Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1368/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi Ł. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

U z a s a d n i e n i e:

Burmistrz Kruszwicy decyzją z dnia 17 sierpnia 2023 r., na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4, ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.Dz. U. z 2023, poz 390), zwanej dalej: "u.ś.r." odmówił Ł. M., zwanemu dalej: "skarżącym" lub "stroną" świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł o następujące ustalenia i rozważania:

Z wywiadu środowiskowego wynika, że matka strony jest wdową i wymaga pomocy osoby drugiej w codziennych czynnościach życiowych. Ma problemy z poruszaniem się, porusza się przy pomocy balkonika, choruje na miażdżycę tętnic mózgowych, nadciśnienie, chorobę niedokrwienną serca, choroby zwyrodnieniowe. Skarżący jest osobą długotrwale bezrobotną a aktualnie od dnia 20.07.2023 r. przebywa u partnerki w miejscowości B. (oddalonej ponad 300 km) i nie jest znana data jego powrotu do miejsca zamieszkania. W ocenie pracownika socjalnego skarżący nie sprawuje opieki nad matką, która jakkolwiek wymaga wsparcia i pomocy, to jednak samodzielnie wykonuje większość czynności.

Ponadto z art. 17 ust.1b u.ś.r., wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub, 2) w trakcie nauki w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Matka strony G. M. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności określającym że niepełnosprawność istnieje od - nie da się ustalić a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od - 05.01.2023r. W wyroku z dnia 21 października 2014r sygn. Akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł że art. 17 ust.lb ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z Konstytucją RP. Wyrok ten nie oznacza usunięcia tego kryterium z ustawy, nie kreuje także nowego prawa do żądania świadczenia przez opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność ich powstała już po okresie dzieciństwa. Zgodnie z art.6 kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Sam fakt, iż Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność konkretnej normy prawnej z obowiązującą konstytucją nie oznacza, że w tym zakresie istnieje pozytywny stan prawny, niekonstytucyjności przepisu nie oznacza, iż w jego miejscu pojawia się nowa treść normy prawnej. Do takich rozwiązań uprawniony jest bowiem tylko ustawodawca. Do dnia dzisiejszego Sejm RP nie przyjął ustawy o zmianie art. 17 ust. 1b u.ś.r. Skoro przepis ten istnieje, nie jest rolą organu administracji pomijanie jego jednoznacznej treści.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, zarzucając jej:

1) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

2) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącego, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Strona wniosła o uchylenie w całości ww. decyzji i orzeczenie o przyznaniu skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., przełożyło się na ukształtowanie nowego stanu prawnego. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Zatem w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. Ib u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13.

Podniesiono ponadto, że wbrew twierdzeniom organu przywołany przepis nie uzależnia otrzymania przedmiotowego świadczenia od obowiązku sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę. Wyjaśniono, że skarżący w dniu 20.07.2023 roku, musiał pilnie wyjechać na okres dwóch tygodni, w celu załatwienia ważnych spraw osobistych, obecnie skarżący zamieszkuje na stałe u matki, i sprawuje nad nią opiekę, która to opieka wiąże się z rezygnacją przez niego z zatrudnienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy decyzją z dnia 28 września 2023 r., na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775), zwanej dalej: "kpa", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy po przytoczeniu dotychczasowego stanu faktycznego sprawy, oparł o następujące ustalenia i rozważania:

Jak wynika z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 28 lipca 2023 r., niepełnosprawna matka skarżącego porusza się przy pomocy balkonika, potrzebuje pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego, tj. w gotowaniu, sprzątaniu, praniu, zakładaniu firan, przygotowaniu wody do mycia ciała. Zgodnie z jej oświadczeniem, czynności te wykonuje strona, gdy jest w domu. Na dzień przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, skarżący przebywał jednak w miejscowości B. u partnerki, gdzie miał odbyć rehabilitację. Z oświadczenia matki strony wynikało, że syn wróci, jak skończy rehabilitację, lecz nie potrafiła określić, kiedy to będzie. Dodała, że szuka tam pracy i jeśli znajdzie, to nie wróci. Strona jest osobą długotrwale bezrobotną, choruje na toksyczne alkoholowe uszkodzenie wątroby, refluks żołądkowo-przełykowy, nadciśnienie, chorobę niedokrwienną serca, ZZA, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa. Strona nie utożsamia się z problemem alkoholowym. W ocenie pracownika socjalnego, skarżący nie sprawuje opieki nad matką. Dodatkowo, w aktach sprawy znajduje się notatka służbowa sporządzona w dniu 7 września 2023 r., z której wynika, że w trakcie wizyty w miejscu zamieszkania niepełnosprawnej matki, pracowników socjalnych, oświadczyła ona, że skarżący kilka dni wcześniej wrócił do domu, a teraz przygotowuje obiad. Okoliczności zdarzenia wskazywały jednak, że to matka, a nie jej syn przygotowywała posiłek.

W wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że "Art. 17 ust. 1b .ś.r., w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji".

Powyższe oznacza, że przepis ten, jako niekonstytucyjny, nie może mieć zastosowania wobec opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. W takim bowiem zakresie Trybunał wprost stwierdził jego niekonstytucyjność.

Z ww. wyroku wynika, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (tj. dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania świadczenia określone w art. 17 u.ś.r.,, z wyłączeniem tej części przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną, co zostało zaniechane.

Niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa wart. 17 ust. 1 u.ś.r., to sytuacja, w której wnioskodawca z własnej woli zaprzestaje wykonywania czynności zarobkowych wymienionych w art. 3 pkt 22 tej ustawy. Jednocześnie zakończenie stosunku prawnego zatrudnienia lub innego stanu pracy zarobkowej powinno być podyktowane zamiarem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Mimo, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r., wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, CBOSA). Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, CBOSA).

Organ odwoławczy nie kwestionuje, że skarżący okresowo wspiera matkę w codziennym funkcjonowaniu, lecz opieka nie ma charakteru, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Jak szczegółowo wykazano w rodzinnym wywiadzie środowiskowym, strona okresowo wyjechała z miejsca zamieszkania do partnerki, pozostawiając matkę bez opieki. W miejscowości oddalonej od matki 300 km, planowała również podjąć zatrudnienie. W tym czasie matka strony funkcjonowała samodzielnie, a również po powrocie syna do domu, samodzielnie przygotowuje posiłki.

Ponadto skarżący jest bierny zawodowo od wielu lat. Trudno zatem doszukać się związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad matką.

W świetle powyższego, mając na uwadze, że strona nie sprawuje nad matką stałej opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. i nie z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia, należało utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy.

W skardze złożonej do Sądu, skarżący zaskarżył w całości ww. decyzję, zarzucając jej naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Skarżący wniósł o:

• uchylenie ww. decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Kruszwicy z dnia 17 sierpnia 2023 r. i orzeczeni co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania

• zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych

Ponadto na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 16 września 2021 roku wydanym w sprawie III SA/Gd 577/21 wskazał, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1164/19). Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad która jest sprawowana; zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 535/19).

Zarzucono, że nie sposób przyjąć, iż skoro pomoc (opieka) świadczona przez skarżącą (zapewne chodzi o skarżącego - uwaga Sądu) matce nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, nadto wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu, oraz prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Organy obu instancji uznały, że skarżący nie jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji wskazał na niespełnienie warunku, o którym mowa w art. 17 ust. Ib, u.ś.r. Organ II instancji, negując powyższe stanowisko, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. mógł stanowić podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, przyczyny tej odmowy dopatrzył się w tym, iż w sprawie nie wystąpił związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad matką.

Jak wskazano, organy obu instancji przyjęły odmienne stanowiska wobec stosowalności w sprawie art. 17 ust.1Ib u.ś.r. Organ I instancji wskazał bowiem, że zasadniczym powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego był fakt, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała w okresach, o których mowa w punktach 1 i 2 tego przepisu (do dnia ukończenia 18. roku życia, lub 25. roku życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej). Sąd nie podziela powyższego stanowiska i zgadza się z poglądem organu odwoławczego co do braku podstaw powoływania się na negatywną przesłankę wynikającą z ww. przepisu, a to ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. W orzeczeniu tym Trybunał za niekonstytucyjne uznał różnicowanie, na podstawie art. 17 ust. Ib u.ś.r., sytuacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, których niepełnosprawność powstała po okresach wskazanych w ww. przepisie od tych, których niepełnosprawność powstała w okresach późniejszych. Oznacza to, że na wynik spraw z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych przestała mieć wpływ kwestia daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, jeżeli niepełnosprawność ta powstała później niż do ukończenia przez nią 18, względnie 25 roku życia, w tym bowiem zakresie ww. przepis jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji (zasada równości wobec prawa). Kwestia ta, z uwagi na rozstrzygnięcie organu odwoławczego i uzasadnienie tego rozstrzygnięcia, stała się i pozostaje już w sprawie bezsporna, nie ma więc potrzeby szerszego odnoszenia się do niej.

Przechodząc do okoliczności, z powodu której Sąd uznał za prawidłową odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, stwierdzić należy, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikającym z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., jest, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia powodowane koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, który uniemożliwia wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi więc wynikać, że sprawujący opiekę rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z tym, że sprawuje stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i to w takim zakresie, który wyklucza mu możliwość wykonywania aktywności zawodowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

W konsekwencji powyższego cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r., chodzi o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. W orzecznictwie trafnie podnosi się, że opieka uprawniająca do świadczenia pielęgnacyjnego jest takim rodzajem opieki, którego skutkiem jest brak możliwości pogodzenia jej wykonywania i jednoczesnego świadczenia czynności zarobkowych. Innymi słowy, to konieczność sprawowania określonej formy opieki stanowi przyczynę rezygnacji z zatrudnienia. Do cech takiej opieki należy zaliczyć długoterminowość jej sprawowania lub trwały charakter. Opieka ta nie może zatem być świadczona niecodziennie, a jeżeli nawet codziennie, to wyłącznie przez część doby (zob. wyrok NSA z 23 I 2024 r., I OSK 50/23 - publ. CBOSA). Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest więc przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawną matką, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania i w związku z tym świadczenie to nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu, a jako rekompensata za rezygnację z pracy z uwagi na rzeczywistą konieczność sprawowania opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Innymi słowy, musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej (ciągłej) lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje (zob. wyrok NSA z 9 I 2024 r., I OSK 2449/22 - publ. CBOSA).

Z wywiadu środowiskowego z dnia 28 lipca 2023 r., wynika, że matka skarżącego samodzielnie przemieszcza się po mieszkaniu przy pomocy balkoniku. Jak podała, potrzebuje pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego, w tym wymaga wsparcia w gotowaniu, sprzątaniu, praniu, zakładaniu firan, przygotowaniu wody do mycia ciała. Z jej relacji wynika, że czynności te wykonuje skarżący, o ile jest w domu, lecz w trakcie wywiadu skarżący nie był obecny w mieszkaniu niepełnosprawnej matki, a od 20 lipca 2023 r. przebywał w B. aby odbyć rehabilitację. Matka strony wyjaśniła ponadto pracownikowi socjalnemu, że nie wie kiedy syn wróci, nie wie, ile czasu będzie trwała rehabilitacja oraz szuka pracy, a jeżeli ją znajdzie, to nie wróci. W ocenie Sądu, wyżej przytoczone dane świadczą o niewykonywaniu przez skarżącego tak intensywnej opieki nad matką, która kwalifikowałaby do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Pomijając już, że strona pozostawiła matkę na kilka dni samą, to co istotne jej termin powrotu nie był matce znany. Co więcej z relacji matki wynikało też, że strona poszukuje pracy. W tych warunkach, nie można stwierdzić, że sprawowanie opieki nad matką jest tak intensywne, że stanowi przeszkodę w zatrudnieniu strony, co potwierdza też załączony przez niego na piśmie zakres opieki, z którego nie wynika niemożność podjęcia pracy. We wskazanym wykazie jedynymi czynnościami, które skarżący - jak przynajmniej deklaruje wykonuje ponad 2 razy dziennie, to mierzenie ciśnienia (3 razy dziennie) oraz przygotowywanie i podanie posiłków (3-4) razy dziennie. Należy jednak zauważyć, że fakt samodzielnego poruszania się matki strony po mieszkaniu nie wyklucza sięgnięcia przez nią po posiłek wcześniej przygotowany, co oznacza brak konieczności nieustannego przebywania strony w jej mieszkaniu. Zważywszy jednak, że opisana wyżej nieobecność strony w mieszkaniu matki była tak długa i jej czasokres był matce strony nieznany, to sporządzony przez stronę opis czynności, które wykonuje przy matce trudno uznać za wiarygodny.

Dodatkowo należy zauważyć, że trudno jest zauważyć związek niepozostawania w zatrudnieniu skarżącego i opieki nad matką, skoro brak jego aktywności zawodowej jest długotrwały, przynajmniej od 2021 r. (vide: k.6 wywiadu środowiskowego), a ustalony stopień niepełnosprawności matki stwierdzono od 5.01.2023 r.

W tych warunkach Sąd uznał, że organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny spornej w sprawie okoliczności, związanej z istnieniem związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy brakiem zatrudnienia skarżącego a opieką nad jego matką, słusznie negując istnienie takiego związku, co w świetle regulacji art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., oznacza brak istnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jak i niezasadność skargi.

Mając na uwadze powyższe zaszły przesłanki do oddalenia skargi, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.