Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 5424/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.13 ust.1 pkt 3, art.13k ust. 1 pkt 2, art.13k ust.4,
journal: Dz.U. 2023 poz 645
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
article: art.50 pkt 1 lit.j, art.51 ust.6 pkt 1 lit.b
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wilk Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi P. H. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego P. H. kwotę 370 (trzysta siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2023 r. nr [...] (dalej: "zaskarżona decyzja") Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "Organ", "GITD"), na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 645 ze zm.; dalej: "U.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 2539, dalej: "Rozporządzenie z 22 marca 2011 r."), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.; dalej: "U.t.d."), po rozpoznaniu wniosku P. H. (dalej: "Skarżący", "Strona") o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego od decyzji GITD z [...] lutego 2023 r. nr [...] nakładającej karę pieniężną w wysokości 1.500 złotych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] marca 2022 r. o godz. 13:45 – utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2023 r.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło przy przyjęciu przez GITD następującego stanu faktycznego i prawnego.

W dniu [...] marca 2022 r. o godzinie 13:45 zarejestrowano przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym SPOE_A4_00T znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr A4 Zgorzelec (granica państwowa) - węzeł Murckowska.

W wyniku dokonanej kontroli ustalono, że ww. pojazd został zarejestrowany w krajowym systemie elektronicznego systemu poboru opłat. Z kontem użytkownika powiązano aktywne urządzenie służące do uiszczania opłat elektronicznych. Jednakże na koncie użytkownika typu przedpłaconego w momencie wykonywania przejazdu nie znajdowały się środki pieniężne. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna.

Na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców GITD ustalił, iż dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu wynosiła powyżej 3,5 tony, co oznacza, że za ww. przejazd pojazdu należało uiścić opłatę elektroniczną. W oparciu o dane zawarte w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną Organ przyjął, iż na dzień odnotowania naruszenia odpowiedzialnym był podmiot będący posiadaczem ww. pojazdu samochodowego, tj. P. H. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą: P. H. T.. Odcinek drogi krajowej nr A4 Zgorzelec (granica państwowa) - węzeł Murckowska, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu w dniu [...] marca 2022 r., został wyszczególniony w zał. nr 1 pkt 3 lit. a do Rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r.

Na podstawie pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we W. z [...] grudnia 2021 r. GITD ustalił, że w ww. dniu odcinek autostrady A4 był oznakowany tabliczkami T-34. Znaki informujące o konieczności uiszczania opłaty elektronicznej były umieszczone prawidłowo. Ponadto, wskazane w piśmie zarządcy drogi przeprowadzone kontrole ustawienia tabliczek T-34 nie wykazały w tym zakresie nieprawidłowości.

Pismem z [...] listopada 2022 r. GITD zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia zarejestrowanego podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 K.p.a. Zawiadomienie doręczono w dniu 5 grudnia 2022 r.

Organ mając na względzie poczynione ustalenia faktyczne uznał, że Strona 1 marca 2022 r. naruszyła obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej. Konsekwencją tego było nałożenie na nią decyzją z [...] lutego 2022 r. kary pieniężnej w wysokości 1.500 zł.

Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniosła o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego z uwagi na brak naruszenia art. 13 ust. 1 pkt 3 U.d.p. lub alternatywnie o odstąpienie od wymierzenia kary administracyjnej z uwagi na znikomą wagę naruszenia prawa lub z uwagi na wstąpienie siły wyższej. Ponadto Strona wskazała na konieczność zobowiązania Szefa Krajowej Administracji Skarbowej do przedłożenia w wybranej przez niego formie historii przejazdów, dokonywanych przedpłat oraz poboru opłat (z wyszczególnieniem daty fizycznego poboru każdej opłaty) zarejestrowanych w ramach Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej e-TOLL, celem wykazania następujących faktów: ciągłości zachowywanej przedpłaty, opóźnień po stronie oprogramowania/systemu geolokalizacyjnego. Strona wskazała, że przedmiotowa decyzja bazowała na prawidłowo zrekonstruowanym stanie prawnym sprawy, jednakże w wyniku nieprawidłowego określenia faktów istotnych dla pełnego wyjaśnienia okoliczności związanych z wykonaniem opłaty za przejazd w sposób wadliwy dokonano subsumpcji stanu faktycznego do stanu sprawy. W ramach posiadanego przez Stronę rachunku przedpłaconego prowadzonego w ramach Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej posiadała ona bowiem w chwili rejestracji przejazdu pojazdu środki niezbędne do automatycznego pobrania należności.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ stwierdził, że stan faktyczny sprawy ustalił na podstawie informacji zarejestrowanych w ramach kontroli obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej, danych znajdujących się w systemie e-TOLL, dokumentów okazanych do kontroli, danych zawartych w CEPiK, ww. pisma GDDKiA Oddział we W..

