Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 94/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 67 ust. 1, art. 252 ust. 1 pkt 1,2
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art. 70 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski sędzia WSA Andrzej Brzuzy Protokolant starszy referent Weronika Ćwiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Fundacji z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 21 grudnia 2023 r., nr SKO.53.853.2023 w przedmiocie określenia wysokości dotacji do zwrotu za 2018 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz Fundacji z siedzibą w S. kwotę 3.617 (trzy tysiące sześćset siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarga Fundacji z siedzibą w S. (dalej: "fundacja", "strona", "skarżąca") dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie (dalej: "SKO", "Kolegium") z 21 grudnia 2023 r. nr SKO.53.853.2023 wydanej po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wójta Gminy (dalej: "organ I instancji") z 7 sierpnia 2023 r. nr FN.3153.1.2020 w sprawie określenia wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oraz dotacji pobranej w nadmiernej wysokości za 2018 r., podlegającej zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami.

Z akt sprawy wynika, że 12 sierpnia 2015 r. Gmina zawarła z fundacją umowę o powierzenie realizacji zadania publicznego pod nazwą: "utworzenie i prowadzenie Środowiskowego Domu Samopomocy w [...]". Termin realizacji tego zadania ustalono na lata 2015-2020. Na podstawie tej umowy w 2018 r. gmina przekazała fundacji dotację w wysokości [...] zł.

W decyzji z 7 sierpnia 2023 r. organ I instancji, powołując m.in. art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 3, ust. 5, ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (wg stanu prawnego obowiązującego w 2018 r. - t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 ze zm.), określił do zwrotu (wraz z odsetkami) część ww. dotacji:

1. w kwocie 1.857,13 zł jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, kwestionując pokrycie z dotacji kosztów związanych ze świadczeniem usług medycznych z zakresu psychiatrii (580 zł) oraz kosztów poniesionych w 2017 r. (1.277,13 zł),

2. w kwocie 21.021,30 zł jako pobranej w nadmiernej wysokości, kwestionując pokrycie z dotacji części wynagrodzenia dla Dyrektora Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] (dalej: "dyrektor ŚDS").

Zaskarżoną obecnie decyzją Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji

w całości i określiło do zwrotu (wraz z odsetkami) część ww. dotacji:

1. w kwocie 1.277,13 zł jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, kwestionując pokrycie z dotacji na 2018 r. kosztów poniesionych w 2017 r.;

2. w kwocie 21.021,30 zł jako pobranej w nadmiernej wysokości, kwestionując pokrycie z dotacji części wynagrodzenia dla dyrektora ŚDS w okresie od czerwca do września 2018 r.

W skardze do tut. Sądu fundacja wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Wśród tych zarzutów skarżąca wskazała m.in. na naruszenie art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.; dalej: "Op") w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. poprzez wydanie decyzji pomimo upływu okresu przedawnienia. W tym zakresie podniosła, że skoro sporna dotacja była przyznana i przekazana skarżącej w 2018 r., to pięcioletni termin przedawnienia powinien być liczony od końca 2018 r. i już upłynął.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p. zgodnie z którym dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, jak również pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia ww. okoliczności. W świetle art. 252 ust. 5 u.f.p. zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. Stosownie zaś do art. 252 ust. 6 u.f.p. odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia:

1) przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem;

2) następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2

w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości.

W kwestii przedawnienia obowiązku zwrotu przedmiotowych dotacji, z mocy

art. 67 ust. 1 u.f.p., stosuje się przepisy zawarte w Rozdziale 8 Działu III Op. Wynika z nich, że sposób liczenia terminu przedawnienia jest uzależniony zasadniczo od sposobu powstania zobowiązań podatkowych, które mogą powstać albo wskutek zaistnienia zdarzenia, z którym ustawy podatkowe wiążą powstanie zobowiązań podatkowych (art. 21 § 1 pkt 1 Op) albo wskutek doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 1 pkt 2 Op).

Decyzja określająca wysokość dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego ma charakter deklaratoryjny, a w związku z tym do obliczenia terminu przedawnienia, podobnie jak w przypadku zobowiązań powstających z mocy prawa, powinien mieć zastosowanie art. 70 § 1 Op. W świetle zaś tego przepisu zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że pięcioletni termin przedawnienia, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, w przypadku wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem (także pobranych w nadmiernej wysokości), rozpoczyna swój bieg od dnia otrzymania tych środków przez beneficjenta. W takich więc przypadkach wydanie i doręczenie decyzji o zwrocie dotacji (lub jej części) z tych powodów winno nastąpić w ciągu pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego,

w którym dotacja była przyznana i powinna zostać wykorzystana zgodnie

z przeznaczeniem i w odpowiedniej wysokości. Z takim stwierdzeniem nie koliduje stanowisko, że po zakończeniu roku składane jest rozliczenie dotacji. Dokument ten posiada niewątpliwie istotne znaczenie z punktu widzenia ustalenia przez właściwy organ wysokości wykorzystanej dotacji oraz kwoty przypadającej do zwrotu. Jednak czynności złożenia rozliczenia dotacji nie można klasyfikować identycznie jak złożenia deklaracji podatkowych w ramach instytucji tzw. samowymiaru podatku, tak samo jak obowiązku zwrotu dotacji nie można traktować na równi ze zobowiązaniem podatkowym. Pomijając bowiem szczególny wypadek niewykorzystania całości lub części dotacji w ciągu roku, zobowiązanie do zwrotu nie należy do istoty stosunku dotacji, który polega na bezzwrotnym, co do zasady, transferze środków publicznych

z budżetu do beneficjenta. Zobowiązanie do zwrotu dotacji do budżetu jednostek samorządu terytorialnego jest w założeniu ustawodawcy wyjątkiem od reguły

i najczęściej wynika nie z samoobliczenia, a dopiero z decyzji wydanej na podstawie

art. 252 u.f.p. Bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji pobranych

z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystanych niezgodnie

z przeznaczeniem, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, rozpoczyna się zatem z końcem roku, w którym beneficjent otrzymał i miał wykorzystać dotację

(por. wyroki NSA: z 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2583/18 i z 14 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 2656/18; wyrok WSA w Warszawie z 22 marca 2024 r. sygn. akt

V SA/Wa 1394/23).

W kontekście powyższych rozważań należy uznać, że skoro część spornej dotacja była przyznana i przekazana skarżącej w 2018 r. to termin przedawnienia obowiązku jej zwrotu winien być liczony od końca 2018 r. i upłynął z końcem 2023 r. stosownie do regulacji art. 70 § 1 Op. Do końca 2023 r. możliwe było zatem wydanie i doręczenie decyzji o zwrocie dotacji (lub jej części) na podstawie art. 252 u.f.p.

Jak wynika z przekazanych sądowi akt sprawy termin ten nie został jednak zachowany w kontrolowanej sprawie. Co prawda przed upływem tego terminu wydana została zaskarżona decyzja Kolegium (21 grudnia 2023 r.), to jednak jej doręczenie nastąpiło dopiero 5 stycznia 2024 r., a więc w dacie, w której obowiązek zwrotu dotacji wygasł wskutek przedawnienia (art. 59 § 1 pkt 9 Op). Wymaga przy tym zauważenia, że w art. 70 Op przewidziano przesłanki przerwania oraz zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W aktach sprawy brak jest jednak dokumentów pozwalających na ocenę ich wystąpienia w kontrolowanej sprawie, stąd Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, aby umożliwić Kolegium dokonanie weryfikacji w tym zakresie. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Kolegium winno zatem uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Dopóki zaś nie zostanie należycie oceniona kwestia przedawnienia obowiązku zwrotu dotacji, dopóty przedwczesne jest odnoszenie się przez Sąd do pozostałych zarzutów skargi dotyczących zakwestionowanych przez Kolegium wydatków.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U.

z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).