Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 368/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7a, art. 10, art. 80, art. 107
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art.48b, art. 3 pkt 7a, art. 29
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2023 r. sprawy ze skargi E. S. i W. S. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2023 r., znak: [...] w przedmiocie nakazania wykonania robót budowlanych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z 18 listopada 2022 r., znak: [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lutego 2023 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 51 ust. 1 w związku z ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania W. i E. S., Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] listopada 2022 r., znak: [...], odmawiającą nałożenia na R. S. obowiązku wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem samowolnie wykonanych robót budowlanych przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym zlokalizowanym na działce nr [...] położonej w miejscowości S., gmina K..

Stan sprawy przedstawia się następująco.

Przedmiotem sporu są roboty budowlane wykonane na przestrzeni kilkudziesięciu lat przy jednokondygnacyjnym budynku mieszkalnym jednorodzinnym ze strychem użytkowym niemieszkalnym o konstrukcji murowanej, z dachem wielospadowym pokrytym blachodachówką, zlokalizowanym na działce nr [...] stanowiącej własność R. S., położonej w miejscowości S.. Z niewadliwych ustaleń organów obu instancji wynika, że obiekt usytuowany jest w odległości od 1,07 m do 1,13 m od granicy z działką nr [...], w odległości od 4,36 m do 4,67 m od budynku mieszkalnego posadowionego na działce nr [...] oraz w odległości 16,74 m od krawędzi jezdni drogi powiatowej. Ściana wschodnia budynku posiada jedno okno w strychu, natomiast ściana zachodnia posiada trzy okna.

Z uchwały nr [...] Rady Gminy K. z dnia [...] listopada 2003 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy K. wynika, że przedmiotowa działka znajduje się na terenach przeznaczonych pod budownictwo zagrodowe z możliwością realizacji budownictwa jednorodzinnego.

W toku postępowania R. S. - właściciel przedmiotowej nieruchomości - oświadczył, że budynek mieszkalny został wybudowany około 1962 r. przez jego rodziców A. i C. S. na podstawie pozwolenia na budowę, którego nie posiada. Przedłożył w siedzibie PINB w K. kserokopię szkicu usytuowania przedmiotowego budynku mieszkalnego - załącznik do zaświadczenia lokalizacyjnego Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1962 r. oraz projekt typowy budynku mieszkalnego "WB 3376 A", zatwierdzony przez Prezydium Powiatowej Rady N. w K. dnia [...] kwietnia 1963 r., NR [...] Ponadto poinformował, że w latach osiemdziesiątych XX wieku od strony podwórka budynek został rozbudowany o ganek z wykonaniem wejścia na strych, a w latach 1989 - 1990 budynek rozbudowano o pokój od strony frontowej. Według R. S. inwestorami wszystkich tych robót byli poprzedni właściciele nieruchomości. Dodatkowo R. S. przekazał oświadczenia S. S. i A. S., którzy wskazali, że w latach 1986 - 1990 ich rodzice A. i C. S. "wyrabiali zezwolenie i plany na ganek i pokój na działce nr [...]".

PINB w K. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w K. z pytaniem, czy w zasobach archiwalnych Starostwa zachowały się dokumenty dotyczące pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku. W odpowiedzi na powyższe poinformowano, że w rejestrze pozwoleń na budowę nie ma takiego pozwolenia. Również w zasobach Archiwum Państwowego w L. Oddział w K. nie odnaleziono żadnych dokumentów dotyczących rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...].

W. S. oświadczył, że rozbudowy przedmiotowego obiektu o pokój dokonano w 1996 r., zaś według E. S. – w 1995 r.

Organ pierwszej instancji ustalił ponadto, że R. S. dokonał w latach 2014 – 2015 wymiany pokrycia dachu na głównej bryle budynku i przebudował dach nad dobudowanym pomieszczeniem pokoju od strony południowej z jednospadowego na dwuspadowy. Zdemontował dach na całej powierzchni obiektu i wykonał jego nową konstrukcję, a także lukarnę nad nowo dobudowanym gankiem. Od strony południowej został wykonany balkon ograniczony dwiema ścianami bocznymi.

W toku oględzin organ pierwszej instancji nie stwierdził naruszenia ściany konstrukcyjnej zewnętrznej głównej bryły budynku. Ustalił, że konstrukcja więźby dachowej nad częścią główną budynku nie została wymieniona, dokonano wzmocnień poprzez dołożenie dodatkowych krokwi oraz ingerencji w konstrukcję dachu w częściach rozbudowanych budynku. Nie stwierdzono natomiast śladów świadczących o złej pracy konstrukcji budynku - brak zarysowań, pęknięć, ugięć. Nie stwierdzono także zagrożenia dla ludzi i mienia. Organ wskazał ponadto, że "projekt domu zakładał, że w ścianie zachodniej powinny znajdować się okna na poziomie parteru w pomieszczeniu umywalni oraz na poziomie strychu. Dlatego ustalony stan faktyczny polegający na dodatkowym oknie w poziomie przyziemia w ścianie zachodniej nie zmienia parametrów tej ściany i pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie" (k. 307).

W. S. będący współwłaścicielem sąsiedniej działki nr [...] wyjaśnił, że okno w pomieszczeniu połączonym z pokojem powstałym w wyniku rozbudowy zostało wybite w zachodniej ścianie budynku po wykonaniu rozbudowy obiektu o pokój.

Podnoszony przez W. S. zarzut dokonania rozbudowy spornego budynku mieszkalnego o pokój i ganek bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę organy obu instancji uznały za nie znajdujący usprawiedliwionych podstaw. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające doprowadziło do zebrania obszernego materiału dowodowego pozwalającego stwierdzić, że w latach 80. XX wieku przedmiotowy budynek mieszkalny jednorodzinny został rozbudowany o ganek, a w latach 1989 - 1992 dobudowano do niego pokój od strony południowej. Jednak wobec braku dokumentacji z okresu jego budowy i rozbudowy organy przyjęły, że skoro przepisy obowiązujące w czasie realizacji tych inwestycji nie obligowały inwestora ani właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego do archiwizowania dokumentacji związanej z realizacją tego obiektu, a organy wydające pozwolenia na budowę były zobligowane do przechowywania dokumentów dotyczących wydawanych pozwoleń na budowę tylko przez okres 5 lat, to z faktu, że nie zachował się żaden egzemplarz decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego obiektu budowlanego nie można wyciągać wniosku, że obiekt ten został zrealizowany lub rozbudowany w warunkach samowoli budowlanej. Niemożność odnalezienia pozwolenia na budowę inwestycji zrealizowanej w odległym czasie nie jest wystarczająca dla uznania, że budynek powstał, a następnie był modernizowany bez wymaganej dokumentacji. Fakt nieprzedłożenia stosownej dokumentacji dowodzi jedynie braku zachowania takiej dokumentacji, nie stanowi natomiast dowodu na to, że budynek ten powstał, a następnie został rozbudowany samowolnie. W ocenie organów, w niniejszej sprawie nie sposób zatem jednoznacznie przesądzić, czy przedmiotowy obiekt budowlany został rozbudowany w warunkach samowoli budowlanej.

Z kolei wykonaną przez R. S. zmianę konstrukcji dachu organy obu instancji zakwalifikowały jako przebudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, podczas której wykonano m.in. lukarnę i podcienie bez wymaganego pozwolenia na budowę. Dlatego też PINB w K. wdrożył postępowanie w trybie art. 51 ust. 1 w związku z ust. 7 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471). Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało bowiem wszczęte w dniu 4 marca 2020 r. oraz nie zostało zakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy, tj. do dnia 19 września 2020 r.

W ocenie L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego organ pierwszej instancji prawidłowo przeanalizował zgodność spornej przebudowy z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2022 r. poz. 1225). Z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że przedmiotowy budynek mieszkalny, w tym konstrukcja jego dachu, jest w dobrym stanie technicznym, zgodnym ze sztuką budowlaną i nie stwarza zagrożenia dla życia i mienia, w związku z czym nie narusza art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie nowelizacji). W związku z powyższym LWINB utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, uznając, że nie ma podstaw prawnych do nakazania R. S. wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia spornego budynku do stanu zgodnego z prawem.

W skardze na decyzję LWINB w L. [...] i W. S. zarzucili:

1) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 punkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 18 listopada 2022 r. objętej następującymi wadami:

a/ naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nieinformowanie skarżącej E. S. o szeregu czynnościach postępowania skutkujących pozbawieniem jej czynnego udziału w postępowaniu w sytuacji, gdy skarżąca nigdy nie udzielała pełnomocnictwa adwokatowi J. K. do reprezentowania jej w toczącym się postępowaniu, co stanowi jednocześnie kwalifikowaną wadę kreśloną w art. 145 § 1 punkt 4 k.p.a.;

b/ naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaakceptowanie decyzji zawierającej braki w uzasadnieniu uniemożliwiające jej instancyjną weryfikację polegające na braku wskazania przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej twierdzeniom skarżącym oraz zeznaniom świadków K. i K. S. oraz R. R.;

c/ naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób wybiórczy skutkujący błędami w ustaleniu stanu faktycznego co do okresu i osoby wykonującej prace polegające na rozbudowie budynku położonego na nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną [...];

d/ naruszeniem art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów polegające na wyciągnięciu z materiału dowodowego twierdzeń w nim niezawartych, tj. niewskazanie kierownika budowy;

e/ naruszeniem art. 84 § 1 k.p.a. poprzez brak powołania biegłego w celu ustalenia, czy roboty budowlane wykonane przez R. S. na budynku posadowionym na działce ewidencyjnej [...] w K. zostały wykonane zgodnie z sztuką budowlaną i z materiałów o odpowiednich właściwościach;

2) naruszenie przepisów postępowania poprzez brak wskazania, jak na przestrzeni lat regulowany był problem przechowywania dokumentacji wykonawczej;

3) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy poprzez brak wskazania, w oparciu o jakie przepisy organ uznał, iż budynek spełnia warunki techniczne, jakim winny odpowiadać budyni i ich usytuowanie w sytuacji, gdy budynek ten posiada otwory okienne usytuowane w odległości mniejszej niż 4 m od sąsiedniej nieruchomości;

4) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7a § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i rozstrzygnięcie ewentualnych wątpliwości na korzyść R. S. w sytuacji, gdy przepis ten dotyczy jedynie wątpliwości co do stosowania normy prawnej, a nie ustaleń stanu faktycznego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, mimo że część podniesionych w niej zarzutów nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu są roboty budowlane polegające na rozbudowie i przebudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości S., będącego własnością R. S..

Z niewadliwych ustaleń organów obu instancji wynika, że budynek ten, wzniesiony w latach 1962-1963 przez rodziców R. S., został rozbudowany najpierw o ganek od strony podwórza, a w dalszej kolejności o dodatkowe pomieszczenie (pokój) od strony południowej. Następnie w latach 2014-2015 wykonane zostały roboty budowlane polegające na zmianie konstrukcji dachu, w tym wykonaniu nowego pokrycia dachowego, wykonaniu lukarny w połaci dachowej oraz balkonu.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do podniesionego w skardze zarzutu błędnej oceny, że rozbudowa spornego budynku nie nastąpiła w warunkach samowoli budowlanej, o której mowa w art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Zarzutu tego Sąd nie podziela.

Należy podkreślić, że stanowisko organów sprowadza się nie tyle do jednoznacznego przyjęcia, że sporna rozbudowa została ponad wszelką wątpliwość przeprowadzona na podstawie stosownego pozwolenia na budowę, ile do konkluzji, że skoro wnikliwie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające (sprawa była trzykrotnie rozpatrywana przez organy obu instancji) nie dostarczyło żadnych przesłanek w sposób niewątpliwy i jednoznaczny świadczących o samowolnie przeprowadzonej rozbudowie, to wobec R. S. jako właściciela budynku nie można z tego tytułu wyciągać przewidzianych przez prawo negatywnych konsekwencji. Wprawdzie zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podmiotu, któremu przypisuje się nielegalne działania, nie została wyrażona wprost w przepisach procedury administracyjnej, jednak – jako zasada systemowa – jest ona powszechnie uznana i stosowana w praktyce orzeczniczej organów administracyjnych i sądów. Uznanie po kilkudziesięciu latach, że roboty budowlane w opisywanym budynku zostały w przeszłości wykonane bez wymaganego pozwolenia (gdyż nie udało się go organowi odnaleźć i nie posiada go właściciel budynku) oznaczałoby przyjęcie domniemania, że jest on sprawcą samowoli budowlanej i przerzucenie na niego ciężaru dowodu w tym zakresie, praktycznie niemożliwego obecnie do przeprowadzenia.

