Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 392/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 115 par. 1 pkt 1 i 4, art. 115 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) WSA Grzegorz Wałejko Protokolant asystent sędziego Aleksandra Gazda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 22 kwietnia 2024 r. nr 0601-IEE.7192.35.2024.10 w przedmiocie planu podziału kwoty uzyskanej z egzekucji I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz Prezydenta Miasta L. 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, dalej: "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej", "organ nadzorczy", po rozpatrzeniu zażalenia P. L., dalej: "Prezydent", Miasta", "skarżący", na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L., dalej: "Dyrektor Oddziału ZUS", "organ egzekucyjny", z dnia 3 stycznia 2024 r. w sprawie podziału kwoty 433,95 zł uzyskanej z egzekucji świadczenia z ubezpieczenia społecznego R. W., dalej: "zobowiązana", utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny prowadził wobec zobowiązanej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr: TW1200021005195, TW1200021005196, TW1200021004843 oraz TW1200021004844, obejmujących zaległe składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz na ubezpieczenie społeczne. Zawiadomieniami: z 3 września 2021 r., doręczonym 17 września 2021 r. oraz z 15 września 2021 r., doręczonym 22 września 2021 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego zobowiązanej.

W konsekwencji zastosowanego środka egzekucyjnego doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej oraz sądowej. W związku z zaistniałym zbiegiem Dyrektor Oddziału ZUS przejął do łącznego prowadzenia postępowanie od komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi Śródmieścia (adnotacja z 7 grudnia 2021 r.), komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym Lublin-Zachód w L. (adnotacja z 30 maja 2022 r.), P. L. (adnotacja z 8 czerwca 2022 r.) oraz komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym Lublin-Zachód w L. (adnotacja z 20 marca 2023 r.).

Pismem z 30 maja 2022 r. oraz z 27 października 2023 r. komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym L. - Zachód wskazał, że przedmiotem egzekucji są wyłącznie koszty postępowania egzekucyjnego w sprawie Km 1246/15 wynikające z prawomocnego postanowienia. o kosztach z dnia 22 maja 2018 r. w wysokości 22.767,39 zł. W dniu 7 grudnia 2023 r. Dyrektor Oddziału ZUS wydał zawiadomienie o sporządzeniu planu podziału kwoty uzyskanej z egzekucji w wysokości 433,95 zł. Z treści planu podziału wynika, że organ egzekucyjny przyznał na pokrycie zaległości należących do pierwszej kategorii zaspokojenia Prezydentowi Miasta z tytułu opłaty manipulacyjnej objętej tytułami wykonawczymi nr: 1482/NF/2023-OE, 466/GO/2023-OE, 3902/G0/2023-0E, 2003/GO/2023-OE oraz 3081/GO/2023-OE kwotę 12,05 zł, oraz komornikowi sądowemu przy Sądzie Rejonowym Lublin - Zachód z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego o sygn. akt Km 1246/15 kwotę 421,90 zł.

Pismem z 12 grudnia 2023 r. Prezydent Miasta wniósł o wydanie postanowienia w sprawie podziału kwoty uzyskanej z egzekucji. Postanowieniem z 3 stycznia 2024 r. organ egzekucyjny dokonał podziału kwoty 433,95 zł uzyskanej z egzekucji, zgodnie z treścią planu podziału. W zażaleniu na to postanowienie Prezydent Miasta zarzucił naruszenie przepisów k.p.c. poprzez uznanie, że przesłana przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym L. - Zachód adnotacja jest poprawna w zakresie wskazanych w niej kosztów egzekucyjnych zakwalifikowanych do I kategorii zaspokojenia, czym pokrzywdzony został Prezydent Miasta, jako wierzyciel dochodzący zaległości częściowo w I i częściowo w IV kategorii zaspokojenia, zgodnie z art. 115 § 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r., poz. 2505), dalej: "u.p.e.a." Zdaniem Prezydenta [...], wobec umorzenia przez komornika sprawy Km 1246/15, koszty poprzedniej egzekucji nie mogą korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia. Potwierdza to uchwała Sądu najwyższego z 30 stycznia 2018 r. sygn. akt III CZP 98/17, w której Sąd ten stwierdził, że koszty egzekucyjne należne komornikowi sądowemu, ustalone prawomocnym postanowieniem, nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przewidzianego w art. 1025 § 1 pkt 1 k.p.c. w innym postępowaniu egzekucyjnym.

Utrzymując w mocy postanowienie wydane przez organ egzekucyjny Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaznaczył, że konsekwencją przejęcia przez administracyjny organ egzekucyjny postępowania prowadzonego przez komornika sądowego jest dalsze jego prowadzenie w reżimie przepisów u.p.e.a. Dotyczy to wszystkich, kolejnych faz postępowania egzekucyjnego, łącznie z zasadami podziału kwoty uzyskanej z egzekucji. W ustawie tej występują odesłania do stosowania przepisów k.p.c., jednakże próżno poszukiwać odesłań do stosowania konkretnie art. 1025 k.p.c., jak chciałaby tego strona żaląca. Art. 115 i następne u.p.e.a. stanowią w istocie samodzielną regulację, która niejako "odpowiada" powołanemu wyżej przepisowi k.p.c.

Jak zauważył organ nadzorczy, z adnotacji o zbiegu egzekucji z 30 maja 2022 r. oraz z pisma komornika sądowego, przy którym została przekazana wynika, że przedmiotem egzekucji komornika sądowego są wyłącznie koszty egzekucyjne (koszty upomnienia) w sprawie Km 1246/15, prawomocnie ustalone postanowieniem o kosztach z 22 maja 2018 r. sygn. Km 1246/15 w kwocie 22.767,39 zł. Mając na uwadze zarzuty zażalenia organ nadzorczy zwrócił się zaś do komornika sądowego z prośbą o wyjaśnienie okoliczności dochodzonych należności. W odpowiedzi z 16 kwietnia 2024 r. komornik sądowy potwierdził kolejny raz, że przedmiotem egzekucji są wyłącznie koszty postępowania egzekucyjnego w sprawie Km 1246/15, prawomocnie ustalone postanowieniem o kosztach z 22 maja 2018 r. sygn. Km 1246/15 w kwocie 22.767,39 zł. Z załączonego do odpowiedzi postanowienia z 22 maja 2018 r. wynika, że wobec zobowiązanej umorzono postępowanie egzekucyjne z nieruchomości i jednocześnie ustalono powstałe i podlegające wyegzekwowaniu w drodze egzekucji koszty egzekucyjne. Postanowienie to stało się podstawą wydania zawiadomienia o zajęciu z 21 kwietnia 2022 r. świadczenia emerytalno-rentowego zobowiązanej.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaznaczył, że w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym znajdują zastosowanie jedynie przepisy u.p.e.a., a nie procedura wynikająca z kodeksu postępowania cywilnego. Organ egzekucyjny, który przejął zbieg, będący administracyjnym organem egzekucyjnym, zgodnie z treścią art. 29 § 1 u.p.e.a. nie posiada natomiast uprawnień do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Dla organu przejmującego zbieg istotne jest przyłączenie się innego organu egzekucyjnego do egzekucji, przekazanie adnotacji i aktualizacja należności w niej wskazanych na dzień sporządzenia planu podziału.

Kwestię kolejności zaspakajania kwoty uzyskanej z egzekucji administracyjnej reguluje art. 115 u.p.e.a. Kolejność tę ustawodawca określił na podstawie kryterium przedmiotowego. Zaspokojenie należności zaliczonych przez ustawodawcę do bliższej kategorii następuje przed należnościami umieszczonymi w dalszej kategorii. W przypadku podziału kwoty uzyskanej z egzekucji z nieruchomości lub egzekucji przejętej po wystąpieniu zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową, jak wynika z treści § 2 powołanego artykułu, pierwszeństwo w zaspokojeniu mają koszty egzekucyjne i koszty upomnienia. Jak stwierdził NSA w wyroku z 7 czerwca 2011 r., II FSK 1364/10, w żadnym wypadku nie można od tej kolejności odstąpić. W przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową organ administracyjny, który przejął zbieg był zatem zobowiązany do podziału uzyskanej kwoty w taki sposób, że w pierwszej kolejności zaspokoił w części powstałe koszty egzekucyjne.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej Prezydent Miasta zarzucił zarzucam mu naruszenie:

- art 115 § 2 u.p.e.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że należności komornika sądowego przekazane w adnotacji o zbiegu stanowią koszty egzekucyjne korzystają z pierwszeństwa w zaspokojeniu, w sytuacji gdy te koszty powstały w wyniku wydania postanowienia o umorzeniu sądowego postępowania egzekucyjnego i nie stanowią kosztów powstałych w bieżącej egzekucji należności pieniężnej, tylko są innymi należnościami, których wierzycielem jest komornik sądowy, a tym samym nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia w planie podziału;

- art. 115 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i uznanie, że koszty egzekucyjne należne komornikowi sądowemu, ustalone prawomocnym postanowieniem, korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia w innym postępowaniu egzekucyjnym na równi z opłatą manipulacyjną, podczas gdy takie koszty nie są już kosztami egzekucyjnymi korzystającymi z pierwszeństwa i winny podlegać zaspokojeniu jako inne należności w dalszej kolejności;

- art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r.; poz. 572), dalej: "k.p.a.", poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego polegającą na uznaniu przedstawionych w adnotacji komornika sądowego należności jako kosztów egzekucyjnych bieżącej egzekucji, podczas gdy te należności stanowią koszty egzekucyjne poprzedniej egzekucji, tym samym nie korzystają zaś z pierwszeństwa zaspokojenia;

- art 62d § 2a u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że organ egzekucyjny nie ma podstaw do badania informacji zawartych w adnotacji w sprawie zbiegu egzekucji, w sytuacji gdy zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny bada czy adnotacja jest przekazana w wymaganej postaci, a tym samym bada wskazanie rodzaju i wysokości dochodzonej należności pieniężnej, zgodnie z art. 62b §1a pkt 1 u.p.e.a.

Formułując powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę Prezydent Miasta podniósł, że w uchwale z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt III CZP 98/17, Sąd Najwyższy stwierdził, że koszty egzekucji należne komornikowi sądowemu, ustalone prawomocnym postanowieniem, nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przewidzianego w art. 1025 § 1 pkt 1 k.p.c. w innym postępowaniu egzekucyjnym. Jak zaś wynika z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2019 r, sygn. akt III CZP 54/18, koszty postępowania egzekucyjnego, na które składają się należności komornika, jak i wierzyciela korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia jedynie w postępowaniu, w którym powstały i w którym doszło do wyegzekwowania sumy podlegającej podziałowi.

Zdaniem skarżącego, administracyjny organ egzekucyjny nie może postępować w sprawie zbiegu egzekucji w oderwaniu od przepisów k.p.c., w oparciu o które została sporządzona przez komornika sądowego adnotacja do zbiegu egzekucji i w oparciu o które powstałe należności dochodzone są przez komornika sądowego. Zatem koszty egzekucyjne wskazane przez niego jako należne w I kategorii zaspokojenia powinny być zakwestionowane przez administracyjny organ egzekucyjny jako błędnie sporządzona adnotacja, co w kontekście charakteru tych kosztów w świetle wyżej powołanego orzecznictwa Sądu Najwyższego winno skutkować wezwaniem komornika sądowego do poprawy adnotacji zgodnie z art. 62d § 2a u.p.e.a. Należność komornika sądowego, jako koszty poprzedniej egzekucji, nie mieści się w katalogu należności, które można zakwalifikować do I kategorii zaspokojenia i z pewnością nie ma charakteru opłaty manipulacyjnej, która w przepisach ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych nie występuje.

Konkludując skarżący wyraził stanowisko, że zaskarżone postanowienie powoduje nie tylko pokrzywdzenie Prezydenta Miasta, ale także Dyrektora Oddziału ZUS, ponieważ należności komornika sądowego objęte tytułem wykonawczym nr KM 1246/15, który stanowi podstawę ich dochodzenia po umorzeniu postępowania egzekucyjnego KM 1246/15, winny być zaspakajane po należnościach Prezydenta Miasta i Dyrektora Oddziału ZUS.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł o oddalenie skargi.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. W wyniku takiej kontroli, jak stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a., postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodne z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym.

W pierwszej kolejności zaznaczyć trzeba, że trafne jest stanowisko organu nadzorczego, zgodnie z którym w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez administracyjny organ egzekucyjny znajdują zastosowanie jedynie przepisy u.p.e.a., a nie przepisy k.p.c. normujące egzekucję sądową. Wynika to expressis verbis z treści art. 62d § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny, który przejął prowadzenie łącznie egzekucji do rzeczy albo prawa majątkowego, do których nastąpił zbieg, prowadzi je w trybie egzekucji administracyjnej. Oznacza to, że przepisami właściwymi w kwestii kolejności zaspokojenia wierzycieli przy podziale sumy uzyskanej z egzekucji są przepisy art. 115 u.p.e.a., a nie art. 1025 k.p.c. (por. wyrok NSA z 14 lutego 2024 r., sygn. akt III FSK 4484/21). Z tego względu nie może znaleźć w sprawie zastosowania argumentacja skarżącego odnosząca się do treści art. 1025 k.p.c. oraz jego odczytania zgodnie z powołanymi w skardze uchwałami Sądu Najwyższego.

Należy jednak zauważyć, że u.p.e.a. w okresie od 2019 r. ulegała kilkukrotnie zmianom, które obejmowały także przepisy normujące podział kwoty uzyskanej z egzekucji. Powołana w podstawie prawnej postanowienia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 556) dotycząca m.in. zmian w art. 115 u.p.e.a., w art. 11 ust. 1 stanowi, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie u.p.e.a., i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Jak natomiast wynika z art. 29 tej ustawy, wejdzie ona w życie po upływie 12. miesięcy od dnia ogłoszenia, które nastąpiło 24 marca 2024 r.

Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) w art. 29 przewiduje jej wejście w życie po upływie 9. miesięcy od dnia ogłoszenia, które miało miejsce 29 października 2019 r. Ustawa ta weszła więc w życie w dniu 30 lipca 2020 r. Art. 18 tej ustawy stanowi, iż do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej, który nastąpi po wejściu w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy u.p.e.a., w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Zgodnie zaś z art. 23, do podziału kwoty uzyskanej z egzekucji po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy art. 115 u.p.e.a., w brzmieniu nadanym tą ustawą.

Z kolei ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 553), jak wynika z jej art. 15, weszła w życie po upływie 18. miesięcy od dnia ogłoszenia, które nastąpiło 19 sierpnia 2019 r. Ustawa, o której mowa weszła więc w życie z dniem 20 lutego 2020 r. Art. 6 ust. 1 tej ustawy stanowi, że w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Mając powyższe na względzie zaznaczyć zatem należy, że znajdujące się w aktach sprawy tytuły wykonawcze obejmujące składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne przypadające od zobowiązanej wystawione zostały 2 września 2021 r., czyli po wejściu w życie ustaw zmieniających u.p.e.a. z dnia 4 lipca i z dnia 11 września 2019 r. Zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego zobowiązanej wystawione zostały 3 września 2021 r., a doręczone 17 września 2021 r. oraz 15 września 2021 r., które z kolei zostały doręczone 22 września 2021 r. W wyniku wskazanych zajęć doszło do zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej. Komornik sądowy T. W. sporządził adnotację do tytułów wykonawczych w związku ze zbiegiem egzekucji w dniu 30 maja 2022 r. i przy piśmie z tego samego dnia przekazał administracyjnemu organowi egzekucyjnemu.

Ponieważ zbieg egzekucji obejmował należności realizowane na rzecz wielu wierzycieli przez wielu komorników sądowych i administracyjny organ egzekucyjny, który przejął egzekucję do łącznego prowadzenia, organ ten, po uzyskaniu w wyniku egzekucji kwoty 433,95 zł, sporządził plan podziału kwoty uzyskanej z egzekucji. W dniu 7 grudnia 2023 r. organ egzekucyjny wydał zawiadomienia o planie podziału. Ze wskazanej kwoty organ egzekucyjny przyznał w nim 421,90 zł komornikowi sądowemu z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego oraz Prezydentowi Miasta 12,05 zł z tytułu opłaty manipulacyjnej objętej tytułami wykonawczymi o numerach: 1482/NF/2023-OE, 466/GO/2023-OE, 3902/G0/2023-0E, 2003/GO/2023-OE, 3081/GO/2023-OE.

Na wniosek Prezydenta Miasta z 12 grudnia 2023 r., organ egzekucyjny wydał w dniu 3 grudnia 2023 r. postanowienie w sprawie podziału kwoty uzyskanej z egzekucji, utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 22 kwietnia 2024 r.

Biorąc pod uwagę, że do zbiegu egzekucji doszło w wyniku zajęć świadczenia emerytalnego zobowiązanej dokonanych na podstawie zawiadomień z 3 i 15 września 2021 r., doręczonych odpowiednio 17 i 22 września 2021 r. oraz, że podziału kwoty uzyskanej z egzekucji ze świadczeń emerytalnych zobowiązanej organ egzekucyjny dokonał 7 grudnia 2023 r., zgodnie z przepisami powołanych ustaw zmieniających, w rozpoznawanej sprawie miał zastosowanie art. 115 ust. § 1, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 4 lipca i 11 września 2019 r., stanowiący, że z kwoty uzyskanej z egzekucji zaspokaja się w następującej kolejności:

1) opłatę manipulacyjną;

1a) opłatę za czynności egzekucyjne;

1b) wydatki egzekucyjne;

1c) koszty egzekucyjne powstałe w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2;

1d) opłatę egzekucyjną;

1e) koszty upomnienia;

2) należności zabezpieczone hipoteką morską lub przywilejem na statku morskim;

3) należności zabezpieczone hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym i zastawem skarbowym albo korzystające z ustawowego pierwszeństwa oraz prawa, które ciążyły na nieruchomości przed dokonaniem w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji lub przed złożeniem do zbioru dokumentów wniosku o dokonanie takiego wpisu;

4) należności, do których stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej, należności celne oraz należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, o ile nie zostały zaspokojone w trzeciej kolejności;

4a) koszty egzekucyjne i koszty upomnienia powstałe w egzekucji należności celnej;

5) (uchylony);

6) inne należności i odsetki, z zastrzeżeniem § 2a i 3.

Pkt 1 – 1e we wskazanym brzmieniu weszły w życie z dniem 20 lutego 2021 r., przy czym pkt 1d był następnie zmieniony przepisami chronologicznie ostatniej ze wskazanych ustaw zmieniających, z dniem 25 marca 2024 r.

Przed wejściem w życie zmian u.p.e.a. przepis art. 115 § 1 miał następujące brzmienie: z kwoty uzyskanej z egzekucji zaspokaja się w następującej kolejności:

1) koszty egzekucyjne i koszty upomnienia;

2) należności zabezpieczone hipoteką morską lub przywilejem na statku morskim;

3) należności zabezpieczone hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym i zastawem skarbowym albo korzystające z ustawowego pierwszeństwa oraz prawa, które ciążyły na nieruchomości przed dokonaniem w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji lub przed złożeniem do zbioru dokumentów wniosku o dokonanie takiego wpisu;

4) należności, do których stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej, oraz należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, o ile nie zostały zaspokojone w trzeciej kolejności;

5) (uchylony);

6) inne należności i odsetki, z zastrzeżeniem § 2a i 3.

Paragraf 2. w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie stanowi, że przy podziale kwoty uzyskanej z egzekucji z nieruchomości lub egzekucji przejętej po wystąpieniu zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową, po kosztach egzekucyjnych i kosztach upomnienia powstałych w egzekucji należności pieniężnej innej niż należność celna zaspokaja się należności za pracę za okres 3. miesięcy do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę określonego w odrębnych przepisach, renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, należności zasądzone na rzecz pokrzywdzonego lub osób wykonujących prawa pokrzywdzonego w postępowaniu karnym oraz koszty zwykłego pogrzebu zobowiązanego, a po należnościach zabezpieczonych hipoteką morską, przywilejem na statku morskim, hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym i zastawem skarbowym albo korzystających z ustawowego pierwszeństwa oraz prawach, które ciążyły na nieruchomości przed dokonaniem w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji lub przed złożeniem do zbioru dokumentów wniosku o dokonanie takiego wpisu - należności za pracę niezaspokojone w kolejności wcześniejszej.

Przepis paragrafu 2. we wskazanym wyżej okresie także podlegał kilkukrotnym zmianom. Nieodmienne jednak, od lipca 2002 r. przewiduje on, że przy podziale kwoty uzyskanej z egzekucji z nieruchomości lub egzekucji przejętej po wystąpieniu zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową, inne należności zaspokajane są po kosztach egzekucyjnych i kosztach upomnienia.

Paragraf 2., określający kolejność zaspokojenia należności przy podziale kwoty uzyskanej z egzekucji przejętej po wystąpieniu zbiegu egzekucji administracyjnej, w stanie prawnym obowiązującym przez dniem 20 lutego 2021 r. powtarzał zatem treść punktu pierwszego w paragrafie 1. artykułu 115. Od 20 lutego 2021 r. treść paragrafu 1. zmieniła się. Ustawodawca pozostawił koszty upomnienia w kolejności następującej po kosztach egzekucyjnych. Natomiast wśród kosztów egzekucyjnych, obejmujących w egzekucji administracyjnej zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a. opłatę manipulacyjną, opłatę egzekucyjną, opłatę za czynności egzekucyjne i wydatki egzekucyjne, w pierwszej kolejności postawił opłatę manipulacyjną. Dopiero w dalszej kolejności zaspokaja się pozostałe koszty egzekucyjne i inne należności w kolejności wynikającej z treści paragrafu 2, z zastosowaniem reguły wynikającej z paragrafu 6. Zgodnie z nim, jeżeli kwota przeznaczona do podziału nie wystarcza na zaspokojenie w całości wszystkich należności, należności dalszej kolejności zaspokaja się dopiero po zupełnym zaspokojeniu należności wcześniejszej kolejności, a gdy kwota nie wystarcza na pokrycie w całości wszystkich należności tej samej kolejności, należności te zaspokaja się proporcjonalnie do wysokości każdej z nich. Zakwalifikowanie należności komornika sądowego z należnością Prezydenta Miasta z tytułu opłaty manipulacyjnej do tej samej kategorii zaspokojenia nie znajduje zatem uzasadnienia w treści art. 115 § 1 i 2 u.p.e.a.

Prowadząc ponowne postępowanie organ nadzorczy uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym orzeczeniu.

Mając to wszystko na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżone postanowienie. Rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu kosztów postępowania przed sądem administracyjnym, obejmujących uiszczony wpis i wynagrodzenia dla pełnomocnika będącej radcą prawnym, znajduje podstawę w art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. oraz w 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).