Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3101/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska – Szary, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2009 r. sprawy ze skargi K. G. - P.P.H.U. Export-Import "U." na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie: uchylenia decyzji ostatecznej o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej oraz określenia kwoty długu celnego; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją nr [...] z dnia [...] października 2008 r. Dyrektor Izby Celnej w W. w wyniku złożenia przez K. G. PPHU Export-Import "U." odwołania uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w C. z [...] stycznia 2008 r. w części dotyczącej określenia kwoty podatku od towarów i usług i w tym zakresie umorzył postępowanie, w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Decyzja organu odwoławczego została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] września 2002 r. na podstawie dokumentu SAD nr [...] strona zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym importowany z N. towar w postaci obuwia, ze stawką celną konwencyjną w wysokości 17%. Do zgłoszenia celnego dołączono m.in., fakturę handlową nr [...] z [...] lipca 2002r. wystawioną przez eksportera N. Co. Ltd z W., fakturę transportową oraz świadectwo pochodzenia FORM A nr [...] wystawione przez eksportera i potwierdzające w. pochodzenie towarów nim objętych.

Po przyjęciu zgłoszenia celnego i przeprowadzeniu jego weryfikacji w trybie art. 70 Kodeksu celnego organ I instancji zakwestionował zadeklarowaną w zgłoszeniu wartość towaru. Decyzją nr [...] z [...].10.2002r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. uznał w/w zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie ustalenia wartości celnej sprowadzonego towaru oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Od powyższej decyzji strona nie wniosła odwołania.

Następnie w ramach kontroli postimportowej przeprowadzonej po zwolnieniu towaru w trybie art. 83 § 1 Kodeksu celnego, organ celny zweryfikował całość dokumentów przedłożonych do odprawy celnej dokonanej wg SAD nr jw. W związku z wątpliwościami dotyczącymi autentyczności przedłożonego dowodu pochodzenia i podejrzeniem stosowania procederu fikcyjnego potwierdzania pochodzenia obuwia z W., które faktycznie mogło pochodzić z Chin, organ zwrócił się do władz celnych W. z wnioskiem o dokonanie weryfikacji ww. świadectwa pochodzenia. W odpowiedzi W. Izba Handlowo-Przemysłowa ([...]) poinformowała, iż nie wystawiła świadectwa pochodzenia FORM A nr [...] i oświadczyła jednocześnie, że przedstawione do weryfikacji świadectwo jest sfałszowane (sfałszowano podpisy i pieczęcie).

Biorąc pod uwagę wyniki weryfikacji dokumentu pochodzenia towaru, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przedmiotowego zgłoszenia celnego – postanowieniem z dnia [...].02.2004, a następnie decyzją nr [...] z [...].04.2004r. uznał zgłoszenie celne SAD nr jw. za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej, kraju pochodzenia, wymiaru cła i na tej podstawie określił podatek od towarów i usług w prawidłowej wysokości. Kwotę wynikającą z długu celnego określono z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej podwyższonej o 100%. Organ I instancji obciążył stronę również odsetkami wyrównawczymi oraz określił kwotę odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją nr [...] z [...].07.2004r. Dyrektor Izby Celnej w W. uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia uznając, iż jej rozstrzygnięcie wymagało przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego mającego na celu zastosowanie prawidłowej stawki celnej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelnik Urzędu Celnego w C. zwrócił się do władz celnych W. z wnioskiem o dokonanie również weryfikacji faktury handlowej nr [...] z [...].07.2002r. wystawionej przez N. Co., Ltd. z W., dołączonej do zgłoszenia celnego nr jw.

Postanowieniem z [...].09.2004r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie do czasu otrzymania wyników weryfikacji przedmiotowej faktury.

Przy piśmie z [...].03.2005r. w. administracja celna poinformowała, że firma N. Co. nie figuruje w rejestrze w. firm handlowych i nie wystawiła przedmiotowej faktury. Władze w. stwierdziły, że faktura jest sfałszowana.

Postanowieniem z [...].05.2005r. organ I instancji podjął z urzędu zawieszone postępowanie.

Następnie pismem nr [...] z [...].11.2006r. zwrócono się z wnioskiem o udzielenie pomocy w sprawach celnych przez administrację celną N. W ww. wniosku zwrócono się z prośbą o udzielenie informacji, kto był eksporterem towaru dostarczonego do portu w H., jaka firma była wskazana jako odbiorca w dokumentach towarzyszących kontenerom oraz jaka firma widniała w dokumentach zdających kontenery do portu w H. po rozładowaniu towaru.

Przy piśmie nr [...] z [...].08.2007r. została przesłana przez władze n. dokumentacja stanowiąca odpowiedź na ww. wniosek.

W toku prowadzonego postępowania pismem nr [...] z dnia [...].11.2007r. wezwano Panią J.Z., która w okresie od września do października 2002r. wykonywała opinie mające na celu ustalenie wartości celnej obuwia zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu przez firmę P.P.H.U. Export - Import "U." K.G., do stawienia się w charakterze świadka w celu złożenia zeznań w sprawie kraju pochodzenia zaimportowanych towarów.

Niezależnie od powyższego Naczelnik Urzędu Celnego w C. postanowieniem z [...].10.2007r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia prawidłowej kwoty podatku od towarów i usług dla towaru zgłoszonego według dokumentu SAD nr jw. Następnie decyzją nr [...] z [...].01.2008r., wydaną w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania uchylił decyzję nr [...] z [...].10.2002r. w części dotyczącej stawki celnej i obliczył ponownie kwotę długu celnego (z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej) oraz określił kwotę podatku od towarów i usług. Strona została również obciążona odsetkami wyrównawczymi.

Od powyższej decyzji strona odwołała się, wnosząc o umorzenie postępowania z uwagi na upływ terminu przedawnienia.

Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją nr [...] z [...].10.2008r. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w C. nr [...] z [...].01.2008r. w części dotyczącej określenia kwoty podatku od towarów i usług i umorzył postępowanie w tym zakresie. W pozostałym zakresie utrzymano w mocy ww. decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał m.in., iż kwestia pochodzenia towaru oraz poprawności i autentyczności przedłożonych przez stronę dokumentów została wystarczająco rozstrzygnięta dowodem w postaci wyników weryfikacji przeprowadzonej przez w. władze celne. Miały one również decydujący wpływ na obciążenie strony odsetkami wyrównawczymi. Organ podkreślił, iż obowiązek prawidłowego ustalenia statusu pochodzenia towaru i jego udokumentowanie w sposób przewidziany prawem spoczywał na importerze towaru. Strona posłużyła się sfałszowanymi dokumentami załączając je do zgłoszeń celnych w celu zastosowania w stosunku do zaimportowanego towaru, stawki celnej niższej niż prawnie należna. Wyniki weryfikacji wykazały bowiem, iż świadectwo pochodzenia przedłożone przez stronę, nie zostało wystawione przez uprawniony do tego podmiot, a pieczęcie sfałszowane. W dalszej części uzasadnienia Dyrektor Izby wyjaśnił kwestię zasadności obciążenia strony odsetkami wyrównawczymi. Następnie odnosząc się do okoliczności wymierzenia należności podatkowych organ odwoławczy uznał zarzuty strony w zakresie przedawnienia należności podatkowych za zasadne i uchylając decyzję w tej części, umorzył postępowanie w tym zakresie. Jednocześnie zarzut dotyczący wydania decyzji z naruszeniem art.65 § 5 Kodeksu celnego organ odwoławczy uznał za bezzasadny.

Pismem z 7 listopada 2008r. skarżący zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, m.in. kwestię dochowania "należytej staranności" przy dokonywaniu zgłoszenia celnego sprowadzonego towaru. W pismach procesowych z 21 stycznia 2009r. oraz 18 sierpnia 2009r. Skarżący precyzując dalsze zarzuty podniósł, iż organy celne naruszyły przepisy art.124 § 2, art.107§ 3, art.126, art.11 oraz art.7, 77 i art.80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Skarżący powołał się ponadto na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2005r. sygn. akt P 9/04. Podniósł ponadto kwestię przedawnienia stwierdzając, iż bieg terminu, o którym mowa w art. 65 § 5 Kodeksu celnego ulega zawieszeniu w przypadku wszczęcia postępowania karnego. Zdaniem skarżącego, wobec braku bezpośredniego związku postępowania karnego z postępowaniem przed organami celnymi oraz faktu wydania decyzji przed zakończeniem sprawy karnej nie wystąpiła sytuacja zawieszenia biegu terminu przedawnienia, o której mowa w art.230 § 5 pkt 1 Kodeksu celnego, a zatem bieg terminu przedawnienia do wydania decyzji w niniejszej sprawie nie uległ zawieszeniu. Ponadto skarżący podniósł, iż procedurę weryfikacji dokumentów próbował sam rozpocząć w Ambasadzie W., co się jednak nie udało z uwagi na brak możliwości rozpatrywania takich wniosków indywidualnie. Wnosił także do Naczelnika Urzędu Celnego w C. o sprawdzenie dokumentów otrzymanych od kontrahenta w.. Skarżący podkreślił, iż nie miał udziału w procederze fałszowania dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Skarga nie jest zasadna.

Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Dyrektora Izby Celnej w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ustaw, tj. badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami ustawy z 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. Nr 75 z 2001 r., poz. 802 ze zm.) stosowanej w niniejszej sprawie na mocy art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) oraz ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r., Nr 8, poz.60 ze zm.), nie dopatrzył się w sprawie takich uchybień prawa, które winny skutkować uchyleniem skarżonego orzeczenia i uznał, iż decyzja będąca przedmiotem skargi jest prawidłowa a argumenty przedstawione w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia przekonywujące i właściwe, natomiast podniesione w skardze zarzuty – nieuzasadnione.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż na mocy art.262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się przepisy działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa. Przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, powołane przez Skarżącego w pismach procesowych z 18 sierpnia 2009r. oraz 21 września 2009r., nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Zgodnie jednak z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwaną p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji i analizy zarzutów podniesionych w skardze, Sąd w pierwszej kolejności wyjaśnia, iż zarzut dotyczący braku podstaw do zawieszenia biegu terminu przedawnienia i wydania decyzji po upływie okresu przedawnienia – jest bezpodstawny.

Zgodnie z art.65 § 5 Kodeksu celnego decyzja uznająca zgłoszenie celne za nieprawidłowe nie może być wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od przyjęcia zgłoszenia celnego. W myśl § 5a cyt. przepisu, przepisy art. 230 § 5 i 6 stosuje się odpowiednio.

Art. 230 § 5 Kodeksu celnego stanowi, iż bieg tego terminu ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe lub wniesienia skargi do sądu administracyjnego, zawieszenia postępowania w sprawie celnej, wniesienia odwołania od decyzji w sprawie celnej. Termin ten zgodnie z § 6 art. 230 Kodeksu celnego biegnie dalej z dniem prawomocnego zakończenia postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe albo doręczenia organowi celnemu orzeczenia sądu administracyjnego wraz z jego uzasadnieniem, podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie celnej, doręczenia rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu odwoławczym.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie wynika, iż Komenda Powiatowa Policji w C. postanowieniem z dnia [...].10.2003r. nr [...] wszczęła dochodzenie w sprawie o przestępstwo określone w art. 270 § 1 kodeksu karnego polegające na posługiwaniu się w okresie od września do października 2002r. przez firmę P.P.H.U. Export - Import "U." K. G. fałszywymi świadectwami pochodzenia FORM A przy dokonywaniu w Oddziale Celnym w C. zgłoszeń celnych towarów w postaci obuwia. W tym miejscu należy zauważyć, iż sfałszowanie świadectwa pochodzenia załączonego do zgłoszenia celnego nr jw. miało wpływ na kwotę długu celnego. Przedłożony przez Skarżącego dowód pochodzenia stanowił podstawę do zastosowania w zgłoszeniu celnym konwencyjnej, a nie wyższej - autonomicznej stawki celnej.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...].12.2003r. Komenda Powiatowa Policji w C. przedstawiła K. G. zarzuty posługiwania się w okresie od września do października 2002r. fałszywymi świadectwami pochodzenia FORM A przy dokonywaniu zgłoszeń celnych, czym naraził Skarb Państwa na uszczuplenie należności celnych oraz podatku od towarów i usług, tj. o czyn z art. 270 § 1 k.k., art. 56 § 1 k.k.s. i art. 87 § 1 k.k.s. w związku z art. 11 § 2 k.k. i w związku z art. 12 k.k.

Następnie Prokuratura Rejonowa w C. przesłała do Sądu Rejonowego w C. akt oskarżenia z dnia [...].03.2004r. przeciwko K. G. oskarżonemu o czyn z art. 270 § 1 k.k., art. 56 § 1 k.k.s. i art. 87 § 1 k.k.s. w związku z art. 11 § 2 k.k. i w związku z art. 12 k.k. Sąd Rejonowy w C. przekazał sprawę do rozpoznania przez Sąd Rejonowy w S., w którym postępowanie karne toczy się nadal (sygn. akt [...]).

Tak więc spełnione zostały przesłanki ustawowe określone w art. 230 § 5 Kodeksu celnego, które stanowią podstawę do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W następstwie wszczęcia postępowania karnego doszło bowiem do zawieszenia biegu 3 letniego terminu określonego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Termin ten z uwagi na fakt, iż przedmiotowe postępowanie nie zostało prawomocnie zakończone, nie zaczął biec dalej. Nie oznacza to jednak, iż organ celny przed zakończeniem postępowania karnego nie mógł podjąć zawieszonego postępowania celnego. Podjęcie postępowania celnego przed zakończeniem postępowania karnego nie oznaczało bowiem, iż nie było podstawy do zawieszenia.

Reasumując należy podkreślić, iż organ celny zgodnie z postanowieniami art. 230 § 5 Kodeksu celnego wydał decyzję w sprawie długu celnego przed upływem 3 letniego okresu przedawnienia.

Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez Skarżącego kwestii zachowania "należytej staranności" Sąd wyjaśnia, iż zagadnienie to ma decydujące znaczenie dla obciążenia dłużnika odsetkami wyrównawczymi, nie ma natomiast wpływu na wymiar długu celnego. Sąd wskazuje, że skarżone orzeczenie w zakresie obciążenia Skarżącego odsetkami wyrównawczymi jest prawidłowe.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby wyjaśnił tak podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia w omawianej części, (art. 222 § 5 Kodeksu celnego oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania [Dz. U. Nr 143, poz. 958 z późn. zm.], jak również przedstawił argumenty przemawiające za wymierzeniem odsetek wyrównawczych, mając przy tym na względzie także zarzuty odwołania. Sąd nie dopatrzył się tutaj naruszenia przepisów procesowych nakładających na organ obowiązek przeprowadzenia wnikliwego i wyczerpującego postępowania dowodowego.

Podstawę prawną orzeczenia o odsetkach wyrównawczych stanowił w szczególności przepis art. 222 § 4 Kodeksu celnego – w brzmieniu obowiązującym w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego – zgodnie z którym, w wypadku przesunięcia daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze, liczone przy zastosowaniu stawki określonej w przepisach dotyczących pobierania odsetek za zwłokę od należności podatkowych.

Powyższy przepis znajdował swoje rozwinięcie w wydanym na podstawie delegacji ustawowej – zawartej w art. 222 § 5 Kodeksu celnego – rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania [Dz.U. Nr 143, poz. 958 z późn. zm.]. Stosownie do treści § 1 i 2 ww. rozporządzenia, w wypadku gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, odsetki wyrównawcze nalicza się od kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą należną a kwotą pobraną. Natomiast w myśl § 1 ust. 3 ww. rozporządzenia, nie pobiera się odsetek wyrównawczych, mimo że kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, w wypadku gdy dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, niewynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy – powołując się na treść § 1 cyt. rozporządzenia – uznał, iż pobranie odsetek wyrównawczych jest zasadne, bowiem brak jest podstaw do przyjęcia, że zaistniały przesłanki określone w § 1 ust. 3 tego przepisu, które dawałyby podstawę do odstąpienia od obowiązku takiego poboru. W tym miejscu zauważyć należy, iż przepis § 1 ust. 3 cyt. rozporządzenia, w części stanowiącej wyjątek od ogólnej zasady poboru odsetek wyrównawczych i określającej przesłanki, w których znajduje zastosowanie do odstąpienia od poboru, składa jednocześnie obowiązek ich wykazania na dłużnika, tj. stronę postępowania. Inaczej rzecz ujmując, to na stronie spoczywa ciężar dowodu, że zaistniały "szczególne okoliczności, niewynikające z jej zaniedbania lub świadomego działania". Nie precyzuje natomiast, jakie okoliczności uznać należałoby za "szczególne", dające podstawę do uznania, że taki wyjątek zaistniał. Tym niemniej, w sposób precyzyjny ustawodawca wskazuje, iż owe okoliczności nie mogą wynikać z zaniedbania dłużnika, ani z jego świadomego działania.

Za prawidłowe zgłoszenie towaru odpowiada Strona postępowania celnego, dokonująca obrotu towarowego z zagranicą. W świetle przepisów ustawy Kodeks celny i Ordynacja podatkowa - sporządzenie zgłoszenia celnego jest swoistą deklaracją o samoopodatkowaniu się podmiotu z tytułu dokonanego obrotu towarowego z zagranicą. Przyjęcie zgłoszenia przez organ celny powoduje powstanie z mocy prawa obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, a także objęcie towaru procedurą celną oraz określenie kwoty wynikającej z długu celnego.

W przedmiotowej sprawie obowiązek prawidłowego ustalenia statusu pochodzenia towaru i jego udokumentowanie w sposób przewidziany prawem spoczywał na importerze towaru. Skarżący posłużył się sfałszowanymi dokumentami załączając je do zgłoszeń celnych w celu zastosowania w stosunku do zaimportowanego towaru, stawki celnej niższej niż prawnie należna. Wyniki weryfikacji wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, iż świadectwo pochodzenia przedłożone przez Skarżącego nie zostało wystawione przez uprawniony do tego podmiot, a pieczęcie zostały sfałszowane. Importer nie wykazał w sposób wiarygodny, że posłużenie się tym dokumentem nie było wynikiem jego świadomego działania lub zaniechania.

Powyższe, zdaniem Dyrektora Izby Celnej stanowi o braku podstaw do odstąpienia od wymierzenia odsetek wyrównawczych i - w ocenie Sądu - stanowisko to jest uzasadnione. Zgłaszający nie wykazał bowiem należytej staranności przy dokonywaniu transakcji z zagranicznym kontrahentem. Powoływanie się przez Skarżącego na to, iż nie ma nic wspólnego z podrabianiem dokumentów nie zwalnia z odpowiedzialności za posłużenie się przy dokonywaniu odprawy celnej sfałszowanym dokumentem, czego konsekwencją było zaniżenie kwoty długu celnego.

Jak słusznie zauważył organ celny zasada swobody kontraktowej w polskim prawie pozwala na swobodne kształtowanie warunków umowy - wyboru kontrahentów, ustalania treści umowy, a także możności dokonywania zmian w treści umowy, a nawet rozwiązania umowy. Umowa taka powinna dokładnie regulować wszelkie kwestie i zagadnienia związane z transakcją sprzedaży, ma ona bowiem za zadanie stworzenie podstaw do dochodzenia swoich praw i do udowodnienia dopełnienia obowiązków przez obie strony umowy. Zatem ryzyko zawarcia transakcji z nierzetelnym kontrahentem spoczywa wyłącznie na stronie i nie może obciążać Skarbu Państwa poprzez uszczuplenie należności publicznoprawnych.

W świetle powyższego powoływanie się przez skarżącego na fakt wystąpienia do ambasady w. w celu pozyskania informacji na temat "możliwości sprawdzenia dokumentów eksportera z W." oraz "Dyrektora Urzędu Celnego w C." o wszczęcie procedury sprawdzenia eksportera nie może stanowić dowodu zachowania przez stronę należytej staranności, tym bardziej, że w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie brak jest dokumentów potwierdzających okoliczność złożenia takiego wniosku. Z akt sprawy wynika natomiast, iż procedurę sprawdzenia dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego wszczął Urząd

Celny [...] w W. pismem z 4 grudnia 2002r. (k 19 akt adm.).

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, iż Strona nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających niniejsze fakty. Z materiału zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby strona składała osobiście wnioski o dokonanie sprawdzenia eksportera w. Jak wynika z akt sprawy z wnioskiem o weryfikację świadectw pochodzenia FORM A wystąpił Urząd Celny [...] w W. pismem nr [...] z dnia [...].12.2002r., w związku z podejrzeniem stosowania procedury fikcyjnego potwierdzania pochodzenia obuwia z W., które faktycznie może pochodzić z Chińskiej Republiki Ludowej. W materiale dowodowym sprawy brak jest również dowodów potwierdzających fakt przedłożenia przez Skarżącego kontraktu w celu jego weryfikacji. Kontrakt taki nie został również załączony przez stronę do zgłoszenia celnego, w Deklaracji Wartości Celnej zgłaszający w rubryce 5 formularza wpisał, iż towar zamówiono telefonicznie (k. 3 akt adm.).

Ponadto, z protokołu przesłuchania świadka A. G. -pełnomocnika firmy "U." z 04.12.2003r. oraz z protokołu rozprawy głównej z dnia 17.05.2006r. wynika, że oryginały świadectw pochodzenia FORM A oraz faktur przekazywane były firmie "U." przez kuriera dzień przed przyjazdem towaru, bądź w dniu przyjazdu towaru, a kierowcy posługiwali się dokumentami skserowanymi (co również potwierdzili przewoźnicy przewożący towary dla firmy "U."). Powyższe wskazuje, iż skarżący nie miał możliwości wystąpienia do organu celnego o weryfikację dokumentów eksportera przed dokonaniem zgłoszenia celnego. Sam skarżący przyznaje, iż formalnie z takim wnioskiem nie mógł wystąpić, ponieważ może to uczynić wyłącznie Minister Finansów.

Jak już to zostało wyżej podniesione za prawidłowe zgłoszenie towaru odpowiada strona postępowania celnego. Natomiast organ celny nie ma obowiązku weryfikowania każdego zgłoszenia celnego przed jego przyjęciem. Niezrozumiałe jest więc przenoszenie przez Skarżącego na organ celny obowiązku sprawdzenia wiarygodności kontrahenta zagranicznego, bowiem to w jego interesie leży zabezpieczenie się przed skutkami niewywiązania przez niego z warunków umowy. Obowiązek przedłożenia stosownych dowodów spoczywa na importerze, który z pochodzenia towaru wywodzi dla siebie skutki prawne, np. w postaci możliwości zastosowania bardziej korzystnej stawki celnej.

Zgodnie z art. 2 § 2 Kodeksu celnego, wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż obowiązek prawidłowego zgłoszenia towaru do odprawy celnej ciąży na importerze. Art. 64 § 1,2 i 2a Kodeksu celnego stanowi, że zgłoszenie celne w formie pisemnej powinno zostać dokonane przez zgłaszającego na właściwym formularzu, zgodnym ze wzorem przewidzianym do objęcia towaru określoną procedurą celną. Zgłoszenie to powinno być podpisane i zawierać wszystkie elementy niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany. Do zgłoszenia celnego należy dołączyć dokumenty, których przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany. Złożenie zgłoszenia celnego podpisanego przez zgłaszającego lub jego przedstawiciela jest równoznaczne ze złożeniem przez zgłaszającego oświadczenia o prawdziwości danych zawartych w zgłoszeniu celnym oraz autentyczności załączonych do niego dokumentów. Zarówno okoliczności sprawy, jak i wyjaśnienia strony nie dają podstaw do uznania, że podanie w zgłoszeniu celnym nieprawidłowych danych odnośnie pochodzenia importowanych towarów spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z zaniedbania lub świadomego działania strony.

Celem postępowania celnego jest ustalenie obiektywnych elementów takich jak ilość towarów, ich wartość, pochodzenie itp., istotnych z punktu widzenia zgłoszenia celnego. Na te elementy - co do zasady - nie ma wpływu element winy oraz zachowania należytej staranności, tzn. ustalenie kto i w jakim zakresie przyczynił się do podania nieprawidłowych danych. Organ celny zobowiązany jest na podstawie art. 85 § 1 Kodeksu celnego ustalić stan towaru i jego wartość na dzień przyjęcia zgłoszenia celnego i w oparciu o tak ustalone elementy wymierzyć należności celne. Pod pojęciem stanu towaru mieści się również ustalenie pochodzenia importowanego towaru. Tak więc podnoszone przez skarżącego argumenty, dotyczące zachowania należytej staranności, nie mają żadnego wpływu na ustalenie kwoty należności celnych.

Postępowanie prowadzone przez organy celne jest postępowaniem administracyjnym i przy ustalaniu okoliczności sprawy oraz dochodzeniu tzw. prawdy obiektywnej organy te dysponują wyłącznie instrumentami wynikającymi z przepisów prawa administracyjnego oraz prawa celnego. Oznacza to, że istotą postępowania toczącego się w niniejszej sprawie jest ustalenie rzeczywistego stanu towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym oraz określenie prawidłowej kwoty wynikającej z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego. Odmowa zastosowania preferencji celnych w postaci konwencyjnej stawki celnej nie jest natomiast uzależniona od wykazania przez organ celny, że Strona działała w złej wierze lub że ponosi winę za przedłożenie nieprawidłowego dowodu pochodzenia, ponieważ element winy jest obojętny dla skutków prawnych z zakresu czynności postępowania celnego.

W rozpoznawanej sprawie strona do zgłoszenia celnego załączyła świadectwo pochodzenia FORM A nr [...], potwierdzające w. pochodzenie sprowadzonych towarów. Na tej podstawie zastosowano dla sprowadzonych towarów konwencyjną stawkę celną.

W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, iż towary podlegające przywozowi na polski obszar celny można klasyfikować, ze względu na ich pochodzenie, jako:

1) towary posiadające status preferencyjnego pochodzenia wynikający z podpisanych przez Polskę umów o Wolnym Handlu, status ten uprawnia do zastosowania wobec towaru obniżonej stawki celnej,

towary posiadające status niepreferencyjnego pochodzenia:, przy czym w przypadku towarów objętych wymienionych w Wykazie nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, ich niep referencyjne pochodzenie uprawniające do zastosowania stawki konwencyjnej, która jest niższa od autonomicznej, musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia; (w przypadku, gdy pochodzenie towaru z Wykazu 3 nie zostało udowodnione świadectwem pochodzenia, określonym w § 11 ust 1 i § 13 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r., lecz stwierdzone zostało w inny sposób, status niepreferencyjnego pochodzenia uprawnia jedynie do zastosowania autonomicznej stawki celnej);

3) towary, których kraj pochodzenia nie został ustalony. W takim wypadku, wobec zgłaszanych towarów konieczne jest stosowanie stawki autonomicznej podwyższonej o 100% lub stawki konwencyjnej podwyższonej o 100%, jeżeli jest wyższa od autonomicznej;

Zgodnie z przepisem art. 13 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Obowiązujące w dniu dokonania zgłoszeń celnych przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej wprowadzają możliwość stosowania konwencyjnych stawek celnych; w przypadku jednak towaru objętego Wykazem nr 3, do którego należy przedmiotowy towar, jego pochodzenie musi zostać udokumentowane świadectwem pochodzenia spełniającym wymogi określone w § 13 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r.

Zgodnie z tym przepisem, jeżeli pochodzenie towaru przywożonego na polski obszar celny musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, dowodem pochodzenia towaru może być świadectwo pochodzenia, które spełnia łącznie następujące warunki:

1) zostało sporządzone przez organ upoważniony w danym kraju do wydawania świadectw pochodzenia oraz dający gwarancję rzetelności kontroli pochodzenia towarów,

2) zawiera dane niezbędne do identyfikacji towaru objętego świadectwem,

3) poświadcza, że towar, którego świadectwo dotyczy, pochodzi z określonego kraju.

Zgodnie z art. 83 § 2 Kodeksu celnego, po zwolnieniu towarów organ celny, w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, może w szczególności kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem, jak również późniejszych operacji handlowych dotyczących tych towarów. W ramach tak rozumianej kontroli mieści się również możliwość sprawdzenia, tak pod względem formalnym, jak i materialnym, dokumentów, na podstawie których importer wnioskował o zastosowanie stawki konwencyjnej.

W ramach kontroli polskie władze celne przekazały świadectwo pochodzenia FORM A nr jw. do zweryfikowania przez w. władze celne. W odpowiedzi władze kraju eksportu poinformowały, iż nie wystawiły przedmiotowego świadectwa, oraz że zostało ono sfałszowane, a zatem towar objęty tym świadectwem nie mógł korzystać z preferencji celnych z postaci konwencyjnej stawki celnej.

Wyniki takiej weryfikacji stanowią usankcjonowany prawem dowód i są wiążące dla władz celnych kraju importu. Wynik weryfikacji uzyskany od władz w. miał wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy w zakresie stawki celnej i kwoty cła oraz podatku od towarów i usług. Stąd zaistniała konieczność wznowienia postępowania, a następnie uchylenia w części dotychczasowej decyzji i w tym zakresie orzeczenia, co do istoty sprawy.

W sytuacji potwierdzenia przez władze w. faktu sfałszowania świadectwa pochodzenia, organy celne zasadnie zakwestionowały zastosowanie w stosunku do towarów objętych zgłoszeniem celnym SAD nr jw. z dnia [...].09.2002r., konwencyjnej stawki celnej i obliczając dług celny z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej zgodnie z przepisami prawa celnego dotyczącymi ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towaru.

Dla wyrobów z Wykazu nr 3, do których należą przedmiotowe towary, dla stawki konwencyjnej wymagane jest przedłożenie świadectwa niepreferencyjnego pochodzenia, spełniającego wymogi określone w przepisie § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. W przypadku jego nieprawidłowości (tak pod względem formalnym jak i merytorycznym) stosuje się stawki autonomiczne.

Zgodnie bowiem z ust. 10 Części A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 200Ir. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej, do towarów wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, dla których pochodzenie nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, ale jeżeli można ustalić kraj lub region pochodzenia tego towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej.

Jak zostało wyjaśnione wyżej, władze wietnamskie, do których zwrócono się z wnioskiem o weryfikację nie potwierdziły faktu wystawienia przedmiotowego świadectwa, co wykluczyło możliwość zastosowania na towary objęte przedmiotowym zgłoszeniem celnym konwencyjnej stawki celnej.

W przypadku braku świadectwa pochodzenia towaru wymaganego dla zastosowania konwencyjnej stawki celnej, dokumentem uprawniającym do zastosowania autonomicznej stawki celnej jest dokument spełniający przesłanki § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r.

W toku prowadzonego postępowania zweryfikowano również fakturę handlową nr [...] z dnia [...].07.2002r. Władze w. poinformowały również, iż jest to dokument fałszywy (pismo z dnia 17.03.2005r.), a zatem zapis o w. pochodzeniu znajdujący się na tej fakturze nie mógł być uznany do zastosowania stawki autonomicznej. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Importer nie przedłożył innych dokumentów potwierdzających pochodzenie towaru, pomimo wezwania pismem z dnia 12.08.2005r.

Niepreferencyjne pochodzenie dla zastosowania tej stawki ustalone zostało na podstawie zeznań świadka J. Z. - rzeczoznawcy Stowarzyszenia Włókienników Polskich z dnia [...].12.2007r., która została wezwana w celu złożenia zeznań na okoliczność określenia kraju pochodzenia importowanych towarów. J.Z. zeznała, że wszystkie cechy obuwia wskazują, iż towar pochodzi z regionu [...].

Należy zatem uznać, iż organy celne prawidłowo określiły kwotę długu celnego z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej, zgodnie z wyżej cyt. ust. 10 Części A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej.

Reasumując, w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcia oparte zostały na prawidłowo zebranym materiale dowodowym, który uzasadnia oceny orzekających w sprawie organów celnych. Strona w toku postępowania miała zapewniony czynny udział w każdym jego stadium i korzystała ze swoich uprawnień. Dyrektor Izby Celnej w sposób wyczerpujący odniósł się również do twierdzeń odwołującej się strony. Zaskarżona decyzja zawiera także wskazanie podstawy prawnej, która jest szczegółowo uzasadniona. W ocenie Sądu, organy celne zebrały w sposób prawidłowy materiał dowodowy, dokonały jego oceny i wydały rozstrzygnięcia w sprawie, wskazując fakty, które uznały za udowodnione, dowody, którym dano wiarę, jak również przyczyny, dla których innym dowodom odmówiono wiarygodności, w związku z czym zarzuty skarżącego uznać należy za oczywiście bezzasadne. Dodatkowo wskazać należy, iż twierdzeń skarżącego nie może również potwierdzić powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2005r. sygn.akt P 9/04, ponieważ dotyczy on odmiennego stanu prawnego i faktycznego i nie ma związku z rozpoznawaną sprawą. Także podnoszone okoliczności dotyczące ojca skarżącego (spalenia firmy w centrum S. w 1999r. za odmowę zapłaty haraczu) pozostają bez związku z niniejszą sprawą.

Z wymienionych powodów, tj. uznając skarżoną decyzję w całości za prawidłową, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.