Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 202/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 w art. 35 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant asystent sędziego Marcin Bubiński po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 1882/19 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 16 sierpnia 2019 r. nr 41/18/19 w przedmiocie pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. Sp. z o.o. w G. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany: sądem I instancji lub WSA) wyrokiem z 24 lipca 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 1882/19, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej: p.p.s.a.), oddalił skargę P. Sp. z o.o. w G. (dalej zwanej: skarżącą, spółką lub grupą) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwany: Prezesem ARiMR lub organem II instancji) z 16 sierpnia 2019 r. nr 41/18/19 w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych.

Przedmiotem kontroli sądu I instancji w niniejszej sprawie było to, czy organ zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku WSA w Warszawie z 3 czerwca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3130/15, a to z uwagi na to, że niniejsza sprawa została rozpoznana po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy w wyniku uchylenia przez WSA w Warszawie w ww. wyroku decyzji Prezesa ARiMR z 22 maja 2015 r. nr 23/15. W tej sytuacji zastosowanie znajdował art. 153 p.p.s.a.

W uzasadnieniu wyroku z 3 czerwca 2016 r. sygn. akt V SAAA/a 3130/15 sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie należy do kompetencji organów ocenianie, jako przesłanek mających wpływ na stworzenie sztucznych warunków, czy zostały spełnione przez skarżącą warunki uznania za grupę producentów rolnych określone w ustawie z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. 2018 r. poz. 1026; dalej zwanej: u.g.p.r.). Zadaniem organów administracji przy ponownym rozpoznaniu sprawy było natomiast zbadanie czy przyznanie pomocy będzie zgodne z przepisami rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 i rozporządzenia Komisji (DE) Nr 65/2011.

W ocenie sądu organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa, zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku WSA z 3 czerwca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3130/15 i przy uwzględnieniu zmiany w stanie faktycznym, polegającej na zaistnieniu w obrocie prawnym ostatecznej decyzji administracyjnej stwierdzającej, że decyzja, którą skarżąca została wpisana do rejestru grup producentów rolnych, została wydana z naruszeniem prawa. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz innych orzeczeń powołanych poniżej, dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie z 24 lipca 2020 r. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła na podstawie art. 176 § 1 pkt2 p.p.s.a.:

1. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przez sąd przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm: dalej zwanej: k.p.a.) oraz art. 21 ust. 2 pkt 2) i ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2020 r. poz. 1371: dalej zwanej: uPROW) przejawiające się w tym, że sąd w wyniku nieprawidłowego dokonania kontroli legalności działania organów administracji publicznej oddalił skargę spółki, mimo że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegającego na tym, że organy administracji rozstrzygnęły sprawę bez jej dostatecznego wyjaśnienia i bez wykazania nowych okoliczności (odmiennych od istniejących w pierwszym, drugim i trzecim roku działalności kiedy pomoc została grupie przyznana), które mają świadczyć o niemożliwości realizowania przez spółkę celów systemu wsparcia jak również nie rozpatrzyły w sposób wszechstronny całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, przez co błędnie ustaliły, że spółka stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przez organy art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28 stycznia 2011, str. 8, z późn. zm.; dalej również jako: rozporządzenie 65/2011), na podstawie którego odmówiono przyznania spółce płatności; powyższe uchybienie miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sądu, ponieważ gdyby sąd prawidłowo skontrolował działalność organów administracji i dostrzegł naruszenie przez nie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to zamiast oddalić skargę powinien ją uwzględnić;

b. art. 141 § 4 p.p.s.a. przejawiające się w tym, że sąd I instancji powołuje się w uzasadnieniu na zmianę w stanie faktycznym, ale nie wyjaśnia zupełnie czy i w jakim zakresie zmiana ta miałaby mieć wpływ na związanie ocenę prawą i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 czerwca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3130/15; powyższe uchybienie ma istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwia skarżącej merytoryczną polemikę ze stanowiskiem sądu oraz należyte wywiedzenie zarzutów skargi kasacyjnej i nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia;

2. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. – naruszenie przez sąd I instancji przepisów prawa materialnego, tj.:

a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na tym, że sąd I instancji w wyniku nieprawidłowego dokonania kontroli legalności działania organów administracji publicznej oddalił skargą spółki zamiast ją uwzględnić, mimo, że organy administracyjne ponownie rozstrzygając sprawę nie uwzględniły oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 czerwca 2016 r., sygn. akt VSA/Wa 3130/15, albowiem odmówiły spółce płatności bez wykazania nowych okoliczności (odmiennych od istniejących w pierwszym, drugim i trzecim roku działalności kiedy pomoc została grupie przyznana), świadczących o niemożliwości realizowania przez spółkę celów określonych wart. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. Urz. WE L 277/1 Nr 277 poz. 1, ze zm.; dalej zwanego: rozporządzenie 1698/2005);

b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie co przejawiało się w błędnym uznaniu przez sąd, że organy prawidłowo zastosowały powyższy przepis na gruncie niniejszej sprawy i odmówiły spółce przyznania pomocy finansowej dla grup producentów rolnych, podczas gdy nie stworzyła ona sztucznych warunków do otrzymania płatności jak również realizuje cele systemu wsparcia określone w art. 35 ust. 1 rozporządzenia 1698/2005.

W uzasadnieniu wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi kasacyjnej.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie spółka wniosła na podstawie art. 176 § 1 pkt. 3) p.p.s.a. w zw. z art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie w całości decyzji organu II instancji jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Na podstawie art. 203 pkt. 1 p.p.s.a. spółka wniosła także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes ARiMR, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postpowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W piśmie z 3 czerwca 2022 r. spółka podtrzymała zarzuty i wnioski wskazane w skardze kasacyjnej.

W dniu 15 listopada 2024 r. odbyła się rozprawa, podczas której pełnomocnik skarżącej kasacyjnie spółki wnosił i wywodził jak w skargach kasacyjnych, natomiast pełnomocnik organu wnosił i wywodził jak w odpowiedziach na skargi kasacyjne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Zatem to skarżący kasacyjnie w terminie 30 dni od dnia otrzymania wyroku sądu I instancji wraz z uzasadnieniem zakreśla zarzutami kasacyjnymi zakres tego postępowania. Z urzędu NSA bierze pod uwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. W okolicznościach sprawy jednak żadna z tych przesłanek nie zaistniała.

Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione.

W zakresie pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej należy zauważyć, że dotyczy on naruszenia przepisów prawa procesowego. Skarżąca zarzuca w nim, że organy rozstrzygnęły sprawę bez jej dostatecznego wyjaśnienia i bez wykazania nowych okoliczności (odmiennych od istniejących w pierwszym, drugim i trzecim roku działalności, kiedy pomoc została grupie przyznana) – które mają świadczyć o niemożliwości realizowania przez spółkę celów systemu wsparcia, jak również nie rozpatrzyły w sposób wszechstronny całego materiału dowodowego, przez co błędnie ustaliły, że spółka stworzyła sztuczne warunki do uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia.

Skoro skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie przepisów prawa procesowego, w postępowaniu toczącym się ponownie w wyniku uchylenia wcześniejszej decyzji przez WSA, nawiązując do kwestii, które były przedmiotem oceny w tym wcześniejszym wyroku WSA, to powinna ten zarzut procesowy powiązać z art. 153 p.p.s.a., dotyczącym związania oceną prawną wyrażoną przez sąd. Nie mniej jednak, NSA mając na względzie zarzut oznaczony w skardze kasacyjnej jako 2.a., który również odnosi się do okoliczności istniejących w pierwszym, drugim i trzecim roku działalności, kiedy pomoc została grupie przyznana, w ramach którego to zarzutu przywołano art. 153 p.p.s.a. – uznał, że wskazane podstawy kasacyjne pozwalają na odniesienie się poprzez ich treść do zaskarżonego orzeczenia sądu I instancji.

Analizując te podstawy kasacyjne stwierdzić należy, że ich istota sprowadza się do twierdzenia, że przy takim samym stanie faktycznym, jaki istniał podczas przyznawania spółce pomocy finansowej za pierwszy, drugi i trzeci rok działalności grupy, odmówiono spółce tej pomocy finansowej za rok czwarty i piąty działalności.

Zasadnie w ocenie NSA sąd I instancji w motywach zaskarżonego wyroku powołał się na zmianę stanu faktycznego sprawy ze względu na zaistnienie nowych okoliczności faktycznych, powstałych po wydaniu wyroku przez WSA.

Po wydaniu tego orzeczenia z 14 września 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 2387/13 doszło do zmiany okoliczności faktycznych sprawy, ponieważ w wyniku wznowienia postępowania Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z 29 kwietnia 2019 r. nr 5/2019 stwierdził, że decyzja Marszałka Województwa Lubelskiego z 15 lipca 2010 r. nr DW.1.6014-1-3/10, którą skarżąca została wpisana do rejestru grup producentów rolnych, została wydana z naruszeniem prawa. Decyzją z 31 lipca 2019 r. Prezes ARIMR utrzymał w mocy decyzję z 29 kwietnia 2019 r. Natomiast wyrokiem z 21 lipca 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 1801/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na tę decyzję. Za zgodne z prawem uznał to orzeczenie NSA, który w dniu 15 listopada 2024 r., sygn. akt I GSK 27/21 – przed rozstrzygnięciem niniejszej sprawy – oddalił skargę kasacyjną spółki.

Wypada zauważyć, że w powołanym wyżej wyroku WSA, sąd wskazał, że w dacie wydania decyzji przez Marszałka, tj. 15 lipca 2010 r. czterech z pięciu członków grupy nie było producentem indyków.

Strona składając wniosek o wpis do rejestru grup producentów rolnych w dniu 8 lipca 2010 r. przedłożyła Marszałkowi oświadczenia podpisane przez jej członków, z których wynikało, że każdy z nich w dacie podpisania oświadczenia, tj. 8 czerwca 2010 r. prowadził działalność w ramach działów specjalnych produkcji rolnej (produkcja drobiu). Co było niezgodne ze stanem faktycznym. Zasadnie organ dokonał analizy materiału dowodowego i wykazał, że M. C., H. B., S. K. oraz J. S. prowadzą działalność jedynie w kurnikach położonych w R., K. i G.. Kurniki te dzierżawią na podstawie umowy z 28 czerwca 2010 r. oraz z 1 kwietnia 2012 r. Zatem w dacie podpisania oświadczeń (8 czerwca 2010 r.) nie było możliwe prowadzenie działalności w ww. fermach. Także numer weterynaryjny dla ww. ferm został nadany 24 listopada 2010 r., a więc po podpisaniu oświadczeń i wydaniu decyzji przez Marszałka z 15 lipca 2010 r.

Należy także zauważyć, przywołując ten argument jako okoliczność faktyczną, że dopiero w listopadzie 2010 r. działalność członków grupy została objęta nadzorem weterynaryjnym, a więc dopiero w listopadzie w kurnikach R., K. i G. rozpoczęto hodowlę indyków (wniosek spółki z 22 listopada 2010 r.). Podkreślić jeszcze raz należy nieprawdziwość oświadczeń z 8 czerwca 2010 r. wskazujących, że czterech z pięciu członków było już producentami drobiu, gdyż na tę datę podmioty te nie miały żadnych zdolności produkcyjnych.

Uwzględniając system regulacji związanych z hodowlą zwierząt wypada odnotować, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2018 r. poz. 1967) podjęcie działalności nadzorowanej w zakresie chowu i hodowli drobiu jest dozwolone po uprzednim zgłoszeniu, w formie pisemnej, zamiaru jej prowadzenia powiatowemu lekarzowi weterynarii właściwemu ze względu na przewidywane miejsce jej prowadzenia. Tym samym, aby prowadzić legalną produkcję indyków należało zgłosić taki zamiar powiatowemu lekarzowi weterynarii, który prowadzi rejestr podmiotów prowadzących działalność nadzorowaną.

Motywując zapadłe rozstrzygniecie należy przede wszystkim zwrócić uwagę na regulacje, które odnoszą się do etapu zawiązania grupy producentów rolnych.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.g.p.r. osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne, które w ramach działalności rolniczej prowadzą gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub dział specjalny produkcji rolnej, mogą organizować się w grupy producentów rolnych do realizacji co najmniej jednego celu spośród następujących celów. W myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy grupa producentów rolnych prowadzi działalność jako przedsiębiorca mający osobowość prawną, pod warunkiem że została utworzona przez producentów jednego produktu rolnego, zwanego dalej "produktem", lub grupy produktów do realizacji co najmniej jednego celu spośród celów, o których mowa w art. 2 ust. 1. Stosownie zaś do art. 8 ust. 3 pkt 4 omawianej ustawy do wniosku o wydanie decyzji administracyjnej dla grupy, dołącza się: oświadczenia członków grupy o prowadzeniu, w dniu składania wniosku, gospodarstwa rolnego lub działu specjalnego produkcji rolnej w zakresie produkcji produktów lub grup produktów, ze względu na które grupa została utworzona (lit. a), o nieprzynależności do innej grupy utworzonej ze względu na ten sam produkt lub grupę produktów (lit. b), o nieprzynależności do organizacji producentów, o której mowa w przepisach ustawy o rynkach rolnych albo ustawy o rynku mleka, utworzonej w zakresie tego samego produktu lub grupy produktów (lit. c).

