Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 253/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krywow (spr.), Sędzia WSA Piotr Pyszny, Sędzia WSA Anna Rotter, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 lipca 2024 r. sprawy ze skargi Burmistrza Miasta G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 22 grudnia 2023 r. nr 2401-IEE.7192.422.2023.11.MD UNP: 2401-23-290503 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 22 grudnia 2023 r. , nr 2401-IEE.7192.422.2023.11.MD UNP: 2401-23-290503, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako organ odwoławczy, Dyrektor), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako k.p.a.) oraz art. 17, art. 18 i art. 59 § 5 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505, dalej jako u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia Burmistrz Miasta G. (dalej jako Wierzyciel, skarżący), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w D.(dalej jak organ egzekucyjny) z 25 września 2023 r., nr [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr GK.310.1.2018.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Do organu egzekucyjnego wpłynął tytuł wykonawczy z 17 października 2018 r., nr GK.3160.1.2018 wystawiony przez Wierzyciela dotyczący Biuro Rachunkowe M. J.G., S.W. Sp. Jawna, obejmujący koszty i opłaty egzekucyjne w egzekucji niepieniężnej w kwocie 412.530,00 zł.

W postępowaniu tym organ egzekucyjny dokonał szeregu czynności egzekucyjnych, w tym zawiadomieniami z 7 listopada 2018 r. zajął rachunki bankowe zobowiązanej Spółki w M. S.A., V. GmbH Sp. z o.o. Oddział w Polsce i S. w G. oraz zawiadomieniem z 8 listopada 2018 r., doręczonym 15 listopada 2018 r. zajął rachunek bankowy w P. S.A.

Ten środek egzekucyjny nie przyniósł pozytywnego rezultatu, bowiem według oświadczenia M. S.A. oraz V. GmbH Sp. z o.o., nastąpił zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej, a S. w G. oraz P. S.A. poinformowały, że nie prowadzą rachunków bankowych dla Biura Finansowego M. J.G., S.W. Spółka Jawna.

Organ egzekucyjny postanowieniem z 2 grudnia 2019 r., umorzył na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanej Spółki, z uwagi na jego bezskuteczność.

Na to postanowienie organu egzekucyjnego, doręczone 10 grudnia 2019 r., Wierzyciel wniósł zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia z 2 grudnia 2019 r. i kontynuowanie postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny, wskazując m.in., że w sprawie odpadów magazynowanych przez Spółkę śledztwo prowadzi Prokuratura Rejonowa w G., a ustalenia śledztwa mogą mieć wpływ na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Dyrektor postanowieniem z 2 marca 2020 r., uchylił w całości ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Pismem z 20 kwietnia 2020 r., organ egzekucyjny poinformował zobowiązaną Spółkę o wznowieniu postępowania egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny zawiadomieniami z 20 kwietnia 2020 r. dokonał zajęć wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w P. S.A., M. S.A. oraz V. GmbH Sp. z o.o. Oddział w Polsce. Zajęcia te wraz zawiadomieniem o wznowieniu postępowania egzekucyjnego doręczono Spółce 29 kwietnia 2020 r.

Organ egzekucyjny pismem z 20. Kwietnia 2020 r., zwrócił się do Prokuratury Rejonowej w G. o przekazanie informacji, czy w toku prowadzonego śledztwa, wobec Biura Finansowego M. J.G., S.W. Spółka Jawna został zabezpieczony majątek Spółki.

W odpowiedzi, pismem z 10 listopada 2020 r., sygn. akt [...] Prokuratura Rejonowa w G. poinformowała, że nie ujawniła i nie zabezpieczyła majątku Biura Finansowego M. J.G., S.W. Spółka Jawna. Dodała, że Prokuratura Rejonowa w D. poinformowała o ujawnieniu ruchomych składników majątku w ramach postępowania sygn. akt [...].

Pismem z 3 grudnia 2020 r., organ egzekucyjny zwrócił się do Prokuratury Rejonowej w D. o przekazanie informacji, czy w toku prowadzonego śledztwa [...] wobec ww. Spółki został zabezpieczony majątek Spółki.

W odpowiedzi, pismem z 4 grudnia 2020 r., sygn. akt [...] Prokuratura Rejonowa w D. poinformowała, że w postępowaniu [...] nie występuje podmiot: Biuro Finansowe M. J.G., S.W. Spółka Jawna.

5. listopada 2020 r. w reakcji na wezwania organu egzekucyjnego skierowane do wspólników zobowiązanej Spółki, zgłosił się do organu egzekucyjnego J.G., z którym został spisany protokół o stanie majątkowym Spółki. Potwierdził tym brak majątku Spółki w dniu spisania protokołu i fakt nieprowadzenia czynnej działalności przez Spółkę.

Pismem z 9 listopada 2020 r., organ egzekucyjny poinformował Wierzyciela o przebiegu postępowania egzekucyjnego oraz o możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność egzekucji.

W odpowiedzi z 29 grudnia 2020 r., Wierzyciel poinformował, że nie posiada wiedzy na temat stanu majątkowego zobowiązanej Spółki, z którego mogłyby zostać zaspokojone dochodzone należności w oparciu o w/w tytuł wykonawczy.

Organ egzekucyjny w oparciu o zebrany materiał dowodowy, postanowieniem z 25 stycznia 2021 r. umorzył na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanej Spółki, z uwagi na jego bezskuteczność.

W przedmiotowym postanowieniu powołał się również na informacje uzyskane z Prokuratury Rejonowej w G. i Prokuratury Rejonowej w D.. W obu przypadkach nie uzyskał potwierdzenia zabezpieczenia majątku zobowiązanej Spółki. Stwierdził więc, że w takim przypadku brak było podstaw do dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego i jego zdaniem należało wydać postanowienie o jego umorzeniu. Postanowienie doręczono Wierzycielowi 2 lutego 2021 r.

Na to postanowienie Wierzyciel wniósł zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z 25 stycznia 2021 r. i kontynuowanie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu zażalenia Wierzyciel wskazał na toczące się śledztwo w sprawie Biura Finansowego M. J.G., S.W. Spółka Jawna, które prowadzone jest przez Prokuraturę Rejonową w G. w sprawie odpadów magazynowanych przez Spółkę na nieruchomości przy ul. [...] w G.. Zdaniem Wierzyciela czynności prowadzone przez Prokuraturę mogły mieć wpływ na ustalenia dokonane przez organ egzekucyjny, stanowiące przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie Wierzyciela, nie było zasadne umarzanie postępowania egzekucyjnego, lecz podjęcie dalszych czynności, zmierzających do ustalenia majątku Spółki z siedzibą przy ul. [...] w D., celem wyegzekwowania dochodzonej kwoty.

Dyrektor, postanowieniem z 21 maja 2021 r., uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wskazał m.in., że organ egzekucyjny winien wyjaśnić rozbieżności w informacjach otrzymanych przez Prokuraturę Rejonową, w tym uzyskać wiedzę czy w prowadzonych przez Prokuraturę Rejonową w D. postępowaniach ujawniono składniki majątku zobowiązanej Spółki.

Organ egzekucyjny skierował zawiadomienie z 4 czerwca 2021 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej oraz ponaglenie z 22 czerwca 2021 r. do PHU E. S. S.. W odpowiedzi dłużnik poinformował, że nie jest dłużnikiem zobowiązanej Spółki, bowiem wierzytelność wobec Spółki została uregulowana w marcu 2021 r.

Następnie organ egzekucyjny pismem z 16 listopada 2021 r., skierował do Prokuratury Rejonowej w D. zapytanie na temat majątku ruchomego, nieruchomego zabezpieczonego przez Prokuraturę w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym wobec zobowiązanej Spółki.

W odpowiedzi, pismem z 25 listopada 2021 r., sygn. akt [...] Prokuratura Rejonowa w D. poinformowała, że w prowadzonym postępowaniu nie występuje podmiot Biuro Finansowe M. J.G., S.W. Sp. J. Wyjaśniła, że J.G. jako osoba fizyczna był pokrzywdzonym w tej sprawie, jednak postępowanie to zostało umorzone i nie ujawnione żadnego majątku ww.

Pismami z 15 listopada 2021 r., organ egzekucyjny w oparciu o art. 50 § 1 k.p.a. zwrócił się o osobiste stawiennictwo wspólników zobowiązanej Spółki.

