Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 192/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 4, art. 26b ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 2805
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Asesor sądowy Jakub Polanowski (sprawozdawca) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Ewelina Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na odmowę wydania opinii o stosowaniu preferencji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15 stycznia 2024 r. nr 0671-SPZ-4.4100.214.2023.16 w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym aktem z 15 stycznia 2024 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Skarbowego w Lublinie (dalej: "Naczelnik LUS", "Naczelnik", "organ"), po rozpatrzeniu po rozpatrzeniu wniosku z 10 listopada 2022 r. o wydanie opinii o stosowaniu przez P. Sp. z o.o. w W. (dalej: "Płatnik", "skarżąca", "strona") preferencji w poborze zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych od dywidend wypłacanych na rzecz [...] R. w Luksemburgu (dalej także: "Podatnik", "Spółka", "R."), odmówił wydania opinii o możliwości stosowania przez Płatnika zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych w przypadku dokonywania, w obowiązującym u Płatnika roku podatkowym, wypłat dywidend na rzecz Podatnika, których łączna kwota przekroczy kwotę określoną w art. 26 ust. 2e ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2805 ze zm.; dalej: u.p.d.o.p.).

W uzasadnieniu tego aktu Naczelnik wskazał, że spełnione zostały wymogi wynikające z art. 22 ust. 4 pkt 1, 2 i 3 oraz ust. 4a, ust. 4b i ust. 4d pkt 1 u.p.d.o.p., gdyż Płatnik wypłacający dywidendę jest spółką mającą siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Podatnik, któremu wypłacana jest dywidenda, zgodnie ze złożonym wraz z wnioskiem certyfikatem rezydencji wystawionym przez luksemburskie organy podatkowe 24 marca 2022 r., jest rezydentem podatkowym Wielkiego Księstwa Luksemburga, który funkcjonuje w formie "société anonyme". Podatnik jest jedynym udziałowcem Płatnika nieprzerwanie od 1 kwietnia 2021 r.

Natomiast, zdaniem organu, w sprawie występują negatywne przesłanki do wydania opinii wynikające z art. 26b ust. 3 pkt 1, 2 i 4 u.p.d.o.p., to jest: Podatnik nie podlega efektywnemu opodatkowaniu w kraju rezydencji podatkowej oraz nie posiada statusu rzeczywistego właściciela w odniesieniu do otrzymywanych należności z tytułu dywidend – art. 26b ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 22 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p.; istnieją uzasadnione wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonego do akt oświadczenia Podatnika, że jest rzeczywistym właścicielem otrzymywanych dywidend – art. 26b ust. 3 pkt 2 u.p.d.o.p.; istnieje uzasadnione przypuszczenie, że Podatnik nie prowadzi na terenie Wielkiego Księstwa Luksemburga rzeczywistej działalności gospodarczej – art. 26b ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.p.

Organ stwierdził, że Podatnik w rzeczywistości nie podlega efektywnemu opodatkowaniu w kraju rezydencji podatkowej. Tym samym nie jest spełniony wymóg określony w art. 22 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p. Dywidendy wypłacane przez Płatnika na rzecz Podatnika podlegają zwolnieniu od podatku, a rzeczywista stawka opodatkowania R. w Wielkim Księstwie Luksemburga jest bliska zeru. Od początku funkcjonowania Spółki, tj. 31 maja 2021 r., R. wykazuje straty, a w konsekwencji kwota CIT w latach 2021-2022 wyniosła 0 euro. Poza tym obowiązujące w Luksemburgu regulacje podatkowe, tj. zwolnienie dywidend otrzymywanych od spółek zależnych z terenu Unii Europejskiej z CIT oraz polityka Grupy kapitałowej H. R. (dalej: Grupa, Grupa H. R.) mająca na celu maksymalizację strat Spółki, powodują, że dywidendy otrzymywane od polskiego Płatnika nie są objęte CIT w Luksemburgu.

Zdaniem organu, brak posiadania przez Podatnika statusu rzeczywistego właściciela potwierdzając znajdujące się w aktach dokumenty, z których wynika, że: do października 2023 r. Spółka nie zatrudniała własnych pracowników, ale korzystała z usług pracowników zatrudnionych w H. S.A w oparciu o umowę serwisową, którzy obsługiwali również inne podmioty z Grupy; Podatnik korzysta z lokalu na podstawie umowy Recharge (zawartej z głównym najemcą lokalu – H. S.A.), który jest również wykorzystywany przez inne luksemburskie spółki z Grupy; pod tym samym adresem, z którego korzysta R., zarejestrowane jest kilkanaście spółek z Grupy; członkowie Rady Dyrektorów Spółki są zatrudnieni również w innych podmiotach – zarówno w ramach Grupy, jak i poza nią; stosunkowo często dokonywane są zmiany w strukturze Grupy; koszt wynagrodzeń personelu nie jest adekwatny do wynagrodzeń dla kadry menadżerskiej w spółce, w której miałyby zapadać decyzje o istotnym znaczeniu w dużej grupie kapitałowej; Podatnik nie ma swobody i autonomii w samodzielnym podejmowaniu decyzji związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Naczelnik stwierdził, że Spółka jest pasywnym holdingiem pełniącym rolę pośrednika pomiędzy spółkami zależnymi a innymi podmiotami z Grupy zlokalizowanymi poza Luksemburgiem, a jej rola sprowadza się do administrowania przekazanymi środkami i wykonywania decyzji podejmowanych przez spółki nadrzędne wobec Podatnika w ramach Grupy.

Mając to wszystko na uwadze, organ ocenił, że w sprawie istnieją uzasadnione wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonego do akt sprawy oświadczenia Podatnika z 5 kwietnia 2022 r., że jest rzeczywistym właścicielem otrzymywanych dywidend oraz że istnieje uzasadnione przypuszczenie, że Podatnik nie prowadzi na terenie Wielkiego Księstwa Luksemburga rzeczywistej działalności gospodarczej.

W skardze do Sądu strona, wnosząc o uchylenie zaskarżonej odmowy, zarzuciła organowi – po pierwsze – naruszenie prawa materialnego:

1. art. 22 ust. 4 pkt 4 w zw. z art. 26b ust. 3 pkt 1 u.p.d.o.p. w zw. z art. 2, art. 7, art. 84, art. 87 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP w zw. z art. 26b ust. 9 u.p.d.o.p., poprzez błędną wykładnię polegającą na:

a) dokonaniu wykładni rozszerzającej przesłanki zawartej w treści art. 22 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p., sprowadzającej się do uznania, że w celu zastosowania zwolnienia w ramach systemu poboru podatku u źródła (dalej: WHT) Podatnik powinien podlegać "efektywnemu opodatkowaniu podatkiem dochodowym na terenie Wielkiego Księstwa Luksemburga", podczas gdy literalna treść przepisu uzależnia możliwość zastosowania zwolnienia w ramach WHT od tego, czy Podatnik "nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów", a nie od efektywnego (faktycznego) opodatkowania w kraju rezydencji podatkowej,

b) bezpodstawnym uznaniu, że Podatnik nie podlega efektywnemu opodatkowaniu w kraju rezydencji, m.in. na skutek świadomego planowania grupowego,

c) wadliwym oparciu się na orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE), w tym na wyroku z 26 lutego 2019 r. w sprawie C-115/16, w celu pominięcia regulacji ustawowych,

co skutkowało wadliwym wydaniem w niniejszej sprawie odmowy wydania opinii, pomimo braku spełnienia przesłanki z art. 26b ust. 3 pkt 1 u.p.d.o.p.;

2. art. 22 ust. 4 pkt 2 i art. 4a pkt 29 lit. a-c w zw. z art. 26b ust. 3 pkt 2 i 4 oraz art. 3 ust. 2 u.p.d.o.p., poprzez:

a) błędną, rozszerzającą wykładnię art. 22 ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.p. polegającą na uznaniu, że przesłanką uzależniającą możliwość zastosowania zwolnienia w ramach WHT jest posiadanie przez odbiorcę dywidendy statusu rzeczywistego właściciela otrzymywanych należności, w sytuacji gdy taki warunek nie wynika z literalnego brzmienia tej regulacji,

b) błędną wykładnię pojęcia "rzeczywistego właściciela", w tym przesłanek świadczących o posiadaniu tego statusu przez odbiorcę należności, co skutkowało niewłaściwym przyjęciem, że na gruncie tych przepisów Podatnik: nie może zostać uznana za rzeczywistego właściciela dywidend otrzymywanych od Płatnika, nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej na terenie Wielkiego Księstwa Luksemburga, nie podejmuje kluczowych, autonomicznych decyzji biznesowych związanych z przeznaczeniem należności przekazywanych przez Płatnika, a w konsekwencji: zachodzą uzasadnione wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonego do wniosku oświadczenia Podatnika z 5 kwietnia 2022 r., w którym wskazano, że jest rzeczywistym właścicielem otrzymywanych dywidend,

podczas gdy, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym złożonego wraz z wnioskiem oświadczenia Spółki, należy uznać, że przesłanki wskazane w tych przepisach zostały spełnione, ponieważ Spółka: jest rzeczywistym właścicielem wypłacanych należności, prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą na terenie Wielkiego Księstwa Luksemburga, podejmuje kluczowe, autonomiczne decyzje biznesowe związane z przeznaczeniem należności przekazywanych przez Płatnika, a zatem nie zachodzą wątpliwości co do zgodności ze stanem faktycznym dołączonego do wniosku oświadczenia Spółki.

Powyższe uchybienia skutkowały wadliwym wydaniem zaskarżonej odmowy, pomimo braku spełnienia przesłanek z w art. 26b ust. 3 pkt 2 i 4 u.p.d.o.p.

Po drugie, strona zarzuciła naruszenie prawa procesowego, tj. art. 120, art. 121 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej: O.p.) w zw. z art. 26b ust. 9 u.p.d.o.p., poprzez dowolną, sprzeczną z zasadami logiki, doświadczenia życiowego, zasadą legalizmu i prawidłowego rozumowania ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie ukierunkowaną na wykazanie z góry założonej tezy o braku podstaw dla zastosowania zwolnienia WHT względem należności wypłacanych przez Podatnika, o czym świadczy:

a) świadome pominięcie zmian okoliczności faktycznych, mogących mieć wpływ na całościową ocenę sprawy, o których zaistnieniu Skarżąca prawidłowo poinformowała organ w toku postępowania;

b) brak wyjaśnienia kwestii, które – jak wynika dopiero z uzasadnienia odmowy – nie zostały w ocenie organu wystarczająco wykazane (w tym brak wystosowywania dodatkowych wezwań w tym zakresie),

c) pominięcie licznych okoliczności przemawiających za posiadaniem przez Podatnika statusu rzeczywistego właściciela,

d) akcentowanie okoliczności nieistotnych z perspektywy oceny sprawy i wywodzenie z nich negatywnych dla Skarżącej następstw.

