Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 172/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: ART.71 UST 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1100
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 166 poz 1 art.61 udt 1 i 2 art 65 ust 2 i 5 lit a w zw z art 1 lit j i k
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia  społecznego (Tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii).

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3689/21 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 7 czerwca 2021 r. nr DSZ-IV.5321.252.2021.LA w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia od T. K. na rzecz Ministra Rodziny i Polityki Społecznej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2022 r. II SA/Wa 3689/21 (dalej wyrok II SA/Wa 3689/21) oddalił skargę T. K. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 7 czerwca 2021 r. nr DSZ-IV.5321.252.2021.LA w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

T. K. (dalej skarżący) dnia 29 czerwca 2020 r. zarejestrował się w Grodzkim Urzędzie Pracy w K. (dalej PUP). Dnia 8 lipca 2020 r. do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. (dalej WUP) wpłynął, przekazany przez PUP, wniosek skarżącego o przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych na zasadach określonych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Do wniosku skarżący dołączył oświadczenie, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, dotyczące swej sytuacji życiowej podczas pobytu za granicą i dokumenty od zagranicznego pracodawcy w celu uzyskania urzędowego potwierdzenia okresów ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek spełnionych przez niego na terytorium Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (dalej Wielka Brytania). Załączona do wniosku dokumentacja nie zawierała dokumentu urzędowego potwierdzającego okresy ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek spełnione przez skarżącego w Wielkiej Brytanii, przeto WUP zwrócił się 31 lipca 2020 r., 23 listopada 2020 r. i 23 marca 2021 r. do właściwej brytyjskiej instytucji z prośbą o wydanie odpowiedniego dokumentu urzędowego na rzecz skarżącego. Dnia 19 kwietnia 2021 r. do WUP wpłynął dokument urzędowy SED U017 potwierdzający okres zatrudnienia skarżącego, będący okresem ubezpieczenia w Wielkiej Brytanii od 26 marca 2008 r. do 20 stycznia 2020 r. i od 22 stycznia 2020 r. do 12 kwietnia 2020 r.

Po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, decyzją z 13 maja 2021 r. znak KS.570.4037.2020 (dalej decyzja z 13 maja 2021 r.) Marszałek Województwa Małopolskiego (dalej Marszałek) odmówił przyznania T. K. prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

W uzasadnieniu decyzji Marszałek wskazał, że skarżący nie spełnił ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium Polski, a także nie może on zostać uznany za osobę, która podczas pracy za granicą miała miejsce zwykłego zamieszkania w Polsce.

Od decyzji z 13 maja 2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł w przewidzianym terminie odwołanie, w którego treści odwołał się do "Umowy o wystąpieniu Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej, która gwarantuje, że obywatele UE, którzy mieli wcześniejsze okresy zatrudnienia w Wielkiej Brytanii i odwrotnie, będą mogli ubiegać się o świadczenia [...].". Pełnomocnik skarżącego powołał się na przepisy rozporządzeń nr 883/2004 i 987/2009, wskazując, że zgodnie z tymi przepisami "należało [go] uznać za osobę powracającą", bowiem "pomimo wykonywania pracy za granicą, miejscem zamieszkania - czyli centrum interesów życiowych, wciąż pozostawała Polska". Pełnomocnik skarżącego poinformował, że "w przypadku, gdy pomiędzy instytucjami dwóch lub więcej państw istnieje rozbieżność opinii w odniesieniu do ustalenia miejsca zamieszkania osoby, do której stosuje się rozporządzenie podstawowe, instytucje te ustalają, na podstawie wspólnego porozumienia, ośrodek interesów życiowych zainteresowanego [...]".

Decyzją z 7 czerwca 2021 r. znak DSZ-IV.5321.252.2021.LA (dalej decyzja z 7 czerwca 2021 r.) Minister Rodziny i Polityki Społecznej (dalej Minister) utrzymał w mocy decyzję z 13 maja 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że wydając decyzję w przedmiotowej sprawie, Marszałek działał w oparciu o przepisy rozporządzeń nr 883/2004 i 987/2009, i ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

W treści odwołania pełnomocnik skarżącego wskazał, że w myśl art. 31 w zw. z art. 32 ust. 1 lit. a Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej, przepisy rozporządzeń nr 883/2004 i 987/2009 w zakresie sumowania okresów ubezpieczenia mają zastosowanie w relacjach z Wielką Brytanią dla osób, które pracowały w Wielkiej Brytanii przed końcem 2020 r. Organ podkreślił, że w tym przypadku, w przedmiotowej sprawie w istocie miały zastosowanie przepisy ww. rozporządzeń.

Organ wskazał w zaskarżonej decyzji, że - zgodnie z art. 61 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 - bezrobotny ubiegający się o świadczenia z tytułu bezrobocia ma prawo do uwzględnienia, w koniecznym zakresie, okresów ubezpieczenia przebytych pod działaniem ustawodawstw innych państw członkowskich UE. W myśl art. 61 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004, uwzględnienie okresów ubezpieczenia spełnionych za granicą może nastąpić wyłącznie pod warunkiem spełnienia przez bezrobotnego ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium państwa, w którym ubiega się on o zasiłek. Organ podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie skarżący ubiegał się o prawo do zasiłku dla bezrobotnych na terytorium Polski. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało że ostatni okres ubezpieczenia skarżący spełnił na terytorium Wielkiej Brytanii. W związku z powyższym, zgodnie z art. 61 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004, okres ten nie mógł być co do zasady uwzględniony przy ustalaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych na terytorium Polski.

