Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 458/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 80
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Monika Sawa (spr.) WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] Dystrybucja S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody [....] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za straty wyrządzone na skutek zajęcia nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] grudnia 2019 r. znak: [....] Wojewoda [...] (dalej: organ/Wojewoda) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., dalej jako k.p.a.) w związku z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 z późn. zm., dalej jako ugn) po rozpatrzeniu odwołania [...] Dystrybucja S.A. od decyzji Prezydenta m[...] nr [...] z dnia [...].10.2018 r. ustalającej odszkodowanie za straty wyrządzone na skutek zajęcia i działań związanych z realizacją urządzenia przesyłowego na nieruchomości zabudowanej, położonej w [...], na terenie dzielnicy [...], przy ul. [...][...][...], pochodzącej z księgi hipotecznej "Osada [...] nr [...]" dz. [...] - cz., aktualnie uregulowanej w księdze wieczystej [...], stanowiącej działki ewidencyjne o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] z obrębu [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

E. S. wystąpiła z wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2005 r., o wykup, na podstawie przepisu art. 124 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm., dalej jako "ugn"), nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...][...] [...][...], pochodzącej z księgi hipotecznej "Osada [...] nr [...]", składającej się z działek nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] oraz o wypłatę odszkodowania, w trybie art. 128 ust. 4 w związku z art. 132 ugn. w wysokości sumy wartości działki budowlanej o pow. [...] m2. Następnie wnioski w przedmiotowej sprawie złożyli J. S., M. S. oraz M. i W. małżeństwo J.

Prezydent m.[...] decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji w przedmiocie wykupu nieruchomości oraz wypłaty odszkodowania w stosunku do przedmiotowej nieruchomości z uwagi na przedawnienie roszczeń.

Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania E. S., J. S. i M. S., decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta m [...] z dnia [....] października 2006 r. i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Prezydent m [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. ponownie orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 5 ugn, w przedmiocie wykupu nieruchomości oraz wypłaty odszkodowania w stosunku do ww. nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji wskazano m. in., iż ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, że ani z A. S., ani z jego żoną – E. S., nie były prowadzone rokowania o uzyskanie zgody na budowę linii energetycznej [...] kV na przedmiotowych nieruchomościach. Ponadto zarówno wnioskodawczyni, jak i jej mąż, nie byli stronami postępowań administracyjnych zakończonych decyzjami zezwalającymi na realizację ww. inwestycji. Organ pierwszej instancji stwierdził również, iż w niniejszej sprawie zastosowanie winny mieć odpowiednie przepisy Kodeksu cywilnego, zgodnie z którymi roszczenia wnioskodawców uległy przedawnieniu, z uwagi na upływ dziesięcioletniego okresu, o którym mowa w przepisie art. 118 Kc.

W wyniku rozpatrzenia odwołania E. S. oraz odwołania J. S. i M. S. Wojewoda [..] decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. uchylił powyższą decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Prezydenta m [...]. Organ wojewódzki stwierdził konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na fakt, iż poprzedzające jej wydanie postępowanie administracyjne zostało obarczone wadami proceduralnymi. Organ drugiej instancji wskazał również, że chybionym jest pogląd, ponownie wyrażony przez organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż roszczenie, o którym mowa w art. 124 ust. 5 ugn, ma charakter cywilnoprawny. Podobnie, niezasadnym jest także stwierdzenie, że roszczenie oparte na przepisie art. 128 ust. 4 ugn, ma charakter cywilnoprawny, zatem ulega przedawnieniu z uwagi na brak przepisów szczególnych.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. ustalił na podstawie art. 128 ust. 4 w zw. z art. 132 ust. 6 ugn odszkodowanie w ½ cz. i w wysokości [....] zł z sumy pełnego odszkodowania w kwocie [...] zł z tytułu zmniejszenia się wartości ww. nieruchomości. Jednocześnie organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania odszkodowania za całą nieruchomość o pow. [...] ha.

W wyniku rozpatrzenia odwołania od powyższej decyzji Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując, iż Prezydent m.[...] ustalił odszkodowanie z tytułu zmniejszenia się wartości nieruchomości na rzecz wskazanych wyżej współwłaścicieli w ½ części jego wysokości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym z dnia [...] listopada 2008 r., nie wskazując podstaw swojej decyzji w przedmiotowym zakresie.

Prezydent m[...] decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. po ponownym przeprowadzeniu przewidzianego prawem postępowania ustalił odszkodowanie z tytułu zmniejszenia się wartości nieruchomości zabudowanej, położonej w [...] przy ul. [...][...] [...], pochodzącej z księgi hipotecznej "Osada [...] nr [...]", aktualnie uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], stanowiącej działki ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...], w związku z realizacją inwestycji polegającej na budowie linii elektroenergetycznej [...] kV [...] – [...]. Organ wskazał, że przesłuchał strony w celu ustalenia m. in., czy współwłaściciele wyrażali zgodę na przeprowadzenie przedmiotowej inwestycji na działkach, stanowiących przedmiot omawianego postępowania oraz czy były wypłacane już odszkodowania za szkody powstałe w związku z realizacją ww. linii elektroenergetycznej. Przedstawiciele inwestora - aktualnie [...] Dystrybucja [...] –[...] sp. z o.o. - zeznali, iż z dokumentów znajdujących się w posiadaniu Zakładu [...] wynika, że inwestor zwracał się do współwłaścicieli o wyrażenie zgody na przeprowadzenie linii elektroenergetycznej jednak nie posiada wiedzy, czy taka zgoda została udzielona przez któregoś ze współwłaścicieli. M. S. - jeden z wnioskodawców, spadkobierca byłego współwłaściciela – A. S. - oświadczył, że nie posiada wiedzy, czy któryś ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości wyraził zgodę na przeprowadzenie linii elektroenergetycznej, jak również nie wie czy były wypłacane odszkodowania w związku z realizacją ww. inwestycji. W. J. - jeden ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości zeznał, że nie wyrażał zgody na przeprowadzenie omawianej inwestycji oraz, iż nie otrzymał żadnego odszkodowania w związku z jej realizacją. Zgodnie z oświadczeniem strony odszkodowania nie otrzymali również pozostali współwłaściciele opisanej powyżej nieruchomości. M. J. - współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości - oświadczyła, że nie wyrażała zgody na realizację ww. inwestycji oraz, iż nie otrzymała odszkodowania związanego z przeprowadzeniem linii elektroenergetycznej. E. S. oświadczyła, że ani ona ani pozostali współwłaściciele nie wyrażali zgody na wybudowanie opisanej powyżej linii elektroenergetycznej. Wnioskodawczyni zeznała ponadto, że nie otrzymała odszkodowania w związku z realizacją przedmiotowej inwestycji natomiast nie wie, czy takie odszkodowanie było wypłacone pozostałym współwłaścicielom. Prezydent wskazał również, że w aktach sprawy znajduje się zaś porozumienie z dnia [...] września 1985 r., z którego wynika, iż K. K. - ówczesny współwłaściciel ww. nieruchomości wyraził zgodę na realizację linii elektroenergetycznej.