Powyżej wskazane uchybienia w zakresie oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie doprowadziły organ do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności do wadliwego uznania, że:

a) Podatnik nie spełnia przesłanki z art. 22 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p., gdyż nie podlega efektywnemu opodatkowaniu w kraju siedziby,

b) Spółka nie jest rzeczywistym właścicielem należności otrzymanych od Płatnika i nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej na terenie Wielkiego Księstwa Luksemburga,

a w konsekwencji do błędnego zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego w zakresie odmowy wydania opinii (art. 26b ust. 3 u.p.d.o.p.).

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że z literalnego brzmienia art. 22 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p. wynika jednoznacznie, że zwolnienie WHT nie znajduje zastosowania jedynie w odniesieniu do podmiotów zwolnionych z opodatkowania od całości dochodów, bez względu na źródło osiągniętego dochodu. Ani jedno słowo użyte w treści przepisu nie sugeruje, by warunkiem dla zastosowania zwolnienia WHT było to, by odbiorca należności podlegał efektywnemu opodatkowaniu. W tym przypadku literalną wykładnię przepisów wspiera również wykładnia celowościowa. Skorzystanie przez odbiorcę ze zwolnienia przedmiotowego w zakresie tylko niektórych źródeł dochodów nie eliminuje możliwości zastosowania zwolnienia. W konsekwencji organ nieprawidłowo odczytał warunek braku korzystania ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania. Analiza uzasadnienia odmowy prowadzi do wniosku, że Naczelnik wadliwie przyjął, że w art. 22 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p. mowa jest o zwolnieniu przedmiotowym, a nie podmiotowym. Kreowanie zaś przez organ dodatkowych wymogów prawnych (w tym kryterium efektywnego opodatkowania) w oderwaniu od literalnego brzmienia przepisów jest przekroczeniem granic określonych zasadą demokratycznego państwa prawa. Powyższe stanowisko potwierdził Minister Finansów w projekcie objaśnień podatkowych z 25 września 2023 r. dotyczących poboru podatku u źródła.

W ocenie skarżącej, nawet gdyby uznać istnienie takiego wymogu, to Spółka go spełnia, gdyż podlega efektywnemu opodatkowaniu w kraju siedziby. Luksemburski ustawodawca zadecydował o wprowadzeniu możliwości pełnego zwolnienia otrzymywanej przez spółkę dominującą dywidendy z podatku. Fakt, że polski ustawodawca także przewidział możliwość faktycznego nieopodatkowania przychodów z dywidend nie oznacza, że doszło do podwójnego nieopodatkowania należności wypłacanych przez Skarżącą na rzecz Podatnika. Skarżąca wypłaca dywidendy z jej zysku netto. W konsekwencji, zysk osiągnięty przez Skarżącą, zanim zostaje wypłacony w formie dywidendy, zostaje opodatkowany w Polsce podatkiem dochodowym. Nie można więc zasadnie twierdzić, że w przypadku zastosowania zwolnienia WHT w ogóle nie dojdzie do efektywnego (faktycznego) opodatkowania dochodów z dywidendy (a więc do podwójnego nieopodatkowania). Przeciwnie, dochód zostanie jednokrotnie opodatkowany (na poziomie Skarżącej), a więc cel Dyrektywy Rady 2011/96/UE z 30 listopada 2011 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich (Dz.U. UE. L. z 2011 r., nr 345, s. 8 ze zm.) (dalej: dyrektywa 2011/96/UE) zostanie osiągnięty.

Strona podkreśliła, że nie ma podstaw, by uznać, że podmiot, który w danym roku podatkowym, z uwagi na wynik podatkowy (osiągnięcie straty), nie wykazał podatku należnego do zapłaty, nie podlega opodatkowaniu w państwie siedziby. Nie można twierdzić, że działania Podatnika miały na celu wyłącznie wygenerowanie straty, a w konsekwencji uzyskanie korzyści podatkowej. W 2022 r. Spółka poniosła koszt uzyskania przychodu – korektę wartości inwestycji w spółce zależnej (z uwagi na zmniejszenie jej wartości rynkowej), która musiała zostać zaksięgowana zgodnie z obowiązującą polityką rachunkowości - w wysokości 38 366 939,56 EUR. Koszt ten (jak i pozostałe koszty oraz przychody) miał uzasadnienie biznesowe i poniesiony ze względów odzwierciedlających rzeczywistość ekonomiczną. Niezasadne jest więc twierdzenie, że Podatnik, ponosząc stratę podatkową w 2021 r. i 2022 r., nie zapłacił podatku dochodowego z powodu świadomego planowania grupowego.

Skarżąca wskazała, że stawka WHT w wysokości 19% stanowi znaczące obciążenie podatkowe, potencjalnie przekształcając dochodową działalność gospodarczą w działalność generującą straty. Dlatego też odmowa skorzystania ze zwolnienia WHT w przypadku spełnienia warunków przewidzianych w u.p.d.o.p. tylko z uwagi na brak spełnienia dodatkowych, niewynikających z regulacji prawnych wymogów wykreowanych przez organ podatkowy (w tym wymogu efektywnego opodatkowania) byłaby sprzeczna z zasadami sprawiedliwej konkurencji i równego traktowania podmiotów gospodarczych w Unii Europejskiej.

Zdaniem skarżącej, organ uzasadniając odejście od literalnego brzmienia przepisów u.p.d.o.p., powołuje się na wyrok TSUE z 26 lutego 2019 r., C-115/16, wydany na gruncie odmiennego stanu faktycznego niż stan, w oparciu o który wydano zaskarżoną odmowę oraz na wyrok WSA w Lublinie z 21 września 2022 r., I SA/Lu 316/22, który nie jest prawomocny.

Skarżąca zarzuciła, że stanowisko organu co do braku posiadania statusu rzeczywistego właściciela przez Podatnika sprowadza się do błędnej oceny adekwatności poziomu substancji ekonomicznej posiadanej przez Spółkę na datę wydania odmowy, która została dokonana w oderwaniu od celu powołania Podatnik i jego funkcji, a także od skonsolidowanej substancji ekonomicznej posiadanej przez inne podmioty z Grupy prowadzące działalność gospodarczą w tej samej jurysdykcji. Naczelnik dokonał też wadliwej rekonstrukcji przebiegu procesu decyzyjnego w Spółce. Strona podkreśliła, że poziom substancji ekonomicznej Podatnika jest adekwatny do funkcji pełnionych przez niego, a wynika ze specyfiki działalności holdingowej. Podatnik prowadzi działalność gospodarczą w Luksemburgu pod adresem [...] Spółka dysponuje odpowiednim i wystarczającym zapleczem biurowym, umożliwiającym prowadzenie bieżącej działalności gospodarczej. Wykorzystywane biuro jest dostępne dla spółek z Grupy, nie jest podnajmowane podmiotom trzecim. Podatnik od października 2023 r., w związku z przejęciem funkcji podmiotu R. H., zatrudnia własnych pracowników. Na rzecz Spółki świadczone są usługi prawne, podatkowe, księgowe oraz generalnego zarządu, których koszt pokrywa sama Spółka. Podatnik wykonuje swoje funkcje za pośrednictwem Rady Dyrektorów i Zespołu Wykonawczego.

Strona zarzuciła również, że Naczelnik nie wziął pod uwagę wysokiej stopy reinwestycji dokonanej przez Spółkę, co ma kluczowe znaczenie dla uznania R. za rzeczywistego właściciela należności. Organ w tym zakresie w ogóle nie przeanalizował załącznika nr 1 do oświadczenia R. z 29 czerwca 2023 r. (Załącznik nr 7). Jednoznacznie zaś wynika z niego, że otrzymywane przez Podatnika dywidendy i inne przychody o charakterze właścicielskim nie były w krótkim odstępie czasu transferowane przez niego do udziałowców lub innych podmiotów powiązanych, co zazwyczaj jest cechą charakterystyczną abuzywnych struktur kapitałowych. Przeciwnie, w przypadku R. znakomita część otrzymanych środków pieniężnych została wydatkowana na inwestycje (zakup udziałów) lub wkłady kapitałowe do już posiadanych inwestycji. W analizowanym okresie Spółka otrzymała z tytułu dywidend i umorzeń kapitału kwotę w wysokości ok. 121 mln EUR, a z tytułu wkładów kapitałowych – kwotę w wysokości ok. 38 mln EUR. Wydatki na nowe inwestycje wyniosły zaś ok. 144 mln EUR (suma pozycji opisanych jako "zakup inwestycji (udziałów)" oraz "wkłady kapitałowe do spółek zależnych"), a tylko 51 mln EUR zostało wykorzystane na wypłatę do udziałowców.

Poza tym, w ocenie strony, nawet gdyby uznano, że R. sama w sobie nie posiada wystarczającej substancji ekonomicznej i nie może być uznana za rzeczywistego właściciela dywidend wypłacanych przez Płatnika, to organ powinien był również zbadać substancję właściciela należności na gruncie skonsolidowanym, tzn. z uwzględnieniem działalności prowadzonej przez spółki powiązane, zlokalizowane w jurysdykcji luksemburskiej. Jeśli bowiem nawet bezpośredni odbiorca należności cechuje się ograniczoną substancją, ale jest rezydentem kraju, w którym wystarczającą substancję ma powiązana z nim grupa spółek, to należy uznać, że wypłacone należności mogą nadal korzystać ze zwolnienia WHT.

W ocenie strony, twierdzenia organu, jakoby R. pozbawiona była samodzielności w realizowaniu decyzji biznesowych i jakoby podejmowane one były przez inne podmioty z Grupy (niewskazane przez Naczelnika), są sprzeczne ze stanem faktycznym sprawy.

Dlatego mając na uwadze, że Podatnik samodzielnie decyduje o przeznaczeniu otrzymanych należności, ponosi ryzyko ekonomiczne związane z utratą należności lub jej części; nie jest pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem czy innym podmiotem zobowiązanym do przekazania należności, prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą opartą o autonomicznie podejmowane decyzje, strona uznała, że Podatnik posiada status rzeczywistego właściciela dywidend otrzymywanych od Płatnika.

W ocenie Skarżącej, w świetle okoliczności stanu faktycznego sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że występowały uzasadnione wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonego do wniosku oświadczenia z 5 kwietnia 2022 r., w którym wskazano, że Podatnik jest rzeczywistym właścicielem należności. Za taką okoliczność nie sposób uznać, że Podatnik prowadzi działalność gospodarczą jako podmiot holdingowy. Gdyby organ faktycznie powziął wątpliwości co do zgodności oświadczenia z rzeczywistością, to powinien był dążyć do ich wyjaśnienia już w toku postępowania. Tymczasem, Naczelnik nie wystosował do skarżącej korespondencji wskazującej na wątpliwości w tym zakresie (chociażby w postaci wezwania) i nie umożliwił Płatnikowi wyjaśnienia lub ustosunkowania się do tej kwestii.

