Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 84/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 657
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia 1 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt stały oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 października 2017 r. nr [...] Prezydent Miasta G. na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności orzekł o zameldowaniu S. B. na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] 11A/21 w G. z dniem 22 marca 2017 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż S. B. pozostaje w wyraźnym konflikcie ze współwłaścicielką mieszkania przy ul. [...] 11A/21 w G. M. P.-B.. Twierdzi ona, że S. B. zamieszkuje w powyższym lokalu bez tytułu prawnego, od 30 lat mieszkał w Kanadzie, a do Polski przyjechał w związku z ciężką chorobą swojego brata, a jej małżonka K. B.. S. B. wymienił zamki w drzwiach do przedmiotowego lokalu, wobec czego M. P.-B. ma utrudniony dostęp do lokalu, w związku z czym wniosła do sądu powszechnego pozew o przywrócenie naruszonego posiadania oraz wyraziła sprzeciw wobec zameldowania S. B. we wskazanym lokalu. S. B. powołuje się z kolei na testament notarialny, w myśl którego K. B. powołał go do całości spadku po sobie, jednak sprawa o stwierdzenie nabycia spadku nie została jeszcze zakończona.

Organ ustalił, że S. B. zamieszkuje na stałe w lokalu nr 21 przy ul. [...] 11A, opłaca czynsz oraz opłaty za media. Organ wyjaśnił, że nie jest uprawniony do rozstrzygania w sprawach rodzinnych, mieszkaniowych, czy też majątkowych, a spory te należą do jurysdykcji sądu powszechnego. Zameldowanie zaś nie jest zależne od prawa do lokalu ani też od zgody właściciela lokalu na zameldowanie. Celem ewidencji ludności jest jedynie odzwierciedlenie przez właściwe organy w stosownym rejestrze danych faktycznych o rzeczywistym zamieszkiwaniu i przebywaniu osób pod danym adresem. Rejestracja meldunkowa nie jest źródłem jakichkolwiek praw majątkowych w tym do własności lokalu, w którym zostało dokonane zameldowanie. Dlatego też podstawę do zameldowania powinno stanowień ustalenie, czy osoba zgłaszająca przebywa pod danym adresem. Jeżeli zatem S. B. mieszka w lokalu przy ul. [...] 11A/21 w G., co potwierdzają zeznania świadków oraz oględziny lokalu, to zasadne jest jego zameldowanie. Natomiast niewyrażenie zgody przez właściciela nieruchomości na zameldowanie ma tylko takie znaczenie, że organ w takiej sytuacji z reguły nie dokonuje zameldowania poprzez podjęcie czynności materialno-technicznej, ale poprzez wydanie stosownej decyzji administracyjnej.

Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniosła za pośrednictwem pełnomocnika M. P.-B. zarzucając jej:

1. naruszenie prawa procesowego - a w szczególności zasad określonych art. 7 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego przez błędne ustalenia faktyczne i nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy,

2. naruszenie prawa materialnego - art. 25 ustawy o ewidencji ludności poprzez przyjęcie, że spełnione zostały warunki zameldowania S. B. tj. że zamieszkuje on w określonej miejscowości (G.) pod oznaczonym adresem (przy ulicy [...] 11A/21) z zamiarem stałego przebywania.

W związku z powyższym, wniosła o:

1. zmianę decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 9 października 2017 roku o zameldowaniu na pobyt stały S. B. w lokalu przy ul. [...] 11A/21 w G. z dniem 22 marca 2017 roku i wydanie przez organ odwoławczy decyzji w przedmiocie odmowy zameldowania S. B. w mieszkaniu przy ulicy [...] w G..

2. ewentualnie, o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

3. względnie o zawieszenie postępowania w sprawie [...] do czasu rozstrzygnięcia sprawy o naruszenie posiadana, jaka toczy się przeciwko S. B. przed Sądem Rejonowym [...] w G., pod sygn. akt [...].

Decyzją z dnia 1 grudnia 2017 r. nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 31 § 1 oraz art. 27 § 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności po rozpatrzeniu odwołania M. P.-B. na decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 9 października 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji przez organ I instancji, wskazując, że organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu osób występujących o zameldowanie, lecz gromadzi informacje w zakresie danych o miejscu pobytu, a więc bada czy osoba występująca z wnioskiem faktycznie zamieszkuje w lokalu. Oceniając poprawność decyzji organu I instancji, organ odwoławczy nie poddał analizie legalności pobytu S. B. w lokalu przy ul. [...] 11A/21 w G., gdyż zakres orzekania w sprawie zameldowania obejmuje wyłącznie potwierdzenie faktu przebywania danej osoby w konkretnym lokalu. Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, organ odwoławczy wskazał, że do zameldowania na pobyt stały konieczne jest zamieszkiwanie w danym lokalu w dacie wydania decyzji. Zdaniem organu odwoławczego, nie ma wątpliwości, że S. B. mieszka w spornym lokalu, na co wskazuje zebrany w sprawie materiał dowodowy. W zakresie wniosku o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy o naruszenie posiadania, organ odwoławczy powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym wydanie merytorycznego orzeczenia w sprawie meldunkowej nie jest uwarunkowane uprzednim uzyskaniem prawomocnego orzeczenia sądu w sprawie o ochronę naruszonego posiadania. Orzeczenie takie nie jest bowiem zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt k.p.a.

Na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia 1 grudnia 2017 r. nr [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. za pośrednictwem pełnomocnika złożyła M. P.-B. zarzucając przedmiotowej decyzji:

1. naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy tj. art. 25 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na uznaniu, że spełnione zostały przesłanki zameldowania S. B. przewidziane w ww. przepisie i przyjęcie, iż pomimo tego, że jego pobyt w mieszkaniu przy ulicy [...] w G. ma charakter nielegalny, spełnione zostały przesłanki jego zameldowania, podczas gdy nie można uznać, iż nielegalne przebywanie w danym lokalu może stanowić podstawę do przyjęcia, że dana osoba zamieszkuje w nim i spełnione zostały warunki jej zameldowania;

2. naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik tj. art. 25 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na uznaniu, iż spełnione zostały warunki zameldowania S. B. tj. że zamieszkuje on w określonej miejscowości (G.) pod oznaczonym adresem (przy ulicy [...] 11A/21) z zamiarem stałego przebywania, podczas gdy jego pobyt w ww. mieszkaniu ma jedynie charakter czasowy i nie przebywa w nim z zamiarem stałego pobytu;

3. naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy tj. art. 28 § 2 ustawy o ewidencji ludności, poprzez to, iż S. B. w postępowaniu meldunkowym nie przedstawił potwierdzenia pobytu w lokalu, dokonanego przez właściciela, ani nie okazał do wglądu dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu, a zatem nie ma wątpliwości, iż naruszone zostało prawo materialne poprzez niespełnienie obowiązków wynikających z treści ww. przepisu;

4. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez niedokładne wyjaśnienie zaistniałego stanu faktycznego, albowiem w przedmiotowej sprawie występuje szereg wątpliwości co do zebranego materiału dowodowego, jak i wiarygodności dowodów, na których oparł się organ administracji publicznej, a zwłaszcza zeznań świadków Pani M. D., Pani W. F. oraz oględzin lokalu z dnia 5 września 2017 r.;

5. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez zameldowanie Pana S. B. na pobyt stały w lokalu przy ulicy [...] w G. należącym do Pani M. P.-B. pomimo tego, iż nie wyrażała ona, a nawet wyraźnie sprzeciwiała się zameldowaniu S. B. w ww. mieszkaniu, przez, co organ meldunkowy (Prezydent Miasta G.), jak i organ odwoławczy (Wojewoda [...]) dopuściły się ingerencji w sferę prawa własności przysługującego Skarżącej;

6. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy (tj. art. 8 § 1 ustawy i dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez prowadzenie postępowania meldunkowego w sposób budzący szereg zastrzeżeń (zwłaszcza z zakresie zgromadzonego materiału dowodowego) oraz prowadzenie go w sposób, który nie budzi zaufania jego uczestników do organu władzy publicznej.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o:

1. uchylenie decyzji Wojewody [...]e z dnia 1 grudnia 2017 roku w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 9 października 2017 r. (znak[...]) oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 9 października 2017 r. o zameldowaniu na pobyt stały S. B. w lokalu przy ul. [...] 11A/21 w G. (znak:[...]);

2. zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w toku postępowania przed organem I, jak i II instancji wskazując, że S. B. nie dysponuje żadnym tytułem prawnym do mieszkania przy ul. [...] 11A/21 w G., a więc przebywa w nim nielegalnie, zaś jedyną osobą, która dysponuje tytułem prawnym do lokalu jest skarżąca, a jedynie legalny pobyt wywołuje powinność zgłoszenia i przyjęcia zameldowania przez organ meldunkowy. Zdaniem skarżącej, organy meldunkowy, jak również organ odwoławczy pominęły ten fakt orzekając w niniejszej sprawie. W ocenie skarżącej doszło do naruszenia art. 28 § 2 ustawy o ewidencji ludności, gdyż w toku postępowania meldunkowego S. B. nie przedstawił dokonanego przez właściciela potwierdzenia pobytu w lokalu, ani nie okazał do wglądu dokumentu potwierdzającego tytuł prawy do lokalu. W ocenie skarżącej dokumentem tym nie mógł być z pewnością testament notarialny z dnia 4 października 2016 r., który został podważony przez skarżącą. Ponadto, w ocenie skarżącej organy administracji wkroczyły w sferę poddaną jurysdykcji sądów powszechnych, a orzekając o zameldowaniu usankcjonowały sytuację, w której S. B. narusza prawo własności M. P.-B.. Skarżąca suponuje również, że poprzez takie rozstrzygnięcie sprawy, własność jej lokalu została naruszona również przez Prezydenta Miasta G. i Wojewodę [...]. Skarżąca zarzuciła także wadliwość przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego, w tym prowadzenie go w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, a rozstrzygnięcie wydano w oparciu o materiał dowodowy budzący szereg wątpliwości. W szczególności zastrzeżenia skarżącej skierowane zostały w kierunku wiarygodności świadków M. D. i W. F. Skarżąca zakwestionowała również poprawność i rzetelność przeprowadzonych w sprawie oględzin.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] uznał jej zarzuty za bezzasadne oraz podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc jednocześnie o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

W przedmiotowej sprawie wniosek S. B. z dnia 24 marca 2017r. zainicjował przeprowadzone postępowanie administracyjne, zakończone - wydaną na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności ( t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 657, zwana dalej "ustawą"), zaskarżoną decyzją o zameldowaniu wnioskodawcy na pobyt stały przy ul. [...] 11A/21 w G..

Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania ( art. 25 ust. 1 ustawy).

Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy, obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca.

W myśl art. 28 ust. 2 ustawy, obywatel polski dokonujący zameldowania na pobyt stały lub czasowy przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu na formularzu zgłoszenia pobytu stałego lub formularzu zgłoszenia pobytu czasowego, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu. Dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być w szczególności umowa cywilno-prawna, wypis z księgi wieczystej, decyzja administracyjna lub orzeczenie sądu.

Zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała.

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o przepis art. 31 ust. 1 ustawy który stanowi, że jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej.

Mając na uwadze powyższe przepisy stwierdzić należy, że organy obu instancji prawidłowo wskazały, że zameldowanie jest rejestracją miejsca pobytu i konsekwencją zamieszkania pod oznaczonym adresem. Zameldowanie nie jest potwierdzeniem uprawnień do lokalu ani formą nadania takich uprawnień. Oznacza to, że w sprawie dotyczącej zameldowania toczącej się na podstawie przepisów ustawy o ewidencji ludności, dotyczących czy to pobytu stałego czy pobytu czasowego, do organów administracji należy ustalenie, czy osoba, która chce w konkretnym lokalu być zameldowana, faktycznie w tym lokalu zamieszkuje (przebywa). W przypadku, gdy osoba taka nie spełnia przesłanek z art. 28 ust. 2 ustawy, organ - w drodze postępowania administracyjnego rozstrzyga, czy może być ona zameldowana ( art. 31 ust.1 ustawy). Tak było w niniejszej sprawie.

Zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zebrany i prawidłowo oceniony przez organ administracji materiał dowodowy wskazuje, że S. B. od listopada 2016 r. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, posiada tam swoje rzeczy osobiste i koncentruje swoje sprawy życiowe. Wyjaśnienia świadków M. D., W. F. i R. F., jak również przeprowadzone w dniu 5 września 2017 r. oględziny lokalu potwierdzają fakt pobytu S. B. w przedmiotowym lokalu. Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że ww. dowody są niewiarygodne. Wymienione wyżej osoby złożyły zeznania w charakterze świadka pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań. Takie wypowiedzi stanowią dowód, który podlega ocenie w konfrontacji z pozostałym, zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Dowody te zawsze podlegają weryfikacji w kontekście całego zgromadzonego materiału, a więc w konfrontacji z dowodami innymi, także przeciwnymi. Należy jednak zauważyć, że fakt przebywania S. B. przy ul. [...] w G. 11a/21 potwierdziła również skarżąca, która będąc współwłaścicielem lokalu skierowała do S. B. wezwania do zapłaty w związku z bezumownym korzystaniem przez ww. z przedmiotowego lokalu.

W konkluzji stwierdzić trzeba, że fakt stałego zamieszkiwania uczestniczka postępowania w spornym lokalu nie jest kwestionowany także przez skarżącą. Dowodzi tego również zainicjowane przez skarżącą przeciwko S. B. przed sądem powszechnym postępowania o ochronę naruszonego posiadania.

Skarżąca zarówno w odwołaniu jak i w skardze sprzeciwiała się meldunkowi S. B., albowiem uważała że jego zameldowanie spowoduje zaostrzenie konfliktu rodzinnego i nadto nie dysponuje on żadnym tytułem prawnym do mieszkania przy ul. [...] 11A/21 w G., a więc przebywa w nim nielegalnie, a jedynie legalny pobyt wywołuje powinność zgłoszenia i przyjęcia zameldowania przez organ meldunkowy. Jedyną osobą, która dysponuje tytułem prawnym do lokalu jest skarżąca.

Podkreślenia wymaga, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i jego celem jest potwierdzenie faktu pobytu w nim danej osoby, nie rodzi natomiast tytułu prawnego do lokalu. Z uwagi na treść art. 28 ust. 4 ustawy w obecnym stanie prawnym zgoda właściciela nieruchomości nie jest konieczna do dokonania zameldowania pod oznaczonym adresem. Zameldowanie na pobyt stały w drodze decyzji administracyjnej zastępuje potwierdzenie pobytu w lokalu, o jakim mowa w art. 28 ust. 2 ustawy.

Skoro w świetle dowodów zebranych w sprawie nie ulga wątpliwości, że S. B. zamieszkuje w tym lokalu z zamiarem stałego pobytu, co wielokrotnie w toku postępowania potwierdzał, to brak zgody skarżącej na jego zamieszkiwanie i zameldowanie w lokalu na skutek jakichkolwiek przyczyn (których badanie nie podlega kognicji sądu administracyjnego) nie może prowadzić do wyeliminowania z obrotu zgodnej z prawem decyzji o zameldowaniu.

Organ odwoławczy odniósł się do kwestii sporu dotyczącego prawa do lokalu stwierdzając, że rozstrzygnie ją sąd powszechny, a problem ten nie ma wpływu na treść wydanej decyzji. Podkreślenia wymaga, że posiadanie tytułu prawnego do lokalu nie jest przesłanką zameldowania. Zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 25 ustawy poprzez uznanie, że S. B. legalnie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu są chybione, bowiem organy nie zajmowały się badaniem tej kwestii.

Sąd podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że pobyt osoby ubiegającej się o zameldowanie w lokalu musi mieć charakter pobytu legalnego, gdyż tylko taki pobyt uprawnia do zameldowania. Nie można czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem (np. wyrok NSA z dnia 25 września 2008 r., sygn. akt II OSK 1069/07). Tym niemniej rolą organów orzekających w sprawie zameldowania nie jest przysądzenie czy zajęcie lokalu miało charakter bezprawny. Kwestie te mogą być rozstrzygane jedynie przez sąd powszechny. Ocena, że przebywanie w lokalu ma charakter zamieszkiwania, lecz nie można go kwalifikować jako pobyt stały, wobec oczywistej bezprawności zachowania wnoszącego o zameldowanie, mogą mieć wyłącznie charakter wyjątkowy. Taka ocena może być formułowana samodzielnie przez organ administracji jedynie w przypadkach oczywistych ( zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2089/17).

Jak wynika z akt sprawy S. B. zamieszkał w przedmiotowym lokalu w listopadzie 2016 r. wraz ze swoim bratem K. B. (współwłaścicielem lokalu), by nim się opiekować do jego śmierci. Wobec powyższego kwestia bezprawnego zajęcia lokalu przez S. B. nie mogła być uznana przez organy za oczywistą.

W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy został oceniony przez organ odwoławczy w sposób logiczny i spójny. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe doprowadziło organy do zasadnego wniosku, że należy dokonać zameldowania S. B. na pobyt stały w przedmiotowym lokalu. Organ odwoławczy zajął także stanowisko we wszelkich aspektach niniejszej sprawy, odnosząc się do stanowiska i twierdzeń skarżącej.

Sąd wobec powyższego nie podziela zarzutów skargi o naruszeniu przez organy przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Organy prawidłowo też zastosowały przepisy ustawy o ewidencji ludności.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.