Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 611/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 190 ust. 13 i 1, art. 395 pkt 3 i 4, art. 6 pkt 65, art. 17 ust. 3 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 2625
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 31 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) Protokolant : st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi H. W. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] z dnia 3 lipca 2023r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku rozbiórki odcinka rurociągu i przywrócenia koryta rzeki do stanu pierwotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 3 lipca 2023 r. (nr jak w sentencji wyroku) Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. Polskie Gospodarstwo Wodne [...] (dalej: organ/Dyrektor RZGW), po rozpatrzeniu odwołania H. W. od decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w S. PGW [...] (dalej: organ I instancji/Dyrektor ZZ) z 27 kwietnia 2023 r. (nr jak w aktach) nakładającej na H. W. obowiązek rozbiórki odcinka rurociągu o dł. ok. 22 m z rur betonowych Ř 1000 w korycie rzeki B., na działce nr [...], obr. [...], gm. [...], woj. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W następującym stanie faktycznym i prawnym wydano ww. decyzję.

Dyrektor ZZ po wszczętym z urzędu postępowaniu administracyjnym ww. decyzją z 27 kwietnia 2023 r. na podstawie art. 190 ust. 13 w zw. z art. 14 ust. 1 pkt 15, art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2625 ze zm., dalej: P.w.):

1. nałożył na H. W. obowiązek rozbiórki odcinka rurociągu o dł. ok. 22 m z rur betonowych Ř 1000 w korycie rzeki B., na działce nr [...], obr. [...], gm. [...], woj. [...],

2. zobowiązał H. W. do:

a) zgłoszenia Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w K. działań związanych z zamiarem rozpoczęcia prac w obrębie koryta rzeki B.,

b) prowadzenia prac zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami oraz pod Nadorem osób posiadających wiedzę i doświadczenie w tym zakresie,

c) zawiadomienia Dyrektora ZZ i Kierownika Nadzoru Wodnego [...] w C. o planowanym terminie realizacji robót, o których mowa w pkt 1. decyzji, w terminie co najmniej 7 dni przed i 7 dni po ich zakończeniu,

d) przekazania w ciągu miesiąca od daty zakończenia robót związanych z przywróceniem koryta rz. B. do stanu pierwotnego do Dyrektora ZZ dokumentów potwierdzających zrealizowanie prac w nałożonym zakresie (zdjęcia, szkice, przekroje),

3. ustalił termin likwidacji rurociągu z zachowaniem warunków określonych w pkt 1. i 2. decyzji do dnia 30.09.2023 r.,

4. zastrzegł, że decyzja nie uprawnia do wycinki drzew i krzewów.

W odwołaniu H. W. - wnosząc o uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, względnie uchylenie decyzji i odmowę wydania nakazu z art. 190 ust. 13 P.w. - zarzuciła organowi I instancji:

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że strona zakłóciła stosunki wodne na przedmiotowej działce, a także

- naruszenie art. 190 ust. 13 P.w. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie.

Wniosła o dopuszczenie jej wyjaśnień dla wykazania powodów posadowienia drenażu w korycie rz. B., sytuacji faktycznej panującej na jej działce i zasadności odwołania. Podniosła, że przez lata władze gminne administrujące korytem rz. B., a obecnie [...] nie troszczyły się o jego stan, a tym samym o życie i zdrowie mieszkańców wsi S.. Od lat do rzeki wylewane są ścieki z okolicznych domostw, jej koryto stało się rynsztokiem, który wydziela nieprzyjemny zapach i jest źródłem zarazków. Nie da się obronić twierdzenia, że koryto rzeki jest miejscem dla rozwoju fauny i flory, bowiem przez długotrwałe zanieczyszczenie rzeka i na skutek zaniedbań podmiotów administrujących i okolicznych mieszkańców stała się kanałem do odprowadzania nieczystości. W tej sytuacji właściciele sąsiednich nieruchomości dokonywali różnego rodzaju usprawnień i zabezpieczeń (kładki, dreny, ogrodzenia) mających na celu naprawę stanu rzeczy. Uczyniła to też strona, nie mogą dłużej tolerować pogarszającego się stanu rzeki. Miała na względzie odór (zwłaszcza w sezonie wiosenno-letnim) i rozprzestrzenianie się zagrożenia epidemiologicznego. Podobny drenaż na innych działkach zażegnał dotychczasowym problemom. Strona powołała się na przepisy art. 395 pkt 3 i 4 P.w. które stanowią o odstąpienia od wymogu uzyskania pozwolenia albo zgłoszenia wodnoprawnego dla wycinania roślin z wód lub brzegu w związku z utrzymywaniem wód, śródlądowych dróg wodnych oraz remontu urządzeń wodnych; czy wykonania pilnych prac zabezpieczających w okresie (...) ogłoszonych stanów zagrożenia epidemicznego, epidemii albo w razie niebezpieczeństwa szerzenia się zakażenia lub choroby zakaźnej, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia publicznego. Jej zdaniem opisana w ww. przepisach sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Chcąc polepszyć opłakany stan koryta rzeki strona na swej działce zabezpieczyła siebie, swoją rodzinę i innych mieszkańców wsi S. przed zagrożeniem epidemicznym pochodzącym ze ścieków płynących korytem rzeki. Trudno było dłużej znosić dotychczasowy stan, wielokrotnie opisywany odpowiednim władzom. W związku z tym niesprawiedliwością byłoby nakładanie na stronę kary, czy obowiązku rozbiórki drenażu, gdyż jedynie usprawniła i ujednoliciła stan koryta rzeki, w żaden sposób nie wpływając na jego drożność.

