Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 401/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. h, art. 24 ust.1 pkt 2, art. 26 ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 104
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2023 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia [...] 2022 r., nr [...], nakładającą na skarżącego M. G. karę pieniężną w wysokości 10000 zł za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 14 kwietnia 2022 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili w miejscowości Ż. kontrolę pojazdu o nr rej. [...], przewożącego za zgłoszeniem [...] towar o kodzie CN 1514 – olej rzepakowy w ilości 27000 kg.

Według wyżej wymienionego zgłoszenia SENT podmiotem wysyłającym była V. P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G., odbiorcą towaru była V. B..V.., w Rotterdamie (Holandia). Przewoźnikiem był M. G., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwa P. W. "M." M. G. w K.. Towar załadowano w B., miejscem wyjazdu poza terytorium Polski był Terminal K..

Kontrolujący stwierdzili rozbieżność pomiędzy danymi zawartymi w zgłoszeniu przewozowym [...] a stanem faktycznym polegającą na tym, że z zgłoszeniu SENT w polu rodzaj dokumentu przewozowego wpisano CMR nr [...], natomiast kierowca do kontroli okazał samochodowy list przewozowy CMR o nr [...]/61 oraz dokument Wydanie zewnętrzne nr WZ [...]/610.

Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli nr [...] z dnia 14 kwietnia 2022 r.

Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2022 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej wszczął w stosunku do skarżącego postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za zgłoszenie danych niezgodnych ze stanem faktycznym dotyczących numeru dokumentu przewozowego w zgłoszeniu przewozu SENT wskazanym na wstępie.

Pismem z dnia 16 sierpnia 2022 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień i wyjaśnienia rozbieżności stwierdzonej w trakcie kontroli dotyczącej dokumentu przewozowego.

W odpowiedzi na wezwanie organu skarżący wyjaśnił, że za aktualizacje i uzupełnienie danych w zgłoszeniu odpowiedzialna jest firma E.-S.. Oświadczył, że dokument o numerze [...] nie jest mu znany i o informację, dlaczego był wpisany w systemie, należy zwrócić się do E.-S..

Decyzją z dnia [...] 2022 r. Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł za podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zgłoszeniu przewozu SENT.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia 23 maja 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał powyższą decyzję w mocy.

Powołując się na treść art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. h ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 104, dalej jako "ustawa SENT"), organ wskazał na obowiązek przewoźnika przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnienia zgłoszenia o numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi. Z art. 8 ust. 1 ustawy SENT wynika zaś obowiązek podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego oraz przewoźnika niezwłocznego aktualizowania danych zawartych w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim byli obowiązani do ich zgłoszenia. Sankcją za niewykonanie omawianego obowiązku jest kara pieniężna w wysokości 10000 zł.

Organ ustalił, że przedmiotem przewozu według kontrolowanego zgłoszenia był olej rzepakowy. W wyniku kontroli zgłoszenia SENT i dokumentów towarzyszących transportowi stwierdzono, że w zgłoszeniu SENT podano numer dokumentu przewozowego CMR [...], natomiast przewóz faktycznie odbywał się na podstawie listu CMR o numerze [...]/[...]. Zatem przewoźnik zgłosił w zgłoszeniu SENT dane niezgodne ze stanem faktycznym w zakresie numeru dokumentu przewozowego. Skarżący nie kwestionował, że w zgłoszeniu SENT podano dane niezgodne ze stanem faktycznym, twierdził jednak, że był to błąd spedycji, która odpowiada za aktualizacje i uzupełnienie zgłoszenia. Stwierdzona rozbieżność stanowiła naruszenie art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy SENT, które jest sankcjonowane karą pieniężną wysokości 10000 zł, nakładaną na podmiot wysyłający zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. W tych okolicznościach sprawy organ uznał za uzasadnione nałożenie na skarżącego, jako przewoźnika, kary pieniężnej.

Organ odwoławczy podkreślił, że w świetle przepisów ustawy SENT to skarżącego, jako przewoźnika, obciążał obowiązek wskazania w zgłoszeniu prawidłowych danych dotyczących załadunku towaru.

Organ wyjaśnił, że odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny, a kwestia zawinienia nie ma wpływu na obciążenie podmiotu odpowiedzialnością za dane naruszenie przepisów. Organ podkreślił, że przepisy ustawy SENT nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały tak ukształtowane, że przewidują sankcję pieniężną za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów ustawy. Bez znaczenia pozostaje przypadkowość naruszenia, błąd, omyłka czy niesprzyjające okoliczności zewnętrzne utrudniające wypełnienie wymogów ustawy a także ewentualność narażenia państwa na straty finansowe. Każdy uczestnik obrotu prowadzący działalność gospodarczą w zakresie przewozu towarów wrażliwych powinien podjąć działania minimalizujące ryzyko występowania nieprawidłowości przy wypełnianiu dokumentów i obowiązków, które narażają na dodatkowe sankcje. Odnosząc się do sprawy organ podniósł, że skarżący, jako profesjonalnie zajmujący się transportem drogowym rzeczy, winien zabezpieczyć swoje interesy poprzez zapewnienie wykonywania działalności przewozowej zgodnie z przepisami prawa.

Zdaniem organu odwoławczego nie można było przyjąć, że ustalona w rozpoznawanej sprawie nieprawidłowość stanowi drobny, nieistotny błąd. Organ podkreślił, że stwierdzenie w zgłoszeniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym powoduje nałożenie kary pieniężnej w wysokości 10000 zł, a organ nie działa w ramach uznania administracyjnego i nie może wymierzyć kary w niższej wysokości, ponieważ ustawodawca nie wyposażył organu w prawo do jej miarkowania. Organ odwoławczy podniósł, że odstąpienie od nałożenia kary jest wyjątkiem wymagającym szczególnego uzasadnienia oraz rozważenia w świetle przesłanek ważnego interesu strony oraz interesu publicznego.

Organ przeanalizował przesłankę ważnego interesu strony oraz interesu publicznego i stwierdził, że nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w oparciu o przesłankę ważnego interesu przewoźnika. Z ustaleń organu wynika, że skarżący od 18 kwietnia 2017 r. wystąpił w 61 zgłoszeniach. Stwierdzono przeprowadzenie dwóch kontroli, w wyniku jednej stwierdzono nieprawidłowości (kontrola dotycząca rozpoznawanej sprawy). W programie KARTA2 nie stwierdzono żadnych postępowań w przedmiocie nałożenia na stronę kary pieniężnej.

Organ odwoławczy ustalił, że skarżący w 2019 r. osiągnął dochód w wysokości [...] zł, w 2020 r. – [...] zł, w 2021 r. – [...] zł.

Sporządzono wydruk z aplikacji SUDOP - Wyszukiwanie pomocy otrzymanej przez beneficjenta, w celu pozyskania informacji o wielkości pomocy publicznej udzielonej skarżącej. Organ ustalił, że w 2020 r. skarżący otrzymał pomoc rekompensującą negatywne skutki ekonomiczne związane z [...] o łącznej wartości [...] zł.

Mając powyższe na względzie organ stwierdził, że nie wystąpiły okoliczności wyjątkowe uzasadniające zastosowanie ulgi ze względu na ważny interes przewoźnika.

Dokonując analizy interesu publicznego organ odwoławczy podkreślił, że skarżący jest przedsiębiorcą profesjonalnie zajmującym się obrotem towarów, a zatem miał wiedzę na temat funkcjonowania ustawy SENT oraz był świadomy ryzyka związanego z takim sposobem zarobkowania, zatem powinien podjąć właściwe rozwiązania organizacyjne (w tym odpowiednio przeszkolić osoby zgłaszające towary do rejestru). Postępowanie podmiotu, który w zgłoszeniu SENT wskazał dane niezgodne ze stanem faktycznym, nie może być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym. Zachowanie skarżącej naruszało również podstawowe cele ustawy SENT. Skoro celem ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a wskazany wymóg należy do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie jego przestrzegania.

Organ stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności. Stwierdzone naruszenie nie miało nieistotnego charakteru i w konsekwencji mogło uniemożliwić osiągnięcie zamierzonych przez ustawodawcę celów. Nadto stwierdzonej w trakcie kontroli nieprawidłowości w żaden sposób nie można zakwalifikować jako oczywistej omyłki.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący M. G. zaskarżył w całości decyzję organu drugiej instancji.

Skarżący zarzucił naruszenie:

a) art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 w związku z art. 180, art. 187 § 1, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023, poz. 2382, dalej jako "Ordynacja podatkowa), poprzez niezbadanie czy towar pochodził z legalnego źródła, zapłacone zostały wszystkie należności podatkowe, czy przewoźnik działał legalnie;

b) art. 24 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 oraz art. 5 ust. 4 ustawy SENT, poprzez uznanie, że oczywista omyłka wypełniającego zgłoszenie SENT jest wystarczającą przesłanką do nałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę, co pozostaje sprzeczne z celami wprowadzenia ustawy o SENT;

c) art. 24 ust. 3 ustawy SENT i art. 120, art. 121 § 1 art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, ponieważ organy nie przeprowadziły prawidłowej oceny przesłanki "interesu publicznego" i jej zastosowania w sprawie;

d) art. 22 ust. 3, art. 24 ust. 3 w związku z art. 26 ustawy SENT, poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny, w tym błędną wykładnię i pominięcie w ustalaniu pojęcia ważnego interesu przewoźnika i interesu publicznego zasad proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co w konsekwencji nie pozwoliło organowi odstąpić od nałożenia kary; pominięcie rzeczywistej intencji ustawodawcy i nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo braku uszczuplenia Skarbu Państwa w podatku akcyzowym i podatku od towarów i usług;

e) art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej - zasady proporcjonalności, poprzez wydanie decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności, przejawiające się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu, jaki ma osiągnąć ustawa SENT i nieuwzględnieniem innych, mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej nakładającą na skarżącego, jako przewoźnika, karę pieniężną w wysokości 10000 zł za podanie w zgłoszeniu [...] z dnia [...] 2022 r. danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zakresie numeru dokumentu przewozowego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 104).

Stosownie do art. 3 ust. 1 tej ustawy system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy.

Systemowi monitorowania przewozu i obrotu podlega przewóz towarów wymienionych w art. 3 ust. 2 pkt 1-3a ustawy. Ponadto w art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy SENT przewidziano, że systemowi monitorowania przewozu i obrotu podlega przewóz towarów innych niż wymienione w pkt 1-3a, w stosunku do których zachodzi uzasadnione prawdopodobieństwo wystąpienia naruszeń przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług lub podatku akcyzowego, mogących powodować, ze względu na skalę lub częstotliwość obrotu tymi towarami, znaczne uszczuplenia tych podatków - określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 11. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 11 ustawy SENT minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, towary inne niż wymienione w ust. 2 pkt 1-3a, których przewóz jest objęty systemem monitorowania przewozu i obrotu, wraz ze wskazaniem masy, ilości, objętości lub wartości tych towarów, oraz przypadki, w których ich przewóz nie podlega temu systemowi, uwzględniając konieczność przeciwdziałania uszczupleniom w zakresie podatku od towarów i usług lub podatku akcyzowego. W oparciu o delegację ustawową wyrażoną w art. 3 ust. 11 ustawy SENT zostało wydane rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 sierpnia 2020 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r., poz. 1477 z późn. zm.). Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a tego rozporządzenia, systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów jest objęty pozycjami CN: od 1507 do 1516, jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tymi pozycjami przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów. Towarem przewożonym w niniejszej sprawie według zgłoszenia nr [...] był olej rzepakowy o kodzie CN 1514 w ilości 27000 kg, a zatem towar objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

W toku kontroli drogowej pojazdu o nr rej [...], przewożącego towar objęty zgłoszeniem SENT20220413009268, po analizie tego zgłoszenia oraz towarzyszących dokumentów stwierdzono niezgodność numeru dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi podanego w wyżej wymienionym zgłoszeniu ze stanem faktycznym. Według danych zawartych w zgłoszeniu jako rodzaj i numer dokumentu przewozowego podano CMR [...], natomiast przewóz faktycznie odbywał się na podstawie listu CMR [...]/[...] i taki dokument został okazany podczas kontroli.

Organy obu instancji uznały, że stwierdzona niezgodność danych w zgłoszeniu celnym ze stanem faktycznym stanowi naruszenie art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. h ustawy SENT sankcjonowane karą pieniężną nakładaną na podmiot wysyłający zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT w wysokości 10000 zł.

W związku z przedstawionym stanem faktycznym przyjętym za podstawę zaskarżonej decyzji wskazać należy, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju podmiot wysyłający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. W przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, zwanej dalej "dostawą towarów", podmiot wysyłający jest obowiązany również przekazać numer referencyjny podmiotowi odbierającemu.

Stosownie do art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o:

a) dane przewoźnika obejmujące:

– imię i nazwisko albo nazwę,

– adres zamieszkania albo siedziby,

b) numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej,

c) numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a,

d) datę faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru,

e) planowaną datę zakończenia przewozu towaru,

f) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201), o ile są wymagane,

g) dane adresowe miejsca dostarczenia towaru albo miejsce zakończenia przewozu na terytorium kraju, albo numer identyfikacyjny miejsca, o którym mowa w art. 16b ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym,

h) numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi,

i) numer lokalizatora albo numer urządzenia.

Przepis art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT przewiduje, że w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10000 zł.

W przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 (art. 24 ust. 3 ustawy SENT).

Z art. 26 ust. 3 ustawy SENT wynika, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:

1) nie stanowi pomocy publicznej albo

2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom podniesionym w skardze, w rozpoznawanej sprawie przepis art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT został prawidłowo zastosowany jako materialnoprawna podstawa nałożenia kary pieniężnej.

Kontrola wskazanego na wstępie pojazdu przewożącego olej rzepakowy objęty zgłoszeniem [...] oraz analiza treści zgłoszenia SENT wykazała niezgodność ze stanem faktycznym danych podanych w zgłoszeniu w zakresie numeru dokumentu przewozowego.

Skarżący w toku postępowania oraz w skardze nie kwestionował ustaleń stanu faktycznego przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji. Z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący w zgłoszeniu SENT zgłosił dane dotyczące numeru dokumentu przewozowego niezgodne ze stanem faktycznym, co stanowi naruszenie skutkujące w świetle art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT nałożeniem na skarżącego, jako przewoźnika, kary pieniężnej w wysokości 10000 zł.

Nie zasługują również na podzielenie podniesione w skardze zarzuty kwestionujące prawidłowość dokonanej przez organ analizy okoliczności sprawy w świetle ustawowych przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W ocenie Sądu w stanie faktycznym sprawy nie znajduje podstaw stanowisko skarżącego, według którego organ powinien był odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej za stwierdzone w toku kontroli naruszenie z uwagi na to, że uchybienie było jednorazowe i nie doszło wskutek niego do uchybienia obowiązkowi uiszczenia daniny publicznej.

W pierwszym rzędzie zauważyć należy, że ustawodawca nie przewidział w ustawie SENT możliwości miarkowania kar, ani zmiany ich wysokości przez organ w ramach uznania administracyjnego (por. dla przykładu wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20 oraz z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3478/18). Jednocześnie przepisy ustawy SENT uregulowały w sposób bardzo wąski możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na poszczególne podmioty odpowiedzialne, uczestniczące w procedurze monitorowania przewozu towarów (art. 21 ust. 3, art. 22 ust. 3, art. 22a ust. 2 i art. 24 ust. 3 ustawy). W okolicznościach sprawy rozważeniu podlegał przepis art. 24 ust. 3 ustawy SENT, który odnosi się między innymi do kary przewidzianej w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Stwierdzić należy, że organy rozstrzygające w niniejszej sprawie w sposób należyty wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się odmawiając zastosowania art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Zdaniem Sądu stanowisko organów o braku w okolicznościach sprawy przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ważny interes przewoźnika lub interes publiczny jest prawidłowe. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ odwoławczy rozważając przesłanki ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego nie dopuścił się naruszenia prawa.

Pojęcia ważnego interesu podmiotu wysyłającego (podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika) oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie. Użycie słowa "ważny" akcentuje wyjątkowy charakter interesu podmiotu wysyłającego i wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, które mogą go uzasadniać. Pojęcie interesu publicznego to dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, itp. Pojęcia te mają cechy charakterystyczne dla klauzul generalnych, których indywidualne zastosowanie wymaga wyraźnego odniesienia do konkretnej sprawy i sytuacji, w jakiej organ podejmuje decyzję. O istnieniu ważnego interesu podmiotu wysyłającego uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Niewątpliwie ważny interes wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, mogą go uzasadniać także trudności finansowe, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego. Pojęcia ważnego interesu nie należy przy tym ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona nie miała wpływu. Ważny interes podmiotu, wobec którego toczy się postępowanie lub interes publiczny ma być rozpatrywany w relacji do danego przypadku, który musi być przy tym uzasadniony, a więc innymi słowy, odstąpienie od nałożenia sankcji administracyjnej ma być motywowane przypadkiem uzasadnionym jego okolicznościami oraz relacją, w jakiej pozostaje do ważnego interesu wymienionego podmiotu lub interesu publicznego, a zasadności tego wniosku nie podważa odesłanie do art. 26 ust. 3 tej ustawy, albowiem jego cel oraz funkcje są inne. Ocena zaktualizowania się przesłanki "przypadku uzasadnionego" (ważnym interesem podmiotu, wobec którego toczy się postępowanie lub interesem publicznym) wiąże się między innymi z potrzebą uwzględnienia konsekwencji wynikających z zasady proporcjonalności, o której mowa w art. 2 Konstytucji RP (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2022 r., sygn. akt II GSK 13/22).

W toku postępowania administracyjnego skarżący podnosił, że nieprawidłowość w zgłoszeniu SENT pojawiła się w wyniku wprowadzenia skarżącego w błąd przez podmiot zewnętrzny. Skarżący wyjaśnił, że za aktualizacje i uzupełnienie danych w zgłoszeniu SENT była odpowiedzialna firma spedycyjna (k. 20 akt adm.). Trafnie organ w zaskarżonej decyzji uznał, że okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia i nie mieści się w zakresie przesłanek uzasadniających odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej. Organ stwierdził, że podanie prawidłowych danych dotyczących dokumentu przewozowego obciążało skarżącego, jako przewoźnika, którego obowiązkiem było uzupełnienie zgłoszenia o numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi. Przytoczone przez skarżącego powody błędnego uzupełnienia zgłoszenia SENT w zakresie numeru dokumentu przewozowego dowodzą natomiast o braku po stronie skarżącego staranności i nieprzywiązywaniu należytej wagi do realizowania spoczywających na nim z mocy prawa obowiązków, obejmujących podanie w zgłoszeniu danych koniecznych do zapewnienia skuteczności monitorowania przewozu towarów. Skarżący, jako podmiot profesjonalnie zajmujący się międzynarodowym przewozem towarów, winien znać swoje obowiązki w zakresie uzupełniania zgłoszeń SENT oraz tak zorganizować swoją działalność, by wypełniać spoczywające na nim obowiązki i nie polegać wyłącznie na podmiotach, z którymi współpracuje, ale które nie ponoszą odpowiedzialności za prawidłowe dokonanie zgłoszeń SENT. Wymaga podkreślenia, że numer dokumentu przewozowego jest niezbędny dla pełnego monitorowania przewozu towarów. Zatem podanie tych danych jest niezbędne dla realizacji celów ustawy SENT, a zachowanie strony naruszało podstawowe cele tej ustawy. System monitorowania powinien być szczelny, skuteczny i bezpieczny, a przewoźnik powinien dochować należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków.

Odnosząc się do argumentów skarżącego stwierdzić należy, że skarżący nie wskazał i nie udokumentował ważnego interesu, nie wskazał takich zdarzeń losowych wpływających na jego sytuację materialną, które uzasadniałby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Skarżący w istocie nie przedłożył żadnych dokumentów, z których można by wysnuć odmienne wnioski.

Organ dokonał analizy działań skarżącego w świetle obowiązków wynikających z ustawy SENT, a także analizy sytuacji majątkowej skarżącego oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku zapłaty nałożonej na stronę kary. Z ustaleń organu wynika, że skarżący od 18 kwietnia 2017 r. wystąpił w 61 zgłoszeniach. Stwierdzono, że dwa zgłoszenia zostały poddane kontroli – jedna kontrola dotyczyła przedmiotowego postępowania, w drugiej nie stwierdzono nieprawidłowości. Z informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kolbuszowej z dnia 5 września 2022 r. (k. 27 akt adm.) wynika, że skarżący nie posiada zaległości, w stosunku do podatnika nie jest prowadzone postępowania egzekucyjne, podatnik nie występował z prośbą o ulgi w spłacie zobowiązań. Z informacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu z dnia 22 września 2022 r. (k. 28 akt adm.) wynika, że skarżący posiada na dzień 20 września 2022 r. zaległości z tytułu nieopłaconych składek. Organ ustalił również, że skarżący w 2022 r. otrzymał pomoc rekompensującą negatywne skutki ekonomiczne [...] o wartości [...] zł. Na podstawie informacji uzyskanej od Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kolbuszowej z dnia 5 września 2022 r. ustalił, że w roku podatkowym 2019 r. skarżący osiągnął dochód w wysokości [...] zł, w 2020 r. - [...] zł, w 2021 r. – [...] zł (k. 27 v. akt adm.).

Organy obu instancji szczegółowo przeanalizowały i oceniły sytuację finansowo-ekonomiczną oraz majątkową skarżącego w oparciu o dostępne dokumenty i informacje organów. Skarżący, pomimo wezwania do przedłożenia informacji i dokumentów potwierdzających ważny interes strony lub interes publiczny, nie udostępnił żadnych dokumentów i informacji. Natomiast ustalone przez organ dane dotyczące sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego przekonują o prawidłowości stanowiska organu, że uiszczenie przez skarżącego kary pieniężnej w wysokości [...] zł nie doprowadziłoby do zagrożenia prowadzonej przez niego działalności oraz bytu skarżącego.

Sąd akceptuje również wyrażoną w zaskarżonej decyzji ocenę co do niewystąpienia w rozpoznawanej sprawie takich okoliczności, które mieściłyby się w pojęciu interesu publicznego i uzasadniałyby odstąpienie od nałożenia kary na skarżącego.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażane w orzecznictwie i przywołane już wyżej stanowisko, że właściwe odczytanie klauzuli interesu publicznego, jako przewidzianej w art. 24 ust. 3 ustawy SENT przesłanki odstąpienia od nałożenia kary, powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana, jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu), to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ustawa ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Ma stanowić narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu paliwami płynnymi, alkoholem całkowicie skażonym oraz suszem tytoniowym, bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków. Jak wynika zatem z uzasadnienia projektu ustawy SENT, kary w niej przewidziane nie mają charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. Nie leży w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 176/22, z dnia 3 marca 2022 r. sygn. akt II GSK 34/22, z dnia 24 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1829/21, z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20, z dnia 27 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 790/20, z dnia 19 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 1353/20, z dnia 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 291/21).

Dokonując analizy "interesu publicznego" organ nie stwierdził, by doszło do naruszenia zasady proporcjonalności. Ocena ta jest prawidłowa, gdyż stwierdzone naruszenie, polegające na podaniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zakresie numeru dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi, odnosi się do zasadniczego celu ustawy SENT, którym jest monitorowanie przewozu towarów.

W ocenie Sądu, organy wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się wymierzając skarżącemu karę pieniężną za stwierdzone naruszenie. Okoliczność, że skarżący nie zgadza się z wywodami organów, nie świadczy o niezrealizowaniu zasady zaufania do organów administracji.

Odnosząc się do argumentacji podniesionej w skardze stwierdzić należy, że w ustalonym stanie faktycznym sprawy okoliczność, że w związku z naruszeniem nie doszło do uchybienia w zakresie zapłaty należnych podatków, a przewóz został zrealizowany, nie stanowi wystarczającej przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania – art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z powołanymi przepisami organy działają na podstawie przepisów prawa (art. 120), postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej), organy mają obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 Ordynacji podatkowej). Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Zgodnie zaś z art. 191 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wbrew zarzutom skargi okoliczności faktyczne sprawy nie budzą wątpliwości, ustalenia poczynione w sprawie znajdują swoje uzasadnienie i podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym oraz zostały dokonane w granicach wyznaczonych zasadami prowadzonego postępowania, o których mowa w powołanych wyżej przepisach Ordynacji podatkowej.

Bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, poprzez wszczęcie postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z przekroczeniem terminu, tj. po upływie sześciu miesięcy od zakończenia kontroli przewozu towaru. Zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. W myśl art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej w przypadku ujawnienia przez kontrolę podatkową nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości, organ podatkowy wszczyna postępowanie podatkowe w sprawie, która była przedmiotem kontroli podatkowej, nie później niż w terminie 6 miesięcy od zakończenia kontroli.

W niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia wyżej wymienionych przepisów. Z akt sprawy wynika, że kontrola miała miejsce 14 kwietnia 2022 r. (protokół kontroli – k. 15 akt adm.), postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za zgłoszenie danych niezgodnych ze stanem faktycznym zostało wszczęte postanowieniem Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 21 czerwca 2022 r. (k. 18 akt adm.). Postępowanie zostało zatem wszczęte przed upływem szczęściu miesięcy, o których w mowa w powołanych wyżej przepisach. W istocie w zaskarżonej decyzji na wstępie uzasadnienia wskazano jako datę kontroli 14 kwietnia 2020 r. Stanowi to oczywistą omyłkę, ponieważ z akt sprawy w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że kontrola miała miejsce 14 kwietnia 2022 r., a samo zgłoszenie SENT zostało zarejestrowane w systemie 13 kwietnia 2022 r.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023, poz. 1634, dalej jako "p.p.s.a."). oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, wniosek taki został złożony przez skarżącego i organ, żadna ze stron nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.