Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 126/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Michna Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 18 listopada 2022 r. sygn. akt SKO.NP/4115/368/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza na rzecz skarżącej B. N. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt SKO.NP/4115/368/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy G. z dnia 5 października 2022 r. odmawiającej B. N. (dalej: "skarżąca") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem J. N. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a.") oraz art. 17, art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., dalej: "u.ś.r.").

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 14 czerwca 2022 r. skarżąca zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Z orzeczenia z dnia 18 listopada 2021 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. wynika, że mąż skarżącej jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 4 października 2021 r. Przyczyną niepełnosprawności są choroby neurologiczne. Mąż skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z oświadczenia skarżącej z dnia 10 czerwca 2022 r. wynika, że w tym dniu zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. Do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dołączono karty informacyjne z leczenia szpitalnego z 2013 r., 2017, wynik rezonansu magnetycznego, opinię psychologiczną z 2019 r. Z opinii psychologicznej wynika, że stwierdzone u męża skarżącej objawy oraz ich dynamika na przestrzeni ostatnich trzech lat sugerują postępującą afazję (PPA). Z zaświadczenia lekarskiego z 2021 r. wydanego dla potrzeb Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wynika, że u męża skarżącej rozpoznano chorobę Alzheimera w stadium otępienia ciężkiego.

Skarżąca wskazała, że opieka nad niepełnosprawnym mężem obejmuje: zaprowadzanie do toalety, mycie, ubieranie, przygotowanie posiłków, karmienie, podawanie leków, ćwiczenia, zabieranie męża na spacery, przebieranie jeśli zdarzy się mężowi załatwić w ubranie, organizowanie gier, oglądanie albumów ze zdjęciami, skarżąca śpiewa mężowi, który już nie mówi, zawożenie męża do lekarza, do rodziny.

Z pisma Kasy Rolniczej Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w T.1 wynika, że skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, nie zgłaszała faktu zaprzestania działalności rolniczej.

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem, jest ubezpieczona w KRUS. Mąż zachorował w 2016 r. Cierpi na chorobę Alzheimera, od tej chwili skarżąca sprawuje stałą opiekę nad mężem. W 2022 r. mąż całkowicie utracił zdolność mówienia. Porusza się z trudem, szurając nogami. Prowadzi przeważnie siedzący tryb życia. Prawa część ciała męża skarżącej staje się powoli bezwładna. Mąż skarżącej utracił kontakt z rzeczywistością, nie poznaje bliskich osób. Opieka skarżącej nad mężem polega na podnoszeniu męża po przebudzeniu (nie jest w stanie sam się podnieść), prowadzeniu do łazienki, zmianie pampersów (4x dziennie), porannej toalecie – myciu ciała, goleniu, czesaniu, myciu zębów. Skarżąca ubiera męża, zaprowadza do stołu, przygotowuje posiłki, podaje je mężowi, karmi go (mąż skarżącej nie jest w stanie utrzymać jedzenia w ręku), podaje picie, codziennie zmienia pościel z powodu przemoczenia moczem, kąpie męża pod prysznicem – zdaniem skarżącej jest to najtrudniejsza czynność ze względu na niedowład męża, układa do spania, przewraca na boki w nocy, zmienia pampersy w nocy, asekuruje przy poruszaniu się po domu, podnosi męża, który nie jest w stanie sam wstać, organizuje opiekę lekarską, podaje, wykupuje leki, załatwia sprawy urzędowe, dba o dom, organizuje mężowi spacery wokół domu.

Z oświadczenia skarżącej wynika, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w dniu 10 czerwca 2022 r., ponieważ nie była w stanie pogodzić go z opieką nad mężem. Wskazała, że mąż cierpi na nadciśnienie tętnicze, przyjmuje leki, cierpi na zaburzenia depresyjne, zaburzenia rytmu serca, nawracające migotanie przedsionków, chorobę układu okrężnicy, guzki krwawnicze odbytnicy, przepuklinę rozworu przełykowego, refluks żołądkowo-przełykowy. Mąż skarżącej choruje na Alzheimera, cierpi na afazję – nie potrafi komunikować swoich potrzeb, występuje u niego prawostronny paraliż, wymaga pomocy we wszystkich czynnościach. Skarżąca podkreśliła, że poza nią nikt nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym. Skarżąca przedłożyła świadectwo pracy, z którego wynika, że pracowała do 1994 r., a umowę rozwiązano za porozumieniem stron z powodu braku możliwości przyjęcia skarżącej do pracy po urlopie wychowawczym.

Z karty oceny stanu pacjenta według zmodyfikowanej skali Barthel wynika, że mąż skarżącej uzyskał 25 punktów.

Decyzją z dnia 14 lipca 2022 r. Wójt Gminy G. odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nie została spełniona przesłanka rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia, a ponadto niepełnosprawność męża skarżącej powstała po ukończeniu 25 roku życia. W ocenie organu okoliczność pozostawania przez J. N. w związku małżeńskim wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia 5 września 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. SKO wskazało, że wadliwe jest stanowisko organu I instancji, że dopuszczalna jest odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o wiek, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, a także wadliwe jest stwierdzenie, że okoliczność pozostawania w związku małżeńskim wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie organu konieczne jest zbadanie, czy rzeczywiście skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub prowadzenia gospodarstwa rolnego z powodu opieki nad mężem.

