Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 208/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92 ust. 1 w zw. lp. 6.3..8 i lp. 6.2.2. załącznika
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermazsek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska - Banacka, Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2012 r. sprawy ze skargi [A] S.A. w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

W wyniku kontroli 5-osiowego zespołu pojazdów, składającego się z 3- osiowego samochodu ciężarowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz 2-osiowej przyczepy ciężarowej marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], konstrukcyjnie przystosowanych do przewozu kontenerów w dniu [...] r. w miejscowości W. na drodze krajowej nr [...] kierowanego przez kierowcę A. U., będącego pracownikiem przedsiębiorstwa "A" w K., stwierdzono wykonywanie przewozu drogowego na potrzeby własne luzem ok. 20.300 kg odpadu zużytych akumulatorów, stanowiących towar niebezpieczny – odpad o numerze UN 2794 - Akumulatory mokre, napełnione kwasem. Przeprowadzone oględziny wykazały, że kontener umieszczony na samochodzie ciężarowym marki [...], w którym znajdowały się zużyte akumulatory, nie spełniał wymagań części 6 i 7 umowy ADR w zakresie szczelności -spod tylnej uchylnej burty wydobywała się znaczna ilość elektrolitu, w postaci kropli spadających na podłoże, powodując widoczne plamy elektrolitu. Wydobywający się z kontenera elektrolit powodował jego korozję, a na zewnętrznej tylnej ścianie znajdowały się znaczne ilości zielonej substancji w postaci kryształków.

Pismem z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił o wszczęciu postępowania wobec przedsiębiorstwa "A" sp. z o.o. w K. wzywając jednocześnie do przedstawienia wymaganych dokumentów, a decyzją z dnia [...] r. Nr [...], działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tjedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) nałożył na "A" S.A. w K. karę pieniężną w wysokości [...] zł, na którą składają się kary – [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych w kontenerze niespełniającym wymagań określonych w części 6 i 7 umowy ADR, stanowiącym naruszenie ujęte w punkcie Ip. 6.3.8 załącznika do ustawy, oraz za wykonywanie przewozu drogowego luzem towarów niedopuszczonych do przewozu luzem - naruszenie ujęte w Ip. 6.2.2 załącznika do ustawy. W obszernym uzasadnieniu organ stwierdził, iż w trakcie kontroli stwierdzono wykonywanie przedmiotowego przewozu towarów niebezpiecznych w kontenerze niespełniającym wymagań określonych w części 6 i 7 umowy ADR, a mianowicie kontener kryty opończą umieszczony na samochodzie specjalnym, w którym przewożone były zużyte i napełnione elektrolitem akumulatory ołowiowe, nie spełniał wymagań w zakresie szczelności. Stwierdzono, że spod tylnej uchylnej ściany kontenera wydobywała się znaczna ilość elektrolitu z przewożonych akumulatorów. W efekcie po 3 minutach postoju na podłożu utworzyła się duża plama elektrolitu z nieszczelnego kontenera.

Ustalono bezsprzecznie, że wykonywany przewóz drogowy materiałów niebezpiecznych odbywał się w kontenerze niespełniającym wymagań wskazanych w części 6 i 7 umowy ADR, którą stosuje się do przewozu towarów niebezpiecznych na podstawie art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 28 października 2002 r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz.U Nr 199, poz. 1671 ze zm.). Zgodnie z odpowiednimi przepisami cytowanej umowy przewoźnik winien wykonać uprzednio określone czynności, a przy stwierdzeniu ewentualnych uszkodzeń przewoźnik nie powinien rozpocząć przewozu do czasu ich usunięcia. W myśl przywołanej umowy ADR towary niebezpieczne mogą być przewożone luzem w kontenerach tylko w przypadkach przewidzianych i uwzględnionych w umowie, przy spełnieniu określonych wymagań podanych w tych przepisach. I tak akumulatory mokre, napełnione kwasem (towar niebezpieczny UN 2794) przepis 6.11.1 umowy wskazuje, że "kontener do przewozu luzem, kryty opończą, oznacza kontener otwarty od góry, ze sztywną podłogą (włącznie z typem dolnozsypowym), ścianami bocznymi i szczytowymi i niesztywną powłoką (opończą)." W myśl przepisu 6.11.2.1 umowy "kontenery do przewozu luzem wraz z wyposażeniem obsługowym i konstrukcyjnym powinny być zaprojektowane i wykonane tak, aby bez utraty zawartości wytrzymywały ciśnienie wewnętrzne spowodowane zawartością i naprężenia podczas normalnych warunków obsługi i przewozu.". Dodatkowo przepis 7.1.4 umowy ADR wskazuje, że "duży kontener może być użyty do przewozu wtedy, gdy jest zdatny do użytku", co oznacza, że jest wolny od istotnych wad elementów konstrukcyjnych. Dalej przepis dokładnie podaje, co należy rozumieć przez istotną wadę, wymieniając m.in. "wady uszczelek i izolacji, każde odkształcenie konstrukcji mogące uniemożliwić właściwe dopasowanie (..)". Z kolei w myśl przepisu 7.3.1.3. tej umowy – "kontenery do przewozu luzem, kontenery i nadwozia pojazdów powinny być pyłoszczelne oraz zamknięte w taki sposób, aby w normalnych warunkach przewozu obejmujących oddziaływanie wibracji, zmiany temperatury, wilgotności lub ciśnienia ich zawartość nie wydostawała się na zewnątrz". Uwzględniając powyższe w ocenie organu bezsprzecznym jest fakt, że przedmiotowy kontener kryty opończą umieszczony na samochodzie marki [...], w którym w dniu kontroli przewożony był luzem towar niebezpieczny UN 2794 – akumulatory mokre, napełnione kwasem, stanowiący jednocześnie odpad niebezpieczny o kodzie 16 06 01 – baterie i akumulatory ołowiowe – nie spełniał wymagań w części 6 i 7 umowy ADR.

W przypadku drugiego naruszenia – tj. wykonywania przewozu drogowego luzem towarów niedopuszczonych do przewozu luzem organ podał, że w odniesieniu do towarów niebezpiecznych wymagane jest obowiązkowe użycie określonego typu sprzętu transportowego oraz wykonywania go zgodnie z zapisami umowy (7.1.1, 7.3, 7.4 i 7.5). "Przewóz luzem" oznacza według przepisów tej umowy – przewóz w pojazdach lub kontenerach niepakowanych materiałów stałych lub przedmiotów. W myśl przepisu 7.3.1.1 umowy ADR towary niebezpieczne mogą być przewożone luzem w kontenerach do przewozu luzem, w kontenerach lub pojazdach jednie: a/ jeżeli taki sposób przewozu jest wyraźnie dozwolony na podstawie przepisu szczególnego oznaczonego kodem BK (kolumna 10 tabeli A w dziale 3.2) przy spełnieniu odpowiednich wymagań (rozdział 7.3.2), b/ taki przewóz jest wyraźnie dozwolony (kod VV w kolumnie 17 tabeli A działu 3.2) oraz spełnione ostały wymagania podane w przepisie szczegółowym rozdziału 7.3.3. W odniesieniu do towaru niebezpiecznego UN 2794 akumulatory mokre, napełnione kwasem, nie został wskazany szczegółowy przepis oznaczony kodem BK, jednak ich przewóz jest dozwolony tylko na podstawie przepisu 7.3.1.1. (b) zgodnie z dyspozycją przepisu 7.3.3. Muszą więc zostać spełnione odpowiednie wymagania, a mianowicie m.in. konstrukcja pojazdów lub kontenerów powinna wykluczać podczas przewozu możliwość wycieku z nich materiałów żrących. Fakt wydostawania się substancji żrącej (elektrolitu) z kontenera zamontowanego na samochodzie marki [...] nr rejestracyjny [...] został w sposób jednoznaczny udowodniony i utrwalony – w dokumentacji fotograficznej, w protokole z oględzin oraz protokole z kontroli. W konsekwencji w wyniku użycia kontenera niespełniającego wymagań części 6 i 7 umowy ADR oraz wydostania się z niego materiału żrącego w trakcie realizowanego przewozu towaru niebezpiecznego UN 2794, nie został spełniony przepis VV14- w szczególności jego punkty 3 i 4, a to z kolei - zgodnie z dyspozycją przepisów 7.1.1 oraz 7.3.1.1 umowy – oznacza, że przewóz luzem takich towarów nie był dozwolony, czyli bezsprzeczny pozostaje fakt wykonywania przez stronę przewozu drogowego luzem towarów niedopuszczonych do przewozu luzem (w kontenerach krytych opończą). Pomiędzy stroną a organem nie istnieje spór co da faktu przewożenia luzem towarów niebezpiecznych UN 2794. Różnica pomiędzy podmiotem wykonującym ten przewóz a organem kotrolującym sprowadza się do interpretacji przepisu 7.3.1.1. (b) umowy ADR. Zdaniem strony warunkiem wystarczającym, aby towar niebezpieczny został dopuszczony do przewozu luzem, jest wskazanie dla tego towaru w kolumnie (17) tabeli A w dziale 3.2. umowy ADR przepisu szczególnego oznaczonego kodem VV – przypadku towaru niebezpiecznego UN 2794, przepisu VV-14. Organ kontrolujący wskazał, że przepis umowy ADR warunkuje dopuszczenie towaru niebezpiecznego do przewozu luzem, jeśli będzie odbywał się zgodnie z przepisami działu 7.3.umowy, a z przywołanego już przepisu 7.3.1.1.(b) wynika, że towary niebezpieczne mozgą być przewożone luzem, w kontenerach lub pojazdach jedynie w przypadkach, jeżeli taki przewóz jest wyraźnie dozwolony na podstawie przepisu szczególnego. Aby zatem towar niebezpieczny został dopuszczony do przewozu luzem musi spełniać wszystkie warunki łącznie określone w umowie. Niespełnienie któregokolwiek z nich oznacza, że towar taki nie jest dopuszczony do przewozu. W przedmiotowej sprawie kontener kryty opończą umieszczony na samochodzie [...] nie spełniał wymagań określonych w części 6 i 7 umowy ADR - tzn. był nieszczelny, gdyż wydostawał się z niego materiał żrący (elektrolit) zawarty w zużytych akumulatorach.. Konsekwencją z kolei przewozu towarów niebezpiecznych w kontenerze niespełniającym wymagań (tj. w kontenerze uszkodzonym w sposób powodujący wydostawanie się z niego znacznej ilości substancji żrącej (elektrolitu) było naruszenie postanowień przepisu VV-14 – na podstawie którego to przepisu przewóz luzem tego towaru niebezpiecznego był wykonywany. Z kolei to ustalenie skutkować musiało stwierdzeniem naruszenia, polegającego na wykonywaniu przewozu luzem towarów niebezpiecznych niedopuszczonych do przewozu luzem, ujętego w lp 6.22 załącznika do ustawy o transporcie drogowym.

Przeprowadzone oględziny, poczynione w sprawie ustalenia wykazały, że uszkodzenie przedmiotowego kontenera nie nastąpiło w trakcie realizowanego przewozu, lecz wcześniej. Świadczą o tym materiałowe uszczelnienia umieszczone pomiędzy podłogą i tylną burtą kontenera, jak również ślady utlenienia i obecność zielonych kryształków na zewnętrznej stronie tylnej ściany kontenera- wskazując na długotrwałe działanie materiału żrącego na konstrukcją kontenera i wcześniejsze próby (nieudane) jego uszczelnienia.

Działalność gospodarcza polegająca na wykonywaniu przewozów drogowych podlega przepisom ustawy o transporcie drogowym, przepisom wspólnotowym, a gdy dotyczy towarów niebezpiecznych - także ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych i międzynarodowej umowy przewozu towarów niebezpiecznych (ADR). Wszystkie te regulacje mają na celu zapewnienie wykonywania przewozów drogowych z sposób zarówno zgodny z prawem, zapewniający warunki uczciwej konkurencji, ale przede wszystkim w sposób bezpieczny. Wykonywanie przewozu ok. 20.300 kg odpadu zużytych akumulatorów zawierających elektrolit i będących towarem niebezpiecznym oznaczonym numerem UN 2794 klasy 8, w kontenerze niespełniającym wymagań części 6 i 7 umowy, z którego uwalniał się materiał żrący, uniemożliwiał w ogóle taki przewóz ich luzem i naruszał waunki bezpieczeństwa. Mając na uwadze właśnie względy bezpieczeństwa umowa ADR bardzo dokładnie wskazuje warunki, jakie muszą być spełnione, aby towar niebezpieczny został dopuszczony do przewozu. W przedmiotowej sprawie warunki te nie zostały spełnione. Strona podejmując przewóz towarów niebezpiecznych luzem naruszyła tym samym przepisy umowy ADR (1.4.2.1.(a) i (c) oraz 1.4.2.3.).

Wobec powyższego właściwy organ po przeprowadzeniu kontroli obowiązany był do nałożenia przewidzianej przepisami kary pieniężnej, w wysokości zgodnej z załącznikiem do ustawy tj. – lp 6.3.8 – [...] zł oraz lp 6.2.2. – [...] zł czyli tak jak orzeczono w sentencji decyzji.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka "A". Odnosząc się do kary w wysokości [...] zł z racji wykonywania przewozu towarów niebezpiecznych w kontenerze niespełniającym wymagań określonych w części 6 i 7 umowy ADR, Spółka wyjaśniła, że wbrew twierdzeniom organu nie jest bezsprzeczny fakt wykonywania przedmiotowego przewozu towarów niebezpiecznych w kontenerze nie spełniającym określonych wymagań. Odwołując się do przepisów Konwencji CSC przywołała definicję kontenera tam podaną, podnosząc, iż umowa ADR do tego rozumienia nawiązuje. Wskazując na zapisy dotyczące naroży zaczepowych, w które wyposażony powinien być kontener w celu umożliwienia jego mocowanie na pojeździe, Spółka zwróciła uwagę, że żaden z kontrolowanych w dniu [...] r. pojemników, w którym był przewożony luzem towar niebezpieczny o numerze UN 2794 nie był wyposażony w takie naroża zaczepowe i dlatego też żaden z pojemników nie był kontenerem. Dodała, że nieprawdą jest także, że kontrolowany zespół pojazdów składający się z 3-osiowego samochodu specjalnego marki [...] oraz 2-osiowej przyczepy były konstrukcyjnie przystosowane do przewozu kontenerów. W ocenie Spółki, w dniu kontroli przewóz towaru niebezpiecznego nie odbywał się kontenerze krytym opończą, lecz był wykonywany specjalnie wyposażonym pojazdem z pojemnikiem wymienialnym za pomocą zabieraka hakowego. Reasumując Spółka stwierdziła, że w dniu kontroli przewóz luzem towaru niebezpiecznego UN 2974 nie odbywał się w kontenerze lecz specjalnie wyposażonym pojazdem. Z tego też powodu, w jej ocenie, nie mogło być popełnione naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego towarów niebezpiecznych w kontenerze niespełniającym wymagań określonych w części 6 i 7 umowy ADR (lp. 6.3.8 załącznika do ustawy).

Odnosząc się drugiej nałożonej kary – wykonywania przewozu luzem towarów niedopuszczonych do przewozu luzem w wysokości [...] zł. –Spółka cytując zapisy załącznika do umowy ADR podniosła, że z przytoczonych zapisów nie wynika by towar niebezpieczny o numerze UN 2974 nie był odpuszczony do przewozu luzem. Wyjaśniła nadto, że jeżeli w czasie przewozu z opakowania wycieka zawartość, to nie oznacza to zaraz, że przewożony w nim towar niebezpieczny jest niedopuszczony do przewozu w sztukach przesyłki, tylko że opakowanie jest nieszczelne. W jej ocenie, jeśli z pojemnika wymienianego za pomocą zabieraka hakowego, w którym przewożony był towar niebezpieczny – zużyte akumulatory, wyciekał elektrolit, to nie oznacza to że towar ten jest zabroniony do przewozu luzem, tylko, że pojemnik ten nie jest wystarczająco szczelny. Przy czym nieszczelność ta nie była duża, skoro zwolniono pojazd z punktu kontroli.

W ocenie Spółki nie można uznać toku rozumowania organu za przekonujące. Nieszczelność pojemnika powodująca kroplowy wyciek elektrolitu jest tylko niespełnieniem wymagania, o którym mowa w pkt.3 przepisu szczególnego VV14 w rozdziale 73.3. Spółka dodała, że dla uniknięcia powtórzenie się podobnej sytuacji w przyszłości, podjęła odpowiednie kroki. W ocenie Spółki organ nie przeprowadził wyczerpującego ustalenia kiedy przedmiotowa nieszczelność powstała, a ponad wszelką wątpliwość w trakcie kontroli była ona znikoma (" wyciek elektrolitu miał postać kropli".) Nie można uznać, by niewielka nieszczelność, która szybko została usunięta dała podstawę do traktowania przewozu towaru o numerze UN 2794 w nieszczelnym pomniku jako wykonywanie przewozu drogowego luzem towarów niedopuszczonych do przewozu luzem. Uwzględniając powyższe spółka wniosła o uchylenie decyzji o nałożeniu przedmiotowej kary pieniężnej.

Po rozpoznaniu odwołania, Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji, organ stwierdził, iż zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 7 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje przewóz drogowy naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych podlega karze pieniężnej wysokości od 50 do 15.000 zł. Wykaz naruszeń oraz wysokość kar za poszczególne naruszenia, zgodnie z art. 92 ust. 4 ustawy zawiera załącznik do tej ustawy.

W punkcie lp. 6.2.2 tego załącznika wskazano karę za wykonywanie przewozu drogowego luzem towarów niedopuszczonych do przewozu luzem w wysokości [...] zł, a w puncie lp. 6.3.8 – karę za wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych w kontenerze niespełniającym wymagań określonych w części 6 i 7 umowy ADR w wysokości [...] zł.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, iż argumentacja strony odwołującej się, iż pojemniki wymieniane za pomocą zabieraka hakowego transportowane kontrolowanym zespołem pojazdów, nie były kontenerami w rozumieniu umowy ADR jest bezzasadna. Odesłanie do Konwencji CSC dotyczy tylko jednego z rodzajów kontenerów, tj. kontenera dużego. Umowa ADR definiuje zarówno ogólny zakres pojęcia "kontener", jak również różne jego rodzaje, w tym zawiera definicję "kontenera do przewozu luzem", w myśl której jednostki ładunkowe (łącznie z wykładzinami i pokryciami) przeznaczone do przewozu materiałów stałych pozostających w bezpośrednim kontakcie w tymi jednostkami. Definicja ta wskazuje nadto, że kontenerami do przewozu luzem są wózki, pojemniki, nadwozia wymienne, kontenery korytowe, kontenery na rolkach, skrzynie ładunkowe pojazdów. Tak więc argumentacja, iż żaden z pojemników nie był kontenerem z uwagi na brak naroży zaczepowych, nie znajduje żadnego uzasadnienie w świetle powyższego, gdyż te pojemniki (według strony odwołującej) są jednym z rodzajów kontenerów do przewozu luzem. Spełniają bowiem także definicję ogólną kontenera – tj. są urządzeniami transportowymi o trwałym charakterze oraz specjalnej konstrukcji umożliwiającej przewóz towarów za pomocą jednego lub kilku środków transportu, bez ich przeładunku oraz są wyposażone w urządzenie ułatwiające manipulowanie nimi. Zresztą sama odwołująca przyznaje, że pojemniki transportowane kontrolowanym zespołem pojazdów są wymieniane na pomocą zabieraka hakowego. Dodatkowo organ podniósł, iż w dowodzie rejestracyjnym kontrolowanej przyczepy w rubryce "przeznaczenie" wskazuje – "przewóz kontenerów". Reasumując organ stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że w momencie kontroli wykonywany był przewóz luzem w kontenerach towaru niebezpiecznego o nr UN 2794 - akumulatory mokre, napełnione kwasem. W związku z powyższym niezbędne było ustalenie, czy przewóz ten odbywał zgodnie z warunkami określonym w umowie ADR, a przede wszystkim czy kontrolowane kontenery spełniały odpowiednie wymagania.

W zakresie naruszenia określonego w lp. 6.3.8. – podkreślono, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych w sprawach nieuregulowanych ustawą stosuje się umowę ADR. W myśl art. 8 ust. tej ustawy kontenery służące do przewozu towarów niebezpiecznych powinny odpowiadać postanowieniom umowy ADR, z kolei zaś do przepisu 6.11.2.1. załącznika do tej umowy ADR – kontenery do przewozu luzem wraz wyposażeniem obsługowym i konstrukcyjnym powinny być zaprojektowane i wykonane tak, aby bez utraty zawartości wytrzymywały ciśnienie wewnętrzne spowodowane zawartością i naprężenia podczas normalnych warunków obsługi i przewozu.

Stosownie do przepisu 7.3.1.3. załącznika kontenery do przewozu luzem powinny być pyłoszczelne oraz zamknięte w taki sposób, aby w normalnych warunkach przewozu obejmujących oddziaływanie wibracji, zmiany temperatury, wilgotności lub ciśnienia ich zawartość nie wydostawała się na zewnątrz. Stosownie do treści przepisu 7.3.1.8. – podczas przewozu na zewnętrznych powierzchniach kontenera do przewozu luzem lub nadwozia pojazdu nie powinny występować żadne niebezpieczne pozostałości.

Stosownie do przepisu VV14 zawartego w rozdziale 7.33 załącznika zużyte akumulatory mogą być przewożone luzem w specjalnie wyposażonych pojazdach lub kontenerach (nie dopuszcza się stosowania do tego celu dużych kontenerów z tworzywa sztucznego). Pojemniki są jednym z rodzajów kontenerów do przewozu towarów niebezpiecznych luzem. Niezależnie jednak od rodzaju użytego kontenera jego konstrukcja powinna wykluczyć podczas przewozu możliwość wycieku towarów niebezpiecznych (potwierdzają to zacytowane przepisy).

W przedmiotowej sprawie podczas kontroli stwierdzono, i nie podlega to kwestionowaniu, iż spod tylnej uchylonej burty kontenera wydobywała się znaczna ilość elektrolitu, w postaci kropli spadających na podłoże. Zatem żrący elektrolit wydostawał się na zewnątrz kontenera i nie może budzić wątpliwości, iż kontener użyty w kontrolowanym przewozie nie spełniał wymagań określonych w części 6 i 7 umowy, a to potwierdza zasadność nałożonej kary.

W odniesieniu do naruszenia określonego w lp. 6.2.2. załącznika organ odwoławczy przywołując podane już powyżej przepisy ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (art. 3 ust. 1 i art. 8 ust. 2) oraz odwołując się do umowy ADR – wskazał, że na podstawie przepisu 7.3.1.1. umowy towary niebezpieczne mogą być przewożone luzem w kontenerach do przewozu luzem, jedynie w ściśle określonych przypadkach, a mianowicie jeżeli taki sposób przewożenia jest wyraźnie dozwolony, oraz gdy spełnione są wymagania tego rozdziału i rozdziału 7.3.2. lub gdy taki sposób przewozu jest wyraźnie dopuszczony na podstawie przepisu szczególnego oraz spełnione zostały wymagania szczegółowe tego rozdziału i rozdziału 7.3.2.

M.in. w przepisach tych jest mowa, że konstrukcja pojazdów lub kontenerów powinna wykluczać podczas przewozu możliwość wycieku z nich materiałów żrących. Odkryte przedziały ładunkowe powinny być przykryte. Przykrycie powinno być odporne na działanie materiałów żrących. Przedziały ładunkowe pojazdów lub kontenerów wraz z ich wyposażeniem powinny być sprawdzone przed załadunkiem pod kątem ewentualnych uszkodzeń, a te uszkodzone nie powinny być załadowane. Przedziały te nie powinny być załadowane powyżej wysokości ścian. Tak więc przed rozpoczęciem przewozu na przewoźnika nałożone zostały określone obowiązki, które powinny wykluczyć możliwość nieprawidłowości lub ewentualne ich usunięcie.

W przedmiotowej sprawie nie jest sporne, że towar niebezpieczny o nr UN 2794 – akumulatory mokre, napełnione kwasem, podlegał wymogom przewozu zawartym w umowie ADR. W ocenie organu odwoławczego jest oczywiste, że niezalenie od rodzaju użytego w sprawie kontenera, jego konstrukcja winna wykluczyć możliwość wycieku towarów niebezpiecznych. Przewóz luzem takich towarów może nastąpić jedynie przy spełnieniu warunków określonych w umowie ADR, stąd też przy rozumowaniu a contrario – brak spełnienia wymagań z tej umowy powoduje niedopuszczalność przewozu luzem określonego towaru niebezpiecznego. Tak więc dla dopuszczalności takiego przewozu wymagane jest by konstrukcja kontenera wykluczała możliwość wycieku materiałów żrących, a kontenery użyte do przewozu miały taką konstrukcję, aby w normalnych warunkach przewozu obejmujących oddziaływanie wibracji, zmiany temperatury, wilgotności lub ciśnienia ich zawartość nie wydostała się na zewnątrz. W niniejszej sprawie powyższe warunki nie zostały zachowane. W trakcie kontroli stwierdzono wydobywanie się elektrolitu spod tylnej burty kontenera, czyli żrący elektrolit w wyniku wycieku wydostał się na zewnątrz kontenera. Stanu tego nie kwestionuje odwołująca się Spółka, a zatem w tych okolicznościach organ pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował opisany stan faktyczny jako wykonywanie przewozu drogowego luzem towarów niedopuszczonych do przewozu luzem i zasadnie nałożył karę przewidzianą w lp. 6.2.2. załącznika do ustawy.

Niezadowolona z powyższego rozstrzygnięcia "A" S.A. w K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze zarzuciła decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 92 ust. 1 pkt 1 i art. 92 ust. 4 w związku z lp. 6.3.8. załącznika do ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych oraz 6.11.2.1, 7.1.4, 7.3.1.3 umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów niebezpiecznych ADR, na podstawie których nałożono na Spółkę karę pieniężną w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych w kontenerze niespełniającym wymagań określonych w części 6 i 7 umowy ADR, gdy tymczasem przewóz odbywał się w pojemnikach nie będących kontenerami w rozumieniu umowy ADR, oraz naruszenie art. 92 ust.1 i ust. 4 w związku z lp. 6.2.2. załącznika do ustawy w związku z art. 3 ust. 1. ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych oraz 7.1.1, 7.3.1.1 umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów niebezpiecznych ADR, na podstawie których nałożono na Spółkę karę pieniężną w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego towarów luzem niedopuszczonych do przewozu luzem, podczas gdy towar o numerze UN 2794 - akumulatory mokre, napełnione kwasem jest towarem dopuszczonym do przewozu luzem, co wynika z kodu VV 14. Spółka podniosła, że w momencie wyjazdu przedmiotowego zespołu pojazdów z R. wieziony towar był towarem niebezpiecznym dopuszczonym do przewozu luzem, by w trakcie wykonywanego przewozu podczas kontroli takim towarem nie być, a następnie z powrotem, wobec dalszego kontynuowania tego przewozu, znowu stać towarem dopuszczonym do transportu luzem. W jej ocenie rozszczelnienie pojemnika przewożonego samochodem [...] nastąpiło na trasie przewozu wobec złego stanu nawierzchni drogi, za który nie może ponosić winy skarżąca i stąd nie zgadza się z twierdzeniem organu odwołującego, że przewóz ten wykonywany był w warunkach normalnych.

Nadto podnosi, iż organy obu instancji celowo wyolbrzymiły zagrożenie, aby uzasadnić dotkliwość nałożonej kary pieniężnej. Podała w tym miejscu, że zgodnie z umową ADR stwierdzone uszkodzenie stwarzało umiarkowane zagrożenie dla ludzi i środowiska i nie wymagało podjęcia środków zaradczych w czasie trwania przewozu. Uwzględniając powyższe, skarżąca nie powinna być ukarana karą pieniężna w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego luzem towarów niebezpiecznych niedopuszczonych do przewozu luzem.

W dodatkowym piśmie procesowym z dnia [...] r. podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko nie zgadzając się z argumentacja przedstawioną przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę.

W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje twierdzenia i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji popierając je odwołaniem się do orzecznictwa sądów administracyjnych.

Na rozprawie w dniu 17 maja 2012 r. pełnomocnik strony skarżącej wnosił jak w skardze i pismach procesowych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

Zgodnie zaś z zapisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Zatem kontrolują czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy czy stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012, poz. 270)

W myśl art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) kto wykonuje przewóz lub inne czynności związane z tym przewozem naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub wskazane w tym artykule podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 15.000 zł. Sankcje zawarte w tym artykule odnoszą się do podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, którymi nie są kierowcy, lecz sami przedsiębiorcy. W art. 92 posłużono się terminem "wykonujący transport drogowy" w celu objęcia sankcjami z tego przepisu wszystkie podmioty, które wykonując gospodarczą działalność transportową naruszają prawo. Potwierdza to redakcja art. 93 ustawy, zgodnie z którym uprawnieni do kontroli mają prawo nałożyć karę pieniężną na wykonującego przewozy drogowe, a nie na kierowcę, który w ramach tego przewozu lub transportu kieruje pojazdem.

Poza sporem pozostaje fakt, iż w wyniku kontroli drogowej przeprowadzonej przez upoważniony organ w dniu [...] r. w miejscowości W. na drodze krajowej nr [...] stwierdzono, że zespołem pojazdów – 3-osiowym samochodem ciężarowym marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i 2-osiową przyczepą ciężarową marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] przedsiębiorstwo "A" S.A w K. wykonywało przewóz drogowy na potrzeby własne ok. 20.300 kg luzem odpadu w postaci zużytych akumulatorów, stanowiących towar niebezpieczny – odpad –o numerze UN 2794 – akumulatory mokre, napełnione kwasem, z miejscowości K. do miejscowości K. Potwierdzono, że zatrzymana do kontroli jednostka oznaczona była prawidłowo, zgodnie z przepisami umowy ADR, czyli umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. i jej załącznikami. W wyniku tej kontroli stwierdzono, że umieszczony na samochodzie ciężarowym kontener, w którym znajdowały się luzem zużyte akumulatory nie był szczelny, a mianowicie spod tylnej uchylnej burty wydobywała się znaczna ilość elektrolitu, w postaci kropli spadających na podłoże. Spowodowało to, że podczas zatrzymania pojazdu do kontroli na podłożu zaobserwowano kilka plam elektrolitu, który wydostał się z kontenera. Tak sporządzony protokół został podpisany przez wykonującego przewóz kierowcę.

Nie podlega w niniejszej sprawie wątpliwości, że wymienionym powyżej zespołem pojazdów wykonywany był przewóz towaru niebezpiecznego oznaczonego numerem UN 2794 - akumulatory mokre, napełnione kwasem. Zgodnie z wymienioną powyżej umową ADR, którą na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych w sprawach nieuregulowanych tą ustawą należy stosować, wymieniony powyżej towar niebezpieczny UN 2794 – sklasyfikowany jako materiał żrący (nr zagrożenia – 80), może być przewożony luzem – w myśl przepisu szczególnego VV14. Według tego przepisu zużyte akumulatory mogą być przewożone luzem w specjalnie wyposażonych pojazdach lub kontenerach, przy czym nie dopuszcza się stosowania do tego celu dużych kontenerów z tworzywa sztucznego, a małe kontenery z tworzywa sztucznego powinny wytrzymywać odpowiednia próbę (na swobodny spadek na dno, z wysokości 0,8 m, z pełnym obciążeniem, w temperaturze -18°C.). Dalej przepis ten precyzuje, że przedziały ładunkowe pojazdów lub kontenerów powinny być wykonane ze stali odpornej na działanie materiałów żrących zawartych w akumulatorach, a konstrukcja pojazdów lub kontenerów powinna wykluczać podczas przewozu możliwość wycieku z nich materiałów żrących. Na zewnętrznej powierzchni przedziałów ładunkowych pojazdów lub kontenerów podczas przewozu, nie mogą występować żadne pozostałości materiałów żrących zawartych w akumulatorach.

Dalej trzeba stwierdzić, że umowa ADR w przepisie 1.2.1. zawiera ogólną definicję pojęcia kontener – określając go jako jednostkę ładunkową o: - trwałym charakterze i wytrzymałości wystarczającej do ich wielokrotnego użycia; - specjalnej konstrukcji ułatwiającej przewóz towarów, jednym lub kilkoma rodzajami transportu, bez konieczności ich przeładunku; - wyposażoną w urządzenia ułatwiające manipulowanie nimi oraz o pojemności nie mniejszej niż 1,0 m3 oraz podając przykłady kontenerów do przewozu luzem, a mianowicie stwierdzając, iż są to: kontenery, kontenery morskie do przewozu luzem, wózki, pojemniki, nadwozia wymienne, kontenery korytowe, kontenery na rolkach, skrzynie ładunkowe pojazdów. Jak zatem wynika z przytoczonego fragmentu umowy ADR – dopuszcza ona i przewiduje szerokie rozumienie tego pojęcia. Nie może jednak podlegać wątpliwości, iż towar niebezpieczny może być przewożony luzem, tylko w specjalnych pojazdach lub kontenerach (tego szerokiego rozumienia), ale w przypadku tego ostatniego, niezależnie od rodzaju użytego "opakowania do przewozu luzem" czyli rodzaju użytego kontenera musi być on szczelny i wykluczać możliwość wycieku podczas przewozu towarów niebezpiecznych.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, przyjedzie stwierdzić, iż organy prawidłowo ustaliły, iż przedmiotowym przewozem Spółka "A" dokonywała transportu odpadu - towaru niebezpiecznego o numerze – UN 2794 -w kontenerze luzem. Sama skarżąca w skardze przyznaje, że przedmiotowy odpad –przewożony był w pojemnikach wymienianych za pomocą zabieraka hakowego. Przyznała również, że pojemnik ten nie był wystarczająco szczelny. W jej ocenie jednak nieszczelność ta nie była duża, skoro zwolniono pojazd z punktu kontroli i zezwolono na dalsze kontynuowanie przewozu, czyli nie zostały naruszone przepisy stwarzające zagrożenie dla życia i środowiska. W przedmiotowej sprawie przewóz towaru niebezpiecznego UN 2794 – akumulatory mokre, napełnione kwasem wykonywany był w pojemnikach – stanowiących w istocie kontenery, z których jeden nie spełniał wymagań określonych w części 6 i 7 umowy ADR. Przyznała to sama skarżąca w skardze potwierdzając nieszczelność pojemnika powodującą wyciek elektrolitu, przy czym w jej ocenie jest to tylko niespełnieniem wymagania, o którym mowa w pkt.3 przepisu szczególnego VV14 w rozdziale 7.3.3. W ocenie składu orzekającego właśnie niespełnienie tego wymienionego wymagania potwierdza w konsekwencji naruszenie wymogów dotyczących właściwości użytych do przewozu luzem kontenerów, czyli w istocie przesądza o naruszenie wymagań umowy ADR – co w rezultacie przesądza o prawidłowym zakwalifikowaniu ustalonego stanu faktycznego jako naruszenie przepisu wskazanego w lp. 6.3.8. załącznika do ustawy o transporcie drogowym.

W zakresie drugiej nałożonej, kwestionowaną decyzją, kary przewidzianej w lp. 6.2.2. załącznika do cytowanej ustawy, tj. wykonywania przewozu drogowego luzem towarów niedopuszczonych do przewozu luzem, skład orzekający podziela w tym zakresie stanowisko zaprezentowane przez orzekające w sprawie organy. Wskazanie określonego przepisu szczególnego VV14 – w tabeli A umowy ADR oznacza, że dopuszczony przewóz luzem może być wykonany tylko zgodnie z warunkami określonymi tym przepisem szczególnym oraz zgodnie z wymaganiami zawartymi w oddziale 7.3.1. załącznika A do umowy – "przepisy dotyczące przewozu luzem". Z kolei z przepisu 7.3.1.1. wynika wprost, że towary niebezpieczne mogą być przewożone luzem w kontenerach do przewozu luzem, w kontenerach lub w pojazdach jedynie w następujących przypadkach: - jeżeli taki sposób przewozu jest wyraźnie dozwolony na podstawie przepisu szczególnego oznaczonego kodem BK w kolumnie (10) Tabeli A w dziale 3.2 i spełnione są odpowiednie wymagania niniejszego rozdziału i rozdziału 7.3.2; lub - jeżeli taki sposób przewozu jest wyraźnie dozwolony na podstawie przepisu szczególnego oznaczonego kodem VV w kolumnie (17) Tabeli A w dziale 3.2 oraz spełnione są wymagania tego przepisu szczególnego podane w rozdziale 7.3.3 i wymagania niniejszego rozdziału. Zatem wnioskując a contrario – brak spełniania wymagań dokładnie w wymienionym powyżej przepisie szczegółowym określonych, powoduje niedopuszczalność przewozu luzem określonego towaru niebezpiecznego. Tylko bowiem łączne spełnienie ściśle określonych warunków przewozu luzem gwarantuje wymagany przepisami umowy ADR stopień bezpieczeństwa przewozu. Tak więc mając na uwadze wymienione przepisy trzeba podkreślić, ze przewóz luzem w kontenerze towaru niebezpiecznego o numerze UN 2794 akumulatory mokre, napełnione kwasem jest dopuszczony pod warunkiem, gdy – konstrukcja kontenera wyklucza podczas przewozu możliwość wycieku z nich materiału żrącego (VV14 zawarty w 7.3.3. umowy ADR) oraz kontenery do przewozu luzem, kontenery i nadwozie są pyłoszczelne oraz zamknięte w taki sposób, aby w normalnych warunkach przewozu obejmujących oddziaływanie wibracji, zmiany temperatury, wilgotności lub ciśnienia ich wartość nie wydostała się na zewnątrz (przepis 7.3.1.3. załącznika A umowy ADR).

Nie może być kwestionowane, że w niniejszej sprawie warunki te nie zostały zachowane. Strona skarżąca wszak nie przeczy, iż podczas kontroli stwierdzono, iż spod tylnej klapy uchylonej burty kontenera (pojemnika) wydobywała się znaczna ilość elektrolitu, w postaci kropli spadających na podłoże. Nie może zatem być w tych okolicznościach podważane, że warunki dopuszczalności przewozu luzem towaru niebezpiecznego o numerze UN 2794 określone w przepisie VV 14 z rozdziału 7.3.3. umowy nie zostały zachowane. A tym samym prawidłowo organy zakwalifikowały tak ustalony stan faktyczny jako wykonywanie przewozu towarów niedopuszczonych do przewozu luzem i nałożyły stosowną karę. Nie zostało w skardze wykazane, że ustalenia organu są wadliwe. Z zebranego materiału wynika, że podczas oględzin w czasie trwania kontroli ustalono i w tym zakresie nie zgłaszano żadnych zastrzeżeń, że uszkodzenie przedmiotowego kontenera nie nastąpiło w trakcie realizowanego przewozu, lecz wcześniej. Świadczą o tym uszczelnienia umieszczone pomiędzy podłogą i tylną burtą kontenera, jak również ślady utlenienia i obecność zielonych kryształków na zewnętrznej stronie tylnej ściany kontenera. Okoliczności te potwierdziły długotrwałe działanie materiału żrącego na konstrukcją kontenera i wcześniejsze nieudane próby jego uszczelnienia. Nie można zatem przyjąć za uzasadniające tłumaczenie przygotowane przez stronę skarżącą, że to warunki na trasie przewozu (nie do końca w ocenie skarżącej "normalne") spowodowały w trakcie trwania niniejszego przewozu rozszczelnienie przedmiotowego kontenera.

Odnosząc się do argumentacji zaprezentowanej przez stronę skarżącą w skardze to w ocenie składu orzekającego nie można jej podzielić. Strona skarżąca przyznaje wprawdzie fakt nieszczelności jednego użytego do przedmiotowego przewozu pojemnika, który w świetle zaprezentowanej definicji zawartej w załączniku do umowy ADR należy potraktować jako kontener do przewozu towarów niebezpiecznych luzem, ale nie uznaje, aby tym samym aby nastąpiło naruszenie wskazanych przez organy kontroli transportu drogowego przepisów. Nie jest istotne jakie naruszenie przepisów nastąpiło, czy stwierdzony wyciek elektrolitu spowodował małe zagrożenie dla życia i środowiska czy też nie. Już bowiem samo stwierdzenie naruszenia i niespełnienia wymagań opisanych w przywoływanym załączniku do umowy ADR jest podstawą do nałożenia przewianej przepisami kary pieniężnej.

Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, w zgodzie z prawem wymierzając "A" S.A. w K. przedmiotową karę. Jej wysokość odpowiada obowiązującym normom, zgodna jest bowiem z karami wymienionymi w lp. 6.3.8. i lp. 6.2.2. załącznika do ustawy.

W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.