Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1632/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 6h pkt 1,art 6i ust 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1297
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski (sprawozdawca), Protokolant Anna Iwaszkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 196/23 w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 20 stycznia 2023 r., nr SKO.4140/333/2022 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Rz 196/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę W. K. (dalej jako: "Skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 20 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Rzeszowie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Skarżący reprezentowany przez adwokata, zaskarżając ten wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

- na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 151 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów do istniejącego w sprawie stanu faktycznego i poprzez brak wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym postawionym w skardze do sądu I instancji, a to mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy przez ten sąd w kontekście prowadzenia i wyniku sprawy przed organami administracyjnymi.

Zdaniem Skarżącego, w sytuacji gdy gmina nie wywiązuje się z obowiązku odbioru odpadów komunalnych, a zarazem ustawodawca i organy administracji publicznej nie stworzyły prawnych ram odpowiedniego zmniejszenia wysokości opłaty w przypadku, gdy właściwa gmina odpadów komunalnych (w tym bioodpadów) nie odbiera z zamieszkałej nieruchomości, to takie postępowanie gminy jako jednostki samorządu terytorialnego i organu wprowadza w nasze życie publiczne (społeczne) zasadę nieodpowiedzialności organów za niewykonywanie swoich prawnych, w tym również ustawowych, obowiązków wobec obywateli i mieszkańców, a ta zasada narusza art. 2 i art 7 Konstytucji.

Mając na uwadze powyższe, Skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności m.in. z art. 2 i art 7 Konstytucji co najmniej przepisów art 6h pkt 1 i art 6i ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r., poz. 1297 ze zm., dalej jako: "u.c.p.g."), a po uzyskaniu orzeczenia z Trybunału Konstytucyjnego, dalsze procedowanie i o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, oraz uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie w całości zaskarżonego wyroku sądu I instancji i rozpoznanie skargi co do istoty poprzez jej uwzględnienie, o ile Naczelny Sąd Administracyjny uzna, że istota sprawy i zgromadzone materiały dowodowe pozwalają na wydanie wyroku reformatoryjnego, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku sądu I instancji i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego za I i II instancję, w tym kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej według odrębnych przepisów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie nie skorzystało z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która oparta została na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., gdzie wskazuje się, że chodzi o naruszenie przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W przypadku wniesienia zarzutów na ww. podstawie, konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zasadniczy spór w niniejszej sprawie dotyczy oceny prawidłowości odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Skarżącego z dnia 5 listopada 2022 r. o zmniejszenie ustalonej kwoty opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ponieważ Gmina Miasto Rzeszów nie wywiązała się należycie z odbioru odpadów komunalnych.

Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. nie mógł odnieść oczekiwanego przez Skarżącego skutku. Są to bowiem tzw. przepisy wynikowe, które nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej (por. np. wyroki NSA z dnia: 20 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 425/18; 15 lutego 2108 r., sygn. akt II FSK 297/16; 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2547/17). Przepisy te, jak jednoznacznie wynika to z ich treści, odnoszą się do kompetencji sądu administracyjnego realizowanej w rezultacie rozpoznania skargi wniesionej na zaskarżony akt. Oznacza to, że warunkiem ich zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia albo niestwierdzenia przez sąd administracyjny naruszeń prawa. Naruszenie wymienionych przepisów jest zawsze następstwem naruszenia innych przepisów stanowiących wzorce kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu i nie może tym samym stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej.

W związku z tym, zmierzając do wykazania naruszenia wymienionej regulacji – poprzez niezasadne zdaniem Skarżącego oddalenie skargi w miejsce jej uwzględnienia poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia - Skarżący powinien powiązać zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. oraz zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. z zarzutem (zarzutami) naruszenia konkretnych przepisów prawa, którym - jego zdaniem - uchybił wojewódzki sąd administracyjny stosując je, jako wzorce kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Brak zaś wskazania i wykazania tego rodzaju powiązań w ramach podstawy kasacyjnej oznacza, że zarzut naruszenia przywołanych przepisów wynikowych nie może odnieść skutku oczekiwanego przez Skarżącego.

W realiach niniejszej sprawy, podstawą rozstrzygnięć organów był przepis art. 165a § 1 O.p., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przy czym w petitum skargi kasacyjnej brak jest zarzutu dotyczącego naruszenia tego przepisu. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do przypisywania Skarżącemu zamiaru przytoczenia konkretnej podstawy kasacyjnej ani też poszukiwania takiej podstawy, która byłaby najbardziej skuteczna i adekwatna do prawdopodobnego zamysłu strony.

Orzekanie w granicach skargi kasacyjnej wyklucza możliwość merytorycznej oceny wadliwie skonstruowanego zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a.. Zarzut naruszenia ww. powinien zostać w skardze kasacyjnej powiązany ze wskazaniem innych przepisów proceduralnych lub materialnych regulujących rozstrzyganie sprawy, ustalanie jej stanu faktycznego i prawnego czy uzasadnianie rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3495/15). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, Skarżący nie powiązał naruszeń powyższych przepisów z innymi normami prawnymi.

W tych okolicznościach Skarżący nie podważył skutecznie stanowiska sformułowanego w zaskarżonym wyroku, że w sprawie zaistniała "inna uzasadniona przyczyna" wykluczająca powadzenie postępowania. Jest to spowodowane tym, że nie ma w przepisach prawa podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia w postępowaniu podatkowym żądania wniesionego przez Skarżącego, domagającego się merytorycznego orzeczenia o ewentualnym zmniejszeniu kwoty opłaty za gospodarowanie odpadami.

W konsekwencji Skarżący nie zakwestionował również skutecznie stanowiska Sądu I instancji, że podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami, jej obniżenia lub odstąpienia od jej pobrania. Elementy te określa bowiem u.c.p.g. oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie. Opłata nie jest świadczeniem wzajemnym uiszczanym za wykonaną przez gminę usługę, lecz wynika z ustawowego obowiązku partycypowania przez właścicieli nieruchomości w kosztach gospodarowania odpadami komunalnymi ponoszonymi przez gminę, na terenie której położona jest nieruchomość stanowiąca przedmiot własności podmiotu zobowiązanego do zapłaty tej opłaty. Natomiast w przypadku, gdy gmina nie realizuje obowiązku odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany do przekazania odpadów komunalnych, na koszt gminy, podmiotowi odbierającemu odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Nadal jednak w takiej sytuacji właściciel nieruchomości ma obowiązek uiścić opłatę za gospodarowanie odpadami.

Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku Skarżącego o przekazanie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu zauważa, że stosownie do art. 193 Konstytucji RP każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem.

Wyjaśnić należy, że przesłanką wystąpienia z pytaniem w trybie art. 193 Konstytucji RP jest nabranie przez Sąd uzasadnionych wątpliwości, co do zgodności danego przepisu z Konstytucją RP, bądź ratyfikowaną przez Polskę umową międzynarodową, w sytuacji, w której udzielenie odpowiedzi ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 172/22, "przepis ten nie obliguje jednak sądu, a jedynie umożliwia sądowi przedstawienie Trybunałowi pytania prawnego, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Istotne także jest, że przedstawienie takiego pytania ma miejsce w sytuacji, gdy to sąd, a nie strona, poweźmie wątpliwości co do zgodności aktu prawnego z Konstytucją RP.".

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę nie dostrzega konieczności wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, bowiem w rozpoznawanej sprawie nie doszedł do przekonania co do niekonstytucyjności wskazanych przez Skarżącego przepisów, a rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie zależy od odpowiedzi na sformułowane przez Skarżącego pytanie prawne.

Powyższa argumentacja pozostaje również aktualna w odniesieniu do stanowiska Sądu I instancji, który także nie dopatrzył się potrzeby wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego.

W świetle powyższych rozważań, zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne.

Mając na uwadze przedstawioną argumentację Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

s. Jacek Pruszyński s. Stanisław Bogucki s. Krzysztof Przasnyski (spr.)