Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 74/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono wydanie  uchwały z naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 147 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, , Protokolant referent stażysta Natalia Grzelak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2023 r. sprawy ze skargi A. D. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu na czas nieoznaczony stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] lutego 2020 r. A. D. (zwana dalej także dalej jako: "Wnioskodawczyni"; "Strona"; "Skarżąca") zwróciła się do Zarządu Dzielnicy [...] (zwanego dalej także "Organem") o najem lokalu socjalnego.

Następnie oświadczeniem z [...] lutego 2020 r. Strona zmieniła zakres swojego żądania i wniosła o przekwalifikowanie wniosku "z mieszkania socjalnego na komunalne".

Uchwałą z [...] października 2020 r. nr [...] Zarząd Dzielnicy [...] odmówił Stronie zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony. Jako podstawę prawną organ wskazał § 6 ust. 1 pkt 2, § 8, § 45 pkt 5 statutu Dzielnicy [...], stanowiącego załącznik nr 9 do uchwały nr LXX/2182/2010 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. 2018 r., poz. 8814 oraz z 2019 r. poz. 13139) oraz § 35 ust. 1 w zw. z § 4, § 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 2, § 7 ust. 1, § 32 ust. 1 pkt 3 oraz § 43 uchwały nr XXIll/669/2019 Rady m.st. Warszawy z 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r. poz. 14836 i z 2020 r. poz. 5791 – zwaną dalej także "uchwałą Rady m.st. Warszawy z 5 grudnia 2019 r.").

W uzasadnieniu uchwały Organ podał, że Strona złożyła wniosek o udzielenie pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony przed dniem 1 marca 2020 r., spełniła kryterium dochodowe, natomiast nie zostało spełnione kryterium metrażowe. Z tego względu należało odmówić udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu na czas nieoznaczony.

A. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą uchwałę, domagając się ponownego rozpatrzenia jej wniosku. Wskazała na trudną sytuację życiową oraz finansową, niepozwalającą na zakup lub wynajem mieszkania we własnym zakresie.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy [...] wniósł o oddalenie skargi. Organ podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej także: "Sąd pierwszej instancji") wyrokiem z 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2477/20 po rozpoznaniu sprawy w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu na czas nieoznaczony, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej uchwały.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że Wnioskodawczyni złożyła wniosek dotyczący najmu lokalu socjalnego. Natomiast organ sam określił zakres przedmiotowy postępowania jako dotyczący mieszkania komunalnego. Zakres, o którym orzekł organ w uchwale, nie był zgodny z żądaniem Skarżącej, które to stanowisko w ocenie Sądu jest nie do zaakceptowania. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona uchwała została wydana z rażącym naruszeniem przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej uchwały, wobec czego należało stwierdzić jej nieważność.

Od powyższego wyroku Zarząd Dzielnicy [...] wywiódł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:

1) § 35 ust. 1 w zw. z § 4, § 5 ust. 1 pkt 3, ust. 2 pkt 2, § 7 ust. 1, § 32 ust. 1 pkt 3 oraz § 43 ust. 3, § 31 uchwały nr XXIll/669/2019 Rady m.st. Warszawy z 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. nr 132, poz. 3937 z póź. zm.) przez uznanie, że:

- podstawą prawną zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy uchwały nr LVI11/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. nr 132, poz. 3937 z póź. zm.), a nie przepisy uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z 5 grudnia 2019r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. nr 132, poz. 3937 z późn. zm.);

- wniosek Skarżącej dotyczył wynajmu lokalu socjalnego, a nie lokalu komunalnego.

