Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1071/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 99 ust. 1, art. 100, art. 104 ust. 4 i 5, art. 106 ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 171
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
article: par. 6 ust. 1 pkt 9 i ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 1236
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości  uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia  zasadniczego.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 145 par. 3, art. 200 w zw. z art. 205 par. 2 i art. 209
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marcin Rusinowicz-Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie obniżenia dodatku lotniczego 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny z [...] grudnia 2022 r. nr [...]; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz A. S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z [...] marca 2023 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, z późn. zm.); zwanej dalej K.p.a., po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własny rozkaz personalny z [...] grudnia 2022 r. nr [...] o zmniejszeniu A. S. [...] grudnia 2022 r. dodatku lotniczego o 40% kwoty bazowej, tj. do wysokości 160% kwoty bazowej miesięcznie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z [...] marca 2022 r. nr [...] przyznał A. S. dodatek lotniczy w wysokości 180% kwoty bazowej miesięcznie w związku z posiadanymi przez policjanta uprawnieniami do wykonywania lotów w składzie załogi lub wykonywania czynności obsługowych związanych z bezpośrednią eksploatacją policyjnych statków powietrznych typu S-70i, zgodnie z posiadanymi uprawnieniami, a także wykonywania lotów na więcej niż jednym typie statku powietrznego, w charakterze pilota dowódcy załogi.

Natomiast rozkazem personalnym z [...] maja 2022 r. nr [...] Komendant Główny Policji zwiększył stronie dodatek lotniczy do wysokości 200% kwoty bazowej miesięcznie.

W związku z upływem [...] grudnia 2022 r. terminu ważności uprawnień policjanta do wykonywania lotów w składzie załogi statków powietrznych typu S-70i oraz w charakterze dowódcy załogi na więcej niż jednym typie statku powietrznego, dyrektor Głównego Sztabu Policji Komendy Głównej Policji wystąpił z wnioskiem o obniżenie dodatku lotniczego o 40%, do wysokości 160% kwoty bazowej miesięcznie.

W związku z powyższym Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z [...] grudnia 2022 r. nr [...] zmniejszył [...] grudnia 2022 r. dodatek lotniczy o 40% kwoty bazowej, tj. do wysokości 160% kwoty bazowej miesięcznie nadając mu rygor natychmiastowej wykonalności.

W dniu [...] stycznia 2023 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik A. S. skierował do Komendanta Głównego Policji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od powyższego rozkazu personalnego zarzucając naruszenie § 6 ust. 1 pkt 7 i ust. 2 w związku z § 13 ust. 2 pkt 1 i 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1236, z późn. zm.), art. 7 K.p.a., art. 75 K.p.a., art. 76 § 1 i 3 K.p.a., art. 78 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 108 K.p.a. Jednocześnie wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych do wniosku dokumentów, uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości oraz przyznanie kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przypisanych.

W dniu [...] marca 2023 r. do Komendy Głównej Policji wpłynęło wystąpienie pełnomocnika strony o uzupełnienie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym zarzucił organowi naruszenie art. 8 § 2 K.p.a. oraz wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji z [...] grudnia 2022 r. nr [...], dotyczącego innego funkcjonariusza Policji.

Dodatkowo zaznaczył, że raportem z [...] listopada 2022 r. A. S. zwrócił się do Komendanta Głównego Policji o zwolnienie ze służby w Policji [...] stycznia 2023 r., na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r. poz. 1882, z późn. zm.).

Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z [...] listopada 2022 r. nr [...] zwolnił policjanta ze służby [...] stycznia 2023 r.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z [...] marca 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie wskazując, że § 13 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego określają kryteria przyznawania, zwiększania i zmniejszania dodatku lotniczego, wiążąc decyzję w przedmiotowym zakresie z wykonywaniem zadań związanych z realizacją lotów w składzie załóg policyjnych statków powietrznych, jak również związanych z obsługą policyjnych statków powietrznych. Jest to warunek konieczny, niezbędny do uzyskania wskazanego uprawnienia. Ponadto dodatek lotniczy przysługuje przez okres zajmowania stanowiska oraz posiadania uprawnień do wykonywania zadań związanych z realizacją lotów w składzie załóg policyjnych statków powietrznych, jak również związanych z obsługą policyjnych statków powietrznych. Brak uprawnień do wykonywania wymienionych czynności powoduje ustanie przesłanek do otrzymywania dodatku.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, że Dyrektor Głównego Sztabu Policji Komendy Głównej Policji wniosek o obniżenie A. S. dodatku lotniczego o 40% do wysokości 160% kwoty bazowej miesięcznie uzasadnił faktem utraty przez policjanta [...] grudnia 2022 r. uprawnień do wykonywania lotów w składzie załogi statków powietrznych typu S-70i oraz w charakterze dowódcy załogi na więcej niż jednym typie statku powietrznego. Powołał się przy tym również na okoliczność wydania przez Komendanta Głównego Policji [...] listopada 2022 r. rozkazu personalnego nr [...] o zwolnieniu go ze służby w Policji [...] stycznia 2023 r.

