Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 20/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2008-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Studentów
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 181 ust. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia [...] Sędziowie: Sędzia [...] Sędzia [...] Protokolant [...] po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu [...] lipca 2008 r. sprawy ze skargi A. E. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie stypendium naukowego oddala skargę


UZASADNIENIE

II SA/Bd 20/08

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] w T., po rozpatrzeniu odwołania A. P., utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej Wydziału Nauk Historycznych [...], z dnia [...] odmawiającą przyznania wyżej wymienionej na rok akademicki 2006/2007 stypendium za wyniki nauce.

Jako powód negatywnego rozstrzygnięcia wydziałowa Komisja stypendialna wskazała, iż studentka otrzymywała stypendium za wyniki w nauce na Uniwersytecie [...] w B. w latach wcześniejszych, zaś - zgodnie z § 26 ust. 3 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] – jedna ocena nie może być brana pod uwagę dwukrotnie przy wyliczaniu stypendium naukowego.

W odwołaniu od decyzji Komisji Stypendialnej I instancji A. P. podniosła, iż kończąc studia stacjonarne I stopnia na Uniwersytecie [...] uzyskała średnią ocen 4,9, zaś z przedmiotów wymaganych przez Uniwersytet [...] - średnią 5,0, a więc stosownie do § 23 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...], spełniła kryteria do otrzymania stypendium. Poza tym na [...] w T. kontynuuje naukę w ramach II stopnia studiów na tym samym kierunku, to jest informacji naukowej i bibliotekoznawstwie, podczas gdy powołany w uzasadnieniu decyzji I instancji § 26 ust. 3 stanowi, że przy obliczaniu średniej stypendialnej nie bierze się pod uwagę ocen uzyskanych z przedmiotów, które były już uwzględnione do stypendium na innym kierunku studiów (ocen przepisanych). Odwołująca się wskazała także na lakoniczność uzasadnienia decyzji Komisji wydziałowej.

Nie uwzględniając powyższego odwołania Odwoławcza Komisja Stypendialna stwierdziła, że przy obliczaniu średniej stypendialnej, o której mowa w § 25 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...], bierze się pod uwagę przedmioty, których wykaz ustaliła rada wydziału. Jak wynika z uchwały Rady Wydziału Nauk Historycznych [...], w roku akademickim 2006/2007 przy naliczeniu stypendium naukowego dla studentów I roku studiów II stopnia na kierunku informacja naukowa i bibliotekoznawstwo uwzględnia się oceny uzyskane na III roku studiów I stopnia z czytelnictwa (egzamin), informacji naukowej (egzamin) oraz historii książki. W załączonym zaś przez studentkę do wniosku o przyznanie stypendium wykazie przedmiotów brak oceny z przedmiotu informacja naukowa, a oceny z czytelnictwa i metodyki pracy z czytelnikiem oraz historii książki o bibliotek zostały już wzięte pod uwagę do obliczenia średniej stypendialnej za II rok studiów na Uniwersytecie [...], na podstawie której studentka uzyskała tamże stypendium. Komisja odwoławcza jednocześnie wskazała, że przy obliczaniu średniej stypendialnej nie modyfikuje się wykazu przedmiotów ustalonego przez radę wydziału.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] A. E. (z domu P. wniosła o jej uchylenie, a następnie na rozprawie zmodyfikowała wniosek wnosząc o zasądzenie stypendium wraz z ustawowymi odsetkami. Skarżąca ponowiła podniesiony wcześniej w odwołaniu zarzut dotyczący błędnej interpretacji przez komisję § 26 ust. 3 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] i zakwestionowała powołanie się na ten przepis w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, bowiem ma on zastosowanie przy obliczaniu średniej stypendialnej z przedmiotów uzyskanych na innym kierunku studiów, zaś ona nie studiowała na innym kierunku studiów, lecz na studiach I stopnia, a obecnie kontynuuje naukę w ramach II stopnia studiów na tym samym kierunku.

W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] wniosła o jej oddalenie wywodząc, iż w wykazie przedstawionym przez stronę wraz z wnioskiem o przyznanie stypendium brak jest przedmiotów, które zgodnie z uchwałą Rady Wydziału Nauk Historycznych [...] należało brać pod uwagę do obliczenia średniej stypendialnej dla studentów pierwszego roku studiów II stopnia, która to średnia (stypendialna) stanowi kryterium materialne przyznania stypendium za wynik w nauce.

Na wezwanie Sądu pełnomocnik organu odwoławczego przedłożył w trakcie rozpoznawania przez Sąd niniejszej sprawy wykaz przedmiotów uwzględnianych, stosownie do uchwały rady wydziału, do obliczenia średniej stypendialnej dla celów przyznania stypendium na rok akademicki 2006/2007 na kierunku informacja naukowa i bibliotekoznawstwo studentom I roku stacjonarnych uzupełniających studiów magisterskich, który to na wykaz powołano się w decyzjach.

W piśmie procesowym z dnia [...] ustosunkowującym się do doręczonego wykazu przedmiotów skarżąca wskazała na rozbieżność między nim a wykazem przedmiotów wymienianym w wydanych w sprawie decyzjach. Wskazała także na przyjmowanie w regulaminach poszczególnych uczelni odmiennych kryteriów przyznawania studentom pomocy materialnej, co wywołuje poczucie niesprawiedliwości u studentów, którzy nie spełniając wymogów konkretnego regulaminu, pomocy tej nie otrzymują. Powołała się nadto na uwzględnienie przez WSA w Bydgoszczy skarg w dwóch sprawach o stanie faktycznym podobnym do stanu faktycznego sprawy niniejszej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu wpływającym na wynik sprawy. W razie uwzględnienia skargi sąd uchyla wadliwą decyzję, stwierdza jej nieważność, względnie stwierdza jej wydanie z naruszeniem prawa. Nie posiada natomiast uprawnień do orzekania co do meritum sprawy czyli o prawach i obowiązkach stron postępowania, jak w niniejszym przypadku o przyznaniu lub odmowie przyznania stypendium -należy to do wyłącznej kompetencji organów administracji publicznej.

Poza tym, zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) podstawę orzekania stanowi materiał zawarty w aktach sprawy.

Rozpoznając wniesioną skargę z punktu widzenia wymienionych kryteriów stwierdzić należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W myśl art. 181 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) stypendium za wyniki w nauce lub sporcie może otrzymać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub osiągnął wysokie wyniki sportowe we współuczestnictwie międzynarodowym lub krajowym.

Z kolei ust. 4 art. 181 stanowi, że o przyznanie stypendium za wynik w nauce lub sporcie może ubiegać się również student pierwszego roku studiów drugiego stopnia rozpoczętych w ciągu roku od ukończenia studiów pierwszego stopnia, który spełnił kryteria określone w ust. 1 na ostatnim roku studiów pierwszego stopnia.

Mimo posłużenia się przez ustawodawcę w wymienianych przepisach sformułowaniem "może", co oznacza, iż świadczenie ma charakter uznaniowy (może lecz nie musi być przyznane),komisje stypendialne nie mogą działać w sposób dowolny. W art. 186 ust. 1 cyt. ustawy zamieszczona została bowiem delegacja dla rektorów wyższych uczelni do ustalania, w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, szczegółowego regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej, w tym szczegółowych kryteriów i trybu udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzoru wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz sposobu dokumentowania sytuacji materialnej i organy danej uczelni orzekające w przedmiocie świadczeń obligowane są stosować się do postanowień zawartych w regulaminie ustanowionym przez jej rektora.

Jakkolwiek ze wskazanego wyżej przepisu wynika, że w zakresie powierzonych do stanowienia w drodze regulaminu przeważają regulacje o charakterze proceduralnym, to do regulaminowego sprecyzowania przekazano w nim również ustalenie szczegółowych kryteriów przyznawania pomocy, jak i wysokości świadczeń, a więc elementów o charakterze materialnoprawnym. Uzasadnione jest to zarówno pozycją prawnoustrojową uczelni, jako autonomicznego podmiotu, którego działalność określają przepisy ustawy (art. 70 ust. 5 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy), a która to autonomiczność oznacza prawo kształtowania aktami wewnętrznymi sytuacji prawnej praw i obowiązków studentów i brak możliwości całkowitego regulowania ustawami wszystkich spraw określających pozycje studenta, jak również - wynika to z pozycji rektora będącego organem kierującym uczelnią i podejmującym istotne decyzje dotyczące funkcjonowania uczelni (art. 66 ustawy).

