Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 963/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2006-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.  41
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Świadczenia z pomocy społecznej o charakterze fakultatywnym oznaczają, że decyzje w ich przedmiocie mają charakter uznaniowy. Finansowanie tych świadczeń możliwe jest dopiero po uprzednim sfinansowaniu świadczeń z pomocy społecznej o charakterze obowiązkowych tj,. zasiłków okresowych, obiadów dzieciom w szkole, usług opiekuńczych

TEZY

Świadczenia z pomocy społecznej o charakterze fakultatywnym oznaczają, że decyzje w ich przedmiocie mają charakter uznaniowy. Finansowanie tych świadczeń możliwe jest dopiero po uprzednim sfinansowaniu świadczeń z pomocy społecznej o charakterze obowiązkowych tj,. zasiłków okresowych, obiadów dzieciom w szkole, usług opiekuńczych


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 09 marca 2006 r. sprawy ze skargi K.M.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] lipca 2005r. K.M.L. złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. wniosek o przyznanie zasiłku celowego specjalnego. Z uzasadnienia wniosku wynikało, że wnioskodawczyni oczekuje przyznania pomocy finansowej, którą zamierza przeznaczyć na remont dachu. Uważa bowiem, iż posiadane dochody nie są wystarczające na zaspokojenie w/w potrzeb, które uznaje za pilne i niezbędne.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. powołując się na art. 106 ust. 1 oraz art. 41 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej orzekł o odmowie przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego na potrzeby bieżące. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył następującą argumentację:

Ustawa o pomocy społecznej przewiduje w art. 41 pkt l możliwość przyznania w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie - o dochodach przekraczających kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej lub rodziny - bezzwrotnej pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium osoby lub rodziny.

Organ pomocy społecznej, oceniając materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie stwierdził, że wnioskodawczyni jest osobą samotnie gospodarującą. Dochodem skarżącej jest emerytura w wysokości 726,10 zł. Dochód ten znacznie przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynikające z art. 8 ust. l pkt l tj. kwotę 461 zł.

W ocenie organu sytuacja strony należy do szczególnie trudnych ze względu na niepełnosprawność. Zgłoszoną potrzebę w zakresie przyznania specjalnego zasiłku celowego organ uznał za uzasadnioną ponieważ skarżąca nie ma wystarczających własnych środków finansowych na jej zabezpieczenie. Przyznanie wnioskowanej pomocy niewątpliwie umożliwiłoby częściowe przezwyciężenie trudnej sytuacji. Jednakże przyznanie tej szczególnej pomocy nie jest możliwe z uwagi na trudną sytuację finansową Ośrodka. Ustawodawca w art. 3 ust.4 u. o p.s zastrzegł, iż potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Przyznanie w/w pomocy jest więc determinowane posiadanymi przez organ pomocy społecznej środkami finansowymi. W sytuacji, gdy środki są ograniczone, a potrzebujących wielu, jest rzeczą naturalną, że organ pomocy społecznej nie może przyznać specjalnego zasiłku celowego, który nie jest świadczeniem o charakterze obligatoryjnym. Z posiadanego budżetu finansowane są w pierwszej kolejności świadczenia o charakterze obowiązkowym, tj. obiady dzieciom w szkole, usługi opiekuńcze i zasiłki okresowe, a dopiero w dalszej kolejności, w miarę posiadanych środków, mogą być finansowane świadczenia o charakterze fakultatywnym, tj. specjalne zasiłki celowe. Aktualnie Ośrodek dysponuje niewystarczającymi środkami finansowymi na zaspokojenie wszystkich potrzeb. Ponadto organ zauważył, iż trudne warunki skarżącej nie są lekceważone przez Ośrodek, który już w bieżącym roku udzielał stronie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 200 zł. - na remont pieca i w wysokości 200 zł na zakup żywności.

Od przedmiotowej decyzji K.M.L. wniosła obszerne odwołanie uzasadniając je trudną sytuacją życiową i materialną oraz koniecznością poniesienia wysokich wydatków na remont dachu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] października 2005r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej z następującym uzasadnieniem:

W toku prowadzonego przez organ I instancji postępowania prawidłowo ustalono, iż nie są spełnione w przedmiotowej sprawie warunki uzasadniające przyznanie prawa do zasiłku celowego na zasadach ogólnych. Ustawowy dochód umożliwiający przyznanie świadczenia K.M.L., ustalony w oparciu o obowiązujące przepisy prawa wynosi 461 zł. Strona zaś w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku osiągała łączny dochód w wysokości 726,10 zł. Wobec powyższego - przekroczenie ustawowego progu finansowego spowodowało, iż sytuacja strony była rozpatrywana w aspekcie szczególnie uzasadnionego przypadku. ( art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej).

Organ odwoławczy wskazał, że oceny potrzeb oraz rodzaju świadczeń dokonuje w formie uznaniowej organ, na którym spoczywa obowiązek szczegółowej analizy sytuacji życiowej strony oraz jej niezbędnych potrzeb życiowych. Potrzeby osoby korzystającej z pomocy powinny, ale nie muszą być uwzględnione, między innymi wówczas, jeżeli nie odpowiadają możliwościom finansowym pomocy społecznej, bowiem jest wiele osób oczekujących na taką pomoc, zaś zasoby finansowe gmin z reguły są mniejsze od tych potrzeb.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, biorąc pod uwagę instytucję uznania administracyjnego mającą zastosowanie w przedmiotowej sytuacji, podzieliło stanowisko organu I instancji, iż potrzeby skarżącej w momencie wydawania decyzji przez organ I instancji nie mogły być uwzględnione z uwagi na to, że nie odpowiadają możliwościom pomocy społecznej. Wprawdzie organy gmin są zobowiązane zaspokoić najbardziej pilne i konieczne potrzeby mieszkańców, jednakże możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest determinowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wykazano, iż ze względu na szczupłość środków budżetowych, organ zmuszony był do zastosowania pewnych priorytetów w przyznawaniu pomocy , co spowodowało, iż w pierwszej kolejności zabezpieczane są zadania o charakterze obowiązkowym tj. między innymi obiady dzieciom w szkole, usługi opiekuńcze i zasiłki okresowe, następnie potrzeby osób spełniających warunki przyznawania zasiłków na zasadach ogólnych, szczególnie nie posiadających własnych dochodów. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmowa przyznania pomocy w niniejszej sprawie ze względu na brak środków nie stoi w sprzeczności z prawem. Tym bardziej , iż jak wynika z materiału dowodowego strona uzyskała pomoc w formie zasiłku celowego specjalnego na remont pieca oraz na zakup żywności w łącznej wysokości 400 zł. w czerwcu i w lipcu. Ponadto w aktach sprawy przekazanych do tutejszego Kolegium znajduje się decyzja z dnia [...] września 2005 roku w przedmiocie udzielenia zasiłku w kwocie 100 zł z przeznaczeniem na remont dachu i instalacji elektrycznej. Tak więc należy stwierdzić , iż strona nie jest pomijana w swoich potrzebach gdyż organ udziela jej pomocy w miarę możliwości.

W skardze na tę decyzję wniesionej do sądu administracyjnego K.M.L. podtrzymał prośbę o przyznanie jej specjalnego zasiłku na remont dachu bądź o przyznanie pomocy w naturze. Stwierdziła, że została okradziona przez zarządcę nieruchomości. Nadto wniosła o przyznanie funduszy z Unii Europejskiej przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych na likwidację barier architektonicznych, pokrycie blachą dachu jej budynku mieszkalnego, nowe rury wodociągowe i instalację elektryczną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem postępowania sądu administracyjnego było ustalenie czy organy administracyjne odmawiając K.M.L. przyznania zasiłku celowego specjalnego nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy oraz prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie wskazać należy, że bezspornym w sprawie pozostaje fakt, iż skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego, które wymagane jest w przypadku przyznawania świadczenia z pomocy społecznej w tym zasiłku celowego na zasadach ogólnych. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej prawo do tego zasiłku przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł. Z akt sprawy wynika zaś, że dochodem skarżącej jest emerytura w wysokości 726,10 zł.

Z uwagi na to, że skarżąca przekroczyła ustawowy próg dochodowy organy administracyjne, zasadnie w ocenie sądu, rozpatrywały jej sytuację w aspekcie szczególnie uzasadnionego przypadku o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten określa przesłanki uzasadniające przyznanie prawa do zasiłku celowego specjalnego i stanowi, że zasiłek taki przysługuje osobom w szczególnie uzasadnionych przypadkach, których dochody przekraczają ustawowe kryterium dochodowe. Świadczenie to ma charakter fakultatywny co oznacza, że decyzje wydawane w tym przedmiocie mają charakter uznaniowy. W tym miejscu wskazać należy, że uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy ale i nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela ( vide: wyrok NSA z dnia 26 września 2000r., sygn. akt I SA. 945/00, publ. LEX nr 79608). Przyznanie pomocy warunkowane jest bowiem z jednej strony, tym czy osoba ubiegająca się o zasiłek celowy specjalny spełnia kryterium szczególnie uzasadnione, z drugiej strony zależy od możliwości finansowych organu.

W przedmiotowej sprawie organy administracyjne oceniły zarówno sytuację skarżącej jak i własne możliwości finansowe. Odnośnie sytuacji skarżącej uznały, że należy ona do szczególnie trudnych albowiem skarżąca jest osobą niepełnosprawną i przyznanie jej wnioskowanej pomocy niewątpliwie pozwoliłoby na częściowe przezwyciężenie trudnej sytuacji materialnej. Jednocześnie jednak organy wskazały, że przyznanie zasiłku celowego specjalnego K.M.L. jest niemożliwe z uwagi na trudną sytuację finansową Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie.

W tym miejscu podnieść należy, że odmowa przyznania zasiłku celowego specjalnego z uwagi na brak środków finansowych w Ośrodku Pomocy nie stanowi naruszenia prawa i mieści się w granicach uznania administracyjnego. Jest to bowiem świadczenie, jak już powyżej wskazano o charakterze fakultatywnym i jego finansowanie możliwe jest dopiero w dalszej kolejności, po uprzednim sfinansowaniu świadczeń o charakterze obowiązkowym tj. obiadów dzieciom w szkole, usług opiekuńczych i zasiłków okresowych.

Marginalnie zauważyć należy, że skarżąca nie jest pomijana przez organ i w miarę możliwości finansowych przyznawana jest jej pomoc, a mianowicie w lipcu i czerwcu 2005r. otrzymała zasiłek celowy specjalny na remont pieca oraz na zakup żywności w łącznej wysokości 400 zł., a po wydaniu zaskarżonej decyzji M.K.L. w dniu [...] września 2005r. otrzymała specjalny zasiłek celowy na remont dachu w wysokości 100zł.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne odmówiły K.M.L. przyznania zasiłku celowego specjalnego nie naruszając prawa i dlatego oddalił skargę jako bezzasadną (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U.nr153, poz. 1270 z 2002 roku.).