Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 183/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art 145
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Darmoń Sędziowie: SWSA Magda Froncisz AWSA Anna Kopeć (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w G. na bezczynność Rektora Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki w Krakowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 8 maja 2024 r. I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Rektora Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki w Krakowie do wydania aktu albo do dokonania czynności; II. stwierdza, że Rektor Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki w Krakowie dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszenia prawa; III. w pozostałym zakresie skargę oddala; IV. zasądza od Rektora Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki w Krakowie na rzecz Fundacji [...] z siedzibą w G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Fundacja [...] z siedzibą w G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Rektora Politechniki Krakowskiej im. T. K. w K. w przedmiocie załatwienia wniosku z dnia 8 maja 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej. Organowi zarzucono naruszenie:

1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie, a przez to prowadzenie postępowania w sposób uniemożliwiający uzyskanie informacji,

2) art. 10 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2, w zakresie w jakim z Konwencji wynika, iż każdemu przysługuje prawo do otrzymywania i przekazywania informacji, bez ingerencji władz publicznych i bez względu na granice państwowe, poprzez jego niezastosowanie, polegające na zaniechaniu udostępnienia informacji objętych wnioskiem oraz władcze i nieuzasadnione ograniczenie prawa do informacji, a w konsekwencji władcze i nieuzasadnione ograniczenie debaty publicznej o działaniach organu,

3) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez jego niezastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji, nieuzasadnione ograniczenie debaty publicznej oraz uniemożliwienie poddania działań organu społecznej kontroli,

4) art. 149 p.p.s.a. w zakresie, w jakim przepis ten przewiduje, stwierdzenie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ,

5) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez jego niezastosowanie, polegający na nieudostępnieniu wnioskowanej informacji.

Na podstawie tych zarzutów wniesiono o:

< stwierdzenie bezczynności z rażącym naruszeniem prawa,

< zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 8 maja 2024 r. bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku,

< zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych,

< rozpoznanie sprawy poza kolejnością w związku z treścią art. 21 pkt 2 u.d.i.p.,

< rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a..

< wymierzenie organowi kary grzywny w wysokości 10-krotnej wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ustalonego za 2023 r.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 8 maja 2024 r. skarżąca fundacja złożyła wniosek w trybie dostępu do informacji publicznej na adres mailowy rektora Politechniki Krakowskiej, z prośbą o udostępnienie informacji dotyczących zakupu przez uczelnię akredytacji/certyfikatów od F. R. E. i S. W. z S. oraz kwot przeznaczonych na zakup wymienionych dokumentów.

Wniosek dotyczy informacji niezbędnych do opracowania przez skarżącą fundację Raportu dotyczącego wydatkowania publicznych środków na certyfikaty zakupione od prywatnego przedsiębiorcy P. R., związanego z F. R. E. i S. W. z S..

Termin udostępnienia informacji określony w art. 13 ust. 1 ustawo o dostępie do informacji publicznej (14 dni) upłynął w dniu 22 maja 2024 r. W związku z brakiem odpowiedzi w dniu 31 maja 2024 r. zostało skierowane pocztą e-mail ponaglenie, do którego ponownie załączono wniosek.

W wyniku braku reakcji ze strony organu, w dniu 10 czerwca 2024 r. w imieniu Fundacji ponownie skierowano do rektora pismo z prośbą o bezzwłoczne udzielenie odpowiedzi na pytania dotyczące certyfikatów, przyznawanych przez F. R. E. i S. W. z S..

Brak odpowiedzi rektora Politechniki Krakowskiej na złożony wniosek ogranicza przejrzystość działań uczelni, wpływa na możliwość społecznej kontroli wydatkowania publicznych środków oraz narusza zasady dotyczące dostępu do informacji publicznej przez niezastosowanie się do ustawowych terminów oraz uchybienie zasadom wynikającym z ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W odpowiedzi na skargę Rektor Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki w Krakowie wniósł o:

1. odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, ewentualnie

2. oddalenie skargi, względnie

3. umorzenie postępowania wywołanego wniesieniem skargi z uwagi na udzielenie żądanej informacji po wpłynięciu skargi;

4. zasądzenie od skarżącego na rzecz Politechniki Krakowskiej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Z daleko posuniętej ostrożności procesowej w przypadku nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi, jej oddalenie lub umorzenie postępowania organ wniósł o:

1. umorzenie postępowania wywołanego wniesieniem skargi z uwagi na udzielenie żądanej informacji po wpłynięciu skargi podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.,

2. stwierdzenie, że bezczynność w udzieleniu odpowiedzi nie nastąpiła na skutek rażącego naruszenia prawa i odstąpienie od wymierzenia grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.

3. odstąpienie od obciążania Politechniki Krakowskiej kosztami postępowania w sprawie.

4. dopuszczenie w postępowaniu sądowym dowodów z dokumentów w postaci:

a) e-maila z dnia 20 września 2024 r. skierowanego do Prezesa Fundacji [...] w G. wraz z odpisem odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 8 maja 2024 r. na okoliczność udzielenia żądanej odpowiedzi niezwłocznie po wniesieniu skargi;

b) wyjaśnienia Działu Informatyzacji Politechniki Krakowskiej na okoliczność braku możliwości odczytania wniosku skarżącego z dnia 8 maja 2024 r.

Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi wskazano, że wniosek datowany na 8 maja 2024 r. nie został skutecznie doręczony Politechnice Krakowskiej. Jak wynika z informacji Działu Informatyzacji Politechniki Krakowskiej domena internetowa @[...] została w dniu 30 listopada 2023 r. zablokowana przez służby informatyczne zajmujące się na Politechnice Krakowskiej bezpieczeństwem systemów z uwagi z ciągłymi atakami spamerskimi z tej domeny na serwery uczelni. Miesięcznie z domeny @[...] na adresy mailowe PK kierowane było nawet pół tysiąca niezamawianych przesyłek mailowych z różnymi ofertami, co groziło zablokowaniem systemów i skutkowało podjęciem działań służących ochronie systemów. W związku z powyższym wiadomości z domeny @[...] nie były przekazywane do skrzynek mailowych PK i odrzucane jako niebezpieczne przez serwer PK. W takim przypadku jednak serwer pocztowy PK przekazywał serwerowi Fundacji [...] informacje o odrzuceniu każdej przesyłki i powodach jej odrzucenia. Z tych względów podmiot zobowiązany do udzielenia informacji nie uzyskał informacji o wpłynięciu wniosku oraz o kierowanych ponagleniach.

W orzecznictwie za utrwalony należy uznać pogląd, że za skuteczne złożenie wniosku nie może być uznane jedynie jego wysłanie, a jest nim doręczenie, złożenie we właściwym organie. Samo nadanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej drogą elektroniczną nie przesądza jeszcze o dopuszczalności skargi na bezczynność organu. Obowiązek załatwienia sprawy w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. powstaje z chwilą wpływu wniosku do podmiotu zobowiązanego. W realiach niniejszej sprawy skarżący nie wykazał, że wniosek z dnia 8 maja 2024 r. został wysłany, gdyż nie dołączył do skargi poza odpisem tego wniosku jakiegokolwiek dokumentu jego nadania. O ile jednak wniosek taki zostałby wysłany to bezspornym jest, że nie dotarł do adresata Politechniki Krakowskiej z uwagi na zablokowanie @[...] z powodu zagrożenia atakami spamerskimi. Okoliczność powyższa nie może obciążać podmiot zobowiązany, gdyż po pierwsze takie działanie było wywołane względami bezpieczeństwa i znajdowało uzasadnienie w okolicznościach sprawy, po drugie skarżący każdorazowo otrzymywał na swój serwer informację o odrzuceniu każdej przesyłki i powodach jej odrzucenia.

Z tych względów do dnia złożenia skargi podmiot zobowiązany nie posiadał wiedzy o złożeniu wniosku i jego treści i dopiero od daty doręczenia skargi biegnie dla niego termin 14 dniowy do udzielenia odpowiedzi. Termin ten został zachowany, gdyż podmiot zobowiązany w terminie 14 dniowym udzielił żądanej informacji publicznej. Oznacza to, że skarga została złożona przed upływem terminu do udzielenia odpowiedzi i jest przedwczesna, co w świetle art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), czyni ją niedopuszczalną. Zgodnie z powołanym przepisem Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W tym przypadku zaistniała "inna przyczyna" w postaci przedwczesności skargi.

Dalej organ podkreślił, że w przypadku niepodzielenia stanowiska podmiotu zobowiązanego uzasadnione jest żądanie oddalenia skargi, albowiem zostało spełnione żądanie o udzieleniu informacji.

Z daleko posuniętej ostrożności procesowej w przypadku uznania przez Sąd, że skarga została skutecznie złożona - czemu podmiot zobowiązany zaprzecza - uzasadniony jest wniosek o umorzenie postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania z powodu udzielenia informacji żądanej we wniosku z dnia 8 maja 2024 r. po wpłynięciu skargi. W realiach niniejszej sprawy nie można mówić o bezczynności, gdyż podmiot zobowiązany nie miał wiedzy o wniosku i po uzyskaniu takiej wiedzy ze skargi niezwłocznie podjął czynności z art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia

Strona skarżąca odniosła się do argumentacji organu w piśmie procesowym z dnia 6 listopada 2024 r. (k. 48) wskazując, że skarga została wysłana 2 września 2024 r., natomiast odpowiedź na wniosek otrzymano 18 dni później tj. 20 września 2024 r. Dalej strona skarżąca zaznaczyła, że mail z wnioskiem o udostępnienie informacji został wysłany z użyciem programu do wysyłania korespondencji seryjnej do 128 rektorów uczelni publicznych w Polsce. Program ten nie dostarcza informacji o odrzuconych przesyłkach. Ponadto wniosek został wysłany jeszcze dwukrotnie przed wniesieniem skargi. O tym, że serwery Politechniki zablokowały domenę @sc pl strona skarżąca dowiedziała się dopiero 20 września 2024 r. czyli w dniu otrzymania odpowiedzi na skargę droga mailową. Dwa dni później fundacja skierowała do organu żądanie odblokowania serwerów, co nastąpiło 25 września 2024 r. Zakwestionowano również twierdzenie, jakoby już wcześniej z domeny strony skarżącej było wysyłane na adres organu "nawet pół tysiąca niezamawianych przesyłek z różnymi ofertami, co groziło zablokowaniem systemów". Podtrzymano wnioski skargi w zakresie uznania bezczynności organu i wymierzenie sankcji pieniężnej.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." -- sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Jeżeli natomiast sąd dojdzie do przekonania że skarga jest bezzasadna – oddala ja na nasadzie art. 151 p.p.s.a.

Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie udzielił zainteresowanej jednostce żądanej przez nią informacji publicznej stosownie do przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), dalej jako u.d.i.p.; nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p.; nie umorzył postępowania bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Termin udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej wynosi 14 dni. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Z kolei w myśl ust. 2 tego przepisu jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. Szustakiewicz, "Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych", Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i n.).

Nie ma żadnych wątpliwości, że rektor uczelni publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a zakres wniosku fundacji z 8 maja 2024 r. obejmował taką właśnie informację – chodziło bowiem o informacje dotyczące sposobu wydatkowania środków publicznych w związku z ubieganiem się przez ową uczelnię publiczną o pewnego rodzaju akredytacje/certyfikaty od 2015 do 2024 roku. Nie kwestionuje tego zresztą Rektor Politechniki.

Nie budzi również wątpliwości przebieg zdarzeń w niniejszej sprawie: organ nie zareagował na wniosek aż do momentu wpływu skargi (w formie "papierowej" nadanej przesyłką poleconą) na bezczynność z uwagi na wcześniejsze zablokowanie wiadomości z domeny @[...] - jak twierdzi – "z związku z ciągłymi atakami spamerskimi z tej domeny na serwery uczelni". Skarga na bezczynność wraz z załączonym do niej wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej została wysłana w dniu 4 września 2024 r. (koperta k. 36), wpłynęła do organu w dniu 9 września 2024 r. (prezentata na skardze – k. 2). Odpowiedzi na wniosek udzielono 20 września 2024 r., informując jednocześnie o wcześniejszym zablokowaniu domeny @[...] (wydruk korespondencji elektronicznej k. 14 – 15).

Zatem faktycznie o treści wniosku organ powziął wiadomość dopiero w dniu otrzymania papierowej wersji skargi tj. 9 września 2024 r., a kompletna i wyczerpująca odpowiedź na wniosek została udzielona 11 dni później.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku o odrzucenie skargi jako przedwczesnej tj. złożonej przed upływem czternastodniowego terminu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej w sposób kompleksowy reguluje określoną w niej materię. Odesłanie do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego ma bardzo ograniczony zakres. Zgodnie z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że:

1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni;

2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji.

W literaturze i orzecznictwie podkreśla się niesformalizowany charakter procedury wynikającej z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Do zainicjowania takiej procedury wystarczy wniosek ustny bądź złożony w innej formie, wniosek ten nie musi być nawet podpisany. Powszechnie przyjmuje się dopuszczalność złożenia wniosku w korespondencji elektronicznej, bez konieczności podpisania go podpisem elektronicznym czy też wykorzystania platformy ePUAP.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 kwietnia 2022 r. sygn. III OSK 4374/21 (LEX nr 3334371) osoba kierująca wniosek drogą elektroniczną, nieposługująca się podpisem elektronicznym może przedstawić jedynie komputerowy wydruk świadczący o tym, że wniosek skierowany został do określonego adresata (wyrok NSA z 5 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 750/17). W takiej sytuacji ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie skarżącego (por. wyrok NSA z 19 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2589/15). Z orzecznictwa wynika w istocie domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to dotarła ona do adresata. Potwierdzenie faktu wysłania wiadomości pozwala przenieść ciężar dowodu, że wniosek nie został doręczony, na organ administracji, na którego adres poczty elektronicznej skierowany został wniosek. Zwraca się przy tym uwagę, że odmienne zapatrywanie prowadziłoby w praktyce do sytuacji, w której prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej byłoby iluzoryczne, a jego skuteczność zależna od arbitralnej woli organu. Godziłoby to również w regulacje konstytucyjne, wymagające zapewnienia sprawności działania władz publicznych (preambuła Konstytucji), jak też dostępność informacji publicznej - art. 61 ust. 1 Konstytucji (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1890/18, z 31 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 708/17).

