Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 271/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2023-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 2,
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Tomasz Judecki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 24 marca 2023 r., nr BP.501.2446.2022.1284.OP8.381538 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 października 2022 r., nr WITD.DI.0152.Z.VIII0303/12/22, 2) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego P. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez P. K. (dalej: strona, skarżący) decyzją z dnia 24 marca 2023 r., nr BP.501.2446.2022.1284.Op8.381538, Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej także: GITD), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), dalej: Kpa, art. 4 pkt 22 lit. d oraz 1, art. 92a ust. 2, 4 i 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.), dalej: ustawa lub utd oraz Ip. 15.2 załącznika nr 4 do utd, art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.), dalej: prd, § 5 ust. 1 i 2, 5-9, § 6 ust. 1 i 2, § 13 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2019 r., poz. 2141), dalej: rozporządzenie w sprawie kontroli ruchu drogowego, a także rozporządzenie, oraz l.p. 8.4.1.2 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: OWITD) z dnia 21 października 2022 r., nr WITD,DI.0152.Z.VIII0303/12/22, o nałożeniu z urzędu kary pieniężnej w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych) – decyzję pierwszoinstancyjną utrzymał w mocy.

Orzeczenia zapadły w następującym stanie prawnym i faktycznym.

W dniu 27 kwietnia 2022 r. w miejscowości K. (A M., brama główna) miała miejsce kontrola drogowa autobusu o nr rej. [...], którym kierował T. K. W toku kontroli stwierdzono, że kierowca wykonywał publiczny transport zbiorowy osób (komunikacji miejskiej w ramach linii nr [...] w imieniu przedsiębiorcy M. w K. Sp. z o.o. Kontrola stanu technicznego pojazdu wykazała usterkę (lp. 8.4.1.2 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego tj. wyciek płynów), którą zakwalifikowano jako niebezpieczną. Ustalenia z kontroli zostały zawarte w protokole nr [...]. Na podstawie informacji z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego (dalej: KREPTD) OWITD ustalił, że zarządzającym transportem przedsiębiorcy, M. w K. Sp. z o.o., był J. S. Jednocześnie w związku z wezwaniem organu przedsiębiorca M. w K. Sp. z o.o. poinformował o absencji zarządzającego transportem, w tym w dniu kontroli, a także wskazał, że w dniu 26 kwietniu 2022 r. po sprawdzeniu pojazdu przez mechanika autobus został dopuszczony do wykonywania przewozu i wydał dokumenty kierowcy. Pismem z dnia 9 września 2022 r. oraz 4 października 2022 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu wobec niej postępowania administracyjnego z urzędu na podstawie naruszenia lp. 15.2 załącznika nr 4 ustawy stwierdzonego w protokole kontroli. Zawiadomienie zostało doręczone 27 września 2022 r.

Po przeprowadzeniu postępowania organ I instancji przytoczoną na wstępie decyzją z dnia 21 października 2022 r., nr WITD,DI.0152.Z.VIII0303/12/22, nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 500 zł tytułem popełnienia naruszenia z lp. 15.2 załącznika nr 4 do utd. Decyzja została doręczona stronie 1 grudnia 2022 r.

Pismem z 6 grudnia 2022 r. nadanym 7 grudnia 2022 r., strona złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 Kpa w zw. z art. 92a ust. 1 utd w zw. z lp. 15.2 załącznika nr 4 do utd oraz art. 92a ust, 2 w zw. z lp, 15.2 załącznika nr 4 do utd. Podnosiła także strona, że podczas kontroli nie ustalono, jakiego płynu wyciek stwierdzono, oraz kiedy miała powstać usterka. Wskazała, że po odholowaniu autobusu do zajezdni stwierdzono, iż przyczyną wycieku płynu było rozszczelnienie wałka pompy wentylatora układu chłodzenia, oświadczył także, że wadliwy element został wymieniony na nowy, a 29 kwietnia 2022 r. pojazd przeszedł przegląd cząstkowy z wynikiem pozytywnym. Dalej zaznaczyła strona, że pompa wentylatora układu chłodzenia jest elementem osprzętu silnika i jej praca ma wpływ wyłącznie na utrzymanie właściwej temperatury silnika, a nie bezpieczne poruszanie się pojazdu, płyn jest nieszkodliwy dla środowiska. Równocześnie zaznaczyła strona, że organ nie sprawdził jej roli w całej sprawie, a także, iż brak jest dowodów, że pojazd wyjechał z siedziby przewoźnika w złym stanie technicznym albowiem awaria nie mogła wystąpić na terenie bazy. Zakwestionowała przy tym strona opis usterki.

Przytoczoną na wstępie decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Argumentując podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności przytoczył stan faktyczny, a następnie zacytował regulacje prawne mające zastosowanie w sprawie. Po czym wyjaśnił zasadność ich zastosowania w kontrolowanej w instancyjnym toku postępowania sprawie. Tym samym podniósł, że zgodnie z art. 189a § 2 Kpa w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:

1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,

2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,

3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,

4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,

5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,

6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się.

Wyjaśnił nadto, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. W odniesieniu zaś do wysokości kary regulacje ustanowione w art. 92a ust. 2, 4 i 8 utd w zw. z załącznikiem nr 4 do tej ustawy określają w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia tam określone. Wskazał GITD, że organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej, dlatego też regulacja wynikająca z art. 189d Kpa na mocy art. 189a § 2 pkt 1 Kpa nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.

W dalszej kolejności zaznaczył GITD, że w rozpatrywanej sprawie nie ma również zastosowania art. 189e oraz art. 189f Kpa. Do decyzji nakładanych na podstawie art. 92a utd w zw. z art. 93 ust. 1 utd mają bowiem zastosowanie okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione w art. 92c ust. I pkt 1 utd, w odniesieniu do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku także art. 92b ust. 1 utd. W tym względzie – na co zwrócił GITD – także ma zastosowanie norma kolizyjna określona w art. 189a § 2 pkt 2 Kpa, która stanowi, iż w przypadkach uregulowanych w przepisach odrębnych: odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, przepisów działu IVa Kpa w tym zakresie nie stosuje się. Podał następnie, że zgodnie z art. 7c ustawy o transporcie drogowym, mikroprzedsiębiorca w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców może, bez wyznaczania zarządzającego transportem spełniającego warunki, o których mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009, w drodze umowy wyznaczyć osobę fizyczną uprawnioną do wykonywania zadań zarządzającego transportem w jego imieniu, jeżeli osoba ta spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009. Stosownie do art. 4 pkt 22 lit. d oraz 1 utd przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy, a także ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz.Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 51, z późn. zm.).

W motywach podniósł organ odwoławczy, że zgodnie z art. 92a ust. 2 utd zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Stosownie do art. 92a ust. 4 utd suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3000 złotych. Zgodnie z art. 92a ust. 8 utd wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy. Stosownie do treści art. 66 ust. 1 prd pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego:

1) nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu,

2) nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę;

3) nie zakłócało spokoju publicznego przez powodowanie hałasu przekraczającego poziom określony w przepisach szczegółowych;

4) nie powodowało wydzielania szkodliwych substancji w stopniu przekraczającym wielkości określone w przepisach szczegółowych;

5) zapewniało dostateczne pole widzenia kierowcy oraz łatwe, wygodne i pewne posługiwanie się urządzeniami do kierowania, hamowania, sygnalizacji i oświetlenia drogi przy równoczesnym jej obserwowaniu;

6) nie powodowało zakłóceń radioelektrycznych w stopniu przekraczającym wielkości określone w przepisach szczegółowych.

