Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 707/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Inne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 151 par 1, art. 145 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 1946 nr 3 poz 17
law: Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.
article: art. 134 par 1, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Kacprzak (spr.) Sędziowie NSA : Janina Antosiewicz Irena Kamińska Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 2282/06 w sprawie ze skarg L. D. i innych na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania o stwierdzenie nieważności przejęcia przedsiębiorstwa na rzecz Skarbu Państwa 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od skarżącego L. D. na rzecz Ministra Gospodarki kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2282/06 oddalający skargę L. D., G. D. i M. M. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania o stwierdzenie nieważności przejęcia przedsiębiorstwa na rzecz Skarbu Państwa.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie sprawy:

Minister Przemysłu i Handlu orzeczeniem z dnia [...] maja 1948 r. nr [...] działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 3, poz. 17) orzekł o przejściu na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa [...] Przedsiębiorstwo to było handlową spółką jawną, której właścicielami byli F. D., G. D. i H. G. (zgodnie z postanowieniem Sądu Grodzkiego w B. z dnia [...] października 1943 r. dziennik nr [...]).

Po rozpoznaniu wniosku L. D. i G. D. Minister Gospodarki decyzją z dnia [...]. nr [...] nie stwierdził nieważności orzeczenia z dnia [...] maja 1948 r. w części dotyczącej przedsiębiorstwa [...].

Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] nr [...]. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej stwierdził, że co prawda Minister Przemysłu i Handlu w orzeczeniu z dnia [...] maja 1948 r. nr [...] nie wskazał, który z punktów ust. 1 ww. artykułu był podstawą jego orzeczenia, jednakże analiza wydawanych w latach 40-tych decyzji naczelnych organów administracji państwowej wskazała, że orzeczenia te przeważnie nie zawierały szczegółowej podstawy prawnej. W tym stanie rzeczy przyjął, że tą podstawą był art. 2 ust. 1 lit. b) - jako najłagodniejsze kryterium nacjonalizacji spośród kilku zawartych w tym artykule. Wskazany przepis stanowił, że bez odszkodowania przechodzą na własność Państwa przedsiębiorstwa: przemysłowe, górnicze, bankowe, ubezpieczeniowe orz handlowe obywateli Rzeszy Niemieckiej i byłego Wolnego Miasta Gdańska, z wyjątkiem osób narodowości polskiej lub innej przez Niemców prześladowanej. Odmawiając stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wskazał, że z całokształtu materiału dowodowego wynika, że H. G. i G. D. byli Niemcami. Trzeci ze wspólników - F. ([...]) D. - przed wojną posiadał natomiast obywatelstwo Wolnego Miasta Gdańska. W zgromadzonych materiałach archiwalnych znajdują się wzmianki wskazujące na fakt złożenia przez F. D. deklaracji wierności Narodowi i Państwu Polskiemu, jednakże brak dokumentu potwierdzającego jednoznacznie fakt złożenia takiej deklaracji. Dokumentów świadczących o narodowości polskiej F. D. nie przedstawili sami wnioskodawcy. Podniesiono również, w kontekście wiedzy historycznej, że samo prowadzenie przedsiębiorstwa przemysłowego podczas okupacji na terytorium polskim włączonym do Rzeszy Niemieckiej wskazuje, że osoba prowadząca to przedsiębiorstwo ([...]) nie mogła być narodowości polskiej. Tym samym organ uznał, że ww. przedsiębiorstwo spełniało przesłanki nacjonalizacji z art. 2 ust. 1 lit. b) ustawy nacjonalizacyjnej tj. należało do obywateli Rzeszy Niemieckiej i byłego Wolnego Miasta Gdańska, którzy nie byli osobami narodowości polskiej lub innej przez Niemców prześladowanej. Organ stwierdził, że decyzja została wydana bez rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Pismem z dnia 19 czerwca 2004 r. G. D. działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik M.i M. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...]., do wniosku dołączyła pisma z instytucji niemieckich, które to miały potwierdzić, że F. D. posiadał w trakcie trwania II wojny światowej obywatelstwo polskie. Pismem z dnia 29 lipca 2005 r. z wnioskiem o wznowienie przedmiotowego postępowania wystąpił również L. D., przedkładając jako nowe dowody w sprawie.

Uprzednio Minister odmówił wznowienia tego postępowania i legalność jego decyzji w tym przedmiocie badał Wojewódzki Sąd Administracyjny. Uchylając zaskarżoną decyzję Ministra Gospodarki i Pracy oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu wyrokiem z dnia 16.11.2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 14 27/05, Sąd stwierdził, iż przesądzenie przez organ administracji kwestii, czy wskazane we wniosku G. D. - jednej z następców prawnych (poza L. D. i M. M.) F. D. i B. F. D., byłych wspólników spółki cywilnej, do których należało to przedsiębiorstwo -przesłanki można uznać za nowe - czyli ustalenie, czy organowi administracji istotnie nie była znana okoliczność, iż w archiwach niemieckich brak jest dowodów potwierdzających obywatelstwo niemieckie F. D. oraz rozstrzygnięcie, czy okoliczność ta jest istotna dla sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. - może nastąpić, w świetle art. 151 § 1 Kpa, dopiero po wszczęciu postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania, w myśl art. 149 § 1 Kpa.

Kierując się wytycznymi zawartymi w ww. wyroku Minister Gospodarki postanowieniem z dnia [...]. nr [...]wznowił postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...]. Zgodnie z art. 149 § 2 K.p.a. ww. postanowienie stanowiło podstawę do przeprowadzenia przez Ministra Gospodarki postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Po dokonaniu analizy wniosków wznowieniowych, kolejnych pism oraz dowodów dołączonych do akt sprawy przez strony niniejszego postępowania, Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] nr [...]odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z [...]. w sprawie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstw, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. [...]. Następnie Minister Gospodarki po rozpatrzeniu wniosku L. D., G. D. i M. M. o ponowne rozpoznanie sprawy decyzją z dnia [...]. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] nr [...], odmawiającą uchylenia, po wznowieniu, ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...]. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...]. orzekającą o niestwierdzeniu nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstw, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. [...].

W uzasadnieniu decyzji organ powołując orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wymaga kumulatywnego spełnienia kilku przesłanek. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne i dowody istotne dla sprawy muszą być nowe. Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest, aby "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję. Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., należy rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, ale nieznane organowi, który wydał decyzję. Przy czym istotne dla sprawy będą tylko te dowody lub okoliczności faktyczne, które mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Z tego wywiódł, że nie każde pojawienie się nowego dowodu czy nowego faktu będzie miało zatem wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie.

Na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej stwierdził, że przedsiębiorstwo [...] stanowiło własność spółki jawnej, w której wspólnikami było dwóch Niemców - G. D. i H. G. oraz Obywatel Wolnego Miasta Gdańska - F. D. - osób nie będących narodowości polskiej lub innej przez Niemców prześladowanej. Z tego względu ww. przedsiębiorstwo podlegało upaństwowieniu z mocy prawa na podstawie art. 2 ustawy nacjonalizacyjnej. W decyzji z dnia [...]. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej przyjął najłagodniejsze kryterium nacjonalizacyjne określone w art. 2 ust. 1 lit. b ww. ustawy, w konsekwencji czyniąc przedmiotem ustaleń obywatelstwo i narodowość wszystkich wskazanych wyżej wspólników spółki, będącej właścicielem przedsiębiorstwa.

Organ wskazał, że wnioskodawcy nie przedstawili żadnych nowych, istotnych dowodów, które jednoznacznie potwierdziłyby fakt posiadania przez F. D. obywatelstwa lub narodowości polskiej. Takimi dowodami mogłyby być dokumenty źródłowe bezpośrednio wskazujące na ten fakt. Organ szczegółowo odniósł się do każdego z dowodów przedstawionych przez wnioskodawców. Minister zaznaczył, że okoliczności i dowody, które istniały w dniu wydania decyzji znane były organowi wydającemu decyzję, a ich odmienna interpretacja nie mogą stanowić przesłanki uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 lutego 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 2282/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę L. D., G. D. i M. M. na wyżej opisaną decyzję Ministra Gospodarki wskazując, iż decyzja ta nie naruszyła przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd podniósł, że żadna okoliczność i dowód przedłożony przez wnioskodawców w celu wznowienia tego postępowania nie stanowił, jak słusznie wywiódł Minister, podstaw uchylenia ostatecznej decyzji, wydanej w postępowaniu nieważnościowym, określonych w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

W ocenie Sądu, Minister w sposób wyczerpujący i wnikliwy dokonał analizy przedłożonych mu dokumentów mających w ocenie wnioskodawców przemawiać za koniecznością wzruszenia ostatecznej decyzji wydanej w nadzwyczajnym trybie kontroli decyzji administracyjnych, a mianowicie decyzji Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...].

Zdaniem Sądu, Minister prawidłowo wykazał, iż zachowane zapisy mające dokumentować miejsca zamieszkania F. D. uzyskane w polskich archiwach były mu znane podczas podejmowania owej decyzji w trybie nieważnościowym. Odnosząc się natomiast do pism nadesłanych do akt sprawy przez L. D., a otrzymanych z instytucji i urzędów niemieckich zasadnie przyjął, iż nie przesądzają one ani o tym, że F. D. posiadał w trakcie II wojny światowej narodowość polską, ani też jednoznacznie nie wskazują, że nie posiadał w latach 1939 - 1945 obywatelstwa niemieckiego. Minister podkreślił także brak wskazania nowych okoliczności i dowodów świadczących o innym, niż ustalone w trakcie postępowania zakończonego przedmiotową decyzją Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, obywatelstwie pozostałych wspólników spółki [...], które mogłyby wpłynąć na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, zakończonej weryfikowaną decyzją. Na marginesie można jedynie zaznaczyć, iż skarżący L. D. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie kwestionował niemieckiej narodowości wspólników jego dziadka, wręcz zaznaczając, iż ich niemiecką narodowość w protokole potwierdził jego ojciec - B. F. D..

W ocenie Wojewódzkiego Sądu prowadzone i zakończone decyzją postępowanie wznowieniowe nie wykazało, by w świetle nowych dowodów przedstawionych przez skarżących, które stały się przyczynkiem do wznowienia owego postępowania można było przyjąć w sposób oczywisty, iż decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia nacjonalizacyjnego była wadliwa. W szczególności w oparciu o nowe dokumenty przedstawione we wznowionym postępowaniu nie dowiedziono, iż F. D. był narodowości polskiej, a w czasie okupacji nie przyjął obywatelstwa Rzeszy Niemieckiej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2007 r. wniósł pełnomocnik L. D., G. D. i M. M. domagając się jego uchylenia w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 2282/06 odrzucił skargę kasacyjną G. D. i M. M. wskazując, że ich skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, bowiem została wniesiona bez uprzedniego ich wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Tym samym do rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny pozostała skarga kasacyjna L. D..

Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej poprzez przyjęcie, że przedsiębiorstwo należące-wchodzące w skład spółki cywilnej [...] było własnością osób obywatelstwa Rzeszy Niemieckiej (Wolnego Miasta Gdańska) lub było kontrolowane przez osoby spełniające te kryteria w sytuacji, gdy jedynymi właścicielami majątku byli F. D. i B. D. zgodnie z umową spółki cywilnej znajdującą się w aktach sprawy,

- § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 kwietnia 1946 r. o określeniu osób, których przedsiębiorstwa przechodzą na własność Państwa przez przyjęcie, że spółka cywilna [...] była kontrolowana przez obywateli niemieckich lub gdańskich w sytuacji, gdy jedynym właścicielem majątku spółki był F. D., a pozostali wspólnicy zgodnie z postawieniami umowy spółki byli jedynie uprawnieni do udziału w zysku spółki.

Ponadto jako drugą podstawę skargi kasacyjnej wskazano naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a to art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez: zaniechanie ustalenia całego stanowiska strony skarżącej zaprezentowanej w treści pism procesowych; wskazanie (za decyzją Ministra) dwojakiej podstawy prawnej wywłaszczenia (z punktu b i d ust. 1 art. 2 ustawy wywłaszczeniowej); błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu że F. D. nie był obywatelem polskim w sytuacji, gdy skarżący posiada dokument potwierdzający obywatelstwo polskie F. D.; brak rozważenia zgodności z prawem aktu przejęcia przedsiębiorstwa stanowiącego własność poprzedników prawnych skarżących, w kontekście celów i założeń uregulowań zawartych w powołanej ustawie z dnia 3 stycznia 1946 r.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ponadto zażądał dopuszczenia dowodu z dokumentu poświadczenia obywatelstwa polskiego F. D. z dnia [...] marca 2007 r. wydanego przez Wojewodę P.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że ani organ w zaskarżonej decyzji, jak również Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniósł się do wszystkich zarzutów stawianych przez skarżących w ich pismach. Dotyczyło to zwłaszcza okoliczności pochodzenia pozostałych wspólników spółki, wynikających z umowy spółki stosunków w zakresie własności majątku przedsiębiorstwa. Analiza stosunków własnościowych w spółce powinna doprowadzić do wniosku, że właścicielem majątku spółki byli obywatele polscy - F. D. i B. D.. Okoliczność dotycząca obywatelstwa polskiego F. D. wynika wprost z poświadczenia obywatelstwa polskiego Wojewody P. z dnia [...] marca 2007 r. (dokument ten dołączono do skargi kasacyjnej z wnioskiem o dopuszczenie dowodu z tego dokumentu).

