Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1287/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. B. (zwanej dalej: skarżącą lub wnioskodawczynią) skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziału w W. (dalej: ZUS lub Zakład) z [...] kwietnia 2014 r. nr [...], którą organ ten utrzymał w mocy własną decyzję z [...] stycznia 2014 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu odsetek od składek na ubezpieczenia społeczne za okres od listopada 1997 r. do czerwca 1998 r., naliczonych na dzień 29 listopada 2013 r. - w wysokości 6.389,00 zł.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 12 kwietnia 2011 r. w sprawie o syg. akt III AUa 1143/10 zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 16 lipca 2010 r. w sprawie o syg. akt. VII U 461/05 określono skarżącej wysokość należnych do zapłacenia składek na własne ubezpieczenia społeczne.

Wnioskiem złożonym do ZUS w dniu 21 listopada 2013 r. skarżąca zwróciła się do Zakładu o umorzenie odsetek liczonych od zaległych składek w kwocie 2.139,77 zł. W dniu 29 listopada 2013 r. skarżąca zmodyfikowała swój wniosek w ten sposób, że wniosła o umorzenia wszystkich odsetek od nieopłaconych w terminie składek. Wniosek argumentowała bardzo trudną sytuacją finansową. Wskazała, że ma 67 lat i potrzebuje pieniędzy na utrzymanie i leczenie. Jej emerytura została zajęta przez komornika i nie wystarcza jej środków na bieżące utrzymanie. Zwolniona od egzekucji komorniczej część świadczenia emerytalnego (przyznanego w kwocie 724,30 zł brutto – 631,11 zł netto) wynosi jedynie 450,04 zł netto. Równocześnie wskazała, że okresowo z tytułu wynajmu pokoi otrzymuje kwotę od 1.450 zł do 1.550 zł miesięcznie. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Spłaca 2 kredyty: konsumpcyjny i hipoteczny – łącznie z ratami w wysokości ok. 1.800 zł miesięcznie, posiada też zadłużenie na 3 kartach płatniczych w wysokości ok. 25.000 zł. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem oszacowała na: 1.000 zł, powiększone o 500 zł na leczenie i o 800 zł w okresie zimowym na ogrzewanie. Stwierdziła, że reguluje swoje zobowiązania częściowo – przeznaczając na to ok. 2.500 zł miesięcznie. Oświadczyła, że - poza mieszkaniem "po matce" o powierzchni ok. 140 m2 w W. przy ul. [...] w W. ([...]) - nie posiada innego majątku.

Do wniosku skarżąca dołączyła: oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, kopie harmonogramów spłat kredytów, kopie rachunków za media. Po wszczęciu postępowania i pouczeniu o przysługujących jej uprawnieniach, skarżąca dodatkowo dołączyła do akt sprawy kopie: umów kredytowych, przedsądowego wezwania do zapłaty od P. S.A.; nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym na rzecz P. S.A. na kwotę 7.196,6 zł oraz odsetki i koszty postępowania; informacje o egzekucjach komorniczych prowadzonych na rzecz: Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (o zwrot kosztów zastępstwa prawnego w procesie, egzekucji i opłatę egzekucyjną), ZUS [...] Oddziału w W., Naczelnika Urzędu Skarbowego W., dwóch banków, Miasta W. – Z., Prezydenta W.

W toku prowadzonego postępowania ZUS ustalił nadto, że skarżąca figuruje w CEPiK jako właścicielka samochodów marki Porsche 944 - rok produkcji 1988 oraz Chrysler PT Cruser 2.2 CRD - rok produkcji 2002.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] ZUS odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu odsetek od składek na ubezpieczenia społeczne za okres od listopada 1997 r. do czerwca 1998 r., naliczonych na dzień 29 listopada 2013 r. - w wysokości 6.389,00 zł.

Ustalając stan faktyczny organ oparł się na przedstawionych wcześniej oświadczeniach i dokumentach złożonych przez skarżącą oraz na własnych ustaleniach dokonanych w CEPiK.

Wskazał, że skarżąca prowadząc działalność gospodarczą do dnia 31 grudnia 1998 r. zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) zobowiązana była do terminowego regulowania składek na własne ubezpieczenie społeczne.

Ustalony stan faktyczny ZUS skonfrontował z treścią art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz.1442 ze zm.) – dalej u.s.u.s. i stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła całkowita nieściągalność należności, o której mowa w powołanym przepisie. Organ podkreślił, że komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Również nie jest oczywiste, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Dodatkowo wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Wobec zaistniałego stanu faktycznego organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności.

Następnie Zakład przeanalizował materiał dowodowy pod kątem wystąpienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności nawet pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3 lit. a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Stwierdził, iż żadna z tych przesłanek w odniesieniu do wnioskodawczyni nie występuje. Wskazał, że poza oświadczeniem o ponoszonych kosztach leczenia, wnioskodawczyni nie wykazała, że cierpi na chorobę przewlekłą pozbawiającą możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Nie sposób też uznać, że skarżąca przekonująco przedstawiła swoją sytuację, skoro jej wydatki przekraczają deklarowane dochody. Oznacza to, że nie przedstawiła pełnego materiału dowodowego dokumentującego jej rzeczywistą sytuację.

W tej sytuacji Zakład nie znalazł też podstaw do umorzenia należnych odsetek na podstawie art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2002r. nr 241, poz. 2074), nie stwierdzając, by przemawiał za tym ważny interes strony. W szczególności uznał, że brak przesłanek do uznania, że wnioskodawczyni znajduje się w ubóstwie, by dotknęły ją nadzwyczajne zdarzenia losowe lub klęska żywiołowa, wreszcie, by cierpiała na chorobę lub sprawowała opiekę nad chorym członkiem rodziny, co uniemożliwiałoby lub w znacznym stopniu ograniczało możliwość uzyskania dochodu pozwalającego na spłatę zadłużenia.

Skarżąca we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wskazała, że samochód Porsche nie posiada żadnej wartości, zaś Chrysler Cruser objęty jest współwłasnością (jej udział wynosi jedynie ½) i został zajęty przez komornika. Stwierdziła, że z uwagi na chorobę, w ogóle nie była zobowiązana do uiszczania składek za okres od listopada 1997 r. do czerwca 1998 r., o umorzenia odsetek od których wniosła. Podważyła, by była zobowiązana do płacenia tych składek do 31 grudnia 1998 r., jak wskazano w uzasadnieniu decyzji. Stwierdziła, że skandalicznie wyliczono jej emeryturę, ZUS nie rozliczył także jej roszczeń wobec Zakładu (nie dokonano potrącenia). Podkreśliła swą katastrofalna sytuację.

Decyzją z dnia 3 kwietnia 2014 r. ZUS utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 28 stycznia 2014 r. przywołując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu wcześniejszego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu dodatkowo wskazano, że w ewidencji ksiąg wieczystych skarżąca figuruje jako współwłaściciel lub właściciel następujących nieruchomości:

- zabudowanej działki nr ew. [...] o pow. [...] ha położonej w C. (prawo własności w 4/30 udziału) – KW [...];

- zabudowanej działki nr ew. [...] o pow. [...] m2 położonej w W. przy ul. [...] (prawo użytkowania wieczystego w [...] części udziału) - KW [...];

- lokalu mieszkalnego o pow. [...] m2 położonego w . przy ul. [...] (prawo własności w udziale 1/1) - KW [...];

- działki o nr ew. [...] o pow. [...] ha położonej w W. przy ul. [...] (prawo użytkowania wieczystego w 10/12 części udziału) – KW [...];

- zabudowanej działki nr ew. [...] o pow. [...] ha z budynkiem mieszkalnym o kubaturze [...] m3 położonym w W. przy ul. [...] w W. (prawo użytkowania wieczystego w udziale 1/1) – KW [...].

Ustalił nadto, że skarżąca jest istotnie współwłaścicielem, a nie właścicielem samochodu Chrysler PT Cruiser 2.2 CRD.

Zakład wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła którakolwiek z przesłanek całkowitej nieściągalności należności. Żaden z organów egzekucyjnych nie stwierdził dotąd braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie jest zatem oczywiste, iż w postępowaniu tym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Dokonując ponownej analizy przesłanek umożliwiających umorzenie zaległych składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności organ wskazał, że aktualnie nie sposób ustalić rzeczywistych dochodów i wydatków wnioskodawczyni – zwłaszcza, że deklarowane wydatki przekraczają dochody.

Zauważył, że z uwagi na skalę posiadanych zobowiązań niewątpliwie bieżąca sytuacji wnioskodawczyni jest trudna. Obecnie zgodnie z oświadczeniem, skarżąca reguluje tylko część długów. Nie stwierdził jednak, by aktualna sytuacja finansowa była całkowicie od wnioskodawczyni niezależna, co mogłoby przemawiać za podjęciem innej decyzji. Wskazał, że niezasadne jest faworyzowanie spłat należności cywilnych (kredytów bankowych, których raty skarżąca uiszcza) w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych.

Wyjaśnił, że wskazana w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji data 31 grudnia 1998 r. dotyczyła końca obowiązywania ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.).

Zaznaczył wreszcie, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest badanie przyczyn odmowy wypłaty skarżącej zasiłku chorobowego w okresie od listopada 1997 r. do czerwca 1998 r. Kwestia ta była przedmiotem innego postępowania.

Wskazana decyzja została zaskarżona przez M. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżąca zarzuciła Zakładowi brak właściwego rozpatrzenia sprawy. Wadliwość postępowania ZUS miało objawiać się w braku dokonania potrącenia roszczeń, jakie skarżąca zgłasza nadal wobec Zakładu. Zarzuciła ZUS bezprawną odmowę wypłaty zasiłku chorobowego za okres od listopada 1997 r. do czerwca 1998 r. i niezasadne obciążeniem składkami za ten okres, a także wadliwe wyliczenie emerytury. Stwierdziła, że Zakładowi "nie chciało się" ustalić jej sytuacji majątkowej, a to, że ponoszone przez nią wydatki przewyższają dochody świadczy o konieczności umorzenia odsetek.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie uzupełniającym skargę M. B. ponownie zakwestionowała zasadność wymagania od niej odsetek za składki, które według niej nie są należne. Twierdzenia swoje oparła na decyzji ZUS z 10 lipca 1996 r., zaświadczeniu z ZUS z 30 maja 1997 r. i zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego z 26 września 2005 r. dotyczącym braku dochodów roku 1998.

Na rozprawie skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko. Oświadczyła, że na [...] w W. jest właścicielką lokalu o powierzchni około [...] m2 położonym przy ul. [...]. Zameldowana jest natomiast przy ul. [...] w lokalu o powierzchni ok. [...] m2, położonym w oddzielnym "pawilonie", który około półtora roku temu miała zbyć na rzecz syna, ale to ona wciąż figuruje w księdze wieczystej jako jego właściciel. Spłaca około 3.000 zł miesięcznie rat kredytów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego unormowania jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie.

Wskazane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Rozważając w tym kontekście skargę, stwierdzić należy, że jest ona bezzasadna.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w niniejszym postępowaniu sąd nie rozważał ponownie, bo nie mógł, kwestii zasadności zobowiązania skarżącej do uiszczenia składek na jej własne ubezpieczenie społeczne za okres od listopada 1997 r. do czerwca 1998 r. Kwestia ta została rozstrzygnięta m.in. prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2011 r. w sprawie o syg. akt III AUa 1143/10 zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lipca 2010 r. w sprawie o syg. akt VII U 461/05 oraz funkcjonującymi w obrocie prawnym decyzjami ZUS. Dokumenty przedstawione przez skarżącą okoliczności tej nie zmieniają.

Podobnie nie było przedmiotem niniejszego postępowania badanie zasadności odmowy wypłaty skarżącej zasiłku chorobowego w okresie od listopada 1997 r. do czerwca 1998 r., kwestia prawidłowości wyliczenia emerytury skarżącej, ani jej ewentualne roszczenia wobec Zakładu, które pragnęłaby kompensować z należnościami dochodzonymi przez ZUS.

Ramy niniejszego postępowania zakreślił wniosek skarżącej o umorzenie całości odsetek od nieterminowo uiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne.

W tym kontekście sąd zauważa, że zgodnie treścią art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przez należności z tytułu składek należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.). Zgodnie z art. 28 powołanej ustawy, Zakład tylko w przypadku całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tegoż artykułu może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek. Całkowita nieściągalność zachodzi natomiast, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Przedstawione wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możność umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje bowiem na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być umarzane". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącej. Organ orzekający w sprawie prawidłowo wskazał, że wobec skarżącej nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. z uwagi na pozyskiwane przez nią dochody z posiadanego majątku i świadczenia emerytalnego. Wysokość nieopłaconych odsetek znacznie przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Postępowania egzekucyjne prowadzone wobec skarżącej przez inne podmioty z innych tytułów wciąż toczą się i nie zostały umorzone z powodu nieskuteczności egzekucji. Nie jest więc oczywiste, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W ocenie sądu prawidłowo zatem ustalono, iż w stosunku do skarżącej nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości – jak wyżej wyjaśniono – umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Dalej wskazać należy, że w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z powołanym przepisem ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 wskazanego rozporządzenia także mamy do czynienia z uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi orzekającemu. Może on umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje go do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności.

W ocenie sądu ZUS prawidłowo wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby istniała którakolwiek z przesłanek pozwalająca na umorzenie zaległych składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Sąd wskazuje ponadto, że prawidłowa wykładnia powołanego art. 28 ust. 3a u.s.u.s. prowadzi do wniosku, iż wynikająca z tego przepisu podstawa umarzania należności ZUS winna mieć zastosowanie tylko do tych dłużników, którzy przekonają, że dołożyli wszelkich starań w celu terminowej spłaty swoich zobowiązań. Zwrócić należy w tym miejscu uwagę na znaczny majątek, jakim dysponuje skarżąca (wartościowe nieruchomości). O ile dochody z niego nie są wystarczające do terminowego regulowania wszystkich zobowiązań (skarżąca w pierwszej kolejności reguluje zobowiązania na rzecz podmiotów komercyjnych), być może należałoby rozważyć sprzedaż części tego majątku.

Podkreślenia wymaga również to, że podstawa umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s w zw. z § 3 powołanego rozporządzenia została stworzona dla "uzasadnionych przypadków" - tj. sytuacji wyjątkowych, powstałych z przyczyn obiektywnych, niezależnych od dłużnika. Obowiązkiem dłużnika jest więc wykazanie okoliczności uzasadniających twierdzenie, że znajduje się w takiej "wyjątkowej sytuacji", sytuacji stwarzającej możliwość skorzystania z dobrodziejstwa umorzenia zaległych należności ZUS. Nie ulega zatem wątpliwości, że ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia spoczywa na zobowiązanym.

W kontrolowanym przez sąd postępowaniu administracyjnym skarżąca zaistnienia tych przesłanek nie wykazała. Nie dążyła do ujawnienia przed ZUS swojej rzeczywistej sytuacji materialnej, a jej oświadczenia w tym zakresie były niepełne i nieprzekonujące. Z oświadczeń skarżącej wynika, że w toku niniejszego postępowania (a więc od ponad roku) jej wydatki przekraczają dochody.

Sąd zaznacza przy tym, że o prawie do udziału w gromadzeniu materiału dowodowego dla wykazania aktualnej sytuacji osobistej, rodzinnej i materialnej skarżąca została kilkukrotnie pouczona.

Z tych samych przyczyn Zakład był w pełni uprawniony do tego, by nie znaleźć podstaw do umorzenia należnych odsetek na podstawie art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2002r. Nr 241, poz. 2074) i stwierdzić, że za rozwiązaniem takim nie przemawia waży interes strony. W szczególności uznał, że brak przesłanek do uznania, że wnioskodawczyni znajduje się w ubóstwie, by dotknęły ją nadzwyczajne zdarzenia losowe lub klęska żywiołowa, wreszcie by cierpiała na chorobę lub sprawowała opiekę nad chorym członkiem rodziny, co uniemożliwiałoby lub w znacznym stopniu ograniczało możliwość uzyskania dochodu pozwalającego na spłatę zadłużenia. Sąd zaakceptował również rozstrzygnięcie w tym zakresie. O istnieniu ważnego interesu strony nie decyduje bowiem jej subiektywne przekonanie a powszechnie aprobowana hierarchia wartości. W realiach rozpoznawanej sprawy umorzeniu odsetek od nieterminowo opłacanych składek na ubezpieczenie społeczne nie byłoby uzasadnione z uwagi na obowiązującą wszystkich zasadę konieczności terminowego regulowania zobowiązań, brak faworyzowania zobowiązań cywilnoprawnych kosztem publicznych, wreszcie rozstrzygnięciu takiemu sprzeciwia się sytuacja majątkowa skarżącej.

Podsumowując wskazać należy, iż w toku postępowania administracyjnego należycie zgromadzono i poddano wszechstronnej ocenie dostępny materiał dowodowy. Strona miała zagwarantowaną możliwość wypowiedzenia się odnośnie zgromadzonych dokumentów i przedłożenia nowych dowodów.

Sąd stanął na stanowisku, iż w rozpatrywanej sprawie granice uznania administracyjnego – będącego szczególną formą upoważnienia przez ustawę organów administracji publicznej do określonego zachowania się, polegającą na przyznaniu organom administracji możności dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań – nie zostały przekroczone. Uznanie jest możliwością wyboru konsekwencji prawnej. W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny. Zdaniem sądu w przedmiotowej sprawie z obowiązku tego organ administracji wywiązał się należycie.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.