Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 783/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 132 ust. 5 i 6,
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Wolna - Kubicka Protokolant: starszy sekretarz sądowy Monika Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia 18 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 18 sierpnia 2022 r. nr [...] Wojewoda (dalej jako "Wojewoda" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołań: E. P. oraz E. P. (dalej jako "skarżąca" lub "spółka"), reprezentowana przez adw. K. P. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ I instancji") z 13 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość.

Zaskarżona decyzja Wojewody zapadła w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy.

Pismem z 3 lutego 1975 r. Zakład [...] wniósł o wydanie zezwolenia na tymczasowe zajęcie nieruchomości, położonych w pasie budowy zaprojektowanej linii napowietrznej kV 110 Główny Punkt Zasilania [...] - Główny Punkt Zasilania [...]. Plan realizacyjny tej inwestycji został zatwierdzony decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Prezydium Rady N. miasta [...] nr [...] [...] z 26 listopada 1973 r., znak [...]. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Dzielnicowego [...] decyzją z 14 marca 1975 r., znak [...], działając na podstawie ustawy wywłaszczeniowej, zezwolił Zakładowi [...] na tymczasowe zajęcie terenów, leżących w pasie budowy zaprojektowanej linii napowietrznej 110 kV [...] - [...], obejmujących między innymi działkę nr [...]. Ww. decyzja została utrzymana w mocy ostateczną decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w P. z 13 października 1975 r., znak [...] Na mocy powyższych decyzji ograniczono sposób użytkowania między innymi nieruchomości obejmującej działkę nr [...], należącej wówczas do J. U. w [...] części, C. U. w [...] części, K. U. w [...] części, W. U. w [...] części i E. U. w [...] części. Ww. zezwolenie uzyskał Zakład [...]

Na mocy decyzji Biura Geodety Miejskiego z 13 lipca 1978 r., znak [...], udzielono zezwolenia na dokonanie podziału nieruchomości obejmującej działkę nr [...] na działki nr [...] i [...].

C. U., któremu przysługiwał udział wynoszący [...] części nieruchomości, zmarł 9 lutego 1982 r., a postanowieniem z 4 marca 2014 r., sygn. akt IX Ns [...] stwierdzono, że spadek po nim nabyli w całości: żona J. U., syn J. U. i syn W. U., każde z nich po [...] części.

Na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z 7 czerwca 2021 r. Rep. A

nr [...] spadek po W. U. nabyła w całości jego córka K. K.. Zatem K. K. ma prawo domagać się odszkodowania

w udziale wynoszącym [...] części.

Mając na względzie dokonane ograniczenie sposobu korzystania

z nieruchomości, położonych przy ul. [...] w P., r.pr. B. W., działając w imieniu K. K. (dalej jako "wnioskodawczyni") wystąpił

z wnioskiem o ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, podnosząc, że w poprzednio prowadzonym przez Prezydenta Miasta [...] postępowaniu w sprawie ustalenia odszkodowania znak [...] nie zostało ustalone odszkodowanie za udział

w nieruchomości jaki posiadał W. U., którego spadkobierczynią jest K. K..

W toku prowadzonego postępowania organ I instancji wystąpił z pismem

z 3 listopada 2021 r. do E. P. oraz E. P.

w P. z wezwaniem do przedłożenia dokumentów, potwierdzających wypłatę odszkodowania za nieruchomość, oznaczoną jako działka nr [...] (obecnie [...]

