Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 472/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2025-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości
Powołane przepisy: article: art. 147 par. 1, art. 200
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 15a ust. 2, ust. 1a
journal: Dz.U. 2023 poz 194
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych

SENTENCJA

Dnia 15 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sekretarz sądowy Marta Duda, Protokolant, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi Wojewody Łódzkiego na uchwałę Rady Gminy Strzelce Wielkie z dnia 28 grudnia 2023 roku nr LV/349/23 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych i dla kandydatów na strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych z terenu Gminy Strzelce Wielkie za udział w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości; 2. zasądza od Gminy Strzelce Wielkie na rzecz Wojewody Łódzkiego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Rada Gminy Strzelce Wielkie podjęła w dniu 28 grudnia 2023 r. uchwałę nr LV/349/23 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych i dla kandydatów na strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych z terenu Gminy Strzelce Wielkie za udział w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach.

Podstawę prawną powyższej uchwały stanowił art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.), art. 15 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 oraz art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 roku o ochotniczych strażach pożarnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 194 ze zm.).

W § 1 ww. uchwały uchwalono, że strażakom ratownikom ochotniczych straży pożarnych z terenu Gminy Strzelce Wielkie za każdą rozpoczętą godzinę udziału w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych lub działaniach, o których mowa w art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 roku o ochotniczych strażach pożarnych, liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7 ustawy, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny, przysługuje ekwiwalent pieniężny w wysokości 22,00 zł.

Z kolei w § 2 uchwały ustalono, że strażakom ratownikom ochotniczych straży pożarnych i kandydatom na strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych o których mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy z terenu Gminy Strzelce Wielkie uczestniczącym w szkoleniach lub ćwiczeniach, za każdą rozpoczętą godzinę udziału w szkoleniach lub ćwiczeniach liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej, przysługuje ekwiwalent w wysokości 9,00 zł.

W § 3 uchwały postanowiono, że traci moc uchwała nr XXXVII/233/22 Rady Gminy Strzelce Wielkie z dnia 2 czerwca 2022r. w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników OSP z terenu gminy Strzelce Wielkie za udział w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach (Dz. Urz. Województwa Łódzkiego z 2022 r. poz. 3694).

Skargę na powyższą uchwałę wniósł Wojewoda Łódzki zarzucając naruszenie:

1) art. 15 ust. 2 w związku z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych przez ustalenie mocą § 2 zaskarżonej uchwały ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych uczestniczących w szkoleniach lub ćwiczeniach, za "każdą rozpoczętą godzinę udziału w szkoleniach lub ćwiczeniach liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej", podczas gdy art. 15 ust. 2 ustawy uprawnia radę gminy do ustalenia ekwiwalentu pieniężnego "naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny", w konsekwencji czego zaskarżona uchwała jest sprzeczna z brzmieniem art. 15 ust. 2 ustawy;

2) art. 15 ust. 2 w związku z art. 15 ust. 1a pkt 1 ustawy, poprzez przyznanie mocą § 2 zaskarżonej uchwały ekwiwalentu pieniężnego kandydatom na strażaków ratowników za uczestnictwo w szkoleniach lub ćwiczeniach za "każdą rozpoczętą godzinę udziału w szkoleniach lub ćwiczeniach liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej", podczas gdy art. 15 ust. 2 ustawy uprawnia radę gminy do ustalenia ekwiwalentu pieniężnego dla kandydata na strażaka za uczestnictwo w szkoleniu "za każda rozpoczętą godzinę szkolenia" , co oznacza, że uchwała jest sprzeczna z brzmieniem art. 15 ust. 2 ustawy.

Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności w całości uchwały oraz zasądzenie na rzecz Wojewody Łódzkiego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Wojewoda podniósł, że Rada ustaliła ekwiwalent pieniężny dla strażaka ochotniczej straży pożarnej, który uczestniczył w szkoleniu lub ćwiczeniu naliczany "za każdą rozpoczętą godzinę udziału w szkoleniach lub ćwiczeniach liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej", podczas gdy art. 15 ust. 2 ustawy uprawnia radę gminy do ustalenia ekwiwalentu pieniężnego "naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny", co oznacza modyfikację zasady wynikającą z przepisu art. 15 ust. 2 ustawy. Zdaniem organu nie budzi wątpliwości, że § 2 zaskarżonej uchwały pozostaje w sprzeczności z brzmieniem art. 15 ust. 2 ustawy, bowiem modyfikuje (zmienia) wprowadzoną omówionym przepisem zasadę.

Treść § 2 uchwały nie jest dosłownym powtórzeniem art. 15 ust. 2 ustawy, a przeciwnie wprowadza odmienną od ustawy regulację. Modyfikacja przepisów ustawowych, skutkująca utratą pierwotnego znaczenia przepisu ustawy - która ma miejsce w § 2 uchwały stanowi istotne naruszenie prawa.

Zwrot użyty przez ustawodawcę "od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny" określa moment rozpoczęcia naliczania ekwiwalentu dla strażaków ratowników OSP i sposób naliczania ekwiwalentu, i ma na celu ujednolicenie zasad jego wypłacania. Konsekwencją tego jest konieczność powiązania ustalenia wysokości ekwiwalentu za uczestnictwo w szkoleniu i ćwiczeniu ze sposobem jego naliczania wynikającego z ustawy.

W § 2 uchwały Rada ustaliła dla strażaków ratowników oraz kandydatów na strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych wysokość ekwiwalentu pieniężnego za uczestnictwo w szkoleniach lub ćwiczeniach. Zdaniem skarżącego z tak sformułowanego przepisu uchwały wynika, że kandydatowi na strażaka przysługuje ekwiwalent pieniężny za uczestnictwo w szkoleniach lub ćwiczeniach liczony "za każdą rozpoczętą godzinę udziału w szkoleniach lub ćwiczeniach liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej".

Art. 15 ust. 1a pkt 1 ustawy upoważnia Radę do przyznania ekwiwalentu pieniężnego kandydatom na strażaka ratownika OSP, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy. Z powyższego przepisu wynika, że ekwiwalent pieniężny przysługuje kandydatowi na strażaka ratownika OSP wyłącznie za uczestnictwo w szkoleniu podstawowym przygotowującym do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych. Uzasadnieniem takiego stanowiska jest uregulowany w art. 15 ust. 2 ustawy sposób naliczania ekwiwalentu pieniężnego dla kandydatów na strażaków ratowników, tj. za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia. W ocenie skarżącego Rada niezasadnie wskazała kandydata na strażaka ratownika jako uprawnionego do ekwiwalentu za uczestnictwo w ćwiczeniach, bowiem kandydatowi na strażaka przysługuje wyłącznie ekwiwalent za udział w szkoleniu, co oznacza, że Rada przekroczyła delegację ustawową wynikającą z art. 15 ust. 2 ustawy.

W odpowiedzi na skargę Gmina Strzelce Wielkie wniosła o jej oddalenie ewentualnie o umorzenie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., postępowania. Gmina zaznaczyła, że Wojewoda Łódzki nie kwestionował w ramach swoich uprawnień nadzorczych aktualnie kwestionowanych zapisów skarżonej uchwały. Skarżona uchwała została przekazana z wnioskiem o ogłoszenie aktów w Dzienniku Urzędowym Województwa z dnia 3 stycznia 2024 r., dlatego za w pełni uzasadniony należy uznać wniosek organu o umorzenie przedmiotowego postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., czyli w oparciu o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi. Innymi słowy postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe. Z uwagi na to, iż organ podjął decyzję o zmianie skarżonych zapisów we własnym zakresie poprzez ich zmianę za w pełni zasadny należy uznać wniosek o umorzenie przedmiotowego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 pkt 5 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.), w związku z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne właściwe są do kontroli zgodności z prawem aktów organów jednostek samorządu terytorialnego stanowiących przepisy prawa miejscowego, a także aktów organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, innych niż akty prawa miejscowego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Sądowa kontrola aktów prawa organów jednostek samorządu terytorialnego polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa, dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności. Badana jest zatem wyłącznie legalność aktu administracyjnego. Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania. Zgodnie natomiast z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Wobec uregulowania zawartego w art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 3 pkt 5 i 6 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 3 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Podstawy do stwierdzenia nieważności aktu lub uchwały organu gminy wyznaczają przepisy przywołanej powyżej ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. W myśl art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Z kolei w myśl art. 91 § 4 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia w przypadku tzw. nieistotnego naruszenia prawa. Wyłączną przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy jest zatem jej sprzeczność z prawem w innym stopniu niż nieistotny. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwo sprzeczności z prawem uchwały lub zarządzenia, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania takiej sankcji. W piśmiennictwie za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102). W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki NSA: z 11 lutego 1998 r. sygn. akt II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z 8 lutego 1996 r. sygn. akt SA/Gd 327/95, Lex nr 25639, z 6 listopada 2019 r., sygn. II OSK 2674/19, LEX nr 2777895). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Z kolei naruszenia o charakterze nieistotnym są jedynie przesłanką do wskazania, że akt został wydany z naruszeniem prawa, ale nie stanowią przesłanki do stwierdzenia jego nieważności.

Przedmiotem kontroli sądu jest uchwała Rady Gminy Strzelce Wielkie z dnia 28 grudnia 2023 r. nr LV/349/23 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych i dla kandydatów na strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych z terenu Gminy Strzelce Wielkie za udział w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach.

Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd stwierdził, że jest ona dotknięta istotnym naruszeniem prawa, co obligowało do stwierdzenia nieważności uchwały w całości.

Podkreślić należy, że w świetle 7 Konstytucji RP, który stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, zakazane jest domniemywanie kompetencji organu. Wskazany przepis nakazuje, by wszelkie działania organu władzy publicznej były oparte na wyraźnie określonej normie kompetencyjnej. Realizując kompetencję organ musi uwzględniać treść normy ustawowej. Odstąpienie od tej zasady z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Ponadto należy podkreślić, że normy upoważniające powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. Zakazuje się dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii (por. wyroki WSA: we Wrocławiu z 24 lutego 2010 r. sygn. akt IV SA/Wr 593/09, LEX 646458; w Olsztynie z 7 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 91/19, LEX nr 2633802).

Zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego, a jej przepisy stanowią podstawę dla strażaków ratowników OSP do występowania względem gminy z roszczeniem o wypłatę ekwiwalentu w określonej wysokości, płatnego z jej budżetu. Nie jest zatem obojętne, w jaki sposób zostaną zredagowane przepisy omawianego aktu, w szczególności nie mogą one pozostawać w sprzeczności z normą kompetencyjną.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 roku o ochotniczych strażach pożarnych strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny.

Stosownie do treści art. 15 ust. 1a ustawy ekwiwalent pieniężny otrzymują również:

1) kandydat na strażaka ratownika OSP, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1,

2) strażak ratownik OSP, który brał udział w działaniach, o których mowa w art. 3 pkt 7 - stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych.

Z powyższego wynika, że obecnie obowiązujące przepisy ustawy o ochotniczych strażach pożarnych określają krąg osób uprawnionych do ekwiwalentu.

Zgodnie z art. 15 ust. 1a pkt 2 ustawy, nowelizacja z 7 lipca 2023 r. dopuściła możliwość płacenia ekwiwalentu dla strażaka ratownika OSP biorącego udział w działaniach, o których mowa w art. 3 pkt 7 ustawy oraz dla kandydata na strażaka ratownika OSP, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1. Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 7 ustawy do zadań ochotniczych straży pożarnych należy w szczególności podejmowanie działań w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska przez zabezpieczanie obszaru chronionego właściwej jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej, określonego w powiatowym (miejskim) planie ratowniczym. Z kolei w myśl art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy kandydatem na strażaka ratownika OSP jest strażak OSP, który ukończył 18 lat, a nie ukończył 65 lat, i który jest uczestnikiem szkolenia podstawowego przygotowującego do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych.

Stosownie do treści art. 15 ust. 2 ustawy wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, 1429 i 1672) przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego. Ekwiwalent pieniężny nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny, a w przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP - za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia. Ekwiwalent pieniężny jest wypłacany z budżetu właściwej gminy.

Za zasadne należy uznać stanowisko Wojewody Łódzkiego, że zaskarżona uchwała narusza art. 15 ust. 2 w związku z art. 15 ust. 1a pkt 1 ustawy, poprzez przyznanie mocą § 2 zaskarżonej uchwały ekwiwalentu pieniężnego kandydatom na strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych za uczestnictwo w szkoleniach lub ćwiczeniach za "każdą rozpoczętą godzinę udziału w szkoleniach lub ćwiczeniach liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej".

Art. 15 ust. 1a pkt 1 ustawy upoważnia bowiem Radę do przyznania ekwiwalentu pieniężnego kandydatom na strażaka ratownika OSP, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy, wyłącznie za uczestnictwo w szkoleniu podstawowym przygotowującym do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych. Uzasadnieniem takiego stanowiska jest uregulowany w art. 15 ust. 2 ustawy sposób naliczania ekwiwalentu pieniężnego dla kandydata na strażaka ratownika OSP za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia. Natomiast Rada Gminy Strzelce Wielkie w zaskarżonej uchwale nieprawidłowo wskazała, że kandydatowi na strażaka uczestniczącego "w szkoleniach lub ćwiczeniach" przysługuje ekwiwalent " za każdą rozpoczętą godzinę udziału w szkoleniach lub ćwiczeniach liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej", bowiem kandydatowi na strażaka ratownika OSP przysługuje wyłącznie ekwiwalent za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia, co oznacza, że Rada przekroczyła delegację ustawową wynikającą z art. 15 ust. 2 ustawy.

Rację ma też Wojewoda Łódzki, że w § 2 zaskarżonej uchwały Rada uregulowała naliczanie ekwiwalentu dla strażaków ratowników OSP za udział w szkoleniu lub ćwiczeniu z naruszeniem art. 15 ust. 2 w związku z art. 15 ust. 1 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych. W § 2 zaskarżonej uchwały ustalono ekwiwalent pieniężny dla strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych uczestniczących w szkoleniach lub ćwiczeniach "za każdą rozpoczętą godzinę udziału w szkoleniach lub ćwiczeniach liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej", podczas gdy art. 15 ust. 2 ustawy uprawnia radę gminy do ustalenia ekwiwalentu pieniężnego "naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny". Powyższe oznacza, że również w tym zakresie zaskarżona uchwała jest sprzeczna z brzmieniem art. 15 ust. 2 ustawy.

W ocenie Sądu, redakcja przepisu, tj. § 2 zaskarżonej, uchwały jest nie tylko sprzeczna z art. 15 ust. 2 ustawy, ale również nieczytelna, w sposób jednoznaczny nie wskazuje bowiem co było wolą uchwałodawcy.

Nie budzi wątpliwości, że zaskarżony § 2 uchwały pozostaje w wyraźnej sprzeczności z zakresem regulacji przekazanej radom gmin (miast) na podstawie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych (ustawy kompetencyjnej), zmieniając (modyfikując) wprowadzoną omówionym przepisem zasadę. Nie ulega wątpliwości, że art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p. uprawniają radę gminy do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego "naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny".

Należy podkreślić, że uchwała podjęta na podstawie art. 15 ust. 2 u.o.s.p. nie określa konkretnej kwoty ekwiwalentu, jaką otrzymuje strażak ratownik OSP w związku z uczestnictwem w konkretnym działaniu ratowniczym. Wysokość tej kwoty uzależniona jest od liczonego w godzinach przedziału czasu, jaki strażak ratownik OSP poświęcił na uczestnictwo w działaniu ratowniczym, w tym gotowość do wyjazdu w celu realizacji zadań określonych w ustawie (art. 3 pkt 7). Art. 15 ust. 2 u.o.s.p. zastrzega expressis verbis, że wysokość ekwiwalentu nalicza się "za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny".

Posługując się terminologią przyjętą przez ustawodawcę należy zatem odróżnić "ustalenie wysokości ekwiwalentu" od "naliczenia wysokości ekwiwalentu". Ustalenie wysokości ekwiwalentu należy do rady gminy, która w podjętej na podstawie art. 15 ust. 2 u.o.s.p. uchwale ma obowiązek określić kwotową wysokość stawki za każdą rozpoczętą godzinę uczestnictwa strażaka ratownika OSP w działaniu ratowniczym (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2023 r., sygn. akt III OSK 2588/22).

Tymczasem w treści zaskarżonej uchwały organ uregulował nie tylko wysokość ekwiwalentu, do czego był uprawniony i zobowiązany, ale odmiennie określił sposób jego naliczania dla strażaka ratownika OSP za udział w szkoleniu i ćwiczeniu oraz dla kandydata na strażaka ratownika OSP, co stoi w wyraźnej sprzeczności z zakresem regulacji przekazanej radom gmin na podstawie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, zmieniając zasadę wprowadzoną w art. 15 ust. 2 u.o.s.p.

Prawidłowa wykładnia art. 15 ust. 2 u.o.s.p. powinna prowadzić do wniosku, że wyłączną w tym zakresie kompetencją rady gminy jest jedynie ustalenie samej wysokości (kwoty) ekwiwalentu przez wskazanie jego stawki godzinowej. To u.o.s.p. określa sposób obliczania należnego ekwiwalentu.

Podejmując akty prawa miejscowego w oparciu o normę ustawową organ stanowiący musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny między tym aktem a ustawą, co - jak już wyżej wskazano - z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Sąd administracyjny władny jest do wyeliminowania aktu z obrotu prawnego w całości, w sytuacji gdy skutkiem byłaby wadliwość całej uchwały jako pozbawionej obligatoryjnych elementów wynikających z jej podstawy prawnej. Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie.

W świetle powyższego, uznając, że w rozstrzyganej sprawie organ uchwałodawczy w sposób istotny naruszył prawo, Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Nie było podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o co wnosiła Gmina w odpowiedzi na skargę, bowiem zaskarżona uchwała wywoływała skutki prawne od 2 lutego 2024 r. do dnia wejścia w życie uchwały z 1 sierpnia 2024 r. nr V/25/24 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych i dla kandydatów na strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych z terenu Gminy Strzelce Wielkie za udział w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach. Postępowanie w tym przedmiocie nie stało się zatem bezprzedmiotowe, a zaskarżona uchwała zawierała istotne naruszenie prawa.

O kosztach postępowania (wynagrodzenie pełnomocnika) sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).

eg