Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 232/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławczego (dalej również jako Kolegium lub SKO) decyzją z dnia 31.01.2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 2000 ze zm. dalej jako k.p.a.), art. 2 ust. 1 w zw. z ust. 3 w zw. z ust. 3a-3d ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1692 ze zm. - dalej u.d.w.), po rozpoznaniu odwołania M. R. (dalej również jako skarżąca) od decyzji Wójta Gminy L. z dnia 21.12.2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego, utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia 21.12.2022 r. nr [...] Wójt Gminy L. odmówił skarżącej przyznania dodatku węglowego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576) do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Wójt Gminy L. wyjaśnił, że przez gospodarstwo domowe należy rozumieć osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).

Następnie organ I instancji wskazał, że w myśl art. 2 ust. 3c u.d.w., w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30.11.2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Natomiast w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Wójt Gminy L. podkreślił, że art. 2 ust. 3c u.d.w. stanowi więc odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 2 ust. 3a u.d.w.

Kolejno Wójt Gminy L. wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 ust. 3d u.d.w. w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania.

Organ I instancji podał, że samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy o własności lokali (Dz. U. z 2021 r., poz. 1048, dalej jako u.w.l.), jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Definicję tę uzupełnia i jest z nią spójna definicja zamieszczona w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm.), obowiązującym od 16.12.2002 r., zgodnie z którą mieszkaniem jest zespół pomieszczeń mieszkalnych i pomocniczych, mający odrębne wejście, wydzielony stałymi przegrodami budowlanymi, umożliwiający stały pobyt ludzi i prowadzenie samodzielnego gospodarstwa domowego.

W wyniku przeprowadzonego w dniu 6.12.2022 r. wywiadu środowiskowego, Wójt Gminy L. ustalił, że w budynku jednorodzinnym, w którym mieszka skarżąca, zamieszkują łącznie cztery osoby. Do budynku prowadzi jedno wspólne wejście. Na pierwszym piętrze znajdują się pokoje: skarżącej, jej mamy, jej brata, dwie łazienki oraz wspólna dla wszystkich kuchnia. Na drugim piętrze znajdują się pokoje: skarżącej, jej mamy, dwa pokoje jej wuja oraz łazienka. W związku ze wspólną kuchnią oraz ogólnym dostępem do każdego pomieszczenia nie ma możliwości wydzielenia odrębnych lokali. Na podstawie zgromadzonych informacji organ I instancji stwierdził, że nie zostały spełnione warunki do przyznania skarżącej wnioskowanego dodatku węglowego.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. R., domagając się jej uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca podniosła, że ustalenia dokonane podczas wywiadu środowiskowego są niezgodne ze stanem faktycznym, a zaskarżona decyzja nie jest właściwie uzasadniona. W ocenie skarżącej spełnia ona przesłanki do uprawniające do otrzymania dodatku węglowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31.01.2023 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wskazał, że ustawa z dnia 27 października 2022 roku o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 roku, poz. 2236), która weszła w życie w dniu 3.11.2022 r. wprowadziła zmiany w ustawie o dodatku węglowym. Kolegium wyjaśniło, że nowe przepisy stanowią odejście od zasady "jeden adres - jeden dodatek". Dotychczas bowiem, zgodnie z art. 2 ust. 3b u.d.w., w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego, złożyło więcej niż jedno gospodarstwo domowe zamieszkujące pod tym samym adresem, to dodatek węglowy wypłacało się wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawiało się bez rozpoznania. Obecnie, po dokonanej nowelizacji ustawy, obowiązkiem organu jest weryfikacja, czy rodzinom zamieszkującym pod jednym adresem przysługuje kilka dodatków węglowych. Przepisy art. 2 ust. 3c, ust. 3d, ust. 3e u.d.w., stanowią, iż w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30.11.2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. SKO wyjaśniło, że dodatek węglowy na służyć wsparciu oddzielnych gospodarstw, które samodzielnie zaspokajają swoje potrzeby. O takiej samodzielności nie można natomiast mówić w przypadku współistnienia w jednym lokalu wielu gospodarstw domowych. Organ odwoławczy podkreślił, że w aktach sprawy – poza wnioskiem skarżącej – znajduje się również deklaracja Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (dalej jako: CEEB) z dnia 2.02.2022 r. złożona przez A. R., z której wynika, że w zamieszkiwanym przez skarżącą domu jednorodzinnym użytkuje się kocioł na paliwo stałe z automatycznym podawaniem paliwa / z podajnikiem, opalany węglem (ew. paliwami węglopochodnymi) oraz drewnem kawałkowym. Nadto, w zgromadzonym materiale dowodowym ujęto także deklarację CEEB z dnia 29.07.2022 r. złożoną przez J. T..

W ocenie Kolegium, z akt sprawy, w tym także z przeprowadzonego w dniu 6.12.2022 r. wywiadu środowiskowego, płynie wniosek, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe na dwóch piętrach budynku, jednakże nie zajmuje ona w tymże budynku odrębnego lokalu.

Kolegium wyjaśniło, że przepisy u.d.w. nie zawierają definicji pojęcia "odrębny lokal", jak również nie odsyłają w tym zakresie do regulacji prawnych z innych ustaw. Niemniej jednak, właśnie z tej przyczyny należy odkodować pojęcie użytego w art. 2 ust. 3c i 3d u.d.w. sformułowania "odrębny lokal" z uwzględnieniem zarówno obowiązujących odrębnych aktów prawnych, jak też ugruntowanego w tym zakresie orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Organ odwoławczy również posługuje się interpretacją terminu "odrębny lokal" posiłkując się przepisami ustawy o własności lokali oraz Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jak też tezami ujętymi w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.

Ponadto SKO przytoczyło pogląd, zgodnie z którym samodzielnym lokalem mieszkalnym jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb, przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Innymi słowy samodzielny lokal mieszkalny ma spełniać wymagania do korzystania z niego zgodnie z przeznaczeniem, przy uwzględnieniu stałego przebywania w nim ludzi, bez konieczności korzystania z innych samodzielnych lokali. Kryterium decydującym o odrębnej własności lokalu jest samodzielność lokalu. Lokal posiada cechę samodzielności, o ile funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela czy mieszkańca i możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali. Definicję "mieszkania" zawiera natomiast § 3 pkt 9 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, co wyjaśniał już organ I instancji. Zdaniem organu odwoławczego definicja ta odwołuje się do wymogu odrębnego wejścia dla zespołu pomieszczeń mieszkalnych i pomocniczych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2017 r. II OSK 2920/16). Istotne – w ocenie Kolegium - jest aby konkretny lokal umożliwiający samodzielne gospodarowanie (kuchnia, łazienka i inne pomieszczenia) był oddzielony odrębnym wejściem, tak aby nie było możliwości korzystania z pomieszczeń lokalu przez osoby z innego gospodarstwa domowego. W sytuacji zaś gdy - tak jak w omawianej sprawie - pomiędzy pomieszczeniami zajmowanymi przez kilka osób nie ma żadnych drzwi oddzielających, nie można przyjąć, by stanowiły one lokale samodzielne, nadające się do wyodrębnienia. Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszym stanie faktycznym osoby zamieszkujące w budynku jednorodzinnym mają możliwość swobodnego korzystania z parteru i piętra budynku, a ewentualne ograniczenia w tym aspekcie mogą mieć jedynie umowny charakter. Kolegium podkreśliło ponadto, że skarżąca korzysta z dwóch pokoi, które położone są na dwóch kondygnacjach, a z pozostałymi mieszkańcami dzieli kuchnię i łazienkę.