i [...]). Jednak spółki nie posiadały żadnych dokumentów świadczących o wypłacie należności. Ponadto organ I instancji do akt sprawy dołączył: pismo Archiwum Zakładowego Urzędu Miasta [...] z 22 lipca 2014 r., z którego wynika, że archiwum nie posiada w swoim zasobie dokumentacji dotyczącej ustalenia odszkodowania za wybudowanie linii elektroenergetycznej przy ul. [...] w P., jak również pismo Wojewody z 4 sierpnia 2014 r., które wskazuje, że Archiwum Zakładowe WUW [...] posiada jedynie akta dotyczące zajęcia ww. terenu, pismo Archiwum Państwowego w P. z 10 listopada 2014 r., z którego wynika, że archiwum nie posiada w zasobie akt dotyczących zajęcia ww. nieruchomości ani dokumentacji w sprawie odszkodowania za zajęcie ww. nieruchomości, pismo Starosty [...] z 28 czerwca 2016 r. informujące, że w rejestrach archiwów Starostwa Powiatowego [...] nie odnotowano akt spraw toczących się w latach 1990-1997 przed Kierownikiem Urzędu Rejonowego [...] w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowań za zajęcie ww. nieruchomości. Jak wynika z oględzin ww. nieruchomości przeprowadzonych 27 stycznia 2017 r. przez Zarząd Geodezji i [...] Miejskiego G. , działka nr [...] zabudowana jest budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym oraz pomieszczeniem na narzędzia ogrodowe, odległość linii wysokiego napięcia od muru budynku mieszkalnego wynosi około 4 m, a od pomieszczenia na narzędzia około 0,5 m, na działce znajdują się nasadzenia roślinne w postaci drzew owocowych i iglastych. Zgodnie z oględzinami działka nr [...] jest niezabudowana i stanowi fragment przydomowego ogrodu.

Postanowieniem z 2 grudnia 2021 r. Prezydent Miasta [...] powołał rzeczoznawcę majątkowego T. S. jako biegłego w postępowaniu

o ustalenie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, obejmującej obecnie działki nr [...] i [...]. Biegły w operacie szacunkowym

z 10 stycznia 2022 r. ustalił wartość odszkodowania za całą nieruchomość na kwotę [...]zł

W związku z tym Prezydent Miasta P. decyzją z 13 kwietnia 2022 r. [...]

w pkt I

ustalił na rzecz K. K. odszkodowanie w wysokości [...] zł, za udział wynoszący [...] części w nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej działki nr [...]

i [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...], z tytułu zmniejszenia jej wartości ze względu na przebieg napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV [...] – [...],

w pkt II

stwierdził, że do zapłaty odszkodowania w wysokości [...] zł zobowiązane są solidarnie spółka E. P. oraz spółka E. P.

Od tej decyzji E. P. złożyła odwołanie, w którym wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez ustalenie, że nie zachodzą przesłanki ustalenia od odwołującego na rzecz K. K. odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości działki nr [...] oraz [...] (nr [...]) ze względu na przebieg napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV [...] - [...],

ewentualnie o:

2) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wniosła także o przeprowadzenie dowodu z aktu notarialnego z dnia 30 czerwca 2007 r. (Kancelaria Notarialna O. P., rep. A numer [...]) na wykazanie faktu, że odwołujący w dniu 30 czerwca 2007 r. dokonał zbycia swojego oddziału stanowiącego organizacyjnie i finansowo wyodrębniony zespół składników materialnych i niematerialnych, przeznaczonych do realizacji zadań gospodarczych związanych z dystrybucją energii elektrycznej, w rozumieniu art. 9d ustawy z dnia

10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, na rzecz spółki E. P.

z siedzibą w P..

Utrzymując w mocy decyzję Prezydenta z 13 kwietnia 2022 r., przywołaną na wstępie decyzją z 18 sierpnia 2022 r., Wojewoda w uzasadnieniu zwrócił uwagę na fakt, że Prezydent Miasta P. decyzją z 10 grudnia 2018 r., znak [...] ustalił na rzecz J. U., W. U., E. W., L. U., P. U. i K. K. odszkodowanie w wysokości [...] zł za udziały wynoszące łącznie [...] części w nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej działki nr [...] i [...] z arkusza mapy

[...] obrębu [...], z tytułu zmniejszenia jej wartości ze względu na przebieg napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV [...], którą to Wojewoda uchylił wyłącznie w zakresie zobowiązania do wypłaty odszkodowania, orzekając decyzją z 15 kwietnia 2019 r. znak [...], że do zapłaty

ww. odszkodowania zobowiązane są solidarnie E. P. oraz E. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 29 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Po 452/19 oddalił skargi E. P. oraz E. P. od ww. decyzji Wojewody. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny

w Warszawie wyrokiem z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 1149/20 oddalił skargi kasacyjne E. P. oraz E. P. złożone od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 29 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Po 452/19.

Zdaniem Wojewody doszło do ograniczenia sposobu korzystania

z nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], z uwagi na ostateczną decyzję Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego

[...] z 13 października 1975 r., [...]), utrzymującą w mocy decyzję Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Dzielnicowego [...] z 14 marca 1975 r. ([...]), którą organ, działając na podstawie ustawy wywłaszczeniowej, zezwolił Zakładowi [...] na tymczasowe zajęcie terenów leżących w pasie budowy zaprojektowanej linii napowietrznej 110 kV [...] - [...], obejmujących między działkę nr [...].

Wojewoda wyjaśnił, że ówczesnymi właścicielami nieruchomości byli J. U., C. U., K. U., W. U. i E. U.. Uprawnionymi do dochodzenia należnego odszkodowania, w oparciu

o obowiązującą obecnie ustawę o gospodarce nieruchomościami są zatem ww. osoby lub ich spadkobiercy.

W postępowaniu prawomocnie zakończonym decyzją Wojewody z 15 kwietnia 2019 r. ([...]) zostało przyznane spadkobiercom odszkodowanie w łącznym udziale [...] części. W. U., któremu przysługiwała [...] udziału, nie wystąpił w 2019 r. z wnioskiem o ustalenie na jego rzecz odszkodowania, jednakże po jego śmierci uczyniła to jego jedyna spadkobierczyni - córka K. K.- strona przedmiotowego postępowania.

W kontekście ustalenia kwoty należnego odszkodowania, Wojewoda wskazał,

że operat sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego T. S. jest kompleksowy, rzetelny i może stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania. Zdaniem organu II instancji przedmiotowy operat szacunkowy zawiera te elementy formalne, które łącznie pozwalały przyjąć jego przydatność dla celów dowodowych. Organ dokonał oceny tego dowodu. Wojewoda dał wiarę ustaleniom zawartym w opinii biegłego T. S., nie widząc podstaw, aby kwestionować sferę faktyczną ustaleń operatu z urzędu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję Wojewody, wniosła skarżąca, reprezentowana przez dotychczasowego pełnomocnika, która zarzuciwszy naruszenie prawa procesowego:

1) art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, a obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.,

w skrócie "k.p.a.") w zw. z art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm., a obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 344, w skrócie "u.g.n.") poprzez uznanie przez organ

II instancji skarżącego jako strony postępowania administracyjnego i wydanie decyzji administracyjnej w stosunku do niego, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że zaskarżona decyzja nie dotyczy interesu prawnego skarżącego, albowiem to nie skarżąca winna być zobowiązana do zapłaty odszkodowania, co

w konsekwencji powoduje nieważność postępowania, ponieważ zaskarżona decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie w myśl art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.,

2) art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie przez organ II instancji na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny czy udowodniono okoliczność, że to skarżąca powinna ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą oraz czy tę odpowiedzialność winna ponosić wspólnie (solidarnie) ze spółką E. P. z siedzibą w P.,

3) art. 7, 77 § 1, 89, 107 § 3 k.p.a. poprzez uchybienie przez organ II instancji obowiązkowi podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i obowiązkowi zebrania wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności:

a) niezbadanie relacji podmiotowych i przekształceniowych związanych z sukcesją między Skarbem Państwa a Zakładem [...] w P. oraz skarżącą, jak również niezbadanie podstaw nabycia urządzeń przesyłowych przez spółkę E. P. . z siedzibą w P.

w 2007 r., co doprowadziło organ II instancji do wysnucia błędnej koncepcji istnienia w ogóle, a nadto solidarnej odpowiedzialności odszkodowawczej skarżącej i E. P. . z siedzibą w P. jako następców Skarbu Państwa lub przedsiębiorstw państwowych,

b) bezkrytyczne przyjęcie wniosków płynących z operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowego T. S. z dnia 10 stycznia 2022 r.

w zakresie wysokości zmniejszenia wartości nieruchomości - pomimo że oględziny tejże nieruchomości miały miejsce ok. 4 lat temu, a także w zakresie tego, że rzeczoznawca majątkowy nie uwzględnił obciążeń wpisanych w dziale III Księgi wieczystej nr [...] [...], co miało wpływ na wysokość ustalonego w ten sposób odszkodowania,

c) oparcie się przez organ II instancji na ustaleniach poczynionych przez ten organ w sprawie również z udziałem K. K. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za udziały wynoszące łącznie [...] w nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] (sygn. akt kolejno: [...], [...], [...], [...]), mimo że organ II instancji nie jest związany rozstrzygnięciem tejże sprawy i winien poczynić własne ustalenia faktyczne w sprawie,

a także prawa materialnego:

