Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 142/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 17b ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Armański Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2022 r. [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 22 grudnia 2022 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania A. M. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza [...] i Gminy B. z 11 października 2022 r. znak: [...] [...] [...], którą odmówiono A. M. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę C. Ł. w okresie od 30 czerwca 2022 r. do 6 września 2022 r. - uchyliło powyższą decyzję w całości i w to miejsce orzekło

o odmowie przyznania A. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką C. Ł. na okres od 1 maja 2022 r. do 6 września 2022 r.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium powołało się na przepisy art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5 oraz art. 17b ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., zwanej dalej: "u.ś.r." lub "ustawą") i wskazało, że 30 czerwca 2022 r. skarżąca wystąpiła do organu pierwszej instancji z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, która jest wdową. Do wniosku zostało dołączone orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z 9 czerwca 2022 r. którym C. Ł. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane do 30 czerwca 2023 r., zaś z jego treści wynika, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Skarżąca 29 czerwca 2022 r. zawiesiła działalność gospodarczą.

Zdaniem Kolegium, ponieważ C. Ł. jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie ulega wątpliwości, że została spełniona przesłanka dotyczących sytuacji osoby wymagającej opieki. Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza również, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 17 ust. 5 u.ś.r. Kolegium dodało, że nie jest sporne, iż A. M. jest osobą uprawnioną do ubiegania się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wnioskodawczyni jest bowiem osobą, na której ciążył obowiązek alimentacyjny wobec matki, która zmarła 6 września 2022 r.

Odnosząc się do uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji Kolegium powołało się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K [...] i wyjaśniło, że nie ma znaczenia wiek w którym powstała niepełnosprawność, istotne zaś jest, że występuje ona w stopniu znacznym.

Jednocześnie Kolegium wskazało, że w części III rozpatrywanego wniosku skarżąca oświadczyła pod odpowiedzialnością karną, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym od 11 maja 2022 r. W dniu 30 czerwca 2022 r. strona oświadczyła, że jako współwłaściciel gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,94 ha zaprzestała prowadzenia tego gospodarstwa rolnego i wykonywania pracy w tym gospodarstwie rolnym od 30 czerwca 2022 r., a prace w gospodarstwie wykonuje jej mąż wraz z synem.

Wobec powyższego Kolegium wyjaśniło, że w sytuacji kiedy o świadczenie pielęgnacyjne ubiegają się rolnicy, zgodnie z art. 17b ust. 1 i 2 u.ś.r., są zobowiązani do złożenia oświadczenia o rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym. Oświadczenie to składane jest pod odpowiedzialnością karną. Dowodem zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego jest w świetle art. 17b ust. 2 u.ś.r. stosowne oświadczenie złożone przez rolnika pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Taka forma dowodzenia podstawowej przesłanki przyznania świadczenia została wprowadzona z uwagi na specyficzny charakter pracy rolnika. Z oczywistych względów nie ma w tym przypadku innych dokumentów wskazujących na rezygnację z aktywności zawodowej, tak jak w przypadku osób rezygnujących z zatrudnienia na podstawie stosunku pracy. Ułatwienie dowodowe nie oznacza jednak, że oświadczenie rolnika nie podlega weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie założenie byłoby bowiem sprzeczne z podstawowym obowiązkiem wyjaśnienia stanu faktycznego z rzeczywistością. Nie przeczy temu również fakt, że oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej. Potencjalne sankcje karne, jakie mogą być zastosowane względem rolnika, który złożył niezgodne z prawdą oświadczenie, pozostają bez związku z obowiązkiem organu ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium skorzystało z powyższego uprawnienia i uchylając poprzednią decyzję organu pierwszej instancji z 25 lipca 2022 r. zleciło przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego. W toku ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji ustalił, że skarżąca nie uzyskała zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Z oświadczenia strony z 16 września 2022 r. wynika, że mąż wnioskodawczym złożył wniosek o dopłatę do paliwa, tzw. dodatek akcyzowy.

Z pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 22 września 2022 r. wynika, że skarżąca jest zarejestrowana w ewidencji producentów jako producent rolny i ustanowiła pełnomocnika w osobie męża M. M.. Dodatkowo z pisma z 29 września 2022 r. wynika, że skarżąca ubiegała się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 i otrzymała z tego tytułu płatności. Sprawa wniosku z 2022 r. jest zaś w trakcie postępowania. Według danych w systemie CDB strona jest posiadaczem 13 sztuk bydła.

