Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2761/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 64 e par. 1 i 2, art. 19 ust. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Wrzesińska-Jóźków Sędziowie: WSA Michał Sowiński WSA Tomasz Zawiślak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2015 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziału w W. (dalej: ZUS, skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor Izby, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] sierpnia 2014 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej: Naczelnik Urzędu, organ I instancji) z [...] maja 2014 r. znak [...] odmawiające umorzenia kosztów egzekucji w kwocie 22.976,34 zł.

Postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych:

Naczelnik Urzędu na wniosek ZUS na podstawie przesłanych tytułów wykonawczych wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne wobec P. z siedzibą w W. Tytuły wykonawcze obejmowały zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz wpłat na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Postanowieniem z [...] grudnia 2013 r. Naczelnik Urzędu umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na jego bezskuteczność i następnie postanowieniami z [...] lutego 2014 r., nr [...] obciążył skarżącego kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie 22.976,34 zł.

Wnioskiem z [...] kwietnia 2014 r. ZUS zwrócił się o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Powołał się na art. 64e § 1, 2 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm., dalej: u.p.e.a.).

Podniósł, że jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną. Nie prowadząc działalności gospodarczej, nie ma możliwości uzyskiwania dochodów, a jego przychody określone są ściśle przepisami prawa. Wskazał, że zobowiązania wobec ZUS mają charakter publicznoprawny, a realizowane przez niego zadania finansowane są ze środków publicznych. W konsekwencji konieczność opłacenia kosztów egzekucyjnych obciąży budżet państwa. Nie jest zgodne z interesem publicznym i gospodarczo uzasadnione dokonywanie transferów pomiędzy jednostkami publicznymi w ramach jednego budżetu Skarbu Państwa. ZUS zaznaczył również, że wysokość kosztów egzekucyjnych nie wynikała z nakładów działań egzekucyjnych i powstałych przez to wydatków, ale z wysokości należności głównej skierowanej do przymusowego dochodzenia, od której ryczałtowo naliczone zostały opłaty stanowiące koszty egzekucyjne.

Postanowieniem z [...] maja 2014 r. Naczelnik Urzędu odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 22.976,34 zł.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki umożliwiające umorzenie powstałych kosztów egzekucyjnych. Wyjaśnił, że okoliczność, iż jednostki (ZUS i organ egzekucyjny) finansowane są z budżetu państwa nie zwalnia wierzyciela z obowiązku zapłaty powstałych w toku egzekucji kosztów. Podkreślił, że umorzenie kosztów spowodowałoby nieuzasadnione uprzywilejowanie wierzyciela w sytuacji, gdy inni wierzyciele regulują koszty egzekucyjne, którymi zostali obciążeni. Wskazał również, że Dyrektor ZUS także pełni funkcję organu egzekucyjnego w zakresie egzekucji świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Skorzystanie z tego ustawowego uprawnienia miałoby niewątpliwie wpływ na kształt postępowania egzekucyjnego. Wobec braku zastosowania środków egzekucyjnych w ramach przysługujących mu uprawnień i przekazania tytułów wykonawczych do realizacji innemu organowi egzekucyjnemu, oczywistym następstwem jest obowiązek ponoszenia kosztów powstałych w toku egzekucji.

W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego zażalenia Dyrektor Izby zaskarżonym postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu z [...] maja 2014r.

Szczegółowo opisał przebieg postępowania oraz okoliczności faktyczne i przepisy, na podstawie których skarżący obciążony został kosztami egzekucyjnymi. Przytoczył wymienione w art. 64e § 2 i § 3 u.p.e.a. przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Zdaniem Dyrektora Izby uznaniowy charakter rozstrzygnięć w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie budzi wątpliwości. Podkreślił, powołując się na orzecznictwo, iż nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Stwierdził, że pojęcie "ważnego interesu publicznego", o jakim mowa w art. 64c § 2 pkt 2 u.p.e.a. powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, w której rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Z drugiej strony interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem skarżącego o zasadności umorzenia tych kosztów. Przy ocenie interesu publicznego należy też uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa, kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej państwa.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie art. 19 § 4 u.p.e.a. Dyrektor Oddziału ZUS jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne we własnym zakresie. Naliczając koszty egzekucyjne i obciążając nimi zobowiązanych uzyskuje środki finansowe na prowadzenie postępowań egzekucyjnych. Zatem skarżący posiada środki finansowe, a wydatki na prowadzenie postępowań egzekucyjnych nie obciążają budżetu państwa. Zdaniem organu odwoławczego powoływanie się przez wierzyciela na fakt bycia podmiotem publicznym nie jest okolicznością wyjątkową spełniającą przesłankę ważnego interesu publicznego. W egzekucji administracyjnej co do zasady wierzyciel jest takim podmiotem, a mimo to ustawodawca przewidział obciążenie wierzyciela kosztami w określonych sytuacjach (w szczególności gdy koszty te nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego). Podkreślił, że z woli ustawodawcy, skarżący nie jest w żadnej mierze uprzywilejowany w aspekcie zwolnienia od ponoszenia kosztów nieudanej egzekucji prowadzonej na jego zlecenie.

Dyrektor Izby zauważył, że egzekucja administracyjna nie toczy się na koszt budżetu państwa, a organy egzekucyjne działają na podstawie przepisów prawa i każda dokonana czynność egzekucyjna generuje koszt, którym musi zostać obciążony bądź zobowiązany bądź wierzyciel. Znajduje to potwierdzenie w tym, że urząd skarbowy jest jednostką budżetową i nie otrzymuje dotacji na pokrycie wydatków związanych z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego.

W ocenie organu II instancji organ egzekucyjny podjął działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, gromadząc niezbędne materiały w celu ustalenia wystąpienia przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, a podejmując rozstrzygnięcie uwzględnił całokształt tych okoliczności. Jego zdaniem za umorzeniem kosztów nie przemawiają szczególne okoliczności gospodarcze, nie zachodzą przesłanki takiego rozstrzygnięcia, w szczególności wskazane w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a.

W skierowanej do Warszawskiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na postanowienie z [...] sierpnia 2014 r. ZUS wniósł o jego uchylenie. Rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

1) art. 64e § 1, § 2 pkt 2 oraz § 3 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie przemawia ważny interes publiczny, jak również że obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów nie jest gospodarczo nieuzasadnione;

2) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013, poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.) poprzez uznanie, iż zachodzą okoliczności uzasadniające jego zastosowanie w sytuacji, w której zachodziły przesłanki do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.;

3) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do ustalenia, czy w stosunku do wnioskodawcy zachodzi jedna z przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64e § 2 u.p.e.a.;

4) art. 107 § 3 k.p.a. zw. z art. 18 u.p.e.a. polegające na niewyjaśnieniu w uzasadnieniu prawnym postanowienia kwestii braku gospodarczego uzasadnienia dla nieobciążenia wierzyciela kosztami,

W uzasadnieniu skargi ZUS wskazał, że stanowisko Dyrektora Izby nie jest zasadne. Po przytoczeniu unormowań art. 64e § 1 - § 3 u.p.e.a. podkreślił, że w przedmiotowej sprawie wierzycielem jest ZUS, a więc państwowa instytucja publiczna, realizująca zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zakres powierzonych mu przez ustawodawcę zadań bezspornie wskazuje na realizację zadań służących interesowi państwa i dobru publicznemu. Dodatkowo ZUS jako państwowa jednostka organizacyjna nie prowadzi działalności gospodarczej, a jego przychody są ściśle określone przepisami prawa. Zadania ZUS z zakresu ubezpieczeń społecznych finansowane są ze środków publicznych, zatem w tym kontekście obciążenie skarżącego kosztami postępowania egzekucyjnego stanowi pośrednio obciążenie budżetu państwa. Uznał, że dokonywanie przelewów pomiędzy kontami, które należą do jednostek budżetowych Skarbu Państwa i rozliczają się z budżetem z wydatków i dochodów jest gospodarczo nieuzasadnione i niezgodne z interesem publicznym. Pojęcie interesu publicznego odnosi się do interesu państwa lub społeczności samorządowej reprezentowanej przez odpowiednie organy administracji państwowej. Nie ma ono natomiast stałego zakresu treści. Interes publiczny to nie tylko potrzeba zapewnienia maksymalnych dochodów w budżecie państwa, ale również ograniczenie jego wydatków. W danej sprawie zarówno wierzyciel, jak i organ egzekucyjny są jednostkami sektora finansów publicznych, które realizują wspólną politykę finansową państwa. Odmowa umorzenia powoduje, że wierzyciel, który nie dość, że nie uzyskał należnych mu dochodów, jest dodatkowo obciążony koniecznością pokrywania poniesionych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym kosztów egzekucyjnych z dodatkowych środków. Czynności ukierunkowane na ograniczenie zbędnych wydatków przemawiają na korzyść gospodarnego dysponowania przyznanymi środkami budżetowymi. Obciążenie wierzyciela, który jest jednostką sektora finansów publicznych, kosztami egzekucyjnymi, jest z punktu widzenia ekonomii państwa, a także sytuacji wierzyciela, gospodarczo nieuzasadnione. Takie stanowisko skarżącego znajduje potwierdzenie w innych sprawach, w których organ egzekucyjny umarzał koszty egzekucyjne powstałe w toku postępowań prowadzonych na rzecz wierzyciela, uznając iż zachodzą przesłanki z art. 64 e § 2 w zw. z § 3.

Dążenie do zapewniania możliwe dużych wpływów z tytułu kosztów egzekucyjnych należnych od zobowiązanych lub wierzycieli, nie może jego zdaniem mieć wpływu na rozstrzygnięcie, czy w danej sprawie występują ustawowe przesłanki umorzenia. Skarżący podkreśla pewną niekonsekwencję w rozstrzygnięciu organu odwoławczego polegającą na założeniu uznaniowości w umorzeniu bądź odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych, a następnie uznaniu, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia, podczas gdy o uznaniowości możemy mówić jedynie w sytuacji, w której zostanie stwierdzone istnienie choćby jednej z przesłanek określonych w art. 64e § 2 pkt 1-3 u.p.e.a.

W ocenie skarżącego, w świetle przedstawionych okoliczności, zaszły przesłanki do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli sądu poddane zostało postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające umorzenia kosztów postępowań egzekucyjnych prowadzonych na wniosek skarżącego. Zasadność naliczenia tych kosztów i obciążenia nimi skarżącego nie jest przedmiotem rozpatrywanej sprawy i nie jest kwestią sporną między stronami.

Zgodnie treścią art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny został uprawniony do umorzenia w całości lub w części przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych. Użycie przez ustawodawcę w tym przepisie zwrotu "może" oznacza, że ulgi w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych udzielane są na zasadzie uznania administracyjnego. Organ egzekucyjny, korzystając z uznania administracyjnego, może mimo istnienia przesłanek odmówić uwzględnienia wniosku. Natomiast stwierdzenie braku przesłanek zawsze skutkować będzie odmową uwzględnienia wniosku. Rozstrzygnięcia wydane w tym trybie nie mogą być jednak dowolne. Kontrola legalności postanowień wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się więc do stwierdzenia, czy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych sprawy w świetle zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie ulgi oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Swobodne uznanie nie może prowadzić do dowolności i musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego i rozważeniem powyższych przesłanek. Negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia kosztów egzekucyjnych, powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Należy podkreślić, że sąd nie dokonuje oceny zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego słuszności..

Rozstrzygając w przedmiocie wniosku o umorzenie należnych kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny powinien zatem przeprowadzić postępowanie wyjaśniające na okoliczność zaistnienia przesłanek umorzenia, które powinny być oceniane indywidualnie w zależności od ustalonych okoliczności faktycznych występujących w konkretnej, rozpoznawanej sprawie. Przesłanki te zostały wymienione w art. 64e § 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem koszty egzekucyjne mogą być umorzone jeżeli: stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej (pkt 1); za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny (pkt 2); ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (pkt 3). Ponadto w § 3 tego przepisu wskazano, że koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione.

W rozpoznanej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych powołuje się na ważny interes publiczny oraz brak gospodarczego uzasadnienia dla obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych.

Zdaniem sądu, aczkolwiek organy obu instancji wskazywały na uznaniowy charakter podejmowanych rozstrzygnięć, w pierwszej kolejności przede wszystkim prawidłowo oceniły, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wnioskowanego przez skarżącego umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Oczywistym jest, że w niniejszym postępowaniu nie stwierdzono nieściągalności od ZUS obciążających go kosztów postępowania egzekucyjnego, ani zobowiązany nie wykazał, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej (przesłanki z art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a.). W szczególności tę ostatnią okoliczność należy oceniać przez pryzmat nie planów finansowych Oddziału ZUS w W., ale Funduszu jako całości. Ponieważ żadna z wymienionych przesłanek nie została spełniona, nieuzasadnione było oczekiwanie skarżącego, by organy doszły do wniosku, że uiszczenie kosztów postępowania egzekucyjnego przez ZUS byłoby gospodarczo nieuzasadnione (art. 64e § 3 u.p.e.a.). Występowanie tej okoliczności bada się jedynie w przypadkach określonych w § 2 pkt 1 art. 64e u.p.e.a., o czym szerzej niżej. Nic też (w szczególności regularne dofinansowanie ZUS z budżetu państwa) nie wskazuje na to, że ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Skarżący we wniosku o umorzenie powołał się przede wszystkim na przesłankę ważnego interesu publicznego przewidzianą w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a.

Dyrektor Izby przedstawił przyjęte także w rozpatrywanej sprawie, a wynikające z dorobku judykatury, rozumienie tego pojęcia. Zdaniem sądu oceniając wystąpienie "ważnego interesu publicznego" w rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo uwzględnił wskazówki dotyczące rozumienia i oceny tego pojęcia. Odniósł się przy tym do tych okoliczności, które skarżący przedstawił na uzasadnienie stanowiska o wystąpieniu omawianej przesłanki.

Podkreślić należy, że skarżący jak każdy inny wierzyciel obciążony kosztami wszczętej na jego wniosek egzekucji ma pełne prawo występować o umorzenie tych kosztów. Ma też pełne prawo oczekiwać, iż jego wniosek zostanie wnikliwie rozpatrzony. Jednak tak, jak każdy inny wierzyciel dokonuje wyboru okoliczności, jakie wskaże na poparcie swego wniosku i jakie dowody przedstawi organowi egzekucyjnemu.

Skarżący zarzucił m.in. naruszenie art. 7 k.p.a. podnosząc, brak przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do ustalenia, czy w stosunku do wnioskodawcy zachodzi jedna z przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych. Rzecz jednak w tym, że okoliczności faktyczne, na jakie skarżący powoływał się w postępowaniu instancyjnym, a mianowicie: jego status jako państwowej jednostki organizacyjnej, zakres i publicznoprawny charakter wykonywanych przez niego zadań oraz taki sam charakter dochodzonych należności, a także określone przepisami prawa źródła przychodów, są okolicznościami wynikającymi właśnie z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Przepisami tymi uregulowana została również pozycja naczelnika urzędu skarbowego jako organu egzekucyjnego oraz źródło finansowania egzekucji administracyjnej.

