Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 45/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.223 § 2 pkt 1, art. 228 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 maja 2024 r. sprawy ze skargi B. spółki komandytowo-akcyjnej z siedzibą w K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia 27 października 2023 r. nr 308000-COP.4103.60.2023.10 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 października 2023 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z 30 maja 2023 r. określającej B. S.K.A. z siedzibą w K. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za 2019 r.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że decyzja z 30 maja 2023 r. została doręczona stronie w dniu 2 czerwca 2023 r. na adres B. S.K.A., ul. [...], [...] K., który był adresem siedziby spółki, zarejestrowanym w KRS. Spółka nie ustanowiła pełnomocnika ogólnego, co potwierdza wydruk z Centralnego Rejestru Pełnomocnictw Ogólnych. Strona nie ujawniła też udzielenia pełnomocnictwa szczególnego.

W treści decyzji zawarto pouczenie o 14-dniowym terminie do złożenia odwołania.

W dniu 10 lipca 2023 r. do organu wpłynęło odwołanie od wskazanej decyzji, które zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 5 lipca 2023 r. W imieniu spółki B. odwołanie złożył radca prawny A. P.. Do odwołania nie zostało dołączone pełnomocnictwo. W związku z tym Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej, działając jako organ drugiej instancji, w dniu 4 września 2023 r. wezwał do uzupełnienia braków formalnych odwołania przez przedstawienie pełnomocnictwa będącego podstawą do działania w imieniu spółki. W dniu 2 października 2023 r. wpłynęła odpowiedz na wezwanie. Działając w imieniu B. radca prawny A. P. przedłożył odpis pełnomocnictwa szczególnego z dnia 30 marca 2023 r.

Organ ustalił, że zaskarżoną decyzję z dnia 30 maja 2023 r. odebrała w dniu 2 czerwca 2023 r. K. K. z firmy L. . Spółka B. na podstawie umowy podnajmu lokalu użytkowego oraz świadczenia usług z dnia 1 marca 2022 r. zawartej z firmą L. posiada prawo do używania lokalu, wskazania adresu lokalu jako adresu prowadzenia działalności gospodarczej, prawo do zarejestrowania działalności we właściwej ewidencji lub rejestrze z wykorzystaniem ww. adresu, prawo do przechowywania ksiąg rachunkowych lub podatkowych, dokumentów księgowo-płacowych oraz innej dokumentacji, a także prawo do odbywania spotkań i przebywania w ww. lokalu w związku z wykonywaniem czynności wchodzących w zakres jej działalności gospodarczej. Spółka w dniu 28 lutego 2022r. udzieliła zgody na odbieranie korespondencji zwykłej, listów poleconych oraz poleconych ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przesyłek kurierskich dostarczanych przez P. i innych przewoźników (U. , D. , D. ) K. T. i K. K.. Przesyłka została zatem odebrana przez osobę upoważnioną.

Termin do złożenia odwołania upływał w dniu 16 czerwca 2023 r. Odwołanie zostało zaś nadane w Urzędzie P. we [...] w dniu 5 lipca 2023 r. (data stempla pocztowego widniejącego na kopercie).

W tych okolicznościach organ uznał, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia, co stwierdzono przy zastosowaniu art. 228 § 1 pkt 2 O.p.

Na powyższe postanowienie B. S.K.A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o przywrócenie terminu do wniesienia' odwołania od decyzji z dnia 30 maja 2023 r. Zgłosiła też wniosek o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych prawem. Zarzuciła naruszenie przepisów:

1. art. 228 § 1 pkt 2 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. wydanie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 30 maja 2023 r. w sytuacji, gdy nie zaistniały przesłanki pozwalające na wydanie postanowienia, ponieważ skarżąca zachowała 14-dniowy termin na wniesienie odwołania, natomiast obowiązujące przepisy nie uzależniają skuteczności udzielonego pełnomocnictwa od uiszczenia opłaty skarbowej;

2. art. 12 § 1 O.p. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż dniem, w którym decyzja z dnia 30 maja 2023 r. została doręczona jest 2 czerwca 2023 r., podczas gdy faktycznym dniem doręczenia jest 21 czerwca 2023 r., kiedy to nieuprawniona osoba do odbioru korespondencji przekazała ją komplementariuszowi skarżącej, który jest osobą uprawnioną do odbioru korespondencji;

3. art. 151 §1 O.p. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż osoba, której została doręczona w dniu 2 czerwca 2023 r. decyzja, jest uprawniona do odbioru korespondencji skarżącej podczas, gdy osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi. Skarżąca podnosi, iż jedyną osobą uprawnioną do odebrania przedmiotowej decyzji pozostaje komplementariusz J. B., który w dniu 2 czerwca 2023 r. przebywał poza granicami Polski, a decyzja została mu przekazana przez trzecią osobę w dniu 21 czerwca 2023 r., zatem skarżąca dochowała 14-dniowego terminu na wniesienie odwołania;

4. art. 7 w zw. z art. 9, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w konsekwencji czego postępowanie było wadliwe i pobieżnie przeprowadzone, brak było ustaleń prawidłowego stanu prawnego, co skutkowało wyciągnięciem błędnych wniosków, zastosowaniem niewłaściwych podstaw prawnych, wydaniem merytorycznie błędnego postanowienia, a także wadliwością uzasadnień, które nie zawierały wyczerpującego wyjaśnienia w zakresie podstaw prawnych;

5. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niezapewnienie stronie czynnego udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem postanowienia brak umożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jak również niepoinformowanie jej przed wydaniem postanowienia o prawie do zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego wyjaśnienia i oświadczenia.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że decyzja z dnia 30 maja 2023 r. została doręczona w dniu 2 czerwca 2023 r. osobie nieuprawnionej do odbioru korespondencji. Jedyną osobą uprawnioną do odebrania przedmiotowej decyzji pozostaje komplementariusz J. B., który w dniu 2 czerwca 2023 r. przebywał poza granicami Polski, a decyzja została mu przekazana w dniu 21 czerwca 2023 r. Jest to rzeczywisty termin doręczenia decyzji, zaś odwołanie złożono terminowo.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Zarządzeniem z dnia 28 lutego 2024 r. sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Kontroli sądowej podlegało postanowienie o charakterze formalnym, stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 O.p., organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w sytuacjach dostrzeżenia, że do takiego uchybienia doszło. Norma zawarta w powołanym przepisie ma charakter bezwzględnie obowiązujący, bowiem z jej dyspozycji wynika, że wydanie takiego postanowienia nie zależy od uznania organu, obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne, przekroczenie terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Wykładnia językowa przywołanego przepisu wskazuje także na to, że na etapie wstępnego badania odwołania organ obowiązany jest ustalić datę doręczenia decyzji, przy czym badaniu podlega również prawidłowość jej doręczenia oraz data wniesienia odwołania. Ustawa nie nakazuje organowi badać natomiast innych jeszcze okoliczności związanych z uchybieniem terminowi, w tym np. przyczyn tego uchybienia (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2009 r., sygn. akt I FSK 854/08, z 8 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 372/10, z 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1995/15, z 20 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 575/16, z 2 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 3193/15, z 29 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 3193/15, z 21 listopada 2018 r., sygn. akt II FSK 3297/16, z 10 października 2019 r., sygn. akt I FSK 1420/19, z 26 lutego 2021 r., sygn. akt I FSK 1811/20). Przyczyny uchybienia mają bowiem znaczenie wyłącznie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, który jednak jest wnioskiem odrębnym od niniejszej sprawy. Odnosząc się zatem do sformułowanego w sposób ewentualny żądania skargi wskazać trzeba, że z wnioskiem o przywrócenie terminu strona winna wystąpić niezależnie od rozpoznawanej sprawy. W ramach niej natomiast nie jest możliwe i dopuszczalne orzekanie w tym przedmiocie. Wniesienie skargi na tego rodzaju postanowienie powoduje, że jedynie ono staje się przedmiotem kontroli; takie postanowienie nie ma bowiem charakteru oceny merytorycznej, a jest jedynie formalnym stwierdzeniem, że odwołanie czy zażalenie nie może zostać rozpatrzone (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2076/17, z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1043/18 oraz z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2438/14).

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi opartych na przepisach ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego podkreślić należy, że przepisy te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, w której rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa. Sąd jednak zarzuty te rozważył przy uwzględnieniu analogicznych uregulowań Ordynacji.

