Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 487/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17  ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Jakub Makuch (spr.) ASR WSA Marta Kisielowska Protokolant Starszy Referent Paulina Glonek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2023 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 29 grudnia 2022 r. nr SKO-NP-4115-361/22 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B. P. (dalej: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 29.12.2022 r. (znak: SKO-NP-4115-361/22) utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy L. z 14.06.2022 r. (znak: [...]) o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu 25.04.2022r. skarżąca złożyła do organu I instancji wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z niepodejmowaniem pracy spowodowanym sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu ojcem. Niepełnosprawność ojca skarżącej ustalona została orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 17.03.2022 r. Jako przyczynę niepełnosprawności orzeczenie to podaje symbole: 10-N oraz 07-S, tj. choroby neurologiczne oraz choroby układu oddechowego i krążenia. Do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca załączyła: karty leczenia szpitalnego ojca z lat 2016 – 2020 oraz dokumentację obrazującą dotychczasowy przebieg zatrudnienia skarżącej.

W dniu 18.05.2022 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy. W dokumencie sporządzonym z tej czynności odnotowano m.in., że ojciec skarżącej cierpi na wiele przewlekłych schorzeń m.in. nadciśnienie tętnicze, zespół psychoorganiczny-otępienny z zaburzeniami zachowania, przerost gruczołu krokowego, miażdżycę, niedokrwienie serca, żylaki. Niepełnosprawny porusza się z trudem, o lasce lub balkoniku. Czynności opiekuńcze skarżącej nad ojcem obejmują: higienę osobistą, sprzątanie, pranie, zakupy, przygotowanie posiłków oraz karmienie, zakup i aplikację leków, umawianie wizyt lekarskich, załatwianie spraw urzędowych, pomoc przy przemieszczaniu się (przy wstawaniu). Jak odnotowano w wywiadzie, ojciec skarżącej cierpi na zaniki pamięci, nie poznaje córki, wstaje w nocy, ma ataki agresji, dobija się do drzwi o różnej porze dnia, rzuca przedmiotami.

Organ I instancji decyzją z 14.06.2022 r. odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia przywołał art. 17 ust.1 pkt 4, ustawy z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2022 r. poz. 615; dalej u.ś.r.). W uzasadnieniu podał m.in., że skarżąca jest jedyną osobą zobowiązaną do opieki nad ojcem. Jak ustalono w toku postępowania, skarżąca podejmowała w przeszłości zatrudnienie, jednakże od 1.11.2020 r. do 19.04.2022 r. przebywała na urlopie wychowawczym w związku z opieką nad dziećmi. Organ stwierdził więc, że bezpośrednio przed złożeniem wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, skarżąca nie wykonywała pracy zawodowej. W ocenie organu, fakt przebywania skarżącej na urlopie wychowawczym, tj. brak podejmowania zatrudnienia w okresie bezpośrednio poprzedzającym ubieganie się o świadczenie, nie jest równoznaczny z rezygnacją z podejmowania zatrudnienia na rzecz sprawowania opieki nad ojcem w rozumieniu art. 17 ust.1 u.ś.r. Organ uznał zatem, że w tych okolicznościach niepodejmowanie przez skarżącą pracy nie może być traktowane jako rezygnacja z zatrudnienia w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu, co uzasadniło przyjęty kierunek rozstrzygnięcia tej sprawy.

W odwołaniu od opisanej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz art. 7 K.p.a. – poprzez nierzetelne i błędne ustalenie stanu faktycznego, skutkujące orzeczeniem organu I instancji o niespełnieniu przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazała, że pominięty został fakt świadczenia przez nią pracy w ramach kontraktu menadżerskiego na rzecz M. z siedzibą w M., z której to pracy zmuszona była zrezygnować w dniu 19.04.2022 r. w związku z pogarszającym się stanem ojca. Skarżąca, na dowód tych twierdzeń załączyła deklarację ZUS P ZWUA. Wskazała również, że po wysłaniu dzieci do placówek oświatowych planowała powrócić do wykonywania wyuczonego zawodu (farmaceuty), jednak z planów tych musiała zrezygnować na rzecz opieki nad ojcem. Stwierdziła, że przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku ze spełnieniem wszystkich przesłanek z art. 17 ust.1 pkt 4 u.ś.r.

Organ odwoławczy decyzją z 29.12.2022 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu SKO podało, że pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, decyzja organu I instancji jest, prawidłowa. Wskazało Kolegium Odwoławcze, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodów, i nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawną osobą bliską, gdyż to wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz jest przyznawane za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki lub za rezygnację z takiego zatrudnienia.

Organ odwoławczy uznał, że zakres opieki sprawowanej nad ojcem przez skarżącą nie jest tego rodzaju, by uniemożliwiał podjęcia zatrudnienia, chociażby w ograniczonym zakresie. SKO wskazało na wyżej już przedstawione choroby niepełnosprawnego, zwracając zarazem uwagę, że wywiad środowiskowy przeprowadzony w sprawie wykazywał, że skarżąca sprawując opiekę nad ojcem wykonuje takie czynności jak: pomoc w utrzymaniu higieny osobistej (mycie, golenie), podawanie leków, realizacja recept, załatwianie wizyt lekarskich, pranie, sprzątanie, gotowanie i podawanie posiłków, załatwianie spraw urzędowych. SKO uznało tę opiekę za czynności zwykłe i codzienne, które nie mają znamion opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. i które możliwe są do pogodzenia z podejmowaniem zatrudnienia.

Nadto, podkreśliło Kolegium Odwoławcze, dla oceny tej sprawy nie bez znaczenia jest też i to, że skarżąca w istocie nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z uzyskaniem przez ojca orzeczenia o niepełnosprawności, albowiem – jak wynika z jej ostatniego świadectwa pracy – od 1.11.2020 r. do 19.04.2022 r. przebywała na urlopie wychowawczym, sprawując opiekę nad dzieckiem. W ocenie SKO, w tych warunkach nie jest więc możliwe ustalenie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną opieka nad ojcem, a rezygnacją z podjęcia pracy. Kolegium stwierdziło, że skarżąca zdolna jest do zapewnienia opieki ojcu i jednocześnie podjęcia zatrudnienia. Będzie to wymagało od niej większej mobilności i wysiłku, jednak jej stan zdrowotny i wiek pozwalają na takie obciążenie.

W skardze na opisaną powyżej decyzję wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust 1a) u.ś.r., poprzez przyjęcie, że:

a) czynności opiekuńcze skarżącej względem ojca mają charakter pomocniczy i nie wypełniają znamion opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.;

b) skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia, a fakt niepodejmowania pracy, mimo posiadania takiej możliwości, nie jest wystarczającą podstawą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego;

c) skarżąca może podjąć pracę w ograniczonym zakresie;

2. naruszenie art. 77 par. 1 i art. 7 w zw. z art. 87 K.p.a. oraz art. 11 i art. 107 par. 3 K.p.a., poprzez brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym obejmujących zakres opieki sprawowanej nad ojcem.

Skarga domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi podano m.in., że opieka sprawowana przez skarżącą nad niepełnosprawnym ojcem, którego stan ulega ciągłemu pogorszeniu, obejmuje szeroki katalog wymagających i czasochłonnych czynności, które nie zostały w pełni ustalone przez organ I instancji przy przeprowadzaniu wywiadu środowiskowego. Skarżąca powołała się na załączone do skargi zaświadczenie lekarskie z 6.02.2023 r. (karta 13, 14 i 15 akt sądowych) stwierdzające u jej ojca otępienie i zaniki pamięci w chorobie Alzheimera, organiczne zaburzenia urojeniowe (podobne do schizofrenii), napady agresji, dopuszczanie się przemocy fizycznej w nieświadomości swoich czynów oraz ogólną niezdolność do samodzielnej egzystencji. Skarżąca podniosła, iż organy administracji nie posiadają kompetencji by zaprzeczyć stwierdzonej przez lekarza niepełnosprawności oraz całkowitej niesamodzielności i potrzebie stałej opieki oraz nadzoru nad jej ojcem. Wskazała również, że to opieka którą musi zapewnić ojcu, powstrzymuje ją od podjęcia pracy, mimo dostępnych dla niej ofert zatrudnienia. Podkreśliła, że organy błędnie ustaliły fakt braku wykonywania przez nią pracy w związku z urlopem wychowawczym, opierając się jedynie na umowie o pracę. Skarżąca akcentowała, że świadczyła również pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej, umowy zlecenia. Podniosła, że świadczenie pracy na podstawie innej niż umowa o pracę, nie wyklucza jej z kręgu osób "rezygnujących z zatrudnienia". Na dowód podejmowanej uprzednio pracy (umowy zlecenia) oraz jej rozwiązania z dniem 19.04.2022 r., skarżąca załączyła deklarację ZUS P ZWUA (karta 12 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji domagając się oddalenia skargi.

Na rozprawie w dniu 11.07.2023 r pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzuty i stanowisko skargi, a nadto wskazał, iż wnosi o przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci zaświadczeń lekarskich dołączonych do skargi na okoliczność stanu zdrowia niepełnosprawnego ojca skarżącej. Sąd postanowił przeprowadzić dowód z tych dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga była zasadna i skutkowała uchyleniem obu kontrolowanych aktów.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów administracji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (aktualny publikator: Dz. U. 2023 r., poz. 390; dalej u.ś.r. Przepis ten mówi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje także innym – niż wymienione w poprzednich punktach tego ustępu – osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoby te nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego należy zatem wykazać, że osoba ubiegająca się o to świadczenie, nie tylko należy do kręgu osób w nim wskazanych, ale także stale i osobiście opiekuje się bliską (tj. objętą ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym) osobą niepełnosprawną. Fundamentalną jest tu kwestia, czy taka opieka stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym, czy w istocie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką. Innymi słowy, zaniechanie aktywności zawodowej opiekuna musi nastąpić w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Podkreślić bowiem należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam tylko fakt opieki nad niepełnosprawnym, lecz za rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia przez opiekuna (lub jego rezygnację z zatrudnienia) – wynikający właśnie z konieczności sprawowania tej opieki. Jak przy tym wskazuje się w orzecznictwie, art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17.10.2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20). Jak zasadnie wskazał WSA w Warszawie w wyroku z 7.10.2011 r. (sygn. I SA/Wa 1265/11), wymóg opieki nad osobą niepełnosprawną związany jest z całkowitą zależnością tej osoby od otoczenia. Uznać więc należy, że pojęcie "opieki", o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18.03.2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 51/21, por. też wyrok WSA w Krakowie z 19.01.2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1389/22).

Jak wynika z zaskarżonej decyzji SKO w Nowym Sączu, organ ten uznając trafność kierunku rozstrzygnięcia sprawy przyjętego przez Wójta Gminy L. miał na uwadze dwie okoliczności. Pierwsza, to stwierdzony w postępowaniu zakres opieki świadczonej przez skarżącą niepełnosprawnemu ojcu, który sprowadzać się ma do zwykłych czynności dnia codziennego. Druga natomiast to fakt, że skarżąca bezpośrednio przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (co miało miejsce w dniu 25.04.2022 r.) przebywała na urlopie wychowawczym (od 1.11.2020 r. do 19.04.2022 r.) i sprawowała opiekę nad dzieckiem, a więc – w ocenie organu – nie zrezygnowała z zatrudnienia z powodu opieki nad ojcem.

Wg Sądu, zaprezentowane przez organ odwoławczy motywy rozstrzygnięcia nie były trafne.

W szczególności nie sposób było podzielić argumentu organu, który negując istnienie związku przyczynowo-skutkowego między zaniechaniem przez skarżącą aktywności zawodowej, a opieką nad ojcem wskazał na fakt przebywania skarżącej na urlopie wychowawczym w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Dostrzec bowiem trzeba, że przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stanowi nie tylko rezygnacja przez opiekuna osoby niepełnosprawnej z zatrudnienia ale także niepodejmowanie zatrudnienia (innej pracy). Obie te przesłanki, art. 17 ust. 1 u.ś.r., traktuje jako równorzędne. Zauważyć przy tym należy, iż w orzecznictwie sądowym trafnie wskazuje się, że nawet osoba bierna zawodowo przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, może wykazać, że nastąpił stan jej gotowości do zatrudnienia, a ona odstąpiła od podejmowania zatrudnienia właśnie z uwagi na opiekę nad bliską osobą niepełnosprawną (por. wyrok WSA w Gdańsku z 9.06.2022 r., sygn. akt III SA/Gd 87/22). W ocenie Sądu, nie wyklucza więc możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego to, że zainteresowany takim świadczeniem, przed złożeniem wniosku o jego przyznanie, nie pozostawał w zatrudnieniu z przyczyn innych niż opieka nad bliską osobą niepełnosprawną, jeżeli tylko dowiedzione w postępowaniu zostanie, że u podstaw rezygnacji z aktywności zawodowej leżała właśnie obiektywna konieczność sprawowania tejże opieki. W tym też kontekście zwrócić należy uwagę na zasadny pogląd wyrażony już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, który akcentuje, iż ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym skarżący wystąpił o przyznanie świadczenia (por. wyrok WSA w Gdańsku z 14.05.2020 r.; sygn. akt III SA/Gd 410/20). Istotne jest zatem to, czy na dzień złożenia wniosku (por. art. 24 ust. 2 u.ś.r.), a najpóźniej na dzień przyznania świadczenia decyzją administracyjną, skarżąca spełniała przesłanki przyznania oczekiwanego świadczenia, w tym przesłankę niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. W tej natomiast sprawie dostrzec trzeba, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca nie pozostawała już na urlopie wychowawczym. Z akt sprawy nie wynikają przy tym żadne obiektywne okoliczności mogące wskazywać, aby skarżąca, z uwagi np. na wiek, czy stan zdrowia, nie miała możliwości podjęcia pracy. Przeciwnie, organ odwoławczy wprost przyznaje, iż skarżąca jest osobą młodą (urodzoną w 1981 r.), zdolną do pracy, posiadającą specjalistyczne wykształcenie (technik farmacji), a przez to dysponującą szerokimi możliwościami zatrudnienia (k. 5 decyzji). Zanegowanie związku przyczynowo-skutkowego musiałoby się opierać na w pełni miarodajnych przesłankach, jednoznacznie podważających ten związek w aspekcie subiektywnym (motywy niepodejmowania zatrudnienia) lub obiektywnym (uwarunkowana czynnikami zewnętrznymi możliwość znalezienia pracy) – por. wyrok WSA w Krakowie z 25.02.2022 r. (sygn. akt III SA/Kr 1700/21), a takich okoliczności w tej sprawie nie można się doszukać. W konsekwencji, nie można też było, z uwagi wyłącznie tylko na fakt przebywania skarżącej na urlopie wychowawczym (do 19.04.2022 r.) i związaną z tym pasywność zawodową występującą bezpośrednio przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wykluczyć tego, że aktualnie (tj. w dacie składania wniosku o to świadczenie lub w dacie wydawania przez organ decyzji w sprawie), brak podejmowania przez skarżącą zatrudnienia, mógł być spowodowany właśnie koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Stąd też wyrażone w powyższym zakresie stanowisko organu odwoławczego, uznać należało za nietrafne.

