Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 298/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1455
law: Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi P. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...], Burmistrz J. (zwany dalej także "Burmistrzem") odmówił P. I. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną A. I., przywołując w podstawie rozstrzygnięcia m.in. art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111. z późn. zm., dalej zwana także "u.ś.r.").

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w dniu [...] sierpnia 2020 r. P. I. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną A. I., legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu s/s Orzekania o Niepełnosprawności w J. o znacznym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...]). W ramach przeprowadzonego postępowania ustalono, że wnioskodawca P. I. jest osobą uprawnioną do pobierania renty socjalnej, przyznanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2020r. (nr [...]) oraz, że orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] marca 2020 r. uznany został za trwale całkowicie niezdolnego do pracy. Na podstawie przeprowadzonego w dniu [...] września 2020 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że P. I. opiekuje się żoną, a konieczność sprawowania tej opieki uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia. Ustalono, że są inne osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec A. I., tj. jej rodzice, z którymi jednak nie ma ona kontaktu.

Burmistrz podkreślił, że w art. 17 ust. 5 u.ś.r. określono przesłanki wykluczające możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem organu przywołany przepis enumeratywnie wymienia osoby nieuprawnione do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, a wśród nich ustawodawca wymienił także osobę posiadającą prawo do renty socjalnej. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Nadto, przywołując treść art. 17 ust. 1 u.ś.r., Burmistrz zauważył, że podstawową przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma stanowić substytut wynagrodzenia za pracę, którego nie może uzyskiwać osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Toteż świadczenie pielęgnacyjne może przysługiwać jedynie osobom zdolnym do zatrudnienia, które realnie mogłyby i chciałyby podjąć zatrudnienie, jednak z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nie mogą tego zatrudnienia podjąć. Burmistrz uznał, że w niniejszej sprawie nie ziściła się podstawowa przesłanka dla przyznania P. I. świadczenia pielęgnacyjnego, tj. niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad żoną A. I., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto, Burmistrz stwierdził, że wystąpiła negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., która wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż jako sprawujący opiekę nad żoną P. I. posiada prawo do renty socjalnej. Toteż, wobec niespełnienia podstawowej przesłanki pozytywnej i spełnienia się jednej z taksatywnie wymienionych przez ustawodawcę przesłanek negatywnych, Burmistrz odmówił P. I. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. P. I., zastępowany przez pełnomocnika profesjonalnego, wniósł odwołanie od powyższej decyzji Burmistrza z dnia [...] września 2020 r., zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., polegającą na pominięciu celów u.ś.r. i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez P. I. renty socjalnej stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wniesiono o uchylenie w całości decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie P. I. świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że przy rozpoznaniu sprawy organ pominął art. 27 ust. 5 u.ś.r., z którego wynika, że przy zbiegu uprawnień do świadczeń z wymienionej ustawy, wnioskodawcy przysługuje prawo do wyboru korzystniejszego świadczenia. Wskazano, że przepis ten wszedł w życie w dniu [...] stycznia 2016 r., zatem w dacie złożenia wniosku P. I. mógł dokonać wyboru przysługującego mu świadczenia. Podniesiono, że P. I. korzysta z renty socjalnej, bowiem dotychczasowe regulacje prawne uniemożliwiały mu skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem kwestia jego wyboru, ale sytuacja wymuszona okolicznościami. Podkreślono, że z treści oświadczenia wnioskodawcy wynika jednoznacznie intencja wyboru świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego oraz świadomość konieczności zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego (renty socjalnej).

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej także "Kolegium") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że przesłanki przyznania, wysokość oraz zasady wypłacania świadczenia pielęgnacyjnego zostały opisane w art. 17 u.ś.r. Przywołując brzmienie art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. Kolegium stwierdziło, że bezsporne jest to, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki na nad niepełnosprawną A. I. ubiega się jej mąż, na którym ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny wobec A. I. w rozumieniu Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jednakże, Kolegium uznało, że w okolicznościach sprawy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać przyznane z powodu wystąpienia negatywnej przesłanki wskazanej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Jak wskazało Kolegium, bezsporne jest to, że P. I. z wnioskiem o przyznanie świadczenia wystąpił w dniu [...] sierpnia 2020 r., mając ustalone prawo do renty socjalnej. Domagał się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy pobieraną emeryturą (rentą socjalną) a aktualną kwotą świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium zauważyło, że odnośnie przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu otrzymywania renty socjalnej, w poprzedniej decyzji z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...], wskazano, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, stwierdził, że w zakresie, w jakim stanowi on, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zd. drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji R.P. Trybunał Konstytucyjny przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne, bowiem prowadzi do wyłączenia opiekunów - rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo iż sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym. Kolegium wskazało wtedy także na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] czerwca 2020 r., sygn. I OSK [...], w którym zwrócono uwagę na potrzebę zastosowania dyrektyw wykładni systemowej, celowościowej oraz funkcjonalnej w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. W ocenie Sądu, wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto) pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego jednoznacznie określa kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał zatem na rozwiązanie, polegające na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Zdaniem Sądu, warunkiem niezbędnym do przyznania tego świadczenia jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z tych świadczeń. Kolegium uwypukliło, że wskazało w swojej poprzedniej decyzji, iż zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia [...] grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 53), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Regulacja taka znajduje się także w art. 27 ust. 5 u.ś.r., gdzie ustawodawca w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Jednak nie ma jednego przepisu regulującego zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy. Kolegium zwróciło uwagę na orzecznictwo sądów administracyjnych, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać a pobiera rentę, powinna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń i zrezygnować z pobierania świadczenia niższego, to jest w niniejszej sprawie - renty socjalnej. W tym przypadku swój wybór może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie Kolegium, mimo że P. I. został poinformowany o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, takiego dokumentu nie przedłożył w toku postępowania przed Burmistrzem, jak również w toku postępowania odwoławczego, co stanowi negatywną przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Pismem z dnia [...] marca 2021 r. P. I. (zwany dalej także "skarżącym"), zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., polegającą na pominięciu celów tej ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna renty socjalnej stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze sformułowano wnioski o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza J., o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że rozpatrując przedmiotową sprawę organy poprzestały na literalnym brzmieniu treści art. 17 ust 5 pkt 1 lit a u.ś.r. i przyjęły, że skoro skarżący ma ustalone prawo do renty socjalnej, to nie przysługuje mu świadczenie pielęgnacyjne. Skarżący podniósł, że poprzestanie na wykładni językowej normy zawartej w dyspozycji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. może prowadzić do takiego wniosku. Jednakże, zdaniem skarżącego, zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do takiego rozumienia tego przepisu, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do renty socjalnej, gdy uprawniony przy zbiegu uprawnień do tych świadczeń nie złoży oświadczenia o rezygnacji z prawa do renty. Skarżący przywołał także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK [...], w którym wskazano, że zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne, stałoby w sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), a także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji). Zwrócono także uwagę na to, że Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie stoi konsekwentnie na stanowisku, iż obowiązkiem ustawodawcy jest stanowienie prawa, które będzie urzeczywistniało zasadę sprawiedliwości społecznej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, co oznacza, że w zasadzie sąd administracyjny rozpoznając merytorycznie skargę nie przyznaje wnioskowanych świadczeń. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej: p.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną.

Materialnoprawną podstawą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest art. 17 ust. 1 u.ś.r., który stanowi:

"Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji."

Świadczenie pielęgnacyjne z powołanego przepisu nie przysługuje, gdy zostanie spełniona choćby jedna z przesłanek wymienionej w ust. 5 powołanego przepisu:

"Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) (uchylony);

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej."

Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego musi poprzedzać szczegółowa analiza warunków, jakie muszą zostać spełnione łącznie. Przede wszystkim, należy zwrócić uwagę na część wspólną art. 17 ust. 1 u.ś.r., w którym ustawodawca precyzyjnie określa kto jest uprawniony do przyznania tego świadczenia. Ustawodawca stanowi o konieczności rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osoby, o których mowa w pkt 1 - 4 celem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Osoba ubiegająca się o przedmiotowe świadczenie musi więc zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem słowa "rezygnacja", oznacza ono: "zrzeczenie się czegoś, odstąpienie od czegoś [rzeczownik]; zrzekać się czegoś dobrowolnie, odstępować od czegoś, dawać za wygraną [czasownik]" (Popularny słownik języka polskiego PWN, red. E. Sobol, Warszawa 2003, s. 846.)

Zgodnie z powołaną definicją rezygnacji, wnioskodawca musi celowo, intencjonalnie zaprzestać wykonywania pracy w formach prawem przewidzianych, z którego tytułu otrzymuje wynagrodzenie, przy czym wynagrodzenie należy wykładać szeroko. Z kolei, jako znaczenie słowa "podjąć" rozumie się: "przedsięwziąć, postanowić wykonywanie czegoś, zdecydowanie się na coś, wziąć coś na siebie, rozpocząć np. obowiązki, pracę, zadanie" (Popularny słownik języka polskiego PWN, red. E. Sobol, Warszawa 2003, s. 692). Część wspólna przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowi o tym, że wnioskodawca nie podejmuje pracy, a więc należy wziąć pod uwagę negację powołanej definicji "podjąć", co prowadzi do wniosku, że wnioskodawca nie rozpoczyna pracy, nie decyduje się na realizację jakiegoś zadania.

Pomimo tego, że przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zostały określone w art. 17 ust. 5 u.ś.r., niespełnienie okoliczności, o których mowa powyżej, a więc brak związku między rezygnacją z pracy tudzież jej niepodjęciem, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, stanowi także przesłankę odmowy udzielenia świadczenia, która choć nie została wprost wskazana przez ustawodawcę, to jednak w wyniku dokonania wykładni funkcjonalnej, dochodzi do wyinterpretowania kolejnej przesłanki, która w myśl normatywnej koncepcji źródeł prawa, należy do systemu prawnego jako norma prawna wywnioskowana z innej normy prawnej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego: "Podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga" (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2792/16, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Z kolei w innym wyroku, ten sam Sąd stwierdził: "Wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy z 2003 r. o świadczeniach rodzinnych prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te, decydując się na sprawowanie opieki, pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa. Świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej" (wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19, zob. także wyrok NSA z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt I OSK 695/17, CBOSA). W orzecznictwie podkreśla się, że istnieje bezpośredni związek pomiędzy rezygnacją z pracy, a podjęciem się sprawowania opieki. Tylko w sytuacji, gdy przyczyną zaprzestania wykonywania pracy zarobkowej jest podjęcie się sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ustawodawca przyznaje prawo do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. "Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sprawowanie opieki jest zatem wyłącznym powodem rezygnacji z zatrudnienia; rezygnacja zaś z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy" (wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 940/19, CBOSA).

Sąd orzekający w sprawie niniejszej w całości podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w wyroku z dnia 30 listopada 2020 r. w sprawie I OSK 1334/20 (CBOSA). W wyroku tym podkreślono, że w nauce prawa przyjmuje się, iż "mimo jednoznaczności językowej, wykładnię należy kontynuować, a w razie konfliktu oddać pierwszeństwo rezultatowi otrzymanemu wedle dyrektyw funkcjonalnych, jeśli rezultat językowy burzy podstawowe założenia o racjonalności prawodawcy, zwłaszcza o jego spójnym systemie wartości" (por. M. Zieliński, Wybrane zagadnienia wykładni prawa, Państwo i Prawo 2009, nr 6, s. 9, dostępny w Systemie Prawnym Lex). Treść analizowanego przepisu jest jasna, a wynik wykładni systemowej i funkcjonalnej nie zaprzecza jego jednoznaczności językowej. Podkreślić należy, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. A. Kawecka, K. Małysa-Sulińska, J.Sapeta /w:/ K. Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych - komentarz do art. 17, lex 2015). Ten cel nie może być zrealizowany w sytuacji gdy dana osoba ma ustalone prawo do emerytury.

W opinii składu orzekającego w niniejszej sprawie rozważania te zachowują aktualność także w odniesieniu do osób mających ustalone prawo do renty socjalnej.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1300) renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało:

1) przed ukończeniem 18. roku życia;

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25. roku życia;

3) w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.

Taka konstrukcja świadczenia sprawia, że jest ono dedykowane osobom całkowicie niezdolnym do pracy i które co do zasady – ze względu na wiek, w jakim powstała niezdolność do pracy – nigdy w zatrudnieniu nie pozostawały. Stoi to w sprzeczności z wymogiem rezygnacji z zatrudnienia jako przesłanką prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić też należy, że w wypadku pobierania renty socjalnej ustawodawca przewidział bardziej restrykcyjne warunki jej zawieszania w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, niż ma to miejsce w wypadku renty z tytułu niezdolności do pracy. Jest to o tyle zrozumiałe, że świadczenie to przeznaczone jest dla osób całkowicie niezdolnych do pracy i pozbawionych doświadczenia zawodowego.

Podkreślić też należy, że w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności skarżącego wskazano, że jest on niezdolny do zatrudnienia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że w wypadku skarżącego nie wykazana została przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, bądź niepodejmowania zatrudnienia; zaistniała także przesłanka negatywna - ustalenie prawa do renty socjalnej. W takim przypadku podnoszone w skardze argumenty odnośnie konieczności przeprowadzenia prokonstytucyjnej wykładni przepisów uznać należy za chybione.

Sąd miał na uwadze, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium stanęło na stanowisku, że przyczyną dla której należało skarżącemu odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego był brak złożenia przez niego oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do renty socjalnej. Stanowisko to z przyczyn wyżej wymienionych należało uznać za wadliwe bowiem do czasu, gdy decyzja o przyznaniu renty socjalnej nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek zmiany okoliczności faktycznych dotyczących zmiany stanu zdrowia skarżącego (uchylenie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z [...] marca 2020 r.), zrzeczenie się prawa do renty socjalnej nie mogłoby odnieść zamierzonego skutku. Kolegium również nie zauważyło, że powoływany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyrok TK odnosił się do sytuacji faktycznej, w której osoba wnioskująca o świadczenie otrzymywała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, tymczasem podstawą do przyznania renty socjalnej jest całkowita niezdolność do pracy. Tym niemniej, wskazane wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie stanowi, w opinii Sądu, podstawy do jej uchylenia, bowiem końcowe rozstrzygnięcie okazało się prawidłowe.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.