Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 275/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124b
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 lipca 2024 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 15 grudnia 2023 r. nr NWXIV.7581.4.62.2023 w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 23 maja 2023 r. T. S.A. z siedzibą w K. (dalej: spółka lub wnioskodawca) wystąpiła do Prezydenta Miasta Z. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej o wydanie decyzji w trybie art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 344, dalej "u.g.n.") w celu likwidacji znajdującej się na działce 1 w Z. linii napowietrznej średniego napięcia składającej się z trzech przewodów (każdy o długości 92 m, łącznie 276 m) wraz z dwoma słupami średniego napięcia, o łącznej powierzchni likwidowanych urządzeń 515,2 m, zgodnie z mapą załączoną do wniosku.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w najbliższej przyszłości na ww. nieruchomości zaplanowano posadowienie dwóch linii kablowych - średniego oraz niskiego napięcia w celu realizacji umowy przyłączeniowej nr [...] z dnia 25 stycznia 2021 r. polegającej na przyłączeniu do sieci elektroenergetycznej wnioskodawcy zespołu budynków jednorodzinnych w Z. przy ul. [...]. W ramach realizacji niniejszej inwestycji wnioskodawca zaplanował również likwidację urządzeń - ww. linii napowietrznej, wnosząc o określenie, iż udostępnienie nieruchomości nastąpi na okres 6 miesięcy od dnia zajęcia nieruchomości. Zgodnie z księgą wieczystą [...] nieruchomość oznaczona działką 1 stanowi własność A. J..

Decyzją z 6 października 2023 r., nr [...], Prezydent Miasta Z. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, działając na podstawie art. 4 pkt 9b1 oraz art. 124b u.g.n. orzekł o zobowiązaniu właściciela nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], do udostępnienia nieruchomości T. S.A z siedzibą w K., na okres 6 miesięcy od dnia zajęcia nieruchomości, w celu wykonania czynności związanych z likwidacją na działce nr 1 o powierzchni 0,4544 ha linii napowietrznej średniego napięcia składającej się z trzech przewodów, każdy o długości 92 m (łącznie 276m) wraz z dwoma słupami średniego napięcia o łącznej powierzchni likwidowanych urządzeń 515,2 m2, zgodnie z załącznikiem mapowym, który stanowi integralną cześć decyzji.

Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, w ustawowym terminie, złożył A. J., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, domagając się jej uchylenia i przekazania do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że rokowania, o których mowa w art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami mają na celu uzyskanie zgody na wykonanie prac. W tej sytuacji powinniśmy mieć do czynienia z ekwiwalentnością świadczeń, a właściciel ma pełne prawo oczekiwać adekwatnego - a nie tylko symbolicznego wynagrodzenia/odszkodowania. W ocenie odwołującego organ I instancji w ogóle pominął ten aspekt sprawy, a powinien on być gruntownie przeanalizowany i uzasadniony.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Śląski decyzją z 15 grudnia 2023 r., nr NWXIV.7581.4.62.2023, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, podzielając w całości stanowisko w niej zaprezentowane. W uzasadnieniu decyzji organ ten nakreślił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył i omówił przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. W konsekwencji uznał, że spełnione zostały wszystkie ustawowe warunki pozwalające na ograniczenie skarżącemu sposobu korzystania z jego nieruchomości.

Odnosząc się natomiast do zawartego w odwołaniu zarzutu dotyczącego naruszenia art. 124 ust. 3 u.g.n. stwierdził, że jest on całkowicie chybiony, albowiem przepis ten nie ma w ogóle zastosowania w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy ustalił, że organ I instancji prawidłowo ocenił realizację drugiej przesłanki warunkującej udzielnie zgody w trybie art. 124b u.g.n., tj. brak zgody właściciela na udostępnienie nieruchomości. Wyjaśniono, że przepis ten - odmiennie aniżeli zostało to ustanowione w art. 124 u.g.n. - nie wymaga przeprowadzania rokowań z właścicielem nieruchomości, wystarczającą przesłanką jest tutaj brak zgody właściciela na jej udostępnienie i wymóg ten również został w sprawie spełniony. Dla potrzeb zastosowania tego przepisu wymóg braku zgody należy odczytywać w ten sposób, że inwestor ma obowiązek wystąpić na piśmie o zgodę do właściciela nieruchomości na wykonanie zakreślonych prac służących prawidłowemu funkcjonowaniu wskazanych w tym przepisie urządzeń infrastruktury technicznej bądź ich usunięcia, w celu udowodnienia, że występował o zgodę, gdyż tylko brak zgody uzasadnia ingerencję władczą organów administracji publicznej i wydanie decyzji na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n.

