Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 571/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2025-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od środków transportowych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 79 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: art. 8, art. 9 ust. 1, ust. 3 - ust. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)
article: art. 123 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 194 § 1, art. 200 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art. 119 pkt 2, art. 120, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 200 i art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 16 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 lipca 2024 roku nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za rok 2023 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta G. K. z dnia 05 lipca 2023 roku., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wójt G. K. decyzją z dnia 5 lipca 2023 r., nr [...], określił M. K. (dalej zwany jako "skarżący") zobowiązanie w podatku od środków transportowych za 2023 r. w kwocie [...]zł, za pojazdy:

- samochód ciężarowy marki [...] – [...] o nr rej. [...] ([...] zł),

- ciągnik siodłowy marki [...] o nr rej. [...] ([...] zł), ciągnik siodłowy marki [...] o nr rej. [...] ([...] zł),

- ciągnik siodłowy marki [...] o nr rej. [...] ([...] zł),

- samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...] ([...] zł).

Organ wskazał jednocześnie terminy płatności rat: I rata 2023 kwota [...]zł, termin płatności 15 luty 2023 r., II rata 2023 kwota [...]zł, termin płatności 15 wrzesień 2023 r. W toku przeprowadzonego postępowania podatkowego na podstawie ewidencji podatkowej oraz danych z C. E. P. i K. ustalono, że skarżący na dzień 1 stycznia 2023 r. pozostawał i nadal pozostaje właścicielem wskazanych pojazdów.

W odwołaniu od powyższej decyzji podniesiono m.in., że nie można uznać, aby dane z C. E. P. i K. stanowić mogą podstawowy oraz jedyny środek dowodowy określający zasadność wydania decyzji w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego od środków transportowych. W przypadku jeśli istnieje sprzeczność pomiędzy treścią danych zgromadzonych w Rejestrze, a innymi oferowanymi przez stronę dowodami, organ winien powyższe okoliczności rozważyć, dokonać oceny przedstawionych dowodów i na tej podstawie zbudować stan faktyczny kończący się wydaniem merytorycznej decyzji w sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z 13 października 2023 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Pismem z 20 października 2023 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję z 13 października 2023 r.

Postanowieniem z 13 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Po 834/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę skarżącego, na wskazaną powyższej decyzję. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pismem procesowym z 7 grudnia 2023 r. SKO w [...] przesłało do Sądu odpis wniosku K. N. – S. K., który wpłynął do Kolegium w dniu 28 listopada 2023 r. o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji z 13 października 2023 r. nr [...] Z treści wniosku wynika, że w stosunku do skarżącego w dniu 29 sierpnia 2023 r. ogłoszona została upadłość (postanowienie Sądu Rejonowego w [...], XI Wydział Gospodarczy, sygn. akt [...]). Kolegium wskazało, że pełnomocnik strony adwokat J. K., który złożył skargę na decyzję SKO w [...] z 13 października 2023 r. nie był do tego umocowany, bowiem z chwilą ogłoszenia upadłości strony, tj. z dniem 29 sierpnia 2023 r. wygasło udzielone w niniejszej sprawie pełnomocnictwo. W tym stanie rzeczy podmiotem, który miał legitymację procesową do wniesienia skargi, był wyłącznie syndyk masy upadłości skarżącego. Natomiast skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika J. K., nie był uprawniony do zaskarżenia przedmiotowej decyzji, co skutkowało tym, że skarga skarżącego jest niedopuszczalna. Sąd wyjaśnił, że skarga S. K., na decyzję SKO w [...] z 13 października 2023 r. została zarejestrowana w Sądzie pod sygn. akt I SA/Po 79/24.

Postanowieniem z 11 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Po 79/24 WSA w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. K. na decyzję SKO w [...] z 13 października 2023 r., nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2023 r. umorzył postępowanie.

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że w postępowaniach sądowych i administracyjnych dotyczących masy upadłości stroną postępowania jest syndyk, a nie upadły reprezentowany przez syndyka. Powoduje to, że Kolegium obowiązane jest ponownie rozpatrzyć odwołanie M. K. od decyzji Wójt G. K. [...] z 5 lipca 2023 r., z tym zastrzeżeniem, że jako strona działa K. N. - S. K..

