Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 702/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67 par. 2 pkt 1 w zw. z art. 67 par. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kruppik- Świetlicka Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: Referent- stażysta Katarzyna Gołda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 r. sprawy ze skargi T. S. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej w W. prowadzi wobec spółki z o.o. "T. " z siedzibą w W. (skarżącej) postępowanie egzekucyjne do majątku na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] września 2015 r., obejmujących należności z tytułu kary pieniężnej w łącznej kwocie 24.000 zł należności głównej. Tytuły wykonawcze zostały doręczone w dniu [...] stycznia 2016 r. W toku postępowania egzekucyjnego Dyrektor Izby Celnej w W. zlecił Dyrektorowi Izby Celnej

w T. dokonanie czynności rekwizycyjnych wobec zobowiązanej spółki w zakresie dokonania zajęcia, odbioru i sprzedaży ruchomości w postaci automatów do gier.

W dniu [...] lutego 2016 r. poborca skarbowy, w ramach rekwizycji, dokonał zajęcia i odbioru 3 szt. automatów do gier: "A. ", "A. G."

i "H. ". Z przeprowadzonych czynności poborca skarbowy sporządził protokół zajęcia i odbioru ruchomości, który z uwagi na nieobecność podczas czynności przedstawicieli spółki został jej przesłany spółce przy piśmie z dnia [...] lutego 2016 r., wraz z oświadczeniem dotyczącym wyrażenia zgody na sprzedaż zajętych ruchomości w drodze przetargu ofert.

Pismem z dnia [...] marca 2016 r. spółka złożyła skargę na czynności egzekucyjne Dyrektora Izby Celnej w T., polegające na zajęciu ruchomości

w postaci ww. automatów do gier.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w T. skargę oddalił.

W złożonym zażaleniu na postanowienie o oddaleniu skargi skarżąca wniosła

o jego uchylenie i uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej w T. wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że przedmiotowa czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i na tej podstawie skargę spółki oddalił.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. Zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę.

Do zajęcia automatów do gier zastosowano protokół zajęcia i odbioru ruchomości, odpowiadający wymogom określonym w art. 67 § 2 i § 4 ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i zawierający wszystkie niezbędne elementy wymienione w tym przepisie.

Odnosząc się do zarzutu błędnego oznaczenia wierzyciela w protokole zajęcia

ruchomości z dnia [...] lutego 2016 r. organ wskazał, że w protokole tym nie została wskazana Izba Celna w S. - jako wierzyciel dochodzonego obowiązku, lecz Dyrektor Izby Celnej w T.. Organ nie zgodził się również z zarzutem wskazania

w protokole zajęcia nieprawidłowego numeru tytułu wykonawczego. Z protokołu zajęcia wynika bowiem, iż jego podstawą są tytuły wykonawcze nr [...] i [...], a więc tytuły, które stanowiły podstawę wszczęcia egzekucji wobec spółki. Dyrektor Izby Skarbowej dodał, że organ rekwizycyjny przesłał spółce protokół zajęcia, ale również i odbioru ruchomości, co tym samym wypełnia dyspozycję art. 67 § 4 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W złożonej do tut. Sądu skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 7 i 77 k.p.a., poprzez utrzymanie

w mocy postanowienia organu pierwszej instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy organ rekwizycyjny winien w pierwszej kolejności wyjaśnić istotną w sprawie okoliczność jaką jest ustalenie, czy ruchomości, których dokonania zajęcia planuje, stanowią własność zobowiązanego, gdyż czynność egzekucyjna skierowana do składnika nie będącego majątkiem zobowiązanego jest wadliwa i jako taka winna zostać uchylona,

- art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 1 w związku z art. 67 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w protokole z zaskarżonej czynności egzekucyjnej organ rekwizycyjny zaniechał określenia w protokole wierzyciela, ograniczając się jedynie do wskazania tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w T., co stanowi brak elementarnego składnika protokołu z czynności egzekucyjnej,

- art. 5 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku

z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającego

rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz.U z 2015 r. poz. 1494 ze zm.), poprzez błędną wykładnię przejawiającą się w uznaniu, że pomimo wejścia w życie wskazanego rozporządzenia, wierzycielem w stosunku do wszczętych przed tą datą postępowań egzekucyjnych jest organ, który inicjował postępowanie egzekucyjne, podczas gdy prawidłowa wykładnia winna prowadzić do wniosku, że z dniem wejścia w życie wskazanego rozporządzenia, wierzycielem zgodnie z treścią art. 5 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji jest Dyrektor Izby Celnej w S., co w konsekwencji winno znaleźć odzwierciedlenie w czynnościach egzekucyjnych podejmowanych w ramach takich postępowań egzekucyjnych,

- naruszenie art. 6 i 8 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przejawiające się w obciążeniu zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy z zasady legalizmu oraz działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej wynika, że to organ egzekucyjny winien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z niej, z inicjatywy jakiego wierzyciela czynność ta zostaje dokonana.

Zdaniem strony, z dniem wejścia w życie rozporządzenia Ministra Finansów

z dnia 15 września 2015r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania wierzycielem zgodnie z treścią art. 5

§ 1 pkt 4) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest Dyrektor Izby Celnej w S., co winno znaleźć odzwierciedlenie w czynnościach egzekucyjnych podejmowanych w ramach takich postępowań egzekucyjnych. Nie można bowiem zgodzić się z prezentowanym przez organ odwoławczy stanowiskiem, jakoby przedmiotowy protokół zajęcia i odbioru ruchomości zawierał w swej treści wszystkie wymagane prawem elementy, gdyż wskazanie jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w T. od dnia [...] października 2016 r. nie koresponduje z treścią przywoływanego rozporządzenia.

W ocenie strony formalizm czynności egzekucyjnych, ich istota oraz okoliczność, że protokół z czynności ma obowiązek wiernie i prawidłowo odzwierciedlać przebieg z czynności organu egzekucyjnego, powoduje, że niemożliwym jest sanowanie nieprawidłowości w niewskazaniu wierzyciela poprzez wskazanie, że mimo to zobowiązany może zidentyfikować wierzyciela. Rolą organu egzekucyjnego jest takie przeprowadzenie czynności egzekucyjnej oraz sporządzonego z niego protokołu, aby zobowiązany nie mógł mieć żadnych wątpliwości, który obowiązek czynnością tą jest egzekwowany, na jakiej podstawie oraz z inicjatywy jakiego wierzyciela.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia

z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności

z prawem stwierdzić należy, iż postanowienie to nie narusza prawa.

Z akt sprawy wynika, że w toku prowadzonej wobec skarżącej spółki egzekucji poborca skarbowy w dniu [...] lutego 2016 r. dokonał zajęcia trzech automatów do gier. Z przeprowadzonej czynności sporządzono protokół zajęcia i odbioru ruchomości, który podpisał poborca skarbowy i dwóch świadków, z uwagi na nieobecność zobowiązanej. Z powodu nieobecności przedstawicieli spółki przy dokonywaniu czynności, odpis protokołu został doręczony skarżącej za pośrednictwem poczty w dniu [...] marca 2016 r. wraz z oświadczeniem dotyczącym wyrażenia zgody na sprzedaż zajętych ruchomości w drodze przetargu ofert, na które nie udzielono odpowiedzi.

Na powyższą czynność egzekucyjną - zajęcia ruchomości w postaci automatów do gier, pismem z dnia [...] marca 2016 r., spółka wniosła skargę.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez "czynność egzekucyjną" rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga, o której mowa przysługuje jedynie na czynności typu wykonawczego, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania zastosowanego środka egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych

w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1262/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 maja

2016 r., III SA/Wa 554/15, wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13).

Art. 97 § 1 u.p.e.a. stanowi, iż do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. Zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione (art. 97 § 2 u.p.e.a.). Zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia

i podpisanie protokołu przez poborcę. Treść jaką powinien zawierać protokół określa art. 67 § 4 i art. 67 § 2 u.p.e.a. Powinien on zawierać, m.in. oznaczenie wierzyciela. Protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie (art. 98 § 1 u.p.e.a.). Zobowiązanemu doręcza się odpis protokołu zajęcia, jeżeli uprzednio nie został on zobowiązanemu doręczony (art. 98 § 2 u.p.e.a.).

Do zajęcia wymienionych powyżej automatów do gier zastosowano protokół zajęcia i odbioru ruchomości, którego treść odpowiada wzorowi dokumentu stanowiącego załącznik nr 11 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 2310). Protokół ten odpowiada wymogom określonym w art. 67 § 2 i § 4 u.p.e.a.

Zdaniem Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że czynność egzekucyjna zajęcia ruchomości została dokonane zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W skardze spółka podniosła, że organ odwoławczy naruszył art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w związku § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz.U. z 2015 r. poz. 1494), poprzez przyjęcie, że pomimo wejścia

w życie wskazanego rozporządzenia, wierzycielem w stosunku do wszczętych przed tą datą postępowań egzekucyjnych jest organ, który inicjował postępowanie egzekucyjne, czyli Dyrektor Izby Celnej w T., podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów powinna prowadzić do wniosku, że wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S..

Należy zauważyć, że wskazany art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a. stanowi, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest w odniesieniu do obowiązków wynikających m.in. z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych właściwy dyrektor izby celnej. Zgodnie natomiast z przepisem § 3 rozporządzenia Ministra Finansów zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania z dnia 15 września 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1494) w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia (tj. 1 października 2015 r.), dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej

w S., przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają

w mocy. W rozpatrywanej sprawie należności z tytułu kary pieniężnej wynikają z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] lutego 2015 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2015 r., a zatem powstały one przed dniem wejścia w życie powołanego rozporządzenia, i nie zostały zapłacone. W związku z powyższym od dnia

[...] października 2015 r. wierzycielem w sprawie tych należności jest, jak to podnosi strona, Dyrektor Izby Celnej w S..

W protokole zajęcia i odbioru ruchomości z dnia [...] lutego 2016 r. jako wierzyciela rzeczywiście wskazano Dyrektora Izby Celnej w T.. Nie oznacza to jednak, że w protokole tym błędnie oznaczono wierzyciela, bowiem z dokumentu tego wynika, że należy w nim wskazać jako wierzyciela ten podmiot, który wystawił tytuły wykonawcze, na co wskazuje zawarty w nim zwrot "(...) objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi przez (...)". Ze znajdujących się w aktach tytułów wykonawczych z dnia [...] września 2015 r. (a zatem wystawionych przed wejściem

w życie wymienionego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r.) wynika, że podmiotem wnoszącym o wszczęcie egzekucji, na podstawie art. 26 u.p.e.a., był Dyrektor Izby Celnej w T.. Art. 26 § 1 u.p.e.a. stanowi, że egzekucję administracyjną wszczyna się na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. W konsekwencji, prawidłowo w protokole zajęcia

i odbioru ruchomości jako wierzyciela wskazano Dyrektora Izby Celnej w T.. To ten bowiem organ wystawił tytuły wykonawcze. Tym samym nowelizacja wymienionego wyżej rozporządzenia nie miała wpływu na prawidłowość oznaczenia wierzyciela

w protokole z dnia [...] lutego 2016 r.

Niezależnie od tego wskazać należy, że w orzecznictwie sądowym różnicuje się wpływ wad na ważność dokumentów, o których mowa w art. 67 u.p.e.a. Przykładowo w wyroku z dnia WSA w Warszawie z dnia 12 lutego 2007 r., III SA/Wa 3767/06 stwierdzono, że wprawdzie brak w zawiadomieniu o zajęciu informacji

o terminie płatności należności oraz informacji o wysokości wszystkich stóp procentowych uchybia art. 67 § 2 pkt 5 u.p.e.a., jednakże nie ma to bezpośredniego wpływu na zasadność i prawidłowość dokonywanej czynności egzekucyjnej. Z kolei

w wyroku z dnia 20 kwietnia 2007 r., III SA/Wa 3600/06, WSA w Warszawie odnosząc się do powołanego w skardze zarzutu naruszenia art. 67 § 2 pkt 1, 4 i 5 u.p.e.a., polegającego na: błędnym określeniu wierzyciela, braku informacji o terminie płatności należności i rodzaju odsetek, błędnym określeniu rodzaju zobowiązania z tytułu wykonawczego, uznał, iż uchybienia te nie stanowiły naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie dokonanej czynności. Zdaniem Sądu, także w realiach rozpoznawanej sprawy nawet gdyby przyjąć, że błędnie określono wierzyciela, to uchybienie to i tak nie skutkowałoby nieważnością dokonanej czynności egzekucyjnej.

W świetle powyższego organ nie naruszył art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a.

W skardze spółka podniosła również, że zajęte ruchomości nie stanowią jej własności, posiada je na podstawie umów zobowiązaniowych, zatem czynność egzekucyjna powinna być uchylona. Podkreślić należy, że zarzut ten został podniesiony dopiero w skardze do Sądu i poza stwierdzeniem, że skarżąca nie jest właścicielem zajętych ruchomości nie przedstawiono w tym zakresie żadnych dowodów. Ponadto trzeba zauważyć, że poborca skarbowy jest uprawniony do zajęcia wszystkich ruchomości, którymi zobowiązany faktycznie włada. Poborca skarbowy nie jest ani obowiązany, ani uprawniony do badania, czy zobowiązany ma tytuł do rzeczy, którą dysponuje (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2008, str. 328). Osoba roszcząca sobie prawo do zajętej rzeczy może bronić swych praw zgłaszając wniosek o wyłączenie rzeczy spod egzekucji (art. 38 § 1 u.p.e.a).

Organ nie naruszył również art. 6 i art. 8 k.p.a., poprzez obciążenie zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy organ egzekucyjny powinien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie z niej wynikało z inicjatywy jakiego wierzyciela została ona dokonana. Zarówno w protokole zajęcia i odbioru ruchomości, jak i w tytule wykonawczym wyraźnie wskazano, że wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w T.. Zobowiązany nie jest zatem obciążony ciężarem identyfikacji wierzyciela.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.