Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2337/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Agencja Mienia Wojskowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 6 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 207
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 3, art. 120 i art. 121
journal: Dz.U. 2017 poz 1456
law: Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 104/19 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia 8 listopada 2018 r. BP-DZ.4301.57.2018/2 w przedmiocie zwrotu świadczenia mieszkaniowego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. S. na rzecz Prezesa Agencji Mienia Wojskowego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 sierpnia 2019 r. II SA/Wa 104/19, oddalił skargę M.S. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z 8 listopada 2018 r. nr BP-DZ.4301.57.2018/2 w przedmiocie zwrotu świadczenia mieszkaniowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M. S. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu naruszenie:

I. prawa materialnego:

1. art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2016 r. poz. 207 ) przez błędną wykładnię i jego niewłaściwe stosowanie poprzez:

a) pominięcie przy jego stosowaniu przez organy obu instancji definicji legalnej pojęcia "żołnierz zawodowy", zdefiniowanej w art 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dn. 11.09.2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i jej znaczenia dla prawidłowej interpretacji tego przepisu, z powodu nie stosowania dyrektywy wykładni językowej, nakazującej używania znaczenia określonych zwrotów prawnych, dokładnie i tylko w tym znaczeniu w jakim prawodawca wprowadził wiążące rozumienie poszczególnych terminów prawnych, których znaczenia nie można zmieniać, rozszerzać, czy zwężać;

b) wadliwe, szerokie zastosowanie - przez organy obu instancji - wykładni funkcjonalnej i rozumienie tego przepisu poprzez zastosowanie dyrektyw pozajęzykowych, prowadzące do niedopuszczalnego odstąpienia od ścisłego interpretowania pojęcia "żołnierz zawodowy" wskazanego przez definicje legalną i nieprawidłowe jego stosowanie z powodu rozszerzenia zakresu jego stosowania na osoby nie mające w dniu 9 maja 1996 r statusu "żołnierza zawodowego", a mające taki status obecnie;

c) błędną sądową ocenę, że w rzeczonym przepisie ustawodawca nie odnosi się do kwestii czasu nabycia lokalu mieszkalnego skoro z definicji legalnej "żołnierza zawodowego" w sposób oczywisty wynika przedział czasowy , w jakim ów przepis obowiązuje - tj. od dnia powołania do zawodowej służby wojskowej i wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe, do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, co wynika także z dyspozycji art 21 ust 1 powołanej ustawy, po myśli którego "Żołnierzowi zawodowemu od dnia wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej przysługuje prawo do zakwaterowania ...";

d) naruszenie zasady niedopuszczalności wyinterpretowania z treści przepisu jego mocy wstecznej, gdy obecny żołnierz zawodowy nie miał jeszcze takiego statusu w dacie zakupu lokalu mieszkalnego przed powołaniem do służby i wypełnienie w ten sposób luki prawnej - wbrew oczywistej woli ustawodawcy - wobec braku jednoznacznych regulacji sytuacji żołnierzy zawodowych, którzy nabyli lokal w warunkach opisanych w pkt 3 ust. 6 art 21 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, lecz przed powołaniem do zawodowej służby wojskowej i przed wejściem ww. przepisu w życie;

e) naruszenie reguł wykładni o niedopuszczalności wykładni rozszerzającej wyjątku od zasady, ponieważ uregulowanie to jest wyjątkiem (ograniczeniem prawa) od zasady jaką jest przysługiwanie żołnierzowi prawa do zakwaterowania od momentu powołania do służby wojskowej;

f) naruszenie dyrektywy wykładni funkcjonalnej odrzucającej taką interpretację przepisu, która prowadzi do absurdalnych konsekwencji lub niemożliwych do zaakceptowania konsekwencji (argumentum ab absurdum) z tego względu, gdy interpretator uznaje za negatywną przesłankę sytuację, kiedy nabycia, a nawet zbycia lokalu mieszkalnego spełniającego warunki wymienione w art 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu SZRP, dokonuje osoba całkowicie obca aktualnemu żołnierzowi zawodowemu, a która w przyszłości zostaje jego małżonkiem - co jest absurdalne,

- co doprowadziło w rezultacie do niewłaściwej interpretacji normy prawnej i w konsekwencji do bezpodstawnego pozbawienia skarżącej, słusznie nabytego prawa do zakwaterowania w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, a w konsekwencji i prawa do świadczenia zamiennego w postaci "wypłaty świadczenia mieszkaniowego" należnego i przyznanego na mocy art. 21 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy, natomiast prawidłowe stosowanie art. 21 ust. 6 pkt 3 tej ustawy nie powinno dotyczyć obecnych żołnierzy zawodowych, którzy nabyli lokal w warunkach opisanych w pkt 3 ust. 6 art 21 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, jednak przed, powołaniem do zawodowej służby wojskowej, czyli wówczas nie żołnierzy, zaś przyjęta zaskarżonym wyrokiem interpretacja przedmiotowej normy powoduje absurdalne skutki;

2. art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2016 r. poz. 207 ) przez błędną wykładnię i jego niewłaściwe stosowanie wskutek pominięcia przy jego interpretacji legalnej definicji pojęcia "lokal mieszkalny" zawartej w art. 1a ust 1 pkt 1 powołanej ustawy, z naruszenie dyrektywy wykładni językowej przy jego stosowaniu, gdyż negatywna przesłanka wskazana w art. 21 ust. 6 pkt 3 cyt. ustawy ziszcza się dopiero wówczas, gdy żołnierz zawodowy, bądź jego małżonek nabędą od Skarbu Państwa, Agencji, jednostki samorządu terytorialnego lokal mieszkalny, którym - zgodnie z definicją legalną - jest tylko i wyłącznie lokal "będący w dyspozycji Agencji Mienia Wojskowego zwanej dalej "Agencją", a prawidłowe stosowanie tego przepisu wyklucza, jako negatywną przesłankę, sytuacje nabycia lokali mieszkalnych z bonifikatą lub pomniejszeniem w cenie nabycia od wskazanych podmiotów, nie będących w dacie nabycia w dyspozycji AMW;

3. w konsekwencji dowolne, pozbawione podstawy prawnej, a mimo to zaakceptowane zaskarżonym wyrokiem WSA, przyjęcie, że w obowiązującym systemie prawnym istnieje zakaz korzystania w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych z pomocy publicznej więcej niż raz, bez względu na status uprawnionego w dacie korzystania z takiej pomocy, a w szczególności, że zasada taka wynika z art. 21 ust. 6 pkt 3 powołanej ustawy, a nadto jest sprzeczna z art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, gdzie zagwarantowane żołnierzowi prawo do lokalu nie ma charakteru pomocy dla rodziny żołnierza oraz z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 11.09.2003 r. o służbie wojskowej żołnierz zawodowych, zgodnie z którym "Państwo zapewnia żołnierzom zawodowym godne warunki życia, umożliwiające oddanie się służbie Narodowi i Ojczyźnie, rekompensując odpowiednio trud, ograniczenia i wyrzeczenia związane z pełnieniem zawodowej służby wojskowej";

4. art. 42 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego przez błędną wykładnię i niewłaściwe stosowanie z powodu niezastosowania przedawnienia do roszczeń starszych niż trzy lata od daty wydania decyzji przez Dyrektora Agencji Mienia Wojskowego we Wrocławiu z 2.10.2018 r., którą organ I instancji orzekł o nadpłacie na rzecz skarżącej świadczenia mieszkaniowego, czyli za okres od 1 lipca 2010 r. do 30 września 2015 r. wobec nieuwzględnienia "okresowego" charakteru świadczenia, co miało wpływ na treść zaskarżonych decyzji organów obu instancji, a prawidłowe stosowanie tego przepisu wyklucza żądanie zwrotu takich świadczeń w zakresie nadpłaty za okres sprzed 30 września 2015 r., czyli starszych niż trzy lata;

