Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 913/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a, art. 39k, art. 82 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1268
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - t.j.
article: art. 4 pkt. 2-4
journal: Dz.U. 1999 nr 90 poz 999
law: Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Windak Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Y. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] Prezydent Miasta S., dalej także jako: "Prezydent, organ I instancji", działając na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy o kierujących pojazdami, cofnął Y. K., dalej także jako: "strona, skarżący", uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B, B1, C, C1, D, D1, B+E, C1+E, C+E, D1+E, D+E prawa jazdy oraz nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał na zaistniały w sprawie stan faktyczny podając, iż w dniu 18 listopada 2020 r. otrzymał pismo z dnia [...] listopada 2020 r. z Zespołu Psychologów Pracy Z. Centrum Leczenia i Profilaktyki Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., informujące, że w wyniku badania psychologicznego przeprowadzonego w dniu [...] października 2020 r. stwierdzono u Y. K. istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami w zakresie kat. B, B1, C, C1, D, D1, B+E, C1+E, C+E, D1+E, D+E prawa jazdy, co potwierdza kopia orzeczenia psychologicznego nr [...] z dnia [...] października 2020 r., znajdująca się w aktach sprawy. W toku postępowania organ I instancji po zapoznaniu się z wyjaśnieniami strony stwierdził, że brak jest podstaw do zawieszenia postępowania do czasu wyjaśnienia prawidłowości przeprowadzonego badania psychologicznego. Z kolei, rygor natychmiastowej wykonalności organ I instancji nadał na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. z uwagi na uznanie, iż istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami stanowi okoliczność stwarzającą potencjalne niebezpieczeństwo dla ruchu drogowego ze strony osoby, u której owe przeciwwskazania zostały stwierdzone.

Y. K. złożył odwołanie od powyżej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dalej także jako: "Kolegium, organ II instancji", zarzucając brak podstaw prawnych do jej wydania oraz podnosząc, iż jest ona krzywdząca, gdyż strona spełnia wszystkie kryteria, by móc kierować pojazdami i wykonywać zawód kierowcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po wygaśnięciu okresu obowiązującego zakazu prowadzenia pojazdów orzeczonego przez Sąd Rejonowy w S. w dniu [...] czerwca 2020 r., sygn. akt [...]. Wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie badania psychologicznego i lekarskiego, które przeprowadzone zostało z pogwałceniem jego praw, albowiem nie przebiegało ono prawidłowo. Zaznaczył, że badania lekarskie, którym poddał się w dniu [...] marca 2021 r. jednoznacznie zaprzeczają wydanemu orzeczeniu stanowiącemu podstawę wydania decyzji przez organ I instancji, na dowód czego do odwołania załączył: 1) orzeczenie lekarskie nr [...]/2021, oraz 2) orzeczenie psychologiczne nr [...] wydane przez [...] Ośrodek Szkolenia Kierowców [...] Pracownię Badań Psychologicznych [...] w P. na podstawie art. 39k ust. 1, art. 39m ustawy o transporcie drogowym, a stwierdzające brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z tych dokumentów, a w razie potrzeby powołanie kolejnych biegłych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej kwestii.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał w pierwszej kolejności, że odwołanie zostało złożone w terminie. Następnie wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia psychologicznego istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, oraz wskazał, że procedura wydawania orzeczeń psychologicznych zawarta została w art. 84 powołanej wyżej ustawy i przytoczył treść tego przepisu. Nadto, materię związaną z przeprowadzaniem badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu reguluje wydane na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, kierowców oraz osób wykonujących pracę na stanowisku kierowcy.

Podkreślenia wymaga, zdaniem Kolegium, że procedura przeprowadzania badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu stanowi procedurę odrębną od procedury administracyjnej. Z tego względu brak jest podstaw do dokonywania przez organy administracji publicznej kontroli postępowania diagnostyczno-orzeczniczego prowadzonego przez uprawnionych psychologów. Organy orzekające w niniejszej sprawie nie są więc uprawnione do prowadzenia postępowania wyjaśniającego co do prawidłowości postępowania, w ramach którego wydawane jest orzeczenie psychologiczne. Dlatego też podniesione w tym zakresie w odwołaniu zarzuty pozostawały bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Organ II instancji wskazał, że istotne jest, że wraz z pismem z dnia [...] listopada 2020 r. przesłane zostało przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Z. Centrum Leczenia i Profilaktyki Zespół Psychologów Pracy orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia [...] października 2020 r. wydane przez uprawnionego psychologa do badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu, stwierdzające istnienie u Y. K. przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem w zakresie prawa jazdy kat. B, B1, C, C1, D, D1, B+E, C1+E, C+E, D1+E, D+E. Od przedmiotowego orzeczenia strona pomimo stosownego pouczenia zawartego w jego treści nie złożyła wniosku o wykonanie ponownego badania psychologicznego we wskazanym trybie i terminie. W konsekwencji ww. orzeczenie psychologiczne nr [...] stało się ostateczne. Orzeczenie to wydane zostało we właściwym trybie we właściwej jednostce tj. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Zachodniopomorskim Centrum Leczenia i Profilaktyki Zespół Psychologów Pracy w S., na podstawie art. 82 ust.1 pkt 4 lit. a ustawy o kierujących pojazdami.

Kolegium wyjaśniło, że ustawodawca nie pozostawił organowi żadnego luzu decyzyjnego, a wręcz zobowiązał go do wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku, gdy dysponuje orzeczeniem o istnieniu u danej osoby przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Organy prowadzące postępowania o cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami są związane orzeczeniem psychologicznym wydanym w trybie art. 84 W konsekwencji, stwierdzić należało, że skoro w sprawie zostało wydane we wskazanym wyżej trybie przewidzianym w ustawie o kierujących pojazdami ostateczne orzeczenie stwierdzające istnienie u Y. K. przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, to organ I instancji zobligowany był cofnąć stronie uprawnienie do kierowania pojazdami.

W ocenie organu II instancji, przedstawione wraz z odwołaniem orzeczenie lekarskie nr [...]/2021 nie ma żadnego znaczenia, już choćby tylko z tej przyczyny, że podstawą cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami nie było stwierdzenie u strony przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, lecz przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Odnośnie zaś do przedłożonego z odwołaniem orzeczenia psychologicznego nr [...] wydanego przez [...] Ośrodek Szkolenia Kierowców [...] Pracownię Badań Psychologicznych [...] w P. na podstawie art. 39 k ust. 1, art. 39m ustawy o transporcie drogowym, a stwierdzającego brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy Kolegium wskazało, że orzeczenie to nie mogło stanowić podstawy do wydania odmiennego rozstrzygnięcia w tej sprawie, albowiem nie zostało wydane we właściwym trybie przewidzianym przez ustawę o kierujących pojazdami, jak również cel jego wydania był inny. Orzeczenie to zostało bowiem wydane na podstawie badania psychologicznego przeprowadzonego w oparciu o art. 39k ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, a więc w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Owego orzeczenia nie można jednak utożsamiać z orzeczeniem, o którym mowa w art. 82 ustawy o kierujących pojazdami, bowiem sposób przeprowadzania badań psychologicznych w przypadku orzeczenia psychologicznego, wydawanego na podstawie art. 39k ustawy o transporcie drogowym, i orzeczenia psychologicznego, wydawanego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami jest różny, tak jak różny jest przedmiot ww. orzeczeń, w związku z tym uznać należy, że orzeczenie wydane na podstawie art. 39k ustawy o transporcie drogowym nie spełnia przesłanek orzeczenia psychologicznego, o którym mowa w ustawie o kierujących pojazdami. Orzeczenia te wydawane są w oparciu o inną podstawę prawną, jak i inne są wzory orzeczenia psychologicznego dla orzeczenia wydanego na podstawie art. 39k ustawy o transporcie drogowym i na podstawie art. 82 u.k.p. określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, kierowców oraz osób wykonujących pracę na stanowisku kierowcy. Nadto z metodyki przeprowadzania badań psychologicznych (załącznik nr 5 do ww. rozporządzenia) wynika, że uprawniony psycholog stosuje w badaniach procedury diagnostyczne zróżnicowane ze względu na rodzaj i cel badania, oraz metody i narzędzia diagnostyczne weryfikujące cechy i zdolności istotne dla osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, kierowców, osób -wykonujących pracę na stanowisku kierowcy, instruktora, egzaminatora oraz instruktora techniki jazdy. W powołanym rozporządzeniu stwierdzono również, że w przypadku gdy wymaga tego realizacja celu badania, uprawniony psycholog dokonuje diagnozy cech osobowości mających wpływ na powstrzymanie się od prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu.

Pismem z dnia 6 lipca 2021 r. Y. K. złożył skargę na ww. decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącego, jako obcokrajowiec znający bardzo słabo język polski od samego początku jego problemów związanych z utratą prawa do kierowania pojazdami boryka się z "bezduszną machiną biurokratyczną", nie miał dostępu do tłumacza i nie rozumiał, jakim procedurom jestem poddawany. Samo badanie, na które powołują się organy, było przeprowadzone w sposób niezrozumiały dla skarżącego i uniemożliwiło mu zrozumienie, w jakiej sytuacji się znajduje. Skarżący oświadczył, że jest w pełni sprawny fizycznie i psychicznie, zaś organ wydając decyzję w jego sprawie zbagatelizował całkowicie opinię przedstawioną przeze skarżącego na podstawie badań w P., które, zdaniem skarżącego, przebiegają podobnie a wiedza fachowa przeprowadzających to badanie jest również na podobnym poziomie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 26 października 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 913/21, sąd- na wniosek skarżącego- ustanowił dla skarżącego tłumacza przysięgłego języka ukraińskiego w osobie I. C..

Na rozprawie w dniu 18 listopada 2021 r. z udziałem tłumacza I. C. skarżący oświadczył, że nie wystąpił z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania psychologicznego ponieważ miał pracę i nie miał na to czasu. Wniósł o przywrócenie mu uprawnienia do kierowania pojazdami.

Sąd, postanowieniem wydanym na ww. rozprawie, oddalił – na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. - wniosek dowodowy skarżącego o powołanie biegłego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie była decyzja wydana na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1268 ), zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia psychologicznego istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem przez daną osobę.

Cel tego przepisu jest jednoznaczny. Chodzi bowiem o wykluczenie z ruchu drogowego osób, które nie powinny kierować pojazdami z uwagi na przeciwwskazania psychologiczne. Dobrem chronionym jest w tym przypadku bezpieczeństwo samego kierowcy wobec którego stwierdzono takie przeciwwskazania jak i innych uczestników ruchu drogowego. Nie budzi zatem najmniejszych wątpliwości, że treść art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kierujących pojazdami wyraźnie wskazuje na bezwzględnie obowiązujący charakter tego przepisu, a z jego treści jednoznacznie wynika obowiązek wydania decyzji o pozbawieniu uprawnień do kierowania pojazdami, jeżeli organ ustali, że zostało wydane ostateczne orzeczenie psychologiczne stwierdzające istnienie przeciwwskazań u konkretnej osoby do kierowania przez nią pojazdami.

Skarżący został poddany badaniu psychologicznemu na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit a ustawy o kierujących pojazdami, albowiem organ otrzymał informacje o skazaniu go za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości (wyrok Sądu Rejonowego S. [...] w S. z dnia [...] czerwca 2020 r. sygn. akt [...]).

Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit a ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu.

Orzeczenie lekarskie wydane na podstawie ustawy o kierujących pojazdami stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a. stanowiąc dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone i korzysta z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Co więcej orzeczenie psychologiczne stwierdzające istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, wymagające wiedzy specjalnej, jest wydawane w trybie przewidzianym przepisami ustawy o kierujących pojazdami i może podlegać weryfikacji tylko w ramach tej procedury.

Skarżący- jak wynika z akt sprawy, nie podważył orzeczenia psychologicznego, tj. nie złożył terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia wniosku do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy właściwego ze względu na miejsce zamieszkania o przeprowadzenie ponownego badania.

Organ, który nie otrzyma w terminie trzech miesięcy od daty skierowania na badania psychologiczne orzeczenia uprawnionego psychologa ( w tej sprawie z dowolnej pracowni psychologicznej upoważnionej przez Marszałka Województwa Z.), z którego wynika, że nie istnieją przeciwskazania psychologiczne do kierowania pojazdami, obowiązany jest do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia osobie zobowiązanej do przeprowadzenia badania uprawnień do kierowania pojazdami.

Prawidłowe jest zatem stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, że organ administracji związany był treścią orzeczenia psychologicznego stwierdzającego istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, a orzeczenie to nie podlega jego ocenie co do zasadności wydania jego treści. Tym samym organ nie miał kompetencji do dokonywania kontroli zasadności wydanego orzeczenia psychologicznego, bądź do kwestionowania okoliczności objętych treścią takiego orzeczenia. W związku z powyższym organ zobligowany był do zastosowania art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, tj. cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami wymienionych w sentencji decyzji organu I instancji.

Sąd zauważa, że skarżący załączył do odwołania orzeczenie psychologiczne wydane przez psychologa uprawnionego do badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu z Pracowni Badań Psychologicznych działającej w [...] Ośrodku Szkolenia Kierowców [...] w P., jednakże orzeczenie to zostało wydane z pominięciem trybu określonego w ustawie o kierujących pojazdami.

Skarżący został skierowany na badania psychologiczne na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a powołanej wyżej ustawy, czyli w związku z kierowaniem pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu i w takim kierunku prowadzone jest badanie. Tymczasem skarżący sam inicjując przeprowadzenie badania psychologicznego w innym ośrodku został przebadany na podstawie art. 39 k ustawy o transporcie drogowym, co wynika z treści przedłożonego orzeczenia. Sposób przeprowadzania badań psychologicznych w przypadku orzeczenia psychologicznego wydawanego na podstawie art. 39k powołanej ustawy i orzeczenia psychologicznego wydawanego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami jest różny, tak jak różny jest przedmiot ww. orzeczeń. Stwierdzenie przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami różni się od stwierdzenia przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Metody i narzędzia diagnostyczne weryfikujące cechy i zdolności osób poddanych badaniu są różne. W związku z tym uznać należy, że orzeczenie wydane na podstawie art. 39k ustawy o transporcie drogowym nie spełnia przesłanek orzeczenia psychologicznego niezbędnego do przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami w rozumieniu przepisów ustawy o kierujących pojazdami.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nie zrozumienia przez skarżącego przebiegu badania psychologicznego z powodu braku znajomości języka polskiego wskazać należy, że język polski jest językiem urzędowym organów jednostek samorządu terytorialnego i podległych im instytucji w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne, terenowych organów administracji publicznej oraz instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych (art. 4 pkt 2-4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim). Z przepisów ustawy o języku polskim nie wynika obowiązek ustanowienia tłumacza w postępowaniu administracyjnym. Takiego obowiązku nie przewidują również przepisy procesowe. Skarżący winien był zatem własnym staraniem przybrać sobie osobę, która przetłumaczy na jego język ojczysty badanie psychologiczne, prowadzone w języku polskim, co pozwoliłoby na zrozumienie jego przebiegu, ewentualnie pokierowanie skarżącym by złożył wniosek o przeprowadzenie ponownego badania, jak to wynika z pouczenia, które zawiera orzeczenie psychologiczne.

Podsumowując, sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania oraz przepisu prawa materialnego wskazanego w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji. Także nadanie decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności było uzasadnione. Nie można bowiem dopuścić, ze względu na bezpieczeństwo ruchu drogowego, aby pojazdami kierowała osoba, której stan psychofizyczny na to nie pozwala. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności było więc działaniem w interesie społecznym.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), skargę oddalił.