Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1263/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit a, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 189 f § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 5 lipca 2024 r. nr SKO.4120/169/2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego P. K. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi P. K. (dalej: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 5 lipca 2024 r. nr SKO.4120/169/2024 w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu, wydana w następującym stanie faktycznym sprawy;

Prezydent Miasta [....] (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie przez skarżącego obowiązku zawiadomienia o zbyciu zarejestrowanego pojazdu marki [...] o nr VIN [...] i nr rejestracyjnym [...].

W trakcie postępowania organ ustalił, że skarżący zawiadomił o zbyciu ww. pojazdu w dniu 3 czerwca 2022 r. Do zawiadomienia została dołączona faktura z dnia 29 maja 2020 r., z której wynikało, że zbycie pojazdu nastąpiło w dniu 29 maja 2020 r.

Decyzją z dnia 31 października 2022 r. nr KM-R.5410/K/1103/2022, organ I instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1.000 zł, jako byłego właściciela ww. pojazdu, z tytułu niewykonania obowiązku, określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, polegającego na zawiadomieniu w terminie o zbyciu tego pojazdu. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do ww. przepisu, właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nie przekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu, jednakże w związku z pandemią COVID-19, termin ten został wydłużony do 180 dni, na podstawie art. 31i ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.; dalej: "ustawa COVID-19"). Organ wskazał, że skarżący miał wobec tego obowiązek zawiadomienia o zbyciu pojazdu do dnia 25 listopada 2020 r., natomiast dokonał tego dopiero w dniu 3 czerwca 2022 r., tj. po 555 dniach po upływie ustawowego terminu.

W wyniku rozpoznania odwołania od tej decyzji, SKO decyzją z dnia 4 stycznia 2023 r., nr SKO.4120/172/2022, utrzymało decyzję Prezydenta w mocy.

Następnie na skutek wniesionej przez skarżącego skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 9 października 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 758/23 uchylił zarówno ww. decyzję Kolegium, jak i decyzję Prezydenta z dnia 31 października 2022 r. Sąd wskazał, że okoliczność uchybienia terminu nie budzi w tej sprawie wątpliwości, jednak należało rozważyć kwestię ewentualnego usprawiedliwienia uchybienia tego terminu. Sąd wyjaśnił, że przewidziany w przepisie art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym termin stanowi termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb pkt 2 p.r.d., zatem organ administracji publicznej w okresie epidemii powinien zastosować się do treści art. 15 zzzzzn² ust. 1 ustawy COVID – 19 i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia strony o przekroczeniu terminu i wyznaczeniu terminu trzydziestu dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

W związku z powyższym, organ I instancji zawiadomieniem z dnia 15 stycznia 2024 r., poinformował stronę o stwierdzeniu uchybienia terminu zawiadomienia o zbyciu pojazdu oraz o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu zgłoszenia zbycia przedmiotowego pojazdu. Na skutek powyższego, skarżący w dniu 19 lutego 2024 r. złożył wniosek o przywrócenie ww. terminu.

Postanowieniem z dnia 20 lutego 2024 r. Prezydent odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do zawiadomienia o zbyciu pojazdu, oceniając, że nie uprawdopodobnił w wystarczający sposób braku swojej winy w uchybieniu terminu. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Kolegium z dnia 21 marca 2024 r. nr SKO.4120/68/2024.

Następnie decyzją z dnia 23 kwietnia 2024 r. nr KM-R.5410/K/1103/2022KO, Prezydent, działając na podstawie m.in. art. 104, art. 107 § 1, 3, art. 189 f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "k.p.a.") i art. 140 mb pkt 2 w związku z art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140 n ust. 1, ust. 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1047; dalej: "p.r.d."), nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1000 złotych, jako byłego właściciela ww. pojazdu, z tytułu niewykonania obowiązku, określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., polegającego na zawiadomieniu w terminie 30 dni (wydłużony do 180 dni) o zbyciu tego pojazdu.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że wysokość kary w myśl art. 140n ust. 4 w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. ustawy Prawo o ruchu drogowym, uzależniona jest od zakresu naruszenia, powtarzalności naruszeń oraz korzyści finansowej uzyskanej z tytułu naruszenia ustawy. Organ wskazał, że przekroczenie terminu było znaczne, a naruszenie obowiązku było dziewiętnastym, którego dopuścił się skarżący w tym okresie. Wobec powyższego uznał, że zasadne jest nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 1000 zł, tj. w kwocie wynikającej z powtarzalności i ilości dni naruszenia jaką przepis art. 140 mb pkt. 2 p.r.d. przewiduje za niezawiadomienie organu w ustawowym terminie o zbyciu pojazdu. Prezydent wyjaśnił, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą i według wpisu do CEIDG jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu handlowego zajmującym się sprzedażą hurtową i detaliczną samochodów osobowych i furgonetek (PKD 45.11). Zatem to przedsiębiorcę obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub świadomych działań, skutkiem których jest poniesienie odpowiedzialności administracyjnej.

W ocenie organu I instancji w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły podstawy do odstąpienia na nałożenia przedmiotowej kary na podstawie § 1 pkt 1 art. 189 f k.p.a. Prezydent przypomniał, że zawiadomienia o zbyciu pojazdu dokonano 555 dni po terminie, a zatem nie może być uznane za znikome naruszenie prawa, a przy tym jest to dziewiętnaste naruszenie przepisu przez skarżącego, w związku z tym nie doszło do zaprzestania naruszania prawa. Nie zachodzą również okoliczność określona w § 1 pkt 2 ww. przepisu, ponieważ na skarżącego nie została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej za naruszenie ww. obowiązku, jak też nie został w związku z tym prawomocnie ukarany za wykroczenie lub prawomocnie skazany za przestępstwo. Prezydent zaznaczył również, że to, że skarżący "dobrowolnie" zawiadomił o zbyciu pojazdu nie stanowi przesłanki do odstąpienia od nakładania kary. Ponadto w kontekście odmowy uzupełnienia materiału dowodowego wyjaśnił, że zgłoszenie nabycia pojazdu przez nowego właściciela pojazdu nie ma żadnego wpływu na zawiadomienie o zbyciu pojazdu, a także na nałożenie kary na zbywcę jak i jej wysokość.

Organ I instancji stwierdził również, że w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U. poz. 1394 z późn. zm.), w przedmiotowym postępowaniu mają zastosowanie przepisy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., a zatem brak było podstaw do zastosowania sankcji za niezawiadomienie o zbyciu pojazdu w stałej wysokości, tj. 250 zł, na podstawie znowelizowanego w dniu 1 stycznia 2024 r. art. 140 mb p.r.d.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił w szczególności, że organ nie odstąpił od nałożenia kary, mimo iż waga naruszenia była znikoma, gdyż dokonanie zawiadomienia o zbyciu pojazdu z uchybieniem terminowi nie spowodowało negatywnych skutków w obszarze dóbr prawnie chronionych, a nadto zaprzestał naruszania prawa przed wszczęciem stosownych postępowań administracyjnych, zawiadamiając organ o zbyciu pojazdu w dniu 3 czerwca 2022 r. Zarzucił również, że w toku postępowania organ I instancji w ogóle nie zweryfikował i nie wziął pod uwagę, w jakiej dacie nabywca pojazdu zawiadomił właściwy organ o jego nabyciu. Organ nie uwzględnił także faktu, że z tytułu naruszenia obowiązku przewidzianego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. skarżący nie osiągnął żadnej korzyści finansowej. Ponadto skarżący zawnioskował o poddanie kontroli instancyjnej niezaskarżalnego w drodze zażalenia postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia 23 kwietnia 2024 r. w przedmiocie odmowy uzupełnienia materiału dowodowego.

W wyniku rozpoznania odwołania, SKO opisaną na wstępie decyzją z dnia 5 lipca 2024 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. i art. 16 ww. ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy na wstępie omówił przepisy stanowiące podstawę wydanego orzeczenia. Następnie stwierdził, że organ I instancji wykonał wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 października 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 758/23, zawiadamiając skarżącego o fakcie uchybienia terminu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu.

W dalszej kolejności wskazał, że zawiadomienie, zgodnie z obowiązującym skarżącego przedłużonym terminem 180-dniowym, winno być dokonane do dnia 24 marca 2022 r. Skarżący nie przedstawił dowodów wskazujących na brak po jego stronie faktycznej możliwości dokonania przedmiotowego zawiadomienia przez cały czas trwania ww. ustawowego terminu.

Organ odwoławczy zgodził się również z dokonaną przez organ I instancji oceną o braku wystąpienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia przedmiotowej kary. Zaznaczył przy tym, że skoro art. 140n ust. 4 p.r.d., samodzielnie reguluje przesłanki wymiaru przedmiotowej kary, to w tym zakresie nie znajdą zastosowania przesłanki wymiaru kary wskazane w art. 189d k.p.a. Kolegium podzieliło także stanowisko Prezydenta o braku podstaw do przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika - radcę prawnego, zarzucił organowi naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na jego zastosowaniu i wydaniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, w sytuacji gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego doszło w następstwie uznania przez organ I instancji, że w okolicznościach sprawy naruszenie prawa przez skarżącego nie miało znikomej wagi, mimo, że:

- organ I instancji, oceniając wagę naruszenia prawa przez skarżącego nie uwzględnił kryteriów, według których należy oceniać stopień naruszenia prawa w kontekście art. 189 f § 1 pkt 1 k.p.a., w szczególności nie zweryfikował, czy i w jaki sposób opóźnienie w dopełnieniu obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu w terminie, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. w zw. z art. 31 i ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19, mogło rzeczywiście spowodować naruszenie konkretnych dóbr chronionych przepisami p.r.d.;

- w toku postępowania organ I instancji nie zweryfikował, w jakiej dacie doszło do zaktualizowania danych odnośnie osoby właściciela pojazdu w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (dalej: "CEPiK"), mimo że to zachowanie referencyjności danych w CEPiK podnoszone było przez organ jako ratio legis wprowadzenia sankcji za niezawiadomienie o zbyciu pojazdu w terminie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.;

- postępowanie dowodowe potwierdziło, że skarżący zaprzestał naruszania prawa, tj. samodzielnie, przed wszczęciem stosownych postępowań administracyjnych, zawiadomił w dniu 3 czerwca 2022 r. organ o zbyciu pojazdu i po tym dniu 3 czerwca 2022 r. nie ww. uchybiał obowiązkowi;

2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na jego zastosowaniu i wydaniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, w sytuacji gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 140n ust. 4 p.r.d. oraz art. 189d k.p.a., do którego doszło w następstwie przyjęcia przez organ I instancji, że w okolicznościach sprawy zakres naruszenia prawa jest znaczy, gdyż uchybienie terminowi, w jakim powinno zostać dokonane zgłoszenie wynosiło 555 dni, a nadto dopuścił się go profesjonalny uczestnik obrotu handlowego, którego w wyższym stopniu aniżeli nieprofesjonalnego uczestnika obrotu obciążają negatywne konsekwencje uchybienia terminowemu zawiadomieniu o zbyciu pojazdu, oraz w następstwie nieuwzględnienia przez organ I instancji przy wymierzaniu kary pieniężnej dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidzianych w art. 189d k.p.a. i ograniczenia się wyłącznie do prowadzenia ustaleń odnośnie okoliczności wskazanych w dyrektywach wymiaru kary przewidzianych w art. 140n ust. 4 p.r.d., w sytuacji gdy zakresu naruszenia prawa, o którym mowa w art. 140n ust. 4 p.r.d. nie można sprowadzać wyłącznie do kwestii czasu trwania naruszenia, a nadto wymierzając karę pieniężną, o której mowa w art. 140mb p.r.d. organ winien zastosować także regulacje przewidziane dziale IV a k.p.a., w tym art. 189d k.p.a., co wprost wynika z brzmienia art. 140n ust. 6 p.r.d.;

3. art. 136 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., do którego doszło w następstwie zaniechania przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, a co miało służyć ustaleniu, czy doszło do zaewidencjonowania w CEPiK zmiany właściciela i identyfikacji podmiotu odpowiedzialnego za pojazd, która to okoliczność winna być brana pod uwagę przy ocenie zakresu naruszenia obowiązku przewidzianego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.;

4. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego doszło w następstwie uznania, że oceniając wagę naruszenia prawa, należy brać pod uwagę przede wszystkim okres zwłoki w wykonaniu obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu, podczas gdy należy przede wszystkim weryfikować skutki naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa oraz odwoływać się do sposobu weryfikacji tego stopnia naruszenia prawa wypracowanego w prawie karnym;

5. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie uznania przy ocenie wagi naruszenia prawa, że nie ma znaczenia okoliczność, w jakiej dacie doszło do ujawnienia zmiany osoby właściciela w CEPiK, w sytuacji gdy na skutek zgłoszenia dokonanego przez nabywcę pojazdu a nie jego zbywcę, dane zawarte w CEPiK są aktualne w związku z czym nie ma zagrożenia interesów ogółu społeczeństwa, a nadto osiągnięte zostają cele ustawodawcy;

6. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego doszło w następstwie zaniechania uwzględnienia przy ocenienie wagi naruszenia prawa, że niezwłocznie po powzięciu wiedzy o uchybieniu obowiązkowi, skarżący "dobrowolnie" uczynił zadość obowiązkowi zawiadomienia o zbyciu kilkunastu, pojazdów, oraz że w ustawowym terminie zawiadamiał o zbyciu lub nabyciu pojazdów, które zbywane lub nabywane były po 3 czerwca 2022 r., co świadczy o tym, że nie lekceważył prawa i nie powtarzał zachowań, naruszających obowiązek przewidziany w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.;

7. art. 189d k.p.a., poprzez przyjęcie, że przy wymierzaniu kary pieniężnej, jak również przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego", nie znajdują zastosowania przesłanki wymiaru kary wskazane w art. 189d k.p.a., w sytuacji gdy regulacje przewidziane dziale IV a k.p.a., w tym dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidziane w art. 189d k.p.a., należy uwzględniać przy wymierzaniu kary pieniężnej, o której mowa w art. 140mb pkt 2 u.p.r.d., jak również przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego", co wprost wynika ze znowelizowanego art. 140n ust. 6 u.p.r.d., obowiązującego od dnia 1 lipca 2023 r.;

8. art. 140n ust. 4 p.r.d., poprzez sprowadzenie zakresu naruszenia, o którym mowa w ww. przepisie wyłącznie do kwestii czasu trwania naruszenia;

9. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a., poprzez uchybienie obowiązkowi należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony, naruszenie obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, oraz wskutek prowadzenia postępowania z naruszeniem zasady przekonywania stron o zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, w szczególności w następstwie:

- niewyjaśnienia, czy i jakie dobra prawnie chronione zostały faktycznie naruszone wskutek uchybienia;

- niezestawienia opóźnienia w zgłoszeniu zbycia pojazdu i ewentualnych negatywnych skutków uchybienia ww. obowiązkowi z czasem reakcji organu I instancji na naruszenie ww. obowiązku, w szczególności nieuwzględnienie okoliczności, że postępowanie w przedmiocie nałożenia przedmiotowej kary wszczęte zostało dopiero w dniu 26 września 2022 r., a więc po blisko czterech miesiącach od otrzymania przez organ zawiadomienia o zbyciu pojazdu i po dwudziestu ośmiu miesiącach od zbycia pojazdu, co powinno prowadzić do rozważenia przez organ sensu zaniechania nakładania kary po tak długim czasie od samodzielnego dokonania zgłoszenia;

- przyjęcia, że profesjonalnego uczestnika obrotu handlowego w wyższym stopniu aniżeli nieprofesjonalnego uczestnika obrotu obciążają negatywne konsekwencje uchybienia terminowemu zawiadomieniu o zbyciu pojazdu, mimo że ustawodawca przedmiotowego rozróżnienia nie uczynił, w następstwie czego doszło do naruszenia zasady równości oraz zasady sprawiedliwości społecznej;

10. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., w skutek nieprowadzenia ustaleń odnośnie innych niż wskazane wprost w dyrektywach art. 140n ust. 4 u.p.r.d. okoliczności przemawiających za dalej idącym miarkowaniem kary, w szczególności nieuwzględnienie przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego", jak również przy wymierzaniu kary pieniężnej dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidzianych w art. 189d k.p.a., mimo że w znowelizowanym art. 140n ust. 6 p.r.d., ustawodawca wprost wskazał, że w sprawach nakładania kar pieniężnych, o których mowa w art. 140mb, w zakresie nieuregulowanym w ustawie Prawo o ruchu drogowym należy odpowiednio stosować przepisy działu IVa k.p.a., a więc także art. 189d k.p.a.;

11. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., do którego doszło w wyniku naruszenia bezwzględnego obowiązku odniesienia się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu koszów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy w zakresie mającym wpływ na wysokość nałożonej kary pieniężnej nie został ustalony prawidłowo, co mogło wpłynąć na wynik sprawy.

Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.), zwanej dalej: "ustawą - Prawo o ruchu drogowym", lub "ustawą".

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz. U. z 2023 r., poz. 1394), do postępowań w sprawach nakładania kar pieniężnych, o których mowa wart. 140mbustawy zmienianej wart. 2, wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2024 r., stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym.

Na mocy ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1579), zmieniającej w art. 4 ustawę z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990, ze zm.), zmieniono brzmienie art. 71 ust. 1, dodano po art. 140ma przepis art. 140 mb, zmieniono brzmienie art. 140n ust. 1, ust. 2ą, ust. 3a, ust. 6 oraz dodano ust. 7. Powyższa zmiana przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym, wynikała z zarzutów formalnych Komisji Europejskiej dotyczących uchybienia zobowiązaniom transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, dotyczących m. in. braku sankcji za niezarejestrowanie importowanego pojazdu oraz niewyrejestrowanie pojazdu wycofanego z eksploatacji. Art. 4 ww. ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw, wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2020 r.

Zgodnie z treścią art. 78 ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, "właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o:

nabyciu lub zbyciu pojazdu;

zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym."

Natomiast, na mocy art. 3 li ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), zwanej dalej: ustawą COVID-19, w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia 31 grudnia 2020 r., wydłużono do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Z kolei, w myśl art. 3 li ust. 1 pkt 2 ustawy COVID-19, art. 140mb ustawy z dni 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.

Z kolei, w myśl art. 140mb ustawy - Prawo o ruchu drogowym, "kto:

będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu

- podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł."

"Kary pieniężne, w sprawach określonych w art. 140m-140mb, są nakładane w drodze decyzji administracyjnej (art. 140n ust. 1 ustawy). Kary pieniężne, o których mowa w art. 140ma i art. 140mb, nakłada starosta" (art. 140n ust. 2a ustawy).

"Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy" (art. 140n ust. 4 ustawy).

"Do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140m-140mb, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa" (art. 140n ust. 6 ustawy).

"Jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w art. 140mb, wyczerpuje jednocześnie znamiona wykroczenia, w stosunku do podmiotu będącego osobą fizyczną stosuje się wyłącznie przepisy o odpowiedzialności administracyjnej" (art. 140 ust. 7 ustawy).

Przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu określa art. 189f § 1 k.p.a. Zgodnie z jego treścią, "organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:

waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub

za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna."

"W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających:

usunięcie naruszenia prawa lub

powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia" (art. 189f § 2 k.p.a.).

"Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia" (art. 189f § 3 k.p.a.).

Z kolei, zgodnie z treścią art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), zwanej dalej: "ustawą o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych", "w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

przedawnienia,

których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu."

"W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu" (art. 15 ust. 2 zzzzzn2 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych).

"W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu" (art. 15 ust. 3 zzzzzn2 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych).

Sąd podziela stanowisko SKO, że organ I instancji wykonał wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], z dnia 9 października 2023 r., sygn. akt [...]. W związku ze stwierdzeniem uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego 30-dniowego terminu (wydłużonego do 180 dni) określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o mchu drogowym i art. 3 li ust. 1 pkt 1 ustawy COVID, organ I instancji zawiadomił o tym fakcie stronę. Jednocześnie, organ w zawiadomieniu, wyznaczył stronie 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, liczony od daty otrzymania zawiadomienia, pouczając jednocześnie (powołując się na art. 58 § 1 k.p.a.), że w przypadku złożenia wniosku o przywrócenie terminu należy przedstawić wraz z wnioskiem dowody uprawdopodobniające okoliczności, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego oraz dokonać obowiązku zgłoszenia zbycia, jeżeli obowiązek do tej pory nie został dopełniony. W dniu 19 lutego 2024 r. (data wpływu do organu I instancji) strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu marki [....], o nr VIN: [...], nr rej. [...]. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2024 r., nr KM-R.5410/K/1103/2022KO, Prezydent Miasta [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia przez stronę, zawiadomienia o zbyciu w dniu 29 maja 2020 r. pojazdu marki [...], o nr VIN: [...], nr rej. [...]. Na powyższe postanowienie, strona wniosła zażalenie. Następnie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 21 marca 2024 r., nr SKO.4120/68/2024, utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie.

Z zaakceptowanych przez SKO ustaleń organu I instancji wynika, że przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej oparł się na przesłankach wymiaru kary, określonych w art. 140n ust. 4 ustawy. Z art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. wynika, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, przepisów działu IVa k.p.a. w tym zakresie nie stosuje się. Zatem, skoro art. 140n ust. 4 ustawy, samodzielnie reguluje przesłanki wymiaru przedmiotowej kary, to w tym zakresie nie znajdą zastosowania przesłanki wymiaru kary wskazane w art. 189d k.p.a. Powyższa wykładnia nie wyklucza przy tym ewentualnego zastosowania przy nakładaniu i wymierzaniu kary innych regulacji przewidzianych w dziale IV a k.p.a. o ile regulacji takich nie przewidują przepisy odrębne, jak, np. instytucji odstąpienia od nałożenia kary.

Sąd to stanowisko akceptuje.

SKO zaaprobowało maksymalną możliwą karę pieniężną w kwocie 1 000 zł, nałożoną przez organ I instancji (nie tylko w tej jednej sprawie).

Zgodnie z art. 140 mb p.r.d. w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2024 r. kto:

1) będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

2) będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu

- podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.

SKO wskazało, że organ I instancji czytelnie wskazał w uzasadnieniu, że ustalając wysokość kary, wziął pod uwagę, zgodnie z art. 140n ust. 4 ustawy, zakres naruszenia, podkreślając, że odwołujący był w opóźnieniu aż 436 dni, oraz powtarzalność naruszeń. Z akt wynika bowiem niewątpliwie, że przedmiotowe naruszenie było kolejnym i jednym z wielu (kilkunastu), których dopuścił się odwołujący w analizowanym okresie. Z uzasadnienia wynika również, że organ I instancji ustalając wysokość kary miał też na uwadze przesłankę korzyści finansowej uzyskanej z tytułu naruszenia ustawy, jednakże pomimo braku takiej korzyści po stronie skarżącego pozostałe przesłanki przemawiały w wystarczającym stopniu za ustaleniem kary w przyjętej przez organ I instancji wysokości. Do takiej oceny organ I instancji był, w świetle art. 140n ust. 4 ustawy, w pełni uprawniony, a Skład Orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym względzie ocenę organu I instancji

Zdaniem Sądu w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji, zwłaszcza SKO, zabrakło refleksji czy wobec skarżącego, który ma kilkanaście analogicznych spraw, który z opóźnieniem, ale wykonał ciążący na nim obowiązek , konieczne jest dla osiągniecia celów tejże kary nałożenie jej w maksymalnej wysokości.

Zdaniem Sądu okoliczności te mieszczą się w pojęciu z zakresu i ... naruszeń jako wskazówek dla ewentualnego wymierzenia kary w niższej wysokości.

Pewną wskazówką w tym zakresie jest decyzja ustawodawcy, aby w stanie prawnym po 1 stycznia 2024 r. (nie mającym zastosowania w tej sprawie).

Kara za omawiany delikt była ustalona sztywno w kwocie 250 zł.

Sąd nie neguje uznaniowego charakteru rozstrzygnięcia w zakresie wysokości kary pieniężnej w tej sprawie, ale brak uwzględnienia wskazanych wyżej okoliczności przesądza o naruszeniu art. 140 mb pkt 2 p.r.d., co przełożyło się na wynik sprawy.

Należy ponadto wskazać, że Skarżący w trakcie biegu 7 – dniowego terminu do wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego złożył wniosek o uzupełnienie materiału dowodowego o uzyskanie informacji co do daty zgłoszenia nabycia pojazdu przez nabywcę oraz terminu wprowadzenia do CEPIK danych nowego właściciela ww. pojazdu.

W ocenie Sądu powyższy wniosek dowodowy miał wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczył ustalenia takich okoliczności, które stanowią jedno z kryteriów oceny co do znikomej wagi naruszenia prawa, jako jednej z przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art 189f § 1 pkt 1 k.p.a.

Odnośnie wpływu wskazanego wniosku dowodowego na wynik sprawy wskazać należy, że zgodnie z art 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.

W wyroku z 28 kwietnia 2022 r., II GSK 376/22, (LEX nr 3345748), Naczelny Sąd Administracyjny zaaprobował stanowisko Sądu I instancji co do tego, że fakt, iż dany podmiot dokonuje profesjonalnego obrotu jest argumentem niewystarczającym za odmową zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. Jak wskazał NSA, przy ocenie wagi naruszenia powinno się wziąć pod uwagę, to czy chronione przepisami prawa interesy publiczne zostały faktycznie naruszone wobec dokonania zgłoszenia przez zbywcę samochodu, co pozwalało już samo w sobie na odnotowanie w stosownych rejestrach zmiany właściciela pojazdu.

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, znikomości wagi naruszenia, o którym traktuje art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie można postrzegać jedynie z punktu widzenia samego faktu zaistnienia deliktu administracyjnego (niezawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu), ale skutków jakie owo naruszenie wywołało lub wywołuje w przestrzeni publicznej, społecznej czy prywatnej. Wskazuje na to wyraźnie dalszy człon art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. uzależniający odstąpienie od potwierdzenia faktu usunięcia naruszenia prawa (a więc jego skutków). Nie każde zatem naruszenie obowiązku z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. skutkuje automatycznym obowiązkiem wymierzenia przez organ kary administracyjnej (tak wyrok WSA w Kielcach z 18.07.2024 r., I SA/Ke 229/24, LEX nr 3743404).

Zatem informacje, które były przedmiotem wniosku dowodowego Skarżącego miały istotne znacznie dla wyniku postępowania. Skarżący zmierzał do wykazania w jakiej dacie nabywca zgłosił nabycie pojazdu zakupionego od Skarżącego oraz w jakiej dacie doszło do ujawnienia danych nowego właściciela w bazie CEPIK. Skarżący zmierzał więc do wykazania, czy w niniejszej sprawie doszło do naruszenia w obszarze dóbr prawem chronionych, które dotyczy zachowania aktualności bazy CEPIK w celu ochrony legalnego obrotu pojazdami (tak słusznie WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 27 listopada 2024 r., II SA/Rz 1297/24.

Oddalenie tegoż wniosku dowodowego doprowadziło do naruszenia zasad dotyczących konieczności wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności sprawy, o których mowa w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organy oceniając czy zachodzą przesłanki do odstąpienia do wymierzenia kary, jak również w jakiej wysokości należy wymierzyć karę pieniężną w ramach dyrektyw kary, wymienionych w art. 140n ust. 4 p.r.d. w zw. z art. 16 ustawy zmieniającej, wzięły pod uwagę wielkość przekroczenia terminu do zawiadomienia oraz powtarzalność naruszeń. Nie oceniły natomiast takich kryteriów, jak rzeczywiste zagrożenie dla dobra prawnie chronionego rozumianego jako zapewnienie aktualności bazy CEPIK w celu zachowania legalności obrotu pojazdami oraz zachowanie Skarżącego po powzięciu informacji o naruszeniu prawa. W tym kontekście wskazać należy po pierwsze, że informacja o dacie ujawnienia w bazie CEPIK nowego właściciela pojazdu na skutek zawiadomienia przez nabywcę ma istotne znaczenie dla oceny, czy doszło do rzeczywistego zagrożenia dla dobra prawnie chronionego. Po drugie znaczenie ma okoliczność, że Skarżący zaprzestał naruszania prawa, ponieważ we własnym zakresie przed wszczęciem postępowania administracyjnego zawiadomił o zbyciu pojazdu. Te dwie okoliczności winny zostać przez Organy ocenione pod względem możliwości odstąpienia od wymierzenia kary.

Reasumując w toku ponownego rozpoznania sprawy SKO zobowiązane będzie do wyeliminowania powstałego naruszenia, uwzględnienia wniosku dowodowego i uzyskania informacji dotyczącej daty zgłoszenia nabycia pojazdu przez nabywcę oraz daty ujawnienia nowego właściciela w systemie CEPIK. Następnie przy uwzględnieniu tych informacji SKO będzie zobowiązane do oceny przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. przy uwzględnieniu wskazanych wyżej kryteriów.

Uchybienie to przełożyło się na wadliwe zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w nieustalonym należycie w tej mierze stanie faktycznym sprawy.

Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 200 w z zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 2 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) Sąd zasądził od Organu na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 597 zł jako sumę pobranego wpisu od skargi (100 zł), stawki wynagrodzenia pełnomocnika (480 zł) i uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.