Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2414/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 11a ust. 4, art. 11d ust. 1 pkt 2, 4, 7a i 9,  art. 11f ust. 1 pkt 3 , 4, 8  lit. f, ust. 3-5 i 7, art. 11i ust. 2, art. 12 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1363
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - t.j.
article: par. 125 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 124
law: Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać  drogi publiczne i ich usytuowanie - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Antas Protokolant: asystent sędziego Paweł Chyliński po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych J. B., Wspólnoty Mieszkaniowej [...], Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 619/22 w sprawie ze skarg Wspólnoty Mieszkaniowej [...], Wspólnoty Mieszkaniowej [...], J. B., S. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 29 lipca 2022 r., nr IR-III.7821.14.2020.4 w przedmiocie udzielenia zezwolenia na realizację inwestycji drogowej oddala skargi kasacyjne.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 619/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargi (1) Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w P.; (2) Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w P.; (3) J. B.; (4) S. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 29 lipca 2022 r., nr IR-III.7821.14.2020.4, w przedmiocie udzielenia zezwolenia na realizację inwestycji drogowej.

Zaskarżona decyzja zapadła na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", oraz art. 11c i art. 11g ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1363 w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r.), zwanej dalej "specustawą", po rozpatrzeniu odwołań: Agencji Inwestycyjnej sp. z o.o., w następstwie której działa A. sp. z o.o. z siedzibą w P., J. W. Ł., Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w P. oraz S. Sp. z o.o., od decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia 30 kwietnia 2020 r., nr 778/2020, o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID) polegającej na rozbudowie układu drogowego ul. [...] wraz z budową trasy tramwajowej od ul. [...] do "[...]" (odcinek II), budowie dwupoziomowego skrzyżowania ul. [...] wraz z budową trasy tramwajowej na wiadukcie oraz budową drugiej nitki kolektora f1000 przy ul. [...] (odcinek III), budowie ul. [...] wraz z trasą tramwajową od "[...]" do ul. [...] oraz budowie systemu podczyszczania na kanale [...] (odcinek IV), budowie ul. [...] wraz z trasą tramwajową od ul. [...] do ul. [...] oraz budowie odcinka ul. [...] od ul. [...] do ul. [...] (odcinek V), w ramach zadania inwestycyjnego pod nazwą "Budowa trasy tramwajowej od pętli [...] do [...] w P." oraz "Budowa węzła komunikacyjnego [...]". W zaskarżonej decyzji Wojewoda uchylił w części decyzję organu I instancji i w tym zakresie orzekł reformatoryjnie, a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W okolicznościach niniejszej sprawy postępowanie sądowoadministracyjne dotyczyło problematyki prawnej na tle interesu prawnego skarżących. A mianowicie, zaskarżona decyzja dotyczy w części podziału nieruchomości należących do skarżących. W wyniku wydania zaskarżonej decyzji doszło do podziału działki nr [...], na której funkcjonuje Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w P., której członkiem jest J. B. i jako współwłaściciel działki nr [...] dysponował on prawem do parkowania na terenie, który wskutek wydanej decyzji został wywłaszczony i przeznaczony pod budowę placu do zawracania. W wyniku tego podziału została wydzielona działka nr [...], w celu realizacji placu do zawracania, co jest konsekwencją zaślepienia na tym odcinku ul. [...] w wyniku realizacji ww. rozbudowy układu drogowego; co też doprowadziło do likwidacji miejsc parkingowych należących do ww. Wspólnoty. Ponadto zaskarżoną decyzją dokonano podziału działki nr [...], na której funkcjonuje Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w P.. W wyniku tego podziału została wydzielona działka nr [...], która zdaniem strony skarżącej w wyniku tego podziału nie ma dostępu do drogi publicznej. Natomiast skarżąca P. sp. z o.o. zakwestionowała przebieg układu drogowego (ścieżki rowerowej i chodnika) przez wydzieloną działkę nr [...].

Skargi kasacyjne od ww. wyroku wnieśli: (1) Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w P.; (2) Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w P.; oraz (3) J. B..

***

J. B. w swojej skardze kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez J. B. i stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Poznania w zakresie dotychczas zaskarżonym (działka nr 22/13) i w tym zakresie umorzenie postępowania administracyjnego przed organem administracyjnym I i II instancji; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez J. B. (działka nr [...]) i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Ponadto skarżący zawnioskował o dopuszczenie i przeprowadzenie przez Sąd dowodów uzupełniających z dokumentów wskazanych w skardze kasacyjnej na wykazanie faktów bezpośrednio przy nich wskazanych.

W skardze kasacyjnej J. B. sfomułował szereg zarzutów naruszenia prawa materialnego związanych z wydanymi decyzjami środowiskowymi i kwestią wyznaczenia całego obszaru oddziaływania przedsięwzięcia, a mianowicie zarzucił naruszenie:

- art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1624 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 1 pkt 10, ust. 3 i ust. 5, i art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r. poz. 283 ze zm.), zwanej dalej "ustawą środowiskową", art. 11d ust. 1 pkt 9 specustawy oraz art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 dyrektywy 2011/92/UE;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) w zw. z art. 86 pkt 2 ustawy środowiskowej;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) w zw. z art. 11a ust. 4 i art. 11d ust. 1 pkt 9 specustawy oraz art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) w zw. z art. 11d ust. 1 pkt 7b specustawy;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) w zw. z art. 72 ust. 3 ustawy środowiskowej, art. 11a ust. 4 i art. 11d ust. 1 pkt 7b i 9 specustawy.

Ponadto J. B. dalej zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) w zw. z przepisami specustawy (art. 1-45), w tym jej art. 1 ust. 1, art. 11d ust. 1 pkt 3a, art. 11f ust. 1 pkt 1, 2, 4, 5, 6 i 8 lit. g oraz art. 3 ust. 13 ustawy środowiskowej przez ich niewłaściwe (bezpodstawne) zastosowanie, pomimo tego, że specustawa nie powinna mieć dla działki nr [...] zastosowania ze względu na, po pierwsze, brak powiązania z zadaniem inwestycyjnym, po drugie, brak budowy, przebudowy lub rozbudowy drogi publicznej na działce nr [...], a Wojewoda powinien stwierdzić w tym zakresie nieważność postępowania administracyjnego i je umorzyć (co jednocześnie wykazuje istotny wpływ tego naruszenia na wynik sprawy);

