Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SAB/Sz 17/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 1-4,  pkt 8 i 9, art. 149 par. 1a,1b,  par. 2,art. 52 par. 1, art. 53 par. 2b, art. 200, art. 119 pkt 4
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 37 par. 1 pkt 1,  2, art. 35 par. 4, art. 36 par. 1, art. 133, art. 132, art. 144, art. 57,
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. G. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. w przedmiocie przekazania zażalenia I. stwierdza bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w G., II. stwierdza, że bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w G. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. przyznaje od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w G. na rzecz skarżącego M. G. sumę pieniężną w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych, IV. oddala skargę w pozostałym zakresie, V. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w G. na rzecz skarżącego M. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Pismem z 9 kwietnia 2024 r., M. G. (dalej powoływany jako: Wnioskodawca lub Skarżący), wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. (dalej: PINB lub Organ) w przedmiocie przekazania zażalenia Skarżącego z dnia 24 lutego 2024 r., skierowanego do Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie na postanowienie PINB z dnia 16 lutego 2024 r. nr PINB.5162.7.1-7.2023.RS. Wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, o zobowiązanie organu do podjęcia czynności zmierzających do przesłania zażalenia do Organu wyższej instancji w określonym terminie w określonym terminie a także o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Jak wyjaśnił Skarżący, w dniu 24 lutego 2024 r. wniósł poprzez skrzynkę do doręczeń elektronicznych zażalenie na postanowienie z dnia 16 lutego 2024 r. (znak: PINB.5162.7.1-7.2023). Następnie, w dniu 1 marca 2024 r. PINB w G. zawiadomił Skarżącego o przesłaniu zażalenia wraz z aktami do Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie.

W dniu 3 marca 2024 r. Skarżący zażądał dokonania dodatkowych czynności przez PINB. W dniu 14 marca 2024 r. został poinformowany o zażaleniu adwokata P. L., na ww. postanowienie PINB. Natomiast w dniu 25 marca 2024 r. ZWINB w Szczecinie poinformował Skarżącego, że forma przekazania przez PINB w G. zażalenia do Organu wyższego stopnia nie spełnia wymogów procedury administracyjnej. Skarżący podkreślił, że w związku z nieprzekazaniem jego zażalenia nie płyną ustawowe terminy a samo zażalenie jest traktowane jako niebyłe, co narusza podstawowe prawa strony do rozpoznania jego zażalenia w terminie 30 dni od dnia otrzymania zażalenia.

W dniu 8 kwietnia Skarżący złożył ponaglenie.

2. W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. nadmienił, iż wykonuje swoje obowiązki przy pomocy dwóch inspektorów nadzoru budowlanego na terenie największego powiatu w województwie, składającego się z dziewięciu gmin, zatem zarzut bezczynności organu jest bezpodstawny i bezzasadny gdyż przy takim stanie kadrowym organ nigdy nie jest bezczynny. Organ wskazał, że nie zajmuje się jedną lub dwoma sprawami jak prawdopodobnie uważają skarżący niezadowoleni z niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie, tak jak skarżący w tej sprawie, który korzystając z ustawowych uprawnień do wnoszenia skarg i ponaglenia na bezczynność organu oraz z prawa do udostępnienia informacji publicznej utrudniają organowi załatwianie ich spraw w terminie ustawowym, zasypując PINB pismami. Organ wskazał, że Skarżący był informowany o trudnościach kadrowych i że z przyczyn niezależnych od organu, z uwagi na dużą ilość spraw wpływających do inspektoratu nieproporcjonalną do jego składu osobowego, kontrole w terenie obiektów w ramach akcji ogólnokrajowych, a także ze względu na inne okoliczności jak urlopy i choroby, rozpatrzenie sprawy nie może nastąpić w przewidzianych ustawowo terminach.

Organ wskazał, że obecnie postępowanie w sprawie toczy się przed Organem II instancji, w trybie zażaleniowym, z woli Skarżącego lecz Skarżący nie zważa na to i czyni zarzut z tego, że termin załatwienia sprawy się wydłuża i domaga się ukarania winnych tak, jakby organ nie chciał wypełniać swoich obowiązków i wykonywać należących do niego zadań, co nie jest prawdą. Sytuację Organ uznał za niezrozumiałą.

3. W kolejnym piśmie, datowanym na 9 czerwca 2024 r. (data wpływu do WSA 11 czerwca 2024 r.) Skarżący opisał działania Organu, za pośrednictwem którego złożył zażalenie. Skarżący wystąpił także z wnioskiem o przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł. jako swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie uzasadnionego interesu Skarżącego w terminowym załatwieniu sprawy oraz wszelkiego rodzaju niedogodności, jakich doznał na skutek bezczynności organu administracji. Przyznanie Skarżącemu sumy pieniężnej ma bowiem uświadomić Organowi, że nie jest on bezbronny, oraz że sąd administracyjny widzi wszystkie dolegliwości i niedostatki, jakich on doznaje na skutek bezczynnego prowadzenia jego sprawy i że obejmuje Skarżącego swoją ochroną.

W piśmie procesowym dodatkowo wskazał, że PINB nie dołączył do akt przekazanych do Sądu pisma ZWINB z dnia 25 marca 2024 r., w którym Organ wskazał, że pismo nie zostało przekazane w odpowiedniej formie i poinformował, że nie biegną żadne terminy oraz zobowiązał PINB w terminie 7 dni do przesłania zażalenia Skarżącego, dołączając jednocześnie wskazane pismo ZWINB adresowane do PINB.

Dalej Skarżący wskazał, powołując się na art. 144 K.p.a. w zw. z art. 133 K.p.a., że Organ winien przesłać zażalenie w terminie 7 dni od dnia, w którym je otrzymał, a terminowi temu do momentu złożenia przez Skarżącego ponaglenia Organ uchybił 7 krotnie, na dowód czego Skarżący przedłożył ponaglenie z 8 kwietnia 2024 r.

Skarżący wskazał, że w dniu 22 kwietnia 2024 r. ZWINB postanowieniem odmówił stwierdzenia czy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie przekazania zażalenia organowi właściwemu do jego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Organ wskazał, że na ewentualną bezczynność PINB w G. w przedmiocie przekazania zażalenia do organu odwoławczego na podstawie art. 133 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. ponaglenie nie przysługuje, z czym Skarżący się nie zgadza. Skarżący podkreślił, że ZWINB w Szczecinie powinien wydać postanowienie, w którym stwierdza, iż organ I instancji nie dopuścił się bezczynności/przewlekłości a nie odmówić stwierdzenia czy organ dopuścił się bezczynności. Skarżący oczekuje stanowiska w tej sprawie wyrażonego przez WSA w Szczecinie podnosząc, że przesłanie odwołania organowi odwoławczemu jest czynnością materialno - techniczną, dla której ustawodawca ustanowił termin 7-dniowy. Zdaniem Skarżącego przyjęcie poglądu, że Skarżącemu nie służy skarga do sądu administracyjnego na bezczynność w zakresie przekazania przez organ I instancji odwołania (wraz z aktami sprawy) organowi odwoławczemu przeczyłoby sensowi ustanowienia terminu dla tej czynności z art. 133 K.p.a.

Końcowo Skarżący uwypuklił, że denerwuje go przerzucanie odpowiedzialności za niezałatwione w terminie sprawy przez Organ na niepełnosprawnego pracownika, który przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim oraz ma skrócony wymiar czasu pracy ze względu na swoją niepełnosprawność. Wskazał, że WSA w Szczecinie dał wyraz tym tłumaczeniom m.in. w postanowieniu z dnia 4 stycznia 2024 w sprawie o sygn. II SO/Sz 11/23 oraz w wyroku z dnia 22 lutego 2024 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Sz 156/23, a mimo to Organ stosuje tę samą retorykę. Ponadto Skarżący sam jest osobą niepełnosprawną i poczuł ze strony Organu wyraz pogardy dla osób, które mają istotne obniżenie zdolności do wykonywania pracy. Skarżącego, jak podkreślił, nie interesuje stan zdrowia pracowników organu a jego postępowanie prowadzone przez organ administracyjny, zaś sposób organizacji urzędu nie jest sprawą Skarżącego. Na dowód braku merytorycznych argumentów i próby zasłaniania się osobami niepełnosprawnymi przy faktycznej odpowiedzialności organu za jego funkcjonowanie Skarżący dołączył skan pisma PINB z dnia 29 listopada 2023 r. skierowanego do WSA w Szczecinie jako wyjaśnienie w sprawie o sygn. akt II SO/Sz 11/23.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

4. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Powyższe determinuje zakres kontroli Sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. W myśl bowiem art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ponadto sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

5. Przedmiotem skargi uczyniono bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. (Organu I instancji) w zakresie przekazania zażalenia Skarżącego z dnia 24 lutego 2024 r., skierowanego do Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie na postanowienie PINB z dnia 16 lutego 2024 r. nr PINB.5162.7.1-7.2023.RS.

6. Na wstępie należy zająć stanowisko w kwestii formalnej dopuszczalności skargi.

Skarżący przedłożył wydruk ponaglenia (wraz z wydrukiem jego urzędowego poświadczenia przedłożenia), które skierował w dniu 8 kwietnia 2024 r., za pośrednictwem platformy ePUAP, do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G.. Tym samym Skarżący wyczerpał przysługujące mu środki zaskarżenia, zgodnie z wymogiem art. 52 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Natomiast zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W związku z tym, wbrew twierdzeniu Organu, przedmiotowy środek zaskarżenia należy uznać za dopuszczalny.

7. Wyjaśnić należy, że w obowiązującym stanie prawnym są dwa stany zaniechania odrębnie typizowane, choć powodujące takie same konsekwencje prawne, tj. bezczynność i przewlekłość. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych (art. 35 § 4 k.p.a.) ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Przewlekłość postępowania zaś to stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Wykładnia językowa tego przepisu prowadzi do wniosku, że o bezczynności organu mówimy w sytuacji, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie, przy czym ustawodawca wskazał, że chodzi o termin określony w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych albo też termin określony przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Jest to zatem stan obiektywnie sprawdzalny, związany tylko z upływem terminu określonego w ustawie albo w terminie określonym przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. W przypadku zatem skarg na bezczynność, kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną, czy niezawinioną opieszałością organu.

Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Skarga na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna w tych przypadkach, w których organy zobowiązane do wydania decyzji i postanowień, bądź do dokonania określonej czynności, z ustawowego obowiązku nie wywiążą się w określonym terminie, i gdy skargę składa uprawniony do tego podmiot. Właściwość sądów administracyjnych obejmuje zatem niepodejmowanie przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa, 2012r., s 43 i nast.).

W przypadku skargi na bezczynność organu, jak to już wskazano, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. O akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 - ONSAiWSA 2008/2/21).

Przez pojęcie aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które mogą podlegać kognicji sądów administracyjnych, należy rozumieć głównie czynności, które są działaniami faktycznymi, określane w doktrynie jako tzw. czynności materialno – techniczne, wywołujące określone skutki drogą faktów. Działania te mogą mieć również charakter władczy, z tym że nie są to rozstrzygnięcia władcze, gdyż wówczas mamy do czynienia z decyzją administracyjną (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2003 r., sygn. akt OPS 2/03 - ONSA 2004/1/5). W przeciwieństwie do aktów, które mają charakter sformalizowany i przybierają z reguły formę pisma, wykazów czy zaświadczeń, czynności stanowią takie działania faktyczne, które w wyniku ich realizacji wywołują następstwo w zakresie uprawnień lub obowiązków, jakie przepis wiąże z ich podjęciem (por. M. Jaśkowska, Akty i czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym jako przedmiot kontroli [w:] Polski model sądownictwa administracyjnego pod red. J. Stelmasiak, J. Niczyporuk, S. Fundowicz, Lublin 2003).

Jak stanowi art. 133 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji w myśl art. 132 k.p.a. Zgodnie z art. 144 K.p.a. w sprawach nieuregulowanych (...) do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Z powyższego wynika, że ustawodawca w art. 133 K.p.a. ustanowił 7-dniowy termin na przesłanie odwołania/zażalenia organowi odwoławczemu. W świetle cytowanego przepisu organ I instancji, który nie skorzystał z uprawnienia do wzruszenia własnej decyzji/postanowienia w trybie tzw. samokontroli, jest obowiązany przekazać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu (por. W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu, Warszawa 1983, s. 213 W. Chróścielewski, J. P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, wydanie II. LexisNexis, Warszawa 2006, s.183; B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H.Beck, Warszawa 1996, s. 574; wyrok NSA z dnia 21 maja 1991 r., IV SAB 8/91, ONSA 1991/3-4/62). Datą początkową biegu tego terminu, liczonego według zasad określonych w art. 57 k.p.a., jest dzień otrzymania odwołania/zażalenia - dzień faktycznego ich wpływu do organu I instancji. Organ I instancji nie jest uprawniony do badania dopuszczalności odwołania i zachowania ustawowego terminu do jego wniesienia. Obowiązany jest zatem nadać odwołaniu bieg przez przekazanie organowi odwoławczemu odwołania wraz z aktami sprawy, nawet jeżeli odwołanie jest niedopuszczalne. Właściwy do rozstrzygnięcia o dopuszczalności odwołania jest wyłącznie organ odwoławczy - art. 134 k.p.a. (por. E. Iserzon (w:) Komentarz, 1970, s. 232).

Przesłanie odwołania/zażalenia organowi wyższej instancji, należące do obowiązku organu pierwszoinstancyjnego, jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2019 r., I OSK 2066/18). Brak działania organu w zakresie przekazania odwołania/zażalenia od decyzji/postanowienia pierwszoinstancyjnego stanowi zatem bezczynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., ponieważ jest to czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

Przyjęcie natomiast poglądu, że stronie nie służy skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego w zakresie przekazania przez organ I instancji odwołania/zażalenia (wraz z aktami sprawy) organowi odwoławczemu przeczyłoby sensowi ustanowienia terminu dla tej czynności w art. 133 k.p.a. Organ administracji publicznej obciąża obowiązek, który określony jest w przepisie prawa powszechnie obowiązującego, a stronie służy uprawnienie żądania wykonania (należytego wykonania) tego obowiązku. Wykonanie bądź zaniechanie przez organ wykonania tego obowiązku wywołuje określone skutki faktyczne i prawne.

Podsumowując - przekazanie odwołania/zażalenia jest czynnością materialno-techniczną, dla której ustawodawca ustanowił ściśle określony termin. Na bezczynność organu I instancji, który tej czynności nie dokonuje w terminie - a więc w istocie sprawia, że wniesione odwołanie pozostaje bez rozpoznania-służy skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego na podstawie art.3 § 2 pkt 9 k.p.a.(por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX/el. 2022 do art.133; por. też postanowienie NSA z dnia 23 sierpnia 2016 r., II OSK 1704/16.

8. W okolicznościach kontrolowanej sprawy Skarżący złożył w formie e-pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (za pośrednictwem platformy e-PUAP), w dniu 24 lutego 2024 r. zażalenie skierowane do Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie na postanowienie PINB z dnia 16 lutego 2024 r. nr PINB.5162.7.1-7.2023.RS (data wpływu do PINB z prezentaty 26 lutego 2024 r.).

Skoro zatem w badanej sprawie 7-dniowy termin, określony w art. 133 k.p.a., do przekazania zażalenia Organowi II instancji upływał 4 marca 2024 r., a z niekwestionowanego pisma Organu odwoławczego z dnia 25 marca 2024 r. wynika wyraźnie, że w tej dacie Organ nie otrzymał od PINB oryginału zażalenia Skarżącego a jedynie nieuwierzytelnioną kopię, to skargę dotyczącą bezczynności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. w przekazaniu zażalenia Skarżącego należało uznać za zasadną.

Należy również podnieść, że sytuacja procesowa w sprawie ukształtowała się w ten sposób, że jak wynika z akt przekazanych przez Organ, w dniu 16 kwietnia 2024 r., to jest już po wniesieniu skargi na bezczynność, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. przekazał zażalenie Organowi II instancji. Skoro zatem organ przed rozpoznaniem skargi dokonał przedmiotowej czynności, Sąd nie miał możliwości zastosowania trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Mimo tego, że w dniu wniesienia skargi Organ pozostawał w bezczynności, wobec powzięcia przezeń czynności przed rozpoznaniem skargi przez Sąd, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi przekazania zażalenia Organowi II instancji. W tym zakresie zatem Sąd skargę oddalił.

9. Jednakże załatwienie sprawy po wniesieniu skargi na bezczynność organu w tym przedmiocie, a przed jej rozpoznaniem, nie zwalnia Sądu z podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju skargi.

Z mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd zobligowany był jednocześnie stwierdzić, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Ze względu na to, że ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, dokonanie kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości pozostawiono uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to zaś cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna, gdy stan bezczynności jest oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 3 lutego

2021 r., sygn. akt II SAB/Gd 107/20). Na tę ocenę rzutuje z kolei m.in. kilkukrotne przekroczenie ustawowego terminu na przeprowadzenie postępowania, długi okres oczekiwania pomiędzy poszczególnymi czynnościami, nie podejmowanie czynności bądź podejmowanie czynności nieefektywnych, dla których uzasadnienia nie znajduje sam organ (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 8 września 2021 r., sygn. akt II SAB/Gd 112/20). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., jest zatem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań oraz bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W orzecznictwie i w doktrynie wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 7 września 2022 r., sygn. akt II SAB/Gd 72/22, B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, s. 808-812).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt tej sprawy Sąd uznał, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku.

Wskazać bowiem należy, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. nie tylko nie przekazał zażalenia Skarżącego Organowi II instancji w terminie wynikającym z art. 133 k.p.a., ale 6 krotnie przekroczył ten termin nie informując stron o przyczynach tego stanu rzeczy i nie pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Wobec stanowisk stron oraz treści dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie ulega wątpliwości, iż powiatowy organ nadzoru budowlanego w roku 2024 nie przyswoił jeszcze zmian, jakie nastąpiły w polskim prawie w wyniku wejścia w życie w dniu 5 października 2021 r. ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (t.j. Dz.U.2023.285), na co słusznie zwrócił uwagę Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie w piśmie z dnia 25 marca 2024 r. (WOA.7722.28.2024.DM). I to właśnie brak profesjonalizmu i nieznajomość prawa w zakresie doręczeń przez Organ, który prawo na co dzień stosuje, stanowi w ocenie Sądu o rażącym naruszeniu prawa. W przywoływanym piśmie Organ odwoławczy szczegółowo przedstawił i przypomniał Organowi I instancji, że jeżeli zażalenie wpłynęło do PINB w G. na adres do doręczeń elektronicznych tego organu jako e-pismo, to Organ winien był przekazać do Organu II instancji, drogą elektroniczną, za pośrednictwem platformy elektronicznej e-PUAP, oryginał tego zażalenia, nie zaś jego papierowy wydruk, czy inna formę jego kopii, np. skan wydruku. W związku z tym Organ II instancji poinformował PINB w G., że nie otrzymał dotychczas od PINB oryginału ww. zażalenia Skarżącego, gdyż otrzymał jedynie wydruk tego zażalenia oraz jego skan w formacie PDF, które potraktował jako nieuwierzytelnione urzędowo kopie.

Sąd wskazuje, że ZWINB jednocześnie zobowiązał PINB w G. do przekazania w terminie siedmiu dni od otrzymania niniejszego pisma – oryginału zażalenia Skarżącego z dnia 24 lutego 2024 r., tj. zażalenia w takiej formie, w jakiej zostało ono wniesione do PINB w G..

Sąd podkreśla, że przekazanie odwołania stanowi prostą czynność materialno-techniczną, zatem zwłoka w jej dokonaniu i tym samym uniemożliwienie załatwienia sprawy przez organ wyższej instancji nie znajduje żadnego racjonalnego uzasadnienia w okolicznościach faktycznych, czy też prawnych sprawy. W ocenie Sądu, bezczynność organu w niniejszej sprawie miała charakter nie tylko oczywiście bezprawny, ale nastąpiła także, co Sąd uwypuklił, z rażącym naruszeniem przepisów.

10. W piśmie z dnia 17 czerwca 2024 r. które wpłynęło do WSA w dniu 25 czerwca 2024 r., a zatem po dacie ogłoszenia orzeczenia, Organ wskazał, że PINB nie był bezczynny, gdyż w tym samym czasie prowadził postępowania administracyjne i przeprowadzał czynności kontrolne w dziesiątkach, a nawet setkach zgłoszonych wcześniej spraw, pomimo nieproporcjonalnej do ilości spraw, ilości zatrudnionych osób w inspektoracie. Wskazał także, iż od 2020 r. ma problem z siedzibą, która została organowi wypowiedziana. Wskutek powyższego PINB musiał się zająć znalezieniem budynku, przeprowadzeniem remontu i przeprowadzką co było zadaniem angażującym i czasochłonnym. Powyższe wprowadzało zamęt i zamieszanie oraz dodatkowe opóźnienie w realizacji zadań. Nadto jeden z pracowników przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim.

W piśmie wielokrotnie podkreślono, że PINB od wielu lat boryka się z problemem kadrowym, przez co nie jest w stanie rozpatrywać terminowo spraw. Wielokrotnie w ciągu każdego roku, od momentu powstania inspektoratów, ten problem kadrowy jest zgłaszany do ZWINB w Szczecinie oraz do Wojewody Zachodniopomorskiego. Organ występuje też o przyznanie etatów i środków finansowych na płace i na prawidłowe funkcjonowanie inspektoratu. Jednakże prośby te pozostają bez rozpatrzenia. Pomimo tych trudności i małego składu osobowego inspektor nadzoru budowlanego dokłada starań, aby sprawy były rozpatrywane i rozstrzygane w przewidzianych ustawowo terminach.

Odnosząc się do ww. pisma PINB, Sąd wskazuje, że żadna z okoliczności wskazywanych przez skarżony Organ, związanych z problemami kadrowymi i organizacyjnymi nie mogła wpłynąć na zmianę oceny. Należy bowiem wskazać, że nie może być uzasadnieniem dla niewykonania obowiązków wynikających z przepisów powszechnie obowiązujących zarówno zaniedbanie osób wykonujących w imieniu podmiotu publicznego czynności w sprawie, niedobory, czy zmiany kadrowe. Kwestie te stanowią bowiem sprawy wewnętrzne organu i nie mogą mieć wpływu na wykonywanie przez niego obowiązków ustawowych, w szczególności nie mogą ograniczać obywateli w realizacji ich praw podmiotowych. Wbrew stanowisku skarżonego Organu braki kadrowe czy duży wpływ spraw do organu, wymagających ich załatwienia w drodze decyzji administracyjnej, nie stanowią usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Okoliczności te wiążą się bowiem z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych i odpowiedniego zorganizowania postępowania administracyjnego, obejmującego również egzekwowanie od pracowników obowiązków w takim okresie, aby wydanie decyzji kończącej postępowanie prowadzone przez organ nastąpiło w rozsądnym terminie (podobnie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 stycznia 2024 r. sygn. akt. II SAB/Łd 114/23).

Organy administracji publicznej wykonujące władzę publiczną w pełni ponoszą odpowiedzialność nie tylko za poprawne funkcjonowanie urzędu, w tym także za terminowość i prawidłowość wykonywania nałożonych nań obowiązków, ale także za ewentualne zaniechania pracowników, którzy wykonują zadania w imieniu i na rzecz tego podmiotu. Błąd czy też przeoczenie pracownika, które doprowadziło do sytuacji, w której odwołanie nie zostało przekazane w terminie organowi odwoławczemu nie stanowi uzasadnienia dla przekroczenia terminu i nie znosi skutków stwierdzonego naruszenia. Skutków tych nie znoszą także ewentualne problemy organizacyjne organu. Należy bowiem tak organizować pracę podmiotu, aby nawet w sytuacjach reorganizacji zapewnić sprawne i skuteczne załatwianie spraw administracyjnych.

11. Dodatkowo, biorąc pod uwagę intencje wniosku Skarżącego o przyznanie od organu sumy pieniężnej jako swego rodzaju zadośćuczynienia, Sąd przyznał Skarżącemu sumę pieniężną w kwocie 1000 zł, uznając, że kwota ta w sposób dostateczny zrekompensuje dolegliwości związane z powtarzającym się brakiem profesjonalizmu po stronie Organu i oczekiwaniem na zrealizowanie przez Organ obowiązku wynikającego z art. 133 k.p.a. Suma pieniężna stanowi swego rodzaju rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za niekorzystne skutki wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony, a taka sytuacja wystąpiła w toku postępowania przed organem. Z urzędu bowiem Sądowi wiadomo, że skarżony Organ dopuszcza się bezczynności i przewlekłości w sposób powtarzający się, upatrując usprawiedliwienia problemami kadrowymi, lokalowymi i organizacyjnymi.

Sąd stwierdził, że powyższa kwota w istocie będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności, związanych z naruszeniem przez Organ terminu przekazania zażalenia. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku.

12. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od Organu na rzecz Strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

13. Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.