Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 369/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33, art. 34
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 kwietnia 2023 r. nr 200000.71.2023.RED.ZT1-PRS w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Lu 369/23

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2023 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organ), w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, utrzymał w mocy postanowienie Zakładu z dnia 9 lutego 2023 r. o oddaleniu zarzutu wygaśnięcia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi nr [...], zgłoszonego przez M. P. (strona, zobowiązany, skarżący, płatnik) w postępowaniu egzekucyjnym.

W uzasadnieniu wskazano, że zobowiązany w odpowiedzi na otrzymane w dniu 4 stycznia 2023 r. tytuły wykonawcze nr [...] złożył pismo zatytułowane "skarga na czynności egzekucyjne z wnioskiem o umorzenie postępowania, a także zgodnie z pouczeniem do tytułu wykonawczego zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej", do którego dołączył potwierdzenia zapłaty. Skarżący podniósł, że zarzuty nieopłacenia przez niego składek na ubezpieczenie społeczne są bezzasadne i sprzeczne z dołączonymi do pisma dowodami wpłat z dnia: 27 września 2021 r. w kwocie 649 zł oraz z dnia: 20 kwietnia 2022 r., 20 maja 2022 r., 6 lipca 2022 r., 22 sierpnia 2022 r., 29 września 2022 r. i 17 listopada 2022 r. po 556,61 zł każda z wpłat. Skarżący wniósł też o zwolnienie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Skarżący został wezwany do sprecyzowania treści swojego wniosku (z odpowiednim pouczeniem o trybie i sposobie zaskarżania w postępowaniu egzekucyjnym), a następnie – w konsekwencji jego biernej postawy wobec wezwania - sprawę zakwalifikowano jako zarzut w postępowaniu egzekucyjnym wskazany w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Dlatego też postanowieniem z dnia 6 lutego 2023 r. organ zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia tej sprawy.

Po przeprowadzonym postępowaniu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] uznał zgłoszony zarzut za niezasadny, oddalając go postanowieniem z dnia 9 lutego 2023 r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że postanowienie organu pozostaje w sprzeczności z dołączonymi dowodami opłacenia składek za okres od marca 2022 r. do września 2022 r. Nadto podniósł, że w wydanej wobec strony decyzji nr [...] z 22.07.2020 r. zawarto informację, że organ "umarza jako bezprzedmiotowe postępowanie w części dotyczącej podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej". W związku z tym skarżący stwierdził, że żądanie jakichkolwiek świadczeń na rzecz ZUS również z tego względu jest bezprzedmiotowe. Podkreślił również, że naliczanie składek od 2010 r. jest bezprawne wobec okresu przedawnienia, który już upłynął. Wniósł o wstrzymanie naliczania opłat wobec faktu, że w dniu 12 czerwca 2020 r. skierował do Prezesa ZUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. (decyzja z dnia 2 czerwca 2020r.).

Mając na uwadze stanowisko skarżącego organ ustalił, że przedmiotem sprawy jest zarzut w postępowaniu egzekucyjnym oparty na przepisie art. 33 § 2 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479). Zgodnie z tym przepisem, podstawą zarzutu może być wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części. Wskazał, że w związku z obowiązującą od 1 stycznia 2018 r. zmianą zasad opłacania i rozliczania składek, dokonaną rozporządzeniem Rady Ministrów z 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1831), płatnik opłaca składki jednym przelewem. Każda wpłata dzielona jest proporcjonalnie na wszystkie rodzaje opłacanych składek, na podstawie ich udziału w ostatniej deklaracji rozliczeniowej. Podzieloną wpłatę rozlicza się na najstarsze zaległości, a następnie na składki bieżące. Bez znaczenia w tym względzie pozostają wskazania płatnika.

Dokonując odniesienia tych kwestii do stanu faktycznego sprawy wskazano, że dołączone do zarzutu wpłaty z dnia: 27 września 2021 r. w kwocie 649 zł, z dnia 20 kwietnia 2022 r. w kwocie 556,61 zł, z dnia 20 maja 2022 r. w kwocie 556,61 zł, z dnia 6 lipca 2022 r. w kwocie 556,61 zł, z dnia 22 sierpnia 2022 r. w kwocie 556,61zł, z dnia 29 września 2022 r. w kwocie 556,61 zł i z dnia 17 listopada 2022 r. w kwocie 556,61 zł rozliczono na najstarsze figurujące na koncie skarżącego zaległości za okres od stycznia 2018 r. do maja 2018 r., ponieważ na koncie figurowało zadłużenie za wcześniejszy okres niż należności, którymi skarżący oznaczał dokonywane wpłaty. Wpłata z 27 września 2021 r. w kwocie 649 zł pokryła: część składki na ubezpieczenia społeczne za marzec 2018 r. w kwocie 208,36 zł i należne od niej odsetki za zwłokę w kwocie 58 zł, pozostałą do uregulowania różnicę składki na ubezpieczenie zdrowotne za styczeń 2018 r. w kwocie 260,99 zł i należne od niej odsetki za zwłokę w kwocie 76 zł oraz część składki na ubezpieczenie zdrowotne za luty 2018 r. w kwocie 45,65 zł; wpłata z 20 kwietnia 2022 r. w kwocie 556,61 zł pokryła: część składki na ubezpieczenia społeczne za marzec 2018 r. w kwocie 303,63 zł i należne od niej odsetki za zwłokę w kwocie 99 zł oraz część składki na ubezpieczenie zdrowotne za luty 2018 r. w kwocie 115,98 zł i należne od niej odsetki za zwłokę w kwocie 38 zł; wpłata z 20 maja 2022 r. w kwocie 556,61 zł pokryła: pozostałą do uregulowania różnicę składki na ubezpieczenia społeczne za marzec 2018 r. w kwocie 65,88 zł, część składki na ubezpieczenia społeczne za kwiecień 2018 r. w kwocie 164,83 zł i należne od niej odsetki za zwłokę w kwocie 55 zł, pozostałą do uregulowania różnicę składki na ubezpieczenie zdrowotne za luty 2018 r. w kwocie 158,31 zł i należne od niej odsetki za zwłokę w kwocie 54 zł oraz koszty egzekucyjne na ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2018 r. w kwocie 58,59 zł; wpłata z 6 lipca 2022 r. w kwocie 556,61 zł pokryła: część składki na ubezpieczenia społeczne za kwiecień 2018 r. w kwocie 211,71 zł i należne od niej odsetki za zwłokę w kwocie 74 zł oraz część składki na ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2018 r. w kwocie 198,49 zł, należne od niej odsetki za zwłokę w kwocie 71 zł i koszty egzekucyjne w kwocie 1,41 zł; wpłata z 22 sierpnia 2022 r. w kwocie 556,61 zł pokryła: część składki na ubezpieczenia społeczne za kwiecień 2018 r. w kwocie 208,71 zł i należne od niej odsetki za zwłokę w kwocie 77 zł, pozostałą do uregulowania różnicę składki na ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2018 r. w kwocie 121,45 zł i należne od niej odsetki za zwłokę w kwocie 46 zł oraz część składki na ubezpieczenie zdrowotne za kwiecień 2018 r. w kwocie 103,45 zł; wpłata z 29 września 2022 r. w kwocie 556,61 zł pokryła: pozostałą do uregulowania różnicę składki na ubezpieczenia społeczne za kwiecień 2018 r. w kwocie 192,89 zł i należne od niej odsetki za zwłokę w kwocie 74 zł, część składki na ubezpieczenia społeczne za maj 2018 r. w kwocie 18,82 zł oraz część składki na ubezpieczenie zdrowotne za kwiecień 2018 r. w kwocie 194,90 zł i należne od niej odsetki za zwłokę w kwocie 76 zł; wpłata z 17 listopada 2022 r. w kwocie 556,61 zł pokryła: część składki na ubezpieczenia społeczne za maj 2018r. w kwocie 203,71 zł i należne od niej odsetki za zwłokę w kwocie 82 zł, pozostałą do uregulowania różnicę składki na ubezpieczenie zdrowotne za kwiecień 2018 r. w kwocie 21,59 zł oraz część składki na ubezpieczenie zdrowotne za maj 2018 r. w kwocie 178,31 zł i należne od niej odsetki za zwłokę w kwocie 71 zł.

Z rozliczenia okazanych wpłat wynika zatem, że żadna z nich nie pokryła w jakimkolwiek zakresie egzekwowanych w postępowaniu zaległych składek za okres od marca 2022 r. do września 2022 r. Zarówno na dzień wystawienia tytułów wykonawczych (5 grudnia 2022 r.), jak i w dacie wszczęcia egzekucji (8 grudnia 2022r.) na koncie płatnika figurowało zadłużenie z tytułu nieopłaconych w całości składek na ubezpieczenia społeczne oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne za wskazany okres. Wierzyciel był więc uprawniony do skierowania do zobowiązanego w dniu 8 listopada 2022 r. upomnienia, a wobec dalszego braku zapłaty zaległości – do skierowania sprawy na drogę przymusowej realizacji. Z tego też względu zasadnie wystawił tytuły wykonawcze nr [...] W dacie wystawienia tytułów wykonawczych skarżącego obciążał obowiązek zapłaty składek w kwotach po 285,71 zł (FUS) i 270,90 zł (FUZ), wynikających ze złożonych deklaracji.

Organ podkreślił nadto, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., zobowiązany jest badać z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Stosownie do art. 29 § 2 pkt 1 i 3 tej ustawy, jeżeli stwierdzi, że obowiązek którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji bądź tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 ustawy, nie przystępuje do egzekucji. Mając to na uwadze organ stwierdził, że w stosunku do skarżącego nie zachodzi niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Obowiązek objęty tytułami wykonawczymi dotyczy należności pieniężnych wymagalnych i podlegających egzekucji administracyjnej; tytuły wykonawcze poprzedzono doręczeniem upomnień; tytuły pochodzą od uprawnionego podmiotu i spełniają wszystkie wymogi określone przepisami prawa.

Odpowiadając na wnioski zawarte w piśmie skarżącego organ wyjaśnił, że aktualnie nie rozlicza już, ani nie nalicza opłat tytułem składek za 2010 r. Zadłużenie to zostało pokryte wskutek wcześniejszych wpłat, co wskazywano w tabelarycznych "Rozliczeniach wpłat na NRS" z 1 sierpnia 2018 r. i 23 listopada 2022 r., dołączanych do informacji o stanie zadłużenia. Powyższe nie wpływa zatem na prawidłowość rozliczenia wpłat za okres od marca 2022 r. do września 2022 r.

Organ podkreślił również, że w powoływanej przez płatnika decyzji z 22 lipca 2020r. nr [...] wskazano okresy podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu wyjaśniając, że w zakresie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym nie istnieje w sprawie spór, co skutkuje bezprzedmiotowością sprawy w tym zakresie. Z tego tylko względu postępowanie w tej części zostało umorzone. Decyzja ta nie skutkuje jednak umorzeniem należności składkowych. Nie istnieją też w rozpatrywanej sprawie wątpliwości, które należałoby tłumaczyć na korzyść płatnika i poprzez to uwzględnić zgłoszony przez niego zarzut.

Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, iż nadal nie otrzymał odpowiedzi na wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej zwolnienia z opłacania składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., organ podniósł, że w związku ze złożonym odwołaniem od decyzji z 22 lipca 2020 r. określającej podstawę wymiaru składek z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej za okres od stycznia 2020 r. do czerwca 2020 r., postanowieniem z 27 listopada 2020 r. ZUS - działając na podstawie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - zawiesił postępowanie w sprawie wniosku skarżącego z 17 czerwca 2020 r. Wyjaśnił, że ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia z opłacenia składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. uzależnione jest od rozpatrzenia odwołania. Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego [...] z 30 marca 2022 r. sygn. akt [...] odwołanie zostało oddalone. W związku z tym podjęto postępowanie w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia z opłacania składek. Jednocześnie, z uwagi na złożenie przez płatnika w dniu 28 lutego 2023 r. odwołania od decyzji ZUS z 11 stycznia 2023 r. nr wg RWA: [...] o wysokości zadłużenia, w dniu 30 marca 2023 r. ponownie zawieszono postępowanie w sprawie omawianego wniosku do chwili rozstrzygnięcia tego odwołania. Do chwili obecnej sprawa z tego względu nie została rozpatrzona. Niemniej jednak ani wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia z opłacania składek za okres marca 2020r. do maja 2020 r., ani też toczące się postępowanie odwoławcze od decyzji z 11 stycznia 2023 r. stwierdzającej zaległości za okres od stycznia 2020 r. do grudnia 2021 r., nie wpływają na dopuszczalność prowadzenia egzekucji w oparciu o tytuły wykonawcze stanowiące przedmiot niniejszego postępowania. Tytuły te dotyczą innego okresu (marzec 2022 r. - wrzesień 2022 r.), a wskazaną w nich podstawą prawną egzekwowanego obowiązku nie jest decyzja, lecz deklaracje rozliczeniowe.

M. P. złożył skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zarzucił rażącą obrazę przepisów postępowania przez niesłuszne stwierdzenie, że nie zostały zapłacone najstarsze zaległości za okres od dnia stycznia 2018 r. do maja 2018 r., pomimo przedstawianych przez niego dowodów przelewów. Nie sformułował wniosków skargi. Dołączył do niej natomiast 3 dowody przelewów na łączną kwotę 3.500,55 zł, w tym dowód dokonania w dniu 10 lutego 2018 r. zapłaty w kwocie 1.166,85 zł, 10 marca 2018 r. - w kwocie 1.166,85 zł, 9 kwietnia 2018 r. - w kwocie 1.166,85 zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał, że przedstawione wraz ze skargą dowody przelewów również nie świadczą o wykonaniu obowiązku zapłaty składek objętych postępowaniem egzekucyjnym. Wpłaty te zostały bowiem rozliczone na zaległe należności składkowe za okres od kwietnia 2010 r. do lipca 2010 r., za lipiec 2012 r. oraz za okres od lipca 2014 r. do września 2014 r., o czym płatnik został powiadomiony w piśmie z 1 sierpnia 2018 r.

Zarządzeniem Przewodniczącego sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Pomimo lakoniczności podniesionych w skardze zarzutów Sąd, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozpoznał sprawę w jej granicach. Granice sprawy z kolei wyznaczone są treścią zgłoszonego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

Skarżący zgłosił w sprawie zarzut, który organ zakwalifikował jako oparty na podstawie art. 33 § 2 pkt 5) u.p.e.a., tj. zarzut wygaśnięcia obowiązku wynikającego z tytułów wykonawczych w całości. Skarżący takiej kwalifikacji jego podania nie zakwestionował, a Sąd ocenia, że jest ona prawidłowa biorąc pod uwagę argumentację zawartą w pismach strony.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (§ 2) jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,przepisu prawa, jeżeli

obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest

wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (§ 4). Na podstawie art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:

1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) do dnia wykonania w całości o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Zgodnie natomiast z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (§ 3). Organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o:

1) oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej albo stwierdzeniu jego niedopuszczalności - kontynuuje postępowanie egzekucyjne albo podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne;

2) uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku, niemająca charakteru trwałego, wystąpiła po wszczęciu egzekucji administracyjnej - zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części;

3) uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w:

a) art. 33 § 2 pkt 1-5,

b) art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej

- umarza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części.

W niniejszej sprawie organem egzekucyjnym – stosownie do art. 19 § 4 u.p.e.a. - jest Dyrektor Oddziału ZUS w Lublinie, a wierzycielem – ZUS, którego kompetencje wykonuje w tym zakresie Dyrektor Oddziału ZUS. Zasadniczo nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji, wskazanych w art. 19 u.p.e.a. (art. 23 § 1 u.p.e.a.), a w przypadku ich braku – nadzór taki sprawuje dyrektor izby administracji skarbowej (§ 2) albo samorządowe kolegium odwoławcze (§ 3). Organy nadzoru są jednocześnie m.in. organami odwoławczymi od postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne (§ 4 pkt 1). Ze względu jednak na lex specialis, wynikające z art. 83c ust. 1a i 2 u.s.u.s., do postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez ZUS jako wierzyciela na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepis art. 83 ust. 4 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień ZUS w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Z przepisów tych wynika zatem, że w przypadku gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ZUS, w postanowieniu dotyczącym zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej zawiera się zarówno stanowisko wierzyciela jak i rozpatrzenie zarzutów. O ile stanowisko wierzyciela jest niezaskarżalne, o tyle do postanowienia w sprawie zarzutów stosuje się powołane wyżej przepisy szczególne u.s.u.s. Interpretację taką potwierdza uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2007 r. o sygn. akt I FPS 4/06.

Jak zasadnie wskazano w kontrolowanym postanowieniu, podniesiony przez skarżącego zarzut dotyczący wygaśnięcia obowiązku nie jest uzasadniony.

Należy stanowczo podkreślić, że wbrew stanowisku strony, organ uwzględnił w rozliczeniu każdą z przedstawionych przez skarżącego wpłat. Żaden ze złożonych dowodów (także i te, które dołączono do skargi) nie został zatem pominięty i zignorowany, zaś skarżący miał tego pełną świadomość, bowiem organ - dopełniając obowiązku informowania – doręczał mu systematycznie raporty zadłużenia, gdzie przedstawiano również sposób zaliczania dokonywanych wpłat. Argumentacja organu zasadnie odwołuje się w tym względzie do przepisów wykonawczych zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2017r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które weszło w życie w dniu 1 stycznia 2018 r. (Dz.U. z 2017 r., poz. 1831). Zostało ono wydane na podstawie art. 49 § 1 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 1027). Wskutek tej nowelizacji ZUS został zobowiązany do rozliczania nie tylko wpłat składek na FUS oraz innych należności, do których poboru jest zobowiązany, jeżeli płatnik opłaca je i przekazuje niezgodnie z przepisami ustawy (art. 49 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), ale także do stosowania kolejności i sposobu zaliczania wpłat na należności FUS oraz inne należności, do których poboru jest obowiązany ZUS (art. 49 § 1 pkt 1a u.p.e.a.). Do czasu tej nowelizacji kolejność i sposób zaliczania wpłat wynikały z odesłania ustawowego zawartego w art. 31 u.p.e.a. do odpowiedniego stosowania Ordynacji podatkowej. Od dnia 1 stycznia 2018 r. ustawodawca zdecydował o szczególnych – względem regulacji ujętych w Ordynacji podatkowej - zasadach rozliczania wpłat składek przez ZUS, a zasady i tryb w tym zakresie określa właśnie wskazane rozporządzenie.

Wpłaty, na które powołuje się skarżący (siedem wpłat dokonanych w latach 2021 – 2022 i trzy – w 2018 r.), nastąpiły po 1 stycznia 2018 r., zatem do ich rozliczenia zastosowanie mają przepisy rozporządzenia. W świetle § 12 tego rozporządzenia, kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenia społeczne podlega zaliczeniu na fundusz emerytalny i otwarte fundusze emerytalne, fundusz rentowy, fundusz chorobowy oraz fundusz wypadkowy, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności, z uwzględnieniem § 13 ust. 1 (ust. 2). Kwota wpłaty w części przypadającej na Fundusz Emerytur Pomostowych podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 3). Kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenie zdrowotne podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 4).

Wpłaty skarżącego – jak szczegółowo obrazują akta sprawy oraz treść postanowienia, a także treść odpowiedzi na skargę - zostały rozliczone w sposób odpowiadający powyższym regulacjom, a zatem – co wielokrotnie podkreślano w toku postępowania przed organem – z pominięciem dyspozycji (oznaczenia) samej strony. Wpłaty dokonane w latach 2021 – 2022 zaliczone zostały na poczet zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, odsetki należne od tych składek oraz koszty egzekucyjne (bowiem zostały one objęte tytułami wykonawczymi i skierowane uprzednio do postępowania egzekucyjnego), począwszy od stycznia 2018 r. do maja 2018 r. włącznie. Żadna z tych wpłat nie pokryła zatem zaległości składkowych za okres od marca do września 2022 r. Zadłużenie z tego tytułu istniało zarówno w dacie wystawienia tytułów wykonawczych, wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jak też złożenia zarzutu i orzekania o nim. Z kolei wpłaty dokonane w 2018 r. (dowody dołączone do skargi) z oczywistych względów nie mogły pokryć należności powstałej daleko po nich. Brak jest też podstawy do uznania, że stanowią one nadpłatę, którą organ winien rozliczyć właśnie na zaległości w 2022 r. Te wpłaty rozliczono (także już po wejściu w życie rozporządzenia) na istniejące w dacie ich dokonania i wymagalne wówczas zadłużenie składkowe za okres od kwietnia do lipca 2010 r., lipiec 2012 r., od lipca do września 2014 r., o czym również stosownie informowano płatnika. W tych okolicznościach podnoszenie zarzutu przedawnienia zobowiązań za 2010 r. jest oczywiście bezprzedmiotowe, bowiem zarzut został zgłoszony w sprawie egzekucyjnej nie obejmującej w ogóle tych należności. Brak jest też podstawy do stwierdzenia, że z powodu bezpodstawnego uiszczenia tych należności organ dysponował nadpłatą.

Nie polega też na prawdzie twierdzenie, że składki należne od skarżącego za okres od marca do września 2022 r. zostały umorzone, nie są więc składkami należnymi. Jak słusznie podał organ, decyzja ZUS z dnia 22 lipca 2020 r. dotyczy należności składkowych za 2020 r., zaś rozstrzygnięcie o umorzeniu nie dotyczy należności z tytułu składek, ale postępowania prowadzonego w zakresie podlegania przez skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, z uwagi na bezsporność tego zagadnienia. Z kolei postępowanie w przedmiocie wniosku skarżącego o umorzenie zaległości składkowych za marzec – maj 2020 r. nie zostało dotychczas zakończone, a to oznacza, że składki te są wymagalne i mogą podlegać egzekucji. Postępowanie w przedmiocie tego wniosku zostało zawieszone, najpierw postanowieniem z dnia 27 listopada 2020 r. z uwagi na złożone odwołanie od decyzji w przedmiocie określenia podstawy wymiaru składek, następnie podjęte postanowieniem z dnia 30 maja 2023 r., by zostać znów zawieszone postanowieniem z dnia 30 marca 2023r. z uwagi na wniesienie przez stronę odwołania od decyzji w przedmiocie wysokości zadłużenia.

Będące w toku postępowanie wywołane wnioskiem o umorzenie zaległości za okres od marca do maja 2020 r. w żadnym razie nie wpływa jednak na wymagalność należności i rozliczenie wpłat, którego dokonywano systematycznie w okresie, w którym wpłaty te wpływały do organu. Jeśli zaś wyniki przyszłego rozstrzygnięcia, czy to w zakresie wysokości zadłużenia, czy też w zakresie wniosku o umorzenie zaległości składkowych za marzec – maj 2020 r. (a przypomnieć tu trzeba, że sprawa w tym przedmiocie została już negatywnie rozstrzygnięta dla skarżącego w pierwszej instancji), będą korzystne dla skarżącego, organ będzie zobowiązany do rozliczenia powstałej z tego tytułu nadpłaty lub do jej zwrotu. Na tym etapie kwestia ta pozostaje jednak irrelewantna dla niniejszej sprawy.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a orzeczono jak w wyroku.