Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 242/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: § 2 pkt 1, § 60 ust. 2, § 105 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 169 poz 1650
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i  higieny pracy - tekst jednolity
article: art. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1614
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), Protokolant: Referent Dagmara Szymańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Gdańsku z dnia 10 marca 2023 r., nr GD-PPR-A.5112.3.2023.3 w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych uchybień oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 10 marca 2023 r. (nr GD-PPR-A.5112.3.2023.3) Okręgowy Inspektor Pracy w Gdańsku, po rozpatrzeniu odwołania C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej jako "strona", "podmiot kontrolowany" lub "skarżąca"), utrzymał w mocy skierowane wobec strony decyzje zawarte w nakazie Inspektora Pracy z dnia 6 lutego 2023 r. (nr [...]).

Organy inspekcji pracy wydały wskazane wyżej decyzje w związku z kontrolą przeprowadzoną w grudniu 2022 r. i styczniu 2023 r. w sklepie C. w S. Stosownie do wymogów określonych w art. 31 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1614 z późn. zm., dalej jako "ustawa o PIP") ustalenia przedmiotowej kontroli udokumentowane zostały protokołem nr [...].

Kontrolowany podmiot okazał Inspektorowi Pracy w toku kontroli szereg dokumentów, m.in. obowiązujące w sklepie: 1/ zarządzenie Dyrektora do spraw Personalnych i Odpowiedzialności Społecznej z dnia 2 listopada 2022 r. w sprawie zasad gospodarowania odzieżą i obuwiem roboczym oraz środkami ochrony indywidualnej 2/ zarządzenie nr 1/BHP/2022 w sprawie prac szczególnie niebezpiecznych wykonywanych na stanowiskach pracy w C. w S., 3/ zarządzenie w sprawie zasad szkolenia w zakresie BHP obejmujące wykaz czynności wymagających dodatkowych kwalifikacji. Okazano także szereg instrukcji BHP obowiązujących w sklepie w S., tak co obsługi konkretnych urządzeń, jak i w zakresie wykonywania określonych prac. W tym zakresie podmiot kontrolowany przedłożył m.in.: 1/ instrukcję BHP obowiązującą przy obsłudze pionowej piły do cięcia płyt marki Striebig 2/ instrukcję BHP obowiązującą przy obsłudze pilarki ukosowej marki MacAllister 3/ instrukcję BHP obowiązującą przy wykonywaniu czynności przy użyciu drabin rozstawnych, drabin magazynowych przejezdnych (DMP) oraz pomostów jezdnych z jednostronnym wejściem 4/ instrukcję BHP obowiązującą podczas obsługi podestów ruchomych przejezdnych wolnobieżnych.

Jak wynika z treści protokołu, w toku kontroli ustalono, że w sklepie używanych było 9 drabin magazynowych przejezdnych (DMP). Prace w sklepie były wykonywane także przy użyciu pomostów jezdnych z jednostronnym wejściem (podczas kontroli ustalono i wypisano do protokołu wszystkie użytkowane tego typu urządzenia wraz z numerami seryjnymi, podlegające pod dozór techniczny, w liczbie 6 sztuk marki Jungheinrich oraz 1 sztuki marki Combilift) oraz przy użyciu podestów ruchomych przejezdnych wolnobieżnych (podczas kontroli ustalono i wypisano do protokołu 2 podesty ruchome marki Haulotte).

W treści protokołu wskazano na stwierdzony w toku kontroli brak znaków nakazu stosowania hełmów ochronnych w występujących strefach niebezpiecznych, to jest przy wejściu do magazynu, w którym składuje się towar do wysokości około 5 m i na którego terenie odbywają się prace w sąsiedztwie urządzeń do podnoszenia, dźwigów i przenośników. Wskazano na brak ciągłości w wytyczonych w magazynie ciągach komunikacyjnych, to jest malowanych na posadzce żółtych pasach oraz brak oznaczenia pól odkładczych na powierzchni posadzki magazynu. Stwierdzono ponadto brak oznakowania barwami bezpieczeństwa miejsca niebezpiecznego w postaci zewnętrznej rampy magazynowej, wskazując na zagrożenie upadkiem z wysokości. Podkreślono też, że Inspektor Pracy na podstawie przedłożonych instrukcji BHP dotyczących prac wykonywanych na terenie sklepu stwierdził szereg prac wykonywanych na wysokościach innych niż ujęte w obowiązującym wykazanie prac szczególnie niebezpiecznych - w tym zakresie wskazano, że chodzi o prace na drabinach oraz drabinach magazynowych przejezdnych DMP, których podest roboczy ma maksymalną wysokość do 2 metrów. W odniesieniu do drabin DMP dodatkowo wskazano, że w obowiązującej instrukcji BHP zakazano wychylania się poza ich obrys w sposób umożliwiający upadek z wysokości.

W toku kontroli Inspektor Pracy wydał skierowane do pomiotu kontrolowanego dwie decyzje ustne, których treść wraz z informacją o terminach ich realizacji, stosownie do wymogów wynikających z art. 31 ust. 2 pkt 10 ustawy o PIP, ujęto w protokole w formie załącznika nr 6. Decyzje zostały wydane w styczniu 2023 r. poprzez ich ogłoszenie wobec Z. J., dyrektora sklepu C. w S. Obie decyzje zostały zrealizowane w takcie kontroli, co potwierdził Inspektor Pracy oraz dyrektor sklepu. Był to nakaz oznakowania znakami nakazu stosowania hełmów ochronnych w strefach niebezpiecznych występujących w sklepie, przy wszystkich wejściach do magazynu oraz nakaz zapewnienia nakrycia głowy pracownikom wykonującym w sklepie prace przy urządzeniach do obróbki drewna.

Protokół o takiej treści przedłożono w dniu 19 stycznia 2023 r. podmiotowi kontrolowanemu, reprezentowanemu przez dyrektora sklepu C. w S. Podmiot kontrolowany został pouczony, że przysługuje mu prawo wniesienia zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole.

Przed podpisaniem protokołu, po zapoznaniu się z jego treścią, kontrolowany skorzystał z prawa wniesienia zastrzeżeń. Zastrzeżenia te zostały ujęte w załączniku nr 7 do protokołu i dotyczyły następujących kwestii:

1/ złego adresu podmiotu kontrolowanego w zakresie kodu pocztowego oraz dzielnicy Warszawy - zastrzeżenie to uwzględniono;

2/ powołania się na niewłaściwy regulamin pracy - zastrzeżenia nie uwzględniono wskazując, że regulamin z 2019 r. był okazany podczas kontroli i były do niego wprowadzone zmiany, ale nie wprowadzono nowego tekstu jednolitego regulaminu;

3/ nieprawidłowego zakwalifikowania wydatku energetycznego pracownika z sektora logistyki - zastrzeżenie to uwzględniono, przyznając, że praca wymienionej osoby nie powinna być zakwalifikowana jako lekka, ale umiarkowana.

Więcej zastrzeżeń nie złożono. Po ich rozpatrzeniu w formie odpowiedzi ujętej w załączniku nr 8 do protokołu, protokół kontroli został w dniu 6 lutego 2023 r. podpisany przez kontrolowanego.

Następnie w wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli wobec kontrolowanego podmiotu na podstawie art. 11 ust. 1 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIP zostały wydane decyzje ujęte w nakazie Inspektora Pracy z dnia 6 lutego 2023 r. (nr 030334-53-K047-Nk01/22).

Stronie nakazano, aby w terminie do dnia 31 marca 2023 r. usunęła stwierdzone w toku kontroli uchybienia dotyczące przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy poprzez:

1/ wyznaczenie i oznakowanie ciągów komunikacyjnych na terenie magazynu, w sposób zapewniający bezpieczny transport urządzeń transportowych oraz ruch pieszych;

2/ oznakowanie barwami bezpieczeństwa miejsca niebezpiecznego - rampy mieszczącej się na zewnątrz sklepu;

3/ zaktualizowanie wykazu prac szczególnie niebezpiecznych, wprowadzonego zarządzeniem nr 1/BHP/2022 w sprawie prac szczególnie niebezpiecznych wykonywanych na stanowiskach pracy w C. Sp. z o.o. [...] S. ul. [...], o wszystkie prace zaliczane do prac szczególnie niebezpiecznych na wysokości, wykonywane na powierzchni znajdującej się na wysokości co najmniej 1 m nad poziomem podłogi lub ziemi;

4/ uwzględnienie nakrycia głowy w tabeli nr 1 dotyczącej zasad gospodarowania odzieżą i obuwiem roboczym oraz środkami ochrony indywidualnej zarządzenia Dyrektora do spraw Personalnych i Odpowiedzialności Społecznej C. Sp. z o.o. z dnia 2 listopada 2022 r. na stanowisku doradcy handlowego oraz doradcy technicznego, gdzie pracownicy mają w zakresie czynności obsługę pilarki ukośnej, czy innych urządzeń do obróbki drewna.

W zakresie nakazu ujętego w punkcie 3 jako postawę prawną decyzji wskazano art. 11 ust. 1 ustawy o PIP i § 80 pkt 1 i 2 oraz § 105 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zmianami oraz z 2021 r. poz. 2088, dalej jako "rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP").

W zakresie nakazu ujętego w punkcie 4 jako postawę prawną wskazano art. 11 ust. 1 ustawy o PIP oraz § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 14 kwietnia 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze obrabiarek do drewna (Dz.U. z 2000 r. Nr 36, poz. 409, dalej jako "rozporządzenie w sprawie BHP przy obsłudze obrabiarek do drewna).

Reprezentujący kontrolowany podmiot dyrektor sklepu C. w S. wniósł do Okręgowego Inspektora Pracy w Gdańsku odwołanie, kwestionując punkt 3 i 4 nakazu Inspektora Pracy z dnia 6 lutego 2023 r. (nr 030334-53-K047-Nk01/22), a więc w zakresie dotyczącym aktualizacji wykazu prac szczególnie niebezpiecznych i w zakresie wpisania do wykazu odzieży i środków ochrony indywidualnej nakrycia głowy dla pracowników pracujących przy pilarce ukośnej i przy innych urządzeniach do obróbki drewna. Strona wniosła o uchylenie punktu 3 i 4 nakazu. Poniesione przez stronę zarzuty objęły:

1/ zarzut naruszenia § 105 pkt 2 ust. 2 w związku z § 80 pkt. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP, ponieważ w ocenie strony obowiązujący wykaz prac szczególnie niebezpiecznych jest kompletny i nie wymaga uzupełnienia;

2/ zarzut naruszenia § 2 pkt. 1 rozporządzenia w sprawie BHP przy obsłudze obrabiarek do drewna, ponieważ w ocenie strony obowiązująca tabela dotycząca zasad gospodarowania odzieżą, obuwiem roboczym oraz środkami ochrony indywidualnej nie wymaga uzupełnienia, ponieważ w sklepie w S. "stosuje się jedynie pionową, tarczową pilarkę do płyt marki Striebig, model Evolution, której nie można uznać za obrabiarkę do drewna";

3/ zarzut naruszenia § 9 pkt. 1 Uchwały Nr 44 Rady Ministrów z dnia 27 marca 1990 r. w sprawie zasad przydzielania pracownikom środków ochrony indywidualnej oraz dostarczania odzieży roboczej, poprzez jego niezastosowanie polegające na nieuwzględnieniu zapisu, zgodnie z którym to pracodawca ustala przydział odzieży roboczej.

W zakresie punktu 4 nakazu wskazano, że w sprawie nie powinien mieć zastosowania § 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie BHP przy obsłudze obrabiarek do drewna, który stanowi, że pracownicy obsługujący obrabiarki do drewna powinni stosować nakrycie głowy całkowicie zakrywające włosy. Strona zaznaczyła, że piła pionowa marki Striebig służy do cięcia w dwóch kierunkach - pionowym i poziomym, a ponadto pomimo braku zespołu urządzeń zaciskowych i dociskowych nie ma możliwości odrzutu lub wyrzutu ciętego materiału, w związku z czym w ocenie strony nie można jej uznać za obrabiarkę do drewna. W tym zakresie podniesiono argument, że zgodnie z definicją ze słownika języka polskiego słowo "obrabiać" oznacza "nadać czemuś określony kształt przez ciosanie lub szlifowanie". Ponadto § 3 pkt 1 powołanego rozporządzenia wskazuje, że obrabiarki powinny być wyposażone w zespoły urządzeń zaciskowych i dociskowych, w celu zabezpieczenia obrabianego materiału przed przypadkowym odrzutem lub wyrzutem.

Dodatkowo wskazano, że w instrukcji obsługi piły pionowej marki Striebig używanej w sklepie, producent określił, iż należy chronić włosy przed wkręceniem, co w ocenie strony oznacza np. ich upięcie, a niekoniecznie używanie nakrycia głowy. W instrukcji tej wskazano bowiem, że "Włosy powinny być krótkie lub tak przykryte nakryciem głowy, by nigdzie nie opadały i nie mogło dojść do ich wciągnięcia przez maszynę". Pracodawca uznał zatem, że zapis o obowiązkowym nakryciu głowy jest całkowicie zbędny, ponieważ nakrycie głowy przy obsłudze ww. urządzenia ma chronić przed możliwością wciągnięcia długich włosów przez maszynę. Nakrycie głowy w jakiejkolwiek postaci, np. czapeczki z daszkiem, hełmu ochronnego może w odczuciu strony przynieść skutek odwrotny, to jest właśnie stwarzający zagrożenie wypadku z uwagi na ograniczenie widoczności lub też elementy odstające, a nawet uniemożliwienie stosowania innych środków ochrony indywidualnej, np. w postaci nauszników przeciwhałasowych i okularów ochronnych. Podkreślono, że pracodawca zapewni również środki ochrony indywidualnej w takim przypadku, gdy nie określa tego tabela przydziału odzieży, ale wykonywana praca będzie wiązała się z koniecznością wyposażenia pracownika w dodatkowe środki ochrony indywidualnej, w tym nakrycie głowy przy obsłudze urządzenia.

Jeżeli chodzi o stanowisko strony w zakresie punktu 3 nakazu dotyczącego uzupełnienia wykazu prac szczególnie niebezpiecznych, strona wskazała, że obowiązujący wykaz jest kompletny, a inne prace niż ujęte w tym wykazie, to jest wykonywane z użyciem drabin przejezdnych DMP, wózków jezdniowych specjalizowanych oraz podestów ruchomych wolnobieżnych nie mogą być zaliczone do pracy na wysokości. W ocenie strony, w tym zakresie w sprawie musi mieć zastosowanie wyłącznie z § 105 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP, ponieważ wymienione urządzenia są wyposażone w stałe konstrukcje chroniące pracownika przed upadkiem. Wskazano, że w przypadku wszystkich tych urządzeń, w tym drabin DMP taką konstrukcją są barierki. Natomiast urządzenia transportu bliskiego, to jest wózki jezdniowe specjalizowane oraz podesty ruchome, oprócz barierek, posiadają dodatkowo punkty kotwienia dla linek oraz szelek bezpieczeństwa.

Decyzją z dnia 10 marca 2023 r. (nr GD-PPR-A.5112.3.2023.3) Okręgowy Inspektor Pracy w Gdańsku, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji nr 3 i 4 z nakazu z dnia 6 lutego 2023 r. (nr 030334-53-K047-Nk01/22), utrzymał w mocy zaskarżone decyzje na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako "k.p.a.") oraz art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy o PIP.

Organ odwoławczy wskazał, że pierwsza z zakwestionowanych przez stronę decyzji (pkt 3 nakazu) dotyczyła uzupełnienia obowiązującego w zakładzie wykazu prac szczególnie niebezpiecznych w zakresie uwzględnienia w nim wszystkich prac wykonywanych na wysokości powyżej 1 m. Odpowiadając na zarzuty odwołania wskazano, że zawarty w protokole opis stanu faktycznego wskazuje, że wbrew ocenie kontrolowanego nie wszystkie prace szczególnie niebezpieczne wykonywane w sklepie C. w S. zostały ujęte w przedmiotowym wykazie.

Zaznaczono, że z treści decyzji nie wynika, o jakie rodzaje prac wykaz powinien być uzupełniony, ponieważ określenie rodzajów prac nie jest rolą organów inspekcji pracy. W czasie kontroli ustalono, że obowiązujący w sklepie wykaz zawiera zapis, iż do prac szczególnie niebezpiecznych zaliczono: prace na wysokości powyżej 1 m związane z montażem oraz demontażem regałów wysokiego składowania, jak również prace na dachu, przy otworach okiennych i przy totemie. Tymczasem jako prace szczególnie niebezpieczne powinny być zakwalifikowane wszystkie prace, które odbywają się na wysokości powyżej 1 m, nawet jeżeli są one wykonywane sporadycznie. Podkreślono, że w tym zakresie Inspektor Pracy w sporządzonym protokole nie wskazał bynajmniej prac wykonywanych przy użyciu podestów ruchomych wolnobieżnych, czy wózków jezdniowych wyspecjalizowanych. Natomiast podesty drabin DMP są obarierowane, przy czym barierki ochronne umieszczone zostały jedynie z 3 stron, co nie zabezpiecza całkowicie przed upadkiem z wysokości pracownika wykonującego pracę z poziomu podestu. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy wskazał, że z treści decyzji zawartej w punkcie 3 nakazu wynika, że wykaz prac szczególnie niebezpiecznych należy poszerzyć wyłącznie o te prace na wysokości, które nie korzystają z wyłączenia wskazanego w § 105 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP. W zakresie dotyczącym drabin DMP dodatkowo wskazano, że w ocenie organu odwoławczego z pewnością nie wszystkie prace na wysokości wymagają od pracownika wejścia na podest drabiny usytuowany na wysokości niemal 2 m. Część prac wykonywana jest z poziomu poszczególnych stopni drabiny, na których pracownika chroni jedynie poręcz umiejscowiona z jednej strony stopni. Konstrukcja drabin nie pozwala również na zastosowanie punktów kotwienia, do których pracownik mógłby się przypiąć, gdyż w przypadku przewrócenia się drabiny takie rozwiązanie mogłoby przyczynić się do przygniecenia pracownika i spowodowana u niego dodatkowych obrażeń.

Odnosząc się do zarzutów strony sformułowanych w odniesieniu do decyzji dotyczącej uwzględnienia nakrycia głowy (pkt 4 nakazu) organ odwoławczy wskazał, że piła pionowa do cięcia płyt, do instrukcji obsługi której odniesiono się odwołaniu, jest wbrew przekonaniu strony obrabiarką do drewna. Ponieważ w odwołaniu powołano się na definicję słowa "obrabiać" ze słownika języka polskiego, wskazując, że oznacza ono "nadać czemuś określony kształt przez ciosanie lub szlifowanie", organ zauważył, że słownik języka polskiego PWN definiuje obrabiarkę jako "technologiczną maszynę roboczą do obróbki przedmiotów w celu nadania im wymaganego kształtu, wymiarów i gładkości powierzchni". Zgodnie z tą definicją wszelkie pilarki mieszczą się w pojęciu obrabiarki z uwagi na wykonywane na nich czynności zmieniających kształt i wymiary obrabianych przedmiotów. Przewidziane w § 3 pkt. 1 rozporządzenia w sprawie BHP przy obsłudze obrabiarek do drewna wyposażenie urządzenia w zespoły urządzeń zaciskowych i dociskowych, w celu zabezpieczenia obrabianego materiału przed przypadkowym odrzutem lub wyrzutem nie stanowi definicji urządzeń objętych postanowieniami ww. rozporządzenia. Możliwość nastąpienia odrzucenia lub wyrzucenia obrabianego materiału nie jest warunkiem uznania maszyny za pilarkę do drewna.

Tym samym w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów rozporządzenia w sprawie BHP przy obsłudze obrabiarek do drewna, które określa wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze obrabiarek do drewna i urządzeń technicznych do obróbki drewna. W § 2 tego rozporządzenia wyraźnie wskazano, że pracownicy obsługujący obrabiarki powinni stosować nakrycie głowy całkowicie zakrywające włosy oraz odzież roboczą bez odstających i luźno zwisających części. Organ zaznaczył, że przepisy ww. rozporządzenia mają nadrzędne znaczenie wobec przywoływanych przez stronę zapisów instrukcji producenta, zalecającej krótkie włosy zamiennie z nakryciem głowy. Zapisy instrukcji wydają się również problematyczne w stosowaniu, wobec braku kryteriów pozwalających na jednoznaczną ocenę, jakie włosy mogą być uznane za krótkie. Trudno też wyobrazić sobie sytuację oceniania fryzury pracownika przed dopuszczeniem go do wykonywania pracy przy użyciu piły.

Dodatkowo wskazano, że nawet w sytuacji braku zakwalifikowania wskazywanego przez stronę w odwołaniu urządzenia do obrabiarek do drewna, w ocenie organu odwoławczego istniałby po stronie pracowników zatrudnionych przy tej maszynie obowiązek stosowania nakrycia głowy, wynikający z przepisu § 60 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP, który stanowi, iż: "Pracownicy zatrudnieni przy obsłudze maszyn z ruchomymi elementami nie mogą pracować w odzieży z luźnymi (zwisającymi) częściami, jak np. luźno zakończone rękawy, krawaty, szaliki, poły, oraz bez nakryć głowy okrywających włosy." Występowanie ruchomego elementu w takim urządzeniu, jak pilarka nie budzi bowiem wątpliwości.

Odnośnie wzmiankowanego przez stronę dyskomfortu związanego ze stosowaniem nakrycia głowy (ograniczenia widoczności, utrudnienie stosowania środków ochrony indywidualnej) wyjaśniono, że decyzja Inspektora Pracy nie narzuca rodzaju nakrycia głowy, jakie powinno być stosowane. W trakcie kontroli pracownicy zostali wyposażeni w czapki z daszkiem, jednak dokonując uzupełnienia tabeli w przedmiotowym zakresie pracodawca może dokonać analizy zagadnienia dla zastosowania takiego rodzaju nakrycia głowy, które będzie spełniało funkcję ochronną w sposób jak najdogodniejszy dla pracownika.

Okręgowy Inspektor Pracy zgodził się z poglądem strony, iż określenie zarówno występujących w zakładzie prac szczególnie niebezpiecznych, jak i zasad przydziału środków ochrony indywidualnej, odzieży i obuwia roboczego należy do obowiązków pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, co zostało wskazane między innymi w przepisach art. 207 § 2, art. 2378 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2022 r. poz. 1510 ze zm. z 2022 r. poz. 2140), jak również § 81 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP. Reasumując wskazano, że zapewnienie w zakładzie bezpieczeństwa i higieny pracy jest tym samym obowiązkiem pracodawcy, natomiast obowiązkiem inspektora pracy w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy jest nakazanie usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PIP. Każda decyzja, wydawana w wyniku kontroli inspektora pracy dotyczy sytuacji, w której pracodawca nie dopełnił swoich obowiązków bądź wykonał je w sposób wymagający poprawy. Nawiązując do sformułowanego w odwołaniu zarzutu naruszenia przepisów Uchwały Nr 44 Rady Ministrów z dnia 27 marca 1990 r. w sprawie zasad przydzielania pracownikom środków ochrony indywidualnej oraz dostarczania odzieży roboczej, organ wskazał, że wskazana uchwała utraciła moc w 1996 r.

C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła o uchylenie opisanej wyżej decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w Gdańsku z dnia 10 marca 2023 r. (nr GD-PPR-A.5112.3.2023.3) oraz poprzedzających ją decyzji nr 3 i nr 4 zawartych w nakazie Inspektora Pracy z dnia 6 lutego 2023 r. (nr 030334-53-K047-Nk01/22).

W ocenie strony skarżącej w sprawie naruszone zostały przepisy postępowania obejmujące: art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, które powinny być uchylone oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o PIP w zw. z art. 31 ust. 2 pkt. 7 ustawy o PIP oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ weryfikacji rodzaju prac na wysokościach wykonywanych u skarżącej, sposobu ich wykonywania oraz stosowanych zabezpieczeń oraz poprzez nieustalenie jakiego dokładnie rodzaju pilarka używana jest na stanowiskach doradcy handlowego oraz doradcy technicznego, na czym dokładnie polegają obowiązki związane z używaniem tej pilarki, czy kwalifikują się one jako obsługa pilarki lub zatrudnienie przy obsłudze maszyn z ruchomymi elementami.

Podniesione przez stronę skarżącą zarzuty naruszenia prawa materialnego objęły natomiast:

1/ zarzut naruszenia § 105 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że wykaz prac szczególnie niebezpiecznych obowiązujący w sklepie nie obejmuje wszystkich prac zaliczanych do prac szczególnie niebezpiecznych na wysokości, podczas gdy wykaz ten jest kompletny i w sklepie nie są wykonywane inne niż wymienione w tym wykazie prace zaliczane do prac szczególnie niebezpiecznych na wysokości;

2/ zarzut naruszenia § 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie BHP przy obsłudze obrabiarek do drewna poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że pracownicy zatrudnieni na stanowiskach doradcy handlowego oraz doradcy technicznego obsługują obrabiarkę, podczas gdy czynności wykonywane przez ww. osoby w związku z używaniem piły pionowej panelowej do cięcia płyt nie stanowią obsługi obrabiarki;

3/ zarzut naruszenia § 60 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że pracownicy zatrudnieni na stanowiskach doradcy handlowego oraz doradcy technicznego są zatrudnieni przy obsłudze maszyn z ruchomymi elementami, podczas gdy czynności wykonywane przez ww. osoby w związku z używaniem piły pionowej panelowej do cięcia płyt nie stanowią obsługi tej maszyny i w większości przypadków stanowią jedynie marginalną część obowiązków faktycznie wykonywanych przez ww. osoby.

Strona skarżąca wystąpiła o przeprowadzenie dodatkowych dowodów z dokumentów w postaci:

1/ zarządzenia 1/BHP/2022 sprawie prac szczególnie niebezpiecznych wykonywanych na stanowiskach pracy w C. Sp. z o.o., [...] S. ul. [...] - na wykazanie treści wskazanego zarządzenia oraz faktu, że wykaz jest kompletny;

2/ instrukcji BHP wykonywania czynności przy użyciu drabin rozstawnych, drabin magazynowych przejezdnych (DMP) oraz pomostów jezdnych z jednostronnym wejściem - na wykazanie treści tej instrukcji oraz faktów, że przy pracy na ww. drabinach i pomostach nie można się wychylać, a jeżeli praca wymaga wychylania się trzeba skorzystać z innego rozwiązania technicznego zabezpieczającego przed upadkiem, że zabroniono stania na krawędzi podestu od strony schodów oraz na stopniach drabiny, że ww. urządzenia zawierają trwałe zabezpieczenia chroniące przed upadkiem z wysokości, że praca na ww. drabinach oraz pomostach nie jest pracą szczególnie niebezpieczną;

3/ dokumentacji techniczno-ruchowej drabiny DMP - na wykazanie treści tej dokumentacji oraz faktów, że drabina DMP spełnia wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy, jest wyposażona w balustradę i poręcze oraz że praca na drabinie DMP nie jest pracą szczególnie niebezpieczną;

4/ instrukcji obsługi pomostów jezdnych z jednostronnym wejściem marki Jungheinrich - na wykazanie treści instrukcji oraz faktów, że pomost spełnia wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy, stanowisko operatora ograniczone jest z trzech stron stałymi ściankami, a wejście na nie jest dodatkowo ograniczone drzwiczkami, że praca na ww. pomoście nie jest pracą szczególnie niebezpieczną;

5/ instrukcji BHP podczas obsługi podestów ruchomych przejezdnych wolnobieżnych - na wykazanie treści instrukcji oraz faktów, że podczas pracy na platformie należy stać pewnie obiema nogami na jej podłodze, że zabronione jest wykonywanie pracy na niższych, niezabezpieczonych fragmentach podestu oraz wychylanie się bez zabezpieczeń, że ww. urządzenie zawiera trwałe zabezpieczenia chroniące przed upadkiem z wysokości, a praca na ww. podeście nie jest pracą szczególnie niebezpieczną;

6/ instrukcji obsługi podestów ruchomych przejezdnych wolnobieżnych marki Haulotte - na wykazanie treści instrukcji oraz faktów, że ww. podest spełnia wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy, że stanowisko operatora ograniczone jest z trzech stron stałymi ściankami, wejście na nie jest dodatkowo ograniczone drzwiczkami, a praca na ww. podeście nie jest pracą szczególnie niebezpieczną;

7/ wyciągu z Modułu 1 "Wymagania eksploatacyjne maszyn i urządzeń elektrycznych" zrealizowanego w ramach projektu "Model systemu wdrażania i upowszechniania kształcenia na odległość w uczeniu się przez całe życie" ("Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego; Podstawy eksploatacji maszyn i urządzeń elektrycznych; Kształcenie Na Odległość") - na wykazanie treści wskazanego opracowania oraz faktu, że czynności wykonywane przez pracowników zatrudnionych na stanowiskach doradca handlowy oraz doradca techniczny nie stanowią obsługi pilarki.

W uzasadnieniu wskazano, że formułując nakaz uzupełnienia wykazu prac szczególnie niebezpiecznych organ, w ocenie strony, poprzestał na stwierdzeniach ogólnikowych i niepotwierdzonych faktami, w tym samodzielnie nie sprawdził, czy poszczególne prace z użyciem drabin i podestów zaliczają się do prac szczególnie niebezpiecznych. Stronie nie wskazano na żadnym etapie sprawy o jakie prace ma zaktualizować wykaz, natomiast strona nie wie na jakiej podstawie organ przyjął, że nie wszystkie prace szczególnie niebezpieczne na wysokości występujące w sklepie zostały ujęte w wykazie, ani o jakie prace ma ten wykaz uzupełnić. W protokole kontroli organ wskazał, że podczas kontroli nie stwierdzono używania drabiny DMP. Jednocześnie jednak w decyzji odwoławczej wskazano, że część prac z użyciem drabiny DMP jest wykonywana ze stopni, a nie z samego podestu. Strona zaznaczyła, ze powyższe jest sprzeczne z obowiązującymi w sklepie instrukcjami BHP, w których w odniesieniu do drabin DMP wskazano, że stanie na krawędzi podestu od strony schodów oraz na stopniach drabiny jest zabronione, a w odniesieniu do podestów ruchomych wolnobieżnych nakazano, aby podczas prac na platformie stać obiema nogami na podłodze. W ocenie strony oznacza to, że nie można wykonywać prac ze stopni drabiny. Strona zaznaczyła, ze w protokole kontroli wskazano, że nie wolno wychylać się poza obrys drabiny lub podestu w sposób umawiający upadek z wysokości, a jeżeli wychylenie poza obrys jest konieczne należy stosować inne rozwiązania techniczne. W ocenie strony na tej podstawie poczyniono w sprawie nieuprawnione ustalenia, że szelki bezpieczeństwa są standardowym elementem wyposażenia ww. urządzeń oraz że producent uważa pracę wykonywaną z wykorzystaniem tych urządzeń jako niebezpieczną. Z protokołu kontroli nie wynika również aby zaobserwowano wychylenie się pracowników sklepu poza obrys drabiny lub podestu. Gdyby zaś w taki sposób pracowali, pociągnięci zostaliby do odpowiedzialności porządkowej przez pracodawcę. W ocenie strony najistotniejsze jednak pozostaje, że wykonywanie przez pracowników pracy z naruszeniem zasad BHP nie może być uznawane za wykonywanie pracy szczególnie niebezpiecznej. Nie ma zatem potrzeby aktualizacji wykazu prac szczególnie niebezpiecznych. Nawet zaś gdyby tak było, to organ w ocenie strony musiałby zaobserwować, że pracownicy wykonują prace z naruszeniem zasad BHP. Takich obserwacji nie ujęto w protokole.

