Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SAB/Gl 404/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6337 Zatrudnianie cudzoziemców
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę w części
Powołane przepisy: article: art. 112a ust. 1 i ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi H.R. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt i pracę cudzoziemca 1) umarza postępowanie w części dotyczącej zobowiązania organu do wydania aktu administracyjnego; 2) oddala skargę w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Pismem z 18 października 2023 r. H.R. (dalej: strona, skarżąca, wnioskodawca, cudzoziemiec), reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na podstawie art. 3 § 2 pkt. 8, art. 50 §1, art. 52 § 2, art. 54 § 1 oraz art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), na bezczynność Wojewody Śląskiego (dalej: Wojewoda, organ), w sprawie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy zarzucając organowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o:

1. Zobowiązanie organu administracji do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi;

2. Przyznanie Skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 15 § 6 p.p.s.a.;

3. Wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 par. 2 ppsa w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;

4. Doręczanie pism za pomocą środków elektronicznych w rozumieniu art. 2 pkt. 5 Ustawy z dnia 18 lipca 2002 roku o świadczeniu usług drogą elektroniczną;

5. Zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa;

W uzasadnieniu skargi strona m.in. wskazała, że złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w dniu 13 czerwca 2023 r. Natomiast w dniu 6 października 2023 r. skarżąca wniosła ponaglenie do Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem organu I instancji. Do dnia wniesienia niniejszej skargi organ nie rozpoznał wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Nadto wskazała, że zgodnie z art. 12 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1), zaś sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). W dalszej kolejności podkreśliła, że na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.

Zgodnie z art. 112a Ustawy o cudzoziemcach decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni, a w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy Ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.

Zdaniem skarżącej powstała bezczynność organu administracji publicznej, gdyż mimo istnienia ustawowego obowiązku - w ustawowym terminie nie zakończył on postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności.

Skarżąca wskazała, że organ nie ma podstaw do rozciągania stosowania przepisów ustawy z 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa na wszystkie postępowania o wydanie zezwoleń pobytowych, gdyż przepisy te odnoszą się wyłącznie do spraw, których przedmiotowo i podmiotowo ta ustawa dotyczy, co poparła szeregiem orzeczeń sądów administracyjnych.

Wskazała też, że z literalnego brzmienia art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wynika, że dotyczy on biegu terminów wszystkich wymienionych w nim enumeratywnie spraw prowadzonych przez wojewodę i nie ogranicza się do spraw zainicjowanych wnioskami obywateli Ukrainy, których dotyczy ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy. Analiza stanu prawnego, wykładnia systemowa i celowościowa oraz zasada racjonalnego ustawodawcy prowadzą jednak, do wniosku, że norma art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, wbrew jej literalnemu brzmieniu, nie powinna znajdować zastosowania do spraw innych cudzoziemców niż obywatele Ukrainy, którzy przybyli na terenie Polski w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy.

Nadto wskazała, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy dotyczy określonego w niej kręgu osób. Przedmiotem regulacji tej ustawy są kwestie wyszczególnione w art. 1 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym ustawa ta określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zdaniem skarżącej ustawa ta ma zatem ściśle określony krąg podmiotowy i przedmiotowy i nie wprowadza ogólnych regulacji dotyczących postępowania w sprawie cudzoziemców, w tym innych obywateli Ukrainy, niż osoby, które przybyły do Polski w związku z konfliktem zbrojnym. Także wprowadzona do tej ustawy zmiana nie powinna być traktowana jako zmiana przepisów postępowania w sprawach wszystkich cudzoziemców. Postępowanie to jest bowiem unormowane w innej ustawie, tj. ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 ze zm., dalej: u.o.c.).

Niezależnie od powyższego, wskazała, że regulacje kolejno wprowadzonych art. 100 c ust. 3 i 4 oraz z art. 100 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zgodnie z którymi zawieszenie biegu terminów "organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa" oraz "zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki" nie można interpretować i stosować z naruszeniem art. 45 ust.1 oraz art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt. IV SAB/Po 86/22).

W ocenie skarżącej ograniczenie prawa do sądu, nawet o charakterze czasowym, stoi w sprzeczności z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, gwarantującym każdemu prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Mimo że korzystanie z konstytucyjnych wolności i praw nie ma charakteru absolutnego (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), trudno jest znaleźć uzasadnienie tak daleko idących ograniczeń. Wprowadzenie takich norm oznaczałoby, że wnioskodawca zostałby pozbawiony narzędzi prawnych pozwalających na uzyskanie zezwolenia pobytowego w terminach określonych w przepisach ustawy o cudzoziemcach, gdyż zgodnie z wprowadzoną regulacją, terminy te nie rozpoczynają biegu, a rozpoczęte ulegają zawieszeniu. Biorąc pod uwagę, że przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu oraz, że termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony i uwzględniając również uchybienia organu należy przyjąć, że miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie zarówno stopień zaniedbań ze strony organu, naruszenie terminów przez organ, sposób zachowania strony, jak i okoliczności materialnoprawne przemawiają za uznaniem, iż doszło do rażącego naruszenia prawa, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej (wydanie przez ten organ decyzji zezwalającej na pobyt czasowy) nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Organ nie może także w nieskończoność (co czyni od dłuższego już czasu) powoływać się na kłopoty kadrowe i zmiany organizacyjne. Skarżący z powodu bezczynności organu po problemy z zmianą pracy na lepiej płatną, jak również nie może wyjechać do kraju pochodzenia w celu odwiedzin najbliższych.

Jak wskazuje się w doktrynie przyznanie sumy pieniężnej jest swoistym zadośćuczynieniem za bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W orzecznictwie wskazuje się trafnie, że zastosowanie środka w postaci przyznania sumy pieniężnej na rzecz skarżącego ustawodawca pozostawił uznaniu sądu administracyjnego, a podejmując rozstrzygnięcie w tym przedmiocie sąd powinien brać pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy dotyczące stanu bezczynności.

Swą argumentację skarżąca poparła licznym orzecznictwem sądowoadministracyjnym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie. Organ przyznał, że 13 czerwca 2023 r. otrzymał wniosek strony o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy.

Organ 21 lipca 2023 r. wszczął postepowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie.

W dniu 6 października 2023 roku do Urzędu wpłynęło ponaglenie pełnomocnika cudzoziemca skierowane do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., które nie zostało przekazane do organu wyższego stopnia.

W dniu 23 października 2023 r. do organu wpłynęła skarga na bezczynność Wojewody Śląskiego z dnia 18 października 2023 r., adresowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach za pośrednictwem Wojewody Śląskiego.

Natomiast 25 października 2023 r. Wojewoda Śląski zgodnie z żądaniem strony, decyzją nr [...] udzielił skarżącej (obywatelce Ukrainy), zezwolenia na pobyt czasowy i pracę z terminem ważności do dnia 25 października 2026 r.

Organ odnosząc się ad meritum zarzutów podniesionych w skardze, wskazał, iż zgodnie z art. 112a u.o.c. regulującym termin wydania decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i stanowiącym lex specialis w stosunku do powołanych przez skarżącego przepisów k.p.a., decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni (ust. 1). Z mocy ust. 2 - termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z wymienionych w tej normie zdarzeń.

Wskazał też, że w ustawie z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa zwana dalej: u.o.p.o. U. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 103 z późn. zm.), ustawodawca w art. 100d ustanowił wyjątki od powyższego.

Organ podkreślił, że od 15 lutego 2021 r. w Urzędzie Wojewódzkim funkcjonują rekomendacje w zakresie usprawnienia procesu składania wniosków i wydawania zezwoleń pobytowych, których celem, w przypadku złożenia właściwie wypełnionego i kompletnego wniosku, wymaganych zdjęć, kserokopii paszportu, potwierdzenia opłaty skarbowej oraz kompletu wymaganych dokumentów niezbędnych do wydania decyzji pozytywnej, jest skrócenie okresu oczekiwania do uzupełnienia braków formalnych i na wydanie decyzji. W przedmiotowej sprawie wniosek cudzoziemca przesłany w dniu 13 czerwca 2023 r. nie spełniał ww. ustalonych wymagań umożliwiających szybkie procedowanie, w szczególności nie został wypełniony rzetelnie, starannie i kompletnie, a także nie dołączono do niego wszystkich określonych i wymaganych dokumentów.

W dniu 23 października 2023 r. (tj. 17 dni po wpłynięciu do Urzędu ponaglenia wraz z niezbędnymi do wydania decyzji dokumentami) wpłynęła skarga pełnomocnika strony na bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy z dnia 13 czerwca 2023 r., a już 25 października 2023 r., organ wydał decyzję o zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę skarżącej.

Końcowo, powołując się na art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, organ wskazał na zawieszenie biegu terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców prowadzonych przez wojewodów, na okres do 24 sierpnia 2023 r. oraz brak podstaw wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania spraw bez zbędnej zwłoki. Podkreślił jednocześnie, że zawieszenie biegu terminów wprowadzono przede wszystkim w związku ze znacznym dodatkowym obciążeniem urzędów wojewódzkich w kontekście obecnego masowego napływu cudzoziemców z terytorium Ukrainy i zjawisk temu towarzyszących. Natomiast nagminne wysyłanie ponagleń oraz skarg przez występującego w sprawie pełnomocnika wpływa na dezorganizację procesu wydawania zezwoleń i spowalnia obsługę pozostałych cudzoziemców oczekujących zgodnie z przyjętymi zasadami na osobistą wizytę w urzędzie.

Nadto wyjaśnił, że w okresie od 16 marca 2020 r. do 20 maja 2020 r. w związku z ogłoszeniem stanu epidemii w Urzędzie Wojewódzkim zawieszona została obsługa cudzoziemców, wszystkie ustalone wizyty zostały anulowane, a po wznowieniu obsługi do lutego 2022 r. nadal liczba wzywanych klientów musiała być ograniczana. Z uwagi na ustawowy wymóg osobistego stawiennictwa cudzoziemca postępowania nie mogły zostać wszczęte co spowodowało narastanie zaległości. Aktualnie terminy do osobistego stawiennictwa wyznaczane są dla wniosków złożonych w marcu 2022 r.

Wyjaśniając powód przedłużonego procedowania nad złożonym wnioskiem o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wyjaśnił, że do organu wpływa od kilku lat ogromna, stale powiększająca się liczba wniosków pobytowych, powodująca znaczące zwiększenie obłożenia pracą poszczególnych pracowników zaangażowanych w prowadzenie postępowań administracyjnych. Również z tego powodu pomimo zwiększenia ilości pracowników nie nastąpiło zmniejszenie ilości spraw prowadzonych przez jednego pracownika.

Organ zwrócił również uwagę, że w związku z sytuacja spowodowaną konfliktem zbrojnym na Ukrainie, w 2022 r. na pracowników wykonujących z ramienia Wojewody Śląskiego obowiązki w zakresie legalizacji pobytu cudzoziemców nałożono także dodatkowe zadania m.in. związane z przedłużeniem ważności wiz krajowych (umieszczanie naklejek wizowych w dokumentach podróży) dla wybranych grup obywateli Ukrainy i Białorusi, a także w zakresie rozpatrywania wniosków obywateli Ukrainy, Republiki Białorusi, Federacji Rosyjskiej oraz osób posiadających w tych państwach status bezpaństwowca dotyczących wydawania, przedłużania ważności, wydawania duplikatu lub wymiany Karty Polaka. Wszystkie te, dodatkowe zadania nie przyczyniły się do skrócenia czasu załatwiania spraw dotyczących legalizacji pobytu.

Ponadto organ zaakcentował, że każdy cudzoziemiec, w którego interesie jest szybkie i sprawne wszczęcie oraz zakończenie postępowania, ma możliwość złożenia wniosku w rekomendowany sposób, w szczególności wypełnionego rzetelnie, starannie i kompletnie wraz z dołączonymi do niego wszystkimi określonymi i wymaganymi załącznikami. Natomiast złożony przez skarżącą wniosek nie został wypełniony rzetelnie i kompletnie a także, nie dołączono do niego określonych i wymaganych załączników, w szczególności mogących stanowić dowody w postępowaniu administracyjnym.

Nadto, w kontekście żądania skarżącej co do przyznania sumy pieniężnej, organ zauważył, że w związku z procedowaniem sprawy cudzoziemiec nie odniósł żadnej .szkody, a czas procedowania nad jego wnioskiem nie wpływa na sytuację pobytową w Polsce. Po uzupełnieniu braków formalnych, zgodnie z art. 108 ustawy o cudzoziemcach, pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna.

Organ dodał, że zarówno pandemia koronawirusa, czasowe wstrzymanie funkcjonowania urzędu, liczba wniosków wpływających do organu ilość pracowników rozpatrujących wnioski są okolicznościami niezależnymi od organu i nie są wynikiem złej woli organu. Organ podejmował czynności tak szybko, jak tylko mógł, a decyzja, o którą wnioskowała skarżąca została wydana niezwłocznie po dosłaniu brakujących dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Wyjaśnienia wymaga, iż bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zatem zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy.

Rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga dotyczy bezczynności organu w załatwieniu wniosku strony w zakresie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemca.

Przechodząc zatem do merytorycznej kwestii zasadności skargi wskazać należy, że skarżąca, jak wynika z jego wniosku oraz kserokopii paszportu wjechała do Polski 15 lipca 2022 r. Zatem jej wniosek winien być procedowany na podstawie ustawy o cudzoziemcach w brzemieniu ustalonym obowiązującą od 29 stycznia 2022 r. ustawą z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 91). Zgodnie z dodanym do ustawy o cudzoziemcach przepisem art. 112a ust. 1 i ust. 2 pkt 2 decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni, a termin biegnie od dnia, w którym cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione.

W sprawie jest niespornym, że wniosek skarżącej z 13 czerwca 2023 r. do organu wpłynął niekompletny i wymagał uzupełnienia o określone i wymagane załączniki.

Termin, o którym mowa w ust. 1, ww ustawy biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie (art. 112 ust. 2). Z kolei zgodnie z art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, cudzoziemiec przedstawia ważny dokument podróży i dołącza do wniosku: dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, natomiast w myśl art. 106 ust. 2a tej ustawy jeżeli do wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie zostały dołączone dokumenty, o których mowa w ust. 2, wojewoda wzywa cudzoziemca do ich przedłożenia w terminie nie krótszym niż 14 dni. Określając termin, wojewoda ocenia czas niezbędny do uzyskania przez cudzoziemca określonego dokumentu.

WSA w Gliwicach m.in. w wyroku z 27 stycznia 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 137/22 słusznie zauważył, że ocena zaistnienia bezczynności organu, wobec regulacji zawartej w art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach wymaga odniesienia się do zagadnienia momentu wszczęcia postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, datę wszczęcia postępowania na żądanie strony wniesione drogą elektroniczną reguluje natomiast art. 61 § 3a k.p.a. W przypadku skarżącej za dzień wszczęcia uważa się dzień 13 czerwca 2023 r. jako dzień doręczenia żądania do organu.

W przypadku, gdy wniosek zawiera braki organ winien wezwać do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania – art. 64 § 2 k.p.a., a dniem wszczęcia postępowania pozostanie dzień złożenia wniosku do organu, nie zaś dzień uzupełnienia braków na żądanie organu. Przepisem szczególnym jest tutaj przywołany wyżej art. 106 ust. 2a ustawy o cudzoziemcach (dodany przez art. 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw, oraz art. 105 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu, w przypadku określonym w art. 64 § 2 k.p.a. organ zobowiązany jest do wezwania wnoszącego w celu usunięcia określonego braku.

W ocenie Sądu termin załatwienia sprawy określony w art. 35 § 3 k.p.a. nie został przekroczony ponieważ zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się okresów opóźnień spowodowanych z winy strony oraz przyczyn niezależnych od organu. W przedmiotowej sprawie strona uzupełniła wniosek 22 czerwca 2023 r. Natomiast 21 lipca 2023 r., organ poinformował stronę w związku ze złożonym wnioskiem na podstawie art. 42 ust.13 u.o.p.o.U. (str.41 akt administracyjnych) o wszczęciu postępowania oraz poinformował ją o regulacjach prawnych dotyczących jej wniosku wraz z pouczeniem, że na podstawie art.100 d) u.o.p.o.U. do 24 sierpnia 2024 r. opóźnienia w sprawie bezczynności nie mogą być skutecznie zaskarżalne.

Następnie organ wezwał stronę w dniu 12 października 2023r. do uzupełnienia wniosku o potwierdzenie opłaty za pełnomocnictwo. Jednocześnie poinformował stronę po raz pierwszy o zamiarze wydania decyzji w przedmiotowej sprawie.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż choć zastosowanie określonego w art. 112a ustawy o cudzoziemcach przedłużonego do 60 dni terminu na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy uzależnione jest między innymi od tego, czy cudzoziemiec złożył w urzędzie wojewódzkim wniosek, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, to jednak nawet w świetle tej regulacji organ nie jest zwolniony od obowiązku dokonania kontroli formalnej poprawności wniosku cudzoziemca w terminie ogólnym wynikającym z art. 35 k.p.a. Dopiero bowiem od dnia złożenia wniosku niezawierającego braków formalnych, względnie uzupełnienia tych braków, rozpoczyna bieg szczególny termin wskazany w art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (zob. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 grudnia 2022 r. sygn. akt III SAB/Łd 129/22, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2022 r. IV SAB/Po 86/22 i z dnia 12 kwietnia 2022 r. II SAB/Po 248/21).

Odmienna interpretacja przywołanych przepisów prawa, dopuszczająca niczym nieskrępowane decydowanie przez organ o faktycznym początku biegu terminu załatwienia sprawy poprzez brak wzywania strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku byłaby nie do pogodzenia z wynikającym ze wstępu do Konstytucji RP nakazem zapewniania działaniu instytucji publicznych rzetelności i sprawności oraz pośrednio godziłaby również w konstytucyjne prawo do zaskarżania decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP), umożliwiając organowi pierwszej instancji swobodne "odsuwanie" w czasie momentu wydania przez ten organ decyzji załatwiającej sprawę.

W ocenie Sądu organ zachował termin załatwienia sprawy administracyjnej i nie naruszył zasady określonej w art. 12 § 1 k.p.a., ponieważ wszczęcie postępowania administracyjnego na żądanie strony ma miejsce zgodnie z zasadą określoną w art. 61 § 3 k.p.a., jednak pod warunkiem, że podanie, żądanie, wniosek spełnia wymogi określone w art. 63 § 2 k.p.a., co w tym przypadku oznacza również, że musi czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Zatem do terminu załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa do dokonania określonych czynności (art. 35 § 5 k.p.a.).W związku z czym terminu do uzupełnienia braku podania nie wlicza się do terminu załatwienia sprawy i wyprowadzenia przewlekłości postępowania (por. przykładowo wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 października 2020 r., sygn. akt II SAB/Po 80/20, LEX nr 3094273).

Stan faktyczny przedmiotowej sprawy nie jest sporny. Wniosek skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu 13 czerwca 2023 r.

Skarżąca w dniu 21 czerwca 2023 r. oświadczyła organowi, że wjechała na teren Polski 15 lipca 2022r., czyli po wybuchu wojny na Ukrainie. Następnie pismem z dnia 21 lipca 2023 r. Wojewoda zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego dotyczącego jej wniosku w związku z działaniami wojennymi na Ukrainie. Od dnia 28 lipca 2023 r. do 4 sierpnia 2023 r. Organ występował do organów opiniujących tj.: ABW, SG, KWP.

Pismem z 6 października 2023 r. pełnomocnik skarżącej wniósł ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie.

Organ pismem z dnia 12 października 2023 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku. Natomiast pismem z 19 października 2023 r. organ poinformował skarżącą, że zamierza wydać decyzję w przedmiotowej sprawie czyli przed złożeniem skargi przez stronę która została złożona 23 października 2023 r.

W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W świetle przytoczonych przepisów bieg terminu na załatwienie tego rodzaju spraw z woli ustawodawcy został zawieszony. W okresie do dnia 24 sierpnia 2023 r. nie stosuje się także przepisów o bezczynności, tym samym bezzasadny był zarzut bezczynności. Powyższe znajduje także oparcie w art.100 d ust. 4 u.p.o.U, zakazującym w tym okresie wywodzenia prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Tym samym całkowicie chybione są zarzuty skargi, twierdzenia o rażącym naruszeniu przepisów prawa i żądanie przyznania wnioskowanej sumy pieniężnej.

Sąd zauważył też, że organ wydał żądaną decyzję w dniu 25 października 2023r., tj. dwa dni po wniesieniu przedmiotowej skargi do WSA, lecz przed terminem jej rozpoznania. W tym stanie rzeczy, Sąd doszedł do przekonania, że organ dotrzymując terminów załatwienia sprawy oraz zachowując przy tym obowiązek poinformowania strony, nie dopuścił się bezczynności Sąd dostrzegł również, że tok rozpoznawanej sprawy zbiegł się z nadzwyczajnymi okolicznościami w postaci pandemii i następnie konfliktu zbrojnego na terytorium Ukrainy i związanym z tym napływem migrantów oraz dynamiką zmian prawnych.

Zdaniem Sądu skoro jednak organ rozpoznał przedmiotowy wniosek i wydał decyzję administracyjną, nieuzasadnionym stało się, zobowiązanie organu na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do rozpatrzenia jej wniosku, dlatego Sąd umorzył postępowanie w tej części (pkt 1 sentencji wyroku).

W odniesieniu natomiast do wniosku skargi dotyczącego przyznania skarżącej sumy pieniężnej lub ewentualnie grzywny, podkreślenia wymaga, że wymieniony środek ma charakter fakultatywny, a jego stosowanie pozostawiono uznaniu sądu. W tym zakresie ocenie podlegają konkretne okoliczności danej sprawy. Przyznanie przez Sąd sumy pieniężnej ma na celu zdyscyplinowanie organu i zapobieżenie w przyszłości tego rodzaju naruszeniom przez organ, przy czym zasądzona kwota pełni także funkcję kompensacyjną za czas nieuzasadnionego oczekiwania na działanie organu i poniesione w związku z tym konsekwencje braku należytego (terminowego) działania organu w sprawie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lipca 2021 r., III SAB/Gd 17/21, dostępne w CBOSA). Skarżący nie przedstawił w skardze żadnych dowodów uzasadniających przyznanie żądanej sumy pieniężnej w ujęciu jej funkcji kompensacyjnej, tj. nie wykazał poniesionej szkody, dlatego Sąd nie uznał tego roszczenia za zasadne.

Sąd oddalił wniosek o zwrocie kosztów postępowania sądowego na rzecz pełnomocnika skarżącej ponieważ nie stwierdził bezczynności organu.

Nadto Sąd zauważył, że organ pismem z dnia 19 października 2023 r. czyli przed złożeniem skargi (która została złożona 23 października 2023 r.), przez pełnomocnika skarżącej został poinformowany przez organ, że zamierza wydać decyzję w przedmiotowej sprawie a zatem skarga złożona przez pełnomocnika skarżącej nie była konieczna, a ponadto Sąd dostrzegł, że decyzja zezwalająca na pobyt czasowy i pracę skarżącej została wydana zgodnie z wcześniejszą promesą organu 25 października 2023 r. czyli zaledwie dwa dni po złożonej przez nią skardze. Zatem w pozostałym zakresie Sąd oddalił skargę (pkt 2 sentencji wyroku).

Z powyższych względów, orzeczono w sprawie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3, oraz art. 151 p.p.s.a.