Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1882/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 64 par 1 pkt 4 i par. 6
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 631/19 w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 18 lipca 2019 r. nr 2801-IEW.4268.16.2019 w przedmiocie kosztów egzekucyjnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

Wyrokiem z 20 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 631/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę J. P. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 18 lipca 2019 r.,

nr 2801-IEW.4268.16.2019 w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

2. Skarga kasacyjna.

Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł skarżący.

W punkcie I skargi kasacyjnej działający w imieniu skarżącego pełnomocnik

w trybie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 t.j. z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżył wyrok w całości i wniósł o:

1. uchylenie wymienionego wyroku w całości;

2. przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie;

3. zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania wg. norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W punkcie II skargi kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez wydanie zaskarżonego wyroku w oparciu o przepisy nieobowiązujące, z naruszeniem art. 2 Konstytucji RP wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r.

w sprawie o sygn. akt SK 31/14, w którym Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjne:

a. art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599, dalej: u.p.e.a.) w [pic]zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;

b. art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1

i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

W punkcie III skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasadzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych.

Zarządzeniem z 24 stycznia 2023 r. w trybie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych

z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione oraz jednocześnie pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegała oddaleniu.

Z uwagi na sposób sformułowania zarzutów oraz ich uzasadnienia w skardze kasacyjnej, koniecznym jest przypomnienie pewnych zasadniczych kwestii dotyczących zarówno wymogów, jakie powinna spełniać skarga kasacyjna oraz istoty i zakresu postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w analizowanej sprawie nie występuje. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem to autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone i dlaczego. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż

z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, może on uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone.

W związku z powyższym aktor skargi kasacyjnej, stawiając zarzut naruszenia prawa materialnego, powinien wskazać konkretny przepis ustawy (jednostkę redakcyjną ustawy z przywołaniem aktu prawnego), który jego zdaniem naruszył sąd pierwszej instancji. Ponadto żeby skutecznie podnieść zarzut prawa materialnego należy określić czy naruszenie to nastąpiło przez błędną wykładnię, czy przez jego niewłaściwe zastosowanie, natomiast uzasadnienie podstawy kasacyjnej powinno szczegółowo określać na czym to naruszenie polegało.

W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej powołał się na art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez wydanie zaskarżonego wyroku w oparciu o przepisy nieobowiązujące z naruszeniem art. 2 Konstytucji RP wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. w sprawie o sygn. akt SK 31/14, w którym Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjne art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. Tak postawiony zarzut prawa materialnego w skardze kasacyjnej nie odpowiada prawnym wymaganiom formułowania zarzutów prawa materialnego w postępowaniu kasacyjnym, ponadto nie obejmuje prawnomaterialnej podstawy rozstrzygania sądu pierwszej instancji, tj. art. 64e §1 i § 2 u.p.e.a.

W stanie faktycznym sprawy - z uwagi na to, że strona skarżąca pismem z 21 marca 2019 r złożyła wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych oraz kosztów upomnienia - organ pierwszej instancji dokonał oceny istnienia przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych w oparciu o art. 64e § 1 i § 2 u.p.e.a. i odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi, odnosząc się zaś do kwestii umorzenia kosztów upomnienia organ pisemnie poinformował zobowiązanego o konieczności wniesienia podania w tym zakresie do właściwego organu. Organ drugiej instancji utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, jednoznacznie wskazując, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji stanowił art. 64e § 1 i § 2 u.p.e.a. W związku z zaskarżeniem decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie dokonał również oceny zasadności odmowy umorzenia skarżącemu kosztów postępowania egzekucyjnego w oparciu o przepisy art. 64e § 1 i § 2 u.p.e.a. Wobec tego przedmiotem postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego było badanie umorzenia kosztów egzekucyjnych, a nie podstaw ich ustalania, jak podnosi w skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji oraz art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. podnoszony w skardze kasacyjnej jest niezasadny, gdyż przedmiotowe postępowanie nie służyło weryfikacji wysokości kosztów egzekucyjnych - powyższe przepisy prawne podlegałyby ocenie

w postępowaniu w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 7 u.p.e.a.). Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. w sprawie o sygn. SK 31/14, na który powołuje się autor skargi kasacyjnej, również nie dotyczy kwestii stosowania ulgi w formie umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Poza ramami postępowania dotyczącego umorzenia kosztów egzekucyjnych, znajduje się kwestia prawidłowości i zasadności ich ustalenia oraz wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych. Kwestiami tożsamymi nie jest umorzenie kosztów egzekucyjnych oraz ocena prawidłowości ich ustalenia. Prawodawca w sposób odrębny uregulował kwestię zaskarżenia postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 7 u.p.e.a.) oraz kwestię umorzenia w całości lub w części przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych (art. 64e u.p.e.a.). Są to dwa odrębne postępowania. Natomiast o zróżnicowaniu pod kątem materialnoprawnym świadczą różne przesłanki rozstrzygania w obu sprawach. W toku postępowania dotyczącego umorzenia kosztów egzekucyjnych nie może być zatem oceniana kwestia prawidłowości ustalenia ich wysokości. Przepis art. 64e u.p.e.a., stanowiący podstawę prawną dla rozpatrzenia przez organ kwestii umorzenia kosztów egzekucyjnych, nie zawiera bowiem regulacji uprawniających do oceny ich wysokości lub prawidłowości ich ustalenia (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2022 r., III FSK 537/21).

Zarzuty skargi kasacyjnej są zatem niezasadne, nie doszło do naruszenia wskazanych w niej przepisów, natomiast argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie zdołała podważyć oceny dokonanej przez sąd pierwszej instancji.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Paweł Dąbek Jolanta Sokołowska Jacek Pruszyński [pic]