Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1154/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy: article: art. 122 i art. 187 § 1, art. 125 § 1, art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Protokolant Konrad Halota, po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 124/22 w sprawie ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 10 grudnia 2021 r., nr SKO.53.993.2021 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. 1) uchyla w całości zaskarżony wyrok oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 10 grudnia 2021 r., nr SKO.53.993.2021, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz O. S.A. z siedzibą w W. kwotę 1707 (słownie: tysiąc siedemset siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

Zaskarżonym wyrokiem z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 124/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę O. S.A.

z siedzibą w W. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 10 grudnia 2021 r., nr SKO.53.993.2021 w przedmiocie odmowy zwrotu oprocentowania od nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2010 r. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z 20 listopada 2015 r. Burmistrz Miasta S. określił skarżącej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2010 r. w wysokości 92.351 zł.

W dniu 30 grudnia 2015 r. skarżąca wpłaciła zaległość podatkową wynikającą

z ww. decyzji wraz z odsetkami za zwłokę.

Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie postanowieniem z 7 marca 2016 r. zawiesiło postępowanie odwoławcze w sprawie z uwagi na kwestię prejudycjalną, bowiem Prezydenci Miast W., G. i W. złożyli do Sądu Okręgowego w Warszawie pozwy o ustalenie, że umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z 31 stycznia 2009 r. zawarta pomiędzy T. S.A. (obecnie O. S.A.), a T. Sp. z o.o. nie istnieje. Wyrokiem z 3 sierpnia 2016 r., sygn. I SA/Ol 521/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę strony na postanowienie SKO w Olsztynie z 21 kwietnia 2016 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego. SKO w Olsztynie postanowieniem z 25 marca 2021 r. podjęło zawieszone postępowanie wskazując, że wyrokiem z 24 sierpnia 2015 r., sygn. [...] Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo Prezydenta W. przeciwko O. S.A. stwierdzając, że umowa istnieje i jest ważna w świetle przepisów prawa cywilnego. Apelacja Prezydenta W. od ww. wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 17 października 2016 r. Następnie decyzją z 2 czerwca 2021 r. SKO w Olsztynie uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie wobec upływu terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za 2010 r.

W dniu 30 czerwca 2021 r. organ podatkowy zwrócił skarżącej nadpłatę.

Pismem z 22 lipca 2021 r. skarżąca wniosła o zwrot oprocentowania od nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2010 r. W jej ocenie, od powstałej nadpłaty podatku należne jest oprocentowanie za okres od dnia powstania nadpłaty, tj. od dnia wpłaty nienależnego podatku do dnia zwrotu nadpłaty, tj. do 30 czerwca 2021 r.

Odmawiając zwrotu oprocentowania nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2010 r., Burmistrz S. w decyzji z 25 sierpnia 2021 r. stwierdził, że nie przyczynił się do uchylenia decyzji z 20 listopada 2015 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie decyzją z 10 grudnia 2021 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że dla ustalenia momentu początkowego liczenia oprocentowania istotne znaczenie miało to, czy organ przyczynił się do przesłanki uchylenia decyzji (art. 78 § 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej: o.p.). Przyczynienie się organu podatkowego do zmiany lub uchylenia decyzji wymiarowej musi wiązać się bezpośrednio z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego, które były podstawą wydania rozstrzygnięcia. Jeżeli natomiast wystąpiły niezależne od organów okoliczności, które były podstawą uchylenia decyzji wymiarowej, to nie można uznać, że w takim przypadku organ podatkowy przyczynił się do powstania nadpłaty. Przesłanką taką nie może być upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, gdyż okoliczność ta wynika z przepisów prawa podatkowego i jest niezależna od organu. Przesłanki z art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 o.p., w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r., nie mają związku z przewlekłością postępowania podatkowego, są związane z wadami decyzji podatkowej, z której wynikała nadpłata, a nie z czasem trwania postępowania. W niniejszej sprawie decyzja organu I instancji została wydana przed upływem okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2010 r. Przedawnienie zobowiązania podatkowego, będące podstawą uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej przez organ odwoławczy, należy uznać za przesłankę obiektywną, którą organ musiał uwzględnić z mocy prawa, przy czym okoliczność ta nie wymaga przeprowadzania dodatkowego postępowania dowodowego w zakresie przesłanki "przyczynienia się organu podatkowego do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji". Organ II instancji podniósł ponadto, że prawidłowość zawieszenia postępowania odwoławczego ze względu na zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 o.p., była wielokrotnie kontrolowana przez WSA w Olsztynie, m.in. w niniejszej sprawie, a wszystkie złożone przez skarżącą skargi w tym przedmiocie zostały oddalone.

Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Skarżąca, wnosząc o uchylenie decyzji organu II instancji, podniosła zarzuty naruszenia: art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p., gdyż zaskarżona decyzja nie zawiera prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego i nie poddaje się kontroli instancyjnej; art. 77 § 1 pkt 1 lit. b) oraz art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 o.p. poprzez odmowę naliczenia oprocentowania nadpłaty za okres od 30 grudnia 2015 r. do 1 lipca 2021 r. w sytuacji, w której nie można przyjąć, że do powstania przesłanki uchylenia decyzji nie przyczynił się organ podatkowy; art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 o.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ podatkowy nie może przyczynić się do uchylenia decyzji w sytuacji, w której przesłanką uchylenia jest przedawnienie, podczas gdy organ może przyczynić się do przesłanki uchylenia decyzji w sytuacji stwierdzenia przedawnienia, bowiem decyzja może być obarczona również innymi wadami, które i tak skutkowałyby uchyleniem i umorzeniem postępowania, nawet w sytuacji, gdyby organ wydał i doręczył decyzję przed przedawnieniem, i te okoliczności powinny podlegać badaniu w postępowaniu w przedmiocie oprocentowania nadpłaty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie dokonując kontroli zaskarżonej decyzji nie podzielił stanowiska skarżącej. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że decyzja organu I instancji została uchylona decyzją organu odwoławczego, a przyczyną takiego rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, co oznacza, że decyzji organu I instancji nie można przypisać wad merytorycznych. Wyeliminowanie jej nastąpiło na skutek upływu czasu (art. 70 § 1 o.p.), a zatem na skutek zaistnienia przesłanki obiektywnej, która nie może być utożsamiana z przesłanką "przyczynienia się". W ocenie sądu pierwszej instancji, również okoliczności wydania decyzji organu II instancji nie mogły stanowić podstawy do uznania, że wystąpiła przesłanka "przyczynienia się" organu do powstania nadpłaty. W ocenie WSA fakt wydania decyzji organu I instancji na krótko przed upływem terminu przedawnienia, a następnie prowadzenia przez organ odwoławczy postępowania już po przedawnieniu zobowiązania podatkowego, jako argument dotyczący ewentualnej przewlekłości postępowania, nie mieści się w tym pojęciu. Jakkolwiek prowadzenie postępowania odwoławczego przez okres ponad 6 lat, jak to miało miejsce

w warunkach rozpoznawanej sprawy, nie może spotkać się z aprobatą sądu, to jednak zaznaczenia wymaga, że instytucja nadpłaty podatku i oprocentowania nadpłaty nie wykazuje żadnej relacji z kwestią przewlekłości postępowania podatkowego. Według sądu pierwszej instancji nie ma podstaw do utożsamiania pojęcia przyczynienia się organu do zaistnienia przesłanki skutkującej uchyleniem decyzji z samym uchyleniem decyzji. Tych sytuacji nie można traktować jako tożsame. W rozpoznawanej sprawie, organ I instancji, działając przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, miał nie tylko prawo wydać decyzję, ale wręcz obowiązek jej wydania. Z powyższego wynika zatem, że nie można powoływać się na przewlekłość w sporze dotyczącym oprocentowania nadpłaty.

2. Skarga kasacyjna.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Olsztynie wniosła skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika - adwokata), która zaskarżyła wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skarżąca zarzuciła sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, tj.:

1. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji w kwestii przyczynienia się organu podatkowego do skutkującego powstaniem nadpłaty uchylenia decyzji określającej (pierwszoinstancyjnej), co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż -

z jednej strony - uniemożliwia w tym zakresie sformułowanie merytorycznych zarzutów kasacyjnych wobec zaskarżonego wyroku, z drugiej zaś - wskazuje na niedostateczne wyjaśnienie zastosowanej normy prawnej;

2. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 122 i art. 187 § 1 oraz art. 125 § 1 o.p., art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 o.p. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.), przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, w której wymagała ona uwzględnienia ze względu na to, że wbrew stanowisku SKO (i sądu) nie wykazano, iż do powstania przesłanki uchylenia decyzji określającej wydanej w I i II instancji nie przyczynił się organ podatkowy, oraz że badając przyczynienie się organu podatkowego do powstania nadpłaty nie dokonano oceny przyczynienia się do "powstania przesłanki" uchylenia decyzji, poprzestając tylko na ocenie samej przesłanki tego uchylenia, co miało wpływ na wynik sprawy;

3. art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 o.p. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.), przez jego błędną wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, że organ podatkowy nie może przyczynić się do uchylenia decyzji w sytuacji, w której przesłanką uchylenia jest przedawnienie, podczas gdy organ może przyczynić się do przesłanki uchylenia decyzji w sytuacji stwierdzenia przedawnienia, bowiem decyzja może być obarczona również innymi wadami, które i tak skutkowałyby uchyleniem i umorzeniem postępowania, nawet w sytuacji, gdyby organ wydał i doręczył decyzję przed przedawnieniem i te okoliczności powinny podlegać badaniu w postępowaniu w przedmiocie oprocentowania nadpłaty;

4. art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 o.p. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.), przez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, w sytuacji

gdy organ podatkowy przyczynił się do przesłanki uchylenia decyzji i w konsekwencji tego skarżącej przysługiwało oprocentowanie od nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2010 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Skarżąca kwestionuje stanowisko organów podatkowych i sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym uchylenie decyzji organu I instancji (i umorzenie postępowania podatkowego) z uwagi na upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wyklucza przyjęcie, że organ przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji, a zatem nie pozwala na stwierdzenie, że od powstałej nadpłaty przysługuje oprocentowanie.

W rozpoznawanej sprawie do oprocentowania nadpłaty zastosowanie znajdują przepisy z dnia jej powstania, tj. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. Zapłata nienależnego podatku wraz z odsetkami za zwłokę miała bowiem miejsce przed 1 stycznia 2016 r.

Zgodnie z art. 77 § 1 pkt 1-3 o.p., nadpłata podlega zwrotowi w terminie:

1) 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji: a) ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, b) określającej wysokość zobowiązania podatkowego, c) o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta, d) o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej lub spadkobiercy, z zastrzeżeniem § 3;

2) 30 dni od dnia wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę lub określającej wysokość nadpłaty;

3) 14 dni od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję organu podatkowego pierwszej instancji lub stwierdzającego jej nieważność, z zastrzeżeniem § 3.

W myśl art. 77 § 3 o.p., w przypadku uchylenia decyzji, o której mowa w § 1 pkt 1 lit. a-d, lub stwierdzenia jej nieważności, jeżeli następnie, w terminie 3 miesięcy od dnia uchylenia lub stwierdzenia nieważności przez organ podatkowy lub od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję lub stwierdzającego jej nieważność, zostanie wydana decyzja w tej samej sprawie, nadpłata, którą stanowi różnica między podatkiem wpłaconym a podatkiem wynikającym z tej decyzji, podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania nowej decyzji.

