Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1092/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Klimek, Sędziowie: WSA Michał Niedźwiedź (spr.), WSA Urszula Zięba, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 19 lipca 2022 r., nr SKO.Pod/4140/730/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

1.1. Decyzją z 3 marca 2022 r. Prezydent Miasta Krakowa umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie określenia M.B. – nazywanemu dalej "Skarżącym", zobowiązanie z tytułu podatku od środków transportowych za 2010 r.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 208 § 1 w zw. z art. 70 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.; dalej jako "O.p.").

1.2. Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z 19 lipca 2022 r. (nr SKO.Pod/4140/730/2022), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W motywach decyzji SKO w Krakowie w pierwszej kolejności zrekapitulowało opisany przez Prezydenta Miasta Krakowa przebieg postępowania podatkowego w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu podatku od środków transportowych za rok 2010 oraz przedstawił, w jaki sposób kształtowały się zdarzenia, które na mocy art. 70 § 6 O.p. przerywały bieg terminu przedawnienia.

Dalej, wskazując na art. 70 § 1 O.p., SKO w Krakowie zwróciło uwagę, że zobowiązania podatkowe ulegają przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Tym samym zobowiązania podatkowe w podatku za 2010 r. uległy co do zasady przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2015 r. Zgodnie z art. 70 § 6 O.p. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego ulega zawieszeniu w związku z wystąpieniem opisanych w tym przepisie zdarzeń.

Zdaniem SKO w Krakowie, w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia z powodu wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania (art. 70 § 6 pkt 2 O.p.) oraz z powodu wniesienia żądania ustalenia przez sąd powszechny istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa (art. 70 § 6 pkt 3 O.p.).

Z akt sprawy wynikało, że Skarżący trzykrotnie składał skargi do sądu administracyjnego:

1) 10 maja 2011 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 16 marca 2011 r. (nr SKO.Pod./4140/746/2010), utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 15 października 2010 r. (nr PD-01-5.AK.31141/F/D/333/10) określającą Skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2010 r.; wyrok WSA z 24 listopada 2011 r., w sprawie I SA/Kr 935/11, ze stwierdzeniem jego prawomocności, wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie 2 kwietnia 2012 r. - tak więc okres zawieszenia wyniósł 10 miesięcy i 23 dni (328 dni);

2) 14 stycznia 2019 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 23 listopada 2018 r., (nr SKO.Pod./4140/767/2018), uchylającą w całości decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 27 lipca 2018 r., (nr PD-01-6.3124.8.5.2012.MM/ML), umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu podatku od środków transporotowych za rok 2010; wyrok WSA z 1 sierpnia 2019 r., w sprawie I SA/Kr 200/19 ze stwierdzeniem jego prawomocności, wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie 12 maja 2020 r. - tak więc okres zawieszenia wyniósł 1 rok 3 miesiące i 30 dni (484 dni);

3) 6 września 2019 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 18 lipca 2019 r., (nr SKO.Pod./4140/859/2019), uchylającą w całości decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 1 kwietnia 2019 r., (nr PD-01-6.3124.8.5.2012.MM/ML), określającą Skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2010 r.; wyrok WSA z 15 lipca 2020 r., w sprawie I SA/Kr 1116/19, ze stwierdzeniem jego prawomocności, wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie 24 marca 2021 r. - tak więc okres zawieszenia l rok 6 miesięcy i 18 dni (565 dni).

Ponadto w przedmiotowej sprawie toczyło się postępowanie w sprawie o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa z powództwa Gminy Miejskiej Kraków. Zostało ono zakończone wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy z 31 marca 2015 r. (sygn. akt [...]). W wyroku tym sąd ustalił, że Skarżący był właścicielem samochodów objętych postępowaniem podatkowym w 2010 r. Pozew został wniesiony 5 lipca 2013 r., natomiast wyrok sądu stał się prawomocny - po rozpoznaniu apelacji Skarżącego przez Sąd Okręgowy w Krakowie - w dniu 7 grudnia 2015 r. Tym samym, mając na uwadze treść art. 70 § 6 pkt 3 O.p., organ wskazał, że okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia wyniósł 2 lata i 5 miesięcy 2 dni (885 dni).

Łączny okres zawieszenia w przedmiotowej sprawie wyniósł zatem 6 lat i 72 dni (2 262 dni), przy czym w okresie od 6 września 2019 r. do 12 maja 2020 r. (przez 249 dni) okresy zawieszenia pokrywały się. Zatem faktyczny okres zawieszenia wyniósł 5 lat 188 dni (2 013 dni). Powyższe oznacza, że w przedmiotowej sprawie zobowiązanie z tytułu podatku od środków transportowych za rok 2010 uległo przedawnieniu 7 lipca 2021 r.

Upływ terminu przedawnienia stanowi ujemną przesłankę procesową do orzekania przez organ podatkowy co do przedawnionego zobowiązania podatkowego, gdyż skutkuje bezprzedmiotowością postępowania. Tym samym, skoro art. 208 § l O.p. w sposób jednoznaczny formułuje procesowy skutek upływu terminu przedawnienia, który wymaga od organów umorzenia postępowania w przypadku, gdy organ ten nie zdążył orzec przed upływem przedawnienia zobowiązania podatkowego – decyzja Prezydenta Miasta Krakowa z 3 marca 2022 r. był prawidłowa.

2.1. W skardze na powyższą decyzję Skarżący podkreślił, że postępowania administracyjno-sądowe prowadzone są na podstawie przepisów ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 2072 ze zm.; dalej jako "P.u.s.p."). Następnie, wskazując na art. 241 oraz art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego, Skarżący wyjaśnił, że składa skargę ponieważ został naruszony jego interes. W dalszej części uzasadnienia skargi zawarto uwagi dotyczące działania sądów administracyjnych oraz powszechnych. Końcowo Skarżący wskazał, że "postępowania adm. sądowe były prowadzone niezgodnie z procedurą post. adm. sądowych toczących się w trybie post. Cywilnego i niezgodnie z wytycznymi wymiaru sprawiedliwości Sądu Najwyższego i wymiaru sprawiedliwości wytycznych Sądów Powszechnych które stoją na straży aby nie dopuszczać do naruszenia zasad współżycia społecznego obywatela występujących w systemie prawnym w treści klauzul generalnych jako przepisy do stosującego prawo".

2.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym swoje dotychczasowe stanowisko.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

3.1. Skarga okazała się bezzasadna, dlatego została oddalona.

3.2. Mając na względzie problem z wyraźnym sformułowaniem przez Skarżącego zarzutów oraz przedstawienia jasnego uzasadnienia, dlaczego domaga się uchylenia kontrolowanej decyzji SKO w Krakowie – Sąd zaznacza, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej jako "P.p.s.a."), co do zasady, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie – niezależnie od tego w jaki sposób została zredagowana skargi – czy dany akt jest zgodny z prawem. Innymi słowy bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Ograniczony jest przy tym jedynie granicami sprawy wyznaczonymi przede wszystkim przez przedmiot zaskarżenia.

3.3. W związku z powyższym należy zatem w pierwszej kolejności przybliżyć stronie skarżącej instytucję przedawnienia zobowiązania podatkowego uregulowaną w Dziale III Rozdział 8 Ordynacji podatkowej.

Najprościej rzecz ujmując przedawnienie zobowiązania podatkowego zależne jest od upływu czasu, a wraz z nastąpieniem pewnego terminu organy nie są już władne rozstrzygać w przedmiocie zobowiązania podatkowego. Oznacza to, że nie mogą wydać w tym zakresie żadnej decyzji, a nawet jeżeli to uczynią, rozstrzygnięcie takie można uznać za nieważne na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Upływ tego terminu ogranicza również kompetencje organu drugiej instancji do rozpoznania odwołania strony. Jeżeli zatem organ ten nie zdoła załatwić sprawy przed przedawnieniem zobowiązania podatkowego, decyzja organu pierwszej instancji nie nabiera mocy ostatecznej i nie podlega wykonaniu; ponadto nawet jeżeli pozostaje ona w obrocie prawnym nie wywiera żadnych skutków i nie zmienia sytuacji jej adresata. Konsekwencją powyższego stanu jest bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 208 § 1 O.p. Skoro bowiem organ nie może zakończyć postępowania wydaniem decyzji, dalsze prowadzenie tego postępowania nie ma żadnego celu.