SKO w [...] decyzją z 24 lipca 2024 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. K. od decyzji Wójta G. K. [...] z 5 lipca 2024 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że ustawodawca powiązał powstanie i istnienie obowiązku podatkowego z własnością pojazdu. Powołując treść art. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 70 – w skrócie: "u.p.o.l.") organ wyjaśnił, że przedmiotowe pojazdy są własnością/współwłasnością M. K.. Wynika to m.in. z informacji o danych zgromadzonych w SI CEPiK z 13 czerwca 2023 r.

Podkreślono, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, na M. K. jako właścicielu/współwłaścicielu środków transportowych, ciąży obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych. W ocenie Kolegium organ podatkowy przeprowadził czynności zmierzające do ustalenia stanu prawnego przedmiotowych pojazdów. Pozyskał informacje z C. E. P. i K., co pozwoliło wykluczyć, aby doszło do zmian własności środków transportowych. Zaznaczono, że pisemna informacja o wpisaniu pojazdu do ewidencji ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.; w skrócie: "o.p.").

Kolegium po przeanalizowaniu złożonych przez skarżącego dokumentów do odwołania uznało, że żaden z nich nie stanowił skutecznego dowodu przeciw treści informacji o danych zgromadzonych w [...] CEPiK z 13 czerwca 2023 r. w rozumieniu art. 194 § 3 o.p., za pomocą których zostało wykazane, że skarżący jest właścicielem/współwłaścicielem spornych środków transportowych. Wobec tego twierdzenia o utracie prawa własności nie znajdują uzasadnienia. Z dokumentów tych nie wynika, że przedmiotowe pojazdy zostały zbyte w ramach postępowania egzekucyjnego, ani też, że ich własność przeszła na rzecz podmiotu trzeciego. Wobec ustalenia w sposób jednoznaczny, że przedmiotowe pojazdy są własnością/współwłasnością M. K., organ I instancji prawidłowo zastosował normy prawa materialnego i zgodnie z tymi przepisami określił wysokość zobowiązania podatkowego w związku z niedopełnieniem obowiązku złożenia deklaracji na podatek od środków transportowych oraz nie dokonania wpłaty podatku w ustawowym terminie. Okoliczności te są przesądzające dla stwierdzenia, że obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych obciąża skarżącego.

W skardze z 27 sierpnia 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący S. K., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, uchylenie decyzji organu II instancji w całości, uchylenie poprzedzającej decyzji organu I instancji w całości oraz umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 123 § 1 o.p. poprzez brak zapewnienia syndykowi upadłego M. K. czynnego udziału w postępowaniu przed organem II instancji, brak umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;

2. art. 187 § 1 w zw. z art. 191 o.p. poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie w związku z brakiem uwzględnienia w toku postępowania faktu, że M. K. nie był właścicielem/współwłaścicielem przedmiotowych pojazdów w okresie za który wydana została decyzja określająca wysokość podatku od środków transportowych, braku wyjaśnienia tych okoliczności poprzez zwrócenie się do odpowiednich instytucji celem uzyskania potwierdzenia danych wynikających z dokumentów załączonych do odwołania oraz innych dokumentów zgromadzonych w toku postępowania;

3. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 w zw. z art. 210 § 4 o.p. poprzez niezebranie oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego dostępnego materiału dowodowego w sprawie oraz brak wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, a także nieprawidłową ocenę stanu faktycznego na podstawie zebranego materiału dowodowego, konsekwencją których jest niezasadne uznanie, że istnieje podstawa do w określenia wysokości zobowiązania w podatku od środków transportowych za 2023 r., w sytuacji gdy M. K. nie jest posiadaczem lub właścicielem tych pojazdów, albowiem zostały one przejęte przez instytucje finansujące - banki w toku prowadzonych wobec skarżącego postępowań egzekucyjnych bądź zostały zezłomowane wiele lat wcześniej;

4. art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 o.p. polegające na niezasadnym uznaniu, że skarżący mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości podatku oraz nie złożył deklaracji, podczas, gdy nie był on zobowiązany do zapłaty podatku od środków transportowych za 2023 r. oraz nie był zobowiązany do złożenia deklaracji z tytułu podatku od środków transportowych za 2023 r. albowiem nie jest on posiadaczem lub właścicielem przedmiotowych pojazdów;

5. art. 233 § 1 pkt 1 o.p. polegające na niezasadnym utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy organ II instancji powinien uchylić decyzję organu I instancji w całości oraz umorzyć postępowanie w sprawie zgodnie z art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) o.p., gdyż skarżący nie jest ani posiadaczem, ani właścicielem/współwłaścicielem pojazdów wskazanych w decyzji, jak i nie był nim w 2023 r. objętym zaskarżoną decyzją;

6. art. 21 § 3 o.p., polegające na ustaleniu, że skarżący mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości podatku oraz nie złożył deklaracji, podczas, gdy skarżący nie był zobowiązany do zapłaty podatku od środków transportowych za rok 2023 oraz nie był zobowiązany do złożenia deklaracji z tytułu podatku od środków transportowych za rok 2023 albowiem skarżący nie jest posiadaczem lub właścicielem przedmiotowych pojazdów albowiem zostały one przejęte przez instytucje finansujące - banki w toku prowadzonych wobec skarżącego postępowań egzekucyjnych bądź zostały zezłomowane wiele lat wcześniej;

7. art. 8 pkt 2, art. 9 ust. 1 i ust. 3-7, art. 11 ust. 1 i 2 u.p.o.l. polegające na niewłaściwym zastosowaniu i ustaleniu, że skarżący mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości podatku oraz nie złożył deklaracji, podczas gdy nie był on zobowiązany do zapłaty podatku od środków transportowych za 2023 r. oraz nie był zobowiązany do złożenia deklaracji z tytułu podatku od środków transportowych za rok 2023 i zapłaty tego podatku, gdyż nie był on posiadaczem lub właścicielem: przedmiotowych pojazdów, albowiem zostały one przejęte przez instytucje finansujące - banki w toku prowadzonych wobec skarżącego postępowań egzekucyjnych bądź zostały zezłomowane wiele lat wcześniej.

8. art. 9 ust. 3 u.p.o.l. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą mylnym przyjęciem, że w przypadku zmiany własności pojazdu moment wygaśnięcia obowiązku podatkowego związany jest z dokonaniem czynności rejestracyjnych (zgłoszeniowych), w sytuacji gdy momentem tym jest przeniesienie własności (zbycie) pojazdu, a nie fakt zgłoszenia tego do urzędu.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął i umotywował poszczególne zarzuty. Podkreślono, że skarżący nie jest ani posiadaczem, ani właścicielem/współwłaścicielem pojazdów wskazanych w decyzji, jak i nie był nim w 2023 r. objętym zaskarżoną decyzją. Nie podzielono stanowiska organu, że dane z C. E. P. i K. stanowić mogą podstawowy oraz zasadniczy środek dowodowy określający zasadność wydania decyzji w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego od środków transportowych, a przeprowadzone w toku postępowania postępowanie dowodowe nie wykazało zdaniem organu II instancji tego, że dane te są niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Organ uzasadnił to w sposób ogólnikowy niezasadnie uznając, że z dokumentów załączonych do odwołania nie wynika, że pojazdy te zostały zbyte, czy też że ich własność przeszła na rzecz podmiotu trzeciego. Podkreślono, że w przypadku jeśli istnieje sprzeczność pomiędzy treścią danych zgromadzonych w Rejestrze, a innymi wskazanymi w postępowaniu dowodami, organ winien był te wszelkie okoliczności rozważyć i to na tej podstawie zbudować stan faktyczny sprawy, kończący się wydaniem merytorycznej decyzji w sprawie. Wskazano również, że żaden z oferowanych w sprawie dowodów nie może korzystać z prymatu pierwszeństwa. Innymi słowy nie może być tak by dane zawarte w C. R. P. i K. były dowodami bardziej wiarygodnymi niż oferowane inne dowody, jeśli znajdują one odzwierciedlenie w rzeczywistości i pozostają one ze sobą w logicznym związku. W sprawie przedstawione zostały bowiem inne dowody w postaci stosowanych zaświadczeń oraz pism w toku pochodzących od instytucji finansujących pojazdy, na podstawie których stwierdzić można, że faktycznie M. K. nie był zobowiązany do opłacania oraz składania stosownych deklaracji dotyczących podatku od środków transportowych za 2023 r. bowiem nie był w ich posiadaniu. Zarzucono brak zapewnienia syndykowi upadłego czynnego udziału w postępowaniu przed organem II instancji, brak umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organ II instancji nie zawiadomił o zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie, a ponadto przed wydaniem decyzji nie umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., w skrócie: "p.p.s.a.").

