Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 403/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 49 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 lit. b,  art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d
journal: Dz.U. 2023 poz 622
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
article: art. 18
journal: Dz.U. 2021 poz 2328
law: Ustawa z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy  Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw
article: art. 14
journal: Dz.U. 2018 poz 957
law: Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie: Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) Protokolant: Referent Dagmara Jugo po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 24 listopada 2023 r., nr SKO.40.3338.2023.dr w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu [dalej: SKO, organ odwoławczy] z 24 listopada 2024 r. nr SKO.40.3338.2023.dr, wydana po rozpatrzeniu odwołania T. M. [dalej: skarżący, strona], utrzymująca w mocy decyzję Starosty Nyskiego [dalej: Starosta. organ I instancji] z 10 sierpnia 2023 r. nr KT-II.5430.06898/04.14.2023.DH o cofnięciu uprawnień kategorii A, B.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Komendant Wojewódzki Policji w Opolu, w piśmie z 11 maja 2023 r., wystąpił do Starosty o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdem w stosunku do strony, z powodu przekroczenia 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego.

Odpowiadając na zapytanie Starosty, Komendant Wojewódzki Policji w Opolu, w piśmie z 5 czerwca 2023 r., poinformował, że we wniosku z 11 maja 2023 r. ujęte zostały trzy naruszenia przepisów ruchu drogowego, które popełnił skarżący 17 lutego 2023 r. W związku z popełnionymi wykroczeniami sprawa została skierowana do Sądu, który 11 kwietnia 2023 r. wydał wyrok nakazowy sygn. akt [...] uznając ww. winnym. Wyrok uprawomocnił się 24 kwietnia 2023 r., czego konsekwencją było aktywowanie 25 punktów, co spowodowało przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów i wystosowanie ww. wniosku.

Organ I instancji wydał 13 czerwca 2023 r. decyzję nr [...] o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego w zakresie kategorii A, B. Starosta pouczył stronę, że podstawą zapisu na egzamin kontrolny jest pobranie Profilu Kandydata na Kierowcę oraz dostarczenie orzeczenia psychologicznego, a także zakreślił termin do złożenia egzaminu przypadający 14 lipca 2023 r. Decyzję doręczono 26 czerwca 2023 r.

Decyzją z 10 sierpnia 2023 r. nr KT-II.5430.06898/04.14.2023.DH Starosta orzekł o cofnięciu stronie uprawnień kategorii A, B. W uzasadnieniu wyjaśnił, że do 14 lipca 2023 r. skarżący nie poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, na które został skierowany decyzją Starosty z 13 czerwca 2023 r. W związku z tym, organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia stronie uprawnień do kierowania pojazdami, w trybie art. 18 pkt 3 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2328 ze zm.) [dalej: ustawa zmieniająca], a także 103 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2023 r. poz. 622 ze zm.) [dalej: ukp], z powodu niepoddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w wyznaczonym terminie. W sprawie ziściły się przesłanki ustawowe do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień, ponieważ skarżący nie przystąpił do egzaminu.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, SKO wydało 24 listopada 2023 r. decyzję nr SKO.40.3338.2023.dr utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniło, że poczynione przez Starostę ustalenia faktyczne i ich ocena prawna były prawidłowe. Ponadto, organ odwoławczy uznał za nieuzasadniony zarzut skarżącego, dotyczący przedwczesności wydania decyzji o cofnięciu uprawnień, co związane jest z kwestionowaniem przez niego faktu popełnienia zarzucanych wykroczeń drogowych, z powodu których został skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. SKO zaznaczyło, że w sprawie o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami, organ nie jest uprawniony do badania zasadności skierowania strony na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Zgodnie z przepisami, organ I instancji miał zatem obowiązek cofnięcia uprawnień, wobec niewykonania w terminie przez stronę obowiązku przystąpienia do egzaminu.

Strona zaskarżyła powyższą decyzję w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, podnosząc zarzuty naruszenia:

a) art. 103 ust. 1 pkt. 1 lit. d ukp, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że Starosta powinien wydać decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, podczas, gdy w rzeczywistości nie zaistniała żadna z koniecznych przesłanek cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A i B;

b) art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572) [dalej: kpa], poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, to jest wadliwe utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, spowodowało bowiem istotne naruszenie interesu skarżącego.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji SKO w całości, 2) umorzenie w całości postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skarżący argumentował, że organ odwoławczy niewłaściwie zastosował art. 103 ust. 1 pkt. 1 lit. d ukp i w konsekwencji błędnie uznał, że konieczne było wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. W sprawie nie zaistniała żadna z koniecznych przesłanek cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, o których mowa w ww. przepisie. Organ nie zauważył treści postanowienia Sądu Rejonowego w N. [...] Wydziału Karnego Sekcja ds. Wykroczeń z 28 lutego 2023 r., w którym wskazano wprost, iż "Sąd postanowił na podstawie przepisu art. 137 ust. 4 pkt. 2 prawa o ruchu drogowym odmówić zatrzymania i zwrócić T. M. prawo jazdy o numerze [...]." Rozstrzygnięcie organu odwoławczego pozostaje więc w rażącej sprzeczności z ustaleniami sądu powszechnego. Nadto wskazał, że nie posiada żadnych przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Organ odwoławczy, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie przed Sądem stawił się pełnomocnik skarżącego, który poparł skargę, wnosił i wywodził jak w jej treści. Akcentował, że skarżący nie zauważył patrolu policji, który był nieoznakowany, i nie widział sygnałów świetlnych. Przy wydaniu decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Pełnomocnik skarżącego oświadczył, że skarżący nie stawił się na sprawdzenie kwalifikacji do prowadzenia pojazdów.

Na rozprawę stawił się również skarżący, który poparł wniesioną skargę. Podniósł, że nie zauważył, iż samochód, który usiłuje go zatrzymać to samochód policyjny, to był nieoznakowany radiowóz, dawał tylko sygnały świetlne. Policjanci byli bez mundurów, tak skarżący dojechał pod swój dom, gdzie został siłą wyciągnięty z samochodu i przytrzymywany. Policjant dopiero później się wylegitymował. Uważa, że poniósł szkodę na zdrowiu, miał stan przedzawałowy, popadł w depresję. Uniemożliwiono mu zażycie leków. Skarżący domagał się zwrotu prawa jazdy. Argumentował, że mimo wieku może kierować samochodem, ponieważ ma aktualne badania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.).

Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: ppsa). Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenie wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 ppsa), skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa. Na mocy art. 145 § 3 ppsa, w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ppsa, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, to jest – weryfikuje czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność z przepisami prawa decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej.

Badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji – orzekając w sprawie – nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i wydanie orzeczenia na podstawie art. 145 ppsa.

W ocenie Sądu w sprawie nie wystąpiło naruszenie reguł postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu oraz należycie i wyczerpująco informowano ją o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zebrane w sprawie dowody były wystarczające do wydania decyzji. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji są zwięzłe, jednak wystarczająco wyjaśniają podstawy prawne i faktyczne wydanego orzeczenia.

W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że w całości poza przedmiotem niniejszej sprawy pozostaje kwestia istnienia albo braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez skarżącego pojazdami określonymi w prawie jazdy kategorii A i B. Okoliczność ta nie była i nie mogła być przedmiotem analizy organów administracyjnych w przeprowadzonym postępowaniu. Ponadto, poza przedmiotem sprawy rozpoznanej przez Sąd znajduje się również problem istnienia podstaw faktycznych i prawnych zatrzymania skarżącemu prawa jazdy, ponieważ zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty rozstrzygają o cofnięciu stronie uprawnień do kierowania pojazdami, zostały więc wydane na innej podstawie prawnej i faktycznej niż ta, która dotyczy zatrzymania prawa jazdy.

Na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d ukp, starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku w przypadku stwierdzenia niezgłoszenia się we wskazanym terminie na egzamin państwowy który miał być przeprowadzony w trybie art. 49 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 lit. b ukp.

Natomiast art. 18 ustawy zmieniającej, powołany przez organ I instancji, stanowi, że do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 14 (czyli ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. poz. 957 ze zm.), starosta wydaje decyzję: 1) o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów – na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji; [...]; 3) o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w pkt 1.

Ustalając stan prawny w niniejszej sprawie, Sąd sprawdził w Dzienniku Ustaw, czy został wydany komunikat, o którym mowa w art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. W wyniku tego ustalił, że do chwili obecnej nie został on ogłoszony. Z tego powodu podstawą prawną wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym był art. 18 pkt 3 ustawy zmieniającej.

W związku z powyższym należy wyjaśnić, że sformułowanie "starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania do kierowania pojazdem silnikowym" wskazuje na bezwzględnie obowiązujący charakter tego przepisu. Wydanie decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu i jego ocenie co do zasadności wydania takiej decyzji. W przypadku spełnienia określonej w tym przepisie przesłanki, starosta ma obowiązek wydania decyzji cofającej kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdem.

Niewykonanie przez kierowcę obowiązku, nałożonego na niego w trybie art. 18 pkt 1 ustawy zmieniającej, obliguje zatem organ do uruchomienia odrębnego postępowania, niezależnego od wcześniej prowadzonego postępowania w sprawie sprawdzenia kwalifikacji. Zauważyć przy tym trzeba, że ustawodawca jednoznacznie rozdzielił postępowanie w sprawie skierowania na sprawdzenie kwalifikacji od postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień i zarówno organy administracji, jak i sądy administracyjne nie są uprawnione do uchylenia tego rozgraniczenia. W konsekwencji, w postępowaniu w sprawie cofnięcia uprawnień, czynności sprawdzające ograniczone są tylko do zbadania: czy kierowca został skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, czy decyzja taka jest ostateczna i nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, czy kierowca poddał się takiemu sprawdzeniu kwalifikacji. Takie ustalenia są konieczne, a zarazem wystarczające, do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem.

W stanie niniejszej sprawy decyzja Starosty z 13 czerwca 2023 r. o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego pozostaje w obrocie prawnym i nie został od niej wniesiony środek zaskarżenia, skutkiem czego jest ostateczna i prawomocna. Decyzja ta wiąże stronę w zakresie wyznaczonego w niej obowiązku, a równocześnie obowiązek ten nie został wykonany ani w terminie zakreślonym przez Starostę, ani później. W takich okolicznościach sprawy organ I instancji był zobowiązany do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień, co też uczynił.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Sądu, nie mogła zostać uwzględniona. W szczególności Sąd nie stwierdził wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy, czy z naruszeniem przepisów prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też z innym naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nawiązując do argumentacji skarżącego kwestionującej zasadność przypisania mu punktów za naruszenia zasad ruchu drogowego Sąd wyjaśnia, że przesłanką zastosowania art. 18 pkt 1 ustawy zmieniającej jest wyłącznie stosowny wniosek komendanta wojewódzkiego Policji z informacją o przekroczeniu 24 punktów karnych przez kierowcę w ciągu roku. Właściwy starosta nie ma wyboru co do możliwości wydania rozstrzygnięcia. Decyzja ta ma charakter związany, gdyż organ dysponując informacją o liczbie punktów karnych uzyskanych przez skarżącego nie ma samodzielnych uprawnień do oceny kwalifikacji skarżącego do kierowania pojazdami. Nie ma także kompetencji do badania czy organy kontroli ruchu drogowego dokonały właściwej kwalifikacji zachowań kierowcy co do naruszeń przepisów ruchu drogowego, ani też czy stwierdzonym naruszeniom przypisano właściwą liczbę punktów. Kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy stanowi obligatoryjną, administracyjnoprawną konsekwencję przekroczenia w określonym czasie ustalonej przez ustawodawcę liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Przejawem wykonania kompetencji organu w powyższym zakresie była decyzja Starosty z 13 czerwca 2023 r. o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, która – co w sprawie niniejszej jest istotne – nie podlega obecnie kontroli Sądu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.