Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 114/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Inne
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Zobowiązano organ do załatwienia wniosku
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 1, art. 149 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1a, art. 149 par. 2, art. 200
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 35 par. 1, art. 35 par. 5
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 24 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi A. R. na bezczynność Wójta Gminy Dłutów w sprawie przywrócenia stanu poprzedniego działki 1. zobowiązuje Wójta Gminy Dłutów do załatwienia sprawy A. R. wszczętej w dniu 12 kwietnia 2016 roku na skutek wniosku z dnia 23 marca 2010 roku w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Wójtowi Gminy Dłutów grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 4. zasądza od Wójta Gminy Dłutów na rzecz skarżącej A. R. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 19 września 2023 r. A.R. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wójta Gminy Dłutów w sprawie nałożenia obowiązku polegającego na przywróceniu stanu poprzedniego nieruchomości lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

W uzasadnieniu skargi strona wyjaśniła, że decyzją z dnia 14 marca 2023r. znak SKO.4173.12.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uchyliło decyzję Wójta Gminy Dłutów z dnia 28 czerwca 2019 r. znak GMC.6331.1.2016, mocą której odmówiono nałożenia na K.J. obowiązku polegającego na przywróceniu stanu poprzedniego działki nr [...], położonej w [...], D. lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Szczegółowe przyczyny powodujące uchylenie decyzji oraz wytyczne co do dalszego postępowania zostały opisane na stronie 14 do 18 uzasadnienia decyzji. Z uwagi na trwającą od marca 2023 r. do czerwca 2023 r. bezczynność organu administracji A.R., działając przez swojego pełnomocnika S.G. wniosła w dniu 28 czerwca 2023 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi ponaglenie. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2023r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi stwierdziło bezczynność Wójta Gminy Dłutów. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązało Wójta Gminy Dłutów do załatwienia sprawy w terminie do 31 sierpnia 2023 r. oraz zobowiązało do wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych bezczynności. Z akt sprawy przekazanych przez Wójta Gminy Dłutów do Kolegium nie wynika by w sprawie podjęte zostały jakiekolwiek czynności po przekazaniu akt sprawy do organu pierwszej instancji. Wobec tego zdaniem skarżącej od marca do końca czerwca 2023 r. w sprawie nie działo się nic i nadal nic się nie dzieje. Jedynie pismem z dnia 5 lipca 2023 r. Wójt Gminy Dłutów poinformował o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy na dzień 31 sierpnia 2023 r. w związku z potrzebą powołania biegłego z zakresu melioracji i ujęć wód w sprawie stosunków wodnych, a następnie pismem z dnia 31 sierpnia 2023 r. ponownie wyznaczył z tych samych powodów kolejny termin na dzień 31 października 2023 r. Takie postępowanie, w opinii skarżącej, jest sprzeczne z prawem, a w szczególności z art. 8 K.p.a., art. 32 Konstytucji RP, a nadto art. 3 zalecenia Komitetu Ministrów Rady Europy z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie dobrej administracji oraz art. 5 Europejskiego Kodeksu Dobrych Praktyk Administracji. Skarżąca dodała, że sprawa dotyczy Przewodniczącego Rady Gminy K.J., dlatego z uwagi na brak bezstronności w rozpoznawaniu sprawy przez Wójta Gminy Dłutów wnosi o "objecie sprawy nadzorem służbowym".

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Dłutów wniósł o jej oddalenie. Organ opisał stan faktyczny sprawy wskazując, że decyzją z dnia 14 marca 2023 r. znak SKO.4173.12.2023 Kolegium uchyliło decyzję Wójta Gminy Dłutów z dnia 28 czerwca 2019 r. znak GMC.6331.1.2016, mocą której odmówiono nałożenia na K.J. obowiązku polegającego na przywróceniu stanu poprzedniego terenu działki nr [...], położonej w [...], D. lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Jak wynika z uzasadnienia wskazanej decyzji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ winien był przeprowadzić wszelkie czynności dowodowe, zmierzające do ustalenia daty powstania rowu i bruzdy, a także dopuścić dowód z uzupełniającej opinii dotychczasowego biegłego lub powołać innego biegłego do wydania opinii w przedmiotowej sprawie. Powyższe wymaga przeprowadzenia szeregu działań dowodowych, w tym przesłuchania mieszkańców miejscowości R. oraz zlecenia opinii biegłemu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi w dniu 11 lipca 2023 r. stwierdziło bezczynność Wójta Gminy Dłutów, uznając jednocześnie, iż bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Kolegium zobowiązało Wójta Gminy Dłutów do załatwienia sprawy w terminie do dnia 31 sierpnia 2023 r. oraz do wyjaśnienia przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności. Decyzja doręczona została Wójtowi Gminy Dłutów w dniu 17 lipca 2023 r. Celem realizacji wytycznych organu kontroli, Wójt Gminy Dłutów w dniu 25 lipca 2023 r. skontaktował się z R.F. - biegłym wydającym dotychczasową opinię w sprawie wraz uzupełnieniem, celem stawienia się w Urzędzie Gminy Dłutów w najszybszym możliwym terminie, aby uzgodnić treść i zakres opinii uzupełniającej. Biegły wyraził gotowość stawienia się w Urzędzie w dniu 21 sierpnia 2023 r., co wywołane miało być stanem jego zdrowia oraz okresem urlopowym. Organ dodał, że we wskazanym okresie ze względu na suszę, jaką dotknięta została D., do rozpatrzenia przez pracownika merytorycznego A.M. (prowadzącą również postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych) wpłynęło 55 wniosków o oszacowanie strat spowodowanych niekorzystnym zjawiskiem, suszą. W tym też okresie pracownik ten wraz z powołaną komisją suszową dokonał 49 oględzin gospodarstw rolnych oraz od końca sierpnia 2023 r. rozpoczął sporządzanie protokołów suszowych, które ostatecznie zostały w październiku br. wysłane do ŁUW. Jednocześnie Wójt Gminy Dłutów wyjaśnił, że postępowanie prowadzone jest przez jednego pracownika Urzędu Gminy Dłutów, w zakresie obowiązków którego znajduje się prowadzenie wszelkich postępowań z zakresu gospodarki nieruchomościami, zarządzania mieniem komunalnym, mieszkaniowym zasobem gminy oraz spraw z zakresu prawa wodnego, które powierzone zostały mocą ustawy do kompetencji Wójta Gminy. Dodatkowo od 2022 r. w związku z prowadzoną przez Powiat [...] modernizacją gruntów na terenie Gminy, pracownik ten uczestniczy w czynnościach terenowych związanych z wyznaczaniem granic, a także udziela wyjaśnień we wskazanym zakresie mieszkańcom Gminy. Urząd Gminy nie ma przy tym możliwości dodatkowego zatrudnienia pracowników do prowadzenia wskazanych spraw lub też delegowania innych pracowników do pomocy przy wskazanych czynnościach (Urząd zatrudnia łącznie 17 pracowników merytorycznych). Powyższe wynika nie tylko z przyczyn budżetowych, ale też niskiej dostępności wykwalifikowanych pracowników na terenie niewielkiej gminy wiejskiej, jaką pozostaje D. W dniu 8 sierpnia 2023 r. wpłynął wniosek dowodowy strony postępowania K.J. o dopuszczenie dowodu z zeznań szeregu świadków, na okoliczność potwierdzenia istnienia rowu w miejscowości R. od kilkudziesięciu lat. Wbrew zobowiązaniu biegłego do stawienia się w Urzędzie w dniu 21 sierpnia 2023 r., wymieniony stawił się w Urzędzie dopiero dnia 31 sierpnia 2023 r. W tym też dniu biegły otrzymał pismo z prośbą o przedłożenie oferty cenowej obejmującej koszty sporządzenia opinii uzupełniającej, zgodnie z zaleceniami Kolegium z dnia 14 marca 2023 r. Ze wskazanych wyżej względów, uwzględniając skomplikowany charakter sprawy oraz złożoność czynności dowodowych, w szczególności konieczności wydania przez biegłego opinii uzupełniającej oraz przesłuchania świadków, Wójt Gminy Dłutów działając na podstawie art. 35 K.p.a. poinformował strony o niemożności zakończenia postępowania w terminie i wyznaczył termin załatwienia sprawy na dzień 31 października 2023 r. W dniu 20 września 2023 r. biegły R.F. stawił się w Urzędzie celem zaznajomienia się z aktami sprawy. Pismem z dnia 2 października 2023 r. biegły poinformował, że ze względu na zaawansowany wiek ([...] lata) oraz pogarszający się stan zdrowia - nie będzie w stanie ostatecznie wydać w sprawie opinii uzupełniającej. Z tych względów organ w dniu 9 października 2023 r. wystosował zapytanie ofertowe do 8 biegłych z zakresu melioracji i ujęć wód, celem zlecenia jednemu z nich sporządzenia opinii uzupełniającej. W dniu 18 października 2023 r. złożono jedną ofertę - która ostatecznie została zaakceptowana przez Wójta Gminy Dłutów. W dniu 25 października 2023 r. podpisano umowę z biegłym W.D. na wydanie opinii nr [...]. Bezzwłocznie po zawarciu umowy organ wydał stosowne postanowienie dowodowe, zalecając biegłemu przeprowadzenie oględzin nieruchomości w dniu 14 listopada 2023 r. Jednocześnie, wobec złożoności czynności dowodowych związanych z wydaniem w sprawie opinii uzupełniającej oraz ewentualnością przesłuchania świadków, Wójt Gminy Dłutów poinformował strony o niemożności zakończenia postępowania w terminie i wyznaczył termin załatwienia sprawy na dzień 31 grudnia 2023 r. Organ stwierdził, że z tych wszystkich względów nierozpoznanie sprawy w terminie nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych. Powołując orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, że nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa w związku z nierozpoznaniem sprawy w ustawowym terminie, bowiem znacząca ilość spraw podlegających rozpoznaniu i niedostateczna obsada kadrowa stanowią poważną przeszkodę w takiej organizacji pracy, aby rozpoznawanie spraw należących do kompetencji organu odbywało się z zachowaniem ustawowych terminów.

W piśmie z dnia 17 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącej S. G. podniósł, że powoływane przez organ zmiany kadrowe nie powinny zakłócać funkcjonowania urzędu. Ponadto, to organ winien czuwać nad tym co dzieje się w postępowaniu i dlaczego biegły opóźnia się z wydaniem opinii. Pełnomocnik zarzucił, że brak zainteresowania czynnościami biegłego R. F. trwał praktycznie od 26 lipca 2017 r. do 28 lutego 2018 r., a postępowanie dotyczące stosunków wodnych trwa od 2010 r. i dotyczy Przewodniczącego Rady Gminy Dłutów. Mimo stwierdzenia w dniu 11 lipca 2023 r. przez Kolegium bezczynności i zobowiązania Wójta do załatwienia sprawy do dnia 31 sierpnia 2023 r. sprawa nie została zakończona, co świadczy o rażącym łamaniu prawa. Zdaniem strony wiek ([...] lata) oraz stan zdrowia biegłego jest okolicznością przedłużającą postępowanie i organ powinien powołać innego biegłego.

W piśmie organu z dnia 19 stycznia 2024 r. wyjaśniono, że w dniu 25 października 2023 r. została podpisana umowa z biegłym w zakresie melioracji i ujęć wód W.D. Następnie w dniu 26 października 2023 r. strony postępowania otrzymały pismo o powołaniu biegłego i terminie przeprowadzenia oględzin z udziałem biegłego wyznaczonym na dzień 14 listopada 2023 r. Pismem z dnia 27 grudnia 2023 r. przedłużono termin załatwienia sprawy do dnia 15 lutego 2024 r. W dniu 27 grudnia 2023 r. przekazana została opinia biegłego w zakresie melioracji i ujęć wód. Obecnie istnieje konieczność przesłuchania świadków, celem ustalenia daty powstania spornego rowu, w opinii nie została bowiem wskazana data powstania rowu. W dalszej kolejności zostanie wydane zawiadomienie z art. 10 K.p.a., a w kolejnych dniach decyzja kończąca postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z regulacją art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania i bezczynność organów w określonych przypadkach, w tym w razie konieczności wydania decyzji administracyjnych.

W świetle art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Na wstępie należy wyjaśnić, że warunkiem wniesienia skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). W sprawie ze skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania środkiem takim jest ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie do organu administracji publicznej wyższego stopnia (art. 37 § 1 K.p.a.).

W stanie faktycznym sprawy skarżąca w dniu 30 czerwca 2023 r. wniosła ponaglenie w związku z nierozpoznaniem przez Wójta Gminy Dłutów sprawy dotyczącej naruszenia stosunków wodnych. W wyniku rozpoznania powyższego pisma, postanowieniem z dnia 11 lipca 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi stwierdziło, że organ I instancji dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy należało uznać, że skarżąca bezspornie wyczerpała wspomniany tryb, a co za tym idzie, skarga jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu przez sąd.

Przechodząc zatem do rozważań merytorycznych należy wyjaśnić, iż organy administracji publicznej zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności organy powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 K.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 K.p.a. Zgodnie z jego treścią organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (...) (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 K.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 K.p.a.).

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym w K.p.a. lub akcie szczególnym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu albo nie podjął stosownej czynności. Przy tym dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie, inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana. Skarga na bezczynność może być wniesiona dopiero po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy. Terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym określa wspomniany przepis art. 35 K.p.a., a przekroczenie tych terminów lub przedłużonych w związku z postanowieniami art. 36 K.p.a. oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego.

W przedmiotowej sprawie zaznaczenia wymaga, że postępowanie w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na gruncie na skutek budowy rowów odprowadzających wody do rowu przydrożnego na nieruchomości położonej we wsi R., oznaczonej w ewid. gruntów nr [...], zostało wszczęte w 2016 r. Jednakże zarówno z treści skargi, jak i treści poprzedzającego wniesienie skargi ponaglenia wynika, że strona skarżąca upatruje bezczynności organu w trakcie prowadzonego postępowania w okresie następującym po wydaniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 14 marca 2023 r. uchylającej decyzję Wójta Gminy Dłutów z dnia 28 czerwca 2019 r. znak GMC.6331.1.2016, mocą której odmówiono nałożenia na K.J. obowiązku polegającego na przywróceniu stanu poprzedniego terenu działki nr [...], położonej w [...], w gminie D., lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Tym samym ocenie sądu rozpoznającego skargę A.R. podlegał wskazywany przez nią okres od wydania powołanej decyzji Kolegium do dnia wyrokowania. W tym też zakresie sąd uznał zarzut bezczynności organu za uzasadniony. Bezsporne jest bowiem, że organ do dnia dzisiejszego nie wydał rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie wszczętej w 2016 r., w szczególności nie zakończył postępowania po wydaniu przez organ wyższej instancji decyzji z dnia 14 marca 2023 r. Bezczynność organu dostrzegło także Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, które w postanowieniu z dnia 11 lipca 2023 r. znak SKO.4104.49.2023 zobowiązało Wójta Gminy Dłutów do załatwienia sprawy w terminie do 31 sierpnia 2023 r., nadto do wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych bezczynności. Do dnia dzisiejszego sprawa nie została jednak rozpatrzona mimo, iż terminy z art. 35 K.p.a. już dawno ekspirowały.

Wobec powyższego w punkcie pierwszym wyroku sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał Wójta Gminy Dłutów do załatwienia sprawy skarżącej wszczętej w dniu 12 kwietnia 2016 r. na skutek wniosku z dnia 23 marca 2010 r. w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Co prawda w piśmie z dnia 17 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącej powołuje okoliczność braku zainteresowania organu czynnościami biegłego w okresie od 26 lipca 2017 r. do dnia 28 lutego 2018 r., to jednak warto zaznaczyć, że ten okres prowadzenia postępowania podlegał już ocenie tutejszego Sądu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2018 r. sygn. II SAB/Łd 68/18, stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa (pkt 1), umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu kończącego postępowanie (pkt 2) i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania (pkt 3). Z uwagi na związanie Sądu oceną prawną wyrażoną w powołanym orzeczeniu (art. 153 p.p.s.a.) wspomniany przez stronę okres nie mógł podlegać ponownej ocenie w niniejszej sprawie.

Z kolei na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., orzekł, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W odniesieniu do oceny charakteru bezczynności organu przypomnieć należy, że rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. W celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2171/17, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Warto w tym miejscu podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że braki kadrowe oraz duży wpływ spraw do organu, wymagających ich załatwienia w drodze decyzji administracyjnej, nie stanowią usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Okoliczności te wiążą się bowiem z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych i odpowiedniego zorganizowania postępowania administracyjnego, obejmującego również egzekwowanie od pracowników obowiązków w takim okresie, aby wydanie decyzji kończącej postępowanie prowadzone przez organ nastąpiło w rozsądnym terminie. Problem braku wystarczającej obsady organu rozpatrującego daną sprawę, nie stanowi przesłanki "przyczyn niezależnych od organu" w rozumieniu art. 35 § 5 K.p.a. Realizacja kompetencji organu jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają organu trudności obiektywne jak na przykład brak etatów lub nawet środków pieniężnych (por. wyrok NSA z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1233/19, wyrok NSA z dnia 17 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2542/16, wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 521/16, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uwzględniając powyższe stanowisko sądów administracyjnych, w odniesieniu do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę, zaznaczenia wymaga, że usprawiedliwienie długotrwałego prowadzenia postępowania spowodowanego brakami kadrowymi, nie jest przekonujące. Braki kadrowe nie mogą wszakże usprawiedliwiać trwającej wiele miesięcy bezczynności organu. Wójt Gminy Dłutów w żaden sposób nie uzasadnił nadto braku możliwości oddelegowania, chociażby czasowego, innych pracowników do pomocy przy wskazywanych czynnościach. Ponadto, powołując znaczne obciążenie pracownika prowadzącego sprawę, organ wskazał, że w 2022 r. pracownik ten dodatkowo uczestniczył w czynnościach terenowych związanych z prowadzoną przez Powiat [...], modernizacją gruntów na terenie Gminy. Nie sposób jednak pominąć okoliczności, że okres bezczynności, na jaki zwraca uwagę skarżąca, to okres od marca 2023 r., a zatem udział pracownika w powołanych czynnościach pozostaje bez wpływu na kwestię obciążenia w omawianym okresie obowiązkami pracownika prowadzącego sprawę. Podobnie jeśli chodzi o udział wspomnianego pracownika w rozpatrywaniu wniosków dotyczących strat spowodowanych wystąpieniem suszy. Jak wynika z dokumentów przedłożonych do akt, szacowanie szkód spowodowanych suszą miało miejsce pod koniec lipca 2023 r. (załącznik do pisma UG Dłutów z dnia 11 października 2023 r. skierowanego do ŁUW w Łodzi Wydziału Rolnictwa i Transportu). Z kolei jak wyjaśnił organ w odpowiedzi na skargę, sporządzanie protokołów suszowych rozpoczęło się od końca sierpnia 2023 r. Jednak, jak zasadnie zauważyła strona skarżąca, w sprawie organ nie podejmował żadnych czynności w okresie od marca do końca czerwca 2023 r. i właśnie na ten okres strona skarżąca zwraca szczególną uwagę. W tym też okresie opóźnienie w podejmowanych czynnościach pozbawione było racjonalnej podstawy, a przynajmniej uzasadnienie takiej zwłoki nie wynika z wyjaśnień organu. Warto też zaznaczyć, że Wójt Gminy Dłutów w okresie od marca do października 2023 r. poza powołaniem nowego biegłego z zakresu melioracji i ujęć wód, nie zgromadził żadnego nowego materiału dowodowego i nie podjął innych czynności w sprawie, zgodnie z wytycznymi organu II instancji zawartymi w decyzji z dnia 14 marca 2023 r. Tymczasem już w decyzji z dnia 14 marca 2023 r. Kolegium sugerowało organowi wyznaczenie nowego biegłego w sprawie. Mimo wytycznych Kolegium, organ I instancji nie przesłuchał żadnego świadka, nie poczynił też innych ustaleń w sprawie, mających na celu potwierdzenie daty powstania rowu i "bruzdy" na terenie działki K.J., choć czynności te nie były uzależnione od tych związanych z przeprowadzaniem dowodu z opinii biegłego. Powyższe niezbicie dowodzi, że organ podejmuje czynności w sposób nieefektywny. Długotrwałe prowadzenie postępowania, przy uwzględnieniu niepodejmowania jakichkolwiek czynności przez organ w okresie marzec-czerwiec 2023 r., które nie miało racjonalnych podstaw, powoduje, iż przypisanie działaniom organu cechy oczywistego i rażącego naruszenia zasady szybkości i sprawności postępowania jest zasadne. Uwzględniając do tego treść art. 35 § 5 K.p.a., sąd doszedł do przekonania, że w przedmiotowej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, czemu dał wyraz w punkcie drugim sentencji wyroku.

Biorąc pod uwagę poczynione w sprawie ustalenia sąd uznał za uzasadnione wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Zasadniczą przesłanką wymierzenia grzywny organowi w oparciu o powołany wyżej przepis jest upływ terminu do załatwienia sprawy. Należy w tym miejscu podkreślić, że mimo stwierdzenia bezczynności organu już postanowieniu z dnia 11 lipca 2023 r. organ nadal pozostaje w bezczynności, która, co wykazano wyżej, ma charakter rażącego naruszenia prawa. Ze względu na powyższe w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie uzasadnione jest nałożenie na Wójta Gminy Dłutów grzywny w wysokości 500 złotych. Grzywna wymierzana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. ma na celu nie tylko przymuszenie, czy też dyscyplinowanie organów, ale celem jej jest także działanie o charakterze prewencyjnym, gdyż ma zapobiegać bezczynności lub opieszałości organów w załatwianiu spraw w przyszłości. Realne zagrożenie sankcją powinno zatem przede wszystkim zdyscyplinować organ i doprowadzić do sprawnego a zarazem terminowego prowadzenia obecnego postępowania, czy też oddziaływać prewencyjnie, wychowawczo na przyszłość. Na wysokość zasądzonej w tej sprawie grzywny rzutował w głównej mierze okres bezczynności (ponad sześć miesięcy). Istotny jest też fakt, że organ mimo wniesienia skargi wciąż faktycznie pozostaje bezczynny, mimo, że postępowanie zostało wszczęte formalnie w 2016 r., ale na skutek pisma strony z 2010 r. Rzeczona grzywna powinna przywrócić zaufanie skarżącej do organu i skłonić organ do sprawnego i efektywnego prowadzenia każdego takiego postępowania w przyszłości. Sąd uwzględniając okoliczności sprawy uznał, iż powyższa kwota w realiach niniejszej sprawy będzie odpowiednia.

W punkcie czwartym wyroku sąd orzekł o kosztach postępowania, działając na podstawie art. 200 p.p.s.a.