W związku z powyższym Komendant Główny Policji, jako przełożony właściwy w sprawach osobowych, był zobowiązany do weryfikacji przesłanek wpływających bezpośrednio na wysokość przyznanego policjantowi dodatku lotniczego, co też uczynił i dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu. Z kolei rezultatem dokonanej oceny było zmniejszenie policjantowi [...] grudnia 2022 r. dodatku lotniczego o 40% kwoty bazowej, tj. do wysokości 160% kwoty bazowej miesięcznie, a więc wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z obowiązującymi przepisami prawa i adekwatnego do całokształtu występujących w sprawie okoliczności.

Odnosząc się natomiast do zarzutów pełnomocnika strony dotyczących naruszenia przepisów postępowania wyjaśnił, że organ nie jest zobligowany do wydania decyzji o treści zgodnej z oczekiwaniem strony. Podejmując określone rozstrzygnięcie musi brać pod uwagę jego słuszność, celowość i legalność, natomiast rozporządzając środkami publicznymi ma obowiązek czynić to w sposób racjonalny. Dlatego też zmniejszenie dodatku lotniczego nie może być w żaden sposób uznane za jakiekolwiek naruszenie prawa, bowiem wysokość zmniejszonego dodatku lotniczego mieści się w granicach określonych w cytowanych wyżej przepisach prawa i wynika z posiadanych przez funkcjonariusza uprawnień.

Co do zarzutu nieuwzględnienia w rozkazie personalnym Komendanta Głównego Policji z [...] grudnia 2022 r. § 13 ust. 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. wskazał, że zgodnie z tym przepisem policjant wchodzący w skład personelu lotniczego Lotnictwa Policji, który utracił prawo do dodatku lotniczego z przyczyn niezależnych od niego, zachowuje prawo do dodatku lotniczego przez okres 6 miesięcy od daty utraty dodatku lotniczego. Właściwy przełożony w sprawach osobowych może przedłużyć okres pobierania dodatku lotniczego na okres kolejnych 6 miesięcy.

Zaznaczył, że kwestia zachowania prawa do dodatku lotniczego albo braku zachowania prawa do tego dodatku nie jest przedmiotem zaskarżonego rozkazu personalnego, bowiem rozstrzyga o zmniejszeniu dodatku lotniczego. Natomiast zachowanie przez policjanta prawa do utraconego dodatku lotniczego, bądź jego brak, wynika z mocy § 13 ust. 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. Ewentualne wskazanie w rozkazie personalnym o zmniejszeniu dodatku lotniczego informacji o zachowaniu przez policjanta prawa do dodatku lotniczego w określonej wysokości ma wyłącznie walor informacyjny.

Dodatkowo wyjaśnił, że uprawnienia, o których mowa w § 13 ust. 2 pkt 1 i 5 wskazanego rozporządzenia wygasły [...] grudnia 2022 r., a policjant [...] listopada 2022 r. zgłosił pisemne wystąpienie ze służby w Policji, co nie jest okolicznością niezależną od policjanta. W takiej sytuacji bezpodstawne było przedłużanie uprawnień poprzez przeprowadzanie Kontroli Umiejętności Praktycznych (KUP), co wiązałoby się z ponoszeniem dodatkowych, nieusprawiedliwionych kosztów w stosunku do policjanta, wobec którego wszczęto procedurę związaną ze zwolnieniem ze służby w Policji. Niezasadne jest zatem przyjęcie, że utrata dodatku lotniczego nastąpiła z przyczyn niezależnych od policjanta.

Co do wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych do wniosku dokumentów organ podał, że zostały one włączone do materiałów sprawy i były mu znane przed wydaniem zaskarżonego rozkazu personalnego.

Odnosząc się natomiast do wniosku pełnomocnika strony o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z rozkazu personalnego dotyczącego innego policjanta Komendant podał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Niezasadnym jest bowiem wywodzenie określonych konsekwencji z pozornie analogicznych zdarzeń. Każdy przypadek jest rozpoznawany indywidualnie, a zakres prowadzanych przez organ czynności dostosowany jest do okoliczności zaistniałych w danej sprawie. Proste zestawienie pozornie analogicznych faktów, nie może być uznane za zasadne, bo skutkowałoby przyjęciem, że możliwy jest pełny automatyzm w tym zakresie i implikuje konieczność zastosowania § 13 ust. 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. Tymczasem każdy przypadek wymaga potwierdzenia określonych faktów, a działanie takie nie może być w żadnym stopniu uznane jako przejaw nierównego lub też dyskryminującego traktowania funkcjonariusza w stosunku do innych.

Wyjaśniając kwestię nadania zaskarżonemu rozstrzygnięciu rygoru natychmiastowej wykonalności Komendant zaznaczył, że miał na uwadze ważny interes społeczny tożsamy w tym przypadku z interesem służby, który nakłada na przełożonego właściwego w sprawach osobowych niezwłoczne dostosowanie składników do uposażenia policjanta do obowiązujących przepisów prawa. Tak więc spełnia wymogi określone w art. 108 § 1 K.p.a., gdyż w jej uzasadnieniu przytoczono okoliczności wskazujące, że zachodzą przesłanki uzasadniające przedłożenie interesu społecznego nad indywidualny interes strony.

Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi A. S., zastępowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, któremu zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, tj.:

a) art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art.105 K.p.a. i w zw. z art. 106 ust. 3 ustawy o Policji poprzez orzekanie co do meritum w przedmiocie dodatku lotniczego jako składnika uposażania policjanta, w sytuacji, gdy w dacie zaskarżonego rozkazu nie istniał stosunek służbowy,

a w przypadku nieuwzględnienia powyższego zarzutu

b) art. 8 § 1 i 2 K.p.a. poprzez odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym i orzeczenie o zmniejszeniu mu [...] grudnia 2022 r. dodatku lotniczego o 40% kwoty bazowej miesięcznie w sytuacji, gdy w okresie zbliżonym, tj. w grudniu 2022 r. ten sam organ wydawał jeszcze 3 inne rozkazy personalne dotyczące funkcjonariuszy Policji pełniących służbę w Zarządzie Lotnictwa Policji Głównego Sztabu Policji KGP, a którzy utracili uprawnienia do składników dodatku lotniczego i w ich dacie pozostawali w okresie pomiędzy pisemnym zgłoszeniem wystąpienia ze służby, a zwolnieniem ze służby w Policji, skutkiem czego doszło do naruszenia zasady równego traktowania,

c) § 6 ust. 1 pkt 7 i ust. 2 w zw. z § 13 ust. 2 pkt 1 i 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. poprzez określenie terminu, z którym zmniejszone zostało prawo do dodatku lotniczego o 40% kwoty bazowej, podczas gdy żaden z mających zastosowanie przepisów ustawy o Policji ani rozporządzenia, nie wskazuje takiego terminu, w szczególności poprzez odniesienie do konkretnego zdarzenia faktycznego,

d) art 108 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy zgodnie z art. 106 ust. 1 w zw. z art. 100 ustawy o Policji zmiana prawa do uposażenia, w tym dodatku lotniczego następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę i nadanie zaskarżonemu rozkazowi rygoru natychmiastowej wykonalności było bezprzedmiotowe, jak również nie stało się wykonalne, gdyż jego doręczenie z zastrzeżonym rygorem nastąpiło po dacie zwolnienia go ze służby w Policji,

e) art. 7 K.p.a., art. 75 K.p.a., art. 76 § 1 i 3 K.p.a., art. 78 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego polegającego na ustaleniu, czy utrata prawa do dodatku lotniczego nastąpiła z przyczyn od niego zależnych zgodnie z § 13 ust. 8 rozporządzenia, skutkiem czego mógł nie zachować prawa do dodatku lotniczego przez okres 6 miesięcy od daty utraty dodatku lotniczego, polegające na nieuwzględnieniu z urzędu dowodów w postaci: korespondencji mailowej z [...] listopada 2022 r. do Zastępcy Naczelnika Wydziału [...], korespondencji z [...] listopada 2022 r. do Dyrektora Głównego Sztabu Policji Komendy Głównej Policji, pisma Dyrektora Głównego Sztabu Policji Komendy Głównej Policji do skarżącego z [...] grudnia 2022 r. w celu stwierdzenia jego gotowości do utrzymania uprawnień do dodatku lotniczego i braku leżących po jego stronie przeszkód w przystąpieniu do Kontroli Umiejętności Praktycznych; wskazujących, iż informował o upływającej [...] grudnia 2022 r. ważności uprawnienia lotniczego na śmigłowiec S-70i Black Hawk i zwracał się o wyznaczenie terminu przeprowadzenia Kontroli Umiejętności Praktycznych, który to termin nie został jednak mu wyznaczony, a tym samym nie zaistniały zależne od niego przyczyny w utracie prawa do dodatku lotniczego, co stanowi naruszenie § 13 ust. 8 rozporządzenia.

W związku z powyższym wniósł o uchylenie powyższego rozkazu personalnego oraz poprzedzającego go rozkazu, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci fotokopii: rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji z [...] grudnia 2022 r. nr [...] jako informacji o dowodzie, rozkazów personalnych wydawanych w grudniu 2022 r. przez Komendanta Głównego Policji w przedmiocie dodatku lotniczego w sprawach funkcjonariuszy Policji pełniących służbę w Zarządzie Lotnictwa Policji Głównego Sztabu Policji KGP: I. K. z [...] grudnia 2022 r., M. S. z [...] grudnia 2022 r. i M. S. z [...] grudnia 2022 r., poprzez zobowiązanie organu do przedłożenia przed rozprawą ich odpisów, w celu stwierdzenia faktów naruszenia zasady równego traktowania.

Pełnomocnik skarżącego podkreślił, że zaskarżony rozkaz personalny został wydany, gdy w obrocie prawym istniał rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z [...] listopada 2022 r. o zwolnieniu ze służby w Policji [...] stycznia 2023 r. Tak więc postępowanie stało się bezprzedmiotowe (art. 105 K.p.a.) i brak było podstaw do merytorycznego rozstrzygania, a jedynie do uchylenia zaskarżonego rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji z [...] grudnia 2022 r. i umorzenia postępowania pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Wobec utraty przez skarżącego statusu policjanta, nie mogło toczyć się postępowanie administracyjne w sprawie o ustalenie składników uposażenia. Zgodnie z art. 106 § 3 ustawy o Policji prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie policjanta ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa. Przepis ten wskazuje, że czynności związane z ustalaniem składników uposażenia dotyczą osób, które są funkcjonariuszami Policji. Choć przedmiotowe postępowanie zaczęło się gdy był jeszcze policjantem to Komendant Główny Policji nie wziął pod uwagę, iż podstawową zasadą postępowania administracyjnego jest stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dacie jej wydania, a skoro w dniu wydania rozstrzygnięcia nie był funkcjonariuszem Policji, to nie mogło skutecznie toczyć się postępowanie.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Istota rozpoznawanej sprawy sprowadzała się do oceny, czy po rozwiązaniu z funkcjonariuszem Policji stosunku służbowego istnieje możliwość kształtowania istotnych elementów tego stosunku, tj. obniżenia dodatku lotniczego, czy też postępowanie stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.

Zauważyć należy, iż w myśl art. 105 § 1 K.p.a. decyzję o umorzeniu postępowania w całości albo części wydaje organ administracji publicznej, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części. Z kolei w doktrynie i judykaturze przyjmuje się, iż umorzenie postępowania ma miejsce wtedy, gdy wystąpi trwała i nieusuwalna przeszkoda w kontynuacji postępowania, a więc wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego. Przedmiotem tym jest sprawa administracyjna, toteż postępowanie to jest bezprzedmiotowe wówczas, gdy sprawa, która miała być załatwiona decyzją administracyjną, nie miała tego charakteru przed datą wszczęcia postępowania lub utraciła ten charakter w jego toku (tak M. Jaśkowska i A. Wróbel w Komentarzu do kodeksu postępowania administracyjnego, LEX, i cytowana tam literatura). Zatem bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce wówczas, gdy odpadła jedna z konstytutywnych cech sprawy administracyjnej. Sprawę administracyjną określają elementy podmiotowe i przedmiotowe. Brak któregokolwiek z nich uzasadnia pogląd o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Inaczej rzecz ujmując, brak podstaw prawnych lub faktycznych, materialnych lub procesowych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy powoduje brak przedmiotu postępowania. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada zatem w sytuacji, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub organ administracji stwierdził oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Ponadto umorzenie postępowania z powodu bezprzedmiotowości jest obligatoryjne oraz decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron i jest równoznaczna z brakiem przesłanek do merytorycznego orzekania, co do istoty sprawy oraz kończy jej zawisłość w danej instancji.

Zdaniem Sądu, obniżenie dodatku stałego funkcjonariuszowi Policji jest możliwe wyłącznie funkcjonariuszowi pełniącemu służbę, bowiem tylko policjantowi przysługuje uposażenie.

Dodatek lotniczy stanowi składową uposażenia, ma charakter stały i jest ustalany w stawkach miesięcznych, co wynika z art. 100, art. 104 ust. 4 i 5 ustawy o Policji (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 171) oraz § 6 ust. 1 pkt 9 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1236). Stosownie do postanowień art. 99 ust.1 i art. 106 ust. 3 ustawy o Policji, prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe, a wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie policjanta ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśniecie tego prawa.

W rozpoznawanej sprawie, Komendant Główny Policji rozkazem z dnia [...] grudnia 2022 r. obniżył skarżącemu dodatek lotniczy [...] grudnia 2022 r. i doręczył ten rozkaz wymienionemu [...] stycznia 2023 r., podczas gdy na mocy rozkazu personalnego tegoż organu z [...] listopada 2022 r. nr [...], skarżący został zwolniony ze służby z [...] stycznia 2023 r. Zatem w dniu, kiedy rozkaz personalny z dnia [...] grudnia 2022 r. został skarżącemu doręczony, to wymieniony nie był już funkcjonariuszem Policji.

Nie można zatem ustalić wysokości tego dodatku w sytuacji, gdy po stronie osoby zainteresowanej brak jest prawa do uposażenia. Uposażenie i dodatki z nim związane jest świadczeniem przysługującym wyłącznie z tytułu stosunku służbowego. W analizowanym przypadku doszło do zmiany stanu faktycznego tego rodzaju, że postępowanie w sprawie obniżenia dodatku lotniczego w trybie ustawy o Policji, stało się bezprzedmiotowe wobec zwolnienia skarżącego ze służby w Policji. Zatem brak było podstaw do decyzyjnego rozstrzygania w sprawie.

Powyższe stanowisko jest akceptowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przykładowo w wyroku z dnia 29 października 2018 r. sygn. akt NSA wskazał, iż: "Komendant Główny Policji winien uwzględnić fakt, iż nastąpiła zmiana stanu faktycznego, która spowodowała zmianę sytuacji prawnej (...) – strony wnoszącej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zmiana ta spowodowała, że postępowanie w sprawie obniżenia dodatku funkcyjnego w oparciu o przepisy ustawy o Policji i rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, wobec zwolnienia wyżej wymienionego policjanta ze służby w Policji stało się bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy nie ma bowiem podstaw do orzekania o uposażeniu (obniżeniu dodatku funkcyjnego) wobec W.D., który nie jest już policjantem".

Tym samym należy stwierdzić, iż na skutek zmiany sytuacji prawnej i faktycznej związanej ze stosunkiem służbowym skarżącego, postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.

W konsekwencji zaskarżony rozkaz personalny z [...] marca 2023 r. został wydany z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., bowiem podstawą rozstrzygnięcia powinien być art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. prowadzący do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro bowiem zmiana stanu faktycznego nastąpiła na etapie rozpoznawania wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy (stosunek służbowy ustał po wydaniu pierwszej decyzji w toku instancyjnym), to Komendant Główny Policji tę zmianę stanu faktycznego, która spowodowała automatycznie zmianę sytuacji prawnej strony skarżącej, zobligowany był uwzględnić przy rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Z tego powodu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. należało uchylić zarówno zaskarżony jak i poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji (pkt 1 wyroku). Stosownie zaś do normy zawartej w art. 145 § 3 P.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Przepis ten nakłada na Sąd obowiązek umorzenia postępowania administracyjnego, gdy nie ma możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, a wobec zwolnienia skarżącego ze służby w Policji bezprzedmiotowe w świetle art. 105 § 1 K.p.a. stało się orzekanie o obniżeniu dodatku lotniczego. Bezprzedmiotowość przedmiotowa wiąże się z brakiem możliwości ukształtowania stosunku administracyjnoprawnego ze wzglądu na brak przepisów prawa, stanowiących podstawę prawną do wydania merytorycznej decyzji lub brak przedmiotu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie po zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego, bowiem uposażenie, z którym bezpośrednio związany jest dodatek lotniczy przysługuje tylko policjantowi. W takim stanie faktycznym Komendant Główny Policji nie ma możliwości orzekania o uposażeniu (obniżeniu dodatku lotniczego) wobec skarżącego, który nie jest już policjantem.

Z tej przyczyny Sąd działając na podstawie art. 145 § 3 umorzył postępowanie administracyjne – w pkt 2 wyroku, zaś w sprawie kosztów orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i 209 P.p.s.a. – pkt 3 sentencji wyroku.