Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 768/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 26 , art 27  , art 35  , art 119  , art 121
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art 11  , art 15  , art 44
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędzia WSA Piotr Fronc po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2023 r. sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Nr 262/2022 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 31 marca 2022 r. znak WSE.7722.70.2021.MULE w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bochni postanowieniem nr 39/2021 z 29 września 2021 r., znak: RKOA.52.1.2021.SD, sprostowanym postanowieniem nr 44/2021 z 20 października 2021 r., znak: RKOA.52.1.2021.SD, działając na podstawie art. 119 § 2, art. 121 § 2 i § 4, art. 122 § 1 i § 2, art. 64a § 1 pkt 1 oraz art. 20 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735), dalej: "K.p.a.", w zw. z art. 18 u.p.e.a.:

I. nałożył na J. J. grzywnę w wysokości 10 000 zł w celu przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z 9 marca 2021 r. znak RKOA.52.1.2021.SD, tj. rozbiórki obiektu o konstrukcji szkieletowej stalowej obudowanej płytą warstwową o wym. 18,10 x 6,20 m i wysokości 4,30 m oraz obiektu namiotowego o konstrukcji szkieletowej stalowej pokrytej podgumowaną plandeką o wym. 7,0 x 10,0 m i wysokości 5,0 m, wybudowanych na działce nr [...] w miejscowości G., w gminie B. oraz wezwał do uiszczenia nałożonej grzywny w terminie 21 dni od dnia doręczenia postanowienia;

II. wezwał zobowiązanego do wykonania obowiązku określonego w ww. tytule wykonawczym, w terminie 21 dni od daty otrzymania postanowienia oraz zastrzegł, że w przypadku niewykonania obowiązku w terminie, orzeczone zostanie wykonanie zastępcze;

III. ustalił opłatę egzekucyjną za wydanie postanowienia w wysokości 68 zł, którą należy uiścić w terminie 21 dni od doręczenia postanowienia.

W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że egzekwowany obowiązek wynika z decyzji PINB w Bochni nr 113/2017 z 7 grudnia 2017 r. znak: RKOA.5160.31.2017.MO, w której nakazano inwestorowi rozebranie ww. obiektów.

Decyzja ta została utrzymana decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nr 494/2018 z 24 września 2018 r., znak: WOB.7721.39.2018.

Na ww. decyzję MWINB z 24 września 2018 r. zobowiązany oraz B. J. złożyli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W dniu 6 listopada 2019 r. protokolarnie stwierdzono, że zobowiązany nie dokonał rozbiórki ww. obiektów. W związku z powyższym PINB w Bochni wystawił upomnienie z 2 września 2020 r., znak: RKOA.5160.31.2017.MO, które zobowiązany odebrał 3 września 2020r.

Ponieważ obowiązek wykonania rozbiórki nie został wykonany, 9 marca 2021r. wystawiono ww. tytuł wykonawczy. Odpis tytułu został wysłany zobowiązanemu 11 marca 2011 r. Doręczenie nastąpiło w trybie art. 44 § 4 K.p.a. Zobowiązany uchyla się od wykonania nakazów zawartych w decyzji.

Organ I instancji przywołał treść art. 119 § 2 u.p.e.a. i uznał, że grzywna będzie najbardziej efektywnym środkiem egzekucyjnym, a jednocześnie najmniej dotkliwym. Wskazał, że w przypadku rozbiórki obiektu innego niż budynek wysokość grzywny określa art. 121 § 2 u.p.e.a.

PINB stwierdził, że art. 121 § 5 u.p.e.a. nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, bowiem nakazem rozbiórki objęte są budowle.

Ustalając wysokość grzywny organ miał na uwadze treść art. 121 § 4 u.p.e.a., zgodnie z którym grzywna w celu przymuszenia wykonania obowiązku wynikającego z prawa budowlanego jest co do zasady jednorazowa. Ponadto nakazem rozbiórki objęte są dwa obiekty budowlane. Zobowiązany podaje także, że w objętych nakazem rozbiórki obiektach prowadzi działalność gospodarczą (zarobkową).

Zobowiązany J. J. wniósł zażalenie, uzupełnione pismem z 15 listopada 2021 r., na ww. postanowienie nr 39/2021, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia, któremu zarzucił naruszenie:

1. art. 3 u.p.e.a. w zw. z art. 16 § 3 K.p.a. w zw. z art. 168 § 1 P.p.s.a. poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o decyzję administracyjną, która wobec złożenia przez zobowiązanego skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie, która to skarga do dnia wniesienia zażalenia nie została rozstrzygnięta, nie jest prawomocna, a jej wykonanie może wywołać nieodwracalne skutki prawne i narazić zobowiązanego na szkodę,

2. art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 44 § 4 K.p.a. poprzez wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny pomimo nieprawidłowego doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego,

3. art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez prowadzenie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymogów formalnych stawianych przez ustawę, bowiem nie zawiera informacji o wymagalności egzekwowanego obowiązku,

4. art. 119 § 1 w zw. z art. 35 § 1 u.p.e.a. poprzez nałożenie grzywny przed rozstrzygnięciem złożonych przez zobowiązanego zarzutów do tytułu wykonawczego, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów,

5. art. 7, art. 77 oraz art. 107 K.p.a. poprzez nieprawidłowe i niewyczerpujące uzasadnienie, w szczególności poprzez nieustalenie stanu faktycznego sprawy (brak informacji o losach skargi złożonej do WSA).