Wyjątek od tej zasady wprowadza art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia nr 883/2004, który stanowi, że bezrobotny, który w okresie swojego ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek zamieszkiwał w innym państwie członkowskim niż państwo wykonywania pracy i który nadal mieszka w tym państwie lub powróci do tego państwa, pozostaje w dyspozycji służb zatrudnienia państwa zamieszkania oraz korzysta ze świadczeń zgodnie z ustawodawstwem tego państwa tak, jakby był tam ostatnio zatrudniony. Aby bezrobotny mógł korzystać ze świadczeń́ dla bezrobotnych w państwie, w którym nie był ostatnio zatrudniony (na podstawie art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia nr 883/2004), musi nie tylko oddać się do dyspozycji służb zatrudnienia, ale także udokumentować fakt zamieszkania w tym państwie podczas zatrudnienia w innym państwie członkowskim UE.

Zgodnie z art. 1 lit. j rozporządzenia nr 883/2004, miejsce zamieszkania definiuje się jako miejsce, w którym osoba zwykle przebywa. W odwołaniu pełnomocnik skarżącego wskazał, że "w przypadku, gdy pomiędzy instytucjami dwóch lub więcej państw istnieje rozbieżność opinii w odniesieniu do ustalenia miejsca zamieszkania osoby, do której stosuje się rozporządzenie podstawowe, instytucje te ustalają, na podstawie wspólnego porozumienia, ośrodek interesów życiowych zainteresowanego [...].".

Zgodnie ze złożonym przez skarżącego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oświadczeniem, przed wyjazdem za granicę skarżący mieszkał w Polsce "od 1965 do 2008", a zatem długo i ciągle. Okoliczności te mogłyby oznaczać, że skarżący nie miał w Wielkiej Brytanii zwykłego miejsca zamieszkania. Jednakże, treść ww. oświadczenia wskazuje, że w Wielkiej Brytanii skarżący przebywał przez 12 lat, a zatem długo. Oświadczył, że był zatrudniony w Wielkiej Brytanii na podstawie jednej umowy o pracę, zawartej na czas nieokreślony i trwającej 12 lat, co bezsprzecznie wskazuje, że praca ta miała charakter stały.

W oświadczeniu skarżący zaznaczył, że w trakcie pobytu w Wielkiej Brytanii nie podlegał w Polsce obowiązkowi podatkowemu od dochodów uzyskanych za granicą, co oznacza, że nie miał on w Polsce miejsca zamieszkania do celów podatkowych (rezydencji podatkowej). W odniesieniu do sytuacji mieszkaniowej w Wielkiej Brytanii wpisał, że mieszkał w tym państwie pod stałym adresem w wynajmowanym mieszkaniu. Odnośnie do swej sytuacji mieszkaniowej w Polsce, wpisał "mieszkanie komunalne". Organ wyjaśnił skarżącemu, że prawo do zajmowania lokalu komunalnego posiadają osoby, które zawarły umowę najmu z właścicielem takiego mieszkania, tj. z gminą. Zaznaczył, że prawo do najmu ww. lokalu można utracić, m.in., wówczas, gdy najemca nie przebywa w lokalu przez okres dłuższy niż 12 miesięcy. Oznacza to, że nie przebywając w przedmiotowym lokalu co najmniej przez rok, skarżący winien ten fakt zgłosić gminie. Minister uznał, że zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i w Polsce skarżący nie posiadał własnego mieszkania, natomiast w obu państwach był najemcą. Z uwagi na fakt, że to w Wielkiej Brytanii faktycznie skarżący przebywał przez 12 lat, należało uznać, że jego sytuacja mieszkaniowa podczas pobytu za granicą była bardziej stabilna w Wielkiej Brytanii. Okoliczności te wskazywały, że miejscem zwykłego zamieszkania skarżącego podczas pracy za granica była Wielka Brytania.

Zdaniem organu, zebrany materiał dowodowy nie zawierał informacji o prowadzeniu przez skarżącego działalności o charakterze niezarobkowym ani w Wielkiej Brytanii, ani w Polsce. W treści oświadczenia skarżący wskazał, że jest kawalerem i nie wymienił żadnych członków najbliższej rodziny mieszkających w Polsce, z którymi prowadziłby wspólne gospodarstwo domowe. Minister uznał, że skarżący prowadził samodzielne gospodarstwo domowe w Wielkiej Brytanii. Okoliczności te nie wskazywały na zamieszkiwanie skarżącego w żadnym z ww. państw.

W oświadczeniu skarżący poinformował, że w trakcie pobytu w Wielkiej Brytanii przyjeżdżał do Polski, lecz "nie pamięta" jak często w roku i na jak długo. W treści odwołania pełnomocnik skarżącego wskazał, że "w okresie zatrudnienia w Wielkiej Brytanii przyjeżdżał on do Polski, do swojego mieszkania, kilkadziesiąt razy na wszystkie urlopy i święta.". W celu dokonania prawidłowej oceny kryterium ciągłości pobytu za granicą należałoby przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające i wezwać skarżącego do przedłożenia dokumentów i dowodów świadczących o częstych przyjazdach; do określenia dokładnej liczby tych przyjazdów w roku i ich długości. Organ uznał jednak, że nawet dogłębne zbadanie tych okoliczności, w obliczu pozostałych kryteriów wymienionych w art. 11 rozporządzenia nr 883/2004, nie będzie miało wpływu na rozstrzygnięcie w rozpatrywanej sprawie.

W oświadczeniu skarżący wpisał, że powodem wyjazdu za granicę była "praca". Oświadczył, że nie przebywał w Wielkiej Brytanii z zamiarem stałego pobytu. Po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ jednoznacznie stwierdził, że w świetle zdecydowanej większości obiektywnych kryteriów wymienionych w art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009, miejscem zwykłego zamieszkania skarżącego podczas pobytu i pracy za granicą była Wielka Brytania. W związku z tym, biorąc pod uwagę wszystkie wymienione kryteria, organ uznał, że skarżący nie mógł być traktowany jako osoba mająca podczas pracy za granicą miejsce zamieszkania w Polsce, a w konsekwencji nie mógł skorzystać z uprawnień określonych w art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia nr 883/2004. Przyjeżdżając do Polski, w istocie zmienił on miejsce zamieszkania.

Pismem z 5 października 2021 r. skarżący wniósł skargę, zarzucając decyzji z 7 czerwca 2021 r. naruszenie: art. 7, 75 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej kpa) przez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i ustalenie stanu faktycznego, w szczególności w zakresie jego miejsca zamieszkania; art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zw. z art. 30-32 Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej 2019/C 384 I/01 oraz art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W uzasadnieniu wskazał, że 8 lipca 2020 r. wniósł do WUP o przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych na zasadach określonych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, powołując się na okres ubezpieczenia w Wielkiej Brytanii. Organy obu instancji uznały, że zasiłek nie może zostać przyznany, gdyż skarżący podczas pracy za granicą nie miał miejsca zwykłego zamieszkania w Polsce. Zdaniem skarżącego, organ nie przeprowadził w tym zakresie odpowiedniego postępowania dowodowego, a z ustalonych faktów wywiódł nieprawidłowe wnioski dotyczące jego zamieszkania. Podkreślił, że urodził się i wychował w Polsce, ma polskie obywatelstwo, w Polsce ma rodzinę i tytuł prawny do lokalu mieszkalnego (mieszkanie komunalne), który mógłby utracić, gdyby w nim nie przebywał.

W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny i Polityki Społecznej podtrzymał twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem II SA/Wa 3689/21 na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.

Sąd I instancji, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 7 czerwca 2021 r. nr DSZ.IV.5321.252. 2021.LA, zbadał jej zgodność, przede wszystkim, z przepisami prawa europejskiego, w tym w szczególności z regulacjami zawartymi zarówno w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, jak i rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącym wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 i uznał, że analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa.

Sąd I instancji uznał, że Minister, wydając decyzję z 7 czerwca 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję z 13 maja 2021 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, nie naruszył art. 138 § 1 pkt 1 kpa.

Wydając sporne decyzje, organy nie dopuściły się naruszenia norm procedury administracyjnej, w tym art. 6, 7, 8, art. 77 § 1, art. 80, 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również norm prawa materialnego, w tym - przede wszystkim - art. 61 ust. 2 i art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia nr 883/2004, a także art. 11, art. 12 ust. 1 i art. 54 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004.

Sąd I instancji uznał, że Minister, prawidłowo interpretując regulacje prawne wyrażone w powyższych przepisach prawa Unii Europejskiej, nie naruszył normy prawnej zawartej w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy [Dz.U. z 2021 r. poz. 1100, dalej upz - uw. NSA]. Sąd uznał, że Minister, wydając zaskarżoną decyzję administracyjną, nie dopuścił się w powyższym zakresie istotnego naruszenia zasady praworządności wyrażonej w art. 6 i art. 7 in principio kpa oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd wskazał, że w zaskarżonej decyzji Minister odmówił skarżącemu przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych z zaliczeniem okresu pracy w Wielkiej Brytanii do okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych w Polsce. Organ argumentował, że nie ma podstaw do uwzględnienia przy ustaleniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych okresów ubezpieczenia za granicą, na podstawie art. 65 ust. 2 i ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ nie udokumentował on, że wykonując pracę za granicą, miał miejsce zamieszkania w Polsce (był tzw. pracownikiem powracającym). Sąd uznał stanowisko organu za prawidłowe.

Dla zastosowania art. 65 ust. 5 lit. a w zw. z art. 65 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004 istotna jest przesłanka miejsca zamieszkania. Interpretując treść tego określenia, należy mieć przede wszystkim na uwadze to, że regulacja zawarta w art. 65 ust. 5 lit. a rozporządzenia nr 883/2004 ma charakter szczególny, a zatem musi być stosowana w sposób ścisły. Prawodawca wspólnotowy, jako ten który ustanowił zasadę i wyjątek, jest uprawniony do zakreślenia granic tego wyjątku. Elementem tego zakreślenia jest zdefiniowanie pojęcia miejsca zamieszkania. Zgodnie z art. 1 lit. j rozporządzenia nr 883/2004, zwrot "zamieszkanie" oznacza miejsce, w którym osoba zwykle przebywa. Definicja ta odnosi się do wszystkich zagadnień objętych rozporządzeniem w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a więc i świadczeń dla bezrobotnych (art. 3 ust. 1 lit. h rozporządzenia nr 883/2004). Do celów ustalania miejsca zamieszkania danej osoby należy oprzeć się na kryteriach wskazanych w art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009, w przypadku, gdy pomiędzy instytucjami dwóch lub więcej państw członkowskich istnieje rozbieżność opinii w odniesieniu do ustalenia miejsca zamieszkania osoby, do której stosuje się rozporządzenie podstawowe, instytucje te ustalają na podstawie wspólnego porozumienia ośrodek interesów życiowych zainteresowanego w oparciu o ogólną ocenę wszystkich dostępnych informacji dotyczących istotnych okoliczności, które mogą obejmować w stosownych przypadkach: a) czas trwania i ciągłość pobytu na terytorium zainteresowanych państw członkowskich; b) sytuację danej osoby, w tym charakter i specyfikę wykonywanej pracy, w szczególności miejsce, w którym praca ta jest zazwyczaj wykonywana, jej stały charakter oraz czas trwania każdej umowy o pracę; jej sytuację rodzinną oraz więzi rodzinne; prowadzenie jakiejkolwiek działalności o charakterze niezarobkowym; w przypadku studentów - źródło ich dochodu; jej sytuację mieszkaniową, zwłaszcza informację, czy sytuacja ta ma charakter stały; państwo członkowskie, w którym osoba uważana jest za mającą miejsce zamieszkania dla celów podatkowych. W przypadku, gdy uwzględnienie poszczególnych kryteriów w oparciu o istotne okoliczności wymieniane w ust. 1 nie doprowadzi do osiągnięcia porozumienia przez zainteresowane instytucje, należy - stosownie do art. 11 ust. 2 rozporządzenia 987/2009 - brać pod uwagę zamiar danej osoby, a zwłaszcza powody, które skłoniły ją do przemieszczenia się oraz cel jej wyjazdu do innego państwa.

Zdaniem Sądu I instancji, organy obu instancji orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły art. 61 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004 ani art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009, ponieważ prawidłowo stwierdziły, że miejsce zamieszkania skarżącego, a więc miejsce, w którym zwykle przebywa, nie znajdowało się w Rzeczypospolitej Polskiej. Przez cały czas zatrudnienia za granicą centrum życiowe skarżącego znajdowało się za granicą, w Wielkiej Brytanii.

Skarżący, przed wyjazdem za granicę, zamieszkiwał w Polsce od 1965 do 2008 r. Następnie, od 2008 r. do 2022 r. przebywał w Wielkiej Brytanii. Dokument Urzędowy SED U017 potwierdza okres zatrudnienia skarżącego w Wielkiej Brytanii od 26 marca 2008 r. do 12 kwietnia 2020 r. Z oświadczenia skarżącego wynika, że był zatrudniony w Wielkiej Brytanii na podstawie jednej umowy o pracę, zawartej na czas nieokreślony i trwający 12 lat. W trakcie pobytu w Wielkiej Brytanii skarżący nie podlegał w Polsce obowiązkowi podatkowemu od dochodów uzyskiwanych za granicą. Oznacza to, że nie miał on w Polsce miejsca zamieszkania do celów podatkowych (rezydencji podatkowej). Mieszkał w Wielkiej Brytanii pod stałym adresem w wynajmowanym mieszkaniu. W Polsce - w trakcie pobytu w Wielkiej Brytanii - posiadał mieszkanie komunalne, a więc mieszkanie będące własnością gminy, prawo do zajmowania którego posiadają osoby, które zawarły umowę najmu z właścicielem takiego mieszkania, tj. z gminą.

Skarżący jest kawalerem i nie wskazał żadnych członków najbliższej rodziny mieszkających w Polsce, z którymi prowadziłby wspólne gospodarstwo domowe. W trakcie pobytu w Wielkiej Brytanii wielokrotnie przyjeżdżał do Polski, lecz nie pamiętał jak często w roku i na jak długo. Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że skarżący przyjeżdżał do Polski do swego mieszkania "na wszystkie urlopy i święta". Przedstawione okoliczności faktyczne wskazywały, zdaniem Sądu I instancji, że trafne jest stanowisko orzekających w sprawie organów, że miejscem stałego zamieszkania skarżącego podczas dwunastoletniego pobytu i pracy za granicą była Wielka Brytania.

W ocenie Sądu, fakt uiszczania czynszu najmu za lokal komunalny w Polsce, a także okresy zamieszkiwania skarżącego w Polsce podczas urlopów nie stanowiły przeszkody do stwierdzenia, że jego pobyt w Wielkiej Brytanii miał charakter stały. Więź z Polską, na którą powoływał się skarżący w okresie jego pracy w Wielkiej Brytanii nie znalazła odzwierciedlenia w faktach, które mają znaczenie w tej sprawie, dla ustalenia miejsca zamieszkania. Fakt, że skarżący płacił czynsz za lokal komunalny w kraju i że zamierzał zamieszkać w Polsce po zakończeniu pobytu w Wielkiej Brytanii jest niewystarczający do przyjęcia, że jego miejsce zamieszkania podczas pracy w Wielkiej Brytanii znajdowało się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Za miejsce zamieszkania uznaje się ośrodek interesów życiowych zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy brać pod uwagę okoliczności dotyczące czasu i ciągłości pobytu oraz sytuacji danej osoby (zatrudnienia, sytuacji rodzinnej i więzi rodzinnych). Okoliczności subiektywne, takie jak zamiar danej osoby są uznawane za rozstrzygające dopiero wówczas, gdy nie jest możliwe ustalenie miejsca zamieszkania w oparciu o wymienione kryteria, a taka sytuacja - zdaniem Sądu I instancji - nie występowała w rozpatrywanej sprawie.

Sąd uznał, że zarzuty procesowe skargi dotyczące nieprawidłowego ustalenia i oceny okoliczności faktycznych sprawy oraz naruszenia art. 61 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 883/2004 nie były zasadne, ponieważ organy obu instancji prawidłowo stwierdziły, że skarżący nie spełnił ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium Polski i brak jest podstaw do zastosowania w sprawie art. 65 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004. Organy nie uchybiły normom zawartym w art. 7 i 77 § 1 kpa, bowiem podjęły wszelkie możliwe i niezbędne czynności celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy. Przez pełne uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji organy obu instancji nie naruszyły normy wskazanej w art. 107 § 3 kpa w stopniu, który mógłby mieć jakikolwiek istotny wpływ na wynik sprawy. Minister nie dopuścił się naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa wyrażonej w art. 8 § 1 kpa, ponieważ prowadząc postępowanie w kontekście zastosowania art. 71 ust. 1 upz, wszechstronnie wyjaśnił wszelkie istotne okoliczności dotyczące analizowanej sprawy (k. 105, 125-130 akt sądowych).

Skargę kasacyjną wywiódł T. K., reprezentowany przez r. pr. I. K., zaskarżając wyrok II SA/Wa 3689/21 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 65 ust. 2 i 5a w zw. z art. 1 lit. j i k rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz.UE.L 166 z dnia 30 kwietnia 2004 r., ze zm.; Dz.Urz.UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, ze zm.) przez jego niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, i przyjęcie, że przepisy te nie mają zastosowania do sytuacji skarżącego, gdyż miejscem jego zamieszkania w czasie pracy w Wielkiej Brytanii była Wielka Brytania, a nie Polska i nie ma prawa do żądania zasiłku dla bezrobotnych od polskiego organu;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa przez oddalenie skargi, mimo nieprawidłowego i niepełnego ustalenia okoliczności niezbędnych dla określenia miejsca zamieszkania skarżącego w czasie pracy w Wielkiej Brytanii, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych, oświadczając, że przedmiotowa opłata nie została zapłacona w całości lub w części; odstąpienie od zasądzenia od skarżącego na rzecz organu [zwrotu] kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 207 § 2 ppsa; zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie (k. 140-144 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rodziny i Polityki Społecznej, zastępowany przez r. pr. J. J., wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie zwrotu od skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego; zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie (k. 159-161v akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący kasacyjnie nie spełnia niezbędnych okresów ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, o których mowa w art. 61 ust. 1 i 2 rozporządzenia 883/2004. Oś sporu koncentruje się wokół art. 65 ust. 2 i 5 lit. a) w zw. z art. 1 lit. j) i k) rozporządzenia nr 883/2004, a więc wyjątku od zasady kumulacji wskazanych okresów przy spełnieniu przez bezrobotnego ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, w którym skarżący kasacyjnie domaga się przyznania świadczenia w postaci zasiłku dla bezrobotnych na zasadach określonych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Kwestia sporna sprowadza się do ustalenia, czy skarżący kasacyjnie w ostatnim okresie ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek miał miejsce zamieszkania w Polsce. Zdaniem organów administracji i Sądu I instancji, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że ostatni okres ubezpieczenia skarżący kasacyjnie spełnił na terytorium Wielkiej Brytanii, w związku z czym okres ten nie mógł być - co do zasady - uwzględniony przy ustalaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych na terytorium Polski. Świadcząc pracę na terytorium Wielkiej Brytanii w ostatnim okresie, skarżący nie miał miejsca zamieszkania w Polsce. Odmiennego zdania jest skarżący, który twierdzi, że był on - jak wielu rodaków - osobą, która czasowo opuściła miejsce zamieszkania, wyjeżdżając do Wielkiej Brytania za pracą. Nie ma, jego zdaniem, znaczenia długość pobytu w Wielkiej Brytanii, gdyż przepisy prawa nie określają, jaki okres należy przyjąć, by pobyt uznać za czasowy lub stały (zamieszkanie), a ocena długości lub krótkości pobytu za granicą ma charakter subiektywny. W ocenie skarżącego kasacyjnie, materiał dowodowy nie wskazuje, by w jakikolwiek sposób związał się on z Wielką Brytanią - nie założył tam rodziny, nie kupił mieszkania, nie robił kariery zawodowej. Wykonywał tam jedynie prostą pracę i - co jest niezbędne do wykonywania pracy - wynajmował mieszkanie. W Polsce skarżący się urodził i wychował, ma mieszkanie komunalne, które przez cały czas opłacał; ma znajomych i rodzinę, do których przyjeżdżał, gdy tylko miał taką możliwość.

W przypadku osób, o których stanowi art. 2 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. (Dz.U.UE.L.04.166.1; dalej rozporządzenie nr 883/2004), okres uprawniający do zasiłku jest ustalany przy zastosowaniu reguł kolizyjnych zawartych w przepisach Rozdziału 6 Tytułu III tego rozporządzenia.

W myśl art. 61 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004, uwzględnienie okresu ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, ukończone na podstawie ustawodawstwa innego Państwa Członkowskiego, uzależnione jest od spełnienia ostatnio przez zainteresowanego, zgodnie z ustawodawstwem, na podstawie którego ubiega się on o świadczenie, okresów ubezpieczenia, zatrudnienia i pracy na własny rachunek. Warunek spełnienia tych okresów ostatnio nie dotyczy przypadków, o których mowa w art. 65 ust. 5 lit. a) rozporządzenia nr 883/2004. Zgodnie z art. 65 ust. 5 lit. a), bezrobotny, o którym mowa w ust. 2 zdanie pierwsze i drugie, otrzymuje świadczenie zgodnie z ustawodawstwem Państwa Członkowskiego, w którym ma on miejsce zamieszkania, tak, jak gdyby podlegał temu ustawodawstwu w okresie swego ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek. Świadczenia te udzielane są przez instytucję miejsca zamieszkania. W myśl art. 65 ust. 2 zdanie pierwsze, całkowicie bezrobotny, który w okresie swego ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek miał miejsce zamieszkania w innym Państwie Członkowskim, niż właściwe państwo członkowskie, i który nadal mieszka w tym państwie lub powróci do tego państwa, pozostaje w dyspozycji urzędów zatrudnienia Państwa Członkowskiego, w którym ma miejsce zamieszkania.

Jak każdy wyjątek od reguły stosowania ustawodawstwa jednego państwa (lex loci labori), sformułowanej w punkcie 17 preambuły do rozporządzenia nr 883/2004, również wyjątek z art. 65 ust. 5 lit. a) tego rozporządzenia, winien być stosowany w sposób ścisły. Skoro dla zastosowania art. 65 ust. 5 lit. a) w zw. z art. 65 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004 istotna jest przesłanka miejsca zamieszkania, należy najpierw wyjaśnić treść tego pojęcia. Interpretacja musi uwzględniać fakt, że prawodawca wspólnotowy, jako ten który ustanowił zasadę i wyjątek, jest uprawniony do zakreślenia granic tego wyjątku. Elementem tego zakreślenia jest zdefiniowanie pojęcia miejsca zamieszkania. W tym zakresie, zgodnie z zasadą pierwszeństwa, nie ma zastosowania definicja miejsca zamieszkania sformułowana w art. 25 kc. Zgodnie z art. 1 lit. j) rozporządzenia nr 883/2004, określenie "zamieszkanie" oznacza miejsca, w którym osoba zwykle przebywa. W myśl art. 1 lit. k) rozporządzenia nr 883/2004, określenie "pobyt" oznacza pobyt czasowy. Definicje te odnoszą się do wszystkich zagadnień objętych rozporządzeniem w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a więc także do świadczeń dla bezrobotnych (art. 3 ust. 1 lit. h) rozporządzenia nr 883/2004). Art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U. UE.L.09.284.1; dalej rozporządzenie nr 987/2009) wskazuje elementy służące ustaleniu miejsca zamieszkania (wyroki NSA z 23.1.2015 r.: I OSK 1888/13, Legalis nr 1218690 i I OSK 1929/13, Legalis nr 1218691).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafna jest wykładnia dokonana w decyzji Komisji Administracyjnej do Spraw Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego Nr U2 z dnia 12 czerwca 2009 r. (Dz.U. UE.C.2010.106.43), według której, ustalenie miejsca zamieszkania, w trakcie stosowania art. 65 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004, następuje zgodnie z art. 11 rozporządzenia nr 987/2009. Zgodnie z art. 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 987/2009, za miejsce zamieszkania uznaje się ośrodek interesów życiowych zainteresowanego. Ośrodek ten ustala się w oparciu o ogólną ocenę wszystkich dostępnych informacji dotyczących istotnych okoliczności, które mogą obejmować, w stosownych przypadkach: a) czas trwania i ciągłość pobytu na terytorium zainteresowanych państw członkowskich; b) sytuację danej osoby, w tym: (i) charakter i specyfikę wykonywanej pracy, w szczególności miejsce, w którym praca ta jest zazwyczaj wykonywana, jej stały charakter oraz czas trwania każdej umowy o pracę; (ii) jej sytuację rodzinną oraz więzi rodzinne; (iii) prowadzenie jakiejkolwiek działalności o charakterze niezarobkowym; (iv) w przypadku studentów - źródło ich dochodu; (v) jej sytuację mieszkaniową, zwłaszcza informację, czy sytuacja ta ma charakter stały; (vi) państwo członkowskie, w którym osoba uważana jest za mającą miejsce zamieszkania dla celów podatkowych. Zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 987/2009, w przypadku gdy uwzględnienie poszczególnych kryteriów w oparciu o istotne okoliczności wymienione w ust. 1 nie doprowadzi do osiągnięcia porozumienia przez zainteresowane instytucje, zamiar danej osoby, taki jaki wynika z tych okoliczności, a zwłaszcza powody, które skłoniły ją do przemieszczenia się, są uznawane za rozstrzygające dla ustalenia jej rzeczywistego miejsca zamieszkania. W pierwszej kolejności należy brać pod uwagę okoliczności dotyczące czasu i ciągłości pobytu oraz sytuacji danej osoby. Wśród tych okoliczności istotne jest państwo członkowskie, w którym osoba uważana jest za mającą miejsce zamieszkania dla celów podatkowych. Okoliczności subiektywne, takie jak zamiar danej osoby, są uznawane za rozstrzygające, gdy uwzględnienie kryteriów w oparciu o istotne okoliczności wymienione w ust. 1, nie doprowadzi do ustalenia miejsca zamieszkania (wyroki NSA z 23.1.2015 r.: I OSK 1888/13, Legalis 1218690 i I OSK 1929/13, Legalis nr 1218691).

W świetle obiektywnych kryteriów wymienionych w art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009 miejscem zamieszkania skarżącego kasacyjnie podczas ostatniego okresu ubezpieczenia była Wielka Brytania. Wskazuje na to dokument urzędowy SED U017 potwierdzający okres zatrudnienia skarżącego kasacyjnie, będący okresem ubezpieczenia w Wielkiej Brytanii od 26 marca 2008 r. do 20 stycznia 2020 r. i od 22 stycznia 2020 r. do 12 kwietnia 2020 r. Pobyt skarżącego kasacyjnie na terytorium Wielkiej Brytanii w latach 2008-2020 związany był zatem ze świadczeniem przez niego pracy w tym państwie członkowskim. Skarżący kasacyjnie z jednej strony wskazuje, że "nie robił [w Wielkiej Brytanii] kariery zawodowej", z drugiej zaś strony deklaruje, że "wykonywał tam jedynie prostą pracę" (s. 3 skargi kasacyjnej, akapit 3). Argumentacja w tym zakresie jest o tyle niekonsekwentna, a przez to niezrozumiała, że wykonywanie pracy zawodowej jest wyrazem realizacji kariery zawodowej, stanowiąc jej element. Prostota wykonywanej pracy nie ma w tej mierze decydującego znaczenia. W toku postępowania skarżący oświadczył, że był zatrudniony w Wielkiej Brytanii na podstawie jednej umowy o pracę, która została zawarta na czas nieokreślony (okres zatrudnienia trwał 12 lat). Umowa o pracę na czas nieokreślony nie jest umową czasową lub sezonową ani nie wiąże się z okresem próby. Nie sposób mówić w jej przypadku o tymczasowości zatrudnienia. Przeciwnie, umowa o pracę na czas nieokreślony daje swego rodzaju poczucie stabilizacji w zatrudnieniu. Sposoby jej rozwiązania podlegają bardziej złożonym rygorom niż to jest w przypadku umów o pracę na czas określony, na okres próby, związanych z pracą tymczasową lub kontraktów o charakterze cywilnoprawnym. W kontrolowanej sprawie Sąd I instancji prawidłowo wziął pod uwagę wszystkie istotne kryteria, w szczególności wymienione w art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009 i na podstawie ust. 2 wolę zainteresowanego dotyczącą faktycznego miejsca jego zamieszkania w okresie od 26 marca 2008 r. do dnia 12 kwietnia 2020 r., oceniając wolę w odniesieniu do wyżej opisanych faktów i obiektywnych okoliczności, prawidłowo ustalonych przez organy obu instancji (wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 5.6.2014 r. C-255/13, ZOTSiS2014/6/I-1291).

Z załączonego do wniosku skarżącego o przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych na zasadach określonych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oświadczenia, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, dotyczącego jego sytuacji życiowej podczas pobytu za granicą wynika, że w trakcie pobytu w Wielkiej Brytanii nie podlegał w Polsce obowiązkowi podatkowemu od dochodów uzyskanych za granicą, co oznacza, że nie miał on w Polsce miejsca zamieszkania do celów podatkowych (rezydencji podatkowej). Okoliczność ta jest istotna w kwalifikacji Wielkiej Brytanii jako państwa, w którym w latach 2008-2020 skarżący kasacyjnie miał miejsce zamieszkania w rozumieniu przytoczonych przepisów rozporządzeń koordynacyjnych dotyczących systemów zabezpieczenia społecznego w państwach członkowskich Unii Europejskiej.

Skarżący w toku postępowania administracyjnego i w skardze kasacyjnej, wskazywał, że mieszkał w Wielkiej Brytanii pod stałym adresem w najmowanym mieszkaniu. Najem mieszkania w Wielkiej Brytanii był niezbędny w związku z wykonywaniem pracy w tym państwie. W Polsce skarżący kasacyjnie utrzymywał mieszkanie komunalne. Sąd I instancji słusznie podzielił ocenę Ministra, że z materiału dowodowego sprawy wynika, że zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i w Polsce skarżący kasacyjnie nie miał własnego mieszkania, a w obu państwach był najemcą. Z żadnych z tych państw skarżący kasacyjnie nie był związany bardziej przez przysługujące mu prawo własności nieruchomości, które mogłoby wskazywać, że jego centrum życiowe znajduje się tam, gdzie owa własność. Za trafną uznać trzeba ocenę organów obu instancji i Sądu I instancji, że z uwagi na fakt, że to w Wielkiej Brytanii faktycznie skarżący przebywał przez 12 lat, należało uznać, że jego sytuacja mieszkaniowa podczas pobytu za granicą była bardziej stabilna w Wielkiej Brytanii. Okoliczności te wskazywały bowiem, że miejscem zwykłego zamieszkania skarżącego podczas pracy za granica była Wielka Brytania. Fakt, że skarżący kasacyjnie powrócił do Polski, jako kraju w którym miał swe miejsce zamieszkania przed rokiem 2008, nie oznacza, że w latach 2008-2020 jego miejsce zamieszkania nie znajdowało się w Wielkiej Brytanii. Miejsce zamieszkania, o ile - co do zasady - cechuje się swego rodzaju stabilnością czy też stałością, to odznacza się również tym, że może ulegać zmianom, szczególnie wobec zmiany interesów życiowych danej osoby.

Nie negując twierdzenia skarżącego o utrzymywaniu przez niego kontaktów z Polską, do której przyjeżdżał, kiedy tylko było to możliwe, odwiedzając rodzinę i znajomych, wskazać należy na brak dowodów, z których można by wyprowadzić ustalenia odnośnie do częstotliwości przyjazdów skarżącego kasacyjnie do Polski. Możliwości dowodowe w tym zakresie w zelektronizowanej rzeczywistości są na tyle szerokie, że skarżący kasacyjnie mógł wykazać, jak często faktycznie przyjeżdżał do Polski, czego zaniechał. Każdy bowiem zakup biletu lotniczego, na statek morski, pociąg lub autobus zostawia ślad w internecie, który mógłby uprawdopodabniać odbytą podróż. Również podróż własnym środkiem transportu wiąże się z obowiązkiem ponoszenia po drodze kosztów, które mogłyby świadczyć o przemieszczaniu się i zmianie miejsca pobytu skarżącego kasacyjnie.

Stan cywilny (kawaler) i fakt niezałożenia rodziny nie miały istotnego znaczenia w tej sprawie, ponieważ w odniesieniu do obu państw były identyczne. Okoliczności te nie przemawiały za uznaniem ani Polski, ani Wielkiej Brytanii za miejsce zamieszkania skarżącego kasacyjnie.

T. K. nie udowodnił, aby w którymkolwiek z państw członkowskich prowadził jakąkolwiek działalność o charakterze niezarobkowym. Okoliczność ta pozostawała bez znaczenia dla ustalenia jego rzeczywistego miejsca zamieszkania w latach 2008-2020.

Art. 11 ust. 1 lit. b) pkt (iv) rozporządzenia nr 987/2009 był nierelewantny - skarżący kasacyjnie nie był studentem.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, które przeważały za uznaniem Polski jako państwa członkowskiego Unii Europejskiej, na terytorium którego w latach 2008-2020 znajdowało się miejsce zamieszkania skarżącego kasacyjnie, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że brak było podstaw do odwoływania się do subiektywnych kryteriów wymienionych w art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 987/2009. Kryteria te mają charakter subsydiarny w stosunku do okoliczności istotnych z ust. 1. Znajdują one zastosowanie dopiero w przypadku, gdy uwzględnienie poszczególnych kryteriów w oparciu o istotne okoliczności wymienione w ust. 1 nie doprowadzi do ustalenia miejsca zamieszkania zainteresowanego. Wystarczające dla ustalenia rzeczywistego miejsca zamieszkania skarżącego okazało się zastosowanie kryteriów z art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, na podstawie art. 184 ppsa.

Na podstawie art. 207 § 2 ppsa, odstąpiono od zasądzenia od skarżącego kasacyjnie na rzecz Ministra Rodziny i Polityki Społecznej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Skarżący kasacyjnie po 12 latach pracy za granicą wrócił do Polski, jest osobą bezrobotną, korzystał z prawa pomocy w zakresie przyznanej mu pomocy prawnej z urzędu, przeto Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przypadek skarżącego jest szczególnie uzasadniony.