Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 538/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 54
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska, po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 września 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 434/22 w sprawie ze skargi P. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 4 lutego 2022 r., nr 1201-IEE.711.1.3.2022.2.LJM w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

1.1. Wyrokiem z dnia 8 września 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 434/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę P. G. (dalej: "Skarżący", "Strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 4 lutego 2022 r. w przedmiocie zwrotu podania.

1.2. Naczelnik Urzędu Skarbowego, działający jako organ egzekucyjny, prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego skarżącego na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego dnia 14 lipca 2021 r. obejmującego należności państwa członkowskiego z tytułu podatku od wartości dodanej VAT, których wierzycielem jest D. u. Z., na kwotę należności głównej 8.649,31 EUR (39.516,10 zł). Organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 29 lipca 2021 r. zajął wierzytelność z rachunku bankowego skarżącego. W dniu 9 sierpnia 2021 r. wniósł on do organu egzekucyjnego podanie o zaniechanie i umorzenie prowadzonej egzekucji na podstawie powyższego tytułu wykonawczego. Podanie zawierało w treści zarzut nieistnienia obowiązku. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 14 grudnia 2021 r. zwrócił skarżącemu wniesione podanie. Jako podstawę zwrotu organ egzekucyjny wskazał przepis art. 17a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427, ze zm.; dalej: "u.p.e.a."). Skarżący wniósł zażalenie w którym podniósł nieistnienie obowiązku, stwierdzając że słowacki urząd skarbowy bezpodstawnie domaga się od niego zwrotu pieniędzy. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 4 lutego 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Na powyższe postanowienie wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w rozpatrywanej wszystkie warunki zwrotu podania określone w art. 17a u.p.e.a. zostały spełnione, mianowicie właściwym do rozpatrzenia podania był słowacki organ egzekucyjny, a NUS prawidłowo pouczył skarżącego, że powinien wnieść podanie do słowackiego organu egzekucyjnego. Wyjaśniono, że polskie organy egzekucyjne nie są władne oceniać działań organów słowackiej administracji podatkowej, w tym tego, czy słowackie organy egzekucyjne zasadnie dochodzą należności. Organ administracji nie dokonuje wyboru prawa właściwego. Stosowanie norm prawnych innego państwa jest wykluczone. Właściwość (jurysdykcja) organu danego państwa, w tym wypadku polskiego organu egzekucyjnego, skutkuje tym, że orzeka on na podstawie prawa obowiązującego w Rzeczpospolitej Polskiej. Skoro ustawodawca w sposób jednoznaczny w ustawie wskazał, że organ egzekucyjny ma zwrócić wnoszącemu podanie w sytuacji, gdy organem właściwym jest organ innego państwa, to nie ma on kompetencji do występowania do organu innego państwa z pytaniem, czy obowiązek objęty jednolitym tytułem wykonawczym istnieje. Tym samym argumentacja zawarta w skardze poparta złożonymi dokumentami nie mogła odnieść rezultatu i skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący powinien był podjąć kolejną próbę wyjaśnienia zaistniałej sytuacji z właściwymi organami słowackiej administracji podatkowej; to jedyna droga, aby wyjaśnić kwestie związane z dochodzoną należnością z tytułu słowackiego podatku od towarów i usług, gdyż wierzycielem tych należności jest właśnie słowacki organ podatkowy, który złożył stosowny wniosek egzekucyjny.

1.3. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

2. Skarga kasacyjna.

2.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Na podstawie art. 174 pkt 1) ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137, dalej: "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi wydanemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 54 u.p.e.a. oraz art. 17a u.p.e.a. i art. 33 § 3 u.p.e.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie - polegające na błędnym zakwalifikowaniu pisma skarżącego z dnia 5 sierpnia 2021 r. skierowanego do Naczelnika Urzędu Skarbowego jako "podania" podczas gdy powinno było zostać ono potraktowane jako "skarga" w rozumieniu art. 54 u.p.e.a.

2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o oddalenie skargi kasacyjnej w całości.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3.1. Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.

3.2. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Wobec oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do postanowień art. 182 § 2 p.p.s.a.

3.3. Jedyny zarzut skargi kasacyjnej, zarzut naruszenia art. 54 u.p.e.a. oraz art. 17a u.p.e.a. i art. 33 § 3 u.p.e.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie - polegające na błędnym zakwalifikowaniu pisma skarżącego z dnia 5 sierpnia 2021 r. skierowanego do Naczelnika Urzędu Skarbowego jako "podania" podczas gdy powinno było zostać ono potraktowane jako "skarga" w rozumieniu art. 54 u.p.e.a. jest bezzasadny. Należy zaznaczyć, że zarzut ten został podniesiony po raz pierwszy w skardze kasacyjnej. Nie był on podnoszony ani w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego, ani w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Niemniej jednak koniecznym jest wskazanie, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym o kwalifikacji danego pisma decyduje przede wszystkim jego treść, a nie tytuł. Każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, powinno być rozpoznane zgodnie z intencją strony, która wynika z treści pisma (zob. postanowienia NSA: z 28 września 2011 r., II OZ 833/11 i z 8 października 2010 r., II FZ 532/10, CBOSA). Mylne oznaczenie przez stronę pisma obejmuje nie tylko wadliwe oznaczenie jego nazwy, lecz także mylne zredagowanie treści pisma. Nieudolne, niejednoznaczne lub niejasne zredagowanie treści pisma nakłada na organ obowiązek zbadania, jaki był rzeczywisty zamiar strony i co chciała osiągnąć.

3.4. W przedmiotowej sprawie skarżący pismem z dnia 5 sierpnia 2021 r. wniósł do organu egzekucyjnego podanie o zaniechanie i umorzenie prowadzonej egzekucji na podstawie zagranicznego tytułu wykonawczego. Podanie zawierało w treści zarzut nieistnienia obowiązku. Powyższe podanie nie budziło żadnych wątpliwości co do intencji strony, albowiem zawierało w swej treści zarzut nieistnienia obowiązku należności państwa członkowskiego wynikających z zagranicznego tytułu wykonawczego. Wskazana przez skarżącego okoliczność – nieistnienie obowiązku – stanowiła jednoznacznie podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., a nie skargi na czynność egzekucyjną z art. 54 u.p.e.a.

W tych okolicznościach należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że organ egzekucyjny powinien był zwrócić podanie skarżącemu na podstawie art. 17a u.p.e.a., zgodnie z którym w przypadku wniesienia podania, z którego wynika, że organem właściwym w sprawie jest organ państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, podanie podlega zwrotowi wnoszącemu podanie, wraz z pouczeniem, że w sprawie będącej przedmiotem podania powinien wnieść podanie do organu właściwego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie. Jak bowiem trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu skarżonego wyroku, zgodnie z art. 14 ust. 1 dyrektywy Rady Unii Europejskiej z dnia 16 marca 2010 roku nr 2010/24/UE w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń (Dz.U.UE.L2010.84.1) spory dotyczące wierzytelności, pierwotnego tytułu wykonawczego umożliwiającego egzekucję we wnioskującym państwie członkowskim lub jednolitego tytułu wykonawczego umożliwiającego egzekucję we współpracującym państwie członkowskim oraz spory dotyczące ważności powiadomienia dokonanego przez właściwy organ wnioskującego państwa członkowskiego podlegają kompetencjom odpowiednich organów wnioskującego państwa członkowskiego. Jeżeli w trakcie procedury odzyskiwania wierzytelności pierwotny tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję we wnioskującym państwie członkowskim lub jednolity tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję we współpracującym państwie członkowskim zostają zaskarżone przez zainteresowaną stronę, organ współpracujący informuje taką zainteresowaną stronę, że sprawa musi zostać przez nią wniesiona przed odpowiedni organ wnioskującego państwa członkowskiego, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie.

3.5. Mając powyższe na uwadze, należało uznać, że wszystkie warunki zwrotu podania określone w art. 17a u.p.e.a. zostały spełnione, mianowicie właściwym do rozpatrzenia podania był słowacki organ egzekucyjny, a Naczelnik Urzędu Skarbowego prawidłowo pouczył skarżącego, że powinien wnieść podanie do słowackiego organu egzekucyjnego (organu właściwego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego), nie można było również potraktować pisma z 5 sierpnia 2021 r. jako "skarga" w rozumieniu art. 54 u.p.e.a., ponieważ zawierało w swej treści zarzut nieistnienia obowiązku należności państwa członkowskiego wynikających z zagranicznego tytułu wykonawczego co stanowi podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.

3.6. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Anna Juszczyk-Wiśniewska Jacek Brolik Anna Dalkowska