Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 941/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3 pkt 3,  ust. 3a
journal: Dz.U. 2022 poz 1009
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), Kamila Paszowska-Wojnar, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 21 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi ze skargi M. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 października 2022 r. nr UP-792/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. W. (dalej: skarżąca) jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, Prezes ZUS) z dnia 11 października 2022 r. nr UP-792/2022 utrzymująca w mocy decyzję ZUS I Oddział w Łodzi (dalej: ZUS) z 19 sierpnia 2022 r. nr 1584/2022 odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 24 097, 38 zł oraz odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 9 770, 30 zł.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz przedstawionych Sądowi akt administracyjnych sprawy wynika, że pismem z 17 lutego 2022 r. skarżąca wniosła o umorzenie wszystkich zaległych na dzień złożenia wniosku należności z tytułu składek wraz z odsetkami z powołaniem na przepisy rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w związku z art. 28 ust. 3 pkt 3, ust. 3a i ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.)

W uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi działalności gospodarczej. Obecnie skarżąca jest zatrudniona jako [...] w niepełnym wymiarze czasu pracy (18/26 godzin tygodniowo) na podstawie umowy o prace zawartej z [...], co stanowi jej jedyne źródło utrzymania. Wcześniej skarżąca prowadziła działalność gospodarczą, ale z uwagi na sytuację na rynku popadła w długi i zakończyła działalność. Długi z tej działalności, w tym ze składek na ubezpieczenia społeczne, są nadal nieuregulowane. Wskazała, że w lutym 2016 r. utraciła pracę [...] w [...]. Mąż skarżącej w lutym 2016 r. został uznany za osobę bezrobotną, a obecnie jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę zawarta na czas nieokreślony (od 17 lutego 2020 r.) uzyskując wynagrodzenie najpierw 1 300 zł, na następnie – 1 400 zł miesięcznie. Na utrzymaniu skarżącej i jej męża pozostają dzieci: syn – [...] lat uczący się w A., córka – [...] lat ucząca się w A. oraz druga córka – [...] lat, [...]. Skarżąca wraz z rodziną mieszka w domu stanowiącym własność teścia i partycypuje w kosztach (550 zł – en.elektr., 2 000 zł – gaz, 420 zł – woda i ścieki) jego utrzymania w wysokości 1/3. Wskazała, że na artykuły żywnościowe i higieniczne jej rodzina przeznacza ok. 2 000 zł miesięcznie. Ponosi też wydatki związane z wychowaniem dzieci w wieku szkolnym. Nie posiada wraz z mężem żadnych oszczędności, kosztowności, biżuterii, ruchomości, z których możliwe byłoby opłacenie zaległości składkowych. Natomiast opłacenie zaległych składek pozbawiłoby skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Należności z tytułu składek są całkowicie nieściągalne – co potwierdza orzeczenie sądowe, tj. postanowienie Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej VI Wydział KRS z dnia 2 marca 2021 r. o wpisaniu do rejestru dłużników niewypłacalnych - i prowadzone są przeciwko skarżącej postępowania egzekucyjne, wskutek czego pracodawca potrąca z wynagrodzenia skarżącej kwotę 695, 48 zł miesięcznie. Argumentowała dalej, że rodzina utrzymuje się z bardzo skromnych środków uzyskiwanych z wynagrodzenia małżonków i nie dysponuje środkami pieniężnymi pozwalającymi na dokonanie spłaty zaległości z tytułu składek. Nie dysponuje nawet środkami minimalnymi w rozumieniu raportu Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych. Do wniosku załączyła dokumenty.

W toku postępowania administracyjnego skarżąca, na wezwanie ZUS, uzupełniła dokumenty w sprawie, w tym m.in. o oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym (ROK), nakazy zapłaty, umowę o pracę zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości zarobków, zeznanie podatkowe PIT-36 za 2020 r. wraz z informacjami PIT B dot. męża za 2020 r., wydruki księgi rachunkowej za 2021 r. oraz styczeń-luty 2022 r., a także dokumentację medyczną i oświadczenie o wysokości zobowiązań skarżącej oraz jej męża.

Decyzją z 19 sierpnia 2022 r. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, ust. 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1009; dalej: "u.s.u.s.") organ odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 24 097, 38 zł (ubezpieczenia społeczne za okresy 01-03,12/2017 r., 01-06,08,11-12/2018 r., 02,04-05/2019 r.; ubezpieczenia zdrowotne za okresy 01-03,12/2017, 01-06,10-12/2018 r., 01-05/2019 r.; Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy 05-08/2013, 02,03,12/2017 r., 01-06,10-12/2018 r., 01-05/2019 r.), natomiast na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie ws. umarzania składek) odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 9 770, 30 zł (ubezpieczenie społeczne za okresy 08/2018 r, 04-05/2019; ubezpieczenie zdrowotne za okresy 01-03,12/2017 r., 01-06,10-12/2018 r., 01-05/2019 r. ; Fundusz Pracy za okresy 06/2018 r., 04-05/2019 r.).

