Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 350/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 pkt 10
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung, Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Ewa Marcinkowska (spr.), Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2012 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Szef Służby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 188 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 oraz Nr 201, poz. 1540), po rozpoznaniu odwołania Z. M., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] poinformował funkcjonariusza celnego Z. M. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia go ze Służby Celnej na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w [...], działając na podstawie art. 105 pkt 10 oraz art. 188 ust. 2 i 5 ustawy o Służbie Celnej zwolnił Z. M. ze służby w Izbie Celnej w [...]

Na skutek złożonego przez Z. M. odwołania powyższa decyzja została uchylona przez Szefa Służby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] października 2010 r. i sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Dyrektor Izby Celnej w [...], decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., wydaną na podstawie art. 105 pkt 10 oraz art. 188 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej zwolnił Z. M. ze służby w Izbie Celnej w [...] z dniem doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wykazał, że na skutek wszczęcia przeciwko Z. M. postępowania karnego o przestępstwo popełnione umyślnie, ścigane z oskarżenia publicznego, został on zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych na mocy decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] na okres od [...] kwietnia 2008 r. do [...] lipca 2008 r. Okres zawieszenia został następnie kolejną decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. przedłużony do czasu zakończenia prowadzonego postępowania karnego.

Organ podniósł ponadto, iż w piśmie z dnia [...] maja 2011 r. otrzymał informację z Prokuratury Apelacyjnej w [...], że w sprawie Z. M. w dniu [...] kwietnia 2011 r. został skierowany akt oskarżenia do Sądu Okręgowego w [...].

Dyrektor Izby Celnej w [...] uznał tym samym, iż w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, a zatem uzasadnionym było podjęcie decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze Służby Celnej. Organ I instancji wskazał na negatywne konsekwencje długotrwałego zawieszenia Z. M. w pełnieniu obowiązków służbowych dla Służby Celnej. Przedstawił sytuację kadrową w Urzędzie Celnym w [...], wskazując na duże braki kadrowe związane z zawieszeniem funkcjonariuszy w pełnieniu obowiązków służbowych, co w konsekwencji powoduje blokadę etatu uniemożliwiającą jego obsadzenie przez inną osobę oraz dodatkowe obciążenie pracą innych funkcjonariuszy. Dyrektor Izby Celnej w [...] zwrócił też uwagę na aspekt finansowy związany ze sprawą zawieszenia w obowiązkach służbowych funkcjonariuszy celnych, w postaci obowiązku wypłacania w okresie długotrwałego zawieszenia 50 % uposażenia funkcjonariusza celnego. Odnosząc się natomiast do zgłoszonych przez stronę w toku postępowania wniosków dowodowych organ I instancji stwierdził, że oceny okresowe i opinie wystawione przez bezpośrednich przełożonych dotyczące wiedzy, kompetencji zawodowych, doświadczenia funkcjonariusza znane są organowi z urzędu i nie wymagają dowodu.

Od powyższej decyzji Z. M. odwołał się do Szefa Służby Celnej, wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji i umorzenie postępowania organu I instancji. Ponadto na podstawie art. 135 k.p.a. odwołujący wniósł o wstrzymanie natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu odwołania wskazał, iż mimo obowiązku wynikającego z ustawy o Służbie Celnej, dotyczącego wszczęcia postępowania wyjaśniającego w przypadku uzyskania wiedzy o podejrzeniu naruszenia obowiązków służbowych przez funkcjonariusza celnego, takie postępowanie wobec niego nie zostało przeprowadzone. Dodatkowo zwrócił uwagę na brak konsekwencji organu I instancji, który uznał za bezzasadne wnioski o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków. Jednak w uzasadnieniu skarżonej decyzji wskazano na fakt, iż dobro służby wymaga, aby w gronie funkcjonariuszy celnych znajdowały się osoby wolne od jakichkolwiek podejrzeń, jednoznacznie etyczne i praworządne. Odwołujący podkreślił, iż przebieg jego służby był bez zastrzeżeń, a postawa moralno-etyczna wzorowa. Sam fakt postawienia zarzutów przez prokuraturę nie jest natomiast stwierdzeniem winy, bądź braku praworządności, a zatem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala jednoznacznie przesądzić o konieczności zwolnienia go ze służby, a takie przekonanie powinno istnieć w przypadku podejmowania decyzji o charakterze uznaniowym. Podniósł też, że w niniejszej sprawie jako główne przyczyny oddania prymatu interesowi społecznemu wskazano przyczyny kadrowe i kwestie finansowe, co w przekonaniu odwołującego nie jest wystarczającym podwodem do zdeprecjonowania interesu indywidualnego. Odwołujący zarzucił, że organ administracji od samego początku uznał prymat interesu państwa i społeczeństwa, w żadnym stopniu nie zważając na sytuację jednostki - funkcjonariusza celnego, co z punktu widzenia obowiązującego prawa i utrwalonego orzecznictwa jest niedopuszczalne.

Szef Służby Celnej, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 188 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że jedną z przyczyn fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby, jest zgodnie z przepisem art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, upływ 12 miesięcy okresu zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia.

W niniejszej sprawie bezspornym jest natomiast, iż upłynął okres dwunastomiesięcznego zawieszenia odwołującego w pełnieniu obowiązków służbowych. Z. M. zawieszony został bowiem w pełnieniu obowiązków służbowych na mocy decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. na okres 3 miesięcy, a następnie decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. przedłużono okres zawieszenia do czasu zakończenia postępowania karnego. Zatem w przedmiotowej sprawie, na dzień wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, istniała przesłanka wymagana przepisem art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej stanowiącym podstawę prawną skarżonej decyzji.

Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, iż Prokuratura Apelacyjna w [...] pismem z dnia [...] maja 2011 r. poinformowała Izbę Celną w [...], że w sprawie odwołującego w dniu [...] kwietnia 2011 r. został skierowany do Sądu Okręgowego w [...] akt oskarżenia. Tym samym przyczyna zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych odwołującego nie ustała, a zatem druga przesłanka wymagana przez przepis art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej została także spełniona. Zwolnienie odwołującego ze służby było zatem zgodne z przepisami prawa.

W ocenie organu II instancji skarżona decyzja, mająca charakter fakultatywny, nie daje również podstaw do stwierdzenia dowolności działań Dyrektora Izby Celnej w [...]. Organ I instancji wykazał bowiem, że zawieszenie w obowiązkach służbowych odwołującego, poprzez "blokadę etatu" związaną z jednoczesnym odsunięciem od wykonywania czynności służbowych, powoduje utrudnienie w organizacji pracy w Izbie Celnej w [...] oraz podległych jej jednostkach organizacyjnych. Organ powołał się przy tym na sytuację kadrową w Izbie Celnej w [...] na dzień [...] czerwca 2009 r. Zaznaczył też, że braki kadrowe w Urzędzie Celnym w [...] i podległych oddziałach celnych, między innymi z powodu zawieszenia funkcjonariuszy celnych w latach 2008 - 2010 r., doprowadziły do wygenerowania znacznej liczby nadgodzin w poszczególnych oddziałach celnych, jak również do zwiększenia obciążenia pracą innych funkcjonariuszy celnych. Trudna sytuacja kadrowa zmusiła również Dyrektora Izby Celnej w [...] do delegowania od połowy 2010 r. do pełnienia służby w Urzędzie Celnym w [...], funkcjonariuszy celnych z różnych komórek wewnętrznych Urzędu Celnego w [...].

Na poparcie słuszności swojego stanowiska organ odwoławczy powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2008r. sygn. akt I OSK 319/07.

Organ zaznaczył jednocześnie, iż przepisy ustawy o Służbie Celnej nie przewidują możliwości pełnienia służby przez innego funkcjonariusza, który byłby przyjmowany na zastępstwo funkcjonariusza niemogącego pełnić służby. Nie można więc przyjąć, iż brak było związku między okresem zawieszenia funkcjonariusza celnego, a wpływem tego zawieszenia na organizację służby.

W ocenie Szefa Służby Celnej, uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia dowolności działań organu I instancji. W sytuacji bowiem trwającego ponad 39 miesięcy okresu zawieszenia w czynnościach służbowych oraz w zestawieniu z wykazanymi przez organ I instancji problemami kadrowo-organizacyjnymi związanymi z niewykonywaniem przez odwołującego obowiązków służbowych, z całą pewnością należy stwierdzić, że decyzja tego organu nie nosi cech dowolności.

Zdaniem organu odwoławczego, Dyrektor Izby Celnej w [...] przeprowadził również wystarczające postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. W swoim rozstrzygnięciu wskazał zaś przepisy prawa materialnego, na których się oparł.

W interesie społecznym leży natomiast to, żeby czynności celne były wykonywane. Stan zawieszenia funkcjonariusza bezsprzecznie ogranicza zaś zakres wykonywania takich czynności. Z kolei biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy, niemożliwym jest powierzenie odwołującemu innych obowiązków służbowych, pomimo zgłaszania przez niego gotowości podjęcia pracy na dowolnie wskazanym stanowisku. Skoro bowiem ustawodawca kierując się interesem społecznym uznał, że funkcjonariusz celny powinien zostać zawieszony w pełnieniu obowiązków w związku z wszczęciem przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, to nie sposób zaakceptować twierdzeń odwołującego, że w tymże interesie zasadnym jest powierzenie funkcjonariuszowi celnemu innych zadań w służbie, mimo toczącego się postępowania karnego w sprawie o przestępstwo związane przy tym z wykonywaniem obowiązków służbowych.

Organ wskazał jednocześnie na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt K 1/04, w którym Trybunał w kontekście zasady domniemania niewinności podniósł, że sprawowanie służby publicznej nie może być ujmowane w kategoriach tylko przywilejów, a bardziej służby, posłannictwa, roztropnej troski o dobro wspólne itd.

Organ odwoławczy podkreślił też, że wbrew zarzutom odwołującego, organ administracji nie uznał go za winnego popełnienia zarzucanych czynów. Podstawą zwolnienia ze służby nie było popełnienie przez funkcjonariusza przestępstwa, lecz oskarżenie go o to, i w związku z tym ponad 12 miesięczne zawieszenie w obowiązkach służbowych oraz nieustąpienie przyczyny zawieszenia. Zwrócił też uwagę, że zwolnienie ze służby nie wyklucza w przyszłości powrotu funkcjonariusza celnego do Służby Celnej. Zgodnie bowiem z art. 109 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusz celny ma w przypadkach wskazanych w tym przepisie zagwarantowane prawo powrotu do służby na poprzednich warunkach.

Odnosząc się natomiast do wniosku o wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...], organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 188 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej, złożenie wniosków, o których mowa w ust. 1 i 3 oraz odwołania, o którym mowa w ust. 2, nie wstrzymuje wykonania decyzji. Oznacza to, iż decyzja taka jest natychmiast wykonalna i stanowi wyłom w ogólnej zasadzie wynikającej z art. 130 § 1 k.p.a., iż przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu. Nie sposób zatem w obecnym postępowaniu orzec o wstrzymaniu wykonania skarżonej decyzji, skoro decyzja ta została wykonana z dniem jej doręczenia tj. [...] sierpnia 2011 r., bowiem tego dnia nastąpiło zwolnienie ze służby. Zatem w sytuacji, gdy decyzja została już wykonana, wniosek o wstrzymanie jej wykonania staje się bezprzedmiotowy.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Z. M. zarzucił organowi:

I. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w zw. z przepisem art. 23 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej poprzez:

a. błędne jego zastosowanie – wydanie zaskarżonej decyzji, mimo że w

obrocie prawnym istniała decyzja Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. o przedłużeniu okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, co narusza zasadę zaufania obywateli do państwa;

b. wydanie zaskarżonej decyzji z przekroczeniem granic uznania

administracyjnego,

ewentualnie:

c. błędną wykładnię – uznanie, że zwolnienie ze służby w trybie

art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej może nastąpić, mimo zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego i dalszego istnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" wskazanej w przepisie art. 23 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej wskutek powyższego wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem praw podmiotowych skarżącego, wynikających z decyzji o zawieszeniu w wykonywaniu obowiązków służbowych;

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art 6, 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a., poprzez:

a. ograniczenie się organu do wykorzystania schematu uzasadnienia

z innych podobnych postępowań i stwierdzenia, iż z analizy materiału

dowodowego wynika, że Dyrektor Izby Celnej w sposób wyczerpujący

zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, bez jakiegokolwiek

wskazania przez organ administracji publicznej, na jakich to dowodach

oparł swoje rozstrzygnięcie, dlaczego odmówił wiarygodności i mocy

dowodowej przedstawionym przez stronę skarżącą dowodom;

b. brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia oraz błędne uzasadnienie wydanej decyzji, w szczególności zakresie elementów dotyczących uznania administracyjnego;

c. brak udowodnienia, że wskazywany, jako przyczyna zwolnienia, fakt

"blokowania etatów" stanowi rzeczywisty i racjonalny powód zwolnienia, a nadto brak rozważenia w tym aspekcie słusznego interesu skarżącego;

2. naruszenie art. 15 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 i 2 k.p.a., poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, ograniczając rozpatrzenie odwołania skarżącego do częściowej oceny zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu I instancji, a przez to uchylenie się od kontroli instancyjnej i pozbawienie skarżącego możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy;

3. art. 7 k.p.a., poprzez brak realizacji zasady proporcjonalności. Organ nie realizował uznania administracyjnego w sposób odpowiadający uzasadnionemu interesowi obywatela, podczas gdy organ, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków;

4. art. 130 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 108 § 1 k.p.a., poprzez pominięcie faktu naruszenia przez organ I instancji zasady niewykonalności decyzji nieostatecznych, tj. dokonanie zwolnienia skarżącego ze służby celnej z dniem doręczenia decyzji nieostatecznej.

Z uwagi na powyższe, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż organ w niniejszej sprawie stosując przepis art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej nie zrealizował swej kompetencji w zakresie obowiązków wynikających z uznania administracyjnego, tym samym nie zrealizował tego upoważnienia, co do istoty. Nastąpiło przekroczenie ramy celu i zadań postawionych przed organem w normie upoważniającej. Organ przyjął bowiem, iż zwolnienie ze służby w trybie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej może nastąpić, mimo iż sytuacja skarżącego nadal spełnia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", stanowiąc podstawę zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych. Wskutek powyższego, wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem praw podmiotowych skarżącego, wynikających z decyzji o zawieszeniu w wykonywaniu obowiązków służbowych. W efekcie w obrocie prawnym istnieją dwie sprzeczne w treści decyzje – jedna zawieszająca funkcjonariusza w czynnościach służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego oraz druga decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby.

Organ dokonał ponadto błędnej wykładni przepisu art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Celem tego przepisu z całą pewnością nie jest bowiem sankcjonowanie zawieszonego funkcjonariusza, który objęty jest domniemaniem niewinności, którego sytuacja jest przypadkiem szczególnym, uprawniającym organ do przedłużenia zawieszenia tego funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego. Takie działanie organu II instancji wprost narusza, wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP, zasadę pewności prawa oraz zasadę zaufania obywateli do państwa.

Organ popełnił ponadto szereg naruszeń przepisów postępowania, które mają wpływ na treść wydanego orzeczenia.

W przedmiotowej sprawie, organ realizując upoważnienie do rozstrzygania w drodze uznania administracyjnego wziął jedynie pod uwagę rzekomy interes społeczny, w żadnej mierze nie rozważając słusznego interesu skarżącego. W przypadku zaś kolizji interesu społecznego i interesu obywatela, obowiązkiem (a nie uprawnieniem) organu administracji jest wyważenie tych dwóch interesów, a nie automatyczne przyznanie pierwszeństwa interesowi społecznemu.

Organ bezzasadnie przywołał też orzeczenie NSA z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 319/07, które dotyczy radykalnie odmiennego stanu faktycznego - długotrwałych, powtarzających się nieobecności funkcjonariusza, a nie zawieszenia. Ten rodzaj posługiwania się tezą wskazanego orzeczenia wskazuje na instrumentalizm działania organu albo kompletny brak wyjaśnienia sprawy.

Postępowanie dowodowe ograniczone zostało zaś do stwierdzenia, iż z analizy materiału dowodowego wynika, że Dyrektor Izby Celnej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, bez jakiegokolwiek wskazania przez organ administracji publicznej, na jakich dowodach oparł swoje rozstrzygnięcie, dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedstawionym przez stronę dowodom. Organ pominął też zgłoszone przez skarżącego wnioski dowodowe na okoliczność braku nieprawidłowości w wykonywaniu przez niego obowiązków służbowych.

W uzasadnieniu wskazano również na ogólną sytuację w Służbie Celnej, w zakresie "blokowania etatów". Indywidualne rozpoznanie sprawy wymagało zaś analizy sytuacji w Oddziale Celnym, w którym skarżący pełnił służbę – na dzień podjęcia decyzji o zwolnieniu, tj. [...] sierpnia 2011 r., nie zaś na dzień [...] czerwca 2009 r., czy [...] lipca 2010 r., jak przytacza dane z tego okresu organ II instancji.

Ponadto, organ II instancji zupełnie pominął fakt, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej narusza zasadę niewykonalności decyzji nieostatecznych. Decyzja organu I instancji nie zawiera bowiem żadnego wskazania na nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności, ani istnienia przesłanek do jej natychmiastowego wykonania. Żaden przepis nie stanowi natomiast o obowiązku natychmiastowego wykonania decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej.

Szef Służby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu skargi, że w obrocie prawnym istnieją dwie sprzeczne w treści decyzje – jedna zawieszająca funkcjonariusza celnego w pełnieniu czynności służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego oraz druga decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, organ wskazał, iż twierdzenie to jest nieuprawnione. Oczywistym jest bowiem, że wydanie decyzji zwalniającej ze służby powoduje utratę bytu prawnego decyzji zawieszającej. Organ podkreślił, że w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym to nie kwestia winy, czy niewinności skarżącego legła u podstaw skarżonej decyzji o zwolnieniu (art. 104 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej), lecz długość okresu zawieszenia zależna od okresu prowadzonego postępowania karnego (art. 105 pkt 10 tejże ustawy).

Odnośnie zarzutu, że bezzasadnie przywołano w skarżonej decyzji wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2008 r. sygn. OSK 319/07 organ wskazał, iż wprawdzie orzeczenie to dotyczy zwolnienia ze służby dokonanego na innej podstawie prawnej niż w przedmiotowej sprawie, jednakże pogląd Sądu, że długotrwałe nieobecności w służbie mogą dezorganizować pracę służb celnych i uniemożliwiać wywiązywanie się przez te służby z ustawowych obowiązków, w pełni odnosi się do niniejszej sprawy.

Organ zaznaczył też, że materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy obrazuje sytuację kadrową Oddziału na przestrzeni całego okresu zawieszenia skarżącego w obowiązkach służbowych i jednoznacznie wskazuje na znaczne braki kadrowe w ww. komórce organizacyjnej.

W sytuacji natomiast przedstawienia skarżącemu zarzutu popełnienia przestępstwa związanego ze służbą, niezależnie od wyniku przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność braku nieprawidłowości w wykonywaniu obowiązków, do czasu zakończenia postępowania karnego, niemożliwe jest ustalenie i przyjęcie, że służba skarżącego wykonywana była w sposób nienaganny.

Za nieuzasadnione organ uznał też zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 6, 7, 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. podkreślając, iż w sytuacji trwającego ponad 39 miesięcy okresu zawieszenia w czynnościach służbowych, oraz w zestawieniu z wykazanymi przez organ I instancji problemami kadrowo-organizacyjnymi związanymi z niewykonywaniem przez skarżącego obowiązków służbowych, z całą pewnością należy stwierdzić, że decyzje organów nie noszą cech dowolności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania rozstrzygnięcia - decyzji w sprawie. Sąd administracyjny nie ocenia więc decyzji pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga Z. M. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Szefa Służby Celnej oraz utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora Izby Celnej w [...] nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

Podstawę materialnoprawną decyzji o zwolnieniu Z. M. ze Służby Celnej, stanowił przepis art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Zgodnie z tym przepisem funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia.

W niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącego, przesłanki te zostały spełnione, a orzekające w sprawie organy prowadząc postępowanie nie uchybiły przepisom postępowania, w tym art. 6, 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że funkcjonariusz, w stosunku do którego wydana została decyzja o zwolnieniu ze służby, był zawieszony w czynnościach służbowych, w związku z toczącą się przeciwko niemu sprawą karną o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego pozostające w związku ze służbą przez okres ponad 3 lat. Zawieszenie w czynnościach służbowych nastąpiło najpierw na okres 3 miesięcy decyzją Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., a następnie okres zawieszenia w czynnościach służbowych został przedłużony kolejną decyzją tego organu z dnia [...] lipca 2008 r. do czasu zakończenia postępowania karnego. Bezspornym jest też, iż postępowanie karne przeciwko skarżącemu toczy się nadal, co oznacza, iż nie ustała przyczyna zawieszenia go w czynnościach służbowych. Z informacji przekazanej organowi I instancji przez Prokuraturę Apelacyjną w [...] wynika bowiem, że w dniu [...] kwietnia 2011 r. akt oskarżenia przeciwko Z. M. został skierowany do Sądu Okręgowego w [...]. Powyższe okoliczności uprawniały zatem organ do wydania decyzji administracyjnej o zwolnieniu Z. M. ze służby w oparciu o przepis art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Uprawniona też, zdaniem Sądu, była ocena organu, iż waga zarzucanych skarżącemu czynów, przedłużające się postępowanie karne i długotrwałe zawieszenie w czynnościach służbowych, skutkujące uniemożliwieniem wykonywania zadań przypisanych służbie, przemawiają za zwolnieniem funkcjonariusza ze Służby Celnej.

Nie ma racji skarżący zarzucając organowi błędną wykładnię art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej w zw. z art. 103 ust. 3 tej ustawy.

Ustawodawca, poprzez treść art. 105 pkt 10 w powiązaniu z treścią art. 103 ustawy o Służbie Celnej (art. 23 poprzednio obowiązującej ustawy) dał organom Służby Celnej możliwość zwolnienia tych funkcjonariuszy celnych, którzy, z uwagi na wyjątkowo długi okres zawieszenia (trwający ponad 1 rok) i toczące się w dalszym ciągu postępowanie karne nie mogą pełnić służby do czasu jego zakończenia.

Wcześniejsza decyzja Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. o zawieszeniu skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego nie stanowiła tym samym przeszkody do podjęcia decyzji o zwolnieniu tego funkcjonariusza ze służby. Decyzje te rozstrzygały bowiem o dwóch różnych kwestiach i wydane zostały w oparciu o odrębne przesłanki ustawowe. Przyczyną zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych było wszczęcie przeciwko niemu postępowania karnego, a zatem dalsze istnienie tej właśnie przyczyny organ był zobligowany wykazać w postępowaniu o zwolnienie ze służby, a nie brak przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" , o której mowa w art. 103 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej.

Sąd nie dopatrzył się także przekroczenia przez organ granic uznania administracyjnego. Motywy przytoczone przez organ administracji w dostateczny sposób uzasadniają podjętą decyzję. Wynika z nich, że organy obu instancji brały pod uwagę okoliczność, że zawieszenie w czynnościach służbowych trwało ponad 3 lata i nadal trudno było przewidzieć, kiedy toczące się postępowanie karne, które legło u podstaw jego zawieszenia, zostanie prawomocnie zakończone. Należy zgodzić się z oceną organu odwoławczego, że w interesie społecznym nie leży dalsze pozostawanie w służbie funkcjonariusza Służby Celnej zawieszonego w czynnościach służbowych przez tak długi czas. Organ, podejmując decyzję w należyty sposób wyważył interes społeczny i słuszny interes strony i w sposób przekonujący uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Wskazał na trudności w wykonaniu zadań nałożonych na administrację celną, w tym na Izbę Celną w [...] wynikające z braków kadrowych, spowodowanych m. in. przez długotrwałe zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych funkcjonariuszy celnych. Przywołany przez organ w decyzji wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2008 r. sygn. I OSK 319/07 wydany został wprawdzie w innym stanie faktycznym, jednak poruszona w nim kwestia negatywnego wpływu długotrwałych nieobecności funkcjonariuszy w służbie na funkcjonowanie Służby Celnej jest jak najbardziej aktualny także w niniejszej sprawy.

W ocenie Sądu, uzasadnienia zaskarżonych decyzji, w których organy obu instancji obszernie przedstawiły problemy kadrowo-organizacyjne związane z niewykonywaniem przez funkcjonariusza celnego obowiązków służbowych, nie dają podstaw do stwierdzenia dowolności działania organów. Nie uzasadniają też zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 15 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 i 2 k.p.a.

Organy kierowały się dobrem służby i przez ten pryzmat oceniany był słuszny interes skarżącego. W wyroku z 19 października 2004 r. w sprawie sygn. akt K 1/04 Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "Każdy funkcjonariusz Służby Celnej z uwagi na potrzebę zapewnienia bezstronności i rzetelności wykonywanych obowiązków, a także transparentność zawodową i majątkową, co w sposób bezpośredni wiąże się z doniosłością zadań tej służby – jest poddany licznym ograniczeniom również w zakresie korzystania z praw chronionych konstytucyjnie".

Organ, podejmując decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby wyjaśnił, że w sprawie przeszkodą do uwzględnienia słusznego interesu funkcjonariusza był interes społeczny, tzn. dobro Służby Celnej, któremu to interesowi ustawodawca dał normatywny wyraz w treści art. 76 ustawy o Służbie Celnej, stawiając wymóg, aby funkcjonariusze tworzący tę służbę mieli nieposzlakowaną opinię.

W tym zakresie orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że skoro skarżącemu jako funkcjonariuszowi publicznemu przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowej – w tym konkretnie przypadku Służby Celnej – której jest funkcjonariuszem, to waga i rodzaj zarzuconego czynu (przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego) przemawiały za zwolnieniem ze służby.

Co więcej, organy słusznie zwróciły uwagę, że przejawem interesu społecznego w tej sprawie były także względy natury organizacyjnej - przedłużająca się absencja funkcjonariusza dezorganizowała pracę w jednostce, w której pełnił służbę i utrudniała prawidłową realizację nałożonych na Służbę Celną zadań.

W tym kontekście za prawidłowe należy uznać także stanowisko organu o odmowie uwzględnienia wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego na okoliczność braku nieprawidłowości w wykonywaniu przez niego obowiązków służbowych, jako niemających znaczenia w sprawie.

Należy też podkreślić, że organ w tym postępowaniu nie był uprawniony ani zobowiązany do rozstrzygania o winie funkcjonariusza w rozumieniu przepisów prawa karnego. Z tego powodu organy nie mogły również ustalać prawdopodobieństwa skazania funkcjonariusza za zarzucany czyn, ani oceniać wartości zgromadzonego w postępowaniu przygotowawczym materiału dowodowego, a tym bardziej odnosić się w jakikolwiek sposób do winy skarżącego, czy jego niewinności.

Zwolnienie ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej jest uprawnieniem pracodawcy związanym z przedłużającą się niemożnością świadczenia pracy przez funkcjonariusza celnego. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie zaistniały, wynikające z art. art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej przesłanki zwolnienia skarżącego ze służby, a organy wykazały, że interes służby, który w rozpoznawanej sprawie jest tożsamy z interesem społecznym, przemawia za koniecznością niezwłocznego rozwiązania stosunku służbowego, to zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa.

Dodatkowo należy podkreślić, iż ustawodawca przewidział sytuację, gdy zarzuty stawiane funkcjonariuszowi celnemu w postępowaniu karnym okażą się niezasadne, a postępowanie karne zakończy się wyrokiem uniewinniającym albo orzeczeniem o umorzeniu postępowania z powodu niepopełnienia przestępstwa, to wówczas - zgodnie z dyspozycją art. 109 ust. 1 i 3 ustawy o Służbie Celnej – funkcjonariusz może być przywrócony do służby na poprzednich warunkach z wypłatą świadczenia pieniężnego odpowiadającemu uposażeniu na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 130 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 108 k.p.a., należy zwrócić uwagę na treść regulacji szczególnej zawartej w art. 188 ust. 2 i ust. 4 ustawy o Służbie Celnej, z której wynika, że wniesienie odwołania od decyzji o zwolnieniu ze służby nie wstrzymuje jej wykonania. Dyrektor Izby Celnej w [...] był tym samym uprawniony orzec w decyzji, że podlega ona wykonaniu z dniem jej doręczenia.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja Szefa Służby Celnej oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji odpowiadają prawu.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.