Z zaświadczenie z dnia 15 września 2022 r. Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w T.1 wynika, że skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Z oświadczenia skarżącej z dnia 22 września 2022 r. wynika, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,40 ha, części w G., części w B., gdzie znajduje się dom, łąki kwiatowe, pole facelii i cztery ule. Mąż skarżącej zaczął chorować w 2018 r. Do tego czasu prowadzili gospodarstwo wspólnie. Na początku choroby męża skarżąca prowadziła gospodarstwo samodzielnie, z okazjonalną pomocą syna. Gospodarstwo w 2022 r. przejął syn skarżącej. Wymagało to znacznego zmniejszenia upraw, ponieważ syn pracuje jako szef kuchni i musi pracę pogodzić z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Skarżąca wskazała, że prowadziła gospodarstwo rolne od 25 lat. Podkreśliła, że nie miała możliwości rezygnacji z ubezpieczenia w KRUS. Z informacji z dnia 21 września 2022 r. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika, że skarżąca nie figuruje w krajowym systemie ewidencji producentów.

Decyzją z dnia 5 października 2022 r. Wójt Gminy G. odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie organu nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą, ponieważ nie zgłosiła ona w KRUS zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zdaniem organu nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1 b u.ś.r., ponieważ niepełnosprawność męża skarżącej powstała po ukończeniu wieku, o którym mowa w przepisie. Wójt Gminy G. wskazał ponadto, że nie został spełniony w sprawie warunek, o którym mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., ponieważ osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła:

- naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. wynika, że doszło do uznania niekonstytucyjności przepisu, w zakresie w jakim różnicuje prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na wiek, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki;

- błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. ponieważ nie może on mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz współmałżonka.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie świadczenia skarżącej.

Decyzją z dnia 18 listopada 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy G. Kolegium wskazało, że mimo uchybień w postaci wadliwego przyjęcia, że dopuszczalna jest odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na wiek, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki oraz z uwagi na fakt pozostawania w związku małżeńskim, finalne rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe, jednakże z innych powodów. W ocenie organu II instancji brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z pracy w gospodarstwie rolnym przez skarżącą a opieką nad mężem. Organ podniósł, że skarżąca prowadziła gospodarstwo rolne nawet wówczas, jak mąż był w ciężkim stanie. Obecnie pomaga jej syn, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki i ojca. Co więcej, praca w gospodarstwie rolnym daje większą możliwość elastycznego planowania pracy i pogodzenia jej z opieką nad osobą niepełnosprawną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie przez skarżącą pracy zawodowej nie spełnia ustawowej przesłanki;

- art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na okoliczność, że syn skarżącej może partycypować w opiece nad ojcem.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie niesporne były następujące okoliczności: posiadanie przez męża skarżącej orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, stan zdrowia męża skarżącej, który choruje na chorobę Alzheimera, zakres czynności opiekuńczych, które skarżąca wykonuje w ramach opieki nad mężem. Okolicznością sporną było istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z pracy w gospodarstwie rolnym a opieką nad mężem. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie skarżąca prowadziła gospodarstwo rolne w czasie, gdy mąż był już w ciężkim stanie, a ponadto obecnie pomaga jest syn, który jest również zobowiązany do alimentacji względem niepełnosprawnego ojca, okoliczności te zdaniem organu wykluczają przyjęcie istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa a opieką nad mężem.

Zdaniem Sądu ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji zostały oparte na wybiórczo potraktowanym materiale dowodowym sprawy.

Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Podkreślić jednakże należy, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności – bowiem ta wynika z prawnego i moralnego obowiązku względem małżonka – lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie to nie może być zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. W przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi o sprawowanie stałej, ciągłej opieki, której zakres wyklucza podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga.

Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1 a u.ś.r., pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13).

Na wstępie należy wskazać, że zasadnie przyjęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) niedopuszczalna jest odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie z powołaniem się na wiek, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Zasadnie również wskazało SKO w Tarnowie, że z treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r. nie wynika, iż małżonek osoby niepełnosprawnej nie może uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu opieki nad osobą niepełnosprawną. Z powołanego przepisu wynika bowiem, że z uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego mogą skorzystać krewni dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, co uniemożliwia mu wypełnianie we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego.

Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że ocena związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa rolnego a opieką nad osobą niepełnosprawną powinna być dokonywana z uwzględnieniem okoliczności, że praca w gospodarstwie rolnym daje większą elastyczność i możliwość dopasowania czasu pracy do opieki nad osobą niepełnosprawną, niż praca wykonywana na podstawie umowy o pracę, czy stosunku cywilnoprawnego. Jednakże, zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zakres czynności opiekuńczych skarżącej nad mężem wyklucza podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, a także wyklucza prowadzenie gospodarstwa rolnego.

Podkreślić należy, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia. Istotne jest zatem to, czy na dzień złożenia wniosku (por. art. 24 ust. 2 ustawy), a najpóźniej na dzień przyznania świadczenia decyzją administracyjną, spełnione były przesłanki przyznania świadczenia. W rezultacie, okoliczność, że w przeszłości – ze względu na stan zdrowia męża – była w stanie łączyć pracę w gospodarstwie z opieką nad mężem, nie może przesądzać o niemożliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu przyjęte w zaskarżonej decyzji stanowisko, że pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z pracy w gospodarstwie rolnym a opieką nad mężem brak jest związku przyczynowo-skutkowego zostało oparte na wybiórczo potraktowanym materiale dowodowym sprawy (z pomięciem części oświadczeń skarżącej). Co więcej, w zakresie w jakim organ wskazał, że istnienie zstępnych osoby wymagającej opieki wyklucza przyznanie małżonkowi osoby wymagającej opieki świadczenia pielęgnacyjnego, z naruszeniem prawa materialnego. Należy bowiem wskazać, że w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r. (I OPS 2/22) warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.). W rezultacie należy przyjąć, że istnienie innych osób zobowiązanych w dalszej kolejności do alimentacji osoby niepełnosprawnej nie wpływa na ocenę możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego małżonkowi.

Podkreślić należy, że o dowolności oceny można mówić w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (tak wyrok NSA 16 lipca 2020 r., II OSK 837/20). Organ II instancji całkowicie pominął wyjaśnienia skarżącej, w których wskazała ona, że początkowo prowadziła gospodarstwo rolne razem z mężem, następnie sama, w czasie kiedy jeszcze stan męża na to pozwalał. Obecnie prowadzenie gospodarstwa musiał przejąć syn skarżącej, ponieważ zakres opieki nad mężem uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia. Należy wskazać, że oświadczenia skarżącej w tym zakresie korespondują z pozostałym materiałem dowodowym w sprawie. Skarżąca wyjaśniła, że stan zdrowia męża ulega systematycznemu pogorszeniu, aktualnie doznał prawostronnego paraliżu i wymaga stałej obecności skarżącej i pomocy we wszystkich czynnościach.

Dodatkowo podkreślenia wymaga, że faktem powszechnie znanym jest, że objawy choroby Alzheimera rozwijają się stopniowo przez wiele lat – zwiększa się zarówno ich zakres, jak i stopień. Pierwszym symptomem choroby są zazwyczaj problemy z pamięcią krótkotrwałą, przy zachowaniu bardzo dobrej pamięci długotrwałej. Z czasem problemy z pamięcią krótkotrwałą dają się obserwować coraz częściej i są coraz poważniejsze, jak również zaczynają im towarzyszyć kolejne objawy chorobowe. Objawy choroby Alzheimera różnią się od siebie na poszczególnych etapach otępienia (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 kwietnia 2022 r., III SA/Kr 1204/22).

Zdaniem Sądu, z okoliczności przedstawionych przez skarżącą wynika, że zakres opieki nad mężem jest na tyle absorbujący, że wyklucza podjęcie przez skarżącą zatrudnienia czy prowadzenia gospodarstwa rolnego, ponieważ jego podjęcie wiązałoby się ze szkodą dla opieki nad mężem, zaspokajaniem jego potrzeb, a nawet zapewnieniem mu bezpieczeństwa. Podkreślić należy, że z oświadczeń skarżącej oraz treści wywiadu środowiskowego wynika, że mąż skarżącej wymaga aktualnie całodobowej opieki, która w szczególności obejmuje: pomoc w podnoszeniu się, wstawaniu, chodzeniu, przygotowanie, podawanie posiłków, karmienie, zmianę pampersów, zaprowadzenie do toalety, kąpiel.

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią stanowisko przyjęte w uzasadnieniu, ustalą zakres opieki, jakiej wymaga mąż skarżącej oraz jego stan zdrowia, czy rezygnacja przez skarżącą z prowadzenia gospodarstwa rolnego pozostaje w związku przyczynowym z opieką nad mężem oraz czy zakres opieki skarżącej nad mężem jest tego rodzaju, że wyklucza podjęcie przez skarżąca zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Mając na względzie fakt, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem prawa materialnego konieczne było uchylenie również decyzji organu I instancji. Wskazać należy, że okoliczność braku rezygnacji z ubezpieczenia w KRUS nie może stanowić podstawy przyjęcia, że skarżąca nie zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art. 17b ust. 2 u.ś.r. zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Organy kwestionując oświadczenie, o którym mowa w art. 17b ust. 2 u.ś.r., nie przedstawiły żadnej argumentacji przemawiającej za utożsamieniem podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w KRUS z faktycznym prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Poczynienie odpowiednich ustaleń faktycznych w tym zakresie nie może zostać zastąpione stwierdzeniem, że skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Następstwem złożenia oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa może być bowiem utrata statusu osoby objętej ubezpieczeniem społecznym rolników (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 grudnia 2022 r., II SA/Gd 422/22). Podkreślić należy równocześnie, że skarżąca wyjaśniła, iż nie może zrezygnować z ubezpieczenia w sytuacji, gdy nie posiada innego tytułu ubezpieczenia, w szczególności wynikającego z wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.").

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.