Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 882/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 174 pkt 1 i 2, art. 182 § 2, art. 183 § 1 i 2, art. 184
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1032/23 w sprawie ze skargi R. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 11 kwietnia 2023 r., nr SKO-NP-4115-15/23 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 15 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1032/23, oddalił skargę R.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 11 kwietnia 2023 r., nr SKO-NP-4115-15/23, w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z 16 listopada 2022 r. R.R. (dalej – skarżąca, skarżąca kasacyjnie), reprezentowana przez adwokata, wystąpiła do Wójta Gminy M. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A.R.

Wójta Gminy M. decyzją z 14 grudnia 2022 r., nr 5231/001796/ŚP-75/12/2022, odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, podnosząc, że skarżąca nie spełnia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ze względu na niespełnienie kryterium określonego w art. 17 ust. 1b tej ustawy.

Od powyższej decyzji skarżąca, reprezentowana przez adwokata, pismem z 19 grudnia 2022 r. złożyła odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z 11 kwietnia 2023 r., nr SKO-NP-4115-15/23, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

SKO wskazało, matka skarżącej A.R., ur. 22 lutego 1942 r., legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. z 28 kwietnia 2022 r., nr ZO.8321.1.194.2022, została zaliczona od 21 lutego 2022 r. na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności.

Kolegium nie zgodziło się z organem I instancji w kwestii zaistnienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej – u.ś.r.). W ocenie Kolegium, okoliczność, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, tj. A.R. powstała w okresie późniejszym niż wymaga tego art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, że osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium nie zakwestionowało faktu sprawowania przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką. Nie mniej jednak, w ocenie organu odwoławczego, w realiach sprawy brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca kiedykolwiek pracowała, czy też prowadziła gospodarstwo rolne i zrezygnowała z zatrudnienia, czy też go nie podejmuje w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką. Ponadto, w ocenie Kolegium, wykazany przez skarżącą zakres opieki, nie ma charakteru tego rodzaju, żeby zmuszał ją do definitywnej rezygnacji z podejmowania aktywności zawodowej choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, biorąc pod uwagę również to, że są jeszcze inne osoby zobowiązane do współudziału w opiece nad niepełnosprawną matką oraz istnieje możliwość skorzystania z usług opiekuńczych świadczonych przez państwo.

Kolegium podkreśliło, że czynności takie jak: pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, podanie leków, przygotowanie posiłków, organizowanie wizyt lekarskich, robienie zakupów, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej. Czynności te to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Kolegium zaznaczyło, że osoba wymagająca opieki jest sprawna ruchowo, kontaktowa, nie wymaga sprawowania stałego nadzoru.

W ocenie Kolegium wykazany zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką, jest do pogodzenia z jednoczesnym podjęciem zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Kolegium wskazało, że oprócz skarżącej zobowiązanymi do alimentacji są jeszcze pozostałe dzieci A.R., tj.: córka M.L. – pracuje zawodowo, syn P.R. – jest po wypadku i pobiera rentę chorobową, jest częściowo niezdolny do pracy.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu skarżąca, zastępowana przez adwokata, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który powołanym na wstępie wyrokiem z 15 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1032/23, oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podzielił w całości stanowisko Kolegium.

Sąd wskazał, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Tymczasem stan faktyczny sprawy wskazuje, że matka skarżącej niewątpliwie jest osobą z wieloma schorzeniami i wymaga wsparcia, ale jednak nie jest osobą obłożnie chorą, bez kontaktu, czy też z objawami wymagającymi ciągłej obecności opiekuna. Samodzielnie przemieszcza się po mieszkaniu, a jej stan nie wskazuje aby była ona zależna od drugiej osoby w stopniu uniemożliwiającym pozostawienie jej samej w domu na część dnia. Opieka sprawowana przez skarżącą, nie ma więc takiego charakteru, żeby zmuszała ją do definitywnej rezygnacji i niepodejmowania jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Także z analizy częstotliwości czynności opiekuńczych podejmowanych przez skarżącą względem matki jednoznacznie wynika, że skarżąca podejmuje czynności opiekuńcze w razie potrzeby, a nie stale, ciągle. Ponadto nie sposób przyjąć, aby takie czynności jak: przygotowanie posiłków, pomoc w ubieraniu, gotowanie, wyjazdy do lekarzy, wykupywanie leków i pomoc w ich zażywaniu mogły być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej. Również pomoc w czynnościach higienicznych jest wykonywana zwykle w określonych porach dnia lub raz na jakiś czas, a zatem i ta czynność nie ma charakteru ciągłego. Są to typowe czynności dnia codziennego, które mogą być wykonywane przez osoby na co dzień pracujące zawodowo i wykonujące je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, mające pod opieką starszych zwykle schorowanych rodziców. Do tego rodzaj i charakter tych czynności mieści się w zakresie prawidłowych relacji rodzinnych jakie występują pomiędzy rodzicem, a dzieckiem. Również okoliczność, że skarżąca nie mieszka z matką w zestawieniu ze stanem matki i zakresem opieki skarżącej wskazuje, że charakter opieki sprawowanej przez skarżącą nie wypełnia przesłanek przewidzianych w ustawie dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższe, w ocenie Sądu, wskazuje, że w sytuacji skarżącej nie zachodzi okoliczność braku możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia z uwagi na potrzebę sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Okoliczności sprawy nie wskazują również, że skarżąca zrezygnowała z pracy z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką. Skarżąca nie wykazała aby kiedykolwiek była osobą aktywną zawodowo, wskazała jedynie, że jest osobą zarejestrowaną w urzędzie pracy.

