Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 288/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 i  par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z  art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Asesor WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Aneta Brzezińska, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 7 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. w L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 12 czerwca 2023 r. nr SKO.EA/41/1/23 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty Zgorzeleckiego z dnia 6 grudnia 2022 r. nr BF.3161.60.2022.1 II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 2 sierpnia 2023 r., C. sp. z o.o. w Ł. (dalej: skarżąca, strona skarżąca), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, SKO, Kolegium) z dnia 12 czerwca 2023 r., nr SKO.EA/41/1/23. Postanowienie to zostało wydane w wyniku złożenia przez skarżącą zażalenia na postanowienie Starosty Zgorzeleckiego (dalej: organ I instancji, Starosta) z dnia 6 grudnia 2022 r., znak: BF.3161.60.2022.1, zgodnie z którym w pkt 1) Starosta uznał zarzut skarżącej w zakresie błędnego wskazania zobowiązanego oraz w pkt 2) oddalił pozostałe zarzuty. W wyniku zaskarżenia postanowienia Starosty organ II instancji postanowieniem z dnia 12 czerwca 2023 r., znak: SKO.EA/41/1/23, w pkt 1) uchylił postanowienie organu I instancji w części objętej rozstrzygnięciem pkt 2) i orzekł o niedopuszczalności zarzutów wniesionych przez skarżącą w przedmiocie przedawnienia należności pieniężnej oraz błędnego określenia w tytule wykonawczym początkowej daty naliczania odsetek za zwłokę (lit. a) oraz oddalił zarzuty wniesione przez skarżącą dotyczące braku doręczenia jej upomnienia oraz niezgodności pomiędzy obowiązkiem pieniężnym opisanym w części D i D1, a obowiązkiem określonym w decyzji Starosty z dnia 12 lutego 2018 r., nr 1/2018 (lit. b). W pkt 2) postanowienia SKO orzekło o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia Starosty w pkt 1).

Skargę na postanowienie wniosła skarżąca wskazując w pierwszej kolejności na nieważność orzeczenia z uwagi na jego niepodpisanie. W ocenie skarżącej podpis kwalifikowany jakim miała zostać opatrzona decyzja nie poddaje się pełnej weryfikacji - status "niekompletnie zweryfikowany" i "negatywny" występuje kolejno w 2 z 3 podpisów występujących na raporcie z weryfikacji podpisu. Skarżący wskazał, że brak skutecznej weryfikacji podpisu elektronicznego traktować należy jako brak podpisu jako takiego, nie można bowiem wiarygodnie zweryfikować autora decyzji. Brak podpisu osoby wydającej decyzję oraz wskazania stanowiska służbowego stanowi o daleko idącej wadliwość orzeczenia, przesądzając o braku jego wejścia do obrotu prawnego. Tym samym na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: p.p.s.a., w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej: k.p.a., skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności skarżonego postanowienia SKO.

Skarżąca zarzuciła ponadto postanowieniu naruszenie:

1) art. 34 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), dalej: u.p.e.a., poprzez nieuwzględnienie podnoszonych przez skarżącą zarzutów dotyczących braku doręczenia jej wymaganego upomnienia,

2) art. 34 § 2 pkt 2 lit. b w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez brak uwzględnienia zarzutów strony na tytuł egzekucyjny, w sytuacji gdy:

a. stronie nie doręczono tytułu wykonawczego - stronie doręczono jedynie wydruk dokumentu elektronicznego - bez żadnego podpisu,

b. jako datę wystawienia tytułu wykonawczego określono dzień 16 listopada 2022 r., mimo iż w tej dacie określony w tytule wykonawczym obowiązek już nie istniał, gdyż wygasł wskutek przedawnienia,

c. w części D w pozycji 5 błędnie wskazano datę powstania należności pieniężnej na dzień 12 lutego 2018 r., w sytuacji gdy w dacie tej decyzja nie została jeszcze stronie doręczona, a w konsekwencji, w myśl art. 110 k.p.a. nie wiązała organu, a należności nią objęte nie były wymagalne,

d. błędnie określono czasookresy naliczania odsetek z pominięciem regulacji wynikającej z art. 54 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.), dalej: O.p.,

e. stronie nie zostało doręczone pisemne upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., z uwagi na fakt, iż jako wierzyciela w doręczonym upomnieniu podano Powiat Zgorzelecki, a nie Starostę Powiatu Zgorzeleckiego jak określono to w tytule wykonawczym, nie wskazano okresu, którego dotyczy należność objęta tytułem wykonawczym oraz wskazano nieprawidłowy adres zobowiązanej,

f. obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego wygasł z uwagi na przedawnienie należności objętych decyzją Starosty,

g. wszczęcie egzekucji nastąpiło przy braku wymagalności zaległości podatkowej (z uwagi na jej przedawnienie),

co stanowiło podstawy do uznania zarzutów w całości oraz wystąpienie do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Skarżąca oprócz ww. wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia SKO wniosła o jego uchylenie wraz z poprzedzającym ją postanowieniem Starosty, a także o zasądzenie od organu II instancji kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, szeroko uzasadniając swoje stanowisko. Kolegium wskazało, że przedmiotowe postanowienie zostało podpisane podpisem elektronicznym przez trzech członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze, po czym zaopatrzony w takie podpisy tekst rzeczonego orzeczenia został wysłany do skarżącej, zgodnie z jej wnioskiem, z pomocą środków komunikacji elektronicznej. Wszystkie osoby, które złożyły podpisy na przesłanym do skarżącej tekście postanowienia, posiadały certyfikaty podpisu elektronicznego, których ważność rozciągała się na dzień, w którym orzeczenie to wydano, jak i na dzień, w którym złożono na nim wymagane podpisy elektroniczne. Kolegium zauważyło, że zarzut przedawnienia dochodzonego obowiązku pieniężnego, obejmującego dotację oświatową za lata 2014, 2015 i 2016, został przez skarżącą podniesiony w odwołaniu od decyzji nr 1/2018, wydanej w dniu 12 lutego 2018 r. przez Starostę. W wyniku jego rozpatrzenia Kolegium, działając jako organ wyższego stopnia, decyzją z dnia 30 września 2022 r., nr SKO/41/FP-4/2022, orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Starosty. Zarzut ten został przez zobowiązaną powtórzony w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Kolegium uznało zatem, że skoro zarzut ten jest rozpatrywany w odrębnym postępowaniu zachodzi niedopuszczalność jego rozpatrywania w postępowaniu egzekucyjnym, wszczętym przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna w Łodzi. Analogicznie Kolegium oceniło zarzut związany z błędnie określoną w tytule datą początkową naliczenia odsetek za zwłokę. Kolegium uznało, że w zakresie, nadającym się do rozstrzygnięcia, w oparciu o przepis art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., mieszczą się zarzuty Spółki, opisane w piśmie z dnia 24 listopada 2022 r., dotyczące braku doręczenia jej upomnienia, jak też wadliwego określenia, w wystawionym tytule wykonawczym obowiązku. W odniesieniu do tych zarzutów Kolegium wskazało, że co do zasady zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Minister Finansów określił jednak rozporządzeniem z dnia 30 października 2014 r., (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1626), dalej: rozporządzenie, należności pieniężne, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Z przepisu § 2 pkt 2 tego rozporządzenia wynika, że upomnienie nie jest wymagane w przypadku, gdy egzekucja dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. Kolegium powołało się przy tym na stanowisko Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie, który w wyroku z dnia 29 grudnia 2022 roku, sygn. akt I SA/Kr 1103/22, opublikowanym na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA, uznał, że ,,doręczenie upomnienia nie jest wymagane w sprawach, rozstrzyganych w formie ostatecznej decyzji o określeniu wysokości zwrotu dotacji, gdyż ma ona charakter deklaratoryjny, a obowiązek jej zwrotu wynika z mocy prawa". SKO wskazało, że w niniejszej sprawie wymóg ten został spełniony, gdyż obowiązek zwrotu przez skarżącą dochodzonej egzekucyjnie należności pieniężnej został skonkretyzowany w decyzji nr 1/2018 Starosty z dnia 12 lutego 2018 r., utrzymanej w mocy przez Kolegium instancyjną decyzją z dnia 30 września 2022 r., nr SKO/41/FP-14/2022. Skierowanie zatem do skarżącej pisemnego upomnienia, nr UP/00001/2022-KN, z dnia 24 października 2022 r., nie było przez wierzyciela wymagane, a dokonane zostało - jak wskazał Starosta - jedynie przez "grzeczność", w celu przypomnienia skarżącej o konieczności uiszczenia zobowiązania, określonego w wydanej uprzednio decyzji. W zakresie błędnie wskazanej w tytule wykonawczym daty powstania należności Kolegium zauważyło, że przez zarzut, opisany w przepisie art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a., zobowiązany może kwestionować konkretne informacje, zamieszczone w wystawionym przez wierzyciela tytule wykonawczym, dotyczące egzekwowanej należności (pieniężnej, bądź niepieniężnej), o ile są one niezgodne z podstawą dochodzonego przymusowo obowiązku. Kolegium oceniło, że tytuł został wypełniony prawidłowo i zawiera wszystkie elementy składowe, opisane w przepisie art. 27 § 1 u.p.e.a. Kolegium końcowo wskazało, że podziela argumentację Starosty, iż doręczenie zobowiązanej tytułu wykonawczego w nieprawidłowej, elektronicznej postaci, nie mieści się w zakresie objętym normą art. 33 § 2 u.p.e.a., stąd nie może być oceniany w trybie art. 34 u.p.e.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Wskazać również należy, że stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd orzeka na podstawie akt sprawy, a więc w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez organ w aktach administracyjnych.

W rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajdą przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w stanie prawnym wynikającym z wejścia w życie (z dniem 30 lipca 2020 r.) ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070 ze zm.).

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie stało się postanowienie SKO wydane w ramach postępowania zażaleniowego na postanowienie Starosty uznające częściowo zarzuty skarżącej i oddalającym zarzuty w pozostałym zakresie. Uznanie zarzutów skarżącej przez Starostę nastąpiło w związku z podniesioną okolicznością błędnego wskazania adresu siedziby zobowiązanej. Jak wynika z zarzutów w tytule wykonawczym błędnie określono adres zobowiązanego, tj. zamiast "ul. [...]" wpisano "ul. [...]". Uznając zgłoszony zarzut Starosta wyjaśnił, że wystąpi do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego w zw. z art. 32 aa pkt 2 w zw. z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Starosta zawiadomieniem z dnia 4 lipca 2023 r. poinformował Naczelnika I Urzędu Skarbowego Łódź-Górna o wydaniu przez SKO postanowienia z dnia 12 czerwca 2023 r. Następnie postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2023 r. Naczelnik umorzył postępowanie egzekucyjne w sprawie. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 34 § 4 pkt 3 lit. a w zw. z art. 17 § 1 u.p.e.a. Starosta oddalił natomiast zarzuty skarżącej w zakresie przedawnienia zobowiązania, braku doręczenia upomnienia oraz wskazania w tytule wykonawczym nieprawidłowej daty powstania należności oraz braku doręczenia tytułu wykonawczego. SKO w kwestionowanym postanowieniu wskazało, że zarzut dotyczący przedawnienia oraz wskazania nieprawidłowej daty naliczania odsetek należy uznać za niedopuszczalny. W ocenie SKO zarzut dotyczący braku doręczanie jej upomnienia nie zasługiwał na uwzględnienie. Kolegium postanowiło ponadto o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia dotyczącego uwzględnienia zarzutu w zakresie nieprawidłowego wskazania danych zobowiązanego.

Postanowienie SKO z dnia 12 czerwca 2023 r., znak: SKO.EA/41/1/23, zostało zaskarżone do tut. Sądu pismem z dnia 2 sierpnia 2023 r.

Dokonując sądowej kontroli kwestionowanego rozstrzygnięcia, Sąd uznał, że skarga jest zasadna z poniżej przedstawionych względów.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego i w przypadku zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutów, organy egzekucyjne rozpoznają sprawę w ich granicach (por. wyrok WSA w Gliwicach z 28 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 424/17 i przywołane tam orzecznictwo, CBOSA).

Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit a i b.

Zaprezentowane w art. 33 § 2 u.p.e.a. przesłanki tworzą katalog zamknięty.

Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w związku z powyższym zobowiązany, wnosząc zarzut, zamierza wykazać, że: a) nie jest prawdziwe twierdzenie wierzyciela, że obowiązek istnieje (art. 33 § 2 pkt 1) albo b) wprawdzie obowiązek został nałożony na zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, ale określenie obowiązku w tytule wykonawczym odbiega od treści nałożonego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 2), albo c) obowiązek został nałożony na inną osobę niż wskazana w tytule wykonawczym jako zobowiązany (art. 33 § 2 pkt 3), albo d) tytuł wykonawczy został wystawiony przedwcześnie, bo przed doręczeniem zobowiązanemu upomnienia, które było wymagane (art. 33 § 2 pkt 4), albo e) obowiązek wygasł w całości lub w części, dlatego nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 33 § 2 pkt 5), albo e) obowiązek nie jest wymagalny, dlatego nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 33 § 2 pkt 6) - tak P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa, WKP 2021, art. 33.

Podstawę prawną obowiązku objętego tytułem wykonawczym w przedmiotowej sprawie stanowiło orzeczenie – decyzja Starosty Zgorzeleckiego z dnia 12 lutego 2018 r., nr 1/2018, znak: KN.1711.2.2017, określająca obowiązek zwrotu przez skarżącą dotacji w łącznej kwocie 606.986,42 zł wraz z należnymi odsetkami. W wyniku zaskarżenia przez skarżącą ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze, działając jako organ wyższego stopnia, decyzją z dnia 30 września 2022 roku, oznaczoną nr SKO/41/FP-4/2022, orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Starosty. Decyzja Kolegium została następnie zaskarżona do tut. Sądu.

Sądowi rozpatrującemu niniejszą sprawę, znany jest z urzędu fakt, że tut. Sąd w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 960/22, wyrokiem z dnia 22 listopada 2023 r., uchylił decyzję Kolegium. Orzeczenie to jest prawomocne. W wyroku tym, Sąd stanął na stanowisku, iż w sprawie nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 2 O.p. W uzasadnieniu tego stanowiska Sąd wskazał, że nie można zaakceptować wykładni, jaką przedstawił organ, zgodnie z którą także skarga na postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania prowadzi do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, gdyż pozostaje ona w sprzeczności z literalnym brzmieniem art. 70 § 6 pkt 2 O.p. Sąd wskazał ponadto, że również zawieszenie postępowania przez SKO postanowieniem z dnia 15 grudnia 2021 r. nie miało wpływu w sprawie na bieg terminu przedawnienia. W wyroku tym Sąd zauważył jednak, że organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie wypowiedział się, czy w sprawie zachodziły inne okoliczności mogące mieć wpływ na bieg terminu przedawnienia, w konsekwencji czego Sąd orzekł o uchyleniu decyzji Kolegium i konieczności wskazania przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez SKO, czy nie zaistniały inne przesłanki zawieszające, czy też przerywające bieg terminu przedawnienia.

Rozpatrując niniejszą sprawę, należy uwzględnić skutki uchylenia ww. decyzji Kolegium przez Sąd wyrokiem z dnia 22 listopada 2023 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 960/22.

Prawomocny wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 listopada 2023 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 960/22, przesądził wiążąco w obrocie prawnym, że tytuł wykonawczy z dnia 16 listopada 2022 r., nie miał legalnej podstawy prawnej do egzekwowania należności nim objętych. Wystawienie tego tytułu było konsekwencją decyzji organu pierwszej jak i drugiej instancji. Ponieważ decyzja drugiej instancji okazała się niezgodna z prawem, nie stanowił ona o wydaniu w sprawie ostatecznego orzeczenia, na podstawie którego wierzyciel może prowadzić egzekucję z majątku zobowiązanego.

Uchylenie decyzji II instancji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego powoduje, że przyczyna zastosowania środka egzekucyjnego została unicestwiona. Jak wskazuje się bowiem w judykaturze, uchylenie decyzji, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy, nie stanowi okoliczności czasowo uniemożliwiającej prowadzenie postępowania egzekucyjnego, ale ma charakter trwały. W sposób trwały i nieodwracalny odpada bowiem podstawa prawna do egzekwowanego obowiązku w rozumieniu art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. W wyniku uchylenia takiej decyzji, co wywołuje skutek ex nunc, tj. od momentu uchylenia, tytuł wykonawczy staje się więc nieadekwatny do powstałej sytuacji prawnej i nie będzie mógł być realizowany (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 889/21, CBOSA).

W świetle powyższego, prawomocny wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 listopada 2023 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 960/22, zobowiązuje do stwierdzenia, że choć organ I instancji na dzień wydawania tytułu wykonawczego legitymował się ostatecznym rozstrzygnięciem uprawniającym do wszczęcia egzekucji, to jednak w niniejszej sprawie Sąd winien uwzględnić okoliczność wydania decyzji przez SKO z wadami powodującymi jej uchylenie.

Odmienne stanowisko Sądu w niniejszej sprawie podważałoby moc wiążącą prawomocnego wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 960/22, a także standardy konstytucyjne.

W tym zakresie należy bowiem wskazać, że w motywach uchwały z 26 lutego 2018 r., sygn. I FPS 5/17, CBOSA, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił między innymi, że nie do pogodzenia z zasadą państwa prawa, wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jest sytuacja, gdy naruszenie prawa przez organy państwa powodowałoby konsekwencje korzystne dla państwa, a niekorzystne dla podatników.

Uchylenie decyzji organu administracji publicznej wymaga przywrócenia stanu, jaki istniał przed jej wydaniem z punktu widzenia skutków prawnych prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Trzeba zatem stwierdzić, że wobec tego uchylenia, tytuł wykonawczy stał się nieadekwatny do powstałej sytuacji prawnej i nie będzie mógł być realizowany.

Postępowanie egzekucyjne nie może być prowadzone dalej na podstawie tego tytułu wykonawczego. Postępowanie dotyczące obowiązku wskazanego w tytule może być bowiem prowadzone tylko tak długo, jak długo tytuł wykonawczy zachowa swą aktualność (por. postanowienie NSA z 14 maja 2014 r., sygn. akt II OZ 472/14, wyroki WSA: w Szczecinie z 4 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 889/21, w Lublinie z 4 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 530/22, CBOSA).

Dodać dodatkowo należy, że egzekucja administracyjna w niniejszej spawie na podstawie znajdującego się w aktach tytułu została umorzona. Jak bowiem wynika z orzeczenia Naczelnika I Urzędu Skarbowego Łódź – Górna z dnia 1 sierpnia 2023 r., nr 1010-SEE.7113.607.2023.1, organ ten postanowił o umorzeniu egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr 001/2002 z 16 listopada 2022 r.

Z tych względów, zaskarżone postanowienie nie może zatem ostać się w obrocie prawnym.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, Sąd wyjaśnia co następuje.

Skarżąca podniosła, iż wydane w sprawie postanowienie SKO jest nieważne z uwagi na jego wadliwe podpisanie. Skarżący załączył do skargi raport z weryfikacji podpisów, z którego wynika, że jedynie podpis A. M. przeszedł pozytywną jego weryfikację, natomiast podpis P. P. nie został pozytywnie zweryfikowany, a podpis Z. K. został zweryfikowany w sposób niekompletny.

W tym zakresie Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 124 § 1 k.p.a. postanowienie winno zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania, przy czym stosownie do art. 39³ § 1 k.p.a., w przypadku pism wydanych przez organ administracji publicznej w postaci elektronicznej przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, które zostały opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną, doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego z tego systemu odzwierciedlającego treść tego pisma. Wymogi, jakie spełniać musi wydruk pisma, o którym mowa w powołanym przepisie, wskazane zostały w art. 39³ § 2 k.p.a., który stanowi, że wydruk ten zawiera: 1) informację, że pismo zostało wydane w postaci elektronicznej i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby, która je podpisała, albo opatrzone zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną; 2) identyfikator tego pisma, nadawany przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane.

W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że zaskarżone postanowienie zostało podpisane prawidłowo o czym świadczy znajdujący się w aktach egzemplarz postanowienia podpisany osobiście przez członków składu oraz dowód nadania wydruku postanowienia podpisany przez skład orzekający kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Z akt sprawy wynika, że kwestionowane postanowienie zostało podpisane podpisem elektronicznym przez skład orzekający, a następnie doręczone pełnomocnikowi skarżącej. Jak wynika z akt sądowych (k-80) kwalifikowane podpisy elektroniczne członków składu orzekającego zostały przez nich złożone w okresie ważności ich podpisów. W odpowiedzi na skargę SKO wyjaśniło, że na dzień składania podpisów osoby te pozostawały członkami Kolegium i posiadały ważne certyfikaty ważności podpisów. Zarzut nieważności wydanego w sprawie postanowienia nie może zatem zostać uznany za zasadny.

Skarżący podniósł w skardze, że otrzymał jedynie wydruk tytułu wykonawczego. W zakresie braku prawidłowego doręczenia tytułu wykonawczego należy wyjaśnić, Starosta odniósł się do niego wskazując, że kwestie doręczenia tytułu wykonawczego zobowiązanemu co do zasady nie mogą być podstawą zarzutów, które stanowią zamknięty katalog wymieniony w art. 33 § 2 u.p.e.a. Starosta wskazał jednak, że zgodnie z art. 26 § 3a pkt 1) u.p.e.a. wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą doręczenia wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu, jeżeli wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym. Natomiast w myśl § 5c powyższego artykułu za doręczenie odpisu tytułu wykonawczego otrzymanego przez organ egzekucyjny przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej uznaje się doręczenie tytułu wykonawczego w postaci elektronicznej, jeżeli takie doręczenie umożliwia zapoznanie się z treścią tytułu wykonawczego, a gdy nie jest to możliwe - w postaci papierowej.

W tym zakresie Sąd wyjaśnia, że po pierwsze prawidłowość doręczeń tytułów wykonawczych nie mieści się w dyspozycji art. 33 § 3 u.p.e.a. Badanie czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu (ich zgodność z prawem i prawidłowość), a nie są objęte zakresem innego środka prawnego (w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej), następuje w ramach postępowania skargowego prowadzonego w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. Rozpatrzenie w postępowaniu dotyczącym zarzutów podstaw postępowania skargowego byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (tak np. NSA w wyroku z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13, CBOSA). Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Niemniej jednak, z akt sprawy wynika, że - jak wyjaśnił Starosta - należy wskazać, że zgodnie z art. 26e § 4 u.p.e.a. doręczenie wydruku pisma, o którym mowa w § 2, uznaje się za doręczenie tego pisma lub jego odpisu, co też - jak wynika z akt - nastąpiło.

W kwestii upomnienia należy przychylić się do stanowiska organów zgodnie z którym doręczenie skarżącej upomnienia w niniejszej sprawie nie było wymagane. Jak bowiem słusznie zauważyły organy, na mocy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, obowiązek zwrotu przez skarżącą dochodzonej egzekucyjnej kwoty wynikał z ostatecznej decyzji Starosty z dnia 12 lutego 2018 r., utrzymanej następnie przez SKO. Zgodnie bowiem z § 2 pkt 3a rozporządzenia egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych wynikających z orzeczeń podlegających natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy.

Pomimo, że powyższe zarzuty nie znalazły uzasadnienia, to jednak z powodów wskazanych w pierwszej części uzasadnienia, za celowe należy uznać wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji z obrotu prawnego. Ze względów tych Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz uchylił poprzedzające je postanowienie Starosty Zgorzeleckiego z 6 grudnia 2022 r., o czym orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

O należnych skarżącemu kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata: 480 zł - ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964), uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł).

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, do czego uprawniał art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.