Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 392/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 4, art. 31 ust. 1 pkt 4 i ust. 4, art. 33 ust. 1 i art. 34 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: Art. 61 par. 3, art. 105 par. 1 i art. 107 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" i "c" i art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi I. K., A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej I. K. kwotę 200,00 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy Z decyzją nr [...] z dnia [...] 2011r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 32 i 33 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010r. nr 193, poz. 1287 ze zm.), § 14 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości (Dz. U. nr 45, poz. 453) i art. 105 kpa, umorzył postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte na wniosek A. C. i M. C., w sprawie przebiegu granicy działki nr [...] położonej w obrębie W, gmina Z (wg KW [...] stanowiącej własność A. C. i M. C. na prawach małżeńskiej wspólności ustawowej, w stosunku do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położonej w obrębie W, gmina Z (wg KW [...] stanowiącej własność A. K. i I. K. na prawach małżeńskiej wspólności ustawowej.

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że postanowieniem z dnia [...] 2011r. zostało wszczęte postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące między innymi nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] wobec działki nr [...]. Do przeprowadzenia czynności ustalenia granic organ upoważnił geodetę uprawnionego T. C. Geodeta, wykorzystując informacje ze zbiorów ośrodka dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej, przeprowadził prace przygotowawcze, przeanalizował całość dostępnych materiałów z uwzględnieniem dokumentacji uwłaszczeniowej, przeprowadził wywiad terenowy i dokonał pomiaru trwałych elementów zagospodarowania terenu. W postępowaniu wystąpił spór co do przebiegu linii granicznej, lecz geodeta podczas negocjacji i ustalania przebiegu granicy, wykorzystując posiadaną dokumentację nakłonił strony do zawarcia ugody, którą strony podpisały i uczestniczyły w stabilizacji punktów granicznych. Jednakże w trakcie prowadzenia przez geodetę czynności technicznych rozgraniczenia na gruncie A. K. oświadczył, że odwołuje wcześniej wyrażoną zgodę i uważa, że cała droga należy do niego. Organ I instancji wskazał, że wobec adnotacji na ugodzie, stanowisko zajął Starosta, który w piśmie z dnia 28 października 2011r. wyjaśnił, że geodeta przeprowadzający rozgraniczenie nie ma uprawnień do anulowania zawartej ugody, a uchylenie się od skutków materialnoprawnych zawartej ugody następuje na drodze powództwa o ustalenie nieważności ugody. I. i A. K. składali skargi na czynności geodety J. C., do Wójta Gminy Z, oraz do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Wójt Gminy Z sprawdził załączoną do wniosku o rozgraniczenie dokumentację geodezyjną pod względem formalnym oraz ocenił przedłożone dokumenty pod kątem poprawności merytorycznej, kompletności i prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami. Wójt pozytywnie zaopiniował operat geodezyjny z rozgraniczenia działki nr [...] wobec działek [...] i [...] położonych w W i przesłał dokumentację do Starostwa Powiatowego, które dokonało dalszej kontroli pod względem technicznym i prawnym. Starosta dokonał kontroli dokumentacji i zwrócił operat wykonawcy celem poprawy, jednocześnie informując o tym Urząd Gminy Z. Po ponownej analizie skorygowanej przez wykonawcę dokumentacji, Wójt powtórnie pozytywnie zaopiniował operat geodezyjny z rozgraniczenia i przekazał dokumentację do Starostwa Powiatowego, które włączyło całość dokumentacji do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Wójt wyjaśnił, że organ prowadzący postępowanie administracyjne jest uprawniony tylko do sprawdzenia wymogów formalnych, jakim winna odpowiadać ugoda, tj. czy w postępowaniu zakończonym ugodą brały udział uprawnione strony postępowania oraz czy ugoda dotyczy przedmiotu rozgraniczenia. Zatem ugoda spisana przed geodetą upoważnionym do przeprowadzenia czynności technicznych zgodnie z art. 31 ust. 4 Prawa geodezyjnego i kartograficznego posiada moc ugody sądowej, zaś dalszy spór graniczny może toczyć się przed właściwym sądem rejonowym. Dlatego też w ocenie Wójta postępowanie rozgraniczeniowe stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu. Ponadto Wójt wskazał, że w części dotyczącej ustalenia granicy działki nr [...] wobec działki nr [...] okazany przez geodetę przebieg granicy został przyjęty przez strony, protokół podpisany, a granica została zatwierdzona decyzją administracyjną nr [...] znak [...] z dnia [...] 2011r.

Odwołanie od decyzji organu l instancji złożyli I. K. i A. K. zarzucając, iż wbrew stanowisku Wójta Gminy Z, ugoda spisana przed geodetą na gruncie nie ma takiej mocy jak ugoda spisana w sądzie, wobec czego Wójt myli się też twierdząc, że jedynie na drodze sądowej można uchylić się od skutków podpisania takiej ugody i to nawet w sytuacji, gdy natychmiast wycofana została zgoda na przebieg granicy. Zdaniem odwołujących się do czasu uprawomocnienia się takiej ugody musi upłynąć siedem dni, a w przypadku odwołania się od niej i wycofania swojej zgody ugoda ta i postanowienie kończące sprawę nie jest prawomocne i ugoda traci swoją moc - co w takiej sytuacji oznacza, że Wójt winien umorzyć postępowanie i sprawę przekazać do właściwego sądu celem jej kontynuowania, zaś ugodę uznać za niebyłą. Odwołujący się nie podzielili też wyrażonego przez Wójta poglądu, że obecnie można jedynie zakwestionować zawartą ugodę na drodze postępowania sądowego w trybie art. 189 kpc i dlatego za niezrozumiały odwołujący się uznali zapis w uzasadnieniu decyzji organu l instancji informujący, że w przypadku sporu między stronami, dotyczącego przebiegu ustalonej granicy, strony mogą skierować sprawę do właściwego sądu rejonowego. Poza tym odwołujący się zwrócili uwagę na niewłaściwą postawę geodety zachowanie (wprowadzanie w błąd, wywieranie nacisków, a nawet grożenie) oraz zarzucili, że sprawa w istocie nie dotyczyła ustalenia granicy pomiędzy przedmiotowymi działkami tylko wyznaczenia drogi o szerokości 3 m.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 2 lutego 2012r. znak: [...], wydaną na podstawie 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 105 § 1 kpa oraz art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W ocenie Kolegium decyzja organu l instancji była prawidłowa, ponieważ w myśl przepisów rozdziału 6 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wszczęte przez organ administracji publicznej postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości może zostać zakończone wyłącznie przez wydanie jednej z trzech rodzajów decyzji administracyjnych, które omówiło przytaczając treść przepisów art. 33 ust...., art. 34 ust. 1 i 2, art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 31 ust. 4 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Kolegium wskazało, że ugoda między stronami co do wyznaczonej na szkicu granicznym granicy została zawarta w dniu 1 września 2011r. w trakcie czynności ustalenia przebiegu granic pomiędzy nieruchomościami położonymi w obrębie W, oznaczonymi jako działki nr [...] i [...], przed uprawnionym geodetą T. C. Ugodę zawarli A. i M. C. oraz I. i A. K. Ugoda została podpisana przez strony i geodetę, zatem formalnie wszczęte przez organ administracji publicznej postępowanie administracyjne należało zakończyć przez wydanie na podstawie art. 105 § 1 kpa decyzji umorzeniowej, mającej charakter czysto proceduralny. Prawidłowość tej decyzji może być oceniana wyłącznie w kontekście przepisów art. 105 § 1 kpa i art. 31 ust. 4 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Kolegium wyjaśniło istotę ugody zawartej przed geodetą, która to ugoda nie jest ugodą administracyjną w rozumieniu art. 114-122 kpa i nie podlega kontroli zarówno przez organ l instancji jak i też przez organ odwoławczy. Wskazano nadto, że nawet gdyby ugoda zawarta przed geodetą była wadliwa, to nie miałoby to wpływu na zgodność z prawem decyzji umarzającej postępowanie rozgraniczeniowe, ponieważ uchylenie się od skutków prawnych takiej ugody jest możliwe tylko w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 stycznia 2007r. sygn. akt l OSK 376/06. Ponadto Kolegium wyjaśniło, że nie jest organem właściwym do rozpatrywania skarg na geodetów przeprowadzających ustalenie granic, zaś ewentualne nieprawidłowości w działaniach geodety mogą być podstawą do unieważnienia ugody przez sąd powszechny, jeżeli postępowanie dowodowe prowadzone przed tym sądem wykaże, że ugoda została zawarta pod wpływem błędu lub groźby - spowodowanych zachowaniem geodety.