4) art. 35 ust. 1 i 2 w zw. z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach

i trybie wywłaszczenia nieruchomości (w skrócie "Ustawa wywłaszczeniowa") w zw. z art. 129 ust. 5 u.g.n. poprzez:

a) pominięcie faktu, że osobą uprawnioną do żądania odszkodowania za wywłaszczenie - w tym także za szczególną jego postać przewidzianą

w art. 124 ust. 1 u.g.n., a jeszcze wcześniej m.in. w art. 35 Ustawy wywłaszczeniowej - jest "osoba wywłaszczona" (art. 128 ust. 1 u.g.n.), czyli podmiot będący właścicielem nieruchomości w dacie wydania decyzji

o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości - w tym przypadku m. in. C. U.,

b) ustalenie, że indywidualne określone uprawnienie administracyjne poprzednika prawnego wnioskodawczyni (K. K.) jest dziedziczne przechodzi na spadkobierców wywłaszczonego, podczas gdy roszczenie to nie ma charakteru cywilnoprawego i związane jest z "osobą wywłaszczoną",

5) art. 132 ust. 6 i art. 132 ust. 5 u.g.n. w zw. z art. 124 ust. 1 i art. 124b ust. 1 u.g.n. poprzez przyjęcie, że skarżąca jest podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości na rzecz K. K. lub jednostką organizacyjną, która uzyskała zezwolenie na założenie przewodów i urządzeń albo zezwolenie na wykonanie czynności związanych

z konserwacją, remontami i usuwaniem awarii albo przedsiębiorcą wykonującym na podstawie koncesji działalność w zakresie poszukiwania, rozpoznawania lub wydobywania kopalin objętych własnością górniczą, i w konsekwencji niezasadne przyjęcie, że w zaistniałym stanie faktycznym nie wystąpiły przesłanki wyłączające możliwość domagania się od skarżącej przez K. K. odszkodowania,

6) art. 129 ust. 5 u.g.n. w zw. z art. 35 ust. 1 i 2 oraz art. 36 Ustawy wywłaszczeniowej poprzez przyjęcie, że publicznoprawny obowiązek Skarbu Państwa polegający na wypłacie odszkodowania za wywłaszczenie, może zostać orzeczony w stosunku do pomiotu prywatnego, jakim jest skarżąca, która nie jest w tym zakresie następcą prawnym Skarbu Państwa,

7) art. 129 ust. 5 u.g.n. w zw. z art. 35 ust. 1 i 2 Ustawy wywłaszczeniowej poprzez przyjęcie, że publicznoprawny obowiązek Skarbu Państwa, polegający na wypłacie odszkodowania za wywłaszczenie, tj. za działanie Państwa w sferze imperium, może zostać orzeczony w stosunku do podmiotu prywatnego jakim jest skarżąca,

8) art. 554 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 z późn. zm., a obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 z późn. zm., w skrócie "k.c.") poprzez przyjęcie, że przepis ten ma zastosowanie do roszczeń administracyjnych i w stosunku do tych roszczeń (o charakterze administracyjnym) występuje solidarna odpowiedzialność za zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa pomiędzy skarżącą a E. P. . z siedzibą

w P.,

9) z ostrożności, w sytuacji przyjęcia, że art. 554 k.c. ma zastosowanie

w przedmiotowej sprawie naruszenie art. 118 k.c. poprzez jego niezastosowanie i nałożenie na skarżącego obowiązku zapłaty odszkodowania na rzecz K. K., podczas gdy organ II instancji powinien przy wydawaniu decyzji uwzględnić, że roszczenie o odszkodowanie przedawniło się na zasadach określonych w Kodeksie Cywilnym,

10) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji,

w sytuacji gdy organ II instancji winien był uchylić wadliwą decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie w stosunku do skarżącej, względnie przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

- wniosła o:

1) stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji w całości,

2) rozważenie przez Sąd stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji

i umorzenie postępowania administracyjnego w stosunku do skarżącej,

ewentualnie o:

