Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 279/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 83 ust. 4 i  art. 123
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz Sędziowie: WSA Jarosław Wiśniewski WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lipca 2021 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z dnia 30 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu 30 października 2020 r. wydał decyzję nr [...], znak sprawy: [...], na mocy której utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 lipca 2020 r., nr [...] o odmowie umorzenia K. W. należności z tytułu składek.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu 21 maja 2020 r. do ZUS wpłynął wniosek ww. zobowiązanego o? umorzenie w całości należności z tytułu zaległych składek. Powołał się on na bardzo trudną sytuację rodzinną i finansową, wynikającą z problemów zdrowotnych zobowiązanego i jego żony.

ZUS po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia, decyzją z dnia 21 lipca 2020 r. odmówił ww. umorzenia należności z tytułu składek.

W dniu 11 sierpnia 2020 r. wpłynął do ZUS wniosek ww. zobowiązanego o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności.

W dniu 30 października 2020 r. organ wydał decyzję o nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję I instancji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. W zaskarżonej decyzji ZUS wskazał, że powody wydania przez organ I instancji decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek były następujące:

- nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2021, poz. 423, dalej: u.s.u.s.),

- K. W. nie wykazał, zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego ww. zobowiązanego,

- zobowiązany nie wskazał, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń,

- zobowiązany nie wykazał, że stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organ zwrócił również uwagę na art. 83 ust. 4 u.s.u.s., zgodnie z którym od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Ponadto powołał się na treść art. 32 u.s.u.s., który stanowi, iż do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

ZUS przypomniał treść wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji w I instancji o odmowie należności z tytułu składek. K. W. zaznaczył, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej, powołując się na następujące problemy zdrowotne: całkowity zakaz chodzenia po zdiagnozowanych problemach ze stawami biodrowymi, zabieg wymiany endoprotezy, prowadzoną od sierpnia 2020 r. rehabilitację. Ponadto żona skarżącego uległa wypadkowi samochodowemu w związku z czym przebywała na zwolnieniu. Rodzina K. W. korzystała m.in. z pomocy GOPS-u w Z. . W 2019 r. i przez część 2020 r. żona skarżącego była aktywna zawodowo i osiągała wynagrodzenie za pracę w kwocie 970,00 zł netto. Po nieszczęśliwym wypadku samochodowym przebywała na zasiłku chorobowym. Do czerwca 2020 r. otrzymywała zasiłek celowy, a do sierpnia 2020 r. przebywała na urlopie. Zobowiązany oświadczył, że do pracy miała wrócić 16 sierpnia 2020 r. K. W. poinformował, że również jego syn podjął pracę, niestety z powodu epidemii COVID-19 pracodawca nie zapłacił synowi wynagrodzenia za okres od marca 2020 r. do lipca 2020 r. w związku z czym syn rozwiązał umowę o pracę 31 lipca 2020 r. Wydatki na zakup leków są bardzo wysokie, zobowiązany ma na utrzymaniu trójkę dzieci, w tym dwójkę niepełnoletnich i nawet przy dodatkowych świadczeniach (500+ na niepełnoletnie dzieci, świadczenie rodzinne w kwocie 248,00 zł) skarżącemu nie starcza na życie. Sytuacja finansowa K. W. w okresie epidemii koronawirusa była na tyle ciężka, że musiał prosić ludzi dobrej woli o zakup laptopa dla dzieci, by mogły uczyć się zdalnie. K. W. posiada ubezpieczenie w KRUS, dzięki czemu może korzystać z bezpłatnej, publicznej służby zdrowia.

Ponadto K. W. oświadczył, że nie ma możliwości podjęcia żadnej pracy, ponieważ ma wszczepione dwie endoprotezy. Z innych schorzeń wymienił: odmę płucną, nadciśnienie i cukrzycę insulinozależną. Utrzymuje dom i dzieci ze świadczeń 500+ na dwójkę dzieci, zasiłku rodzinnego i wynagrodzenia za pracę żony. Koszty utrzymania domu to miesięczne opłaty eksploatacyjne w wysokości ok. 300,00 zł, koszty związane z leczeniem ok. 300,00 zł, alimenty 1 500 zł. Skarżący zalega z zapłatą alimentów. Nadmienił również, że posiada stosunkowo małą nieruchomość o pow. 0,719 ha położoną w J. objętą KW [...] o niskiej jakości gleby, która nie przedstawia znaczącej wartości. Nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych - pojazdy wymieniane przez ZUS zostały zezłomowane. Jednocześnie zobowiązany zaznaczył, że uzyskiwane dochody wynoszą 2 218,00 zł, a wskazana kwota jest niższa od minimum egzystencji określonego dla pięcioosobowego gospodarstwa pracowniczego.

Następnie w zaskarżonej decyzji wskazano, że zdaniem zobowiązanego na umorzenie zaległych należności pozwala art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, zaznaczając iż w jego sprawie zachodzą dwie przesłanki do umorzenia należności:

- nie jest w stanie uzyskiwać dochodu ze względu na stan zdrowia oraz jest przewlekle niezdolny do pracy; oświadczył, że załączona dokumentacja lekarska potwierdza opisywany stan,

- znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a opłacenie zadłużenia pozbawiałoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Według swojego oświadczenia K. W. nie pracuje od 23 października 2018 r., a brak aktywności zawodowej jest wynikiem nieprzewidzianej choroby, podobnie jak stan zdrowia jego żony. Zobowiązany zaznaczył, że mało prawdopodobnym jest możliwość spłaty zaległych zobowiązań.

Do wniosku o ponowne rozpatrzenie zobowiązany przedłożył następujące dokumenty:

- zaświadczenie lekarskie z NZOZ "Zdrowie" Sp. z o.o. Poradnia Lekarza POZ z 3 sierpnia 2020 r.,

- pismo z 16 września 2020 r.,

- pismo uzupełniające z 30 września 2020 r.,

- kartę informacyjną z leczenia szpitalnego z wojewódzkiego szpitala [...] w Z. z 31 sierpnia 2020 r.

16 września 2020 r. K. W. oświadczył, że przebywał na rehabilitacji w Z. w okresie od 4 sierpnia 2020 r. do 1 września 2020 r. oraz, że nie otrzymał wypisu, gdyż miał on zostać wysłany pocztą. Zadeklarował, że gdy będzie w posiadaniu dokumentu, niezwłocznie dośle go celem dołączenia do akt sprawy.

18 września 2020 r. ZUS zawiadomił zobowiązanego o zakończeniu przedmiotowego postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Zawiadomienie zostało odebrane 25 września 2020 r. 30 września 2020 r. ZUS otrzymał dokument w postaci karty leczenia szpitalnego z Wojewódzkiego Szpitala Rehabilitacyjnego [...] w Z..

Na podstawie przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 16 czerwca 2020 r. ZUS ustalił, że K. W.:

- jest żonaty,

- nie pracuje zarobkowo,

- nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych,

- pobiera zasiłek z pomocy społecznej w kwocie 370,00 zł,

- nie korzysta z innych form pomocy,

- oświadczył, że rachunki za opłaty eksploatacyjne (prąd i woda) w kwocie 300,00 zł opłaca jego teściowa, koszty związane z leczeniem wynoszą 300 zł,

- posiada zobowiązania alimentacyjne w kwocie 1 500,00 zł, których nie spłaca, gdyż pozostaje na utrzymaniu żony,

- prowadzi pięcioosobowe gospodarstwo domowe wraz z żoną A. W., która otrzymuje dochód w kwocie 970,00 zł netto z tytułu zatrudnienia na 1/2 etatu, pełnoletnim synem K. W., który nie pracuje od marca 2020 r. oraz dwójką małoletnich dzieci K. i G. W.,

- posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków w kwocie 50,00 zł rocznie, z tytułu zaciągniętych kredytów w miesięcznej kwocie 300,00 zł, u osób fizycznych (kolegi) w kwocie 2 000,00 zł, które reguluje wpłatami po 100,00 zł, alimentacyjne w miesięcznej kwocie 1 500,00 zł oraz inne w firmie Provident, które spłaca po 70,00 zł tygodniowo; powyższe zobowiązania spłaca w formie dobrowolnych wpłat w łącznej miesięcznej kwocie 1 800,00 zł,

- jest właścicielem gospodarstwa rolnego w J. w gminie M. P.,

- nie posiada majątku ruchomego, wierzytelności i innych praw majątkowych,

- w sytuacji zdrowotnej zaznaczył schorzenia takie jak: nadciśnienie oraz cukrzycę insulinozależną u jego żony oraz stwierdzoną u niego odmę opłucną oraz wszczepione endoprotezy obu bioder,

- oświadczył, że sytuacja jest bardzo trudna; poddał się operacji obu bioder poprzez wszczepienie endoprotezy, przy czym jedna się złamała i oczekuje kolejnej operacji, po przeprowadzeniu której będzie czekała go długoterminowa rehabilitacja; zaznaczył, że nie przewiduje szybkiego powrotu do zdrowia; podkreślił, że do czasu odbycia kolejnej operacji ma całkowity zakaz chodzenia, a termin oczekiwanego zabiegu nie jest mu znany.

Na podstawie danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS, Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i B. D. K. Wieczystych ZUS ustalił, że K. W.:

- nie jest zgłoszony do ubezpieczeń społecznych w ZUS,

- stwierdził, że jego żona uzyskuje dochód z wykonywanej pracy w wymiarze [...] etatu w placówce szkolno-przedszkolnej w Z. Mosorne,

- K. W. nie jest zgłoszony do ubezpieczeń z żadnego tytułu,

- zgodnie z informacją zawartą w CEIDG 20 kwietnia 2020 r. zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej z zakresu tynkowania,

- w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych figuruje jako właściciel nieruchomości gruntowej, dla której Sąd Rejonowy w S. B. prowadzi KW nr [...],

- w Centralnej Bazie Pojazdów figuruje jako właściciel majątku ruchomego w postaci samochodu osobowego Volkswagen Golf z 2000 r., samochodu osobowego Mazda 6 z 2002 r., przyczepy ciężarowej Niewiadów N2000 z 1994 r. i samochodu osobowego FSO Polonez Caro z 1992 r. 13 lipca 2020 r. K. W. poinformował, że ww. pojazdy zostały zezłomowane, ale nie dopełnił obowiązku ich wyrejestrowania, co ZUS uznał za wiarygodne.

Powołując się na treść art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 u.s.u.s. ZUS stwierdził, że należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Pojęcie to zostało określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Organ odwoławczy ustalił w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, że przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. nie zostały spełnione.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (m.in. wyrok WSA w Warszawie z 23 lutego 2017 r., sygn. akt V SA/WA 84/16) ZUS stwierdził, że postępowanie w przedmiocie umorzenia ma charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie organ bada, czy w sprawie występują przesłanki warunkujące umorzenie. W wypadku, gdy stwierdzi, że przesłanki nie występują, to organ ma obowiązek wydać rozstrzygnięcie odmawiające umorzenia należności. Jeżeli organ stwierdzi istnienie przesłanek do umorzenia organ może, ale nie musi, umorzyć należności.

Organ administracyjny stwierdził, że w przypadku K. W. nie występują przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek.

ZUS odwołał się przy tym do § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. 2003, nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie), zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Analizując sytuację majątkową i rodzinną zobowiązanego ZUS uznał, że przesłanki opisane w § 3 ust. 1 rozporządzenia nie zostały spełnione.

Biorąc powyższe pod uwagę, ZUS uznał, że umorzenie należności w wysokości 6 081,05 zł byłoby przedwczesne.

ZUS zauważył przy tym, że nie została spełniona przesłanka interesu publicznego rozumianego jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów budżetu państwa i ograniczenie jego ewentualnych wydatków przeznaczonych na pomoc z opieki społecznej. Pobieranie świadczenia 500+ nie jest dowodem znajdowania się w sytuacji ubóstwa i trwałego oraz pogłębiającego się charakteru tej sytuacji. Z kolei udzielenie pomocy ze środków pomocy społecznej innych niż świadczenia rodzinne (np. zasiłki celowe, stałe, na zakup żywności lub opału) jest poprzedzone szczegółowym wywiadem środowiskowym. Udzielenie takiego wsparcia jest dodatkowym potwierdzeniem, że dana osoba znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, która nie pozwala jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. K. W. nie korzysta z tych form wsparcia, co dodatkowo potwierdza, że uzyskiwane dochody wystarczają na zaspokojenie bieżących potrzeb jego rodziny.

Organ zwrócił również uwagę, że opłacanie składek jest ustawowym obowiązkiem, a podejmując decyzję o umorzeniu ZUS akceptowałby zachowania płatników prowadzących działalność gospodarczą świadomie dopuszczających do powstania zadłużenia poprzez swoje zaniedbanie.

Na podstawie analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, ZUS nie znalazł podstaw do umorzenia żądanych należności w oparciu o zapisy rozporządzenia oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W ocenie organu, okoliczności w nich wymienione nie zachodzą. W niniejszej sprawie ZUS zgromadził wystarczający materiał dowodowy, a następnie dokonał subsumpcji, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia, zgodnie z zasadami, wynikającymi z ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."). W konsekwencji, nie znaleziono podstaw do uchylenia decyzji I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie K. W. zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie przepisów prawa - Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365), przez nieuwzględnienie wniosku o umorzeniu należności z tytułu składek pomimo spełnienia przez niego wszystkich przesłanek niezbędnych do jego uzyskania,

- naruszenie prawa procesowego a to art. 7, 77 § 1 k.p.a. które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy mianowicie przez to, że organ wydający decyzje? nie podjął wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy w sposób mający na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli jak również nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego co spowodowało, iż organ błędnie ustalił stan faktyczny w niniejszej sprawie;

- art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów oraz art. 75 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego w konsekwencji nie uwzględnienie żądań? i wniosków strony;

- błąd w ustaleniach faktycznych przejawiający się? w przyjęciu, iż:

. nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28. ust 2 u.s.u.s.,

. nie wykazał zgodnie z zapisem art. 28. ust 2 u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuacje rodzinna? spłata należności wiązałaby się? z brakiem możliwości zaspokojenia .podstawowych potrzeb życiowych jego gospodarstwa domowego,

. nie wykazał, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń,

. nie wykazał, że stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiła go możliwości uzyskiwania dochodu uniemożliwiającego opłacenie należności,

- naruszenie konstytucyjnej zasady równości wszystkich obywateli wobec prawa.

Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy ZUS do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że nie zgadza się ze stanowiskiem ZUS, ponieważ spełnia przesłanki z § 3 ust. 1 rozporządzenia. Aktualnie znajduje się w bardzo trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej, która wynika z jego problemów zdrowotnych i problemów zdrowotnych jego żony. Z uwagi na problemy ze stawami biodrowymi miał całkowity zakaz chodzenia, aktualnie jest po zabiegu wymiany endoprotezy. Od 4 sierpnia 2020 r. miał rehabilitację w Z.. Żona po wypadku samochodowym przez pewien czas przebywała na zwolnieniu lekarskim. Posiadane środki finansowe nie wystarczają na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych. Korzystali z pomocy GOPS-u w Z. oraz z pomocy rodziny. Żona w 2020 r. pracowała jedynie do wypadku, uzyskiwała wynagrodzenie w kwocie 970 zł netto. Po wypadku była na zasiłku chorobowym, potem na urlopie. Wróciła do pracy 16 sierpnia 2020 r. Pełnoletni syn podjął pracę, ale pracodawca nie zapłacił mu wynagrodzenia za okres od marca 2020 r. do lipca 2020 r., w związku z czym umowa o pracę została rozwiązana z dniem 31 lipca 2020 r. Obecnie bardzo trudno jest znaleźć stałą pracę. Z uwagi na stan zdrowia skarżącego wydatki na zakup leków są bardzo duże, wraz z żoną ma na utrzymaniu trójkę dzieci, dwoje z nich jeszcze się uczy. Uzyskują świadczenie 500+ na dwójkę dzieci i świadczenie rodzinne w wysokości 248 zł. Sytuacja finansowa była na tyle ciężka, że w okresie epidemii koronawirusa musiał prosić ludzi dobrej woli o zakup laptopa dla dzieci, by mogły odbywać lekcje on-line. Dzięki ubezpieczeniu w KRUS może korzystać bezpłatnie z publicznej służby zdrowia. Skarżący nie pobiera chorobowego. Ma ubezpieczenie na wniosek i świadczenia będą wypłacane dopiero po podleganiu przez rok ubezpieczeniu w KRUS. Koszty leczenia, rehabilitacji i utrzymania są znaczne. Aktualnie skarżący nie może podjąć żadnej pracy. Ma wszczepione dwie endoprotezy, przeszedł odmę opłucną, cierpi na nadciśnienie i cukrzycę insulinozależną. Wynagrodzenie za pracę uzyskuje jedynie żona. Koszt utrzymania domu to opłaty eksploatacyjne (ok. 300 zł miesięcznie), koszty leczenia (ok. 300 zł miesięcznie), alimenty (1 500 zł miesięcznie), z których uiszczaniem zobowiązany zalega. Posiadana przez skarżącego nieruchomość w J. nie przedstawia znaczącej wartości. Nie posiada pojazdów mechanicznych. Nie ma możliwości zarobkowania. Dochody rodziny kształtują się na poziomie 2 218 zł, a więc poniżej minimum egzystencji, które wynosi 2 746,68 zł dla 5-osobowego gospodarstwa pracowniczego.

Skarżący wskazał, że w jego przypadku zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Nie może uzyskiwać dochodu ze względu na stan zdrowia, ponieważ aktualnie jest niezdolny do pracy, co wynika ze schorzeń stawów biodrowych i konieczności wszczepienia endoprotezy. Przewlekła niezdolność do pracy jest potwierdzona przez dokumentację lekarską.

Skarżący stwierdził również, że opłacenie zadłużenia pozbawiłaby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ przy rozpoznawaniu wniosku wziął pod uwagę dochody żony z 2019 r., co nie powinno mieć miejsca, ponieważ powinien czynić ustalenia w oparciu o to co jest tu i teraz. Biorąc pod uwagę obecny stan zdrowia skarżącego, jego zdaniem jest wątpliwe, by w przyszłości był w stanie spłacać swoje zobowiązania.

K. W. powołał się przy tym na zasadę sprawiedliwości społecznej i równości obywatela wobec prawa i na tej podstawie stwierdził, że ZUS powinien wydać w jego sprawie korzystne rozstrzygnięcie. Do czasu wystąpienia szczególnych zdarzeń losowych (choroba, wypadek żony) spełniał swoje obowiązki dotyczące płacenia składek. Jego zadłużenie nie wynikło z zaniedbania czy złej woli, ale z uwagi na bardzo trudną sytuację rodzinną, zdrowotną i finansową.