W uzasadnieniu powołał ustalenia faktyczne w sprawie, zgodnie z którymi skarżąca do 31 maja 2019 r. prowadziła działalność gospodarczą i z tego tytułu nie wywiązała się z obowiązku opłacania składek, co doprowadziło do zadłużenia względem ZUS. Dokonał analizy przedawnienia należności z tytułu składek i odwołując się do art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców wskazał, że bieg terminu przedawnienia należności za okres maj-sierpień 2013 r. uległ zawieszeniu w dniu 15 listopada 2013 r. wobec wszczęcia postępowania egzekucyjnego i stan ten trwał do 23 marca 2018 r. , tj. do wydania postanowienia o umorzeniu postepowania egzekucyjnego. Wobec pozostałych należności wszczęcie postępowania egzekucyjnego w dniu 31 maja 2017 r. bieg terminu również uległa zawieszeniu i trwa nadal. Uznał w rezultacie, że ww. należności objęte decyzją nie przedawniły się.

Ustalił dalej, że skarżąca figuruje w Kompleksowym Systemie Informatycznym (KSI) ZUS jako osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę w wymiarze 9/13 etatu ze średniomiesiecznym wynagrodzeniem w kwocie 3 257, 81 zł brutto, tj. ok. 2 540 zł netto (średnia za okres maj-lipiec 2022 r.). Z wynagrodzenia potrącana jest kwota 695, 84 zł miesięcznie. W dniu 2 marca 2021 r. skarżąca została wpisana do rejestru dłużników niewypłacalnych. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który w KSI ZUS figuruje jako osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę w wymiarze ½ etatu z miesięcznym wynagrodzeniem w kwocie 1 505, zł brutto, 1 115, 03 zł netto. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje dwoje pełnoletnich studiujących dzieci oraz małoletnia córka. Rodzina ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z tytułu czynszu w wysokości 800 zł, z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości 700 zł, z tytułu kosztów leczenia w wysokości 400 zł oraz inne wydatki w wysokości 180 zł. Prócz zobowiązania z tytułu składek skarżąca posiada zaległości podatkowe w wysokości 40 000 zł oraz inne zobowiązania w wysokości 300 000 zł, które są dochodzone w drodze egzekucji sądowej. Skarżąca nie korzysta z pomocy społecznej, a w pokryciu wydatków – jak wyjaśniła – pomaga jej rodzina.

