Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 965/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2018 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2016r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w G. wpłynął wniosek R. Sp. z o.o. w R. C. (skarżąca/spółka) o przyznanie płatności na rok 2016, w którym wnioskodawca ubiegał się m.in. o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego: jednolitej płatności obszarowej i płatności za zazielenienie do powierzchni 112.01 ha oraz płatności dodatkowej (płatnej za powierzchnię od 3 do 30 ha).

Decyzją z dnia [...] marca 2018r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. odmówił spółce przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2016 z uwagi na to, że Spółka znalazła się w łańcuchu wzajemnych powiązań osobowych, organizacyjnych, biznesowych i własnościowych świadczących o stworzeniu sztucznych warunków w celu osiągnięcia korzyści sprzecznych z uregulowaniami prawnymi Unii Europejskiej, które to działania traktowane są jako obejście prawa. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

W złożonym odwołaniu spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, wydanie decyzji przyznającej dopłaty lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2018r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ przywołał mające zastosowanie w sprawie przepisy krajowe i wspólnotowe. Wskazał, że organ I instancji, w wyniku wielokierunkowej analizy zgromadzonej w toku postępowania za 2015 rok obszernej dokumentacji, ustalił, że T. K. i M. H. sztucznie utworzyli kilkadziesiąt spółek prawa handlowego powiązanych ze sobą podmiotowo, kapitałowo i własnościowo, co umożliwiało obejście przepisów prawa i w ten sposób zwielokrotnienie otrzymanego wsparcia finansowego.

Organ odwoławczy podał, że w sprawie bezsporne jest, iż T. K.

i M. H. w okresie od 2004r. do 2011r., działając jako członkowie zarządu poszczególnych podmiotów, zarejestrowali w ewidencji producentów łącznie 39 spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgodnie z danymi z Krajowego Rejestru Sądowego (stan na 03 i [...] sierpnia 2017r.) udziałowcami ww. podmiotów byli wyłącznie: T. K., M. H. oraz utworzone przez nich spółki. Spośród 39 spółek, wniosek

o przyznanie płatności na rok [...] złożyło 30 spółek, w tym o przyznanie płatności ONW – 14 spółek, o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013 – 5 spółek, o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach PROW 2014-2020 – 6 spółek. Ponadto, z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2016 wystąpili oddzielnie jako producenci rolni T. K. i M. H.. Niespornym jest również, że siedzibą wszystkich spółek (zgodnie z danymi w ewidencji producentów) do grudnia 2015r. był R. C. ([...] R. C., ul. [...]). Ten sam adres jako adres korespondencyjny wskazywał również T. K.. W części spółek w trakcie prowadzonych postępowań o przyznanie płatności na rok 2015 i 2016 dokonano zmian w rejestrze przedsiębiorców oraz ewidencji producentów polegających na zmianie siedziby. Z akt sprawy wynika również, że w skład zarządu spółki wchodzili T. K. jako prezes zarządu i M. H. jako członek zarządu. Organ podał, że w przypadku 9 spółek nastąpiły zmiany reprezentantów spółek (prezesów zarządu) z równoczesnymi zmianami siedzib spółek, zaś w przypadku 3 spółek doszło jedynie do zmiany siedziby spółki. Organ podkreślił przy tym, że nowi prezesi spółek to osoby wcześniej związane z T. K. i M. H., ponieważ w latach wcześniejszych byli oni zatrudnieni w ich spółkach lub ich indywidualnych gospodarstwach jako kierownicy gospodarstw, pracownicy wykonujący prace polowe bądź pracownicy administracyjno-biurowi. Jednocześnie organ wskazał przykłady, gdy objęcie funkcji prezesa spółki nie było przeszkodą w świadczeniu pracy w tym samym czasie dla innych spółek T. K. i M. H.. W odniesieniu do zmian adresowych organ podał, że nowe adresy siedzib w większości przypadków to adresy prywatnych mieszkań.

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, mające miejsce w okresie od grudnia 2015r. do maja 2017r. zmiany na stanowisku prezesa zarządu oraz zmiany siedzib spółek, zostały dokonane wyłącznie na użytek prowadzonych przez ARiMR postępowań wobec T. K., M. H. oraz zawiązanych przez nich spółek, pod kątem weryfikacji wystąpienia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności. Zmiany te, z uwagi na moment ich przeprowadzania, świadczą o skoordynowanym działaniu władz spółek, czyli T. K. i M. H., które to działanie - w kontekście istniejących powiązań pomiędzy spółkami - ma jedynie charakter formalny i doraźny.

Organ wyjaśnił, że pomoc przyznawana przez organy ARiMR w ramach systemów wsparcia bezpośredniego musi również uwzględniać regulacje rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013r., które w przepisie art. 60 stanowi, że bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Norma wyrażona w powyższym przepisie pozwala organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty celem uzyskania przez nie korzyści wbrew intencjom ustawodawcy.

Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu. Organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił, że takie sztuczne stworzenie warunków może polegać na multiplikacji podmiotów, tj. na tworzeniu wielu podmiotów powiązanych przez tę samą osobę lub osoby, które w kolejnych latach przenoszą między sobą posiadanie gruntów w taki sposób, by uzyskać płatności większe, aniżeli te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono.

W konsekwencji w ocenie organu, aby można było mówić o sztucznych warunkach w myśl art. 60 rozporządzenia Nr 1306/2013, niezbędne jest istnienie dwóch przesłanek - obiektywnej i subiektywnej. Przesłanka obiektywna dotyczy ustalenia, że nie może zostać osiągnięty cel danego wsparcia, subiektywna zaś - że przez stworzenie takich sztucznych warunków wnioskodawca zamierzał uzyskać wyłącznie korzyść sprzeczną z tym celem.

Zdaniem organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie występuje zarówno element obiektywny, jak i subiektywny, co stanowi podstawę do stwierdzenia, że doszło do sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania wsparcia. Element obiektywny polegał na utworzeniu przez te same osoby - T. K. i M. H. - wielu spółek wnioskujących o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Takie sztuczne wykreowanie wielu podmiotów, będących w rzeczywistości jednym rolnikiem, który prowadzi jedno wieloczłonowe i wielkoobszarowe gospodarstwo rolne, miało na celu zmaksymalizowanie możliwej do uzyskania kwoty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a zatem uzyskania tych płatności w sposób sprzeczny z celami wsparcia.

Z kolei przeprowadzone analizy: prowadzonej działalności gospodarczej przez spółki, formy własnościowej spółek, zmian reprezentantów i siedzib spółek, zatrudnienia nowych prezesów spółek, wnioskowanych powierzchni do płatności ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2016r., położenia użytkowanych nieruchomości rolnych oraz działek ewidencyjnych wspólnie deklarowanych, zmian podmiotów w ramach deklarowanych działek, przenoszenia gruntów między podmiotami, usług wzajemnych, posiadanego przez podmioty parku maszynowego, miejsca przechowywania plonów oraz zatrudnienia części pracowników wykazały istnienie przesłanki subiektywnej.

Organ podkreślił, że gdyby w 2016r. został złożony jeden wniosek o przyznanie płatności ramach systemów wsparcia bezpośredniego to szacunkowa przyznana płatność na podstawie deklarowanych wartości na rok 2016 wyniosłaby [...] zł. Natomiast, jeżeli kwota płatności zostałaby określona dla każdego z podmiotów z osobna, to wielkość płatności szacowana łącznie dla wszystkich podmiotów wyniosłaby [...] zł. Z powyższych wyliczeń wynika zatem, że sztuczne stworzenie wielu podmiotów ubiegających się o płatności do gruntów, stanowiących w istocie jedno wielkohektarowe gospodarstwo rolne, prowadziło do istotnego zwiększenia kwot możliwych do uzyskania przez każdy z tych podmiotów z osobna. Otrzymanie płatności przez stronę, przy jednoczesnym stworzeniu w sposób sztuczny i pozorny warunków do przyznania pomocy, oznaczałoby również uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia i doprowadziłoby do naruszenia celów i istoty działania, wynikających z ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Organ podkreślił przy tym, że spółki tworzone przez T. K. i M. H. ubiegały się także o płatności rolnośrodowiskowe i płatności ONW, które z kolei podlegają degresywności, czyli zmniejszaniu w zależności od powierzchni zgłaszanych gruntów.

Odnosząc się do kwestii prowadzenia przez poszczególne spółki działalności rolniczej organ podał, że tworzenie spółek następowało nie tylko w wyniku trwałego nabywania nowych gruntów rolnych, niewystępujących w dotychczas istniejących spółkach (np. od Agencji Nieruchomości Rolnych), ale również z wyodrębnienia gruntów istniejących już spółek, bądź też gruntów T. K. i M. H.. Do przekazywania gruntów pomiędzy podmiotami zawiązanymi przez T. K. i M. H. dochodziło również w wyniku zawierania umów dzierżawy. Do pierwszych podziałów spółek doszło już w 2009r.

Zdaniem organu odwoławczego T. K. i M. H., koordynujący działania wszystkich powołanych przez siebie podmiotów, ustalali strukturę i wielkość gospodarstw posiadanych przez poszczególne spółki w sposób kontrolowany. Co prawda umowy dzierżawy gruntów rolnych były formalnie zawierane między odrębnymi podmiotami (spółkami z o.o. i osobami fizycznymi/osobami prawnymi), to jednak - uwzględniając reprezentację spółek - po obu stronach działały te same osoby, czyli T. K. i M. H.. Oprócz podziałów spółek już istniejących dochodziło także do przekazywania gruntów między poszczególnymi spółkami oraz gospodarstwami T. K. i M. H.. W poszczególnych latach, od roku 2007 do 2016, te same działki ewidencyjne deklarowane były przez różne podmioty, przy czym niektóre działki ewidencyjne były deklarowane kolejno nawet przez trzy lub cztery podmioty: T. K., M. H. lub którąś ze spółek, w której ww. osoby były udziałowcami lub w których osoby te były prezesami lub członkami zarządu.

Zdaniem organu odwoławczego, takie ukształtowanie stanu faktycznego posiadania gruntów rolnych miało na celu wykazanie prowadzenia przez poszczególne spółki działalności rolniczej, co w dalszej kolejności umożliwiało obejście regulacji przepisów obowiązujących rozporządzeń w zakresie przyjętych ograniczeń. Pozwala to przyjąć, że działania takie noszą znamiona sztucznego wykreowania określonych elementów stanu faktycznego, w celu uzyskania wyższych płatności.

Organ zwrócił też uwagę, że spółki nie były tworzone z uwagi na geograficzne położenie gruntów rolnych. Poszczególne spółki deklarowały grunty położone nawet w trzech województwach, zaś w obrębie jednego województwa - w ramach jednego lub kilku powiatów.

Organ wskazał, że poszczególne podmioty ponosiły ciężary związane z prowadzeniem przez nie działalności rolniczej, w tym koszty wykonania zabiegów agrotechnicznych, koszty zakupu materiału siewnego, nawozów, środków ochrony roślin, oleju napędowego, czy też dokonywały opłat podatku rolnego. Spółki ponosiły również koszty wynajmu biura, obsługi rachunkowej oraz prawnej. W tym kontekście organ wskazał jednak na występowanie pomiędzy podmiotami powiązań ekonomicznych, na co wskazują faktury VAT na zakup usług agrotechnicznych przez spółki od dwóch, zawiązanych przez T. K., grup producentów: Grupy Producentów P. R. Sp. z o.o. i Grupy Producentów P. Z. Sp. z o.o., w skład których wchodzą spółki powołane przez T. K. i M. H. oraz obie te osoby oddzielnie. Z analizowanych faktur za usługi wynika, że wszystkie spółki nie wykonywały samodzielnie prac polowych, co świadczy o tym, że tworzone podmioty gospodarcze nie posiadały wystarczających środków produkcji (maszyn, urządzeń) umożliwiających prowadzenie autonomicznej produkcji rolnej. Organ podał, że jedynie gospodarstwo T. K. dysponuje pełnym zapleczem technicznym umożliwiającym prowadzenie produkcji rolnej, 8 z 30 analizowanych spółek posiada na swym stanie jedynie ciągnik rolniczy, zaś 12 spółek nie posiada żadnego zaplecza technicznego. Spółki nie posiadały własnych magazynów, przechowywały plony w magazynach należących do wymienionych Grup Producentów. Jednocześnie ustalono, że spółki korzystają z tych samych dostawców w zakresie paliw, nawozów, środków ochrony roślin, materiału siewnego, co świadczy o tym, że osoby zarządzające spółkami, podejmując decyzję o wyborze dostawcy, np. oleju napędowego czy środków ochrony roślin, kierowały się kompleksowym zaopatrzeniem prowadzonej przez nich działalności rolniczej w szerokim znaczeniu, a więc bez podziału na poszczególne spółki.

W ocenie organu odwoławczego, ustalenia poczynione w toku postępowania, jak również ustalenia z pozostałych postępowań prowadzonych wobec podmiotów utworzonych przez T. K. i M. H. i ubiegających się o przyznanie płatności do gruntów rolnych, potwierdzają fakt, że wszystkie te podmioty, w tym skarżąca, zarządzane są w rzeczywistości przez wskazane dwie osoby. Prowadzenie przez każdą ze spółek działalności rolniczej we własnym imieniu i na własny rachunek ma stwarzać pozory prowadzenia działalności rolniczej przez każdy z pomiotów, podczas, kiedy działalność ta faktycznie prowadzona jest na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno wielkohektarowe gospodarstwo rolne. Powyższe potwierdza przeprowadzona analiza podmiotów, która wykazała istnienie ścisłych powiązań pomiędzy spółkami. Jednocześnie organ nie kwestionuje samego faktu formalnoprawnego wyodrębnienia strony skarżącej jako osobnego (od innych spółek) podmiotu. Zebrany w sprawie obszerny materiał dowodowy pozwala jednak przyjąć, że formalnoprawne wyodrębnienie podmiotowe skarżącej spółki jest wyodrębnieniem sztucznym, które miało na celu uzyskanie płatności nienależnych w świetle przepisów art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 i art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013.

W skardze spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1306/2013, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ, iż warunki wymagane do uzyskania płatności bezpośrednich zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami prawodawstwa i nałożenie przewidzianej w nim sankcji pomimo braku zaistnienie przesłanek, podczas gdy skarżąca Spółka nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności bezpośrednich i realizowała jako samodzielny podmiot cele określone w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 i powinna otrzymać płatności bezpośrednie za rok 2016,

- art. 4 ust 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez organ, iż skarżąca Spółka podjęła działania chcąc pozyskać korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, gdyż stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania tej korzyści, podczas gdy skarżąca Spółka nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności bezpośrednich i realizowała jako samodzielny podmiot cele określone w przepisach prawa wspólnotowego, a zatem powinna otrzymać płatności bezpośrednie za rok 2016,

- art. 6 i 7 ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2015r., poz. 308 z późn. zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż skarżąca Spółka nie spełniła przesłanek do uzyskania płatności bezpośrednich podczas gdy skarżąca Spółka będąc samodzielnym podmiotem wpisanym do ewidencji producentów, posiadającym powyżej 1 ha zatwierdzonych gruntów spełniła wszystkie kryteria ażeby otrzymać płatności bezpośrednie za rok 2016,

- art. 4 ust 1 lit a Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez organ, iż skarżąca nie stanowi odrębnego podmiotu który miałby status rolnika, podczas gdy skarżąca Spółka jest samodzielnym podmiotem prowadzącym działalność rolniczą jako spółka kapitałowa, płacącym podatki, posiadającym pracowników, odrębny zarząd właściwy wyłącznie dla tej spółki, posiadającym ponad 112,01 ha gruntów rolnych, posiadającym odrębny majątek, w tym samodzielny park maszynowy, własną siedzibę a zatem jest odrębnym podmiotem, który ma status rolnika w myśl niniejszych przepisów,

- art. 3 ust 1-3 ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2015, poz. 308 z późn. zm.) poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, odmowie dopuszczenia i przeprowadzania istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia, dowodów zawnioskowanych przez stronę, co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonej decyzji dowolnych ustaleń faktycznych i błędnego rozstrzygnięcia w formie decyzji odmawiającej płatności bezpośrednie,

- art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r., poz. 1257 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 78 § 1 i 2 w zw. z art. 3 ust 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez poczynienie przez organ w zaskarżonej decyzji dowolnych ustaleń faktycznych, gdyż organ dopuścił w postępowaniu wyłącznie dowody które potwierdzały jego z góry założoną tezę o stworzeniu sztucznych warunków przez stronę, zaś odmawiał dopuszczenia istotnych dowodów wnioskowanych przez stronę, które wskazywały na niewątpliwą odrębność podmiotu oraz wskazywały na genezę i cel - który nie był sprzeczny z prawem wspólnotowym - powstawania podmiotów - spółek z ograniczoną odpowiedzialnością stanowiących gospodarstwa rolne na przestrzeni kilkunastu lat.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła obszerną argumentację wspierającą podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1302, dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W związku z tym, iż w sprawie skarżąca wnioskowała o przyznanie na rok 2016 płatności bezpośrednich w postaci jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej, który to wniosek zostały rozpatrzony negatywnie przez orzekające organy, wskazać należy w pierwszej kolejności, że zgodnie z 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, płatności bezpośrednie (tj. jednolita płatność obszarowa, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatność dodatkowa, płatności związane do powierzchni upraw, płatności związane do zwierząt i płatności dla małych gospodarstw – art. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach) są przyznawane rolnikowi, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz

2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

Pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro (art. 7 ust. 2 ustawy o płatnościach).

Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw (zwane płatnościami obszarowymi), są przyznawane do powierzchni działki rolnej: położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013; będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W przytoczonych przepisach określających warunki przyznania płatności bezpośrednich prawodawca krajowy odwołał się do pojęcia rolnika w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 (art. 2 pkt 14 ustawy o płatnościach). Zgodnie z tym przepisem, rolnikiem jest osoba fizyczna lub prawna bądź grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Gospodarstwo rolne oznacza zaś, stosownie do art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013 w zw. z art. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach, wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego.

Wskazać należy także, że zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach, wysokość płatności obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni - po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej - po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%. Stosownie do art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013 państwa członkowskie zmniejszają kwotę płatności bezpośrednich, która ma zostać przyznana rolnikowi na podstawie tytułu III rozdział 1 za dany rok kalendarzowy, o co najmniej 5 % w odniesieniu do części kwoty przekraczającej 150.000 EUR. Dodatkowo w przypadku płatności bezpośrednich przekraczających 2.000 EUR, które mają zostać przyznane rolnikom w danym roku kalendarzowym, zastosowanie znajduje współczynnik korygujący (patrz art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013). Należy też przywołać przepis art. 14 ust. 2 ustawy o płatnościach, który stanowi, że płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika: 1) nie większej niż 30 ha oraz 2) pomniejszonej o 3 ha. Z przywołanych regulacji wynika, że wysokość przedmiotowych płatności podlega zmniejszeniom wynikającym z przewidzianych w tych przepisach ograniczeń kwotowych - powyżej 150 000 euro (jednolita płatność obszarowa), z zastosowania współczynnika korygującego (jednolita płatność obszarowa, płatność na zazielenianie, płatność dodatkowa) i z ograniczenia powierzchni gruntów - do 27 ha (płatność dodatkowa).

Analiza kwestii prawa skarżącej do przyznania płatności bezpośrednich wymaga również uwzględnienia unormowań prawodawstwa unijnego odnoszących się do przypadku obchodzenia prawa, wprowadzających sankcje w postaci przyznania płatności w zmniejszonym wymiarze, zwrotu przyznanej płatności oraz odmowy przyznania płatności.

Normę, o której mowa w ostatnim z wymienionych przypadków zawiera art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Na tle tego też unormowania wystąpił spór w przedmiotowej sprawie, którego istotę stanowi kwestia, czy doszło w sprawie do stworzenia sztucznych warunków, o których mowa w tej regulacji, a tym samym czy zaistniały podstawy do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanych płatności bezpośrednich.

Zgodnie z treścią art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Przytoczona regulacja stanowi normę konkretną, sankcjonującą określone okoliczności i z uwagi na jej usytuowanie w rozporządzeniu, ma ona bezpośrednie zastosowanie w prawodawstwie krajowym. Przepis ten pełni funkcję normatywną i nadaje się do bezpośredniego stosowania. Stosuje się go od dnia 1 stycznia 2014 r. Zauważyć należy, że także przed tą datą istniały akty wspólnotowe zawierające regulacje wprowadzające sankcje z uwagi na stworzeniem sztucznych warunków do uzyskania korzyści sprzecznych z celem wsparcia. I tak w rozporządzeniu nr 2988/95 zawarta została norma, objęta art. 4 ust. 3, zgodnie z którą działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Stosownie natomiast do nieobowiązującego już art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2011.25.8, dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 65/2011"), nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania płatności sankcjonowane było zatem także w momencie rozpoczęcia tworzenia i rejestrowania w ewidencji producentów przez T. K. i M. H. spółek handlowych, ubiegających się o przyznanie płatności.

Do rozkodowania zwrotu "stworzenie sztucznych warunków do uzyskania korzyści", o którym mowa w ww. przepisach, pomocne jest odwołanie się do dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt C-434/12 wykładni przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, gdyż idea tego przepisu odpowiada regulacji wyrażonej w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że dla zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 wymagane jest istnienie elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Z powyższego wynika, że aby można było mówić o "stworzeniu sztucznych warunków do uzyskania korzyści" w myśl art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, niezbędne jest istnienie dwóch przesłanek - obiektywnej i subiektywnej. Przesłanka obiektywna dotyczy ustalenia, że nie może zostać osiągnięty cel danego wsparcia, subiektywna zaś - że przez stworzenie sztucznych warunków wnioskodawca zamierzał uzyskać wyłącznie korzyść sprzeczną z celem wsparcia. W odniesieniu do elementu subiektywnego istotne znaczenia ma zweryfikowanie występowania pomiędzy określonymi podmiotami więzi prawnych, ekonomicznych, personalnych, a także zamierzonej koordynacji działań.

Dla dokonania oceny czy w przedmiotowej sprawie zostały stworzone we wskazanym rozumieniu sztuczne warunki, o którym mowa w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, konieczne jest ocenienie działań nie tylko samego beneficjenta (skarżącej), ale również osób czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne (takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2014 r. w sprawie II GSK 2576/14 – dostępnym na stronie nsa.gov.pl - CBOSA), co w przedmiotowej sprawie wymaga uwzględnienia działań T. K., M. H. i wszystkich zawiązanych przez nich spółek z o.o., oraz występujących pomiędzy nimi zależności i powiązań. Konieczna jest przy tym ocena działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Tylko bowiem w takiej sytuacji możliwe jest całościowe zweryfikowanie wszystkich okoliczności istotnych dla oceny stworzenia sztucznych warunków. Należy także podkreślić, że tutejszy Sąd weryfikował już kwestię stworzenia przez T. K. sztucznych warunków polegających na utworzeniu 39 powiązanych spółek z o.o., w ramach sądowej kontroli decyzji administracyjnych podjętych w ramach kampanii o przyznanie płatności na rok 2015, stwierdzając że taka sytuacja stworzenia sztucznych warunków wystąpiła. Również stanowisko organów, w ramach weryfikacji wniosku R. Sp. z o.o. o przyznanie płatności na rok 2015, co do tego, że spółka ta została stworzona wyłącznie w celu uniknięcia skutków ograniczeń płatności dla dużych beneficjentów zostało przez tut. Sąd zaakceptowane i w całości poparte. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela i podtrzymuje w całości stanowisko tut. Sądu wyrażone w wyrokach dotyczących wniosków o przyznania płatności na rok 2015. Okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy związane z mechanizmem stworzenia całego skoordynowanego przedsięwzięcia i charakterem prowadzonej przez T. K. i utworzone przez niego spółki działalności, są tożsame co w przypadku wniosków o przyznanie płatności na rok 2015, z tą jedynie różnicą, że w okresie od [...] grudnia 2015r. do [...] maja 2017r., dokonano zmian danych w ewidencji producentów polegających na zmianie w części spółek ich siedzib i reprezentantów (w 9 spółkach nastąpiły zmiany reprezentantów ze zmianą siedziby, w 3 spółkach zmieniona została siedziba) oraz, że w roku 2016 zmalała ilość form posiadania w charakterze dzierżawy pomiędzy spółkami (część gruntów powróciła do pierwotnych spółek). W związku z tym, iż zmiany te nastąpiły w trakcie prowadzenia postępowań o przyznanie płatności na rok 2015 i 2016 oraz, że działania te mają charakter pozorny i nietrwały (o czym poniżej) Sąd uznał, że wskazane różnice nie miały znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek, określonych w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Zdaniem Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, stworzenie sztucznych warunków w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 polegało na utworzeniu przez T. K. i M. H. 39 spółek, powiązanych ze sobą oraz z gospodarstwem wskazanych osób fizycznych, celem podzielenia posiadanego areału ziemi na mniejsze gospodarstwa lub uniknięcia zwiększenia areału ziemi już posiadanego, i w efekcie uzyskania płatności większych, aniżeli te które przysługiwałyby jednemu dużemu gospodarstwu rolnemu, na skutek obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń przyznawanych płatności.

