Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 203/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39 i art. 107 ust. 4 a
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Natalia Paulina Janowicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 maja 2023 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 25 stycznia 2023 r. nr SKO.440/1/2023 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

J. G. (dalej powoływany jako: "Skarżący") w dniu 2 grudnia 2022 r. wystąpił do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o przyznanie pilnej pomocy, wskazując, że zgłasza takie same potrzeby, które wskazał we wniosku z dnia 18 listopada 2022 r.

Decyzją z dnia 21 grudnia 2022r., nr OPS.5012.23.2022 Wójt Gminy W., odmówił przyznania Skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego w żądanym zakresie, tj. na doprowadzenie bieżącej wody do domu, dokończenie wygospodarowanego pomieszczenia na łazienkę i ubikacje, na wymianę dwóch nieszczelnych, spróchniałych ram okiennych, na dojazdy do lekarzy specjalistów na skierowania do poradni specjalistycznych i do lekarza rodzinnego, na zakup potrzebnych leków, na zakup dresu i obuwia do rehabilitacji, na zakup okularów na dojazdy na rehabilitację, na posiłki z programu "Posiłek w szkole i w domu".

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wyjaśnił, że Skarżący w dniu 2 grudnia 2022r. do OPS wpłynął kolejny wniosek J. G. o przyznanie zasiłku w formie pieniężnej na doprowadzenie bieżącej wody do domu, dokończenie wygospodarowanego pomieszczenia na łazienkę i ubikacje, na wymianę dwóch nieszczelnych, spróchniałych ram okiennych, na dojazdy do lekarzy specjalistów na skierowania do poradni specjalistycznych i do lekarza rodzinnego, na zakup potrzebnych leków, na zakup dresu i obuwia do rehabilitacji, na zakup okularów na dojazdy na rehabilitację, na posiłki z programu "Posiłek w szkole i w domu".

W związku z powyższym pracownik OPS, w asyście funkcjonariusza Policji, w dniu 8 grudnia 2022r. udał się do wnioskodawcy w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Skarżący nie wyraził zgody na przeprowadzenie takiego wywiadu środowiskowego. Tymczasem, jak podkreślił organ, asysta Policji była konieczna, ponieważ Skarżący swoim wcześniejszym zachowaniem wzbudził niepokój i stwarzał zagrożenie bezpieczeństwa pracownika socjalnego. W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił, że niewyrażanie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez osoby ubiegające się o świadczenie z pomocy społecznej lub jego aktualizację stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Taka też okoliczność braku współdziałania Skarżącego z organami oraz uniemożliwienia im przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w asyście Policji, zaistniała w przedmiotowej sprawie, stąd też uzasadniona była odmowa przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na wskazane we wniosku z dnia 2 grudnia 2022r. - potrzeby. W podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia organ powołał art. 106 ust. 4 ustawy z 12 marca 2004r. 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021r., poz. 2268 ze zm., dalej w skrócie: "u.p.s.") podkreślając, że decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, który stanowi swoiste postępowanie dowodowe.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący i wniósł od niego odwołanie. W obszernym uzasadnieniu wskazał m.in., że wydana decyzja narusza wszelkie przepisy prawa, dyskryminuje jego osobę, nie uwzględnia jego trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Decyzja jest ponadto w uzasadnieniu kłamliwa, zmanipulowana, celowo pomija przepisy prawa. Zawiera ogólnikowe stwierdzenia, nie mające pokrycia w rzeczywistości. Wskazał także, że przy przeprowadzaniu wywiadu środowiskowego może uczestniczyć drugi pracownik socjalny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży nie podzieliło zarzutów odwołania i decyzją z dnia 25 stycznia 2023 r. nr SKO 440/1/2023 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania Skarżącemu zasiłku celowego.

W uzasadnieniu Kolegium w pierwszej kolejności przytoczyło podstawę prawną ubiegania się o wnioskowane świadczenie podkreślając, że decyzja o przyznaniu albo odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. Dalej, uwzględniając treść przepisów § 4 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. poz. 893) organ podkreślił, że rodzinny wywiad środowiskowy lub jego aktualizacja jest nieodzownym elementem postępowania prowadzącego do wydania decyzji przyznającej lub odmawiającej przyznania, świadczenia z pomocy społecznej. Brak takiego wywiadu uniemożliwia natomiast organowi dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się o świadczenie. Ta obligatoryjna forma postępowania wyjaśniającego wymaga więc od wnioskodawcy szczególnej aktywności, bowiem z uwagi na charakter ustaleń odnoszących się do sfery ściśle osobistej, nie można jej zastąpić innymi środkami dowodowymi. W rozpatrywanej sprawie brak zgody Skarżącego na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w asyście funkcjonariusza Policji, ma zatem taki skutek, że nie jest możliwe rozpoznanie aktualnej sytuacji bytowej odwołującego. Takie zachowanie w ocenie Kolegium stanowi zaś o braku współdziałania z pracownikiem socjalnym, co z kolei skutkuje odmową przyznania wnioskowanej pomocy. Wywiad środowiskowy (jak i jego aktualizacja) jest szczególnym dowodem w sprawie osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, który niewątpliwie jest sporządzany we współdziałaniu z osobą zainteresowaną i ma charakter obligatoryjny. Waga tego dowodu wyraża się w treści art. 11 ust. 2 oraz 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej, które zawierają sankcję w postaci odmowy udzielenia pomocy lub uchylenia decyzji przyznającej pomoc w przypadku braku wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu.

W konkluzji stwierdzono, że aby organ miał w ogóle szansę rozpatrzyć pozytywnie wniosek o przyznanie zasiłku celowego, musi w tym celu dokonać stosownych ustaleń faktycznych, co umożliwia w szczególności (obligatoryjny) dowód w postaci wywiadu środowiskowego. Skoro Skarżący w przedmiotowej sprawie nie zgodził się na taki wywiad, tym samym organ nie mógł dokonać oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej.

W skardze na powyższą decyzję Skarżący zarzucił jej naruszenie przepisów: Konstytucji RP, ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ustawy o pracownikach samorządowych i ustawy o pomocy społecznej.

W uzasadnieniu autor skargi podkreślił, że wydana decyzja w uzasadnieniu jest kłamliwa, zmanipulowana, celowo pomija przepisy prawa, używane są ogólnikowe stwierdzenia, nie mające pokrycia w rzeczywistości, powołując się na przepisy prawa, które te same przepisy prawa w dalszej ich części celowo się pomija, celowo wypaczając ich znaczenie, aby przedstawić rzeczywistość całkiem odmiennie niż to miało miejsce i po raz kolejny celowo odmówić mu prawa pomocy społecznej i wpychać go w choroby i pogłębiać jego biedę, Skarżący zakwestionował jednocześnie jakoby nie współdziałał z pracownikiem socjalnym, podkreślając, że to pracownik socjalny OPS nie współpracuje z nim jako biednym, niepełnosprawnym, samotnie gospodarującym rolnikiem. Skarżący zwrócił też uwagę, że w dniu 4 lipca 2022r. był przeprowadzony przez pracownika OPS wywiad środowiskowy, który był ważny przez pół roku, czyli do 4 stycznia 2023r.

W piśmie procesowym z dnia 26 maja 2023r. ustawiony z urzędu na rzecz Skarżącego - pełnomocnik uzupełnił skargę zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo że decyzja organu I instancji winna być uchylona przez organ II instancji;

2) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie uchylenie decyzji organu I instancji, pomimo że organ II instancji winien uchylić zaskarżoną decyzję;

3) art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. poprzez nie prowadzenie postępowania przez organ administracji w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, nie umożliwienie mu przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, pomimo tego, że nie zaistniały przesłanki od odstąpienia od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu;

4) art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., art. 81 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia, nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym pominięcie okoliczności, że skarżącemu nie zagwarantowano możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, nie poczynienie ustaleń w zakresie sprecyzowania w jakiej wysokości skarżący oczekuje od organu pomocy społecznej zasiłku, zupełnym pominięciu podniesionych przez niego okoliczności, dowodów, w szczególności pominięcie wywiadu środowiskowego z dnia 4 lipca 2022 r., a także wywiadu środowiskowego z 10 stycznia 2023 r., dowodów zgłoszonych przez Skarżącego we wniosku z dnia 18 listopada 2022 r., a następnie we wniosku z dnia 2 grudnia 2022 r.

5) art. 8 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w szczególności nie wskazanie z jakiego powodu organ nie wziął pod uwagę informacji zawartych w wywiadzie środowiskowym z dnia 4 lipca 2022 r., który na datę wydania decyzji przez organ I instancji był ważny, nie wskazanie rzeczywistego wystąpienia przesłanek z art. 11 ust 2 ustawy o pomocy społecznej, a tylko przytoczenia powyższego przepisu w uzasadnieniu decyzji, nie odniesienie się do twierdzeń, dowodów wskazanych przez skarżącego na etapie postępowań zarówno I i II instancyjnego, nie wskazania faktów, które uznał za udowodnione;

6) art. 107 ust 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie i nie uznanie niecelowości przeprowadzania kolejnego wywiadu środowiskowego bądź nie dokonanie aktualizacji wywiadu środowiskowego z 4 lipca 2022 r., którego ważność jeszcze nie upłynęła;

7) art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez jego zastosowanie i uznanie, że brak zgody Skarżącego na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w asyście funkcjonariusza Policji ma taki skutek, że nie ma możliwości rozpoznania aktualnej sytuacji bytowej odwołującego, podczas gdy art. 11 ust. 2 ustawy nie sankcjonuje obowiązku skarżącego na wyrażenie zgody na przeprowadzenie u niego wywiadu środowiskowego za każdym razem, gdy występuje z on odpowiednim wnioskiem do organu, tym bardziej, że organ był w posiadaniu wywiadu środowiskowego z lipca 2022 r. i doskonale zna z urzędu sytuacje bytową skarżącego oraz ma wiedzę, że sytuacja bytowa skarżącego nie uległa radykalnej zmianie na przestrzeni: lipiec - grudzień 2022 r., tym samym organ nie był zobligowany do przeprowadzania kolejnego w przeciągu kilku miesięcy od ostatniego, wywiadu środowiskowego, a co istotne organ nie wskazał żadnych dowodów by skarżący nie współdziałał z pracownikiem socjalnym, w sytuacji gdy skarżący w dniu 08.12.2022 r. chciał wpuścić do swego domu pracownika socjalnego, ale bez asysty Policji, gdyż obecność Policji była ewidentnie zbędna, a wiec nie zachodzi przesłanka braku współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Przystępując do merytorycznej kontroli rozpatrywanej obecnie sprawy tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, a mianowicie, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując w takim zakresie kontroli zaskarżonej aktualnie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z 25 stycznia 2023rr. utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy W. dnia z 21 grudnia 2022r. o odmowie przyznania Skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego w żądanym we wniosku z dnia 2 grudnia 2022r. - zakresie, sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W sprawie bezspornym jest, że w postępowaniu administracyjnym z wniosku Skarżącego złożonego w dniu 2 grudnia 2022r. o przyznanie zasiłku celowego na zaspokojenie wymienionych we wniosku potrzeb, nie doszło do przeprowadzenia przez pracownika socjalnego obligatoryjnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania Skarżącego. Bezsporna jest również przyczyna nieprzeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony tj. brak zgody Skarżącego na wpuszczenie do mieszkania pracownika socjalnego wraz z asystującym funkcjonariuszem Policji. Motywy braku wyrażenia zgody przez Skarżącego na wejście do mieszkania funkcjonariusza Policji zostały przedstawione w odwołaniu i skardze. Wynika z nich, ze skarżący asystę Policji odebrał jako szykanowanie jego osoby, zarzucając jednocześnie organom dyskryminację oraz nieuczciwość.

Sąd podziela ocenę organów administracji obu instancji, że Skarżący swoją postawą uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Jak wynika z art. 107 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w przeprowadzaniu rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz świadczeniu pracy socjalnej w środowisku, może uczestniczyć drugi pracownik socjalny a także, iż rodzinny wywiad środowiskowy oraz świadczenie pracy socjalnej w środowisku, może odbywać się w asyście funkcjonariusza Policji (ust. 3a) oraz, że kierownik ośrodka pomocy społecznej, na wniosek pracownika socjalnego lub z własnej inicjatywy, może wystąpić do właściwego miejscowo komendanta Policji o asystę w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego lub świadczenia pracy socjalnej w środowisku a właściwy miejscowo komendant Policji jest obowiązany do zapewnienia pracownikowi socjalnemu asysty Policji przy przeprowadzaniu rodzinnego wywiadu środowiskowego lub świadczeniu pracy socjalnej w środowisku (ust. 3b). Jak stanowi zaś art. 107 ust. 4a tej ustawy, niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację, stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń z pomocy społecznej.

Z treści zacytowanych przepisów wynika uprawnienie kierownika ośrodka pomocy społecznej do wnioskowania o zapewnienie asysty funkcjonariuszy Policji przy przeprowadzaniu wywiadu środowiskowego oraz obowiązek Policji zapewnienia takiej asysty. Decyzja kierownika ośrodka pomocy społecznej w przedmiocie wystąpienia do komendanta Policji o wytypowanie asysty funkcjonariuszy Policji przy przeprowadzaniu wywiadu środowiskowego, nie została obwarowana przesłankami, stwierdzić należy, iż dostrzeżenie w danej sprawie przez kierownika ośrodka pomocy społecznej potrzeby asysty Policji przy przeprowadzaniu wywiadu środowiskowego i nałożony na Policję obowiązek uwzględnienia wniosku o zapewnienie asysty funkcjonariusza Policji przy przeprowadzaniu wywiadu środowiskowego, oznacza, że wnioskujący o pomoc społeczną ma obowiązek znoszenia obecności policjanta przy czynności przeprowadzania wywiadu niezależnie od tego, jak osobiście odbiera obecność policjanta. Niewyrażenie przez stronę postępowania ubiegającą się o świadczenie z pomocy społecznej zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez pracowników socjalnych w asyście funkcjonariusza Policji, jest równoznaczne z niewyrażeniem zgody na wywiad w ogóle (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 29 maja 2020r, sygn. akt I OSK 1966/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Wywiad środowiskowy (jak i jego aktualizacja) jest szczególnym dowodem w sprawie osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, który niewątpliwie jest sporządzany we współdziałaniu z osobą zainteresowaną i ma charakter obligatoryjny. Waga tego dowodu wyraża się w treści art. 11 ust. 2 oraz 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej, które zawierają sankcję w postaci odmowy udzielenia pomocy lub uchylenia decyzji przyznającej pomoc w przypadku braku wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu.

Niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uniemożliwia organowi dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się o świadczenie. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego wymaga współpracy beneficjenta pomocy społecznej z organem a odmowa tej współpracy z mocy ustawy o pomocy społecznej, jest traktowana jako naruszenie przez beneficjenta obowiązku współdziałania z organem pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej.

W okolicznościach niniejszej sprawy istniały więc faktyczne i normatywne podstawy do odmowy przyznania Skarżącemu zasiłku celowego. Ustawodawca podjął starania, aby zapewnić pracownikom socjalnym w miarę komfortowe warunki tej trudnej pracy. W kontrolowanej sprawie z uwagi na zachowanie Skarżącego nie było możliwe wyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, które miały zdecydować o przyznaniu wnioskowanego zasiłku, wobec uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. To od działań Skarżącego, jego zachowania, współdziałania z organem zależał dalszy bieg sprawy.

Sąd nie podziela przy tym argumentacji pełnomocnika Skarżącego, że w przedmiotowej sprawie organ błędnie nie zastosował art. 107 ust. 4 u.p.s. uznając potrzebę przeprowadzenia kolejnego wywiadu środowiskowego, podczas, gdy taki wywiad został przeprowadzony w dniu 4 lipca 2022r. oraz 10 stycznia 2023r.

Z przepisu art. 107 ust. 4 u.p.s., wynika, że w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej - nie rzadziej niż co 12 miesięcy.

Jak wynika z akt sprawy ostatni wywiad środowiskowy został przeprowadzony w innym postępowaniu z wniosku Skarżącego w dniu 4 lipca 2022 r. Powyższe ustalenia nie mają jednak znaczenia w okolicznościach niniejszej sprawy, a wnioski pełnomocnika, że na tej podstawie organ mógł wydać decyzję korzystną dla Skarżącego są niewłaściwe. Wbrew przekonaniu pełnomocnika skarżącego w rozpoznawanej sprawie nie mógł mieć zastosowania przepis art. 107 ust. 4 zd. 2 u.p.s. Przedmiotem wniosku Skarżącego i rozstrzygnięcia organów był zasiłek celowy. Przytoczone wyżej przesłanki przyznania zasiłku celowego (art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s.) wskazują jednoznacznie, że jest to świadczenie doraźne, a nie stała forma pomocy. Zasiłek celowy ma służyć zaspokojeniu konkretnej, niezbędnej potrzeby bytowej, nie jest stałą formą wsparcia tak jak zasiłek stały (art. 37 u.p.s.). Potrzeba przyznania pomocy doraźnej zawsze wymaga potwierdzenia jej aktualności, dlatego też w sprawie dotyczącej przyznania zasiłku celowego konieczne jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacja.

Podkreślić należy, że zasiłek celowy nie należy do stałych form pomocy, przy przyznawaniu których można oprzeć ustalenia na poprzednim wywiadzie środowiskowym, o ile od jego sporządzenia nie upłynęło 6 miesięcy. Potrzeba przyznania doraźnej pomocy celowej zawsze wymaga potwierdzenia jej aktualności. W odniesieniu do potrzeby zgłoszonej wnioskiem z dnia 2 grudnia 2022 r., było bezsporne, że aktualizacja wywiadu środowiskowego będzie konieczna, chociażby po to, by sprawdzić wydatkowanie pomocy przyznanej dotychczas Skarżącemu. Przepis art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej wyraźnie zaś stanowi, że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej, stanowi samo w sobie podstawę do odmowy przyznania świadczenia.

Niniejszym wyrokiem skład orzekający podtrzymuje stanowisko prezentowane w wielu wcześniejszych wyrokach WSA w Białymstoku ze skarg J. G. na decyzje odmawiające przyznania mu zasiłku celowego z powodu niewyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (jego aktualizacji) w asyście Policji, że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez pracowników socjalnych w asyście funkcjonariusza Policji, jest równoznaczne z niewyrażeniem zgody na wywiad w ogóle (sygn. II SA/Bk 690/2018, II SA/Bk 685/18, II SA/Bk 684/18, II SA/Bk 572/18, CBOSA). Linia orzecznictwa WSA w Białymstoku wpisuje się w kierunkowy nurt orzecznictwa pozostałych sądów administracyjnych, w tym NSA, zgodnie z którym brak zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego może przejawiać się nie tylko w jednoznacznym formułowaniu odmowy udziału w jego przeprowadzeniu, ale także w unikaniu ustalenia terminu jego przeprowadzenia, czy też uniemożliwienia pracownikowi socjalnemu bezpiecznego kontaktu ze stroną w jej miejscu zamieszkania (vide: wyrok NSA w sprawie I OSK 2761/17 i w sprawie I OSK 786/2018, CBOSA). Zaczepną i w pewnym stopniu agresywną postawę Skarżącego wobec pracowników socjalnych potwierdzają ponadto sformułowania skargi.

Odnosząc się zaś do naruszenia przez Kolegium art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. sąd uznał, że nie miało ono żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Kluczowym problemem w sprawie, który przesądził o konieczności wydania decyzji negatywnej dla strony, był brak przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z przyczyn zawinionych przez skarżącego. Organ podejmował bezskuteczne próby przeprowadzenia wywiadu z udziałem Skarżącego. Co więcej, strona skarżąca przedstawiała swoją ocenę sytuacji w licznych pismach procesowych kierowanych do organu. W tej sytuacji trudno uznać, że formalne skierowanie przez Kolegium do Skarżącego pisma w trybie art. 10 i art. 81 k.p.a. mogłoby w jakikolwiek sposób wpłynąć na ocenę sprawy i zmianę rozstrzygnięcia. Co ważne, także sam Skarżący nie wskazuje w skardze takich środków dowodowych, które będąc pominięte przez organ, miałyby znaczenie dla ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może zaś odnieść skutek tylko wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, najczęściej w zakresie postępowania dowodowego. W sprawie Skarżący okoliczności takich nie wykazał. Nie wskazał ona bowiem jakiej konkretnie czynności procesowej nie mógł dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mógł przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć to naruszenie.

Reasumując, zdaniem sądu, postępowanie przed organami zostało przeprowadzone prawidłowo, zaś zgromadzony w sprawie materiał był wystarczający do podjęcia właściwego rozstrzygnięcia. Jeśli natomiast chodzi o ocenę prawną wydanego orzeczenia, to należy stwierdzić, że mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane i zastosowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych postanowień.

W tych okolicznościach skargę należało oddalić, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a..