Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 513/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust.1 i ust. 3 a, art. 30
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska,, Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 września 2017 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] r. NR [...] odmawiającą wszczęcia postepowania w przedmiocie umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek.

Z uzasadnienia powyższej decyzji oraz akt sprawy wynika, że zapadła ona w następującym stanie sprawy.

B. K. wnioskiem złożonym do protokołu sporządzonego dnia 24.11.2016 r. przez Sąd Okręgowy w K. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K., sygn. akt IV U 799/16, uzupełnionym pismem z dnia 18.01.2017 r., doprecyzowanym w zakresie przedmiotu wniosku pismem z dnia 31.01.2017 r., wystąpił o umorzenie należności z tytułu składek należnych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Organ ustalił, że zadłużenie o którego umorzenie wnioskuje Skarżący dotyczy składek na jego ubezpieczenia własne jako osoby prowadzącej działalność składek jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą oraz składek za zatrudnianych przez niego pracowników. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r., Nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w odniesieniu do składek pracowników w części finansowanej ze środków ubezpieczonych.

Organ wyjaśnił, że w myśl art. 16 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych składki za pracowników finansują w części z własnych środków ubezpieczeni i płatnicy składek. Zgodnie z art. 30 powołanej ustawy, do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek na własne ubezpieczenie nie stosuje się przepisów o umorzeniu. Powyższe uregulowania oznaczają, iż składki za osoby zatrudniane w części przez nich finansowanej nie podlegają umorzeniu z mocy prawa.

Zakład wyjaśnił także, że w myśl uregulowań zawartych w art. 61 a kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania. Mając na uwadze fakt, że wniosek o umorzenie dotyczył całości długu, a dług ten obejmuje również składki za pracowników, Zakład Ubezpieczeń Społecznych był zobowiązany odmówić wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia tej części składek, które podlegały finansowaniu ze środków pracowników. Zakład poinformował ponadto, że w pozostałym zakresie, tj. w odniesieniu do składek na ubezpieczenia własne i za pracowników w części finansowanej przez Skarżącego jako płatnika składek zostanie wydana odrębna decyzja.

W tym stanie rzeczy Zakład decyzją z dnia [...] r. NR [...] odmówił wszczęcia postępowania o umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek.

Pismem z dnia 27.02.2017r. Skarżący zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

We wniosku zarzucił błędną ocenę faktów oraz wniosków dowodowych wniesionych w sprawie o umorzenie w całości; brak szczegółowego rozpatrzenia wniosku w zakresie umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek; nieuwzględnienie w całości udokumentowanych faktów i zdarzeń wskazanych przez niego w piśmie z dnia 31.01.2017r.; nieuwzględnienie w całości aktualnej sytuacji rodzinnej, majątkowej oraz materialnej wnioskodawcy. Zawnioskował jednocześnie o:

1. uchylenie decyzji administracyjnej wydanej dnia [...] r. nr [...],

2. ponowne rozpatrzenie w całości wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek wraz z odsetkami za zwłokę, opłatą dodatkową i kosztami upomnienia,

3. przeprowadzenie w całości dowodu z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej z dnia 18 stycznia 2017 r., wniesionego do ZUS w dniu 23 stycznia 2017 r.,

4. przeprowadzenie w całości dowodu z pisma z dnia 18 stycznia 2017 r., uzupełniającego Pana oświadczenie majątkowe, wniesionego do ZUS w dniu 23 stycznia 2017 r. wraz z załącznikami w postaci:

- zaświadczenia Szpitala w K. z dnia 18 października 2016 r.,

- zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w K. z dnia 20.01.2017 r.,

- informacji o stanie Pana zaległości na dzień 17.10.2016 r., wystawionej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K.,

- pisma Inspektoratu ZUS w K. z dnia 20 października 2016 r. stanowiącego odpowiedź na wniosek o rozliczenie konta,

- zaświadczenia wystawionego dnia 24.10.2016 r. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. K. P. o stanie spraw egzekucyjnych,

- postanowienia wydanego przez Sąd Rejonowy w K. VII Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych w sprawie z wniosku ZUS Oddział w K. z dnia 26.01.2006 r. o ogłoszenie Pana upadłości, sygnatura akt VII GU 10/06 wydane w dniu 16 lutego 2006 r.,

- postanowienia wydanego przez Sąd Rejonowy w K. VII Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych z dnia 30 sierpnia 2007 r., sygnatura akt VII Gzd 44/06 o pozbawieniu prawa prowadzenia działalności gospodarczej na okres 5 lat,

- zaświadczenia Lekarza Rodzinnego E.B. w K. z dnia 18.01.2017 r.,

- karty informacyjnej Oddziału Chirurgicznego Ogólnego z Poddziałem Urologicznym z dnia 30.06.2014 r., Szpitala Regionalnego w K.,

- karta informacyjnej wystawionej dnia 18.02.2015 r. przez Szpital Regionalny

w Kołobrzegu Oddział Neurologiczny dotyczącej B. K.- żony,

- karty informacyjnej wystawionej dnia 25.03.2015 r. przez Szpital Regionalny

w K. Oddział R.,

- zaświadczenia z dnia 27.04.2015 r. wystawionego przez Gabinet lekarski dr n. med. S. G. w S.,

- skierowania wydanego dnia 23.10.2012 r. przez Poradnię Lekarza Rodzinnego

E. B. dla Pana żony do Poradni Specjalistycznej Endokrynologicznej,

- zwolnienia lekarskiego z dnia 25.03.2015 r. ZUS ZLA dla żony na okres od dnia 18.02.2015 r. do dnia 10.04.2015 r.,

- postanowień sądowych z okresu od 2011 r. do obecnego okresu zwalniających żonę od kosztów sądowych,

- decyzji Wójta Gminy U. z dnia [...] r., znak [...],

- zawiadomienia z dnia 11.01.2016 r., znak [...] wydanego przez Wójta Gminy U.,

- postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. w sprawie umorzenia postępowania administracyjnego, znak [...] z dnia [...] r.,

- dowodu zapłaty za mieszkanie za miesiąc listopad 2016 r. w kwocie [...] zł,

- dowodu zapłaty za mieszkanie za miesiąc grudzień 2016 r. w kwocie [...] zł (zadłużenie [...] zł),

- faktury VAT nr [...] z dnia 19.12.2016 r. za energię elektryczną za okres od 4.10.2016 r. do 2.12.2016 r.

Ponadto wniósł o:

1. przeprowadzenie w całości dowodu z postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. K. P. z dnia 02.02.2017 r., sygnatura akt KPKm [...] umarzającego postępowanie egzekucyjne z wniosku ZUS wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji,

2. Umorzenie w całości obciążających należności z tytułu składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek wraz z odsetkami za zwłokę, opłatą dodatkową i kosztami upomnienia.

Wskazał, że podczas rozprawy w Sądzie Okręgowym w K. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, która odbyła się w dniu 24 listopada 2016 r., wystąpił o umorzenie należności wobec ZUS. Sąd postanowieniem z dnia 24.11.2016 r. sygnatura akt IV U [...] postanowił w punkcie 1, aby wniosek ubezpieczonego o umorzenie należności składkowych w trybie art. 83 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przekazać organowi rentowemu w celu nadania biegu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadomieniem z dnia 20 grudnia 2016 r., Nr wg RWA: [...], Znak: [...], sygn. sprawy: [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia należności z tytułu składek należnych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. W dniu 30 stycznia 2017 r. ZUS wydał decyzję Nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek.

Oświadczył, że nie zgadza się rozstrzygnięciem zawartym w w/w decyzji, ponieważ w jego przypadku wystąpiła tzw. całkowita nieściągalność.

Dalej wskazał, że ZUS wnioskiem z dnia 26.01.2006 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w K. VII Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych o ogłoszenie upadłości. Sąd postanowieniem z dnia [...] r., sygnatura akt VII GU 10/06 oddalił wniosek ZUS o ogłoszenie upadłości na podstawie przepisów art. 13 ust. 1, ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, uzasadniając powyższe brakiem majątku niewypłacalnego dłużnika na zaspokojenie kosztów postępowania.

Skarżący poinformował, że stan faktyczny i prawny został ustalony przez Sąd Rejonowy w K. VII Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych i taki stan utrzymuje się do obecnego okresu, co więcej sytuacja majątkowa jego i jego żony uległa pogorszeniu. Sytuacja taka utrzymuje się z uwagi na:

- upływ czasu, gdyż minęło 11 lat od dnia 16 lutego 2006 r., tj. od dnia wydania przez Sąd postanowienia o oddaleniu wniosku ZUS o upadłość,

- brak możliwości podjęcia pracy zarobkowej od dnia 26.01.2006 r., co uniemożliwia uzyskiwanie jakichkolwiek dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia wobec ZUS,

- stan zdrowia, który wraz z upływem lat (ponad 11) znacznie się pogorszył i uniemożliwia uzyskiwanie jakichkolwiek dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia wobec ZUS,

- zadłużenie obciążające jego wobec innych wierzycieli na dzień 24.10.2016 r. wynosi [...] zł, a jego wysokość stanowi trwałą przeszkodę do spłaty zobowiązań wobec ZUS.

Jako dodatkowe uzasadnienie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek wskazał postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K.K. P. z dnia 2.02.2017 r., sygnatura akt KIP Km [..] umarzające w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne prowadzone z wniosku ZUS wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Poinformował Pan, że postępowanie egzekucyjne prowadzone było przez komornika pod sygn. akt KP Km [...] na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] z dnia 18.11.2016 r; [...], a dowód stwierdzający bezskuteczność egzekucji stanowi postanowienie komornika z dnia 2.02.2017 r., sygnatura akt KP Km [...] umarzające postępowanie egzekucyjne.

Ponadto wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek, po wydaniu w dniu 30.01.2017 r. przez ZUS Oddział w K. decyzji administracyjnej, Nr [...], ponieważ występuje w stosunku do niego całkowita nieściągalność i spełnione są przesłanki wymienione w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Oświadczył, że nie posiada żadnych dochodów. Jest na utrzymaniu żony, która otrzymuje wynagrodzenie za pracę jako pielęgniarka w Regionalnym Szpitalu w K., które w kwotach netto wynosi: za czerwiec 2016 r. – [...] zł; za lipiec 2016 r. – [...] zł; za sierpień 2016r. – [...] zł; za wrzesień 2016 r. – [...] zł. Z wynagrodzenia dokonywane są potrącenia z tytułu zajęć komorniczych z dnia 18.11.2016 r. dokonanych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. K.P. Potrącenia wynoszą: czerwiec 2016 r. – [...] zł; lipiec 2016 r.- [...] zł; sierpień 2016 r. – [...] zł; wrzesień 2016 r. – [...] zł. Jako dowód wskazał Pan zaświadczenie Regionalnego Szpitala w K. z dnia 18 października 2016 r. Poinformował Pan, że wysokość wynagrodzenia od miesiąca września 2016 r. nie zmieniła się i wynosi średnio [...] zł. Potrącenia z tytułu zajęć komorniczych również się nie zmieniły i wynoszą średnio [...] zł. Wskazał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. jak osoba poszukująca pracy od dnia 29.04.2010 r.

Poinformował, że obciążają go zobowiązania pieniężne wobec:

Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. w kwocie [...] zł, (dowód stanowi wydruk stanu zaległości na dzień 17.10.2016 r. wystawiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K.); ZUS w kwocie [...] zł, (pismo ZUS Inspektorat w K. z dnia 20 października 2016 r.; oraz zobowiązania realizowane przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. K. P. w kwocie [...] zł, (zgodnie z zaświadczeniem wydanym przez Komornika dnia 24.10.2016 r.).

Oświadczył, że nie przewiduje poprawy sytuacji materialnej ze względu na stan zdrowia oraz wysokość obciążającego zadłużenia, a także brak możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu ze względu na wiek i brak ofert zatrudnienia na rynku pracy. Stwierdził, że z uwagi na wyżej powołane okoliczności, nie przewiduje aby możliwe było uregulowanie należności wobec ZUS. Wskazał również, że sytuacja zdrowotna żony jest zła.

Rozpatrując ponownie wniosek organ stwierdził, że Zakład właściwie rozstrzygnął przedmiotową sprawę, wydając dnia 30.01.2017 r. decyzję nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w odniesieniu do należności, które nie podlegają umorzeniu z mocy prawa.

Decyzja ta dotyczy bowiem zobowiązań z tytułu składek za zatrudnianych pracowników, w części finansowanej z ich wynagrodzeń, a zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r., o systemie ubezpieczeń społecznych do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisów o umorzeniu. Oznacza to, że do należności tych nie mają zastosowania przepisy art. 28 w/w ustawy. Powołane przez okoliczności i fakty oraz przedłożone do sprawy dowody, odnoszące się do uregulowań wynikających z art. 28 ust. 2 i 3 tejże ustawy, nie mogą zatem stanowić podstawy do rozstrzygania przedmiotu, który z mocy prawa jest wyłączony z postępowania o umorzenie.

Organ stwierdził, że zarzuty dotyczące błędnej oceny przez ZUS faktów oraz wniosków dowodowych wniesionych w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek są bezprzedmiotowe w odniesieniu do części dotyczącej należności finansowanych z wynagrodzeń pracowników. Z uwagi na brak materialnoprawnej podstawy do rozstrzygania o umorzeniu należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej ze środków ubezpieczonych, brak jest podstaw do zmiany stanowiska Zakładu wyrażonego w decyzji z dnia 30.01.2017 r.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę, w której domagał się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji.

W skardze skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w toku postępowania oraz zarzucił tak jak dotychczas :

1. Błędną ocenę faktów oraz wniosków dowodowych wnioskodawcy w zakresie wniesionych dowodów w sprawie w całości

2. Brak w całości szczegółowego rozpatrzenia wniosku wnioskodawcy w zakresie umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek

3. Nieuwzględnienie w całości udokumentowanych faktów i zdarzeń wniesionych do ZUS Oddział K. w piśmie z dnia 31 stycznia 2017 r.

4. Nieuwzględnienie w całości aktualnej sytuacji rodzinnej, majątkowej oraz sytuacji materialnej wnioskodawcy jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej oraz zawnioskował o:

1. Uchylenie decyzji administracyjnej wydanej w dniu [...] r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. nr [...] w całości

2. Uchylenie decyzji administracyjnej wydanej w dniu [...] r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. nr [...] w całości

3. Ponowne rozpatrzenie w całości wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek w całości wraz z odsetkami za zwłokę, opłatą dodatkową i kosztami upomnienia

4. Przeprowadzenie w całości dowodu z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym oraz o sytuacji materialnej wnioskodawcy z dnia 18 stycznia 2017 r., wniesionym do ZUS w dniu 23 stycznia 2017 r.

5. Przeprowadzenie w całości dowodu z pisma uzupełniającego oświadczenie majątkowe wnioskodawcy z dnia 18 stycznia 2017 r. wniesionego do ZUS w dniu 23 stycznia 2017 r. w raz z załącznikami

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz odniósł się do stawianych zarzutów i przedstawionej w skardze argumentacji.

Na rozprawie Skarżący podtrzymał skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 - dalej p.p.s.a.) - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy decyzję o odmowie wszczęcia postępowania, na podstawie art. 61a § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.) - dalej k.p.a., w związku z art. 83 b ust.1 oraz art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w sprawie umorzenia nieopłaconych składek, w części finansowanej przez ubezpieczonych pracowników niebędących płatnikami tych składek. Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym, ubezpieczeniu zdrowotnemu, ubezpieczeniom na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych określają przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 963) - dalej u.s.u.s., które w sposób ścisły regulują sytuacje pozwalające ubiegać się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczenia społecznego.

W myśl art. 28 ust. 1 powołanej ustawy - należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (28 ust. 2).

Wskazać też należy, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to zatem wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Szczegółowe zaś zasady umorzenia, o których mowa wyżej określił w drodze rozporządzenia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne - Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365). Z mocy § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Umorzenie może również nastąpić z powodu poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności oraz przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 2 i 3).

Wskazana powyżej regulacja, ze względu na treść art. 30 u.s.u.s., nie ma jednak zastosowania do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek.

Zgodnie bowiem ze wskazanym przepisem do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 u.s.u.s.

Oznacza to, że przedsiębiorca nie może skutecznie ubiegać się o umorzenie składek ujętych na jego koncie, w części nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników finansowanych przez nich samych. Wprowadzenie przez ustawodawcę wyłączenia, o którym mowa w art. 30 u.s.u.s. oznacza, że - jak stwierdził m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 461/13 (opubl. w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 1579391) - możliwość umarzania składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami została bezwzględnie wyłączona. Płatnikowi składek w ogóle nie przysługuje prawo domagania się ich umorzenia, gdyż to nie on a ubezpieczony poniósł rzeczywisty ciężar finansowy tych składek. Płatnik jest jedynie pośrednikiem, który odprowadza składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a zatrzymanie tych składek lub rozporządzenie nimi stanowi w istocie naruszenie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Rola jaką pełni pracodawca będący płatnikiem składek finansowanych przez ubezpieczonych wyklucza powoływanie się przez niego na własną trudną sytuację majątkową jako przesłankę uzasadniającą rezygnację przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z egzekwowania składek, których realny ciężar finansowy ponieśli ubezpieczeni.

Z powyższego wynika w sposób jednoznaczny, że w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących ich płatnikami w ogóle ustawodawca nie przewiduje możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Innymi słowy, nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego w tej części. Nie można więc rozpoznać w tym zakresie wniosku o umorzenie należności, który to wniosek wszczął postępowanie. Organ zobligowany był więc do odmowy wszczęcia postępowania w tym zakresie (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Warszawie z 23 marca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3208/05; w Bydgoszczy z 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 483/10 oraz w Olsztynie z 30 września 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 118/10; Lex nr: 202345, 673064 i 749519). Potwierdził to stanowisko także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1520/11 (Lex nr 1404591) podnosząc, że wprowadzony przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. zwrot "nie stosuje się", należy interpretować w sposób ścisły, tj., że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na art. 28 u.s.u.s. Oznacza to, że przedsiębiorca nie może skutecznie ubiegać się o umorzenie składek ujętych na jego koncie, w części nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników finansowanych przez nich samych.

Wprowadzony przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. zwrot "nie stosuje się", należy bowiem interpretować w sposób ścisły, tj., że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na art. 28 u.s.u.s. (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1520/11).

Zasadnie więc ZUS w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych pracowników niebędących płatnikami tych składek odmówił wszczęcia postępowanie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 83b ust. 1 u.s.u.s. jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję.

Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), orzekł o oddaleniu skargi.