Poza zasadniczą przyczyną odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. brakiem związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem przez skarżącą pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, Sąd wskazał, że skarżąca ma trójkę rodzeństwa, a przynajmniej co do jednej z sióstr – M. nie wykazano, aby istniały obiektywne przeszkody we wspieraniu skarżącej w opiece nad matką w ramach ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego względem matki. Nie są takimi praca zawodowa, czy zamieszkiwanie w innej miejscowości.

Możliwe jest zatem takie ułożenie stosunków rodzinnych, aby dzieci osoby niepełnosprawnej - w wybranej przez siebie formie - współuczestniczyły w opiece nad matką. Zwłaszcza, że siostra skarżącej M. zamieszkuje zaledwie kilkanaście kilometrów od matki.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, zastępowana przez adwokata, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej - p.p.s.a.) Sądowi I instancji:

I) naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż zakres sprawowanej przez stronę skarżącą opieki nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia oraz że między rezygnacją lub niepodejmowaniem przez stronę skarżącą zatrudnienia nie występuje zawiązek przyczynowy;

2) art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dziecku osoby niepełnosprawnej konieczne jest wykazanie iż pozostałe dzieci niepełnosprawnej są obiektywnie niezdolne do sprawowania opieki i wywiązywania się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego, podczas gdy prawidłowa wykładania tego przepisu nakazuje przyjąć iż możliwości realizacji obowiązku alimentacyjnego przez pozostałe osoby zobowiązane w tym samym stopniu pozostaje bez wpływu na prawo wnioskodawcy do świadczenia pielęgnacyjnego.

II) naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, tj.:

1) art. 135 p.p.s.a. poprzez niewzięcie pod uwagę całości materiału dowodowego w sprawie, czego skutkiem było niesłuszne oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. oraz uznanie, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa;

2) art. 151 p.p.s.a. poprzez niesłuszne oddalenie skargi podczas gdy zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., bowiem organ odwoławczy orzekł jednoznacznie sprzecznie z zebranym materiałem dowodowym oceniając go zupełnie dowolnie, czym naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów zdecydowanie wykraczając poza granice tej swobody.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie, zrzekając się przeprowadzenia rozprawy, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej - p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem pełnomocnik skarżącej kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ w ustawowym terminie nie zażądał jej przeprowadzenia. Dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., tj. naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania.

Co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Jednak w rozpoznawanej sprawie zarzuty te w sposób bezpośredni związane są z zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, stąd też ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny podnoszonego naruszenia przepisów postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do poprawności dokonanej przez Sąd Wojewódzki wykładni prawa materialnego.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu stanowiły przepisy u.ś.r., regulujące warunki i zasady przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zauważenia wymaga, że na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wprowadzono definicji legalnej pojęć "opieki" ("sprawowania opieki" czy "wykonywania opieki"). Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres opieki lub jej charakter. Zawarte w art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazania konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji dotyczą jedynie wymogów orzeczenia o niepełnosprawności. Musi to być stała w sensie trwałości, względnie długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, powtarzalna opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności opiekuńczych umożliwiających egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka, zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą opieka jest sprawowana, których bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Z tego względu oceny zakresu opieki sprawowanej przez wnioskodawcę, uprawniającej do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, należy każdorazowo dokonywać z uwzględnieniem całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej opieki, w tym m.in. rodzaju jej niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia.

Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też tylko za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Stąd też w judykaturze prezentowany jest pogląd, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres wykonywanej opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, gdyż realizacja tego celu nie jest możliwa bez powstrzymania się od podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11). Zdaniem Sądu, nie chodzi tu jednak o niemożliwość fizyczną podjęcia jakiejkolwiek innej aktywności, lecz przeszkodę życiowo-organizacyjną związaną z koniecznością wykonywania czynności opiekuńczych w określonych porach dnia i tygodnia, jak również stałego czuwania i pozostawania w pełnej gotowości do wykonywania niezbędnej pomocy w ramach wykonywanej opieki. Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać na to, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia (zob. wyrok NSA z 22 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21).

Jak wynika z akt sprawy matka skarżącej (ur. w 1942 r.) legitymuje się orzeczeniem wydanym na stałe przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. z 28 kwietnia 2022 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, w którym stwierdzono, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 21 lutego 2022 r. oraz, że wymaga ona konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Z wywiadu środowiskowego wynika, że matka skarżącej jest osobą starszą, choruje na raka jelita grubego, z czym wiążą się ostre bóle brzucha, wymioty oraz słabość i zawroty głowy. Poza tym ma różne dolegliwości związane z cukrzycą, choruje też na zapalenie stawów. Jest sprawna ruchowo, porusza się sama w obrębie domu. Mieszka z wnukiem i jego rodziną, a także ze swoją córką G., która jest po udarze i wymaga rehabilitacji. Skarżąca pomaga matce się ubrać i umyć, przygotowuje i podaje posiłki, sprząta, robi zakupy, wykupuje i podaje leki, mierzy ciśnienie, codziennie smaruje i oklepuje matkę, umawia wizyty i jeździ z matką do lekarzy, załatwia wszystkie sprawy urzędowe, także chodzi na spacery.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, opisany wyżej zakres i rodzaj czynności, które sprawuje skarżąca w związku z opieką nad niepełnosprawną matką nie pozwala przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Podkreślić trzeba, iż skarżąca nie mieszka z matką, przychodzi do niej w ciągu dnia. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby matka skarżącej była osobą całkowicie niesamodzielną, leżącą. Jest sprawna ruchowo, w obrębie domu porusza się samodzielnie, a jedynie wychodzi na spacery ze skarżącą. Jest w stanie samodzielnie dotrzeć do łóżka, położyć się i wstać. Nie jest cewnikowana, pampersowana ani dokarmiana dożylnie. Może samodzielnie przygotować sobie prosty posiłek i samodzielnie też spożywa przygotowane jej posiłki i lekarstwa. Samodzielnie załatwia także potrzeby fizjologiczne.

Niewątpliwie zatem opisany powyżej zakres i rodzaj czynności opiekuńczych ogranicza, jednak nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia przez skarżącą, chociażby w niewielkim zakresie. Wykonywane wobec matki czynności stricte opiekuńcze (podawanie leków, pomoc w ubieraniu i umyciu, smarowanie i oklepywania) należą do czynności tego rodzaju, że przy odpowiedniej organizacji dnia nie uniemożliwiają podjęcia aktywności zawodowej w określonym wymiarze.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 17 ust. 1 pkt. 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie okazał się nietrafny.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowe jest natomiast stanowisko Sądu I instancji dotyczące uznania, że skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na fakt posiadania przez nią rodzeństwa zobowiązanego w takim samym stopniu do alimentacji względem matki. Kwestia ta była wielokrotnie podnoszona w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ukształtowane już orzecznictwo stanęło na stanowisku, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa tego, która z osób, tj. czy skarżący, czy może ktoś z rodzeństwa, winna sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. W takiej sytuacji nie powinno być podważane, iż rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie. W sytuacji zatem, gdy jeden z uprawnionych w pierwszej kolejności członków rodziny zwraca się o przyznanie takiego świadczenia, to nie ma podstaw pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inni członkowie rodziny w takim samym stopniu zobowiązani do alimentacji. Ustawodawca takiego wymogu nie przewidział w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej. Wymóg ten dotyczy jedynie osób z różnych grup alimentacyjnych. W stosunku do pozostałych sytuacji znajdą zastosowanie ogólne zasady i przesłanki przyznawania tego świadczenia, a wśród nich przesłanka faktycznego sprawowania opieki. Zatem w sytuacji, gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad krewnym (matką) i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że żyją inni członkowie rodzeństwa, którzy również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyroki NSA z: 9 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1397/23, 9 maja 2024 r., sygn. akt 1407/23; 9 maja 2024 r., sygn. akt 1471/23; 13 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 127/23; 30 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 781/22; 9 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 2449/22; 5 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1576/22; 28 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 925/21). Stwierdzić zatem trzeba, że z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wynika, aby przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była okoliczność istnienia, oprócz skarżącej, rodzeństwa uprawnionego do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Okoliczność ta, nie mogła jednak skutecznie podważyć prawidłowego rozstrzygnięcia Sądu I instancji.

Nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzutu naruszenia art. 135 p.p.s.a. wskazać bowiem należy, że przepis ten ma zastosowanie, w sytuacji gdy sąd stosując przewidziane ustawą środki w stosunku do zaskarżonego aktu, dostrzeże możliwość końcowego załatwienia sprawy poprzez wzruszenie także innych aktów wydanych w granicach sprawy. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca, gdyż Sąd I instancji nie uchylił zaskarżonego aktu, zatem nie mógł stosować wymienionego przepisu. Przepis art. 135 p.p.s.a. nie znajduje bowiem zastosowania w razie oddalenia skargi przez sąd I instancji.

Nieskuteczny okazał się również zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., albowiem z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że organ odwoławczy w sposób wszechstronny i wnikliwy przeprowadził postępowanie wyjaśniające, prawidłowo rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy, nie przekraczając przy tym zasady swobodnej oceny dowodów.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 182 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.