Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 247/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 września 2012 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych – po rozpoznaniu wniosku A. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją tego organu z dnia [...] lutego 2012 r. (nr [...]), odmawiającą wnioskodawczyni umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy – utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.) w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., zwanej dalej w skrócie u.s.u.s.).

Według organów rozpatrujących wniosek, strona – występując o umorzenie wspomnianych zaległości – wyjaśniła, że pod wpływem swego partnera życiowego podjęła działalność gospodarczą, której prowadzenie od maja 2003 r. powierzyła właśnie jemu. Do czasu otrzymania informacji z urzędu skarbowego w 2008 r. wnioskodawczyni nie miała świadomości, że jej firma nie została wyrejestrowana z ewidencji działalności gospodarczej. Strona powołała się na trudny okres w życiu osobistym i rodzinnym, albowiem została wymeldowana z domu rodzinnego w Z., nie otrzymywała korespondencji kierowanej do niej na adres w tej miejscowości, zmarł jej partner życiowy wskutek czego była zmuszona do opuszczenia zajmowanego dotychczas wspólnie mieszkania. Wskazała na swą trudną sytuację materialną i życiową, na brak jakiejkolwiek pomocy, podkreślając, że jedynym źródłem utrzymania wnioskodawczyni i jej córki była praca dorywcza. Wnioskodawczyni podjęła pracę, wynajęła mieszkanie i spłaciła część zadłużenia ([...] zł) wobec ZUS. Pozostałego długu nie mogła spłacić, gdyż wskutek wygaśnięcia umowy o pracę zmuszona była zarejestrować się w urzędzie pracy i przejść na zasiłek dla bezrobotnych, który nie wystarczał na pokrycie minimum egzystencji i leczenie.

Organy ustaliły, że wnioskodawczyni prowadziła działalność gospodarczą na podstawie uprawnienia nr [...] z dnia [...] maja 2002 r., wydanego przez Urząd Miejski we W. Działalność ta została wykreślona z ewidencji z dniem [...] maja 2008 r.

Wnioskodawczyni nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej, jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna i nie otrzymuje już zasiłku z tego tytułu. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką, która – jako pracownik młodociany – zarabia [...] zł brutto. Według oświadczenia wnioskodawczyni, wydatki na gospodarstwo domowe wynoszą [...] zł, koszty leczenia zaś [...] zł miesięcznie.

Na podstawie tych ustaleń Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiły dwie z przesłanek całkowitej nieściągalności ujętych w art. 28 ust. 3, a mianowicie: "naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję" (pkt 5); "jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne" (pkt 6).

Stwierdzając, że zobowiązania wnioskodawczyni dotyczą składek na jej własne ubezpieczenia, organ powołał się na art. 28 ust. 3a u.s.u.s., następnie przeszedł do § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, zwanego dalej rozp. 2003). Przedstawione przez wnioskodawczynię informacje o stanie majątkowym wskazują, że dochody w jej gospodarstwie domowym (prowadzonym wspólnie z córką) nie wystarczają na pokrycie wykazanych kosztów utrzymania i zakupu leków, co przy jednoczesnym braku majątku pozwalałoby uznać za spełnioną przesłankę ujętą § 3 ust. 1 pkt 1 rozp. 2003 (w przypadku, "gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych"). Zdaniem organów w sprawie nie występuje przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozp. 2003 (w razie "poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności"), gdyż wnioskodawczyni nie wykazała zaistnienia po jej stronie nadzwyczajnych okoliczności, które miałyby wpływ na decyzję o zaprzestaniu prowadzenia działalności. Odnosząc się do przesłanki ujętej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozp. 2003 (niemożność opłacenia zaległych składek w przypadku "przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności"), organy stwierdziły, że dołączona do wniosku dokumentacja medyczna nie wskazuje, by zdiagnozowane schorzenia powodowały u wnioskodawczyni trwałą niezdolność do pracy.

Odnosząc się do wyjaśnień wnioskodawczyni w kwestii braku świadomości co do stanu zarejestrowanej na nią działalności gospodarczej, a faktycznie wykonywanej przez jej partnera życiowego, organy wywiodły, że ta okoliczność nie może stanowić przesłanki umorzenia wymagalnych należności, gdyż podejmując się profesjonalnej działalności gospodarczej przedsiębiorca powinien podejmować czynności kontrolne dotyczące wyników tej działalności oraz powstających z tego tytułu zobowiązań. Swoją argumentację organy wsparły tezą zaczerpniętą z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2007 r. (V SA/Wr 1792/07), według której "osoba decydująca się na podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej przyjmuje na siebie odpowiedzialność i zobowiązania z tym związane. Okoliczność powierzenia spraw firmy mężowi czy też innej osobie, nie powoduje uchylenia się od tej odpowiedzialności, a ZUS nie może ponosić konsekwencji związanych z nietrafnym wyborem takiej osoby, nieumiejętnością podejmowania decyzji czy też dokonywania ryzykownych bądź błędnych działań gospodarczych".

Jeśli zaś chodzi o stanowisko skarżącej w kwestii jej stanu majątkowego i zdrowotnego, organy sięgnęły do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2007 r. (V SA/Wa 119/07), według którego "trudna sytuacja materialna i zdrowotna skarżącego nie jest wystarczającym argumentem do wydania pozytywnej decyzji w zakresie umorzenia zaległych składek, gdyż powinien on wykazać odpowiednią starannością i zapobiegliwością by w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej regulować zobowiązania publicznoprawne jakimi są składki ubezpieczeniowe względem ZUS", przy czym "umorzenie należności przez organ rentowy stanowi wyjątek od zasady powszechnego obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne, który to wyjątek nie może być interpretowany rozszerzająco". "Nie wystarczy, gdy zobowiązany wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych należności. W takich przypadkach bowiem istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. Zobowiązany musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż to należy do jego obowiązku, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter zupełnie wyjątkowy" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2006 r., III SA/Wa 2449/06).

Zdaniem organów, akta sprawy nie zawierają jakichkolwiek przeciwwskazań do podjęcia pracy przez wnioskodawczynię, nie wskazują również, by mimo podnoszonej przez stronę trudnej sytuacji finansowej korzystała ona z pomocy społecznej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnioskodawczyni zakwestionowała decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Powołała się przy tym na zawiadomienie ZUS z dnia [...] kwietnia 2012 r. (nr sprawy [...]), z którego wynika, że działalność pozarolnicza była prowadzona od [...] maja 2002 r. do [...] kwietnia 2003 r., co – zdaniem skarżącej – oznacza, że nie może ona ponosić kosztów za nieprowadzoną działalność gospodarczą od maja 2003 r. do 2008 r.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi oraz o zasądzenie od strony skarżącej na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego wykonywanego przez radcę prawnego według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Oceniając zaskarżoną decyzję według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), Sąd stwierdził, że organy wydające kwestionowane rozstrzygnięcie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, odmawiając skarżącej umorzenia należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Indywidualne akty administracyjne podejmowane w trybie art. 28 u.s.u.s. w zw. z § 3 rozp. 2003 należą do zbioru rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, przy czym nie można zapominać, że instytucja umorzenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należności z tytułu składek może być stosowana jedynie w nadzwyczajnych przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami.

Normując możliwość umorzenia (w całości lub w części) należności z tytułu składek ustawodawca uzależnił sięgnięcie po taki rodzaj ulgi w zobowiązaniach publicznoprawnych przede wszystkim od ustalenia całkowitej nieściągalności tychże długów (art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s.), tworząc równocześnie zamknięty katalog przypadków nieściągalności (art. 28 ust. 3 u.s.u.s.). Jedynie względem należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia dopuszczono umorzenie – w uzasadnionych przypadkach – tych długów mimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.), upoważniając ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do sformułowania, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania wspomnianych należności, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych (art. 28 ust. 3b u.s.u.s.).

Powołując się na delegację ustawową (art. 28 ust. 3b u.s.u.s.), Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). W § 3 ust. 1 tego źródła prawa przewidziano możliwość umorzenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organy prowadzące postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie ustaliły, że w przypadku skarżącej wystąpiły dwie z okoliczności zaliczonych przez ustawodawcę do zdarzeń świadczących o całkowitej nieściągalności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dochodził bowiem od skarżącej zaległych należności z tytułu składek na drodze egzekucyjnej, jednakże organ egzekucyjny (naczelnik urzędu skarbowego) umorzył postępowanie (i zwrócił wierzycielowi tytuły wykonawcze), argumentując, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, co mieści się w zakresie art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ustalił po stronie skarżącej innego majątku, który mógłby służyć zaspokojeniu roszczeń z tytułu zaległych składek (art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.). Poczynione ustalenia nie mogły same przez się stać się podstawą do zadośćuczynienia żądaniu wnioskodawczyni.

Ponieważ zaległe należności dotyczyły składek na własne ubezpieczenia skarżącej jako płatnika tych składek, organy oceniły wniosek strony według kryteriów określonych w § 3 ust. 1 rozp. 2003. Sięgając po ten przepis należy zauważyć, że prawodawca – niezwalniając organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interes obywateli (art. 7 k.p.a.) – postanowił niedwuznacznie, że ewentualne umorzenie zaległości składkowych zależy od wykazania przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Takie rozwiązanie proceduralne jest w pełni uzasadnione, albowiem to zobowiązany dzierży argumenty przemawiające na rzecz ewentualnego umorzenia jego długów, wszak już elementarne doświadczenie życiowe pozwala domniemywać, że zna on najlepiej swój stan majątkowy, osiągane dochody i ponoszone wydatki, co pozwala zbilansować te wartości i ustalić, czy z pozostającej części aktywów możliwe jest świadczenie na poczet wymagalnego długu. Organ prowadzący postępowanie w pierwszej instancji poinformował stronę (pismo organu z dnia [...] grudnia 2011 r., wysłane na adres [...] W., ul. [...], odebrane osobiście przez skarżącą w dniu [...] grudnia 2011 r. – karta 11 akt administracyjnych) o przesłankach ewentualnego umorzenia zaległych należności, wskazując na potrzebę przedstawienia przez wnioskodawczynię dowodów, w szczególności zaś dokumentów, które miałyby odzwierciedlać faktyczną sytuację majątkową wnioskodawczyni oraz pozwalały na zbilansowanie dochodów i wydatków jej gospodarstwa domowego.

W rozpoznawanej sprawie organy niewadliwie przyjęły, że twierdzenia skarżącej – zawarte we wniosku z dnia [...] grudnia 2011 r., w oświadczeniu z dnia [...] grudnia 2011 r. o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej czy też w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej – o jej stanie majątkowym i bilansie między dochodami a wydatkami nie zostały poparte dowodami, które pozwoliłyby ustalić i ocenić rzeczywiste warunki, w jakich znajdowała się strona w chwili podejmowania zaskarżonej decyzji. Przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie można bowiem nie zauważyć, że skarżąca – mimo powoływania się we wniosku o umorzenie "na pracę dorywczą", jak i na pracę w charakterze kucharza (do dnia [...] września 2011 r.) – nie wskazała (nawet w przybliżeniu) dochodów z tego tytułu, ujęła natomiast w oświadczeniu z dnia [...] grudnia 2011 r. o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania ([...] zł) oraz z leczeniem (około [...] zł). W odwołaniu od pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia wnioskodawczyni stwierdziła, że jest osobą bezrobotną i dzięki życzliwości dobrych ludzi może opłacić stancję i po części wyżywić się wraz z córką, jednakże i w tym dokumencie nie określiła (nawet w przybliżeniu) wartości otrzymywanej pomocy.

Wobec deklarowanego przez skarżącą (w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej) braku dochodów z tytułu zatrudnienia, pobierania emerytury (renty) oraz z innych źródeł, np. prowadzenia działalności gospodarczej, wynajmu pokoi, produkcji rolnej, pracy dorywczej lub zleconej (punkty 4, 5, 6 oświadczenia), niepobierania zasiłku lub innych świadczeń z urzędu pracy, niepobierania zasiłku z pomocy społecznej, niekorzystania z innych form pomocy (punkty 8, 9, 10 oświadczenia), nieposiadania majątku ruchomego i nieruchomego (punkt 11 oświadczenia), a w konsekwencji nieokreślenia średniego dochodu przypadającego na członka rodziny (punkt 16 oświadczenia), z jednoczesnym wskazaniem przez skarżącą na stałe wydatki związane z utrzymaniem mieszkania ([...] zł) i kosztami leczenia ([...] zł) [punkt 15 a) i b) oświadczenia], organy orzekające w sprawie nie miały dostatecznych podstaw do odtworzenia rzeczywistej sytuacji strony skarżącej. W kontekście § 3 ust. 1 rozp. 2003, który – ze wspomnianych już motywów – nakłada na dłużnika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych obowiązek wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, a więc w istocie okoliczności korzystnych dla dłużnika, nie ma podstaw do przerzucenia ciężaru dowodu w tym zakresie na Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Powinnością organów w takiej sytuacji jest bowiem ocena i weryfikacja zarówno twierdzeń wnioskodawcy, jak i mających je wesprzeć dowodów i argumentów, nie zaś zastępowanie strony w poszukiwaniu okoliczności, których wykazanie leży po stronie osoby zobowiązanej.

Jeżeli więc skarżąca powołuje się na brak po jej stronie jakichkolwiek aktywów, a jednocześnie deklaruje comiesięczne, niezbędne do codziennej egzystencji wydatki w kwocie około [...] zł, a przy tym nie wyjaśnia w żaden racjonalny sposób jak faktycznie zaspokaja swoje potrzeby (co jest źródłem ich finansowania) lub też poprzestaje na twierdzeniu o pomocy dobrych ludzi (i nie określa choćby w przybliżeniu wartości tej pomocy), to nie sposób organom administracji publicznej, uznającym taką deklarację za niewiarygodną, postawić zarzutu przekroczenia granic oceny dowodów zakreślonych w art. 80 k.p.a., a w konsekwencji również zarzutu wyjścia poza sferę uznania administracyjnego przy odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Oceny tej nie może zmienić również fakt, że skarżąca (zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna) pobierała zasiłek dla bezrobotnych od [...] września 2011 r. do [...] marca 2012 r. (zaświadczenie Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2011 r., karta 53 akt administracyjnych; pismo Powiatowego Urzędu Pracy we W. z dnia [...] grudnia 2011 r., karta 66 akt administracyjnych), albowiem kwota z tego tytułu była znacznie niższa od deklarowanych przez skarżącą stałych wydatków związanych z utrzymaniem. Według ustaleń ZUS, średni dochód za okres od października do grudnia 2011 r. z tytułu wypłacanego skarżącej zasiłku dla bezrobotnych wynosił [...] zł, natomiast z wynagrodzenia jej córki (jako pracownika młodocianego) – [...] zł (łącznie [...] zł), co czyniło nierealnym pokrycie w pełni deklarowanych kosztów utrzymania mieszkania ([...] zł) oraz leczenia (około [...] zł), bez uzyskania dodatkowych, a nie przedstawionych przez stronę dochodów.

Skoro skarżąca nie przedstawiła rzetelnej, zasługującej na uwzględnienie kalkulacji rzeczywiście uzyskiwanych dochodów [wszak jest oczywiste, że przy ich braku trudna, czy wręcz niemożliwa byłaby egzystencja dwóch osób w dużej aglomeracji miejskiej jaką jest Wrocław, w którym – co jest faktem notoryjnym – wolnorynkowy czynsz najmu lokalu mieszkalnego (taki tytuł wymienia skarżąca) jest wysoki a także wyższe są koszty codziennego utrzymania], wskazując jedynie na wspomniane koszty, przeto organy prowadzące postępowanie nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), gdy zakwestionowały wiarygodność oświadczenia (deklaracji) skarżącej co do braku jakichkolwiek dochodów po jej stronie.

Stanowisko takie znajduje wsparcie w orzecznictwie, według którego § 3 ust. 1 rozp. 2003 "wymaga od zobowiązanego wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie uiścić powstałych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. A zatem ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia spoczywa na zobowiązanym. Treść przepisu należy więc odnieść do konkretnej sytuacji, tak, aby organ miał podstawy przypuszczać, że zapłata należności (jednorazowa, w ratach lub w drodze egzekucji) spowoduje egzystencjalną ruinę bytu zobowiązanego i jego rodziny. Nie wystarczy, gdy zobowiązany wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych należności" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2006 r., III SA/Wa 2449/06).

Organy niewadliwie ustaliły, że w rozpoznawanej sprawie nie występuje również przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozp. 2003, gdyż wnioskodawczyni nie wykazała wystąpienia po jej stronie nadzwyczajnych okoliczności, które miałyby wpływ na decyzję o zaprzestaniu prowadzenia działalności. Okoliczności nadzwyczajnej, która stwarzałaby podstawę do ewentualnego rozważenia możliwości umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, nie może stanowić – podnoszone przez skarżącą – powierzenie przez skarżącą jej partnerowi życiowemu wykonywania, zarejestrowanej na nią, działalności gospodarczej, co miałoby spowodować powstanie zaległości, ze względu na nieświadomość skarżącej. Trafnie bowiem wywiedziono w orzecznictwie, że odpowiedzialność za podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej, w tym także za powierzenie wykonywania takiej działalności innej osobie (także bliskiej) i za skutki jej postępowania (np. niepłacenie składek na ubezpieczenia społeczne) spoczywa na przedsiębiorcy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (jako wierzyciel z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne) nie może więc ponosić konsekwencji związanych z nietrafnym wyborem wykonawcy, z jego nieumiejętnością podejmowania decyzji czy też z dokonywaniem przez niego ryzykownych lub błędnych działań gospodarczych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2007 r., V SA/Wa 1792/07).

Nie można również postawić organom skutecznego zarzutu naruszenia w § 3 ust. 1 pkt 3 rozp. 2003 (niemożność opłacenia zaległych składek w przypadku "przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności"), gdy oceniając przedstawioną przez skarżącą dokumentację medyczną stwierdziły, że dokumentacja ta nie wskazuje, by zdiagnozowane schorzenia powodowały u wnioskodawczyni trwałą niezdolność do pracy.

Nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym twierdzenie skarżącej o prowadzeniu działalności gospodarczej tylko w okresie od [...] maja 2002 r. do [...] kwietnia 2003 r., skoro z decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2008 r. (nr [...]) wynika, że skarżąca zarejestrowała swoją działalność (pod firmą [...]) w dniu [...] maja 2002 r., wyrejestrowała zaś z dniem [...] maja 2008 r.

Skoro wszczęte skargą wnioskodawczyni postępowanie sądowe nie dało dostatecznych podstaw do postawienia organom administracji publicznej zarzutu naruszenia prawa według art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało – stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a. – orzec jak w sentencji wyroku.