Wskazano również, że przedsiębiorstwo [...] nie spełniało przesłanek wskazanych w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 kwietnia 1946 r. o określeniu osób, których przedsiębiorstwa przechodzą na własność Państwa. Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy właścicielami majątku spółki cywilnej [...] był F. D. - obywatel Polski. Na mocy umowy spółki majątek ten został przeznaczony do korzystania przez spółkę, ale własność pozostała w rękach F. D.. Pozostali wspólnicy byli jedynie uprawnieni do udziału w zyskach przedsiębiorstwa. Okoliczności te wynikają wprost ze znajdującej się w aktach umowy spółki i nie zostały one w toku rozpoznawanej sprawy poddane jakiejkolwiek analizie pod kątem przesłanek ustawowych i ratio legis samej ustawy nacjonalizacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia

z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez L. D. skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 2282/06, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Wobec przedstawienia w skardze kasacyjnej zarówno zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu opartego na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania, w ramach którego wskazano przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez: błędne ustalenie stanu faktycznego polegającego na przyjęciu, że F. D. nie jest obywatelem polskim; nieodniesienie się do stanowiska reprezentowanego przez stronę i wyrażonego w treści pism procesowych; brak rozważenia zgodności z prawem aktu przejęcia przedsiębiorstwa stanowiącego własność poprzedników prawnych skarżącego w kontekście celów i założeń uregulowań zawartych w powołanej ustawie z dnia 3 stycznia 1946 r. - należy uznać za niezasadny.

Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania administracyjnego. Z istoty sądowej kontroli administracji wynika, że sąd orzeka według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu, a wynikającego z akt sprawy. Według art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka w granicach danej sprawy. Granice te wyznacza przedmiot sprawy, który określony jest w zaskarżonej decyzji poddanej sądowej kontroli, z zastrzeżeniem art. 135 p.p.s.a.

Rozpoznawana sprawa dotyczy kwestii wzruszenia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...]. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 1948 r. Zaskarżona w tej sprawie decyzja została wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. i jej przedmiotem jest odmowa uchylenia decyzji dotychczasowej z dnia [...]. z powodu braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., powoływanej przez skarżących żądających wznowienia postępowania. Jest przy tym bezsporne, że w sprawie tej poza przesłanką z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. bezprzedmiotowe są pozostałe przesłanki wznowieniowe wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. Sądowa kontrola legalności tej decyzji polega zatem na sprawdzeniu zgodności z prawem tej decyzji, tj. zgodności z prawem odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej z dnia [...]. z powodu stwierdzenia braku przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Przesłanka ta polega na tym, że po wydaniu kwestionowanej w tym trybie ostatecznej decyzji dotychczasowej (w rozpoznawanej sprawie - decyzji z dnia [...].) ujawniły się istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji (tu w dniu [...]), nieznane organowi, który wydał decyzję. Skoro zaskarżoną decyzją z dnia [...]., odmówiono uchylenia decyzji z dnia [...]. wobec stwierdzenia braku przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a., a w szczególności przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to takie są granice rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a. i taki jest przedmiotowy zakres merytorycznej kontroli dokonywanej przez sąd administracyjny. Oznacza to, że wobec bezspornej bezprzedmiotowości innych, poza przesłanką z pkt 5, przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 145 § 1 k.p.a., dokonywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrola zaskarżonej decyzji dotyczyć mogła w zakresie merytorycznym legalności stwierdzenia przez organ administracji, że przedstawione przez strony wnoszące o wznowienie postępowania okoliczności faktyczne i dowody - dokumenty nie są nowymi okolicznościami faktycznymi ani nowymi dowodami istotnymi dla sprawy, tj. takimi, których przedmiot i treść jest merytorycznie odmienna od okoliczności i dowodów ustalonych i zebranych w poprzednim postępowaniu, co powodowałoby konieczność dokonywania ponownej całościowej oceny sprawy zakończonej decyzją dotychczasową i ponownego rozstrzygnięcia o istocie tej sprawy, tj. wydania nowej decyzji, o jakiej mowa w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. albo w art. 151 § 2 k.p.a.

Na gruncie przedmiotowej sprawy Sąd I instancji prawidłowo ustalił w oparciu o cały materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracyjne obu instancji, że dokumenty zgromadzone przez organ i złożone przez stronę w toku postępowania wznowieniowego nie wniosły niczego nowego dla ustaleń decyzji dotychczasowej z dnia [...]. co do tego, że istniejący i zebrany wówczas materiał dowodowy nie potwierdzał ani tego, że F. D. posiadał w okresie II wojny światowej narodowość polską lub obywatelstwo polskie, ani też nie wskazywał, że nie posiadał on w tym okresie obywatelstwa niemieckiego lub, że takie obywatelstwo posiadał. (Bezsporne jest w sprawie, że był obywatelem Wolnego Miasta Gdańsk).

Przedstawiony przez wnoszącego skargę kasacyjną dokument wystawiony przez Wojewodę P. dnia [...] marca 2007 r. stwierdzający, że F. D. s. J. i K. w latach 1939 - 1945 posiadał obywatelstwo polskie, nie mógł stanowić podstawy do uchylenia decyzji Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...]. w celu orzeczenia na nowo co do istoty sprawy zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę na fakt, że dokument potwierdzający obywatelstwo został wydany w dniu [...] marca 2007 r. tj. po wydaniu zaskarżonej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...]. (oraz po rozpoznaniu sprawy przez Sąd I instancji). Jak to już wskazano wyżej, przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, że wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W omawianej przesłance występują dwa odrębne człony: jeden dotyczy ujawnienia nowych okoliczności faktycznych, drugi - nowych dowodów. Zauważyć należy, że nowym faktem w tej sprawie jest ujawnienie polskiego obywatelstwa F. D.. Jednakże w toku wznowionego postępowania organ administracji, pomimo działania zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 k.p.a., nie był w stanie stwierdzić, że ta nowa okoliczność faktyczna występowała, bowiem dokumenty zgromadzone w trakcie administracyjnego postępowania nieważnościowego jak i wznowieniowego, w tym złożone przez strony, nie przemawiały za potwierdzeniem tego faktu. Natomiast nowym dowodem, który ujawnił się już po zakończeniu postępowania administracyjnego (i po wyroku Wojewódzkiego Sądu) jest dokument Wojewody P. z dnia [...] marca 2007 r. poświadczający polskie obywatelstwo F. D.. Niewątpliwie dokument ten może być istotny dla sprawy, ale nie istniał w dniu wydania dotychczasowych decyzji. Dokument ten i stwierdzona w nim okoliczność ewentualnie może być podstawą do żądania wszczęcia nowego wznowieniowego postępowania administracyjnego, natomiast w przedmiotowym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie może zostać uwzględniony, gdyż powstał po wydaniu zaskarżonej decyzji z dnia 17 października 2006 r., a sąd administracyjny orzeka według stanu sprawy istniejącego w dacie wydania kontrolowanego aktu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie wskazał, iż działanie organu, który zaskarżoną decyzją odmówił uchylenia decyzji Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...]. z uwagi na brak podstaw do jej uchylenia na mocy art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. było prawidłowe. Skoro bowiem organ poprawnie ustalił, że nie występuje żadna z podstaw wznowieniowych, w tym zwłaszcza wskazana przez strony podstawa z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., do uchylenia decyzji dotychczasowej z dnia [...], to tym samym organ, zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., nie mógł przejść do rozpoznania sprawy nieważnościowej co do istoty w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. (lub art. 151 § 2 k.p.a). W takiej zatem sytuacji braku podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...]. po wznowieniu postępowania zakończonego tą decyzją, nie mógł naruszyć wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 3, poz. 17), ani § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 kwietnia 1946 r. o określeniu osób których przedsiębiorstwa przechodzą na własność Państwa (Dz.U. Nr 17, poz. 115), gdyż nie stosował tych przepisów, jako że w administracyjnym postępowaniu wznowieniowym zakończonym zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. nie miały i nie mogły mieć zastosowania. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny badał legalność decyzji wydanej po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia, którą po stwierdzeniu, że brak jest podstaw z art. 145 § 1 k.p.a., w szczególności przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., organ administracji odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji wydanej w postępowaniu nieważnościowym, a zatem nie rozstrzygał o istocie sprawy co do nieważności decyzji nacjonalizacyjnej z dnia 24 maja 1948 r.

W tym stanie rzeczy skarga kasacyjna nie mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniona, a zatem podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł

w oparciu o przepis art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a. i w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).