Istota sprawy sprowadzała się faktycznie do rozstrzygnięcia czy złożone przez skarżącą odwołanie spełniało wymogi terminowości, zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 O.p., a zatem również ocena, czy doręczenie decyzji było doręczeniem skutecznym. Zgodnie bowiem ze wskazanym przepisem, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Prawidłowość doręczenia decyzji ma zatem w wypadku oceny terminowości czynności procesowej, polegającej na wniesieniu odwołania, znaczenie kluczowe i pierwszorzędne.

Zdaniem Sądu, prezentowana przez skarżącą argumentacja świadczy o tym, że faktycznie podważa ona prawidłowość doręczenia jej decyzji, bowiem podnosi, że otrzymała ją dopiero w momencie przekazania korespondencji przez osobę trzecią, która – pomimo braku stosownego uprawnienia do odbioru korespondencji – podjęła ją od doręczyciela.

Oceniając powyższe stanowisko wskazać trzeba, że – jak wynika z akt sprawy - wobec skarżącej prowadzono postępowanie podatkowe w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2019 r. W postępowaniu tym została wydana decyzja z 30 maja 2023r. Została ona wysłana na adres wskazany w Krajowym Rejestrze Sądowym jako adres siedziby spółki, przy czym należy odnotować, że w KRS nie wskazano innego adresu do doręczeń. Nie ustanowiono też pełnomocnika ogólnego, a w postępowaniu – do czasu złożenia odwołania od decyzji – nie działał umocowany pełnomocnik. Wstąpił on wraz ze złożeniem odwołania (pełnomocnictwo, udzielone co prawda w marcu 2023 r., przedłożono dopiero na wezwanie organu w dniu 2 października 2023 r.).

Odbiór korespondencji obejmującej zaskarżoną odwołaniem decyzję pokwitowała w dniu 2 czerwca 2023 r. K. K. z firmy L. . Jak ustalono, L. podnajęła skarżącej lokal do prowadzenia działalności gospodarczej. Równocześnie skarżąca udzieliła upoważnienia K. T. i K. K. do odbioru korespondencji kierowanej do spółki. W skardze podniesiono, że jedynie uprawnionym do odbioru korespondencji był J. B. – komplementariusz spółki, który w dniu 2 czerwca 2023 r. przebywał poza granicami kraju. Skarżąca nie odniosła się jednak do twierdzeń organu, wspartych dokumentami w postaci umowy podnajmu i świadczenia usług z dnia 1 marca 2022 r. oraz upoważnienia z dnia 28 lutego 2022 r. Wskazała natomiast na całkowicie nieistotny z puntu widzenia argumentacji, jaka legła u podstaw rozstrzygnięcia argument, że skuteczność złożenia pełnomocnictwa dla radcy prawnego nie jest uzależniona od uiszczenia opłaty skarbowej. Jakkolwiek twierdzenie to jest słuszne, to jednak fakt nieuiszczenia opłaty skarbowej przez pełnomocnika strony nie stanowił podstawy faktycznej postanowienia. Organ uznał bowiem, że decyzja została doręczona w dniu 2 czerwca 2023 r., zaś odwołanie złożono w dniu 5 lipca 2023 r., a zatem po upływie 14-dniowego terminu, o którym mowa w cytowanym powyżej przepisie.

Skarżąca nie tylko nie podważyła prawdziwości dokumentu stanowiącego upoważnienie do odbioru korespondencji przez K. K., ale też nie wskazała, w jaki sposób – w sytuacji niemożności odbierania kierowanych do niej listów – zorganizowała obieg korespondencji. W szczególności nie podniosła, że ustanowiła innego pełnomocnika do doręczeń, o którym został powiadomiony doręczyciel. Z kolei, zgodnie z przywołanym przez stronę przepisem art. 151 § 1 O.p., osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności – osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi. K. K. posiadała pełnomocnictwo do odbioru korespondencji, zasadnie więc uznano ją za osobę uprawnioną do tej czynności. Skarżąca nie zaprzeczyła też, iż korespondencja została jej przekazana. Twierdzenie jednak, że za datę doręczenia powinien zostać uznany dzień, w którym do przekazania korespondencji doszło, jest wadliwe i sprzeczne z istotą doręczeń oraz przepisów je regulujących. Zarówno doręczenie pisma adresatowi lub ustanowionemu przez niego pełnomocnikowi, jak też doręczenie zastępcze (np. zarządcy obiektu, o czym mowa w art. 151 § 2 O.p.) wywierają ten sam skutek procesowy z chwilą wydania przesyłki do ich rąk. Zobowiązanie się do przekazania przesyłki adresatowi oznacza, że doręczenie staje się skuteczne w dacie złożenia podpisu pod stosowną adnotacją na zwrotnym poświadczeniu odbioru, bez względu na datę późniejszego faktycznego przekazania przedmiotowej korespondencji (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2022 r., sygn. akt I FSK 584/22 oraz wyrok WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 16 września 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 169/22).

W ocenie Sądu, analiza akt sprawy nie potwierdza zasadności zarzutów strony skarżącej kwestionujących doręczenie jej decyzji. Pomijając niekwestionowane w sprawie okoliczności, jak doręczenie na prawidłowy adres siedziby, w sprawie nie przedstawiono żadnych argumentów, które w sposób wiarygodny podważałyby domniemanie płynące z treści dokumentu urzędowego, jakim jest potwierdzenie odbioru. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest bowiem pogląd, zgodnie z którym pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym, potwierdzającym fakt i datę doręczenia pisma, zgodnie z danymi w dokumencie tym zamieszczonymi. Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Domniemanie to ma wprawdzie charakter obalalny, jednak zobowiązuje to osobę podnoszącą takie twierdzenia do przedstawienia wiarygodnych dowodów przeczących treści tego dokumentu. Nie można zatem przyjąć, by do obalenia tego domniemania wystarczyło twierdzenie strony, że doręczenie przesyłki było nieskuteczne. Ciężar obalenia domniemania prawdziwości pocztowego dowodu doręczenia pisma spoczywa na zainteresowanym (tj. tym, kto z określonego faktu wywodzi skutki prawne).

Należy też podkreślić, że w postępowaniu administracyjnym prawne skutki są związane z doręczeniem pisma, natomiast nie jest istotne z punktu widzenia poprawności czynności procesowych i biegu postępowania, czy adresat zapoznał się z treścią pisma, np. czy pismo zostało przekazane przez faktycznego odbiorcę (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 1929/09 i powołane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego, m.in. postanowienie SN z dnia 30 kwietnia 1998 r., sygn. III CZ 51/98, opubl. OSNC 1998; wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 555/08; wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2007r., sygn. III SA/Wa 4015/06). Oznacza to, że argument strony, iż rzeczywistym terminem doręczenia jest data, w której K. K. przekazała korespondencję J. B., jest bezpodstawny.

Skarżąca nie przedłożyła zatem żadnych dowodów skutecznie podważających skutki zwrotnego potwierdzenia odbioru spornej przesyłki, stanowiącego dokument urzędowy. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, słusznie stwierdzono, że wysłana skarżącej przesyłka została prawidłowo doręczona, bo odebrana przez osobę umocowaną. Wobec powyższego stwierdzić należy, że odwołanie od tej decyzji wniesione zostało z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. W tych okolicznościach wydanie postanowienia w trybie art. 228 § 1 O.p. było nie tylko dopuszczalne, ale i obligatoryjne (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2012r., sygn. akt II FSK 1765/10).

Nie można zgodzić się również z zarzutami naruszenia w sprawie przepisów procesowych związanych z gromadzeniem i oceną dowodów (art. 122 O.p., art. 187 § 1 i art. 191 O.p.). W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy prawidłowo ocenił zebrane w sprawie dowody, ustalając stan faktyczny w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Podobnie niezasadnym jest twierdzenie o ograniczeniu praw strony w postępowaniu. Jak słusznie podkreślono w odpowiedzi na skargę, strona brała aktywny udział w postępowaniu, była powiadamiana o czynnościach, a przed wydaniem decyzji – o prawie do zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się o nim. Przed wydaniem zaskarżonego postanowienia organ nie był zaś zobligowany do ponownego stosowania art. 200 § 1 O.p.

Mając na powyższe uwadze Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.