Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2340/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2097
law: Ustawa z dnia 5 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej (t. j.)
article: art. 7,77 par. 1 107 par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1  lit. a i c oraz  art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Mrozek, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), Protokolant specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi B. P., H. P., A. S., G. B. i J. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 lipca 2022 r. nr DAP-WOSRFR-7280-42/2019/KB w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia 12 grudnia 2018 r. nr NW/XIII/Cz/7725/93/04; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz B. P., H. P., A. S., G. B. i J. P. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "Minister" lub "organ") decyzją z [...] lipca 2022 r. znak [...], po rozpatrzeniu odwołania [...][...]., [....][...]., [....][...]., [...][...].i [...][...]. (dalej jako "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej jako "Wojewoda") z [...] grudnia 2018 r. (w decyzji błędnie wskazano [...] grudnia 2019 r. [...] odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...]i[...][...]. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości [...]. vel [...][...]., gmina [...]. powiat [...], województwo [....], obecnie [...].

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

[...][...].(następca prawny i syn byłych właścicieli) w dniu 29 listopada 1990 r. złożył do Urzędu Rejonowego w [...] wniosek w sprawie "odszkodowania za mienie pozostawione na terenie ZSRR", którego właścicielami byli [...]i[..][...]. zamieszkali [...]., gmina [...]., powiat [...], województwo [...]. [....] Urząd Wojewódzki pismem z 13 maja 2004 r. zawiadomił wnioskodawcę o prowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie potwierdzenia uprawnień zabużańskich.

Następnie wnioskami z 21 lutego 2006 r. [...][...]., z 23 lutego 2006 r. [...][...]., z 29 marca 2006 r. [...][...]. z 23 marca 2006 r. [...][...]., z 5 kwietnia 2006 r. [...][...]. (następcy prawni byłych właścicieli) zwrócili się do Wojewody o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...]i[...][...]. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...], składającej się 51 ha gruntów rolnych, 40 ha lasów, 5 ha sadu i 1 ha gruntów zabudowanych, w skład których wchodziły: budynek mieszkalny, budynki gospodarcze: stodoła, obora, 2 stajnie, spichlerz, kuźnia, łaźnia, wiatrak, świniarnia, wozownia, owczarnia i drewutnia. Do wniosków tych następnie w dniu 21 listopada 2011 r. przyłączyła się [...][...]. (spadkobierca [...][...].).

W toku postępowania administracyjnego akta sprawy uzupełniono m.in. o postanowienia właściwych sądów wskazujące na następstwo prawne wnioskodawców po byłych właścicielach nieruchomości; oświadczenia wnioskodawców o pierwszym miejscu zamieszkania [...]i[...][...]. po przybyciu w 1957 r. na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. miejscowość [...][...] i, następnie [...] i od 10 lipca 1959 r. [....]; oświadczenia wnioskodawców o niezrealizowaniu dotychczas prawa do rekompensaty, jak też dokumenty potwierdzające ich obywatelstwo polskie (kopie dowodów osobistych) i miejsce zamieszkania; uwierzytelnioną kopię karty ewidencyjnej repatriant [...] z 22 lipca 1957 r., wydanej przez Punkt Repatriacyjny w [...]-[...], z której wynika, że [...][...]. ur. w 1882 r. do 1939 r., w czasie okupacji i przed powrotem do kraju zamieszkiwał w miejscowości [...], województwo [...] (k. 41-42); uwierzytelnioną kopię karty ewidencyjnej repatrianta nr 19069 z 22 lipca 1957 r. wydaną przez Punkt Repatriacyjny w [...]-[...], z której wynika, że [...][...]. ur. w 1897 r. do 1939 r., w czasie okupacji i przed powrotem do kraju zamieszkiwała w miejscowości [...], województwo [...] (k. 38-39); tłumaczenie przysięgłe zaświadczenia nr [...] z [...] października 1955 r., z którego wynika, że "[...][...]. syn [...]., narodowości - Polak, urodzony w 1982 r. we wsi [...] (...) znajdował się w miejscu pozbawienia wolności MSW od 26 lutego 1949 r. do 31 października 1955 r. skąd został zwolniony przedterminowo na mocy orzeczenia Sądu Najwyższego Kol. ASRR z 9 września 1955 r. z zastosowania art. 457 KPK RSFRR bez utraty praw. Podróżuje do miejsca zamieszkania we wsi [...], Rejon "nieczytelne" [....] SRR (...)" (k. 55) (w aktach brak oryginalnego zaświadczenia w języku obcym); poświadczenie obywatelstwa polskiego z 22 czerwca 2011 r. znak: [...] wydane przez Wojewodę, z którego wynika, że[...][...]. z domu[...]., ur. [...] lutego 1897 r., zm.[...] lutego 1965 r. w [...], posiadała w dniu 1 września 1939 r. obywatelstwo polskie (k. 103); poświadczenie obywatelstwa polskiego z 22 czerwca 2011 r. znak: [....] wydane przez Wojewodę, z którego wynika, że [...][...]., ur. [...] sierpnia 1882 r. w [...], [...]. zm. [...] kwietnia 1973 r. w [...], posiadał w dniu 1 września 1939 r. obywatelstwo polskie (k. 102); oświadczenia [...][...]., ur. [...] kwietnia 1937 r. oraz [...][...]., ur. [...] września 1928 r., z podpisami poświadczonymi notarialnie, wskazującymi na pozostawienie przez [...]. i [...] [...] nieruchomości w [....] oraz na jej wielkość i składniki; tłumaczenia przysięgłe zaświadczeń Prokuratury Generalnej Republiki [...] i Nadzwyczajnego Archiwum [...], dotyczące represjonowania, uwięzienia zesłania do Republiki Komi Federacji Rosyjskiej w celu odbycia kary w łagrze, a następnie uniewinnienia i przywrócenia praw obywatelskich [...] [...] (k. 230 i k. 227), [...] [...] (k. 229), [...] [...] (k. 225); tłumaczenie przysięgłe opisu składników zajętego majątku z 1 marca 1949 r., z którego wynika, że: "(...) na podstawie orzeczenia Urzędu Wydziału MBP powiatu [...], Nr ewidencyjny [...] z 1949 roku, pierwszego marca (...) żołnierze walczący o niepodległość narodu, dokonaliśmy opisu składników majątku należącego do aresztowanego [...] [...] syna [...]., znajdującego się w miejscowości [...] (...) 1. Dom mieszkalny 1 nowy, (...) 7. Chlew 1 (6 XII), 8. Stodoła 1, 9) Kuźnia -1, 10. Młocarnia -1, 13. "goren" - piec lub pokój - 2. (...)." (k. 221-222 wraz z ww. dokumentem w języku obcym k. 223); dokumenty dotyczące spraw karnych prowadzonych wobec [...], [...], [...],[....] [....] (k. 217-218, k. 214-215, k. 211-212, k. 206-208); tłumaczenie przysięgłe zaświadczenia Nadzwyczajnego Archiwum [...] dotyczącego posiadania majątku przez [...] [...]([...]) z 6 marca 2012 r. znak: [...] z którego wynika, że: "W zasobach archiwalnych Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego (KGB) [...] SRR Nr K-1 oddziału powiatowego w [....] Ministerstwa Bezpieczeństwa (MGB) w protokole przesłuchania z dnia 26.02.1949 zatrzymanego [...] – [....] (...) [...] (...), [...] (...), urodzonego w 1992 r. i mieszkającego w powiecie [...], gmina [...], wieś [...], napisano: "w 1918 roku zacząłem pracować na swoim gospodarstwie, posiadałem 30 ha ziemi, 5 krów, 2-3 konie, w 1940 r. skonfiskowano mi 20 ha ziemi, obecnie moje gospodarstwo posiada 10 ha ziemi, 2 konie, 2 krowy, kuźnia, dom i budynki gospodarcze. W oddziale powiatowym (MGB) w [....] przechowywany jest spis majątku . [...] (...) sporządzony w dniu 01.03.1949, na który założono areszt (...). W oświadczeniu Wydziału Powiatowego w [...] (bez daty) wydziału "A" MGB LSRR zapisano, że V. [...] (...) był ukarany 13.08.1949 bez konfiskaty majątku, dlatego trzeba unieważnić areszt na majątek i przekazać go żonie [....][...] (...), zamieszkałej we wsi [...], gmino [...], powiat [...]. W oświadczeniu Wydziału Powiatowego w [...] MGB LSRR z dnia 23.02.1950 i zaświadczeniu (bez daty) Gminnego Komitetu Wykonawczego w [...] powiatu [...] są dane, że po aresztowaniu [...] (...), rodzina jego zamieszkała nielegalnie, dlatego Komitet Wykonawczy w [...] skonfiskował majątek [...][...] dla potrzeb państwowych (...)". (k. 203-204); oświadczenia [...][...] z 18 maja 2012 r., w który stwierdziła, że "[...]i[..][...] zamieszkiwali przed dniem oraz w dniu 1 września 1939 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej." (k. 202); oświadczenia [...][...] z 2 sierpnia 2012 r. i [...][...] z 18 maja 2012 r. tej samej treści, w których ww. stwierdzili, że nie są osobami bliskimi wobec [...][...][...]oraz ich spadkobierców oraz że ww. osoby zamieszkiwały przed 17 września 1939 r. w miejscowości [...] (k. 162, 164).

Wojewoda, po dokonaniu oceny zgromadzonej dokumentacji, postanowieniem z 4 grudnia 2013 r. znak:[...] uznał, że zostały spełnione wymogi, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (wówczas Dz.U. z 2005 r. Nr 169 poz. 1418 ze zm.) i wezwał strony, m.in. do przedłożenia operatu szacunkowego określającego wartość pozostawionej nieruchomości. Przy piśmie z 10 marca 2014 r. strony przedłożyły operat szacunkowy z lutego 2004 r., z którego wynika, że wartość ta wynosiła 439 478,00 zł.

Wojewoda decyzją z 13 maja 2014 r. znak:[...] w pkt I potwierdził [...][...], [....][...] [...][...], [...][...], [...][...] i [...][...] prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...]i[...][....] poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości położonej w [...], o pow. 10 ha ziemi zabudowanej nowym domem drewnianym, parterowym (3 pokoje z kuchnią), chlewem z bali drewnianych, stodołą z bali drewnianych, wolnostojącą kuźnią z warsztatem i studnią (k. 300-303), zaś w pkt II odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty za pozostałą część nieruchomości, tj. 42 ha ziemi, 40 ha lasu, 5 ha sadu, 2 stajni, owczarni, świniarni, spichlerza, wozowni, drewutni, łaźni oraz wiatraka.

Minister Skarbu Państwa decyzją z 12 września 2014 r. znak:[...] na skutek odwołania wnioskodawców, uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując, że w sprawie konieczne jest ustalenie powierzchni i rodzaju nieruchomości pozostawionej.

W toku ponownie prowadzonego postępowania Wojewoda uzyskał m.in. tłumaczenie przysięgłe pisma z [...] Centralnego Archiwum Państwowego z 6 marca 2015 r. znak: [...] z którego wynika, że "w zbiorach archiwalnych Zarządu Statystycznego Republiki [...] spisu powszechnego ludności okręgu generalnego [...] z dnia 27.05.1942 r., w karcie mieszkalno-gospodarczej [...][...], mieszkańca wsi [...] gminy [...] okręgu [...] odnotowano następująco: [...][...] (rok urodzenia nieczytelny), głowa rodziny, rolnik, gospodarz z najemnikami; żona [...][...], ur. 1897 r., pracujący członek rodziny; dzieci: [...], rok urodzenia 1923; [...], rok urodzenia 1928; [...], rok urodzenia 1931; najemnik [...][...], rok urodzenia 1926 r. (...). W znajdujących się zbiorach archiwalnych Państwowej Komisji Ziemskiej przy Radzie Ministrów [...] SRR aktach z lat 1945-1948, w spisie "gospodarstw pozostawionych bez gospodarzy" gminy [...] okręgu [...] są wpisani (bez daty) [....][...] zarządzający 36 ha gruntów rolnych we wsi [...] (...)" (k. 462).

Wojewoda w dniu 2 lipca 2015 r. przeprowadził rozprawę administracyjną, na którą wezwał do osobistego stawiennictwa [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], jak też dwóch świadków, tj. [...][...] i [..][...]. [...][...] nie stawiła się, gdyż zmarła w dniu [...] października 2013 r.

Wojewoda decyzją z 14 września 2015 r. znak: [....] odmówił potwierdzenia wnioskodawcom prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przedmiotowej nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Minister Skarbu Państwa decyzją z 19 listopada 2015 r. znak: [...] uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W toku ponownie prowadzonego postępowania Wojewoda uzyskał: mapy topograficzne Polski wydane przez Wojskowy Instytut Geograficzny w latach 1926 i 1935 r., na podstawie których ustalono, że istniały koło siebie dwie wsie: [...] i [...][...] (k. 533, 534, 535); wypełnioną kartę gospodarstwa - mieszkania nr 19 z odręcznym wpisem treści 93/04 z której wynika, że mieszkańcami ww. gospodarstwa byli: [...][...] – narodowości [...], ur. [...] sierpnia 1882 r. (głowa rodziny), [...][...] – narodowości [...], ur. [...] lutego 1897 r. (żona), [...][...] - narodowości [...], ur. [...] maja 1923 r. (syn), [...][...] - narodowości [...], ur. [...] sierpnia 1928 r. (syn), [...][...] - narodowości [...], ur.[...] czerwca 1931 r. (córka) (k. 567-570); podsumowania danych dotyczących gospodarstw, które zostają pozbawione gruntów, inwentarza żywego, urządzeń rolniczych i zabudowań z sierpnia 1945 r., w którym nie znajduje się nazwisko [...] [....](k. 583).

Wojewoda decyzją z 12 grudnia 2018 r. znak: [...], na podstawie art. 7 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2097), powoływanej dalej jako "ustawa", odmówił [...][...], [...][...], [...][...] [...][...], [...][...], [...][...] i [...][...] (dwie ostatnie osoby są następcami prawnymi [...][...]) prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [....]i[...][...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że do akt nie przedłożono żadnego wiarygodnego dokumentu, z którego wynikałoby, że [...]i[...][....] byli współwłaścicielami nieruchomości w miejscowości [...] vel [... na dzień wybuchu II wojny światowej oraz że pozostawili ją na dawnych Kresach Wschodnich (art. 2 ustawy). Takich dokumentów nie udało się również uzyskać Wojewodzie. Z kolei przedłożone przez strony oświadczenia dwóch świadków nie mogą stanowić dowodu na okoliczność pozostawienia nieruchomości, bowiem mają one jedynie notarialnie poświadczony podpis, nie zostały zaś złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 6 ust. 5 ustawy).

Minister decyzją z 21 lutego 2019 r. znak: [...], po rozpoznaniu odwołania skarżących, utrzymał ww. decyzję w mocy, podzielając stanowisko Wojewody, że strony nie przedstawiły dowodów potwierdzających, by [...]i[...][...] byli współwłaścicielami pozostawionej nieruchomości w okresie przed wybuchem II wojny światowej. Brak spełnienia tego wymogu powoduje niewypełnienie przesłanki zawartej w art. 2 ust. 1 ustawy warunkujące uzyskanie przez repatrianta prawa do rekompensaty. W konsekwencji prawa tego nie mogli również nabyć ich spadkobiercy. Z kolei złożone do akt oświadczenia dwóch świadków nie mogą stanowić dowodu w sprawie, bowiem złożone zostały jedynie z podpisem notarialnie poświadczonym, a nie jak wymaga tego art. 6 ust. 5 ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 10 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 859/19, na skutek skargi skarżących, uchylił decyzję Ministra z 21 lutego 2019 r. i wskazał, że choć podziela stanowisko organów, że za dowód w sprawie na okoliczność pozostawienia nieruchomości nie można uznać oświadczeń dwóch świadków złożonych z podpisem notarialnie poświadczonym, jako niespełniających wymogów z art. 6 ust. 5 ustawy, to organ jednocześnie całkowicie pominął okoliczność, że na rozprawie administracyjnej w dniu 2 lipca 2015 r. przesłuchany został [...][...]. Oznacza to, że jego zeznania, jako złożone przed organem administracji publicznej w rozumieniu art. 3 in fine ustawy mogą stanowić dowód na pozostawienie majątku poza obecnymi granicami Polski. Co więcej, organ w pierwszej kolejności powinien ocenić dokumenty, a dopiero w drugiej, gdyby te okazały sią niewystarczające, sięgnąć do źródeł osobowych. W art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy mowa jest bowiem o dokumentach urzędowych pozyskanych z archiwów państwowych Republik [...], Republiki [...], Federacji [....] [...] lub innych państw. W niniejszej sprawie organ pozyskał dokumenty z Archiwum [...] (k. 204), z których wynika, że poprzednik prawny skarżących posiadał w 1918 r. 30 ha gospodarstwo z 5 krowami, 2-3 końmi, lecz skonfiskowano mu w 1940 r. 20 ha ziemi. Organ posiadł także dokument z 1 marca 1949 r. w postaci opisu zajętego mienia w związku z konfiskatą mienia [...][...], z którego wynikało, że przedmiotem zajęcia był 1 dom mieszkalny, 1 krowa, 2 konie, 3 świnie, 3 owce, 1 jałówka, 1 chlew, 1 stodoła, 1 kuźnia, 1 młockarnia, 1 pług, 2 piece, 1 żniwiarka (k. 222). Skoro doszło do konfiskaty mienia to, w ocenie Sądu, logicznym jest wniosek, że mienie to stanowiło jego własność. Ponadto w zbiorach Archiwów Zarządu Statystycznego Republiki [...] znajduje się spis powszechny gospodarstw pozostawionych bez gospodarzy, w którym wymienione jest 36 ha gospodarstwo rolne w [...], a jako zarządzający wpisani są [...]i[...]. Organ pozyskał również dokumenty z akt sprawy cywilnej Sądu Okręgowego w [...] [....] dotyczącej tego samego przedmiotu, w tym uzasadnienie, z którego wprost wynika okoliczność pozostawienia majątku przez [...]i[...][...] Co więcej, [...][...]i[...][...] zeznawali w tamtej sprawie, po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej. Choć nie są to oświadczenia zgodne z trybem o jakim mowa w art. 3 ust. 2 ustawy, to stanowią dowód mogący mieć wpływ na ocenę okoliczności faktycznych w tym postępowaniu. Zdaniem Sądu, z ww. dowodów, przede wszystkim z Archiwum [...], w powiązaniu z zeznaniami świadków w postępowaniu cywilnym oraz oświadczeniem [...][...] w postępowaniu administracyjnym, w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że [...]i[...] pozostawili na terenie byłej Polski majątek w miejscowości [...]. Inną natomiast kwestią jest wielkość pozostawionego majątku, co będzie podlegało ustaleniu w ponownie prowadzonym postępowaniu. W wytycznych dla organu Sąd wskazał, że obecnie należy ocenić wszystkie dowody zebrane w sprawie (poza oświadczeniami [...][...]i[...][....], które nie mogą stanowić dowodu na pozostawienie majątku w świetle art. 6 ust. 5 ustawy) i ustali na ich podstawie rozmiar pozostawionego majątku, jak też ustali, czy obecnie uprawnieni posiadają obywatelstwo polskie.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister pismami z 12 listopada 2019 r. i 18 sierpnia 2020 r. wezwał [...][...]i[....][...] do przedłożenia oświadczeń o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty, dowodów potwierdzających wszystkie miejsca zamieszkania lub oświadczeń o miejscu lub miejscach zamieszkania, dowodów potwierdzających obywatelstwo polskie. Po uzyskaniu informacji, że [...][...] zmarła w dniu [...] marca 2019 r. oraz po ustaleniu, że jej następcą prawnym jest [...][...], wezwano tę osobę oraz pozostałych wnioskodawców pismami z 4 kwietnia 2022 r. i z 16 maja 2022 r. do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie oświadczenia o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty i dowodów potwierdzających wszystkie miejsca zamieszkania lub oświadczeń o miejscu lub miejscach zamieszkania [...][...]; dowodów potwierdzających obywatelstwo polskie [...][...] przed wybuchem II wojny światowej, dowodu potwierdzającego, że [...][...]i[...][...] to ta sama osoba; dowodu potwierdzającego obywatelstwo polskie [...][...], jak też dowodu świadczącego, że [...]i[...][...] byli przed wybuchem II wojny światowej właścicielami przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedzi skarżący poinformowali, że nie posiadają wiedzy o realizacji przez [...][...] prawa do rekompensaty, ale według ich wiedzy prawo to nie zostało zrealizowane, jak też nie znają jego obywatelstwa, gdyż nie mają z nim kontaktu. Wskazali też, że do akt złożono już dokumenty potwierdzające obywatelstwo [...][...], jak też okoliczność, że przed wybuchem II wojny światowej był on właścicielem nieruchomości.

Minister decyzją z 7 lipca 2022 r., po ponownym rozpatrzeniu odwołania skarżących (pominięto [...][...], którego nie wymieniono w sentencji decyzji, jak też błędnie wskazano, że odwołanie wniesiono w dniu 14 grudnia 2019 r., podczas gdy data stempla pocztowego wskazuje na 14 stycznia 2019 r.), ponownie utrzymał w mocy decyzję Wojewody z [...] grudnia 2018 r. (błędnie oznaczoną w decyzji jako [...] grudnia 2019 r.) o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że z przedłożonych do akt dokumentów potwierdzających dziedziczenie wynika, że obecnie stronami postępowania są [...][..], [..][...], [...][...], [...][...], [...][...] i [...][...]. Organ przywołał następnie dotychczasowy przebieg postępowania i zauważył, że nie kwestionuje ustaleń poczynionych przez Sąd w wyroku z 10 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 859/19, bowiem niewątpliwie [...]i[...][...] pozostawili nieruchomość poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położoną we wsi [...]. Niemniej jednak z akt sprawy wynika, że ww. repatriowali się w 1957 r., a zatem z drugą falą repatriacji. Nie wynika z nich natomiast, czy byli oni właścicielami pozostawionej nieruchomości przed wybuchem II wojny światowej, a takich ustaleń wymagają przepisy (art. 2 ustawy). Z akt nie wynika również, kto był przed wybuchem II wojny światowej właścicielem nieruchomości w miejscowości [...], ani jakie obywatelstwo posiadał przed jej wybuchem [...][...]. Znajdujący się w aktach dokument z Archiwum [...], na który powołał się Sąd w ww. wyroku, nie był dokumentem urzędowym wytworzonym przed wybuchem II wojny światowej, a ponadto było to oświadczenie [...][....]. Zgodnie z ww. wyrokiem z 10 lipca 2019 r. "[...]i[....][...] pozostawili na terenie byłej Polski majątek w miejscowości [...]". Organ uznał zatem, że ww. osoby opuszczając byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w 1957 r. pozostawili majątek położony w miejscowości [...]. Jednakże ani z ww. wyroku, ani z materiału dowodowego nie wynika, czy byli oni przed wybuchem II wojny światowej właścicielami tej nieruchomości. Dowodów na tę okoliczności nie przedstawiły również strony, mimo wystosowanego wezwania w tym przedmiocie. Strony nie udowodniły zatem, że [...]i[...][...] byli przed wybuchem II wojny światowej właścicielami nieruchomości w miejscowości [...]. Co więcej, z uwierzytelnionej kopii wraz z tłumaczeniem przysięgłym karty gospodarstwa - mieszkania nr 19 z odręcznym wpisem treści [...] wynika, że [...][...]ur. [...] sierpnia 1882 r. (głowa rodziny) był narodowości [...], zaś pozostali domownicy narodowości polskiej. Organ wezwaniami z 4 kwietnia 2022 r. i 16 maja 2022 r. wzywał więc strony do przedłożenia dowodu świadczącego o posiadaniu przez [...][...] obywatelstwa polskiego przed wybuchem II wojny światowej. Znajdujące się w aktach sprawy dokumenty świadczące o represjonowaniu ww. osoby, zdaniem organu, nie stanowią dowodu na posiadanie przez niego obywatelstwa polskiego w ww. dacie, bowiem represje dotyczyły również osób nie posiadających przed wybuchem II wojny światowej obywatelstwa polskiego. Z powyższego wynika, że strony nie udowodniły łącznie wszystkich przesłanek określonych w art. 2 ustawy, zatem zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy należało odmówić im potwierdzenia prawa do rekompensaty. Strony pomimo wezwań nie przedłożyły także oświadczenia [...][...] o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty, a także dowodu potwierdzającego jego obywatelstwo polskie. W konsekwencji [...][...] nie udowodnił, że posiada obywatelstwo polskie, a zatem w ocenie organu nie spełnił przesłanki określonej w art. 2 ustawy.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżący wnieśli o jej uchylenie zarzucając organowi:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

a) art. 2 pkt. 1 ustawy poprzez przyjęcie, że [...]i[...][...] nie byli właścicielami nieruchomości, na której zamieszkiwali, położonej we wsi [...], w chwili rozpoczęcia II wojny światowej,

b) art. 2 pkt 2 ustawy poprzez przyjęcie, że [...][...] nie posiadał obywatelstwa polskiego, tylko [...],

c) art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy poprzez przyjęcie, że brak oświadczenia [...][...] o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty i dowodu potwierdzającego jego obywatelstwo polskie uniemożliwiał przyznanie prawa do rekompensaty skarżącym oraz że okoliczność ta rzutuje negatywnie na możliwość ustalenia na ich rzecz tego prawa,

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.

a) art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy poprzez przyjęcie, że zaświadczenie dotyczące posiadania majątku przez [...][...] obejmujące według jego zeznania złożonego w dniu 26 lutego 1949 r. łącznie 30 ha ziemi od 1918 r. do 1940 r. oraz 10 ha ziemi od 1940 r, nie stanowi dokumentu potwierdzającego rodzaj oraz powierzchnię nieruchomości pozostawionej przez niego poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że skarżący nie wykazali przesłanki, o której mowa w art. 2 ustawy;

b) art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy poprzez przyjęcie, że Karta Ewidencyjna Repatrianta nr [...] nie stanowi dokumentu potwierdzającego polskiego obywatelstwa [..][...] w chwili rozpoczęcia II wojny światowej i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że skarżący nie wykazali przesłanki, o której mowa w art. 2 pkt 2 ustawy;

c) art. 6 ust. 5 ustawy poprzez pominięcie, że w przypadku braku możliwości wykazania faktu własności nieruchomości dowodami z dokumentów, mogą one zostać zastąpione dowodami z zeznań dwóch świadków złożonych na piśmie, które to zostały przedłożone organowi co najmniej w piśmie z 23 czerwca 2022 r. i w konsekwencji błędne ustalenie, że stan faktyczny ujawniony w sprawie nie potwierdza faktu własności przedmiotowej nieruchomości w chwili rozpoczęcia II wojny światowej o wielkości 40 ha,

d) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", poprzez działanie wyłącznie z korzyścią dla Skarbu Państwa, a nie skarżących, a tym samym naruszenie ich interesu;

e) art. 8 § 1 K.p.a. poprzez odmienną ocenę przez organ przy każdorazowej decyzji tożsamego materiału dowodowego, a obecnie ustalenie w oparciu o materiał dowodowy, który dotychczas nie był kwestionowany faktu, że [...][...] nie posiadał obywatelstwa polskiego, ale [...], oraz że [....]i[...][....] w 1949 r. byli właścicielami nieruchomości objętej wnioskiem, ale w chwili rozpoczęcia II wojny światowej nie byli jej właścicielami,

f) art. 12 § 1 K.p.a. poprzez każdorazowo (decyzje zarówno Ministra jak i Wojewody były już kilkukrotnie uchylane) odmienną ocenę tożsamego materiału dowodowego i każdorazowo ocenę innego spośród zgromadzonych dowodów w sposób negatywny, co prowadzi do istotnej przewlekłości postępowania,

g) art. 75 § 1, art. 76 § 1 w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego rozważenia całokształtu materiału dowodowego i zgromadzonej dokumentacji skutkujące błędnym ustaleniem, że [...][...] posiadał obywatelstwo [...] oraz że [...]i[...][...] nie byli właścicielami nieruchomości objętej wnioskiem w dacie wybuchu II wojny światowej, jak również wybiórczą i dowolną ocenę materiału dowodowego, tj. ocenę dokumentu w postaci karty gospodarstwa - mieszkania numer 19 i ustalenie na jej podstawie posiadanego przez [...][...] obywatelstwa [...], podczas gdy odmienne informacje wynikają z innych dokumentów zgromadzonych w aktach, w tym karty repatriacyjnej oraz zaświadczenia numer [...] z 31 października 1955 r., które wprost potwierdzają obywatelstwo polskie ww. osoby w związku z poświadczeniem obywatelstwa polskiego z 22 czerwca 2011 r. wydanym przez Wojewodę wraz z potwierdzeniem braku toczącego się postępowania o nadanie obywatelstwa polskiego [...][...], ale też faktu, że urodził się on i mieszkał na terenie ówczesnej Rzeczypospolitej Polskiej, został repatriowany na obecne jej terytorium (po zwolnieniu z łagru), jak również faktu, że jego dzieci posiadały obywatelstwo polskie, podczas gdy w Polsce obowiązywała i nadal obowiązuje zasada nabywania obywatelstwa według prawa krwi (zasada krwi);

h) art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego rozważenia całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i zgromadzonej dokumentacji skutkującego błędnym ustaleniem, że skarżący nie przedstawili dowodów na okoliczności, że [...]i[...][...] byli właścicielami nieruchomości objętej wnioskiem w dniu 1 września 1939 r., jak również, że [...] [...] posiadał obywatelstwo polskie;

i) art. 35 § 1 K.p.a. poprzez wielokrotne przekroczenie ustawowego terminu załatwienia sprawy oraz przewlekłe prowadzenie postępowania skutkujące, przy aktualnie prezentowanej przez organ interpretacji przepisów ustawy i ocenie materiału dowodowego, niemożnością przeprowadzenia części postępowania dowodowego, jak chociażby przesłuchania wnioskodawców (ze względu na ich śmierć), czy części świadków, jak [...][...]i[...][...] (z tej samej przyczyny).

W obszernym uzasadnieniu skargi przywołano argumentację na poparcie powyższych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że zaskarżona decyzja wydana została po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 10 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 859/19 decyzji Ministra z 21 lutego 2019 r. W wyroku tym wskazano i przesądzono natomiast, że:

1) za dowód w sprawie na okoliczność pozostawienia nieruchomości nie można uznać oświadczeń dwóch świadków ([...][...] i [...][...] złożonych z podpisem notarialnie poświadczonym, jako niespełniających wymogów z art. 6 ust. 5 ustawy;

2) organ winien uwzględnić, że na rozprawie administracyjnej w dniu 2 lipca 2015 r. przesłuchany został [....][...], a zatem jego zeznania, jako złożone przed organem administracji publicznej w rozumieniu art. 3 in fine ustawy mogą stanowić dowód na pozostawienie majątku poza obecnymi granicami Polski;

3) organ w pierwszej kolejności powinien ocenić dokumenty, a dopiero w drugiej, gdyby te okazały sią niewystarczające, sięgnąć do źródeł osobowych, w art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy mowa jest bowiem o dokumentach urzędowych pozyskanych z archiwów państwowych Republik [...], Republiki [...], Federacji [...], [...] lub innych państw;

4) pozyskane w sprawie dokumenty: z Archiwum [...] (k. 204), z których wynika, że poprzednik prawny skarżących posiadał w 1918 r. 30 ha gospodarstwo z 5 krowami, 2-3 końmi, lecz skonfiskowano mu w 1940 r. 20 ha ziemi; dokument z 1 marca 1949 r. w postaci opisu zajętego mienia w związku z konfiskatą mienia [...][...], z którego wynikało, że przedmiotem zajęcia był 1 dom mieszkalny, 1 krowa, 2 konie, 3 świnie, 3 owce, 1 jałówka, 1 chlew, 1 stodoła, 1 kuźnia, 1 młockarnia, 1 pług, 2 piece, 1 żniwiarka (k. 222), wskazują, że skoro doszło do konfiskaty mienia to logicznym jest wniosek, że mienie to stanowiło własność [...][...];

5) o pozostawieniu nieruchomości przez poprzedników prawnych skarżących świadczą również: uzyskany ze zbiorów archiwów Zarządu Statystycznego Republiki [...] spis powszechny gospodarstw pozostawionych bez gospodarzy, w którym wymienione jest 36 ha gospodarstwo rolne w [...], a jako zarządzający wpisani są [...]i[...]; pozyskane przez organ dokumenty z akt sprawy cywilnej Sądu Okręgowego w [...] [...] dotyczącej tego samego przedmiotu, w tym uzasadnienie, z którego wprost wynika okoliczność pozostawienia majątku przez [...]i[...].[....]; zeznania [...]i[....] i [...][...] złożone w ww. sprawie cywilnej, po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej i choć nie są to oświadczenia zgodne z trybem, o jakim mowa w art. 3 ust. 2 ustawy, to stanowią dowód mogący mieć wpływ na ocenę okoliczności faktycznych w niniejszym postępowaniu;

6) z dowodów zgromadzonych w sprawie, w tym z ww. dokumentów, przede wszystkim z Archiwum [....], w powiązaniu z zeznaniami świadków w postępowaniu cywilnym oraz oświadczeniem [...][...] w postępowaniu administracyjnym w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że [...]i[...][...] pozostawili na terenie byłej Polski majątek w miejscowości [...].

Sąd w ww. wyroku zwrócił na koniec uwagę, że inną kwestią jest wielkość pozostawionego majątku, co winno podlegać ustaleniu w ponownie prowadzonym postępowaniu. W tej sytuacji w wytycznych dla organu wskazał, że obecnie należy ocenić wszystkie dowody zebrane w sprawie (poza oświadczeniami [...][...]i[...][...], które nie mogą stanowić dowodu na pozostawienie majątku w świetle art. 6 ust. 5 ustawy) i ustalić na ich podstawie rozmiar pozostawionego majątku jak też, czy obecnie uprawnieni posiadają obywatelstwo polskie.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie sądu i organu w rozumieniu komentowanego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 426/08, LEX nr 561267). Kontrola przez Sąd rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się zaś do oceny, czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 729/10, LEX nr 1081870).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że Minister, odnosząc się do wydanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w żaden sposób nie zastosował się do ocen i nie wykonał wytycznych w nim zawartych. W konsekwencji ponownie utrzymał w mocy decyzję Wojewody odmawiającą skarżącym potwierdzenia prawa do rekompensaty, przywołując w części te same, co w poprzednio wydanej (uchylonej przez Sąd) decyzji, argumenty przemawiające za wydaniem negatywnej decyzji, jak też wskazując nowe, wcześniej nie dostrzeżone. Minister odmówił bowiem przyznania skarżącym prawa do rekompensaty z trzech przyczyn: 1) nie udowodniono własności pozostawionej nieruchomości na datę 1 września 1939 r., 2) [...][...] nie posiadał obywatelstwa polskiego, a [...]), 3) jeden z następców prawnych nie złożył oświadczenia o realizacji prawa do rekompensaty i obywatelstwie.

Z powyższym stanowiskiem organu odnośnie do dwóch pierwszych przyczyn nie sposób się jednak zgodzić.

W ocenie Sądu, kwestia własności przedmiotowej nieruchomości w dniu 1 września 1939 r., jak też okoliczność jej pozostawienia przez [...]i[...][....]została już przesądzona prawomocnym wyrokiem z 10 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 859/19. Sąd ten wyraźnie wskazał bowiem, że z dowodów zgromadzonych w sprawie, w tym z zacytowanych wyżej dokumentów, a przede wszystkim z dokumentów z Archiwum [...], w powiązaniu z zeznaniami świadków w postępowaniu cywilnym oraz oświadczeniem [...][...] w postępowaniu administracyjnym, w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że [....]i[...] pozostawili na terenie byłej Polski majątek w miejscowości [...]. Sąd w konsekwencji uznał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu będzie jedynie ustalenie rozmiaru pozostawionego majątku oraz czy obecnie uprawnieni posiadają obywatelstwo polskie. Z powyższego wprost wynika, że Sąd za spełnioną uznał przesłankę z art. 2 pkt 1 ustawy, dotyczącą własności nieruchomości zarówno w dniu 1 września 1939 r., jak i w dacie jej pozostawienia w związku z II wojną światową. Choć w uzasadnieniu ww. wyroku Sąd nie odniósł się wprost do daty 1 września 1939 r., to jednocześnie uznał, że jednym z istotniejszych dokumentów wskazujących na tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości, jest dokument z Archiwum [...] (k. 204), z którego wynika, że poprzednik prawny skarżących posiadał w 1918 r. 30 ha gospodarstwo z 5 krowami, 2-3 końmi, lecz skonfiskowano mu w 1940 r. 20 ha ziemi. Co więcej, a co Minister całkowicie pominął w zaskarżonej decyzji, niespełnienie tej przesłanki (tj. wykazanie własności nieruchomości na dzień wybuchu II wojny światowej) stanowiło podstawę wydania poprzedniej jego decyzji, uchylonej przez Sąd (jak też utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody z 12 grudnia 2018 r.), zaś argumentacja organu, jak też ocena dokonanego materiału dowodowego została zakwestionowana przez Sąd, który uznał, że w sprawie przesłanka pozostawienia nieruchomości bezspornie została spełniona. Inaczej mówiąc, nie sposób wyroku z 10 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 859/19 odczytywać bez skonfrontowania jego uzasadnienia z podstawą odmowy przyznania prawa do rekompensaty w kontrolowanej przez niego, a następnie uchylonej decyzji Ministra z 21 lutego 2019 r. (a ta wskazywała właśnie na niespełnienie przesłanki z art. 2 pkt 1 ustawy). Przesłanka ta była już zatem przedmiotem oceny Sądu w ww. wyroku i została uznana za spełnioną. Co istotne, żadna ze stron postępowania nie wniosła od tego wyroku skargi kasacyjnej, wobec czego stał się on prawomocny i wiąże we wskazanych w nim kwestiach organy i Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Ponownie powołując się na jej niespełnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Minister dopuścił się zatem naruszenia art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 2 pkt 1 ustawy.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie wątpliwości nie budzi również kwestia obywatelstwa[...][...] zarówno przed wybuchem II wojny światowej, jak też w chwili opuszczenia przedmiotowej nieruchomości. Z szeregu dokumentów zgromadzonych w sprawie (w tym urzędowych) wynika bowiem, że ww. posiadał obywatelstwo polskie. Zwrócić należy uwagę przede wszystkim na: poświadczenie obywatelstwa polskiego z 22 czerwca 2011 r. znak: [...] wydane przez Wojewodę, z którego wynika, że [...][...] ur. [...] sierpnia 1882 r. w [...], zm. [...] kwietnia 1973 r. w [...], posiadał w dniu 1 września 1939 r. obywatelstwo polskie (k. 102); uwierzytelnioną kopię karty ewidencyjnej repatrianta nr [...] z 22 lipca 1957 r., wydanej przez Punkt Repatriacyjny w [...]-[...], w której wskazano, że [...][...] ur. w 1882 r. posiada obywatelstwo polskie (k. 41-42); tłumaczenie przysięgłe zaświadczenia nr [...] z 31 października 1955 r., z którego wynika, że "[...][...] syn [...], narodowości - Polak, urodzony w 1982 r. we wsi [...], gmina [...], powiat [...], [...] SRR (...) znajdował się w miejscu pozbawienia wolności MSW od 26 lutego 1949 r. do 31 października 1955 r. skąd został zwolniony przedterminowo na mocy orzeczenia Sądu Najwyższego Kol. ASRR z 9 września 1955 r. z zastosowania art. 457 KPK RSFRR bez utraty praw. Podróżuje do miejsca zamieszkania we wsi [...] (...)" (k. 55). (przy czym, jak słusznie wskazano w skardze, również w innych dokumentach wprost wskazuje się na obywatelstwo polskie ww. osoby - protokoły przesłuchania [...][...], akt oskarżenia, z okresu po zwolnieniu z łagru, w tym dokumenty z Nadzwyczajnego Archiwum [...], dokumenty zgromadzone w aktach sprawy Sądu Okręgowego w[...] sygn. [...]).

Tymczasem organ, ustalając obywatelstwo właściciela nieruchomości na datę 1 września 1939 r., mając w tym zakresie bardzo obszerną dokumentację, za jedyny wiarygodny dokument w tym przedmiocie uznał wypełnioną kartę gospodarstwa - mieszkania nr 19 z odręcznym wpisem treści [...] z której wynika, że mieszkańcami ww. gospodarstwa byli: [...][...]– narodowości [...], zaś pozostali domownicy (żona, dwóch synów i córka - narodowości polskiej) (k. 567-570). Jak słusznie wskazali w skardze skarżący, mając na uwadze pozostałe dokumenty zgromadzone w aktach, w tym przede wszystkim dokumenty urzędowe, uznać należy, że waga tych dokumentów w porównaniu z ww. kartą gospodarstwa ma mniejszy walor dowodowy. Co więcej dokument ten, sporządzony przez administrację Związku Radzieckiego uznać należy za miało wiarygodny w zakresie określenia obywatelstwa. Nie wiadomo przy tym, przez kogo dokument ten został podpisany (podpis nieczytelny) i sporządzony, jak też czy w rzeczywistości wypełniano go w obecności domowników. W konsekwencji Sąd uznał, że Minister, z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 2 pkt 2 ustawy przyjął, że [...][...] przed wybuchem II wojny światowej nie miał obywatelstwa polskiego, ale [...].

Odnosząc się do ostatniej z przesłanek, która skutkowała utrzymaniem przez Ministra w mocy decyzji Wojewody z 12 grudnia 2018 r. (a która przywołana została jedynie w zaskarżonej decyzji), tj. okoliczność, że jeden z następców prawnych byłych właścicieli –[...][...] nie złożył oświadczenia o stanie realizacji prawa do rekompensaty i obywatelstwie, zgodzić się należy z Ministrem, że jednym z warunków formalnych wydania decyzji o potwierdzeniu prawa do rekompensaty jest potwierdzenie posiadania przez wnioskodawcę obywatelstwa polskiego (art. 6 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy), jak też złożenie przez niego oświadczenia o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty (art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy). Niemniej jednak okoliczność ta pozostaje bez wpływu na ewentualne potwierdzenie prawa do rekompensaty, przy spełnieniu wszystkich przesłanek ustawowych, innym wnioskodawcom (jak skarżący), którzy oświadczenia o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty oraz dokumenty potwierdzające ich obywatelstwo złożyli. W konsekwencji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy winny rozpoznać wnioski wszystkich spadkobierców byłych właścicieli, przy jednoczesnym uwzględnieniu, że niezłożenie oświadczenia o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty i obywatelstwie przez jednego ze spadkobierców właścicieli pozostawionej nieruchomości nie odnosi skutku względem pozostałych współuczestników tego postępowania – pozostałych spadkobierców, którzy oświadczenia te złożyli.

Podsumowując wskazać należy, że badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o przepisy prawa i w granicach sprawy, uwzględniając zarazem wykładnię prawa zawartą w ww. prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a także dokumentację zgromadzoną w aktach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna. Minister nie wykonał bowiem, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., wytycznych Sądu odnoszących się do ustalenia rozmiaru pozostawionego majątku (kwestia własności tego majątku na dzień 1 września 1939 r. oraz na datę jego opuszczenia została przez Sąd już przesądzona), na podstawie całokształtu dokumentacji zgromadzonej w sprawie, przy szczególnym uwzględnieniu dowodów wskazany przez Sąd w tym wyroku.

Mając na uwadze okoliczność, że zarówno Minister w zaskarżonej decyzji, jak i Wojewoda w decyzji z 12 grudnia 2018 r. błędnie uznali, że w sprawie nie przedłożono żadnego wiarygodnego dokumentu, z którego wynikałoby, że [...]i[...][...] byli współwłaścicielami nieruchomości w miejscowości [...] vel [...][...] na dzień wybuchu II wojny światowej oraz że pozostawili ją na dawnych Kresach Wschodnich, Sąd za zasadne uznał uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji. Obie kontrolowane przez Sąd decyzje zostały bowiem wydane z naruszeniem art. 2 pkt 1 ustawy w zw. z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a., zaś decyzja Ministra dodatkowo z naruszeniem art. 2 pkt 2 ustawy oraz art. 153 p.p.s.a., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zgodzić się należy również ze skarżącymi, że działanie organu, który przy każdorazowym rozpoznaniu sprawy odmiennie ocenia tożsamy materiał dowodowy i na jego podstawnie w każdej kolejnej decyzji wysnuwa inne wnioski i dostrzega niespełnienie innej przesłanki do wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, skutkuje naruszeniem art. 8 § 1 i art. 12 K.p.a.

Sąd nie mógł natomiast odnieść się do podnoszonego zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez organy art. 35 § 1 K.p.a. poprzez wielokrotne przekroczenie ustawowego terminu załatwienia sprawy oraz przewlekłe prowadzenie postępowania. W niniejszej sprawie rozpoznaniu Sądu podlegała bowiem skarga na decyzję Ministra w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nie zaś skarga na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania.

Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią ocenę prawną i wskazania do dalszego postępowania zawarte w prawomocnym wyroku z 10 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 859/19 oraz w wyroku wydanym w niniejszej sprawie, a następnie ustalą rozmiar pozostawionego majątku w miejscowości [...] vel [...][...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], obecnie [...] (kwestia własności tego majątku na dzień 1 września 1939 r. oraz na datę jego opuszczenia przez właścicieli, jak też kwestia polskiego obywatelstwa [...][...] została już bowiem udokumentowana), z uwzględnieniem wytycznych sądu zawartych w ww. wyrokach.