Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 190/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 180 § 1 art. 138
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 83 ust. 4, art. 123, art. 28 ust. 1 i 2, art. 24 ust. 2, art. 28 ust. 3, , art. 28 ust. 3a,  art. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 145 §1 pkt 1lit. c. art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Danuta Dopierała, Protokolant - Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi M A na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. 1) uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej umorzenia postępowania administracyjnego w zakresie dotyczących należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek 2) w pozostałym zakresie oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] maja 2007 r. M A złożyła wniosek o umorzenie jej należności tytułu nieopłaconych składek motywując go trudną sytuacją rodzinną i finansową. Wnioskodawczyni wskazała, iż jest osobą niepełnosprawną zaliczoną do [...] grupy inwalidzkiej z powodu [...] . Otrzymuje z tego tytułu rentę inwalidzką od dnia [...] .01.1997r. w wysokości [...] zł brutto. Dłużniczka wskazała, iż przebyła [...] operacji i znajduje się pod stałą kontrolą lekarską. W związku z [...] przebyła [...] operacje [...] , co naraziło ją na wysokie koszty, ponieważ ostatnie dwie operacje musiała opłacić. Podkreśliła, iż [...] grozi jej również w [...] . Zaznaczyła, iż w związku z poważnym stanem [...] nie może funkcjonować samodzielnie. Wnioskodawczyni wskazała, iż jej 1 [...] syn w czerwcu br. będzie poddany operacji [...] .

Dłużniczka podkreśliła, iż działalność gospodarcza pomimo, że była zarejestrowana na nią, faktycznie prowadzona była w pełni przez jej męża z uwagi na jej stan zdrowia. W związku z tym nie wiedziała o zaistniałej sytuacji. Wskazała, iż jej jedynym źródłem dochodu jest renta, która nie wystarcza na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych, dlatego musi liczyć na pomoc bliskich. Wnioskodawczyni wskazała, iż jej mąż nie ma stałego miejsca zatrudnienia i obecnie przebywa w [...] . Podkreśliła, iż od [...] roku posiada z mężem rozdzielność majątkową jednakże na chwilę obecną nie może udokumentować tego faktu, gdyż to jej mąż przechowuje wszystkie dokumenty z uwagi na jej stan wzroku.

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w łącznej wysokości [...] zł w tym:

z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres [...] w łącznej wysokości [...]

tytułu składek na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres [...] w łącznej wysokości [...]

- z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń

Pracowniczych za okres [...] w łącznej wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, iż wobec dłużniczki nie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt. 1, 2 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. ( Dz. z 2007 Nr 11, poz. 74 tekst jednolity

1

Sygn. akt V SA/Wa 190/08

dalej jako u.s.u.s. ) dalej jako u.s.u.s uzasadniających uznanie należności składkowych za całkowicie nieściągalne. Stwierdzono także, iż nie wystąpiły przesłanki określone w art. 28 ust 3 pkt. 3, 4a, 5 i 6 w/w. ustawy. Zakład zaznaczył, iż nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, jednak wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym tj kwotę 8,80 zł, zaś Dyrektor Oddziału ani Komornik Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Organ zaznaczył, iż możliwe jest uzyskanie w postępowaniu egzekucyjnym kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne. Wskazano, iż dłużniczka posiada składnik majątkowy w postaci renty z tytułu niezdolności do pracy w wysokości [...] zł. Zakład zaznaczył, iż zainteresowana nie wykazała, że ze względu na swoją sytuację materialną i rodzinną uregulowanie należności składkowych w dłuższym okresie czasu stanowiłoby niemożliwe do udźwignięcia obciążenie finansowe i wiązało się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jej rodziny. Podkreślił, iż dłużniczka nie prowadzi już działalności gospodarczej w związku z tym bezwzględna konieczność uregulowania ciążących zobowiązań nie wiąże się z likwidacją przedsiębiorstwa, oraz utratą jedynego źródła zarobkowania. Wskazano także, iż wnioskodawczyni nie wykazała sprawowania bezpośredniej opieki nad członkami rodziny, oraz by sposób sprawowania tej opieki uniemożliwiał jednoczesne pozyskiwanie dochodów niezbędnych do podjęcia spłaty zadłużenia. Organ zaznaczył, iż dłużniczka nie wykazała także by choroba uniemożliwiała jej pozyskanie środków pieniężnych na spłatę istniejącego zadłużenia.

Pismem z dnia [...] września 2007 r. dłużniczka złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działający w imieniu Zakładu umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek w łącznej wysokości [...] zł w tym :

z tytułu składek na Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za okres [...] w łącznej wysokości [...] zł,

z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres [...] w łącznej wysokości [...] zł,

Organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu z dnia [...] sierpnia 2007 r. w części dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek za

2

Sygn. akt V SA/Wa 190/08

okres od [...] finansowanych przez płatnika składek w łącznej kwocie

[...] zł, w tym:

-z tytułu składek na Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za okres [...] w

łącznej wysokości [...] zł,

- z tytułu składek na Funduszu Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń

Pracowniczych za okres [...] w łącznej wysokości [...] zł,

Ponadto Prezes Zakładu uchylił w/w decyzję z dnia [...] sierpnia 2007r. w części dotyczącej składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą i umorzył zobowiązania na koncie Funduszu Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres [...] w łącznej wysokości [...] zł,

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ponieważ na kwotę należności składają się należności w części finansowanej przez osoby ubezpieczone nie będące jednocześnie płatnikami składek w wysokości [...] zł, do których nie ma zastosowania przepis art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zaznaczył, iż zgodnie z przepisem art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie administracyjne dotyczące należności w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek należy uznać jako bezprzedmiotowe i umorzyć z uwagi na brak podstaw prawnych pozwalających na podjęcie decyzji w zakresie umorzenia.

Prezes Zakładu uznał, iż nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne zgodnie z treścią art. 28 ust. 2. oraz art. 28 ust 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych powołując w tym zakresie tą samą argumentację co organ I instancji.

Organ podkreślił, iż z uwagi na brak zaistnienia przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s, wymaganych do stwierdzenia całkowitej nieściągalności niemożliwe było umorzenie należności za osoby ubezpieczone w części finansowanej przez płatnika.

Prezes Zakładu zaznaczył, iż spłata należności w części przypadającej od osoby prowadzącej działalność gospodarczą z uwagi na stan majątkowy i sytuację rodzinną skarżącej wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych oraz z brakiem możliwości spłaty zadłużenia wobec ZUSu w układzie ratalnym w dłuższym okresie czasu. Wskazał, iż gospodarstwo domowe zobowiązanej utrzymuje się z dochodów w wys [...] zł z tytułu renty za niezdolność do pracy, natomiast wydatki gospodarstwa wynoszą [...] zł miesięcznie, co nie pozwala na

3

Sygn. akt V SA/Wa 190/08

zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych oraz na spłatę zadłużenia wobec ZUS-u w układzie ratalnym w dłuższym okresie czasu.

Pismem z dnia 11 grudnia 2007 r. M A złożyła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] listopada 2007 r wnosząc o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. W treści skargi skarżąca wskazała, iż jej sytuacja pogarsza się. Zaznaczyła, iż [...] jej syn przeszedł kolejną operację. Ponadto stwierdzono u niej kolejne schorzenie: w postaci [...] , co wymaga natychmiastowego leczenia szpitalnego i sanatoryjnego. Podkreśliła, iż nie posiada środków na leczenie. Dłużniczka wskazała, iż posiada z mężem rozdzielność majątkową. Zaznaczyła, iż jej maż niedawno przebywał w [...] , podjął starania o pracę. Podkreśliła, iż nie może liczyć na pomoc z jego strony, gdyż posiada on rozliczne zajęcia komornicze i długi. Wskazała, iż od momentu powstania zobowiązań w [...] roku Zakład Ubezpieczeń nie informował ją o istnieniu zaległości składkowych o czym nie wiedziała, gdyż działalność została zlikwidowana. Zaznaczyła, iż zgłosiła zamkniecie działalności gospodarczej w [...] roku, zaś przez prawie 7 lat nie otrzymała żadnej informacji o zadłużeniu. Skarżąca wskazała, iż utrzymuje się z synem z renty oraz dzięki pomocy rodziny.

Podniosła, iż nie ma i nigdy nie będzie miała możliwości podjęcia pracy, ani zarobkowania, gdyż jej inwalidztwo jest trwałe i nieodwracalne. Zobowiązana powołała się na treść art.28 ust.2 z zastrzeżeniem art.30 Ustawy z dnia 13.10.1998 r o systemie ubezpieczeń społecznych wskazując, iż spełnia trzy z sześciu punktów ustawy, oraz na dwie przesłanki zawarte w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz.U. nr 141 , poz. 1365) tj. sytuację gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz na istnienie przewlekłej choroby zobowiązanej lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązaną możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenia należności. Podkreśliła, iż jest inwalidką, po [...] operacjach, zaś jej schorzenie jest trwałe i nieodwracalne. Wskazała, iż przyznana jej dożywotnia renta potwierdza charakter jej chorób.

Skarżąca podniosła, iż kwota 936 zł wynagrodzenia jest kwotą wolną od zajęć i potrąceń komorniczych i innych należności. Zaznaczyła, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organu, iż jej renta w wysokości [...] zł będąca jej jedynym źródłem

4

Sygn. akt V SA/Wa 190/08

utrzymania, z której komornik co miesiąc potrąca prawie [...] zł jest wystarczającą do rozpoczęcia egzekucji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.], dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; powoływanej dalej jako "kpa") (art. 145 § 1 pkt 2 ww. ustawy).

Stosownie do art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi i jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze, jak również stwierdzić nieważność zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Jednocześnie Sąd zaznacza, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracyjny. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej. Natomiast jest uprawniony do zbadania skarżonej

5

Sygn. akt V SA/Wa 190/08

decyzji pod względem jej legalności, tj. zgodności z przepisami mającymi w sprawie zastosowanie

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa Zakładu działającego w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego, Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących odmowy umorzenia należności z tytułu składek, natomiast stwierdził istotne uchybienie dotyczące zaskarżonej decyzji w części w której umarza postępowanie administracyjne dotyczące należności z tytułu nieopłaconych składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek.

Należy wskazać przede wszystkim, że prowadzenie postępowania poprzedzającego wydanie przez Prezesa ZUS decyzji w przedmiocie umorzenia należności, jak i wydanie takiej decyzji następuje w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.;). Zgodnie bowiem z treścią art. 83 ust. 4 u.s.u.s, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich z pewnością należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 kpa stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. W odniesieniu do przedmiotowych decyzji ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych wyłącza jedynie tryb ich zaskarżania do sądu powszechnego.

Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, że Prezes ZUS działający w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek oraz utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] sierpnia 2007 r. w części dotyczącej

6

Sygn. akt V SA/Wa 190/08

odmowy umorzenia należności z tytułu składek za okres od [...] finansowanych przez płatnika składek w łącznej kwocie [...] zł. Ponadto Prezes Zakładu uchylił w/w decyzję Zakładu z dnia [...] .08.2007 r. w części dotyczącej składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą i umorzył zobowiązania na koncie Funduszu Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres [...] w łącznej wysokości [...] zł.

Wymaga podkreślenia, iż do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa Zakładu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kpa, a postępowanie wszczęte tym wnioskiem kończy się rozstrzygnięciem - sposobem załatwienia sprawy -przewidzianym w art. 138 kpa. Powyższe oznacza, że organ wydający decyzję na skutek prawidłowo złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje tylko i wyłącznie takie rozstrzygnięcia, które zostały przewidziane w art. 138 kpa. Wskazany przepis zawiera wyczerpujące wyliczenie rozstrzygnięć, jakie mogą być wydane przez organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Według dyspozycji art. 138 § 1 kpa w przypadku rozstrzygnięć merytorycznych organ odwoławczy (organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (§1 pkt 1) - gdy w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy uznaje w całości rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji za prawidłowe, albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy (§ 1 pkt 2 ab initio) - gdy widzi potrzebę skorygowania wad prawnych decyzji pierwszej instancji, wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych, tudzież w toku postępowania nastąpiła zmiana tych okoliczności, mająca wpływ na rozstrzygnięcie istoty sprawy. Organ odwoławczy (organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) w ramach art. 138 § 1 kpa może także uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (§ 1 pkt 2 in fine) albo umorzyć postępowanie odwoławcze (§ 1 pkt 3). Każde inne rozstrzygnięcie, zapadłe w wyniku złożonego wniosku o ponowne rozstrzygnięcie sprawy, jako nieprzewidziane w omawianym przepisie jest niedopuszczalne. Wskazany art. 138 § 1 kpa jest jasny w swej treści co do sposobów zakończenia odwoławczego postępowania administracyjnego i w tym zakresie nie budzi wątpliwości interpretacyjnych.

Treść punktu pierwszego sentencji zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. jest rozstrzygnięciem nieprzewidzianym w katalogu zamieszczonym w art. 138 § 1 kpa. Organ w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji nie powołał art. 138 kpa,

7

Sygn. akt V SA/Wa 190/08

umarzając postępowanie. Podkreślić należy, że w postępowaniu odwoławczym (z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) jedynie uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości lub w części daje możliwość umorzenia postępowania w I instancji w całości lub części. Bez takiego uchylenia organ odwoławczy nie może orzekać bezpośrednio o umorzeniu postępowania. W niniejszej sprawie organ umarzając postępowanie jako bezprzedmiotowe w części dotyczącej należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek zobowiązany był uchylić w tej części decyzję organu I instancji. Prezes ZUS nie mógł wydać w w/w zakresie orzeczenia bez uchylenia w części decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. Bez takiego uchylenia organ odwoławczy nie może orzekać o umorzeniu postępowania tak jak czyni to organ pierwszej instancji. Omawiany przepis nie przewiduje bowiem takiej możliwości.

Odnosząc się natomiast do decyzji organu w części w której utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] sierpnia 2007 r. należy stwierdzić, iż w tej części zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Prawidłowo bowiem organ odmówił zastosowania przepisu art. 28 ust 3 lit. a u.s.u.s, w części w której utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] sierpnia 2007 r.

Należy wskazać, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s, należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s, ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek (treść tych przepisów przytoczona została w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji). Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej

8

Sygn. akt V SA/Wa 190/08

nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s, wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącej. Skarżąca, jak słusznie zauważył organ, pobiera rentę, w związku z czym istnieje możliwość prowadzenia egzekucji w celu przymusowego ściągnięcia nieopłaconych składek. Z akt sprawy nie wynika również, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, skoro M A pobiera rentę w wysokości [...] zł, a Naczelnik Urzędu Skarbowego nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s, ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Zaskarżone rozstrzygnięcie w części, w której organ utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] sierpnia 2007 r. dotyczy odmowy umorzenia składek za osoby ubezpieczone w części finansowanej przez płatnika składek. W związku z powyższym do w/w składek nie miał zastosowania przepis art. 28 ust 3a u.s.u.s. W konsekwencji nie zaistniała podstawa do zastosowania przepisów Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz.1365), na które powołuje się skarżąca.

Odnosząc się do tej części zaskarżonej decyzji, w której Prezes ZUS uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2007r oraz umorzył zobowiązania skarżącej z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych należy wskazać, iż w tej części decyzja organu także jest prawidłowa. Rozstrzygnięcie to jest zgodne z dyspozycją art. 138 § 1 kpa. Ponadto należy wskazać, iż w odniesieniu do składek,

9

Sygn. akt V SA/Wa 190/08

które organ umorzył skarżącej miał zastosowanie przepis m.in. art. 28 ust 3 a u.s.u.s, wraz z przepisami w/w powołanego Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku (Dz. U. Nr 141, poz.1365), gdyż były to zaległości ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek. Organ w odniesieniu do w/w składek przeanalizował sytuację skarżącej przychylając się do jej wniosku.

Wobec powyższego Sąd nie mógł uwzględnić zarzutu, iż wadliwie oceniona została przez organy sytuacja wnioskodawcy. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego potwierdzonego nowymi dowodami skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1lit. c. p.p.s.a orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W pozostałej części zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga jako nieuzasadniona podlega w tym zakresie oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

10