Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1786/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 138/23 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 grudnia 2022 r. znak: SKO.4114.646.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 25 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 138/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] grudnia 2022 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] listopada 2022 roku, nr [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

M. P. (dalej także: skarżąca) w dniu 23 stycznia 2020 r. w organie I instancji złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad córką E. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 17 września 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 294/20 uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia [...] lutego 2020r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...]. Sąd między innymi wskazał, że, cyt. "Mając na uwadze powyższe należało przyjąć, aprobując pogląd prezentowany w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2019 r, sygn. akt I OSK 757/19, 8 stycznia 2020 r. I OSK 2392/19 i 30 kwietnia 2020 r. I OSK 1546/19, że skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w wysokości pomniejszonej o wysokość otrzymywanej emerytury. (...)".

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 218/21, oddalił skargą kasacyjną Kolegium od powyższego wyroku. Sąd w powyższym wyroku stwierdził, cyt.: "Tym niemniej, Sąd kasacyjny nie podziela stanowiska wyrażonego przez Sąd pierwszej instancji co do możliwości przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości pomniejszonej o emeryturę faktycznie otrzymywaną przez skarżącą, to jest o emeryturę w kwocie netto, podzielając w tym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej. Stanowisko wyrażone przez Sąd pierwszej instancji pomija bowiem okoliczność, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji pismem z dnia 20 października 2022r. wezwał stronę w celu złożenia oświadczenia dotyczącego pobierania przez nią emerytury. Wezwanie strony w celu złożenia powyższego oświadczenia związane było z opisanym już wyżej wyrokiem NSA z dnia 21 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 218/21. Skarżąca w dniu 2 listopada 2022 r. złożyła oświadczenie pod odpowiedzialnością karną o następującej treści: "Oświadczam, że w dalszym ciągu będę pobierać emeryturę w ZUS. Emerytura z ZUS nie została zawieszona. ".

Skarżąca do oświadczenia załączyła decyzję ZUS z dnia [...] marca 2022 r., nr [...], z której wynika między innymi, że na podstawie wniosku z dnia [...] stycznia 2022 r. przyznano jej od dnia [...] stycznia 2022 r. świadczenie wyrównawcze.

W dniu 9 listopada 2022 r. pracownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej także: GOSP) w [...] zapoznał stronę z materiałami zebranymi w sprawie dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką E. P. W protokole z zapoznania się strony z aktami sprawy stwierdzono, "Pani M. P. zapoznała się z dokumentacją. Pani M. P. ma zastrzeżenia co do nieprawidłowego informowania. Prawidłowa informacja została przekazana Pani M. 2-11-2022r dotycząca zawieszenia emerytury na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego." Skarżąca w powyższym protokole własnoręcznym podpisem potwierdziła, że zapoznała się z dokumentacją.

W tak ustalonym stanie faktycznym, jak wskazano powyżej, Burmistrz [...] decyzją z dnia [...] listopada 2022 r. odmówił przyznania M. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką E. P. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi nie znalazło podstaw do zakwestionowania decyzji organu I instancji i utrzymało ją w mocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną córką, która legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji od dzieciństwa. Z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego strona wystąpiła przed upływem 3 miesięcy licząc od dnia wydania dla osoby wymagającej opieki orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Ponadto M. P. ma ustalone prawo do emerytury i ją pobiera.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi stwierdziło, że żądanie skarżącej dotyczące wypłaty kwoty [...]0 zł tytułem odszkodowania za poniesioną szkodę jest nieuzasadnione. Zdaniem Kolegium skarżąca nie poniosła żadnej szkody z winy organów administracji. Wnioskowane świadczenie nie zostało skarżącej przyznane, ponieważ nie została spełniona ustawowa przesłanka art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. niezbędna do przyznania wnioskowanego świadczenia - nie zostało zawieszone prawo skarżącej do pobierania emerytury z ZUS. Ponadto ZUS decyzją z dnia [...] marca 2022 r. na podstawie wniosku z dnia [...] stycznia 2022 r. przyznał skarżącej od dnia [...] stycznia 2022r. świadczenie wyrównawcze. Kolegium dalej stwierdziło, że jeżeli skarżąca uważa, że należało jej się powyższe świadczenie od [...] stycznia 2020 r., to mogła zaskarżyć powyższą decyzję. Trudna sytuacja życiowa skarżącej i osoby, nad którą sprawuje opiekę nie może przemawiać za przyznaniem jej wnioskowanego świadczenia z uwagi na spełnienie negatywnej przesłanki zawartej w ustawie o świadczeniach rodzinnych.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniu, Kolegium stwierdziło, że są one chybione i nie mają wpływu na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła M. P., wnosząc o:

– ponowne rozstrzygnięcie jej wniosku z dnia 23 stycznia 2020 r., złożonego w GOPS w [...],

– wypłacenie jej odszkodowania w wysokości [...] zł z powodu niewłaściwego, a raczej braku poinformowania skarżącej ze strony organu I i II instancji, w jaki sposób powinna ubiegać się o świadczenie wymienione we wniosku skarżącej;

– wypłacenie od ww. kwoty ustawowych odsetek od dnia 1 stycznia 2020 r.;

– kwoty wartości utraconej z powodu inflacji.

We wspomnianym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] listopada 2022 roku, nr [...].

W pierwszej kolejności Sąd I instancji stwierdził, że organy obu instancji trafnie stwierdziły, że skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z powodu braku zawieszenia emerytury.

Sąd Wojewódzki zauważył, iż zarówno we wniosku złożonym w 2020 roku, jak i w toku postępowania administracyjnego prowadzonego w 2022 roku, już po uchyleniu decyzji organu I instancji i organu II instancji, M. P. nie przedstawiła organom decyzji o zawieszeniu wypłaty emerytury, pomimo że została poinformowana o możliwości zawieszenia emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłat. Należy jednak przyznać rację skarżącej, iż powinna ona zostać pouczona o takiej możliwości już przy pierwotnym złożeniu wniosku w 2020 roku, na co zwrócił uwagę również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie o sygn. akt I OSK 218/21. M. P. w dalszym ciągu nie przedstawiła jednak decyzji o zawieszeniu wypłaty emerytury, zatem nie usunęła negatywnej przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd I instancji stwierdził, że prowadząc ponownie postępowanie w sprawie z wniosku skarżącej organy mimo wyraźnej oceny prawnej i wskazania do dalszego postępowania zawartego w prawomocnym wyroku NSA z dnia 21 lipca 2022 r., w sprawie o sygn. akt I OSK 218/21, nie przeprowadziły postępowania dowodowego celem ustalenia przesłanki pozytywnej z art. 17 ust. 1 u.ś.r., to jest w szczególności wystąpienia związku przyczynowo skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką. Organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego celem ustalenia wystąpienia przesłanek pozytywnych z art. 17 ust. 1 u.ś.r., w tym w szczególności wystąpienia związku przyczynowo skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzucono:

1)naruszenie prawa materialnego, to jest:

lit. a) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) zwanej dalej. p.u.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przekroczeniu granic sprawowania wymiaru sprawiedliwości i kierowanie się raczej zasadami współżycia społecznego zamiast kryterium legalności podczas kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, chociaż wydana została one zgodnie z obowiązującym stanem prawnym i wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie.

lit. b) art. 17. ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.), zwanej dalej u.ś.r. poprzez ich błędną wykładnię (a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie) polegającą na przyjęciu, że na gruncie powołanych przepisów możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy opiekun ma już ustalone prawo do emerytury i stanowczo sprzeciwia się konieczności zawieszenia jej wypłaty, podczas gdy treść ww. przepisów jak i utrwalona linia orzecznicza sądów administracyjnych wskazują, że w takiej sytuacji nie ma podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

lit. a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a, polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, gdy skarga podlegała oddaleniu w okolicznościach wskazanych w decyzji.

lit. b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że organ II instancji niedostatecznie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy bowiem zaniechał ustalenia istnienia związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudniania a opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem podczas gdy czynienie ustaleń w tym zakresie tylko niezasadnie przedłużyłoby postępowanie w sytuacji gdy nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na wystąpienie w sprawie przesłanki negatywnej, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w związku z odmową podjęcia czynności przez Skarżącą dotyczących zawieszenia wypłat świadczenia emerytalnego, co wprost wynika z uzasadnienia decyzji organów.

Lit. c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że organ nienależycie i niewyczerpująco informował stronę o okolicznościach prawnych i faktycznych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw będących przedmiotem postępowania administracyjnego, co w konsekwencji, doprowadziło do błędnego uznania, że strona mogła ponieść szkodę z powodu nieznajomości prawa na skutek zbyt późnego pouczenia jej o przysługujących prawach podczas gdy z akt wynika, że strona była poinformowana o konieczności zawieszenia emerytury i stanowczo odmówiła skorzystania z tej możliwości a organ podejmował czynności bez zbędnej zwłoki bezpośrednio po otrzymaniu akt z sądu administracyjnego.

lit. d) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie i w konsekwencji przedstawienie oceny prawnej niespójnej i lakonicznej w zakresie własnych rozważań, brak właściwej oceny zebranego materiału dowodowego oraz brak wykazania, że uchybienia miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, jak i schematyzm uzasadnienia i związanie organów nietrafną oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania obligującą do prowadzenia postępowania dowodowego w zupełnie zbędnym zakresie podczas gdy Kolegium nie uchybiło przepisom ze sfery gromadzenia i oceny materiału dowodowego prowadząc czynności adekwatnie do stanowczego oświadczenia strony, dotyczącego odmowy zawieszenia pobierania świadczeń emerytalnych.

III. Wskazując na powyższe wniesiono o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości na podstawie art. 188 p.p.s.a i oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a, w przypadku, gdyby wniosek powyższy nie zasługiwałby na uwzględnienie,

2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpatrzenia,

3) orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego według norm przepisanych,

4) rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym wobec zrzeczenia się prawa do rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wobec niestwierdzenia ziszczenia się przesłanek nieważności postępowania, poddano ocenie wyrok Sądu I instancji, pod kątem zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, które w części okazały się skuteczne.

Zasadny okazał się główny zarzut dotyczący naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Zgodnie z tym ostatnim przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Wynika z tego, że ocena prawna musi dotyczyć prawidłowości zastosowania w konkretnej sprawie określonych przepisów prawa, pozostających w logicznym związku z treścią rozstrzygnięcia. Zakres dokonanej oceny prawnej musi też być oceniany w kontekście ustrojowej funkcji sądu administracyjnego, który nie orzeka in merito, a dokonuje wyłącznie kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Kontrola ta dokonywana jest na podstawie stanu faktycznego, jak też stanu prawnego, który istniał w chwili podjęcia tego aktu. Przyjęte założenie ma istotne znaczenie, bowiem w przypadku zmiany stanu prawnego, bądź zmiany stanu faktycznego, odpada związanie wyrażoną oceną prawną. Zmiana stanu prawnego lub zmiana stanu faktycznego tylko wtedy będzie miała wpływ na przyjętą ocenę prawną, jeżeli zmiana stanu prawnego uczyni pogląd sądu administracyjnego nieaktualnym, a zmiana stanu faktycznego - będąca następstwem wystąpienia nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów - dotyczyć będzie istotnych jego elementów.

Innymi słowy, ocena prawna sformułowana w orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. wiąże organ oraz ten sąd co do zastosowania prawa materialnego w danej sprawie na tle konkretnie poczynionych ustaleń faktycznych i ich oceny, co oznacza, że moc wiążąca tej oceny ustaje w przypadku, gdy przy ponownym rozpoznaniu sprawy dojdzie do zmiany jej istotnych okoliczności faktycznych. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu jest bowiem wiążąca tylko o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] grudnia 2022 r., którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2022 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe decyzje zostały wydane po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku M. P., na skutek uchylenia poprzednich decyzji wydanych w tej sprawie wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 17 września 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 294/20. Wyrok ten był przedmiotem kontroli przez Naczelny Sądem Administracyjnym w Warszawie, który wyrokiem z dnia 21 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 218/21 oddalił skargę kasacyjną SKO. NSA w powyższym wyroku wskazał, że nie podziela stanowiska Sadu I instancji co do możliwości przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości pomniejszonej o emeryturę faktycznie otrzymywaną przez wnioskodawczynię. Wskazał natomiast, że osoba spełniająca warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, winna moc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, w tym przypadku z emerytury. Wybór ten może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Podczas ponownie prowadzonego postępowania wnioskodawczyni w dniu 2 listopada 2022 r. złożyła oświadczenie, że emerytura z ZUS nie została zawieszona oraz w dalszym ciągu będzie pobierać emeryturę w ZUS.

W tym miejscu należy przypomnieć, że stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia.