3) uchylenie decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania w stosunku do skarżącej

ponadto, wniosła o:

1) zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącej zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych,

2) wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji organu II instancji w całości przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję, tj. Wojewodę

albo w przypadku gdy organ II instancji nie uwzględni powyższego wniosku:

wniosła o wydanie przez Sąd, po przekazaniu przedmiotowej skargi, postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji organu II instancji w całości, ponieważ zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, a także spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione w niej zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 30 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Po 783/22 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

W wyniku złożonego przez Wojewodę zażalenia na ww. postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 08 lutego 2023 r. sygn. akt I OZ 30/23 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 22 lutego

2023 r. sygn. akt I SA/Po 783/22 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1

§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa. W szczególności, w ocenie Sądu organy obu instancji wyczerpująco zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy

i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą faktyczną dalszych rozważań.

Należy podkreślić, że w stosunku do pozostałych współwłaścicieli przedmiotowych działek zapadł wyrok NSA z 25 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 1149/20 w ustalenia odszkodowania, w którym to wyroku Sąd odniósł się do większości zarzutów podniesionych w skardze. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela poglądy zawarte w tym wyroku.

Skarżąca wskazuje, że organ naruszył art. 132 ust. 6 i 132 ust. 5 u.g.n w zw.

z art. 124 ust. 1 i 124b ust. 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżąca jest podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości na rzecz K. K. lub jednostką organizacyjną, która uzyskała zezwolenie na założenie przewodów i urządzeń albo zezwolenie na wykonanie czynności związanych z konserwacją, remontami i usuwaniem awarii albo przedsiębiorcą wykonującym na podstawie koncesji działalność w zakresie poszukiwania, rozpoznawania lub wydobywania kopalin objętych własnością górniczą, i w konsekwencji niezasadne przyjęcie, że w zaistniałym stanie faktycznym nie wystąpiły przesłanki wyłączające możliwość domagania się od skarżącej przez K. K. odszkodowania.

Zdaniem Sądu stanowisko to nie jest zasadne.

Należy wskazać, iż zgodnie z art. 132 ust. 5 i 6 u.g.n., do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120, do zapłaty ceny nabycia części nieruchomości, o której mowa w art. 113 ust. 3, a także do zapewnienia nieruchomości zamiennej jest zobowiązany, z zastrzeżeniem ust.6 i 8, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, albo organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki. Obowiązek zapłaty odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń wymienionych w art. 124, art. 124b, art. 125 i art. 126 u.g.n. oraz za zmniejszenie wartości nieruchomości z tego powodu obciąża osobę lub jednostkę organizacyjną, która uzyskała zezwolenie odpowiednio na założenie lub przeprowadzenie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, o którym mowa w art. 124 ust. 1, albo zezwolenie na wykonanie czynności związanych z konserwacją, remontami, usuwaniem awarii oraz usuwaniem z gruntu, o którym mowa w art. 124b ust. 1, albo zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości w przypadku siły wyższej lub innej nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody albo przedsiębiorcę, który na podstawie koncesji wykonuje działalność w zakresie poszukiwania, rozpoznawania lub wydobywania kopalin objętych własnością górniczą.

W kontrolowanej sprawie, organ w sposób szczegółowy opisał, w jaki sposób ustalił podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania. Organ podkreślił, że mając na względzie treść art. 132 ust. 6 u.g.n. pierwotnie zobowiązanym do wypłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości był Zakład [...] beneficjent decyzji ograniczającej sposób korzystania

z nieruchomości. Następnie organ wyjaśnił, że finalnie obowiązek odszkodowawczy, wynikający z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. leży zarówno po stronie E. P. ., jak i E. P.

W dniu 30 czerwca 2007 r. zawarto umowę, mocą której E. P. zbyła na rzecz E. P. . aport w postaci oddziału E. P. samodzielnie sporządzającego bilans, prowadzącego działalność w zakresie energii elektrycznej, stanowiącego zorganizowaną część przedsiębiorstwa. W skład oddziału weszły

w szczególności: prawa własności ruchomości, a zwłaszcza ruchomości związane

z prowadzeniem działalności w zakresie dystrybucji energii elektrycznej, linii kablowych i napowietrznych sieci dystrybucyjnych oraz zespołów elektroenergetycznych, stacji

i rozdzielni energetycznych, transformatorów, prawa własności nieruchomości oraz prawa użytkowania wieczystego gruntów, prawa wynikające z umów najmu, dzierżawy ruchomości i nieruchomości oraz prawa do korzystania z ruchomości i nieruchomości, wynikające z innych stosunków prawnych, wartości niematerialne i prawne, majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne, niskocenne składniki majątku niezaliczane do środków trwałych, znajdujące się w użytkowaniu pracowników oddziału, tajemnice przedsiębiorstwa, księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, prawo do korzystania z oznaczenia indywidualizującego "[...]", a także wszelkie prawa i wierzytelności, wynikające z zawartych przez E. P. umów, związanych z prowadzeniem działalności dystrybucyjnej. W zawartej

30 czerwca 2007 r. umowie zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa stwierdzono, powtarzając treść art. 554 k.c., że nabywca przedsiębiorstwa jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela.

Dokonana przez Sąd analiza przywołanych przepisów oraz dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wskazuje na prawidłowość powyższego wywodu oraz pozwala na ustalenie kwestii solidarnej odpowiedzialności spółek, w tym skarżącej spółki E. P. .

Odnosząc się kolejnych zarzutów skargi, Sąd stwierdza, że z treści decyzji wynika, że organ w sposób jednoznaczny wskazał, że podstawą dochodzonego roszczenia jest art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., w którym ustawodawca stwierdził, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Przepis ten organ wiąże natomiast z obowiązującymi w momencie dokonania ograniczenia przepisami art. 35 ust. 1 i art. 36 ust. 1 Ustawy wywłaszczeniowej, obecnie obowiązującym 132 ust. 6 u.g.n. Nie budzi również wątpliwości, że przepis art. 129

ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie zarówno do sytuacji pozbawienia praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia, jak i ograniczenia sposobu korzystania

z nieruchomości, o których mowa w art. 120 i art. 124 – 126 u.g.n., a odszkodowanie,

o jakim w nim mowa wynikać może zarówno z przepisu art. 128 ust. 1 u.g.n. w sytuacji pozbawienia prawa, jak i z art. 128 ust. 4 u.g.n. w razie jego ograniczenia (por. wyrok NSA z 26.08.2014 r., I OSK 147/13; wyrok NSA z 29.06.2016 r., I OSK 2306/14, orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, [...] w skrócie "CBOSA").

Również ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 35 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości należy kwalifikować jako jeden ze sposobów wywłaszczenia (por. wyrok NSA z 18.06.2008 r.,

I OSK 954/07; wyrok NSA z 27.10.2017 r., I OSK 3158/15, CBOSA) i do zagadnień odszkodowawczych powstałych na tle tego szczególnego sposobu wywłaszczenia stosować przepisy ustawy (por. uchwała NSA z 10.04.2006 r., I OPS 1/06, wyrok WSA z 26.06.2018 r., II SA/Po 333/18, CBOSA).

Za nieuzasadnione Sąd uznał twierdzenie, jakoby organ nie wskazał podstaw odpowiedzialności solidarnej skarżących. Organ, w rozważaniach wydanej decyzji odwołał się bowiem w tym zakresie do treści art. 554 k.c. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. Odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć. Na tym tle wskazać należy, że zgodnie ze zgormadzonymi w aktach sprawy dowodami, dnia 30 czerwca 2007 r. zawarto umowę mocą której E. P. zbyła na rzecz E. P. aport w postaci oddziału E. P. a nadto, w ww. umowie wskazano, że nabywca przedsiębiorstwa jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Z powyższego wynika zatem, że finalnie obowiązek odszkodowawczy, wynikający z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. i odnoszący się do nieruchomości, leży zarówno po stronie E. P. ., jak i E. P. Takie stanowisko zostało zawarte w powołanym wyroku NSA I OSK 1149/20.

Zdaniem Sądu, nie sposób również zgodzić się z zarzutem skarżącej, że organ dopuścił się w swoim orzeczeniu naruszenia art. 129 ust. 5 u.g.n. w zw. z art. 35 ust. 1

i 2 i 36 Ustawy wywłaszczeniowej poprzez przyjęcie, że publicznoprawny obowiązek Skarbu Państwa polegający na wypłacie odszkodowania za wywłaszczenie, może zostać orzeczony w stosunku do pomiotu prywatnego, jakim jest skarżąca, która nie jest w tym zakresie następcą prawnym Skarbu Państwa.

W ocenie Sądu, odnosząc się do powyższego, w pierwszej kolejności wskazać należy, że ustalenia organu w zakresie nieprzerwanego następstwa kolejnych podmiotów od Zakładu [...] (jako beneficjenta decyzji ograniczającej) do skarżącej są trafne, o czym wspomniano już powyżej.

Skarżąca zarzuciła organowi także naruszenie art. 129 ust. 5 u.g.n. w zw.

z art. 35 ust. 1 i 2 Ustawy wywłaszczeniowej poprzez przyjęcie, że publicznoprawny obowiązek Skarbu Państwa, polegający na wypłacie odszkodowania za wywłaszczenie, tj. za działanie Państwa w sferze imperium, może zostać orzeczony w stosunku do podmiotu prywatnego, jakim jest skarżąca.

W ocenie Sądu zarzut ten jest nieuzasadniony, gdyż na możliwość wydania takiego orzeczenia wskazuje wprost art. 132 ust. 6 u.g.n.. Dodatkowo wskazać należy, że nieuprawnionym jest twierdzenie skarżącej, że odszkodowanie ma zostać wypłacone za działania Państwa w sferze imperium. Wyrządzenie bowiem szkody nastąpiło jako działanie przedsiębiorstwa Zakładu [...] i to jego następstwa skarżąca powinna naprawić. Przedsiębiorstwo to nie działało jednak wprost w sferze imperium państwowego, gdyż przed podjęciem działań musiało wystąpić do Urzędu Wojewódzkiego o zezwolenie na tymczasowe zajęcie terenów. Państwo nie scedowało w tym zakresie na Przedsiębiorstwo możliwości samodzielnego władczego kształtowania sytuacji obywateli. Nie jest więc istotne dla rozpoznawanej sprawy, czy skarżąca jest następcą Skarbu Państwa w sferze imperium, gdyż następstwo takie

w ogóle nie jest przedmiotem sprawy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 118 k.c. poprzez jego niezastosowanie

i nałożenie na skarżącego obowiązku zapłaty odszkodowania na rzecz K. K., podczas gdy organ II instancji powinien przy wydawaniu decyzji uwzględnić, że roszczenie o odszkodowanie przedawniło się na zasadach określonych w Kodeksie Cywilnym, należy wskazać, że przedawnienie jest przede wszystkim instytucją prawa cywilnego, zaś w prawie administracyjnym zasadą jest jego brak. Jak wskazuje się w doktrynie, że w prawie publicznym - co do zasady - nie można mówić

o przedawnieniu, chyba że przepis wyraźnie tak stanowi. Dlatego też decyzja

o wywłaszczeniu, niezależnie od daty wydania (przed 10, 20 czy 50 laty), będzie podlegała wykonaniu. Jeśli tak, to również odszkodowanie ustalone w decyzji wywłaszczeniowej, jeśli nie zostało wypłacone (w braku złożenia do depozytu, gdyż wówczas doszłoby do zwolnienia z zobowiązania), nie podlegałoby przedawnieniu (równość podmiotów). Należy też dodatkowo wskazać, że przeciwko tezie skarżącej

o tym, że odszkodowanie dochodzone w rozpoznawanej sprawie uległo przedawnieniu przemawia także konstrukcja przepisu art. 36 Ustawy wywłaszczeniowej. Przepis ten jedynie w swoim ust. 2 przewiduje przedawnienie roszczenia, jednak ten zapis dotyczy wyłącznie strat w zasiewach, uprawach i plonach. Należy więc przyjąć, że pozostałe roszczenia wynikające z przeprowadzenia przewodów na nieruchomości nie są objęte przedawnieniem.

Skarżąca jako spadkobierca osoby wywłaszczonej jest podmiotem uprawnionym do żądania odszkodowania. Zagadnienie to było przedmiotem uchwały składu 7 sędziów NSA z 22 lutego 2021 r. sygn. akt I OPS 1/20.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.