W uzasadnieniu zażalenia zobowiązany wskazał m.in., że w okresie, kiedy doręczana była przesyłka z odpisem tytułu wykonawczego, jego rodzice byli w domu, a więc mogli odebrać przesyłkę poleconą, ale listonosz nie udał się do ich mieszkania na 4 piętrze i nie próbował doręczyć przesyłki, a co więcej - nie pozostawił w skrzynce pocztowej awiza. Niezależnie od stałej obecności rodziców w mieszkaniu, w okresie od 13 marca 2021 r. (okres doręczania przesyłki) jego małżonka przebywała na zwolnieniu lekarskim, a on sam cierpiał na duszności i inne typowe objawy Covid-19.

Dodatkowo podniósł, że nie można zastosować art. 44 § 4 K.p.a. w przypadku pierwszego pisma, które stanowi podstawę do wszczęcia postępowania. Warunkiem zastosowania przepisu z art. 44 K.p.a. do adresatów będących osobą fizyczną jest zatem to, by adresat pisma istotnie mieszkał pod wskazanym adresem, bądź też w trakcie trwającego postępowania administracyjnego dokonał zmiany adresu, nie informując o tym fakcie organu.

Tymczasem wprost z treści art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wynika, iż postępowanie egzekucyjne zostaje wszczęte w momencie doręczenia tytułu wykonawczego. Stąd też dopiero kolejne pisma kierowane do zobowiązanego w toku prowadzonego postępowania mogłyby zostać uznane za prawidłowo doręczone zgodnie z art. 44 § 4 K.p.a. Z powyższego wynika, iż ze względu na niedoręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego postępowanie egzekucyjne nie zostało prawidłowo wszczęte, w związku z czym brak jest podstaw do nałożenia na zobowiązanego grzywny celem przymuszenia. Skarżący wskazał również, że postępowanie przed NSA można potraktować jako postępowanie prejudycjalne dla prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W związku z tym należy rozważyć jego zawieszenie.

Niezależnie zdaniem skarżącego postępowanie egzekucyjne należy zawiesić do czasu rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu oraz zarzutów.

Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem z 31 marca 2022 r., nr 262/2022 znak: WSE.7722.70.2021.MULE, na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a., uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez PINB.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji opisał przebieg postępowania i wskazał m.in., że WSA w Krakowie wyrokiem z 3 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1606/18 oddalił skargę zobowiązanego na decyzję MWINB z 24 września 2018 r.

Przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego PINB upomnieniem z 2 września 2020 r., znak: RKOA.5160.31.2017.MO wezwał inwestora do wykonania ciążącego na nim obowiązku rozbiórki z pouczeniem, że niewykonanie obowiązku w zakreślonym w upomnieniu terminie spowoduje skierowanie sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.

W dniu 9 marca 2021 r. PINB wystawił wobec zobowiązanego tytuł wykonawczy nr RKOA.52.1.2021.SD, stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, a dotyczący obowiązku nakazanego w decyzji PINB w Bochni nr 113/2017 z dnia 7 grudnia 2017 r. W terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu ww. tytułu wykonawczego inwestorowi nie zostały zgłoszone zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 u.p.e.a.).

Motywując swoje rozstrzygnięcie MWINB wskazał, że postanowienie PINB nr 39/2021 nie może pozostać w obrocie prawnym.

Organ przywołał treść art. 122 § 1 u.p.e.a. i wskazał, że czynność doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego ma szczególny charakter w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z momentem doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego dochodzi do wszczęcia egzekucji administracyjnej, co wynika z art. 26 § 5 u.p.e.a. Oznacza to, że warunkiem przystąpienia do czynności egzekucyjnych, a więc również stosowania środków egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym, jest doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego doręczenia tytułu wykonawczego organ II instancji wyjaśnił kwestię doręczania pism uregulowaną w art. 39-49 K.p.a.

Stwierdził, że w przedmiotowej sprawie PINB przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego prawidłowo ustalił adres zobowiązanego (ul. [...]), o czym świadczy doręczenie na ten adres upomnienia 3 września 2020 r., a prawidłowość tego ustalenia potwierdziły czynności zobowiązanego, który kierując do organu powiatowego pismo (wniosek z 8 września 2020 r. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego) podał dokładnie ten sam adres, na który wysłane zostało upomnienie.

Odebrane przez zobowiązanego upomnienie zawierało zgodnie z art. 15 § 1a u.p.e.a. pouczenie, że w przypadku niewykonania w całości obowiązku w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia zobowiązany ma obowiązek zawiadomić Organ o zmianie adresu jego miejsca zamieszkania lub siedziby. Od 3 września 2020 r. do 9 marca 2021 r. (data wystawienia tytułu wykonawczego) zobowiązany nie informował organu o zmianie adresu.

Zatem skierowana do zobowiązanego przesyłka zawierająca odpis tytułu wykonawczego została prawidłowo zaadresowana w myśl art. 42 § 1 K.p.a. W konsekwencji wobec wypełnienia przesłanek z art. 44 K.p.a. doręczenie ww. przesyłki należy uznać za skuteczne. W przedmiotowej sprawie doszło więc do wszczęcia egzekucji administracyjnej wobec zobowiązanego, a to oznacza, że zaskarżone postanowienie PINB nr 39/2021 wydane zostało w toku prowadzonej egzekucji administracyjnej.

Na potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej ww. odpis tytułu wykonawczego odnotowano, że w dniu 12 marca 2021 r. pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni, a z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 22 marca 2021 r. Na potwierdzeniu odbioru zaznaczono również, że przesyłkę zwrócono do nadawcy w dniu 29 marca 2021 r., gdyż adresat nie odebrał awizowanej przesyłki. Przywołane wyżej potwierdzenie odbioru w ocenie MWINB świadczy o tym, że wszystkie przesłanki wymienione w art. 44 K.p.a., a warunkujące uznanie przesyłki za doręczoną, zostały w przedmiotowej sprawie spełnione.

Samo twierdzenie skarżącego, że listonosz nie udał się do mieszkania zobowiązanego, a następnie nie pozostawił w skrzynce awiza, nie podważa skuteczności doręczenia przesyłki zawierającej odpis tytułu wykonawczego w trybie art. 44 K.p.a.

Organ II instancji szczegółowo uzasadnił również właściwość przyjętego przez organ I instancji adresu do doręczenia przesyłki z tytułem wykonawczym, w szczególności akcentując skuteczność doręczania wcześniejszej korespondencji, w tym upomnienia, i brak wskazania zmiany przez zobowiązanego adresu do doręczeń.

W dalszej kolejności organ II instancji przywołał treść art. 121 u.p.e.a. i wyjaśnił, iż z przepisu tego wynika, że w przypadku egzekucji obowiązku nałożonego na zobowiązanego w trybie przepisów prawa budowlanego grzywna jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia, i jej wysokość w stosunku do osoby fizycznej nie może przekroczyć 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej nie może przekraczać kwoty 50 000 zł. W § 5 tego przepisu w sposób szczególny uregulowana jest kwestia sposobu liczenia wysokości grzywny w celu przymuszenia w przypadku, gdy obowiązek wynikający z prawa budowlanego polega na rozbiórce budynku lub jego części. Wtedy grzywna charakteryzuje się nie tylko tym, że jest jednorazowa, ale też tym, że jej wysokość ustala się w sposób ściśle określony w art. 121 § 5 u.p.e.a. Powyższe oznacza, że sposób ustalania wysokości grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego uzależniony jest od stwierdzenia, czy obowiązek dotyczy rozbiórki budynku lub jego części, czy też dotyczy obiektu budowlanego innego niż budynek.

Egzekwowany w przedmiotowej sprawie obowiązek określony został w decyzji PINB w Bochni nr 113/2017 z 7 grudnia 2017 r., jako rozbiórka "obiektu o konstrukcji szkieletowej stalowej obudowanej płytą warstwową o wym. 18.10 x 6,20 m i wysokości 4.30 m oraz obiektu namiotowego o konstrukcji szkieletowej stalowej pokrytej podgumowaną plandeką o wym. 7.0 x 10.0 m i wysokości 5.0 m, wybudowanych na działce nr [...] w miejscowości G., w gminie B.".

W uzasadnieniu ww. decyzji PINB wyjaśnił, że: "Definicja obiektu budowlanego zawarta jest w art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego. Jest to budynek, budowla bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Przy czym budynek to taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Pierwszy z obiektów (niebieski) to budynek. Jest trwale związany z gruntem poprzez płytę betonową, ma ściany wykonane z płyt warstwowych oraz dach. Drugi z nich to obiekt namiotowy, konstrukcji stalowej, nie połączony trwale z gruntem."

Z treści ww. decyzji zatem jasno wynika, że jeden z obiektów podlegających rozbiórce jest budynkiem, a drugi budynkiem nie jest. Nakładając grzywnę w celu przymuszenia na skarżącego PINB zastosował art. 121 § 2 u.p.e.a., a więc określił wysokość grzywny według zasad stosowanych przypadku, gdy obowiązek rozbiórki dotyczy obiektu niebędącego budynkiem.

Dalej organ II instancji wskazał, że w uzasadnieniu postanowienia nr 39/2021 PINB nie wyjaśnił, na jakiej podstawie przyjął, że oba obiekty objęte nakazem rozbiórki z decyzji nr 113/2017 z 7 grudnia 2017 r. to budowle, czyli obiekty inne niż budynek.

W aktach postępowania egzekucyjnego znak: RKOA.52.1.2021.SD brak jest też jakiekolwiek materiału dowodowego, z którego wynikałoby, że dokonywane były ustalenia w kwestii, czy podlegające rozbiórce obiekty można zaliczyć do kategorii budynku, czy też nie. W szczególności z akt tych nie wynika, aby przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, czyli przed zastosowaniem wobec zobowiązanego środka egzekucyjnego, PINB przeprowadził czynności kontrolne, podczas których ustalone zostałoby, że żaden z podlegających rozbiórce obiektów nie jest budynkiem.

MWINB podkreślił, że twierdzenie PINB zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że "nakazem rozbiórki objęte są budowle", stoi w oczywistej sprzeczności z treścią uzasadnienia decyzji, z której wynika egzekwowany obowiązek. W uzasadnieniu tej decyzji wyraźnie wskazano, że pierwszy z obiektów (niebieski) to budynek, a drugi to obiekt namiotowy, nie połączony trwale z gruntem.

Kolejno organ II instancji wskazał, że podziela wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, że treść ustaleń faktycznych wynikających z rozstrzygnięcia będącego podstawą prowadzenia egzekucji, a dotyczących charakteru obiektu budowlanego objętego nakazem rozbiórki, jest wiążąca dla organu egzekucyjnego w tym sensie, że nie jest on uprawniony do odmiennych i samodzielnych ustaleń faktycznych w tym zakresie. Organ egzekucyjny nie jest bowiem uprawniony do merytorycznego badania decyzji będącej podstawą egzekucji.

Jedynie w sytuacji, gdy w decyzji nakazującej rozbiórkę nie określono w sposób jasny kwalifikacji charakteru obiektu budowlanego, konieczne i dopuszczalne jest ustalenie przez organ egzekucyjny, czy podlegający rozbiórce obiekt jest budynkiem, czy też nakaz rozbiórki dotyczy innego obiektu budowlanego.

Taka sytuacja nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie. Z decyzji PINB nr 113/2017 z 7 grudnia 2017 r. jasno wynika, że nakazem rozbiórki objęte są dwa obiekty budowlane, jeden z nich jest budynkiem, a drugi budynkiem nie jest. Organ II instancji zauważył przy tym, że ww. decyzja utrzymana została w mocy decyzją MWINB nr 494/2018 z 24 września 2018 r., znak: WOB.7721.39.2018.ABAR. Skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem WSA w Krakowie z 3 lipca 2020 r., sygn. akt: II SA/Kr 1606/18. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd stwierdził: "zdaniem Sądu nie budzą wątpliwości ustalenia organów administracji co do istotnych okoliczności faktycznych."

Biorąc pod uwagę treść decyzji PINB nr 113/2017 z 7 grudnia 2017 r. zdaniem MWINB uznać trzeba, że w przedmiotowej sprawie egzekwowany obowiązek polega na rozbiórce dwóch obiektów budowlanych, z których jeden jest budynkiem. W takim przypadku przy nakładaniu grzywny w celu przymuszenia zastosowanie musi znaleźć też art. 121 § 5 u.p.e.a., a nie tylko art. 121 § 2 u.p.e.a. W odniesieniu do tego z dwóch obiektów, który jest budynkiem, wszystkie przesłanki warunkujące zastosowanie art. 121 § 5 u.p.e.a. zostały spełnione: egzekwowany obowiązek wynika z przepisów Prawa budowlanego, rozbiórce podlega budynek, a obowiązek ma charakter przymusowej rozbiórki. Dlatego MWINB działając na postawie art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez PINB. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy MWINB nakazał, by organ egzekucyjny stosując środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia winien wziął pod uwagę ww. wskazania.

MWINB wskazał także, że argumentacja zawarta w uzasadnieniu niniejszego postanowienia II instancji jest jednocześnie odpowiedzią na część uwag zażalenia. MWINB uznał jednak, iż pozostałe okoliczności przywołane przez skarżącego nie mają wpływu na prawidłowość postanowienia organu I instancji.

Organ II instancji podkreślił, że w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję MWINB nr 494/2018 z 24 września 2018 r. WSA w Krakowie postanowieniem z 25 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1606/18 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a NSA postanowieniem z 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OZ 516/21 oddalił zażalenie na ww. postanowienie.

Z kolei skarga B. J. została odrzucona przez WSA w Krakowie prawomocnym postanowieniem z 17 maja 2019 r., sygn. akt: II SA/Kr 1607/18.

Po rozpoznaniu skargi zobowiązanego WSA w Krakowie wyrokiem z 3 lipca 2020 r., sygn. akt: II SA/Kr 1606/18 skargę oddalił. Postanowieniem z 8 grudnia 2020r., sygn. akt: II SA/Kr 1606/18 WSA w Krakowie odrzucił skargę kasacyjną B. J. od ww. wyroku.

Obowiązek nałożony w drodze aktu indywidualnego organu administracji publicznej (decyzji) staje się wymagalny, gdy akt ten stał się ostateczny i nie zostało wstrzymane jego wykonanie, albo gdy wydanej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, lub też gdy decyzja jest natychmiast wykonalna z mocy prawa. Dla wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej nie jest konieczne, aby decyzja, z której wynika obowiązek, była prawomocna.

W związku ze skargami zobowiązanego J. J. oraz B. J. nie doszło do wstrzymania wykonania decyzji MWINB nr 494/2018 z 24 września 2018 r. W tej sytuacji PINB jest uprawniony do tego, aby prowadzić postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego i stosować w tym postępowaniu środki egzekucyjne, w tym grzywnę w celu przymuszenia.

Odnosząc się do zarzutu braku w wystawionym tytule wykonawczym wszystkich elementów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a., a w szczególności informacji, że zobowiązanie jest wymagalne, MWINB poinformował, że niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. jest przesłanką umorzenia postępowania egzekucyjnego, wyrażoną w art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Z art. 59 § 4 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na żądanie zobowiązanego, wierzyciela albo z urzędu. Jeżeli więc wolą zobowiązanego jest, aby właściwy organ zbadał podnoszoną przez niego okoliczność pod kątem ewentualnego umorzenia postępowania egzekucyjnego, to może on w każdym czasie trwania postępowania egzekucyjnego złożyć do organu egzekucyjnego, czyli do PINB, wniosek w tym przedmiocie.

Odnośnie zarzutu wydania postanowienia w przedmiocie grzywny przed rozstrzygnięciem zarzutów, MWINB wskazał, że analiza akt postępowania egzekucyjnego znak: RKOA.52.1.2021.SD wykazała, iż po doręczeniu zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego nr RKOA.52.1.2021.SD z 9 marca 2021 r., a przed wydaniem postanowienia nr 39/2021 z dnia 29 września 2021 r., znak: RKOA.52.1.2021.SD, do powiatowego inspektoratu nie wpłynęło żadne pismo skarżącego, a w szczególności pismo zawierające zarzuty. Dopiero w piśmie z 6 października 2021 r. (data wpływu do powiatowego inspektoratu: 11 października 2021 r.) zobowiązany złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów wraz z zarzutami. Okoliczność ta nie mogła mieć jednak żadnego wpływu na prawidłowość postanowienia wydanego wcześniej.

Końcowo MWINB przywołał treść art. 33 § 5 u.p.e.a. i stwierdził, że zobowiązany właściwie w toku całej egzekucji administracyjnej ma możliwość zgłaszania zarzutów. Przy tak określonym terminie do zgłoszenia zarzutów i w okolicznościach przedmiotowej sprawy za bezpodstawne należy uznać twierdzenie zobowiązanego, że postanowienie o nałożeniu grzywny jest nieprawidłowe ze względu na wydanie go przed rozpatrzeniem zarzutów. Ze względu na uchylenie postanowienia I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia MWINB uznał za przedwczesne odnoszenie się do pozostałych uwag zawartych w zażaleniu uzupełnionym pismem z 15 listopada 2021 r.

Na powyższe postanowienie MWINB nr 262/2022 z 31 marca 2022 r., zobowiązany J. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie:

1) art. 11 w zw. z art. 15 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ II instancji dodatkowego postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia prawidłowości przyjęcia przez organ I instancji zasadności zastosowania art. 44 § 4 K.p.a., w szczególności poprzez skupienie się wyłącznie na dokumentach znajdujących się w aktach sprawy, brak przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego oraz brak wezwania skarżącego do przedstawienia dodatkowych dowodów na okoliczności uzasadniające błędy przy procedurze doręczania mu tytułu wykonawczego,

2) art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 44 § 4 K.p.a. poprzez uznanie, iż prowadzenie postępowania egzekucyjnego oraz wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny jest dopuszczalne pomimo nieprawidłowego doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego,

3) art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż możliwe jest prowadzenie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymogów formalnych stawianych przez ustawę, bowiem nie zawiera informacji o wymagalności egzekwowanego obowiązku,

4) art. 119 § 1 w zw. z art. 35 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż dopuszczalne jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego i nałożenie na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia przed rozstrzygnięciem złożonych przez zobowiązanego zarzutów do tytułu wykonawczego,

5) art. 7, art. 77 oraz art. 107 K.p.a. poprzez nieprawidłowe i niewyczerpujące sporządzenie uzasadnienia postanowienia, w szczególności poprzez ograniczenie się do wskazania organowi I instancji tylko niektórych okoliczności jako koniecznych do wzięcia pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy i niedokonanie własnych ustaleń faktycznych w zakresie prawidłowości doręczenia tytułu wykonawczego skarżącemu,

6) art. 138 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, kiedy z uwagi na nieprawidłowość wystawionego tytułu wykonawczego zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania,

7) art. 138 § 2 K.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające w pierwszej kolejności na wydaniu decyzji uchylającej i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia w sytuacji wystąpienia przesłanek do umorzenia postępowania; w dalszej kolejności zaś na ograniczeniu się do wskazania organowi I instancji zakresu okoliczności koniecznych do wzięcia pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy; w tym w szczególności pominięcie konieczności rozważenia prawidłowości wystawienia i doręczenia tytułu wykonawczego.

W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie "decyzji organu I i II instancji" oraz o umorzenie przez Sąd postępowania w całości, ewentualnie w przypadku uznania, iż brak jest przesłanek do umorzenia postępowania o uchylenie "decyzji organów obu instancji". Skarżący wniósł ponadto o zwrot kosztów postępowania.

Wskazał, że organ II instancji nie przeprowadził w powyższych zakresach dodatkowego postępowania dowodowego w całości skupiając się jedynie na dokumentach znajdujących się w aktach sprawy. MWINB nie wezwał skarżącego o wskazanie dodatkowych dowodów uzasadniających obalenie domniemania prawidłowości doręczenia. W szczególności nie wezwał go do osobistego złożenia wyjaśnień, które mogłyby stanowić podstawę do obalenia domniemania wynikającego z art. 44 § 4 K.p.a.

W szczególności zarzucił pominięcie podnoszonego w odwołaniu faktu, że "listonosz doręczający nigdy nie wychodzi na 4 piętro bloku [...] w B.".

Końcowo skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie II instancji jest jedynie pozornie korzystne dla skarżącego. Pomimo bowiem uchylenia przez organ II instancji postanowienia o nałożeniu grzywny, wskazane rozstrzygnięcie, ze względu na sformułowane uzasadnienie, de facto zamyka skarżącemu możliwość ewentualnego ponownego podnoszenia przez niego zarzutów. Organ I instancji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy najprawdopodobniej skupi się na kwestii wskazanej mu przez organ II instancji i ponownie wyda postanowienie o nałożeniu grzywny dokonując jedynie korekty w zakresie podstawy prawnej do jej obliczenia. W konsekwencji skutkiem tak sformułowanego rozstrzygnięcia może być finalnie ponowne nałożenie grzywny, w sytuacji, kiedy brak jest przesłanek do dalszego prowadzenia postępowania.

W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo podniósł, że wbrew zarzutom skargi w sprawie nie było podstaw do przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu zbadania prawidłowości doręczenia skarżącemu tytułu wykonawczego, bowiem z materiału dowodowego zalegającego w aktach organu egzekucyjnego znak: RKOA.52.1.2021.SD bezsprzecznie wynika, że wszystkie przesłanki wymienione w art. 44 K.p.a., a warunkujące uznanie przesyłki zawierającej tytuł wykonawczy za doręczoną, zostały w przedmiotowej sprawie spełnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (materialnym - określającym prawa i obowiązki stron oraz procesowym - regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej), nie są przy tym związane – w myśl przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259), dalej "P.p.s.a." - zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co daje Sądowi podstawę i zarazem obliguje do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa.

Niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie należy do ostatniej z wymienionych kategorii, dlatego też sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez wyznaczania rozprawy.

Przy tym wyjaśnić należy, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji stron, bowiem podnoszone przez nie argumenty, są rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę i inne pisma procesowe.

Dokonana na podstawie powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że jest ono zgodne z prawem i prawidłowe, a bezzasadne zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku.

Na wstępie należy wskazać, że istotą postępowania egzekucyjnego w administracji jest przymusowe wykonanie obowiązków wymienionych w art. 2 u.p.e.a. w przypadku uchylania się zobowiązanych od wykonania tych obowiązków. Trzeba podkreślić, że nie tylko prawem, lecz również obowiązkiem wierzyciela (w niniejszej sprawie jest nim PINB) jest doprowadzenie do wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie wykonaniu podlega obowiązek rozbiórki wynikający z ostatecznej decyzji MWINB nr 494/2018 z 24 września 2018 r., znak: WOB.7721.39.2018 utrzymującej w mocy decyzję PINB w Bochni nr 113/2017 z 7 grudnia 2017 r. znak: RKOA.5160.31.2017.MO nakładającej na skarżącego, właściciela działki nr [...] w miejscowości G., w gminie B., obowiązek dokonania rozbiórki obiektu o konstrukcji szkieletowej stalowej obudowanej płytą warstwową o wym. 18.10 x 6,20 m i wysokości 4.30 m oraz obiektu namiotowego o konstrukcji szkieletowej stalowej pokrytej podgumowaną plandeką o wym. 7.0 x 10.0 m i wysokości 5.0 m, wzniesionych na podstawie dokonanych w 2009 r. i 2010 r. zgłoszeń budowy obiektów tymczasowych, niezgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Przed odniesieniem się do argumentacji podnoszonej przez skarżącego należy podkreślić, że jedyną drogą otwierającą sądową kontrolę legalności samego obowiązku rozbiórki, było wniesienie skargi na ww. ostateczną decyzję MWINB z 24 września 2018 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki.

Nota bene skarżący skorzystał z ww. możliwości, a postępowanie sądowe zostało zakończone w I instancji wyrokiem WSA w Krakowie z 3 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1606/18 oddalającym skargę. Faktem zatem jest, że legalność decyzji MWINB została skontrolowana przez WSA i nie została zakwestionowana, a decyzja rozbiórkowa została oceniona jako prawidłowa. Decyzja ta jest zatem ostateczna, choć nieprawomocna, do czasu rozpoznania przez NSA skargi kasacyjnej od ww. wyroku WSA w Krakowie z 3 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1606/18.

W konsekwencji wierzyciel i organ egzekucyjny ma prawo dążenia do wykonania ostatecznej decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki.

Na obecnym etapie postępowania, w niniejszej sprawie poddanej kontroli Sądu, a dotyczącej grzywny nałożonej w postępowaniu egzekucyjnym, ani organy prowadzące postępowanie egzekucyjne ani Sąd nie mają kompetencji do ponownego badania prawidłowości decyzji rozbiórkowej.

Z art. 29 § 1 zd. 2 u.p.e.a. wynika bowiem jednoznacznie, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Również w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd nie może badać legalności decyzji rozbiórkowej podlegającej wykonaniu. Postępowanie egzekucyjne jest odrębnym postępowaniem w stosunku do postępowania w przedmiocie rozbiórki. Innymi słowy postępowanie egzekucyjne nie jest kontynuacją postępowania w przedmiocie rozbiórki.

Przechodząc do meritum niniejszej sprawy wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a., w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.

Grzywna w celu przymuszenia to środek egzekucyjny mający zastosowanie w przypadku przymusowej realizacji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 119 § 1 i § 2 u.p.e.a.).

Warunki formalne nałożenia grzywny w celu przymuszenia wymienia art. 122 u.p.e.a. W § 1 tego przepisu nałożono obowiązek doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, natomiast § 2 wprowadza wymogi co do treści postanowienia o nałożeniu grzywny. Nie można również pominąć art. 15 u.p.e.a., który zezwala na wszczęcie egzekucji administracyjnej dopiero po upływie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.

Powyższe warunki zostały w niniejszej sprawie spełnione. Zobowiązanemu prawidłowo i skutecznie zostało doręczone upomnienie z 2 września 2020 r., znak: RKOA.5160.31.2017.MO, które zobowiązany odebrał osobiście 3 września 2020 r., poprzedzające wszczęcie postępowania egzekucyjnego (k. 5-6 akt egzekucyjnych), ze stosownymi pouczeniami: o konsekwencji braku zadośćuczynienia obowiązkowi, a także, co słusznie podkreślił organ II instancji, o obowiązku, w przypadku niewykonania w całości obowiązku w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia, zawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie adresu miejsca zamieszkania lub siedziby.

To ostatnie pouczenie w pełni realizuje obowiązek nałożony na wierzyciela w art. 15 § 1a u.p.e.a.

Bezsporne w sprawie jest, że skarżący (zobowiązany) po pierwsze nie wykonał obowiązku rozbiórki, po drugie nie zawiadomił organu o zmianie adresu miejsca zamieszkania lub siedziby.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego treści wysłanego do niego tytułu wykonawczego, należy wskazać, że zdaniem Sądu wystawiony przez PINB tytuł wykonawczy z 9 marca 2021 r. znak RKOA.52.1.2021.SD, zawiera wszystkie konieczne przewidziane prawem elementy, w tym adekwatną treść i podstawę prawną obowiązku.

Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 20 lutego 2021r., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez nadanie tytułowi wykonawczemu przez siebie wystawionemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej.

Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.).

Stosownie do art. 27 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 25 marca 2023 r.) tytuł wykonawczy zawiera:

1) oznaczenie wierzyciela;

1a) oznaczenie organu albo organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (Dz. U. z 2021 r. poz. 1140);

2) wskazanie imienia i nazwiska lub nazwy zobowiązanego i jego adresu, a także PESEL, NIP lub REGON, jeżeli zobowiązany taki numer posiada;

3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości i rodzaju, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek;

4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń;

5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;

6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;

7) datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela;

8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie adresu miejsca zamieszkania lub siedziby;

9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oraz o skutkach wniesienia tego zarzutu nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu;

9a) pouczenie zobowiązanego o przysługującym jego małżonkowi prawie do wniesienia sprzeciwu w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym;

10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej;

11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych;

12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku;

13) datę doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1a;

14) datę, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej, o której mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. g.

Z kolei zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:

1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;

2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;

3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;

4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:

a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,

b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;

5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;

7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.

Egzekwowany w przedmiotowej sprawie i wskazany w tytule wykonawczym wystawionym wobec skarżącego obowiązek rozbiórki bezspornie i niewątpliwie wynika z ostatecznej decyzji MWINB z 24 września 2018 r. utrzymującej w mocy decyzję PINB nr 113/2017, w której nakazano inwestorowi rozbiórkę spornych obiektów.

Dlatego też mimo, że w rubryce B tytułu wskazano jako podstawę prawną obowiązku ww. decyzję PINB, a nie ostateczną, podlegającą egzekucji decyzję MWINB, ta nieścisłość nie budzi wątpliwości co do opisanej treści obowiązku podlegającego wykonaniu.

W kontrolowanej sprawie nie było sporne, że ww. tytuł wykonawczy z 9 marca 2021 r. był doręczany w trybie 44 § 4 K.p.a. Dlatego też zrozumiałe jest, że w części G tytułu brak jest wpisanej daty i podpisów zarówno doręczającego jak i odbierającego tytuł wykonawczy.

Niewątpliwie tytuł ten został wystawiony wobec skarżącego przez uprawniony organ.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez prowadzenie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymogów formalnych stawianych przez ustawę, bowiem nie zawiera informacji o wymagalności egzekwowanego obowiązku, Sąd stwierdza, że jak słusznie wskazał organ II instancji, obowiązek nałożony w drodze aktu indywidualnego organu administracji publicznej (decyzji) staje się wymagalny, gdy akt ten stał się ostateczny i nie zostało wstrzymane jego wykonanie, albo gdy wydanej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, lub też gdy decyzja jest natychmiast wykonalna z mocy prawa. Dla wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej nie jest konieczne, aby decyzja, z której wynika obowiązek, była prawomocna.

Dlatego skoro nie jest sporne, że decyzja MWINB z 24 września 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję PINB nr 113/2017 – wskazaną w treści tytułu wykonawczego jako podstawę prawną obowiązku – po pierwsze jest ostateczna, po drugie jej wykonalność nie została wstrzymana, wymagalność opisanego w niej obowiązku, wbrew zarzutom skargi, nie może budzić żadnych wątpliwości.

Jeżeli chodzi natomiast o kwestię prawidłowości doręczenia tytułu, organ II instancji słusznie w niniejszej sprawie miał na względzie, że szczególnie w przypadku doręczania w trybie art. 44 § 4 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. trzeba mieć na uwadze, że skuteczność tego sposobu doręczania pism uzależniona została od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w tym przepisie.

Dlatego też, co trafnie podniósł skarżący, zasady i procedury odnoszące się do stosowania instytucji doręczenia zastępczego powinny być przestrzegane ściśle. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż nie można skutecznie powołać się na fikcję doręczenia, zwłaszcza w przypadku, gdy zobowiązany kwestionuje jego prawidłowość.

Jednak w niniejszej sprawie stosowne ustalenia, że takie doręczenie zastępcze odniosło skutek doręczenia, znalazło szczegółowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu II instancji.

Przesyłka pocztowa zawierająca tytuł wykonawczy została zwrócona organowi egzekucyjnemu i została dołączona do akt sprawy (k. 9 akt egz.). Powyższe umożliwiło organowi II instancji i Sądowi rzetelne sprawdzenie prawidłowości spornego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego.

W niniejszej sprawie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Istnieje bowiem uprawdopodobnione domniemanie, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat był zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu gdzie może go odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru zawiera pełną informację o sposobie poinformowania adresata. Zwrotne potwierdzenie odbioru zostało wypełnione czytelnie wraz z podpisem listonosza, zatem organ administracji mógł przyjąć zaistnienie materialnoprawnego skutku doręczenia pisma stronie w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 § 4 K.p.a.).

Innymi słowy, w aktach sprawy znajduje się dowód, z którego jednoznacznie wynika jak działał doręczyciel przysyłki z tytułem wykonawczym, prawidłowo wypełniając wymogi art. 44 K.p.a.

Powyższej konstatacji nie mogą też zmienić podnoszone przez skarżącego okoliczności, takie jak choroba w okresie doręczania przesyłki, która po pierwsze, mogłaby jedynie uzasadnić np. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów, po drugie, nie została w żadnym stopniu przez skarżącego uprawdopodobniona.

Sąd nie ma też wątpliwości co do kwestii przyjętego przez organ egzekucyjny adresu skarżącego, co zresztą nie było w sprawie kwestionowane.

Skoro zatem z akt administracyjnych jednoznacznie wynikają kluczowe dla rozstrzygnięcia kwestii prawidłowości doręczenia okoliczności, a skarżący w swoich pismach, zażaleniu ani skardze nie przedstawił absolutnie żadnych dodatkowych dowodów na okoliczności uzasadniające błędy przy procedurze doręczania mu tytułu wykonawczego, poza gołosłownymi tezami a praktyce działania listonosza, organ II instancji nie miał żadnych podstaw do prowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Dlatego też zarzuty naruszenia art. 11 w zw. z art. 15 K.p.a. okazały się zupełnie bezzasadne.

Brak jest również podstaw do twierdzenia, jak podnosił skarżący, że przeszkodą do prowadzenia postępowania egzekucyjnego i nałożenia na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia mogłoby być złożenie przez niego zarzutów w terminie przekraczającym 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, czy też niezakończone postępowanie przed NSA w sprawie decyzji podlegającej egzekucji.

Zatem zarzut naruszenia art. 119 § 1 w zw. z art. 35 § 1 u.p.e.a. należało ocenić jako chybiony.

Biorąc powyższe pod uwagę, jak również niekwestionowaną okoliczność braku wykonania przez skarżącego obowiązku, zastosowanie w niniejszej sprawie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia należy ocenić jako co do zasady zgodne z prawem i uzasadnione.

Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z kolei art. 119 § 2 tej ustawy stanowi, że grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym.

W egzekucji obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego organ dysponuje dwoma środkami egzekucyjnymi. Pierwszy z nich to grzywna w celu przymuszenia, drugi zaś wykonanie zastępcze. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się, że w sytuacji, kiedy na zobowiązanym ciąży obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego, rzeczą organów jest dokonanie wyboru najwłaściwszego środka egzekucyjnego, który w realiach konkretnego przypadku będzie prowadził do bezpośredniego wykonania zobowiązania jednocześnie stanowiąc środek najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. W jednym przypadku z okoliczności sprawy będzie wynikało, że środkiem tym jest wykonanie zastępcze, w innym zaś może to być grzywna w celu przymuszenia o określonej wysokości (por. wyrok NSA z 10 lipca 2012 r., sygn. II OSK 518/11 (LEX nr 1252096).

W niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że wykonanie zastępcze byłoby środkiem egzekucyjnym mniej uciążliwym dla zobowiązanego, tym bardziej, że w razie wykonania obowiązku nieuiszczona lub nieściągnięta grzywna podlega umorzeniu na wniosek zobowiązanego.

Charakter grzywny w celu przymuszenia decyduje o tym, że zobowiązana może się uwolnić od płacenia grzywny poprzez wykonanie obowiązku. Zgodnie bowiem z art. 125 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego.

Przechodząc natomiast do oceny podstawy uchylenia przez organ II instancji postanowienia PINB, to jest niezastosowania w sprawie art. 121 § 5 u.p.e.a. w stosunku do jednego z obiektów (budynku), Sąd w całości podziela przedstawiony przez MWINB pogląd, że w postępowaniu egzekucyjnym nie można kwestionować ani zasadności nałożonego obowiązku, ani też jego zakresu, ponieważ ten wynika z decyzji ostatecznej, która została podjęta w ramach innego postępowania (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 grudnia 2016 r. sygn. II SA/Kr 1204/16, LEX nr 2205740).

Organ egzekucyjny jest uprawniony i jednocześnie zobowiązany jedynie do takiej weryfikacji przedmiotowego obiektu, aby stwierdzić jego tożsamość z obiektem objętym nakazem rozbiórki podlegającym egzekucji.

Wobec zatem jednoznacznego określenia w uzasadnieniu decyzji PINB nr 113/2017, że pierwszy z obiektów (niebieski) to budynek, a drugi to obiekt namiotowy, nie połączony trwale z gruntem, które to ustalenia zostały zaakceptowane najpierw przez MWINB, a następnie przez WSA w wyroku z 3 lipca 2020 r., sygn. II SA/Kr 1606/18, niewątpliwie organ egzekucyjny obowiązany był zastosować wymierzając grzywnę art. 121 § 5 u.p.e.a.

Zgodnie bowiem z tym przepisem, wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych.

Sąd nadmienia jedynie, że przy ponownym wymierzaniu grzywny, PINB powinien mieć na uwadze, że kontrolowane w sprawie postanowienie nr 262/2022 z 31 marca 2022 r. nie może być interpretowane tak, by naruszało zakaz, o którym mowa w art. 139 K.p.a.

Końcowo należy przypomnieć, że w okolicznościach niniejszej sprawy dopóki decyzja, z której wynika egzekwowany w niniejszej sprawie obowiązek rozbiórki, pozostaje w obrocie prawnym, wiąże PINB i obliguje go do podejmowania działań celem doprowadzenia do jej wykonania.

Należy też zauważyć, że organ II instancji odniósł się do wszystkich zarzutów skarżącego dotyczących kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie.

Organ II instancji przeprowadził postępowanie w niniejszej sprawie rzetelnie i wnikliwie, z poszanowaniem zasad ogólnych stanowionych przez K.p.a. oraz przepisów u.p.e.a. MWINB w uzasadnieniu swojego trafnego rozstrzygnięcia zawarł wyczerpujące wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i stosowanych przepisów prawa.

W konsekwencji, wobec braku postaw do uwzględnienia skargi, Sąd ją oddalił, o czym orzekł w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 P.p.s.a.