Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 522/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 października 2024 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Białymstoku na uchwałę Rady Gminy Turośń Kościelna z dnia 24 lutego 2022 r. nr XXX/251/2022 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego strażakom ratownikom Ochotniczych Straży Pożarnych za uczestnictwo w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu 1. stwierdza nieważność § 1 zaskarżonej uchwały w zakresie słów "każdą rozpoczętą godzinę"; 2. oddala skargę w pozostałej części.


UZASADNIENIE

Rada Gminy Turośń Kościelna 24 lutego 2022 r. podjęła uchwałę nr XXX/251/2022 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego strażakom ratownikom Ochotniczych Straży Pożarnych za uczestnictwo w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu. Akt został opublikowany w Dzienniku Urzędowym Województwa Podlaskiego z 4 marca 2022 r. pod pozycją 989. W § 1 uchwały ustalono ekwiwalent pieniężny przysługujący strażakom ratownikom Ochotniczych Straży Pożarnych Gminy Turośń Kościelna za każdą rozpoczętą godzinę udziału w: 1) działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej w wysokości 30 zł, 2) szkoleniu lub ćwiczeniu w wysokości 15 zł.

Prokurator Rejonowy w Białymstoku zaskarżył powyższą uchwałę i zarzucił istotne naruszenie prawa, tj.:

- art. 15 ust. 1a i ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. 2023, poz. 40 z późn. zm.), dalej: u.o.s.p. w związku z art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym przez ustalenie w § 1, że ekwiwalent pieniężny przysługuje strażakom ratownikom Ochotniczych Straży Pożarnych Gminy Turośń Kościelna za każdą rozpoczętą godzinę udziału w działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej (§ 1 pkt 1), szkoleniu lub ćwiczeniu (§ 1 pkt 2), podczas gdy ekwiwalent pieniężny otrzymuje nie tylko określony powyżej strażak ratownik OSP, ale również kandydat na strażaka ratownika OSP, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1 i strażak ratownik OSP, który brał udział w działaniach, o których mowa w art. 3 pkt 7 - stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych,

- art. 15 ust. 2 u.o.s.p. przez wskazanie sposobu naliczania ekwiwalentu pieniężnego bez wskazania jego naliczenia "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej", przez co należy rozumieć ustalenie ekwiwalentu w stawce godzinowej z oznaczeniem momentu rozpoczęcia naliczania godzin, za które przysługuje, a nie - jak ma to miejsce w zaskarżonej uchwale - "za każdą rozpoczętą godzinę udziału w: działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej (§ 1 pkt 1), szkoleniu lub ćwiczeniu" (§ 1 pkt 2).

Skarżący wskazał, że uchwała jest aktem prawa miejscowego, a jej treść musi odpowiadać zakresowi upoważnienia ustawowego, na podstawie którego została wydana. Taka zgodność w sprawie nie występuje, bowiem organ niezgodnie z przepisami ustawy zawęził krąg podmiotów, którym przysługuje ekwiwalent, pomijając że uprawnionymi do ekwiwalentu - zgodnie z art. 15 ust. 1a u.o.s.p. - są także kandydat na strażaka ratownika OSP, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1 u.o.s.p. i strażak ratownik OSP, który brał udział w działaniach, o których mowa w art. 3 pkt 7 u.o.s.p. - stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych.

W ocenie skarżącego Rada powinna była też precyzyjnie dać wyraz temu, że ustalona wysokość ekwiwalentu dotyczy właśnie każdej rozpoczętej godziny od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Dopiero takie wskazanie pozwala na prawidłową realizację delegacji ustawowej z art. 15 ust. 2 ustawy i zapewnia zachowanie spójności przepisów. Tymczasem doszło do niedopuszczalnej modyfikacji przepisu kompetencyjnego, co może prowadzić do niedopuszczalnych wątpliwości interpretacyjnych i sporów jak należy liczyć ekwiwalent.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że zarzucony jako istotnie naruszony przepis art. 15 ust. 1a u.o.s.p. został dodany przez art. 1 pkt 7 lit. "a" ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1560) i wszedł w życie 8 września 2023 r. Nie obowiązywał w dacie podejmowania zaskarżonej uchwały. Zarzut jego naruszenia jest zatem bezzasadny.

Dalej organ wywiódł, że w art. 7 ww. nowelizacji ustawodawca wskazał, iż uchwały wydane na podstawie art. 15 ust. 2 u.o.s.p. (a więc na takiej podstawie, na jakiej została podjęta zaskarżona uchwała) zachowują moc. Zgodnie zaś z art. 8 nowelizacji do sposobu naliczania ekwiwalentu pieniężnego należnego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a wypłacanego po dniu jej wejścia w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe. Przy rozliczaniu ekwiwalentu w związku z nowelizacją, znaczenie ma więc data wykonania działania ratowniczego, akcji, szkolenia, ćwiczenia. Za działania, akcje, szkolenia, ćwiczenia realizowane do 7 września 2023r. należy zastosować dotychczasową uchwałę ekwiwalentową i art. 15 u.o.s.p. w brzmieniu obowiązującym do tej daty, a za działania, akcje, szkolenia, ćwiczenia od 8 września 2023 r. należy zastosować dotychczasową uchwałę ekwiwalentową i art. 15 u.o.s.p. w brzmieniu obowiązującym od 8 września 2023 r.

Zdaniem organu wskazanie w uchwale, że ekwiwalent przysługuje za każdą rozpoczętą godzinę nie jest sprzeczne z art. 15 ust. 2 u.o.s.p. i nie stanowi modyfikacji przepisu kompetencyjnego, nie prowadzi do wątpliwości interpretacyjnych ani do sporów, jak liczyć należy ekwiwalent i nie narusza wskazanych w skardze przepisów Konstytucji. Obligatoryjnym elementem uchwały podejmowanej przez radę gminy na podstawie ww. przepisu jest ustalenie wysokości ekwiwalentu (art. 15 ust. 2 zdanie drugie). Wysokość ekwiwalentu została przez organ w uchwale podana. Pominięcie w skarżonej uchwale słów "od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej" nie stanowi istotnego naruszenia prawa, bowiem ustawodawca doprecyzował moment, od którego naliczany jest ekwiwalent pieniężny i zapisy uchwały nie są z nim sprzeczne. Pozostawienie uchwały w takim brzmieniu w obrocie prawnym, wbrew stanowisku Prokuratora, nie powinno prowadzić do wątpliwości od jakiego momentu naliczany ma być ekwiwalent, zastosowanie bowiem znajdzie zapis art. 15 ust. 2 zd. 2 ustawy określony w podstawach prawnych uchwały. Uchwała nie wskazuje innego momentu rozpoczęcia naliczania ekwiwalentu. Nie mamy więc do czynienia z wyraźną sprzecznością zaskarżonej uchwały z przepisem prawa. Pozostawienie tego aktu w obrocie prawnym nie kłóci się z ideą demokratycznego państwa prawnego. O stwierdzeniu nieważności uchwały można mówić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonymi przepisami prawa i gdy wynika to wprost z treści tego przepisu. Taka sytuacja w sprawie nie zachodzi. Organ powołał się na wyrok z 17 stycznia 2024 r. sygn. akt. III SA/Po 758/23. Zauważył również, iż sposób ustalenia ekwiwalentu pieniężnego w zaskarżonej uchwale był zdeterminowany treścią art. 15 ust. 2 u.o.s.p., bowiem Rada była zobowiązana odnieść wysokość ekwiwalentu do miernika określonego w tym przepisie i uczyniła to precyzyjnie wskazując, że jest on należny "za każdą rozpoczętą godzinę". Natomiast zbędnym było powtarzanie zapisów ustawowych precyzujących moment, od którego naliczany jest ekwiwalent pieniężny.

Podczas rozprawy w dniu 22 października 2024 r. skarżący odstąpił od zarzutu naruszenia art. 15 ust. 1a u.o.s.p. z uwagi na jego nieobowiązywanie w dacie podejmowania zaskarżonej uchwały. Pozostawił do uznania sądu stwierdzenie nieważności uchwały w części, tj. przez wyeliminowanie zapisu "za każdą rozpoczętą godzinę udziału" bądź w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40, dalej: u.s.g.) uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Jak stanowi ust. 4 tego przepisu w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowym i doktrynie na tle art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. utrwalił się pogląd, że tylko istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy. Istotne czyli prowadzące do skutków, które nie mogą być zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym, a które wpływają na treść uchwały lub zarządzenia. Do takich naruszeń zalicza się między innymi naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje do wydania aktu, brak podstawy prawnej dla wydania aktu o określonej treści, bądź naruszenie przepisów prawa ustrojowego lub przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał, jeżeli na skutek tego naruszenia zapadła uchwała innej treści, niż gdyby naruszenie to nie wystąpiło (zob.: M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, w: Samorząd terytorialny 2001, z. 1 - 2, s. 101 - 103). Tym samym za nieistotne naruszenie prawa należy uznać takie naruszenie, które jest mniej doniosłe w porównaniu z innymi przypadkami wadliwości, jak np. nieścisłość prawna czy też błąd, który nie ma wpływu na istotną treść aktu organu gminy.

W konsekwencji stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wtedy, gdy pozostaje ona w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawa, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz miało wpływ na jej treść.

W związku z powyższymi regulacjami pozostaje również art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na uchwałę z zakresu prawa miejscowego, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części.

Zdaniem sądu zaskarżona uchwała jest dotknięta istotnymi naruszeniami prawa, jednak uzasadniającymi stwierdzenie jej nieważności w części a nie jak wnosi skarżący - w całości.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (według brzmienia z dnia podjęcia zaskarżonej uchwały, tj. według Dz.U. z 2021 r. poz. 2490): strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny. Stosownie zaś do treści art. 15 ust. 2 u.o.s.p., który był podstawą prawną zaskarżonej uchwały, ekwiwalent pieniężny naliczany jest "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej".

Regulacja art. 15 ust. 2 u.o.s.p. zawiera precyzyjne wskazanie momentu, od którego naliczany jest ekwiwalent pieniężny. Z brzmienia tego przepisu wyraźnie wynika, że ekwiwalent pieniężny ma być naliczany "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej". A zatem ekwiwalent powinien zostać ustalony w stawce godzinowej, zaś moment rozpoczęcia naliczania godzin, za które przysługuje ekwiwalent, został wskazany przez ustawodawcę w treści przepisu zawierającego delegację do jego ustalenia. Jest to wytyczna, której organ stanowiący nie może modyfikować w żadnym zakresie.

Skoro więc w art. 15 ust. 2 u.o.s.p. ustawodawca posługuje się precyzyjnym określeniem "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej", to wprowadzenie do § 1 uchwały słów "za każdą rozpoczętą godzinę" udziału w aktywnościach wymienionych w pkt 1-2 tego przepisu uchwały pozostaje w sprzeczności z jednoznacznie określonym ustawowym momentem, w którym zaczyna przysługiwać ekwiwalent pieniężny. Z tego też względu zakwestionowane zapisy uchwały pozostają w sposób oczywisty niezgodne z zapisem ustawowym. Taki zaś dualizm nie może pozostać w porządku prawnym.

Wskazany w odpowiedzi na skargę prawomocny wyrok WSA w Poznaniu w sprawie III SA/Po 758/23 z 17 stycznia 2024 r., mimo że akceptujący stanowisko prezentowane przez organ w sprawie niniejszej, traktujące wskazaną wyżej nieprawidłowość jako nieistotne naruszenie prawa – nie stanowi wystarczającej podstawy do oddalenia skargi. W orzecznictwie prezentowane jest bowiem również stanowisko zbieżne ze stanowiskiem skarżącego Prokuratora, jak np. wyrok WSA w Olsztynie z 20 sierpnia 2024 r. w sprawie II SA/Ol 504/24. Sąd w sprawie niniejszej przychyla się do stanowiska skarżącego, bowiem dostrzega wyraźną a przez to istotną różnicę między określeniem udziału, za który przysługuje ekwiwalent jako "za każdą rozpoczętą godzinę" a określeniem "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu". Czymś innym jest bowiem "rozpoczęta godzina udziału" a czymś innym "rozpoczęta godzina od zgłoszenia wyjazdu". Udział odpłatny rozumiany jako od momentu "zgłoszenia wyjazdu" co do zasady rozpoczyna się wcześniej niż "rozpoczęta godzina udziału". Pierwsze określenie wskazuje na odpłatność już od zgłoszenia wyjazdu, drugie wskazuje na odpłatność dopiero od podjęcia aktywności ratowniczej (w rozumieniu: po dotarciu na miejsce zdarzenia). Dlatego zastosowanie kwestionowanego sformułowania (użytego w uchwale) może mieć wpływ na wysokość przyznanego faktycznie ekwiwalentu i na tym polega istotna różnica między treścią skarżonej regulacji a treścią art. 15 ust. 2 u.o.s.p. w brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej uchwały. Mamy więc do czynienia z modyfikacją regulacji ustawowej w sposób spełniający kryteria istotnego naruszenia prawa.

Zakwestionowany przez Prokuratora przepis uchwały jest więc niezgodny z ustawą kompetencyjną, a pozostawienie go w obrocie prawnym może prowadzić do sporów w zakresie wskazania co do obliczenia czasu, za jaki ekwiwalent przysługuje. Tymczasem uchwalając akty prawa miejscowego w oparciu o normę ustawową organ stanowiący musi ściśle uwzględniać wytyczne upoważnienia ustawowego. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny między tym aktem a ustawą, co stanowi istotne naruszenie prawa. Jeżeli organ uchwałodawczy narusza wytyczne zawarte w upoważnieniu ustawowym - a taka sytuacja wystąpiła w sprawie – niezbędne jest stwierdzenie nieważności takiego zapisu. Jednolicie wskazuje się bowiem w orzecznictwie, że podstawą do wyeliminowania z obrotu prawnego aktu winno być każde istotne naruszenie prawa, bez względu na jego charakter (zamiast wielu vide wskazywany wyżej wyrok WSA w Olsztynie w sprawie II SA/Ol 504/24).

Dla utrzymania stanu zgodnego z prawem nie zaistniała potrzeba eliminacji zaskarżonej uchwały w całości. Wyeliminowanie spornego zapisu ("za każdą rozpoczętą godzinę") spowoduje, że pozostanie w obrocie prawnym uchwała, która w pozostałym zakresie odpowiada delegacji ustawowej z art. 15 ust. 2 u.o.s.p. i nie narusza art. 15 ust. 1 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym na datę jej podejmowania. Sąd pozostawił przy tym słowo "udziału" dla zachowania sensu stylistycznego przepisu. Natomiast to, jak rozumieć czasokres odpłatnego udziału wynikać będzie z art. 15 ust. 2 u.o.s.p. jako "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu".

Dlatego też bez znaczenia pozostają argumenty wskazane w odpowiedzi na skargę. Nie podważa powyższej argumentacji treść art. 7 ustawy nowelizującej o zachowaniu w mocy uchwał podjętych przed wejściem w życie nowelizacji, tj. przed 8 września 2023 r. Zdaniem sądu przepis ten dotyczy uchwał podjętych przed tą datą ale niedotkniętych wadą prawną w postaci istotnego naruszenia prawa. Przepis ten nie może bowiem wyłączać kompetencji sądu do wyeliminowania z obrotu prawnego uchwał bądź ich pojedynczych zapisów, jeśli istotnie naruszają prawo. Stwierdzenie nieważności aktu prawa miejscowego przez sąd może bowiem nastąpić w każdym czasie oraz wywołuje skutki tzw. ex tunc, czyli od wejścia uchwały w życie. Pozostawienie jej w obrocie prawnym mocą przepisu intertemporalnego powyższej kompetencji sądu nie wyłącza.

Nie może też odnieść zamierzonego przez organ skutku argumentacja oparta na art. 8 nowelizacji, zgodnie z którym do sposobu naliczenia ekwiwalentu pieniężnego należnego przed dniem wejścia w życie nowelizacji, a wypłacanego po dniu jej wejścia w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe. Sąd kontroluje legalność zaskarżonej uchwały na datę jej podjęcia, tj. na 24 lutego 2022 r. W tej dacie przepis art. 15 ust. 2 u.o.s.p. uprawniał do ekwiwalentu "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej" a nie wyłącznie "za każdą rozpoczętą godzinę" jak zapisano w uchwale. Po 8 września 2023 r. mamy do czynienia z podobnym zapisem, tj. wskazaniem, że naliczanie powinno mieć miejsce "za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej". Dodano natomiast zapis, że ekwiwalent przysługuje także od "zgłoszenia gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny", co koresponduje z doprecyzowaniem prawa do ekwiwalentu obejmującym udział w działaniach wymienionych w art. 3 pkt 7 u.o.s.p. A zatem regulacja art. 8 oznacza, że ekwiwalent należy się według zasad obowiązujących przed 8 września 2023 r. jeśli objęta prawem do ekwiwalentu aktywność strażaka ratownika miała miejsce przed tą datą a jedynie wypłata następuje po niej. Nie ma to jednak wpływu na wynik kontroli legalności w sprawie niniejszej.

