Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 414/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 art. 34 par. 1 i 4
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2015 r. sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. - dalej K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4, art. 34 § 5 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 - dalej u.p.e.a.) - po rozpoznaniu zażalenia S. G. (dalej zobowiązany lub skarżący) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...]r. nr [...] o uznaniu zarzutów za bezzasadne - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ na wstępie przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Wyjaśnił, iż Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. wystawił w dniu [...] r. na zobowiązanego tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...], które obejmują opłaty abonamentowe rtv. Następnie w/w tytuły wykonawcze zostały przekazane Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w T. celem realizacji. Odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu w dniu [...]r. wraz z zawiadomieniem z dnia 26.06.2014r. nr [...] o zajęciu rachunku bankowego zobowiązanego w Banku Pocztowym S.A. w B.. Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał zajęcie i pismem z dnia 11.06.2014r. poinformował organ egzekucyjny, iż podjął działania zmierzające do zabezpieczenia wierzytelności rachunku bankowego.

W dniu 22.07.2014r. do organu egzekucyjnego zostały złożone zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w których zobowiązany podnosił nieistnienia obowiązku - art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz brak wymagalności z innego powodu - art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W następstwie wniesionych zarzutów organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w tym przedmiocie. Jednocześnie organ egzekucyjny zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne i wstrzymał realizację zajęcia rachunku bankowego.

Postanowieniem Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia [...]r. nr [...] uznano za nieuzasadnione zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku i braku wymagalności z innego powodu, które następnie zostało utrzymane w mocy postanowieniem z dnia [...] r. nr [...]. Na tak wydane postanowienie zobowiązany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W dniu [...]r. organ egzekucyjny wydał postanowienie, w którym również uznał zarzut za bezzasadny. W terminie prawem przewidzianym zobowiązany złożył zażalenie i wniósł o:

1. uchylenie postanowienia w całości - jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa,

2. zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania skargi zawisłej przed WSA W Gliwicach na postanowienie wierzyciela z dnia [...]r.

3. rozpoznanie sprawy w pkt 1 w trybie art. 132 § 2 K.p.a. tj. bez przesyłania sprawy organowi odwoławczemu.

W uzasadnieniu wskazał, iż wierzyciel w tytułach wykonawczych nie wskazał siedziby, co czyni nieważność tych aktów z mocy prawa. W rezultacie zauważył naruszenie procedury nadania klauzuli z dnia [...]r. o skierowaniu do egzekucji wadliwie opracowanych tytułów. W dalszej części uzasadnienia podniósł kwestie dotyczące istnienia obowiązku i jego wymagalności.

Rozpoznając zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej w K. wskazał, iż zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne stanowią środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Posiada on możliwość obrony przed wszczętą egzekucją administracyjną poprzez wniesienie w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zarzutów. Zamknięty katalog przypadków, które mogą być przedmiotem zarzutu został określony w art. 33 § 1 u.p.e.a., a są to:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku,

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, O którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, (...).

Jak stanowi art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 - 7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 - 5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Z kolei w myśl § 4 w/w przepisu organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Analiza powyższych przepisów wskazuje, iż w zarzutach można podnosić tylko i wyłącznie okoliczności enumeratywnie wymienione w w/w przepisie. Dalej organ nadzoru stwierdził, iż zarzuty podniesione przez stronę zostały określone w art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej tj. nieistnienie obowiązku i art. 33 § 1 pkt 2 tej ustawy tj. brak wymagalności z innego powodu. Zgodnie z powyższymi regulacjami, organ egzekucyjny po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie wniesionego zarzutu obowiązany jest wydać postanowienie. Jak zaznaczył organ, w zakresie podniesionych przez zobowiązanego zarzutów dotyczących nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1) i braku wymagalności z innego powodu (art. 33 § 1 pkt 2), organ nadzoru jak i organ egzekucyjny były całkowicie związane stanowiskiem wierzyciela i nie mogły wnikać w merytoryczną zasadność stwierdzenia istnienia i wymagalności obowiązku będącego przedmiotem egzekucji. W niniejszej sprawie wierzyciel uznał zarzuty za bezzasadne.

Przechodząc do oceny skarżonego rozstrzygnięcia organ nadzoru uznał, iż organ egzekucyjny słusznie posiłkował się przywołanymi przez wierzyciela w postanowieniu dowodami w sprawie, gdyż w zakresie istnienia i wymagalności obowiązku jedynie wierzyciel jest w posiadaniu takich informacji i dowodów.

