Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 258/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 79 par. 1, art. 80 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło sędzia WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 26 czerwca 2023 r., nr 2801-IEE.7192.66.2023 w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 26 czerwca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako Dyrektor, organ odwoławczy), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kętrzynie (dalej jako Naczelnik, organ I instancji) z 25 kwietnia 2023 r. oddalające skargi na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako ZUS) oraz w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych w: Bank1 S.A., Bank2 S.A., Bank3 S.A., A. Bank 4 S.A. (dalej jako Banki), wniesione przez M. N. (dalej jako strona, skarżąca).

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że Naczelnik prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych z 3.01.2023 r., nr: [...], obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług, w łącznej kwocie należności głównej 192.273,70 zł (według stanu na 13.06.2023 r.). Podstawą prawną dochodzonych należności jest ostateczna decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 31.05.2022 r.

Wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułów wykonawczych nastąpiło 3.01.2023 r., w wyniku doręczenia zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego dłużnikom zajętej wierzytelności – Bankom. Zawiadomieniem z 5.01.2023 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS. Odpisy tytułów wykonawczych, wraz z powyższymi zawiadomieniami o zajęciu, doręczono stronie 17.01.2023 r., w trybie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej jako k.p.a.).

Pismami z 23.01.2023 r. i 24.01.2023 r. strona zgłosiła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Postanowieniem z 30.01.2023 r., Naczelnik, działając na podstawie art. 56 § 3 u.p.e.a., w związku z art. 35 § 1 u.p.e.a., zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne. Postanowieniami z 14.02.2023 r., Naczelnik oddalił zgłoszone przez stronę zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Ostatecznymi postanowieniami z 14.04.2023 r., Dyrektor utrzymał w mocy zaskarżone przez stronę postanowienia w sprawie zarzutów. Wobec powyższego, postanowieniem z 21.04.2023 r., Naczelnik, działając w oparciu o art. 57 § 1 u.p.e.a., podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. Postanowienie zostało doręczone stronie 8.05.2023 r., w trybie art. 43 k.p.a.

Postanowieniami z 25.04.2023 r., Naczelnik, działając na podstawie art. 54 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej jako u.p.e.a.), oddalił skargę na czynności egzekucyjne.

W pierwszej kolejności Dyrektor wyjaśnił, że w niniejszym przypadku zastosował przepis art. 18 u.p.e.a. i przeprowadził jedno postępowanie. Następnie przytoczył treść art. 54 § 2, art. 54 § 3, art. 54 § 5, art. 79 § 1, art. 80 § 1, art. 1a pkt 12 lit. a, art. 79 § 2, art. 79 § 4 pkt 1, art. 80 § 2, art. 80 § 3 u.p.e.a.

Zdaniem organu odwoławczego Naczelnik czynności egzekucyjnych dokonał zgodnie z treścią art. 79 § 1 oraz art. 80 § 1 u.p.e.a., poprzez przesłanie do dłużników zajętych wierzytelności zawiadomień o zajęciu. O powyższym fakcie poinformowano także stronę, doręczając jej zawiadomienia o zajęciu 17.01.2023 r. Zawiadomienia te sporządzono wg wzorów stanowiących załącznik nr 2 oraz nr 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1.12.2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 26).

Naruszenie przepisów o zajęciu świadczenia w ZUS oraz zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych w: Bankach strona uzasadniała faktem zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, którego wszczęcie nie powinno nastąpić, a więc organ egzekucyjny nie powinien egzekwować obowiązków wynikających z tytułów wykonawczych i tym samym podejmować czynności zmierzających do zrealizowania środka egzekucyjnego. Tymczasem kwestie te podlegały ocenie przez wierzyciela w odrębnych postępowaniach w sprawie zgłoszonych zarzutów z art. 33 u.p.e.a. Postanowieniami z 14.04.2023 r., Dyrektor utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia Naczelnika z 14.02.2023 r., oddalające zgłoszone przez stronę zarzuty, wobec czego sprawa zgłoszonych zarzutów została ostatecznie rozstrzygnięta. Ostateczne postanowienia w sprawie zarzutów zostały przez stronę zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Kwestie stanowiące podstawę zgłoszenia zarzutów nie podlegają ocenie w trybie skargi na czynność egzekucyjną, to jest w trybie art. 54 u.p.e.a. Obowiązuje bowiem w takim przypadku zasada niekonkurencyjności środków zaskarżenia, która sprawia, że skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego ma charakter subsydiarny. Nie jest zatem dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Okoliczności, którymi strona uzasadnia niezgodność z prawem zastosowanych środków egzekucyjnych, podlegały ocenie w odrębnych postępowaniach prowadzonych w trybie z art. 33 u.p.e.a. i art. 34 u.p.e.a. Uzasadnieniem skargi z art. 54 u.p.e.a. nie może być sam fakt zgłoszenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

W uzasadnieniu Dyrektor wskazał także, że przepisy prawa nie określają, jaki sposób egzekucji jest dla zobowiązanego bardziej dolegliwy. Nie określają też kryteriów, jakimi organ powinien się kierować przy wyborze środka. Przy wyborze środka egzekucyjnego organ egzekucyjny powinien kierować się nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz przede wszystkim efektywnością. W świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku jego zastosowania przepisy prawa przewidują odpowiednie instrumenty, które łagodzą dolegliwości, związane z dokonanym zajęciem egzekucyjnym.

W rozpoznawanej sprawie, organ egzekucyjny nie ma możliwości wyboru środka egzekucyjnego, który bezpośrednio prowadziłby do wykonania obowiązku, a więc nie może dokonać wyboru środka mniej dla strony uciążliwego. Przedstawione przez stronę okoliczności dotyczące pandemii, inflacji oraz wojny pozostają bez znaczenia dla niniejszej sprawy.

Dokonane przez organ egzekucyjny 3.01.2023 r. zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych strony w: Bankach nie uniemożliwiają jej korzystania z tych rachunków bankowych. Natomiast z informacji przekazanej przez ZUS (akta organu egzekucyjnego w sprawie skargi na czynność egzekucyjną zajęcia świadczenia w ZUS dokonaną zawiadomieniem z 9.12.2022 r.) wynika, że stronie przysługuje świadczenie w kwocie 2.689,38 zł, co - po dokonaniu potrącenia na zajęcie egzekucyjne - oznacza kwotę do wypłaty 2.017,04 zł. Zatem, mimo dokonanego zajęcia egzekucyjnego, otrzymywane przez stronę świadczenie jest wyższe, niż wynosi kwota wolna od takiego zajęcia, ustalona przez ustawodawcę jako gwarancja minimum egzystencji.

W treści złożonych skarg strona nie wskazała na żaden inny środek egzekucyjny, który w jej ocenie byłby mniej dolegliwy, a jednocześnie gwarantowałby bezpośrednio realizację celu egzekucji, jakim jest wyegzekwowanie należności pieniężnych. Realizacja zajęć wierzytelności z rachunków bankowych na obecną chwilę jest nieefektywna. Natomiast, dokonane przez organ egzekucyjny zajęcie świadczenia w ZUS jest skuteczne, lecz biorąc pod uwagę kwotę egzekwowanych należności, egzekucja z tego świadczenia będzie długotrwała, a więc środek ten również nie prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku.

W kwestii zarzutu naruszenia art. 35 u.p.e.a. Dyrektor wskazał, że zgodnie z tym przepisem prawa, postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone z mocy prawa z chwilą złożenia przez stronę zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, a następnie podjęte z chwilą zawiadomienia organu egzekucyjnego o wydaniu ostatecznych postanowień w sprawie tych zarzutów. Art. 57 § 1 u.p.e.a. zobowiązuje organ egzekucyjny do podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego po ustaniu przyczyny zawieszenia, a także do zawiadomienia o tym fakcie zobowiązanego. Jednocześnie organ egzekucyjny obowiązany jest przystąpić do czynności egzekucyjnych. Organ egzekucyjny o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego miał obowiązek zawiadomić stronę, co też uczynił, doręczając 8.05.2023 r. postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego następuje z mocy prawa z chwilą ustania przyczyny zawieszenia. W rozpatrywanej sprawie ostateczne postanowienia w sprawie zarzutów zostały wydane 14.04.2023 r., natomiast postanowienie o podjęciu zwieszonego postępowania egzekucyjnego 21.04.2023 r., a więc po ustaniu przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym. Naczelnik był uprawniony do podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do żądania wstrzymania realizacji zaskarżonego środka egzekucyjnego do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia skargi podkreślono, że wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ odwoławczy może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia. Organ egzekucyjny nie znalazł jednak w niniejszym przypadku żadnych argumentów, i uzasadniających wstrzymanie realizacji zastosowanych środków egzekucyjnych.

Informacyjnie podano, że postanowienie Naczelnika z 12.01.2023 r., uwzględniające skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczenia w ZUS dokonaną zawiadomieniem z 5.07.2022 r., na którą to okoliczność strona się powołuje, dotyczyło odrębnego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie innych tytułów wykonawczych. Powyższa okoliczność nie ma zatem wpływu na niniejsze postępowanie egzekucyjne.

Powyższe postanowienie zaskarżyła w całości strona wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. - w związku z art. 18 u.p.e.a.,

2. art. 54 § 1 pkt 1 i 2, § 4 pkt 1, § 7, art 79 § 1 - § 3 i art 80 § 1 - § 3 u.p.e.a.,

3. art. 35 § 1 u.p.e.a.,

4. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.,

5. art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że zaskarżonej czynności egzekucyjnej dokonano z naruszeniem art. 79 § 1-3 u.p.e.a. oraz art. 80 § 1-3 u.p.e.a., a zawiadomienie o zajęciu egzekucyjnym jest nieprawidłowe pod względem formalnym, ponieważ środek egzekucyjny został zastosowany w postępowaniu egzekucyjnym podlegającym umorzeniu na skutek zgłoszonych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

W ocenie skarżącej uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego w obecnej sytuacji wynika z wysokiej inflacji spowodowanej m.in. wojną w Ukrainie i epidemią.

Zdaniem skarżącej nie można również uznać czynności egzekucyjnej za prawidłową w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte nieprawidłowo, a rozpatrzenie niniejszej sprawy związane jest z wynikiem rozpatrzenia innych spraw. Skarżąca zaskarżyła wszystkie decyzje podatkowe, z których wynikają egzekwowane zobowiązania podatkowe dotyczące zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012r., 2013 r., 2015 r. i zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za: maj - lipiec 2012 r., marzec - maj 2013 r., wrzesień 2013 r., styczeń 2015 r., marzec - maj 2015 r., sierpień 2015 r.

Skarżąca zarzuciła nieprawidłową wysokość odsetek naliczoną w zawyżonej wysokości. W treści tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu nie uwzględniono przerw w naliczeniu odsetek, w szczególności przerwy wynikającej z art. 54 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651, dalej jako O.p.) i nie uwzględniono przerwy w naliczaniu odsetek za okres od dnia następnego o upływie terminu, o którym mowa w art. 139 § 3 O.p.

Końcowo skarżąca wskazała, że egzekwowane obowiązki objęte tytułami wykonawczymi wymienionymi w treści zawiadomienia o zajęciu nie są wymagalne, gdyż przedawniły się zgodnie z art. 70 § 1, § 4, § 6 pkt 1 w związku z art. 70 c O.p., ponieważ nie nastąpiło zawieszenie ani przerwa biegu terminu przedawnienia. Wszczęcie zaś postępowania karnego - skarbowego dotyczącego w.w. obowiązków wynikających z tytułu wykonawczego nie spowodowało zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu oraz przedstawioną w jego uzasadnieniu argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podnieść należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako p.p.s.a.) sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd, dokonując kontroli działania organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd może uchylić zaskarżone postanowienie, gdy stwierdzi takie naruszenie przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Analizując ustalenia faktyczne oraz podstawy prawne zaskarżonego postanowienia, Sąd nie stwierdził, aby w związku z jego wydaniem doszło do naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością uchylenia rozstrzygnięcia, tym samym wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora oddalające skargi na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS i zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych w Bankach.

Stosownie do treści art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:

1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;

2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 u.p.e.a.).

Na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie (art. 54 § 5 u.p.e.a.).

W myśl art. 79 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych.

Stosownie do art. 79 § 2 u.p.e.a. zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń.

W stosunku do egzekwowanej należności pieniężnej nieważne są rozporządzenia świadczeniami przekraczające część wolną od zajęcia, dokonane po ich zajęciu, a także przed tym zajęciem, jeżeli są wymagalne po zajęciu (art. 79 § 4 u.p.e.a.).

Zgodnie z art. 79 § 4 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:

1) zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób;

2) wzywa organ rentowy, aby:

a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości,

b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o te świadczenia oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tych świadczeń egzekucja przez innych wierzycieli;

3) poucza organ rentowy o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2.

W myśl art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:

1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;

3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że z przytoczonego powyżej art. 54 § 1 u.p.e.a. wynika, że skarga na czynność egzekucyjną służy ochronie praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i ma za zadanie chronić go przed naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego ze strony organu egzekucyjnego wykonującego konkretną czynność. Jej istota sprowadza się wyłącznie do zarzutów formalnoprawnych odnoszących się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego. Przysługuje ona wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Sąd w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że obowiązuje przy tym zasada niekonkurencyjności środków zaskarżenia, która sprawia, że skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego ma charakter subsydiarny. Nie jest zatem dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (zob. wyrok NSA z 25.08.2020 r., sygn. akt II FSK 1324/18, z 23.11.2021 r., sygn. akt. III FSK 125/21; CBOSA: http://nsa.orzeczenia.gov.pl). Skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem prawnym, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. Tym bardziej, uzasadnieniem skargi z art. 54 u.p.e.a. nie może być sam fakt zgłoszenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. W ramach skargi na czynność egzekucyjną nie bada się istnienia egzekwowanego obowiązku oraz prawidłowości i zasadności podstaw prawnych jego egzekwowania (decyzji podatkowej).

Skarga na czynności egzekucyjne jest środkiem o charakterze subsydiarnym co oznacza, że stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, a jej zakres jest ograniczony przez zakres stosowania innych środków prawnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do badania zgodności z prawem i prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (wyrok WSA w Gliwicach z 11 lutego 2020 r., I SA/Gl 1537/19). Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach której dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne, nie można ich stosować zamiennie.

Mając na uwadze powyższe rozważania wskazać należy, że niezasadne są zarzut skargi dotyczące zasadność i zgodność z prawem wszczęcia oraz prowadzenia egzekucji, kwestionujące istnienie dochodzonego zobowiązania, jak również zmierzające do wykazania jego przedawnienia.

Słusznie zatem organy poddały ocenie wniesioną skargę na czynność egzekucyjną przede wszystkim pod kątem dochowania wymogów przewidzianych w art. 79 i 80 u.p.e.a., skupiając się na ocenie formalnej poprawności czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia świadczenia w ZUS oraz w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych.

W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia powołano przesłanki i okoliczności faktyczne sprawy, którymi kierował się organ wykazując, że Naczelnik zawiadomieniami z 3.01.2023 r., dokonał zajęcia wierzytelności za rachunków bankowych w Bankach, a następnie zawiadomieniem z 5.01.2023 r., dokonał zajęcia świadczenia w ZUS. Sąd podziela więc ocenę Dyrektora, że wskazywane czynności dokonane zostały zgodnie z treścią art. 79 § 1 u.p.e.a. oraz art. 80 § 1 u.p.e.a., poprzez przesłanie do dłużników zajętych wierzytelności zawiadomień o zajęciu. O powyższym fakcie została poinformowana skarżąca, na skutek doręczenia jej zawiadomienia o zajęciu. Zawiadomienia te sporządzono wg wzorów stanowiących załącznik nr 2 oraz nr 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1.12.2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 26).

