Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 814/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2, art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 64e, art. 126, art. 125 par. 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 471
law: Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
article: art. 51, art. 50 ust. 1, art. 83, art. 32 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 107 par. 1 pkt 6, art. 107 par. 3, art. 11, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 kwietnia 2024 r. sprawy ze skarg A. B. oraz A. C. i E. C. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 1 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie na rzecz skarżących A. C. i E. C. solidarnie kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. zasądza od Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie na rzecz skarżącego A. B. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją nr 137/2019 z dnia 24 lipca 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: "organ I instancji", "PINB w Koszalinie"), działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2, ust. 7, art. 83 ust. 1 z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186, dalej: "Prawo budowlane") odstąpił od nałożenia na A. B., K. B. i M. B. obowiązku wykonania określonych czynności dotyczących budynku garażowo-gospodarczego zlokalizowanego w m. U. , na działce oznaczonej nr [...], obręb M., przy granicy z działką nr [...].

Postępowanie w sprawie PINB w K. wszczął z urzędu z uwagi na stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Powiatu K. z dnia 19 lipca 1999 r. nr 411/99 zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę rzeczonego budynku ostateczną i prawomocną decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 lutego 2015 r. nr DOA/ORZ/7110/966/14/15 utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 25 czerwca 2014 r. nr AP-2.7840.51.2009.AJ.

W toku postępowania zakończonego powyższą decyzją organ I instancji przeprowadził w dniu 27 maja 2019 r. oględziny, w trakcie których ustalono min. że budynek usytuowany jest bezpośrednio przy granicy z działką nr [...]; długość budynku wynosi 1034 cm; nie było możliwości ustalenia szerokości budynku; pomiar elewacji frontowej wykazał, że ma ona następujące wymiary: wysokość ścian zewnętrznych 335 cm i 301 cm, wysokość w kalenicy 413 cm, szerokość elewacji frontowej (od dz. nr [...]) – 412 cm, szerokość budynku od strony wjazdu do garażu (od zewnętrznej strony słupa do prawej strony wjazdu do garażu) – 649 cm. Organ I instancji dokonał również analizy geometrii budynku na podstawie współrzędnych geodezyjnych uzyskanych z Wydziału Geodezji, Kartografii i Katastru Starostwa Powiatowego w Koszalinie.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli A. C. i E. C. zarzucając jej:

1. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie i nieuzasadnione odstąpienie od nałożenia na A. B., K. B. i M. B., obowiązku wykonania określonych czynności wobec budynku gospodarczo-garażowego,

2. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 8, 77 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, brak rzetelnego przeprowadzenia oględzin nieruchomości, brak analizy zgodności lokalizacji garażu z decyzją ustalającą warunki zabudowy oraz projektem budowlanym, rezygnację z realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz zasady przekonywania, brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji wniosków, jakie organ wyprowadził z zebranego materiału dowodowego, w szczególności w zakresie stwierdzonej przez organ zgodności projektu budowlanego z decyzją ustalającą warunki zabudowy oraz stwierdzonego przez organ wykazania możliwości zachowania odległości określonych w § 12 ust. 6 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U z 1999 r. Nr 15 poz. 140 ze zm., dalej: "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych z 1994 r.")

Po rozpatrzeniu odwołania Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie (dalej: "organ II instancji", "ZWINB w Szczecinie") decyzją z dnia 8 października 2019 r. nr WOA.7722.58.2016.IW uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Od powyższej decyzji ZWINB w Szczecinie A. B. wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który to wyrokiem z dnia 13 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 1072/19 sprzeciw oddalił.

Wskutek skargi kasacyjnej A. B., wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1319/20, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższy wyrok WSA w Szczecinie i zaskarżoną decyzję ZWINB w Szczecinie.

Ponownie rozpatrując sprawę ZWINB w Szczecinie uzupełnił materiał dowodowy o dokumenty pozyskane przez PINB w K. ze Starostwa Powiatu K., a dotyczące kwestii zawiadomienia o zakończeniu budowy przedmiotowego budynku. Ponadto w dniu 6 grudnia 2021 r. zostały przeprowadzone oględziny, podczas których ustalono, że budynek gospodarczy zlokalizowany na działce nr [...] obręb M. południowo-wschodnią ścianą zewnętrzną i słupem podtrzymującym konstrukcję dachową zlokalizowany jest bezpośrednio przy granicy działki nr [...]. Elementy konstrukcji dachowej ściany szczytowej na długości rzutu poziomego 410 cm oraz okap wraz z rynną na długości ok. 645 cm przekracza granicę między działkami o ok. 25 cm. Poza tym rura spustowa zamontowana na południowo-wschodniej ścianie odprowadzająca wody opadowe z połaci dachowych o śr. zewnętrznej 90 mm również przekracza granicę działki właśnie o tą wielkość (9 cm). Wylot rury spustowej otwarty, skierowany na działkę [...].

