Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1684/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 228 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Borys Marasek, Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi G. J., K. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 września 2023 r. nr SKO.F/41.4/816/2023/14992 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za 2015 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 22 września 2023 r., znak SKO.F/41.4/816/2023/14992, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej jako organ, SKO), stwierdziło uchybienie terminu przez K.P. i G.J. (dalej jako strona, skarżący) do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. (dalej jako Prezydent Miasta) z 18 stycznia 2021 r., w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na 2015 r., dotyczącego nieruchomości położonej w S. przy ul. [...].

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 – dalej jako OP, Ordynacja podatkowa).

Stan sprawy:

Decyzją z 18 stycznia 2021 r. Prezydent Miasta ustalił G.J., K.P. i S.O. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2015 dot. nieruchomości przy ul. [...] w kwocie 39.371 zł.

Decyzja powyższa została nadana do skarżącej na adres w S. przy ul. [...], a skarżącemu przy ul. [...]. Zgodnie z potwierdzeniami odbioru została ona w obu przypadkach uznana za doręczoną, po jej dwukrotnej awizacji, z dniem 8 lutego 2021 r. Doręczenie nastąpiło w trybie art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej. W świetle powyższego termin do wniesienia odwołania upłynął 22 lutego 2021 r.

Pismem z 28 kwietnia 2023 r. strony wniosły odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Zdaniem SKO odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z tym przepisem odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie.

W skardze na to postanowienie skarżący zarzucili:

- naruszenie art. 228 §1 pkt 2 OP poprzez jego przedwczesne zastosowanie i stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z 18 stycznia 2021 r. w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2015 dotyczącej nieruchomości przy ul. [...] w S., podczas gdy strona złożyła jednocześnie z odwołaniem wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, a który to wniosek jest obecnie procedowany na etapie sądowoadministracyjnym, wskutek złożenia skargi na postanowienie SKO z 22 września 2023 r.

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia, a polegający na przyjęciu, że doręczenie przedmiotowej decyzji organu I stopnia nastąpiło prawidłowo w trybie art. 150 § 4 OP i termin do wniesienia odwołania upłynął dla strony w dniu 22 lutego 2021 r., podczas gdy datą graniczną do wniesienia odwołania była data 28 kwietnia 2023 r., tj. dzień w którym upływał 7 dzień od chwili ustania przeszkody na wniesienie odwołania.

W oparciu o te zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 233 § 1 OP, odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 223 § 2 pkt 1 OP).

Co istotne i co podkreślane jest w orzecznictwie to to, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Tym samym każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu, stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 372/09; z 1 października 2009 r., sygn. akt I FSK 854/08 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, iż rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 OP jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 OP, niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). Skoro bowiem punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje. Przepisy art. 162 § 1 i 2 OP nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że, aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Wniosek w tym zakresie złożony mimo braku uchybienia terminowi jest bezprzedmiotowy. Z tej perspektywy pierwszeństwo winno mieć zatem rozstrzygnięcie w postaci postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt III FSK 705/21).

Wskazać jednak należy, że na etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie ma przeszkód, by skargi na postanowienia stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania i odmawiające przywrócenia tego terminu zostały rozpoznane w tym samym dniu.

Podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis 228 § 1 pkt 2 OP. Zgodnie z jego treścią organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Przepis ten odnosi się do wstępnego stadium postępowania odwoławczego, które toczy się już przed organem odwoławczym, po przekazaniu mu odwołania wraz z aktami sprawy przez organ pierwszej instancji. W stadium wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy złożone przez stronę odwołanie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione w terminie oraz czy spełnia wymagania określone w art. 222 OP.

Sednem sprawy, w której organ odwoławczy stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, jest więc ustalenie, w jakim dniu miało miejsce doręczenie decyzji oraz ustalenie, kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji.

By rozstrzygnąć ten spór najpierw należy ustalić prawidłowość doręczenia decyzji.

W tym miejscu przywołać należy art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju.

Z akt administracyjnych wynika, że decyzja Prezydenta Miasta ustalająca zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2015 r. została nadana na adres skarżącej podany w informacji w sprawie podatku od nieruchomości za 2010 r. (ul. [...]) oraz na adres skarżącego wynikający z pełnomocnictwa udzielonego mu przez skarżącą (ul. [...]). W obu przypadkach, po dwukrotnej awizacji 25 stycznia i 1 lutego 2021 r., decyzja została uznana za doręczoną 8 lutego 2021 r.

W tym momencie pojawia się pierwsza wymagająca rozstrzygnięcia kwestia sporna. Skarżący stanął na stanowisku, że w dacie doręczania decyzji nie był pełnomocnikiem skarżącej, a ta, nie zamieszkiwała pod adresem, pod który organ podjął próbę doręczenia.

Organ zaś stanął na stanowisku, że skarżąca była reprezentowana przez współskarżącego – K.P.

W niniejszej sprawie okoliczność ta ma jednak drugorzędne znaczenie, ponieważ ze zwrotnych potwierdzeń odbioru i z samych decyzji wynika, że zostały one nadane oddzielnie do każdego ze skarżących pod adres wskazywany jako miejsce zamieszkania odpowiednio w informacji za 2010 r. i przedłożonym pełnomocnictwie. Wbrew twierdzeniom skargi w niniejszej sprawie decyzja Prezydenta Miasta doręczona została skarżącej osobiście, pod adresem podanym przez nią organowi.

Sąd zdaje sobie sprawę z faktu, że adres ten wynikał ze złożonej informacji dotyczącej 2010 r. Jednakże przede wszystkim wymaga podkreślenia, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że przed wszczęciem postępowania podatkowego z urzędu podstawowe znaczenie mają informacje zawarte w rejestrze (urzędowym zbiorze informacji). Opowiedzenie się za odmienną tezą podważałoby w gruncie rzeczy skuteczność działań aparatu publicznego, który – ze względu na brak dostatecznych danych, umożliwiających komunikowanie się ze stroną (podmiotem dysponującym w sprawie interesem prawnym) – nie byłby w stanie wywiązać się z nałożonych nań obowiązków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2017 r., II FSK 585/15).

Nie można zasadnie oczekiwać, że organ podatkowy każdorazowo przed wszczęciem postępowania będzie prowadził szeroko zakrojone czynności w celu ustalenia adresu strony. Taki obowiązek powstałby dopiero wówczas, gdyby w toku postępowania organ powziął wątpliwości co do prawidłowości podanego przez stronę adresu (np. korespondencja wróciłaby z adnotacją, że adresat wyprowadził się).

Tymczasem w tej sprawie organ przeprowadził postępowanie w zakresie niezbędnym do prawidłowego ustalenia adresu, na który winna być kierowana korespondencja i nie pojawiły się wątpliwości co do podanych przez skarżących adresów. Przede wszystkim podkreślić należy, iż organ podjął czynności w celu ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania skarżących. Organ poddał w tym celu analizie dane, które sami skarżący podali organowi. Organ nie mógł także powziąć zasadnych wątpliwości co do podanych przez skarżących adresów. Zwrot korespondencji nie nastąpił bowiem z adnotacją, że adresat się wyprowadził, lecz że korespondencji nie podjęto w terminie. Taka adnotacja nie mogła wzbudzić w organie podejrzeń, że adres, na który kierowana jest korespondencja był nieprawidłowy.

W takiej sytuacji organ miał prawo kierować korespondencję na ustalony w ten sposób adres i wywodzić z tej czynności określone skutki procesowe. To skarżący jako dysponenci wiedzy o swoim adresie zamieszkania, w przypadku jego zmiany powinni wskazać aktualny adres zamieszkania i dokonać aktualizacji danych identyfikacyjnych. Choć obowiązek taki nie wynika z ustawy, to jednak skarżący zdawali sobie sprawę z tego, że ciąży na nich obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Należyta dbałość o realizację praw w postępowaniu podatkowym wymaga współpracy z organem, a nie wprowadzania organu w błąd co do miejsca swojego zamieszkania.

Sądowi z urzędu wiadomo, że w innej sprawie, w której skarżący był stroną postępowania, konsekwentnie wskazywał adres przy ul [...] jako ten, pod który należy wysyłać kierowaną doń korespondencję. W aktach sprawy zawisłej przed tutejszym Sądem pod sygn. akt I SA/Gl 1526/24, znajduje się kopia wniosku o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzające stan zaległości z 14 listopada 2017 r. złożonego do Prezydenta Miasta oraz deklaracja wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami. W obu tych pismach skarżący podał ten sam adres do korespondencji, jednak i pod tym adresem nie udało się doręczyć skarżącemu pisma.

Sąd dostrzega, że adres, pod który wysłano decyzję dla skarżącego wynika z pełnomocnictwa udzielonego mu przez skarżącą, a nie ze złożonej informacji; tam bowiem skarżący podał adres zamieszkania, przy ul. [...] w S. Jednak nie czyni to postępowania organu wadliwym. Zwrócić należy uwagę, że w toku postępowania dotyczącego podatku od nieruchomości za 2018 r., zawisłej pod sygn. akt I SA/Gl 1686 i 1687/23, organ doręczał korespondencję pod adres wynikający ze złożonej informacji za 2010 r. Jednak i pod tym adresem skarżący nie odbierał kierowanej doń korespondencji.

Zwrócić należy również uwagę na fakt, że oboje skarżący poza podaniem, że w dacie doręczania im decyzji nie mieszkali pod adresami, pod które organ nadał korespondencję, nie podali gdzie wówczas mieszkali.

W konsekwencji organ nie miał podstaw, by kierować decyzję pod inny adres niż ten, pod którym korespondencja została uznana za doręczoną a trybie art. 150 OP. Zgodnie z tym przepisem, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Mając na uwadze powyższe, organ prawidłowo przyjął prawidłowość doręczenia i uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.