Kluczową kwestią dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, którą Sąd rozważał w ramach sądowej kontroli zaskarżonej decyzji na podstawie kryterium zgodności z prawem i w kontekście zarzutów skargi, była zasadność opodatkowania podatkiem od środków transportowych za 2023 r., wymienionych w decyzji organu I instancji pojazdów (samochodów ciężarowych i ciągników siodłowych).

Wobec sformułowania przez skarżącego zarzutów naruszenia przepisów postępowania, na wstępie rozważań zaznaczyć należy, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji musi w pierwszej kolejności dotyczyć tych ewentualnych naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na prawidłowe ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięć organów podatkowych. Jak trafnie wskazano w orzecznictwie, rozważania w przedmiocie zastosowania określonego przepisu prawa materialnego mają uzasadnienie dopiero na tym etapie stosowania prawa, na którym nie ma już żadnych wątpliwości, co do stanu faktycznego. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organ w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 2 lutego 2018 r., sygn. akt I FSK 579/16 - wszystkie wyroki powołane w niniejszym orzeczeniu dostępne są na stronie internetowej: bazy CBOSA).

Podkreślić ponadto należy, że postępowanie dowodowe w sprawach podatkowych ma na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego w kontekście określonej normy materialnego prawa podatkowego. Postępowanie dowodowe w sprawach podatkowych nie jest celem w samym sobie, lecz stanowi poszukiwanie odpowiedzi, czy w określonym stanie faktycznym sytuacja podatnika podpada, czy też nie podpada pod hipotezę (a w konsekwencji i dyspozycję) określonej normy materialnego prawa podatkowego (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 2 września 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 682/14).

Dokonując oceny wskazanych zarzutów kwalifikowanych jako naruszenia przepisów postępowania, Sąd miał na uwadze wyrażony w piśmiennictwie pogląd, według którego, chodzi tu o pewne wady stosowania przez organy regulacji proceduralnych, które mogą polegać na:

- niedopełnieniu przez organy obowiązków wynikających z tych regulacji,

- uniemożliwieniu stronie skorzystania z zawartych w tych regulacjach uprawnień,

- błędnej wykładni poszczególnych przepisów regulacji proceduralnej stosowanej przez organ (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck W-wa 2011, s. 529).

Wszystkie wymienione wyżej postaci naruszeń, muszą mieć jednak wspólną cechę istotności, co oznacza, że gdyby organ nie naruszył prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Tylko bowiem takie naruszenia przepisów mogłyby uzasadniać zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji środka przewidzianego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzje lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

O zakresie istotnych w sprawie faktów i okoliczności, składających się na podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, decydują przepisy prawa materialnego. Kwestie opodatkowania podatkiem od środków transportowych regulują przepisy rozdziału 3 u.p.o.l. Zakres przedmiotowy podatku od środków transportowych określony został w art. 8 u.p.o.l. Na gruncie tego przepisu ustawodawca ustanowił zamknięty katalog rodzajów środków transportu podlegających opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych. Zgodnie z tym przepisem, opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegają:

1) samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton;

2) samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej równej lub wyższej niż 12 ton;

3) ciągniki siodłowe i balastowe przystosowane do używania łącznie z naczepą lub przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów od 3,5 tony i poniżej 12 ton;

