Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1024/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 28 i art. 35
journal: Dz.U. 2022 poz 1191
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2024 roku sprawy ze skargi K. W. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 28 kwietnia 2023 r., nr WO-II.621.1.17.2023 w przedmiocie wymeldowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z 28 kwietnia 2023 r., nr WO-II.621.1.17.2023 r. Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy S. z 25 stycznia 2023 r., znak: USC.5343.37.2022 orzekającą o wymeldowaniu K. W. (dalej: skarżący) z pobytu stałego z budynku mieszkalnego znajdującego się w S. nr 1.

Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Działając na wniosek E. W. (dalej: uczestniczka), dysponującej tytułem prawnym do budynku mieszkalnego nr 1 w miejscowości S., organ pierwszej instancji wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego pod ww. adresem. Uczestniczka wyjaśniła, że skarżący opuścił przedmiotowy budynek po zawarciu związku małżeńskiego około 20 lat temu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Dodała, że nie posiada on kluczy do budynku oraz nie ma w nieruchomości żadnych swoich rzeczy osobistych. Wskazała, że budynek ten należy do niej i jej dzieci. Nieruchomość nabyli oni w spadku po zmarłym mężu i ojcu - bracie skarżącego. Natomiast skarżący mieszka w swoim nowo wybudowanym domu, który mieści się obok budynku nr 1 w S., na posesji o numerach działek [...], [...]. Uczestniczka wskazała też, że wszystkie listy do skarżącego kierowane są na jej adres, listonosz doręcza na działkę, gdzie faktycznie mieszka skarżący i tam je odbiera.

Jak wskazał organ w toku postępowania ustalono, że skarżący opuścił budynek mieszkalny o numerze porządkowym 1 w miejscowości S. ponad 20 lat temu zarówno dobrowolnie jak i trwale. Wyprowadzając się z domu rodzinnego zabrał wszystkie rzeczy osobiste. Aktualnie nie mieszka pod tym adresem, nie prowadzi w nim gospodarstwa domowego, nie ponosi żadnych opłat związanych z utrzymaniem domu. Pod wskazanym adresem nie ma swego centrum życiowego, gdyż mieszka od kilku lat w swoim nowo wybudowanym domu o numerze porządkowym S. 1 i tam realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki. Nadto wskazano, że skarżący potwierdził ten fakt pod rygorem odpowiedzialności karnej, w sprawie o przyznanie dodatku węglowego, prowadzonej przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S., składając pisemne oświadczenie, iż jest jedynie zameldowany pod numerem S. 1, a faktycznie prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe w swoim własnym, niewykończonym domu.

Mając na uwadze powyższe decyzją z 25 stycznia 2023 r. Wójt Gminy S. orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z budynku mieszkalnego znajdującego się pod adresem S. 1.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wyraził zdziwienie z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i podniósł, że został wymeldowany z domu rodzinnego w wyniku złośliwych działań członków rodziny i sąsiadów. Przyznał jednocześnie, że od pewnego czasu nie mieszka pod tym adresem, gdyż nie pozwolono mu. Wskazał, że po śmierci ojca uniemożliwiono mu zamieszkiwanie tam i dla uniknięcia rodzinnych kłótni wyniósł się. Wskazał nadto, że wolą jego nieżyjącego ojca, było aby do końca życia miał pokój na drugim piętrze domu. Wskazał, że w dzieciństwie ciężko pracował w gospodarstwie rodziców. Podczas żniw kosiarka obcięła mu prawą rękę. Czuje się pokrzywdzony i nie zgadza się na wymeldowanie z domu rodzinnego. Oświadczył, że zgodzi się na wymeldowanie po wypłaceniu przez uczestniczkę kwoty 70000 zł, która pozwoli mu na stworzenie warunków życiowych pod innym adresem. Podał też, że z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie pracować zarobkowo.

Zaskarżoną decyzją z 28 kwietnia 2023 r. Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że opuszczenie lokalu uprawniające do wymeldowania następuje wówczas, gdy ma ono charakter trwały i jest dobrowolne. Organ odwoławczy powołał się na ustalenia poczynione na skutek przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. W jej toku zarówno uczestniczka, jak i jej córka (współwłaścicielka nieruchomości), a także dwie sąsiadki zgodnie stwierdziły, że skarżący nie mieszka pod ww. adresem od około 20 lat, nie ma tam swoich rzeczy osobistych, ani kluczy od domu. Ponadto na podstawie informacji z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. ustalono, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze skarżącym wynika, że przynajmniej od 27 lutego 2017 r. faktycznie zamieszkuje w altance na własnej działce i korzystał z łazienki oraz kuchni w nowo wybudowanym domu, a od listopada 2021 r. zamieszkuje w nowym budynku, nie w pełni wykończonym.

W toku postępowania skarżący wskazał, że nie występował na drogę sądową, bo w jego ocenie nie było takiej potrzeby skoro był zameldowany w spornej nieruchomości.

Biorąc pod uwagę te wszystkie okoliczności organ doszedł do wniosku, że skarżący w sposób trwały i dobrowolny opuścił ww. nieruchomość i istnieją podstawy do wymeldowania go z pobytu stałego.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze skarżący zakwestionował zapadłą decyzję wskazując, że w rodzinnym gospodarstwie pracował jako dziecko, a także pomagał przy budowie domu rodzinnego. Wskazał, że wolą jego zmarłego brata – poprzedniego właściciela domu, było aby skarżący miał tam swój pokój. Skarżący przyznał, że wybudował dom ale jest on w stanie surowym i nie jest w stanie go wykończyć z powodu swego inwalidztwa i braku środków finansowych. Obecnie jako inwalida mieszka w altance bez wody i toalety.

W piśmie z 8 listopada 2023 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W piśmie wskazano, że zgodnie z relacją skarżącego wyprowadził się z żoną tuż po zawarciu przez nich związku małżeńskiego, jednakże brak dokonania wymeldowania nie był zaniechaniem, a wynikał z ustaleń poczynionych z nieżyjącym już bratem skarżącego. Skarżący był zapewniany przez brata, że jeden pokój w nieruchomości o nr 1 będzie wyłącznie dla niego, co według skarżącego miało stanowić dla niego zabezpieczenie z uwagi na fakt, iż w wyniku działu spadku po rodzicach, ten otrzymał wyłącznie niezagospodarowaną działkę, która wymagała licznych nakładów finansowych, a brat skarżącego otrzymał liczne działki z czego działka nr [...] zabudowana była domem rodzinnym skarżącego. Przy czym, jak wskazuje skarżący - nie zdawał on sobie w ten czas sprawy, iż jego prawo do pokoju musi być spisane, tak jak poczynione to zostało w przypadku jego matki, której ustanowiono prawo dożywocia w tym budynku mieszkalnym. Skarżący dodał przy tym, iż nie miał podstaw, aby nie ufać bratu lub jego rodzinie i działał w zaufaniu, iż w przypadku jakichkolwiek problemów mieszkalnych/bytowych będzie mógł skorzystać z zapewnień brata. W 2014 r., gdy skarżący wziął rozwód, zaczęły się jego problemy mieszkaniowe. W tym czasie, a dokładnie 29 stycznia 2014 r., zmarł brat skarżącego. Skarżący już po śmierci brata skierował się do jego małżonki - uczestniczki o możliwość powrotu do dotychczas zajmowanego pokoju. Wtedy też skarżący spotkał się z odmową ze strony uczestniczki oraz jej dzieci. Co więcej, według skarżącego, osoby te pozbyły się jego rzeczy prywatnych pozostawionych w pokoju takich jak: meble, odzież, wersalka. Dlatego też twierdzenia uczestników oraz świadków jakoby skarżący nie pozostawił w nieruchomości swoich prywatnych rzeczy są według skarżącego nieprawdziwe, bowiem to mieszkańcy usunęli jego rzeczy - bez wiedzy i zgody skarżącego.

Skarżący czynił działania w celu umożliwienia mu powrotu do nieruchomości, wielokrotnie przychodził do uczestników, niemniej kategorycznie odmawiali mu dostępu do pokoju, zamykając drzwi i nie wypuszczając do środka. Faktem jest, że skarżący rozpoczął budowę domu obok, jednakże dom ten w dalszym ciągu wymaga wielu nakładów finansowych (pozostaje w stanie surowym), a z sanitariów skarżący korzysta w mieszczącym się obok garażu. Skarżący zaprzeczył przy tym, aby w domu tym zamieszkiwał z nową partnerką. W 2014 r. skarżący złożył wniosek do PEFRON na dofinansowanie dla osoby z niepełnosprawnościami w celu przystosowania łazienki do jego potrzeb. Wniosek ten dotyczył nieruchomości nr 1 w S. — co potwierdza, iż skarżący chciał powrócić do domu, a co istotne, że nie doszło do trwałego opuszczenia nieruchomości. Wniosek skarżącego nie został rozpoznany pozytywnie z uwagi na fakt, że uczestniczka nie złożyła oświadczenia o wyrażeniu zgody na tego rodzaju dofinansowanie jako właściciel nieruchomości. Powyższe, w ocenie skarżącego wprost potwierdza, że to nie on zadecydował o opuszczeniu nieruchomości - został natomiast przymusowo odizolowany, odebrano mu dostęp do niej, a to z kolei wyklucza, aby dobrowolnie zmienił miejsce zamieszkania.

Wskazano również, że zeznania świadków i wyjaśnienia uczestników w kwestii niezamieszkiwania skarżącego pod wskazanym adresem są tendencyjne i niewiarygodne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd przy tej ocenie kieruje się jedynie normami prawnymi, a nie zasadami celowości, czy słuszności albo sprawiedliwości społecznej. Nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, orzeka na podstawie akt sprawy po przeprowadzeniu rozprawy (art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a).

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu, ustalenia organu nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U.2022.1191 ze zm.), który stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Stosownie zaś do treści art. 25 ust. 1 cytowanej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na pojęcie zamieszkiwania składają dwa elementy, tj. faktyczne przebywanie i zamiar. Opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zatem zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3169/00, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, CBOSA).

Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne będzie ustalenie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego pozostawania w danym lokalu.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że opuszczenie miejsca pobytu stałego musi mieć charakter dobrowolny i trwały, by można było dokonać wymeldowania. Podzielić należy, aktualny na gruncie obowiązującej obecnie ustawy, pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05, CBOSA), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami.

Należy również podkreślić, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości. Opuszczenie miejsca stałego pobytu ma miejsce wtedy, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania, a nie w dniu orzekania przez organy.

W ocenie Sądu w kontrolowanym postępowaniu zostało wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący nie koncentruje centrum swoich życiowych interesów pod adresem budynku mieszkalnego, z którego został wymeldowany. Świadczą o tym spójne twierdzenia uczestniczek E. W. i J. P. (k. 64 i 65 akt adm.) oraz świadków M. P. i E. Ś. (sąsiadek znających wieloletnią sytuację uczestniczek i skarżącego, k. 61 i 63 akt adm.). Wynika nich, że skarżący od co najmniej 20 lat nie mieszka pod wskazanym adresem, wyprowadził się z domu rodzinnego dobrowolnie wraz z zawarciem związku małżeńskiego i już później faktycznie do tego domu nie wrócił. Nie ma kluczy do domu oraz pozostawionych w domu rzeczy osobistych. Jak podały, skarżący mieszka w nowo wybudowanym nie wykończonym jeszcze domu znajdującym się na sąsiedniej działce sąsiedniej (został mu nadany nr porządkowy 2, k. 30 akt adm.).Uczestniczka E. W. podała też, że korespondencja kierowana do skarżącego na adres S. 1 w rzeczywistości jest przez listonosza doręczana skarżącemu do miejsca w którym aktualnie zamieszkuje.

Okoliczności te znajdują potwierdzenie w oświadczeniu skarżącego (k. 67 akt adm.) gdzie podał on, że mieszka w swoim domu znajdującym się na działce obok domu pod adresem S. 1. Również z informacji z GOPS w S. wynika, że skarżący zamieszkuje na własnej działce przynajmniej od 27 lutego 2017 r. Nadto 12 września 2022 r. skarżący złożył oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej do wniosek o dodatek węglowy, że nie zamieszkuje pod adresem S. 1 ale obok tego domu w swoim domu (k. 68 akt adm.).

Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżący nie podejmował żadnych kroków prawnych celem przywrócenia mu posiadania pod adresem S. 1.

Natomiast samo przekonanie skarżącego odnośnie zapewnionej mu w przeszłości (przez zmarłego ojca i brata) gwarancji możliwości powrotu w domu rodzinnego, nie może być przesłanką za odmową wymeldowania jeżeli nie przekłada się to na faktyczne zamieszkiwanie skarżącego w ww. miejscu. Również poczucie krzywdy skarżącego w związku z doznanym w młodości wypadkiem i krzywdzącym jego zdaniem podziałem majątku po rodzicach nie ma istotnego znaczenia w sprawie. Sąd podkreśla w tym miejscu, że skarżący nawet nie deklaruje woli ponownego zamieszkania w rzeczonym domu, natomiast deklaruje zgodę na wymeldowanie za wskazaną przez niego sumę pieniędzy.

Należy podzielić pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wyrażony w wyroku z 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 299/14, CBOSA, iż przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego też przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka, prowadzenie życia towarzyskiego – przyjmowanie znajomych), posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych z danym lokalem (np. kluczy, rzeczy osobistych) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 września 2015 r., sygn. II OSK 2315/14,CBOSA). Analiza niniejszej sprawy pozwala jednoznacznie stwierdzić, że organy administracji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy doszły do prawidłowych wniosków.

Zebrany w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że pod przedmiotowym adresem skarżący nie realizuje stale swoich podstawowych funkcji życiowych. Dlatego nie zasługują na uwzględnienie jego zarzuty. Organ bowiem prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz wyjaśnił wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, prawidłowo wyciągając wniosek o niezamieszkiwaniu skarżącego pod wskazanym adresem.

Sąd ponownie podkreśla, że wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw do lokalu, o ile oczywiście taka osoba posiada jakieś prawa do lokalu. Również sam fakt zameldowania nie stanowi żadnego tytułu prawnego do korzystania z lokalu. Skoro zatem skarżący faktycznie nie zamieszkuje pod przedmiotowym adresem, to dalsze utrzymywanie jego zameldowania oznaczałoby sankcjonowanie fikcji meldunkowej.

Uznawszy zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.,

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstanie art. 119 pkt. 2 p.p.s.a, w związku ze zgodnym wnioskiem stron w tym zakresie.