Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 3760/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 72 ust. 3 i ust. 4 u.u.i.ś.
journal: Dz.U. 2020 poz 283
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel (spr.) Protokolant asystent sędziego Aleksandra Kraus po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Farma Wiatrowa S. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 953/20 w sprawie ze skargi Farma Wiatrowa S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przedłużenia ważności decyzji w sprawie określenia środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięcia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Farma Wiatrowa S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 czerwca 2020r., sygn. akt IV SA/Wa 953/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Farma Wiatrowa S. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako skarżąca kasacyjnie lub skarżąca spółka) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku (dalej jako Kolegium, organ II instancji lub SKO) z dnia [...] lutego 2020 r., Nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przedłużenia ważności decyzji w sprawie określenia środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięcia oddalił skargę.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Burmistrz Miasta i Gminy D. (dalej jako Burmistrz lub organ I instancji) decyzją z dnia [...] września 2013 r., Nr [...], określił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie maksymalnie 14 elektrowni wiatrowych o łącznej mocy zespołu do 28 MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą na terenie gminy D. na wniosek skarżącej spółki. Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna w dniu [...] października 2013 r.

Skarżąca spółka wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2017 r. zwróciła się do Burmistrza o wydanie postanowienia stwierdzającego, że realizacja przedsięwzięcia, dla którego tenże organ wydał decyzję z dnia [...] września 2013 r. o środowiskowych uwarunkowaniach, przebiega etapowo oraz nie zmieniły się warunki określone w tej decyzji.

Burmistrz postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r., Nr [...], odmówił stwierdzenia, że realizacja przedsięwzięcia, objętego decyzją Burmistrza z dnia [...] września 2013 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, przebiega etapowo oraz nie zmieniły się warunki określone w tej decyzji. Rozstrzygnięcie to zostało jednak uchylone postanowieniem SKO z dnia [...] sierpnia 2018 r., Nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia Burmistrzowi.

Prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2741/18, oddalono skargę na wskazane postanowienie Kolegium. Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu tego wyroku stwierdził, iż organ rozstrzygający musi dokonać ustaleń stanu faktycznego w zakresie tego czy z wnioskiem wystąpił uprawniony podmiot oraz czy zachowano termin, o którym mowa w art. 72 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ł o ocenach oddziaływania na środowisko (t. jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 283 ze zm., dalej jako ustawa ocenowa lub w skrócie u.u.i.ś.). Sąd Wojewódzki wskazał, że nie budzi wątpliwości uprawnienie inwestora do wystąpienia z rzeczonym wnioskiem, jak również to, iż na moment orzekania nie upłynął termin, o którym mowa w powołanym powyżej przepisie. Sąd Wojewódzki równocześnie uznał, iż termin ten upłynie w dniu [...] października 2019 r.

Burmistrz, po ponownym rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r., Nr [...], odmówił przedłużenia (do 10 lat od uprawomocnienia się, tj. do dnia [...] października 2023 r.) ważności wydanej przez organ decyzji z dnia [...] września 2013 r. o środowiskowych uwarunkowaniach ze względów formalnych.

W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, iż postanowił odmówić pozytywnego załatwienia wniosku z dwóch przyczyn. Po pierwsze, z powodu upływu terminu, do którego możliwe jest otrzymanie postanowienia we wnioskowanym zakresie, wskazując, iż termin ten upłynął po [...] października 2019 r. Po drugie, Burmistrz wskazał, że procedura ofertowa w zakresie powołania biegłego zakończyła się anulowaniem zapytania ofertowego w związku z tym, iż cena najkorzystniejszej oferty przewyższyła wartość jaką zamawiający zamierzał przeznaczyć na realizację zadania.

Na skutek wniesionego zażalenia Kolegium postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r., Nr [...], orzekło o uchyleniu postanowienia Burmistrza z dnia [...] grudnia 2019 r. i umorzyło postępowanie w pierwszej instancji. Kolegium podniosło, że w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2741/18, w którym zawarto wiążące wskazówki co do dalszego trybu postępowania, jednocześnie dając wiążącą wykładnię w zakresie określenia kręgu stron postępowania, jak również sposobu doręczenia postanowienia wydawanego w trybie art. 72 ust. 4 u.u.i.ś. Nadto, Sąd Wojewódzki wskazał, iż dla prawidłowego procedowanie konieczne jest dokonanie ustaleń faktycznych w zakresie podmiotu uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem o przedłużenie ważności decyzji środowiskowej jak również określenia terminu, do którego możliwe jest wydanie postanowienia w przedmiocie wskazanym powyżej, podnosząc, iż na moment procedowania nie było wątpliwości, że nie upłynął termin o którym mowa w art. 72 ust. 3 u.u.i.ś. Jednocześnie, Kolegium podniosło, iż zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze. zm., dalej jako u.p.p.s.a.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jednocześnie zgodnie z art. 153 u.p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W ocenie Kolegium upływ czasu pomiędzy wydaniem wyroku przez Sąd Wojewódzki a rozstrzyganiem przez organ I instancji doprowadził do zmiany okoliczności faktycznych w sprawie i to w zasadniczym i kluczowym dla rozstrzygnięcia sprawy aspekcie. Kolegium wskazało, że upływ materialnoprawnego terminu określonego w art. 72 ust. 3 u.u.i.ś powoduje, iż niemożliwym było wydanie w sprawie postanowienia wyrażającego stanowisko o treści określonej w art. 72 ust. 4 ustawy ocenowej. Skoro zaś upływ tego terminu (po dniu [...] października 2019 r.) nastąpił dopiero po wydaniu orzeczenia z dnia 15 stycznia 2019 r. to według SKO należało uznać, że wskazania Sądu co do dalszego procedowania nie mogły pozostać w mocy, a organ zobowiązany był wziąć z urzędu pod uwagę upływ rzeczonego w sprawie terminu, co de facto determinuje kierunek rozstrzygnięcia w sprawie. Co prawda, w ocenie Kolegium organ I instancji naruszył art. 72 ust. 4 i 41 u.s.u.i.ś. w zw. z art. 123 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia, którego sentencja niezgodna jest z przepisami ustawy, niemniej jednak powyższe nie mogło skutkować przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jedynie wyeliminowaniem postanowienia z obrotu prawnego w takim kształcie i wydaniem w istocie postanowienia o umorzeniu postepowania na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Według SKO, dalsze prowadzenie postępowania było bezprzedmiotowe i tym samym konieczne było umorzenie postępowania w sprawie. Kolegium zauważyło, iż co prawda wyrok Sądu Wojewódzkiego z dnia 15 stycznia 2019 r. utracił charakter wiążący ze względu na zmianę okoliczności faktycznych, to jednak teza o tożsamości stron postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] wrzeąnia 2013 r. oraz sposobem jej doręczenia jest nadal aktualna, a organ I instancji nie naruszył w tym względzie przepisów ustawy ocenowej w zw. z odpowiednimi regulacjami k.p.a.

Organ II instancji, konstatując przyznał, że w realiach niniejszej sprawy termin określony w art. 72 ust. 3 i 4 u.u.i.ś upłynął z dniem [...] października 2019 r., a organ I instancji procedując po tej dacie winien był umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe i niemożliwym było merytoryczne rozstrzyganie sprawy.

Skarżąca spółka pismem z dnia [...] marca 2020 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie wraz z postanowieniem Burmistrza z dnia [...] grudnia 2019 r.

W skardze zarzucono organowi naruszenie:

1) art. 72 ust. 4 u.u.i.ś poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wydania stanowiska o aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach Burmistrza z dnia [...]września 2013 r.;

2) art. 7 k.p.a. poprzez pominięcie zasady słusznego interesu obywateli przy ustalaniu normy prawnej będącej podstawą wydanego rozstrzygnięcia;

3) art. 7a § 1 k.p.a. z uwagi na nierozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej będącej podstawą rozstrzygnięcia na korzyść strony;

4) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie rozstrzygnięcia w sposób powodujący utratę zaufania do władzy publicznej;

5) art. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie rozstrzygnięcia niezgodnego z zasadą demokratycznego państwa prawnego i wynikających z niej zasad pochodnych: zasady ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadą ochrony praw słusznie nabytych.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku z dnia 2 czerwca 2020 r. uznał, że skarga była bezzasadna i podlegała oddaleniu.

Na wstępie rozważań Sąd I instancji zauważył, iż ze względu na regułę wyrażoną w art. 153 u.p.p.s.a. organ I jak i II instancji oraz orzekający aktualnie Sąd Wojewódzki są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 stycznia 2019 r. W świetle tego Sąd Wojewódzki był zobowiązany do uwzględnienia w swym rozstrzygnięciu ocen prawnych sformułowanych przez WSA w Warszawie na kanwie tego wyroku, w tym przede wszystkim co do upływu terminu do uzyskania postanowienia przedłużającego ważność decyzji środowiskowej w dniu [...] października 2019 r.

Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji za punkt wyjścia swoich rozważań przyjął fakt, że w swym orzeczeniu WSA w Warszawie stwierdził jednoznacznie, że termin, o którym mowa w art. 72 ust. 3 u.u.i.ś. upłynie w dniu [...] października 2019 r. Burmistrz orzekał w sprawie w dniu [...] grudnia 2019 r., zaś SKO wydało zaskarżone rozstrzygnięcie w dniu [...] lutego 2020 r. Jak wskazano oba organy orzekały zatem już po tym, jak termin na wydanie postanowienia w sprawie przedłużenia ważności decyzji środowiskowej ekspirował. Implikowało to konieczność umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., bowiem przewidziany w art. 72 ust. 4 w zw. z art. 72 ust. 3 u.u.i.ś., termin jest terminem prawa materialnego, wyznacza bowiem okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjno-prawnego stosunku materialnego. W rezultacie, upływ przewidzianego przez ustawodawcę 6-letniego terminu na uzyskanie postanowienia zawierającego stanowisko, że aktualne są warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, był wystarczającą przesłanką do umorzenia postępowania przez SKO.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego, za niezasadne uznać należało również zarzuty związane z przyjętą przez SKO metodą wykładni art. 72 ust. 3 i 4 u.u.i.ś. (w zw. z art. 7 k.p.a.), bowiem sześcioletni termin na wystąpienie przez inwestora o wydanie decyzji inwestycyjnych lub dokonanie zgłoszeń jest co do zasady terminem maksymalnym, po upływie którego konieczne jest wystąpienie o wydanie nowej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W ocenie Sądu pierwszej instancji, art. 72 ust. 4 u.u.i.ś, stanowi wyjątek od ogólnej zasady wyrażonej w art. 72 ust. 3 u.u.i.ś., którego nie należy interpretować rozszerzająco. Zarówno wykładnia systemowa, jak i celowościowa, wspierają rezultaty wykładni językowej art. 72 ust. 4 u.u.i.ś. przyjętej przez SKO.

Sąd Wojewódzki nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 k.p.a. Jak podkreślono strona skarżąca nie nabyła prawa do posłużenia się decyzją środowiskową w okresie 10 lat. W odniesieniu do uznaniowego postanowienia przewidzianego w art. 72 ust. 4 u.u.i.ś. nie można mówić o ekspektatywie maksymalnie ukształtowanej. Jest to bowiem rodzaj szczególnego przywileju, z którego skorzystanie jest warunkowane wprost w ustawie zachowaniem terminu na wydanie pozytywnego aktu administracyjnego, a nadto wydanie tego aktu warunkowane jest dokonaniem wnikliwych ustaleń co do aktualności poprzedniej oceny oddziaływania na środowisko. Zasada zaufania, na którą powołuje się skarżąca spółka, nie może prowadzić do podważania jednoznacznych norm prawa materialnego, a jej zastosowanie nie może prowadzić do naruszenia innych wartości konstytucyjnych, takich m. in. jak zasada dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP), zasada ochrony środowiska (art. 5 Konstytucji RP) oraz zasada legalizmu (art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a.).

Końcowo Sąd Wojewódzki wskazał, że nie mógł zadziałać zarzut naruszenia art. 7a § 1 k.p.a., gdyż przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania w sprawie, ponieważ sprawa o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dotyczy przyznania stronie uprawnienia, a nie nałożenia na stronę obowiązku ani pozbawienia jej uprawnienia przyznanego wcześniej na mocy decyzji administracyjnej.

Z wydanym wyrokiem nie zgodziła się skarżąca spółka zaskarżając go w całości.

W wywiedzionej skardze kasacyjnej zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. w zw. z art. 72 ust. 4 u.u.i.ś poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie z uwagi na upływ 6-letniego terminu brak było podstaw do wydania stanowiska o aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach Burmistrza z dnia [...] września 2013 r., a konsekwencji zaniechanie uchylenia zaskarżonego postanowienia Kolegium.

Mając powyższe na uwadze skarżąca kasacyjnie wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu

Sądowi Administracyjnemu w Warszawie;

2) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie;

3) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania, w tym zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie podała, że przepisy zawarte w art. 72 ust. 4 i 4b u.u.i.ś. przewidują możliwość wydłużenia 6-letniego terminu ważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W niniejszej sprawie organy obu instancji uznały, że z uwagi fakt, iż od dnia uostatecznienia się decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...] września 2013 r. upłynęło 6 lat nie ma możliwości wyrażenia przedmiotowego stanowiska. Konstatacja ta oparta była wyłącznie na wykładni językowej art. 72 ust. 4 zd. 1 u.u.i.ś., którego treść sugeruje, że warunkiem przedłużenia ważności decyzji środowiskowej jest uzyskanie przez stronę stanowiska organu o aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia w terminie 6 lat od dnia uostatecznienia się decyzji, natomiast bez znaczenia pozostaje moment złożenia wniosku o wyrażenie przedmiotowego stanowiska. Takie rozumienie wskazanego przepisu, w ocenie skarżącej kasacyjnie, stoi jednak w sprzeczności z wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawnego i wynikającymi z niej zasadami pochodnymi (zasadą ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadą ochrony praw słusznie nabytych), a także ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego: zasadą pogłębiania zaufania stron do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), zasadą uwzględniania słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.) oraz zasadą rozstrzygania wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony (art. 7a § 1 k.p.a.). W ocenie skarżącej kasacyjnie o naruszeniu wskazanych zasad świadczy dobitnie stan faktyczny sprawy, w której skarżąca kasacyjnie wystąpiła do Burmistrza o wydanie stanowiska w dniu [...] kwietnia 2018 r., a więc na półtora roku przed upływem 6-letniego terminu określonego w art. 72 ust. 4 zdanie pierwsze u.u.i.ś. To na skutek wadliwie prowadzonego postępowania przez Burmistrza przedmiotowy termin zdążył upłynąć przed wydaniem prawidłowego postanowienia w sprawie, mimo że na mocy art. 35 § 1 k.p.a. organ zobowiązany był do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Podkreślono przy tym, że przekroczenie ustawowego terminu załatwienia sprawy przez Burmistrza nastąpiło dwukrotnie, tj. zarówno po złożeniu wniosku, jak i przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.

Skarżący kasacyjnie w tym kontekście zarzucił, iż nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ administracji wydając rozstrzygnięcie po terminie określonym w ustawie, a następnie wykorzystując niedoskonałość ustanowionych przepisów, ze swojego zaniechania wywodzi negatywne skutki dla strony postępowania.

Jak wskazano nawet w przypadku dość jednoznacznych przepisów prawa organ ma obowiązek zważyć, czy wynik przeprowadzonej przez niego wykładni jest adekwatny do rzeczywistości, zgodny z zasadami współżycia społecznego i zasadami ustroju politycznego oraz czy odpowiada intencjom prawodawcy. Prawidłowo przeprowadzona wykładnia art. 72 ust. 4 zdanie pierwsze u.u.i.ś. prowadzi do konkluzji, że upływ określonego w tym przepisie 6-letniego terminu po złożeniu wniosku o wydanie stanowiska w sprawie nie powoduje niemożności wyrażenia stanowiska o aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W rezultacie, zdaniem skarżącej kasacyjnie, Sąd pierwszej instancji całkowicie błędnie pominął okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy i oddalił skargę.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwanej dalej u.p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia żadnej z wad wymienionych w art. 183 § 2 u.p.p.s.a., a nadto w związku z niezaistnieniem przesłanek, o których mowa w art. 189 u.p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami kasacyjnymi, dochodząc do przekonania, że są one nieusprawiedliwione i skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy zauważyć, że jedyny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut oscyluje wokół nieprawidłowego, w ocenie skarżącej kasacyjnie, przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, że z uwagi na upływ 6-letniego terminu brak było podstaw do wydania stanowiska o aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia określonych w decyzji z dnia [...] września 2013 r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten jednak jest niezasadny.

Stosownie do treści art. 72 ust. 1 u.u.i.ś. wydanie określonych w tym przepisie decyzji musi być poprzedzone wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji wobec nowelizacji art. 72 u.u.i.ś. złożenie wniosków wymienionych w ust. 1 następuje w terminie 6 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna. Według art. 72 ust. 4 u.u.i.ś. złożenie wniosku lub dokonanie zgłoszenia może nastąpić w terminie 10 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna, o ile strona, która złożyła wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, lub podmiot, na który została przeniesiona ta decyzja, otrzymali, przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 3, od organu, który wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, stanowisko, że realizacja planowanego przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz że aktualne są warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub postanowieniu, o którym mowa w art. 90 ust. 1, jeżeli było wydane. Niespełnienie zatem któregokolwiek z tych warunków skutkuje, że inwestora obowiązuje sześcioletni termin (art. 72 ust. 3 u.u.i.ś.). Zajęcie stanowiska następuje w drodze postanowienia uwzględniającego informacje na temat stanu środowiska i możliwości realizacji warunków wynikających z decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Z powyższego jasno wynika, że warunkiem przedłużenia "ważności" decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wydanie przez organ, który wydał tę decyzję, postanowienia, w którym stwierdzi, że warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach są aktualne.

Strona skarżąca wskazuje jednocześnie, że upływ określonego w art. 72 ust. 4 u.u.i.ś. 6-letniego terminu po złożeniu wniosku o wydanie stanowiska w sprawie nie powoduje niemożności wyrażenia stanowiska o aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a w szczególności jeżeli upływ terminu nie został zawiniony przez stronę skarżącą.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela tego stanowiska. Odmiennie bowiem, aniżeli twierdzi to skarżąca kasacyjnie, organ nie ma możliwości wydania postanowienia po terminie wyznaczającym zakres czasowy jego kompetencji. Podkreślić należy przy tym, że ustawodawca wprost wskazuje, że organ musi zająć stanowisko poprzez wydanie odpowiedniego postanowienia przed upływem sześcioletniego terminu wskazanego w art. 72 ust. 3 u.u.i.ś. Upływ czasu powoduje zatem, że organ traci ex lege kompetencję do wydania takiego rozstrzygnięcia, a termin ten nie ulega przedłużeniu (zob. np. B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z 26 sierpnia 1999 r., sygn. akt V SA 708/99, OSP 2000, Nr 9, poz. 134, s. 451). Wskazana charakterystyka powyższego terminu ma wpływ na katalog rozstrzygnięć, jakie może w konsekwencji wydać organ I instancji i organ odwoławczy rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzja określająca środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia stała się ostateczna w dniu [...] października 2013 r., natomiast Burmistrz orzekał w sprawie w dniu [...] grudnia 2019 r. Następnie Kolegium wydało w dniu [...] lutego 2020 r. swoje rozstrzygnięcie, którym to umorzyło postępowanie w sprawie. Wobec literalnego brzmienia art. 72 ust. 4 u.u.i.ś., a także uwzględniając dotychczas poczynione uwagi, podzielić należy zatem stanowisko Sądu I instancji, że w sprawie zachodziła dostateczna przesłanka do umorzenia postępowania przez SKO ze względu na upływ terminu określonego w art. 72 ust. 3 u.u.i.ś.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego również podnoszona przez stronę skarżącą zasada demokratycznego państwa prawnego nie może znosić zasady praworządności, zgodnie z którą każdy organ wykonujący władzę publiczną musi działać tylko na podstawie i w granicach prawa. Zasada zaufania obywateli do organów władzy publicznej przemawia za koniecznością uwzględniania przez organy przepisów prawa, a przede wszystkim działania na podstawie prawa. Zasada zaufania strony do organu nie może uzasadniać nielegalnego działania organu, jeżeli organ ten narusza prawo (por. np. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2023 r., sygn. akt III OSK 6467/21, publ. CBOSA).

W tym zakresie nie mogła również zadziałać argumentacja skargi kasacyjnej wskazująca na konieczność pominięcia wyników wykładni językowej w odniesieniu do art. 72 ust. 4 u.u.i.ś. Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela w tym zakresie stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że zastosowanie zarówno wykładni systemowej, jak i celowościowej, uwydatnia wręcz prawidłowość wyników wykładni gramatycznej, która to wyklucza możliwość zajęcia stanowiska przez organ po upływie 6-letniego terminu określonego w art. 72 ust. 3 u.u.i.ś.

Wobec powyższego, skoro skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, gdyż podniesiony w niej zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie, to Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, działając na podstawie art. 184 u.p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 u.p.p.s.a.