Dyrektor RZGW utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję (jak wskazano na wstępie) wskazał, że decyzję wydano w trybie art. 190 ust. 13 P.w., z którego treści wynika jednoznacznie charakter prawny postępowania legalizacyjnego odnoszącego się do urządzenia wodnego zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Wdrożenie trybu legalizacji jest wyłącznie uprawnieniem właściciela urządzenia wodnego, z którego może on, lecz nie musi skorzystać. Organ wskazał, że zarurowanie odcinka cieku naturalnego jest czynnością kształtującą koryto cieku naturalnego (przepływ wód), która stosownie do art. 389 pkt 7 P.w. wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Taka zabudowa kwalifikuje się do robót, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. c) P.w., bowiem są to roboty mogące być przyczyną zmiany naturalnych przepływów wód, nie tylko na gruntach inwestora, ale i na terenach znajdujących się w zasięgu tej zabudowy.

Odnosząc się do stanowiska strony organ zważył, że żaden z przepisów art. 395 pkt 1-17 P.w. wyłączających obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego lub złożenia zgłoszenia wodnoprawnego nie dotyczą przedmiotowego kształtowania nowego koryta cieku naturalnego poprzez jego zarurowanie na określonym odcinku. W ocenie Dyrektora RZGW organ I instancji prawidłowo po powzięciu informacji o nielegalnie wykonanym rurociągu pismem z 6.10.2022 r. poinformował H. W. - właściciela ww. urządzenia o treści art. 190 ust. 1 i 13 P.w. Ta w odpowiedzi z 21.10.2022 r. wskazała, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, wskazując własne. W wyniku przeprowadzonych oględzin (1.03.2022 r.) organ I instancji ustalił, że skutkiem wykonanych prac jest zabudowa koryta cieku naturalnego – rzeki B. z przekroju otwartego na przekrój zamknięty. Działania te spowodowały zmianę parametrów hydrologiczno-hydraulicznych koryta rz. B. na wysokości posesji przy ul. [...] w m. [...] i tym samym zmianę ukształtowania warunków przepływu wód w korycie rzeki. W wykonane zostały roboty mogące być przyczyną zmiany naturalnego przepływu wód, nie tylko na gruntach inwestora, ale i na terenach znajdujących się w zasięgu tej zabudowy. Zasadnie organ I instancji rozstrzygnięcie umotywował niewystąpieniem strony z wnioskiem o wydanie decyzji o legalizacji zmiany ukształtowania cieku rzeki B. poprzez jego zarurowanie na działce nr [...].

Organ wskazał, że argumenty strony zawarte w odwołaniu są zbieżne z uwagami przedstawionymi w piśmie z 21.10.2022 r., do których szczegółowo odniósł się organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wniosek zaś o przeprowadzenie dowodu z zeznań strony należy uznać za bezzasadny. Organ I instancji spełnił wymóg poinformowania właściciela urządzenia o możliwości jego legalizacji i skutkach prawnych jej braku, lecz strona nie skorzystała z tego prawa. W sytuacji braku wniosku o legalizację organ w oparciu o art. 190 ust. 13 P.w. zobowiązany jest przywrócić stan zgodny z prawem i określić warunki wykonania obowiązku wobec właściciela urządzenia. Kompetencja organu ma charakter związany, a jedynie same warunki obowiązku zostają ustalone w sposób uznaniowy, aby zapewnić możliwość wykonania decyzji. Zdaniem organu argumentacja odwołania nie ma oparcia w zebranym materiale dowodowym oraz przepisach K.p.a.

H. W. w skardze do Sądu zarzuciła Dyrektorowi RZGW naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, które miało [...] na wynik sprawy, tj.:

a) art. 395 ust. 4 P.w. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, jakoby wyłączenie z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia wodnoprawnego nie dotyczyło objętego postępowaniem kształtowania nowego koryta cieku naturalnego poprzez jego zarurowanie przez skarżącą na określonym odcinku, gdy z uwagi na zanieczyszczenie i skażenie wody w rz. B. wystąpiła konieczność wykonania tychże pilnych prac zabezpieczających, ze względu na niebezpieczeństwo szerzenia się zakażenia lub choroby zakaźnej, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia publicznego,

b) art. 190 ust. 13 P.w. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w sytuacji, gdy skarżąca nie wystąpiła z wnioskiem o legalizację, ani nie uzyskała decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, co doprowadziło do nałożenia na nią, w drodze decyzji organu I instancji obowiązku likwidacji rurociągu, którego to wykonanie nie wymagało w świetle art. 395 ust. 4 P.w. uzyskania pozwolenia wodnoprawnego,

2. przepisów postępowania mające istotny [...] na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7, art. 8 § 1 art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności wykazania dlaczego i na jakiej podstawie przyjęto, że żadne z wyłączeń określonych w art. 395 P.w. nie dotyczy przedmiotowego kształtowania nowego koryta cieku naturalnego przez zarurowanie, gdy z uwagi na zanieczyszczenie i skażenie wody w rz. B. wystąpiła okoliczność wykonania przez stronę pilnych praw zabezpieczających,

b) art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kwestii zanieczyszczenia i skażenia rz. B., brak przeprowadzenia jakiejkolwiek analizy rzeczywistej potrzeby wykonania przez stronę pilnych prac zabezpieczających trybie art. 395 ust. 4 P.w. i uznanie wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań skarżącej złożonego w odwołaniu8 za bezzasadny, gdy ustalenia poczynione w sprawie winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu ze:

1) zdjęcia ogłoszenia społecznego Sołtysa, Rady Sołeckiej [...] i radnego Gminy K. O. dla wykazania powodów posadowienia przedmiotowego urządzenia wodnego w korycie rz. B., zanieczyszczenia i skażenia środowiska naturalnego, w tym gleby i wód gruntowych, podziemnych oraz wody pitnej, braku urządzeń kanalizacyjnych odprowadzających ścieki płynne do funkcjonalnej oczyszczalni na terenie gm. S. i utworzenia 15.02.2023 r. na zebraniu wiejskim komitetu społecznego do podejmowania działań w zakresie zapobiegania dalszego skażenia i degradacji środowiska naturalnego.

2) 3 zdjęć przedmiotowego rurociągu dla wykazania sytuacji panującej na nieruchomości i konieczności wykonania przez stronę pilnych prac zabezpieczających z uwagi na zły stan koryta rzeki, jego zarastanie i zanieczyszczenie ściekami oraz występujące niebezpieczeństwo szerzenia się zakażenia lub choroby zakaźnej.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, wstrzymanie jej wykonania oraz zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W motywach skargi powtórzono stanowisko prezentowanie w odwołaniu, dodając, że organ odwoławczy nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do argumentacji dotyczącej zasadności zastosowania w sprawie art. 395 ust. 4 P.w.

W odpowiedzi Dyrektor RZGW wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd postanowieniem z 10 października 2023 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie skarżącej na to postanowienie zostało przez Sąd odrzucone postanowieniem z 30 listopada 2023 r., z uwagi na jego nieopłacenie w terminie.

Na rozprawie w dniu 31 stycznia 2024 r. Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) oddalił wniosek strony sformułowany w skardze o przeprowadzenie dowodu z załączonych do niej dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga H. W. nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem Dyrektor RZGW nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania, które winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora RZGW PGW [...] w P. z 3 lipca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w S. PGW [...] z 27 kwietnia 2023 r., którą (w zasadniczej części rozstrzygnięcia – pkt 1.) nałożono na skarżącą obowiązek rozbiórki odcinka rurociągu o dł. ok. 22 m z rur betonowych Ř 1000 w korycie rzeki B., na działce nr [...], obr. [...], gm. [...], woj. [...].

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 190 ust. 13 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2625 ze zm., dalej: P.w.), który określa, że jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku. Co istotne, w myśl art. 190 ust.1 P.w. jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 oraz w art. 422.

Na gruncie powołanych przepisów, zwłaszcza art. 190 ust. 13 P.w., obowiązkiem organów [...] w niniejszym postępowaniu było po pierwsze ustalenie, czy mamy do czynienia z urządzeniem wodnym, tj. czy wykonany przez skarżącą na działce nr [...], obr. [...], gm. [...] odcinek rurociągu o dł. ok. 22 m z rur betonowych Ř 1000 w korycie rzeki B. stanowi urządzenie wodne. W przypadku pozytywnej odpowiedzi należało następnie wyjaśnić, czy przepisy P.w. zobowiązywały skarżącą, przed wykonaniem rurociągu, do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, a jeżeli tak – czy skarżąca wystąpiła z wnioskiem o legalizację urządzenia wodnego lub uzyskała decyzji o jego legalizacji. Niespełnienie powyższych wymagań skutkuje obligatoryjnie wydaniem decyzji w trybie art. 190 ust. 13 P.w. – nałożeniem na właściciela urządzenia, w drodze decyzji, obowiązku likwidacji urządzenia, z jednoczesnym ustaleniem warunków i terminu wykonania tego obowiązku.

W ocenie Sądu organy orzekające nie tylko prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie, ale i następnie dokonały trafnej jego subsumcji do obowiązujących przepisów prawa materialnego – normy określonej w art. 190 ust. 13 P.w.

Dyrektor ZZ w S. w toku oględzin w dniu 1 marca 2023 r., przeprowadzonych z udziałem strony, ustalił, że H. W. na działce nr [...] w m. [...] przy ul. [...], pomiędzy działkami [...] i [...], wykonała w korycie rzeki B. przedmiotowy rurociąg z wylotem Ř 1000, z przepustem o szer. 5,80 m.

Organy [...] słusznie uznały ów rurociąg za urządzenie wodne. W myśl przepisu art. 16 pkt 65 lit. a) P.w. przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym urządzenia lub budowle piętrzące, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy. Jednocześnie przepis art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. c) P.w. określa, że przepisy ustawy dotyczące urządzeń wodnych – stosuje się odpowiednio do robót w wodach oraz innych robót, które mogą być przyczyną zmiany naturalnych przepływów wód, stanu wód stojących i stanu wód podziemnych poza granicami nieruchomości gruntowej, na której są prowadzone te roboty.

W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę, że przez działkę należącą do skarżącej przepływa ciek naturalny "B." znajdujący się w jednolitej części wód powierzchniowych rzecznych o nazwie "K." (kod [...]) (por. załącznik graf. do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 listopada 2022 r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry, Dz. U. z 2023r. poz. 335) przyjąć należało, że rurociąg, który ów ciek naturalny reguluje i de facto zmienia naturalny przepływ wód, stanowi urządzenie wodne.

W konsekwencji – jak trafnie stwierdzono w toku postępowania - zastosowanie znalazły przepisy art. 389 pkt 6 i 7 P.w., wedle których jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na wykonanie urządzeń wodnych (pkt 6), a także regulację wód, zabudowę potoków górskich oraz kształtowanie nowych koryt cieków naturalnych (pkt 7).

Bezspornym w sprawie jest, że skarżąca nie legitymowała się pozwoleniem wodnoprawnym na wykonanie przedmiotowego rurociągu. W rezultacie, organ I instancji po uzyskaniu od Kierownika Nadzoru Wodnego w C. informacji (pismo z 30.08.2022 r.), że na terenie działki nr [...], obr. [...] wykonano zarurowanie rzeki B. z rur betonowych Ř 1000, na długości ok. 22 m, bez zgód wodnoprawnych, zasadnie, pismem 6 października 2022 r. zwrócił się do H. W. z wezwaniem do uregulowania sprawy poprzez wystąpienie z wnioskiem o legalizację przedmiotowego urządzenia wodnego na podstawie art. 190 P.w., pouczając o wysokości aktualnych stawkach opłaty legalizacyjnej, a także o konsekwencjach braku wystąpienia z takim wnioskiem określonych w art. 190 ust. 13 P.w. Podkreślenia przy tym wymaga, że organ I instancji w powołanym piśmie w sposób ze wszech miar rzetelny wyjaśnił stronie podstawę prawną obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie przedmiotowego rurociągu (art. 16pkt 65, art. 389 pkt 6 i 7, art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. c P.w.), możliwości legalizacji inwestycji (art. 190 ust. 1 i 2 P.w.), jak i konsekwencji braku złożenia wniosku o legalizację, czy jej nieuzyskania (art. 190 ust. 13 P.w.).

H. W. w odpowiedzi z 21 października 2022 r. podniosła, że od lat do rz. B. wylewane są ścieki z okolicznych domostw, które wydzielają odór i są źródłem zarazków. Stąd poszczególni właściciele nieruchomości dokonywali różnego rodzaju usprawnień i zabezpieczeń (kładki, dreny, ogrodzenia) celem naprawy stanu rzeczy. Skarżąca przyznała, że i ona tak uczyniła. Niemniej powoławszy się na przepis art. 395 pkt 3 i 4 P.w. zaznaczyła, że jej intencją był remont urządzenia wodnego i wykonanie pilnych prac zabezpieczających w razie niebezpieczeństwa szerzenia się zakażenia lub choroby zakaźnej, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia publicznego. To zaś wiązało się z brakiem obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego lub dokonania zgłoszenia.

Odnosząc się do tej okoliczności, która zdaniem skarżącej nie została wyjaśniona Sąd stwierdza, że organ nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa.

Faktycznie, jak podnosi strona, wyjątek od zasady określonej w art. 389 pkt 6 i 7 P.w. ustanawiają przepisy art. 395 pkt 3 i 4 P.w., które stanowią, że pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia wodnoprawnego nie wymaga: 3) wycinanie roślin z wód lub brzegu w związku z utrzymywaniem wód, śródlądowych dróg wodnych oraz remontem urządzeń wodnych, 4) wykonanie pilnych prac zabezpieczających w okresie powodzi, klęski żywiołowej, ogłoszonych stanów zagrożenia epidemicznego, epidemii albo w razie niebezpieczeństwa szerzenia się zakażenia lub choroby zakaźnej, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia publicznego.

Rację należy przyznać organom orzekającym, że strona w toku zakończonego postępowania administracyjnego w żaden sposób nie wykazała, aby wykonanie przez nią bez pozwolenia wodnoprawnego rurociągu zmieniające naturalny przepływ wód w korycie rzeki B. na działce nr [...] we wsi S. miało miejsce w warunkach określonych w art. 395 pkt 3 lub 4 P.w. Organ I instancji precyzyjnie wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji z 27 kwietnia 2023 r., że rzeka B. stanowi ciek naturalny, niezaliczany do śródlądowych dróg wodnych, o których mowa w art. 395 pkt 3 P.w. Nadto wykonanie robót związanych z zabudową cieku rurociągiem Ř 1000 mm wprowadziło zupełnie nowy element do koryta rzeki B., a zatem nie stanowiło remontu urządzenia wodnego. W tym miejscu dodać należy, że cieki naturalne definiowane w art. 16 pkt 5 P.w. jako rzeki, strugi, strumienie i potoki oraz inne wody płynące w sposób ciągły lub okresowy naturalnymi lub uregulowanymi korytami nie stanowią urządzeń wodnych, o których mowa w art. 16 pkt 65 P.w. Nie może zatem być mowy, że skarżąca wykonując rurociąg w korycie rzeki B. remontowała urządzenie wodne.

Dyrektor ZZ wyjaśnił również, dlaczego nie można było uznać, że przedmiotowe roboty zostały wykonane jako pilne prace zabezpieczające w okresie powodzi lub klęski żywiołowej, ogłoszonych stanów zagrożenia epidemicznego, epidemii albo w razie niebezpieczeństwa szerzenia się zakażenia lub choroby zakaźnej (art. 395 pkt 4 P.w.). Wskazał trafnie, iż wprawdzie zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. poz. 1028) w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, to rozporządzenie to normuje kwestie szczepień przeciwko COVID-19. Nie sposób uznać więc, że wykonane zarurowanie cieku naturalnego miało charakter pilnych prac zabezpieczających, skoro realizowano je w warunkach epidemii COVID-19, która nie powodowała w swych skutkach zagrożenia dla środowiska wodnego. Nie istniały więc podstawy realizacji z tego powodu pilnych prac zabezpieczających w trybie art. 395 pkt 4 P.w., który to przepis służyć ma w drodze wyjątku odstąpieniu od wymogu uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (art. 389 pkt 4 Pw.) lub zgłoszenia wodnoprawnego, jedynie w stanach nadzwyczajnych.

W ocenie Sądu organ I instancji również trafnie wskazał, że działania skarżącej nie znajdują umocowania w przepisach ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 1657 ze zm.). Skarżąca w toku postępowania nie wykazała żadnymi dowodami, by wykonanie przez nią urządzenia wodnego w postaci przedmiotowego rurociągu na rz. B., na działce skarżącej, nosiło znamiona wykonania pilnych prac zabezpieczających w okresie ogłoszonych stanów zagrożenia epidemicznego, epidemii albo w razie niebezpieczeństwa szerzenia się zakażenia lub choroby zakaźnej, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia publicznego. Twierdzenia skarżącej podnoszone od początku postępowania administracyjnego o konieczności przeciwdziałaniu pogarszającemu się stanowi rzeki z uwagi na jej zanieczyszczenie, bez ujawnienie żadnych dowodów wskazujących na pilną konieczność działania, jawią się Sądowi jako gołosłowne.

Równocześnie Sąd zaznacza, że jego rolą jest zbadanie zgodności z prawem decyzji wydanych w niniejszej sprawie, nie zaś prowadzenie postępowania wyjaśniającego na nowo, niejako w charakterze trzeciej instancji. Skoro zatem skarżąca w toku zakończonego postępowania administracyjnego nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących, iż wykonanie przez nią przedmiotowego rurociągu w cieku naturalnym rzeki B. miało miejsce w okolicznościach, o których mowa w art. 395 pkt 3 lub 4 P.w., niezasadnym było na etapie postępowania sądowoadministracyjnego uwzględnienie wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w skardze. Przepis art. 106 § 3 P.p.s.a. stanowi jasno, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis ten powinien być traktowany jako wyjątek od zasady, że organ administracji rozstrzygający w sprawie obowiązany jest, zgodnie z regułami K.p.a., zebrać cały materiał dowodowy niezbędny do ustalenia stanu faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia i dokonać pełnych ustaleń faktycznych, aby umożliwiało to sądowi kontrolę legalności decyzji przez sprawdzenie, czy zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 5 maja 2005 r., sygn. akt II GSK 40/05, LEX nr 166068). Dyspozycja art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje zaś podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji. Biorąc zatem pod uwagę, że skarżąca w toku zakończonego postępowania administracyjnego nie przedstawiła dowodów na okoliczność zasadności zastosowania art. 395 pkt 3 lub 4 P.w. do wykonania przez nią urządzenia wodnego, Sąd uznał, że wskazany w skardze wniosek o przeprowadzenia dowodów w postaci ogłoszenia społecznego sołtysa, rady sołeckiej i radnego gminy (brak daty) oraz sześciu fotografii, nie zmierza do uzupełnienia dowodów, lecz prowadzenia postępowania wyjaśniającego na nowo. Stąd Sąd na rozprawie wniosek dowodowy skarżącej oddalił.

Reasumując Sąd nie podzielił zarzutów skargi naruszenia przez organ odwoławczy przepisów prawa materialnego - art. 395 pkt 4 P.w. przez niezasadne jego niezastosowanie, jak i art. 190 ust. 13 P.w. przez jego wadliwe zastosowanie. Organy prawidłowo ustaliły i stwierdziły, że wykonanie urządzenia wodnego w postaci rurociągu w korycie rzeki B. nie nosiło znamion wykonania pilnych prac zabezpieczających. W rezultacie trafnie przyjęły, że skoro skarżąca wykonała przedmiotowe urządzenie wodne bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, a następnie nie wystąpiła z wnioskiem o legalizację tegoż urządzenia, ani nie uzyskała decyzji o jego legalizacji, to należało – na podstawie art. 190 ust. 13 P.w. nałożyć na nią w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia.

Nie sposób również uznać, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia, dlaczego przyjęto, że żadne z wyłączeń wymienionych w art. 395 P.w. nie dotyczy objętego postępowaniem kształtowania nowego koryta cieku naturalnego poprzez zarurowanie. Sąd pragnie wyjaśnić, że strona od początku postępowania administracyjnego podnosiła konieczność zastosowania art. 395 pkt 3 lub 4 P.w., lecz – jak już wyżej wskazano – nie przedstawiła na tę okoliczność żadnych dowodów. Wszechstronnej oceny w tym zakresie dokonał w uzasadnieniu swej decyzji (co również Sąd powyżej wyjaśnił) organ I instancji. Skoro w odwołaniu strona właściwie ponowiła uprzednio prezentowane stanowisko w piśmie z 21.10.2022 r., uprawnione było ograniczenie się przez organ odwoławczy do podzielenia oceny Dyrektora ZZ w S. w tym zakresie.

Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.