Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 530/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2016-06-27 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "X "sp. z o.o. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych w sprawie ze skargi "X "sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] znak: [....] w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

"X "sp. z o.o., zwana dalej "Spółką" do skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej dołączyła wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od opłat sądowych w całości.

W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła, że nie posiada środków pieniężnych, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie opłat sądowych przedmiotowej sprawy. Wskazała, że jedynym środkiem trwałym spółki są automaty do gier, które w większości zostały zatrzymane przez organy celne na skutek toczących się postępowań.. W dalszej części wniosku spółka podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000,00 zł, wartość środków trwałych 500.850,02 zł, zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła 167.360,10 zł. Jedynym środkiem trwałym spółki są automaty do gier, które w przeważającej mierze zostały zatrzymane przez Urzędy Celne w toku prowadzonych przez nie postępowań. Co więcej, z uwagi na zatrzymania urządzeń przez Urzędy Celne, spółka została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej a w efekcie zarobkowania.

Spółka nie posiada zdolności kredytowej, zaś jedyny wspólnik spółki wykluczył możliwość jej dokapitalizowania. Opisane wyżej trudności finansowe mają charakter trwały i trwają od dłuższego czasu, co też uniemożliwiło spółce poczynienie jakichkolwiek oszczędności na poczet zabezpieczenia ewentualnych kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. Z końcem lutego 2016 r. Bank PeKaO S.A. rozwiązał ze spółką umowę rachunku bankowego z uwagi na brak płatności (wszystkie środki na rachunku zostały zajęte przez urzędy celne, wobec czego bank nie miał możliwości pobrania środków na poczet obsługi rachunku). Na chwilę obecną spółka nie zawarła nowej umowy rachunku bankowego.

Dodatkowo spółka podniosła, że wymagalne zobowiązania z tytułu kar pieniężnych, wymierzonych przez organy celne wynoszą 2 390000,00 zł oraz ciąży na niej obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w łącznej wysokości około 80.000 zł.

W toku rozpoznawania wniosku przeprowadzono dowód z akt sprawy sygn. II SA/Ke 479/16 i II SA/Ke 480/16, do których złożono sprawozdania finansowe za rok 2013 i 2014.

Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od opłat sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Skarżąca spółka domaga się zwolnienia od opłat sądowych. Do wymaganych na obecnym etapie postępowania opłat sądowych należy zaliczyć wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł - § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Pozostałe ewentualne opłaty sądowe również nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) i § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Porównując wykazaną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikającą z dokumentów nadesłanych do sprawy sygn. akt II SA/Ke 304/16, sytuację majątkową i finansową skarżącej spółki do wysokości opłat sądowych w sprawie niniejszej uznać należy, że żądanie strony nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Obowiązek stron ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r. sygn. FZ 463/04, postanowienie WSA w Gliwicach z 14 lipca 2008 r. sygn. I SA/GI 219/08 Legalis ). W świetle ugruntowanej linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego, przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., GZ 61/04 http:/orzeczenia.nsa.gov.pl/). Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie.

Skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, której kapitał zakładowy wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych wynosi 500.850,02 zł, i wzrosły one w stosunku do roku 2013 r., kiedy wynosiły 298.934,35 zł,, aktywa obrotowe - 35.624,28 zł. Za rok obrotowy 2014 według bilansu spółka uzyskała przychód w kwocie 1.671.951,29 zł oraz wykazała stratę w wysokości 167.360,10 zł. Z przedłożonych przez spółkę sprawozdań finansowych za 2013 i 2014 r. wynika, że zarówno aktywa spółki, jak i jej pasywa uległy powiększeniu z kwoty 330.392,49 zł w 2013 r. do kwoty 536.474,30 zł. Zwiększeniu uległa też poniesiona przez spółkę strata, z kwoty 149.368,31 zł do kwoty 167.360,10 zł. Według oświadczenia spółki, łączna kwota wpisów sądowych w sprawach ze skarg na decyzje o wymierzeniu tych kar to 70.000,00 zł, zaś łączna kwoty wymagalnych zobowiązań z tytułu kar pieniężnych wymierzonych na podstawie ustawy o grach hazardowych stanowi kwotę 2.316.000,00 zł.

Podkreślić należy, że o kondycji finansowej Spółki decyduje wiele elementów. Podstawowym jest oczywiście zysk, który spółka uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak, że w razie poniesienia przez nią straty, zasadnym jest automatyczne uznanie o potrzebie przyznania jej wsparcia ze środków publicznych. W obrocie gospodarczym przyjmuje się bowiem, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11). Dlatego też nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. Okoliczność, że skarżąca poniosła stratę nie świadczy, że spółka utraciła płynność finansową, skarżąca nie wykazała bowiem, aby zamierzała zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą, czy też aby była objęta postępowaniem likwidacyjnym, upadłościowym, układowym lub naprawczym.