Odnosząc się do kwestionowanego przez skarżącą wywiadu środowiskowego, Kolegium uznało, że organ I instancji zasadnie skoncentrował się na wyjaśnieniu, czy pod spornym adresem znajdują się odrębne lokale dla kilku gospodarstw domowych. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządzono notatkę służbową - zgodnie z art. 2 ust. 3d u.d.w. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że w sprawie nie znalazł zastosowania art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm.), albowiem żaden przepis u.d.w. nie zawiera odniesienia w tym kierunku, a zatem kwestie sytuacji osobistej czy dochodowej nie miały znaczenia na gruncie rozpatrywanej sprawy. Ponadto, zdaniem organu II instancji, w przypadku wątpliwości względem gospodarstw domowych zamieszkujących w budynku na gruncie omawianej sprawy właściwym byłby art. 2 ust. 15b u.d.w.

Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że zajmowanie dwóch pokoi w budynku jednorodzinnym nie może stanowić o zamieszkiwaniu w odrębnym lokalu, w którym miałoby mieć miejsce zaspokajanie potrzeb życiowych. Dla przykładu SKO podało, że choćby potrzeba sporządzenia posiłków wymaga korzystania z części wspólnej wspomnianego budynku mieszkalnego (kuchni).

Skargę na powyższą decyzję wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. R., zarzucając jej:

1. podanie w decyzji organu odwoławczego z dnia 31.01.2023 r. innego numeru decyzji organu I instancji z dnia 21.12.2022 r. tj. znak [...], zamiast [...];

2. brak wyczerpującego pouczenia o trybie odwoławczym;

3. posiłkowanie się przez Kolegium przepisami ustawy o własności lokali oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie;

4. brak określenia przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji;

5. poświadczenie nieprawdy w uzasadnieniu decyzji poprzez wskazanie, że odwołanie zostało przekazane przez Wójta Gminy L. wraz z aktami sprawy do SKO, podczas gdy skarżąca złożyła odwołanie osobiście w siedzibie SKO w K..

Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Uzasadniając podniesione zarzuty, M. R. przytaczała argumenty powołane w odwołaniu. Ponadto skarżąca wskazała, że w pracownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej nie jest osobą uprawnioną do stwierdzenia czy w domu jednorodzinnym można wydzielić odrębny lokal. W ocenie skarżącej, zamieszkiwany przez nią budynek jest domem jednorodzinnym jednopiętrowym, natomiast z ustaleń pracownika organu I instancji wynika, że dom ma dwa piętra. Na tej podstawie również SKO błędnie przyjęło, że budynek posiada dwa piętra.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 j.t. z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie przepisu art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842) w brzmieniu obowiązującym od dnia 15.04.2023 r.

Przechodząc do oceny zasadności samej skargi wskazać należy, przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31.01.2023 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy L. z dnia 21.12.2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania M. R. dodatku węglowego. W odniesieniu do zarzutu skarżącej dotyczącego niewłaściwego oznaczenia przez Kolegium decyzji organu I instancji, Sąd wyjaśnia, że okoliczność ta pozostaje bez wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Można bowiem stwierdzić, że decyzja Kolegium odnosi się do decyzji, od której odwoływała się skarżąca, pomimo iż ta ostatnia została częściowo niewłaściwie oznaczona przez organ odwoławczy.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji SKO, jak również decyzji wydanej przez organ I instancji, stanowiły przepisy ustawy o dodatku węglowym.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 u.d.w. Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.).

W myśl art. 2 ust. 3a u.d.w. przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie budzi wątpliwości, że A. R. - mieszkająca pod tym samym adresem co skarżąca - otrzymała już dodatek węglowy.

Jak natomiast wynika z art. 2 ust. 3c u.d.w., w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30.11.2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.

Zgodnie z art. 2 ust. 3d u.d.w. w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.

W myśl art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c u.d.w.). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d u.d.w.).

Jak stanowi art. 2 ust. 15a u.d.w., dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności:

1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519);

2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie:

a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140),

b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140),

c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687),

d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456);

3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).

Zgodnie z art. 2 ust. 16 u.d.w., przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji.

Cytowane wyżej przepisy ustawy o dodatku węglowym ustanawiają szczegółowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dodatku węglowego. Postępowanie to wszczynane jest co do zasady na wniosek strony, a w niektórych przypadkach może być wszczęte również z urzędu (art. 2 ust. 15f u.d.w.).

Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, właściwy organ gminy zobowiązany jest uwzględnić informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie określonych ustawą świadczeń (świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczenia wychowawczego, dodatku osłonowego, dodatku mieszkaniowego), a także dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców. Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, by w toku takiego wywiadu ustalić, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Oznacza to, że organ rozstrzygający w sprawie przyznania dodatku węglowego musi zweryfikować informacje podane przez wnioskodawcę we wniosku.

W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie dodatku węglowego skarżąca złożyła w dniu 8.11.2022 r. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącej, w którym podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz notatka służbowa z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego pod adresem ul. [...], [...], w dniu 6.12.2022 r. w obecności skarżącej. Z ww. notatki płynie wniosek, że w zamieszkałym przez skarżącą budynku nie ma wydzielonych odrębnych lokali. Akta administracyjne uwzględniają również informację o fakcie przyznania dodatku węglowego A. R., zamieszkującej pod ww. adresem.

Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzi do konstatacji, że orzekające w sprawie organy, odmawiając skarżącej przyznania dodatku węglowego, postąpiły prawidłowo.

Artykuł 2 ust. 3d u.d.w. stanowi, że w przypadku, o którym mowa w ust. 3c u.d.w., gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, właściwy organ przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, organ I instancji ustalił zaś, że pod adresem, pod którym skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i pod którym zamieszkują również inni domownicy, nie wydzielono odrębnych lokali. Wobec braku w ustawie o dodatku węglowym definicji pojęcia "odrębny lokal", zasadnie organy obu instancji odwołały się do przepisów ustawy o własności lokali, jak i Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Pomocniczo organ II instancji, również zasadnie, odwołał się do poglądów panujących w orzecznictwie.

Orzekający w sprawie Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 11.10.2017 r., sygn. akt: II OSK 2920/16, zgodnie z którym lokal posiada cechę samodzielności, jeżeli funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela czy mieszkańca oraz możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali, co oznacza przeznaczenie lokalu do wyłącznego użytku jego właściciela, mieszkańca.

Skoro więc pod adresem ul. [...], [...] nie wydzielono odrębnych lokali dla gospodarstw domowych, to nie sposób przyjąć, że w sprawie zastosowanie znajdzie art. 2 ust. 3c i 3d u.d.w. Tylko bowiem w sytuacji funkcjonowania kilku gospodarstw domowych pod jednym adresem w wyodrębnionych lokalach oraz po ustaleniu wykorzystywania przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania, można mówić o spełnieniu przesłanek do przyznania dodatków węglowych. Tymczasem, skarżąca zamieszkuje wraz z pozostałymi domownikami w domu jednorodzinnym, w którym nie da się wydzielić odrębnych lokali. Mieszkańcy tego domu korzystają bowiem ze wspólnego wejścia oraz współdzielą kuchnię i łazienkę. Rację ma więc organ odwoławczy twierdząc, że osoby zamieszkujące pod ww. adresem mają możliwość swobodnego korzystania z obu kondygnacji budynku, a ewentualne ograniczenia w tym zakresie mogą mieć jedynie umowny charakter.

Orzekający w sprawie Sąd nie dopatrzył się zarzucanych przez skarżącą błędów. Jednocześnie Sąd wskazuje, że w zaskarżonej decyzji w sposób rzetelny ustalono stan faktyczny oraz zrozumiale wyjaśniono podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu decyzji z dnia 31.01.2023 r Kolegium. wskazało dowody, na jakich się oparło, jak również ustalenia dokonane na ich podstawie. Kwestionowana przez skarżącą decyzja zawiera także pouczenie o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego oraz informację o kosztach postępowania.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy L. o odmowie przyznania skarżącej dodatku węglowego była prawidłowa. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości.