Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1180/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 174 pkt 2.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 8 par. 1, art. 10 par. 1, art. 97 ust. 1 pkt 4.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Kołtan-Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 445/20 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 5 czerwca 2020 r. nr SKO.41/1180/RU/2020 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I.

Decyzją z dnia 10 lutego 2020 r., nr KM-PJ-III.5430.3.210.2020, Prezydent Miasta Lublin cofnął R. K. (dalej: skarżący) uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii B. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów liczony będzie od dnia zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami oraz poinformował, że dokument prawa jazdy należy niezwłocznie zwrócić do Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta Lublin.

R. K. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej: SKO) decyzją z 5 czerwca 2020 r., nr SKO.41/1180/RU/2020, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublin z dnia 10 lutego 2020 r. w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV K 423/16, orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat oraz nałożył na oskarżonego obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów do Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta Lublin. Po rozpoznaniu apelacji skarżącego Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia 8 listopada 2019 r., sygn. akt V Ka 1156/18, utrzymał w mocy wyrok Sądu pierwszej instancji. Orzeczenie Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie stało się prawomocne z dniem 8 listopada 2019 r., co potwierdza adnotacja na odpisie wyroku. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie 15 stycznia 2020 r. przesłał do Prezydenta Miasta Lublin odpis prawomocnego wyroku z dnia 27 sierpnia 2018 r., wydanego w sprawie o sygnaturze akt IV K 423/16, celem wykonania orzeczonego tym wyrokiem wobec skarżącego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych.

SKO wyjaśniło, że zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z 6 czerwca 1997 Kodeks Karny Wykonawczy (Dz. U. z 2020, poz. 523 ze zm., dalej: k.k.w.), organ do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Jednocześnie w myśl art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 201 Ir. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2019 r., poz. 341, dalej: u.k.p.) starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów.

W ocenie SKO w okolicznościach sprawy zostały spełnione przesłanki cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami, gdyż prawomocnym wyrokiem sąd karny orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat. Powołując się na przepisy § 17 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r., poz. 231, dalej: rozporządzenie z 2016 r.) organ odwoławczy uznał za prawidłową sentencję decyzji organu pierwszej instancji, w której nie wskazano terminu cofnięcia uprawnień. Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych został bowiem orzeczony na okres dłuższy niż rok, a jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby strona zwróciła dokument uprawniający do kierowania pojazdami do organu pierwszej instancji. Bieg okresu zakazu rozpoczyna się od dnia zwrotu dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami.

SKO za niezasadne uznało zarzuty podniesione w odwołaniu podkreślając, że z wyroku Sądu wynika, iż jest on prawomocny. Jednocześnie organy administracji nie miały obowiązku wstrzymać się ze wszczęciem postępowania oraz wydaniem decyzji do czasu rozpatrzenia przez Sąd Najwyższy wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania orzeczenia o środku karnym. SKO nie podzieliło stanowiska skarżącego, że wszczęcie postępowania i wydanie decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami czyni bezprzedmiotowym postępowanie prowadzone przez Sąd Najwyższy. Co do zasady bowiem wstrzymanie wykonania orzeczenia odnosi skutek od rozstrzygnięcia wniosku w tym przedmiocie do dnia wydania orzeczenia. Tym samym, zdaniem SKO, nie ma żadnej podstawy do wstrzymywania toku postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia o środku karnym.

II.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 4 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 445/20, oddalił skargę R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 czerwca 2020 r., nr SKO.41/1180/RU/2020, w przedmiocie cofnięcia uprawień do kierowania pojazdami.

WSA w uzasadnieniu wskazał, że pozostaje poza sporem, że wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2018 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV K 423/16, Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie na podstawie art. 42 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. 2020, poz. 1444 z późn. zm., dalej powoływanej jako "k.k.") orzekł wobec oskarżonego R. K. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat (pkt 2 wyroku), a w pkt 4 wyroku nałożył na oskarżonego obowiązek zwrotu dokumentu prawa jazdy. Wyrokiem z dnia 8 listopada 2019 r. wydanym w sprawie o sygn. akt V Ka 1156/18, Sąd Okręgowy w Lublinie utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego. Orzeczenie Sądu Rejonowego uprawomocniło się z dniem 8 listopada 2019 r.

Odwołując się do art. 42 i art. 43 § 2 i 3 k.k. Sąd wskazał, że w okolicznościach sprawy, stosując się do treści art. 182 § 1 zdanie pierwsze k.k.w. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie w dniu 15 stycznia 2020 r. przesłał Prezydentowi Miasta Lublin odpis wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt IV K 423/16, ze stwierdzeniem prawomocności wyroku z dniem 8 listopada 2019 r. W tej sytuacji, wobec przesłania Prezydentowi Miasta Lublin prawomocnego orzeczenia zawierającego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, w świetle przepisów art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. oraz art. 182 § 2 k.k.w. Prezydent zobligowany był do wydania decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych w orzeczonym zakresie. W stanie faktycznym sprawy wypełnienie przewidzianych w art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. oraz art. 182 § 2 k.k.w. przesłanek wydania takiej decyzji nie budzi wątpliwości.

W związku z powyższym WSA nie podzielił stanowiska skarżącego, że wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami było przedwczesne z uwagi na wniesienie przez skarżącego kasacji od wyroku sądu karnego, wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania wyroku, a także, że na obecnym etapie postępowania cofnięciu uprawnień miałoby stać na przeszkodzie oczekiwanie na wniesienie kasacji przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Możliwość wniesienia kasacji od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie nie ma wpływu na jego wykonalność. Zgodnie z art. 9 § 2 k.k.w. wyrok oraz postanowienia wydane w trybie art. 420 k.p.k., dotyczące przepadku albo dowodów rzeczowych, stają się wykonalne z chwilą uprawomocnienia, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosownie zaś do art. 9 § 1 k.k.w. postępowanie wykonawcze wszczyna się bezzwłocznie, gdy orzeczenie stało się wykonalne. Wydanie decyzji w niniejszym postępowaniu jest elementem postępowania wykonawczego, a na mocy art. 2 pkt 9 k.k.w. Prezydent Miasta Lublin jest organem postępowania wykonawczego. Także wniesienie kasacji od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie nie ma ex lege wpływu na wykonanie zaskarżonego nią prawomocnego orzeczenia. Podlega ono wykonaniu zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 9 § 1 i 2 k.k.w., na co wskazuje art. 532 § 1 k.p.k.

WSA wskazał zatem, że orzeczenie wobec skarżącego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stało się prawomocne i podlegało wykonaniu, mimo wniesienia przez skarżącego kasacji od wyroku sądu odwoławczego, a także mimo zawarcia w kasacji skarżącego wniosku do Sądu Najwyższego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Dopiero wstrzymanie wykonania orzeczenia w trybie art. 532 § 1 k.p.k. stanowiłoby odstąpienie od wyrażonej w art. 9 § 1 k.p.k. zasady bezzwłocznego wszczęcia postępowania wykonawczego. Zatem organy rozstrzygające w postępowaniu administracyjnym zasadnie uznały, że w niniejszej sprawie nie zachodziły podstawy do wstrzymania toku postępowania administracyjnego w związku z wniesieniem przez skarżącego kasacji, a także zgłoszeniem w jej treści wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia o środku karnym. Z tych samych względów także wskazywane przez skarżącego jako przeszkoda w prowadzeniu postępowania administracyjnego oczekiwanie na wniesienie kasacji przez Rzecznika Praw Obywatelskich, nie stanowi w świetle powołanych przepisów prawa rzeczywistej przeszkody do wykonania prawomocnego i tym samym wykonalnego orzeczenia o środku karnym. Sąd uznał zatem, że wbrew argumentom podniesionym w skardze, w sprawie nie znajdował zastosowania art. 97 ust. 1 pkt 4 k.p.a.

Za nietrafny WSA uznał również zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 1 pkt 1, art. 6, art. 8 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniło, że co do zasady wstrzymanie wykonania orzeczenia odnosi skutek od rozstrzygnięcia wniosku o wstrzymanie orzeczenia oraz że nie ma żadnej podstawy do wstrzymywania się z tokiem postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia. Kolegium nie odnosiło się do treści kasacji wniesionej przez skarżącego od wyroku sądu karnego, a wyłącznie zacytowało treść postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. akt II KK 216/18, ujmując przy tym wypowiedź Sądu Najwyższego w cudzysłów.

Również zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. WSA uznał za bezzasadny, brak bowiem było podstaw do przyjęcia, że wydanie zaskarżonej decyzji bez wezwania skarżącego do wypowiedzenia się co do materiału dowodowego sprawy mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Skarżący wywodził taki wpływ z faktu nieprzedstawienia w postępowaniu odwoławczym swojego stanowiska, a w szczególności nieprzedstawienia skierowanej do Rzecznika Praw Obywatelskich prośby o wniesienie kasacji. Zauważyć jednak należy, że prośba ta nosi datę 14 stycznia 2020r., a zatem możliwość jej złożenia istniała już w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Jednocześnie, jak wyjaśniono, samo skierowanie do Rzecznika Praw Obywatelskich prośby o wniesienie kasacji nie mogło wpłynąć na bieg postępowania administracyjnego, które stanowiło postępowanie mające na celu wykonanie prawomocnego i wykonalnego orzeczenia sądu karnego w zakresie zastosowanego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.

W ocenie Sądu I instancji zaskarżona decyzja nie naruszała art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem decyzja organu pierwszej instancji pozostawała w zgodzie z przepisami prawa, co uzasadniało utrzymanie jej w mocy przez organ drugiej instancji. W szczególności prawidłowo w sentencji decyzji Prezydenta Miasta Lublin nie określono terminu ważności decyzji, a w jej uzasadnieniu wyjaśniono, że termin rozpoczęcia biegu okresu zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych będzie liczony od dnia zwrotu do tego organu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami, jak również pouczono stronę o obowiązku niezwłocznego zwrotu dokumentu prawa jazdy. Stosownie bowiem do § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 z późn. zm.) w przypadku orzeczenia wyrokiem sądu zakazu kierowania pojazdami na okres przekraczający rok organ wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami bez określenia terminu ważności tej decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazuje w szczególności termin rozpoczęcia i zakończenia biegu okresu zakazu kierowania pojazdami. Zgodnie z § 17 ust. 2 rozporządzenia w przypadku gdy sąd nakazał zwrot dokumentu stwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami, a w aktach sprawy stwierdzono brak tego dokumentu, co miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, w uzasadnieniu decyzji nie wskazuje się daty rozpoczęcia i zakończenia biegu okresu zakazu kierowania pojazdami, a jedynie pouczenie o obowiązku zwrócenia dokumentu i związanym z terminem jego zwrotu początkiem liczenia terminu orzeczonego zakazu.

III.

Skarżący wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył w całości wyrok WSA w Lubienie zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 dalej: p. p. s. a.):

1) naruszenie prawa materialnego - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 4) ustawy o kierujących pojazdami w zw. z art. 182 § 2 k.k.w. oraz z art. 521 § 1, 532 § 1, 2, 4 pkt 1) i 2) k.p.k poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie za prawidłowe wszczęcie i prowadzenia postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w sytuacji, gdy nie została jeszcze rozpoznana prośba skarżącego o wniesienie kasacji przez Rzecznika Praw Obywatelskich opartej o zarzuty naruszenia prawa materialnego i bezwzględną przyczynę odwoławczą;

2) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. 1) p.p.s.a. zw. z art. 97 ust. 1 pkt 4) k.p.a. poprzez niezawieszenie postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, w sytuacji gdy toczy się postępowanie mające na celu wzruszenie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 8 listopada 2019 roku, sygn. V Ka 1165/18;

3) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. 1) p.p.s.a. w zw. art. 8 § 1 i art. 10 § 1 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie, że nie jest uchybieniem wydanie zaskarżonej decyzji bez wezwania skarżącego do wypowiedzenia się co do materiału dowodowego sprawy;

4) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania - art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. 1) p.p.s.a. w zw. art. 1 pkt 1), art. 6, art. 8 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie, że organy administracji uprawnione są do oceny zasadności zarzutów i argumentów kasacji w sprawie karnej i usprawiedliwienie błędnego i niekonsekwentnego stanowiska organu administracji tym, że ów organ jedynie zacytował wyrok Sądu Najwyższego dotyczący takiej kwestii.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.

IV.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego.

Przystępując do oceny zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów procesowych Naczelny Sąd Administracyjny na wstępie zauważa, że ich konstrukcja nie jest w pełni prawidłowa, powołany w nich bowiem "art. 145 § 1 pkt 1 lit. 1 p.p.s.a." (zarzuty kasacyjne z punktów 2-4 petitum skargi kasacyjnej), natomiast przepis ten nie ma takiej jednostki redakcyjnej. Wobec tego NSA uznał, że tak sformułowany zarzut jest nieskuteczny.

Za bezzasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał najdalej idąc zarzut procesowy, tj. zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. (pkt 4 petitum skargi kasacyjnej). Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. ma charakter formalny i określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Powinno ono mianowicie zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji – wskazania co do dalszego postępowania. W ocenie NSA uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie te elementy. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, co w niniejszej sprawie nie zachodzi. Natomiast naruszenia tego przepisu nie można upatrywać, jak tego chce skarżący łącząc ten zarzut z zarzutami naruszenia art. 1 pkt 1, art. 6, art. 8 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., w błędnym merytorycznie według skarżącego rozstrzygnięciu sprawy. Kwestionowanie wyrażonej przez organ i Sąd pierwszej instancji oceny prawnej nie może być skuteczne w oparciu o zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., co czyni zarzut naruszenia tego przepisu niezasadnym.

Przystępując do oceny pozostałych podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów procesowych należy podkreślić, że z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ" należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, a związek ten, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby (mógłby być) inny (por. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 476/20). Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. konieczne jest zatem jednoczesne stwierdzenie, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc wykazanie, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia. Wpływ ten należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania (pot. m.in. wyroki NSA z: 23 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 41/17; z 14 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2480/17).

Tych wymogów niniejsza skarga kasacyjna nie spełnia, brak zaś wskazania takiej relacji między naruszeniem a rozstrzygnięciem jest istotnym brakiem skargi kasacyjnej, powodując brak możliwości jej uwzględnienia.

Z tego powodu nie mógł zostać uwzględniony zarzut naruszenia art. 8 § 1 i art. 10 § 1 k.p.a., podniesiony w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej. Wskazać należy, że nie ma racji skarżący kasacyjnie, że Sąd wadliwie uznał, że nie jest uchybieniem wydanie zaskarżonej decyzji bez wezwania skarżącego do wypowiedzenia się co do materiału dowodowego. W zaskarżonym wyroku Sąd nie stwierdził bowiem, że nie jest to uchybienie, lecz uznał, że zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. był nieskuteczny z tego powodu, że naruszenie tego przepisu nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny tę ocenę podziela, ponieważ powoływana w skardze kasacyjnej prośba do Rzecznika Praw Obywatelskich o wniesienie kasacji istniała już w trakcie postępowania przed organem I instancji, mogła zatem być przez stronę już wówczas organowi przedstawiona, a nadto – co jeszcze istotniejsze – poinformowanie o niej organu nie mogło wpłynąć na wynik postępowania administracyjnego, nie stanowiło ono bowiem kwestii prejudycjalnej, która mogłaby spowodować zawieszenie postępowania, ani takiego rozstrzygnięcia, które mogłoby merytorycznie wpłynąć na treść wydawanej decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Ugruntowane w orzecznictwie jest stanowisko, że naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (m.in. wyroki NSA: z 6 maja 2016 r. sygn. II GSK 2905/14, z 18 maja 2006 r. sygn. II OSK 831/05, z 24 maja 2007 r. sygn. II GSK 4/07, z 23 listopada 2007 r. sygn. I OSK 1614/06 oraz uchwała 7 sędziów NSA z 25 kwietnia 2005 r. sygn. FPS 6/04 opubl. w ONSAiWSA 2005/4/66, podjęta na gruncie regulacji art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej analogicznej do zawartej w art. 10 § 1 k.p.a.). Powołując się na zaniedbania organu w zakresie wykonywania obowiązków informacyjnych w toku postępowania, skarżący powinien więc wykazać, jakiej konkretnie czynności z tego powodu nie dokonał, jakich argumentów nie podniósł i jak wpłynęło to na wynik sprawy. Zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może bowiem odnieść skutek jedynie wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych w postępowaniu administracyjnym, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. m.in. postanowienie NSA z 22.03.2012 r., sygn. akt II GSK 431/12, LEX nr 1145527; wyrok NSA z 18.05.2006 r., sygn. akt II OSK 831/05, ONSAWSA 2006/6, poz. 157). Tego zaś skarżący kasacyjnie w niniejszej sprawie nie wykazał.

Nie znajduje oparcia w aktach sprawy także zarzut naruszenia art. 1 pkt 1, art. 6, art. 8 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. (zarzut z pkt 4 petitum skargi kasacyjnej). Wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie, organ administracyjny w tej sprawie nie dokonywał oceny zasadności zarzutów i argumentów kasacji, która ewentualnie mogłaby być wniesiona przez skarżącego lub Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie karnej, a jedynie stwierdził, że na obecnym etapie postępowania losy ewentualnej sprawy zainicjowanej kasacją karną nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Organ i Sąd nie naruszył zatem swojej właściwości i nie wkroczył w materię z zakresu prawa karnego.

Wbrew zarzutowi z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej, nie doszło w tej sprawie również do naruszenia art. 97 ust. 1 pkt 4 k.p.a. Przepis ten przewiduje, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Z zagadnieniem wstępnym mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej przez inny organ lub sąd, a więc gdy przeprowadzenia tego postępowania i wydanie rozstrzygnięcia nie jest możliwe bez rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Tego rodzaju sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wystarczająca była okoliczność prawomocności i tym samym wykonalności wyroku karnego orzekającego w stosunku do skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych i taki wyrok został organowi przesłany przez sąd karny, co obligowało organ do wydania decyzji w świetle przepisów art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. oraz art. 182 § 2 k.k.w. Wyrokiem wydanym w sprawie o sygn. akt IV K 423/16 Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie orzekł bowiem wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, a na podstawie art. 43 § 3 k.k. nałożono na skarżącego obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów. Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia 8 listopada 2019 r. utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, przez co ten pierwszy stał się prawomocny. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy przez organ w drodze decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami na skutego wydania prawomocnego wyroku sądu karnego, nie było zatem uzależnione od ewentualnego przeprowadzenia postępowania zmierzającego do podważenia prawomocnego wyroku orzekającego środek karny.

Nie została też naruszona przewidziana w art. 8 k.p.a. zasada proporcjonalności, do której nawiązuje skarżący kasacyjnie zarówno w kontekście zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. (pkt 3 petitum skargi kasacyjnej), jak również zarzutu naruszenia art. 1 pkt 1, art. 6 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nieuprawnione dokonanie oceny zasadności kasacji karnej (pkt 4 petitum skargi kasacyjnej). Zasada proporcjonalności oznacza zakaz ingerencji w sferę praw i wolności nadmiernej w stosunku do chronionej wartości. Ta zasada, wobec wiążącego dla organu rozstrzygnięcia wyroku sądu karnego w niniejszej sprawie, nie została w tej sprawie naruszona przez organ administracyjny ani Wojewódzki Sąd Administracyjny.

W konsekwencji, uwzględniając powyższe argumenty, nie doszło także do zarzucanego skargą kasacyjną naruszenia prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 4) u.k.p. w zw. z art. 182 § 2 k.k.w. oraz z art. 521 § 1, 532 § 1, 2, 4 pkt 1) i 2) k.p.k. (zarzut z punktu 1 petitum skargi kasacyjnej). Prawidłowe było wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, pomimo że nie została jeszcze rozpoznana prośba skarżącego o wniesienie kasacji przez Rzecznika Praw Obywatelskich opartej o zarzuty naruszenia prawa materialnego.

W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.