Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 195/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi T. B. na postanowienie Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 31 stycznia 2023 r., znak: SPN.I.7515.1.2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Ke 195/23

Uzasadnienie

Postanowieniem z 31 stycznia 2023 r., znak: SPN.I.7515.1.2023, Wojewoda Świętokrzyski, po rozpatrzeniu zażalenia T. B., utrzymał w mocy postanowienie Starosty Sandomierskiego z 12 grudnia 2022 r., znak: GN.6821.4.1.2022, o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie "przyznania rekompensaty placu pod garaż na podstawie nie zwróconej części nieruchomości wywłaszczonej bez podstawy prawnej".

W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Wnioskiem z 26 września 2022 r. T. B. wystąpił do Burmistrza Miasta Sandomierza o przyznanie ww. rekompensaty wskazując, że nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...] "została podzielona w celu uzupełnienia ubytej powierzchni terenu straży pożarnej w trakcie modernizacji ul. P. i ul. M.". Wyjaśnił, że decyzję wywłaszczeniową w sprawie ZGT.8221a/1/84 otrzymał 8 maja 1984 r. na podstawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 1983 r., sygn. I SA 871/83, a jego działka nie podlegała wywłaszczeniu. W trakcie postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości toczącego się w Urzędzie Wojewódzkim w Tarnobrzegu funkcjonariusz publiczny poświadczył nieprawdę co do granic nieruchomości.

Wniosek powyższy został przekazany wg właściwości do Starosty Sandomierskiego. W piśmie z 7 listopada 2022 r. wnioskodawca podtrzymał swój wniosek, zażądał "wyjaśnienia pomiaru kontrolnego nieruchomości będącej przedmiotem zwrotu, wyjaśnienia z rozprawy na okoliczność zwrotu przeprowadzonej 25.08.1998 r."

Starosta Sandomierski, wydając na podstawie art. 61a § 1 Kpa postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, wyjaśnił, że sprawa zwrotu nieruchomości wywłaszczonych decyzją z 8 maja 1984 r., znak: ZGT.8221a/1/84, została w całości rozpatrzona, a postępowanie w tej sprawie zostało zakończone ostatecznymi decyzjami Starosty Sandomierskiego z 13 stycznia 2000 r. i 26 lutego 2004 r. Dodał, że wyrokiem z 22 listopada 2017 r., sygn. II SA/Ke 488/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na postanowienie Wojewody Świętokrzyskiego z 31 maja 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie Starosty Sandomierskiego z 10 kwietnia 2017 r. odmawiające wszczęcia postępowania na wniosek T. B. w sprawie zwrotu działki nr [...] wywłaszczonej decyzją z 8 maja 1984 r. W zażaleniu wnioskodawca stwierdził m.in., że postanowienie Starosty jest nie na temat, ponieważ nie dotyczy niezwróconej części nieruchomości będącej w posiadaniu Gminy Sandomierz, a użytkowanej przez Straż Pożarną w Sandomierzu.

Zdaniem Wojewody organ I instancji prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania, ponieważ wniosek zawiera to samo roszczenie, co wniosek T. B. z 14 marca 2017 r. o zwrot działki nr [...] wywłaszczonej decyzją z 8 maja 1984 r. lub przyznanie działki zamiennej. W sprawie zachodzi bowiem tożsamość ze sprawą rozstrzygniętą ostatecznymi decyzjami z 13 stycznia 2000 r., znak: GN.II-72214/38/99, i 26 lutego 2004 r., znak: GN.II.72214/38/2003. Wyjaśniając kwestię istniejącej w aktualnej ewidencji gruntów działki nr [...] o pow. 0,0052 ha wskazał, że nie jest ona tożsama z działką nr [...] objętą decyzją wywłaszczeniową z 8 maja 1984 r. Aktualna działka nr [...] powstała w wyniku podziału działki nr [...] o pow. 0,1718 ha na działki nr [...] o pow. 0,0052 ha i [...] o pow. 0,1666 ha. Działka nr [...] odpowiada działce wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa decyzją PWRN w Kielcach z 31 stycznia 1967 r. Zwrócona decyzją Starosty z 13 stycznia 2000 r. nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,1047 ha obejmuje w swojej powierzchni dawne (wywłaszczone decyzją z 8 maja 1984 r.) działki nr [...] o pow. 0,1042 ha i nr [...] o pow. 0,0064 ha. Wszelkie żądania dotyczące jakichkolwiek rozliczeń z tytułu dokonanego w całości zwrotu są więc bezpodstawne. Różnica w powierzchni działek (wywłaszczona 1106 m², zwrócona 1047 m²) została wyjaśniona, a wyjaśnienia te potwierdził wyrok WSA w Kielcach w sprawie II SA/Ke 488/17.

W skardze do tut. Sądu T. B. wniósł o uchylenie postanowienia Wojewody, gdyż w jego ocenie nie zwrócono i nie rozliczono części działki o nr [...], wywłaszczonej decyzją naczelnika Miasta Sandomierza z 8 maja 1984 r. znak: ZGT.8221a/1/84. Zarzucił niewyjaśnienie stanu faktycznego i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. Podniósł, że jego żądanie dotyczyło logicznego wyjaśnienia, dlaczego protokół spisany na rozprawie 25 sierpnia 1998 r. nie był włączony do akt Starosty Sandomierskiego i nie był dowodem do wydanych decyzji. W protokole tym skarżący wniósł zastrzeżenia do powierzchni działki zmniejszonej o 59 m². Ulegając szantażowi przedstawicielki Starosty podpisał protokoły częściowego odbioru działki z 7 września 1999 r. i 26 listopada 1999 r. Natomiast geodeta miał dokonać czynności kontrolnej przy odtworzeniu stanu sprzed wywłaszczenia, a dokonał wg swojego uznania zmiany granic i powierzchni działki na niekorzyść skarżącego. Autor skargi nie zgodził się ze stwierdzeniem, że aktualna działka nr [...] nie jest tożsama z dawną działką o tym numerze sprzed wywłaszczenia. Wojewoda powinien wiedzieć, że numer ewidencyjny działek w danym obrębie jest niepowtarzalny.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Świętokrzyski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa).

W rozpoznawanej sprawie zaskarżone zostało postanowienie Wojewody Świętokrzyskiego utrzymujące w mocy postanowienie Starosty Sandomierskiego wydane na podstawie art. 61a § 1 Kpa, zgodnie z którym (zd. pierwsze), gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przywołany przepis ustanawia więc podstawę odmowy wszczęcia postępowania w przypadku wystąpienia negatywnej przesłanki procesowej bądź braku spełnienia jednej z pozytywnych przesłanek procesowych. Do ogólnych przesłanek jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego można zaliczyć następujące przesłanki pozytywne: istnienie sprawy podlegającej załatwieniu w postępowaniu jurysdykcyjnym, istnienie przedmiotu postępowania i jego podmiotu (strony postępowania), właściwość organu oraz złożenie stosownego wniosku - w przypadku postępowań, które mogą być uruchomione wyłącznie na wniosek. Wśród przesłanek negatywnych można wyodrębnić zawisłość sprawy (lis pendens), uprzednie rozstrzygnięcie tożsamej sprawy w postępowaniu administracyjnym przed innym lub tym samym organem administracji (res iudicata) lub rozstrzygnięcie identycznego przedmiotu sprawy przez sąd w innym postępowaniu, brak zdolności sądowej lub procesowej strony, obowiązywanie przepisu szczególnego wyłączającego dopuszczalność wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2023 r., sygn. I GSK 509/19).

Jak wynika z akt sprawy, Starosta Sandomierski, po rozpatrzeniu wniosku E. B. i T. B. o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...] o pow. łącznej 0,1106 ha, wywłaszczonej decyzją Naczelnika Miasta Sandomierza z 8 maja 1984 r. znak: ZGT.8221a/1/84, utrzymaną w mocy ostateczną decyzją Urzędu Wojewódzkiego w Tarnobrzegu z 25 lipca 1984 r., znak: G.II-8221a/8/84, wydał 13 stycznia 2000 r. decyzję znak: GN.II-72214/38/99, którą orzekł o zwrocie działki nr [...] o pow. 0,1047 ha na rzecz poprzednich właścicieli, zwrocie nieruchomości zamiennej oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu nieruchomości. Kwestia rozliczeń została rozstrzygnięta w ostatecznej decyzji Starosty Sandomierskiego z 26 lutego 2004 r., znak: GN.II.72214/38/2003.

Decyzją Naczelnika Miasta Sandomierza z 30 września 1987 r., znak: G.3224/6/87, przekazano Komendzie Rejonowej Straży Pożarnej w Sandomierzu w zarząd grunty, w tym położoną w Sandomierzu przy ul. Czachowskiego działkę nr [...] powstałą z połączenia działek nr [...] o pow. 0,1042 ha i nr [...] o pow. 0,0064 ha, z przeznaczeniem pod budowę placu gospodarczo-ćwiczebnego. W 1988 r. w rejestrze gruntów wprowadzono zmianę nr 2, polegającą na wykazaniu w jednostce rejestrowej nr 10 działek: nr [...] o pow. 0,1762 ha i nr [...] o pow. 0,1106 ha, gdzie jako władająca gruntem figurowała Komenda Rejonowa PSP w Sandomierzu. W latach 1993-1994 na terenie miasta Sandomierz, obręb Sandomierz Lewobrzeżny przeprowadzono modernizację ewidencji gruntów w ramach której dokonano ustalenia i pomiaru granic działek ewidencyjnych oraz ponownie obliczono ich powierzchnie. W wyniku tej modernizacji w ewidencji gruntów, wykazano działki nr [...] o pow. 0,1718 ha i nr [...] o pow. 0,1047 ha oraz jako władającego Komendę Rejonową PSP w Sandomierzu. Ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (ŚWINGiK) w Kielcach z 19 listopada 2015 r., znak: WIG.II.7221.122.2015, wynika, że Starosta Sandomierski przyjął do zasobu pod nr [...] dokumentację geodezyjną dotyczącą podziału działki [...] w obrębie Sandomierz Lewobrzeżny. Na podstawie wykazu zmian danych ewidencyjnych ustalono, że działka nr [...] o pow. 0,1718 ha została podzielona na działki nr [...] o pow. 0,0052 ha i [...] o pow. 0,1666 ha.

W tym miejscu należy wskazać, że tut. Sąd wyrokiem z 22 listopada 2017 r., sygn. II SA/Ke 488/17, oddalił skargę T. B. na postanowienie Wojewody Świętokrzyskiego z 31 maja 2017 r., znak: SPN.I.7115.17.2017, również w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. W tamtej sprawie skarżący wniósł o wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu działki nr [...] wywłaszczonej decyzją z 8 maja 1984 r. lub przyznanie na własność działki zamiennej. Działka nr [...] wraz z działką nr [...] utworzyły nową działkę nr [...], która została zwrócona skarżącemu i jego żonie decyzją z 13 stycznia 2000 r. Rozważania poniższe będą więc w dużym stopniu powieleniem stanowiska wyrażonego w ww. wyroku.

Nie ulega wątpliwości, że działka oznaczona w dacie wywłaszczenia numerem [...] weszła w skład działki nr [...], zwróconej poprzednim właścicielom decyzją z 13 stycznia 2000 r. Z decyzji ŚWINGiK w Kielcach z 19 listopada 2015 r. wynika jednoznacznie, że aktualnie istniejąca działka nr [...] nie jest tożsama z działką o tym samym numerze wywłaszczoną w 1984 r. Rozliczenia z tytułu zwrotu zostały uregulowane w ostatecznej decyzji Starosty Sandomierskiego z 26 lutego 2004 r. Skarżący nie wykazał, aby działka nr [...] objęta decyzją wywłaszczeniową nie została zwrócona. Z tego względu aktualny wniosek T. B. o przyznanie rekompensaty w odniesieniu do działki nr [...] dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej. Wojewoda Świętokrzyski prawidłowo więc uznał, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi tożsamość ze sprawą rozstrzygniętą wydaniem ostatecznych decyzji z 13 stycznia 2000 r. i 26 lutego 2004 r.

Powszechnie przyjmuje się, że z tożsamością sprawy mamy do czynienia w przypadku rozstrzygnięcia kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna (por. J. Borkowski, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kpa Komentarz, 11 wydanie, Warszawa 2011, art. 156 Nb 37). Istotne jest, że aby zaistniała tożsamość sprawy, obie decyzje muszą dotyczyć tego samego podmiotu oraz tego samego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego. Nie budzi wątpliwości Sądu, że tak rozumiana tożsamość występuje w niniejszej sprawie, skoro ten sam podmiot uprawniony, występuje z roszczeniem o dotyczącym rekompensaty w odniesieniu do nieruchomości objętej postępowaniem w sprawie jej zwrotu, w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Organy prawidłowo więc stwierdziły, że tożsamość sprawy, jako negatywna przesłanka wszczęcia postepowania (res iudicata), stanowi inną uzasadnioną przyczynę wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, o której mowa w art. 61a § 1 Kpa.

Jeżeli w ocenie skarżącego nie doszło do zwrotu całej nieruchomości wywłaszczonej decyzją z 8 maja 1984 r., względnie w toku postępowania w sprawie zwrotu doszło do naruszenia prawa, to tego typu zarzuty powinny być kierowane do decyzji Starosty Sandomierskiego z 13 stycznia 2000 r. i 26 lutego 2004 r. poprzez ich wzruszenie w jednym trybów nadzwyczajnych wymienionych w art. 16 § 1 Kpa.

W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.