Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 868/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2025-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1 par.1-2
journal: Dz.U. 2024 poz 1267
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
article: art.3 par.1, art.134 par.1, art.151, art.250
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art.16 par.1, art.105 par.1
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Dnia 30 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o wznowienie postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę 1) oddala skargę; 2) przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokata J. U. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych powiększoną o należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za nieodpłatną pomoc prawną udzieloną skarżącemu L. W. z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 września 2024 r. Wojewoda Warmińsko-Mazurski (Wojewoda), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania L.W. (skarżący, strona) od decyzji Prezydenta O. z 11 czerwca 2024 r. o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku z 26 marca 2021 r., o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezydenta O. (Prezydent, organ I instancji) z 9 maja 2006 r., uchylającą decyzję z 29 czerwca 2006 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę domu jednorodzinnego z przychodnią lekarską na dz. nr (...) w obrębie (...) Miasto O., przy ul. L. w O. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:

Decyzją z 9 maja 2006 r. Prezydent na podstawie art. 36a ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane orzekł o uchyleniu z urzędu decyzji z 29 czerwca 2001 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę budynku jednorodzinnego z przychodnią lekarską w O. przy ul. N. (aktualny adres: ul. L.) na działce nr (...) w obrębie (...) Miasto O. na rzecz M. W. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę jest konsekwencją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta O. z 25 listopada 2005 r., wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

Wnioskiem z 20 marca 2021 r. skarżący zwrócił się do Prezydenta o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją z 9 maja 2006 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Skarżący podniósł, że jako osoba niewidoma dowiedział się od swojego ojca M. W. o "nieprawidłowościach w doręczeniu tej decyzji i jej rozpoznania z pominięciem jego interesu prawnego". Wobec tego wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z 9 maja 2006 r. rozpoznania jej na nowo, ponieważ nie brał udziału w postępowaniu bez własnej winy i wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieuwzględnione przez organ.

Postanowieniem 9 czerwca 2021 r. organ I instancji odmówił wznowienia ww. postępowania zakończonego decyzją 9 maja 2006 r. na podstawie art. 148 § 1, § 2, art. 149 § 3, § 4, art. 150 § 1 k.p.a. Wskazał, że wniosek o wznowienie postępowania złożony został z przekroczeniem terminu jednego miesiąca, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Wojewoda postanowieniem z 24 września 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta o odmowie wznowienia postępowania.

Wyrokiem z 12 maja 2022 r. (sygn. akt II SA/Ol 930/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na postanowienie Wojewody z 24 września 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 20 grudnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1821/22) uchylił wyrok WSA w Olsztynie z 12 maja 2022 r., zaskarżone postanowienie Wojewody oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta z dnia 9 czerwca 2021 r., Sąd kasacyjny wskazał, że argumentacja skarżącego dotycząca wniesienia terminu podania o wznowienie postępowania zasługuje na uwzględnienie.

Przed wydaniem wyroku kasacyjnego decyzją z 14 listopada 2022 r. Prezydent uchylił swoją decyzję 9 maja 2006 r. o uchyleniu decyzji z 29 czerwca 2001 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę budynku jednorodzinnego z przychodnią lekarską w O. przy ul. L. na działce nr (...) w obrębie (...) Miasto O. Decyzja Prezydenta z 14 listopada 2022 r. była poprzedzona wniesieniem przez stronę wniosku z 19 września 2022 r. w sprawie uchylenie decyzji Prezydenta 9 maja 2006 r. i pozostawienie w mocy i obiegu prawnym uprzedniej decyzji Prezydenta z 29 czerwca 2011 r. oraz wydaniem decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta O. z 14 czerwca 2022 r. o wygaszeniu decyzji PINB 25 listopada 2005 r. w związku ze zmianą Prawa budowlanego dotyczącą znowelizowanych przepisów o zmianie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego. W swojej decyzji z 12 września 2022 r. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zasugerował, że najbardziej racjonalnym rozwiązaniem w tej sprawie, które pozwoli na zakończenie przedmiotowej inwestycji i uzyskanie pozwolenia na użytkowanie jest przywrócenie do obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę z 29 czerwca 2001 r. wydanej przez Prezydenta na rzecz M.W.

Wskutek ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezydenta z 9 maja 2006 r. przez organ I instancji po wyroku kasacyjnym oraz ww. decyzją Prezydenta O. z 14 listopada 2022 r. o uchyleniu decyzji z 9 maja 2006 r., Prezydent decyzją z 11 czerwca 2024 r. umorzył powyższe postępowanie o wznowienie postępowania. Organ administracji architektoniczno-budowlanej orzekł, że postępowanie w sprawie wznowienia ww. postępowania stało się bezprzedmiotowe, bowiem wyeliminowano z obiegu prawnego decyzję z 9 maja 2006 r., a ostatecznie w obiegu prawnym pozostała decyzja pierwotna o pozwoleniu na budowę z 29 czerwca 2001 r., o którą wnioskował M. W. w swoim wniosku z 19 września 2022 r.

Od powyższej decyzji umarzającej postępowanie wznowieniowe z 11 czerwca 2024 r. odwołał się skarżący, który wniósł o uchylenie zapadłej decyzji z 11 czerwca 2024 r., ewentualnie jej zmianę poprzez wznowienie postępowania.

W uzasadnieniu decyzji z dnia 26 września 2024 r. Wojewoda podniósł, że skoro Prezydent decyzją z 14 listopada 2022 r. uchylił swoją decyzję z 9 maja 2006 r. uchylającą decyzję z 29 czerwca 2001 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę domu jednorodzinnego z przychodnią lekarską na działce nr (...) w obrębie (...) Miasto O., przy ul. L. w O., to w momencie wydania wyroku kasacyjnego sygn. akt II OSK 1821/22 z 20 grudnia 2023 r., po uwzględnieniu żądania skarżącego, gdzie uznano go za stronę przy wznowieniu postępowania, decyzja z 9 maja 2006 r. została wycofana już z obiegu prawnego. W zawiązku z tym wznowienie tego postępowania było bezprzedmiotowe, bowiem w obiegu prawnym już nie funkcjonowała decyzja, o której wznowienie wnioskował skarżący. Wobec powyższego wniosek L. W. o wznowienie postępowania został umorzony zaskarżoną decyzją Prezydenta O. z 11 czerwca 2024 r. Wznowienie postępowania może nastąpić w sprawach zakończonych rozstrzygnięciem ostatecznym, posiadających przymiot trwałości, dlatego też nie jest dopuszczalne wznowienie postępowania w odniesieniu do decyzji wyeliminowanej z obrotu prawnego.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Wojewody skarżący zarzucił jej niesłuszne zaakceptowanie umorzenia postępowania, w sytuacji gdy żądanie wznowienia postępowania było zasadne, pominięto całkowicie prawo strony do udziału w procedurze, a na skutek powyższego uprawomocniła się decyzja naruszająca jego prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego uniemożliwiono mu realizację budowy i uzyskanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu, dlatego słusznym jest żądanie w pierwszej kolejności wydania decyzji o wznowieniu postępowania z art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. w zw. art. 104 § 2 k.p.a., a następnie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zatwierdzonego w 2001 r. wobec jej rzekomego uchylenia w 2006 r. na skutek decyzji z dnia 9 maja 2006 r. Jedynie słuszną decyzją powinno być zatem wznowienie postępowania, a stosownie do treści art. 37 Prawa budowlanego, w zw. art. 104 k.p.a., załatwienie sprawy co do istoty poprzez zatwierdzenie projektu budowlanego i wydanie pozwolenia na budowę.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla rozstrzygnięcia sprawy zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu.

Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, uzasadniającym jej uchylenie. Za podstawę wyrokowania przyjęto stan faktyczny ustalony prawidłowo w zaskarżonej decyzji.

Instytucja wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny, gdyż dotyczy kontroli prawidłowości wydanej decyzji ostatecznej. Pod pojęciem decyzji ostatecznych rozumieć należy w myśl art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wznowienie postępowania, jak się przyjmuje w piśmiennictwie, jest instytucją procesową pozwalającą na ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, gdy postępowanie prowadzące do jej wydania było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi wyliczonymi enumeratywnie w przepisach prawa procesowego lub ustawach szczególnych (por. K. Sobieralski [w:] System Prawa Administracyjnego Procesowego. Tom II, część 5. Weryfikacja rozstrzygnięć w postępowaniu administracyjnym ogólnym, red. B. Adamiak, Warszawa 2019, s. 332). Ma ono za przedmiot sprawę weryfikacyjną, w ramach której, w przypadku potwierdzenia przyczyny wznowienia, sprawa weryfikacji obowiązywania decyzji powiązana jest, po dokonaniu jej uchylenia, z obowiązkiem rozstrzygnięcia pierwotnej sprawy administracyjnej co do jej istoty (por. M. Kamiński, Elementy konstytutywne sprawy administracyjnej weryfikacyjnej, Casus 2015, nr 77, s. 31). Wzgląd na tę cechę konstytutywną wskazanego trybu postępowania sprawia, że warunkiem jego zainicjowania i zakończenia merytorycznym rozstrzygnięciem jest obowiązywanie decyzji ostatecznej, która miałaby podlegać weryfikacji. W wyroku z 13 lutego 2013 r., sygn. II OSK 1731/11 (publ: orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny trafnie uznał, że z regulacji k.p.a. odnoszącej się do postępowania wznowieniowego jednoznacznie wynika, że kodeks ten nie przewiduje możliwości orzekania o wznowieniu postępowania wobec aktu, który nie ma mocy prawnej. Takie samo stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny przyjął w wyrokach z 13 stycznia 2021 r. sygn. II OSK 2689/20 oraz z 14 lipca 2020 r. sygn. II OSK 3858/19 CBOSA) stwierdzając, że wznowienie postępowania może nastąpić w sprawach zakończonych rozstrzygnięciem ostatecznym, posiadających przymiot trwałości, dlatego też nie jest dopuszczalne wznowienie postępowania w odniesieniu do decyzji wyeliminowanej z obrotu prawnego. Zapatrywanie, zgodnie z którym nie można wznowić postępowania w odniesieniu do rozstrzygnięcia wyeliminowanego z obrotu prawnego akcentuje się również w piśmiennictwie (por. R. Stankiewicz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2020, komentarz do art. 145, Nb 5). Brak spełnienia tejże przesłanki, jeżeli ma charakter następczy podlega ustaleniu i powinien prowadzić do umorzenia postępowania w sprawie wznowienia jako bezprzedmiotowego (art. 105 § 1 k.p.a.).

Wznowienie postępowania może nastąpić zatem w sprawach zakończonych rozstrzygnięciem ostatecznym, posiadających przymiot trwałości, dlatego też nie jest dopuszczalne wznowienie postępowania w odniesieniu do decyzji wyeliminowanej z obrotu prawnego, przykładowo w drodze uchylenia. Z taką sytuacją mamy niewątpliwie do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż decyzją z 14 listopada 2022 r. Prezydent uchylił swoją decyzję 9 maja 2006 r. o uchyleniu decyzji z 29 czerwca 2001 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę budynku jednorodzinnego z przychodnią lekarską w O. przy ul. L. na działce nr (...) w obrębie (...) Miasto O. Decyzja Prezydenta z 14 listopada 2022 r. była poprzedzona wniesieniem przez stronę wniosku z 19 września 2022 r. w sprawie uchylenie decyzji Prezydenta 9 maja 2006 r.

Odnosząc się natomiast do argumentacji skargi, że nie doszło do załatwienia niniejszej sprawy poprzez zatwierdzenie projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę wyjaśnić należy, że ostatecznie w obrocie prawnym pozostała decyzja pierwotna z 29 czerwca 2001 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę budynku jednorodzinnego z przychodnią lekarską w O. przy ul. N. (aktualny adres: ul. L.) na działce nr (...) w obrębie (...) Miasto O. Powyższa okoliczność uprawnia natomiast inwestora do wystąpienia z wnioskiem do organu nadzoru budowlanego o wydanie pozwolenia na użytkowanie.

W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O przyznaniu adwokatowi kwoty 480,00 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, sąd orzekł na postawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 763).