Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2213/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej~Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: § 2 ust. 1
journal: Dz.U. 1968 nr 17 poz 109
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na  rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych.
article: art. 7, 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2, art. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 1968 nr 12 poz 65
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant: starszy asystent sędziego Anna Kuklińska po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2244/20 w sprawie ze skargi Skarbu Państwa – Prezydenta m.st. Warszawy na decyzję Ministra Finansów z dnia 3 sierpnia 2020 r. nr PR3.6400.84.2017.16.ZAR w przedmiocie stwierdzania przejścia na rzecz Skarbu Państwa udziału w prawie własności nieruchomości I. oddala skargę kasacyjną, II. zasądza od Ministra Finansów na rzecz Skarbu Państwa – Prezydenta m.st. Warszawy 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2244/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Ministra Finansów z dnia 3 sierpnia 2020 r. nr PR3.6400.84.2017.16.ZAR w przedmiocie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa udziału w prawie własności nieruchomości 1. uchylił zaskarżoną decyzję; 2. zasądził od Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy kwotę 680 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną do Sądu decyzją Minister Finansów (dalej też Minister, Organ) stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału w wysokości 17/20 w prawie własności nieruchomości położonej w Warszawie ul. [...], oznaczonej nr hip. [...], której dotychczasowym współwłaścicielem, w rozumieniu przepisów rozporządzenia wykonawczego do ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65, dalej też ustawa z 1968 r., ustawa), byli [...], [...], [...], [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister stwierdził, że asumptem dla prowadzenia ww. postępowania było ustalenie, że na mocy Układu (dalej też układ) – Komisja Stanów Zjednoczonych do spraw Roszczeń Zagranicznych przyznała odszkodowanie [...], [...], [...] oraz [...] z tytułu utraty 17/20 części praw do nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem. W związku z przyznaniem [...], [...], [...], [...] odszkodowania za utratę 17/20 części udziału w prawie własności nieruchomości Minister uznał, że wystąpiła przesłanka do wydania decyzji stwierdzającej przejście tego udziału na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ustawy z 1968 r. Minister podkreślił, że ustalenia Komisji nie podlegają jego kontroli i weryfikacji. Organ jest tu bowiem związany orzeczeniem Komisji. Minister dodał, że skoro rola decyzji, o której mowa w art. 2 ustawy z 1968 r. ogranicza się jedynie do deklaratoryjnego stwierdzenia przejścia własności nieruchomości na Skarb Państwa, potwierdzający skutki prawne powstałe z mocy samego prawa, to nie budzi wątpliwości, że stwierdzenie nabycia prawa z mocy ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 roku o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych może nastąpić w dowolnym czasie i zawsze ma charakter deklaratoryjny. A skoro decyzja ta ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, potwierdzający wspomniane przejście własności z mocy samego prawa, to może być wydana w dowolnym czasie i niezależnie od tego, jakie okoliczności, w tym ewentualne zmiany własnościowe, wystąpiły po tym zdarzeniu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta m.st. Warszawy (datej też Prezydent).

Sąd I instancji uznał, że skarga jest uzasadniona. W ocenie Sądu, paragraf 2 ust. 1 zd. pierwsze przywołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. z 1968 r. nr 17, poz. 109, dalej też rozporządzenie wykonawcze, rozporządzenie) stanowi, że "decyzja, o której mowa w § 1, dotycząca nieruchomości powinna zawierać imię i nazwisko (nazwę) dotychczasowego właściciela, miejsce położenia nieruchomości ze wskazaniem w miarę możliwości ulicy i numeru nieruchomości, jak również jej oznaczenia w księdze wieczystej". W ocenie składu orzekającego w rozpoznawanej sprawie zgodzić się należy z Prezydentem m.st. Warszawy, że użyte w redakcji cytowanego przepisu sformułowanie "w miarę możliwości" odnosić należy wyłącznie do tych elementów, które obrazują lokalizację nieruchomości, tj. danych adresowych (ulicy, numeru nieruchomości). Tylko one wszak nie są szczególnie istotne przy identyfikowaniu nieruchomości. Tymczasem wydawana na gruncie ustawy z 1968 r. decyzja, skoro miała stanowić podstawę ujawnienia w księdze wieczystej tytułu Skarbu Państwa do nieruchomości, winna tę nieruchomość w sposób jednoznaczny wskazywać. Temu właśnie służą identyfikujące ją oznaczenia geodezyjno-katastralne, w postaci numeru działki, obrębu geodezyjnego w jakim jest położona, a także oznaczenie jej powierzchni. Bez takiej identyfikacji, wątpliwa staje się więc nawet możliwość wykonania takiej decyzji. Jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, decyzja Ministra w jej części dyspozytywnej nie określa jednoznacznie przedmiotu postępowania, nie precyzuje nawet powierzchni nieruchomości oznaczonej hip. [...], brak jest oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej czyli ustalenia dawnych i aktualnych oznaczeń hipotecznych. Reasumując, zarzuty skargi w zakresie braku określenia nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, wobec braku podjęcia przez organ czynności mających za zadanie identyfikację nieruchomości, w tym poprzez określone prawem dokumenty czy opinie geodezyjne, Sąd uznał za w pełni uzasadnione. Zdaniem Sądu brak powyższych ustaleń oznacza, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, co uzasadnia jej uchylenie.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) - dalej k.p.a., poprzez błędne uznanie przez Sąd I instancji, że brak poczynienia przez Organ ustaleń faktycznych w odniesieniu do aktualnych danych geodezyjno- katastralnych nieruchomości, uchybia dokładnemu wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, podczas gdy gromadzenie materiału dowodowego w tym zakresie nie jest konieczne do prawidłowego podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia, natomiast może wpływać na nieuzasadnione wydłużenie postępowania i zwiększanie jego kosztów (powołanie biegłego).

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie przez Sąd I instancji, że Organ zaniechał wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w zakresie pozyskania informacji dotyczących aktualnych oznaczeń geodezyjno-katastralnych nieruchomości, podczas gdy Organ podejmował wszelkie czynności do których był zobligowany, zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (wydania decyzji administracyjnej), natomiast uzyskanie powyższych wiadomości pozostaje poza podstawowym przedmiotem postępowania prowadzonego przez Organ i nie jest konieczne do prawidłowego podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia.

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez błędne uznanie przez Sąd I instancji, że wydanie decyzji przez Organ nastąpiło w sposób wykraczający poza granice określone zasadą swobodnej oceny dowodów, podczas gdy ocena znaczenia i wartości poszczególnych dowodów w sprawie, została przeprowadzona z uwzględnieniem całokształtu zebranego materiału dowodowego, natomiast z pominięciem okoliczności, co do których gromadzenia Organ nie był bezwzględnie zobowiązany (aktualnych oznaczeń geodezyjno-katastralnych nieruchomości).

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 107 § 1 i 2 k.p.a. oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 17, poz. 109) - dalej rozporządzenie, poprzez błędne uznanie przez Sąd I instancji, że brak określenia w decyzji Organu aktualnych oznaczeń geodezyjno-katastralnych lub wieczystoksięgowych nieruchomości skutkuje jej kwalifikowaną wadą, podczas gdy umieszczanie powyższych informacji nie jest obowiązkowe (nie stanowi obligatoryjnego elementu decyzji), a tym samym ich zawarcie albo nie, pozostaje bez wpływu na ocenę legalności rozstrzygnięcia Organu.

II. naruszenie prawa materialnego tj.

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 2 oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65) - dalej ustawa z 1968 r., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd I instancji, że dla wydania decyzji konieczne jest poczynienie ustaleń w odniesieniu do aktualnych danych geodezyjno-katastralnych nieruchomości lub wieczystoksięgowych, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do wniosku, że z uwagi na charakter prawny decyzji podejmowanej w trybie ustawy z 1968 r. (decyzja deklaratoryjna), gromadzenie tego typu danych w sposób oczywisty wykracza poza zakres ustawowych zadań Organu, wynikających z tych przepisów.

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 2 oraz art. 1 ust. 1 ustawy z 1968 r., poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na niewłaściwym (zbyt szerokim) określeniu przedmiotu postępowania prowadzonego na podstawie ustawy z 1968 r., wyrażającym się koniecznością pozyskania oraz przyporządkowania historycznych oznaczeń nieruchomości oznaczeniom współczesnym, podczas gdy przedmiotem postępowania jest stwierdzenie wystąpienia "stanu przejścia" historycznie określonej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, w związku z zawarciem odpowiedniej międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych (konkretnego układu indemnizacyjnego).

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd I instancji, że ww. przepis jako obowiązkowy składnik decyzji wymienia aktualne oznaczenie geodezyjno-katastralne nieruchomości (nr działki, nr obrębu geodezyjnego, oznaczenie powierzchni) oraz aktualne oznaczenie w księdze wieczystej, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że powyższe informacje nie stanowią obligatoryjnego elementu decyzji, a tym samym ich zawarcie albo nie w decyzji pozostaje bez wpływu na ocenę legalności rozstrzygnięcia.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Odpowiedz na skargę kasacyjną wniósł Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta m.st. Warszawy dochodząc jej oddalenia i zasądzenia kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.

