Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1754/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 18, art. 15 par. 1. art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, Sędziowie sędzia WSA Dariusz Czarkowski (sprawozdawca), sędzia WSA Jacek Kaute, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia od upomnienia dotyczącego podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Wójt Gminy S. (zwany dalej: "Wójtem") upomnieniem z dnia 14 kwietnia 2023 r. skierował do S.K. (zwanego dalej: "Skarżącym" lub "Stroną") wezwanie dotyczące uregulowania należności za podatek od nieruchomości oraz podatek rolny za styczeń 2023 roku i kwiecień 2022 roku. Jako podstawę prawną wskazanego upomnienia Wójt podał art. 15 § 1 u.p.e.a.

Skarżący wniósł zażalenie na powyższe upomnienie domagając się jego "anulowania".

W treści zażalenia Skarżący wskazał, że sprawy dotyczące podatku za 2022 r. i 2023 r. są w toku (odpowiednio przed sądem oraz przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w C.). Skarżący podkreślił, że niezbędne jest ponowne przeprowadzenie klasyfikacji gruntów. Zaznaczył, że nie uchyla się od płatności podatku.

W wydanym w dniu 12 czerwca 2022 r. postanowieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (zwane dalej: "Kolegium" lub "SKO") stwierdziło niedopuszczalność powyższego zażalenia.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. art. 134 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia); postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Kolegium podało, że niedopuszczalność odwołania (zażalenia) może wynikać z przyczyn o charakterze podmiotowym, jak również przedmiotowym. Niedopuszczalność odwołania (zażalenia) z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania (zażalenia) przez podmiot niemający legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia albo też wniesienia odwołania (zażalenia) przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnych. Niedopuszczalność odwołania(zażalenia) z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawa możliwości zaskarżenia decyzji (postanowienia) w toku instancji.

SKO argumentowało, że stosownie do uregulowania wynikającego z przepisu art. 141 § 1 kpa, na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Przywołana regulacja oznacza, iż zażalenie może być wniesione wyłącznie na postanowienia enumeratywnie wymienione w kpa. Tak więc jeśli przepis, na podstawie którego wydano postanowienie nie przewiduje zażalenia od konkretnego postanowienia, to taki środek zaskarżenia nie przysługuje.

SKO wskazało również, że z regulacji z art. 15 § 1 u.p.e.a. art. 17 § 1 u.p.e.a. wynika, że zaskarżeniu zażaleniem podlegają akty, które łącznie spełniają następujące warunki:

a) mają charakter postanowienia.

zawierają rozstrzygnięcie lub stanowisko organu egzekucyjnego lub wierzyciela w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego.

możliwość wniesienia zażalenia wynika z przepisów u.p.e.a. lub kpa.

W ocenie Kolegium w niniejszej sprawie Skarżący złożył zażalenie na upomnienie, a więc czynność, która nie spełnia żadnego z wymienionych warunków.

Kolegium wskazało, po pierwsze, czynność w postaci upomnienia nie ma charakteru postanowienia. Jest to wezwanie i wyjaśnienie skierowane do zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku pieniężnego. Stanowi, więc informację (przypomnienie) dla zobowiązanego o obowiązkach i daje zobowiązanym możliwość dobrowolnego ich wykonania w określonym terminie, a jednocześnie zawiera rygor wszczęcia egzekucji administracyjnej w przypadku braku tej dobrowolnej realizacji obowiązku. Upomnienie ma jedynie przypominać o obowiązku objętym egzekucją. Nie stanowi, zatem rozstrzygnięcia władczego, które decydowałoby o sytuacji prawnej osoby, do której zostało skierowane.

SKO podkreśliło również, że upomnienie nie dotyczy postępowania egzekucyjnego. Poprzedza ono bowiem postępowanie egzekucyjne, które nie zostało jeszcze wszczęte, a które może być wszczęte dopiero po doręczeniu upomnienia w trybie art. 15 u.p.e.a.

Kolegium wskazało również, że zarówno przepisy u.p.e.a., jak i k.p.a. nie przewidują środka zaskarżenia, w postaci zażalenia na upomnienie.

Z powyższych rozważań wynika, że upomnienie nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia. W związku z powyższym skład Kolegium stwierdza zgodnie z art. 134 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 18 u.p.e.a. - niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez Skarżącego.

Stosownie do art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Natomiast w myśl art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia.

Kolegium dodało, iż podnoszone przez Stronę postępowania dotyczące podatku za 2023 r. i 2022 r. są przedmiotem odrębnego postępowania.

Pismem z dnia 6 lipca 2023 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że powołuje się na konstytucyjną zasadę praworządności. Oznacza ona, że państwo ma być rządzone prawem, prawo stoi ponad państwem (przedstawicielami władzy), ma być wytyczną działania dla władz i dla społeczeństwa. Zasada ta ma również zabezpieczać wpływ obywateli na władzę państwową i ich udział w podejmowaniu decyzji państwowych.

Skarżący zaznaczył, że obowiązek odszkodowawczy państwa jest konsekwencją zasady państwa prawa oraz zasady równości obywateli. Zgodnie z art. 77 Konstytucji RP, że każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej.

W ocenie Strony SKO stwierdzając niedopuszczalność zażalenia sankcjonuje jako dopuszczalne, że przez około 40 lat był pobierany nienależny podatek od gruntów zadrzewionych i zakrzaczonych jak od łąk i gruntów ornych.

Skarżący podał, że domaga się rozliczenia, naprawienia krzywdy, zwrotu nienależnie pobranych kwot i zadośćuczynienia, a także powołania biegłego sądowego do klasyfikacji gruntów i oszacowania szkód, a także dołączenia wcześniejszej dokumentacji w tej sprawie.

Skarżący zaznaczył, że do chwili obecnej, pomimo zgłoszenia Wójtowi Gminy S. w 2021 roku niezgodności z klasyfikacją gruntów, nic się nie zmieniło, a na mapach jest co innego niż w terenie.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.

Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że w niniejszej sprawie Sąd jedynie kontroluje działanie administracji w postaci stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na upomnienie i w tych granicach jest władny się jedynie poruszać.

Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Art. 17 § 1 u.p.e.a. stanowi, że: o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia.

Z powyższej regulacji wynika, że zaskarżeniu zażaleniem podlegają akty, które łącznie spełniają następujące warunki: 1) mają charakter postanowienia, 2) zawierają rozstrzygnięcie lub stanowisko organu egzekucyjnego lub wierzyciela w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego, 3) możliwość wniesienia zażalenia wynika z przepisów u.p.e.a. lub kpa.

W niniejszej sprawie Skarżący złożył zażalenie na upomnienie, a więc czynność która nie spełnia żadnego z wymienionych warunków. Po pierwsze, nie ma ona charakteru postanowienia. Jest to wezwanie i wyjaśnienie skierowane do zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku niepieniężnego. Stanowi więc informację (przypomnienie) dla zobowiązanego o obowiązkach i daje zobowiązanym możliwość dobrowolnego ich wykonania w określonym terminie, a jednocześnie zawiera rygor wszczęcia egzekucji administracyjnej w przypadku braku tej dobrowolnej realizacji obowiązku. Upomnienie ma jedynie przypominać o obowiązku objętym egzekucją. Nie stanowi zatem rozstrzygnięcia władczego, które decydowałoby o sytuacji prawnej osoby, do której zostało skierowane.

Po drugie, upomnienie nie dotyczy postępowania egzekucyjnego. Poprzedza ono bowiem postępowanie egzekucyjne, które nie zostało jeszcze wszczęte, a które może być wszczęte dopiero po doręczeniu upomnienia w trybie art. 15 u.p.e.a. Po trzecie, zarówno przepisy u.p.e.a., jak i kpa nie przewidują środka zaskarżenia, w postaci zażalenia na upomnienie.

NSA w wyroku z dnia 6 lipca 2023 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II GSK 511/22 orzekł, iż "Celem instytucji upomnienia "przedegzekucyjnego", uregulowanej w art. 15 u.p.e.a., jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia egzekucji. W tym kontekście samo – stanowiące istotę treści upomnienia – zagrożenie egzekucją ma doprowadzić zobowiązanego do wykonania obowiązku (por. analogicznie: Z. Leoński w: R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz", Wydawnictwo C.H.BECK Warszawa 2008 r., s. 65 oraz D. Jankowski: "Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji", Wydawnictwo UNIMEX Wrocław 2005 r., s 165). Upomnienie przypomina przy tym nie o obowiązku, który znany jest zobowiązanemu co najmniej z podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego, to jest na przykład z decyzji podatkowej lub dokumentów wymienionych w art. 3a. u.p.e.a., ale o powinności jego wykonania, które – również w interesie strony – może być dobrowolne, ale zagrożone jest realizacją w drodze egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 618/08, LEX nr 512826).

Pomocniczo można wskazać, że upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., nie ma charakteru władczego. Jest czynnością wierzyciela skierowaną do zobowiązanego, zawierającą informację o możliwości dobrowolnego wykonania przez niego zobowiązania. Charakter tej czynności, wymagającej osobistego działania zobowiązanego oraz umiejscowienie jej w stadium poprzedzającym wszczęcie egzekucji, wyklucza działanie zobowiązanego za pośrednictwem pełnomocnika (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 3197/14, LEX nr 2175724).

Podsumowując wskazać należy, że na wskazanym na wstępie niniejszego uzasadnienia etapie postępowania niedopuszczalnym było wniesienie odwołania od upomnienia. Upomnienie jest dokumentem urzędowym, którego przesłanie do zobowiązanego poprzedza wszczęcie egzekucji administracyjnej. Jego treść przypomina o powinności wykonania obowiązku, będąc realizacją zasady zagrożenia, której celem jest dążenie do dobrowolnego wykonania istniejącego już obowiązku poprzez uświadomienie zobowiązanemu następstw jego niezrealizowania (W. Piątek, A. Skoczylas w: red. R. Hauser, A. Skoczylas, "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz", Warszawa 2016, s. 103-104)."

Z powyższych rozważań wynika, że upomnienie nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia, w związku z powyższym uznać należy, że Kolegium w niniejszej sprawie prawidłowo stwierdziło – zgodnie z art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. – niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez Stronę.

Stosownie do art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kpa. Natomiast w myśl art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia.

Mając na uwadze powyższe, wobec braku naruszenia prawa, dającego podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, także tych które Sąd jest zobowiązany uwzględnić z urzędu, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę orzekając, jak w sentencji wyroku.