W odniesieniu do powyższego Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz.U z 2022 r. poz. 1775 ze zm.), jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa, płatności związane do powierzchni upraw i uzupełniająca płatność podstawowa, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr [...], zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami"; 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr [...], określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Dalej Kolegium podkreśliło, że posiadanie nie jest jednoznaczne z własnością. Posiadanie jest zdefiniowane w art. 336 Kodeksu cywilnego, jako stan faktyczny, związany z wykonywaniem władztwa nad rzeczą wraz z wolą wykonywania uprawnienia dla siebie. Za posiadacza rzeczy uważa się tego, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny), jak i tego, kto nią włada jako użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie rozumiane jako swoistego rodzaju władztwo nad rzeczą może być wyrazem wykonywania prawa,

a także może to być władztwo, które nie jest związane z prawem. Posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu ww. ustawy może być właściciel, dzierżawca, użytkownik lub osoba mająca inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Prawo własności działek rolnych, któremu nie towarzyszy ich posiadanie w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie stanowi przesłanki koniecznej do ubiegania się o przyznanie płatności obszarowych. Dopłaty nie są przewidziane dla właścicieli bądź współwłaścicieli, którzy dysponują jedynie tytułem własności, nie zajmują się produkcją rolną. Istotą płatności obszarowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty rolne, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje grunty zgodnie z normami i wymogami. Płatności przysługują faktycznemu użytkownikowi, który wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Potwierdzenie działalności rolniczej nie musi polegać tylko na "własnoręcznym" prowadzeniu prac potowych, ale obejmuje również swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbieranie plonów samodzielnie lub przy udziale innych osób itp.

Jak podniosło Kolegium, powyższe stanowisko jest oficjalnym stanowiskiem wyrażanym przez ARiMR. Z jego treści jednoznacznie wynika, że osoba pobierająca dopłaty deklaruje przed tym organem, że jest rolnikiem czynnie prowadzącym gospodarstwo rolne. Skoro zatem skarżąca ubiega się o wyżej wymienioną pomoc to jest czynnym zawodowo rolnikiem. W ocenie organu odwoławczego, oświadczenia skarżącej w zakresie rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym nie mogą być odmienne w zależności od okoliczności i świadczeń, o które w danym momencie się ubiega. Rezygnacja z pracy w gospodarstwie rolnym powinna być faktyczna i formalna.

Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, że skarżąca wnioskując i otrzymując płatności obszarowe dowiodła, że nie zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym. Tym samym skarżąca nie spełniła przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Nadto Kolegium wyjaśniło, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 24 ust. 2a u.ś.r., gdyż wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony 30 czerwca 2022 r., a zatem w terminie 3 miesięcy od dnia wydania

9 czerwca 2022 r. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności został złożony 11 maja 2022 r.

Kolegium stwierdziło zatem, że z uwagi na niespełnienie przez skarżącą określonej w art. 17b ust. 1 i ust. 2 u.ś.r. przesłanki w postaci zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, należało odmówić jej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od

1 maja 2022 r. do 6 września 2022 r.

A. M. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając jej rażące naruszenie przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17b ust. 1 i 2 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię polegającą na pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy oraz przyjęciu, że faktyczne całodobowe sprawowanie przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką przy rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, że strona pozostaje w rejestrze przedsiębiorców rolnych, kiedy to jej faktyczne obowiązki wykonuje pełnomocnik, a nadto pominięciu, iż w okresie wnioskowanym o przyznaniu świadczenia strona nie wykonywała żadnych czynności w ramach posiadanego gospodarstwa.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności odnoszących się do faktycznego świadczenia pracy w gospodarstwie rolnym przez stronę w okresie sprawowania opieki nad matką i objętym wnioskiem o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 30 czerwca 2022 r. do 6 września 2022 r., co skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem strony;

- art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiającym się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skargi jej autorka podniosła w szczególności, że w okresie sprawowania opieki ustanowiła pełnomocnika do ewentualnego prowadzenia spraw związanych z gospodarstwem rolnym. Zatem w świetle wymogów prawnych spełniła faktyczne przesłanki do uznania, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego od 11 maja 2022 r., zgodnie ze złożonym oświadczeniem pod odpowiedzialnością karną. Dodatkowo skarżąca potwierdziła powyższe oświadczeniem z 30 czerwca 2022 r., gdyż pracownik organu przyjmujący wniosek jednoznacznie wskazał, że organ interesuje stan faktyczny na dzień złożenia wniosku, a nie okres faktycznego zaprzestania pracy w gospodarstwie przez stronę. Skarżąca podkreśliła, że niewiadomym jest z jakich względów Kolegium uznało, iż złożenie przez nią oświadczenia są niezgodne z prawdą, skoro odnosiła się ona do okresu zasiłkowego od 30 czerwca 2022 r., a zatem obydwa oświadczenia obejmowały powyższy okres, jako czas zaprzestania prowadzenia gospodarstwa. Zdaniem skarżącej, w przypadku wątpliwości organ winien zwrócić się do niej o wyjaśnienie ewentualnych rozbieżności.

Skarżąca podniosła, że zgodnie z wymogami art. 17b ust. 2 u.ś.r., złożyła oświadczenie o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Organ pierwszej instancji nie kwestionował tego oświadczenia, zaś organ odwoławczy nie przedstawił żadnej argumentacji przemawiającej za utożsamieniem posiadania gospodarstwa rolnego z jego faktycznym prowadzeniem. Dodała, że Kolegium wskazało, iż ustanowiła ona pełnomocnika w osobie męża, który prowadził i działał w jej imieniu, ale nie ustalił w jakiej dacie. Nadto organ stwierdził, iż skarżąca ubiegała się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021, co - zdaniem skarżącej - w aspektach niniejszej sprawy pozostaje bez znaczenia, gdyż złożyła ona wniosek o przyznanie świadczenia od 30 czerwca 2022 r., tj. w okresie poza ustaleniami Kolegium. Jak podkreśliła skarżąca, Kolegium wskazało, że sprawa wniosku o dopłatę z 2022 r. jest w trakcie postępowania administracyjnego - pomijając, kiedy taki wniosek został złożony, co jest istotne dla niniejszej sprawy, gdyż wniosek taki został wniesiony 9 kwietnia 2022 r. za pomocą systemu internetowego. Dodatkowo z powyższego wyciągu wynika, że następne działania na koncie gospodarstwa odbywają się od 27 września 2022 r., co potwierdza, iż skarżąca we wnioskowanym okresie o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką nie wykonywała żadnych czynności gospodarskich, a wszelkie inne działania prowadził jej mąż na mocy pełnomocnictwa zgodnie z ustaleniami organu pierwszej instancji, czego nie kwestionował również organ odwoławczy.

Zdaniem skarżącej, sam fakt, że jest ona właścicielem gospodarstwa rolnego nie przekreśla możliwości uzyskania wnioskowanego świadczenia. Stwierdzenie tej okoliczności jest zatem niewystarczające do negatywnego załatwienia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Konkludując skarżąca podniosła, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy stwierdzając, że nie może ona uzyskać wnioskowanego świadczenia, bowiem nie spełnia przesłanki z art. 17b ust. 1 i 2 u.ś.r., w istocie nie poczynił żadnych ustaleń, które wskazywałyby na to, że w rzeczywistości nadal prowadzi ona gospodarstwo rolne, które podważałyby wiarygodność oświadczeń skarżącej. Z zaświadczenia ARiMR z 29 września 2022 r. w żaden sposób nie wynika, że we wnioskowanym okresie objęcia skarżącej świadczeniem pielęgnacyjnym wnioskowała ona o jakakolwiek formę wsparcia bądź wykonywała jakiekolwiek działania potwierdzające jej pracę w gospodarstwie. Skarżąca dodała, że nie mogła przewidzieć już 9 kwietnia 2022 r., że 30 czerwca 2022 r. będzie składała wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką.

Formułując powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie 25 kwietnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę

i złożył dwa potwierdzenia przyjęcia wniosku przez ARiMR na dowód tego, że skarżąca składała wnioski o dopłaty, ale było to w okresie wcześniejszym, tzn. przed złożeniem wniosku w niniejszej sprawie. Skarżąca oświadczyła, że otrzymała w grudniu 2022 r. dopłaty za 2022 r. z wniosku złożonego w kwietniu 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną z zastrzeżeniem art.57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w ramach powyżej zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.

W związku ze sformułowaniem wniosków skargi w zakresie uchylenia decyzji i przyznania świadczenia Sąd wyjaśnia, że nie rozstrzyga sprawy administracyjnej co do jej istoty - nie załatwia sprawy w rozumieniu art.104 k.p.a. Sąd kontroluje wyłącznie decyzję pod względem jej zgodności z prawem według stanu faktycznego i prawnego z daty jej wydania.

Tytułem wstępu Sąd zauważa, że opieka nad rodzicami, którzy tej opieki wymagają jest godna pochwały postawą. Sąd ją w tej sprawie dostrzega i pochwala. Tym niemniej sprawowanie opieki nad rodzicem (rodzicami) nie jest samoistną przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W przypadku rolników, a takim jest skarżąca, z woli ustawodawcy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostało powiązane z zaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615), dalej "u.ś.r.", świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie do art. 17b ust. 1 u.ś.r., w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Jak stanowi art. 17b ust. 2 cyt. ustawy, zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Istota sporu w kontrolowanym przypadku sprowadza się natomiast do odpowiedzi na pytanie, czy organ administracji miał podstawy do przyjęcia, że skarżąca nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w celu sprawowania opieki nad matką, skoro złożyła oświadczenie, o jakim mowa w art. 17b ust. 2 u.ś.r.

W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że przewidziana w powyższym przepisie forma dowodzenia podstawowej przesłanki przyznania świadczenia została wprowadzona z uwagi na specyficzny charakter pracy rolnika. Z oczywistych względów nie ma w tym przypadku innych dokumentów wskazujących na rezygnację z aktywności zawodowej, tak jak w przypadku osób rezygnujących zatrudnienia na podstawie stosunku pracy. Ułatwienie dowodowe nie oznacza jednak, że oświadczenie rolnika nie podlega weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie założenie byłoby sprzeczne z podstawowym obowiązkiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością (zasada prawdy obiektywnej). Nie przeczy temu również fakt, że oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej (por. wyroki WSA: w L. z 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Lu [...]; w K. z 7 lutego 2022, sygn. akt III SA/Kr [...]).

W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z ustaleń Kolegium opartych na pismach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa skarżąca - w systemie informatycznym ARiMR zarejestrowana jest jako producent rolny i pobiera dopłaty unijne w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Z oświadczenia strony z 16 września 2022 r. wynika, że mąż skarżącej złożył wniosek o dopłatę do paliwa, tzw. dodatek akcyzowy ( K-31 akt adm.). Z pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 22 września 2022 r. wynika, że skarżąca jest zarejestrowana w ewidencji producentów jako producent rolny i ustanowiła pełnomocnika w osobie męża M. M. (K- 34 akt adm.). Dodatkowo z pisma z 29 września 2022 r. wynika, że skarżąca ubiegała się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 i otrzymała z tego tytułu płatności. Sprawa wniosku z 2022 r. jest zaś w trakcie postępowania administracyjnego. Według danych w systemie CDB strona jest posiadaczem 13 sztuk bydła ( K- 36 akt adm.).

Na dzień wydania decyzji przez organ odwoławczy skarżąca nie dokonała zmiany w ewidencji producentów rolnych. Wyjaśnienia wymaga, że prawne przesłanki pobierania płatności z ARiMR są ściśle powiązane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, obowiązującej w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji (Dz.U. z 2022 r. poz. 1775 ze zm.), płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności (pkt 1), oraz łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha (pkt 2). Według art. 2 pkt 14 tej ustawy użyte w niej określenia "rolnik" oznacza rolnika w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr [...], którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej [...], tj. osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, która prowadzi działalność rolniczą. Działalność rolnicza oznacza zaś: produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy (art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr [...]).

W świetle powyższego, niemożliwe jest pobieranie płatności bezpośrednich, jeśli nie prowadzi się gospodarstwa rolnego. Na dzień wydania decyzji przez organ odwoławczy skarżąca, pobierając płatności bezpośrednie, była więc rolnikiem i organ nie miał podstaw do przyjęcia, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku z opieką nad matką, co uzasadniało wydanie decyzji o odmowie przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z 11 grudnia 2012 r., sygn. I OPS [...], wyjaśnił, że prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzanie gospodarstwem. W stanie faktycznym sprawy mamy do czynienia z tą ostatnią formą aktywności związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Skarżąca składając opisane wyżej wnioski (lub w jej imieniu mąż jako jej pełnomocnik), których uwzględnienie jest uzależnione od faktu prowadzenia działalności rolniczej, faktycznie zarządza gospodarstwem rolnym stanowiącym jej własność, nawet jeśli nie wykonuje w nim pracy fizycznej.

Z podniesionych wyżej względów, Kolegium prawidłowo odmówiło skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niespełnienie przesłanki – zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające jej uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Nie doszło zatem do naruszenia przywołanych w skardze przepisów u.ś.r. oraz k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, należało stwierdzić, że w sprawie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.