Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 532/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1270
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Wójcik asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2024 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Zarządu Województwa Kujawsko - Pomorskiego z dnia 29 maja 2024 r. znak WR-IV-F.433.8.2023 nr 43624/06/2024 w przedmiocie zwrotu dofinansowania oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Bd 532/24

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2023 r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T. zobowiązał D. S. (dalej także jako: "Skarżący") prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Ośrodek Szkolenia Kierowców [...] w T. do zwrotu kwoty dofinansowania w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania transzy dofinansowania do dnia zwrotu środków, z wyłączeniem naliczania odsetek za wskazane w decyzji okresy. Zobowiązanie do zwrotu zostało określone względem Skarżącego w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w realizacji projektu pt. "[...]".

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że ww. projekt w listopadzie 2021 r. został poddany audytowi, w wyniku którego stwierdzono wystąpienie wydatków niekwalifikowanych z uwagi na dokonanie przez Skarżącego istotnej modyfikacji umowy zawartej po przeprowadzeniu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w ramach projektu. Ustalono, że jako termin wykonania usługi wskazany w ogłoszeniu o zamówieniu zamieszczonym w Bazie konkurencyjności określono okres od kwietnia 2018 r. do kwietnia 2019 r. Natomiast w umowie dotyczącej realizacji tego zamówienia zmodyfikowano termin jego realizacji określając, iż usługa będzie realizowana od dnia podpisania umowy do czasu zakończenia szkoleń zgodnie z projektem. Z ustaleń audytu wynikało, że zamawiający nie przewidział zmian w dokumentach zamówienia ani w umowie zawartej z wykonawcą. Dokonana przez Skarżącego modyfikacja miała istotny charakter i stanowiła naruszenie Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach EFRR, EFS i Funduszu Spójności programów na lata 2014-2020 (Rozdział 6.5.2 Zasada konkurencyjności pkt 22 lit. a i c). Jednocześnie stwierdzono, że wskazana przez Skarżącego przyczyna zmiany okresu realizacji usługi, tj. wydłużenie okresu realizacji projektu, stanowiła okoliczność, którą mógł on przewidzieć. Mając na uwadze powyższe Instytucja Audytująca stwierdziła konieczność niekwalifikowania części wydatków dotyczących tego zamówienia poprzez nałożenie korekty.

Po przekazaniu Instytucji Pośredniczącej wyników ww. audytu przeanalizowano ponownie wszystkie przedłożone przez Skarżącego wnioski o płatność. Do Skarżącego wystosowano wezwanie z dnia [...] stycznia 2022 r. do zwrotu środków w terminie 14 dni od otrzymania pisma kwoty [...]zł. Ponadto w wyniku analizy wydatków stwierdzono, że wydatki dotyczące usługi cateringowej i serwisu kawowego w ramach zadania 4. Szkolenie kwalifikacji wstępnej przyspieszonej zostały poniesione w nadmiernej wysokości, tj. dla 15 zamiast dla 14 uczestników szkolenia. W związku z powyższym wezwano Skarżącego pismem z dnia [...] października 2022 r. do zwrotu środków w terminie 14 dni od otrzymania wezwania opiewające na kwotę [...]zł wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania środków Skarżącemu do dnia ich zwrotu.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2024 r. Zarząd Województwa [...] w T. (dalej także jako: "Zarząd") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że zawarta umowa o dofinansowanie projektu zobowiązywała Skarżącego do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów, zgodnie z obowiązującymi regułami, zasadami i postanowieniami wynikającymi z programu, uszczegółowienia, obowiązujących procedur, wytycznych oraz właściwych przepisów prawa krajowego oraz

prawa unijnego. Organ wskazał, że Skarżący powinien przewidzieć takie sytuacje jak rezygnacja uczestników czy niedotrzymywanie ustalonych grafików przez kursantów. Zatem Skarżący powinien być przygotowany na trudności, które może napotkać przy realizacji projektu, w tym na jego przedłużenie. I tak też powinien przygotować zapytanie ofertowe dotyczące usługi cateringowej i serwisu kawowego. Twierdzenie, że sposób zapisu dotyczący okresu świadczenia usługi przy tego typu kontraktach jest powszechną praktyką nie znajduje zdaniem Zarządu uzasadnienia. Organ podał, że zmiany umowy polegające na zmianie terminu realizacji projektu są zmianami istotnymi.