Równocześnie wskazał GITD, że mocą art. 134 ust. 1 pkt 1) lit. a prd policjant, funkcjonariusz Straży Granicznej albo funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej zatrzyma dowód rejestracyjny (pozwolenie czasowe) w razie stwierdzenia lub uzasadnionego przypuszczenia, że pojazd zagraża bezpieczeństwu w szczególności po wypadku drogowym, w którym zostały uszkodzone zasadnicze elementy nośne konstrukcji nadwozia, podwozia lub ramy. Stosownie do art. 134a prd w stosunku do pojazdów wykonujących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, a także w przypadku kontroli, o której mowa w art. 129a ust. 1 pkt 2-4, uprawnienia i obowiązki policjantów oraz organów Policji określone w art. 132 ust. 1-2 i 5-7, art. 132a oraz w art. 133 wykonują również odpowiednio inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego oraz organy tej inspekcji. Z kolei – jak zaznaczył GITD – stosownie do §5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego pojazd wytypowany przez kontrolującego do drogowej kontroli technicznej podlega wstępnej lub szczegółowej drogowej kontroli technicznej. Zgodnie z § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia drogowa kontrola techniczna obejmuje identyfikację pojazdu oraz sprawdzenie stanu technicznego co najmniej jednej pozycji z następujących obszarów: układ hamulcowy; układ kierowniczy; widoczność; światła i wyposażenie elektryczne; osie, koła, opony i zawieszenie; podwozie i elementy przymocowane do podwozia; inne wyposażenie, w tym tachograf i ogranicznik prędkości; uciążliwość, w tym emisję spalin oraz wycieki paliwa lub oleju; warunki dodatkowe.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż stosownie do § 5 ust. 5-7 rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego sposób identyfikowania pojazdu, zakres i metody kontroli jego stanu technicznego oraz kryteria oceny usterek stwierdzonych podczas tej kontroli są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Usterki niewymienione w tym załączniku ocenia się pod względem zagrożenia, jakie stwarzają dla bezpieczeństwa ruchu drogowego (ust. 5). Kontrolę stanu technicznego pojazdu przeprowadza się z wykorzystaniem dostępnych technik i sprzętu. Kontrola ta może także obejmować sprawdzenie, czy odpowiednie części i elementy pojazdu odpowiadają wymogom w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego i ochrony środowiska. W celu przeprowadzenia kontroli stanu technicznego kontrolujący może korzystać z dodatkowego sprzętu, w szczególności podnośnika lub kanału przeglądowego (ust. 6). Usterki stwierdzone podczas drogowej kontroli technicznej pojazdu dzieli się na trzy kategorie: 1) usterki drobne - usterki bez znaczącego wpływu na bezpieczeństwo pojazdu lub wymagania ochrony środowiska, które nie powodują ograniczenia w dalszym używaniu pojazdu; 2) usterki poważne - usterki mogące zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego lub naruszać wymagania ochrony środowiska albo inne istotne nieprawidłowości, które dają podstawę do ograniczenia dalszego używania pojazdu oraz określenia warunków tego używania; 3) usterki niebezpieczne - usterki powodujące bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub naruszające wymagania ochrony środowiska, w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu (ust. 7).

Kontynuując przytaczanie regulacji prawnych podał GITD, że stosownie do § 5 ust. 8-9 rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego w przypadku stwierdzenia podczas drogowej kontroli technicznej pojazdu usterek zaliczanych do więcej niż jednej kategorii, wynik tej kontroli klasyfikuje się na podstawie najpoważniejszej kategorii usterki (ust. 8). W przypadku stwierdzenia podczas drogowej kontroli technicznej kilku usterek w tych samych obszarach kontroli, o których mowa w ust. 2, wynik kontroli może być zaklasyfikowany na podstawie poważniejszej kategorii usterek, jeżeli ich skumulowany wpływ skutkuje wzrostem zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego stwarzanego przez pojazd (ust. 9). Przy czym, jak zauważył GITD, na podstawie § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego podczas wstępnej drogowej kontroli technicznej kontrolujący:

1) sprawdza wymaganą dokumentację dotyczącą dopuszczenia pojazdu do mchu drogowego, a w szczególności dokument potwierdzający przeprowadzenie badania technicznego, oraz ostatni protokół kontroli drogowej, o którym mowa w ust. 5;

2) przeprowadza wzrokową ocenę stanu technicznego pojazdu;

3) może przeprowadzić wzrokową ocenę zabezpieczenia ładunku;

4) może dokonać sprawdzenia stanu technicznego za pomocą właściwych metod, w tym z użyciem przyrządu kontrolno-pomiarowego będącego w jego dyspozycji, służącego ocenie konieczności poddania pojazdu szczegółowej kontroli technicznej lub zobowiązania do niezwłocznego usunięcia usterek;

5) w przypadku pojazdu użytkowego, jeżeli w trakcie poprzedniej drogowej kontroli technicznej ujawniono usterki, sprawdza, czy zostały one usunięte.

Dostrzegł nadto organ drugoinstancyjny, iż zgodnie z art. § 6 ust. 2 rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego na podstawie wyników wstępnej drogowej kontroli technicznej pojazdu użytkowego kontrolujący decyduje, czy pojazd ten poddać szczegółowej drogowej kontroli technicznej. Szczegółową drogową kontrolę techniczną przeprowadza się w szczególności w przypadku, gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że pojazd użytkowy zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub narusza wymagania ochrony środowiska. Przepis § 5 ust. 3 stosuje się odpowiednio. Według lp. 15.2 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 500 zł.

Odnosząc powyższe do stwierdzonego naruszenia wyjaśnił GITD, że przedmiotowe postępowanie toczy się wobec strony jako podmiotu, o którym mowa w art. 92a ust. 2 utd (zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym. Przypomniał organ odwoławczy, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia obowiązków związanych z przewozem drogowym przez stronę jako innej osobie wykonującej czynności związane z przewozem drogowym w przedsiębiorstwie M. w K. Sp. z o.o. Zgodnie z art. 92a ust. 8 utd wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa we wskazanym powyżej ust. 2, a także wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 4 do ustawy.

W ocenie GITD materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, jak: protokół kontroli drogowej, protokół oględzin pojazdu, dokumentacja kserograficzna okazanych dokumentów, dokumentacja fotograficzna, jednoznacznie wskazuje, że w dniu 27 kwietnia 2022 r. w miejscowości K. (A. M., brama główna) poddano kontroli drogowej autobusu o nr rej. [...], którym kierował T. K. Kontrola została przeprowadzona przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego i stwierdzona w protokole nr [...]. Kierowca okazał do kontroli m.in. wypis z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób oraz zaświadczenie na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego wydane przedsiębiorcy M. w K. Sp. z o.o. Z ustaleń stwierdzonych w protokole kontroli wynika, że kierowca wykonywał publiczny transport ( zbiorowy osób (komunikacji miejskiej w ramach linii nr [...] ) w imieniu ww. przedsiębiorcy. Podczas oględzin pojazdu dokonano kontroli organoleptycznej i stwierdzono wyciek płynu innego niż woda, stałe powstawanie kropli, które stanowi bardzo poważne ryzyko dla środowiska lub bezpieczeństw, co zakwalifikowano jako usterkę określoną pod pozycją 8.4.1.2 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego. Jednocześnie powyższa usterka została opisana w protokole oględzin, a także utrwalona na dokumentacji fotograficznej. Równocześnie zaznaczył, iż z uwagi na stwierdzoną usterkę zatrzymano dowód rejestracyjny pojazdu.

Podsumowując zwrócił uwagę, że protokół kontroli z dnia 27 kwietnia 2022 r., nr[...], stanowi istotny dowód w przedmiotowej sprawie. Wyjaśnił przy tym, że protokół podpisuje kontrolujący i kontrolowany, który może wnieść zastrzeżenia do protokołu kontroli, jak również może odmówić jego podpisania. Tymczasem – co także podniósł GITD – T. K. podpisał protokół kontroli drogowej bez uwag.

W skardze na powyższą decyzję strona skarżąca zarzuciła jej naruszenie następujących przepisów postępowania:

1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez zaniechanie dokonywania własnych ustaleń faktycznych i bezkrytyczne oparcie się na ustaleniach organu I instancji mimo, iż były one niekompletne i nie pozwalały rozstrzygnąć sprawy w sposób przyjęty w sentencji decyzji,

2) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 Kpa i w zw, art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz w zw. z pkt 15.2 załącznika nr 4 do tej ustawy poprzez utrzymanie w mocy decyzji, którą należało uchylić z uwagi na :

błędne ustalenie, jakobym to skarżący miał dopuścić do wyjazdu na trasę niesprawnego pojazdu - podczas gdy do moich obowiązków nie należy kontrola techniczna pojazdów,

błędne ustalenie, "jakoby to strona miała dopuścić do wyjazdu na trasę niesprawnego pojazdu [...] " - podczas gdy, w ocenie skarżącego nie ma dowodów na to, że 27 kwietnia 2022 r. pojazd wyjechał na trasę niesprawny zaś są dowody, że wyjeżdżając na trasę był całkowicie sprawny - choćby fakt, że od wyjazdu do chwili wykonywania kontroli upłynął dłuższy czas, zaś pojazd na trasie nie zostawiał śladów wycieku,

błędne i dowolne ustalenie jakoby usterka w pojeździe [...] musiała istnieć już przed jego wyjazdem na linię w dniu 27 kwietnia 2022 r. podczas gdy zebrane dowody wskazują, że usterka stwierdzona podczas kontroli musiała powstać krótko przed rozpoczęciem kontroli i nie mogła powstać przed wyjazdem autobusu na linię,

zaniechanie prowadzenia jakiegokolwiek dowodu na okoliczność kiedy dokładnie powstała usterka pojazdu, wykryta następnie podczas kontroli,

naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 Kpa w zw. z art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w zw. z pkt 15.2 załącznika nr 4 do tej ustawy poprzez nieuprawione i niezgodne z faktami zakwalifikowanie stwierdzonej w pojeździe usterki jako niebezpiecznej w rozumieniu powyższych przepisów - mimo, że organ nie zbadał, na czym usterka polegała, zaś z wyjaśnień właściciela pojazdu wynika, że nie była to usterka mająca jakikolwiek wpływ na bezpieczeństwo pojazdu,

naruszenie art. 92a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w zw. z pkt 15.2 załącznika nr 4 do tej ustawy poprzez wymierzenie kary przewidzianej w tym przepisie mimo braku prawnych podstaw do wymierzania tej kary.

Wskazując na powyższe autor skargi wniósł o uchylenie skarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 października 2022 r., nr WITD.DI.0152.Z.VIII0303/12/22, oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu administracji kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Nadto wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 października 2022 r., nr WITD.DI.0152.Z.VIII0303/12/22, na podstawie art. 93 ust. 2 utd, a także z uwagi na to, że jej natychmiastowe wykonanie grozi niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.Ponadto strona skarżaca wniosła o nie wyznaczanie rozprawy i rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W motywach skargi jej autor rozbudował przytoczone w jej petitum zarzuty, w szczególności podniósł, że autobus wyjechał z siedziby przewoźnika będąc w dobrym stanie technicznym. Zaznaczył, że kontrola była wykonywana już w pewien czas po rozpoczęciu pracy przez pojazd, tymczasem – jak uznał – gdyby z pojazdu miało coś od początku wyciekać, to istniałyby ślady wycieku prowadzące do siedziby przedsiębiorstwa, a których kontrolerzy nie stwierdzili, ograniczając się do ustaleń w miejscu postoju autobusu. W ocenie strony skarżącej awaria nie mogła wystąpić na terenie bazy a musiała nastąpić później, w trakcie wykonywania przewozów. Równocześnie strona skarżąca wyjaśniła, że płynem, który wyciekł, był płyn chłodniczy. Wyciek wynikał z rozszczepienia uszczelniacza wałka pompy wentylatora układu chłodzenia, wadliwy element został wymieniony na nowy i autobus jeszcze tego samego dnia, czyli 29 kwietnia 2022 r. został wysłany na przegląd cząstkowy do okręgowej stacji kontroli pojazdów i uzyskał wynik badania pozytywny. Wskazał skarżący, że pompa wentylatora układu chłodzenia jest elementem osprzętu silnika - jej praca ma wpływ wyłącznie na utrzymanie właściwej temperatury silnika co zapobiega jego nadmiernemu zużyciu. Nie jest to element żadnego z układów wskazanych w pkt 15.2 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym (układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia). Nadto jej praca nie ma żadnego wpływu na bezpieczne poruszanie się pojazdu czy tym bardziej bezpieczeństwo przewożonych osób, a zatem jej niesprawność nie może być podstawą do stwierdzania naruszenia przepisów o wykonywaniu przewozów. Sam zaś płyn, który wyciekł, jest nieszkodliwy dla środowiska.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumentację oraz stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 30 maja 2023 r., nr [...], GITD, działając na podstawie art. 93 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym z urzędu wstrzymał w całości wykonanie ostatecznej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 24 marca 2023 r., BP.501.2446.2022.1284.0P8.381538, którą utrzymano w mocy decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 października 2022 r. nr WITD.DI.0152.Z.VIII0303/12/22 o nałożeniu na stronę kary pieniężnej za popełnienie naruszenia określonego w lp. 15.2 załącznika nr 4 do utd.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.

Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej: ppsa sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kpa. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 ppsa. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 135 ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do jej końcowego załatwienia.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 ppsa - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wykazała, że akty te zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy powołanej już wyżej ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, nadal zwanej ustawą lub utd. Zgodnie z art. 92a ust. 2 utd przedsiębiorca wykonujący krajowy transport drogowy, o którym mowa w art. 5b ust. 1, podlega karze pieniężnej w wysokości do 120 000 złotych za każde naruszenie. W przedmiotowej sprawie organ nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 500 zł tytułem popełnienia naruszenia z lp. 15.2 załącznika nr 4 do utd.

W ocenie organów, stwierdzone – podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 27 kwietnia 2022 r. w miejscowości K. (A. M., brama główna) poddano kontroli drogowej autobusu o nr rej. [...] – usterki w postaci wycieku płynu innego niż woda, stałe powstawanie kropli, stanowi bardzo poważne ryzyko dla środowiska lub bezpieczeństw, co skutkowało zakwalifikowanie jej jako usterki określonej pod pozycją 8.4.1.2 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego, czyli jako niebezpiecznej.

Z tym stanowiskiem organów nie zgodziła się strona skarżąca, która w toku postępowania, a następnie w skardze, konsekwentnie wskazywała, że organ z naruszeniem przepisów dotyczących postępowania wyjaśniającego nie dokonał kwalifikacji prawnej stwierdzonych usterek jako niebezpiecznych, a tym samym niewłaściwe zastosował powołane w decyzji przepisy.

Odnosząc się do tak zarysowanego sporu w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt c dyrektywy 2014/47/UE usterki niebezpieczne to takie, które stanowią bezpośrednie i natychmiastowe zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub oddziałujące na środowisko. Odnotowania również wymaga, że przepisy tej dyrektywy zostały wdrożone do polskiego porządku prawnego i są zgodne z przywoływanym powyżej rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie kontroli ruchu drogowego, zwane rozporządzeniem.

W ocenie Sądu odnośnie do stwierdzonego przez organ wykonywania przewozu drogowego pojazdem posiadającym "usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowania jako niebezpieczne" wskazać należy, że dokonując analizy przytoczonych przepisów w kontekście zarzutów skargi, zgromadzonego materiału dowodowego i argumentacji zaprezentowanej w ocenianych rozstrzygnięciach, zgodzić należy się ze stroną skarżącą, że stanowisko nie jest co najmniej przedwczesne, nie znajdujące potwierdzenia w dowodach, a w sferze prawnej niewystarczające.

Przede wszystkim jednak za zasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 Kpa. W związku z tym wyjaśnienia wymaga, że sporządzone zgodnie z wymogami art. 107 § 3 Kpa uzasadnienie decyzji administracyjnej jest odzwierciedleniem toku postępowania, ustaleń poczynionych przez organ i dowodów, które doprowadziły do takich, a nie innych wniosków. Wedle tego przepisu, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza także zasady ogólne postępowania administracyjnego, przede wszystkim określoną w art. 7 Kpa zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej i realizujący tę zasadę szereg przepisów nakładających na organy administracji obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 Kpa), oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 Kpa).

Uzasadnienie decyzji jest tak samo ważne, jak jej rozstrzygnięcie, zarówno dla strony, jak i dla sądu administracyjnego kontrolującego decyzję pod względem zgodności z prawem, gdyż powinno odzwierciedlać stanowisko organu i wyjaśniać przebieg rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej.

Skoro strona postępowania stawia konkretne zarzuty w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, to - z uwagi na wymogi stawiane przez ustawodawcę w art. 107 § 3 Kpa, a także ze względu na zasadę przekonywania (art. 11 Kpa) i obowiązek dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej - ma prawo oczekiwać odniesienia się przez organ do przedstawionej argumentacji.

W ocenie Sądu, w kontrolowanych postępowaniu powyższe obowiązki procesowe nie zostały przez organy Inspekcji Transportu Drogowego dopełnione. Stan faktyczny sprawy nie został ustalony i oceniony w sposób pełny i wyczerpujący, zaś uzasadnienia decyzji nie odpowiadają wymogom określonym w przytoczonych wcześniej przepisach.

Nie wystarczy w uzasadnieniu, jak to uczyniły organy, przytoczyć przepisy bez precyzyjnego wskazania, która regulacja prawna ma zastosowanie w sprawie. Zwłaszcza, jeżeli strona ukarana systematycznie i wręcz nawet pryncypialnie nie tylko kwestionuje ustalenia organów zawarte w decyzji, ale i daje przeciwdowód (np. badanie techniczne, oświadcza odnośnie do stanu sprzed i po kontroli) oraz odnosi to do regulacji prawnych wykazując brak cech usterki niebezpiecznej. Zresztą w ramach cytowanych zasad postępowania dowodowego organ I instancji, jak i organ odwoławczy (art. 136 Kpa) powinny przeprowadzić dodatkowe dowody. Przykładowo przesłuchać kierowcę (w zakresie tego, dlaczego nie wniósł zastrzeżeń do protokołu kontroli), diagnostę (w zakresie stanu technicznego pojazdu po dacie kontroli), załączyć do akt lepszy jakościowo (czytelny) materiał zdjęciowy, szczególnie w oryginalnych kolorach itd. Nie jest zresztą rzeczą Sądu wyręczanie organów we właściwym gromadzeniu i ocenie materiału dowodowego a to na tle całokształtu stanu sprawy. Rolą organów w procesie stosowania prawa jest dokonanie odpowiedniej wykładni norm prawnych, do których się odwołuje. Innymi słowy, organy winny ustalić sens norm prawnych, a następnie w sposób logiczny i zrozumiały przedstawić skutki prawne wynikające z danego stanu prawnego w powiązaniu ze stanem faktycznym.

Tak się jednak nie stało w rozpoznawanej sprawie. Trafnie podnosi strona skarżąca, że organy w zakresie stwierdzonej usterki w postaci wycieku płynu nie poczyniły żadnych ustaleń i nie dokonały jakiekolwiek analizy przepisów, która uzasadniałaby stanowisko, że usterka ta ma charakter niebezpieczny, stąd nie ma podstaw do uznania za prawidłową przyjętą przez organ kwalifikację prawną tego naruszenia. Organy nie wyjaśniły, na podstawie jakiego konkretnie materiału dowodowego i jakie okoliczności zadecydowały o tym, że stwierdzone usterki należy zakwalifikować w kategorii niebezpiecznych. Wskazanie takich powodów było tym bardziej konieczne, gdy zważyć, że jedyny materiał, jakim dysponowały organy to materiał zdjęciowy, który - w wersji przedstawionej Sądowi - zawiera wyłącznie czarno-białe fotografie i trudno ustalić, które ze zdjęć obrazują daną usterkę, a także jakiej gęstości i koloru jest plama.

Poza powyższym dostrzec trzeba, że organ odwoławczy również nie wytłumaczył, co uzasadnia jego kategoryczne stwierdzenie, iż bezspornym jest, że stwierdzone usterki należy uznać za niebezpieczne. Zwłaszcza, że strona skarżąca już w odwołaniu przedstawiła własną interpretację przepisów w kontekście jej sytuacji, wskazując przy tym na brak podstaw do ich zastosowania.

Reasumując, zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie naruszenie wskazanych powyżej przepisów postępowania administracyjnego nastąpiło w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności organy nie oparły rozstrzygnięć na jednoznacznie zaprezentowanych podstawach i nie wyjaśniły stanu faktycznego w kontekście tego, czy w przypadku strony skarżącej spełnione zostały przesłanki do nałożenia kary za naruszenie opisane w decyzjach obu instancji. Organy obu instancji nie przeprowadziły analizy pod tym kątem, a organ odwoławczy pomimo wskazania przez stronę skarżącą w odwołaniu konkretnych zarzutów, nie odniósł się do nich.

Taki sposób procedowania jest niezgodny z zasadą przekonywania (art. 11 Kpa). Podane w uzasadnieniach decyzji motywy rozstrzygnięcia nie wyjaśniają w sposób logiczny toku rozumowania organów i nie przekonują co do trafności rozstrzygnięcia. Zasada ta pozostaje niezrealizowana zarówno wówczas, gdy organ pominie milczeniem twierdzenia strony, jak również nie odniesie się do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

Natomiast rola sądu administracyjnego sprowadza się wyłącznie do badania (korygowania) działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie do zastępowania ich w załatwianiu spraw i samodzielnego kreowania "nowych" podstaw prawnych końcowego rozstrzygnięcia w sprawie.

Końcowo podkreślić wyraźnie trzeba, że Sąd nie kwestionuje tego, iż w przypadku stwierdzenia w jakimkolwiek pojeździe, (a już na pewno w autobusie służącym do przewozu znacznej liczby pasażerów) podczas kontroli drogowej naruszenia w postaci wycieku płynu, które należy zakwalifikować jako usterkę niebezpieczną należy wymierzyć karę na podstawie art. 92a ust. 2 ustawy a pojazd wyeliminować z ruchu do czasu naprawy. Jednakże oceniane decyzje są w tym zakresie dowolne i nie wyjaśniają dostatecznie stanu faktycznego sprawy, co nie pozwala na zweryfikowanie przez Sąd prawidłowości oceny w zakresie przypisanego skarżącej naruszenia.

Z uwagi na ujawnione wadliwości postępowania Sąd - na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. Natomiast orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania, zawarte w pkt 2 wyroku, uzasadnia przepis art. 200 ppsa. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań, w szczególności obowiązkiem organów będzie przeprowadzenie ponownego postępowania w celu dokonania wnikliwej oceny przesłanek dotyczących ewentualnego nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej na podstawie art. 92a ust. 2 ustawy z odniesieniem się do argumentacji strony skarżącej, a następnie sporządzenie prawidłowego uzasadnienia decyzji zgodnie z art. 107 § 3 Kpa.