W dniu [...] listopada 2008 r. przeprowadzono oględziny przedmiotowego terenu. W trakcie ich przeprowadzenia nie stwierdzono aby na przedmiotowej nieruchomości powstały szkody w związku ze zrealizowaniem ww. linii energetycznej.

Powołany przez organ biegły - rzeczoznawca majątkowy Z. J. sporządziła na potrzeby niniejszego postępowania operat szacunkowy z dnia [...] listopada 2008 r. w celu określenia wysokości odszkodowania na podstawie art. 128 ust. 4 ugn za ewentualne szkody oraz zmniejszenie wartości przedmiotowej nieruchomości w związku z wybudowaniem dwutorowej linii energetycznej [...] kV relacji [....] – [...], [...] – [...]. Zgodnie z opinią rzeczoznawcy majątkowego nie stwierdzono szkód materialnych związanych z wybudowaniem ww. linii energetycznej. Rzeczoznawca majątkowy określił więc wysokość zmniejszenia wartości przedmiotowej nieruchomości w związku z realizacją opisanej powyżej inwestycji. Ze sporządzonej opinii rzeczoznawcy majątkowego wynika, że zmniejszenie wartości nieruchomości w związku wybudowaniem dwutorowej linii energetycznej [...] kV spowodowane jest brakiem możliwości dokonania nowych inwestycji na części gruntu, który pozostaje niezabudowany. Zmniejszenie wartości gruntu przeznaczonego pod zabudowę jednorodzinną obejmuje w części zabudowanej grunt w liniach przeprowadzonej inwestycji tj. [...] m2 oraz grunt niezabudowany, znajdujący się w strefie ochronnej linii energetycznej, w której nie ma możliwości wprowadzenia nowej zabudowy kubaturowej, tj. [...] m2. W celu określenia wysokości odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości na skutek zrealizowanej inwestycji rzeczoznawca majątkowy określił wartość ustanowienia służebności przesyłu na czas nieoznaczony jako funkcję wartości rynkowej nieruchomości. Rzeczoznawca majątkowy dla potrzeb określenia wysokości wynagrodzenia z tytułu ustanowienia służebności założył, że wartość wynagrodzenia będzie funkcją wartości rynkowej gruntu, na którym służebność ma być wykonywana. Wysokość wynagrodzenia za ustanowienie prawa służebności przesyłu wpływa na ograniczenia wykonywania prawa własności na całej nieruchomości obciążanej. W omawianej sprawie rzeczoznawca majątkowy określił więc zmniejszenie wartości przedmiotowej nieruchomości jako wartość prawa służebności przesyłu wykonywaną w strefie pod przewodami na części zabudowanej nieruchomości oraz w strefie pod przewodami na części niezabudowanej jak również w strefie ochronnej linii energetycznej, na której nie ma możliwości inwestycyjnych. W wyniku dokonanych obliczeń rzeczoznawca majątkowy określił wysokość zmniejszenia wartości ww. nieruchomości na [...] zł.

Odwołania od powyższej decyzji złożyli J. S., M. S., M. i W. J. oraz [...] Dystrybucja [...] – [...] sp. z o.o.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m[....] o ustaleniu odszkodowania. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że w jego ocenie Prezydent m [...] wyjaśnił w sposób wyczerpujący dlaczego ustalił odszkodowanie z tytułu zmniejszenia się wartości przedmiotowej nieruchomości na rzecz wskazanych wyżej współwłaścicieli w 1/2 części jego wysokości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego w omówionym powyżej operacie szacunkowym z dnia [...] listopada 2008 r. Prezydent m[...] ustalił bowiem, iż na podstawie porozumienia z dnia [...] września 1985 r. zawartego między K. K., a Zakładem [...] [...]-[...], K. K. wyraził zgodę na wejście na teren działek nr [...] i nr [...] z obrębu [...] w związku z budową elektroenergetycznej linii napowietrznej [...] kV. Jednocześnie na podstawie wskazanego porozumienia Zakład [...] [...]-[...] zobowiązał się wypłacić odszkodowanie właścicielowi działki za szkody wynikłe podczas budowy. W związku z tym należy uznać, iż nie ma znaczenia z punktu widzenia niniejszego postępowania, czy odszkodowanie zostało faktycznie wypłacone przez Zakład [...] [...]-[...], gdyż ustalenie tego faktu i roszczenie z tego tytułu jest sprawą z zakresu cywilnego. Organ nie zgodził się z zarzutami [...], że spółka nie jest odpowiedzialna za zobowiązania Zakładu [...] [...][...], gdyż spółka jest jedynie nabywcą zorganizowanego zespołu składników materialnych i niematerialnych związanych ze świadczeniem usług dystrybucji energii elektrycznej. Zgodnie bowiem z art. 554 Kodeksu cywilnego nabywca przedsiębiorstwa jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach, mimo zachowania należytej staranności. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen z chwili zaspokojenia wierzyciela. W związku z powyższym organ stwierdził, że spółka jest odpowiedzialna za zobowiązania Zakładu [...] [...][...] i organ pierwszej instancji słusznie zobowiązał ten podmiot do wypłaty odszkodowania ustanowionego w niniejszym postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi E. S., W. J., M. J., M. S. i J. S. wyrokiem z 12 maja 2011 r. Sygn. akt I SA/Wa 1671/10 uchylił powyższą decyzję oraz decyzje Prezydenta m[...] z [...] lutego 2010 r.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie ograniczenie praw nastąpiło na podstawie art. 74 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.). Artykuł ten stanowił, że zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomościach, zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji, ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń technicznych łączności i sygnalizacji, a także innych podziemnych lub nadziemnych urządzeń technicznych niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, wymaga zezwolenia terenowego organu administracji państwowej (ust. 1). Jednostkom i osobom zobowiązanym do wykonywania czynności związanych z eksploatacją i konserwacją przewodów i urządzeń przysługuje prawo wstępu na nieruchomości oraz dostępu do tych przewodów i urządzeń (ust.2).

Na mocy art. 80 ust. 1 tej ustawy (w wersji obowiązującej w dniu wejścia w życie tej ustawy) właścicielowi nieruchomości przysługiwało od jednostki, której udostępniono nieruchomość, odszkodowanie za straty wyrządzone na skutek jej zajęcia i działań związanych z realizacją urządzenia przesyłowego. Odszkodowanie to ustalał, w przypadku braku porozumienia stron w tej kwestii, terenowy organ administracji państwowej z zastosowaniem zasad przewidzianych przy wywłaszczaniu nieruchomości. Jak zatem wynika z powyższego przepisu strony mogły same zawrzeć porozumienie, co do wysokości odszkodowania, bez względu na to, czy do ograniczenia prawa z korzystania nieruchomości doszło na podstawie umowy, czy też wydano stosowne zezwolenie w tej kwestii.

Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawą odszkodowania z tytułu zdarzeń wymienionych w art. 80 uggwn może być, zgodnie z ogólną regułą intertemporalną, uznającą za miarodajne dla oceny odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu określonego zdarzenia, prawo obowiązujące w chwili tego zdarzenia (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2000 r., II CKN 293/00, OSP 2000, z. 12, poz. 188). Nie ma natomiast przeszkód, w świetle innej reguły intertemporalnej, której wyrazem jest art. 233 ugn, do dochodzenia tego odszkodowania na drodze administracyjnej według obecnie obowiązujących unormowań proceduralnych. Oparcia dla odszkodowania z tytułu wspomnianych zdarzeń nie może więc stanowić powołany w skardze art. 128 ust. 1 i 4 ugn, można jednak od inwestora lub jego następcy prawnego dochodzić odszkodowania mającego podstawę w art. 80 uggwn w postępowaniu toczącym się przed organem określonym w art. 129 ugn.

Sąd wskazał, że już z tego powodu niedopuszczalne było w przedmiotowej sprawie wydanie decyzji odszkodowawczej na podstawie art. 128 ust. 4 ugn. Również stan nieruchomości jako podstawa dla ustalenia szkody musi być przyjęty na datę zrealizowania infrastruktury, a nie na stan nieruchomości wg. 2008 r. Sąd wskazał, że pogorszenie nieruchomości, mieści się w granicach strat, uzasadniających domaganie się przez właściciela odszkodowania na podstawie art. 80 uggwn, zwrot "straty" należy tu bowiem rozumieć tak, jak jest on rozumiany w art. 361 § 2 Kc., a w świetle tego ostatniego przepisu przez straty rozumie się, między innymi, zmniejszenie aktywów. Pogorszenie nieruchomości niewątpliwie prowadzi do zmniejszenia jednego z aktywów, tj. tego, którym jest ta nieruchomość (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2003 r., III CZP 6/03, OSNC 2004, nr 1, poz. 4).

Sąd podkreślił, że sporządzony przez biegłą w trakcie postępowania operat szacunkowy ustala wynagrodzenie z tytułu służebności przesyłu, a nie odszkodowania za straty wyrządzone na skutek jej zajęcia i działań związanych z realizacją urządzenia przesyłowego. Biegła powinna ustalić odszkodowanie za straty wyrządzone na skutek jej zajęcia i działań związanych z realizacją urządzenia przesyłowego. W tym celu powinna wziąć pod uwagę jedynie skutki związane z obniżeniem wartości nieruchomości porównując stan na dzień zajęcia nieruchomości ze stanem na dzień zakończenia realizacji inwestycji. Wszelkie późniejsze okoliczności wpływające na wartość nieruchomości dla kwestii ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie w ogóle nie mają znaczenia. Sąd wskazał, że zmniejszenie tej wartości musi nastąpić w wyniku zrealizowanej inwestycji, a nie ograniczeń wynikających z planu zagospodarowania przestrzennego czy decyzji lokalizacyjnej, który niezależnie od tego, kiedy zostanie zrealizowany, może ograniczać możliwość korzystania z danej nieruchomości, a co za tym idzie zmniejsza jej wartość. Szkoda z tytułu ograniczenia praw do nieruchomości nie obejmuje zmniejszenia wartości nieruchomości wskutek decyzji planistycznych. To zmniejszenie się wartości wskutek ustaleń planistycznych objęta jest odrębną instytucją tzw. rentą planistyczną. Przy tym roszczenia właściciela wobec gminy z tytułu obniżenia wartości nieruchomości oraz roszczenie o odszkodowanie za szkodę wywołaną sytuacją, kiedy korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone wprowadziła dopiero ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.). Przy tym art. 68 ust. 1 tej ustawy wyłączył powyższe roszczenia w odniesieniu do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy.

Sąd podkreślił, że w przedmiotowej sprawie należy wziąć pod uwagę, że lokalizacja linii wynikała z decyzji Wydziału [...] i [...] Urzędu Miasta [....] nr [...] z dnia [...] lutego 1978 r., nr [...] z dnia [....] marca 1983 r. oraz nr [....] z dnia [...] listopada 1985 r., ustalającymi miejsce i warunki realizacji inwestycji i biegła powinna wziąć tę okoliczność pod uwagę.

