Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 9/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 art. 9  art. 58  par. 1-3 art. 77 par. 1 art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 10 ust. 1-4
journal: Dz.U. 2020 poz 1329
law: Ustawa z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 maja 2023 r. sprawy ze skargi N. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie prawa do jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia się dziecka oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta W. , postanowieniem z dnia 7 września 2022 roku (nr [...]), po rozpatrzeniu podania N. S., powołując się na art. 58 § 1-2 oraz art. 59 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie prawa do jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia się dziecka - S. W. (ur. [...].), u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że pozytywne rozpatrzenie podania o przywrócenie terminu, bez względu na podnoszone zarzuty, nie jest możliwe, ponieważ wnioskodawczyni domaga się przywrócenia terminu zawitego prawa materialnego, a przepisy ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" nie przewidują takiej możliwości.

Upływ terminu materialnoprawnego skutkuje tym, że po jego upływie prawo do świadczenia wygasa. Terminy prawa materialnego ustanawiane są dla zapewnienia stabilności stosunków prawnych i nie podlegają modyfikacji przez organ. Niedopuszczalne jest przywrócenie takiego terminu. Przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego nie mają tu zastosowania.

Odnosząc się do zarzutu niepoinformowania wnioskodawczyni o prawie do jednorazowego świadczenia pieniężnego organ stwierdził, że termin złożenia wniosku został określony w przepisach powszechnie obowiązujących. Pracownicy udzielają informacji w przypadku konkretnych zapytań. Informacje o warunkach na jakich przysługuje sporne świadczenie są dostępne między innymi na stronie internetowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. . W związku z wnioskiem N. S. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie było możliwe ustalenie, czy wnioskodawczyni przysługiwało jednorazowe świadczenie pieniężne z ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem". Podstawą ustalenia prawa do tego świadczenia nie jest orzeczenie o niepełnosprawności dziecka, lecz odpowiednie zaświadczenie potwierdzające ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalna chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu. Takiego zaświadczenia strona nigdy nie przedłożyła.

Wnioskodawczyni skorzystała z prawa do złożenia środka odwoławczego.

Wnioskodawczyni podniosła zarzut naruszenia art. 9 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego wskazując, że winę za brak otrzymania świadczenia ponosi pracownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. , bo pomimo takiego obowiązku nie poinformował strony o możliwości złożenia wniosku oraz terminie, w którym wniosek należało złożyć.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia 18 października 2022 roku (nr [...]), utrzymało w mocy rozstrzygnięci organu I instancji.

Kolegium ustaliło, że N. S. podaniem z dnia 11 sierpnia 2022 roku wystąpiła do Burmistrza Miasta W. o ustalenie prawa do jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia się dziecka - S. W. (ur. [...].) na podstawie przepisów ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem". Wniosek został złożony po upływie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka. Zgodnie z przepisami powołanej ustawy organ I instancji pozostawił go bez rozpoznania. O tym fakcie wnioskodawczyni została poinformowana pismem z dnia 24 sierpnia 2022 roku, które otrzymała w dniu 26 sierpnia 2022 roku. Pismem opatrzonym datą 01 września 2022 roku N. S. wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przedmiotowe świadczenie.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że podziela stanowisko organu I instancji. Przepisy art. 58 i art. 59 K.p.a. znajdują zastosowanie do terminów o charakterze procesowym. W ocenie organu odwoławczego 12-miesięczny termin na złożenie wniosku o wypłatę spornego świadczenia jest terminem prawa materialnego. Uchybienie takiemu terminowi wywołuję skutek prawny wygaśnięcia prawa lub obowiązku o charakterze materialnym. Upływ terminu skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania i nie mają znaczenia okoliczności uchybienia terminowi. Strona nie może skutecznie domagać się przywrócenia terminu do złożenia wniosku.

Kolegium zaznaczyło jednocześnie, że nawet, gdyby przyjęto, że termin z art. 10 ust. 4 ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" jest terminem procesowym i może podlegać przywróceniu, to i tak termin do złożenia wniosku nie mógłby zostać przywrócony. Prośba o przywrócenie terminu została złożona po upływie 7-dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Żaląca się dowiedział się o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania w dniu 26 sierpnia 2022 roku, a wniosek o przywrócenie terminu złożyła osobiście w kancelarii Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. w dniu 6 września 2022 roku, tj. po upływie 11 dni od daty odbioru informacji o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.

Podsumowując Kolegium wyjaśniło także, że dołączone do akt zaświadczenie z dnia 5 sierpnia 2022 roku nie wskazuje, aby u S. W. (ur. [...].) zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie lub nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu.

N. S. skorzystała z prawa skargi do sądu.

Strona zażądała uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu.

W ocenie skarżącej postanowienia zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że nie zgada się z rozstrzygnięciem ponieważ terminu nie dotrzymała nie ze swojej winy. Nie mogła złożyć wniosku w terminie, bo nie miała wiedzy o możliwości ubiegania się o ustalenie prawa do jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia się dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu.

Do skargi załączone zostały, między innymi, skierowane do skarżącej pismo Wojewody W. z dnia 4 listopada 2022 roku dotyczące niewywiązania się przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w W. z obowiązku informacyjnego obejmującego możliwości ubiegania się o jednorazowe świadczenie w związku z urodzeniem syna oraz pismo z dnia 19 października 2022 roku pochodzące od Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. stanowiące zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi na podstawie art. 238 § 1 K.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

W piśmie z dnia 8 maja 2023 roku, pełnomocnik ustanowiony dla skarżącej na zasadzie prawa pomocy, podtrzymała wnioski i zarzuty skargi, a dodatkowo podniosła naruszenie art. 10 ust. 4 ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" poprzez jego błędną wykładnię, tj. nieprawidłowe przyjęcie, że termin wskazany w tym przepisie ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu.

W ocenie pełnomocnika strony dwunastomiesięczny termin na złożenie wniosku jest terminem prawa procesowego. Nie kreuje bowiem stosunku prawnego, a prawo do świadczenia powstaje z chwilą ziszczenia się przesłanek określonych w art. 10 ust. 1 ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem". Pozostawienie bez rozpoznania wniosku spóźnionego ma charakter procesowy i nie stanowi o utracie prawa, co potwierdziło orzecznictwo sądowe (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 kwietnia 2021 roku o sygn. akt II SA/Gl 1530/20 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 4 marca 2020 roku o sygn. akt II SA/Rz 1481/19).

Uznanie procesowego charakteru 12 miesięcznego terminu do złożenia wniosku skutkuje koniecznością uznania, że do tego terminu znajdują zastosowanie przepisy art. 58 i art. 59 K.p.a. Za takim charakterem terminu przemawia także to, że nie zawsze w każdej sytuacji możliwe jest natychmiastowe ustalenie, że dziecko urodziło się chore lub upośledzone.

Skarżąca właśnie ze względu na stan zdrowia syna ubiegała się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Dziecko nie porusza się samodzielnie, nie komunikuje się inaczej niż wydając nieartykułowane dźwięki, które rozróżnia wyłącznie skarżąca i wymaga stałej uwagi matki. Właśnie w takich przypadkach kluczowe jest prawidłowe działanie organów, które zgodnie z art. 9 K.p.a. winny wyczerpująco i w pełni informować o przysługujących stronie prawach. Wynikających nie tylko z prawa materialnego, ale i prawa procesowego. Organy z własnej inicjatywy winny dążyć do rzetelnego i pełnego ustalenia stanu faktycznego nie tylko wskazując na wymagające wyjaśnienia wątpliwości, ale zobowiązując do usunięcia takich wątpliwości.

Skarżąca nie tylko nie została poinformowana o istnieniu świadczenia, ale po doręczeniu "decyzji" o pozostawieniu jej wniosku bez rozpoznania nie została pouczona o możliwości przywrócenia terminu do złożenia takiego wniosku, co nie zostało uwzględnione. W tym stanie rzeczy należy przyjmować, że przyczyna uchybienia terminowi do złożenia prośby o przywrócenie terminu ustała z dniem jej złożenia, a nie w dniu otrzymania informacji o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie spornego świadczenia.

Treść zaświadczenie złożonego wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia nie może być jednoznacznie oceniona, jako niespełniająca wymogów przewidzianych w ustawie o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem". W ocenie skarżącej z zaświadczenia wynika istnienie podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. W przypadku wątpliwości dotyczących treści zaświadczenia organ winien podjąć czynności zmierzające do ich wyjaśnienia i jednoznacznego ustalenia, czy złożone zaświadczenie spełnia warunki przyznania świadczenia, czego organ zaniechał.

W ocenie pełnomocnika strony skarżącej kwestionowane rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem art. 7, art. 9, art. 58, art. 59 art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 10 ust. 4 ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem"

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022, poz. 2492).

Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 259; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na postanowienie Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

Sprawy ze skarg dotyczących postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a., mogą być rozpoznawane przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym - co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Skarga okazała się niezasadna.

Analiza dokumentów włączonych do akt administracyjnych ujawnia następujące, bezsporne okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy.

S. K. W., urodzony [...] roku, na mocy decyzji Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 20 września 2021 roku został zaliczony do osób niepełnosprawnych od urodzenia do dnia 30 września 2022 roku. W orzeczeniu stwierdzono konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Burmistrz Miasta W. , po rozpoznaniu wniosku N. S. z dnia 27 września 2021 roku oraz w związku z jej rezygnacją ze świadczenia rodzicielskiego z tej samej daty, decyzją z dnia 29 września 2021 roku, uchylił decyzję z dnia 01 października 2021 roku ustalającą prawo do świadczenia rodzicielskiego, a decyzją z dnia 20 października 2021 roku, począwszy od dnia 01 października 2021 roku, przyznał świadczenie pielęgnacyjne w kwocie [...]zł oraz wskazał, że świadczenie nie to nie przysługuje za okres od dnia 1 sierpnia 2021 roku do dnia 30 września 2021 roku ze względu na zrealizowanie prawa do świadczenia rodzicielskiego.

Do akt sprawy włączone zostało zaświadczenie lekarskie z dnia 13 stycznia 2021 roku potwierdzające, że skarżąca pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, uprawniającą do dodatku z tytułu urodzenia dziecka na podstawie art. 15b ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W dniu 11 sierpnia 2022 roku do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia się dziecka - S. W. (ur. [...].), u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu. Do wniosku załączony został, opatrzony datą 05 sierpnia 2022 roku, wypełniony formularz zaświadczenia lekarskiego odnośnie potwierdzenia ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia albo nieuleczalnej choroby zagrażającej życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu.

W treści formularza w miejscu "zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie" oraz w miejscu "zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie" wpisano "nie". W części formularza przeznaczonej na uwagi odnotowano między innymi "Dziecko wymaga usprawnienia. Etiologia objawów jest trudna do ustalenia".

Pismem z dnia 24 sierpnia 2022 roku skarżąca została powiadomiona o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. W treści zawiadomienia zawarto informację, że wniosek o wypłatę świadczenia należało złożyć w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka.

Pismem z dnia 01 września 2022 roku, które wpłynęło do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. w dniu 06 września 2022 roku, skarżąca wystąpiła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o "jednorazową wypłatę świadczenia rehabilitacyjnego w kwocie 4.000 złotych"

Sąd przyjmuje powyżej powołane okoliczności, jako własne ustalenia w kontrolowanej sprawie.

Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

W świetle treści przepisów art. 58 § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000; dalej K.p.a.) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne.

Stylistyka powołanych przepisów wskazuje na to, że jest możliwe przywrócenie każdego terminu, pod warunkiem spełnienia wskazanych tam przesłanek, jednakże wniosek taki jest błędny. Nie jest możliwe przywrócenie terminu materialnoprawnego. Z przepisów szczególnych może wynikać dopuszczalność przywrócenia terminu materialnoprawnego (P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, art. 58 oraz powołane tam orzecznictwo).

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 4 listopada 2016 roku o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1329) z tytułu urodzenia się żywego dziecka, posiadającego zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 3 (potwierdzającego ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie jego rozwoju lub w czasie porodu), przyznaje się, na to dziecko, jednorazowe świadczenie w wysokości 4000 złotych

Świadczenie przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka bez względu na dochód, a prawo do jednorazowego świadczenia ustala się na wniosek (art. 10 ust. 2 i 3 powołanej ustawy). Wniosek o wypłatę jednorazowego świadczenia składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka, a wniosek złożony po terminie pozostawia się bez rozpoznania (art. 10 ust. 4 powołanej ustawy).

Kwestia sporna dotyczy charakteru prawnego terminu z art. 10 ust. 4 ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem", tj. czy jest to termin prawa procesowego, czy termin prawa materialnego. Poza sporem pozostaje to, że przepisy dotyczące przywrócenia terminu nie mają - co do zasady - zastosowania do przepisów prawa materialnego, a ustawa o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" nie przewiduje możliwości złożenia prośby o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie prawa do jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia się dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu.

W ocenie Sądu termin przewidziany art. 10 ust. 4 ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" jest terminem prawa materialnego prekluzyjnego zwanego też terminem zawitym. Bezskuteczny upływ tego terminu pozbawia stronę możliwości skutecznego dokonania określonej czynności procesowej. Z niedotrzymaniem tego terminu wiążą się ujemne skutki w postaci wygaśnięcia prawa do otrzymania świadczenia. Wskazany termin jest terminem nieprzywracalnym.

Sądowi znany jest pogląd wyrażony w powołanym przez stronę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1481/19. Stanowiska tego Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie jednak nie podziela, uznając, podobnie jak to przyjęły organy orzekające w sprawie, że termin z art. 10 ust. 4 ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem", ma charakter materialnoprawny, a jako taki nie podlega przywróceniu.

W tym zakresie wskazać można, że na gruncie ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.) funkcjonuje analogiczne uregulowanie prawne.

Zgodnie z treścią art. 15b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę (tzw. becikowe).

Wniosek o wypłatę becikowego składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka, a wniosek złożony po terminie organ właściwy pozostawia bez rozpoznania (art. 15b ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, a także w doktrynie, że przewidziany w art. 15b ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych termin jest terminem prawa materialnego prekluzyjnego, zwany też terminem zawitym (K. Małysa-Sulińska, A. Kawecka, J. Sapeta [w:] K. Małysa-Sulińska, A. Kawecka, J. Sapeta, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, Warszawa 2015, art. 15b).

Przyjmuje się, że termin wynikający z art. 15b ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa ramy czasowe, w których można złożyć wniosek w celu realizacji prawa do uzyskania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. Jest to termin materialnoprawny ustanowiony dla realizacji uprawnień przysługujących na podstawie przepisów prawa. Koniecznym warunkiem prowadzenia postępowania i wydania decyzji jest złożenie wniosku w terminie 12 miesięcy od narodzin dziecka. W sytuacji uchybienia omawianego terminu stosunek materialnoprawny nie nawiązuje się, czyli brak jest sprawy administracyjnej.

Przedstawiona powyżej regulacja prawna (art. 15b ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych) jest analogiczna do treści art. 10 ust. 4 ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem".

Zasadnym jest zatem przyjmować, że charakter materialnoprawnego warunku ma także złożenie w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka wniosku o ustalenie jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia się dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu. Zatem także przepis art. 10 ust. 4 ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" określa ramy czasowe, w których złożenie wniosku jest konieczne, aby zaktualizować obowiązek prowadzenia postępowania w celu ustalenia prawa do uzyskania świadczenia. Bezskuteczny upływ tego terminu powoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania.

Skoro ustawodawca nakazuje pozostawić wniosek bez rozpoznania, to wynika z tego, że za bezcelowe uznaje prowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania uprawnienia, które nie może zostać skonkretyzowane. Skutkiem uchybienia terminowi do złożenia wniosku jest zatem to, że nie powstaje sprawa administracyjna i nie aktualizuje się obowiązek wydania decyzji, co należy rozpoznawać, jako wygaśnięcie uprawnienia do uzyskania świadczenia.

W konsekwencji przepis art. 10 ust. 4 ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" należy odczytywać w ten sposób, że z upływem 12-miesięcznego terminu liczonego od dnia narodzin dziecka wiążą się ujemne skutki w postaci braku materialnoprawnej możności ubiegania się o jednorazowe świadczenie, o którym mowa w art. 10 ust. 1 tej ustawy.

Niezależnie od powyższego, w nawiązaniu do argumentacji pełnomocnika strony, wyjaśnić należy, że Kolegium bez naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. ustaliło, iż podanie o przywrócenie terminu zostało złożone z uchybieniem terminu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie uchybionego terminu jest niedopuszczalne (art. 58 ust. 3 K.p.a.).

Zatem nawet przy założeniu, że termin określony w art. 10 ust. 4 ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" miałby mieć charakter procesowy, w kontrolowanej sprawie należało odmówić przywrócenia uchybionego terminu.

Przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż jest to termin, który nie podlega przywróceniu (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 58 i powołane tam orzecznictwo).

Na gruncie okoliczności kontrolowanej sprawy brak jest podstawa do formułowania oceny o naruszeniu art. 9 K.p.a.

Żaden przepis prawa nie nakłada na organy rozpatrujące sprawy w trybie administracyjnym obowiązku udzielania stronom pouczenia o możliwości złożenia prośby o przywrócenie terminu (P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, art. 58 oraz powołane tam orzecznictwo).

Wojewoda W., w piśmie z dnia 4 listopada 2022 roku, w odniesieniu do okoliczności kontrolowanej sprawy, trafnie wyjaśnił już skarżącej, że obowiązki określone w przepisie art. 9 K.p.a. są aktualne na gruncie sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego. Przepis nie nakłada obowiązku udzielania porad prawnych i nie może być on utożsamiany z obowiązkiem zawiadamiania o powszechnie obowiązujących, opublikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach, czy konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów. Zasady ogólne K.p.a. mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej z dbałości o własne interesy oraz aktywności procesowej. Sąd podziela takie stanowisko.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.