Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 380/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 26 października 2022 r. sygn. akt II SA/Ke 497/22 w sprawie ze skargi A. a. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 27 lipca 2022 r. znak SKO.PS-80/2533/1185/2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 26 października 2022 r. sygn. akt II SA/Ke 497/22 oddalił skargę A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 27 lipca 2022 r. znak: SKO.PS-80/2533/1185/2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. A. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.ś.r.", przez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej oraz niewłaściwe przyjęcie, że pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy pozbawia wnoszącą skargę kasacyjną prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, a także przyjęcie, że na podstawie cyt. przepisu istnieją podstawy do uzależnienia przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od uprzedniego zawieszenia renty, przyznanej z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Złożono również oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że brak jest regulacji dotyczącej osób spełniających przesłanki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, a pobierających rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, uzależniającej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od skutecznej rezygnacji z renty. Brak jest również regulacji przewidującej zasadę przyznawania wnioskodawcy świadczenia o najwyższej kwotowo wysokości (świadczenia pielęgnacyjnego) z równoczesnym zawieszeniem prawa do niższego kwotowo świadczenia (renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy), czy też wstrzymaniem wypłaty niższego kwotowo świadczenia.

Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, z uwagi na wyrok Trybunału, norma prawna wyrażona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być odczytywana w ten sposób, że zawarte w niej wyłączenie przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom posiadającym ustalone prawo do wskazanych w tym przepisie świadczeń, nie obejmuje sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zestawienie treści przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i sentencji wyroku o sygn. akt SK 2/17 nie pozostawia, w ocenie wnoszącej skargę kasacyjną, najmniejszych wątpliwości w tym zakresie.

Jak wyjaśniła wnosząca skargę kasacyjną, z powszechnego charakteru wyroków TK, o którym mowa w art. 190 ust. 1 Konstytucji RP i utraty mocy obowiązującej zaskarżonego przepisu (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP), wynika, że możliwość rozstrzygnięcia sprawy z pominięciem derogowanego przepisu odnosi się zasadniczo do wszystkich spraw, w których niekonstytucyjny przepis był podstawą orzeczenia o prawach osób uprawnionych, bez względu na to, kto i w jakim trybie zwrócił się do TK z odpowiednim żądaniem.

Należy więc uznać, że osoby mające ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach ogólnych, to jest po spełnieniu wymogów wynikających z art. 17 ust. 1 lub ust. 1a u.ś.r. i w wysokości wynikającej z jednoznacznego brzmienia art. 17 ust. 3 u.ś.r.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. akt SK 2/17 odroczył utratę mocy obowiązującej przepisu uznanego za niekonstytucyjny o 6 miesięcy. Pomimo upływu tego terminu, ustawodawca nie wprowadził w ustawie o świadczeniach rodzinnych jakichkolwiek regulacji, ograniczających wysokość świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę, mających ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Nie dodał także świadczenia pielęgnacyjnego do katalogu świadczeń, które powodują automatyczne zmniejszenie (zawieszenie) emerytur i rent (art. 104 ust. 6 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Dz. U. z 2022 r. poz. 504, powoływanej dalej jako "u.e.r.f.u.s.").

Ponadto, w ocenie wnoszącej skargę kasacyjną, uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez osobę posiadającą rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie prowadzi do automatycznej dyskryminacji innych opiekunów osób z niepełnosprawnościami. Odnosząc się do zagadnienia kumulacji dochodów, wnosząca skargę kasacyjną wskazała, że TK w omawianym wyroku akcentował, że osoby posiadające ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, są osobami, które mogą podjąć pracę. Wobec takich osób ustawodawca przewidział mechanizm zapobiegający pobieraniu renty (jej zmniejszenie lub zawieszenie) w przypadku osiągnięcia określonego przychodu. Pośrednio TK akceptował więc, że na skutek aktywności osoby uprawnionej, renta może się kumulować z innymi dochodami lub świadczeniami, i że kolizja ta jest przedmiotem regulacji prawnych. Co więcej, zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, osoby uzyskujące świadczenie pielęgnacyjne mogą uzyskiwać dochody ze źródeł innych niż wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., w tym dochody z kapitału, papierów wartościowych, z najmu nieruchomości, czy majątkowych praw autorskich. Opiekun osoby z niepełnosprawnością rezygnuje z zatrudnienia, którego legalnie – posiadając rentę – mógł się podjąć.

Jak podkreśliła wnosząca skargę kasacyjną, zmuszanie opiekuna-rencisty do rezygnacji z renty, w istocie niweczy skutki wyroku o sygn. akt SK 2/17.

Skoro utraciła moc regulacja czyniąca prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (opiekuna) negatywną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, to uprawniony do takiej renty ma po prostu prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Za taki stan rzeczy odpowiedzialność ponosi ustawodawca, ponieważ po wydaniu wyroku TK nie uczynił nic, aby wprowadzić ustawowe rozwiązania tego zagadnienia. Zatem, należy przyjąć, że na chwilę obecną, uprawnienia takich osób są takie, jak to wprost wynika z zestawienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. z sentencją wyroku TK o sygn. akt SK 2/17.

Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).

Jak wynikało z ustaleń zawartych w zaskarżonym wyroku, Burmistrz Miasta i Gminy X. decyzją z 25 lutego 2022 r. znak: 000081/SP/02/2022 orzekł o odmowie przyznania A. A. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem B. B., posiadającym orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Kielcach zaliczające go do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzją z 27 lipca 2022 r. znak: SKO.PS-80/2533/1185/2022, po rozpatrzeniu odwołania A. A., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Jak wyjaśnił organ II instancji, w sprawie zaistniała przesłanka negatywna przyznania wnioskowanego świadczenia, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wnioskodawczyni ma ustalone prawo do renty z ZUS z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że w piśmie z 18 lutego 2022 r. strona, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, oświadczyła, że nie zawiesi prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Kolegium wyjaśniło, że powyższy wyrok Trybunału nie odnosi się do ustalania wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji zbiegu z prawem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Trybunał uznał za niekonstytucyjne wyłącznie całkowite pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, bez rozwiązania zagadnienia kolizji świadczeń.

Jak wskazało Kolegium, organ I instancji, w zawiadomieniu z 3 lutego 2022 r. umożliwił wnioskodawczyni złożenie dodatkowych wyjaśnień w sprawie, m.in. dotyczących dokonania wyboru jednego ze świadczeń (pielęgnacyjnego lub rentowego). Wprawdzie organ nie zawarł precyzyjnej informacji w tym zakresie, ale wnioskodawczyni reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika.

Wnioskodawczyni nie zawiesiła prawa do renty, a z jej oświadczenia wynika, że do takiego zawieszenia nie dąży.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę A. A. wniesioną na decyzję SKO z 27 lipca 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że istota sporu sprowadza się do wykładni art. 17 ust. 5 lit. a u.ś.r. W sprawie przyczyną odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego była okoliczność pobierania przez nią renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, którego to prawa strona nie chce zawiesić, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że zdaniem Trybunału, brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) jeżeli świadczenia tego nie pobierają. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia.

Sąd I instancji podzielił pogląd zawarty w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wyjaśnił, że biorąc pod uwagę wyrok Trybunały z 9 stycznia 2020 r. należy uznać, że w sytuacji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami wskazanymi w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zachodzi konieczność podjęcia przez osobę uprawnioną do świadczeń emerytalno-rentowych działań prowadzących do zawieszenia prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. W ten sposób, w następstwie realizacji prawa wyboru świadczenia, usunięta zostaje przeszkoda w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego (tak NSA w wyrokach z 26 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1345/21 oraz z 30 czerwca 2022 r. sygn. akt I OSK 1716/21, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wyjaśnił Sąd I instancji, z treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 u.ś.r. wynika zasada wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną w razie zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych. Taka regulacja, w ujęciu systemowym, przemawia za przyznaniem opiekunowi osoby niepełnosprawnej prawa do dokonania wyboru świadczenia, także w razie zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami spoza systemu świadczeń rodzinnych. W tym zakresie Sąd I instancji - odwołując się do ugruntowanego poglądu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - wskazał, że, osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalno-rentowe, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (tak NSA w wyrokach z 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20 oraz z 19 kwietnia 2021 r. sygn. akt I OSK 2800/20).

Sąd I instancji zaznaczył, że osoba uprawniona jednocześnie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i niższej renty, swój wybór powinna zrealizować przez złożenie organowi rentowemu wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Renta jest co prawda prawem niezbywalnym, ale uznając prawnie dopuszczalną możliwość jej zawieszenia, zlikwidowana zostaje negatywna przesłanka prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. W ocenie Sądu I instancji, istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla rencisty wynikająca z powyższego przepisu, powinna być bowiem rozumiana jako wiążąca się nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia.

Powyższe stanowisko Sądu I instancji należy podzielić.

W skardze kasacyjnej nie postawiono zarzutów pod adresem ustaleń faktycznych, w związku z czym nie zostało zakwestionowane, że skarżąca zarówno w dacie złożenia wniosku, jak i w dacie orzekania, pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy i mimo otrzymania pouczenia organu o prawie wyboru świadczenia w piśmie z 3 lutego 2022 r. nie doprowadziła do zawieszenia pobierania renty. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w sprawie.

