Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 572/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 3904/23 w sprawie ze skargi M. S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr KOC/732/Ru/23 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 września 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3904/23, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę M. S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2023 r., w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło M. S.A. w W., zaskarżając wyrok w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i "rozpoznanie sprawy poprzez oddalenie skargi złożonej przez Stronę", ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy.

Na podstawie art. 174 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.r.d.), poprzez przyjęcie za wiarygodny pomiar całkowitej masy pojazdu, istotny dla wymierzenia kary pieniężnej w niniejszej sprawie pomimo, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na uznanie tej przesłanki za udowodnionej;

2. przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.), polegające na oddaleniu skargi i nieuchyleniu skarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji pomimo, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, bez pełnego rozważenia materiału dowodowego.

Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Natomiast istota sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, a także sposób sformułowania zarzutów oraz ich wzajemne powiązanie powodują konieczność łącznego ich rozpatrzenia.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zaskarżoną decyzję uznał ją za zgodną z prawem. Zdaniem organów administracji publicznej oraz WSA, kontrolowany w dniu 10 listopada 2022 r. pojazd skarżącej spółki, którym przewożono ładunek sypki w postaci ziemi, był pojazdem nienormatywnym, co potwierdzają wyniki kontroli obejmującej ważenie pojazdu. Zarzuty sformułowane w petitum skargi kasacyjnej odnoszą się zatem do prawidłowości oceny postępowania dowodowego przeprowadzonego w tym zakresie przez organy administracji publicznej, a ich istota sprowadza się do twierdzenia, że WSA, dokonując oceny legalności decyzji bez pełnego rozważenia materiału dowodowego przyjął za wiarygodny pomiar całkowitej masy pojazdu, który był istotny dla wymierzenia kary pieniężnej, a zatem naruszył zarówno przepisy prawa procesowego, tj. art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a., jak i przepis prawa materialnego, tj. art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d.

Rozpoznając tak zarysowaną istotę sporu w sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zarzuty zarówno z pkt 1 jak i z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej, mające względem siebie komplementarny charakter, nie podważają prawidłowości zaskarżonego wyroku.

Zasadniczą kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest to, czy pomiar masy całkowitej skontrolowanego pojazdu przewożącego ładunek sypki, dokonany poprzez zsumowanie mas poszczególnych osi pojazdu, można uznać za wiarygodny. Okoliczność ta ma decydujące znaczenie na tle zarysowanego stanu faktycznego sprawy, bowiem jak stanowi przepis art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna. Ustawodawca w przywołanej regulacji przewidział zatem możliwość uwolnienia się przewoźnika od odpowiedzialności za przekroczenie nacisków na osie, a tym samym wprowadził wyjątek od nakładania sankcji w postaci kary pieniężnej za wykryte podczas przewozu uchybienia związane z ponadnormatywnością użytego do przewozu pojazdu, jednakże wyłącznie w sytuacji nieprzekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i tylko w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że przewożonym ładunkiem była ziemia, a zatem ładunek sypki (podzielny). Ponadto w wyniku ważenia dokonanego przy użyciu wag HAENNI WL-103, organ stwierdził przekroczenie nacisku drugiej osi pojazdu o 2,45 t, czyli przekroczenie o 21,30%, a także przekroczenie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu o 1,1 t, tj. o 6,11%. Ustalone okoliczności sprawy skutkowały wymierzeniem kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) p.r.d.

Jak wyraźnie wynika ze skargi kasacyjnej, sporną kwestię stanowi możliwość dokonania ustalenia całkowitej masy pojazdu poprzez zsumowanie mas wszystkich osi. Zdaniem skarżącej kasacyjnie spółki, Sąd I instancji wadliwie przyjął założenie, iż instrukcja obsługi użytej wagi do pomiarów statycznych wskazuje na możliwość sumowania tych wielkości. Skoro zaś w przedmiotowym postępowaniu nie udowodniono, że skarżąca przekroczyła dopuszczalną wielkość (całkowitą wagę pojazdu), w skardze kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji winien był uchylić zaskarżoną decyzję, a wszczęte postępowanie należało umorzyć.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z przedstawionym powyżej stanowiskiem skarżącej kasacyjnie nie można się zgodzić. Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie ustalenie, czy masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekroczyła dopuszczalne normy, ma zasadnicze znaczenie. Jeżeli bowiem dopuszczalna masa całkowita pojazdu nie zostałaby przekroczona, należałoby uwzględnić konieczność zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., w sytuacji spełnienia pozostałych przesłanek tego przepisu, tj. przewozu ładunku sypkiego oraz przekroczenia jedynie nacisku na oś. Ustalenie to stwarzałoby zatem możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności za dostrzeżone w trakcie kontroli pojazdu uchybienie i uniknięcia sankcji w postaci kary pieniężnej.

W tym miejscu trzeba podkreślić, wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, że Sąd I instancji słusznie przyjął, iż strona nie podważyła skutecznie stanowiska organów odnośnie tego, że wagi typu HAENNI WL-103 zostały w sposób prawidłowy użyte do przeprowadzenia pomiarów nacisków obu osi oraz DMC pojazdu. Jak prawidłowo zauważył Sąd I instancji, z zamieszczonej w aktach administracyjnych Instrukcji przedmiotowej wagi wynika, że służy ona do pomiarów nacisku koła, osi oraz całkowitej masy pojazdu, które to przeznaczenie urządzenia zostało szczegółowo określone w Rozdziale 2 zatytułowanym "Konstrukcja i przeznaczenie". Ponadto w punkcie 3.4.1. tej instrukcji, precyzującym Zalecenia ogólne do Procesu ważenia, wskazano, że masa łączna (całkowita) pojazdu określana jest poprzez dodanie mas osi lub mas wszystkich kół.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA właściwie uznał, że dokonana przez organy administracji ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz przyjęcie, że skontrolowany pojazd był nienormatywny, mogły opierać się na wynikach ważenia za pomocą wag typu HAENNI WL-103. W świetle zgromadzonych dowodów nie można w przekonujący sposób twierdzić, że okoliczności ważenia oraz ustalenia masy całkowitej skontrolowanego pojazdu były tego rodzaju, że pomiar ważenia należałoby uznać za wadliwy. Pojazd został bowiem zważony za pomocą dwóch wag typu WL 103 o numerach: SN 5325 i SN 5326, legitymujących się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, na miejscu ważenia skontrolowanym dla wag typu WL 103 i legitymującym się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków masy pojazdów, a ważenia dokonano w sposób, który jest wskazany i dopuszczony przez producenta użytych wag i który daje wiarygodne wyniki w zakresie pomiarów nacisku osi oraz pomiarów masy całkowitej pojazdu.

Przy tym wszystkim podkreślenia wymaga, że skoro główne zastrzeżenie skarżącej kasacyjnie co do prawidłowości ustalenia masy całkowitej poddanego kontroli pojazdu opierało się na wadliwości dokonania tego pomiaru poprzez zsumowanie mas poszczególnych osi pojazdu, to bez wątpienia należy stwierdzić, że skoro producent użytych wag uznał taki sposób ustalania masy całkowitej za możliwy, dopuszczalny i w pełni wiarygodny – zamieszczając w tym zakresie stosowną wzmiankę w instrukcji tego urządzenia – zaś organy ważenie pojazdu przeprowadziły dokładnie zgodnie z przewidzianą w instrukcji procedurą, to nie można uznać, że pomiar całkowitej masy pojazdu nie został ustalony w sposób wiarygodny. A zatem z uwagi na to, iż w świetle przytoczonego wyżej przepisu art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., tylko nieprzekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, przy jednoczesnym przekroczeniu masy nacisku na oś pojazdu przewożącego ładunek sypki, pozwalało na odstępstwo od ukarania za przejazd pojazdem nienormatywnym, stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie zachodziła podstawa do wymierzenia kary pieniężnej. Powyższa okoliczność została prawidłowo ustalona przez organy administracji i oceniona przez Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że WSA dokonał również niewadliwej oceny postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy obu instancji. Organy te dokonały właściwych ustaleń w zakresie stanowiącym podstawę wydania decyzji, zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, a jego ocena nie narusza granic swobodnej oceny dowodów. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że organy zrealizowały nałożony na nie obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej poprzez wyczerpujące zgromadzenie materiału dowodowego, a następnie jego pełne rozpatrzenie. Poza zakresem zainteresowania organów nie pozostała żadna okoliczność, która mogłaby stanowić o zaniechaniu podjęcia czynności zmierzających do pełnego zgromadzenia materiału dowodowego, o skutku stanowiącym o jej wadliwości.

Z powyższych względów NSA, podzielając wykładnię przepisów prawa materialnego, dokonaną przez Sąd I instancji, nie uznał za zasadne ściśle powiązanych z tą problematyką zgłoszonych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. Analizując te zarzuty Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż w istocie sprowadzają się one do twierdzenia, że Sąd I instancji nie dostrzegł, iż organ administracji naruszył reguły zawarte w ww. przepisach postępowania administracyjnego. Odnosząc się zatem ogólnie do zarzutów naruszenia przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że kontrolowane przez WSA decyzje zostały wydane w postępowaniu, które zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Zdaniem NSA, Sąd I instancji trafnie nie podzielił zarzutów skargi, akcentujących niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że WSA dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Podnoszone w tym zakresie zarzuty procesowe sprowadzają się zatem w istocie rzeczy do prezentowania własnych ocen stanu faktycznego, co czyni je nieusprawiedliwionymi. WSA, oddalając rozpatrywaną skargę, nie złamał wytykanych mu przepisów postępowania.

Mając powyższe na uwadze, skoro wszystkie zarzuty kasacyjne okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny działając na mocy art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.