Strona skarżąca podkreśla, że "używanie przez pracowników drabin i podestów nie wymaga wychylania się poza balustradę". Podając towar innemu pracownikowi poza balustradę pracownik podający wysuwa tylko ręce, a jego ciało "ogrodzone jest dookoła balustradą zgodną z wymaganiami przepisów, w związku z czym jest to wystarczające zabezpieczenie przed ewentualnym upadkiem z wysokości". Wysuniecie rąk poza balustradę nie jest wychyleniem się, przez które należy rozumieć tylko zgodnie z obowiązującą w sklepie instrukcją BHP "przewieszenie się przez barierki zabezpieczające poprzez zmianę swojej pozycji ciała na ukośną w stosunku do pionu". Szelki mają być wykorzystywane tylko wyjątkowo, jeśli dany rodzaj pracy wymaga wychylenia się przez pracownika poza obrys pomostu. Strona podkreśla przy tym, że w sklepie prace z drabiny w żadnym wypadki nie są wykonywane w szelkach. Pracownik może również zastosować inne rozwiązanie techniczne. Podest wraz ze sprzętem ochrony indywidualnej został podany jedynie jako przykład. Podobnie w przypadku podestów ruchomych wolnobieżnych, stosowanie środków chroniących przed upadkiem konieczne jest tylko wtedy, gdy wykonywana praca wymaga wychylenia się poza obrys urządzenia.

W ocenie strony powyższe doprowadziło do "bezpodstawnych i błędnych rozstrzygnięć, z których wynika, że skarżąca powinna zaktualizować wykaz prac szczególnie niebezpiecznych o wszystkie prace szczególnie niebezpieczne na wysokości, podczas gdy wszystkie takie prace występujące w sklepie skarżącej w S. są już ujęte w wykazie".

Strona wymieniła jakie prace ujęto w wykazie prac szczególnie niebezpiecznych, to jest, źe obejmują one tylko prace na wysokości powyżej 1 m związane z montażem oraz demontażem regałów wysokiego składowania oraz prace przy krawędzi dachu, przy otworach okiennych na dachu związane m.in. z konserwacją, oczyszczaniem demontażem elementów i inspekcją elementów konstrukcji oraz z odśnieżaniem. Podkreślono, że zakwalifikowanie ww. prac do szczególnie niebezpiecznych wynika z ich rodzaju i jednoczesnego braku możliwości zastosowania stałych konstrukcji i urządzeń chroniących pracownika przed upadkiem. Oprócz tego, w sklepie skarżącej w S. występują prace z wykorzystaniem drabin i podestów. Nie są to jednak w ocenie strony prace na wysokości. Wykorzystywane do tych prac urządzenia są wyposażone w stałe konstrukcje lub urządzenia chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości. Korzystają więc z wyłączenia wskazanego w § 105 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP, zgodnie z którym do pracy na wysokości nie zalicza się pracy na powierzchni, niezależnie od wysokości, na jakiej się znajduje, jeżeli powierzchnia ta osłonięta jest ze wszystkich stron do wysokości co najmniej 1,5 m pełnymi ścianami lub ścianami z oknami oszklonymi lub wyposażona jest w inne stałe konstrukcje lub urządzenia chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości. Następnie strona wskazała jakie konstrukcje lub urządzenia chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości zastosowane są w drabinach DMP, pomostach jezdnych z jednostronnym wejściem oraz podestach ruchomych wolnobieżnych. W zakresie pomostów jezdnych (marki Jungheinrich) wskazano, że stanowisko operatora ograniczone jest z trzech stron stałymi ściankami, a wejście na nie jest dodatkowo ograniczone drzwiczkami. W zakresie podestów ruchomych (marki Haulotte) wskazano, że prace wykonywane są z kosza, a przed ich rozpoczęciem należy upewnić się m.in. że drzwi lub belka przesuwna jest w położeniu zaryglowanym. W zakresie drabin DMP wskazano, że posiada ona takie trwałe zabezpieczenia chroniące przed możliwością upadku jak dwie poręcze i balustrada (trójstronne obramowanie podestu roboczego drabiny DMP). Zabronione jest wychylenie się poza obrys urządzenia, stanie na krawędzi podestu oraz stanie na schodach. Strona skarżąca podkreśla, ze drabina jest zgodna z Polskimi Normami i posiada deklarację zgodności. Jednocześnie z przepisów prawa nie wynika obowiązek umieszczania balustrad od stron schodów. W tym zakresie strona skarżąca powołała się na § 8a ust. 7 Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy, stanowiący, że balustrady jako środki ochrony zbiorowej zapobiegające upadkom mogą mieć przerwy w miejscach wejścia lub zejścia z drabin lub schodów.

W odniesieniu do nakazu dotyczącego uwzględnienia nakrycia głowy, strona skarżąca jako istotne uchybienie wskazała, że Okręgowy Inspektor Pracy w Gdańsku rozpoznając odwołanie, wskazał, że pilarka ukośna została nazwana w tym odwołaniu piłą pionową panelową do cięcia płyt, co sugeruje, że w ocenie organu jest to jedno i to samo urządzenie. Strona podkreśla, że pilarka ukośna i piła pionowa panelowa do ciecia płyt nie są tymi samymi urządzeniami oraz że w sklepie w S. nie jest używana pilarka ukośna, a jedynie piła pionowa panelowa do cięcia płyt. W ocenie strony "Organ jedynie pobieżnie zweryfikował stan faktyczny w zakresie rodzaju czynności wykonywanych przez pracowników zatrudnionych na stanowisku doradca handlowy lub doradca techniczny. Nie zbadał w szczególności jakie dokładnie wykonują oni czynności przy użyciu pilarki, ani czy kwalifikują się one jako jej obsługa. Nie zweryfikował jaką część obowiązków ww. pracowników zajmuje użytkowanie pilarki i czy w związku z tym można mówić, że są oni zatrudnieni przy obsłudze ww. urządzenia."

W ocenie strony "doprowadziło to do bezpodstawnego przyjęcia, że skarżąca powinna uwzględnić nakrycia głowy w tabeli dotyczącej zasad gospodarowania odzieżą i obuwiem roboczym oraz środkami ochrony indywidualnej na stanowiskach doradcy handlowego oraz doradcy technicznego".

Zdaniem strony w sprawie błędnie przyjęto, że pracownicy zatrudnieni na stanowiskach doradcy handlowego oraz doradcy technicznego obsługujący dodatkowo piłę pionową panelową do cięcia płyt, obsługują obrabiarkę do drewna. Nie było w tym zakresie zdaniem strony skarżącej także przesłanek do uznania, że osoby te są zatrudnione przy obsłudze maszyny z ruchomymi elementami.

Strona skarżąca podkreśla, że większość pracowników zatrudnionych jako doradca handlowy lub doradca techniczny "wykorzystuje w swojej codziennej pracy pilarkę sporadycznie". Zajmują się oni bowiem bieżącą obsługą klientów. Stąd w ocenie skarżącej "Sporadyczne używanie pilarki nie może być uznane za stałe stanowisko pracy przy obsłudze maszyny z ruchomymi elementami. Zatrudnienie przy czymś oznacza, że ta rzecz/czynność stanowi główną część obowiązków faktycznie wykonywanych przez danego pracownika". Dalej wskazano, że zakres obowiązków pracowników obsługujących piłę pionową panelową do cięcia płyt ogranicza się do ustawienia parametrów cięcia na pulpicie, ustawienia płyty na wspornikach i wciśnięcia przycisku "start". Później obserwują już tylko proces cięcia i asekurują lub przytrzymują płytę zabezpieczając ją przed upadkiem. W ocenie strony "w świetle definicji obrabiania nie można zatem powiedzieć, że obsługują pilarkę", ponieważ jej nie konserwują, nie naprawiają i nie remontują. W tym zakresie strona powołała się na opracowanie "Moduł 1 Wymagania eksploatacyjne maszyn i urządzeń elektrycznych", gdzie wskazano, że "obsługiwanie" to "utrzymywanie obiektu w stanie zdatności oraz przywracanie obiektowi technicznemu wymaganych właściwości funkcjonalnych przez przeglądy, regularne konserwacje, naprawy i remonty". Mając powyższe na uwadze, w ocenie strony skarżącej świadczy to o tym, że ani § 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie BHP przy obsłudze obrabiarek do drewna, ani § 60 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP nie mają zastosowania w tej sprawie i brak jest podstaw prawnych do zapewniania pracownikom zatrudnionym na stanowisku doradcy technicznego oraz doradcy handlowego nakryć głowy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., stanowi, że uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.

Przedmiotem skargi skarżący uczynił decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Gdańsku z dnia 10 marca 2023 r. (nr GD-PPR-A.5112.3.2023.3), który po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji nr 3 i 4 z nakazu Inspektora Pracy z dnia 6 lutego 2023 r. (nr 030334-53-K047-Nk01/22), utrzymał wskazane decyzje w mocy.

Podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć zawartych w punkcie 3 i 4 nakazu Inspektora Pracy z dnia 6 lutego 2023 r. (nr 030334-53-K047-Nk01/22) stanowił art. 11 ust. 1 ustawy o PIP, zgodnie z którym w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa, w sytuacji gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania usunięcia stwierdzonych naruszeń w ustalonym terminie.

W zakresie ujętym w punkcie 3 i 4 nakazu wskazany termin odkreślono na dzień 31 marca 2023 r., a stwierdzone przez Inspektora Pracy naruszenia w zakresie przepisów BHP dotyczyły:

- nieujęcia w wykazie prac niebezpiecznych z zarządzenia nr 1/BHP/2022 w sprawie prac szczególnie niebezpiecznych wykonywanych na stanowiskach pracy w C. w S., wszystkich wykonywanych w tym sklepie prac szczególnie niebezpiecznych wykonywanych na wysokości (pkt 3 nakazu);

- nieuwzględniania w tabeli dotyczącej zasad gospodarowania odzieżą i obuwiem roboczym oraz środkami ochrony indywidualnej z zarządzenia Dyrektora do spraw Personalnych i Odpowiedzialności Społecznej C. Sp. z o.o. z dnia 2 listopada 2022 r. nakrycia głowy na stanowisku doradcy handlowego oraz doradcy technicznego, gdzie pracownicy mają w zakresie czynności obsługę pilarki ukosowej lub innych urządzeń do obróbki drewna (pkt 4 nakazu).

W tym zakresie w odniesieniu do punktu 3 nakazu organ I instancji jako materialnoprawną podstawę wydanego rozstrzygnięcia wskazał § 80 pkt 1 i 2 oraz § 105 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP. Przepisy te zostały ujęte w rozdziale 6 ww. rozporządzenia zatytułowanym "Prace szczególnie niebezpieczne". Przepisy te stanowią, że przez prace szczególnie niebezpieczne rozumie się prace, o których mowa w niniejszym rozdziale, oraz prace określone jako szczególnie niebezpieczne w innych przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy lub w instrukcjach eksploatacji urządzeń i instalacji, a także inne prace o zwiększonym zagrożeniu lub wykonywane w utrudnionych warunkach, uznane przez pracodawcę jako szczególnie niebezpieczne (§ 80 pkt 1), gdzie to pracodawca jest obowiązany do ustalenia i aktualizowana wykazu prac szczególnie niebezpiecznych występujących w danym zakładzie pracy (§ 80 pkt 2).

Jako prace szczególnie niebezpieczne w rozdziale 6 ww. rozporządzenia wprost wyszczególniono m.in. prace na wysokości i zawarto ich definicję. Zgodnie z § 105 ust. 1 pracą na wysokości w rozumieniu wskazanego rozporządzenia jest praca wykonywana na powierzchni znajdującej się na wysokości co najmniej 1 m nad poziomem podłogi lub ziemi. Jednocześnie z zakresu prac na wysokości prawodawca wyłączył prace na powierzchni, niezależnie od wysokości, na jakiej się znajduje jeśli powierzchnia ta:

- osłonięta jest ze wszystkich stron do wysokości co najmniej 1,5 m pełnymi ścianami lub ścianami z oknami oszklonymi (wyłączenie z § 105 ust. 2 pkt 1);

- wyposażona jest w inne stałe konstrukcje lub urządzenia chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości (wyłączenie z § 105 ust. 2 pkt 2).

W odniesieniu do punktu 4 nakazu organ I instancji jako materialnoprawną podstawę wydanego rozstrzygnięcia wskazał § 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie BHP przy obsłudze obrabiarek do drewna, który stanowi, że pracownicy obsługujący obrabiarki powinni stosować nakrycie głowy całkowicie zakrywające włosy oraz odzież roboczą bez odstających i luźno zwisających części.

W ocenie organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do nakazania kontrolowanemu dokonania aktualizacji wykazu prac szczególnie niebezpiecznych oraz uzupełnienia tabeli dotyczącej zasad gospodarowania odzieżą i obuwiem roboczym oraz środkami ochrony. W tym zakresie powołano się na ustalenia wynikające z protokołu kontroli oraz w pełnym zakresie wyznaczonym sformułowanymi na etapie odwołania zarzutami strony, przedstawiono wykładnię przepisów rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP oraz odpowiednich przepisów rozporządzenia w sprawie BHP przy obsłudze obrabiarek do drewna.

Zarzuty strony skarżącej podniesione tak na etapie odwołania, jak i na obecnym etapie skargi, zostały szczegółowo przestawiono wyżej, w ramach opisu stanu faktycznego przedmiotowej sprawy.

Choć zarzuty te jak wynika z ich treści niewątpliwie ewoluowały w zakresie argumentacji, istota tych zarzutów nieodmiennie koncentruje się na wskazaniu, iż w ocenie strony skarżącej, nie było podstaw do wydania przez Inspektora Pracy decyzji zawartych w punkcie 3 i 4 nakazu, to jest zastosowania wskazanych przez organ I instancji - jako podstawy wydania tych decyzji - przepisów § 105 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP oraz § 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie BHP przy obsłudze obrabiarek do drewna. Ponieważ w decyzji odwoławczej organ dodatkowo wskazał, że opisana w odwołaniu piła pionowa do cięcia płyt marki Striebig poza tym, że jest obrabiarką do drewna, jest także maszyną z ruchomym elementem, na etapie skargi zarzuty strony zostały poszerzone o wskazanie, że w sprawie nie było także postaw do zastosowania § 60 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP. W ocenie strony skarżącej stan faktyczny sprawy nie został należycie wyjaśniony, co do istotnych okoliczności sprawy. Stąd organy inspekcji pracy, zdaniem strony skarżącej, zastosowały ww. przepisy prawa materialnego pomimo braku wyjaśnienia przesłanek implikujących ich zastosowanie lub też w oparciu o stan faktyczny, który w istocie, w ocenie strony skarżącej, nie odpowiada prawdzie.

Sąd stwierdził, że wbrew ocenie pełnomocnika strony, stan faktyczny sprawy został wyjaśniony na podstawie zebranego w postępowaniu materiału dowodowego w sposób wystarczający do jej rozstrzygnięcia. Sąd nie dostrzegł potrzeby dodatkowego uzupełniania materiału dowodowego w sprawie w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a. o przedłożone przez stronę na etapie skargi dokumenty. Dodatkowo wskazać trzeba, że w przypadku niektórych z wymienionych we wniosku strony dokumentów, ich treść w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, wprost wynika już z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy, w tym z protokołu kontroli lub została oceniona pod tym kątem w zaskarżonej w sprawie decyzji (tak w przypadku zarządzenia 1/BHP/2022 2 sprawie prac szczególnie niebezpiecznych, instrukcji BHP wykonywania czynności przy użyciu drabin rozstawnych, drabin magazynowych DMP oraz pomostów jezdnych z jednostronnym wejściem, instrukcji BHP podczas obsługi podestów ruchomych).

To zaś z kolei jakie zabezpieczenia posiadają poszczególne użytkowane w sklepie urządzenia w postaci drabin magazynowych przejezdnych, pomostów jezdnych z jednostronnym wejściem marki Jungheinrich oraz podestów ruchomych przejezdnych wolnobieżnych marki Haulotte nie stanowi przedmiotu sporu.

W zaskarżonej decyzji wskazano stronie, że jako prace szczególnie niebezpiecznie, które powinny być wpisane do wykazu nie zostały jej wskazane przez Inspektora Pracy prace wykonywane przy użyciu podestów ruchomych wolnobieżnych, czy używanych przez stronę wózków jezdniowych, to jest pomostów jezdnych z jednostronnym wejściem. Z tych względów instrukcje obsługi wskazanych urządzeń dołączone do skargi, to jest dotyczące pomostów jezdnych z jednostronnym wejściem marki Jungheinrich oraz dotyczące podestów ruchomych przejezdnych wolnobieżnych marki Haulotte nie dotyczą okoliczności, które nie zostałyby wyjaśnione w toku sprawy i miałyby też istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Z zaskarżonej decyzji wynika zdaniem Sądu, że zarówno pomosty jezdne z jednostronnym wejściem, jak i podesty ruchome przejezdne wolnobieżne, tak jak zostało to wskazane stronie, korzystają z wyłączenia z § 105 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP i nie są pracami na wysokości w rozumieniu tego rozporządzenia.

Istota sporu dotyczy zaś niewątpliwie tego, czy drabiny magazynowe przejezdne posiadają zabezpieczenia pozwalające na zastosowanie wyłączenia z § 105 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP. Również w tym zakresie nie istnieje jednak potrzeba przeprowadzenia dowodu z dołączonych do skargi dokumentów w celu wykazania jak te urządzenia są zbudowane. Kwestia ta nie budziła wątpliwości na etapie postępowania administracyjnego i została wyjaśniona. Strony są w tym zakresie zgodne, że drabina magazynowo przejedna zwieńczona jest podestem roboczym do wysokości 2 metrów, obramowanym balustradą z 3 stron oraz posiada poręcze po obu stronach stopni prowadzących na podest drabiny. W toku kontroli dostrzeżono także, że zabronione jest wychylenie się poza obrys drabiny w sposób umożliwiający upadek. Organ nie wskazywał też aby prace na drabinie były nieprawidłowo wykonywane lub by urządzenie to nie spełniało norm pozwalających na wykonywanie prac przy jego użyciu. Okoliczności te, to jest dotyczące sposobu wykonywania prac na drabinach i dopuszczalności skonstruowania tych urządzeń w takim kształcie, w jakim są użytkowane w sklepie C. w ocenie Sądu są bez znaczenia dla ustalenia, czy urządzenia te korzystają z wyłączenia, o którym mowa § 105 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP. Podkreślenia wymaga, że wydana w sprawie decyzja nie zawierała zakazu wykonywania prac przy użyciu drabin magazynowo przejezdnych. Nie ma zatem przeszkód, aby drabiny te były użytkowane w sklepie, jeżeli taka jest wola pracodawcy. Pracodawca ma przy tym swobodę wyboru jakie prace w sklepie powiąże z wykorzystaniem określonych urządzeń. Uwzględniono natomiast poczynione w protokole kontroli ustalenie, że Inspektor Pracy stwierdził, że drabiny i drabiny magazynowo przejezdne są użytkowane w sklepie, a na podstawie przedłożonych w toku kontroli przez stronę instrukcji BHP ustalił, że na terenie sklepu wykonywanych jest szereg prac na wysokościach innych niż w wykazie. W tym zakresie Inspektor Pracy jednoznacznie sprecyzował, że chodzi mu o prace na drabinach i prace na drabinach magazynowych przejezdnych.

W zakresie podniesionych przez stronę argumentów, że prace na drabinach magazynowych przejezdnych nie są pracą szczególnie niebezpieczną nie ma, w ocenie Sądu, potrzeby przeprowadzenia dowodów na okoliczność, że pracodawca wprowadził przepisy BHP wskazujące jak pracować bezpiecznie na tego typu drabinie, aby nie upaść z wysokości, że drabina ta spełnia wymagania BHP i jest zabezpieczona w balustradę i poręcze o parametrach dopuszczalnych przez stosowne przepisy prawa. Jak wskazano wyżej okoliczności te albo nie są przedmiotem sporu, a ich znacznie w kontekście możliwości skorzystania z wyłączenia z § 105 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP, zostanie przeanalizowane przez Sąd (w kontekście tego czy drabina posiada stałe konstrukcje i urządzenia, które chronią pracownika przed upadkiem z wysokości) albo też są to okoliczności, które - wbrew przekonaniu strony - nie mają w istocie znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy (kwestia dopuszczalności użytkowania drabin w sklepie jako takich, kwestia wprowadzenia przez pracodawcę przepisów instrukcji BHP i jej przestrzegania przez pracowników sklepu).

W odniesieniu do wniosku dowodowego dotyczącego dokumentu opisanego jako: wyciąg z Modułu 1 "Wymagania eksploatacyjne maszyn i urządzeń elektrycznych" zrealizowanego w ramach projektu "Model systemu wdrażania i upowszechniania kształcenia na odległość w uczeniu się przez całe życie" ("Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego; Podstawy eksploatacji maszyn i urządzeń elektrycznych; Kształcenie Na Odległość") Sąd wskazuje, że ocena czy czynności doradcy handlowego oraz doradcy technicznego stanowią obsługę pilarki może być w przedmiotowej sprawie dokonana na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci protokołu kontroli oraz udzielonych przez stronę w odwołaniu wyjaśnień, co do zasad funkcjonowania piły pionowej do cięcia płyt marki Striebig. Nie jest to też okoliczność mająca kluczowe znacznie dla oceny wystąpienia w sprawie podstaw do zastosowania § 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie BHP przy obsłudze obrabiarek do drewna, czy powołania się przez organ odwoławczy w zakresie dodatkowej argumentacji na § 60 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP zgodnie z którym pracownicy zatrudnieni przy obsłudze maszyn z ruchomymi elementami nie mogą pracować bez nakryć głowy okrywających włosy.

W odniesieniu do piły pionowej Streibig, która przez stronę skarżącą jest na etapie odwołania oraz skargi wskazywana w jako jedyna piła w sklepie, z protokołu kontroli jasno wynika, że w sklepie tym zatrudniano pracowników mających w zakresie swoich obowiązków obsługę tej piły i którzy przeszli z jej obsługi stosowne szkolenia (m.in. k 11-12 protokołu kontroli), co nie wykluczało zawierania z tymi pracownikami umów na stanowisku, które nie dotyczyło tylko obsługi piły, ale przede wszystkim bieżącej obsługi klientów. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest przy tym, w ocenie Sądu, wystarczający dla stwierdzenia jakiego rodzaju urządzeń dotyczył nakaz oparty o § 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie BHP przy obsłudze obrabiarek do drewna, jakie decyzje ustne w tym zakresie zostały wcześniej zrealizowane przez kontrolowanego, jakie urządzenia do obróbki drewna były wskazane przez kontrolowanego na etapie kontroli jako użytkowane w sklepie oraz do jakiego rodzaju urządzeń zawężono zarzuty odwołania i skargi.

Są uznał za zasadne podkreślić, że istotą wydanych w sprawie rozstrzygnięć nie jest ukaranie strony, ale zapewnienie bezpieczeństwa w środowisku pracy w jej zakładzie. Przeprowadzona w sklepie kontrola była pierwszą kontrolą w sklepie C. w S. i nie stwierdzono wtedy wypadków przy pracy polegających na upadku z wysokości, ani wkręcenia włosów w urządzenia do obróbki drewna. Stwierdzone wypadki przy pracy były innego rodzaju. Wydane w sprawie rozstrzygnięcia mają zatem, co należy podkreślić, charakter prewencyjny. Priorytetem każdego pracodawcy, również dla zachowania jego renomy, jest aby właściwie dbał o bezpieczeństwo swoich pracowników i zapewniał je w stopniu maksymalnym, gdzie zdrowie i życie musi być postrzegane jako dobro najwyższe. Zdrowie pracowników nie może więc być niepotrzebnie narażane, np. przez wzgląd na lepszą opłacalność określonej organizacji pracy, czy też z uwagi na zwiększenie obowiązków pracodawcy w zakresie procedur BHP w związku z zaliczeniem określonej pracy jako pracy szczególnie niebezpiecznej, czy też wymagającej określonego rodzaju odzieży i środków ochrony indywidualnej. Nałożone w tym zakresie obowiązki względem strony skarżącej znajdują oparcie w przepisach prawa materialnego jak i w okolicznościach faktycznych potwierdzonych protokołem z kontroli.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów skarżącej, z których wynika kwestionowanie sposobu poczynienia ustaleń faktycznych będących podstawą wydania kwestionowanych decyzji z nakazu z dnia 6 lutego 2023 r., utrzymanych w mocy zaskarżoną decyzją przez Okręgowego Inspektora Pracy w Gdańsku, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 12 ustawy o PIP w postępowaniu przed organami PIP przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się jedynie w kwestiach nieuregulowanych w tej ustawie, bądź przepisach wydanych na jej podstawie albo w przepisach szczególnych. Z art. 33 ust 1 pkt 1 ustawy o PIP wynika, że podstawą wydania decyzji, o których mowa m.in. w art. 11 pkt 1 ustawy o PIP są ustalenia dokonane w toku kontroli, które jak wskazuje art. 31 ust. 1 ustawy o PIP, poza wyjątkiem określonym w ust. 10, dokumentowane są w formie protokołu.

W sprawie kluczowe pozostaje, że decyzje organów Państwowej Inspekcji Pracy zostały wydane na podstawie stwierdzonego stanu faktycznego, opisanego w protokole kontroli nr [...], podpisanego przez uprawnionego przedstawiciela podmiotu kontrolowanego w dniu 6 lutego 2023 r.

Protokół kontroli stanowi podstawowy dowód dokumentujący stan faktyczny sprawy. Ustalenia zawarte w protokole kontroli mogą zostać podważone przez stronę. W ocenie Sądu o skutecznym podważeniu ustaleń protokołu przez stronę nie możemy jednak mówić w przedmiotowej sprawie. W toku kontroli, ani na etapie wydawanych przez organy PIP decyzji ustnych i obecnie kontrolowanych decyzji pisemnych, strona nie przedłożyła żadnych dowodów mogących podważyć ustalenia protokołu. Sporządzony w sprawie protokół z kontroli jest bardzo obszerny. Prawidłowość jego sporządzenia, w tym przyjęta procedura nie budzi zastrzeżeń Sądu. Co istotne, strona miała możliwość zapoznania się z całością protokołu i zawartych z nim ustaleń oraz mogła wnieść do niego uwagi.

Kontrolowany skorzystał z przysługującego mu prawa do zgłoszenia zastrzeżeń do treści protokołu. Złożone przez stronę zastrzeżenia, co do ustaleń protokołu dotyczyły jednak tylko trzech kwestii, to jest: adresu podmiotu kontrolowanego, powołanego regulaminu pracy, wydatku energetycznego pracownika z sektora logistyki. Więcej zastrzeżeń nie złożono. Po ich rozpatrzeniu protokół kontroli został podpisany przez kontrolowanego.

Integralną częścią protokołu są jego załączniki dokumentujące nie tylko ww. zastrzeżenia i sposób ich rozpatrzenia, ale także zwierające spis ustnych decyzji jakie zostały wydane przez kontrolujących w toku kontroli. Takie uprawnienie wynika z ustawy o PIP gdzie wskazano, że w wyniku kontroli inspektor pracy może wydawać decyzje w formie pisemnej i w formie ustnej. Jak wynika z treści protokołu wydano w toku kontroli w styczniu 2023 r. dwie decyzje ustne, które zostały zrealizowane w trakcie kontroli, co potwierdził dyrektor sklepu. Jedną z tych decyzji był nakaz zapewnienia nakryć głowy pracownikom wykonującym w sklepie prace przy urządzeniach do obróbki drewna. Żadne z wniesionych przez stronę zastrzeżeń nie odnosiło się do kwestii nakryć głowy dla pracujących przy urządzeniach związanych z obróbką drewna.

Nie zgłoszono także w ramach przewidzianej dla tego procedury zastrzeżeń w stosunku do ustaleń, dotyczących zawartych w protokole stwierdzeń Inspektora Pracy, że w oparciu o przedłożone instrukcje BHP oraz biorąc pod uwagę jakie urządzenia i maszyny są wykorzystywane w pracach w sklepie stwierdził, że w zakresie prac wykonywanych na drabinach oraz drabinach DMP w sklepie wykonuje się przy użyciu tych drabin wiele prac na wysokościach innych niż ujęte w wykazie prac szczególnie niebezpiecznych.

Protokół z kontroli w ocenie Sądu w wystarczający sposób też potwierdza jakie urządzenia do obróbki drewna były użytkowane w sklepie. W protokole zaznaczono jakie dokumenty kontrolowany przedłożył w toku kontroli Inspektorowi Pracy. Były to m.in. instrukcje BHP regulujące zasady bezpiecznego użytkowania znajdujących się w sklepie urządzeń i maszyn. W tym zakresie stwierdzić należy, że kontrolowany przedłożył informacje o dwóch użytkowanych w sklepie piłach, do których odnoszą się: instrukcja BHP obowiązująca przy obsłudze pionowej piły do cięcia płyt marki Striebig oraz instrukcja BHP obowiązująca przy obsłudze pilarki ukosowej marki MacAllister. Pierwszą z tych pił wykorzystuje się do cięcia płyt. W sklepach C. oferuje się jednak standardowo szerzej pojęte usługi "docinania drewna" (co należy odnieść np. do drewnianych elementów takich jak deski, listewki).

Jak wskazuje się w skardze, pilarka ukosowa i piła pionowa do cięcia płyt to niewątpliwie różne urządzenia. W ocenie Sądu nie ma przy tym podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy punkt 4 nakazu organu I instancji, tylko dlatego, że organ drugiej instancji wprost odnosił się do piły pionowej do cięcia płyt, czyli do tego urządzenia, do którego jako jedynego zgłoszono zastrzeżenia w odwołaniu, że w ogóle nie jest urządzeniem do obróbki drewna. Podkreślenia wymaga, że zawarty w pkt 4 decyzji nakaz organu I instancji dotyczył "pilarki ukośnej oraz innych urządzeń do obróbki drewna"- przez co należy rozumieć wszelkiego tego typu urządzenia wzmiankowane w raporcie kontroli, które można uznać za urządzenia do obróbki drewna. W ocenie Sądu nakaz ten niewątpliwie odnosił się obu ww. urządzeń, to jest zarówno pilarki ukosowej, jak i piły pionowej do cięcia płyt. Jeżeli pracodawca w czasie późniejszym niż przeprowadzona kontrola zrezygnował z użytkowania któregoś z tych urządzeń, pozostaje to bez wpływu na ocenę zgodności z prawem wydanych w sprawie decyzji, w których zasadnie odniesiono się zbiorczo do innych niż pilarka ukosowa urządzeń do obróbki drewna, a organ odwoławczy dodatkowo wyjaśnił stronie z jakich względów do tego pojęcia należy zakwalifikować piłę pionową do cięcia płyt. W toku kontroli wydana została też niekwestionowana i wykonana przez stronę decyzja ustna o nakazie zapewnienia osobom "wykonującym prace przy urządzeniach do obróbki drewna" nakryć głowy. Zaskarżona decyzja Inspektora Pracy wydana w tym zakresie była więc jedynie zobowiązaniem pracodawcy do sformalizowania jego działań poprzez uzupełnienie tabeli środków ochrony indywidualnej o nakrycie głowy. Sąd wskazuje, że na etapie kontroli kontrolowany nie kwestionował nakazu zapewniania nakryć głowy, a na etapie odwołania wskazał zaś nawet że pracodawca i tak będzie te nakrycia zapewniał, jednak uznano, że nie ma obowiązku wpisywać ich do wykazu, że jest to zdaniem strony zbędne. Dostrzec więc trzeba, że choć poprzez wskazane stanowisko strona de facto później zakwestionowała celowość i sens nałożonego nakazu w formie decyzji ustnej, to jednak w toku kontroli niewątpliwie nie kwestionowała, że w jej sklepie były w tym czasie użytkowane urządzenia do obróbki drewna.

W odniesieniu do pilarki ukosowej MacAllister zarówno na etapie odwołania, jak skargi nie zgłoszono zastrzeżeń, to jest nie podnoszono aby urządzenie tego typu nie było obrabiarką do drewna.

Zarzuty podniesione w sprawie konsekwentnie dotyczyły wyłącznie piły pionowej do cięcia płyt marki Striebig, model Evolution. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko organów obu instancji, że przedmiotowe urządzenie jest obrabiarką do drewna i stwierdza, że sprawie zaistniały podstawy do wydania w oparciu o art. 11 ust. 1 ustawy o PIP oraz § 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie BHP przy obsłudze obrabiarek do drewna nakazu uwzględnienie nakrycie głowy w tabeli nr 1 dotyczącej zasad gospodarowania odzieżą i obuwiem roboczym oraz środkami ochrony indywidualnej zarządzenia Dyrektora do spraw Personalnych i Odpowiedzialności Społecznej C. sp. z o.o. z dnia 2 listopada 2022 r. na stanowisku doradcy handlowego oraz doradcy technicznego, gdzie pracownicy mają w zakresie czynności obsługę pilarki ukośnej, czy innych urządzeń do obróbki drewna. W rozporządzeniu w sprawie BHP przy obsłudze obrabiarek do drewna nie zawarto legalnej definicji obrabiarki do drewna. Zasadnie zatem dla ustalenia jakie urządzenia są obrabiarkami należy odwołać się do językowego znaczenia tego pojęcia. Zgodzić należy się tym samym z organem odwoławczym, który w ocenie Sądu przystępnie wyjaśnił stronie, że obrabianie drewna to nie tylko toczenie, czy ciosanie drewna, ale także może obejmować przycinanie. Niewątpliwie bowiem możemy zmienić kształt danej rzeczy, przez zmniejszenie jej poszczególnych wymiarów, a więc również w rozumieniu zmiany długości i szerokości płyty, która podlega w ten sposób obróbce.

W tym miejscu wyjaśniania wymaga ponadto, że główną podstawą wydanego nakazu nie był § 60 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP, zgodnie z którym pracownicy zatrudnieni przy obsłudze maszyn z ruchomymi elementami nie mogą pracować w odzieży z luźnymi (zwisającymi) częściami, jak np. luźno zakończone rękawy, krawaty, szaliki, poły oraz bez nakryć głowy okrywających włosy. Wskazany przepis został wskazany w decyzji odwoławczej jedynie jako dodatkowy argument przemawiający za zasadnością zapewnienia nakryć głowy pracownikom, którzy mają w zakresie swoich obowiązków także prace przy urządzeniach do obróbki drewna.

Tym niemniej Sąd zwraca uwagę, że w protokole kontroli w uwagach dotyczących losowo wybranych pracowników, jedna z tych osób zatrudniona na stanowisku doradcy handlowego przeszła badania lekarskie, na które została skierowana przez pracodawcę ze wskazaniem narażenia na hałas, chwilowe zmienne warunki atmosferyczne oraz pyły drewna oraz że pracuje przy obciążeniu maszyn w ruchu i innych urządzeń stwarzających ryzyko urazu. Wskazany pracownik został poddany instruktażowi stanowiskowemu w zakresie obsługi piły Striebig, został zapoznany m.in. z oceną ryzyka zawodowego na stanowisku doradcy handlowego i dodatkowo także z ryzykiem związanym z obsługą piły Striebig. Pracownik uzyskał także zaświadczenie o odbyciu szkolenia w zakresie obsługi i konserwacji maszyny Evolution, a więc wskazanej piły pionowej do cięcia płyt Streibig model Evolution.

Reasumując, argument organu odwoławczego, że wnioskując z mniejszego na większe praca przy pile Streibig, poza tym że stanowi użytkowanie obrabiarki do drewna, jest też pracą przy obsłudze maszyn z ruchomym elementem, miał charakter dodatkowej argumentacji, a Sąd przyjmuje go w tym znaczeniu jako uprawniony. Stanowisko strony skarżącej, że skoro jedynie marginalnie dany pracownik zajmuje się użytkowaniem piły pionowej do cięcia płyt, to trzeba przyjąć że nie pracuje przy jej obsłudze, nie ma w ocenie Sądu znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy w takim zakresie jaką wagę przypisuje temu strona skarżąca. Istotne jest to, że w trakcie kontroli w sklepie niewątpliwie byli zatrudnieni pracownicy użytkujący te maszyny i ważne jest aby osoby te mogły użytkować je maksymalnie bezpiecznie.

Na etapie odwołania strona sama przyznała odwołując się do instrukcji obsługi piły pionowej do cięcia płyt Streibig model Evolution, że jej obsługa związana jest z ryzykiem wkręcenia się w piłę włosów, jeśli nie będą one odpowiednio zabezpieczone. Okoliczność, że producent poza wskazaniem, że odpowiednim zabezpieczaniem w tym zakresie będzie nakrycie głowy, wskazał także, że zabezpieczeniem przed takim będzie obsługa urządzenia przez osobę z krótkimi włosami, nie powoduje aby można było uznać za uzasadnione stanowisko strony, iż aby zabezpieczyć pracowników wystarczające będzie także upięcie włosów przez pracownika obsługującego urządzenie. Jak zasadnie wskazano w zaskarżonej decyzji przepisy instrukcji producenta nie mogę mieć też pierwszeństwa przed obowiązującymi przepisami prawa, a zatem obowiązującym w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy § 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie BHP przy obsłudze obrabiarek do drewna. Wskazany przepis wprost nakazuje zaś zabezpieczenie w postaci nakrycia głowy całkowicie zakrywającym włosy. Upięcie włosów nie jest synonimem wskazanego zabezpieczenia. Skoro zaś w sklepie są pracownicy, w zakresie których obowiązków leży obsługa obrabiarek do drewna, konieczne środki ochrony osobistej, jak należy w tym zakresie traktować nakrycie głowy, powinny być im zapewnione nie tylko w oparciu o składane przez pracodawcę deklaracje, ale wpisane do prowadzonej dla zabezpieczenia powyższego tabeli zarządzenia Dyrektora do spraw Personalnych i Odpowiedzialności Społecznej z dnia 2 listopada 2022 r. w sprawie zasad gospodarowania odzieżą i obuwiem roboczym oraz środkami ochrony indywidualnej. Podkreślenia wymaga, że organ w wydanym nakazie nie odnosił się do wszystkich pracowników zatrudnionych na stanowiskach doradców handlowych oraz doradców technicznych, ale tylko tych którzy mają dodatkowo w zakresie wykonywanych czynności obsługę pilarki ukośnej czy innych urządzeń do obróbki drewna, jakim niewątpliwie, w ocenie Sądu, jest piła pionowa do cięcia płyt marki Streibig model Evolution. Odnosząc się jedynie na marginesie do wskazań zawartych w odwołaniu, że czapki z daszkiem (jakie pracodawca w toku kontroli zapewnił pracownikom obsługującym urządzenia do obróbki drewna) był niewłaściwe, Sąd wskazuje, że to pracodawca ma się zastanowić jakie nakrycia będą odpowiednie do czynności obsługi pił, tak aby zabezpieczyły przed wkręceniem się włosów, a jednoczenie aby same nie zwierały żadnych zwisających i odstających elementów. Nakrycie głowy mogło być zatem dowolnie wybrane przez pracodawcę, również aby nie przeszkadzało w zakładaniu nauszników (środek ochrony przed hałasem) oraz okularów ochronnych (środek ochrony m.in. przed pyłami drewna). Podobnie jak wskazane elementy ochronne - nauszniki i okulary - które jak można wnioskować z treści odwołania są już wdrożone przez pracodawcę dla ochrony pracowników, nakrycia głowy stanowiące zabezpieczenie przed wkręceniem się włosów w piłę, mogą być używane tylko podczas tych czynności, a nie przez cały czas pracy. Jednak ważne jest aby były na wyposażeniu stanowisk doradców przypisanych do obsługi użytkowanych w sklepie urządzeń do obróbki drewna. Praca, wykonywana choćby w niewielkim wymiarze, przy której pracownik jest narażony na czynniki niebezpieczne musi być jednakowo chroniona. To, że wykonuje ją pracownik zatrudniony głównie przy innego rodzaju pracy nie może mieć żadnego znaczenia.

Przechodząc do kwestii wykazu prac niebezpiecznych, Sąd wskazuje, że również w tym zakresie stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób wystarczający.

Jak wskazano wyżej, strona nie złożyła skutecznych zastrzeżeń do poczynionych w tym zakresie przez Inspektora Pracy w protokole kontroli ustaleń faktycznych. Wątpliwości Sądu nie budzi także wykładnia dokonana w ustalonych okolicznościach przedmiotowej sprawy przez organ odwoławczy w odniesieniu do § 105 ust.2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP.

Uwzględniając pełną treść § 105 ww. rozporządzenia wyłączenie zawarte w § 105 ust. 2 pkt 2 należy wykładać w ten sposób, że pracą na wysokości nie będzie - nawet jeśli jest ona wykonywana na powierzchni znajdującej się na wysokości co najmniej 1 m nad poziomem podłogi lub ziemi - praca na powierzchni wyposażonej w inne niż osłonięcie ze wszystkich stron do wysokości co najmniej 1,5 m ścianami pełnymi lub oszklonymi, stałe konstrukcje lub urządzenia chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości.

W ocenie Sądu istota problemu w omawianym zakresie sprawdza się do tego, że zdaniem strony skarżącej wszystkie urządzania jakie wykorzystuje do pracy na wysokościach korzystają z mocy wyłączenia określonego w § 105 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP. Sąd tego poglądu nie podziela. Takie też stanowisko przeciwnie prawidłowo wyjaśniono stronie w decyzji odwoławczej. Z wyjaśnień tych wynika, że wskazano stronie o jakie prace nie musi uzupełniać wykazu. Nie chodzi tu więc o prace, które są wykonywane przy użyciu podestów ruchomych wolnobieżnych czy wózków jezdniowych z jednostronnym wejściem. Ponieważ użytkujący je pracownik jest osłonięty zabezpieczeniami z każdej strony, organ odwoławczy prawidłowo zasugerował stronie, że w przedmiotowej sprawie nie chodziło o tego rodzaju prace, a jedynie o te prace które nie korzystają z wyłączenia określonego w § 105 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP. Urządzenia te istotnie posiadają bowiem zabezpieczenia ze wszystkich stron i o takie "inne zabezpieczenia" trzeba przyjąć chodzi w omawianym wyłączaniu, odczytując jego sens z uwzględnieniem treści § 105 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia. Istotne jest bowiem, czy zabezpieczenie rzeczywiście chroni pracownika przed upadkiem z wysokości. W odniesieniu do podestów ruchomych wolnobieżnych, czy wózków jezdniowych z jednostronnym wejściem organ odwoławczy wskazał także na możliwość dodatkowego zabezpieczenia (poza czterostronnym osłonięciem, obarierowaniem), jak użycie szelek bezpieczeństwa, które wpina się do punktów kotwienia. Urządzenia te w istotny sposób różnią się od drabin. Powyższe wywnioskować można było już z ustaleń protokołu kontroli. Pomimo tego do protokołu kontroli nie zostały przez stronę na tym etapie złożone zastrzeżenia.

W protokole kontroli szczegółowo wymieniono jakie prace objęto w sklepie wykazem prac szczególnie niebezpiecznych, to jest:

- eksploatację urządzeń energetycznych pod napięciem powyżej 1 kV,

- prace na wysokości powyżej 1m związane z montażem oraz demontażem regałów wysokiego składowania,

- prace przy krawędzi dachu, przy otworach okiennych na dachu związane m.in. z konserwacją, oczyszczaniem, demontażem elementów i inspekcją elementów konstrukcji oraz z odśnieżaniem,

- prace na totemie związane z jego konserwacją, oczyszczaniem i inspekcją.

Jednocześnie wskazano, że lista ta nie jest kompletna, precyzując, że Inspektor Pracy na podstawie przedłożonych instrukcji BHP dotyczących wykonywanych na terenie sklepu prac stwierdził szereg prac wykonywanych na wysokościach innych niż w powyższym wykazie "tj. praca na drabinach, drabinach magazynowych przejezdnych z dźwignią blokady jazdy typ DMP z maksymalną wysokością podestu roboczego do 2 metrów". W odniesieniu do drabin DMP dodatkowo wskazano, że w magazynie jest ich 9 oraz, że w obowiązującej instrukcji BHP zakazano wychylania się poza ich obrys w sposób umożliwiający upadek z wysokości.

W ocenie Sądu z akt sprawy w wystarczający sposób wynika co konstrukcyjnie odróżnia drabiny od korzystających z wyłączenia z § 105 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP podestów ruchomych wolnobieżnych i pomostów jezdnych z jednostronnym wejściem. Drabiny magazynowe przejezdne, których podest znajduje się na wysokości znajdującej się na wysokości 2 m, jest bowiem obarierowany tylko z 3 stron. Na drabinach i drabinach DMP nie ma także punktów kotwienia dla innych zabezpieczeń bo to właśnie byłoby niebezpieczne dla użytkownika (na co wskazał też organ w decyzji odwoławczej, wyjaśniając z jakich względów na urządzeniach tych nie przewiduje się korzystania z szelek bezpieczeństwa). W ocenie Sądu prace na drabinach i drabiny DMP są zatem pracami na wysokości w rozumieniu rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP, na co zwrócono stronie uwagę w trakcie kontroli.

W zaskarżonej decyzji w wystarczający sposób wyjaśniono zaś stronie, że praca na drabinach nie korzysta z wyłączenia ustanowionego przez prawodawcę w § 105 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP. Sąd wskazuje dodatkowo, że pogląd, iż prace na podestach drabin magazynowo przejezdnych, jak też na schodach tych drabin użytkowanych w sklepach C. należy zakwalifikować jako pracę na wysokości, o której mowa w § 105 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP, został wyrażony także w innych wyrokach sądów administracyjnych, w tym m.in. w prawomocnym wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 297/19.

Sąd nie podziała argumentu strony skarżącej, że skoro z obowiązujących w sklepie zasad BHP wynika, że na drabinach obowiązuje zakaz wychylania się poza obrys, stania na krawędzi podestu oraz na schodach, to prace na drabinach mieszczą się w wyłączaniu z § 105 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP. Choć w trakcie dokonywanych przez inspektorów pracy czynności kontrolnych w sklepie C. w S. nie stwierdzono pracy na przywołanych wyżej urządzeniach, to były one jednak na jego wyposażeniu i były użytkowane w magazynie.

Jak wskazano wyżej i co prawidłowo uwypuklił też organ odwoławczy w powołanym wyłączeniu z § 105 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP chodzi o to czy faktycznie istnieje zabezpieczenie, które uchroni przed wypadkiem. Drabiny takich zabezpieczeń nie mają. Podest drabiny magazynowo przejezdnej ma barierki tylko z trzech stron, i nie jest tak jak pomosty wolnobieżne, czy podesty jezdne wyposażony w zamknięcie takiego, czy innego typu. Wskazanie jak należy się zachowywać, aby nie spaść z drabiny nie eliminuje ryzyka, że jednak takie wypadki mogą się zdarzać. Wprost świadczy o tym też instrukcja BHP dotycząca użytkowania drabin, w której - tak jak podkreśla strona - zabroniono wychylania poza obrys drabiny, w celu zapobieżeniu upadkowi z wysokości. Dostrzeżono zatem ryzyko takiego wypadku. Wskazał na to także Inspektor Pracy w sporządzonym protokole. Podzielić tym samym należy stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, że nie można uznać za spełniony warunku skutecznego zabezpieczenia pracownika przed upadkiem z wysokości, przez zainstalowanie, jedynie z trzech stron balustrad oraz poręczy, o których mowa w § 106 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP. Zastosowanie balustrad stanowi bowiem jedynie rodzaj ochron zbiorowych, które nie sprawiają, że prace tracą cechy prac na wysokości, ale powodują jedynie, że prace na wysokości wykonywane są w sposób bezpieczny i zgodny z przepisami BHP.

Jedynie na marginesie sprawy Sąd wskazuje, że w protokole kontroli, poprzez anonimowe ankiety z pracownikami ustalono, że pracownicy skarżyli się, że kierownictwo nakazuje im wykonanie także takich prac, których nie powinni wykonywać na danych urządzeniach np. znosić bardzo dużych gabarytów przy pomocy zwykłych drabin. Niewątpliwie są to okoliczności wykonywania pracy grożące upadkiem, chociaż oczywiście pracownik ma zgodnie z zasadami BHP zawsze się pilnować, aby nie spaść z drabiny. Jako prace na wysokości zostały zakwalifikowane tylko prace przy montażu i demontażu regałów wysokiego składowania, prace przy totemie, prace przy krawędzi dachu. Z przeglądu instrukcji BHP wynika, że w sklepie wykonuje się też montaże eskpozycji dużych gabarytów na wysokości, rozkłada się towary. Jeżeli określone prace są wykonywane przy użyciu drabin rozstawnych i drabin magazynowych przejezdnych zdaniem Sądu nie powinny one korzystać z wyłączenia i jako prace na wysokości winny zostać wpisane do wykazu z zarządzenia nr 1/BHP/2022 w sprawie prac szczególnie niebezpiecznych wykonywanych na stanowiskach pracy w C. w S., co też prawidłowo nakazano stronie. Prawidłowo wskazano też stronie, że to pracodawca ma określić jakie prace kwalifikują się jako prace szczególnie niebezpieczne. Rozważania bliżej precyzujące, że nie chodzi tu o prace wykonywane przy użyciu podestów ruchomych, czy wózków jezdniowych wyspecjalizowanych poczyniono jedynie w związku z tym, że pomimo ustaleń zawartych w protokole kontroli dotyczących prac na drabinach, strona uznawała, że nie wie o jakie prace chodzi, ponieważ w jej ocenie wszystkie urządzenia jakie użytkuje w sklepie powodują możliwość zastosowania wyłączenia z § 105 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP. Jak wskazano wyżej stanowisko to jest nieprawidłowe.

Dostrzec przy tym należy, że to, jakie prace będą musiały być uznane za szczególnie niebezpieczne, wynika w tym przypadku właśnie z rodzaju urządzenia jakie pracownik będzie używał do prac na wysokości. To zatem de facto od pracodawcy zależy, czy uzna, że większość prac powyżej określonej wysokości pracownicy będą wykonywali przy pomocy urządzeń bezpieczniejszych, takich jak pomosty jezdne z jednostronnym wejściem, czy podesty ruchome wolnobieżne. Jeśli zaś strona decyduje się na to, że będą to drabiny, w tym drabiny które nie posiadają na poziomie podestu zamykanej barierki lub drzwiczek - to w związku z wydanym wobec strony skarżącej nakazem, tego rodzaju prace powinny być zakwalifikowane jako prace szczególnie niebezpieczne.

Nie oznacza to oczywiście, że użytkowane w sklepie drabiny nie spełniają norm i nie mogą być użytkowane. Powołany przez stronę § 8a ust. 7 Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy, stanowi, że balustrady jako środki ochrony zbiorowej zapobiegające upadkom mogą mieć przerwy w miejscach wejścia lub zejścia z drabin lub schodów. Oznacza to z jednej strony, jak wskazuje strona skarżąca, że nie ma obowiązku umieszczania balustrad od strony schodów na drabinach DMP. Z drugiej strony, nie oznacza to jednak też zakazu. Możliwe jest zatem rozważenie i w konsekwencji zwiększenie bezpieczeństwa pracowników w tym zakresie. W powołanym wyżej wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 297/19 wskazano np. że w odniesieniu do drabin magazynowych przejezdnych istnieje możliwość zamontowania balustrady od strony schodów drabiny, chroniącej pracownika przed upadkiem na schody, w przypadku nagłego cofnięcia się pracownika na podeście. Powyższe wskazanie poczynione zostało na kanwie sprawy o odmiennym stanie faktycznym. Przywołane zostało jednak przez orzekający w przedmiotowej sprawie Sąd tytułem przykładu, to jest dla zobrazowania możliwych sposobów zwiększenia bezpieczeństwa pracowników i jednocześnie zmniejszenia ilości wykonywanych w sklepie prac szczególnie niebezpiecznych, jeżeli będą one wykonywane przy pomocy bezpieczniejszych dla ich użytkowników urządzeń. To jednak, czy poszczególne prace wykonywane na wysokości przy pomocy określonych urządzeń powinny się znaleźć w wykazie prac szczególnie niebezpiecznych, nie zależy od swobodnego uznania pracodawcy, lecz bezpośrednio wynika z przepisów prawa. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, w ocenie Sądu, w oparciu o art. § 80 pkt 1 i 2 oraz § 105 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP zaistniały tym samym podstawy do nakazania stronie zaktualizowanie wykazu prac szczególnie niebezpiecznych, wprowadzonego zarządzeniem nr 1/BHP/2022 w sprawie prac szczególnie niebezpiecznych wykonywanych na stanowiskach pracy w C. Sp. z o.o. [...] S. ul. [...], o wszystkie prace zaliczane do prac szczególnie niebezpiecznych na wysokości, wykonywane na powierzchni znajdującej się na wysokości co najmniej 1 m nad poziomem podłogi lub ziemi.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.