Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 910/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 229, art. 136, art. 137,
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 119 pkt 2, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 września 2023 r. sprawy ze skargi M. P., H. P., A. K. i J. O. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 29 marca 2023 r. nr NWXIV.7581.3.6.2023 w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta B., wykonujący zasadnie z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia 1 lutego 2023 r., [...], wydaną na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2023 r. poz. 244 ze zm. – dalej u.g.n.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. 2023 r., poz. 775 ze zm. – dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 8 maja 2020 r. M.P. oraz z dnia 8 września 2020 r. H.P., A.K. i J.O. (dalej: strony, skarżący):

1. odmówił M.P. zwrotu udziału w nieruchomości położonej w B., oznaczonej poprzednio w dacie wywłaszczenia jako działka nr [...] o pow. 0,8024 ha, obręb ewidencyjny [...], obecnie stanowiącej część działki nr [...] o pow. 6,3553 ha, obręb ewidencyjny [...];

2. umorzył postępowanie w zakresie żądania H.P. zwrotu udziału w nieruchomości jw.;

3. umorzył postępowanie w zakresie żądania A.K. zwrotu udziału w nieruchomości jw.;

4. umorzył postępowanie w zakresie żądania J.O. zwrotu udziału w nieruchomości jw.;

W uzasadnieniu podano m. in., że przedmiotem postępowania jest nieruchomość jw. W księdze wieczystej prawo własności wpisane jest na rzecz Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym I. sp. z o.o. z siedzibą w K. Działka nr [...] została scalona z innymi nieruchomościami, w wyniku czego powstała działka nr [...] o pow. 6,3553 ha. Przepisy rozdziału III u.g.n. stosuje się, zgodnie z art. 216 ust. 1 tej ustawy, również do nieruchomości przejętych albo nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie m. in. art. 6 i art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79). Umowa zbycia nieruchomości została zawarta na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., zatem w sprawie znajdują zastosowanie przepisy rozdziału III u.g.n. o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. Żądanie zwrotu udziału w sprawie H.P., A.K. oraz J.O. zostało dokonane po ustawowym terminie. Ma on charakter materialny i jako taki nie podlega przywróceniu. Nadto, roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej wpisem dokonanym w dniu [...] r. Aktem notarialnym z dnia [...] r. poprzedni użytkownik wieczysty zbył to prawo na rzecz ww. Spółki. Stąd należało orzec o odmowie M.P. zwrotu udziału w nieruchomości.

Od ww. decyzji ww. osoby, reprezentowane przez pełnomocnika, złożyły odwołanie, w którym wniesiono o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zarzucono m. in. naruszenie art. 7, 77 § 1, 80, 30 § 4 k.p.a., poprzez zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego w sprawie i nieprzeprowadzenie poszukiwań dokumentów archiwalnych, a także bezzasadne pominięcie wniosku dowodowego strony, co doprowadziło do dokonania błędnych ustaleń faktycznych i pominięcie faktów, iż postępowanie o zwrot przedmiotowej nieruchomości zostało wszczęte w latach 80. ubiegłego wieku. Nie zgodzono się, że H.P., A.K. i J.O. złożyły wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości po terminie. Wskazano, że stanowił on jedynie ponowienie pierwotnie złożonego w latach 80. ubiegłego wieku wniosku H.P., a skarżące jedynie wstąpiły na jego miejsce, jako następcy prawni, do niezakończonego postępowania administracyjnego.

Wojewoda Śląski decyzją z dnia 29 marca 2023 r., znak NWXIV.7581.3.6.2023, wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 i 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania:

- uchylił zaskarżoną decyzję w części orzekającej o umorzeniu postępowania w zakresie żądania H.P. (pkt 2) i orzekł o odmowie zwrotu na rzecz wnioskodawczyni udziału w wysokości w 1/4 części w prawie własności opisanej wyżej nieruchomości;

- w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podano m. in., że nie ulega wątpliwości, iż zarówno ustanowienie prawa użytkowania wieczystego działki, jak i jego ujawnienie w księdze wieczystej nastąpiło przed 1 stycznia 1998 r. Prawidłowo zatem w realiach badanej sprawy ustalono zaistnienie przesłanek z art. 229 u.g.n., a w konsekwencji odmówiono zwrotu udziału w prawie własności nieruchomości na rzecz M.P. Stosownie do treści art. 136 ust. 7 u.g.n. uprawnienie do żądania zwrotu nieruchomości wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony do zwrotu nie złożył wniosku w tym przedmiocie. W przypadku, gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n. upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, albo gdy od dnia jej wejścia w życie do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek o zwrot nieruchomości (lub jej części) może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji. Mając na względzie, iż ustawa nowelizująca weszła w życie 14 maja 2019 r., termin do składania wniosków o zwrot nieruchomości winien był upłynąć 14 maja 2020 r. W konsekwencji wejścia życie przepisów związanych z pandemią Covid-19 zawieszenie terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zakończyło się 22 maja 2020 r, a po wznowieniu jego biegu, termin ten upłynął ostatecznie 7 lipca 2020 r. Po tej dacie roszczenie wygasło. Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ma charakter podzielny, co oznacza, że każdy uprawniony może samodzielnie i niezależnie od zgody i wiedzy innych uprawnionych żądać zwrotu przysługującego mu udziału w nieruchomości. W badanej sprawie w przewidzianym prawem terminie wniosek zwrotowy został złożony przez M.P. Ustalono, że działał również jako pełnomocnik H.P., przez co jej żądanie wniesiono w terminie. Nie zasługuje przy tym na aprobatę argumentacja zawarta w odwołaniu, nakazująca traktowanie ww. wniosków jako ponowienia pierwotnego żądania zwrotu nieruchomości, zgłoszonego przez H.P. w dniu 12 kwietnia 1987 r. i uznanie, że wnioskodawczynie wstąpiły do zainicjowanego tym wnioskiem i toczącego się od tamtej pory postępowania zwrotowego. Na ww. wystąpienie udzielono H.P. odpowiedzi, w której wyjaśniono, że w przypadku nieruchomości nabytej aktem notarialnym były właściciel winien wystąpić o jej ewentualny zwrot do nabywcy, a w przypadku odmowy może skierować sprawę na drogę postępowania sądowego (pismo z 29 kwietnia 1987 r.). We wskazanej dacie obowiązywała bowiem ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (j.t. Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.), która nie zawierała w swej treści odpowiednika przepisu art. 216 u.g.n., nakazującego odpowiednie stosowanie przepisów o zwrocie nieruchomości do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa (między innymi) na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zgodnie z art. 74 powołanej ustawy z 29 kwietnia 1985 r. zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela albo jego następcy prawnego podlegały jedynie nieruchomości wywłaszczone lub ich części. Tym samym, aby możliwe było ubieganie się o zwrot nieruchomości na drodze postępowania administracyjnego, prawo własności musiało zostać uprzednio odjęte przymusowo, w drodze indywidualnego władczego aktu prawnego. Pismo z 29 kwietnia 1987 r. w istocie pouczało wnioskodawcę o możliwości dochodzenia swych praw na drodze cywilnej, jednocześnie zamykało procedurę administracyjną.

Skargę na powyższą decyzję złożył pełnomocnik stron, zaskarżając ją w całości. Zarzucił naruszenie:

1. art. 51 ust. 1 w zw. z art. 74 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (dalej: u.g.g.w.n.) w zw. z art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 61 § 1 i 3 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym na dzień 12 kwietnia 1987 roku), poprzez ich błędną wykładnię i nieprawidłowe uznanie, iż:

a) organ nie był zobowiązany do rozpatrzenia wniosku H.P. z dnia 12 kwietnia 1987 roku o zwrot przedmiotowej nieruchomości, poprzez wydanie decyzji administracyjnej i mógł poprzestać jedynie na pouczeniu wnioskodawcy w trybie art. 66 § 3 k.p.a., ze względu na to, że do wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości doszło na podstawie umowy, a nie decyzji administracyjnej, podczas gdy organ był zobowiązany do merytorycznego rozpoznania sprawy;

b) nie doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego na skutek złożenia wniosku przez H.P. z dnia 12 kwietnia 1987 roku, podczas gdy zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczynane jest na wniosek strony, a datą wszczęcia postępowania jest zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., data wpływu wniosku do organu, tj. w niniejszej sprawie - dzień 15 kwietnia 1987 roku;

2. art. 30 § 4 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, iż pismo z dnia 8 września 2020 roku zainicjowało wszczęcie postępowania w sprawie roszczenia A.K. i J.O. o zwrot nieruchomości, podczas gdy pismo to stanowiło jedynie ponowienie pierwotnie złożonego przez H.P. wniosku z dnia 12 kwietnia 1987 roku, a skarżące jedynie wstąpiły na jego miejsce po jego śmierci, jako jego następcy prawni, do niezakończonego postępowania administracyjnego;

3. art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a., poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, co doprowadziło do nieuwzględnienia przez organ;

a) iż postępowanie o zwrot przedmiotowej nieruchomości zostało wszczęte na wniosek H.P. w latach 80. ubiegłego wieku;

b) iż A.K. i J.O. złożyły wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości z zachowaniem terminu, gdyż ich pisma były dalszymi pismami w sprawie wszczętej na wniosek H.P.;

4. art. 105 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji niezasadne umorzenie postępowania z powodu rzekomego niedochowania przez A.K. i J.O. terminu wniesienia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, podczas gdy uczestniczki wstąpiły do już trwającego postępowania administracyjnego, wszczętego wnioskiem H.P. z dnia 12 kwietnia 1987 roku, a zatem termin na złożenie wniosku został zachowany, co oznacza, że postępowanie nie było bezprzedmiotowe, a zatem nieprawidłowe było rozstrzygnięcie Wojewody Śląskiego polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 1 lutego 2023 roku w zakresie umorzenia postępowania w stosunku do A.K. i J.O.

Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu podano m. in., że zawarcie umowy sprzedaży w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości było również formą wywłaszczenia. Organ administracji państwowej miał obowiązek wydać na skutek złożenia wniosku o zwrot decyzję w przedmiocie niezrealizowania celu wywłaszczenia i zbędności nieruchomości na cel, stanowiący przyczynę wywłaszczenia. Zawarta umowa w istocie miała charakter przymusowy. Najistotniejsze znaczenie dla zarysowanego problemu ma uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 1985 roku o sygn. akt III AZP 8/84. Wobec powyższego organ II instancji niesłusznie przyjął, iż droga administracyjna do odzyskania nieruchomości, która nie została wykorzystana na pierwotny cel uzasadniający jej wywłaszczenie, była dostępna jednie w przypadku nieruchomości wywłaszczonych decyzją administracyjną, nie zaś w drodze przymusowo zawartej umowy sprzedaży. Postępowanie o zwrot przedmiotowej nieruchomości zostało wszczęte już z momentem złożenia przez H.P. wniosku o zwrot z dnia 12 kwietnia 1987 roku. W sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych, w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania, w miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Z powyższego wynika, że pisma kierowane przez skarżących były dalszymi pismami w sprawie wszczętej wnioskiem z dnia 12 kwietnia 1987 roku. W związku z tym nie mogły zostać złożone po terminie. Nie doszło zatem do należytej oceny zebranych w sprawie dowodów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1634 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.

Zgodnie z art. 229 u.g.n. roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

W przedmiotowej sprawie prawo to zostało ustanowione aktem notarialnym z [...] r. i ujawnione w księdze wieczystej wpisem dokonanym w dniu [...] r. Aktem notarialnym z dnia [...] r. poprzedni użytkownik wieczysty zbył to prawo na ww. Spółki. Stąd brak jest podstaw do zwrotu udziału w nieruchomości.

Jednocześnie, mając na uwadze powyższe przepisy wskazać należy, że zanim organ administracji publicznej przystąpi do merytorycznego rozpoznania sprawy poprzez badanie, czy ziściły się materialne przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, powinien wyjaśnić, czy spełnione zostały formalne przesłanki rozpatrzenia wniosku. Organ powinien więc najpierw zbadać, czy wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości pochodzi od podmiotu w nim wymienionego, czy dotyczy wywłaszczonej nieruchomości, a także, czy nie ma przeszkód do prowadzenia postępowania co do zbędności na cel wywłaszczenia, wskazanych w art. 229 u.g.n. Dopiero po ustaleniu tych okoliczności można przejść do dalszego etapu postępowania, w którym wyjaśniany będzie cel wywłaszczenia, a następnie zbadane będą przesłanki zbędności, na podstawie art. 137 u.g.n. (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 7 lipca 2016 r., sygn. II SA/Gl 474/16).

Na tym stanowisku stanął również NSA w wyroku z 29 czerwca 2016 r., sygn. I OSK 2500/14. Wskazano tam, że jeśli przed 1 stycznia 1998 r. rozporządzono nieruchomością w sposób określony w art. 229 u.g.n. i fakt ten ujawniono w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi (następcy prawnemu), choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w zw. z art. 137 u.g.n. Otrzymawszy wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ bada przede wszystkim, czy nie ma przeszkód do prowadzenia postępowania co do zbędności na cel wywłaszczenia, wskazanych w art. 229 u.g.n. Dopiero po ustaleniu tych okoliczności następuje dalsze postępowanie, w którym ustalany jest cel wywłaszczenia, a następnie badane są przesłanki zbędności, ale już na podstawie art. 137 u.g.n. W okolicznościach objętych hipotezą art. 229 u.g.n. nie dochodzi zatem do merytorycznego (co do istoty) rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, wyłączającego skuteczne domaganie się zwrotu tej nieruchomości w celu ochrony osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi. Brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie, ponieważ decyzja taka byłaby niewykonalna, zgodnie z zasadą nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet. Powyższą wykładnię art. 229 u.g.n. potwierdza także uchwała NSA z dnia 13 kwietnia 2015 r. o sygn. akt I OPS 3/14. Wprawdzie w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 stycznia 1998 r. nie było przepisu stanowiącego wprost, że poprzedniemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu nie przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość została sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej, jak to stanowi obecnie przepis art. 229 u.g.n., to jednak zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie wielokrotnie wypowiadano się o kwestii zależności pomiędzy zwrotem nieruchomości, a prawem użytkowania wieczystego nieruchomości. Wskazywano, że nie jest dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, jeżeli Skarb Państwa lub gmina nie władają taką nieruchomością na skutek m. in. ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego.

Ocena czy użytkowanie wieczyste na rzecz podmiotu obecnie władającego nieruchomością zostało ustanowione prawidłowo, nie należy do Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę. Skarżący też nie zakwestionowali wpisów w księdze wieczystej, zatem jest ona brana pod uwagę i jej treść jest miarodajna. To z kolei świadczy, że organy w tym zakresie prawidłowo ustaliły fakty i prawidłowo oceniły je pod względem prawnym (zob. również wyrok NSA z 2 czerwca 2016 r., I OSK 2118/14, wyrok NSA z 11 lutego 2015 r., sygn. I OSK 1122/13).

Nie można zgodzić się z poglądem, że postępowanie o zwrot przedmiotowej nieruchomości zostało wszczęte już z momentem złożenia przez poprzednika prawnego skarżących wniosku o zwrot z dnia 12 kwietnia 1987 roku i że w istocie mamy do czynienia cały czas z jednym postępowaniem. Ówczesny wniosek został złożony na podstawie innych przepisów niż wnioski skarżących, brak jest tu ciągłości regulacji prawnej. W szczególności aktualnie obowiązująca ustawa (u.g.n.) wprowadziła w art. 137 ust. 1 legalną definicję "zbędności" ze względu na cel wywłaszczenia, która nie była znana ustawodawstwu poprzedniemu (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 marca 2023 r., II SA/Kr 81/23).

Jeśliby tak było, że nadal mamy do czynienia ze sprawą administracyjną zainicjowaną w latach 80. XX w., to bardziej prawidłową formą reakcji byłoby złożenie skargi na wieloletnią bezczynność organu (przynajmniej od daty wejścia w życie przepisów dotyczących bezczynności i przewlekłości), niż składanie wniosków o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przez obecnych skarżących. Sprawa wniosku z lat 80. XX w. została zakończona. Na żądanie wnioskodawcy udzielono odpowiedzi, w której wyjaśniono, że w przypadku nieruchomości nabytej aktem notarialnym były właściciel powinien wystąpić o jej ewentualny zwrot do nabywcy, a w przypadku odmowy może skierować sprawę na drogę postępowania sądowego (pismo z 29 kwietnia 1987 r.). Ówcześnie obowiązywała bowiem ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Pismo z 29 kwietnia 1987 r. w istocie pouczało wnioskodawcę o możliwości dochodzenia swych praw na drodze cywilnej, a jednocześnie zamykało procedurę administracyjną.

To, że skarżący obecnie uważają ww. formę zakończenia sprawy za nieprawidłową, ma charakter drugorzędny. Sąd w niniejszym postępowaniu może orzekać wyłącznie w granicach skargi i konkretnej sprawy administracyjnej i nie jest władny, by wypowiadać się, czy sposób załatwienia sprawy administracyjnej zainicjowanej w latach 80. XX w., na podstawie innych przepisów materialnych, był prawidłowy, czy nie. Organy w niniejszej sprawie musiały rozpoznać indywidualne wnioski skarżących i to uczyniły. Nie zmienia tych ustaleń treść wyroku SN z 20 lutego 1985 r., III AZP 8/84 (OSNC 1985, nr 10, poz. 145), uchwała SN z 19 września 1991 r., III CZP 82/91 (OSNC 1992, nr 4, poz. 56), ani też inne orzeczenia podane w skardze. Dotyczą one bowiem w swej istocie ww. sprawy administracyjnej z lat 80. XX w.

Na marginesie można dodać, że w orzecznictwie istniały rozbieżności w przedmiocie sposobu zakończenia postępowania przez organ w sytuacji wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 229 u.g.n. Choć pojawiają się tu poglądy opowiadające się za umorzeniem postępowania, to jednak okoliczność ta nie ma istotnego wpływu na wynik rozstrzygnięcia w sprawie. Zarówno umorzenie postępowania, jak i odmowa zwrotu, sprowadzają się do tego, że żądający zwrotu nieruchomości nie może jej otrzymać (wyrok NSA z dnia 11 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1122/13).

Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 30 § 4, 77 §1, 61 §1 i 3, 66 §3, 80, 104 §1, 105 §1, 107 §3, 138 §1 pkt 1 i 2 k.p.a., art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i 2, art. 229 u.g.n., art. 51 ust. 1 w zw. z art. 74 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ani też innych przepisów w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.

Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

-----------------------

*

i