Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 91/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zawieszono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 125 § 1 pkt 1, art. 187 § 1, art. 193
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 17 września 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia del. NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych Miasta Rzeszowa i Wojewody Podkarpackiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 października 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 537/13 w sprawie ze skargi U. N. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o ustalenie odszkodowania postanawia: zawiesić postępowanie w sprawie. .


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 537/13 w sprawie ze skargi U. N. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o ustalenie odszkodowania w pkt I. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...]; w pkt II. zasądził od Wojewody Podkarpackiego na rzecz skarżącej U. N. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu wyroku WSA w Rzeszowie wskazał, że:

Wnioskiem z dnia 11 czerwca 2012 r. A. N. – H. i L. N., wystąpili do Prezydenta Miasta Rzeszowa z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za nieruchomości położone w Rzeszowie przy ul. W., które w latach 1971 - 1972 zostały w części nieodpłatnie wywłaszczone przez Okręgową Dyrekcję Inwestycji Miejskich w Rzeszowie.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Prezydent Miasta Rzeszowa orzekł o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w Rzeszowie, oznaczoną w chwili wywłaszczenia jako działki nr [...] o pow. 0, 0188 ha i nr [...] o pow. 0,0064 ha, obr. [...], zbytych na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym - umową sprzedaży z dnia 2 lutego 1972r., Rep. A. nr [...].

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła U. N. wnosząc o zapłatę odszkodowania za zabrane w 1972r. nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] Wojewoda Podkarpacki, działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w związku z art. 91 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), zwanej dalej ustawą, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

U. N. złożyła skargę na wskazaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznając skargę za zasadną wskazał, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w

całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Postępowanie administracyjne w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. staje się bezprzedmiotowe, gdy brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania w rozumieniu art. 1 k.p.a.; natomiast art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy stanowi, że odszkodowanie ustala starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej i wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie Wojewoda Podkarpacki za organem I instancji przyjął, że postępowanie jest bezprzedmiotowe, z tej przyczyny, że art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może mieć zastosowania do stanów faktycznych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy to jest 1 stycznia 1998 r. Nie budzi w ocenie Sądu I instancji wątpliwości, że zbycie nieruchomości przez U. N. nastąpiło aktem notarialnym z dnia 2 lutego 1972 r., gdyż Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Rzeszowie decyzją z dnia [...] lutego 1969 r. [...] ustalił szczegółową lokalizację przebudowy ul. N. kosztem między innymi położonych w obrębie 33 działek nr [...]. W akcie notarialnym stwierdzono, że za wymienione działki nie należy się odszkodowanie, ponieważ obszar ich wynosi mniej niż 25% całej nieruchomości. Odszkodowanie dotyczyło tylko części składowych nieruchomości (§ 1 aktu notarialnego).

Sąd I instancji zauważył, że orzecznictwo powstałe na gruncie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy nie jest jednolite, jednak aktualnie dominującym stanowiskiem jest, że przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy ma zastosowanie do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie ustawy, czyli do stanów faktycznych polegających na odjęciu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania. Opowiedzenie się za tym poglądem, że przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy ma zastosowanie do stanów powstałych przed 1 stycznia 1998 r. powoduje w ocenie Sądu I instancji, że decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem skarżącej narusza prawo i jest przedwczesna. Sąd I instancji wskazał, że wadą tą dotknięte są decyzje obydwu instancji i z tej przyczyny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w związku z art. 134 p.p.s.a. uchylił decyzje obydwu instancji.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wniósł Skarb Państwa - Biuro Gospodarki Mieniem Miasta Rzeszowa i Wojewoda Podkarpacki.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła skarżąca.

Na rozprawie przed NSA pełnomocnik wnoszącego skargę kasacyjną Skarbu Państwa - Biura Gospodarki Mieniem Miasta Rzeszowa wyjaśnił, że Biuro Gospodarki Miasta Rzeszowa jest jednostką organizacyjną Miasta Rzeszowa nieposiadającą osobowości prawnej, zaś Miasto Rzeszów jest miastem na prawach powiatu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, zależy od uznania sądu. Obowiązkiem sądu jest zatem zbadanie, czy w rozpoznawanej sprawie zachodzą przesłanki wskazane w niniejszym przepisie oraz czy wstrzymanie biegu sprawy z uwagi na te okoliczności jest celowe. Zawieszenie postępowania powinno zatem być uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak i ekonomiki procesowej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki umożliwiające i uzasadniające zawieszenie postępowania.

Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2071/13, w sprawie ze skargi kasacyjnej Powiatu Warszawskiego Zachodniego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2126/12 w sprawie ze skargi Powiatu Warszawskiego Zachodniego na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanowił na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. przedstawić składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy w postępowaniu administracyjnym, w którym decyzję o odszkodowaniu, należnym od powiatu - jako samorządowej osoby prawnej - wydał w pierwszej instancji starosta, będący - na podstawie art. 26 ust. 2 i art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1592 ze zm.) przewodniczącym zarządu powiatu i reprezentujący powiat na zewnątrz lub w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w toku którego następuje kontrola takiej decyzji, powiat ten może występować w charakterze strony"?

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie powyższej sprawy oddziaływuje na wynik kontrolowanego w niniejszym postępowaniu rozstrzygnięcia. W niniejszym postępowaniu jednym ze skarżących kasacyjnie jest Miasto Rzeszów, z kolei żądanie wypłaty odszkodowania zostało skierowane do Prezydenta Miasta Rzeszowa, który rozstrzygał w I instancji. Oznacza to, że w sprawie ujawniło się tożsame zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, jak w sprawie o sygn. I OSK 2071/13. W istocie bowiem koniecznym będzie rozstrzygnięcie dopuszczalności występowania w charakterze strony wspólnoty samorządowej, w sytuacji gdy w pierwszej instancji rozstrzygał jej organ wykonawczy.

Za zasadne uznać należało w takiej sytuacji zawieszenie postępowania do czasu podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały w składzie siedmiu sędziów w sprawie o sygn. akt I OSK 2071/13

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 125§1pkt.1 w związku z art. 193 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.