Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 220/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140
journal: Dz.U. 2023 poz 633
law: ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (T. J.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Adam Gołuch, Protokolant Starszy Referent Weronika Leśniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 9 lutego 2024 r. nr PR.5432.3.2024 w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopalin bez wymaganej koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 9 lutego 2024 r., PR.5432.3.2024 Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (dalej: PWUG) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. (dalej: DOUG) z dnia 11 grudnia 2023 r., nr: [...] ustalającej dla W. J. (dalej: Skarżący) opłatę podwyższoną za wydobywanie bez wymaganej koncesji w okresie od 9 maja 2022 r. do 6 lipca 2022 r. kopaliny (piasku) w ilości 877,536 ton z terenu działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...] położonych w miejscowości M., gmina S., powiat k., województwo [...]. w wysokości 24.220 zł.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej: k.p.a.), w związku z art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2023 r. poz. 633 z późn. zm.; dalej: p.g.g.).

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Po uzyskaniu informacji o podejrzeniu wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji na działkach położonych w miejscowości M., gmina S., powiat k., województwo [...] pracownicy inspekcyjno-techniczni OUG w dniu 6 lipca 2022 r. przeprowadzili wizję terenową. W jej trakcie stwierdzili na działkach o numerze ewidencyjnym [...] i [...] świeże ślady wydobywania kopaliny, w tym wyrobiska stokowo-wgłębne o głębokości dochodzącej do 1 m. W profilach skarp odsłaniał się piasek drobnoziarnisty.

Pismem z 25 października 2022 r. DOUG wystąpił do Starosty K. o udzielenie informacji w zakresie decyzji lub pozwoleń odnoszących się do przedmiotowych nieruchomości oraz udostępnienie danych zgromadzonych w rejestrze publicznym. W odpowiedzi na powyższe pismem z 14 listopada 2022 r. Starosta K. poinformował, że nie wydawał decyzji dla działalności prowadzonej na działkach o nr [...] i [...], a właścicielami działek są małżonkowie W. i S. J.

Zawiadomieniem z 7 listopada 2022 r. DOUG wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej w związku z podejrzeniem prowadzenia działalności polegającej na wydobywaniu kopaliny bez wymaganej koncesji, wzywając do złożenia pisemnych wyjaśnień. S. J. oświadczyła, iż nie ma wiedzy na temat okoliczności wskazanych w zawiadomieniu, natomiast Skarżący wskazał, że na przedmiotowych działkach z wykorzystaniem własnego sprzętu wykonywał prace związane z usuwaniem kamieni.

Z udziałem Skarżącego w dniu 7 grudnia 2022 r. przeprowadzone zostały oględziny działek nr [...] i [...]. Stwierdzono zasypane wyrobiska i wyrównany teren. Skarżący oświadczył, że wyrobiska powstały w związku z usuwaniem głazów, które były wykorzystywane na własne potrzeby oraz częściowo przekazane na potrzeby lokalnej parafii. Ta okoliczność nie została jednak potwierdzona przez Proboszcza Parafii w M.

W dniu 13 marca 2023 r. Skarżący i jego żona złożyli w ramach pomocy prawnej zeznania w Urzędzie Gminy S. Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, natomiast jego żona oświadczyła, iż nie ma wiedzy o czynnościach wykonywanych na działkach [...] i [...], nigdy tam nie była i nawet nie wie gdzie dokładnie się one znajdują.

W tak ustalonym stanie faktycznym DOUG decyzją z 11 grudnia 2023 r. ustalił Skarżącemu opłatę podwyższoną za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji, jednocześnie umarzając postępowanie wobec żony Skarżącego.

Od tej decyzji Skarżący złożył odwołanie.

Po dokonanej ponownej analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego PWUG utrzymał w mocy decyzję.

W jej uzasadnieniu stwierdził, że na wydobycie kopalny z terenu działek numerach ewidencyjnych [...] i [...] wskazują pomiary dokonane przez pracowników inspekcyjnych OUG w dniu 6 lipca 2022 r., udokumentowane następnie w "Dokumentacji ustalającej ilość kopaliny bez koncesji [...]". Wydobycie 498,6 m2 piasku nie może być uznane za na własne potrzeby, gdyż jest ono ograniczone do 10 m2 w roku kalendarzowym. Oznacza to, że Skarżący nie wydobywał kopaliny na potrzeby własne, bowiem przekroczył limit wydobycia, naruszył przeznaczenie nieruchomości oraz nie dopełnił obowiązku uprzedniej notyfikacji do właściwego organu.

PWUG nie przychylił się do twierdzenia Skarżącego o braku możliwości wydobycia 877,536 t. Przyjmując wykonywanie 3 kursów dziennie przy ładowności 10 ton wywiezienie 877 ton piasku w ciągu 2 miesięcy jest realne.

W ocenie PWUG ustalona ilość wydobytego prasku została ustalona prawidłowo w oparciu o obmiary sytuacyjno- wysokościowe dokonane w dniu 6 lipca 2022 r., stan terenu przedstawionego na ortofotomapie i numerycznym modelu terenu (dalej NMT) według stanu z dnia 9 maja 2022 r. z serwisu [...]. Analiza (porównanie) rzędnych wysokościowych terenu w przedmiotowym rejonie, wykazała różnice pomierzonej w dniu wizji rzeźby terenu, w stosunku do rzeźby terenu reprezentowanej przez NMT. Natomiast okoliczność, że wydobycie nastąpiło na obszarze udokumentowanego złoża "M. I" ma znaczenie tylko w zakresie ustalenia odpowiedniej gęstości objętościowej kopaliny przyjętej do obliczenia całości wydobycia.

Organ II instancji nie podzielił stanowiska Skarżącego co do wykorzystania rolniczego działki wymagającego pobierania kamieni. Fakt ubytku kopaliny, potwierdzony pomiarami terenowymi nie ma związku z dbaniem o ziemie orną, ponieważ w wyrobiskach zdjęto warstwę gleby i skupiono się na wydobyciu piasku, który ziemią orną nie jest.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący zarzucił decyzji:

I. zaakceptowanie błędnego ustalenia, że na działkach o numerach [...] i [...] położonych w M., gmina S. doszło do wydobycia bez wymaganej koncesji kopalin w postaci piasku w ilości 877,536 ton przez okres od 9 maja 2022 r. do 6 lipca 2022 r., chociaż nie byłoby to nawet fizycznie możliwe przez niespełna dwa miesiące;

II. błędne przyjęcie, że "czynności sprawdzające" dają podstawy do wyliczenia ilości kopalin jakie ewentualnie ubyły z działek [...] i [...] położonych w M., gmina S., w okresie objętym decyzją;

III. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że na działkach [...] i [...] położonych w M., grnina S., w dniu 6 lipca 2022 r. znajdowały się "świeże ślady wydobywania kopalin";

IV. błąd w ustaleniach faktycznych, wynikający z błędnego rozumowania, że organ mógł sprawdzić ilość wydobytych w okresie od 9 maja 2022 r. do 6 lipca 2022 r. kopalin, opierając się na kwestionowanych przez Skarżącego ustaleniach z 6 lipca 2022 r. o rzekomych świeżych śladach wydobycia i informacji z 7 grudnia 2022 r. o zasypaniu wyrobisk bez jakiejkolwiek wizji w terenie w okresie od 9 maja 2022 r. do 6 lipca 2022 r.;

V. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania to jest:

1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nie podjęcie z urzędu wszystkich niezbędnych do załatwienia tej sprawy czynności, zmierzających do ustalenia okresu i ilości rzeczywiście pobranych z działek [...] i [...] kopalin, chociaż możliwość wymierzenia opłaty podwyższonej zależy m. in. od tego ile kopalin zostało wydobytych w skali roku, a w sprawie brak jest dowodów na to, że ilości o których mowa w decyzji, zostały pobrane w okresie przedmiotowych dwóch miesięcy, albowiem mimo takiej potrzeby nie dopuszczono:

a) dowodu z opinii biegłego z zakresu geodezji na fakt, że pomiary "wyrobisk" zostały wykonane błędnie, na fakt że usytuowanie "wyrobisk" jest inne niż wskazuje się w decyzji;

b) dowodu z opinii biegłego z zakresu górnictwa na fakt, że nie doszło do wydobycia kopalin w ilościach określonych w decyzji, na fakt że dokonane przez Organy administracji pomiary są błędne;

