Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1341/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust.4, art. 6 ust.3, art. 22 ust. 2 i ust. 3, art. 24 ust. 3, art. 26 ust.3
journal: Dz.U. 2018 poz 2332
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.
article: art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art. 12
journal: Dz.U. 2023 poz 221
law: Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t. j.)
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit.a, c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 31 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant Klaudia Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 24 września 2020 r. sygn. akt II SA/Op 153/20 w sprawie ze skargi R. H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 17 marca 2020 r. nr 1601-IOA.48.63.2019 w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. H. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 24 września 2020 r., sygn. akt II SA/Op 153/20, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę R. H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 17 marca 2020 r., w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła R. H., zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości, uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu z dnia 7 maja 2019 r., a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (w brzmieniu obowiązującym do 13 czerwca 2018 r.) (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2332; powoływanej dalej jako: ustawa SENT), poprzez błędną wykładnię, która prowadzi do rozszerzenia sytuacji objętych tym przepisem i przyjęcie, że przewoźnik nie może uzupełnić danych w trakcie kontroli dla uniknięcia sankcji wskazanej w tym przepisie, pomimo, że norma ta wprost do czasu, w którym należało wykonać obowiązek się nie odnosi, a nadto taką błędną wykładnię przepisu, która prowadzi do sytuacji, w której celem przepisu jest nakładanie sankcji za każde formalne naruszenie przepisów ustawy, niezależnie od konsekwencji ewentualnego naruszenia, a nie zapobieganie ewentualnym nadużyciom; a w konsekwencji przyjęcie, że organ prawidłowo nałożył karę pieniężną;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 22 ust. 3 ustawy SENT (w brzmieniu obowiązującym do 13 czerwca 2018 r.), poprzez jego błędną wykładnię, na skutek pominięcia w ocenie interesu publicznego braku celowości karania podmiotów działających legalnie w sytuacji, gdy nie doszło do uszczuplenia należności w podatku akcyzowym i w podatku od towarów i usług, a sam obowiązek został wypełniony, pominięcie w ocenie takich zasad jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo oraz zasady zaufania przewoźników do organów państwowych, a w konsekwencji przyjęcie, że interes publiczny nie przemawiał za odstąpieniem od wymierzenia kary co doprowadziło do niezastosowania wskazanego przepisu;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 221), poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że celowym jest karanie podmiotu, pomimo że jego działanie nie prowadzi do naruszenia, a nawet narażania budżetu Państwa na uszczuplenie należności publicznoprawnych, a także pominięcie, że w niniejszej sprawie nałożenie kary nie było konieczne dla osiągnięcia celu ustawy SENT, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że właściwym środkiem dla osiągnięcia tego celu było nałożenie na skarżącą kary pieniężnej;

2. przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a z ostrożności art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z podanymi niżej normami prawa, poprzez nieuwzględnienie zarzutów naruszenia przez organy administracji publicznej niżej wskazanych norm:

a) art. 121 § 1 oraz art. 122 w zw. z art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383; powoływanej dalej jako: o.p.), poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu, brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego i wyjaśnienia czy w sprawie zaszła przesłanka interesu publicznego, nienadanie właściwego znaczenia czy istniało realne zagrożenie uszczuplenia należności w podatku akcyzowym i w podatku od towarów i usług, a także czy w interesie publicznym leży karanie podmiotów działających legalnie, brak odniesienia się do wszystkich wskazanych przez organ mierników, w tym bezpieczeństwa i sprawiedliwości, a także bezpodstawne przyjęcie, że do aktualizacji danych doszło z uwagi na prowadzoną kontrolę i aktualizacja była wynikiem tej kontroli.

Argumentację mającą przemawiać za zasadnością zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Natomiast istota sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, a także sposób sformułowania zarzutów oraz ich wzajemne powiązanie powodują konieczność łącznego ich rozpatrzenia.

Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska WSA, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora IAS w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie wniesionej na nią skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że WSA zaakceptował stanowisko organu o niezgodności danych w zgłoszeniu SENT dotyczącym przewozu towaru o kodzie [...] w ilości 9.758 kg brutto, dodatki do olejów smarowych, beczki metalowe. Przewożony towar został zgłoszony do rejestru służącego monitorowaniu drogowego przewozu towarów pod numerem [...]. W dniu 13 marca 2018 r. skarżąca kasacyjnie realizowała przewóz drogowy z Belgii do Polski ww. towaru, który podlega monitorowaniu. O godz. 8:15 na opolskim odcinku autostrady A4 ([...] w W.) funkcjonariusze Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu zatrzymali do kontroli zespół pojazdów składający się z ciągnika samochodowego Volvo o numerze rejestracyjnym [...] i naczepy ciężarowej Krone o numerze rejestracyjnym [...]. W toku przeprowadzonej kontroli inspektorzy stwierdzili, że w zgłoszeniu [...], utworzonym w dniu 9 marca 2018 r. o godz. 8.26, nie uzupełniono danych w zakresie numeru rejestracyjnego naczepy oraz nie wpisano numeru dokumentu przewozowego [...]. Wpisania tych danych w systemie SENT dokonano dopiero w toku kontroli o godzinie 9:14 w dniu 13 marca 2018 r. Zdaniem organów administracji oraz WSA powyższe okoliczności w pełni uzasadniały nałożenie na skarżącą, na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT, kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł. Zwłaszcza że, zdaniem Sądu I instancji, organy bez naruszenia prawa oceniły również, że w rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się przesłanki zastosowania art. 22 ust. 3 ustawy SENT.

W skardze kasacyjnej zgłoszone zostały zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w treści art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

Zarzuty skargi kasacyjnej co do naruszenia przepisów prawa materialnego i powiązany z nimi zarzut naruszenia przepisów postepowania dotyczą tego, że zdaniem skarżącej kasacyjnie w okolicznościach sprawy – brak wpisania do rejestru SENT danych dotyczących numeru rejestracyjnego naczepy został uzupełniony w trakcie kontroli w rejestrze SENT i dlatego powinno być zastosowane odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny lub ważny interes przewoźnika. Strona podnosiła w tym kontekście, iż za niezasadne uznać należy nakładanie kary w przypadku, gdy zgłoszenie zostało dokonane, a w trakcie kontroli zostało ono jedynie uzupełnione, a ponadto system nie zaznacza niewypełnionych pól w zgłoszeniu.

Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadnia twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie wyroku WSA, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Innymi słowy, zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają prawidłowości stanowiska Sądu I instancji z którego wynika, że kontrolowana decyzja nie jest niezgodna z prawem.

Stosownie do art. 22 ust. 2 ustawy SENT (w brzemieniu obowiązującym w dacie popełnienia deliktu administracyjnego) w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 5000 zł. Wyjątek od tej zasady został wprowadzony przez art. 22 ust. 3 cyt. ustawy, zgodnie z którym w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

W orzecznictwie wskazuje się, że odwołanie się do klauzul generalnych o dużym stopniu niedookreśloności, a taką jest klauzula interesu publicznego, rodzi zasadnicze problemy z określeniem istoty takiej klauzuli (por. Eliza Komierzyńska, Marian Zdyb, Klauzula interesu publicznego w działaniach administracji publicznej, (w:) Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin - Polonia Vol. LXIII, 2 - 2016, s. 161-178 i powołane tam publikacje). Nie może jednak budzić wątpliwości, że pojęcie interesu publicznego nie jest pojęciem, którego treść mogłaby być wypełniana w sposób dowolny. W sytuacji, gdy ustawodawca posługuje się pojęciami nieostrymi i klauzulami generalnymi, takimi jak interes publiczny, organ administracji czy sąd stosujący prawo, nie otrzymuje prawa do swobodnego określania ich treści. Można natomiast przyjąć, że został przez to na niego nałożony obowiązek odszukania optymalnych treści wyrażających istotę interesu publicznego.

Nadanie właściwej treści pojęciu interesu publicznego jako przesłanki uzasadniającej odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w ustawie SENT wymaga rozważenia w szerszym kontekście związanym z zauważanym przez doktrynę i judykaturę zjawiskiem przenikania w coraz większym stopniu prawa karnego do prawa administracyjnego (por. D. Danecka, Konwersja odpowiedzialności karnej w administracyjną w prawie polskim, Warszawa 2018 i powołane tam poglądy doktryny i orzecznictwa). W ostatnim czasie można mówić wręcz o nadużywaniu przez prawodawcę sankcji w postaci administracyjnych kar pieniężnych, których dolegliwość z uwagi na wysokość bywa często większa aniżeli w przypadku odpowiedzialności karnej za przestępstwo lub wykroczenie. Szczególnie niepokojące jest wykorzystywanie przez prawodawcę w przypadku administracyjnych kar pieniężnych określenia sankcji w sposób bezwzględnie oznaczony (tak jak sankcja określona w mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT). Rodzi się bowiem wątpliwość, czy takie określenie kary pieniężnej pozwala na realizację w procesie stosowania prawa zasady proporcjonalności. Ograniczenie w ten sposób władzy dyskrecjonalnej organów wymierzających administracyjne kary pieniężne oznacza w praktyce ograniczenie możliwości wymierzenia kary pozostającej w odpowiedniej proporcji do okoliczności zaistniałego przypadku, a w szczególności wagi popełnionego czynu. Skutkiem tego może być niemożność czynienia sprawiedliwości w konkretnej sprawie, rozumianej w kategoriach orzeczenia kary proporcjonalnej do stwierdzonego naruszenia prawa, w tym szkody i zawinienia.

