Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 887/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 119 pkt 2, art. 120
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 54
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba Sędziowie: WSA Inga Gołowska (spr.) WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 maja 2020r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] maja 2019r. nr [...] przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną -skargę oddala-


UZASADNIENIE

I.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2019r. Nr [...] Dyrektor I. w K., po rozpoznania zażalenia M.M. na postanowienie Naczelnika .w G z [...]lutego 2019r. Nr [...] oddalające skargę zobowiązanego na czynność egzekucyjną-działając na podstawie art. 138§1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z 14 czerwca 1060r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 208r. poz. 2096 ze zm. dalej-K.p.a.) w zw z art. 17, art. 18, art. 23§2 i §4, art. 54 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. u z 2018r. poz. 1314 ze zm. dalej-u.p.e.a.)-utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Jak wynika z zaskarżonego postanowienia i akt administracyjnych, organ egzekucyjny-Naczelnik. w G., prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego M. M. na podstawie własnych tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu zaległych podatków w kwocie należności głównej 33.237,00 zł. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] grudnia 2018r. Nr [...] dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej przypadającej zobowiązanemu od I. Sp. z o.o. w G..

M M. złożył skargę na powyższą czynność (w trybie art. 54§1 u.p.e.a.) zarzucając, że dokonano jej z rażącym naruszeniem prawa i wniósł o jej uchylenie.

Organ I instancji, oddalił skargę na tę czynność wobec czego zobowiązany wniósł zażalenie.

Dyrektor. w K. w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia zaznaczył, że w postępowaniu w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, kontrolą objęta jest jedynie prawidłowość zaskarżonej czynności a nie działania będące podstawą egzekucji. Dochodzone należności podlegają egzekucji na podstawie art. 2§1 u.p.e.a. a do środków egzekucyjnych w postępowaniu w którego przedmiotem są należności pieniężne jest m.in. egzekucja innej wierzytelności pieniężnej (art. 89-art. 92 u.p.e.a.). Zawiadomienie z [...] grudnia 2018r. prawidłowo zostało sporządzone, doręczone zobowiązanemu i dłużnikowi zajętej wierzytelności. Druk zajęcia jest zgodny ze wzorem zamieszczonym w zał. nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów z 20 września 2018r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U z 2018r. poz. 1804). Podnoszony zarzut, że zajęcie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa przy niewskazaniu żądnych uchybień organu egzekucyjnego lub egzekutora, powoduje, że nie można dopatrzyć się naruszenia art. 89-92 u.p.e.a.

II.

W skardze do Sądu na powyższe, ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie Dyrektora w K. skarżący podniósł zarzut rażącego naruszenia prawa i wniósł o jego uchylenie.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2019r. poz. 2325 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.).

Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym (art. 133§1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a). Zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przystępując do oceny zasadności skargi, odnotować trzeba, że przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej a w konsekwencji zasadność oddalenia skargi zobowiązanego na tę czynność.

Skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa i domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia.

W ocenie Sądu podniesiony zarzut jest niezasadny, a stanowisko organów wydających postanowienia w przedmiotowej sprawie odpowiada prawu.

Stosownie do treści art. 54§1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

Wedle art. 1a pkt 2 u.p.e.a. czynność egzekucyjna to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, tj. środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. W art. 1a pkt 12 lit. a tiret 12 u.p.e.a. wymieniono jako środek egzekucyjny, w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję z ruchomości.

Określony w art. 54§1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucją postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia [...] kwietnia 2015r.,[...[ wyrok NSA z dnia [...] sierpnia 2015r., [...] wyrok WSA w W. z dnia .rgan egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy cz października 2015r.,[...], wyrok NSA z dnia [...] października 2014r., [...]. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez oynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty.

Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności.

W postępowaniu skargowym z art. 54§1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyrok NSA z dnia [...] kwietnia 2015r., [...]wyrok NSA z dnia [...]sierpnia 2015r., [...]; wyrok WSA w W. z dnia [...] października 2015r., [...]). Podkreślenia wymaga również, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015r., wyd. VII, komentarz do art. 54).

Skarga na czynność egzekucyjną jest sformalizowanym środkiem ochrony prawnej. Służy tylko i wyłącznie do poddania kontroli prawidłowości zastosowanej czynności egzekucyjnej. Podkreślenia wymaga fakt, że przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych. W związku z powyższym organ podatkowy, rozpoznając skargę na czynności egzekucyjne, bada postępowanie egzekucyjne jedynie w wąskim zakresie, który sprowadza się do analizy dochowania wymogów ustawowych regulujących sposób i wymogi zastosowania, tak jak w tym przypadku, konkretnego środka egzekucyjnego. Powyższy zakres badania skargi na czynności egzekucyjne również determinuje zasięg kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia.

W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne (zabezpieczające) ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej (zabezpieczającej). W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (zabezpieczającego), ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne (zabezpieczające) co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego (zabezpieczającego).

Zgodnie z przepisem art. 7§1 u.p.e.a., organ egzekucyjny prowadząc wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne, stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ww. ustawie. Jednym z takich środków w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, stosownie do art. 1a pkt 12 lit. a tiret 5 u.p.e.a., jest egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych, zatem dokonywanie przez organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym zajęcia innych wierzytelności, jest prawnie dozwolone.

Zważywszy na powyższe, zdaniem Sądu, organ I instancji w wydanym postanowieniu w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne, zawarł ocenę prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej, którą w niniejszej sprawie było zajęcie innych wierzytelności pieniężnych, przypadającej zobowiązanemu od I. Sp. z o.o. w G., w kontekście ich zgodności z przepisami art. 89 u.p.e.a., które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego.

W związku z tym zasadnie organ II instancji utrzymał w mocy to postanowienie.

Organy wyjaśniły, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego M. M., prowadzone jest w oparciu o tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu zaległych podatków w kwocie należności głównej 33.237,70 zł z kosztami egzekucyjnymi, kosztami upomnienia i należnymi odsetkami.

W wyroku z dnia z [...] sierpnia 2012r., sygn. Akt [...]) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepisem art. 89 i nast. u.p.e.a. normodawca umożliwił przeprowadzenie egzekucji z wierzytelności pieniężnych innych niż określone w art. 72-85 u.p.e.a. Egzekucja prowadzona na podstawie tego przepisu (art. 89) dotyczy tych wierzytelności, które nie są uregulowane w sposób szczególny.

Zgodnie z art. 89§1 i § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi, bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem.

Warunkiem skuteczności dokonanej czynności egzekucyjnej (zajęcia egzekucyjnego) zmierzającej do zastosowania egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych jest dopełnienie przez organ egzekucyjny obowiązków wynikających z art. 67§1 u.p.e.a. tj. wystawienie zawiadomienia o zajęciu, zawierającego elementy wyszczególnione w tym przepisie - w tym wskazanie osoby zobowiązanego w sposób umożliwiający jego identyfikację, a ponadto oznaczenie zajmowanej wierzytelności pieniężnej. Wzór zawiadomienia o zajęciu stanowi załącznik nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 września 2018r. (Dz. U z 2018r. poz. 1804) który zawiera również pouczenie dłużnika zajętej wierzytelności co do dopełnienia wynikającego z art. 89§3 pkt 1 u.p.e.a. obowiązku w zakresie złożenia oświadczenia oraz skutków niezastosowania się do tego wezwania.

Również podkreślenia wymaga fakt, że dłużnik zajętej wierzytelności nie jest zobowiązanym, przeciwko któremu toczy się egzekucja, gdyż nie ma przeciwko niemu wystawionego tytułu wykonawczego. Może on natomiast złożyć stosowne oświadczenie (art. 89§3 u.p.e.a.), wskazujące na istnienie przeszkody w realizacji zajęcia wierzytelności pieniężnej np. nieistnienie wierzytelności przysługującej zobowiązanemu. Takich uprawnień w stosunku do zajętej wierzytelności pieniężnej zobowiązany nie posiada.

W zobowiązaniu o zajęciu wierzytelności pieniężnej organ egzekucyjny obowiązany jest oznaczyć wierzytelność, do której skierowany został środek egzekucyjny, tj. określić co najmniej osoby dłużnika zobowiązanego oraz wskazać tytuł prawny, z którego wynika wierzytelność.

Organ egzekucyjny dokonując zajęcia wierzytelności pieniężnej przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej wierzytelności, zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią bowiem od chwili skutecznego doręczenia zawiadomienia dłużnikowi zobowiązanego to organ egzekucyjny uzyskuje tytuł prawny do rozporządzania zajętą kwotą wierzytelności pieniężnej.

W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego w G.), działając na podstawie art. 89§1 u.p.e.a., dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej przysługującej skarżącemu od firmy I. Sp. z o.o. w G. Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręczono zarówno zobowiązanemu jak i dłużnikowi zajętej wierzytelności.

Wcześniej organ egzekucyjny doręczył skarżącemu tytuły wykonawcze [...] z [...] września 2013r., [...] z [...] grudnia 2013r., [...] z [...] kwietnia 2014r., [...] z [...] czerwca 2014r., [...] z [...] listopada 2018r., [...] z [...] listopada 2018r. obejmujące zaległości zobowiązanego z tytułu zaległych podatków, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i należności odsetkowych.

Reasumując powyższe wywody wskazać zatem należy, że zajęcie prawa majątkowego w postaci inne wierzytelności należnej skarżącemu od I. Sp. z o.o. w G. zostało przeprowadzone zgodnie z art. 89 u.p.e.a. Podkreślić ponownie należy, iż przepis ten umożliwia przeprowadzenie egzekucji administracyjnej z wierzytelności pieniężnych innych niż określone w art. 72-85 u.p.e.a. Egzekucja prowadzona na podstawie tego przepisu dotyczy więc tych wierzytelności, które nie są uregulowane w sposób szczególny. Podstawową bowiem zasadą postępowania egzekucyjnego w administracji jest jego celowość, czyli podejmowanie w nim takich postanowień i innych czynności, które zmierzają najprostszą drogą do wykonania przez zobowiązanego spoczywającego na nim obowiązku (tak NSA w wyroku z dnia [...] sierpnia 2012r., sygn. [...]).

Chybiony jest również zarzut skarżącego dotyczący rażącego naruszenia prawa. Naruszenie prawa ma charakter rażącego, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną, tj. gdy sprzeczność ta jest widoczna przez proste ich zestawienie ze sobą. Określenie "rażące naruszenie prawa" jest pojęciem nieostrym. Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" należy określić jako naruszenie mające oczywisty charakter, przejawiający się w tym, że treść decyzji/postanowienia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu. Istnienie tej sprzeczności da się ustalić przez proste ich zestawienie, a więc wówczas, gdy dochodzi do przekroczenia prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Rażące naruszenie prawa będzie miało miejsce w sytuacji, gdy w stanie prawnym niebudzącym wątpliwości co do jego zrozumienia, zostaje wydana decyzja/postanowienie, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów. W omawianej sprawie sytuacja taka nie występuje.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r. poz. 23225 ze zm. dalej:-p.p.s.a.) w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. oddalił skargę.