Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1081/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 part. 1 pkt 2 i 3, art. 145 par. 1 pkt 3 w zw. z art. 24  1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i  pkt 2 w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora K. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] nr [...], 2. uchyla decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...], 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 4. zasądza od Dyrektora K. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz skarżącego kwotę 595 (pięćset dziewięćdziesiąt pięć) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B., na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 z późn.zm.) oraz § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 187, poz. 1929 z późn.zm), przyznał wnioskodawcy A. L. płatność z tytułu: wsparcia na zalesienie wysokości [...] zł – płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia; premii pielęgnacyjnej w wysokości [...] zł – płatne corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia oraz premii zalesieniowej w wysokości [...] zł – płatnej corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.

Następnie kolejnymi decyzjami z [...] sierpnia 2006 r. nr [...], [...] października 2007 r. nr [...],[...] sierpnia 2008 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał A. L. premię pielęgnacyjną w wysokości [...] zł – płatną corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia oraz premię zalesieniową w wysokości [...] zł – płatną corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.

Postanowieniem z dnia 24 września 2008 r. ww. organ na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., z urzędu wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją w przedmiocie przyznania A. L. płatności na zalesianie gruntów rolnych z dnia [...] sierpnia 2005. Decyzją z dnia [...] maja 2009r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B., w trybie wznowieniowym uchylił decyzję ostateczną o przyznaniu płatności na zalesianie gruntów rolnych z dnia [...] sierpnia 2005r., jednocześnie przyznając A. L. płatność z tytułu: 1. wsparcia na zalesienie w wysokości [...] zł – płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia, z uwzględnieniem sankcji polegającej na zmniejszeniu kwoty płatności o 50%, 2. premii pielęgnacyjnej w wysokości [...] zł – płatną corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia oraz 3. premii zalesieniowej w wysokości [...] zł – płatną corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia. Razem kwotę [...] zł.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. decyzją z [...] lipca 2009 r. nr [...] w trybie odwoławczym, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008 r. Nr 89, poz. 634 ze zm., powoływana dalej jako ustawa o ARiMR), § 12 w związku z §13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy zważył, że dokumenty zebrane w sprawie pozwalają jednoznacznie stwierdzić, iż producent nie wywiązał się z zaciągniętego zobowiązania do przechowywania dowodów zakupów sadzonek i repelentów przez okres 5 lat od dnia zakończenia realizacji planu zalesienia, jak również wątpliwości nie budzi fakt, iż beneficjent posadził mniejszą ilość drzew niż był do tego zobowiązany.

A. L. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 26 stycznia 2010r. sygn. akt I SA/Bd 648/09 oddalił skargę.

Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B., na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz z § 13 ust. 1 ww. rozporządzenia przyznał wnioskodawcy płatność na zalesienie gruntów rolnych z sankcjami tj.: premię pielęgnacyjną w wysokości [...] zł płatną corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia (kwota premii pielęgnacyjnej została zmniejszona o 50% z powodu niezastosowania repelentów na założonej uprawie albo braku dowodu zakupu repelentów) oraz premię zalesieniową w wysokości [...] zł - płatną corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.

Na skutek odwołania A. L. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T., decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...], utrzymał w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji.

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. po rozpoznaniu wniosku o płatność na zalesienie na rok 2010, przyznał A. L. płatność z tytułu premii zalesieniowej w wysokości [...] zł płatną corocznie przez okres 20 lat, począwszy od dnia wykonania zalesienia.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...][...] ARiMR, z upoważnienia którego działał z-ca Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, na podstawie art. 29 ust. 1,2 ,3 i 4 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz § 13 ust. 1 pkt 1 i ust 3. rozporządzenia w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych, art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. oraz art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r., w wyniku wszczętego z urzędu w dniu 15 lipca 2010 r. postępowania w sprawie o ustalenie nienależnie pobranych płatności na zalesienie gruntów rolnych, ustalił A. L. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych w wysokości [...] zł. uzyskanych na mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. uchylonej decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] o uchyleniu decyzji ostatecznej i przyznaniu płatności z sankcjami.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż zebrane w sprawie dokumenty i wyjaśnienia pozwalają w sposób jednoznaczny stwierdzić, że producent nie wywiązał się z zaciągniętego zobowiązania do przechowywania dowodów zakupu sadzonek

i repelentów. Stosownie do decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] maja 2009r., uchylającej ostateczną decyzję z [...] sierpnia 2005 r. w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych i przyznającej płatność

w pomniejszonej wysokości, powstała kwota nienależnie pobranych środków pieniężnych ([...] zł.), które powinny być zwrócone na konto Agencji z należnymi odsetkami.

Decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...][...] ARiMR, na skutek wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy powyższą decyzję. Organ uzasadnił, że wysokość nienależne pobranej płatności na zalesianie gruntów rolnych to różnica pomiędzy kwotą wypłaconej płatności przyznanej decyzją

z [...] sierpnia 2005r. a kwotą ustaloną decyzją z dnia [...] maja 2009 r. na rok 2005 to kwota [...] zł.

Pismem z dnia [...] maja 2012r. Z-ca Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, z upoważnienia [...] Agencji zawiadomił producenta rolnego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności na zalesienie przyznanych na mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r.

[...] ARiMR, z upoważnienia którego działał z-ca Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...], na podstawie art. 29 ust. 1 i 3 ustawy o ARiMR oraz § 13 ust. 2b rozporządzenia w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych, art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. oraz art. 71 ust 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r., ponownie ustalił A. L. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w wysokości [...] zł. uzyskanych na mocy decyzji Kierownika BP ARiMR w B. z dnia [...] sierpnia 2005 r. i wskazał sposób uiszczenia tej należności. Rozstrzygnięcie to organ oparł o decyzję z [...] maja 2009 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu płatności z sankcjami na zalesienie gruntów rolnych, zgodnie z którą A. L. utracił uprawnienia do części płatności, a więc środki przekazane na jego rachunek bankowy zostały pobrane nienależnie.

Organ wskazał, że w oparciu o § 13 ust. 2b ww. rozporządzenia premia pielęgnacyjna podlega zwrotowi w części przeznaczonej na zakup repelentów

w odniesieniu do gruntów, na których w latach 2005 - 2008 nie zastosowano repelentów, gdyż w wyniku przeprowadzonej ponownej kontroli w dniu [...] czerwca 2011 r. stwierdzono, iż producent rolny nie posiada dowodu ich zakupu. W związku z powyższym kwota nienależnie pobranych płatności została ustalona w wysokości [...] zł, w tym kwota [...] zł za 2005 r. z tytułu wsparcia na zalesienie i premii pielęgnacyjnej (pierwotnie przyznane świadczenie zmniejszone o 50% z tytułu braku dowodu zakupu sadzonek) oraz [...] zł za lata 2005 – 2008 z tytułu premii pielęgnacyjnej bez zastosowania repelentów ([...] zł za każdy rok).

W ocenie organu nie zaistniały także przesłanki do odstąpienia od orzeczenia o obowiązku zwrotu pobranych nienależenie płatności. Płatność na zalesianie gruntów rolnych została przekazana na rachunek bankowy rolnika w dniach [...].12.2005r. za 2005 r., [...] sierpnia 2006 r. – za 2006r., [...].11.2007 r. – za 2007 r. i [...].09.2008 r. – za 2008 r. i nie wynikała z pomyłki ARiMR, lecz została przekazana na podstawie decyzji Kierownika BP ARiMR w B. wydanych na podstawie dokumentów będących w posiadaniu organu.

A. L. w dniu [...] lipca 2012r. odwołał się od powyższej decyzji do [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, który decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. w związku z art. 29 ustawy o ARiMR, umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji [...] Agencji z dnia [...] czerwca 2012 r. o ustaleniu nienależnie pobranych płatności na zalesienie gruntów rolnych, wszczęte na wniosek A. L. z dnia [...] lipca 2012r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w związku ze zmianą przepisów ustawy o ARiMR nastąpiła zmiana organu właściwego w sprawach ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, zatem organem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy w I instancji od dnia 1 sierpnia 2012 r. jest właściwy miejscowo kierownik biura powiatowego ARiMR. Zmianie uległ również tryb zaskarżenia decyzji i od [...] sierpnia 2012 r. stronie niezadowolonej z takiej decyzji służy odwołanie do organu wyższego stopnia tj. dyrektora oddziału regionalnego ARiMR. W związku z powyższym organ umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, gdyż nie zostało ono zakończone przed dniem 1 sierpnia 2012 r., a po tym dniu organ utracił swoją właściwość rzeczową do rozpoznania sprawy.

Jednocześnie organ wskazał, że na podstawie art. 65 K.p.a. przekaże wniosek strony o ponowne rozpoznanie sprawy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności organowi właściwemu tj. Dyrektorowi Oddziału Regionalnego ARiMR w T..

Pismem z 2 sierpnia 2012 r. [...] ARiMR, powołując się na art. 65 § 1 K.p.a., przekazał wniosek strony o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją [...] ARiMR z dnia [...] czerwca 2012r. według właściwości Dyrektorowi Oddziału Regionalnego ARiMR w T..

Decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T., z upoważnienia którego działał z-ca dyrektora, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 10 ust. 2 w związku z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR, po rozpatrzenia odwołania A. L. od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wydanej z upoważnienia [...] ARiMR, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wydaną z upoważnienia [...] ARiMR z dnia [...] czerwca 2012 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności na zalesianie gruntów rolnych.

A. L. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] września 2012 r. oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności na zalesianie gruntów oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu, zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez wydanie decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że kwota nienależnie pobranych płatności uzyskanych na mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2005r. ustalona została decyzją ostateczną [...] ARiMR z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], utrzymaną następnie w mocy decyzją tego organu z dnia [...] października 2012 r. nr [...]. Z niezrozumiałych dla skarżącego względów [...] ARiMR decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. ponownie ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności, a decyzja ta pomimo zaskarżenia została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] września 2012r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wniósł o jej oddalenie wskazując, że kwestia nienależnie pobranych płatności przez A. L. nie została ostatecznie i całkowicie załatwiona decyzją [...] ARiMR z dnia [...] sierpnia 2010 r. Decyzja ta wynika z uchylenia ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] maja 2005 r. Kolejna decyzja o ustaleniu nienależnie pobranych płatności wydana została przez [...] ARiMR w wyniku kontroli z dnia [...] czerwca 2011 r., która była podstawą do kolejnego pomniejszenia świadczenia. Skoro kolejna kontrola u skarżącego wykazała, że nie dopełnił on jeszcze innych, niż ustalone w kontroli z 2008 r., zobowiązań warunkujących prawidłowość wypłacanych mu środków finansowych, to organ uznał, iż niezbędnym stało się ponowne ustalenie nienależnie pobranych płatności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, dokonują zatem oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. W myśl art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 270), dalej przywoływanej jako: "P.p.s.a.", sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ww. ustawy).

W zakresie tak określonej kognicji zważyć przyjdzie, iż skarga jest zasadna.

Zgodnie z przepisem art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn.zm.), dalej przywoływanej jako: "K.p.a.", obowiązkiem każdego organu władzy publicznej jest działanie na podstawie i w granicach prawa. Zgodnie z art. 7 K.p.a., w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Oznacza to, iż organy administracji publicznej mają obowiązek dążenia do prawdy obiektywnej - podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i powinny prowadzić postępowanie w taki sposób, aby budzić zaufanie do władzy publicznej - art. 8 K.p.a. Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.).

W okolicznościach niniejszej sprawy podkreślenia wymaga również, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego stanowi zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 K.p.a.), zgodnie z którą uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Zasada ta służy realizacji takich wartości jak: ochrona porządku prawnego, jego pewność i stabilność, ochrona praw nabytych, bezpieczeństwo obrotu prawnego, zaufanie do organów państwa oraz do prawa. Kodeks jasno określa przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznych (rozdział 12 i 13 działu II).

W związku z powyższym ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 895/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 47). Decyzja organu administracji publicznej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tegoż organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów K.p.a., jest dotknięta kwalifikowaną wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. (res iudicata), co stanowi bezwzględną przesłankę stwierdzenia jej nieważności.

W okolicznościach niniejszej sprawy istota sporu pomiędzy skarżącym i organem administracji publicznej sprowadza się właśnie do odpowiedzi na pytanie, czy decyzja [...] ARiMR z dnia [...] czerwca 2012r. o ustaleniu skarżącemu producentowi rolnemu kwoty w wysokości [...] zł jako nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych, uzyskanych na mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. w sprawie przyznania tej płatności oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] września 2012 r. zostały wydane w sprawie administracyjnej już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Skarżący zarzuca bowiem, że w tej samej sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez niego płatności na zalesienie gruntów rolnych - została uprzednio wydana decyzja [...] ARiMR z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...], utrzymana następnie w mocy decyzją tego organu z dnia [...]października 2010r. nr [...]. Decyzje te pozostają w obrocie prawnym.

Dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie rei iudicatae, istotne znaczenie ma istnienie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2010 r., II OSK 931/09, LEX nr 597967: "Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. możliwe jest tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Istotnym jest, że aby zaistniała tożsamość sprawy konieczne jest aby obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego"). Sprawa musi dotyczyć więc tych samych podmiotów, chyba że w prawa strony zbywalne i dziedziczne wejdą jej następcy prawni albo wprawdzie zmieni się struktura i nazwa organu, ale pozostanie niezmieniona właściwość rzeczowa, czy nowy organ wejdzie w kompetencje drugiego, który przestał działać. Tożsamość musi dotyczyć też przedmiotu, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Zmiana stanu prawnego nie wpływa przy tym na zmianę przedmiotu, jeżeli regulacja prawna została w pełni przejęta przez nowy akt. Stan faktyczny powinien być natomiast brany pod uwagę, jeżeli chodzi o tożsamość sprawy, tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych. W wyroku z dnia 29 kwietnia 1998 r., IV SA 1061/96, NSA wskazał, że: "Istnienie tożsamości sprawy zachodzi w przypadku występowania tych samych podmiotów w sprawie, tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym sprawy oraz tego samego przedmiotu, rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów" (LEX nr 45166). Z kolei nie narusza powagi rzeczy osądzonej zastosowanie trybów nadzwyczajnych.

Wobec powyższego rozważenia wymaga, czy zachodzi tożsamość sprawy administracyjnej rozstrzygniętej uprzednio odpowiednio decyzjami Prezesa ARiMR z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...], utrzymanej w mocy decyzją ostateczną tego organu z dnia [...] października 2010r. oraz decyzją [...] ARiMR z [...] czerwca 2012r. utrzymaną w mocy zaskarżoną ostateczną decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] września 2012r. W tym celu konieczne jest dokonanie analizy i porównania obu spraw w zakresie podmiotowym

i przedmiotowym, oraz podstaw faktycznych i prawnych tych rozstrzygnięć.

Jedną z form wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, na mocy art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 z późn.zm.) stanowi pomoc w zakresie zalesiania gruntów rolnych. W myśl przepisu art. 5 ust. 2 tej ustawy pomoc jest udzielana, wstrzymywana, zwieszana lub zmniejszana w drodze decyzji administracyjnej kierownika jednostki organizacyjnej Agencji płatniczej.

Zwrócić należy uwagę również, na treść przepisów wielokrotne przywoływanego przez organy Agencji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 187, poz. 1929 z późn.zm.), które określa szczegółowe warunki i tryb udzielania, wstrzymywania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych, objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej określonej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy. Zgodnie z przepisem § 3 ust. 1 tego rozporządzenia płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną albo spółdzielnią produkcji rolnej, który spełnia łącznie następujące warunki:

1) został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) zobowiązał się do: a) zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności była prowadzona działalność rolnicza, b) pielęgnacji założonej uprawy leśnej, przez okres 5 lat od dnia wykonania zalesienia - zgodnie z planem zalesienia, w rozumieniu przepisów o lasach.

3) zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o której mowa w pkt 2 lit. b, przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie.

Producent rolny, któremu przyznano płatność na zalesianie, przechowuje przez 5 lat od dnia zakończenia realizacji planu zalesienia dowody zakupu: 1) sadzonek przeznaczonych do zalesienia wnioskowanych działek rolnych, 2) repelentów (§ 12 rozporządzenia).

Zgodnie z przepisem § 13 ust. 1 rozporządzenia, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 lipca 2010r., jeżeli w wyniku kontroli zostanie stwierdzone, że producent rolny: 1) nie realizuje planu zalesienia, 2) nie posiada dokumentów, o których mowa w § 12 - wsparcie na zalesienie albo premia zalesieniowa podlega zmniejszeniu; wysokość zmniejszeń jest określona w załączniku nr 5 do zarządzenia. W ust. 3 przewidziano dwa przypadki, w których płatność na zalesianie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi, na zasadach i w trybie określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dotyczą nieprzekwalifikowania gruntu rolnego na grunt leśny w formie decyzji w określonym czasie oraz zlikwidowanie uprawy leśnej przed upływem 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności). Przy czym w załączniku nr 5 określono wysokość zmniejszenie wsparcia na zalesienie z powodu braku dowodu zakupu sadzonek o 50% (poz. 1), z kolei z tytułu niestosowania repelentów na założonej uprawie zgodnie z planem zalesienia albo braku dowodu zakupu repelentów - przewidziano zmniejszenie premii pielęgnacyjnej w wysokości 50% (poz. 5).

W dniu 15 lipca 2010 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2010r. zmieniające ww. rozporządzenie (Dz.U. Nr 122, poz. 829), które wprowadziło między innymi nowe brzmienie § 13 oraz załącznika nr 5. W myśl § 13 ust. 1 w zmienionym brzmieniu jeżeli w wyniku kontroli zostanie stwierdzone, że producent rolny: 1) nie realizuje planu zalesienia, 2) nie posiada dokumentów, o których mowa w § 12 pkt 1 - zwraca premię pielęgnacyjną za dany rok kalendarzowy lub wsparcie na zalesienie. Wysokość zwrotu jest określona w załączniku nr 5 do rozporządzenia.

Zgodnie z ust. 2b § 13 premia pielęgnacyjna w części przeznaczonej na zastosowanie repelentów podlega zwrotowi za cały okres jej pobierania, jeżeli producent rolny ich nie zastosował lub nie posiada dowodu ich zakupu, a ich zastosowanie zostało przewidziane w planie zalesienia. Jeżeli natomiast producent rolny: 1) nie zastosował repelentów na części gruntów, na których powinien je zastosować zgodnie z planem zalesienia, lub 2) posiada dowody zakupu repelentów w ilości niewystarczającej na ich zastosowanie na części gruntów, na których powinien je zastosować zgodnie z planem zalesienia

- zwraca premię pielęgnacyjną w części przeznaczonej na zastosowanie repelentów, wypłaconą w odniesieniu odpowiednio do gruntów, na których nie zastosował repelentów, lub do gruntów, na których nie mógł zastosować repelentów ze względu na ich niewystarczającą ilość, wynikającą z posiadanych dowodów zakupu (ust. 2c). W ust. 3 -5 określono przypadku zwrotu lub wstrzymania płatności, przy czym zwrotu o którym mowa w ust. 3 i 5 dokonuje się na zasadach i w trybie określonych

w przepisach ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ust. 7).

Po myśli § 13a zmienionego rozporządzenia w przypadku gdy premia pielęgnacyjna za dany rok kalendarzowy nie została wypłacona i zachodzą przesłanki jej zwrotu określone w § 13 ust. 1, premia pielęgnacyjna za dany rok kalendarzowy podlega zmniejszeniu. Wysokość zmniejszenia jest określona w załączniku nr 5 do rozporządzenia. Zmniejszenia tego dokonuje, w formie decyzji, kierownik biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek

o przyznanie płatności.

Jednocześnie podkreślenia wymaga, że w § 2 rozporządzenia zmieniającego z dnia 7 lipca 2010r. zawarto normę intertemporalną, zgodnie z którą do postępowań w sprawie udzielenia, zwrotu zmniejszenia pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, wszczętych i niezakończonych ostateczna decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Materialnoprawną podstawę spornych rozstrzygnięć stanowił przepis art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98, poz. 634 z późn.zm.), który w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 lipca 2012 r., stanowił, że Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej (ust.1). Zgodnie z ust. 3 art. 29 Prezes Agencji może upoważnić pracowników Agencji do wydawania decyzji administracyjnych w powyższych sprawach. Od decyzji, o której mowa w ust. 1, wydanej w pierwszej instancji przez Prezesa Agencji nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z tej decyzji może zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji administracyjnych, z tym że załatwienie sprawy powinno nastąpić w terminie 2 miesięcy (ust. 4).

Bezsporne w sprawie pozostają okoliczności, iż pierwotnie po rozpoznaniu wniosku A. L. oraz na podstawie oświadczenia o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...]sierpnia 2005r., na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 z późn.zm.) oraz § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 187, poz. 1929 z późn.zm) przyznał mu płatność z tytułu wsparcia na zalesienie wysokości [...] zł – płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia; premii pielęgnacyjnej w wysokości [...] zł – płatne corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia oraz premii zalesieniowej w wysokości [...] zł – płatnej corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia. Następnie, na skutek corocznych wniosków o wypłatę płatności na zalesienie gruntów rolnych w latach 2006, 2007, 2008 organ przyznawał skarżącemu płatności w postaci premii pielęgnacyjnej w wysokości [...] zł oraz premii zalesieniowej w wysokości [...] zł (odpowiednio decyzjami z [...] sierpnia 2006 r., [...] października 2007 r. i [...] sierpnia 2008 r.).

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu [...] sierpnia 2008 r. organ przeprowadził u skarżącego kontrolę zalesiania gruntów rolnych, w trakcie której stwierdzono brak udokumentowania zakupu 8,6 tys. sadzonek sosny, a pozostałe sadzonki zakupiono zgodnie z planem. W pkt X protokołu "Kontrola zobowiązań" oznaczono, że producent nie posiada dokumentów potwierdzających zakup sadzonek oraz dokumentów potwierdzających zakup repelentów, ponadto w pkt XII "Kody pokontrolne" oznaczono ZGR12 i ZGR13, które zgodnie z załączonymi do protokołu kontroli objaśnieniami oznaczają odpowiednio – nieudokumentowanie zakupu sadzonek i nieudokumentowanie zakupu repelentów (vide protokół z czynności kontrolnych nr [...]). To z kolei stanowiło podstawę do wszczęcia przez organ z urzędu, postanowieniem z dnia [...] września 2008 r., postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji o przyznaniu płatności na zalesienie gruntów rolnych z dnia

[...] sierpnia 2005 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2009r. nr [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 z związku z art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 5 ust. 2 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich (...) oraz § 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uchylił decyzję ostateczną o przyznaniu płatności na zalesianie gruntów rolnych z dnia [...] sierpnia 2005r., jednocześnie przyznając A. L. płatność z tytułu: wsparcia na zalesienie w wysokości [...] zł – płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia, z uwzględnieniem sankcji polegającej na zmniejszeniu kwoty płatności o 50%, premii pielęgnacyjnej w wysokości [...] zł – płatną corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia oraz premii zalesieniowej w wysokości [...] zł – płatnej corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia. Razem kwotę [...] zł.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z [...] lipca 2009 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008 r. Nr 89, poz. 634 ze zm., powoływana dalej jako ustawa o ARiMR), § 12 w związku z §13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy zważył, że dokumenty zebrane w sprawie pozwalają jednoznacznie stwierdzić, iż producent nie wywiązał się z zaciągniętego zobowiązania do przechowywania dowodów zakupów sadzonek i repelentów przez okres 5 lat od dnia zakończenia realizacji planu zalesienia, jak również wątpliwości nie budzi fakt, iż beneficjent posadził mniejszą ilość drzew niż był do tego zobowiązany.

Następnie organ decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) oraz

§ 13 ust. 1 ww. rozporządzenia przyznał wnioskodawcy płatność na zalesienie gruntów rolnych z sankcjami tj.: premię pielęgnacyjną w wysokości [...] zł płatną corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia (kwota premii pielęgnacyjnej została zmniejszona o 50% z powodu niezastosowania repelentów na założonej uprawie albo braku dowodu zakupu repelentów) oraz premię zalesieniową w wysokości [...] zł - płatną corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.

W dniu [...] maja 2010r. odbyła się kolejna kontrola na miejscu, w toku której stwierdzono brak dowodów zakupu repelentów, kod ZDR13 (vide protokół z kontroli nr [...]). Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. działający z upoważnienia [...] Agencji z-ca Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. zawiadomił skarżącego, że zostało z urzędu wszczęte postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez niego płatności na zalesienie gruntów rolnych, przyznanych na podstawie decyzji z [...] sierpnia 2005 r., uchylonej decyzją z dnia [...] maja 2009 r.

Powyższa sprawa została załatwiona decyzją [...] ARiMR z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], z upoważnienia którego działał z-ca Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T., na podstawie art. 29 ust. 1, 2 ,3 i 4 ustawy o ARiMR oraz § 13 ust. 1 pkt 1 i ust 3. rozporządzenia w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych, art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. oraz art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r., poprzez ustalenie A. L. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w wysokości [...] zł. uzyskanych na mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. uchylonej decyzją z dnia [...] maja 2009 r. o uchyleniu decyzji ostatecznej i przyznaniu płatności z sankcjami. Podkreślenia wymaga, iż w uzasadnieniu organ wskazał, że zebrane w sprawie dokumenty i wyjaśnienia pozwalają w sposób jednoznaczny stwierdzić, że producent nie wywiązał się z zaciągniętego zobowiązania do przechowywania dowodów zakupu sadzonek i repelentów. Stosownie do decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] maja 2009r., uchylającej ostateczną decyzję z [...] sierpnia 2005 r. w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych i przyznającej płatność w pomniejszonej wysokości, powstała kwota nienależnie pobranych środków pieniężnych ([...]zł.), które powinny być zwrócone na konto Agencji z należnymi odsetkami.

Ostateczną decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...][...] ARiMR, na skutek wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy, na podstawie art. 29 ust. 1 ww. ustawy utrzymał w mocy powyższą decyzję. Organ wskazał, że w wyniku kontroli na miejscu wykazano, że strona zalesiła powierzchnię wykazaną we wniosku, jednakże nie posiadała dowodów zakupu 8600 sztuk sadzonek oraz dowodów zakupu repelentów, które producent rolny winien zgodnie z § 12 pkt 1 i 2 rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r. przechowywać przez okres 5 lat od dnia zakończenia realizacji planu zalesienia. Producent był świadomy powyższych obowiązków na co wskazuje podpis pod oświadczeniem składanym we wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych. Wysokość nienależnie pobranej płatności z zalesianie gruntów rolnych to różnica pomiędzy kwotą wypłaconej płatności przyznanej decyzją z [...] sierpnia 2005r., a kwotą ustalona decyzją z dnia [...] maja 2009 r. -czyli kwota [...] zł z tytułu wsparcia na zalesianie.

W takim stanie faktycznym i prawnym w czerwcu 2011 r. u skarżącego przeprowadzono kolejną kontrolę zalesienia gruntów rolnych, która ponownie potwierdziła brak dowodów zakupu repelentów, kod pokontrolny ZGR13 z dopiskiem "(2005,2006,2007,2008,2009)."

Pismem z dnia [...] maja 2012r. w imieniu [...] Agencji Z-ca Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, zawiadomił producenta rolnego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności na zalesienie przyznanych na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] sierpnia 2005 r.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...][...] ARiMR, na podstawie art. 29 ust. 1 i 3 ustawy o ARiMR oraz § 13 ust. 2b rozporządzenia w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych, art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. oraz art. 71 ust 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r., ponownie ustalił A. L. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w wysokości [...] zł uzyskanych na mocy decyzji Kierownika BP ARiMR w B. [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. i wskazał sposób uiszczenia tej należności. Rozstrzygnięcie to organ oparł o decyzję z [...] maja 2009 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu płatności z sankcjami na zalesienie gruntów rolnych, zgodnie z którą A. L. utracił uprawnienia do części płatności, a więc środki przekazane na jego rachunek bankowy zostały pobrane nienależnie. Wskazał, że w oparciu o § 13 ust. 2b ww. rozporządzenia premia pielęgnacyjna podlega zwrotowi w części przeznaczonej na zakup repelentów w odniesieniu do gruntów, na których w latach 2005 - 2008 nie zastosowano repelentów, gdyż w wyniku przeprowadzonej ponownej kontroli w dniu [...] czerwca 2011 r. stwierdzono, iż producent rolny nie posiada dowodu ich zakupu. W związku z powyższym kwota nienależnie pobranych płatności została ustalona w wysokości [...] zł, w tym kwota [...] zł za 2005 r. z tytułu wsparcia na zalesienie i premii pielęgnacyjnej (pierwotnie przyznane świadczenie zmniejszone o 50% z tytułu braku dowodu zakupu sadzonek) oraz [...] zł za lata 2005 – 2008 z tytułu premii pielęgnacyjnej bez zastosowania repelentów ([...] zł za każdy rok).

Organ stwierdził, że zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres pomiędzy datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004) co w niniejszej sprawie nie miało zastosowania bowiem wypłata płatności za rok 2005 nastąpiła 31.12.2005r., a decyzja o uznaniu płatności za nienależnie pobrane została doręczona 3.06.2009 r. wobec czego nie upłynął okres czterech lat.

Ponadto celem wyjątków od zasady, że płatności nienależnie pobrane powinny zostać zwrócone określonych w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd ARiMR spowodował wypłatę nienależnych lub nadmiernych płatności i brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika lub gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy nie doszło do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Organ wywiódł, że w rozpatrywanej sprawie płatność na zalesianie gruntów rolnych została przekazana na rachunek bankowy rolnika w dniach [...].12.2005r. za 2005 r., [...].08. 2006 r. – za 2006r., [...].11.2007 r. – za 2007 r. i [...].09.2008 r. – za 2008 r. i nie wynikała z pomyłki ARiMR, lecz została przekazana na podstawie decyzji Kierownika BP ARiMR w B. wydanych na podstawie dokumentów będących w posiadaniu organu.

W tym stanie faktycznym i prawnym organ uznał, że środki finansowe przekazane na mocy decyzji organu w wysokości [...] zł stały się nienależne i podlegają zwrotowi. Strona została pouczona o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy do [...] Agencji.

Decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T., z upoważnienia którego działał z-ca dyrektora, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 10 ust. 2 w związku z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR, po rozpatrzenia odwołania A. L., utrzymał w mocy "decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. wydaną z upoważnienia [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2012 r." o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności na zalesianie gruntów rolnych.

W kontekście treści powyższych rozstrzygnięć wskazać również przyjdzie, że od dnia 1 sierpnia 2012r. przepis art. 29 ustawy o Agencji otrzymał zmienione brzmienie (na mocy art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw – Dz.U. z 2012r. poz. 243), zgodnie z którym właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych wskazanych wyżej środków publicznych jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (ust. 2).

O ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych organ, o którym mowa w ust. 2, może rozstrzygnąć również w decyzji w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (ust. 3).

Mając na uwadze wskazany wyżej stan faktyczny i prawny należy jednoznacznie stwierdzić, iż zasadnie skarga zarzuca decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR i poprzedzającej ją decyzji [...] ARiMR kwalifikowaną wadę polegającą na wydaniu ich z naruszeniem powagi rzeczy osądzonej (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.), nadto decyzje te dotknięte są innymi kwalifikowanymi wadami proceduralnymi, co Sąd uwzględnił z urzędu.

Szczegółowa analiza akt administracyjnych sprawy, w tym treści poszczególnych decyzji administracyjnych wydawanych przez organy Agencji w stosunku do wnioskowanej i uzyskanej przez skarżącego płatności na zalesianie gruntów rolnych, nie pozostawia wątpliwości, iż w toku kontroli w 2008 r. stwierdzono zarówno brak dowodów zakupu repelentów, jak i dowodu zakupu części sadzonek wymaganej zgodnie z planem zalesienia. Okoliczności te stanowiły w pierwszej kolejności przesłankę wzruszenia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w trybie wznowieniowym ostatecznej decyzji o przyznaniu skarżącemu płatności na zalesianie z 2 sierpnia 2005 r. i przyznanie tej płatności po ponownym rozpatrzeniu sprawy co do istoty z sankcjami (zmniejszeniem wsparcia na zalesienie o 50 % do kwoty [...] zł) – decyzją z [...] maja 2009 r. Podkreślić należy, że decyzją tą organ świadomie zmniejszył jedynie jeden ze składników płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych – wsparcie na zalesienie, powołując się na przepis § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, natomiast premię pielęgnacyjną oraz premię zalesieniową przyznał w tożsamej jak pierwotnie wysokości. Jednocześnie w uzasadnieniu organ wskazał, że gdy producent rolny nie posiada dowodów zakupu repelentów, premia pielęgnacyjna zmniejszana jest o 50%, zgodnie z załącznikiem nr 5, a pomniejszenie tejże nastąpi podczas obsługi wniosku kontynuacyjnego w 2009 r.

Decyzja ta została utrzymana w całości w mocy ostateczną i prawomocną decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z [...] lipca 2009, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia [...] stycznia 2010r. sygn. akt I SA/Bd 648/09, oddalił skargę A. L. uznając, że decyzje odpowiadają prawu. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał między innymi § 12 w związku z §13 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia.

Po wtóre rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie płatności na zalesianie za rok 2009 decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Kierownik BP ARiMR dokonał zmniejszenia premii pielęgnacyjnej o 50%, powołując się właśnie na powyższe decyzje oraz przepis § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia i załącznik nr 5. Podkreślić przyjdzie, że obowiązujące wówczas przepisy nie precyzowały możliwości dokonywania zmniejszeń premii pielęgnacyjnej we wszystkich latach, a nadto gdyby organ chciał takowych zmniejszeń dokonać musiałby dokonać tego w formie stosownej decyzji administracyjnej, uwzględniając przy tym fakt, iż premie pielęgnacyjne za lata 2005-2008 zostały przyznane ostatecznymi decyzjami administracyjnymi. W tej sytuacji stwierdzić należy, że właściwe organy Agencji w sposób świadomy dokonały wówczas oceny stanu faktycznego i wykładni obowiązujących przepisów prawa w wyniku czego zastosowały sankcje (zmniejszenia płatności) związane z uchybieniami stwierdzonymi w toku kontroli w 2008 r. w tym brakiem dowodów zakupu repelentów.

Ponadto powyższe stwierdzenie potwierdza także treść korespondencji prowadzonej pomiędzy organami Agencji a Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, z której jednoznacznie wynika, że organy stały na stanowisku, iż w przypadku gdy w toku kontroli stwierdzono brak dowodów zakupu sadzonek oraz dowodów zakupu repelentów potrzebnych do ochrony posadzonych drzewek, zmniejszeniu podlega premia pielęgnacyjna, która ma zostać wypłacona w danym roku, w którym podczas kontroli zostało stwierdzone naruszenie przepisów rozporządzenia (vide pismo Dyrektora Departamentu Programowania i Analiz Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 sierpnia 2007 r., pismo z-cy dyrektora Departamentu Obsługi Środków Towarzyszących ARiMR z dnia 29 kwietnia 2007 r., interpretacja MRiRW w zakresie błędów dotyczących premii pielęgnacyjnej z [...] stycznia 2009 r. dot. komunikatu MRiRW z 6 września 2007 r., notatka służbowa z 24 lipca 2009r.).

W konsekwencji powyższych okoliczności, decyzją z dnia [...] sierpnia 2010r. [...] ARiMR, z upoważnienia którego działał z-ca Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR P. K., w wyniku wszczętego [...] lipca 2010r. z urzędu postępowania, ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych w wysokości [...] zł uzyskanych na mocy decyzji z [...] sierpnia 2005 r. uchylonej następnie decyzją z dnia [...] maja 2009r. o przyznaniu płatności z sankcjami. W uzasadnieniu tej decyzji organ precyzyjnie określił przesłanki uznania za nienależnie pobrane płatności na zalesienie z tytułu stwierdzonych uchybień kwoty różnicy pomiędzy pierwotnie przyznanym wsparciem na zalesienie, a kwotą przyznaną w tym zakresie z pomniejszeniami decyzją z [...] maja 2009 r. W podstawie prawnej tej decyzji organ przywołał również § 13 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia, z kolei w uzasadnieniu aczkolwiek wskazał § 13 ust. 1 pkt 2 odniósł się do braku dowodów zakupu sadzonek. Wskazać należy, że przepis § 13 rozporządzenia nie może stanowić samoistnej podstawy prawnej ustalenia, że płatność została pobrana nienależnie, w szczególności w sytuacji gdy została ona przyznana ostateczną decyzją administracyjną. Ponadto podkreślenia wymaga, iż w dacie wydania tejże decyzji obowiązywała już norma § 13 rozporządzenia we wskazanym wyżej zmienionym brzmieniu, z zastrzeżeniem co do retroakcji przepisów wynikającym z § 2 rozporządzenia zmieniającego.

W tej sytuacji wskazać należy, że [...] Agencji w powyższej decyzji uznał, że w dacie powyższego rozstrzygnięcia jedyną kwotą płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych od 2005 r. nienależnie pobraną przez skarżącego, w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR była kwota [...] zł. z tytułu różnicy pomiędzy wypłaconą kwotą wsparcia na zalesianie a kwotą przyznaną decyzją o przyznaniu płatności za rok 2005 z [...] maja 2009r. Stanowisko to potwierdził [...] Agencji utrzymując w mocy powyższą decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ostateczną decyzją z [...] października 2010 r.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniały, w ocenie Sądu, żadne okoliczności faktyczne lub prawne, które uchylałyby skutki powyższej decyzji ostatecznej. Decyzje [...] Agencji nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego w trybach dopuszczonych przepisami prawa, ponadto także decyzje o przyznaniu płatności za lata 2005-2008 (w tym decyzja z [...] maja 2009 r.) nie zostały zweryfikowane w trybie administracyjnym (zmienione, uchylone). Nie uległ także zmianie stan prawny w zakresie ustalenia istotnych dla ustalenia kwot nienależnie pobranych okoliczności prawotwórczych pomiędzy wydaniem powyższych decyzji [...] Agencji, a wydaniem ponownych rozstrzygnięć co do ustalenia jako nienależnie pobranych kwot przyznanych skarżącemu, w formie decyzji administracyjnych ostatecznych, płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych co do tej samej uprawy i w tym samym okresie płatności.

W konsekwencji, jak zasadnie zarzuca skarżący, zachodzi tożsamość zarówno podmiotowa, jak i przedmiotowa sprawy administracyjnej rozstrzygniętej powyższymi decyzjami [...] ARiMR i sprawy rozstrzygniętej decyzją [...] ARiMR z dnia [...] czerwca 2012r., z upoważnienia którego działał z-ca Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR P. K., utrzymanej następnie w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T., z upoważnienia którego działał również z-ca Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR P. K.. Wobec powyższego decyzje rozstrzygające sprawę rozstrzygniętą uprzednio inną decyzją ostateczną, naruszając powagę rzeczy osądzonej, dotknięte są wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.

W ocenie Sądu, tożsamość obu spraw jest oczywista. W okolicznościach niniejszej sprawy podkreślenia wymaga, że z analizy akt sprawy, jak również odpowiedzi organu na skargę wynika, iż było to celowe i świadome działanie organu. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr dok [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przedstawiając Dyrektorowi Oddziału Regionalnego ARiMR w T. stanowisko w sprawie zaistnienia przesłanek do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w związku z ustaleniami dokonanymi przez prowadzących kontrolę zalesienia, że producent nie posiada dowodów zakupu repelentów opisał cały przebieg postępowania związanego z płatnością przyznaną skarżącemu na zalesianie gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] w miejscowości O., uwzględniając dokonane pomniejszenia płatności. Organ wskazał, że w dniu [...] czerwca 2011 r, tzn. już po zmianie przepisów prawnych kolejna KnM stwierdziła ponownie błąd ZGR13, który zgodnie z komunikatem DDŚŚ z dnia 6.09.2010 (brak w aktach sprawy) należy sankcjonować za wszystkie lata w tym wypadku za lata 2005,2006,2007, 2008 bez 2009, który był sankcjonowany w wysokości 50% premii pielęgnacyjnej. Kierownik BP ARiMR wyliczył kwotę sankcji jako [...] zł i stwierdził, że w związku z tym, iż nie dokonano dobrowolnego zwrotu oraz zgodnie z pismem [...] z dnia [...].08.2011 r. (brak w aktach sprawy), zachodzą przesłanki do wszczęcia postępowania windykacyjnego gdyż istnieje konieczność zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. [...] ARiMR, powołując się między innymi na przepisy art. 29 ust. 1 i 3 ustawy o ARiMR oraz § 13 ust. 2b rozporządzenia w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych, ponownie ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, tym razem ustalając tę kwotę w wyższej niż poprzednio wysokości - [...] zł. uzyskanych na mocy decyzji Kierownika BP ARiMR w B. [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. Znamiennym jest, że organ jednoznacznie powołuje się na te same fakty prawotwórcze, opierając rozstrzygnięcie ponownie o decyzję z [...] maja 2009 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu płatności z sankcjami na zalesienie gruntów rolnych. Organ wskazał, że w oparciu o § 13 ust. 2b ww. rozporządzenia premia pielęgnacyjna podlega zwrotowi w części przeznaczonej na zakup repelentów w odniesieniu do gruntów, na których w latach 2005 - 2008 nie zastosowano repelentów, gdyż w wyniku przeprowadzonej ponownej kontroli w dniu [...] czerwca 2011 r. stwierdzono, iż producent rolny nie posiada dowodu ich zakupu. W związku z powyższym kwota nienależnie pobranych płatności została ustalona w wysokości [...] zł, w tym kwota [...] zł za 2005 r. z tytułu wsparcia na zalesienie i premii pielęgnacyjnej (pierwotnie przyznane świadczenie zmniejszone o 50% z tytułu braku dowodu zakupu sadzonek) oraz [...] zł za lata 2005 – 2008 z tytułu premii pielęgnacyjnej bez zastosowania repelentów ([...] zł za każdy rok).

Organ uznał, że środki finansowe przekazane na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. w wysokości [...] zł stały się nienależne i podlegają zwrotowi.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T., działając jako organ drugiej instancji, zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2012 r. utrzymał to wadliwe rozstrzygnięcie w mocy.

Wobec powyższego nie budzi wątpliwości, że przedmiotowe ponowne rozstrzygnięcia organów administracji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych przez skarżącego płatności orzekają w tym samym stanie prawnym o tym samym obowiązku, dodatkowo rozszerzając jego zakres, na podstawie jednakże tych samych okoliczności faktycznych i prawnych.

Fakt oparcia ponownego postępowania wyłącznie na zmienionej przez organ dotychczas stosowanej przezeń wykładni prawa stanowi dodatkowo, niezależnie od powyższej konstatacji, rażące naruszenie prawa. Podobnie jak zupełne pominięcie faktu, iż płatności za kolejne lata 2005-2008, w tym premie na zalesienie przyznane zostały ostatecznymi decyzjami administracyjnymi, które pozostają w obrocie prawnym. Właściwe organy nie wydały także w żadnym z tych wypadków ewentualnych decyzji administracyjnych w sprawie zmniejszenia płatności, bądź zwrotu ich w części, mimo iż obowiązek taki wynika z cytowanych przepisów powszechnie obowiązujących. Zupełnie pominięto także to, iż okoliczności braku dowodów zakupu sadzonek oraz dowodów zakupu repelentów zostały stwierdzone i sankcjonowane ostatecznymi decyzjami zmniejszającymi jeszcze przed zmiana § 13 rozporządzenia. [...] ARiMR zastosował zatem wobec skarżącego niekorzystne dla niego przepisy z mocą wsteczną, co należy uznać za niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawa i ocenić jako jego rażące naruszenie. Opisane wyżej działania organów Agencji wobec skarżącego naruszają podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności, prawdy obiektywnej, słusznego interesu strony, trwałości decyzji ostatecznych i zdecydowanie podważają zaufanie skarżącego do legalności działania władzy publicznej (art. 6, art. 7, art. 8, art. 16 ust. 1 K.p.a.).

Nie można w tej sytuacji zgodzić się ze stanowiskiem organu, przedstawionym w odpowiedzi na skargę, iż kolejna kontrola umożliwiała, bez weryfikacji w odpowiednim trybie uprzedniej ostatecznej decyzji administracyjnej, wszczęcie kolejnego postępowania w tej samej wszakże sprawie i wydanie kolejnej decyzji administracyjnej nakładającej na obywatela, na tej samej podstawie prawnej, tożsamy obowiązek w poszerzonym zakresie. Ponadto, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie znajduje także potwierdzenia teza organu, co do ujawnienia w toku kontroli przeprowadzonej u producenta rolnego w 2011 r. nowych okoliczności wskazujących na fakt niewywiązywania się przez niego z obowiązków związanych z otrzymaniem przedmiotowej płatności. Z pewnością bowiem niewypełnienie przez skarżącego obowiązku przechowywania dowodów zakupów zarówno części sadzonek jak i zakupu repelentów stwierdzone zostało już w toku kontroli w 2008 r. oraz 2010r. Organ nie wykazał, w jakim zakresie oparł ponowne rozstrzygnięcie na nowym stanie faktycznym.

Niezależnie od powyższych kwalifikowanych uchybień organów administracji, skutkujących stwierdzeniem nieważności zarówno zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 i art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 3 K.p.a. Sąd z urzędu stwierdził istnienie także innych kwalifikowanych wad proceduralnych.

Sąd zważył, że zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] września 2012 r. została także wydana z kwalifikowanym naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, będącym bezwzględną przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego - art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a.. Została bowiem wydana (podpisana) przez pracownika, który podlegał wyłączeniu od rozpoznania tej sprawy na mocy art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Zgodnie tym przepisem pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

Z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż Z-ca Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. P. K., działając z upoważnienia różnych organów, podpisał zarówno decyzję [...] ARiMR z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] jak również, po rozpoznaniu sprawy na skutek wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie, utrzymującą ją w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] września 2012r nr [...]. W tej sytuacji bezwzględnie powyższy pracownik, działający z upoważnienia piastunów funkcji organów administracji, podlegał wyłączeniu w postępowaniu prowadzonym na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie ("odwołania") skarżącego. Nie jest to bowiem piastun funkcji żadnego z powyższych organów, lecz pracownik wydający decyzje w imieniu organu, z upoważnienia którego działał.

Podkreślić przyjdzie, że tzw. przedstawicielstwo administracyjne (art. 268a K.p.a.), które służy dekoncentracji zadań realizowanych przez organ administracji publicznej. Upoważnienie, o którym mowa w tym przepisie, jest instrumentem dekoncentracji wewnętrznej. Udzielenie takiego upoważnienia jest czynnością o charakterze wewnętrznym. Nie powoduje ono utraty przez organ udzielający kompetencji do załatwienia sprawy, w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, gdyż podmiot upoważniony działa w tym zakresie w imieniu organu i na jego odpowiedzialność.

Naruszenie przez organ administracji publicznej prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego stanowi samoistną podstawę uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.), jednakże z uwagi na wskazane wyżej zaistnienie przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, pierwszeństwo ma sankcja wywołująca dalej idące skutki prawne. Stwierdzenie nieważności eliminuje bowiem wadliwą decyzję z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. została również wydana z naruszeniem właściwości instancyjnej i funkcjonalnej. Zgodnie z przepisem art. 19 K.p.a., organ administracyjny zobowiązany jest z urzędu przestrzegać swojej właściwości, w tym właściwości rzeczowej, miejscowej i instancyjnej. W myśl art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność decyzji bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Preyes Agencji, dyrektorzy oddziałów regionalnych i kierownicy biur powiatowych wydają decyzje administracyjne w zakresie określonym w odrębnych przepisach. W postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do dyrektorów oddziałów regionalnych jest Prezes Agencji, a w stosunku do kierowników biur powiatowych – dyrektor oddziału regionalnego (ust. 2).

W tym miejscu wskazać ponownie przyjdzie, na zmianę stanu prawnego w zakresie właściwości instancyjnej organu Agencji do ustalania, w drodze decyzji administracyjnej, kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. W stanie prawnym obowiązujących do dnia 31 lipca 2012 r. przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji, stanowił, że organem właściwym w tych sprawach jest Prezes Agencji, który mógł na mocy ust. 3 upoważnić pracowników Agencji do wydawania decyzji administracyjnych w powyższych sprawach. Od decyzji, o której mowa w ust. 1, wydanej w pierwszej instancji przez Prezesa Agencji nie służyło odwołanie, jednakże strona niezadowolona z tej decyzji mogła zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji administracyjnych (ust. 4).

Od dnia 1 sierpnia 2012r. właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych wskazanych wyżej środków publicznych jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (ust. 2 art. 29) ustawy o ARiMR. Stwierdzić należy, że ustawa nowelizacyjna z dnia 27 stycznia 2012 r. w odniesieniu do powyższej kategorii spraw nie zawiera przepisów intertemporalnych.

Organy administracji winny uwzględniać stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu [...] maja 2012 r., następnie [...] ARiMR, z upoważnienia którego działał Z-ca Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji, rozstrzygnął sprawę decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Decyzja zawierała pouczenie, iż nie przysługuje od niej odwołanie, a strona niezadowolona może zwrócić się do [...] Agencji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, za pośrednictwem Dyrektora Oddziału Regionalnego. Skarżący w dniu [...] lipca 2012 r., wniósł do [...] ARiMR, zgodnie z pouczeniem - za pośrednictwem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T., pismo zatytułowane "odwołanie od decyzji nr[...]". W stanie prawnym obowiązującym w dacie wniesienia tego środka odwoławczego, przepisy prawa przewidywały jednoznacznie, iż od powyższej decyzji ARiMR przysługiwał wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy do Prezesa Agencji, do którego jedynie odpowiednio stosuje się przepisy dotyczące odwołań od decyzji administracyjnych. Zważyć przyjdzie, że kompetencje przyznawane organom administracji publicznej nie są przekazane na aparat pomocniczy, który jedynie powołany jest do realizacji tej kompetencji w imieniu i na rachunek organu upoważniającego (vide uzasadnienie uchwały NSA z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 13/09). Nadto jak wyżej wskazano, podpisanie decyzji przez upoważnionego pracownika (w tym wypadku z-ca dyrektora oddziału regionalnego Agencji) nie zmienia kompetencji organu administracji publicznej.

Podkreślić przyjdzie, iż wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy jest szczególnym środkiem zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, który różni się od odwołania tym, że nie ma on konstrukcji względnie dewolutywnej, jest bowiem rozpatrywany przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję.

Jedynie dodatkowo (albowiem dokument wpłynął do Sądu w uzupełnieniu akt po zamknięciu rozprawy) wskazać należy, że z treści pkt 1 upoważnienia z dnia 4 lutego 2011 r. nr GP-015-14/2011 udzielonego przez [...] Agencji P. K. zatrudnionemu na stanowisku Zastępcy Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wynika powierzenie temu pracownikowi kompetencji do wydawania w I instancji decyzji administracyjnych i postanowień w zakresie ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych a) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, b) krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej oraz finansowanie pomocy przyznanej w drodze decyzji administracyjnej, z wyłączeniem płatności pobranych z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Dokument ów nie upoważniał do wydawania decyzji w związku z rozpatrywaniem wniosków o ponowne rozpoznanie tej kategorii spraw.

W ocenie Sądu, wobec powyższego organem właściwym do ponownego rozpoznania sprawy załatwionej decyzją [...] Agencji z dnia [...] czerwca 2012 r., był ten organ. Od decyzji tego organu w przedmiotowych sprawach nie przysługuje bowiem, jak również nie przysługiwało w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 sierpnia 2012 r. odwołanie do organu wyższego stopnia. Wynika to także z art. 10 ww. ustawy. Podkreślić również należy, iż powyższa norma przewiduje wprost, że [...] Agencji jest organem wyższego stopnia wobec decyzji wydawanych przez dyrektorów oddziałów regionalnych Agencji. Zmiana właściwości funkcjonalnej organu w ramach struktury Agencji do załatwienia przedmiotowej sprawy samoistnie nie skutkowała zatem, wbrew obowiązującym przepisom, przeniesieniem właściwości instancyjnej do rozpoznania wniosku skarżącego przez organ niższego stopnia, niż organ który wydał decyzję w pierwszej instancji. Sąd zważył, że błędna i nieuzasadniona jest wykładnia organu wskazująca, że skoro od 1 sierpnia 2012 r. organem właściwym do załatwienia tego typu spraw w pierwszej instancji stał się kierownik biura powiatowego Agencji, to w konsekwencji doszło do zmiany charakteru prawnego środka odwoławczego wniesionego przed zmianą właściwości organu i od decyzji [...] Agencji z dnia [...] czerwca 2012 r. przysługuje odwołanie do właściwego dyrektora oddziału regionalnego ARiMR. W konsekwencji, w ocenie Sądu, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. nie był organem właściwym do rozpoznania wniosku skarżącego (nazwanego odwołaniem) o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją [...] Agencji z dnia [...] czerwca 2012r. Wobec powyższego zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] września 2012 r. dotknięta jest również wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.

W okolicznościach niniejszej sprawy wadliwa wykładnia prawa dokonana przez Prezesa ARiMR doprowadziła również do wydania zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem przepisów procedury administracyjnej. W sytuacji bowiem, niezależnie nawet od prawidłowości tego stwierdzenia, gdy [...] Agencji (jako właściwy do rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy do dnia [...] lipca 2012 r.) uznał, że z dniem 1 sierpnia 2012 r. utracił właściwość do ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej załatwionej decyzją własną z dnia [...] czerwca 2012r., nie stanowiło to podstawy do umorzenia postępowania odwoławczego (art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a.), bowiem postępowanie odwoławcze nie stało się bezprzedmiotowe, w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. Prawidłowym byłoby w takim wypadku przekazanie sprawy do załatwienia organowi właściwemu (art. 65 § 1 K.p.a.). Podkreślenia bowiem wymaga, że decyzja organu wyższego stopnia, przewidziana w art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., jest ostateczną decyzją, która kończy dwuinstancyjne postępowania administracyjne w danej sprawie. Przysługuje od niej skarga do właściwego sądu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie, między innymi na skutek błędnego pouczenia o przysługującym odwołaniu do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, skarżący nie zaskarżył decyzji [...] Agencji z dnia [...] sierpnia 2012r. W tej sytuacji faktycznej i prawnej, ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy co do jej istoty przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, było niedopuszczalne i naruszyło przepis art. 138 K.p.a.

Nie budzi bowiem wątpliwości, że skarżący jako strona postępowania wnosząc od decyzji Prezesa Agencji skutecznie środek zaskarżenia (wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy), uruchomił kolejny etap postępowania administracyjnego – postępowanie przed organem drugiej instancji (w tym wypadku ponowne rozpoznanie sprawy przez ten sam organ). Przepis art. 138 K.p.a. zawiera zamknięty katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego, który ma też odpowiednie zastosowanie do wspomnianego wniosku. Oznacza to, że w sytuacji gdy [...] Agencji decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. umorzył postępowanie odwoławcze z powyższego wniosku A. L., na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. zakończył je w sposób formalny ostateczną decyzją administracyjną. Tym samym, z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania zamknął skarżącemu drogę do ponownego merytorycznego rozpoznania jego sprawy. Niedopuszczalne było w takiej sytuacji faktycznej i prawnej orzekanie ponowne w tej sprawie przez jakikolwiek inny organ odwoławczy, dodatkowo z sugestią istnienia innego środka zaskarżenia – odwołania.

Zgodnie z przepisem 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Z powyższych względów, dla umożliwienia zgodnego z prawem załatwienia sprawy, w ocenie Sądu, konieczne stało się także uchylenie decyzji [...] Agencji z dnia [...] sierpnia 2012r. o umorzeniu postępowania odwoławczego, bowiem wydana została z naruszeniem przepisów postępowania (art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 K.p.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Na mocy niniejszego wyroku zostały wyeliminowane z obrotu prawnego wszystkie decyzje organów ARiMR rozstrzygające w sprawie administracyjnej wszczętej w dniu [...] maja 2012 r. z urzędu przez [...] Agencji, dotyczące ponownego ustalenia dla skarżącego kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu płatności na zalesianie gruntów rolnych. Wobec zmiany stanu prawnego w zakresie właściwości organów w strukturze Agencji do załatwienia tego typu spraw (od dnia 1 sierpnia 2012r.) [...] Agencji, na podstawie art. 65 § 1 w zw. z art. 19 K.p.a., winien przekazać sprawę do załatwienia organowi właściwemu, określonego w art. 29 ustawy o ARiMR. Organ właściwy rozpoznając ponownie sprawę, uwzględniając powyższe wskazania i ocenę prawną, winien rozważyć czy istnieją dalsze podstawy faktyczne i prawne do jej prowadzenia i rozstrzygnięcia merytorycznego, czy też sprawa była od jej wszczęcia lub stała się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 K.p.a. W szczególności organ, zgodnie z zasadą trwałości decyzji ostatecznych, winien uwzględnić treść wszystkich ostatecznych, i nadal pozostających w obrocie prawnym decyzji administracyjnych, wydanych w sprawach przyznania skarżącemu spornych płatności od 2005 r. (także w zakresie premii pielęgnacyjnej) oraz ostatecznej decyzji ustalającej już uprzednio kwotę płatności pobranej nienależnie, a także fakt stwierdzenia braku dowodu zakupu repelentów podczas kontroli w latach 2008 i 2010.

Z tych powodów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i pkt 2 w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 i art. 205 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego, zgodnie z jego wnioskiem, zwrot poniesionych kosztów postępowania – uiszczonego wpisu od skargi ([...] zł).