Zatem to organ obciąża obowiązek zapewnienia sprawnej obsługi poczty elektronicznej, a w szczególności adresu podanego publicznie jako środek komunikacji z tym organem. Nie można "zwolnić się" z obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej blokując potencjalnym wnioskodawcom możliwość kontaktu. Tym samym nie można usprawiedliwiać bezczynności organu faktem, że zablokował korespondencję elektroniczną pochodzącą od strony skarżącej. Zatem mimo zablokowania domeny @[...] należało uznać, że wniosek o udostępnienie informacji został złożony w dniu 9 maja 2024 r. – pamiętając przy tym, że faktycznie możliwość zapoznania się z treścią tego wniosku organ uzyskał dopiero w dniu 9 września 2024 r.

Z tych powodów brak było podstaw do odrzucenia skargi jako przedwczesnej.

Przechodząc do oceny zasadności skargi trzeba zaznaczyć, że wbrew stanowisku organu, który w odpowiedzi na skargę sugeruje znaczne rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, ocena zaistniałej sytuacji nie budzi żadnych wątpliwości. Organ rozpoznał wniosek po wniesieniu skargi, ale przed wydaniem wyroku w sprawie bezczynności. Tym samym bezczynność organu istniała w dacie wniesienia skargi, lecz ustała przed dniem wyrokowania. Taka sytuacja wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność poprzez zobowiązanie organu do podjęcia aktu lub dokonania czynności, co oznacza konieczność umorzenia postępowania w tym zakresie. Nie zwalania to jednak Sądu z oceny, czy bezczynność wystąpiła i czy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a w razie zawarcia w skardze dodatkowych żądań – także z oceny zasadności tych żądań.

Z uwagi na załatwienie wniosku po wniesieniu skargi - w dniu 20 września 2024 r., w zakresie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) postępowanie sądowe jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – o czym orzeczono w pkt I wyroku.

Uznając jednocześnie, że brak możliwości rozpoznania wniosku w ustawowym terminie tj. 14 dni od jego wniesienia w dniu 8 maja 2024 r. należało uznać, że organ od tej daty aż do dnia udzielenia stronie skarżącej odpowiedzi pozostawał w bezczynności.

Ocena, czy stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa następuje przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności danej sprawy. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. II OSK 1602/21, rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość działania organu administracji o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, co ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania wymaganych czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dokonując więc oceny czy naruszenie prawa ma charakter rażący, nie można poprzestać na prostym zestawieniu terminów, ale należy wziąć pod uwagę wszelkie uwarunkowania danej sprawy. Nadto podkreślić należy, że zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. rażące naruszenie prawa odnosi się do wadliwości o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającej miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2019 r. sygn. II OSK 1557/18; wyrok NSA z dnia 5 września 2018 r. sygn. II OSK 272/18; wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r. sygn. II OSK 381/18).

W okolicznościach niniejszej sprawy bezczynność organu była konsekwencją wcześniejszego zablokowania domeny, z której pochodził mail zawierający wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Jak już wcześniej zaznaczono – takie postępowanie nie może uzyskać aprobaty Sądu, bowiem w istocie zamyka podmiotom zainteresowanym możliwość złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej i z tego względu nie wyklucza stanu bezczynności organu. Jednocześnie trzeba mieć na uwadze, że na żądanie strony skarżącej domena internetowa [...] została odblokowana, a wniosek został załatwiony przed upływem terminu wynikającego z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. – biorąc pod uwagę faktyczną możliwość zapoznania się organu z treścią wniosku. Nie sposób dopatrzyć się tutaj złej woli organu czy też jawnego lekceważenia wniosków strony.

Z tych względów w pkt II wyroku stwierdzono, że zaistniała bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa – na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a.

Te same okoliczności przemawiały za oddaleniem skargi w zakresie wniosku o wymierzenie organowi grzywny, o czym orzeczono w pkt III wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W niniejszej sprawie koszty te wyniosły 100 zł, które uiściła fundacja tytułem wpisu od skargi.