Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 363/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 323
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 13 maja 2024 r. nr SKO/RŚ-423/88/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz skarżącej M. K. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej: SKO, organ drugiej instancji) wydana po rozpatrzeniu odwołania M. K. (dalej: strona, wnioskodawczyni, skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta Legnicy z dnia 22 marca 2024 r. (nr DR.5212.157.5.2023/2024.IK) o odmowie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie uregulowań ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Z 2024 r. poz. 323, dalej: u.ś.r.).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 6 listopada 2023 r. strona wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką T. B.

W trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, że matka strony jest osobą rozwiedzioną, mieszka razem z wnioskodawczynią i jej rodziną (mężem oraz dwojgiem dzieci (6 i 15 lat)).Wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, Mąż strony jest zatrudniony na stanowisku operatora wózka widłowego, w systemie dwuzmianowym.

Na podstawie danych podanych w wywiadzie oraz na podstawie dokumentacji medycznej organ pierwszej instancji stwierdził, że T. B. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe. Choruje na POChP, miażdżycę, nadciśnienie tętnicze, osteoporozę, jest po przeszczepie rogówki oka prawego, stan po urazowej enukleacji rogówki oka lewego (ślepota oka lewego). W dniach od 24 do 31 lipca 2024 r. przebywała w M. w L. na Oddziale C., gdzie rozpoznano nieinfekcyjne zaostrzenia POChP i zaostrzenie przewlekłej niewydolności oddechowej I typu.

W toku przesłuchania w dniu 12 stycznia 2024 r. strona podała, że całodobową opiekę nad matką sprawuje od 10 października 2023 r. W okresie poprzedzającym pracowała dorywczo (sprzątanie mieszkań) i opiekowała się matką. Stan matki bardzo pogorszył się po opuszczeniu M. w L., gdzie stwierdzono min. nieinfekcyjne zaostrzenie POChP. Od 10 października 2023 r. matka przeprowadziła się do mieszkania wnioskodawczyni. Zgodnie z oświadczeniem strony, sprawowana przez nią opieka jest absorbująca i całodobowa. Nikt poza wnioskodawczynią nie może zajmować się matką (jeden syn T. B. zginął w wypadku , drugi syn pracuje w kopalni oraz ma małoletnie dzieci).

Po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ pierwszej instancji w decyzji z dnia 22 marca 2024 r. odmówił ustalenia stronie prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organ uzasadniał brakiem wystąpienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a sprawowaną opieką, a także, niespełnieniem warunków z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Zdaniem organu, zarówno z ankiety, przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, jak i dostarczonej dokumentacji medycznej wynika, że matka strony wymaga stałej opieki i pomocy, jednak opieka ta nie jest absorbująca i permanentna.

Odnośnie do tego drugiego warunku organ odnotował, że ustalony u T. B. znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 66 roku życia, zaś niepełnosprawność istnieje od 42 roku życia.

Od tej decyzji strona wniosła odwołanie. W treści odwołania strona zarzuciła, że organ pierwszej instancji różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. ze względu na moment powstania niepełnosprawności, mimo że przepis ten wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Podniosła także zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie wybiórczych ustaleń faktycznych. Jak argumentowała strona, wykonywane przez nią czynności opiekuńcze przy matce nie są zwykłymi czynnościami osób prowadzących gospodarstwo domowe, bowiem czynności te warunkują matce egzystowanie w warunkach godności człowieka. Opieka ta jest opieką stałą i długoterminową, sprawowaną w sposób ciągły i z taką częstotliwością, która stanowi przeszkodę do podjęcia pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Związek pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a zakresem opieki jest bezpośredni i ścisły.

SKO decyzją z dnia 13 maja 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji podzielił zarzut odwołania dotyczący braku podstaw do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w powołaniu na tę część przepisu art. 17 ust.1b u.ś.r., która wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jednocześnie, SKO podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie braku wystąpienia w sprawie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a czynnościami opiekuńczymi jakie strona wykonuje przy matce. Organ drugiej instancji przeanalizował historię życia zawodowego strony zwracając uwagę, że ostatnie oficjalne zatrudnienie strony przed podjęciem opieki nad matką miało miejsce w 2016 r. Strona do 30 listopada 2016 r. była zatrudniona w wymiarze ½ etatu. Stosunek pracy ustał w wyniku upływu czasu na jaki umowa została zawarta. W [...] r. strona urodziła córkę i do 2021 r. zajmowała się jej wychowaniem. Od 2021 r. do 2023 r. wykonywała prace dorywcze (sprzątanie mieszkań i domów). W ocenie organu, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia, że sprawowana przez stronę opieka nad matką jest nie do pogodzenia z wykonywaniem zatrudnienia. W ocenie SKO, wykonując czynności opiekuńcze nad matką strona jest jednocześnie w stanie dysponować czasem, który mogłaby przeznaczyć na aktywność zarobkową. W ramach tej argumentacji organ drugiej instancji wskazał, że większość z czynności opiekuńczych nie wymaga całodobowej, bądź nawet stałej w ciągu dnia obecności strony (przygotowanie ubrań, pomoc w higienie, pomoc w kąpieli, oklepywanie, mierzenie ciśnienia, przygotowanie posiłków, podanie leków, pranie, prasowanie). Z kolei niektóre z czynności opiekuńczych nie muszą być wykonywane codziennie (zakupy, wizyty lekarskie, załatwianie spraw urzędowych). Organ zwrócił nadto uwagę na to, że wykonując czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego strona zaspokaja nie tylko i wyłącznie potrzeby życiowe matki, ale także swojego męża i dzieci. Organ odniósł się także do stopnia samodzielności podopiecznej strony podkreślając, że kontroluje ona swoje potrzeby fizjologiczne, jest samodzielna przy spożywaniu posiłków oraz przy korzystaniu z WC. W odniesieniu do kwestii związanej z samodzielnym poruszaniem się przez T. B. w obrębie mieszkania i poza nim organ odnotował, że do ankiety z dnia 10 stycznia 2024 r. sporządzonej przez pracownika socjalnego strona podała, że matka porusza się przy pomocy sprzętu rehabilitacyjnego, a poza domem korzysta z balkonika. Jak argumentował, również pracownik socjalny podczas wywiadu zauważył, że z matka strony porusza się z trudem. Tymczasem z dołączonej do akt dokumentacji medycznej wynika, że podopieczna wnioskodawczyni samodzielnie zgłaszała się na SOR (samodzielna pod opieką córki – karty informacyjne leczenia z dnia 6 lutego 2023 r. i 24 lica 2023 r.). Także w ankiecie z dnia 30 listopada 2023 r., podpisanej przez stronę i jej podopieczną wynika, że T. B. w domu porusza się samodzielnie a poza domem przy pomocy drugiej osoby.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona zarzuciła decyzji SKO naruszenie:

1. art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. i art. 108 k.p.a. poprzez:

- brak wyczerpującego zebrania i wszechstronnej oceny materiału dowodowego;

- przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób stronniczy;

- nieprawidłowe i niewystarczające uzasadnienie faktyczne decyzji;

2. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię tego przepisu i przyjcie, że zakres czynności opiekuńczych nie koliduje z możliwością podjęcia zatrudnienia.

Wskazując na powyższe strona wniosła o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji;

- zasądzenie od organu na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przesłanki ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego o które to świadczenie wystąpiła strona w związku ze sprawowaną opieką nad matką reguluje ustawa o świadczeniach rodzinnych (dalej: u.ś.r.). Stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. stanowił, że: świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Odwołując się do ratio legis przywołanej regulacji przypomnieć trzeba, że celem tego przepisu jest częściowe wynagrodzenie – poprzez ww. świadczenie – osobom zdolnym do pracy faktu rezygnacji z tego zatrudnienia (lub niepodejmowania zatrudnienia), z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu wskazanym w ustawie. Nie jest to świadczenie adresowane do osoby niepełnosprawnej ale do podmiotu sprawującego opiekę. Nie chodzi tu także o jakąkolwiek opiekę ale taką, której zakres, natężenie, wykluczy możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia.

Z przedstawionych dotychczas uwag wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Analiza istnienia wspomnianego związku przyczynowego - pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją (niepodejmowaniem zatrudnienia) - wymaga oceny i zbadania kilku obszarów. Po pierwsze istotny jest stan zdrowia osoby wymagającej opieki, w tym szczególności ocena zakresu czynności, które faktycznie jest w stanie wykonać samodzielnie, a w jakim wymaga stałej i długotrwałej opieki oraz pomocy innych osób. Przy czym nie oznacza to w żadnej mierze kwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może jednak wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).

Kolejnym elementem podlegającym ocenie na gruncie ww. przepisu jest zakres czynności faktycznie realizowanych przez opiekuna w relacji do możliwości wykonywania pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w każdym przypadku konieczne jest bowiem wyjaśnienie, czy rodzaj bądź ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej.

W ustawie o świadczeniach rodzinnych brak definicji zwrotu "sprawowanie opieki". Zgodnie z wykładnią językową tego zwrotu "sprawowanie" to "sposób zachowania się", zaś "opieka" to "troszczenie się, dbanie o kogoś, doglądanie, pilnowanie kogoś, czegoś." (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003). Zatem chodzi tu o działania, czynności podejmowane względem kogoś, dbałość o kogoś (coś). Przy czym ustawodawca czynnościom tym nadaje dodatkowe cechy odwołując się w przepisie bądź do stopnia niepełnosprawności lub poprzez bezpośrednie wskazanie, że chodzi tu o opiekę stałą lub długotrwałą. Musi być ona zatem systematyczna, świadczona w długim przedziale czasowym, a wskazany w dalszej części zapisu związek przyczynowy dowodzi, że jej zakres winien być na tyle absorbujący aby angażował czas opiekuna w stopniu wyłączającym całkowicie możliwość podjęcia pracy zarobkowej lub rezygnacji z niej. Chodzi tu zatem o sprawowanie opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, dostępny w CBOSA). Świadczenie jest powiązane z tą właśnie okolicznością, rezygnacją z pracy (niepodejmowaniem pracy), nie zaś z samą opieką nad osobą niepełnosprawną. Nie budzi zatem wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo dla osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 8 września 2023 r. (symbol przyczyny niepełnosprawności: 04-0), wydanym na stałe. Zgodnie z treścią tego orzeczenia, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 2 sierpnia 2023 r. T. B. nie pozostaje w związku małżeńskim (jest rozwiedziona), a od października 2023 r. zamieszkuje ze skarżącą oraz mężem córki i wnukami. Jak wynika z akt sprawy, u podopiecznej strony stwierdzono zaostrzenie niewydolności oddechowej I typu, POChP, miażdżycę, nadciśnienie tętnicze oraz osteoporozę. Dodatkowo, cierpi na ślepotę oka lewego oraz jest po przeszczepie rogówki oka prawego. Choroby narządu wzroku stanowią podaną w orzeczeniu przyczynę znacznego stopnia niepełnosprawności T. B. Podczas wywiadu środowiskowego pracownik socjalny stwierdził, że matka strony porusza się z trudem, ma niedowłady kończyn górnych. Z powodu tych niedowładów nie jest w stanie sama przygotować sobie posiłku. Strona asystuje matce przy czynnościach pielęgnacyjnych, toalecie, myciu ciała i ubieraniu się. Jak wynika z ankiety wypełnionej przez stronę w dniu 30 listopada 2023 r., w zakres czynności pielęgnacyjnych wchodzą także czynności z zakresu prowadzenia gospodarstwa domowego (przygotowywanie posiłków, pranie, sprzątanie, prasowanie, mycie okien).

Jak wynika z zaskarżonej decyzji, odmawiając ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organ drugiej instancji argumentował, że ustawodawca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie uzależnił jedynie od tego, czy osoba wymagająca opieki legitymuje się legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami. Jak stwierdził, w grupie osób, które legitymują się wymaganym orzeczeniem o niepełnosprawności znajdują się zarówno takie osoby, które z uwagi na stan zdrowia wymagają stałej. czy też natychmiastowej pomocy opiekuna (który musi wykonywać przy nich pilne, niecierpiące zwłoki czynności), jak i osoby, "które nie wymagają stałej opieki, ale potrzebują opieki długotrwałej, bowiem będąc niezdolne do samodzielnej egzystencji są w stanie samodzielnie funkcjonować kilka godzin dziennie umożliwiając opiekunom zarobkowanie." Jak należy wnioskować z treści zaskarżonej decyzji, zdaniem organu, matka strony jest w stanie funkcjonować w domu kilka godzin dziennie, zaś ustalony w toku postępowania zakres opieki prowadzi, w ocenie tego organu, "do jednoznacznego wniosku, że opiekun nie musi być stale dyspozycyjny dla osoby niepełnosprawnej a zajęcia związane z opieką może realizować także w przypadku podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r."

W ocenie Sądu, pomieszczone w zaskarżonej decyzji wnioski końcowe organu nie zostały poparte wyczerpującą argumentacją, która przekonywałaby o zasadności konstatacji, że sprawowana przez stronę opieka przy matce nie ma charakteru opieki o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 uś.r. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki". Jednakże w orzecznictwie wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1146/20 i wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11; CBOSA). Przy wykładni tej przesłanki należy uwzględnić zawartą na potrzeby ustawy o świadczeniach rodzinnych definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zgodnie z art. 3 pkt 22 ustawy, ilekroć w ustawie mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Jak wynika z zaskarżonej decyzji, organ przyjął, że matka strony jest w stanie samodzielnie funkcjonować kilka godzin dziennie, zaś czas ten skarżąca mogłaby przeznaczyć na zarobkowanie w ramach jednej z form z art 3 pkt 22 u.ś.r. Recz w tym, że w warstwie argumentacyjnej zaskarżona decyzja w sposób bardzo ogólny i nie do końca adekwatny do tego co wynika z materiału dowodowego traktuje o stopniu samodzielności matki skarżącej. Jak czytamy w zaskarżonej decyzji, T. B. jest samodzielna przy spożywaniu posiłków oraz przy korzystaniu z toalety. Tymczasem, kwestia samodzielnego korzystania przez matkę strony nie stanowiła przedmiotu dokładnych ustaleń podczas wywiadu środowiskowego. W ankiecie, jaka została sporządzona w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ogólnie odnotowano, że strona asystuje matce "przy czynnościach pielęgnacyjnych, toalecie, myciu się." Z uwagi na odnotowaną w tej samej ankiecie uwagę pracownika socjalnego, że matka strony porusza się z trudem i ma niedowłady kończyn górnych, kwestia samodzielności podopiecznej strony w zakresie załatwiania spraw fizjologicznych, przyjęta w zaskarżonej decyzji jako bezsporna, może budzić uzasadnione zastrzeżenia jako nie wynikająca wprost z zebranego materiału dowodowego.

Sąd oczywiście dostrzega, że w ankiecie jaką strona wypełniła w związku z ubieganiem się o świadczenie pielęgnacyjne przy pytaniu odnośnie do istnienia ograniczeń w zakresie możliwości zaspokojenia codziennych czynności higienicznych takich jak: korzystanie z toalety zaznaczono "nie ma". Nie mniej, sam ten fakt nie daje podstaw na tym etapie do przyjęcia niebudzącego żadnych wątpliwości wniosku, że matka strony nie potrzebuje pomocy przy korzystaniu z toalety, skoro w sprawie nie zostało zweryfikowane, czy wspomniana asekuracja strony przy toalecie odnosi się jedynie do asekuracji przy dotarciu do toalety, czy też, z uwagi na niedowłady kończyn górnych , matka strony ma problemy także z wykonywaniem innych czynności w toalecie, jak choćby z ubraniem i rozebraniem się. W tym miejscu wypada dodać, że zgodnie z ankietą, czynności w zakresie ubierania i rozbierania, matka strony może wykonać jedynie częściowo samodzielnie. W toku wywiadu środowiskowego pracownik socjalny nie weryfikował tego, w jakim stopniu niedowład kończyn górnych (i czy w ogóle) rzutuje na kwestię samoobsługi matki przy załatwianiu potrzeb fizjologicznych. W sprawie nie poczyniono również ustaleń odnośnie do źródła chorobowego tego niedowładu.

Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei, przepis art. 80 k.p.a. stanowi, że organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Stwierdzone naruszenie przepisów prawa procesowego rzutowało na naruszenie prawa materialnego poprzez przedwczesne uznanie, że strona nie spełnia przesłanek ustawowych do przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnosząc się do wynikających z treści zaskarżonej decyzji wątpliwości organu odnośnie do udzielonych przez stronę informacji o potrzebie korzystania przez matkę ze sprzętu rehabilitacyjnego w obrębie mieszkania wskazać trzeba, że jeśli organ dostrzegł rozbieżności w informacji jakie w tym zakresie udzielił strona, to powinien te rozbieżności wyjaśnić, przeprowadzając np. uzupełniające przesłuchanie strony. Względnie, nakazując ponowne przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w którego by wynikało, czy matka skarżącej korzysta ze sprzętu rehabilitacyjnego w ramach poruszania się w obrębie mieszkania, czy też, wyłącznie korzysta z tego sprzętu poza domem.

Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd stwierdzając naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., a nadto również art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lic ) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) orzekł jak w punkcie I wyroku.

Zawarte w punkcie II wyroku orzeczenie o kosztach postępowania znajduje swoją podstawę prawną w treści art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organy zobowiązane są po myśli art. 153 p.p.s.a. przyjąć stanowisko Sądu wyrażone w sprawie. Ponownie rozpoznając wniosek strony organy obowiązane są dokonać ponownej oceny zebranego materiału dowodowego, którą należy poprzedzić ustaleniami w zakresie wpływu przykurczu kończyn górnych na możliwość stopnia samodzielności matki strony przy załatwianiu potrzeb fizjologicznych.