Wskazać należy, że samo posiadanie prawa do emerytury nie może stanowić przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest jednak dopuszczalne, aby świadczenia te pozostawały w zbiegu. Nie można jednocześnie pobierać emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego. Osoba uprawniona musi dokonać wyboru i wystąpić o zawieszenie prawa do wypłaty emerytury przed przyznaniem jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z dniem zawieszenia prawa do wypłaty emerytury można dopiero uznać, że ustała przeszkoda do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko takie jest zgodne z ugruntowaną w orzecznictwie wykładnią, w świetle której osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie wymienione w art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a) ustawy powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (por. wyroki NSA: z 24 marca 2021 r. sygn. I OSK 2631/20; z 15 grudnia 2020 r. sygn. I OSK 1983/20; z 11 sierpnia 2020 r. sygn. I OSK 764/20; z 18 czerwca 2020 r. sygn. I OSK 254/20; z 27 maja 2020 r., sygn. I OSK 2375/19, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie: "CBOSA").

Ustawa o świadczeniach rodzinnych warunkuje zatem przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z koniecznością spełnienia przesłanek pozytywnych, ale także zawiera warunek braku przesłanek negatywnych. W realiach niniejszej sprawy skarżąca w sposób stanowczy wskazała, że nie zamierza zawiesić prawa do emerytury, co oznacza, że nie zamierza wyeliminować negatywnej przesłanki uniemożliwiającej przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe oznacza, że nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych sprawy już po wydaniu wyroku przez NSA, w postaci wyrażenia stanowczego stanowiska przez skarżącą w zakresie braku zamiaru zawieszenia prawa do emerytury. Przesłanka negatywna nie została i nie zostanie zatem przez nią wyeliminowana, co w konsekwencji oznacza, że nawet wystąpienie przesłanek pozytywnych nie spowoduje przyznania na jej rzecz świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku wskazał natomiast na naruszenie art. 153 p.p.s.a. przez brak zbadania przesłanek pozytywnych, warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Z powyższym stanowiskiem Sądu I instancji nie można się zgodzić, albowiem jest ono nieprawidłowe. Co do zasady w przypadku, gdy w uprzednio wydanym wyroku Sąd uznał, że dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego konieczne jest przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego we wskazanym przez ten sąd zakresie, to organ obowiązany jest przeprowadzić postępowanie w takim zakresie. Wyjątkiem jest sytuacja (jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie), w której poczynione nowe ustalenia faktyczne sprawiają, że wykonanie zaleceń Sądu traci swoje uzasadnienie i staje się niecelowe ze względu na zupełną ich nieadekwatność do nowo ustalonych faktów. Innymi słowy, wskazania Sądu wiążą dopóty, dopóki mają związek z okolicznościami faktycznymi mającymi stanowić podstawę faktyczną załatwienia sprawy administracyjnej. W konsekwencji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego skutkujące wyjściem na jaw nowych okoliczności faktycznych - nie daje podstaw do tego, aby ze względu na dyspozycję art. 153 p.p.s.a. organ dokonując oceny materiału dowodowego i ustaleń faktycznych sprawy pominął te nowości. Jak już wskazano powyżej istotna zmiana okoliczności faktycznych uzasadnia odstąpienie od oceny prawnej przedstawionej w wyroku NSA z dnia 21 lipca 20220 r.

W tak nakreślonym stanie sprawy, zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 153 p.p.s.a. polegający na braku dostrzeżenia przez Sąd I instancji nowej okoliczności tj. wyraźnego oświadczenia skarżącej o braku zamiaru podjęcia działań w zakresie wyeliminowania negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W świetle powyższego należało uznać, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego (pkt 1 petitum skargi) należy uznać także za zasadne, gdyż były konsekwencją wadliwego odczytania przez Sąd pierwszej instancji znaczenia w niniejszej sprawie ww. wyroku NSA z uwagi na dyspozycję art. 153 p.p.s.a.

Z uwagi zatem na fakt uwzględnienia zarzutów dotyczących naruszenia art. 153 p.p.s.a. oraz ich doniosłość powodującą, że stanowią one wystarczającą przesłankę uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za zbędne szczegółowe odnoszenie się do pozostałych zarzutów kasacyjnych, dotyczących naruszenia wskazanych w niej zarzutów naruszenia prawa procesowego zawartych w pkt 2 lit. a,b,c skargi kasacyjnej.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości oraz rozpoznając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. ją oddalił.

Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, uznając, że zważywszy na okoliczności i charakter sprawy, obciążanie wnioskodawczyni kosztami sądowymi nie jest uzasadnione.

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a druga strona w ustawowym terminie nie zażądała jej przeprowadzenia. Dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.