Oceniając te okoliczności w kontekście przesłanek umorzenia należności wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ZUS stwierdził, że żadna z nich nie zaszła w sprawie. Wskazał, że umorzone zostało postępowanie egzekucyjnego względem skarżącej w 2018 r. wobec należności za okres od maja do sierpnia 2013 r., ale nie stwierdzono braku majątku, a postępowanie egzekucyjne jest prowadzone za okres 01-03, 12/2017, 01-06, 08, 10-12/2018 oraz 01-05/2019 i wyegzekwowana została na rzecz zobowiązań wobec ZUS kwota 4 669, 20 zł, tj. 778, 20 zł miesięcznie. Następnie dokonał oceny, czy sytuacja skarżącej odpowiada przesłankom z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r., 141, poz. 1365; dalej: rozporządzenie ws. umarzania składek) i stwierdził, że materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia ubóstwa oraz uznania, że sytuacja materialna rodziny ma charakter definitywny. Rodzina ponieważ nie korzysta z pomocy społecznej, posiada stałe źródła dochodów, a skarżąca i jej mąż podejmują zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy. Fakt opłacania składek nie okolicznością nadzwyczajną, lecz spełnieniem obowiązku wynikającego z przepisu prawa i umarzanie zaległości nie może być traktowane jako kredytowanie zobowiązanego. Skarżąca nie powołała się na problemy zdrowotne, ani na konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny. Jest osoba aktywna zawodowo. Ponadto wiek skarżącej ([...] lat) daje pozytywną prognozę spłacenia należności ZUS w przyszłości. Odnośnie do argumentu skarżącej o niedysponowaniu środkami finansowymi jako minimum socjalne organ wskazał, że wskaźniki opublikowane przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w 2019 r, 2020 r. i 2021 r. są wartościami statystycznymi nie uwzględniającymi specyfiki konkretnego przypadku, a zebrane dowody nie wskazują na ubóstwo skarżącej. W konsekwencji ZUS uznał, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia należności określone w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia ws. umarzania składek.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy zawnioskowanego przez skarżącą Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia 19 sierpnia 2022 r. W uzasadnieniu organ dokonał ponownie ustaleń w sprawie powołując dane z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym złożone przez skarżącą w dniu 29 marca 2022 r. Ponadto podał, że skarżąca w dniu 10 maja 2021 r. zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej w zakresie [...], od 1 września 2018 r. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w Z. z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne za sierpień 2022 r. w wysokości 3 307, 69 zł brutto (2 579, 32 zł netto), mąż skarżącej jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na ½ etatu w spółce z o.o. i z tego tytułu osiąga dochód w wysokości 1 505 zł brutto ( 1 181, 78 zł netto); skarżąca jest właścicielką samochodu osobowego [...] z [...] r. oraz [...] z [...] r. oraz nie jest właścicielką ani współwłaścicielką nieruchomości. Podobnie jak organ niższego stopnia stwierdził, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony. Analizując przesłanki umorzenia należności zawarte w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. wskazał, że żadna z nich nie zaistniała w sprawie, w tym jakkolwiek skarżąca zaprzestała wykonywania działalności, to nie wystąpiła przesłanka braku majątku a skarżąca posiada dochód z tytułu umowy o pracę oraz następców prawnych (ust. 3 pkt 3). Wysokość nieopłaconych składek przekracza koszty upomnienia w postepowaniu egzekucyjnym (ust. 3 pkt 4a). Postanowieniami z 8 września 2022 r. Komornik sądowy umorzył postępowania egzekucyjne prowadzone wobec skarżącej z powodu stwierdzenia bezskuteczności, a prowadzone są inne postępowania w ramach którego realizowane są potrącenia z wynagrodzenia skarżącej, które zaspokajają ZUS jako wierzyciela uprzywilejowanego, co wyklucza przesłankę umorzenia z ust. 3 pkt 5. Nie można też jednoznacznie stwierdzić, ze w postepowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ Dyrektor Oddziału ZUS prowadzi postepowanie egzekucyjne z wynagrodzenia za pracę i od czerwca 2022 r. wyegzekwowano kwotę 4 298, 16 zł, co uzasadnia brak zaistnienia przesłanki umorzenia określonej w ust. 3 pkt 6. Konkludując organ podkreślił, że postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek i nie można stwierdzić bezskuteczności egzekucji oraz zaniechać prób wyegzekwowania zadłużenia.