W odpowiedzi na skargę Naczelnik, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym akcie, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów co do naruszenia prawa procesowego - art. 120, art. 121 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. w zw. z art. 26b ust. 9 u.p.d.o.p., poprzez dowolną, sprzeczną z zasadami logiki, doświadczenia życiowego, zasadą legalizmu i prawidłowego rozumowania ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie ukierunkowaną na wykazanie z góry założonej tezy o braku podstaw dla zastosowania zwolnienia WHT względem należności wypłacanych przez Podatnika, co doprowadziło organ do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

W ocenie Sądu, zarzuty te nie mają uzasadnionych podstaw. Przeprowadzone przez organ postępowanie, wbrew zarzutom skargi, nie naruszało przepisów postępowania. Organ uwzględnił i poddał ocenie z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów wszystkie dokumenty, które dla uzasadnienia wniosku złożyła spółka. Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania, spółka zaoferowała natomiast własną – odmienną od organu – ocenę dowodów zebranych w toku postępowania. Nie oznacza to jednak, że organ naruszył standardy postępowania, bowiem zarzut naruszenia art. 191 czy art. 187 § 1 O.p. może zostać skutecznie podniesiony, jeśli zostanie jednocześnie wykazane – czego w sprawie nie dokonano – że organ uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego.

Z art. 26b ust. 9 u.p.d.o.p. wynika, że do postępowania w sprawie wydania opinii o stosowaniu preferencji i odmowy wydania takiej opinii mają odpowiednie zastosowanie przepisy działu IV Ordynacji podatkowej w tym rozdziału 11, w zakresie nieuregulowanym w art. 26b ust. 1-8 u.p.d.o.p.. Z przepisów art. 26b, zwłaszcza zawartych w ust. 1 i 3 wynika, jakie okoliczności powinny być w postępowaniu wykazane i na kim ciąży obowiązek dowodowy. Art. 26b w ust. 1 u.p.d.o.p. stanowi, że opinię o stosowaniu preferencji stosuje się, jeśli we wniosku zostało wykazane spełnienie warunków do zastosowania zwolnienia. Z przepisu tego wynika więc wprost, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających zastosowanie zwolnienia podatkowego spoczywa, inaczej niż w postępowaniu podatkowym, na wnioskodawcy. W postępowaniu tym nie przeprowadza się co do zasady postępowania dowodowego, zgodnie z regułami wynikającymi z Ordynacji podatkowej, organ zaś nie jest zobowiązany do dochodzenia do prawdy materialnej. Nie jest więc rzeczą organu poszukiwanie z urzędu dowodów na okoliczności wskazywane we wniosku o wydanie opinii, gdyż to wnioskodawca ma je obowiązek w sprawie zgłosić już na etapie składania wniosku lub jego uzupełnienia. Organ jest natomiast zobowiązany uwzględnić w rekonstrukcji faktów i stosownie ocenić materiał dowodowy zaoferowany przez wnioskodawcę tak, by równocześnie poddać kontroli prawnopodatkowe wnioski, które strona z nich wywiodła. Temu też, nie zaś dążeniu do prawdy obiektywnej, gdyż – z mocy wskazanych przepisów – w postępowaniu Ordynację podatkową, a zatem i art. 122 tej ustawy, stosuje się wyłącznie odpowiednio, służą ewentualne działania organu, polegające na wystąpieniach do strony o uzupełnienie lub doprecyzowanie niezbędnych danych, czy też korzystanie z innych źródeł informacyjnych.

Wbrew zarzutom skargi, Naczelnik nie dokonał w sprawie ustaleń dowolnych, lecz inaczej niż skarżąca ocenił przedstawione przez nią dowody z dokumentów. Przed wydaniem opinii organ zwracał się do strony o uzupełnienie wniosku i złożenie tych dokumentów oraz o przedstawienie tych informacji, które w ocenie organu miały zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, a więc niewątpliwie była świadoma potrzeb i oczekiwań w sferze dowodowej oraz zakresu zainteresowania organu.

Jak wynika z akt sprawy, organ, mając na uwadze wynikający z odpowiednio stosowanego art. 122 O.p. obowiązek, w sposób wyczerpujący rozpatrzył materiał dowodowy, a jego ocena nie narusza art. 187 § 1 O.p. i art. 191 O.p. Organ w zaskarżonej odmowie szczegółowo wskazał zgromadzone dowody i dokonał ich oceny. Odmowa w pełni odpowiada dyrektywom jej sporządzania wyrażonym w art. 210 § 1 i 4 O.p. Pozwala na zapoznanie się ze stanowiskiem organu i argumentacją, która legła u jego podstaw. Nie można uznać, że wnioski organu są dowolne, arbitralne, nie wsparte materiałem dowodowym i wykreowane pod z góry założoną tezę o braku spełnienia przez Podatnika przesłanek umożliwiających zastosowanie przez Płatnika zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych w przypadku dokonywania, w obowiązującym u płatnika roku podatkowym, wypłat tytułem dywidendy na rzecz Podatnika. Organ, realizując koncepcję otwartego postępowania dowodowego, o jakiej mowa w art. 180 § 1 O.p., jako dowód dopuścił wszystko, co mogło się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Co ważne, bazował on zasadniczo na dokumentacji pochodzącej od samego Płatnika.

Stwierdzić należy, że skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 191 O.p. wymaga wykazania, że organy podatkowe uchybiły zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie skarżącej o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich ocenie odmiennej niż przeprowadzona przez organy podatkowe, gdy równocześnie nie wykazuje on braku logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub wykraczanie rozumowania organu poza zasady doświadczenia życiowego, braku uwzględnienia związku przyczynowego. W rozpoznawanej sprawie zarzuty dotyczące oceny materiału dowodowego w istocie sprowadzają się do tego, że skarżąca wyraziła własne zdanie na temat dowodów i ich oceny, a nie podważając jednak – w ocenie Sądu – faktu, iż argumentacja organu jest zgodna z zasadami doświadczenia życiowego oraz zasadami logiki. Nie można uznać, że postępowanie dowodowe w sprawie jest niepełne. Podkreślić należy, że z zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej w zakresie w jakim ma ona zastosowania w niniejszej sprawie (art. 122 O.p.) w żadnym razie nie można wywodzić obowiązku nieograniczonego poszukiwania przez organ dowodów dla potwierdzenia tez prezentowanych przez Płatnika, jak też obowiązku dopuszczania i przeprowadzania wszelkich wnioskowanych przez niego dowodów. Organ w postępowaniu korzystał z otwartego katalogu dowodów (art. 180 § 1 O.p.), dopuszczając wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Działania dowodowe podjęte w niniejszej sprawie nie naruszają zasad wynikających z Ordynacji podatkowej.

Wbrew stanowisku strony skarżącej, organ nie dokonał w sprawie ustaleń dowolnych, ale – inaczej niż strona – ocenił przedstawione przez nią dowody z dokumentów. Przed wydaniem opinii, wbrew temu co sugeruje strona, zwracał się do spółki o uzupełnienie wniosku i złożenie tych dokumentów oraz o przedstawienie tych informacji, które w ocenie organu miały zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika była zatem świadoma potrzeb i oczekiwań w sferze dowodowej oraz zakresu zainteresowania organu podatkowego.

W ocenie Sądu, nie można uznać za uzasadnione stwierdzenia, że organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia wziął pod uwagę tylko niektóre okoliczności faktyczne, a pominął inne czynniki, które potwierdzały spełnienie w sprawie przesłanek wydania skarżącej opinii, o którą wnosiła. Kwestie te zostaną co do zasady omówione niżej w powiązaniu z oceną prawidłowości wykładni i zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego. W tym miejscu wskazać natomiast należy, że zdaniem Sądu, przedłożone do uzupełnienia wniosku z 20 października 2023 r. Addendum 9 (załącznik do umowy biura) zostało podpisane 18 i 19 października 2023, z datą wejścia w życie z dniem 1 października 2023. Z treści załącznika (Addenum 9) wynika jedynie, że Podatnik przejął rolę dotychczasowego afilianta – Podatnik przejął funkcje R. H., co za tym idzie to Spółka świadczy usługi zewnętrzne wobec innych podmiotów z siedzibą w Luksemburgu. Bezsprzecznie natomiast wszystkie pozostałe postanowienia pozostały bez zmian. W ocenie Sądu, świadczy to tym, że ogólny mechanizm funkcjonowania Grupy w Luksemburgu nie został zmodyfikowany, a dokonane zmiany miały charakter jedynie formalny.

Niezasadny jest więc zarzut niepodjęcia przez Organ działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wskazać trzeba, że wynikająca z art. 26b ust. 9 u.p.d.o.p. zasada odpowiedniego stosowania do postępowania w sprawie wydania opinii wskazanych przepisów działu IV O.p., w tym rozdziału 11, w zakresie nieuregulowanym w art. 26b ust. 1-8 u.p.d.o.p. w powiązaniu z powiązaniu z treścią art. 26b ust. 1 i 3 tej ustawy, prowadzi niewątpliwie do wniosku, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających zastosowanie zwolnienia podatkowego spoczywa na wnioskodawcy. Nie sposób również zgodzić się ze skarżącą, która m.in. z powołanych przepisów procesowych wywodzi, że na organie spoczywa obowiązek wskazania podmiotu, który jest rzeczywistym właścicielem należności.

Innymi słowy, przepisy regulujące wydawanie opinii o stosowaniu preferencji, to jest art. 26b ust. 1 w zw. z art 26b ust. 9 u.p.d.o.p., wymagają od wnioskodawcy wykazania spełnienia warunków do zastosowania preferencji w postaci zwolnienia lub obniżonej stawki podatku u źródła na podstawie właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Wynika z nich, że organ podatkowy na wniosek złożony przez podatnika, płatnika lub podmiot dokonujący wypłaty należności za pośrednictwem podmiotów prowadzących rachunki papierów wartościowych albo rachunki zbiorcze wydaje opinię o stosowaniu przez płatnika zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego, od wypłacanych na rzecz podatnika należności, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1 lub art. 22 ust. 1, lub stosowaniu stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobraniu podatku zgodnie z taką umową (opinia o stosowaniu preferencji), jeżeli we wniosku zostało wykazane spełnienie warunków określonych w art. 21 ust. 3-9 lub w art. 22 ust. 4-6 albo warunków zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. W konsekwencji, organ podatkowy, na wniosek podatnika wydaje opinię o stosowaniu przez płatnika zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od wypłacanych na rzecz podatnika należności, o których mowa w art. 22 ust. 1, tj. należności z tytułu dywidendy, lub stosowaniu stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobraniu podatku zgodnie z taką umową (opinia o stosowaniu preferencji), jeżeli we wniosku zostało wykazane spełnienie warunków określonych w art. 22 ust. 4-6 albo warunków zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Dlatego to wnioskodawca ma wykazać spełnienie tych warunków.

Kluczowe znaczenie dla oceny zasadności wydania opinii ma art. 26b ust. 3 u.p.d.o.p., który wskazuje negatywne przesłanki wydania opinii o stosowaniu preferencji mające charakter rozłączny, co oznacza, że już stwierdzenie jednej z nich nakłada na organ obowiązek odmowy wydania opinii. Stanowi on, że odmawia się wydania opinii o stosowaniu preferencji w przypadku: 1) niespełnienia przez podatnika warunków określonych w art. 21 ust. 3-9 lub art. 22 ust. 4-6 albo warunków zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania; 2) istnienia uzasadnionych wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonej do wniosku dokumentacji lub oświadczenia podatnika, że jest rzeczywistym właścicielem należności; 3) istnienia uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a O.p., środków ograniczających umowne korzyści lub art. 22c, przy czym w przypadku uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a O.p. lub środków ograniczających umowne korzyści art. 14b § 5c O.p. stosuje się odpowiednio; 4) istnienia uzasadnionego przypuszczenia, że podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 2, nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w kraju siedziby tego podatnika dla celów podatkowych.

Wydawana na podstawie tych przepisów opinia potwierdza, że podatnik spełnia wszystkie warunki do zastosowania zwolnienia oraz że nie zachodzą wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonej do wniosku dokumentacji lub oświadczenia podatnika, że jest rzeczywistym właścicielem należności, nie istnieje uzasadnione przypuszczenie, że podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 2, tj. podatnik niemający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w kraju siedziby tego podatnika dla celów podatkowych, albo m.in. wydania decyzji z zastosowaniem art. 22c u.p.d.o.p.

Jak wynika z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p., podatek dochodowy od przychodów określonych w art. 7b ust. 1 pkt 1 z tytułu udziału w zyskach osób prawnych mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustala się w wysokości 19% uzyskanego przychodu (dochodu). Stosownie do art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.d.o.p., do źródeł przychodu objętym podatkiem dochodowym od osób prawnych należą także dywidendy. W myśl art. 26 ust. 1 u.p.d.o.p., osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne będące przedsiębiorcami, które dokonują wypłat należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1, są obowiązane jako płatnicy pobierać, z zastrzeżeniem ust. 2, 2b, 2d i 2e, w dniu dokonania wypłaty zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat, z uwzględnieniem odliczeń przewidzianych w art. 22 ust. 1a-1e. Zastosowanie stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobranie przez płatnika podatku zgodnie z taką umową jest możliwe pod warunkiem udokumentowania siedziby podatnika dla celów podatkowych uzyskanym od podatnika certyfikatem rezydencji. Przy weryfikacji warunków zastosowania stawki podatku innej niż określona w art. 21 ust. 1 albo w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p., zwolnienia lub warunków niepobrania podatku, wynikających z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, płatnik jest obowiązany do dochowania należytej staranności. Przy ocenie dochowania należytej staranności uwzględnia się zaś charakter, skalę działalności prowadzonej przez płatnika oraz powiązania w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 5 płatnika z podatnikiem.

W świetle art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p., zwalnia się od podatku dochodowego przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1 m.in. lit. a, czyli dywidendy, z wyjątkiem który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki: 1) wypłacającym dywidendę oraz inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych jest spółka mająca siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) uzyskującym dochody (przychody) z dywidend oraz inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w pkt 1, jest spółka podlegająca w Rzeczypospolitej Polskiej lub w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania; 3) spółka, o której mowa w pkt 2, posiada bezpośrednio nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale spółki, o której mowa w pkt 1; 4) spółka, o której mowa w pkt 2, nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania. Zwolnienie to ma zastosowanie jeśli spółka uzyskująca dochody posiada udział w kapitale spółki będącej płatnikiem nieprzerwanie przez okres dwóch lat (ust. 4a).

Nie budzi wątpliwości, że opisane zwolnienie z opodatkowania wypłaty z tytułu dywidend przy spełnieniu podanych wyżej warunków stanowi implementację rozwiązań wynikających z dyrektywy Rady 2011/96/UE z 30 listopada 2011 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych Państw Członkowskich (Dz.U.UE. L. 2011.345.8 z 29 grudnia 2011 r.; dalej: dyrektywa 2011/96/UE). Celem rozwiązań zawartych w dyrektywie2011/96/UE, jak wynika z pkt 3. jej preambuły, jest zwolnienie dywidend i innych zysków podzielonych, wypłacanych przez spółki zależne ich spółkom dominującym z podatku potrącanego u źródła oraz wyeliminowanie podwójnego opodatkowania takiego dochodu na poziomie spółki dominującej. Stosownie do tego celu, art. 5 przewiduje, że zyski, które spółka zależna wypłaca swojej spółce dominującej, są zwolnione z podatku potrącanego u źródła dochodu. Tego rodzaju rozwiązania prawne, uzasadnione dążeniem do usuwania barier międzynarodowej współpracy gospodarczej w ogóle, a w obrębie Unii Europejskiej w funkcjonowaniu rynku wewnętrznego, rozumianego jako obszar bez wewnętrznych granic ekonomicznych, w którym jest zapewniony swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału, jak to wynika z treści art. 26 ust. 1 i 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, bywają jednak wykorzystywane do minimalizowania obciążeń podatkowych, ich odraczania, bądź w ogóle eliminowania opodatkowania. Przepis art. 1 ust. 2 dyrektywy 2011/96/UE dopuszcza stosowanie przepisów krajowych lub postanowień umownych mających na celu zapobieganie oszustwom i nadużyciom.

Zauważyć także należy, że rozwiązania w tym zakresie, mające na celu zapobieganie szkodliwym zjawiskom erozji podstawy opodatkowania oraz transferu zysków z wykorzystaniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w celu uniknięcia zapłaty należnego podatku (base erosion and profit shifting; dalej: BEPS) podjęte zostały z inicjatywy Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (dalej: OECD). Zawarto je w propozycjach sformułowanych przez OECD i w dyrektywie Rady (UE) 2016/1164 z 12 lipca 2016 r. ustanawiającej przepisy mające na celu przeciwdziałanie praktykom unikania opodatkowania, które mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego (Dz.U.UE. L. 2016.193.1 z 19 lipca 2016 r.; dalej: dyrektywa 2016/1164), zmienionej dyrektywą Rady (UE) 2017/952 z 29 maja 2017 r. (Dz.U.UE. L. 2017.144.1 z 7 czerwca 2017 r.). Motyw 1 preambuły dyrektywy 2016/1164 wskazuje, że konieczne jest przywrócenie zaufania do sprawiedliwości systemów podatkowych i umożliwienie rządom faktycznego korzystania z suwerenności podatkowej, zaś OECD wydała w tym celu zalecenia dotyczące konkretnych działań w ramach inicjatywy dotyczącej BEPS.

Mając to na uwadze, w celu zapobieżenia szkodliwym zjawiskom erozji podstawy opodatkowania i transferu zysków w prawnym porządku krajowym dokonano zmian zasad poboru podatku u źródła przez płatników mających siedzibę w kraju, wypłacających należności na rzecz spółek mających siedzibę w innym państwie, przepisami ustawy z 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 2193) oraz ustawy z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2105). Zmienione przepisy u.p.d.o.p. weszła w życie 1 stycznia 2019 r. i 1 stycznia 2022 r. Wprowadzona wówczas, zgodnie z art. 26 ust. 2e u.p.d.o.p., zasadę obowiązku poboru podatku przez płatnika, jeżeli wypłacana należność przekracza równowartość 2.000.000 zł, połączoną z możliwością zwrotu pobranego podatku (art. 28b ust. 1 i 2 u.p.d.o.p.).

Z przepisów tych wynika, że zasada poboru podatku przez płatnika bez stosowania odpowiednich zwolnień podatkowych albo obniżonej stawki, a następnie jego zwrotu, nie eliminuje więc rozwiązań wynikających z regulacji unijnych lub umów międzynarodowych przewidujących opodatkowanie na określonych szczeblach struktury organizacyjnej holdingów lub zastosowanie obniżonych stawek opodatkowania u źródła, zgodnie z treścią odpowiednich umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. Umożliwia ta zasada uprzednią weryfikację warunków dla skorzystania z preferencyjnych zasad opodatkowania na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania lub zwolnień wynikających z przepisów u.p.d.o.p. Nadal możliwe jest zastosowanie zwolnienia z poboru podatku u źródła lub zastosowanie innego rozwiązania wynikającego z umowy międzynarodowej, jeśli na wniosek płatnika bądź podatnika wydana zostanie opinia o stosowaniu preferencji.

Podkreślenia wymaga zarazem, że art. 26b ust. 3 u.p.d.o.p., który wskazuje przesłanki odmowę wydania opinii, posługuje się pojęciami "rzeczywistego właściciela należności" i prowadzenia przez podatnika "rzeczywistej działalności" w kraju jego siedziby dla celów podatkowych. Zdaniem Sądu, prawidłowe zrozumienie tych pojęć, a w konsekwencji prawidłowe odczytanie treści przesłanek odmowy wydania opinii, wymaga szerszego odniesienia się do "otoczenia prawnego" powołanych krajowych regulacji. Po pierwsze, trzeba zwrócić uwagę na to, że w Komentarzu do art. 10 Modelowej Konwencji w sprawie podatku od dochodu i majątku wskazuje się, że eliminacja szkodliwego zjawiska erozji podstawy opodatkowania oraz transferu zysków z wykorzystaniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w celu uniknięcia zapłaty należnego podatku, co polega niekiedy na tworzeniu nieuzasadnionych ekonomicznie struktur organizacyjnych tylko po to, by skorzystać z określonych rozwiązań podatkowych niezgodnie z celem tych rozwiązań, wymaga uwzględnienia szerszego kontekstu relacji między podmiotami uczestniczącymi w przekazywaniu należności. Kontekst taki mogą zaś tworzyć okoliczności o charakterze faktycznym. Oparcie się na tych przesłankach pozwala przeciwdziałać sytuacjom, w których wykorzystywane są podmioty podstawione (pośredniczące) w celu uzyskania korzyści podatkowych przez podmioty do tego nieuprawnione. Komentarz do powołanego przepisu Konwencji Modelowej wskazuje bowiem, że państwo źródła nie jest zobowiązane do rezygnacji z prawa do opodatkowania dochodu z dywidend jedynie dlatego, że taki dochód został wypłacony bezpośrednio osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w państwie, z którym państwo źródła zawarło Konwencję. Pojęcie rzeczywistego właściciela, jak wskazuje Komentarz do Konwencji Modelowej, musi być rozumiane nie w wąskim i technicznym, a mówiąc inaczej ściśle formalnym, znaczeniu, ale w świetle celu i przedmiotu Konwencji, w szczególności w celu unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylania się od opodatkowania oraz oszustwom podatkowym. W Komentarzu stwierdzono także, że w świetle art 10 Konwencji Modelowej, spółka podstawiona nie może być uważana za rzeczywistego właściciela, ponieważ mimo że formalnie jest właścicielem dochodu, to posiada ograniczone uprawnienia, które czynią z niej zwykłego powiernika lub zwykłego zarządcę, działającego na rachunek zainteresowanych stron. Wyjaśniając rozumienie pojęcia ograniczonych uprawnień podmiotu niebędącego rzeczywistym właścicielem do dysponowania dywidendą w Komentarz zwraca się uwagę, że to ograniczenie może wynikać z odnośnych dokumentów, ale także może istnieć na podstawie faktów i okoliczności, które wskazują, że zasadniczo odbiorca nie ma prawa korzystać i rozporządzać dywidendą, choćby – co trzeba podkreślić – nie był w tym zakresie ograniczony obowiązkiem kontraktowym. Spółka podstawiona nie może być uważana za osobę uprawnioną, mimo że jest formalnym właścicielem dochodu, ponieważ w praktyce dysponuje ona ograniczonymi uprawnieniami, które czynią z niej powiernika lub zwykłego zarządcę, działającego na rachunek zainteresowanych stron.

Konsekwentnie opisany powyżej kierunek działania wskazują prawodawcy krajowemu art. 1 ust. 2 i 3 dyrektywy 2011/96/UE. Z powołanych przepisów dyrektywy 2011/96/WE wynika obowiązek, by państwa członkowskie nie przyznawały korzyści wynikających z tej dyrektywy jednostkowemu uzgodnieniu ani seryjnym uzgodnieniom, w przypadku których głównym celem lub jednym z głównych celów wprowadzenia było uzyskanie korzyści podatkowej naruszającej przedmiot lub cel tej dyrektywy, w związku z czym, zważywszy na wszystkie stosowne fakty i okoliczności, takie jednostkowe lub seryjne uzgodnienie nie jest rzeczywiste. Jednostkowe lub seryjne uzgodnienie nie jest rzeczywiste w zakresie, w jakim nie jest ono wprowadzane z uzasadnionych powodów handlowych, które odzwierciedlają rzeczywistość gospodarczą. Natomiast ust. 4. wskazuje, że nie uniemożliwia ona stosowania przepisów krajowych lub postanowień umownych niezbędnych do zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania, oszustwom podatkowym lub nadużyciom.

Zdaniem Sądu, treść wynikającego z art. 4a pkt 29 u.p.d.o.p. pojęcia "rzeczywistego właściciela" odpowiada intencjom wyrażonym w Konwencji Modelowej, dyrektywie 2011/96/UE oraz dyrektywie 2003/49/WE. Zgodnie z tym przepisem rzeczywisty właściciel to podmiot, który spełnia łącznie następujące warunki: a) otrzymuje należność dla własnej korzyści, w tym decyduje samodzielnie o jej przeznaczeniu i ponosi ryzyko ekonomiczne związane z utratą tej należności lub jej części, b) nie jest pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem lub innym podmiotem zobowiązanym do przekazania całości lub części należności innemu podmiotowi, c) prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w kraju siedziby, jeżeli należności są uzyskiwane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, przy czym przy ocenie, czy podmiot prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą, uwzględnia się charakter oraz skalę działalności prowadzonej przez ten podmiot w zakresie otrzymanej należności.

Podkreślenia przy tym wymaga, że w świetle przepisu tego, badając wystąpienie opisanych przesłanek pozwalających uznać dany podmiot za rzeczywistego właściciela należności nie wystarczy stwierdzić, że są wykazane uprawnienia do otrzymania należności dla siebie, bądź zobowiązania do przekazania środków formalnym dokumentem, ale że brak jest zobowiązania, choćby nieformalnego, do przekazania należności innemu podmiotowi. Stąd też ocenę statusu rzeczywistego właściciela należności determinują fakty wskazujące na określoną rzeczywistość ekonomiczną, a nie jedynie istnienie bądź nieistnienie odpowiedniego dokumentu (zob. wyrok NSA z 6 października 2023 r., II FSK 1333/22).

Oceniając zasadność zarzutu skargi co do tego, że organ w sposób prawotwórczy wywiódł, że dla zastosowania zwolnienia z podatku u źródła płatności dywidendowych na podstawie art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p. podatnik musi spełnić przesłankę rzeczywistego właściciela, chociaż przepis ten ani przepisy dyrektywy takiej przesłanki nie wprowadzają, zwrócić należy uwagę, że przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest odmowa wydania opinii o stosowaniu preferencji. Powołany wyżej art. 26b ust. 3 pkt 2 u.p.d.o.p. stanowi, że należy odmówić wydania opinii, jeśli istnieją uzasadnione wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonej do wniosku dokumentacji lub oświadczenia podatnika, że jest rzeczywistym właścicielem należności. Przepis ten wskazuje niewątpliwie przesłankę odmowy wydania opinii niezależną od przesłanki wymienionej w art. 26b ust. 3 pkt 1, wymagającej odmowy wydania opinii w razie niespełnienia przez podatnika warunków określonych m.in. w art. 22 ust. 4-6 albo warunków zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Organ obowiązany był więc podjąć ustalenia co do statusu podatnika jako rzeczywistego beneficjenta w odniesieniu do dywidendy, niezależnie od warunków zastosowania zwolnienia podatkowego wynikających z treści art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p.

Nie można też zapominać, że przesłanki odmowy wydania opinii o stosowaniu preferencji ustawodawca wskazują na stwierdzenie uzasadnionych wątpliwości, bądź uzasadnionego przypuszczenia zaistnienia pewnych faktów. Pewne fakty mające wpływ na wydanie rozstrzygnięcia muszą więc zostać uprawdopodobnione, a nie udowodnione. Udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie zaś, tylko prawdopodobnym (zob. wyroki NSA z: 24 września 2015 r., I GSK 124/14 i 14 czerwca 2022 r., III FSK 289/22). Uprawdopodobnienie to obiektywny stan wiedzy, w świetle którego istnienie danego faktu jest wysoce prawdopodobne. Przy czym nie może się ono opierać tylko o twierdzenia zainteresowanego podmiotu (zob. A. Hanusz, Uprawdopodobnienie jako środek zastępczy dowodu, Przegląd Podatkowy 2004, nr 3, s. 47; wyrok NSA z 13 lutego 2024 r., II FSK 643/21).

W ocenie Sądu, takie ukształtowanie w przepisach ustawy podatkowej przesłanek odmowy wydania opinii o stosowaniu preferencji było działaniem racjonalnym. Ustawodawca miał przy tym na względzie, że odmowa wydania opinii nie stanowi przeszkody dla ubiegania się przez podatnika o zwrot podatku pobranego przez płatnika, jeśli uważa, że nie znajduje to uzasadnienia w treści obowiązujących przepisów prawa podatkowego. Postępowanie w sprawie zwrotu zryczałtowanego podatku z tytułu wypłaconych należności uregulowane zostało w art. 28b u.p.d.o.p. Niezależnie od tego, że sprawy o wydanie opinii oraz o zwrot podatku pozostają w oczywistym związku materialnoprawnym, to nie ulega wątpliwości, że organy podatkowe rozstrzygając te sprawy oceniają spełnienie bądź brak spełnienia odmiennych przesłanek określonych w przepisach u.p.d.o.p.

Niezasadny był podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 22 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p., w wyniku stwierdzenia, że Podatnik nie jest rzeczywistym właścicielem należności z tytułu dywidend. Definicja rzeczywistego właściciela została wprowadzona do przepisów u.p.d.o.p. 1 stycznia 2017 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 1550) i była zmieniana 1 stycznia 2019 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 2193) oraz 1 stycznia 2022 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 2105). Przy kolejnych nowelizacjach tej ustawy zwracano uwagę na potrzebę weryfikacji uprawnień odbiorców należności, głębszej weryfikacji zasadności preferencji, substancji biznesowej rzeczywistego właściciela i w związku z tym na konieczność dookreślenia pojęcia rzeczywistego właściciela w celu zagwarantowania pewności prawa oraz wyeliminowania nadużyć podatkowych, a także tworzenia sztucznych struktur (zob. uzasadnienia projektów nowelizacji – druki sejmowe VIII.2860, IX.1532). Zwłaszcza ostatnia z tych nowelizacji u.p.d.o.p. była oceniona jako konieczna w kontekście wymagań płynących z prawa unijnego, w tym z dorobku orzeczniczego TSUE.

Zauważyć zatem należy, że w stanie prawnym obowiązującym do końca 2016 r. (nowelizacja od 1 stycznia 2017 r.; Dz.U. z 2016 r. poz. 1550) art. 21 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.p. wprowadzał wymóg, aby odbiorcą należności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, byli: a) spółka, o której mowa w pkt 2, albo b) zagraniczny zakład spółki, o której mowa w pkt 2, jeżeli dochód osiągnięty w następstwie uzyskania tych należności podlega opodatkowaniu w tym państwie członkowskim Unii Europejskiej, w którym ten zagraniczny zakład jest położony. W uzasadnieniu projektu tej nowelizacji (zob. druk sejmowy VIII.669) powołano się na art. 1 ust. 4 dyrektywy 2003/49 i stwierdzono, że w obecnej redakcji przepisu art. 21 ust. 3 u.p.d.o.p. ustawodawca posługiwał się pojęciem "odbiorcy należności", co mogło rodzić wątpliwości interpretacyjne, choć ustawodawca rozróżnia "odbiorcę należności" od "uzyskującego przychód". W związku z tym należało doprecyzować przepis, jednoznacznie przesądzając, że spółka otrzymująca należności licencyjne i odsetki musi być ich rzeczywistym właścicielem co oznacza, że otrzymuje je dla własnej korzyści, a nie jako pośrednik na rzecz innych podmiotów. Podobnie zagraniczny zakład dla skorzystania ze zwolnienia musi być właścicielem odsetek co oznacza, że wierzytelność, prawo lub wykorzystanie informacji, w odniesieniu do których powstają odsetki i należności licencyjne, są rzeczywiście związane z tym zakładem.

Dlatego właśnie – jak wyjaśnił Sąd w wyroku z 21 września 2022 r., I SA/Lu 281/22, jest konieczne uznać, że dla ustawodawcy "uzyskujący przychód" w rozumieniu art. 22 ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.p. jest odbiorcą należności o charakterystyce właściwej dla rzeczywistego właściciela należności. Ustawodawca nadał tym zwrotom taką samą prawną istotę przyjmując, że ten, kto nie jest rzeczywistym właścicielem należności nie uzyskuje przecież przychodu, czyli przysporzenia majątkowego w aspekcie nie tyle formalnoprawnym, co przede wszystkim ekonomicznym. Z taką argumentacją ustawodawca konsekwentnie nie widział potrzeby nowelizacji art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p., który w pkt 2 przewiduje, że zwalnia się od podatku dochodowego przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a, f oraz j, z wyjątkiem dochodów uzyskiwanych przez komplementariusza z tytułu udziału w zyskach spółki, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1, jeżeli m.in. uzyskującym dochody (przychody) z dywidend oraz inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w pkt 1, jest spółka podlegająca w Rzeczypospolitej Polskiej lub w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania.

