Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1433/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3  par. 1, art. 134  par. 1, art. 145  par. 1 pkt 1  lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: Art. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

﻿Sygn. akt III SA/Kr 1433/23 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Janusz Kasprzycki Sędzia: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia: WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi D. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 czerwca 2023 r. Nr SKO.Soc/4116/842/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 czerwca 2023 r. znak: SKO.Soc/4116/842/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 141, dalej: u.d.w.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Tomice z dnia 31 stycznia 2023 r. nr RFN.8212.1778.2023 o odmowie przyznania D. Ł. (dalej: skarżący) dodatku węglowego.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W wyniku rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 22 listopada 2022 r., Wójt Gminy Tomice orzekł o odmowie przyznania dodatku węglowego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w wyniku weryfikacji wniosku ustalono, że pod wskazanym przez skarżącego adresem, tj. ul. [...], [...] W., znajduje się więcej niż jedno gospodarstw domowe, a dodatek został już przyznany i wypłacony na inne gospodarstwo domowe mieszkające pod tym adresem. Ustalono, że skarżący mieszka w lokalu, który posiada cechy odrębności, ale nie wykazał, aby zostało wszczęte postępowanie w przedmiocie nadania odrębnego adresu zamieszkania lub inne czynności formalne zmierzające do nadania odrębnego adresu i tym samym, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe nadanie odrębnego adresu zamieszkania dla tego lokalu. Organ uznał tym samym, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 2 ust. 3c i 3d ustawy o dodatku węglowym.

Skarżący wniósł odwołanie, w którym wyjaśnił, że pod adresem wskazanym we wniosku zamieszkuje w oddzielnym lokalu i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, od drugiego gospodarstwa domowego prowadzonego przez ciotkę. Podniósł, że składając wniosek nie został poinformowany o konieczność nadania odrębnego adresu dla zajmowanego lokalu, ponadto nie ma możliwości podjęcia takich kroków, ponieważ jest skonfliktowany z ciotką. Skarżący wyjaśnił, że zajmuje odrębny lokal od lokalu ciotki, z odrębnym wejściem (na piętrze domu), ponadto każdy z lokali jest zasilany oddzielnym piecem, co dodatkowo uprawdopodabnia odrębność zamieszkania i ogrzewania. Skarżący wraz z rodziną płaci też odrębnie rachunki za prąd i za wywóz śmieci. Do odwołania załączone zostały zdjęcia domu, w którym zamieszkuje skarżący, oraz kotłowni, w której znajdują się odrębne kotły służące ogrzewaniu zajmowanych oddzielnych lokali.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uznało wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją z dnia 15 czerwca 2023 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Na wstępie Kolegium wyjaśniło, że w dniu 12 sierpnia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, a z dniem 17 sierpnia 2022 r. weszło w życie Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 16 sierpnia 2022 r. w sprawie wzoru wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Powołana ustawa reguluje zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatku węglowego oraz właściwość organów w tych sprawach.

Na podstawie art. 2 ust. 3a u.d.w., w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem.

Zgodnie z art. 2 ust. 3b u.d.w., w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania.

Regulacje te są wyrazem zastosowanej przez ustawodawcę, obowiązującej nadal generalnej zasady, zgodnie z którą dla jednego adresu przysługuje jeden dodatek. Od zasady tej wprowadzono wprawdzie wyjątki, które jednak nie mogą być interpretowane rozszerzająco. W myśl art. 2 ust. 3c u.d.w. w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Zgodnie z art. 2 ust. 3d u.d.w., w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania.

Kolegium stwierdziło, że powyższy brak możliwości ustalenia odrębnego adresu, wynikać może z obiektywnych przyczyn, jak np. ograniczone możliwości organów gminy w nadaniu odrębnego adresu w ww. terminie. Należy mieć więc na uwadze, że w sytuacji opisanej w przepisach art. 2 ust. 3c i ust. 3d u.d.w., tj. przy wielości gospodarstw domowych pod jednym adresem, możliwość przyznania kolejnego dodatku węglowego, należy rozpatrywać dopiero w sytuacji, jeżeli do wskazanej w ww. przepisach daty 30 listopada 2022 r. podjęte zostały kroki formalne, prowadzące do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla gospodarstwa domowego. Dopiero zatem, gdy nie było to możliwe nadanie odrębnego adresu przed 30 listopada 2022 r., a więc, gdy wykazane zostało przez skarżącego, że podjął kroki do wyodrębnienia odrębnego adresu zamieszkania, lecz bez zamierzonego skutku (przed tą datą), organ zobligowany jest ustalać w drodze wywiadu środowiskowego okoliczność zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywania przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania i w oparciu o wyniki tego wywiadu rozstrzygać, czy spełnione są warunki do przyznania drugiego dodatku pod tym samym adresem. Ustalenie, że skarżący nie podjął kroków wyodrębnienia nowego adresu dla zajmowanego w budynku lokalu, oznacza brak podstaw do dalszego zbadania sprawy i skutkować musi odmową przyznania temu skarżącemu dodatku. W tym przypadku bowiem nie można stwierdzić, że rzeczywiście zaistniała po stronie skarżącego obiektywna, niezależna od przyczyn leżących po jego stronie, niemożność ustalenia odrębnego adresu zamieszkania, która otwiera drogę do badania cech odrębności lokali.

W ocenie Kolegium, poczynione przez organ I instancji ustalenia, uzasadniają odmowę przyznania dodatku węglowego. Organ I instancji potwierdził na podstawie posiadanych danych, w tym na podstawie wywiadu środowiskowego, że pod adresem wskazanym we wniosku, funkcjonują dwa gospodarstwa domowe. Zaś na ww. adres złożony został już wniosek o dodatek węglowy przez innego wnioskodawcę i dodatek taki został przyznany przez ten organ. Na tej podstawie należało podjąć, w pierwszej kolejności, czynności zmierzające do wyjaśnienia, czy podjęte były czynności, przez kolejnego wnioskodawcę (skarżącego), w celu ustalenia odrębnego adresu dla lokalu zajmowanego przez jego gospodarstwo domowe.

Skarżący oświadczył, że na dzień 30 listopada 2022 r. brak jest możliwości ustalenia odrębnego adresu dla poszczególnych gospodarstw w zajmowanych lokalach. Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających, że formalnie podjął przed tą datą kroki w celu wszczęcia procedury ustanowienia odrębnego adresu zamieszkania dla zajmowanego z rodziną lokalu. Nie wykazał zatem, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe wyodrębnienie adresu dla prowadzonego przez niego gospodarstwa domowego. Kolegium wyjaśniło, że przywoływane przez skarżącego okoliczności braku podjęcia kroków w celu wyodrębnienia nowego adresu dla jego lokalu, tj. konflikt rodzinny z osobą zajmującą drugi lokal, nie są przyczynami obiektywnymi, które należy uwzględnić w myśl ustawy, jako przeszkody w nadaniu odrębnego adresu. Brak spełniania ww. obiektywnej przesłanki musi skutkować wydaniem decyzji odmownej.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił:

a) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego polegające na nieustaleniu okoliczności związanych z rodzajem i charakterem sporu pomiędzy zamieszkujących pod jednym adresem skarżącym i jego ciotką oraz wpływu tego sporu na możliwość podejmowania czynności formalnych i faktycznych związanych z nieruchomością, a w tym wystąpienia z wnioskiem o nadanie odrębnego adresu, i przez to bezpodstawnym przyjęciu przez organ, że brak możliwości ustalenia odrębnego adresu dla drugiego z gospodarstw nie miała charakteru obiektywnego i niezależnego od skarżącego,

b) naruszenie art 80 k.p.a., poprzez oparcie oceny na niepełnym materiale dowodowym i uznanie za udowodnione, że brak możliwości ustalenia odrębnego adresu nie miał cech obiektywizmu i zależał od skarżącego, podczas gdy materiał dowodowy wymagał uzupełnienia o wskazane kwestie,

