Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 505/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 (1)
journal: Dz.U. 2018 poz 917
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: § 4 ust 1 § 5 ust 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Iwona Wiesner, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2019 r. sprawy ze skargi J.C. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako: PWIS), po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 maja 2017 r., o sygn. akt IV SA/Gl 54/17 oraz po ponownym rozpatrzeniu odwołania J. C. (dalej jako: Strona, Skarżący) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. (dalej jako: PPIS) z [...] r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia choroby zawodowej: obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkośei co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1' ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej Kpa), art. 2351 Kodeksu pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 917 ze zm.; dalej KP) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367; dalej jako: rozp. RM z w sprawie chorób zawodowych).

W uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny i argumentację prawną. Powdkreślono, że decyzją z [...] r. nr [...] PPIS odmówił stwierdzenia u Strony choroby zawodowej narządu słuchu wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych rozp. RM z w sprawie chorób zawodowych w oparciu o przeprowadzone postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe na hałas środowisku pracy i orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. nr [...]. Przeprowadzone bowiem postępowanie wyjaśniające wykazało, że Strona pracowała w latach [...]-[...] w "A" w T. jako szlifierz i zdaniem organu w całym okresie zatrudnienia pracowała w warunkach narażenia na czynnik szkodliwy - hałas, a zatem stwarzających ryzyko uszkodzenia narządu słuchu. Strona była badana w Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. nr [...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, stwier-dzając, iż ustanie narażenia zawodowego na hałas w 2009 r., mieszany charakter niedosłuchu oraz nagłe pogorszenie słuchu (w 2008 r. słuch był prawidłowy, a w 2010 roku średnie ubytki wynosiły 70dB/80dB), w myśl aktualnie obowiązujących przepisów prawnych (rozp. RM w sprawie chorób zawodowych) nie uzasadniają rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Następnie w wyniku badania w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. lekarze specjaliści, na podstawie obserwacji klinicznej w dniach [...] do [...] r., w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r. nr [...] również nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych bowiem w oparciu o analizę dokumentacji i wyniki badań ustalili, że Strona zakończyła pracę w narażeniu na hałas stwarzający ryzyko powstania uszkodzenia słuchu w 2009 roku. Dostępne wyniki badań audiometrycznych z badań okresowych w ostatnich latach zatrudnienia przedstawiają średnie ubytki słuchu określone dla częstotliwości 1, 2 i 3 kHz kolejno: w 2002 r. dla ucha prawego - 30dB, dla ucha lewego - 30dB; w 2004 r. dla ucha prawego - 28dB, dla ucha lewego - 15dB; w 2006 r. dla ucha prawego - 22dB, dla ucha lewego - 20 dB. Lekarze orzecznicy IMP i ZŚ podkreślili, iż w badaniu audiometrycznym z ostatniego roku pracy ww., wykonanym [...] r. (Strona pracowała w narażeniu na hałas jeszcze tylko do [...] r.) próg słuchu wynosił dla ucha prawego - 23dB, dla ucha lewego - 18dB, z adnotacją lekarza laryngologa: "audiogram w normie"; zatem nie były wówczas spełnione ujęte w wykazie chorób zawodowych kryteria diagnostyczno-orzecznicze zawodowego uszkodzenia słuchu ze względu na wielkość ubytków słuchu (obustronnie poniżej 45dB). Zatem w opinii specjalistów IMP i ZŚ powyższa analiza wyników badań audiometrycznych wskazuje, że wieloletnie narażenie zawodowe Strony na hałas w środowisku pracy nie spowodowało do ostatnich lat pracy skutków zdrowotnych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu; a przedstawiane w dostępnych badaniach audiometrycznych od 2010 r. wyniki wskazujące na znaczne pogorszenie słuchu oraz mieszany, czyli przewodzeniowo-odbiorczy charakter niedosłuchu obustronnie nie noszą cech klinicznych niedosłuchu powodowanego działaniem hałasu. Zdaniem orzeczników IMP i ZŚ rozpoznawany obecnie niedosłuch - wobec faktu ustania narażenia na hałas w 2009 r. oraz powyższych ustaleń - nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu zgodnie z rozp. RM w sprawie chorób zawodowych poz. 21 wykazu chorób zawodowych. W konsekwencji zatem PPIS orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Kwestionując powyższą decyzje Strona złożyła odwołanie podkreslając, iż ustanie narażenia zawodowego na hałas w 2009 r., w związku z przejściem na emeryturę nie stanowi w jego ocenie podstawy do przyjęcia, że pogorszenie się jego słuchu nie miało związku z warunkami pracy; nagłe pogorszenie słuchu po przejściu na emeryturę faktycznie miało miejsce, jednak już weześniej stan jego narządu słuchu nie był prawidłowy, co ma potwierdzenie w wynikach badań w trakcie pracy bowiem niemożliwym jest by nagła utrata słuchu spowodowana została innymi czynnikami niż wcześniejsze warunki pracy. Zawnioskował o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza laryngologa, na okoliczność ustalenia przyczyn pogorszenia się słuchu.

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym [...] r. PWIS utrzymał w mocy w/w decyzję organu I instancji, jednak została ona uchylona przez WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 31 maja 2017 r., o sygn. akt IV SA/Gl 54/17, w którym Sąd podał przesłanki jakimi powinien kierować się organ przy ponownym wyjaśnianiu sprawy.

Zaskarżoną decyzją PWIS utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzyg-nięcie wskazując, że jako podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u Strony przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 235' KP oraz wskazał na poczynione ustalenia. Podkreślił, że lekarze PChZ WOMP w S. wyjaśnili istotne elementy w rozpoznaniu zawodowego uszkodzenia słuchu oraz proces progresji niedosłuchu zauważając, że ostatnie badanie słuchu dostarczone przez Stronę z datą [...] r., ze średnimi ubytkami słuchu dla ucha prawego - 23dB, dla ucha lewego - 18dB - (pracowała w narażeniu na hałas jeszcze tylko do [...] r., a natężenie hałasu w miejscu pracy nie zwiększyło się) - obrazuje skutki zdrowotne działania hałasu przez okres 41 lat pracy i nie wykazuje zmian charakterystycznych dla pohałasowego uszkodzenia słuchu, upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Ponadto orzecznicy zaznaczyli, że narażenie na hałas nie jest jedyną przyczyną niedosłuchu - niedosłuch i głuchota występują także w populacji osób nienarażonych zawodowo na hałas, jak również nie u wszystkich osób narażonych na hałas występuje uszkodzenie słuchu. Przedstawiony przez Stronę pierwszy dostępny audiogram po zakończeniu pracy z 2010 r. wykazuje znaczne pogorszenie słuchu ze średnimi ubytkami słuchu dla ucha prawego 66,6dB, dla ucha lewego 75dB; rozpoznano dodatkowo matowe błony bębenkowe mogące świadczyć o przebytych stanach zapałnych ucha środkowego oraz stwierdzono istnienie szeregu chorób ogólnoustrojowych również mogących mieć niekorzystny wpływ na narząd słuchu, np. nadciśnienie tętnicze. W konstatacji orzecznicy WOMP PChZ w S. podsumowali, iż ponowna analiza dokumentacji medycznej nie wykazała u w/w przebiegu choroby typowego dla przewlekłego urazu akustycznego. W związku z powyższym, jak również z uwagi na fakt nagłego i znacznego pogorszenia słuchu już po ustaniu zatrudnienia (co badany sam podkreślał w wywiadach) stwierdzili, że nie można przyjąć związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy narażeniem na hałas, a pojawieniem się u badanego patologii narządu słuchu.

Następnie lekarze IMP i ZŚ w S. ustosunkowali się do wskazań wyroku WSA w Gliwicach stwierdzając, że dostępna dokumentacja medyczna z ostatnich lat pracy Strony w narażeniu na hałas pozwala na ocenę skutków biologicznych tego narażenia pod postacią uszkodzenia słuchu. Wskazali na wydane orzeczenie lekarskie z dnia [...] r., w którym uznano, że w ostatnim okresie pracy w narażeniu na hałas, jego skutki biologiczne, czyli wielkość ubytku słuchu, nie kwalifikowały się do rozpoznania choroby zawodowej, W dniu [...] r. (tj. 9 miesięcy przed ustaniem narażenia zawodowego), po 42 latach pracy w hałasie, średnie ubytki słuchu wynosiły; dla ucha prawego - 23dB, a dla ucha lewego - 18dB. W oparciu o powyższe lekarze stwierdzili, że wieloletnia praca w hałasie spowodowała u Strony uszkodzenie słuchu, ale jego wielkość w oparciu o wyniki dostępnych badań audiologicznych z ostatnich lat pracy, tj. z roku 2002,2004, 2006 i 2008, nie spełniała wymaganego kryterium kwalifikującego do rozpoznania choroby zawodowej zgodnie z wykazem chorób zawodowych. Obserwowana w kolejnych latach po zakończeniu pracy w hałasie stwarzającym ryzyko uszkodzenia słuchu (tj. po 2009 roku) progresja niedosłuchu czy też rozpoznawany niedosłuch mieszany zgodnie z powyższym nie są związane przyczynowo z narażeniem zawodowym na hałas. Orzecznicy wyjaśniłi, że komponenta przewodzeniewa niedosłuchu może być zmienna, zwykle jej przyczyną są stany zapalne uszu. Tym należy tłumaczyć niestałe występowanie niedosłuchu o charakterze mieszanym, czyli przewodzeniowo-odbiorczym. Komponenta ta ma związek z patologią ucha środkowego, a nie ucha wewnętrznego (ulegającego uszkodzeniu pod wpływem hałasu). Mieszany charakter niedosłuchu, tak jak i uszkodzenie ucha środkowego np. przez czynniki zapałne, otosklerozę itp., nie należą do skutków klinicznych działania hałasu w warunkach przewlekłej ekspozycji zawodowej. Zdaniem orzeczników skutkiem wieloletniego narażenia zawodowego, trwającego do dnia [...] r., były ubytki słuchu o wielkości UP-23dB, UL-18dB. W oparciu o wiedzę dotycząeą patofizjologii przewlekłego zawodowego urazu akustycznego wykłuczyli, aby kontynuowane od tej daty, zaledwie 9-miesięezne narażenie Strony na hałas, mogło spowodować tak znaczącą zmianę progu słuchu obserwowaną w badaniach audiometrycznych od 2010 r. do 2016 r. Zwykle gwałtowna progresja niedosłuchu jest skutkiem patologii naczyniowej i wynika z zaburzeń krążenia krwi w naczyniach, które zaopatrują narząd słuchu, tym bardziej, jeśli współistnieją zmiany miażdżycowe naczyń, co ma z pewnością miejsce u pacjenta w siódmej dekadzie życia. Specjaliści podkreślili, że obserwowana u badanego gwałtowna progresja niedosłuchu między 2008 r. i 2010 r. jest niecharakterystyczna dla pohałasowego uszkodzenia narządu słuchu i nie może być łączona przyczynowo z krótkim, zaledwie kilkumiesięcznym narażeniem na hałas do czasu ustania jego zatrudnienia. Podkreślili, że hałas (w tym zawodowy) nie jest jedyną przyczyną powstawania niedosłuchu odbiorczego, w tym o lokalizacji ślimakowej. Niedosłuch odbiorczy występuje również w populacji osób nigdy nie narażonych na hałas w środowisku pracy i może być powodowany wieloma ezynnikami zarówno wewnętrznymi, jak i zewnętrznymi. U Strony stwierdzono istnienie uznanych, pozazawodowych, samoistnych czynników mogących uszkadzać narząd słuchu, takich jak: nadciśnienie tętnieze (od 2005 r.), hipertrójglicerydemia, będąca czynnikiem ryzyka miażdżycy naczyń krwionośnych, zmiany zwyrodnieniowe i dyskopatyczne kręgosłupa szyjnego, sprzyjające zaburzeniom krążenia krwi w naczyniach krwionośnych zaopatrujących narząd słuchu, dodatkowo dotkniętych miażdżycą postępującą z wiekiem. Do uszkodzenia słuchu może przyczyniać się stosowanie leków i używek, a także czynniki infekcyjne (bakterie, wirusy). W konkluzji lekarze z Instytutu nie znaleźli podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego z dnia [...] r.

Wobec zawiadomienia w trybie art. 10 Kpa Strona odniosła się do wyjaśnień lekarzy orzeczników I w następstwie tego PWIS ponownie zwrócił się do orzeczników PChZ WOMP w S. o informację czym ich zdaniem spowodowana została zmiana charakteru niedosłuchu u Strony, z mieszanego w 2010 r. na niedosłuch odbiorczy o cechach lokalizacji ślimakowej, zdiagnozowany w IMP i ZŚ w S. w 2016 r.

W odpowiedzi lekarze specjaliści przypomnieli, iż w trakcie przeprowadzonej diagnostyki w poradni trzykrotnie wykonano audiometrię tonalną. W kolejnych badaniach uzyskano następujące wyniki: średnie podwyższenie progu słuchu dla 1, 2, 3 kHz wynosiło w uchu prawym (UP) - 58dB, 62dB, 58dB z rezerwą ślimakową do lOdB1 w uchu lewym (UL) - 73dB; 78dB, 72dB z rezerwą ślimakową do 25dB. W audiometrii impedancyjnej obustronnie stwierdzano brak odruchów z mięśnia strzemiączkowego. W audiogramach dostarczonyeh przez Stronę wykonanych w firmie “C" stwierdzono obustronne podwyższenie progu słuchu średnio dla 1, 2, 3 kHz w 2010 r.: w UP - 67dB z rezerwą ślimakową 25dB i UL - 75dB z rezerwą ślimakową 25dB; w lipcu 2015 r.: UP - 80dB 1 UL - 100dB z rezerwą ślimakową do 25dB po stronie lewej; w październiku 2015 r.: UP - 70dB i UL - 80dB z rezerwą ślimakową do 45dB. Na podstawie tych wyników orzecznicy postawili rozpoznanie obustronnego niedosłuchu o charakterze mieszanym. Podali, że określenie "niedosłuch mieszany" oznacza współistnienie niedosłuchu odbiorczego, czyli związanego z uszkodzeniem struktur ucha wewnętrznego lub nerwu słuchowego odbierających impulsy dźwiękowe oraz niedosłuchu przewodzeniowego, związanego z patologią ucha zewnętrznego lub środkowego odpowiedzialnych za przewodzenie dźwięku do komórek słuchowych ślimaka. Komponent przewodzeniowy stwierdzanego niedosłuchu może mieć charakter fluktuacyjny, czyli zmienny w czasie, ponieważ najczęściej jest on związany ze stanami zapalnymi w obrębie w/w struktur ucha. Zastosowane leczenie laryngologiczne prowadzi wówczas do poprawy i zmniejszenia lub całkowitego zniesienia komponentu przewodzeniowego niedosłuchu, co - zdaniem lekarzy WOMP PChZ w S. - prawdopodobnie wykazano właśnie podczas badania w IMP i ZŚ w S. (stwierdzono niedosłuch odbiorczy z jednoczesną poprawą w zakresie progów słuchu w audiometrii tonalnej). Orzecznicy podkreślili również, że szkodliwe działanie hałasu dotyczy struktur ucha wewnętrznego, co objawia się niedosłuchem typu odbiorczego lub typu czuciowo-nerwowego, natomiast nie ma ono związku z komponentem przewodzeniowym niedosłuchu mieszanego. Charakter uszkodzenia słuchu nie jest jednak jedynym warunkiem rozpoznania choroby zawodowej. Ocenie podlega również wielkość ubytku słuchu, przebieg choroby, a także korelacja z narażeniem zawodowym. Podsumowując, lekarze specjaliści po ponownej szczegółowej analizie całości dostępnej dokumentacji lekarskiej, nie znaleźli podstaw do zmiany treści wydanego orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania ehoroby zawodowej narządu słuchu.

W wyniku ponownego poinformowania w trybie art. 10 Kpa Strona dostarczyła nową dokumentację medyczną - badania przeprowadzone w “B" im. [...]. wraz z opinią prof dr hab. n. med. J. M., w której zawarto rozpoznanie: "obustronny niedosłuch odbiorczy pochodzenia zawodowego". W związku z powyższym PWIS ponownie zwrócił się do łekarzy IMP i ZŚ w S. o merytoryczne ustosunkowanie się do w/w dokumentaeji. W odpowiedzi orzecznicy z Instytutu poinformowali, iż bezspornie, co wynika z wielokrotnie przeprowadzonych badań audiometrycznych, w tym również z dostarczonego, nowego badania z [...] r., u Strony występuje obustronny niedosłuch, jednak rozwój schorzenia nie jest typowy dla skutków działania hałasu w warunkach przewlekłej ekspozycji zawodowej. Przypomnieli, iż badany zakończył pracę w narażeniu na hałas w 2009 r. i jak wielokrotnie podkreślali proces progresji niedosłuchu spowodowanego działaniem hałasu ma charakter stopniowy, wieloletni i występuje jedynie w okresie działania czynnika sprawczego, tj. w okresie narażenia zawodowego. Jednocześnie podnieśli, że zarówno w orzeczeniu lekarskim wydanym dnia [...] r. przez WOMP PChZ w S., jak i w orzeczeniu Instytutu z dnia [...] r. oraz opinii uzupełniającej z dnia [...] r. zawarto szerokie uzasadnienie braku podstaw do rozpoznania u pacjenta choroby zawodowej narządu słuchu. Lekarze podsumowali, iż przedstawiona konsultacja lekarska z dnia [...] r. z oceną stanu słuchu Strony w dacie badania nie wnosi żadnych nowych danych, uzasadniających zmianę wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego.

Po zapoznaniu sie z całościa materiału dowodowego Strona pismem z [...] r. nie zgodziła się z argumentacją przedstawioną w opiniaeh i uzupełnieniaeh lekarzy orzeezników IMP i ZŚ w S.. Wniosła o powołanie niezależnego biegłego sądowego z zakresu medycyny, który jednoznacznie ustali ubytek słuehu oraz przyczynę jego powstania.

Odpowiadając na te zarzuty organ odwoławczy wyjaśnił, że nie kwestionuje istnienia narażenia Strony na wykonywanie pracy w narażeniu na czynnik szkodliwy - hałas jak również nie podważa okresu jego trwania, lecz z uwagi na fakt nierozpoznania przedmiotowej choroby zawodowej przez orzeczników WOMP w K. i IMP i ZŚ w S. wydał decyzję odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej. Odwołał sie do orzecznictwa sądów administracyjnych akcentując, że orzeczenia lekarskie jednostek właściwych do rozpoznania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Natomiast organ w postępowaniu po wyroku WSA w Gliwicach uzupełnił materiał dowodowy i uzyskał opinie kompetentnych jednostek diagnostyczno-orzeczniczych I i II stopnia z [...] r., [...] r. oraz [...] r., które są ze sobą spójne.

Odnosząc się do przedstawionej opinii lekarskiej prof. dr hab. n. med. J.M., w której zawarto rozpoznanie: "obustronny niedosłuch odbiorczy pochodzenia zawodowego" wyjaśnił, iż orzecznictwo o chorobach zawodowych regulują stosowne przepisy prawne, m.in. rozp. R.M., zgodnie z którymi jednostkami orzeczniczymi I stopnia są poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, natomiast II stopnia - jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy. W każdym przypadku orzekania o stanie zdrowia osoby badanej decydujące i rozstrzygające znaczenie ma badanie lekarskie oraz badanie specjalistyczne przeprowadzane w jednostce wydającej orzeczenie.

Odnośnie kwestii powołania biegłego przypomniał orzecznictwo sądowe I zaakcentował, iż w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy administracji opierają się na orzeczeniach jednostek orzeczniczych i nie przeprowadzają dowodów z opinii biegłych lekarzy; żaden przepis nie nakłada na orzecznicze jednostki medyczne lub organy orzekające w sprawie chorób zawodowych wykazania, co konkretnie było przyczyną danego schorzenia. Jednostka orzecznicza, czy organ, ustalają jedynie, czy schorzenie aktualnie istnieje oraz czy powstało w związku z warunkami pracy

Kwestionując powyższą decyzję ostateczną Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i zarzuciła:

1. Obrazę przepisów postępowania w postaci art. 7 kpa, 77 kpa, 80 kpa oraz 107 § 3 kpa, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegającą na bezrefleksyjnym przyjęciu stanowiska zawartego w Decyzji nr [...] z [...] roku Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, powielającego stanowisko specjalistów z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z [...] roku i kolejno z [...]roku i [...] roku, choć nie wypełniono tam zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w zakresie szczegółowego wskazania z jakich przyczyn uznano niedosłuch występujący u Skarżącego jako mający charakter niedosłuehu mieszanego, a nie niedosłuchu odbiorczego.

2. Obrazę przepisów prawa materialnego w postawi art. 235 ' kp w zw. Z pkt. 21 wykazu chorób zawodowych (załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych) uznając, że występujący u Skarżącego niedosłuch nie stanowi podstawy przyjęcia występowania u niego choroby zawodowej.

W uzasadnieniu podkreślono, że jedynie Sąd może zlecić kompleksowe badanie słuchu Skarżącego niezależnemu biegłemu tak, aby wyeliminować wszelkie wątpliwości co do tego kiedy niedosłuch powstał i jakiego jest rodzaju odbiorczego czy też mieszanego bowiem organ ponownie niczego nie wyjaśnił; z całości wymiany dokumentów wynika, że IMPiZŚ koncentrował się jedynie na utrzymaniu swego stanowiska. Zatem poprzez naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie doprowadzono do merytorycznego wyjaśnienia sprawy w sposób niebudzący wątpliwości i na tej podstawie wydano decyzję co najmniej przedwczesną, sprzeczną ze stanem faktycznym istotnym dla ustalenia czy niedosłuch Skarżącego ma swoje podłoże wyłącznie związane z prawie 40-letnią pracą w nadmiernym hałasie czy też wpłynęły na to zdarzenie również inne czynniki, a jeżeli tak to jakie skoro Skarżący nigdy nie chorował na żadne choroby uszu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie akcentując, że lekarze po ponownej analizie dokumentacji medycznej - dotychczasowej i przedstawionej przez Stronę - nie znaleźli podstaw uzasadniają-cych zmianę wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego. Orzecznicy w opiniach uzupełniających uzasadnili ostatecznie swoje stanowisko w sprawie uznając, iż brak jest podstaw do stwierdzenia u w/w choroby zawodowej narządu słuchu, a orzeczenie jednostki orzeczniczej ma walor opinii biegłego, a zatem jeśli jest wewnętrznie spójne, opiera się na całokształcie zebranego materiału dowodowego i zawiera uzasadnienie nie budzące wątpliwości, to wiąże organ inspekcji sanitarnej właściwy do wydania decyzji, w tym sensie, że organ ten nie ma podstaw do dokonania oceny odmiennej od tej, która wynika z orzeczenia jednostki orzeczniczej. Uprawnień do zmiany takiego orzeczenia nie posiada również sąd administracyjny, gdyż nie posiada wiadomości specjalnych przynależnych lekarzom orzekającym w uprawnionych, z mocy § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, jednostkach orzeczniczych, a ponadto sąd ten nie zastępuje właściwych organów administracji publicznej w merytorycznym rozstrzyganiu spraw administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom zarzucić naruszenia przepisów prawa.

Na wstępie wskazać trzeba, że za podstawę wyroku Sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu, albowiem nie stwierdził naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy zasadnie odmówiły Stronie stwierdzenia choroby zawodowej - obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem.

Przede wszystkim należy zauważyć, że stosownie do art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Natomiast w rozp. RM z 30 czerwca 2009r., wydanego na podstawie delegacji ustawowej z Kodeksu pracy, uregulowano m.in. sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych; jednoznacznie określono kompetencje poszczególnych organów i jednostek medycznych. Zgodnie z § 4 ust. 1 - właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej I stopnia. Jednak z mocy § 5 ust. 1 - właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, ze zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Natomiast w ust. 2 tego paragrafu ustalono tryb orzeczniczy i kognicje odpowiednich jednostek orzeczniczych I stopnia i II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia, którymi ustanowiono instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy.

Mocą § 8 ust. 1 decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Zaakcentować również należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym obowiązuje powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Zatem bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby. Tym samym oznacza to, iż ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Tak więc bez stosownych opinii bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (vide: wyroki NSA m.in. z dnia 24.03.2000r., I SA 2334/99, z dnia 8.11.2000r., I SA 664/00; WSA w Gdańsku III SA/Gd 604/15 z dnia 01.10.2015r.).

Takie stanowisko, akceptowane w pełnej rozciągłości przez skład orzekający w przedmiotowej sprawie zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. (OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4). Jest ono w pełni aktualne mając na uwadze okoliczność, iż w dniu 3 lipca 2009 roku weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, zastępujące mający za przedmiot tę samą materię akt normatywny z 2002 r. Natomiast wykaz chorób zawodowych, stanowiący załącznik do ww. rozporządzenia określa zamknięty katalog chorób zawodowych.

Konkludując przedstawione uwarunkowania prawne stwierdzić więc należy, że w sprawach chorób zawodowych orzeczenia wydawane są przez właściwe organy administracji publicznej. To organ administracyjny zobligowany jest stosować postanowienia kodeksu postępowania administracyjnego ze wszystkimi konsekwencjami, chyba, że powołane wyżej rozporządzenie zawiera regulacje odmienne. Zwrócić należy bowiem uwagę, że w świetle cyt. § 8 rozp. RM właściwy funkcjonalnie organ wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie oceny narażenia zawodowego pracownika oraz materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w stosownych orzeczeniach lekarskich.

Natomiast w niniejszej sprawie lekarze orzecznicy – zarówno w opiniach ustosunkowujących sie do wytycznych wyroku WSA z dnia 31 maja 2017 r., o sygn. akt IV SA/Gl 54/17 po ponownej analizie dokumentacji medycznej oraz w odpowiedzi z dnia [...] r. po zapoznaniu sie z dostarczoną przez Skarżącego nową dokumentacją medyczną (tj. badaniami przeprowadzonymi w “B" im. [...]. wraz z opinią prof dr hab. n. med. J. M.) poinformowali, iż bezspornie, co wynika z wielokrotnie przeprowadzonych badań audiometrycznych, w tym również z dostarczonego, nowego badania z [...] r., u Strony występuje obustronny niedosłuch, jednak rozwój schorzenia nie jest typowy dla skutków działania hałasu w warunkach przewlekłej ekspozycji zawodowej. Przypomnieli, iż w/w zakończył pracę w narażeniu na hałas w 2009 r. i jak wielokrotnie podkreślali proces progresji niedosłuchu spowodowanego działaniem hałasu ma charakter stopniowy, wieloletni i występuje jedynie w okresie działania czynnika sprawczego, tj. w okresie narażenia zawodowego. Natomiast zarówno w orzeczcniu lekarskim wydanym dnia [...] r. przez WOMP PChZ w S., jak i w orzeczeniu Instytutu z dnia [...] r. oraz opinii uzupełniającej z dnia [...] r. zawarto szerokie uzasadnienie braku podstaw do rozpoznania u pacjenta choroby zawodowej narządu słuchu – zatem w konsekwencji nie naleźli podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii ubytku słuchu.

Zaakcentować jeszcze także należy, że skutkiem wieloletniego narażenia zawodowego, trwającego do dnia [...] r., były ubytki słuchu o wielkości UP-23dB, UL-18dB, co potwierdzało ostatnie badanie słuchu dostarczone przez stronę skarżącą z w/w datą, a Skarżący pracował w narażeniu na hałas jeszcze tylko do [...] r., a natężenie hałasu w miejscu pracy nie zwiększyło się. Powyższe więc obrazuje skutki zdrowotne działania hałasu przez okres 41 lat pracy i nie wykazuje zmian charakterystycznych dla pohałasowego uszkodzenia słuchu, upoważniającego do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu.

|Poza tym jak słusznie zauważył w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy - nie istnieją obiektywne badania pozwalające na jednoznaczne | |

|potwierdzenie etiologii zawodowej przedmiotowego ubytku słuchu. Każde natomiast badanie interpretowane jest i oceniane w aspekcie | |

|mniejszego lub większego prawdopodobieństwa związku z warunkami pracy. Natomiast orzeczenie jednostki orzeczniczej ma walor opinii | |

|biegłego, a zatem jeśli jest wewnętrznie spójne, opiera się na całokształcie zebranego materiału dowodowego zawiera uzasadnienie nie | |

|budzące wątpliwości, to wiąże organ inspekcji sanitarnej właściwy do wydania decyzji, w tym sensie, że organ ten nie ma podstaw do | |

|dokonania oceny odmiennej od tej, która wynika z orzeczenia jednostki orzeczniczej. | |

| | |

|Zaakcentować też należy, że uprawnień do zmiany takiego orzeczenia specjalistycznej jednostki medycznej nie posiada również sąd | |

|administracyjny, gdyż nie posiada wiadomości specjalnych przynależnych lekarzom orzekającym w uprawnionych, z mocy § 5 rozporządzenia,| |

|jednostkach orzeczniczych, a ponadto sąd ten nie zastępuje właściwych organów administracji publicznej w merytorycznym rozstrzyganiu | |

|spraw administracyjnych. Zresztą podobne stanowisko wyraził tut. Sąd w wyroku z 16 stycznia 2018 r. o sygn. akt IV SA/Gl 611/17, a | |

|Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 lipca 2019 r. o sygn. akt II OSK 1889/18 podzielił jego słuszność oddalając skargę | |

|kasacyjną. | |

| | |

|Natomiast odnosząc sie do wniosku Skarżącego o powołanie przez Sąd biegłego celem oceny spornej kwestii należy zauważyć, że stosownie | |

|do art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to | |

|niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Brak jest jednak | |

|podstaw prawnych do przeprowadzania przez sąd administracyjny pełnego postępowania dowodowego co do kluczowego zagadnienia w sprawie, | |

|a taka sytuacja miałaby miejsce w rozpatrywanej sprawie. Co do zasady więc nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed | |

|sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem | |

|administracji wydającym zaskarżoną decyzję. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest bowiem | |

|ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan | |

|zgodnie z przepisami postępowania podatkowego, a w konsekwencji, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do | |

|dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego (vide: wyrok NSA z 14 czerwca 2019 r. o sygn. akt I FSK 1058/17). Tym samym więc | |

|przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego jest, w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a., wykluczone. | |

| | |

| | |

Mając na uwadze powyższe Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

-----------------------

7