Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 210/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2, art. 140n ust. 1, 2, 4 i 6
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: art. 189f par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 4 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, , po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 15 marca 2024 roku nr KO.484.54.2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu Piotrkowskiego z dnia 16 stycznia 2024 roku, nr WK.5410.15.2112.2023.EP; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz skarżącego K. F. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z 15 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu Piotrkowskiego z 16 stycznia 2024 r. nakładającą na K. F. karę pieniężną w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia

o nabyciu, w terminie nieprzekraczającym 60 dni, pojazdu zarejestrowanego

na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, marki Opel, nr [...], nr rej. [...].

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

K. F. nabył przedmiotowy pojazd na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. z 20 października 2022 r. sygn. akt [...] (data prawomocności 28 października 2022 r.), o nabyciu spadku po ojcu J. F., w skład którego wchodził udział we własności tego pojazdu wynoszący 50%. W oparciu o art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.) - dalej: "u.p.r.d.", po uwzględnieniu art. 31ia pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1327 ze zm.) - dalej: "ustawa COVID-19", do 27 grudnia 2022 r. strona miała obowiązek zawiadomić starostę o nabyciu tego pojazdu. Obowiązku tego w wymaganym terminie strona nie dopełniła.

Zawiadomieniem z 15 grudnia 2023 r. organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu, o czym pisemnie powiadomił stronę 22 grudnia 2023 r.

27 grudnia 2023 r. K. F. wystąpił do organu z wnioskiem o umorzenie postępowania. Starosta Powiatu Piotrkowskiego pismem z 4 stycznia 2024 r. poinformował stronę o braku podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego.

Decyzją z 16 stycznia 2024 r. Starosta Powiatu Piotrkowskiego nałożył na K. F., będącego właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej marki Opel, nr rej. [...], nr VIN [...], karę pieniężną w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu w terminie nieprzekraczającym 60 dni, tj. uchybienia obowiązkowi wynikającemu z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. w zw. z art. 31ia pkt 1 ustawy COVID-19. Organ stwierdził, iż strona

od 18 grudnia 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. pozostawała w niezgodności z przepisami, polegającej na niezgłoszeniu nabycia przedmiotowego pojazdu. 1 lutego 2023 r. K. F. dokonał zgłoszenia nabycia przedmiotowego pojazdu w Starostwie Powiatowym w Piotrkowie Trybunalskim. Badając powtarzalność naruszenia organ stwierdził, iż tego typu naruszenie jest pierwszym jakiego dopuściła się strona. Organ ustalił także, iż strona nie uzyskała korzyści finansowych z tytułu naruszenia prawa. Jednocześnie organ nie znalazł przesłanek do zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 1 oraz pkt 2 k.p.a.

W odwołaniu od powyższej decyzji K. F. wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu zaznaczył, iż wskazany w sentencji decyzji art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. z dniem 1 stycznia 2024 r. zniósł obowiązek zawiadamiania starosty o nabyciu pojazdu. Natomiast art. 31ia ustawy COVlD-19, przestał obowiązywać 1 lipca 2023 r. W ocenie strony brak podstawy prawnej czyni zaskarżaną decyzję bezprzedmiotową. Strona podniosła nadto, że organ w odpowiedzi na wniosek o umorzenie postępowania nie odniósł się do wskazanych argumentów, a jedynie w piśmie z 4 stycznia 2024 r. w sposób autorytarny sformułował twierdzenie, że "obowiązek zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu dotyczy zarówno nabycia pojazdu jak również udziału we własności pojazdu". Nie wyjaśniono, na jakiej podstawie wywiedziono taką tezę. W piśmie tym nie uwzględniono również faktu, że strona w postępowaniu spadkowym, podobnie jak i administracyjnym, nie ma wpływu na terminy podejmowanych przez organy działań. Strona podkreśliła, że wniosek o wydanie odpisu postanowienia kończącego postępowanie wysłał 2 listopada 2022 r., czyli dokładnie w drugim dniu roboczym po jego uprawomocnieniu. W ocenie strony nieprawidłowa jest również podjęta przez organ ocena rozmiarów czy skutków zarzucanego naruszenia w odniesieniu do art. 189f § 1 k.p.a. K. F. zaznaczył, że w rozumieniu zapisów u.p.r.d. był właścicielem pojazdu, którego dotyczy zaskarżana decyzja od 2004 r., figurując od początku w prowadzonej przez organ ewidencji, a 3 stycznia 2023 r. samochód został przekazany do demontażu. W następstwie zgłoszenia tego faktu w dniu 1 lutego 2023 r. pojazd został przez starostę wyrejestrowany.