Przywołać należy również zawarte w powyższym wyroku Sądu stanowisko, zgodnie z którym niewątpliwie ustawa podatkowa posługuje się w tym przypadku językowo różnymi sfomułowaniami na potrzeby opisania zasadniczo tej samej kategorii podmiotowej, rozstrzygającej o prawie do analizowanych zwolnień podatkowych, tj. pojęciami "rzeczywistego właściciela" w przypadku odsetek oraz "uzyskującego przychody" w odniesieniu do dywidend. W tych okolicznościach zastosowanie zakazu wykładni synonimicznej musi uwzględniać specyfikę opisanej regulacji prawnej, szczególnie zaś jej celów (zob. L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 117 i n.). Sąd przy tym dostrzegł, że stosując wyłącznie dyrektywy wykładni językowej należałoby uznać, że uzyskującym przychody z art. 22 ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.p. jest inny podmiot niż rzeczywisty właściciel należności z art. 21 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.p. Na takie stwierdzenie nie pozwala jednak bezsprzecznie wewnętrzna systematyka tejże ustawy. Trzeba bowiem zauważyć to, że art. 26b ust. 3 pkt 1 u.p.d.o.p. kształtując przesłankę pierwszą odmowy wydania opinii o stosowaniu preferencji stawia na równi wymogi płynące zarówno z art. 21 ust. 3, jak i z art. 22 ust. 4. Co więcej – również przesłanki ujemne wymienione w art. 26b ust. 3 pkt 2 do pkt 4 u.p.d.o.p. na takich samych zasadach odnoszą się do obu tych zwolnień podatkowych.

Mając na uwadze trafną argumentację powołaną w cytowanym wyroku Sądu, stwierdzić należy, że stosując dyrektywy wykładni systemowej zewnętrznej oraz wykładni funkcjonalnej pominięcie rzeczywistego właściciela (beneficjenta) należności w odniesieniu do dywidend naruszałoby w rozpoznawanej sprawie: art. 10 i art. 11 Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Wielkim Księstwem Luksemburga w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzona dnia 14 czerwca 1995 r. (Dz.U. z 1996 r. nr 110, poz. 527), które jednoznacznie wiążą jej stosowanie z osobą uprawnioną nie tylko formalnie, ale zgodnie z rozumieniem przyjętym w Modelowej Konwencji OECD; art. 7 ust. 1 i 2 Konwencji Wielostronnej implementującej środki traktatowego prawa podatkowego mające na celu zapobieganie erozji podstawy opodatkowania i przenoszeniu zysku sporządzonej w Paryżu w dniu 24 listopada 2016 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 1369), zgodnie z którym, bez względu na postanowienia umowy podatkowej, do której ma zastosowanie niniejsza Konwencja, korzyść w niej przewidziana nie zostanie przyznana w odniesieniu do części dochodu lub majątku, jeżeli można racjonalnie przyjąć, mając na względzie wszelkie mające znaczenie fakty i okoliczności, że uzyskanie tej korzyści było jednym z głównych celów utworzenia jakiejkolwiek struktury lub zawarcia jakiejkolwiek transakcji, które spowodowały bezpośrednio lub pośrednio powstanie tej korzyści, chyba że ustalono, że przyznanie tej korzyści w danych okolicznościach byłoby zgodne z przedmiotem oraz celem odpowiednich postanowień umowy podatkowej, do której ma zastosowanie niniejsza Konwencja (art. 7 ust. 1); ustęp 1 będzie miał zastosowanie w miejsce lub w przypadku braku postanowień umowy podatkowej, do której ma zastosowanie niniejsza Konwencja, które odmawiają w całości lub w części korzyści, które zostałyby przyznane na podstawie umowy podatkowej, do której ma zastosowanie niniejsza Konwencja, jeżeli głównym celem lub jednym z głównych celów utworzenia jakiejkolwiek struktury lub zawarcia jakiejkolwiek transakcji lub jakiejkolwiek osoby, której dana struktura lub transakcja dotyczy, było osiągnięcie tych korzyści (art. 7 ust. 2); art. 2 dyrektywy 2011/96, definiującym spółkę państwa członkowskiego uprawnioną do korzystania z systemu unikania podwójnego opodatkowania; art. 1 ust. 2 i ust. 3 dyrektywy 2011/96, zgodnie z którym państwa członkowskie nie przyznają korzyści wynikających z niniejszej dyrektywy jednostkowemu uzgodnieniu ani seryjnym uzgodnieniom, kiedy głównym celem lub jednym z głównych celów ich wprowadzenia było uzyskanie korzyści podatkowej naruszającej przedmiot lub cel niniejszej dyrektywy; w związku z czym - zważywszy na wszystkie stosowne fakty i okoliczności - takie jednostkowe lub seryjne uzgodnienie nie jest rzeczywiste, przy czym jednostkowe uzgodnienie może obejmować więcej niż jeden etap lub część (art. 1 ust. 2); do celów ust. 2 uznaje się, że jednostkowe lub seryjne uzgodnienie nie jest rzeczywiste w zakresie, w jakim nie jest ono wyprowadzane z uzasadnionych powodów handlowych, które odzwierciedlają rzeczywistość gospodarczą (art. 1 ust. 3).

Dlatego nie ulega wątpliwości Sądu, że opisane wyżej przepisy należy interpretować zgodnie z ich brzmieniem i przypisanymi im celami, co oznacza, że ich stosowanie nie może bazować tylko na kryteriach formalnoprawnych z odejściem od ekonomicznej istoty podejmowanych czynności, gdyż spowodowałoby to, że system unikania podwójnego opodatkowania służyłby unikaniu opodatkowania. Z tego powodu w omawianym zakresie formalny status spółki państwa członkowskiego, do której wpływają należności od płatnika, nie może mieć kluczowego znaczenia, w sytuacji, gdy spółka ta – tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – organizacyjnie i finansowo jest instrumentem w rękach innego podmiotu, tym samym to nie ona decyduje o tym, jakie przedsięwzięcie, z kim i na jakich zasadach będzie realizować, lecz w istocie realizuje zamierzenie ekonomiczne innego podmiotu według reguł ustanowionych i kontrolowanych przez ten inny podmiot.

Pamiętać też trzeba, że gdy spółki państwa członkowskiego nie można uznać rzeczywistego beneficjenta należności, to brak tego warunku nierzadko stanowi element konstrukcji sztucznie stworzonych głównie po to, aby uniknąć opodatkowania. Podmiot stojący organizacyjnie i finansowo, a tym samym decyzyjnie i ekonomicznie, za spółką państwa członkowskiego, chce w ten sposób skorzystać z dobrodziejstw systemu unikania podwójnego opodatkowania, w tym przepisów dyrektyw 2003/49 i 2011/96 na zasadach przewidzianych dla spółek państw członkowskich, z odejściem od zasad właściwych dla tego podmiotu. W takim przypadku nie sposób nie dostrzec zamiaru takiego podmiotu, który nie będąc spółką państwa członkowskiego, podejmuje określone działania po to, aby środki finansowe, które od niego pochodzą i które kontroluje, zostały potraktowane do celów podatkowych w taki sposób, jakby stanowiły realnie środki finansowe spółki państwa członkowskiego. Do ukrycia rzeczywistej głównej roli i faktycznych zamierzeń wykorzystuje instytucje prawa i tworzy wielopoziomową sieć konstrukcji prawnych na płaszczyźnie podmiotowej i przedmiotowej, nie tracąc zarazem rzeczywistej kontroli nad swoimi zasobami finansowymi, nad ich wieloetapowymi przepływami i nad korzyściami z nich płynącymi.

Ponownie zatem należy podkreślić, że uzyskujący dochody z art. 22 ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.p. to podatnik, który spełnia wszystkie cechy rzeczywistego właściciela tych przychodów na gruncie prawa krajowego, umów międzynarodowych, prawa unijnego, w tym orzecznictwa TSUE. Tym samym, przychody należą do niego nie tyle w ujęciu formalnoprawnym, co przede wszystkim ekonomicznym. Natomiast władztwo w rozumieniu ekonomicznym wyklucza sytuacje, w których podatnik o formalnym statusie spółki państwa członkowskiego uzyskuje należności, ale jego wielopłaszczyznowe powiązania z innym podmiotem są tak ułożone, że należności te trafiają do tego innego podmiotu albo to ten inny podmiot w rzeczywistości decyduje o aktywności podatnika, steruje tą aktywnością i w rezultacie kontroluje losy tych należności.

Podkreślenia wymaga również, że powyższe stanowisko Sądu zostało zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 19 grudnia 2023 r., II FSK 27/23 i II FSK 29/23, w których NSA wskazał analogiczną argumentację odnoszącą się do rozkładu ciężaru dowodu postępowaniu w przedmiocie wydania opinii o stosowaniu preferencji, warunku podlegania efektywnemu opodatkowaniu oraz obowiązku organu w zakresie badania czy otrzymujący dywidendy spełnia warunki uznania go za rzeczywistego właściciela tych należności.

Wskazać należy, że jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, głównym źródłem dochodu Podatnika są dywidendy otrzymywane od podmiotów powiązanych. Co potwierdza rachunek zysków i strat do sprawozdania finansowego za 2022 r., zyski R. z udziałów w spółkach zależnych wyniosły 1 210 000,00 EUR. Wszystkie przychody w tym roku księgowym wyniosły 1 675 940,31 EUR. Na kwotę tę złożyły się opisane wyżej dywidendy oraz inne odsetki i podobne dochody. Zgodnie z informacjami zawartymi w oświadczeniu z 29 czerwca 2023 r. dywidendy otrzymywane od podmiotów zależnych, w tym od Płatnika są w Luksemburgu zwolnione z opodatkowania. Tym samym bez względu na wysokość ponoszonych kosztów i wartości wyniku finansowego brutto Podatnika, najważniejsza pozycja w przychodach Spółki nie będzie objęta podatkiem dochodowym od osób prawnych. Niewątpliwie również – jak trafnie ocenił organ – przedstawione w sprawozdaniu finansowym Podatnika wyniki za 2022 r. są wynikiem świadomej strategii Grupy. Podatnik w trakcie tego roku księgowego nabył spółki zależne na łączną kwotę 465 039 295,10 EUR. Wszystkie te podmioty należały już do Grupy, a transakcje polegały na przeniesieniu ich do portfela Podatnika. Jednocześnie, co należy podkreślić stanowczo, największy koszt w 2022 r. Podatnika stanowiła korekta wartości inwestycji w spółkach zależnych na łączną kwotę 38 366 939,56 EUR. Co istotne, ta korekta wynikała zasadniczo z korekty wartości jednej spółki – O. (dalej: Spółka O. ). Spółka O. została zakupiona przez Podatnika za 120 314 372,95 EUR, przy czym natomiast stosownie do wykazu zamieszczonego w notach do sprawozdania finansowego za 2022 r. wartość Spółki O. na koniec tego roku księgowego wyniosła 87 128 056,36 EUR. Zdaniem Sądu, nie sposób podważyć zasadności stanowiska organu, który dostrzegł, że mogło w tym przypadku dojść do celowego zawyżenia wartości spółki w dniu transakcji w celu wygenerowania straty przez Podatnika. Drugim co do wielkości kosztem poniesionym przez Spółkę były koszty odsetek od kredytu udzielonego przez Tatra Bank w wysokości 100 000 000 EUR udzielonego w celu zakupu opisanych we wniosku spółek, w sytuacji gdy – jak wspomniano wyżej – wszystkie te spółki należały już do Grupy, a transakcje polegały jedynie na przeniesieniu ich do portfela Podatnika, będącego podmiotu usytuowanym w tej samej grupie kapitałowej.

Stwierdzić również trzeba, że jak zasadnie podniósł Naczelnik, sprawozdanie finansowe Podatnika za 2021 za okres od czerwca do 31 grudnia, czyli początek działalności Spółki, potwierdza, że jedyny majątek trwały Podatnika w tym czasie stanowiły aktywa finansowe – udziały w jednostkach powiązanych o wartości 455 937 020,76 EUR. W tym okresie Spółka posiadała zobowiązania na łączną kwotę 660 814,77 EUR, na którą składały się zobowiązania z tytułu dostaw i usług 570 764,31 EUR oraz zobowiązania wobec jednostek zależnych 99 050,46 EUR. Spółka w tym czasie nie odnotowała żadnych przychodów, ponosząc jedynie koszty zewnętrzne, które stanowiły refakturę kosztów wynagrodzeń i ubezpieczeń H. S.A. o wartości 95 281,99 EUR oraz koszty z tytułu odsetek 11,55 EUR. Spółka zanotowała stratę z działalności w wysokości 95 293,54 EUR, a wartość CIT wyniosła 0 EUR. Kolejny rok – 2022 był pierwszym pełnym rokiem działalności Podatnika. Jak wynika ze sprawozdania finansowego jedyne aktywa Podatnika stanowiły wówczas aktywa finansowe w tym udziały w jednostkach powiązanych na kwotę 942 274 481,84 EUR, a jego dochody stanowiły dywidendy od spółek zależnych w wysokości 1 210 000,00 EUR oraz przychód z odsetek także od podmiotów powiązanych w wysokości 465 940,31 EUR. Na koniec tego roku Spółka odnotowała stratę w wysokości 40 290 336,70 EUR, a wartość CIT wyniosła 0 EUR. Natomiast jedynym wykazanym w rachunku zysków i strat Podatnika zapłaconym podatkiem był podatek od wartości netto w wysokości 4 815 EUR. Ponadto Płatnik przedstawił oświadczenie Podatnika z 29 czerwca 2023 r., w którym zawarto informacje, że dywidendy otrzymywane od polskich spółek zależnych są opodatkowane w Luksemburgu według stawki 24,94%. W tym samym oświadczeniu Spółka wskazała zarazem, że dywidendy te korzystają w Luksemburgu ze zwolnienia z opodatkowania, co – zdaniem Spółki – wynika z dyrektywy 2011/96/UE.

Zważywszy na te okoliczności prawidłowo stwierdził Naczelnik, że dywidendy wypłacane przez Płatnika na rzecz Podatnika podlegają zwolnieniu, a rzeczywista stawka opodatkowania Spółki w Luksemburgu jest bliska zeru. Bezsprzecznie bowiem od samego początku swej działalności R. wykazuje straty, a w konsekwencji w 2021 oraz 2022 r. Spółka nie odprowadziła CIT. Nie sposób przy tym uznać, że taka sytuacja wynikała jedynie z faktu, iż był to początkowy okres działalności Spółki oraz stanowiła efekt ponoszonych akwizycji i rozwijania działalności na wstępnym etapie jej działania. Jak wspomniano bowiem wyżej, bez względu na wysokość ponoszonych kosztów i wartości wyniku finansowego brutto Podatnika, najważniejsza pozycja w jego przychodach Spółki nie będzie objęta CIT. Poza tym jak zasadnie ocenił organ, ujemny wynik finansowy Podatnika jest wynikiem operacji dokonywanych w ramach portfela Grupy.

W konsekwencji, wbrew zatem twierdzeniom strony nie narusza prawa przyjęcie przez organ, że Podatnik nie podlega efektywnemu opodatkowaniu podatkiem dochodowym na terenie Wielkiego Księstwa Luksemburga.

Nie można też podzielić zarzutów skargi, że stanowisko organu w praktyce oznacza, iż zysk spółki-córki zostanie opodatkowany dwukrotnie na poziomie spółki dominującej. O podwójnym opodatkowaniu można mówić tylko wobec tego samego źródła dochodu/przychodu. Mogłoby do tego dojść, gdyby dywidenda była opodatkowana podatkiem u źródła oraz następnie podatkiem dochodowym w Luksemburgu. Skoro dywidenda jest zwolniona z opodatkowania, a Spółka będąca podatnikiem nie płaci podatku dochodowego w Luksemburgu (lub płaci ten podatek w wartości minimalnej), to oczywiste jest, że przychody te są opodatkowane tylko raz – podatkiem u źródła.

Zarazem podnieść należy, że w myśl art. 2 nieobowiązującej już dyrektywy Rady z 23 lipca 1990 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych Państw Członkowskich (90/435/EWG) TSUE przyjmował, że powołany przepis ustanawia przesłanki, jakie powinna łącznie spełniać spółka w celu uznania jej za spółkę państwa członkowskiego w rozumieniu tej dyrektywy i określa w ten sposób zakres podmiotowy jej zastosowania (zob. wyrok TSUE z 1 października 2009 r., C-247/08, pkt 29). Przepis art. 2 lit. c powołanej dyrektywy 90/435/EWG ustanawia pozytywne kryterium kwalifikacyjne, a mianowicie podleganie danemu podatkowi oraz negatywne kryterium, czyli brak zwolnienia z tego podatku i nieposiadanie możliwości wyboru zwolnienia. Jak przyjął Trybunał, ustanowienie tych dwóch kryteriów, jednego pozytywnego i drugiego negatywnego, prowadzi do stwierdzenia, że przesłanka przewidziana w art. 2 lit. c wspomnianej dyrektywy nie tylko wymaga, aby spółka była objęta zakresem stosowania danego podatku, ale także ma na celu wykluczenie sytuacji wiążącej się z możliwością, że pomimo opodatkowania tym podatkiem spółka nie jest rzeczywiście zobowiązana do zapłaty wskazanego podatku (zob. wyrok TSUE z 8 marca 2017 r., C-448/15 pkt 31 i 32).

Niewątpliwie dyrektywa 90/435/EWG została uchylona dyrektywą 2011/96/UE, która weszła w życie 18 stycznia 2012 r., lecz ze względu na treść art. 2 lit a pkt (iii) dyrektywy 2011/96/UE dla stwierdzenia statusu spółki państwa członkowskiego zachowane zostało wymaganie istnienia efektywnego opodatkowania i nadal aktualna pozostaje argumentacja TSUE dokonana na gruncie art. 2 lit c) dyrektywy 90/435/EWG. Stanowisko akceptujące tezy wyroku C-448/15 zajął także Sąd w wyrokach z 21 września 2022 r., I SA/Lu 316/22 i z 5 kwietnia 2023 r., I SA/Lu 136/23, które Sąd w składzie rozpoznającym sprawę w pełni podziela.

Treść ministerialnego projektu Objaśnień podatkowych z 25 września 2023 r. znajduje się w fazie projektowej, nie jest też wiążąca dla Sądu ani dla organu. Co więcej, choć w dokumencie tym odnosząc się dochodów z dywidend podkreślono odmienność dyrektywy 2011/96/UE i dyrektywy 2003/49/WE skutkującą stwierdzeniem, że warunek podlegania efektywnemu opodatkowaniu powinien być odnoszony wyłącznie do aspektów podmiotowych, to pogląd ten nie został we wspomnianym projekcie uzasadniony, pomimo odwołania do wyroku TSUE z 8 marca 2017 r. w sprawie C-448/15 (pkt 43 i 44), z treści którego zarówno organ, jak i Sąd wyprowadzili odmienne wnioski w tej kwestii.

Sąd akceptuje również stanowisko organu, że w świetle zgromadzonych dowodów, Podatnik nie posiada statusu rzeczywistego właściciela w odniesieniu do otrzymywanych od Płatnika dywidend, a w konsekwencji istnieją uzasadnione wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonego do akt oświadczenia Podatnika, że jest rzeczywistym właścicielem tych dywidend oraz, że istnieje uzasadnione przypuszczenie, że Podatnik nie prowadzi na terenie Luksemburga rzeczywistej działalności gospodarczej.

Z akt sprawy wynika, że Podatnik został założony 31 maja 2021 r. w ramach reorganizacji Grupy, jako spółka holdingowa powołana – według strony – do nadzoru nad działalnością podmiotów posiadających wynajęte nieruchomości oraz do zabezpieczenia i administrowania powierzonym portfolio aktywów, a także do udzielania gwarancji, pożyczek lub wspierania "w inny sposób" spółek z Grupy. W listopadzie 2022 r. nastąpiły zmiany w strukturze właścicielskiej Podatnika w stosunku do stanu z daty złożenia wniosku (z 10 listopada 2022 r.). Obecnie akcjonariuszami posiadającymi 100% akcji Podatnika są trzy spółki cypryjskie: S. Ltd, K. Ltd i H. Ltd. Jak wspomniano wyżej, przeprowadzona przez Naczelnika analiza sprawozdań finansowych za lata 2021-2022 wskazuje na to, że główny składnik majątku Podatnika stanowią aktywa finansowe – udziały w spółkach zależnych z Grupy, które w ramach organizacji oddzielnego pionu zostały planowo przydzielone do portfela R.. Mając na uwadze całokształt przedstawionych w sprawie ustaleń, organ zasadnie ocenił, że nie były to decyzje biznesowe podjęte przez ścisły zarząd Podatnika, lecz działania wynikające ze strategii biznesowej realizowanej na poziomie Grupy. Jedyne przychody Spółki stanowią dochody pasywne – przychody z udziałów kapitałowych w przedsiębiorstwach powiązanych oraz inne odsetki i przychody o podobnym charakterze. Pierwszy pełny rok działalności – rok 2022 Spółka zakończyła ze stratą w wysokości 40 290 336,90 EUR. Wspomniane dochody zostały zdyskontowane przez straty Podatnika, które nie wynikały jednak z działań operacyjnych czy wyników finansowych podległych spółek. Jedną z trzech głównych pozycji kosztowych, zgodnie z rachunkiem zysków i strat, stanowiły koszty zewnętrzne w tym koszty refakturowane przez Podatnika w wysokości 736 032,32 EUR. Następnym kosztem wykazanym w tym zestawieniu były odsetki i podobne wydatki poniesione na rzecz instytucji zewnętrznych w wysokości 2 335 308,53 EUR. Były to koszty obsługi kredytu zaciągniętego przez Tatra Bank udzielonego na potrzeby bieżącej działalności Spółki. Oznacza to, że sama obsługa tego zadłużenia przewyższyła prawie dwukrotnie dochody z dywidend. Podkreślić jeszcze raz trzeba natomiast, że największym kosztem Spółki w 2022 r. była korekta wartości aktywów finansowych na łączną kwotę 38 366 939,56 EUR, wynikająca ze znacznej zmiany wyceny rynkowej w tym samym roku księgowym zakupionej przez Podatnika Spółki O. – w ramach grupy, która ma siedzibę w tej samej lokalizacji co Podatnik. Korekta ta miała kluczowy wpływ na wysokość straty poniesionej przez Podatnika w 2022 r.

Zdaniem Sądu, trafnie organ powziął uzasadnione wątpliwości w zakresie prowadzenia przez Podatnika rzeczywistej działalności gospodarczej w Luksemburgu. W sprawie jest poza sporem, że w świetle wyjaśnień strony zawartych w piśmie z 14 lipca 2023 r. Spółka nie zatrudniała żadnego pracownika, lecz korzystała z usługi pracowników zatrudnionych w [...] [...] (dalej: R. H.) w oparciu o umowę serwisową, w ramach której R. H. świadczyła na rzecz Spółki usługi prawne, podatkowe, księgowe oraz generalnego zarządu, których koszt pokrywał Podatnik. Na Spółkę refakturowane były również koszty wynagrodzeń dyrektorów zatrudnionych w R. H.. Z kolei R. H. zatrudniała 9 pracowników, z których usług korzystały również inne podmioty powiązane mające siedzibę w Luksemburgu. W chwili składania wniosku pod tym samym adresem co Podatnik było zarejestrowanych jeszcze 15 kolejnych spółek z Grupy. Trafnie więc organ ocenił, że wspomnianych 9 pracowników było zatrudnionych na potrzeby 16 spółek powiązanych pośrednio lub bezpośrednio. W 2023 roku ilość tych spółek zmniejszono do 12. Podatnik nie ma własnego lokalu do prowadzenia działalności, a korzysta z jednego biura wraz z innymi podmiotami z Grupy. Podatnik jest zarządzany przez Radę Dyrektorów w połączeniu funkcji zarządu i rady nadzorczej w jednym organie. W dniu 10 listopada 2022 r. Rada liczyła 4 osoby, a w okresie od grudnia 2022 r. do maja 2023 r. doszło 5 nowych osób i odeszło trzy. Niekwestionowane jest, że wśród osób pełniących funkcję członków Rady Dyrektorów zdecydowana większość pełni podobne funkcje w innych podmiotach z Grupy, zaś dwie z tych osób pełni takie funkcje w spółkach spoza Grupy. W szczególności M. S. pełni jednocześnie rolę Prezesa Zarządu u strony oraz trzech pozostałych polskich spółek z Grupy, które wypłacały dywidendy na rzecz Podatnika. W piśmie z 14 lipca 2023 r. strona wskazała, że Spółka regularnie organizuje posiedzenia Rady Dyrektorów, zazwyczaj raz w miesiącu, podczas których są podejmowane kluczowe decyzje. Zwykle decyzje Spółki są podejmowane w jej siedzibie w Luksemburgu, lecz fizyczne miejsce złożenia podpisu nie musi znajdować się wyłącznie w kraju siedziby Spółki, gdyż dokumenty mogą być podpisywane w trybie obiegowym lub zdalnie.

Nie ulega więc wątpliwości Sądu, że formalnie funkcję decyzyjną w Podatniku sprawuje Rada Dyrektorów, której członkowie – co istotne – sprawują analogiczne funkcje w szeregu innych spółek z Grupy H. R. bądź usytuowanych poza tą Grupą. Jak wynika przy tym z danych opisanych w notach do sprawozdania finansowego za 2022 rok i w piśmie strony z 14 lipca 2023 r., całkowity koszt wynagrodzeń dla personelu pracującego na rzecz Spółki wyniósł 143 000 EUR, a to oznacza, że miesięczne wydatki z tego tytułu nie przekroczyły kwoty 12 000 EUR. Trudno uznać, jak zasadnie ocenił Naczelnik, aby wynagrodzenia takiej wielkości były na odpowiednim poziomie dla kadry menadżerskiej w spółce, przyjmując, że osoby te miałyby podejmować decyzje o strategicznym znaczeniu dla wspomnianej grupy kapitałowej o znacznym potencjale gospodarczym. Trafnie też organ dla wzmocnienia tej argumentacji przywołał dane wskazujące na koszt opłat księgowych, podatkowych i audytowych poniesionych w tym samym roku przez Podatnika, a które wyniosły 284 028,07 EUR. Przy tym sumy te wchodziły w skład kosztów zewnętrznych w rachunku zysków i strat, które Podatnik poniósł refakturując koszty wobec R. H.. Poza sporem jest, jak wskazano wyżej, że Spółka ma siedzibę w lokalu, wspólnym początkowo dla 15, a obecnie dla 11 innych spółek powiązanych pośrednio lub bezpośrednio. Nie sposób nie dostrzec też częstych zmian w strukturze Grupy, skoro w okresie od 10 listopada 2022 r. – to jest daty złożenia wniosku zmieniała się struktura właścicielska Spółki, nastąpiły poważne zmiany w Radzie Dyrektorów, a ilość spółek Grupy w Luksemburgu w bardzo krótkim czasie zmniejszono z 16 do 12. Wreszcie w dniu 7 listopada 2023 r. strona złożyła pismo z 20 października 2023 r. informując, że "ze względu na niedawne zawirowania w spekulacyjnym sektorze deweloperskim, zaostrzone przez inflację i wysokie stopy procentowe, grupa H. R. zdecydowała się znacznie ograniczyć dywizję Developerską, szczególnie w porównaniu z rozmiarem Działu Inwestycji. W rezultacie najważniejsze umowy, w tym umowy biurowe i o pracę, zostały przeniesione do HBRIH na poziomie holdingu. Proces ten toczy się także na poziomie lokalnym kraju, w tym Polski, choć nie jest jeszcze sfinalizowany na poziomie spółek zależnych. Z dniem złożenia niniejszego Uzupełnienia umowy personalne oraz umowa biurowa dotycząca powierzchni zostały przeniesione na HBRIH". W konsekwencji tych zmian organizacyjnych od października 2023 r., Podatnik przejął funkcje R. H., a zatem to Spółka świadczy usługi zewnętrzne wobec innych podmiotów z Grupy z siedzibą w Luksemburgu, w tym zatrudnia 9 pracowników wykonujących usługi dla tych podmiotów. Nieuzasadnione są przy tym zarzuty skargi, jakoby Naczelnik nie wziął pod uwagę tych informacji, a także innych okoliczności podnoszonych w trakcie postępowania, wskazujących na rzeczywistą działalność gospodarczą Podatnika. Nie sposób nie dostrzec, że zmiany w zakresie substratu majątkowo-osobowego Podatnika pojawiły się po kilkukrotnych wezwaniach Naczelnika dotyczących tych zagadnień. Zważywszy na całokształt ustalonych w sprawie okoliczności, trafnie organ ocenił, że R. jest jedną z wielu spółek Grupy, które są wykorzystywane do realizacji określonej strategii biznesowej. Jednym z takich działań było właśnie powołanie do życia i ulokowanie tam całego portfela spółek z nowo utworzonej dywizji. Dlatego nie można uznać za naruszającą zasadę swobodnej oceny dowodów konstatację organu, że to nie na poziomie Podatnika zapadają kluczowe decyzje biznesowe. Bezsprzecznie udziałowcami Podatnika są trzy spółki cypryjskie, z których jedna – K. posiada rozdrobniony akcjonariat, a znaczna część jej udziałowców to osoby fizyczne posiadające rezydencję podatkową w Słowacji, w tym posiadacz największej liczby udziałów I. C., co organ ustalił na podstawie powszechnie dostępnych danych w internecie. Opisane wyżej okoliczności – jak celnie ocenił organ – prowadzą do wniosku, że to na poziomie spółek dominujących w Grupie zapadają najważniejsze decyzje, a tym samym wskazują, że Podatnik nie posiada w rzeczywistości autonomii w podejmowaniu strategicznych decyzji biznesowych co do przeznaczenie należności przekazywanych przez Płatnika, a jedynie zajmuje się bieżącym administrowaniem działalnością Spółki.

Zdaniem Sądu, prawidłowe było zatem stanowisko organu, który stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że wbrew twierdzeniom strony nie prowadzi rzeczywistej działalności i nie podejmuje samodzielnie decyzji w zakresie dywidend wypłacanych na jego rzecz przez Płatnika, jest bowiem Podatnik pasywnym holdingiem pełniącym rolę pośrednika pomiędzy spółkami zależnymi a innymi podmiotami z Grupy mającymi siedzibę do celów podatkowych poza Wielkim Księstwem Luksemburga.

Mając na uwadze treść zarzutów skarżącej dotyczących nieuwzględniania przez organ holdingowego charakteru Podatnika wskazać należy, że niewątpliwie stanowisko organu nie miało na celu podważać utrwalone w obrocie gospodarczym praktyki spółek holdingowych, a jedynie służyło dokonaniu oceny ustalonych w rozpoznawanej sprawie okoliczności z odwołaniem do przepisów regulujących wydanie opinii o stosowaniu preferencji. Zdaniem Sądu, współmierność substratu majątkowo-osobowego Spółki względem przyjętego przez nią profilu działalności biznesowej, na co wskazuje strona, powinna zostać przez skarżącą co najmniej uprawdopodobniona, i to nie tylko zaprzeczając stanowisku Naczelnika. Strona oceniła, że stanowisko organu w zakresie sposobu funkcjonowania spółki holdingowej opiera się na niezrozumieniu przez niego istoty tej spółki i stawianych jej celów, a zarazem zanegowała, że działanie Podatnika nie polega na pośrednictwie, na co jednak wskazują ustalone w sprawie okoliczności.

Dlatego też, w ocenie Sądu, podzielić należy zapatrywanie organu co do istnienia negatywnych przesłanek z art. 26b ust. 3 u.p.d.o.p. wyłączających możliwość wydania opinii. Zasadnie organ stwierdził, że Spółka nie posiada statusu rzeczywistego właściciela w odniesieniu do otrzymywanych należności z tytułu dywidend, istnieją uzasadnione wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonego do wniosku oświadczenia Podatnika, że jest rzeczywistym właścicielem należności, a także istnieje uzasadnione przypuszczenie, że podatnik nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w Luksemburgu. Ma również rację organ, gdy wskazuje, że Podatnik w rzeczywistości nie podlega efektywnemu opodatkowaniu w kraju swej siedziby.

Ponownie należy też wskazać, że przedstawione wyżej przesłanki odmowy wydania opinii o stosowaniu preferencji mają charakter rozłączny, a to znaczy, że dla odmowy wydania opinii wystarczające jest wystąpienie choćby jednej z omówionych przesłanek negatywnych, które w sprawie niewątpliwie zostały spełnione.

W tych okolicznościach niezasadne są także zarzuty naruszenia art. 2 (zasady demokratycznego państwa prawnego), art. 7 (zasady praworządności), art. 84 (obowiązku przestrzegania prawa RP), art. 87 ust. 1 (katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego RP) i art. 217 (obowiązku regulacji ustawowej prawa podatkowego) Konstytucji RP. Organ prawidłowo zastosował zarówno przepisy prawa procesowego, jak i materialnego, a Sąd nie dopatrzył się w sprawie żadnych naruszeń prawa, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej odmowy.

Z tych wszystkich względów, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.).