2) art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie okoliczności faktycznych sprawy bez odniesienia się do całokształtu materiału dowodowego, z pominięciem tej jego części która wskazuje na to, że zbieranie kamieni miało charakter i ceł wyłącznie prywatny, odbywał się metodą gospodarczą i było rozłożone w czasie, a w okresie od 9 maja 2022 r. do 6 lipca 2022 r. nie odbywało się w ogóle, gdyż w tym okresie, co ustalono zresztą w decyzji Organu I instancji, odbywało się jedynie wyrównanie terenu- określane przez Organ II instancji lako "zasypywanie wyrobisk";

3) art. 8 k.p.a. poprzez uchybieniu zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji na skutek pomijania przez organy II instancji okoliczności wyłączających nakładanie na Skarżącego opłaty podwyższonej, albowiem pozyskiwanie kamieni z działek [...] i [...] było związane z typową działalnością rolniczą, która wymaga oczyszczania terenu, aby nie uszkodzić maszyn rolniczych i odzyskania stawu, co na terenach wiejskich ma charakter permanentny i nie odbywa się przez 2 miesiąca, a stale i systematycznie, w ilościach nie przekraczających 10 m2 w skali roku;

VI. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 140 ust. 1 p.g.g. poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że każde usuwanie kamieni z działki rolnej stanowi wykonywanie działalności w zakresie wydobywania kopalin ze złóż i wymaga uzyskania koncesji, zatwierdzenia projektu łub zgłoszeniu projektu robot geologicznych, chociaż usuwanie kamieni z działki rolnej, w celu zabezpieczenia sprzętu rolniczego nie jest wykonywaniem działalności w zakresie wydobywania kopalin ze złóż i nie podlega opłacie podwyższonej;

W oparciu o tak postawione zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji DOUG w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Skarżący zarzucił PWUG, że ten nie prowadził żadnych własnych ustaleń, bezrefleksyjnie przyjmując założenia DOUG za prawdziwe. Nie ustalił, choć były ku temu przesłanki, że Skarżący z uwagi na wiek, stan zdrowia, sytuację osobistą nie miałby fizycznej możliwości wywiezienia w niespełna dwa miesiące 877,536 ton kopalin. Poza tym działki [...] i [...] są od dziesięcioleci wykorzystywane wyłącznie rolniczo, co wiąże się z koniecznością usuwania głazów i wyrównywanie terenu. Zatem w ogóle nie doszło do wydobycia, a rolnicze wykorzystanie gruntu nie odbyło się przy użyciu środków strzałowych i nie było większe niż 10 m2 w roku kalendarzowym i w żadnym razie nie naruszyło przeznaczenia nieruchomości.

W ocenie Skarżącego wskazywane przez DOUG "czynności sprawdzające" nie dają podstawy do wyliczenia ilości kopalin, skoro 6 lipca 2022 r. istniały rzekomo bliżej niedookreślone świeże ślady wydobycia, a w dniu oględzin z dnia 7 grudnia 2022 r. "wyrobiska zostały zasypane." W okresie rzekomego wydobycia nie było więc żadnej wizji lokalnej, ani żadnych pomiarów terenowych, które pozwoliłby na szczegółowe wyliczenia jak we wniosku. Pomiary wykonywane w oparciu o mapy cyfrowe nie są na tyle dokładne, aby móc stawiać wnioski jak w decyzji.

Poza tym organy uwzględniły zmiany ukształtowania terenu ze względu na ruch wody.

Jednocześnie Skarżący zaprzeczył wykonywaniu wykopów i zdecydowanie zanegował zdejmowanie "nakładów".

Niezależnie Skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nie podjęcie z urzędu wszystkich niezbędnych do załatwienia sprawy czynności, zmierzających do ustalenia istotnych dla sprawy faktów. Organ nie uwzględnił rolniczego wykorzystania działki, a co za tym idzie nie wziął pod uwagę celu pobierania kamieni i jego skalę. Pomiary GPS nie są dokładne, a usytuowanie rzekomych wyrobisk nie jest bezdyskusyjne. W konsekwencji nastąpiło też naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez uchybieniu zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji, na skutek pomijania przez organy okoliczności wyłączających nakładanie na skarżącego opłaty podwyższonej. Pomijając niedokładność ortofotomap i brak związku pomiędzy udokumentowanym dawno temu i nie aktualnym na ten moment obszarem oraz charakterystyką złoża "M. I", Organ I instancji nie dostrzegł, mimo że powinien, iż jego ustalenia faktyczne pozostają niemożliwe do obrony, choćby w świetle doświadczenia życiowego.

