Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1760/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Główny Geodeta Kraju
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 24 ust. 2a
journal: Dz.U. 2023 poz 1752
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak NSA Stanisław Śliwa Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2024 r. sprawy ze skarg B. J. i J. C. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 7 września 2023 r. nr GK-II.7221.157.2023 w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków - skargi oddala -


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1760/23

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi B.J. i J.C. jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z 7 września 2023 r. nr GK-II.7221.157.2023 dotycząca aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z 31 grudnia 2018 r. J. C. zwróciła się do Starosty [...] o "wykreślenie Urzędu Miasta i Gminy w K. z działek nr: [...]", ponieważ powstały one z dawnych parcel gruntowych należących do jej rodziny.

Decyzją z 25 maja 2021 r. nr GK.6620.54.5.2020 Starosta odmówił aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gmina K. polegającej na wykreśleniu aktualnych wpisów podmiotowych dotyczących działek nr [...]. PWINGiK decyzją z 4 sierpnia 2021 r. nr GK-II.7221.135.2021 utrzymał w mocy decyzję Starosty z 25 maja 2021 r.

Wyrokiem z 8 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 1507/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzje organów obu instancji.

Następnie decyzją z 1 grudnia 2022 r. nr GK.6620.54.2.2022 Starosta orzekł o aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...]. Decyzją z 14 marca 2023 r. nr GK-II.7221.64.2022 PWINGiK uchylił zaskarżoną decyzję Starosty z 1 grudnia 2022 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W wyniku ponownie prowadzonego postępowania Starosta włączył do kręgu stron postępowania R.S. i B.S. - właścicieli działki nr [...] oraz M.T.M. - właściciela działki nr [...].

Następnie decyzją z 15 czerwca 2023 r. nr GK.6620.54.2.2022 Starosta orzekł w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gmina [...]w następujący sposób:

1. w części kartograficznej w miejsce działki nr [...] wpisać działki nr [...] i [...] , w miejsce działki nr [...] wpisać działki nr [...] i [...] , w miejsce działki nr [...] wpisać działki nr [...] , [...] i [...] , w miejsce działki nr [...] wpisać działki nr [...] , [...] , [...] i [...] - zgodnie z dokumentacją geodezyjną wpisaną przez Starostę 28 września 2022 r. do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...].

2. w części opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków zgodnie z ww. dokumentacją geodezyjną:

2.1 w jednostce rejestrowej nr [...] w miejsce działki nr [...] o pow. 0,1027 ha wpisać działkę nr [...] o pow. 0,0375 ha w użytku gruntowym drogi dr i działkę nr [...] o pow. 0,0659 ha w użytku gruntowym drogi dr, w miejsce działki nr [...] o pow. 0,0570 ha wpisać działkę nr [...] o pow. 0,0293 ha w użytku gruntowym inne tereny zabudowane Bi i działkę nr [...] o pow. 0,0268 ha w użytku gruntowym inne tereny zabudowane Bi pow. 0,0241 ha i grunty pod rowami W-PsV o pow. 0,0027 ha, w miejsce działki nr [...] o pow. 0,0815 ha wpisać działkę nr [...] o pow. 0,0113 ha w użytku gruntowym drogi dr, działkę nr [...] o pow. 0,0114 ha w użytku gruntowym drogi dr i działkę nr [...] o pow. 0,0588 ha w użytku gruntowym drogi dr oraz w miejsce działki nr [...] o pow. 0,0262 ha wpisać działkę nr [...] o pow. 0,0038 ha w użytku gruntowym drogi dr, działkę nr [...] o pow. 0,0067 ha w użytku gruntowym drogi dr, działkę nr [...] o pow. 0,0080 ha w użytku gruntowym drogi dr i działkę nr [...] o pow. 0,0076 ha w użytku gruntowym drogi dr.

2.2 z jednostki rejestrowej nr [...] wykreślić nowe działki nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] i wpisać je do nowej jednostki rejestrowej, w której jako władającego na zasadach samoistnego posiadania ujawnić Gminę [...]w udziale 1/2 części oraz jako właścicielkę J.C. c. J. i Z. w udziale 1/2 części na podstawie: zbioru dokumentów [...], aktu notarialnego Rep. [...] z 7 maja 1963 r. i postanowienia Sądu Rejonowego w K. sygn. akt [...] z [...] lipca 1997 r.

