Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1006/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, 2, 3, 3a, 3b
journal: Dz.U. 2022 poz 1009
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
article: art. 133, art. 134, art. 106 par. 5
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. NSA Jacek Surmacz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 lutego 2023 r. sygn. akt III SA/Łd 751/22 w sprawie ze skargi H. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: "WSA") wyrokiem z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 751/22, oddalił skargę H. P. (dalej: "skarżąca") na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "organ") z dnia [...] września 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie a także o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA. Wniosła również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, a w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1) na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego i nieprawidłowe przyjęcie, że organ prawidłowo ustalił, że:

i. sytuacja zdrowotna skarżącej i jej męża pozwala na spłacenie należności, w sytuacji gdy zarówno skarżąca, jak i jej mąż utrzymują się wyłącznie z emerytur i nie są w stanie zabezpieczyć podstawowych potrzeb, takich jak chociażby leki, a w konsekwencji nie mają możliwości spłacenia należności z tytułu zaległych składek,

ii. opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawia skarżącej i jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, w sytuacji gdy dochód rodzinny skarżącej to kwota 3.016,52 zł, a zarówno skarżąca, jak i jej mąż są przewlekle chorzy, a ich stan zdrowia uniemożliwia podjęcie jakiegokolwiek dodatkowego zatrudnienia i pozyskiwania dodatkowych dochodów, a otrzymywana przez nich 13 i 14 emerytura wynosi łącznie ok 5.500 zł, co daje jedynie 500 zł miesięcznie, co z całą pewnością nie pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, co potwierdziła skarżąca wskazując, że nie stać jej i męża na kupowanie wszystkich niezbędnych leków, co w konsekwencji winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i umorzeniem należności z tytułu składek,

iii. córka skarżącej J. K. mieszka razem ze skarżącą, w sytuacji gdy nie przedstawiono żadnych dowodów na tę okoliczność, a skarżąca wyraźnie jej zaprzeczyła, co winno skutkować przyjęciem, że skarżąca mieszka jedynie ze swoim mężem i we dwójkę prowadzą oni gospodarstwo domowe,

b) art. 133 w zw. z art. 134 w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 k.p.c. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego i ocenę materiału dowodowego sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego poprzez:

i. posłużenie się wskaźnikiem minimum socjalnego ustalonego przez IPiSS na I kwartał 2022 r., w sytuacji gdy zaskarżona decyzja organu pochodzi z września 2022 r., zatem końcówki III kwartału, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że inflacja w tym okresie wzrastała z miesiąca na miesiąc,

ii. posłużenie się wskaźnikiem minimum socjalnego ustalonego przez IPiSS, który w swojej strukturze nie uwzględnia kosztów leczenia, zatem jego zastosowanie nie może prowadzić do ustalenia czy dana osoba jest w stanie zaspokoić niezbędne potrzeby życiowe,

iii. posłużenie się wskaźnikiem minimum socjalnego ustalonego przez IPiSS, który w swojej strukturze nie uwzględnia zajęć komorniczych i potrąceń emerytalnych, zatem nie może stanowić obiektywnego kryterium uznania czy dana osoba jest w stanie zaspokoić niezbędne potrzeby życiowe, a nawet gdyby przyjąć ten wskaźnik, to kwoty emerytur skarżącej i jej męża, po dokonanych potrąceniach, są niższe od wynikających ze wskaźnika na III kwartał 2022 r.

- co w konsekwencji skutkowało nieprawidłowym przyjęciem, że skarżąca jest w stanie zaspokoić niezbędne potrzeby życiowe, mimo że jej dochody na to nie pozwalają, a w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi,

2) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 28 ust. 1-2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 ze zm. – dalej: "u.s.u.s.") poprzez jego nieprawidłową wykładnię i uznanie, że w przedmiotowej spawie nie zachodzą przesłanki do uznania, że zaistniała całkowita nieściągalność długu, w sytuacji gdy skarżąca nie posiada środków, które pozwoliłyby na spłatę zadłużenia i zaspokojenie podstawowych potrzeb,

b) art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365 – dalej: "rozporządzenie") poprzez nieprawidłową wykładnię, a w konsekwencji nieprawidłowe uznanie, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawia skarżącej i jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, w sytuacji gdy dochody skarżącej oraz jej męża to kwota 3016,52 zł, która z pewnością przy aktualnym stanie inflacji i kosztach życia nie pozwala na spłacanie zadłużenia i jednoczesne zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych, a w konsekwencji winno skutkować uwzględnieniem skargi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza że sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11). Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną; regulacja ta jako mająca charakter szczególny wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze, NSA mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku WSA.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy organ wydając decyzję uznaniową w sposób zgodny z przepisami odmówił umorzenia skarżącej zaległości z tytułu składek.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228, z późn. zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ponadto zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Przesłanki umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku całkowitej nieściągalności precyzuje rozporządzenie wydane na podstawie upoważnienia zawartego w art. 28 ust. 3b u.s.u.s.

Przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Wobec brzmienia powyższych przepisów należy więc stwierdzić, że należności z tytułu składek mogą być umarzane przez ZUS w razie stwierdzenia całkowitej ich nieściągalności, która ma miejsce w sytuacjach wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a ponadto w uzasadnionych przypadkach także pomimo braku całkowitej nieściągalności w razie zaistnienia okoliczności wskazanych w § 3 ust. 1 rozporządzenia.

WSA trafnie zauważył, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma prawo wyboru kierunku rozstrzygnięcia przy ziszczeniu się przesłanek umorzenia należności. Wybór taki nie może być jednak dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W przypadku stwierdzenia braku przesłanek do umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, konieczne jest uzasadnienie takiego stanowiska, z powołaniem się na konkretne dowody lub fakty. Dokonując kontroli takiej decyzji sąd zobligowany jest do oceny, czy zgromadzony został wystarczający materiał dowodowy dla ustalenia istnienia (lub nieistnienia) przesłanek umorzenia oraz czy został on prawidłowo oceniony, a następnie, czy z oceny tej zostały wyciągnięte wnioski właściwe pod względem logicznym i prawnym. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności (zob. np. wyrok NSA z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt I GSK 991/20).

Wymaga również zaznaczenia, że w sprawach dotyczących umorzenia należności z tytułu składek, na organie spoczywa obowiązek wyważenia z jednej strony ważnego interesu zobowiązanego, z drugiej zaś strony interesu publicznego, bowiem brak wpłat z tytuł należności składkowych przez jednego ze zobowiązanych powoduje przesuniecie ciężaru utrzymania sytemu ubezpieczeń na innych zobowiązanych, którzy wywiązują się ze swych obowiązków płacąc swe zobowiązania. Dochodzi w tym zakresie do naruszenia zasady równego ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych określonych w ustawie, o której mowa w art. 84 Konstytucji (zob. np. wyroki NSA z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt I GSK 1373/18, z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2384/11).

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. Naczelny Sąd Administracji podziela stanowisko WSA, zgodnie z którym organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. Ustalenia organu odnośnie do sytuacji życiowej i majątkowej skarżącej poczynione zostały zarówno na podstawie dokumentów dostarczonych przez skarżącą, jak i pozyskanych z urzędu. Skarżąca nie wskazała na żadne inne dowody, które powinny zostać przez organ przeprowadzone. Powyższe ustalenia oraz ich ocena znajdują swoje szczegółowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej do WSA decyzji. Organ odniósł się do ustawowych przesłanek przyznania ulgi w spłacie należności z tytułu składek, a następnie rozważył słuszny interes strony i interes publiczny, dokonując ich wyważenia, zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 7 k.p.a. Pomimo ustalenia, że skarżąca posiada ograniczone możliwości płatnicze, organ odmówił umorzenia zaległości, prawidłowo wyjaśniając, jakie powody o tym przesądziły. WSA zgodził się ze stanowiskiem organu, że sytuacja skarżącej nie jest na tyle wyjątkowa, że uzasadnia uwzględnienie jej wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. Dochód rodziny skarżącej kształtuje się bowiem na poziomie wyższym od ustalonego przez IPSiS minimum socjalnego w 2022 r., skarżąca i jej mąż otrzymują również dodatkowe świadczenia jednorazowe, tzw. 13 i 14 emerytury, ponadto na bieżąco regulują swoje zobowiązania. Twierdzenia skarżącej, że wraz z mężem zmuszeni są zrezygnować z zakupu części niezbędnych leków, nie znajdują potwierdzenia w przedłożonych przez nią w toku postępowania dokumentach. Podnoszona natomiast okoliczność, że organ błędnie ustalił, że jedna z córek skarżącej zamieszkuje pod tym samym adresem pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albowiem organ dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącej przyjął, że pozostaje ona w dwuosobowym gospodarstwie emeryckim. WSA prawidłowo więc uznał, że organ w sposób wystarczający zebrał dostępny mu materiał dowodowy i dokonał jego oceny. Należy podkreślić, że to, że skarżąca nie zgadza się z wnioskami organu wyciągniętymi z oceny dowodów zgromadzonych w sprawie nie oznacza, że dowody te nie zostały wyczerpująco przez organ rozpatrzone, czy też dowolnie ocenione. Sposób przeprowadzenia w tej sprawie postępowania nie potwierdza zatem zasadności zarzutu naruszenia art. 7 oraz art. 77 k.p.a.

Zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku nie mógł odnieść również zarzut naruszenia art. 133 w zw. z art. 134 w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 k.p.c.

Wynikający z przepisu art. 133 p.p.s.a. obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy rozumiany, jako rozstrzygnięcie sprawy na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, nie został naruszony przez WSA, ponieważ ten wyprowadził ocenę prawną na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy.

Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Na gruncie rozpoznawanej sprawy takiego błędu nie popełniono, a zatem przepis ten nie został naruszony.

Natomiast zarzut oparty na art. 106 § 5 p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami procedury cywilnej, regulującymi zasady prowadzenia postępowania dowodowego, może być przedmiotem zarzutu kasacyjnego ale tylko wtedy, gdy sąd I instancji dopuści dowód uzupełniający w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca.

Przechodząc kolejno do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, należy zaaprobować stanowisko WSA, zgodnie z którym w sprawie nie występuje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek, o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Podkreślenia wymaga, że przepis art. 28 ust. 3 u.s.u.s., który definiuje pojęcie całkowitej nieściągalności, wskazuje dziewięć sytuacji składających się na to pojęcie. Ten katalog ma charakter zamknięty, co oznacza że podjęcie przez ZUS decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek może mieć miejsce wyłącznie wówczas, gdy zachodzi co najmniej jedna z wymienionych w tym przepisie przesłanek. WSA prawidłowo uznał, że w sprawie nie zachodzi żadna z opisanych w nim sytuacji.

W szczególności nie miała miejsca śmierć dłużnika (art. 28 ust. 3 pkt 1), brak jest informacji o prowadzonym postępowaniu upadłościowym lub likwidacyjnym (art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b, 4c), zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek przewyższa koszty upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (art. 28 ust. 3 pkt 4a), wreszcie wobec skarżącej prowadzone jest skutecznie postępowanie egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 3, 5, 6). Należy w tym miejscu zauważyć, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał, że w sprawie ziściła się którakolwiek z ww. przesłanek.

Niezasadny jest również zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Umorzenie należności na powyższej podstawie prawnej ustawodawca dopuścił bowiem jedynie w sytuacjach szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie jest niemożliwe wywiązywanie się strony ze zobowiązań wobec ZUS. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten czas minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (zob. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 1757/18).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA, zgodnie z którym sytuacja finansowa skarżącej i jej męża jest niewątpliwie trudna, ale stabilna, bowiem na bieżąco regulowane są zobowiązania związane z utrzymaniem. Prawidłowo również organ uczynił punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji skarżącej, analizę wskazanego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji. Warto przy tym zaznaczyć, że w chwili wydawania zaskarżonej do WSA decyzji, Instytut Pracy i Spraw Socjalnych udostępnił jedynie informację o poziomie minimum socjalnego za I kwartał 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny podziela także pogląd WSA, zgodnie z którym konieczność spłaty zobowiązań cywilnoprawnych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Aprobowanie takiej sytuacji byłoby nieuprawnionym uprzywilejowywaniem podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa, czyli kosztem ogółu obywateli. Należy jeszcze raz podkreślić, że umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter wyjątkowy i zarezerwowane jest dla sytuacji nadzwyczajnych, do których z pewnością nie zalicza się sytuacja, w której skarżąca ma obiektywną możliwość uregulowania zadłużenia, choćby w dłuższym okresie czasu w formie układu ratalnego.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, ponieważ w tej materii właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny.