Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 636/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 130a ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 102
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia NSA Mieczysław Markowski, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 listopada 2017 r. sprawy ze skargi T. sp. j. w A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wynagrodzenia za przechowywanie pozostałości po pojazdach 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia [...] marca 2017 roku numer [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. na rzecz skarżącego T. sp. j. w A. kwotę 5.220,00 (słownie: pięć tysięcy dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.

T. sp. j. w A. (dalej powoływana jako T.) zgodnie z umową zawartą z Powiatem A. świadczy usługi holowania i przechowywania pojazdów, o których mowa wart. 130a ust. 1 i 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W dniu [...] kwietnia 2015 r. Komenda Powiatowa Policji w A. dyspozycjami usunięcia pojazdów nr [...] oraz [...] zleciła firmie T. usunięcie z drogi krajowej nr [...] z miejscowości O. ciągnika siodłowego marki V. (całkowicie spalonego) oraz naczepy S. (całkowicie spalona) na parking prowadzony przez tę firmę.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r. Starostwo Powiatowe Wydział Komunikacji i Transportu w A., działając na podstawie art. 130a ust. 10b ustawy - Prawo o ruch drogowym, przekazało Naczelnikowi Urzędu Celnego w S. informację, że na parkingu strzeżonym firmy T. znajdują się pojazdy marki V. i naczepa S. Z powyższej informacji wynikało, że pojazdy nie były zarejestrowane w żadnym kraju Unii Europejskiej.

Naczelnik Urzędu Celnego w S. po uzyskaniu informacji z Prokuratury Rejonowej w A. dotyczących właścicieli przedmiotowych pojazdów, obywateli Kirgistanu, oraz o numerach rejestracyjnych pojazdów, wezwał właścicieli do odbioru pojazdów. Właściciel naczepy, pomimo prawidłowego wezwania nie odebrał jej w wyznaczonym terminie. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w S. zajął towar w postaci pozostałości po naczepie w celu uregulowania jego sytuacji. W dniu [...] grudnia 2015 r., na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne, wystąpił do Sądu Rejonowego w A. z wnioskiem o orzeczenie przepadku na rzecz Skarbu Państwa towaru niewspólnotowego w postaci pozostałości po naczepie, stanowiącego własność obywatela Kirgistanu. W dniu [...] grudnia 2015 r. Sąd Rejonowy w A. postanowieniem [...] orzekł przepadek ww. towaru na rzecz Skarbu Państwa. W dniu [...] stycznia 2016 r. do Wydziału Likwidacji Towarów Izby Celnej w B. wpłynęło pismo Naczelnika Urzędu Celnego S. przekazujące prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w A. celem dokonania likwidacji pozostałości po naczepie. W wyniku przeprowadzonego postępowania likwidacyjnego przez Izbę Celną w B. pozostałości po naczepie zostały sprzedane firmie T.

Również pozostałości po ciągniku siodłowym nie zostały odebrane przez właściciela. W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego w S. zajął towar w postaci pozostałości po ciągniku siodłowym w celu uregulowania jego sytuacji. W dniu [...] sierpnia 2016 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w A. z wnioskiem o orzeczenie przepadku na rzecz Skarbu Państwa towaru niewspólnotowego w postaci pozostałości po ciągniku siodłowym, stanowiącego własność obywatela Kirgistanu. W dniu [...] sierpnia 2016 r. Sąd Rejonowy w A. postanowieniem [...] orzekł przepadek ww. towaru na rzecz Skarbu Państwa. W dniu [...] września 2016 r. do Wydziału Likwidacji Towarów Izby Celnej w B. wpłynęło pismo Naczelnika Urzędu w Celnego S., przekazujące prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w A., celem dokonania likwidacji pozostałości po ciągniku siodłowym. W wyniku przeprowadzonego przez Izbę Celną w B. postępowania likwidacyjnego pozostałości po ciągniku siodłowym marki zostały sprzedane firmie T.

W piśmie z dnia [...] grudnia 2016 r. T. wystąpił z wnioskiem o zapłatę należności za holowanie i parkowanie na prowadzonym parkingu pozostałości po ww. pojazdach w łącznej kwocie w wysokości 93 939,00 zł. Powyższe pismo wraz z aktami sprawy, zgodnie z właściwością określoną na podstawie § 3 pkt 1 lit. a i § 4 ust. 1 pkt. 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zostało przekazane do Dyrektora Izby Celnej w B.

Naczelnik P. Urzędu Celno - Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] przyznał firmie T. wynagrodzenie za:

- usunięcie pozostałości po ciągniku siodłowym V. o nr rej. [...] oraz naczepy S. o nr rej. [...] w łącznej kwocie w wysokości 2 491,98 zł;

- przechowywanie pozostałości po ciągniku siodłowym V. oraz naczepy S. w łącznej kwocie w wysokości 11 770,44 zł.

Na powyższe rozstrzygnięcie w części dotyczącej wynagrodzenia za przechowywanie pozostałości po ciągniku siodłowym oraz naczepy zażalenie wniósł T. Powołując się na umowę zawartą ze Starostwem Powiatowym w A. podniesiono, że niezrozumiałym jest nieuwzględnienie przez organ stawki wynagrodzenia za przechowywanie pozostałości wynikającej z ww. umowy w sytuacji, gdy stawka za usunięcie pozostałości po pojazdach określona w tej samej umowie została przez organ uwzględniona. Przyznane wynagrodzenie jest rażąco zaniżone. Winno być natomiast zgodne z przedstawionym cennikiem (załącznikiem nr 1a do umowy) i wynosić 91 913,00 zł netto. Podniesiono, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia za dozór. Jeżeli wysokość ta nie jest określona w umowie albo taryfie, przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach. Na wysokość tego wynagrodzenia mają wpływ takie okoliczności jak: czas przechowywania, właściwości i wartość rzeczy przechowywanej, wymagane starania przy strzeżeniu rzeczy, ceny rynkowe notowane przy tego rodzaju usługach przez podmioty prowadzące tego rodzaju działalności. W sprawie niniejszej organ oparł się na błędnych wyliczeniach, wyciągnął średnią stawkę dobową ze stawek dobowych stosowanych przez podmioty prowadzące zwykłe parkingi w S. lub w B. Zaznaczono też, że sprawa dotyczy wyjątkowego, szczególnego przechowywania pojazdu, tj. uszkodzonego i spalonego. Do takiej usługi nie sposób zastosować cenę uśrednioną z cenników zwykłych parkingów, nieprzystosowanych do przechowania pojazdów uszkodzonych. Podkreślono, że pojazdy były spalone i częściowo wtopione w asfalt. Takie pojazdy, z których wydobywają się płyny eksploatacyjne, w tym olej silnikowy, płyn chłodniczy, czy płyn hamulcowy, stanowią zagrożenie dla środowiska i muszą być przechowywane na parkingach depozytowych, przystosowanych do przechowywania pojazdów uszkodzonych z wyciekami płynów eksploatacyjnych. Zaś do przechowywania uszkodzonych pojazdów z ewentualnością wycieków wymagany jest parking strzeżony, z własną ochroną, monitoringiem, odpowiednim oświetleniem i ogrodzeniem. Wskazano, że organ w zaskarżonym postanowieniu wymienił różne firmy zajmujące się prowadzeniem parkingów, które po zapytaniach wskazały znacznie niższą stawkę dobową za przechowanie, aniżeli wnioskowana przez żalącego, lecz wskazane w uzasadnieniu parkingi nie są przystosowane do przechowywania pojazdów uszkodzonych z wyciekami płynów eksploatacyjnych. Na dowód powyższego zostały dołączone do zażalenia wydruki zdjęć parkingów oraz oświadczenie P. w S. Odnosząc się do oferty złożonej przez P. S. wskazano, że T. w 2016 r. korzystał z usług przechowania pojazdów na parkingu P., gdzie stawka dobowa za przechowanie pojazdu wyniosła 32,52 zł brutto, natomiast w 2017 r. (obecnie N. S.A.) po zastosowaniu przez Spółkę rabatu stawka dobowa wyniosła 40,00 zł. Zatem, organ podał nieprawdziwe dane, a w konsekwencji, dokonał błędnych wyliczeń uśrednionej stawki dobowej. Podkreślono także, że T. szczegółowo przedstawił specyfikę przedmiotu prowadzonej przez niego działalności, a także ustosunkował się do żądań organu co do wykazania rzeczywistych, realnych i koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru, wynagrodzeniem za dozór, rzeczywistych kosztów usunięcia z drogi i holowania pozostałości po pojazdach. Podkreślono, że T. przechowywał pojazd bardzo uszkodzony z wyciekami płynów eksploatacyjnych, a do tego rodzaju usług stosuje się zupełnie inne cenniki, aniżeli przy wykonywaniu zwykłego dozoru pojazdu nieuszkodzonego, na terenie zwykłego parkingu. Organ w uzasadnieniu wyliczenia uśrednionej stawki oparł się na ofertach przedsiębiorców, którzy nie posiadają parkingów przystosowanych do przechowania pojazdów uszkodzonych z wyciekami, a także na podstawie nieprawdziwych stawek wskazanych między innymi przez P. w S. i to wyłącznie w przypadku przechowania pojazdu nieuszkodzonego. Stawka dobowa wskazana przez T. - 107 zł - jest to realna stawka dobowa, która była podstawą do wystawiania faktur za wykonywanie usług przechowania pojazdów uszkodzonych oraz innych stawek uwzględnionych w cenniku załączonym do umowy ze Starostwem Powiatowym w A. Podkreślono, że T. świadczy profesjonalne usługi w zakresie przechowywania uszkodzonych pojazdów z wyciekami płynów eksploatacyjnych, zaś w celu określenia wysokości wynagrodzenia należy zbadać jakie stawki były zwykle stosowane przez przedsiębiorcę ubiegającego się o wypłatę wynagrodzenia za przechowanie pozostałości pojazdów ewentualnie przez innych przedsiębiorców. Jednakże powinny być to ceny rynkowe notowane przy tego rodzaju usługach przez podmioty prowadzące tego rodzaju działalność. Wskazano także, że w okolicy nie ma podmiotu zajmującego się profesjonalnym przechowywaniem pojazdów uszkodzonych z wyciekami, na utwardzonej szczelnej powierzchni z separatorami, specjalnie do tego przystosowanej, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Do zażalenia została dołączona kopia oferty firmy "U." z dnia [...] lutego 2017 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podano, że zgodnie z art. 102 § 2 u.p.e.a organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1 u.p.e.a (tj. zobowiązany albo domownik razem z nim mieszkający lub osoba u której zajęto ruchomość i pozostawiono pod jej dozorem, jeżeli osoba ta była uprawiona do używania tej rzeczy). Z ww. przepisu wynika, że na żądanie dozorcy przewiduje się przyznanie przez organ egzekucyjny dwóch rodzajów świadczeń, tj. zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Przepis ten nie określa kryteriów jakimi należy kierować się ustalając wynagrodzenie za dozór oraz wydatki konieczne. Przyjmuje się, że wydatki konieczne to rzeczywiste wydatki poniesione przez dozorcę. Natomiast w przypadku ustalenia wynagrodzenia za dozór dopuszcza się możliwość odpowiedniego stosowania w tym zakresie przepisów dotyczących umowy przechowywania. Zgodnie z art. 836 K.c. w przypadku, gdy wysokość wynagrodzenia za przechowywanie nie jest określona w umowie albo w taryfie, przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach. Wysokość wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach powinna zostać ustalona na podstawie kryterium wynagrodzenia faktycznie stosowanego przez innych przechowawców na terenie, gdzie przechowawca wykonuje umowę i dla rzeczy danego rodzaju. W związku z tym w kwestii ustalenia wynagrodzenia za dozór stosuje się metodę porównawczą, w której należy uwzględnić wynagrodzenie podmiotów prowadzących podobną działalność na terenie danego województwa. Organ podkreślił, że to na dozorcy ciąży obowiązek udowodnienia swego żądania.

W sprawie niniejszej przeprowadzono postępowanie w celu ustalenia stawek stosowanych przez podmioty wykonujące podobne usługi w zakresie przechowywania pojazdów na parkingach strzeżonych, zlokalizowanych we właściwości miejscowej Dyrektora Izby Celnej w B., działającego do [...] lutego 2017 r. W wyniku ww. postępowania wyjaśniającego stwierdzono, że stawka dobowa za przechowanie pozostałości po pojazdach, nawet traktowanych jak pojazdy sprawne, zaproponowana przez T. rażąco odbiega od średnich stawek dobowych stosowanych na parkingach innych podmiotów działających w S. i B.

W opinii organu odwoławczego zasadnie w sprawie uznano za właściwe przyjęcie, jako podstawy wyliczenia kwot dotyczących koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru nad pojazdami oraz wynagrodzeniem za dozór, średniej stawki dobowej wyliczonej ze stosowanych oraz proponowanych przez podmioty prowadzące parkingi w S. i B. (zastosowano stawki ze wskazanych miast, gdyż nie odnaleziono ofert na przechowywanie pojazdów na terenie lub najbliższej okolicy miasta A., tj. miejsca gdzie fizycznie pozostawały pozostałości po pojazdach), a także z umów zawartych jeszcze przez Dyrektora Izby Celnej w B. na przechowywanie pojazdów, ofert podmiotów na przechowywanie pojazdów oraz podmiotów prowadzących parkingi strzeżone, które przesłały swoje ceny za parkowanie.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia podano, że T. powołuje się przede wszystkim na umowę zawartą ze Starostwem, z której wynika, iż stawka dobowa za przechowywanie pojazdów wynosi 107 zł netto i winna być zastosowana w przedmiotowej sprawie. W ocenie organu ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Organ powołując się na orzecznictwo NSA (I OSK 1446/12 i I OSK 1447/12) stwierdził, że przepisy uchwały rady powiatu nie mają zastosowania w relacjach pomiędzy Skarbem Państwa a prowadzącym parking dozorowany w zakresie ustalania należności za dozorowanie pojazdu. Opłaty za parkowanie jakie ustala rada powiatu na podstawie art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym odnoszą się do właścicieli (innych niż Skarb Państwa) pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczonych na parkingach w trybie przewidzianym przepisami art. 130a ustawy. Opłaty te nie mają zastosowania do Skarbu Państwa, który stał się właścicielem pojazdu przechowywanego na parkingu z uwagi na wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 130a ust. 10 ustawy. Zatem zarzut niezastosowania stawki określonej w umowie jest niezasadny.

Podano, że organ pierwszej instancji w zapytaniach wystosowanych do podmiotów prowadzących parkingi strzeżone zwrócił się z prośbą o przekazanie stawek za przechowanie pojazdów w normalnym stanie oraz pojazdów spalonych. Żaden z podmiotów, który przesłał stawki na przechowanie nie rozgraniczał kosztów ze względu na stan pojazdów. Wskazana stawka dobowa w wysokości 107,00 zł netto wynika z umowy z Powiatem A. która, co wyżej wskazano, nie wiąże Skarbu Państwa. Z formularza cenowego – załącznik nr 1a do umowy - wynika, że jest to stawka za każdą rozpoczętą dobę parkowania pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 16 t. Z art. 102 § 2 u.p.e.a. wynika zaś, że dozorca powinien wskazać nie tylko wydatki poniesione na dozór konkretnego pojazdu, ale również przedstawić sposób obliczenia tych kwot. Organ pierwszej instancji zwrócił się do firmy T. o wykazanie rzeczywistych, realnych, koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru, wynagrodzeniem za dozór, rzeczywistych kosztów usunięcia z drogi i holowania pozostałości po przedmiotowych pojazdach oraz przedstawienia szczegółowego sposobu kalkulacji tych wydatków oraz przedstawienie stosownych dokumentów na ww. wydatki. W odpowiedzi T. wskazał jakie inwestycje przeprowadziła w ponad 25 - letnim okresie prowadzenia działalności oraz wskazał koszty prowadzenia firmy, takie jak: koszty zakupu pojazdów specjalistycznych oraz sprzętu specjalistycznego, koszty zakupu terenu, koszty budowy infrastruktury biurowo - socjalno technicznej, koszty budowy infrastruktury parkingowej wraz z systemem instalacji separowania substancji niebezpiecznych, koszty paliwa, koszty amortyzacji, koszty eksploatacji, oleje, płyny eksploatacyjne, ogumienie, konserwacja, itp., koszty pracowników - płace, narzuty na płace, PFRON oraz koszty związane z zatrudnieniem, badania lekarskie, wstępne i okresowe, dyżury, wynagrodzenie za pracę w dni wolne i święta oraz inne koszt wskazane szczegółowo w ww. piśmie. Jednakże T. nie przedstawił wyliczenia tych kosztów oraz ich kalkulacji, której wynikiem byłaby stawka 107 zł netto za dobę przechowywania pojazdów o dmc. >16 Mg. Organ odwoławczy podkreślił także, że skoro w zestawieniu stawek brak jest specjalnej stawki na takie pojazdy, to oznacza że są one traktowane jak wszystkie inne pojazdy przechowywane na parkingu, a zróżnicowanie stawek dobowych za przechowywanie oparte jest wyłącznie na podstawie rodzaju pojazdu oraz jego dopuszczalnej masy całkowitej, bez żadnych innych kryteriów.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego podania nieprawdziwych danych w zakresie stawek do wyliczenia średniej dobowej za przechowywanie pojazdów na parkingu firmy P. w S., organ odwoławczy wywiódł, że zgodnie z informacją udzieloną przez P. z dnia [...] lutego 2017 r., zgodnie z umową, która wygasła [...] maja 2016 r. stosowana była stawka 10,89 zł brutto za dobę. W okresie od dnia [...] maja 2014 r. do dnia [...] maja 2016 r. na przechowywanie pojazdów o dmc powyżej 3,5 t obowiązywała umowa z dnia [...] kwietnia 2014 r. z ww. stawką. Taka stawka została zastosowana do wyliczeń.

Końcowo odnosząc się od zarzutu dotyczącego tego, że parkingi, które zostały wskazane w uzasadnieniu postanowienia nie są przystosowane do przechowywania uszkodzonych pojazdów organ podał, że żaden podmiot nie załączył informacji o braku możliwości przechowania pojazdu uszkodzonego.

W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego zasadnie przyznano wynagrodzenie za przechowywanie pozostałości po ciągniku siodłowym oraz naczepy w łącznej kwocie w wysokości 11 770,44 zł.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniósł T. i zarzucił:

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że w celu uśrednienia stawki za przechowanie pojazdów organ winien brać pod uwagę stawki z parkingów, które nawet nie odpowiedziały na zapytania organów dotyczące przechowania pojazdów spalonych (np. K. ze stawką 1 zł), ponadto organy obu instancji błędnie przyjęły, że do uśredniania stawki powinny być stosowane skrajne oferty (znacznie różniące się od pozostałych);

- naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 3 pkt. 1 lit. a oraz § 4 ust. 1 pkt. 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez błędne zastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji o przyznaniu skarżącemu, wynagrodzenia za przechowanie pozostałości po przedmiotowych pojazdach w wysokości 11 770,44 zł, podczas gdy wynagrodzenie to wynosi 91 913 zł.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o chylenie postanowień obu instancji. W uzasadnieniu skargi zakwestionowano sposób wyliczenia średniej dobowej stawki za przechowywanie pozostałości po przedmiotowych pojazdach. Zdaniem skarżącego organ drugiej instancji powielił argumentację organu pierwszej instancji i na podstawie w zasadzie niesprawdzonych informacji wyciągnął średnią stawkę za przechowanie uszkodzonego pojazdu. Zdaniem skarżącego sposób ustalenia ww. stawki jest krzywdzący, bowiem stawka stosowana przez K., już na tle innych stawek wskazanych przez organ pierwszej instancji znacząco się różni, gdyż wszystkie stawki przedstawione w zestawieniu przekraczają 10 zł. Uśredniając zatem stawki należałoby odrzucić najniższą oraz najwyższą ze stawek. Zdaniem skarżącego, skoro organ nie uzyskał odpowiedzi na temat tego, czy parking jest przystosowany do przechowania spalonego pojazdu z wyciekami i jaka jest za to stawka, to w ogóle nie powinien brać pod uwagę ogólnego cennika tych parkingów, bowiem prawdopodobnie wskazane parkingi nie są przystosowane do przechowania tego typu pojazdów. Skarżący podał także, że w dniu [...] czerwca 2017 r. zawarł umowę z Izbą Administracji Skarbowej w O., z cennika którego wynika, że stawka dobowa za przechowywanie pojazdów o dcm powyżej 16 t. wynosi 132,00 zł. W związku z powyższym przyznane wynagrodzenie w kwocie 11 770,44 zł brutto jest rażąco zaniżone, bowiem zgodnie z cennikiem przedstawionym przez skarżącego powinno wynosić 91 913,00 zł netto. Skarżący podkreślił, że do usługi będącej przedmiotem sprawy nie sposób zastosować stawkę uśrednioną z cenników zwykłych parkingów, nieprzystosowanych do przechowania pojazdów uszkodzonych. Zdaniem skarżącego do przechowywania uszkodzonych pojazdów z ewentualnością wycieków wymagany jest parking strzeżony, z własną ochroną, monitoringiem, odpowiednim oświetleniem i ogrodzeniem. Skarżący zarzucił także, że organ błędnie przyjął przykładowe stawki do wyliczenia średniej stawki dobowej za przechowanie uszkodzonego pojazdu. W przypadku P. S.A. organ wskazał, że stawka dobowa przechowania pojazdu na parkingu P. wynosi 10,89 zł brutto. Tymczasem skarżący w 2016 r. korzystał z usług z przechowania pojazdów na tym parkingu, gdzie stawka dobowa za przechowanie pojazdu wyniosła 32,52 zł brutto (z zastrzeżeniem o braku możliwości parkowania pojazdów po wypadkach i kolizjach drogowych oraz pojazdów z których wydobywają się płyny eksploatacyjne). Natomiast w 2017 r. (obecnie N. S.A.) po zastosowaniu przez Spółkę rabatu stawka dobowa wyniosła 40,00 zł. Skarżący podniósł, że naczepa i ciągnik siodłowy nie stanowią jednego pojazdu. Zatem wyliczenia organu co do zastosowania stawki za przechowanie zestawu – łącznie ciągnika oraz naczepy jest bezzasadne. Skarżący podniósł, że stawka dobowa 107,00 zł jest poparta szeregiem wyliczeń przedstawionych w piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. i jest to realna stawka dobowa, którą stosuje do się do wykonania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa usługi specjalistycznej - usunięcia i przechowania spalonych pojazdów tj. ciągnika i naczepy.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i generalnie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo organ podniósł, że skarżący wielokrotnie powoływał się na fakt, że do przechowywania pojazdów uszkodzonych z wyciekami z płynów eksploatacyjnych stosuje się zupełnie inne cenniki, niż przy wykonywaniu zwykłego dozoru pojazdu nieuszkodzonego. Odnosząc się do tego organ podał, że w piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. w zestawieniu stawek brak jest specjalnej stawki na takie pojazdy, co wskazuje zdaniem organu, że są one traktowane jak wszystkie inne pojazdy przechowywane na parkingu, a zróżnicowanie stawek dobowych za przechowywanie oparte jest wyłącznie na podstawie rodzaju pojazdu oraz jego dopuszczalnej masie całkowitej, bez żadnych innych kryteriów. Z formularza cenowego – zał. nr 1a do ww. umowy, wynika bowiem, że jest to stawka za każdą rozpoczętą dobę parkowania pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 16 t. nadto skarżący stale podkreśla, że do usługi będącej przedmiotem sprawy nie sposób stosować stawki uśrednionej z cenników zwykłych parkingów prawdopodobnie nieprzystosowanych do przechowania pojazdów uszkodzonych oraz że przechowywanie uszkodzonych pojazdów obwarowane jest obowiązującymi przepisami prawa. Skarżący przy tym nie

wskazał jakie to przepisy prawa regulują kwestię przechowywania uszkodzonych pojazdów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga jest zasadna. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania oraz przepis prawa materialnego w sposób, który obligował do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. W ocenie Sądu organy obu instancji naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art.80 K.p.a. oraz art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.; dalej powoływana jako u.p.e.a.), co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Problematykę usuwania i blokowania pojazdów w sposób kompleksowy reguluje art. 130a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; dalej powoływana jako p.r.d.). Określono w nim: a) usuwanie pojazdu (ust. 1 i 3); b) przemieszczenie pojazdu (ust. 3); c) blokowanie pojazdu (ust. 8). Są to unormowania, które z jednej strony mają zagwarantować ochronę prawa własności, a z drugiej - służyć zapewnieniu porządku na drogach publicznych i bezpieczeństwa ruchu drogowego. Zgodnie z art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, pojazd jest usuwany z drogi lub może być usunięty z drogi na koszt właściciela w przypadkach określonych w ust. 1 i 2. Pojazd usunięty z drogi w tym trybie umieszczany jest na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i przechowywanie (art. 130a ust. 5c p.r.d.). Stosownie do treści art. 130a ust. 6 p.r.d., wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, ustala rada powiatu. Należy jednak wskazać, że skoro opłaty, o których mowa w art. 130 ust. 5c objęte są kosztem właściciela, o którym mowa w art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d. to oczywistym jest, że znajdują zastosowanie tylko w stosunku do właściciela pojazdu w dacie usunięcia pojazdu z drogi. Nie mogą być natomiast stosowane w sytuacji, gdy właściciel nie odbiera pojazdu i obowiązek uiszczenia stosowanej należności w związku z pozostawaniem na parkingu obciąża Skarb Państwa.

Pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 i 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 3 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy (art. 130a ust. 10 p.r.d.).

Do przechowywania na parkingu pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa w trybie art. 130a ust. 10 p.r.d. i związanych z tym należnościami, zgodnie z dyspozycją § 3 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 50, poz. 449) zastosowanie znajdują przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.; dalej powoływana jako u.p.e.a.), a w szczególności art. 102 tej ustawy. Zgodnie z art. 102 § 1 zd. 1 u.p.e.a., dozorca obowiązany jest przechować zajętą ruchomość z taką starannością, aby nie straciła na wartości, oraz wydać ją na wezwanie organu egzekucyjnego lub poborcy skarbowego. Stosownie zaś do treści art. 102 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1 (co nie ma znaczenia w niniejszym stanie faktycznym). Powołany przepis przewiduje zatem dwa odrębne rodzaje należności przysługujących dozorcy: zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru i wynagrodzenie za dozór.

Pierwszy ze wskazanych w treści art. 102 § 2 u.p.e.a. rodzajów należności - zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru - winien być utożsamiany z rzeczywistymi wydatkami poniesionymi przez dozorcę w związku z wykonywaniem dozoru. W orzecznictwie podkreśla się, że wydatki konieczne związane z wykonywaniem dozoru muszą odnosić się do danego dozorcy i przedmiotu objętego dozorem (por. wyroki NSA: z 17 listopada 2009 r., I OSK 585/09, z 2 lipca 2008 r., I OSK 62/08, z 20 lutego 2007 r., I OSK 1797/06; publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z dyspozycji art. 102 § 2 u.p.e.a., w którym użyto sformułowania "na żądanie dozorcy" wynika, że dozorca nie tylko powinien wskazać konieczne wydatki poniesione na dozór konkretnego pojazdu, ale musi również przedstawić sposób obliczenia tych kwot. Dopiero wtedy, gdy dozorca zgłaszający roszczenie z tytułu zwrotu wydatków koniecznych nie przedstawi żadnych dowodów i wyliczeń dotyczących wydatków poniesionych na dozór konkretnego pojazdu, konieczne jest ich ustalenie przez organ z urzędu w drodze możliwych do przeprowadzenia dowodów. Jak wskazano w orzecznictwie dowody te winny odnosić się do kosztów ponoszonych przez podmioty prowadzące tego rodzaju działalność (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2009 r., I OSK 831/08, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z kolei jeżeli chodzi o wynagrodzenie za dozór, w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że przepis art. 102 § 2 u.p.e.a. nie określa kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia, co powoduje, że należy w tym zakresie stosować odpowiednio (subsydiarnie) przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy przechowania. Zgodnie z art. 836 K.c., jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w umowie albo w taryfie, przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach.

Nie ulega wątpliwości, że w przypadku, gdy żądanie wynagrodzenia zgłasza podmiot wykonujący dozór pojazdów usuniętych z drogi, nie wchodzi w grę wynagrodzenie określone w umowie albo w taryfie, będącej urzędowo ustalonym wykazem stawek opłat za przechowanie. Dozorcę wiąże bowiem z organem administracji publicznej stosunek administracyjnoprawny. Nie obowiązują więc unormowania umowne lub taryfowe, z istoty swej odnoszące się do stosunków cywilnoprawnych między stronami umowy przechowania. Podkreślenia wymaga, że nie jest taryfą – w rozumieniu powołanych przepisów - uchwała rady powiatu, wydana na podstawie art. 130a ust. 6 p.r.d. Nie dotyczy ona bowiem stawek stosowanych przez podmioty świadczące usługę przechowania na podstawie przepisów prawa cywilnego. W wyroku z 17 listopada 2009 r., I OSK 131/09 (publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że wyłączone jest odpowiednie stosowanie art. 836 K.c. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o wysokości wynagrodzenia za przechowanie określonej w umowie albo taryfie. Odpowiednie zastosowanie można, w ocenie NSA, odnieść wyłącznie do zastosowania art. 836 K.c. w zakresie, w którym stanowi on o należnym wynagrodzeniu przyjętym w danych stosunkach.

W ocenie Sądu wysokość wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach w rozumieniu art. 836 K.c. powinna zostać ustalona na podstawie kryterium wynagrodzenia faktycznie stosowanego najczęściej przez innych przechowawców na terenie i w miejscu, gdzie przechowawca wykonuje umowę i dla rzeczy danego rodzaju. Na gruncie stosowania art. 102 § 2 u.p.e.a. orzecznictwo wskazuje, że uwzględniać należy zakres obowiązków przechowawcy (dozorcy) i okoliczności towarzyszące przechowaniu, jak: miejsce przechowania, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością oraz wielkość składowanego przedmiotu, powierzchnię niezbędną do jego składowania w taki sposób, jaki wynika z właściwości przechowywanej rzeczy i z okoliczności (por. uchwała NSA z 29 listopada 2010 r., I OPS 1/10; publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wyrażany jest nadto pogląd, że ustalając wysokość wynagrodzenia należnego jednostce wykonującej dozór pojazdów usuniętych z drogi, zasadne jest oparcie się przez organ na informacjach o wysokości opłat miesięcznych za przechowywanie pojazdów, pobieranych na parkingach strzeżonych na danym terenie tj. na informacjach pochodzących od podmiotów wykonujących działalność gospodarczą rodzajowo tożsamą z prowadzoną przez uczestnika, z uwzględnieniem miejsca wykonywania działalności (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 21 kwietnia 2015 r., II SA/Bd 165/15; publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy mieć również na uwadze, że to na przechowawcy – dozorcy występującym do organu o zwrot wydatków (i wynagrodzenie za dozór) ciąży obowiązek wykazania poniesionych wydatków oraz wskazania nakładów związanych ze sprawowaniem dozoru. Tym samym to dozorca winien przedstawić dowody na wysokość poniesionych wydatków.

W niniejszej sprawie, skarżący został wezwany przez organ do wykazania rzeczywistych realnych, koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru, wynagrodzeniem za dozór, rzeczywistych kosztów usunięcia z drogi i holowania pozostałości po przedmiotowych pojazdach. W piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. wartość usunięcia pojazdów z drogi na parking depozytowy wyliczono na kwotę 28.335 zł a koszty wynagrodzenia na kwotę 91.913 zł (107 zł x 859 dób).

Organ po stwierdzeniu, że stawki podane przez skarżącego rażąco odbiegają od średnich stawek dobowych stosowanych na parkingach innych podmiotów w S. i w B., przeprowadził postępowanie wyjaśniające we własnym zakresie. W konsekwencji podstawą wyliczenia kosztów wynagrodzenia przez organ były stawki stosowane w umowach posiadanych przez Izbę Celną w B. i proponowane w postępowaniach na wykonywanie usługi przechowywania pojazdów na parkingach dozorowanych w okresie od 2014 do 2016 r. za pojazdy o dcm powyżej 3,5 tony oraz stawki stosowane przez podmioty prowadzące działalność w zakresie przechowywania pojazdów na parkingach strzeżonych. W oparciu o te dane uśrednioną stawkę brutto dobową za parkowanie ciągnika siodłowego organ wyliczył na kwotę 13,32 zł a za parkowanie naczepy na kwotę 14,43 zł. Uśredniona stawka dobowa wyliczona przez organ stanowi właściwie 1/10 kwoty wyliczonej przez skarżącego.

Jak wskazano już powyżej przepis art. 102 § 2 u.p.e.a. nie określa, jak należy ustalić należność za dozór pojazdu. Nie oznacza to jednak, że w przypadku gdy przepisy nie narzucają organowi metod ustalania wysokości należności, organ ma w tym zakresie pełną swobodę i należności może wyliczać dowolnie. Metody zastosowane przez organ powinny być dobrane w sposób racjonalny, a prawidłowość ich doboru i poprawność zastosowania musi zostać uzasadniona w sposób nie budzący wątpliwości. Ustalając wysokość wynagrodzenia za dozór należnego spółce, organ zobowiązany jest wziąć pod uwagę zasady ustalania wynagrodzenia przez inne podmioty prowadzące przede wszystkim parkingi depozytowe. Ugruntowany jest bowiem pogląd w orzecznictwie sądów administracyjnych, że posłużenie się stawkami stosowanymi przez podmioty prowadzące parkingi depozytowe dla prawidłowego obliczenia wynagrodzenia za dozór, pozwoli na ustalenie wynagrodzenia za dozór konkretnego pojazdu w sposób bardziej precyzyjny niż posługiwanie się stawkami stosowanymi przez podmioty prowadzące inne parkingi strzeżone (vide: wyrok NSA z 4 lutego 2010 r., I OSK 1194.09, wyrok WSA w Poznaniu z 29 grudnia 2015 r., III SA/Po 725/15, pub.; orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sprawie niniejszej parkingami podobnymi do parkingu skarżącego są inne parkingi depozytowe dozorujące pojazdy usunięte z drogi przez policję. Nie mogą być uznane za parkingi prowadzące "podobną działalność" parkingi strzeżone, na których kierowcy pozostawiają pojazdy na podstawie umowy cywilnej. Specyfika obu rodzajów parkingów jest różna. Parkingi depozytowe mają obowiązek realizowania każdego zlecenia Policji dotyczącego umieszczenia pojazdu na parkingu i powiadamiania urzędów skarbowych o nieodebraniu pojazdów przez właścicieli. Mając powyższe na uwadze wyliczając uśrednioną stawkę dobową organy nie prawidłowo uwzględniły dane pochodzące od podmiotów prowadzących parkingi strzeżone nie mające charakteru parkingów depozytowych.

Organ co prawda w wyliczeniach swych uwzględnił również stawki stosowane w umowach posiadanych przez Izbę Celną w B. i proponowane w postępowaniach na wykonywanie usługi przechowywania pojazdów na parkingach dozorowanych w okresie od 2014 do 2016 r. za pojazdy o dcm powyżej 3,5 tony, niemniej jednak w ocenie Sądu, stawki te nie mogą stanowić danych miarodajnych w sprawie niniejszej. Organ bowiem posługując się tymi stawkami nie ocenił czy parkingi te są podobne do parkingu prowadzonego przez skarżącego, a konkretnie czy było na nich możliwe skuteczne przechowywanie pojazdów uszkodzonych. Nie powinno bowiem budzić wątpliwości, że pojazdy uszkodzone wymagają szczególnego nadzoru i dodatkowych czynności związanych z ich przemieszczaniem i wydaniem w przypadku przejęcia przez Skarb Państwa. W sprawie niniejszej przechowywane pojazdy były spalone i częściowo wtopione w asfalt. Słusznie podnosi skarżący, że przechowywanie takich pojazdów, z których wydobywają się płyny eksploatacyjne, w tym olej silnikowy, płyn chłodniczy, czy płyn hamulcowy, stanowią zagrożenie dla środowiska i muszą być przechowywane na parkingach depozytowych, przystosowanych do przechowywania pojazdów uszkodzonych z wyciekami płynów eksploatacyjnych. Organ zarzuca skarżącemu brak wskazania przepisów prawa regulujących kwestię przechowywania uszkodzonych pojazdów. Istotnie brak jest regulacji prawnej bezpośrednio dotyczącej przechowywania pojazdów uszkodzonych. Niemniej jednak w ocenie Sądu posiłkowo można posłużyć się rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 13 listopada 2012 r. w sprawie warunków technicznych parkingów, na które są usuwane pojazdy przewożące towary niebezpieczne (Dz.U. z 2012 r., poz. 1293). W stosunku do takich parkingów stawiane są szczególne wymagania. A mianowicie z § 3 ust. 2 rozporządzenia wynika m.in., że nawierzchnia stanowiska postojowego oraz miejsca przeładunku powinna być utwardzona, nienasiąkliwa oraz zapobiegająca przenikaniu materiałów niebezpiecznych do gruntu, urządzeń wodnych i wód. Nadto z § 3 ust. 3 rozporządzenia wynika, że ukształtowanie nawierzchni stanowiska postojowego oraz miejsca przeładunku powinno umożliwiać rozprzestrzenianie się ewentualnego rozlewiska materiałów niebezpiecznych poza terenem stanowiska.

W ocenie Sądu dla ustalenia stawki wynagrodzenia za przechowywanie pojazdów w sprawie niniejszej, miarodajne będą kwoty pochodzące od pomiotów po pierwsze prowadzących parkingi depozytowe, po wtóre dysponujących parkingami depozytowymi o podobnej infrastrukturze do parkingu prowadzonego przez skarżącego, zapewniających skuteczne przechowywanie pojazdów uszkodzonych. W tym celu, zdaniem Sądu, organ powinien przede wszystkim zwrócić się do innych organów administracji skarbowej o podanie informacji we wskazanym powyżej zakresie. Jeśli natomiast uzna, że powyższa analiza wymaga wiadomości specjalnych powinien odwołać się do opinii biegłego, uwzględniając specyfikę tzw. parkingu depozytowego przystosowanego do przechowywania pojazdów uszkodzonych.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) Sąd uchylił postanowienia organów obu instancji. Zwrot kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz strony skarżącej orzeczono w oparciu o art. 200 ww. ustawy. Do kosztów zaliczono wpis sądowy - 1.603 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa - 17 zł oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru - 3.600 zł.