W odpowiedzi na skargę PWUG podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 14 listopada 2024r. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w skardze oraz złożył wniosek dowodowy w formie zdjęć na fakt, że ewentualny ubytek ziemi nie wynika z nielegalnego wydobycia a z przesuwania się masywów ziemi na skutek wymywania dużych ilości gruntów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje

Skarga jest niezasadna.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Na podstawie zaś art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a. tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

W myśl z kolei art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawne podstawy mające zastosowanie w sprawie zawarte są w przepisach p.g.g.

Jak wynika z art. 6 ust. 1 pkt 3 p.g.g. kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża. Do wydobycia kopaliny dochodzi więc z momentem jej odłączenia od złoża (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 312/19; wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1826/18; wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 2855/17).

Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g. wykonywana po uzyskaniu koncesji.

Zgodnie z art. 140 ust. 1 p.g.g. działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Zaznaczyć tutaj wypada, że przewidziana w art. 140 p.g.g. "opłata podwyższona stanowi jeden z rodzajów administracyjnych sankcji finansowych wykorzystywanych przez ustawodawcę dla celów ustawy" (K. Karpus (w:) Prawo geologiczne i górnicze. Komentarz, red. B. Rakoczy, W. 2015, komentarz do art. 140). Zatem działalność wykonywana z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji albo w zatwierdzonym lub podlegającym zgłoszeniu projekcie robót geologicznych oraz działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego lub podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych jest deliktem administracyjnym, a obowiązek poniesienia z tego tytułu opłaty (odpowiednio dodatkowej czy podwyższonej) "stanowi ujemną konsekwencję tych zachowań" (M. Szalewska, Opłaty sankcyjne (w:) Wybrane problemy prawa geologicznego i górniczego, red. B. Rakoczy, W. 2016), por. wyrok NSA z 13 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 302/20). Wpływy z tytułu opłat (...) – co wynika z art. 141 ust. 1 p.g.g. w 60% stanowią dochód gminy, na terenie której jest prowadzona działalność, a w 40% dochód Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie

Organem właściwym w tego rodzaju sprawach - poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust 2 pkt 1 p.g.g.- jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 p.g.g.).

Wskazań należy na regulację art. 4 p.g.g., która zawiera przesłanki wyłączenia stosowania ustawy. Stanowi ona, że przepisów działu III-VIII oraz art. 168-174 nie stosuje się do wydobywania piasków i żwirów przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie: 1) będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych; 2) nie będzie większe niż 10 m3 w roku kalendarzowym;3) nie naruszy przeznaczenia nieruchomości. (art. 4 ust.1 p.g.g.) Ten, kto zamierza podjąć wydobywanie, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany z 7-dniowym wyprzedzeniem na piśmie zawiadomić o tym właściwy organ nadzoru górniczego, określając lokalizację zamierzonych robót oraz zamierzony czas ich wykonywania. (art. 4 ust.2 p.g.g.) W przypadku naruszenia wymagań określonych w ust. 1 i 2 właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu taką działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3. (art. 4 ust. 3 p.g.g.)

W ocenie Sądu ustalony w sprawie stan faktyczny oceniany przez pryzmat powołanych wyżej przepisów prawa materialnego prowadzi do wniosku o zasadności nałożenia na Skarżącego opłaty podwyższonej, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Organy obu instancji dokonały rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgromadzony materiał dowodowy był kompletny i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Natomiast ocenę wniesionych przez Skarżącego zarzutów należy poprzedzić wyjaśnieniem, że o ich skuteczności nie decyduje każde uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (por. wyrok NSA z 13 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 302/20).

Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja PWUG z 9 lutego 2024r. o utrzymaniu w mocy decyzji DOUG z 11 grudnia 2023r. w sprawie ustalenia Skarżącemu opłaty podwyższonej za wydobywanie bez wymaganej koncesji, w okresie od 9 maja 2022r. do 6 lipca 2022 r. kopaliny (piasku) w ilości 877,536 ton z terenu działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...] położonych w miejscowości M., gmina S., powiat k., województwo [...] - w wysokości 24.220 zł.