Na powyższe wezwania J. G. poinformował, że nie mógł stawić się osobiście z uwagi na wypadek samochody. W załączeniu przesłał oświadczenie o posiadam majątku. Z przekazanych oświadczeń wynika, że źródłem dochodu J.G. i S.W. jest emerytura (odpowiednio: 2440 zł i 1378 zł brutto).

14 grudnia 2021 r. w siedzibie organu egzekucyjnego został spisany protokół ze wspólnikiem Spółki – J.G.. Z protokołu wynika, że Spółka nie posiada żadnego majątku.

Pismami z 28 stycznia 2022 r., z 6 kwietnia 2022 r. oraz z 29 kwietnia 2022 r., organ egzekucyjny zwrócił się do Sądu Rejonowego w D. o udostępnienie protokołu z wyjawienia majątku.

Sąd Rejonowy pismem z 17 czerwca 2022 r., sygn. akt [...] przesłał protokół rozprawy z 22 stycznia 2022 r. i kserokopię wykazu majątku z 7 grudnia 2020 r. Z wykazu majątku wynika, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada majątku. Natomiast posiadany rachunek bankowy jest zajęty przez wierzyciela.

Organ egzekucyjny skierował zawiadomienie z 28 stycznia 2022 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej u P2. Sp. z o.o. Dłużnik poinformował, że nie posiada zobowiązań finansowych wobec zobowiązanej Spółki. Wskazał, że faktury zostały rozliczone poprzez potrącenie zobowiązań.

Pismem z 9 marca 2022 r., organ egzekucyjny zwrócił się do P2. Sp. z o.o. o dostarczenie dokumentów oraz udzielenie wyjaśnień. Na powyższe P2. Sp. z o.o., pismem z 28 marca 2022 r. przesłała dokumenty oraz poinformowała o cesji dokonanej 10 stycznia 2022 r.

2 czerwca 2022 r. organ egzekucyjny skierował zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności w Firma M1. M.W. W odpowiedzi na powyższe, dłużnik zajętej wierzytelności poinformował, że nie ma niespłaconych zobowiązań.

Organ egzekucyjny pismem z 3 czerwca 2022 r., zlecił Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. wykonanie w ramach pomocy prawnej czynności egzekucyjnych wobec zobowiązanej Spółki, z uwagi na prowadzenia działalności pod adresem G., ul. [...] oraz ul. [...] (zlecenie rekwizycyjne). Na powyższe, pismem z 29 czerwca 2022 r.. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. poinformował, że zobowiązana Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej ani nie wynajmuje pomieszczeń pod podanymi na zleceniu rekwizycyjnym adresami.

3 stycznia 2023 r. organ egzekucyjny skierował zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej u dłużnika T. G. z siedzibą w G.. W odpowiedzi dłużnik poinformował, że nie jest dłużnikiem zobowiązanej Spółki. Ponadto dłużnik wskazał, że faktury wystawione przez zobowiązaną Spółkę zostały zapłacone wekslami, a weksle na dzień 19 stycznia 2023 r. zostały wykupione.

Następnie organ egzekucyjny skierował zawiadomienie z 23 marca 2023 r., o zajęciu innej wierzytelności u dłużnika P1. Sp. z o.o. z siedzibą w K.. W odpowiedzi na zajęcie, P1. Sp. z o.o. poinformowała, że nie jest dłużnikiem zobowiązanej Spółki i wskazała, że wystawione faktury zostały rozliczone wekslami w grudniu 2022 r.

Wobec powyższego, postanowieniem z 25 września 2023 r. organ egzekucyjny umorzył prowadzone wobec zobowiązanej Spółki postępowanie egzekucyjne, z uwagi na bezskuteczność. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że Spółka nie posiada ruchomości, nieruchomości, nie posiada również żadnych bieżących kontrahentów.

Na powyższe postanowienie Wierzyciel wniósł zażalenie.

W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowe postępowanie dotyczy kosztów jakie wierzyciel poniósł w związku z wykonaniem zastępczym nakazu usunięcia odpadów magazynowych na nieruchomości przy ul. [...] w G.. Zdaniem Wierzyciela istotne jest to, że sprawie odpadów magazynowanych przez zobowiązaną Spółkę, na terenie wskazanej nieruchomości toczy się postępowanie karne przez Sądem Okręgowym w N.. Poczynione tam ustalenia mogą mieć wpływ na przyjęty przez organ egzekucyjny stan faktyczny, w którym wskazano przesłanki do umorzenia postępowania. Dlatego nie jest zasadne umorzenie postępowania egzekucyjnego, lecz podjęcie dalszych czynności zmierzających do ustalenia majątku zobowiązanej Spółki, celem wyegzekwowania dochodzonej kwoty.

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor stwierdził, że organ egzekucyjny zasadnie zastosował przepis art. 59 § 2 u.p.e.a. i działając w ramach uznania administracyjnego (swobodnej, a nie dowolnej) oceny zgromadzonego materiału dowodowego uznał, że dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna, ponieważ w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym egzekwowanej należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Jak wynika z akt sprawy, organ egzekucyjny dokonał zajęć rachunków bankowych w M. S.A., V. GmbH Sp. z o. o.. S. w G. oraz P. S.A. Zajęcie rachunków nie przyniosło pozytywnego rezultatu. Według oświadczenia M. S.A. oraz V. GmbH Sp. z o. o., nastąpił zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej, a S. w G. oraz P. S.A. poinformowały, że nie prowadzą rachunków bankowych dla zobowiązanej Spółki. Organ egzekucyjny wskazał również, że Spółka nie posiada ruchomości, nieruchomości, nie posiada również żadnych bieżących kontrahentów JPK. W wyniku skierowanych zawiadomień do dłużników zajętych innych wierzytelności pieniężnych (PHU E. S.S., P2. Sp. z o. o., M1. M.W., T.G. P1. Sp. z o.o.) uzyskano odpowiedzi, że dłużnicy nie posiadają zobowiązań wobec zobowiązanej Spółki. Organ egzekucyjny wskazał również, że w związku z widniejącymi transakcjami w systemie WRO-SYSTEM, przeprowadzono kontrolę u dłużników zajętych wierzytelności, która okazała się negatywna. Nie ustalono również innych rachunków bankowych Spółki, działalność nie jest prowadzona, brak również innych dochodów podlegających zajęciu. Ponadto, organ egzekucyjny wskazał, że z wyjaśnień otrzymanych z Prokuratury Rejonowej w G. wynika, że nie zabezpieczono majątku Spółki, który podlegałby zajęciu, ponieważ takiego nie ujawniono.

Dalej wskazano, że z akt sprawy wynika, że Dyrektor uchylił postanowieniami z 2 marca 2020 r. oraz 21 maja 2021 r. postanowienia egzekucyjnego umarzające prowadzone postępowanie egzekucyjne i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Powodem uchylenia zaskarżonych postanowień było przedwczesne umorzenie postępowania i konieczność dokonania dodatkowych wyjaśnień, w tym związanych z prowadzonym postępowaniem przygotowawczym i ustaleń odnośnie majątku przekazanych przez Prokuraturę Rejonową w G. i Prokuraturę Rejonową w D. oraz wykorzystania innych narzędzi, które mogą doprowadzić do ustalenia majątku Spółki, z którego można zaspokoić egzekwowane na rzecz Wierzyciela należności przynajmniej w części. Dlatego organ egzekucyjny wezwał wspólników Spółki do złożenia oświadczeń, z których wynika, że Spółka nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego, rachunków bankowych i nie prowadzi czynnej działalności gospodarczej. Ponadto w siedzibie organu egzekucyjnego zostały spisane protokoły ze wspólnikiem Spółki – J. G.. Z protokołów wynika, że Spółka nie posiada żadnego majątku, oraz nie prowadzi czynnej działalności gospodarczej. Ponadto, organ egzekucyjny skierował zapytania do Prokuratury Rejonowej w D. co do wyjaśnienia, czy w prowadzonym postępowaniu ujawniono i zabezpieczono majątek Spółki. Prokuratura Rejonowa w D. poinformowała, że nie prowadziła postępowania wobec Spółki, lecz wobec jednego ze wspólników, który w sprawie występował jako pokrzywdzony, a postępowanie w zakresie przypisanego mu czynu zostało umorzone. Dodatkowo wskazano, że nie ujawniono żadnego majątku. Jak wynika z powyższego, organ egzekucyjny wykonał zalecenia, które zostały zawarte przez Dyrektora w swoich postanowieniach i nie doprowadziły one do ujawnienia jakiegokolwiek majątku do, którego można skierować skuteczną egzekucję, a co istotniejsze, która przewyższy kwotę wydatków egzekucyjnych.

Organ egzekucyjny zwrócił się do Sądu o udostępnienie protokołu z wyjawienia majątku. Jak wynika z przesłanego przez Sąd wykazu majątku z 7 grudnia 2020 r. Spółka nie prowadziła działalności gospodarczej, nie posiadała nieruchomości, posiada rachunek bankowy, który został zajęty przez wierzyciela. Spółka nie posiadała innych wierzytelności i innych praw majątkowych. Potwierdziło to jedynie istniejący i niezmienny stan majątkowy Spółki, który nie pozwala w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym przekroczyć kwoty wydatków.

Organ egzekucyjny zlecił wykonanie przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G., w ramach pomocy prawnej, czynności egzekucyjnych wobec zobowiązanej Spółki, z uwagi na prowadzenia działalności pod adresem G., ul. [...] oraz ul. [...] (zlecenie rekwizycyjne). Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. poinformował, że zobowiązana Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, ani nie wynajmuje pomieszczeń pod podanymi na zleceniu rekwizycyjnym adresami.

W ocenie Dyrektora, jak wynika z powyższych ustaleń, organ egzekucyjny zebrał obszerny materiał dowody, poszukując majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie skutecznej egzekucji. Wobec braku efektywności zastosowanych środków egzekucyjnych oraz niemożności ustalenia majątku zobowiązanej Spółki, zdaniem organu odwoławczego, dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego zwiększy jedynie kwotę poniesionych wydatków egzekucyjnych, co nie znajduje uzasadnienia gospodarczego i oznacza na tym etapie postępowania generowanie jedynie dodatkowych kosztów.

Natomiast odnosząc się do zażalenia, i wskazania, że wobec Spółki toczy się postępowanie karne przez Sądem Okręgowym w N., którego ustalenia mogą mieć wpływ odnośnie istnienia majątku Spółki, Dyrektor stwierdził, że nie są zasadne. W postępowaniu przygotowawczym potwierdzono brak ustaleń odnośnie majątku Spółki i brak zabezpieczeń, co oznacza, że na obecnym etapie postępowania nie ma podstaw do uznania, że taki majątek istnieje i egzekucja jest możliwa. Dlatego argumentacja ta nie przemawia za wznowieniem postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor zaznaczył, że jak wynika z przepisów u.p.e.a. wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych.

W skardze na powyższe postanowienie Wierzyciel zarzucił naruszenie art. 59 § 2 i 4 u.p.e.a poprzez bezpodstawne utrzymanie w mocy postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego i przedwczesne przyjęcie, że dłużnik nie posada majątku, podczas gdy w toku postępowania jednoznacznie ustalono, że dłużnik dysponuje nieujawnionymi możliwościami majątkowymi, z których korzysta w szczególności dla potrzeb regulowania w trakcie postępowania egzekucyjnego wierzytelności w stosunku do innych niż wierzyciel podmiotów, który to stan rzeczy jednoznacznie wskazuje, że ustalenia organu egzekucyjnego co do stanu majątkowego dłużnika pozostają niepełne, a co za tym idzie brak jest podstaw do przyjęcia, że spełniona pozostaje przesłanka fakultatywnego umorzenia postępowania.

Wierzyciel wniósł zatem o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Wierzyciel wskazał, że postępowanie egzekucyjne dotyczy kosztów poniesionych przez Miasto G. w związku z wykonaniem zastępczym nakazu usunięcia odpadów magazynowanych na nieruchomości przy ul. [...] w G., w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym w kwocie 412.530,00 zł.

W ocenie Wierzyciela organ egzekucyjny nie przeprowadził wszystkich dostępnych działań zmierzających do ustalenia masy majątkowej dłużnika, a co więcej w sposób bezpodstawny dopuścił do uszczuplenia jego majątku w trakcie trwania postępowania. Zaznaczono, że w ramach działalności gospodarczej na terenie Miasta G. dłużnik dysponował środkami trwałymi wykorzystywanymi do jej prowadzenia. W zakresie wskazanym powyżej kluczowe pozostaje zweryfikowanie stanu majątku dłużnika w szczególności na podstawie dokumentacji zgromadzonej w prowadzanych przeciwko jego wspólnikom postępowaniach karnych, bowiem opieranie się wyłącznie na ewidencjach księgowych nie może zostać uznane za prawidłowe.

Skoro bowiem jednoznacznie dłużnik prowadził księgi w sposób nierzetelny i unikał składania sprawozdań, brak jest podstaw do uznawania danych zawartych w jego dokumentacji za mogące stanowić podstawę do ustalenia jego stanu majątkowego.

Organy egzekucyjne pominęły konieczność wnikliwej weryfikacji, czy dłużnik pobrał wszystkie kwoty wynagrodzenia za przyjęte przez siebie nielegalnie odpady oraz czy nie dysponuje innymi wierzytelnościami. Niezależnie od tego czy dłużnik był uprawniony do odbioru odpadów, ewentualne wierzytelności z tego tytułu wchodzą w skład jego majątku. Podniesiono, że wierzyciel nie ma możliwości samodzielnych ustaleń w tym zakresie, zaś kwoty wynagrodzeń za odbieranie odpadów stanowią wartości znaczne i niewątpliwie przekraczające koszty postępowania.

Zauważono, że dotychczasowe działania organów egzekucyjnych w tym zakresie pozostawały co najmniej niewystarczające. Wierzyciel wskazał, że już po pierwszym postanowieniu o umorzeniu postępowania, wydanym przez organ egzekucyjny, dłużnik dokonywał szeregu czynności polegających na regulowaniu wierzytelności poprzez ich zapłatę lub w drodze potrąceń (m.in. w marcu 2021 r. na rzecz S. S., w styczniu 2022 r. na rzecz P2.. Sp. z o.o., w styczniu 2023 r. na rzecz T. G.).

Już same przywołane wyżej ustalenia Dyrektora wskazują jednoznacznie na fakt, iż dłużnik posiada ukryte aktywa majątkowe, zarówno w postaci środków pieniężnych jak i wierzytelności, a co więcej, że wątpliwość budzą działania organu egzekucyjnego, który w trakcie prowadzonego postępowania nie ustalił w sposób prawidłowy istnienia składników majątkowych dłużnika. Z treści uzasadnienia skarżonego postanowienia nie wynika, aby przeanalizowano zbieżność nazwisk wspólników dłużnika a T. G., która to zbieżność może wskazywać na świadome wyprowadzanie majątku ze spółki.

Wobec powyższego organ egzekucyjny, zmierzając do umorzenia postępowania, nie tylko akceptuje fakt, że dłużnik w czasie postępowania egzekucyjnego ukrywa majątek i w sposób dowolny reguluje swoje zobowiązania ze szkodą dla Wierzyciela, ale również maskuje, że sposób działania organu egzekucyjnego pozwolił dłużnikowi na niekorzystne dla wierzyciela rozporządzenie majątkiem.

Zatem, nie jest zasadne umorzenie postępowania egzekucyjnego, lecz podjęcie wszelkich dostępnych czynności, zmierzających do ustalenia majątku spółki M. J.G., S.W. Sp. J. z siedzibą przy ul. [...], [...] D. celem wyegzekwowania dochodzonej kwoty.

Podkreślono, że kwoty objęte tytułem wykonawczym stanowią należności publicznoprawne. Przeważająca część kosztów poniesionych przez wierzyciela na opłacenie należności związanych z usunięciem odpadów była pokryta z dotacji otrzymanej ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska Gospodarki Wodnej w K.. Umowa dotacji zawarta między Miastem G. a WFOŚiGW w K. przewiduje, że w razie wyegzekwowania należności od podmiotu obowiązanego do zwrotu kosztów wykonania zastępczego, uzyskane kwoty powinny być zwrócone temu funduszowi. Przywołany stan rzeczy uzasadnia szczególną staranność w wykonywaniu czynności egzekucyjnych.

W nawiązaniu do powyższego zaznaczono, że jak wskazano w orzecznictwie użycie przez ustawodawcę w art. 59 § 2 u.p.e.a. zwrotu "może być umorzone" oznacza, iż po stronie organu nie istnieje obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego, ale tylko uprawnienie do jego umorzenia, którego warunkiem jest stwierdzone, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (tak: Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2023 r. I GSK 454/19).

Wobec powyższego organy egzekucyjne nie są zobligowane do umorzenia postępowania w sprawie, a ich decyzja w tym zakresie pozostaje niezrozumiała w świetle ochrony interesów wierzyciela oraz dbałości o środki publiczne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli jest w niniejszym postępowaniu postanowienie Dyrektora z 22 grudnia 2023 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w oparciu o tytuł wykonawczy GK.3160.1.2018 z 17 października 2018 r. wystawiony przeciwko Spółce Biuro Finansowe M. J.G., S.W. sp. j. w D.. Ponadto w tytule tym wskazano wspólników ww. spółki.

Jak wynika z akt sprawy, jest to trzecie postanowienie wydane w niniejszej sprawie, przy czym ostatecznie Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z 25 września 2023 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

Podstawą prawną wskazaną przez organy jest art. 59 § 2 u.p.e.a. Stosowanie do tego przepisu postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.

Zatem przepis ten statuuje fakultatywną przesłankę umorzenia. Użycie przez ustawodawcę w art. 59 § 2 u.p.e.a. zwrotu "może być umorzone" oznacza, iż po stronie organu nie istnieje obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego, ale tylko uprawnienie do jego umorzenia, którego warunkiem jest stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zastosowanie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymaga stwierdzenia, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 marca 2024 r., sygn. akt I GSK 285/20, "W sytuacji gdy spełniony jest warunek umożliwiający umorzenie postępowania egzekucyjnego, organ ma uprawnienie do wydania bądź to postanowienia umorzeniu tego postępowania, bądź postanowienia o odmowie jego umorzenia. Nie bez znaczenia jest, że stwierdzenie zaistnienia warunku uznaniowego umorzenia postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a. (tj. stwierdzenia, że w postępowaniu pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne) musi uwzględniać sytuację majątkową zobowiązanego. Ustalenie bowiem, że nie posiada on majątku ani źródeł wpływów (przychodów), w stosunku do których możliwa byłaby egzekucja powinno zasadniczo skutkować umorzeniem postępowania. Ustalenie natomiast, że zobowiązany posiada majątek lub źródła przychodów, z których może być prowadzona egzekucja, a zatem i pokrywanie wydatków egzekucyjnych może skutkować postanowieniem o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Oczywiście, w prowadzonym postępowaniu obowiązują zasady postępowania dotyczące prowadzenia postępowania, w tym gromadzenia i oceny materiału dowodowego określone w art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.".

Oceniając zatem spełnienie ww. przesłanek stwierdzić należy, że w toku postępowania egzekucyjnego organ podjął szereg czynności celem ustalenia majątku zobowiązanej. Wynika z nich, że zobowiązana nie posiada ruchomości (informacja z CEPiK), nie jest właścicielem/współwłaścicielem nieruchomości (informacja z Centralnej Bazy Ksiąg Wieczystych). Z informacji uzyskanych z WRO-SYSTEM nie wykazano żadnych bieżących kontrahentów JPK. W Systemie STIR - brak jest rachunków. W toku postępowania egzekucyjnego skierowano zajęcia rachunków bankowych w M. S.A., V. GmbH sp. z o.o., S. w G. oraz P. S.A., przy czym w przypadku dwóch pierwszych banków poinformowano o zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej. Pozostałe banki poinformowały, że nie prowadzą egzekucji. Skierowano także zawiadomienia do dłużników zajętych innych wierzytelności pieniężnych (PHU E. S.S., P2. sp. z o.o., M1. M.W., P1. sp. z o.o. i T. G.), jednakże z uzyskanych odpowiedzi wynika, że dłużnicy nie posiadają zobowiązań względem Spółki. W związku z widniejącymi w systemie WRO-SYSTEM transakcjami, organ egzekucyjny przeprowadził kontrolę dłużników zajętych wierzytelności i nie stwierdził nieprawidłowości (rozliczenie transakcji nastąpiło w formie weksli, które zostały wykupione).. Ponadto organ egzekucyjny zwrócił się do Sądu Rejonowego w D. o nadesłanie wykazu majątku zobowiązanej. Wynika z niego, że Spółka już na dzień 7 grudnia nie prowadziła działalności gospodarczej. Spółka w zeznaniach wykazywała brak dochodów (0 zł). Wskazano co prawda, że Spółka wynajmuje pomieszczenia biurowe. Jednakże , organ egzekucyjny w drodze pomocy prawnej podjął czynności egzekucyjne wobec Spółki, w wyniku których ustalono, że zobowiązana nie prowadzi działalności gospodarczej pod adresami w G. (ul. [...] oraz ul. [...]), ani też nie wynajmuje żadnych pomieszczeń. Dalej z przedmiotowego protokołu wynika, że przeciwko zobowiązanej były prowadzone postępowania komornicze, które okazały się bezskuteczne. Jednocześnie wskazano w nim, że zobowiązana nie posiada ani majątku, ani wierzytelności czy udziałów w innych spółkach. Ponadto organ egzekucyjny spisał protokół o stanie majątkowym zobowiązanej w siedzibie organu. Wnika z niego, że zobowiązana wynajmowała od firmy "A." pomieszczenie (1 pokój), jednakże za kwotę 100 zł miesięcznie, jednakże nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada żadnego majątku. Sąd zauważa, że protokół o stanie majątkowym zobowiązanej był spisywany kilkukrotnie i w żadnym momencie nie ujawniono jakiegokolwiek składnika majątkowego.

Ponadto zwrócono się do Prokuratury Rejonowej w G. o udzielenie informacji. Z odpowiedzi wynika, że postępowanie wobec zobowiązanej zostało zakończone. Wskazano jednocześnie, że w toku postępowania prowadzonego w Prokuraturze Rejonowej w D. przeciwko zobowiązanej ujawniono składniki majątku. Z kolei z odpowiedzi Prokuratora Prokuratury Rejonowej w D. wynika, że we wskazanym postępowaniu nie figuruje zobowiązana, a jedynie jej wspólnik, który miał status pokrzywdzonego. Postępowanie to zostało umorzone.

Sąd zauważa także, że w toku postępowania egzekucyjnego zostały złożone oświadczenia wspólników zobowiązanej, z których wynika, że nie posiadają oni majątku, a jako źródło dochodu wskazali emeryturę (J. G. – w wysokości 2.440 zł, S. W. 1.378 zł).

Z powyższego wynika zatem, że pomimo podejmowanych czynności zobowiązana, ani jej wspólnicy nie posiadają majątku. Dotychczas prowadzona egzekucja nie doprowadziła do wyegzekwowania żadnej należności.

Organ egzekucyjny ustalił także koszty egzekucyjne jakie zmuszony będzie ponieść prowadząc dalej postępowanie egzekucyjne.

Zdaniem Sądu, ustalony stan faktyczny i prawny nie daje podstaw do dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, które generuje wyłącznie wzrost kosztów i wydatków egzekucyjnych.

Odnosząc się do argumentacji skargi, Sąd zauważa, że Wierzyciel już w 2020 r. złożył oświadczenie, że nie ma żadnej wiedzy o majątku zobowiązanej. Jednocześnie odwołując się do prowadzonego postępowania karnego toczącego się przed Sądem Okręgowym w K. Wierzyciel nie wskazuje żadnej okoliczności, która miała by wpływ na powyższą ocenę. Samo istnienie takiego postępowania nie jest przesłanką w świetle art. 59 § 2 u.p.e.a.

Natomiast w kwestii eksponowanej przez Wierzyciela, tj. źródła zobowiązania stwierdzić należy, że co do zasady z art. 2 § 1 u.p.e.a. wynika wprost, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekwowane są należności publicznoprawne. Za niezrozumiałe zatem należy uznać twierdzenie, że z uwagi na pochodzenie środków organ egzekucyjny powinien w sposób szczególny traktować postępowanie w niniejszej sprawie z uwagi na konieczność zachowania dbałości środków.

Stąd, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) orzekł jak w sentencji.