Z tego też względu we wskazanym zakresie wyeliminowano jedynie niezgodny z prawem zapis.

Reasumując zgodzić się należy z Prokuratorem, że regulacja § 1 zaskarżonej uchwały nie respektuje zasady hierarchiczności źródeł prawa w Polsce wynikającej z art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji oraz obowiązku zgodności treści tych aktów z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Skoro bowiem u.o.s.p. uprawnia radę gminy do przyznania kandydatowi na strażaka ratownika prawo do ekwiwalentu pieniężnego za wymienione w art. 15 ust. 2 u.o.s.p. aktywności, tj. "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu" celem realizowania tych aktywności a nie wyłącznie "za każdą godzinę" tych aktywności, to regulacja § 1 modyfikująca regulację ustawową stanowi naruszenie prawa mające wpływ na treść uchwały. Stanowi więc naruszenie istotne prowadzące do obowiązku eliminacji co najmniej tego zapisu z obrotu prawnego. Uchwała zatem w tym zakresie pozostaje w sprzeczności z treścią ustawy kompetencyjnej (u.o.s.p.), zmieniając (modyfikując) zakres regulacji przekazany radom do uregulowania.

Sąd stwierdza natomiast, że wyeliminowanie zaskarżonej uchwały w całości nie jest konieczne. Pozostawienie zapisu o prawie do ekwiwalentu za udział w ww. formach aktywności (co ustawa tłumaczy jako "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu") wprowadza zasadę zgodną z ustawą, która w przepisie art. 15 ust. 2 u.o.s.p. wskazuje konkretnie za jaki udział świadczenie przysługuje. Wyeliminowanie z obrotu prawnego wyłącznie słów "za każdą rozpoczętą godzinę" wprowadza czytelność regulacji uchwałodawczej, która w zakresie tego za jaki rodzaj udziału przysługuje ekwiwalent jest uzupełniana regulacją art. 15 ust. 2 u.o.s.p.

Należy podkreślić, że jedną z naczelnych zasad prawa administracyjnego jest zakaz domniemania kompetencji, zaś normy kompetencyjne powinny być intepretowane w sposób ścisły. Jeżeli zatem organ stanowiący wychodzi poza wytyczne zawarte w upoważnieniu, a taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, to mamy do czynienia z przekroczeniem kompetencji, a więc z istotnym naruszeniem prawa, co musi skutkować stwierdzeniem nieważności aktu (podobnie wyrok NSA z 13 września 2023 r., III OSK 2588/22 oraz wyrok WSA w Poznaniu z 14 czerwca 2023 r., III SA/Po 88/23, orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzenie nieważności następuje w całości lub w części w zależności do wpływu nieprawidłowości na ważność aktu prawa jako całości.

Stwierdzenie nieważności uchwały wywołuje skutek ex tunc, tzn. od momentu wejścia w życie przepisu, co może mieć znaczenie dla kwalifikacji prawnej zdarzeń, które wówczas – tj. w czasie, gdy uchwała pozostawała w obrocie prawnym – zaistniały (por.: np. wyrok NSA z 8 grudnia 2011 r., II OSK 1562/11). Osiągnięcie takiego skutku zgodnego z zasadą praworządności i legalności nie mogłoby zostać osiągnięte wyłącznie w drodze zmiany lub uchylenia uchwały we własnym zakresie przez organ jednostki samorządu terytorialnego.

Z oczywistych względów sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie. Prokurator wycofał bowiem zarzut naruszenia art. 15 ust. 1a u.o.s.p. z uwagi na datę wejścia w życie tego przepisu późniejszą niż data zaskarżonej uchwały, pozostawiając do uznania sądu zakres ewentualnej eliminacji uchwały.

Dlatego sąd, na podstawie art. 147 § 1 i art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku odpowiednio w punkcie 1 i 2.