Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1644/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.100 ust.1 pkt 2, 3 i 4
journal: Dz.U. 2020 poz 35
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1667/21 w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 4 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1667/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: ‘WSA w Warszawie") oddalił skargę obywatela Republiki A. H. K. (dalej: "skarżący", "cudzoziemiec", "wnioskodawca") na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szef Urzędu") z [...] września 2021 r., nr [...]. Decyzją tą Szef Urzędu utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda") z [...] stycznia 2016 r., nr [...]., odmawiająca udzielenia skarżącemu udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy.

2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył H. K., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 100 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 191 ust. 1 pkt 4 i art. 187 pkt 6 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r. poz. 35, dalej: "ustawa o cudzoziemcach", "u.o.c"), polegające na błędnym przyjęciu, że istnienie wpisu cudzoziemca do wykazu osób niepożądanych stanowi podstawę do odmowy skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce, w sytuacji gdy przepisy te nie mają zastosowania w przypadku wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy na podstawie art. 187 pkt 6 u.o.c.,

b) art. 110 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (w brzmieniu sprzed nowelizacji z 24 listopada 2017r.) poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy dane cudzoziemca znajdują się w Systemie Informacyjnym Schengen do celów odmowy wjazdu, zezwolenia na pobyt czasowy można udzielić w razie istnienia poważnych przyczyn uzasadniających jego udzielenie, zwłaszcza ze względów humanitarnych,

c) art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego błędne zastosowanie, pomimo że w chwili obecnej nie ma żadnych podstaw, aby uznać, że pobyt skarżącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa i porządku publicznego,

d) art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 47 Konstytucji RP poprzez nierespektowanie prawa do poszanowania życia rodzinnego, w wyniku niezastosowania art. 187 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, zapewniającego ochronę życia rodzinnego;

2. naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć wpływ na wydane rozstrzygnięcie, tj. art. 145 § 1 pkt 1 a, b p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 i 2 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., polegające na oddaleniu, zamiast uwzględnienia, skargi, pomimo że organ nie kierował się w niniejszej sprawie słusznym interesem strony oraz nie dążył do pogłębienia zaufania obywateli do Państwa, przez niezastosowanie przepisu art. 187 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, który jest korzystniejszy dla strony i oparcie decyzji wyłącznie na art. 100 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy, które są mniej korzystne dla strony, podczas gdy żaden przepis nie wyklucza możliwości zastosowania art. 187 pkt 6 ww. ustawy w sytuacji, gdy niemożliwe jest wydanie zezwolenia na pobyt na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy.

Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie skargi i zmianę uprzedniej decyzji organu przez udzielenie skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji organu oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie pełnomocnikowi skarżącego kosztów udzielonej skarżącemu pomocy prawnej z urzędu (koszty te nie zostały pokryte w całości, ani w części). Skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

3. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z [...] lutego 2023 r., na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) sprawę skierowano na posiedzenie niejawne.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

4.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.

4.3. Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i prowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko co do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt I GSK 2736/18 oraz wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA).

4.4. Bezzasadne okazał się zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 100 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 191 ust. 1 pkt 4 i art. 187 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach. Przede wszystkim należy zauważyć, że skarżący nie ubiegał się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy z uwagi na konieczność poszanowania jego prawa do życia rodzinnego (art. 187 pkt 6 u.o.c.). Podstawą ubiegania się przez skarżącego o zezwolenie na pobyt czasowy był zamiar wykonywania pracy na terytorium Polski (art. 114 i n. u.o.c.). Taki cel pobytu wynika jednoznacznie z wniosku inicjującego postępowanie, ale także z odwołania z [...] lutego 2016 r. W tym trzeba przypomnieć, że złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wszczyna postępowanie, którego przedmiotem jest udzielenie zgody na pobyt czasowy w oparciu o konkretną podstawę prawną, z uwzględnieniem okoliczności faktycznych związanych z deklarowanym we wniosku celem pobytu. Nie jest dopuszczalna zmiana podstawy faktycznej i prawnej wniosku o udzielenie zgody na pobyt czasowy na etapie postępowania odwoławczego (por. np. wyrok NSA z 5 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 1663/21 oraz NSA 4 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1554/22 – CBOSA). Skoro w sprawie nie miał w ogóle zastosowania art. 187 pkt 6 u.o.c., to nie mogło dość również do naruszenia, odnoszącego się do tej podstawy podania o udzielnie zezwolenia na pobyt czasowy, art. art. 191 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 100 ust. 1 pkt 2 u.o.c. Konsekwentnie, nie mogły okazać się również zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 i 2 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.),, albowiem zostały one przywołane w powiązaniu z zarzutem naruszenia art. 187 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach.

4.5. W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 110 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (w brzmieniu sprzed nowelizacji z 24 listopada 2017r.). W świetle tego przepisu, wpis danych cudzoziemca do Systemu Informacyjnego Schengen do celów odmowy wjazdu (art. 100 ust. 1 pkt 3 u.o.c.) nie stanowi bezwzględnej przeszkody do udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Zezwolenia takiego można udzielić, pomimo obowiązywania wspominanego wpisu, tylko w razie istnienia poważnych przyczyn uzasadniających jego udzielenie, zwłaszcza ze względów humanitarnych lub z powodu zobowiązań międzynarodowych, z uwzględnieniem interesu państwa, które dokonało wpisu do Systemu Informacyjnego Schengen. W realiach niniejszej sprawy zarzut naruszenia art. 110 u.o.c. nie mógł okazać się skuteczny już z tego powodu, że w odniesieniu do skarżącego obowiązywał wpis do wykazu cudzoziemców, których pobyt jest na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej niepożądany (art. 100 ust. 1 pkt 2 u.o.c.) – zob. k. 24, tom 1/2 akt administracyjnych. Wyjątek przewidziany w art. 110 u.o.c. (obecnie: w art. 100 ust. 1a u.o.c.) nie dotyczy wpisu cudzoziemca do krajowego wykazu wpisów do celów odmowy wjazdu (por. np. J. Chlebny w: Prawo cudzoziemców. Komentarz, pod red. J. Chlebnego, Warszawa 2020, Nb 4 do art. 100; wyrok NSA z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 1759/21 – CBOSA).

4.6. Konsekwentnie, w sprawie nie mogło dojść do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 47 Konstytucji. Po pierwsze, kwestia ewentualnej potrzeby ochrony życia rodzinnego skarżącego, w realiach niniejszej sprawy, nie mogła stanowić przesłanki pozytywnej wnioskowanego zezwolenia. Podstawą ubiegania o zezwolenie pobytowe był bowiem zamiar wykonywania pracy, a nie potrzeba ochrony życia rodzinnego. Po drugie, kwestia ewentualnej potrzeby ochrony życia rodzinnego skarżącego nie miała również znaczenia z punktu widzenia wystąpienia przesłanek negatywnych, uniemożliwiających wydanie wnioskowanego pozwolenia. Przesłanki te to wpis skarżącego do wykazu cudzoziemców, których pobyt jest na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej niepożądany (art. 100 ust. 1 pkt 2 u.o.c.) oraz stwarzania przez skarżącego zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego (art. 100 ust. 1 pkt 4 u.o.c.).

4.7. Bezzasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 100 ust. pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z tym przepisem, udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy odmawia się cudzoziemcowi, gdy wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub zobowiązania wynikające z postanowień ratyfikowanych umów międzynarodowych obowiązujących Rzeczpospolitą Polską. W realiach niniejszej sprawy zasadnie Szef Urzędu, a następnie WSA w Warszawie, odwołały się przede wszystkim do wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 18 sierpnia 2017 r., sygn. akt II AKa 234/17, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 3 kwietnia 2017 r., sygn. akt XVIII K 253/16, skazującego skarżącego na karę 4 lat 10 miesięcy pozbawienia wolności za czyn z art. 280 § 2 kodeksu karnego. Zgodnie z pozyskanym przez NSA odpisem wspominanego wyroku Sąd Apelacyjnego w Warszawie, czyn popełniony przez skarżącego polegał na dokonaniu w dniu [...] sierpnia 2016 r. rozboju z użyciem broni palnej oraz noża (k. 89- 92). Mając na uwadze wagę popełnionego przez skarżącego przestępstwa, stanowiącego zbrodnię w rozumieniu art. 7 § 2 kodeksu karnego, a także liczne wcześniejsze skazania skarżącego (zob. np. kserokopie orzeczeń sądowych - k. 35 – 40 tomu 1/2 akt administracyjnych, informację z Krajowego Rejestru Karnego k. 126 tomu 1/1 akt administracyjnych, pismo Prokuratury Rejonowej w Puławach - - k. 34 tomu 1/1 akt administracyjnych, pisma Prokuratury Rejonowej Warszawa Śródmieście Północ z [...] i [...] sierpnia 2012 r. – k. 64 i 58 tomu 1/1 akt administracyjnych), jest oczywiste, że skarżący stwarza realne i poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Warto dodać, że Komendant Stołeczny Policji już dwukrotnie wyrażał opinię, że skarżący stanowi zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego (zob. znajdujące się w aktach sprawy pisma tego organu z [...] kwietnia 2009 r. oraz [...] października 2014 r.). Podsumowując ten fragment uzasadnienia, zasadnie odmówiono skarżącemu wnioskowanego zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy wskazując na wystąpienie negatywnej przesłanki z art. 100 ust. 1 pkt 4 u.o.c.

4.8. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

4.9. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej należy wskazać, że zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a. właściwy do orzekania w takiej sprawie jest Sąd pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2335/21, CBOSA). Pełnomocnik skarżącej powinien zatem wystąpić z odrębnym wnioskiem do WSA w Warszawie, powołując się na niniejszy wyrok, kończący postępowanie kasacyjne.