Decyzją z dnia 2 czerwca 2022 r. nr WOA.7722.58.2016.IW ZWINB w Szczecinie uchylił decyzję nr 137/2019 PINB w K. z dnia 24 lipca 2019 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania zasadności rozstrzygnięcia podjętego przez organ I instancji, o odstąpieniu od nałożenia na A. B., K. B. i M. B. obowiązku wykonania określonych czynności dotyczących przedmiotowego budynku w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. Według organu II instancji niezbędne było ustalenie przeznaczenia budynku, jego stanu technicznego, a także, przede wszystkim, rozstrzygnięcie w zakresie elementów obiektu wykraczających poza granice działki nr [...]. Organ II instancji wskazał, że w przypadku niewykazania przez właścicieli obiektu prawa do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane, doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z prawem wiązałoby się z wydaniem nakazu rozbiórki tej jego części, która wykracza poza teren działki nr [...] na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Wydanie zaś takiej decyzji przez organ II instancji, skierowanej do właścicieli przedmiotowego budynku, uniemożliwiłoby im wniesienie od niej odwołania, co prowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określonej w art. 15 k.p.a., której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy.

Wskutek sprzeciwu A. B. od powyższej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 1 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 573/22 uchylił zaskarżoną decyzję ZWINB w Szczecinie z dnia 2 czerwca 2022 r. nr WOA.7722.58.2016.IW.

Sąd stwierdził, że stan faktyczny sprawy, który podlegał ocenie organu II instancji został ustalony w stopniu umożliwiającym podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia w trybie postępowania naprawczego na podstawie art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Zaś odmienna ocena przez organ II instancji faktów, które organ I instancji wziął pod uwagę wydając decyzję z dnia 24 lipca 2019 r. o odstąpieniu od nałożenia na właścicieli obowiązku wykonania określonych czynności dotyczących budynku gospodarczo-garażowego nie stanowi podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

Decyzją z dnia 1 sierpnia 2023 r. nr WOA.7722.58.2016.IW ZWINB w Szczecinie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję nr 137/2019 PINB w Koszalinie z dnia 24 lipca 2019 r. w całości i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nałożył na A. B., K. B. i M. B. - współwłaścicieli działki nr [...], obręb M., obowiązek doprowadzenia budynku garażowo-gospodarczego, wybudowanego w m. U. , na działce nr [...], obręb M., bezpośrednio przy granicy z działką nr [...], w sposób naruszający granicę działki, do stanu zgodnego z prawem, poprzez likwidację nadwieszonych elementów budynku, wykraczających poza lico południowo-wschodniej ściany zewnętrznej i słupa podtrzymującego konstrukcję dachową, przedstawionych na załączniku graficznym nr 1 do protokołu z kontroli PINB z dnia 6 grudnia 2021 r., stanowiącym załącznik do decyzji i jej integralną część, tj. wykonanie niżej wymienionych robót budowlanych:

1. rozbiórkę części elementów konstrukcji dachowej obiektu, wykraczających poza granicę działki nr [...] o 25 cm, na długości 10,34 m (licząc wzdłuż granicy nieruchomości),

2. rozbiórkę rynny (wykonanej na długości 6,22 m wzdłuż granicy) i rury spustowej, odprowadzającej wody opadowe z części dachu, na działkę sąsiada, zrealizowanych na działce sąsiedniej - nr [...],

3. wykonanie właściwego, na własnej działce, odprowadzenia wód opadowych z części dachu, po dokonanej rozbiórce elementów, wymienionych w punkcie 2.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz szeroko przytoczył uzasadnienia wyroków: NSA z dnia 5 sierpnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1319/20 i WSA w Szczecinie z dnia 1 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 573/22.

Organ II instancji wskazał, że prowadzone przez PINB w K. postępowanie naprawcze w sprawie budynku garażowo-gospodarczego, wybudowanego na działce nr [...] w U. , dotyczy sytuacji, w której inwestor uzyskał pozwolenie na budowę, a po zakończeniu robót budowlanych i oddaniu obiektu do użytkowania, doszło do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Podstawą unieważnienia decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu jest fakt, że w momencie jej wydania działka nr [...] nie posiadała dostępu do drogi publicznej, co uznano za rażące naruszenie § 14 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1994 r. Aktualnie dostęp działki nr [...] do drogi publicznej został ukształtowany w sensie faktycznym i prawnym, poprzez działki nr [...] i nr [...].

Organ II instancji wskazał, że postępowanie naprawcze odbywa się na podstawie przepisów art. 50-51 Prawa budowlanego. Jest to bowiem przypadek inny niż określone w art. 48-49 i art. 49b. Przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego daje możliwość legalizacji wykonanych robót budowlanych, po wykonaniu przez inwestora określonych czynności lub robót budowlanych, mających na celu doprowadzenie tych robót do stanu zgodnego z prawem. Zaś stan zgodności z prawem to przede wszystkim zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Badanie tej zgodności w postępowaniu naprawczym nie może być oderwane od okoliczności konkretnej sprawy.

Organ II instancji podał, że przedmiotowy budynek garażowo-gospodarczy został wybudowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę i oddany do użytku, zanim została stwierdzona jej nieważność. Decyzja o pozwoleniu na budowę tego obiektu (wyeliminowana z obiegu prawnego) została wydana na podstawie decyzji Wójta Gminy M. z dnia 7 czerwca 1999 r. o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji, ta zaś zgodnie z obowiązującym w tym okresie planem zagospodarowania przestrzennego m. M. , zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy M. nr [...] oraz uchwałą Rady Gminy M. nr [...]

Jak stwierdził organ II instancji decyzja Wójta Gminy M. o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowego budynku garażowo-gospodarczego nie została wyeliminowana z obiegu prawnego, zatem istniejący na działce nr [...] budynek garażowo-gospodarczy nie może naruszać jej ustaleń.

Na załączniku graficznym do tej decyzji, budynek usytuowano w pobliżu granicy z działką nr [...] (obecnie działka nr [...]), nie ustalając odległości od granicy. Jednakże w punkcie 2 decyzji, określającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu wynikające z przepisów szczególnych, w podpunkcie 3, zapisano: "zachować warunki techniczne określone w rozporządzeniu z dnia 14 grudnia 1994 r. (Dz. U. Nr 10, poz. 46 z 1995 r., z późniejszymi zmianami) w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie". Zatem usytuowanie przedmiotowego budynku nie może naruszać ustaleń warunków technicznych.

Organ II instancji przytoczył treść § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1994 r., obowiązującego w dniu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę i wskazał, że PINB w K. wydając decyzję nr 137/2019 z dnia 24 lipca 2019, stwierdził, że przepisy te nie mają zastosowania w sprawie, z uwagi na § 12 ust. 10 obecnie obowiązujących warunków technicznych, który stanowi, że zachowanie odległości, o których mowa w ust. 1-9 (tj. zawierających zapisy dot. odległości sytuowania budynków od granicy z sąsiednią działką budowlaną) nie jest wymagane w przypadku, gdy sąsiednia działka jest działką drogową, zaś część działki budowlanej nr [...] (na odcinku, gdzie budynek garażowo-gospodarczy usytuowany jest bezpośrednio przy granicy) należy kwalifikować jako "działkę drogową", bowiem stanowi ona drogę konieczną dla właścicieli działki nr [...], jak orzekł Sąd Okręgowy w K. w postanowieniu z dnia 25 czerwca 2013 r., sygn. akt [...]. W ocenie organu II instancji, postanowienie to nie zmienia statusu działki [...], na tym odcinku i stanowi ona w całości działkę budowlaną, co potwierdził także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 1 grudnia 2022 r. Zatem usytuowanie przedmiotowego budynku nie może naruszać ww przepisów warunków technicznych.

Organ II instancji stwierdził, że usytuowanie przedmiotowego budynku bezpośrednio przy granicy działki (co nie narusza § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1994 r.) zostało jednoznacznie ustalone, co stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 5 sierpnia 2020 r., wskazując, że "dane uzyskane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z ewidencji gruntów i budynków, z których jednoznacznie wynika położenie przedmiotowego budynku garażowo-gospodarczego bezpośrednio przy granicy działki (...) stanowią wiarygodne i wystarczające dowody ustalonego przez organ pierwszej instancji położenia tego budynku względem granicy działki nr ew. [...] z działkami nr ew. [...] i nr ew. [...]". Sąd ten wskazał jednocześnie, że w świetle § 63 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 1a rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r. poz. 393) "dane ewidencyjne dotyczące budynków obejmują m.in. numeryczny opis konturu budynku, przez który rozumie się linię zamkniętą wyznaczoną przez prostokątny rzut na płaszczyznę poziomą linii przecięcia się zewnętrznych ścian budynku z powierzchnią terenu". Zatem – jak wskazał organ II instancji – usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy oznacza usytuowanie ściany zewnętrznej obiektu bezpośrednio przy granicy działki.

Organ II instancji wskazał, że z ustaleń dokonanych podczas kontroli budynku w dniu 6 grudnia 2021 r. wynika, że "elementy konstrukcji dachowej ściany szczytowej na długości rzutu poziomego 410 cm oraz okap wraz z rynną na długości ok. 645 cm przekracza granicę między działkami o ok. 20 cm. Poza tym rura spustowa zamontowana na południowo-wschodniej ścianie odprowadzająca wody opadowe z połaci dachowych o śr. zewnętrznej 90 mm również przekracza granicę działki właśnie o tą wielkość (9 cm). Wylot rury spustowej otwarty, skierowany na działkę [...]". Tego rodzaju elementy budynku nie są uwzględnione na mapach geodezyjnych. Ponieważ ww. część budynku znajduje się na działce nie należącej do właścicieli budynku, tj. A. B., K. B. i M. B. (nadwieszona jest nad działką nr [...]), to inwestor powinien wykazać się prawem do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane (unieważniona decyzja o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczo-garażowego obejmowała jedynie teren działki nr [...]).

Organ II instancji podał, iż w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt II OPS 2/10, aby mogło nastąpić doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w myśl art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, konieczne jest wykazanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z akt sprawy nie wynika zaś, by właściciele obiektu i działki nr [...], posiadali prawo do dysponowania działką nr [...] w U. na cele budowlane. W odwołaniu A. C. i E. C. wskazali, że dach i rynny garażu zwieszają się nad ich nieruchomością, co do której inwestor nie ma i nigdy nie miał prawa dysponowania na cele budowlane a ponadto ani decyzja ustalająca warunki zabudowy, ani pozwolenie na budowę, nie przewidywały możliwości nadwieszania się części garażu nad działką sąsiada. Organ II instancji wskazał również, że z okoliczności sprawy nie sposób odczytać, by właściciele budynku mogli uzyskać od odwołujących się właścicieli działki nr [...] prawo do dysponowania ich nieruchomością na cele budowlane; jest wręcz przeciwnie, bowiem domagają się oni rozbiórki budynku garażowo-gospodarczego.

Organ II instancji stwierdził, że z uwagi na niemożność wykazania się następców prawnych inwestora prawem do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane, należało nakazać wykonanie określonych robót budowlanych, w celu doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem. W związku z tym uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł o nałożeniu obowiązku wykonania wymienionych w sentencji robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem.

Organ II instancji wskazał, że w kwestii zarzutów podnoszonych w odwołaniu wypowiedziały się sądy administracyjne: NSA w wyroku z dnia 5 sierpnia 2020 r. - co do zgodności budynku z decyzją o warunkach zabudowy i WSA w Szczecinie, w wyroku z dnia 1 grudnia 2022 r. - co do ustalenia stanu faktycznego w stopniu umożliwiającym podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia.

Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2023 r. ZWINB w Szczecinie sprostował zawarte w decyzji z dnia 1 sierpnia 2023 r. nr WOA.7722.58.2016.IW pouczenie w zakresie środka zaskarżenia, terminu jego wniesienia i wysokości opłaty sądowej.

Skargę na powyższą decyzję organu II instancji złożył A. B., zarzucając jej wadliwą subsumpcję stanu faktycznego, naruszenie prawa materialnego, tj. art. 151 k.c., naruszenie powagi rzeczy osądzonej, tj. art. 171 p.p.s.a. oraz art. 366 k.p.c., co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji nie mieszczącej się w kompetencjach organu. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto skarżący wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozpatrzenia przez Trybunał Konstytucyjny jego skargi konstytucyjnej.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja jest wynikiem postępowania zapoczątkowanego uchyleniem przez Wojewodę Zachodniopomorskiego prawomocnego pozwolenia na budowę budynku garażowo-gospodarczego na działce [...] w U. , której jest współwłaścicielem. Podstawą uchylenia pozwolenia na budowę był brak formalnego dostępu do drogi publicznej. Decyzja Wojewody Zachodniopomorskiego została wydana w oparciu o § 14 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1994 r. Według skarżącego w przypadku uznania tego przepisu za niekonstytucyjny utraci moc decyzja o uchyleniu pozwolenia na budowę, a zatem postępowanie w niniejszej sprawie stanie się bezprzedmiotowe. Stąd wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Trybunał Konstytucyjny.

Ponadto skarżący wskazał, że Wojewoda Zachodniopomorski uchylił pozwolenie na budowę, ale nie uchylił decyzji w części dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego, a zatem projekt budowlany pozostaje w obrocie prawnym. Decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę nie kwestionował ówczesny właściciel działki [...], nad którą znajdują się kwestionowane gzymsy i rynna. Zgodnie z art. 151 k.c. właściciel gruntu sąsiedniego nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego wynikającego z przekroczenia granic sąsiedniego gruntu. Niemniej obecni właściciele działki [...] i [...] (dawniej [...] i [...]), wystąpili z powództwem przeciwko skarżącemu o przywrócenie posiadania właśnie w zakresie usunięcia gzymsów i rynien oraz odprowadzania wód opadowych. Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w K. nakazał: usunięcie ogrodzenia oraz zmianę sposobu odprowadzania wód opadowych, natomiast oddalił żądanie usunięcia elementów budynku garażowo-gospodarczego nadwieszonych nad działkę [...] i [...]. Wyrok ten utrzymał Sąd Okręgowy w K. (wyrok z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt [...]). A zatem, zarówno Sąd Rejonowy w K., jak i Sąd Okręgowy w K. rozpatrujący apelację A. i E. C. uznały powództwo wyłącznie w zakresie odprowadzania wód opadowych na działkę [...], natomiast w pozostałym zakresie powództwo oddalono. Po uprawomocnieniu się wyroku skarżący dokonał odprowadzenia wód opadowych na swoją działkę. Zaskarżona decyzja narusza zatem powagę rzeczy osądzonej - art. 366 k.p.c. i art. 171 p.p.s.a. Skarżący wskazał jednocześnie, że przekroczenie granicy przy budowie winno być rozpatrywane na gruncie prawa cywilnego, a nie administracyjnego. Orzekanie w tej sprawie należy zatem do kognicji sądu powszechnego, a nie organów administracji budowlanej. Skarżący odwołując się do uchwały NSA z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt II OPS 2/10, podał, że nie ma podstaw prawnych do wymagania od inwestora, w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego (będącego podstawą wydania zaskarżonej decyzji), oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W związku z tym skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 1 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 573/22, że "(...) nie ma przy tym znaczenia (...) oddalenie powództwa właścicieli działki nr [...] przez SR w K. i SO w K. o usunięcie elementów przekraczających granice działki [...](...)". Stanowisko to pozostaje w sprzeczności do linii orzeczniczej NSA zawartej w wyrokach z dnia: 13 stycznia 2003 r., sygn. akt IVSA 523/01, 13 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 228/07, 3 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 606/07, z których wynika, że art. 51 Prawa budowlanego nie daje podstaw do żądania od inwestora potwierdzenia prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Reasumując skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja oparta została na niezgodnych ze stanem rzeczywistym ustaleniach tak materialnych, jak i formalnych, naruszyła bezwzględną zasadę powagi rzeczy osądzonej, a także wykracza poza kompetencje organu, a zatem powinna być uchylona.

Ponadto przy piśmie z dnia 24 stycznia 2024 r. A. B. przedłożył skierowany do Sądu Rejonowego w K. pozew z dnia 26 października 2023 r. o nakazanie A. C. i E. C. przeniesienia na rzecz A. B., M. B. i K. B. własności gruntu stanowiącego pas o długości 10,34 m i szerokości 0,25 m tj. powierzchni 2,585 m˛ położonego wzdłuż budynku gospodarczo-garażowego w granicy działek [...] należącej do A. B., M. B. i K. B. i działki nr [...] należącej do A. C. i E. C.. W związku z tym wniósł o zawieszenie postępowania przed tutejszym Sądem

Skargę na decyzję ZWINB w Szczecinie z dnia 1 sierpnia 2023 r. nr WOA.7722.58.2016.IW wnieśli także A. C. i E. C., zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

- § 12 ust. 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1994 r., poprzez brak jego zastosowania w sprawie i brak uwzględnienia okoliczności, że budynek garażowy narusza ten przepis, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji, która nie nakłada obowiązku doprowadzenia garażu do stanu zgodnego z prawem;

- art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez nałożenie obowiązku wykonania robót budowlanych, które nie są wystarczające do doprowadzenia garażu do stanu zgodnego z prawem;

2. naruszenie przepisów postępowania, tj.

- art. 7, 8 § 1, 75, 77 i 124 § 2 w zw. z 107 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, rezygnację z realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz zasady przekonywania, brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji przyjęcia przez organ, że garaż nie narusza przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pomimo wielokrotnego uznania przez wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny, że przepisy te powinny być zachowane;

- art. 153 p.p.s.a. poprzez pominięcie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych przez WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 1 grudnia 2022 r., sygn. akt: II SA 573/22, w zakresie w jakim WSA wskazał na naruszenie przez garaż przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dotyczących odległości od granicy działki.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zobowiązanie organu, na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. do wydania w terminie 14 dni od dnia otrzymania akt sprawy, decyzji merytorycznej, nakazującej rozbiórkę garażu.

W uzasadnieniu skargi skarżący podali, że zgadzają się z tym, że wskazane w zaskarżonej decyzji roboty muszą zostać wykonane, jednak w ich ocenie nie stanowią one całości prac koniecznych do doprowadzenia garażu do stanu zgodnego z prawem, a jedynie ich element. W związku z naruszeniem przez garaż wymaganej przez przepisy obowiązujące w dacie jego budowy odległości od granicy działki, jedyną możliwością doprowadzenia garażu do stanu zgodnego z prawem, jest nakazanie jego rozbiórki. Skarżący podnieśli również, że kwestia niezgodności lokalizacji garażu z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1994 r. została wielokrotnie przesądzona przez sądy administracyjne, w tym przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Według skarżących kluczowe dla rozpoznania sprawy a pominięte przez organ jest to, że ze znajdującej się w aktach sprawy mapy dokumentacyjnej z lipca 1999 r. wynika, że garaż miał znajdować się w pewnej odległości od granicy. Na mapie znajduje się adnotacja ówczesnej właścicielki nieruchomości skarżących - M. L.: "Wyrażam zgodę na budowę budynku garażu oraz budynku mieszkalno- socjalnego (na miejscu rozebranego) tak jak na tym planie - mapce, w takiej odległości od mojej granicy jak zaznaczona". Wynika z tego, że zgoda sąsiada nie była bezwarunkowa, a odnosiła się do konkretnych parametrów.

Ponadto skarżący podnieśli, że organ całkowicie pominął ich interes, rażąco naruszony lokalizacją garażu w granicy działki. Organ nie zweryfikował, m.in. kwestii, które mogą być sanowane jedynie rozbiórką garażu, a mianowicie:

- lokalizacja garażu uniemożliwia wjazd samochodem o większych gabarytach na nieruchomość skarżących.

- lokalizacja garażu narusza § 12 ust. 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1994 r. aktualnego w dacie wydania pozwolenia na budowę, zgodnie z którym należy zachować odległości zabudowy od granicy z sąsiednimi działkami co najmniej: dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi - 4 m, zaś dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianę bez otworów - 3 m.

Przytaczając fragmenty uzasadnienia wyroku WSA w Szczecinie z dnia 1 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 573/22 skarżący podnieśli, że organ naruszył art. 153 p.p.s.a. pomijając ustalenia i stanowisko Sądu. Z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ poczynił w sprawie jakiekolwiek samoistne ustalenia, chociażby w zakresie wykładni przepisów prawa. Wobec tego, nie doszło do całościowego zbadania sprawy, poprzez co organ naruszył art. 7, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a.

W ocenie skarżących organ naruszył także art. 107 § 3 k.p.a., bowiem w sposób całkowicie niezrozumiały i niewystarczający wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dlaczego uznał, że usytuowanie garażu bezpośrednio przy granicy działki, jednoznacznie ustalone w sprawie, nie narusza przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1994 r. Tymczasem organ jest zobowiązany do podjęcia wszelkich czynności celem wyjaśnienia motywów podejmowanej decyzji, nie jest wystarczające lakoniczne i arbitralne stwierdzenie, iż zgodność z przepisami ma miejsce w sprawie. Konieczne jest przeprowadzenie wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy, czego organ nie uczynił.

Reasumując, w ocenie skarżących organ dokonał błędnej i niewyczerpującej analizy okoliczności faktycznych i prawnych. W konsekwencji wydał decyzję, która w rażący sposób narusza zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania, a w szczególności jest niezgodna z wyrokiem WSA w Szczecinie, wiążącym organ. Wobec tego, zaskarżona decyzja powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, zaś postępowanie naprawcze powinno zostać zakończone wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę garażu, ponieważ jedynie taki nakaz doprowadzi do zgodności garażu z § 12 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1994 r.

Organ II instancji w odpowiedzi na powyższe skargi wniósł o ich oddalenie.

Postanowieniem z dnia 26 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 814/23, po rozpatrzeniu wniosku A. B., Sąd odmówił zawieszenia postępowania sądowego.

Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 839/23 skarga A. C. i E. C., na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a., została połączona ze sprawą ze skargi A. B. do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt II SA/Sz 814/23.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs? ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 340).

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Z uwagi na fakt, że sprawa była już rozpoznawana przez sądy administracyjne obu instancji oraz że zarówno organ II instancji jak i skarżący odwołują się do wydanych w sprawie wyroków, poczynić należy uwagi o charakterze ogólnym.

Ostatnio wydanym w sprawie jest prawomocny wyrok WSA w Szczecinie z dnia 1 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 573/22, który uchylił decyzję ZWINB w Szczecinie z dnia 2 czerwca 2022 r. Podkreślić należy, iż wyrok ten zapadł wskutek sprzeciwu od ww decyzji ZWINB w Szczecinie. Zgodnie zaś z art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie odnosi się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia.

Również wyrok NSA z dnia 5 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1319/20 zapadł w związku z rozpatrzeniem przez WSA w Szczecinie sprzeciwu od decyzji ZWINB w Szczecinie z dnia 8 października 2019 r.

Zwrócić należy również uwagę, że sądy orzekały według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest nałożenie na A. B., K. B., M. B. obowiązku doprowadzenia budynku garażowo-gospodarczego usytuowanego na działce nr [...] w m. U. do stanu zgodnego z prawem.

W sprawie bezsporne jest że po wybudowaniu przedmiotowego budynku i oddaniu go do użytkowania doszło do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Bezsporne jest również że budynek został wzniesiony na granicy z działką nr [...], zaś część tego budynku znajduje się w obszarze działki nr [...], co potwierdzają m.in. oględziny przeprowadzone w dniu 27 maja 2019 r. i 6 grudnia 2021 r.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że naruszenia prawa budowlanego powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1974/10).

Przy czym w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 września 2020 r. Zgodnie bowiem z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), która weszła w życie w dniu 19 września 2020 r., do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.

Zgodnie z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji:

1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo

2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo

3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.

Wskazać również należy, iż decyzja PINB z dnia 24 lipca 2019 r. oraz decyzja ZWINB w Szczecinie z dnia 8 października 2019 r. (uchylona przez NSA wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1319/20) zostały wydane w czasie obowiązywania rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1994 r. Obecnie (jak również w dniu wydania zaskarżonej decyzji) obowiązuje rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2022 r. poz. 1225 ze zm., dalej: "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych z 2002 r.").

Zatem skutki stwierdzonej samowoli organ nadzoru budowlanego winien zbadać w oparciu o przepisy Prawa budowlanego oraz rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 2002 r., na co zwracał już uwagę tutejszy Sąd w wyroku z dnia 1 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 573/22.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na przepisy § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 2002 r. (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji), zgodnie z którym:

1. Jeżeli z przepisów § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż:

1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy;

2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy.

2. Sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość.

3. Dopuszcza się, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273, sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, jeżeli będzie on przylegał swoją ścianą do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce oraz jego wysokość będzie zgodna z obowiązującym na danym terenie planem miejscowym lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

4. W zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273, dopuszcza się:

1) budowę budynku ścianą bez okien i drzwi bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości 16 m lub mniejszej;

2) nadbudowę budynku istniejącego, usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy tej działki budowlanej, o nie więcej niż jedną kondygnację, przy czym w nadbudowanej ścianie, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy, nie może być okien i drzwi;

3) budowę budynku gospodarczego lub garażu o długości nie większej niż 6,5 m i wysokości nie większej niż 3 m bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien i drzwi.

5. Usytuowanie budynku na działce budowlanej w sposób, o którym mowa w ust. 2-4, powoduje objęcie sąsiedniej działki obszarem oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

6. Odległość od granicy działki budowlanej nie może być mniejsza niż:

1) 1,5 m do okapu lub gzymsu zwróconego w stronę tej granicy, a także do balkonu, daszku nad wejściem, galerii, tarasu, schodów zewnętrznych, rampy lub pochylni - z wyjątkiem pochylni przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych;

2) 4 m do okna umieszczonego w dachu zwróconego w stronę tej granicy.

7. W przypadkach, o których mowa w ust. 2 i 4, dopuszcza się zmniejszenie odległości okapu zwróconego w stronę granicy działki budowlanej do 1 m.

8. Budynek inwentarski lub budynek gospodarczy, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273, nie może być sytuowany ścianą z oknami lub drzwiami w odległości mniejszej niż 8 m od ściany istniejącego na sąsiedniej działce budowlanej budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego lub budynku użyteczności publicznej, lub takiego, dla którego istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem ust. 4 pkt 3.

9. Odległości podziemnej części budynku, a także budowli podziemnej spełniającej funkcje użytkowe budynku, znajdujących się całkowicie poniżej poziomu otaczającego terenu, od granicy działki budowlanej nie ustala się.

10. Zachowanie odległości, o których mowa w ust. 1-9, nie jest wymagane w przypadku, gdy sąsiednia działka jest działką drogową.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji próżno doszukać się wyjaśnienia zastosowania przez ZWINB w Szczecinie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, stanowiącego podstawę nałożenia na A. B., K. B., M. B. obowiązku doprowadzenia budynku garażowo-gospodarczego do stanu zgodnego z prawem oraz wykazania, że doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem jest możliwe. Jednocześnie z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika aby organ II instancji przeanalizował zgodność usytuowania rzeczonego budynku z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 2002 r. Podkreślić należy, iż organ nadzoru może zastosować przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego jedynie w sytuacji gdy wykonanie obowiązków nałożonych na jego podstawie spowoduje, że budynek będzie spełniał normy i warunki przewidziane obecnie obowiązującym prawem.

Wydanie zgodnej z prawem decyzji oznacza podjęcie takiej decyzji, która przede wszystkim spełnia warunki określone 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a., w myśl którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część tego aktu. Obowiązek jego sporządzenia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowania prowadzącego do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Powinny one być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Konsekwentnie też przyjmuje się, że zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy lub twierdzenia uważane przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy powinny być omówione i przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę. Organ II instancji nie odniósł się do stanowiska odwołujących się A. C. i E. C. podnoszących, iż w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i być wydany nakaz rozbiórki budynku. W tym stanie sprawy nie może budzić wątpliwości, że zaskarżona decyzja narusza art. 107 § 3 k.p.a., a działania organu administracji publicznej nie mogą być uznane za zgodne z prawem.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż w przypadku zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego organ nadzoru wraz z nałożeniem obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem organ zobligowany jest jednocześnie określić termin ich wykonania. W zaskarżonym rozstrzygnięciu brak tego elementu.

Odnosząc się do skargi A. B. należy wskazać, iż wbrew jego stanowisku kompetencje do prowadzenia postępowania w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego należą do organów nadzoru budowlanego szczebla powiatowego i wojewódzkiego, co wprost wynika z art. 83 Prawa budowlanego. Ponadto wskazywane przez skarżącego oddalenie powództwa A. C. i E. C. przez Sąd Rejonowy w K. i Sąd Okręgowy w K. w zakresie usunięcia elementów przekraczających granicę i wchodzących w obszar działki stanowiącej ich własność pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Jak wskazano bowiem powyżej prowadzenie postępowania naprawczego leży w kompetencji organów nadzoru budowlanego oraz odbywa się na podstawie przepisów Prawa budowlanego i aktów wykonawczych do tej ustawy nie zaś przepisów kodeksu cywilnego. W przywoływanej przez skarżącego uchwale z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt II OPS 2/10 NSA wyraził pogląd, że art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie stanowi podstawy do nałożenia na inwestora obowiązku złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, o którym stanowi art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego. Nie oznacza to jednak, że organ prowadzący postępowanie jest zwolniony z obowiązku ustalenia, czy podmiot wobec którego prowadzone jest postępowanie, legitymuje się tytułem prawnym do nieruchomości na cele budowlane.

Sąd odmówił zawieszenia postępowania sądowego na wniosek A. B., bowiem zgodnie z art. 126 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie na zgodny wniosek stron. Wskazać należy, że podstawową przyczyną zawieszenia postępowania w tym trybie jest wola stron, a nie jakieś zdarzenie, które w ocenie wnioskodawcy stanowi przeszkodę w prawidłowym procesowaniu.

Skarżący A. B. uzasadniając wniosek o zawieszenie postępowania wskazał na toczące się postępowania: przed Trybunałem Konstytucyjnym z jego skargi konstytucyjnej, sygn. akt 30/20 oraz przed Sądem Rejonowym w K. z jego powództwa przeciwko A. C. i E. C..

Wniosek skarżącego nie wypełnia przesłanki w postaci zgodnego wniosku stron. Przesłanką zawieszenia postępowania jest w tym przypadku zgodny wniosek wszystkich stron zmierzający do uzyskania orzeczenia sądu o zawieszeniu postępowania. Przedmiotowy wniosek złożył tylko skarżący A. B., zatem nie można uznać, że był to zgodny wniosek wszystkich stron.

Sąd nie znalazł przy tym podstaw do zawieszenia postępowania sądowego z urzędu. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zatem pomiędzy toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym a innym postępowaniem musi istnieć ścisły związek, polegający na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej. Ponadto w orzecznictwie wskazuje się, że fakultatywne zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione również celowością, sprawiedliwością, jak i ekonomiką procesową (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2021 r., sygn. akt III OSK 919/21).

W ocenie Sądu wskazywane przez skarżącego postępowania nie mają bezpośredniego wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

W postępowaniu zainicjowanym skargą konstytucyjną skarżący domaga się zbadania zgodności § 12 ust. 4 i § 14 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1994 r. z art. 2, art. 64 ust. 3 oraz art. 21 ust. 1 Konstytucji RP, w związku z decyzją Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 25 czerwca 2014 r., stwierdzającą nieważność Starosty Powiatu K. z dnia 19 lipca 1999 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku garażowo-gospodarczego położonego na działce nr [...] w U. .

Zaskarżona decyzja co prawda dotyczy tego samego budynku, jednak została wydana w postępowaniu naprawczym, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Wprawdzie postępowanie to zostało wszczęte w związku ze stwierdzeniem nieważności ww decyzji Starosty Powiatu K., jednak ewentualne stwierdzenie niekonstytucyjności wyżej wymienionych przepisów rozporządzenia sprawie warunków technicznych z 1994 r., w pierwszej kolejności może skutkować wzruszeniem decyzji stwierdzającej nieważność, a nie decyzji wydanej w postępowaniu naprawczym.

Z kolei ewentualne uwzględnienie pozwu A. B., M. B. i K. B. i nabycie prawa własności części działki nr [...] nie spowoduje bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie art. 51 Prawa budowlanego, bowiem nie przesądza to jeszcze o tym, że budynek został doprowadzony do stanu zgodnego z prawem.

Odnosząc się do skargi A. C. i E. C. wskazać należy, iż jej zarzuty koncentrują się wokół niezgodności lokalizacji budynku z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1994 r., podczas gdy – jak to już wskazano powyżej – możliwość doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem powinna być oceniana w kontekście m.in. przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 2002 r. Ponadto w toku postępowania naprawczego nie bada się kwestii takich jak możliwość wjazdu samochodu o większych gabarytach na nieruchomość sąsiednią.

Z uwagi na naruszenie przepisów postępowania (art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak rozważenia całokształtu sprawy i w konsekwencji art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji) Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania przepisu art. 145a § 1 p.p.s.a. i zobowiązania organu II instancji do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę garażu, zgodnie z wnioskiem skarżących A. C. i E. C.. Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 145a § 1 p.p.s.a. sąd może zobowiązać organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, tylko w przypadku jeżeli uchyla decyzję lub postanowienie z powodu naruszenia prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) lub z powodu nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, a ponadto, gdy rozstrzygnięcie takie nie jest pozostawione uznaniu organu administracji publicznej.

W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Ponownie rozpatrując sprawę organ powinien rozważyć czy możliwe jest doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z prawem zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, w kontekście przepisów Prawa budowlanego i rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 2002 r., w tym w szczególności zgodności usytuowania rzeczonego budynku z przepisami § 12 tegoż rozporządzenia. W przypadku nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, organ określi termin ich wykonania. W przypadku niedającego się usunąć naruszenia prawa i doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem organ zastosuje nakaz wymieniony w art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.

Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.