Podobnie jak w decyzji z 19 sierpnia 2022 r. organ przedstawił następnie szczegółową analizę zaistnienia przesłanek umorzenia wskazanych w rozporządzeniu ws. umarzania składek. W tym celu przyjął ustalenie co do zatrudnienia skarżącej ze średniomiesiecznym dochodem w wysokości 2 613, 11 zł netto. Ustalił, że mąż skarżącej jest zatrudniony i wykazał dochód od lutego do sierpnia 2022 r. w wysokości 1 505 zł brutto ( 1 181, 78 zł netto). Ustalił, ze wspólnikami w spółce z o.o., w której zatrudniony jest maż skarżącej, są teść i szwagierka skarżącej po 50% udziałów każdy ze wspólników. Pełnoletnia córka skarżącej jest zatrudniona od 21 lipca 2022 r. na ¾ etatu w innej spółce z o.o. z wynagrodzeniem za sierpień 2022 r. w wysokości 850 zł brutto (695, 11 zł netto). Syn nie jest zgłoszony do ubezpieczeń społecznych, na niepełnoletnią córkę skarżąca otrzymuje świadczenie wychowawcze 500+, które organ uwzględnił w dochodzie gospodarstwa domowego skarżącej powołując się na orzecznictwo sądowe. Dla oceny sytuacji finansowej gospodarstwa domowego skarżącej organ przyjął dochód przed potrąceniami egzekucyjnymi oraz osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym i ustalił, że dochód ten wynosi 4 990 zł netto. Dochód ten zestawił z minimum socjalnym ustalonym przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (IPiSS) 30 marca 2022 r. w IV kwartale 2021 r. na podstawie danych GUS dla 5-osobowego gospodarstwa pracowniczego, które wyniosło 5 630, 53 zł i jest wyższe od dochodu uzyskiwanego przez gospodarstwo domowe skarżącej. Dochód gospodarstwa domowego skarżącej zestawił więc z minimum egzystencji, które jest miarą ubóstwa i wyznacza niski poziom zaspokajania potrzeb, poniżej którego występuje biologiczne zagrożenie życia oraz rozwoju psychofizycznego człowieka. W tym zakresie ustalił (na podstawie danych IPiSS), że dla 5-osobowego gospodarstwa pracowniczego wyniosło ono 2 994, 93 zł, tj. 598, 99 zł na osobę i jest znacznie wyższe od dochodu gospodarstwa domowego skarżącej. Wskazał, że ponoszone przez skarżąca wydatki nie są nadzwyczajnymi kosztami, a ponadto rodzina skarżącej mieszka u teścia, który partycypuje w kosztach utrzymania i bieżących opłatach. Powołując się na spoczywający na skarżącej ciężar dowodu wskazał, że skarżąca nie udokumentowała ponoszenia opłat z tytułu czynszu (800 zł) oraz opłat eksploatacyjnych (700 zł). Nie udokumentowała też wydatków na leczenie (400 zł). Wskazał, że egzekucja z wynagrodzenia skarżącej prowadzona przez Dyrektora Oddziału ZUS w miesięcznej kwocie 789, 37 zł odpowiada zasadzie poszanowania minimum egzystencji. Argumentował, że skarżąca nie podjęła też starań o uzyskanie środków pomocy społecznej, co niewątpliwie stanowiłoby potwierdzenie, że nie jest w stanie zaspokoić we własnym zakresie podstawowych potrzeb. Wskazał, że z uwagi na wiek skarżącej, wysokość zadłużenia i skutecznie prowadzone postępowanie egzekucyjne nie szczególne okoliczności przemawiające za natychmiastowym uwolnieniem skarżącej z ciążącej na niej zaległości. Sytuacja skarżącej nie nosi znamion ubóstwa i nie ma charakteru trwałego oraz pogłębiającego się. Skarżąca dysponuje pracą i dochodem, nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do aktywności zawodowej. Organ ocenił też znaczenie dla sprawy wpisu skarżącej do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych z 2 marca 2021 r. i wyjaśnił, że dokonywany jest on z urzędu wobec dłużników, którzy zostali zobowiązani do wyjawienia majątku w trybie przepisów K.p.c. o postępowaniu egzekucyjnym. Umieszczenie skarżącej w tym rejestrze nie jest równoznaczne z niewypłacalnością, lecz oznacza, że organ egzekucyjny podejmuje czynności mające doprowadzić do ustalenia, czy skarżąca dysponuje majątkiem. W konsekwencji organ wskazał, że nie zaistniała przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1rozporządzenia ws. umarzania składek, ponieważ sytuacja skarżącej nie zagraża podstawowemu bytowi jej i rodziny. Skarżąca nie poniosła strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia i nie udokumentowała, że taki był powód zaprzestania działalności gospodarczej (ust. 1 pkt 2). Skarżąca nie powołała się i nie udokumentowała stanu zdrowia lub konieczności sprawowania opieki nad członkiem rodziny, co pozbawiałoby ją możliwości pozyskiwania dochodu (ust. 1 pkt 3). W rezultacie stwierdził, że indywidualne i autonomiczne decyzje osób fizycznych co do ponoszenia i wywiązywania się ze zobowiązań przy prowadzeniu działalności gospodarczej nie mogą stanowić uzasadnienia dla późniejszego wniosku o umorzenie należności publicznoprawnych, ponieważ stałoby to w sprzeczności z zasadami równości i sprawiedliwości społecznej wobec tych wszystkich, którzy regulują posiadane zobowiązania publiczne. Instytucja umorzenia należności nie może być wykorzystana do poprawy sytuacji ekonomicznej oraz zabezpieczenia interesów skarżącej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, radcę prawnego - wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o obciążenie organu kosztami postepowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie:

1) § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ws. umarzania składek w związku z art. 28 ust. 3 pkt 3 i ust. 3a i ust. 4 u.s.u.s. oraz art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności i niewłaściwe przyjęcie, ze nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek umożliwiający umorzenie zobowiązania w całości biorąc pod uwagę, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągałoby to za sobą zbyt ciężkie skutki, a w szczególności opłacenie należności z tytułu składek pozbawiałoby ją możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych oraz konieczność życia w ubóstwie lub stałej pomocy ze strony osób najbliższych, a które to uchybienia miały wpływ na wynik sprawy, albowiem skutkowały utrzymaniem w mocy decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek oraz pominięcie, ze zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia ws. umarzania składek jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, ze podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone;

2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego i dokonanie niewłaściwej oceny, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że dokonanie zapłaty należności dłużnych organowi nie pozbawia jej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz prowadzenie egzekucji zapewnia możliwość wyegzekwowania dłużnych organowi środków;

3) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez zebranie, rozpatrzenie oraz dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób pobieżny I niezgodny ze stanem faktycznym, a w szczególności poprzez:

a. pominięcie analizy minimum socjalnego i nieokreślenie przez organ innych kryteriów, które wskazywałyby, jaki próg dochodów umożliwia umorzenie zaległości;

b. nierozważenie, jakie skutki dla sytuacji osobistej i życiowej niesie ze sobą prowadzenie egzekucji w zakresie zaległych składek i błędne ustalenie, że sytuacja, w której znalazła się nie jest wyjątkowa i nie uzasadnia umorzenia w całości zaległości;

c. bezzasadne danie prymatu interesowi publicznemu z naruszeniem interesu jednostki;

d. bezzasadne uznanie, że organ dokonał prawidłowych ustaleń co do sytuacji materialnej i życiowej skarżącej, podczas gdy przedłożyła nowe dowody, które nie zostały wzięte pod uwagę;

e. nieuprawnione przyjęcie, że uwzględnienie wniosku o umorzenie zaległości z tytułu składek spowoduje naruszenie sprawiedliwości społecznej i równości obywateli wobec prawa, podczas gdy jest odmiennie, ponieważ biorąc pod uwagę trudna sytuację skarżącej brak uwzględnienia wniosku spowoduje dalsze jej popadanie w długi;

f. niezasadne przyjęcie, że bez uszczerbku dla swojego utrzymania jest w stanie spłacać powstałe zadłużenie, skoro koszty jej utrzymania sa wyższe niż osiągane przychody.

W uzasadnieniu skargi przedstawiła szczegółowe uzasadnienie zarzutów i wniosków skargi.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie ma zastosowania.

Zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a skarga jest bezzasadna.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.s.u.s. oraz rozporządzenia ws. umarzania składek.

W art. 28 ust. 1 u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umarzania składek na ubezpieczenie społeczne w całości lub w części, jednak tylko w przypadku wykazania ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2) lub na szczególnych warunkach, w przypadku ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek, określonych w rozporządzeniu.

Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność składek, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344, z późn. zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ww. przepis zawiera zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje możliwość umorzenia tych należności.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania określone zostały w rozporządzeniu ws. umarzania składek.

W świetle przepisów rozporządzenia ws. umarzania składek ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Wyliczenie przesłanek zawartych w § 3 ust. 1 rozporządzenia ws. umorzenia składek jest wyliczeniem przykładowym i podstawą umorzenia zadłużenia w oparciu o ten przepis mogą być również inne okoliczności, które będą stanowiły podstawę do uznania, że dłużnik ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że decyzja w sprawie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07 - dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). W świetle orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie. Kontroli podlega kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie , odmawiające umorzenia należności z tytułu składek, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wszechstronnie rozważone i zbadane z uwzględnieniem reguł art. 7 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000; dalej: "k.p.a.") Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 k.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.). Dopiero wówczas organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności. Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności, powinny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Zaskarżona decyzja oparta jest zatem o przepisy, które upoważniają organy do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Odnosząc powyższe wywody do tego faktu, to stwierdzenie istnienia przesłanek umorzenia należności nie zobowiązuje organu do umorzenia należności. Organ ma bowiem prawo swobodnego wyboru opcji decyzyjnej, tzn. może umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia. Przy czym podejmowanie decyzji w sprawie umorzenia należności składa się zatem z dwóch etapów: 1) ustalenia, czy w sprawie zaistniały przesłanki umorzenia należności, a w przypadku zaistnienia choćby jednej z nich organ dokonuje 2) wyboru sposobu rozstrzygnięcia w sprawie – uznanie administracyjne. Ten pierwszy etap podlega pełnej kontroli sądowej wg wskazanych w p.p.s.a. kryteriów. Drugi etap jest ograniczony do kontroli, czy wybór opcji decyzyjnej był swobodny a nie dowolny (woluntarystyczny). Nie ma przy tym wątpliwości, że ustalenie braku zaistnienia przesłanek umorzenia powoduje, że drugi etap podejmowania rozstrzygnięcia – uznanie administracyjne - nie może być realizowany, a decyzja w sprawie umorzenia należności może być wyłącznie odmowna

Zaskarżoną decyzją organ stwierdził brak zaistnienia w sprawie przesłanek umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych: zarówno wskazanych w art. 28 ust. 2, 3 u.s.u.s. w zw. z art. 32 u.s.u.s., jak i tych określonych w rozporządzeniu ws. umorzenia składek w zw. z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. Wobec tego – odmówił umorzenia należności. Nie zastosował zatem uznania administracyjnego jako takiego.

Decyzja organu jest prawidłowa.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że stanowisko organu o nieprzedawnieniu należności objętych decyzją jest poprawne. Organ zweryfikował zadłużenie skarżącej i wniosków w tym zakresie Sąd nie kwestionuje.

Organ dokonał właściwych ustaleń w sprawie, które znajdują odzwierciedlenie w dowodach. Ocena dowodowa odpowiada wymogom k.p.a.

W sprawie nie jest wątpliwe, jak również nie jest sporne, że nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, co mogłoby stanowić podstawę ich umorzenia na podstawie art. 28 u.s.u.s. Organ prawidłowo, w oparciu o przedstawione przez skarżącą dowody oraz wskutek własnych działań, dokonał ustaleń w tym zakresie. Sąd nie znajduje podstaw do podważenia ustaleń organów dotyczących niespełnienia przesłanek nieściągalności z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W zakresie braku podstaw do zastosowania art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ w zaskarżonej decyzji zasadnie stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki przewidziane w pkt 1-6 ww. przepisu.

Organ nie naruszył też spoczywających na nim obowiązków. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie ZUS nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust 3a u.s.u.s., jak i w oparciu o przepisy rozporządzenia ws. umarzania składek. Nie kwestionuje również Sąd oceny dokonanej przez organ w związku z zastosowaniem w sprawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia ws. umarzania składek. Słusznie wskazał organ, że w postępowaniu dotyczącym wniosku o umorzenie należności wobec ZUS na wnioskodawcy spoczywa obowiązek odpowiedniego wykazania i udokumentowania okoliczności dotyczących jego sytuacji zdrowotnej, zawodowej i materialnej. Dalej wyjaśnił ZUS, że strona podejmując się prowadzenia działalności gospodarczej (w tym przypadku w zakresie robót związanych z budową dróg i autostrad) powinna być świadoma, że ciążą na niej zobowiązania z tytułu składek; obowiązek w tym zakresie istnieje niezależnie od osiąganych przychodów czy trudności w prowadzeniu działalności, ponieważ ryzyko prowadzenia działalności ponosi podmiot ją prowadzący. Niewątpliwie brak płynności finansowej nie może być równoważony środkami ZUS.

Organ uwzględnił również sytuację finansową skarżącej, którą ustalił na podstawie dokumentów przedłożonych przez stronę i na podstawie samodzielnych ustaleń, tj. wziął pod uwagę fakt, że skarżąca jest aktywna zawodowo, jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę i uzyskuje z niej dochód w wysokości 3 307, 69 zł brutto (2 579, 32 zł netto, sierpień 2022 r.), uwzględnił stan rodzinny strony, w tym przychody osiągane przez męża i pełnoletnią córkę, przyjął wysokość obciążeń oraz perspektywę dalszego osiągania przychodów. Sąd zauważa przy tym, że przepisy u.s.u.s. nie ograniczają prawa skarżącej do złożenia kolejnego wniosku o umorzenie należności w sytuacji, gdy jej sytuacja finansowa się zmieni, pogorszy.

Nie ulega wątpliwości, że w sprawie nie zaszła przesłanka umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego dalszego prowadzenia działalności gospodarczej (§ 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia). Skarżąca nie wykazała bowiem, że poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej. Nie wskazała też żadnego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją podstaw egzystencji, a należności te są skutecznie egzekwowane w ramach postępowania egzekucyjnego właśnie z poszanowaniem zasady minimum egzystencji (potrącana kwota to 789, 37 zł).

Skarżąca nie wskazała, by jej stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ws. umarzania składek). A wydatków miesięcznych na leczenie (400 zł) nie udokumentowała. Podkreślenia przy tym wymaga, ze podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Przy czym zaznaczyć trzeba, że jako trudny stan majątkowy rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb.

W ocenie Sądu, w sprawie nie zaszła też przesłanka umorzenia w postaci pozbawienia skarżącej i jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych na skutek opłacenia należności z tytułu składek (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ws. umorzenia składek). Jak wynika z akt sprawy skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i z pełnoletnimi synem i córką oraz niepełnoletnią córką. Skarżąca jest aktywna zawodowo w niepełnym wymiarze czasu pracy, uzyskuje dochody średniomiesięcznie w kwocie 2 613, 11 zł netto, pozostaje we wspólności małżeńskiej mąż jest aktywnym zawodowo w niepełnym wymiarze czasu pracy i uzyskuje dochody w wysokości 1 181, 78 zł netto miesięcznie, ponadto pełnoletnia córka pracuje w niepełnym wymiarze czasu pracy i uzyskuje dochód netto w kwocie 695, 11 zł, natomiast pełnoletni syn nie jest zgłoszony do ubezpieczeń społecznych, a na niepełnoletnią córkę skarżąca uzyskuje świadczenie wychowawcze. Natomiast miesięczne wydatki rodziny skarżącej mieszczą się w kwocie 2 080 zł (bez wyżywienia), co przy dochodzie wspólnego gospodarstwa domowego skarżącej w wysokości 4 990 zł netto oznacza, że w budżecie rodziny pozostaje kwota 2 910 zł.

Organ dokonał oceny sytuacji skarżącej w kontekście zarówno minimum socjalnego jak i minimum egzystencji. Ustalony dochód gospodarstwa domowego skarżącej jest niższy niż minimum socjalne dla 5-osobowego gospodarstwa pracowniczego (5 630, 53 zł netto), ale wyższe niż minimum socjalne dla takiego gospodarstwa (2 994, 93 zł, 598, 99 zł na osobę). Wskazane przez skarżąca wydatki – poza kosztami leczenia – nie mają charakteru wydatków nadzwyczajnych. Żadnego z wydatków skarżąca nie udokumentowała, a trzeba podkreślić, że zamieszkuje wraz z rodziną u teścia, który partycypuje w kosztach utrzymania i bieżących opłatach, co wynika z oświadczenia skarżącej.

Sąd uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do stwierdzenia, że sytuacja, w jakiej znalazła się skarżąca jest na tyle wyjątkowa, że uzasadnia uwzględnienie jego wniosku o umorzenie zaległości wobec ZUS. Rodzina skarżącej dysponowała na dzień złożenia wniosku miesięcznym dochodem - który w perspektywie czasu mogła zwiększyć - umożliwiającym uiszczenie zaległych składek np. w formie rat, o czym wspomniał organ w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnione jest stanowisko organu, że trudna sytuacja finansowa skarżącej, osiąganie niskich dochodów nie zobowiązuje organu do całkowitej rezygnacji z dochodzenia zaległości. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że publicznoprawny charakter należności oraz cele, na które są one przeznaczone, obligują organy odpowiedzialne za ich pobór do szczególnej stanowczości i ostrożności w dysponowaniu nimi. Obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęte w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 848/16, wyrok z 26 września 2019 r. sygn. akt I GSK 1372/18; CBOSA).

Prawidłowe jest ustalenie organu, że sytuacja finansowa skarżącej, którą skarżąca ocenia jako trudną, nie pozwala na uznanie, że konieczność opłacenia zadłużenia z tytułu składek pozbawiałaby skarżącą możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Słusznie uznał, że sytuacja materialno-bytowa skarżącej nie uzasadnia stwierdzenia, że trudności płatnicze mają charakter stały i pogłębiający się, ponieważ skarżąca w chwili rozstrzygania wniosku była aktywna zawodowo i uzyskiwała dochody, a z jej wynagrodzenia egzekwowana jest na bieżąco zaległość składkowa z poszanowaniem zasady minimum egzystencji i – jak wynika z dokumentów w sprawie dostarczonych przez skarżącą - tylko na rzecz ZUS.

Przedstawione w zaskarżonej decyzji obszerne stanowisko organu odwołujące się do charakteru należności składkowych, ich celu, odwołujące się też do zasad wywodzonych z Konstytucji RP (równości i sprawiedliwości społecznej) oraz do oceny prawnej wyrażonej w orzecznictwie sądów administracyjnych w tym zakresie Sąd ocenia jako adekwatne w sprawie i w pełni uzasadnione.

Wbrew zarzutom skargi organ uwzględnił załączone do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dwa dowody w postaci postanowień o umorzeniu postępowania egzekucyjnego względem skarżącej i wyjaśnił, że wynika z nich, że jedynym skutecznym sposobem egzekucji jest potrącenie z wynagrodzenia skarżącej, co obecnie jest realizowane na rzecz ZUS jako wierzyciela publicznego uprzywilejowanego. Słusznie organ zauważa, że postanowienia te nie dowodzą braku majątku, co realizowałoby jedną z przesłanek umorzenia w trybie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Dowodzą natomiast skutecznie prowadzonej egzekucji należności objętych wnioskiem o umorzenie i z tego tytułu doszło do zaspokojenia należności składkowych w kwocie 4 298, 16 zł.

Prawidłowo organ ocenił, że indywidualne i autonomiczne decyzje osób fizycznych co do ponoszenia i wywiązywania się ze zobowiązań przy prowadzeniu działalności gospodarczej nie mogą stanowić uzasadnienia dla późniejszego wniosku o umorzenie należności publicznoprawnych, ponieważ stałoby to w sprzeczności z zasadami równości i sprawiedliwości społecznej wobec tych wszystkich, którzy regulują posiadane zobowiązania publiczne. Instytucja umorzenia należności nie może być wykorzystana do poprawy sytuacji ekonomicznej oraz zabezpieczenia interesów skarżącej.

W sprawie nie doszło do zarzucanego przez skarżącą naruszenia przez organy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W tym zakresie podkreślić przede wszystkim należy, że ustanowiona w art. 7 k.p.a. i doprecyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jednakże w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności składkowych na podstawie przepisów art. 28 ust. 1-3 i ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia, ZUS nie jest co do zasady obciążony obowiązkiem zbierania dowodów na okoliczność istnienia wspomnianych w tych przepisach przesłanek (por. wyrok NSA z 17 lutego 2015 r. sygn. akt II GSK 2317/13, CBOSA). W świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia, to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek będących podstawą dla organu do wydania decyzji o umorzeniu składek to oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim jako wnioskodawcy (wyroki NSA: z 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 157/13; z 13 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 31/13; z 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2132/11, CBOSA). Wynika to przede wszystkim z faktu, że umarzanie należności z tytułu składek jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania. Ponadto to stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie zaległości (wyrok NSA z 14 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 149/11, CBOSA). Na organie zaś, zgodnie z art. 80 k.p.a., spoczywa obowiązek dokonania oceny stanu faktycznego na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym dostarczonego przez wnioskującego o umorzenie.

Skarżąca zarzuca, że w tym zakresie organy nie sprostały tym wymogom, ponieważ rozstrzygnięcie nosi znamiona dowolności, organ nie przeprowadził szczegółowego postępowania wyjaśniającego – przede wszystkim nieprawidłowo ocenił położenie finansowe skarżącej z punktu widzenia minimum socjalnego oraz niedostatecznie wykazał, że istnieje realna możliwość spłaty zadłużenia przez skarżącą.

Organy ZUS w przedmiotowej sprawie prawidłowo, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wynikającą z art. 80 k.p.a. dokonały oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego obrazującego tak sytuację majątkową jak i zdrowotną i rodzinną skarżącej. W tym zakresie oparły się na oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżącego oraz dostępnych rejestrach centralnych, w szczególności Centralnej Ewidencji Pojazdów oraz Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Na tej podstawie zasadnie przyjęły, że względem skarżącej nie zachodzą żadne przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. wskazujące na całkowitą nieściągalność, w szczególności określoną w pkt 3, bowiem skarżąca jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, posiada stały dochód w postaci wynagrodzenia oraz ma następców prawnych.

Słuszna jest ocena organów, że w sprawie nie zachodziły przesłanki umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia ws. umarzania składek. Należy podkreślić, że umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter wyjątkowy i zarezerwowane jest dla sytuacji nadzwyczajnych, które jednak w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą. Umorzone składki w istocie pokrywają inni ubezpieczeni. Zatem, dbając o stan finansów poszczególnych funduszów ZUS musi każdorazowo ważyć zasadność podejmowanego rozstrzygnięcia. Skarżąca nie wykazała, że opłacenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne np. w układzie ratalnym, pozbawi skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Ustalony w sprawie fakt, że dochody gospodarstwa domowego skarżącej są niższe niż minimum socjalne, ale wyższe niż minimum egzystencji nie ma tak istotnego znaczenia dla stwierdzenia przesłanki umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia ws. umarzania składek. Ustalenie to należy bowiem odnieść do pozostałych ustaleń w sprawie, a z nich wynika, że skarżąca pracuje zawodowo, ma [...] lat, nie podaje, by istniały przeszkody zdrowotne w aktywności zawodowej lub konieczność opieki nad chorym członkiem rodziny, nie udokumentowała ponoszonych wydatków, mieszka u teścia, który uczestniczy w opłatach i kosztach utrzymania rodziny skarżącej.

Nie można zatem przyjąć, jak oczekiwała tego skarżąca, że organy ZUS nie dokonały rozważania i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego a w konsekwencji niezasadnie odmówiły mu przyznania wnioskowanej ulgi.

W tym stanie rzeczy kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona prawu.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Z tych względów Sąd skargę oddalił w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.