II. Odmówić aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków miasta K., gmina [...]w zakresie wpisów podmiotowych dotyczących działki nr [...] oraz nowych działek nr [...], [...] , [...] , [...] zgodnie z wnioskiem J.C.

Od ww. decyzji odwołanie złożyła B.J. oraz J.C.

B.J. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej punktu nr I pp. 1 pp. 2 - 2.1 i 2.2 i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w tej części. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, art. 7a § 1, art. 8 § 1, art. 10, art. 28, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej "k.p.a."), art. 20 ust. 2 p 1 lit. b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2023 r., poz. 1752, dalej: u.P.g.k.) oraz § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2021 r., poz. 1390, dalej: rozporządzenie egib).

J.C. wniosła o uchylenie decyzji Starosty oraz o zmianę decyzji przez ponowne rozpatrzenie sprawy, kwestionując ujęcie w ewidencji gruntów i budynków Gminy Miasta [...]jako właściciela należących do niej działek.

PWINGiK zaskarżoną decyzją, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 p.g.ik., po rozpatrzeniu odwołania J.C. oraz B.J. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ wskazał, że stosownie do art. 24 ust. 2a p.g.ik. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: 1. z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji; 2. na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Stosownie do art. 24 ust. 2b p.g.ik. aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b; 2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach. Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej stosownie do art. 24 ust. 2c p.g.ik.

Z materiału dowodowego wynika, że Starosta uzupełnił materiał dowodowy m.in. o parcelowe mapy katastralne katastru austriackiego w skali 1:2880 z 1850, 1912 i 1942 r. W 1969 r. powstał rejestr gruntów w systemie działkowym, z którego wynika, że podmiotem władającym działkami nr [...], [...] i [...] było Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Referat Gospodarki Komunalnej. Po uwłaszczeniach dokonanych w latach 70-tych pierwotny rejestr zastąpiono w 1977 r. nowym, w którym jako właściciela wpisano Skarb Państwa, natomiast jako władającego Naczelnika Miasta i Gminy [...]. W rejestrze utworzonym w 1993 r. w wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków wpisano działkę nr [...](po podziale - działki nr [...], [...]), a także działki nr [...] , [...] we władaniu Urzędu Miasta i Gminy [...]. Działka nr [...] od założenia ewidencji do 1977 r. była własnością Skarbu Państwa, we władaniu Państwowego Gospodarstwa Rybackiego w [...] - dalej PGR. Po likwidacji PGR w [...] jego mienie przeniesiono do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. W kolejnym rejestrze gruntów utworzonym w 1993 r. jako właściciela działki nr [...] wpisano Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa. Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa nieodpłatnie przekazała działkę nr [...] na rzecz Gminy [...] aktem notarialnym z [...] stycznia 2016 r. Ten stan obowiązuje do chwili obecnej i jest zgodny ze stanem ewidencyjnym.

W 2003 r. przeprowadzono modernizację ewidencji gruntów i budynków miasta [...] przyjmując granice działek z obowiązującego wówczas operatu ewidencji gruntów (część opisowa i mapowa), który uzupełniono o nowe operaty jednostkowe. W 2019 r. przeprowadzono kolejną modernizację ewidencji gruntów i budynków w celu dostosowania ewidencji do zgodności z aktualnymi przepisami w zakresie ewidencji gruntów i budynków.

W obowiązującym operacie ewidencyjnym dla położonych w Kolbuszowej działek nr [...] , [...] , [...] i [...] Gminę [...]wpisano jako władającego samoistnie, natomiast odnośnie działki nr [...] jako właściciela.

W ramach postępowania wyjaśniającego zlecono wykonanie operatu technicznego dla działek [...] , [...] , [...] , [...] i [...] , który został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 9 grudnia 2020 r. pod nr [...]. Z jego treści wynika, że aktualna działka nr [...] powstała z pgr nr [...] i z części pgr nr [...], [...], działka nr [...] została utworzona z części pgr nr [...], [...], działka nr [...] została utworzona z części pgr nr [...], [...], [...], działka nr [...] powstała z części pgr nr [...], [...], [...], a działka [...] powstała z części pgr nr [...], [...], [...], [...].

