Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 5869/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.627,734,65,750,353,,628-632,635,636,640,641,355
journal: Dz.U. 2022 poz 1360
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art.102 ust.5 pkt 24, art.109 ust.5 i 6, art.66 ust.1 pkt 1 lit.e, art.85 ust.4
journal: Dz.U. 2022 poz 2561
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
article: art.6 ust.1 pkt 4, art.13 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1230
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Honorata Łopianowska Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) Protokolant referent Katarzyna Mostowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi D. z siedzibą w G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2023 r. nr 885/2023/Ub w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej "WSA") w Warszawie jest decyzja Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "Organ") z dnia [...] sierpnia 2023 r., nr [...], który po rozpatrzeniu odwołania D. [...]. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: "Skarżąca", "Strona", "płatnik składek"), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2020 r. wydaną przez dyrektora[...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Pomorski OW NFZ") ustalającą obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego Pana S. K. (dalej: "Uczestnik", "Zainteresowany") z tytułu wykonywania pracy na rzecz płatnika składek w okresie: od [...] kwietnia 2018 r. do [...] maja 2018 r., na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360, z późn. zm.), zwanej dalej "k.c." stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (dalej: "Zaskarżona decyzja").

Prezes NFZ jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 i 6 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz. U. poz. 1493) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm., zwanej dalej "k.p.a.").

Podstawę faktyczną stanowiły następujące ustalenia Organu.

Pismem z [...] grudnia 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. (dalej "ZUS"), zwrócił się do [...] OW NFZ o wydanie decyzji dotyczącej objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym Zainteresowanego, z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zawartej z płatnikiem składek w okresie: [...] kwietnia 2018 r. do [...] maja 2018 r. Do wniosku ZUS załączył m.in. kopię umowy o dzieło nr [...], współfinansowaną ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, zawartą w dniu [...] kwietnia 2018 r., pomiędzy D. [...]. Spółka z o.o., a Zainteresowanym. ZUS wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonej kontroli u płatnika składek ustalono, że płatnik składek nie dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego Zainteresowanego, z którym zawarł umowę, nazwaną " umowa o dzieło. Przedmiot umowy został określony w § 1, zgodnie z którym "Zamawiający powierza, a Wykonawca zobowiązuje się do wykonania w ramach Projektu, jako ekspert branżowy opisu informacji dla zawodu Przewodnik turystyczny górski 511302, zwanego dalej także Opracowaniem." W ramach sporządzenia Opracowania Wykonawca zobowiązuje się do wykonania następujących czynności, określonych w załączniku nr 1 do umowy, tj. m.in.:

• zapoznania się z "Poszerzonym modelem informacji o zawodzie", "Metodologią opracowania informacji o zawodach", "Podręcznikiem. Jak tworzyć informacje o zawodach funkcjonujących na rynku pracy?" oraz innymi dokumentami wskazanymi przez Zamawiającego,

• (...) opracowania Wstępnego projektu Informacji o Zawodzie, zgodnie z zaleceniami Zamawiającego,

• wytypowania przedsiębiorstw do przeprowadzenia badań ankietowych i ich organizacji, po wcześniejszej akceptacji przedsiębiorstw przez eksperta metodologicznego oraz przygotowanie ankiety badawczej (we współpracy z drugim ekspertem branżowym i ekspertem metodologicznym) na podstawie zweryfikowanego Wstępnego projektu informacji o zawodzie oraz z wykorzystaniem przekazanego przez Zamawiającego kwestionariusza ankiety badawczej,

• przeprowadzenia (we współpracy z drugim ekspertem branżowym) badań z udziałem 6 przedstawicieli zawodu oraz z wykorzystaniem przygotowanej ankiety badawczej,

• przygotowania (we współpracy z drugim ekspertem branżowym, i ekspertem metodologicznym), raportu z badania Wstępnego projektu informacji o zawodzie z udziałem przedstawicieli zawodu oraz opracowanie wersji 1 projektu informacji o zawodzie (...),

• odniesienia się do uwag/wprowadzania uwag przygotowanych przez: eksperta metodologicznego grupy zawodów, 2 recenzentów, Panel Ewaluacyjny oraz Zespół walidacji i jakości, zgodnie z zaleceniami Zamawiającego,

• uczestnictwa w warsztatach metodologicznych dla zespołów eksperckich opracowujących opisy informacji o zawodach (w tym gotowość do max. 2 spotkań osobistych w miejscu wskazanym przez Zamawiającego),

• udziału w spotkaniach roboczych (...) zespołu ekspertów opracowujących opis informacji dla wskazanego w Umowie zawodu (w tym gotowość do max. 2 spotkań osobistych w miejscu wskazanym przez Zamawiającego),

• stosowania formularzy, formatek przekazywanych przez Zamawiającego,

• stałego kontaktu telefonicznego oraz w formie elektronicznej z osobami wskazanymi przez Zamawiającego,

• współpracy z pozostałymi członkami zespołu eksperckiego (w trybie stacjonarnym i na odległość), w tym z ekspertem metodologicznym grup zawodów pełniącym rolę lidera zespołu na wszystkich etapach przygotowywania opisu informacji o zawodzie.

Pismami z [...] stycznia 2020 r. Pomorski OW NFZ poinformował płatnika składek oraz Zainteresowanego o wszczęciu postępowania administracyjnego. Jednocześnie zwrócił się do Zainteresowanego o potwierdzenie, czy wykonywał umowę (określoną przez płatnika składek jako "umowa o dzieło") na rzecz płatnika składek, a jeśli tak to o wskazanie, w jakim okresie wykonywała przedmiotową umowę a także, jakie czynności wykonywała w ramach tej umowy oraz przesłanie jej kopii.

Płatnik składek przedstawił swoje stanowisko w sprawie wskazując, że w jego ocenie, ZUS prowadząc kontrolę, w sposób rażący naruszył przepisy prawa oraz procedury kontroli, a dowody i materiały potraktował w sposób wybiórczy i nierzetelny. Zdaniem płatnika, ustalenia inspektorów kontroli są niezgodne ze stanem faktycznym, a wniosek, że badane umowy miały charakter umów zlecenia (lub umów o świadczenie usług) jest całkowicie niezasadny.

Decyzją z [...] grudnia 2020 r. dyrektor Pomorskiego WO NFZ, na podstawie art. 109, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 67 ust. 1 i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, art. 734 § 1 w zw. z art. 750 k.c., w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu, a także art. 104 § 1 k.p.a. stwierdził, że Zainteresowany od [...] kwietnia 2018 r. do [...] maja 2018 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył okoliczności faktyczne, wynikające z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania, w szczególności protokołu kontroli ZUS, zastrzeżeń płatnika składek zgłoszonych do protokołu kontroli oraz szeregu pism składanych w toku postępowania. W oparciu o te dane ustalił, że spółka w ramach projektu "Rozwijanie, uzupełnianie i aktualizacja informacji o zawodach oraz jej upowszechnianie za pomocą narzędzi komunikacji – INFODORADCA+" (dalej: Projekt), realizowanego na rzecz Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS), zajmowała się m.in. przygotowaniem opisów informacji o zawodach dla minimum 1000 zawodów. Organ podkreślał, że na produkt końcowy tj. informację o zawodzie, składał się ciąg czynności (17 etapów), co oznacza, że była to praca zespołowa, uzależniona od pracy poszczególnych osób (ekspert branżowy, recenzent, ewaluator). W przypadku Zainteresowanego, jego zadaniem było wykonanie w ramach projektu, "jako ekspert branżowy, opisu informacji dla zawodu Przewodnik turystyczny górski 511302" w miejscu uzgodnionym z Zamawiającym, w okresie określonym w umowie, a także w rozbiciu na etapy zamknięte w ramy czasowe.

Zainteresowany swoją pracą jako ekspert branżowy, przyczynił się do zaistnienia opisu informacji dla zawodu "przewodnik turystyczny górski 511302". Powyższe wskazuje, że taka umowa ma charakter starannego działania. Organ I instancji podkreślał również, że przedmiot umowy został ujęty w sposób ogólny (określono jedynie rodzaj czynności). Treścią umowy nie był więc objęty konkretny wynik odpowiadający z góry ustalonym warunkom, co pozwala na stwierdzenie, że wolą stron było świadczenie usług a nie wykonanie dzieła. W treści uzasadnienia wskazał ponadto, że utwór autorski nie jest dziełem, w myśl umowy o dzieło regulowanej w Kodeksie cywilnym. Przedmiotem umowy o dzieło autorskie jest dzieło oznaczone jako utwór w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnym (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1231 ze zm.), która zawiera inne uregulowania, np. w przedmiocie odpowiedzialności, zawarte w art. 55 ust. 1 tej ustawy, który dotyczy usterek utworu, a nie wad, jak przy umowie o dzieło. Odnosząc się z kolei do stanowiska Instytucji Pośredniczącej (IP), dyrektor Pomorskiego OW NFZ podkreślał, że IP nie nakazała wprost, aby praca w ramach projektu, miała być wykonywana na podstawie umowy o dzieło. Wskazała natomiast, że nie jest właściwa do rozstrzygania spraw wchodzących w kompetencje ZUS. Powyższe, w ocenie organu I instancji, potwierdza, że do spornej umowy nie można stosować przepisów dotyczących umowy o dzieło.

W odwołaniu od powyższej decyzji płatnik składek wnosił o jej uchylenie i uznanie zakwestionowanej przez organ I instancji umowy za umowę o dzieło. Zdaniem płatnika składek, przy wydaniu decyzji doszło do rażąco błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisów prawa. W uzasadnieniu odwołania płatnik składek podkreślał, że projekt, w ramach którego zawarto zakwestionowane umowy o dzieło, realizowany był na zlecenie MRPiPS na podstawie wniosku o dofinasowanie oraz umowy o dofinasowanie projektu w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 z dnia [...] czerwca 2017 r. we współpracy z instytucjami naukowo-badawczymi. Projekt zrealizowany był w kształcie zdefiniowanym w Regulaminie Konkursu opracowanym przez MRPiPS i w całości finansowany ze środków EFS UE oraz środków budżetowych w formie dotacji. Płatności dokonywane były na podstawie cyklicznych wniosków o płatność i pokrywały koszty kwalifikowane Projektu. Każdorazowo wnioski o płatność były kontrolowane przez MRPiPS (jako IP), a przedmiotem kontroli były m.in. umowy o dzieło zawarte z ekspertami, które nie budziły dotychczas jakichkolwiek zastrzeżeń. Płatnik zaznaczał, że koncepcja zawierania z ekspertami branżowymi, recenzentami oraz ewaluatorami umów o dzieła była jednym z podstawowych założeń Projektu, który bazował na analogicznym podejściu stasowanym we wcześniejszych realizowanych (w latach 2006-07 i 2012-13) na rzecz MRPiPS projektach systemowych z tego zakresu. Zdaniem płatnika, umowy starannego działania, ze względu na swój charakter, nie gwarantowałyby osiągnięcia konkretnego rezultatu w postaci określonego dzieła (opisu informacji o zawodzie, recenzji, oceny). Egzekwowanie prawidłowej realizacji umów starannego działania, bez istnienia odpowiedzialności wykonawców – ekspertów branżowych, recenzentów, ewaluatorów – za osiągnięcie rezultatu, byłoby niemożliwe. W ocenie płatnika, stosowanie umów o dzieło do tworzenia informacji o zawodzie, recenzji i ocen eksperckich (ewaluacyjnych) stanowiło jedyny prawnie możliwy wybór przy realizacji Projektu oraz odzwierciedlenie oczekiwań MRPiPS jako zamawiającego w ramach jego realizacji. Płatnik podkreślał, że powyższe zostało uwzględnione w obowiązującym go, jako wykonawcę, wniosku o dofinasowanie, a ponadto w piśmie z [...] czerwca 2020 r., IP jednoznacznie wskazała, że w jej ocenie, kwestionowane przez ZUS i NFZ umowy miały charakter umów o dzieło.

Zdaniem płatnika składek, liczba błędów i nieścisłości, zawartych w decyzji organu I instancji, nasuwa wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu organu. W jej uzasadnieniu pominięto wszystkie argumenty strony, przemawiające za tym, że kwestionowana umowa ma charakter umowy o dzieło, a zawarto stwierdzenia w sposób oczywisty nieprawdziwe i noszące cechy jawnej manipulacji. Zignorowano m.in. przedstawione przez płatnika stanowisko Ministerstwa, które było inicjatorem Projektu i odbiorcą opracowanych w jego ramach dzieł (pismo z [...] czerwca 2020 r.). Płatnik podkreślał, że umowy na wszystkie Opracowania powstałe w trakcie Projektu, w tym opisy informacji o zawodzie oraz ich recenzje, musiały być zgodne z umową o dofinasowanie, dlatego też skoro we wniosku o dofinasowanie zapisano, że opisy oraz recenzje powstają na podstawie umów o dzieło, płatnik oraz wykonawcy umów musieli uwzględnić stanowisko MRPiPS jako IP. Zwracał przy tym uwagę na to, że w treści decyzji organ I instancji nie wyjaśnił dlaczego nie wziął pod uwagę stanowiska MRPiPS, poza wskazaniem w decyzji, że "...Instytucja Pośrednicząca (...) w pismach, które zostały przesłane do Oddziału nie nakazała wprost, aby praca w ramach projektu, miała być wykonywana na podstawie umowy o dzieło. Instytucja Pośrednicząca wskazała natomiast, że nie jest właściwa w rozstrzyganiu spraw wchodzących w kompetencje ZUS". Powyższe, zdaniem płatnika, wprowadza w błąd, całkowicie pomijając intencję i stanowisko Ministerstwa. Strona nadmieniała, że zgodnie z umową o dofinasowanie płatnik miał obowiązek przekazania Ministerstwu praw autorskich do dzieł powstałych w ramach projektu, co oznacza, że dla IP oczywistym jest potraktowanie rezultatów Projektu jako dzieł i utworów. Ignorowanie tego faktu przez organ, w ocenie płatnika, jest niezrozumiałe. Zdaniem płatnika stanowisko IP nie zostało przez organ I instancji wzięte pod uwagę.

Konkludując płatnik stwierdził, że w jego ocenie, umowa na sporządzenie opinii eksperckiej opisu informacji o zawodzie w pełni wyczerpuje znamiona umowy o dzieło według kryteriów wskazanych w przepisach prawa, takich jak rezultat określony z góry, zindywidualizowany i konkretny rezultat pracy i umiejętności ludzkich, samoistny byt dzieła i jego samodzielna wartość w obrocie, odpowiedzialność za nieosiągnięcie rezultatu, zapłata wynagrodzenia uwarunkowana wykonaniem określonego dzieła, stworzenie czegoś lub przetworzenie do postaci, w jakiej dotąd nie istniało, możliwość poddania działa sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych. W ocenie płatnika, organ I instancji nie podjął analizy większości z tych aspektów, przemawiających jednoznacznie na rzecz kwalifikacji przedmiotowej umowy jako umowy o dzieło co dotyczy np.:

• wynagrodzenia o charakterze ryczałtowym, ustalonym z góry, którego wypłata uzależniona była od fizycznego przekazania opracowania i na podstawie protokołu odbioru, zgodnie z § 7 ust. 4 umowy,

• samoistnego bytu dzieła oraz samodzielnej wartości w obrocie,

• odpowiedzialności autora opisu,

• stworzenie rezultatu całkowicie nowego,

• poddanie dzieła sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych.

Tym samym, w ocenie płatnika składek, przeprowadzona przez organ analiza jest skrajnie powierzchowna i skupia się wyłącznie na wybranych trzech cechach umowy: zespołowość pracy nad opisem, rzekomym nieokreśleniu przedmiotu umowy jako konkretnego jej rezultatu oraz charakterze działa jako utworu w rozumieniu prawa autorskiego. W treści odwołania płatnik składek szczegółowo odniósł się do powyższych kwestii, dokonując ich analizy w odniesieniu do konkretnych fragmentów decyzji organu I instancji. Stwierdził przy tym, że intencją organu nie było wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy, ale znalezienie uzasadnienia dla przyjętej z góry tezy, powielonej z wadliwego rozstrzygnięcia pokontrolnego ZUS.

Prezes NFZ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwołał się do treści art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 13 pkt 2 u.s.u.s. Przytoczył również treść art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, art. 627 i 734 k.c. oraz art. 65 § 2 k.c.

Organ odwoławczy dokonał analizy zebranego materiału dowodowego i stwierdził, że dyrektor Pomorskiego OW NFZ prawidłowo uznał, że prace zlecone przez płatnika składek do wykonania Zainteresowanemu w ramach spornej umowy, trudno uznać za wykonywanie działa w myśl przepisów k.c. Prace te realizowane były w sposób powtarzalny i z należytą starannością oraz według z góry ustalonych parametrów i cech. Czynności wykonywane przez Zainteresowanego nie były opracowaniami twórczymi oraz samodzielnymi. Zapisy umowy sankcjonowały obowiązek współpracy Zainteresowanego z pozostałymi członkami zespołu eksperckiego. Opis jednego z szeregu zawodów jako ekspert branżowy nie stanowił odrębnego ani choćby końcowego efektu pracy. Sporządzenie go stanowiło pierwszy etap prac nakierowanych na osiągnięcie rezultatu w postaci opisów informacji o zawodach dla 1000 zawodów, ujętych w kwalifikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy. Sporządzony przez Zainteresowanego (eksperta branżowego] opis, przekazywany był wszakże do recenzenta, który dokonywał recenzji opisu informacji dla zawodu a także do ewaluatorów, którzy sporządzali notatkę tudzież dodawali uwagi do sporządzonego opisu. Uwagi te przez Zainteresowanego były następnie użyteczne w ramach korekty sporządzonego opisu. Ewentualnie, w sytuacji nie uwzględnienia takiej uwagi należytym było usprawiedliwienie nienaniesienia poprawki ewaluatora na opis. Przygotowany, zmodyfikowany, i zdany opis do zawodu - po przekazaniu praw autorskich oraz "zbyciu dzieła" - był opublikowany w portalu Publicznych Służb Zatrudnienia, a co więcej zawierał spis osób których nakład pracy przyczynił się do jego powstania. Sporządzenie więc przez Zainteresowanego opisu zawodu branżowego stanowiło jeden z kilku etapów nakładu pracy, odbywających się nadto na zasadach współpracy wielu organizacji i osób.

Odnosząc się do twierdzenia strony, że przedmiot umowy można było poddać sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych organ odwołał się do orzecznictwa i stwierdził, że w przypadku spornej umowy możliwość taka nie istnie, choćby z tego względu, że nie precyzuje ona na czym miałaby polegać weryfikacja dzieła i do czego konkretnie miał doprowadzić jego wykonawca. Nie można zatem wskazać, czy i w jakim zakresie, zainteresowana ponosi ryzyko związane z wykonaniem umowy, oraz czy ponosi odpowiedzialność za uzyskany rezultat w sposób odmienny, niż inny pracownik który odpowiada za sprawowane przez siebie obowiązki.

Prezes NFZ podkreślał, że w zakresie spornej umowy nie było także możliwości przeniesienia praw autorskich dzieła, bowiem Zainteresowanemu nie przysługiwały nieograniczone prawa majątkowe co do wykonywanego "dziełaʺ – po pierwsze z uwagi na rozbieżności między sposobem utrwalenia dzieła a ostatecznym jego użytkowaniem, po drugie z uwagi na niesamodzielność wykonanego dzieła. Organ zaznaczał, że opis nie był samodzielnym wytworem pracy jednej osoby, wobec czego istnieje wątpliwość co do ponoszenia odpowiedzialności za ewentualne wady fizyczne dzieła przez zainteresowaną w sytuacji, gdy nie była ona jedynym autorem "dziełaʺ.

Odnosząc się do zarzutu zignorowania przez organ stanowiska MRPiPS (inicjatora Projektu i odbiorcy opracowanych w jego ramach dzieł), organ wskazał, że wykonywane przez Zainteresowanego czynności związane były z bieżącą działalnością spółki oraz były niezbędne dla prowadzenia przez firmę działalności o wskazanym profilu. Było to więc wyłącznie staranne działanie wykonawcy umowy. Trudno w tej sytuacji uznać, że wykonawca umowy tworzył całkowicie inne, niepowtarzalne i zindywidualizowane dzieło. Dziełem jest bowiem stworzenie czegoś lub przetworzenie do postaci, w jakiej dotychczas nie istniało. Nie można zatem mówić tutaj o powtarzaniu dzieł w rozumieniu art. 627 k.c. właśnie z uwagi na tożsamość produktów i powtarzalność w zakresie ich realizacji. W konsekwencji pomimo nadania umowie tytułu "o dzieło" przedmiotowa umowa stanowi w rzeczywistości umowę o świadczenie usług, co wypełnia definicję art. 734 § 1 k.c. w zw. z art. 750 k.c. Organ podkreślał przy tym, że nie neguje zgodnego zamiaru stron podpisania umowy o dzieło, gdyż zgodny zamiar stron obejmował niezgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego i w konsekwencji nieopłacenie składek na ubezpieczenie zdrowotne. W świetle powyższego, w ocenie Organu, przychylenie się do argumentacji odwołującego w zakresie uznania za dzieło przedmiotowej umowy tylko dlatego, że strony tak się umówiły, prowadziłoby do absurdalnej wręcz konstatacji, że tego rodzaju usługi mogą być kwalifikowane jako samoistne, niepowtarzalne i wyodrębnione dzieło.

Tym samym, w ocenie Prezesa NFZ, w sprawie brak jest podstaw do uchylenia bądź zmiany decyzji wydanej przez dyrektora Pomorskiego OW NFZ.

Z rozstrzygnięciem Organu nie zgodziła się Skarżąca, wnosząc do WSA w Warszawie skargę na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] sierpnia 2023 r. zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego tj.:

1) art. 65 § 2 w związku z art. 3531 k.c. przez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie zgodnego zamiaru i woli stron spornej umowy w zakresie kwalifikacji prawnej dokonanych przez nie czynności w ramach zasady swobody umów,

2) art. 628-632 oraz 642 k.c. poprzez ich niezastosowanie, pomimo bezspornie ryczałtowego charakteru wynagrodzenia, należnego i wypłaconego po oddaniu zamawiającemu przedmiotowego opracowania,

3) art. 638 k.c. poprzez jego niezastosowanie w zakresie odpowiedzialności za niewykonanie dzieła, w wyniku czego Organ nie uwzględnił, że odpowiedzialność ta obciążała w pełni wykonawcę spornej umowy, oraz błędne zastosowanie prowadzące do przyjęcia, że zamawiający nie miał możliwości poddania opracowania powstałego na podstawie spornej umowy testowi na istnienie wad, podczas gdy nie tylko było to możliwe, ale opracowanie w rzeczywistości było przedmiotem takiego testu,

4) art. 635, 636 § 1, 640 oraz 641 k.c., przez ich błędną wykładnię, uznającą, że wykonywanie przez Zainteresowanego czynności polegających na wykonaniu opracowania, będącego przedmiotem spornej umowy, na podstawie metodologii wskazanej przez zamawiającego, w tym z wykorzystaniem wzorca opisu, a także kontrolowanie procesu wykonywania dzieła przez wykonawcę pod kątem zgodności z umową oraz terminem wykonania w ramach czynności polegających na wykonaniu opracowania, wykluczały uznanie tego stosunku prawnego jako umowy o dzieło,

5) art. 355 § 1 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że zapis w umowie o konieczności zachowania należytej staranności stanowi przesłankę dla przyjęcia, że sporna umowa ma charakter umowy starannego działania,

6) art. 627 k.c. poprzez jego niezastosowanie wskutek wadliwej analizy prawnej, w wyniku czego Organ nie uwzględnił, że essentialia negotii spornej umowy świadczą o zawarciu przez strony umowy o dzieło i w konsekwencji błędnie zastosował do spornej umowy art. 734 w związku z art. 750 k.c.,

7) art. 734 w związku z art. 750 k.c., przez błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, że Skarżącego łączyła z Uczestnikiem umowa o świadczenie usług, do której mają zastosowanie przepisy dotyczące umowy zlecenia, pomimo że celem i efektem spornej umowy było osiągnięcie przez strony określonego rezultatu,

8) art. 66 ust. 1 pkt e) ustawy o świadczeniach w związku z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2022 poz. 1009, z późn. zm.), przez błędne przyjęcie, że w ramach spornej umowy Uczestnik wykonywał pracę na rzecz Skarżącego i był przez niego zatrudniony, pomimo jednorazowości i krótkotrwałości spornej umowy,

2. nieuwzględnienie, że w analogicznym stanie faktycznym Organ wydał szereg decyzji, zgodnie z którymi sporządzenie opisu informacji o zawodzie w ramach projektu realizowanego dla Ministerstwa Rodziny Pracy i Polityki Społecznej nie powodowało powstania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego - co oznacza, że na podstawie takich samych dowodów oraz przy takim tym samym stanie faktycznym organ administracji państwowej wydał całkowicie sprzeczne i wykluczające się decyzje, co jest niezrozumiałe i stanowi rażące naruszenie prawa, jak również prowadzi do tego, że w porządku prawnym istnieją całkowicie sprzeczne decyzje administracyjne,

3. nieuwzględnienie faktu, że wyrokiem z dnia 6 czerwca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną przez nas decyzję Prezesa NFZ w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu przez Pana R. N.. Dnia [...] listopada 2022 r. Prezes NFZ wydał decyzję nr [...] w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, zgodnie z którą cztery umowy na sporządzenie recenzji opisów informacji o zawodzie, zawarte w ramach projektu realizowanego dla MRPiPS, uznano za umowy o świadczenie usług - w stanie faktycznym i prawnym analogicznym do stanu opisanego w niniejszej skardze. Decyzja ta stała się przedmiotem naszej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, złożonej [...] grudnia 2022 r., zgodnie z którą decyzja Prezesa NFZ została uchylona. Organ - nie mogąc nie wiedzieć o uchyleniu decyzji przez Sąd - nie uwzględnił tego faktu w zaskarżanej decyzji,

4. naruszenie prawa Skarżącego do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie, albowiem zaskarżona decyzja Prezesa NFZ została wydana po dwóch latach i siedmiu miesiącach od daty wniesienia przez Skarżącego odwołania, na co składa się nieuzasadniona zwłoka Dyrektora Pomorskiego OW NFZ w przekazaniu odwołania Prezesowi NFZ, trwająca dziewięć miesięcy, oraz rok i dziewięć miesięcy postępowania prowadzonego przez Prezesa NFZ. W sumie rozpatrzenie sprawy przez organy NFZ trwało trzy lata i siedem miesięcy, od daty skierowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. wniosku do Pomorskiego OW NFZ o objęcie Pana S. K. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, do daty wydania przedmiotowej decyzji. Ponadto decyzja ta, biorąc pod uwagę datę jej wydania, została wysłana do Skarżącego z kolejną nieuzasadnioną zwłoką, wynoszącą sześć tygodni.

Formułując powyższe zarzuty Skarżąca wnosiła o uchylenie Zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. W obszernym uzasadnieniu skargi rozwinęła powyższe zarzuty, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w odwołaniu od decyzji I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z dnia [...] maja 2024 r. Skarżąca podtrzymała zarzuty oraz wnioski skargi. Zwróciła również uwagę, iż WSA w Warszawie dotychczas w 16 sprawach uchylił decyzje Prezesa NFZ. Podkreślono, że wszystkie uchylone decyzje dotyczyły umów zawartych w ramach tego samego projektu realizowanego dla MRPiPS, według analogicznej procedury i na podstawie tego samego wzoru umowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."). Podkreślenia wymaga również, że stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.

Przeprowadzona przez Sąd, w tych granicach, kontrola legalności Zaskarżonej decyzji wykazała, że zaskarżony akt zostały podjęty z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Przedmiotem sądowej kontroli legalności jest decyzja Prezesa NFZ z [...] sierpnia 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję dyrektora [...] OW NFZ, w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Zainteresowanego z tytułu umowy nazwanej "umową o dzieło", zawartej z płatnikiem składek w okresie od [...] kwietnia 2018 r. do [...] maja 2018 r. Wskazana decyzja została wydana na skutek odwołania wniesionego przez płatnika składek.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest charakter prawny umowy zawartej przez Skarżącą z Uczestnikiem. Istota sprawy sprowadza się więc do zweryfikowania stanowisk stron i udzielenia odpowiedzi na pytania, czy była to umowa o dzieło, czy też inna umowa o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia i czy w zaistniałym stanie faktycznym Zainteresowany podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartej umowy.

Na wstępie rozważań podkreślić należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.) skutecznie wniesiony środek odwoławczy gwarantuje stronie rozpoznanie sprawy, załatwionej przez organ I instancji po raz drugi przez właściwy organ wyższego stopnia i uzyskanie rozstrzygnięcia tego organu. Istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu. Brak w motywach decyzji jakiegokolwiek ustosunkowania się do zarzutów odwołania uzasadnia nie tylko uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania odwoławczego, ale jednocześnie daje podstawę do stwierdzenia, że przy tego rodzaju postępowaniu pod znakiem zapytania pozostają gwarancje wynikające z zasady dwuinstancyjności (vide wyrok WSA w Poznaniu z 26 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Po 750/22).

W orzecznictwie podkreśla się, że organ odwoławczy ponownie rozpatruje i rozstrzyga sprawę administracyjną, niezależnie od podniesionych w odwołaniu zarzutów, jednakże ma obowiązek szczegółowego ustosunkowania się do nich. Natomiast uzasadnienie, w którym brak jest rzetelnego ustosunkowania się do zarzutów odwołania albo brak odniesienia się i oceny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i dowodów, pozwalających na zweryfikowanie prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji uprawnia do stwierdzenia, że decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem zasad procesowych, w tym zasady wyrażonej w art. 15 k.p.a. (wyrok WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 1264; wyrok WSA w Krakowie z 14 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 991/16; wyrok WSA we Wrocławiu z 28 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 29/17). Pogląd ten znajduje akceptacje w doktrynie, gdzie wskazuje się, że brak odniesienia się do zarzutów odwołania świadczy o nierozpoznaniu przez organ odwoławczy sprawy w jej całokształcie (uchwała Sądu Najwyższego z 23 września 1986 r., sygn. akt III AZP 11/86; glosa T. Wosia i J. Zimmermanna do uchwały, PiP 1989, z. 8).

Jak wynika z treści art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane.

Ponadto, z istoty uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za wydanym rozstrzygnięciem przemawiają. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna umożliwić, zarówno adresatom rozstrzygnięcia, których bezpośrednio ono dotyczy, jak i sądowi badającemu jego legalność, odtworzenie toku czynności procesowych oraz procesu rozumowania organu, który doprowadził do określonej konkretyzacji praw lub obowiązków stron. Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest nie tylko wymogiem formalnym, wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 k.p.a., ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W zaskarżonym rozstrzygnięciu opisanych wyżej elementów zabrakło. W uzasadnieniu decyzji Prezesa NFZ brak jest bowiem odniesienia do twierdzeń strony skarżącej istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia, a odnoszących się do okoliczności związanych z zawarciem spornej umowy tj. realizacji, na zlecenie MRPiPS, na podstawie wniosku o dofinasowanie oraz umowy o dofinasowanie, Projektu w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 we współpracy z instytucjami naukowo-badawczymi. W treści odwołania strona podnosiła, że projekt realizowany był w kształcie zdefiniowanym w Regulaminie Konkursu opracowanym przez MRPiPS. W całości finansowany był ze środków EFS EU oraz środków budżetowych w formie dotacji. Płatności dokonywane były na podstawie cyklicznych wniosków o płatność i pokrywały koszty kwalifikowane Projektu. Każdorazowo wnioski o płatność były kontrolowane przez Instytucję Pośredniczącą (IP), a przedmiotem kontroli były m.in. umowy o dzieło zawarte z ekspertami. Wskazywała przy tym, że w piśmie z [...] czerwca 2020 r., IP potwierdziła, że umowy będące przedmiotem wątpliwości ZUS wyczerpują znamiona umów o dzieło. Podobnie podnoszona przez płatnika składek okoliczność dysponowania przez organ opinią prawną, wskazującą na konieczność wystąpienia do IP o potwierdzenie, że Projekt przewidywał zawarcie z autorami opisów umów o dzieło, pozostała bez komentarza ze strony organu. Powyższe wskazuje na to, że Prezes NFZ nie przeanalizował okoliczności, które z punktu widzenia Strony mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie wyjaśnił ponadto dlaczego uznał je za nieistotne. Stwierdzenie organu, że to wyłącznie NFZ dokonuje oceny charakteru spornej umowy, nie zwalniało Prezesa NFZ z obowiązku odniesienia się w treści decyzji do stanowiska IP oraz podniesionej przez odwołującego okoliczności przewidzianego w umowie o dofinasowanie wymogu zawierania umów w formie umowy o dzieło.

W postępowaniu administracyjnym reguły determinujące czynności ustalania stanu faktycznego, zwane zbiorczo postępowaniem wyjaśniającym, wytyczone są przede wszystkim przez uregulowane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. zasadę prawdy obiektywnej, zasadę oficjalności, zasadę ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału. Zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 k.p.a. i skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. wskazuje, że organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zobowiązane są także w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać, ale i ocenić cały materiał dowodowy. Działania podejmowane w ramach wskazanych wyżej obowiązków mają bowiem na celu dokonanie ustaleń, pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Powyższe oznacza, że to normy prawa materialnego wskazują, jakie fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wyznaczają tym samym zakres postępowania dowodowego i zakres ustaleń faktycznych koniecznych dla załatwienia sprawy. (vide wyrok NSA z 7 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1449/14).

W niniejszej sprawie zakres koniecznych do ustalenia faktów wytyczały art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach i art. art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, którymi są m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub osoby z nimi współpracujące. W związku z powyższym wyłącznie osoba spełniająca przesłanki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenia - podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Z kolei na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 497, dalej "u.s.u.s."), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Natomiast zgodnie z art. 13 pkt 2 u.s.u.s., obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie, jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

Na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę, jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający.

W świetle wskazanych regulacji punkt wyjścia dla ustalenia w rozpoznawanej sprawie koniecznego zakresu postępowania wyjaśniającego stanowi wskazany wyżej przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy oraz przepisy k.c.

W myśl art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia, zaś zgodnie z art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia, przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej lub czynności wykonywanej w ramach świadczenia usług dla dającego zlecenie. Umowa zlecenia i umowa o świadczenie usług to umowy starannego działania, a umowa o dzieło to umowa na wykonanie (umowa skutku). Podkreślić należy, że umowę o dzieło od umowy zlecenia odróżnia przede wszystkim to, że umowa o dzieło powinna być zawsze zwieńczona konkretnym i sprawdzalnym rezultatem (dziełem materialnym lub niematerialnym), natomiast w umowie o świadczenie usług, przyjmujący zlecenie zobowiązuje się dokonać umówionych czynności.

Sąd podkreśla, że dokonując oceny charakteru spornej umowy, nie można pominąć zasady wyrażonej w art. 65 § 2 k.c., zgodnie z którą w umowach należy badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z 6 czerwca 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 223/23, który dotyczył umów zawartych w ramach tego samego projektu realizowanego dla MRPiPS, według analogicznej procedury i na podstawie tego samego wzoru umowy, że nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, że zamiarem stron i celem umowy było uniknięcie dopełnienia obowiązków płatnika składek. Twierdzenie takie zupełnie pozbawione jest podstaw, mając na względzie fakt, że sporne umowy o dzieło były współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach EFS, jako projekt realizowany na rzecz MRPiPS.

Stwierdzić przy tym należy, że przeprowadzona przez Organ analiza charakteru prawnego spornej umowy nie była kompleksowa. W toku tej analizy Organ uznając, że przedmiot umowy został określony w sposób ogólny pominął m.in. to, że uzyskanie rezultatu następowało przy uwzględnieniu szczegółowej procedury (w umowie nazwanej jako: "czynności" – sprecyzowane w załączniku nr 1), a zatem uszczegółowiony przedmiot umowy, konkretnie nazwanego Opracowania, został zindywidualizowany w treści umowy. Organ zignorował ponadto zapisy umowy, stanowiące jej essentialia negoti, a mianowicie: konkretny termin wykonania oraz prawo dochodzenia kary umownej: w wysokości 5% wynagrodzenia - za każdy dzień opóźnienia; w wysokości 100% wynagrodzenia w przypadku odstąpienia przez zamawiającego od umowy z przyczyn leżących po stronie wykonawcy, jak również dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych (§ 11 umowy).

Zdaniem Sądu, powyższe okoliczności, stanowiące o istotnych warunkach umowy, w szczególności sprecyzowanie odpowiedzialności za nieterminowe jej wykonanie, mogą stanowić o oczekiwaniach zamawiającego co do osiągnięcia konkretnego rezultatu. Zastrzeżone w § 3 ust. 1 umowy obowiązki, co do samodzielnego wykonania Opracowania, z należytą starannością, wiedzą i kwalifikacjami są jedynie dodatkowym oświadczeniem wykonawcy, wynikającym ze związania wykonawcy warunkami dofinansowania Projektu i wytycznymi funduszy strukturalnych mających zastosowanie do Projektu.

Na marginesie warto dodać, że zawarcie w umowie o dzieło zapisu o wykonaniu jej z należytą starannością nie wyklucza uznania jej za umowę rezultatu. Natomiast świadczenie usługi (zlecenia) z wymaganą należną starannością, ale bez uzyskania rezultatu: materialnego, bądź niematerialnego, nie czyni z niej umowy o dzieło. Z drugiej strony samo "dzieło" nie musi być wybitne. Natomiast kwestia jego zrealizowania poprzez uszczegółowienie wymagań zamawiającego (poprzez inne czynności umożliwiające osiągniecie oczekiwanego rezultatu, które organ nazywa "instrukcją") nie musi pozbawiać umowy atrybutu umowy o dzieło.

Sąd podkreśla, że przy ocenie spornej umowy Organ nie mógł pominąć istotnych z punktu widzenia umowy o dzieło elementów tj.: określonych w § 6 warunków płatności, które w ust. 1 - 3 przewidują złożenie przez wykonawcę protokołu z rachunkiem i podpisania go przez zamawiającego jako potwierdzenia należytego wykonania Opracowania (czyli protokołu odbioru przedmiotu umowy); określonych w § 7 wynagrodzenia i w § 8 przeniesienia przez wykonawcę praw autorskich. Zdaniem Sądu, brak oceny przedmiotowej umowy w powyższym zakresie uniemożliwia uznanie sprawy za dostatecznie wyjaśnioną. Zaprezentowany przez Organ sposób uzasadnienia decyzji niespełniający wyżej opisanych kryteriów, uniemożliwia Sądowi ocenę prawidłowości i legalności działań organu.

Reasumując, powodem uchylenia zaskarżonej decyzji były jej mankamenty procesowe, tj. naruszenie art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c.) P.p.s.a. Uniemożliwiły one zaakceptowanie stanowiska, że sporządzenie opisu informacji dla określonego zawodu, w ramach projektu realizowanego dla MRPiPS, powodowało powstanie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego.

Nie można przy tym pominąć, że z materiału zgromadzonego w sprawie oraz stanowiska Skarżącej wynika, że organy administracji nie mają w zakresie podobnych umów w innych sprawach jednolitego stanowiska. Oznacza to, że uzupełnione ustalenia faktyczne dokonane w ramach subsumpcji ustawowych wymogów umów cywilnoprawnych i ich prawidłowa ocena mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Organ uwzględni powyższe wskazania Sądu, w zakresie uzupełnienia ustaleń faktycznych i ich oceny. Ponadto, w uzasadnieniu decyzji ustosunkuje się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Mając powyższe na uwadze, WSA w Warszawie orzekł jak w wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Kosztów wpisu sądowego nie było, w związku ze zwolnieniem z mocy ustawy od uiszczenia kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1e P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl .