Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 895/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 19 października 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 października 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1591/22 w sprawie ze skargi M. J. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 298/18 oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 5 października 2022 r. I SA/Wa 1591/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.J. (Skarżąca) w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] (Prezydenta) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 298/18.

Skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok skargą kasacyjną w całości zarzucając mu na podstawie ark 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ("p.p.s.a.") naruszenie prawa procesowego, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i wadliwe uzasadnienie wyroku, polegające na braku rozstrzygnięcia przez Sąd żądań ewentualnych zawartych w skardze oraz na braku odniesienia się do przedmiotowej kwestii w uzasadnieniu skarżonego wyroku.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Skarżąca zarzuciła Sądowi naruszenie prawa materialnego to jest art. 151 p.p.s.a poprzez bezzasadne oddalenie skargi w całości podczas gdy zasadne było rozstrzygnięcie przez Sąd skargi w zakresie żądań ewentualnych w niej zawartych.

Skarżąca wniosła na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu wyjaśniła, że 8 czerwca 2022 r. wniosła skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 298/18, w sprawie dotyczącej nieruchomości w.położonej przy ul. S. [...], ozn. hip. K. we wsi C. N. [...], dz. ew. nr [...], pow. 970,06 m2 (Nieruchomość). Ewentualnie, zaskarżyła przewlekanie postępowania przez Prezydenta [...] w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania w trybie art. 215 u.g.n. W przypadku uznania przez Sąd bezzasadności skargi na przewlekanie postępowania, zaskarżyła niepodjęcie przez Prezydenta zawieszonego postępowania w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania w trybie art. 215 u.g.n.

Warunek wniesienia ww. skargi, tj. wyczerpania trybu poprzedzającego wniesienie skargi, został spełniony, albowiem pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r., Skarżąca wezwała Prezydenta do niezwłocznego podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania w trybie art. 215 u.g.n.. W przypadku bezskutecznego upływu terminu wskazanego w wezwaniu, wniosła o potraktowanie pisma jako zażalenia na bezczynność w zakresie niepodjęcia zawieszonego postępowania z art. 215 u.g.n., a także o potraktowanie pisma jako również zażalenia na przewlekanie zawieszonego postępowania z art. 215 u.g.n.

Sąd rozpoznał skargę z 8 czerwca 2022 r., jedynie w zakresie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt l SAB/Wa 298/18, natomiast nie rozpoznał skargi w zakresie żądań ewentualnych, w tym w szczególności odnośnie niepodjęcia zawieszonego postępowania w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania za Nieruchomość w trybie art. 215 u.g.n..

Skarżąca wskazała, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 p.p.s.a. w sytuacji, gdy oczekiwane rozstrzygnięcie organu zapadło po wniesieniu skargi, Sąd zobowiązany jest stwierdzić, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 listopada 2013 r. I SAB/Wa 373/13)

W sytuacji, gdy skarga na niewykonanie wyroku WSA wraz z żądaniem ewentualnym w zakresie niepodjęcia przez Prezydenta zawieszonego postępowania w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania w trybie art. 215 u.g.n., została wniesiona przed podjęciem zawieszonego postępowania, zasadne było jej rozpoznanie odnośnie wszystkich zgłoszonych w niej żądań, w szczególności w zakresie skargi na niepodjęcie zawieszonego postępowania. Sąd bezzasadnie zatem oddalił skargę w całości, nie podając w uzasadnieniu wyroku motywów rozstrzygnięcia dotyczącego pominiętych żądań ewentualnych skargi.

Skarżąca powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 września 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 258/18 zwróciła uwagę, że wniesienie skargi na bezczynność w przedmiocie rozpoznania wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania administracyjnego jest dopuszczalne zgodnie z przepisami p.p.s.a. Wyjaśniła, że w wyroku z 27 września 2019 r. po rozpoznaniu sprawy ze skargi na bezczynność Prezydenta w przedmiocie rozpoznania wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania administracyjnego, Sąd w sentencji wyroku zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania administracyjnego w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, a także stwierdził, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem

W piśmie procesowym z 15 września 2023 r. Skarżąca powołała się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 czerwca 2023 r. I OSK 1017/23 wskazując, że przedstawiono w nim stanowisko potwierdza zasadność jednoczesnego zaskarżenia w skardze na niewykonanie wyroku oprócz bezczynności/przewlekłości postępowania przez organ również niepodjęcie przez organ zawieszonego postępowania w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania w trybie art. 215 u.g.n.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Przed przystąpieniem do rozpoznania skargo kasacyjnej przypomnieć należy istotę zaistniałego w sprawie sporu :

Wyrokiem z [...] grudnia 2018 r. Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku Skarżącej z 1 lutego 2018 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. S. [...], ozn. hip, "E. K. we wsi C. nr [...]", rej. hip. [...], działka nr [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Skarżąca pismem z [...] czerwca 2022 r. wniosła skargę na niewykonanie przez Prezydenta wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 grudnia 2018 r. ewentualnie skargę na przewlekanie postępowania.

Przyczyną oddalenia skargi na niewykonanie wyroku było ustalenie przez Sąd pierwszej instancji, że w terminie wyznaczonym wyrokiem z 14 grudnia 2018 r. organ zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania do czasu zakończenia postępowania z wniosków z 15 października 1991 r., z 25 sierpnia 1995 r. i z 13 grudnia 1999 r. o zwrot nieruchomości. Postępowanie to pozostawało zawieszone również w dacie wniesienia skargi. Sąd uznał, że zawieszenie postępowania administracyjnego nie jest stanem bezczynności, gdyż zgodnie z art. 103 k.p.a wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Okresu zawieszenia postępowania nie wlicza się do terminu załatwienia sprawy (art. 35 § 5 kpa). W sytuacji zatem zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie, której dotyczył wyrok wydany ze skargi na bezczynność, nie można organowi postawić zarzutu, że owego wyroku nie wykonuje.

W skardze kasacyjnej podniesiony został wyłącznie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s. uzasadniony zaniechaniem rozpoznania przez Sąd zawartego w skardze żądania ewentualnego, to jest żądania rozpoznania skargi na bezczynność Prezydenta w zakresie podjęcia zawieszonego postępowania.

Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy w pierwszej kolejności, że Skarżąca nie wskazała żadnej podstawy prawnej nakazującej sądowi wojewódzkiemu jednoczesne rozpoznanie skargi na niewykonanie wyroku, dla której podstawą jest art. 154 p.p.s.a ze skargą na bezczynność organu, rozpoznawaną na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w związku z art. 149 p.p.s.a.

Sąd kasacyjny podkreśla w tym miejscu, że wbrew stanowisku Skarżącej dopuszczalność rozpoznania w jednym wyroku skargi na niewykonanie wyroku oraz skargi na bezczynność organu w zakresie podjęcia zawieszonego postępowania nie wynika z przywołanego przez nią postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 czerwca 2023 r. I OSK 1017/23. W postanowieniu tym NSA oddalając skargę kasacyjną Skarżącej na postawienie z 28 listopada 2022 r. odrzucające jej kolejną, datowaną na 30 sierpnia 2022 r. skargę na niewykonanie wyroku z 14 grudnia 2018 r. wyjaśnił, że "zgłaszane w skardze złożonej 30 sierpnia 2022 r. dodatkowe wnioski, czy też okoliczności związane z faktem podjęcia przez organ zawieszonego postępowania po złożeniu pierwszej skargi na niewykonanie wyroku, które zdaniem skarżącej mogły mieć wpływ na rozpoznanie skargi, powinny zatem zostać podniesione w ramach już wszczętego przed sądem postępowania prowadzonego pod sygn. akt I SA/Wa 1591/22, jako uzupełnienie skargi na niewykonanie wyroku, nie zaś w formie nowej skargi". W postanowieniu nie został jednak wyrażony pogląd o dopuszczalności jednoczesnej skargi na niewykonanie wyroku i na bezczynność organu polegającą na niepodjęciu zawieszonego postępowania. Z przywołanego fragmentu uzasadnienia postanowienia NSA wynika jedynie, że jeżeli w ocenie Skarżącej podjęcie przez organ postępowania już po wniesieniu skargi datowanej na 8 czerwca 2022 r. miało znaczenie dla rozpoznania sprawy, powinna ona była powołać się na tę okoliczność w postępowaniu mającym za przedmiot rozpoznanie tejże skargi.

Przywołany przez Skarżącą wyrok WSA w Warszawie z 27 września 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 258/18 dotyczył zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, wydany został jednak w sprawie ze skargi na bezczynność w rozpoznaniu takiego wniosku, a nie w sprawie ze skargi na niewykonanie wyroku.

Jak wynika z sentencji zaskarżonego wyroku, Sąd Wojewódzki oddalił skargę w przedmiocie niewykonania wyroku, a zatem skargę wniesioną w trybie art. 154 p.p.s.a. W wyroku nie zostało zawarte żadne rozstrzygnięcie dotyczące zawartego w skardze żądania ewentualnego, jak to określiła Skarżąca.

Zwrócić należy uwagę że Skarżąca nie wystąpiła w trybie art. 157 § 1 p.p.s.a o uzupełnienie wyroku. Zgodnie z powołanym przepisem, strona może w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie wyroku z urzędu głosić wniosek o jego uzupełnienie, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu.

Skoro w sentencji wyroku nie zostało zawarte rozstrzygnięcie dotyczące "żądania ewentualnego", Skarżąca nie wystąpiła o uzupełnienie wyroku zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie odniesienia się do owego żądania w uzasadnieniu wyroku jest oczywiście niezasadny. Zgodnie z przywołanym przez Skarżącą przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

Wszystkie powyższe elementy zawiera uzasadnienie zaskarżonego wyroku. Sąd przedstawił stan faktyczny sprawy, stanowiska Skarżącej i Prezydenta. Następnie wyjaśnił z jakich przyczyn w jego ocenie nie można uznać by organ nie wykonał wyroku z 14 grudnia 2018 r., co skutkowało oddaleniem skargi. Sąd zwrócił również uwagę, że sama Skarżąca w skardze z 30 sierpnia 2022 r. wskazała, że jej skarga z 8 czerwca 2022 r., może zostać uznana za przedwczesną.

W konsekwencji, nieodniesienie się przez Sąd w uzasadnieniu wyroku do kwestii, która nie była przedmiotem sprawy podlegającej rozpoznaniu nie może zostać uznane za naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a mogące mieć wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do drugiego z zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, to jest zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. wyjaśnić należy, że wbrew stanowisku Skarżącej przepis ten nie jest przepisem prawa materialnego.

Przepis ten ma charakter wynikowy i jego zastosowanie jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, które uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu. Chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu, autor skargi kasacyjnej jest zobowiązany bezpośrednio powiązać ten zarzut z naruszeniem innych konkretnych przepisów, które to naruszenie sąd I instancji wadliwie zaakceptował (por. wyrok NSA z 3 sierpnia 2022 r. I OSK 1659/19). Zarzut podniesiony w badanej skardze kasacyjnej takiego powiązania jest pozbawiony. Ponadto przepis art. 151 p.p.s.a. może być naruszony gdy sąd I instancji, uznając, że skarga zasługuje na uwzględnienie, wydaje orzeczenie oddalające skargę, lub też gdy, uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, uwzględnia ją. W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji zgodne jest z dyspozycją zastosowanej normy prawnej. Tak więc zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. także okazał się niezasadny.

Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

W niniejszej sprawie pełnomocnik Skarżącej– na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.