Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 4005/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 6 listopada 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Chudek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2023 r. sprawy ze skargi [...] S. T. Sp. j. z siedzibą w J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzję z dnia 20 kwietnia 2023 r., nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej "GITD", "Organ", "Organ I/II instancji"), działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm., dalej "K.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1693 ze zm., dalej "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2539, dalej "Rozporządzenie z 22 marca 2011 r."), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201, dalej "u.t.d."), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez [...] S. T. sp. j. (dalej "Strona", "Skarżąca") od decyzji Organu I instancji o numerze [...] z dnia 18 maja 2022 roku o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1500 zł utrzymał w mocy ww. decyzję (dalej "Zaskarżona decyzja").

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GIDT wskazał, że podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

Organ ustalił następujący stan faktyczny. W dniu w dniu 7 września 2021 roku zarejestrowano przejazdy pojazdu samochodowego (ciągnik samochodowy) o numerze rejestracyjnym [...] przez:

• urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...], o godzinie 06:12:44, na odcinku drogi krajowej nr A4 Zgorzelec (granica państwowa) – Murckowska. Przejazd został zapisany pod numerem ewidencyjnym ER [...],

• urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...], o godzinie 08:24:55, na odcinku drogi krajowej nr A4 Zgorzelec (granica państwowa) – węzeł Murckowska. Przejazd został zapisany pod numerem ewidencyjnym ER [...],

• urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...], o godzinie 14:18:31, na odcinku drogi krajowej nr A4 Zgorzelec (granica państwowa) – węzeł Murckowska. Przejazd został zapisany pod numerem ewidencyjnym ER [...],

• urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...], o godzinie 14:33:24, na odcinku drogi krajowej nr A4 Zgorzelec (granica państwowa) – węzeł Murckowska. Przejazd został zapisany pod numerem ewidencyjnym ER [...].

Przejazdy zostały udokumentowane zdjęciami z urządzeń kontrolnych zainstalowanych na bramownicach zbudowanych w pasie drogowym (s.1 – 8 akt administracyjnych).

Na podstawie kontroli stacjonarnej stwierdzono, że ww. pojeździe nie znajduje się urządzenie viaBox służące do uiszczania opłat elektronicznych oraz nie został zarejestrowany w krajowym systemie elektronicznego systemu poboru opłat, co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (dalej "CEPiK") ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekracza 3,5 tony, a jego właścicielem w chwili powstania naruszenia była Skarżąca.

Powyższe ustalono w ramach prowadzonej przez GITD kontroli stacjonarnej obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Organ ustalił, że odcinek autostrady A4, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu w dniu 7 września 2021 r. został wyszczególniony w załączniku 1 pkt 3 lit. A - Zgorzelec (granica państwowa) - węzeł Murckowska, do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r.

Pismem z dnia 22 grudnia 2021 r. Organ I instancji zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

W dniu 17 stycznia 2022 roku do Organu wpłynęło pismo Strony (z dnia 12 stycznia 2022 r.), w którym Skarżąca wskazała, iż w dniu 21 lipca 2021 r. zawarła umowę na dostarczenie usług transmisyjnych poprzez system GPS/GPRS z firmą T. [...] Sp. z o.o., po czym w dniu 6 sierpnia 2021 roku zamontowała urządzenie ZSL w kontrolowanym pojeździe. Ponadto Strona dodała, iż w dniu 2 września 2021 r. zgodnie z instrukcją powiązano urządzenie do pojazdów. Do przedmiotowego pisma Strona załączyła: kopie umowy numer [...] z dnia 27 lipca 2021 r.; protokół odbioru prac z dnia 6 sierpnia 2021 r. dotyczący pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] oraz protokół odbioru prac z dnia [...] sierpnia 2021 r. dotyczący pojazdu o numerze rejestracyjnym [...].

Następnie w dniu 22 kwietnia 2022 r. do Organu I instancji wpłynęło pismo Strony (z dnia 20 kwietnia 2022 r.) w którym Strona poinformowała, że w dniu 18 października 2021 r. odbyła rozmowę telefoniczną z operatorem systemu e-Toll, który wskazał, że wszystko działa bez zarzutu. Skarżąca dodała, że dopiero po przeprowadzonej rozmowie telefonicznej nastąpił pobór opłaty elektronicznej. Do pisma załączono kopię potwierdzenia transakcji z dnia 7 września 2021 r. na kwotę 1000 zł.