W konsekwencji Organ uznał, że w decyzji I instancji prawidłowo ustalono stan faktyczny. Opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] marca 2022 r. o godzinie 13:45 nie została uiszczona z powodu braku środków na koncie umowy użytkownika. Stan salda umowy użytkownika w momencie przejazdu pojazdu po drodze płatnej był ujemny. Strona doładowała konto w systemie e-TOLL za pośrednictwem Internetowego Konta Klienta (płatność: karta flotowa) w dniu [...] marca 2022 r. o godzinie 13:47 - kwotą 1500 zł, o godzinie 13:48 - kwotą 1500 zł oraz o godzinie 13:50 - kwotą 1000 zł i środki te nie pokryły opłaty elektronicznej nieuiszczonej w dniu [...] marca 2022 r., ponieważ nie zostały wpłacone w terminie trzech dni od dnia zakończenia przejazdu.

Badając możliwość zastosowania w przedmiotowej sprawie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej przewidzianej w art. 189f § 1 pkt 1 Kpa Organ stwierdził, iż Strona nie przytoczyła żadnych istotnych okoliczności mogących stanowić podstawę do zastosowania instytucji odstąpienia. Wyjaśnił, w odwołaniu do orzecznictwa sądowego, że opłaty elektroniczne to opłaty za korzystanie z dróg publicznych i są traktowane jako konieczne środki na realizację zadań związanych z rozbudową i utrzymaniem infrastruktury drogowej. GITD podkreślił, że wobec strony stwierdzono wielokrotne naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, co potwierdza, iż strona w sposób znaczący naruszyła dobro chronione prawem, a to wyklucza możliwość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

Podsumowując, Organ stwierdził, że nie zaistniały podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Wskazane przez Stronę okoliczności nie wypełniają bowiem przesłanek pozwalających na wyłączenie możliwości jej ukarania (art. 189e Kpa) lub odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i zastosowaniu pouczenia (art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a.). Organ stwierdził, że prawidłowo ocenił materiał dowodowy i nałożył na Stronę za zaistniałe naruszenie karę pieniężną w wysokości 1.500 zł.

W skardze złożonej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zarzucił, że GITD przy wydaniu zaskarżonej decyzji dopuścił się naruszenia:

1) przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13 hc ust. 1 w związku z art. 13i ust. 1 U.d.p. poprzez przyjęcie, że Skarżący nie uiścił opłaty elektronicznej w rozumieniu wyżej wymienionych przepisów, podczas gdy w chwili przejazdu płatnym odcinkiem autostrady, tj. w dniu 1 marca 2022 r. posiadał on na prowadzonym przez KAS rachunku przedpłaconym środki niezbędne do uiszczenia wspomnianej opłaty w należnej wysokości, zaś brak jej poboru stanowił jedynie brak dopełnienia czynności materialno-technicznej, a tym samym naliczenie przez organ kary jest materialnie nieprawidłowe,

a z ostrożności procesowej, na wypadek dojścia przez Tutejszy Sąd do przekonania, że samo posiadanie środków na rachunku przedpłaconym oraz zarejestrowanie pojazdu w systemie poboru opłat elektronicznych nie jest wystarczające dla uznania, że podmiot obowiązany do jej uiszczenia spełnił minimum wymagań, jakie ustawa stawia w celu depenalizacji przejazdu płatnym odcinkiem autostrady bez faktycznego poboru opłaty Skarżący zarzucił naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego w postaci:

b) art. 13k ust. 1 U.d.p. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy w zakresie w jakim dopuszcza on możliwość nałożenia kary administracyjnej za brak uiszczenia opłaty za przejazd drogą publiczną przy założeniu, że dany pojazd został zarejestrowany w systemie KAS, zaś na rachunku przedpłaconym znajdowały się środki finansowe niezbędne do jej zapłaty, jest niezgodny z art. 31 ust. 1 Konstytucji RP, bowiem stanowi nieproporcjonalny środek penalizujący takie zachowanie użytkownika dróg publicznych, który w istocie nie uchyla się od wypełniania obowiązku o charakterze publicznoprawnym,

2) przepisów prawa procesowego tj.: art. 7 w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. zgodnie z którymi w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy przy wykorzystaniu wszelkich dostępnych środków dowodowych, zaś na kanwie niniejszej sprawy Organ ustalił stan faktyczny wyłącznie w oparciu o jednostronną informację pozyskaną od administratora drogi (rejestracja rzekomego przejazdu płatnym odcinkiem autostrady) bez jej dodatkowego oparcia w jakimkolwiek obiektywnym materialne dowodowym w postaci nagrań, zdjęć lub zeznań świadków świadczących o tym, że do omawianego przejazdu w istocie doszło.

Wskazując na powyższe zarzuty Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W skardze został nadto sformułowany wniosek o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego w trybie art. 193 Konstytucji RP, w którym odpowie on na pytanie, czy w zakresie, w jakim art. 13k ust. 1 U.d.p. dopuszcza możliwość nałożenia kary administracyjnej za brak uiszczenia opłaty za przejazd drogą publiczną przy założeniu, że dany pojazd został zarejestrowany w systemie KAS, zaś na rachunku przedpłaconym znajdowały się środki finansowe niezbędne do jej zapłaty, jest niezgodny z art. 31 ust. 1 Konstytucji RP, jako zawierający nieproporcjonalny środek penalizujący takie zachowanie użytkownika dróg publicznych, które w istocie nie służy uchylaniu się od wypełniania obowiązku o charakterze publicznoprawnym.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko ujęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a.").

Dokonana w świetle wskazanych powyżej kryteriów kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W art. 13 ust. 1 pkt 3 U.d.p. ustawodawca określił, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Z obowiązku tego zwolnione są jedynie pojazdy Sił Zbrojnych, określonych służb państwowych oraz zarządców dróg (zob. art. 13 ust. 3a U.d.p.). Z kolei z art. 13ha ust. 1 U.d.p. wynika, że powyższe opłaty (zwane opłatami elektronicznymi) są pobierane za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów wydanego na podstawie upoważnienia określonego w art. 13ha ust. 6 U.d.p. Rozporządzeniem tym jest Rozporządzenie RM z 22 marca 2011 r., które – stosownie do jego § 2 – określa w załączniku nr 1 i załączniku nr 2 drogi krajowe lub ich odcinki, na których pobiera się opłatę elektroniczną.

Zgodnie z art. 13k ust. 1 U.d.p. za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1.500 zł - w pozostałych przypadkach. Z kolei z art. 13k ust. 4 U.d.p. wynika, że karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu. Z art. 13k ust. 6 pkt 1 U.d.p. wynika, że na określonego adresata nie może zostać nałożona więcej niż jedna kara pieniężna za poszczególne naruszenie, o którym mowa w ust. 1 dotyczące danego pojazdu samochodowego stwierdzone w trakcie jednej doby. Karę tę nakłada się w drodze decyzji administracyjnej (art. 13k ust. 9 U.d.p). Do jej wymierzenia właściwy jest GITD, co wynika z art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b) U.t.d., który stanowi, że w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Inspekcji organem właściwym jest Główny Inspektor Transportu Drogowego – w sprawach związanych z kontrolą uiszczania opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, na zasadach określonych w U.d.p.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 U.d.p. oraz załącznik do Rozporządzenia z 22 marca 2011 r. Zastosowanie tych przepisów jest możliwe, o ile w sprawie zostanie ustalone, że pojazdem o dmc powyższej 3,5 t został wykonany przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

W tym miejscu Sąd wskazuje, że proceduralnym warunkiem prawidłowości oceny wyników postępowania dowodowego jest zgromadzenie i przeprowadzenie dowodów zgodnie z przepisami K.p.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym sprawia, że ocena wyników postępowania dowodowego będzie wadliwa z tego powodu, że jest oparta na materiale dowodowym niekompletnym lub nie w pełni rozpatrzonym (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1258/19 – wszystkie wyroki krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w internetowej bazie orzeczeń CBOSA, pod adresem: www.orzeczenia.nas.gov.pl). Podobnie przyjąć należy, że jako dowolne należałoby traktować ustalenia faktyczne nie znajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym, bądź znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale nie w pełni rozpatrzonym (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA 1768/99).

Na potrzeby prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia na Stronę kary pieniężnej GITD ustalił na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, iż masa pojazdu, którym był wykonywany przejazd w dniu [...] sierpnia 2022 r. wynosiła ponad 3,5 tony, ponadto załączył zaświadczenie z CEiDG dotyczące Strony (k. 71 akt adm.), wydruk z Modułu Postępowań Administracyjnych Ministerstwa Finansów i Krajowej Administracji Skarbowej z [...] lutego 2022 r. wskazujący na prowadzenie sprawy o nr [...], dotyczący zdarzenia z [...] marca 2022 r. – brak godziny naruszenia (k. 68 akt adm.), wydruk z wyszukiwarki e-TOLL/CRM SERVICE wskazujący na dane pojazdu, którym wykonywany był sporny przejazd oraz dane klienta (Skarżącego) (k. 70 akt adm.), wydruki z wyszukiwarki e-TOLL/CRM SERVICE wskazujący na przejazdy pojazdu Strony [...]marca 2022 r. od godziny 13:40 do godziny 15:18 oraz od 08:12 do 15:18 (k. 69 i 29 akt adm.), raport transakcji konta z Centralnej Hurtowni Danych E-TOLL od 1 lutego 2022 r. do 29 kwietnia 2022 r. (k. 30 - 35 akt adm.), wydruk historii z konta rozliczeniowego e-TOLL/CRM SERVICE od 1 lutego 2022 r. do 30 kwietnia 2022 r. (k. 27 – 28 akt adm.), wydruk z systemu e-TOLL/CRM SERVICE, zawierający listę pojazdów Skarżącego (k. 25 akt adm.).

Niewątpliwie, materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych sprawy prowadzonej przez GITD powinien potwierdzać, że w dniu i o godzinie wskazanych w zaskarżonej decyzji doszło do przejazdu bez uiszczenia opłaty. Organ przyjął, że sporny, nieopłacony przejazd miał miejsce [...] marca 2022 r. o godzinie 13:45 i został zarejestrowany przez urządzenie kontrolne znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr A4 Zgorzelec (granica państwowa) – węzeł Murckowska.

Sąd stwierdza, że w aktach administracyjnych obejmujących materiał dowodowy, który powinien poświadczać fakt przejazdu pojazdem należącym do Skarżącego i który został nieopłacony.

W ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, iż odpowiedzialność administracyjna związana z brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. np. wyroki z dnia: 18 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3521/15; 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 67/15; 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2406/14).

