Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 3636/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 2, art. 176, art. 183 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 118 § 1, art. 210 § 1 pkt 2, art. 212, art. 116 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 116 § 1 pkt 1 lit. a), art. 116
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 11 ust. 1, art. 21 ust. 1, art. 11 ust. 2.
journal: Dz.U. 2017 poz 2344
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska, Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości R. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 października 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 174/20 w sprawie ze skarg R. O. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 10 grudnia 2019 r., nr 1801-IEW.4123.12.2019, 1801-IEW.4121.6.2019 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Syndyka masy upadłości R. O. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 października 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 174/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: WSA) oddalił skargę R. O. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 10 grudnia 2019 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich.

Skargę kasacyjną wniósł Skarżący. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), c), art. 141 § 4 i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej: O.p.) poprzez oddalenie skarg w sytuacji, gdy zasługiwały one na uwzględnienie ze względu na popełnione przez organy podatkowe uchybienia norm procedury podatkowej, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 P.p.s.a.;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. poprzez brak stwierdzenia naruszeń prawa w zakresie wskazanym przez stronę skarżącą w jej skardze i oddalenie skarg w sytuacji, gdy skargi zasługiwały na uwzględnienie z powodu naruszenia przez organ podatkowy przepisów postępowania;

3) art. 121 § 1 O.p. poprzez nieprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych;

4) art. 122 O.p. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym;

5) art. 180 § 1 i art. 187 § 1 O.p. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego;

6) art. 191 O.p. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie ustalenia przesłanek odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania L. [...] Sp. z o.o. (dalej: Spółka);

7) art. 180, art. 181 oraz art. 187 O.p. poprzez poczynienie ustaleń kluczowych: w zakresie daty zaistnienia przesłanek do ogłoszenia upadłości Spółki oraz w przedmiocie ustalenia sytuacji finansowej Spółki w okresie, kiedy Skarżący pełnił tam funkcję prezesa zarządu;

8) art. 180, art. 181 oraz art. 187 O.p. poprzez poczynienie ustaleń kluczowych: w zakresie daty zaistnienia przesłanek do ogłoszenia upadłości Spółki oraz w przedmiocie ustalenia sytuacji finansowej Spółki w okresie, kiedy Skarżący pełnił tam funkcję prezesa zarządu i zaniechaniu ustalenia czy Skarżący wykonał w terminie, ciążące na nim obowiązki w zakresie złożenia w odpowiednim terminie wniosku o ogłoszenie upadłości ww. Spółki;

9) art. 180 w związku z art. 181 oraz art. 187 O.p. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka syndyka masy upadłości Spółki oraz pełniącego funkcję Tymczasowego Nadzorcy Sądowego, który sporządzał dla Sądu Upadłościowego opinię, jak też wypowiadał się w zakresie przyczyn i terminu powstania niewypłacalności Spółki, jak też terminu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku;

10) art. 180 w związku z art. 181 oraz art. 187 O.p. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia zawinienia przez Skarżącego w braku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcie postępowania układowego oraz na okoliczność ustalenia czy kiedy Skarżący był prezesem zarządu Spółki istniały okoliczności do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości;

11) art. 180 w związku z art. 181 oraz art. 187 O.p. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia właściwego - w realiach niniejszej sprawy - czasu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcie postępowania układowego oraz na okoliczność ustalenia czy kiedy Skarżący był prezesem zarządu Spółki istniały okoliczności do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości;

12) art. 180, art. 181 oraz art. 187 O.p. poprzez poczynienie ustaleń kluczowych: w zakresie daty zaistnienia przesłanek do ogłoszenia upadłości Spółki oraz w przedmiocie ustalenia sytuacji finansowej Spółki w okresie kiedy Skarżący pełnił tam funkcję prezesa zarządu na podstawie autorskich rozważań i analiz, w tym w oparciu o bliżej nie skonkretyzowane prawnie źródła i dane statystyczne, tj. nieznajdujące ustawowego potwierdzenia "wskaźniki bieżącej płynności finansowej";

13) art. 180, art. 181 oraz art. 187 O.p. poprzez poczynienie ustaleń kluczowych dla odpowiedzialności Skarżącego i uniemożliwienie Skarżącemu złożenia stosownych wniosków dowodowych w czasie umożliwiającym zapoznanie się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w zakresie decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy Skarżący w dniu 31 grudnia 2018 r. skierował za pośrednictwem operatora pocztowego pisemne wnioski (mieszcząc się w terminie 7 dni), a decyzja jak wynika z jej treści została wydana w dacie tożsamej, tj. 31 grudnia 2018 r. bez rozpoznania skutecznie zgłoszonych przez Skarżącego wniosków dowodowych, co stanowi oczywiste naruszenie procedury jak i praw Skarżącego do zapewnienia właściwego i zgodnego z przepisami przebiegu postępowania, a nadto budzi wątpliwości w zakresie rzetelności przeprowadzonego postępowania i zebrania w sprawie w sposób należyty materiału dowodowego, jak też całkowite pominięcie wniosków zgłaszanych przez Skarżącego co także miało miejsce w toku postępowania przed organem drugiej instancji jak w postanowieniu z dnia 9 grudnia 2019 r. i w ocenie strony skarżącej bez dogłębnej i właściwej analizy materiału dowodowego.

Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. poprzez brak stwierdzenia naruszeń prawa w zakresie wskazanym przez stronę skarżącą w jej skardze i oddalenie skarg w sytuacji, gdy skargi zasługiwały na uwzględnienie z powodu naruszenia przez organ podatkowy jak i WSA przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 116 O.p. przez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego i poczynienie ustaleń sprzecznych z rzeczywistym stanem faktycznym, polegającym na przyjęciu, iż egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna oraz że wniosek o ogłoszenie upadłości tej Spółki nie został zgłoszony we właściwym terminie;

2) art. 116 § 1 O.p. przez nieuzasadnione przyjęcie, że istnieją przesłanki odpowiedzialności byłego prezesa Spółki za jego zobowiązania z tytułu zaległości wobec Naczelnika [...] pomimo braku jednoznacznego stwierdzenia bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki;

3) art. 116 § 1 O.p. poprzez zaniechanie zbadania, czy w ogóle i ewentualnie kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, do którego badania w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ jest zobowiązany oraz w konsekwencji wadliwe przyjęcie, iż nie wystąpiła przesłanka egzoneracyjna uwalniająca członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości Spółki, a mianowicie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło z jego winy;

4) art. 116 § 1 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające orzeczenie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki przy jednoczesnym błędnym przyjęciu, że nie zachodzą przesłanki egzoneracyjne odpowiedzialności członka zarządu;

5) art. 118 O.p. co do ewentualnej odpowiedzialności Skarżącego w zakresie od lipca 2013 do stycznia 2014 r., albowiem w ocenie Strony Skarżącej upłynął okres dla wydania decyzji określającej odpowiedzialność solidarną wraz ze Spółką wobec Skarżącego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzających go decyzji organu pierwszej i drugiej instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna. Zarzucono w niej naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego. Jednak wbrew wymogom art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 i art. 183 § 1 P.p.s.a. nie wykazano wpływu zarzucanego naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy. Ograniczono się do przytoczenia w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, jednak jest to niewystarczające. Konieczne jest bowiem wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny. Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny pozbawiony jest prawa do samodzielnego konkretyzowania zarzutów oraz czynienia założeń odnośnie do intencji strony w zakresie uzasadnienia zarzutów. Wynika to ze związania sądu, mocą art. 183 § 1 P.p.s.a., granicami skargi kasacyjnej. Owo związanie oznacza, że granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny zakreśla strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

W niniejszej skardze kasacyjnej nie tylko nie wykazano wpływu na wynik sprawy zarzucanego naruszenia przepisów postępowania, ale oprócz art. 118 § 1 O.p., nawet nie wspomniano w jej uzasadnieniu o tych przepisach, a więc nie podano również sposobu, w jaki zdaniem Skarżącego przepisy postępowania zostały naruszone. Tym samym zarzuty te uchylają się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, skutkiem czego nie został podważony stan faktyczny przyjęty za miarodajny przez Sąd pierwszej instancji, co z kolei oznacza, że jest nim związany Naczelny Sąd Administracyjny.

Sąd odwoławczy może odnieść się do zarzutu naruszenia art. 118 § 1 O.p., gdyż został on dostatecznie uzasadniony. Przepis ten stanowi, że nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Skarżący utrzymuje, że występujące w tym przepisie pojęcie "wydanie decyzji" należy rozumieć także jako doręczenie decyzji. Zagadnienie dotyczące wykładni art. 118 § 1 O.p. w zakresie pojęcia "wydanie" decyzji było wielokrotnie przedmiotem rozważań tak Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. uchwała NSA z 17 grudnia 2007 r., I FPS 5/07; uchwała NSA z 17 stycznia 2011 r., II FPS 2/10; wyroki NSA: z 12 lipca 2016 r., II FSK 1544/14; z 26 stycznia 2012 r., I FSK 556/11; z 24 stycznia 2013 r., II FSK 1122/11; z 18 lutego 2014 r., II FSK 819/12; z 2 grudnia 2022 r., III FSK 1285/21; z 30 marca 2022 r., III FSK 3766/21; z 8 kwietnia 2021 r., III FSK 2962/21 i powołane w nich orzecznictwo; publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA), jak również Sądu Najwyższego (zob. np. postanowienie SN z 3 lutego 2012 r., II UK 263/11; wyrok SN z 7 kwietnia 2010 r., I UK 340/09; wyrok SN z 16 listopada 2009 r., II UK 111/09; postanowienie SN z 2 grudnia 2011 r., III UK 56/11; wyrok SN z 22 listopada 2010 r., III UK 27/10; publ. LEX). W orzeczeniach tych wyrażono pogląd, iż pojęcie "wydania" decyzji, wynikające w szczególności z przepisów procesowych art. 210 § 1 pkt 2 i art. 212 O.p., jak też art. 118 § 1 O.p., odnosi się do sporządzenia aktu zawierającego elementy wyszczególnione w art. 210 § 1 pkt 2 O.p., którego wyrazem jest m.in. złożenie pod decyzją podpisu przez upoważnioną osobę oraz opatrzenie datą jej wydania. Jest to pogląd dominujący w orzecznictwie, podziela go Sąd orzekający w niniejszej sprawie. W warunkach rozpoznanej sprawy, decyzja o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2013 r. i I kwartał 2014 r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od stycznia do kwietnia 2014 r. została wydana przed upływem terminu określonego w art. 118 § 1 O.p., zatem zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia tego przepisu jest niezasadny.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Skarżącego, iż ciężar udowodnienia przesłanek egzoneracyjnych nie może być przerzucony na stronę. Przypomnieć trzeba, że w art. 116 § 1 O.p. określone zostały przesłanki pozytywne orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki oraz przesłanki negatywne wykluczające tę odpowiedzialność. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia przesłanek pozytywnych spoczywa na organach podatkowych, zaś ciężar dowodu wykazania przesłanek uwalniających od odpowiedzialności członka zarządu spoczywa na tej właśnie stronie postępowania podatkowego. Przesłanki pozytywne, których wystąpienie musi udowodnić organ podatkowy to pełnienie obowiązków członka zarządu w czasie, gdy upłynął termin płatności zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność w całości lub w części egzekucji z majątku spółki. Przesłanki negatywne, których wystąpienie powinien udowodnić członek zarządu to wykazanie, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości (wszczęto postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy lub wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Takie rozłożenie ciężaru dowodzenia w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki oznacza, że reguły postępowania wyjaśniającego określone w art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p. obowiązują organ podatkowy w ograniczonym zakresie, tj. dotyczącym przesłanek pozytywnych. Natomiast odnośnie do przesłanek uwalniających od odpowiedzialności (negatywnych), których wykazanie zostało przypisanie członkowi zarządu spółki, organ podatkowy powinien poddać weryfikacji i ocenie przedłożone przez stronę dowody na okoliczność wystąpienia tych przesłanek (takiej przesłanki), ale ten obowiązek nie zmienia zasady, że ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu spółki.

Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki pozytywne orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki. Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki w okresie od dnia 27 października 2010 r. do dnia 27 maja 2014 r., tj. w okresie, w którym upływały terminy płatności zobowiązań podatkowych Spółki, które przerodziły się w zaległości podatkowe i nimi został obciążony Skarżący. Została też wykazana bezskuteczność egzekucji, o czym zaświadcza postanowienie Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu Wydział V Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Naprawczych z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt [...], którym ogłoszono upadłość Spółki obejmującą likwidację jej majątku, wskutek czego Spółka została postawiona w stan upadłości likwidacyjnej. W postanowieniu tym Sąd wskazał, że Spółka posiada wymagalne zobowiązania wobec około 200 wierzycieli, a terminy płatności najstarszych zobowiązań przypadały w latach 2007-2010. Naczelnik [...] (dalej: Naczelnik US) pismem z dnia 15 września 2014 r. zgłosił swoje wierzytelności. Zostały one ujęte na liście wierzytelności jako należności III kategorii, ale nie uzyskał ich zaspokojenia. Spółka została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego (postanowienie Sądu Rejonowego w Rzeszowie XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 3 sierpnia 2018 r.). Trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, że postępowanie upadłościowe stanowi rodzaj uniwersalnego postępowania egzekucyjnego. W nauce prawa upadłość określana jest jako egzekucja uniwersalna. Ma ona na celu równomierne, choćby częściowe zaspokojenie wszystkich wierzycieli z całego majątku niewypłacalnego dłużnika. Brak możliwości realizacji tego celu ze względu na to, że majątek dłużnika nie wystarczy na choćby częściowe zaspokojenie wszystkich wierzycieli, jest równoznaczny z bezskutecznością egzekucji uniwersalnej. Bezsprzecznie w postępowaniu upadłościowym prowadzonym wobec Spółki nie zostali zaspokojeni wszyscy wierzyciele, nawet częściowo.

Mając na uwadze ustalenia z postępowania upadłościowego, jego wynik, a przede wszystkim stwierdzenie okoliczności spełniających przesłanki z art. 11 ust. 1 P.u.n. należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, iż wniosek o zgłoszenie upadłości Spółki został złożony za późno, czyli z przekroczeniem terminu określonego w art. 21 ust. 1 P.u.n. Organy wykazały, że Spółka nie regulowała części zobowiązań już w latach 2007 - 2008 i stan ten utrzymywał się w kolejnych latach, co w konsekwencji doprowadziło do ogłoszenia upadłości Spółki. Mając na uwadze, że Skarżący został członkiem zarządu Spółki 27 października 2010 r. oraz że mocą uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników uzyskał on okres dwóch miesięcy na zapoznanie się z dokumentacją Spółki, słusznie Dyrektor IAS uznał, że termin na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości upływał z dniem 27 grudnia 2010 r. Zatem wniosek w tym przedmiocie, zarówno wierzyciela z dnia 7 marca 2014 r., jak i Spółki z dnia 15 marca 2014 r. zostały złożone kilka lat za późno. Odnotować warto, że na dzień 28 lutego 2014 r. wszczętych wobec Spółki było ponad 60 postępowań egzekucyjnych.

Zważywszy na prezentowane w skardze kasacyjnej stanowisko wyjaśnić należy, że ustalenie czasu właściwego na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką określoną w przepisie prawa podatkowego (art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p.), do stosowania którego są zobowiązane organy podatkowe. Tym samym ustalenie czasu właściwego do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, należy do kompetencji organów podatkowych, prowadzących postępowanie na podstawie art. 116 § 1 O.p. Jest to okoliczność faktyczna, która powinna być ustalona w toku postępowania dowodowego. Takie stanowisko jest już ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych i Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela je. Co więcej, w orzecznictwie tym prezentowany jest dość jednolicie pogląd, że wiadomości specjalnych nie wymaga również ustalenie sytuacji finansowej, czy majątkowej spółki. Tym bardziej nie jest wymagana wiedza specjalna, gdy organ podatkowy stwierdza wystąpienie przesłanki z art. 11 ust. 1 P.u.n. ustawy, jak w rozpoznanej sprawie i czego nie podważono w skardze kasacyjnej. W przywołanym przepisie ustawodawca nie powiązał bowiem stanu niewypłacalności ze stanem majątku dłużnika, lecz z konkretnym zaniechaniem, zaprzestaniem płacenia długów, które to okoliczności są badane w postępowaniu dowodowym, które jak wiadomo prowadzi organ podatkowy, a nie biegły. Zatem organy podatkowe zasadnie nie przeprowadziły dowodu z opinii biegłego celem ustalenia, czy Spółka zaprzestała regulowania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Tę okoliczność, podobnie jak i trwałe niewywiązywanie z zobowiązań wykazały organy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego.

Podkreślić trzeba, iż dla stwierdzenia niewypłacalności spółki wystarczy wykazanie, że występuje jedna spośród dwóch przesłanek określonych w art. 11 ust. 1 i 2 P.u.n. Badanie stanu majątkowego spółki jest konieczne celem wykazania przesłanki z art. 11 ust. 2 P.u.n., ale w niniejszych sprawach, jak już wskazano, niewypłacalność została stwierdzona na podstawie art. 11 ust. 1 tej ustawy, więc wszelkie zarzuty odnośnie do niezbadania stanu majątkowego spółki są nietrafne. Poza tym nie zarzucono naruszenia ani ust. 1, ani ust. 2 art. 11 P.u.n., więc teoretyczne rozważania skargi kasacyjnej na temat przesłanek określonych w tych przepisach są bez znaczenia dla wyniku sprawy.

Tak też należy ocenić podnoszone przez Skarżącego argumenty celem wykazania, że złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki we wcześniejszym terminie nie było właściwe z punktu widzenia ekonomicznej sytuacji Spółki. Takiej bowiem przesłanki uwalniającej od odpowiedzialności osoby trzeciej nie przewiduje art. 116 O.p.

Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Dyrektora IAS i Sądu pierwszej instancji, iż Skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki.

Reasumując, stwierdzić należy, że na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 116 § 1 O.p.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.

Sędzia A. Juszczyk-Wiśniewska sędzia J. Pruszyński sędzia J. Sokołowska