Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 513/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 53 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit.c, art. 135, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 86 ust. 1 pkt 1, ust. 2, art. 93 ust. 2 pkt 1, art. 93 ust. 4, art. 93 ust. 3 pkt 1 i  pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 742
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
article: art. 16
journal: Dz.U. 2021 poz 2232
law: Ustawa z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw
article: art. 77 par. 1, art. 80 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2024 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego z dnia 18 marca 2024 r., nr EZD 43100.5401.10.2024 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego z dnia 20 lutego 2024 r., nr 0211-461-127272-1/2023, 2) zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego na rzecz skarżącej A. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego [dalej: komisja odwoławcza, organ odwoławczy] z 18 marca 2024 r., nr EZD 43100.5401.10.2024, wydana po rozpatrzeniu odwołania A. R. [dalej: skarżąca, strona, studentka], utrzymująca w mocy decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego [dalej: komisja stypendialna, komisja I instancji] z 20 lutego 2024 r., nr 0211–461–127272–1/2023, odmawiającą przyznania stypendium socjalnego w roku akademickim 2023/2024.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Strona złożyła 10 grudnia 2023 r. wniosek o przyznanie stypendium socjalnego. W jego uzasadnieniu powołała się na trudną sytuację materialną. Wskazała też, że studiowała na Uniwersytecie im. [...] w P., na kierunku "[...]", gdzie ukończyła studia 1. stopnia (data początkowa: 1 października 2014 r., data końcowa: 29 czerwca 2017 r) oraz rozpoczęła studia 2. stopnia, lecz została skreślona z listy studentów (data początkowa: 1 października 2017 r., data końcowa: 3 grudnia 2018 r.). Obecnie strona studiuje na Uniwersytecie Opolskim, na "[...]" (jednolite studia magisterskie), a naukę rozpoczęła 1 października 2019 r. Według wykazu stanowiącego element wniosku o stypendium studentka zaliczyła 9 semestrów i rozpoczęła semestr 10.

Komisja I instancji wydała 20 lutego 2024 r. decyzję odmawiającą przyznania skarżącej wnioskowanego stypendium socjalnego. W uzasadnieniu powołała się na szereg przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2023 r. poz. 742 ze zm.) [dalej: pswn] oraz Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu Opolskiego [dalej: Regulamin], jednak z opisu stanu sprawy nie wynika jednoznacznie, jakie okoliczności były podstawą odmowy przyznania świadczenia.

Studentka wniosła odwołanie od powyższej decyzji, argumentując, że komisja stypendialna nieprawidłowo ustaliła liczbę semestrów, w których stronie przysługiwały świadczenia. Komisja odwoławcza wydała 18 marca 2024 r. decyzję, którą utrzymała w mocy decyzję komisji stypendialnej. W uzasadnieniu wyjaśniła, że według danych zawartych w systemie POLON skarżąca studiowała na Uniwersytecie im. [...] w P., na kierunku "[...]", na studiach 1. stopnia (6 semestrów, od 1 października 2014 r. do 29 czerwca 2017 r.) oraz na studiach 2. stopnia (6 semestrów, od 1 października 2017 r. do 28 stycznia 2021 r.). Od 1 października 2019 r. strona podjęła kształcenie na Uniwersytecie Opolskim, na "[...]" (6 semestrów). Komisja odwoławcza ustaliła, że skarżąca przekroczyła łączny okres studiowania określony w art. 93 ust. 5 pswn, wynoszący 14 semestrów i nie spełnia warunków otrzymania świadczeń pomocy materialnej.

Strona złożyła, samodzielnie sporządzoną, skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu argumentowała, że komisja odwoławcza wydała decyzję z naruszeniem art. 93 ust. 4 pswn, poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, że okres 12 semestrów odnosi się do semestrów nauki na studiach, bez względu na to, czy podczas tych semestrów studentce przysługiwały świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 pswn. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy błędnie stwierdził, że wyrażenie "świadczenie przysługuje" jest tożsame z wyrażeniem "posiada status studenta".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej po terminie, ewentualnie o jej oddalenie jako bezpodstawnej, a także o zasądzenie kwoty 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja jest zgodna ze znowelizowanym przepisami art. 93 ust. 4-5 pswn. W toku postępowania sądowego organ złożył do akt sprawy pismo z 1 lipca 2024 r., w którego treści potwierdził, że skarga została wniesiona 9 maja 2024 r., co podnosiła również studentka w piśmie z 21 czerwca 2024 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, lecz z przyczyn innych niż w niej podniesione.

Zgodnie z art. 1 ust. 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) [dalej: ppsa], sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 ppsa). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, to jest weryfikuje czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność z przepisami prawa decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej.

Badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji – orzekając w sprawie – nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Jak stanowi art. 53 § 1 ppsa, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W sprawie rozpoznanej przez Sąd decyzja organu odwoławczego została doręczona skarżącej 9 kwietnia 2024 r. za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Studentka wniosła skargę 9 maja 2024 r. składając ją bezpośrednio w Biurze Dydaktyki i Spraw Studenckich Uniwersytetu Opolskiego za potwierdzeniem odbioru. Skarga została więc wniesiona w ustawowym terminie, a wniosek organu odwoławczego o jej odrzucenie nie zasługiwał na uwzględnienie.

Jak stanowi art. 86 ust. 1 pkt 1 pswn, student może ubiegać się o stypendium socjalne. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 pswn, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (art. 86 ust. 2 pswn).

Wobec zarzutów skargi Sąd wyjaśnia w pierwszej kolejności, że w świetle art. 93 ust. 2 pkt 1 pswn, w treści obowiązującej przed jego nowelizacją i nieznajdującej zastosowania w niniejszej sprawie, świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 pswn, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

Na tle cytowanego przepisu ukształtowała się sądowa wykładnia prawa, zgodnie z którą sformułowanie "świadczenie przysługuje" należy rozumieć jako świadczenie, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wymaganych kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu 6 lat ma znaczenie to, że student występował o świadczenie, które zostało mu przyznane i je pobierał. Okoliczność, że dana osoba jest studentem nie oznacza uzyskania świadczenia (stypendium). Sześcioletni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 pswn, należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w tej ustawie (np. stypendium socjalne) i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. Nie można przy tym zrównywać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym stanowi art. 93 ust. 2 pkt 1 pswn z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się oświadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta (wyrok NSA z 11 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 641/22).

W ocenie Sądu studentka wnosząc skargę kierowała się powyższą wykładnią prawa. Należy jednak zauważyć, że Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce zostało znowelizowane. Wskutek tego w roku akademickim 2023/2024 zastosowanie w sprawie z wniosku o przyznanie stypendium socjalnego znajdowały przepisy o zmienionej treści, a dotychczasowa, utrwalona wykładnia prawa przestała być adekwatna do stanu prawnego niniejszej sprawy.

Sąd zauważa, że w art. 16 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2232 ze zm.) [dalej: ustawa zmieniająca], znajduje się przepis międzyczasowy, na mocy którego do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 (czyli pswn – dopisek Sądu), w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Przywołana regulacja nie odnosi się więc do stanu obecnie rozpoznanej sprawy.

Na mocy art. 93 pswn (w brzmieniu obowiązującym od 17 grudnia 2021 r., a wynikającym z art. 1 pkt 4 ustawy zmieniającej):

1. Świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich.

3. Świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy: 1) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny; 2) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia.

4. Łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia – nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia – nie dłużej niż przez 7 semestrów.

5. Łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów.

6. Do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr.

Kluczowa dla stanu niniejszej sprawy zmiana przepisów wynika z treści art. 93 ust. 4 pswn, który stanowi, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta. W obecnym stanie prawnym ustalenie limitu czasu, w którym dopuszczalne jest ubieganie się między innymi o stypendium socjalne, dokonywane jest zatem w odniesieniu do semestrów nauki (a nie lat – jak to czyniono poprzednio) oraz bez względu na to, czy student faktycznie pobierał świadczenia z art. 86 ust. 1 pkt 1-4 pswn. Na podstawie art. 93 ust. 5 pswn dopuszczalne jest ubieganie się o stypendium socjalne w okresie 14 semestrów, lecz również w tym przypadku bez znaczenia pozostaje to, czy student faktycznie pobierał świadczenia.

Zdaniem Sądu przyjąć zatem należy, że kryterium, które w zakresie zastosowania art. 93 ust. 4 pswn powinno być ustalone, to okoliczność przez jaką liczbę semestrów skarżąca mogła ubiegać się o świadczenia z art. 86 ust. 1 pkt 1-4 pswn, z tego względu, że posiadała status studentki. Podkreślić trzeba, że przywołana wyżej nowelizacja Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce jednoznacznie ograniczyła do 12 semestrów (albo 14 semestrów w przypadku jednolitych studiów magisterskich) czasokres, przez który studentce przysługuje prawo do świadczeń, wiążąc ten czas z okresem samego studiowania, jako podstawowej przesłanki ustawowej związanej z uprawnieniem do ubiegania się o każde ze świadczeń wymiennych w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 pswn. Innymi słowy, ustawodawca jednoznacznie zmienił wcześniejszą normę z pierwotnie uregulowanym czasem przysługiwania stypendium, uzależnionym – co znajdowało potwierdzenie w ówczesnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym – od faktu otrzymywania świadczeń stypendialnych, dokonując aktualnie jej modyfikacji, w ten sposób, że łączny okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na dwa stopnie studiów) albo 14 semestrów na jednolitych studiach magisterskich, bez względu na ich pobieranie przez studenta (prawomocny wyrok WSA w Gdańsku z 16 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 204/23).

Odnosząc powyższą wykładnię prawa do niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że stan faktyczny wynikający z akt administracyjnych nie został ustalony w sposób pozwalający na wydanie decyzji dotyczącej wniosku o stypendium socjalne, ponieważ ze zgromadzonych dokumentów wynikają sprzeczne dane. Komisja odwoławcza ustaliła bowiem, że skarżąca studiowała na Uniwersytecie im. [...] w P., na kierunku "[...]", na studiach 1. stopnia (6 semestrów, od 1 października 2014 r. do 29 czerwca 2017 r.) oraz na studiach 2. stopnia (6 semestrów, od 1 października 2017 r. do 28 stycznia 2021 r.), a od 1 października 2019 r. strona podjęła kształcenie na Uniwersytecie Opolskim, na "[...]" (6 semestrów). Równocześnie z treści wniosku o stypendium socjalne, złożonego w elektronicznym systemie USOSWeb stosowanym na Uniwersytecie Opolskim, wynika, że strona studiowała na Uniwersytecie im. [...] w P., na kierunku "[...]", gdzie ukończyła studia 1. stopnia (data początkowa: 1 października 2014 r., data końcowa: 29 czerwca 2017 r) oraz rozpoczęła studia 2. stopnia, lecz została skreślona z listy studentów (data początkowa: 1 października 2017 r., data końcowa: 3 grudnia 2018 r.), obecnie strona studiuje na Uniwersytecie Opolskim, na "[...]" (jednolite studia magisterskie), a naukę rozpoczęła 1 października 2019 r. Według wykazu, stanowiącego część wniosku o stypendium, studentka zaliczyła 9 semestrów i rozpoczęła semestr 10. W decyzji komisji stypendialnej, co wymaga zauważenia, brak jest ustaleń faktycznych odnoszących się do liczby semestrów, tę wadę starała się jednak naprawić komisja odwoławcza.

Sąd podkreśla, że w aktach sprawy brak jest wydruku danych z sytemu POLON, a także innej stosownej dokumentacji, która wykazywałaby liczbę semestrów studiów skarżącej, i z tego powodu ustalenia faktyczne komisji odwoławczej oraz oświadczenie studentki uchylają się od sądowej kontroli stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji komisji I instancji. Zatem materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wymaga uzupełnienia o dowody wykazujące w sposób niewątpliwy liczbę semestrów, w których skarżąca studiowała.

Sąd wskazuje też, że organy obu instancji nie odniosły się do kwestii innych ograniczeń dopuszczalności ubiegania się o stypendium socjalne i nie poczyniły w tym zakresie żadnych ustaleń faktycznych. Nie zostało bowiem ustalone, czy studentka uzyskała na Uniwersytecie w P. tytuł magistra (licencjata), co miałoby znaczenie w kontekście art. 93 ust. 3 pkt 1 i 2 pswn, pozbawiającego uprawnień stypendialnych studenta legitymującego się dyplomem magisterskim. Skarżąca studiuje obecnie na jednolitych studiach magisterskich zatem w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 93 ust. 3 pkt 2 pswn, ograniczający uprawnienia stypendialne studenta posiadającego tytuł licencjata, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia. Wskazane zagadnienia wymagają wyjaśnienia w toku ponownego rozpatrywania wniosku studentki przez komisję stypendialną.

Dodatkowo Sąd wskazuje, że poza cytowanym wyżej przepisem międzyczasowym z art. 16 ustawy zmieniającej, brak jest w sprawie ustawowych regulacji międzyczasowych odnoszących się do stypendiów, w szczególności brak jest przepisów wprost pozwalających na uwzględnianie w nowym stanie prawnym okoliczności faktycznych, dotyczących liczby semestrów studiów, które zaistniały przed dniem zmiany art. 93 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Sąd wyjaśnia, że w polskim systemie prawnym ustawa nie może wywierać skutków prawnych wstecz od dnia jej wejścia w życie, chyba, że wynika to wprost z jej brzmienia lub celu. Znowelizowane Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wprowadziło istotne zmiany w zakresie zasad przyznawania studentom świadczeń, a w tym stypendiów socjalnych, co opisano wyżej. W sprawie pojawiło się więc zagadnienie dopuszczalności retroaktywnego stosowania nowych przepisów, sprowadzające się do problemu, czy semestry studiów zakończone pod rządami "starej ustawy" mogą być uwzględniane przy obliczaniu liczby semestrów na potrzeby ustalenia prawa do stypendium socjalnego wnioskowanego przy zastosowaniu przepisów nowych.

W literaturze przedmiotu podniesiono między innymi, że cyt.: "Problem retroakcji może być odnoszony do działalności prawodawcy, dotyczy wówczas zagadnienia standardów tworzenia prawa i etyki prawodawczej oraz sposobu formułowania przepisów, jak też do rozstrzygania kwestii zagadnień intertemporalnych na etapie stosowania prawa. Analogicznie zakaz retroakcji może być traktowany jako skierowany zarówno do prawodawcy, jak i do organów stosujących prawo (sądów) jako zakaz stosowania przepisów aktualnie obowiązujących do oceny stanów sprzed ich wejścia w życie. W przypadku zakazu mającego rangę normy konstytucyjnej jego stosowanie może mieć miejsce na drodze wykładni w zgodzie z Konstytucją – nieprowadzącej do przypisania przepisom sprzecznego z konstytucją działania retroaktywnego. W wyroku z 18.10.2016 r., II GSK 1540/16, NSA stwierdził, że zakaz działania prawa wstecz jest dyrektywą legislacyjną skierowaną do prawodawcy, jak również dyrektywą interpretacyjną dla organów stosujących prawo. W wyroku z 22.11.2013 r., III SA/Łd 703/13, WSA w Łodzi, powołując się na art. 2 Konstytucji RP i zasadę zakazu retroakcji, wskazał, że do zdarzenia zamkniętego w przeszłości i zakończonego pod rządami poprzednio obowiązującego prawa nie można stosować przepisów z daty orzekania; wykładnia powinna być prowadzona z uwzględnieniem art. 2 Konstytucji RP i zasady lex retro non agit." (I. Bogucka, Sądy administracyjne wobec problemu retroakcji [w:] Sądownictwo administracyjne w umacnianiu państwa prawa. Księga z okazji 100-lecia sądownictwa administracyjnego w województwie śląskim, pod red. A. Matana oraz A. Nity, Warszawa 2022, s 69-70).

Wobec powyższego właściwe w sprawie organy powinny wydać rozstrzygnięcie w zakresie wniosku o przyznanie stypendium socjalnego z uwzględnieniem generalnego zakazu stosowania normy prawnej w sposób, który powoduje podstawienie do hipotezy nowej normy prawnej zdarzeń, które wystąpiły przed wejściem w życie tej normy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest analizy stanu prawnego sprawy z odniesieniem się do zakazu retroakcji, jak też ewentualnego wykazania, że nowe ograniczenia odnoszące się do czasokresu przysługiwania wnioskowanego świadczenia nie zostały zastosowane ze skutkiem wstecznym od dnia wejścia w życie nowelizacji Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Wskazane niedostatki uzasadnień decyzji organów obu instancji czynią uprawnionym stwierdzenie, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem art. 93 ust. 4 pswn w jego obecnym brzmieniu, co też podnosiła skarżąca, choć inaczej to uzasadniła. Zdaniem Sądu uzasadnienie kolejnej wydanej w sprawie decyzji stypendialnej powinno zostać rozbudowane o brakujące obecnie rozważania organu.

Podsumowując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja komisji I instancji zostały wydane z naruszeniem zasady dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: kpa), zasady kompletności materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa), swobodnej oceny dowodów (art. 80 § 1 kpa), a także wymogu sporządzenia należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji (art. 107 § 3 kpa). W specyficznych uwarunkowaniach prawnych sprawy naruszony został również art. 93 § 4 pswn, wskutek braku oceny ewentualnej retroaktywności zastosowania nowej regulacji i jej wpływu na sytuację prawną studentki.

W skardze strona podniosła też zarzut naruszenia art. 94 ust. 4 pswn, jednak kontekst wypowiedzi skarżącej wskazuje, że była to omyłka pisarska. Ponadto brak jest takiej jednostki redakcyjnej w tekście ustawy. Z tego powodu Sąd nie analizował zarzutu naruszenia art. 94 ust. 4 pswn.

Z powyższych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 135 ppsa, orzekł jak w punkcie 1. wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2. wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ppsa, uwzględniając uiszczony przez skarżącą wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł.