Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1079/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2008-07-09 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 115a,, art. 115a ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 129 poz 902
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.
article: art. 10 par. 1, art. 79, art. 67 par. 1, art. 138 par. 2, art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Protokolant Michał Iwanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2008r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego do środowiska I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta , w oparciu o art. 115a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm.), decyzją z dnia [...] r., nr [...], określił dla G.R.J. Spółka z o.o. dopuszczalny poziom hałasu emitowanego do środowiska przez instalację wentylacyjno-klimatyzacyjną usytuowaną przy [...], określony w odniesieniu do terenów zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej w wysokości 55dB (A) - w porze dnia, tj. od 600 do 2200 oraz w wysokości 45 dB (A) - w porze nocnej, tj. od 2200 do 600, zobowiązując jednocześnie Spółkę do prowadzenia pomiarów poziomu hałasu do środowiska i określając szczegółowe warunki ich dokonania.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że przeprowadzone w dniu [...] r. pomiary hałasu emitowanego do środowiska pochodzącego z instalacji wentylacyjno-klimatyzacyjnej pracującej na potrzeby lokalu [...] przy [...] wykazały, iż równoważny poziom dźwięku przenikający do środowiska pochodzący z instalacji nawiewnej (czerpni) oraz z 2 klimatyzatorów zainstalowanych na dachu budynku, przekracza dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 19 lipca 2004 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U z 2004 r. Nr 178, poz. 1841), w odniesieniu do zabudowy mieszkaniowej przy [...]. Poziom hałasu został przekroczony o 3,6% równoważnego poziomu dźwięku A w dB w porze nocnej. Stwierdzono bowiem, że poziom hałasu badany w przedziale czasu równym jednej najmniej korzystnej godzinie nocy wyniósł 48,6dB (A).

G.R.J. Spółka z o.o. złożyła od tej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, podnosząc, że decyzja jest nieuzasadniona w świetle przepisów art. 104, art. 105 i art. 107 kpa, jak też art. 10 kpa.

W ocenie odwołującej się, organ I instancji naruszył prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, poprzez przeprowadzenie zasadniczego dowodu w sprawie przed wszczęciem postępowania administracyjnego. Przedłożony do akt sprawy "Raport z badań poziomu hałasu emitowanego do środowiska z lokalu [...] przy [...] sporządzony został w dniu [...] r., natomiast zawiadomienie o wszczęciu postępowania, datowane jest na dzień [...] r. Organ I instancji powołał się w zawiadomieniu na wspomniany Raport jako podstawę faktyczną wszczęcia postępowania.

Spółka powołała się na wcześniejsze swoje wystąpienie do organu I instancji pismem z dnia [...] r., w którym wskazała, że w niektórych z czynności pomiarów dźwięku emitowanego przez urządzenia mechaniczne oraz system nagłośnienia w klubie [...] przedstawicielom Spółki odmówiono uczestniczenia. W związku z tym Spółka wystąpiła z wnioskiem o ponowne przeprowadzenie tych pomiarów. Dla potwierdzenia słuszności stawianego zarzutu uchybienia przez organ I instancji zasadzie czynnego udziału strony w całym postępowaniu, Spółka przytoczyła tezy wyroków: NSA w Warszawie z dnia 28 kwietnia 1999 r., sygn. akt IV SA 1229/96 i WSA w Warszawie z dnia 30 września 2004 r., sygn. akt I SA 149/03, NSA w Warszawie z dnia 3 marca 2000 r., sygn. akt II SA 535/99 oraz z dnia 18 listopada 1999 r. sygn. akt. II SA 1210/99. Dodatkowo Spółka wskazała na rozstrzygnięcie NSA O/Z w Gdańsku z dnia 6 czerwca 1998 r., sygn. akt II SA/Gd. 986/97, które zostało podjęte, w jej ocenie, w analogicznej sprawie a w której Sąd uznał, że naruszone zostały zasady prawdy obiektywnej i czynnego udziału strony w postępowaniu w przedmiocie ograniczenia emisji hałasu poprzez przeprowadzenie dowodu z pomiarów hałasu, jako podstawowego dowodu w sprawie, zanim postępowanie zostało wszczęte.

W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze , na podstawie art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 115a i art. 378 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, decyzją z dnia [...] r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu orzeczenia Kolegium stwierdziło, że kwestionowaną w sprawie okolicznością jest wiarygodność fundamentalnego dowodu, stanowiącego podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, a mianowicie sprawozdania z dokonanych pomiarów hałasu, jako wykonanych przed wszczęciem postępowania w sprawie, bez udziału strony zobowiązanej, z naruszeniem jej gwarancji procesowych strony, a więc nie mogącego stanowić podstawy ustaleń faktycznych.

