Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 61/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewódzki Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 48 b ust. 1, 3,
journal: Dz.U. 2020 poz 1421
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Protokolant: asystent sędziego Grzegorz Dubaniowski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 marca 2023 r sprawy ze skargi S. J. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 1 grudnia 2021 r. nr WIWzo.913.14.9.2021 w przedmiocie nakazu uboju zwierząt z gatunku świnia domowa oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Powiatowy Lekarz Weterynarii w M. (dalej – PLW lub organ I instancji) przeprowadził w dniu 24-27 maja 2021 r. kontrolę gospodarstwa rolnego prowadzonego przez S. J. w P., gmina M. W trakcie tej kontroli stwierdzono, że S. J. będąc posiadaczem świń nie dopełnił wymogów z zakresu bioasekuracji dopuszczając się nieprawidłowości w hodowli tych zwierząt w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń.

Poczynione kontrolnie ustalenia spowodowały wydanie decyzji z dnia 11 czerwca 2021r. (nr PIW 0537 16820/01/2021), którą na podstawie art. 48 b ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz.U z 2020, poz. 1421) dalej jako ustawa o ochronie zwierząt, oraz § 1 a pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 maja 2015r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (Dz.U z 2018 r. poz. 290 ze zm.) dalej jako rozporządzenie MRiRW , PLW nakazał S. J. jako posiadaczowi świń usunięcie w terminie 30 dni od dnia doręczenia tej decyzji uchybień polegających na braku: 1) zabezpieczenia pasz dla świń przed dostępem zwierząt; 2) rejestru środków transportu wjeżdżających na teren gospodarstwa oraz rejestru wejść do pomieszczeń ze świniami; 3) odpowiedniego zabezpieczenia wejść do budynków w którym utrzymywane są świnie przed dostępem zwierząt z zewnątrz; 4) środków dezenfekcyjnych; 5) spisu świń z podziałem na grupy wiekowe. Decyzję zaopatrzono w rygor natychmiastowej wykonalności. Zawarto w niej także pouczenie, że sankcją za niewykonanie nakazów we wskazanym terminie - zgodnie z art. 48b ust.3 ustawy o ochronie zwierząt – jest wydanie decyzji o nakazie zabicia albo uboju świń i zakazie ich utrzymywania w gospodarstwie. Decyzja ta wobec nie wniesienia środka zaskarżenia stała się ostateczna.

W dniu 16 -17 sierpnia 2021 r. PLW prowadził w gospodarstwie S. J. kolejną kontrolę, udokumentowaną protokołem kontroli nr [...] mającą na celu sprawdzenie wykonania zaleceń kontroli przeprowadzonej 24 -27 maja 2021 r.

Z protokołu kontroli sprawdzającej wynika, że hodowca nie wykonał żadnego spośród pięciu nakazów wyszczególnionych w decyzji z dnia 11 czerwca 2021 r. Stwierdzono, że nadal nie zabezpieczano pasz przed dostępem zwierząt wolnożyjących – podczas kontroli zboże wysypane było bezpośrednio na ziemię na podwórku; właściciel nie prowadzi rejestru wjazdu środków transportu do gospodarstwa ani rejestru wejść do pomieszczeń ze świniami; budynek stanowiący pomieszczenie w którym utrzymywane są świnie nadal nie jest zabezpieczony przed dostępem zwierząt z zewnątrz - nieszczelny dach nie został naprawiony, kratka o dużych prześwitach w drzwiach prowadzących bezpośrednio do kojca nie została uszczelniona, stwierdzono jedynie uszczelnienie wrót budynku; właściciel nie nabył środków dezynfekacyjnych; nie okazano spisu świń z podziałem na grupy wiekowe; 16 sztuk prosiąt stwierdzonych podczas kontroli 24 maja 2021 r. nie zostało zgłoszonych w ARiMR.

Mając na uwadze fakt, że gospodarstwo S. J., w dniu przeprowadzenia drugiej kontroli (16 -17 sierpnia 2021 r.), znalazło się na obszarze objętym ograniczeniami związanymi ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń (natomiast w dniu przeprowadzenia pierwszej kontroli powiat [...] nie był objęty tymi ograniczeniami) kontrolujący poszerzył zakres kontroli sprawdzającej o niektóre z wymogów dotyczących bioasekuracji, które są obowiązujące dla gospodarstw zlokalizowanych na obszarach objętych ograniczeniami w myśl rozporządzenia Komisji UE 2021/605 i poza ww. pięcioma uchybieniami, stwierdził, po raz pierwszy w dniu 24 maja 2021 r. - następujące uchybienia:

1) brak wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wejściami i wjazdami do gospodarstwa; stanowiło to naruszenie § 1 ust.1 pkt 4 lit a rozporządzenia MRiRW z dnia 6 maja 2015 r.;

2) brak programu monitorowania i zwalczania gryzoni; stanowiło to naruszenie § 1 ust.1 pkt 10 rozporządzenia MRiRW z dnia 6 maja 2015 r.

Ponadto w ww. protokole stwierdzono, że w gospodarstwie strony:

3) brak jest ogrodzenia ochronnego okalającego co najmniej pomieszczenia, w których utrzymywane są świnie oraz budynki, w których przechowuje się paszę i ściółkę; wymóg ten wynika z pkt 2 lit. h załącznika li do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2021/605. W toku kontroli stwierdzono, że otaczające ww. gospodarstwo ogrodzenie nie było jednolite, wykazywało przerwy w ciągłości, złożone było częściowo z siatki, częściowo z płotu pod napięciem, więc nie stanowiło szczelnej zapory przed dostępem zwierząt wolno żyjących i domowych;

4) brak jest planu bezpieczeństwa biologicznego; wymóg ten wynika z pkt 2 lit. i załącznika II do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2021/605;

Opisany protokół kontroli doręczony został hodowcy drogą pocztową w dniu 3 września 2021 r. z odpowiednim pouczeniem.

W dniu 13 września 2021 r. wpłynęło datowane na 10 września 2021 r. pismo z uwagami strony do protokołu z kontroli.

W uwagach tych hodowca podał, że:

1) zboże oraz pasze przechowywane są prawidłowo, tj. w budynku zabezpieczonym przed dostępem zwierząt wolno żyjących. Ponadto chwilowo wysypane na podwórku zboże miało służyć do produkcji mąki (a nie - paszy dla świń);

2) rejestr wejść i wjazdów do gospodarstwa został założony, mimo że obecnie nikt nie wjeżdża lub wchodzi na teren jego gospodarstwa, a osoby zajmujące się obsługą świń mieszkają "na miejscu";

3) zostały podjęte próby naprawy dachu, mimo utrudnień spowodowanych niesprzyjającymi warunkami pogodwymi oraz brakiem firm specjalistycznych, które w narzuconym w decyzji z dnia 11 czerwca 2021 r. terminie powinny dokonać przedmiotowej naprawy;

4) w gospodarstwie stosowane są środki dezynfekcyjne jak Virkon i Omnisept, a także środki dezynfekcyjne stosowane z powodu epidemii Covid 19;

5) w gospodarstwie prowadzony jest rejestr świń w formie elektronicznej, z którego wynika wiek zwierząt i nie jest hodowcy wiadome jak prowadzić inny spis posiadanych świń z podziałem na grupy wiekowe i bieżące jego aktualizowanie. Ponadto, hodowca zauważył, że z powodu nienaturalnych warunków chowu dla świń rasy [...] występujących w jego gospodarstwie, wyrażających się m.in. utrzymywaniem ich w zamkniętym budynku uniemożliwiającym tym zwierzętom ich naturalną skłonność do buchtowania, w przedmiotowym stadzie występują przypadki kanibalizmu i tym uzasadnia nieprzestrzeganie terminowości zgłaszania do ARiMR zdarzeń dotyczących świń (aktualnej liczby prosiąt), których dotyczy obowiązek znakowania.

Po przeanalizowaniu powyższych uwag, uwzględniając, że nieprawidłowości stwierdzone w gospodarstwie strony podczas pierwszej kontroli utrzymywały się w niezmienionym zakresie również podczas drugiej kontroli, PLW w M. działając na podstawie art. 48b ust. 1 pkt 1, pkt 2 oraz art. 48 b ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o ochronie zdrowia zwierząt, decyzją z dnia 10 września 2021 r. nakazał S. J. ubój wszystkich zwierząt z gatunku świnia domowa utrzymywanych w gospodarstwie rolnym z siedzibą w P. Decyzja nakazywała ubój świń w terminach uzależnionych od grupy technologicznej oraz zakazywała utrzymywania w gospodarstwie zwierząt tego gatunku. Tej decyzji także nadany został rygor natychmiastowej wykonalności.

W odwołaniu od powyższej decyzji S. J. zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 80 i 81 k.p.a. przez nieuwzględnienie deklaracji strony dotyczących podjętych działań naprawczych zawartych w "Wyjaśnieniu do protokołu pokontrolnego z dnia 17.08.2021" i nieustosunkowanie się do zawartych w nich zastrzeżeniach; art. 10 § 1 k.p.a. przez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu - zdaniem strony, organ I instancji zastosował zbyt radykalny środek naruszając tym samym artykuł 48b ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt w związku z art. 31 ust.3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej gdyż nie uwzględnił w tej decyzji wszystkich jego wyjaśnień, tzn. tych zawartych w piśmie które wpłynęło w dniu 13 września 2021 r.

Dolnośląski Wojewódzki Lekarz Weterynarii (dalej DWLW) decyzją z dnia 1 grudnia 2021 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu opisanego wyżej odwołania i rozpatrzeniu sprawy w pkt I - uchylił zaskarżoną decyzję w części, tj. w pkt 1, i w tym zakresie orzekając co do istoty sprawy nakazał skarżącemu ubój wszystkich zwierząt z gatunku świnia domowa utrzymywanych w gospodarstwie zlokalizowanym w P., [...] M., nr siedziby stada [...] należących do skarżącego; w pkt II - w pozostałym zakresie tj. w zakresie pkt 2 utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy szczegółowo omówił stwierdzone w gospodarstwie skarżącego naruszenia obowiązków wynikających z bioasekureacji wskazując konkretne przepisy rozporządzenia rozporządzenie MRiRW które zostały naruszone. Zdaniem organu materiał dowodowy potwierdza, że strona nie podjęła żadnych działań mających na celu usunięcie w wyznaczonym okresie uchybień stwierdzonych podczas pierwszej kontroli, które w formie nie zmienionej zostały wykazane ponownie podczas kolejnej kontroli. Strona pouczona była o konsekwencjach niezastosowania się do nałożonych obowiązków i mimo tego nie podjęła działań naprawczych zmierzających do ich usunięcia w czasie wyznaczonym w decyzji.

Wskazując na brzmienie art. 48 ust. 3 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt DWLW podkreślił, że w sytuacji niezastosowania się choćby do jednego z nakazów nałożonych w decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych uchybień (w niniejszej sprawie decyzji PLW z dnia 11 czerwca 2021 r.) organ inspekcji weterynaryjnej nie działa w ramach uznania administracyjnego, ale jest zobowiązany do wydania decyzji nakazującej zabicie lub ubój zwierząt określonych gatunków oraz zakazuje utrzymywania zwierząt tych gatunków. Z tego względu zarzut wydania przez organ I instancji decyzji z naruszeniem reguł wskazanych w art. 48b ust 1 ustawy o ochronie zwierząt, polegający na zastosowaniu nieproporcjonalnie wysokiego środka (nakazu uboju świń) nie znajduje uzasadnienia. Organ pierwszej instancji nie wybrał bowiem rozwiązania najbardziej radykalnego jakim byłby nakaz uboju zwierząt, bezpośrednio po przeprowadzeniu kontroli w maju 2021 r. ale wydał decyzję na podstawie art. 48b ust.1 pkt 1 ustawy o ochronie zwierząt - nakazującą usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Strona przez długi czas miała więc możliwość uniknięcia nakazu uboju świń i zakazu ich utrzymywania w gospodarstwie.

Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia art. 80 i 81 k.p.a. w związku z brakiem wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy z powodu nieuwzględnienia przez organ I instancji wyjaśnień zawartych w piśmie strony z dnia 10 września 2021 r. pt.: "Wyjaśnienia do protokołu pokontrolnego z dnia 17 sierpnia 2021 r.", w którym znalazły się zapewnienia, że niektóre nakazy, jak: zabezpieczenie paszy dla świń przed dostępem zwierząt wolno żyjących, założenie rejestru wejść do i wyjść z gospodarstwa, zakup i stosowanie środków dezynfekcyjnych zostały już wykonane oraz deklaracje wykonania uszczelnienia dachu. Organ odwoławczy stwierdził, że wymienione czynności naprawcze zostały podjęte przez stronę dopiero po drugiej kontroli (sprawdzającej), a więc po przekroczeniu terminu ich wykonania narzuconego decyzją dnia 11 czerwca 2021 r. Tym samym, w świetle przytoczonych powyżej przepisów prawa, nie mają one żadnego prawnego znaczenia. Nadto pismo to wpłynęło o organu I instancji już po wydaniu decyzji.

Zdaniem organu nie jest także zasadny zarzut braku uzasadnienia dla odstąpienia przez PWL od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, gdyż odstąpienie to zostało przekonująco uzasadnione. DWLW uznał także, że podnoszona przez pełnomocnika argumentacja wskazująca na brak odniesienia się przez organ I instancji do zasadności zastosowania nakazu uboju świń w gospodarstwie strony, w którym - jak zauważa pełnomocnik - mimo nieprzestrzegania zasad bioasekuracji nie doszło do zakażenia tych świń wirusem ASF - nie może przynieść zamierzonego efektu. Argumentacja ta świadczy o braku zrozumienia wagi zasad bioasekuracji i konieczności ich stałego przestrzegania w celu uniknięcia zawleczenia wirusa ASF do gospodarstwa. Wymogi te są obowiązujące dla gospodarstw utrzymujących zdrowe (nie zakażone wirusem ASF) świnie, usytuowanych zarówno na terenach wolnych od ASF jak i na terenach skażonych występowaniem wirusa ASF u świń i/lub dzików.

DWLW stwierdził także, że zarzuty sugerujące możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ II instancji (na podstawie art. 136 k.p.a.) wskazują, że strona próbuje doprowadzić do przeprowadzenia kolejnej, trzeciej kontroli, co nie znajduje uzasadnienia prawnego.

Wskazując na powyższą argumentację DWLW nie uwzględnił zarzutów zawartych w odwołaniu.

Organ II instancji wyjaśnił także, że istniała konieczność wydania orzeczenia reformatoryjnego, gdyż organ I instancji nie posiada kompetencji do określenia w tego rodzaju decyzjach terminu uboju zwierząt. Takie rozstrzygnięcie nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Zgodnie z art. art. 48b ust.1 pkt 2 lub ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że decyzja podlega wykonaniu zanim stanie się ostateczna oraz że stanowi tytuł wykonawczy. Określone w zaskarżonej decyzji terminu uboju świń pozostają zatem w sprzeczności z istotą natychmiastowej wykonalności decyzji. Decyzja organu pierwszej instancji w ww. zakresie pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą działania organów administracji publicznej w granicach i na podstawie obowiązującego prawa. Organ pierwszej instancji określając terminy uboju świń rażąco zatem naruszył prawo.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł S. J. Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucił:

1. naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. i art 10 k.p.a. w związku z art. 40 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób budzący wątpliwości, co przejawiało się pominięciem i niepoinformowaniem pełnomocnika skarżącego, o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, mimo że organ administracji publicznej obowiązany był doręczać pisma pełnomocnikowi strony;

2. naruszenie art. 15 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez ograniczenie zasady dwuinstancyjności postępowania jedynie do weryfikacji decyzji, bez uwzględnienia aktualnego stanu faktycznego sprawy i zaniechanie zebrania całego materiału dowodowego;

3. naruszenie art. 139 k.p.a. poprzez naruszenie zakazu reformationis irt peius, w sytuacji gdy jedyną stroną odwołującą był skarżący;

4. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie rzetelnego ustosunkowania się do zarzutów w zakresie stanu faktycznego, jak i zarzutów dotyczących niewykazania przez organ pierwszej instancji zasadności zastosowania środka w postaci uboju wszystkich zwierząt jako koniecznego dla zapobiegania lub zwalczania chorób zakaźnych zwierząt w tej konkretnej sytuacji, a także zaniechanie ustosunkowania się do zarzutów odwoławczych w zakresie odstąpienia przez organ pierwszej instancji od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym;

5. naruszenie art. 48b ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r, o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez wybranie - w sytuacji zaniechania sprawdzenia aktualnego stanu faktycznego - tak radykalnego środka bez wykazania jakimikolwiek argumentami, że zastosowanie łagodniejszego środka nie byłoby wystarczające dla osiągnięcia celu w postaci ochrony przed rozprzestrzenianiem się choroby zakaźnej zwierząt.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację dla poparcia przedstawionych wyżej zarzutów przytaczając dla ich jej potwierdzenia orzeczenia sądów administracyjnych. ją orzecznictwem sądowym.

Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona zgodnie z kryterium legalności wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził także naruszeń prawa uzasadniających stwierdzenie jej nieważności lub wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U z 2023 r. poz. 259, dalej jako p.p.s.a).

Przedmiotem kontroli jest decyzja, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji o nakazie uboju zwierząt z gatunku świnia domowa oraz zakazie utrzymywania w gospodarstwie rolnym zwierząt tego gatunku.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 48b ust. 3 w związku z oraz art. 48b ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz.U. z 2020r., poz. 1421 t.j.) – dalej w skrócie: ″u.o.z.z.″.

Zgodnie przepisem art. 48 b ust. 1 ww. ustawy powiatowy lekarz weterynarii, w przypadku stwierdzenia, że posiadacz zwierząt nie stosuje się do nakazów, zakazów lub ograniczeń, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie upoważnień zawartych w ustawie, w drodze decyzji: nakazuje usunięcie stwierdzonych uchybień w określonym terminie (pkt 1) albo nakazuje zabicie lub ubój zwierząt określonych gatunków oraz zakazuje utrzymywania w gospodarstwie zwierząt tych gatunków (pkt 2). Powołany przepis - w sytuacji objętej hipotezą normy prawnej z niego wynikającej - pozwala zatem na podjęcie przez PLW następujących rozstrzygnięć: mniej radykalnego polegającego na nakazaniu usunięcia uchybień w określonym terminie (pkt 1) lub bardziej radykalnego – polegającego na wydaniu nakazu zabicia (uboju) zwierząt (pkt 2). Do zastosowania tego ostatniego środka PLW będzie zobligowany także w sytuacji, gdy uchybienia objęte nakazem wydanym na podstawie art. 48b ust. 1 pkt 1 u.o.z.z. nie zostaną usunięte - wówczas stosownie do art. 48b ust. 3 u.o.z.z., organ ma obowiązek wydania nakazu zabicia lub uboju zwierząt.

Ostatnia z opisanych sytuacji zaistniała w niniejszej sprawie. Kategoryczne brzmienie art 48b ust. 3 u.o.z.z. determinowało postępowanie PLW, który stwierdził w trakcie kontroli sprawdzającej w dniu 16-17 sierpnia 2021 r., że decyzja z dnia 11 czerwca 2021 r. nakazująca usunięcie uchybień z zakresu bioasekuracji nie została przez skarżącego w ogóle wykonana. Zasady bioasekuracji określa § 1 oraz 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 6 maja 2015 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (Dz. U. z 2018r. poz. 290 ze zm.) i w okolicznościach niniejszej sprawy nie jest kwestionowane, że wskazane przez organ I instancji normy tego rozporządzenia zostały przez skarżącego naruszone, co wykazano podczas pierwszej kontroli. Wobec stwierdzenia braku usunięcia wszystkich uchybień objętych nakazem wydanym na podstawie art. 48b ust. 1 pkt 1 u.o.z.z., PLW nie mógł postąpić w sposób korzystny dla skarżącego. Podkreślić należy, że nakaz uboju i zakaz hodowli został wydany nie bezpośrednio po stwierdzeniu uchybień, ale dopiero po wydaniu decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości, kiedy to już PLW nie miał żadnej możliwości wyboru w świetle treści art. 48b ust. 3 u.o.z.z. Jest to bowiem przepis o charakterze związanym, co oznacza, że ustalenie zaistnienia opisanego w nim stanu faktycznego (w tym przypadku nie zastosowanie się do nakazów nałożonych decyzją z dnia 11 czerwca 2021 r.) obligowało organ do wydania decyzji przewidzianej w tym przepisie (czyli decyzji nakazującej ubój zwierząt). W okolicznościach niniejszej sprawy PLW bezpośrednio po przeprowadzeniu kontroli w dniu 24 maja 2021 r. nie wybrał zatem rozwiązania najbardziej radykalnego jakim jest nakaz uboju zwierząt. Wydał wówczas - na podstawie art. 48b ust. 1 pkt 1 u.o.z.z. - decyzję nakazującą usunięcie stwierdzonych uchybień. Dopiero ustalenia poczynione w trakcie kontroli sprawdzającej w dniu 16-17 sierpnia 2021r. dały podstawy do wydania kwestionowanego nakazu ubój zwierząt oraz zakazu utrzymywania w gospodarstwie zwierząt. PLW wyczerpał więc wymóg formuły proporcjonalności, bowiem nakaz uboju zwierząt i zakaz utrzymywania ich w gospodarstwie w przyszłości jest konsekwencją niedostosowania się do decyzji z dnia 11 czerwca 2021 r. W tej sytuacji także zasada proporcjonalności wyrażona w art. 31 ust. 3 Konstytucji nie została naruszona.

Jeżeli skarżący nie usunął w terminie wyznaczonym decyzją z dnia 11 czerwca 2021r. żadnego z uchybień stwierdzonych podczas kontroli przeprowadzonej w maju 2021 r. – co potwierdziła kontrola sprawdzająca - a nadto nie zapobiegł powstaniu nowych, PLW nie mógł poprzestać tylko na nakazie usunięcia uchybień. Warunkiem poprzestania na decyzji nakazującej usunięcie uchybień było wykonanie jej w zakreślonym terminie. Jak wcześniej wyjaśniono w przypadku rozstrzygnięcia podejmowanego na podstawie art. 48b ust. 3 w związku z art. 48b ust. 1 pkt 1 u.o.z.z., ustawodawca nie przewidział alternatywnego rozstrzygnięcia w przypadku stwierdzenia utrzymywania w gospodarstwie nieprawidłowości.

W ocenie Sądu organy prowadzące postępowanie administracyjne nie naruszyły norm proceduralnych w stopniu mogącym skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 8 i art. 10 k.p.a. w związku z art. 40 k.p.a. wiąże się ze skierowaniem bezpośrednio do strony, z pominięciem pełnomocnika, zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia przed wydaniem decyzji odwoławczej. Istotnie w aktach organu II instancji znajduje się takie zawiadomienie z dnia 23 listopada 2021 r. skierowane do skarżącego z pominięciem pełnomocnika. Jest to niewątpliwe naruszenie art. 10 § 1 w związku z art. 40 § 2 k.p.a. Jednakże skuteczność takiego zarzutu w związku z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przez pozbawienie jej możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia przed wydaniem decyzji zależy od wykazania przez stawiającą ten zarzut stronę, że zarzucane naruszenie lub uchybienie uniemożliwiało dokonanie konkretnych czynności procesowych i w konsekwencji miało wpływ na wynik sprawy. Tymczasem autor skargi oprócz przedstawienia obszernego orzecznictwa nie wykazał żadnych czynności których dokonania na etapie postępowania odwoławczego z powodu zachowania organu były pozbawiony lub dowodów których nie mógłby zgłosić. Istotne także jest, że organ II instancji nie przeprowadzał żadnych nowych dowodów w sprawie, tym samym pełnomocnik skarżącego nie został w istocie pozbawiony możliwości zapoznania się z takimi dowodami.

Za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. art. 15 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a. przez ograniczenie zasady dwuinstancyjności postępowania jedynie do weryfikacji decyzji, bez uwzględnienia aktualnego stanu faktycznego sprawy i zaniechania zebrania przez organ odwoławczy całego materiału dowodowego. Skarżący zarzuca organowi odwoławczemu, że zaniechał sprawdzenia stanu faktycznego aktualnego na dzień orzekania i zebrania na tę okoliczność materiału dowodowego.

Wskazać należy, że w świetle znajdujących w niniejszej sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego (art. 48 ust. 3 i art. 48 b ust.1 pkt 1 u.o.z.z ) znaczenie ma stan faktyczny ustalony podczas kontroli sprawdzającej przeprowadzonej przez PWL w dniu 16 -17 sierpnia 2021 r. i utrwalony w protokole z kontroli. Z tych ustaleń kontrolnych wynika zaś jasno, że skarżący nie wykonał w terminie 30 dni – który to termin wyznaczony mu został w decyzji z dnia 11 czerwca 2021 r. – nałożonych nakazów mających na celu usunięcie naruszeń z zakresu bioasekurecji. Co więcej nakazy te nie zostały zrealizowane do dnia kontroli sprawdzającej. Ustaleń powyższych nie mogą skutecznie podważyć wyjaśnienia skarżącego do protokołu kontroli z dnia 16-17 sierpnia 2021 r. zawarte w piśmie z dnia 10 września 2021 r. Potwierdzają one w istocie, że doszło do wyspania zboża na podwórku – chwilowego; że po brak było rejestrów wjazdu i wyjazdów z gospodarstwa, hodowca deklarował jego założenie – a więc już po kontroli i po wyznaczonym terminie; że dach obiektu w którym znajdują się świnie nadal jest uszkodzony – wichury spowodowały jego dalsze uszkodzenie hodowca oświadczył, że jest w fazie jego uszczelniania; że ze względu na specyfikę hodowli nie ma wiedzy jak spis świń miałby wyglądać. W istocie zatem wyjaśnienia te potwierdzają, że nakazy (a przynajmniej część z nich) nie zostały wykonane. Ustalenia te są więc wystarczające dla wypełnienia dyspozycji art. 48 b ust. 3 u.o.z.z. i skutkować musiały wydaniem przez PWL decyzji nakazującej ubój zwierząt. Jak wcześniej wskazano decyzja ta ma charakter związany i zaistnienie wskazanych w normie prawnej okoliczności obliguje organ do jej wydania. Tym samym, niezależnie od tego co zostałoby ustalone w okresie późniejszym - na etapie postępowania odwoławczego - w kwestii aktualnego stanu w gospodarstwie, nie może to zmienić faktu, że w terminie wyznaczonym w decyzji z 11 czerwca 2021 r. skarżący nie wykonał nakazów do których był zobowiązany. Inaczej mówiąc, bez znaczenia pozostaje okoliczność ewentualnego wykonanie tych nakazów już po wyznaczonym terminie, w szczególności już po wydaniu decyzji przez PLW. W świetle art. 48b ust. 3 ustawy istotne było bowiem, czy skarżący dostosował się do nakazów określonych w decyzji wydanej na podstawie 48b ust. 1 pkt 1 ustawy, przy czym istotnym elementem tego dostosowania było wykonanie tych nakazów w wyznaczonym terminie. W tym względzie materiał dowodowy zebrany na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego był kompletny i mógł stanowić podstawę do orzekania. Tym samym organ odwoławczy nie był zobowiązany do jego uzupełnienia, w szczególności przez przeprowadzenie kolejnej kontroli celem sprawdzenia stanu faktycznego w gospodarstwie. Rolą organu odwoławczego było natomiast dokonanie we własnym zakresie oceny zgromadzonego materiału dowodowego, z czego organ ten się wywiązał. Orzeczenie które zapadło było zaś konsekwencją nieprzestrzegania przez skarżącego zasad bioasekuracji i niewywiązania się z obowiązków nałożonych decyzją z dnia 11 czerwca 2021 r. W związku z powyższym zaznaczyć trzeba, że w celu eliminacji zagrożeń związanych z afrykańskim pomorem świń wprowadzono czytelne i jednoznaczne unormowania służące ograniczeniu tego zjawiska. Innymi słowy powstał system bioasekuracji, którego wprowadzenie ma zapewnić eliminację istniejących zagrożeń. Dla sprawnego funkcjonowania systemu jako takiego niezbędne jest przestrzeganie ustalonych norm na poszczególnych etapach, w tym przypadku hodowli świń, i to przez wszystkie podmioty, których to zagadnienie dotyczy. Zatem sam system będzie na tyle skuteczny, czy szczelny, na ile podmioty objęte owym systemem będą przestrzegać ustalonych zasad. Ustawodawca wyposażył zaś organy inspekcji weterynaryjnej w instrumenty prawne służące egzekwowaniu przyjętych zasad. Jak już wskazywano, skarżący nie dostosował się do nakazów których realizacja umożliwiała mu dalszą hodowlę świń. Wyłączenie zatem zaniechania skarżącego skutkują zastosowaniem konsekwencji w postaci przedsięwzięcia przez organ ostatecznych rozwiązań prawnych służących ochronie pozostałych podmiotów zajmujących się hodowlą zwierząt, a w dalszej perspektywie, całego systemu bioasekuracji. Celem decyzji nakazującej ubój zwierząt w wyznaczonym terminie i zakaz utrzymywania zwierząt tego gatunku w przyszłości będzie po pierwsze ochrona samego systemu bioasekuracji, a po wtóre uniemożliwienie prowadzenia hodowli przez podmioty nie przestrzegających obowiązujących przepisów. Żadnym usprawiedliwieniem postępowania skarżącego nie jest również to, że w gospodarstwie skarżącego nie było ASF, ponieważ po pojawieniu się tej choroby za późno byłoby na wprowadzanie zasad mających jej zapobiegać, natomiast gmina, w której mieszka skarżąca znajduje się w obszarze zagrożenia afrykańskim pomorem świń.

Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 107 § 3 k.p.a. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i uzasadnienie prawne a organ przekonująco i szeroko odniósł się do zarzutów postawionych odwołaniu zarówno dotyczących stanu faktycznego jak i zasadności zastosowanego środka w postaci uboju zwierząt. Organ odniósł się także do wyjaśnień złożonych w wyjaśnieniach do protokołu, wyjaśniając dlaczego uważa, że skarżący w istocie potwierdził w nim, że nie wykonał nałożonych na niego nakazów. DWLW odniósł się do zarzutu odstąpienia przez organ I instancji od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, przekonująco argumentując dlaczego organ I instancji w wystraczający sposób uzasadnił tę okoliczność. Również uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest jasne i zrozumiałe.

Zarzut naruszenia art. 139 k.p.a. jest również nietrafny. W myśl tego przepisu organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Redakcja językowa tego przepisu jest myląca, ale dotyczy on tego, że organ odwoławczy nie może pogarszać – określonej decyzją organu pierwszej instancji – sytuacji prawnej strony odwołującej się. Strona odwołująca się powinna bowiem pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś wypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia (por. A. Wróbel. Art. 139. W: Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego. System Informacji Prawnej LEX, 2019, t. 1) Decyzja reformatoryjna organu odwoławczego nie pogarsza sytuacji prawnej strony odwołującej się. Orzeczenie przez DWLW o obowiązku uboju świń bez określenia terminu wykonania tego obowiązku nie wpływa ujemnie na sytuację strony odwołującej się. Istotne w tym względzie jest to, że decyzji organu I instancji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, co oznacza, że w zakresie obowiązku uboju podlegała ona natychmiastowemu wykonaniu, niezależnie od terminów określonych w pkt I. Tym samym nie można przyjąć, że doszło np. do skrócenia tych terminów. Organ zasadnie zatem wyeliminował przedmiotową sprzeczność. Nadto zauważyć należy, że w dacie orzekania przez organ odwoławczy większość z terminów ustalonych w decyzji PLW już upłynęła.

W konsekwencji poczynionych wywodów uznać należy także brak zasadności zarzutu wskazującego na naruszenie prawa materialnego tj. art. 48b ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP z tego względu, że organy całkowicie nieproporcjonalnie podtrzymały tak radykalny środek, pomimo, że skarżący wskazywał w zastrzeżeniach do protokołu, że wykonał określone prace. Przede wszystkim zauważyć należy, że na obecnym etapie organ zasadniczo nie stosował art. 48b ust. 1 pkt 1 u.o.z.z. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 48b ust. 3 ww. ustawy, nadto wyjaśnienia skarżącego do protokołu nie potwierdzały wykonania wszystkich nakazów a fakt ich niewykonania w terminie został potwierdzony protokołem kontroli. Nie można także zgodzić się z twierdzeniem, że z uchybieniem zasady proporcjonalności sięgnięto po najbardziej radykalny środek. Jak zostało to już obszernie wyjaśnione we wcześniejszych wywodach jest wręcz przeciwnie. Organ pierwszej instancji nie zastosował od razu radykalnego środka. Stopniując stosowane środki prawne najpierw nałożył na skarżącego obowiązek wykonania w określonym terminie nakazów, dzięki czemu skarżący miał szansę i możliwość zachować hodowlę. Raz jeszcze powtórzyć wypada, że to postawa skarżącego wyrażająca się najpierw w nieprzestrzeganiu nakazów lub ograniczeń nakładanych w ramach systemu bioasekuracji, a następnie w niewykonaniu w terminie nałożonych obowiązków, spowodowała konieczność wydania decyzji o nakazie uboju świń.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny działając zgodnie z art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.