Ponadto skarżący stwierdził, że nie ma możliwości zarobkowania w innym zawodzie niż do tej pory, nie ma możliwości przekwalifikowania, czeka na wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Jednocześnie organ dopuścił się naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. nie przeprowadzając wywiadu środowiskowego, nie sprawdzając w jaki sposób zaspokajane są podstawowe potrzeby życiowe skarżącego i jego rodziny, jak obecnie wygląda jego sytuacja zdrowotna i finansowa oraz rokowania na przyszłość. Naruszenie prawa procesowego prowadziło w tym przypadku do naruszenia przepisów prawa materialnego i niezasadnego odmówienia umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazał, że w przypadku K. W. nie zachodzi element całkowitej nieściągalności długu, ponieważ posiada on majątek nieruchomy, zaś naczelnik urzędu skarbowego bądź komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego należności z tytułu składek. Przymusowa egzekucja jest prowadzona przez Dyrektora Oddziału ZUS w C., w związku z czym nie można jednoznacznie stwierdzić, że nie uzyska się? kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Nie zaistniały także żadne zdarzenia szczególne mogące stanowić podstawę do umorzenia długu. W zakresie oceny sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego ZUS powtórzył ustalenia poczynione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 października 2020 r., nr [...], znak sprawy: [...], którą utrzymano w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 lipca 2020 r., nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Badanie zaskarżonej decyzji w zakresie prawidłowości rozpoznania sprawy w odniesieniu do sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącego, rozpocząć należy od wskazania, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, stanowią przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe wyłącznie po spełnieniu, chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 ww. ustawy. Warunkiem umorzenia jest całkowita nieściągalność, która zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z powyższego przepisu wynika, że umorzenie należności z tytułu składek ma charakter wyjątkowy i musi być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek. Ten wyjątkowy charakter umorzenia, wynika przede wszystkim z faktu, że obowiązek opłacenia należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, że nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania należności, ale również w przyszłości takiej możliwości nie będzie.

W tym miejscu podać należy, że ustalenia organu, rozpoznającego przedmiotową sprawę w zakresie stwierdzenia, że w sprawie nie występują przesłanki całkowitej nieściągalności tut. Sąd uznaje za prawidłowe i w pełni je akceptuje. ZUS ustalił w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, że:

- przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych,

- przesłanki określone w art. 28 ust. 2 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,

- przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie zachodzi, albowiem 21 kwietnia 2020 r. zobowiązany zakończył prowadzenie działalności gospodarczej, ale nie wystąpiło kryterium braku majątku oraz następców prawnych,

- przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, których dotyczy wniosek o umorzenie przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

- przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi dlatego, że naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

- przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ przymusowa egzekucja jest prowadzona przez Dyrektora Oddziału ZUS w C.; ponadto zobowiązany jest właścicielem nieruchomości gruntowej, dla której Sąd Rejonowy w S. B. prowadzi KW nr [...]; na posiadanym majątku nieruchomym ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego na należności z tytułu składek.

W świetle powyższego, prawidłowo stwierdził ZUS, że nie ma podstaw do podjęcia w ramach uznania administracyjnego, rozważań możliwości umorzenia zadłużenia w trybie art. 28 ust. 3 ww. ustawy, gdyż w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności.

W tym miejscu wskazać należy, że szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s., rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

4) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

5) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Powyższe okoliczności nie mają charakteru katalogu zamkniętego, nie muszą występować łącznie, a nadto dają organowi możliwość uwzględnienia jeszcze innych ważnych przyczyn trudnej sytuacji zobowiązanego. Przy czym zauważyć należy, iż użyty w ww. przepisie zwrot: "jeżeli zobowiązany wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia ww. przesłanek spoczywa na dłużniku.

Rozważając przesłanki umorzenia, wynikające z ww. rozporządzenia, w ocenie Sądu, rację ma organ ubezpieczeniowy twierdząc, że powstanie przedmiotowego zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia, natomiast było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

Nie budzi też wątpliwości Sądu, że zgodnie z zasadami racjonalnego prowadzenia działalności gospodarczej, rozpoczęcie wszelkich działań w tym zakresie, powinno być poprzedzone planem finansowym, opartym na wnikliwej analizie rynku w danej branży oraz możliwościach finansowych osoby podejmującej działalność. Zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, że jest to działalność obliczona na osiąganie zysku, przy czym nastawienie na zysk nie musi oznaczać, że ten zysk rzeczywiście się osiąga. Decydując się na założenie działalności gospodarczej, skarżący powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej, ww. wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawa i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. W kontekście powyższego, słusznie podkreślił ZUS, że skutki finansowe działalności osoby zobowiązanej nie mogą być przerzucane na ogół obywateli. Brak płynności finansowej nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychody Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Priorytetem dla przedsiębiorcy powinno być gromadzenie dostatecznych środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej, a tym samym obowiązkowych składek. Składki są publicznym świadczeniem o charakterze powszechnym i powyższego obowiązku ustawodawca nie uzależnił od osiąganego wyniku finansowego płatnika. Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej, skarżący wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawa i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do ich naruszeń. Stosownie do obowiązujących przepisów, to właśnie płatnik składek, jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek.

Brak jest również podstaw do przyjęcia, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, jak mówi § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.

W konsekwencji powyższego, zaaprobować należy ocenę organu ubezpieczeniowego w zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia.

Na uznanie Sądu zasługuje także ocena organu w zakresie przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Zauważyć należy, że wystąpienie przedmiotowej przesłanki, uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżący podnosił argument złego stanu zdrowia. Poinformował, że ma wszczepione dwie endoprotezy, przeszedł odmę opłucną, cierpi na nadciśnienie i cukrzycę insulinozależną.

Zdaniem Sądu nie można zanegować oceny ZUS w tym zakresie. Z przedłożonej przez skarżącego dokumentacji nie wynika jego trwała niezdolność do pracy. Skarżący nie przedstawił orzeczenia o przyznanym mu stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z treści skargi, żona skarżącego wróciła już do pracy. Również pełnoletni syn skarżącego może podjąć zatrudnienie. Zgodzić się przy tym należy z organem ubezpieczeniowym, iż w aktualnej sytuacji nie można przyjąć, że sytuacja finansowa skarżącego ma charakter trwały i nie rokuje poprawy. Świadczy o tym chociażby twierdzenie skarżącego zawarte we wniesionej w skardze, iż po podleganiu przez rok ubezpieczeniu w KRUS będzie mógł pobierać zasiłek chorobowy.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na fakt, iż skarżący jest właścicielem nieruchomości gruntowej o pow. 0,719 ha objętej księgą wieczystą nr [...], na której na rzecz ZUS Oddział w C. ustanowiono hipotekę przymusową. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że K. W. nie ma możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z tego powodu za trafną należy również uznać ocenę organu w odniesieniu do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. W tym miejscu warto przywołać pogląd występujący w orzecznictwie, iż "Za ziszczenie się przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), należy uznać taką sytuację, gdy warunki bytowe osoby zobowiązanej powodują trwałe zagrożenie dalszej egzystencji. Przy ocenie czy ten stan ma charakter trwały należy uwzględnić, czy trudności płatnicze zobowiązanego mają charakter okresowy, czy też może trwały i pogłębiający się oraz czy istnieją szanse na poprawę sytuacji finansowej. Ponadto, przy tej ocenie trzeba porównać stwierdzoną sytuację materialną strony z wysokością zaległej należności z tytułu składek na ubezpieczenie, zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę i członków jej rodziny w rozumieniu § 3 ust. 2 w/w rozporządzenia z niezbędnymi kosztami utrzymania jej i najbliższych w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez niedostatku" (wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 października 2016 r., I SA/Kr 910/16).

Wprawdzie dochody rodziny skarżącego kształtują się na poziomie poniżej minimum egzystencji, ale po pierwsze, jak już wspomniano, aktualnie nie sposób przyjąć, by ta sytuacja miała charakter trwały, a po drugie organ egzekucyjny może uzyskać zaspokojenie z nieruchomości stanowiącej własność skarżącego będącej przedmiotem ustanowionej hipoteki. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego, ww. nieruchomość nie przedstawia znaczącej wartości. Niemniej trudno obecnie przyjąć, by z tego składnika majątkowego niemożliwe byłoby wyegzekwowanie kwoty 6 345,78 zł, co do której ustanowiono zabezpieczenie. Aktualnie K. W. nie uzyskuje z tego gruntu żadnych dochodów, więc skierowanie egzekucji do nieruchomości nie spowoduje uszczuplenia dla jego utrzymania.

Nie można też tracić z pola widzenia, że skarżący nie korzysta z żadnych form pomocy, skierowanych do osób, znajdujących się w niedostatku, co prowadzi do wniosku, że może on zaspokajać swoje potrzeby bytowe bez konieczności sięgania po wsparcie instytucji socjalnych. Skarżący korzysta jedynie z świadczeń 500+ oraz zasiłku rodzinnego, których przyznanie nie jest jednak uwarunkowane kryterium majątkowym.

Faktem jest, że ustalony stan faktyczny, wskazuje na niełatwą sytuację materialną skarżącego, jednakże brak jej cech wyjątkowości, które przemawiałyby za uznaniem wniosku skarżącego. Umorzenie stanowi wyraz definitywnej rezygnacji ZUS z możliwości ich wyegzekwowania. W związku z tym, biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele, na jakie składki są przeznaczone, nie dziwi fakt, że organ odpowiedzialny za ich pobór, zobowiązany jest do szczegółowej staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umarzania.

Zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Organ nie może więc wprowadzać pozaustawowych przesłanek umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko ZUS, który uznał, że w świetle powyższych okoliczności faktycznych sprawy skarżący nie udowodnił, że jego sytuacja materialno-bytowa i rodzinna całkowicie i trwale uniemożliwia mu spłatę zaległości wobec ZUS.

Nie należy zapominać, że umorzenie należności z tytułu składek może być uzasadnione jedynie okolicznościami o charakterze obiektywnym, wyjątkowym i trwałym. W przedmiotowej sprawie brak jest jednak podstaw do stwierdzenia, że takie okoliczności zachodzą.

W kontekście powyższego, Sąd pragnie jedynie wskazać, że zgodnie z jednolitym orzecznictwem sądów administracyjnych, zmiana sytuacji i wystąpienie nowych okoliczności, może stanowić podstawę do wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie należności i to nawet w sytuacji, gdy pierwotnie wydana w tym przedmiocie decyzja, była decyzją negatywną dla strony. Rozstrzygnięciom tym nie towarzyszy bowiem walor res iudicata, co oznacza możliwość wielokrotnego występowania z wnioskiem i skutkuje obowiązkiem jego rozpatrzenia przez organ administracji z uwzględnieniem aktualnej sytuacji zobowiązanego (materialnej, zdrowotnej, rodzinnej) – por. wyrok NSA z 25 października 2018 r., sygn. akt I GSK 1970/18; wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 marca 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1080/18.

Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy – zdaniem Sądu, organ prawidłowo stwierdził w okolicznościach niniejszej sprawy, że nie zaistniały podstawy umorzenia, określone w ust. 1 § 3 pkt 1, 2, i 3 ww. rozporządzenia. W konsekwencji stwierdzić należy, iż działanie organu, mieściło się w zakresie uznania administracyjnego.

W świetle powyższego wskazać także należy, że decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek, podejmowane są w granicach tzw. uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1036/09, LEX nr 746039 oraz wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 225/09, LEX nr 582825), co oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość, ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności albo trudna sytuacja majątkowa zobowiązanego, organ może odmówić ich umorzenia (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 703/08, LEX nr 522553). Powyższe nie oznacza jednak, że decyzja w tym zakresie może być dowolna.

Podkreślenia wymaga również to, że tego rodzaju konstrukcja prawna decyzji ma ten skutek, iż kontrola sądowa decyzji uznaniowych, obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji, poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II GSK 817/09, LEX nr 746251).

Organ zobowiązany jest zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada praworządności, zobowiązuje organy administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek wymaga od organu – stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. – wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego w celu dokładnego ustalenia sytuacji osobistej i materialnej dłużnika i na tej podstawie zbadania, czy zaistniały przesłanki umorzenia należności, określone w powyższych przepisach prawnych. Dopiero wówczas, organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności. Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności, powinny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Jednocześnie podać trzeba, że uzasadnienie decyzji, spełnia szczególnie istotną rolę w przypadku decyzji podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego, a do takich, jak już wyżej wspomniano, należą decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie. Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami, argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, materiałów dowodowych lub też, czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowe uzasadnienie decyzji wiąże się ponadto z realizacją zasady przekonywania, sformułowanej w art. 11 k.p.a. Wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy ma bowiem ograniczyć konieczność stosowania środków przymusu przy jej wykonaniu.

Oceniając pod tym względem zaskarżoną decyzję, stwierdzić należy, że ZUS prawidłowo zastosował powyższe przepisy.

W ocenie Sądu, wydanie decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem i analizą niezbędnego materiału dowodowego. ZUS dokonał m.in. ustaleń dotyczących sytuacji materialnej skarżącego, wziął pod uwagę: wszystkie uzyskane i przedłożone do sprawy dokumenty; oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej.

Ponadto w celu kompleksowego rozpatrzenia sprawy, korzystano również z danych wygenerowanych z rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Baz Danych Ksiąg Wieczystych.

W ocenie Sądu, analiza zebranych w sprawie dowodów została dokonana przede wszystkim z uwzględnieniem oświadczeń skarżącego oraz dokumentów, które przedłożył w toku postępowania. Na tej podstawie organ poczynił prawidłowe ustalenia w zakresie oceny jego sytuacji majątkowej i zdrowotnej, uznając, że umorzenie należności w badanej sprawie nie jest możliwe z uwagi na brak spełnienia ustawowych przesłanek.

W konsekwencji, nie mogą zyskać aprobaty Sądu, zarzuty skargi dotyczące niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, objawiające się nieuwzględnieniem faktycznej sytuacji materialnej, zdrowotnej i egzystencjalnej skarżącego. W tym miejscu wskazać należy, że już sam fakt sformułowania przez skarżącego zarzutów w skardze, świadczy o tym, że decyzja zawiera pełne rozstrzygnięcie, z którym skarżący może polemizować i formułować w tym zakresie zarzuty oraz przedstawiać swoją argumentację na poparcie stanowiska.

W uzasadnieniu skargi K. W. zarzucił, że organ nie przeprowadził wywiadu środowiskowego, nie sprawdził w jaki sposób zaspokajane są podstawowe potrzeby życiowe skarżącego i jego rodziny, jak obecnie wygląda jego sytuacja zdrowotna i finansowa oraz rokowania na przyszłość. Należy jednakże podkreślić, że w zakresie sposobu zaspokajanie potrzeb życiowych skarżącego i jego rodziny, a także jego sytuacji zdrowotnej i finansowej oraz rokowań na przyszłość organ polegał przede wszystkim na oświadczeniach skarżącego, przedkładanych przez niego dokumentach oraz informacji uzyskanych z wykorzystanych baz danych. Odnośnie nieprzeprowadzenia wywiadu środowiskowego, przypomnieć z kolei należy, że zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia ciężar dowodu w zakresie niemożności opłacenia należności spoczywa na zobowiązanym (wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2012 r., II GSK 685/11; wyrok NSA z dnia 8 marca 2013 r., II GSK 2410/11). Organ nie jest zobowiązany do przeprowadzenia dodatkowych czynności dowodowych, skoro to na zobowiązanym ciąży obowiązek wykazania, że nie jest w stanie wywiązać się ze swoich obowiązków publicznoprawnych. Dodać należy, iż, jak już wspomniano, przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest konieczne w przypadku ustalania prawa do korzystania z różnego rodzaju świadczeń socjalnych, o które skarżący jednakże nie ubiega się. Gdyby skarżący korzystał z takich form pomocy, to organ ubezpieczeniowy niewątpliwie skorzystałby z tych środków dowodowych.

Nie zasługuje na uwzględnienie także podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady równości wszystkich obywateli wobec prawa. To właśnie ze względu na zasadę równości z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP konieczne jest równe traktowanie płatników składek na ubezpieczenie społeczne. Niedopuszczalne jest przenoszenie na resztę społeczeństwa obowiązków niektórych płatników składek, w przypadku których powstała zaległość, chyba że za ich umorzeniem przemawiają szczególne względy, opisane w ustawie i rozporządzeniu.

W świetle powyższego, zdaniem Sądu, organ ubezpieczeniowy prawidłowo uznał, że aktualna sytuacja skarżącego nie jest na tyle szczególna i uzasadniona wyjątkowymi okolicznościami, aby miała być potraktowana odmiennie od innych płatników składek. Umorzenie należności z tytułu składek, co do zasady ma charakter wyjątkowy. Działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją, ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS, które podlegają szczególnej ochronie i co do zasady, powinny być regulowane w pierwszej kolejności. Co więcej, instytucja umorzenia składek nie może premiować zachowań osób, które posiadając zobowiązania publicznoprawne, prezentują postawę pasywną w zakresie regularnego dążenia do ich spełnienia. Obowiązek uiszczania składek, istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Jeżeli zatem, pomimo różnych trudności, osoba decyduje się na to, aby ją nadal prowadzić, to powinna być świadoma, że w konsekwencji powstałe z tego tytułu zadłużenia będą narastały. Opłacanie składek w trakcie prowadzenia działalności jest ustawowym obowiązkiem płatnika i ich świadome nieuiszczanie nie może dawać podstawy, jak chce tego skarżący, dla domagania się umorzenia zaległości składkowych (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 stycznia 2017r., sygn. akt I SA/Ke 703/16).

W świetle powyższych okoliczności, wywodów i rozważań, zarzuty skargi – uznać należy za nieuzasadnione, do czego Sąd odniósł się szczegółowo w treści przedmiotowego uzasadnienia. Skarżący nie miał racji w zasadniczych kwestiach spornych, ale rację miały organy ubezpieczeniowe obu instancji we wszystkich aspektach kontrolowanej sprawy. W konsekwencji, wbrew twierdzeniom skarżącego, rozstrzygnięcia ZUS, uznać należy za prawidłowe. Natomiast odmienne stanowisko skarżącego, co do zasadności działania organów nie daje podstaw do uznania, że ich rozstrzygnięcia są nieprawidłowe.

Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 134 p.p.s.a.).

W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja organu I i II jest zgodna z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.