W dalszej kolejności organ wskazał, iż przymus rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego wynika z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21.04.2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2005r. Nr 85, poz. 728, ze zm., obecnie Dz. U. z 2014, poz. 1204 z późn. zm. - dalej ustawa abonencka). Natomiast, zgodnie z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. z 1997r., Nr 78 poz. 483 ze zm.) źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Zatem, powoływanie stanowiska Premiera Rządu RP w przedmiocie poboru i egzekwowania opłat abonamentu rtv, nie ma znaczenia dowodowego, gdyż pozostaje poza zakresem analizy w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na wniosek wierzyciela i nie może mieć przełożenia na istnienie i wymagalność obowiązku objętego tytułami wykonawczymi.

Stosownie do brzmienia przepisu art. 7 ust. 3 ww. ustawy, do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie obowiązków o charakterze pieniężnym. Zarówno obowiązek rejestracji odbiorników rtv, a następnie opłacania abonamentu rtv wynika z mocy przepisów ustawy o opłatach abonamentowych. Rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania. Natomiast zgodnie z zapisami cyt. ustawy - osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym lub samochodzie stanowiącym ich własność, niezależnie od liczby używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych wnoszą tylko jedną z opłat. Z kolei gospodarstwem domowym w rozumieniu przepisów ustawy jest zespół osób mieszkających i utrzymujących się wspólnie albo jedna osoba utrzymująca się samodzielnie.

W toku postępowania, przeprowadzonego przez wierzyciela na okoliczność wniesionych zarzutów stwierdzono, iż w kierowanych do zobowiązanego pismach wierzyciel - zgodnie z zapisami ustawy o opłatach abonamentowych - poinformował, iż w przypadku małżeństwa posiadającego odbiorniki rtv, z punktu widzenia obowiązku rejestracji i opłat nie ma znaczenia, które z małżonków dokonuje rejestracji oraz dokonuje opłat, skoro obowiązki te ciążą na obojgu małżonkach. W sytuacji rozwiązania małżeństwa sprawa odbiorników rtv zarejestrowanych na dane osobowe jednego z małżonków, powinna zostać uregulowana w momencie uzyskania rozwodu. Jakiekolwiek zmiany stosunków między małżonkami nie mogą negatywnie wpływać na ustawowe obowiązki posiadaczy odbiorników rtv, w zakresie rejestracji lub uiszczania opłat abonamentowych. Dalej zauważono, iż w kierowanej do zobowiązanego w okresie objętym przedmiotowymi tytułami wykonawczymi dalszej korespondencji wierzyciel informował go, iż w przypadku posiadania odbiorników rtv, to po stronie posiadacza powstaje obowiązek ich rejestracji, a następnie obligatoryjny obowiązek regulowania opłat od zarejestrowanych odbiorników. Natomiast w momencie zaprzestania używania odbiorników, legalny brak kolejnych opłat musi uprzedzić czynność skutecznego wyrejestrowania poprzez wypełnienie i przedłożenie stosownego wniosku w placówce operatora wyznaczonego. Pisma wierzyciela były kierowane do zobowiązanego w dniach: [...]r., [...]r., [...]r., [...]r. i [...]r. Wierzyciel szczegółowo w powołanej korespondencji, wskazał obowiązki związane z rejestracją odbiorników oraz zasady związane z wyrejestrowaniem odbiorników rtv.

Jak podkreślono w postanowieniu wierzyciela, nie dysponował on żadnymi dowodami na okoliczność wyrejestrowania przez zobowiązanego odbiornika telewizyjnego, a ten takiego dowodu nie przedstawił, zatem dopóki abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiornika, to nadal jest zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych. Zaprzestanie wnoszenia opłat abonamentu rtv i niedopełnienie formalności wyrejestrowania w stosownym terminie powoduje, że abonent jest zobowiązany do uregulowania zaległych opłat abonamentu rtv wraz z odsetkami za zwłokę. Do dnia wydania swojego postanowienia wierzyciel nie odnotował na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...] faktu wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego.

W związku z zaprzestaniem przez zobowiązanego wnoszenia opłat abonamentu rtv - jak wskazał wierzyciel - wielokrotnie, bezskutecznie kierowano do niego wezwania do dobrowolnej zapłaty zaległych należności z tytułu abonamentu rtv. Brak realizacji zobowiązania, pomimo przesyłania zawiadomień, z tytułu opłat abonamentu rtv, spowodował, że Poczta Polska S.A. w dniu [...]r. wysłała upomnienie wzywające do zapłaty należności, które zostało odebrane w dniu [...]r. Nieuregulowanie istniejącego zobowiązania było przyczyną do żądania wykonania obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Stąd należało uznać, iż obowiązek objęty tytułami wykonawczymi istnieje i jest wymagalny.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia dotyczących tego, iż w żadnym tytule wykonawczym wierzyciel nie wskazał swej siedziby, co oznacza nienależyte oznaczenie strony, organ nadzoru stwierdził, iż zarzut ten nie może być przedmiotem niniejszego postępowania, gdyż nie był przedmiotem postępowania przed organem I instancji. Odniesienie się do powyższego oznaczałoby naruszenie dwuinstancyjności, określonej w art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W kwestii zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ zauważył, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie jest organem właściwym do orzekania w tej sprawie, dlatego w tej części przekazał wniosek Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w T. zgodnie z właściwością.

Pismem z dnia 14.03.2015r. zobowiązany złożył na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W skardze zarzucił:

1. Rażące nadużycie prawa poprzez przekroczenie właściwości rzeczowej skarbowych organów administracji państwowej, gdyż przy wydaniu zaskarżonych rozstrzygnięć - tak organ egzekucyjny jak i organ nadzoru zajęły się oceną zasadności dochodzenia roszczeń przez domniemanego "wierzyciela", oceną przesłanek wymagalności opłat rtv, wykładnią przepisów materialnych związanych z zasadami wymiaru i poboru opłaty rtv jak i kwestią praktyki orzeczniczej w tej mierze tj. materią przynależną wierzycielowi tj. Przedsiębiorstwu Poczcie Polskiej S.A. Dyrektorowi Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. - bez oznaczenia siedziby. Zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. jak i Dyrektor Izby Skarbowej w K. przy rozpoznawaniu środków zaskarżenia wniesionych przez stronę (zarzutów i zażalenia) naruszyli ogólne zasady kompetencji i zakresu działania organów skarbowych wypływające z ustawy o izbach i urzędów skarbowych (...) oraz ogólne zasady postępowania wypływające z kpa tj. zasadę legalizmu, zasadę praworządności oraz zasadę bezstronności organu,

2. naruszenie zasad egzekucyjnego nadzoru, a mianowicie zdaniem strony, organ nadzoru pominął obowiązek zajęcia stanowiska w kwestii zarzutu obejmującego rażące naruszenie prawa domniemanego wierzyciela na skutek nie wskazania pełnej nazwy i adresu wierzyciela w skierowanych do organu egzekucyjnego tytułach wykonawczych - art. 27 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, w związku z art. 42 K.c. Brak wskazania siedziby domniemanego wierzyciela w tytułach wykonawczych - w ocenie skarżącego - wyklucza prawną możliwość dokonania ustalenia właściwości miejscowej organu egzekucyjnego w rozumieniu art. 1a pkt 7 u.p.e.a. oraz ustalenie właściwości miejscowej i instancyjnej organu nadzoru w rozumieniu art. 23 § 2 tej ustawy a także jednoznacznego rozstrzygnięcia prawnych kwestii dotyczących oceny legalności umocowania osoby działającej w imieniu wierzyciela - podpisującej tytuły wykonawcze, jako że ów wierzyciel jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, co rodzi wątpliwości prawne dot. zasad reprezentacji tejże osoby.

Skarżący zaznaczył, iż w jego ocenie "zasygnalizowanie" zarzutów w piśmie z dnia 21.07.2014 r. nie pozbawia go możliwości podnoszenia wszelkich uchybień organu egzekucyjnego w zażaleniu a organ nadzoru ma obowiązek wnikliwego zbadania sprawy. Skarżący zaakcentował, że pominięcie w tytułach wykonawczych właściwego oznaczenia wierzyciela jest rażącym naruszeniem prawa.

W świetle zarzutów skargi skarżący wniósł o

- rozpoznanie sprawy niniejszej łącznie z zawisłą już sprawą przed tamt. Sądem pod sygn. akt I SA/Gl 131/15 - jako tematycznie jednej sprawy,

- uchylenie w całości postanowienia wydanego przez organ nadzoru oraz ww. tytułów wykonawczych jako nieważnych z mocy prawa,

- nakazanie wierzycielowi przeprowadzenia procedur wyjaśniających w kwestii wyrejestrowania przez skarżącego odbiorników rtv na przełomie 2007/2008 oraz okoliczności zagubienia przedmiotowego zgłoszenia przez Kartotekę Rejonową w M. lub Pocztę,

- obciążenie organu kosztami postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi zauważył się, że właściwość miejscową organów egzekucyjnych regulują przepisy art. 22 u.p.e.a. Zgodnie z art. 22 § 2 tej ustawy - właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustała się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego (...) Skarżący mieszka w T., zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. jest organem właściwym miejscowo do prowadzenia egzekucji z w/w składników majątkowych zobowiązanego. Zgodnie zaś z art. 23 § 1 u.p.e.a. - nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. § 2 tego przepisu stanowi, iż w przypadku braku organu wyższego stopnia w stosunku do organów egzekucyjnych, o których mowa w art. 19, nadzór nad egzekucją należności pieniężnych sprawuje właściwy miejscowo dyrektor izby skarbowej (...). Zgodnie z załącznikiem nr 4 do Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (tj. Dz. U. 2013r. poz. 1 441) w zasięgu terytorialnym Dyrektora Izby Skarbowej w K. na urzędami skarbowymi znajduje się województwo [...], a tym samym Naczelnik Urzędu Skarbowego w T.. Natomiast bez znaczenia dla ustalenia właściwości organu egzekucyjnego jest siedziba wierzyciela. Ponadto, strona w zarzutach wniesionych pismem z dnia 21.07.2014r. nie podnosiła zarzutu opisanego w art. 33 § 1 pkt 10 tj. niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, dlatego ani organ egzekucyjny ani organ nadzoru nie odnosiły się do tej kwestii w swoich rozstrzygnięciach.

Organ zauważył również, że na mocy art. 178 ust. 1 Prawa pocztowego, ustawodawca powierzył obowiązek wykonywania zadań operatora wyznaczonego w okresie przejściowym 3 lat od wejścia w życie tej ustawy tj. do dnia 31.12.2015r. Poczcie Polskiej S.A. Zatem Poczta Polska S.A. jest umocowana prawnie do wystawienia tytułów wykonawczych. Kwestia uprawnień osoby do podpisywania tytułów wykonawczych jest wewnętrzną sprawą Poczty Polskiej S.A., a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania wewnętrznych dokumentów podmiotów wystawiających tytuły wykonawcze tj upoważnień do dokonywania czynności kwestionowanych przez zobowiązanego.

W piśmie z dnia 29.06.2015 r. skarżący podtrzymał wobec organu nadzoru zarzuty:

1. przekroczenia ustawowych umocowań w zakresie prawnej akceptacji przez organ egzekucyjny tzw. legalności działania domniemanego "wierzyciela" tj. "Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej występującego bez oznaczenia siedziby/adresu tego podmiotu w tytułach wykonawczych - przylegającego rzekomo organizacyjnie do Przedsiębiorstwa Poczta Polska SA,

2. utrzymania w mocy postanowienia organu egzekucji administracyjnej o skierowaniu tytułów wykonawczych do egzekucji, wystawionych przez ww. domniemanego wierzyciela nie zawierających w drukach TYT-1 oznaczenia jego adresu/siedziby,

3. bezprawnej i pozamerytorycznej akceptacji przez egzekutora NUS i organ nadzoru

egzekucji znamion korespondencji zaistniałej pomiędzy wierzycielem a

skarżącym dot. zgłoszenia abonamentowego rtv, wyrejestrowania odbiorników, okoliczności utraty książeczki rtv przez placówkę terenową Abonamentu RTV RP w M. oraz spraw z zakresu rozliczeń płatności abonamentowych, bowiem owe kwestie nie leżą w gestii organu egzekucyjnego.

Skarżący podtrzymując dotychczasowe twierdzenia dodatkowo podniósł, że organ nie odniósł się do faktu czy w sprawie pomiędzy stroną a Pocztą - Kartoteką Rejonową RTV z siedzibę w M. zakończyła się procedura skargowa o wyrejestrowanie odbiorników rtv przez stronę i zagubienia przez Kartotekę Rejonową lub Pocztę przesłanej tamże przez skarżącego "Książeczki abonamentowej rtv" na nazwisko S. G.. Wedle ówczesnej "Instrukcji" zamieszczonej wewnątrz na okładkach "Książeczki opłat abonamentu rtv" - dla wyrejestrowania odbiorników należało wypełnić wewnętrzny odcinek "Książeczki" i przesłać dokument do Kartoteki rejonowej. Skarżący tak właśnie uczynił.

Końcowo zwrócił się do WSA o uchylenie bezprawnych dziwactw Izby Skarbowej i Naczelnika Urzędu Skarbowego w T., co zmusi fałszywego "wierzyciela" do oznaczenia swej siedziby, a następnie zmusi go w ramach zwykłego postępowania reklamacyjnego do zakończenia nadal zawisłego postępowania skargowego w kwestii obowiązku wyjaśnienia okoliczności zagubienia książeczki rtv, przed laty przesłanej przez stronę do Kartoteki Rejonowej w M., zawierającej oświadczenie potwierdzające fakt wyrejestrowania odbiorników na warunkach ówczesnych uregulowań, tamże zakreślonych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta - zgodnie z treścią art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.), obejmuje m.in. w punkcie 3 postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Tego rodzaju akt został zaskarżony rozpoznawaną skargą.

Skarga okazała się uzasadniona, a to z tej przyczyny, że zaskarżone postanowienie narusza prawa w sposób uzasadniający wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Na wstępie wskazać należy, iż wyrokiem z dnia 11.08.2015 r. sygn. akt I SA/Gl 131/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej (wierzyciela) z dnia [...]r. o uznaniu zarzutów zobowiązanego za nieuzasadnione, a tym samym rozstrzygnął spór analogiczny do zaistniałego w niniejszej sprawie. W dalszej części uzasadnienia Sąd posłuży się argumentacją zawartą w ww. orzeczeniu. Skład orzekający w sprawie nie znalazł bowiem podstaw by odstąpić od wyrażonego w nim stanowiska, które w istocie stanowi ocenę tożsamej z analizowaną obecnie kwestii.

Podkreślenia bowiem wymaga, że kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddane zostało ostateczne postanowienie organu nadzoru o nieuwzględnieniu zarzutów zobowiązanego w prowadzonym wobec niego postępowaniu egzekucyjnym. Trzeba mieć jednak na uwadze, że stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1 - 5 u.p.e.a. jest wiążące dla organu egzekucyjnego, który będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i merytorycznego badania stanowiska wierzyciela. Związanie należy uznać za obowiązujące także dla odwoławczego organu egzekucyjnego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną.

Przystępując do rozpoznania sprawy na wstępie zauważyć należy, iż zgodnie z art. 33 ustawy egzekucyjnej podstawą prawną zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie przyczyny enumeratywnie wymienione w tym przepisie. Z treści zarzutów sformułowanych przez stronę skarżącą wnioskować należy, iż obejmują one sytuacje przewidziane w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a., a mianowicie nieistnienie obowiązku i brak jego wymagalności z innego powodu.

Następnie odwołać się trzeba do uregulowania cytowanej już wyżej ustawy o opłatach abonamentowych, które przesądzają o określonych obowiązkach związanych z korzystaniem z odbiorników rtv. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Z kolei jak stanowi art. 5 ust.1 tej ustawy odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Istotna w badanej sprawie jest także treść art. 7 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w ust. 1 są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego.

Powyższe regulacje przesądzają o tym, że obowiązek regulowania opłat z tytułu używania odbiorników rtv powstaje z mocy prawa, po zarejestrowaniu odbiornika. Ustawa abonencka nie wskazuje, kiedy ten obowiązek przestaje istnieć, co nie oznacza, że obowiązek ten istnieje w sposób nieograniczony, bez względu na zaistniałe zmiany faktyczne. Przyjęcie takiej konstatacji kłóciłoby się bowiem z podstawowymi zasadami ponoszenia opłat. Ponoszenie wszelkich opłat wiąże się zawsze bądź z określonymi zdarzeniami bądź okolicznościami, z którymi przepisy wiążą ich ponoszenie. W badanej sprawie organ egzekucyjny - a wcześniej wierzyciel wszczynając postępowanie egzekucyjne poprzez wystawienie tytułów wykonawczych - uznał, że nie doszło do skutecznego wyrejestrowania posiadanego odbiornika rtv, a zatem wniesione zarzuty i podnoszona w nich argumentacja nie zasługiwały na uwzględnienie.

Zaznaczyć przyjdzie, że organ nadzoru w zasadzie powtórzył argumentację prezentowaną przez wierzyciela, która ograniczona była do konstatacji, że skarżący nie udokumentował faktu wyrejestrowania odbiornika.

W wyroku z dnia 11.08.2015 r. Sąd uchylając postanowienie wierzyciela stwierdził, że powyższa konstatacja - w świetle przedłożonych przez skarżącego dokumentów - nie może być uznana za zasadną. Przede wszystkim wskazał na trzy załączone do skargi pisma skarżącego, a to:

- pismo z dnia 29.11.2008 r. skierowane do Poczty Polskiej Wydziału Abonamentu TV w M.;

- pismo z dnia 2.12.2010 r. skierowane do Poczty Polskiej S.A. COF Wydział Abonamentu TV w K.;

- pismo z dnia 26.02.2011 r. skierowane do Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej RDPD w K.

Dwa z ww. pism tj. z dnia 29.11.2008r. i z dnia 26.02.2011 r. zostały przekazane także do wiadomości odpowiednio Poczcie Polskiej COF COR B. wraz z załącznikiem tj. pismem z dnia 21.04.2008 r. - Poczcie Polskiej S.A. w W..

Sąd nadto zaakcentował, że wierzyciel nie dołączył żadnego z ww. pism do dokumentów przekazanych Sądowi. Zwrócił przy tym uwagę, że pierwsze z tych pism zawiera informację, iż wcześniejsze pismo z dnia 21.04.2008 r. było wnioskiem o wyrejestrowanie skarżącego z ewidencji. Pisma te zawierają też informację o zwrocie Poczcie Polskiej "grzbietów książeczki abonamentowej" wraz z oświadczeniem/odcinkiem tej książeczki o zaprzestaniu używaniu odbiornika. Argumenty powyższe strona podnosiła zarówno w zarzutach jak i w zażaleniu, jednakże organy rozpoznające te środki prawne w żaden sposób nie odniosły się do podnoszonej przez skarżącego okoliczności. Sąd stanowczo podkreślił, że Poczta Polska - w świetle ww. pism - winna posiadać wiedzę o zgłoszonym wyrejestrowaniu odbiornika tv już w 2008 r. Jak wskazał, wierzyciel zobowiązany był do ustalenia/wyjaśnienia kwestii wyrejestrowania odbiornika, gdyż to ona przesądza o istnieniu lub nieistnieniu egzekwowanego obowiązku.

Uwagi te są jak najbardziej aktualne na gruncie niniejszej sprawy albowiem skarżący konsekwentnie podnosił w toku postępowania, że na przełomie roku 2007/2008 wyrejestrował odbiornik i dokonał zwrotu książeczki rtv.

Raz jeszcze podkreślić wypada, że stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej w art. 33 § 1 pkt 1-7, 9, 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1- 5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Z powyższego wynika, że organ egzekucyjny nie prowadzi postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela (por. np. wyrok WSA Gdańsku z dnia 23.07.2013 r., sygn. akt I SA/Gd 691/13). Ostateczne postanowienie wierzyciela jest więc niejako zagadnieniem wstępnym dla późniejszego rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego.

Z tego też względu wyeliminowanie postanowienia wierzyciela z dnia [...]r. z obrotu prawnego wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 11.08.2015 r., sygn. akt I SA/Gl 131/15 - w ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę - skutkować musi uchyleniem postanowienia organu nadzoru w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Niewątpliwie bowiem do końcowego załatwienia sprawy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej konieczne jest zbadanie legalności stanowiska wierzyciela. Jest to szczególnie istotne w badanej sprawie, gdyż wierzycielowi przysługuje prawo egzekwowania opłat z mocy ustawy. Oznacza to, że podstawę wystawienia tytułu wykonawczego jest przepis prawa a nie akt administracyjny, a tym samym zobowiązany może bronić swoich racji tylko w drodze zarzutów zgłoszonych na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

W opisanej powyżej sytuacji uzasadniony jest wniosek, że wyczerpana została przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a to obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.