Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1496/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 10 par. 1, art. 75 par. 1.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 4 pkt 1 i 23, art. 40 ust. 6 i 12.
journal: Dz.U. 2018 poz 2068
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2188/20 w sprawie ze skargi C. Ch. P. Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od C. Ch. P. Sp. z o.o. w W. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie 775 (siedemset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 8 marca 2021 r., uwzględnił skargę C. C. P. Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 lipca 2020 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, uchylając tą decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta m.st Warszawy z dnia 25 czerwca 2019 r. oraz orzekając o kosztach postępowania sądowego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Prezydent m. st. Warszawy, wskazaną decyzją z dnia 25 czerwca 2019 r., na podstawie art. 104 i art. 107 K.p.a., art. 20 pkt. 8, art. 40 ust. 12 i ust. 13 w związku z art. 40d ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2068, dalej: u.d.p.), uchwały Rady m. st. Warszawy Nr XXXIV/1023/2008 z dnia 29 maja 2008 r. w sprawie statutu Zarządu Dróg Miejskich oraz uchwały Rady m. st. Warszawy Nr XXXI/666/2004 z dnia 27 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych na obszarze m. st. Warszawy, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych (Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego z 2004 r. Nr 148, poz. 3717 ze zm.), wymierzył skarżącej Spółce karę pieniężną w wysokości 1.305,08 zł za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi Al. J. w rej. nr [...] dniach 10 - 31 maja 2019 r. i 02 - 06 czerwca 2019 r. poprzez umieszczenie w nim reklamy o powierzchni 1,68 m2, natomiast w dniu 1 czerwca 2019 r. poprzez umieszczenie w nim nośnika o powierzchni 0,16 m2.

Objętą skargą decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ stwierdził, że granicę pasa drogowego wyznacza ściana budynku, na którym umieszczony został sporny nośnik reklamowy, a więc znajdował się on w pasie drogowym. W przypadku braku zezwolenia na zajęcie pasa drogowego strona naraża się na karę pieniężną za umieszczenie spornego nośnika reklamy w pasie drogowym bez zezwolenia zarządcy drogi. Organ wskazał, że w sprawie doszło do zajęcia pasa drogowego (drogi wojewódzkiej) Al. J. w rej. nr [...] w dniach 10 - 31 maja 2019 r. poprzez umieszczenie w nim reklamy o treści "W...", w dniach 2 - 6 czerwca 2019 r. poprzez umieszczenie w nim reklamy o treści "[...]..", o powierzchni 1,68 m2, natomiast w dniu 01 czerwca 2019 r. poprzez umieszczenie w nim nośnika o powierzchni 0,16, m2. Reklama ta należała do skarżącej spółki, a zajęcie pasa drogowego nastąpiło bez wymaganego prawem zezwolenia zarządcy drogi.

Sąd I instancji uwzględniając skargę na tą decyzję podzielił stanowisko skarżącej spółki, że istotnie materiał dowodowy był niewystarczający do uznania, że w sprawie doszło do zajęcia pasa drogowego (drogi wojewódzkiej) Al. J. w rej. nr [...]. Sąd zauważył, że Al. J. stanowią pas drogowy, gdyż z wyrysu z mapy ewidencyjnej jednoznacznie wynikało, że droga wojewódzka zajmuje działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...]. Zdaniem Sądu nie było jednakże pewności, czy sporny nośnik reklamowy znajdował się w pasie drogowym Al. J., skoro na żadnej, spośród znajdujących się w aktach sprawy, map, nie został przez uprawnioną do tego osobę wrysowany, w odpowiedniej skali przedmiot, który zdaniem organów zajmował bezprawnie pas drogowy.

Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie nie został przedstawiony żaden urzędowy dokument geodezyjny, czy też opinia biegłego geodety, określający, z jednej strony, linie graniczne pasa drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy, z drugiej zaś kolizję umieszczonej w pasie drogowym reklamy z tymi liniami, pozwalającą stwierdzić fakt zajęcia tego pasa drogowego. W ocenie Sądu, dla wykazania zajęcia pasa drogowego, w aspekcie wkroczenia w granice tego pasa, konieczne było udowodnienie tych granic na podstawie mapy zasadniczej w odpowiedniej skali, obejmującej odcinek usytuowania reklamy/nośnika, z zaznaczeniem również reklamy/nośnika, sporządzonej przez osobę uprawnioną.

W podstawie prawnej wyroku podano art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, skargą kasacyjną zaskarżyło w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

1. art. 40 ust. 12 pkt 1 w zw. z art. 40 ust. 4-6 u.d.p. w zw. z § 75-77 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz. U. Nr 263, poz. 1572 dalej jako "rozporządzenie MSWiA z 2011 r.") poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że na mocy art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p. w zw. z art. 40 ust. 4-6 u.d.p. organy mogą wymierzyć karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, które to zajęcie zostało wykazane jedynie przy pomocy "dedykowanego dowodu", przez który - jak wynikałoby z zawartego w zaskarżonym wyroku odesłania do wyroku WSA w Warszawie sygn. akt VI SA/Wa 1062/19 - należy rozumieć mapę do celów prawnych z wyrysowanym przedmiotem, który narusza przestrzeń pasa drogowego, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do stwierdzenia, że organ wydając decyzję w przedmiocie kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi ustala, że spełnienie przesłanki zajęcia pasa drogowego, bez zgody zarządcy drogi, wynika z całokształtu dowodów zgromadzonych i ocenionych w sprawie z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego;

2. przepisów § 75-77 rozporządzenia MSWiA z 2011 r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż mapa dla celów prawnych z wyrysowanym przedmiotem, który narusza przestrzeń pasa drogowego, jest dowodem "dedykowanym" do wykazania bezprawnego zajęcia pasa drogowego, podczas gdy stosowanie tych przepisów i sporządzenie mapy dla celów prawnych nie musi mieć zastosowania w sprawach dotyczących kary za zajęcie pasa drogowego bez wymaganego zezwolenia zarządcy drogi;

- naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że w rozpoznawanej sprawie istnieje wątpliwość, czy granica pasa drogowego Al. J. w W. w rejonie nr [...] przebiega po ścianie budynku ze względu na zróżnicowaną linię budynku, podczas gdy rzeczywista granica tego pasa drogowego przebiega po ścianie budynku licząc od jego przyziemia, a co wynika z zebranego przez organy w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z mapy zasadniczej z zaznaczonymi granicami 'budynku wyrysu z mapy ewidencyjnej nieruchomości oraz wypisu z ewidencji gruntów";

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez brak należytej kontroli postępowania administracyjnego skutkującej uchyleniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m.st. Warszawy na skutek błędnego przyjęcia przez Sąd, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie rozpatrzyły sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, przez co naruszyły art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w sytuacji, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania uchylonych decyzji, zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie rozważyło całokształt okoliczności niniejszej sprawy, czemu dało wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji, wskazując m.in. dowody, na których oparło się wydając orzeczenie i które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia;

3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że dowody zgromadzone w niniejszej sprawie nie były wystarczające do wydania decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji o wymierzeniu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie zawierał braków i był wystarczający do wydania w stosunku do Skarżącej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji o wymierzeniu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi;

4. naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie, iż w aktach sprawy brak jest materiału dowodowego umożliwiającego jednoznaczne ustalenie, czy sporny nośnik reklamowy znajduje się w przestrzeni pasa drogowego, a w szczególności, że w aktach sprawy nie było "prawidłowej mapy i widniejącego na niej naniesienia w odpowiedniej skali, sporządzonych przez uprawniony podmiot" czy "mapy zasadniczej w odpowiedniej skali, obejmującej odcinek usytuowania reklamy/nośnika, z zaznaczeniem również reklamy/nośnika, sporządzonej przez osobę uprawnioną", podczas gdy w aktach sprawy taka mapa się znajduje;

5. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak logicznego uzasadnienia, przedstawiającego tok rozumowania Sądu I instancji w sposób pozwalający na jednoznaczne ustalenie przesłanek, jakimi kierował się Sąd podejmując zaskarżone orzeczenie, a w szczególności zawarcie w uzasadnieniu sprzecznych wskazań, co do rodzaju mapy jaka zdaniem Sądu jest niezbędna dla wykazania zajęcia pasa drogowego w aspekcie wkroczenia w granice tego pasa przez nośnik reklamowy;

6. naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieoddalenie skargi wskutek naruszenia przez Sąd ww. przepisów p.p.s.a., podczas gdy uwzględnienie przez Sąd stanu faktycznego wynikającego z akt sprawy i treści decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 25 czerwca 2019 r., a w szczególności stwierdzonego i udokumentowanego faktu zajęcia przez Stronę pasa drogowego Al. J. w W. w rejonie nr [...] poprzez umieszczenie w nim nośnika reklamowego o pow. 0,16 m2 ze zmienną treścią reklamową bez zezwolenia zarządcy drogi, powinno skutkować oddaleniem skargi Strony na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 lipca 2020 r. nr KOC/5438/Dr/19.

Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sprawy przez ten Sąd I instancji. Kasator wniósł również o zasądzenie od skarżącej niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

C. C. P. Sp. z o.o. w W., w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie choć nie wszystkie z zarzutów skargi kasacyjnej okazały się trafne.

Niezasadne są zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego pomieszczone w skardze kasacyjnej w zakresie, w jakim wskazuje się w nich, jako naruszone przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Jak bowiem wynika z lektury merytorycznych wywodów uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd I instancji nie wskazywała w ramach podstaw uchylenia obu decyzji organów na jakiekolwiek przepisy powołanego rozporządzenia. Nie wskazywała również, w ramach braków przeprowadzonego postępowania dowodowego, na brak kluczowej dla ustalenia stanu faktycznego sprawy mapy do celów prawnych.

Z tych przyczyn brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi kasacyjnej pomieszczonych w punktach pierwszym i drugim tiret pierwszy skargi kasacyjnej.

Przyczyną uchylenia przez Sąd I instancji wydanych w sprawie rozstrzygnięć było stwierdzenie, że w sprawie nie został przedstawiony żaden urzędowy dokument geodezyjny lub opinia biegłego geodety, które wskazywałyby na linie graniczne pasa drogowego oraz lokalizację reklamy wchodzącej w kolizję z pasem drogowym.

Naczelny Sąd Administracyjny powołanego stanowiska Sądu I instancji nie podziela.

Przepis art. 7 k.p.a. statuuje zasadę prawdy obiektywnej, zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z zasady tej wynika obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa. Dopełniający tę regulację art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy i przeprowadzenia w tym celu wszelkich niezbędnych dowodów. Tylko fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu (art. 77 § 4 k.p.a.). Zgodnie natomiast z art. 80 k.p.a. ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, dokonywana ma być na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Istotną przesłanką prawidłowości swobodnej oceny dowodów jest to, aby organ administracji publicznej ocenił "nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody w łączności" (E. Iserzon, Komentarz IV, 1970, s. 156). Gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii (art. 84 § 1 k.p.a.). Stosownie zaś do art. 136 § 1 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.

Rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności wymaga, aby w toku postępowania organy podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy, dopuszczały przy tym jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Szeroka formuła postępowania dowodowego wyklucza możliwość stosowania formalnej teorii dowodowej, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie za pomocą określonego środka dowodowego.

Przedstawione stanowisko nie stoi oczywiście na przeszkodzie dopuszczeniu dowodu w postaci opinii biegłego geodety, czy mapy odpowiadającej standardom technicznym stawianym pomiarom geodezyjnym w postępowaniu, w którym mogłoby to przyczynić się do wyeliminowania istniejących w świetle innych zgromadzonych dowodów wątpliwości co do okoliczności stanu faktycznego. Nie oznacza to jednak, w świetle już poczynionych dowodów, że kluczowym dla przedmiotowej sprawy, jak wskazywała Sąd I instancji, była konieczność pozyskania przez organ dowodu w postaci dokumentu geodezyjnego bądź opinii biegłego geodety.

W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdzić należy, że po stronie organu nie zaistniała konieczność jego uzupełnienia lub poszerzenia o dodatkowe dowody mające potwierdzać przebieg linii granicznej pasa drogowego oraz faktu posadowienia nośnika reklamowego spółki w rzeczonym pasie drogowym Al. J. w rej. nr [...]. Wskazać również należy, że strona w toku postępowania administracyjnego nie przedłożyła takiego dowodu ani nie wystąpiła z wnioskiem o jego przeprowadzenie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organy obu instancji dokonały analizy okoliczności istotnych dla ustalenia, że doszło do zajęcia pasa drogowego w rozumieniu przepisów art. 4 pkt 1 i art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych, w sposób kompletny i wystarczający, przeprowadziły też niezbędne dowody. Ustalenia organu na okoliczność usytuowania reklam w granicy pasa drogowego oraz ich powierzchni są jednoznaczne i spójne. Mają one potwierdzenie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się bowiem m.in.: protokół z kontroli pasa drogowego, karta kontroli zajęcia pasa drogowego, w którym odnotowano funkcjonowanie nośnika reklamowego dniach 25 i 31 maja oraz 2 i 6 czerwca 2019 r., dokumentacja fotograficzna, mapa zasadnicza w skali 1:500 z zaznaczonymi granicami pasa drogowego oraz wypis z rejestru gruntów i wyrys z mapy ewidencyjnej dla działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].

Na mapie zasadniczej oznaczono przebieg pasa drogowego oraz posadowienie nośnika reklamowego. Proste zestawienie mapy zasadniczej zawierającej oznaczenie miejsca usytuowania spornego nośnika reklamowego z dokumentacją fotograficzną przedstawiającą usytuowanie rzeczonego nośnika reklamowego, nie pozostawia wątpliwości, co do jego faktycznej lokalizacji – punktu jego umieszczenia. Z powołanych dowodów wynika, że sporny nośnik reklamowy umieszczony został na budynku w przestrzeni pasa drogowego Al. J. w rej. nr [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że uznana przez organy w niniejszej sprawie za wiarygodną i wystarczającą dla celów ustalenia przebiegu granicy pasa drogowego kopia mapy zasadniczej (wydruk w skali 1:500), stanowi prawem przewidziany dokument urzędowy. Mapa zasadnicza jest bowiem standardowym opracowaniem kartograficznym, zawierającym informacje o przestrzennym usytuowaniu punktów osnowy geodezyjnej - m.in. działek ewidencyjnych i budynków, przy czym dane w niej ujęte odpowiadają stanowi ewidencyjnemu (art. 4 ust. 1e ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne; Dz.U. z 2021 r., poz. 1990). Jest więc oczywiste, że kopia takiej mapy odzwierciedla dane dotyczące punktów osnowy geodezyjnej działek ewidencyjnych, co miało znaczenie w rozpoznawanej sprawie w zakresie koniecznym dla ustalenia przebiegu pasa drogowego. Zupełnie odrębnym zagadnieniem jest określenie innych danych geodezyjnych, które pozyskuje się na skutek wykonania stosownych prac geodezyjnych, wymaganych z uwagi na szczególny charakter postępowań, na potrzeby których prace takie są wykonywane. Właśnie w takich przypadkach sporządza się mapy do celów prawnych, co wprost wynika z norm Prawa geodezyjnego i kartograficznego lub innych przepisów szczególnych. Chodzi tu między innymi o postępowania, które obejmują wznowienie znaków granicznych, albo dotyczą podziału nieruchomości lub scalenia i podziału nieruchomości, czy też inne (niż wymienione wyżej) postępowania, w których sporządzenie mapy do celów prawnych jest wymogiem wynikającym z przepisów prawa (art. 12 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne).

Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że sprawa o wymierzenie kary za zajęcie pasa drogowego nie jest szczególnego rodzaju postępowaniem, w którym dla jego rozstrzygnięcia wymagane jest - co do zasady - sporządzenie mapy do celów prawnych, bowiem w tym postępowaniu przebieg granic pasa drogowego należy do kwestii stanu faktycznego, ustalanego przez organ w ramach postępowania dowodowego. Okoliczność ta ustalana jest na podstawie wszelkich dowodów służących wyjaśnieniu sprawy (art. 75 § 1 k.p.a.) i nie jest niezbędne dla jej ustalenia dopuszczenie szczególnego dowodu, będącego rezultatem wykonania prac geodezyjno-kartograficznych, o których mowa w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Rozdział 3 - "Prace geodezyjne i kartograficzne").

Podsumowując, uznać należy w świetle motywów wyroku Sądu I instancji, że skoro zgromadzone dowody pozwalały na stwierdzenie, że stan faktyczny sprawy został wyczerpująco wyjaśniony, zbędne było podejmowanie dalszych czynności dowodowych. W takiej sytuacji organ nie tylko więc nie był zobligowany do poszukiwania i gromadzenia dalszych środków dowodowych, ale przez wzgląd na ekonomikę procesową od czynności takich powinien był się powstrzymać. Brak było w konsekwencji podstaw do stwierdzenia, że w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego naruszono wymienione na wstępie zasadę prawdy obiektywnej, obowiązek wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy i przeprowadzenia w tym celu wszelkich niezbędnych dowodów oraz zasadę oceny udowodnienia danej okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Powyższe czyni koniecznym uchylenie wyroku Sądu I instancji, jak również czyni niezasadnymi zarzuty postawione w petitum skargi spółki C. C. P., w jej punktach 1.1 oraz 2.1 i 2.2.

Nie są w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadne zarzuty pomieszczone w punktach 1.2 i 2.3 petitum skargi.

Drugi z wymienionych zarzutów zmierza do podważenia prawidłowości ustaleń organu, dotyczących powierzchni reklamy przyjętej do obliczenia wysokości kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. Ustaleń tych nie mogło skutecznie podważyć twierdzenie, że na skutek błędnej wykładni art. 40 ust. 6 i ust. 12 ustawy o drogach publicznych organ błędnie wyliczył powierzchnię zajętego pasa drogowego, nałożył kary w okresie w którym nie prowadzono kontroli oraz nie ustalił ekspozycji nośników reklamowych.

Zgodnie z art. 40 ust. 6 powołanej ustawy opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego albo powierzchni reklamy, liczby dni zajmowania pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego. W myśl zaś art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych za zajęcie pasa drogowego m.in. bez zezwolenia zarządcy drogi (pkt 1) zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6.

Na gruncie ustawy o drogach publicznych pojęcie reklamy ma swą legalną definicję. W myśl art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych reklama to umieszczona w polu widzenia użytkownika drogi tablica reklamowa lub urządzenie reklamowe, a także każdy inny nośnik informacji wizualnej, wraz z jej elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, niebędący znakiem drogowym lub znakiem informującym o obiektach użyteczności publicznej ustawionym przez gminę.

W świetle omawianego zarzutu wskazania wymaga, że przedmiotem zezwolenia nie jest tylko sam fakt jednorazowej czynności umieszczenia urządzenia w pasie drogowym, ale również sam stan zajęcia pasa drogowego powstały na skutek takiego umieszczenia. Ustawodawca utożsamia jednocześnie "zajęcie" pasa drogowego z jego "zajmowaniem" co oznacza, że "zajęcie pasa drogowego" - w rozumieniu art. 40 u.d.p. - nie ogranicza się do aktu zajęcia, jako jednorazowej czynności, albowiem pod pojęciem "zajęcia pasa drogowego" rozumieć należy utrzymywanie stanu zajęcia, co oznacza, że karze podlega utrzymywanie stanu zajęcia pasa drogowego, czyli zajmowania go bez wymaganego zezwolenia (por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 1141/20).

Z ustaleń organów, których co do istoty strona w skardze nie podważa, wynika, że wskutek przeprowadzonej kontroli pasa drogi Al. J. w rej. nr [...] oraz danych wynikających z ustaleń poczynionych w toku postępowania zakończonego decyzją z dnia 29 maja 2019 r. nr ZDM/GKP/R/813/2019/K, w dniach od 10 do 31 maja 2019 r. i od 2 do 6 czerwca 2019 r., w wymienionym rejonie pasa drogowego umieszczono w nim reklamę o powierzchni 1,68 m2, natomiast w dniu 1 czerwca 2019 r. umieszczenie w nim nośnika reklamowy o powierzchni 0,16 m2. W konsekwencji za stwierdzone zajęcia pasa drogowego wymierzono skarżącej spółce karę w łącznej wysokości 1.305,08 zł. zgodnie z następującym wyliczeniem:

Co również wynika z treść zaskarżonych decyzji, organy dla każdego z rodzajów nośników wyliczył odrębnie wysokość należnej kary, stosując niewadliwie przepis art. 40 ust. 12, który dla wyliczenia kary za zajęcie pasa drogowego odsyła do zastosowania zapisów ustępu 4 – 6 tego przepisu. W przepisach tych jasno określono, że opłatę za zajęcie pasa drogowego – karę w przypadku nielegalnego zajęcia pasa drogowego ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego i liczby dni zajmowania pasa drogowego. Klarowna treść powołanych regulacji czyni niezasadnym omawiany zarzut, w tym tą jego część, w której strona wywodzi, że maksymalny okres za jakim mogła zostać nałożona kara mógł wynosić pięć dni.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje również podstaw do stwierdzenia, że doszło do wadliwego obliczenia powierzchni nośnika reklamowego, gdzie strona wywodzi, że niezasadnie, przy ustalaniu tejże powierzchni organ uwzględnił ramkę nośnika.

Wskazania wobec tego wymaga, że pojęcie reklamy ma swą legalną definicję w ustawie o drogach publicznych. W myśl art. 4 pkt 23 u.d.p. reklama to umieszczona w polu widzenia użytkownika drogi tablica reklamowa lub urządzenie reklamowe, a także każdy inny nośnik informacji wizualnej, wraz z jej elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, niebędący znakiem drogowym lub znakiem informującym o obiektach użyteczności publicznej ustawionym przez gminę. W świetle tej definicji ramka elektronicznego wyświetlacza reklamy widoczna dla użytkownika drogi, jest częścią składową nośnika reklamy jako jego element konstrukcyjny. Oznacza to, że powierzchnię ramki należało uwzględnić w wyliczeniach powierzchni reklamy przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia (por. wyroki NSA: z 24 marca 2009 r. sygn. II GSK 811/08; z 9 kwietnia 2015 r. sygn. II GSK 325/14).

Odnosząc się do ostatniego z zarzutów skargi pomieszczonego w punkcie 1.3 jej petitum stwierdzić należy, że spółce zapewniono możliwość podjęcia czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, skoro powiadomiono ją o wszczęciu tego postępowania, a także o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. Okoliczności te znajdują potwierdzenie w aktach sprawy i nie były w rozpatrywanej sprawie kwestionowane.

Skarżąca upatruje wadliwości działania organu w tym, że nie została zawiadomiona o czynnościach kontrolnych – oględzinach nośnika reklamy ani o zakończeniu postępowania. Zarzut ten nie mógł okazać się skuteczny przede wszystkim z tego powodu, że strona nie wykazała, aby objęte zarzutem naruszenie przepisów postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie w pełni podziela ugruntowane w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym naruszenie art. 10 §1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (wyroki NSA: z 6 maja 2016 r. sygn. II GSK 2905/14, z 18 maja 2006 r. sygn. II OSK 831/05, z 24 maja 2007 r. sygn. II GSK 4/07, z 23 listopada 2007 r. sygn. I OSK 1614/06 oraz uchwała 7 sędziów NSA z 25 kwietnia 2005 r. sygn. FPS 6/04 opubl. w ONSAiWSA 2005/4/66, podjęta na gruncie analogicznej, do zawartej w art. 10 § 1 k.p.a., regulacji art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej). Strona skarżąca, powołując się na zaniedbania organu w zakresie wykonywania obowiązków informacyjnych w toku postępowania, powinna więc wykazać, jakiej konkretnie czynności z tego powodu nie dokonała, jakich argumentów nie podniosła i jak wpłynęło to na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie podała, jakie nowe okoliczności lub dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostałyby przez nią powołane, gdyby przed wydaniem decyzji zapoznała się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Skoro w obecnie rozpatrywanej sprawie strona nawet w postępowaniu sądowym nie przedstawia argumentów podważających skutecznie stanowisko organu co do umieszczenia reklamy w pasie drogowym bez zezwolenia zarządcy drogi, jak również jej powierzchni, to znaczy, że zarzucane naruszenie nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.

Wbrew stanowisku strony wnoszącej skargę kasacyjną, na wadliwość postępowania dowodowego nie wskazuje też przeprowadzenie oględzin miejsca posadowienia reklamy bez udziału strony. Tego rodzaju czynności inspekcyjno - kontrolne nie są czynnościami podejmowanymi w toku postępowania administracyjnego do którego odnosi się wyrażona w art. 79 § 1 k.p.a. zasada czynnego udziału strony (zob.: wyroki NSA: z 11 maja 2011 r. sygn. II GSK 513/10, z 9 października 2014 r. sygn. II GSK 1372/13). Wyniki takich czynności mogą być natomiast podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego prowadzonego z zachowaniem gwarancji ochrony praw strony, w ramach którego poczynione ustalenia mogą być potwierdzone lub podważone.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznając istotę sprawy za ostatecznie wyjaśnioną, na podstawie art. 188 i art. 151 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w punktach pierwszym i drugim sentencji wyroku.

O kosztach, jak w punkcie trzecim sentencji wyroku postanowiono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 265).