Przepis art. 115a ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska jako przesłankę wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu wskazuje pomiary własne, pomiary dokonane przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska lub pomiary podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, wskazujące, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, przekroczone są dopuszczalne poziomy hałasu. Na tle powyższej regulacji wskazanym jest rozróżnienie sytuacji uprawniających do zaakceptowania dowodu z pomiarów wykonanego przed wszczęciem postępowania administracyjnego. Takim stanem byłoby wystąpienie Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, na podstawie przepisu art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz. 982 ze zm.) o Inspekcji Ochrony Środowiska, o wszczęcie postępowania administracyjnego, jako efekt kontroli emisji hałasu, przeprowadzonej w ramach uprawnień tegoż organu udzielonych przepisem art. 379 ustawy Prawo Ochrony Środowiska, ewentualnie pomiarów własnych wykonanych przez podmiot zobowiązany. Pomimo uzyskania wyników kontroli poza postępowaniem o wydanie decyzji o dopuszczalnej emisji hałasu, wyniki tych pomiarów mogłyby służyć jako dowód w sprawie, o ile nie zostałyby zakwestionowane przez stronę postępowania. Wówczas organ musiałby rozważyć ewentualność powtórzenia badań.

Na podstawie akt sprawy Kolegium ustaliło, że czynności organu I instancji podjęte zostały w [...] r., wskutek skargi I. i M. S. wskazującej na powodowanie hałasu przez instalację wentylacyjno-klimatyzacyjną pochodzącą z lokalu wykorzystywanego na dyskotekę. W dniu [...] r. przeprowadzona została wizja w terenie, z której sporządzono notatkę służbową, stanowiącą element ustaleń faktycznych w sprawie. W czynności oględzin nie brał udziału właściciel instalacji, co potwierdza omawiana notatka.

Pismem z dnia [...] r. organ I instancji zawiadomił najemców lokali nr [...], o zamiarze przeprowadzenia pomiarów poziomu hałasu emitowanego do środowiska przez urządzenia i instalacje funkcjonujące na potrzeby lokalu [...]. Organ nie zawiadomił jednakże o powyższym zamiarze podmiotu dysponującego instalacją. Następnie pismem z dnia [...] r. organ

I instancji dokonał zawiadomienia tych samych osób, ponownie z pominięciem dysponującego instalacją, o terminie przeprowadzenia pomiarów hałasu emitowanego do środowiska z terenu lokalu [...], konkretyzując jako źródła hałasu, których pomiary miały dotyczyć, dwa urządzenia klimatyzacyjne zamontowane na dachu budynku przy [...] - czerpnię powietrza łącznie z pozostałymi elementami układu wentylacyjnego, jak też ogólny poziom dźwięku z lokalu przenikający do środowiska.

Przeprowadzone w dniu [...] r. badania pomiarów dźwięku potwierdziły przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu w porze nocnej emitowanego przez instalację wentylacyjną przynajmniej o 3,6dB(A) - Raport z badań poziomu hałasu emitowanego do środowiska z lokalu [...], przy [...] z [...] r.

Na podstawie przedstawionych pomiarów emisji hałasu organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania [...] r., w tym G.R.J. Spółkę z o.o. .

Zdaniem Kolegium, brak było uzasadnienia prawnego dla tak przeprowadzonego postępowania w sprawie. Powyższe wskazuje bowiem, że część czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego przeprowadzona została poza postępowaniem administracyjnym, z czego najistotniejszą konsekwencją jest naruszenie praw strony do czynnego udziału w całym postępowaniu. Organ

I instancji ograniczył się do zapewnienia możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, zgłoszenia ewentualnych dodatkowych żądań przed wydaniem decyzji w sprawie, zawiadamiając o powyższym strony postępowania pismem z dnia [...] r. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której pozbawiono stronę udziału w czynnościach pomiaru, podając za usprawiedliwienie brak zgody właścicieli lokali, w których dokonywano pomiarów. Tak przeprowadzony dowód nie może być uznany za wiarygodny, a obowiązkiem organu było czuwać nad zapewnieniem pełnych praw wszystkim stronom postępowania.

W takim stanie rzeczy wystąpiła konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania, w szczególności zaś ponownego przeprowadzenia badań w zakresie emisji hałasu, przy zapewnieniu pełnych gwarancji udziału stron w tych czynnościach, przy poszanowaniu art. 10 § 1, art. 79 i art. 67 § 1 kpa.

