Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1537/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji oraz postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art, 7, art. 24 § 1 pkt 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 127 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 234
journal: Dz.U. 2021 poz 624
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Paweł Zaborniak Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. K. i S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 27 września 2022 r. nr SKO.4171/57/2022 w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu pierwotnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 1 czerwca 2022 r. nr OŚ.6331.14.2021.MJ oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 14 października 2021 r. nr SKO.4171/116/2021; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżących A. K. i S. K. solidarnie kwotę 300 zł /słownie: trzysta złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S.K. i A.K. (dalej jako: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy") z dnia 27 września 2022 r. nr SKO.4171/57/2022, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji") z dnia 1 czerwca 2022 r. nr OŚ.6331.14.2021.MJ nakazującą przywrócenie stanu pierwotnego na działkach poprzez zasypanie rowu.

Jak wynika z akt administracyjnych, postępowanie w tej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem M.P. (dalej też jako: "wnioskodawca") z dnia 16 kwietnia 2020 r. We wniosku podał, że właściciele graniczących z jego nieruchomością działek nr [...] i [...] zmienili stosunki wodne ze szkodą dla jego gruntu, w ten sposób, że na swoich działkach samowolnie wykonali rów, równolegle do południowej granicy jego działki nr [...], w efekcie czego woda nie spływa jak dawniej, tj. rowem istniejącym od wielu lat, biegnącym niegdyś zachodnią częścią działki nr [...] i dalej działką nr [...] do potoku, lecz aktualnie gromadzi się w nowo wykopanym rowie, co powoduje rozlewanie i zatrzymywanie wody na południowej części jego działki.

Początkowo postępowanie prowadził Burmistrz [....] Organ ten m.in. dopuścił i przeprowadził dowód z opinii biegłego R.B. Postanowieniem z dnia 14 października 2021 r., nr [...], Kolegium do załatwienia sprawy wyznaczyło Burmistrza Miasta [...] ze względu na fakt, że do naruszenia stosunków wodnych miało dochodzić również na jednej z działek stanowiących własność Gminy [...].

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...], Burmistrz Miasta [....] odmówił nakazania właścicielom działek nr [...] położonych w obrębie geodezyjnym Z., przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na ww. działkach. W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez M.P., SKO decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W dniu 7 kwietnia 2022 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami na działkach nr [...], obr. geodezyjny Z. z udziałem biegłego z zakresu wodno-melioracyjnego – T.K. W trakcie oględzin stwierdzono, że na działkach nr [...] został wykonany rów biegnący równolegle do południowej części dz. nr [...]. Wody opadowe z wyżej położonych terenów spływają do przedmiotowego rowu a następnie wylewają się na drogę gminną, co zostało zaobserwowane w dniu oględzin. W związku z powyższym zwrócono się do ww. biegłego o wykonanie stosownej ekspertyzy, którą organ dopuścił jako dowód w postępowaniu, na okoliczność ustalenia czy doszło do zmiany stosunków wodnych na działkach nr [...], wskutek działań właścicieli tych działek oraz czy ewentualna zmiana stosunków wodnych szkodliwie wpływa na działkę sąsiednią nr [...]. W przedmiotowej opinii biegły w oparciu o wykonane obliczenia wskazał, że wody opadowe spływające z pagórkowatego obszaru zlewni zawierającego górny odcinek drogi gminnej, wpływające poprzez wykonany rów na drogę gminną należy klasyfikować jako naruszenie stosunków wodnych. Jak podał organ I instancji, nie dopuścił natomiast dowodu z opinii biegłego R.B., z uwagi na to, że została ona sporządzona bez zapoznania się biegłego z aktami sprawy. Opinia ta została wykonana wyłącznie na podstawie oględzin w terenie i dokumentów ogólnodostępnych, przy czym z akt sprawy wynikało, że biegły ten nie brał udziału w rozprawie i oględzinach z udziałem stron postępowania.

W oparciu o powyższe ustalenia, Burmistrz stwierdził, że wykonanie rowu na działkach nr [...] biegnącego równolegle do południowej części dz. nr [...] spowodowało zmianę kierunku spływu wód i zmiana ta odbyła się ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Szkodą w tym przypadku jest zalewanie drogi gminnej i tym samym jej niszczenie oraz zalewanie części działki nr [...]. Jak podał organ, zgodnie z zeznaniami przedstawiciela Urzędu Miejskiego w [...], odkąd pojawił się rów na granicy przedmiotowych działek, droga gminna jest zalewana wodami opadowymi powodując uszkodzenie nawierzchni drogi. Zimą stwarza to zagrożenie dla użytkowników drogi. Przed wykopaniem rowu ww. problem nie istniał. Z kolei na działce wnioskodawcy – jak wskazał w jednym z pism złożonych w toku postępowania – niejednokrotnie dochodzi do sytuacji, gdy woda z rowu wylewa się na jego nieruchomość tworząc kilkumetrowe błoto po całej szerokości jego działki. Stan ciągłego zamulenia gruntu uniemożliwia zagospodarowanie części nieruchomości.

Organ wskazał, że według sporządzonej w sprawie opinii biegłego istnieje podstawa do potwierdzenia tezy o zakłóceniu stosunków wodnych na działkach nr [...]. W związku z powyższym, decyzją z dnia 1 czerwca 2022 r. nr OŚ.6331.14.2021.MJ, działając na podstawie art. art. 104 i 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 624 z późn. zm.; dalej: "u.P.w."), Burmistrz Miasta [...] nakazał właścicielom działek nr [...] położonych w obrębie geodezyjnym [...], przywrócenie stanu pierwotnego na ww. działkach poprzez zasypanie rowu biegnącego równolegle do południowej części dz. nr [...] w terminie do dnia 31 lipca 2022 r. Organ zaznaczył przy tym, że kwestia naruszenia stosunków wodnych na gruncie nie może prowadzić do uregulowania stosunków wodnych na całym sąsiadującym obszarze. Zasypanie rowu i przywrócenie stanu pierwotnego zaproponował w swojej opinii biegły i w ocenie organu wykonanie powyższego spowoduje, że nie będzie dochodzić do bezpośredniego zalewania drogi gminnej i działki nr [...].

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli A.K., A.K., S.K., Z.M., D.M., B.P. oraz R.P. Odwołujący się podnieśli, że zasypią rów po uprzednim uzupełnieniu brakujących rowów przydrożnych wzdłuż drogi gminnej, czym Gmina [....] ureguluje stosunku wodne, które sama naruszyła nie wykonując urządzeń odwadniających ani odprowadzających wodę. Zaznaczyli, że również wnioskodawca nie odprowadza nigdzie wody ze swojej łąki pagórkowatej, która jest usytuowana powyżej ich działek, w związku z czym woda z tej łąki spływa zalewając drogę dojazdową do ich posesji i pól uprawnych. Wskazali, że ich działki położone są niżej od działki wnioskodawcy, jak również poniżej poziomu drogi gminnej, w związku z czym blokują jedynie wody spływające na ich działki z działek położonych powyżej, co stanowi istotną różnicę. Ponadto nadmienili, że Gmina [...] wykonała przepust przecinając drogę asfaltową i wstawiając kanałki betonowe, przez co zmieniła kierunek spływu wód, które do tego czasu spływały dwoma rowami. W wyniku takiego działania wody opadowe i roztopowe z odcinka około dwóch kilometrów zostały skierowane do jednego rowu usytuowanego po stronie działek odwołujących się, który nawet nie ma ciągłości w ich okolicach, przez co woda płynie drogą i rozlewa się na ich posesje. Po drugiej stronie drogi znajduje się rów, jednak wody skierowano na stronę gdzie takiego rowu nie ma.

W wyniku rozpoznania powyższego odwołania, SKO, opisaną na wstępie decyzją z dnia 27 września 2022 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 234 u.P.w., utrzymało zaskarżoną decyzję Burmistrza w mocy.

W ocenie organu odwoławczego argumentacja odwołania stanowi jedynie polemikę z ustaleniami poczynionymi w toku postępowania. Zdaniem Kolegium kluczowe znaczenie w tej sprawie ma opinia biegłego, która potwierdziła tezę o zakłóceniu stosunków wodnych na działkach nr [...].

Z powyższą decyzją nie zgodzili się S.K. i A.K., wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 234 u.P.w., poprzez jego błędne zastosowanie i niewłaściwe przyjęcie, że w sprawie wystąpiła zmiana stanu wody na gruncie, szkodliwy wpływ tej zmiany na grunt sąsiedni i zarazem związek przyczynowy pomiędzy dokonaną zmianą a szkodą, a także naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8 i art. 77 §1 k.p.a., poprzez bezzasadne pominięcie dowodu z opinii biegłego R.B., specjalisty w dziedzinie wodno-melioracyjnej. W związku z tak sformułowanymi zarzutami wnieśli o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący zarzucili, że organy bezzasadnie pominęły opinię biegłego R.B., której wnioski stoją w całkowitej rozbieżności z wnioskami opinii biegłego T.K., nie wyjaśniając przy tym powodów powyższego. Podnieśli, że w dopuszczonej przez organ opinii biegły nie odnosi się zupełnie do tego, czy pomiędzy wykopaniem rowu na działkach nr [...] i [...] a zaistnieniem szkody na gruntach sąsiednich istnieje adekwatny związek przyczynowy, zaś szkody upatruje wyłącznie w uszkodzeniu nawierzchni asfaltowej na drodze gminnej a nie na działce nr [...], co zainicjowało postępowanie. Ponadto ich zdaniem niektóre sformułowania opinii nasuwają wątpliwości czy można mówić o wystąpieniu szkody czy też jest ona domniemywana przez biegłego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium (sprostowanej pismem z dnia 23 marca 2023 r.) wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 23 grudnia 2022 r. uczestnik postępowania M.P., odnosząc się do twierdzeń skargi podniósł, że opinia biegłego R.B. została sporządzona w odrębnym postępowaniu, prowadzonym przez Burmistrza [....] Zdaniem uczestnika postępowania w sprawie zaistniały przesłanki z art. 234 ust. 3 u.P.w. Do zmiany stanu wody na gruntach doprowadziło wykopanie rowu przez skarżących. Ponadto przy piśmie procesowym z dnia 21 lutego 2023 r. uczestnik postępowania załączył, jako dowód w sprawie, dokumentację fotograficzną, celem zobrazowania skutków wykonania przedmiotowego rowu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Po zbadaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, po części z przyczyn w niej podniesionych.

Według Sądu, z powodu naruszenia przez organy obydwu instancji przepisów prawa procesowego Sąd był zobligowany do uchylenia ich decyzji, gdyż uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Po analizie przedstawionych do kontroli akt sprawy i uzasadnienia decyzji SKO, Sąd stwierdził, że organ ten, wbrew zasadzie dwuinstancyjności nie rozpoznał sprawy w jej całokształcie i pominął zupełnie część znajdujących się w aktach dowodów nie oceniwszy w żaden sposób ich wiarygodności. Jak słusznie zarzucono w skardze, w sprawie zainicjowanej wnioskiem M.P. przeprowadzono dowód z dwóch opinii biegłych. Mimo to organ odwoławczy w bardzo lakonicznym uzasadnieniu, nawiązując do meritum sprawy wskazał, że "fakt braku (podkreślenie Sądu) naruszenia stosunków wodnych na gruncie jest oparty jedynie na wzrokowych oględzinach terenu oraz sprzecznych zeznaniach stron postępowania, ale także na pełnej i wszechstronnej opinii biegłego, co stanowi w ocenie organu odwoławczego wystarczający materiał dowodowy w sprawie wydania decyzji administracyjnej". SKO umknęło wiec, że swoją decyzją utrzymało w mocy nie decyzję odmawiającą uregulowania stosunków wodnych lecz nakazującą właścicielom określonych działek zasypanie rowu. Już w kategoriach oczywistej omyłki można byłoby potraktować następne zdanie, w którym nawiązuje się do czynności procesowych wykonanych przez Burmistrza [....], w sytuacji gdy w rzeczywistości w pierwszej instancji orzekał Burmistrz Miasta [....] Jednakże rozbieżność między treścią rozstrzygnięcia decyzji a jej uzasadnieniem, a przy tym zupełny brak jakiejkolwiek oceny materiału dowodowego świadczy o tym, że naruszono przepisy postępowania – co najmniej art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co oczywiście mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wbrew temu co twierdzi inicjator postępowania administracyjnego w piśmie procesowym z dnia 23 grudnia 2022 r. opinie obydwu biegłych zostały przeprowadzone w tej samej sprawie, która toczyła się na jego wniosek. To, że pierwsza z tych opinii (biegłego R.B.) była przeprowadzona wówczas, gdy sprawę prowadził jeszcze Burmistrz [....], zanim SKO wyznaczyło do jej rozpoznania Burmistrza Miasta [...], nie spowodowało, że nie była ona dowodem w tej samej sprawie. Jej wartość dowodowa powinna więc być przedmiotem oceny w ramach wyznaczonych przez art. 80 k.p.a. Tymczasem także organ I instancji – trudno nawet powiedzieć co zrobił z tą opinią – bo w uzasadnieniu decyzji z dnia 1 czerwca 2022 r. wskazano, że "organ nie dopuścił dowodu z opinii biegłego Pana R.B. (...) z uwagi na to, że jak wynika z akt sprawy (...) biegły sporządził swoją opinię bez zapoznania się z aktami sprawy i wykonał opinię wyłącznie na podstawie oględzin w terenie i dokumentów ogólnodostępnych. Ponadto (...) nie brał udziału w rozprawie i oględzinach z udziałem stron postępowania. Prawidłowe przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego wymaga od organu (...) zapewnienia stronom możliwości zadawania pytań i zgłaszania uwag bezpośrednio biegłemu".

Odnosząc się do powyższego Sąd stwierdza, że dowód z opinii biegłego B. został dopuszczony i przeprowadzony a te czynności nie utraciły mocy po wyznaczeniu innego organu do rozpoznania sprawy. Ponadto ten wyznaczony organ, a nawet SKO przy rozpoznaniu odwołań mogły we własnym zakresie wyznaczyć rozprawę i umożliwić stronom zadawanie pytań i zgłaszanie uwag do tej opinii i można było dodatkowo przesłuchać tego biegłego. Co więcej, w sytuacji gdy kolejna opinia innego biegłego jest w swych konkluzjach zupełnie sprzeczna z tą pierwszą wręcz należało wyznaczyć rozprawę i przeprowadzić konfrontację tych biegłych, umożliwiając przy tym stronom zadawanie pytań. Pozwoliłoby to z pewnością dokonać rzetelnej oceny, która z tych opinii jest bardziej wiarygodna i na której można oprzeć rozstrzygnięcie. Tego zaś zabrakło. Zauważyć przy tym należy, że organ I instancji w decyzji nie dokonał w ogóle oceny opinii biegłego T.K., mimo że to ta opinia była podstawą wydanej decyzji, a przecież także taki dowód, na którym oparto rozstrzygnięcie należało poddać ocenie. Próżno też w którejkolwiek z decyzji szukać oceny zeznań świadków, stron czy przedłożonych do akt dowodów w postaci fotografii. Takie uchybienia w sprawie, której przedmiotem jest naruszenie stosunków wodnych na gruncie, zawsze mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie brak było jakichkolwiek przewidzianych w art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. podstaw do wyłączenia Burmistrza [...] od rozpoznania sprawy. Jak wynika z postanowienia SKO z dnia 14 października 2021 r., właściwy do prowadzenia sprawy organ zwrócił się o wyznaczenie innego organu do przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie uregulowania stosunków wodnych na gruncie. Z uzasadnienia tego wniosku miało wynikać, że Gmina posiada w sprawie przymiot strony postępowania jako właściciel jednej z działek, której dotyczy to postępowanie (działka [...] z [...]).

W tym miejscu przypomnieć jedynie wypada, że kontrolowane postępowanie oparte na przepisie art. 234 u.P.w. toczy się na wniosek M.P., który jest właścicielem działki nr ewid. [...], na której miały powstać szkody z uwagi na zmiany stanu wody, jakie wystąpiły na działkach [...] wobec wykopania rowu odwadniającego przy granicy z jego działką. Gmina nie jest właścicielem żadnej z ww działek. Zalewanie drogi – działki nr [...] sąsiadującej z działką wnioskodawcy nie było przedmiotem tej sprawy. Okoliczności z tym związane były podawane przez wnioskodawcę jako dodatkowe argumenty mające uzasadniać zgłoszone żądanie i w tych kategoriach mogły świadczyć o ewentualnej zmianie stosunków wodnych. Zresztą M.P., nie będąc właścicielem drogi – tj. działki nr [...] nie miałby legitymacji do żądania objęcia także tej działki zakresem postępowania jako tej, na której także powstają szkody. Gmina [...] nie ma więc przymiotu strony tego postępowania, a prowadzenie go przez Burmistrza tej Gminy i rozstrzygnięcie jej w zakresie objętym wnioskiem w bezpośredni sposób nie dotyczy jej interesu prawnego. Dlatego też w oparciu o art. 135 P.p.s.a. Sąd objął pkt I wyroku oprócz decyzji obydwu instancji także postanowienie SKO z dnia 14 października 2021 r., nr [...]. Sprawa powinna być bowiem rozstrzygnięta przez właściwy organ, chyba że zachodzą ściśle przewidziane przepisami prawa okoliczności do wyłączenia organu, w tym wypadku z tego powodu, że gmina chce bronić swoich interesów, a wobec tego, że jej organ prowadzi postępowanie i wydaje decyzję nie mogłaby tego czynić.

Jeszcze raz podkreślić należy, że organy są związane treścią wniosku a celem tego postępowania nie jest rozwiązanie problemów ze wpływem wód na całym okolicznym terenie, chociaż taki może być pośredni skutek. Nie jest też możliwe w takiej sytuacji łączenie sprawy prowadzonej na wniosek i wszczętej z urzędu (jeśli taka była, co jednak nie wynika z akt sprawy). Zmiana istniejących stosunków wodnych na danym terenie jest możliwa wówczas gdy nie ma to szkodliwych skutków dla innych gruntów. Zmiana tych stosunków oznacza celową lub przypadkową ingerencję w istniejącą od lat sytuację faktyczną będącą wynikiem m.in. naturalnego ukształtowania terenu.

Wyjaśnienia w tym kontekście przez organy wymaga także podstawa objęcia postępowaniem działki [...]. To wnioskodawca decyduje bowiem o zakresie postępowania (zob. pismo UM w [...] z dnia 28 września 2021 r., k. 52).

Ponadto Sąd zauważa, że SKO rozpoznało odwołanie wniesione także przez B.P., która nie była wcześniej stroną postępowania, co narusza art. 127 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. i 7 k.p.a. Wniesienie odwołania przez różne podmioty w jednym piśmie nie zwalnia organu II instancji z obowiązku kontroli czy wszystkie osoby pod nim podpisane są stronami postępowania, tzn. czy legitymują się interesem prawnym w tej konkretnej sprawie.

Przypomnieć jeszcze raz należy, że wnioskodawca – inicjator postępowania administracyjnego nie jest właścicielem zalewanej drogi gminnej, stąd nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postepowania w sprawie naruszenia stosunków na tej drodze. Takiej legitymacji nie można wywodzić z faktu członkostwa we wspólnocie samorządowej jaką jest gmina. Roszczenie oparte na art. 234 u.P.w. nie stanowi actio popularis, a jak wskazano wcześniej, nawet gdyby wszczęto postępowanie z urzędu – a nie na wniosek, jak to miało miejsce w kontrolowanej spawie – to inny byłby przedmiot postępowania (zalewanie działek należących do różnych właścicieli). Dysponentem sprawy jest w takim wypadku legitymowany wnioskodawca tzn. posiadający status strony. Nie można bez stosownego umocowania w przepisach poszerzać przedmiotu postępowania.

Organ II instancji w ogóle nie dokonał własnych ustaleń co do szkodliwego oddziaływania wód na grunt skarżącego po wykopaniu rowu, co jest przecież warunkiem wydania decyzji w oparciu o art. 234 ust. 3 u.P.w. Ustalenia muszą się opierać na konkretnych dowodach i w sytuacji, gdy strona wskazuje i opisuje szkody w pismach procesowych, należałoby przynajmniej przesłuchać ją lub świadków na tę okoliczność, nawiązać podczas przesłuchania do materiałów w postaci zdjęć, dokonać oględzin lub tp. Decyzja SKO także w tym zakresie nie odpowiada normie z art. 107 § 3 k.p.a. W kontrolowanej sprawie, w uzasadnieniu skarżonej decyzji, po przedstawieniu toku czynności procesowych, przytoczono obszernie orzecznictwo nie dokonując oceny zebranego materiału dowodowego, zupełnie przemilczany przy tym został znajdujący się w aktach sprawy dopuszczony przecież i przeprowadzony dowód z opinii biegłego B. Zaznaczyć trzeba, że Sąd nie przesądza niniejszym, opinia którego z biegłych i czy w ogóle któraś z tych opinii jest wiarygodna i powinna stanowić podstawę ustaleń i ewentualnego rozstrzygnięcia sprawy. To w gestii organów jest bowiem ustalenie pełnego stanu faktycznego w wyniku rzetelnej oceny w ramach wyznaczonych w art. 80 k.p.a. zebranego zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. materiału dowodowego. Wyniki tej oceny i jej motywy powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji po to, aby strony mogły poznać jej podstawy i motywy, którymi kierował się organ, a także – w razie takiej konieczności – aby Sąd mógł ocenić czy dokonana ocena jest swobodna czy też dowolna.

Jeszcze jedna kwestia świadczy o naruszeniu przez organy przepisów postępowania (konkretnie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.), które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzją z dnia 1 czerwca 2022 r. Burmistrz Miasta [...] nakazał właścicielom działek [...] przywrócenie stanu pierwotnego do południowej części działki nr [...].

Tymczasem w toku postępowania wnioskodawca podnosił, że w "starym" rowie, którym wcześniej wody odprowadzane były do cieku wodnego, miały zostać posadzone tuje. Nie jest więc nawet pewne, że samo zasypanie rowu przywróci stan poprzedni, czy woda będzie mogła płynąć tak jak spływała poprzednio.

Mając na uwadze powyższe naruszenia prawa procesowego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, decyzję Burmistrza [...] z dnia 1 czerwca 2022 r., a także – biorąc pod uwagę przedmiot postępowania i fakt, że sprawa prowadzona jest na wniosek właściciela konkretnej nieruchomości – także postanowienie SKO z dnia 14 października 2021 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżących uiszczony przez nich wpis od skargi.

W ponownym postępowaniu właściwe organy prawidłowo ustalą stan faktyczny, w razie potrzeby skonfrontują biegłych, uzupełnią materiał dowodowy co do szkód powstałych na działce wnioskodawcy, spowodowanych zmianą stanu wody na gruncie i w oparciu o pełną, swobodną ocenę materiału dowodowego i zabrane dowody wydadzą stosowne do wyników postępowania rozstrzygnięcie. Przedstawią też pełną ocenę dowodów w uzasadnieniu decyzji, tak aby poddawała się ona kontroli zarówno stron jak i ewentualnie – w razie zaskarżenia – także Sądu.