Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1055/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 272 ust 6  , art 279 ust 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Monika Niedźwiedź (spr.) WSA Sebastian Pietrzyk Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Gminy Skała na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 16 czerwca 2023 r. znak: KR.ZUO.2.4701.1.5015.OZ.2021.AD w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za wprowadzenie nieoczyszczonych ścieków komunalnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 16 czerwca 2023 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie znak: KR.ZUO.2.4701.1.5015.OZ.2021.AD określił Gminie S. za okres IV kwartału 2021 roku opłatę zmienną w wysokości 50,00 PLN (słownie zł: pięćdziesiąt złotych 00/100) za wprowadzanie do cieku "Dopływ do S." w zlewni rzeki P. nieoczyszczonych ścieków komunalnych, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 28 kwietnia 2023 roku Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w K. (dalej jako: "PGWWP Zarząd Zlewni w K.") na podstawie przepisu art. 272 ust. 6 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (dalej jako: "Prawo wodne") ustaliło, w formie informacji kwartalnej nr [...] Gminie S., ul. [...], [...], za okres IV kwartału 2021 roku opłatę zmienną w wysokości 50,00 PLN (słownie zł: pięćdziesiąt [...]), za wprowadzanie do cieku "Dopływ do S." w zlewni rzeki P. nieoczyszczonych ścieków komunalnych, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.

Jednocześnie PGWWP Zarząd Zlewni w K. w informacji tej wskazało, że opłatę należy uiścić w terminie 14 dni od dnia doręczenia informacji. Powołana informacja roczna została odebrana w dniu 28 kwietnia 2023 roku.

W dniu 12 maja 2023 roku, z zachowaniem 14 - dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 Prawa wodnego. Gmina S., ul. [...], [...], złożyła reklamację, w której kwestionuje naliczenie opłaty zmiennej, informując że w przedmiotowej sprawie nie doszło do wprowadzania nieoczyszczonych ścieków komunalnych do cieku, a wyłącznie do otwarcia przelewu burzowego.

Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie po zapoznaniu się z argumentacją reklamacji skarżącej Gminy postanawia reklamację uznać za nieuzasadnioną, bowiem podstawą naliczenia opłaty zmiennej było oświadczenie Podmiotu złożone w dniu 27 kwietnia 2023 r. Ponadto Organ nie zgodził się z argumentacją Gminy, iż nie doszło do zrzutu nieoczyszczonych ścieków komunalnych, a jedynie otwarcie przelewu burzowego, gdyż z danych pozyskanych z kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie wynika, iż zrzuty ścieków mają miejsce nie tylko w trakcie trwania opadów atmosferycznych. Istotą działania przelewu burzowego jest sprawne odprowadzenie nadmiaru wody z terenów zurbanizowanych W czasie intensywnych opadów deszczu lub roztopów a ich prawidłowe działanie powinno chronić mieszkańców miast przed zagrożeniem sanitarnym i minimalizować ryzyko wystąpienia znacznych strat materialnych i szkód środowiskowych.

Zarząd Zlewni w K. PGW WP pismem z dnia 21.09.2022 r. znak: KR.ZUZ.2.4217.26.2022.JBK w związku z zarządzeniem pokontrolnym z dnia 21.10.2021 r. nr 1/2021/KR wydanym przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K., nakazującym uregulowanie stanu formalno-prawnego związanego z funkcjonowaniem przelewu burzowego przy [...] w miejscowości S. do dnia 30.12.2022 r., wezwał do przedłożenia wyjaśnień odnośnie działań w zakresie czynności związanych z uzyskaniem operatu wodnoprawnego, gdyż zgodnie z informacją z zarządzenia pokontrolnego Gmina była w trakcie opracowywania dokumentu. Zarząd poinformował, że ustawa Prawo wodne przewiduje konieczność uzyskania dwóch rodzajów decyzji związanych z funkcjonowaniem przelewów burzowych. Zgodnie z Art. 80. "Dopuszcza się wprowadzanie do wód lub do ziemi wód opadowych lub roztopowych z przelewów kanalizacji deszczowej lub ścieków z przelewów burzowych komunalnej kanalizacji ogólnospławnej na warunkach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2, o ile właściwy organ Wód Polskich ustali, w drodze decyzji, że takie dopuszczenie nie koliduje z celami środowiskowymi dla wód lub wymaganiami jakościowymi dla wód. Z kolei wg regulacji art. 35. "1. Usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód. (...) 3. Usługi wodne obejmują: (...) 5) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych."