W ocenie Sądu, pogląd organu II instancji co do tego, że opieka realizowana przez skarżącą nad ojcem nie spełnia wymogów z art. 17 ust. 1 u.ś.r., gdyż sprowadza się do zwykłych czynności dnia codziennego, został wyrażony bez przeprowadzenia kompleksowej oceny uwarunkowań kontrolowanego przypadku. Oceniając bowiem przyjęty w sprawie zakres opieki skarżącej względem niepełnosprawnego ojca (golenie, obcinanie paznokci, mycie, sprzątanie, pranie, posiłki, zakupy, aplikacja leków, karmienie) należy zauważyć, że ustalenia te nie zostały odniesione do stanu zdrowia niepełnosprawnego. Ten zaś stan zdrowia – jak wyżej już sygnalizowano – winien być punktem odniesienia dla ustaleń celowego zakresu opieki potrzebnej niepełnosprawnemu. W tym natomiast aspekcie dostrzec trzeba, że skarżąca przy wniosku o przyznanie świadczenia przedłożyła dokumentację medyczną jej ojca (karty szpitalne), jednakże dokumenty te pozostały całkowicie poza zakresem uwagi orzekających organów administracji. Inaczej mówiąc, karty leczenia szpitalnego ojca skarżącej, choć naprowadzały na schorzenia niepełnosprawnego (m.in. zespół psychoorganiczno-otępienny z zaburzeniami zachowania), nie zostały poddane żadnej ocenie, tudzież analizie z punktu widzenia przesłanek warunkujących istnienie związku przyczynowo – skutkowego w rozumieniu wyżej przedstawionym. Inaczej jeszcze rzecz ujmując, podane we wskazanych dokumentach uwarunkowania zdrowotne niepełnosprawnego, winny skutkować poczynieniem ustaleń odnoszących się do celowej i koniecznej opieki, której osoba ta w istocie wymaga. Takich ustaleń, zrelatywizowanych także do wiedzy o stanie zdrowia niepełnosprawnego, a wynikającej z przyczyny niepełnosprawności (symbol 10-N), organy orzekające w tej sprawie nie przeprowadziły.

Nadto, w sporządzonym w postępowaniu wywiadzie środowiskowym zawarto opis przejawianych przez niepełnosprawnego zachowań. Również i wiedza płynąca z tego ostatnio wskazanego dokumentu, a odnosząca się do kluczowego aspektu sprawy, nie została przez orzekające organy administracji uwzględniona i odniesiona do tego, czy przyjmowane zaburzenia funkcjonowania ojca skarżącej (agresja, rzucanie przedmiotami, dobijanie się do drzwi, zaniki pamięci, brak orientacji co do czasu) – uzasadniać mogą wniosek, że niepełnosprawny wymaga nieustannej, całodobowej opieki sprawowanej przez skarżącą, czy też tylko tzw. czynności dnia codziennego. Próżno szukać w zaskarżonych decyzjach odpowiedzi na pytanie, czy przy przyjęciu za wiarygodne wskazań co do przejawianych przez niepełnosprawnego zachowań (wyżej wymienionych) jest możliwe pozostawienie tej osoby samej w domu na kilka godzin, tj. na czas, w którym opiekun realizował będzie aktywność zawodową. Na marginesie dostrzec trzeba, iż treść dokumentu sporządzonego z wywiadu środowiskowego nie zawiera w ogóle własnych spostrzeżeń i ocen pracownika socjalnego odnośnie do celowego zakresu opieki niezbędnej niepełnosprawnemu, lecz stanowi tylko zapis twierdzeń podanych przez skarżącą. Stwierdzenie zaś wyżej wymienionych zachowań niepełnosprawnego (zaburzeń funkcjonowania uwarunkowanych względami psychicznymi) aktualizowało potrzebę dokładnego wyjaśnienia tego, jak często te zaburzenia występują, a przede wszystkim, jak wpływają one na zakres i rodzaj celowej opieki, którą skarżąca ma zapewniać ojcu. Tymczasem, podany – w toku wywiadu środowiskowego – przez skarżącą zakres świadczonej opieki nie wykraczał w istocie poza zwykłe czynności dnia codziennego i prowadzenie gospodarstwa domowego. To ustalenie – stanowiące zasadniczy argument organu odwoławczego przemawiający za odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - w kontekście wiedzy płynącej z akt o uwarunkowaniach zdrowotnych niepełnosprawnego i jego zachowaniach, nie mogło być uznane za miarodajne dla poprawnego ukształtowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Dostrzec przy tym trzeba, że także skarżąca, na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie wskazała tego, jaka jest specyfika koniecznej opieki świadczonej jej ojcu z uwagi na stan jego zdrowia i zachowania, które ma on przejawiać. Żaden z orzekających organów administracji publicznej nie ukierunkował swoich czynności na ustalenie tej kluczowej dla wyniku sprawy kwestii. W ocenie Sądu, w zakresie wskazanych wyżej, celowych ustaleń faktycznych, organ administracji winien był działać z urzędu i zgodnie z zasadą oficjalności (art. 7, art. 77 par. 1 k.p.a.) przejawiać konieczną inicjatywę dowodową, gdyż było to nieodzowne do poprawnego ukształtowania stanu rozstrzyganej sprawy.

Reasumując, zaniechanie należytego ustalenia stanu zdrowia ojca skarżącej skutkowało także brakiem dokonania ustaleń co do rodzaju, jak też zakresu i skali czynności opiekuńczych, których osoba ta wymaga (potrzebuje). To natomiast nie pozwalało uznać za poprawne stanowiska organu odwoławczego, iż zakres opieki świadczonej przez skarżącą ojcu nie jest tego rodzaju, że uniemożliwia podjęcie aktywności zawodowej. Uchybienia w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy czyniły przyjęte przez organ stanowisko, przedwczesnym.

W kwestii dokumentacji medycznej załączonej do skargi, a dopuszczonej przez Sąd jako uzupełniający dowód z dokumentów (art. 106 par. 3 p.p.s.a.) należy wskazać, iż choć data wystawienia przedłożonych zaświadczeń medycznych (6.02.2032 r.) świadczy o tym, że powstały one już po wydaniu kontrolowanych decyzji, to jednak treść tych dokumentów koresponduje z innymi materiałami zebranymi w postępowaniu administracyjnym, tj. z kartami leczenia szpitalnego ojca skarżącej i opisem jego zachowań zawartym w wywiadzie środowiskowym. Pozwala to przyjąć, że zaświadczenia te (wydane przez lekarza psychiatrę) obrazują stan zdrowia niepełnosprawnego istniejący także w dacie orzekania przez organy. Z treści tych zaświadczeń wynika natomiast, że ojciec skarżącej cierpi na otępienie w chorobie Alzheimera, organiczne zaburzenia urojeniowe podobne do schizofrenii, a wg testu MMSE uzyskał 10 punktów, co świadczy o głębokim otępieniu. Nie wymaga przy tym bliższego dowodzenia to, że w przypadku osób ciepiących na choroby psychiczne, rodzaj koniecznych czynności opiekuńczych jest odmienny, niż w przypadku osób chorych na inne dolegliwości (np. długotrwale leżących). Uwarunkowań zdrowotnych odnoszonych do wyżej wskazanego stanu zdrowia – choć wynikały one z akt administracyjnych – nie wzięły pod uwagę orzekające organy administracji publicznej przy ocenie spełnienia przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określonej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Skoro, co wcześniej już akcentowano, stan faktyczny nie został ustalony prawidłowo, to stwierdzić należało, że doszło do naruszenia art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 u.ś.r., w stopniu nakazującym wyeliminowanie zaskarżonych aktów z obrotu prawnego. W ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą organów będzie ocena, w oparciu o kompleksową ocenę już zgromadzonego materiału dowodowego, jak też po koniecznym uzupełnieniu tego materiału w kierunku wyżej wskazanym, czy skarżąca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Przedstawione wyżej rozważania stanowią jednocześnie ustosunkowanie się do zarzutów skargi, które zasadniczo trafnie zwracały uwagę na naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. w związku z odnośnymi przepisami proceduralnymi nakazującymi kompleksowo zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy sprawy.

Mając na uwadze przedstawione wyżej rozważania i oceny, Sąd uchylił decyzję zaskarżoną i decyzję ją poprzedzającą, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.).