W tym kontekście należy podkreślić, że odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny, co jednak nie oznacza automatyzmu w działaniu organu i nie zwalnia go z obowiązku prawidłowego tj. zgodnego z zasadą prawdy obiektywnej ustalenia stanu faktycznego sprawy i dokonania jego kompleksowej oceny. Stosowanie przepisów o nałożeniu kary pieniężnej nie może prowadzić do rezultatu, który byłby niezgodny z prawem. Odrzucenie a priori możliwości zwolnienia podmiotu od odpowiedzialności administracyjnej byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi, wywodzonymi z klauzuli demokratycznego państwa prawnego – zasadą bezpieczeństwa prawnego i zasadą zaufania obywateli do państwa i prawa, znajdującymi swój wyraz również w art. 8 § 1 k.p.a. (por. m.in.: wyrok NSA z 15 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 1191/10; wyrok NSA z 1 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 871/09; wyrok NSA z 12 października 2010 r., sygn. akt II GSK 860/09; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 14 czerwca 2004 r., sygn. akt SK 21/03, OTK-A nr 6 z 2004 r., poz. 56; także: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 17 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Go 373/20; wyrok WSA w Łodzi z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 603/20).

W niniejszej sprawie podstawę nałożenia na Stronę kary pieniężnej za przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej A4 bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej stanowił art. 13k ust. 1 pkt 2 U.d.p., zgodnie z którym, za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości 1 500 złotych.

Wynikającą z przywołanego przepisu prawną przesłanką wymierzenia kary pieniężnej, jest przejazd określonym pojazdem samochodowym drogą krajową lub jej odcinkiem bez uiszczenia wymaganej opłaty. Wykonywanie przejazdu w tak określonych warunkach, a więc z naruszeniem obowiązku uiszczenia za ten przejazd wymaganej opłaty, stanowi czyn podlegający karze administracyjnej. Z przywołanego przepisu, ani też z innych przepisów ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, nie wynika, aby ustawodawca uzależnił możliwość i dopuszczalność nałożenia omawianej kary od potrzeby wykazania przez organ innych jeszcze okoliczności, niż okoliczność przejazdu bez uiszczenia opłaty, co stanowi fakt główny w sprawie o nałożenia kary pieniężnej.

Z tego też punktu widzenia stwierdzić należy, że skoro to normy prawa materialnego decydują o tym, jakie fakty mają znaczenie dla sprawy, to za oczywiste uznać należy, że to one właśnie wyznaczają zakres ustaleń faktycznych koniecznych do jej załatwienia. Realizacja wskazanego wymogu przez organ administracji publicznej orzekający w sprawie o nałożenie kary pieniężnej na podstawie określonej w art. 13k ust. 1 U.d.p., stanowi tym samym podstawowe kryterium oceny zgodności z prawem decyzji o wymierzeniu tej kary. W omawianej kategorii spraw, nałożenie na podstawie ww. przepisu kary pieniężnej mogą więc uzasadniać wyłącznie takie ustalenia, które znajdując odzwierciedlenie w okolicznościach sprawy i zebranych w niej dowodach jednoznacznie wskazują, że dany podmiot zrealizował swoim działaniem/zaniechaniem znamiona deliktu administracyjnego, o którym mowa w przywołanym przepisie, tj. wykonując przejazd pojazdem samochodowym po drodze krajowej lub jej odcinku, za który pobierana jest opłata elektroniczna, przejazd ten wykonywał bez uiszczenia tej opłaty (por. wyrok NSA z 25 maja 2021 r. sygn. akt II GSK 693/18).

Obowiązkiem Organu w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego było więc ustalenie, czy przedmiotowy pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi, czy pojazd ten był wyposażony w urządzenie służące do uiszczania opłaty elektronicznej a także, czy uiszczono, albo nie, opłatę za ten przejazd w dacie i godzinie wynikającej z treści skarżonej decyzji, a więc w dniu [...] marca 2022 r. o godzinie 13:45, na odcinku drogi krajowej nr A4 Zgorzelec (granica państwowa) — węzeł Murckowska. Oczywistym jest przy tym, w świetle dyrektywy art. 7 i art. 77 K.p.a., że, dokonując ustaleń faktycznych w tym zakresie, GITD winien je oprzeć na odpowiednich dokumentach złożonych w poczet materiału dowodowego.

Sąd wskazuje, że materiał dowodowy winien zawierać dane niezbędne do udokumentowania przejazdu pojazdu Skarżącej po drodze płatnej, jak chociażby odpowiednia informacja o zdarzeniu pozyskana z systemu e-TOLL (w ramach odpowiedniego modułu), wskazująca na konkretną datę i godzinę przejazdu wraz z materiałem zdjęciowym. Natomiast zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie jest wystarczający do przesądzenia, iż faktycznie w danej dacie i godzinie miał miejsce przejazd pojazdu Skarżącego. Mianowicie, ani w wydrukach z wyszukiwarki e-TOLL/CRM SERVICE dotyczących przejazdów pojazdu Strony [...] marca 2022 r. od godziny 13:40 do godziny 15:18 oraz od 08:12 do 15:18, ani w raporcie transakcji konta z Centralnej Hurtowni Danych E-TOLL od 1 lutego 2022 r. do 29 kwietnia 2022 r. nie został ujawniony przejazd pojazdem Skarżącego [...] marca 2022 r o godzinie 13:45. Z żadnego zatem dokumentu źródłowego obrazującego zapisy w systemie e-TOLL nie wynika aby w tym dniu i o tej godzinie doszło do przejazdu pojazdem Skarżącego bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej. Co istotne, w materiale dowodowym stanowiącym podstawę wydania zaskarżonej decyzji w ogóle nie ma dokumentacji fotograficznej potwierdzającej wjazd/przejazd pojazdu Skarżącego płatnym odcinkiem drogi krajowej A4 w dniu [...] marca 2022 r., godz. 13:45. A właśnie Organ w zaskarżonej decyzji powołuje się, że w dniu [...] marca 2022 r., godz. 13:45 urządzenie kontrolne na ww. odcinku drogi płatnej, o numerze identyfikacyjnym SPOE_A4_00T zarejestrowało sporny przejazd. Tym samym, brak jest bowiem dokumentu, który stanowi podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego, dającego podstawę uznania, że do takiego zdarzenia w tym czasie doszło. Co z kolei umożliwiało ujęcie postępowania o tak zakreślonej podstawie faktycznej w wykazie tego rodzaju postępowań zamieszczanych w ww. Module. Na marginesie Sąd wskazuje, że również dane zawarte w przedmiotowym module postępowań administracyjnych są niepełne, bowiem o ile jest wskazana data dzienna naruszenia, tj. [...] marca 2022 r., o tyle brak jest godziny przejazdu, za który została nałożona kara pieniężna.

W tym stanie rzeczy trudno zatem wnioskować dlaczego i w oparciu o jakie dane zostało wszczęte postępowanie administracyjne o nałożenie kary pieniężnej na Stronę za przejazd [...] marca 2022 r. o godzinie 13:45, skoro w aktach sprawy nie ma dowodu w postaci dokumentacji zdjęciowej, bezspornie potwierdzającej, iż przejazd faktycznie się odbył. W każdym postępowaniu administracyjnym, a w szczególności prowadzonym w sprawie nałożenia kary pieniężnej, organ nie może wnioskować co do faktów mających znaczenie prawne w sposób pośredni, zakładając zaistnienie określonych zdarzeń w sytuacji gdy ich niewątpliwe ustalenie jest w pełni możliwe w oparciu o istniejące dokumenty bądź łatwe do weryfikacji w drodze dodatkowo pozyskanych dowodów. W aktach postępowania administracyjnego powinny znajdować się dowody potwierdzające stan faktyczny sprawy przyjęty za podstawę odpowiedzialności administracyjnoprawnej Skarżącego. Z akt tych powinno wynikać, że do naruszenia za które ma zostać nałożona na Stronę kara pieniężna doszło tj. we wskazanym dniu i godzinie Skarżący wykonał przejazd bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej. Jest to podstawowa okoliczność faktyczna, której zaistnienie determinuje odpowiedzialność podmiotu zobowiązanego do uiszczenia takiej opłaty. W sytuacji zaś takiej jak w niniejszej sprawie, brak dowodów wskazujących, że doszło do niepłaconego przejazdu określonego w zaskarżonej decyzji powoduje, że dalsze wnioskowanie co do istnienia podstaw do ukarania Skarżącego za ten właśnie przejazd jest co najmniej przedwczesne. Z tych samych względów Sąd nie znalazł podstaw do rozważania zasadności zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem o zaproponowanej przez Stronę treści.

Dopiero gdy materiał dowodowy sprawy będzie potwierdzał fakt zaistnienia naruszenia przyjętego za podstawę faktyczną odpowiedzialności Strony możliwa staje się dalsza ocena przez Sąd podstaw odpowiedzialności administracyjnej Skarżącego przyjętych w zaskarżonej decyzji. Rolą Sądu, w ramach kontroli zaskarżonej decyzji, nie jest zastępowanie GITD i dokonywanie samodzielnej oceny zgromadzonego materiału w celu ustalenia zaistnienia faktów mających znaczenie prawne, a tym bardziej przyjęcie, że do spornego przejazdu doszło w sytuacji gdy nie znajduje to potwierdzenia w materiale dowodowym lub też, że doszło do niego w innym dniu czy o innej godzinie niż przyjęta w zaskarżonej decyzji. Z akt administracyjnych sprawy musi bowiem jasno wynikać, że sankcjonowane zaskarżoną decyzją naruszenie miało miejsce w dniu i o godzinie wskazanej w tej decyzji. Źródłem bowiem odpowiedzialności strony jest naruszenie prawa, którego zaistnienie powinno być ponad wszelką wątpliwość ustalone i znajdować potwierdzenie w aktach sprawy.

Sąd zaznacza, że proceduralnym warunkiem prawidłowości oceny wyników postępowania dowodowego jest zgromadzenie i przeprowadzenie dowodów zgodnie z przepisami K.p.a. W ocenie Sądu dochodzi do naruszenia przepisów o postępowaniu dowodowym w szczególności wówczas gdy organ administracji publicznej wnioskuje o zaistnieniu określonego faktu ale bez dysponowania dowodami potwierdzającymi jego zaistnienie bądź też bez załączenia ich w poczet materiału dowodowego, o ile w ogóle takie dowody istniały.

Nie ulega wątpliwości, że dopiero ustalenia faktyczne dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.), przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 K.p.a.) pozwalają dalej wnioskować o zaistnieniu sankcjonowanego naruszenia i umożliwiają wydanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej o niewadliwym rozstrzygnięciu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy GITD winien uwzględnić stanowisko Sądu i w sposób jednoznaczny, przy uwzględnieniu należycie rozpatrzonego materiału dowodowego (ewentualnie uzupełnionego o inne dowody dotychczas niezgromadzone) ustalić, czy doszło do wskazanego w zaskarżonej decyzji naruszenia czy też nie, a jeżeli nie to, czy strona dopuściła się innego naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu wskazanym w decyzji za które powinna ponieść odpowiedzialność administracyjną. Organ nie może przy tym zapominać o postanowieniu art. 13k ust. 6 pkt 1 U.d.p. ograniczającym możliwość nałożenia kary pieniężnej za poszczególne naruszenia dotyczące danego pojazdu samochodowego, stwierdzone w trakcie jednej doby.

Ponadto, w sytuacji gdy Organ ustali, że do naruszenia doszło to powinien następnie, na warunkach zakreślonych postanowieniem art. 107 § 3 K.p.a., wyjaśnić w uzasadnieniu decyzji podstawę faktyczną wydawanego rozstrzygnięcia i wyraźnie wskazać w oparciu o jakie dowody wywodzi fakt zaistnienia naruszenia. Dowody te powinny zaś zostać załączone do akt administracyjnych sprawy.

Wobec stwierdzonych uchybień w zakresie prowadzonego postępowania administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1 wyroku). O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200, art. 209 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, zasądzając od Organu na rzecz Strony 370 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2 wyroku).