4) ciągniki siodłowe i balastowe przystosowane do używania łącznie z naczepą lub przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów równej lub wyższej niż 12 ton;

5) przyczepy i naczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają dopuszczalną masę całkowitą od 7 ton i poniżej 12 ton, z wyjątkiem związanych wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego;

6) przyczepy i naczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają dopuszczalną masę całkowitą równą lub wyższą niż 12 ton, z wyjątkiem związanych wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego;

7) autobusy.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.o.l., obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany na terytorium kraju, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty (art. 9 ust. 4 u.p.o.l.). Z kolei, w przypadku zmiany właściciela środka transportowego zarejestrowanego, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności (art. 9 ust. 3 u.p.o.l.). Obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, lub z końcem miesiąca, w którym upłynął czas, na który pojazd powierzono (art. 9 ust. 5 u.p.o.l.).

Na tle tej regulacji w orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że ustawodawca powiązał powstanie (i istnienie) obowiązku podatkowego z własnością pojazdu (art. 9 ust. 1 u.p.o.l.), a nie z realizacją obowiązku rejestracyjnego. Przepis art. 9 ust. 5 u.p.o.l., dotyczy wyłącznie momentu ustania obowiązku podatkowego w sytuacji wyrejestrowania środka transportowego, czyli elementu wtórnego względem istnienia (powstania) obowiązku, o którym mowa

w art. 9 ust. 1 u.p.o.l. (wyrok NSA z dnia z 10 maja 2023 r., III FSK 2055/21; i powołane tam orzecznictwo).

Z powyższego wynika, że mimo braku wyrejestrowania pojazdów, na skarżącym nie ciążyłby obowiązek podatkowy gdyby wykazał, że nie jest już właścicielem tych pojazdów.

W ocenie Sądu tej kwestii organy należycie nie rozważyły, koncentrując się przede wszystkim na danych wynikających z C. E. P. i K.. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że organ ten poprzestał wyłącznie na danych wynikających z ww. Ewidencji. Z kolei organ II instancji, nie uwzględniając wniosków dowodowych skarżącego, także koncentrował się na danych wynikających z C. E. P. i K., podkreślając, że pisemna informacja o wpisaniu pojazdu do ewidencji ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 o.p., a skarżący wiarygodności tych danych nie podważył.

Zdaniem Sądu zasadny okazał się zawarty w skardze zarzut naruszenia

art. 187 § 1 o.p. w związku z art. 191 o.p., przez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Co do zasady rację ma organ odwoławczy twierdząc, że przedłożone w toku postępowania dokumenty nie są dowodem na przejście prawa własności ww. pojazdów na inny podmiot. Jak zasadnie zauważył też organ, z dokumentów tych nie wynika, że pojazdy zostały zbyte w ramach postępowania egzekucyjnego. Ponadto zasadnie organ stwierdził, że obowiązek podatkowy nie wygasa w przypadku braku możliwości faktycznego korzystania z pojazdu.

Jeżeli jednak dotychczasowy właściciel pojazdów podniósł zarzut wygaśnięcia obowiązku podatkowego, to w pierwszej kolejności organ odwoławczy powinien był uwzględnić wniosek dowodowy o przesłuchanie M. K. w celu ustalenia losów pojazdów objętych tym postępowaniem, skoro stwierdził on, że tymi pojazdami już faktycznie nie włada, w związku z wszczęciem postępowań egzekucyjnych oraz przejęciem części pojazdów przez instytucje finansujące.

W ocenie Sądu ocena organów co do dalszego istnienia obowiązku podatkowego jest przedwczesna, a kwestia ta wymaga dodatkowych ustaleń. Zdaniem Sądu należy umożliwić skarżącemu przedstawienie w toku postępowania informacji co do przebiegu poszczególnych postępowań egzekucyjnych i dalszych losów ww. pojazdów. Okoliczności te mają w tej sprawie istotne znaczenie w kontekście toczącego się postępowania upadłościowego, w którym skarżący Syndyk ustalić musi m.in. aktualny stan majątkowy upadłego, a w tym, czy nadal istnieje prawo własności upadłego do ww. pojazdów. Ponadto należy mieć na uwadze, że nieuzasadnione obciążenie masy upadłości daniną publiczną z tytułu podatku od środków transportowych, może prowadzić do pokrzywdzenia innych wierzycieli.

W takiej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 123 § 1 o.p. poprzez brak zapewnienia skarżącemu Syndykowi czynnego udziału w postępowaniu przed organem II instancji, w tym umożliwieniu mu wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego i zgłoszonych wniosków. W aktach administracyjnych nie ma dowodów na wdrożenie przez organ odwoławczy trybu z art. 200 o.p. W kontekście tego zarzutu wyjaśnić należy, że przepis art. 123 § 1 o.p. nakłada na organy podatkowe obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nakazuje umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Stosownie zaś do art. 200 § 1 o.p., stanowiącego rozwinięcie zasady wyrażonej w art. 123 § 1 o.p., przed wydaniem decyzji organ podatkowy powinien wyznaczyć stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

Jak przyjmuje się w orzecznictwie i piśmiennictwie, niewykonanie przez organ podatkowy obowiązku wynikającego z art. 200 § 1 o.p. i pozbawienie podatnika możliwości czynnego udziału w postępowaniu podatkowym stanowi naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 9 czerwca 2022 r., III FSK 5048/21, i powołane tam piśmiennictwo oraz judykatura).

Jak wynika z twierdzeń skarżącego, podnoszonych także w postępowaniu odwoławczym, jeden z pojazdów został zezłomowany wiele lat wcześniej, wyjaśnienia zatem wymaga kwestia ewentualnego braku wyrejestrowania tego pojazdu. W kontekście zawartych w skardze zarzutów dotyczących braku legitymacji po stronie dotychczasowego właściciela pojazdów do złożenia wniosku o ich wyrejestrowanie, zauważyć należy, że w sytuacji utraty prawa własności, traci on legitymację do złożenia wniosku o wyrejestrowanie pojazdu.

Według art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.), pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela, w przypadku: 1) przekazania pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, na podstawie zaświadczenia o demontażu pojazdu, o którym mowa w ust. 2 bądź w art. 24 ust. 1 pkt 2 lub art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, albo równoważnego dokumentu wydanego w innym państwie; 2) kradzieży pojazdu, jeżeli jego właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania; 3) wywozu pojazdu z kraju, jeżeli pojazd został zarejestrowany za granicą lub zbyty za granicę; 4) zniszczenia (kasacji) pojazdu za granicą; 5) udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności; 6) przekazania niekompletnego pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, na podstawie zaświadczenia o przyjęciu niekompletnego pojazdu, o którym mowa w art. 25 ust. 1 lub art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, albo równoważnego dokumentu wydanego w innym państwie; 7) wycofania pojazdu z obrotu, o którym mowa w art. 70g ust. 5.

W judykaturze podkreśla się, że katalog przesłanek, które w świetle ustawy warunkują wydanie decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu, jest wyczerpujący (np. wyrok NSA z 22 kwietnia 2022 r., II GSK 342/22; wyrok NSA z 14 grudnia 2021 r., II GSK 2308/21). Istotne przede wszystkim jest, że przepis ten wskazuje na wniosek właściciela. Jeżeli zatem M. K. utracił prawo własności tych pojazdów, to nie mógł skutecznie zainicjować postępowania o wyrejestrowanie tych pojazdów.

Wobec stwierdzenia zasadności naruszenia przepisów postępowania i konieczności ponownego ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, Sąd uznał za przedwczesne odnoszenie się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ względni wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań M. K. oraz umożliwi Syndykowi przedstawienie dalszych dowodów i wyrażenia stanowiska w sprawie, także przy zastosowaniu art. 123 § 1 o.p. w związku z art. 200 o.p. Organ ponownie dokona niezbędnych w sprawie ustaleń faktycznych, a następnie rozważy, czy zastosowanie w sprawie znajdą powołane w zaskarżonych decyzjach przepisy prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie

art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).