Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1855/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 11 września 2023 r. znak SKO.ŚR/4111/614/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. oddala wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 11 września 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy I. z dnia 4 maja 2023 r. odmawiającej przyznania B. K. (dalej: "skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem S. K. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: "u.ś.r.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a.").

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 14 listopada 2022 r. skarżąca wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w I. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem. Do wniosku dołączyła orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 3 października 2022 r., z którego wynika, że mąż skarżącej jest niezdolny do samodzielnej egzystencji od 5 sierpnia 2022 r. do 30 września 2024 r.

Z oświadczenia męża skarżącej wynika, że skarżąca zapewnia mu opiekę i pomoc we wszystkich czynnościach samoobsługowych, sprzątaniu, zakupach, wizytach u lekarzy. Skarżąca oświadczyła, że sprawuje całodobową opiekę nad mężem. Pomaga we wszystkich niezbędnych czynnościach samoobsługowych (sprząta), nie pracuje nawet dorywczo.

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że opieka skarżącej nad mężem obejmuje: przygotowanie posiłków, odzieży, dbanie o higienę, umawianie wizyt lekarskich, wspólne ćwiczenia. Skarżąca z powodu opieki nad mężem nie podejmuje zatrudnienia. Była zatrudniona do 1 kwietnia 2022 r. w wymiarze ½ etatu. Do października 2022 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych.

Decyzją z dnia 13 grudnia 2022 r. Wójt Gminy I. odmówił przyznania świadczenia skarżącej. Decyzją z dnia 2 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uchyliło zaskarżoną decyzję. Wskazało, że organ I instancji nie zweryfikował związku pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a opieką nad mężem.

Z oświadczenia męża skarżącej wynika, że wymaga stałej opieki, a żona zaspokaja wszystkie potrzeby życiowe. Nie jest w stanie samodzielnie się napić, zjeść płynnych rzeczy, często się przewraca, nie porusza się samodzielnie.

Skarżąca oświadczyła, że mąż choruje od 15 lat. W ostatnim czasie stan zdrowia męża uległ znacznemu pogorszeniu, pojawił się zły chód, zawroty głowy, trudności w utrzymaniu przedmiotów, a pozostawienie go samego w domu może spowodować niebezpieczeństwo.

Z historii choroby męża skarżącej wynika, że w 2022 r. zgłaszał pogarszające się od pięciu lat zaburzenia chodu, nogi sztywniejące. Wskazano, że chodzi na szerokiej podstawie, zawsze był sprawny fizycznie, piłkarz. Wymaga diagnostyki pod kątem zaburzeń układu dróg móżdżkowych. Z karty informacyjnej z leczenia szpitalnego wynika, że mąż skarżącej cierpi na częściowe uszkodzenie mięśnia pośladkowego wielkiego i średniego prawego. Z przedstawionego świadectwa pracy wynika, że skarżąca była zatrudniona w okresie od 2 lipca 2019 r. do 1 kwietnia 2022 r. na pół etatu, a umowa została rozwiązana z upływem czasu, na jaki została zawarta.

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że problemy zdrowotne męża skarżącej pojawiły się około 15 lat temu, uległy nasileniu w 2022 r. Nasilenie problemów zdrowotnych męża było przyczyną rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia. Zaburzenia równowagi, drżenie rąk wykluczają samodzielne funkcjonowanie męża. Skarżąca wyręcza męża w czynnościach higienicznych: goleniu, toalecie porannej i wieczornej, przygotowuje posiłki, pomaga w ich spożywaniu, problemem są częste upadki męża skarżącej.

Decyzją z dnia 4 maja 2023 r. Wójt Gminy I. odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że z uwagi na treść art. 17 ust. 1 b u.ś.r. nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że z materiału dowodowego sprawy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia z powodu opieki nad mężem.

W odwołaniu skarżąca zarzucił naruszenie:

- prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności;

- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia spraw, przyjęcie iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez opiekuna osoby dorosłej wymagającej opieki, skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z wnioskiem.

Decyzją z dnia 11 września 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Wskazało, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie jest dopuszczalna odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na wiek, w którym powstała niepełnosprawność męża skarżącej. Kolegium wskazało jednak, że nie doszło do rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą – umowa została rozwiązana z upływem czasu, na jaki została zawarta. Zdaniem organu z okoliczności sprawy wynika, że zakres opieki skarżącej nad mężem nie jest tego rodzaju, aby wymagał całkowitej rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą. Kolegium stwierdziło, że samodzielne funkcjonowanie męża skarżącej w domu jest utrudnione, ale nie niemożliwe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

- dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.: zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia dyspozycji przepisu, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia - opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej;

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem/rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje

- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. - art. 6; art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad mężem, co skutkowało wydaniem rozstrzygnięcia z pominięciem słusznego interesu strony.

W oparciu o wskazane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że zasadnie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, że w aktualnym stanie prawnym niedopuszczalna jest odmowa przyznania świadczenia z powołaniem się na wiek, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Jest to bowiem konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, a zatem rację ma Kolegium, że w tym zakresie decyzja organu I instancji jest wadliwa.

W ocenie Sądu ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, w świetle których brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją, czy też niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a opieką nad mężem, a także, że zakres opieki skarżącej nad mężem nie jest tego rodzaju, aby wykluczał podjęcie zatrudnienia przez skarżącą, zostały dokonane w oparciu o wybiórczo oceniony materiał dowodowy sprawy.

W niniejszej sprawie bezsporne były następujące okoliczności: skarżąca była zatrudniona do dnia 1 kwietnia 2022 r., a umowa wygasła z upływem czasu, na który była zawarta, mąż skarżącej zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS jest niezdolny do samodzielnej egzystencji od dnia 5 sierpnia 2022 r., skarżąca opiekuje się mężem, niesporny jest również zakres opieki nad mężem oraz stan zdrowia męża skarżącej wynikający z dołączonej do akt dokumentacji medycznej. Okolicznością sporną w niniejszej sprawie jest ocena, czy w przypadku, gdy umowa o pracę skarżącej wygasła w wyniku upływu czasu, na który została zawarta, a niezdolność męża do samodzielnej egzystencji powstała (zgodnie z orzeczeniem) po upływie czterech miesięcy od dnia wygaśnięcia umowy o pracę, czy brak aktywności zawodowej skarżącej jest spowodowany opieką nad mężem, sporna jest także ocena, czy zakres opieki skarżącej nad mężem jest tego rodzaju, aby wykluczał podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia przez skarżącą.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że małżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca jest zatem legitymowana do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1 a u.ś.r., pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13).

Podkreślić należy, że w świetle art. 17 u.ś.r. ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i 1 a u.ś.r. komentowanego przepisu pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przy czym, należy odróżnić pojęcie niepodejmowania i rezygnacji z zatrudnienia. Ten związek przyczynowo-skutkowy winien polegać na tym, że potencjalny świadczeniobiorca nie podejmuje zatrudnienia, musi bowiem się opiekować niepełnosprawnym. Drugi przypadek występuje w sytuacji, gdy potencjalny świadczeniobiorca rezygnuje z zatrudnienia, aby sprawować opiekę nad niepełnosprawnym, o którym stanowi art. 17 u.ś.r. (por. K. Małysa-Sulińska, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, LEX 2015). Przesłanka niepodejmowania zatrudnienia jest spełniona, jeżeli zostanie ustalone, że wyłączną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczne jest ponadto ustalenie, że osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia ma obiektywną możliwość ze względu na swój wiek, stan zdrowia i doświadczenie, podjęcia zatrudnienia, jednakże nie podejmuje go ze względu na konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną. Podkreślić należy, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia. Tymczasem, organ rozważył tylko (pobieżnie) przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, a pominął w rozważaniach przesłankę niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą. Wskazując jedynie, że skarżąca nie wykazała, aby w sprawie zaistniała przesłanka niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na opiekę nad mężem.

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 października 2023 r., III SA/Kr 979/23), że celem regulacji zawartej w art. 17 u.ś.r. jest udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma tym samym zrekompensować utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjonalnego dochodu (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., I OSK 829/16). Zatem osoba ubiegająca się o przyznanie tego świadczenia albo, będąc zdolną do podjęcia pracy zarobkowej, rezygnuje z podjęcia takiej pracy, albo rezygnuje z faktycznie wykonywanej pracy zarobkowej. Niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej ma jednak służyć opiece nad osobą niepełnosprawną. Istotą tego świadczenia jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne ma na celu m.in. rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na znaczną niepełnosprawność. Sąd podziela stanowisko przyjęte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021 r. (sygn. akt I OSK 275/21), że prawidłowo interpretowana hipoteza normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. obejmuje również konieczność poszukiwania związku - także czasowego - pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia), a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną. Tymczasem, w niniejszym postępowaniu organ pominął ocenę bierności zawodowej skarżącej z punktu widzenia związku czasowego pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej przez skarżącą a powstaniem konieczności opieki nad mężem. Podkreślić należy, że skarżąca podnosiła (k. 78), a okoliczność ta wynika również z przedłożonej dokumentacji medycznej (k. 88), że w 2022 r. doszło do pogorszenia stanu zdrowia męża skarżącej, który spowodował konieczność objęcia go opieką przez skarżącą. Z dołączonej do akt dokumentacji wynika, że mąż skarżącej został uznany przez lekarza orzecznika ZUS za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji od sierpnia 2022 r. W rezultacie, w ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy, dawał podstawę do przyjęcia, że w sprawie zaistniał związek czasowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej a powstaniem konieczności opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Skoro w ocenie organu II instancji okoliczność wygaśnięcia umowy o pracę skarżącej z uwagi na upływ czasu, na który została zawarta, wykluczała przyjęcie, że została w sprawie spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, organ powinien dokonać oceny sytuacji skarżącej w świetle przesłanki "niepodejmowania" zatrudnienia, tymczasem tego rodzaju rozważania nie zostały podjęte w zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że organ I instancji nie miał wątpliwości co do zaistnienia w sprawie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a opieką nad mężem.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie zakres opieki skarżącej nad mężem nie jest tego rodzaju, aby wykluczał podjęcie przez skarżącą zatrudnienia choćby w częściowym wymiarze czasu pracy. Pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21, CBOSA). Pokreślić ponadto należy, że zakres opieki jest determinowany stanem zdrowia osoby niepełnosprawnej, a w rezultacie zakresem czynności opiekuńczych, które są niezbędne dla zapewnienia codziennego funkcjonowania osoby niepełnosprawnej. Z treści przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego, a także dołączonej do akt dokumentacji medycznej wynika, że mąż skarżącej wymaga pomocy w utrzymaniu higieny, poruszaniu się, spożywaniu posiłków, a także piciu. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, mąż skarżącej cierpi na drżenie rąk, które uniemożliwia mu samodzielne spożywanie posiłków, a także picie. W ocenie Sądu stan zdrowia męża skarżącej – drżenie o charakterze choroby neurodegradacyjnej, drżenie posturalne oraz szybkie drżenie rąk (k. 87) powodują, że mąż skarżącej wymaga stałego nadzoru ze strony skarżącej, pomocy w przemieszczaniu się, piciu oraz spożywaniu posiłków, w rezultacie podjęcie przez skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia, musiałoby się odbyć ze szkodą dla opieki, której wymaga.

Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz dowolności oceny materiału dowodowego można mówić w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (tak wyrok NSA 16 lipca 2020 r., II OSK 837/20). W ocenie Sądu ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji, z których wynika, że zakres opieki skarżącej nad mężem nie wyklucza podjęcia zatrudnienia, a także, że brak jest związku przyczynowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej a opieką nad mężem, nie wynikają w sposób logiczny z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zostały przyjęte z pominięciem treści wywiadu środowiskowego oraz dołączonej do akt dokumentacji medycznej męża skarżącej.

Ponownie rozpoznając sprawę organy dokonają kluczowych dla sprawy ustaleń faktycznych – dotyczących stanu zdrowia męża skarżącej, zakresu opieki wynikającego ze stanu zdrowia męża skarżącej, potwierdzonego zaświadczeniami lekarskimi, czasu powstania konieczności opieki nad mężem, przyczyn niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą, a następnie w oparciu o całokształt okoliczności faktycznych ocenią, czy w odniesieniu do skarżącej zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podjętą decyzję uzasadnią zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W ocenie Sądu oznacza to, że sprawa skarżącej powinna być rozpoznana przez organ na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Z uwagi na użyte w przepisie sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa" konieczne jest zastosowanie przepisów dotychczasowych, mimo braku wydania decyzji przed dniem 31 grudnia 2023 r. Dotychczasowe przepisy należy zatem stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31 grudnia 2023 r. oraz spełniają określone w ustawie przesłanki jego przyznania. Wskazać należy, że to czy skarżąca je spełnia należy już do istoty sprawy, która wobec wadliwego zastosowania przepisów procesowego nie została rozstrzygnięta (tak słusznie wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 lipca 2013 r., II SA/Go 552/13).

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania zgodnie z art. 206 p.p.s.a., który stanowi, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis ten obejmuje swoim zakresem także uprawnienie Sądu do określenia wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika strony, w ramach oceny czynności tego pełnomocnika podejmowanych w postępowaniu sądowym. Przy określaniu wysokości wynagrodzenia pełnomocnika uwzględniać trzeba bowiem każdorazowo szereg okoliczności, wśród których wymienić należy m.in. stopień zawiłości sprawy, jak też wkład pełnomocnika, w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Sądowi z urzędu jest wiadome, że pełnomocnik skarżącej wnosi jednobrzmiącej treści skargi na decyzje wydawane w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skargi te zwierają przytoczone orzeczenia sądów administracyjnych bez odniesienia ich do okoliczności faktycznych danej sprawy, nie zawierają także zindywidualizowanych zarzutów odniesionych do okoliczności faktycznych i prawnych zaskarżonej decyzji. Skarga wniesiona w tej sprawie wpisywała się w przyjętych schemat treściowy i nie zawierała żadnych elementów indywidualizujących kontrolowany przypadek, pozostając w istocie bez bliższego związku z realiami tej sprawy (tak słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 24 stycznia 2024 r., III SA/Kr 1394/22). Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego w Olsztynie, w świetle którego sporządzenie skargi o charakterze szablonowym, wielokrotnie wykorzystywanym przez tego samego pełnomocnika w tożsamych przedmiotowo sprawach, dotyczących ponadto nieskomplikowanego staniu faktycznego i prawnego, niewątpliwie uprawnia sąd do zastosowania art. 206 p.p.s.a. (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SAB/Ol 3/20). Wywiedziona skarga nie przyczyniła się więc do wyjaśnienia sprawy. W takich okolicznościach, w ocenie Sądu, wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania (tj. w tej sprawie, z uwagi na zwolnienie skarżącej z wpisu sądowego, w istocie w rachubę wchodziłyby jedynie koszty zastępstwa procesowego zawodowego pełnomocnika) – nie mógł zostać uwzględniony, przez co Sąd oddalił wniosek o zasądzenie zwrotu tych kosztów zgodnie z art. 206 p.p.s.a.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) orzekł jak w sentencji wyroku.