Skargę na decyzję SKO wnieśli I. K. i A. K., zarzucając naruszenie:

– art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego poprzez niezastosowanie tego przepisu;

– art. 8 kpa poprzez naruszenie zasad obiektywizmu,

– art. 7 kpa i art. 77 kpa poprzez niewyjaśnienie w sposób dostateczny wszystkich okoliczności, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, pominięcie okoliczności niewyrażenia zgody na zawarcie ugody przez jedną ze stron oraz tego, że postępowanie rozgraniczeniowe nie dotyczyło wyznaczenia drogi pomiędzy działkami [...], [...], [...], [...], a jedynie pomiędzy działkami [...] a [...] i [...]

– art. 80 kpa poprzez wybiórczą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego;

– art. 107 kpa poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia.

W uzasadnieniu skargi podniesiono też, że protokół graniczny ma moc ugody sądowej tylko wówczas, jeżeli obie strony podpisały go bez zastrzeżeń (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2001r. sygn. akt IV SA 2014/99). Natomiast, zdaniem skarżących, w przedmiotowej sprawie istnieją uzasadnione wątpliwości co do tego, czy protokół został podpisany przez strony bez zastrzeżeń, bowiem adnotacja znajdująca się na ostatniej stronie protokołu, wskazuje, że A. K. kwestionuje granicę ustaloną pomiędzy punktami 30 i 31.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a.,

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ustawy - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, częściowo tylko z powodu zarzutów w niej podnoszonych.

Kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Z z dnia [...] 2011r. znak: [...], o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek A. C. i M. C., o rozgraniczenie działki nr [...] położonej w obrębie W, gmina Z, stanowiącej własność wnioskodawców, w stosunku do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położonej w obrębie W, gmina Z stanowiącej własność A. K. i I. K.

Rozgraniczanie nieruchomości regulują przepisy Rozdziału 6 (art. 29 i nast.) ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą lub p.g.i k.

Zgodnie z treścią art. 29 ust. 1p.g. i k., celem postępowania rozgraniczeniowego jest ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Przesłankę postępowania rozgraniczeniowego stanowi spór co do przebiegu granic a więc spór co do elementów służących ustaleniu tego przebiegu w postaci położenia punktów granicznych, determinujących linie graniczne. Rodzaje rozstrzygnięć jakie zapaść mogą w postępowaniu rozgraniczeniowym określają przepisy art. art. 31 ust. 1 pkt 4, 33 ust. 1 i 34 ust. 2 ustawy. Sprawa o rozgraniczenie może zatem w postępowaniu administracyjnym zakończyć się ugodą mającą moc ugody sądowej (art. 31 ust. 1 pkt 4), decyzją organu o rozgraniczeniu, jeżeli mimo nie zawarcia ugody, zebrane w postępowaniu administracyjnym dowody pozwalają na ustalenie przebiegu granicy (art. 33 ust. 1) oraz decyzją o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 2), wówczas gdy nie doszło do zawarcia ugody, ale nadto gdy zebrane w postępowaniu administracyjnym dowody nie dają podstaw do ustalenia przebiegu granicy w drodze decyzji.

Zawarcie ugody, o kto rej mowa w art. 31 ust. 4 p.g.ik. definitywnie kończy spór graniczny. Ugoda taka wywołuje skutki prawne od momentu jej podpisania przez wszystkie strony i geodetę. Zawarcie ugody nie kończy jednak postępowania administracyjnego o rozgraniczenie nieruchomości. Skoro postępowanie takie ma na celu zlikwidowanie sporu o przebieg granicy a zawarcie przed geodetą ugody co do przebiegu linii granicznych ustala ten przebieg i tym samym likwiduje spór, to z chwilą podpisania ugody, która wyznacza przebieg granicy brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego. Z jednolitego i utrwalonego w tym przedmiocie orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że w przypadku zawarcia przed geodetą ugody, o której mowa w art. 31 ust. 4 p.g.ik. postępowanie rozgraniczeniowe jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu na podstawie art. 105 §1 kpa ( por. wyroki NSA w Krakowie z 19.07.1995r., SA/Kr 2133/94, cbosa, NSA z 16.01.2007, I OSK 376/06, LEX nr 290621, WSA w Lublinie z 19.10.2010r., III SA/Lu 187/10, LEX nr 757045). Decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego wobec zawarcia ugody przed geodetą podlega zaskarżeniu w toku instancji, oraz do sądu administracyjnego. Jednak zakres kontroli takiej decyzji – tak instancyjnej, jak i sądowej - ograniczony jest wyłącznie do badania legalności decyzji o umorzeniu postępowania a nie treści zawartej ugody. Kontrola taka ograniczona jest do faktu zawarcia ugody, oraz badania jej warunków formalnych - zgodności aktu ugody z postanowieniami § 21 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999r. (Dz.U. Nr 45, poz. 453) w sprawie rozgraniczania nieruchomości (dalej zwanego rozporządzeniem), zawierającego wzór ugody i określającego jakie dane winien zawierać akt ugody, a także prawidłowości czynności poprzedzających zawarcie ugody (por. Uchwała SN z 6.05.1979r., III CZP 24/70, OSNCP 12/1970, poz. 222). Stan faktyczny i prawny sprawy zakończonej zaskarżoną decyzja wymaga nadto podkreślenia, co następuje :

1. Istotą sporu o rozgraniczenie jest różnica stanowisk właścicieli sąsiadujących ze sobą nieruchomości co do zakresu prawa własności, tj. do jakiej granicy na gruncie prawo to sięga. Nie może podlegać także kwestionowaniu, że oprócz przypadku, kiedy przebieg granic nieruchomości jest sporny, postępowanie rozgraniczeniowe może obejmować takie sytuacje, w których granice nieruchomości nie zostały wcześniej ustalone i właściciel jednej z nieruchomości żąda takiego ustalenia w znaczeniu wynikającym z art. 29 p.g. i k. W każdej jednak z wyżej opisanych sytuacji rozgraniczenie polega na ustaleniu przebiegu granic sąsiadujących ze sobą nieruchomości i dotyczy ustalenia przebiegu granicy, wzdłuż której nieruchomości ze sobą sąsiadują, czyli przylegają do siebie. Podkreślić więc należy, że postępowanie rozgraniczeniowe dotyczy ustalenia przebiegu granicy i w żadnym wypadku nie może dotyczyć ustalenia istnienia granicy, ponieważ spór graniczny jest sporem o przebieg granicy, a nie o istnienie granicy między nieruchomościami. Sama bowiem okoliczność istnienia granicy między nieruchomościami determinowana jest stanem prawnym nieruchomości, wynikającym z treści wpisów w dziale II-IV księgi wieczystej, który to stan jest objęty w tym zakresie rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, w odróżnieniu od wpisów w dziale I-O, dotyczących oznaczenia nieruchomości. W przypadku natomiast, gdy nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej, stwierdzenie stanu prawnego nieruchomości może nastąpić na podstawie dokumentów urzędowych i prywatnych, które mogą potwierdzać czyją własnością jest nieruchomość gruntowa – np. aktów notarialnych, orzeczeń sądowych, map, planów, szkiców (ST. Rudnicki , Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga,. Własność i inne prawa rzeczowe, wyd. 5, W-wa 2003r. ). Prawne wyodrębnienie nieruchomości następuje bowiem przez określenie podmiotu, któremu przysługują w stosunku do określonej części powierzchni ziemskiej prawa rzeczowe.

2. Postępowanie o rozgraniczenie wszczyna się na podstawie postanowienia, na które nie służy zażalenie - art. 30 ust. 4 p.g.i k. Samo więc złożenie wniosku o rozgraniczenie nie wszczyna postępowania rozgraniczeniowego. W tym zakresie nie ma zastosowania przepis art. 61 § 3 kpa stanowiący, iż "datą wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie strony jest dzień doręczenia wniosku organowi." Ustawodawca określając odmiennie od ogólnie przyjętej zasady wyrażonej w art. 61 § 3 kpa, zasadę wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, nałożył tym samym na organ obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które w pierwszym rzędzie winno zmierzać do ustalenia, czy żądanie kwalifikuje się do postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości, a więc czy dotyczy nieruchomości sąsiednich, które mają wspólną granicę, oraz czy wnioskodawcy przysługuje przymiot strony postępowania. Nie rozważając w tym miejscu szczegółowo kwestii istnienia interesu prawnego w postępowaniu rozgraniczeniowym jako nie mającej istotnego znaczenia w kontrolowanej sprawie, to odnośnie do kwestii badania, czy wniosek dotyczy nieruchomości mających wspólną granicę (wspólne granice), uznać należy, że w przypadku ustalenia, iż nieruchomości opisane we wniosku o rozgraniczenie granicy takiej nie posiadają, organ powinien umorzyć postępowanie.

Odnosząc powyższe uwagi do stanu sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją, stwierdzić należy, że zasadnym było skierowanie przez organ pierwszej instancji do A. i M. C. pisma z dnia 19.07.2011r., k. 32 akt adm.), w którym zawarto informację, iż rozgraniczenie działki nr [...] stanowiącej własność wnioskodawców, wobec działki nr [...] "jest niemożliwe" ze względu na to, że według danych ewidencji gruntów działki te nie przylegają do siebie, oraz wezwanie wnioskodawców do przedłożenia dokumentów wskazujących jednoznacznie na "przyleganie do siebie" tych działek. Wobec odmowy przez wnioskodawców złożenia takich dokumentów organ wydał więc postanowienie o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego (k. 40 akt adm.) działki [...] w stosunku do nieruchomości stanowiących działki nr [...] – własność skarżących, oraz w stosunku do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] – własność A. R., jako nieruchomości ze sobą graniczących. Postanowienie to wskazało więc na przedmiot postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z danymi wynikającymi z mapy ewidencyjnej. Z mapy tej wynika bowiem, iż działka nr [...] (własność wnioskujących o rozgraniczenie) graniczy od strony płd.-zach. między innymi z działkami nr [...] i [...]. W tej sytuacji organ wszczął postępowanie rozgraniczeniowe zgodnie z wnioskiem, za wyjątkiem przeprowadzenia rozgraniczenia działki [...] z działką [...], z którą - zgodnie z mapą ewidencyjną działka [...] nie graniczy. Zatem tak wszczęte postępowanie rozgraniczeniowe mogło zakończyć się w sposób uregulowany omówionym wyżej przepisami p.g.ik., tj. wydaniem przez organ decyzji: o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego z powodu zawarcia ugody, o rozgraniczeniu nieruchomości, bądź o umorzeniu postępowania i przekazaniu sprawy z urzędu sądowi. Organ umorzył postępowanie rozgraniczeniowe uzasadniając tak podjętą decyzję zawarciem przez małż. A. i M. C. i małż. I. i A. K. w dniu 1 września 2011 r. ugody co do wyznaczonej na szkicu granicznym granicy między działkami nr [...] i nr [...]. Prawidłowy jest przytoczony przez obydwa organy pogląd, zgodnie z którym ugoda zawarta przed geodetą posiada moc ugody sądowej i uchylenie się od jej skutków prawnych może nastąpić tylko w postępowaniu przed sądem powszechnym. Rację mają także organy, że w sytuacji zawarcia takiej ugody nie ma podstaw do dokonywania przez organ administracji kontroli jej treści a istnienie aktu ugody stanowi przesłankę umorzenia postępowania administracyjnego. Nie ma także podstaw do dokonywania kontroli zawartej ugody w następstwie zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji umarzającej postępowanie rozgraniczeniowe. Jednak jak już wskazano, organy mają obowiązek dokonania kontroli co do faktu zawarcia ugody, oraz zgodności zawartej przez strony postępowania rozgraniczeniowego ugody z przepisem § 21 powołanego wyżej rozporządzenia. Skoro zatem kontroli organu podlega fakt zawarcia ugody, to oczywiste jest, że organ winien zbadać, czy zawarta ugoda dotyczy przedmiotu postępowania, tj. ustalenia w drodze ugody granicy między nieruchomościami wymienionymi w postanowieniu o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego a następnie, czy akt ugody jest zgodny z przepisami § 21 rozporządzenia. Ugodą bowiem, o której mowa w przepisie art. 31 ust. 4 p.g.i k. jest tylko ugoda wskazująca na przebieg spornej granicy między nieruchomościami, bądź granicy, której przebieg nie został wcześniej ustalony.

W każdym jednak z tych przypadków granica między nieruchomościami, co do przebiegu której strony postępowania rozgraniczeniowego zawierają ugodę musi istnieć a jej istnienie musi wynikać ze stanu prawnego nieruchomości. Istnienie granicy musi być faktem bezspornym i oczywistym, natomiast sporny (względnie nieustalony w sposób widoczny na gruncie) jest tylko jej przebieg. Ugoda zawarta przed geodetą w postępowaniu rozgraniczeniowym może dotyczyć tylko przedmiotu postępowania opisanego w postanowieniu o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego. Mając na uwadze powyższe należało uznać, że zaskarżone postanowienie jak i postanowienie je poprzedzające zostały wydane w sposób nieprawidłowy. Zawartą przez strony w dniu 1 września 2011r. ugodę organy uznały bezpodstawnie za ugodę, o której mowa w art. 31 ust. 4 p.g.ik. Nie dotyczy ona bowiem istniejącej - zgodnie z treścią postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego, oraz zgromadzonych w sprawie dowodów granicy między nieruchomościami stanowiącymi działki ew. nr [...] i [...]. Z żadnego z dokumentów w sprawie zgromadzonych (mapa ewidencyjna, odpisy z ksiąg wieczystych, sporządzony operat) nie wynika, aby nieruchomość skarżących stanowiąca działkę ew. nr [...] graniczyła z nieruchomością stanowiącą działkę ew. nr [...] małż. C. na odcinku objętym ugodą. W stanie sprawy wynikającym z przedstawionych sądowi akt administracyjnych ugoda graniczna tj. ugoda, o której mowa w art. 31 ust. 4 p.g.ik. mogła dotyczyć tylko przebiegu granicy istniejącej na mapie ewidencyjnej, tj. na odcinku od strony południowo zachodniej części działki nr [...] (a płn. – wsch. działki [...]). Ugoda taka mogła zostać zawarta także w przypadku przedstawienia przez A. i M. C. dokumentów wskazujących na istnienie granicy między działkami nr [...] i [...] na odcinku, o którym mowa w ugodzie (szkic graniczny (k. 16 operatu). Dokumenty te musiałyby wskazywać więc na stan prawny, zgodnie z którym małż. C. są właścicielami pasa gruntu położnego między działką [...] a działkami [....] i [...]. Nie spełniają tych warunków dokumenty, o których mowa w sprawozdaniu technicznym zawartym w sporządzonym przez biegłą operacie. Nieformalna umowa kupna-sprzedaży części działki nr [...] o pow. 2 ary z dnia 15.06.1970r. nie mogła wywrzeć skutku w postaci przeniesienia własności tej części działki [...] na poprzednika prawnego A. i M. C. – B. C., zaś z samej zmiany powierzchni działek w aktach własności ziemi nr [...] i [...] ( przy czym w aktach brak nawet kserokopii tych dokumentów) nie wynika, że działka nr [...] zmieniła konfigurację i graniczy z działką skarżących na odcinku, którego dotyczyła ugoda z dnia 1.09.2011r. oraz z działką nr [...] stanowiąca drogę. Błędnie więc organy uznały – przyjmując bez dogłębnej analizy tak treść sporządzonego w sprawie operatu, jak i zawartość akt administracyjnych, ale także treść pisma skarżących z dnia 25.11.2011r. w którym zarzucali, że w istocie doszło do wytyczenia drogi po działce nr [...] stanowiącej w całości własność skarżących - że zawarta ugoda ma moc ugody granicznej powodującej konieczność wydania decyzji o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego wszczętego postanowieniem Wójta Gminy z dnia [...] 2011r. W stanie sprawy wynikającym z akt administracyjnych nie można w ogóle uznać, że zawarta ugoda jest ugodą graniczną ze względów wyżej przytoczonych. Tym samym zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art. 31 ust. 4 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, art. 105 § 1 kpa, a nadto art. 107 § 1 kpa, z powodu nie ustosunkowania się przez organ odwoławczy do zarzutów odwołania, w których podnoszono, że w istocie doszło do wytyczenia drogi na działce stanowiącej własność skarżących. Nie miały jednak znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji zarzuty skargi wskazujące na zastrzeżenia złożone przez skarżącego pod protokołem granicznym. Adnotacja o "odwołaniu zgody" przez skarżącego została zamieszczona pod ugodą graniczną a nie na protokole granicznym a powołany w skardze wyrok NSA dotyczy innego stanu faktycznego. Nadto w sytuacji, o której mowa w art. 31 ust.4 ustawy nie mogą odnieść skutku żadne zastrzeżenia co do jej treści, podnoszone po zawarciu ugody, nawet, jeżeli były one podnoszone w tym samym dniu, co wynika z przedstawionego wyżej charakteru tej ugody.

W sytuacji stwierdzonych wyżej uchybień, organy winny przede wszystkim wyjaśnić rzeczywistą treść wniosku złożonego przez A. i M. C. w dniu 13 lipca 2011 r., tj. ustalić, czy zamiarem wnioskujących było rzeczywiście i w istocie rozgraniczenie nieruchomości, a oceny tej organy winny dokonać z uwzględnieniem przedstawionej przez sąd wykładni przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania i stosownie do wyniku tej analizy wydać odpowiednie rozstrzygnięcie.

Stwierdzone naruszenia prawa materialnego – art. 31 ust. 4 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne mające wpływ na wynik sprawy, oraz przepisów postępowania - art. 105 § 1 kpa i art. 107 § 1 kpa - odpowiednio mające i mogące mieć istotny wpływ na jej wynik obligowały sąd do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej, oraz poprzedzającej ją decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a) i c) w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach rozstrzygnięto zgodnie z treścią art. 200 p.p.s.a.