W skardze kasacyjnej zawarto wyłącznie zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., które polega na zaniechaniu wykładni systemowej i celowościowej oraz niewłaściwym przyjęciu, że pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy pozbawia wnoszącą skargę kasacyjną prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, a także przyjęciu, że na podstawie cyt. przepisu istnieją podstawy do uzależnienia przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od uprzedniego zawieszenia renty, przyznanej z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Analiza środka zaskarżenia i uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że w zasadniczej części stanowiska skarżącej kasacyjnie i Sądu I instancji są zbieżne. Sąd I instancji nie przyjął literalnego brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., lecz wskazał, że skarżąca została wezwana do zawieszenia praw do renty, czego zaniechała. Stanowisko Sądu I instancji koreluje w tym zakresie z wykładnią tego przepisu ugruntowaną w orzecznictwie, zgodnie z którym osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie wymienione w art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r., powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (por. wyroki NSA: z 24 marca 2021 r. sygn. I OSK 2631/20; z 15 grudnia 2020 r. sygn. I OSK 1983/20; z 11 sierpnia 2020 r. sygn. I OSK 764/20; z 18 czerwca 2020 r. sygn. I OSK 254/20; z 27 maja 2020 r. sygn. I OSK 2375/19). Zasada ta nie znajduje wyłączenia również w przypadku osób, których dotyczy wyrok TK z 26 czerwca 2019 r., SK 2/17, czyli uprawnionych do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Jak szczegółowo wyjaśniono w wyroku NSA z 10 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 4/23, wyrok TK o sygn. SK 2/17 usuwa z systemu prawa negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazaną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w stosunku do osoby mającej ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przez co osoba taka może ubiegać się o to świadczenie. Ponieważ prawodawca pierwotnie co do zasady wykluczył w ustawie osoby uprawnione do renty od możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, regulacja prawna nie zawiera rozwiązań odnoszących się do usuwania skutku zbiegu prawa do świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego, stanowiących formę redystrybucji dochodu narodowego za pośrednictwem budżetu państwa. Trybunał Konstytucyjny, jako "prawodawca negatywny" takich rozwiązań wyrokiem wprowadzić nie mógł, co nie niweczy tego, że orzeczenie o niekonstytucyjności zakresowej przepisu prowadzi do nowej sytuacji prawnej, pozbawionej kompleksowej regulacji, w szczególności odnoszącej się do warunków uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w zbiegu z innym świadczeniem z zakresu szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego. Zostało to dostrzeżone przez TK w uzasadnieniu wyroku, stwierdzono w nim bowiem, że: "Trybunał dostrzega, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak ma to miejsce w przypadku skarżącej. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki, np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia".

Zasada równości, która stała za rozstrzygnięciem przyjętym w wyroku SK 2/17, powinna znaleźć zastosowanie również do warunków, na jakich opiekunowie osób niepełnosprawnych, uprawnieni do świadczeń z ubezpieczenia społecznego (emerytury, renty), rezygnujący z zatrudnienia, mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nakazuje ona przyjąć, że – tak jak to przyjął Sąd I instancji, wyrok TK nie wywołał skutku polegającego na możliwości pobierania przez osoby uprawnione zarówno świadczeń z zabezpieczenia społecznego, jak i świadczenia pielęgnacyjnego, ale warunkiem jest dokonanie wyboru i rezygnacja z dotychczas pobieranego świadczenia. Tezę taką można odnaleźć również w uzasadnieniu wyroku SK 2/17, w którym Trybunał stwierdził, że "brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) jeżeli świadczenia tego nie pobierają" (teza 3.3.4. uzasadnienia wyroku).

Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny przykładowo w wyrokach: z 22 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 247/22, z 24 sierpnia 2023 r. sygn. akt I OSK 1665/22, z 2 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1623/21, z 16 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 1923/22, z 6 października 2023 r. sygn. akt I OSK 1920/23, z 12 października 2023 r. sygn. akt I OSK 1922/23, z 2 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1623/21, z 10 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 271/22.

Zaznaczyć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnego wskazywano również, że nie jest jednocześnie konieczne dla zagwarantowania wyboru, by uprawniony musiał zrezygnować z przyznanego wcześniej świadczenia przed wydaniem decyzji administracyjnej o przyznaniu mu świadczenia korzystniejszego. Wprowadzałoby to niepożądany stan niepewności dla strony, która musiałaby zrezygnować z otrzymywanego świadczenia zanim otrzyma zapewnienie o przyznaniu jej świadczenia korzystniejszego. Kierując się zasadami zawartymi w przepisach art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a., organ administracji jest obowiązany w pierwszej kolejności sprawdzić, czy strona spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia korzystniejszego (sprawowanie stałej i osobistej opieki ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną, rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej spowodowane koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej (permanentnej) opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności). Dopiero wówczas może poinformować stronę, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie wcześniej otrzymanego świadczenia (wyrok NSA z 13 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 235/18, wyrok NSA z 14 września 2022 r. sygn. akt I OSK 2128/21). Tym niemniej, jak już wskazano, w skardze kasacyjnej nie postawiono zarzutów dotyczących ustaleń faktycznych i ich oceny dokonanej przez organy i zaaprobowanej przez Sąd I instancji.

Nie jest zatem uzasadniony zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim Sąd I instancji uznał, że na przeszkodzie do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego stał fakt pobierania przez skarżącą renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, także w kontekście wyroku TK w sprawie SK 2/17. Skoro skarżąca, mimo pouczenia, nie zawiesiła pobierania renty, to odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres sprawowania przez nią opieki nad osobą niepełnosprawną nie narusza art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Rozpoznana w granicach wynikających z art. 183 § 1 i art. 174 pkt 1 P.p.s.a. skarga kasacyjna nie podlega więć uwzględnieniu, gdyż wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu.

Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 P.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.