Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 703/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a  par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 53a ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Z. G. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga Z. G.

(dalej jako: "strona", "skarżąca") na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "MWINB") Nr [...] z dn.

[...] września 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzory Budowlanego w R. Nr [...] z dn. [...] lipca 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postepowania administracyjnego.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu [...].06.2023r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego

w R. wpłynął wniosek Z. G. o "skontrolowanie i nakazanie rozbiórki obiektów budowlanych posadowionych na działkach nr ewidencyjny [...] i [...] położonych w obrębie K. gmina W.". Wobec powyższego organ powiatowy przeprowadził w dniu [...].07.2023r. czynności kontrolne na w/w nieruchomościach, z których sporządzono protokoły.

Postanowieniem Nr [...] z dnia [...].07.2023r. znak: [...], odmówiono wszczęcia na wniosek Z. G. postępowania administracyjnego w sprawie obiektów budowlanych zlokalizowanych na działkach o nr ew. [...] i [...] położonych w miejscowości K. gm. W..

Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie w ustawowym terminie złożyła Z. G..

Wskazanym na wstępie i stanowiącym przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie postanowieniem z [...] września 2023 r. MWINB, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 P.b., orzekł o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy oraz treść mających zastosowanie

w sprawie przepisów tj. art. 61 a § 1 k.p.a. Wyjaśnił, iż przepis ten wskazuje na trzy rodzaje przesłanek stanowiących podstawę do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego tj. o charakterze podmiotowym i przedmiotowym oraz "inne uzasadnione przyczyny", szczegółowo je opisując.

Organ odwoławczy wskazał, że stanowisko organu I instancji odnośnie charakteru inwestycji i kwalifikacji robót budowlanych ma charakter merytoryczny, a to może nastąpić we wszczętym już postępowaniu.

Dalej wyjaśnił, iż przepisy dotyczące postępowania w sprawie legalności

i prawidłowości prowadzonych robót budowlanych umiejscowione zostały w rozdziale 5a ustawy Prawo budowlane. Powyższa jednostka została dodana przez art. 1 pkt 30 ustawy z dnia 13 lutego 2020r. zmieniającej ustawę Prawo budowlane z dniem

19 września 2020r. Następnie przytoczył brzmienie art. 53a ust. 1 P.b . Wywiódł, że dodanie powyższego przepisu przesadza, że postępowania w sprawie naruszeń prawa budowlanego są wszczynane wyłącznie z urzędu, a nie na wniosek. Dlatego też za zasadną uznał odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego w ww. sprawie na wniosek skarżącej.

Skargę na powołane wyżej postanowienie do sądu administracyjnego złożyła skarżąca, wnioskując o jego uchylenie, jak i poprzedzającego go postanowienia BINB z dn. 28 lipca 2023 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 art. 104 par. 2, art. 156 par. 1 pkt 2 K.P.A., co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że nie wnioskowała o wszczęcie postępowania, lecz w piśmie z dnia [...]-06-2023 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego złożonym w dniu [...]-06-2023 r. wnosiła

o przeprowadzenie kontroli i nakazanie rozbiórki obiektów budowlanych posadowionych na działkach [...] i [...] niezgodnie z prawem budowlanym. Natomiast w piśmie z dnia [...]-07-2023 r. również skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. wniosła uwagi i zarzuty do przeprowadzonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. niezgodnie z prawem i stanem faktycznym kontroli. Tak więc i Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. i [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. błędnie uznali, że wnosiła o wszczęcie postępowania w sprawie w obiektów budowlanych posadowionych na działkach nr ew. [...] i [...] w granicy z jej działką nr [...] na podstawie przepisów rozdziału 5a ustawy Prawo budowlane, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcia tych organów. Z wyżej wymienionych pism ewidentnie wynika, że nie wnosiła o wszczęcie postępowania, a jeżeli już to pośrednio o wszczęcie postępowania z urzędu.

Niewszczęcie postępowania z urzędu w sprawie w sprawie obiektów budowlanych posadowionych na działkach nr ew. [...] i [...] w granicy z jej działką nr [...] na podstawie przepisów rozdziału 5a ustawy Prawo budowlane powoduje utrzymanie stanu niezgodnego z prawem i naruszającego jej prawa. Wobec powyższego postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R.

nr [...] z dnia [...]-07-2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania i zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego

w W. nr [...] z dnia [...]-09-2023 R. znak: [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji są nieważne na mocy art. 156 par.1 pkt 2 K.p.a. i wnosi o stwierdzenie nieważności tych postanowień lub ich uchylenie.

W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57 a, który jednak na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kontrolowane postanowienie organu II instancji, jak również poprzedzające je postanowienie PINB nie naruszają przepisy postępowania w sposób uzasadniający uchylenie obu postanowień.

Istota sprawy sprowadza się do ustalenia prawidłowości odmowy wszczęcia postępowania z wniosku skarżącej w sprawie obiektów budowlanych zlokalizowanych na działkach o nr ew. [...] i [...] położonych w miejscowości K. gm. W..

Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., powołanym jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia organu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie

o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści przywołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, drugą zaś stanowią inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane, niemniej jednak należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania w trybie administracyjnym. W przypadku stwierdzenia przez organ administracji publicznej, że wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego został wniesiony przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn

(o charakterze przedmiotowym) postępowanie nie może być wszczęte organ - na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. - wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu, może to uczynić m.in. wówczas, gdy żądanie do niego skierowane dotyczy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie, którą (zgodnie z regulacjami szczególnymi) wszczyna się wyłącznie z urzędu.

W tym miejscu należy zauważyć, że na mocy art. 1 pkt 42 lit. a ustawy nowelizującej z 13 lutego 2020 r. do ustawy Prawo budowlane został wprowadzony art. 53a ust. 1, zgodnie z którym postępowanie uregulowane w rozdziale 5a ustawy Prawo budowlane wszczyna się z urzędu. W ww. rozdziale 5a uregulowano postępowanie

w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy. Zgodnie zatem z art. 39 ustawy nowelizującej z 2020 r. wprowadzony przepis wszedł w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, a więc z dniem 19 września 2020 r. Z powyższego wynika, że do postępowań inicjowanych po 19 września 2020 r. należy stosować art. 53a ust. 1 P.b oraz, że po tej dacie uruchomienie jednego

z postępowań uregulowanych w rozdziale 5a Prawa budowlanego następuje wyłącznie z urzędu.

W sytuacji, gdy postępowanie może być wszczęte wyłącznie z urzędu, niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania na wniosek strony. Zasadna jest wówczas odmowa wszczęcia takiego postępowania administracyjnego z wniosku. Jednocześnie należy wyjaśnić, że powyższe nie oznacza, że taki wniosek nie wywiera żadnych skutków. Może bowiem stanowić on swego rodzaju sygnalizację dla organu do wszczęcia postępowania z urzędu, tj. zawierać informacje

o nieprawidłowościach związanych z realizacją określonego procesu budowlanego. Nadto, odmowa wszczęcia postępowania z omawianej przyczyny, nie jest także równoznaczna z pozbawieniem wnioskodawcy statusu strony w ewentualnym postępowaniu wszczętym z urzędu, nie przesądza o przymiocie strony tej osoby

w takim postępowaniu.

W świetle powyższego należy stwierdzić, że skoro skarżąca złożyła w kontrolowanej sprawie wniosek z dn. [...].06.2023r. do PINB w R., to wskazane w nim żądanie należało rozpoznać z uwzględnieniem opisanej wcześniej zmiany Prawa budowlanego.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy utrzymując w mocy postanowienie organu

I instancji, prawidłowo zmodyfikował jego uzasadnienie, uznając, że w tej sprawie odmowa wszczęcia postępowania powinna nastąpić "z innej przyczyny", tj. z tego względu, że przepis szczególny dopuszcza wszczęcie takiego postępowania wyłącznie z urzędu.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, a działając z urzędu, nie dopatrzył się również innych uchybień, które powodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia. Zasadna jest zatem orzeczona odmowa wszczęcia postępowania

w kontrolowanej sprawie.

Dlatego też, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.