To skarżący uznał, że powołanie się na wskazane, a wynikające z przepisów prawa okoliczności, będzie wystarczającym uzasadnieniem jego wniosku. Zdaniem sądu jest to wynikiem właśnie charakteru okoliczności, którymi skarżący uzasadnił swój wniosek i które, jako uregulowane przepisami prawa w istocie nie wymagają dowodzenia poprzez dokumenty, zeznania świadków i inne tego rodzaju środki dowodowe. Taką samą miarą należy w rozpatrywanej sprawie oceniać realizację przez organy orzekające obowiązku gromadzenia dowodów.

Okoliczności podniesione przez skarżącego zostały ocenione, także w kontekście obowiązków wierzyciela i organu egzekucyjnego oraz wynikających z u.p.e.a. zasad rozliczana kosztów egzekucyjnych. Ocena ta doprowadziła organy orzekające do słusznego wniosku o braku przesłanek umorzenia tychże kosztów.

Rację ma skarżący podnosząc, że instytucja umorzenia kosztów egzekucyjnych stanowi wyjątek od ogólnej zasady finansowania egzekucji przez zobowiązanego lub wierzyciela, aczkolwiek zdaniem sądu celem ustawodawcy było umożliwienie organom egzekucyjnym uwzględnienia indywidualnych, specyficznych przypadków, gdy zasadność obciążenia zobowiązanego lub wierzyciela kosztami egzekucyjnymi powinna ustąpić innym wartościom, określonym przez ustawodawcę poprzez przesłanki z art. 64e § 2 i § 3 u.p.e.a.

Skarżący wywiódł, że wzgląd na interes finansowy państwa może uzasadniać odmowę umorzenia tylko w przypadku, gdy działając w ramach uznania organ przyzna mu pierwszeństwo, przed interesem publicznym przemawiającym za umorzeniem. Jednak organy orzekające nie powoływały się na interes finansowy państwa jako okoliczność stanowiącą kontrargument dla ważnego interesu publicznego wskazywanego przez skarżącego. Wskazywały natomiast, iż budżet państwa nie finansuje egzekucji administracyjnej i jest ona finansowana właśnie z kosztów egzekucyjnych. Innymi słowy, jak wskazywał organ odwoławczy, egzekucja administracyjna nie toczy się na koszt budżetu państwa nawet w sytuacji, w której wierzycielem są państwowe osoby prawne lub organy administracji.

Sąd zauważa, iż to skarżący w dbałości o interes finansowy państwa upatrywał spełnienia przesłanki ważnego interesu publicznego, podnosząc we wniosku, że środki jakie musi przeznaczyć na koszty postępowania egzekucyjnego są środkami publicznymi i konieczność ich zapłaty dodatkowo obciąża budżet państwa.

Skarżący powołał się na brak możliwości uzyskiwania dochodów wynikający z faktu, iż nie prowadzi działalności gospodarczej, a jego przychody określone są przepisami prawa. Zdaniem sądu, organy orzekające miały zatem prawo przy podejmowaniu rozstrzygnięcia uwzględnić również charakter i cel, jakiemu służą środki wpłacane tytułem kosztów egzekucyjnych.

Wbrew twierdzeniom skarżącego odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie jest wyrazem dążenia do zapewniania możliwe dużych przychodów z tytułu opłat egzekucyjnych. Wysokość kosztów egzekucyjnych wynika z przepisów prawa i są one należne organowi egzekucyjnemu jako wynagrodzenie za przeprowadzoną egzekucję.

Ustawodawca przyznając ZUS określony status i wyposażając go w uprawnienia wierzycielskie miał świadomość, iż będzie się z tym wiązał obowiązek uiszczania kosztów egzekucyjnych. Przyznał przy tym Dyrektorom Oddziałów ZUS status organów egzekucyjnych, aczkolwiek w ograniczonym zakresie (art. 19 ust. 4 u.p.e.a.). Miał też świadomość, ponieważ sam je wskazał, źródeł finansowania działalności tej instytucji. Jednak, co zasadnie podnosił Dyrektor Izby, ustawodawca nie wprowadził ani przedmiotowych, ani podmiotowych zwolnień lub innych regulacji, które zdjęłyby z ZUS obowiązek ponoszenia kosztów egzekucji. W tym zakresie pozycja skarżącego nie różni się od pozycji innych wierzycieli. Prawidłowo zatem wskazywały organy orzekające, że przekazując tytuły wykonawcze do realizacji przez inny organ egzekucyjny - naczelnika urzędu skarbowego (art. 19 § 1 w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a.) skarżący powinien był liczyć się z możliwością, obciążenia kosztami prowadzonej na jego rzecz egzekucji bez względu na jej wynik. Sąd podziela przy tym pogląd wyrażony przez WSA w Krakowie w wyroku z 4 lipca 2012r., sygn. akt: I SA/Kr 781/12, że szczególny status wierzyciela i jego funkcje "społeczne" nie mogą oznaczać, że organ egzekucyjny zobowiązany jest w każdym przypadku do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Z tej przyczyny status skarżącego ukształtowany przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74) nie mógł zostać uznany za wystarczający do stwierdzenia, że w sprawie spełniona została przesłanka "ważnego interesu publicznego" pozwalająca na umorzenie w całości przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych.

Okoliczność, że status ten i związane z nim opisane wyżej implikacje nie zostały uwzględnione przez organy orzekające jako przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych nie stanowi naruszenia art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. Takie samo stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II FSK 319/08 (publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarżący zarzucił także naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. polegające na pominięciu w uzasadnieniu prawnym postanowienia wyjaśnienia jednego z przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, tj. art. 64e § 3 u.p.e.a., przewidującego jako przesłankę umorzenia "brak gospodarczego uzasadnienia dla obciążenia wierzyciela kosztami". Stosownie do art. 64e § 3 u.p.e.a. koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione. Omawiany przepis nie określa samodzielnej przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych odrębnej od wymienionych w § 2 tego artykułu. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika bowiem, iż odnosi się on wyłącznie do przesłanki z § 2 pkt 1, tj. gdy stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Przepis art. 64c § 3 u.p.e.a. doprecyzowuje okoliczności, w jakich przesłanka z § 2 pkt 1 może być zastosowana. Wbrew twierdzeniom skarżącego organ odwoławczy wskazał art. 64e § 3 u.p.e.a. w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia, a w jego uzasadnieniu szczegółowo odniósł przesłanki wynikające z tego przepisu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Uzasadnienie rozstrzygnięcia w tym zakresie sąd uznał za wyczerpujące.

Nie zasadny jest także argument, że w innych sprawach podobnego rodzaju, organy podatkowe uwzględniały wnioski o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego. O ile stwierdzały w nich istnienie przesłanek ustawowych do podjęcia takiego rozstrzygnięcia, mogły to czynić w ramach przysługującego im uznania administracyjnego. W sprawie obecnie rozpatrywanej prawidłowo ustaliły brak wystąpienie przesłanek z art. 64e § 2 i § 3 umożliwiających podjęcie takiego rozstrzygnięcia.

Zasadnie również Dyrektor Izby wyjaśnił w zakresie podnoszonego w zażaleniu zarzutu dotyczącego uchybienia dyspozycji art. 64 § 2 u.p.e.a. determinującego pobranie opłat za czynności egzekucyjne od terminowego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, że zarzut ten ZUS skutecznie mógł podnosić w zażaleniu na postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego oraz w zażaleniu na postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, a nie na etapie wniosku o ich umorzenie. Trzeba bowiem wskazać, że w postępowaniu w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych, te koszty zostały już ostatecznie ustalone i nie ma sporu co do ich wysokości (ze względu na brak zwyczajnych środków zaskarżenia). Przesłanki do umorzenia tych kosztów są odrębnymi przesłankami od przesłanek na podstawie, których można kwestionować samą wysokość kosztów. Postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie może zastępować postępowania zażaleniowego, co stanowiłoby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania.

Sąd nie stwierdził, aby w sprawie tej doszło do naruszenia prawa w sposób skutkujący koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, a także poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.

W tym stanie rzeczy sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).