Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 117/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2023 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi B. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2022 r. nr SKO Gd/3963/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz pełnomocnik skarżącej adw. K. B. ustanowionej z urzędu kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych uwzględniającą podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy.


UZASADNIENIE

B. N., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 19 grudnia 2022 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Skargę wniesiono w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z 1 lipca 2022 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łęczycach, działając z upoważnienia Wójta Gminy Łęczyce, odmówił skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką Z. D.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że Z. D. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, który powstał po ukończeniu przez nią 25 roku życia. W rezultacie z uwagi na art. 17 ust.1b u.ś.r. należało odmówić wnioskowanego świadczenia. Organ I instancji wskazał przy tym, że spełnione zostały przesłanki wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Z wywiadu środowiskowego wynika, że sprawowana przez wnioskodawczynię opieka uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia nawet w minimalnym zakresie. Nie ma przy tym nikogo, kto mógłby skarżącą wspomóc w opiece nad matką. Skarżąca jest jedynym dzieckiem osoby wymagającej opieki, która jest rozwiedziona, a jej rodzice nie żyją. Organ I instancji uznał, że wnioskodawczyni próbowała podjąć pracę zarobkową, jednak musiała z niej zrezygnować z uwagi na stan zdrowia matki.

Po rozpoznaniu wniesionego odwołania, decyzją z 19 grudnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organ I instancji. W uzasadnieniu Kolegium odmiennie oceniło zasadność odmowy przyznania świadczenia na podstawie art. 17 ust.1b u.ś.r., organ odwoławczy przychylił się do stanowiska sądów administracyjnych w tym zakresie, uznając w rezultacie że na gruncie niniejszej sprawy przepis ten nie może stanowić podstawy odmowy świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium uznało natomiast za przyczynę uzasadniającą odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia – wbrew stanowisku organu I instancji – niespełnienie przesłanek art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. W ocenie organu odwoławczego nie zachodzi bowiem związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Z akt postępowania wynika bowiem, że skarżąca była aktywna zawodowo do 1994 roku, nadto od 1988 roku do 2022 roku sprawowała opiekę nad swoimi dziećmi. Znaczny stopień niepełnosprawności matki datuje się natomiast od 2011 roku. Zdaniem Kolegium oznacza to, że nie sposób twierdzić, że koniec zatrudnienia w lipcu 1994 roku wynikał z konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Za taką rezygnację nie można uznać także umowy zlecenia z 1 lipca 2013 r., rozwiązanej przez stronę w dniu 31 lipca 2013 r., gdyż świadczy to o możliwości pracy w okresie, kiedy matka była niepełnosprawna w stopniu znacznym, a tym samym potwierdza, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nie jest taki, że uniemożliwiał jej inną pracę zarobkową. Nadto Kolegium wskazało, że skarżąca wraz z podpisaniem ww. umowy utraciła zasiłek dla opiekuna, który pobierała w związku z opieką nad matką. Po rozwiązaniu ww. umowy ponownie zaczęła pobierać zasiłek dla opiekuna. Zdaniem organu odwoławczego, z uwagi na wieloletnią bierność zawodową skarżącej, trudno dać wiarę, że sprawowana obecnie opieka nad matką stanowi rzeczywistą przyczynę niepodejmowania zatrudnienia.

Nadto w ocenie Kolegium zakres wykonywanej opieki nie wyklucza podjęcia przez skarżącą pracy zarobkowej. Codzienne obowiązki domowe (sprzątanie, pranie, prasowanie, zakupy) wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym i nie mogą być uznane za czynności związane z opieką nad matką. Z kolei czynności ściśle opiekuńcze (masaże, podawanie leków, smarowanie maścią, pomoc w higienie) są czynnościami wykonywanymi albo przy posiłkach albo w stałych okresach: rano i wieczorem. Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, że wnioskodawczyni nie sprawuje stałej opieki nad matką w stopniu uniemożliwiającym jej podjęcie pracy zarobkowej, w rezultacie nie zostały spełnione przesłanki art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., co czyni zasadnym odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze na tak wydaną decyzję zarzucono naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego; naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez brak zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i błędną jego ocenę.