Ponadto z treści zaświadczenia Sądu Rejonowego w [...], przekazanego do urzędu 30 grudnia 2020 r. wynika, że:

- w zbiorze dokumentów Rep. [...] prowadzonym dla nieruchomości położonej w Kolbuszowej, składającej się z pbud. [...] i pgr [...] ujawnione jest prawo własności na rzecz Z.S. w 49/104 częściach, K.S. w 3/104 częściach - na podstawie wskazanych w zaświadczeniu uchwał i orzeczeń sądowych. Ponadto w zaświadczeniu widnieje ostrzeżenie o niezgodności treści tego zbioru dokumentów z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości, zabezpieczające prawo własności nieruchomości nim objętej w udziale 3/104 części w miejsce K.S. na rzecz Z.C. na podstawie umowy darowizny z [...] maja 1963 r.

- w zbiorze dokumentów Rep. [...], prowadzonym dla nieruchomości położonej w [...] składającej się z pgr. lk. [...] postanowieniem Sądu Powiatowego w [...] z [...] lutego 1963 r. ujawniono przeniesienie prawa własności połowy powyższych nieruchomości na rzecz Z.S. w 190/416 częściach i K.S. w 9/208 częściach - na podstawie uchwał i orzeczeń sądowych. Natomiast postanowieniem Sądu Powiatowego w [...] z [...] czerwca 1963 r. ujawniono przeniesienie prawa własności 9/208 części z połowy czyli odnośnie do całości 9/416 części powyższej nieruchomości w miejsce K.S. na rzecz Z.C. na podstawie umowy darowizny z 7 maja 1963 r.

Zatem na podstawie ww. dokumentów ustalono, że faktycznie część pgr objętych [...] weszła w skład działek nr [...] , [...] , [...] , [...] , a część pgr objętych [...] weszła w skład działki nr [...] . W przedmiotowej sprawie wyraził stanowisko WSA w Rzeszowie w wyroku z 8 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 1507/21. Stanowiskiem tym organy są związane, a wynika z niego, że w ramach ponownego rozpoznania sprawy w pierwszej kolejności należy dokonać wydzielenia ze spornych działek - tych działek, które powstały z parcel gruntowych objętych [...], co w dalszej kolejności będzie stanowiło podstawę do usunięcia rozbieżności co do wykazanego w ww. zbiorze dokumentów prawa współwłasności skarżącej. Sąd podzielił stanowisko co do braku podstaw dokonania aktualizacji w zakresie zmian podmiotowych w stosunku do działki nr [...] , która ma nieuregulowany stan prawny.

W ocenie PWINGiK przytoczona w wyroku ocena WSA w Rzeszowie w niniejszej sprawie została uwzględniona przez organ I instancji. Stosując się do zaleceń wskazanych w wyroku, Starosta zlecił sporządzenie dokumentacji geodezyjnej, która została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 28 września 2022 r. pod nr [...]. Ze sprawozdania technicznego, stanowiącego integralną część operatu wynika, że w "celu doprowadzenia do zgodności ewidencji gruntów i budynków ze stanem prawnym określonym w zbiorze dokumentów nr [...], utworzono w miejsce aktualnych działek [...] , [...] , [...] i [...] nowe działki odpowiadające części parcel objętych tym zbiorem. W miejsce działki nr [...] wykazano dwie działki: [...] (odpowiadająca części pgr [...]) i [...] (odpowiadająca części pgr [...]), w miejsce działki nr [...] wykazano dwie działki: nr [...] (odpowiadająca części pgr [...] i [...] i [...] (odpowiadająca części pgr [...]), w miejsce działki nr [...] wykazano trzy działki: nr [...] (odpowiadająca części pgr [...]), [...] (odpowiadająca części pgr [...]) i [...] (odpowiadająca części pgr [...]), w miejsce działki nr [...] wykazano cztery działki: nr [...] (odpowiadająca części pgr [...]), [...] (odpowiadająca części pgr [...]) i [...] (odpowiadająca części pgr [...]) i [...] (odpowiadająca części pgr [...]). Decyzja Starosty z 15 czerwca 2023 r. uwzględnia dokumentację geodezyjną nr [...].

Odnośnie działki nr [...] Starosta słusznie wskazał, że odmowa aktualizacji wpisu podmiotowego jest uzasadniona z uwagi na nieuregulowany stan prawny tej działki objętej księgą wieczystą nr [...]. Treść wpisu w księdze wieczystej w dziale II jest zgodna z aktualnym wpisem prawa własności w operacie ewidencji gruntów. W ocenie PWINGiK stanowisko to jest prawidłowe.

Zarzuty J.C. są niezasadne. Ustalenie zasięgu prawa własności skarżącej w większym udziale niż 52/104 części, czyli większym niż wynika z faktu następstwa prawnego po Z.C. możliwe jest po uzyskaniu potwierdzenia tego faktu stosownym orzeczeniem sądowym. Z akt sprawy wynika, że stan prawny dotyczący pozostałych udziałów we współwłasności nieruchomości jest nieustalony. Zatem słusznie organ I instancji postanowił jako władającego na zasadach samoistnego posiadania ujawnić Gminę [...] dla nowoutworzonych działek nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , odpowiadających części parcel objętych zbiorem dokumentów [...] zgodnie ze stanem uprzednio widniejącym w operacie ewidencyjnym dla działek nr [...] , [...] , [...] , [...] , zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit b p.g.ik

Wniosek J.C. o niedokonywanie zmiany numeracji dróg i pozostawienie po podziale działki jej numeru łamanego przez nr 1, 2, 3, 4, jest niezasadny. Jedynie w sytuacji podziału nieruchomości, nowe działki ewidencyjne oznacza się numerami w postaci ułamka q/p, w którym q jest liczbą naturalną oznaczającą numer działki ewidencyjnej pierwotnej podlegającej podziałowi, zaś p jest najmniejszą liczbą naturalną umożliwiającą wyróżnienie każdej nowej działki ewidencyjnej (§ 6 rozporządzenia egib).

Kwestia działki nr [...] była przedmiotem rozważań WSA w Rzeszowie, który w wyroku sygn. akt II SA/Rz 1507/21 podzielił stanowisko co do braku podstaw do dokonania aktualizacji podmiotowych tej nieruchomości. Sąd wskazał, że treść wpisu w księdze wieczystej obejmującej tą działkę (nr [...]) w dziale drugim jest zgodna z aktualnym wpisem prawa własności w operacie ewidencji gruntów, w którym jako właściciel ujawniona jest Gmina [...]. Podstawą wpisu Gminy [...]jako właściciela w księdze wieczystej jest natomiast umowa nieodpłatnego przekazania przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa własności nieruchomości - oznaczonej jako działka nr [...] na rzecz Gminy [...]aktem notarialnym z 28 stycznia 2016 r. Z uwagi na rejestrowy charakter postępowania prowadzonego przed organem prowadzącym ewidencję gruntów i budynków nie jest możliwe w ramach aktualizacji kwestionowanie skutków wynikających z umowy zawartej w formie aktu notarialnego, która stanowiła podstawę wpisu do księgi wieczystej.

Za nieuzasadnione należy uznać również zarzuty, że działka nr [...] powstała z parceli gruntowej [...] (nowa parcela [...] ). Z synchronizacji wchodzącej w skład dokumentacji geodezyjnej nr [...] wynika, że obecna działka nr [...] powstała z części parcel gruntowych nr [...]. Następnie z mapy do celów prawnych w skali 1:2000, stanowiącej część operatu nr [...] wynika, że w miejsce aktualnej działki nr [...] wykazano dwie działki: nr [...] (odpowiadające części pgr [...]) i nr [...] (odpowiadające części pgr [...]) - na podstawie sprawozdania technicznego, stanowiącego integralną część operatu nr [...]. Zarówno parcela gruntowa nr [...] jak i parcela gruntowa nr [...] nie są objęte zbiorem dokumentów [...], zatem nie było potrzeby utworzenia dwóch oddzielnych działek.

Odnośnie zarzutów B.J. dotyczących niezasadnego wyodrębnienia nowych działek w miejsce działek nr [...] , [...] , [...] skutkującego zniesieniem służebności drogi koniecznej ustanowionej na rzecz należącej do niej nieruchomości organ odwoławczy uznał je za nieuzasadnione. Dokumentacja geodezyjna nr [...] mająca na celu doprowadzenie do zgodności ewidencji gruntów i budynków ze stanem prawnym określonym w zbiorze dokumentów [...], a polegająca na utworzeniu w miejsce aktualnych działek [...] , [...] , [...] i [...] nowych działek odpowiadających części parcel objętych tym zbiorem została sporządzona zgodnie z zaleceniami Sądu wyrażonymi w wyroku sygn. akt II SA/Rz 1507/21, który zalecił w pierwszej kolejności wydzielenie ze spornych działek - tych działek, które powstały z parcel gruntowych objętych ZD nr [...], co w dalszej kolejności będzie stanowiło podstawę do usunięcia rozbieżności co do wykazanego w zbiorze dokumentów prawa współwłasności skarżącej. Natomiast zmiany dotyczące wpisów w księgach wieczystych, które podnosi skarżąca, nie są przedmiotem postępowania aktualizacyjnego.

Wniosek o wpisanie B.J. w miejsce współposiadacza działek nr [...] , [...] , [...] i [...] w miejsce Gminy jako posiadacza samoistnego nie może również być uwzględniony. B.J. wskazuje, że jest właścicielką nieruchomości władnącej, która od 1991 r. użytkuje te działki jako drogi dojazdowe do jej posesji, utrzymuje je w przejezdności i odśnieża. Organ wskazał, że rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji, dotyczące nowych wpisów podmiotowych dla działek nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] w których jako władającego na zasadach samoistnego posiadania ujawniono Gminę [...]w części, wynika ze stanu uprzednio widniejącego w operacie ewidencyjnym dla działek nr [...] , [...] , [...] , [...] . Natomiast powyższe żądania B.J. mogą stanowić przedmiot odrębnego postępowania aktualizacyjnego prowadzonego na wniosek odwołującej się.

B.J. w skardze do WSA w Rzeszowie na decyzję PWINGiK w Rzeszowie z 7 września 2023 r. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: art 7, 7a § 1, art. 8 § 1, art. 10, art. 28, art. 77 § 1, art. 107 § 2 k.p.a., art. 1 ust.1 pkt 1 lit. a, art.5 ust.1, art. 6 ust. 1, art. 11 ust.1 ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. z 2003 r., poz. 412 ze zm., dalej "u.op.s.") oraz Część I, przedmiot opłaty skarbowej nr 53, stawka 10,00 zł Wykazu Przedmiotów Opłaty Skarbowej, Stawki Tej Opłaty Oraz Zwolnienia - stanowiącego Załącznik do u.op.s.

Wniosła o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Wskazała, że PWINGiK nie zawiadomił jej o możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi w aktach sprawy materiałami pozbawiając ją możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem zaskarżonej decyzji oraz uzyskania odpisu odwołania wniesionego przez drugą odwołującą, co stanowi naruszenie art. 10 k.p.a.

PWINGiK utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji nie dostrzegł innych uchybień organu I instancji, a mianowicie pominięcia w postępowaniu właścicieli działki nr [...], którzy wykonują dojazd takim samym szlakiem drożnym co skarżąca, a nie został im przyznany przymiot strony w toczącym się postępowaniu o zmianę wpisów podmiotowych i przedmiotowych w odniesieniu do działek drogowych (dojazdowych nr [...] , [...] , [...] i [...] ). Działki te stanowią drogi dojazdowe nie tylko do gruntów rolnych wnioskodawczyni, ale także do nieruchomości innych osób. Do tej pory nie figurowały jako własność lub współwłasność osób fizycznych i przejazd nimi odbywał się w zasadzie spokojnie i bezkonfliktowo.

Ujawniając J.C. jako współwłaścicielkę tych dróg trudno przewidzieć dokładne skutki takiej decyzji, więc tym bardziej zasadne jest ustalić dokładnie krąg osób korzystających z tych dojazdów, aby mogli oni zabezpieczyć swoje roszczenia do tych gruntów. Są to więc poważne braki w materiale dowodowym organu I instancji, których nie dostrzegł PWINGiK i stanowi to naruszenie art. 7, art. 8, art. 10, art. 28 oraz art. 77 § 1 k.p.a.

Skarżąca również w podobny sposób została pominięta w postępowaniu i dopiero po jej interwencji, została uznana jako strona w będącym w toku postępowaniu, już po uchyleniu wcześniejszych decyzji przez WSA w Rzeszowie wyrokiem sygn. akt II SA/Rz 1507/21.

Sąd został wprowadzony w błąd przez J.C., która zataiła znany jej z postępowania którego była stroną fakt, że działki nr [...] , [...] , [...] i [...] są obciążone służebnością drogi koniecznej dla każdoczesnych właścicieli nieruchomości władnącej złożonej z działek nr [...] stanowiących własność skarżącej.

Pomimo istniejącego wpisu w dziale III m.in. księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] , która jest także przedmiotem tego postępowania, ani organ I instancji, ani organ II instancji nie zbadali na tyle wnikliwie dokumentów by ustalić, że naruszony został interes prawny właściciela nieruchomości władnącej przez pominięcie jej jako strony postępowania.

Organ I instancji zlecił wykonanie dokumentacji geodezyjnej mającej na celu odtworzenie stanu prawnego działek nr [...] , [...] , [...] , [...] i zaznaczył na mapie przebieg służebności drogi koniecznej, wpisanej następnie do zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...]. Taki zakres opracowania tej dokumentacji jest jednak niewystarczający. Dokumentacja ta tworzy całkiem nowe działki w miejsce działek dotychczasowych, a ponadto konfiguracja nowoutworzonych działek jest skomplikowana, co uwidaczniają błędy organu. Organy nie uzupełnił tego opracowania ani nie dołączył mapy zarejestrowanej pod numerem [...] jako załącznika do decyzji organu I instancji. W ten sposób naruszył art. 7 art. 7a § 1, art. 8 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. gdyż nie ustalił dokładnie ograniczonego prawa rzeczowego na nowoutworzonych działkach. Skarżąca nie żądała przy tym, aby to Starosta aktualizował wpisy w dziale III ksiąg wieczystych odnośnie służebności, tylko żeby sporządził kompletną dokumentację geodezyjną załączając ją jako załącznik do decyzji i bez omyłek sporządził decyzję.

PWINGiK utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Starosty nie ustosunkował się do braku stosownej adnotacji o pobraniu (lub zwolnieniu od opłaty skarbowej wnioskodawczyni) na decyzji organu I instancji, co stanowi w ocenie skarżącej brak jednego ze składników decyzji administracyjnej, o którym mowa w art. 107 § 2 k.p.a. - przepisów szczególnych - w tym przypadku z przepisów o opłacie skarbowej.

J.C. w skardze na opisaną na wstępie decyzję zażądała uchylenia decyzji organów obu instancji oraz "wznowienia postępowania administracyjnego i przekazania sprawy do organu I instancji".

Zakwestionowała uznanie Gminy Miasta [...]za samoistnego posiadacza dróg, ich właściciela (współwłaściciela), użytkownika lub spadkobiercy. Parcele te były w całości własnością rodziny skarżącej – pierwotnie jej działka E.O. Przy przejściu z oznaczeń parcelowych na działki wpisów dokonano, w jej ocenie, z rażącym naruszeniem prawa własności, wpisując jako właścicieli osoby nimi niebędące.

Zakwestionowała także wprowadzenie nowej numeracji dróg. Rzeka [...] została przekopana przez parcelę gruntową nr [...] będącą własnością mamy skarżącej – Z.C., bez zapłaty lub innego gruntu zamiennego. Sprzeciwiła się temu, aby dojazd do działki p. J. do ul. [...] odbywał się przez należącą do niej parcelę.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).

Dokonana przez Sąd pod względem wskazanych wyżej kryteriów kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała, by wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji była ona dotknięta wadami uzasadniającymi ich eliminację z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.P.g.k., ewidencja gruntów i budynków jest zbiorem danych, które stanowią podstawę planowania gospodarczego i przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. Stosownie do treści art. 20 ust. 1 tej ustawy, zawiera ona m.in. informacje dotyczące gruntów (ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów), budynków (ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych) oraz lokali (ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej). W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także właścicieli nieruchomości, a w przypadku gruntów dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania (art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b u.p.g.k.).

Aktualizacja operatu ewidencji gruntów i budynków następuje przez wprowadzenie zmian wynikających z dokumentów stanowiących podstawę wpisu, którymi mogą być akty normatywne, prawomocne orzeczenia sądowe, decyzje administracyjne, akty notarialne, materiały zasobu, wpisy w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacja architektoniczno - budowlana (art. 22 ust. 2 u.p.g.k.).

Kwestii aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczy art. 24 ust. 2a u.P.g.k., zgodnie z którym informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu (jeżeli zmiany tych informacji wynikają z przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, materiałów zasobu, wykrycia błędnych informacji) lub na wniosek podmiotów o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 /tj. właścicieli nieruchomości/, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

W pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków mieści się także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych (tak m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 września 2011 r. I OSK 1628/10 - LEX nr 964687).

W orzecznictwie sądowym (m.in. wyrok NSA z 12 lipca 2012 r. I OSK 1004/11 - LEX nr 1225527) podkreśla się również w sposób szczególny, że ewidencja gruntów pełniąc funkcje informacyjno - techniczne nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Spełnia jedynie funkcje rejestrujące stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów.

Na tle powyższego Sąd w rozpoznawanej sprawie w pełni akceptuje rozstrzygnięcie wynikające z zaskarżonej decyzji PWINGiK oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty, który zasadnie w toku postępowania ustalił, że faktycznie część pgr objętych [...] weszła w skład działek nr [...] , [...] , [...] , [...] , a część pgr objętych [...] weszła w skład działki nr [...] .

Ze sprawozdania technicznego, stanowiącego integralną część operatu wynika, że w "celu doprowadzenia do zgodności ewidencji gruntów i budynków ze stanem prawnym określonym w zbiorze dokumentów nr [...], utworzono w miejsce aktualnych działek [...] , [...] , [...] i [...] nowe działki odpowiadające części parcel objętych tym zbiorem. W miejsce działki nr [...] wykazano dwie działki: [...] (odpowiadająca części pgr [...]) i [...] (odpowiadająca części pgr [...]), w miejsce działki nr [...] wykazano dwie działki: nr [...] (odpowiadająca części pgr [...] i [...]) i [...] (odpowiadająca części pgr [...]), w miejsce działki nr [...] wykazano trzy działki: nr [...] (odpowiadająca części pgr [...]), [...] (odpowiadająca części pgr [...]) i [...] (odpowiadająca części pgr [...]), w miejsce działki nr [...] wykazano cztery działki: nr [...] (odpowiadająca części pgr [...]), [...] (odpowiadająca części pgr [...]) i [...] (odpowiadająca części pgr [...]) i [...] (odpowiadająca części pgr [...]). Decyzja Starosty uwzględnia zatem dokumentację geodezyjną nr [...].

Odnośnie działki nr [...] Starosta słusznie wskazał, że odmowa aktualizacji wpisu podmiotowego jest uzasadniona z uwagi na nieuregulowany stan prawny tej działki objętej księgą wieczystą nr [...]. Treść wpisu w księdze wieczystej w dziale II jest zgodna z aktualnym wpisem prawa własności w operacie ewidencji gruntów. Stanowisko to jest prawidłowe, a podniesione na tym tle zarzuty skarżących nieuzasadnione.

Ustalenie zasięgu prawa własności skarżącej w większym udziale niż 52/104 części, czyli większym niż wynika z faktu następstwa prawnego po Z.C. możliwe jest po uzyskaniu potwierdzenia tego faktu stosownym orzeczeniem sądowym. Z akt sprawy wynika, że stan prawny dotyczący pozostałych udziałów we współwłasności nieruchomości jest nieustalony. Zatem słusznie organ I instancji postanowił jako władającego na zasadach samoistnego posiadania ujawnić Gminę [...] dla nowoutworzonych działek nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , odpowiadających części parcel objętych zbiorem dokumentów [...] zgodnie ze stanem uprzednio widniejącym w operacie ewidencyjnym dla działek nr [...] , [...] , [...] , [...] , zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit b p.g.ik

Wniosek J.C. o niedokonywanie zmiany numeracji dróg i pozostawienie po podziale działki jej numeru łamanego przez nr 1, 2, 3, 4, jest niezasadny. Jedynie w sytuacji podziału nieruchomości, nowe działki ewidencyjne oznacza się numerami w postaci ułamka q/p, w którym q jest liczbą naturalną oznaczającą numer działki ewidencyjnej pierwotnej podlegającej podziałowi, zaś p jest najmniejszą liczbą naturalną umożliwiającą wyróżnienie każdej nowej działki ewidencyjnej (§ 6 rozporządzenia egib).

Za nieuzasadnione należy uznać również zarzuty, że działka nr [...] powstała z parceli gruntowej [...] (nowa parcela [...] ). Z synchronizacji wchodzącej w skład dokumentacji geodezyjnej nr [...] wynika, że obecna działka nr [...] powstała z części parcel gruntowych nr [...], [...] i [...]. Następnie z mapy do celów prawnych w skali 1:2000, stanowiącej część operatu nr [...] wynika, że w miejsce aktualnej działki nr [...] wykazano dwie działki: nr [...] (odpowiadające części pgr [...] i [...]) i nr [...] (odpowiadające części pgr [...]) - na podstawie sprawozdania technicznego, stanowiącego integralną część operatu nr [...]. Zarówno parcela gruntowa nr [...] jak i parcela gruntowa nr [...] nie są objęte zbiorem dokumentów [...], zatem nie było potrzeby utworzenia dwóch oddzielnych działek.

Odnośnie zarzutów B.J. dotyczących niezasadnego wyodrębnienia nowych działek w miejsce działek nr [...] , [...] , [...] skutkującego zniesieniem służebności drogi koniecznej ustanowionej na rzecz należącej do niej nieruchomości, także jawią się jako nieuzasadnione. Dokumentacja geodezyjna nr [...] mająca na celu doprowadzenie do zgodności ewidencji gruntów i budynków ze stanem prawnym określonym w zbiorze dokumentów [...], a polegająca na utworzeniu w miejsce aktualnych działek [...] , [...] , [...] i [...] nowych działek odpowiadających części parcel objętych tym zbiorem została sporządzona zgodnie z zaleceniami Sądu wyrażonymi w wyroku sygn. akt II SA/Rz 1507/21, który zalecił w pierwszej kolejności wydzielenie ze spornych działek - tych działek, które powstały z parcel gruntowych objętych [...], co w dalszej kolejności będzie stanowiło podstawę do usunięcia rozbieżności co do wykazanego w zbiorze dokumentów prawa współwłasności skarżącej. Zmiany dotyczące wpisów w księgach wieczystych, które podnosi skarżąca, nie są przedmiotem postępowania aktualizacyjnego.

Wniosek o wpisanie B.J. w miejsce współposiadacza działek nr [...] , [...] , [...] i [...] w miejsce Gminy jako posiadacza samoistnego także nie mógł zostać uwzględniony. Rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji, dotyczące nowych wpisów podmiotowych dla działek nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] w których jako władającego na zasadach samoistnego posiadania ujawniono Gminę [...], wynika ze stanu uprzednio widniejącego w operacie ewidencyjnym dla działek nr [...] , [...] , [...] , [...] . Trafnie uznały organy administracji, że żądania B.J. w tym zakresie mogą stanowić przedmiot odrębnego postępowania aktualizacyjnego.

Reasumując, brak stwierdzenia naruszeń prawa materialnego i procesowego uzasadniających wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego przemawiał za oddaleniem skarg jako nieuzasadnionych, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.