Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1832/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 156 §1 pkt 2, art: 16,  153, 7, 8 art 77 §1, art 80, art 102 § 3, art 11
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), sędzia WSA Katarzyna Golat, Protokolant spec. Karolina Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2016 r. sprawy ze skarg B. C., B. Z., G. Z., R. F. oraz Kuratora Spadku po B. radcy prawnego M.H. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargi


UZASADNIENIE

B. C., B. W., G. Z. i R. F. oraz [...] M. H. - Kurator spadku po B. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] maja 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] sierpnia 2015 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z [...] marca 1956 r. i utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z [...] grudnia 1955 r. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa - Centrali Odzieżowej Biuro Wojewódzkie w P. części nieruchomości o pow. [...] m² (z ogólnej powierzchni [...] ha) położonej w P. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej [...] tom [...], wykaz [...] późniejsza KW [...] Sądu Powiatowego dla m. P. w P., część parceli nr [...] oznaczonej jako działka nr [...] na złożonym planie podziału zatwierdzonym decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. z [...] sierpnia 1955 r. - stanowiącej tabularną współwłasność B. S. i T. Z. Stan sprawy przedstawia się następująco: Orzeczeniem z [...] grudnia 1955 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. orzekło o wywłaszczeniu rzecz Skarbu Państwa - Centrali Odzieżowej Biuro Wojewódzkie w P. wyżej opisanej części nieruchomości - stanowiącej tabularną współwłasność B. S. oraz T. Z. (zwanym dalej: "orzeczeniem z 1955 r.").

Decyzją z [...] marca 1956 r. Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. utrzymała w mocy ww orzeczenie z [...] grudnia 1955 r. (zwaną dalej: "decyzją z 1956 r.").

Pismem z [...] września 2000 r. B. W., B. C., G. Z. i R. F. (następcy prawni T. Z.) wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww decyzji z 1956 r. i orzeczenia z 1955 r.

Decyzją z [...] kwietnia 2003 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z 1956 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia z 1955 r. Decyzją z [...] września 2003 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu wniosku B. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2003 r.

Wyrokiem z 6 kwietnia 2005 r. (sygn. akt I SA 2326/03) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi B. W., uchylił decyzję z [...] września 2003 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję z [...] kwietnia 2003 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z analizy zebranego materiału dowodowego m. in. pisma Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Handlu Odzieżą w P. z [...] stycznia 1956 r. oraz treści decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z [...] marca 1956 r. wynika, że wezwanie w trybie art. 8 dekretu wywłaszczeniowego zostało skierowane do jednego ze współwłaścicieli, to jest do T. Z. Sąd wskazał również, iż w skarżonych decyzjach Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie wyjaśniono kwestii dotyczącej zaproponowania byłemu właścicielowi T. Z. nieruchomości zamiennej. Ze zgromadzonych akt archiwalnych wynika bowiem, że wywłaszczona nieruchomość stanowiła część parceli o pow. [...] ha [...] a [...] m2, stanowiącej rolę, zaś z orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z [...].05.1965 r. nr [...] wynika, iż wysokość odszkodowania T. Z. za udział w prawie własności wywłaszczonej nieruchomości ustalono przyjmując wartość szacunkową 1 hektara najwyższej klasy gruntu rolnego w strefie miejskiej.

Postanowieniem z [...] listopada 2012 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zawiesił z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z 1956 r. i orzeczenia z 1955 r. do czasu otrzymania prawomocnego postanowienia o ustanowieniu kuratora spadku po zmarłym współwłaścicielu przedmiotowej nieruchomości – B. S. W związku z wpływem do organu postanowienia Sądu Rejonowego w I. z [...] lutego 2014 r. (sygn. akt [...]) o ustanowieniu kuratora spadku po zmarłym dnia [...] lipca 1921 r. B. S. w osobie [...] M. H., Minister Infrastruktury i Rozwoju postanowieniem z [...] kwietnia 2014 r. podjął postępowanie zawieszone postanowieniem z [...] listopada 2012 r.

Decyzją z [...] sierpnia 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z 1956 r. i orzeczenia z 1955 r. Realizując wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z 6 kwietnia 2005 r. (sygn. akt I SA 2326/03) Minister w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż w sprawie uzupełniono materiał dowodowy o pozyskane z Urzędu Miasta P. (nadesłane przy piśmie z [...] marca 2011 r. uwierzytelnione kopie akt archiwalnych dotyczących postępowania wywłaszczeniowego). W oparciu o ww akta archiwalne Minister stwierdził, iż w toku postępowania wywłaszczeniowego nie doszło do rażącego naruszenia prawa, skutkującego stwierdzeniem nieważności decyzji z 1956 r. i orzeczenia z 1955 r. B. C., B. Z. i R. F. oraz Kurator spadku po B. S. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] sierpnia 2015 r. W powyższych wnioskach podniesiono, że doszło do naruszenia art. 8 dekretu wywłaszczeniowego z dnia 26 kwietnia 1949 r. przez niedoręczenie wezwania do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości B. S., jak również przez niezaoferowanie nieruchomości zamiennej T. Z. Ponadto zarzucono naruszenie art. 18 dekretu polegające na nieprawidłowym zawiadomieniu właścicieli nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Skarżący wskazali również na naruszenie art. 20 dekretu poprzez niewyznaczenie i nieprzeprowadzenie rozprawy, jak również art. 30 poprzez błędne zdaniem skarżących uznanie, iż wywłaszczenie nie dotyczyło nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne. Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z [...] maja 2016 r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] sierpnia 2015 r. W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru podał, że stronami prowadzonego postępowania są następcy prawni byłych współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości oraz podmioty, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości. Następstwo prawne po T. Z. ustalono na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. z [...] marca 1984 r. (sygn. akt [...]) stwierdzającego nabycie spadku po T. Z. zmarłym [...] czerwca 1982 r. przez: B. C., J. Z., G. Z., R. F. i B. W. (z domu Z.). Stronami są również spadkobiercy zmarłego B. S., reprezentowani przez [...] M. H. - kuratora spadku po zmarłym B. S., ustanowionego postanowieniem Sądu Rejonowego w I. z [...] lutego 2014 r. (sygn. akt [...]) - jako reprezentujący interesy następców prawnych B. S. w niniejszym postępowaniu. Z pisma Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego [...] z [...] czerwca 2014r. wynika, iż nieruchomość położona w P., w obrębie [...], arkusz mapy [...], działka nr [...], zapisana w księdze wieczystej [...] odpowiada wywłaszczonej nieruchomości (t.j. części parceli nr [...]). Z treści tej księgi wieczystej wynika, że właścicielem tej nieruchomości jest Skarb Państwa, zaś użytkownikiem wieczystym - spółka [...] z siedzibą w P. W związku z powyższym stronami niniejszego postępowania są B. C., J. Z, G. Z, R. F., B. W., [...] M. H. - kurator spadku po zmarłym B. S., Skarb Państwa - Prezydent Miasta P. i [...] z siedzibą w P.

Organ nadzoru podkreślił, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 1956 r. i orzeczenie z 1955 r. w części dotyczącej ww nieruchomości, został złożony przez legitymowane podmioty, tj. przez spadkobierców T. Z. oraz przez kuratora spadku reprezentującego interesy spadkobierców B. S. Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że orzeczenie z 1955 r. weszło do obrotu prawnego, gdyż zostało doręczone przez wywieszenie na tablicy ogłoszeń w Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. od [...] grudnia 1955 r. do [...] stycznia 1956 r. i został od niego skutecznie wniesiony środek zaskarżenia. Decyzja organu odwoławczego z 1956 r. została zaś skutecznie doręczona skarżącemu – T. Z. W konsekwencji ww decyzje mogły stanowić przedmiot oceny legalności przez pryzmat art. 156 § 1 K.p.a. Minister po zbadaniu poszczególnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji określonych w art. 156 § 1 K.p.a. wskazał, iż w aktach kontrolowanych w postępowaniu nieważnościowym nie stwierdzono wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 3, 4, 5, 6 i 7 K.p.a., albowiem:

- brak jest dowodów wskazujących, iż decyzja z 1956 r. i orzeczenie z 1955 r. rozstrzygnęły sprawę uprzednio rozstrzygniętą ostatecznie inną decyzją (orzeczeniem), - ww. decyzja i orzeczenie nie zostały skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie, - wykonalność kontrolowanych rozstrzygnięć nie budzi wątpliwości, - brakuje podstaw do twierdzenia, iż ww orzeczenie i decyzja w razie wykonania wywołałyby czyn zagrożony karą lub są dotknięte wadą powodującą ich nieważność z mocy prawa. Badając przesłankę z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. stwierdzono, że kontrolowana decyzja i poprzedzające ją orzeczenie nie zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Organem właściwym do orzekania o wywłaszczeniu było bowiem, w myśl art. 10 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tj. Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwe według miejsca położenia nieruchomości, a zatem - w przedmiotowej sprawie - Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P., zaś w myśl art. 24 ust. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., organem właściwym do rozpoznania odwołania od ww orzeczenia wywłaszczeniowego była Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest w szczególności wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W rozpatrywanej sprawie nie można stwierdzić wydania orzeczenia z 1955 r. bez podstawy prawnej, albowiem istniał przedmiot kontrolowanego postępowania w postaci nieruchomości, co do której dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie wywłaszczenia na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Brak również podstaw do twierdzenia, aby decyzję z 1956 r. wydano bez podstawy prawnej, gdyż została ona wydana w wyniku rozpoznania odwołania złożonego przez T. Z.

Organ nadzoru także stwierdził, że decyzja z 1956 r. i orzeczenie z 1955 r. nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Orzeczenie z 1955 r. zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych [(tj. Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) – zwanego dalej: "dekretem z 1949 r."], zatem w świetle zgodności z przepisami ww aktu prawnego, z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania, należało oceniać kwestionowane orzeczenie. Dekret z 1949 r. regulował m. in. tryb wywłaszczenia nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych. Ową "niezbędność" nieruchomości do realizacji narodowych planów gospodarczych potwierdzało wydanie przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolenia na nabycie nieruchomości w trybie art. 5 ust. 1 dekretu. Przepis ten stanowił, iż zezwolenia na nabycie nieruchomości udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów gospodarczych - na podstawie opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej - jeżeli uznał, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz że przewidziane były środki na jej nabycie. Opinia prezydium wojewódzkiej rady narodowej powinna zaś zawierać stwierdzenie, że nabycie nieruchomości, objętej wnioskiem, jest niezbędne dla zrealizowania zamierzenia wykonawcy narodowych planów gospodarczych. Opinia powinna uwzględniać zarówno potrzeby wykonawcy narodowych planów gospodarczych, jak i uzasadnione interesy ogólnogospodarcze (art. 5 ust. 2 dekretu). W aktach sprawy znajduje się opinia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z [...] września 1952 r. [...] (nadesłana wraz z innymi dokumentami pochodzącymi z Archiwum Akt Nowych przy piśmie Wojewody [...] nr [...]), z której wynika, iż przedmiotowa nieruchomość jest niezbędna dla zrealizowania narodowych planów gospodarczych tj. budowy hurtowej bazy zaopatrzenia. W oparciu o ww opinię z [...] września 1952 r. Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego pismem z [...] kwietnia 1954 r. nr [...] udzielił Centrali Odzieżowej w L. (jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych) zezwolenia na nabycie pod budowę Hurtowej Bazy Zaopatrzenia przedmiotowej nieruchomości położonej w P., przy ul. [...]. Jednocześnie w przedmiotowym zezwoleniu udzielono zgody na dokonanie wezwania w trybie art. 8 dekretu wywłaszczeniowego w drodze publicznych obwieszczeń. Zezwolenie z [...] kwietnia 1954 r. nr [...] zostało udzielone w oparciu o wniosek Centrali Odzieżowej w L. z [...] kwietnia 1954 r. nr [...]. Do ww wniosku załączono:

zezwolenie Ministra Handlu Wewnętrznego z [...] kwietnia 1954 r. nr [...] na wystąpienie do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o zezwolenie z art. 5 dekretu,

odpis zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] Wydziału Budownictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z [...] marca 1954 r. nr [...], wyrażającego zgodę na lokalizację szczegółową Hurtowni Bazy Zaopatrzenia - magazynu, budynku administracyjnego oraz portierni,

odpis ww opinii z [...] września 1952 r. nr [...] oraz

- plan sytuacyjno-wysokościowy nieruchomości położonej w P. przy ul. [...]. Nie doszło zatem do naruszenia przepisu art. 5 ust. 1 dekretu.

Dalej organ podał, że po uzyskaniu zezwolenia na nabycie nieruchomości inwestor (wykonawca narodowych planów gospodarczych) obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości do dobrowolnego jej odstąpienia za cenę określoną zgodnie z art. 28 dekretu (art. 8 ust. 1 dekretu). Powyższa czynność była o tyle istotna, że jej dokonanie skutkowało wyczerpaniem możliwości dobrowolnego nabycia nieruchomości na drodze cywilnoprawnej. Jej zaniechanie zaś czyniło niedopuszczalnym złożenie wniosku o wywłaszczenie nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 4 dekretu, jeżeli w terminie 15-dniowym od doręczenia wezwania, o którym mowa w ust. 1, lub dokonania obwieszczenia, o którym mowa w ust. 3, nie została zawarta umowa sprzedaży albo zamiany lub umowa przedwstępna w przedmiocie sprzedaży lub zamiany nieruchomości, wówczas wykonawca planu mógł nabyć niezbędną dla realizacji nieruchomość w drodze wywłaszczenia. W przedmiotowej sprawie wykonawca narodowych planów gospodarczych skierował do T. Z. oraz do spadkobierców B. S. wezwania z dnia [...] kwietnia 1954 r., w których zwrócił się o dobrowolne odstąpienie części nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], ozn. jako parcela nr [...], niezbędnej dla realizacji narodowych planów gospodarczych, w terminie 15-dniowych od daty doręczenia wezwania. W tym miejscu organ podkreślił, że zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów NSA z 21 kwietnia 2008 r. (sygn. akt I OPS 2/08), "określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanego dekretu, przez odesłanie do art. 28 tego dekretu [a więc bez podania konkretnej ceny nabycia], nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego tylko powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości". Wezwanie adresowane do T. Z. doręczono adresatowi, zaś wezwanie skierowane do spadkobierców B. S. zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. od [...] kwietnia 1954 r. do [...] maja 1954 r., co było zgodne z treścią ww zezwolenia z [...] kwietnia 1954 r. nr [...]. Z treści akt sprawy (pisma Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Handlu Odzieżą z [...] stycznia 1956 r. I. dz. [...]) wynika, że ww wezwania pozostały bez odpowiedzi.

Według organu z akt sprawy nie wynika, aby wywłaszczona część parceli nr [...] oznaczona jako działka nr [...], stanowiła gospodarstwo rolne. Na powyższe wskazuje w szczególności treść odwołania z 5 stycznia 1956 r. oraz treść pisma Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Handlu Odzieżą w P. z [...] stycznia 1956 r. nr [...], z których wynika, iż T. Z. nie prowadził na przedmiotowej nieruchomości działalności rolniczej, przejawiając jedynie zamiar jej prowadzenia w przyszłości. W aktach sprawy znajduje się również protokół z [...] maja 1954 r., z którego wynika, iż ww. nieruchomość była użytkowana przez A. N., a nie przez jej właścicieli. Ponadto wywłaszczeniem objęto jedynie część parceli o przeznaczeniu rolnym nr [...], o pow. [...] m2, położonej w P. przy ul. [...] z ogólnej pow. [...] ha. Samo przeznaczenie gruntu, przy braku jego funkcjonalnego powiązania z działalnością rolniczą nie wystarczy do uznania, iż grunt ten stanowi gospodarstwo rolne, tym samym nie można uznać, aby obligatoryjne było przyznanie nieruchomości zamiennej za przedmiotowy grunt. W związku z powyższym, mając na uwadze wytyczne zawarte w wyroku Sądu z 6 kwietnia 2005 r. (sygn. akt I SA 2326/03), należy wskazać, iż z dostępnego materiału dowodowego nie wynika, aby przedmiotowa nieruchomość należała do kategorii nieruchomości uprzywilejowanych, za które należało obligatoryjnie zaoferować nieruchomość zamienną, a zatem nie można uznać aby w tym zakresie doszło do rażącego naruszenia prawa. Nie doszło zatem do naruszenia art. 8 ust. 1 oraz ust. 4 dekretu.

Stosownie do art. 17 ust. 1 dekretu wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie. Wniosek należało złożyć do prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Do wniosku należało załączyć (art. 17 ust. 3 dekretu):

zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego,

dowód wezwania właściciela stosownie do art. 8;

plan sytuacyjny nieruchomości z oznaczeniem granic powierzchni, przeznaczonej do wywłaszczenia;

poświadczony odpis z księgi wieczystej, stwierdzający prawo własności nieruchomości, albo - jeżeli nieruchomość nie miała urządzonej księgi wieczystej lub księga wieczysta zaginęła - odpis dokumentu ze zbioru dokumentów, stwierdzający prawo własności nieruchomości, poświadczony przez właściwy sąd powiatowy z zaznaczeniem, że stwierdza on prawo własności nieruchomości według stanu zbioru dokumentów na dzień wydania odpisu;

jeżeli nieruchomość nie miała urządzonej księgi wieczystej i nie był dla niej prowadzony zbiór dokumentów - zaświadczenie właściwego sądu powiatowego, stwierdzające tę okoliczność. Do przedmiotowego wniosku z [...] maja 1954 r. nr [...] Centrala Odzieżowa Biuro Wojewódzkie w P. załączyła wszystkie ww dokumenty, w tym zezwolenie Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z [...] kwietnia 1954 r. nr [...], dowody wezwania właścicieli w trybie art. 8 dekretu, mapę sytuacyjną oraz odpis księgi wieczystej nr KW [...], wydany przez Sąd Powiatowy dla m. P. Nie można zatem stwierdzić, aby doszło do rażącego naruszenia art. 17 ust. 3 dekretu. W myśl art. 18 ust. 1 dekretu, prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiało właściciela nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Odpis zawiadomienia wywieszano na tablicy ogłoszeń właściwej gminnej (miejskiej) rady narodowej. W przypadku gdy postępowanie wywłaszczeniowe, wszczęte na podstawie jednego wniosku, dotyczyło większej liczby właścicieli, zawiadomienia mogły być dokonane za pomocą obwieszczeń, wywieszonych na tablicach ogłoszeń prezydiów właściwych gminnych (miejskich) rad narodowych. W tym samym trybie zawiadamiany miał być właściciel nieruchomości, którego miejsce zamieszkania nie było znane (art. 18 ust. 2 dekretu). Z akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego wywłaszczenia wynika, że pismem z [...] czerwca 1954 r. Nr [...] (wywieszonym na tablicy ogłoszeń w siedzibie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. od [...] czerwca 1954 r. do [...] lipca 1954 r.) organ poinformował o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do ww nieruchomości. Nie doszło zatem do rażącego naruszenia art. 18 ust. 1 dekretu. Zgodnie z art. 21 ust. 1 dekretu, po przeprowadzeniu rozprawy prezydium wojewódzkiej rady narodowej orzekało o wywłaszczeniu albo odmawiało wywłaszczenia, jeżeli odpadły powody, stanowiące podstawę do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. W przypadku gdy wniosków lub sprzeciwów nie zgłoszono, orzeczenie może zapaść bez rozprawy (art. 21 ust. 3). Z akt archiwalnych nie wynika, aby podmioty zainteresowane zgłosiły wnioski, ewentualnie sprzeciwy. W związku z powyższym zarzut skarżących dotyczący nieprzeprowadzenia rozprawy wywłaszczeniowej należy uznać za bezzasadny. Orzeczenie powinno w szczególności zawierać (art. 21 ust. 2 dekretu): ustalenie przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia; wskazanie, na czyją rzecz wywłaszczenie nastąpiło; jeżeli wpłynęły wnioski lub sprzeciwy - uzasadnienie ich przyjęcia lub odrzucenia. Nie budzi wątpliwości, iż przedmiotowe orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z 1955 r. zawiera wszystkie ww wymienione elementy, albowiem określono w nim przedmiot wywłaszczenia przez precyzyjne oznaczenie nieruchomości, a także jej właściciela, jak również wskazywano podmiot na rzecz którego wywłaszczenie nastąpiło - Skarb Państwa - Centrala Odzieżowa Biuro Wojewódzkie w P. Nie doszło zatem do wydania przedmiotowego orzeczenia z 1955 r. z rażącym naruszeniem prawa. Organ dodał, że w toku postępowania odwoławczego organ uzupełnił zebrany materiał dowodowy o odnalezioną w Monitorze Polskim nr [...] z 1925 r. uchwałę Komitetu Likwidacyjnego w P. z dnia [...].11.1925 r. w przedmiocie likwidacji. Z treści przedmiotowej uchwały wynika, iż na podstawie art. 2 b i art. 11 ustawy z dnia 15 lipca 1920 r. o likwidacji majątków prywatnych, w wykonaniu Traktatu Pokoju, podpisanego w Wersalu dnia 28 czerwca 1919 r. (Dz. Ust. Nr 70, poz. 467), §16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 1925 r. w przedmiocie wykonania ustawy z dnia 15 lipca 1920 r. (Dz. Ust. Nr 53, poz. 357), Komitet Likwidacyjny zastosował likwidację przez zatrzymanie na rzecz Państwa m.in. do "1/2 idealnej części nieruchomości [...], tom [...], karta [...], rola, obszaru [...] ha, własności B. S.". Z treści ww uchwały wynika, iż postępowanie było prowadzone w trybie art. 2 b ustawy z dnia 15 lipca 1920 r., zgodnie z którym kwalifikowanie do likwidacji majątków, praw i interesów jako też decyzja o sposobach przeprowadzenia takowej należy do kompetencji Komitetu Likwidacyjnego. Likwidacja odbywała się m. in. przez zatrzymanie ich na rzecz Państwa. Uszczegółowienia przepisów ww. ustawy z dnia 15 lipca 1920 r. dokonano w rozporządzeniu (z mocą ustawy) Rady Ministrów z dnia 6 maja 1925 r. w przedmiocie wykonania ustawy z dnia 15 lipca 1920 r. "o likwidacji majątków prywatnych" w wykonaniu Traktatu Pokoju, podpisanego w Wersalu dnia 28 czerwca 1919 r. (Dz. U. R.P. nr 70, poz. 467 z dnia 9 sierpnia 1920 r.). Zgodnie z § 16 ww. rozporządzenia z dnia 6 maja 1925 r. w przypadku likwidacji mienia przez jego zatrzymanie na rzecz Państwa Komitet Likwidacyjny wzywał właściciela, aby w terminie 1 miesiąca od dnia zawiadomienia, względnie ogłoszenia uchwały w Monitorze złożył Komitetowi Likwidacyjnemu ocenę likwidowanego majątku, prawa lub interesu, popartą odpowiednimi dowodami. Natomiast § 20 ww. rozporządzenia z dnia 6 maja 1925 r. stanowił, iż uchwała Komitetu Likwidacyjnego o przekazaniu przedmiotu na własność Państwa będzie ogłoszona w Monitorze Polskim. Majątek przechodzi na rzecz Państwa wraz z prawami i obowiązkami wynikającymi z tytułu własności w trzy dni po ogłoszeniu uchwały w Monitorze Polskim.

Mając na uwadze powyższe organ wskazał, że do przejęcia prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa oprócz ww. uchwały z dnia [...].11.1925 r. wymagana była kolejna uchwała - w przedmiocie przejęcia na własność Państwa i przekazania Skarbowi Państwa w posiadanie określonej nieruchomości. Takiej uchwały pomimo wnikliwie przeprowadzonej kwerendy poszczególnych wydań Monitora Polskiego z roku 1925 r. i 1926 r. nie odnaleziono. Jednocześnie z treści księgi wieczystej nr [...] nie wynika, aby doszło do przepisania ww. nieruchomości na rzecz Państwa. W konsekwencji należy wskazać, iż skoro B. S. nadal był ujawniony jako właściciel to tym samym organ wywłaszczeniowy prawidłowo ustalił tabularnych współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Jednocześnie nie można uznać, aby wskazanie właściciela sformułowanie "tabularny właściciel" oznaczało, że orzeczenie zostało do tej osoby skierowane. Orzeczenie zostało skierowane do osób, którym faktycznie odebrano prawo własności, a nie do osób, które wskazano jako tabularnych współwłaścicieli nieruchomości.

Jak wynika z akt sprawy, pismem z [...] stycznia 1955 r., doręczonym organowi [...] stycznia 1956 r. współwłaściciel nieruchomości T. Z. złożył odwołanie od ww orzeczenia z 1955 r. Decyzją z [...] marca 1956 r. nr ew. [...] Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. utrzymała w mocy ww orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 1955 r. Powyższa decyzja została wydana w tym samym stanie faktycznym i prawnym co orzeczenie z 1955 r. Z akt sprawy w szczególności nie wynika, aby odpadły w międzyczasie przesłanki dotyczące wywłaszczenia nieruchomości. Tym samym nie można zatem uznać, aby na etapie wydania decyzji z 1956 r. oraz orzeczenia z 1955 r. organ wywłaszczeniowy rażąco naruszył prawo. Z akt sprawy nie wynika - jak wyżej wskazano, aby badane orzeczenie z 1955r. i decyzja organu odwoławczego z 1956 r. naruszały prawo w stopniu rażącym. Z akt sprawy nie wynika również, aby wystąpiły inne przesłanki wskazane w art. 156 § 1 K.p.a., które skutkowałyby stwierdzeniem nieważności ww aktów. W tych warunkach zasadne było utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji z [...] sierpnia 2015 r.

B. C., B. Z, G. Z. i R. F. oraz Kurator spadku po B. S. - [...] M. H. w skargach na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] maja 2016 r. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżący zarzucili wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniami: 1) rażącymi przepisów prawa materialnego, tj. - art. 2, art. 5, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 17 ust. 1 i ust. 3, art. 21 ust. 1 i ust. 2 dekretu - przez błędne uznanie, iż pomimo, że postępowanie w sprawie nieruchomości toczyło się na różnych jego etapach raz to na rzecz Centrali Odzieżowej w L., a raz to na rzecz Centrali Odzieżowej Biuro Wojewódzkie w P. – to nie stanowiło to zdaniem organu rażącego naruszenia ww przepisów dekretu, - art. 8 ust. 1 i ust. 3 dekretu oraz § 3, § 4 ust. 1, § 4 ust. 2, § 7 ust. 1 Zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 17 listopada 1949 r. w sprawie trybu wzywania osób niebędących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji tychże planów (dalej jako "Zarządzenie") - przez błędne uznanie, iż współwłaściciele nieruchomości zostali prawidłowo wezwani do odstąpienia nieruchomości, - art. 8 ust. 2 dekretu przez błędne uznanie, iż wezwanie do odstąpienia nieruchomości nie powinno było wyrażać gotowości zawarcia umowy o przejęcie nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną oraz art. 30 ust. 1 dekretu przez błędne uznanie, iż postępowanie nie dotyczyło nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne, - art. 8 ust. 4 i ust. 5 dekretu - przez błędne uznanie, że spełnione zostały przesłanki warunkujące nabycie nieruchomości w drodze wywłaszczenia, w tym przeprowadzona i wyczerpana została procedura wynikająca z dekretu uprawniająca do dokonania wywłaszczenia nieruchomości, - art. 17 ust. 3 dekretu - przez błędne uznanie, iż wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, złożony przez Centralę Odzieżową Biuro Wojewódzkie w P., pomimo braku obligatoryjnych elementów i załączników był wnioskiem kompletnym, w oparciu o który można było wszcząć postępowanie wywłaszczeniowe, - art. 18 ust. 1 dekretu - przez błędne uznanie, iż doszło do prawidłowego zawiadomienia właścicieli nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, - art. 20 ust. 1 i ust. 2 dekretu oraz art. 21 ust. 1 dekretu - przez błędne uznanie, iż prawidłowe było niewyznaczenie i nieprzeprowadzenie rozprawy w celu wydania decyzji w przedmiocie wywłaszczenia; 2) rażące naruszenia przepisów postępowania, tj.: - art. 153 § 1 P.p.s.a. - przez poczynienie przez organ ustaleń wbrew ocenie prawnej i wskazaniom co do dalszego postępowania dokonanym przez WSA w Warszawie w wyroku z 6 kwietnia 2005 r. (sygn. akt I SA 2326/03), - art. 7 K.p.a. - przez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, - art. 8 K.p.a. - przez prowadzenie postępowania w sposób nie tyle nawet niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, co wręcz powodujący utratę jakiegokolwiek zaufania uczestników do władzy publicznej, - art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. - przez nierozpatrzenie i brak faktycznej i rzetelnej oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego i wybiórcze traktowanie materiału dowodowego pod z góry założoną tezę, skutkujące wydaniem rażąco wadliwej decyzji, - art. 101 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym - przez błędną ocenę, iż prowadzenie postępowania dot. wywłaszczenia nieruchomości i skierowanie decyzji wywłaszczeniowej w tej sprawie do osoby zmarłej (B. S.) nie stanowi rażącego naruszenia prawa skutkującego nieważnością takiej decyzji,

- art. 156 § 1 K.p.a. - przez błędną ocenę, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] grudnia 1955 r. oraz decyzja Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] marca 1956 r. nie są dotknięte wadą nieważności. Minister Infrastruktury i Budownictwa – w odpowiedzi na skargi – wniósł o oddalenie skarg i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - dalej w skrócie: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skarg. W konsekwencji uznał, że decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] maja 2016 r. i poprzedzająca ją decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] sierpnia 2015 r. nie naruszają prawa w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Tym samym nie stwierdzono przywołanych w treści skarg naruszeń prawa w stopniu rażącym, ani Sąd z urzędu nie dopatrzył się - jak stanowi art. 145 § 1 pkt 1 a i c P.p.s.a. – naruszeń prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy czy mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto zauważyć trzeba, że nie można było zarzucić Ministrowi wydania zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. wskazanych w skardze przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych [(Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) – zwanego dalej: "dekretem"], albowiem organ w postępowaniu nieważnościowym przepisów tych nie stosował, jedynie kontrolował prawidłowość ich zastosowania w postępowaniu wywłaszczeniowym. Zatem w postępowaniu nieważnościowym nie mogło dojść do ich naruszenia. Z argumentacji skarg wynika, że zamiarem skarżących było wskazanie na rażące naruszenie przepisów dekretu, ale w postępowaniu, w którym wydano decyzję z 1956 r. i orzeczenie z 1955 r. Oznacza to, że względem postępowania nieważnościowego skarżący mogli jedynie zarzucić Ministrowi wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z przepisami dekretu (rażąco naruszonymi - według skarżących – w postępowaniu prowadzonym przez Ministra). W pierwszej kolejności wskazać należy, że kontrolowane w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzje zostały wydane w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż przedmiotem postępowania nadzwyczajnego była kontrola prawidłowości aktu administracyjnego, wydanego w postępowaniu zwykłym, w tym wypadku decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z [...] marca 1956 r. utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z [...] grudnia 1955 r. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa opisanej w stanie sprawy nieruchomości - korzystającej z przymiotu ostateczności. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 K.p.a., toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Przy tym należy pamiętać, iż ich zaistnienie ocenia się według stanu faktycznego oraz prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanej decyzji i nie może być domniemywane.

W drugiej kolejności, z kolei trzeba podkreślić, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja są wynikiem ponownego rozpatrzenia sprawy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 kwietnia 2005 r. (sygn. akt I SA 2326/03). Wyrokiem tym uchylono decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] września 2003 r. i decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] kwietnia 2003 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z 1956 r. utrzymującej w mocy orzeczenie z 1955 r. Okoliczność ta oznacza, że organy administracji rozpoznające sprawę po wyroku uchylającym ww decyzje - stosownie do art. 153 P.p.s.a. – były związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w tymże orzeczeniu Sądu Administracyjnego. Związanie to odnosi się także do Sądu orzekającego obecnie w sprawie. Sąd ówcześnie orzekający stwierdził, że: - przywołując treść art. 8 ust. 1 i ust. 2 dekretu z 1949 r., z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż nieruchomość objęta orzeczeniem z 1955 r. stanowiła przedmiot współwłasności w równych częściach B. S. i T. Z. Natomiast, gdyby w oparciu o pismo z [...] stycznia 1956 r. Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Handlu Odzieżą w P. oraz w oparciu o treść uzasadnienia decyzji z 1956 uznać, że współwłaściciele zabudowanej nieruchomości byli wzywani przez wywłaszczającego do zbycia nieruchomości w trybie, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 dekretu z 1949 r., to wymienione wyżej dokumenty skierowane zostały wyłącznie do jednego ze współwłaścicieli, to jest do T. Z. Trudno w oparciu o zgromadzone w aktach sprawy dowody uznać, że wezwanie, o którym wyżej mowa zostało skierowane do obu współwłaścicieli wywłaszczanej nieruchomości. Ponadto pismo z [...] lutego 1956 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. stanowi ustosunkowanie się do zarzutów T. Z. zawartych w odwołaniu od orzeczenia 1955 r. Pisząc w tym piśmie o wezwaniu wywłaszczonego do zawarcia umowy, organ odnosi się do T. Z., jako jednego ze współwłaścicieli wywłaszczanej nieruchomości, - organy obu instancji uznały, że wywłaszczana nieruchomość nie stanowiła gospodarstwa rolnego na podstawie pisma Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Handlu Odzieżą w P. z [...] stycznia 1956 r. Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia z księgi wieczystej Kw. [...] z [...] września 1964 r. wynika, że jest ona założona dla nieruchomości położonej w [...], rola o powierzchni [...] hektary [...] ary [...] m² i orzeczeniem z [...] maja 1965 r. Prezydium Rady Narodowej w P. przyznano T. Z. odszkodowanie za część wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] m² z tym, że wysokość odszkodowania ustalano przyjmując wartość szacunkową 1 hektara najwyższej klasy gruntu rolnego w strefie miejskiej. Jednocześnie z treści tegoż uzasadnienia wynika, że odszkodowanie dla B. S. nie zostało przyznane z uwagi na brak wniosku.

Po wyroku z 6 kwietnia 2005 r., Minister Infrastruktury i Rozwoju uzupełnił akta postępowania administracyjnego, uzyskując z Wydziału Organizacyjnego Urzędu Miasta P. z [...] marca 2011 r. uwierzytelnione akta archiwalne dotyczące postępowania wywłaszczeniowego, obejmujące zakres istotnych okoliczności dla rozpatrzenia sprawy.

Wracając, po powyższych wskazaniach, do istoty postępowania nieważnościowego podkreślenia wymaga fakt, że z przedstawionego stanu sprawy, akt sprawy i treści wydanych przez Ministrów decyzji wynika, iż dokonano oceny decyzji z 1956 r. i orzeczenia z 1955 r. w aspekcie wszystkich podstaw nieważnościowych unormowanych w art. 156 § 1 K.p.a., w tym w szczególności jednej z tych podstaw, mianowicie podstawy z punktu 2, tj. "rażącego naruszenia prawa". Z brzemienia normy art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. wynika, iż nie każde naruszenie prawa pociąga za sobą nieważność decyzji, ale tylko przypadki oczywistego i ciężkiego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi zatem w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (wyrok NSA 21.08.2001 r., sygn. akt II SA 1726/00, Lex 51233). Dlatego też, w tezie wyroku NSA z 12.12.1988 r. (II SA 981/88, ONSA 1988, z. 2, poz. 96) zasadnie stwierdzono, że "naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa". Według Sądu organy prawidłowo – wbrew twierdzeniom skarżących – uznały, że brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z 1956 r. i orzeczenia z 1955 r. Zatem w dalszej części rozważań nastąpi odparcie argumentacji skargi przemawiającej – zdaniem skarżących – za nieważnością decyzji z 1956 r. i orzeczenia z 1955 r. opartej na przesłance z pkt 2 § 1 art. 156 K.p.a., czyli wydaniu ich z rażącym naruszeniem prawa. Przepisami prawa materialnego, na podstawie których wydano kontrolowane w postępowaniu nieważnościowym akty były regulacje dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Zatem wedle stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie rozstrzygania sprawy wywłaszczeniowej organy oceniały zasadność i prawidłowość wywłaszczenia. Mając za podstawę powyższą regulację prawną i ustalenia dokonane przez Ministrów odnośnie decyzji z 1956 r. i orzeczenia z 1955 r. pod względem zgodności z przepisami dekretu z 1949 r., a nadto treść skarg, Sąd stwierdził brak podstaw do zakwestionowania wydanych w postępowaniu nieważnościowym decyzji. Po pierwsze, z analizy treści orzeczenia z 1955 r., zwłaszcza w zakresie rozstrzygnięcia w nim zawartego, jak i dokumentacji wywłaszczeniowej, nie można – wbrew twierdzeniu skarżących – wywieść tezy, że orzeczenie to skierowano do osoby zmarłej i postępowanie wywłaszczeniowe było prowadzone wobec osoby zmarłej, tj. B. S., w konsekwencji doszło do rażącego naruszenia prawa. W orzeczeniu tym rozstrzygnięto o wywłaszczeniu na rzecz Państwa części nieruchomości stanowiącej tabularną współwłasność ob. B. S. zamieszkałego ostatnio w I. oraz T. Z. zamieszkałego w P. przy ul. [...] nr [...]. Z przytoczonego fragmentu rozstrzygnięcia orzeczenia z 1955 r. wynika jedynie informacja o dotychczasowych właścicielach nieruchomości, natomiast brak wyraźnego skierowania aktu do wyżej wymienionych, a nadto i fakt posiadania przez organ wywłaszczeniowy wiedzy o śmierci jednego ze współwłaścicieli na co może wskazywać wyrażenie "zamieszkałego ostatnio w I.". Okoliczność tę i prowadzenie postępowania do spadkobierców B. S. dodatkowo potwierdzają następujące dokumenty wchodzące w zakres materiału dowodowego ówcześnie zgromadzonego przez organ wywłaszczeniowy, np. zawiadomienie z [...] kwietnia 1954 r. skierowane do spadkobierców B. S. czy wniosek z [...] maja 1954 r. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Ogólnie ujmując, postępowanie wywłaszczeniowe toczyło się wyłącznie w stosunku do osób żyjących i z ich udziałem. Po drugie nie można zgodzić się z twierdzeniem skarg, że postępowanie wywłaszczeniowe toczyło się w stosunku do dwóch rożnych podmiotów, tj. raz na rzecz Centrali Odzieżowej w L., a innym razem na rzecz Centrali Odzieżowej Biuro Wojewódzkie w P. Z archiwalnej dokumentacji sprawy wynika bowiem, że wykonawcą narodowego planu gospodarczego była Centrala Odzieżowa w L. – Biuro Wojewódzkie w P. (wniosek z [...] kwietnia 1954 r., zezwolenie z [...] kwietnia 1954 r. i zezwolenie z [...] kwietnia 1954 r.). Zatem jeden podmiot, tylko w większości dokumentów wywłaszczeniowych określany jako Biuro Wojewódzkie Centrali Odzieżowej w P. Nie doszło więc do rażącego naruszenia wskazanych w skardze przepisów dekretu w kontekście tego zarzutu. Po trzecie, wbrew argumentacji przedstawionej w skargach, Sąd podzielił uznanie organów, że w postępowaniu wywłaszczeniowym nie doszło do rażącego naruszenia art. 8 dekretu. Stosownie do art. 8 ust. 1 dekretu, wykonawca narodowych planów gospodarczych, który uzyskał zezwolenie, przewidziane w art. 5, obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości, niezbędnej dla realizacji planu, by odstąpił mu tę nieruchomość za cenę określoną na podstawie przepisów art. 28 przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. [...].; ust. 2 - w przypadku, nabywania nieruchomości należącej do kategorii określonych w art. 30 ust. 1 (gdy wywłaszczona nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne lub ogrodnicze, warsztat rzemieślniczy bądź jedyną działkę wywłaszczonego wraz z domem jednorodzinnym lub dwurodzinnym, bądź też przeznaczoną pod budowę takiego domu), wezwanie powinno zawierać dodatkowo wyrażenie gotowości zawarcia umowy za nieruchomość zamienną; ust. 3 – tryb wzywania ustali Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. W przypadku, gdy zezwolenie na nabycie (art. 5) obejmuje większą liczbę nieruchomości, położonych na terenie jednej gminy (miasta), jak również w przypadkach, kiedy miejsce zamieszkania właściciela nie jest znane, Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego może ustalić, że wezwanie będzie dokonane za pomocą obwieszczeń publicznych we właściwej gminie (mieście); ust. 4 - jeżeli w terminie 15-dniowym od doręczenia wezwania, o którym mowa w ust. 1, lub dokonania obwieszczenia, o którym mowa w ust. 3, nie zostanie zawarta umowa sprzedaży albo zamiany lub umowa przedwstępna w przedmiocie sprzedaży lub zamiany nieruchomości, wówczas wykonawca planu może nabyć niezbędną dla realizacji nieruchomość w drodze wywłaszczenia; ust. 5 - wywłaszczenie, przewidziane w ust. 4, może polegać na odjęciu prawa własności lub odjęciu, ustanowieniu bądź ograniczeniu praw rzeczowych ograniczonych na nieruchomości. W sprawie kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym wykonawca narodowych planów gospodarczych, powołując się na zezwolenie z [...] kwietnia 1954 r. i stosując się do dyspozycji powyższej regulacji prawnej, skierował do T. Z. (za potwierdzeniem odbioru) oraz do spadkobierców B. S. (w trybie ogłoszenia wywieszonego od [...] kwietnia do [...] maja 1954 r. w Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. – zgodnie z treścią zezwolenia z [...] kwietnia 1954 r.) wezwania z [...] kwietnia 1954 r., w których zwrócił się o z wnioskiem o nabycie części nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], ozn. jako parcela nr [...], niezbędnej dla realizacji narodowych planów gospodarczych, w terminie 15-dniowych od daty doręczenia wezwania. Spadkobiercy B. S. nie odpowiedzieli na powyższe wezwanie. Również na powyższe wezwanie (doręczone [...] kwietnia 1954 r. – co wynika z treści decyzji z [...] marca 1956 r.) nie odpowiedział T. Z. (co z kolei wynika z pisma z [...] stycznia 1956 r.). W wezwaniach wprawdzie nie wskazano konkretnej ceny odstąpienia nieruchomości, niemniej podano, że cena zostanie określona na podstawie art. 28 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. i zatwierdzona przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P., co w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2008 r. (sygn. akt 1 OPS 2/08, publ. ONSAiWSA 2008/5/76) nie mogło być rozważane w kategoriach rażącego naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu z 1949 r. i prowadzić do stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego. Dalej organy uznały, że wywłaszczona część parceli nr [...] oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] m² nie stanowiła gospodarstwa rolnego, czyli nie kwalifikowała się do jednej z kategorii określonych w art. 30 ust. 1 dekretu, tym samym wezwanie do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości nie musiało zawierać dodatkowo wyrażenia gotowości zawarcia umowy za nieruchomość zamienną. Sąd uznanie to, w świetle poniższych wskazań oraz nałożonego na organ obowiązku ponownej oceny tego elementu postępowania wywłaszczeniowego wynikającego z wyroku z 6 kwietnia 2005 r., uznał za prawidłowe. W tym uznaniu najistotniejsze i znamienne dla oceny spełnienia dyspozycji art. 8 ust. 2 w zw. z art. 30 ust. 1 dekretu, było wskazanie organów, że wywłaszczeniem objęto jedynie część parceli nr [...] o pow. [...] m2, położonej w P. przy ul. [...], z ogólnej pow. [...] m². Zgodnie z art. 30 ust. 1 dekretu, jeżeli wywłaszczona nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne, wywłaszczający obowiązany był zaoferować tytułem odszkodowania nieruchomość zamienną. Natomiast, jeżeli przedmiotem wywłaszczenia miała być (i ostatecznie była) tylko część gospodarstwa rolnego, to nie można było uznać, że wywłaszczeniu podlegało gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 30 ust. 1 dekretu (pod. Wyrok NSA z 13.03.2014 r., sygn. akt I OSK 1845/12, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo organy wskazały na treści: odwołania T. Z. z [...] stycznia 1956 r. - z którego wynika, iż T. Z. nie prowadził na przedmiotowej nieruchomości działalności rolniczej, przejawiając jedynie zamiar jej prowadzenia w przyszłości. W tym czasie zajmował się "wytwarzaniem aromatów i esencji owocowych"; pisma Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Handlu Odzieżą w P. z [...] stycznia 1956 r. – z którego wynika, że T. Z. nie był rolnikiem lecz przemysłowcem i że parcela podlegająca wywłaszczeniu nie stanowiła gospodarstwa rolnego i była niezabudowana.; protokołu z [...] maja 1954 r. - z którego wynika, iż ww nieruchomość była użytkowana przez A. N., a nie przez jej właścicieli. Skoro wywłaszczona działka nie należała do kategorii nieruchomości uprzywilejowanych, za które należało obligatoryjnie zaoferować nieruchomość zamienną, to nie można uznać, aby w tym zakresie doszło do rażącego naruszenia ww przepisów dekretu.

Po czwarte, stosownie do art. 17 ust. 1 dekretu z 1949 r., wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie. Wniosek składało się do prezydium wojewódzkiej rady narodowej. We wniosku – jak stanowił art. 17 ust. 2 dekretu z 1949 r. – należało: 1) wskazać nieruchomość, której wniosek dotyczy, 2) wymienić powierzchnię całej nieruchomości oraz powierzchnię jej części, przeznaczonej do wywłaszczenia, z powołaniem się na plan sytuacyjny, jak również opisać ogólnie to, co się na nieruchomości znajduje, 3) wymienić właściciela nieruchomości oraz wskazać - jeżeli jest znane - jego miejsce zamieszkania, 4) wskazać, na czym ma polegać wywłaszczenie, 5) wskazać w sposób ogólny cel wywłaszczenia. Do wniosku – zgodnie z art. 17 ust. 3 dekretu z 1949 r. – należało dołączyć: 1) zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, 2) dowód wezwania właściciela stosownie do art. 8, 3) plan sytuacyjny nieruchomości z oznaczeniem granic powierzchni, przeznaczonej do wywłaszczenia, 4) poświadczony odpis z księgi wieczystej, stwierdzający prawo własności nieruchomości, albo - jeżeli nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej lub księga wieczysta zaginęła - odpis dokumentu ze zbioru dokumentów, stwierdzającego prawo własności nieruchomości, poświadczony przez właściwy sąd powiatowy z zaznaczeniem, że stwierdza on prawo własności nieruchomości według stanu zbioru dokumentów na dzień wydania odpisu, 5) jeżeli nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej i nie jest dla niej prowadzony zbiór dokumentów - zaświadczenie właściwego sądu powiatowego, stwierdzające tę okoliczność. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 dekretu z 1949 r. i wniosku z [...] maja 1954 r. wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło na wniosek Centrali Odzieżowej Biura Wojewódzkiego w P., czyli podmiotu ubiegające się o wywłaszczenie, złożony do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. We wniosku – zgodnie z dyspozycją art. 17 ust. 2 dekretu z 1949 r. - wskazano, że chodzi o nieruchomość położoną w P. przy ul. [...], obejmującą parcelę [...] o ogólnej powierzchni [...] ha, zapisaną w ks. wieczystej nieruchomości [...] tom [...] wykaz [...] obecnie Kw. nr [...], o powierzchni ca. [...] ha oznaczoną na załączonym planie sytuacyjnym, będącą własnością T. Z. zam. w P. przy ul. [...] i spadkobierców B. S., którzy przebywają za granicą; wywłaszczenie ma polegać na odjęciu prawa własności dla realizacji narodowych planów gospodarczych pod budowę Hurtowej Bazy Zaopatrzenia wnioskodawcy. Z treści wniosku z [...] maja 1954 r. wynika, że załączono do niego: zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z [...] kwietnia 1954 r., plan sytuacyjny nieruchomości, poświadczony odpis księgi wieczystej, odpis pisma do T. Z., pocztowe poświadczenie doręczenia pisma do odstąpienia nieruchomości i pismo do spadkobierców B. S. – czyli łącznie 6 załączników odpowiadających wyżej przytoczonej treści normy art. 17 ust. 3 dekretu z 1949 r. Powyższe świadczy, że wniosek zawierał wszystkie niezbędne i wymagane prawem elementy oraz załączniki. Zatem słusznie organ stwierdził, że w przedmiotowym postępowaniu wywłaszczeniowym nie naruszono rażąco art. 17 dekretu. Po piąte, odparcia wymaga zarzut skargi jakoby w sprawie doszło do błędnego uznania prawidłowości zawiadomienia właścicieli nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, w konsekwencji prawidłowego zastosowania w kontrolowanym postępowaniu wywłaszczeniowym art. 18 ust. 1 dekretu. Jak stanowił art. 18 ust. 1 dekretu, prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiało właściciela nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Odpis zawiadomienia wywieszano na tablicy ogłoszeń właściwej gminnej (miejskiej) rady narodowej. I tak, zgodnie ze wskazaniem organu w archiwalnych aktach sprawy znajduje się zawiadomienie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z [...] czerwca 1954 r. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Z adnotacji na nim widniejącej wynika, że jego wywieszenie na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Poznaniu nastąpiło w dniu [...] czerwca 1954 r., zaś zdjęcie w dniu [...] lipca 1954 r. Po szóste, słusznie organ zauważył, że z archiwalnych akt sprawy nie wynika, aby podmioty zainteresowane zgłosiły wnioski czy sprzeciwy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P., zatem orzeczenie z 1955 r. mogło zapaść bez rozprawy. Stosownie bowiem do art. 21 ust. 3 dekretu z 1949 r., w przypadku gdy wniosków lub sprzeciwów nie zgłoszono, orzeczenie może zapaść bez rozprawy. Oznacza to, że w postępowaniu nieważnościowym nie doszło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 20 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 21 ust. 1 dekretu. Po siódme Sąd stwierdza, że nie doszło do naruszenia art. 153 § 1 P.p.s.a. Organy – wbrew twierdzeniu skarżących – nie poczyniły ustaleń i nie dokonały oceny poszczególnych aspektów sprawy w sposób sprzeczny z oceną prawną i wskazaniami wyrażonym w wyroku Sądu z 6 kwietnia 2005 r. Jedynie zauważyć należy, że organy w obecnie kontrolowanym przez Sąd postępowaniu nieważnościowym bazowały na materiale dowodowym postępowania wywłaszczeniowego uzupełnionym w 2011 r., czyli po wyroku z 6 kwietnia 2005 r. I w świetle tego materiału utraciło aktualność wskazanie ówcześnie orzekającego Sądu, że wezwanie w trybie art. 8 dekretu nie zostało skierowane do obu współwłaścicieli wywłaszczanej nieruchomości (zawiadomienia z [...] kwietnia 1954 r. skierowane do T. Z. i spadkobierców B. S.).

Po ósme Sąd nie stwierdził zarzucanego – rażącego - naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., ani naruszenia mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew argumentacji skarżących organ wnikliwie rozważył i uwzględnił w rozstrzygnięciu wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, a w konsekwencji dokonał prawidłowego rozpoznania sprawy. Ustalone stanowisko uzasadnił w sposób odpowiadającym wymogom wynikającym z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a. Wszystko to oznacza, że nie można było skutecznie postawić organom nie tylko zarzutu rażącego naruszenia art. 156 § 1 K.p.a. jak wywodzili skarżący, ale nawet naruszenia mającego wpływ na wynik sprawy przez uznanie, że decyzja Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z [...] marca 1956 r. i poprzedzające ją orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z [...] grudnia 1955 r. nie są dotknięte wadą nieważności. W świetle powyższego nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z 1956 r. i orzeczenia z 1955 r., w szczególności z powołaniem się na przesłankę wydania tych aktów z rażącym naruszeniem prawa. Organ słusznie wywiódł, że tak kwalifikowaną wadą nie są dotknięte badane akty, dowodząc, że nie istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią zastosowanych wówczas przepisów prawa a rozstrzygnięciami objętymi decyzją z 1956 r. i orzeczeniem z 1955 r., jak również brak podstaw do przyjęcia, że doszło do zaistnienia innej podstawy nieważnościowej z art. 156 § 1 K.p.a., która przemawiałaby za stwierdzeniem nieważności decyzji z 1956 r. i orzeczenia z 1955 r. Przedstawiona ocena prawna dała podstawy do uznania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji, tym samym nieuwzględnienia skarg. W tym stanie rzeczy Sąd - na mocy art. 151 P.p.s.a. - oddalił skargi.