Stosownie do art. 78 § 3 o.p., oprocentowanie przysługuje: 1) w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d, z zastrzeżeniem pkt 2, oraz w przypadku, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 3 - od dnia powstania nadpłaty; 2) w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d - od dnia wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji, jeżeli organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, a nadpłata nie została zwrócona w terminie.

Skład orzekający w niniejszej sprawie aprobuje pogląd wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 8 września 2020 r., II FSK 1363/18; z 17 listopada 2021 r., III FSK 4181/21; z 3 lutego 2022 r., III FSK 2695/21; 14 czerwca 2022 r., III FSK 4967/21; 25 października 2023 r., III FSK 3604/21 zgodnie z którym, ustawodawca odwołuje się w art. 78 § 1 pkt 2 o.p. do przyczynienia się do "powstania przesłanki" uchylenia decyzji, a nie samego uchylenia. Nie chodzi więc o to, co było podstawą samego uchylenia decyzji, np. przedawnienie, lecz o to, co doprowadziło do zaistnienia takiej podstawy. Przedawnienie zobowiązania podatkowego, skutkujące uchyleniem, a następnie umorzeniem postępowania, nie jest zatem wystarczające dla stwierdzenia, że organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji. Działania organów podatkowych prowadzące do przedawnienia zobowiązania podatkowego muszą być przedmiotem oceny z punktu widzenia przyczynienia się do uchylenia decyzji.

W ww. orzeczeniach zasadnie wskazano, że upływ terminu przedawnienia jest okolicznością obiektywną i niezależną od organu podatkowego, niemniej jako zdarzenie przyszłe i pewne przedawnienie jest przewidywalne. Do tego momentu organ podatkowy ma pełne prawo wymagania od podatnika wykonania zobowiązania podatkowego i to również prowadząc postępowanie zmierzające do wydania decyzji wymiarowej. Organ podatkowy musi jednak zdawać sobie sprawę, że zwlekanie z wszczęciem postępowania podatkowego, czy też prowadzenie go w sposób opieszały, bądź wadliwy z dużą dozą prawdopodobieństwa prowadzić będzie do niemożności wydania decyzji, która korzystać będzie z przymiotu ostateczności.

Wprawdzie organ podatkowy nie ma bezpośredniego wpływu na upływ czasu i możliwość skorzystania przez podatnika z przysługujących temuż środków odwoławczych, winien jednak uwzględnić te okoliczności lub ryzyko ich wystąpienia prowadząc postępowanie podatkowe. Powinien w związku z tym założyć, że podatnik skorzysta z prawa do złożenia odwołania, czy też skargi do sądu administracyjnego na decyzję wymiarową, skoro rozstrzygnięcie zawarte w decyzji było dla niego niekorzystne. Ustalenie daty wszczęcia i sposobu prowadzenia postępowania z pominięciem takich okoliczności musi być oceniane jako czynnik przyczyniający się do upływu terminu przedawnienia przed rozpatrzeniem odwołania.

"Przyczynienie się" należy rozumieć jako każde działanie lub zaniechanie, które wpływa na wynik postępowania podatkowego. Nie muszą to być błędy popełnione przez organ podatkowy, które doprowadziły do uchylenia decyzji, czyli nie muszą one tkwić w decyzji, bądź też wynikać z uchybień w zakresie prowadzonego postępowania podatkowego. Przesłanka uchylenia danej decyzji czy jej charakter, nie mogą być podstawą do arbitralnego przesądzenia o braku przyczynienia się organu podatkowego do jej powstania. W zakresie oprocentowania nadpłaty przepis art. 78 § 3 pkt 2 o.p. odwoływał się do przyczynienia się do "powstania przesłanki" uchylenia decyzji, a nie samego uchylenia. Istotnym elementem dokonywanej w świetle art. 78 § 3 pkt 2 w zw. z pkt 1 o.p. oceny działania organów podatkowych i jego wpływu na zaistnienie okoliczności powodujących uchylenie decyzji, był sposób prowadzenia postępowania.

W świetle poczynionych uwag, konieczne jest każdorazowe badanie konkretnych okoliczności, które spowodowały, że wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia przed upływem terminu przedawnienia było niemożliwe. Ustalenie, że do powstania przesłanki przedawnienia przyczynił się organ podatkowy wymaga ustaleń faktycznych i ocen poczynionych na tle konkretnych okoliczności danej sprawy.

W rozpoznawanej sprawie decyzja organu I instancji określająca skarżącej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r. została wydana przed upływem terminu przedawnienia tj. 20 listopada 2015 r. W dniu 30 grudnia 2015 r. skarżąca wpłaciła zaległość podatkową wynikającą z ww. decyzji wraz z odsetkami. Od decyzji tej skarżąca złożyła odwołanie. SKO w Olsztynie postanowieniem z 7 marca 2016 r. zawiesiło z urzędu postępowanie odwoławcze uznając, że w sprawie wystąpiła kwestia prejudycjalna, ponieważ Prezydenci Miast W., G. i W. złożyli pozwy o ustalenie istnienia umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego z 31 stycznia 2009 r. zawartej pomiędzy T. S.A. (obecnie skarżąca) a T. Sp. z o.o. Wyrokiem z 3 sierpnia 2016 r., sygn. I SA/Ol 521/16 WSA w Olsztynie oddalił skargę na postanowienie SKO w Olsztynie z 21 kwietnia 2016 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego. Postanowieniem z 25 marca 2021 r. SKO w Olsztynie podjęło zawieszone postępowanie wskazując, że wyrokiem z 24 sierpnia 2015 r., sygn. [...] Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił sprawę z powództwa Prezydenta W. przeciwko skarżącej, a apelacja Prezydenta W. od ww. wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 17 października 2016 r. SKO w Olsztynie decyzją z 2 czerwca 2021 r. uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie wobec upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r. Następnie w dniu 30 czerwca 2021 r. organ podatkowy zwrócił skarżącej nadpłatę.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaakceptowanie argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oraz prezentowanej przez organy podatkowe, prowadziłoby do sytuacji, w której podatnik dokonujący zapłaty podatku zgodnie z decyzją organu I instancji ponosiłby konsekwencje przedawnienia zobowiązania podatkowego, tracąc jednocześnie możliwość uzyskania całkowitej i pełnej rekompensaty za straty spowodowane utratą dostępu do środków finansowych uiszczonych na poczet zobowiązania podatkowego, które nie zostało ustalone decyzją ostateczną. Działanie organu podatkowego polegające na prowadzeniu postępowania w sposób skutkujący ostatecznie przedawnieniem zobowiązania podatkowego, nie powinno pozbawiać szans na uzyskanie zwrotu oprocentowania nadpłaty podatnika, który dobrowolnie uiścił podatek wymierzony w decyzji (nawet nieostatecznej).

Z tych względów za zasadne należy uznać podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 78 § 3 pkt 1 i 2 o.p. Brak podjęcia w sprawie ustaleń dotyczących przyczynienia się przez organ podatkowy do "powstania przesłanki" uchylenia decyzji daje podstawy do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 o.p.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezasadny jest natomiast zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w tym przepisie. Z motywów wyroku wynika tok rozumowania sądu pierwszej instancji pozwalający ustalić przesłanki, jakimi kierował się WSA w Olsztynie podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie i tym samym wyrok poddaje się kontroli instancyjnej. Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można zwalczać merytorycznego stanowiska wojewódzkiego sądu administracyjnego w zakresie respektowania przez organy podatkowe przepisów postępowania, czy też przepisów prawa materialnego.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznając skargę kasacyjną za zasadną uchylił zaskarżony wyrok, zaś stwierdzając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, rozpoznał skargę, uchylając zaskarżoną decyzję SKO w Olsztynie. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

Sędzia NSA J. Pruszyński Sędzia NSA S. Bogucki Sędzia NSA J. Sokołowska

-----------------------

9