Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 158/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 124 ust. 1  w zw. z art.  124b ust. 4, art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 130 ust. 1, art. 134 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 35, art. 36 ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 6 grudnia 2022 r.nr N-III.7570.2.9.2022 w przedmiocie odszkodowania za utratę wartości nieruchomości - skargę oddala –


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Organ II instancji", "Organ odwoławczy", "Wojewoda") z 6 grudnia 2022 r. nr N-III.7570.2.9.2022 utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "Organ I instancji", "Starosty") z 31 stycznia 2022 r. nr GNI.6821.1.32.2022 w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości.

W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.

Naczelnik Miasta i Gminy w [...] decyzją z [...] sierpnia 1983 r. nr [...] zezwolił na wejście w teren z przeprowadzeniem linii energetycznej 15 kV przez działki położone w [...] oznaczone w ewidencji gruntów i budynków nr [...] i nr [...]. W decyzji orzeczono również, że roszczenia posiadacza nieruchomości z tytułu wyrządzonej szkody przedawniają się z upływem 3 lat od jej powstania.

Wnioskiem z 22 października 2018 r. skierowanym do Starostwa Powiatowego w [...] J. S. (dalej: "Skarżący") reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zwrócił się o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu szkód powstałych na skutek budowy urządzeń przesyłowych oraz zmniejszenia wartości nieruchomości na skutek ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...].

Starosta [...] decyzją z 31 stycznia 2022 r. nr GNI.6821.1.32.2022 orzekł w pkt I o ustaleniu odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości na skutek posadowienia na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] oraz [...] w [...], napowietrznej linii energetycznej, na rzecz J. S., w łącznej kwocie 503 zł i wskazał, że odszkodowanie w ww. kwocie zostanie wypłacone przez A. S.A. z siedzibą w [...] Oddział [...] w terminie 14 dni od daty ostateczności decyzji; w pkt II orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz M. S. z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości na skutek posadowienia na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w [...] napowietrznej linii energetycznej; w pkt III orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu szkód powstałych na skutek budowy napowietrznej linii energetycznej 15 kV.

W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji opisał następujący stan faktyczny sprawy: postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z [...] maja 1980 r. sygn. akt [...] spadek po W. S. nabył m.in. J. S. w 4/60 części. Z kolei postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydziału Cywilnego z [...] września 2011 r. sygn. akt [...] J. S. nabył udział w wysokości 56/60 w prawie własności m.in. działki nr [...] w [...] przez zasiedzenie z dniem [...] stycznia 2004 r. Natomiast na podstawie aktu notarialnego umowy sprzedaży darowizny z [...] grudnia 2015 r. Rep. [...] M. S. nabył działkę nr [...] w [...].

Decyzją Wojewody Podkarpackiego z [...] maja 2019 r. nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej został zatwierdzony podział działki nr [...] w [...] na nowe działki nr [...] i [...].

Organ I instancji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie kwestią wymagającą ustalenia jest krąg podmiotów uprawnionych do ewentualnego ubiegania się o odszkodowanie. Starosta stwierdził, że umowa darowizny nieruchomości i nabycie prawa własności w drodze zasiedzenia już po dacie obciążenia nieruchomości nie obejmuje roszczenia w stosunku do stanów faktycznych powstałych przed jej zawarciem. Na dzień wydania przez Naczelnika Miasta i Gminy w [...] decyzji o wejściu w teren z przeprowadzeniem linii energetycznej, właścicielem działki nr [...] w [...] był J. S. i przysługuje mu roszczenie o ustalenie odszkodowania. W treści decyzji jako właściciel działki nr [...] widniał W. S., który zmarł, a na podstawie postanowienia spadkowego prawo własności przeszło na spadkobierców, w tym J. S. w 4/60 części i w takiej części przysługuje mu roszczenie o odszkodowanie z tytułu zmniejszenia wartości działki nr [...].

Z uwagi na fakt, że M. S. nabył działkę nr [...] w [...] aktem notarialnym z [...] grudnia 2015 r., a więc po dacie posadowienia linii energetycznej, Starosta uznał, że nie przysługuje mu roszczenie o odszkodowanie z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości, a więc w stosunku do stanu powstałego przed zawarciem umowy.

Mając na względzie fakt, że ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości, Starosta powołał biegłego rzeczoznawcę majątkowego R. W. do sporządzenia opinii – operatu szacunkowego, obejmującego określenie wartości rynkowej działek nr [...] i [...] w [...]. Zgodnie z operatem szacunkowym z 12 stycznia 2022 r. wysokość zmniejszenia wartości nieruchomości objętej postępowaniem wynosi: działka nr [...] – 1.078,00 zł; działka nr [...] - 431,00 zł.

Zdaniem Starosty sporządzony dla potrzeb tego postępowania operat szacunkowy stanowiący podstawę ustalenia odszkodowania został sporządzony prawidłowo, jest logiczny i zupełny, nie zawiera sprzeczności. Rzeczoznawca dokonał wyboru właściwych metod i technik szacowania oraz precyzyjnie uzasadnił swój wybór.

Starosta wskazał, że na dzień wydania decyzji przez Naczelnika Miasta i Gminy w [...] o wejściu w teren z przeprowadzeniem linii energetycznej, jedynym właścicielem działki nr [...] był J. S., natomiast w stosunku do działki nr [...] przysługiwało mu roszczenie o odszkodowanie z tytułu zmniejszenia wartości działki w 4/60 części. Ustalona operatem szacunkowym wysokość zmniejszenia wartości działki nr [...] wynosi 1.078,00 zł, natomiast wysokość przysługującego Skarżącemu odszkodowania wynosi 4/60 tej sumy, tj. kwotę 72 zł. Starosta ustalił wysokość odszkodowania na łączną kwotę 503 zł.

Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, wydanej z naruszeniem art. 156 k.p.a. W uzasadnieniu odwołania Skarżący wskazał, że od wydania decyzji z [...] sierpnia 1983 r. do dnia [...] grudnia 2003 r. był właścicielem 4/60 działki, a od dnia [...] stycznia 2004 r. do chwili obecnej jest właścicielem całej działki nr [...]. Zatem należne odszkodowanie wynosi 1.078 zł.

Wojewoda Podkarpacki opisaną na wstępie decyzją z 6 grudnia 2022 r. nr N-III.7570.2.9.2022 utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

W uzasadnieniu Wojewoda przytoczył treść art. 124, art. 129 ust. 5, art. 130 i art. 154 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1899; dalej: "u.g.n."), a także § 43 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z 2021 r. poz. 555, dalej: "rozporządzenie w sprawie wyceny nieruchomości").

Wskazał następnie, że badając przeznaczenie planistyczne rzeczoznawca ustalił, że przedmiotowe działki na dzień wydania decyzji zezwalającej na wejście w teren były objęte Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego, zgodnie z którym znajdowały się w obszarach rolnych. Obecnie działki nr [...] i [...] nie są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie ze Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta [...], działki nr [...] i [...] znajdują się w obszarach rolniczej przestrzeni produkcyjnej. Biegły ustalił, że wyceniane działki na dzień wizji lokalnej były niezabudowane, niezagospodarowane, nieuzbrojone i stanowiły w terenie użytkowane grunty rolne. Teren działek jest płaski, a kształt ma formę wydłużonego prostokąta o niewielkiej szerokości i powierzchni. Nad działkami przebiega napowietrzna linia elektroenergetyczna 15 kV.

Wojewoda podał również, że biegły ustalił, że w związku z posadowieniem na nieruchomości napowietrznej linii elektroenergetycznej SN 15 kV relacji [...] szerokość strefy ochronnej od linii osi wynosi 6 m, a długość przebiegu linii nad działką nr [...] to ok. 20 m, natomiast nad działką nr [...] to ok. 8 m.

Rzeczoznawca określił wartość działek nr [...] i nr [...] podejściem porównawczym, metodą porównywania parami przyjmując rynek nieruchomości zgodny z przeznaczeniem wynikającym z ww. studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta [...], tj. rynek niezabudowanych nieruchomości gruntowych przeznaczonych lub wykorzystywanych jako grunty rolne.

Rzeczoznawca zbadał rynek gminy miasto [...], natomiast okresem badania objął przedział czasowy od października 2020 r. do chwili opracowania operatu. W wyniku analizy rynku biegły przyjął do wyceny bazę 13 transakcji spełniających w jego opinii kryterium podobieństwa, których ceny wahały się w zakresie od ok. 9 zł/m² do 25 zł/m². Zestawienie transakcji biegły zamieścił w tabeli na stronie 9-10 operatu szacunkowego. Z utworzonego zbioru transakcji biegły wyselekcjonował 3 transakcje nieruchomościami jego zdaniem najbardziej podobnymi do wycenianej nieruchomości, których ceny wahały się od 18,46 zł/m² do 21,52 zł/m².

Biegły ustalił, że największy wpływ na wartość nieruchomości ma jej położenie (waga - 20%), otoczenie (waga - 20%), dojazd (waga – 15%), uzbrojenie (waga – 15%) oraz cechy geometryczne (waga - 30%). Obliczając wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości biegły określił wartość 1 m² na kwotę 20,40 zł.

Ostatecznie łączna wysokość zmniejszenia wartości nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] wyniosła 1.078 zł, natomiast działki nr [...] - 431 zł.

W ocenie Organu II instancji biegły dokonał wyceny zgodnej z § 43 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego.

Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w odwołaniu, Wojewoda uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym na dzień wydania decyzji przez Naczelnika Miasta i Gminy w [...], właścicielem działki był Skarżący, natomiast w działce nr [...] Skarżący posiadał udział 4/60 części. Pozostały udział 56/60 w działce nr [...] Skarżący nabył na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] września 2011 r. sygn. akt [...], a więc po decyzji zezwalającej na wejście w teren.

W ocenie Wojewody, Organ I instancji prawidłowo ustalił stan prawny nieruchomości i przysługujące Skarżącemu udziały w ww. działkach położonych w [...].

J. S. wniósł skargę na ww. decyzję Wojewody Podkarpackiego z 6 grudnia 2022 r. nr N-III.7570.2.9.2022 wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji odnośnie działki nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji; o zasądzenie odszkodowania do zapłaty na kwotę 6.745,70 zł.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że jako rolnik nie może wykorzystywać działki nr [...] na uprawę warzyw i owoców oraz prowadzenia ogródka działkowego. Podniósł, że wszystkie rośliny znajdujące się pod linią elektroenergetyczną są narażone na napromieniowanie elektromagnetyczne, podobnie jak człowiek pracujący pod nimi, co powoduje wiele chorób i schorzeń.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Podkarpacki wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 135 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: "p.p.s.a.", kontrola legalności wykazała, że decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] nie narusza przepisów.

W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Sprawa dotyczy wypłaty odszkodowania za szkodą polegającą na zmniejszeniu wartości nieruchomości, spowodowaną ograniczeniem sposobu korzystania z działek nr ewid. [...] i [...], w wyniku decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z [...] sierpnia 1983 r., Nr [...].

Wyżej wymienioną decyzją udzielono zezwolenia na budowę linii energetycznej na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64: dalej: "u.z.t.w.n.").

Zgodnie z art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n. organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem naczelnika gminy - a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy), zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń.

Zgłoszone w sprawie roszczenie odszkodowawcze zostało oparte na obecnie obowiązującej ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.; dalej: "u.g.n."), i przepisach regulujących kwestie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości.

Aktualnie nie budzi wątpliwości możliwość dochodzenia roszczeń odszkodowawczych na tej podstawie. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 35 u.z.t.w.n. należy bowiem kwalifikować jako jeden ze sposobów wywłaszczenia, gdyż wiąże się z trwałością stanu, jaki stwarza decyzja organu, obejmując sobą każdoczesnego właściciela nieruchomości, której dotyczy oraz każdoczesnego przedsiębiorcę przesyłowego wstępującego w miejsce pierwotnego adresata decyzji (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt III CZP 116/09, OSP 2010/11/110; wyroki NSA m.in. z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 954/07 i z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2112/17 wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl).

W konsekwencji, do stosunków zaistniałych pod rządami u.z.t.w.n. należy stosować przepisy u.g.n. Realizacja niezaspokojonych roszczeń odszkodowawczych, o których mowa w art. 36 ust. 1 u.z.t.w.n., wynikających ze stosunków administracyjnoprawnych powstałych przed wejściem w życie u.g.n., następuje w trybie i na zasadach przewidzianych w przepisach tej ustawy, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OPS 1/20.

W sprawie nie budzi wątpliwości, że decyzja została wykonana, a zamierzenie, które w jej wyniku zostało zrealizowane funkcjonuje do dziś. ( dokumenty nadesłane przez A. S.A. oddział [...]).

Ponieważ art. 35 u.z.t.w.n. odpowiada w swej treści przepisowi art. 124 ust. 1 u.g.n., w sprawie wniosku o ustalenie odszkodowania za grunt wywłaszczony w trybie u.z.t.w.n. zastosowanie znajdzie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., który przewiduje, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Należy przy tym zauważyć, że przepis u.z.t.w.n., który przewidywał odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, dokonane na podstawie art. 35 ust. 1 tej ustawy, wskazywał na dwa rodzaje odszkodowania - za straty wynikłe z działań związanych z zakładaniem i przeprowadzaniem na nieruchomościach m.in. przewodów służących do przesyłania energii elektrycznej (art. 36 ust. 1) oraz za straty w zasiewach, uprawach i plonach (art. 36 ust. 2). Przy czym, ustawodawca wskazał wyraźnie, że jedynie dochodzenie odszkodowania, o którym mowa w ust. 2, jest ograniczone w czasie do 3 lat od powstania szkody. W stosunku do pozostałych roszczeń odszkodowawczych wynikających z art. 36 tej ustawy nie przewidziano możliwości przedawnienia.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym generalnie przyjmuje się, że odszkodowanie ustalane w drodze administracyjnej (decyzją administracyjną) nie podlega przedawnieniu. W prawie administracyjnym z przedawnieniem roszczenia mamy do czynienia tylko wówczas, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi. Tymczasem, ani w ustawie z 1958 r. (u.z.t.w.n.), ani też w ustawie z 1997 r. (u.g.n.) takiego ogólnego przepisu nie zamieszczono. Powyższe oznacza, że chociaż sama instytucja odszkodowania ma charakter cywilny i generalnie roszczenie odszkodowawcze podlega rygorom, zawartym w przepisach art. 117-125 kodeksu cywilnego (przedawnieniu), to jednak w sytuacji, gdy jest ono ustalane w postępowaniu administracyjnym, te zasady nie obowiązują, gdyż brak jest stosownej regulacji prawnej. Z tego względu, należy uznać, że skoro roszczenie odszkodowawcze przysługujące właścicielowi nieruchomości zajętej pod elementy infrastruktury przesyłowej nie uległo przedawnieniu, to nie ma uzasadnionych przeszkód by mogło być ono dochodzone w każdym czasie, co prawidłowo stwierdził Wojewoda w zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z treścią art. 128 ust. 1 u.g.n. wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Przez osobę wywłaszczoną należy rozumieć właściciela nieruchomości w dacie wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 9/18). Niewątpliwie bowiem osobą uprawnioną do żądania odszkodowania za wywłaszczenie, w tym za szczególną jego postać przewidzianą w art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n. oraz art. 124 u.g.n., jest "osoba wywłaszczona". Nadto, w uchwale z dnia 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OPS 1/20 NSA wskazał, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 u.z.t.w.n., może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. a nie może być ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. na rzecz nabywcy nieruchomości w drodze umowy zawartej po dniu czasowego zajęcia tej nieruchomości w trybie określonym w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Jednocześnie w uchwale tej wskazano, że zbycie nieruchomości nie powoduje utraty przez właściciela, którego prawo ograniczono, prawa do uzyskania odszkodowania.