Organ odwoławczy prawidłowo odniósł się również do podnoszonej przez skarżącą kwestii uciążliwości środka egzekucyjnego w ramach, którego dokonano czynności egzekucyjnej. Podkreślić należy, że przepis art. 7 § 2 up.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Zasada ta rządzi wyborem konkretnego środka egzekucyjnego. W przypadku, gdy istnieje możliwość wyboru spośród kilku środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, należy zastosować te, które są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Należy jednak zaznaczyć, że przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością.

Ponadto w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, w myśl którego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji. Jak słusznie zauważył organ w zaskarżonym postanowieniu, w przypadku prowadzenia takiej egzekucji przepisy nie uniemożliwiają skarżącej korzystania z tych rachunków bankowych. Nadto przepisy prawa przewidują odpowiednie instrumenty, które łagodzą dolegliwości, związane z dokonanym zajęciem egzekucyjnym (art. 54 ust. 1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2022 r., poz. 2324)). Wskazać należy więc, że w rachunki pozostają otwarte, a skarżąca może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotą.

Także w przypadku zajęcia świadczenia w ZUS, przepisy prawa przewidują odpowiednie instrumenty, które łagodzą dolegliwości, związane z dokonanym zajęciem egzekucyjnym (art. 139 ust. 1 pkt 5, art. 141 ust. 1 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 504)). Wymogi te w niniejszym przypadku zostały zachowane gdyż, jak wskazał Dyrektor w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, z informacji przekazanej przez ZUS skarżącej przysługuje świadczenie w kwocie 2.689,38 zł, co - po dokonaniu potrącenia na zajęcie egzekucyjne - oznacza kwotę do wypłaty 2.017,04 zł. Zatem, mimo dokonanego zajęcia egzekucyjnego, otrzymywane przez skarżącą świadczenie jest wyższe, niż wynosi kwota wolna od takiego zajęcia, ustalona przez ustawodawcę jako gwarancja minimum egzystencji.

Sąd nie podzielił też zarzutu naruszenia art. 35 u.p.e.a. Organ odwoławczy wskazał skarżącej, że zgodnie z tym przepisem, postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone z mocy prawa z chwilą zgłoszenia przez skarżącą zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, a następnie podjęte z chwilą zawiadomienia organu egzekucyjnego o wydaniu ostatecznych postanowień w sprawie tych zarzutów. Organ egzekucyjny o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego zawiadomił skarżącą, doręczając jej 8.05.2023 r. postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego., zaś ostateczne postanowienia w sprawie zarzutów zostały wydane 14.04.2023 r. Organ miał więc po tej dacie prawo wydać postanowienie o podjęciu zwieszonego postępowania egzekucyjnego, co nastąpiło 21.04.2023 r. Tym samym Naczelnik był uprawniony do podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego oraz kontynuacji stosowania zaskarżonych środków egzekucyjnych.

Bez znaczenia w niniejszym przypadku jest także powoływana zarówno w skardze, jaki i w zażaleniu okoliczność uwzględnienia przez Naczelnika postanowieniem z 12.01.2023 r. skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczenia w ZUS dokonaną zawiadomieniem z 5.07.2022 r. Podkreślić, bowiem należy że dotyczyło to odrębnego postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie innych tytułów wykonawczych. Powyższa okoliczność nie ma zatem wpływu na niniejsze postępowanie egzekucyjne.

Wbrew zarzutom skargi analiza akt niniejszej sprawy dowodzi, że organy w niczym nie uchybiły obowiązkom w zakresie dokonania stosownych ustaleń, wyprowadzając z nich adekwatne do stwierdzonych okoliczności konkluzje prawne. Zajęte w tej materii stanowisko zostało opatrzone uzasadnieniem, w którym zamieszczono istotne dla wyniku postępowania informacje. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zostało skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.) Jednocześnie uzasadnienie to w pełni umożliwia kontrolę prawidłowości toku rozumowania organu wydającego postanowienie oraz motywów rozstrzygnięcia. Niezasadne są więc zarzuty naruszenia art. 7, art. 77, art. 80, art. 124, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Tym samym, przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że postanowienie to jest zgodne z prawem, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani też przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotnym wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższych okoliczności skargę należało oddalić jako niezasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.