Ponadto Zarząd Dzielnicy [...] zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:

2) art. 134 § 1 p.p.s.a. przez nierozpoznanie sprawy co do istoty i pominięcie dokumentu w postaci oświadczenia Skarżącej z [...] lutego 2020 r.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Zarząd Dzielnicy [...] wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Organ wskazał, że Sąd pierwszej instancji pominął znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie skarżącej z [...] lutego 2020 r., którym Skarżąca zmieniła zakres swojego żądania i wniosła o przekwalifikowanie wniosku "z mieszkania socjalnego na komunalne". W związku z powyższym organ wskazał, iż związany był wnioskiem Skarżącej i badał przesłanki konieczne do spełnienia przy nabyciu prawa do lokalu komunalnego, a nie lokalu socjalnego

W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. D. wskazała, że w jej obecnej sytuacji jest obojętne, jakie mieszkanie zostanie jej przyznane. Podniosła, że złożyła wniosek o mieszkanie komunalne, ponieważ tak doradził jej urzędnik, zaś nie jest obowiązkiem strony znać przepisy i uchwały. Skarżąca wyjaśniła swoją sytuację osobistą i finansową, prosząc o przyznanie jej jakiegokolwiek mieszkania.

Wyrokiem z 5 stycznia 2023r. w sprawie III OSK 6481/21 Naczelny Sąd Administracyjny (zwany dalej także jako: Sąd kasacyjny) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, odstępując jednocześnie od zasądzenia od Skarżącej na rzecz Organu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

W uzasadnieniu Sąd kasacyjny podniósł, że trafnie zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a". Przepis ten można naruszyć wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku, a także wtedy gdy sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy.

W nawiązaniu do powyższego, Sąd kasacyjny zauważył, że Sąd pierwszej instancji uznał, że Skarżąca złożyła [...] lutego 2020 r. wniosek o najem lokalu socjalnego, który nie był przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną uchwałą. Według Sądu, organ nieprawidłowo rozpoznał sprawę w przedmiocie zawarcia umowy najmu lokalu komunalnego na czas nieoznaczony. To doprowadziło Sąd do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.

Tymczasem, jak słusznie zarzuca Skarżący kasacyjnie Organ, Skarżąca oświadczeniem z [...] lutego 2020 r. zmieniła pierwotny zakres swojego żądania bowiem wniosła o "przekwalifikowanie wniosku z mieszkania socjalnego na komunalne", co wynika z oświadczenia z karty 202 akt administracyjnych. W rezultacie organ będąc związany zmienionym wnioskiem, badał spełnienie przesłanek koniecznych do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu lokalu komunalnego na czas nieoznaczony, a nie do zawarcia umowy lokalu socjalnego. Zatem Sąd I instancji wyszedł poza granice sprawy określone zaskarżoną uchwałą, bowiem dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy w znaczeniu przedmiotowym.

Zdaniem Sądu kasacyjnego, zasadnie skarżący kasacyjnie zarzuca również, że Sąd I instancji nie podając powodów, nietrafnie przyjął, że "podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowi uchwała nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład, mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy". Co prawda wniosek o udzielenie pomocy mieszkaniowej A. D. złożyła [...] lutego 2020 r., jednak z dniem 1 marca 2020 r. weszła w życie uchwała nr XXIII/669/2019 Rady m. st. Warszawy z 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład, mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r. poz. 14836 ze zm. w Dz. Urz. Woj. Maz. z 2020 r. poz. 5791 - patrz § 46 ust. 2 uchwały) a stosownie do § 45 tej uchwały utraciła moc uchwała Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 r. Nr 132, poz. 3937, z 2013 r. poz. 6, z 2014 r. poz. 6136, z 2016 r. poz. 7888, z 2017 r. poz. 8401, z 2018 r. poz. 5832 i 7040 oraz z 2019 r. poz. 9014).

Zatem do rozpoznania wniosku A. D. o udzielenie pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu lokalu komunalnego mają zastosowanie przepisy uchwały z 5 grudnia 2019 r., z wyjątkiem § 5 ust. 3 tej uchwały, o czym stanowi § 43 ust. 3 uchwały z 5 grudnia 2019 r.

Zatem słusznie zarzucił organ, że Sąd niezasadnie uznał, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy w/w uchwały 9 lipca 2009 r. w sytuacji, w której miały zastosowanie przepisy § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 pkt 3, ust. 2 pkt 2, § 7 ust. 1, § 32 ust. 1 pkt 3 oraz § 43 ust. 3 i § 31 w/w. uchwały z 5 grudnia 2019 r.

Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, dlatego na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie zaznaczając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosownie do treści art. 190 p.p.s.a., ponownie rozpoznając skargę winien uwzględnić przedstawioną wyżej przez Sąd kasacyjny wykładnię prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest uchwała Zarządu Dzielnicy [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu na czas nieoznaczony, tj. akt organu jednostki samorządu terytorialnego podejmowany w sprawie z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2023r. poz. 1634, ze zm. – zwaną dalej "p.p.s.a.").

Zgodnie z treścią art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Natomiast, stosownie do przepisu art. 147 § 2 p.p.s.a., rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, o których mowa w § 1, podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym.

Sprawując kontrolę legalności wskazanego aktu z prawem, sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej uchwały, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z 6 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych – w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania).

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że "niezwiązanie granicami skargi" oznacza, że Sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze (por. wyrok NSA z 28 marca 2018 r., sygn. akt I FSK 1000/16, LEX nr 2486221) z tym, że nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim aktów administracyjnych.

Badając legalność zaskarżonej uchwały w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga podlega uwzględnieniu poprzez stwierdzenie, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa.

W punkcie wyjścia rozważań Sąd porządkowo wskazuje, że przedmiotowa sprawa była już przedmiotem sądowej kontroli zarówno przez tut. Sąd, jak i przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z 5 stycznia 2023r. w sprawie III OSK 6481/21 uchylił zaskarżony kasacyjnie przez Organ wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2021r. w sprawie o sygn. II SA/Wa 2477/20 w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu na czas nieoznaczony.

W związku z powyższym, rozstrzygając nin. sprawę, Sąd w składzie orzekającym w nin. sprawie działa, zgodnie z art. 190 P.p.s.a. oraz w związku z art. 153 P.p.s.a., w warunkach związania oceną prawną wyrażoną w przytoczonym wyżej wyroku NSA z dnia 5 stycznia 2023r. w sprawie III OSK 6481/21.

Sąd wyjaśnia, że przez "ocenę prawną" należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, który może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (por. wyroki NSA z: 28 listopada 2019 r., sygn. akt I FSK 1373/19; 13 września 2019 r., sygn. akt I GSK 1292/18; 15 maja 2019 r., sygn. akt I FSK 129/19).

Podkreślenia wymaga, że komentowane przepisy (tj. art. 190 p.p.s.a. oraz art. 153 P.p.s.a.), mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepis w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por.: wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009r., sygn. akt: II FSK 451/08, z dnia 23 września 2009r., sygn. akt: I FSK 494/09, z dnia 13 lipca 2010r., sygn. akt: I GSK 940/09).

Jak ujął to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 marca 2014r., w sprawie o sygn. akt I GSK 534/12 "(...) Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania."

Dlatego w razie wnoszenia kolejnych skarg, sąd administracyjny weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika on natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2010r., sygn. akt: II FSK 2129/08). Dodać należy, że ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to powoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyr. NSA z dnia 22 września 1999r. sygn. akt: I SA 2019/98 ONSA 2000, Nr 3, poz. 129). Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia (tj. zawierającego ocenę prawną) w przewidzianym do tego trybie (por. B. Adamiak, glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998r., sygn. akt: III RN 130/97, publ. OSP 1999, z. 5, poz. 101, s. 263 i n.).

Sąd w składzie orzekającym stwierdza, że w związku z tym, że w rozstrzyganej sprawie nie nastąpiły żadne z wymienionych wyżej okoliczności, dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko NSA wyrażone w przywołanym wyroku z 5 stycznia 2023r. w sprawie III OSK 6481/21, który – jak już wskazano wcześniej - uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 kwietnia 2021r.

Ponieważ motywy uchylenia przez Sąd kasacyjny powyższego wyroku WSA w Warszawie w sprawie II SA/Wa 2477/20 oraz wyrażona na tym tle ocena prawna zostały szeroko przedstawione w tzw. "części historycznej" nin. uzasadnienia, Sąd odstępuje od ponownego ich omówienia, akcentując jedynie, że NSA, w szczególności, stwierdził, że Sąd I instancji "(...) niezasadnie uznał, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy w/w uchwały 9 lipca 2009 r. w sytuacji, w której miały zastosowanie przepisy § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 pkt 3, ust. 2 pkt 2, § 7 ust. 1, § 32 ust. 1 pkt 3 oraz § 43 ust. 3 i § 31 w/w. uchwały z 5 grudnia 2019 r." oraz, że sprawa przedmiotowo dotyczy nie lokalu socjalnego, jak wskazywałby "pierwotny" wniosek Skarżącej z dnia [...] lutego 2020r., ale – wskutek przekwalifikowania tego wniosku oświadczeniem Wnioskodawczyni z dnia [...] lutego 2020r. – dotyczy udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu lokalu komunalnego na czas nieoznaczony.

Przechodząc do merytorycznej oceny skargi w ramach ponownego rozpoznania sprawy oraz będąc związany wyrażoną wyżej oceną prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd w składzie orzekającym we wstępnych rozważaniach wskazuje, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 611 ze zm.) ustawodawca określił kategorie osób, które posiadają prawo do najmu lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu, a osobami takimi są, jak określa powyższy przepis, osoby nie mające zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, mieszkające na terenie gminy, posiadające niskie dochody.

Jeśli chodzi o zasady oraz tryb wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w tym sposób postępowania przy rozpatrywaniu i załatwianiu wniosków o najem lokali, ustawodawca w art. 21 ww. ustawy powierzył te kwestie radzie gminy.

Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej uchwały, stanowiły, w szczególności, przepisy § 35 ust. 1 w związku z § 4, § 5 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 2 pkt 2, oraz § 7 ust. 1, § 32 ust. 1 pkt 3 oraz § 43 ust. 3 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, która została wydana na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ww. ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.

Podkreślenia jednocześnie wymaga, że choć wskazane wyże przepisy uchwały mają charakter "autonomiczny", to postępowanie z zakresu uzyskania pomocy gminy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych powinno być prowadzone z uwzględnieniem podstawowych zasad procesowych wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego, tj. m.in. zasady prawdy obiektywnej oraz właściwego wyważenia interesu społecznego i indywidualnego jednostki. Zasady te mają bowiem zastosowanie do wszelkiego działania organów państwa w sferze stosunków publicznoprawnych i mogą być wywiedzione wprost z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2 015 r. sygn. akt I OSK 2025/15).

Obowiązkiem organu jest zatem uwzględnienie i wszechstronne rozważenie przy rozpatrywaniu sprawy wszystkich okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie.

W sprawie niniejszej, zdaniem Sądu, organ obowiązki te naruszył, gdyż zaniechał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującej analizy materiału dowodowego, co stanowi naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. w kontekście hipotezy § 7 ust. 4 uchwały z dnia 5 grudnia 2019 r.

Zgodnie z tym przepisem jeżeli wnioskodawca w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego, zarząd dzielnicy na podstawie analizy i oceny sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy może postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 1 tegoż przepisu, tj. tzw. norm powierzchniowych ( gdy powierzchnia mieszkalna wynosi ponad 7 m2 w przypadku zamieszkiwania w tym lokalu 1 osoby, powiększone o dodatkowe 6 m2 na każdą kolejną zamieszkującą w tym lokalu osobę, z zastrzeżeniem ust. 2-4).

Z uzasadnienia skarżonej uchwały wynika, że Skarżącej odmówiono zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony, gdyż w sprawie nie zostało spełnione kryterium metrażowe określone w § 7 ust. 1 cyt. uchwały.

Sąd stwierdza, że Skarżąca, mając tego świadomość tj. iż "przekroczone" zostały normy mieszkaniowe , o których mowa w § 7 ust. 1 cyt. uchwały, powołując się na przepis § 7 ust. 4 uchwały, wniosła o zwolnienie z tego warunku (przekroczenia norm powierzchni) a to z uwagi na okoliczność, iż jej matka cierpi od 16 roku życia na schizofrenię paranoidalną, co wymaga zapewnienia takich warunków mieszkaniowych, które "spowodowałyby jej wyciszenie" oraz zabezpieczenia właściwego rozwoju psychicznego jej dzieci.

Organ, poza lakonicznym stwierdzeniem w uzasadnieniu skarżonej uchwały, że podawana przez Skarżącą "choroba paranoidalna nie została udokumentowana", nie odniósł się do tej kwestii, choć – jak już zaznaczono wcześniej - ustalenie tych okoliczności mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, z punktu widzenia przytoczonego wcześniej przepisu § 7 ust. 4 uchwały. Inaczej określając, Organ nie rozpatrzył sprawy Skarżącej w świetle powyższego przepisu, tj. czy warunki mieszkaniowe Skarżącej, w tym zwłaszcza choroba jej matki oraz na tym tle stosunki rodzinne, mając na uwadze zasady współżycia społecznego, uzasadniają zwolnienie jej z warunków określonych w ust. 1 § 7 uchwały w zakresie przekroczonych norm mieszkaniowych. Tymczasem, jak zaznaczono na wstępie rozważań, postępowanie z zakresu uzyskania pomocy gminy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych powinno być prowadzone z uwzględnieniem zasad procesowych wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego, tj. m.in. zasady prawdy obiektywnej oraz właściwego wyważenia interesu społecznego i indywidualnego jednostki.

W tym kontekście Sąd podziela zarzuty skargi, że Organ dokonując wykładni przedmiotowego przepisu (§ 7 uchwały z dnia 5 grudnia 2019 r.) nie rozważył w ogóle sprawy z punktu widzenia przesłanek, o których mowa w ust. 4 § 7 przedmiotowej uchwały, który – raz jeszcze podkreślić należy - przewiduje możliwość zwolnienia wnioskodawcy z warunków opisanych w ust. 1 § 7.

W ocenie Sądu, zaskarżona uchwała poprzez brak odniesienia się do powyższej kwestii i przytoczonej argumentacji Skarżącej, narusza obowiązek "wnikliwego i całościowego rozpatrzenia wniosku o pomoc mieszkaniową", zaś wydana negatywna uchwała odmawiająca kwalifikacji Skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej jest przedwczesna, skoro Organ nie zbadał i nie odniósł się do możliwości zastosowania w stosunku do Skarżącej przepisu ust. 4 § 7 uchwały z dnia 5 grudnia 2019 r., tj. zwolnienia od warunków, o których mowa w ust.1, pomimo stwierdzenia przekroczenia normy powierzchni mieszkalnej na cztery osoby.

W ocenie Sądu, niezależnie od wskazanych naruszeń prawa procesowego, sposób załatwienia sprawy nie spełnia także standardów obowiązujących w państwie prawa. Choć Zarząd Dzielnicy prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie był zobowiązany stosować przepisy procesowe zawarte w ww. uchwale, to jednak organ władzy publicznej nie powinien tracić z pola widzenia zasad prawnych określonych w art. 6 i art. 7 k.p.a. Przepisy te stanowią, iż organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tych zasad, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie respektowano.

Reasumując, zaskarżona uchwała nie mogła więc ostać się w obrocie prawnym.

Rozpatrując sprawę ponownie, organ weźmie pod uwagę dokonaną powyżej ocenę prawną. W konsekwencji, mając na względzie procesowe i materialne przepisy uchwały z dnia 5 grudnia 2019 r., Organ winien dokonać oceny zwolnienia Skarżącej z warunków, o których mowa w ust.1 § 7 uchwały. Jednocześnie Sąd wskazuje, że o ile Organ uzna za konieczne przeprowadzenie dalszych czynności dowodowych na tę okoliczność (oprócz wskazanych przez Skarżącą), to zgodnie z art. 75 K.p.a. jako dowód może dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Końcowo Sąd wyjaśnia, że nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem.

Reasumując dotychczasowe rozważania i ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.