GITD wskazał, że w oparciu o dokumentację znaną z urzędu, dotyczącą krajowego systemu elektronicznego poboru opłat ustalono, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany w systemie e-Toll w dniu 23 lipca 2021 r., jednakże utworzenie relacji urządzenia o numerze [...] do pojazdu o ww. numerze rejestracyjnym, które jest warunkiem umożliwiającym wniesienie opłaty elektronicznej w systemie e-Toll nastąpiło w dniu 18 października 2021 r., tj. po odnotowanych naruszeniach. W związku z powyższym w chwili przejazdów płatnym odcinkiem drogi nr A4 urządzenie nie umożliwiało wniesienie opłaty elektronicznej.

Pismem z dnia 22 kwietnia 2022 r. organ zawiadomił Stronę o uzupełnieniu materiału dowodowego o informacje pobrane z systemu elektronicznego poboru opłat.

Organ wskazał ponadto, że na podstawie pisma informacyjnego Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we [...] nr [...] z dnia 10 grudnia 2021 r., dotyczącego oznakowania autostrady A4 na odcinku Zgorzelec (granica państwowa) - węzeł Murckowska, stwierdzono, że na wskazanym odcinku nie stwierdzono uchybień w ustawieniu tabliczek informacyjnych T-34, oznaczających pobór opłaty elektronicznej.

Mając na względzie powyższe okoliczności stwierdzono, że Skarżąca korzystając z drogi publicznej w dniu 7 września 2021 r. naruszyła obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej. Konsekwencją tego było nałożenie na Stronę kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.

Spółka zaskarżyła tę decyzję wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ Zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy skarżoną decyzję własną. GITD wskazał, że na podstawie pisma informacyjnego Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we [...] nr [...] z dnia 10 grudnia 2021 r., dotyczącego oznakowania autostrady A4 na odcinku Zgorzelec (granica państwowa) - węzeł Murckowska, stwierdził, że na wskazanym odcinku nie stwierdzono uchybień w ustawieniu tabliczek informacyjnych T-34, oznaczających pobór opłaty elektronicznej. Organ II instancji wyjaśnił, że powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie następujących dowodów: zapisów ewidencyjnych o numerze ER [...], ER [...], ER [...] oraz ER [...] z systemu elektronicznego poboru opłat, danych zawartych w CEPiK, danych pobranych z systemu etoll pisma informacyjnego Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we [...] nr [...] z dnia 10 grudnia 2021 r. oraz pism złożonych przez Stronę wtoku postępowania wraz z załącznikami, a także wyjaśnień Strony zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

Organ omówił przepisy prawa, które mają zastosowanie w sprawie oraz wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Skarżąca zawarła umowę z pobierającym opłatę elektroniczną, jednakże utworzenie relacji urządzenia nr [...] do pojazdu o ww. numerze rejestracyjnym, które jest warunkiem możliwości wniesienia opłaty elektronicznej w systemie e-Toll nastąpiło w dniu 18 października 2021 r., tj. po odnotowanych naruszeniach. W związku z powyższym w chwili przejazdów płatnym odcinkiem autostrady nr A4 urządzenie nie umożliwiało wniesienie opłaty elektronicznej.

Organ ustalił, że opłata elektroniczna za przejazdy pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 7 września 2021 r. o godzinie 06:12:44, 08:24:55, 14:18:31 oraz o godzinie 14:33:24 popłatnym odcinku autostrady nr A4 nie została uiszczona. W tym dniu nie odnotowano żadnych transakcji dla urządzenia o numerze [...]. Ponadto, z zapisów ewidencyjnych o numerze ER [...],ER [...], [...] oraz ER [...] wynika, że powodem zarejestrowania powyższych naruszeń jest: "Brak transakcji wjazdowej MSP" oraz "Brak komunikacji z obu, ważna umowa nie została zidentyfikowana". W oparciu o dokumentację znaną organowi z urzędu dotyczącą krajowego systemu elektronicznego poboru opłat ustalono, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany w systemie e-Toll w dniu 23 lipca 2021 r. Konto użytkownika zostało doładowane środkami pieniężnymi w dniu 6 września 2021 r., kwotą 1000 zł (z potwierdzenia przelewu przesłanego przez Stronę wynika, że był to 7 września 2021 r. – Sąd w dalszej części będzie wskazywał datę 7 września 2021 r.). Jednakże utworzenie relacji urządzenia nr [...] do pojazdu o ww. numerze rejestracyjnym, które jest warunkiem możliwości wniesienia opłaty elektronicznej w systemie e-Toll nastąpiło dopiero w dniu 18 października 2021 r., tj. miesiąc po odnotowanych naruszeniach. W związku z powyższym, w chwili przejazdów płatnym odcinkiem drogi nr A4 urządzenie nie umożliwiało wniesienie opłaty elektronicznej. Jednakże organ zauważa, że okres w którym opłaty elektroniczne nie były uiszczane trwał co najmniej od dnia 7 września 2021 r., gdy zostało odnotowane pierwsze naruszenie do momentu zarejestrowania ostatniego naruszenia, czyli do dnia 24 września 2021 r.