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) w zw. z: art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP; art. 21 ust. 2, art. 64 ust. 3, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 Konstytucji RP; art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego; art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy przez ich niezastosowanie i błędne uznanie, że Wojewoda nie był zobowiązany do badania prawidłowości decyzji ZRID pod względem niezbędności i proporcjonalności zamierzenia inwestycyjnego, szczególnie w kontekście wywłaszczenia działki nr [...], podczas gdy przytoczone przepisy Konstytucji powinny zostać uwzględnione, a decyzja ZRID powinna ulec miarkowaniu wedle zasad w nich wyrażonych (szczególnie wedle zasady niezbędności i proporcjonalności), co miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ zarówno Wojewoda, jak i Sąd a quo (Sąd I instancji), nie zbadali aspektu niezbędności i proporcjonalności wywłaszczenia działki nr 22/13;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 12 ust. 1 i 2 specustawy przez bezpodstawne ich zastosowanie i zaakceptowanie przez Sąd niezasadnego i nieprawidłowego zatwierdzenia podziału działki [...], tj. takiego, który wydziela działkę nr [...] i czyni ją przedmiotem wywłaszczenia, co miało wpływ na wynik sprawy bowiem przeprowadzony podział będzie mógł podlegać ostatecznej ocenie dopiero po przeprowadzeniu ponownego postępowania z uwzględnieniem zasady proporcjonalności;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 11e specustawy i pozostałymi przepisami specustawy (art. 1-45) przez ich błędną interpretację jakoby "Decyzja wydana w oparciu o przepisy specustawy drogowej jest rozstrzygnięciem o charakterze związanym, gdyż jak wynika z art. 11e ustawy, zezwolenia na realizację inwestycji drogowej nie można uzależniać od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami. Powyższe oznacza, że w przypadku spełnienia przewidzianych prawem przesłanek właściwy organ ma bezwzględny obowiązek wydania pozytywnego rozstrzygnięcia, tj. udzielenia zezwolenia, podczas gdy z tego przepisu oraz pozostałych przepisów specustawy drogowej nie wynika zakaz badania zamierzenia inwestycyjnego pod kątem jego niezbędności oraz proporcjonalności, co miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ zarówno Wojewoda, jak i Sąd a quo, nie zbadali aspektu niezbędności i proporcjonalności wywłaszczenia działki nr [...];

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z § 125 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2016 r. poz. 124 ze zm.) w zw. z art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy i w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP przez jego błędną interpretację przejawiającą się w tym, że nie ma górnej granicy parametrów powierzchni placu do zawracania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem nie doprowadziło do zbadania przez Sąd a quo tego, czy wielkość placu do zawracania na działce nr [...] nie narusza konstytucyjnej zasady niezbędności oraz proporcjonalności.

Ponadto J. B. zarzucił naruszenie prawa procesowego, tj.

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i 4, art. 80 K.p.a. (przepisy K.p.a. w związku z art. 11c specustawy) przez błędne przyjęcie, że działka [...] jest terenem funkcjonalnie powiązanym z zadaniem inwestycyjnym (przedsięwzięciem) ujętym w decyzji ZRID oraz że na terenie działki nr [...] miała zostać wykonana budowa, przebudowa lub rozbudowa drogi publicznej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w efekcie doprowadziło do niewłaściwego (bezpodstawnego) zastosowania dla tej działki reżimu specustawy drogowej, w tym jej art. 1 ust. 1, art. 11d ust. 1 pkt 3a, art. 11f ust. 1 pkt 1, 2, 4, 5, 6 oraz art. 11f ust. 1 pkt 8 lit. g, pomimo tego, że specustawa drogowa nie powinna mieć dla tej działki zastosowania ze względu na brak powiązania z zadaniem inwestycyjnym oraz brak rzeczywistego planu wykonania budowy, przebudowy oraz rozbudowy drogi publicznej, a Wojewoda powinien stwierdzić w tym zakresie nieważność postępowania administracyjnego i je umorzyć;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c (względnie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) w związku z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. przez błędne przyjęcie, że "organ dokonał prawidłowej oceny wniosku inwestora w świetle art. 11d ust. 1 specustawy", a "Zgromadzony materiał dowodowy był kompletny i umożliwiał wydanie rozstrzygnięcia, a organ prowadzący postępowanie należycie wypełnił dyspozycję art. 7 i 8 k.p.a.", podczas gdy organ mylnie nie ustalił braku dołączenia do wniosku:

a) załącznika graficznego odpowiadającego wymogom, o których mowa w art. 11d ust. 1 pkt 7b specustawy, a konkretnie mapy, o której mowa w art. 74 ust. 1 pkt 3a ustawy środowiskowej, albowiem żadna z map dołączonych w ramach ubiegania się o decyzje środowiskowe nie obejmowała w całości przedsięwzięcia objętego decyzją ZRID, a przede wszystkim nie obejmowała działki nr [...];

b) decyzji administracyjnych, o których mowa w art. 11d ust. 1 pkt 9 specustawy, a konkretnie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, albowiem żadna z dwóch decyzji środowiskowych załączonych do wniosku nie obejmowała w całości przedsięwzięcia objętego decyzją ZRID, a przede wszystkim nie obejmowała działki nr [...]

co miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem wykreowało sytuację istnienia w obrocie dwóch decyzji środowiskowych pokrywających się częściowo swoim zakresem, z których żadna – zarówno osobno, jak i łącznie – nie obejmują przedsięwzięcia ujętego w decyzji ZRID w całości, co w efekcie tworzy stan niezgodności decyzji ZRID z decyzją środowiskową, o którym to stanie mowa w art. 31 ust. 2a specustawy;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. przez błędne przyjęcie, że "zaskarżona decyzja odpowiada prawu" oraz "zawiera wszystkie obligatoryjne elementy wyszczególnione w art. 11f ust. 1 specustawy oraz w art. 107 § 1 i 3 k.p.a.", podczas gdy organ mylnie nie ustalił braku ujęcia w decyzji elementów, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 1, 2, 4, 8 lit. g, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem Sąd a quo doszedł na tej podstawie do mylnego przekonania, że decyzja ZRID odpowiadała prawu i zawierała wszystkie wymagane prawem elementy wymienione w art. 11f ust. 1 specustawy oraz w art. 107 § 1 i 3 K.p.a.;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i 4, art. 80 K.p.a. przez nieustalenie oczywistych faktów wynikających z materiału dowodowego:

a) wydania dwóch decyzji środowiskowych dla jednego przedsięwzięcia i nieprzeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla całości inwestycji określonej w decyzji ZRID;

b) niezgodności decyzji ZRID z decyzjami środowiskowymi;

c) nieposiadania przez ul. [...] statusu drogi publicznej – przynajmniej w 1/3 szerokości w jezdni;

d) na działce [...] nie zaplanowano żadnych prac, które spełniałyby kryterium budowy, bądź przebudowy innej drogi publicznej (w rozumieniu specustawy) co miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem w pierwszej kolejności utwierdziło Sąd a quo w mylnym przekonania, że specustawa ma zastosowanie do działki nr [...], w drugiej zaś, że inwestor dysponował właściwą decyzją środowiskową, która byłaby w dodatku zgodna z zamiarem inwestycyjnym ujętym w decyzji ZRID;

- art. 141 § 4 p.p.s.a. przez:

a) brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku w ogóle (dosłownie) do zarzutów podniesionych przez skarżącego w pismach procesowych z 26.10.2022 oraz 06.03.2024, co miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem skarżący nie dowiedział się czy, a jeżeli tak, to w jakim zakresie, zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów ustawy środowiskowej oraz specustawy drogowej były brane pod uwagę przez Sąd w procesie wydawania rozstrzygnięcia;

b) brak wskazania przez Sąd a quo w uzasadnieniu, czy kompletność oraz prawidłowość wniosku o wydanie decyzji ZRID oraz decyzji Wojewody przyjął jako okoliczność faktyczną (w szczególności, że Sąd dysponował fizycznie decyzją środowiskową, która odpowiadałaby przedsięwzięciu ujętemu w decyzji ZRID, a której to skarżący nigdy nie widział – czego wykluczyć nie można) czy też jako wynik interpretacji prawa (tj. uznanie, że ujęte w dokumentacji sprawy dwie decyzje środowiskowe po przeprowadzeniu znanej tylko Sądowi interpretacji przepisów, stanowią pełnoprawny i wystarczający załącznik do wniosku o wydanie decyzji ZRID), co ma istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem uniemożliwia skarżącemu odkodowanie toku rozumowania przeprowadzonego przez Sąd i w efekcie ustalenia, czy doszło do naruszenia przepisów postępowania (błąd co do faktu) czy też przepisów prawa materialnego (błąd co do interpretacji lub niewłaściwego zastosowania przepisów);

- art. 106 § 3 p.p.s.a. przez niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego z licznych dokumentów wskazywanych przez skarżącego, a dotyczących postępowań środowiskowych, planu miejscowego, zaliczenia dróg do kategorii dróg publicznych, działalności Poznańskie Inwestycje Miejskie sp. z o.o. oraz z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy rozstrzygniętej w ramach I instancji przez WSA, sygn. akt IV SA/Po 347/23, w przedmiocie skargi na plan miejscowy.

***

Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w P. w swojej skardze kasacyjnej wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości (w zakresie skargi Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w P.) oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, wg norm prawem przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.

- art. 4 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.), zwanej dalej "u.g.n.", przez brak rozróżnienia nieruchomości gruntowej od pojęcia działki gruntu i posługiwanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu ww. definicjami jak synonimami;

- art. 93 ust. 3 u.g.n. przez dokonanie podziału działki nr [...], ark. [...], obr. [...], Naramowice i wydzielenie działki nr [...], pomimo braku dostępu do drogi publicznej planowanej działki nr [...] i błędne przyjęcie, iż działka nr [...], ark. [...], obr. [...], może zostać podzielona w taki sposób, że nowopowstała działka nr [...] zostanie pozbawiona dostępu do drogi publicznej;

- art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy przez rażące pominięcie w decyzji wymagań dotyczących ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich w zakresie nieruchomości skarżącej (działka nr [...], ark. [...], obr. [...], [...]), w szczególności dokonanie podziału działki gruntu w sposób uniemożliwiający prawidłowe i racjonalne korzystanie z nieruchomości przez właściciela.

Ponadto zarzuciła naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 11c specustawy przez oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie.

***

Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w P. w swojej skardze kasacyjnej wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości przy ul. [...] w P. i stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Poznania w zakresie dotychczas zaskarżonym (działka nr [...]) i w tym zakresie umorzenie postępowania administracyjnego przed organem administracyjnym I i II instancji; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez ww. Wspólnotę Mieszkaniową (działka nr [...]) i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Ponadto skarżąca Wspólnota zawnioskowała o dopuszczenie i przeprowadzenie przez Sąd dowodów uzupełniających z dokumentów wskazanych w skardze kasacyjnej na wykazanie faktów bezpośrednio przy nich wskazanych, w szczególności na pismo ZDM z 3.03.2023 r., załączone dodatkowo do niniejszej skargi kasacyjnej, a które skarżący J. B. złożył w niniejszej sprawie w ramach pisma z 06.03.2024 r. w toku sprawy przed Sądem a quo.

W skardze kasacyjnej Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w P. sfomułowała szereg zarzutów związanych z postępowaniem środowiskowym i wydanymi decyzjami środowiskowymi oraz braku zgodności decyzji ZRID z decyzjami środowiskowymi, kwestionowania inwestycji na działce nr [...] jako inwestycji celu publicznego w zakresie dróg publicznych, w ogóle możliwości zastosowania reżimu specustawy do działki nr [...] (co do budowy, rozbudowy, przebudowy i remontu innej drogi publicznej), że decyzja ZRID została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a mianowicie w ww. zakresie zarzuciła naruszenie:

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) w zw. z art. 134 § 1, art. 135 i art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i 4, art. 80 i art. 81a § 1 K.p.a. (przepisy K.p.a. w zw. z art. 11c specustawy);

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), w zw. z art. 7a K.p.a. w zw. z art. 11d ust. 1 pkt 9 specustawy w zw. z art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 72 ust. 1 pkt 1 i 10, ust. 3 i 5 i w zw. z art. 3 pkt 13, art. 86 pkt 2 i art. 93 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej; art. 11a ust. 4 specustawy w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 13 ustawy środowiskowej; art. 11a ust. 4 specustawy w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej; art. 11a ust. 4 specustawy w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 86 pkt 2 i art. 93 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej w zw. z pkt. VI starej decyzji środowiskowej;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) w zw. z art. 134 § 1, art. 135 i art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i 4, art. 80 i art. 81a § 1 K.p.a.;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., w zw. z art. 7a K.p.a. w zw. z art. 11d ust. 1 pkt 9 specustawy w zw. z art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 72 ust. 1 pkt 1 i 10, ust. 3 i ust. 5 w zw. z art. 3 pkt 13, art. 86 pkt 2 i art. 93 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) w zw. z art. 134 § 1, art. 135 i art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, 8 § 1, art. 77 § 1 i 4, art. 80 i art. 81a § 1 K.p.a.;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K,p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), w zw. z art. 7a K.p.a. w zw. z art. 11a ust. 4 specustawy w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 13 ustawy środowiskowej; art. 11a ust. 4 specustawy w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej; art. 11a ust. 4 specustawy w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 86 pkt 2 i art. 93 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej w zw. z pkt. VI starej decyzji środowiskowej;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) w zw. z art. 134 § 1, art. 135 i art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i 4, art. 80 i art. 81a § 1 K.p.a.;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), w zw. z art. 7a K.p.a. w zw. z art. 86 pkt 2, art. 93 ust. 1 pkt 1 oraz art. 72 ust. 2 pkt 1a lit. c (a contrario) ustawy środowiskowej oraz art. 35 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 3 Prawa budowlanego w zw. z art. 11i ust. 1 specustawy;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) w zw. z art. 134 § 1, art. 135 i art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i 4, art. 80 i art. 81a § 1 K.p.a.;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), w zw. z art. 7a K.p.a. w zw. z art. 1 ust. 1 specustawy w zw. z art. 1, art. 4 pkt 1, 2, 17, 18, 19, 22 i art. 8 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, zwanej dalej "u.d.p.", poprzez niewłaściwe (bezpodstawne) zastosowanie art. 1 ust. 1 specustawy w wyniku błędnej wykładni art. 1 ust. 1 specustawy w zw. z art. 1, art. 4 pkt 1, 2, 17, 18, 19, 22 i art. 8 ust. 1 u.d.p.;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) w zw. z art. 134 § 1, art. 135 i art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i 4, art. 80 i art. 81a § 1 K.p.a.;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), w zw. z art. 7a K.p.a. w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 11f ust. 1 pkt 8 lit. g specustawy w zw. z art. 1, art. 4 pkt 1, 2, 17, 18, 19 i 22 u.d.p. poprzez niewłaściwe (bezpodstawne) zastosowanie art. 1 ust. 1 specustawy w wyniku błędnej wykładni art. 1 ust. 1 specustawy w zw. z art. 1, art. 4 pkt 1, 2, 17, 18, 19 i 22 u.d.p.;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) w zw. z art. 134 § 1, art. 135 i art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i 4, art. 80 i art. 81a § 1 K.p.a.;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), w zw. z art. 7a K.p.a., w zw. z art. 4 pkt 2, 17, 18 i 19 w zw. z art. 1 ust. 1 u.p.d. w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 11f ust. 1 pkt 8 lit. g specustawy;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. ) w zw. z art. 7, art. 7a § 1, art. 16 § 1, art. 40 § 2, art. 77 § 1 i 4 oraz art. 80 K.p.a.;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. ) w zw. z art. 72 ust. 3 ustawy środowiskowej, art. 11a ust. 4 i art. 11d ust. 1 pkt 9 specustawy.

Ponadto w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie:

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1, art. 135 i art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i 4, art. 80 i art. 81a § 1 K.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i rozpoznanie sprawy na bazie nieuzupełnionego materiału dowodowego, co doprowadziło do mylnego uznania, że organ prawidłowo przyjął, jakoby planowana decyzją ZRID inwestycja na terenie działki nr [...], po pierwsze, nie naruszała uzasadnionych interesów osób trzecich (w tym skarżącej), po drugie, nie naruszała w tej konkretnej sprawie i w odniesieniu do działki nr [...] granic niezbędności, przydatności i proporcjonalności, po trzecie, zaspokajała lokalny interes publiczny, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem ustalenie przez Sąd I instancji, że organ błędnie przyjął zaistnienie ww. okoliczności, skutkowałoby uznaniem, że decyzja ZRID nie odpowiada zasadzie legalności, tj. wykracza poza zasadność stosowania reżimu specustawy drogowej, a sama decyzja ZRID nie uwzględnia uzasadnionych interesów osób trzecich – co w efekcie prowadziłoby co najmniej do uchylenia decyzji ZRID w odniesieniu do działki nr [...];

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), w zw. z art. 7a K.p.a. w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP; art. 21 ust. 2, art. 64 ust. 3, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 Konstytucji RP; art. 140 i 144 Kodeksu cywilnego; art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy oraz art. 11f ust. 1 pkt 5 i 6 oraz art. 12 ust. 1, 2 i 4 specustawy przez mylne uznanie, że Wojewoda nie był zobowiązany do badania prawidłowości decyzji ZRID pod względem proporcjonalności, celowości i niezbędności zamierzenia inwestycyjnego, szczególnie w kontekście wywłaszczenia działki nr [...], oraz że po stronie skarżącej nie istnieje uzasadniony interes prawny do ograniczenia zamierzenia inwestycyjnego z korzyścią dla dotychczasowych członków Wspólnoty Mieszkaniowej dla działki nr [...] (część wspólna nieruchomości);

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) w zw. z art. 11e specustawy przez mylne uznanie, jakoby "Decyzja wydana w oparciu o przepisy specustawy drogowej jest rozstrzygnięciem o charakterze związanym, gdyż jak wynika z art. 11e ustawy, zezwolenia na realizację inwestycji drogowej nie można uzależniać od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami. Powyższe oznacza, że w przypadku spełnienia przewidzianych prawem przesłanek właściwy organ ma bezwzględny obowiązek wydania pozytywnego rozstrzygnięcia, tj. udzielenia zezwolenia", podczas gdy z prawidłowej wykładni tych przepisów wynika dopuszczalność badania zamierzenia inwestycyjnego pod kątem jego niezbędności oraz proporcjonalności, a sam organ może odmówić wydania decyzji ZRID z uwagi na te przesłanki;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), w zw. z § 125 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie w zw. z art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy i w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP przez ich błędną wykładnię polegająca na mylnym uznaniu, że nie ma górnej granicy parametrów powierzchni placu do zawracania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem nie doprowadziło do zbadania przez Sąd a quo tego, czy wielkość placu do zawracania na działce nr [...] nie narusza konstytucyjnej zasady niezbędności oraz proporcjonalności;

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez:

a) brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku w ogóle (literalnie) do zarzutów podniesionych przez skarżącego J. B. w pismach procesowych z 26.10.2022 oraz 06.03.2024 – co miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem skarżąca nie dowiedziała się czy, a jeżeli tak, to w jakim zakresie zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów ustawy środowiskowej oraz specustawy drogowej były brane pod uwagę przez Sąd w procesie wydawania rozstrzygnięcia, a interesy J. B. i skarżącej są w niniejszej sprawie zbieżne, co z resztą stwierdził sam Sąd a quo;

b) brak wskazania przez Sąd a quo w uzasadnieniu, czy kompletność oraz prawidłowość wniosku o wydanie decyzji ZRID oraz decyzji Wojewody przyjął jako okoliczność faktyczną (w szczególności, że Sąd dysponował fizycznie decyzją środowiskową, która odpowiadałaby przedsięwzięciu ujętemu w decyzji ZRID, a której to skarżący nigdy nie widział – czego wykluczyć nie można), czy też jako wynik interpretacji prawa (tj. uznanie, że ujęte w dokumentacji sprawy dwie decyzje środowiskowe po przeprowadzeniu znanej tylko Sądowi interpretacji przepisów, stanowią pełnoprawny i wystarczający załącznik do wniosku o wydanie decyzji ZRID) – co ma istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem uniemożliwia skarżącej odkodowanie toku rozumowania przeprowadzonego przez Sąd i w efekcie ustalenie, czy doszło do naruszenia przepisów postępowania (błąd co do faktu), czy też przepisów prawa materialnego (błąd co do interpretacji lub niewłaściwego zastosowania przepisów);

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) w zw. z art. 134 § 1, art. 135 i art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i 4, art. 80 i art. 81a § 1 K.p.a. w zw. z art. 113 § 3 w zw. z art. 124 § 2 i art. 125 § 1 i 3 K.p.a. i w zw. z art. 16 § 1 K.p.a.; ewentualnie – w razie uznania, że zastosowanie znajdzie tryb doręczeń właściwy decyzji ZRID – rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § pkt 1 lit. c p.p.s.a.) w zw. z 134 § 1, art. 135 i art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i 4, art. 80 i art. 81a § 1 K.p.a. w zw. z art. 113 § 3 w zw. z art. 11f ust. 3-5 i 7 specustawy przez nieustalenie, że organ błędnie uznał, że postanowienie z 29.06.2020 o sprostowaniu decyzji ZRID zostało prawidłowo doręczone jego adresatom i wobec tego, że weszło do obrotu prawnego – co miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ, jak i sam Sąd a quo rozstrzygał w sprawie treść decyzji ZRID, która nie funkcjonowała w obrocie prawnym (tj. mylnie uwzględniał sprostowanie jako integralną część decyzji ZRID, choć powinien uwzględniać treść tej decyzji sprzed momentu sprostowania;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) w zw. z art. 134 § 1, art. 135 i art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i 4, art. 80 i art. 81a § 1 K.p.a. w zw. z art. 113 § 3 i art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 2 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a., ponieważ organ powinien z urzędu stwierdzić nieważność postanowienia o sprostowaniu, a tego nie dokonał, w sytuacji gdy materia regulowana tym sprostowaniem dotyczyła w istocie działek, które poprzez swoje numery odpowiadają miejscu na mapie, zatem zmiana numerów działek dotyczy istotnej materii merytorycznej regulowanej decyzją ZRID i nie może być uznawana li tylko za zwykłą omyłkę pisarską, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziłoby do sytuacji, w której organ musiałby rozstrzygać o prawidłowości decyzji ZRID w jej pierwotnej treści (tj. bez uwzględnienia postanowienia z 29.06.2020 o sprostowaniu decyzji ZRID) i wtedy mógłby dojść do przekonania, że działki będące przedmiotem wykreślenia na skutek postanowienia o sprostowaniu decyzji ZRID w istocie nie wpisują się w lokalizację zamierzenia inwestycyjnego, oraz są sprzeczne z wnioskiem o wydanie decyzji ZRID;

- art. 106 § 3 p.p.s.a. przez niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego z licznych dokumentów wskazywanych przez skarżącą, a dotyczących postępowań środowiskowych, planu miejscowego, zaliczenia dróg do kategorii dróg publicznych, działalności Poznańskie Inwestycje Miejskie sp. z o.o. oraz z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy rozstrzygniętej w ramach I instancji przez WSA, sygn. akt IV SA/Po 347/23, w przedmiocie skargi na plan miejscowy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skargi kasacyjne nie zasługiwały na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skarg kasacyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skarg kasacyjnych naruszenia prawa materialnego i procesowego.

W pierwszej kolejności łącznemu omówieniu przez Naczelny Sąd Administracyjny podlegają zarzuty skarg kasacyjnych J. B. i Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości ul. [...] w P., ponieważ w istocie dotyczą tożsamych zagadnień prawnych na tle dokonanego decyzją ZRID podziału działki nr [...], w tym na działkę nr [...] przewidzianą do realizacji placu do zawracania samochodów. Ponadto należy wskazać, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z inwestycją liniową, a w tego rodzaju sprawach strona skarżąca może skutecznie kwestionować legalność zaskarżonej decyzji tylko w zakresie wyznaczonym jej interesem prawnym, co w odniesieniu do ww. dwóch podmiotów dotyczy kwestii wynikłych z podziału działki nr [...], w tym na działkę nr [...], która podlega wywłaszczeniu na cele realizacji inwestycji drogowej.

Jeśli chodzi o podnoszoną przez ww. skarżących kwestię wydania dla przedmiotowej inwestycji decyzji środowiskowych, to należy jednoznacznie stwierdzić, że postępowanie o wydanie decyzji ZRID w żadnym razie nie może służyć do podważenia legalności wydanych decyzji środowiskowych. Tego rodzaju ocena nie mieści się w kompetencjach organów wydających decyzje ZRID, a w konsekwencji i Sądów Administracyjnych rozpoznających skargi na decyzje ZRID. Dlatego wszystkie okoliczności powoływane w obu skargach kasacyjnych, a związane z przebiegiem postępowania środowiskowego i jego wynikiem nie mają żadnego znaczenia dla oceny legalności decyzji ZRID. Ponadto jeżeli w odniesieniu do decyzji środowiskowych zostały zainicjowane postępowania administracyjne, to nie jest to okoliczność, która miałaby wpływ na wynik niniejszej sprawy. To ewentualne rozstrzygnięcia w tych sprawach mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Jednak najpóźniej na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie przedstawiono żadnych rozstrzygnięć, które podważałyby legalności wydanych decyzji środowiskowych. Dlatego Sąd I instancji trafnie ocenił, że tego rodzaju argumentacja, a dotycząca w istocie oceny legalności wydania decyzji środowiskowych nie mieści się w granicach niniejszej sprawy, o jakich mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a. Stąd brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wypowiedzi Sądu I instancji odnośnie kwestii środowiskowych choć stanowi o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a., jednak uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, tym bardziej, że jeśli chodzi o ocenę legalności zaskarżonej decyzji ZRID w kontekście legalności decyzji środowiskowych Wojewoda właśnie wskazał, że zarzuty dotyczące prawidłowości decyzji środowiskowych nie mogą być przedmiotem analizy w niniejszej sprawie z uwagi na brak jego kompetencji do takiego zakresu kontroli, co potwierdza art. 86 pkt 2 ustawy środowiskowej, zgodnie z którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże organy wydające decyzje, o których mowa w art. 72 ust. 1 – a więc w tym decyzje o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, wydawane na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

Nie jest też trafna argumentacja obu skarg kasacyjnych jakoby w odniesieniu do działki nr [...] zakres decyzji ZRID nie pokrywał się z decyzjami środowiskowymi, z uwagi na to, że decyzje środowiskowe nie dotyczą działki nr [...]. Skarżący jednak pomijają, że postępowanie środowiskowe prowadzone m.in. w oparciu o wskazane w skargach kasacyjnych liczne przepisy ustawy środowiskowej, a tym samym ustalenie w decyzji środowiskowej wymogów środowiskowych dotyczy tych elementów inwestycji, które znacząco oddziałują na środowisko tak aby tego rodzaju oddziaływanie ograniczyć do wymaganego minimum. Natomiast zaprojektowany plac do zawracania samochodów to jedynie konsekwencja szerszego zamierzenia drogowego, którego skutkiem jest przecięcie na określonym odcinku istniejącej ulicy [...], co też prowadzi do zaślepienia tej ulicy m.in. na fragmencie przy nieruchomości, na której funkcjonuje ww. Wspólnota Mieszkaniowa, której członkiem jest J. B.. W tych warunkach brak jest argumentów prawnych, które nakazywałyby uznać, że "zaślepienie" dotychczas istniejącego traktu miałoby prowadzić do znacznego oddziaływania na środowisko, skoro ten fragment ulicy [...] będzie już wyłącznie służył mieszkańcom i ewentualnej obsłudze znajdujących się tam nieruchomości, np. związanej z odbiorem odpadów. Także w obu skargach kasacyjnych nie wykazano skutecznie aby realizacja placu do zawracania samochodów miałaby powodować znaczące oddziaływanie na środowisko i aby w tym zakresie wymagane było przedstawienie załącznika graficznego obejmującego także plac do zawracania samochodów, który jakoby miałby przedstawiać przewidywany obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie (art. 11d ust. 1 pkt 7a specustawy).

Z przedstawionego powyżej wywodu wynika, że żadne z licznych zarzutów obu skarg kasacyjnych, a dotyczących kwestii decyzji środowiskowych, w tym braku zgodności decyzji ZRID z decyzjami środowiskowymi (art. 11a ust. 4 i art. 11d ust. 1 pkt 9 specustawy) w odniesieniu do działki nr [...] nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. Nie wykazano bowiem aby istniały argumenty, które pozwalałyby na stwierdzenie, że decyzja ZRID nie jest zgodna z zakresem decyzji środowiskowych, a tym samym aby w szczególności została wydana z naruszeniem art. 11a ust. 4, art. 11d ust. 1 pkt 7a i 9 specustawy w związku ze wskazywanymi w obu skargach kasacyjnych przepisami ustawy środowiskowej.

Ponadto nie znajdują akceptacji zarzuty skargi kasacyjnej oraz ich argumentacja odwołująca się do kwestii planu miejscowego, ponieważ postanowienia planistyczne w żadnym razie nie determinują możliwości wydania decyzji ZRID co do wskazanego w takiej decyzji lokalizacji i przebiegu inwestycji drogowej (na co trafnie wskazał Sąd I instancji – art. 11i ust. 2 specustawy). Podobnie należy ocenić kwestię istnienia faktycznego i kwalifikacji prawnej dróg publicznych. Od takich okoliczności abstrahuje specustawa, która to właśnie z wydaniem decyzji ZRID wiąże kwalifikację zrealizowanej inwestycji drogowej do stosownej kategorii dróg publicznych. Krótko mówiąc, możliwości wydania decyzji ZRID nie jest w ogóle uzależniona od istnienia drogi publicznej, czy też danej kwalifikacji istniejącej drogi (np. wewnętrzna, czy prywatna itp.).

Z przedstawionego powyżej wywodu wynika także, że objęcie decyzją ZRID realizacji placu do zawracania samochodów było w istocie koniecznością, z uwagi na skutki jakie wywołuje realizacja jako całości planowanej inwestycji drogowej, polegającej na rozbudowie układu drogowego ul. [...] wraz z budową trasy tramwajowej od ul. [...] do "[...]" (odcinek II), budowie dwupoziomowego skrzyżowania ul. [...] wraz z budową trasy tramwajowej na wiadukcie oraz budową drugiej nitki kolektora f1000 przy ul. [...] (odcinek III), budowie ul. [...] wraz z trasą tramwajową od "[...]" do ul. [...] oraz budowie systemu podczyszczania na kanale [...] (odcinek IV), budowie ul. [...] wraz z trasą tramwajową od ul. [...] do ul. [...] oraz budowie odcinka ul. [...] od ul. [...] do ul. [...] (odcinek V), w ramach zadania inwestycyjnego pod nazwą "Budowa trasy tramwajowej od pętli [...] do [...] w P." oraz "Budowa węzła komunikacyjnego [...]". W tych warunkach prawnych i faktycznych sprawy brak jest podstaw do twierdzenia, że realizacja placu do zawracania samochodów nie podlega rygorom specustawy, skoro z ustawy tej wynika, że tego rodzaju postępowanie musi także uwzględniać powiązania drogi z innymi drogami publicznymi oraz zmiany w dotychczasowej infrastrukturze zagospodarowania terenu (art. 11d ust. 1 pkt 2 i 4 oraz art. 11f ust. 1 pkt 1 specustawy). Skoro zasadnicza inwestycja drogowa prowadzi do "zaślepienia" istniejącego dotychczas traktu, tj. ulicy [...], to nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa inwestycja drogowa powinna także uwzględniać treść § 125 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, z którego wprost wynika wymóg wykonania placu do zawracania samochodów w przypadku nieprzelotowego zakończenia drogi. Co najmniej istnieją zatem podstawy do stwierdzenia, że wydanie decyzji ZRID spowodowało zmiany w dotychczasowej infrastrukturze zagospodarowania terenu, tj. w zakresie dotychczasowego przebiegu ul. [...].

Tym samym istniały normatywne podstawy do dokonania podziału nieruchomości, na której funkcjonuje ww. Wspólnota Mieszkaniowa, której członkiem jest J. B. i wydzielenia działki nr [...] celem jej wywłaszczenia pod realizację placu do zawracania samochodów, jako elementu związanego z powstaniem drogi publicznej (nawet jeżeli ul. [...] to droga wewnętrza), co w istocie wpisuje się w cel publiczny jakim jest wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, drogi rowerowe i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji (art. 6 pkt 1 u.g.n.). Nie istnieją zatem argumenty, które pozwalałyby na skuteczne twierdzenie, że realizacja w ww. zakresie inwestycji nie podlega reżimowi specustawy wynikającemu w szczególności z art. 1 ust. 1 tej ustawy, czy też, że miałaby być "zbędna" lub "nieprzydatna". Realizacja placu do zawracania samochodów w okolicznościach niniejszej sprawy to niejako konieczność, bo stanowiąca skutek realizacji inwestycji drogowej jako całości, co ma wyraźne oparcie w obowiązujących normach, w tym w techniczno-budowlanych. Ponadto w okolicznościach niniejszej sprawy z uwagi na treść § 125 ust. 2 ww. rozporządzenia nie istnieją argumenty, które pozwalałyby na przyjęcie, że zaprojektowanie placu do zawracania samochodów wynikało niejako z mylnie postrzeganej przez wnioskodawcę czy organ architektoniczno-budowlany potrzeby realizacji tego rodzaju infrastruktury. Zasadniczo to z § 125 ust. 1 ww. rozporządzenia wprost wynika wymóg – w przypadku nieprzelotowego zakończenia drogi wykonanie placu do zawracania samochodów. W takiej sytuacji trudno zatem uznać, że podział nieruchomości i wywłaszczenie jej części naruszało zasadę proporcjonalności, tym bardziej, że w odniesieniu do treści § 125 ust. 2 ww. rozporządzenia nie wykazano aby rozwiązania projektowe dotyczące placu do zawracania samochodów, tj. jego zaprojektowana wielkość była nieadekwatna dla zachowania warunków technicznych dla placu do zawracania samochodów. Najpóźniej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie przedstawiono żadnego dowodu, który pozwalałby na przyjęcie, że w wyniku innego możliwego podziału nieruchomości możliwe byłoby wydzielenie placu do zawracania samochodów spełniającego warunki techniczne z § 125 ww. rozporządzenia, w sytuacji gdy przewidziany w projekcie budowlanym plac o wymiarach 12,5 m długości i szerokości dostosowany został do istniejącej w miejscu infrastruktury, tj. chodnika, co oznacza, że projekt budowlany zawiera opracowanie, które przewiduje wyłącznie możliwe minimalne wymiary placu do zawracania samochodów ciężarowych (kształt kwadratu o wymiarach nie mniejszych niż 12,5 m x 12,5 m). Takie zaś okoliczności świadczą to tym, że Sąd I instancji niewadliwie wskazał, że dążenie do proporcjonalnego wywłaszczenia każdego z użytkowników planowanej wspólnej infrastruktury drogowej niejednokrotnie nie jest celowe z uwagi na wskazane uwarunkowania. Poza tym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjęcie w projekcie budowlanym minimalnych wymiarów placu do zawracania samochodów nie wymagało od organu administracyjnego niejako poszukiwania zasadności zaprojektowania tego typu infrastruktury w inny sposób, a wystarczająca była ocena w tym zakresie, że rozwiązanie projektowe jest zgodne z przepisami technicznymi.

Z uwagi zatem na charakter przedmiotowej inwestycji (realizacja celu publicznego), ustanowioną w ustawie (specustawa) możliwości ingerencji w prawo własności (ograniczenie prawa własności) i przewidziane tam prawo do odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, wespół z brakiem wykazania aby istniały inne możliwości – nie takim kosztem ww. nieruchomości – realizacji placu do zawracania samochodów, brak jest podstaw do przyjęcia, że dopuszczona prawem ingerencja władzy publicznego w prawo własności w procesie inwestycyjno-budowanym odbyła się z naruszeniem prawa, w tym naruszeniem wskazywanych przepisów Konstytucji RP, tj. art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP; art. 21 ust. 2, art. 64 ust. 3, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Konstytucja RP w art. 21 ust. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3, przewiduje możliwość ingerencji w prawo własności, a więc i związane z tym prawem interesy osób trzecich, pomimo że prawo własności jest chronione konstytucyjnie, o ile następuje to w sposób wskazany w Konstytucji RP, czemu także odpowiada treść art. 140 i art. 144 K.c., z których nie wynika absolutny charakter prawa własności. Ponadto w skargach kasacyjnych nie wyłożono na ile skarżący posiadają uzasadnione interesy związane z prawem własności, aby niemożliwym było dokonanie wywłaszczenia wskazanej w decyzji ZRID części nieruchomości. Sama likwidacja około czterech miejsc parkingowych to za mało do skutecznego przeciwstawieniu się rozwiązaniom przyjętym w decyzji ZRID z punktu widzenia argumentacji odnoszącej się do uzasadnionych interesów osób trzecich, skoro ze swej istoty decyzja ZRID może w sposób prawny te interesy naruszać.

W omawianym zakresie brak jest podstaw do przyjęcia, że decyzja ZRID została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., i wbrew twierdzeniom stron skarżących w odniesieniu do działki nr [...] brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji ZRID w tym zakresie i umorzenia postępowania administracyjnego także w tym zakresie.

Oznacza to, że w obu skargach kasacyjnych nie podważono skutecznie oceny co do legalności dokonanego podziału nieruchomości, tj. działki nr [...] m.in. na działkę nr [...]. Z przedstawionego powyżej wywodu wynika, że istniały przesłanki do zastosowania przez organ art. 12 ust. 1 i 2 specustawy, a więc zatwierdzenia decyzją ZRID podziału nieruchomości w ramach linii rozgraniczających teren.

Nie mają też racji skarżący, że decyzja ZRID nie jest decyzją związaną. Zasadniczo bowiem pozwolenia na budowę w polskim systemie prawnym mają właśnie charakter decyzji związanych, co oznacza, że dla uzyskania pozwolenia na budowę wystarczające jest spełnienie przez wnioskodawcę wymogów ustawowych, a wtedy organ architektoniczno-budowlany nie może odmówić udzielenia zgody budowlanej. W tym zakresie specustawa nie wprowadza żadnych wyjątków, a wręcz tą zasadę potwierdza w art. 11e. Stosownie do treści tego przepisu, nie można uzależniać zezwolenia na realizację inwestycji drogowej od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami. Przepis ten wskazuje w sposób jednoznaczny, że decyzja ZRID jest decyzją związaną oraz nie dopuszcza jakiejkolwiek uznaniowości przy jej wydawaniu. Podkreślenia wymaga, że organ wydający decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej w trybie specustawy nie posiada kompetencji do wyznaczania i korygowania trasy inwestycji, czy też do zmiany proponowanych rozwiązań co do jej przebiegu. Niedopuszczalna jest również ocena racjonalności czy słuszności koncepcji przedstawionej przez inwestora, bowiem miałaby ona charakter pozaprawny. O przebiegu drogi decyduje zarządca (wnioskodawca) i to on wybiera najbardziej korzystne rozwiązanie lokalizacyjne i techniczno-wykonawcze. Rolą orzekającego w sprawie organu jest sprawdzenie kompletności wniosku w świetle wymogów ustawowych oraz czy koncepcja składającego wniosek mieści się w granicach wyznaczonych przez prawo. Oczywiście organy orzekające w sprawie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej powinny zbadać legalność tego przedsięwzięcia, tj. zweryfikować, czy dokumentacja złożona przez inwestora jest kompletna, rzetelna i odpowiada wymogom przewidzianym przez ustawodawcę. Nie tylko inwestor, lecz także organy administracji publicznej mają zatem obowiązek sprawdzenia wspomnianej dokumentacji. W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest zaś podstaw do kwestionowania legalności decyzji ZRID na tle podziału ww. nieruchomości co było konsekwencją realizacji prawnego wymogu wynikającego z § 125 ust. 1 ww. rozporządzenia, o czy już wyżej była mowa. Brak jest tym samym podstaw do twierdzenia, że w omawianym powyżej zakresie niniejsza sprawa nie została należycie wyjaśniona w ramach zasad postepowania administracyjnego, a wynikających z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i 4, art. 80 K.p.a., w tym w odniesieniu do podnoszonych w skargach kasacyjnych kwestii środowiskowych. Sąd I instancji ocenił bowiem, że do wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej inwestor załączył projekt budowlany wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami oraz dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi i dokumentacja ta została skorygowana na etapie postępowania odwoławczego przez Wojewodę, czego skutecznie nie podważono w skargach kasacyjnych. Jak wynika z akt sprawy, Wojewoda zażądał od Miasta Poznania przedłożenia m.in. decyzji środowiskowych, a po ich uzyskaniu organ dokonał ich stosownej analizy w odniesieniu do projektu budowlanego, o czym świadczy to, że Wojewoda wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków i nieścisłości w projekcie budowlanym, w tym doprowadzenia projektu budowlanego do zgodności z decyzją środowiskową. Jak wskazał Wojewoda, załączone do wniosku materiały zawierały nieścisłości i braki zostały właśnie wyjaśnione i skorygowane w toku postępowania odwoławczego, co też pozwoliło temu organowi jako celowe dokonanie stosownych uzupełnień zapisów punktów lll.1 i III.2 decyzji ZRID, w ramach ustaleń warunków wynikających z potrzeb ochrony środowiska z uwagi na treść art. 11f ust. 1 pkt 3 specustawy. Wynika z tego jednoznacznie, że Wojewoda, wydając zaskarżoną decyzję ZRID, dysponował faktycznie decyzjami środowiskowymi.

Z przedstawionego powyżej wywodu wynika, że nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zarzut obu skarg kasacyjnych dotyczący naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem to od uznania sądu administracyjnego zależy przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów. W okolicznościach niniejszej sprawy wskazane przez stronę skarżącą liczne dokumenty, a dotyczące postępowań środowiskowych, planu miejscowego, zaliczenia dróg do kategorii dróg publicznych, działalności P. sp. z o.o. oraz z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy rozstrzygniętej w ramach I instancji przez WSA, sygn. akt IV SA/Po 347/23, w przedmiocie skargi na plan miejscowy – nie mają wpływu na wynik sprawy w świetle przedstawionego powyżej wywodu, a tym samym brak jest podstaw do skutecznego zarzucenia Sądowi I instancji, że zaskarżony wyrok zapadł z naruszeniem art. 106 § 3 p.p.s.a. w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych samych względów nie było celowym przeprowadzanie w oparciu o ten sam przepis i dokumenty postępowania dowodowego przez Naczelny Sąd Administracyjny we wnioskowanym w obu skargach kasacyjnych zakresie.

Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w P. dodatkowo sformułowała zarzut jakoby postanowienie organu o sprostowaniu decyzji organu I instancji (dokonane na podstawie art. 113 K.p.a.) nie weszło do obrotu prawnego z uwagi na zastosowanie trybu doręczeń właściwego dla decyzji ZRID (art. 11f ust. 3-5 i 7 specustawy). Należy wskazać, że już chociażby doręczenie aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia) jednej ze stron postępowania daje pewność, że takie rozstrzygnięcie organu zostało wydane i weszło do obrotu prawnego. A zatem jeżeli określoną w specustawie procedurę doręczeń organ zastosował do postanowienia o sprostowaniu decyzji ZRID, to doręczenie takiego rozstrzygnięcia co najmniej wnioskodawcy (a więc w sposób, o jakim mowa w art. 11f ust. 3 specustawy) dawało podstawy do stwierdzenia, że takie postanowienie weszło do obrotu prawnego. Poza tym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, także zastosowanie trybu doręczeń ze specustawy do postanowienia o sprostowaniu decyzji wydanej w trybie tej ustawy było prawidłowe, a to z tego względu, że sprostowanie jest elementem ściśle związanym z decyzją, zaś co najistotniejsze stosownie do hipotezy z art. 49 K.p.a. specustawa stanowi o możliwości zawiadomienia stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej w formie publicznego obwieszczenia. Taka też ocena ma swoje oparcie w regule wykładni a maiori ad minus i nie ma wątpliwości, że jeżeli w danej procedurze przewidziane jest stosowanie zawiadomienia poprzez publiczne obwieszczenie decyzji, to także takich czynności można dokonywać w odniesieniu do postanowień, w tym postanowienia o sprostowaniu decyzji.

Ponadto Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w P. w swojej skardze kasacyjnej kwestionuje legalność postanowienia o sprostowaniu decyzji organu I instancji (z uwagi na sprostowanie numerów działek). Odnośnie do tej kwestii należy wskazać, że ewentualna wadliwość procedowania organu I instancji w tym zakresie nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy skoro następczo to organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję obejmującą określone numery działek, a w tym zakresie w skardze kasacyjnej nie wykazano aby zaskarżona decyzja była wadliwa, co i tak wymagałoby zawężonej kontroli sądowoadministracyjnej bo wyznaczonej interesem prawnym ww. Wspólnoty Mieszkaniowej, o czym była mowa na wstępie.

Dlatego wszystkie zarzuty skarg kasacyjnych J. B. i Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w P. dotyczące naruszenia prawa materialnego i procesowego nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.

Przechodząc do omówienia zarzutów skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w P. należy wskazać, że nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.

To, że Sąd I instancji posługuje się jednocześnie pojęciami "nieruchomości gruntowej" (art. 4 pkt 1 u.g.n.) i "działki gruntu" (art. 4 pkt 3 u.g.n.), to w kontekście przedmiotu oceny Sądu, co do podziału działki nr [...] m.in. na działkę nr [...] i braku przewidzianej tam realizacji zjazdu w decyzji ZRID, są to wyłącznie kwestie semantyczne, które nie mają żadnego znaczenia w sprawie. Poza tym należy wskazać, że z art. 93 ust. 3 u.g.n. nie wynika aby podział nieruchomości był uzależniony od budowy zjazdu z drogi publicznej na nowo wydzieloną działkę gruntu. Jeżeli bowiem dana nieruchomość (działka) znajduje się bezpośrednio przy drodze publicznej, w tym nowo wydzielonej i realizowanej, to inwestor – wnioskodawca inwestycji drogowej, czy też organ architektoniczno-budowlany nie mają obowiązku wybudowania zjazdu na nieruchomość, która – tak jak w niniejszej sprawie – nie posiadała zjazdu. W art. 93 ust. 3 u.g.n. uregulowana jest kwestia "dostępu do drogi publicznej", co nie jest tożsamym pojęciem z "budową zjazdu". W art. 93 ust. 3 u.g.n. mowa jest bowiem o dostępie do drogi publicznej, tj. m.in. bezpośrednim – gdy nieruchomość podlegająca podziałowi graniczy z pasem drogowym, w którym przebiega droga wraz częściami stanowiącymi całość techniczno-użytkową. W takiej sytuacji dostęp do drogi publicznej determinuje lokalizacja działki gruntu bezpośrednio przy drodze, tak jak w przypadku działki nr [...], a tylko w innym wypadku konieczne byłoby wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Odnośnie do "budowy zjazdu" to z art. 29 ust. 1 ustawy o drogach publicznych wynika zasada, że budowa lub przebudowa zjazdu należy do właściciela lub użytkownika nieruchomości przyległych do drogi, po uzyskaniu, w drodze decyzji administracyjnej, zezwolenia zarządcy drogi na lokalizację zjazdu lub przebudowę zjazdu, z zastrzeżeniem ust. 2. Zgodnie zaś z tym zastrzeżeniem w przypadku budowy lub przebudowy drogi budowa lub przebudowa zjazdów dotychczas istniejących należy do zarządcy drogi. W kontekście art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy (tj. wymogu zawarcia w decyzji ZRID wymagań dotyczących ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich), jeżeli dana nieruchomość przed wydaniem decyzji ZRID nie miała wybudowanego zjazdu, czego w niniejszej sprawie nie wykazano najpóźniej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, to brak jest podstaw do skutecznego twierdzenia aby brak przewidzianego w decyzji ZRID zjazdu na działkę nr [...] stanowił naruszenie prawa, czy – ogólnie o wadliwości decyzji. Taka ocena to konsekwencja tego, że art. 11f ust. 1 pkt 4 i pkt 8 lit. h specustawy koresponduje z treścią art. 29 ust. 2 ustawy o drogach publicznych, nakładając obowiązek zapewnienia dostępu do drogi publicznej nieruchomościom, które do tej pory taki dostęp miały (por. wyrok NSA z 13 marca 2024 r., II OSK 124/23). W skardze kasacyjnej nie wyłożono zaś jak przed podziałem działki nr [...] przedstawiały się warunki prawne i faktyczne związane z dostępem tej działki gruntowej do drogi publicznej jako stanowiącej część nieruchomości gruntowej wraz z działką nr [...], co i tak nie mogło mieć zasadniczo znaczenia w sprawie skoro nowo wydzielona działka nr [...] posiada bezpośredni dostęp do pasa drogowego, gdzie znajduje się projektowana droga publiczna, co wyczerpuje przesłankę z art. 93 ust. 3 u.g.n. dostępu do drogi publicznej. Takiej też oceny nie podważa argumentacja skargi kasacyjnej odnosząca się do stanowiska pełnomocnika zarządcy drogi, że na drodze klasy Z należy dążyć do ograniczenia liczby zjazdów, szczególnie do terenów przeznaczonych pod nową zabudowę. Jeżeli rzeczywiście działka nr [...] miałaby podlegać zabudowie, jako działka budowlana, to brak zgody właściwego organu na budowę zjazdu musiałby być uzasadniony jakimś innym możliwym dostępem tej działki do drogi publicznej, która to ocena nie mieści się w granicach niniejszej sprawy, a skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa na poparcie swoich twierdzeń nie przestawiła żadnych rozstrzygnięć jeśli chodzi o podnoszoną kwestię "ograniczenia liczby zjazdów". W tych warunkach brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja ZRID została wydana z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, a wynikających z art. 6 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a., w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy.

Dlatego wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w Poznaniu dotyczące naruszenia prawa materialnego i procesowego nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.