Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 305/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania organu I instancji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego R. O. kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WWINB") decyzją z dnia 24 lutego 2021 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz.U. z 2024., poz. 572 dalej jako "k.p.a.") uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z 05 lipca 2018 r., [...], umarzającą w całości postępowanie administracyjne dotyczące realizacji przebudowy budynku inwentarskiego oraz wiaty zlokalizowanych na działce nr ew. [...] w. należących do K. S. i M. S. i umarzającą postępowanie administracyjne organu pierwszej instancji w związku z brakiem przesłanek i podstaw prawnych do kontynuacji wszczętego postępowania. W zaskarżonej decyzji organ podkreślił, że w obrocie prawnym zostaje decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z 21 sierpnia 2020 r. wydana w tej samej sprawie, która wskutek utrzymania decyzją Inspektor Nadzoru Budowlanego z 28 października 2020 r., w momencie wydawania decyzji była przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego przez WSA w Poznaniu pod sygn. akt IV SA/Po 1916/20. Organ nie mógł jednak orzec o nieważności decyzji, stąd uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie pierwszoinstancyjne.

Organ w swojej decyzji wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 29 października 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 493/20, uchylającym decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z 23 lipca 2019 r., [...], uchylającą w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z 5 lipca 2018 r., [...], i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Wyrokiem z dnia 09 czerwca 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1916/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę R. O. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 28 października 2020 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 21 sierpnia 2020 r., nr [...], którą umorzono w całości postępowanie administracyjne dotyczące realizacji przebudowy budynku inwentarskiego oraz wiaty zlokalizowanych na działce nr [...], w Ł. , należącego do K. i M. S., w związku z brakiem przesłanek i podstaw do kontynuacji wszczętego postępowania.

Organ wskazał, że od powyższego wyroku Skarżący wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Pismem z 26 lutego 2021 r. R. O., reprezentowany przez r. W., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przedmiotową decyzję.

W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie.

Wobec wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 09 czerwca 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1916/20 Sąd uznając, że nie można wykluczyć, że byt prawny decyzji będącej przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym może zależeć od wyniku postępowania toczącego się przed Naczelnym Sadem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II OSK 1628/21, który dokona kontroli zgodności z prawem wyroku tutejszego Sądu z 09 czerwca 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1916/20 postanowieniem z dnia zawiesił postępowanie w sprawie.

Postanowieniem z dnia 16 lipca 2024 r. tut. Sąd podjął zawieszone postępowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2024 r. sygn. akt. II OSK 1628/21 uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 23 lipca 2019 r., [...] i poprzedzającą ja decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 21 sierpnia 2020 r. nr [...]

W swoim uzasadnieniu NSA wskazał, ze na skutek decyzji kasacyjnej z dnia 23 lipca 2019 r. [...].kontynuowano dalsze postępowania administracyjne wydając kolejne decyzje, gdy tymczasem decyzja z dnia 23 lipca 2019 r. została w wyniku sadowej kontroli wyeliminowana z obrotu prawnego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 października 2020 r. Sygn. akt IV SA/Po 493/20 . Tym samym co jest niesporne, zaistniało w niniejszej sprawie naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania i uchylenia wyroku. Niewątpliwie w ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego prawomocny wyrok sądu administracyjnego wiąże w tej sprawie, na podstawie art.153 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r. poz. 4292), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej: "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Rozpoznawana tak skarga, zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęta była decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lutego 2021 r., nr [...], uchylającą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z 5 lipca 2018 r., [...], umarzającą w całości postępowanie administracyjne dotyczące realizacji przebudowy budynku inwentarskiego oraz wiaty zlokalizowanych na działce nr ew. [...] w. należących do K. S. i M. S. i umarzającą postępowanie administracyjne organu pierwszej instancji w związku z brakiem przesłanek i podstaw prawnych do kontynuacji wszczętego postępowania. W zaskarżonej decyzji organ podkreślił, że w obrocie prawnym zostaje decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z 21 sierpnia 2020 r. wydana w tej samej sprawie, która wskutek utrzymania decyzją Inspektor Nadzoru Budowlanego z 28 października 2020 r., w momencie wydawania decyzji była przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego przez WSA w Poznaniu pod sygn. akt IV SA/Po 1916/20. Organ nie mógł jednak orzec o nieważności decyzji, stąd uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie pierwszoinstancyjne.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2024 r. sygn. akt. II OSK 1628/21 uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 23 lipca 2019 r., [...] i poprzedzającą ja decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 21 sierpnia 2020 r. nr [...]

W swoim uzasadnieniu NSA wskazał, ze na skutek decyzji kasacyjnej z dnia 23 lipca 2019 r. [...].kontynuowano dalsze postępowania administracyjne wydając kolejne decyzje, gdy tymczasem decyzja z dnia 23 lipca 2019 r. została w wyniku sadowej kontroli wyeliminowana z obrotu prawnego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 października 2020 r. Sygn. akt IV SA/Po 493/20 .

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że niewątpliwie prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu administracyjnego IV SA/Po493/20 wiąże w sprawie na podstawie art. 153 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano ratio legis związania prawomocnym wyrokiem stosownie do art. 170 p.p.s.a., a zatem jego odniesienia do innych postępowań w zakresie, w jakim dana kwestia prawna została już rozstrzygnięta, a ma znaczenie w innej sprawie. W wyroku tego Sądu z 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 1409/21, zasadnie zatem uznano, odwołując się do orzecznictwa NSA, iż "Ratio legis" art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (zob. wyroki NSA: z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1227/16; z dnia 19 maja 1999 r., sygn. akt IV SA 2543/98, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podzielić należy pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt II FSK 1014/19 (orzeczenia.nsa.gov.pl), że jakkolwiek związanie prawomocnym wyrokiem wiąże tylko w danej sprawie, może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne, czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd (...)". Wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających.

Należy również zauważyć, co słusznie podnosi organ, że zgodnie z art.153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sady, chyba że przepisy uległy zmianie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 29 października 2020 r. sygn. akt. IV SA/Po 493/20, o zastosowaniu którego wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej orzeczeniu, wskazał, że w jego ocenie WWINB niezasadnie uchylił decyzję PINB z dnia 5 lipca 2018 r. celem przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania. Zamiast tego organ drugiej instancji winien merytorycznie rozpatrzeć sprawę, tj. winien dokonać oceny, czy w świetle ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji oraz zarzutów odwołania zasadnym było umorzenie postępowania pierwszej instancji.

Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy. Jeżeli strona bądź organ nie zgadzają się z oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w wyroku kasacyjnym to powinni orzeczenie to zakwestionować za pomocą właściwych środków odwoławczych. Ponieważ w niniejszej sprawie od wspomnianego wyroku WSA nie wniesiono skargi kasacyjnej, to zarówno organ, jak i sąd rozpatrując ponownie sprawę zostali związani poglądem prawnym zawartym w uzasadnieniu tamtego prawomocnego wyroku. Kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej stanowi główne kryterium kontroli poprawności nowo wydanej decyzji. Przy tym nie powinno budzić wątpliwości, że reguła wynikająca z art. 153 p.p.s.a. znajduje pełne zastosowanie w postępowaniu zainicjowanym sprzeciwem od decyzji.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawne oraz poglądy judykatury i doktryny stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu. Sąd stwierdził, że w sprawie z uwagi na przytoczone okoliczności nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia 29 października 2020 r. sygn. akt. IV SA/Po 493/20.

Przechodząc natomiast do merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdza, że istotą wskazań zawartą w powołanym wyroku tutejszego Sądu co do dalszego postępowania, było nakazanie drugiej instancji merytoryczne rozpatrzenie sprawy tj. WWINB winien był dokonać oceny, czy w świetle ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji oraz zarzutów odwołania zasadnym było umorzenie postępowania pierwszej instancji.

Zaskarżona decyzja WWINB wydana na skutek wniesionego przez Skarżącego odwołania od decyzji z dnia 9 lipca 2018 r. tych zaleceń nie wypełnia.

WWINB uchylając przedmiotową decyzję i umarzając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a w całości postępowanie administracyjne organu pierwszej instancji, miał bowiem na celu jedynie wyeliminowanie decyzji organu pierwszej instancji z uwagi na fakt, że w tej samej sprawie w obrocie prawnym istniała druga decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 21 sierpnia 2020 r.

Ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 21 sierpnia 2020 r., to należało uchylić zaskarżoną decyzję, co powoduje, że w sprawie pozostaje nierozpatrzone odwołanie Skarżącego od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 9 lipca 2018 r.

Zatem, ponownie rozpoznając sprawę WWINB uwzględni wskazania zawarte w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2020 r. sygn. akt. IV SA/Po 493/20.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżona decyzję.