GITD podkreślił, że użytkownik spostrzegając brak poboru opłaty elektronicznej z konta użytkownika systemu e-Toll powinien niezwłocznie skontaktować się z infolinią systemu lub udać się do najbliższego punktu dystrybucji urządzeń w celu dokonania sprawdzenia posiadanego urządzenia. Poruszając się po drodze krajowej z niefunkcjonalnym urządzeniem mobilnym strona świadomie naraża się na odpowiedzialność administracyjną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Organ wskazał, że jeżeli strona zgłosiłaby operatorowi systemu fakt niefunkcjonalności urządzenia od razu po zauważeniu pierwszych symptomów nieprawidłowego działania tego urządzenia, wówczas zostałaby nawiązana relacja urządzenia [...] dla pojazdu [...] i udałoby się uniknąć rejestracji naruszenia. Jednakże Strona skontaktowała się z infolinią operatora systemu dopiero w dniu 18 października 2021 roku, a więc miesiąc dopiero miesiąc po zarejestrowaniu przedmiotowego naruszenia.

Podsumowując, Organ II instancji wskazał, że Skarżący w sposób niedokładny zapoznał się z instrukcją rejestracji pojazdu w systemie elektronicznego poboru opłat jakim jest system e-Toll, w której to zostało zawarte polecenie polegające na utworzeniu relacji pomiędzy urządzeniem a pojazdem. Zatem, zdaniem Organu pominięcie powyższej czynności, należy postrzegać w kategoriach braku należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, a niejako okoliczność usprawiedliwiającą nieuiszczenie opłaty elektronicznej.

Ponadto, Organ ponownie rozpoznając sprawę, przeanalizował przesłanki zawarte w art. 189e oraz art. 189f K.p.a. i wskazał, że w jego ocenie przepisy te nie znajdą zastosowania w sprawie.

Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem Spółka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 5 czerwca 2023 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GITD z dnia 20 kwietnia 2023 r., zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art 11 K.p.a, polegające na nieustosunkowaniu się przez Organ do zarzutów skarżącej spółki wskazanych we wniosku z dnia 07 czerwca 2022 roku o ponowne rozpoznanie sprawy od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego o numerze [...], dotyczących naruszenia przez Organ przepisów art. 75 k.p.a. i 77 K.p.a,

2) art. 80 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a. polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności poprzez stwierdzenie przez Organ, że opłata elektroniczna za przejazdy pojazdu o nr rej. [...] w dniu 7 września 2021 r. w godzinach: 06:12:44, 08:24:55, 14:18:31 oraz 14:33:24 na odcinku drogi krajowej nr A4 nie została uiszczona przez Spółkę, podczas gdy konto użytkownika zostało doładowane środkami pieniężnymi w dniu 6 września 2021 r. kwotą 1.000,00 zł, a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na błędnym uznaniu, że Spółka ponosi odpowiedzialność za nieuiszczenie opłaty elektronicznej,

3) art. 7 K.p.a. w zw. z art. 75 K.p.a. w zw. art. 77 K.p.a., w zw. z art. 80 K.p.a. polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności poprzez stwierdzenie, iż Spółka spostrzegając brak poboru opłaty elektronicznej z konta użytkownika systemu e-Toll powinna niezwłocznie skontaktować się z infolinią systemu lub udać się do najbliższego punktu dystrybucji urządzeń w celu dokonania sprawdzenia posiadanego urządzenia, podczas gdy to Spółka w dniu 18 października 2021 r. skontaktowała się z infolinią operatora systemu, celem wyjaśnienia z jakiego powodu opłata elektroniczna nie została pobrana z konta użytkownika, a w konsekwencji błędne ustalenie przez Organ stanu faktycznego polegające na błędnym uznaniu, że Spółka nie dołożyła należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw,

4) art. 7 K.p.a. w zw. z art. 75 K.p.a. w zw. art. 77 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego poprzez stwierdzenie przez Organ, iż pojazd o nr rej. [...] nie miał włączonego przesyłania danych do systemu e-Toll, podczas gdy Spółka pismem z dnia 31 maja 2022 r. uzyskała od firmy Tekom Technologia potwierdzenie, iż urządzenie viaBox, dla którego utworzono relację [...] od dnia 1 września 2021 r. do dnia 20 października 2021 r. działały prawidłowo i miały włączone przesyłanie danych, co potwierdza fakt, iż Spółka dołożyła wszystkich niezbędnych starań do prowadzenia swoich spraw wbrew twierdzeniom Organu uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jakoby nieuiszczenie opłaty wynikało z "braku należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw",

5) art. 78 K.p.a. polegające na nie przeprowadzeniu dowodu z dokumentu stanowiącego kopię umowy zawartej z firmą T. [...] z siedzibą w R. na okoliczność wykonania wszelkich czynności związanych z instalacją urządzenia służącego do uiszczenia opłaty elektronicznej i jego prawidłowym uruchomieniem, a w konsekwencji uznanie przez Organ, iż powyższa umowa wraz z protokołem odbioru prac i podłączenia sygnałów pozostaje "bez znaczenia dla sprawy", podczas gdy Spółka pismem z dnia 31 maja 2022 r. uzyskała od T. [...] potwierdzenie, iż urządzenie viaBox zamontowane w pojeździe o nr rej. [...] w dniu 6 sierpnia 2021 roku działało prawidłowo i miało włączone przesyłanie danych do e-Toll,

6) art. 189a § 2 K.p.a. w zw. z art. 189f K.p.a. polegające na błędnym uznaniu przez Organ, iż "w żadnym razie nie można mówić o znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 kpa.", podczas, gdy stan faktyczny objęty zaskarżoną decyzją dotyczy jednego zdarzenia z dnia 7 września 2021 r. przejazdów pojazdu samochodowego o nr rej. [...] na odcinku drogi krajowej A4 Zgorzelec - węzeł Murckowska w godzinach: 06:12:44, 08:24:55, 14:18:31 oraz 14:33:24 a zatem przesłanka wagi naruszenia prawa jest znikoma w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., nadto to Spółka w dniu 18 października 2021 r. skontaktowała się z infolinią operatora systemu celem wyjaśnienia z jakiego powodu opłata elektroniczna nie została pobrana z konta użytkownika pomimo zasilenia konta użytkownika kwotą 1.000 zł w dniu 6 września 2021 r. Spółka wnioskiem z dnia 7 czerwca 2022 roku wyraziła gotowość poniesienia kosztów niepobranej opłaty elektronicznej,

7) art. 189a § 2 K.p.a. w zw. z art. 189f K.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 i 6 K.p.a poprzez błędne uznanie przez Organ, iż w niniejszej sprawie "nie można mówić o znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 kpa." oraz stwierdzenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, iż: "Wielokrotne popełnienie naruszenia jest argumentem, który przemawia przeciwko przyjęciu zaistnienia w sprawie przesłanki znikomości naruszenia", podczas gdy Organ w żaden sposób nie uzasadnił niezastosowania wobec Skarżącej Spółki art. 189f § 1 K.p.a., w szczególności nie wskazał jakich wielokrotnych naruszeń dopuściła się Skarżąca Spółka i co się kryje pod pojęciem sformułowanym przez Organ "znacznej skali naruszeń" w sytuacji, gdy przedmiotem zaskarżonej decyzji jest przejazd pojazdu o nr rej. [...] w dniu 7 września 2021 r. na jednym odcinku drogi krajowej A4 relacji Zgorzelec - węzeł Murckowska w godzinach 06:12:44, 08:24:55, 14:18:31 oraz 14:33:24, co w konsekwencji stanowi brak formalny decyzji w myśl art. 107 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a.

Formułując powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie w całości Zaskarżonej decyzji oraz o umorzenie postępowania. Ponadto wniosła o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumenty na poparcie powyższych zarzutów.

Organ w odwiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując dotychczasowa argumentacje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 133 P.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja GITD z 20 kwietnia 2023 r., którą utrzymał własną decyzję z dnia 18 maja 2022 r. w przedmiocie nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej w wysokości 1500 zł za naruszenie przepisów u.d.p. w związku z przejazdem pojazdu po drodze publicznej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny czy fakt współpracy z firmą T. [...] z siedzibą w R. na okoliczność wykonania wszelkich czynności związanych z instalacją urządzenia służącego do uiszczenia opłaty elektronicznej i jego prawidłowym uruchomieniem oraz zasilenie konta użytkownika kwotą 1.000 zł w dniu 7 września 2021 r. jest przesłanką uwolnienia się Skarżącej od sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej 1500 zł za przejazd samochodem o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 7 września 2021 r. po płatnym odcinku drogi krajowej A4. Strona stoi na stanowisku, iż wbrew twierdzeniu Organu dopełniła wszystkich obowiązków oraz dochowała należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, aby korzystając z płatnych odcinków dróg publicznych wnosić opłatę elektroniczną.

W ocenie GITD, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje kwestia współpracy Skarżącej z T. [...] sp. z o.o. z siedzibą w R. oraz okoliczność, że Strona zasiliła w dniu 7 września 2021 r. konto użytkownika kwotą 1000 zł, skoro opłata nie była uiszczana z uwagi na brak możliwości zidentyfikowania urządzenia w samochodzie Skarżącej, co stanowi warunek pobrania opłaty.

W tak zaistniałym sporze rację należy przyznać Organowi.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

W myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p. opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Wysokość tej opłaty ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu (art. 13ha ust. 2 u.d.p.). Co do zasady uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i (art. 13hc ust. 1 u.d.p.). Zasadą jest również, że pobranie tej opłaty następuje poprzez urządzenie instalowane w tym celu w pojeździe samochodowym. Obowiązek oferowania takiego urządzenia (na potrzeby pobierania opłat) spoczywa na podmiotach pobierających opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru, zgodnie z art. 13i ust. 3 u.d.p.

Kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie na potrzeby pobierania opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a ustawy u.d.p., obowiązany jest do wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3 u.d.p. (odpowiednia kategoria pojazdu).

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 u.d.p. za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., wymierza się karę pieniężną w wysokości: 500 złotych – w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy (pkt 1); 1500 złotych - w pozostałych przypadkach (pkt 2).

W przedmiotowej sprawie, na podstawie danych zawartych w CEPiK (k. 9 - 10 akt administracyjnych) ustalono, że kontrolowany pojazd został zarejestrowany jako ciągnik siodłowy, to też w niniejszej sprawie Organ prawidłowo określił wysokość kary pieniężnej w kwocie 1500 zł – na podstawia art. 13 k ust. 1 pkt 2 u.d.p.

Zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za przejazd z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej wyznaczony został przez treść art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.

Odwołując się do okoliczności faktycznych zaistniałych w sprawie trzeba stwierdzić, że użytkownikiem pojazdu, którym przejazdy zostały dokonane była Strona. Nie budzi też wątpliwości fakt, że za przejazdy wspomniana opłata nie została uiszczona.

Sąd zwraca uwagę, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej funkcjonuje w polskim systemie prawnym od wielu lat. Obciąża wszystkich właścicieli pojazdów o dopuszczalnej masie powyżej 3,5 tony, które poruszają się po drogach wymienionych w Rozporządzeniu z 22 marca 2011 r. To, że niewywiązanie się z powyższego obowiązku obciążone jest sankcją administracyjną powinno także być oczywiste dla przedsiębiorców, którzy przy prowadzeniu swojej działalności wykorzystują środki transportu spełniające powyższy wymóg masy.

Podkreślić należy, iż Skarżący kwestionuje ocenę prawną swojego działania ale z tej okoliczności nie można wywodzić, iż Organ nienależycie wyjaśnił stan faktyczny sprawy lub zaniechał zebrania materiału dowodowego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd w składzie niniejszym zauważa, że w sprawie bezsporne jest, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu będącego własnością Skarżącej, przekraczała 3,5 tony, a nałożona kara pieniężna bezsprzecznie dotyczyła przejazdu odcinkiem drogi, na którym pobiera się opłatę elektroniczną.

Z Zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że Spółka wprawdzie zawarł umowę z pobierającym opłatę elektroniczną, jednakże utworzenie relacji urządzenia nr [...] do pojazdu o ww. numerze rejestracyjnym, które jest warunkiem możliwości wniesienia opłaty elektronicznej w systemie e-Toll nastąpiło w dniu 18 października 2021 r., tj. po odnotowanych naruszeniach. W związku z powyższym w chwili przejazdów płatnym odcinkiem autostrady nr A4 urządzenie nie umożliwiało wniesienie opłaty elektronicznej. Ponadto, Organ na podstawie zapisów ewidencyjnych o numerze ER [...], ER [...], [...] oraz ER [...] ustalił, że powodem zarejestrowania powyższych naruszeń jest: "Brak transakcji wjazdowej MSP" oraz "Brak komunikacji z obu, ważna umowa nie została zidentyfikowana". GITD wyjaśnił, że przypadku wygenerowania zapisu ewidencyjnego o ww. treści system z powodu braku komunikacji nie może pobrać należnej za przejazd opłaty elektronicznej. Wówczas gdy urządzenie mobilne nie miało utworzonej relacji dla danego pojazdu nie skomunikuje ono z się urządzeniem rejestrującym. Opłata zostanie uiszczona, tylko wtedy, gdy urządzenie służące do poboru opłaty elektronicznej prawidłowo skomunikuje się z urządzeniem kontrolnym. Organ nadto wskazał, że z dokumentacji znanej organowi z urzędu, dotyczącej krajowego systemu elektronicznego poboru opłat wynika, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany w systemie e-Toll w dniu 23 lipca 2021 r. Konto użytkownika zostało doładowane środkami pieniężnymi w dniu 7 września 2021 r., kwotą 1000 zł. Jednakże utworzenie relacji urządzenia nr [...] do pojazdu o ww. numerze rejestracyjnym, które jest warunkiem możliwości wniesienia opłaty elektronicznej w systemie e-Toll nastąpiło dopiero w dniu 18 października 2021 r. Jednocześnie organ dostrzegł, że okres w którym opłaty elektroniczne nie były uiszczane trwał co najmniej od dnia 7 września 2021 r., gdy zostało odnotowane pierwsze naruszenie do momentu zarejestrowania ostatniego naruszenia, czyli do dnia 24 września 2021 r. Z akt sprawy oraz wyjaśnień Strony nie wynika, aby przed dniem 18 października 2021 r. (vide pismo z 20 kwietnia 2022 r.), aby Skarżąca przed tą datą zgłaszała uwagi lub reklamacje dotyczące braku poboru opłat za przejazd płatnym odcinkiem drogi.

Odnosząc się do powyższego Sąd wskazuje, że podziela stanowisko Organu II instancji, że użytkownik (tu: Strona) spostrzegając brak poboru opłaty elektronicznej z konta użytkownika systemu e-Toll powinien niezwłocznie skontaktować się z infolinią systemu lub udać się do najbliższego punktu dystrybucji urządzeń w celu dokonania sprawdzenia posiadanego urządzenia. Należy przy tym zauważyć, że na Stronie spoczywał obowiązek podjęcia określonych aktów staranności związanych z podejmowanym przejazdem. W pierwszej kolejności Strona zobowiązana była upewnić się, że posiada na koncie środki pieniężnej w wysokości wystarczającej na uiszczenie należnej opłaty elektronicznej (w niniejszej sprawie zasiedlenie konta nastąpiło) oraz sprawdzić czy urządzenie do poboru opłat elektronicznych nawiązało relację z systemem poboru opłat (działało poprawnie), a następnie na bieżąco kontrolować prawidłowości funkcjonowania tego urządzenia, w przeciwnym wypadku użytkownik świadomie naraża się na negatywne konsekwencje w postaci odpowiedzialności administracyjnej. Natomiast w przypadku stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości Strona powinna niezwłocznie skontaktować się z operatorem poboru opłat w celu wyjaśnienia przyczyny braku poboru tych opłat i ewentualnie złożyć reklamację. Natomiast, jak wynika z akt sprawy Strona z infolinią operatora skontaktowała się dopiero w dniu 18 października 2021 r., a więc miesiąc po zarejestrowaniu przedmiotowego naruszenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd zauważa, że z poczynionych przez GITD ustaleń bezsprzecznie wynika, że Strona podjęła czynności w celu wyposażenia pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w urządzenie zapewniające pobór opłaty elektronicznej, zawarła stosowną umowę, a przed wykonaniem przejazdów w dniu 7 września 2021 r. zasiliła konto kwotą 1000 zł. Niemniej jednak z uwagi na bark utworzenia relacji urządzenia nr [...] do pojazdu o ww. numerze rejestracyjnym, które jest warunkiem możliwości wniesienia opłaty elektronicznej w systemie e-Toll przed 7 września 2021 r. (nastąpiło dopiero w dniu 18 października 2021 r.) spowodowało, że opłata za przejazd płatnym odcinkiem drogi nie była pobierana. Tym samym Strona, zgodnie z przepisami u.t.d. ponosi z tego tytułu negatywne konsekwencje w postaci nałożonej przez Organ Zaskarżoną decyzją kary pieniężnej.

Odnosząc się do argumentacji Skarżącej, iż w celu dopełnienia obowiązku wnoszenia opłat elektronicznych zawarła z firmą T. [...] z siedzibą w R. na wykonanie wszelkich czynności związanych z instalacją urządzenia służącego do uiszczania opłaty elektronicznej i jego prawidłowym uruchomieniem, w realiach rozpoznawanej sprawy są irrelewantne. Takiej oceny nie zmienia również podnoszona przez Skarżącą okoliczność, że powyższy wykonawca przedstawił Stronie protokół z zakończenia zleconych prac. Prawidłowości dokonanego rozstrzygnięcia nie zmienia również przedłożone przez Stronę do akt sprawy pismo z dnia 31 maja 2022 r. uzyskane od firmy T. [...] (k. 50 akt administracyjnych), potwierdzające, iż urządzenie viaBox, dla którego utworzono relację [...] od dnia 1 września 2021 r. do dnia 20 października 2021 r. działało prawidłowo i miało włączone przesyłanie danych. Pismem tym Spółka dowodzi, iż dołożyła wszystkich niezbędnych starań do prowadzenia swoich spraw w zakresie ponoszenie opłat za korzystanie z płatnych dróg.

