Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1281/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2025-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 2 pkt 6a
journal: Dz.U. 2022 poz 504
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi Z. W. (W.) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 9 sierpnia 2024 r. nr DSE3-K0918-FT1203-7/24 w przedmiocie odmowy potwierdzenia niewykonania pracy na skutek represji politycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia 3 czerwca 2024 r., odmówił obecnie skarżącemu Z.W. potwierdzenia, że nie wykonywał pracy przed dniem [...] lipca 1990 r. na skutek represji politycznych. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący nie pracował od maja 1982 r. do [...] czerwca 1989 r., gdyż jako dyżurny ruchu na stacji C. porzucił zatrudnienie w proteście przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego. Z Kancelarii Prezydenta RP organ pozyskał kopię świadectwa pracy oraz orzeczenie komisji lekarskiej, w których posiadaniu już był, a od skarżącego otrzymał dokument potwierdzający jego członkostwo w Międzyzakładowej Komisji Związkowej NSZZ Solidarność P. w C. - w okresie od [...] sierpnia 1989 r. do [...] maja 1990 r. Organ wywiódł, że dla wydania decyzji na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (obecnie: Dz. U. z 2024 r., poz. 1631), zwanej dalej ustawą, konieczne jest łączne wystąpienie następujących przesłanek: ustalenie, że osoba zainteresowana, przed dniem [...] lipca 1990 r. pozostawała bez pracy, a stan ten był powodem represji o charakterze politycznym, a nadto okres pozostawania bez pracy nie został zaliczony do stażu pracy, od którego zależy prawo do świadczeń emerytalno-rentowych na podstawie innych przepisów. Stwierdził przy tym, że przepis ten w istocie ustanawia warunek trwałego braku możliwości jakiegokolwiek zatrudnienia, stanowiący skutek represji politycznych. Zdaniem organu skarżący nie przedstawił dokumentów, które potwierdzałyby jego represyjne zwolnienie z pracy, gdyż samo oświadczenie nie jest wystarczającym dowodem poświadczającym okoliczności określone w ustawie. Organ zaakcentował, że skarżący sam porzucił pracę, co znajduje potwierdzenie w świadectwie pracy, a z dokumentów dołączonych do wniosku w żaden sposób nie wynika, by rozwiązano z nim umowę o pracę i by miało to charakter represji za działalność antykomunistyczną.

Pismem z dnia 15 czerwca 2024 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i w jego uzasadnieniu podał, że w maju 1982 r. na znak protestu przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego, pracując jako dyżurny ruchu na stacji C., porzucił zatrudnienie. Wskazał, że obecnie jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, ma trudności z przemieszczaniem się i przebywa w DPS w L.

Organ zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 3 czerwca 2024 r., prezentując w jej uzasadnieniu swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W skardze na powyższą decyzję skarżący ponownie wskazał, że w stanie wojennym wykonywał pracę dyżurnego ruchu na stacji kolejowej C., która była wówczas zmilitaryzowana. W maju 1982 r. porzucił pracę na znak protestu przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce. Podał, że jeśli w latach 1982-1990 podejmował pracę, to na krótkie okresy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja organu w kwestii odmowy potwierdzenia, że skarżący nie wykonywał pracy z przyczyn politycznych przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych za działania na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Bezspornym w stanie faktycznym niniejszej sprawy jest to, że skarżący porzucił zatrudnienie na stanowisku dyżurnego ruchu na stacji kolejowej C. na znak protestu przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego, a następnie nie podjął go ponownie. Skarżący nie przedstawił jednak żadnych dokumentów potwierdzających, że nie wykonywał pracy przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych. Nie odnalazł ich także organ. Skarżący pozostawał bez zatrudnienia przez okres ok. 7 lat i zgodnie z jego oświadczeniem zawartym w skardze, podejmował w tym czasie pracę na krótkie okresy.

Przypomnieć należy, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy, zgodnie z którym za okresy składkowe uważa się również przypadające przed dniem [...] listopada 1991 r. okresy niewykonywania pracy przed dniem [...] lipca 1990 r. na skutek represji politycznych. Okresy te mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków, a oceny tych dokumentów i zeznań dokonuje, w drodze decyzji, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (art. 117 ust. 4 ustawy).

Przepis art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy wymaga, aby osoba ubiegająca się o potwierdzenie, że nie wykonywała pracy na skutek represji politycznych, udowodniła łącznie wypełnienie dwóch przesłanek: nie wykonywania pracy przed dniem [...] lipca 1990 r. oraz, że stan ten był spowodowany represjami o charakterze politycznym. W praktyce przepis ten dotyczy najczęściej osób zwolnionych z pracy z przyczyn politycznych, które ze względu na prezentowaną postawę (działalność polityczną, społeczną, czy kulturalną), przez krótszy lub dłuższy okres czasu, nie mogły znaleźć zatrudnienia. Badana regulacja ustanawia zatem warunek trwałego braku możliwości jakiegokolwiek zatrudnienia, stanowiący skutek represji politycznych. Przy czym, zdaniem Sądu, ustawodawca celowo użył szerokiego pojęcia "niewykonywania pracy", aby objąć nim nie tylko zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, ale także wszelkie inne sposoby wykonywania pracy, jak np. umowę zlecenia czy umowę o dzieło. W orzecznictwie przyjmuje się nadto, że okres niewykonywania pracy na skutek represji politycznych, dotyczy represji z przyczyn ściśle politycznych (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 1120/19).

W ocenie Sądu zasadna jest zatem konstatacja organu, iż skarżący nie wykazał by w sprawie wystąpiły okoliczności, o których mowa w powyższym przepisie. Niewystarczające w tym zakresie jest również oświadczenie skarżącego, że stacja kolejowa C. była w stanie wojennym zmilitaryzowana i w związku z tym koniecznym było porzucenie zatrudnienia na znak protestu przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego. Z dołączonych do wniosku dokumentów w żaden sposób nie wynika, by doszło do rozwiązania umowy o pracę ze skarżącym i by miało to charakter represji za działalność antykomunistyczną. Także jego aktualny stan zdrowia nie może wpływać na ocenę przesłanek z art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy. Podkreślić należy to, że to na skarżącym spoczywał obowiązek wykazania istnienia przesłanek, z których chciał wywieść określone skutki prawne (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 468/20).

Dodatkowo wskazać wypadnie, że unormowanie zawarte w przepisach ustawy nie oznacza, iż dowody i informacje uzyskane od strony wnioskującej są jedynymi środkami dowodowymi, z jakich organ w tego typu postępowaniach może korzystać. Żaden przepis powołanej ustawy nie ogranicza bowiem w ten sposób postępowania dowodowego, nie zwalnia też organu od przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego z zastosowaniem ogólnych zasad ujętych przykładowo w art. 7, art. 77 czy art. 80 k.p.a. Ocena materiału dowodowego dokonana przez organ musi być wobec tego wyczerpująca i winna odnosić się do wszystkich istotnych okoliczności podnoszonych przez stronę postępowania (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 684/18). W tym kontekście zważyć należy, że organ rozważył cały materiał dowodowy, tj. zarówno dokumenty przedłożone przez skarżącego, jak i te pozyskane samodzielnie z Kancelarii Prezydenta.

W ocenie Sądu organ wyczerpująco wyjaśnił wystąpienie przesłanek stanowiących o niemożliwości uznania, że skarżący nie wykonywał pracy przed dniem [...] lipca 1990 r. na skutek represji politycznych. W konsekwencji stwierdzić należy, że dokonane przez organ ustalenia faktyczne, ich ocena prawna oraz wyciągnięte na tej podstawie wnioski są prawidłowe i znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy, zgromadzonym z czynnym udziałem skarżącego. Tym samym, nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.

W świetle powyższego zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają obowiązujących przepisów prawa i brak jest podstaw do ich uchylenia, co skutkować musiało oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935).

Dodać wypadnie, iż powołane wyżej wyroki sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl