Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 170/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 5, pkt 16 lit. a, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 1, art. 13, art. 21 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2023 poz 104
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Asesor WSA Adam Osik (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Renata Rombel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi A.Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 12 lutego 2024 r., nr 2201-IGC.4823.109.2023.EŻ w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku wynikającego z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 listopada 2023 r. nr 328000-COC-5.4823.67.2022.6.ŁR, wydaną na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 104 ze zm.) - dalej jako "ustawa SENT, Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni nałożył na P. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. (dalej również jako "spółka", "strona" lub "skarżąca") karę pieniężną w kwocie 20.000 zł za brak przesłanego zgłoszenia do rejestru przed rozpoczęciem przewozu towaru.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 5 września 2022 r. kierujący M. S. wykonywał przewóz towaru w postaci oleju napędowego (kod CN 2710) pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz firmy P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. Przewóz realizowany był z naruszeniem przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi w związku z brakiem przesłanego zgłoszenia do rejestru przed rozpoczęciem przewozu towaru w postaci oleju napędowego w ilości 10000 I, czyli w zakresie w jakim strona była zobowiązana jako nadawca.

W toku postępowania spółka przedłożyła dokument SENT o numerze SENT[...] potwierdzający rejestrację przewozu towaru - oleju opałowego BO w ilości 10000l - transportowanego pojazdem o nr rej. [...] na rzecz odbiorcy Gospodarstwo Rolne A. sp. z o.o. o numerze [...], z miejscem przeznaczenia [...] J., PL.

W piśmie z dnia 15 maja 2023 r. spółka poinformowała, że pismem z dnia 6 marca 2023 r., na adres Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni, zostały wysłane stosowne wyjaśnienia. W załączeniu przesłano kopię złożonych dokumentów oraz wskazano, że wyjaśnienia jednoznacznie wskazują na brak naruszenia przepisów ustawy SENT.

W oparciu o zebrany materiał dowodowy decyzją z dnia 31 maja 2023 r. Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 36.801 zł.

Dyrektor Izy Administracji Skarbowej w Gdańsku, po rozpatrzeniu odwołania spółki, decyzją z dnia 4 września 2023 r. uchylił w całości ww. decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu ustalenia, jaką ilość oleju napędowego przewożono w dniu kontroli, a następnie w jaki sposób towar został rozdysponowany, biorąc pod uwagę osoby wykazane w dokumencie ADR, ze wskazaniem ilości oleju napędowego, podlegającego ustawowemu obowiązkowi zgłoszenia do rejestru w systemie SENT. Organ odwoławczy zauważył niespójność w zakresie ilości przewożonego oleju napędowego oraz sposobu jego rozdysponowania. Podmiot wysyłający nie dokonał zgłoszenia części przewożonego oleju napędowego, poddanego kontroli w dniu 5 września 2022 r. Faktu tego nie kwestionowała również strona w odwołaniu wskazując, że nie zgłosiła jedynie 4904 l przedmiotowego oleju.

W toku ponownie prowadzonego postępowania, na skutek wezwania wystosowanego przez organ pierwszej instancji, spółka przedłożyła kopie dokumentów potwierdzających dostawę towaru oraz kopię faktur dokumentujących dokonanie operacji gospodarczych w tych dostawach.

W ocenie organu, spółka uchybiła, jako nadawca, ciążącemu obowiązkowi wynikającemu z przepisu art. 5 ustawy SENT. Złożone pisma nie odnajdują odzwierciedlenia w zgromadzonej dokumentacji, ponieważ jak wynika z protokołu przeprowadzonej kontroli, nie zostało przesłane zgłoszenie do rejestru SENT dotyczące przewożonego towaru, którym był olej napędowy wysłany przez spółkę z B., [...] K. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego, M. S. (kierowca) w dniu 5 września 2022 r. odebrał towar (olej napędowy) opisanym zestawem pojazdów z B. w ilości 29880 I, co potwierdza dowód wydania nr [...] wystawiony przez U. sp. z o.o. Do pobranego towaru utworzony został list przewozowy ADR, w którym uzupełniono dane m.in. o ilości ładunku w poszczególnych komorach cysterny w łącznej ilości 30000 I oraz informacje o odbiorcach, w tym wskazane zostały dwa numery referencyjne SENT: [...] i [...] oraz dwóch odbiorców jako osoby fizyczne.

W toku prowadzonego postępowania organ ustalił również, że do przewożonego towaru wygenerowane zostały dwa zgłoszenia z numerami referencyjnymi SENT[...] oraz SENT[...], z których wynika, że zgłoszono przewóz towaru na łączną ilość 18500 l.

W zgłoszeniu SENT[...] wyszczególniono:

- przewożony towar - nazwa towaru olej napędowy BO, w ilości 10000 I, kod CN 2710,

- podmiot wysyłający – P. sp. z o.o.,

- podmiot odbierający - Gospodarstwo Rolne A. sp. z o.o..

W zgłoszeniu SENT[...] wyszczególniono:

- przewożony towar - nazwa towaru olej napędowy BO, w ilości 8500 l, kod CN 2710,

- podmiot wysyłający – P. sp. z o.o.,

- podmiot odbierający - Firma S. sp. j.

W związku z wezwaniem z dnia 28 września 2023 r. spółka przesłała dokumenty, na podstawie których organ ustalił, że strona dokonała dostawy przewożonego towaru do dwóch osób fizycznych, w łącznej ilości 6500 l, tj. do:

- C. A., G., [...] P. - w ilości 1500 I,

- Gospodarstwo Rolne G. [...] S, - w ilości 5000 I.

Powyższe wskazuje zdaniem organu, że nie było zgłoszeń, ani wskazań dostawy na cały przewożony towar, ponieważ transportowano 29880 I towaru, a zgłoszenia i wskazania dostawy obejmowały transport 25000 I. Wynika więc, że nie zgłoszono przewozu 4880 I oleju napędowego, czym naruszono przepisy ustawy SENT. Ustalenia w tym przedmiocie zostały potwierdzone we wniesionym odwołaniu, gdzie spółka sugerowała nałożenie kary pieniężnej w wysokości 20000 zł.

Organ wyjaśnił, że spółka jako przewoźnik uchybiła ciążącemu na niej obowiązkowi wynikającemu z przepisu art. 5 ust. 1 ustawy SENT. Odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów ciąży na wysyłającym, odbierającym, przewoźniku. Każdy z tych podmiotów ponosi odpowiedzialność w zakresie wynikającym z przepisów tej ustawy, a w niniejszej sprawie nadawca - czyli spółka obowiązana była do zgłoszenia przewozu towaru monitorowanego. Poza sporem jest, że tego faktu nie zgłoszono. Złożone wyjaśnienia nie odnajdują z kolei odzwierciedlenia w zgromadzonej dokumentacji prowadzonego postępowania. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, nie zostało przesłane zgłoszenie do rejestru SENT dotyczące przewożonego towaru, co dotyczy 4880 I oleju.

Z informacje z sytemu Karta 2 wynika, że Kujawsko-Pomorski Urząd Celno-Skarbowy prowadził dwa postępowania na podstawie sporządzonych kontroli drogowych SENT, które zakończyły się nałożeniem na spółkę kar pieniężnych. Uzyskane informacje świadczą o tym, że prowadzone postępowanie nie jest incydentalnym naruszeniem ustawy SENT. Spółka jako profesjonalny nadawca/przewoźnik powinna dochować należytych starań, co do prawidłowego zgłaszania towaru, a także z ostrożności upewnić się, czy przewożony towar jest zgłoszony w rejestrze SENT. Zgłoszenia powinny zostać zarejestrowane w systemie SENT w sposób rzetelny i niebudzący wątpliwości co do prawidłowego przemieszczania towaru.

Wartości przewożonego towaru organ ustalił na podstawie nadesłanej przez U. sp. z o.o. (sprzedawcę towaru) faktury z dokonanej transakcji z dnia 5 września 2022 r., z której wynika, że zakupiono 29.880 I oleju napędowego BO za kwotę 209.918,95 zł. Przeliczając wartość towaru organ przyjął wzór obliczenia: wartość faktury brutto 209.918,95 zł podzielona na ilość towaru 29880 I daje kwotę jednostkową 1 l w wysokości 7,03 zł; następnie cena jednostkowa 7,03 zł jest pomnożona przez ilość towaru niezgłoszonego, tj. 4880 I, co daje wartość towaru 34.306,40 zł. Z tego wyliczone 46% wartości towaru równa się 15.780,94 zł. W związku z tym, zgodnie z ustawą SENT, kara pieniężna wynosi 20.000 zł.

Organ zauważył, że ustawa SENT wprowadza rygoryzm obowiązków proporcjonalny do wagi obszarów podlegających ochronie (obrót towarami wrażliwymi, należącymi do grupy najwyższego ryzyka ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję). Niezgłoszenie przewozu towaru wrażliwego i obarczonego ryzykiem nadużyć nie jest uchybieniem technicznym, mogącym być stawianym na równi np. z nieuzupełnieniem pola numeru licencji przy niekwestionowanym fakcie jej posiadania. W rozpatrywanej sprawie naruszenie polegające na braku zgłoszenia przewozu środkiem transportu mogło mieć wpływ na potencjalną możliwość uniknięcia obowiązków fiskalnych (mogło doprowadzić do pozaewidencyjnego wprowadzenia do obrotu handlowego przewożonego towaru).

Jak wskazał organ pierwszej instancji, okoliczności, które doprowadziły do nałożenia na spółkę kary pieniężnej nie miały charakteru losowego i nieprzewidywalnego zważywszy, że to spółka jako profesjonalista powinna tak zorganizować pracę, aby wypełniać obowiązki przewidziane przez ustawodawcę. Przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i przewidują co do zasady obligatoryjną sankcję za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów, natomiast nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów, co oznacza, że nie można uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów. Do zastosowania kary pieniężnej wystarczające jest samo popełnienie czynu określonego przez przepis prawa, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego lub osób działających w jego imieniu lub na jego rzecz.

Organ zaznaczył, że spółka został wezwana do przedłożenie dokumentów określających jej sytuację finansową, jednak wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Korzystając z Elektronicznego Krajowego Rejestru Sądowego organ pozyskał zatem dokumenty przedstawiające sytuację finansową i materialną spółki za 2021 r. Po wymienieniu pozyskanych dokumentów organ wskazał, że na ich podstawie ustalił, iż spółka posiada znaczne aktywa rzeczowe i wypracowuje zysk z prowadzonej działalności. W 2021 r. zysk netto wyniósł 257.119.054,65 zł i był o 77.589.421,10 zł wyższy rok do roku. Ponadto spółka posiada znaczny majątek, co pozwala sądzić, że sytuacja finansowa firmy jest stabilna, a rozliczenia z kontrahentami i instytucjami mieszczą się w granicach ryzyka prowadzenia spółki. Prowadzona spółka nie jest w złej kondycji finansowej, a rozmiar prowadzonej działalności jest znaczny, spółka zaś nie wykazała realnego zagrożenia ogłoszenia upadłości spółki. W ocenie organu, wysokość nałożonej kary wskazuje, że jej zapłata nie zachwieje podstawą prowadzonej spółki.

Następnie organ dodał, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej uzasadnione jest jedynie w przypadkach spowodowanych czynnikami nadzwyczajnymi, na które przewoźnik nie miał wpływu i które są od niego niezależne. Instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej leży w interesie strony postępowania. Jej skutki nie są jednak równoważne z przesłanką ważnego interesu przewoźnika i interesu publicznego zgodnie z ustawą SENT. Obowiązkiem każdego podmiotu jest przestrzeganie norm prawnych, a konsekwencją ich naruszenia jest właśnie nałożenie kary.

Organ wyjaśnił, że przez ważny interes strony należy rozumieć nieograniczanie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. To również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania, przy czym wymaga to wykazania konkretnych okoliczności, w tym m.in. sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy/spółki, uniemożliwiającej wywiązanie się z ciążących obowiązków. Decyzja o odstąpieniu od wymierzenia kary ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet zaistnienie przesłanek nie przesądza o obowiązku zastosowania tej instytucji, a jedynie stwarza taką możliwość.

Pojęcie interesu publicznego to wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korekta błędnych decyzji itp. Z jednej strony w interesie publicznym leży, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty zajmujące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. Udzielanie pomocy w jakiejkolwiek formie nie może przy tym stanowić zakłócenia konkurencji na rynku poprzez sprzyjanie tylko niektórym przedsiębiorcom, stawianie ich w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów i prowadzić do zachwiania zasady proporcjonalności oraz równości wobec prawa. Ustalenie istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach. Jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi.

Odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, będącej skutkiem działania niezgodnego z obowiązującym prawem, nie można uznać za działanie w interesie publicznym. W interesie publicznym leży bowiem przestrzeganie nałożonych w ustawie SENT obowiązków, ich egzekwowanie i przestrzeganie. W interesie publicznym nie leży też doprowadzanie przedsiębiorców/spółek do upadłości, ale dyscyplinowanie ich w zakresie przestrzegania przepisów prawa, jak również to, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty przewożące lub nabywające towary na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, objęte systemem monitorowania, dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. Odstąpienie od nałożenia kary, stanowiące wyjątek od zasady powszechności i równości płacenia podatków i innych należności, powinno być podyktowane szczególnie ważnymi i uzasadnionymi powodami, a nie stanowić premiowania zachowań niezgodnych z prawem. Wszelka pomoc w jakiejkolwiek formie nie może zakłócać konkurencji na rynku. Brak nałożenia kary za stwierdzone uchybienie byłoby zachwianiem zasady proporcjonalności i stawiałoby spółkę w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, które rzetelnie wypełniają swoje obowiązki. Niedopuszczalnym z punktu widzenia interesu publicznego byłoby przerzucenie odpowiedzialności finansowej przewoźnika na budżet państwa, w sytuacji gdy spółka nie jest w złej kondycji finansowej. Zatem nie występują przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

W odwołaniu od powyższej decyzji spółka zarzuciła organowi naruszenie art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 16 lit. a) w związku z art. 2 pkt 5 w związku z art. 21 ust. 1 w związku z art. 26 ust. 1 ustawy SENT poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego skutkujące błędnym określeniem przez organ pierwszej instancji zakresu obowiązków zgłoszenia w systemie SENT przewożonego oleju napędowego oraz ustaleniem kary pieniężnej.

Zdaniem spółki nałożona kara w kwocie 20000 zł jest bezzasadna i nie ma oparcia w zebranym materiale dowodowym. Obowiązkowi zgłoszenia nie podlega każdy przewóz oleju napędowego. Zgłoszeniu podlega transport towaru wyłącznie na rzecz podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Strona wymieniła odbiorców przedmiotowego oleju napędowego wymienionych w dokumencie ADR i wyjaśniła, że w odniesieniu do dostawy transportowanej do odbiorcy Gospodarstwo Rolne A.Sp. z o.o. został zarejestrowany w systemie dokument SENT o numerze [...] - data rejestracji dokumentu 2 wrzesień 2022 r. godz. 10:41. Dostawa transportowana do odbiorcy Firma S. Sp.j. została zarejestrowana w systemie dokument SENT o numerze [...] - data rejestracji dokumentu 5 wrzesień 2022 r. godz. 8:41. Natomiast w odniesieniu do dostaw transportowanych do odbiorców: G. K. i C. A., wymienionych w dokumencie ADR, nie istniał obowiązek dokonania zgłoszenia w systemie SENT.

Strona stwierdziła ponadto, że protokół z kontroli wskazuje jakoby pojazdem przewożone było tylko 10000 l oleju napędowego z przeznaczeniem do odbiorcy towaru Gospodarstwo Rolne A. Sp. z o.o. J., [...]. W związku z tym w opinii strony protokół nie dawał podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego, gdyż dostawa wskazanych 10000 l oleju napędowego została zgłoszona do systemu, wg dokument SENT nr [...].

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, decyzją z dnia 12 lutego 2024 r. nr 2201-IGC.4823.109.2023.EŻ, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.) - dalej jako: "o.p.", utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że strona zakupiła 29.880 l oleju napędowego, do systemu SENT zgłosiła jednak 18500 l (dokumenty SENT o nr. [...] i [...]), a do osób fizycznych, gdzie nie jest wymagane zgłoszenie, dostarczyła dokumenty potwierdzające dostawę 6500 l oleju napędowego. Dokonując działań arytmetycznych (29880 l - 18500 l - 6500 l = 4880 l) jest oczywistym, że spółka nie przedstawiła dowodów na dostawę 4880 l oleju. Organ odwoławczy przychylił się do argumentacji strony, która w odwołaniu zauważyła, że obowiązkowi zgłoszenia nie podlega każdy przewóz towaru, niemniej jednak każda sprzedaż i dostawa towaru powinna zostać udokumentowana. Organ odnotował, że w odwołaniu z dnia 20 czerwca 2023 r. spółka potwierdziła, iż nie zgłosiła części oleju napędowego i przyznała, że kara pieniężna w wysokości 20.000 zł powinna zostać wymierzona.

Twierdzenie spółki, że ilość 10000 l oleju napędowego została zgłoszona, zdaniem organu odwoławczego, nie ma oparcia w zebranych dowodach. Zgodnie z fakturą zakupu strona zakupiła 29880 l oleju napędowego. Z dowodu wydania towaru nr [...] z dnia 5 września 2022 r. wynika, że taka sama ilość oleju napędowego została wydana odbiorcy. Ponadto w dokumencie wydania towaru wymienione numery rejestracyjne środków transportu [...] i [...], a także z imienia i nazwiska kierowca pojazdu, są zbieżne z danymi wymienionymi w protokole. W dokumencie ADR, podpisanym przez kierowcę, jako odbiorca towaru, również została wpisana ilość ładunku w komorach cysterny – 30000 l i miejsce załadunku – B. K. Zarówno dowód wydania towaru, jak i dokument ADR stanowią załączniki do protokołu. Także nietrafne jest twierdzenie, że do protokołu została wpisana inna ilość przewożonego oleju napędowego, niż to wynikało z dokumentów.

Analizując zapisy w protokole z kontroli organ odwoławczy wyjaśnił, że w punkcie 5. protokołu (rodzaj i opis towaru), kontrolujący wpisali ilość oleju napędowego (10000 l oleju napędowego), w punkcie 6. (czynności wykonane w trakcie kontroli) doprecyzowali zapis, że dotyczy ujawnionych nieprawidłowości, czyli brak aktualizacji/uzupełnienia zgłoszenia na 10000 l oleju napędowego. Nieprawidłowości te zostały ponownie opisane w punkcie 8. protokołu (ustalenia) z informacją, że są zagrożone karą administracyjną w wysokości 10.000 zł. Wobec tego w żaden sposób z zapisów w protokole nie można wyciągnąć wniosku, że kontrolujący stwierdzili jedynie przewóz 10000 l oleju napędowego.

Dalsze ustalenia w sprawie, zebrane dowody i wyjaśnienia organ pierwszej instancji dokonał w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego. W wyniku tego postępowania zostały zebrane dowody na dostawę 25000 l oleju napędowego.

Organ dodał, że dokonując analizy okoliczności faktycznych na gruncie obowiązujących przepisów należy zauważyć, iż materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący, stanowiący podstawę wszczęcia postępowania i wydania decyzji administracyjnej nakładającej karę pieniężną.

Organ odwoławczy zauważył nadto, że organ pierwszej instancji przed ponownym wydaniem decyzji z dnia 4 grudnia 2023 r., naruszył przepis art. 200 § 1 o.p., poprzez niewyznaczenie stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Niemniej jednak, w opinii organu odwoławczego, nie można twierdzić, że każde naruszenie art. 200 § 1 o.p. wywiera istotny wpływ na przebieg postępowania. Organ pierwszej instancji wielokrotnie wzywał stronę do przedstawienia stosownych dowodów i dokumentów świadczących, że niezgłoszony do rejestru olej napędowy został dostarczony do osób fizycznych, gdzie zgłoszenie nie jest wymagane. Strona posiadała wiedzę o obowiązku przedstawienia stosownych dokumentów, co potwierdziła w swoim odwołaniu z dnia 20 czerwca 2023 r., a pomimo tego nie przedstawiła pełnej dokumentacji dotyczącej rozdysponowania całkowitej ilości zakupionego oleju napędowego. Na postanowienie, wydane w toku postępowania odwoławczego z dnia 18 stycznia 2024 r., wyznaczające siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie i zebranego materiału dowodowego, strona mogła odpowiedzieć, odnieść się do zgromadzonego materiału dowodowego bądź go uzupełnić, jednak z tych uprawnień nie skorzystała. Co istotne w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, w następstwie uchylenia decyzji z dnia 31 maja 2023 r. i ponownego rozpatrzenia sprawy, nie zgromadzono żadnych nowych dowodów ponad te, które przedstawiła strona. Stąd też organ odwoławczy stwierdził, że uchybienie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem zgromadzony materiał dowodowy był stronie znany.

Organ nadmienił dodatkowo, że strona nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących na istnienie ważnego interesu przemawiającego za odstąpieniem od wymierzenia kary pieniężnej wedle art. 22 ust. 3 ustawy SENT, zaś organ z urzędu nie posiada wiedzy o jakichkolwiek okolicznościach, które uniemożliwiłyby regulowanie zobowiązań względem Skarbu Państwa, stąd też organ odwoławczy nie odnalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia kary ze względu na ważny interes przewoźnika.

W toku postępowania organ odwoławczy nie stwierdził również, aby istniały jakieś szczególne względy, wspólne społeczności, które przemawiałyby za odstąpieniem od nałożenia kary. Co więcej rozstrzygnięcie takie w przedstawionym stanie faktycznym godziłoby w podstawowe zasady sprawiedliwości, równości wobec prawa i powszechności ponoszenia kar za niedopełnienie obowiązków płynących z ustawy. Każdy z przewoźników dokonując przewozu, o którym mowa w cytowanej ustawie obowiązany jest do przesyłania do rejestru zgłoszeń przewozu towaru wskazanego w art. 3 ust. 2 ustawy SENT, a w przypadku dostawy takiego towaru do osób fizycznych obowiązany jest dostarczyć stosownych dokumentów na wezwanie właściwych organów. Udzielenie ulgi w takim stanie faktycznym prowadziłoby do nieuzasadnionego faworyzowania oraz godziłoby w zasady równości i sprawiedliwości społecznej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję wniosło P. sp. z o.o. z siedzibą w M., podnosząc, że organ wadliwie ustalił w trakcie kontroli, że istnieją rozbieżności pomiędzy zgłoszeniem przewozu SENT, a stanem faktycznym w chwili kontroli przeprowadzonej w dniu 5 września 2022 r. w miejscowości D. i dokumentami przewozowymi wystawionymi przez spółkę i będącymi w posiadaniu kierowcy w chwili kontroli od początku przewozu, które obejmują całość przewożonego paliwa zgodnie obowiązującymi przepisami prawa (zgłoszenia SENT, list ADR, dowód wydania paliwa z bazy paliwowej, zlecenie transportowe).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 10 czerwca 2024 r. skarżąca spółka wyjaśniła, że nie dopuściła się żadnego naruszenia przepisów i brak było podstaw do wymierzenia kary.

Obrazując sytuację spółka wskazała, że w dniu 5 września 2022 r. wykonywała przewóz z bazy U. do odbiorców 30000 l paliwa (do A.sp. z o.o. 10000 l, do Firmy S. sp.j. 8500 l, do A. C. 1500 l oraz do K. G. 10000 l). Przewozy były wykonywane na podstawie zamówień od ww. podmiotów. Przewozy dla spółek A. i S. miały wystawione zgłoszenie SENT, przewozy dla osób fizycznych ich nie miały, gdyż przepisy tego nie wymagały.

Pomimo prawidłowego wykonywania przewozu kontrolerzy Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni uznali, że przewóz paliwa w wysokości 10000 l dla spółki A. odbywał się bez zgłoszenia SENT i wstrzymali przewóz. W następstwie tego prowadzone były rozmowy w gronie inspektorzy - kierowca - pracownicy skarżącej z których wynikało, że utożsamiają oni K. G. ze spółką A. i dlatego stwierdzają naruszenie.

Ostatecznie, zgodnie ze stanowiskiem inspektorów, zostały wygenerowane nowe dokumenty dotyczące przewozu dla spółki A. i K. G. i dopiero wówczas inspektorzy zezwolili na kontynuowanie przewozu. Wszystkie zmiany związane były ze stanowiskiem inspektorów, a skarżąca, aby móc wykonywać przewóz, musiała się dostosować. Po zmianie dokumentów przewóz do poszczególnych odbiorców przedstawiał się następująco: do A. sp. z o.o. 15000 l, do Firmy S. sp.j. 8500 l, do A. C. 1500 l oraz do K. G. 5000 l (nadal łącznie 30000 l). Paliwo w tych ilościach zostało objęte fakturami wystawionymi na rzecz poszczególnych odbiorców, co wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego. Skarżąca nie rozumie zatem, gdzie organy wydające decyzje w sprawie dopatrują się braku udokumentowania przewozu 5000 l.

Zdaniem skarżącej przewóz można podzielić na dwa etapy: pierwszy do momentu kontroli, gdzie paliwo dla spółek było objęte zgłoszeniem SENT, a paliwo dla osób fizycznych z racji braku takiego obowiązku nie było objęte tym zgłoszeniem oraz drugi, tj. od momentu kontroli i ingerencji inspektorów, gdzie nastąpiły jedynie zmiany ilości paliwa dla dwóch odbiorców, po czym inspektorzy zezwolili na kontynuowanie przewozu. Na żadnym etapie nie doszło do niezgłoszenia paliwa, ani do jego przewozu wbrew obowiązkowi posiadania zgłoszenia SENT. Wydaje się, że organy sumują 10000 l dla A. sp. z o.o. z pierwszego etapu przewozu oraz 5000 l dla K. G. z drugiego etapu, co powoduje "brak" 5000 l i w ten sposób próbują wykazać, że jednak były nieprawidłowości.

Na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 r. pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko w sprawie w odpowiedzi na skargę i przedłożył wydruk zgłoszenia o numerze zakończonym cyframi [...] oświadczając, że wydruk ten potwierdza anulowanie zgłoszenia SENT, dokonanego w dniu 25 września 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych kryteriów sąd uznał, że nie narusza ona prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, a zatem skarga podlegała oddaleniu.

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest zasadność wymierzenia skarżącej spółce kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 21 ust. 1 i 3 w zw. z art. 5 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 ustawy SENT.

Przepis art. 3 ust. 1 ustawy SENT określa elementy składające się na system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu i kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane. W art. 3 ust. 2 tej ustawy przedstawiono katalog towarów, które podlegają systemowi monitorowania, wraz z określającymi je pozycjami CN wraz z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki czy rodzaju opakowań jednostkowych. Do tego katalogu należy m.in. olej napędowy o kodzie CN 2710 w przypadku przesyłek o objętości powyżej 500 litrów.

Zgodnie z treścią art. 4 ust.1 pkt 1 ustawy SENT, środki techniczne służące monitorowaniu przewozu towarów obejmują m.in. rejestr zgłoszeń wraz z modułem gromadzącym i przetwarzającym dane geolokalizacyjne, zwany dalej "rejestrem". W rejestrze są gromadzone dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach (art. 4 ust. 4 pkt 1 ustawy).

W myśl art. 5 ust. 1 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju podmiot wysyłający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. W przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, podmiot wysyłający jest obowiązany również przekazać numer referencyjny podmiotowi odbierającemu.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy SENT w przypadku niewykonania obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 albo art. 6 ust. 1, odpowiednio na podmiot wysyłający albo podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20 000 zł.

Natomiast w świetle art. 21 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego albo podmiotu odbierającego lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego albo podmiotu odbierającego lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

W celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia; zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym; posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie - sprawowana jest kontrola przewozu towarów. Kontrola obejmuje weryfikację danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego oraz dokonanie oględzin towaru w tym pobranie próbek. Kontrole przeprowadzają funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, a także Policji, Straży Granicznej, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości kontrolujący sporządzają protokół (art. 13 ustawy SENT).

Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami, uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Projektodawca wskazał, że obecnie wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płacą należnych podatków oraz dokonują wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego wyłącznie sfałszowane dokumenty (faktury). Istnieje więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Dzięki danym z rejestru możliwe będzie również dokonywanie analiz schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów. Z drugiej strony, łatwiejsze będzie ujawnianie przewozów towarów niedeklarowanych jako opodatkowane. Wprowadzony projektowaną ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Obowiązki te oceniono jednak jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które będą podlegały ochronie, ponieważ przedmiotem monitorowania przewozu towarów będą towary określane jako "wrażliwe" i należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju, ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (druk nr 1244, rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe).

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 5 września 2022 r. funkcjonariusze Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni, w miejscowości D., przeprowadzili kontrolę pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy o numerze rejestracyjnym [...], przewożącego olej napędowy w ilości 29880 l, klasyfikowany do pozycji CN 2710. Podmiotem wysyłającym było P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono brak utworzonego zgłoszenia. Pod numerem referencyjnym zgłoszenia SENT (SENT[...]), który nadesłała spółka, dokonano rejestracji przewozu towaru w ilości 10000 l na rzecz odbiorcy Gospodarstwo Rolne A. Sp. z o.o. z miejscem przeznaczenia [...] J. Z wydruków z systemu SENT wynikało, że po ww. numerem zgłoszenia przewozu spółka zarejestrowała przewóz oleju napędowego w ilości 10000 l na rzecz odbiorcy Gospodarstwo Rolne A. Sp. z o.o., zaś pod numerem zgłoszenia przewozu SENT[...] przewóz oleju napędowego w ilości 8500 l na rzecz Firny S. sp.j. dysponował kierowca, znajduje się zupełnie inny towar, a przesyłka tego towaru została już zakończona i była dokonana pomiędzy innymi podmiotami niż wynikało to z dokumentów przewozowych. Z kolei pod numerem zgłoszenia SENT[...] spółka zarejestrowała przewóz oleju napędowego w ilości 5000 l na rzecz Gospodarstwa Rolnego G. z miejscem przeznaczenia: S., S. [...]. Spółka przedstawiła dokumenty potwierdzające dokonanie sprzedaży i dostawy towaru do osób fizycznych: A. C. w ilości 1500 l oleju napędowego oraz K. G. w ilości 5000 l oleju napędowego.

Zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy SENT użyte w ustawie określenie podmiot odbierający oznacza: a) osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, prowadzącą działalność gospodarczą, dokonującą wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, importu towarów lub nabycia towarów w przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2022 r. poz. 931, z późn. zm.) albo b) zużywający podmiot olejowy nieprowadzący działalności gospodarczej.

Oznacza to, że gdy dany podmiot nie prowadzi działalności gospodarczej, to brak jest podstaw do badania dalszych warunków i niezależnie od tego, co robi, nie można uznać go za podmiot odbierający, a więc nie można wymagać od niego wypełniania obowiązków ustawowych przynależnych do tego typu podmiotów (dokonanie zgłoszenia czy potwierdzenie odbioru przesyłki) i przede wszystkim nie można nałożyć na niego kary pieniężnej w związku z niewykonaniem takich obowiązków. Wynika to z faktu, że system monitorowania przewozu skierowany jest wyłącznie do podmiotów gospodarczych. Konsekwentnie ustawa nie nakłada na podmioty wysyłające obowiązku przesłania zgłoszenia przewozu, jeżeli jest on dokonywany na rzecz podmiotu nieprowadzącego działalności gospodarczej.

Zgłoszeniem, zgodnie z art. 2 pkt 16 lit. a ustawy SENT, jest zgłoszenie do rejestru zgłoszeń przewozu towaru obejmującego przewóz: 1) określonej ilości tego samego rodzaju towaru albo 2) określonych ilości różnych rodzajów towaru przewożonych od jednego nadawcy towaru do jednego odbiorcy towaru, do jednego miejsca dostarczenia towaru, jednym środkiem transportu.

Analiza materiału dowodowego została dokonana przez organ administracji publicznej w sposób prawidłowy. Z akt wynika bowiem jednoznacznie, że na rzecz dwóch podmiotów prowadzących działalność gospodarczą spółka wykonywała przewóz monitorowanego towaru w ilości 10000 l (A. sp. z o.o.) oraz 8500 l (S. sp.j.), które to przewozy zostały zgłoszone do rejestru na podstawie zgłoszeń o numerach SENT[...] i SENT[...]. Zgłoszenia powyższe zostały wykazane w liście przewozowym ADR okazanym w trakcie kontroli pojazdu. W tym samym liście przewozowym wskazano na innych odbiorców tj. K. G. i A. C. zidentyfikowanych przez wskazanie numerów PESEL, nie zaś przez wskazanie numerów zgłoszenia do rejestru SENT. W celu zaś wykazania, że część towaru nie podlega zgłoszeniu do rejestru spółka przedłożyła, faktury VAT oraz dowody wydania paliwa wraz z oświadczeniami odbiorców, tj. ww. K. G. i A. C., które obejmowały odpowiednio 5000 l i 1500 l oleju napędowego CN2710. Bezspornie zaś w momencie kontroli pojazdu spółka dokonywała przewozu 29880 l oleju napędowego, co wprost wynika z dowodu wydania paliwa z bazy paliw o numerze pokrywającym się z numerem odnotowanym na liście przewozowym ADR. Niewątpliwie zatem spółka nie przedłożyła zgłoszeń do rejestru ani też dokumentów zwalniających spółkę z obowiązku dokonania zgłoszenia do rejestru SENT w odniesieniu do pozostałej ilości przewożonego towaru podlegającego monitorowaniu w ilości 4880 l.

Twierdzenia podnoszone przez spółkę na etapie postępowania przed sądem administracyjnym nie są spójne z twierdzeniami podnoszonymi w toku postępowania przed organami celno-skarbowymi. Okoliczności wskazanych w piśmie z dnia 10 czerwca 2024 r. złożonym do akt sprawy spółka nie podnosiła w postepowaniu przed organami. W swym stanowisku argumentowała, że przewóz na rzecz K. G. obejmował olej napędowy w ilości 10000 l, nie zaś jak wynikało to z materiału dowodowego zaoferowanego przez spółkę w toku przedmiotowego postępowania. Stanowisko spółki nie znajduje oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, jak również w dokumentach załączonych do ww. pisma. W szczególności zgłoszenie nr SENT[...] obejmujące przewóz 15000 l towaru na rzecz Gospodarstwa Rolnego A. sp. z o.o. przeczy twierdzeniu spółki, że przewóz obejmował 10000 l towaru na rzecz K. G.. Spółka nie przedłożyła dokumentu stwierdzającego zakup przez K. G. ilości 10000 l oleju napędowego. Przeciwnie, przedłożyła fakturę VAT dokumentującą zakup 15000 l oleju napędowego przez A. Spółkę z o.o., twierdząc jednocześnie, że przewóz obejmował 10000 l na rzecz tego podmiotu. Ponadto, jak to jednoznacznie wynika z przedłożonego na rozprawie przez pełnomocnika organu zgłoszenia o ww. numerze SENT[...], zgłoszenie to zarejestrowane w dniu 5 września 2022 r. zostało anulowane w dniu 6 września 2022 r., w związku z czym nie może być podstawą dokonywania jakichkolwiek odmiennych ustaleń niż wynikające z materiału dowodowego znajdującego się w aktach administracyjnych.

Dodatkowo wskazać należy, że przepis art. 5 ust. 1 ustawy SENT w sposób jasny i precyzyjny określa, że podmiot wysyłający przed rozpoczęciem przewozu towaru zobowiązany jest przesłać zgłoszenie do rejestru, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Zdaniem Sądu, nie można utożsamiać wykonania tego obowiązku poprzez podawanie danych w zgłoszeniu niezgodnie ze stanem faktycznym, które następnie korygowane są w toku kontroli. W przeciwnym razie, prewencyjna i odstraszająca funkcja kary za naruszenie ustawy SENT nie miałaby racji bytu. Kary te są bowiem zapowiedzią negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z tej ustawy, a więc i o charakterze formalnym. Odgrywają one w intencji prawodawcy szczególnie istotną rolę w zagwarantowaniu przestrzegania rygorów wynikających z systemu monitorowania drogowego przewozu towarów wrażliwych. Przyjęcie argumentacji skarżącej spółki, opartej na przedłożonym zgłoszeniu SENT dokonanym w dniu 5 września 2022 r. o godzinie 9:42 (jak wskazano wyżej zgłoszenie to zostało anulowane), a więc w toku kontroli rozpoczętej o godzinie 9:12 tego dnia, oznaczałoby, że każdorazowo podmiot podlegający systemowi monitorowania przewozu towarów, u którego stwierdzono podczas kontroli naruszenie obowiązków określonych ustawą SENT, mógłby uwolnić się od odpowiedzialności administracyjnej poprzez skorygowanie zgłoszenia w toku kontroli. W konsekwencji, we wszystkich przypadkach, w których nie przeprowadzono kontroli, a doszło do naruszenia tych obowiązków, realizacja celów ustawy nie byłaby zagwarantowana, co w konkretnych przypadkach mogłoby doprowadzić do niemożności ustalenia rzeczywistego obrotu towarem, uznanym przez prawodawcę za wrażliwy.

Zdaniem Sądu, w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązujących regulacji prawnych organ prawidłowo na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy SENT nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 20.000 zł.

Konstrukcja art. 21 ust. 1 ustawy SENT wskazuje w sposób jednoznaczny na odpowiedzialność obiektywną. Nie bez powodu w przepisie tym używany jest kategoryczny zwrot "nakłada się karę pieniężną". Wystarczające do pociągnięcia do odpowiedzialności jest zatem stwierdzenie niewątpliwego faktu naruszenia przepisów wspomnianej ustawy, co w niniejszej sprawie, zostało przez organ w sposób nie budzący wątpliwości wykazane.

Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważył również przesłanki zastosowania art. 21 ust. 3 ustawy SENT. Trafnie zinterpretował przesłankę "interesu publicznego" jako dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak np.: sprawiedliwość, bezpieczeństwo lub porządek publiczny, zaufanie do organów władzy. Zasadnie też uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia tych wartości. Należy zauważyć, że brak zgłoszenia w rejestrze przez skarżącą uniemożliwiał organom prawidłowe monitorowanie w systemie przewozu towaru wrażliwego. Postępowanie podmiotu, który nie ujawnia przewozu towaru objętego działaniem ustawy, nie może być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym. W interesie publicznym jest bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw monitorowanych towarów przepisów prawa. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami wrażliwymi. Każdy zatem z podmiotów obowiązany jest w trakcie całej trasy umożliwić lokalizację pojazdu wraz z towarem. Strona jako profesjonalny przedsiębiorca zajmujący się transportem takich towarów powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować prace przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. Zachowanie skarżącej naruszało też podstawowe cele ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Skoro bowiem celem tej ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a wskazany wymóg należy do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie jego przestrzegania.

Konstrukcja odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy SENT polega na obligatoryjnym nakładaniu kary, w określonej jednoznacznie kwocie, za naruszenia o charakterze formalnym. Pojęcia interesu publicznego nie sposób interpretować w sposób, który podważałby samą istotę obiektywnej odpowiedzialności i kary pieniężnej za tego rodzaju naruszenia. Nadzwyczajny charakter okoliczności wypełniających pojęcie ważny interes podmiotu również wyklucza uwzględnienie okoliczności takich, na zaistnienie których podmiot ma wpływ. W pojęciu tym nie mogą być uwzględnione okoliczności wskazujące na winę w naruszeniu przepisów ustawy SENT, niedbalstwo w dokonywaniu zgłoszenia, niestaranność w prowadzeniu przedsiębiorstwa, jak również waga naruszenia czy jego wpływ na nieuczciwy obrót towarami wrażliwymi. Należy podkreślić, że kara jest nakładana za samo naruszenie przepisów prawnych, przyjętych dla walki z szarą strefą i wyłudzeniami podatkowymi o charakterze obrotowym. Istotny jest również jej prewencyjny i odstraszając charakter. Ustawowa konstrukcja odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy SENT nie pozwala na przyjęcie, że dopuszczalne jest różnicowanie odpowiedzialności podmiotów w zależności od przyczyn niedopełnienia obowiązków wynikających z tej ustawy.

Organy rozważyły także, czy w sprawie wystąpiła druga z przesłanek pozwalająca organowi na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, tj. "ważny interes podmiotu wysyłającego". Organ pierwszej instancji bezskutecznie wzywał stronę do przedstawienia dokumentów i informacji, które mogłyby pozwolić na ocenę sytuacji spółki w kontekście jej ważnego interesu lub interesu publicznego. Skarżąca nie wskazała zatem żadnych okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary z powodu istnienia ważnego interesu podmiotu wysyłającego. Wobec braku aktywności strony, organ pierwszej instancji z urzędu pozyskał informacje dotyczące sytuacji finansowej skarżącej, z których wynikało osiągnięcie za 2021 r. zysku netto w wysokości 257.119.054,65 zł, a nadto spółka posiada pełną zdolność płatniczą do regulowania swoich zobowiązań, prowadzi szeroko zakrojoną działalność handlowa na rynku rolniczym.

Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 1498/19 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl): "ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do ww. pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (...) w interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisy prawa – tak by była przestrzegana konstytucyjna zasada równości i sprawiedliwości. Wysokie, nieuchronne, kary o charakterze odstraszającym mają oddziaływać prewencyjnie na przewoźników (...) jak stwierdza uzasadnienie projektu ustawy o SENT, w którym wskazano, że ratio legis tej ustawy jest zmniejszenie szarej strefy oraz uszczelnienie systemu podatkowego poprzez poddanie monitoringowi transportu towarów wrażliwych, tj. uznanych przez ustawodawcę za takie, które mogą być wykorzystywane do oszustw podatkowych."

W tym kontekście wskazać należy, że stosownie do art. 21 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem wysyłającego organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują obiektywne kryteria. W zasadzie zawsze odstąpienie od wymierzenia kary leży w interesie zobowiązanego. Zdaniem sądu, interes podmiotu wysyłającego musi być jednak na tyle istotny (ważny), aby jego pominięcie powodowało dla niego wyraźnie dostrzegalne, negatywne skutki, np. w postaci nadmiernych utrudnień w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa, zachwianiu płynności finansowej spółki. Same zatem trudności wynikające z zapłaty kary, nie mogą uzasadniać odstąpienia od jej wymierzenia. W toku postępowania strona nie wskazała jaki ważny i obiektywny interes strony przemawiałby za zastosowaniem ulgi. Zasadnie też organ, a to wobec dobrej kondycji finansowej spółki - nie dopatrzył się istnienia ważnego interesu z urzędu.

W ocenie sądu organy orzekające zgromadziły i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Dokonana analiza jest w ocenie sądu prawidłowa, a wyciągnięte przez organy wnioski w pełni logiczne. Organy orzekające odniosły się do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych. Przyjęcie odmiennego od prezentowanego przez stronę skarżącą stanowiska, w sytuacji jego precyzyjnego wyjaśnienia, nie przesądza o uchybieniach ze strony organu. Decyzje wydane w sprawie spełniają nadto wymogi określone w art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. Organy przytoczyły bowiem w ich treści ustalenia faktyczne zmierzające do wykazania stanu faktycznego jak i przedstawiły ocenę poczynionych ustaleń z punktu widzenia przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie.

Uznawszy zatem podniesione w skardze i jej uzupełnieniu (pismo z dnia 10 czerwca 2024 r.) zarzuty za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.