Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2059/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w pozostałej części skargę kasacyjną oddalono
Powołane przepisy: article: art. 184, 188, art. 207 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 35, 36, 37
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 118/22 w sprawie ze skargi I. C. na bezczynność i przewlekłość Wojewody [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie III (trzecim) i w tym zakresie stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. oddala skargę kasacyjną w pozostałym zakresie; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 5 lipca 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 118/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "WSA w Poznaniu"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi I. C. (dalej: "skarżący", "cudzoziemiec") na bezczynność i przewlekłość Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda") w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy: I. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Wojewody [...] do wydania decyzji administracyjnej w związku z rozpoznaniem wniosku skarżącego z [...] czerwca 2021 r.; II. stwierdził, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności i przewlekłości w prowadzeniu postępowania administracyjnego; III. stwierdził, że bezczynność i przewlekłość prowadzenia postępowania administracyjnego miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. przyznał od Wojewody [...] na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 1 500 zł; V. zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

2. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

2.1. W dniu [...] czerwca 2021 r. do Wojewody wpłynął wniosek skarżącego, ob. T., o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jako przyczynę ubiegania się o zezwolenie na pobyt czasowy skarżący wskazał zamiar zamieszkiwania z żoną R. C., będącą obywatelką P. W piśmie z [...] października 2021 r. Wojewoda wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku, a po ich uzupełnieniu, w piśmie z [...] października 2021 r. Wojewoda zawiadomił go, że zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżący został poinformowany, że decyzja zostanie wydana do [...] kwietnia 2022 r. W dniu [...] grudnia 2021 r. Wojewoda przekazał wniosek do Komendanta Oddziału Straży Granicznej, Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Następnie, [...] kwietnia 2022 r. skarżący złożył ponaglenie w związku z bezczynnością Wojewody. Postanowieniem z [...] maja 2022 r., nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szef Urzędu") uznał ponaglenie skarżącego za nieuzasadnione.

2.2. W dniu [...] maja 2022 r. skarżący złożył skargę na bezczynność i przewlekłość Wojewody, wskazując, że od 11 miesięcy jego wniosek jest rozpatrywany, a sprawa nie może znaleźć końca. Skarżący wniósł o zobowiązanie Wojewody do załatwienia sprawy w terminie miesiąca, stwierdzenie, że bezczynność wystąpiła i miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także że Wojewoda dopuścił się przewlekłości w sprawie. Skarżący wniósł także o wymierzenie Wojewodzie grzywny, a także przyznanie mu sumy pieniężnej.

2.3. Decyzją z [...] maja 2022 r., nr [...] Wojewoda udzielił wnioskodawcy zezwolenia na pobyt czasowy dla członka rodziny obywatela RP na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do [...] maja 2025 r.

2.4. W piśmie z [...] czerwca 2022 r. Wojewoda złożył odpowiedź na skargę, wnosząc o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie. Wojewoda przypomniał, że 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830). W wyniku tych zmian, do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 103; dalej: "ustawa o pomocy") dodano art. 100c, którym zawieszono bieg terminów w sprawach przyznawania cudzoziemcom wszelkich zezwoleń. W niniejszej sprawie decyzja miała być wydana do [...] kwietnia 2022 r., a więc nie doszło do powstania stanu bezczynności. Dodatkowo, w tym czasie nie przyznaje się sum pieniężnych, a organom nie zasądza grzywien. Ponadto, Wojewoda powołał się też na art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354 ze zmianami, dalej: "u.o.c.", "ustawa o cudzoziemcach"), zgodnie z którym czas na wydanie decyzji w przedmiocie pozwolenia na pobyt czasowy wynosi 60 dni od momentu stwierdzenia, że wniosek cudzoziemca jest kompletny. Z tego względu, Wojewoda uznał, że dopiero [...] października 2021 r. nastąpiło wszczęcie postępowania administracyjnego, a nie z chwilą wpływu wniosku skarżącego do Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego.

2.5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę cudzoziemca za zasadną. Przede wszystkim, zdaniem Sądu wojewódzkiego, przywoływany w sprawie art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o pomocy nie miał zastosowania w sprawie, ponieważ adresatem norm wynikających z ww. ustawy są obywatele U., którzy uciekli z terytorium swojego państwa w związku z wybuchem wojny, [...] lutego 2022 r. Skarżący jest obywatelem T., mieszka w P. w związku z założeniem rodziny z obywatelką P., a także posiadaniem wspólnego dziecka.

Odnosząc się do argumentacji Szefa Urzędu, a następnie Wojewody, WSA w Poznaniu stwierdził, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte w chwili, w której wniosek skarżącego wpłynął do Wojewody, tj. [...] czerwca 2021 r. Od tego dnia należało więc liczyć termin, jaki przewidział ustawodawca na załatwienie sprawy administracyjnej zawisłej przed Wojewodą, zgodnie z art. 35 i art. 36 k.p.a. Biorąc pod uwagę art. 112a ust. 1 u.o.c., Wojewoda miał 60 dni na wydanie decyzji. Ponaglenie zostało wniesione [...] kwietnia 2022 r., a skarga na bezczynność została złożona w piśmie z [...] maja 2022 r. (data nadania: [...] maja 2022 r.). Skarga została więc wniesiona po upływie 11 miesięcy od terminu, o którym mowa w art. 35 § 3 k.p.a. W wyniku toczącego się postępowania, Wojewoda był zobowiązany wezwać skarżącego do usunięcia braków formalnych, zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., jak tylko wpłynął wniosek, a następnie przystąpić do rozpoznania sprawy, by najpóźniej w terminie 60 dni od momentu uzupełnienia braków formalnych wydać decyzję w sprawie. Zaniechanie Wojewody było zbyt długotrwałe, a więc WSA w Poznaniu uznał, że w sprawie doszło do bezczynności. Również w odniesieniu do przewlekłości prowadzenia postępowania Sąd wojewódzki uznał, że Wojewoda prowadził je w sposób niestaranny. Poszczególnym czynnościom, jakie podejmował organ, towarzyszyła nadmierna zwłoka. Pierwsza czynność Wojewody – wezwanie do uzupełnienia braków formalnych – nastąpiła po upływie blisko pięciu miesięcy od wszczęcia postępowania. Następnie, dopiero [...] grudnia 2021 r., a więc po kolejnych dwóch miesiącach, skierowano wniosek skarżącego do zaopiniowania przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. oraz Komendanta Oddziału Straży Granicznej w P. Tym wszystkim czynnościom, zdaniem Sądu, towarzyszyła nieuzasadniona zwłoka. WSA w Poznaniu odniósł się m.in. do faktu, że Wojewoda nie wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku i zwlekał z tym kilka miesięcy, a wniesienie ponaglenia oraz skargi na bezczynność oraz przewlekłość choć sprawiły, że bieg postępowania administracyjnego zyskał na tempie, to skarżący musiał oczekiwać na wydanie decyzji dłużej niż pierwotnie wskazywał Wojewoda. Z tego względu, Sąd wojewódzki uznał, że bezczynność oraz przewlekłość Wojewody miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, Sąd wojewódzki, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., przyznał od Wojewody na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 1 500 zł, stwierdzając, że uznanie, że organ administracji publicznej cechuje się bezczynnością lub przewlekłością i ma ona charakter rażący, w pełni uzasadnia przyznanie sumy pieniężnej na rzecz skarżącego. Wystąpienie obu tych stanów jednocześnie i to o charakterze rażącym implikuje przyznanie sumy pieniężnej, a jej wysokość musi być dotkliwa dla organu.

3.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda [...], zaskarżając go w części, tj. w zakresie pkt II, III, IV i V.

Na podstawie art. 174 p.p.s.a. Sądowi pierwszej instancji zarzucono:

1) naruszenie prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez niewłaściwe zastosowanie:

- art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy bezczynność wynikała z przyczyn obiektywnych, a nie ze złej woli i celowego działania organu,

- art. 149 § 1a i § 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że stopień zawinienia organu w nieterminowym załatwieniu sprawy daje podstawę do zastosowania wyżej wymienionego przepisu i przyznania skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 1 500 zł,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy oraz naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie art. 149 § 1a i § 2 p.p.s.a. i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kwoty pieniężnej – z naruszeniem przepisu zakazującego w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. wymierzania grzywien i zasądzania od organu prowadzącego postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i oddalenie skargi w tym zakresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania od skarżącego na rzecz skarżącego kasacyjnie, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Skarżący kasacyjnie oświadczył też, że zrzeka się rozprawy.

3.2. W piśmie z [...] sierpnia 2022 r., stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną, skarżący wniósł o jej oddalenie.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4.1. Skarga kasacyjna, w części, zasługuje na uwzględnienie.

4.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.

4.3. Zasadne okazały się zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące wadliwego zakwalifikowania przewlekłości i bezczynności, której w niniejszej sprawie dopuścił się Wojewoda, jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Odnosząc się do tej kwestii należy przypomnieć, że ustawodawca nie zdefiniował, kiedy bezczynność lub przewlekłość ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Prawo takiego zakwalifikowania bezczynności lub przewlekłości zostało pozostawione uznaniu składu orzekającego. Uznanie to opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (por. np. wyrok NSA z 28 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2424/16 oraz wyrok NSA z 14 lutego 2023 r. sygn. akt II OSK 198/22, CBOSA). Ogólnie rzecz ujmując, taka kwalifikacja będzie zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Na tę ocenę rzutuje z kolei m.in. zbyt długi okres prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że z reguły dopiero co najmniej kilkunastokrotne przekroczenie maksymalnego terminu wyznaczonego przez prawodawcę na załatwienie sprawy jest przekroczeniem na tyle dużym, a przez to też i oczywistym, że nie będzie budziło wątpliwości odnośnie do uznania go za przekroczenie znaczące (por. np. wyrok NSA z 11 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 2546/19 oraz wyrok NSA z 23 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 1081/22, CBOSA). Przenosząc te ustalenia na grunt niniejszej sprawy należy po pierwsze stwierdzić, że organ podejmował czynności zmierzające do załatwienia sprawy administracyjnej, z tym że następowało to w znacznych odstępach czasu. Po drugie, w sprawie organ nie podjął żadnych czynności prawie przez pięć miesięcy. W sprawie doszło zatem do przekroczenia terminów załatwienia spraw (zob. art. 35 § 3 k.p.a. oraz art. 112a ust. 1 u.o.c. w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2022 r. poz. 91). Trzeba mieć przy tym na uwadze, że art. 13 ust. 3 wspominanej ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw należy rozumieć w ten sposób, że na nowo od dnia wejścia w życie tej ustawy biegną tylko te terminy załatwiania spraw wymienionych w tym przepisie, które w dniu jej wejścia w życie, czyli 29 stycznia 2022 r., jeszcze nie upłynęły (por. np. wyrok NSA z 13 kwietnia 2023 r., II OSK 1985/22, CBOSA). Ponadto, przedmiotowe postępowanie było prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (w kontekście przerw pomiędzy poszczególnymi czynnościami organu oraz ogólnego czasu trwania postępowania). Równocześnie trzeba jednak zwrócić uwagę na znaczny stopień skomplikowania spraw dotyczących pozwolenia na pobyt czasowy, a także konieczność uzyskania w toku postępowania stanowiska organów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo publiczne (art. 109 ustawy o cudzoziemcach). Oceniając całokształt okoliczności niniejszej sprawy nie można uznać, że w sprawie wystąpiła kwalifikowana przewlekłość i bezczynność. W szczególności, nie można tracić z pola widzenia, że na długotrwałość postępowania w niniejszej sprawie wpłynęła, niezależna od zachowań poszczególnych funkcjonariuszy publicznych zatrudnionych w Wielkopolskim Urzędzie Wojewódzkim, okoliczność w postaci lawinowego wzrostu spraw dotyczących cudzoziemców. Wymaga przy tym podkreślenia, że w sferze budżetowej kierownicy poszczególnych jednostek organizacyjnych nie mogą swobodnie decydować o liczbie zatrudnianych pracowników, a muszą postępować zgodnie z odpowiednimi regulacjami dotyczącymi prawa budżetowego i dyscypliny finansów publicznych (por. np. wyrok NSA z 4 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1870/22, CBOSA). Dodatkowo, na brak podstaw do przyjęcia rażącego naruszenia prawa w realiach niniejszej sprawy ma wpływ również okoliczność, że organ rozpoznawał sprawę skarżącego w okresie pandemii COVID-19 (por. np. wyrok NSA z 26 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 2543/21, CBOSA). Utrudnienia związane z tą pandemią dotyczyły również funkcjonariuszy zatrudnionych w Wielkopolskim Urzędzie Wojewódzkim. Zwrócenie uwagi na te okoliczności, wskazujące na obiektywne przyczyny przewlekłości organu w realiach niniejszej sprawy, ma znaczenie również w tym kontekście, że obowiązek orzekania o tym, czy przewlekłość i bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, został wprowadzony w związku z ewentualną odpowiedzialnością funkcjonariuszy publicznych na podstawie ustawy dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173; zob. art. 14 tej ustawy; por. np. wyrok NSA z 23 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 407/22, CBOSA). Natomiast z punktu widzenia interesów stron postępowania administracyjnego kwalifikacja przewlekłości lub bezczynności jako rażącej nie ma istotnego znaczenia, zwłaszcza w aspekcie ewentualnych roszczeń odszkodowawczych z tytułu bezczynności administracji (por. np. wyrok NSA z 4 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1870/22, CBOSA). W realiach niniejszej sprawy, z punktu widzenia braku podstaw do zakwalifikowania bezczynności i przewlekłości postępowania jako rażących, istotne znaczenie miało również to, że Wojewoda załatwił sprawę niezwłocznie po otrzymaniu skargi oraz przed wydaniem zaskarżonego wyroku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w punkcie III (trzecim) i w tym zakresie stwierdził, że Wojewoda dopuścił się przewlekłości i bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

4.4. Bezzasadny był natomiast zarzut skargi kasacyjnej dotyczący przyznania przez WSA w Poznaniu, w punkcie IV zaskarżonego wyroku, od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 1 500 (jednego tysiąca pięciuset) złotych. Przede wszystkim, z art. 149 § 2 p.p.s.a. nie wynika, aby przesłanką przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej było uznanie, że przewlekłość lub bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (por. np. wyrok NSA z 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OSK 366/21;wyrok NSA z 20 października 2022 r., sygn. akt II OSK 1184/22; wyrok NSA z 21 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2063/22, CBOSA). Tego rodzaju warunek nie wynika ani z brzmienia art. 149 § 2 p.p.s.a., ani z celu tego przepisu. Celem tym jest bowiem, w odniesieniu do sumy pieniężnej, przynajmniej częściowe zrekompensowanie stronie dolegliwości i uciążliwości, jakich doznała w związku z bezczynnością lub przewlekłością organu administracji publicznej (por. np. wyrok NSA z 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 916/18 oraz wyrok NSA z 4 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1870/22, CBOSA). Jest to instytucja właściwa prawu administracyjnemu, zbliżona konstrukcyjnie bardziej do instytucji nawiązki w postępowaniu karnym (art. 46 § 2 k.k.), niż odszkodowania w prawie cywilnym. Wymaga to podkreślenia, albowiem sąd administracyjny nie jest powołany do orzekania o odszkodowaniu oraz zadośćuczynieniu w rozumieniu prawa cywilnego. Kwestie te rozpoznają sądy powszechne w procesie cywilnym. Sąd administracyjny nie ma zresztą narzędzi procesowych służących do ustalenia odszkodowania lub zadośćuczynienia zgodnie z regułami obowiązującymi w prawie cywilnym (zob. art. 106 § 3 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania sędziowskiego, przyznając skarżącemu sumę pieniężną w wysokości 1 500 zł. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że przedmiotowa sprawa administracyjna miała dla skarżącego zasadnicze znaczenie, od jej wyniku zależało bowiem to, czy skarżący będzie mógł przez najbliższe kilka lat mieszkać legalnie w Polsce. Zwłoka w załatwieniu tej sprawy w sposób oczywisty powodowała dla skarżącego poważne uciążliwości, związane z przedłużającym się stanem niepewności co do przyszłego miejsca stałego pobytu. Jest to kwestia ściśle związana z przysługującym każdemu prawem do ochrony życia prywatnego. W realiach niniejszej sprawy, w kontekście zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących istnienia podstaw do przyznania sumy pieniężnej, należy dodatkowo wskazać, że skarżący jest mężem obywatelki p. Zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem p. stanowiło podstawę do ubiegania się przez skarżącego o zezwolenie na pobyt czasowy (art. 158 ust. 1 pkt 1 u.o.c.). Zatem przedmiotowe postępowanie, w którym Wojewoda dopuścił się przewlekłości, miało istotne znaczenie również z punktu widzenia ochrony życia rodzinnego prowadzonego przez skarżącego na terenie Polski. Należy dodać, że podobnie jak ma to miejsce w przypadku ochrony życia prywatnego, konstytucyjne prawo do ochrony życia rodzinnego, przewidziane w art. 47 Konstytucji RP, odnosi się również do cudzoziemców ubiegających się o prawo pobytu na terytorium Polski (por. np. J. Chlebny, Łączenie rodzin cudzoziemców, Warszawa 2022, s. 3). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w realiach niniejszej sprawy, suma 1 500 zł nie może być uznana za nadmierną, mając na uwadze, że postępowanie administracyjne, dotyczące tak istotnej dla skarżącego sprawy, trwało, z przyczyn niezawinionych przez stronę, prawie rok, a maksymalna kwota sumy, jaką Sąd mógł przyznać na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., wynosiła 24 723,95 zł (zob. obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 lutego 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2021 r. i w drugim półroczu 2021 r., M. P. z 2022 r. poz. 266). W tym kontekście należy przypomnieć, że rozstrzygnięcie w przedmiocie sumy pieniężnej oparte jest na instytucji uznania sędziowskiego. Dlatego też ewentualna ingerencja sądu drugiej instancji w tę sferę dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej powinna być ograniczona do przypadków oczywistego, nie budzącego wątpliwości, przekroczenia granic uznania sędziowskiego (por. np. wyrok NSA z 23 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 557/22, CBOSA). W realiach niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z takim przypadkiem.

4.5. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy przypomnieć należy, że przepis ten został wprowadzony ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (art. 1 pkt 44), z mocą obowiązującą od 15 kwietnia 2022 r. (art. 33 pkt 2 ustawy zmieniającej). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, na mocy art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy organy nie zostały zwolnione z odpowiedzialności prawnej z tytułu naruszenia, w okresie przed 15 kwietnia 2022 r., prawa strony do rozpoznania w rozsądnym terminie sprawy administracyjnej dotyczącej tytułów pobytowych cudzoziemców. W odniesieniu do takich stanów faktycznych stronie przysługuje pełna ochrona sądowa z tytułu naruszenia tego prawa, gwarantowana m.in. w art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 w zw. z art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 149 p.p.s.a. Skoro w niniejszej sprawie zdarzenia prawne w postaci stanu bezczynności lub przewlekłości zaistniały przed 15 kwietnia 2022 r., to do oceny skutków tych zdarzeń nie mogą mieć zastosowania, z braku szczególnej normy prawnej, przepisy, które nie obowiązywały przed 15 kwietnia 2022 r. (w zakresie interpretacji i obowiązywania art. 100c ustawy o pomocy zob. wyrok NSA z dnia 21 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2342/22, CBOSA). Nie można przy tym zgodzić się z WSA w Poznaniu, że art. 100c ustawy o pomocy ma zastosowanie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy, opuszczającymi terytorium tego państwa w związku wojną. Taka interpretacja nie wynika ani z brzmienia, ani z celu ww. przepisu. Po pierwsze, w przepisie tym mówi się o "cudzoziemcu", a nie "obywatelu Ukrainy". Lege non distinguente, przepis ten dotyczy każdego cudzoziemca, czyli osoby, która nie posiada obywatelstwa polskiego (zob. art. 3 pkt 2 u.o.c.). Po drugie, trzeba wskazać na szeroki zakres spraw, których dotyczy ten przepis (art. 100c ust. 1 ustawy o pomocy). Znaczna część tych spraw nie może mieć jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną (np. zezwolenia na pobyt stały, nie wspominając już o postępowaniach dotyczących cofnięcia posiadanych już zezwoleń). Po trzecie, art. 100c wprowadza szereg rozwiązań w sposób istotny ograniczających prawa cudzoziemców, w tym ich prawa do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Trudno znaleźć racjonalne uzasadnienie dla tezy, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadza równocześnie rozwiązania pogarszające sytuację prawną wyłącznie tej grupy cudzoziemców. Jednocześnie trzeba zauważyć, że uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik niniejszej sprawy, albowiem bezczynność i przewlekłość zaistniała przed 15 kwietnia 2022 r.

4.6. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. podstawie art. 188 p.p.s.a. w punkcie 1 (pierwszym) niniejszego wyroku orzeczono o uchyleniu zaskarżonego wyroku WSA w Poznaniu w zakresie orzeczenia o stwierdzeniu rażącego naruszenia prawa. W pozostałej części, w punkcie 2 (drugim), na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalono skargę kasacyjną.

4.7. O kosztach postępowania w punkcie 3 (trzecim) orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.