Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 404/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2014-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 64 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 64 ust. 3 i 4, art. 140aa ust. 1, 3, 4 pkt 1 i 2, art. 140ab ust. 1 pkt 2, art. 140ab ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 lipca 2014 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 404/14

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. Sp. z o.o. jest decyzja Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], którą zgodnie z art. 140 ab ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm. – zwana dalej "ustawą"/ nałożono na ww. przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 5000 zł.

W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 64, art. 140 aa ust. 1 oraz art. 140 ab ustawy.

Z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu 13 października 2013 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego [...] Oddziału [...] przeprowadzili kontrolę wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środka przewozowego – ciągnika samochodowego marki IVECO, nr rej. [...] z naczepą marki CMT nr rej. [...], należącego do przewoźnika A. Sp. z o.o. W trakcie kontroli dokonano dwukrotnego pomiaru masy całkowitej i dynamicznego obciążenia osi pojazdu. Stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej ciągnika, co zakwalifikowało pojazd jako nienormatywny, wymagający zezwolenia kategorii IV na przejazd po drodze krajowej (po której pojazd poruszał się przed przejściem granicznym). Z przeprowadzonych czynności sporządzone zostały protokoły o nr [...] i nr [...].

Wobec powyższych okoliczności Naczelnik Urzędu Celnego wszczął postępowanie, a następnie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego uznając, że wykonujący transport nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], nałożył na ww, przewoźnika karę pieniężną w wysokości 5000 zł, zgodnie z art. 140 ab ust. 1 pkt 2 ustawy, za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii IV.

Odwołanie od tej decyzji złożyła spółka A. Sp. z o.o. wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie jej uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Kwestionowanej decyzji zarzucono:

1/ naruszenie przepisów postępowania poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie administracji z mocy art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.;

2/ naruszenie przepisów prawa materialnego , tj. art. 140 aa ust. 1 i ust. 2 ustawy poprzez zastosowanie tego przepisu, w sytuacji gdy brak było przesłanek ku temu.

Zdaniem odwołującej organ winien zastosować art. 140 aa ust. 4 ustawy.

W uzasadnieniu odwołująca Spółka wskazała, że to załadowca (nadawca) był odpowiedzialny za taki załadunek towarów, który zapewni przewóz przesyłki zgodny z przepisami ruchu drogowego oraz przepisami o drogach publicznych. Masa całkowita pojazdu nie przekroczyła dopuszczalnych norm, a stwierdzono jedynie przekroczenie nacisku na jednej osi o 710 kg. Podkreślono, że kierowca nie miał możliwości sprawdzenia jaki jest nacisk na poszczególne osie, nadto informował załadowcę, że będzie przekraczał granicę przez polsko–ukraińskie przejście w M. Strona odwołująca uznała, że w okolicznościach sprawy zachodziły przesłanki z art. 140 aa ust. 4 ustawy. To nadawca towaru (a nie przewoźnik) odpowiadając za załadunek miał wpływ i godził się na powstanie naruszenia. W ocenie Spółki art. 3 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) nie ma zastosowania do nadawcy towaru i nie wyłącza zastosowania art. 140 aa ust. 4 ustawy.

Rozpatrując powyższe odwołanie Dyrektor Izby Celnej wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

Powołując się na art. 2 pkt 35a ustawy zawierający definicję pojazdu nienormatywnego oraz art. 64 ustawy dotyczący zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii organ wskazał, że stosowanie do art. 140aa ust. 1 i ust. 2 ustawy za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodne z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej, którą wydaje m.in. właściwy ze względu na miejsce przeprowadzonej kontroli organ Służby Celnej. Wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określone w art. 140ab ustawy.

Zgodnie z art., 140ab ust. 2 ustawy w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Powołując się na rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6.09.2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi 8 t (Dz.U. z 2012 r. poz. 1061) Dyrektor Izby Celnej wskazał, że prowadząca do przejścia granicznego w M. droga krajowa nr [...] została zaliczona do dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Normy nacisków pozostałych osi pojazdów poruszających się po tej kategorii drogach określa w § 5 rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30.12.2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 951 ze zm.).

W okolicznościach sprawy stwierdzono nacisk pojedynczej osi napędowej ciągnika 10710 kg, co oznacza przekroczenie normy dla drogi po której pojazd się poruszał o 710 kg. Organ uznał, że w związku z tym, że nacisk ww. osi nie przekroczył wielkości 11,5 tony, a pozostałe parametry kontrolowanego pojazdu nienormatywnego mieściły się w normie, właściwym dokumentem uprawniającym do poruszania po drodze krajowej nr [...] byłoby zezwolenie kategorii IV.

Zaznaczono jednocześnie, że w celu stwierdzenia, czy pojazd jest normatywny, czy też nie, organ celny pierwszej instancji uwzględnił maksymalne dopuszczalne błędy wskazań wagi, a przy ustaleniu masy całkowitej dopuszczalne błędy metody cząstkowych ważeń pojazdu. Pomiar został wykonany przez uprawnione osoby, przy użyciu stacjonarnej wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu Ł.Z.G. Łęczyca, nr fabryczny [...], znak producenta PD-2, znak typu RPT 0042, która spełniała wymogi techniczne, była sprawna i posiadała ważne świadectwo legalizacji Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar [...] z dnia 12.07 2012 r., znak wniosku [...].

Dyrektor Izby Celnej wskazał, że analiza akt sprawy dowodzi, że w trakcie procesu ważenia nie miały miejsca żadne nieprawidłowości. Strona była reprezentowana przez kierującego pojazdem, który uczestniczył w czynnościach kontrolnych i miał możliwość wypowiedzenia się w sprawie przeprowadzonego dowodu, wnoszenia uwag oraz składania wniosków. Kierujący kontrolowanym pojazdem przed wjazdem na wagę złożył pisemne oświadczenie, że pojazd jest sprawny technicznie i przygotowany do ważenia, został poinformowany o wymaganiach dotyczących przejazdu przez wagę. Po prawidłowym przejechaniu przez pomost wagowy i stwierdzeniu przekroczenia norm nacisków pojedynczej osi napędowej ciągnika zapoznał się z treścią protokołu z kontroli pojazdu, który podpisał bez uwag. Pouczony o możliwości ponownego ważenia pojazdu, wystąpił z wnioskiem o powtórny pomiar pojazdu wskazując, że nie zgadza się z wynikiem pierwszego ważenia, gdyż naciski na osie są prawidłowe. Organ celny dokonał ponownego ważenia. Wyniki ważenia zostały udokumentowane stosownym protokołem, z którym kierowca zapoznał się i nie wniósł zastrzeżeń.

Zdaniem organu podnoszony w odwołaniu fakt, że masa całkowita pojazdu nie przekroczyła dopuszczalnej normy nie przesądza o braku przekroczeń norm nacisków poszczególnych osi pojazdu. Nie można ściśle wiązać wielkości masy całkowitej z naciskami osi pojazdu, gdyż wielkość tych ostatnich uzależniona jest również od wielu innych czynników, m.in. rozmieszczenia towaru na naczepie, należytego zabezpieczenia ładunku przed zmianą położenia w czasie jazdy, czy też stanu technicznego pojazdu – jego zawieszenia. Czynności kontrolne przeprowadzone przez organ pierwszej instancji dotyczyły natomiast faktycznych nacisk ów osi załadowanego środka przewozowego w trakcie przewozu na terytorium RP.

Podkreślono, że warunki używania pojazdów w ruchu drogowym przy przewożeniu ładunków zostały określone w obowiązujących przepisach Prawa o ruchu drogowym, które na przewoźników nakładają obowiązki dotyczące zarówno strony technicznej poruszających się po drogach pojazdów, ich wymiarów, masy całkowitej i nacisków osi, jak i warunków oraz sposobu przewożenia ładunków.

Powołując się na art. 66 ust. 1 pkt 4, art. 61 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy organ podał, że odpowiedzialność za przestrzeganie wskazanych tymi przepisami obowiązków podczas przejazdu po drogach publicznych została nałożona przez ustawodawcę na przewoźników. Ich też obciążają skutki takiego stanu pojazdu wraz z ładunkiem, który podczas przejazdu po drodze publicznej powoduje naciski osi przekraczające normy przewidziane dla tej drogi. Nadto przewoźnik, czyli przedsiębiorca profesjonalnie zajmujący się transportem drogowym, o czym świadczy posiadana przez odwołującą Spółkę Licencja Nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, powinien znać i przestrzegać obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa. Przyjmując towar, przed rozpoczęciem przewozu, powinien sprawdzić stan pojazdu i towaru oraz sposób załadunku, gdyż ponosi odpowiedzialność za warunki przewozu oraz za towar do czasu jego wydania odbiorcy. Z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, że strona dokonała przewozu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, tym samym naruszyła przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym. Prawidłowo zatem została obciążona karą pieniężną.

Zdaniem Dyrektora Izby Celnej podnoszone przez stronę odwołującą okoliczności mające świadczyć o braku odpowiedzialności przewoźnika, nie mogą usprawiedliwiać powstałego naruszenia i uwolnić ją od odpowiedzialności. To przewoźnik jest podmiotem odpowiedzialnym za transport towaru i na nim ciąży obowiązek, czy przed rozpoczęciem przewozu pojazd odpowiada określonym normom. Odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków.

Organ zaznaczył jednocześnie, że strona nie wskazała i nie udowodniła zaistnienia jakichkolwiek nieoczekiwanych i niedających się przewidzieć zdarzeń, które spowodowały ujawnione naruszenie i zwalniałyby ją z odpowiedzialności administracyjnej. W ocenie organu brak jest przesłanek dla zastosowania art. 144aa ust. 4 ustawy. Reasumując organ stwierdził, że ustalony stan faktyczny dowodzi, dokonania przewozu z naruszeniem art. 64 ust. 2 ustawy, a tym samym nałożenie przez organ celny pierwszej instancji kary pieniężnej w oparciu o przepis art. 140aa ust. 1 pkt 2 ustawy było zasadne i zgodne z prawem. Organ wskazał, że nie dopatrzył się naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.

Na powyżej opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła A. Sp. z o.o., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Strona skarżąca kwestionowanej decyzji zarzuciła:

1/ naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie administracji na mocy ww. przepisów.

2/ naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 140aa ust. 1 i art. 64 ustawy poprzez ich zastosowanie, w sytuacji gdy w stosunku do skarżącej zachodziły przesłanki do zastosowania art. 140aa ust. 4 ustawy.

W uzasadnieniu podtrzymując argumentację odwołania i rozwijając wyżej wskazane zarzuty skarżąca podniosła, że organ zaniechał przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wnikliwy i szczegółowy w zakresie ustalenia okoliczności i osób odpowiedzialnych za przekroczenie nacisku na jedną oś pojazdu.

Zebrany materiał dowody jest niekompletny i nie pozwala na wyjaśnienie w jakich okolicznościach i na jakim etapie doszło do przekroczenia nacisku osi. Nadto organ winien wyjaśnić czy w okolicznościach danej sprawy przewoźnik swoim zachowaniem przyczynił się do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu.

W dalszej części skargi strona skarżąca, powołując się na art. 38, art. 43, art. 47 ustawy Prawo przewozowe, wywiodła, że w wyniku zawartej umowy (tzw. list przewozowy) nadawca towaru przejął na siebie obowiązki za załadowanie towaru tak, aby nie zostały naruszone w tym zakresie przepisy. Skoro przewoźnik nie był odpowiedzialny za załadunek, zatem nie miał wpływu na powstałe naruszenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Sąd rozpoznający skargę na akt administracyjny (tu decyzja) dokonuje jego oceny mając na uwadze wyłącznie stan prawny obowiązujący w dniu podjęcia aktu (wydania decyzji), jak i stan sprawy istniejący na ten dzień, a wynikający z akt administracyjnych (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "Ppsa"). Stosownie zaś do przepisu art. 134 § 1 Ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W związku z powyższym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Ppsa).

Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w omówionym zakresie, tj. wynikającym z przepisów powołanych wyżej ustaw, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa. W konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 Ppsa, skarga podlegała oddaleniu.

Zaskarżoną decyzją została utrzymana w mocy decyzja z dnia [...] listopada 2013 r. Naczelnika Urzędu Celnego, którą wymieniony ostatnio organ nałożył na skarżącą Spółkę karę pieniężną w wysokości 5000 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Materiał aktowy rozpoznawanej sprawy niespornie wykazuje, że podczas przeprowadzonej przez funkcjonariuszy UC [...] Oddział Celny [...], w dniu 13 października 2013 r., kontroli wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, należącego do skarżącej Spółki środka przewozowego, tj. pięcioosiowego pojazdu członowego w postaci dwuosiowego ciągnika samochodowego marki IVECO nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki CMT NSP-24 nr rej. [...] stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej normy nacisku drugiej pojedynczej osi napędowej pojazdu o 710kg, czyli że pojazd jest nienormatywny, a przejazd nim –wobec przewozu ładunku niepodzielnego - wymaga zezwolenia kategorii IV na przejazd pojazdu nienormatywnego.

Nie jest też kwestionowane, że kierujący pojazdem nie okazał kontrolującym funkcjonariuszom zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, jak i to, że skontrolowanym pojazdem przewożony był ładunek podzielny (wymieniony w zgłoszeniu celnym [...]). Z czynności kontrolnych (pomiaru) sporządzony został protokół nr [...] oraz w wyniku powtórnego ważenia (na wniosek kierowcy) protokół nr [...], podpisany bez uwag i zastrzeżeń przez kierowcę. W obu przypadkach (pomiarach) stwierdzone zostało przekroczenie dopuszczalnych parametrów, przyjęto wyniki korzystniejsze dla strony, tj. wynikające z protokołu nr [...].

W realiach rozpoznawanej sprawy, znajdujących odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym, nie może zatem budzić jakichkolwiek wątpliwości, przy uwzględnieniu parametrów skontrolowanego pojazdu członowego należącego do skarżącej Spółki oraz kategorii drogi krajowej nr [...], prowadzącej do przejścia granicznego w M., po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 ton (zgodnie z rozporządzeniem MTBiGM z dnia 6.09.2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz.U. z 2012r., poz. 1061), że zarejestrowany pojazd wymagał uzyskania zezwolenia kategorii IV na przejazd tą droga krajową, stosownie do Lp.4 załącznika nr 1 do ustawy –Prawo o ruchu drogowym.

Należy wskazać, że zgodnie z art.64 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ oraz przestrzegania warunków określonych w zezwoleniu. Wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I–VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, określone zostały w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (ust. 3 art. 64), zaś kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 (ust. 4 art. 64).

Stosownie do przepisów art. 140aa ust. 1 ustawy za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Wysokość takiej kary określona została w art. 140 ab ust. 1; za brak zezwolenia kategorii III – IV karę pieniężną ustala się w wysokości 5000 zł (pkt 2).

Skoro w sprawie niniejszej naruszenie zakazu z art. 64 ust. 2 ustawy jest niewątpliwe, w konsekwencji nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, w wysokości 5000 zł, było prawidłowe i odpowiada prawu (art. 140 aa ust. 1 i art. 140 ab ust. 1 pkt 2). Dodać tez należy, że w myśl art. 140 ab ust. 2 ustawy w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Wbrew stwierdzeniom skargi, sformułowanym już wcześniej w odwołaniu, w sprawie niniejszej brak było możliwości zastosowania art. 140aa ust. 4 ustawy. Stosownie do jego treści nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1: a) dokonał należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia lub 2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

W rozpoznawanej sprawie ładunek przewożony skontrolowanym pojazdem nie był ładunkiem sypkim ani drewnem.

Otóż przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z art. 140aa ust. 1 i 3 pkt 1 ustawy karę pieniężną za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych, bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Zgodnie z dyspozycją tych przepisów kara może być zawsze nałożona na podmiot wykonujący przewóz (zob. wyrok NSA z dnia 9.05.2012 r., II GSK 491/11), a więc w rozpoznawanej sprawie przedsiębiorcę, który w ramach prowadzonej działalności realizował przewóz. Taka sama kara, niezależnie od odpowiedzialności przewoźnika, może zostać nałożona na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym (nadawcę, załadowcę, spedytora), w sytuacjach przewidzianych w pkt 2 ust. 3 art. 140aa, tj. jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1.

Przypomnieć w tym miejscu wypada, że w orzecznictwie sadowo-administracyjnym prezentowany jest pogląd, a który podziela Sąd orzekający w sprawie niniejszej, że podmioty wymienione wyżej ponoszą odpowiedzialność na nieco innych podstawach: podmiot wykonujący przejazd (przewoźnik) ponosi odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym, a nadawca, załadowca lub spedytor ładunku ponoszą odpowiedzialność za wpływ lub godzenie się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu (zob. wyrok NSA z dnia 15.09.2011r., II GSK 764/10). Przy czym wspomniane przepisy ustanawiają odpowiedzialność administracyjną (a nie karnoadministracyjną) podmiotów wykonujących transport drogowy. Odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny i znajduje zastosowanie względem podmiotu wykonującego przewóz w razie wystąpienia skutku zakazanego ustawą i niezależnie też od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia. W razie stwierdzenia naruszeń, obowiązkiem organu jest nałożenie stosownej kary pieniężnej. Oznacza to, że odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy i dlatego, co do zasady, nie mają znaczenia okoliczność w jakich doszło do powstania naruszeń. Przepis powyższy stwarza domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy wykonującego przejazd.

Możliwość obalenia tego domniemania przewidziana została w przypadku spełnienia przesłanek z cyt. wyżej art. 140aa ust. 4 pkt 1 i 2 – zastosowania tego przepisu domagała się skarżąca Spółka - a które jako stanowiące wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz, nie mogą być interpretowane rozszerzająco.

Przewidziana w art. 140 aa ust. 4 pkt 1 ustawy możliwość zwolnienia przedsiębiorcy od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie prawa uzależniona jest od wykazania, że dołożył on należytej staranności, a więc uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Skoro za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze odpowiedzialność ponosi to przedsiębiorstwo, to właśnie na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z tą osobą (zob. wyrok NSA z dnia 6.07.2011 r., II GSK 716/10). Zatem ciężar dowodu, że w sprawie wystąpiły prawem przewidziane przesłanki do zwolnienia z tej odpowiedzialności spoczywa na przedsiębiorcy, bowiem to on wywodzi z tych przepisów skutki prawne.

W ocenie Sądu, trafny jest pogląd Dyrektora Izby Celnej, iż skarżąca Spółka nie wykazała wystąpienia przesłanek do zwolnienia z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia (przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia), a wymienionych w omówionym art. 140 aa ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy.

Sąd nie podziela także zarzutu skargi, jakoby w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 77, 80 i 107 § 3 Kpa. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje żadnych podstaw do przypisania organom obu instancji zaniedbania obowiązków proceduralnych, w szczególności określonych przepisami w/w. Stwierdzone przez organy administracji naruszenia art.. 64 ust. 2 ustawy znajduje jednoznaczne wsparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Odzwierciedla on także prawidłowo (dokumentuje) fakt przekroczenia norm nacisków pojedynczej osi napędowej ciągnika (o 710 kg), należącego do skarżącej. W rezultacie Sąd nie znajduje powodów do usunięcia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z obrotu prawnego.

Dlatego na podstawie art. 151 Ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie orzekł jak w sentencji.