Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 758/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji i umorzono postępowanie

SENTENCJA

Dnia 12 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 kwietnia 2024 roku sprawy z połączonych skarg M. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 września 2023 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego oraz z dnia 26 września 2023 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 września 2023 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 9 lutego 2023 r., nr [...]; II. umarza postępowanie administracyjne w sprawie określonej w pkt I; III. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 września 2023 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 9 lutego 2023 r., nr [...]; IV. umarza postępowanie administracyjne w sprawie, określonej w pkt III.


UZASADNIENIE

Przedmiotem niniejszej sprawy są połączone skargi M. K. (zwanej dalej "skarżącą") na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej "SKO", "Kolegium" lub "organem II instancji") z dnia 26 września 2023 r., nr:

1) [...] w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko – A. K. – za okres 01.07.2022-31.12.2022 i zobowiązania do zwrotu tego zasiłku w kwocie [...]zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, które na dzień 9 lutego 2022 r. wynoszą [...] zł;

2) [...] w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko – A. K. – za okres 01.07.2022-31.12.2022 i zobowiązania do zwrotu tego świadczenia w kwocie [...]zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, które na dzień 9 lutego 2022 r. wynoszą [...] zł.

Zaskarżone decyzja zapadły w oparciu o poniżej przedstawiony stan faktyczny i prawny.

Wójt Gminy K. (zwany dalej "Wójtem" lub "organem I instancji), decyzjami z dnia 26 sierpnia 2020 r., nr odpowiednio [...] oraz [...] przyznał skarżącej zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad jej niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem – A. K.. Decyzje te były zmieniane na korzyść skarżącej w związku z waloryzacją obydwóch świadczeń. Ponadto, zgodnie z art. 15h ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą o COVID-19"), prawo skarżącej do przyznanych świadczeń wydłużono ma okres do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności.

Dnia 18 stycznia 2023 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wpłynął nowy wniosek skarżącej o ustalenie dla niej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączono orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia 6 czerwca 2022 r., w którym zaliczono A. K. (ur. w 2014 r.) do osób niepełnosprawnych. Orzeczenie to wydano do dnia 29 kwietnia 2030 r. Podobny wniosek złożono w kontekście nowego zasiłku pielęgnacyjnego.

Pismem z dnia 23 stycznia 2023 r. Wójt zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowań w przedmiocie ustalenia i orzeczenia do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku pielęgnacyjnego. Wójt zwrócił się do Starosty [...] z zapytaniem, kiedy skarżąca odebrała nowe orzeczenie o niepełnosprawności jej syna. Starosta P. poinformował, że orzeczenie odebrano w dniu 22 czerwca 2022 r.

Decyzją z dnia 9 lutego 2023 r., nr [...], Wójt ustalił zwrot nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego na syna skarżącej – A. K. oraz orzekł o zwrocie zasiłku w łącznej kwocie [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, które na dzień 9 lutego 2023 r. wynoszą [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Wójt wskazał, że powziął wiadomość o tym, że syn skarżącej posiada nowe orzeczenie o niepełnosprawności, które to wygasiło poprzednie, a za tym w konsekwencji, zasiłek pielęgnacyjny, co wynika z art. 15h ust. 1 ustawy o COVID-19. Zatem, od lipca 2022 r. zasiłek pielęgnacyjny powinien być wypłacany na podstawie nowego orzeczenia syna skarżącej. Nie został spełniony wymóg z art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o COVID-19, aby otrzymać zasiłek na okres 01.07.2022-31.12.2022.

Decyzją z dnia 9 lutego 2023 r., nr [...], Wójt ustalił zwrot nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego na syna skarżącej oraz orzekł o zwrocie tegoż świadczenia w łącznej kwocie [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami, które na dzień 9 lutego 2023 r. wynoszą [...] zł. Uzasadnienie tej decyzji jest tożsame z uzasadnieniem poprzedniej.

Skarżąca wniosła odwołania od decyzji organu I instancji. Podniesiono zarzut naruszenia:

1) art. 15h ust. 1 ustawy o COVID-19 poprzez błędne i nieuzasadnione uznanie przez organ, że skarżąca została właściwie i skutecznie pouczona o konieczności niezwłocznego zawiadomienia organu o otrzymaniu nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w sytuacji, gdy brak jest pouczenia o utracie prawa do pobierania świadczenia w razie niewywiązywania się z obowiązku, a nadto z treści przepisy wynika, że okres na jaki ustawodawca przedłużył ważność terminowego orzeczenia, a więc 60 dni tudzież data wydania nowego orzeczenia dotyczy sytuacji, w której odwołano stan zagrożenia epidemicznego lub stanu pandemii, a zatem wydane wcześniej orzeczenie z 2020 r. było i jest nadal ważne, bowiem stan zagrożenia epidemicznego nie został odwołany;

2) art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm., zwanej dalej "u.ś.r.") poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżąca miała pełną świadomość tego, że świadczenie nie przysługuje, podczas gdy w okolicznościach sprawy, oraz mając na uwadze treść przepisu art. 15h ust. 1 ustawy o COVID-19, skarżąca nie musiała wykonywać nowego orzeczenia o niepełnosprawności syna, a konsekwencji nie miała świadomości tego, że pobiera świadczenie nienależne.

Skarżąca podniosła, że osoba, która zasadnie nie miała prawa pobierać świadczenia nienależnego, musiała mieć o tym wiedzę, a więc być odpowiednio pouczona. Pogląd orzecznictwa jest w tym zakresie jednolity.

Decyzją z dnia 26 września 2023 r., nr [...], Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, dotyczącą zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że orzeczenie o niepełnosprawności A. K. uległo z mocy prawa przedłużeniu. W ślad za tym, przedłużeniu uległ także przyznany jego mamie zasiłek pielęgnacyjny. Ustawodawca zastrzegł, że orzeczenie o niepełnosprawności jest ważne z mocy prawa do 60. dnia od momentu odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Skoro skarżąca w dniu 22 czerwca 2022 r. odebrała nowe orzeczenie o niepełnosprawności syna, poprzednie przestało obowiązywać, a za nim prawo do pobieranego świadczenia rodzinnego.

Kolegium nie podzieliło zarzutów skarżącej, która podniosła je w odwołaniu. Organ II instancji stwierdził, że skarżąca miała świadomość wygaśnięcia orzeczenia jej syna o niepełnosprawności, a więc i o tym, że pobierane świadczenie jest już nienależne. Organ podniósł, że zła wola nie jest warunkiem koniecznym do uznania, że świadczenie rodzinne podlega zwrotowi.

Decyzją z dnia 26 września 2023 r., nr [...], SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji dotyczącą świadczenia pielęgnacyjnego. Uzasadnienie tej decyzji jest tożsame z uzasadnieniem poprzedniej decyzji, która dotyczyła zasiłku pielęgnacyjnego.

Skarżąca, działając samodzielnie, zaskarżyła obydwie decyzje SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skargi zostały zarejestrowane pod sygn. akt II SA/Po [...] oraz II SA/Po [...]. Skarżąca podniosła zarzuty jak w odwołaniu, a ponadto podniosła zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., zwanej dalej "k.p.a.") poprzez błędną ocenę dowodów zgromadzonych oraz niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego w sprawie polegającego na zupełnym zaniechaniu zbadania przez organ II instancji czy skarżąca miała pełną świadomość tego, że świadczenie jej nie przysługuje, pomimo niedochowania obowiązku informacyjnego i czy skarżąca została właściwie oraz skutecznie pouczona o konieczności niezwłocznego zawiadomienia o otrzymaniu nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności syna.

W oparciu o ww. zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta oraz o umorzenie postępowań administracyjnych.

W uzasadnieniu obu skarg podniesiono zgodnie, że kwestia wiedzy skarżącej, a więc jej właściwego pouczenia jest w tych sprawach kluczowa. Zdaniem skarżącej, Wójt, ani SKO, nigdy nie poinformowali jej o tym, że jeśli zajdzie sytuacja powstania nienależnego świadczenia, pobieranie przez nią tegoż świadczenia będzie wiązało się z obowiązkiem zwrotu świadczenia.

Poza tym, skarżąca uważa, że przepis art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o COVID-19 nie znalazł zastosowania w niniejszej sprawie. W dniu otrzymania orzeczenia o niepełnosprawności syna (22 czerwca 2023 r.), obowiązywał jeszcze stan zagrożenia epidemicznego (ten zaś odwołano z dniem 1 lipca 2023 r.).

W odpowiedziach na obydwie skargi SKO wniosło o ich oddalenie. Organ II instancji potrzymał swoje stanowiska, jakie zajął w zaskarżonych decyzjach.

Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2024 r. o sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył sprawy o sygn. akt II SA/Po [...] oraz II SA/Po [...] w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i tak połączone sprawy prowadzi pod wspólną sygn. akt II SA/Po [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Obydwie skargi zasługiwały na uwzględnienie.

Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 1 ustawy o COVID-19. Zgodnie z powołanym przepisem: "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania tego z nich, który obowiązywał jako ostatni, wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny mogą rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, chyba że strona lub uczestnik postępowania wniosą o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Wniosek strony lub uczestnika postępowania wiąże sąd". Sprawa dotyczy świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku pielęgnacyjnego, a więc świadczenia finansowego o charakterze pomocowym. Zasadnym jest więc rozpoznanie sprawy pod wspólną sygnaturą oraz w możliwie jak najszybszym terminie. Z tego względu, zarządzeniem z dnia 7 marca 2024 r. Zastępca Przewodniczącej Wydziału II tut. Sądu skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 kwietnia 2024 r.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli, zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje m.in. sądową kontrolę decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."]). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd z urzędu powinien wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności, które mają wpływ na ocenę trafności kontrolowanego rozstrzygnięcia, nawet jeśli nie zostały one podniesione przez stronę skarżącą.

Przedmiotem zaskarżenia są decyzje SKO utrzymujące w mocy decyzje Wójta w przedmiocie uznania przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego oraz świadczenia pielęgnacyjnego za świadczenia nienależnie pobrane i zobowiązania skarżącej do zwrotu tych świadczeń. Analiza całokształtu sprawy doprowadziła Sąd w składzie orzekającym do przekonania, że zaskarżone decyzje, jak i poprzedzające je decyzje organu I instancji, nie odpowiadają prawu. Ponadto zachodzą podstawy do umorzenia obydwóch postępowań administracyjnych. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.

Skarżąca uzyskała prawo do zasiłku pielęgnacyjnego oraz świadczenia pielęgnacyjnego na swojego syna. Decyzje te zostały zmienione w ten sposób, że wydłużono okres do pobierania tych świadczeń. Była to konsekwencja wejścia w życie przepisu art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o COVID-19. Powołany przepis stanowi: "Z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności". Ważność orzeczenia o niepełnosprawności została więc przedłużona w związku z pandemią wirusa SARS-CoV-2, jednakże ustawodawca wskazał momenty graniczne obowiązywania orzeczeń. Jednym z nich było uzyskanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Podkreślenia wymaga w tym miejscu "zespolenie" orzeczenia o niepełnosprawności z prawem do świadczenia rodzinnego. Jest to nierozerwalny związek (zob. art. 16 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., zob. także wyrok WSA w Olsztynie z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 203/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych [zwanej dalej "CBOSA"] na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzyskanie nowego orzeczenia jest momentem, w którym okres 60 dni od momentu odwołania ostatniego ze stanów wskazanych w tym przepisie nie ma znaczenia dla oceny zasadności pobierania świadczeń. Skarżąca w tym przypadku była w błędnym przekonaniu. Uzyskanie nowego orzeczenia "kończy" prawo do świadczeń rodzinnych pobieranych na jego podstawie, w świetle art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o COVID-19.

Skarżąca, a w zasadzie jej syn, otrzymał nowe orzeczenie o niepełnosprawności, które zostało wydane z dniem 6 czerwca 2022 r. Wydanie tego orzeczenia oznacza wygaśnięcie poprzedniego, ponieważ żadna osoba nie może posiadać dwóch orzeczeń o niepełnosprawności. Skoro wygasło poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności A. K., wygasło także prawo jego matki do pobierania świadczeń w postaci zasiłku pielęgnacyjnego oraz świadczenia pielęgnacyjnego. Odtąd pobierane świadczenia są świadczeniami nienależnymi, o czym świadczy art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. – "Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania".

Trzeba mieć jednak świadomość tego, że zaistnienie stanu, w którym można mówić o nienależnym świadczeniu, nie jest równoznaczne z prawem organu administracji publicznej do zobowiązania strony do zwrotu takiego świadczenia. Przepisy ustawy posługują się bowiem nietożsamymi pojęciami: "świadczenie nienależnie pobrane" (art. 30 ust. 1 u.ś.r.) oraz "nienależne świadczenie" (art. 30 ust. 2 u.ś.r.). Są to dwa różne pojęcia, a tylko w związku z pierwszym istnieje obowiązek zwrotu świadczenia (zob. wyrok NSA z dnia 19 października 2021 r., sygn. akt I OSK 539/21, dostępny w CBOSA). Nienależne świadczenie to stan obiektywny, gdzie świadczenie nie powinno przysługiwać, natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to takie, które zostało pobrane przez osobę, mającą wiedzę o nienależności. Obowiązek zwrotu pobranego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń (wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1391/21, zob. także wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 104/22, dostępne w CBOSA).

Aby uznać, że skarżąca nienależnie pobrała świadczenia rodzinne, rolą SKO, a wcześniej Wójta, było wykazanie, że skarżąca została prawidłowo pouczona o tym, że jeśli pobierane przez nią świadczenie stanie się nienależne, to będzie ona wtedy zobowiązana do zwrotu świadczenia. O istocie pouczenia w kontekście aktualizacji art. 30 ust. 1 u.ś.r. wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela ten pogląd. "Pouczenie powinno się odnosić precyzyjnie do konkretnego świadczenia, jakie pobiera świadczeniobiorca, a nie do szerszej, ujętej abstrakcyjnie grupy świadczeń. Ponadto nie może ono ograniczać się do zacytowania przepisu prawnego, lecz powinno być sformułowane w sposób opisowy, językiem zrozumiałym dla przeciętnego adresata danego świadczenia. Pouczenie powinno także jednoznacznie wyjaśniać, w sposób zrozumiały dla przeciętnego świadczeniobiorcy, w jakich sytuacjach pobierane świadczenie staje się »nienależnie pobrane« w rozumieniu prawa, a także jakie są skutki prawne pobierania takiego świadczenia. Wreszcie pouczenie nie może być udostępniane wyłącznie w chwili występowania z wnioskiem o przyznanie świadczenia - np. tylko na druku wniosku o przyznanie świadczenia, który jest składany w organie, a tym samym pozostawiany w aktach administracyjnych, i którym świadczeniobiorca nie dysponuje w okresie pobierania świadczenia." (wyrok NSA z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1870/21, dostępny w CBOSA).

Powyższy cytat orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego trzeba przenieść na grunt niniejszej sprawy i udzielić odpowiedzi na najważniejsze pytanie, tj. czy skarżąca została kiedykolwiek pouczona o warunkach, w których będzie musiała zwrócić nienależnie pobrane przez nią świadczenie. Już teraz należy udzielić negatywnej odpowiedzi. Po zapoznaniu się z aktami sprawy, należy stwierdzić, że Wójt "pouczał" skarżącą o treści art. 30 u.ś.r. W zasadzie pouczenia sprowadzały się do następującej konstatacji: "W przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają zwrotowi (art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych)". Nie ma tutaj mowy, w jakich konkretnych przypadkach świadczenie będzie uznane za nienależne. Nie ma mowy o tym, że świadomość skarżącej o braku podstaw do pobierania świadczeń, które jej się nie należą będzie przesłanką do zobowiązania jej do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Sąd nie dopatrzył się nawet właściwego pouczenia we wniosku inicjującym postępowanie o przyznanie skarżącej zasiłku oraz świadczenia. W treści ww. decyzji administracyjnych nawet nie przedstawiono treści art. 30 u.ś.r. co należy uznać za niewystarczające dla wywołania skutku, w oparciu o który zaktualizowałby się przepis art. 30 ust. 1 u.ś.r. Wójt nigdy nie wyjaśnił tego, że jeżeli syn skarżącej utraci orzeczenie o niepełnosprawności, np. na skutek jego wygaśnięcia albo uzyskania nowego świadczenia, to wówczas świadczenia będą nienależne, a skarżącej nie będzie wolno ich pobierać.

Powyższe okoliczności przedstawione w poprzednim akapicie prowadzą do wniosku, że nigdy nie spełniła się przesłanka aktualizująca podstawę do zastosowania art. 30 ust. 1 u.ś.r. Skoro skarżąca nigdy nie została prawidłowo pouczona o podstawie do zwrotu świadczeń rodzinnych, które okazały się nienależne, postępowania administracyjne w przedmiocie uznania świadczeń za nienależne i zobowiązania skarżącej do ich zwrotu, nie mogły zostać wszczęte. Pomimo wszczęcia, należy uznać je za bezprzedmiotowe, co w świetle art. 105 § 1 k.p.a. świadczy o konieczności umorzenia postępowań administracyjnych. Tego zaś SKO nie zauważyło. Sąd nie może podzielić w żadnym stopniu argumentacji przedstawionej przez organ II instancji. Po pierwsze, SKO pozostaje w błędzie twierdząc, że wiedza/wola strony nie jest konieczna dla zastosowania przepisu art. 30 ust. 1 u.ś.r. Sposób sformułowania przepisu art. 30 ust. 1 u.ś.r. świadczy o tym, że osoba pobierająca świadczenie musi to zrobić nienależnie. "Nienależność" nie odnosi się tutaj do świadczenia rodzinnego, tylko do działania/zachowania osoby pobierającej je. Po drugie, nawet zacytowanie przepisów prawa, wskazanie definicji i powoływanie się na potencjalną możliwość wywnioskowania przez skarżącą zamysłu organu administracji publicznej nie stanowi właściwego pouczenia, które mogłoby wyjaśnić skarżącej wszystkie okoliczności postępowania w razie powstania świadczenia nienależnego. Argumentacja skarżącej przedstawiona w skardze była zatem uzasadniona.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności obydwóch skarg. SKO oraz Burmistrz dopuścili się naruszeń przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię, co miało wpływ na wynik niniejszego postępowania. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, które dotyczyły zasiłku pielęgnacyjnego (pkt I sentencji wyroku). Z tych samych powodów należało orzec analogicznie w kontekście zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, które dotyczyły świadczenia pielęgnacyjnego, a więc o ich uchyleniu (pkt III sentencji wyroku).

Biorąc pod uwagę fakt, że nie ziściła się żadna przesłanka do wszczęcia i prowadzenia postępowań administracyjnych w reżimie art. 30 ust. 1 i 2 u.ś.r., postępowania administracyjne wszczęte podlegają umorzeniu, bowiem istnieją przesłanki umorzenia z art. 105 § 1 k.p.a. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a umorzył postępowanie administracyjne dotyczące zasiłku pielęgnacyjnego (pkt II sentencji wyroku) oraz dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego (pkt IV sentencji wyroku).