W związku z sformułowanymi zarzutami kasacyjnymi pamiętać także należy, że kontrola sądowa, sprawowana w oparciu o kryterium legalności, następuje na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu oraz na podstawie stanu prawnego obowiązującego w tej dacie, a nie w dniu orzekania (por. wyrok TK z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/33; wyroki NSA z dnia: 19 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2658/15, 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 614/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie powołano się na naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogących mieć w ocenie skargi kasacyjnej istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga łącznego odniesienia się do zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną stwierdzić należy, iż nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

Podstawą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy zasadnie Sąd wojewódzki uchylił decyzję Ministra Finansów z dnia 3 sierpnia 2020 r. nr PR3.6400.84.2017.16.ZAR (dalej też decyzja z dnia 3 sierpnia 2020 r.) w przedmiocie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa udziału w prawie własności nieruchomości, wydanej na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. Decyzją z dnia 3 sierpnia 2020 r. Minister Finansów stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału w wysokości 17/20 w prawie własności nieruchomości położonej w Warszawie ul. [...], oznaczonej hip. [...], której dotychczasowym współwłaścicielem, w rozumieniu przepisów rozporządzenia wykonawczego do ustawy z 1968 r., byli [...], [...], [...], [...].

Jak prawidłowo ustalił zaskarżony wyrok – istota sporu – sprowadza się do odpowiedzi na pytanie jakie elementy musi zawierać wydane na gruncie ww. ustawy rozstrzygnięcie, a dokładniej rzecz ujmując, czy winno w nim zostać zawarte odniesienie do aktualnych oznaczeń geodezyjno–katastralnych nieruchomości. Minister bowiem stanął na stanowisku, że ze względu na deklaratoryjny charakter decyzji i objęcie działaniem układu indemnizacyjnego nieruchomości "historycznej", odnoszenie się do jej aktualnych oznaczeń nie jest niezbędne. Obowiązek taki nie wynika także według Ministra Finansów z treści § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r., który według Organu w tym zakresie stanowi o fakultatywności ujęcia tych danych, w miarę możliwości. Przeciwny pogląd wyraża zaskarżony wyrok, a wcześniej Skarżący do Sądu wojewódzkiego.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację Sądu wojewódzkiego oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia. Należy stwierdzić, że pomimo multiplikacji zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym wszystkie one dotyczą wskazywanej wyżej kwestii spornej.

W związku z realizowaną sądowoadministracyjną kontrolą instancyjną należy przypomnieć, że Konstytucja RP nakazuje w preambule posiadającej charakter normatywny, aby “działaniu instytucji publicznych zapewnić rzetelność i sprawność" w celu zagwarantowania praw obywatelskich w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Z kolei stosowanie do art. 7 ustawy zasadniczej organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Przechodząc do rozpoznania zarzutów środka odwoławczego, należy na początku podkreślić, że jedynie księgom wieczystym ustawodawca przypisał funkcję "ustalenia" (ujawnienia) stanu prawnego nieruchomości w powiązaniu z domniemaniem zgodności wpisów w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Nie powiązano zaś takiego skutku prawnego (domniemania) z "danymi" ("informacjami") ujawnionymi w ewidencji gruntów i budynków. Jednocześnie w myśl art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204) podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru nieruchomości, natomiast art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 276) stanowi, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią, między innymi, podstawę oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych.

Tym samym, jak akcentuje doktryna, system prawny ksiąg wieczystych bazuje na oznaczeniu nieruchomości dokonywanym w ewidencji gruntów i budynków; tutaj mamy do czynienia – co istotne w realiach rozpoznawanej sprawy – z pierwszeństwem oznaczenia występującego w operacie ewidencyjnym (zob. E. Gniewek, Księgi wieczyste. Komentarz, Warszawa 2018, s. 10, s. 622–626; por. S. Rudnicki, Księgi wieczyste i ewidencja gruntów, [w:] Prawo obrotu nieruchomościami, S. Rudnicki (red.), Warszawa 1995, s. 327–341).

Również w związku z zarzutami kasacyjnymi należy mieć na względzie, że na gruncie odnośnych regulacji prawnych, mający zastosowanie w rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawie – przedmiotowy układ – nie stanowił, jak wiadomo, wystarczającej podstawy prawnej do udokumentowania w księgach wieczystych przejścia na rzecz Skarbu Państwa konkretnych praw obywateli państw obcych (układ nie został ani ratyfikowany, ani opublikowany) konieczne było ustawowe uregulowanie kwestii dotyczących nieruchomości, za których przejęcie Państwo Polskie – na mocy układów międzynarodowych, w tym przedmiotowego układu wypłaciło odszkodowanie. Taką regulację prawną zawiera właśnie ustawa z dnia 9 kwietnia 1968r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych.

Na zasadzie natomiast art. 2 ustawy z 1968, wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego następuje na podstawie decyzji administracyjnej Ministra, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych (zob. wyrok NSA z dnia 22 października 2024 r. sygn. akt I OSK 1086/21 i przywoływane tam orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z powyższego zatem wynika, że wydawana przez Ministra w oparciu o przepisy art. 1 i 2 ustawy z 1968 r. deklaratoryjna decyzja administracyjna jest kreowana (wydawana), aby następnie na jej podstawie sąd wieczystoksięgowy dokonał stosownego wpisu w księdze wieczystej. Ażeby jednak taki wpis mógł być prawidłowo dokonany dana nieruchomość musi być, wbrew stanowisku środka odwoławczego, właściwie – rzetelnie – określona (oznaczona) aktualnymi danymi katastru nieruchomości ("danymi geodezyjno-katastralnymi"). W świetle natomiast obowiązującego prawa nie jest możliwa sytuacja, w której będzie zachodziła rozbieżność pomiędzy oznaczeniem (określeniem) danej nieruchomości, zawartym w żądaniu wniosku skierowanego do sądu wieczystoksięgowego a treścią decyzji, która stanowi jego podstawę prawną.

Ponadto wymóg zawarcia w rozstrzygnięciu tego rodzaju decyzji administracyjnej "spornego" oznaczenia danej nieruchomości, właściwego dla księgi wieczystej, potwierdza także treść § 2 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego z 1968 r. Słusznie bowiem zauważył Sąd wojewódzki, iż treść zawartego w powołanym wyżej przepisie sformułowania: "w miarę możliwości" należy odnosić wyłącznie do danych adresowych (ulicy, numeru nieruchomości). Okoliczność ta wynika bowiem nie tylko z gramatycznej treści omawianego przepisu, ale i z faktu, że tylko te dane nie są szczególnie istotne przy identyfikowaniu nieruchomości.

Powyższa wykładania omawianych przepisów jest zgodna z dotychczasowym orzecznictwem sądowoadministracyjnym (zob. wyroki NSA z dnia: 22 października 2024r. sygn. akt I OSK 1086/21; 20 stycznia 2023 r. sygn. akt I OSK 2333/21, 17 stycznia 2023 r. sygn. akt I OSK 3159/19, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl) oraz pośrednio również z orzecznictwem Sądu Najwyższego. W wyroku bowiem z dnia 16 czerwca 2009 r. (sygn. akt V CSK 458/08 LEX Nr 527157) Sąd Najwyższy wyraźnie zauważył, że to właśnie decyzja Ministra Finansów, wydawana na podstawie omawianej ustawy z 1968 r., (a nie żadna inna) jest podstawą dokonania wpisu prawa Skarbu Państwa do księgi wieczystej prowadzonej dla danej nieruchomości. Zatem – jak wyżej to nadmieniono - decyzja ta musi spełniać wymogi właściwe dla podstawy prawnej do dokonania stosownego wpisu.

W związku z powyższymi ustaleniami, Naczelny Sąd Administracyjny w okolicznościach niniejszej sprawy podziela stanowisko wyrażane w zaskarżonym wyroku, że skoro decyzja administracyjna Ministra Finansów miała stanowić podstawę ujawnienia w księdze wieczystej tytułu Skarbu Państwa do nieruchomości, winna tę nieruchomość w sposób jednoznaczny wskazywać. Temu właśnie służą identyfikujące ją oznaczenia geodezyjno-katastralne, w postaci numeru działki, obrębu geodezyjnego w jakim jest położona, a także oznaczenie jej powierzchni, etc. Numer działki jest wszak – jak wskazuje się w przywoływanym orzecznictwie sądów administracyjnych – desygnatem konkretnej powierzchni gruntu, tj. nieruchomości z wszelkimi tego konsekwencjami wynikającymi z przepisów prawa. Funkcjonuje on w obrocie prawnym jako nazwa własna, określająca konkretną wielkość i ukształtowanie terenu, z czym wiążą się konkretne prawa (por. wyrok NSA z dnia 31 maja 2019 r. II OSK 1747/17, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Bez takiego prawidłowego oznaczenia (identyfikacji) nieruchomości, wątpliwa staje się więc nawet możliwość wykonania takiej decyzji administracyjnej. Rozstrzygnięcie będące konstytutywnym elementem decyzji administracyjnej, jak zasadnie przyjął Sąd wojewódzki, musi zaś być sformułowane w taki sposób, ażeby możliwe było następnie wykonanie decyzji, a jego rzeczywistej treści nie można domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia decyzji. Uwzględniając zatem cel w jakim ma być wydawana decyzja Ministra Finansów, przepis § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości wykładać należy w ten sposób, że jako element obligatoryjny decyzji wymienia on: imię i nazwisko (nazwę) dotychczasowego właściciela; miejsce położenia nieruchomości (tj. miejscowość gdzie ona się znajduje) oraz oznaczenie w księdze wieczystej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło więc do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z przywoływanymi normami (przepisami) prawa wskazywanymi konkretnie w środku odwoławczym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 13 sierpnia 2021r. sygn. akt. I OSK 414/21; 10 kwietnia 2024 I OSK 712/23 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są nieuprawnione.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.