W § 25 ust. 1 - 3 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] obowiązującego od [...] przyjęto, że stypendium za wynik w nauce przyznaje się i ustala jego wysokość na podstawie średniej arytmetycznej, zwanej średnią stypendialną, wszystkich ocen z egzaminów i zaliczeń, przy czym średnia ta uzyskana w poprzednim roku akademickim nie może być niższa niż 4,00, a nadto wprowadzono cztery przedziały średnich stypendialnych w granicach od 4,00 do 5,00 uprawniających studenta do otrzymywania stypendium za wynik w nauce.

Dodatkowe kryterium materialnoprawne wiążące się z wynikami w nauce zamieszczono w § 26 ust. 1 regulaminu. Z przepisu tego wynika, że przy obliczaniu średniej stypendialnej, o której mowa w § 25 bierze się pod uwagę przedmioty wymienione w wykazie ustalonym przez radę wydziału, który to wykaz podawany jest do wiadomości przed rozpoczęciem roku akademickiego.

W przedłożonym w toku postępowania sądowego przez pełnomocnika organu- Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] prawidłowym wykazie przedmiotów, bo dotyczących studentów I roku uzupełniających studiów stacjonarnych (a nie zaocznych) – kierunek informacja naukowa i bibliotekoznawstwo, branych pod uwagę przy naliczaniu stypendium naukowego na rok akademicki 2006/2007 (skarżąca złożyła wniosek o przyznanie stypendium za wymienione lata), zatwierdzonym przez Radę Wydziału Nauk Historycznych w dniu [...] wyszczególnione są w ramach poszczególnych specjalizacji, obok filozofii (egzamin), wstęp do prasoznawstwa – egzamin (specjalizacja: prasoznawstwo), sieciowe systemy publikacji elektronicznych – egzamin (specjalizacja: informacja naukowa), historia ksiązki regionu pomorskiego i zbiory specjalne w bibliotekach - egzaminy (specjalizacja: wiedza o dawnej książce i księgarstwie), wstęp do biblioterapii oraz metody i techniki terapeutyczne – egzaminy (specjalizacja: biblioterapia), wstęp do czytelnictwa dziecięcego (specjalizacja: bibliotekoznawstwo i czytelnictwo dziecięce).

Ze względu na wyraźne wskazanie przez ustawodawcę w art. 181 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r., że przy przyznawaniu stypendium studentowi I roku studiów drugiego stopnia należy uwzględnić wyniki uzyskane na ostatnim roku studiów I stopnia (powtórzenie tego przepisu zawiera § 23 ust. 2 regulaminu), przy obliczaniu średniej stypendialnej osiągniętej przez skarżącą podlegają uwzględnieniu objęte powyższym wykazem tylko te przedmioty z których oceny otrzymała zdając egzamin na trzecim roku studiów licencjackich na Uniwersytecie [...] w B.

Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zestawienia przedmiotów, z których oceny w granicach od 4,0 do 5,0 wystawiono skarżącej na III roku studiów I stopnia, wymienienia się wśród nich historię filozofii zamiast wymaganej filozofii z uzyskaną oceną z zaliczenia zamiast z egzaminu, prasę regionalną zamiast wymaganego wstępu do prasoznawstwa i to z zaliczeniem bez oceny zamiast oceny z egzaminu, multimedia w komunikacji społecznej zamiast sieciowych systemów publikacji elektronicznych i to z zaliczeniem także bez oceny w miejsce wymaganego egzaminu.

Zajęć z pozostałych widniejących w wykazie przedmiotów, z których oceny winny być uwzględnione przy ustalaniu średniej stypendialnej skarżącej, jak i zbliżonych zakresowo do nich skarżąca na ostatnim roku studiów licencjackich nie miała.

W świetle powyższego można mówić jedynie o połowicznym spełnieniu przez skarżącą kryteriów do obliczenia średniej stypendialnej w razie rozpoczęcia przez nią studiów II stopnia li tylko ze specjalizacją prasoznawstwo lub informacja naukowa. Uczęszczała bowiem na zajęcia z przedmiotów jedynie zbliżonych do ustalonych wykazem Rady Wydziału, a nadto jej wiedza w ich zakresie nie została sprawdzona na egzaminie (w jednym przypadku uzyskała ocenę wyłącznie z zaliczenia).

