Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1689/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 262, art. 263, art. 264
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 r. sprawy ze skargi A. K. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lipca 2009 r. nr brak numeru w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania kwalifikacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Po długotrwałym postępowaniu Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (NRA) po rozpoznaniu w dniu [...] lipca 2009 r. zażalenia p. A. K. (kandydatki, skarżącej) od postanowienia Okręgowej Rady Adwokackiej (ORA) w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania postanowiło jednogłośnie w głosowaniu tajnym utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu przypomniano, iż uchwałą z dnia [...] kwietnia 2008 r. ORA w [...] odmówiła kandydatce wpisania jej na listę adwokatów. W dniu [...] kwietnia 2009 r. ORA podjęła postanowienie o obciążeniu kandydatki kosztami postępowania w przedmiocie wpisu w kwocie 1199, 40 zł.

Postanowienie to zaskarżyła kandydatka, wnosząc o jego uchylenie. Wskazała, że zgodnie z art. 123 K.p.a. postanowienie jest wydane w toku postępowania, zaś postanowienie ORA zapadło po prawomocnym zakończeniu procedury o wpis na listę adwokatów. ORA nie wzywała jej do opłacenia zaliczek na poczet postępowania, a nawet informowała o jego bezpłatności.

Koszty postępowania według art. 264 § 1 K.p.a. winny być ustalone jednocześnie z wydaniem decyzji.

Skarżąca podniosła, że ORA nie sprecyzowała kwot jednostkowych, składających się na sumę wyliczonych kosztów, zaś rozmowa kwalifikacyjna, będąca źródłem tych kosztów, nie była obligatoryjnym elementem postępowania. Ponadto ORA odbyła z kandydatką dwie rozmowy (sprawa po uchyleniu uchwały ORA była ponownie rozpoznawana), zaś potrzeba przeprowadzenia drugiej z nich wynikła z faktu, że ta pierwsza była obciążona - z winy ORA - szeregiem uchybień.

Prezydium NRA uznało, że spośród zarzutów zażalenia tylko jeden - dotyczący braku specyfikacji kosztów postępowania - był częściowo trafny, jednak brak ten został uzupełniony przez organ II instancji na etapie postępowania odwoławczego, umożliwiając merytoryczną weryfikację trafności postanowienia ORA.

Zgodnie z załączonymi do akt uchwałami ORA w [...] członkowie komisji przeprowadzającej rozmowy kwalifikacyjne z kandydatami otrzymają po 150 zł wynagrodzenia, a osoby dobrane do pomocy - protokolant i kierownik sekretariatu - po 100 zł. Biorąc pod uwagę liczbę osób biorących udział w obydwu rozmowach (2 członków i 3 członków komisji) oraz personelu pomocniczego koszty osobowe postępowania zamykają się kwotą 1.150 zł. Na pozostałą sumę składają się koszty doręczeń pocztowych.

Skarżąca nietrafnie zarzuca ORA niewzywanie jej do opłacenia zaliczek. Procedura taka jest stosowana jedynie w uzasadnionych przypadkach (art. 262 § 2 K.p.a.), zaś regułą jest ustalanie kosztów postępowania po jego zakończeniu, gdy znana jest ich wysokość.

Uchybieniem ORA, nie wpływającym jednak na wadliwość postanowienia w stopniu uzasadniającym jego uchylenie, jest okoliczność podjęcia postanowienia o kosztach po blisko roku od powzięcia uchwały merytorycznej.

Jednakże ostateczny zakres czynności, składających się na postępowanie, nie mógł być znany wcześniej niż po prawomocnym zakończeniu procedury o wpis, zaś podjęcie postanowienia nie było możliwe przed zwróceniem akt do ORA po rozpoznaniu odwołania złożonego do Ministra Sprawiedliwości.

Z treści art. 264 § 1 K.p.a. nie wynika jednak, by orzeczenie o kosztach postępowania mogło być wydane wyłącznie jednocześnie z decyzją merytoryczną. Takie uzupełnienie rozstrzygnięcia należy uznać za dopuszczalne.

Nietrafny jest zarzut skarżącej dotyczący odbycia drugiej, zbędnej według niej rozmowy. Mimo braku obligatoryjności tej formy badania okoliczności sprawy uznano, że właśnie osobisty kontakt z kandydatem jest istotnym źródłem wiedzy o nim i pozwala na wyjaśnienie kwestii, nie zawsze wynikających z dokumentów. Zarówno pierwsza, jak i druga rozmowa, odbyła się w interesie skarżącej (art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a.) i winna była się ona liczyć z koniecznością wzięcia w niej udziału, a także - poniesienia jej kosztów. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności w toku pierwszej rozmowy nie może być traktowane jako uchybienie uchylające obowiązek skarżącej w zakresie poniesienia kosztów postępowania, zwłaszcza jeśli w swym odwołaniu domagała się ponownego rozpoznania sprawy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą uchwałę (postanowienie) Prezydium NRA z dnia [...] lipca 2009 r. wniosła kandydatka, zaskarżając powyższą uchwałę w całości, zarzucając jej naruszenie prawa, a w związku z tym domagając się jej uchylenia, jako wadliwej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.

W ocenie kandydatki, zgodnie z art. 264 § 1 K.p.a. jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia.

Powtarzając argumenty zażalenia kandydatka wskazała, że dostarczony jej wyciąg z protokołu ORA z dnia [...] kwietnia 2009 r. nie zawiera żadnego pouczenia, ani także precyzyjnego wskazania kwot jednostkowych, na które złożyła się wymagana kwota kosztów postępowania w wysokości 1199,40 zł, co jest także zasadniczym naruszeniem. Postanowienie ORA w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. nie wskazuje ponadto terminu ani sposobu uiszczenia wymaganych kosztów. Powyższych kwestii nie podaje również uchwała NRA z dnia [...] lipca 2009 r.

NRA przyznając trafność zarzutowi skarżącej z zażalenia, dotyczącemu braku specyfikacji kosztów postępowania, wskazała, iż uzupełniła ten brak w toku postępowania odwoławczego, co umożliwiło merytoryczną weryfikację trafności postanowienia ORA. Takie ustalenia są niedopuszczalne w świetle prawa. Zgodnie bowiem z art. 15 K.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne.

Podjęcie decyzji przez organ I instancji bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego nie może być sanowane w postępowaniu odwoławczym, ponieważ naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności, której istota polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. W takim przypadku organ II instancji ma tylko kompetencje kasacyjne (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2009 roku, III SA/Gd 349/08, LEX nr 484168).

Ustalenia dotyczące specyfikacji kosztów postępowania między NRA, a ORA w [...] zabrały skarżącej drogę odwoławczą. Nieznajomość ustaleń- składników poszczególnych kwot na ogólną sumę 1199,40 złotych, nie pozwoliły jej odnieść się rzeczowo do powyższej kwestii.

Dodatkowo kandydatka zaznaczyła, iż podczas postępowania ORA w [...], nie wzywała jej do uiszczenia żadnych zaliczek na poczet postępowania w sprawie o wpis na listę adwokatów, nie było także mowy o żadnych kosztach ponoszonych w jej sprawie. O takich kosztach nie było także mowy przed złożeniem przez kandydatkę wniosku. Podczas licznych rozmów telefonicznych informowano kandydatkę, iż rozpatrzenie wniosku o wpis na listę adwokatów w Okręgowej Radzie Adwokackiej w [...] jest bezpłatne.

Podnosząc powyższe kandydatka wskazała, iż NRA w swojej uchwale interpretuje w sposób dowolny przepisy prawa. Z jednej strony wskazuje, iż procedura wzywania do opłacenia zaliczek jest stosowana jedynie w uzasadnionych wypadkach (art. 262 § 2 K.p.a.), zaś regułą jest ustalanie kosztów postępowania po jego zakończeniu, gdy znana jest ich wysokość. Z drugiej strony NRA powołuje uchybienie ORA w [...] odnośnie terminu wydania postanowienia o kosztach po blisko roku od powzięcia decyzji merytorycznej. Usprawiedliwia jednakże to uchybienie ORA w [...] datą zwrotu akt do ORA.

Zgodnie z art. 123 § 1 K.p.a., na który powołuje się ORA w [...] w zaskarżonym orzeczeniu, w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia.

Organ administracji publicznej wydaje postanowienia "w toku postępowania". Zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 19 września 2007 r. (I OSK 1356/06, LEX nr 384289) postanowienie o kosztach musi być wydane jednocześnie z decyzją, a więc w tym samym czasie, w tej samej chwili, bezpośrednio pod wydaniu decyzji.

Wobec powyższego kandydatka podkreśliła, iż wniosek o wpis na listę adwokatów złożyła w dniu [...] października 2007 r. Zaznaczyła, iż postępowanie w powyższej sprawie zakończyło się prawomocnie w grudniu 2008 r. Natomiast orzeczenie o kosztach kandydatka otrzymała w maju 2009 r. (wydane na posiedzeniu ORA w [...] w dniu [...] kwietnia 2009 r.). Trudno przyjąć, iż w powyższym wypadku przez okres ponad pół roku akta osobowe kandydatki nie powróciły z Ministerstwa Sprawiedliwości do ORA w [...]. Poza tym, jak wskazuje NRA na ustaloną między nią, a ORA w [...] kwotę kosztów postępowania składały się jedynie koszty rozmów kwalifikacyjnych oraz doręczeń pocztowych. Zaakcentować wystarczy, iż koszty te znane były już po zakończeniu drugiej rozmowy kwalifikacyjnej, tj. [...] kwietnia 2008 r., około roku przed wydaniem decyzji o kosztach postępowania w jej sprawie, (koszty doręczeń pocztowych są stałe).

Dodatkowo kandydatka nie zgodziła się z twierdzeniami NRA odnośnie odbycia drugiej rozmowy kwalifikacyjnej. NRA wskazuje, iż zarówno pierwsza, jak i druga rozmowa kwalifikacyjna, za którą kandydatka ma ponieść koszty, odbyła się w jej interesie. Druga rozmowa kwalifikacyjna, co kandydatka podnosiła już wcześniej w zażaleniu, wynikała z postanowienia z dnia [...] lutego 2008 r. w sprawie jej odwołania od uchwały ORA w [...] z dnia [...] listopada 2007 r. w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów. Prezydium NRA jednogłośnie uchyliło zaskarżoną uchwałę i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez ORA w [...]. NRA zarzuciła ORA w [...] szereg uchybień podczas prowadzenia pierwszej rozmowy kwalifikacyjnej i ze względu na te braki uchwała została uchylona. Zatem, biorąc pod uwagę powyższe, druga - uzupełniająca rozmowa kwalifikacyjna (w dniu [...] kwietnia 2008 r.) została przeprowadzona jedynie z uwagi na niewłaściwe postępowanie ORA w [...], wobec czego bezpodstawne jest obciążanie kandydatki kosztami kolejnej rozmowy kwalifikacyjnej. Nawet wzywając kandydatkę na uzupełniającą rozmowę w trybie art. 65 p.o a. na dzień [...] marca 2008 r. (która została faktycznie przesunięta na dzień [...] kwietnia 2008 r.) ORA w [...] pismem z dnia [...] marca 2008 r. wskazała, iż spotkanie to wynika bezpośrednio z wytycznych Prezydium NRA z dnia [...] lutego 2008 r., a w szczególności z końcowych wskazówek tej uchwały. Ponadto na dodatkowej, drugiej, zwołanej z winy ORA w [...] rozmowie, nie wynikły żadne nowe fakty odnośnie osoby kandydatki, wszystkie informacje podane były wcześniej, zgromadzone zostały w dokumentach złożonych przez nią oraz uzyskanych podczas pierwszej rozmowy kwalifikacyjnej w [...]. Wobec tego ORA w [...] już podczas pierwszej rozmowy miała możliwość pełnej oceny kandydatki w związku z wnioskiem o wpis na listę adwokacką.

Marginalnie zaznaczyć można także, iż art. 65 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze. (Dz.U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1058, z późn. zm.; dalej: p.o.a.) p. o a. wskazuje jedynie kto może zostać wpisany na listę adwokatów. Rozmowa kwalifikacyjna w trybie tego artykułu, na który powoływała się ORA w [...] nie jest obligatoryjna. Za przykład można wskazać inne okręgowe rady adwokackie, które nie stosują takiej praktyki.

Rozmowa kwalifikacyjna nie była więc konieczna. Faktycznie przebieg kariery zawodowej kandydatki, doświadczenia oraz zatrudnienia odzwierciedlały bowiem dokumenty oraz dane zawarte w jej aktach osobowych.

W odpowiedzi na skargę Prezydium NRA wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na uchwałę (postanowienie) Prezydium NRA, którym po rozpoznaniu w dniu [...] lipca 2009 r. zażalenia skarżącej utrzymano w mocy postanowienie ORA w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie wpisu kandydatki na listę adwokatów (w kwocie 1199, 40 zł).

Kandydatka podniosła wobec zaskarżonego postanowienia NRA szereg zarzutów, które w ocenie Sądu, po ich uporządkowaniu, sprowadzają się do naruszenia:

- art. 264 § 1 K.p.a. – poprzez niejednocześnie z wydaniem decyzji ustalenie wysokości kosztów postępowania oraz terminu i sposobu ich uiszczenia;

- art. 262 § 2 K.p.a. – poprzez niewzywanie jej przez ORA do opłacenia zaliczek;

- art. 124 K.p.a. – poprzez pominięcie w uchwałach (postanowieniach) obu instancji pouczenia o trybie odwoławczym, ani także precyzyjnego wskazania kwot jednostkowych, na które złożyła się wymagana kwota kosztów postępowania w wysokości 1199,40 zł;

- art. 15 K.p.a. – poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego; sanowanie w postępowaniu odwoławczym wad postępowania przed organem I instancji narusza, zdaniem kandydatki, wspomnianą zasadę, a w takim przypadku organ II instancji ma tylko kompetencje kasacyjne;

- art. 35 i 36 K.p.a. – poprzez przekroczenie wszelkich terminów załatwienia sprawy i niepowiadomianie strony o przyczynach zwłoki;

- naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 65 p.o.a. – poprzez wykroczenie w rozmowach (zwłaszcza drugiej rozmowie) poza granice interesu strony oraz wzywanie kandydatki na rozmowy, których konieczność nie wynika z art. 65 p.o.a.

Przedmiotem rozpatrywanej sprawy było ustalenie kosztów postępowania w sprawie o wpis na listę adwokatów. Jest to postępowanie wszczynane wyłącznie na wniosek zainteresowanego, kończące się wydaniem uchwały o wpisie lub odmowie wpisu (jak w rozpatrywanej sprawie), która jest w istocie decyzją administracyjną.

Sąd Najwyższy w uchwale z 12 stycznia 2006 r., III ZS 2/05, wskazał, iż podstawę prawną do ustalenia i zainkasowania kosztów za rozpoznanie wniosku o wpis są odpowiednio stosowane przepisy K.p.a. wobec nie uregulowania tej kwestii w p.o.a. Nie sposób nie podzielić tego poglądu, gdyż do chwili obecnej (także na dzień wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia organu samorządu adwokackiego) sprawa inkasowania kosztów za rozpoznanie wniosku o dokonanie wpisu na listę adwokatów nie jest ustalona w p.o.a.

Również przy zmianie p.o.a., dokonanej ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 1361), nie uregulowano tej kwestii.

Kwestię kosztów postępowania reguluje Dział IX K.p.a. "Opłaty i koszty postępowania", przy czy w rozpatrywanej sprawie szczególne znaczenie, w ocenie Sądu, mają przepisy art. 262-264 Kodeksu, o następującym brzmieniu:

"Art. 262. § 1. Stronę obciążają te koszty postępowania, które:

1) wynikły z winy strony,

2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.

§ 2. W uzasadnionych przypadkach organ administracji publicznej może zażądać od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania.

Art. 263. § 1. Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych.

§ 2. Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy.

Art. 264. § 1. Jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia.

§ 2. Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie."

Stosownie do art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Z treści cytowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką obciążenia strony kosztami postępowania jest stwierdzenie, iż są to koszty, które nie powstały w wyniku działań organu administracji w zakresie jego ustawowych obowiązków. Zasadą jest zatem, że koszty postępowania administracyjnego ponosi organ w takich granicach, w jakich wypełnia swoje ustawowe obowiązki. Dopiero uznanie, że dane koszty nie zostały poniesione wskutek wypełniania przez organ jego ustawowych obowiązków, pozwala na ustalenie, czy koszty te zostały poniesione "w interesie" lub "na żądanie" strony postępowania. Tylko w przypadku ustalenia, że także któraś z tych przesłanek zachodzi - możliwe jest obciążenie kosztami postępowania strony.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż nie budzi wątpliwości Sądu, że organ samorządu zawodowego ma możliwość pobrania kosztów w wysokości rzeczywiście poniesionych czynności sprawdzających wypełnienie przez kandydata ustawowych kryteriów dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata. Koszty doręczeń czy obsługi biurowej związanej z indywidualnym postępowaniem o wpis na listę adwokatów zaliczają się do tych kosztów w myśl art. 263 §1 i 2 K.p.a.

Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest wskazanie, czy na gruncie przepisów K.p.a. regulujących opłaty i koszty postępowania możliwe jest zaliczenie do kosztów postępowania w sprawie o wpis na listę adwokatów kosztów pracy członków ORA w związku z działaniami tych członków w ramach dokonywania czynności sprawdzających "czy kandydat swoim dotychczasowym postępowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata", gdyż zgodnie z art. 68 ust.4 p.o.a. okręgowa rada adwokacka może odmówić wpisu na listę adwokatów tylko wtedy, gdy - między innym - wpis narusza przepis art. 65 pkt 1 p.o.a.. W myśl tego przepisu (art. 65 pkt 1 p.o.a.) na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Skarżący, kwestionując możliwość zaliczenia do kosztów postępowania w sprawie o wpis na listę adwokatów "wynagrodzenia" adwokatów biorących udział w rozmowach z zainteresowanym pomija, że p.o.a. nie ogranicza badania przesłanki rękojmiowej jedynie do analizy dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę czy też pozyskanych przez organ w toku postępowania o wpis. Innymi słowy, skoro p.o.a. nie wyklucza możliwości bezpośredniego kontaktu i rozmowy z zainteresowanym w trakcie postępowania o wpis na listę adwokatów przed podjęciem uchwały, w szczególności, gdy rozmowa ta odnosi się do rozkodowania normy prawnej zawierającej kryteria ocenne, normy zawierającej zwroty niedookreślone takie jak "rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu adwokata" trudno zaakceptować pogląd, że organ samorządu adwokackiego, działając w interesie wnioskującego o wpis nie ma możliwości zaliczenia do kosztów omawianego postępowania kosztów przeprowadzonych rozmów. Należy podkreślić, że wskazując na normatywne, ocenne przesłanki, ustawodawca pozostawił pewien margines swobody organom samorządu adwokackiego w zakresie oceny stanu faktycznego i konkluzji wynikającej z tej oceny, co oczywiście nie może w żadnej mierze oznaczać dowolności w zakresie takiej oceny.

Reasumując, na gruncie odpowiednio stosowanych przepisów K.p.a. do kosztów postępowania o wpis na listę adwokatów zalicza się koszty poniesionych czynności sprawdzających wypełnienie przez kandydata ustawowych kryteriów dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata w skład których wchodzą m.in. koszty pracy osób wchodzących w skład zespołów oceniających kandydata.

Jednakże, zdaniem Sądu, omawiane koszty nie mogą być określone w nadmiernej lub nieuzasadnionej wysokości, a jedynie w wysokości kosztów rzeczywiście poniesionych czynności. Jest to jednak tylko ogólna wskazówka, gdyż z całą pewnością ustalanie właściwego poziomu tych kosztów nie mieści się w granicach kognicji Sądu.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca zakwestionowała najpierw samą celowość rozmów kwalifikacyjnych (w jej ocenie p. o a. wskazuje jedynie kto może zostać wpisany na listę adwokatów; rozmowa kwalifikacyjna w trybie tego artykułu, na który powoływała się ORA w [...] nie jest obligatoryjna, a w szczególności potrzebę przeprowadzenia drugiej rozmowy (uzupełniająca rozmowa kwalifikacyjna w dniu [...] kwietnia 2008 r.), która została przeprowadzona jedynie z uwagi na niewłaściwe postępowanie ORA w [...]). W tej sytuacji, zdaniem kandydatki, bezpodstawne jest obciążanie kandydatki kosztami kolejnej rozmowy kwalifikacyjnej.

Sąd nie podziela powyższych zastrzeżeń. Niewątpliwie w świetle art. 65 p.o.a. jedną z podstawowych przesłanek wpisu na listę adwokatów jest tzw. przesłanka rękojmiowa i organy samorządu adwokackiego mają obowiązek ustalenia, czy kandydat na adwokata jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Jeśli do ustalenia tej przesłanki niezbędna jest rozmowa uzupełniająca, rozmowa taka powinna być przeprowadzona

Odnosząc się - w przedstawionym wyżej kontekście – do kolejnego zarzutu skarżącej, dotyczącego braku precyzyjnego wskazania kwot jednostkowych, na które złożyła się wymagana kwota kosztów postępowania w wysokości 1199,40 zł, Sąd pragnie zwrócić uwagę, że w aktach sprawy znajdują się dwa dokumenty mające formę wyciągów z protokołów z posiedzeń ORA w [...]: - w dniu [...] marca 2006 r. oraz – w dniu [...] sierpnia 2007 r. Na wcześniejszym z tych posiedzeń ORA w [...] ustaliła wynagrodzenie dla członków komisji kwalifikacyjnej za przeprowadzenie rozmowy kwalifikacyjnej z kandydatem starającym się o wpis na listę adwokatów w kwocie po 150 złotych brutto oraz ustaliła wynagrodzenia dla kierownika sekretariatu ORA (...) za udział w pracach komisji w kwocie 100 złotych brutto. Natomiast na późniejszym posiedzeniu, w dniu [...] sierpnia 2007 r. ORA w [...] uchwaliła "przyznać po 100 złotych brutto wynagrodzenia dla aplikanta adwokackiego, który będzie protokołować na rozmowie kwalifikacyjnej z osobami starającymi się o wpis na listę adwokatów, i kwotę uznać za realnie poniesiony koszt w związku z rozpatrzeniem wniosku o wpis." Uchwała zawiera stosowne uzasadnienie.

Kandydatka złożyła wniosek o wpis na listę adwokatów w dniu [...] października 2007 r., tzn. w czasie, w którym powyższe uchwały obowiązywały. Ustalone i znane były stawki "wynagrodzenia" zarówno członków komisji kwalifikacyjnej, jak i personelu pomocniczego. Kandydatka miała więc możliwość uprzedniego zapoznania się z ewentualnymi kosztami postępowania o wpis na listę adwokatów ORA w [...] i należy przyjąć, że z tymi stawkami się zapoznała i je zaaprobowała; miała też możliwość zakwestionowania ich wysokości. Takiego przynajmniej postępowania można i należy oczekiwać od osoby starającej się o wpis na listę adwokatów.

W konsekwencji, w ocenie Sądu nie jest uzasadnione twierdzenie skarżącej, że organ nieprecyzyjnie rozliczył koszty przedmiotowego postępowania. Organ II instancji przedstawił precyzyjne wyliczenie kosztów, czemu dał wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, spełniającego, zdaniem Sądu, wymogi zawarte w art. 107 § 3 K.p.a. Tego rodzaju postępowanie nie naruszało, według Sądu, przyjętej w art. 15 K.p.a. zasady dwuinstancyjności. Tym bardziej, wobec możliwości uprzedniego zapoznania się przez kandydatkę z przyjętymi stawkami kosztów, trudno uznać za uzasadnione twierdzenie, że ich nieznajomość "zabrała" kandydatce drogę odwoławczą w postępowaniu międzyinstancyjnym.

Odpowiadając na kolejny zarzut skarżącej – naruszenia art. 124 K.p.a. poprzez pominięcie w uchwałach (postanowieniach) obu instancji pouczenia o trybie odwoławczym należy zauważyć, że postanowienie w przedmiocie ustalenia kosztów jest zaskarżalne zażaleniem, co wynika wprost z unormowania zawartego w art. 141 § 1 K.p.a. w zw. z art. 264 § 2 K.p.a. W myśl pierwszego z wymienionych przepisów na wydane w toku postępowania postanowienie przysługuje stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zgodnie z art. 264 § 2 K.p.a. na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie. Niewątpliwie, z uwagi na treść art. 124 § 1 K.p.a., wzmiankowane postanowienie powinno zawierać m.in. pouczenie czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego. Takiego pouczenia nie zawiera postanowienie ORA z [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. Niemniej skarżąca wniosła zażalenie, które zostało merytorycznie rozpatrzone przez organ odwoławczy, tj. Prezydium NRA w dniu [...] lipca 2009 r. poprzez wydanie zaskarżonego w niniejszym postępowaniu postanowienia. W tym stanie rzeczy uznać należy, że brak pouczenia o środkach zaskarżenia nie miał żadnego wpływu na wynik sprawy.

Kolejny zarzut – braku żądania przez ORA wpłacania zaliczek przez zainteresowaną – może budzić zdziwienie. Zgodnie z art. 262 § 2 K.p.a. organ administracji publicznej może zażądać od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania. Organ działa tutaj w sposób oczywisty w granicach uznania administracyjnego i jeżeli uzna, że złożenie zaliczki jest w określonej sytuacji zbędne, nie musi żądać od strony wpłacenia zaliczki.

Dalej, orzeczenie o kosztach kandydatka otrzymała w maju 2009 r. (wydane na posiedzeniu ORA w [...] w dniu [...] kwietnia 2009 r.), zażalenie na postanowienie ORA w [...] zostało wniesione przez stronę w terminie, a postanowienie Prezydium NRA w tej sprawie zapadło dnia [...] lipca 2009 r.

Z zestawienia powyższych dat wynika, że niewątpliwie w toku niniejszego postępowania administracyjnego (odwoławczego) zostały przekroczone terminy o jakich mowa w art. 35 § 2, a także art. 36 K.p.a. Jednakże formułując w skardze zarzut rażącego naruszenia terminów kandydatka nie tylko nie wykazała jaki wpływ na wynik sprawy miało to naruszenie, ale również że ów wpływ był istotny. W tym stanie rzeczy, w ustalonym stanie faktycznym, powyższy zarzut - z uwagi na treść art. 145§1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie może prowadzić do uwzględnienia skargi.

Niewątpliwie istotne znaczenia ma wniesiony przez kandydatkę zarzut naruszenia - art. 264 § 1 K.p.a. poprzez niejednocześnie z wydaniem decyzji ustalenie wysokości kosztów postępowania. Wspomniany przepis wymaga bowiem, aby jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustalił w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania.

Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest w odniesieniu do tego warunku jednolite.

I tak, w wyroku z dnia 25 wrzenia 2007 r., sygn. akt II GSK 137/07, LEX nr 374835, stwierdzono, że "Okoliczność, iż "jednocześnie" z wydaniem zaświadczenia o zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej organ nie wydał postanowienia o kosztach na podstawie art. 264 § 1 k.p.a. nie oznacza naruszenia tego przepisu. Użyte w tym przepisie sformułowanie "jednocześnie z wydaniem decyzji" stanowi zalecenie dla takiego właśnie postępowania organu, co nie oznacza, iż organ już po wydaniu rozstrzygnięcia co do istoty sprawy nie może wydać postanowienia o kosztach postępowania."

Natomiast w wyroku z dnia 19 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1356/06, LEX nr 384289, uznano, że: "Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania administracyjnego następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie, a co za tym idzie - także skarga do sądu administracyjnego. Organ nie może zawrzeć informacji o kosztach postępowania jedynie w treści uzasadnienia decyzji administracyjnej. Przedmiotowe postanowienie musi być wydane jednocześnie z decyzją, a więc w tym samym czasie, w tej samej chwili, bezpośrednio pod wydaniu decyzji. Nie jest dopuszczalne wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania przed podjęciem decyzji. Podobnie nie jest prawnie możliwe podjęcie decyzji administracyjnej bez wydania postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania, jak też wydanie przedmiotowego postanowienia bez podjęcia decyzji. Chodzi tu przy tym o decyzję kończącą postępowanie w danej sprawie, nie ma zaś znaczenia czy jest to decyzja merytoryczna (rozstrzygająca sprawę co do istoty), czy tylko decyzja w znaczeniu procesowym."

W ocenie Sądu w tym składzie orzekającym uwzględnienie problemów występujących w praktyce przy rozpatrywaniu wniosków o wpis na listę adwokatów, w którym to postępowaniu uczestniczą zarówno organy samorządu adwokackiego, jak i Minister Sprawiedliwości, a przebieg akt jest długi i złożony, sam zaś zainteresowany jest zainteresowany przede wszystkim rozstrzygnięciem merytorycznym, którego ogłoszenia jak najszybciej oczekuje, przemawiają za uznaniem wymogu jednoczesności jako zalecenia dla takiego właśnie postępowania organu, co nie oznacza, iż organ już po wydaniu rozstrzygnięcia co do istoty sprawy nie może wydać postanowienia o kosztach postępowania.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.