Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 523/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Sędziowie Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 17 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 marca 2023 r. nr SKO Gd/6792/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 11 października 2021 r., Prezydent Miasta Tczewa, działając na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) - dalej: "u.ś.r." odmówił W.G. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką A. G.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że A. G. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Tczewie z 23 września 2008 r. zaliczającym ją do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności ważnym na stałe, a niepełnosprawność istnieje od 15 kwietnia 2008 r., tj. od 67 roku życia. Ponadto orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 6 listopada 2019 r. uznano, że A. G. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, a data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji istniała na dzień 1 października 2019 r.

Odwołując się do wywiadu środowiskowego z 25 sierpnia 2021 r. Prezydent wskazał, że A. G. choruje na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, zaćmę obu oczu, ma problemy z kręgosłupem, niedowład prawej ręki oraz problemy z poruszaniem się. Organ pierwszej instancji podał, że ostatnim miejscem zatrudnienia Wnioskodawcy było przedsiębiorstwo [...], natomiast w latach: 1985-1989, 1995-2007 i 2010-2020 przebywał on w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie w rozumieniu z art. 3 pkt 7 u.ś.r. Wskazano, że zgodnie ze świadectwem zwolnienia z 9 grudnia 2020 r. Wnioskodawca był pozbawiony wolności od 13 grudnia 2010 r. do 9 grudnia 2020 r. W tym czasie A. G. funkcjonowała bez opieki i wsparcia Strony. Aktualnie Wnioskodawca jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tczewie.

Z uwagi na rozbieżność czasową między datą powstania niepełnosprawności a datą deklarowanej przez Stronę rezygnacji z aktywności zawodowej oraz okoliczności utraty statusu osoby bezrobotnej Prezydent uznał, że nie istnieje bezpośredni związek między brakiem aktywności zawodowej Strony a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Organ pierwszej instancji podkreślił, że nie każdy brak zatrudnienia uzasadnia przyznanie przedmiotowego świadczenia, a tylko taki, który został spowodowany i wiąże się bezpośrednio z koniecznością sprawowania rzeczywistej opieki nad osobą niepełnosprawną. W przypadku gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, takich jak m.in.

brak pracy, brak kwalifikacji czy swój stan zdrowia, to nie będzie to spełnieniem związku przyczynowego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Prezydent podał, że Wnioskodawca zamieszkuje wspólnie z osobą wymagającą opieki, podaje matce leki, realizuje recepty, robi zakupy, pomaga w przygotowaniu posiłków, załatwia sprawy urzędowe oraz lekarskie, pomaga jej w czynnościach higienicznych, czasami w prowadzeniu toalety, poruszaniu się poza miejscem zamieszkania. Z czynności, które wykonuje codziennie na rzecz osoby wymagającej opieki Strona wskazała: mierzenie poziomu cukru we krwi, podawanie leków, przygotowywanie posiłków, sprzątanie, spacery. Pozostałe czynności są wykonywane według potrzeb. Organ pierwszej instancji zaznaczył, że A. G. nie jest osobą leżącą, porusza się przy pomocy kuli ortopedycznej, je samodzielnie, nie wymaga udziału w specjalistycznej terapii i nie wymaga całodobowej opieki.

W ocenie Prezydenta tak sprawowana opieka nie wyklucza podjęcia aktywności zawodowej przez Wnioskodawcę. Podkreślono, że świadczenie pielęgnacyjne ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga, natomiast w niniejszym przypadku stanowiłoby uzyskanie zastępczego źródła dochodu. Zdaniem organu pierwszej instancji za czynności związane z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym osobą nie można uznać czynności wykonywanych na co dzień związanych z faktem wspólnego zamieszkania, które i tak muszą być wykonywane bez względu na to, czy w rodzinie jest osoba wymagająca stałej opieki, takich jak zakupy oraz przygotowanie posiłków oraz prowadzenie gospodarstwa domowego, w ramach którego robi się pranie, sprzątanie, opłacanie rachunków, załatwianie spraw urzędowych. Czynności tych nie można tym samym uznać za czynności związane ze sprawowaniem stałej opieki nad matką.

W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 9 marca 2022 r. utrzymało ją w mocy. W ocenie organu odwoławczego zupełnie nie do pogodzenia w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest fakt, że Strona złożyła - przez swego pełnomocnika - wniosek o przyznanie świadczenia w dniu 20 sierpnia 2021 r. (dostarczony 17 sierpnia 2021 r.), tj. przebywając w zakładzie karnym. Wnioskodawca według tego wniosku już w sierpniu 2021 r. miał spełniać przesłanki do przyznania tego świadczenia, w tym spełnienie wymagań zawartych w art. 17 ust. 4 pkt 4 u.ś.r. Zatem już kilka miesięcy przed wyjściem z zakładu karnego miało być spełnione według autora wniosku istnienie związku przyczynowego między brakiem możliwości zatrudnienia lub rezygnacji z zatrudnienia. Zdaniem Kolegium jest to całkowity brak logicznego uzasadnienia ww. kwestii - skoro Strona przebywała w zakładzie karnym, to ani nie mogła była podjąć pracy ani rezygnować z zatrudnienia.

Wyrokiem z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 382/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję SKO z dnia 9 marca 2022 r.

W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, że orzeczenie o odmowie przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego przez organ odwoławczy było co najmniej przedwczesne. Swoje rozstrzygnięcie Kolegium podjęło bowiem na podstawie nieprawdziwego, sprzecznego ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym ustalenia, że Skarżący opuścił zakład karny w grudniu 2021 r., a nie w grudniu 2020 r. Mając zaś na uwadze treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. poczynienie prawidłowych ustaleń faktycznych jest konieczne, aby odnieść się do kluczowej w przedmiotowej sprawie kwestii, tj. tego, czy Skarżący zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Do kwestii tej Kolegium odniesienie się rozpoznając sprawę ponownie, z uwzględnieniem niespornej w sprawie okoliczności, że Skarżący opuścił zakład karny 9 grudnia 2020 r.

Rozpatrując sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z 30 marca 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść art. 17 u.ś.r. Odwołując się do ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych wskazującego na konieczność stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji błędnie przyjął, iż istnieje negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

W dalszych wywodach organ odwoławczy wskazał, że w sytuacji gdy wnioskodawca w dniu 17.08.2021 r. składał wniosek o przyznanie świadczenia, nie zrezygnował z zatrudnienia skoro wtedy był osobą bezrobotną (jego aktywność jako osoby bezrobotnej trwała od 26.02.2021 r. do 12.06.2022r.). Z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w Tczewie z dnia 27.02.2022r. wynika, że dalszej aktywności dot. poszukiwania pracy wnioskodawca nie przejawiał tzn. nie zrezygnował także z podjęcia zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności i wymagającej stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy). W ocenie Kolegium ewentualnej opieki nad matką nie można także uznać za trwałą, niepełnosprawność A. G. istnieje od 15.04.2008r. (orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 23.09.2008r.), a z orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 6.11.2019r. wynika, że A. G. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, przy czym niezdolność ta istniała już na dzień 1.10.2019r.

W takiej sytuacji nie istnieje związek przyczynowo - skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia lub podjęcia zatrudnienia przez wnioskodawcę w związku ze sprawowana opieką nad matką A. G., bo nie istnieje związek czasowy między rezygnacją z zatrudnienia wnioskodawcy, a koniecznością sprawowania opieki nad matką już od kwietnia 2008r. Wyjaśnienia wnioskodawcy dot. przyczyn nie podejmowania zatrudnienia nie są w tych okolicznościach w pełni wiarygodne, skoro nawet deklarowany ogólnie zakres opieki wnioskodawcy nad matką, nie uniemożliwia jego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy; Skarżący nie podał kto opiekował się jego matką wtedy gdy przebywał w zakładzie karnym w okresie gdy już istniała jej niepełnosprawność wymagająca opieki.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona zaskarżyła w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 marca 2023 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na jej wydanie, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącego oraz w sprawie nie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.", sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

W ocenie Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Rozstrzygnięcia w sprawie wymaga, czy w sposób prawidłowy orzekające organy ustaliły, że skarżący nie spełnia przesłanek przewidzianych treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Zgodnie z treścią tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Wskazany przepis określa dwa niezależne od siebie stany faktyczne, a mianowicie: 1) w którym osoba legitymowana nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 2) w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zatem w pierwszym przypadku chodzi o sytuację, kiedy osoba zainteresowana przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, czyli nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w drugim zaś o sytuację, kiedy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności osoba zainteresowana uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z dotychczasowego sposobu aktywności zawodowej i zarobkowej (np. rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej itp.).

Z przytoczonych wyżej regulacji wynika, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje wtedy, gdy osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawowym zatem wymogiem uzyskania omawianego świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Należy zwrócić uwagę, że u.ś.r. nie zawiera definicji "sprawowania opieki", zaś z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długotrwała. Zdaniem Sądu użyte w tej regulacji określenia "stała" lub "długotrwała" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie.

Należy również wskazać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z 17 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby można było mówić o spełnieniu przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (zob. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19). W każdym postępowaniu właściwy organ musi zatem dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować (zob. wyrok NSA z 13 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 2820/13).

W niniejszej sprawie organy odmówiły przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego stwierdzając, że w rozpoznawanej sprawie brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Stronę zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką (niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt4 u.ś.r.).

Oceniając powyższe stanowisko w pierwszej kolejności należy wskazać, że poza sporem pozostaje okoliczność, że A. G. legitymuje się orzeczeniem wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności numer [...] z dnia 2008-09-23 zaliczającym ją do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności ważnym na stałe, a niepełnosprawność istnieje od 2008-04-15, tj. od 67 roku życia. Ponadto orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 2019-11-06 uznano, że A. G. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, a data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji Istniała na dzień 01.10.2019r.

Zarówno organy administracji publicznej, jak i sądy administracyjne nie są uprawnione w postępowaniu dotyczącym przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do kwestionowania wskazanego powyżej orzeczenia. Treść orzeczenia o niepełnosprawności była zatem dla orzekających w sprawie organów wiążąca. Rolą tych organów było natomiast ustalenie, czy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do jego przyznania i czy faktycznie sprawuje nad niepełnosprawnym opiekę w zakresie określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności.

Przenosząc przytoczone wyżej regulacje i poczynione dotychczas uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd jako prawidłowe ocenia stanowisko organów, że w sprawie nie wystąpił związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną przez niego opieką nad niepełnosprawną matką.

Należy powtórzyć, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Celem uregulowania z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. Świadczenie pielęgnacyjne jest zatem niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem ustawodawcy było zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 4 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 1141/20).

Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy ustalony przez organy m.in. na podstawie wywiadów środowiskowych z 25 sierpnia 2021 r. oraz 1 marca 2023 r. nie budzi wątpliwości. Zebrane informacje dotyczące zarówno stanu zdrowia A.G., jak i zakresu opieki sprawowanej przez Skarżącego nad matką są wyczerpujące i zostały prawidłowo ocenione przez organy.

Skarżący zamieszkuje wspólnie z matką wymagającą opieki, deklaruje całodobową gotowość do sprawowania opieki nad matką, podaje matce leki, realizuje recepty, robi zakupy, pomaga w przygotowaniu posiłków, załatwia sprawy urzędowe oraz lekarskie, pomaga jej w czynnościach higienicznych, "czasami" w prowadzeniu toalety, poruszaniu się poza miejscem zamieszkania. Z czynności, które wykonuje codziennie skarżący wskazał: mierzenie poziomu cukru we krwi, podawanie leków, przygotowywanie posiłków, sporządzanie posiłków, sprzątanie, spacery (gdy bolą stawy nie). Pozostałe czynności są wykonywane z częstotliwością określoną jako "w/g potrzeby" lub "w/g potrzeb". Z przedłożonej dokumentacji wynika, że A. G. nie jest "osobą leżącą", porusza się przy pomocy kuli ortopedycznej, je samodzielnie, nie wymaga udziału w specjalistycznej terapii i nie wymaga całodobowej opieki.

Z akt sprawy wynika także, że ostatnim miejscem zatrudnienia skarżącego było przedsiębiorstwo [...]. W latach: 1985-1989, 1995-2007 oraz 2010-2020 skarżący przebywał w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie w rozumieniu z art. 3 pkt 7 u.ś.r. Zgodnie ze świadectwem zwolnienia z dnia 09.12.2020r. skarżący był pozbawiony wolności w okresie od 13.12.2010r. do 09.12.2020r. Składając wniosek o przyznanie świadczenia skarżący był osobą bezrobotną (jego aktywność jako osoby bezrobotnej trwała od 26.02.2021 r. do 12.06.2022r.). Z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w Tczewie z dnia 27.02.2022r. wynika, że dalszej aktywności dot. poszukiwania pracy wnioskodawca nie przejawiał.

Biorąc pod uwagę wskazane powyżej dokumenty i okoliczności z nich wynikające Sąd podziela stanowisko organów, że pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawną matką nie zachodzi związek przyczynowy w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt4 u.ś.r.

W judykaturze podkreśla się, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te, decydując się na sprawowanie opieki, pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd właśnie w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej, powodowanych koniecznością wykonywania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (zob. wyroki NSA: z 18 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 275/21, z 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19, z 14 września 2017 r. sygn. akt I OSK 695/17, czy z 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2950/15).

Należy również zauważyć, że pomimo stwierdzonej znacznej niepełnosprawności oraz chorób mających wpływ na obecny stan zdrowia matka Skarżącego wykazuje się samodzielnością - z wywiadu środowiskowego nie wynika, aby była ona osobą leżącą i wymagającą nieprzerwanej opieki. Z wywiadu wynika, że A. G. po mieszkaniu porusza się samodzielnie (wspomagając się kulą ortopedyczną). Zdaniem Sądu zakres i częstotliwość czynności wykonywanych przez Skarżącego w ramach opieki nad matką nie jest na tyle intensywny i absorbujący, aby stanowił obiektywną przeszkodę do podjęcia przez niego pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasowym.

Ponadto należy zwrócić uwagę, że część czynności wykonywanych podczas opieki to szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego (przygotowywanie i podawanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie itp.) i nie można ich uznać za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności Strony, gdyż są to typowe czynności, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu (zob. wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 351/21). W judykaturze wskazuje się, że czynności polegające na podawaniu leków, czy umawianiu wizyt lekarskich nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt I OSK 2859/20). Wskazane przez Skarżącego czynności, które wykonuje jako czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przy właściwej organizacji dają możliwość pogodzenia ich z wykonywaniem aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasowym (zob. wyrok NSA z 16 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 858/21).

Sąd nie kwestionuje złego stanu zdrowia matki Skarżącego i konieczności jego wsparcia, do czego Strona jest zobowiązana zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm.), jednakże sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Takiej podstawy nie stanowi również deklarowana gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych.

Podsumowując należy wskazać, że Skarżący może zorganizować czynności pielęgnacyjno-opiekuńcze wobec matki godząc je z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, chociażby w minimalnym wymiarze. Doświadczenie życiowe uczy, że część czynności, które wykonuje Strona, można wykonywać przed pracą lub po pracy. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego mogą być wykonywane również poza godzinami zatrudnienia, tak jak to się odbywa w szeregu gospodarstw domowych, w których pod opieką pracujących pozostają chociażby małoletnie dzieci lub osoby starsze.

Podzielić należy zatem stanowisko orzekających w sprawie organów, że nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy argumentacja odnośnie braku aktywności zawodowej skarżącego jedynie z powodu sprawowania opieki nad matką.

Aby organ mógł przyznać skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne musiałby on wykazać związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad matką, a niepodjęciem lub rezygnacją przez niego z zatrudnienia lub z innej pracy zarobkowej. W niniejszej sprawie skarżący takiego związku nie wykazał.

Mając na uwadze powyższe, jak i uznając, że w sprawie nie naruszono procedury administracyjnej, Sad na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.