Reasumując, Sąd wskazał, że operat szacunkowy ustalający wartość wynagrodzenia za służebność przesyłu nie może być w żadnym razie podstawą ustalenia odszkodowania za straty wywołane administracyjnoprawnym ograniczeniem prawa własności. Jest to całkiem odrębna instytucja wymagająca odmiennego sposobu obliczania wysokości odszkodowania. Dodatkowo przyjęcie stanu nieruchomości na dzień [...] listopada 2008 r. również wyklucza ustalenie wartości szkód, które powinny być oszacowane według stanu na datę zakończenia realizacji inwestycji np. 1986 r. Również nieuzasadnione jest oparcie się przy ustalaniu wartości szkód na studium uchwalonym przez Radę Miasta [...] w dniu [....] października 2006 r.

Sąd podzielił zarzuty zawarte w skardze E. S., W. J., M. J., M. S. i J. S., iż brak było podstaw od ograniczenia odszkodowania do ½ udziału.

Sąd podniósł, że ustalając wysokość odszkodowania organ związany jest treścią decyzji zezwalającej na ograniczenie prawa własności. W przedmiotowej sprawie decyzje te dotyczyły nieruchomości, a nie udziałów – w związku z tym odszkodowanie powinno odpowiadać wartości szkód – bez żadnego pomniejszenia. Oświadczenie K. K. jest tym samym nieistotne dla sprawy. Inaczej byłoby, gdyby takie porozumienie zostało zawarte po wydaniu decyzji o ograniczeniu prawa do nieruchomości – wtedy można by je potraktować jako zrzeczenie się prawa do odszkodowania.

Sąd podzielił natomiast w pełni pogląd organu wyrażony w zaskarżonej decyzji o tym, że prawo do odszkodowania za straty wynikłe z decyzji ograniczającej prawo własności, jako że jest ustalane w drodze decyzji w obecnym stanie prawnym nie podlega przedawnieniu. Również kwestia zobowiązania skarżącej spółki jako podmiotu, którego własność stanowi infrastruktura jest prawidłowa. Nabycie przedsiębiorstwa spowodowało nabycie wszelkich praw i roszczeń – w tym również praw i obowiązków z pozostających w obrocie prawnym i cały czas wywołujących skutki prawne decyzji ograniczających prawo własności wydanych na podstawie zarówno ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, jak i ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Sąd wskazał, że podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji było naruszenie art. 128 ust. 4 w zw. z art. 233 ugn, które miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia poprzez błędne ustalenie odszkodowania. W ponownym postępowaniu organ powinien ponownie zlecić biegłemu oszacowanie wysokości odszkodowania za straty spowodowane realizacją infrastruktury, a nie przyznawać wynagrodzenie za służebność przesyłu.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, Prezydent m [...] decyzją Nr [...] z dnia [...].03.2013 r. odmówił ustalenia w trybie art. 128 ust. 4 w związku z art. 132 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami odszkodowania z tytułu zmniejszenia się wartości nieruchomości zabudowanej, położonej w [...], na terenie dzielnicy [...], przy ul. [...] [...], pochodzącej z księgi hipotecznej "Osada [...] nr [...]" dz. [...] - cz., aktualnie uregulowanej w księdze wieczystej [....], stanowiącej działki ewidencyjne o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] z obrębu [...], spowodowanego realizacją inwestycji polegającej na budowie linii elektroenergetycznej [....] kV [...] – [...] na podstawie decyzji: znak: [...] z dnia [...] listopada 1985 r. zezwalającej Zakładowi [...] [....][...] na założenie i przeprowadzenie linii napowietrznej [...] kV do stacji energetycznej [...] [...][...] na części nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...] z obrębu [...] oraz znak: [...] z dnia [...] grudnia 1985 r. zezwalającej Zakładowi [...][....][....] na założenie i przeprowadzenie linii napowietrznej [...] kV do stacji energetycznej [...] [...][....] na części nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że wniosek właścicieli nieruchomości w przedmiotowej sprawie dotyczył wypłaty odszkodowania na podstawie art. 128 ust. 4 w związku z art. 132 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zgodnie z wydanym w przedmiotowej sprawie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oparcia dla odszkodowania z tytułu wybudowania linii elektroenergetycznej [...] kV [....] – [....] nie może stanowić art. 128 ust. 1 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, można jednak od inwestora lub jego następcy prawnego dochodzić odszkodowania mającego podstawę w art. 80 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w postępowaniu toczącym się przed organem określonym w art. 129 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ wskazał, iż nie jest władny do zmiany kwalifikacji prawnej żądania strony lub jej arbitralnego przyjmowania.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...].11.2016 r. uchylił w całości powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując w uzasadnieniu, że wobec prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt 1 SA/Wa 1671/10, który wiąże organy administracji w zakresie określonym w art. 153 p.p.s.a. w niniejszej sprawie zasadne było sporządzenie nowego operatu szacunkowego wedle wskazań zawartych w wyroku oraz ustalenie stosownego odszkodowania w decyzji administracyjnej na podstawie art. 80 u.g.g.w.n. w zw. z art. 233 ugn.

W ponownie prowadzonym postępowaniu przez Prezydenta m [...] został sporządzony w dniu [...].06.2018 r. operat szacunkowy przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego B. H. określający wartość strat wyrządzonych na skutek zajęcia nieruchomości i działań określonych w art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami.

Decyzją Nr [...] z dnia [...].10.2018 r. Prezydent m [...] w pkt I) ustalił odszkodowanie za straty wyrządzone na skutek zajęcia i działań związanych z realizacją urządzenia przesyłowego na nieruchomości zabudowanej, położonej w [...], na terenie dzielnicy [....], przy ul. [...][...] [...][....], pochodzącej z księgi hipotecznej "Osada [...] nr [...]" dz. [...] - cz., aktualnie uregulowanej w księdze wieczystej [....], stanowiącej działki ewidencyjne o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] z obrębu [....], w wysokości [...] zł (słownie: [....][...] [...] tysiące [...][...][...] złotych 00/100); w pkt II) przyznał odszkodowanie ustanowione w pkt I) na rzecz: Pani E. W. w udziale 45/60cz. co stanowi kwotę [...] zł; Pana M. S. w udziale 3/60 cz. co stanowi kwotę [....] zł; Pana J. S. w udziale 3/60cz. co stanowi kwotę [...] zł; Pana W. J. w udziale 5/60cz. co stanowi kwotę [...] zł; Pana Z. J. w udziale 2/60cz. co stanowi kwotę [...] zł oraz Pani A. J. w udziale 2/60cz. co stanowi kwotę [....] zł; w pkt III) zobowiązał do wypłaty odszkodowania ustanowionego w pkt I [...] Dystrybucja S.A. w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła spółka [...] Dystrybucja S.A. z siedzibą w [...], wnosząc o uchylenie jej w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 45 k.p.a. przez jego niezastosowanie i niedoręczenie pism w sprawie na adres siedziby strony odwołującej się ujawniony we właściwym rejestrze - Krajowym Rejestrze Sądowym - to jest ul. [....] [...][...], [...]-[...] [...]; art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu udziału w postępowaniu w szczególności w zakresie możliwości zapoznania się z operatem szacunkowym; art. 7, 77 k.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, a przez to zaniechanie dokładnego stanu faktycznego co do określenia wysokości należnego odszkodowania; naruszenia art. 80 k.p.a. przez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przyznanie rażąco zawyżonego odszkodowania.

Po rozpoznaniu odwołania i zbadaniu całości akt sprawy wojewoda wskazał, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę administracyjną, jego rola nie może być zawężona jedynie do wypełnienia funkcji kontrolnej w stosunku do zaskarżonej decyzji w oparciu o zarzuty strony podniesione w odwołaniu. Do kompetencji organu odwoławczego należy zbadanie prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji.

Organ podniósł, że określenie wartości nieruchomości stanowiące podstawę ustalenia odszkodowania, następuje zgodnie z wymogami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.) zmienionego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r. (Dz. U. z 2011 r., Nr 165, poz. 985), wydanego w oparciu o delegację ustawową z art. 159 ugn oraz standardami zawodowymi (art. 175 ust. 1 ugn).

Organ wskazał, że w prowadzonym przed Prezydentem m [...] postępowaniu został sporządzony operat szacunkowy z dnia [...].06.2018 r. (z klauzulą potwierdzającą aktualność z dnia [...].06.2019 r.) przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego Panią H.. Biegła stosując się do zapadłego w przedmiotowej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie określiła wartość odszkodowania, o którym mowa w art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r., nr 22, poz. 99) w jej pierwotnym brzmieniu, tj. wartości strat wyrządzonych na skutek zajęcia nieruchomości i działań określonych w art. 75 ust. 1 tej ustawy.

Dla potrzeb określenia odszkodowania rzeczoznawca określiła wartość rynkową, jako różnicę pomiędzy wartością rynkową uwzględniającą stan na dzień zajęcia nieruchomości a wartością nieruchomości uwzględniająca stan na dzień zakończenia realizacji inwestycji.

Do określenia wartości rynkowej nieruchomości rzeczoznawca przyjęła podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 153 ust. 1 ugn podejście porównawcze polega na określeniu wartości nieruchomości przy założeniu, że wartość ta odpowiada cenom, jakie uzyskano za nieruchomości podobne, które były przedmiotem obrotu rynkowego. Ceny te koryguje się ze względu na cechy różniące nieruchomości podobne od nieruchomości wycenianej oraz uwzględnia się zmiany poziomu cen wskutek upływu czasu. Podejście porównawcze stosuje się, jeżeli są znane ceny i cechy nieruchomości podobnych do nieruchomości wycenianej.

Zgodnie z kolei ze znowelizowanym § 4 ust. 4 rozporządzenia z dnia 21.09.2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego przy metodzie korygowania ceny średniej do porównań przyjmuje się co najmniej kilkanaście nieruchomości podobnych, które były przedmiotem obrotu rynkowego i dla których znane są ceny transakcyjne, warunki zawarcia transakcji oraz cechy tych nieruchomości. Wartość nieruchomości będącej przedmiotem wyceny określa się w drodze korekty średniej ceny nieruchomości podobnych współczynnikami korygującymi, uwzględniającymi różnicę w poszczególnych cechach tych nieruchomości.

Organ wskazał, że autorka operatu do wyceny wybrała ze zbioru dostępnych transakcji próbkę 11 transakcji kupna sprzedaży nieruchomości gruntowych zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi i niezabudowanymi gruntami przeznaczonymi pod zabudowę jednorodzinną, od czerwca 2016 r. do czerwca 2018 r., na obszarze dzielnicy [...]. Na podstawie analizy transakcji kupna sprzedaży nieruchomości gruntowych zabudowanych oraz na podstawie ankiet przeprowadzonych w agencjach obrotu nieruchomościami biegła przyjęła, że na wartość rynkową w obrocie wtórnym mają wpływ takie cechy jak: lokalizacja; sąsiedztwo; stan techniczny budynków; powierzchnia użytkowa budynków; powierzchnia działki; możliwości inwestycyjne gruntu; uzbrojenie terenu; zagospodarowanie nieruchomości. Następnie biegła określiła procentowo wagi poszczególnych cech i określiła wartość współczynników korygujących. Rzeczoznawca wskazała, że wybudowanie linii energetycznej zmieniło możliwości inwestycyjne nieruchomości oraz możliwość wykorzystania budynku mieszkalnego, pozostałe cechy mające wpływ na wartość nie zmieniły się, a zatem spadek wartości nieruchomości jest wynikiem możliwości inwestycyjnych nieruchomości i jej wykorzystania. Wartość rynkową rzeczoznawca wyliczyła jako różnicę pomiędzy wartością rynkową nieruchomości uwzględniającą stan nieruchomości z dnia zajęcia nieruchomości, a wartością rynkową nieruchomości uwzględniającej stan na dzień zakończenia realizacji inwestycji. Ostatecznie wartość odszkodowania, o którym mowa w art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości została określona w wysokości [...] zł.

Organ wskazał także, że w odpowiedzi na pismo Wojewody [...] o dodatkowe wyjaśnienia odnośnie sporządzonej wyceny, rzeczoznawca poinformowała, iż na podstawie udostępnionej dokumentacji nie była w stanie bardziej precyzyjnie określić daty stanu na dzień zakończenia inwestycji, bowiem z udostępnionych dokumentów wynikało, że zakończenie inwestycji realizacji budowy linii [...] kV planowane jest na II kwartał 1986 r. Biegła wskazała ponadto, iż ocena cechy możliwości inwestycyjne (stan na dzień zakończenia realizacji inwestycji) na poziomie 3/3 związana jest z tym, że nastąpiło zużycie funkcjonalne budynku. Stwierdziła również, ż podejście porównawcze, metoda korygowania ceny średniej polega na przyjęciu porównywalnej próby reprezentatywnej, nie identycznych nieruchomości. Wartość określa się w przedziale pomiędzy ceną minimalną i ceną maksymalną. Musi być w próbie nieruchomość o cechach najlepszych i nieruchomość o cechach najgorszych i taka próba reprezentatywna została przyjęta do wyceny. Nieruchomość o cenie maksymalnej posiada wszystkie cechy na najwyższym poziomie, a nieruchomość minimalna posiada cechy na najniższym poziomie, nieruchomość wyceniana ma cechy na różnych poziomach, ale dzięki istnieniu nieruchomości brzegowych można ocenić wycenianą, jej poziom cech.

W ocenie organu operat szacunkowy z dnia [...].06.2018 r. (z klauzulą potwierdzająca aktualność operatu z dnia [...].06.2019 r.) zawiera konsekwencję w przyjęciu metodologii ustalania wysokości odszkodowania, zastosowano w nim właściwe podejście do wyceny nieruchomości, prawidłową metodę i technikę wyceny. Jest on spójny, właściwie uzasadniony, a przyjęte w nim daty, założenia, ilość i rodzaj nieruchomości podobnych są prawidłowe. W związku z czym określona w tym dokumencie wartość nieruchomości mogła być, zdaniem organu, podstawą do ustalenia odszkodowania w przedmiotowej sprawie.

W zakresie znaczenia i oceny operatu szacunkowego organ odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych w tym do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 3180/16, Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2977/15 i biorąc je pod uwagę wskazał, że w ocenie organu operat szacunkowy sporządzony w dniu [...].06.2018 r. (z klauzulą potwierdzającą aktualność z dnia [...].06.2019 r.) przez rzeczoznawcę majątkowego B. H. zawiera wszystkie niezbędne elementy formalne określone w paragrafie 56 rozporządzenia Rady Ministrów, jest kompletny i spójny wewnętrznie. W operacie nie odnotowano braków formalnych, błędów obliczeniowych ani wewnętrznych niespójności i może służyć za przydatny i wiarygodny dowód w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się natomiast do odwołania, organ stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż zarówno zaskarżona decyzja jak i pisma organu I instancji poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji (m. in. zawiadomienie o terminie załatwienia sprawy, zawiadomienie na podstawie art. 10 k.p.a. o możliwości zapoznania się z operatem szacunkowym) kierowane były na adres siedziby strony odwołującej się ujawniony we właściwym rejestrze - Krajowym Rejestrze Sądowym, tj. ul. [...][...][...], [...]-[...] [...]. Z akt sprawy wynika, że zawiadomienie o możliwości zapoznania się z operatem szacunkowym sporządzonym w przedmiotowej sprawie zostało doręczone [...] Dystrybucja S.A. na adres ul. [...] [...][...], [...]-[...] [...], w dniu [...].08.2018 r. Materiał dowodowy wskazuje, iż [...] Dystrybucja S.A. przed wydaniem zaskarżonej decyzji miała zapewniony czynny udział w postępowaniu. Za nieuzasadniony zatem organ uznał zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu udziału w postępowaniu.

Organ wskazał także, że organ I instancji wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, że Zakład [...] [...]- [...] został przekształcony w Zakład [...] [...][...] S.A., następnie w [...]- [...] Dystrybucja Sp. z o.o. i w [...] Dystrybucja [...]-[...] Sp. z o.o. Z dniem [...] września 2010 r. [...] Dystrybucja [...]-[...] Sp. z o.o., w wyniku połączenia spółek dystrybucji [...][...] Grupy Kapitałowej [...], stała się oddziałem Spółki [...] Dystrybucja S.A. i zmieniła nazwę na [...] Dystrybucja S.A. Oddział [...].

Organ wskazał także, że stan nieruchomości został przyjęty przez rzeczoznawcę zgodnie ze wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Z operatu szacunkowego wynika, iż stan nieruchomości został ustalony na podstawie dokumentacji udostępnionej przez zleceniodawcę oraz w oparciu o wizję lokalną dokonaną w dniu [...].06.2018 r., podczas której dokonano oględzin nieruchomości i jej sąsiedztwa oraz pozyskano informacje o stanie na dzień zajęcia nieruchomości i stan na dzień zakończenia realizacji inwestycji.

W ocenie organu operat szacunkowy z dnia [...].06.2018 r. (z klauzulą potwierdzającą aktualność z dnia [...].06.2019 r.) został sporządzony przy uwzględnieniu oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w zapadłym w przedmiotowej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skargę na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka [...] Dystrybucja S.A. (dalej: skarżąca/skarżąca spółka) zaskarżając ją w całości

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

- art. 922 § 1 k.c. i art. 1 k.c. w zw. z art. 128 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2018.121. t.j. ze zm.), dalej jako u.g.n. poprzez ich zastosowanie na skutek błędnego uznania, że roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa do nieruchomości stanowi roszczenie cywilnoprawne, co oznacza, że wchodzi w skład spadku po właścicielu, który takiego ograniczenia doznał w związku z wydaniem w stosunku do niego administracyjnej decyzji ograniczającej własność lub zawarciem przez niego porozumienia o zezwoleniu na wejście w teren w trybie przepisów "wywłaszczeniowych, a co za tym idzie podlega dziedziczeniu przez jego spadkobierców;

- art. 128 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. i art. 128 ust. 4 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten swoją dyspozycją, obejmuje - poza osobami "wywłaszczonymi"- również ich następców prawnych pod tytułem ogólnym, co oznacza, że uprawnionymi do otrzymania odszkodowania, o których mowa w w/w przepisach są także spadkobiercy osób wywłaszczonych (zarówno na mocy decyzji, jak i zezwolenia na wejście w teren), a nie wyłącznie sami "wywłaszczeni", podczas gdy w u.g.n. brak jest normy, stanowiącej podstawę tego rodzaju rozwiązania;

- art. 130 u.g.n.. poprzez błędne ustalenie wysokości odszkodowania. Zdaniem skarżącej spółki z treści operatu szacunkowego nie wynika jaki rozmiar powierzchni nieruchomości obciążonej został przyjęty do oszacowania odszkodowania.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji nr [....] Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2018 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W judykaturze przyjmuje się, że wskazania co do dalszego postępowania zawarte w orzeczeniu sądu administracyjnego podobnie jak ocena prawna zawarta w tym orzeczeniu stanowią postanowienia o wiążącym charakterze. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania w sprawie, zaś "wskazania" określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2007 r., II FSK 209/07; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uwzględniając zatem konsekwencje wynikające z art. 153 p.p.s.a. należy podkreślić, że w sytuacji, gdy organy procedowały w warunkach związania oceną prawną wyrażoną w wyrok wydanym w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrola zgodności z prawem ponownie podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia jest przede wszystkim ukierunkowana na to, czy organ administracji zrealizował adresowane doń wytyczne co do dalszego postępowania w sprawie.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zarówno decyzja organu I instancji jak i decyzja organu II instancji oraz badany przez organy operat szacunkowy zostały wydane przy uwzględnieniu oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z 12 maja 2011 r., w szczególności w zakresie wskazania podstawy prawnej odszkodowania tj. art. 80 uggwn., a nie art. 128 ust 1i 4 ugn, zasad jego wyceny, przedawnienia roszczeń, czego skarżąca spółka nie zakwestionowała.

Zarzuty skargi na obecnym etapie postępowania sprowadzały się de facto do odpowiedzi na pytanie, czy uprawnionym do odszkodowania, o którym mowa w art. 80 ust 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości (dalej uggwn) a nie 128 ust 4 ugn może być aktualny (każdoczesny) właściciel nieruchomości, czy tylko właściciel gruntu, który doznał ograniczenia tego prawa, czy też prawo to przysługuje spadkobiercom. Zgodnie z treścią art. 80 ust 1 uggwn właścicielowi nieruchomości przysługuje od jednostki, której udostępniono nieruchomość, odszkodowanie za straty wyrządzone na skutek jej zajęcia i działań określonych w art. 71, 75 ust. 1, art. 76 ust. 1, art. 77 ust. 1 i art. 78. W przepisie tym jest zatem mowa o "właścicielu nieruchomości", a nie "osobie wywłaszczonej" jak w przytaczanym przez skarżąca przepisie art. 128 ust 4 ugn którego zastosowanie Wojewódzki Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku w stanie faktycznym niniejszej sprawy uznał za nieprawidłowe.

Z treści powołanego przepisu art. 80 ust 1 uggwn wynika natomiast, że odszkodowanie przysługuje właścicielowi nieruchomości. W orzecznictwie sądowadministracyjnym nie budzi zastrzeżeń pogląd, że prawo takie przysługuje również spadkobiercom właściciela. W niniejszej sprawie adresaci decyzji za wyjątkiem W. J. (który jest pierwotnym właścicielem) nie byli wprawdzie właścicielami nieruchomości w dacie wywłaszczenia, jednakże są oni spadkobiercami właścicieli gdyż nabyli przedmiotową nieruchomość w drodze dziedziczenia i są obecnie współwłaścicielami tej nieruchomości. Z tego względu adresaci decyzji - spadkobiercy są także uprawnieni do żądania odszkodowania, albowiem wstąpili oni w ogół praw i obowiązków pierwotnych współwłaścicieli, a ponadto wstąpili w ich miejsce w postępowaniu administracyjnym, które właśnie także na wniosek współwłaścicieli zostało wszczęte (E. S., M. i W. J.). Należy także podkreślić, że skoro zgodnie z treścią art. 80 ugggw roszczenia odszkodowawcze przysługują właścicielowi nieruchomości to dopiero zaspokojenie właściciela wyklucza dopuszczalność zgłoszenia roszczenia w przyszłości przez następców prawnych osób uprawnionych do odszkodowania. W niniejszej sprawie dotychczasowi współwłaściciele (jak wskazano wyżej) zgłosili roszczenia, które nie zostały zaspokojone. Zatem z tego też powodu roszczenie to przysługuje obecnie ich następcom prawnym. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że żądanie ustalenia i wypłaty odszkodowania w związku z ograniczeniem praw do nieruchomości przysługuje następcom prawnym wywłaszczonego właściciela na zasadzie sukcesji uniwersalnej (por.m.in. wyroki NSA: z 12 kwietnia 2018 r., I OSK 1735/17 i z 31 stycznia 2019 r., I OSK 972/17). Tym samym podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego (ze wskazanie podstawy prawnej, która dodatkowo nie stanowiła podstawy orzekania organu) nie mają usprawiedliwionych podstaw. Prawo do żądania odszkodowania za ograniczenie prawa własności pod budowę linii energetycznej zostało bowiem przeniesione na obecnych współwłaścicieli nieruchomości w drodze sukcesji uniwersalnej.

Na marginesie Sąd zwraca uwagę, że powołane w skardze orzecznictwo w zakresie uprawnienia do odszkodowania dotyczy odmiennych stanów faktycznych oraz zostało wydane w odmiennym stanie prawnym Dodatkowo dotyczyły one rozstrzygnięć gdzie materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 128 ust 4 ugn.

Również zarzut naruszenia przepisu art. 130 ugn poprzez błędne ustalenie odszkodowania nie jest uzasadniony.

Należy przypomnieć, że w przypadku postępowania administracyjnego normatywną podstawę oceny wiarygodności operatu stanowi art. 80 kpa. Z przepisu tego wynika, że organ administracji ma obowiązek dokonania ustaleń na podstawie "oceny" całokształtu materiału dowodowego. Ustawodawca nie przewidział tu żadnych wyjątków, tak więc także operat szacunkowy, jako dowód z opinii biegłego, podlega procesowej ocenie. Problematyka oceny procesowej dowodu z operatu szacunkowego niczym nie różni się od problematyki oceny innych dowodów. Dowód z opinii biegłego (tu: operatu szacunkowego) należy ocenić tak samo jak ocenia się dowód z dokumentu, dowód z zeznań świadka, czy dowód z oględzin. Każdy z tych dowodów ma być oceniony przez pryzmat innych dowodów zebranych w postępowaniu, a to z tego względu, że tylko takie postępowanie daje rękojmię dokonania ustaleń zgodnych z prawdą (art. 7 kpa). Swobodna ocena dowodów nie jest oczywiście oceną dowolną. Wprawdzie przepis art. 80 kpa nie wyraża wprost kryteriów swobodnej oceny dowodów, to jednak wynikają one z jej istoty i celu jakiemu ma służyć. Nie sposób wyobrazić sobie, by w ramach tak definiowanej oceny organ opierał swe ustalenia na dowodach niezgodnych z przepisami prawa albo też dokonywał ustaleń sprzecznych z elementarną wiedzą, doświadczeniem życiowym, czy zdrowym rozsądkiem (logiką). Te właśnie kryteria powinny być brane pod uwagę przy ocenie materiału dowodowego, w tym przy ocenie opinii biegłego. Z całą więc pewnością procesowa ocena operatu szacunkowego musi obejmować jego zgodność z obowiązującymi przepisami prawa. Z całą też pewnością weryfikowana powinna być warstwa merytoryczna operatu, ale tylko w takim zakresie, w jakim pozwalają na to inne dowody oraz wskazania wiedzy ogólnej, doświadczenia życiowego i zdrowego rozsądku. W tym sensie organ może przykładowo zakwestionować prawidłowość wyceny metodą korygowania ceny średniej z uwagi na niewystarczającą ilość transakcji porównawczych (sprzeczność z przepisami prawa). Organ procesowy może też zakwestionować trafność opisu wycenianej nieruchomości, o ile nie jest on zgodny z ustaleniami wynikającymi z innych dowodów (sprzeczność z innymi dowodami). Organ procesowy może zakwestionować wiarygodność wyceny z uwagi na znajdujące się tam błędy rachunkowe (sprzeczność z wiedzą ogólną). Organ procesowy może wreszcie zakwestionować operat szacunkowy w przypadku stwierdzenia w nim wewnętrznych sprzeczności, niespójności, czy wręcz nonsensów (sprzeczność z zasadami zdrowego rozsądku).

Tego rodzaju oceny operatu, sporządzonego na potrzeby niniejszego postępowania odszkodowawczego dokonały organy i wyprowadziły z niej prawidłowe wnioski. Organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że operat ten jest zgodny z obowiązującymi przepisami prawa i może stanowić podstawę ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie. Biegła zastosowała prawidłową metodę i technikę wyceny a przyjętą metodologie prawidłowo uzasadniła. Operat jest spójny, logiczny i jasny. Biegła dokonując wyceny zastosowała się do wytycznych powołanego wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 12 maja 2011 r. Zarzuty skargi z kolei stanowią wyłącznie polemikę z prawidłowymi ustaleniami biegłej opartymi o dokumentację pochodzącą od Zakładu [...] [...] S.A., której analiza prowadziła do wniosku, że strefa ochronna linii zajmuje 94 % powierzchni całej działki. Skarżąca spółka nie przedstawiła żadnego kontrdowodu, który podważałby ustalenia biegłej w tym zakresie. Z treści operatu wynika natomiast, że w ustaleniach ograniczeń branżowych przez właściciela linii elektroenergetycznej Zakładu [...] [...][...] S.A. w dniu [...] kwietnia 1994 r. skierowanych do właściciela nieruchomości M. S. stwierdzono, że "zgodnie z Dziennikiem Ustaw nr 13 z 10 maja 1972 r. odległość pozioma nowego budynku od skrajnego przewodu linii napowietrznej [...] kV musi wynosić 15 m, pod warunkiem, że budynek będzie wznoszony metodą tradycyjną bez użycia dźwigu". Biegła wskazała następnie, że w dniu [...] sierpnia 2008 r. odpowiadając na pismo Urzędu m[...] ten samo podmiot – stwierdził, że "na podstawie analizy dokumentacji technicznej można określić, że budowa standardowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego mogłaby odbywać się w odległości 10-14 metrów od osi linii [....] kV. W odległości mniejszej możliwa jest lokalizacja niskich budynków np. garaży." Biegła wskazała, że powyższe dokumenty potwierdzają brak możliwości realizacji inwestycji kubaturowej na nieruchomości, która w przedmiotowym wypadku ma szerokość [...] m i wzdłuż której przewody zajmują pas o szerokości 8 m (przebieg linii 1 m od granicy południowej działki, równolegle do całej jej długości i rozstawie skrajnych przewodów 8 metrów). Powierzchnia działki pod przewodami i obszar strefy ochronnej 15 m od skrajnych przewodów zajmuje obszar [...] m2 (94 % działki). Biegła podała także, że w opracowaniach mpzp na terenie [...] i na trasie przebiegu linii [...] kV relacji [...]- [...] – [...] obowiązuje strefa ochronna [...] kV 19 m od osi linii. Zarzuty skargi zawarte w punkcie c) są zatem nieuzasadnione.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.