Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 207/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 33 par 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wójcik sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 8 stycznia 2024 r. nr 0401-IEW.720.19.2023 w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. K. prowadzi wobec S. W. ("Strona", "Skarżący", "Zobowiązany") postępowanie egzekucyjne m.in. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego [...] września 2023r., obejmującego odsetki za zwłokę od niezapłaconej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za styczeń 2019 r., na dzień wystawienia tytułu wykonawczego w wysokości [...] zł, odsetki za zwłokę od niezapłaconej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za luty 2019 r., na dzień wystawienia tytułu wykonawczego w wysokości [...] zł, odsetki za zwłokę od niezapłaconej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za marzec 2019 r., na dzień wystawienia tytułu wykonawczego wysokości [...] zł, odsetki za zwłokę od niezapłaconej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za lipiec 2019 r., na dzień wystawienia tytułu wykonawczego wysokości [...] zł.

Wystawienie tytułu wykonawczego poprzedziło wystawienie upomnienia z [...] lutego 2023 r. zawierającego wezwanie do zapłaty w terminie 7 dni od jego otrzymania m.in.: [...] zł (odsetki z tytułu niezapłaconej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za styczeń 2019 r.), [...] zł (odsetki z tytułu niezapłaconej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za luty 2019 r.), [...] zł (odsetki z tytułu niezapłaconej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za marzec 2019 r.), [...] zł (odsetki z tytułu niezapłaconej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za lipiec 2019 r.), z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, które zostało doręczone [...] marca 2023 r. Odpis tytułu wykonawczego doręczono [...] października 2023 r.

Pismem z [...] października 2023r. Zobowiązany wniósł zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Jako podstawę zarzutu wskazał art. 33 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") podnosząc, że obowiązek objęty ww. tytułem wykonawczym wygasł. Uzasadniając wniesiony zarzut wskazano, że solidarnie odpowiedzialnym za zaległości podatkowe [...] Spółka z o.o. z siedzibą w S. K. jest m.in. M. T.. Według wiedzy Strony, wobec M. T. od kilku miesięcy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w związku z zaległości podatkowymi spółki. Powołując się na informację przekazaną przez M. T. podniesiono, że w toku tego postępowania egzekucyjnego zajęto rachunki bankowe M. T. i wyegzekwowano łącznie kilkadziesiąt tysięcy złotych. To z kolei według Strony oznacza, że przed dniem wystawienia tytułu wykonawczego, część zaległości podatkowych obciążających solidarnie także jego została już spłacona, a zatem doszło do wygaśnięcia obowiązku w części. Zdaniem Zobowiązanego, okoliczność ta nie została uwzględniona w tytule wykonawczym wystawionym na niego [...] września 2023 r., przez co w efekcie stał się on podstawą do prowadzenia egzekucji co do kwoty już wyegzekwowanej, co narusza w oczywisty sposób podstawowe zasady postępowania egzekucyjnego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. K., postanowieniem z [...] listopada 2023r. oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej w zakresie wygaśnięcia obowiązku.

