Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1772/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu admininstracji
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 5, art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Teza: W postępowaniu administracyjnym nie ma instytucji „wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania”. Stąd ten nie można odmówić wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

TEZY

W postępowaniu administracyjnym nie ma instytucji „wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania”. Stąd ten nie można odmówić wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia NSA Piotr Piszczek sędzia NSA Małgorzata Grzelak Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. T., D. D., A. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Rz 227/19 w sprawie ze skargi A.T., D. D., A. O. na postanowienie Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2019 r. nr 9009/63/19 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania dotyczącego ustalenia odpowiedzialności spadkobierców za nienależnie pobrane płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia 9 stycznia 2019 r., nr 0183-00000002990/19; 3. zasądza od Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie solidarnie na rzecz A. T., D. D., A. O. 1140 (tysiąc sto czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Rz 227/19 po rozpoznaniu skargi A.. T., D. D. i A. O. na postanowienie Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2019 r. nr 9009/63/19 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania administracyjnego dotyczącego ustalenia odpowiedzialności spadkobierców za nienależnie pobrane płatności zaliczkowe w pkt 1) oddalił skargę, w pkt 2) zarządził zwrot od Skarbu Państwa –WSA w Rzeszowie na rzecz skarżących solidarnie kwoty 500 złotych z tytułu nadpłaconego wpisu.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

W dniu 31 maja 2017 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Rzeszowie wpłynął wniosek J. D. o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenianie oraz płatności dodatkowej na 2017 r. Na rachunek bankowy wskazany przez wnioskodawcę – w dniu 7 listopada 2017 r. – "zostały zrealizowane" płatności zaliczkowe.

W dniu 23 marca 2018 r. I. P., niebędący stroną ani jej pełnomocnikiem, do wspomnianego Biura Powiatowego dostarczył odpis zgonu dotyczący J. D. (zmarł 25 września 2017 r.).

W terminie siedmiu miesięcy od dnia otwarcia spadku do Biura Powiatowego nie wpłynął "wniosek transferowy".

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia 28 maja 2018 r. nr 0183-2018-011947, umorzył postępowanie administracyjne (art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2018 poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.).

Kierownik BP ARiMR wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odpowiedzialności spadkobierców za nienależnie pobrane płatności zaliczkowe w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (zawiadomienie z dnia 15 października 2018 r. nr 52/2018).

W dniu 6 listopada 2018 r. został złożony wniosek o zawieszenie tego postępowania złożony przez Skarżących.

Kierownik BP ARiMR postanowieniem z dnia 4 grudnia 2018 r. odmówił zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia odpowiedzialności spadkobierców za nienależnie pobrane płatności zaliczkowe.

Następnie w wyniku złożonego wniosku przez Skarżących o zawieszenie postępowania, Kierownik BP ARiMR postanowieniem z dnia 9 stycznia 2019 r. 0183-00000002990/19 odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania administracyjnego dotyczącego ustalenia odpowiedzialności spadkobierców za nienależnie pobrane płatności zaliczkowe.

Postanowieniem z dnia 20 lutego 2019 r. Dyrektor Podkarpackiego OR ARiMR w Rzeszowie uznał złożone przez Skarżących zażalenia za nieuzasadnione.

Organ uznał, że Kierownik BP ARiMR zasadnie wskazał na art. 61a § 1 k.p.a. jako podstawę odmowy wszczęcia postępowania gdyż za przyczynę, z powodu której postępowanie nie może być wszczęte należy uznać wydanie postanowienia z dnia 4 grudnia 2018 r. W sprawie występują te same podmioty, ten sam przedmiot i ten sam stan prawny w niezmienionym stanie faktycznym.

A. T., D. D. i A. O. wniosły skargę na postanowienie z dnia 20 lutego 2019 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił złożoną skargę.

Sąd I instancji wskazał, że analiza akt administracyjnych w aspekcie zarzutów skarg, ich opisu i uzasadnienia potwierdza prawidłowość stanowiska organu. Jak to słusznie wywiódł Organ, możliwość zawieszenia postępowania jeżeli wystąpią o to wszystkie strony, jest możliwa jeżeli postępowanie zostało wszczęte na żądanie strony (art. 98 § 1 k.p.a.), zaś taka okoliczność nie występuje w postępowaniu, którego zawieszenia żądają Skarżące.

Sąd zwrócił również uwagę, że wobec podstawy do odmowy wszczęcia postępowania o zawieszenie postępowania, dla oceny trafności i zgodności z prawem zaskarżonego do Sądu postanowienia nie mają znaczenia zarzuty dotyczące prawidłowości umorzenia postępowania zainicjonowanego wnioskiem J. D., ani też postępowania dotyczącego ustalenia odpowiedzialności jego spadkobierców za pobrane płatności zaliczkowe.

Na obecnym etapie postępowania administracyjnego irrelewantne są żądania wznowienia postępowania, czy też stwierdzenia nieważności decyzji dla oceny – w aspekcie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia będącego przedmiotem niniejszej sprawy.

Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie wniosły A. T., D. D. i A. O.

Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciły naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

a) naruszenie § 30 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez:

- uznanie, iż zakres niniejszych przepisów, a w szczególności w nich wskazanego terminu na złożenie tzw. wniosku transferowego jest przesłanką ustalenia podmiotowości strony w postępowaniu dotyczącym wniosków o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostatecznymi decyzjami Kierownika BP ARiMR w Rzeszowie z dnia 28 maja 2018 r. w sprawach wniosków J. D.;

- uznanie, że przedłożony w dniu 23 marca 2018 r. przez J. P. akt zgonu pierwotnego wnioskodawcy J. D. nie stanowił przesłanki wykazującej dotrzymanie siedmiomiesięcznego terminu na wstąpienie spadkobierców do toczącego się postępowania w miejscu zmarłego wnioskodawcy;

- zastosowanie powyższych przepisów prawa materialnego do postępowania dotyczącego płatności za rok 2017;

b) naruszenie art. 7 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego PROW na lata 2014-2020 poprzez:

- uznanie, iż zakres niniejszych przepisów, a w szczególności w nich wskazanego terminu na złożenie tzw. wniosku transferowego jest przesłanką ustalenia podmiotowości strony w postępowaniu dotyczącym wniosków o wznowienie postępowań administracyjnych zakończonych ostatecznymi decyzjami Kierownika BP ARiMR z dnia 28 maja 2018 r. w sprawie wniosków J. D.;

- uznanie, że przedłożony w dniu 23 marca 2018 r. przez J. P. akt zgonu pierwotnego wnioskodawcy J. D. nie stanowił przesłanki wykazującej dotrzymanie siedmiomiesięcznego terminu na wstąpienie spadkobierców do toczącego się postępowania w miejscu zmarłego wnioskodawcy;

c) naruszenie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1312, dalej: ustawa o wsparciu bezpośrednim) poprzez uznanie, że przedłożony w dniu 23 marca 2018 r. przez J. P. akt zgonu pierwotnego wnioskodawcy J. D. nie stanowił przesłanki wykazującej dotrzymanie siedmiomiesięcznego terminu na wstąpienie spadkobierców do toczącego się postępowania w miejscu zmarłego wnioskodawcy.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciły naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

a) naruszenie art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107, dalej: p.u.s.a.) oraz art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 145 §1 ust. 1 lit. a i c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. - polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi w drodze uchylenia w całości postanowienia Dyrektora Podkarpackiego OR ARiMR nr 9009/63/19 utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika BP ARiMR nr 0183-00000002990/19, a w konsekwencji nie uwzględnieniu skarg Skarżących poprzez równoczesne utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji;

b) naruszenie art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c w zw. z art. 134 §1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. - polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi w drodze uchylenia w całości postanowienia Dyrektora Podkarpackiego OR ARiMR nr 9009/63/19 utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika BP ARiMR nr 0183-00000002990/19, a w konsekwencji nie uwzględnieniu skarg Skarżących poprzez dokonanie w drodze błędnej wykładni, skutkującej nieprzyznaniem przez Sąd I instancji statusu strony Skarżącym, podczas gdy Skarżące jako spadkobierczynie nieruchomości objętych pierwotnym wnioskiem złożonym przez zmarłego J. D. posiadają interes prawny dotyczący niniejszego postępowania, w związku z prowadzonymi również postępowaniami o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika BP ARiMR w Rzeszowie z dnia 28 maja 2018 r. w sprawach znak: JS-0183-69120-0183- 00000046/13/17, JS-0183-65120-Ol83-OOOO4140/17, JS-0183-6400-0183- 00011470/17 oraz w prowadzonych sprawach o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją o umorzeniu Kierownika BP ARiMR w Rzeszowie z dnia 28 maja 2018 r. w sprawach znak:JS-0183-69120-Ol83-OOOOOO46/13/17, JSO183-65120-0183-OOOO4140/17, JS-0183-6400-0183-OOO11470/17;

c) obrazę art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. - polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi w drodze uchylenia w całości postanowienia Dyrektora Podkarpackiego OR ARiMR nr 9009/63/19 utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika BP ARiMR nr 0183-00000002990/19, a w konsekwencji nie uwzględnieniu skarg Skarżących poprzez ich błędne zastosowanie w drodze utrzymania w mocy postanowienia organu II instancji w zakresie odmowy wszczęcia postępowania o zawieszenie postępowanie prowadzonego pod znakiem sprawy 0183-6400-0183-OOO11470/17 w sprawie ustalenia odpowiedzialności spadkobierców za nienależnie pobrane płatności zaliczkowe w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, podczas gdy przedmiotowy wniosek w tym zakresie został złożony przez uprawnione strony oraz jest uzasadniony z pozostałych przyczyn przedmiotowych, jak również w drodze formułowania przez Organy obu instancji wniosków i ocen dotyczących meritum żądania zawartego w przedmiotowym wniosku;

d) naruszenie art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 98 § 1 k.p.a. - polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi w drodze uchylenia w całości postanowienia Dyrektora Podkarpackiego OR ARiMR nr 9009/63/19 utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika BP ARiMR, a w konsekwencji nie uwzględnieniu skarg Skarżących poprzez jego błędną wykładnię skutkującą jego niezastosowaniem w drodze braku pozytywnego rozstrzygnięcia Sąd I instancji co do braku wydania przez Organy obu instancji postanowienia o zawieszeniu:

- w drodze uznania przez Sąd I instancji, iż Skarżące nie posiadają statusu strony w niniejszym postępowaniu podczas gdy Skarżące jako spadkobierczynie nieruchomości objętych pierwotnym wnioskiem złożonym przez zmarłego J. D. posiadają interes prawny dotyczący niniejszego postępowania, w związku z prowadzonymi również postępowaniami o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia 28 maja 2018 r. w sprawach znak: JS-0183-69120- O183-OOOOOO46/13/17, JS-0183-65120-0183-OOOO4140/17, JS-0183-6400- 0183-00011470/17 oraz w sprawach o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją o umorzeniu Kierownika BP ARiMR z dnia 28 maja 2018 r. w sprawie znak: JS-0183-69120-0183- 00000046/13/17, JS-0183-65120-Ol83-OOO04140/l7, JS-0183-6400-0183- OOOl 1470/17;

- w drodze uznania przez Sąd I instancji, iż brak było w sprawie wyraźnej zgody wszystkich spadkobierczyń co do zawieszenia postępowania, podczas gdy w toku sprawy wszystkie skarżące, złożyły wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie;

e) naruszenie art. 1 §1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 §2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 10 §1 k.p.a. - polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi w drodze uchylenia w całości postanowienia Dyrektora Podkarpackiego OR ARiMR nr 9009/63/19 utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika BP ARiMR nr 0183-00000002990/19, a w konsekwencji nie uwzględnieniu skarg Skarżących poprzez pominięcie przez Sąd I instancji okoliczności braku udzielenia przez Organy obu instancji stronie czynnego udziału w postępowaniu, poprzez nie poinformowanie spadkobierców pierwotnego wnioskodawcy J. D. o wydaniu przedmiotowych decyzji z dnia 28 maja 2018 r., co stanowi kolejną przesłankę prowadzenia postępowania w zakresie wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika BP ARiMR w Rzeszowie z dnia 28 maja 2018 r. w sprawach znak: JS-0183-69120-0183- 00000046/13/17, JS-O183-65120-0183-OOOO4140/17, JS-0183-6400-0183- 00011470/17 oraz w zakresie wniosków o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją o umorzeniu Kierownika BP ARiMR z dnia 28 maja 2018 r. w sprawach znak: JS-O183-69120-0183-OOOOOO46/13/17, JSO183-65120-0183-OOOO4140/17, JS-O183-6400-0183-OOO1 1470/17, a jednocześnie z uwagi na możliwość wznowienia powyższych postępowań stanowi przesłankę do zawieszenia postępowania dotyczącego ustalenia odpowiedzialności spadkobierców za nienależnie pobrane płatności zaliczkowe z 2017 r.;

f) obrazę art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 §2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 145 §1 ust. 1 lit. a i c w zw. z art. 134 §1 p.p.s.a. w zw. z art. 109 §1 k.p.a. - polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi w drodze uchylenia w całości postanowienia Dyrektora Podkarpackiego OR ARiMR nr 9009/63/19 utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika BP ARiMR nr 0183-00000002990/19, a w konsekwencji nie uwzględnieniu skarg Skarżących poprzez pominięcie przez Sąd I instancji okoliczności braku doręczenia spadkobiercom pierwotnego wnioskodawcy J. D. decyzji z dnia 28 maja 2018 r., co stanowi kolejną przesłankę prowadzenia postępowania w zakresie wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia 28 maja 2018 r. w sprawach znak: JS-Ol83-69120-0183-OOOOOO46/l3/l7, JS-0183-65120- 0183-00004140/17, JS-0183-6400-0183-OOOl1470/l7 oraz w zakresie wniosków o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją o umorzeniu Kierownika BP ARiMR z dnia 28 maja 2018 r. w sprawach znak:JS-O183-69120-Ol83-OOOOOO46/13/17, JS-0183-65120-0183-OOO4140/17, JS-O183-6400-O183-0001l470/l7, a jednocześnie z uwagi na możliwość wznowienia powyższych postępowań stanowi przesłankę do zawieszenia postępowania dotyczącego ustalenia odpowiedzialności spadkobierców za nienależnie pobrane płatności zaliczkowe z 2017 r.;

g) naruszenie art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi w drodze uchylenia w całości postanowienia Dyrektora Podkarpackiego OR ARiMR nr 9009/63/19 utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika BP ARiMR nr 0183- 00000002990/19, a w konsekwencji nie uwzględnieniu skarg Skarżących poprzez zaniechanie zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego dla rozstrzygnięcia sprawy, co miało skutek w drodze zlekceważenie zasady prawdy obiektywnej i słusznego interesu obywateli;

h) obrazę przepisu art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. - polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi w drodze uchylenia w całości postanowienia Dyrektora Podkarpackiego OR ARiMR nr 9009/63/19 utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika BP ARiMR nr 0183-00000002990/19, a w konsekwencji nie uwzględnieniu skarg Skarżących poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zamiast oceny swobodnej, bez wskazań doświadczenia życiowego i z pominięciem oczywistych dowodów poprzez uznanie, że spadkobierczynie zmarłego J. D. nie posiadają statusu strony w myśl przepisu art. 28 k.p.a. podczas gdy skarżące jako spadkobierczynie nieruchomości objętych pierwotnym wnioskiem złożonym przez zmarłego J. D. posiadają interes prawny dotyczący niniejszego postępowania, w związku z prowadzonymi również postępowaniami o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia 28 maja 2018 r. w sprawach znak: JS-0183-69120-0183-OOO00046/l3/17, JS-0183-65120-0183- 00004140/17, JS-0183-6400-0183-OOO11470/17 oraz w sprawach o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją o umorzeniu Kierownika BP ARiMR z dnia 28 maja 2018 r. w sprawie znak: JS-0183- 69120-Ol83-OOOOOO46/l3/17, JS-0183-65120-Ol83-OOOO4140/17, JS-0183- 6400-Ol83-OOOlI470/17.

Ze względu na powyższe zarzuty Skarżące wniosły o uchylenie wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Rz 227/19, a następnie rozpoznanie skargi kasacyjnej poprzez: uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Podkarpackiego OR ARiMR w Rzeszowie nr 9009/63/19 i następczo poprzez uchylenie w całości postanowienia Kierownika BP ARiMR w Rzeszowie nr 0183-00000002990/19 oraz następczo poprzez orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zawieszenie postępowania dotyczącego ustalenia odpowiedzialności spadkobierców za nienależnie pobrane płatności zaliczkowe z 2017 r. w sprawie prowadzonej przed Kierownikiem BP ARiMR pod znakiem sprawy 0183-6400- 0183-00011470/17.

Skarżące kasacyjnie wniosły o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Wniosły o przedstawienie całości akt sprawy oraz sprawy prowadzonej przed WSA w Rzeszowie pod sygn. akt I SA/Rz 355/19 tyczącej się wspomnianych w treści uzasadnienia niniejszej skargi kasacyjnej postępowań w zakresie wniosków D. D. o wznowienie postępowań w sprawie płatności dotyczących zmarłego J. D. wraz z niniejszą skargą kasacyjną Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z uwagi na ich związkowy charakter.

Ponadto wniosły o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Ewentualnie działając z daleko idącej ostrożności procesowej Skarżące kasacyjnie wniosły o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Jednakże nie wszystkie zawarte w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Na wstępie zasadne jest zwrócenie uwagi, że przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Rz 227/19, w którym Sąd I instancji przeprowadził kontrolę postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania administracyjnego dotyczącego ustalenia odpowiedzialności spadkobierców za nienależnie pobrane płatności zaliczkowe. W ramach tej sprawy nie mieściła się zatem sprawa dotycząca wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją umarzającą postępowanie w sprawie wniosków J. D.

W związku z powyższym niezasadne okazały się zarzuty naruszenia prawa procesowego zawarte w punktach a, b, c. Ponadto również z tego powodu niezasadne okazały się zarzuty naruszenia prawa materialnego zawarte w punktach a, b, d, e, f, g, h. Zarzuty te dotyczyły bowiem problematyki sprawy zakończonej ostateczną decyzją umarzającą postępowanie w sprawie wniosków J. D.

Jedynym uzasadnionym zarzutem był zarzut naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 k.p.a. stosuje się odpowiednio.

Analiza zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że przyczynę, z powodu której postępowanie nie może być ponownie wszczęte, uznano rozstrzygnięcie, które zapadło już wcześniej w tej sprawie w przedmiocie zawieszenia postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska organu administracyjnego, zaaprobowanego przez Sąd I instancji nie podziela. Literalna wykładnia art. 61a § 1 k.p.a. prowadzi do wniosku, że przepis ten ma zastosowanie na etapie wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek. W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne wszczęto z urzędu. Wszak postępowanie to dotyczy ustalenia odpowiedzialności spadkobierców za nienależnie pobrane płatności zaliczkowe Natomiast wniosek, który złożono już w trakcie toczącego się postępowania dotyczył kwestii jego zawieszenia. W takim stanie faktycznym i prawnym art. 61a § 1 k.p.a. nie może być jednak w ogóle zastosowany. W postępowaniu administracyjnym nie ma instytucji "wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania". Stąd też nie można odmówić wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Organ administracyjny powinien był rozpoznać wniosek strony o zawieszenie postępowania. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, że był to już kolejny wniosek o zawieszenie w danym postępowaniu, a wcześniejszy wniosek został już rozpoznany w formie postanowienia.

Uznając zasadność skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona, co pozwala na podstawie art. 188 p.p.s.a. na uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie oraz rozpoznanie skargi, uwzględniając ją na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 193 p.p.s.a. oraz uchylając zaskarżone nią postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie. Rozpatrując sprawę ponownie, organy administracji publicznej zastosują wykładnię prawa procesowego przyjętą w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz postanowienia organów obu instancji.

O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi kasacyjnej (100zł), opłatę za sporządzenie uzasadnienia wyroku (100 zł), wpis od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika za pierwszą (480 zł) i drugą (360 zł) instancję , orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a .w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).