W sprawie Organ ustalił bezspornie, że na dzień realizacji inwestycji właścicielem działki [...] był J. S., co nie było kwestionowane i wynikało z treści decyzji zezwalającej na wejście w teren z realizacją linii energetycznej.

Natomiast odnośnie działki nr ewid. [...], w decyzji jako jej właściciela wskazano W. S. Spadek po nim na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku nabył J. S. w udziale 4/60 – postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] maja 1980 r., sygn. akt [...], i tylko w takiej części Skarżącemu przysługuje roszczenie odszkodowawcze. Nie ma przy tym znaczenia podnoszony przez Skarżącego w odwołaniu, a następnie w skardze do Sądu zarzut dotyczący nieuwzględnienia postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydział Cywilny z [...] września 2011 r., sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie przez J. S. pozostałej części nieruchomości działki nr ewid. [...] przez zasiedzenie.

Z postanowienia tego wynika, że J. S. nabył udział w wysokości 56/60 w prawie własności działek, w tym działki nr ewid. [...] przez zasiedzeniem z dniem [...] stycznia 2004 r. Zatem dopiero od tej daty Skarżący dysponował prawem własności do pozostałej części działki nr ewid. [...]. Przed tą datą znajdował się w jej posiadaniu. Tymczasem prawo do odszkodowania na podstawie u.g.n. przysługuje wyłącznie osobom, które na dzień ograniczenia prawa były właścicielami bądź gdy prawo to nabyły w drodze dziedziczenia. Ustawa o u.g.n. nie chroni stanów faktycznych, jakim jest prawo posiadania, a jedynie stany prawne. W związku z czym posiadaczowi samoistnemu nie przysługuje prawo do dochodzenia takiego odszkodowania. Zatem na tle sprawy Skarżącemu przysługiwało prawo do odszkodowania wyłącznie na podstawie prawa własności do części działki [...] w udziale 4/60, co prawidłowo znalazło wyraz w treści decyzji.

Z uwagi na to, że M. S. nabył działkę nr ewid. [...] na podstawie umowy darowizny ( akt notarialny z [...] grudnia 2015 r., Repertorium [...]) nie przysługiwały mu zgłoszone w toku postępowania roszczenia odszkodowawcze.

Roszczenie to nadal przysługiwało poprzedniemu właścicielowi tj. J. S. W związku z czym prawidłowo Organy w stosunku do M. S. orzekły o umorzeniu postępowania, a odszkodowanie z tytułu własności działki przyznały J. S.

Nie ma przy tym wątpliwości, że odszkodowanie w sprawie nie było ustalanie ani też nie zostało wypłacone. W aktach sprawy znajdują się pisma kierowane do Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego, Archiwum Państwowego, Urzędu Miasta w [...], Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w [...] o nadesłanie akt archiwalnych dotyczących zatwierdzenia planu realizacyjnego i pozwolenia na realizację sieci energetycznej obejmującej linię napowietrzną tzw. "[...]" i "[...]" [...], jak również do spółki A. S.A. Oddział [...] z prośbą o nadesłanie kopii wszystkich posiadanych dokumentów, kopii pozwoleń na budowę, decyzji zezwalającej na realizację inwestycji dotyczących wybudowania i oddania do eksploatacji wyżej wymienionej sieci oraz o udzielenie informacji dotyczącej ewentualnej wypłaty odszkodowania z tytułu wybudowania sieci elektroenergetycznej na wyżej wymienionych działkach.

Nie udało się jednak odnaleźć wyżej wymienionej dokumentacji. Spółka wskazała, że nie odnalazła dokumentów potwierdzających wypłatę odszkodowania.

Z tych też powodów za uzasadnione Sąd przyjmuje stanowisko Organów, że do wypłaty odszkodowania nie doszło.

Nie budzi wątpliwości Sądu ustalona kwota odszkodowania.

Zasady ustalania tego odszkodowania reguluje art. 124 ust. 1 w zw. z art. 124b ust. 4 u.g.n., zgodnie z którym: za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania.

Zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n. Odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.

Jak już wyżej wyjaśniono kwestia szkody w utracie zasiewów i pożytków uległa przedawnieniu. Z tego też powodu postępowanie w sprawie zgłoszonych we wniosku odszkodowawczym żądań dotyczących wypłaty odszkodowania odpowiadającego wartości poniesionych szkód, jako przedawnionych, podlegało umorzeniu.

W związku z powyższym aktualnie odszkodowanie obejmować będzie zmniejszenie wartości nieruchomości na skutek realizacji inwestycji poprzez ustalenie zmiany warunków korzystania z nieruchomości, zmiany przydatności użytkowej nieruchomości, trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości, skutków związanych z obowiązkiem udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń.

Zgodnie z art. 130 ust. 1 u.g.n. wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości, wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3 i art. 106 ust. 1, według stanu i przeznaczenia nieruchomości odpowiednio w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Przepis art. 134 stosuje się odpowiednio. Stosownie zaś do art. 134 ust. 1 u.g.n. podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości. Przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami (ust. 2). Wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości (ust. 3). Jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia (ust. 4).

Dla ustalenia wysokości odszkodowania rzeczoznawca przyjął przeznaczenie rolne wskazanych działek, zgodnie z faktycznym sposobem ich wykorzystania, konsekwentnie przedmiotem badań czyniąc ceny transakcyjne prawa własności nieruchomości gruntowych niezabudowanych o przeznaczeniu rolnym.

Zgodnie z zaświadczeniem Burmistrza Miasta [...] z [...] grudnia 2021 r. w związku z utratą ważności obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, teren działek nr ewid. [...] i [...] położonych w [...] obręb [...] nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z obowiązującym "Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta [...]" zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Miasta [...] z [...] października 2002 r. działki znajdują się w obszarze rolniczej przestrzeni produkcyjnej.

Z kolei zgodnie z zaświadczeniem Burmistrza Miasta [...] z [...] stycznia 2022 r. według stanu na dzień 31 stycznia 1983 r. zgodnie z obowiązującym wówczas Miejscowym Ogólnym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...], zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Narodowej Miasta i Gminy w [...] z [...] grudnia 1980 r. działki te położone były w obszarze oznaczonym symbolem "użytki rolne". Zatem co do zasady ich przeznaczenie nie zmieniło się.

Analiza treści sporządzonego operatu szacunkowego potwierdza, że dokonane szacunki odpowiadają wymogom § 43 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Zgodnie z § 43 ust. 3 rozporządzenia, przy określaniu zmniejszenia wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n. uwzględnia się: zmianę warunków korzystania z nieruchomości, zmianę przydatności użytkowej nieruchomości, trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości, skutki spowodowane obowiązkiem udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n.

Biegły w sporządzonych operatach określił wartość rynkową na podstawie porównania parami. Wybrał 13 porównywalnych transakcji obrotu niezabudowanymi nieruchomościami, z których wyróżnił 3 najbardziej podobne do objętych przedmiotem postępowania, ustalił cechy rynkowe wpływające w sposób zasadniczy na zróżnicowanie cen na analizowanym rynku nieruchomości, ocenił wielkość wpływu tych cech na zróżnicowanie cen transakcyjnych, przeprowadził porównanie nieruchomości wycenianych kolejno z nieruchomościami wybranymi do wyceny i ocenił wielkość poprawek wynikających z różnicy ocen nieruchomości wycenianej i nieruchomości wybranych do porównań, obliczył skorygowaną cenę transakcyjną każdej nieruchomości przyjętej do porównań przy użyciu wyliczonych poprzednio poprawek, a następnie wartość jednostkową wycenianej nieruchomości jako średnią arytmetyczną z cen transakcyjnych skorygowanych, uzyskanych z porównań, w poszczególnych parach, i wreszcie określił wartość wycenianej nieruchomości na podstawie iloczynu wartości jednostkowej.

Tak ustalona średnia wartość 1 m² wycenianej powierzchni wyniosła 20,40 zł, która przy uwzględnieniu powierzchni strefy oddziaływania i współczynnika obniżenia wartości nieruchomości, a następnie współczynnika współkorzystania z pasa gruntu wyniosła w stosunku do działki [...] - 1078 zł x 4/60 (przysługujący udział w nieruchomości), w stosunku zaś do działki [...] – 431 zł.

Sąd zaznacza, że operat szacunkowy jest dokumentem zawierającym oceny i informacje oparte na wiedzy specjalistycznej. Wobec tego zakwestionowanie operatu szacunkowego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne jedynie w przypadku, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzaniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jego walory dowodowe. Natomiast, ocena wartości dowodowej operatów jest możliwa przez organ administracji i sąd administracyjny w sytuacji, gdy prosta analiza treści operatu budzi wątpliwości co do ich spójności, logiczności, zupełności, nieścisłości, pominięciu istotnych dla ustalenia wartości nieruchomości elementów. Z kolei, szczegółowe kwestie dotyczące merytorycznej prawidłowości operatu w aspekcie metodologicznym i dokonywania oceny w świetle wiedzy specjalistycznej - zwłaszcza standardów wyceny nieruchomości jakimi posługują się rzeczoznawcy - nie podlegają bezpośredniej kontroli organów czy sądów administracyjnych. Metodyka szacowania nieruchomości nie może być bowiem przedmiotem oceny ani organu administracji, ani też sądu. Subiektywne przekonanie osoby zainteresowanej uzyskaniem jak najwyższego odszkodowania o nieprawidłowości sporządzonej w tym celu wyceny, jeżeli nie jest potwierdzone obiektywnie weryfikowalnymi dowodami, jest niewystarczające dla skutecznego podważenia jej wiarygodności. Takich dowodów w niniejszej sprawie Skarżący nie przedstawił.

Nadto, wskazać należy, że zgodnie z art. 157 ust. 1 u.g.n. oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych. Brzmienie tego przepisu oznacza, że o ocenę, o której mowa w tym przepisie może wystąpić każdy, w tym strona postępowania zainteresowana podważeniem metody wyceny, prawidłowości zastosowanych w operacie współczynników korygujących czy nieruchomości przyjętych do porównania. Skarżący nie skorzystał z tej możliwości. W związku z powyższym wskazane w skardze żądanie przyznania odszkodowania w kwocie 6.745,70 zł uznać należy za całkowicie nieuzasadnione.

Nie ma również znaczenia, że do odszkodowania przyjęto działkę nr ewid. [...], podczas gdy zajęcie dotyczyło działki nr ewid [...].

Jak wynika z akt działka nr ewid. [...] uległa podziałowi na podstawie decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2019 r., Nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, na działki nr ewid.: [...] i [...].

Działka nr eiwd. [...] stała się własnością Województwa [...], z kolei w stosunku do działki nr ewid. [...] wskazano, że nastąpi przebudowa istniejącej sieci uzbrojenia terenu- sieci elektroenergetycznej.

Ustalając wysokość odszkodowania biegły, a za nim Organy przyjęły do obliczeń wartość m² działki ( obliczoną jako średnią wartość nieruchomości na podstawie przyjętej metody), powierzchnię pasa o ograniczonym sposobie korzystania, współczynnik obniżenia wartości nieruchomości na skutek lokalizacji urządzenia oraz współczynnik uwzględniający współkorzystanie z pasa gruntu przez właściciela nieruchomości oraz przedsiębiorstwo przesyłowe. Zatem przyjęcie przez Organy działki [...] zamiast działki nr [...] nie miało wpływu na wysokość odszkodowania.

Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.