Odnosząc się do powyższego Sąd zauważa, że przepisy u.d.p. kare pieniężną wiążą z obiektywną okolicznością dokonania przejazdu po drodze publicznej (płatnej lub jej płatnym odcinku). Innymi słowy, w ocenie Sądu przyczyną nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej było stwierdzenie, że w dniu 7 września 2021 r. należący do niej samochód ciężarowy nr rej. [...] wykonał przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej A4 bez uiszczenia opłaty. Organ stwierdziwszy naruszenia, na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. nałożył na Stronę karę pieniężna w wysokości 1500 zł. Tym samym okoliczność, że kontrahent Skarżącej przedstawił Stronie stosowne dokumenty oraz potwierdził prawidłowość działania zamontowanych urządzeń umożliwiających pobór opłaty elektronicznej nie może wpłynąć na zmianę oceny dokonanej przez Organ i spowodować odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Trafność takiego stanowiska potwierdza chociażby wyrok WSA w Warszawie dnia z 26 lutego 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2426/20 "Podstawą nałożenia kary pieniężnej z art. 13k ust. 1 u.d.p. jest przejazd pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy, określoną drogą krajową lub jej odcinkiem bez uiszczenia wymaganej opłaty. Z przepisu art. 13k ust. 1 u.d.p. wynika, że kreowana na jego gruncie odpowiedzialność ma charakter obiektywny, co oznacza, że jest ona niezależna od winy sprawcy naruszenia.". Z tych względów w ocenie Sądu bez znaczenia jest również podnoszony przez Skarżącą zarzut braku dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z dokumentów, w tym m.in. umowy z T. [...]. Na marginesie Sąd zauważa, że Organ odniósł się w Zaskarżonej decyzji do wniosku Strony (vide s. 7 i 8 Zaskarżonej decyzji).

Zatem Sąd nie podziela zarzutu strony naruszenia art. 75 i 77 K.p.a.

Odnosząc się natomiast do wniosku Strony dotyczącego de facto odstąpienia od nałożonej kary na rzecz poniesienia kosztów niepobranej opłaty elektronicznej, co "Organ wydający zaskarżoną decyzję całkowicie pominął", Sąd wskazuje, że przepisy u.d.p. nie przewidują takiej możliwości. Należy wskazać, że przepisy ustawy o drogach publicznych nie normują podstawy prawnej, która umożliwiałaby uwolnienie się od odpowiedzialności za brak uiszczenia należnej opłaty elektronicznej. Kara pieniężna nałożona na podstawie ustawy o drogach publicznych w istocie ma charakter administracyjny - nie karny i nie jest oparta na zasadzie winy, do jej nałożenia wystarczające jest samo stwierdzenie naruszenia. Nałożona w drodze postępowania administracyjnego kara pieniężna za naruszenie przepisów u.d.p. jest obligatoryjna i organ nie może odstąpić od jej nałożenia. Tym samym pozytywne rozpatrzenie takiego wniosku jest poza zakresem kompetencji GITD. Jak przyjmuje się w doktrynie "Decyzje w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłat elektronicznych mają charakter decyzji związanych. Organ sądowy, ewentualnie rozstrzygając sprawę, nie ma możliwości wydania decyzji o innej treści niż ta, którą przewidują przepisy prawa, o ile zaistniał określony w tych przepisach stan faktyczny. Istotne jest, że wysokość nakładanych kar pieniężnych za konkretne naruszenie jest wyraźnie oznaczona w komentowanym art. 13k. Organy orzekające nie mają możliwości dowolnego wymierzania ich wysokości ze względu na okoliczności sprawy (H. Kisilowska [w:] R. Godlewski, P. Kobylski, D. Wilkowska-Kołakowska, H. Kisilowska, Drogi publiczne. Komentarz, Warszawa 2023, art. 13(k)).

W związku z powyższym organ nie mógł uwzględnić wniosku Strony w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdza, że nie można Organowi przypisać wad w gromadzeniu bądź ocenie dowodów ani też dokonywaniu ustaleń faktycznych w sprawie. Nie doszło zatem do naruszenia regulujących zasady gromadzenia i oceny dowodów przepisów art. 7, art. 77 § 1 ani art. 80 K.p.a. To, że podjęte w Zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie nie jest zgodne z oczekiwaniem Strony, nie stanowi podstawy do czynienia uzasadnionego zarzutu naruszenia art. 11 Kpa. Zaskarżona decyzja w ocenie Sądu zawiera wyjaśnienie w dostatecznym stopniu przesłanek, które legły u podstaw jej wydania.

Reasumując, Sąd uznał, że poczynione przez Organ ustalenia w zakresie stwierdzonych podstaw do nałożenia wspomnianej kary pieniężnej wynikają z prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń. Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na materiale dowodowym prawidłowo zebranym, dokonując jego wszechstronnej oceny.

Ponadto, stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji organ uzasadnił w sposób prawidłowy, przestrzegając zasad określonych szczegółowo przez ustawodawcę w przepisie art. 107 § 3 K.p.a. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona przez GITD argumentacja w tym zakresie jest jasna i wyczerpująca. Zaskarżona decyzja zawiera także wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 K.p.a. a jej uzasadnienie prawne i faktyczne wskazuje, jakie okoliczności istotne w sprawie organ przyjął za udowodnione oraz jakie nadał im znaczenie w świetle mających zastosowanie przepisów prawa. Jak zaś zostało to ocenione przez Sąd, Organ nie dopuścił się przy tym naruszenia przepisów prawa materialnego czy postępowania, które miały czy też mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd podziela zatem również ocenę Organu, co do braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Otóż odpowiedzialność podmiotów wykonujących przejazd po drogach publicznych, bez dopełnienia stosownego obowiązku uiszczenia opłat, które nakładają na nich przepisy u.d.p., ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Nie dochodzi tutaj do zmiany charakteru odpowiedzialności administracyjnej za delikt administracyjny na odpowiedzialność subiektywną, determinowaną winą i przyczynami naruszenia. Przepis art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. obliguje organ do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Nie zmienia to jednak samej zasady zastosowania przez organ prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przejazd po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłaty, jako wyłącznie konsekwencji samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji, jako skutku zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. W ocenie Sądu waga nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd nie może zostać uznana za znikomą, skoro obwiązek ten należy do podstawowych obowiązków korzystającego z drogi publicznej. Należyta staranność w przygotowaniu przejazdu po takiej drodze winna być udziałem każdego, kto skutecznie dba o swoje interesy.

Tym samym podnoszone przez Stronę okoliczności towarzyszące naruszeniu przepisów u.p.d. w zakresie opłaty elektronicznej, nie usuwają skutków tego naruszenia i nie prowadzą do uznania go za znikomej wagi. W uwarunkowaniach faktycznoprawnych tej sprawy, Sąd zgadza się zatem z Organem, że waga naruszenia nie była znikoma.

W tym miejscu warto wskazać na wyrok WSA w Warszawie z 2 grudnia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 430/19, w którym Sąd podzielił stanowisko organu, że "brak było uzasadnionych podstaw do zastosowania art. 189f § 1 k.p.a, a mianowicie, że waga ww. naruszenia nie była znikoma, gdyż dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z drogi publicznej; dodatkowo obowiązek ten jest jasno sprecyzowany w ww. przepisach, nie podlega stopniowaniu, ma bezwzględny charakter, a jego granicę wyznacza dmc pojazdu powyżej 3500 kg (3,5 t); w szczególności kara administracyjna nie jest zależna od takich okoliczności, jak cel przejazdu/rodzaj prowadzonej przez wykonującego przejazd działalności, jednorazowość czy wysoka częstotliwość przejazdów, nieświadomość czy nieznajomość przepisów, tylko wynika z samego faktu naruszenia. Ponadto należyta staranność w przygotowaniu przejazdu po takiej drodze winna być udziałem każdego, kto skutecznie dba o swoje interesy".

Ponadto w wyroku z 30 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1091/19, NSA stwierdził, że "W relacji do treści sankcjonowanego obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 tej ustawy, sprzeczne z nim zachowanie ma z całą pewnością charakter jednoczynowy oraz jednocześnie skutkowy. Polega bowiem, na braku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd, wraz z którym dochodzi do zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Jeżeli tak, to w odniesieniu do tego rodzaju deliktu przesłanka "zaprzestania naruszania prawa" nie ma zastosowania, co siłą rzeczy skutkuje brakiem podstaw, a zarazem możliwości stosowania przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a w sprawie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za ten przejazd. Określone nim przesłanki muszą bowiem ziścić się łącznie.".

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zasadności zarzutom skargi. Nie dostrzegł też żadnych innych uchybień w Zaskarżonej decyzji i poprzedzającym jej wydanie postępowaniu i dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w wyroku.

Wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych "CBOSA" pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl .