Postanowienie NSA, sygn. akt I FSK 850/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku: Odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3 w zw. z art. 193
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zawartego w skardze kasacyjnej M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 508/22 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. z dnia 29 kwietnia 2022 r., nr 368000-COP.4103.1.1.2021.56 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2015 r. postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sylwester Marciniak Sędzia NSA


UZASADNIENIE

I FSK 850/23

UZASADNIENIE

W skardze kasacyjnej złożonej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 508/22, M. N. (dalej: skarżący) zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania w całości decyzji organu pierwszej instancji, wskazując w uzasadnieniu tego wniosku, że ewentualne wykonanie decyzji mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki prawne i finansowe. Kwota zobowiązania podatkowego wynikająca z decyzji jest znaczna, jej ewentualna egzekucja może zatem doprowadzić do powstania trudnej sytuacji finansowej skarżącego, która wiązać się będzie z całkowitym paraliżem jego zdolności finansowych, a nawet może doprowadzić do upadłości skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy podkreślić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wykonalności takiego aktu lub czynności, wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07). Konieczne jest zatem wskazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a.

Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy zaznaczyć, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został uzasadniony w sposób nader ogólnikowy, jego autor wskazuje bowiem na: a) możliwość spowodowania trudnych do odwrócenia skutków prawnych i finansowych, b) znaczną kwotę wynikającą z decyzji wymiarowej, c) możliwość powstania niezwykle trudnej sytuacji finansowej skarżącego, wiążącej się z paraliżem zdolności finansowych, co w dalszej perspektywie może doprowadzić do ogłoszenia upadłości skarżącego.

Wymaga przy tym zaznaczenia, że skarżący wnosił o przyznanie prawa pomocy, w związku z czym w dyspozycji Sądu znajduje się formularz PPF zawierający podstawowe informacje o stanie majątkowym skarżącego i jego żony, nie sposób nie wskazać jednak, że zarówno referendarz sądowy, jak i sąd pierwszej instancji uznał, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania prawa pomocy, gdyż żona skarżącego posiada znaczne zasoby finansowe w swym majątku odrębnym. Z formularza PPF wynika nadto, że skarżący nie posiada majątku, a jego dochody to wynagrodzenie w wysokości najniższej krajowej. W związku z obecnie rozpatrywanym wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zostały przedłożone żadne dodatkowe dane czy dokumenty, które pozwoliłyby Sądowi na ocenę, czy aktualna sytuacja finansowa skarżącego istotnie może się pogorszyć w tak istotny sposób jak sugeruje treść wniosku.

Trzeba zauważyć, że właściwie jedynym weryfikowalnym argumentem wniosku jest znaczna wysokość kwot zobowiązań publicznoprawnych objętych decyzjami wydanymi w sprawie, wynosi ona bowiem ponad 2,8 mln zł. Niemniej należy podkreślić, że ustawodawca nie przewidział wysokości należności, która automatycznie skutkowałaby udzieleniem ochrony tymczasowej, stąd i przy dużych kwotach konieczne jest wykazanie zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Sama w sobie wysokość ciążącego na danym podmiocie zobowiązania podatkowego nie może więc stanowić wystarczającej przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej, nie ulega bowiem wątpliwości, że skutki egzekucji danej kwoty zależą nie tylko od jej wysokości, ale również od wartości majątku, z którego egzekucja może być dokonywana. Właśnie dlatego dla dokonania miarodajnej oceny twierdzeń wniosku o możliwym paraliżu finansowym skarżącego czy grożącej mu upadłości, konieczne było przedstawienie Sądowi informacji i dokumentów, które w sposób wiarygodny potwierdzałyby niebezpieczeństwo wystąpienia - wskutek wykonania decyzji - takich skutków. W ocenie Sądu skarżący temu zadaniu nie sprostał. Egzekucja prowadzona byłaby z majątku skarżącego (którego on - zgodnie z oświadczeniami zawartymi w formularzu PPF - nie posiada), ewentualnie majątku wspólnego małżonków (którego też - zgodnie z danymi w tym formularzu - brak). Majątek odrębny współmałżonka co do zasady nie podlega egzekucji, stąd - bez wskazania przez skarżącego na występujące w tym zakresie konkretne zagrożenie - trudno stwierdzić, by byt finansowy rodziny skarżącego był poważnie zagrożony. Co więcej, przepisy zawarte w art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.) przewidują ograniczenie dopuszczalności prowadzenia egzekucji do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu (w tym art. 9 tej ustawy w zw. z art. 87 Kodeksu pracy wskazuje na granice egzekucji z wynagrodzenia ze stosunku pracy, a art. 87¹ Kodeksu pracy przewiduje kwotę wynagrodzenia, która jest wolna od potrąceń). Mając to na względzie nie sposób stwierdzić, że uprawdopodobnione zostały argumenty wniosku o możliwości spowodowania przez wykonanie decyzji tak znaczących skutków jak "paraliż zdolności finansowych" prowadzący do możliwej upadłości. Należy równocześnie podkreślić, że wywieranie skutków finansowych dla zobowiązanego do zapłaty danego podatku jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej i choć skutki w tym zakresie są oczywiste i ujemne (prowadzą do zmniejszenia majątku), instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Skarżący nie uprawdopodobnił, że takie właśnie skutki mu grożą. Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest też to, że w przypadku ewentualnego wygrania przez skarżącego sporu z organami podatkowymi uiszczone już, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania.

Podsumowując powyższe należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Sylwester Marciniak

Sędzia NSA