Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1375/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Podatkowe postępowanie
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2a,  art. 124
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 33 ust. 4, art. 33a ust. 1-2b i  ust. 6-9
journal: Dz.U. 2018 poz 2174
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jedn.
article: art. 73
journal: Dz.U. 2018 poz 167
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz (autor uzasadnienia) Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Protokolant asystent sędziego Dorota Onyśk po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zarządcy Masy Sanacyjnej A. S.A. w restrukturyzacji w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 1898/19 w sprawie ze skargi Zarządcy Masy Sanacyjnej A. S.A. w restrukturyzacji w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2019 r. nr 1401-IOC.4103.178.2019 w przedmiocie zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. S.A. w Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. V.S.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie), wyrokiem z 10 marca 2020 r., sygn. V SA/Wa 1898/19, oddalił skargę Zarządcy Masy Sanacyjnej A. S.A. w restrukturyzacji w Z. (dalej zwanego zarządcą sanacyjnym lub skarżącym kasacyjnie), na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (DIAS) z dnia 12 sierpnia 2019 r., nr 1401-IOC.4103.178.2019, w przedmiocie zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym.

Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie wniósł zarządca sanacyjny spółki, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej zwanej P.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego:

1. poprzez błędną wykładnię art. 33a) ust. 1 - 2b; ust. 6 - 9; w zw. z art. 33 ust. 4 ustawy o VAT (ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm.)

- polegającą na twierdzeniu, że oświadczenia złożone przez podatnika zgodnie z art. 33a) ust. 2a) ustawy o VAT mają termin ważności wynoszący 6 miesięcy, analogicznie jak zaświadczenia, o których mowa w art. 33a) ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT oraz że nie wystarczy, że podatnik "złożył" takie oświadczenia, lecz powinien je "składać" co 6 miesięcy, a w konsekwencji, jeśli po "upływie" tego "terminu" podatnik ponownie nie złoży takich oświadczeń, traci możliwość rozliczania VAT z tytułu importu towarów na podstawie art. 33a) ustawy o VAT i powinien rozliczać VAT na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy o VAT,

oraz

- polegającą na twierdzeniu, że oświadczenie o "braku zaległości we wpłatach" poszczególnych podatków oznacza "brak zaległości podatkowych", a w konsekwencji, jeśli podatnik posiada zaległości podatkowe, ale nie podlegające wpłacie (np. ze względu na to, że zostały one określone decyzją organu pierwszej instancji, która nie jest wykonalna albo ze względu na pozostawaniu przez podatnika w postępowaniu restrukturyzacyjnym), to oświadczenia podatnika o braku zaległości we wpłatach podatków należy uznać za nieprawdziwe,

2. poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 33 ust. 4, w zw. z art. 86 ust. 1, art. 99 ust. 1, art. 167 w zw. z art. 211 i art. 273 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dyrektywa VAT) i w zw. z art. 53 § 4 Ordynacji podatkowej (ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 800, ze zm.) oraz w zw. art. 33 ust. 4 Konstytucji RP:

- poprzez uznanie, że importer zobowiązany do stosowania art. 33 ust. 4 ustawy o VAT pozostaje w zwłoce również po 25 (dwudziestym piątym) dniu miesiąca następnego po powstaniu zobowiązania podatkowego i powinien płacić odsetki również obliczone za czas następujący po tym dniu, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tych przepisów polega na tym, że nawet jeśli importer zastosowałby art. 34 ust. 4 ustawy o VAT (czyli np. sprowadziłby towar 1 stycznia i zgodnie z tym przepisem zapłaciłby VAT od importu 11 stycznia), to i tak podatek ten podlegałby odliczeniu w deklaracji składanej do 25 dnia następnego miesiąca (czyli w powyższym przykładzie 25 lutego) i odsetki nie powinny być naliczane od 26 dnia następnego miesiąca po dacie płatności VAT w imporcie towaru, skoro Skarb Państwa nie dysponował należną kwotą podatku jedynie do 25 dnia następnego miesiąca; w konsekwencji naliczanie odsetek od zaległości podatkowych również od 26 dnia następnego miesiąca (zamiast tylko do dnia 25 tego miesiąca) jest sprzeczne nie tylko z art. 53 § 4 Ordynacji, ale też ze wskazanymi wyżej przepisami Dyrektywy VAT oraz Konstytucji RP, jako naruszające w szczególności zasadę neutralności i proporcjonalności VAT,

oraz

- poprzez twierdzenie, że w takim przypadku kwota odsetek od zaległości podatkowej powinna być ustalona w odrębnym postępowaniu - co dodatkowo narusza zasadę neutralności VAT dla podatnika - i będącą jej elementem zasadę proporcjonalności - zmuszając go do prowadzenia dwóch postępowań administracyjnych (tj. o prawidłowość stosowania uproszczonej procedury obliczania VAT z tytułu importu towarów oraz o wysokość odsetek), mimo że od rozstrzygnięcia sporu o możliwość stosowania uproszczonej procedury obliczania VAT importowego zależy rozstrzygnięcie kwestii odsetek, a ponadto w zależności od pierwszego postępowania może się okazać, że drugie jest bezprzedmiotowe, podczas gdy zasada neutralności VAT dla podatników wymaga, by podatnik nie ponosił jakichkolwiek ciężarów podatku VAT oraz aby obciążenia te (np. w postaci odsetek) uwzględniały zasadę proporcjonalności.

Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarządca masy sanacyjnej zarzucił WSA w Warszawie naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, pomimo iż do wydania przedmiotowych decyzji doszło z naruszeniem przepisów postępowania tj.:

a) art. 120, 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 125, art. 180, 187, 191, art. 299c) i art. 306d) Ordynacji podatkowej poprzez żądanie spełnienia wymogów nieznanych ustawie w postaci żądania powielania co 6 miesięcy złożonych przez spółkę oświadczeń, mimo, że nie zaistniały okoliczności wykluczające prawdziwość treści oświadczeń spółki z dnia 21 marca 2017 r. oraz pomimo tego, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie dysponował pismem spółki z dnia 28 sierpnia 2017, stanowiącym odpowiedź na wezwanie Dyrektora Izby w związku z prowadzonym przez Dyrektora Izby monitoringiem przestrzegania warunków i kryteriów przez posiadacza pozwolenia na stosowanie procedury uproszczonej, zaś zgodnie z art. 299c) Ordynacji podatkowej pismo spółki z 25 sierpnia 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej powinien przekazać Naczelnikowi MUCS (Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego),

- które to okoliczności utwierdziły spółkę w przekonaniu o bezterminowości raz złożonych oświadczeń, o których mowa w art. 33a) ust. 2a) oraz o możliwości stosowania przez spółkę art. 33a) ustawy o VAT - aż do momentu zablokowania spółce tej możliwości w dniu 30 stycznia 2018 r. (mimo, że wg organów administracji "ważność" ww. oświadczeń spółki wygasła już 21 września 2017 r.).

b) art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 210 § 1 pkt 6, art. 120, art. 121 § 1 i § 2, art. 124 i 127 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji - mimo że decyzja organu pierwszej instancji:

- zawierała błędną informację o konieczności zapłaty odsetek od zaległości podatkowych do dnia faktycznej wpłaty podatku VAT z tytułu importu (zamiast informacji o konieczności ich wpłaty jedynie do 25 dnia miesiąca następnego);

- nie zawierała wyjaśnienia prawnego, dlaczego wg organu pierwszej instancji odsetki powinny być obliczone po ww terminie - mimo, że tylko do tego dnia Skarb Państwa nie dysponował kwotą podatku VAT z tytułu importu,

- nie zawierała informacji, że kwota odsetek od zaległości podatkowej - zwłaszcza w wysokości wskazywanej przez spółkę - powinna być ustalona w odrębnym postępowaniu i spółka powinna prowadzić równolegle dwa spory, tj. o stosowanie uproszczonej procedury rozliczania VAT należnego z tytułu importu towarów oraz o sposób obliczania odsetek.

zatem wobec powyższych uchybień organ odwoławczy powinien był, na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej, uchylić decyzję organu pierwszej instancji co najmniej w części dotyczącej sposobu obliczania odsetek za okres do 25 dnia miesiąca następnego, a nie do dnia faktycznej wpłaty oraz poinformować MUCS o konieczności wydania postanowienia o sposobie rozliczenia wpłaconych kwot na poczet zaległości głównej i odsetek, by podatnik mógł to postanowienie zaskarżyć, wdając się w ten sposób w drugi, równoległy spór o sposób obliczania odsetek - albo DIAS (a wcześniej MUCS) powinni byli poinformować spółkę o konieczności podjęcia kroków prawnych, które doprowadzą do wydania takiego postanowienia i zmuszą podatnika do równoległego prowadzenia sporu o odsetki; w konsekwencji WSA powinien był dostrzec te uchybienia i uchylić decyzję DIAS rozstrzygnięcie dotyczące materii, której wg WSA decyzja obejmować nie powinna, czyli dotyczącej sposobu obliczania odsetek od zaległości podatkowych, skoro wg WSA ma to być przedmiotem odrębnego postępowania w ramach zażalenia na postanowienie - zwłaszcza że takowe nie zostało wydane, co jest WSA wiadome

c) art. 210 § 1 pkt 6, § 4 w zw. z art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez faktyczny brak uzasadnienia, polegający na faktycznym nieodniesieniu się do twierdzeń strony na gruncie wykładni art. 33a) ust. 2a) ustawy o VAT (poza stwierdzeniem, że spółka nie ma racji, bez podjęcia próby wykazania nietrafności interpretacji tego przepisu prezentowanej przez Spółkę) oraz na gruncie art. 53 § 4 Ordynacji podatkowej odnośnie sposobu naliczania odsetek,

d) art. 2a) Ordynacji podatkowej, poprzez rozstrzyganie nie dających się usunąć wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść podatnika,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7 P.p.s.a., w ten sposób, że WSA, nakazując prowadzenie odrębnego postępowania w sprawie ewentualnych odsetek od zaległości podatkowej i terminu, za który miałyby być obliczone, opowiada się za koniecznością odrębnego postępowania, które musiałoby być zawieszone albo jeszcze na etapie postępowania administracyjnego albo na etapie postępowania sądowego, gdyż rozstrzygnięcie sporu o odsetki, w tym ewentualnie o termin, do którego powinny być obliczane (jeśli byłyby należne) zależałoby bezpośrednio od rozstrzygnięcia przez NSA sporu o możliwość stosowania przez spółkę uproszczonej procedury rozliczania VAT należnego z tytułu importu towarów;

- art. 134 § 2 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku na niekorzyść strony skarżącej - w części, w której WSA twierdzi, że organ podatkowy powinien był wydać odrębne postanowienie dotyczące sposobu obliczania odsetek od zaległości podatkowych, by spółka mogła prowadzić odrębny spór w tym zakresie, podczas gdy decyzja DIAS, ani poprzedzająca ją decyzja MUCS, nie zawiera nakazu prowadzenia przez spółkę odrębnego postępowania o sposób obliczania odsetek od zaległości podatkowych, lecz zawiera rozstrzygnięcie również w części dotyczącej sposobu obliczania odsetek, zaś zgodnie z art. 212 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest związany swym rozstrzygnięciem od chwili doręczenia stronie; wobec tego WSA powinien ten spór rozstrzygnąć,

- art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia spółce przyczyn oddalenia skargi, powtarzaniu stanowiska organów podatkowych bez wyjaśnienia spółce, dlaczego WSA uznał je za prawidłowe; brak odniesienia się do argumentów podnoszonych przez spółkę - poza lakonicznym stwierdzeniem o ich nie podzielaniu; roztrząsanie i analizowanie w uzasadnieniu wyroku okoliczności nie podnoszonych ani nie kwestionowanych przez Spółkę i nie mających żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, przywoływaniu orzecznictwa (w tym TSUE) bez wskazania jego związku z przedmiotem sporu, a w konsekwencji jedynie pozorowanie wypełnienia przez WSA obowiązku wskazanego w ww. przepisie;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., polegającą na oddaleniu skargi na decyzję zawierającą liczne naruszenia prawa materialnego i procesowego, wskazane w skardze do WSA, a tym samym niewłaściwe sprawowanie kontroli nad organami administracji.

Na tej podstawie skarżący kasacyjnie zarządca masy sanacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie spraw w całości do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.

W razie uznania, iż nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego – uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi.

Oprócz tego skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania na swoją rzecz i rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że wymagane art. 33a ustawy o VAT spółka złożyła 21 marca 2017 r., co nie jest w sprawie kwestionowane. Art. 33a ust. 2a) stwierdza, że "wymóg złożenia dokumentów, o których mowa w ust 2 pkt 1 uważa się za spełniony również", to oznacza, że wykonanie przez podatnika czynności wskazanych po słowie "również" jest równoznaczne ze spełnieniem wymogów wskazanych w ust. 2 pkt 1. Tą czynnością jest złożenie oświadczeń o tej samej treści - czyli oświadczeń dotyczących braku zaległości podatkowych, zaległości w składkach na ubezpieczenia oraz dotyczących bycia zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT, a nie wymóg składania "nie rzadziej niż co 6 miesięcy" ww. oświadczeń, by zastąpić obowiązek wskazany w ust. 2 pkt 1.

Dalej podkreślono, że pismo spółki z 28 sierpnia 2017, skierowane do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zawierało informacje o braku zaległości podatkowych, o zaległościach kwestionowanych przez Spółkę w ramach postępowań odwoławczych, etc. - czyli informacje, o których mowa w art. 33a) ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT. Zatem, od 28 sierpnia 2017 r. organy podatkowe dysponowały informacjami na temat rozliczeń podatkowych spółki, tyle że organem tym był DIAS. Wobec tego, zgodnie z art, 299c) Ordynacji podatkowej. DIAS powinien był przesłać Naczelnikowi MUCS pismo spółki z 28 sierpnia 2017.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

W myśl art. 193 zd. 2 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 P.p.s.a. Omawiany przepis (art. 193 zd. 2 P.p.s.a.) ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do - niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 P.p.s.a - oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, wobec oddalenia skargi kasacyjnej zarządcy sanacyjnego, w uzasadnieniu swojego wyroku ograniczył się do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.

Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

W myśl przytoczonej wyżej regulacji granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, zakreślają, co do zasady, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, zdefiniowane poprzez wskazanie przez jej autora konkretnych jednostek redakcyjnych przepisów, które jego zdaniem zostały naruszone, a także oparte na tych przepisach twierdzenia, dotyczące mających według skarżącego kasacyjnie miejsce uchybień regulacjom prawa materialnego czy procesowego.

W niniejszym przypadku, w którym brak jest podstaw do stwierdzenia wystąpienia przesłanek nieważności, enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., skarżący kasacyjnie podniósł zarzuty związane zarówno z naruszeniem przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania.

Ze swej istoty zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, co do zasady, winny być rozpoznane w pierwszej kolejności, gdyż ocenę prawidłowości subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przeprowadzić dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. np. wyrok z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, wyrok z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08 – dost. w CBOiS - orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przed przystąpieniem do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, na wstępie niniejszych rozważań zaznaczyć należy, że przedmiotem oceny Sądu I instancji, realizowanej pod kątem legalności, była decyzja w przedmiocie zmiany zgłoszenia celnego, a więc rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu celnym, którego przedmiotem była materia, co do zasady, regulowana przepisami prawa celnego. W związku z tym rozstrzygające sprawę organy, poza aspektami wynikającymi bezpośrednio ze skutków zmiany zgłoszenia celnego, nie zajmowały się więc kwestiami ściśle związanymi z opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług, jak również odsetkami wynikającymi z nieterminowego regulowania tego rodzaju zobowiązań. Jest to zaś o tyle istotne, z punktu widzenia oceny zasadności podniesionych przez skarżącego kasacyjnie zarzutów, że ich autor w znacznej mierze poprzez te zarzuty odnosi się do zagadnień dotyczących materii podatkowej oraz kwestii odsetek. Tak więc już z tego względu podnoszone przez niego tego typu okoliczności nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Podobnie zauważyć także należy, że zarzuty skargi kasacyjnej, zarówno te oparte na naruszeniu przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, stanowią w istocie powtórzenie tych, jakie znalazły się w skardze skierowanej do WSA w Warszawie, na decyzję DIAS. Ich treść jest bowiem w istocie zbieżna, zarówno jeżeli chodzi o rodzaj, jak i zakres, wskazanych jako naruszone przepisów, a także twierdzeń strony, stanowiących ich podstawę. W skardze kasacyjnej dodano jedynie do nich mające wynikowy charakter przepisy P.p.s.a., co nie zmienia w sposób istotny ich treści i znaczenia.

Tego rodzaju cecha podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów nie może pozostać bez wpływu na ocenę ich zasadności, zważywszy zwłaszcza na to, że przedmiotem tejże jest wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego lub wydane przez niego postanowienia, kończące postępowanie w sprawie, skarga zaś dotyczy aktu administracyjnego lub czynności.

Formułując zarzuty naruszenia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie w pierwszej kolejności zarzucił uchybienie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 P.p.s.a, w zw. z regulacjami art. 120, 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 125, art. 180, 187, 191, art. 299c i art. 306d Ordynacji podatkowej, poprzez żądanie spełnienia wymogów nieznanych ustawie, w postaci żądania powielania co 6 miesięcy złożonych przez spółkę oświadczeń.

Jak tu już wyżej stwierdzono, kontrolowana przez WSA w Warszawie decyzja została wydana w postępowaniu celnym, uregulowanym przepisami ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 167, ze zm., dalej zwanej Prawem celnym), a zgodnie z jej art. 73 do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12, art. 141-143, art. 168, art. 170 oraz działu IV rozdziałów 2, 5, 6, 9, 10, 11 - z wyłączeniem art. 200, oraz rozdziałów 21-23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, a do odwołań stosuje się odpowiednio także przepisy art. 140 § 1, art. 162 § 1-3, art. 163 § 2, art. 169 § 1 i 1a, art. 210 § 1 pkt 1-6 i 8 oraz § 2, art. 220-223, art. 226-229, art. 232, art. 233 § 1 i 2, art. 234 oraz art. 234a tej ustawy.

Wśród wskazanych wyżej przepisów, stosowanych odpowiednio w postępowaniu celnym, nie ma art. 120, 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 125 Ordynacji podatkowej, które znajdują się w rozdziale 1 działu IV przedmiotowej ustawy. Do tego rozdziału art. 73 Prawa celnego bowiem nie odsyła. Na tychże regulacjach oparty został zaś analizowany zarzut, w którego treści w ogóle nie wymieniono art. 73 Prawa celnego, co niewątpliwie stanowi istotną jego wadę.

W tym miejscu dodać należy, że poprzez omawiany zarzut skarżący kasacyjnie kwestionuje zasadność żądania od niego wymogów nieznanych ustawie, w odniesieniu do właściwości oświadczenia, o którym mowa w art. 33a ust. 2a ustawy o VAT. Podważanie weryfikacji tych wymogów nie może jednak się odbywać poprzez pryzmat oceny dochowania reguł wynikających z wymienionych w zarzucie regulacji procesowych, a zwłaszcza tych, które się odnoszą do ogólnych zasad postępowania podatkowego czy postępowania dowodowego. Przepisy te nie odnoszą się bowiem do tego rodzaju wymogów, o których wspomina skarżący kasacyjnie, a których postać i znaczenie zostało odrębnie i wyczerpująco uregulowane w art. 33a ust. 2a ustawy o VAT. Ocena tych wymogów jest więc stricte związana jedynie z wykładnią i zastosowaniem regulacji ustawy podatkowej, mającej nie tylko procesowy charakter, jako że w jej następstwie dochodzi do zmiany terminu zapłaty podatku.

Poza tym zarówno należności celne, jak i te wynikające z podatku od towarów i usług, rozliczane są na zasadzie samoobliczenia. Wobec tego, w momencie dokonania importu i złożenia zgłoszenia celnego, które zostało zmienione zaskarżoną decyzją DIAS, zarówno w sprawie celnej, jak i podatkowej nie toczyło się żadne postępowanie. Nie sposób więc mówić w tym czasie o naruszeniu zasad prowadzenia któregokolwiek z nich.

Poprzez omawiany zarzut skarżący kasacyjnie podnosi również to, że DIAS w Warszawie dysponował pismem spółki, datowanym na 28 sierpnia 2017 r., które powinien był przekazać Naczelnikowi MUCS. Dodał również, że złożenie tego pisma wprowadziło spółkę w błąd co do ważności wcześniej złożonych oświadczeń.

Odnosząc się do tych stwierdzeń zauważyć należy, że sam skarżący kasacyjnie przyznał w nich, że odpowiednie oświadczenia, o których mowa w art. 33a ust. 2a ustawy o VAT nie trafiły do Naczelnika MUCS, w wymaganym przez prawo terminie, przez co organ ten, w momencie otrzymania zgłoszenia celnego, o którym mowa w okolicznościach przedmiotowej sprawy, nimi nie dysponował. Oprócz tego nie sposób pominąć tego, że subiektywne odczucie, co do bycia wprowadzonym w błąd, nie jest okolicznością, która miałaby wpływ na ocenę prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych. Z tego więc względu omawiany zarzut uznać należy za niezasadny.

Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 P.p.s.a. w zw. art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 210 § 1 pkt 6, art. 120, art. 121 § 1 i § 2, art. 124 i 127 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji - mimo jej wad, tj. uchybienia obowiązującym przepisom, to również w tym wypadku należy stwierdzić, że zarzut ten jest pozbawiony podstaw. Jak wynika bowiem z jego twierdzeń dotyczy on nie sposobu procedowania Sądu I instancji, ale organu odwoławczego, tymczasem skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym służącym od orzeczeń wojewódzkiego sądu administracyjnego, o czym stanowi art. 173 § 1 P.p.s.a., wobec czego jej zarzuty winny być skierowane przeciwko temu orzeczeniu.

WSA w Warszawie, wydając zaskarżony skargą kasacyjną wyrok, oceniał legalność ostatecznej w administracyjnym toku instancji decyzji, w granicach sprawy, nie rozstrzygał zaś w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji organu I instancji. Z tego już więc tylko względu przedmiotowy zarzut uznać należy za bezprzedmiotowy.

W związku z powyższym wszelkie wady i nieprawidłowości decyzji organu I instancji, obszernie przedstawione w ramach tego zarzutu, uznać należy za niepodlegające ocenie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Na marginesie zauważyć jedynie należy, że zarzut ten skarżący kasacyjnie sformułował jako dotyczący, mających jego zdaniem uchybień przepisom prawa procesowego, tymczasem w ramach jego twierdzeń przytoczył okoliczności związane z wykładnią i zastosowaniem regulacji prawa materialnego. Do takich bowiem zaliczyć należy te odnoszące się sposobu naliczania odsetek. To więc tylko wzmacnia argumentację o wadliwym sformułowaniu przedmiotowego zarzutu, wykluczającym możliwość uznania jego zasadności.

Brak jest także podstaw do uwzględnienia tego zarzutu skargi kasacyjnej, w którym jej autor zarzuca naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 210 § 1 pkt 6, § 4 w zw. z art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez faktyczny brak uzasadnienia (decyzji). W tym wypadku również skarżący kasacyjnie formułując ten zarzut skonstruował go tak, jakby skierowany był on do sposobu procedowania organu, i to I instancji, niemniej jednak, choć to nie zostało wprost wyartykułowane w jego treści, na podstawie motywów uzasadnienia, w którym przedmiotowy zarzut został rozwinięty, można przyjąć, że poprzez niego autor skargi kasacyjnej kwestionuje zaakceptowanie przez Sąd I instancji braków uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

W omawianym zakresie stwierdzić jednak należy, że zarzut ten nie znajduje uzasadnionych podstaw. Wynika to zaś między innymi z tego, że jeden z przepisów, na których został oparty, konkretnie art. 124 Ordynacji podatkowej, w ogóle nie znajduje zastosowania w postępowaniu celnym (co wynika z art. 73 Prawa celnego), a ponadto brak jest podstaw do przyjęcia, iż organ nie ustosunkował się do twierdzeń strony, podnoszonych w trakcie trwania postępowania. To zaś, że nie uznał ich zasadności nie świadczy o tym, że dopuścił się naruszenia prawa procesowego, co Sąd miał, zdaniem skarżącego kasacyjnie, w sposób nieuprawniony zaakceptować.

W tym miejscu przypomnieć ponownie należy, że zasadność wykładni przepisów prawa materialnego czy też prawidłowość ich zastosowania, do czego skarżący kasacyjnie zdaje się zmierzać, nie może być przedmiotem zarzutu skargi kasacyjnej, opartego na twierdzeniach odnośnie naruszenia prawa procesowego.

Podobne uwagi odnieść należy do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 P.p.s.a., w zw. z art. 2a Ordynacji podatkowej, poprzez nierozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości, co do prawa, na korzyść podatnika. W tym wypadku także stwierdzić należy, że tego rodzaju okoliczności, bezsprzecznie związane z wykładnią prawa, nie mogą być rozstrzygane w ramach zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów postępowania, poza tym WSA w Warszawie, zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem dokonał oceny legalności nie decyzji podatkowej, ale celnej, zaś w tego rodzaju postępowaniu art. 2a Ordynacji podatkowej nie znajduje zastosowania. Do odpowiedniego stosowania tej regulacji nie odsyła bowiem art. 73 Prawa celnego.

Za niezasadny uznać należy także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7 P.p.s.a., w którym skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi nakazanie prowadzenia odrębnego postępowania w sprawie ewentualnych odsetek. Wynika to zaś z tego, że skarżący kasacyjnie w tym wypadku, jako naruszony wskazał wyłącznie wynikowy przepis P.p.s.a., stanowiący podstawę uchylenia decyzji w sytuacji stwierdzenia uchybienia przepisom prawa procesowego, a także art. 7 P.p.s.a. statuujący zasadę szybkości postępowania sądowego. Żadna z tych regulacji nie odnosi się zatem do tych zagadnień, do których wprost odwołują się twierdzenia przedmiotowego zarzutu. Przepis art. 7 P.p.s.a. odnosi się do ekonomiki postępowania sądowego, tymczasem skarżący kasacyjnie sugeruje, poprzez swoje twierdzenia, że stanowisko WSA w Warszawie godzi w sprawność i ekonomikę postępowania administracyjnego.

Niezależnie od powyższego dodać również należy, że problematyki dotyczącej rozstrzygania przez właściwe organy w przedmiocie ewentualnych odsetek nie można rozpatrywać z punktu widzenia sprawności postępowania sądowego. Jest to bowiem materia związana z merytoryczną stroną sprawy.

Brak jest także podstaw do uznania zasadności zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 2 P.p.s.a., poprzez wydanie orzeczenia na niekorzyść skarżącego, a to w związku z podnoszonym przez skarżącego stwierdzeniem przez Sąd, że organ podatkowy powinien był wydać odrębne postanowienie dotyczące sposobu obliczania odsetek od zaległości podatkowych, by spółka mogła prowadzić odrębny spór w tym zakresie, podczas gdy decyzja DIAS, ani poprzedzająca ją decyzja Naczelnika MUCS, nie zawiera nakazu prowadzenia przez spółkę odrębnego postępowania o sposób obliczania odsetek od zaległości podatkowych, lecz zawiera rozstrzygnięcie również w części dotyczącej sposobu obliczania odsetek

Odnosząc się do stwierdzeń podkreślić należy, że oceniając legalność decyzji wydanej w przedmiocie zmiany zgłoszenia celnego Sąd związany był granicami sprawy i z tego względu nie mógł zajmować się kwestiami wykraczającymi poza tego rodzaju materię. Tego rodzaju zasadzie Sąd nie uchybił. Zauważyć bowiem należy, że przedmiotem rozstrzygnięcia organów celnych była zmiana zgłoszenia celnego, a w decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy, zamieszczona została jedynie informacja o konieczności zapłaty odsetek, który to obowiązek wynika z przepisów prawa i nie jest związany z potrzebą wydania w tym zakresie odpowiedniego rozstrzygnięcia.

Poza tym do kwestii odsetek Sąd odniósł się jedynie ustosunkowując się do zarzutów i argumentacji skargi. W tej mierze wyjaśnił, niejako poza rozważaniami dotyczącymi rzeczywistego przedmiotu sporu, zasady ich rozliczania. Nie sposób więc mówić o tym, że WSA w Warszawie nakazał organowi przeprowadzenie odrębnego postępowania, rozszerzając jednocześnie jego zakres, na niekorzyść strony.

Tym samym omawiany zarzut nie znajduje uzasadnionych podstaw.

Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia spółce przyczyn oddalenia skargi, powtarzaniu stanowiska organów podatkowych bez wyjaśnienia spółce, dlaczego WSA uznał je za prawidłowe; brak odniesienia się do argumentów podnoszonych przez spółkę - poza lakonicznym stwierdzeniem o ich niepodzielaniu; roztrząsanie i analizowanie w uzasadnieniu wyroku okoliczności nie podnoszonych ani nie kwestionowanych przez Spółkę i nie mających żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, przywoływaniu orzecznictwa (w tym TSUE) na wstępie rozważań w tym przedmiocie przytoczyć należy treść wskazanej przez zarządcę sanacyjnego, jako naruszona regulacji.

I tak, zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Obecnie, zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie nie budzi wątpliwości to, że przedmiotem skutecznego zarzutu kasacyjnego, dotyczącego naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., może być takie sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego sprawy lub uniemożliwia kontrolę instancyjną tego orzeczenia (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 174.). W niniejszym przypadku tego rodzaju sytuacja nie wystąpiła.

Jak wynika z przytoczonego powyżej przepisu, uzasadnienie wyroku powinno zawierać, oprócz tzw. części historycznej, wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku tego rodzaju wymogi spełnia. WSA w Warszawie niewątpliwie bowiem wskazał i wyjaśnił podstawę swojego orzeczenia. Odniósł się bowiem w sposób wyczerpujący do podstaw zmiany zgłoszenia celnego, a także wyjaśnił motywy swojego stanowiska/poglądu na kwestie mające znaczenie, z punktu widzenia tego rodzaju problematyki.

Jeżeli chodzi natomiast o podnoszone przez skarżącego kasacyjnie nieodniesienie się wszystkich jego zarzutów, a ściślej wszelkich argumentów i twierdzeń zamieszczonych w skardze, to w tym zakresie zauważyć należy, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest zobligowany do ustosunkowania się do wszystkich zarzutów skierowanej do niego skargi, ale jedynie do tych, które mają znaczenie, z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. W dodatku nie musi odnosić się do nich w sposób zindywidualizowany. Może to bowiem uczynić łącznie, zajmując stanowisko w zakresie poruszonej w nich problematyki.

W niniejszym przypadku Sąd I instancji ustosunkował się do zarzutów dotyczących bezpośrednio kwestii zmiany zgłoszenia celnego, a także, w ramach rozwinięcia swojej argumentacji, do zagadnień związanych ze sposobem naliczania i rozliczania ewentualnych odsetek, informacja odnośnie zapłaty których znalazła się w decyzji organu I instancji. O ile w tym ostatnim zakresie stanowisko WSA w Warszawie nie jest do końca jasne i precyzyjne, to jednak nie można tego rozpatrywać w kategoriach naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Jak to już bowiem wyżej stwierdzono, odsetki nie były przedmiotem postępowania prowadzonego przez organy, ponadto brak jest podstaw do przyjęcia, że niejasności i nieścisłości w tym względzie, miały jakikolwiek wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zgodnie zaś z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Tak samo jako naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można potraktować zamieszczenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wywodów, które nie miały istotnego znaczenia z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wprost dotyczyły niezwiązanych z nią wprost okoliczności. W tym bowiem wypadku również nie sposób jest stwierdzić związku pomiędzy zamieszczeniem tego rodzaju argumentów w uzasadnieniu, a rozstrzygnięciem sprawy.

W kwestii ostatniego z zarzutów procesowych, dotyczącego naruszenia przepisów postępowania, tj. zarzutu opartego na twierdzeniach odnośnie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., poprzez oddalenie skargi na decyzję zawierającą, zdaniem skarżącego kasacyjnie, liczne naruszenia prawa materialnego i procesowego, wskazane w skardze do WSA, a tym samym niewłaściwe sprawowanie kontroli nad organami administracji, stwierdzić należy, że wadliwość jego skonstruowania wyklucza uznanie jego zasadności. Zarzut ten został bowiem oparty na twierdzeniach odnośnie naruszenia jedynie przepisów wynikowych P.p.s.a., które ze swej istoty nie mogą stanowić samoistnej podstawy zarzutu, bez odniesienia się do innych regulacji, a także przepisu o charakterze ustrojowym (art. 3 § 1 P.p.s.a.), który określa, w sposób ogólny, zakres kognicji sądów administracyjnych. W dodatku, poza powołaniem się na bliżej nieokreślone nieprawidłowości decyzji, zarzut ten nie zawiera żadnego wyjaśnienia na czym te nieprawidłowości miałyby polegać. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny nie może więc ani ustalać, ani domniemywać pełnej jego treści.

Konsekwencją tego rodzaju wad jest uznanie, że zarzut tego rodzaju nie może zostać uwzględniony.

Niezależnie od powyższych rozważań należy zwrócić uwagę, że autor skargi kasacyjnej w ogóle nie wykazał, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika wprost z postanowień art. 174 pkt 2 P.p.s.a.

W okolicznościach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że nie można czynić z aspektów formalnych celu samego w sobie. Procedura jest bowiem jedynie swoistym instrumentarium dla realizacji norm prawa materialnego, co potwierdza właśnie art. 174 pkt 2 P.p.s.a.

Przechodząc do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego również stwierdzić należy, że brak jest podstaw do ich uwzględnienia.

W pierwszym z nich skarżący kasacyjnie zarzucił dopuszczenie się przez Sąd I instancji błędu w zakresie wykładni wykładnię art. 33a ust. 1 - 2b; ust. 6 - 9; w zw. z art. 33 ust. 4, ustawy o VAT w związku z przyjęciem konieczności składania oświadczenia o którym mowa w art. 33a) ust. 2a ustawy o VAT, co 6 miesięcy, w celu zachowania możliwości rozliczania podatku od towarów i usług w sposób o którym mowa w art. 33a ustawy o VAT.

Odnosząc się do tego rodzaju stanowiska stwierdzić należy, że nie znajduje ono uzasadnionych podstaw. Użyty w treści art. 33a ustawy o VAT zwrot "pod warunkiem" wskazuje bowiem w sposób jednoznaczny, że tego typu dokumenty, o jakich mowa w art. 33a ust. 2 i ust. 2a tego, powinny być przedstawione na moment dokonania importu towarów. Spełnienie przedmiotowego warunku dopiero pozwala na zastosowanie mechanizmu rozliczania VAT od importu towarów w ramach deklaracji podatkowej. Dokumenty te podatnik winien przedstawić więc przed dokonaniem rozliczenia, a nie w terminie późniejszym. Wymagane jest przy tym nie tylko ich posiadanie, ale i przedstawienie właściwemu organowi, co jasno wynika z brzmienia przepisu art. 33a ust. 2 ustawy o VAT, który zastosowanie przepisu art. 33a ust. 1 ustawy o VAT uzależnia od spełnienia wymienionych w tym przepisie warunków.

Ustawodawca również w sposób jasny i jednoznaczny stwierdził, w art. 33a ust. 2 ustawy o VAT, że przedstawione właściwemu organowi dokumenty nie mogą być wystawione wcześniej niż 6 miesięcy przed dokonaniem importu. W ust. 2a omawianego przepisu wynika, że równoważne z przedłożeniem dokumentów, o którym mowa w ust. 2 omawianego art. 33a ustawy o VAT jest także złożenie odpowiednich oświadczeń. Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie nie chodzi tu o żadne przedawnienie w prawie, ale o to aby organ celny dysponował "w miarę" aktualnym zaświadczeniem/ oświadczeniem. Według ustawodawcy gwarancję aktualności wypełnia dokument nie starszy niż wystawiony 6 miesięcy przed dokonaniem importu.

Tak więc do przyjęcia dochowania przedmiotowego warunku nie wystarczy przedłożenie jakiegokolwiek dokumentu, ale dokumentu, bądź też odpowiedniego oświadczenia, którego czas wydania (złożenia) został wyraźnie określony, w odniesieniu do czasu dokonania importu. Wobec tego zachowanie prawa do skorzystania z preferencji, o których mowa w art. 33a ustawy o VAT wymaga ponawiania odpowiednich oświadczeń bądź przedłożenia zaktualizowanych dokumentów.

Co zaś się tyczy treści wymaganych przez prawo zaświadczeń, co podniósł skarżący w drugiej części swojego zarzutu, to w tym zakresie zauważyć należy, że skorzystanie z preferencji w zakresie rozliczania VAT, jak to wynika z art. 33a ust. 2 ustawy o VAT zostało wyłącznie uzależnione od złożenia zaświadczenia. Prawa tego ustawodawca nie uzależnił w jakikolwiek sposób od weryfikacji jego treści, zwłaszcza w kontekście istnienia konkretnych zaległości, wynikających z wymagalności zobowiązań publicznoprawnych. Poza tym zaległość podatkowa jest terminem ustawowym, zdefiniowanym w art. 51 Ordynacji, którego naruszenia skarżący kasacyjnie nie podniósł.

Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracyjne, a następnie przyjętych przez Sąd I instancji. Jak trafnie wywiódł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia 19 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 20/22, jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy, tj. zarzutami podniesionymi w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, to zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego ze względu na niewłaściwie ustalony stan faktyczny sprawy są co do zasady zarzutami nieskutecznymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09).

Z uwagi więc na powyższe rozpatrywany zarzut uznać należy za pozbawiony podstaw.

Na marginesie dodać jedynie należy, że istnienie zaległości podatkowych spółki nie może budzić wątpliwości, w kontekście poczynionych w sprawie ustaleń, obejmujących okoliczności związane z wszczęciem i prowadzeniem postępowania sanacyjnego, a także wynikające z później wystawionych zaświadczeń.

W zakresie zarzutu naruszenia art. 33 ust. 4, w zw. z art. 86 ust. 1, art. 99 ust. 1, art. 167 w zw. z art. 211 i art. 273 Dyrektywy 2006/112/WE Dyrektywy \/AT i w zw. z art. 53 § 4 Ordynacji oraz w zw. art. 33 ust. 4 Konstytucji RP stwierdzić należy, że wskazane przez skarżącego kasacyjnie naruszenia przepisy ustawy o VAT nie były przedmiotem zastosowania przez WSA w Warszawie w niniejszej sprawie. W tym względzie po za kolejny przypomnieć należy, że przedmiotem rozstrzygnięcia organów w niniejszej sprawie była zmiana zgłoszenia celnego, a nie rozliczenie przez spółkę podatku od towarów i usług. Takie rozstrzygnięcie było przedmiotem oceny Sądu I instancji. WSA w Warszawie nie zajmował się więc kwestią stosowania art. 33a ust. 4 ustawy o VAT (nie art. 33 ust. 4 jak to wskazuje skarżący kasacyjnie), co zresztą wyraźnie podkreślił w uzasadnieniu wydanego przez siebie wyroku. Przepis art. 33a ust. 4 ustawy o VAT traktuje o kwestii pisemnego zawiadomienia naczelnika urzędu celno-skarbowego oraz naczelnika urzędu skarbowego o zamiarze bądź rezygnacji ze sposobu rozliczania podatku od towarów i usług, o którym w art. 33a ust. 1 ustawy o VAT. Zagadnienie to nie było zaś przedmiotem rozważań ani organu, ani Sądu I instancji. Brak jest również podstaw do przyjęcia, WSA w Warszawie winien był ocenić legalność zaskarżonej decyzji, także z punktu widzenia tej regulacji.

Tym samym WSA w Warszawie nie mógł dopuścić się naruszenia prawa materialnego w tym właśnie zakresie.

Oprócz tego w ramach tego zarzutu, w jego drugiej części, skarżący kasacyjnie podniósł kwestię odsetek i właściwego sposobu ich ustalania. W tym aspekcie nie sposób jednak zauważyć, że żaden ze wskazanych w tym zarzucie przepisów nie odnosi się do problematyki odsetek. To zaś prowadzi do stwierdzenia, że omawiany zarzut, w tym właśnie aspekcie, nie został właściwie sformułowany, gdyż jego twierdzenia nie przystają do wskazanych w nim regulacji.

Z powyższych względów podsumować więc należy, że omawiany zarzut nie znajduje uzasadnionych podstaw.

Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną, jako niezasadną.

Kierując się art. 204 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od spółki na rzecz DIAS kwotę 480 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Kwota ta obejmuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną.


ZDANIE ODRĘBNE

Uzasadnienie zdania odrębnego dotyczącego uzasadnienia wyroku

(art. 137 § 2 p.p.s.a.)

Zaskarżony wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu (art. 184 in fine p.p.s.a.). Skarga kasacyjna nie mogła być skuteczna, ponieważ kasator nie zarzucił Sądowi I instancji naruszenia art. 22 ust. 7 UKC, art. 29 UKC oraz art. 48 UKC, tj. przepisów prawa celnego, na których oparto podstawy decyzji niekorzystnej dla importera (osoby). Ponadto, kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które w postępowaniu w rozpoznawanej sprawie celnej nie miały i nie mogły mieć zastosowania. Z kolei, zarzucając naruszenie art. 191 O.p., kasator nie sprecyzował w formie zarzutu, na czym konkretnie polegało błędne ustalenie przez Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie (naczelnik urzędu celno-skarbowego, przed którym podatnik dokonuje formalności związanych z importem towarów), że w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego organ celny nie był w posiadaniu wydanych nie wcześniej niż 6 miesięcy przed dokonaniem importu dokumentów w postaci zaświadczeń o braku zaległości we wpłatach należnych składek na ubezpieczenie społeczne oraz we wpłatach poszczególnych podatków stanowiących dochód budżetu państwa; potwierdzenia zarejestrowania podatnika jako podatnika VAT czynnego ( art. 33a ust. 2 ustawy o VAT). Ustalenie w tym zakresie, Naczelnik Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie poczynił na podstawie dokumentów przedstawionych przez podatnika, które "utraciły ważność" 21 września 2017 r. Natomiast, importer przedstawiając swoje stanowisko w trybie art. 22 ust. 6 UKC przyznał, że nie przedłożył aktualnych zaświadczeń. W rozumieniu przepisów postępowania, jest to zatem niesporne ustalenie z zakresu faktów, na którym oparto rozstrzygnięcie w sprawie celnej. Brak skonkretyzowanego zarzutu naruszenia art. 191 O.p., a tym samym brak jakiegokolwiek uzasadnienia kwestionowania w skardze kasacyjnej okoliczności przyznanej wcześniej w postępowaniu w sprawie celnej, skutkuje nie podważeniem przez kasatora zasadniczego elementu stanu faktycznego sprawy celnej: importer nie przedstawił naczelnikowi urzędu celno-skarbowego wydanych nie wcześniej niż 6 miesięcy przed dokonaniem importu dokumentów w postaci zaświadczeń o braku zaległości we wpłatach należnych składek na ubezpieczenie społeczne oraz we wpłatach poszczególnych podatków stanowiących dochód budżetu państwa; potwierdzenia zarejestrowania podatnika jako podatnika VAT czynnego.

Z tych powodów, prawidłowe uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno być następujące:

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Spółka dokonała importu towarów objętych zgłoszeniem celnym, w pozycji 1 pole 44 zgłoszenia wpisano krajowy kod informacji dodatkowej 4PL05, deklarując rozliczenie VAT w trybie art. 33a ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. W pozycji 1 pole 47 zgłaszający przy typie opłaty BOO (VAT) podał kwotę VAT i metodę płatności "L" oznaczającą, że ze zgłoszenia celnego nie wynika obowiązek uiszczenia należności i nie towarzyszy temu złożenie zabezpieczenia. W chwili przyjęcia zgłoszenia celnego organ celny nie był w posiadaniu wydanych nie wcześniej niż 6 miesięcy przed dokonaniem importu dokumentów w postaci zaświadczeń o braku zaległości we wpłatach należnych składek na ubezpieczenie społeczne oraz we wpłatach poszczególnych podatków stanowiących dochód budżetu państwa; potwierdzenia zarejestrowania podatnika jako podatnika VAT czynnego ( art. 33a ust. 2 ustawy o VAT). Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a. i oznacza pełne związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, tylko weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Wskazanie podstaw skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze kasacyjnej, co oznacza konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił Sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wskazania, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia tych wymogów, ponieważ kasator zarzucił Sądowi I instancji również naruszenie przepisów postępowania, które w sprawie nie miały zastosowania, ponieważ do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Ordynacja podatkowa wskazane w art. 73 ust. 1 pkt 1), pkt 2) ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne. Nie mają zastosowania w postępowaniu w sprawie celnej przepisy znajdujące się w Dziale III Postępowanie podatkowe ustawy Ordynacja podatkowa. Ponadto, kasator zarzucając naruszenie wielu przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię ("polegającą na twierdzeniu"), nie wskazał w odniesieniu do każdego z nich, na czym konkretnie polegało mylne zrozumienie treści przepisu, mylne odczytanie dyspozycji lub sankcji, nie przedstawił też w odniesieniu do każdego z tych przepisów wykładni prawidłowej. Skuteczną podstawą zarzutów kasacyjnych opartych na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. może być naruszenie wyłącznie takich przepisów prawa materialnego, które zastosował albo miał zastosować organ administracji publicznej. Przepisy zastosowane to te, które zostały powołane w podstawie prawnej decyzji ostatecznej oraz wyjaśnione w uzasadnieniu prawnym z przytoczeniem przepisów prawa (art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 O.p.). W postępowaniu w sprawie celnej (art. 22 ust. 7 UKC), decyzja niekorzystna dla wnioskodawcy określa podstawy, na których ją oparto (...). Kasator nie zarzucił Sądowi I instancji naruszenia art. 22 ust. 7 UKC, art. 29 UKC oraz art. 48 UKC. Wskazane przez kasatora jako naruszone przepisy art. 33 a ust. 1 i 2 ustawy o VAT nie były podstawą prawną decyzji celnej (chociaż powołane zostały w podstawie prawnej obu decyzji; w decyzji organu I instancji wraz z art. 33 ust. 4 ustawy o VAT, jako zastosowane "w związku"). W postępowaniu w sprawie celnej przepis art. 33 a ust. 2 ustawy o VAT nie miał i nie mógł mieć zastosowania, jako podstawa prawna decyzji celnej. Na etapie dokonywania ustaleń faktycznych, organ celny na podstawie posiadanych dokumentów weryfikował jedynie, czy zgłaszający mógł rozliczyć kwotę podatku należnego z tytułu importu towarów w deklaracji podatkowej składanej za miesiąc, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu tych towarów. W tych ramach ustalano, czy zostały spełnione warunki dotyczące zachowania terminu 6 miesięcy przed dokonaniem importu do przedstawienia naczelnikowi urzędu celno-skarbowego zaświadczeń oraz potwierdzenia zarejestrowania podatnika jako podatnika VAT czynnego. Wskazany przepis ustawy podatkowej operuje zwrotem "przedstawienia przez podatnika naczelnikowi urzędu celno-skarbowego", co oznacza że nakłada na podatnika określony obowiązek materialnoprawny, stanowiący podstawę (warunek) do zastosowania ulgi w rozliczeniu VAT. Przepis ten stosuje podatnik, który wypełnia obowiązek ustawowy przez czynność faktyczną "przedstawienia" dokumentów, co w konsekwencji powoduje, że naczelnik urzędu celno-skarbowego, przed którym podatnik dokonuje formalności związanych z importem towarów dysponuje tymi dokumentami, posiada je, może je zweryfikować w trybie art. 48 UKC w odniesieniu do przyjętego już zgłoszenia celnego. W postępowaniu w sprawie celnej naczelnik urzędu celno-skarbowego, przed którym podatnik dokonuje formalności związanych z importem towarów nie stosuje przepisu art. 33 a ust. 2 ustawy o VAT. Po przedstawieniu dokumentów przez podatnika, naczelnik urzędu celno-skarbowego dysponuje tymi dokumentami, posiada je faktycznie poza postępowaniem podatkowym oraz poza postępowaniem w sprawie celnej. Faktyczne zastosowanie tego przepisu przez organ celny polega na czynności technicznej posiadania (przechowywania) dokumentów przedstawionych przez podatnika.

Mając na względzie treść uchwały Pełnego Składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., I OPS 10/09 (treść dostępna na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), oraz to że stan faktyczny sprawy jest niesporny, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał łącznej oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 1 ustawy Prawo celne, ustawa reguluje w zakresie uzupełniającym przepisy prawa unijnego (...) - oraz związane z tym prawa i obowiązki osób, a także uprawnienia i obowiązki organów celnych. Według art. 69 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 69 ust. 2 tej ustawy, organem celnym, stosownie do swojej właściwości, jest: naczelnik urzędu celno-skarbowego - jako organ pierwszej instancji; dyrektor izby administracji skarbowej - jako: organ odwoławczy od decyzji naczelnika urzędu celno-skarbowego, organ pierwszej instancji w sprawach określonych w przepisach prawa celnego oraz przepisach odrębnych, organ odwoławczy od decyzji wydanych przez ten organ w pierwszej instancji, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Organami wyższego stopnia są organy odwoławcze. Natomiast, w artykule 70 ustawy Prawo celne uregulowano właściwość rzeczową dyrektorów izb administracji skarbowej. Z przepisów tych wynika, że decyzję (każdy akt wydany przez organy celne odnoszący się do przepisów prawa celnego zawierający orzeczenie w konkretnej sprawie, który pociąga za sobą skutki prawne dla zainteresowanej osoby lub zainteresowanych osób) może wydać jedynie właściwy miejscowo i rzeczowo naczelnik urzędu celno-skarbowego - jako organ pierwszej instancji. Według art. 33 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, podatnicy (...) są obowiązani do obliczenia i wykazania w zgłoszeniu celnym kwoty podatku, z uwzględnieniem obowiązujących stawek. Jeżeli organ celny stwierdzi, że w zgłoszeniu celnym kwota podatku została wykazana nieprawidłowo, naczelnik urzędu celno-skarbowego wydaje decyzję określającą podatek w prawidłowej wysokości. Po przyjęciu zgłoszenia celnego podatnik może wystąpić do naczelnika urzędu celno-skarbowego o wydanie decyzji określającej podatek w prawidłowej wysokości. Natomiast w art. 33a ust. 2 ustawy o VAT (w brzmieniu obowiązującym do 1 lipca 2020 r.) znajduje się zapis: "naczelnikowi urzędu celno-skarbowego, przed którym podatnik dokonuje formalności związanych z importem towarów". Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa normuje zobowiązania podatkowe, jej przepisy stosuje się do podatków. Organem podatkowym, stosownie do swojej właściwości, jest naczelnik urzędu skarbowego, naczelnik urzędu celno-skarbowego (...) - jako organ pierwszej instancji. Dyrektor izby administracji skarbowej – jako organ odwoławczy odpowiednio od decyzji naczelnika urzędu skarbowego albo naczelnika urzędu celno-skarbowego. Zgodnie zaś z art. 21 § 3, jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, albo powstałego zobowiązania nie wykazano, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Na gruncie VAT (Zasady wymiaru i poboru podatku z tytułu importu towarów), we wskazanych dwóch sytuacjach naczelnik urzędu celno-skarbowego, jako organ podatkowy pierwszej instancji wydaje decyzje podatkowe po wszczęciu postępowania podatkowego z urzędu lub na wniosek podatnika, decyzje określające podatek w prawidłowej wysokości, ponieważ w zgłoszeniu celnym kwota podatku została wykazana nieprawidłowo. Natomiast naczelnik urzędu celno-skarbowego, przed którym podatnik dokonuje formalności związanych z importem towarów (art. 33a ust. 2 ustawy o VAT), jako organ celny pierwszej instancji w trybie bezdecyzyjnym przyjmuje przedstawione przez podatnika dokumenty przed dokonaniem importu. Jest to czynność faktyczna dokonywana poza postępowaniem podatkowym. W tej sprawie naczelnik urzędu celno-skarbowego, jako organ celny pierwszej instancji nie prowadził postępowania podatkowego, w którym byłyby stosowane przepisy ustawy Ordynacja podatkowa oraz przepisy ustawy o VAT, ponieważ w zgłoszeniu celnym w ogóle nie wykazano kwoty podatku. Z tego też powodu naczelnik urzędu celno-skarbowego nie mógł stać się organem podatkowym pierwszej instancji. Postępowanie w sprawie celnej zostało wszczęte przez organ celny bez uprzedniego wniosku zainteresowanej osoby (art. 29 UKC). Przed wydaniem decyzji, która byłaby niekorzystna dla wnioskodawcy, organy celne powiadamiają wnioskodawcę o podstawach, na których zamierzają oprzeć decyzję, dając wnioskodawcy możliwość przedstawienia swojego stanowiska w określonym terminie rozpoczynającym swój bieg z dniem doręczenia powiadomienia lub z dniem uznania go za doręczone. Zgodnie z art. 8 ust.1 RWUKC, powiadomienie, o którym mowa w art. 22 ust. 6 akapit pierwszy kodeksu powinno: zawierać odniesienie do dokumentów i informacji, na podstawie których organy celne zamierzają wydać swoją decyzję; wyznaczać termin, w którym zainteresowana osoba musi przedstawić swoje stanowisko, liczony od dnia otrzymania przez nią tego powiadomienia lub uznania, że otrzymała to powiadomienie (...). Po upływie tego terminu wnioskodawca jest powiadamiany w odpowiedniej formie o wydanej decyzji (art. 22 ust. 6 UKC).

Zgodnie z art. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny, niniejsze rozporządzenie ustanawia unijny kodeks celny (kodeks) określający ogólne przepisy i procedury mające zastosowanie do towarów wprowadzanych na obszar celny Unii lub z niego wyprowadzanych. Nie naruszając prawa międzynarodowego i konwencji międzynarodowych oraz prawodawstwa unijnego w innych dziedzinach, kodeks stosowany jest w sposób jednolity na całym obszarze celnym Unii. Według art. 5 Definicje pkt 39) UKC, "decyzja" oznacza każdy akt wydany przez organy celne odnoszący się do przepisów prawa celnego zawierający orzeczenie w konkretnej sprawie, który pociąga za sobą skutki prawne dla zainteresowanej osoby lub zainteresowanych osób. Zgodnie z art. 22 ust. 7 UKC, decyzja niekorzystna dla wnioskodawcy określa podstawy, na których ją oparto (...). Należy przyjąć, że określenie podstaw decyzji niekorzystnej dla wnioskodawcy to powołanie przepisów celnego prawa materialnego w podstawie prawnej decyzji oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa w uzasadnieniu prawnym. Decyzja Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie określa podstawy, na których ją oparto. Należy wskazać, że skoro zgodnie z art. 73 ust. 1 pkt 2) ustawy Prawo celne, do odwołań stosuje się odpowiednio także przepisy art. 210 § 1 pkt 1-6 i 8 O.p., to przepisy te nie miały zastosowania w postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie. Zgodnie z art. 5 pkt 3) UKC, "kontrole celne" oznaczają określone czynności wykonywane przez organy celne w celu zapewnienia zgodności z przepisami prawa celnego oraz innymi przepisami regulującymi wprowadzanie, wyprowadzanie, tranzyt, przemieszczanie, składowanie i końcowe przeznaczenie towarów przemieszczanych między obszarem celnym Unii a krajami lub terytoriami spoza tego obszaru oraz obecność i przemieszczanie w ramach obszaru celnego Unii towarów nieunijnych i towarów objętych procedurą końcowego przeznaczenia. Według art. 48 UKC, do celów kontroli celnych organy celne mogą weryfikować prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu celnym (...), a także weryfikować istnienie, autentyczność, prawidłowość i ważność wszelkich załączonych dokumentów oraz mogą kontrolować księgowość zgłaszającego i pozostałą dokumentację dotyczącą operacji odnoszących się do towarów lub uprzednich lub późniejszych operacji handlowych związanych z tymi towarami po ich zwolnieniu (...). Zgodnie z art. 77 ust. 1 lit. a), ust. 2, ust. 3 UKC, dług celny w przywozie powstaje w wyniku objęcia towarów nieunijnych podlegających należnościom celnym przywozowym jedną z następujących procedur celnych: dopuszczenia do obrotu, w tym na mocy przepisów o końcowym przeznaczeniu. Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Dłużnikiem jest zgłaszający. W przypadku przedstawicielstwa pośredniego dłużnikiem jest również osoba, na której rzecz dokonuje się zgłoszenia celnego. Według art. 127 ust. 1, ust. 5 UKC, towary wprowadzane na obszar celny Unii obejmuje się przywozową deklaracją skróconą. Przywozowa deklaracja skrócona zawiera dane niezbędne do analizy ryzyka do celów bezpieczeństwa i ochrony. Według art. 172 ust. 1 UKC, zgłoszenie celne spełniające warunki określone w niniejszym rozdziale jest niezwłocznie przyjmowane przez organy celne, jeżeli towary, których dotyczy zostały przedstawione organom celnym. Zgodnie z art. 173 ust. 3 UKC, na wniosek zgłaszającego, w terminie trzech lat od daty przyjęcia zgłoszenia celnego, można wyrazić zgodę na sprostowanie zgłoszenia celnego po zwolnieniu towarów, co umożliwi zgłaszającemu spełnienie obowiązków wynikających z objęcia towarów daną procedurą celną.

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług zawiera Dział VII Zasady wymiaru i poboru podatku z tytułu importu towarów. W art. 33 ust. 1 wyrażono zasadę: podatnicy są obowiązani do obliczenia i wykazania w zgłoszeniu celnym kwoty podatku, z uwzględnieniem obowiązujących stawek. Z kolei, w art. 33 a ust. 1 ustawy uregulowano odstępstwo od tej zasady: W przypadku gdy towary zostaną objęte na terytorium kraju procedurą uproszczoną na podstawie wcześniej wydanego pozwolenia i w którym okresem rozliczeniowym jest miesiąc kalendarzowy, podatnik może rozliczyć kwotę podatku należnego z tytułu importu towarów w deklaracji podatkowej składanej za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu tych towarów. Podatnik może rozliczyć kwotę podatku należnego z tytułu importu towarów w deklaracji podatkowej, kiedy spełnione są wszystkie warunki z art. 33a ust. 2 ustawy o VAT. I tak, podatnik przedstawia właściwemu naczelnikowi urzędu celno-skarbowego dokumenty wydane nie wcześniej niż 6 miesięcy przed dokonaniem importu: zaświadczenia o braku zaległości we wpłatach należnych składek na ubezpieczenie społeczne oraz we wpłatach poszczególnych podatków stanowiących dochód budżetu państwa (przekraczających odpowiednio 3%); potwierdzenia zarejestrowania podatnika jako podatnika VAT czynnego. Przedstawienie tych dokumentów może zastąpić złożenie przez podatnika oświadczeń o tej samej treści pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 5 pkt 2) UKC nie są przepisami prawa celnego, ponieważ nie mieszczą się w katalogu tam wskazanym. Na gruncie UKC, "formalności celne" oznaczają wszystkie operacje, które muszą zostać załatwione przez daną osobę i przez organy celne w celu zapewnienia zgodności z przepisami prawa celnego. Zaś "zgłoszenie celne" oznacza czynność, przez którą osoba w wymaganej formie i w określony sposób wyraża zamiar objęcia towaru określoną procedurą celną, wskazując w stosownych przypadkach wszelkie szczegółowe ustalenia, które mają mieć zastosowanie.

Obowiązek podatkowy z tytułu importu towarów powstaje z chwilą powstania długu celnego, który powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego, a dłużnikiem jest zgłaszający, który dokonał przywozu towarów z terytorium państwa trzeciego na terytorium Unii Europejskiej. Jako podatnik decyduje o tym, w jaki sposób rozliczy kwotę podatku należnego z tytułu importu towarów: obliczy ją i wykaże w zgłoszeniu celnym; rozliczy kwotę podatku należnego z tytułu importu towarów w deklaracji podatkowej składanej za miesiąc kalendarzowy, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu tych towarów. Ta druga forma rozliczenia podatku jest szeroko rozumianą ulgą, z której podatnik może skorzystać ("podatnik może rozliczyć kwotę podatku należnego z tytułu importu towarów w deklaracji podatkowej"). Na gruncie prawa podatkowego przyjmuje się, że skorzystanie z ulgi podatkowej może nastąpić tylko i wyłącznie, kiedy spełnione są wszystkie warunki jej zastosowania. W tym wypadku, zgłaszający (importer towarów) jest odpowiedzialny za prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu celnym. Nie obliczenie i nie wykazanie w zgłoszeniu celnym kwoty podatku należnego z tytułu importu towarów jest dopuszczalne tylko wówczas, kiedy w dniu powstania obowiązku podatkowego z tytułu importu towarów podatnik może skorzystać z ulgi, ponieważ spełnił wszystkie wymogi ustawowe. Jeśli tych wymogów nie spełnił oraz nie obliczył i nie wykazał w zgłoszeniu celnym kwoty podatku należnego z tytułu importu towarów, to w rozumieniu art. 48 UKC, zgłoszenie celne nie jest prawidłowe i kompletne co do informacji w nim podanych. W tej sprawie bezspornym jest, że podatnik w zgłoszeniu celnym zadeklarował rozliczenie VAT w trybie art. 33a ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Tym samym, dokonał czynności, przez którą w wymaganej formie i w określony sposób wyraził zamiar objęcia towaru określoną procedurą celną, wskazując jednocześnie szczegółowe ustalenie, które miało mieć zastosowanie do rozliczenia VAT. Ponadto bezspornym jest, że w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego właściwy naczelnik urzędu celno-skarbowego nie dysponował przedłożonymi przez podatnika dokumentami "wydanymi nie wcześniej niż 6 miesięcy przed dokonaniem importu." Tych ustaleń faktycznych organy celne dokonały w trybie kontroli celnej polegającej na weryfikacji prawidłowości i kompletności informacji podanych w zgłoszeniu, oraz istnienia, autentyczności, prawidłowości i ważności dokumentów. W rozumieniu art. 5 pkt 39) UKC, zachodziła zatem konieczność wydania bez uprzedniego wniosku zainteresowanej osoby decyzji niekorzystnej dla importera określającej podstawy, na których ją oparto. Organy celne unieważniają decyzję korzystną dla posiadacza decyzji, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki: decyzja została podjęta na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych informacji; posiadacz decyzji wiedział lub powinien był wiedzieć, że informacje są nieprawidłowe lub niekompletne; decyzja byłby inna, gdyby informacje były prawidłowe i kompletne. Należy wskazać, że w UKC nie przewidziano instytucji sprostowania zgłoszenia celnego z urzędu. Zgodnie z art. 129 UKC, zgłaszający, na wniosek za zgodą organów celnych może po złożeniu deklaracji przywozowej skróconej sprostować jedną lub kilka jej danych, jeśli towary nie zostały jeszcze przedstawione organom celnym. Natomiast, według art. 173 UKC, zgłaszający, na wniosek, za zgodą organu celnego może po przyjęciu zgłoszenia celnego sprostować jedną lub kilka jego danych. Sprostowanie nie może powodować, że zgłoszenie celne będzie dotyczyć towarów innych niż te, których dotyczyło pierwotnie. Sprostowanie nie jest możliwe, jeżeli wnioskowano o nie po tym, jak organy celne: poinformowały zgłaszającego o zamiarze przeprowadzenia rewizji towarów; stwierdziły nieprawidłowość danych zawartych w zgłoszeniu celnym; zwolniły towary.

Zmiana przez organ celny z urzędu danych zawartych w zgłoszeniu celnym w pozycji 1 pole 44 oraz pole 47 (rozliczenie VAT w trybie art. 33a ust. 1 ustawy o VAT; brak obowiązku uiszczenia należności i złożenie zabezpieczenia), w rozumieniu art. 5 pkt 39) UKC, art. 22 ust. 6 i 7 UKC jest decyzją niekorzystną dla osoby (importera), która świadomie złożyła zgłoszenie celne zawierające nieprawidłowe lub niekompletne informacje dotyczące rozliczenia VAT. Decyzja ta niejako unieważnia nieprawidłowe lub niekompletne informacje podane w zgłoszeniu celnym przez osobę odpowiedzialną za prawidłowość i kompletność informacji i wywołuje skutek w postaci zgłoszenia celnego zawierającego prawidłowe i kompletne informacje (zgłoszenie celne byłby inne, gdyby podane informacje były prawidłowe i kompletne).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył przepisów postępowania dokonując kontroli działalności administracji publicznej orzekając w sprawie skargi na ostateczną decyzję celną oraz stosując środek określony w ustawie - oddalenie skargi. Oddalenie skargi było konsekwencją nie stwierdzenia przez Sąd I instancji istnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1) p.p.s.a. Zastosowanie przez wojewódzki sąd administracyjny środka określonego w ustawie przy jednoczesnym nie zastosowaniu innego środka, nie jest naruszeniem prawa o jakim mowa w art. 174 pkt 2) p.p.s.a. Artykuł 151 p.p.s.a. przewiduje ustawowy środek, który jest wynikiem sprawy sądowoadministracyjnej w rozumieniu art. 174 pkt 2) p.p.s.a. stosowanym po zamknięciu rozprawy na etapie wyrokowania. Z tego też powodu zastosowanie tego środka nie może być naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podobnie rzecz się ma jeśli chodzi o art. 141 § 4 p.p.s.a., sąd administracyjny najpierw po zamknięciu rozprawy wydaje wyrok, a potem w ustawowym terminie sporządza jego uzasadnienie. Ponadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył przepisów wskazanych przez kasatora, które w sprawie nie miały i nie mogły mieć zastosowania. W szczególności w postępowaniu w sprawie celnej nie miały zastosowania przepisy ustawy o VAT oraz dyrektywa 2006/112/WE Rady. Dokonując weryfikacji zgłoszenia celnego organy celne jedynie ustalały, czy podatnik w zgłoszeniu celnym podał prawidłową informację, że rozliczy kwotę podatku należnego z tytułu importu towarów w deklaracji podatkowej, ponieważ spełnia wszystkie warunki z art. 33a ust. 2 ustawy o VAT. Wskazana ulga wynika bowiem z mocy prawa, a nie z mocy decyzji podatkowej, skorzystanie z niej jest prawem podatnika. Dokonując ustaleń faktycznych w tym zakresie organy celne badały jedynie, czy faktycznie podatnik mógł skorzystać z ulgi, były to ustalenia z zakresu faktów. Rozstrzygając sprawę co do jej istoty organ administracji załatwia ją według czteroetapowego modelu stosowania prawa: ustalenie normy obowiązującej dla potrzeb rozstrzygnięcia, uznanie za udowodniony faktu na podstawie określonych materiałów i w oparciu o przyjętą teorię dowodów oraz ujęcie tego faktu w języku stosowanej normy, subsumcja faktu pod stosowaną normę prawną, wiążące ustalenie konsekwencji prawnych faktu uznanego za udowodniony na podstawie stosowanej normy prawnej. Podstawą prawną decyzji ostatecznej były omówione już przepisy UKC, a nie przepisy ustawy o VAT. W postępowaniu w sprawie celnej miały odpowiednio zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej wskazane w art. 73 ust. 1 pkt 1) i pkt 2) ustawy Prawo celne. Ustawa Ordynacja podatkowa, która normuje zobowiązania podatkowe, a jej przepisy stosuje się do podatków – w postępowaniu w sprawie celnej nie miała zastosowania, ponieważ naczelnik urzędu celno-skarbowego nie prowadził postępowania, jako organ podatkowy pierwszej instancji. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres tej kontroli określono w art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Na tożsamość sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnym, w tym wypadku sprawy celnej składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Rozpoznawana sprawa jest sprawą celną, z nie podatkową, zastosowanie w sprawie miały przepisy UKC, a także według art. 1 ustawy Prawo celne, jej przepisy w zakresie uzupełniającym przepisy prawa unijnego, w tym Rozdział 6 Postępowanie w sprawach celnych. Przepisy proceduralne regulują tryb postępowania w sprawie celnej i służą realizacji materialnego prawa celnego, przepisy proceduralne nie przesądzają o treści uprawnień lub obowiązków prawnych. Przy braku w przepisach unijnych regulacji proceduralnych państwa członkowskie UE zachowują, zgodnie z zasadą autonomii proceduralnej, uprawnienia do uregulowania tych kwestii, przy zagwarantowaniu praw i zasad płynących z tego prawa, tak by zapewnić pełną skuteczność przepisów prawa Unii Europejskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył prawa celnego akceptując sposób zastosowania przez organy celne obowiązujących przepisów w rozpoznawanej sprawie.

Ze wskazanych powodów złożyłem zdanie odrębne.