Dodatkowo wyjaśniono, że obowiązkiem inwestora jest przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po wykonaniu prac. Ponadto, zgodnie z art. 124b ust. 4 u.g.n. za udostępnienie nieruchomości oraz ewentualne szkody powstałe na skutek dokonanych czynności, odwołującemu przysługiwać będzie odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między nim a spółką. Jeżeli natomiast nie dojdzie do takiego uzgodnienia w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynie termin udostępnienia nieruchomości obowiązkiem organu pierwszej instancji będzie wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania.

Dalej podkreślono, że w niniejszej sprawie obowiązek udostępnienia nieruchomości został ustanowiony na maksymalny czas 6 miesięcy, a czas udostępnienia, liczony jest od dnia zajęcia nieruchomości. Zdaniem organu odwoławczego rozstrzygnięcia te odpowiadają treści wniosku z 23 maja 2023 r.. Natomiast z okoliczności sprawy nie wynika natomiast, aby właściciel podlegającej udostępnieniu nieruchomości zajmował w tej kwestii stanowisko i podnosił okoliczności wskazujące na koincydencję czasową mogącą uzasadniać inne ukształtowanie zakresu czasowego decyzji, w tym konieczność doprecyzowania kwestii początku biegu okresu udostępnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji uznając, że jest ona błędna oraz wskazując, że nie przeanalizowano w kontekście art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami aspektu braku zgody właściciela na udostępnienie nieruchomości, a mianowicie czy w okolicznościach sprawy ten brak zgody rzeczywiście był, a jeśli tak, to czy był on uzasadniony w danych okolicznościach.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wniósł także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 124b u.g.n. Ust. 1 tego przepisu stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Zgodnie z art. 124b ust. 2 u.g.n. decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, o których mowa w ust. 1.

W realiach rozpoznawanej sprawy postępowanie zostało wszczęte na wniosek spółki o wydanie decyzji w trybie art. 124b u.g.n. We wniosku wskazano, że dotyczy on nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym nr 1 położonej Z., obręb [...]. Nieruchomość ta stanowi własność skarżącego. Spółka wniosła o ograniczenie korzystania z tej nieruchomości poprzez zezwolenie jej na likwidację znajdującej się na niej linii napowietrznej średniego napięcia składającej się z trzech przewodów każdy o długości 92 m (łącznie 276 m) wraz z dwoma słupami średniego napięcia. Do wniosku załączono m.in. wydruk korespondencji prowadzonej pomiędzy spółką a skarżącym. W korespondencji tej znajduje się przedstawiony skarżącemu przez spółkę projekt porozumienia dotyczącego m.in. likwidacji przewodów linii napowietrznej średniego napięcia 20 kV i dwóch słupów energetycznych, a ponadto pismo z 6 marca 2023 r. kierowane przez spółkę do skarżącego oraz mail skarżącego z dnia 12 maja 2023 r., w którym nie zgadza się na zaproponowaną przez spółkę kwotę. Z tej korespondencji z skarżącym spółka wywodzi, że nie wyraził on zgody na udostępnienie stanowiącej jego własność nieruchomości w celu demontażu wskazanych we wniosku urządzeń. Stanowisko to zaś zaaprobowały organy przyjmując, że spełniona została wynikająca z art. 124b u.g.n. przesłanka braku zgody na udostępnienie nieruchomości. Natomiast skarżący prezentuje w tym zakresie odmienne stanowisko. Zarzuca w skardze, że organy nie przeanalizowały aspektu braku zgody skarżącego. Poddaje pod wątpliwość brak zgody, a z ostrożności wskazuje, że brak tej zgody był uzasadniony i spowodowany postawą spółki.

Istota sporu sprowadza się zatem do tego, czy w sprawie spełniona została ustawowa przesłanka "braku zgody", o której mowa w art. 124b u.g.n. Kwestią sporną jest, czy skarżący faktycznie odmówił spółce udzielenia zgody.

W kontekście powyższego sporu należy zauważyć, że przepis art. 124b ust. 1 u.g.n. uzależnia wydanie decyzji zobowiązującej właściciela do udostępnienia nieruchomości od braku jego zgody na takie udostępnienie i wykonanie określonych czynności. Zgoda taka wymaga wyraźnego wyartykułowania, nie może być dorozumiana (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2023 r., I OSK 10/20).

W ocenie Sądu rację należy przyznać stanowisku organów. Z przywołanej powyżej korespondencji jasno wynika, że omawiana tutaj przesłanka braku zgody została spełniona. Takiej kwalifikacji nie zmieniają wyjaśnienia strony skarżącej dotyczące powodów nieudzielania tej zgody. Nie ulega wątpliwości, że skarżącego nie satysfakcjonuje wysokość kwoty, jaką spółka oferuje mu w zamian za udostępnienie przez niego nieruchomości. Jednak na gruncie art. 124b u.g.n. z punktu widzenia omawianego tutaj wymogu braku zgody istotne jest jedynie to, że właściciel nieruchomości nie zgadza się na udostępnienie nieruchomości. Organ, procedując nad wnioskiem o wydanie decyzji, o której mowa w art. 124b u.g.n. nie może badać okoliczności, z powodu których właściciel nieruchomości nie zgadza się na jej udostępnienie wnioskodawcy, ani tym bardziej oceniać zaproponowane mu w zamian za to udostępnienie świadczenie wzajemne, a od wyników tej oceny uzależniać treść rozstrzygnięcia w sprawie. W realiach rozpoznawanej sprawy nie ma zatem znaczenia, że skarżący nie zgadza się na udostępnienie stanowiącej jego własność nieruchomości z powodu niesatysfakcjonującej go kwoty oferowanej w zamian przez spółkę. Nie ma znaczenia to, czy właściciel nieruchomości zgadza się co do zasady na udostępnienie lecz nie na zaproponowanych warunkach. Na gruncie art. 124b u.g.n. w taki sam sposób należy ocenić zarówno sytuację, w której właściciel nieruchomości całkowicie wyklucza wyrażenie zgody na udostępnienie nieruchomości, jak i sytuację, w której wyrażenie takiej zgody uzależnia od spełnienia przez drugą stronę postawionych jej wymagań (np. co wysokości kwoty pieniężnej za udostępnienie), a strona ta nie zgadza się na ich spełnienie por. wyrok NSA z 18 maja 2023 r. sygn. I OSK 981/22). Z punktu widzenia omawianej tutaj przesłanki "braku zgody" istotne znaczenie ma przede wszystkim to, aby podmiot ubiegający się o wydanie decyzji, o której mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n. wykazał, że o taką zgodę zwrócił się do właściciela nieruchomości lecz ten zgody tej nie udzielił. W realiach zaś rozpoznawanej sprawy spółka wykazała taką okoliczność. Tym samym organy prawidłowo przyjęły, że omawiana tutaj przesłanka braku zgody została spełniona.

Reasumując stwierdzić należy, że w kontrolowanej sprawie postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy i organ uwzględnił niezbędną, dostępną dokumentację. Oparł się na zgromadzonych dowodach i ocenił je w sposób uprawniony, nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Motywy wynikają jasno z uzasadnienia rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.).

Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 75 §1, 77 §1, 80, 107 §1 i 3, 138 §1 pkt 1 i 2 k.p.a., 124b u.g.n., art. 21 ust. 1 ani też innych przepisów, w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.