c) naruszenie wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, poprzez zastosowanie nieznanej k.p.a. zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego właściwej dla postępowania cywilnego, polegającej na tym, że to strona wywodząca z faktu skutki prawne powinna je udowodnić wskazując w decyzji, że "wnioskodawca (...) nie przedłożył żadnych dokumentów (...)" bez wzywania o konkretne dokumenty lub "nie wykazał", podczas gdy to organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i z urzędu podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli,

d) naruszenie wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażające się brakiem ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, powieleniem ustaleń organu I instancji oraz niemal całkowitym uchyleniem się od ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz okoliczności niezbędnych do prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, podczas gdy skarżący wskazywał na konflikt z członkiem rodziny, jako mającym wpływ na brak możliwości podejmowania czynności związanych z nieruchomością,

e) naruszenie art. 77 § 4 k.p.a., poprzez brak uwzględnienia dowodu znanego organowi I instancji z urzędu, świadczącego o istnieniu pomiędzy zamieszkującymi pod jednym adresem wieloletniego sporu, nie tylko o faktycznym, ale i formalno-prawnym charakterze i w konsekwencji brak zakomunikowania tych faktów skarżącemu i brak ich uwzględnienia podczas wydawania decyzji,

f) naruszenie art. 79a § 1 k.p.a., poprzez brak wskazania skarżącemu przesłanek od niego zależnych, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co mogło skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem skarżącego, niewyjaśnienie okoliczności związanych charakterem sporu skarżącego z członkiem rodziny i jego wpływu na niemożliwość podjęcia kroków związanych z ustaleniem odrębnego adresu, i w konsekwencji,

g) niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy, a nie jej uchylenie i orzeczenie, co do istoty sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Zdaniem Sądu skarga jest uzasadniona.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji o odmowie przyznania skarżącej dodatku węglowego są przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, w tym art. 2 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Przez gospodarstwo domowe rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe), (art. 2 ust. 2), natomiast przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3).

Ustawodawca mocą art. 50 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1967, obowiązującego od dnia 20 września 2022 r.) w ustawie o dodatku węglowym wprowadził w art. 2 regulację odnoszącą się do sytuacji zamieszkiwania pod jednym adresem więcej niż jednego gospodarstwa domowego. Zgodnie z brzmieniem dodanego ust. 3a i 3b - w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (ust. 3a), w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (ust. 3b).

Kolejną nowelizacją, obowiązującą od dnia 3 listopada 2022 r., na podstawie art. 26 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2236), rozszerzono ww. regulację o kolejne zapisy. Mianowicie w myśl art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W tym przypadku gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (art. 2 ust. 3d zd. 1 i 2 ustawy o dodatku węglowym).

Kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 210/23, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.

W związku z powyższym na organie spoczywał obowiązek ustalenia, czy w sprawie zaistniały okoliczności będące warunkiem zastosowania wyjątku od zasady określonej w art. 2 ust. 3b analizowanej ustawy. Mowa tutaj o ustaleniach zarówno w zakresie liczby gospodarstw domowych zamieszkujących pod danym adresem, jak również braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach.

Ustalenia dotyczące kwestii, czy w sprawie można mówić o kilku gospodarstwach domowych zamieszkałych pod jednym adresem, w rozumieniu ustawy o dodatku węglowym, nie były w sprawie kwestionowane. Wywiad środowiskowy potwierdził zamieszkiwanie dwóch gospodarstw domowych pod adresem ul. [...], [...] W., na odrębnych kondygnacjach. Każda z nich posiada odrębne liczniki prądu i gazu, odrębną deklarację na odpady komunalne oraz źródła ogrzewania, własną kuchnię, łazienkę z węzłem sanitarnym oraz pokoje, a mimo to zostały wydane decyzje odmawiające przyznania skarżącemu dodatku węglowego.

Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 2 ust. 15a u.d.w., dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).

W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 lutego 2023 r., sygn. III SA/Gd 822/22 (opubl. w CBOSA), sąd ten wskazał, że "z treści wskazanego przepisu wynika, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny (...) Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 u.d.w. może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały wymienione przykładowo w art. 15a ustawy. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma charakter otwarty", wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy "powinny zostać wyjaśnione przy zastosowaniu ogólnych zasad postępowania dowodowego wynikających z k.p.a., przy uwzględnieniu, że nie są one wyłączone z zastosowania na mocy przepisów ustawy o dodatku węglowym, w której m.in. poprzez regulację zawartą w art. 2 ust. 15a i 15e podkreślono konieczność ich wyjaśnienia".

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby wskazana okoliczność "braku możliwości ustalenia odrębnego adresu", mogła być ustalona wyłącznie na skutek podjęcia formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego bądź też wymagane było potwierdzenie wskazanej okoliczności konkretnym dowodem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r., sygn. II SA/Łd 299/23, opubl. w CBOSA). Wprowadzona regulacja nie wymaga też wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. III SA/Kr 673/23, opubl. w CBOSA). Uwzględniając dokumentację niezbędną dla zainicjowania tego rodzaju postępowania, poważne wątpliwości budziłoby dokonanie powyższego w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. w sytuacji, gdy wspomniana nowelizacja weszła w życie w dniu 3 listopada 2022 r. (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z dnia 31 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 474/23, z dnia 29 czerwca 2023 r. sygn. II SA/Gl 391/23, opubl. w CBOSA).

Pozbawione podstaw prawnych pozostaje zatem uzależnienie przyznania skarżącemu wsparcia w postaci dodatku węglowego od przesłanki, która nie została wyartykułowana przez ustawodawcę. Na tym tle słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 19 lipca 2023 r. sygn. II SA/Gl 633/23 (opubl. w CBOSA), dopatrzył się naruszenia wynikającej z art. 7 Konstytucji RP zasady praworządności, powtórzonej w art. 6 k.p.a. jako jednej z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego.

Sam więc brak złożenia przez skarżącego wniosku o nadanie dla zajmowanej przez niego części nieruchomości osobnego numeru porządkowego oraz brak podjęcia działań celem formalnego wyodrębnienia lokalu, nie wykluczał jeszcze uprawnienia do uzyskania dodatku węglowego. Dla spełnienia przesłanki z art. 2 ust. 3d w zw. z ust. 3c ustawy, tj. braku możliwości ustalenia do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu dla jego gospodarstwa, wystarczyło złożenie jedynie jego oświadczenia w tym zakresie. Za takim rozwiązaniem opowiedziało się już orzecznictwo sądowoadministracyjne (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gliwicach: z dnia 11 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 355/23, z dnia 8 maja 2023 r. sygn. II SAB/Gl 24/23, z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. II SAB/Gl 32/23, w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r. sygn. II SA/Łd 299/23, w Krakowie z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. III SA/Kr 383/23 i III SA/Kr 673/23, z dnia 3 października 2023 r., sygn. III SA/Kr 694/23, opubl. w CBOSA).

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 11 października 2017 r., sygn. II OSK 2920/16 (opubl. w CBOSA), zgodnie z którym lokal posiada cechę samodzielności, jeżeli funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela czy mieszkańca oraz możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali, co oznacza przeznaczenie lokalu do wyłącznego użytku jego właściciela, mieszkańca, co potwierdził wywiad środowiskowy przeprowadzony w niniejszej sprawie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uzupełniając wywiad środowiskowy, zobowiązany będzie uwzględnić, że dla spełnienia przesłanki z art. 2 ust. 3d w zw. z ust. 3c ustawy o dodatku węglowym, tj. braku możliwości ustalenia do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu dla jego gospodarstwa, wystarczające będzie jedynie złożenie oświadczenia przez skarżącego w tym zakresie. O uprawnieniu do złożenia takiego oświadczenia, stosownie do treści art. 9 k.p.a. strona winna zostać poinformowana.

W tym stanie sprawy, uznając że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji.