Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 896/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6245 Zwolnienie z ćwiczeń
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 i 2, art. 55 ust. 1 pkt 1 lit a, art. 58, art. 100 ust. 1 i 3, art. 101 ust. 1, 3, 5 i 10
journal: Dz.U. 2019 poz 1541
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,  art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 92 ust. 1 i 2, art. 178 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia NSA Stefan Kłosowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 marca 2021 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie powołania do odbycia krótkotrwałych ćwiczeń wojskowych uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w S. – kartę powołania Seria P Nr [...]/00675 z dnia [...] r.


UZASADNIENIE

Kartą powołania - decyzją Wojskowego Komendanta Uzupełnień w S. seria [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. żołnierz rezerwy K. L. został powołany do odbycia krótkotrwałych ćwiczeń wojskowych w terminie od [...] września 2020 r. do [...] września 2020 r. w Jednostce Wojskowej nr [...] w S..

Od ww. decyzji K. L. złożył odwołanie, w którym wskazał, że mieszka i pracuje na terenie Niemiec. Jest zatrudniony na stałe w niemieckiej firmie, przy czym wykorzystał już przysługujący mu na ten rok urlop. Pracodawca nie wyraża zgody na udzielenie mu bezpłatnego urlopu. Wyjazd skarżącego na ćwiczenia to "zwolnienie dyscyplinarne z pracy". K. L. zaznaczył, że ma żonę i dwoje dzieci. Zwrócił się o zwolnienie go z ćwiczeń wojskowych w opisanym wyżej terminie.

W piśmie z dnia [...] lipca 2020 r., stanowiącym uzupełnienie odwołania, skarżący podniósł, że w B. przebywa od poniedziałku do czwartku, a od piątku do niedzieli wieczorem oraz we wszystkie dni wolne od pracy, święta przebywa w miejscowości S.. Powołanie na ćwiczenia spowoduje, w jego ocenie, utratę przez niego pracy. Powyższa sytuacja jest dla niego krytyczna. W związku z pandemią bardzo ciężko jest znaleźć pracę, wpłynie to niewątpliwie na utrzymanie jego rodziny.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 4 ust. 1 i 2, art. 55 ust. 1 pkt 1 lit. a), art. 58 i art. 100 ust. 1 i 3, art. 101 ust. 5 i ust. 10 ustawy z dnia 21 listopada 1967 o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1541 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji powołując się na przepis § 15 ust. 6

pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2015 r. w sprawie ćwiczeń wojskowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 950) wskazał, że żołnierz rezerwy może być zwolniony z ćwiczeń wojskowych przed ich odbyciem w razie śmierci najbliższego członka rodziny albo obłożnej choroby lub zaistnienia innych szczególnie uzasadnionych okoliczności.

Przesłanki, na które powołał się żołnierz rezerwy nie mają charakteru, o jakim mowa w wymienionym wyżej przepisie. Nie są to zdarzenia szczególne, nagłe i nieprzewidywalne, czyli takie, którym nie można ani zapobiec ani im przeciwdziałać. Okoliczności, które wskazał odwołujący się mają związek z organizacją jego życia zawodowego, nie są to zatem zdarzenia o charakterze szczególnym, w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu rozporządzenia.

Organ zaznaczył, że powszechny obowiązek obrony ma charakter szczególny, dotyczy bezpieczeństwa państwa, a zatem, co do zasady, jest stawiany przed innymi okolicznościami i potrzebami funkcjonującymi w życiu prywatnym i zawodowym.

Organ dodał, że kartę powołania na ćwiczenia skarżący otrzymał z ponad dwumiesięcznym wyprzedzeniem od dnia rozpoczęcia ćwiczeń wojskowych, z podanym miejscem i terminem ich realizacji, co dało mu możliwość podjęcia działań w celu takiej organizacji spraw zawodowych i rodzinnych, aby sprostać nałożonemu obowiązkowi.

Ponadto zgodnie z art. 104 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, żołnierz rezerwy może odbywać ćwiczenia wojskowe trwające do dwudziestu czterech godzin nie więcej niż trzy razy w roku, a pozostałe ćwiczenia raz w roku. Z dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie wynika, że skarżący nie uczestniczył dotychczas w ćwiczeniach wojskowych, w związku z tym istnieje konieczność przeszkolenia ww. żołnierza rezerwy zgodnie z posiadanym przydziałem mobilizacyjnym.

Organ zaznaczył, że w myśl art. 119 a ust. 1 ww. ustawy, za odbyte ćwiczenia przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy lub stosunku służbowego, albo dochód z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które odwołujący się mógłby uzyskać w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych.

Potrzeby Sił Zbrojnych RP dyktują konieczność odbycia przez odwołującego się przeszkolenia w jednostce wojskowej, do której posiada on przydział mobilizacyjny.

Wydana decyzja nie wyklucza dalszych możliwości ubiegania się o zwolnienie

z ćwiczeń wojskowych. W przypadku przedstawienia przez żołnierza rezerwy w dniu rozpoczęcia ćwiczeń dokumentów potwierdzających konieczność zwolnienia z tych ćwiczeń, dowódca jednostki wojskowej będący ich organizatorem posiada kompetencje do zwalniania przed ich zakończeniem. Możliwości te wynikają z dyspozycji § 15 ust. 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia z dnia 15 czerwca 2015 r. w sprawie ćwiczeń wojskowych.

Pismem z dnia [...] września 2020 r. K. L. złożył skargę na ww. decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 12 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez:

- niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, jak i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego i jego rodziny, tj. wydanie zaskarżonej decyzji mimo nieustalenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, podczas gdy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, jest to warunek konieczny dla prawidłowego zastosowania przepisu prawa materialnego,

- prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów administracji publicznej i uwzględnienie przy ocenie materiału dowodowego wyłącznie okoliczności niekorzystnych dla skarżącego,

- wyznaczenie terminu przeprowadzenia ćwiczeń wojskowych w okresie intensywnych prac w gospodarstwach rolnych, na zaledwie dwa i pół miesiąca przed terminem ćwiczeń wojskowych, w sytuacji gdy plany przydziałów są znane z rocznym wyprzedzeniem, przez co skarżący nie będzie mógł wykonać prac w gospodarstwie rolnym, co rzutować będzie na sytuację egzystencjalną skarżącego i jego rodziny w dłuższej perspektywie czasowej,

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, przejawiające się uznaniem, że po stronie skarżącego zaszły przesłanki uzasadniające wykonanie obowiązku określonego w karcie powołania, polegającego na stawieniu się w okresie od [...] do [...] września 2020 r. na ćwiczenia w Jednostce Wojskowej nr [...] w S., a nie zaszły przesłanki przynajmniej czasowego zwolnienia go z ww. obowiązku, czy też powołania do wykonywania ćwiczeń woskowych w innym terminie, w sytuacji gdy:

a) zachodzi realne ryzyko utraty zatrudnienia przez skarżącego, gdyż wrzesień jest miesiącem intensywnym w branży związanej z budową dróg, w której pracę wykonuje skarżący,

b) aktualna sytuacja gospodarcza i na rynku pracy w Niemczech znacząco się pogorszyła, gdyż sytuacja związana z epidemią koronawirusa wpływa na zwiększenie bezrobocia w ww. państwie co uniemożliwi skarżącemu znalezienie pracy na zbliżonych warunkach do wykonywanej obecnie,

c) brak możliwości powrotu do pracy znacząco pogorszy sytuację życiową rodziny skarżącego, a docelowo doprowadzi do potrzeby sięgnięcia do pomocy publicznej (socjalnej) ze strony państwa,

d) utrata pracy przez skarżącego wpłynie bezpośrednio na warunki dalszego rozwoju jego dzieci: M. i M. L., a przede wszystkim na brak możliwości kontynuowania leczenia jego syna, który ma stwierdzoną skoliozę, asymetrię klatki piersiowej, wymaga rehabilitacji i stałej diety ze względu na wieloletnie problemy z układem trawiennym i innymi wadami rozwojowymi,

e) aktualna sytuacja epidemiczna związana z pandemią kornawirusa w Polsce stwarza realne zagrożenie dla życia i zdrowia skarżącego, jak i – po zakończeniu – ćwiczeń – jego rodziny, a brakuje jakiejkolwiek gwarancji, że do zakażenia koronawirusem nie dojdzie w trakcie dojazdu K. L. do jednostki, jak i w samej jednostce, gdyż skarżący nie ma żadnej wiedzy w zakresie spełniania wszystkich wymogów sanitarnych w ww. jednostce,

f) skarżący, jak i jego żona sprawują opiekę nad chorym ojcem żony, który ma niedowład połowiczy lewostronny po przebytym udarze niedokrwiennym mózgu,

g) skarżący, w dniach pobytu w Polsce (piątek – niedziela), zajmuje się gospodarstwem rolnym, a prace te zwłaszcza w aktualnym okresie są szczególnie istotne, ze względu na okres zasiewów przedzimowych, a przerwa ponad tygodniowa uniemożliwi zakończenie tych prac, co wpłynie nie tylko na straty finansowe rodziny skarżącego, ale także pogorszy warunki bytowe rodziny w przyszłości, ze względu na brak (a przynajmniej zmniejszenie) zbiorów latem 2021 r.,

h) żona skarżącego nie może podjąć dodatkowego zatrudnienia, gdyż sprawuje pod nieobecność skarżącego opiekę nad dziećmi oraz chorym ojcem, wykonuje podstawowe prace związane z utrzymaniem gospodarstwa rolnego, gdy skarżącego nie ma w Polsce, sytuację utrudnia dodatkowo epidemia koronawirusa, która wiąże się z ciągłym stanem niepewności dalszego kształcenia dzieci w trybie normalnym (a nie zdalnym).

Skarżący podniósł, że konsekwencją ww. błędnych ustaleń faktycznych jest naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. § 15 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2015 r. w sprawie ćwiczeń wojskowych w zw. z art. 106 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP, jak i art. 101 ust. 9 ww. ustawy poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy w sprawie zachodzi "inna szczególnie uzasadniona okoliczność", oparta na sile wyższej uzasadniająca zwolnienie skarżącego z ćwiczeń wojskowych w określonym w karcie powołania terminie jeszcze przed ich odbyciem. Okolicznościami tymi są nie tylko szczególny okres dla prowadzenia gospodarstwa rolnego, ale także potrzeba rehabilitacji syna i sprawowania opieki nad poszczególnymi członkami rodziny związana z potrzebą zapewnienia stałych dochodów, jak i stan zagrożenia epidemicznego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W tak określonym zakresie kognicji, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a. – zarzutami i wnioskami skargi, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa

w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Zaskarżoną decyzją organ II instancji utrzymał w mocy decyzję – kartę powołania K. L. do odbycia ćwiczeń wojskowych w okresie od [...] września 2020 r. do [...] września 2020 r.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2021 r. poz. 372), powszechnemu obowiązkowi obrony podlegają wszyscy obywatele polscy zdolni ze względu na wiek i stan zdrowia do wykonywania tego obowiązku.

W ramach powszechnego obowiązku obrony obywatele polscy są obowiązani do:

1) pełnienia służby wojskowej,

2) wykonywania obowiązków wynikających z nadanych przydziałów kryzysowych i przydziałów mobilizacyjnych,

3) świadczenia pracy w ramach pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych,

4) pełnienia służby w obronie cywilnej,

5) odbywania edukacji dla bezpieczeństwa,

6) uczestniczenia w samoobronie ludności,

7) odbywania ćwiczeń w jednostkach przewidzianych do militaryzacji

i pełnienia służby w jednostkach zmilitaryzowanych,

8) wykonywania świadczeń na rzecz obrony

- na zasadach i w zakresie określonych w ustawie (art. 4 ust. 2 cytowanej ustawy).

Z kolei w myśl art. 58 ust. 1 tej ustawy, obowiązkowi służby wojskowej,

w zakresie określonym w niniejszej ustawie, podlegają obywatele polscy, począwszy od dnia, w którym kończą osiemnaście lat życia, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą pięćdziesiąt pięć lat życia, a posiadający stopień podoficerski lub oficerski – sześćdziesiąt trzy lata życia.

Obowiązkowi służby wojskowej nie podlegają jednak osoby wymienione w ust. 1, które zostały uznane ze względu na stan zdrowia za trwale niezdolne do tej służby

(art. 58 ust. 2 ustawy). Obowiązkowi takiemu nie podlegają ponadto kobiety wymienione w art. 58 ust. 3 ww. ustawy.

Z kolei w myśl art. 100 ust. 1 cytowanej ustawy, obowiązek służby wojskowej

żołnierzy rezerwy w czasie pokoju polega na odbywaniu ćwiczeń wojskowych oraz pełnieniu okresowej służby wojskowej.

Na ćwiczenia wojskowe można powołać:

1) żołnierzy rezerwy posiadających nadane przydziały kryzysowe;

2) żołnierzy rezerwy, na ich wniosek lub za ich zgodą, w drodze ochotniczego zgłoszenia się na te ćwiczenia, jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych;

3) osoby przeniesione do rezerwy niebędące żołnierzami rezerwy, które ochotniczo zgłosiły się do odbycia ćwiczeń wojskowych, jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych (art. 100 ust. 2 ustawy).

Jak wynika z powyższego, odbycie ćwiczeń wojskowych, poza żołnierzami rezerwy posiadającymi przydziały kryzysowe, odbywa się na zasadzie dobrowolności, na wniosek lub za zgodą.

Podzielając stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1317/20, należy wskazać, że obowiązek odbycia ćwiczeń wojskowych jest wyjątkiem od wspomnianej zasady, który został pozostawiony regulacji rozporządzenia na podstawie delegacji ustawowej, określonej w art. 101 ust. 10 ustawy o powszechnym obowiązku obrony.

W myśl tego przepisu, Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może wprowadzić obowiązkowe ćwiczenia wojskowe dla żołnierzy rezerwy i osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy w przypadkach zagrożenia bezpieczeństwa państwa lub wystąpienia potrzeb Sił Zbrojnych, a także w okresie trwania obowiązku odbywania zasadniczej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego, uwzględniając cel wprowadzania ćwiczeń wojskowych, kategorie osób objętych obowiązkiem ich odbycia, a także okres, na który wprowadza się ten obowiązek.

Nie ulega też wątpliwości, że wszystkie rozporządzenia niezależnie od podmiotu, który je wydał, jako akty podustawowe muszą być zgodne z ustawami i innymi aktami powszechnie obowiązującymi o nadrzędnej mocy prawnej wobec ustaw.

Zgodnie bowiem z art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu (ust. 1). Organ upoważniony do wydania rozporządzenia nie może przekazać swoich kompetencji, o których mowa w ust. 1, innemu organowi ( ust. 2).

Rozporządzenia mogą zatem być wydawane tylko przez organy wskazane w Konstytucji, w tym miedzy innymi przez Radę Ministrów (art. 146 ust. 4 pkt 2 Konstytucji) i tylko w granicach udzielonego upoważnienia. Jednym z konstytucyjnych wymogów jest "szczegółowość upoważnienia zawartego w ustawie" pod kątem przedmiotowym, podmiotowym jak i treściowym. Każde upoważnienie do wydania rozporządzenia powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia, zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Szczegółowość treściowa upoważnienia do wydania rozporządzenia to inaczej obowiązek zamieszczenia w nim wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego. Wytyczne mogą przybierać rozmaitą postać redakcyjną, w szczególności mogą mieć charakter "negatywny" (wykluczenie pewnych rozwiązań prawnych lub kierunków regulacyjnych) lub "pozytywny" (wskazanie kryteriów, którymi powinien kierować się twórca rozporządzenia, zobowiązanie do zrealizowania określonych celów normatywnych) - elektroniczna wersja Komentarza do art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej pod redakcją Piotra Tuleji.

W niniejszej sprawie podstawę upoważnienia do wydania rozporządzenia stanowił cytowany wyżej art. 101 ust. 10 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, zawierający kompletną normę kompetencyjną, która w sposób szczegółowy określa zakres upoważnienia udzielonego Radzie Ministrów w zakresie obowiązkowych ćwiczeń wojskowych. Określa nie tylko podmioty objęte tym obowiązkiem tj.: żołnierzy rezerwy, osoby przeniesione do rezerwy niebędące żołnierzami rezerwy, ale także sytuacje, do których znajdzie zastosowanie (zagrożenie bezpieczeństwa państwa lub wystąpienie potrzeb Sił Zbrojnych), okres trwania obowiązku odbywania zasadniczej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego, a nadto wskazuje na obowiązek uwzględnienia: celu wprowadzenia ćwiczeń wojskowych, kategorii osób objętych obowiązkiem ich odbycia, a także okresu, na który wprowadza się ten obowiązek.

Na podstawie tego upoważnienia Rada Ministrów rozporządzeniem z dnia 11 lutego 2015 r. w sprawie wprowadzenia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych (Dz.U. z 2015 r., poz. 321 ), zarządziła wprowadzenie obowiązkowych ćwiczeń wojskowych dla żołnierzy rezerwy i osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy w związku z wystąpieniem potrzeb Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie przeszkolenia żołnierzy rezerwy posiadających nadane przydziały mobilizacyjne oraz dla żołnierzy rezerwy i osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy, którym planuje się nadać takie przydziały.

Porównanie treści upoważnienia ustawowego z treścią wydanego na jego podstawie rozporządzenia wskazuje, że nie zawiera ono koniecznego elementu tj. okresu, na jaki wprowadza się obowiązkowe ćwiczenia wojskowe. W ten sposób nie zostały w rozporządzeniu wskazane wszystkie wymagane ustawą elementy, co stanowi naruszenie normy kompetencyjnej. Oczywistym jest bowiem, że naruszeniem takim jest nie tylko wprowadzenie norm sprzecznych z normą upoważniającą, czy innym aktem powszechnie obowiązującym, ale także niewprowadzenie zapisów, do których zamieszczenia normodawca był obowiązany na podstawie udzielonego upoważnienia. Wymogu określenia okresu na jaki wprowadzono obowiązek ćwiczeń wojskowych nie może spełniać ich bezterminowe wprowadzenie, w sytuacji gdy w normie upoważniającej ustawodawca wyraźnie sformułował nakaz uwzględnienia okresu, na który wprowadza się ten obowiązek.

Wymóg ten jest szczególnie istotny jeśli wziąć pod uwagę fakt, o czym była już mowa powyżej, że wprowadzony rozporządzeniem obowiązek ćwiczeń wojskowych stanowi wyjątek od wynikającej z ustawy, dobrowolności tych ćwiczeń.

Dodatkowo należy zauważyć, że art. 101 ust. 10 o powszechnym obowiązku obrony w aktualnym brzmieniu został wprowadzony ustawą z dnia 24 kwietnia 2014 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2014 r., poz. 773). Poprzednie brzmienie tego przepisu również upoważniało Radę Ministrów do wprowadzenia w drodze rozporządzenia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych, jednakże zakres delegacji był inny. Przepis ten nie przewidywał bowiem obowiązku uwzględnienia okresu, na który wprowadza się obowiązkowe ćwiczenia wojskowe. W związku z powyższym wydane na podstawie poprzedniej delegacji ustawowej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lutego 2013 r. w sprawie wprowadzenia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 299), które nie określało okresu wprowadzenia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych nie było obarczone taką wadą.

Ze względu na hierarchiczną budowę systemu prawa powszechnie obowiązującego, treść rozporządzenia nie może naruszać norm Konstytucji RP, ustawy, na podstawie której zostało wydane, a także żadnych innych obowiązujących ustaw, które regulują materie będące przedmiotem rozporządzenia. Orzekając w sprawie, sędzia nie jest związany przepisami rozporządzenia, tak jak związany jest Konstytucją RP i ustawą (por. art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Niewątpliwie sędzia może do podstawy rozstrzygnięcia zastosować przepisy rozporządzenia, ale również ma prawo, a nawet obowiązek sprawdzić, czy spełnia ono wymogi formalne oraz materialne, a zwłaszcza - czy nie narusza zakresu materii ustawowej, czy nie zmienia treści ustaw. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2019 r. ,VI SA/Wa 326/19 orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tych względów, należy uznać, że norma prawna zawarta w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 11 lutego 2015 r. w sprawie wprowadzenia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych jest niezgodna z delegacją ustawową tj. art. 101 ust. 10 ustawy o powszechnym obowiązku obrony i nie może stanowić podstawy prawnej powołania skarżącego do ćwiczeń wojskowych. Podstawą taką nie może być także sam art. 101 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy bowiem z dokumentów dołączonych do akt administracyjnych nie wynika, by skarżący ochotniczo zgłosił się na ćwiczenia bądź wyraził zgodę na ich odbycie. Jednocześnie treść odwołania oraz skargi wskazuje, że nie było jego wolą odbywanie ćwiczeń w terminie wskazanym w karcie powołania.

W tym stanie sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) – na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.