W świetle powyższego wypada podkreślić, że z przywołanych przepisów, a konkretnie z ar. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 3 pkt 4 lit. a wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że zawiązać grupę producentów rolnych mogą podmioty, które są producentami rolnymi. Przepis art. art. 2 ust. 1 ww. ustawy przewiduje, że grupę producentów rolnych mogą związać podmioty prowadzące gospodarstwo rolne lub działy specjalne produkcji rolnej. Z art. 3 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy wynika, że grupy mogą być tworzone przez producentów jednego lub grupy produktów. Natomiast art. 8 ust. 3 pkt 4 lit. a u.g.p.r. stanowi, że członkowie grupy składają oświadczenie o prowadzeniu w dniu składania wniosku gospodarstwa rolnego lub działu specjalnego produkcji rolnej. Nie mogą zatem zawiązać grupy podmioty, które dopiero rozpoczną prowadzenie działalności rolniczej. Wszystkie podmioty zawiązujące grupę producentów rolnych muszą w dacie składania wniosku o zawiązanie grupy być producentami rolnymi, prowadzić działalność rolniczą w zakresie jednego lub grupy produktów, ze względu na produkcję których grupa powstaje.

Potwierdzeniem zaprezentowanej wykładni, że członkami zawiązanej grupy mogą być wyłącznie producenci rolni, a nie kandydaci na producentów, jest treść art. 8 ust. 3 pkt 4 lit. b i lit. c omawianej ustawy. Z przepisów tych wynika, że do wniosków o zawiązanie grupy, dołącza się oświadczenia członków grupy: o nieprzynależności do innej grupy utworzonej ze względu na ten sam produkt lub grupę produktów (lit. b) oraz oświadczenia o nieprzynależności do organizacji producentów, o której mowa w przepisach ustawy o rynkach rolnych albo ustawy o rynku mleka, utworzonej w zakresie tego samego produktu lub grupy produktów (lit. c). Przepisy te stanowią o obowiązku złożenia oświadczeń o nieprzynależności do innej grupy producentów rolnych oraz oświadczeń o nieprzynależności do organizacji producentów wskazanych w tym przepisie. Treść tych regulacji przekonuje, że złożenie tych oświadczeń dotyczy wyłącznie podmiotów prowadzących w dacie składania wniosku o założenie grupy działalność rolniczą. Nie dotyczy zaś podmiotów, które dopiero zamierzają taką działalność prowadzić. Oświadczenia te dotyczą bowiem producentów, którzy mają faktyczną możliwość przynależności do innej grupy producentów rolnych lub organizacji producentów, w związku z rzeczywistym prowadzeniem produkcji rolnej. Podmiot nieprowadzący faktycznie działalności rolniczej nie mógłby przynależeć do innej grupy lub organizacji producentów.

Wypada też, odnosząc się dalej do istoty spornego zagadnienia, przywołać treść art. 35 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Z przepisu tego bowiem wynika, że wsparcia, o którym mowa w art. 20 lit. d) ppkt ii), udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup.

Przepis art. 35 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1698/2005 wskazuje, że celem wsparcia powstałej grupy jest dostosowanie do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów. Dostosować do wymogów rynkowych można coś co jest już realizowane, w tym przypadku proces produkcyjny i produkcję producentów. Inaczej mówiąc dostosowanie produkcji do warunków rynkowych dotyczy czegoś co już jest produkowane, a nie dopiero będzie w przyszłości. Zatem niewątpliwie z przytoczonego przepisu rozporządzenia wynika, że tworzenie grupy producentów rolnych dotyczy podmiotów, które w dacie zawiązywania grupy prowadzą gospodarstwo rolne lub działy specjalne produkcji rolnej, realizują działalność rolniczą.

Na zakończenie tego wątku należy wskazać, że podstawową zasadą działania grupy producentów rolnych jest wprowadzanie na rynek produktów wyprodukowanych w gospodarstwach swoich członków, a intencją ustawodawcy było umożliwienie zrzeszania się w grupy faktycznych producentów danego produktu lub grupy produktów. Także wskazanie w art. 35 ust. 1 lit. b ww. rozporządzenia celu wsparcia w postaci wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych, inaczej mówiąc koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, również przekonuje do zaprezentowanego stanowiska, że zawiązanie grupy producentów rolnych dotyczy wyłącznie podmiotów, które prowadziły działalność rolniczą w dniu rejestracji grupy. Tylko takie bowiem podmioty maja możliwość do scentralizowania swojej sprzedaży.

Dla poparcia zaprezentowanego stanowiska wypada przywołać wyrok NSA z 19 kwietnia 2018 r. sygn. akt II GSK 343/18, który zapadł na tle bardzo zbliżonego stanu faktycznego – wydzielenia z jednego gospodarstwa rolnego czterech mniejszych (wydzierżawienia gruntów rolnych) i na bazie tego wydzielenia (wydzierżawienia gruntów rolnych) zawiązania grupy producentów rolnych, którego to procederu NSA nie zaakceptował. W wyroku tym Sąd kasacyjny stwierdził, że celem pomocy finansowej przyznawanej w ramach działania "grupy producentów rolnych" jest ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów w celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, co ma skutkować m. in. poprawą ich konkurencyjności względem sieci handlowych. Tymczasem okoliczności związane z powstaniem skarżącej grupy producentów zaprzeczają tymże celom. WSA trafnie bowiem podkreślił, że zamiast do centralizacji produkcji doszło niedługo przed powstaniem skarżącej grupy producentów do podziału gospodarstwa producenta rolnego (będącego w dobrym stanie technicznym) przez wydzierżawienie części gruntów przyszłym członkom tejże grupy, którzy wcześniej nie prowadzili działalności rolniczej w zakresie produkcji drobiu, bądź prowadzili taką działalność w niewielkim zakresie. W tej sytuacji spójna i logiczna jest ocena organów administracji – prawidłowo zaakceptowana przez WSA – że utworzenie skarżącej grupy producentów miało na celu obejście przepisów wprowadzających limity płatności i uzyskanie tych płatności mimo braku realizacji celu określonego w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1698/2005.

Tym samym NSA w składzie orzekającym w sprawie nie podzielił zapatrywań NSA zawartych w wyroku z 16 marca 2022 r. sygn. akt I GSK 2275/18 co do możliwości osiągnięcia celów wsparcia również przez członka grupy rozpoczynającego działalność rolniczą.

Te nowe okoliczności (zmiana stanu faktycznego sprawy) polegająca na tym, że czterech z pięciu członków grupy nie było producentami indyków, stanowiły podstawę do odstąpienia od wyrażonej przez WSA w wyroku z 14 września 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 2387/16 oceny prawnej. I nie można też było ich pominąć podczas rozstrzygania przedmiotowej sprawy. Tym samym organy były uprawnione do oceny zgromadzonego materiału dowodowego z uwzględnieniem wskazanych wyżej faktów, w tym zawiązania grupy przez podmioty, które nie były producentami rolnymi i nie prowadziły wcześniej (przed zawiązaniem grupy) działalności rolniczej. Zaistniały zatem podstawy do innego rozstrzygnięcia w przedmiocie pomocy finansowej dla grupy za czwarty i piąty rok działalności tej grupy.

Zasadnie też sąd I instancji stwierdził, że organy wykazały w sposób wyczerpujący, że doszło do stworzenia przez grupę czy też jej członków sztucznych warunków do otrzymania płatności w rozumieniu powołanego art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, w sposób zgodny z wykładnią prawa dokonaną w wyroku TSUE w sprawie C 434/12.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono przekonująco, co słusznie zaakceptował też WSA, dlaczego, pomimo spełnienia formalnych warunków do uzyskania pomocy, grupa nie realizuje celów wsparcia określonych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005.

Zasadnie sąd I instancji dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji powołał się na ustalenia organów dotyczące stworzenia sztucznych warunków. WSA zauważył, że ustalone przez organy następujące okoliczności faktyczne świadczą o tym, że w istocie grupa stanowi sztuczną organizację gospodarczą:

– podział potencjału produkcyjnego jednego z członków grupy (C.C.) na czterech pozostałych członków grupy na krótko przed zgłoszeniem wniosku o zarejestrowanie grupy producentów;

– nieprowadzenie przez czterech członków grupy w momencie złożenia wniosku o rejestrację produkcji w zakresie, dla którego grupa została zarejestrowana;

– prowadzenie przez czterech członków grupy po zarejestrowaniu grupy produkcji w marginalnym zakresie w stosunku do wielkości pozostałej produkcji jednego członka grupy – C. C. – i wyłącznie w oparciu o potencjał produkcyjny przekazany im przez tego członka grupy częściowo przed zarejestrowaniem grupy oraz w pozostałej części w okresie funkcjonowania grupy;

– nieposiadanie przez czterech spośród pięciu członków grupy weterynaryjnych numerów identyfikacyjnych niezbędnych dla prowadzenia działalności nadzorowanej w zakresie chowu indyków – w okresie funkcjonowania grupy jedynym podmiotem uprawnionym do produkcji indyków była spółka, na której wniosek nadano numer weterynaryjny i w której większość udziałów miał C. C., a w okresie przed zarejestrowaniem grupy działalność nadzorowaną w zakresie hodowli i chowu indyków w oparciu o numer weterynaryjny prowadził tylko C. C..

Tak działająca grupa w rzeczywistości nie przynosi dodatnich efektów dla poprawienia warunków produkcji i sprzedaży jej członków, a jest jedynie pozorną strukturą, utworzoną w celu uzyskania korzyści finansowej w postaci pomocy finansowej w ramach działania grup producentów rolnych.

Zasadnie w ocenie NSA sąd I instancji podzielił konstatację organów, że ustalony w rozpoznawanej sprawie faktyczny mechanizm powstania i sposób działalności grupy miały na celu wyłącznie obejście przepisów prawa dotyczących wymogu minimalnej liczby członków grupy, poprzez podział części istniejącego potencjału gospodarczego jednego z członków grupy na kilka podmiotów i stworzenie organizacji gospodarczej, która formalnie składa się z kilku producentów, ale w rzeczywistości nie realizuje celów określonych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005. Dzielenie potencjału produkcyjnego na kilka podmiotów, w sytuacji gdy nie prowadzi to do polepszenia gospodarowania majątkiem, który nadal pozostaje de facto w zarządzie tej samej osoby i nie ulega zmianie rodzaj produkcji rolnej prowadzonej przez nowoutworzone podmioty, jest sprzeczne z racjonalną gospodarką rynkową oraz z celami wsparcia określonymi w art. 35 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1698/2005, a mianowicie dostosowaniem do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup.

Tym samym za niezasadne należało uznać zarzuty kwestionujące zaistnienie w okolicznościach faktycznych sprawy sztucznych warunków do uzyskania pomocy finansowej przez grupę, jak i kwestionujące wykazany brak realizacji celów wsparcia finansowego.

Końcowo wskazać trzeba, odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., że w istocie to kwestionuje się w nim dokonane przez sąd ustalenia i oceny, których w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., w myśl jednolitej w tym zakresie linii orzeczniczej, podnosić nie można.

Tytułem przykładu można wskazać na następujące poglądy prezentowane w orzecznictwie sądu kasacyjnego. Samym zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować ustaleń faktycznych (por. wyrok NSA z 1 marca 2023 r. sygn. akt III FSK 1714/21). Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może stanowić skutecznej podstawy prawnej do wzruszenia w drodze kontroli kasacyjnej ustaleń stanu faktycznego poczynionych przez sąd I instancji. Innymi słowy, zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stawiać zarzutu dokonania błędnych ustaleń faktycznych, czy też błędnego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 12 września 2018 r. sygn. akt I GSK 971/18). Samym zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować ustaleń faktycznych sprawy, bowiem nie ten przepis, a przepisy postępowania podatkowego dotyczące postępowania dowodowego decydują o prawidłowości poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. One bowiem decydują o poszczególnych elementach stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2022 r. sygn. akt III FSK 1198/22). W świetle poczynionych rozważań wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za nieusprawiedliwione.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).