Z tej perspektywy nadanie właściwej treści pojęciu interesu publicznego użytemu w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, jako przesłanki uzasadniającej odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, powinno nastąpić z uwzględnieniem szczególnego znaczenia zasady proporcjonalności. Nie budzi obecnie w doktrynie i orzecznictwie wątpliwości, że zasada proporcjonalności wywodzona z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, mimo że adresowana do ustawodawcy, powinna być traktowana również jako zasada stosowania prawa. Bezsprzecznie zasada ta musi być odnoszona również - a nawet w szczególności - do wymierzania sankcji administracyjnych, jako jednej z najbardziej dotkliwych form ingerencji organu administracji publicznej w sferę uprawnień i obowiązków podmiotu administrowanego w procesie stosowania prawa (por. Magdalena Śliwa-Wajda, Zasada proporcjonalności przy wymierzaniu administracyjnych kar pieniężnych, (w:) Standardy współczesnej administracji i prawa administracyjnego, pod red. Zofii Duniewskiej, Agnieszki Rabiega-Przyłęckiej i Małgorzaty Stahl, 2019, s. 112-127). Zastosowanie zasady proporcjonalności w odniesieniu do sankcji bezwzględnie oznaczonej (administracyjnej kary pieniężnej w określonej wysokości) wymaga rozważenia, czy wymierzenie kary pieniężnej w określonej wysokości będzie przydatne do osiągnięcia zamierzonych skutków (celów) danej regulacji oraz czy zachowana została właściwa dla demokratycznego państwa prawa proporcja między efektem wymierzonej sankcji pieniężnej a jej dolegliwością. Jeżeli odpowiedzi na te pytania nie będą pozytywne należy uznać, że nałożenie kary nie jest niezbędne dla ochrony interesu publicznego i organ powinien odstąpić od jej nałożenia, jako niezgodnej z konstytucyjnymi standardami płynącymi z zasady proporcjonalności.

Innymi słowy, właściwe odczytanie klauzuli interesu publicznego jako przewidzianej w art. 22 ust. 3 ustawy SENT przesłanki odstąpienia od nałożenia kary, powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu) to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary.

Podanie nieprawidłowych albo niepełnych danych, zwłaszcza tak istotnych jak numery rejestracyjne przewożącej towar naczepy, istotnie zaburza możliwość realizacji celu ustawy o SENT - monitorowania przewozu towarów "wrażliwych" na naruszenie obowiązków podatkowych, praktycznie uniemożliwia organom nadzór nad przewozem (por. wyroki NSA z: 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt II GSK 14/21; 7 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 510/19, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu projektu ustawy SENT (druk sejmowy VIII.1244): "Ich celem jest ochrona szeroko rozumianego bezpieczeństwa publicznego poprzez zastosowanie narzędzia informatycznego służącego do gromadzenia danych o przewozach towarów "wrażliwych" dla budżetu państwa(...). Celem projektowanych przepisów jest uszczelnienie systemu podatkowego poprzez dostarczenie informacji o przewozach na i przez terytorium kraju towarów wrażliwych, które ukierunkują prowadzone kontrole na podmioty działające w szarej strefie, której istnienie niekorzystnie wpływa na dochody poszczególnych państwa członkowskich, jak i wpływy do budżetu Unii Europejskiej. Dlatego też projektowane środki są proporcjonalne i adekwatne.".

Na opisane założenia powoływała się także Skarżąca kasacyjnie, nie zauważając, że niewykonywanie obowiązków przesyłania do rejestru SENT zgłoszeń czy też przesyłanie zgłoszeń zawierających istotne błędy, skutkuje tym, że nie tylko zostają naruszone konkretne przepisy ww. aktu, to również cele tej ustawy.

Zresztą przy nowelizacji ustawy SENT na podstawie ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1039), w uzasadnieniu projektu wskazano, że "system monitorowania drogowego oparto na samodyscyplinie podmiotów gospodarczych i bez stosownych danych dostarczanych przez wszystkie główne podmioty tego systemu niemożliwe jest wykonywanie czynności monitorowania" (druk sejmowy VIII.2156).

Dlatego przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywne stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego są bowiem niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Instytucja możliwości odstąpienia od wymierzenia kary, przewidziana przez art. 24 ust. 3 ustawy SENT warunkowana wystąpieniem w danej sprawie "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" jest instytucją wyjątkową (por. wyrok NSA z 12 lipca 2023 r., sygn. akt II GSK 1268/22).

Sąd orzekający zgadza się, że szczególnie wnikliwego rozważenia wymaga sytuacja, gdy prawodawca określa sankcje w postaci administracyjnych kar pieniężnych w sposób bezwzględnie oznaczony (tak jak sankcja określona w mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT), zwłaszcza gdy może to prowadzić do naruszenia w procesie stosowania prawa zasady proporcjonalności. Zastosowanie tej zasady w odniesieniu do administracyjnej kary pieniężnej w określonej wysokości wymaga rozważenia, czy wymierzenie kary pieniężnej w określonej wysokości będzie przydatne do osiągnięcia zamierzonych skutków (celów) danej regulacji oraz czy zachowana została właściwa dla demokratycznego państwa prawa proporcja między efektem wymierzonej sankcji pieniężnej a jej dolegliwością. Organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona.

Jak wyżej przedstawiono, stanowisko WSA i organów o nałożeniu kary 5.000 zł za stwierdzone naruszenie nie było nieadekwatne. W tym zakresie Sąd I instancji przedstawił trafny wywód, który zasługuje w zupełności na akceptację.

W związku z powyższym nie mają usprawiedliwionych podstaw także zarzuty naruszenia art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Zdaniem NSA nie ma wątpliwości, że w interesie publicznym leży także nienakładanie kar za naruszenia formalne, gdyby miało to prowadzić do skutków niemożliwych do zaakceptowania, ze względu na zasadę praworządności. W rozpoznawanej sprawie ustalenia poczynione przez organy (i zaakceptowane przez WSA) co do braku szczególnych, wyjątkowych okoliczności godzących w ważny interes strony, czy też godzące w interes publiczny w sposób nie do pogodzenia z ogólnym porządkiem prawnym, czy uzasadnionym, obiektywnym poczuciem sprawiedliwości, uzasadniały uznanie, że nałożenie kary nie godzi ani w ważny interes Skarżącej kasacyjnie, ani w interes publiczny, zwłaszcza że dotyczy działań profesjonalnego podmiotu, na którym ciążą większe obowiązki w zakresie przestrzegania prawa niż ma to miejsce w sytuacji, gdy nie ma się do czynienia z profesjonalną działalnością zarobkową.

Należy mieć tu bowiem na uwadze, co trafnie podkreśliły WSA i organ, że skarżąca kasacyjnie nie mogła też oczekiwać, że system zaznaczy niewypełnione pola na czerwono, ponieważ przewóz (zwłaszcza przy przewozie towaru w beczkach metalowych) może być wykonywany zarówno środkiem transportu o jednym numerze rejestracyjnym, jak i zestawem pojazdów - np. ciągnik i naczepa - które będą zarejestrowane pod dwoma różnymi numerami rejestracyjnymi. Podobnie trudno się spodziewać, że system poinformuje o niewpisaniu jednego z czterech listów przewozowych. W tym zakresie pogląd WSA i organu przestawiony w zaskarżonym wyroku zasługuje na pełną akceptację.

Za prawidłowy należy także uznać pogląd WSA i organu, że w dacie kontroli regulacje ustawy nie były już "nowe" dla przewoźnika, ponieważ do tego czasu dokonał 235 zgłoszeń.

Nie można się zgodzić ze stroną skarżącą, iż naruszenie wymienionych przepisów ustawy SENT, przede wszystkim zaś zasady wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, przejawiało się w nieproporcjonalność kary w stosunku do stwierdzonego naruszenia.

Powołany przepis Konstytucji przewiduje możliwość ograniczenia w drodze ustawy wolności i praw gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.

Dlatego niezasadne okazały się zarzuty z pkt 1 a-c petitum skargi kasacyjnej – naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 22 ust. 2, art. 22 ust. 3 ustawy SENT oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji w zw. z art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców.

Wobec powyższego należało przyjąć, że wydając zaskarżony wyrok Sąd I instancji trafnie ocenił, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przez organy przepisów postępowania, w tym art. 121 § 1 oraz art. 122 Ordynacji podatkowej (W toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym) i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej (Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy), a tym samym WSA nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., gdyż nie miał podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie tego przepisu. Skarżąca kasacyjnie oczekiwała wyjaśnienia, czy doszło do uszczuplenia należności publicznoprawnych albo czy jej zachowanie było nieuczciwe. Czynności Skarżącej kasacyjnie w związku ze zgłoszeniem zostały ocenione, a nałożona kara miała spełnić przede wszystkim cel prewencyjny, co wynika z celu ustawy SENT i było uzasadnione stwierdzonymi okolicznościami. Tym samym niezasadne okazały się zarzuty zgłoszone w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej.

Skoro zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie, środek ten należało oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a. jako niemający usprawiedliwionych podstaw.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Zasądzona kwota stanowi zwrot kosztów pełnomocnika organu, który nie prowadził sprawy w postępowaniu przed sądem I instancji, z tytułu sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w terminie przewidzianym art. 179 p.p.s.a. oraz udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (pkt 2 sentencji).