Skargę na powyższą decyzję wniósł M. S. i K. L. wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przedstawiona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze argumentacja jest chybiona, bowiem z treści protokołu dotyczącego badania poziomu hałasu emitowanego do środowiska wynika, że podczas przeprowadzania badania był obecny przedstawiciel prowadzącego instalację – p. J. S, o czym świadczy jego podpis na ostatniej stronie protokołu. Dlatego twierdzenie, ze naruszono prawo strony do czynnego udziału w sprawie jest nieuprawnione.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie

Ze względu na nieuzupełnienie braków formalnych skargi, postanowieniem z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. II SA/Sz 1079/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę K. L.

Wojewódzki Sąd Administracyjny , zważył co następuje

Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny Sądu stała się decyzja o charakterze kasacyjnym – oparta na art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Prezydenta Miasta określającą Spółce z o.o. G.R.J. dopuszczalny poziom hałasu emitowanego do środowiska przez instalację wentylacyjno-klimatyzacyjną usytuowaną w lokalu przy ul. [...]. U podstaw stanowiska organu odwoławczego legło stwierdzenie takiego naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania, które uzasadniało przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Zgodnie z art. 138 § 2 kpa, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W orzecznictwie podkreśla się, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego a więc wówczas, gdy organ

I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego bądź gdy postępowanie takie zostało przeprowadzone lecz w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe (vide: wyrok NSA z dnia 19 września 2006 r., sygn. akt I OSK 884/06, Lex nr 321129).

Uchybieniami procesowymi organu I instancji wykazanymi przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji było przeprowadzenie części czynności dowodowych (przeprowadzenie wizji w terenie w dniu [...] r. z której sporządzono notatkę służbową oraz pomiary poziomu hałasu wykonane w dniu [...] r.) poza postępowaniem administracyjnym, tj. przed formalnym wszczęciem postępowania administracyjnego, których najistotniejszą konsekwencją było, według Kolegium, naruszenie prawa strony do czynnego udziału w całym postępowaniu.

W ocenie Sądu, zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy nie potwierdza słuszności przedstawionej argumentacji.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że uchybienie procesowe w postaci spóźnionego wystosowania przez organ zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie samo w sobie nie przesądza o uznaniu, że doszło do tak rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które przekreślałoby całkowicie wartość dowodową ustaleń faktycznych organu poczynionych przed doręczeniem takiego zawiadomienia. Rozważenia w tym zakresie wymaga, czy strona została przez organ zawiadomiona o prowadzeniu postępowania w danej sprawie, czy miała możliwość uczestniczyć w czynnościach dowodowych organu i jakie znaczenie dla sprawy miały działania organu podjęte przed formalnym sporządzeniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Istotą obowiązku zawiadomienia przez organ stron o wszczęciu postępowania jest bowiem uświadomienie im przedmiotu sprawy w której będzie prowadzone postępowanie oraz realizacja gwarantowanego przez Kodeks postępowania administracyjnego prawa do czynnego udziału w każdym etapie postępowania.

Aby dokonać oceny tego stanu rzeczy kluczowe jest dokonanie przez organ prawidłowych ustaleń w zakresie obowiązującego prawa oraz stanu faktycznego sprawy. Analiza poczynionych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywodów wskazuje, że organ niewłaściwie ocenił zakres przedmiotowy rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta wynikającego z jego decyzji z dnia

[...] r. Świadczy o tym, m.in., sformułowanie przez Kolegium pod adresem organu I instancji zarzutu "pozbawienia strony udziału w czynnościach pomiaru, usprawiedliwionych brakiem zgody właścicieli lokali, w których dokonywano pomiarów".

W tym miejscu należy stwierdzić, że podstawą ustaleń faktycznych i prawnych w oparciu o które została wydana decyzja Prezydenta Miasta w sprawie określenia dla G.R.J. Spółka z o.o. dopuszczalnego poziomu hałasu były pomiary hałasu emitowanego do środowiska pochodzącego z instalacji wentylacyjno-klimatyzacyjnej pracującej na potrzeby lokalu [...] przy [...] dokonane w tzw. punkcie pomiarowym nr [...] - na środku podwórza budynku przy [...]. Nie było to zaś pomiary poziomu hałasu wykonane w mieszkaniu I. i M. S. przy [...] pochodzące z systemu nagłaśniającego lokalu gastronomiczno-rozrywkowego. Zatem doniosłą dla sprawy czynnością dowodową były pomiary hałasu emitowanego przez konkretną instalację wentylacyjno-klimatyzacyjną dokonane na podwórzu posesji przy [...].

Niekwestionowane w sprawie jest, także przez G.R.J. Spółkę z o.o., że w czynnościach pomiaru dźwięku instalacji wentylacyjno-klimatyzacyjnej brał udział Jej przedstawiciel p. J. S. Potwierdza to podpisanie przezeń, bez uwag, załącznika do Protokołu z pomiarów poziomu hałasu w którym znalazł się szkic sytuacyjny miejsca dokonania pomiarów, szkic usytuowania instalacji oraz wynik pomiarów (k. 54 akt administracyjnych). W złożonym do organu I instancji piśmie z dnia [...] r. (k. 82 akt administracyjnych) oraz w odwołaniu Spółka podniosła jedynie zarzut niemożności realizowania swych praw poprzez uczestniczenie w pomiarach dźwięku pochodzącego z systemu nagłaśniającego lokalu "Intro" przeprowadzonych w mieszkaniu Państwa S, nie zaś w na zewnątrz budynku. Okoliczność tą potwierdził na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik skarżącej Spółki podając do protokołu, że J. S. - będący przedstawicielem Spółki - uczestniczył w czynnościach prowadzonych na zewnątrz budynku a stawiany w odwołaniu zarzut dotyczył nie brania udziału w pomiarach wykonanych w mieszkaniu M. S.

Skoro wyniki pomiarów hałasu w mieszkaniu I. i M. S. nie legły u podstaw orzeczenia organu I instancji, to zarzut naruszenia prawa G.R.J. Spółki z o.o. do udziału w tych pomiarach okazał się chybiony.

Za nie mające istotnego znaczenia na wynik sprawy należało uznać wystosowanie przez organ I instancji zawiadomienia o wszczęciu postępowania po przeprowadzeniu dowodu z pomiaru dźwięku emitowanego do środowiska z instalacji wentylacyjno-klimatyzacyjnej. Z informacji zawartej w piśmie organu I instancji z dnia [...] r. (k. 137 akt administracyjnych) przekazującym odwołanie wynika, że miejsce i termin badań uzgodniono telefonicznie z przedstawicielem lokalu [...], a ten został zaakceptowany i przyjęty bez zastrzeżeń. Faktu tego nie neguje sama Spółka, potwierdzając, że Jej przedstawiciel uczestniczył w najważniejszej dla sprawy części badań. Jakkolwiek telefoniczne zawiadomienie o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu nie wyczerpuje w pełni postanowień art. 79 § 1 kpa, jednakże w przypadku uczestniczenia przez przedstawiciela Spółki w pomiarach dźwięku emitowanego do środowiska i nie kwestionowaniu prawidłowości przeprowadzenia tej czynności, uchybienie to nie mogło stanowić podstawy do całkowitego podważenia tak uzyskanych wyników i nakazania ich ponownego wykonania przez organ I instancji.

Jeszcze mniejsze znaczenie procesowe należało przywiązać dla sporządzenia – przed wystosowanie zawiadomienia o wszczęciu postępowania - dokumentacji fotograficznej i notatki służbowej z dnia [...] r. z wizji lokalnej, której efektem było jedynie ustalenie - niespornego w sprawie - miejsca usytuowania urządzeń wentylacyjno-klimatyzacyjnych (klimatyzatorów i czerpni powietrza) wykorzystywanych przez lokal [...] a znajdujących się na podwórzu posesji przy [...].

Odnosząc się do powołanych w odwołaniu przez Spółkę G.R.J. tez z orzecznictwa sądowoadministracyjnego należy wyjaśnić, że wykładnia prawa dokonana w uzasadnieniu wyroku przez sąd administracyjny nie ma mocy wiążącej dla sądu orzekającego w innej sprawie a ewentualne powołanie się na określoną linię orzecznictwa musi być dokonane z uwzględnieniem ewentualnych różnic w stanie faktycznym poszczególnych spraw. I tak np. w przywołanym w odwołaniu przez Spółkę wyroku NSA w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 9 czerwca 1998 r., sygn. akt II SA/Gd 986/97 Sąd stwierdził, że w postępowaniu w przedmiocie ograniczenia emisji hałasu dowód z pomiaru dźwięków będący podstawowym dowodem, na którym oparł się organ I instancji przy wydawaniu decyzji, został przeprowadzony, zanim postępowanie zostało wszczęte, przez co naruszone zostały zasady prawdy obiektywnej i czynnego udziału strony w postępowaniu. Z przedstawionego w uzasadnieniu tegoż wyroku stanu faktycznego sprawy wynika, że przeprowadzony w toku postępowania pomiar poziomu dźwięku został wykonany nie tylko przed wszczęciem postępowania ale i bez udziału strony. Stan faktyczny był zatem odmienny od tego, który wystąpił w rozpoznawanej sprawie.

Rekapitulując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w skutek niewłaściwej oceny stanu faktycznego sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyprowadziło wnioski skutkujące podjęciem decyzji opartej na argumentacji, która musiała być uznana za wadliwą. Zdaniem Sądu, naruszenie przez organ odwoławczy przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 kpa) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium winno uwzględnić poczynione w niniejszym wyroku spostrzeżenia, które po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku staną się dlań wiążące.