Istota sporu sprowadza się do dwóch zagadnień, po pierwsze, czy w sprawie doszło do wydobycia kopaliny bez koncesji. Druga natomiast dotyczy zastosowanej metodologii obliczania ilości wydobytego kruszywa.

Co do pierwszej kwestii, w ocenie Skarżącego błędnie zostało przyjęte, że Skarżący wydobywał kopalinę bez koncesji, podczas gdy w rzeczywistości były to prace rolnicze polegające na zbieraniu kamieni i wyrównywaniu terenu. Prace prowadził osobiście własnym sprzętem, a odspojoną od złoża kopalinę wykorzystał na potrzeby własne. Odmienne stanowisko zajmuje PWUG twierdząc że przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki uprawniające do nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty podwyższonej.

W tak wyznaczonym sporze przyznać rację należy PWUG. Wskazuje na to ilość wydobytej kopaliny. Jej ilość została ustalona na podstawie pomiarów dokonanych przez pracowników inspekcyjnych OUG w G. w trakcie wizji terenowej przeprowadzonej w dniu 6 lipca 2022 r., w oparciu o które opracowano "Dokumentacji ustalającej ilość kopaliny bez koncesji [...]" (dalej: Dokumntacja). Wynika z niej, że na przedmiotowych działkach znajdowały się dwa wyrobiska wgłębne (wkopy), z których wydobywano piasek drobnoziarnisty i zdjęto nadkład na większej powierzchni (s. 6-7 Dokumentacji). Na nieruchomości oznaczone numerami [...] i [...] składają się w przeważającej części grunty orne, pastwiska oraz grunty orne zadrzewione. Zgodzić się należy z PWUG, że zarówno zdjęcie nadkładu, jak i wykonanie wykopów nie są działaniami związanymi z rolnym wykorzystaniem nieruchomości ani też z czynnościami "zbierania kamieni" i wyrównywaniem powierzchni działki. Świadczy to zatem o naruszeniu przeznaczenia nieruchomości. Tym samym przesłanka, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt. 3 p.g.g. nie została spełniona. Ponadto udokumentowane zostało wydobycie 498,6 m2 piasku, co znacznie przekracza określoną w art. 4 ust. 1 pkt. 4 p.g.g. wielkość dopuszczalnego wydobycia tj. do 10 m3 w roku kalendarzowym. Mając na uwadze, że dla wyłączenia przepisów działów III–VIII oraz art. 167–174 i uznania tym samym wydobycia na potrzeby własne wymagane jest spełnienia wszystkich przesłanek wyznaczonych w art. 4 ust. 1 p.g.g. nie jest możliwe – jak tego chce Skarżący - uznania braku podstaw prawnych do nałożenia opłaty podwyższonej. Zauważyć przy tym należy, że Skarżący nie dopełnił także określonego w art. 4 ust. 2 p.g.g. obowiązku zgłoszenia zamiaru wydobycia.

Drugie sporne zagadnienie dotyczy przyjętego przez organy sposobu obliczenia ilości wydobytego kruszywa. Skarżący stoi na stanowisku, że błędnym jest wykorzystanie pomiarów dokonanych w trakcie wizji w terenie w dniu 6 lipca 2022r. w której nie uczestniczył oraz danych z map cyfrowych. Z kolei organy orzekające w sprawie ilość wydobycia kopaliny ustaliły na podstawie obmiarów (pomiarów geodezyjnych) wyrobiska i danych na ortofotomapach.

Zdaniem Sądu brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych w zakresie ilości wydobytej kopaliny w postaci piasku ze żwirem oraz wysokości naliczonej opłaty podwyższonej. W tym zakresie zasadnym było oparcie rozstrzygnięcia o sporządzoną dokumentację zawierającą szczegóły dotyczące obmiaru wyrobiska, uprawnień osoby dokonującej czynności geodezyjnych i wykorzystanych w tym celu urządzeń. W badanej sprawie wyniki pomiarów i obliczeń objętości oraz ilości (masy) piasku ze żwirem, za który ustalona została przez DOUG opłata podwyższona zawiera Dokumentacja dokonano na podstawie obmiarów sytuacyjno- wysokościowych dokonanych w dniu 6 lipca 2022 r. (s. 3 Dokumentacji), w odniesieniu do stanu terenu przedstawionego na ww. ortofotomapie i numerycznym modelu terenu (dalej NMT) wg. stanu z dnia 9 maja 2022 r. z serwisu [...]. Z analizy obrazów ortofotomap wynika iż powierzchnia terenu będącego przedmiotem postępowania, była nienaruszona robotami ziemnymi wg. stanu ortofotomapy z dnia 9 maja 2022 r. Analiza (porównanie) rzędnych wysokościowych terenu w przedmiotowym rejonie, wykazała różnice pomierzonej w dniu wizji rzeźby terenu, w stosunku do rzeźby terenu reprezentowanej przez NMT (siatka 0 boku 1,0 m; błąd średni wysokości punktu 0,15 m). Obliczona kubatura (objętość) ubytku kruszywa z naruszonej robotami ziemnymi części działek nr. ewid. [...] i [...], wyznaczona została jako różnica stanu powierzchni (rzędnych wysokościowych) dwóch stanów faktycznych na 9 maja 2022 r. (NMT), oraz 6 lipca 2022 r. (bezpośredni pomiar GPS). Pomiary przeprowadzone przez uprawnionego mierniczego górniczego pokazują, że z przedmiotowych działek ubyło 498,6 m3 piasku. Przyjmując ciężar objętościowy kopaliny zgodnie z kartą informacyjną złoża "M. I" (rejon wydobycia usytuowany jest w granicach złoża) obliczona ilość wydobytego piasku wynosi 877,536 t. (s. 4 zaskarżonej decyzji). Znaczenie w sprawie ma także i to, że pomiary wyrobiska zostały wykonane przez osoby posiadające kwalifikacje mierniczego górniczego i geologa górniczego, a sprzęt wykorzystany do pomiarów terenowych stanowiły certyfikowane urządzenia. Sporządzona w toku postępowania Dokumentacja ustalająca ilość kopaliny wydobytej bez koncesji zawiera zarówno metodykę pomiarów i obliczeń, które pozwoliły na ustalenie ilości wydobytej nielegalnie kopaliny, jak i niezbędne mapy oraz szkice. Obliczenia, zgodne ze sztuką geodezyjną, wykonano z wykorzystaniem licencjonowanego programu komputerowego.

Wobec tego nie ma podstaw nie ma podstaw żądanie Skarżącego uwzględnienia 30-letniego okresu wykorzystania rolniczego działki i związaną z tym koniecznością usuwania kamieni i jej skalą. Zgodzić się należy z PWUG, że fakt ubytku kopaliny, potwierdzony pomiarami terenowymi nie ma związku z dbaniem o ziemię orną, ponieważ w wyrobiskach zdjęto warstwę gleby i skupiono się na wydobyciu piasku, który ziemią orną nie jest. (s. 3 zaskarżonej decyzji).

Na ocenę prawidłowości dokonanego w powyższy sposób obliczenia ilości wydobytej kopaliny nie ma wpływu zarzut Skarżącego wskazujący na brak możliwości fizycznych i organizacyjnych wydobycia 877,536 t kopaliny w czasokresie dwóch miesięcy. Sąd przychyla się do stanowiska PWUG, wyrażonego na s. 3 zaskarżonej decyzji). Przyjmując wykonanie 3 kursy dziennie przy ładowności 10 ton czyni wywiezienie 877 ton piasku w ciągu 2 miesięcy realnym.

Nie ma racji Skarżący kwestionując nie tylko legalność wizji terenowej przeprowadzonej przez pracowników OUG w dniu 6 lipca 2022r., ale także wykorzystanie dokonanych w jej trakcie ustaleń w prowadzonym przez organy postępowaniu administracyjnym. Upoważnieni pracownicy organów administracji geologicznej oraz pracownicy organów nadzoru górniczego, zgodnie z art. 153 ust. 1 lit. b p.g.g., mają prawo przy wykonywaniu nadzoru i kontroli do całodobowego wstępu, wraz z pracownikami pomocniczymi, rzeczoznawcami i niezbędnym sprzętem do, między innymi, miejsc wydobywania kopalin. Jak wskazał NSA, wykorzystanie tego prawa wstępu służy zapewnieniu bezpiecznego sposobu prowadzenia działalności górniczej i zapobieganiu wydobywaniu kopalin w sposób niekontrolowany. Jest oczywiste, że obecność upoważnionych pracowników w miejscu wydobywania kopalin może i powinna być wykorzystana do stwierdzenia zastanego stanu faktycznego, utrwalenia tego stanu przez dokonanie oględzin, wykonanie fotografii, filmów, szkiców, pomiarów, protokołów, pobranie próbek i przeprowadzenie wszelkich innych potrzebnych czynności. Do tych czynności ze względu na tryb ich wykonywania, a niekiedy ze względu na nagłą potrzebę wstępu do miejsca wydobywania kopalin i innych miejsc wymienionych w art. 153 ust. 1 pkt 1 p.g.g. nie stosuje się przepisu art. 79 § 1 k.p.a., według którego strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu, między innymi z oględzin, przynajmniej na siedem dni przed terminem. Niezapewnienie stronie brania udziału w przeprowadzeniu omawianych czynności nie stanowi też naruszenia art. 79 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 26 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 2049/21). Oznacza to, że wstęp pracowników organu nadzoru górniczego do miejsca wydobywania kopaliny i przeprowadzenie czynności bez uprzedniego zawiadomienia skarżącego oraz bez jego udziału nie oznacza naruszenia art. 10 § 1 i art. 79 § 1 i 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 26 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 2049/21; wyrok NSA z 13 maja 2021 r. sygn. akt II GSK 1018/18); wyrok NSA z 13 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 302/20).

Sąd orzekający stoi na stanowisku, że materiały wytworzone przez pracowników organów nadzoru górniczego w związku ze wstępem do miejsca wydobywania kopalin mogą stanowić dowody w postępowaniu administracyjnym w sprawie nałożenia opłaty. Dowody uzyskane w czasie czynności przeprowadzanych po wstępie pracowników organów nadzoru górniczego na miejsce wydobywania kopalin zgodnie z art. 153 ust. 1 pkt 1 p.g.g. podlegają tak samo jak inne dowody rozpatrzeniu oraz ocenie na podstawie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W ocenie Sądu organ nie dopuścił się uchybienia przepisom postępowania w zakresie gromadzenia materiału dowodowego. Przepis art. 75 § 1 k.p.a. stanowi, iż jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Dodać tutaj należy, że czynności te wykonywane są często jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego i dopiero ich wynik pozwala organowi nadzoru górniczego na ocenę, czy jest podstawą do wszczęcia postępowania. Z kolei przepis art. 77 § 1 k.p.a obliguje zaś organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Skoro jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, to nie ma podstaw, by kwestionować oględziny i pomiary dokonane przed wszczęciem postępowania, lecz włączone w poczet materiału dowodowego sprawy. Z dokumentacji potwierdzającej ich przeprowadzenie wynika, że organ dokonując ustaleń faktycznych co do ilości wydobytej kopaliny prawidłowo oparł się na protokole oględzin dokonanych przez pracowników OUG z 6 lipca 2022r. oraz na przeprowadzonych w ich trakcie pomiarach pomimo tego, że zostały one wykonane przed formalnym wszczęciem postępowania w sprawie. Sąd nie znalazł podstaw do tego, by szczegółowo wymienione okoliczności podważyć. Skarżący nie kwestionował również kwalifikacji zawodowych osób dokonujących pomiarów z ramienia organu. Sąd również nie dopatrzył się w tym zakresie nieprawidłowości opierając się na przepisach art. 53 i następne p.g.g. Kwestie uprawnień górniczych w Ustawie Prawo geologiczne i górnicze zawarto w Dziale IV "Kwalifikacje, rzeczoznawcy i odpowiedzialność zawodowa, Rozdziale 2 zatytułowanym "Kwalifikacje w zakresie górnictwa i ratownictwa górniczego" (art. 53). Znajduje się tam wykaz stanowisk, w odniesieniu do których określa się wymagania i stwierdza kwalifikacje. Nie budziło wątpliwości Sądu posiadanie przez osoby dokonujące pomiarów i obliczeń, uprawnień do tych czynności, na podstawie których sporządzono fachową dokumentację.

Również wykorzystane urządzenia pomiarowe posiadały stosowne atesty, czego zresztą Skarżący nie kwestionował.

Skarżący podniósł zarzut braku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu geodezji na okoliczność pomiaru wyrobisk oraz dowodu z opinii biegłego z zakresu górnictwa dla określenia ilości wydobytej kopaliny. Przepis art. 84 § 1 k.p.a. pozostawia kwestię dopuszczenia przez organ dowodu z opinii biegłego uznaniu organu, który może przyznać, że nie dysponuje wystarczającą wiedzą w rozstrzyganym przedmiocie i powołać biegłego lub też uznać - jak w rozpoznawanej sprawie - że dysponuje wiedzą specjalistyczną oraz sprzętem technicznym do dokonania oceny stanu sprawy tj. jego pracownicy mają stosowne uprawnienia i dysponują sprzętem oraz wiedzą do ustalenia wielkości wyrobiska i urobku (zob. wyrok WSA w Lublinie z 5 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Lu 1090/12; wyrok WSA w Olsztynie z 9 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 1161/14; wyrok WSA w Gliwicach z 23 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Gl 2158/15).

Nie zostały naruszone uprawnienia procesowe Skarżącego albowiem miał zagwarantowaną możliwość zapoznania się z nimi i zgłaszania dowodów przeciwnych.

Zatem po analizie materiału dowodowego Sąd w pełni podziela stanowisko PWUG co do ustalenia wielkości wydobycia i w konsekwencji wysokości naliczonej opłaty, zawarte na s. 4 zaskarżonej decyzji. Zebrany materiał, na którym oparł się organ przy kwestionowanych wyliczeniach, jest pełny, spójny i wyczerpuje nakazy zasad procesowych. W świetle bowiem przytoczonych już regulacji prawnych nie budzi wątpliwości, że w przypadku stwierdzenia takiej okoliczności na organie nadzoru górniczego ciąży obowiązek wydania decyzji wymierzającej osobie fizycznej dokonującej nielegalnego wydobycia piasku podwyższonej opłaty. Należy bowiem zauważyć, że udzielenie koncesji czy zatwierdzanie projektu robót planowanego wydobycia kruszywa może nastąpić na wniosek podmiotu, który spełni stosowne, czasem rygorystyczne warunki określone w przepisach ustawy Prawo geologiczne i górnicze do ich uzyskania. Również wydobycie kopaliny na własne potrzeby w rozmiarze określonym w P.g.g. może nastąpić jedynie po dokonaniu zgłoszenia zamiaru wydobycia dokonanego przez zainteresowanego wydobyciem. Powyższe obowiązki wynikają z charakteru takich robót i z tego, że jest to działalność o skomplikowanym charakterze, wymagająca wiedzy specjalistycznej, gdyż jej prowadzenie w sposób niewłaściwy niesie poważne zagrożenie dla ludzi i środowiska.

W konsekwencji powyższego zarzuty i argumenty skargi nie mogły odnieść skutku. Oględziny, pomiary wyrobiska dokonane zostały przez uprawnione osoby oraz odpowiednio udokumentowane. Organ przeprowadził także niezbędne dla sprawy dowody i zinterpretował je. Ustosunkował się do stawianych mu zarzutów wyjaśniając swoje stanowisko. Wydając zaskarżoną decyzję PWUG nie naruszył powołanych w skardze przepisów prawa, a jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał prawidłową normę art. 140 P.g.g.

W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z art. 106 p.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie "akt sprawy" organu administracji publicznej, którego działanie lub zaniechanie zostało zaskarżone do Sądu. Oznacza to, że podstawą orzekania przez sąd jest cały materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji publicznej w postępowaniu w obu instancjach. Nie jest uzasadnione załączanie przez Skarżącego na etapie postępowania sądowego, dokumentacji fotograficznej mającą udowadniać fakt przesuwania się masywów ziemi. Dodatkowo zaznaczyć należy, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi możliwe jest przeprowadzenie jedynie dowodu z dokumentu, co wprost wynika z treści art. 106 § 3 p.p.s.a. Przywołany przepis stanowi, że Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W powołaniu na ten przepis nie jest możliwe przeprowadzenie przez sąd administracyjny dowodu ze zdjęć albowiem przeprowadzenie takiego dowodu nie jest przewidziane w ramach procedury obowiązującej przed sądem administracyjnym.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.