Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 188/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1, art. 106, art. 107 § 4
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 119 pkt 2, art. 120, art. 134 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 200
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 83a ust. 1, 2a, 4, 6, art. 83c ust. 3, art. 83d, art. 86
journal: Dz.U. 2023 poz 1336
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
article: § 7, § 113
journal: Dz.U. 2022 poz 1518
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury  z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych
article: § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2023 poz 1964
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 12 grudnia 2023 r. nr SKO.OS/41.9/1021/2023/23988/KS w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na usunięcie drzewa 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta P. z dnia 24 października 2023 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 19 maja 2023 r. Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. (dalej jako skarżący lub strona) zwrócił się do Burmistrza Miasta P. o wydanie zgody na wycinkę drzewa gatunku jesion wyniosły o obwodzie pnia 162 cm rosnącego w pasie drogowym nr DW [...] na działce nr ewid. [...]; obręb P. , przy ul. [...] (grunt stanowiący własność Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę [...]). W motywach tego żądania wskazano, że stan fitosanitarny wspomnianego drzewa jest zły, posiada ono całkowity posusz i odsłonięte korzenie a nadto rośnie na stromej skarpie przez co stanowi realne zagrożenie dla bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego, ludzi i mienia.

Zawiadomieniem z 21 czerwca 2023 r. Burmistrz Miasta P. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie, a następnie 6 lipca 2023 r. przeprowadził oględziny, w toku których ustalił, że objęte wnioskiem strony drzewo jest w dobrym stanie zdrowotnym, jednak stwarza zagrożenie, gdyż rośnie na stromej skarpie, do tego bezpośrednio pod linią energetyczną, a równocześnie istnieje poważne prawdopodobieństwo jego wywrotu z uwagi na odsłonięty system korzeniowy. W tym stanie rzeczy organ pierwszej instancji sporządził projekt decyzji zezwalającej na usunięcie przedmiotowego drzewa, odstępując od sporządzenia jej uzasadnienia na zasadzie art. 107 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (z uwagi na całkowite uwzględnienie żądania strony) i przedstawił ten projekt do uzgodnień Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w K. w trybie art. 83a ust. 2a ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r. poz. 1336).

Pismem z 11 sierpnia 2023 r. organ uzgadniający zwrócił się do organu pierwszej instancji o uzupełnienie nadesłanej dokumentacji, poprzez potwierdzenie wszystkich rzeczywistych powodów przemawiających za usunięciem drzewa i w tym zakresie zebranie materiału dowodowego umożliwiającego rzetelną ocenę jego stanu zdrowotnego oraz analizę zasadności wycinki, czy też zastosowania rozwiązań alternatywnych. Podkreślił bowiem, że dołączona do akt sprawy dokumentacja wskazuje, że sporne drzewo jest witalne, w dobrym stanie fitosanitarnym, bez widocznego posuszu, jednak nie można na jej podstawie jednoznacznie ustalić, czy istotnie ma odsłonięty system korzeniowy, a tym samym, czy istnieje zagrożenie jego wywrotem. Nienależnie od powyższego wskazano, że w przypadku braku możliwości wykonania innych rozwiązań niż wycinka należy (a) uwzględnić w projekcie decyzji terminu wycinki drzewa poza okresem lęgowym ptaków (od 16 października do końca lutego) oraz (b) zastosowania rekompensaty przyrodniczej w postaci nasadzeń zastępczych w zamian za wycinane drzewo.

W reakcji na powyższe pismo organu uzgadniającego, Burmistrz Miasta P., wezwaniem z 17 sierpnia 2023 r. zwrócił się do skarżącego o przedstawienie projektu nasadzeń zastępczych, rozumianych jako posadzenie drzew w liczbie nie mniejszej niż 2 wyznaczając mu termin 14 dni od daty doręczenia wezwania. W odpowiedzi strona nadesłała pismo z 31 sierpnia 2023 r., w którym wskazała na fakultatywny charakter obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych oraz podkreśliła, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie uzasadniają w jej ocenie zastosowania tej formy rekompensaty ubytku w środowisku spowodowanego usunięciem drzewa. Następnie organ pierwszej instancji zwrócił się do organu uzgadniającego pismem z 13 września 2023 r., w którym powołał się na powyższą argumentację strony, poparł jej wniosek o nie nakładanie na nią obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych, ponownie podkreślił, że drzewo przewidziane do usunięcia rośnie na skarpie, nad linią energetyczną i posiada odsłonięty system korzeniowy stwarzający niebezpieczeństwo wywrotu oraz dodał, że w pouczeniu do projektu decyzji zostało zawarte sformułowanie, że przed dokonaniem wycinki zachodzi konieczność sprawdzenia drzew pod kątem występowania gatunków chronionych i ich siedlisk.

Postanowieniem z 22 września 2023 r., nr [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. odmówił uzgodnienia projektu decyzji Burmistrza Miasta P. zezwalającej na usunięcie drzewa objętego wnioskiem skarżącej. W uzasadnieniu podkreślił, że wbrew wezwaniu o udokumentowanie wszystkich rzeczywistych powodów przemawiających za usunięciem tego drzewa, jak również pomimo przedłużenia terminu do wykonania tego wezwania, organ pierwszej instancji nie przedstawił żadnych nowych dowodów ani też nie dokonał rozszerzonej analizy zasadności wycinki a jedynie ograniczył się do podtrzymania swojego wcześniejszego stanowiska oraz przychylił się do wniosku skarżącej o nie nakładanie na nią obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych. W tym stanie rzeczy zaznaczono, że sama lokalizacja drzewa w pasie drogowym nie stanowi dostatecznej przesłanki jego usunięcia w sytuacji, gdy - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - jego stan zdrowotny jest dobry, posiada ono walory krajobrazowe, a równocześnie nie udowodniono w sposób dostateczny, że usunięcie jest niezbędne i nie rozważono zastosowania metod alternatywnych, jak na przykład wykonania odpowiednich zabiegów pielęgnacyjnych, w tym cięć sanitarnych.

Decyzją z 24 października 2023 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 83a ust. 1 w związku z art. 83a ust. 2a ustawy o ochronie przyrody Burmistrz Miasta P. odmówił stronie zezwolenia na usunięcie drzewa wskazanego w jej wniosku. W uzasadnieniu zaprezentowano dotychczasowy przebieg postępowania oraz podkreślono, że brak uzgodnień, czyli akceptacji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. w zakresie wydania rozstrzygnięcia o zezwoleniu na usunięcie drzewa uniemożliwia wydanie w tym zakresie decyzji pozytywnej przez organ prowadzący postępowanie główne i powoduje konieczność odmowy uwzględnienia zgłoszonego żądania.

Niezadowolona z powyższej decyzji strona złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach wnosząc o uchylenie tego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Skarżący powtórnie podniósł, że przewidziane do usunięcia drzewo jest w złym stanie, posiada całkowity posusz, odsłonięte korzenie, a jego lokalizacja na stromej skarpie powoduje realne zagrożenie dla bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego, ludzi i mienia, co dodatkowo potwierdza fakt, że w niedawnym okresie doszło przy tej samej ulicy do przewrócenia się innego drzewa na przechodzącą osobę. Dodatkowo podkreślił, że lokalizacja drzewa w zasadzie uniemożliwia sprawne wykonanie zabiegów pielęgnacyjnych bez użycia specjalistycznego sprzętu alpinistycznego. Zaznaczył przy tym, że składając swój wniosek działa jako zarządca drogi i realizuje obowiązek wynikający z § 113 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz. U. poz. 1518) polegający na podejmowaniu czynności techniczno-organizacyjnych w zakresie utrzymania roślinności w pasie drogowym w sposób, który umożliwia jej prawidłową wegetację oraz uniemożliwia negatywny wpływ na drogę w trakcie rozrostu, a w szczególności ingerencję w skrajnię lub ograniczenie widoczności. Zwrócono uwagę, że rozporządzenie to formułuje w § 7 zasadę kształtowania bezpiecznego otoczenia dróg, która została zignorowana przez orzekający w sprawie organ. Jakkolwiek zaś potrzeba ochrony środowiska nie budzi wątpliwości, to jednak nie może być realizowana z wykorzystaniem nadmiernie intensywnego instrumentarium stwarzającego zagrożenie dla bezpieczeństwa jednostek, ich życia oraz zdrowia ponieważ narusza to zasadę zrównoważonego rozwoju, w myśl której należy zachować odpowiednie proporcje i wartościowanie określonych dóbr, jakimi są w niniejszym przypadku z jednej strony ochrona przyrody, a z drugiej bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego, ludzi i mienia. Organ wydający decyzję w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa powinien rozważyć powyższą kwestię i rozstrzygając tu w ramach uznania administracyjnego jest obowiązany mieć na uwadze interes społeczny oraz słuszny interes obywateli.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z 12 grudnia 2023 r. nr SKO.OS/41.9/1021/2023/23988/KS utrzymało w mocy akt wydany w pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy szeroko przywołał treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. W tych ramach między innymi wskazał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości (za zgodą jej właściciela), a także opisał warunki wydawania decyzji o tym zezwoleniu określone w art. 83d oraz naliczania z niniejszego tytułu opłat wynikające z art. 84 ust. 1-8 tej ustawy. Dodał przy tym, że w świetle art. 83 a ust. 2a powołanej regulacji, zezwolenie na usunięcie drzewa w pasie drogowym drogi publicznej (z wyłączeniem obcych gatunków topoli) wydaje się po uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Oznacza to, że właściwy w niniejszym zakresie organ sporządza projekt decyzji w tym przedmiocie i przekazuje go organowi uzgadniającemu, a następnie oba te organy muszą dojść do konsensusu i wypracować wspólne stanowisko co do rozstrzygnięcia w zakresie okoliczności wymagających uzgodnienia. Wspomniane uzgodnienie ma charakter wiążący, gdyż organ decydujący w postępowaniu głównym, to jest w przedmiocie zezwolenia na usuniecie drzewa działa wprawdzie w ramach uznania administracyjnego, jednak nie może wydać decyzji pozytywnej w razie odmowy organu uzgadniającego. W tym miejscu Kolegium zaprezentowało dotychczasowy przebieg postępowania podnosząc, że nie doszło w jego toku do naruszeń prawa ani do uchybień, które zarzucano w odwołaniu. Zaznaczyło bowiem, że skoro Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. wydał postanowienie z 22 września 2023 r. odmawiające uzgodnienia projektu decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa objętego wnioskiem strony, to organ pierwszej instancji był tym stanowiskiem związany i musiał wydać decyzję negatywną.

Niezadowolona z powyższej decyzji strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się uchylenia tego aktu oraz poprzedzającej go decyzji pierwszoinstancyjnej, a także zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości prawem przepisanej. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia norm prawa procesowego zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a mianowicie: art. 138 § 2, poprzez brak uchylenia kwestionowanej w odwołaniu decyzji organu pierwszej instancji oraz art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 136 § 1, poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w efekcie błędne ustalenie, że stan fitosanitarny przewidzianego do usunięcia drzewa jest dobry oraz, że nie stanowi ono zagrożenia dla uczestników ruchu drogowego. Ponadto zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: art. 83c ust. 3 ustawy o ochronie przyrody w związku z art. 86 powołanej ustawy, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że brak jest podstaw do zezwolenia na usunięcie tego drzewa. W uzasadnieniu podkreślono, że organ drugiej instancji w żaden sposób nie odniósł się do argumentacji wyrażonej w odwołaniu, w toku postępowania nie zebrano w sposób wystarczający materiału dowodowego, co doprowadziło do pominięcia szeregu okoliczności wskazujących na konieczność wycinki drzewa w tym realnych i bezpośrednich zagrożeń, jakie stwarza dla bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego z uwagi na swą lokalizację oraz zły stan fitosanitarny, które znajdują potwierdzenie w aktach sprawy. Organ ten nie wyważył również chronionych prawem dóbr i nie wziął pod uwagę, że ochrona zdrowia i życia ludzkiego ma w niniejszym przypadku większe znaczenie niż ochrona środowiska naturalnego. Wszystko to zdaniem skarżącej doprowadziło do bezzasadnej odmowy usunięcia drzewa pomimo, iż jego wycinka była konieczna z uwagi na konieczność zagwarantowania bezpieczeństwa na drodze.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Kolegium powtórzyło argumentację z uzasadnienia swojej decyzji ponownie podkreślając, że skoro Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. odmówił uzgodnienia projektu decyzji zezwalającej na usunięcie spornego drzewa, to organ prowadzący postępowanie główne był tym stanowiskiem związany i dlatego zasadnie odmówił uwzględnienia wniosku strony w tym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 § 1 tej regulacji wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

W tym kontekście skargę należało uwzględnić albowiem sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) wykazała, że zarówno zaskarżony akt jak i poprzedzająca go decyzja pierwszoinstancyjna wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, a tym samym istnieją podstawy do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Dokonując oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia przyjdzie w pierwszej kolejności przywołać stan normatywny mający zastosowanie w sprawie. Stosownie zatem do treści art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 83a ust. 2a tej regulacji, zezwolenie na usunięcie drzewa znajdującego się - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - w pasie drogowym drogi publicznej, z wyłączeniem obcych gatunków topoli, wydaje się po uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Uzgodnienia takiego dokonuje się w trybie art. 106 Kodeksu postępowania administracyjnego, z tą jedynie różnicą, że niewyrażenie stanowiska w terminie 30 dni, a w przypadku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego - 60 dni, od dnia otrzymania projektu zezwolenia, o którym mowa w ust. 2a i 3, przez organ, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska, uznaje się za uzgodnienie zezwolenia (art. 83a ust. 6 wskazanej ustawy). Z unormowań tych wynika zatem, że organ wydający decyzję zezwalającą na usunięcie drzew w obrębie pasa drogowego drogi publicznej, po przeprowadzeniu stosownych czynności w postępowaniu, sporządza projekt decyzji rozstrzygającej w tym zakresie i następnie przekazuje go do uzgodnienia właściwemu miejscowo regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska, z kolei ten wyraża stanowisko w ramach swoich kompetencji. Jak przy tym trafnie dostrzegł organ odwoławczy, brzmienie wspomnianego art. 83a ust. 2a ustawy o ochronie przyrody wskazuje jednoznacznie, że dokonanie uzgodnienia pomiędzy dwoma powyższymi organami stanowi warunek sine qua non wydania decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa. A contrario - brak uzgodnień, czyli brak akceptacji organu uzgadniającego w zakresie wydania w niniejszych ramach rozstrzygnięcia aprobującego żądanie strony uniemożliwia wydanie takiej decyzji przez organ prowadzący postępowanie główne i powoduje konieczność wydania decyzji negatywnej w stosunku do strony wnioskującej (por. wyrok WSA w Warszawie z 25 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 255/20; publ. LEX nr 3099534 oraz wyrok tutejszego Sądu z 1 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1603/22, publ.Lex nr 3491186).

Z drugiej strony jednak wymaga podkreślenia, że odmowa uzgodnienia projektu decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzewa nie w każdym przypadku musi powodować, że wydana w jej następstwie decyzja negatywna będzie prawidłowa. Sam fakt odmowy uzgodnień nie może bowiem sanować decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy koliduje ona z obowiązującymi przepisami prawa. W ocenie Sądu właśnie taka sytuacja wystąpiła w rozpoznanej sprawie, gdyż organ pierwszej instancji uchybił zasadzie prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Trzeba w tym miejscu zaakcentować, że w ramach postępowania uzgodnieniowego organ prowadzący postępowanie główne działa wspólnie z organem uzgadniającym oraz w porozumieniu z nim i oba te organy rozstrzygają w ramach uznania administracyjnego albowiem ustawodawca nie wskazał zamkniętego katalogu okoliczności, które uzasadniałyby odmowę uzgodnienia. To zaś implikuje po stronie każdego z tych organów obowiązek współpracy zmierzającej do dokonania wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Taka konkluzja koresponduje z poglądem sformułowanym w literaturze przedmiotu, zgodnie z którym uzgodnienie jest "silną" formą współdziałania organów przewidzianą prawem materialnym, w ramach której oba te organy muszą wypracować wspólne stanowisko co do rozstrzygnięcia w zakresie okoliczności wymagających uzgodnienia. W przeciwieństwie do opinii, uzgodnienie jest formą współdziałania o znaczeniu stanowczym, wiąże bowiem organ decydujący w postępowaniu głównym. Zakres uzgodnienia, którego dokonuje organ uzgadniający, obejmuje zwykle, o ile ustawodawca nie postanowi inaczej, treść decyzji, jaką ma wydać organ prowadzący postępowanie główne, a stanowisko zajęte przez organ uzgadniający przesądza o treści decyzji, która jest wydawana przez organ decydujący. Tego rodzaju zależności wymuszają ściślejszą współpracę pomiędzy organami zaangażowanymi w powstawanie rozstrzygnięcia, ale nie pozostają też bez wpływu na etap postępowania rozpoznawczego, w którym współdziałanie jest realizowane. Organ, który ma uzgodnić z innym organem treść rozstrzygnięcia w sprawie, powinien do tych uzgodnień przystąpić wtedy, gdy zgromadzi materiał dowodowy pozwalający mu na sformułowanie wstępnych założeń co treści tego rozstrzygnięcia i opracowanie jego projektowanej wersji (vide: H. Knysiak-Sudyka Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - uwagi dotyczące art. 106, publ. WKP 2023 r.).

Zdaniem Sądu nie sposób uznać, aby organ pierwszej instancji z obowiązku takiego się wywiązał. W tych ramach należy przede wszystkim zaznaczyć, że przesłał Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w K. projekt decyzji o zezwoleniu na usunięcie spornego drzewa nie zawierający uzasadnienia albowiem odstąpił od jego sporządzenia korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 107 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego i chociaż zasadniczo nie można mu tu zarzucić kolizji z obowiązującym prawem (z uwagi na istnienie wskazanej w tym przepisie przesłanki odstąpienia od uzasadnienia, polegającej na tym, że projektowana decyzja uwzględniała w całości żądanie strony i nie występowały tu sporne interesy stron), to jednak w ten sposób de facto znacznie utrudnił organowi uzgadniającemu rzetelne i szczegółowe odniesienie się do jej treści, skoro nie zawarł tam opisu okoliczności faktycznych stanowiących podstawę proponowanego rozstrzygnięcia ani nie zaprezentował motywów swojego stanowiska. Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, że tego rodzaju sytuacja tym bardziej obligowała orzekający w sprawie organ do podjęcia, zgodnie z powołanymi art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wszelkich starań zmierzających do przedstawienia, wyjaśnienia oraz udokumentowania okoliczności mających przemawiać za rozstrzygnięciem zawartym w proponowanej decyzji, celem jego należytego umotywowania oraz do aktywnego współdziałania w tych ramach z organem uzgadniającym, którego minimalny zakres powinien obejmować przynajmniej należyte odniesienie się do wezwania tego ostatniego organu, mającego na celu uzyskanie szczegółowych informacji dotyczących istnienia podstaw faktycznych do wydania rozstrzygnięcia tej treści. Wspomniane wezwanie zawarte zostało w piśmie datowanym na 11 sierpnia 2023 r. i sformułowano je w sposób jasny oraz przejrzysty. Dostrzeżono tam konieczność potwierdzenia wszystkich rzeczywistych powodów przemawiających za usunięciem drzewa i w tych ramach zebranie materiału dowodowego umożliwiającego rzetelną ocenę jego stanu zdrowotnego oraz analizę zasadności wycinki, czy też zastosowania rozwiązań alternatywnych. Wyraźnie zaznaczono, że dołączona do akt sprawy dokumentacja wskazuje, że sporne drzewo jest witalne, w dobrym stanie fitosanitarnym, bez widocznego posuszu, jednak nie można na jej podstawie jednoznacznie ustalić, czy istotnie ma odsłonięty system korzeniowy, a tym samym, czy istnieje zagrożenie jego wywrotem. Równocześnie podkreślono, że w przypadku braku możliwości wykonania innych rozwiązań niż wycinka należy uwzględnić w projekcie decyzji: termin wycinki drzew poza okresem lęgowym ptaków (od 16 października do końca lutego) oraz możliwość zastosowania rekompensaty przyrodniczej w postaci nasadzeń zastępczych w zamian za wycinane drzewo.

Do pisma tego organ pierwszej instancji, nawet pomimo przedłużenia terminu na jego wykonanie, nie odniósł się w sposób dostateczny. Poprzestał bowiem głównie na nawiązaniu do kwestii nasadzeń zastępczych, wezwał skarżącego o przedstawienie projektu ich wykonania a następnie, po uzyskaniu od niego odpowiedzi przesłał ją organowi uzgadniającemu popierając wniosek strony o nienakładanie obowiązku wykonania rzeczonych nasadzeń oraz ponownie wypowiedział się o zasadności wycinki spornego drzewa powtarzając argumentację o tym, że rośnie ono na skarpie, nad linią energetyczną i posiada odsłonięty system korzeniowy stwarzający niebezpieczeństwo wywrotu w dalszym ciągu nie potwierdzając tego ostatniego faktu żadnymi nowymi dowodami ani też nie podejmując czynności zmierzających do pozyskania takich dowodów, w tym przede wszystkim do sporządzenia fotografii korzeni spornego drzewa. W aktach sprawy brak jest takich zdjęć, gdyż na tych, które sporządzono w toku oględzin 6 lipca 2023 r. cała dolna część jego pnia jest szczelnie osłonięta zaroślami. Tymczasem wymaga podkreślenia, że stan systemu korzeniowego drzewa objętego wnioskiem strony ma niewątpliwie kluczowe znaczenie dla oceny zasadności jego usunięcia. Przyjdzie bowiem zauważyć, że wspomniane zdjęcia wykonane w trakcie oględzin z jednej strony nie potwierdzają jednoznacznie, aby jego ogólny stan fitosanitarny był zły, gdyż wbrew twierdzeniom skarżącego nie uwidoczniono na nich wyraźnego posuszu w jego koronie, a już z pewnością nie pełnego. Z drugiej strony natomiast, widać tam wyraźnie (i jest to poza sporem), że przedmiotowy jesion rośnie na stromej skarpie w pobliżu drogi, bezpośrednio nad linią energetyczną, a w rezultacie, w przypadku ewentualnego potwierdzenia jakiejkolwiek niestabilności systemu korzeniowego nie może budzić wątpliwości, że z uwagi na wysokie ryzyko wywrotu stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego. Stabilność systemu korzeniowego jest zatem w niniejszym przypadku przesłanką rzutującą w sposób decydujący na ocenę dwóch zasadniczych kryteriów ważących dla rozstrzygnięcia w sprawie, to jest po pierwsze - żywotności oraz stanu zdrowia drzewa, a co za tym idzie jego wartości przyrodniczej, zaś po drugie - stopnia zagrożenia, które stwarza ono dla bezpieczeństwa ludzi oraz mienia. W konsekwencji przyjdzie podnieść, że bierność procesowa organu pierwszej instancji w zakresie pozyskania na tę, mającą zasadnicze znaczenie w sprawie okoliczność, materiału dowodowego stanowi naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Bierność ta spowodowała bowiem, że organ uzgadniający został pozbawiony możliwości dokonania w pełni miarodajnych ustaleń co do istnienia przesłanek uzasadniających usunięcie spornego drzewa i właśnie dlatego odmówił uzgodnienia przedstawionego mu projektu decyzji.

Ponownie rozpoznając sprawę Burmistrz Miasta P. w pierwszej kolejności zgromadzi niezbędny materiał dowodowy potwierdzający w sposób jednoznaczny stan fitosanitarny drzewa, a w szczególności stabilność jego systemu korzeniowego. W tym celu zasadnym będzie dokonanie powtórnych oględzin oraz wykonanie w ich toku czytelnej dokumentacji fotograficznej obrazującej aktualny stan tych korzeni. W razie istnienia poważnych wątpliwości do rozważenia pozostaje ewentualne zwrócenie się o opinię do uprawnionego biegłego dendrologa. Następnie organ pierwszej instancji działając w trybie art. 83a ust. 4 ustawy o ochronie przyrody przekaże tak uzupełnioną dokumentację organowi uzgadniającemu i raz jeszcze przedłoży mu projekt decyzji o zgodzie (bądź odmowie zgody) na usunięcie spornego drzewa odnosząc się równocześnie do wszelkich uwag dostrzeżonych przez ten ostatni organ w wezwaniu z 11 sierpnia 2023 r., a mianowicie dokonując rozszerzonej i szczegółowej analizy zasadności usunięcia drzewa, poprzez zestawienie wskazanych przyczyn jego eliminacji z rzetelnie ustalonym stanem faktycznym, a w przypadku potwierdzenia ich istnienia - wyjaśnienie, czy w istocie jedynym sposobem likwidacji zagrożenia jest jego wycinka. Nadto - o ile powtórnie uzna, że zachodzą przesłanki przemawiające za usunięciem przedmiotowego drzewa - poza odniesieniem się do potrzeby dokonania nasadzeń zastępczych (co już wcześniej uczynił), weźmie także pod uwagę - przy określaniu w projekcie decyzji terminu na wycinkę - konieczność ustalenia rzeczonego terminu w taki sposób, aby przypadał on poza okresem lęgowym ptaków.

Dopiero po spełnieniu opisanych wyżej wymogów organ uzgadniający będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do pełnej i miarodajnej oceny okoliczności sprawy oraz do wydania w trybie art. 106 Kodeksu postępowania administracyjnego postanowienia opartego na pełnej analizie jej stanu faktycznego. Z kolei po wydaniu tego postanowienia organ pierwszej instancji powtórnie podejmie w sprawie stosowne rozstrzygnięcie.

Na marginesie prowadzonych rozważań przyjdzie dostrzec, że strona skarżąca w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego nie wykorzystała wszystkich przysługujących jej praw, a w szczególności nie skorzystała ze środków odwoławczych i ewentualnie z uruchomienia postępowania przed sądem administracyjnych w kontekście postanowienia uzgadniającego. Stanowisko takie jest tym bardziej zaskakujące, że rozstrzygnięcie to, jak zostało to powyżej zaznaczone posiada charakter wiążący dla organu wydającego finalną decyzję.

Zważywszy wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (200 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego dla pełnomocnika obejmujące kwotę 480 zł określoną w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964), Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 200 przywoływanej powyżej ustawy. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 powyższej ustawy.