Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 205/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6092 Melioracje wodne, opłaty melioracyjne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 77 ust. 1, art. 171 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 28 czerwca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Asesor sądowy WSA Jacek Rejman Protokolant: Sekretarz sądowy Aleksandra Andrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2023 roku sprawy ze skargi W. G., A. G. i A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia świadczenia w formie rzeczowej obejmującej wykonanie konserwacji rowu melioracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16.02.2023 r. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 22.11.2022 r. w przedmiocie :

1. Ustalenia dla A. G., W. G. i A. G. świadczenia w formie rzeczowej na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w S., obejmujące wykonanie konserwacji rowu melioracyjnego "[...]" na odcinku 400,00 m prowadząc roboty od gruntów wsi P. w kierunku gruntów wsi D. poprzez :

- usunięcie drzew i krzewów utrudniających udrożnienie rowu

- wykoszenie skarp rowu

- odmulenie dna rowu zapewniającego swobodny przepływ wody w rowie

- usunięcie pni powstałych przy wycince drzew

- uporządkowanie terenu po zakończeniu prac konserwacyjnych w obrębie rowu

2. ustalenia terminu wykonania powyższych prac do dnia 30.11.2023 r.

3. zobowiązania stron do pisemnego powiadomienia Starosty [...] o zakończeniu powyższych prac w terminie 7 dni od dnia ich wykonania w celu protokolarnego ich odbioru.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że w przedmiotowej

sprawie obowiązują przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm. ).

Zgodnie z art. 171 tej ustawy

1. Jeżeli osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące członkami spółki wodnej oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej odnoszą korzyści z urządzeń spółki lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody, dla której ochrony spółka została utworzona, obowiązane są do ponoszenia świadczeń na rzecz spółki.

2. Wysokość i rodzaj świadczeń, o których mowa w ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta.

Organ wskazał, że obowiązek ponoszenia świadczeń na rzecz spółki przez osoby fizyczne niebędące jej członkami powstaje, gdy odnoszą one korzyści z urządzeń spółki lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody, dla ochrony której spółka została utworzona. W doktrynie stwierdza się, że chodzi o każdy rodzaj świadczeń, gdyż ustawodawca posługuje się jedynie ogólnym określeniem "świadczenie".

Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy Prawo wodne :

utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej – do tej spółki.

W ocenie organu wynika stąd, że dotyczy to właścicieli gruntów, na które określone urządzenia wywierają pozytywny wpływ.

Zdaniem organu II instancji przedmiotowe postępowanie organu I instancji zostało przeprowadzone rzetelnie, zgromadzono odpowiednie dokumenty i mapy pozwalające na ustalenie przebiegu urządzeń melioracyjnych ( rowów i urządzeń drenarskich ) oraz na ustalenie zasięgu oddziaływania ( obszar konkurencyjny/obszar zdrenowany ). W trakcie postępowania przeprowadzono wizję lokalną oraz trzy rozprawy z udziałem stron pozwalające na ustalenie kwestii spornych między stronami.

Przedmiotowy rów jest własnością Skarbu Państwa i jest objęty działalnością Gminnej Spółki Wodnej w S.. A. G. przestał być od dnia 09.02.2009 r. członkiem spółki. Pozostałe strony postępowania – W. G. i A. G. nie są członkami tej spółki. Sporny rów melioracyjny wymaga konserwacji, co nie było kwestionowane w sprawie.

Działki o numerach ew. [...], [...] i [...] nie są zdrenowane. Rolę urządzenia melioracyjnego dla tych działek pełni rów melioracyjny "[...]", ma on kilometraż 0+000 do 2+600. Na odcinku rowu 0+500 do 2+600 jest wykonywana konserwacja ze środków rolników spółki. Ostatnie prace wykonano w 2019 r. Strony postępowania jako właściciele przyległych gruntów niebędący członkami spółdzielni nie wykonują odpowiednich prac konserwacyjnych istnieje zatem problem z odpływem wody z odcinka rowu, na którym wykonywano prace konserwacyjne.

Zdaniem organu II instancji organ I instancji dokonał prawidłowej partycypacji w kosztach konserwacji rowu dla wszystkich nieruchomości będących w zasięgu oddziaływania przedmiotowego rowu – m. in. dla działki nr [...] ( właściciel A. G. ) oraz działek [...], [...] i [...] ( właściciel A. G. i W. G. ). Organ I instancji dokonał proporcjalnego wyliczenia korzyści odnoszonych przez właścicieli tych nieruchomości z funkcjonowania rowu na odcinku 0+000 do 2+480. Strony winny dokonać konserwację rowu na odcinku 400 m – od km 0+000 do 0+400 prowadząc roboty od gruntów wsi P. w kierunku wsi D..

Przedmiotowe grunty przylegające do rowu nie są zdrenowane, a zasięg odziaływania rowu mieści się w wyznaczonym na mapie obszarze konkurencyjnym obejmującym pas o szerokości 50 m po obu stronach rowu. Utrzymanie rowu w należytym stanie jest korzystne dla stron postępowania.

Niezasadne są zatem ich tezy o szkodliwym działaniu rowu polegającym na obsuszaniu gruntów nie są również zasadne tezy stron kwestionujące autentyczność mapy ewidencyjnej w aktach administracyjnych, została ona bowiem sporządzona przez uprawnione organy.

Skargę na decyzję wnieśli W. G., A. G. i A. G.. W ich ocenie nie odnoszą oni korzyści z przedmiotowego rowu, gdyż dochodzi do osuszania ich gruntów. Zakwestionowano ponownie rzetelność mapy ewidencyjnej stanowiącej podstawę wydanej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Ppsa uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji lub postanowienia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 Ppsa).

Poddana kontroli judykacyjnej ww. decyzja organu II instancji nie narusza prawa w sposób powodujący konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Dlatego też skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego była decyzja wydana w zakresie

1. Ustalenia dla A. G., W. G. i A. G. świadczenia w formie rzeczowej na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w S., obejmujące wykonanie konserwacji rowu melioracyjnego "[...]" na odcinku 400,00 m prowadząc roboty od gruntów wsi P. w kierunku gruntów wsi D. poprzez :

- usunięcie drzew i krzewów utrudniających udrożnienie rowu

- wykoszenie skarp rowu

- odmulenie dna rowu zapewniającego swobodny przepływ wody w rowie

- usunięcie pni powstałych przy wycince drzew

- uporządkowanie terenu po zakończeniu prac konserwacyjnych w obrębie rowu

2. ustalenia terminu wykonania powyższych prac do dnia 30.11.2023 r.

3. zobowiązania stron do pisemnego powiadomienia Starosty [...] o zakończeniu powyższych prac w terminie 7 dni od dnia ich wykonania w celu protokolarnego ich odbioru.

Wskazać należy na wstępie, że zdaniem Sądu w uzasadnieniu decyzji organ

II instancji wskazał zasadnie, że w przedmiotowej sprawie obowiązują przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm. ). Wynika to bezpośrednio z art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 r.

Zgodnie z art. 171 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

1. Jeżeli osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące członkami spółki wodnej oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej odnoszą korzyści z urządzeń spółki lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody, dla której ochrony spółka została utworzona, obowiązane są do ponoszenia świadczeń na rzecz spółki.

2. Wysokość i rodzaj świadczeń, o których mowa w ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta.

Zdaniem Sądu zasadnie wskazał organ, że obowiązek ponoszenia świadczeń na rzecz spółki przez osoby fizyczne niebędące jej członkami powstaje, gdy odnoszą one korzyści z urządzeń spółki lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody, dla ochrony której spółka została utworzona. W doktrynie stwierdza się, że chodzi o każdy rodzaj świadczeń, gdyż ustawodawca posługuje się jedynie ogólnym określeniem "świadczenie".

Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy Prawo wodne :

utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej – do tej spółki. Organ prawidłowo ustalił wobec tego, że obowiązek ten dotyczy właścicieli gruntów, na które określone urządzenia wywierają pozytywny wpływ.

Sąd uznał, że postępowanie dowodowe w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone wnikliwie i wyczerpująco. W trakcie postępowania przeprowadzono wizję lokalną oraz trzy rozprawy z udziałem stron pozwalające na ustalenie kwestii spornych między stronami.

W dniu 24 sierpnia 2017 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną w trakcie której m. in. dokonano wysłuchania stron. W dniu 28 listopada 2017 r. przeprowadzono drugą rozprawę administracyjną.

W dniu 11 września 2017 r. dokonano oględzin terenu. Stwierdzono, że sporny rów jest zarośnięty, zamulony i wymaga konserwacji, co potwierdzono dokumentacją fotograficzną.

W dniu 15 czerwca 2021 r. do organu wpłynęła kopia mapy z zaznaczonymi urządzeniami melioracyjnymi i rowem melioracyjnym "[...]". Z analizy tej mapy wynika, że działki [...], [...], [...] i [...] nie są zdrenowane. Rolę urządzenia melioracyjnego pełni dla tych działek wyłącznie przedmiotowy rów melioracyjny. Właściciele tych działek odnoszą korzyść z funkcjonowania tego rowu.

Dodatkowe wyjaśnienia i dokumenty ( kopia mapy wsi D. ) przesłał również Rejonowy Związek Spółek Wodnych w S..

W dniu 11 maja 2022 r. przeprowadzono kolejną rozprawę administracyjną.

W toku tak wyczerpująco prowadzonego postępowania dowodowego ustalono – zdaniem Sądu prawidłowo - m. in., że przedmiotowy rów jest własnością Skarbu Państwa i jest objęty działalnością Gminnej Spółki Wodnej w S.. A. G. przestał być od dnia 09.02.2009 r. członkiem spółki. Pozostałe strony postępowania – W. G. i A. G. nie są członkami tej spółki. Sporny rów melioracyjny wymaga konserwacji, co nie było kwestionowane w sprawie.

Działki o numerach ew. [...], [...] i [...] nie są zdrenowane. Rolę urządzenia melioracyjnego dla tych działek pełni rów melioracyjny "[...]", ma on kilometraż 0+000 do 2+600. Na odcinku rowu 0+500 do 2+600 jest wykonywana konserwacja ze środków rolników spółki. Ostatnie prace wykonano w 2019 r. Strony postępowania jako właściciele przyległych gruntów niebędący członkami spółdzielni nie wykonują odpowiednich prac konserwacyjnych istnieje zatem problem z odpływem wody z odcinka rowu, na którym wykonywano prace konserwacyjne.

Zdaniem Sądu organ I instancji dokonał prawidłowej partycypacji w kosztach konserwacji rowu dla wszystkich nieruchomości będących w zasięgu oddziaływania przedmiotowego rowu – dla działki nr [...] ( właściciel A. G. ) oraz działek [...], [...] i [...] ( właściciel A. G. i W. G. ). Organ I instancji dokonał proporcjalnego wyliczenia korzyści odnoszonych przez właścicieli tych nieruchomości z funkcjonowania rowu na odcinku 0+000 do 2+480. Strony winny dokonać konserwację rowu na odcinku 400 m – od km 0+000 do 0+400 prowadząc roboty od gruntów wsi P. w kierunku wsi D..

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że przedmiotowe grunty przylegające do rowu nie są zdrenowane, a zasięg odziaływania rowu mieści się w wyznaczonym na mapie obszarze konkurencyjnym obejmującym pas o szerokości 50 m po obu stronach rowu. Utrzymanie rowu w należytym stanie jest korzystne dla stron postępowania.

Niezasadne są zatem ich tezy o szkodliwym działaniu rowu polegającym na obsuszaniu gruntów. Strony nie przedstawiły żadnych przekonujących dowodów w tym zakresie.

Zdaniem Sądu nie są również zasadne tezy stron kwestionujące autentyczność mapy ewidencyjnej w aktach administracyjnych, została ona bowiem sporządzona przez uprawnione osoby. Mapa ewidencyjna sporządzona w skali 1:5000 została opracowana przez uprawnioną osobę – byłego pracownika inwestora W. Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w P. Oddział Rejonowy w S. ( B. Z. ). Strony nie przedstawiły żadnych konkretnych i przekonujących dowodów na poparcie swojej tezy o rzekomej nierzetelności mapy.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.