Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 981/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art.145 § 1 pkt 1 lit. a-c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 104
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art.3 pkt 7, art. 28, art. 51 ust.1 pkt 1
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: § 125 ust.1 i ust.2
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Marek Szumilas Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2010 r. sprawy ze skargi Z.G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Z.G. kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (DZ. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118) – dalej zwana – ustawą oraz na podstawie art. 104 k.p.a., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał Z.G.:

- doprowadzenie pionu instalacji kanalizacji sanitarnej do stanu poprzedniego poprzez uzupełnienie brakującego odcinka w/w instalacji z rury PCV ø 75 mm

- odłączenie wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej sanitarnej z rury PCV ø 50 mm od przewodu wentylacyjnego, w łazience w lokalu mieszkalnym nr 44 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że podczas oględzin lokalu mieszkalnego nr 44 położonego w [...], przeprowadzonych w dniu [...] lutego 2009 r. stwierdzono, że w łazience zdemontowany został odcinek instancji wywiewnej (od poziomu podłogi do sufitu). Końcowa część instalacji osadzona jest w stropodachu i jej długość wynosi około 80 cm ponad dach. Lokal nr 44 znajduje się na ostatniej kondygnacji, jego właścicielem jest Z.G.. Lokal mieszkalny został nabyty przez obecnego właściciela w 1993 r. w stwierdzonym w trakcie oględzin stanie technicznym. Ponadto ustalono, że instalacja odpowietrzająca z odpływu wanny włączona jest do przewodu wentylacyjnego.

Dalej organ stwierdził, że roboty budowlane polegające na częściowym demontażu pionu kanalizacji sanitarnej należy zakwalifikować jako przebudowę obiektu, w rozumieniu art. 3 pkt 7 ustawy, dla których przeprowadzenia konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy. W celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych przed 1995 r. do stanu zgodnego z prawem zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo budowlane z 1994 r.

Zgodnie z § 125 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DZ.U. z 2002r. Nr 75 poz. 690) przewody spustowe (piony) instalacji kanalizacyjnej powinny być wyprowadzone jako przewody wentylacyjne ponad dach, a także powyżej górnej krawędzi okien i drzwi znajdujących się w odległości poziomej mniejszej niż 4 m od wylotów rur. Nie jest wymagane wyprowadzenie ponad dach wszystkich przewodów wentylujących piony kanalizacyjne, pod następującymi warunkami:

1) zastosowania na pionach kanalizacyjnych niewyprowadzonych ponad dach urządzeń napowietrzających te piony i przeciwdziałających przenikaniu wyziewów z kanalizacji do pomieszczeń,

2) wyprowadzania ponad dach przewodów wentylujących:

a) ostatni pion, licząc od podłączenia kanalizacyjnego na każdym przewodzie odpływowym,

b) co najmniej co piąty z pozostałych pionów kanalizacyjnych w budynku.

Wydobywanie się z kanalizacji nieprzyjemnych zapachów najczęściej świadczy o braku właściwej wentylacji. Zgodnie z normami każdy pion kanalizacyjny musi mieć zapewnioną odpowiednią wentylację. Podczas odprowadzania ścieków z domowej instalacji kanalizacyjnej następują procesy fermentacji powodujące wydzielanie tzw. gazów kanalizacyjnych. Każdy pion musi mieć swój system wentylacyjny, który gwarantuje odpowiednie ciśnienie w instalacji kanalizacyjnej.

Organ administracyjny powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 pażdziernika 1998 r. sygn., IV SA 1796/96, w którym Sąd zawarł stwierdzenie, że następcy prawni inwestorów uzyskując prawo własności nieruchomości, wchodzą w prawa i obowiązki wiążące się z nieruchomością, do nich zatem powinny być kierowane wszelkie rozstrzygnięcia, w tym decyzja zmierzająca do usunięcia skutków samowoli budowlanej na tej nieruchomości. Zastosowanie ma tu bowiem reguła wyrażona w art. 28 k.p.a., iż stroną postępowania jest ten, czyjego interesu prawnego postępowanie to dotyczy. W przypadku gdy obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania jest współwłasnością, adresami decyzji są wszyscy współwłaściciele.

Nakaz doprowadzenia do stanu poprzedniego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy ma na celu doprowadzenie pionów instalacji kanalizacyjnej sanitarnej do stanu zgodnego z warunkami techniczno – budowlanymi, Polskimi Normami oraz zasadami wiedzy technicznej (art. 5 ust. 1 ustawy Prawo budowlane) oraz w celu ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane).

Na skutek wniesionego przez Z.G. odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...],Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił powyższą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W ocenie organu odwoławczego, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, zachodzą wątpliwości, czy pomimo prawidłowo określonego nakazu, organ pierwszej instancji zasadnie uczynił adresatem zaskarżonej decyzji Z.G.. Omawiane naruszenie warunków technicznych dotyczy nieprawidłowości występującej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym. Przyczyną nieprawidłowości są samowolnie wykonane prace demontażowe - usunięcie odcinka pionu na ostatniej kondygnacji. Zatem nakaz usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego pionu instalacji kanalizacyjnej, poprzez zamontowanie usuniętego odcinka, PINB powinien skierować do osoby, która dopuściła się samowolnego demontażu. Natomiast PINB nie dowiódł, że Z.G. wykonał samowolne prace w obrębie pionu kanalizacyjnego przebiegającego przez lokal nr 44. Jeśli twierdzenia skarżącego, że nie wykonał tychże robót, byłyby zgodne ze stanem faktycznym, to nakaz doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem pionu instalacji sanitarnej powinien zostać skierowany do właściciela budynku, jako podmiotu odpowiedzialnego na mocy art. 61 ustawy za utrzymanie budynku w należytym stanie technicznym, a z dołączonych do odwołania dokumentów wynika, że budynek należy do Spółdzielni Mieszkaniowej przy ul. [...]. Organ odwoławczy wskazał na przewidzianą w art. 86 k.p.a. możliwość odebrania od strony oświadczenia, w celu wyjaśnienia kwestii – kto jest inwestorem wykonanych robót budowlanych.

Odnośnie nieprawidłowości polegającej na podłączeniu do przewodu wentylacyjnego w łazience w lokalu nr 44 przewodu napowietrzającego wewnętrzną instalację kanalizacyjną (instalacją odpowietrzająca odpływ wanny), to podmiotem odpowiedzialnym za usunięcie tej nieprawidłowości jest Z.G., nawet jeśli prace w tym zakresie wykonał poprzedni właściciel (najemca) lokalu. Wynika, to z faktu – stwierdził organ – że instalacja kanalizacyjna znajdująca się wewnątrz lokalu służąca do podłączenia urządzeń sanitarnych należy do właściciela lokalu. Z tego względu nakaz usunięcia nieprawidłowości należy skierować do jego właściciela.

W ocenie organu odwoławczego zdemontowanie odcinka pionu instalacji kanalizacyjnej nie jest przebudową obiektu budowlanego, w myśl art. 3 pkt 7a ustawy, tak jak przyjął to organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji. Jednakże zastosowana błędna wykładnia przepisu prawa materialnego, zdaniem organu drugiej instancji, pozostała bez wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego – dalej PINB, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy oraz art. 104 k.p.a. nakazał Z.G. odłączenie wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej sanitarnej odpowietrzającej z odpływu wanny z rury PCV ø 50 mm od przewodu wentylacyjnego w łazience w lokalu mieszkalnym nr 44 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że przeprowadzone w dniu [...] lutego 2009 r. oględziny wykazały, że w pomieszczeniu łazienki zdemontowana została część instalacji wywiewnej (od poziomu podłogi do sufitu) oraz ustalono, że instalacja odpowietrzająca z odpływu wanny włączona została do przewodu wentylacyjnego. Dalej organ pierwszej instancji wskazał, że wymogi prawa budowlanego w zakresie kanalizacji budynków reguluje rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DZ.U. z 2002r. Nr 75 poz. 690). Zgodnie z § 125 ust. 3 tegoż rozporządzenia wprowadzanie przewodów wentylujących piony kanalizacyjne do przewodów dymowych i spalinowych oraz do przewodów wentylacyjnych pomieszczeń jest zabronione.

Aby doprowadzić wykonane roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem należy wewnętrzną instalację kanalizacji sanitarnej z odpływu wanny z rury PCV ø 50 mm włączyć do przewodu wentylującego instalacji kanalizacyjnej. Nie jest możliwe nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, ponieważ na wysokości mieszkania Z.G. brak jest odcinka przewodu wentylującego instalację kanalizacyjną. Zdaniem organu, jedyną możliwością jest nakazanie odłączenia wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej sanitarnej odpowietrzającą z odpływu wanny z rury PCV ø 50 mm od przewodu wentylacyjnego na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Od powyższej decyzji organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2009 r. Z.G. wniósł odwołanie. Skarżący zarzucił, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. organ administracyjny odmówił mu zapoznania się z materiałami sprawy w formie wydania kserokopii dokumentów, a zaskarżona decyzja wydana została przed rozpatrzeniem zażalenia na powyższe postanowienie. Zdaniem skarżącego organ nie wyjaśnił, czy źródłem nieprzyjemnych zapachów nie są wadliwe podłączenia urządzeń do instalacji sanitarnej w mieszkaniach innych lokatorów.

Skarżący podniósł ponadto, że wydając nakaz odłączenia wewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej odpowietrzającej z odpływu wanny, bez wydania jednoczesnego nakazu Spółdzielni Mieszkaniowej doprowadzenia zgodnie z prawem pionu odpowietrzenia instalacji kanalizacyjnej, pozbawiono go podstawowych zasad egzystencji, albowiem nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie instalacji kanalizacyjnej po odłączeniu instalacji odpowietrzającej. Skarżący wskazał na nieuchronność kosztów materialnych jakie musiałby ponieść w związku z odtworzeniem pionu odpowietrzenia instalacji kanalizacyjnej oraz odłączeniem instalacji odpowietrzającej odpływ wanny. Skarżący podniósł, iż nie spowodował powyższej sytuacji, gdyż nie wykonywał robót budowlanych niezgodnie z przepisami.

Decyzją z dnia [...] pażdziernika 2009 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał, iż PINB rozdzielił na dwa odrębne postępowania sprawę wszczętą w dniu [...] stycznia 2009 r. dotyczącą robót budowlanych zrealizowanych w budynku mieszkalnym w [...]. Postępowanie administracyjne dotyczące robót polegających na włączeniu instalacji odpowietrzającej z odpływu wanny do przewodu wentylacyjnego zostało zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji, natomiast postępowanie, którego przedmiotem są roboty budowlane polegające na demontażu rury instalacji kanalizacyjnej wywiewnej - jest w toku.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, iż w sprawie nie jest możliwe nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych naprawczych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. W tym celu koniecznym byłoby bowiem nałożenie obowiązku podłączenia wewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej z odpływu wanny do przewodu wentylującego instalacji kanalizacyjnej, co nie jest możliwe ze względu na brak rury instalacji kanalizacyjnej na poziomie lokalu nr 44. W ocenie organu jedynym możliwym rozstrzygnięciem było wydanie nakazu odłączenia wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej sanitarnej odpowietrzającej z odpływu wanny od przewodu wentylacyjnego w łazience.

Za prawidłowe uznał organ stanowisko wynikające z zaskarżonej decyzji, iż adresatem nałożonego obowiązku winien być Z.G., jako obecny właściciel lokalu.

Zarzuty zawarte w odwołaniu organ drugiej instancji uznał za niezasadne.

Na powyższą decyzję organu drugiej instancji Z.G. wniósł skargę.

Skarżący zarzucił, że wskazana powyżej decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art. 7, 77, 74, 105, 138, 144 k.p.a.

Zdaniem skarżącego organ nie wyjaśnił, czy źródłem nieprzyjemnych zapachów są wadliwe podłączenia instalacji u innych lokatorów danego budynku. Od czasu zakupu danego lokalu skarżący nie dokonywał w nim żadnych zmian budowlanych, nie jest w posiadaniu dokumentacji technicznej dotyczącej przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Zdaniem skarżącego obowiązek doprowadzenia pionu instalacji sanitarnej do stanu pierwotnego winien być nałożony na Spółdzielnię Mieszkaniową jako właściciela nieruchomości.

W ocenie skarżącego wykonanie odłączenia instalacji kanalizacji sanitarnej odpowietrzającej z odpływu wanny od przewodu wentylacyjnego w łazience, w sytuacji braku możliwości podłączenia do pionu kanalizacyjnego, z powodu wydobywającego się fetoru, spowoduje niemożność przebywania w mieszkaniu. W pierwszej kolejności na Spółdzielnię Mieszkaniową winien być nałożony obowiązek odtworzenia instalacji sanitarnej, a dopiero następnie organ winien nakazać skarżącemu właściwe podłączenie odpływu z wanny.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga była zasadna, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w lokalu mieszkalnym nr 44 stanowiącym własność skarżącego, brak jest fragmentu pionu kanalizacji sanitarnej budynku, obejmującego część od podłogi do sufitu pomieszczenia, ponadto wewnętrzna instalacja kanalizacyjna odpowietrzająca z odpływu wanny podłączona została do przewodu wentylacyjnego. Skarżący podał, że lokal nabył w 1993 r. w obecnym stanie technicznym.

Stwierdzony stan narusza przepisy dotyczące warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, zawarte w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DZ.U. z 2002r. nr 75 poz. 690) – zwane dalej rozporządzeniem. W myśl § 125 ust. 1 rozporządzenia przewody spustowe (piony) grawitacyjnej instalacji kanalizacyjnej powinny być wyprowadzone jako przewody wentylujące ponad dach, a także powyżej górnej krawędzi okien i drzwi znajdujących się w odległości poziomej mniejszej niż 4 m od wylotów tych przewodów. Ust. 2 - nie jest wymagane wyprowadzanie ponad dach wszystkich przewodów wentylujących piony kanalizacyjne, pod następującymi warunkami:

1) zastosowania na pionach kanalizacyjnych niewyprowadzonych ponad dach urządzeń napowietrzających te piony i przeciwdziałających przenikaniu wyziewów z kanalizacji do pomieszczeń,

2) wyprowadzenia ponad dach przewodów wentylujących:

a) ostatni pion, licząc od podłączenia kanalizacyjnego na każdym przewodzie odpływowym,

b) co najmniej co piąty z pozostałych pionów kanalizacyjnych w budynku.

Stosownie do treści § 125 ust. 3 rozporządzenia wprowadzanie przewodów wentylujących piony kanalizacyjne do przewodów dymowych i spalinowych oraz do przewodów wentylacyjnych pomieszczeń jest zabronione.

Zasadnicze znaczenie w sprawie ma odpowiednie zakwalifikowanie wykonanych robót budowlanych, które doprowadziły do opisanego powyżej stanu technicznego budynku. W toku postępowania organy przyjęły, że roboty budowlane przy kanalizacji sanitarnej przeprowadzone zostały w warunkach samowoli budowlanej. Organ pierwszej instancji zakwalifikował je jako roboty budowlane polegające na przebudowie obiektu (art. 3 pkt 7 ustawy), których przeprowadzenie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, albowiem na mocy art. 29 ust. 1 i 2 ustawy roboty tego rodzaju nie zostały wyłączone z tego obowiązku. Stanowisko to ostatecznie zostało przez organ drugiej instancji zaakceptowane.

Należy jednak w tym miejscu zauważyć, że organ nadzoru budowlanego w toku postępowania wyjaśniającego nie ustalił jakie rozwiązania techniczne w zakresie pionu kanalizacji sanitarnej budynku przewidziane zostały w zatwierdzonym projekcie budowlanym budynku. Z akt sprawy nie wynika, aby organ administracyjny analizował kwestię rozwiązań technicznych w omawianym zakresie, przyjętych w projekcie budowlanym przedmiotowego budynku mieszkalnego. Powyższe ma znaczenie dla ustalenia zakresu samowolnie wykonanych robót budowlanych. Powyższe ma istotne znaczenie również w kontekście twierdzeń skarżącego, iż lokal mieszkalny nabył w 1993r. w obecnym stanie technicznym. A zatem kwestią wstępną w rozpatrywanej sprawie jest analiza stwierdzonych naruszeń techniczno – budowlanych, pod kątem rozwiązań przyjętych w projekcie budowlanym.

Zaprezentowany w toku postępowania pogląd w myśl którego, stwierdzony w lokalu nr 44, a wyżej opisany stan techniczny, można było zakwalifikować jako nienależyte utrzymanie obiektu, o którym mowa w art. 61 ustawy, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz na obecnym etapie postępowania, nie wydaje się uzasadniony. Wynikające z art. 61 obowiązki właściciela lub zarządcy polegają głównie na przeprowadzaniu w czasie użytkowania obiektu, okresowych przeglądów i ocen jego stanu technicznego, oraz podejmowania działań, związanych z wykonywaniem niezbędnych robót konserwacyjnych i remontowych, zapewniających utrzymanie właściwego stanu technicznego i bezpieczeństwa eksploatowanego obiektu budowlanego (por. Prawo budowlane Komentarz pod red. Prof. Z. Niewiadomskiego, Wa-wa 2006r. str. 588). A zatem obowiązki wynikające z art. 61 polegają głównie na utrzymaniu i użytkowaniu obiektu zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 5 ust. 2 ustawy. W rozpatrywanej sprawie, zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy do przyjęcia, że doszło do wykonania określonych robót budowlanych (usunięcie fragmentu pionu kanalizacji sanitarnej i podłączenie wewnętrznej kanalizacji odpowietrzającej do przewodu wentylacyjnego), które doprowadziły do stanu, który nie jest konsekwencją normalnego użytkowania obiektu budowlanego.

Pomimo stwierdzonego przez Sąd naruszenia prawa procesowego, polegającego - jak wyżej wskazano – na braku analizy zatwierdzonego projektu budowlanego danego budynku, w ocenie Sądu, zachodzi konieczność oceny legalności wydanych w sprawie decyzji, również w zakresie prawa materialnego.

W toku postępowania legalizacyjnego, organ nadzoru budowlanego winien mieć na uwadze następujące okoliczności.

Stosownie do treści art. 28 ust. 1 ustawy roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Przepis art. 3 pkt 7 zawiera definicję pojęcia "roboty budowlne", przez które należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego.

Analiza niniejszej sprawy dowodzi, iż robót przeprowadzonych w lokalu nr 44 nie można zakwalifikować jako budowy, montaż, remont, ani rozbiórkę obiektu budowlanego. Sięgając do definicji pojęcia "przebudowy" zawartej w pkt 7a art. 3 ustawy, należy stwierdzić, iż pojęciem tym ustawodawca obejmuje wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego. Przyłącza i urządzenia instalacyjne są urządzeniami budowlanymi ( art. 3 pkt 9), które wraz z budynkiem stanowią obiekt budowlany (art. 3 pkt 1a). Tym samym zasadne jest przyjęcie, że demontaż fragmentu pionu kanalizacji sanitarnej w budynku oraz przyłączenie wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej odpowietrzającej z odpływu wanny do przewodu wentylacyjnego, stosownie do przytoczonych powyżej przepisów ustawy, stanowiły roboty budowlane polegające na przebudowie obiektu budowlanego, w związku z czym do ich przeprowadzenia inwestor mógł przystąpić dopiero po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.

Stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego, że przeprowadzone roboty budowlane wykonane zostały w warunkach samowoli budowlanej, skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego opartego na przepisie art. 48 i nast. lub art. 50 i nast. ustawy. W wypadku, gdy roboty budowlane zostały zakończone, przepisu art. 50 ustawy, dotyczącego wstrzymania przeprowadzania robot budowlanych, nie stosuje się.

W zakresie robót polegających na demontażu odcinka instancji wywiewnej (od poziomu podłogi do sufitu pomieszczenia łazienki w lokalu nr 44), sprawa została wyłączona do odrębnego prowadzenia i rozstrzygnięcia. Natomiast w zakresie robót polegających na włączeniu instalacji odpowietrzającej z odpływu wanny do przewodu wentylacyjnego organ wydał decyzje, które są przedmiotem badania w niniejszej sprawie.

Powyższe ustalenie o rozłączeniu sprawy, nie ma jednak oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ pierwszej instancji nie zawiadomił stron postępowania o rozłączeniu sprawy do odrębnego prowadzenia i rozstrzygnięcia, również w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek adnotacji organu pierwszej instancji w tym zakresie. Dopiero ustalenia poczynione - w formie notatki urzędowej - na etapie postępowania odwoławczego powyższą kwestię wyjaśniają. Uchybienie to stanowi naruszenie art. 7, 8, 9, 10 § 1 i art. 61 § 4 k.p.a.,

Należy w tym miejscu również zauważyć, że z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby w sprawie postępowania naprawczego prowadzonego w zakresie demontażu odcinka instancji wywiewnej wydana została decyzja administracyjna. Z oświadczenia złożonego na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego – J.G. (załącznik do protokołu rozprawy), wynika że do dnia rozprawy decyzja w tej sprawie nie zapadła.

Dokonując rozdzielenia sprawy, organ uznał, że obowiązek usunięcia stanu niezgodnego z przepisami prawa w zakresie demontażu fragmentu pionu instalacji kanalizacyjnej powinien być nałożony na Spółdzielnię Mieszkaniową, która jest właścicielem części wspólnych budynku, natomiast w zakresie robót polegających na odłączeniu instalacji odpowietrzającej z odpływu wanny od przewodu wentylacyjnego, zobowiązanym do ich przeprowadzenia winien być skarżący, jako aktualny właściciel lokalu.

Dokonując powyższej konstatacji, organ administracyjny wydał decyzję, na mocy której nakazał skarżącemu odłączenie wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej sanitarnej odpowietrzającej z odpływu wanny z rury PCV ø 50 mm od przewodu wentylacyjnego. Decyzja oparta została na przepisach art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało z naruszeniem prawa.

W myśl art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

A zatem, nakładając na skarżącego określony w decyzji obowiązek, organ przyjął iż poprzednio wewnętrzna instalacja kanalizacyjna odpowietrzająca wannę nie była podłączona do przewodu wentylacyjnego, ale również nie była podłączona do głównego pionu kanalizacyjnego budynku (ani ewentualnie do innego przewodu kanalizacyjnego). Należy bowiem zauważyć, że nałożony na skarżącego obowiązek dotyczył jedynie odłączenia danej instalacji, bez określenia konieczności podłączenia jej do głównego pionu kanalizacyjnego. Brak jest podstaw faktycznych i prawnych do przyjęcia, iż stan poprzedni obiektu w tym zakresie kształtował się w sposób przyjęty, jak w sentencji decyzji organu pierwszej instancji. Organ nadzoru budowlanego w żaden sposób nie uzasadnił przyjętego stanowiska w tym zakresie. Nadto organ wskazał, że aby doprowadzić wykonane roboty do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. pkt 2 ) należy wewnętrzną instalację kanalizacji sanitarnej z odpływu wanny włączyć do przewodu wentylującego instalacji kanalizacyjnej, co nie jest możliwe ze względu na brak odcinka przewodu wentylującego instalację kanalizacyjną na wysokości mieszkania skarżącego. Z przytoczonej przez organ argumentacji wynika wprost, że ponieważ nie jest możliwe doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, dlatego należało nałożyć obowiązek wynikający z sentencji decyzji. Organy administracyjne obydwu instancji w żaden sposób nie odniosły się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu od decyzji, iż w wyniku wykonania nałożonego obowiązku normalne funkcjonowanie w lokalu mieszkalnym, ze względu na wydobywający się fetor, nie będzie możliwe. Pomimo konsekwentnie zgłaszanych w tym zakresie zarzutów przez skarżącego, organy nie wykazały, że stan postulowany poprzez nałożenie określonego w decyzji obowiązku - nie narusza przepisów techniczno – budowlanych. Nadto, co jest istotne w sprawie, jak wynika z akt, organ nie podjął działań prawnych w kierunku doprowadzenia do odtworzenia głównego pionu kanalizacyjnego, tak aby zbędnie nie przedłużać stanu uciążliwego dla strony .

Decyzja administracyjna jest aktem konkretyzacji indywidualnych praw lub obowiązków jednostki.

W państwie prawnym administracja publiczna działa na podstawie prawa, wkraczając w sferę praw i obowiązków podmiotów jej podporządkowanych wyłącznie na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących.

Zgodnie z naczelną zasadą postępowania administracyjnego – zasadą prawdy obiektywnej - toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).

Należy w tym miejscu przywołać również zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, w myśl której organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 k.p.a).

Decyzja organu pierwszej instancji oraz utrzymująca ją w mocy decyzja organu odwoławczego z powyższymi zasadami postępowania administracyjnego nie są zgodne.

W ocenie Sądu, norma prawna zawarta w przepisie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy, nie zakłada doprowadzenia do stanu poprzedniego, który jednocześnie nie byłby zgodny z prawem. Organ nadzoru budowlanego nakładając na stronę obowiązek w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, nie może godzić się jednocześnie na to, że w wyniku wykonania tegoż obowiązku powstanie stan niezgodny z przepisami prawa. Należy wyrażnie podkreślić, że nałożenie na stronę określonego obowiązku w oparciu o omawiany tu przepis ustawy, zawiera w sobie założenie, że stan poprzedni, o którym mowa w przepisie, był zgodny z przepisami prawa. Odmienna wykładnia przepisu art. 51 ust. 1 pkt 1 nie jest dopuszczalna, gdyż pozostawałby w kolizji z celem postępowania legalizacyjnego (tzw. naprawczego). Wskazuje na to również treść art. 51 ust.1 pkt 2, który przewiduje możliwość nałożenia obowiązku w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem.

Organ administracji publicznej, którego obowiązkiem jest działać w granicach i na podstawie prawa, poprzez wydane rozstrzygnięcia, nie może wywoływać sytuacji sprzecznych z prawem.

Analiza niniejszej sprawy dowodzi, że stanowisko organu w kwestii konieczności odrębnego prowadzenia spraw w zakresie doprowadzenia pionu instalacji kanalizacji sanitarnej do stanu poprzedniego poprzez uzupełnienie brakującego odcinka w/w instalacji z rury PCV ø 75 oraz w zakresie odłączenia wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej sanitarnej z rury PCV ø 50 mm od przewodu wentylacyjnego w łazience w lokalu mieszkalnym nr 44 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...], było błędne.

Stosownie do treści § 122 ust. 1 rozporządzenia instalację kanalizacyjną stanowi układ połączonych przewodów wraz z urządzeniami, przyborami i wpustami odprowadzającymi ścieki oraz wody opadowe do pierwszej studzienki od strony budynku. Wykładnia systemowa rozporządzenia wskazuje, że przewody wentylujące, o których mowa w § 125, wchodzą w skład instalacji kanalizacyjnej, tworząc połączony układ.

Stwierdzając określony stan faktyczny, który jest sprzeczny z przepisami techniczno – budowlanymi, organ nadzoru budowlanego, w ramach swoich ustawowych obowiązków, winien podjąć działania w celu jego wyeliminowania. Należy wskazać, że poprzez wydanie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej stan sprzeczny z prawem nie został wyeliminowany.

W myśl art. 52 ustawy obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości winien być nałożony na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego.

W wyroku z dnia 27 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 522/06, Lex nr 339391, Naczelny sąd Administracyjny stwierdził: cyt. " W pierwszej kolejności obowiązkiem rozbiórki obiektu budowlanego jest obciążany inwestor mający tytuł prawny do obiektu, dopiero w drugiej kolejności właściciel lub sprawujący trwały zarząd."

W wyroku z dnia 6 marca 2008r., sygn. akt II OSK 158/07, LEX nr 468723, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: cyt: "Nie można orzec nakazu rozbiórki adresując go wyłącznie do inwestora, jeśli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu. Kryterium wyboru spośród trzech wymienionych w art. 52 Prawa budowlanego podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji".

Należy też zauważyć, że w przepisie art. 52 jest mowa konkretnie o obiekcie budowlanym. Definicję obiektu budowlanego zawiera przepis art. 3 pkt 1 ustawy. W myśl tegoż przepisu przez pojęcie "obiekt budowlany" należy rozumieć:

a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi,

b) budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami,

c) obiekt małej architektury.

Pojęcie obiekt budowlany nie obejmuje wydzielonego lokalu mieszkalnego, znajdującego się w budynku.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że obowiązek dokonania czynności nakazanych w decyzji , o której mowa w art. 51 ust. 1 winien być nałożony na jeden z podmiotów, wymienionych w art. 52, przy czym kryterium wyboru stanowi posiadany tytuł prawny do nieruchomości umożliwiający wykonanie decyzji. Błędne było skierowanie decyzji nakazującej wykonanie określonego obowiązku do skarżącego, jako właściciela lokalu mieszkalnego.

Powyższe stanowisko ma oparcie również w przytoczonym powyżej przepisie aktu wykonawczego do ustawy - §122 rozporządzenia. Jak wyżej wykazano, przepis ten nakazuje traktować instalację kanalizacyjną jako układ połączonych przewodów wraz z urządzeniami, przyborami i wpustami (...). Tym samym, w ustalonym stanie faktycznym, kiedy bezsprzecznie istnieje wymóg jednoczesnego usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, błędne było traktowanie poszczególnych fragmentów instalacji kanalizacyjnej, jako wyodrębnionych całości.

W wyroku z dnia 14 maja 2002 r., II SA/Kr 1914/98 (niepublik.), wydanym na tle przepisu art. 52 ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził cyt." Kwestia wewnętrznych stosunków między inwestorem i właścicielem czy też między współwłaścicielami (z których jeden jest inwestorem) i ewentualnych rozliczeń majątkowych pozostaje poza zainteresowaniem organu budowlanego."

Nadto należy podnieść, że w toku postępowania administracyjnego organ nadzoru budowlanego nie ustalił kręgu osób, którym przysługuje przymiot strony. W szczególności organ nie wyjaśnił, czy lokal nr 44 stanowi wyłączną własność skarżącego, czy też współwłasność skarżącego oraz jego małżonki. Stosownie do treści art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W postępowaniu legalizacyjnym opartym na przepisie art. 50 i nast. ustawy, zastosowanie ma pojęcie strony wynikające z art. 28 k.p.a. Powyższe uchybienie stanowi naruszenie wynikającej z art. 10 § 1 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym.

Za nie mający wpływu na treść rozstrzygnięcia należało uznać zarzut skargi, zgodnie z którym organ nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy, albowiem nie dokonał oględzin w pozostałych lokalach mieszkalnych budynku. Należy zauważyć, że przeprowadzone w dniu [...] lutego 2009 r. oględziny lokalu nr 44 wykazały nieprawidłowości, polegające na istnieniu stanu faktycznego sprzecznego z przepisami techniczno – budowlanymi. Przedmiotem postępowania administracyjnego w rozpatrywanej sprawie było nakazanie wykonania określonych robót budowlanych w celu usunięcia istniejącego stanu.

Z powyższych względów zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem prawa procesowego i prawa materialnego, które to naruszenia skutkowały koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Dlatego, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002. nr 153 poz. 1270) – dalej p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.