Podnieść w tym miejscu należy, że trafne jest stwierdzenie Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...], iż nie jest możliwe modyfikowanie przy obliczaniu średniej stypendialnej wykazu przedmiotów ustalonego przez radę wydziału. Jak stanowi bowiem art. 68 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym uchwały rady podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni w sprawach należących do jej kompetencji są wiążące dla kierownika, pracowników, doktorantów i studentów tej jednostki, przy czym komisje stypendialne działają w ramach tylko uprawnienia przekazanego im przez kierownika jednostki podstawowej (art. 175 ust. 3 ustawy).

Poza tym, by obliczyć średnią stypendialną komisja stypendialna musi dysponować ocenami, a nie zaliczeniami bez ocen.

Przedstawione wyżej ustalenia wskazują na brak możliwości wyliczenia średniej stypendialnej skarżącej stosownie do art. 181 ust. 4 ustawy i § 26 ust. 1 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...], co stanowiło warunek sine qua non przyznania jej wnioskowanego stypendium za wyniki w nauce na rok 2006/2007.

Jakkolwiek w świetle przeprowadzonego na rozprawie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dowodu z nadesłanego przy piśmie z dnia [...] przez organ dokumentu – wykazu przedmiotów zatwierdzonego przez Radę Wydziału Nauk Historycznych w dniu [...], ustalenia faktyczne, na których oparto się wydając zaskarżoną i poprzedzającą decyzję okazały się wadliwe, to jednak skoro wspomniany właściwy wykaz nie stwarzał równocześnie możliwości wydania rozstrzygnięć o innej treści aniżeli dotychczasowe, wskazana wadliwość nie mogła skutkować uwzględnieniem skargi. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) Sąd uchyla zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, względnie – naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym w oparciu o art. 151 cyt. ustawy orzeczono, jak w sentencji wyroku.

Podnieść należy, że mimo dokonania w skardze prawidłowej wykładni § 26 ust. 3 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] (określenie "inny kierunek studiów" nie może być utożsamiane z podjęciem studiów II stopnia) okoliczność ta nie miała w niniejszej sprawie żadnego znaczenia z uwagi na wskazywaną wyżej konieczność posłużenia się przy obliczaniu średniej stypendialnej wynikami uzyskanymi przez skarżącą się na III roku studiów licencjackich, które rzecz oczywista nie mogły być uwzględnione przy przyznawaniu jej stypendium w poprzedniej uczelni na ten sam, czyli III rok nauki.

Sąd nie podziela zawartych w piśmie procesowym skarżącej z dnia [...] wywodów dotyczących wpływu regulaminowych regulacji na niesprawiedliwe, traktowanie przy przydziale stypendiów studentów, którzy na innych uczelniach ukończyli studia licencjackie. O nierównym, niesprawiedliwym traktowaniu może być mowa tylko wtedy, gdy w tym samym stanie faktycznym przyjmuje się odmienne kryteria oceny. Sytuacja studentów kończących inne uczelnie jest tymczasem jednakowa. Nie można przy tym kwestionować dążenia organów [...] do przyjęcia jednolitych reguł oceny - ujednolicenia bazy przedmiotowej branej pod uwagę przy przyznawaniu stypendiów. To, że punktem odniesienia jest baza przedmiotowa [...] nie oznacza, że narusza się zasadę równości określonych podmiotów. Oczywiście wskazane jest, by to w ramach studiów licencjackich programy nauczania dotyczące ostatniego roku były w miarę możliwości odpowiednio dostosowane do wymogów stawianych studentom ubiegającym się o stypendia naukowe w nowej uczelni, w której podejmują studia magisterskie.

Dodatkowo w nawiązaniu do pisma skarżącej z dnia [...] zaznaczyć trzeba, że wyroki wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane w innych sprawach nie mają mocy wiążącej dla składu orzekającego sądu w niniejszej sprawie. W dwóch zaś sprawach, na które skarżąca powołuje się we wspomnianym przepisie,

u podstaw wyroków uchylających legły brak możliwości weryfikacji treści uzasadnienia decyzji na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz nieprecyzyjność ustalonego w trybie § 26 ust. 1 regulaminu wykazu przedmiotów, które należało uwzględnić przy przyznaniu stypendium.