II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

1. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niedokonanie kontroli decyzji w pełnym zakresie:

- zarzutu dotyczącego naruszenia zasady nie działania prawa wstecz (lex retro non agit), wobec stosowania przepisów prawa materialnego, w tym art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w oparciu o zdarzenie faktyczne, jakim było nabycie przez skarżącą lokalu przed powołaniem do zawodowej służby wojskowej, czyli przed wejściem nowego prawa w życie, w kontekście naruszenia zasady demokratycznego państwa prawnego, wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP, jako dyrektywy interpretacyjnej dla organów stosujących prawo i dokonujących wykładni przepisów prawnych oraz naruszenia zasady ochrony praw nabytych (v. str. 8-9 skargi), tymczasem sąd meriti dokonał analizy tego zarzutu w innym zakresie, wyłącznie w odniesieniu do "stosunku prawnego rozumianego jako obowiązek zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia" (k. 15 uzasad.) który w sądowej ocenie nie został zakończony do dnia wejścia w życie normy z art 48d ust. 12 i 13 ustawy o zakwaterowaniu, z mocą obowiązującą od dnia 1.10.2015 r., co w konsekwencji skutkowało sądową oceną, że "w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze stosunkiem prawnym w toku, czyli retrospektywnością prawa, a nie retroakcją prawa.." - a zatem bez odniesienia do istoty tego zarzutu, zawartego w punkcie 2 skargi do WSA;

- oraz z powodu braku w wyroku pełnej analizy przedstawionej argumentacji skargi do WSA, odniesienie się wybiórczo tylko do niektórych argumentów przedstawionych w skardze, bez odniesienia do użytej argumentacji z wykładni językowej, celowościowej, systemowej i historycznej;

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. z powodu niewyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dlaczego nietrafne były te argumenty strony podniesione w skardze w oparciu o wykładnie językową, celowościową, systemową i historyczną, które pominięte zostały w rozważaniach Sądu, a uchybienie te mogły mieć wpływ na wynik skarżonego orzeczenia;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez niezastosowanie i oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organy Agencji Mienia Wojskowego przepisów: art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 42 ust 1 i 2 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm. Zażądała też przeprowadzenia rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Agencji Mienia Wojskowego wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.

Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji.

Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości. W tej sprawie natomiast zarzuty postawione w ramach obydwu podstaw kasacyjnych, co do istoty w znacznej części się pokrywają, bądź pozostają ze sobą w ścisłym związku, wobec czego muszą zostać rozpoznane łącznie.

Na początku podkreślić należy, że poruszone w skardze kasacyjnej zagadnienia były już wielokrotnie rozstrzygane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i można stwierdzić, że linia orzecznicza na tle stosowania art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (obecnie: Dz. U. z 2022 r., poz. 1623; dalej: ustawa o zakwaterowaniu) jest utrwalona. Powołany przepis stanowi, że żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. W orzecznictwie wyjaśnia się m.in., że "Przepis art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu posługuje się pojęciem "małżonek" w znaczeniu podmiotowym. Określa dwie kategorie osób, których przedmiotowa norma prawna dotyczy: żołnierza i jego małżonka. Zatem istotne znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy osoba posiadająca obecnie status żołnierza zawodowego lub jej małżonek kiedykolwiek wcześniej skorzystali z jednej z form pomocy na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, o której mowa w art. 21 ust. 6 tej ustawy. Jeżeli, jak w sprawie niniejszej, odpowiedź ta jest twierdząca, to żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje uprawnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 tej ustawy. Nie ma też znaczenia czy obecny małżonek był nim, kiedy skorzystał z bonifikaty przy zakupie lokalu mieszkalnego. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na orzecznictwo sądów administracyjnych wypracowane na kanwie art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w odniesieniu do stanów faktycznych, w których organy podejmowały rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego na rzecz wnioskodawcy - żołnierza zawodowego, którego małżonek nabył lokal mieszkalny w sposób wskazany w powołanym przepisie. Tego rodzaju okoliczność, tj. nabycie przez małżonka lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Agencji lub jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia - bez względu na datę nabycia takiego lokalu, małżeński ustrój majątkowy między małżonkami w dacie nabycia lokalu, okoliczność czy lokal ten pozostaje nadal własnością małżonka, czy też nie, a także bez względu na okoliczność, czy małżonek w dacie nabycia lokalu pozostawał w związku małżeńskim z wnioskodawcą, czy też nie - traktowana była jako przeszkoda w uznaniu, że żołnierzowi zawodowemu przysługuje prawo do zakwaterowania, w tym także do wypłaty świadczenia mieszkaniowego, o którym mowa w art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy. Takie stanowisko wyrażono między innymi w wyrokach NSA: z 21 maja 2013 r. sygn. akt I OSK 1139/12, z 6 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2506/12, z 20 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 3038/12, z 12 lutego 2015 r. sygnatury akt I OSK 1037/13 i I OSK 2768/13, z 25 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1240/13, z 17 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 2425/14, z 27 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 1418/18, z 15 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1480/18" (zob. wyrok NSA z 23.03.2022 r. III OSK 4520/21, LEX nr 3328661).

Podkreśla się też, że "cytowany przepis wyłącza prawo do zakwaterowania, a tym samym i prawo do świadczenia mieszkaniowego, gdy nabycie lokalu od Skarbu Państwa, Agencji lub jednostki samorządu terytorialnego nastąpiło przed rozpoczęciem służby wojskowej. I chociaż przeciwny pogląd został wyrażony w jednym z orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z 18 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 2439/14), przywołanym również w rozpoznawanej skardze kasacyjnej, to nie zyskał on akceptacji w orzecznictwie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 20 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 3038/12, 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 2768/13, 25 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1240/13, 17 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 2425/14, 27 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 1418/18, 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 1688/18, 21 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 3100/19, 9 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 454/21 (...). Za organem i Sądem pierwszej instancji należy powtórzyć, że przepisy art. 21 ust. 1, 2 i 6 pkt 3 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie odnoszą się do kwestii czasu, w jakim miało miejsce nabycie lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia, ani czasu w jakim został zawarty związek małżeński" (wyrok NSA z 24.02.2022 r. III OSK 854/21, LEX nr 3322382).

Błędne jest zatem założenie autora skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, że z definicji żołnierza zawodowego, zawartej w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, można wywodzić jakiekolwiek reguły czasowe dla stosowania normy z art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu. Pierwszy z tych przepisów określa, że żołnierz zawodowy, to żołnierz pełniący stałą albo kontraktową zawodową służbę wojskową, a drugi określa negatywną przesłankę w uzyskaniu prawa do zakwaterowania, wynikającego z art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu. Ta negatywna przesłanka nie została w żaden sposób powiązana z czasem trwania służby wojskowej. Nie wynika też z art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu, w takim rozumieniu, jakie przyjął Sąd I instancji, żadna moc wsteczna przepisu, której skarżąca kasacyjnie upatruje w tym, że nabycie lokalu nastąpiło przed wstąpieniem do służby. Negatywna przesłanka, o jakiej mowa w art. 21 ust. 6 pkt 3, stanowi przeszkodę do uzyskania świadczenia mieszkaniowego, jako jednej z form prawa do zakwaterowania. Okolicznością relewantną, z punktu widzenia ewentualnego lex retro non agit, jest istnienie przesłanki negatywnej w chwili korzystania z prawa do zakwaterowania (jednej z jego form), a nie data nabycia lokalu.

Nie jest też zasadny zarzut o braku przepisu wprowadzającego zakaz korzystania z pomocy publicznej w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, więcej niż raz (pkt I.3. skargi kasacyjnej). "Owszem taki zakaz nie jest wyrażony wprost, tym niemniej wynika on z sensu przepisów obowiązujących wcześniej i obecnie. I tak do lipca 2004 r. obowiązywał art. 47 ust. 9 na podstawie którego ekwiwalent pieniężny za rezygnację z osobnej kwatery stałej (jako forma realizacji "prawa do kwatery") nie należał się osobie uprawnionej (a więc nie tylko żołnierzowi), jeśli zajmowała ona lokal w zasobach jednostki samorządu terytorialnego i nie przekazała go do dyspozycji tych podmiotów. W ocenie Sądu, świadczy to o tym, że żołnierz jako m.in. osoba uprawniona nie mógł skorzystać z dwóch form zakwaterowania: w postaci pieniężnej - od Agencji i rzeczowej - np. od gminy. Podobna regulacja dotyczyła samych lokali, niemniej w odniesieniu do małżonków - art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. Również uchylony już art. 87 tej ustawy stanowił zaporę do uzyskiwania wielokrotnej pomocy państwa w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Obecnie jego odpowiednikiem jest właśnie art. 21 ust. 6. Zatem również wykładnia celowościowa i historyczna potwierdza, że nabycie lokalu mieszkalnego od jednego z podmiotów publicznych wymienionych w przepisie z zastosowaniem bonifikaty, bez względu na czas tego nabycia, wyłącza uprawnienie żołnierza do otrzymywania świadczenia mieszkaniowego" (wyrok NSA z 24.02.2022 r. III OSK 854/21, LEX nr 3322382).

Ostatnim zarzutem do którego należało się odnieść, postawionym w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej, jest kwestia przedawnienia (zarzut naruszenia art. 42 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego). Z powołanych przepisów wynika, że roszczenia Agencji o charakterze administracyjnoprawnym ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (ust. 1). Do przedawnienia roszczeń administracyjnoprawnych Agencji w zakresie nieuregulowanym niniejszą ustawą stosuje się odpowiednio przepisy księgi pierwszej tytułu VI ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (ust. 2). Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie nie mieliśmy do czynienia z roszczeniem o wypłatę świadczenia mieszkaniowego, które ma charakter okresowy, tylko z roszczeniem o zwrot nienależnie wypłaconego świadczenia mieszkaniowego. To drugie jest wymagalne dopiero z chwilą wydania decyzji w tym przedmiocie (por. art. 48d ust. 12 ustawy o zakwaterowaniu). Nie jest więc trafny pogląd skargi kasacyjnej, jakoby świadczenia wypłacone przed 2015 r. uległy przedawnieniu, gdyż wymagalność zwrotu całości nienależnie wypłaconego świadczenia mieszkaniowego powstała dopiero w chwili wydania decyzji ostatecznej. Słusznie Sąd I instancji przywołuje stanowisko doktryny, zgodnie z którym roszczenie staje się w wymagalne wtedy, gdy wierzyciel może skutecznie żądać wykonania świadczenia od dłużnika. W przypadku sprawy o charakterze administracyjnym, żądanie następuje z chwilą wydania odpowiedniego aktu (decyzji) administracyjnego.

Jeśli zaś chodzi o zarzuty powołane w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) zauważyć należy, że pierwszy z nich odwołuje się wprawdzie do art. 134 § 1 p.p.s.a., a w rzeczywistości powtarza zarzuty na tle art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu, tym razem dodatkowo w kontekście norm konstytucyjnych, czego w żaden sposób nie można uznać za zarzut procesowy, odnoszący się do nakazu rozstrzygania w granicach danej sprawy, a zarzutów "procesowych" nie można zastępować zarzutami materialnymi.

Ponadto, "Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów podniesionych w skardze oraz innych pismach procesowych sprawy i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze" (zob. wyrok NSA z 10.01.2023 r. I GSK 1995/22, LEX nr 3453007). Z tak pojętych obowiązków Sąd I instancji się wywiązał, a zaskarżony wyrok poddaje się kontroli instancyjnej, co czyni niezasadnym także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.