Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 137/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano do podjęcia czynności
Zobowiązano do podjęcia czynności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi J. S. i M. S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. do załatwienia wniosku skarżących z dnia 19 lipca 2023 r. (data wniesienia: 20 lipca 2023 r.) o udostępnienie informacji publicznej w zakresie dotyczącym pkt 3. wniosku - w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2. umarza postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżących o udostępnienie informacji publicznej w pozostałym zakresie; 3. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie opisanej w pkt 1. i 2.; 4. stwierdza, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 5. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. solidarnie na rzecz skarżących kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W piśmie datowanym na 19 lipca 2023 r., wniesionym drogą elektroniczną w dniu 20 lipca 2023 r., pełnomocnik J. S. i M. S. (dalej również: wnioskodawcy; skarżący), zatytułowanym jako "Odpowiedź na pismo o uznanie za stronę postępowania", odpowiadając na pismo P. I. N. B. w G. (dalej: PINB w G.; PINB; organ) z dnia 5 lipca 2023 r. znak [...] odmawiające uznanie jego mocodawców za stronę postępowania administracyjnego, wniósł jednocześnie "w przypadku braku uznania za stronę", o udostępnienie w trybie dostępu do informacji publicznej: 1. kopii wspomnianej w piśmie decyzji, którą PINB nałożył obowiązki na inwestora, wykonania określonych robót budowlanych w toczącym się postępowaniu; 2. kopii protokołu lub protokołów z kontroli przeprowadzonych w związku z prowadzonym postępowaniem na terenie przedmiotowych działek; 3. udzielenia informacji, czy roboty budowlane zostały zgodnie z art. 50 Prawa budowlanego wstrzymane stosownym postanowieniem, w przypadku odpowiedzi pozytywnej proszę o przesłanie kopii postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych.

W piśmie z dnia 12 września 2023 r. pełnomocnik wnioskodawców wniósł ponaglenie w tej sprawie.

W piśmie z dnia 18 września 2023 r. (data pisma i data nadania pocztowego), doręczonym pełnomocnikowi w dniu 25 września 2023 r., PINB w G., w związku ze złożonym pismem w dniu 20 lipca 2023 r. oraz ponagleniem z dnia 13 września 2023 r., przekazał pełnomocnikowi "w trybie dostępu do informacji publicznej następujące decyzje PINB w G., o które (...) [pełnomocnik] wnioskował": decyzję z dnia 14 czerwca 2023 r. nakładającą obowiązki w postępowaniu naprawczym, decyzję z dnia 19 lipca 2023 r. stwierdzającą wykonanie obowiązku, protokół z kontroli PINB w G. z dnia 11 maja 2023 r. wraz z załącznikiem graficznym i protokół z wykonania obowiązków przez inwestora.

Ponadto poinformował pełnomocnika, że informacja publiczna nie mogła zostać przekazana w terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (14 dni) - dalej: u.d.i.p., z uwagi na skierowanie pisma na nowego pracownika (inspektora), który nie zdążył zapoznać się z procedurą dostępu do informacji publicznej. Ze względu na okres urlopowy, nie było możliwości skonsultowania się z innymi merytorycznymi pracownikami mającymi wiedzę zakresie procedury. Wyjaśnił, że PINB podjął już działania - szkolenie ze znajomości ustawy o dostępie do informacji publicznej, zwłaszcza terminów na udzielenie informacji publicznej. Ponadto wyjaśnił że, PINB w G. boryka się z problemami kadrowymi, nawałem obowiązków, w związku z powyższym termin ten został przekroczony, jednak zachowany został termin, o którym mowa w art. 13 ust. 2 u.d.i.p., tj. nie później niż w terminie 2 miesięcy, a przyczyna przekroczenia terminu wyjaśniona została powyżej. Ponadto wskazał na to, że udzielił informacji w trybie dostępu do informacji publicznej na temat przedmiotu toczącego się postępowania w piśmie z dnia 5 lipca 2023 r.

W dniu 14 września 2023 r. (data nadania pocztowego) J. S. i M. S., reprezentowani przez pełnomocnika procesowego (radcę prawnego), wnieśli skargę na bezczynność PINB w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarga wpłynęła do siedziby organu w dniu 15 września 2023 r.

Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji. Wobec powyższego wnieśli o: 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, 2) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący wyjaśnili, że termin do udostępnienia przedmiotowej informacji, żądanej we wniosku z dnia 19 sierpnia 2023 r., upłynął zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Dodał, że zgodnie z utrwalonym poglądem sądów administracyjnych skarga na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia.

PINB w G. w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że skarga na bezczynność PINB w sprawie nieudzielenia informacji publicznej wpłynęła do organu 15 września 2023 r. PINB w G. udzielił informacji, o którą zwrócił się pełnomocnik, jednakże w terminie dopuszczalnym przez ustawę o dostępie do informacji publicznej, tj. zgodnie z art. 13 ust. 2 tej ustawy. Pełnomocnik nie został jedynie poinformowany, że odpowiedź zostanie przekazana w terminie późniejszym, z uwagi na braki kadrowe w PINB w G. oraz sezon urlopowy, w którym złożony został wniosek. Ponadto organ zwrócił uwagę na fakt, że pełnomocnik otrzymał po raz pierwszy informację publiczną na temat postępowania w piśmie PINB w G. z dnia 5 lipca 2023 r., tj. po upływie 2 dni od złożenia wniosku w dniu 3 lipca 2023 r. Organ podniósł, że następnie pełnomocnik w piśmie zatytułowanym jako "odpowiedź na pismo z dnia 05.07.2023 r. o uznanie za stronę postępowania" domagał się umożliwienia skarżącym udziału w postępowaniu jako stronie oraz w końcowej części wniósł o udostępnienie informacji publicznej. Organ wyjaśnił, że z powodu mylnego zatytułowania pisma przez pełnomocnika, pismo to wewnętrznie zostało skierowane na nowego pracownika - inspektora, który nie znał procedury udostępnienia informacji publicznej, a z uwagi na okres urlopowy w tak małej instytucji jak PINB w G. (4 pracowników merytorycznych na cały powiat) doszło do przekroczenia terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., jednak zachowany został termin, o którym mowa w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Organ zaznaczył, że PINB w G. jedynie nie poinformował pełnomocnika o przyczynach przekroczenia terminu, co powinien uczynić zgodnie z dyspozycja art. 13 ust. 2 u.d.i.p.

Dalej organ podniósł, że PINB w G. udzielił informacji publicznej na wniosek pełnomocnika z dnia 19 lipca 2023 r. w pełnym zakresie, w dniu 18 września 2023 r., zatem pełnomocnik uzyskał informację publiczną w terminie dopuszczalnym zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., a w całym postępowaniu dotyczącym sprawy zachowane zostały terminy administracyjne.

Wskazując na powyższe, organ wniósł o odrzucenie skargi jako oczywiście bezzasadnej z uwagi na fakt, że pełnomocnik otrzymał informacje publiczną na temat postępowania w pełnym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: p.p.s.a.

Kontrola przez sądy administracyjne działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów (art. 3 § 1 i 2 pkt 8 p.p.s.a.). Zakres kontroli sądu w sprawach na bezczynność organu w załatwieniu sprawy sprowadza się do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze wydania określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego bądź podjęcia czynności materialno-technicznej oraz czy wydanie określonego aktu prawnego nastąpiło w ustawowo określonym terminie. W myśl art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

W postępowaniu toczącym się na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (z wyjątkiem, o którym mowa w art. 16 ust. 2 u.d.i.p.), wobec czego przed wniesieniem skargi nie ma obowiązku wyczerpania trybu przewidzianego w art. 53 § 2b p.p.s.a., a zatem w takich sprawach nie zachodzi konieczność wniesienia ponaglenia, o którym mowa w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.). Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia 4 marca 2020 r. sygn. akt I OSK 1917/18 i 21 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 4287/18 - dostępne w Internecie: http:orzeczenia.nsa.gov.pl).

Idąc dalej, Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten określa granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot, wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Poza tym sąd wyrokuje na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Tutejszy Sąd rozstrzygnął zatem sprawę na podstawie akt sprawy, tj. akt sądowych oraz akt administracyjnych nadesłanych przez organ. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd w procesie kontroli sądowoadministracyjnej bierze pod uwagę okoliczności, które wynikają z tych dokumentów.

Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności skargi, Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902) informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, jak o tym stanowi. Z kolei rodzaje informacji, które ustawa w ramach katalogu otwartego uznaje w szczególności za informację publiczną, określone zostały w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną jest zatem każda informacja wytworzona przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów (por. orzecznictwo przywołane w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 14 grudnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Ol 147/21, dostępnym jw.).

W realiach niniejszej sprawy, z wniosku o udostępnienie informacji publicznej zawartego w piśmie z dnia 19 lipca 2023 r. wynikało, że przedmiotem żądania było udostępnienie konkretnych informacji dotyczących dokumentów wytworzonych w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez PINB w G., znak [...], w przedmiocie odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego w stosunku do obiektów zlokalizowanych na działkach nr [...], [...], [...] w obrębie [...] w gminie W.. Wobec tego należy wyjściowo zauważyć, że adresat wniosku - PINB w G. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jest organem władzy publicznej. Zagadnienie to pozostawało zresztą poza sporem w niniejszej sprawie.

Udostępnianiu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o ich organizacji oraz o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b i lit. d u.d.i.p.). Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.d.i.p., informację publiczną stanowi również informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym m.in. o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (pkt 3 lit. a) oraz dane publiczne, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności m.in. treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (pkt 4 lit. a). W związku z powyższym, w ocenie Sądu, wskazane przez skarżącą we wniosku z dnia 19 września 2023 r. dokumenty stanowią informację publiczną, skoro informacja ta wiąże się z funkcjonowaniem i działalnością organu w ramach zadań publicznych wynikających z powołanych wyżej przepisów.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli zaś informacja nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Co do zasady, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnymi z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonymi we wniosku (art. 14 ust. 1).

Pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej oznacza w praktyce niepodjęcie stosownych czynności w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. Bezczynność polega zatem zasadniczo na nieudostępnieniu informacji (zaniechaniu rozpatrzenia wniosku), względnie na niewydaniu decyzji o odmowie jej udzielenia lub decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1), jak też na niepoinformowaniu wnioskodawcy, że organ nie dysponuje żądaną informacją lub też, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej. Z kolei w stosunku do informacji, która ze względu na swój charakter jest informacją publiczną i może być udostępniona, stan bezczynności ustaje w sytuacji, gdy organ udostępni żądaną informację w zakresie i w formie określonej we wniosku przez podmiot zainteresowany jej uzyskaniem.

Zdaniem Sądu, na dzień wniesienia skargi PINB w G. nie udzielił informacji publicznej na wniosek z dnia 19 lipca 2023 r., pomimo upływu 14-dniowego terminu na reakcję w tym przedmiocie. Skoro organ przede wszystkim powinien był w tym okresie udostępnić wskazane we wniosku dokumenty albo powiadomić skarżących, że informacja nie może być udostępniona w terminie określonym w art. 13 ust. 1 i dopełnić innych wymogów z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., a tego nie uczynił, to zachodziły podstawy do uznania, że pozostawał w zwłoce co do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Dlatego też Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. uznał, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiotowej sprawie, o czym orzekł w punkcie 3 sentencji wyroku.

Sąd zapoznał się z argumentacją organu, jednakże nie mógł się zgodzić z tym stanowiskiem, skoro w sprawie zabrakło właśnie dopełnienia obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Nieudzielenie informacji publicznej i niepowiadomienie, w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. o przyczynach opóźnień i terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona oznacza bezczynność podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia (patrz: wyrok z dnia 14 października 2021 r. sygn. akt III OSK 3448/21, dostępny jw.).

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, przedłużenie terminu załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jest możliwe w związku z okresem urlopowym, gdyż realizacja ustawowego prawa pracowników do wypoczynku powoduje braki kadrowe po stronie organu, które oddziałują na niemożność załatwienia sprawa pozostających w zakresie właściwości organu w ustawowych terminach (patrz: wyrok z dnia 28 czerwca 2023 r. sygn. akt III OSK 820/22, dostępny jw.). Wobec tego Sąd podkreśla, że okoliczności powołane przez organ jako przyczyna opóźnienia w załatwieniu sprawy mogłyby ewentualnie uwalniać organ od zarzutu bezczynności, gdyby w terminie 14 dni od złożenia wniosku powiadomił wnioskodawców o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację. W takiej sytuacji, jaka zaszła w niniejszej sprawie, brak przekroczenia terminu 2 miesięcy na udzielenie informacji publicznej nie mógłby uwolnić organu od zarzutu bezczynności w sprawie. Sąd zgadza się z organem, że sposób sformułowania wniosku w piśmie z dnia 19 lipca 2023 r. mógł być do pewnego stopnia mylący, tym bardziej dla niedoświadczonego pracownika, jednakże wniosek ten został podkreślony w treści pisma, a sam tytuł pisma nie przesądza o jego treści i charakterze. Kwestia ta, jak i konkretne uwarunkowania kadrowo-organizacyjne nie pozostawały bez znaczenia dla sprawy, jednak dotyczyły jej innego aspektu, gdyż zostały wzięte pod uwagę przez Sąd przy ocenie, czy stwierdzony stan bezczynności miał charakter rażącego naruszenia prawa.

Idąc dalej, Sąd wyjaśnia, że już po wpływie skargi do organu (co miało miejsce 15 września 2023 r.), a przed wyrokowaniem w niniejszej sprawie, organ skierował do pełnomocnika stron w dniu 18 września 2023 r. pismo, w którym ustosunkował się do wniosku zawartego w piśmie z dnia 19 lipca 2023 r. i udzielił odpowiedzi na kwestie dotyczące wniosku o udostępnienie informacji publicznej, wyjaśniając, że dołącza do tego pisma kopie następujących dokumentów: decyzję z dnia 14 czerwca 2023 r. nakładającą obowiązki w postępowaniu naprawczym, decyzję z dnia 19 lipca 2023 r. stwierdzającą wykonanie obowiązku, protokół z kontroli PINB w G. z dnia 11 maja 2023 r. wraz z załącznikiem graficznym i protokół z kontroli wykonania obowiązków przez inwestora. Pełnomocnik skarżących, któremu doręczono przedmiotowe pismo organu w dniu 25 września 2023 r., nie zaprzeczył tym okolicznościom w toku postępowania sądowego. W konsekwencji uprawniony był wniosek, że stanowiło to w znacznej części zrealizowanie wniosku skarżących, jakkolwiek nie objęło wszystkich określonych w nim żądań.

Przypomnieć należy, że wniosek w 3 kolejnych punktach obejmował określone dokumenty i informacje: 1. kopię decyzji, którą PINB nałożył obowiązki na inwestora, wykonania określonych robót budowlanych w toczącym się postępowaniu, 2. kopie protokołu lub protokołów z kontroli przeprowadzonych w związku z prowadzonym postępowaniem na terenie przedmiotowych działek, 3. udzielenie informacji, czy roboty budowlane zostały zgodnie z art. 50 Prawa budowlanego wstrzymane stosownym postanowieniem, w przypadku odpowiedzi pozytywnej przesłanie kopii postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych.

Ponadto w tym miejscu Sąd wyjaśnia, że aby możliwe było udostępnienie informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. muszą zostać spełnione dwa warunki: 1) informacja rozumiana jako oświadczenie wiedzy musi dotyczyć określonych faktów, tj. czynności i zachowań podmiotu wykonującego zadania publiczne, podejmowanych w zakresie wykonywania takiego zadania i realizowanie określonych interesów i celów publicznych; 2) informacja musi istnieć i znajdować się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia (patrz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 16 grudnia 2019 r. sygn. akt II SAB/Rz 106/19, dostępny jw.). Realizacja obowiązku udostępniania informacji publicznej polega na udzieleniu konkretnie wskazanej przez zainteresowanego informacji, która musi być w posiadaniu organu, dotyczyć sfery istniejących faktów i danych dostępnych na dzień złożenia wniosku i istnieć w formie nadającej się do udostępnienia.

Mając to na uwadze, Sąd uznał, że organ udostępnił skarżącym dokumenty w zakresie pkt 1 i 2 przedmiotowego wniosku, jednakże pominął udzielenie informacji, czy roboty budowlane zostały zgodnie z art. 50 Prawa budowlanego wstrzymane stosownym postanowieniem, przy czym w przypadku odpowiedzi pozytywnej powinien był przesłać stronie kopię postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Żaden z dokumentów przekazanych skarżącym nie odpowiadał – czy to wprost, czy to w sposób dorozumiany – na przedmiotowe pytanie. Ponadto brak jest w tym zakresie wyjaśnień we wcześniejszym piśmie organu z dnia 5 lipca 2023 r., które informowało o wszczęciu postępowania naprawczego w przedmiotowej sprawie. Dlatego też w tym zakresie organ pozostawał bezczynny w załatwieniu wniosku również na dzień rozpatrywania skargi w postępowaniu sądowym. Nadal bowiem do załatwienia pozostaje ta część wniosku, która obejmuje żądanie sformułowane w jego punkcie 3.

Z powyższych powodów Sąd w punkcie 1 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia (rozpoznania) wniosku skarżących z dnia 19 lipca 2023 r. w zakresie jego punktu 3, w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku. Wskazany termin pozwala na pełne załatwienie wniosku bez zbędnej zwłoki i koresponduje z terminem wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

Z kolei w punkcie 2 wyroku Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania tego wniosku w pozostałym zakresie, gdyż okoliczność załatwienia wniosku co do żądania określonego w pkt 1 i 2 była niewątpliwa. Skoro bowiem przed datą wyrokowania w sprawie organ udzielił skarżącym informacji żądanej w punkcie 1 wniosku, to postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do rozpoznania (załatwienia) wniosku w tej części stało się bezprzedmiotowe, zatem podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08 - ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63; orzeczenie dostępne jw.). Nie zwalniało to jednak sądu od obowiązku zbadania i orzeczenia, czy w sprawie zaistniała bezczynność organu, a jeżeli tak, to czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Oceniając charakter stwierdzonej w pkt 3 sentencji wyroku bezczynności, Sąd uznał, że naruszenie prawa w tym zakresie nie miało rażącego charakteru (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy takiego opóźnienia w podejmowanych czynnościach, które pozbawione jest jakiegokolwiek racjonalnej przyczyny. W orzecznictwie podkreśla się, że bezczynność organu będzie miała charakter rażący, gdy odpowiednio brak działania lub poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach pozbawione są w sposób oczywisty jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (por. wyroki NSA z dnia 4 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 3374/18 oraz 7 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 2311/17 –dostępne jw.). Z "rażące naruszenie prawa", w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., należy uznać jedynie taki stan, o którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12, dostępny jw.). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także uwarunkowania danego rodzaju spraw (materialnoprawne okoliczności sprawy) i czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie wystarcza samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie takie musi być znaczne i niezaprzeczalne oraz w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, a także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2015 r. sygn. akt IV SAB/Po 19/15 - orzeczenia dostępne jw.). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła.

W przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy, która przy tym nie trwała rażąco długo (nie przekraczała 2 miesięcy w odniesieniu do informacji objętych pkt 1 i 2 żądania wniosku), Sąd nie dopatrzył się znamion złej woli po stronie organu czy też rażącego zlekceważenia zasad postępowania administracyjnego. Sąd wziął pod uwagę argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę, w której organ wiarygodnie wskazał domniemane przyczyny opóźnienia załatwienia sprawy. Zwłoka organu wynikała, jak można wywnioskować z odpowiedzi na skargę, z niedostatecznego zorganizowania obsługi spraw związanych z problematyką udostępniania informacji publicznej, co miało miejsce w określonej sytuacji faktycznej – uwarunkowania te obejmowały niewielką kadrę organu, sezon urlopowy i w konsekwencji przydzielenie sprawy nowemu pracownikowi, który nie był dostatecznie zapoznany z problematyką dostępu do informacji publicznej. Nie świadczyło to wprawdzie o braku zawinienia organu w zwłoce w załatwieniu sprawy, a zatem nie uwalniało od zarzutu bezczynności, jednakże istotnie wpływało na ocenę, czy w związku ze stwierdzoną bezczynnością po stronie organu doszło do rażącego naruszenia prawa. Sąd miał też na uwadze, że niezwłocznie po wniesieniu skargi do organu podjął on działania w celu udostępnienia żądanej informacji, jakkolwiek udzielona stronie odpowiedź z dnia 18 września 2023 r. nie obejmowała całości informacji, których domagała się strona skarżąca. Zarazem należy podkreślić, że zwłoka organu w pełnym załatwieniu wniosku, jest częściowo wytłumaczalna. Z jednej strony organ nie wykazał się dostateczną wnikliwością przy analizie treści pisma z dnia 19 lipca 2023 r. i udzielaniu odpowiedzi na wniosek. Z drugiej jednak, sposób zredagowania wniosku poprzez umieszczenie go w dalszej części pisma, które dotyczyło przede wszystkim merytorycznych kwestii dotyczących uznania skarżących za stronę postępowania, mógł być do pewnego stopnia mylący, co niewątpliwie rodziło ryzyko popełnienia błędu przy jego odczytywaniu i załatwianiu sprawy.

Podsumowując tą część rozważań, Sąd stwierdza, że w związku z przypisaną organowi bezczynnością w załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie doszukał się po stronie organu znamion rażącego naruszania prawa, o czym też na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł w punkcie 4 wyroku. Z tych samych przyczyn Sąd również uznał, że brak jest podstaw do zastosowania z urzędu (strona takiego żądania nie zgłosiła) środków prawnych w postaci zasądzenia sumy pieniężnej lub grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., co jest dyskrecjonalnym uprawnieniem sądu.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 5 wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżących łącznie 597 zł. Sąd wziął pod uwagę żądanie strony, wynik sprawy, wysokość uiszczonego wpisu od skargi (100 zł) oraz koszty związane z zastępstwem procesowym. Na te ostatnie koszty składały się z kolei kwota 480 zł ustalona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 w sprawie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935) oraz 17 zł z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.