W rezultacie wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przyznanie wnioskowanego świadczenia, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że jej matka jest osobą niepełnosprawną z stopniu znacznym: choruje na cukrzycę, wysokie nadciśnienie, ma problemy z chodzeniem i wykonywaniem podstawowych czynności takich jak kąpiel, przyjmowanie leków, przygotowanie posiłków. Skarżąca udziela jej pomocy we wszystkich tych czynnościach, załatwia także sprawy urzędowe, bierze udział w wizytach lekarskich, robi zakupy, kupuje leki. Matka wymaga także pampersowania i całodobowej opieki, którą sprawuje wyłącznie skarżąca. Nadto stwierdzone zaburzenia psychiczne powodują trudności z zapamiętywaniem, co dodatkowo powoduje konieczność stałego nadzoru. Nie jest zatem możliwe podjęcie przez skarżąca zatrudnienia. Nadto w skardze wskazano, że umowa zawarta w 2013 roku nie świadczy o braku konieczności sprawowania opieki nad matką, gdyż w okresie tym opiekę sprawowała córka skarżącej. W związku z dużą trudnością i obciążeniem córki, skarżąca musiała jednak zrezygnować z pracy zarobkowej i samodzielnie wykonywać tę opiekę.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Skarga została podtrzymana i uzupełniona przez pełnomocnika skarżącej, który dodatkowo zarzucił naruszenie art. 78 § 1 k.p.a. W piśmie wskazano, że Kolegium poczyniło ustalenia w oderwaniu od stanu faktycznego, nie sprostało tym samym wymogom w zakresie przeprowadzenia postępowania, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Strona skarżąca podkreśliła, że organ I instancji wskazał na istniejący związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania stałej opieki. Nadto organ odwoławczy nie wziął pod uwagę, że powody niepodejmowania zatrudnienia mogą się zmieniać z biegiem czasu – początkowo związane z koniecznością opieki nad dziećmi, z upływem lat mogą wiązać się z koniecznością opieki nad niepełnosprawnymi rodzicami. Strona skarżąca wskazała na stanowisko orzecznictwa, że istotne znaczenie ma to, z jakiego powodu opiekun nie podejmuje zatrudnienia w czasie sprawowania opieki nad niepełnosprawnym podopiecznym i w czasie ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne (wyrok WSA w Poznaniu z 22 października 2021 r. IV Sa/Po 729/21). Skarżąca wskazała, ze powodem rezygnacji z zawartej w dniu 1 lipca 2013 r. umowy była niemożność pogodzenia opieki nad matką z pracą. Zakres obowiązków wobec matki był na tyle rozległy, że córka nie zdołała im podołać, zaś skarżąca nie była w stanie w żaden sposób pogodzić pracy z opieką. Nadto podjęcie pracy w 2013 roku wskazuje, że skarżąca była gotowa do podjęcia zatrudnienia, natomiast konieczność sprawowania stałej opieki nad matką zmusiła ją do rezygnacji. Wobec powyższego, zdaniem strony skarżącej, to sprawowana opieka nad matką stanowi wyłączną przyczynę niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą.

Strona skarżąca wyjaśniła, że zakres sprawowanej opieki uniemożliwia skarżącej podjęcie pracy zarobkowej nawet w minimalnym zakresie. Jak wynika z wywiadu środowiskowego, matka skarżącej wymaga całodobowej opieki i nawet przez krótki czas nie może pozostać bez opiekuna. Matka skarżącej jest osobą w dużej mierze leżącą. Czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącą polegają m.in. na codziennych masażach, oklepywaniu ciała, zapobieganiu odleżynom, są związane z codziennymi czynnościami higienicznymi, zmianą pampersów, podawaniem leków, przygotowywaniem i podawaniem posiłków, wizytami u lekarzy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 19 grudnia 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 – dalej powoływanej w skrócie jak wcześniej: "u.ś.r."), a w szczególności art. 17 tej ustawy, w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie zaś do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko Kolegium odnośnie do zasadności zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r., bowiem wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13), przymiot konstytucyjności utraciło przewidziane w tym przepisie kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. Z tych przyczyn w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Pomimo odmiennego stanowiska organu I instancji, decyzja Prezydenta, jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, ostatecznie jest zgodna z prawem. Nie może bowiem ujść uwadze, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedynie osobie, która spełnia łącznie przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. (pozytywne), przy braku przesłanek negatywnych z art. 17 ust. 5 u.ś.r.