W odpowiedzi na wezwanie Gmina S. poinformowała pismem z dnia 04.10.2022 r. znak: GK.7021.30.1.2022.KM, iż w lipcu 2022 r. wyłoniła wykonawcę i została zawarta umowa na opracowanie operatu wodnoprawnego.

W dniu 04.04.2023 r. pismem znak: GK.7021.9.1.2023.KM Gmina S. złożyła kolejne wyjaśnienia w sprawie uregulowania stanu formalno-prawnego przelewu burzowego przy [...] w S., informując, iż nie dotrzymała terminu 30.12.2022 r. wskazanego w protokole pokontrolnym wydanym przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej PGW WP, ale jest na ostatnim etapie opracowywania operatu, a termin uzyskania dokumentu wskazała na koniec maja 2023 r.

Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w związku z kontrolą gospodarowania wodami przeprowadzoną w dniu 13.10.2021r. przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. oraz zarządzeniem pokontrolnym z dnia 21.10.2021r. jak również z wpływającymi w ostatnim czasie zawiadomieniami o eksploatacji wylotu zlokalizowanego przy ulicy [...] w m. S. bez wymaganego pozwolenia, wezwał pismem z dnia 06.04.2023r. znak KR.ZU0.2.070.32.2023.AD do przedłożenia oświadczeń podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia opłaty zmiennej za okres od IV kwartału 2021 roku do I kwartału 2023 r. Obowiązek sporządzenia oświadczeń wynika z art. 552 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2625 z póżn. zm., dalej "Prawo Wodne"). Organ poinformował Gminę, iż oświadczenia dotyczące zrzutu ścieków wylotem przy ulicy [...] należy wypełnić zgodnie z art. 552 ust. 2c, oraz ust.2h Prawo Wodne oraz wyznaczył 7 dniowy termin na złożenie dokumentów.

Gmina S. pismem z dnia 12.04.2023 r. znak. GK.7021.14.1.2023.KM, zwróciła się z prośbą o wydłużenie terminu do przedłożenia oświadczeń, argumentując oczekiwaniem na aktualne wyniki badań.

W dniu 14 kwietnia 2023 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w K. PGW WP wyraził zgodę na przedłużenie terminu przekazania oświadczeń, wyznaczając nowy termin na dzień 28.04.2023

W dniu 27 kwietnia 2023 r. Gmina S. r. pismem znak: GK.0641.4.1.2023.WZ przesłała oświadczenia do ponoszenia opłat za usługi wodne, w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za wprowadzenie ścieków do wód. W oświadczeniu za IV kwartał 2021 r. Gmina S. wykazała, iż odprowadza ścieki w ilość 54 m˛ oraz wskazała rodzaj ścieków kodem B wskazującym na ścieki komunalne, nie wykazała natomiast rodzaju i ilości zanieczyszczeń zawartych w ściekach.

Zgodnie z art. 552 Prawo wodne Organ dokonuje ustalenia wysokości opłaty za usługi wodne na podstawie: określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym celu i zakresu korzystania z wód, pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli gospodarowania wodami lub ustaleń z przeglądów pozwoleń wodnoprawnych, pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli pozwoleń zintegrowanych, odczytów z przyrządów pomiarowych dokonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami albo oświadczeń podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłat za usługi wodne, za poszczególne kwartały.

Z kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie przeprowadzonej w okresie od 9 marca do 21 maja 2021, przekazanej do Wód Polskich pismem znak: WI.7024.1.13.2021.WM/DS. RL wynika, iż odpływ ścieków komunalnych wylotem przy [...] miał charakter ciągły. Wskazują na to wyniki badań próbek pobranych w dniach 9, 24 oraz 27 marca 2021 r. W dniu 9 marca stężenie wskaźnika BZTs wynosiło 298,7 mg02/l, CHZT-532 mg02/l, w dniu 24 marca stężenia wynosiły BZTs 144,7 mg02/l, CHZT-318 mg02/l, z kolei wynik próbki pobranej w dniu 27 marca 2021 r., wynosił BZTs 539,1 mg02/l, CHZT-1082 mg02/l. W kontrolowanym okresie nie występowało zjawisko opadów atmosferycznych. W związku z faktem, iż Gmina w oświadczeniu nie wykazała zanieczyszczeń, a jedynie dołączyła badania z dnia 01.04.2023 r. Państwowej Straży Chemicznej, wykonane na próbkach pobranych w chwili kiedy zrzuty ścieków nie były realizowane, wykazujące brak zanieczyszczeń. Organ przyjął do wyliczenia opłaty zmiennej wynik próbki uzyskanej w trakcie kontroli WIOŚ w dniu 27 marca 2021 r., badanie stężenia wskaźnika CHZT wyniosło 1082 mg02/l.

