określonym miejscu, ale także odbudowy, rozbudowy i nadbudowy obiektu budowlanego. W przypadku, gdy projektowana inwestycja mieści się w zakresie reguł projektowania i sytuowania budynków wyznaczonych przepisami prawa, w tym przepisami szczególnymi, nie można z faktu dążenia do maksymalnego odpowiadającego inwestorowi wykorzystania powierzchni działki wyprowadzać wniosków zmierzających do ograniczenia prawa do swobodnego dysponowania nieruchomością, w tym jej zabudowy zgodnie z wolą inwestora. Nie może stanowić podstawy odmowy wydania pozwolenia na budowę zarzut, iż inwestor zrealizował przysługujące mu prawo zabudowy nieruchomości, oparty na ustaleniu, że nieruchomość ta jest już zabudowana w sytuacji, gdy planowana inwestycja nie narusza przepisów prawa budowlanego, w tym w zakresie warunków technicznych budynków i ich usytuowania i nie narusza uzasadnionego interesu osób trzecich.

Zasługuje również na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 9 ustawy Prawo budowlane poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że istniejące usytuowanie na działce budynku mieszkalnego objętego inwestycją nie wypełnia warunków uprawniających organy architektoniczno- budowlane do udzielenia zgody na odstępstwa od przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w zakresie odległości od granicy z działka sąsiednią, a w konsekwencji uchylenie wydanego w tym przedmiocie postanowienia Starosty Lubartowskiego z dnia [...] marca 2014 roku. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd szeroko opisał warunki, jakim winien odpowiadać wniosek organu skierowany do właściwego ministra o udzielenie upoważnienia na odstępstwo. Natomiast uzasadniając powody uchylenia przedmiotowego postanowienia wskazał, że organy nie dokonały wszechstronnej oceny czy w niniejszej sprawie została spełniona wskazana w art. 9 powołanej wyżej ustawy przesłanka "szczególnie uzasadniony przypadek" oraz, że wątpliwości Sądu budzi zawarte w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji stwierdzenie, iż rozbudowa nie jest możliwa od strony południowej z uwagi na usytuowane w tej części budynku pomieszczeń takich jak kotłownia, łazienka i pokój mieszkalny oraz usytuowane na tej ścianie okna. Sąd nie wyjaśnił powyższego stanowiska. Nadto podnieść należy, że planowana rozbudowa ma dotyczyć wschodniej części budynku mieszkalnego inwestora. Natomiast od strony zachodniej, czyli od granicy z działka nr 491 ma nastąpić tylko nadbudowa poprzez wykonanie poddasza nieużytkowego.

Mając na uwadze przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny w pkt I wyroku, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. W 2 pkt wyroku Sąd w oparciu o art. 203 pkt 1 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżących kasacyjnie kwotę 490 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na powyższą kwotę składa się uiszczony wpis od złożonej skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego będącego radcą prawnym w wysokości 240 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 490 ze zm.), obowiązującego w chwili wniesienia skargi kasacyjnej.