Zastosowanie tej zasady w niniejszej sprawie było podyktowane faktem, że nie zachowały się dokumenty dotyczące zarówno budowy, jak i rozbudowy spornego budynku, zaś obowiązujące przed 1 stycznia 1995 r. przepisy nie przewidywały obowiązku bezterminowego ich przechowywania. Organ zgodnie z obowiązującymi przepisami o archiwizacji mógł zatem zniszczyć te dokumenty, czego aktualnie nie sposób już ustalić. Okoliczność ta została wyjaśniona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stąd bezpodstawny jest podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez brak wskazania, jak na przestrzeni lat regulowany był problem przechowywania dokumentacji wykonawczej.

Wbrew zarzutom skargi, organy nie odmówiły mocy dowodowej zeznaniom świadków: K. i K. S. oraz R. R.. W zeznaniach tych osób, w zeznaniach pozostałych świadków oraz w wyjaśnieniach samych skarżących pojawiły się tak daleko idące rozbieżności co do dat rozbudowy budynku, że niemożliwym było jednoznaczne ustalenie, w jakich latach ta rozbudowa miała miejsce. Rozpiętość wskazywanych dat jest duża i znacząca z punktu widzenia stosowanego reżimu prawnego. O ile zeznania i wyjaśnienia są zgodne co do tego, że ganek dobudowany został w latach 80. XX w., o tyle w przypadku rozbudowy budynku o pokój od strony południowej stanowiska stron i świadków znacząco się różnią. Nawet wyjaśnienia skarżących nie są w tym zakresie zgodne: E. S. stwierdziła, że rozbudowa miała miejsce w 1995 r., zaś W. S. najpierw w piśmie na k. 1 akt adm. wskazał, że została wykonana w roku 1996, zaś na rozprawie, że miało to miejsce w 1995 r (k. 272 v). Zarówno R. S., jak i A. S. oraz S. S. wskazali z kolei jako okres, w którym nastąpiła przedmiotowa rozbudowa, lata 1989 – 1993 (k. 94, 95, 185, 220, 271). Podnieśli, że inwestorem wszystkich tych robót byli poprzedni właściciele nieruchomości (oświadczenia S. S. i A. S., z których wynika, że "w latach 1986 - 1990 ich rodzice A. i C. S. wyrabiali zezwolenie i plany na ganek i pokój na działce nr [...]"). Z kolei K. S. stwierdził, że "komunię miał w 1994 r. i po komunii pamięta, jak R. S. dobudował pokój (...)" (k. 272 v). Natomiast, jak zeznał K. S., "po mojej komunii w 1995 r. R. S. rozpoczął budowę pokoju" (k. 272 v). R. R. wskazał z kolei, że przybudówkę w latach 1994-1995 wykonał R. S. (k. 272 v). Zatem również w wyjaśnieniach świadków i zeznaniach osób, na które powołują się skarżący, tj. K. S., K. S. i R. R. pojawiają się rozbieżności co do daty wykonania rozbudowy budynku o pokój.

Ma to istotne znaczenie, ponieważ obowiązująca przed 1 stycznia 1995 r. ustawa z 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) nie zawierała odpowiedników art. 38 ust. 2 oraz art. 63 Prawa budowlanego z 1994 r., w konsekwencji czego obowiązek przechowywania dokumentów dotyczących budowy obiektu budowlanego nie odnosi się do obiektów wybudowanych przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 r., a więc przed 1 stycznia 1995 r., jako do robót budowlanych wykonanych przed tą datą. Okoliczność ta jest istotna z tego względu, że inaczej należy oceniać postępowanie organów nadzoru budowlanego zmierzające do ustalenia, czy do budowy obiektu budowlanego doszło na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. W sytuacji wzniesienia obiektu budowlanego przed dniem 1 stycznia 1995 r. aktualny właściciel tego obiektu nie musi bowiem przechowywać decyzji o pozwoleniu na budowę, zaś brak możliwości okazania takiej decyzji sam w sobie nie oznacza, że mamy do czynienia z samowolą budowlaną. Jak zasadnie zatem wskazały organy, jeżeli w stosunku do robót budowlanych wykonanych w tym okresie nie zachowały się dokumenty, w tym pozwolenie na budowę, dowodzi to jedynie braku tych dokumentów, w żadnym zaś wypadku nie dowodzi, że inwestycja została zrealizowana bez ich uzyskania, czyli w warunkach samowoli budowlanej.