Poza sporem jest, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz że skarżąca, będąca jej córką, mieści się w kręgu podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Z. D. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe przez Powiatowy Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w Wejherowie, ze wskazaniem że wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jako przyczyny niepełnosprawności wskazano upośledzenie narządu ruchu, choroby układu oddechowego i krążenia oraz inne schorzenia. Z wywiadu środowiskowego wynika, że Z. D. choruje na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę i choroby serca. Często w nogach zbiera się jej woda, co powoduje ból, porusza się przy pomocy balkonika, najczęściej jednak leży. Pozostaje pod stałą opieką poradni kardiologicznej i diabetologicznej.

Z. D. jest stanu wolnego. Ma jedną córkę, którą jest skarżąca. B. N. posiada czworo dzieci, urodzonych w latach 1988, 2001, 2003 i 2004, którymi opiekowała się do ukończenia przez każde z nich osiemnastego roku życia. Jeden syn jest w wieku szkolnym, drugi syn jest bezrobotny bez prawa do zasiłku. Z wywiadu środowiskowego wynika, że rodzina zamieszkuje w budynku jednorodzinnym, trzypokojowym, przy czym Z. D. posiada oddzielny pokój dostosowany do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Posiada łóżko z materacem przeciwodleżynowym. Skarżąca wskazuje, że opiekuje się matką od 2011 roku.

Z wywiadu środowiskowego z 3 marca 2022 r. wynika nadto, że córka wykonuje przy matce wszystkie czynności pielęgnacyjne, przygotowuje posiłki, podaje leki, zamawia wizyty lekarskie, zawozi do placówek służby zdrowia, wykupuje leki sprząta mieszkanie, pierze, myje okna opłaca rachunki, stara się o opał na każdy sezon grzewczy, towarzyszy matce podczas wyjścia na podwórko. Część czynności stanowią zatem czynności związane z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa, a taki rodzaj czynności wykonują także osoby pracujące zarobkowo. Są to: sprzątanie, pranie, prasowanie, przygotowanie posiłków, zakupy, opłacanie rachunków, przygotowanie opału i palenie w piecu, odśnieżanie, prace, ogrodnicze. Skarżąca wykonuje te czynności także dla siebie i innych domowników (dzieci).

Z oświadczenia skarżącej o częstotliwościach czynności wykonywanych podczas opieki nad matką wynika, że wykonuje ona 1 raz dziennie takie czynności jak: przygotowanie ubrania i ubieranie, ćwiczenia fizyczne, mierzenie ciśnienia, mierzenie poziomu cukru, podawanie leków, ćwiczenia rozwijające mowę, układanie do snu. Dwa razy dziennie skarżąca pomaga w czynnościach higienicznych, smaruje kremami i wykonuje masaż. Natomiast trzy razy dziennie przygotowuje posiłki. Skarżąca prowadzi także matkę do toalety (według potrzeb). W wywiadzie środowiskowym wskazała przy tym, że matka skarżącej jest osobą pampersowaną. Wśród wykonywanych czynności skarżąca wymieniła: umawianie na wizyty lekarskie, zawożenie do lekarzy, przygotowanie posiłków, dbanie o higienę osobistą (pomaga w kąpieli, pierze odzież, pościel), utrzymuje czystość w mieszkaniu, wykupuje niezbędne leki i środki higieny osobistej, wychodzi z matką na spacery oraz podtrzymuje kontakty z rodziną.

B. N. w skardze do Sądu wskazała na stwierdzone u matki zaburzenie psychiczne, z uwagi na co ma ona problemy z zapamiętywaniem,

Skarżąca, urodzona w 1968 roku, podejmowała się kilkukrotnie pracy zarobkowej, przy czym każdorazowo okres pracy wynosił maksymalnie kilka miesięcy. Skarżąca opiekowała się w tym czasie swoimi dziećmi. Ostatni raz skarżąca podjęła próbę podjęcia pracy zarobkowej w 2013 roku, jednakże musiała zrezygnować z jej wykonywania z uwagi na stan zdrowia matki. W oświadczeniu z 20 maja 2022 r. podała, że gdyby nie konieczność opieki nad matką, byłaby gotowa podjąć pracę jako pracownik fizyczny.

W ocenie Sądu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie ma jednak istotnego znaczenia to, że skarżąca przez długi okres pozostawała bez zatrudnienia i wychowywała dzieci. Wskazać bowiem należy, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane nawet osobom, które nigdy wcześniej nie pracowały (por. wyrok WSA w Gdańsku z 14 czerwca 2023 r. II SA/Gd 1008/22). Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest natomiast to, czy aktualnie, tj. w dacie złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, skarżąca nie podejmuje zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad matką.

Zdaniem zaś Sądu na gruncie niniejszej sprawy Kolegium błędnie oceniło kwestię związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad matką a niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia.

Organ odwoławczy nie uwzględnił bowiem w sposób dostateczny bardzo zaawansowanego wieku i stanu zdrowia matki skarżącej. Z. D. urodziła się w 1937 roku i jest obciążona licznymi schorzeniami kardiologicznymi i narządu ruchu o charakterze przewlekłym, w tym także cierpi na cukrzycę, co wymaga podawania jej insuliny. Z akt sprawy wynika, że jest ona osobą pampersowaną, najczęściej leżącą, która nie może pozostawać w domu sama. Jest tym samym całkowicie zdana na pomoc i opiekę, która zapewnia jej skarżąca. W takiej zaś sytuacji opieka sprawowana nad matką, stanowi dla skarżącej przeszkodę do wykonywania przez nią pracy zarobkowej, i te dwie okoliczności pozostają ze sobą w związku przyczynowo-skutkowym w sposób pozwalający na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w świetle art. 17 ust 1 u.ś.r. Jak już wcześniej wskazano, zakres tych czynności, które skarżąca wykonuje, opiekując się matką jest na tyle intensywny i absorbujący, by stanowił obiektywną przeszkodę do podjęcia przez nią pracy zarobkowej. Nadto jest dostosowany do stanu zdrowia i potrzeb niepełnosprawnej w stopniu znacznym matki. Istotne zaś przy ocenie wskazanych okoliczności jest to, że matka skarżącej, jako osoba przewlekle i obłożnie chora, nie powinna pozostawać bez opieki skarżącej, co oznacza, że musi ona wykazywać stałą gotowość do świadczenia jej na rzecz niepełnosprawnej matki.

Organ odwoławczy naruszył tym samym wskazane w skardze przepisy prawa procesowego, tj. art. 80 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., co miało wpływ na rozstrzygnięcie. Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy dokonały wadliwej oceny materiału dowodowego w świetle nieprawidłowo interpretowanych przepisów art. 17 ust. 1 ustawy, wydając decyzje naruszające w konsekwencji zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania administracyjnego. Uchybienie organu odwoławczego polega przede wszystkim na niewłaściwej ocenie związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a opieką sprawowaną przez skarżącą i braku uwzględnienia wszystkich okoliczności związanych z podjętym przez skarżącą zatrudnieniem w okolicznościach niniejszej sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., w punkcie 1 wyroku uchylił zaskarżoną decyzję, uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy. Kolegium posiada bowiem kompetencje merytoryczno-reformacyjne umożliwiające wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, zgodnego z wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w niniejszym wyroku.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a.

W punkcie 2 Sąd przyznał od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnik skarżącej kwotę 590,40 zł, uwzględniającą podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Postanowieniem z 18 stycznia 2023 r. sygn. akt II SPP/Gd 2/23 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał bowiem B. N. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W odniesieniu do adwokatów powyższe zasady określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 18).

Z uwagi na wyroki Trybunału Konstytucyjnego w sprawach o sygn. SK 66/19, SK 78/21, SK 53/22, SK 85/22 oraz SK 83/19 i orzeczoną nimi niekonstytucyjność stawek opłat określonych w rozporządzeniach Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu i w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68) oraz wskazywaną przez Trybunał konieczność zasądzania na rzecz pełnomocników z urzędu opłat nie niższych niż przewidziane w rozporządzeniach regulujących stawki dla adwokatów i radców prawnych z wyboru, a więc przy uwzględnieniu rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) oraz w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), Sąd, mając na względzie dyspozycję art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, postanowił przyznać pełnomocnikowi wynagrodzenie obejmujące opłatę w wysokości określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, w kwocie 480 zł. Minister Sprawiedliwości nie dostosował bowiem dotychczas rozporządzeń o wynagrodzeniach pełnomocników z urzędu do wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Wskazaną powyżej opłatę zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 18) należało podwyższyć o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności (obecnie 23 %) tj. o 110,40 złotych. W konsekwencji finalne wynagrodzenie należne pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynosi 590,40 zł.