Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 209/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37a ust. 1, ust. 5, ust. 6, ust. 7, ust. 8, ust. 12 pkt 1, 7 i 8, ust. 28,art. 37ge ust. 1, ust. 5-7, art. 37gf ust. 5
journal: Dz.U. 2022 poz 2483
law: Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 19 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, , Protokolant asystent sędziego Agata Zarychta, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi P.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 2 lutego 2024 roku znak 1001-IUCKOD-2.4811.11.2024.2 M500-2024-0001876 w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzją z 2 lutego 2024 r., znak: 1001-IUCKOD-2.4811.11.2024.2 M500-2024-0001876 odmówił uwzględnienia sprzeciwu P.P. od wezwania Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 14 grudnia 2023 r., nr 1001-IUCKOD-1.4810.242083.2023.2 do wniesienia opłaty dodatkowej.

W uzasadnieniu organ administracji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że pismem z 14 grudnia 2023 r. wezwał P.P., na podstawie art. 37ge oraz art. 37 gf ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2023 (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2483 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa o autostradach", do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500,00 zł. Wezwanie dotyczyło konieczności uiszczenia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd z 19 kwietnia 2023 r. o godzinie 20:10 pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] na odcinku autostrady A4: węzeł O. Wezwanie doręczone zostało 28 grudnia 2023 r.

Pismem z 10 stycznia 2024 r. za pośrednictwem e-Puap, uzupełnionym o braki formalne 15 stycznia 2024 r. (data nadania), na podstawie pełnomocnictwa z 12 stycznia 2024 r. R.P. złożył sprzeciw wobec nałożonej opłaty dodatkowej. W sprzeciwie pełnomocnik wyjaśnił, że 19 kwietnia 2023 r. opłacił przejazd autostradą przez aplikację e-Toll z zachowaniem dopuszczalnego terminu, który wynosił 3 dni od zakończenia przejazdu autostradą zgodnie z informacją na stronie "rządowej". Jako potwierdzenie wniesienia opłaty za przejazd w załączniku przesyłał zrzut z ekranu płatności z historii bankowej.

Organ administracji odmawiając uwzględnienia sprzeciwu podniósł, że regulacje art. 37a ust. 7, ust. 9, ust. 10, ust. 11, ust. 12, ust. 13, ust. 28 ustawy o autostradach mają zastosowanie w przypadku przejazdu autostradą rozpoczętego przed dniem 1 lipca 2023 r., na mocy art. 9 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1193), powoływanej dalej jako "ustawa zmieniająca". Od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2023 r. manualny system poboru opłat za przejazd odcinkami państwowych autostrad płatnych A2 K-S i A4 B-S zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), został zastąpiony elektronicznym systemem poboru opłat e-TOLL. Szlabany na tych odcinkach zostały podniesione, a kierowca wjeżdżający na te odcinki nie pobierał już biletu kartonikowego przy wjeździe i nie opłacał go przy wyjeździe w kiosku poboru opłat na bramkach, lecz zobowiązany był do wniesienia opłaty za przejazd w sposób elektroniczny. Opłaty tej mógł dokonać za pomocą: e-biletu autostradowego – wydawanego elektronicznie w aplikacji e-TOLL PL BILET lub w aplikacji partnerów systemu e-TOLL albo wydawanego w punktach stacjonarnych (bilet papierowy) u partnerów systemu e-TOLL (na stacjach paliw PKN Orlen S.A. oraz GRUPY LOTOS S.A.), przez aplikację e-TOLL oraz urządzenia pokładowe ZSL lub OBU – opłata w aplikacji naliczana była na podstawie danych geolokalizacyjnych pojazdu, które były transmitowane do systemu e-TOLL. Jedną z form wniesienia opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady była usługa e-biletu autostradowego, dostępna w aplikacji e-TOLL PL BILET. Aplikacja ta umożliwiała uiszczenie opłaty za przejazd zgodnie z wymogami określonymi w ustawie o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, zgodnie z którą manualny system poboru opłat za przejazd odcinkami państwowych autostrad płatnych A2 i A4 został w okresie 1 grudnia 2021 r. – 30 czerwca 2023 r. zastąpiony elektronicznym systemem poboru opłat e-TOLL. E-bilet autostradowy – bilet autostradowy w rozumieniu tej ustawy stanowił potwierdzenie wniesienia opłaty za przejazd autostradą i uprawniał do przejazdu autostradą tylko gdy spełnione były warunki określone w art. 37a ust. 12 ustawy o autostradach. W celu zakupu e-biletu autostradowego skarżący winien podać w aplikacji e-TOLL PL BILET numer rejestracyjny pojazdu, kategorię pojazdu, węzeł początkowy i końcowy lub całą autostradę, gdzie będzie odbywał się przejazd oraz datę i godzinę początku okresu ważności e-biletu autostradowego (czyli datę i godzinę planowanego rozpoczęcia przejazdu). Każdy wydany e-bilet autostradowy zawierał co najmniej wskazane dane oraz datę i godzinę końca okresu ważności e-biletu autostradowego (okres ważności trwa 48 godzin od planowanej daty i godziny rozpoczęcia podróży), liczbę kilometrów oraz kwotę opłaty za przejazd, numer indywidualny e-biletu autostradowego.

Przejazd 19 kwietnia 2023 r. na odcinku autostrady A4 węzeł O., nie został przez P.P. opłacony – nie wykupił on przed wjazdem na ten odcinek właściwego biletu autostradowego. Skarżący do sprzeciwu dołączył potwierdzenie płatności na kwotę 9,30 zł z 19 kwietnia 2023 r. Po weryfikacji płatności, stwierdzono, że 19 kwietnia 2023 r. o godzinie 20:59 został wykupiony e-bilet autostradowy nr [...] na numer rejestracyjny pojazdu [...] w okresie ważności od 19 kwietnia 2023 r. godz. 20:58 do 21 kwietnia 2023 r. godz. 20:58 odcinek autostrady G– O. Wezwanie z 14 grudnia 2023 r. dotyczyło nieopłaconego przejazdu płatnym odcinkiem autostrady A4 węzeł O 19 kwietnia 2023 r. godzina 20:10 pojazdu o numerze rejestracyjnym [...].

Bilet autostradowy w rozumieniu ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym stanowił potwierdzenie wniesienia opłaty za przejazd autostradą i uprawniał do przejazdu autostradą jedynie, gdy spełnione zostały warunki określone w jej art. 37a ust. 12. W przypadku skarżącego błędnie została wskazana godzina przejazdu płatnym odcinkiem autostrady. Za poprawność informacji podawanych w momencie zakupu biletu autostradowego odpowiada skarżący, jako użytkownik aplikacji. Skarżący instalując aplikację potwierdził jednocześnie fakt zapoznania z warunkami i zasadami jej funkcjonowania zawartymi w regulaminie aplikacji e-TOLL PL, gdzie jednoznacznie wskazano, że każdy wydany e-bilet autostradowy zawiera "datę i godzinę początku okresu ważności biletu". Zatem zakupiony przez skarżącego bilet winien wskazywać zgodnie z wezwaniem wcześniejszą godzinę niż 20:10 19 kwietnia 2023 r. Wskazując nieprawidłową godzinę przejazdu skarżący nie dochował należytej staranności. Skarżący nie powinien wykonywać przejazdu płatnym odcinkiem autostrady A4 w przypadku braku wykupienia prawidłowego biletu autostradowego, a taka sytuacja miała właśnie miejsce w niniejszej sprawie. Decydując się jednak na taki przejazd, skarżący naraził się na odpowiedzialność administracyjnoprawną, za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd autostradą płatną, której można było uniknąć, weryfikując dane zawarte na zakupionym bilecie.

W związku z powyższym, w ocenie organu administracji, za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą skarżący winien uiścić opłatę dodatkową na podstawie art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach.

Organ administracji podniósł nadto, że zawiadomieniem z 16 stycznia 2024 r. wyznaczono skarżącemu siedmiodniowy termin do skorzystania z możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. Zawiadomienie doręczone zostało 18 stycznia 2024 r. i 19 stycznia 2024 r. Za pośrednictwem e-Puap ponownie została przekazana odpowiedź na wezwanie o uzupełnienie braków formalnych z załączonym pełnomocnictwem oraz informacją, że oryginał pełnomocnictwa został przekazany za pośrednictwem Poczty Polskiej 15 stycznia 2024 r. Do dnia wydania decyzji nie wpłynęło pisemne stanowisko skarżącego co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi P.P. wniósł o uznanie sprzeciwu, anulowanie wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej oraz zwrot kwoty 400 zł, która została wpłacona na konto Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że 19 kwietnia 2023 r., jego syn R.P., kierujący pojazdem o nr rej.[...], który jest jego własnością, przejeżdżał odcinkiem płatnej autostrady A4 z G. do węzła O. bez e-biletu autostradowego, gdyż nie zorientował się, że wjechał już na płatny odcinek autostrady. Po zjeździe wykupił przy pomocy aplikacji e-bilet wiedząc, że według informacji na stronie internetowej KAS opłatę za przejazd można uiścić w ciągu 3 dni po przejeździe. Wykupując bilet autostradowy nie wpisał godziny wjazdu na płatny odcinek autostrady, ponieważ nie wiedział, o której godzinie i minucie to uczynił. Dlatego też na e-bilecie figurowała godzina 20:59, kiedy to dokonał zakupu biletu. Zdaniem skarżącego biorąc pod uwagę art. 37ge ust. 5 ustawy o autostradach organ administracji powinien uznać sprzeciw i odstąpić od nakładania opłaty dodatkowej. W okresie obowiązywania wskazanej ustawy, na stronie internetowej Krajowej Administracji Skarbowej znajdowała się informacja dotycząca wprowadzenia systemu e-TOLL, z której korzystał syn skarżącego. W informacji tej opisana była dokładnie kwestia uiszczania opłaty po przejeździe. Z ustaleń Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wynika, że syn skarżącego przejechał płatnym odcinkiem autostrady A4 19 kwietnia 2023 r. i zjechał z autostrady na węźle O.-Z o godz. 20:10, natomiast opłatę wniósł (e-bilet autostradowy) o godz. 20:59, czyli nastąpiło to zgodnie z ustawą o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, a mianowicie w ciągu 3 dni od daty i godziny zakończenia przejazdu.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie 19 czerwca 2024 r. pełnomocnik organu administracji podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.

Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 2 lutego 2024 r. odmawiająca uwzględnienia sprzeciwu skarżącego od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą.

W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że 19 kwietnia 2023 r. o godzinie 20:10 na płatnym odcinku autostrady A4 węzeł O.-Z. zarejestrowano przejazd pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] stanowiącym własność skarżącego bez uiszczonej należnej opłaty za przejazd autostradą płatną. Po zakończeniu przejazdu został wykupiony bilet autostradowy na ten pojazd w okresie ważności od 19 kwietnia 2023 r. godz. 20:58 do 21 kwietnia 2023 r. godz. 20:58 na odcinek autostrady G – O.

Jak stanowi art. 9 ustawy zmieniającej w przypadku przejazdu autostradą na zasadach określonych w ustawie zmienianej w art. 1 rozpoczętego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Z przepisu tego w sposób nie budzący wynika, że z woli ustawodawcy do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy powołanej ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania przejazdu wskazanym pojazdem bez uiszczenia należnej opłaty, tj. 19 kwietnia 2023 r.

Zgodnie z art. 37a ust. 1 ustawy o autostradach, w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania spornego przejazdu, tj. 19 kwietnia 2023 r. za przejazd autostradą są pobierane opłaty. W przypadku gdy opłaty za przejazd autostradą są pobierane w inny sposób niż określony w ust. 8 lub 9, autostrada wymaga dostosowania do ich poboru.

Jak stanowi art. 37a ust. 7 ustawy o autostradach do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, pobieranej przez Szefa KAS, jest zobowiązany:

1) właściciel pojazdu albo

2) posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450, ze zm.), albo

3) użytkownik pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym – zwany dalej "wnoszącym opłatę".

Stosownie do art. 37a ust. 8 ustawy o autostradach opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, może być wniesiona:

1) w sposób przewidziany dla opłaty elektronicznej na podstawie danych geolokalizacyjnych przekazanych z urządzeń lub systemów, o których mowa w art. 13i ust. 3a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych;

2) z wykorzystaniem usługi EETS w rozumieniu art. 4 pkt 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, na zasadach określonych w tej ustawie.

Przejazd autostradą, na której jest pobierana opłata, o której mowa w ust. 7, może być wykonywany na podstawie biletu na jeden przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zwanego dalej "biletem autostradowym", wydanego przed rozpoczęciem tego przejazdu. Opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, jest pobierana w momencie wydania biletu autostradowego (art. 37a ust. 9 ustawy o autostradach).

W myśl art. 37a ust. 28 ustawy o autostradach kierujący pojazdem:

1) nie rozpoczyna przejazdu autostradą lub jej odcinkiem w przypadku braku:

a) ważnego biletu autostradowego lub

b) prawidłowo funkcjonującego urządzenia lub systemu, o których mowa w art. 13i ust. 3a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zapewniających przekazywanie danych geolokalizacyjnych do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS lub

c) urządzenia, o którym mowa w art. 16l ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, spełniającego wymagania określone w art. 16o ust. 1 pkt 2 tej ustawy;

2) podczas przejazdu autostradą lub jej odcinkiem nie może mieć w pojeździe zakrytych lub ozdobionych tablic rejestracyjnych lub nie może mieć z przodu lub z tyłu pojazdu znaków, napisów lub przedmiotów, które ograniczają czytelność tych tablic, oraz nie może umieszczać na pojeździe tablic rejestracyjnych w innych miejscach niż konstrukcyjnie do tego przeznaczone.

Natomiast zgodnie z art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, od wnoszącego opłatę pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 500 zł.

Zgodnie z art. 37ge ust. 5 ustawy o autostradach opłaty dodatkowej nie pobiera się, jeżeli w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem zostanie wniesiona opłata za ten przejazd, w sposób określony w art. 37a ust. 9. Przepis art. 37a ust. 12 stosuje się, przy czym na bilecie autostradowym wskazuje się datę i godzinę przejazdu oraz autostradę lub jej odcinek, za który nie została wniesiona opłata za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7.

Przepis art. 37ge ust. 6 ustawy o autostradach płatnych stanowi z kolei, że opłaty dodatkowej nie pobiera się od wnoszącego opłatę, jeżeli na kierującego pojazdem została nałożona kara grzywny, o której mowa w art. 37gi, w drodze mandatu karnego.

W świetle powyższego trzeba podkreślić, że opłata za przejazd autostradą płatną została powiązana przez ustawodawcę nie tylko z konkretnym pojazdem, ale również czasem tego przejazdu, a więc konkretną datą i godziną.

Przepisy ustawy o autostradach płatnych nie przewidują możliwości zaliczenia na poczet opłaty za przejazd, opłaty dokonanej w innym okresie czasu. Bilet autostradowy zawiera bowiem nie tylko datę początku i końca okresu jego ważności, ale również godzinę początku i końca okresu jego ważności (art. 37a ust. 12 pkt 7 i 8 ustawy o autostradach).

Załączone do sprzeciwu potwierdzenie uiszczenia opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady jako dotyczące innego okresu czasu niż ten, w którym faktycznie miał on miejsce, nie świadczy o tym, że taka opłata została wniesiona.

W tym miejscu wymaga zaakcentowania, że to na wykonującym przejazd spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności uczynienia zadość wymogom wykonywania tego przejazdu tak, aby zapewnić efektywne uiszczenie opłaty należnej za ten przejazd, co nie jest przecież, ani niemożliwe, ani też nadmiernie utrudnione, ani też nieproporcjonalne, gdy chodzi o sposób wykonania obowiązku, o którym mowa w przywołanych przepisach prawa (vide np.: wyrok NSA z 26 kwietnia 2022 r., II GSK 1856/18).

Z akt sprawy nie wynika, aby po przejeździe na płatnym odcinku autostrady A4 węzeł O. bez uiszczenia należnej opłaty w ciągu 3 dni od dnia jego zakończenia została podjęta próba kontaktu z organem i wyjaśnienia, w jakim konkretnie czasie miał miejsce ten przejazd oraz czy zakup biletu autostradowego na okres ważności od 19 kwietnia 2023 r. godz. 20:58 do 21 kwietnia 2023 r. godz. 20:58 na odcinek autostrady G – O. stanowi wniesienie należnej opłaty za zakończony już przejazd, który miał miejsce wcześniej, bo 19 kwietnia 2023 r. o godz. 20:10, a tym samym czy zakup tego biletu spełnia warunki odstąpienia od pobrania opłaty dodatkowej określone w art. 37 ge ust. 5 ustawy o autostradach.

Należy dodać, że przepis art. 37a ust. 7 w związku z art. 37ge ust. 1 i 7 ustawy o autostradach należy wykładać w ten sposób, że zobowiązuje on do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, jak również pozwala dochodzić opłaty dodatkowej, od podmiotów w nim wskazanych. Z przepisów tych nie wynika, że opłata dodatkowa stanowi administracyjną karę pieniężną. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki z 14 marca 2024 r., II GSK 1818/23 i II GSK 1819/23) prezentowany jest podgląd, który sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, że jeżeli z art. 37a ust. 1 ustawy o autostradach wynika, że za przejazd autostradą są pobierane opłaty – w tym w sposób, o którym jest mowa w ust. 8 lub ust. 9, zaś wysokość opłaty za przejazd autostradą stanowi iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu (art. 37a ust. 5 – 6 w związku z art. 37e), to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że opłata ta ma charakter świadczenia wzajemnego, a mianowicie ponoszonego w zamian za przejazd pojazdu autostradą, a więc drogą I klasy technicznej przeznaczoną do szybkiego przemieszczania się pojazdów.

Wskazana funkcja opłaty, jako świadczenia wzajemnego, nie jest bez znaczenia dla oceny charakteru opłaty dodatkowej, należnej – jak stanowi art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach – za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7 (a mianowicie autostradą, za przejazd którą opłata jest pobierana przez Szefa KAS), w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym i pobieranej w wysokości 500 zł zwłaszcza, gdy podnieść, że jest ona pobierana jednorazowo, niezależnie od liczby dokonanych przejazdów autostradą lub jej odcinkiem, tym samym pojazdem, w trakcie jednej doby rozumianej jako okres od godziny 0.00 do godziny 24.00 w danym dniu (ust. 3 art. 37ge), a ponadto, że nie jest pobierana, jeżeli w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem zostanie wniesiona opłata za ten przejazd, w sposób określony w art. 37a ust. 9, a mianowicie poprzez zakup biletu autostradowego ze wskazaniem daty i godziny przejazdu oraz autostrady lub jej odcinka, za który nie została wniesiona opłata (ust. 5 art. 37ge), ani też w sytuacji nałożenia kary grzywny na kierującego pojazdem w drodze mandatu karnego (ust. 6 art. 37ge), jak również, że w warunkach opisanych w ust. 9 art. 37ge przywołanej ustawy jest pobierana w niższej wysokości.

Jakkolwiek więc opłata dodatkowa jest pobierana w wysokości 500 zł, to jednak przywołane przepisy prawa nie uzasadniają kategoryczności twierdzenia o wyłącznie sankcyjnym, a tym samym represyjnym jej charakterze. Zwłaszcza, że w ich świetle – w tym również wobec kosztów ponoszonych w związku z poborem opłaty dodatkowej, które nie pozostają przecież bez wpływu na jej wysokość – opłata dodatkowa w dalszym ciągu realizuje również funkcję świadczenia wzajemnego, którego obowiązek poniesienia wynika z przejazdu pojazdem autostradą lub jej odcinkiem płatnym.

Uwzględniając, że opłata za przejazd autostradą, o której mowa art. 37a ust. 7 ustawy o autostradach – a mianowicie, autostradą, za przejazd którą opłatę pobiera Szef KAS – jest pobierana w sposób przewidziany dla opłaty elektronicznej na podstawie danych geolokalizacyjnych przekazanych z urządzeń lub systemów, o których mowa w art. 13i ust. 3a ustawy dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, z wykorzystaniem usługi EETS w rozumieniu art. 4 pkt 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, na zasadach określonych w tej ustawie lub w formie biletu autostradowego, który zawiera między innymi numer rejestracyjny pojazdu (art. 37a ust. 12 pkt 1), za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że opłata ta jest związana z przejazdem i ruchem konkretnego pojazdu autostradą lub jej odcinkiem płatnym.

Z zawartego w art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach odesłania wynika, że w postępowaniu o którym w nim mowa – a mianowicie w sprawie sprzeciwu oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie – co trzeba podkreślić – w zakresie nieuregulowanym w ustawie ustawy o autostradach oraz odpowiednio. Wobec tak określonego zakresu odesłania do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a ponadto wobec określonego ustawą o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym przedmiotu oraz trybu postępowania, które w związku z niewniesieniem opłaty za przejazd autostradą, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, jest inicjowane wezwaniem do wniesienia opłaty dodatkowej, od którego to wezwania przysługuje sprzeciw, a następnie – w razie jego nieuwzględnienia – wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że postępowanie to jest nie dość, że swoistą hybrydą – wyłącznie bowiem do etapu w sprawie sprzeciwu oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie określonym w 37gf ust. 5 przywołanej ustawy – to również – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć – postępowaniem uproszczonym, determinowane jego przedmiotem.

W tym też kontekście przedmiot postępowania (przedmiot sprawy) determinują normy prawa materialnego, które wyznaczają zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń, wyznaczając tym samym zbiór koniecznych do załatwienia sprawy prawnie relewantnych faktów. To one bowiem stanowią podstawę zwolnienia z obowiązku, czy też przyznania uprawnienia, nałożenia obowiązku, cofnięcia lub uszczuplenia uprawnień.

Z tych względów, w ocenie sądu, w rozpoznawanej sprawie nie mają zastosowania przepisy Działu IV Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące administracyjnych kar pieniężnych. W sprawie nie ma zastosowania art. 189c k.p.a., gdyż nie wydano decyzji nakładającej na skarżącego karę pieniężną tylko skierowano do niego wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej, która jak już wskazano, pełni funkcję świadczenia wzajemnego.

Skarżący zatem, jako właściciel pojazdu, nie może uwolnić się od obowiązku poniesienia opłaty dodatkowej za nieopłacony przejazd autostradą 19 kwietnia 2023 r. Okoliczności faktyczne zaistniałe w kontrolowanej sprawie uzasadniały nałożenie na skarżącego opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą płatną.

Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

d.j.