Trudno zatem czynić organom zarzut, że stwierdziły brak przesłanek pozwalających na uznanie przeprowadzonych robót budowlanych za wykonane w warunkach samowoli budowlanej, o której mowa w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, skoro same, mimo wnikliwego i wszechstronnie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie znalazły żadnego dowodu na tę okoliczność, a i skarżący nie wsparli swych twierdzeń żadnym dowodem. Skoro w momencie orzekania organy administracyjne nie były w posiadaniu żadnego wiarygodnego dowodu na okoliczność nielegalnie przeprowadzonej rozbudowy spornego budynku, to trudno przyjąć, aby naruszyły prawo, nie przyjmując takiego ustalenia. Wbrew zarzutom skargi, nie ma w tej sytuacji znaczenia ani kto był inwestorem tych robót, ani kto był kierownikiem budowy (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2010 r., II OSK 651/2009; wyroki NSA: z dnia 16 stycznia 2013 r., II OSK 1695/11 i II OSK 1705/11).

Nie sposób przy tym podzielić podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7a § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, ponieważ żaden z organów tego przepisu nie stosował. W istocie, wątpliwości zostały rozstrzygnięte na korzyść R. S., jednak nie na zasadzie art. 7a § 1 k.p.a., ale z przyczyn, które wskazano powyżej.

Również całkowicie bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nieinformowanie skarżącej E. S. o szeregu czynnościach postępowania skutkujących pozbawieniem jej czynnego udziału w postępowaniu w sytuacji, gdy skarżąca nigdy nie udzielała adwokatowi J. K. pełnomocnictwa do reprezentowania jej w toczącym się postępowaniu, co, zdaniem skarżących, stanowi kwalifikowaną wadę określoną w art. 145 § 1 punkt 4 k.p.a. Wprawdzie rzeczywiście w postępowaniu przed organem pierwszej instancji pełnomocnictwa adwokatowi udzielił wyłącznie skarżący W. S. (k. 111), zaś organ przyjął, że pełnomocnik reprezentuje oboje skarżących, jednak to uchybienie nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ skarżąca w żaden sposób nie została pozbawiona czynnego udziału w postępowaniu. Świadczą o tym następujące okoliczności: skarżąca osobiście podpisała pismo procesowe z 7 lipca 2022 r. skierowane do organu pierwszej instancji (k. 261), brała udział w rozprawie administracyjnej (k. 272), została zawiadomiona o ponownych oględzinach spornego obiektu (k. 276), brała udział w oględzinach (k. 291), została dwukrotnie zawiadomiona w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy (k. 292, k. 302), doręczono jej decyzję organu pierwszej instancji (k. 305), wniosła osobiście wraz z mężem odwołanie od tej decyzji (k. 53 akt LWINB), organ drugiej instancji skierował do niej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego odwołania (k. 55), skarżąca uzupełniła brak formalny odwołania (k. 57), organ odwoławczy doręczył skarżącej decyzję z [...] lutego 2023 r. (k. 58). Ponadto na marginesie należy podnieść, że zarówno skarżący, jak i ich pełnomocnik w pismach procesowych w toku postępowania wskazywali, że oboje są reprezentowani przez tego pełnomocnika (k. 112, 133, 153, 192, 193).

Powodem uchylenia decyzji organów obu instancji jest natomiast brak dostatecznych i przekonujących ustaleń odnośnie do zgodności z prawem robót budowlanych polegających na przebudowie spornego budynku.

Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, R. S. dokonał w latach 2014 – 2015 wymiany pokrycia dachu na głównej bryle budynku i przebudował dach nad dobudowanym pomieszczeniem pokoju od strony południowej z jednospadowego na dwuspadowy. Zdemontował dach na całej powierzchni obiektu i wykonał jego nową konstrukcję, a także lukarnę nad nowo dobudowanym gankiem. Od strony południowej został wykonany balkon ograniczony dwiema ścianami bocznymi. Organy prawidłowo zakwalifikowały te roboty budowlane jako przebudowę budynku, o której mowa w art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego. Bezsporne jest również, że w dacie ich wykonania były one objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę (nie zostały zamieszczone w katalogu robót zwolnionych z obowiązku uzyskania tego pozwolenia zawartym w art. 29 Prawa budowlanego w ówczesnym brzmieniu), którym inwestor nie dysponuje.

Dokonując oceny legalności tych robót, organy wskazały, że "nie stwierdziły naruszenia ściany konstrukcyjnej zewnętrznej głównej bryły budynku. Konstrukcja więźby dachowej nad częścią główną budynku nie została wymieniona, dokonano wzmocnień poprzez dołożenie dodatkowych krokwi, stwierdzono ingerencję w konstrukcję dachu w częściach rozbudowanych budynku. Nie stwierdzono natomiast śladów świadczących o złej pracy konstrukcji budynku - brak zarysowań, pęknięć, ugięć. Nie stwierdzono zagrożenia dla ludzi i mienia".

Organy nie wykazały, że przebudowa spełnia warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budyni i ich usytuowanie. Nie oceniły tych robót w świetle konkretnych norm techniczno-budowlanych, co jest uchybieniem o tyle istotnym, że obiekt usytuowany jest w odległości jedynie 1,07 m-1,13 m od granicy z działką nr [...], graniczy bezpośrednio z działką nr [...] stanowiącą wspólny dojazd do posesji nr [...] oraz [...], a także w odległości 4,36 m-4,67 m od budynku mieszkalnego posadowionego na działce nr [...]. Przebudowa dachu powinna być zwłaszcza oceniona w kontekście treści § 218 ust. 1 rozporządzenia, według którego przekrycie dachu budynku niższego, usytuowanego bliżej niż 8 m lub przyległego do ściany z otworami budynku wyższego, z wyjątkiem przypadków wymienionych w § 273 ust. 1, w pasie o szerokości 8 m od tej ściany powinno być nierozprzestrzeniające ognia oraz w pasie tym: 1) konstrukcja dachu powinna mieć klasę odporności ogniowej co najmniej R 30; 2) przekrycie dachu powinno mieć klasę odporności ogniowej co najmniej R E 30. Brak ustaleń w tym zakresie jest poważnym mankamentem decyzji organów obu instancji.

Dodatkowo w toku postępowania skarżący oraz świadkowie K. i K. S. konsekwentnie podnosili, że w ścianie zachodniej budynku po jego rozbudowie o pokój zostało wykute dodatkowe, trzecie okno. Organy nie poczyniły żadnych ustaleń w tym zakresie, w tym nie ustaliły daty wykucia tego otworu okiennego. Błędne jest stanowisko organu pierwszej instancji, że skoro projekt domu zakładał, że w ścianie zachodniej powinny znajdować się okna na poziomie parteru w pomieszczeniu umywalni oraz na poziomie strychu, to dodatkowe okno w poziomie przyziemia w ścianie zachodniej nie zmienia parametrów tej ściany i pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie (k. 307). Z kolei organ odwoławczy całkowicie pominął kwestię legalności wykucia tego otworu w ścianie zachodniej budynku.

W niniejszej sprawie ustalenia organów w zakresie legalności przebudowy spornego budynku polegającej na zmianie konstrukcji i przekrycia dachu oraz wykuciu otworu okiennego w parterze ściany zachodniej budynku były zatem niepełne, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Powyższe uchybienia natury proceduralnej doprowadziły do przedwczesnego uznania przez organy, że wskazane wyżej roboty budowlane odpowiadają prawu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i lit. c/ w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji uwzględni powyższe rozważania. Organ ponownie oceni zgodność przebudowy dachu spornego budynku z przepisami techniczno-budowlanymi. Ustali, w jakiej dacie został wykonany sporny otwór okienny w parterze ściany zachodniej budynku i oceni legalność wykonania tego otworu w świetle norm prawa budowlanego obowiązujących w tej dacie. Wbrew stanowisku skarżących, dokonanie tych ustaleń i ocen nie wymaga powołania biegłego, ponieważ pracownicy organu nadzoru budowlanego dysponują stosowną wiedzą i doświadczeniem w tym zakresie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.