Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1551/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: art. 31zo ust.11
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: par. 10 ust. 2a pkt 1,2  ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant specjalista Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2023 r. skargi J. G., J. C., W. C. wspólników spółki cywilnej Firma Handlowo-Usługowa A. w Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 sierpnia 2021 r. nr 112/21/CUL/210000 (380000/71/329379/2021) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 17 czerwca 2021 r. nr [...], 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 20 sierpnia 2021 r. nr 112/21/CUL/210000 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział w S. (dalej: organ I instancji) z dnia 17 czerwca 2021 r. nr [...], w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania składek za okres od marca 2021 r. do kwietnia 2021 r. J. G., J. C., W. C. wspólników spółki cywilnej Firma handlowo-Usługowa A. w Z., (dalej: skarżący).

Na wyżej wskazaną decyzję w dniu 8 października 2021 r. strona skarżąca wniosła na skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Z akt administracyjnych wynika następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 20 grudnia 2021 r. nr [...], stwierdził nieważność ww. decyzji z dnia 20 sierpnia 2021 r. nr 112/21/CUL/210000 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział w S. z dnia 17 czerwca 2021 r. nr [...], w przedmiocie zwolnienia z opłacania składek za okres od marca 2021 r. do kwietnia 2021 r. spółki cywilnej Firma handlowo-Usługowa A. w Z., J. G., J. C., W. C.

Na powyższą decyzję z dnia 20 grudnia 2021 r. nr [...], skarżący złożył skargę w dniu 10 stycznia 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który postanowieniem z dnia 21 marca 2022 r. zawiesił postępowanie administracyjne. Następnie w związku z uprawomocnieniem się orzeczenia w sprawie o sygn. akt. III SA/Gl 160/22 uchylono decyzję z dnia 20 grudnia 2021 r. nr [...], stwierdzającej nieważność decyzji z dnia 20 sierpnia 2021 r. nr 112/21/CUL/210000 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 17 czerwca 2021 r. nr [...]. WSA w Gliwicach postanowieniem z dnia 16 stycznia 2023 r. podjął zawieszone postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia z opłacania składek za okres od marca 2021 r. do kwietnia 2021 r. J. G., J. C., W. C. wspólników spółki cywilnej Firma Handlowo-Usługowa A. w Z.

W związku z powyższym Sąd mógł przystąpić do rozpatrzenia sprawy zaskarżonej decyzji z dnia 20 sierpnia 2021 r. nr 112/21/CUL/210000 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z 6 maja 2021 r. skarżący zwrócili się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie ich z obowiązku opłacania należnych składek za okres od marca 2021 r. do kwietnia 2021 r. We wniosku jako działalność uprawniającą do skorzystania ze zwolnienia skarżący wskazali działalność oznaczoną kodem PKD 56.10.A.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku organ administracji, decyzją z dnia 17 czerwca 2021 r. nr [...], odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za wskazany okres z uwagi na informację z GUS z której wynikało, że skarżący we wrześniu 2020 r. nie prowadzili działalności oznaczonej kodem PKD 56.10.A . Jako podstawę prawną ZUS powołał art. 31 zq ust.7 w zwz. z art. 31 zy ust.1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm. dalej powoływana jako ustawa COVID -19) oraz §10 ust.1,2,2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 zwanym dalej - rozporządzeniem w sprawie wsparcia (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji) ) oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.).

Następnie na skutek wniosku strony z dnia 5 lipca 2021 r., o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia 20 sierpnia 2021 r. nr 112/21/CUL/210000 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy ww. decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 17 czerwca 2021 r. nr [...].

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ II instancji stwierdził, że zgodnie z § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia (...), płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:

49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z

- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres.

Zdaniem ZUS, skarżący podali we wniosku RDZ-B7 z 6 maja 2021r. kod PKD, który nie został potwierdzony w otrzymanym z GUS wykazie płatników składek. Ponieważ mieli zarejestrowaną działalność z kodem nie uprawniającym do zwolnienia z opłacania składek, nie spełnili warunków do zwolnienia.

Dokonując oceny spełnienia warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności gospodarczej według PKD, na postawie wpisu w CEIDG wg stanu na dzień 30 września 2020 r. organ ustalił, że przeważającym rodzajem prowadzonej przez skarżących działalności była działalność oznaczona kodem PKD 61.20.Z. Kod ten nie widnieje na liście wskazanych w ww. przepisie branż, które mogą skorzystać z umorzenia składek. Tym samym brak było podstaw do zwolnienia skarżących z opłacania składek.

Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu pełnomocnik zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego tj.

- § 10 ust. 2a pkt. 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 371 z późn. zm. dalej: rozporządzenie) przez błędną, zawężającą wykładnię tych przepisów polegającą na przyjęciu, że ustalenia rodzaju działalności prowadzonej przez przedsiębiorcę dokonuje się wyłącznie w oparciu o kod PKD ujawniony w rejestrze REGON i w konsekwencji, że warunkiem koniecznym do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek, o których mowa w tych przepisach, jest posiadanie ujawnionego w rejestrze REGON kodu PKD, podczas gdy zgodnie z prawidłową wykładnią przedmiotowych przepisów, ustalenie rodzaju działalności prowadzonej przez przedsiębiorcę i w konsekwencji uprawnienia do zwolnienia z opłacania należnych składek, winno być dokonywane w oparciu o rzeczywistą (faktyczną) działalność prowadzoną przez przedsiębiorcę w relewantnym okresie, zaś kody PKD ujawnione w rejestrze REGON mają charakter jedynie pomocniczy,

- § 10 ust. 3 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 371 z późn. zm.) poprzez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w § 10 ust. 1,2,2a rozporządzenia dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON, w brzmieniu innym (z innej daty) aniżeli w brzmieniu na dzień 31 marca 2021r., podczas gdy, zgodnie z tymże przepisem i oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1,2,2a, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według PKD 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021r."

- § 10 ust. 2a pkt. 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 371 z późn. zm.) poprzez jego nieprawidłowe niezastosowanie i odmówienie skarżącym prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r., podczas gdy skarżący spełnili wszystkie przesłanki do skorzystania z tegoż zwolnienia.

2. naruszenie przepisów postępowania, tj.;

- art. 78 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), poprzez nieuwzględnienie żądań skarżących dotyczących przeprowadzenia dowodów, których przedmiotem były okoliczności mające kapitalne znaczenie dla sprawy, a to okoliczności, że skarżący prowadzili w rzeczywistości działalność gastronomiczną oznaczoną kodem PKD 56.10.A we wrześniu 2020 r. i w każdym innym okresie mogącym mieć dla sprawy znacznie,

- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie czynność niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, a to do ustalenia jaką działalność w rzeczywistości prowadzili skarżący we wrześniu 2020 r., niezebranie koniecznego materiału dowodowego oraz niewyczerpujące rozpatrzenie materiału zebranego, w tym w szczególności całkowite pominięcie tez, argumentacji i dowodów przedstawionych przez skarżących we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy,

- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a., poprzez sporządzenia rażąco nieprawidłowego i lakonicznego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, bez wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co uniemożliwiło realizację zasady pogłębiania zaufania do organów państwa oraz utrudnia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, które to naruszenia miały oczywisty wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziły organ do oczywiście błędnych konstatacji, jakoby skarżący we wrześniu 2020 r. nie prowadzili działalności o kodzie PKD 56.10.A i w konsekwencji i nie zasługiwali na przyznanie im pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek społecznych, podczas gdy, gdyby organ przeprowadził postępowanie administracyjne z poszanowaniem jego fundamentalnych zasad wyrażonych w przywołanych powyżej przepisach, to organ doszedłby do przekonania, że skarżący w relewantnym dla sprawy okresie prowadzili działalność gastronomiczną objęta kodem PKD 56.10.A (w postaci prowadzenie dwóch restauracji), wobec czego podlegają zwolnieniu ze składek społecznych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej określanej skrótem p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję, odmawiającą skarżącym prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca do kwietnia 2021 r., według podanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Przede wszystkim w aktach sprawy brakuje wniosku skarżących o zwolnienie z obowiązku opłacania składek, co już na wstępie kontroli sądowej nie pozwala na weryfikację zaskarżonej decyzji z zakresem wniosku w konsekwencji – granicami sprawy.

Sporna w sprawie jest kwestia spełnienia przez skarżących przesłanek do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za wnioskowany okres, w szczególności zaś przesłanki prowadzenia na dzień 30 września 2020 r. działalności objętej kodem PKD, uprawniającym do uzyskania tego zwolnienia.

Podstawowym przepisem regulującym sporne zagadnienie jest § 10 ust. 2a pkt1 rozporządzenia w sprawie wsparcia (...), płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:

49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z

- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych.

Ponadto w myśl art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID 19 , oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r.

Literalna wykładnia cytowanych przepisów istotnie prowadzi do wniosku, że warunkiem uprawniającym do uzyskania zwolnienia, jest prowadzenie na dzień 30 września 2020 r. przeważającej działalności oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 jednym z wymienionych w tym przepisie kodów, a oceny spełnienia tego warunku, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. Odejście od literalnej wykładni przepisów jest jednak możliwe i pożądane w sytuacji, gdy jej rezultaty, wypaczają założone przez prawodawcę cele i założenia ustawy, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie.

Przede wszystkim podkreślić należy, że Sąd akceptuje stanowisko wyrażane już wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych, dotyczącym zwolnień z opłacania należności z tytułu składek, że organ w tego rodzaju sprawach nie może bezkrytycznie przyjmować danych statystycznych zawartych w rejestrze REGON, co do uwidocznionego w ewidencji rodzaju przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez podmiot ubiegający się o przyznanie takiej ulgi. Istotne jest bowiem ustalenie, jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) przedsiębiorca faktycznie prowadził w danym dniu, a nie jaki rodzaj przeważającej działalności figurował w rejestrze. W sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem w CEIDG, a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności (por. wyroki m.in.: wyrok NSA z 30 listopada 2022 r. sygn. akt I GSK 1427/22, wyrok WSA w Gliwicach z 27 września 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 87/22, wyrok WSA w Warszawie z 15 listopada 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 736/22, wyroki WSA w Rzeszowie: z 27 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Rz 255/21 i I SA/Rz 214/21, wyroki WSA w Białymstoku: z 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Bk 140/21, z 5 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Bk 171/21).

Należy pamiętać, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz.U. z 2020 r. poz. 443). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m. in. w wyrokach z dnia 7 stycznia 2013 r., II UK 142/12 i z dnia 23 listopada 2016 r., II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.

Wskazać dalej należy, podzielając w tym zakresie stanowiska Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Szczecinie i Wrocławiu, że wyrażenie "przeważająca działalność gospodarcza" wyjaśnia rozporządzenie Rady Ministrów z 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz.U.2015.2009). W § 9 tego rozporządzenia nawiązano do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu.

Dokonując wykładni przepisów dotyczących zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, nie można zatem pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność/prawidłowość wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wobec tego należy uznać, że pomoc, o jakiej stanowi ustawa COVID-19 nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako przeważająca. Tym bardziej, nie można jej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności uprawniającej do zwolnienia, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie, wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON, nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie do celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową. Poprzestanie jedynie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których pomoc ta została faktycznie skierowana i do nich też tylko powinna trafić. Stanowiłoby to wypaczenie celu tych przepisów, którym jest przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19, związanym przede wszystkim z okresowo wprowadzanymi na obszarze RP ograniczeniami w prowadzeniu działalności gospodarczej w trakcie pandemii. Rezultaty takiej wykładni podważają ratio legis przepisu i prowadzą do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi.

Trafnie wskazuje się także w orzecznictwie, że przepisy ustawy COVID-19 mają na celu m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej. Musi jednak mieć realny wymiar, zwłaszcza, że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych.

W ocenie Sądu, faktyczne prowadzenie działalności objętej według PKD kodem uprawniającym do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek powinno skutkować udzieleniem tej pomocy mimo, iż na dzień 30 września 2020 r. przeważająca działalność uwidoczniona w rejestrze REGON, nie jest zgodna z kodami wymienionymi w przepisie jest § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia (...). Tylko w takim wypadku nie zostaną naruszone zasady równości, niedyskryminacji i swobody działalności gospodarczej.

W sprawie naruszone zostały również zasady postępowania administracyjnego. Organ ustalił bowiem jedynie w oparciu o rejestr CEIDG, że skarżący na dzień 30 września 2020 r. nie prowadził przeważającej działalności zgłoszonej we wniosku, który uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres od marca do kwietnia 2021 r.

Organ administracji w ogóle nie analizował, dokumentów mających potwierdzić, iż działalność gastronomiczna była działalnością przeważającą. W wydanej decyzji organ administracji nie odniósł się do powyższych okoliczności, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Zaznaczyć także należy, że ustawodawca wymaga w art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., aby decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne. Jak z kolei stanowi art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zatem nie powinno ograniczać się jedynie do przytoczenia treści przepisów ale także do ich wykładni. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest istotnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok procesu myślowego organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Ponadto, odpowiednie przedstawienie procesu rozumowania organu w zakresie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji realizacji zasady przekonywania wynikającej z art. 11 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Stanowi także jedną z gwarancji realizacji zasady pogłębiania zaufania wynikającej z art. 8 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga zatem logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska, co umożliwia jego kontrolę nie tylko przez stronę będącą adresatem wydanego rozstrzygnięcia, lecz również przez sąd. Realizowanie powyższych zasad jest tym bardziej konieczne, w sytuacji wdrażania nowych, uzasadnionych stanem pandemii przepisów oraz ich częstych zmian.

W rozpatrywanej sprawie ZUS w istocie nie wyjaśnił istotnych okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza rodzaju faktycznie wykonywanej przez skarżących działalności będącej działalnością przeważającą. Te okoliczności, były istotne z perspektywy możliwości udzielenia zwolnienia z opłacania składek ZUS. W konsekwencji stwierdzić należy, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, poprzez niezebranie dowodów w sytuacji, gdy w sprawie niezbędne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia, czy skarżący faktycznie na dzień 30 września 2020 r. wykonywali jako przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 56.10.A, który to kod uprawnia do skorzystania z prawa do omawianego zwolnienia. Sąd dostrzega, że realizacja przez ZUS zadań wynikających z ustawy o COVID 19, nakłada na organ dodatkowe obowiązki. Jednak przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w podanym zakresie jest niezbędne i konieczne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i nie wymaga ono przeprowadzenia skomplikowanych i pracochłonnych czynności dowodowych. Zaś dowody, co do zasady winien przedstawić płatnik składek.

Wskazać również należy, że sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżoną przez stronę decyzję pod względem jej zgodności z prawem i w przypadku ustalenia, że narusza ona prawo – uchyla ją, podając tego przyczyny. Taka też sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a uchylił wydaną w sprawie decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.), gdyż strona skarżąca reprezentowana była przed sądem przez adwokata. Na kwotę 480 zł przysługujących do zwrotu stronie skarżącej kosztów postępowania składają się koszty zastępstwa procesowego.