Orzekające organy, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, prawidłowo ustaliły, że w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków we wskazanej postaci, z uwagi na wystąpienie zarówno przesłanki obiektywnej, jak i przesłanki subiektywnej, stanowiących o stworzeniu sztucznych warunków dla uzyskania korzyści.

Wystąpienie elementu obiektywnego polegało na wykreowaniu obiektywnych okoliczności (funkcjonowanie wielu pozornie odrębnych gospodarstw rolnych w ramach których składane były wnioski o przyznanie płatności), uniemożliwiających osiągnięcie celu wsparcia rolników. Stworzenie wielu spółek przez te same podmioty (T. K. i M. H.) wnioskujących odrębnie o przyznanie płatności bezpośrednich umożliwiało obejście kwotowych i powierzchniowych ograniczeń przyznawanych płatności (w przypadku płatności rolnośrodowiskowej także obejście zasady degresywności oraz zakazu łączenia określonych pakietów). Zgodnie z przywołanymi powyżej przepisami art. 14 ust. 2 i art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach oraz art. 8 i art. 11 rozporządzenia nr [...] wysokość wnioskowanych płatności podlega zmniejszeniom wynikającym z ograniczeń kwotowych - powyżej [...] euro (jednolita płatność obszarowa), z zastosowania współczynnika korygującego (jednolita płatność obszarowa, płatność na zazielenianie, płatność dodatkowa) i z ograniczenia powierzchni gruntów - do 27 ha (płatność dodatkowa). Jak wynika z przeprowadzonej przez organu I instancji analizy wszystkich wnioskowanych powierzchni do płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, gdyby w 2016 r. został złożony jeden wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich tj. w ramach jednolitej płatności obszarowej (łączna powierzchnia gruntów – 4770,02 ha), płatności na zazielenianie (łączna powierzchnia gruntów – 4770,02 ha) i płatności dodatkowej (łączna powierzchnia gruntów – 791,65 ha) to szacunkowa przyznana płatność obszarowa na podstawie deklarowanych wartości na rok 2016 wyniosłaby [...] zł, gdyż zgodnie z obowiązującymi przepisami uwzględniałaby ona zmniejszenia wynikające z ograniczeń kwotowych - powyżej [...] euro (jednolita płatność obszarowa), z zastosowania współczynnika korygującego (jednolita płatność obszarowa, płatność na zazielenianie, płatność dodatkowa) i z ograniczenia powierzchni gruntów - do 27 ha (płatność dodatkowa). Jeżeli zaś kwota płatności określona zostałaby dla każdego z podmiotów deklarujących z osobna grunty to wielkość płatności na podstawie deklarowanych płatności wyniosłaby [...] zł. Tym samym nie budzi wątpliwości Sądu, że zgłoszenie do płatności bezpośrednich powierzchni gruntów przez 31 pozornie odrębnych od siebie gospodarstw rolnych stworzyłoby możliwość uzyskania płatności w wysokości znacznie większej, niż w sytuacji, gdyby został złożony jeden wniosek, gdyż korzyść w tym zakresie wyniosłaby [...] zł. W tych okolicznościach została więc spełniona dyspozycja przesłanki obiektywnej, ponieważ poprzez obejście ograniczeń kwotowych i powierzchniowych, nie mogły zostać osiągnięte cele wsparcia, które realizują przepisy wprowadzające te ograniczenia, w tym m.in. wspieranie konkurencyjności rolnictwa, zrównoważony rozwój obszarów wiejskich, zapobieganie niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, przeciwdziałanie koncentracji środków w największych gospodarstwach, czy zrównoważony rozdział płatności wśród małych i dużych beneficjentów. Cele te można zrekonstruować z treści rozporządzeń unijnych (pkt 8 i 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013, art. 3 i art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 - Dz. U. UE.L.2013.347.487 ze zm.), ale też z samych przepisów wprowadzających ww. ograniczenia, obrazujących wolę prawodawcy, aby wsparciem objęte zostały przede wszystkim mniejsze gospodarstwa, zważywszy że duże podmioty korzystają już z tzw. efektu skali. Jak wskazano w pkt 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013 cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów, a więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu. Zrównoważony rozdział płatności, a tym samym poprawa dochodowości małych gospodarstw i przeciwdziałanie koncentracji środków w największych gospodarstwach, przyczyni się w efekcie do zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich, poprawy na nich jakości życia oraz poprawy konkurencyjności rolnictwa. Z uwagi na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności wskazane cele wsparcia wynikające z obowiązujących przepisów prawa, jak wykazano, nie mogły zostać osiągnięte, co oznacza, wbrew stanowisku skarżącej, że w sprawie wystąpiła przesłanka obiektywna, o której mowa w ww. wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt C-434/12. Nie ma przy tym znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanki obiektywnej, powoływana przez skarżącą okoliczność spełnienia warunków do otrzymania wnioskowanych płatności (w tym w art. 7 ustawy o płatnościach) i tym samym realizacji związanego z tymi warunkami celu wsparcia. Istotne w tym wypadku jest bowiem to, iż celem tych działań skarżącej było wyłącznie to, aby wystąpić wraz z powiązanymi spółkami w warunkach sztucznie stworzonych gospodarstw rolnych o płatności, i w efekcie tego ominąć wprowadzone przez prawodawcę ograniczenia kwotowe i obszarowe, objęte ww. celami dofinansowania, aby zmaksymalizować możliwe do uzyskania płatności.

W sposób nie budzący wątpliwości, orzekające w sprawie organy wykazały także wystąpienie w przedmiotowej sprawie przesłanki subiektywnej poprzez zobrazowanie w sposób tabelaryczny (organ I instancji) i opisowy (organ I i II instancji) całej siatki powiązań osobowych, majątkowych, ekonomicznych i organizacyjnych pomiędzy T. K., M. H. i utworzonymi spółkami – w tym skarżącą spółką, pozwalającej na ustalenie zamierzonej koordynacji działań, mającej na celu pozyskania znacznie wyższego wsparcia, niż te które przysługiwałoby w sytuacji nie stworzenia sztucznych warunków. Ustalone na podstawie materiału dowodowego okoliczności faktyczne, które w rzeczywistości nie zostały podważone przez skarżącą (skarżąca nie podzieliła "wniosków" organów opartych na poczynionych ustaleniach faktycznych dotyczących wzajemnych powiązań pomiędzy ww. podmiotami), zdaniem Sądu ewidentnie wskazują, że w przypadku przedmiotowego przedsięwzięcia nie mamy do czynienia z odrębnymi rolnikami prowadzącymi samodzielną działalność rolniczą oraz niezależnymi i autonomicznymi gospodarstwami rolnymi, lecz z jedynym rolnikiem w postaci T. K. i współdziałającej z nim małżonki oraz jedynym gospodarstwem rolnym złożonym z gospodarstw T. K., M. H. i 39 utworzonych spółek, w tym skarżącej spółki. Zgodnie z przytoczoną powyżej definicją rolnika, rolnikiem może być osoba fizyczna lub prawna bądź też grupa osób fizycznych lub prawnych, prowadząca w ramach gospodarstwa rolnego działalność rolniczą. W skład gospodarstwa rolnego zaś wchodzą wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika. Aby ustalić kto jest rolnikiem i jakie jest jego gospodarstwo rolne, należy ocenić jak są w danym wypadku realizowane funkcje zarządcze, jak jest ukształtowana struktura majątkowa, jak jest zbudowane zaplecze techniczne i organizacyjne i jakie są zasady działania podmiotu czy grupy osób, biorąc przy tym pod uwagę wszystkie jednostki produkcyjne wykorzystywane do działalności rolniczej bez względu na ich położenie na terenie kraju. Analiza tych wszystkich zależności doprowadziła orzekające w sprawie organy do prawidłowego wniosku, że to T. K. wykorzystując utworzone spółki, w tym R. Sp. z o.o., prowadził wraz z M. H. przy pomocy najbliższych współpracowników sprawnie działający jeden organizm gospodarczy, stanowiący de facto jedno gospodarstwo rolne.

W tym kontekście podkreślić należy, że łącznie w latach 2004-2011 T. K. powołał do życia - 32 spółki z o.o., a M. H. - 7 spółek z o.o., w których T. K. i M. H. pełnili funkcje członków zarządu. R. Sp. z o.o. została zarejestrowana w KRS w dniu [...] września 2010r., a numer identyfikacyjny producenta rolnego został jej nadany w 2011r. We wszystkich spółkach przyjęto zasadę samodzielnej reprezentacji spółek przez członka zarządu. Zarząd spółek składał się z dwóch lub jednej osoby. Z KRS z dnia [...] sierpnia 2017r. wynika, że w przypadku R. Sp. z o.o., zarząd jest dwuosobowy i w jego skład wchodzi T. K. – prezes zarządu oraz M. H. – członek zarządu. Udziałowcami wszystkich utworzonych przez T. K. i M. H. 39 spółek, zgodnie z danymi z KRS z dnia 3 i [...] sierpnia 2017r., były i są te same podmioty, tj. T. K., M. H. i utworzone przez nich spółki, w których powtarzają się wspólnicy będący spółkami z udziałem spółek, bądź w osobie T. K. lub M. H.. Oznacza to, że wspólnikami wszystkich utworzonych spółek są bezpośrednio lub pośrednio (przez inne spółki) wyłącznie dwie osoby, tj. T. K. i M. H.. Wspólnikami w skarżącej spółce są, zgodnie z KRS z dnia [...] sierpnia 2017r. T. K., R.-G. Sp. z o.o. oraz R.-O. Sp. z o.o. Z wyjaśnień złozonych przez T. K. wynika, ze udziałowcem jest również "K. " Sp. z o.o. Zauważyć należy, że w przypadku spółek będących udziałowcami skarżącej R. bezpośrednio własność udziałów należy do tych ww. spółek, lecz pośrednio własność skupia się tylko w rękach T. K. i M. H., poprzez posiadanie przez nich udziałów we wszystkich tych spółkach. Wskazuje to ewidentnie na zależności w zakresie osobowym oraz potwierdza, że spółki te są jedynie inną formą prawną posiadania gospodarstwa przez T. K. i M. H.. Wszystkie utworzone spółki, jak wynika z przeprowadzonej przez organy analizy danych KRS, prowadzą identyczną lub niewiele różniącą się działalność gospodarczą. Siedzibą wszystkich spółek do grudnia 2015r. był R. C., ul. [...]. W okresie od [...] grudnia 2015r. do [...] maja 2017r., dokonano zmian danych w ewidencji producentów polegających na zmianie siedzib i zmianie reprezentantów (prezesów) części spółek, tj. w 9 spółkach nastąpiły zmiany reprezentantów ze zmianą siedziby, a w 3 spółkach zmieniona została siedziba. Biorąc pod uwagę, że zmiany te miały miejsce w trakcie prowadzenia postępowań o przyznanie płatności na rok 2015 i 2016 oraz, że z przeprowadzonej przez organy analizy zatrudnienia nowych prezesów spółek wynika, że każdy z nowych prezesów był już wcześniej zatrudniony w spółkach T. K. i M. H., a objęcie funkcji prezesa nie stanowiło przeszkody do świadczenia pracy w tym samym czasie w innych spółkach T. K. i M. H., i że nie każdy z nowych prezesów miał pełną wiedzę co do działalności, struktury własnościowej i organizacyjnej reprezentowanej przez siebie spółki (protokoły przesłuchania w charakterze stron nowych prezesów spółek z dnia [...] kwietnia 2017r.), Sąd uznał dokonane zmiany za pozorne i niezmieniające istoty zorganizowanego przedsięwzięcia. Poza tym zauważyć należy, że w zakresie przeprowadzonych zmian już w 2017 r. nastąpił powrót do stanu pierwotnego w przypadku spółki R.-T. Sp. z o.o., gdyż w dniu [...] października 2017 r. wpłynęła do BP ARiMR w G. zmiana do wniosku o wpis do ewidencji producentów i dotychczasowego zmienionego reprezentanta zastąpił T. K.. Dokonanej zmiany nie cechuje zatem trwałość, lecz tymczasowość, co potwierdza stanowisko Sądu o pozorności podejmowanych w tym zakresie działań. Zauważyć należy, że jako nowe adresy siedzib spółek, poza K. sp. z o.o., podane zostały jak ustalił to organ II instancji, adresy prywatnych mieszkań. W świetle powyższego w pełni uprawniony jest wniosek orzekających w sprawie organów, że struktura własnościowa spółek, skład ich zarządu, sposób ich reprezentacji, przedmiot działalności i sposób organizacji ewidentnie obrazuje powiązania osobowe, majątkowego i organizacyjne pomiędzy pomiotami, umożliwiające decydowanie i sprawne zarządzanie wszystkimi powiązanymi podmiotami, w tym skarżącą, przez T. K. i jego małżonkę przy pomocy najbliższych współpracowników. Niewątpliwie więc stworzony układ własnościowy i zarządzający pozwalał na koordynację działań między spółkami.

Z akt sprawy wynika także, że T. K. i spółki zadeklarowali do płatności grunty rolne położone w kilku różnych województwach (R. – w jednym województwie), w ramach gospodarstw rozproszonych na kilka powiatów (a nawet gmin i obrębów). Rozproszone grunty były oddalone od siedziby spółek o kilkadziesiąt, a nawet kilkaset kilometrów. Spółki nie były więc tworzone z uwagi na geograficzne położenie gruntów, siedzibę spółek. Na terenie jednej gminy znajdowały się grunty rolne deklarowane przez kilka różnych podmiotów, mających tego samego wspólnika i zarządzane przez tą samą osobę. Zgłaszane do płatności przez różne podmioty były nawet grunty rolne położone na tej samej działce ewidencyjnej (wspólna deklaracja działek ewidencyjnych). Do płatności zgłaszane były też działki, które wcześniej deklarowane były przez inne podmioty. Powyższe wskazuje na całkowicie sztuczne dzielenie gruntów oraz sztuczne deklarowanie do płatności określonych działek rolnych. Rozproszenie gruntów mogących stanowić zorganizowaną całość, zarządzanych i należących pośrednio lub bezpośrednio do tych samych osób, a także ich swobodne przekazywanie pomiędzy podmiotami, nie znajduje zdaniem Sądu uzasadnienia ekonomicznego (nie wynika takie uzasadnienie z akt sprawy), lecz potwierdza cel takiego działania jakim jest obejście ograniczeń kwotowych i powierzchniowych płatności.

Zauważyć należy, że tworzenie spółek następowało nie tylko w wyniku trwałego nabycia gruntów rolnych, nie występujących w dotychczas istniejących spółkach (np. od Agencji Nieruchomości Rolnych), ale również z wyodrębnienia gruntów istniejących już spółek. T. K. jak i M. H. tworzyli spółki kapitałowe, które następnie rozpoczęły produkcję rolną m.in. na gruntach rolnych stanowiących własność tych osób fizycznych, czy też innych spółek. Umowy dzierżawy formalnie były zawierane między odrębnymi podmiotami (spółkami z o.o. i osobami fizycznymi/osobami prawnymi). Biorąc jednak pod uwagę stosunki kapitałowe i zasady reprezentacji spółek dochodziło de facto do nawiązywania stosunków prawnych z samym sobą i silnych powiązań ekonomicznych między T. K., M. H. oraz tworzonymi spółkami. Wprawdzie w 2016 r., jak ustaliły organy, część gruntów wróciła do pierwotnych spółek, a zatem zmalała ilość form posiadania w charakterze dzierżawy i tym samym wzrosła powierzchnia posiadanych przez poszczególne spółki gruntów, niemniej nie zmienia to istoty przedsięwzięcia polegającego na sztucznym tworzeniu podmiotów celem ominięcia skutków ograniczeń płatności dla dużych beneficjentów, a dodatkowo potwierdza całkowitą swobodę przekazywania gruntów pomiędzy spółkami, zarządzanych i należących bezpośrednio lub pośrednio do T. K. i jego małżonki.

Wskazane ukształtowanie stanu posiadania i użytkowania gruntów przez spółki miało na celu, zdaniem Sądu, wykazanie formalnego posiadania przez spółki gruntów rolnych i prowadzenia na nich działalności rolniczej. W rzeczywistości jednak, jak wykazano, to nie spółki, lecz T. K. wraz z żoną i z udziałem najbliższych współpracowników, zarządzał utworzonymi spółkami i prowadził na wszystkich gruntach deklarowanych do płatności działalność rolniczą w ramach jednego organizmu gospodarczego, a utworzenie formalnie odrębnych podmiotów, których wspólnikiem bezpośrednim lub pośrednim jest T. K. i M. H., podyktowane było jedynie zamiarem uzyskania korzyści wynikających z ominięcia ograniczeń kwotowych i powierzchniowych płatności, gdyż brak jest jakiegokolwiek innego racjonalnego uzasadnienia utworzenia kilkudziesięciu spółek, dzielących i przekazujących swobodnie między sobą posiadane grunty oraz odrębnie deklarujących rozproszone grunty, pomimo zarządzania nimi przez te same podmioty i posiadania tych samych wspólników (bezpośrednio lub pośrednio). Sama natomiast okoliczność, że skarżąca w ramach działalności wykorzystywała własne zasoby – grunty, nie oznacza wobec stwierdzonych wieloaspektowych powiązań i zależności pomiędzy analizowanymi podmiotami, że zaistniała przesłanka odrębności tej spółki.

Co istotnie w sprawie nie sposób nie dostrzec też silnych powiązań infrastrukturalnych i gospodarczych pomiędzy podmiotami. Z przeprowadzonej przez organy analizy m.in. usług wzajemnych, zestawienia posiadanego parku maszynowego i miejsca przechowywania plonów wynika, że choć poszczególne spółki ponosiły ciężary związane z prowadzeniem produkcji rolnej (w tym koszty wykonania zabiegów agrotechnicznych, koszty zakupu materiału siewnego, nawozów, środków ochrony roślin, oleju napędowego, czy też dokonywały opłat podatku rolnego), to jednak istniały silne powiązania ekonomiczne przy prowadzeniu produkcji rolnej - zakup usług agrotechnicznych przez spółki od dwóch zawiązanych przez T. K. grup producentów: Grupy Producentów P. R. Sp. z o.o. i Grupy Producentów P. Z. Sp. z o.o. (w skład których wchodzą spółki utworzone przez T. K. i M. H., a także obie wymienione osoby), brak samodzielnego wykonywania przez wszystkie spółki prac polowych i wykonywanie ich jedynie przez wskazane grupy producentów, przechowywanie plonów w magazynach należących do ww. grup producentów ( poza R.-J. Sp. z o.o. i gospodarstwem T. K. ), ustanawianie zabezpieczeń uzyskanych kredytów na zakup gruntów rolnych zarówno na nabywanych nieruchomościach, jak i na nieruchomościach należących do innych spółek bądź T. K. lub M. H., korzystanie z tych samych dostawców w zakresie paliw, nawozów, środków ochrony roślin, materiału siewnego, np. [...], korzystanie z usług tego samego biura rachunkowego (Biuro Rachunkowe S. S.C.) i tej samej kancelarii prawnej (Kancelaria Radcy Prawnego A. M.). Poza tym spółki nie posiadały w pełni wystarczających środków produkcji – maszyn, urządzeń, a znaczna część pracowników świadczyła pracę w tym samym czasie na rzecz co najmniej trzech innych utworzonych spółek (korzystanie z tych samych pracowników). W tym miejscu zaznaczyć należy, że skarżąca R. Sp. z o.o. korzystała z usług w zakresie usług kompleksowego koszenia i zbioru użytków zielonych, że od gospodarstwa rolnego T. K. wynajmowała biura, że w zakresie parku maszynowego posiadała jedynie Ciągnik New Holland, rozsiewacz Amazone, kosiarko-rozdrabniarkę Keverneled, kosiarkę alkan XL, wał Tytan Cambrige, kosiarę Alka XLC oraz zestaw precyzyjnego rolnictwa, że przechowywała plony w magazynach GP P. R. w Trumiejach oraz, że korzystała ona z usług B. P. w zakresie kierownictwa gospodarstwa, zarządzenia firmą i prowadzenia produkcji, który to podmiot świadczył także te same usługi dla M.-P. Sp. z o.o. i R.-D.. Zdaniem Sądu z powyższego wynika, iż utworzone spółki nie posiadały zaplecza technicznego umożliwiającego prowadzenie autonomicznej produkcji rolnej, dlatego też korzystały one z kompleksowej obsługi siewu, uprawy, zbioru i przechowywania dwóch ww. grup producentów. Jedynie T. K. dysponuje pełnym zapleczem technicznym, umożliwiającym prowadzenie produkcji rolnej i tylko jego gospodarstwo nie korzysta z usług grup producentów. Niemniej jednak to on jest w stworzonym przedsięwzięciu rolnikiem, podejmującym kluczowe decyzje w stosunku do całego gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą nie tylko jego grunty, ale także grunty M. H. i utworzonych spółek, w tym skarżącej.

W tych warunkach nie budzi wątpliwości Sądu, że w sprawie spełniona została także przesłanka subiektywna stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności. Przeanalizowane przez organy w sposób tabelaryczny i opisowy powiązania osobowe (członkowie zarządu, reprezentanci będący dotychczas pracownikami spółek), majątkowe (udziałowcy), organizacyjne (co do zasady ta sama siedziba, korzystanie z tych samych dostawców i pracowników), ekonomiczne i infrastrukturalne (wzajemna wymiana dóbr i usług, przekazywanie gruntów rolnych między spółkami) pomiędzy podmiotami, a także opisany powyżej mechanizm tworzenia i funkcjonowania spółek, pozwalają na ustalenie, że utworzenie kilkudziesięciu powiązanych spółek, stanowi o zamierzonej koordynacji działań przez T. K. i M. H., polegającej na zgłaszaniu odrębnych wniosków o przyznanie płatności przez kilkadziesiąt mniejszych pozornie samodzielnych podmiotów, w tym skarżącą, celem uzyskania korzyści sprzecznych z celem wsparcia. W ocenie Sądu utworzone spółki formalnie tworzyły samodzielne gospodarstwa, a więc gospodarstwa płacące podatki, wystawiające faktury, mające określonego zarządcę, własny numer ewidencyjny, rachunek bankowy i ubezpieczenie. W rzeczywistości jednak było to wyłącznie wyodrębnienie formalnoprawne, nie świadczące o ich samodzielności czy niezależności. Gospodarstwa te bowiem pozostawały w ścisłym związku ze sobą oraz T. K. i M. H.. Wszystkie działania, które miały miejsce od utworzenia spółek, polegające na sztucznym tworzeniu gospodarstw rolnych o powierzchni pozwalającej na zmaksymalizowanie możliwych do uzyskania płatności, stanowiły próbę dostosowania wzajemnych relacji między wszystkimi tymi podmiotami, aby uzyskać dofinansowanie w wysokości znacznie większej niż w sytuacji, gdyby został złożony jeden wniosek o przyznanie płatności. Mimo, że skarżąca, T. K. i inne spółki wystąpili z oddzielnymi wnioskami o przyznanie płatności na rok 2016, działając formalnie jako samodzielni rolnicy w gospodarstwach rolnych, to tak naprawdę w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013 tworzyli oni jeden podmiot i jeden organizm gospodarczy, prowadzony przez T. K. waz z M. H., przy pomocy najbliższych współpracowników. Celem tych działań było wyłącznie uzyskanie korzyści wynikających z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem wniosków przez kilkadziesiąt mniejszych podmiotów. Sens ekonomiczny utworzenia kilkudziesięciu powiązanych podmiotów zawierał się wyłącznie w tym, aby w taki właśnie sposób zwiększyć rozmiar płatności poprzez obejście przepisów wprowadzających ograniczenia kwotowe i powierzchniowe płatności. Nie było przy tym w rozpoznawanej sprawie żadnych obiektywnych okoliczności wskazujących na inne racjonalne uzasadnienie utworzenia przez T. K. i M. H. kilkudziesięciu spółek, które dzieliły między siebie posiadane grunty. W szczególności nie wykazano korzyści ekonomicznych, które miałyby wynikać z utworzenia i działania kilkudziesięciu podmiotów, niemających wystarczających środków produkcji, zaplecza technicznego i osobowego oraz zlecających wykonywanie prac polowych.

W tych warunkach przedstawione przez skarżącą okoliczności mające uzasadniać inne, niż nastawione na osiągnięcie maksymalnych wpływów z tytułu płatności, powody powołania spółek i twierdzenia o ich autonomiczności, jako nie oparte na obiektywnych dowodach oraz nie stanowiące, zdaniem Sądu, logicznych, racjonalnych i przekonujących argumentów na wytłumaczenie funkcjonowania powiązanych podmiotów, nie mogły zostać uwzględnione. W żadnym razie nie sposób uznać za rzeczowe, racjonalne, pragmatyczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, powoływane przez skarżącą względy zdrowotne, rodzinne czy spadkowe dotyczące T. K.. Kłopoty zdrowotne raczej prowadzą do ograniczenia działalności gospodarczej, a nie do powoływania kilkudziesięciu spółek, zarządzanych (samodzielnie lub za pośrednictwem współpracowników) przez podmiot mający kłopoty zdrowotne. Należy zauważyć, że mimo problemów zdrowotnych T. K. nadal pełni funkcję członka zarządu w większości spółek. Natomiast sprawy rodzinne (przewidywane konflikty) i spadkowe dotyczą zdarzeń przyszłych i niepewnych z punktu widzenia przesłanek art. 60 rozporządzenia nr [...], a poza tym także one nie stanowią racjonalnego uzasadnienia dla utworzenia kilkudziesięciu spółek. Trudno bowiem uznać, że typowym i zrozumiałym działaniem dla rozwiązania trudnej sytuacji rodzinnej i hipotetycznego konfliktu spadkowego, jest utworzenie kilkudziesięciu spółek handlowych, a nie skorzystanie z instytucji prawa rodzinnego i opiekuńczego. Co istotne to udziały w spółkach kapitałowych tworzą zespół praw o charakterze majątkowym (które ewentualnie wchodzić będą w skład masy spadkowej) - a te należą właśnie do T. K. i M. H.. Kwestie rozwiązania ewentualnych przyszłych konfliktów spadkowych nie mogą w żaden sposób tłumaczyć genezy multiplikowania spółek. Również powoływana dywersyfikacja ryzyka gospodarczego czy pogodowego nie stanowi uzasadnienia dla stworzonego przedsięwzięcia. Utworzenie kilkudziesięciu odrębnych spółek, wyposażonych w zaplecze techniczne, organizacyjne, strukturalne i majątkowe, prowadzących działalność rolniczą na rozproszonych gruntach, wiąże się raczej ze zwiększeniem kosztów działalności i tym samym ryzyka gospodarczego, niż ich zminimalizowaniem. Nie sposób też powiązać logicznie względów pogodowych z utworzeniem 39 spółek, zważywszy że poszczególne spółki deklarowały do płatności grunty znajdujące się w sąsiedztwie gruntów innych spółek, a pomiędzy spółkami następowało swobodne przekazywanie poszczególnych gruntów. W celu uniknięcia ryzyka związanego z niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi nie trzeba tworzyć kolejnych spółek dla poszczególnych rodzajów upraw, czy też poszczególnych działek ewidencyjnych – wystarczy, że jeden podmiot stosuje różne rodzaje upraw na różnych areałach (czasami rozproszonych) w granicach ich posiadania. Argument zaś o łatwiejszym zarządzaniu i gospodarowaniu mniejszymi gospodarstwami nie może być skuteczny, w sytuacji gdy dotyczy on przypadku utworzenia kilkudziesięciu wzajemnie powiązanych i niesamodzielnych gospodarstw, zarządzanych i należących bezpośrednio lub pośrednio do tych samych podmiotów. Trudno też zaakceptować jako powód utworzenia 39 spółek, argument o łatwiejszym uzyskaniu przez mniejsze podmioty kredytu, zważywszy że powoływane kolejne spółki nie posiadały, albo posiadały w niewysączającym zakresie zaplecze techniczne i infrastrukturalne do prowadzenia działalności rolniczej, a zatem stanowiły podmioty mogące z tego powodu budzić wątpliwość co do ich zdolności gospodarczej, a w konsekwencji kredytowej. W ocenie Sądu subiektywne twierdzenia skarżącej o przyczynach powstania i funkcjonowania skontrolowanego całościowo przedsięwzięcia, jako pozostające w sprzeczności z rzeczowymi źródłami dowodowymi zgromadzonymi w sprawie (dowody z dokumentów) oraz nie oparte na logicznych, racjonalnych i przekonujących argumentach, istotnych z punktu widzenia obowiązujących przepisów prawa, nie mogły odnieść zamierzonego przez skarżącą skutku i podważyć dokonanych przez organy ustaleń.

Mając zatem na względzie wykazane powiązania majątkowe, osobowe, ekonomiczne, organizacyjne i infrastrukturalne pomiędzy T. K., M. H. i utworzonymi spółkami, w tym skarżącą, pozwalające na poczynienie oczywistego ustalenia o istnieniu w sprawie zamierzonej koordynacji działań, które ukierunkowane były wyłącznie na uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia poprzez obejście ograniczeń kwotowych i powierzchniowych przyznania płatności, uniemożliwiające osiągnięcie celu wsparcia, Sąd stwierdził, że orzekające organy prawidłowo uznały, iż w sprawie wystąpił zarówno element subiektywny, jaki i obiektywny stworzenia sztucznych warunków, o którym mowa w ww. wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt C-434/12. Skoro więc w sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki stworzenia sztucznych warunków w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, należało uznać za zgodne z prawem rozstrzygnięcia organów o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanych płatności bezpośrednich.

Prowadzenie działalności rolniczej w rozbiciu na kilkadziesiąt jedynie pozornie odrębnych mniejszych podmiotów, prowadzących działalność rolniczą na podzielonym lub niezwiększonym areale ziemi, miało na celu uzyskanie wyższych płatności poprzez obejścia ograniczeń kwotowych i powierzchniowych przyznania płatności. W rzeczywistości jednak, jak wykazano, to T. K. wraz z małżonką, a nie skarżąca spółka, są w świetle art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013 rolnikiem, posiadającym jedno gospodarstwo rolne, na którym poprzez tworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści (zawiązanie 39 spółek), prowadzą zorganizowaną, skoordynowaną i ciągłą działalność rolniczą ukierunkowaną na osiągnięcie wyłącznie korzyści, sprzecznych z celami wsparcia.

Formalne poszanowanie warunków uzyskania płatności określonych w obowiązujących przepisach (w tym w art. 7 w zw. z art. 6 ustawy o płatnościach), w żaden sposób nie może dowodzić, jak nieprawidłowo podnosi to skarżąca, że w sprawie nie stworzono sztucznych warunków do uzyskania wsparcia. Istotą sztucznych warunków jest działanie polegające na obejściu przepisów prawa, a nie na ich naruszeniu czy niespełnieniu określonych w nich wymogów. Ukierunkowane wyłącznie na pozyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia "multiplikowanie" i tworzenie w sposób sztuczny przez dwie osoby fizyczne wielu niesamodzielnych (m.in. pod względem technicznym i organizacyjnym) i powiązanych podmiotów, zarządzanych i należących bezpośrednio lub pośrednio do tych dwóch osób, traktować należy w kategoriach obejścia prawa, obwarowanego sankcją określoną w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Wbrew zarzutom skargi w sprawie prawidłowo zastosowano wskazany przepis art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, gdyż w przypadku zorganizowanego przez T. K. wraz z żoną przedsięwzięcia zaistniały wszystkie przesłanki, objęte hipotezą art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Rozstrzygnięcie organów o odmowie przyznania wnioskowanych płatności znajduje umocowanie również w art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/1995, co czyni niezasadnym zarzut skargi nakierowany na naruszenie tego przepisu, a także potwierdza, iż tworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści "sankcjonowane" było odmową ich przyznania lub wycofaniem korzyści również na podstawie tego rozporządzenia, które weszło do polskiego porządku prawnego wraz z przystąpieniem do UE. Należy też podkreślić, że wbrew twierdzeniom skargi system zmniejszania płatności bezpośrednich (tzw. "zasada modulacji") nie został wprowadzony dopiero od 2015 r. – przewidziany bowiem został w rozporządzeniu (WE) Nr 1782/2003, a dalsze stopniowe zwiększanie redukcji płatności bezpośrednich za pomocą modulacji wprowadzono mocą rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013, gdyż zgodnie z ich treścią określono w sprawie, kto w ramach całego skontrolowanego przedsięwzięcia jest rolnikiem oraz, co stanowi gospodarstwo rolne na którym prowadzona jest działalność rolnicza. Zauważyć przy tym należy, że z regulacji tych wynika, iż rolnikiem jest również grupa osób fizycznych lub prawnych, a gospodarstwem wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika. Gospodarstwo rolne traktowane jest więc jako jednostka lub kilka powiązanych podmiotowo jednostek produkcyjnych, zarządzanych przez producenta rolnego. Istotne znaczenie ma zatem aspekt funkcjonalny, związany z prowadzeniem produkcji w celu jej zbytu na rynku, a nie tytuł prawny władania ziemią (ustawodawca unijny wspiera bowiem środkami pomocowymi nie tylko właściciela, ale każdego posiadacza gruntów rolnych).

Ustalenia stanu faktycznego znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy i zostały obszernie opisane w wydanych decyzjach przez organy. W sprawie, zdaniem Sądu, organy zebrały kompletny materiał dowodowy i na jego podstawie poczyniły prawidłowe, trafne ustalenia faktyczne dotyczące nie tylko sposobu tworzenia spółek, mechanizmu ich działania, występujących w sprawie powiązań i porozumień w zakresie przenoszenia posiadania deklarowanych do płatności działek na przestrzeni lat, aż do 2016 r. Uzasadnienie decyzji jest wyczerpujące i wszechstronne zarówno co do podstawy faktycznej jaki i prawnej decyzji oraz spełnia wszystkie wymogi określone w art. 107 § 3 kpa. Organy szczegółowo opisały i ustaliły stan faktyczny sprawy. Odniosły się przy tym do wszystkich dowodów zebranych w sprawie, uzasadniając dlaczego jednym dowodom dały wiarę, a inne pozbawiły waloru wiarygodności albo dlaczego odmówiły przyjęcia określonych dowodów w poczet dowodów. Ustalenia organów obu instancji znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym w sprawie. Ocena tego materiału jest prawidłowa i logiczna. Organy nie przekroczyły granic swobodnej oceny materiału dowodowego. Skarżąca, nie przedstawiła logicznej, spójnej i przekonującej argumentacji ani obiektywnych dowodów na poparcie tezy, iż powstanie kilkudziesięciu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i występowanie przez każdą z nich z osobna o płatności było uzasadnione inaczej, niż tylko chęcią zmaksymalizowania pożądanego wsparcia. Zarzut skarżącej dotyczący nie przeprowadzenia dowodów wskazanych przez stronę, w szczególności dotyczących stanu zdrowia T. K., jego stosunków rodzinnych, procesu likwidacyjnego Grupy Producenckiej [...] Ziarno spółka z o.o., mógłby być zasadny o ile wpływałaby na wynik rozstrzygnięcia. Takiego wpływu nie było. Dowody te bowiem dotyczą okoliczności, które nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W ramach badania elementu subiektywnego należało rozważyć, czy przez stworzenie sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności ubiegający się o nie zmierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami wsparcia. Instrumentem ku temu, jak wskazano w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. o sygn. akt C-434/12, jest zbadanie takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna, personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty, a także wskazówek świadczących o istnieniu pomiędzy tymi osobami zamierzonej koordynacji działań. W ramach warunku obiektywnego istotnym było ustalenie czy w wyniku stworzonych okoliczności nie może zostać osiągnięty cel danego wsparcia. Powołane natomiast przez skarżącą dowody nie odnosiły się do okoliczności istotnych z punktu widzenia weryfikacji wystąpienia w sprawie wskazanej przesłanki subiektywnej i obiektywnej. W szczególności nie miały one znaczenia dla oceny przesłanki subiektywnej, gdyż w żaden sposób nie pozwalały na zbadanie występowania pomiędzy kontrolowanymi podmiotami więzi prawnych, ekonomicznych, personalnych czy organizacyjnych. Ponadto jako podkreślono okoliczności zdrowotne, rodzinne i związane z dywersyfikacją ryzyka są zdaniem Sądu całkowicie nieprzekonujące i nie znajdują racjonalnego uzasadnienia dla utworzenia "kilkudziesięciu" powiązanych i niesamodzielnych spółek. Pomimo powyższego należy jednak zaznaczyć, że organ I instancji w dniu [...] października 2017r. przesłuchał T. K. i M. H. na okoliczność genezy i przyczyn utworzenia spółek, dysponował też na powyższą okoliczność oświadczeniami tych osób złożonymi organowi w ramach postępowań o przyznanie płatności na 2015r. W tych warunkach nie sposób postawić organom zarzutu uniemożliwienia stronie przedstawienia okoliczności mających w jej ocenie uzasadnić utworzenie i funkcjonowanie skontrolowanego przedsięwzięcia. W związku jednak z tym, że okoliczności te z podanych powyżej przyczyn nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i nie pozwalały na zidentyfikowanie przesłanek określonych w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, nie było potrzeby ich szczegółowego ustalania, weryfikowania i dowodzenia. Zamierzonego skutku nie mogły też odnieść zarzuty strony dotyczące przeprowadzenia przez organ pozytywnej weryfikacji skarżącej w toku postępowań o przyznanie płatności w poprzednich latach (2013, 2014), a także dotyczące wyrażenia wobec ETO stanowiska o odrębności skontrolowanych podmiotów, albowiem organ orzekający w przedmiocie wniosków o przyznanie płatności na rok 2016, nie jest związany ani wynikiem postępowań z lat ubiegłych, ani też rzekomo wyrażonym wcześniej stanowiskiem wobec zewnętrznych instytucji, zwłaszcza że działania organu determinowane są zakresem posiadanej w danym czasie (w czasie weryfikacji wniosków złożonych w ramach konkretnej kampanii) wiedzy co do okoliczności faktycznych sprawy oraz ujawnionych i zgromadzonych dowodów. W tych warunkach nie było podstaw do uznania za skuteczne zarzutów skargi naruszenia art. 80 kpa oraz 78 § 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1-3 ustawy o płatnościach.

Skoro więc zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu, a w sprawie nie było podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącej, to tym samym Sąd, stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a, zobligowany był do oddalenia wniesionej skargi, o czym orzeczono w sentencji wyroku.

M. Łent J. Szulc L. Kleczkowski