Co do zasady upływ terminu przedawnienia następuje po 5 latach licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (art. 70 § 1 O.p.). Biorąc pod uwagę treść art. 11 ust. 1 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., nr 95, poz. 613; dalej jako "u.p.o.l."), podatek od środków transportowych za 2010 r. był płatny w dwóch ratach do 15 lutego oraz 15 września tego roku. Tym samym w świetle art. 70 § 1 O.p. termin przedawnienia zobowiązania podatkowego, którego dotyczy sprawa, powinien był zakończyć swój bieg wraz z końcem 2015 r.

3.4. W rozpoznawanej sprawie znalazł jednak zastosowanie art. 70 § 6 O.p., w którym zostały wyliczone zdarzenia, których wystąpienie zawiesza bieg terminu przedawnienia – czyli odsuwa w czasie moment, w którym zobowiązanie podatkowe powinno ulec przedawnieniu. Biorąc pod uwagę przebieg postępowania podatkowego, pośród tych okoliczności, które mają znaczenie w sprawie należy wymienić: wniesienie skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą zobowiązania oraz wniesienie żądania ustalenia przez sąd powszechny istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa (art. 70 § 6 pkt 2 i 3 O.p.). Pierwsza z tych okoliczności oddziałuje na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w ten sposób, że zostaje on zawieszony z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a jego dalszy bieg zaczyna się wraz z doręczeniem organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności (art. 70 § 7 pkt 2 o.p.). Druga zaś okoliczność ma miejsce, wówczas gdy organ prowadzący postępowanie podatkowe sam zwróci się do właściwego sądu powszechnego, w trybie przewidzianym w art. 199a O.p., o ustalenie istnienia stosunku prawnego lub prawa. Dalszy bieg terminu przedawnienia biegnie zaś dalej od chwili uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego (art. 70 § 7 pkt 3 O.p.).

Powyższe wyjaśnienia są o tyle istotne, że w sprawie Skarżący trzykrotnie wnosił skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wpierw uchylił decyzję SKO w Krakowie z 16 marca 2011 r. (wyrok z 24 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 935/11). Następnie, wyrokiem z 1 sierpnia 2018 r. (sygn. akt I SA/Kr 200/19), WSA w Krakowie oddalił skargę strony na decyzję SKO w Krakowie z 23 listopada 2018 r., którą organ ten uchylił rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta Krakowa i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Taki sam kierunek przybrał wyrok WSA w Krakowie z 15 lipca 2020 r. (sygn. akt I SA/Kr 1116/19), którym sąd oddalił skargę strony na decyzję SKO w Krakowie z 18 lipca 2019 r. uchylającą rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta Krakowa i przekazującą mu sprawę do ponownego rozpoznania.

Równocześnie, kierując się wytycznymi sformułowanymi przez WSA w Krakowie w wyroku z 24 listopada 2011 r. (sygn. akt I SA/Kr 935/11) oraz w decyzji SKO w Krakowie z dnia 10 sierpnia 2012 r. (nr SKO.Pod/4140/181/2012), Prezydent Miasta Krakowa wystąpił 5 lipca 2013 r. do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia spornego stosunku prawnego. Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa - Krowodrzy z 31 marca 2015 r. (sygn. akt [...]) ustalono, że w 2010 r. Skarżący był właścicielem wskazanych samochodów. Następnie wyrokiem z 7 października 2015 r. (sygn. akt [...]) Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił apelację Skarżącego od wyżej wymienionego wyroku, a następnie po wydaniu kilku postanowień oddalających późniejsze zażalenia strony, sąd ostatecznie stwierdził prawomocność wyroku z 31 marca 2015 r. z dniem 7 grudnia 2015 r.

Śledząc poszczególne daty wniesienia skarg do WSA w Krakowie (art. 70 § 6 pkt 2 O.p.), doręczenia organom odpisów prawomocnych wyroków (art. 70 § 7 pkt 2 O.p.), wniesienia powództwa o ustalenie istnienia stosunku prawnego (art. 70 § 6 pkt 3 O.p.) oraz orzeczenia przez sąd powszechny prawomocności wyroku (art. 70 § 7 pkt 3 O.p.) – należy zgodzić się z organem, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego podlegał łącznie zawieszeniu przez 5 lat i 188 dni. Oznacza to, że termin przedawnienia został odsunięty o 2.013 dni – czyli od 31 grudnia 2015 r. do 7 lipca 2021 r.

Sąd nie dostrzega przy tym, aby przedstawione w motywach kontrolowanej decyzji obliczenia były wadliwe. Nie widzi także potrzeby, aby powtarzać je w motywach wyroku, ponieważ w tym zakresie uzasadnienie organu jest jasne i precyzyjne. Organ w odrębnych punktach wyszczególnił zdarzenia mające w świetle wspomnianych przepisów znaczenie dla zawieszenia i wznowienia biegu terminu przedawnienia, przypisując im daty i określoną liczbę dni. Wziął przy tym pod uwagę, że część z tych zdarzeń występowało równocześnie i odpowiednio zmodyfikował czas, w którym bieg terminu przedawnienia pozostawał zawieszony.

Innymi słowy, zdaniem Sądu, organ ustalił stan faktyczny na podstawie całości akt, rozpatrując poszczególne dowody (art. 187 § 1 O.p.), a następnie wywiódł z nich wnioski, które znajdowały w nich potwierdzenie (art. 191 O.p.). Ponadto racje, którymi się kierował przy wydaniu zaskarżonej decyzji zostały przezeń przedstawione w sposób wyczerpujący i zrozumiały, czyli zgodny z art. 210 § 1 pkt 6 oraz art. 210 § 4 O.p.

W świetle powyższego należy zgodzić się z SKO w Krakowie, że wraz z przedawnieniem zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportu za 2010 r. – dalsze prowadzenie postępowania stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 208 § 1 O.p. i należało je umorzyć.

3.5. Sąd dostrzega przy tym, że organy nie badały tego, czy art. 15 zzr ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568, ze zm.) dotyczy również wstrzymania rozpoczęcia i zawieszenia biegu terminów przewidzianych przepisami prawa podatkowego.

Niemniej jednak uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., ponieważ jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 27 marca 2023 r. (sygn. akt I FPS 2/22) wspomniany przepis nie dotyczy wstrzymania, rozpoczęcia i zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Nie mógł on zatem oddziaływać na upływ terminu przedawnienia wskazanego zobowiązania podatkowego.

3.6. Odnosząc się końcowo do argumentacji zawartej w skardze Sąd przyznaje, że zrozumiał ją jedynie w niewielkim stopniu, ponieważ została ona przedstawiona w sposób niejasny. Sąd zauważa jedynie, że odwołując się do ogólnych zasad postępowania administracyjnego oraz cywilnego Skarżący wskazał, iż składa środki odwoławcze, ponieważ jego interes został naruszony, a sądy powinny stać na straży praworządności i uniemożliwiać organom rozstrzyganie spraw w sposób niesprawiedliwy.

Analizując akta administracyjne sprawy Sąd nie znalazł jednak podstaw, aby przyjąć, że decyzja o umorzeniu postępowania podatkowego jako bezprzedmiotowego miałaby naruszać interes strony i aby naruszenie to oddziaływało na tę decyzję w ten sposób, że koniecznym było jej uchylenie z uwagi na dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) lub c) P.p.s.a. Z akt sprawy wynika bowiem, że Skarżący wpierw został wezwany przez Prezydenta Miasta Krakowa do złożenia deklaracji podatkowej (pismo z 11 marca 2010 r., k. 9). Następnie, ponieważ Skarżący nie zastosował się do powyższego wezwania, organ ten postanowieniem z 9 czerwca 2010 r. wszczął postępowanie podatkowe (k. 16). Dalej podążając za poszczególnymi decyzjami podatkowymi, od których Skarżący konsekwentnie odwoływał się, czy to do SKO w Krakowie, czy też sądu administracyjnego – należy dostrzec, że żadna z decyzji, w której określonoby stronie wysokość zobowiązania podatkowego nie stała się ostateczna i nie podlegała wykonaniu. Ostatnia z takich decyzji, tj. decyzja Prezydenta Miasta Krakowa z 1 kwietnia 2019 r. (k. 166) została bowiem uchylona przez SKO w Krakowie decyzją z 18 lipca 2019 r. (k. 179). Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent Miasta Krakowa umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe (decyzja z 3 marca 2022 r., k. 218), a następnie SKO w Krakowie utrzymało ją w mocy decyzją z 19 lipca 2022 r. (k. 235).

3.7. Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.