W złożonym zażaleniu Skarżący zarzucił naruszenie art. 33 § 2 pkt 5 w związku z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Na wstępie organ przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie. Wskazał na ustalenia dokonane na podstawie ewidencji księgowej organu, z których wynika, że w okresie od dnia wydania decyzji w przedmiocie odpowiedzialności do dnia wystawienia tytułu wykonawczego zaległości [...] zmniejszyły się w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym wobec solidarnie odpowiadających członków zarządu, w tym M. T.. W formie tabeli znajdującej się na stronie 4 postanowienia wierzyciel przedstawił dane o wysokości uzyskanych kwot, datę ich uzyskania, rodzaj należności i sposób rozliczenia na należność główną, odsetki za zwłokę i koszty upomnienia. Organ wskazał, że akta sprawy zawierają wydruki obrazujące stan egzekucji prowadzonej przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. wobec M. T., które organ egzekucyjny przesłał na wniosek wierzyciela zawarty w piśmie z [...] października 2023 r. Powołując się na te dokumenty, Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. K. wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że ustalenia poczynione na podstawie ewidencji księgowej znalazły potwierdzenie w dokumentacji przesłanej przez organ egzekucyjny prowadzący egzekucję z majątku M. T. i wskazał, że do [...] września 2023r., a więc do dnia wystawienia tytułu wykonawczego uzyskano i przekazano na poczet zaległości podatkowych [...] z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2018 rok: kwotę wyegzekwowaną w wyniku zajęcia rachunków bankowych: na należność główną – [...] zł, na odsetki za zwłokę – [...] zł, kwotę uzyskaną w wyniku zajęcia wynagrodzenia za pracę: na należność główną – [...] zł, na odsetki za zwłokę – [...] zł. Ponadto wskazano, że organ podatkowy dokonał zaliczenia nadpłaty z zeznania rocznego PIT-37 za 2022 r. na zaległość z tytułu odsetek od niezapłaconej w terminie zaliczki za styczeń 2019 r. w kwocie [...]zł.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego i stwierdził, że ustalenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. K., co do kwoty wskazanej w tytule wykonawczym z [...] września 2023 r. były prawidłowe. Stan faktyczny sprawy ustalono na podstawie dokumentów przesłanych przez organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne wobec M. T., tj. Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B., zawierających informacje w zakresie podjętych czynności egzekucyjnych, dat i wysokości wyegzekwowanych należności oraz sposobu rozliczenia uzyskanych kwot, a ponadto na podstawie raportów o stanie zaległości Strony i zaległości [...] na dzień [...] września 2023 r., tj. dzień wystawienia tytułu wykonawczego.

Pomniejszeniu o kwotę [...]zł uległa kwota odsetek od niezapłaconej w terminie zaliczki za styczeń 2019 r., tym samym w tytule wykonawczym z [...] września 2023r. wskazana została kwota odsetek w wysokości [...] zł (zaliczenie nadpłaty z zeznania rocznego PIT-37 za 2022 r.).

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że organ egzekucyjny dysponował danymi o efektach egzekucji prowadzonej wobec M. T. i nie znalazł powodów, by kwestionować ich kompletność. Zobowiązany natomiast nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie argumentacji podniesionej w ramach zarzutu wygaśnięcia obowiązku powołując się jedynie na ustną informację uzyskaną od M. T., a w zażaleniu od jego pełnomocnika, która nie znalazła potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym.

W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia do organu II instancji zarzucając naruszenie: art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie ustaleń organu I instancji i niezweryfikowanie ich co do tego, jaka kwota pieniężna została wyegzekwowana od odpowiedzialnego solidarnie obok mojego Mandanta za zobowiązania podatkowe [...] M. T. i zaliczona na poczet zobowiązań spółki, co doprowadziło do faktycznego niewyjaśnienia tego, czy tytuł wykonawczy został wystawiony prawidłowo czy też obejmuje on kwoty zobowiązań, które zostały uregulowane przed jego wystawieniem.

Zdaniem Skarżącego organ odwoławczy w żaden sposób nie wyjaśnił tego, w jaki sposób doszedł do wniosku, że tytuł wykonawczy został wystawiony na kwotę prawidłową. W praktyce ograniczył się w tym zakresie jedynie do jednego zdania uzasadnienia, z którego wynika, że nie znaleziono powodów, by kwestionować kompletność ustaleń organu I instancji. Tymczasem w postanowieniu w żaden sposób nie wyjaśniono okoliczności takich jak: ile środków wyegzekwowano z majątku M. T. przed wydaniem przedmiotowego tytułu wykonawczego; jaka część tych środków została zaliczona na poczet zobowiązań [...] dlaczego –jeżeli tak było – część wyegzekwowanych kwot została przeznaczona na inne cele niż pokrycie zobowiązań [...]. Żadna z okoliczności nie została wyjaśniona w przedmiotowym postanowieniu. Wskazuje to jednoznacznie na to, że organ egzekucyjny w praktyce nie przeprowadził należytej weryfikacji stanu faktycznego sprawy i jedynie poprzestał na powtórzeniu ustaleń organu I instancji. Jednocześnie brak przedstawienia tych danych w postanowieniu praktycznie uniemożliwia skarżącemu ocenę prawidłowości działania organu. Trudno zatem, zdaniem Strony, mówić o wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego przez organ odwoławczy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r. poz. 1634 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), gdyż przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym.

Kwestią sporną, w sprawie poddanej kontroli Sądu, jest dokonana przez organ ocena zasadności złożonego w postępowaniu egzekucyjnym zarzutu. Na wstępie wskazać należy, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzut, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutu enumeratywnie wymienia art. 33 § 2 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonego zarzutu regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit .a i b.

Wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. przesłanki tworzą katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1244/10; z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z 18 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2594/13). W postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a dopuszczalny ustawą zakres badania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego wskazuje, że badanie to ma tylko charakter formalny. Postępowanie wywołane zarzutami w trybie art. 33 u.p.e.a. nie może bowiem prowadzić do podważenia ostatecznych merytorycznych rozstrzygnięć organów, wydanych w toku postępowania administracyjnego - jako postępowania rozpoznawczego, a więc poza postępowaniem egzekucyjnym, które ma charakter postępowania wykonawczego, zmierzającego do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym.

Postępowanie w sprawie zarzutu egzekucyjnego jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu nie dotyczy zatem sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionującego dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym, co wprost wynika z art. 29 § 1 u.p.e.a. Ewentualna wadliwość wydanych w tym przedmiocie rozstrzygnięć może być podnoszona w innym, odrębnym postępowaniu. W przeciwnym wypadku organ egzekucyjny orzekałby bowiem o meritum sprawy, a to należy do organu wydającego rozstrzygnięcie będące podstawą egzekucji administracyjnej, nawet wówczas, gdy organem egzekucyjnym jest organ, który wydał decyzję.

Podstawę prawną obowiązku egzekwowanego z majątku Skarżącego zawartą w tytule wykonawczym z [...] września 2023r. (k. 70-71akt admin.) stanowi decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] stycznia 2023r., którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. K. z [...] października 2022r. orzekającą o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu [...] spółka z o.o. z siedzibą w S. K. wraz ze spółką oraz pozostałymi członkami zarządu, tj. A. D. i M. T. za zaległości tej spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2018r. i 2019r., z tytułu odsetek za zwłokę z tytułu niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za styczeń, luty, marzec i lipiec 2019r. oraz koszty postępowania egzekucyjnego (k. 16-32 akt admin.). Zarzuty skargi sprowadzają się do twierdzenia, że z majątku Skarżącego egzekwowany jest obowiązek, który wygasł, ponieważ w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec solidarnie zobowiązanego za zaległości ww. spółki członka jej zarządu M. T. zastosowano środek egzekucyjny w postaci egzekucji z wierzytelności, w wyniku czego od kwietnia 2023r. wyegzekwowano około [...] zł, czego zdaniem Strony nie uwzględniono wystawiając tytuł wykonawczy wszczynający egzekucję z majątku Zobowiązanego.

Przechodząc do oceny zasadności podniesionego zarzutu wskazać należy, że organ dokonał prawidłowej wykładni art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części. Przesłanką wniesienia zarzutu, jest zatem sytuacja w której obowiązek nie istnieje z powodu jego wykonania przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego bądź w przypadku upływu czasu z którym przepisy prawa wiążą przedawnienie się obowiązku, albo w przypadku wystąpienia innych okoliczności uregulowanych w przepisach prawa skutkujących wygaśnięciem obowiązku np. zwolnienie z obowiązku poprzez jego umorzenie.

W realiach kontrolowanej sprawy, Skarżący wnosząc zarzut wygaśnięcia dochodzonego obowiązku podniósł, że organ odwoławczy bezkrytycznie przyjął ustalenia organu pierwszej instancji i nie zweryfikował ich co do tego, jaka kwota pieniężna została wyegzekwowana od odpowiedzialnego solidarnie za zobowiązania podatkowe [...] M. T., a w konsekwencji nie wyjaśnił, czy tytuł wykonawczy został wystawiony prawidłowo.

W ocenie Sądu stanowisko Skarżącego jest całkowicie nieuzasadnione.

Jak wynika z akt sprawy wierzyciel, pismem z [...] października 2023r (k. 41-42 akt admin.) zwrócił się Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. - organu prowadzącego egzekucję wobec M. T. z prośbą o informacje w zakresie podjętych czynności egzekucyjnych, podania dat i wysokości wyegzekwowanych należności oraz sposobu i rozliczenia uzyskanych kwot, wskazując tytuły wykonawcze, na podstawie których prowadzona jest egzekucja. Materiał dowodowy zawiera dokumenty w postaci wydruków spraw z bazy [...], przesłane przez organ egzekucyjny prowadzący egzekucję wobec M. T., wraz z wyjaśnieniem że są to wszystkie informacje, dotyczące egzekucji prowadzonej w celu wykonania decyzji orzekających o odpowiedzialności M. T. za zaległości podatkowe [...]. W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M. T. skuteczne okazało się zastosowanie środków egzekucyjnych w postaci zajęcia rachunków bankowych i zajęcia wynagrodzenia za pracę. Wyegzekwowane kwoty przekazano na poczet zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2018r. i rozliczono w następujący sposób:

- kwotę wyegzekwowaną w wyniku zajęcia rachunków bankowych: [...] zł na należność główną, [...] zł na odsetki za zwłokę,

- kwotę uzyskaną w wyniku zajęcia wynagrodzenia za pracę: [...] zł na należność główną, [...] zł na odsetki za zwłokę.

Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, że egzekucja administracyjna prowadzona z majątku M. T. nie spowodowała jednak zmiany wysokości należności dochodzonej na podstawie tytułu wykonawczego [...] września 2023r. albowiem obejmował on już właściwe kwoty zaległości. Kwota odsetek za zwłoką od niezapłaconej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za styczeń 2019r. uległa zmniejszeniu z kwoty [...]zł do kwoty [...]zł, w wyniku zaliczenia nadpłaty z zeznania rocznego PlT-37 za 2022 rok w kwocie [...]zł. Szczegółowe wyliczenie kwot wyegzekwowanych i przekazanych organowi egzekucyjnemu do dnia wszczęcia wobec Skarżącego postepowania egzekucyjnego, zawarte zostało w uzasadnieniu postanowienia organu pierwszej instancji (tabela str. 4 postanowienia z dnia [...] listopada 2023r.). Dokonując kontroli, w wyniku założonego zażalenia, organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że ustalenia co do kwot uzyskanych w toku postępowania egzekucyjnego z majątku M. T. i ich rozliczenia są prawidłowe. Podkreślić w tym miejscu należy, że jak wynika z treści skargi, Strona opiera zarzuty na informacjach "przekazanych przez pełnomocnika Pana [...]". Organ egzekucyjny rozstrzygniecie w przedmiocie oddalenia zarzutu uzasadnia natomiast dokumentami uzyskanymi od organu prowadzącego egzekucję wobec M. T. i wyliczeniami dokonanymi w oparciu o te dokumenty i własną ewidencję księgową.

Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia zasady legalizmu, albowiem zaskarżone postanowienie zostało podjęte na podstawie i w granicach prawa a organy obu instancji działały w sposób budzący zaufanie, przeprowadzając postępowanie starannie i merytorycznie poprawnie. Stąd, wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie mogło dojść do naruszenia art. 8 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Sąd nie dopatrzył się zatem naruszenia wskazanych w skardze zasad prowadzenia postępowania w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W konsekwencji Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.