Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 80/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 6 lit. c, art. 18
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Joanna Zdzienica-Wiśniewska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2023 r. sprawy ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 28 listopada 2022 r. nr 2201-IEW.711.3.2022.EP w przedmiocie oddalenia zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

UZASADNENIE

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni (dalej: Naczelnik US) prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku W. N. (dalej Strona, Skarżący) na podstawie własnego tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 3 sierpnia 2022 roku, który obejmuje należności w podatku od towarów i usług za maj 2022 r. Podstawą wystawienia ww. tytułu była deklaracja VAT-7 za ww. miesiąc z wykazanymi kwotami podatku do zapłaty.

Pismem z dnia 9 września 2022 r. Strona wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego,t.j.zarzut nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku, powołując się na treść art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 6 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.) - dalej jako "u.p.e.a.".

W uzasadnieniu zarzutów Strona wskazała, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym w pozycji D1 obejmujący należność z tytułu podatku od towarów i usług za maj 2022 r. nie istnieje. W stosunku do zaległości podatkowej na którą została rozliczona wpłata podatku VAT za maj 2022 r. nie zostało doręczone upomnienie, a w związku z tym nie miało miejsca ponowne wszczęcie egzekucji, dlatego zaległość ta (na którą została zaliczona wpłata podatku VAT za maj 2022 r.) uległa przedawnieniu.

Postanowieniem z dnia 28 września 2022 r. Naczelnik US oddalił ww. zarzuty.

W złożonym - z zachowaniem ustawowego terminu - zażaleniu na ww. postanowienie organu pierwszej instancji Strona wniosła o jego uchylenie w całości wraz z uchyleniem podjętych środków egzekucyjnych.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 listopada 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US.

Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku Dyrektor IAS wskazał, że w przedmiotowej sprawie obowiązek wskazany w tytule wykonawczym z dnia 3 sierpnia 2022 r. nr [...] obejmujący należność z tytułu zobowiązania w podatku od towarów i usług za maj 2022 r. wynikał ze złożonej przez Stronę deklaracji VAT-7, w której wykazano podatek do zapłaty w kwocie 270 zł. W dniu 27 czerwca 2022 r. Strona dokonała wpłaty w kwocie 270 zł opisanej jako podatek VAT za maj 2022 r., która została zaliczona na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień 2007 r. w kwocie należności głównej 109,26 zł i odsetek za zwłokę w wysokości 160,74 zł. W zakresie zaliczenia dokonanych przez Stronę wpłat na poczet istniejących zaległości podatkowych Naczelnik US wydał dnia 28 czerwca 2022 r. postanowienie, które po rozpatrzeniu złożonego zażalenia zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora ISA postanowieniem z dnia 28 września 2022 r. Tym samym na dzień wystawienia ww. tytułu wykonawczego z dnia 3 sierpnia 2022 r. Strona posiadała zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za maj 2022 r., a zatem istniał obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów u.p.e.a. W konsekwencji organ pierwszej instancji zasadnie oddalił zarzut w tym zakresie.

Dyrektor IAS wskazał, że w związku z nieuregulowaniem zobowiązań podatkowych za przedmiotowy okres Naczelnik US wystosował do Strony w dniu 29 czerwca 2022 r. upomnienie, w którym pouczono Stronę, że brak zapłaty we wskazanym terminie spowoduje wszczęcie egzekucji administracyjnej.

Organ odniósł się do zastrzeżeń Strony co do prawidłowości dokonanych zaliczeń wpłat w oparciu o art. 62 § 1 O.p. wskazując, że kwestia ta, podobnie jak kwestia wymagalności zobowiązań w podatku od towarów i usług za wrzesień 2007 r., na które to zaległości zostały przez organ pierwszej instancji zaliczone wpłaty z dnia 27 czerwca 2022 r. była przedmiotem odrębnego postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem Dyrektora IAS z dnia 3 października 2022 r.. W ww. rozstrzygnięciu wykazano, iż na dzień dokonania przedmiotowego zaliczenia, tj. 27 czerwca 2022 r. istniała zaległość podatkowa w podatku od towarów i usług za wrzesień 2007 roku, na którą dokonano zaliczenia przedmiotowej wpłaty w myśl przepisów art. 62 § 1 i art. 55 § 2 O.p., tj. na poczet zobowiązań podatkowych o najwcześniejszych terminach płatności we wskazanym przez Stronę podatku. Wyjaśniono, iż przepis art. 62 § 1 O.p. obowiązuje od 1 stycznia 2020 r. i ma zastosowanie do wpłat dokonanych od tej daty bez względu na to czy podatnik uiszcza bieżące zobowiązanie powstałe w 2020 r. czy wcześniejsze zaległości podatkowe. Intencją ustawodawcy było bowiem ograniczenie uprawnień podatnika do swobodnego wskazywania za jaki okres dokonuje wpłaty. Tym samym w przypadku wystąpienia zaległości podatkowych i bieżących zobowiązań we wskazanym rodzaju podatku organ podatkowy najpierw rozlicza wpłatę na starsze zaległości. Tylko w przypadku braku zaległości podatkowych we wskazanym przez podatnika rodzaju podatku, wpłata zostanie rozliczona na wskazane przez podatnika bieżące zobowiązanie, co ma na celu zapobieganie przedawnianiu się zobowiązań podatkowych. W ocenie Dyrektora IAS przepis art. 62 § 1 O.p., aczkolwiek nie mający bezpośredniego zastosowania w prowadzonym postępowaniu zarzutowym, jest jednoznaczny, a jego treść nie pozostawia żadnych nie dających się usunąć wątpliwości.

Ustosunkowując się do zarzutu braku wymagalności obowiązku Dyrektor IAS wskazał, że w niniejszej sprawie Strona wskazała jako podstawę zarzutu braku wymagalności art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., a więc wystąpienie innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Jak wynika z zarzutów brak wymagalności należności objętych tytułem wykonawczym (podobnie jak nieistnienie obowiązku) Strona upatruje w zaliczeniu przez organ wpłaconego podatku VAT i rozliczenie ich na przedawnione zaległości podatkowe. Organ zauważył, że brak wymagalności obowiązku oznacza, że obowiązek zapłaty należności istnieje, ale na dzień wystawienia tytułu wykonawczego nie jest jeszcze wymagalny. Tymczasem powołany przez Stronę wcześniej zarzut nieistnienia obowiązku w związku z dokonanymi wpłatami (i nieprawidłowym zaliczeniem tych wpłat) wyklucza możliwość powołania zarzutu braku wymagalności obowiązku. Tym samym organ pierwszej instancji zasadnie oddalił zarzut w zakresie braku wymagalności obowiązku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wydanemu postanowieniu Skarżący zarzucił:

1) naruszenie zasady legalizmu wyrażonej art. 6 i 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) – dalej jako "k.p.a.", art. 120 i art. 121 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, oraz art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej , poprzez swoje działanie t.j. wydanie przyzwolenia na łamanie przepisów prawa przez organ egzekucyjny i wadliwe tym samym określenie statusu prawnego prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wszczętego na skutek zaliczenia dobrowolnej wpłaty podatku VAT za maj 2022, na zaległość podatkową, która z mocy prawa art. 70 Ordynacja podatkowa) uległa przedawnieniu;

2) naruszenie art. 9 k.p.a. w związku z art.18 u.p.e.a., przez brak jakiegokolwiek wyjaśnienia spornych kwestii przedstawionych przez Naczelnika US w postanowieniu z dnia 28 września 2022 r., a dotyczących interpretacji przepisu art. 62 §1 Ordynacji podatkowej oraz prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach z dnia 20 kwietnia 2020 r. o sygnaturze akt I SA/Gl 189/21, w związku z interpretacją prawną wskazanego przepisu art. 9 k.p.a., przedstawionego w prawomocnym wyroku WSA w Gdańsku z dnia 13 lipca 2021 r., o sygnaturze akt I SA/Gd 676/21;

3) celową manipulację, w wydanym postanowieniu, treścią przedłożonego zażalenia od postanowienia Naczelnika US, a co za tym idzie naruszenie zasad wskazanych w art. 6 i 7 k.p.a. w związku z art.18 u.p.e.a., poprzez przyjęcie, że główną osią zażalenia jest brak uprzedniego doręczenia upomnienia na zaległość podatkową, na którą została przekazana wpłata podatku VAT za maj 2022 i w związku z tym przedawnienie tego zobowiązania;

4) naruszenie przez oba organy administracji art. 9 k.p.a. w związku z art.18 u.p.e.a., poprzez pominięcie kwestii, czy zaległość podatkowa na którą została zaliczona wpłata podatku VAT za 05/2022 uległa przedawnieniu, w świetle znanych im z urzędu faktów, iż wobec niej prowadzone są równolegle dwukrotne (na skutek wydania dwóch tytułów wykonawczych do tej zaległości podatkowej) postępowania egzekucyjne, co w świetle wydawanych przez sądy administracyjne orzeczeń jest niezgodne z prawem (vide I SA/Gd 909/20, a także prawomocne wyroki I GSK 2485/18,1 SA/Sz 636/17, III SA/Po 300/21, II SA/Wr 72/19, III FSK 3545/21 i inne);

5) naruszenie art.8 i 9 k.p.a. w związku z art.18 u.p.e.a. w zakresie wyjaśnienia sprawy przedawnienia w oparciu o art.70 O.p. (vide wyrok I SA/Op 765/14 w związku z wyrokami III FSK 3382/21 i I SA/Gd 676/21) zobowiązania podatkowego, na które został zaliczona wpłata podatku VAT za 05/2022, dwukrotnym postępowaniem egzekucyjnym. Co powoduje powstanie istotnych wątpliwości co do rzeczywistego istnienia tejże zaległości podatkowej, a tym samym uprawdopodobnia przedstawiony przez skarżącego, jako zobowiązanego, zarzut nieistnienia obowiązku będącego przedmiotem prowadzonego postępowania egzekucyjnego (dot. VAT za m-c 05/2022);

6) celową lakoniczność i ubogość pod względem prawnym rozpoznania sprawy, wydanego postanowienia, mającą na celu zaczernienie jej rzeczywistego stanu i ochronę organu egzekucyjnego przed ujemnymi skutkami prawnymi, w związku z naruszaniem praw Skarżącego jako strony postępowania administracyjnego;

7) celowe przedkładanie uprawnień organu egzekucyjnego, ponad prawo Strony do ochrony, co stanowi przejaw dyskryminacji prawnej, oraz zaprzecza uprawnieniom i obowiązkom nadanym Dyrektorowi IAS przez ustawodawcę.

W związku z powyższymi zarzutami Skarżący wniósł o:

- uchylenie wydanego postanowienia Dyrektora IAS oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika US w całości,

- uznanie na podstawie informacji o prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych posiadanych z urzędu przez Naczelnika US i Dyrektora IAS a także przedkładanych z niniejszą skargą dowodów, że doszło do przedawnienia zaległości podatkowej (za 09/2007) na którą została przeznaczona wpłata podatku VAT za 05/2022, w trybie określonym w art. 70 O.p.,

- uznanie na podstawie art. 33 u.p.e.a., że obowiązek będący przedmiotem prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie istnieje, na skutek przedawnienia zobowiązania, na które została przekazana wpłata podatku VAT za 05/2022, zgodnie z art. 70 O.p oraz w związku z wyrokami I SA/Op 765/14, III FSK 3382/21 i I SA/Gd 676/21;

- umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w całości w trybie art. 59 u.p.e.a. i nakazanie zaliczenia dokonanej wpłaty podatku VAT z dnia 27 czerwca 2022 r., zgodnie z dyspozycją wskazaną na druku przelewu;

- przedstawienie przez Dyrektora IAS i Naczelnika US jako organu egzekucyjnego dowodu, że po wszczęciu ponownej egzekucji na skutek ich wcześniejszego umorzenia w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a., dopełnił formalności wskazanych w przepisach u.p.e.a i wyroku I SA/Gd 189/21, w postaci doręczenia upomnienia, w odniesieniu do zaległości podatkowej na którą została przekazana wpłata podatku VAT za maj 2022 r.,

- przedstawienie dowodu przez Dyrektora IAS jako organu odwoławczego w świetle przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, na jakiej podstawie sformułował pogląd, iż złożona przez Skarżącego deklaracja VAT-7 za miesiąc maj br. stała się podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego o wystawienia związanego z nim tytułu egzekucyjnego,

- nałożenie kary grzywny na oba organy administracji odpowiedzialne za zaistniałą sytuację, powstałą na skutek ich bezprawnych działań oraz zaniechań w przedmiocie całkowitego wyjaśnienia kwestii przedawnienia zaległości podatkowej na którą została zaliczona wpłata podatku VAT za maj 2022, stosownie do przepisu art. 154 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a." stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), jak również postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3).

W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, w trybie uproszczonym, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Istota niniejszej sprawy koncentruje się więc wyłącznie na kwestii istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

Skarżący w niniejszej sprawie zgłosił zarzuty w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1, art. 33 § 2 pkt 6 lit c) u.p.e.a.

Zgodnie z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest nieistnienie obowiązku.

"Obowiązek nie istnieje" oznacza, że obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano lub nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, albo decyzja taka została wydana lub wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, albo obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów.

Z akt sprawy wynika, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym z dnia 3 sierpnia 2022 r. obejmujący należność z tytułu zobowiązania w podatku od towarów i usług za maj 2022 r. wynikał ze złożonej przez Skarżącego deklaracji VAT-7, w której wykazano podatek do zapłaty w kwocie 270 zł. W dniu 27 czerwca 2022 r. Skarżący dokonał wpłaty w kwocie 270 zł tytułem podatku VAT za maj 2022 r., lecz kwota ta została zaliczona na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień 2007 r.. Przy czym brak jest podstaw do kwestionowania nieprawidłowego zaliczenia tej wpłaty, ponieważ kwestia ta została przesądzona w odrębnym postępowaniu, w ramach którego Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni wydał w dniu 28 czerwca 2022 r. postanowienie, które po rozpatrzeniu złożonego przez Skarżącego zażalenia zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora IAS postanowieniem z dnia 28 września 2022 r. nr 2201-IER.7010.77.2022. Z postanowienia tego wynika, że wpłata została zaliczona na podatek od towarów i usług za wrzesień 2007 r. Z uwagi na powyższe bezzasadny jest zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na dokonanie wpłaty.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących prawidłowości dokonanych zaliczeń wpłat w oparciu o art. 62 § 1 O.p. należy wskazać, że kwestia ta, podobnie jak kwestia wymagalności zobowiązań w podatku od towarów i usług za wrzesień 2007 r., na które to zaległości zostały przez organ pierwszej instancji zaliczona wpłata z dnia 27 czerwca 2022 r. była przedmiotem odrębnego postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem Dyrektora IAS z dnia 3 października 2022 r.. Postanowienie to zostało skontrolowane przez WSA w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 13 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 1330/22 oddalił skargę Skarżącego na postanowienie Dyrektora IAS z dnia 3 października 2022 r. nr. 2201-IEW.720.51.2022/MSz w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W ww. rozstrzygnięciu wykazano, że na dzień dokonania przedmiotowego zaliczenia, tj. 27 czerwca 2022 r. istniała zaległość podatkowa w podatku od towarów i usług za wrzesień 2007 roku, na którą dokonano zaliczenia wpłaty w myśl przepisów art. 62 § 1 i art. 55 § 2 O.p., tj. na poczet zobowiązań podatkowych o najwcześniejszych terminach płatności we wskazanym podatku przez podatnika. W postanowieniu tym wyjaśniono, iż przepis art. 62 § 1 O.p. obowiązujący od 1 stycznia 2020 r. ma zastosowanie do wpłat dokonanych od tej daty bez względu na to czy podatnik uiszcza bieżące zobowiązanie powstałe w 2020 roku czy wcześniejsze zaległości podatkowe. Kwestia ta w sposób kompleksowy została Skarżącemu zakomunikowana w ww. rozstrzygnięciach organów i Sądu.

Nie jest zatem zasadny zarzut dotyczący niewyjaśnienia interpretacji przepisu art. 62 § 1 O.p. Interpretacja tego przepisu została wskazana w ww. wyroku w sprawie I SA/Gd 1330/22.

Należy zauważyć, że wierzyciel zobowiązany jest do podejmowania działań zmierzających do wyegzekwowania należności. Fakt, że Skarżący nie reguluje terminowo wymagalnych zobowiązań podatkowych i że nie zgadza się z zapadłymi rozstrzygnięciami organów podatkowych, składając liczne środki zaskarżenia, nie świadczą o istnieniu rozbieżności interpretacyjnych.

Przy czym należy wskazać, że w związku z nieuregulowaniem zobowiązań podatkowych za ww. okres Naczelnik US wystosował do Skarżącego w dniu 29 czerwca 2022 r. upomnienie, w którym pouczono go, że brak zapłaty we wskazanym terminie spowoduje wszczęcie egzekucji administracyjnej. Do upomnienia znajdującego się w aktach sprawy dołączono potwierdzenie odbioru, z którego wynika, że Skarżący otrzymał je w dniu 19 lipca 2022 r. W konsekwencji również w zakresie doręczenia upomnienia nie wystąpiły nieprawidłowości.

Z uwagi na powyższe prawidłowe jest stanowisko organów egzekucyjnych, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego Skarżący posiadał zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za maj 2022 r., a zatem istniał obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów u.p.e.a. W konsekwencji organ pierwszej instancji zasadnie oddalił zarzut w tym zakresie.

Przesłanką wniesienia zarzutu jest sytuacja, w której obowiązek nie istnieje z powodu jego przedawnienia. Spełnienie tej przesłanki następuje również w przypadku upływu czasu, z którym przepisy prawa wiążą przedawnienie obowiązku, albo w przypadku wystąpienia innych okoliczności uregulowanych w przepisach prawa skutkujących wygaśnięciem obowiązku. W orzecznictwie sądowym podnosi się, że organ jest zobligowany uwzględnić zarzut strony, jeśli okaże się, że obowiązek, w stosunku do którego prowadzona jest egzekucja, został wykonany lub umorzony w całości albo w części, przedawnił się, wygasł lub w ogóle nie istniał (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 14.2.2013 r., sygn. akt I SA/Ke 713/12, CBOSA).

Egzekucji administracyjnej podlegają należności wymagalne. Przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego.

Przy czym podkreślenia wymaga, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są specyficznym środkiem zaskarżenia. Postępowanie w przedmiocie zarzutów może zostać wszczęte jedynie na wniosek poprzez sformułowanie odpowiedniego zarzutu, który wyznacza ramy takiego postępowania. Oznacza to, że jedynie od zobowiązanego zależy, jaki będzie zakres takiego postępowania. W konsekwencji organ pierwszej instancji (wierzyciel) związany jest podstawą zarzutów i ma ograniczony zakres rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W ramach tego postępowania przedmiotem rozpoznania są jedynie podniesione zarzuty.

W niniejszej sprawie Skarżący wskazał jako podstawę zarzutu brak wymagalności art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a., a więc wystąpienie innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Jak wynika z zarzutów brak wymagalności należności objętych tytułem wykonawczym (podobnie jak nieistnienie obowiązku) Skarżący upatruje w zaliczeniu przez organ wpłaconego podatku VAT i rozliczenie ich na przedawnione, wg. Skarżącego, zaległości podatkowe.

Należy w tym miejscu zauważyć, że brak wymagalności obowiązku oznacza, że obowiązek zapłaty należności istnieje, ale na dzień wystawienia tytułu wykonawczego nie jest jeszcze wymagalny. Tymczasem powołany przez Stronę wcześniej zarzut nieistnienia obowiązku w związku z dokonanymi wpłatami (i nieprawidłowym zaliczeniem tych wpłat) wyklucza możliwość powołania zarzutu braku wymagalności obowiązku. Tym samym organ pierwszej instancji zasadnie oddalił również zarzut w zakresie braku wymagalności obowiązku.

Skarżący zarzucił w skardze pominięcie kwestii, czy zaległość podatkowa na którą została zaliczona wpłata podatku VAT za maj 2022 uległa przedawnieniu z uwagi na to, że wobec niej prowadzone są równolegle dwukrotne (na skutek wydania dwóch tytułów wykonawczych do tej zaległości podatkowej) postępowania egzekucyjne, co w świetle wydawanych przez sądy administracyjne orzeczeń jest niezgodne z prawem. Na poparcie swojego stanowiska, Skarżący odwoływał się do nieprawomocnego wyroku WSA w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 909/20. Nie uwzględnił jednak, że orzeczenie to nie przesądzało definitywnie kwestii istnienia wskazanych zaległości podatkowych Skarżącego, lecz dotyczyło możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o przepis art. 59 § 2 u.p.e.a. w ustalonych okolicznościach sprawy.

W konsekwencji, orzekając w oparciu o akta sprawy i biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, Sąd doszedł do wniosku, że Skarżący nie podważył skutecznie oceny wyrażonej w zaskarżonym postanowieniu. Z powyższych względów nie mogły odnieść pożądanego przez Skarżącego skutku dokumenty załączone do skargi i sformułowane w niej zarzuty w tym przedmiocie.

Wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie doszło do naruszenia zasady legalizmu, albowiem zaskarżone postanowienie zostało podjęte na podstawie i w granicach prawa. Stąd, wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie mogło również dojść do naruszenia art. 8 i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 120 i art. 121 oraz art. 7 Konstytucji RP, dlatego Sąd uznał zarzut w tym przedmiocie za bezzasadny. Organy podatkowe obu instancji działały na podstawie i w granicach przepisów prawa – ustawy u.p.e.a. i k.p.a. Zdaniem Sądu, nie została tym samym naruszona zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 121 O.p., zgodnie z którą postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, bowiem przepis ten w rozpoznawanej sprawie nie miał zastosowania. Nie mniej jednak, w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji działały w sposób budzący zaufanie, przeprowadzając postępowanie starannie i merytorycznie poprawnie.

Sąd nie dopatrzył się zatem naruszenia wskazanych w skardze zasad prowadzenia postępowania podatkowego w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wreszcie, nie sposób mówić o naruszeniu na gruncie rozpoznawanej sprawy przepisów o randze konstytucyjnej, skoro zaskarżone postanowienie ma umocowanie w obowiązujących przepisach prawa – k.p.a. oraz u.p.e.a.

Odnosząc się do wniosku o nałożenie na oba organy administracji publicznej kary grzywny wskazać należy, że możliwość wymierzania przez Sąd grzywien stronom, które nie wykonują swoich obowiązków, zgodnie z przepisami p.p.s.a., została ograniczona do ściśle określonych przypadków. Podkreślić należy, że z żadnego z przepisów ustawy nie wynika, by Sąd posiadał kompetencje do karania organów za niewłaściwe, zdaniem Skarżącego, działania. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że w niniejszej sprawie żadna z wskazanych w ustawie okoliczności nie miała miejsca. Z tych względów wniosek należało uznać za bezzasadny.

Końcowo, odnosząc się do sformułowanych w skardze wniosków w przedmiocie uzupełnienia materiału dowodowego o wskazane dokumenty Sąd stwierdził, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym, z uwagi na wszystkie konsekwencje wynikające z art. 133 § 1 p.p.s.a. ma wyłącznie charakter uzupełniający, ograniczający się do dowodów z dokumentów i co więcej, nie służy ustalaniu stanu faktycznego sprawy administracyjnej, albowiem rolą i zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola prawidłowości jego ustalenia przez organ, nie zaś wyręczanie w tym względzie organu administracji właściwego do załatwienia sprawy.

Dyspozycja art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2009 r., sygn. akt II FSK 615/08). Przepis ten nie jest również instrumentem służącym do zwalczenia ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. II FSK 1306/08).

Wskazać również należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym na wskazanej podstawie. Przy czym rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest uzależnione od woli Skarżącego. Nawet więc złożenie przez Skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2023 r. sygn. akt III FSK 1673/21, publ. j.w.).

Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.