Dla oceny kondycji finansowej Spółki istotne znaczenie ma także uzyskiwany przychód, który za rok 2014 wynosił 1.671.951,29 zł. Ważna jest również wysokość kapitału zakładowego czy wartość środków trwałych. Pozycje te wynoszą odpowiednio 5.000,00 zł i 500.850,02 zł, znacznie przewyższając wartość wpisu, który w niniejszej sprawie wynosi 100 zł

Odnosząc się do likwidacji jedynego rachunku bankowego spółki należy stwierdzić, że sama tego rodzaju okoliczność nie może wprost skutkować koniecznością przychylenia się do jej żądania. Spółka wskazuje, że może to oznaczać zaprzestanie prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, jednak nadal w tym obrocie funkcjonuje, wykazując aktywność gospodarczą. Podkreślić przy tym jeszcze raz należy, że działalność spółki nie została zawieszona, spółka nie wskazała także, by został w stosunku do niej złożony wniosek o ogłoszenie upadłości, czy też wszczęte postępowanie naprawcze. Ponadto, pomimo straty Spółka zwiększyła prawie dwukrotnie wartość aktywów trwałych, którymi dysponuje. Pomimo tego, że część środków trwałych miała zostać zajęta w toku postępowań jak egzekucyjnych, to kontynuuje prowadzenie działalności gospodarczej.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto pogląd, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Skoro Spółka osiąga przychody, jest kwestią wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych. Nakładom na działalność gospodarczą nie można jednak przypisać pierwszeństwa przez kosztami sądowymi. Dodatkowo Spółka nie wykazała, że nie jest w stanie uzyskać wsparcia finansowego od wspólnika, a jedynie złożył oświadczenie, że jej dokapitalizowanie w formie dopłat od wspólnika nie jest przewidywane. Bierność Spółki w tym zakresie stanowi kolejny argument przemawiający za odmową przyznania jej prawa pomocy i brakiem podstaw do traktowania Spółki w sposób uprzywilejowany (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2015 r., sygn. akt II FZ 871/15 oraz z dnia 20 października 2015 r., sygn. akt II FZ 812/15 - wszystkie powołane w uzasadnieniu postanowienia orzeczenia są dostępne na stronie internetowej: www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

Wskazać należy również , że przypadek Spółki był w ostatnim okresie wielokrotnie oceniany przez sądy administracyjne, które negatywnie rozpatrywały jej wnioski o przyznanie prawa pomocy. W jednym z ostatnich rozstrzygnięć - w sprawie o sygn. akt II GZ 117/16, http://orzeczenia.nsa.gov.pl - Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając w dniu 17 lutego 2016 r. zażalenie Spółki na postanowienie o odmowie zwolnienia jej od kosztów sądowych, wskazał, iż "fakt wykazania przez skarżącą przychodu za 2014 r. w wysokości 1.688.950,20 zł oraz okoliczność wynikająca z deklaracji VAT-7K za pierwszy kwartał 2015 r. świadczy o tym, że aktualna kondycja finansowa spółki jest daleka od złej. Ocenę tę potwierdzają również inne dokumenty (...). W szczególności warto zwrócić uwagę na wyciągi z rachunku bankowego spółki za styczeń - czerwiec 2015 r., z których wynika, że spółka dokonywała w każdym z tych miesięcy kilkudziesięciotysięcznych wpłat pieniężnych na swoje konto oraz wykonywała przelewy (w wysokości od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych) na rzecz swoich kontrahentów. Istotnego znaczenia dla wspomnianej oceny nie ma zawiadomienie z dnia 17 czerwca 2015 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego spółki, skoro dochodzone w związku z tym zawiadomieniem należności wynoszą 34.173,20 zł, a z wyciągów z rachunku bankowego wynika, że spółka oraz prezes jej zarządu dokonywali w każdym miesiącu wpłat na to konto w wysokości na ogół znacznie przekraczającej wspomnianą kwotę (40.000 zł w styczniu 2015 r., 50.500 zł w lutym 2015 r., 112.600 zł w marcu 2015 r., 22.300 zł w kwietniu 2015 r., 122.000 zł w maju 2015 r., 83.500 zł w czerwcu 2015 r.). Wspomniane wpłaty gotówkowe świadczą o tym, że spółka dysponuje środkami finansowymi umożliwiającymi pokrycie kosztów sądowych, lecz decyduje się przeznaczać je na inne koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, np. należności z tytułu obsługi prawnej świadczonej przez kancelarię adwokacko-radcowską (w okresie styczeń-czerwiec 2015 r. spółka udokumentowała przelewy z tego tytułu na łączną kwotę 196.043,89 zł)."

Skarżąca Spółka nie spełnia zatem przesłanek określonych przepisem art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, bowiem nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.