Przywołaną na wstępie decyzją z 15 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu Piotrkowskiego z 16 stycznia 2024 r.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 14 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1394), w przypadkach gdy pojazd został: 1) sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej, 2) sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, 3) nabyty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - przed dniem 1 stycznia 2024 r., do spraw związanych z rejestracją oraz zawiadamianiem o zbyciu albo nabyciu pojazdu stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2 w brzmieniu dotychczasowym. Również do postępowań w sprawach nakładania kar pieniężnych, o których mowa w art. 140mb ustawy zmienianej w art. 2 wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2024 r., stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym (art. 16 ww. ustawy z dnia 7 lipca 2023 r.). Zatem zarzut braku podstawy prawnej zaskarżanej decyzji nie jest zasadny.

Dalej organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Zgodnie z art. 31ia ust. 1 ustawy COVID-19 (dodanym przez art. 1 pkt 29 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw - Dz. U . z 2021 r., poz. 1192), w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19: 1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia w 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Kolegium wyjaśnił, że przepisy powyższe, miały charakter epizodyczny, obowiązywały bowiem od dnia 1 lipca

2021 r. (wejście w życie ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r.) do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. 2022 r., poz. 340) stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Od 16 maja 2022 r. obowiązujący dotąd stan epidemii został zastąpiony stanem zagrożenia epidemicznego - rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1028). Stan zagrożenia epidemicznego został odwołany z dniem 1 lipca 2023 r. (rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego - Dz. U . z 2023 r., poz. 1118). Natomiast zgodnie z przepisem art. 140mb pkt 2 u.p.r.d., dodanym przez art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1579 ze zm.) i obowiązującym od 1 stycznia 2020 r., kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.

Kolegium podniosło, że z treści przytoczonych powyżej przepisów wynika jednoznacznie, że decyzja w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej ma charakter związany. Istota związanego charakteru decyzji administracyjnej polega na tym, że norma prawna określa sytuację faktyczną i prawną, w której powinna zapaść decyzja oraz determinuje treść takiej decyzji. Zgodnie z art. 140n ust. 1, ust. 2 i ust. 6 u.p.r.d ustalając wysokość kary pieniężnej starosta zobowiązany jest do uwzględnienia zakresu naruszenia, powtarzalności naruszeń oraz korzyści finansowych uzyskanych z tytułu naruszenia ustawy .

W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo przyjął w przedmiotowej sprawie, że strona nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku zawiadomienia w terminie 60 dni starosty o nabyciu spornego pojazdu, najpóźniej w dniu 27 grudnia 2022 r. Poza sporem pozostaje bowiem, że skarżący nabył zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazd marki Opel, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. o stwierdzeniu nabyciu spadku z 20 października 2022 r. sygn. akt [...] prawomocnego od 28 października 2022 r. W skład nabytego po ojcu spadku wchodził 50% udział we własności przedmiotowego pojazdu. W oparciu o art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. w zw. z art. 31ia pkt 1 ustawy COVID-19 strona miała obowiązek do 27 grudnia 2022 r. zawiadomić starostę o nabyciu udziału we własności tego pojazdu, czego nie uczyniła w terminie. Zawiadomienie złożone przez stronę 1 lutego 2023 r. zostało wniesione po upływie nieprzekraczalnego terminu, o którym mowa wyżej. Kolegium wskazało nadto, że organ I instancji odniósł się do możliwości zastosowania w sprawie przepisów działu IVA k.p.a. regulującego zasady wymierzania administracyjnej kary pieniężnej oraz udzielania ulg w ich wykonaniu, a więc rozważył przesłanki z art. 189f ust. 1 k.p.a. Organ wyjaśnił, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., uprawniające organ administracji publicznej do odstąpienia w drodze decyzji od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu. Organ trafnie uznał bowiem, iż waga naruszenia prawa nie jest znikoma. Kolegium wskazało, że ustawodawca nadając administracyjnej karze pieniężnej za niezłożenie w terminie stosownego zawiadomienia obligatoryjny charakter, tj. czyniąc obligatoryjnym wymierzenie jej bez względu na przyczyny, okoliczności czy liczbę dni opóźnienia uznał, że waga tego naruszenia nie jest znikoma. Czas opóźnienia może mieć jedynie wpływ na wysokość kary. Ponadto nie można uznać, iż strona postępowania zaprzestała naruszenia prawa. Jednak, gdyby przyjąć, że złożenie po terminie zawiadomienia stanowi o zaprzestaniu naruszenia (bo choć nieterminowo, to jednak obowiązek został spełniony) to i tak nie było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, ponieważ przepis zawiera warunek łączny,

tj. równocześnie waga naruszenia prawa musi być znikoma, a tak nie jest w niniejszej sprawie.

Kolegium wyjaśniło także, iż w rozumieniu art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. zawiadomienie, o którym mowa w tym przepisie, powinno być odnoszone do każdej czynności skutkującej przeniesieniem prawa własności i w konsekwencji zmianą stosunków własnościowych, niezależnie od tego czy przedmiotem tej czynności jest 100% własności pojazdu czy jedynie udział we własności. Za właściciela pojazdu - w rozumieniu art. 73 ust. 1 u.p.r.d. - należy przy tym uważać każdego, komu służy prawo własności do pojazdu w ujęciu cywilistycznym (art. 140 Kodeksu cywilnego). Zgodnie z art. 195 Kodeksu cywilnego własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność). Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną (art. 196 § 1 Kodeksu cywilnego), przy czym współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika (§ 2). Przepisy u.p.r.d., w brzmieniu przed 1 stycznia 2024 r. obowiązek zawiadomienia organu rejestrującego nakładały zaś zarówno w związku ze zbyciem pojazdu, jak i jego nabyciem i obowiązek ten należy analogicznie odnosić do zbycia i nabycia udziałów we własności pojazdu. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że w stanie prawnym przed dniem 1 stycznia 2024 r. obowiązek ten spoczywał jedynie na nabywcy (samoistnym posiadaczu pojazdu), nie natomiast na nabywającym udziały dotychczasowym współwłaścicielu pojazdu. Kolegium stwierdziło, że przeniesienie w drodze postanowienia sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku, na skarżącego 50% własności pojazdu, w efekcie czego stał się on jego jedynym właścicielem, w świetle obowiązujących w dniu umowy regulacji, rodziło po stronie nabywcy obowiązek poinformowania o tym fakcie starosty.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim skargę do sądu administracyjnego złożył K. F. zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że sporny pojazd nabył wspólnie z ojcem w 2004 r. Zakup został zgłoszony w Starostwie Powiatowym w Piotrkowie Trybunalskim, a samochód - zarejestrowany. Tym samym obaj właściciele zostali wpisani do ewidencji prowadzonej przez ten organ. Jedynym właścicielem pojazdu skarżący stał się na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. z 20 października 2022 r. Zgodnie z prawem jego uprawomocnienie powinno nastąpić 28 października 2022 r. W drugim dniu roboczym po tej dacie, czyli 2 listopada 2022 r. skarżący wysłał za pośrednictwem poczty wniosek o wydanie odpisu postanowienia kończącego postępowanie. Dokument ten otrzymał 16 grudnia 2022 r. Z uwagi na fakt, że pojazd miał już 26 lat strona zdecydowała o przekazaniu pojazdu do stacji demontażu. Samochód został dostarczony do uprawnionego podmiotu 3 stycznia 2023 r. Skarżący otrzymał w związku z tym stosowne zaświadczenie, którego egzemplarz posiada również organ rejestrujący. Na początku stycznia 2023 r. zgłosił się do Starostwa Powiatowego w Piotrkowie Trybunalskim celem złożenia wniosku o wyrejestrowanie. Ze względu na system kolejkowy dopełnienie tej formalności okazało się niemożliwe. W rozmowie telefonicznej 24 stycznia 2023 r. wyznaczono stronie termin 1 lutego 2023 r. Podczas wizyty w urzędzie na podstawie przedłożonych przez skarżącego dokumentów został on zobowiązany do dokonania zgłoszenia nabycia ½ pojazdu. Potraktował tę czynność jako techniczną. Zdaniem strony skarżącej gdyby celem wprowadzenia regulacji dotyczącej ewidencji pojazdów było rejestrowanie udziałów we własności, to ustawodawca wpisałby w jej treści taki obowiązek, a organ rejestrujący w formularzu zgłoszenia umieściłby odpowiednią rubrykę do wpisania udziałów we własności w ujęciu procentowym lub ułamkowym. W ocenie skarżącego zgłoszenie nabycia "½ pojazdu" oraz wydane przez organ rejestrujący potwierdzenie [...] pozostawało w sprzeczności z prawem nie tylko ze względu na brak podstawy prawnej definiującej wskazany przedmiot w jego części, ale również z uwagi na fakt, że pojazd od 3 stycznia 2023 r. nie istniał, a skarżący nie był już jego właścicielem.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie choć z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Na wstępie zaznaczenia wymaga, że w niniejszej sprawie sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2024 r., poz. 935) - dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został w niniejszej sprawie złożony przez organ, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Dalej wskazać trzeba, że stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną w tej sprawie decyzję sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, organy dopuściły się bowiem istotnego naruszenia prawa procesowego, uzasadniającego usunięcie z obrotu prawnego decyzji organów obu instancji.

Przedmiot skargi stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu Piotrkowskiego z 16 stycznia 2024 r. nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu, w terminie nieprzekraczającym 60 dni, pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Na wstępie wskazać należy, że na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1394) - dalej: "ustawa nowelizująca", z dniem 1 stycznia 2024 r. uległy zmianie przepisy u.p.r.d.. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 78 ust. 2 pkt. 1 u.p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o zbyciu pojazdu. Zatem obecnie ustawodawca zniósł obowiązek powiadamiania starosty o nabyciu pojazdu uprzednio zarejestrowanego. Zgodnie jednak z art. 14 i art. 16 ustawy nowelizującej do spraw wszczętych i niezakończonych przed 1 stycznia 2024 r. związanych m.in. z nabyciem pojazdu i karami pieniężnymi stosuje się przepisy w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie zaś z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d.,w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei w myśl art. 31ia ustawy COVID-19, dodany do tej ustawy z dniem 1 lipca 2021 r., w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (tj. od dnia 1 lipca 2021 r.) do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., natomiast art. 140mb u.p.r.d. stosuje się z uwzględnieniem tak wydłużonego terminu. W dniu 16 maja 2022 r. odwołano na terenie Polski stan epidemii, zaś w dniu 1 lipca 2023 r. został zniesiony stan zagrożenia epidemicznego.

Stosownie zaś do art. 140mb pkt 2 u.p.d.r.,w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Kary pieniężne, w sprawach określonych w art. 140m - 140mb u.p.r.d. są nakładane w drodze decyzji administracyjnej przez starostę. Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 1, ust. 2 i ust. 4 u.p.r.d.). Do przedmiotowej kary pieniężnej w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 140n ust. 6 u.p.r.d.).

W świetle powołanych wyżej przepisów jako nietrafne ocenił sąd argumenty skarżącego dotyczące braku obowiązku zgłoszenia organowi rejestrującemu nabycia 50% udziałów we własności wskazanego na wstępie pojazdu. Zgodzić się należy z organem, że "nabycie" w rozumieniu art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. powinno być odnoszone do każdej czynności skutkującej przeniesieniem prawa własności i w konsekwencji zmianą stosunków własnościowych, niezależnie od tego czy przedmiotem tej czynności jest 100% własności pojazdu czy jedynie udział we własności. Nabycie i zbycie pojazdu lub udziałów we własności pojazdu są kategoriami odnoszącymi się w istocie do tej samej czynności prawnej (jak sprzedaż, darowizna), odróżnianymi z uwagi na strony tej czynności. Zmiany zaistniałe w wyniku tej czynności przekładają się na obowiązki w zakresie rejestracji pojazdu, ciążące na właścicielu pojazdu oraz wpływają na zakres danych gromadzonych przez organ, dostępnych m.in. w centralnej ewidencji pojazdów - co leży o u podstaw wymogu dokonania zgłoszenia. Za właściciela pojazdu - w rozumieniu art. 73 ust. 1 u.p.r.d. - należy przy tym uważać każdego, komu służy prawo własności pojazdu w ujęciu cywilistycznym (art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz. U. z 2023 r., poz. 1610). Zgodnie z art. 195 Kodeksu cywilnego własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność). Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną (art. 196 § 1 Kodeksu cywilnego), przy czym współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika (§ 2).

W ocenie sądu skoro przepisy u.p.r.d., w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2024 r. nakładały na właściciela pojazdu obowiązek zawiadomienia organu rejestrującego zarówno w związku z jego zbyciem, jak i jego nabyciem to obowiązek ten należy analogicznie odnosić do zbycia i nabycia udziałów we własności pojazdu. Brak jest podstaw do przyjęcia, że w ówczesnym stanie prawnym obowiązek ten spoczywał jedynie na zbywcy udziałów we własności pojazdu, nie natomiast na nabywającym je dotychczasowym współwłaścicielu pojazdu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 6 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Wr 155/23 LEX nr 3691307).

Zatem nabycie przez skarżącego w drodze spadku 50% własności pojazdu, w efekcie czego stał się on jego jedynym właścicielem, rodziło po jego stronie obowiązek poinformowania o tym fakcie starosty.

Dodać trzeba, że treść art. 922 Kodeksu cywilnego definiuje spadek jako prawa i obowiązki zmarłego wynikające ze stosunków cywilnoprawnych, które z chwilą jego śmierci przechodzą na następców prawnych. W myśl art. 924 i 925 Kodeksu cywilnego, spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Oznacza to, że z chwilą śmierci należące do spadkodawcy prawa i obowiązki stają się spadkiem, który podlega przepisom prawa spadkowego, a data śmierci (chwila śmierci) spadkodawcy ustala, kto staje się spadkobiercą oraz co wchodzi w skład masy spadkowej. Mając na uwadze przywołane uregulowania prawne, jak i stan faktyczny ustalony w sprawie, należy przyjąć, że momentem nabycia spadku przez skarżącego była data śmierci jego ojca, tj. 16 czerwca 2021 r. Wydane zaś i dołączone do akt postępowania prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w P. I Wydział Cywilny z 20 października 2022 r. sygn. akt [...] stwierdzające nabycie spadku, ma wyłącznie charakter deklaratoryjny. Data uprawomocnienia się tego postanowienia stanowi zaś moment, od którego należy liczyć 60-dniowy termin na zgłoszenie nabycia pojazdu przez spadkobiercę, o jakim mowa w art. 78 ust. 2 pkt 2 u.p.r.d. W świetle zatem bezspornych okoliczności faktycznych, tj. tego, że przedmiotowe orzeczenie jest prawomocne od 28 października 2022 r. oraz że informację o nabyciu udziałów w spornym pojeździe strona złożyła do organu rejestrującego 1 lutego 2023 r., stwierdzić należy, że trafnie organy przyjęły, że skarżący uchybił terminowi do poinformowania starosty o nabyciu pojazdu. Niedokonanie w terminie przedmiotowego zgłoszenia wypełnia zaś przesłankę nałożenia kary na podstawie art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. Co więcej obowiązek ten, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie był także zniesiony przez to, że skarżący w niedługim czasie po nabyciu pojazdu, przystąpił do jego demontażu i doszło do jego wyrejestrowania. Skarżący nie wątpliwie nabył bowiem pojazd i miał obowiązek zawiadomić o tym w określonym terminie, niezależnie od tego, co ze swoją własnością następnie uczynił.

Przechodząc do oceny stanowiska organu w kwestii nałożonej kary sąd uznał, że organy nie w pełni prawidłowo rozważyły podstawy do odstąpienia od ukarania na podstawie art. 189f §1 k.p.a.

W świetle utrwalonego już stanowiska sądów administracyjnych powołany przepis ma zastosowanie w sprawie dotyczącej kary przewidzianej w art. 140mb u.p.r.d. "Ani przepisy ustawy u.p.r.d., ani też przepisy działu III Ordynacji podatkowej, nie zawierają uregulowań dotyczących odstąpienia od wymierzenia kar. Przepisy tej ustawy (art. 140n ust. 4 p.r.d.) regulują przesłanki wymiaru kary administracyjnej, przy jednoczesnym braku uregulowań w zakresie np. odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Okoliczność ta, przy uwzględnieniu treści reguły kolizyjnej z art. 189a § 2 k.p.a. in fine daje podstawy do wyrażenia poglądu co do powinności stosowania normy z art. 189f k.p.a. na tle spraw związanych z nakładaniem kar pieniężnych w trybie przepisów p.r.d. Przy uwzględnieniu zatem "odpowiedniego" stosowania przepisów Ordynacji podatkowej, jak również przy zastrzeżeniu, że przepisy tej ustawy nie określają np. warunków odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej (co oczywiste), w sprawie należało m.in. przyjąć, że stosowanie na gruncie u.p.r.d. przepisu art. 189f k.p.a. jest nie tylko wymagane, ale i zgodne z intencją ustawodawcy, którego zamysłem było ujednolicenie zasad wymiaru kar pieniężnych w systemie prawa, za wyjątkiem przypadków uregulowania tych kwestii w przepisach odrębnych. Skoro, jak wspomniano wyżej przepisy odrębne (u.p.r.d. i Ordynacji podatkowej poprzez odpowiednie stosowanie w rozumieniu art. 140n ust. 6 u.p.r.d.) nie regulują kwestii odstąpienia od wymierzenia kary, w sprawie należało zastosować art. 189f k.p.a." (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 7 kwietnia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 2261/20, LEX nr 3178790; wyrok WSA we Wrocławiu z 6 lutego 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 155/23, LEX nr 3691307).

Zgodnie z art. 189f § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:

1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub

2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

Przepis art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., dla odstąpienia od nałożenia kary, wymaga wystąpienia dwóch przesłanek: znikomej wagi naruszenia oraz zaprzestania naruszenia prawa. Przy tym ustawodawca nie wskazał okoliczności, którymi organ powinien kierować się przy dokonywaniu oceny, czy w danej sprawie mamy do czynienia ze znikomym naruszeniem prawa, czy też nie. Instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa, polegające na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu) o charakterze administracyjnym. Stwierdzenie naruszenia prawa musi być więc wykazane i stanowi punkt wyjścia do oceny, czy istnieje podstawa odstąpienia od nałożenia kary. Sam fakt zaistnienia deliktu administracyjnego sankcjonowanego karą pieniężną, nie może więc wykluczać uznania naruszenia prawa za znikome. Ustawodawca nie wyjaśnił przy tym, jakie przypadki naruszenia prawa można uznać za znikome. W piśmiennictwie wyróżnia się natomiast stopnie naruszenia prawa, takie jak: naruszenie kwalifikowane, naruszenie, które nie ma ciężaru kwalifikowanego, ale dla zachowana porządku prawnego jest istotne oraz naruszenie prawa nieistotne. Za naruszenie nieistotne uznaje się naruszenie przepisów, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 969).

W piśmiennictwie wskazuje się również, że oceniając czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" należy odwołać się do przesłanek wymierzenia kary administracyjnej określonych w art. 189d pkt 1 k.p.a., który nakazuje przy ocenie wagi naruszenia prawa kierować się tym, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną, wskazując że jeżeli konkretne naruszenie prawa:

- wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna;

- wywołało (lub mogło wywołać) sporadyczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa nie jest znaczna;

- wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma

Wyznacznikiem zatem stopnia ciężkości/znikomości naruszenia prawa powinno być zatem zagrożenie celu ustawowego i dobra chronionego regulacjami nakładającymi sankcjonowany obowiązek (por. np. wyrok WSA we Wrocławiu

z 6 lutego 2024 r. o sygn. akt III SA/Wr 155/23, LEX nr 3691307, wyrok WSA

w Szczecinie z 27 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 281/24, LEX nr 3722119).

W ocenie sądu, celem regulacji nakładającej obowiązek informowania starosty o zbyciu i nabyciu pojazdu było dążenie m.in. do poprawy warunków legalnego obrotu pojazdami. Przepis art. 140mb u.p.r.d. został dodany przez art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (tekst jedn. Dz. U. poz. 1579; dalej ustawa zmieniająca) i wszedł w życie 1 stycznia 2020 r. (art. 27 pkt 1 ustawy zmieniającej). W uzasadnieniu projektu ww. ustawy zmieniającej (druk sejmowy VIII.3495) wskazano, że wprowadzone w u.p.r.d. zmiany mają na celu poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjności danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów. Ustawodawca założył więc, że taki instrument prawny przyczyni się do poprawy przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku złożenia wniosku o rejestrację, wyrejestrowanie pojazdu w określonym terminie czy też ustawowego terminu zawiadomienia o nabyciu, zbyciu pojazdu czy zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym, zwłaszcza że wprowadzono sankcję za niedopełnienie tych obowiązków, dodając art. 140mb u.p.r.d. statuujący kary za naruszenie powyższych obowiązków.

Centralna Ewidencja Pojazdów (CEP) stanowi jeden z fundamentalnych elementów Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPIK). W ewidencji gromadzi się dane i informacje o pojazdach zarejestrowanych oraz ich właścicielach i niektórych posiadaczach, a także informacje wymagane do dopuszczenia pojazdu do ruchu oraz informacje o wydawanych dokumentach i oznaczeniach pojazdu.

Zdaniem sądu, przy ocenie naruszenia dobra prawem chronionego należy jednak mieć na względzie to, że ewidencje nie są celem samym w sobie, ale narzędziem do realizacji celu jakim jest ograniczenie negatywnych zjawisk społecznych w obrocie pojazdami. Z tego względu w ocenie sądu nie można uznać za wystarczające powołanie się przez organy na cel jakim jest dążenie do poprawy warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji, bez wyjaśnienia w jaki sposób w tej konkretnej sytuacji wpływa to na realizację celów, dla których taki obowiązek przewidziano.

Specyfika sytuacji skarżącego polega bowiem na tym, że pomimo iż w drodze spadku nabył 50% własności pojazdu, w efekcie czego stał się on jego jedynym właścicielem, to jego właścicielem, figurującym w powyższych rejestrach i znanym organowi był już wcześniej. Na nim też już wcześniej ciążyły rozmaite obowiązki, w tym w zakresie normowanym ustawą z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2056 - vide art. 18-20 tej ustawy) i objętym zakresem normowania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.Urz. UE.L z 2000 r., poz. 269.34.). W ocenie sądu specyficzny stan faktyczny, w którym zmiana w obrębie prawa własności polegała wyłącznie na ograniczeniu kręgu już znanych organowi podmiotów, nie został w niniejszej sprawie skonfrontowany z celami ustawy. Obligatoryjny charakter nakładanej kary nie może w ocenie sądu sam przez się przemawiać za brakiem znikomości naruszenia prawa.

Zdaniem sądu w kontrolowanej sprawie organy nie oceniły w kontekście art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w sposób wystarczający, ani wagi naruszenia przez skarżącego prawa (w zakresie zagrożenia legalnego obrotu pojazdami w Polsce), ani tego, że ostatecznie strona wykonała obowiązek zawiadomienia o nabyciu pojazdu (tyle, że z uchybieniem terminu), przez co zaprzestała naruszania prawa. Pominięcie powyższych kwestii przez orzekające w sprawie organy, a w konsekwencji zaniechanie wyczerpującego ustalenia przesłanek, o jakich mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., stanowiło uchybienie dające podstawy do wyeliminowania wydanych w sprawie decyzji z obrotu prawnego.

Nie przesądzając wyniku sprawy, organy ponownie ją rozpoznając powinny zatem wskazać czy i w jaki sposób opóźnienie skarżącego w dopełnieniu obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu mogło w jego sytuacji rzeczywiście spowodować naruszenie konkretnych dóbr chronionych przepisami u.p.r.d. pamiętając, że kara z art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. nie ma charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. W ocenie sądu organy winny także rozważyć, czy nałożenie kary pieniężnej w okolicznościach sprawy realizuje cel ustawowy - poprawy warunków obrotu pojazdami, czy nie naruszałoby wywodzonej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasady proporcjonalności, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu z jednoczesnym uwzględnieniem, że z dniem 1 stycznia 2024 r. ustawodawca w ogóle zrezygnował z obciążenia właściciela pojazdu obowiązkiem zgłoszenia nabycia pojazdu, przyjmując za wystarczające z punktu widzenia realizacji celów ustawy nałożenie tego obowiązku wyłącznie w związku ze zbyciem pojazdu. Świadczy to, zdaniem sądu, o tym, że niezgłoszenie nabycia pojazdu zostało przez samego ustawodawcę ocenione jako nieistotne z punktu widzenia realizacji celów informacyjnych, w tym zapewnienia aktualności i integralności danych zawartych w rejestrach, o których była mowa wyżej.

Mając na uwadze powyższe sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

a.kr