Zgodnie bowiem z art. 272 ust. 6 ustawy Prawo wodne: "Wysokość opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i wyrażonej w kg ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi, w tym substancji wyrażonych jako wskaźnik: 1) pięciodobowego biochemicznego zapotrzebowania tlenu (BZT5); 2) chemicznego zapotrzebowania tlenu; 3) zawiesiny ogólnej; 4) sumy chlorków i siarczanów (Gl*S04)." Z art. 278 ust. 1 ustawy Prawo wodne wynika, że: "Wysokość opłaty za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi ustala się, biorąc pod uwagę substancję wyrażoną jako wskaźnik, o którym mowa w art. 272 ust. 6, który powoduje opłatę najwyższą." W § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2022 r. poz. 2438, dalej jako: "rozporządzenie", określono jednostkową stawkę opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty zmiennej za 1 kg substancji w wysokości 1, 71 złotych.

Przepis art. 273 ust. 6 Prawa wodnego stanowi, że w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji.

Gmina S., ul. [...], [...] korzysta z usługi wodnej na wprowadzanie do cieku "Dopływ do S." w zlewni rzeki P. nieoczyszczonych ścieków komunalnych, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego obowiązana jest ponosić opłatę za usługi wodne.

W rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. do wydania decyzji określającej wysokość opłaty zmiennej za okres IV kwartału 2021 roku, która wynosi 50,00 PLN (słownie zł: pięćdziesiąt 00/100), za wprowadzanie do cieku "Dopływ do S." w zlewni rzeki P. nieoczyszczonych ścieków komunalnych, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, albowiem reklamacja Gminy S., ul. [...], [...], nie została uznana przez PGWWP Zarząd Zlewni w K..

Określenia wysokości opłaty stałej Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 272 ust. 6 Prawa wodnego oraz § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia. Opłata za wprowadzanie do cieku "Dopływ do S." w zlewni rzeki P. nieoczyszczonych ścieków komunalnych, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty (1,71 zł za 1 kg substancji wprowadzonych ze ściekami do wód wyrażonych jako chemicznego zapotrzebowania na tlen -ChZT) pomnożonej przez współczynnik różnicujący (0,5) ilości tej substancji (58,428 kg ChZT). Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej za 1 kg ChZT została określona w § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia. Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto substancję, wyrażoną jako wskaźnik (ChZT), który powoduje opłatę najwyższą (art. 278 ust. 1 ustawy - Prawo wodne). Do wyliczenia ładunku w kg przyjęto dane uzyskane w trakcie kontroli Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, próbka pobrana w dniu 27 marca 2021, CHZT-1082 mg02/l. Dla ścieków komunalnych współczynnik różnicujący dla jednostkowej stawki za ChZT wynosi 0,5 (§ 10 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia). W tym stanie faktycznym i prawnym ustalono w/w opłatę.

Na powyższą decyzje skargę złożyła Gmina S.. Skarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. art. 281 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego, poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że doszło do wprowadzenia do cieku "Dopływ do S." w zlewni rz.. nieoczyszczonych ścieków komunalnych, w sytuacji, gdy nie doszło do takiego wprowadzenia nieoczyszczonych ścieków komunalnych, a miało miejsce jedynie otwarcie przelewu burzowego, który nie zawierał nieoczyszczonych ścieków komunalnych;

2. art. 280 pkt 1, art. 281 ust. 1 pkt 2, 395 ust. 7 Prawa wodnego, poprzez ich błędną wykładnię, na skutek przyjęcia, że strona skarżąca korzystająca z usług wodnych ponosi opłatę zmienną bez uwzględnienia okoliczności, które wpływały na brak obowiązku posiadania pozwolenia wodnoprawnego;

3. art. 281 ust. 4 w związku z art. 283 ust. 1 Prawa wodnego, poprzez brak ustalenia w sposób przewidziany ustawą ilości ścieków wprowadzonych do wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, które powinny zostać ustalone przez organ na podstawie badań, pomiarów lub innych czynności kontrolnych wykonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami i ustalenie opłaty zmiennej

bez pomiarów ilości wprowadzonych do wód ścieków,

4. art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie podjęcia wszystkich niezbędnych czynności koniecznych dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez nieuwzględnienie i nierozpatrzenie wszystkich okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na wynik spraw, dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego w sposób dowolny i uznanie, że wprowadzone kanałem burzowym wody są ściekami, w ilościach powodujących obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na ich wprowadzanie, w sytuacji, gdy po pierwsze do cieku wodnego nie wprowadzano ścieków w rozumieniu ustawy, a jedynie wodę z kanału burzowego, a jakiekolwiek zanieczyszczenia tej wody nie pozwalają uznać je za ściek, oraz w sytuacji, gdyby uznać tę wodę za ściek - to nie został on wprowadzony w ilościach, które wymagają ustawowo uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, co miało zasadniczy wpływ na wynik sprawy.

W świetle powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Organ wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U z 2023 r. poz. 1634), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 P.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.

Kontroli sądu w niniejszej sprawie poddana jest legalność decyzji ustalającej opłatę zmienną za wprowadzanie do cieku nieoczyszczonych ścieków komunalnych. Wobec tego, że w skardze podnoszone są zarówno zarzuty naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego, Sąd za zasadne uznał rozważenie w pierwszej kolejności zarzutów proceduralnych. Wynika to z ogólnie przyjętych wskazań w orzecznictwie, a także z tego, że – sporne w przedmiotowej sprawie – ustalenie faktyczne, stanowi punkt wyjścia do nałożenia opłaty zmiennej.

Kluczowy punkt sporny pomiędzy stronami stanowi ustalenie, czy gmina wprowadza do cieku nieoczyszczone ścieki komunalne, co pociąga za sobą obowiązek posiadania pozwolenia wodnoprawnego oraz uiszczania opłaty zmiennej, czy też rację miała gmina twierdząc, że w jej sytuacji dochodziło wyłącznie do otwarcia przelewu burzowego, bez wprowadzania nieoczyszczonych ścieków.

Powyższych ustaleń organ był zobowiązany dokonać w oparciu o ogólne przepisy regulujące postępowanie administracyjne, tj. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz.2000 ze zm., zwanej dalej kpa) statuujący zasadę prawdy obiektywnej, art. 8 kpa regulującego zasadę pogłębiania zaufania do władzy publicznej, art. 77 § 1 kpa, nakładającego na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, który następnie winien być zanalizowany w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Wbrew zarzutom skargi, w opinii Sądu powyższe normy nie zostały przez organ naruszone.

Po pierwsze należy wskazać, że – jak wynika z treści decyzji oraz z akt sprawy – podstawą ustalenia, że gmina dopuszcza się zrzutów nieoczyszczonych ścieków komunalnych, nie jest jednorazowa obserwacja poczyniona przez organ, czy też dowolna interpretacja. Fakt ten wynika jednoznacznie z zarządzenia pokontrolnego nr 1/2021/KR z dnia 21 października 2021 r. sporządzonego przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki w K. i stał się on podstawą nałożonego na gminę obowiązku uregulowania stanu formalno-prawnego związanego z odprowadzaniem wód opadowych i funkcjonowaniem przelewu burzowego wylotem przy ul. [...] oraz przedłożenia harmonogramu działań mających na celu skuteczne wyeliminowanie niekontrolowanych zrzutów ścieków sanitarnych z przelewu burzowego, których ślady były dla kontrolerów ewidentnie widoczne (k. 6d akt administracyjnych).

Po drugie, w odpowiedzi na wezwanie z dnia 6 kwietnia 2023 r. do przedłożenia oświadczeń dotyczącego zrzutu ścieków wylotem przy ul[...], o których mowa w art. 552 Prawa wodnego (k. 6 akt administracyjnych), gmina nie zaprzeczyła, że ścieki są zrzucane. W kolejnych pismach prosiła wyłącznie o przedłużenie terminu, a w końcu przesłała żądane oświadczenie, wskazując wyraźnie, że dotyczy ono wprowadzania ścieków komunalnych do wód lub do ziemi (k. 8 akt administracyjnych). Co więcej, gmina wskazała ilość wprowadzanych ścieków (54 m3, k. 21 administracyjnych akt sprawy)

Po trzecie, z kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie przeprowadzonej w okresie od 9 marca do 21 maja 2021 r. wynika, że pomimo braku opadów atmosferycznych, odpływ ścieków komunalnych przedmiotowym wylotem miał charakter ciągły. Świadczą o tym obiektywnie pobrane do badań próbki, wykazujące opisane w decyzji stężenia wskaźników zanieczyszczeń. W tym miejscu należy odeprzeć zarzut strony skarżącej, jakoby próbka pobrana była jednokrotnie, w dniu 27 marca 2021 r. Organ wyraźnie wskazał, że kanał kontrolowany był trzykrotnie – w dniach 9, 24 oraz 27 marca 2021 r., natomiast próbka z ostatniego pobrania posłużyła do wymiaru spornej opłaty (k. 37-40 administracyjnych akt sprawy).

W kontekście powyższego, zawarte w skardze twierdzenia, jakoby gmina nie wprowadzała ścieków komunalnych do badanego cieku, są gołosłowną polemiką z ustaleniami organu, popartymi przeprowadzonymi badaniami, jednoznacznie wykazującymi istnienie opisanych powyżej zanieczyszczeń, a także z wcześniejszymi oświadczeniami samej gminy. Zupełnie oderwane od stanu faktycznego niniejszej sprawy jest stwierdzenie autora skargi, że "organ jednak nie ustalił, że w przelewie burzowym znajdowały się jakiekolwiek nieoczyszczone ścieki komunalne".

Przechodząc do kwestii merytorycznych należy na wstępie podkreślić, że wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych stanowi usługę wodną, o której mowa w art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego, wymagającą uzyskania pozwolenia wodnoprawnego w myśl art. 389 pkt 1 tej ustawy. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że w myśl art. 80 Prawa wodnego wprowadzanie do wód lub do ziemi wód opadowych lub roztopowych z przelewów kanalizacji deszczowej lub ścieków z przelewów burzowych komunalnej kanalizacji ogólnospławnej jest dopuszczalne, o ile właściwy organ Wód Polskich ustali, w drodze decyzji, że takie dopuszczenie nie koliduje z celami środowiskowymi dla wód lub wymaganiami jakościowymi dla wód. Nie oznacza to, że działanie takie może być prowadzone bez pozwolenia wodnoprawnego – wymaga ono uzyskania obydwu wymienionych decyzji, przy czym udzielenie pozwolenia wodnoprawnego powinno być poprzedzone uzyskaniem decyzji, o której mowa w art. 80 ustawy.

Nie miała wobec powyższego racji strona skarżąca twierdząc, że na wprowadzanie nieoczyszczonych ścieków komunalnych do cieku wodnego nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego. Powyższy argument znalazł się zresztą wyłącznie w skardze. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że gmina miała świadomość, że dokonywanie zrzutu ścieków musi zostać prawnie uregulowane.

W następstwie ww. zarządzenia pokontrolnego została wezwana przez Zarząd Zlewni w K. do wyjaśnień w sprawie – deklarowanego w czasie kontroli – opracowywania operatu wodnoprawnego. Gmina w kolejnych pismach informowała o etapach prac w zakresie operatu, finalnie jednak nie złożyła wymaganego wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego – z którego koniecznością przez złożeniem skargi nie polemizowała.

Z przepisów Prawa wodnego wynika, że wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi wiąże się z konsekwencjami finansowymi. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2023 r. sygn. akt III OSK 2809/21 wskazał, że "wykładnia przepisów prawa wodnego musi uwzględniać cel ich ustanowienia i zasady przyjęte w tej ustawie. Wprowadzone przez ustawodawcę regulacje Prawa wodnego miały z kolei na celu implementację przepisów dotyczących gospodarki wodnej do wymagań dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327, s. 1 - dalej: Ramowa Dyrektywa Wodna). W świetle tej dyrektywy polityka opłat za wodę powinna być tak prowadzona przez państwa członkowskie, żeby użytkownikom wody opłacało się efektywne wykorzystywanie zasobów wodnych, co w konsekwencji powinno przedkładać się na osiągnięcie celów środowiskowych wskazanych w art. 4 Ramowej Dyrektywy Wodnej. Zgodnie z art. 5 tej Dyrektywy oraz jej załącznikiem II i III, kraje członkowskie zobowiązane są do opracowania analiz korzystania z wody, na którą składa się między innymi analiza ekonomiczna. Ponadto zgodnie z art. 9 Ramowej Dyrektywy Wodnej, analiza ekonomiczna powinna uwzględniać zwrot kosztów usług wodnych opierający się na zasadzie "użytkownik płaci". W celu pełnego wdrożenia zasady zwrotu kosztów usług wodnych ustawodawca zdecydował się w Prawie wodnym wprowadzić opłatę dwojakiego rodzaju: opłatę stałą i opłatę zmienną. Opłata zmienna jest kontynuacją rozwiązań obowiązujących przed wejściem w życie Prawa wodnego, a jej wysokość jest co do zasady powiązana z rzeczywistym zakresem korzystania z wód. Opłata ta co do zasady stanowi iloczyn jednostkowej stawki za określony sposób korzystania z wód oraz wymiaru tego korzystania przez oznaczony podmiot (np. ilość pobranych wód, ilość odprowadzonych wód).

Podkreślenia wymaga, że celem Ramowej Dyrektywy Wodnej jest zachowanie, ochrona i poprawa jakości środowiska poprzez rozsądne i racjonalne wykorzystywanie zasobów naturalnych, oparte na zasadzie ostrożności oraz na zasadach, na jakich mają być podejmowane działania zapobiegawcze; priorytetem powinno być, aby szkody wyrządzone w środowisku były naprawiane u źródła, a zanieczyszczający powinien płacić. Celem jest utrzymanie i poprawa środowiska wodnego."

Przechodząc do regulacji krajowych wskazać należy na art. 270 pkt 8 Prawa wodnego, zgodnie z którym opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od ilości i jakości ścieków wprowadzanych w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. O ile opłata stała należna jest za dopuszczalny zrzut maksymalny, o tyle wysokość opłaty zmiennej zależy od zrzutu rzeczywistego obliczonego jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i wyrażonej w kilogramach ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 22.05.2019 r., II SA/Wr 18/19, LEX nr 2682121).

Art. 272 pkt 6 tej ustawy wprowadza algorytm służący do obliczenia wysokości opłaty zmiennej. Zgodnie z tym przepisem, wysokość opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i wyrażonej w kg ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi, w tym substancji wyrażonych jako wskaźnik:

1) pięciodobowego biochemicznego zapotrzebowania tlenu (BZT5);

2) chemicznego zapotrzebowania tlenu;

3) zawiesiny ogólnej;

4) sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4).

Z art. 278 ust. 1 Prawa wodnego wynika z kolei, że wysokość opłaty za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi ustala się, biorąc pod uwagą substancję wyrażoną jako wskaźnik, o którym mowa w art. 272 ust. 6, który powoduje opłatę najwyższą. W myśl § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2022 r. poz. 2438) jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty zmiennej za 1 kg substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi, wyrażonych jako wskaźnik chemicznego zapotrzebowania tlenu wynosi 1,71 zł.

Analiza dokonanych przez organ obliczeń – szczegółowo opisanych w początkowej części uzasadnienia – nie budzi zastrzeżeń Sądu, wynika z niej bowiem jasno, że opłata nie była ustalona w dowolny sposób, lecz jest wynikiem zastosowania regulacji prawnej zawartej w cyt. art. 272 pkt 6 Prawa wodnego. Zasadnie przy tym organ wziął pod uwagę wyniki badań próbki pobranej w trakcie kontroli przeprowadzonej przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie.

Jednocześnie organ nie był dodatkowo zobowiązany, jak domagał się tego autor skargi, do przeprowadzenia wcześniejszej analizy, czy odprowadzanie ścieków oddziałuje negatywnie na środowisko. Jak wynika z cyt. powyżej art. 272 ust. 6 Prawa wodnego opłata ustalana jest jako prosty iloczyn jednostkowej stawki opłaty i wyrażonej w kg ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi i nie wymaga przeprowadzania żadnych dodatkowych badań dotyczącej szkodliwości ujawnionych substancji.

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sąd na zasadzie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.