Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 289/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 27, art. 33 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 4 stycznia 2023 r. nr NEP.906.47.1.2.2022 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy na rzecz Małgorzaty Gizińskiej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Upomnieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. (dalej także PPIS) wezwał M. G. (dalej także: Skarżąca, Strona) do poddania syna A. Ś. ur. [...] stycznia 2011 r. badaniu kwalifikacyjnemu w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego oraz zaszczepienia dziecka przeciwko odrze, śwince, różyczce (dawka przypominająca).

Następnie w związku z niewykonaniem powyższego obowiązku PPIS zwrócił się do Wojewody [...] z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec Skarżącej w celu wyegzekwowania realizacji obowiązku poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym dziecka, zgodnie z treścią tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] września 2022 r.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2022 r. nałożył na Skarżącą grzywnę w kwocie [...]zł celem przymuszenia do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. A także wezwał do wykonania obowiązku wskazanego w ww. tytule wykonawczym w terminie 90 dni od dnia otrzymania przedmiotowego postanowienia.

P. z dnia [...] października 2022 r. Skarżąca wniosła do Wojewody [...] zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzuciła naruszenie art. 33 § 2 pkt 2 lit. c, art. 27 § 1 pkt 3 oraz art. 59 § 1 pkt 3 ustawy z dnia [...] czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479) – dalej: "u.p.e.a.". Wniosła o uznanie zgłoszonych zarzutów w całości i o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r. oddalił zarzuty Skarżącej w całości.

Na powyższe postanowienia Skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o uznanie zgłoszonych zarzutów w całości i uchylenie zaskarżonego orzeczenia i w konsekwencji umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości. Zarzuciła naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a., art. 33 § 2 pkt 6 lit c u.p.e.a. w zw. z art.. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2022 r., poz. 1657) – dalej: "u.z.z.z.", a także art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy (dalej także PWIS, organ odwoławczy) postanowieniem z dnia 4 stycznia 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W pierwszej kolejności organ zauważył, że w zażaleniu Strona podniosła zarzut naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., co zdaniem organu de facto stanowi zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów, które zostały określone w art. 27 u.p.e.a. Organ wskazał, że już organ pierwszej instancji wyjaśnił Skarżącej, że podstawą zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym mogą być wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. Podkreślił, że w obecnym stanie prawnym, który obowiązuje od 30 lipca 2020 r. możliwość podniesienia powyższego zarzutu została przez ustawodawcę wyłączona. Organ wskazał także, że aktualnie w myśl art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Co więcej, z akt sprawy wynika, iż powyższe zostało w tym kontekście rozpatrzone Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] października 2022 r., w którym uznano, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki wynikające z nieprawidłowości tytułu wykonawczego NEP nr [...] z dnia [...] września 2022 r., w związku z czym odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Następnie organ zauważył, że Skarżąca w zażaleniu wskazała także dwa zarzuty w oparciu o art. 33 § 2 u.p.e.a., a uzasadnienie tych zarzutów wiązało się z jej zastrzeżeniami w odniesieniu do tytułu wykonawczego, jednak z uwagi na interes Skarżącej organ się do nich odniósł. Wskazał, że w przepisach ustawy o zapobieganiu chorób zakaźnych, ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2022 r., poz. 1876) oraz Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. 2022 r., poz. 2172) – dalej: "rozporządzenie w sprawie szczepień" – zawarte są normy prawne, które ustanawiają obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, określone są wszelkie istotne cechy tego obowiązku, czyli podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. W związku z powyższym zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikająca z przepisu prawa organ uznał za bezzasadny. Nadto w odniesieniu do zastrzeżeń wniesionych przez Skarżącą co do treści obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, Inspektor podkreślił, że organ pierwszej instancji w sposób czytelny określił kogo i czego dotyczy zobowiązanie.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w zw. z art. 17 ust. 2 u.z.z.z., przez brak wymagalności obowiązku z innych przyczyn, organ wskazał, że zarzut braku wymagalności obowiązku nie został formalnie wniesiony przez Skarżącą w piśmie stanowiącym zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, a w uzasadnieniu zarzutów poruszona została jedynie kwestia wymagalności obowiązku w kontekście do tytułu wykonawczego. Inspektor wskazał, że co prawda należy zgodzić się ze Stroną, że w myśl wskazanego przez wierzyciela § 3 pkt 6, 7 i 10 rozporządzenia w sprawie szczepień stanowiącego doprecyzowanie podstawy prawnej obowiązku, szczepienie ochronne przeciwko odrze, śwince i różyczce obejmuje dzieci i młodzież od 13 miesiąca życia do ukończenia 19 roku życia. Jednak ze względów klinicznych i epidemiologicznych szczepienie winno być przeprowadzane z uwzględnieniem treści § 5 rozporządzenia w sprawie szczepień, który wskazuje, że obowiązkowe szczepienia ochronne prowadzone są zgodnie z zaleceniami określonymi w Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok. Komunikat ten jest dokumentem technicznym precyzującym obowiązki wynikające z ustawy, w którym zawarte są wiadomości z zakresu medycyny dotyczące sposobu wykonania ustalonych w ustawie obowiązków. Termin, w którym wymagane jest poddanie osoby pozostającej pod opieką szczepieniu obowiązkowemu nie jest jednoznacznie określony w treści Komunikatu, niemniej jednak stanowi wskazówkę merytoryczną dla lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikujących do tych szczepień. Organ podkreślił, że lekarz profilaktycznej opieki zdrowotnej, w oparciu o aktualną wiedzę medyczną oraz wytyczne merytoryczne zawarte w Programie Szczepień Ochronnych, ma obowiązek powiadomić osobę obowiązaną do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym (lub osobę sprawującą prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego tych osób) o obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych, co wynika z art. 17 ust. 9 u.z.z.z. Organ odwoławczy podkreślił, że podziela stanowisko organu pierwszej instancji, iż obowiązek poddania się badaniu kwalifikacyjnemu oraz samemu szczepieniu aktualizuje się w terminie wskazanym przez lekarza w wyżej wymienionym powiadomieniu. Podkreślił, że w niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że syn Strony nie został zaszczepiony przeciwko odrze, śwince i różyczce, pomimo, że upłynął już termin podania dawki przypominającej szczepienia przeciwko wyżej wymienionym chorobom określony w Komunikacie.

Organ odwoławczy zauważył także, że w uzasadnieniu zażalenia Strona poruszyła kwestię nieetyczności stosowanych w Polsce skojarzonych preparatów szczepionkowych przeciwko odrze, śwince i różyczce oraz wskazała na chęć podjęcia działań mających na celu sprowadzenie etycznych szczepionek. PWIS wskazał na art. 18 ust. 5 u.z.z.z. po czym podkreślił, że obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu można poddać się z zastosowaniem innej szczepionki, niemniej jednak należy mieć na uwadze fakt, iż w realizacji obowiązkowych oraz zalecanych szczepień ochronnych stosowane mogą być wyłącznie preparaty szczepionkowe zarejestrowane i dopuszczone do użytku na rynku polskim. Organ podkreślił przy tym, że z kserokopii karty uodpornienia dołączonej do akt sprawy wynika, iż dziecko Strony zostało już wcześniej poddane szczepieniu przeciwko wyżej wymienionym chorobom (w 2012 r. szczepienie podstawowe preparatem skojarzonym Priorix). W opinii PWIS, podniesiona przez Stronę okoliczność nieetyczności stosowanych w Polsce preparatów szczepionkowych przeciwko odrze, śwince i różyczce, nie stanowi przesłanki do zaprzestania egzekwowania nałożonego ustawą obowiązku szczepień ochronnych.

Reasumując organ odwoławczy stanął na stanowisku, że niepodważalnym jest fakt niewykonania u małoletniego syna Skarżącej szczepień obowiązkowych przeciwko odrze, śwince i różyczce. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w przypadku wyżej wymienionego małoletniego badanie kwalifikacyjne do szczepienia przeprowadzono w dniu [...] czerwca 2021 r. w NZOZ "[...] i wspólnicy Sp. jawna ul. [...]; [...] L.. [...] jednak podczas wizyty szczepiennej do samego szczepienia nie doszło z uwagi na czasowe przeciwwskazania związane z aktualnym stanem zdrowia dziecka. Organ zauważył, że czasowe odroczenie od obowiązkowych szczepień ochronnych ma charakter krótkotrwały. Szczepienia są zazwyczaj odraczane u osób z umiarkowaną lub ciężką infekcją. Należy je jednak niezwłocznie wznawiać po ustąpieniu objawów chorobowych. Czasowe odroczenia nie powinny powodować opóźnień w realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych. Odroczenia te mają na celu wyłącznie uniknięcie nakładania się ewentualnych reakcji poszczepiennych na objawy chorobowe wywołane infekcją, a tym samym eliminowanie błędów w kwalifikowaniu objawów chorobowych, jako niepożądanych odczynów poszczepiennych. W przedmiotowej sprawie, pomimo deklaracji chęci zaszczepienia syna, Skarżąca nie stawiła się z dzieckiem na kolejne badanie kwalifikacyjne w placówce, przez co uniemożliwiła lekarzowi ocenę stanu zdrowia dziecka oraz stwierdzenie występowania ewentualnych przeciwwskazań do wykonania szczepienia. W związku z powyższym Skarżąca jako rodzic nie dopełniła obowiązku poddania syna szczepieniom ochronnym celem działań zdrowotnych i profilaktycznych, a także mających na celu przeciwdziałanie rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych.

Organ podkreślił także, że dziecko nie jest własnością rodzica, a integralną częścią rodziny, zatem poszanowanie dla praw i odpowiedzialności rodzica za podejmowane decyzje, nie mogą pozbawiać jego dziecka prawa do możliwie najwyższego poziomu ochrony zdrowia, co wynika z art. 31 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1, art. 38 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483) i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2022r., poz. 1876).

Końcowo organ wskazał, że jego zdaniem istnieją podstawy do uznania, że postępowanie Skarżącej nosi charakter jedynie pozornego deklarowania chęci poddania dziecka szczepieniom ochronnym, co winno zostać uznane za uchylanie się od dopełnienia obowiązku.

Strona zaskarżyła decyzję do tutejszego Sądu i wniosła o jej uwzględnienie w całości, a także o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:

1) art. 33 § 2 pkt 6 lit. c. u.p.e.a. w zw. z art. 17 ust. 4 u.z.z.z. przez brak wymagalności obowiązku - jak wynika z przepisów obowiązek jest wymagalny jeśli w toku prowadzonego postępowania nie uchybiono żadnym elementom postępowania, a jak wynika z akt sprawy, zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym nie zostało wydane zobowiązanej w terminie planowanego szczepienia mimo, że wynika to wyraźnie z przepisów. Strona podnosi, że lekarz nie wydał zobowiązanej zaświadczenia - dokumentacji medycznej dziecka w myśl art. 17 ust. 4 u.z.z.z. w terminie, w którym powinno być przeprowadzone szczepienie ochronne. Trafność tego potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 października 2022 r. w sprawie I SA/Bd 733/22;

2) art. 33 § 2 pkt 6 lit. c. u.p.e.a. w zw. z art. 17 ust. 3 u.z.z.z. przez brak wymagalności obowiązku tj. przeprowadzenie przez lekarza badania kwalifikacyjnego na 7 dni przed planowanym szczepieniem ochronnym, w sytuacji, gdy zaświadczenie lekarza ważne jest 24 godziny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak pozostałe wyroki sądów administracyjnych przywołane w dalszej części uzasadnienia). Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z powyższych względów nie zachodziły podstawy do przeprowadzenia rozprawy.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ono prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego, aczkolwiek przesądziły o tym okoliczności inne niż wynikające z zarzutów podniesionych w skardze.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Inspektor Sanitarny w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej oraz rozstrzygnięcia wierzyciela i organu odwoławczego, wydane w następstwie wniesienia zarzutów. Istota sporu sprowadza się do oceny czy zarzuty Skarżącej są uzasadnione w świetle zaistniałego stanu faktycznego i obowiązującego stanu prawnego.

Z akt sprawy wynika, że [...] czerwca 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. wystosował do Strony upomnienie nr [...] doręczone jej w dniu [...] czerwca 2021 r. (por. 8-9 akt admin.), wzywające do poddania syna A. Ś. badaniu kwalifikacyjnemu w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego oraz zaszczepienia dziecka dawką przypominającą przeciwko odrze, śwince i różyczce. Pismem z dnia [...] września 2022 r. wierzyciel złożył do Wojewody [...] wniosek o egzekucję obowiązku poddania szczepieniom ochronnym A. Ś., zgodnie z treścią obowiązku określonego w załączonym tytule wykonawczym: NEP nr [...]. Na podstawie tytułu wykonawczego, Wojewoda [...], w dniu [...] września 2022 r., wydał postanowienie nakładające na zobowiązaną grzywnę celem przymuszenia do wykonania obowiązku wskazanego w powyższym tytule wykonawczym. Po wszczęciu egzekucji administracyjnej (nałożeniu grzywny w celu przymuszenia) Skarżąca wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. wydał postanowienie oddalające zgłoszone zarzuty. Na skutek zażalenia Skarżącej, Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...] stycznia 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L.. Na to postanowienie Skarżąca wniosła skargę do tut. Sądu żądając uchylenia postanowień organów obydwu instancji o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

W myśl art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku,

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu,

3) błąd co do zobowiązanego,

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane,

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części,

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zarzut jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego. Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzut, zamierza wykazać, że występują wszystkie bądź niektóre okoliczności wskazane w art. 33 § 2 u.p.e.a.

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu egzekucyjnego nie dotyczy sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionujący dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym (por. np. wyrok NSA z 29 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 546/21). W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do przyczyn uchylenia zaskarżonego postanowienia, należy zdaniem Sądu, podkreślić, że Skarżąca zgłosiła zarzut braku wymagalności obowiązku z innych przyczyn (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.) w zażaleniu na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L.. Organ odwoławczy zarzut ten rozpoznał merytorycznie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, który Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela, że kolejne zarzuty, złożone przez Skarżącą w zażaleniu na postanowienie wierzyciela wydane w pierwszej instancji, nie mogły zostać rozpoznane po raz pierwszy przez wierzyciela w drugiej instancji, gdyż spowodowałoby to naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 672/22).

Zgodnie z art. 15 k.p.a., który w świetle art. 18 u.p.e.a. znajduje zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis ten stanowi rozwinięcie zasady dwuinstancyjności postępowania sformułowanej na gruncie art. 78 Konstytucji RP. Należy przy tym zauważyć, że w postępowaniu w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji zasada dwuinstancyjności nie doznaje żadnych ograniczeń. Zatem uwzględniając powyższe okoliczności należy uznać, że rozpoznanie przez Inspektor Sanitarny w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] stycznia 2023 r. zarzutu braku wymagalności obowiązku zgłoszonego po raz pierwszy w zażaleniu na postanowienie organy pierwszej instancji (i tym samym nierozpoznanie tego zarzutu przez ten organ) stanowiło naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania i uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia. Z tych powodów przedwczesne jest również odniesienie się do tego zarzutu oraz argumentacji prezentowanej przez Skarżącą oraz organ odwoławczy w rozpoznawanej sprawie przez Sąd. Uchylenie zaskarżonego postanowienia nie oznacza zatem uwzględnienia, na tym etapie, podniesionych w skardze do Sądu zarzutów naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. w zw. z art. 17 ust. 3 i 4 u.z.z.z. Konieczne jest bowiem zbadanie w sprawie zasadności zgłoszonego zarzutu pod względem merytorycznym, jak również formalnym przez organy obu instancji. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że w stanie prawnym obowiązującym od dnia 30 lipca 2000 r., w myśl art. 33 § 5 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż: 1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części. Mając powyższe na uwadze, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie ma podstaw do przyjęcia, że terminy wniesienia zarzutów upłynęły, co wykluczałoby merytoryczne rozpoznanie zarzutu braku wymagalności obowiązku.

Jednocześnie Sąd podziela stanowisko Inspektor Sanitarny co do pozostałych zarzutów wniesionych przez Skarżącą pismem z dnia [...] października 2022 r., to jest określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikająca z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c) u.p.e.a.) oraz niewskazanie w tytule wykonawczym treści podlegającego egzekucji obowiązku oraz stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny (art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.).

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a.) należy wskazać, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym są wskazane w tytule wykonawczym art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 u.z.z.z. oraz rozporządzenia w sprawie szczepień. Na tej podstawie ustawodawca zobowiązał określone grupy osób przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym na zasadach określonych w ustawie. Wbrew twierdzeniom Skarżącej, ze wskazanych w tytule wykonawczym przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tj. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku. Wierzyciel w tytule wykonawczym w sposób szczegółowy opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy, z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. Treść obowiązku wskazana w tytule wykonawczym wynika zatem z przywołanej w tym tytule podstawy prawnej wynikającej z obowiązujących przepisów prawa. Dodatkowo podstawę prawną uszczegóławia komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wydany na podstawie art. 17 ust. 11 u.z.z.z. Wprawdzie Skarżąca na etapie skargi nie kwestionuje już stanowiska organów w zakresie tego zarzutu, niemniej jednak podlegało ono ocenie Sądu zważywszy na treść art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W odniesieniu do uchybień w zakresie spełnienia wymogów tytułu wykonawczego (choć zarzut w tym zakresie także nie został podniesiony w skardze) zauważyć należy, że w przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r., jako podstawy zarzutu nie wymieniono niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. (w tym przewidzianych w § 1 pkt 3 tego przepisu, co Skarżąca podniosła w zarzutach z dnia [...] października 2022 r. oraz w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji). W związku z powyższym zarzut zażalenia w tym zakresie nie podlegał uwzględnieniu, na co zasadnie wskazał organ odwoławczy. Jak wskazano we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, w postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania mogą być tylko zarzuty z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Na marginesie wyjaśnić należy, że w obecnym stanie prawnym spełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. kontroluje organ egzekucyjny i w razie stwierdzenia, że wymogi te nie są spełnione to nie przystępuje do egzekucji, zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). Nadmienić tylko można, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, że właściwy w sprawie umorzenia postępowania organ egzekucyjny – Wojewoda [...] – rozpoznał zawarty w piśmie Skarżącej z dnia [...] października 2022 r. zatytułowanym "zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2022 r. NEP nr [...]" wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i postanowieniem z dnia [...] października 2022 r. nr [...] (por. k. 48 akt admin.) odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Niezależnie jednak od powyższego, dostrzeżone uchybienia organu w zakresie prowadzonego postępowania doprowadziły do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Ponownie rozpoznając sprawę Inspektor Sanitarny uwzględni stanowisko Sądu przedstawione w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w szczególności zapewni rozpoznanie sprawy z zachowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 oraz art. 209 p.p.s.a.

T. Wójcik H. Adamczewska-Wasilewicz J. Ziołek