Odnosząc się do rozliczenia wydatku dotyczącego usługi cateringowej i serwisu kawowego organ wskazał, że kwalifikowalność wydatków weryfikowana jest na etapie oceny wniosku o dofinansowanie, weryfikacji wniosku o płatność oraz w trakcie kontroli projektu. Zdaniem Zarządu nieuzasadniony jest zarzut Skarżącego dotyczący braku rzetelności organu przy weryfikacji wniosków o płatność w sytuacji gdy to Skarżący nieprawidłowo sporządził wnioski.

Organ odwoławczy stwierdził, że każdy ze wskazanych niekwalifikowalnych wydatków, tj. wydatek na zapewnienie usługi cateringowej i serwisu kawowego dla dodatkowej osoby, poza założonymi 100 uczestnikami projektu oraz wydatek na usługę cateringową wraz z przerwami kawowymi, stanowią nieprawidłowość, o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego (Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1038/2006 (Dz. Urz. UE. L Nr 347, str. 320).

Organ odwoławczy podał, że podstawę zastosowanych wyłączeń w naliczaniu odsetek stanowi art. 54 ustawy zadnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej także jako: "O.p.", "Ordynacja podatkowa"). Ponieważ decyzja organu odwoławczego nie została wydana i doręczona Skarżącemu w terminie dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, naliczanie odsetek wyłączono za okres od dnia następnego po upływie terminu, o którym mowa w art. 139 § 3 O.p., do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego.

Reasumując organ odwoławczy podzielił stanowisko Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T., że w rozpoznawanym przypadku doszło do naruszenia dyspozycji art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1270 ze zm.; dalej także jako: "u.f.p."), tj. wykorzystania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem procedur, o których mowa art. 184 u.f.p.

W skardze do tut. Sądu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości. Zarzucił naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej także jako: "k.p.a.") w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 2a, ust. 9 pkt 1, ust. 11 i 12 u.f.p. oraz art. 25 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. z 2023 r. poz. 225; dalej także jako: "u.z.p.p.r.") przez błędne utrzymanie w mocy przez organ wyższego stopnia decyzji organu I instancji, w sytuacji, gdy prawidłowe zastosowanie ww. przepisów, poprzedzone prawidłową oceną zgromadzonego materiału dowodowego powinno skutkować uznaniem za kwalifikowalne wydatków w kwocie [...]zł poniesionych w ramach realizowanego projektu, a zatem nie naruszające zasady konkurencyjności;

2. art. 6 k.p.a., 7 k.p.a., 7a k.p.a., 8 k.p.a., 12 § 1 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a. przez naruszenie zasady praworządności, naruszenia zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, zaniechanie podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, pominięcie słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, jak również niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i zupełnie dowolne ustalenie, które nie pozwalało na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy, a polegające na automatycznym przyjęciu ustaleń wyników innej kontroli, z pominięciem dokładnej, własnej oceny prawnej stanu faktycznego, a także pełnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a to na skutek przyjęcia za własne ustaleń innej przeprowadzonej kontroli dokonanej przez Krajową Administrację Skarbową w ramach audytu wydatkowania środków unijnych w latach 2014-2020;

3. art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1; dalej także jako: "Rozporządzenie nr 2988/95") oraz 66a u.f.p. przez ich niezastosowanie i brak odniesienia się z urzędu do kwestii ewentualnego przedawnienia roszczenia o zwrot udzielonego finansowania, w sytuacji gdy mając na uwadze odległy termin wystąpienia rzekomych nieprawidłowości (2018 i 2019 r.) oraz moment powtórnego orzekania przez organ odwoławczy – [...] maja 2024 r., zestawiając te daty z przytoczonymi powyżej regulacjami prawnymi, brak było kompetencji po stronie Zarządu Województwa [...] w T. do wydania decyzji zwrotowej na skutek upływu materialnoprawnego terminu przedawnienia.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej także jako: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na rozprawie.

W pierwszej kolejności omówienia wymaga kwestia przedawnienia. Należy zwrócić uwagę na to, że instytucja przedawnienia należy do sfery prawa materialnego. Upływ terminu przedawnienia musi być uwzględniony z urzędu przez organ, przed którym postępowanie się toczy, niezależnie od tego czy dotyczy postępowania przed organem I, czy II instancji. Przedawnienie, o ile wystąpi, wywołuje bowiem ten skutek, że organ jest zobowiązany, co do zasady, do zakończenia postępowania przez jego umorzenie.

W realiach rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję, co oznacza, że nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania ze względu na przedawnienie. Podstaw do uznania, że zobowiązanie Skarżącego uległo przedawnieniu nie znajduje również Sąd.

Argumentacja Skarżącego w zakresie przedawnienia nie wskazuje z jakiej okoliczności wywodzi on, że zaskarżona decyzja została wydana po upływie okresu przedawnienia. Skarżący powołuje się na treść przepisów Rozporządzenia nr 2988/95, które - w zestawieniu z datami istotnych elementów stanu faktycznego sprawy - nie uzasadniają jednak twierdzenia o upływie okresu przedawnienia przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Jak wynika bowiem z art. 3 ust. 1 Rozporządzenia nr 2988/95:

Okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata.

W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo.

Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

W ocenie Sądu na tle powyższych przepisów nieprawidłowe jest stanowisko Skarżącego, który zdaje się przyjmować, że początek biegu terminu przedawnienia należy powiązać z ogłoszeniem konkursu (sierpień 2017 r.) lub przekazaniem Skarżącemu ostatniej transzy środków europejskich ([...] lutego 2020 r.) lub wystąpieniem nieprawidłowości. W ocenie Sądu z art. 3 ust. 1 Rozporządzenia nr 2988/95 wynika, że początek biegu terminu przedawnienia związany jest z samym zdarzeniem zaistnienia nieprawidłowości, ewentualnie jej ustaniem. Przyjęcie jako początkowej daty biegu przedawnienia daty poszczególnych płatności w projekcie wyłączyłoby skuteczność szeregu kompetencji oraz instrumentów prawnych, którymi dysponuje organ w zakresie kontroli realizacji projektów, odzyskiwania kwot podlegających zwrotowi i nakładania korekt finansowych. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Podkreślić należy, że w przypadku programów wieloletnich przedawnienie biegnie "do" momentu ostatecznego zakończenia programu. Regulacja ta ma zastosowanie w odniesieniu do nieprawidłowości zaistniałych w toku programów wieloletnich, a które ustały ponad cztery lata przed "ostatecznym zakończeniem programu". W ich przypadku do przedawnienia nie może dojść wcześniej, niż z chwilą zakończenia programu. Regulacja ta pozwala zatem na przedłużenie terminu przedawnienia do daty zakończenia programu, a nie na przerwanie, zawieszenie, lub skrócenie okresu przedawnienia. Równocześnie upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary.

Podać zatem należy, że jak wynika z akt sprawy pierwotny okres realizacji projektu upływał w dniu [...] marca 2019 r. (k. 30a akt administracyjnych) i został przedłużony do [...] marca 2021 r. (k. 37 akt administracyjnych). Projekt był realizowany w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014 – 2020, który został ostatnio zmieniony Decyzją Wykonawczą Komisji nr C(2023) 8009 z dnia [...] listopada 2023 r. (Komunikat Zarządu Województwa [...] w Dziennik Urzędowy Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. poz. 541). Zakwestionowane przez organ wnioski o rozliczenie złożone przez Skarżącego wygenerowane zostały [...] sierpnia 2019 r., [...] listopada 2019 r., [...] stycznia 2020 r., [...] grudnia 2020 r. W tej sprawie wszczęcie postępowania nastąpiło postanowieniem z [...] marca 2022 r., decyzja organu I instancji została wydana [...] lipca 2023 r., zaś zaskarżona decyzja organu II instancji w dniu [...] maja 2024 r. W sprawie nie doszło zatem do upływu okresu przedawnienia.

Równocześnie wskazać należy, że przywołany w skardze oraz w odpowiedzi na skargę art. 66a u.f.p. został dodany przez art. 11 pkt 4 ustawy z [...] lipca 2017 r. o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 1475), zmieniającej ustawę o finansach publicznych z dniem [...] września 2017 r. Ponieważ ww. przepis regulujący przedawnienie ma charakter materialnoprawny, nie może być stosowany do oceny zdarzeń sprzed jego wejścia w życie, szczególnie zważywszy, że zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy zmieniającej, do postępowań w sprawie zwrotu środków, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 11, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W tej sprawie wszczęcie postępowania nastąpiło postanowieniem z [...] marca 2022 r., a zatem nie budzi wątpliwości Sądu, że art. 66a u.f.p. nie mógł mieć zastosowania.

Niemniej jednak w ocenie Sądu wobec treści wskazanych powyżej norm wynikających z Rozporządzenia nr 2988/95 oraz zaistniałego stanu faktycznego sprawy nie budzi również wątpliwości Sądu, że zaskarżona decyzja została wydana przez organ przed upływem okresu przedawnienia. Brak rozważań organu w powyższym zakresie w zaskarżonej decyzji nie stanowi uchybienia bowiem powyższa kwestia nie była przedmiotem odwołania Skarżącego (k. 11 akt administracyjnych – załącznik). W sprawie nie wystąpiło natomiast przerwanie lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia, co wymagałoby omówienia.

Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji wskazać należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 207 ust. 9 u.f.p. jest decyzją określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2 Jest ona poprzedzona wezwaniem do dobrowolnego zwrotu środków przeznaczonych na realizacje programów finansowanych z udziałem środków europejskich, które m. in. wykorzystane zostały z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 (art. 207 ust. 8 u.f.p.). Zgodnie z art. 207 ust. 10 u.f.p., decyzji o której mowa w ust. 9 nie wydaje się, jeżeli dokonano zwrotu środków przed jej wydaniem. Powyższe zapisy wskazują więc na deklaratoryjny charakter tej decyzji. Pogląd ten był już wielokrotnie prezentowany przez sądy administracyjne, m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 4503/16, w którego uzasadnieniu stwierdzono: "Z treści przepisu wynika jednoznacznie, że środki wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, z naruszeniem procedur, bądź pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są środkami nienależnymi już z chwilą ich przekazania beneficjentowi, nie zaś z upływem 14 dni od wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki. Decyzja taka ma więc charakter deklaratoryjny, gdyż obowiązek zwrotu dofinansowania powstaje z chwilą zaistnienia przesłanek przewidzianych przepisami prawa".

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem Zarząd w postępowaniu poprzedzającym zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa procesowego ani prawa materialnego. W przekonaniu Sądu, nie ma wątpliwości co do zasadności zaskarżonej decyzji. W prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, przestrzegając zasad postępowania dowodowego, ponad wszelką wątpliwość ustalono okoliczności uzasadniające zobowiązanie Skarżącego do zwrotu kwoty dofinansowania w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, których naliczanie zostało szczegółowo opisane w decyzji organu I instancji utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją.

Trafne były w szczególności wnioski organu co do tego, że w okolicznościach sprawy niniejszej doszło do naruszenia procedur, o którym mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p.

Z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. wynika, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.

Art. 184 u.f.p. stanowi natomiast, iż: 1. Wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. 2. Przy wydatkowaniu środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 5 lit. c i d, a także środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z tych środków, stosuje się odpowiednio zasady rozliczania określone dla dotacji z budżetu państwa.

W ocenie Sądu, pod pojęciem procedur, o których mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 i art. 184 ust. 1 u.f.p., należy rozumieć nie tylko procedury określone w powszechnie obowiązującym prawie publicznym (europejskim i krajowym). Sąd orzekający w sprawie podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2004/13, zgodnie z którym, procedury te mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta. Podpisana przez beneficjenta według wzoru umowa określa procedurę wykonywania przez niego projektu. W tej sytuacji, stosując zarówno gramatyczną, jak też systemową wykładnię przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. należy przyjąć, że w pojęciu "innych procedur" mieszczą się umowy zawierane przez beneficjentów na wykonanie zgłoszonych przez nich w ramach określonych programów operacyjnych i wyłonionych do dofinansowania projektów.

Reasumując powyższe Sąd stwierdza, iż naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. może wynikać z postanowień umowy oraz procedur, których stosowanie w umowie postanowiono, określonych w innych, przywołanych w umowie aktach, co z kolei implikuje wydanie decyzji na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

W konsekwencji, w przypadku zawarcia umowy o dofinansowanie zgodnie z przyjętym przez instytucję wzorem uznać należy, że reguluje ona również procedurę realizacji projektu. Niewypełnienie przez stronę postanowień umowy powoduje zatem konieczność odzyskiwania przez organ kwot podlegających zwrotowi.

Przenosząc powyższe regulacje na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż procedurę, o której mowa w art. 184 u.f.p. stanowiły zapisy umowy o dofinansowanie z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] (dalej także jako: "Umowa o dofinansowanie" - k. 30 akt administracyjnych). Zgodnie z § 4 ust. 4 pkt 1 Umowy o dofinansowanie Skarżący zobowiązał się do stosowania "Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014 – 2020 z dnia 19 lipca 2017 r. (Komunikat Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 10 sierpnia 2017 r., Monitor Polski z 2017 poz. 821, https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/media/42886/Wytyczne_w_zakresie_kwalifikowalnosci_19.pdf ; dalej także jako: "Wytyczne").

Zgodnie z pkt 22 lit. a i c w części 6.5.2 Zasada konkurencyjności Wytycznych nie jest możliwe dokonywanie istotnych zmian postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru wykonawcy, chyba że:

a) zamawiający przewidział możliwość dokonania takiej zmiany w zapytaniu ofertowym oraz określił warunki takiej zmiany, o ile nie prowadzą one do zmiany charakteru umowy,

c) zmiana nie prowadzi do zmiany charakteru umowy i zostały spełnione łącznie następujące warunki:

i. konieczność zmiany umowy spowodowana jest okolicznościami, których zamawiający, działając z należytą starannością, nie mógł przewidzieć,

ii. wartość zmiany nie przekracza 50% wartości zamówienia określonej pierwotnie w umowie.

Tymczasem – jak wynika z akt administracyjnych - Skarżący w ogłoszeniu umieszczonym w Bazie konkurencyjności opublikowanym [...] marca 2018 r. (k. 56 akt administracyjnych) wskazał, że zamówienie usługi cateringowej i przerwy kawowej będzie realizowane od kwietnia 2018 r. do kwietnia 2019 r. W odpowiedzi na zapytanie ofertę złożył m.in. [...] Z. S. (k. 58 akt administracyjnych), z którym w dniu [...] kwietnia 2018 r. Skarżący zawarł umowę o świadczenie usługi cateringowej i serwisu kawowego (k. 60 akt administracyjnych). W § 2 tej umowy zawarto zapis: "Umowa będzie realizowana od dnia podpisania umowy do czasu zakończenia szkoleń zgodnie z projektem".

W ocenie Sądu dokonana przez Skarżącego zmiana terminu z okresu od kwietnia 2018 r. do kwietnia 2019 r. (jak w zapytaniu ofertowym) na termin powiązany z podpisaniem umowy i zakończeniem szkoleń zgodnie z projektem (jak w umowie z wykonawcą usługi cateringowej) stanowiła naruszenie procedur obowiązujących Skarżącego przy realizacji projektu. Zakres świadczenia wykonawcy usługi, który wynika z umowy powinien być tożsamy z warunkami określonymi przez Skarżącego w zapytaniu ofertowym. W przedmiotowej sprawie Skarżący zawarł jednak umowę z wykonawcą na warunkach odmiennych od tych, jakie zostały określone w zapytaniu ofertowym. Zdaniem Sądu zmiany nieistotne umowy to takie, które nie wpłynęłyby na krąg podmiotów ubiegających się o zamówienie i w konsekwencji na wynik postępowania. Jednak nie taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie bowiem gdyby zmiana terminu realizacji umowy z wykonawcą była wprowadzona jeszcze na etapie składania ofert przez wykonawców to wybór wykonawcy mógłby być inny. Termin realizacji zamówienia mógł być bowiem jednym z czynników determinujących krąg wykonawców, którzy składali oferty w postępowaniu lub też potencjalnie mogliby je złożyć.

Jednocześnie słusznie organ stwierdził, że wskazywana przez Skarżącego przyczyna zmiany okresu realizacji usługi stanowiła okoliczność, którą Skarżący mógł przewidzieć gdyby działał z należytą starannością. Podawane przez Skarżącego okoliczności związane z wydłużeniem okresu realizacji projektu ze względu na trudności w budowaniu grupy kursantów, rezygnację ze strony uczestników, niedotrzymywanie przez kursantów ustalonych grafików oraz godzin lekcyjnych słusznie organ ocenił jako zdarzenia występujące zwykle w realizacji projektów zmierzających do podnoszenia kwalifikacji zawodowych określonych grup zawodowych. Zdaniem Sądu zasługuje na aprobatę stanowisko organu, iż Skarżący powinien przewidzieć takie sytuacje i w odpowiedni sposób przygotować zapytanie ofertowe. Stanowisko organu w powyższej kwestii jest bowiem zgodne z doświadczeniem życiowym.

Nie budzi wątpliwości Sądu również ocena organu co do rozliczenia przez Skarżącego wydatku dotyczącego usługi cateringowej i serwisu kawowego za 101 uczestników biorących udział w szkoleniu tj. o jedną osobę więcej niż wynika z liczby uczestników projektu. Jak wynika z opisu projektu we Wniosku o dofinansowanie (k. 30a akt administracyjnych) projekt zakładał aktywizację zawodową 100 osób. Tymczasem ze złożonych wniosków wynika, że Skarżący do rozliczenia przedstawił zrealizowanie powyższych usług dla 101 uczestników projektu: 1) wniosek nr [...] (k. 38 akt administracyjnych) pod poz. 15 i 16 dla 24 uczestników projektu; 2) wniosek nr [...] (k. 39 akt administracyjnych) pod poz.18 i 19 dla 22 uczestników projektu; 3) wniosek nr [...] pod poz. 15 i 16 dla 23 uczestników projektu oraz poz. 17 i 18 dla 15 uczestników projektu; 4) wniosek nr [...] pod poz. 7 i 8 dla 17 uczestników projektu.

Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu w stanie faktycznym sprawy zachodziły podstawy do stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości i wynikającym z przepisów prawa obowiązkiem organu było nałożenie stosownej korekty oraz zobowiązanie Skarżącej do zwrotu środków. Nie budzi przy tym zastrzeżeń Sądu przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacja organu wskazująca na konieczność zastosowania stawki 25%.

Podkreślenia wymaga, że wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone wezwaniem z dnia [...] stycznia 2022 r. (k. 70 akt administracyjnych) oraz wezwaniem z dnia [...] października 2022 r. (k. 71 akt administracyjnych). Zaskarżona decyzja została natomiast wydana [...] maja 2024 r. Nie został zatem naruszony art. 207 ust. 9 u.f.p., który stanowi, że po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego w wezwaniu o zwrot środków, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki oraz sposób zwrotu środków.

Odnosząc się do dalszych zarzutów Skarżącego sformułowanych w skardze, należy wskazać, że Zarząd nie naruszył przepisów postępowania, należycie stosując się do reguł ustalonych m.in. w art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. W szczególności organ zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący całokształt materiału dowodowego sprawy, dokonał swobodnej, a nie dowolnej, oceny dowodów, zgodnej z zasadami logicznego rozumowania, wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego. Wskutek powyższego ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę zaskarżonej decyzji były prawidłowe. Ustalenia organu znajdują potwierdzenie w treści dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. Ustalenia te zostały opisane zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w decyzji organu I instancji.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 12 § 1 k.p.a. wskazać należy, iż słuszny interes strony nie został naruszony bowiem organ każdorazowo informował Skarżącego o kolejnych, zmieniających się terminach załatwienia sprawy. Ponadto okoliczność prowadzenia przez organ postępowania przez czas dłuższy niż wynikający z przepisów ustawy została uwzględniona w rozliczeniu odsetek obciążających Skarżącego. Naliczanie odsetek za wskazane w decyzji okresy nie nastąpiło.

W świetle powyższych okoliczności, zarzuty skargi Sąd uznał za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl