Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1782/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wąsikowska,, sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Jastrzębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2021r. nr [...] Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania R. W. od decyzji Prezydenta [...] z [...] czerwca 2021r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania ww. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja została podjęta na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (jt. Dz.U. z 2021r., poz. 735- dalej: k.p.a.) w związku z art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r. poz. 510- dalej: ustawa o ewidencji ).

Wskazana wyżej decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Prezydent [...] decyzją [...] czerwca 2021 r., (nr wskazany na wstępie), po rozpatrzeniu wniosku M. G. (dalej: wnioskodawczyni) z 16 marca 2021r., orzekł o wymeldowaniu R. W. (dalej skarżący) z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że ww. nie mieszka pod wskazanym adresem.

Odwołanie od tej decyzji wniósł do Wojewody [...] (dalej: organ odwoławczy, Wojewoda) R. W..

Organ odwoławczy po rozpatrzeniu sprawy decyzją z [...] października 2021r. (nr wskazany na wstępie) utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji uznając, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wskazano na obowiązujące w sprawie przepisy prawne oraz zebrany w sprawie materiał dowodowy podnosząc, że w ocenie Wojewody skarżący nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. Wskazaną okoliczność w ocenie organu odwoławczego potwierdzają wyjaśnienia M. G. (byłej właścicielki lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]) oraz M. P., reprezentującego firmę H. sp. z o.o. Także sam skarżący wskazał, że od dnia 24 lutego 2021 r. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Dodatkowo Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w [...] wskazał, że w dniu 22 kwietnia 2021 r. R. W. podpisał z [...] umowę najmu pomieszczenia tymczasowego nr [...] przy ul. [...] w [...].

Organ zauważył również, że skarżący w wyjaśnieniach składanych w niniejszej sprawie podnosi, że opuszczenie przez niego przedmiotowego lokalu nie miało charakteru dobrowolnego. Został bowiem wyrzucony z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] przez M. G., która wymieniła zamki w drzwiach i zabrała z lokalu jego rzeczy osobiste. Organ zauważył jednak, odwołując się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w wyroku z 17 lipca 2020r., sygn. akt II OSK 392/20, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Przepis ten nie ogranicza zatem wydania decyzji o wymeldowaniu do przypadków, w których opuszczenie miejsca zameldowania było dobrowolne. Na równi bowiem z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została przymuszona w drodze przymusu psychicznego lub fizycznego do opuszczenia tego lokalu, jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu.

Podkreślono, że jak wynika z wyjaśnień skarżącego nie podejmował on kroków prawnych, aby móc powrócić do miejsca stałego zameldowania. Nadto wniosek o wymeldowanie złożyła ówczesna właścicielka lokalu, która nabyła go na licytacji komorniczej. Sąd Rejonowy [...] w [...] [...] Wydział Cywilny postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r., sygn. akt [...] przysądził na jej rzecz własność lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] oraz stwierdził obowiązek dłużnika R. W. do wydania nieruchomości nabywcy. Organ zauważył również, że prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności jest tytułem wykonawczym do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości i opróżnienia znajdujących się na tej nieruchomości pomieszczeń bez potrzeby nadania mu klauzuli wykonalności, a zatem nabywca nie musi występować z osobnym powództwem o opróżnienie lokalu z osób, które go zajmowały (art. 999 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego). Z wyjaśnień Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] wynika, że przeciwko R. W. prowadzone było postępowanie egzekucyjne z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Tym samym w ocenie organu odwoławczego nie sposób w takich okolicznościach uznać, że opuszczenie lokalu miało charakter tymczasowy, okazjonalny i nie powodujący zmiany w obrębie centrum spraw życiowych odwołującego.

Wojewoda uznał zatem, że dokonane ustalenia są wystarczające do przyjęcia, że w niniejszej sprawie zaszły okoliczności dające podstawę do wymeldowania R. W. z dotychczasowego miejsca zameldowania w oparciu o art. 35 ustawy o ewidencji ludności, bowiem skarżący nie mieszka pod wskazanym adresem a utrzymanie zameldowania skarżącego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] pod którym to adresem nie przebywa, byłoby fikcją meldunkową, tj. stanem niezgodnym z faktycznym miejscem jego pobytu, a zadaniem organu administracji publicznej jest ochrona ewidencji ludności i likwidacja fikcji meldunkowych polegających na rozbieżności stanu ewidencji ludności ze stanem faktycznym.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył R. W.. W uzasadnieniu wskazując, że z miejsca swego stałego zameldowania został usunięty przez "M. G. posługującą się prawem", co zostało spowodowane przez niewłaściwe działanie wymiaru sprawiedliwości. Skarżący podkreślił, że prawo działające na szkodę obywateli i interesu publicznego nie jest prawem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, bowiem skarżący w skardze nie wskazał swego numeru PESEL - co stanowi brak formalny skargi oraz nie załączył jej odpisu dla pozostałych stron postępowania.

W dniu 14 stycznia 2022r. oraz 31 stycznia 2022r. do Sądu wpłynęły kolejne dwa pisma skarżącego popierające wniesioną skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022, poz. 329 – dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego pod względem jego zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a ww. ustawy. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając niniejszą sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że brak było podstaw do odrzucenia skargi z uwagi na braki formalne skargi wskazane przez organ. Skarżący bowiem na wezwanie Sądu uzupełnił w terminie istniejące braki formalne złożonej skargi.

Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania skargi należy wskazać, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r. poz. 510 - dalej: ustawa o ewidencji). W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Decyzja o wymeldowaniu, jak wynika z analizy wskazanego wyżej przepisu ma charakter związany i zapada po zaistnieniu następujących przesłanek: po pierwsze - opuszczenie miejsca pobytu stałego; po drugie - niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy o ewidencji, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Stanowisko to ukształtowane na tle poprzednio obowiązującego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. 2006, Nr 139 poz. 993 ze zm.), jednak nadal zachowuje w pełni aktualność i jest całkowicie akceptowane przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie.

Stosownie do powołanej wyżej regulacji, jedną z przesłanek wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu w sposób trwały, o czym można mówić, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym – nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Z kolei ocena zamiaru opuszczenie lokalu, tzn. ustalenie czy miało charakter dobrowolny, odbywa się przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych. Zatem organ przed wydaniem decyzji w przedmiocie wymeldowania winien zbadać czy dana osoba opuściła lokal, czy też w lokalu tym przebywa.

Należy podkreślić, że celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu danej osoby z miejscem rejestracji. Decyzja, na co słusznie wskazał organ odwoławczy, ma charakter ewidencyjny i służy aktualizacji oraz doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie powoduje zmiany ani tym bardziej wygaśnięcia ewentualnych praw do lokalu. Nie ma żadnych podstaw, by fakt zameldowania traktować jako instrument w jakichkolwiek postępowaniach cywilnych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy w ocenie Sądu nie doszło do naruszenia zarówno przepisów postępowania administracyjnego jak również przepisów prawa materialnego. Organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, wyczerpująco zgromadziły materiał dowodowy i dokonały trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Organ słusznie uznał, że przedmiotowy lokal nie stanowi centrum życiowego skarżącego. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Ponadto miejscem koncentracji życiowych interesów zameldowanego jest miejsce, w którym dana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (wyrok NSA z dnia 14 maja 2001 r., sygn. akt V SA 1496/00). Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, że skarżący w lokalu [...] pod adresem [...], ul. [...], co zresztą sam przyznaje, zamieszkiwał do 24 lutego 2021r. Choć skarżący twierdzi, że lokalu nie opuścił dobrowolnie tylko uniemożliwiono mu wstęp do niego na skutek wymiany zamków przez właściciela, to jednak wskazać również należy, że jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego skarżący nie podjął żadnych czynności prawnych celem przywrócenia mu utraconego posiadania. A nadto, co również należy zauważyć, nie był on we wskazanej dacie właścicielem tego lokalu, bowiem jak wynika ze znajdującego się w aktach postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...] [...] Wydział Cywilny z [...] lipca 2019r., sygn. [...], Sąd postanowieniem tym przysądził na rzecz M. G. własność wskazanego lokal stwierdzając jednocześnie obowiązek dłużnika tj. skarżącego do wydania nieruchomości nabywcy. Postanowienie to jest jednocześnie tytułem wykonawczym do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości i opróżnienia pomieszczeń bez potrzeby nadania mu klauzuli wykonalności (art. 999 k.p.c.). Z ustaleń dokonanych przez organy wynika również, że w oparciu o ww. postanowienie prowadzona była w stosunku do skarżącego egzekucja komornicza (pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w [...]). Zauważenia wymaga również, że od kwietnia 2021r. skarżący mieszka, na co sam wskazuje, pod adresem: ul. [...] lokal [...], [...].

W tych okolicznościach, rację należy przyznać organowi, że opuszczenie lokalu nie miało charakteru tymczasowego, który nie powodowałby zmiany w obrębie centrum spraw życiowych skarżącego. Tak więc bezsprzecznie skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu i nie stanowi on jej centrum życiowego. Zaistniały zatem okoliczności dające podstawę do wymeldowania skarżącego z dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały.

Podzielić również należy ocenę organów, że jakkolwiek opuszczenie miejsca pobytu stałego powinno być trwałe i dobrowolne, aby mogło dojść do wymeldowania osoby, to w pewnych przypadkach brak cechy dobrowolności opuszczenia lokalu nie stanowi przeszkody do wydania decyzji administracyjnej w trybie art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Typowym przykładem tego jest wykonanie eksmisji osoby zamieszkałej w lokalu na podstawie prawomocnego wyroku sądu wykonanego przez komornika sądowego. Dochodzi wówczas do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu o charakterze najczęściej trwałym, skutkujące powstaniem obowiązku wymeldowania. Innymi słowy na równi z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 powyższej ustawy należy traktować wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu. Wykonanie prawomocnego wyroku sądu powszechnego orzekającego eksmisję nie może być uznane za działanie nielegalne (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 1037/14). Skoro skarżący opuścił lokal, nawet jeśli miało to miejsce na skutek wymiany zamków, jednak po wydaniu przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...] [...] Wydział Cywilny z [...] lipca 2019r., sygn. [...] orzeczenia, w którym przysądzono ww. lokal na rzecz M. G. i w którym skarżący został zobligowany do wydania lokalu a orzeczenie to jest prawomocne, to jest to równoznaczne z ustaniem jego pobytu w ww. mieszkaniu, tak jak w przypadku eksmisji dokonanej przez komornika sądowego.

W świetle powyższego Sąd uznał, że organy w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy w sprawie i dokonały wnikliwej jego oceny. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury. Postępowanie było prowadzone zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, 77 i 80 k.p.a. Organy dokonały wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wnikliwie go rozpatrzyły, ocena tego materiału nie jest dowolna, a została dokonana na podstawie ustalonych faktów, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Postępowanie było prowadzone zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, nie został naruszony słuszny interes skarżącej. Brak jest również podstaw uzasadniających przyjęcie naruszenia art. 35 ustawy o ewidencji ludności, albowiem całokształt okoliczności uzasadnia ocenę o trwałości opuszczenia lokalu przez skarżącego, który nie zamieszkuje w tym lokalu, nie ma tam jego rzeczy, a okoliczności sprawy wskazują na przeniesienie jego interesów życiowych w inne miejsce.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.