Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 515/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 35a; art. 64 ust. 2; art. 140aa ust. 1, 3, 4; art. 140ab ust. 1 pkt 3, ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor sądowy WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 18 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy ze skargi L. L. C. "A. I. M." w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 5 lipca 2023 r. nr 0601-IGC.4802.89.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 5 lipca 2023 r. (nr 0601-IGC.4802.89.2023) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w całości w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 20 marca 2023 r. (nr 308000-COC-4.48.1.576.2022.18.SS) o nałożeniu na L. ." z siedzibą w K. (U. ) kary pieniężnej w wysokości [...] zł za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym – jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy:

W dniu 25 sierpnia 2022 r. na terenie drogowego przejścia granicznego w D. przeprowadzono kontrolę dwuosiowego ciągnika siodłowego marki S. o nr rej. [...] i trzyosiowej naczepy ciężarowej marki S. o nr rej. [...], na kierunku wyjazdowym z Rzeczypospolitej Polskiej. Pojazdem przewożony był ładunek podzielny w postaci ryżu łamanego, w 20 opakowaniach typu big-bag, o łącznej wadze brutto 22 022 kg. Podczas kontroli funkcjonariusze celno-skarbowi skontrolowali wymiary i naciski osi pojazdu członowego. Wyniki dynamicznego ważenia nacisków osi wykazały przekroczenie:

. dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 440 kg (3,83%),

. dopuszczalnej długości pojazdu o 0,10 m (0,61%).

W wyniku powtórnego ważenia przeprowadzonego na żądanie kierowcy, potwierdzono stwierdzone przekroczenie:

. dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o 320 kg (2,78%),

. dopuszczalnej długości pojazdu o 0,10 m (0,61%).

Wyniki kontroli opisane zostały w protokołach z dnia 25 sierpnia 2022 r. nr [...] i nr [...] Do określenia wysokości kary pieniężnej przyjęto protokół nr [...] dokumentujący wynik z drugiego ważenia, względniejszy dla strony.

Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (dalej jako "organ I instancji") decyzją z dnia 20 marca 2023 r. nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego po drogach publicznych, wbrew zakazowi określonemu w art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, z późn. zm. – dalej jako "p.r.d.") – jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V.

W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez skarżącą odwołania, decyzją z dnia 5 lipca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") – utrzymał w całości w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przywołał przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022, z póżn. zm. – dalej jako "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów" lub "rozporządzenie"), dotyczące m.in. ruchu pojazdów nienormatywnych. Podniósł, że zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia wynika, że dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać w przypadku pojedynczej osi napędowej pojazdów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2-14 – 11,5 tony. W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których powyżej mowa, są wartości rzeczywiste (§ 5 ust. 4 rozporządzenia). Zwrócono uwagę, że pierwszy dokonany pomiar nacisków osi pojazdu wykazał przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 440 kg (3,83%). Kierowca skorzystał z prawa do powtórnego ważenia pojazdu członowego. Wyniki powtórnego pomiaru potwierdziły przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu, tym razem o 320 kg (2,78%).

Organ wyjaśnił, że kontroli dokonano przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typu [...] (nr [...]), posiadającej ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji ponownej z dnia 22 lipca 2021 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w W. – Wydział Zamiejscowy w L.. Kontroli nacisków osi dokonano na wadze samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu, zgodnie z wymogami określonymi w instrukcji dla użytkownika wydanej przez producenta oraz spełniającej wymogi rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 188, poz. 1345). Ponadto organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji nieprawidłowo wskazał w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, że wynik pomiaru pokazywany na wyświetlaczu wagi stanowi wartość po odjęciu błędów granicznych (dopuszczalnych odchyleń). Błędy graniczne to kryteria, które są badane przez organ administracji metrologicznej wydający świadectwo legalizacji, a nie kryteria prawidłowego użytkowania urządzeń pomiarowych.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących ustalonej wartości długości pojazdu członowego organ wyjaśnił, że kontroli tego parametru dokonano przyrządem spełniającym wymogi rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać przymiary, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 2, poz. 3), który posiada świadectwo wzorcowania [...], z uwzględnieniem Polskiej normy PN-612:2006 "Pojazdy drogowe. Wymiary pojazdów samochodowych i pojazdów ciągniętych. Terminy i definicje". Kierowca pojazdu nie wnosił w tym zakresie żądnych uwag i podpisał Kartę kontroli parametrów pojazdu. Funkcjonariusze zmierzyli długość pojazdu członowego jako odległość między dwoma pionowymi płaszczyznami, prostopadłymi do wzdłużnej płaszczyzny środkowej pojazdu, stycznymi do skrajnych punktów pojazdu z przodu i z tyłu, nie wliczając do tej odległości plomb celnych i ich zabezpieczeń oraz innych urządzeń i wyposażenia. Długość pojazdu członowego zmierzono jako odległość między dwiema pionowymi płaszczyznami, prostopadłymi od wzdłużnej płaszczyzny środkowej pojazdu, stycznymi do skrajnych punktów pojazdu z przodu i z tyłu, nie wliczając do tej odległości plomb celnych i ich zabezpieczeń oraz innych urządzeń i wyposażenia, szczegółowo wymienionych w zaskarżonej decyzji. To, że ciągnik i naczepa posiadają homologacje nie dowodzi, że zespół tych pojazdów spełnia wymogi długości przewidziane dla pojazdu członowego. Przedstawiona przez skarżącą dokumentacja fotograficzna, w ocenie organu, nie dowodzi nieprawidłowego przeprowadzenia pomiaru tego parametru, ponieważ zdjęcie nie przedstawia widoku całego zespołu pojazdów i położenia przymiaru wstęgowego względem pojazdu, tym samym nie potwierdza, że pomiar przeprowadzono niezgodnie z przepisami i zasadami z nich wynikającymi.

W ocenie organu odwoławczego przedstawione przez skarżącą wyniki ważenia z u. urzędu celnego nie mogą potwierdzać normatywności pojazdu w zakresie nacisku pojedynczej osi napędowej, ani podważać wyników pomiaru dokonanego na drogowym przejściu granicznym w D. przeprowadzonego na prawidłowo zainstalowanym urządzeniu wagowym posiadającym ważne świadectwo legalizacji ponownej, zgodnie z instrukcją użytkowania wagi oraz zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Pomiar przeprowadzony na [...] został wykonany innym urządzeniem, przebiegał zaś na podstawie innych przepisów, które obowiązują w tym zakresie na [...]. Ponadto ważenie pojazdu na [...] przeprowadzono kilka dni po pomiarze wykonanym w Polsce, a zatem była możliwość "przygotowania" pojazdu do ważenia, np. poprzez zmianę sposobu rozmieszczenia ładunku na naczepie.

W związku ze stwierdzonymi przekroczeniami nacisku pojedynczej osi napędowej i długości pojazd został uznany za nienormatywny, na przejazd którego wymagane byłoby zezwolenie kategorii V wydane dla podmiotu wykonującego przejazd. Skontrolowanym pojazdem przewożony był ładunek w postaci 20 opakowań typu big-bag zawierających ryż łamany o łącznej masie 22 022 kg, a zatem ładunek podzielny, którego przewóz pojazdem nienormatywnym, stosownie do art. 64 ust. 2 p.r.d. – jest zabroniony. Wobec powyższego zasadne było nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w wysokości [...] zł na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a w związku art. 140ab ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym – jak za brak zezwolenia kat. V.

Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził brak podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 p.r.d., bowiem skarżąca nie udowodniła zaistnienia okoliczności uzasadniających zwolnienie przedsiębiorcy od odpowiedzialności. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie zarobkowego przewozu drogowego rzeczy jest profesjonalnym przewoźnikiem, który powinien organizować pracę swojego przedsiębiorstwa tak, aby przestrzegać przepisów prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a także umorzenie postępowania i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

1) naruszenie przepisów art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. w związku z art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. polegające na wydaniu decyzji w sprawie, w której nie zostało wszczęte postępowanie administracyjne, tak więc prowadzone postępowania i wydane decyzje dotyczyły innego przedmiotu postępowania, niż wskazany w postanowieniu o wszczęciu postępowania z dnia 28 października 2022 r., w sprawie znak: [...];

2) naruszenie przepisów art. 77 § 1 i § 4 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu faktów znanych organowi z urzędu oraz braku wymaganej aktywności organu w zgromadzeniu materiału dowodowego będącego w posiadaniu organu, jak również braku rozpatrzenia w sposób wyczerpujący, całego materiału dowodowego, a w szczególności poprzez pominięcie i uznanie za niemające znaczenia dla rozpoznania sprawy dokumentacji fotograficznej z dnia 25 sierpnia 2022 r. przedłożonej przez stronę celem wykazania wadliwości sposobu przeprowadzenia pomiaru długości zespołu pojazdów, jak również dokumentacji z przeprowadzonej kontroli przez u. służby graniczne oraz błędne uznanie, że przewożony towar byt ładunkiem podzielnym w sytuacji, gdy był to ładunek sypki, niepodzielny i pomimo, że był przewożony w big-bagach mógł ulec przemieszczeniu;

3) naruszenie art. 7a i art. 8 k.p.a. poprzez brak zastosowania, polegający na prowadzeniu postępowania w sposób naruszający zaufanie strony do organów celno-skarbowych i braku rozstrzygnięcia wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony;

4) naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji o nałożeniu kary w sytuacji, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe i zostały spełnione przestanki do jego umorzenia;

5) naruszenie art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez wadliwe sporządzenie treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, polegające na braku dostatecznego wyjaśnienia przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom zgłoszonym przez stronę jak również braku wyczerpującego wyjaśnienia, dlaczego organ nie był uprawniony do zastosowania przepisów o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej;

6) naruszenie art. 41d ust. 11 ustawy o drogach publicznych poprzez brak zastosowania, w sytuacji gdy przewożony ładunek był ładunkiem niepodzielnym (ryż sypki) i przepis ten winien mieć zastosowanie w sytuacji, gdyby podzielić stanowisko organu, że nastąpiło przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczą oś napędową zespołu pojazdów;

7) błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 140ab ust. 1 pkt 3 w związku z art. 140ab ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym i nałożenie na stronę kary pieniężnej w sytuacji, gdy w stanie faktycznym sprawy przepis ten nie powinien zostać zastosowany;

8) naruszenie art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) oraz pkt 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, poprzez niezastosowanie w sytuacji, gdy zostały spełnione przesłanki do jego zastosowania, zarówno wskazane w pkt 1 jak i w pkt 2, bowiem przewoźnik dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, jak również masa całkowita pojazdu nie przekraczała dopuszczalnej wielkości nacisku na oś pojazdu, a przewożony towar był towarem sypkim;

9) naruszenie art. 189f § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie w sytuacji, gdy zostały spełnione przestanki do jego zastosowania, bowiem waga naruszenia była znikoma i strona zaprzestała naruszenia prawa, tak więc w sytuacji gdyby organ uznał, że nastąpiło przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczą oś pojazdu, organ mógł odstąpić od nałożenia kary i wydać decyzję o stwierdzeniu naruszenia z pouczeniem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera żadnych usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja organu odwoławczego dotycząca ostatecznego nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego – jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V.

Kwestie związane z ruchem pojazdów nienormatywnych zostały uregulowane w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047, ze zm. – dalej jako: "p.r.d."). Zgodnie z art. 2 ust. 35a p.r.d., przez pojazd nienormatywny należy rozumieć pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Natomiast według art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Wymiary pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (art. 64 ust. 3 p.r.d.). Jednocześnie, według art. 64 ust. 2 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I. Ładunek niepodzielny, zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 2 pkt 35b p.r.d., to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków.

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 p.r.d.), a jedynie w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, które nie mają jednak zastosowania w niniejszej sprawie.

Według art. 140ab ust. 1 pkt 3 p.r.d., za brak zezwolenia kategorii V ustala się karę pieniężną w wysokości:

a) 6 000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 10 000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach.

W świetle art. 140ab ust. 2 p.r.d., w przypadku naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, czyli zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Zgodnie natomiast z definicją zawartą w art. 2 pkt 57 p.r.d., nacisk osi oznacza sumę nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi.

Dopuszczalne parametry pojazdu wraz z ładunkiem określone zostały w przepisie art. 61 Prawa o ruchu drogowym oraz rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022, ze zm.). Stosownie do art. 61 ust. 2 pkt 1 p.r.d., ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Zgodnie zaś z § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, dopuszczalny nacisk osi, nie może przekraczać w przypadku pojedynczej osi napędowej pojazdów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2-14 – 11,5 tony. W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa powyżej, są wartości rzeczywiste (§ 5 ust. 4 rozporządzenia).

Odnosząc powyższe zasady do okoliczności sprawy należy stwierdzić, że bezspornym jest, że w rozpoznawanej sprawie w dniu kontroli kierowca wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy. Pojazdem przewożony był ładunek podzielny w postaci ryżu łamanego, w 20 opakowaniach typu big-bag, o łącznej wadze brutto 22 022 kg. Wątpliwości czy był to ładunek podzielny, wbrew stanowisku skargi, w sprawie tej w ogóle nie zaistniały. Przewóz wykonywany był zespołem pojazdów składającym się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów. Jak wynika z akt sprawy, dopuszczalny nacisk drugiej osi pojazdu, stanowiącej pojedynczą oś napędową, został przekroczony w pierwszym ważeniu o 440 kg, czyli o 3,83%. Długość pojazdu została przekroczona z kolei o 0,10 m, czyli o 0,61%. Powtórne ważenie, przeprowadzone na wyraźne żądanie kierowcy, również wykazało przekroczenie dopuszczalnego nacisku powyższej osi na niższym poziomie, o 320 kg (2,78%). Długość pojazdu nie uległa zmianie i przekroczona została o 0,10 m, czyli o 0,61%. Pozostałe parametry pojazdu nie zostały przekroczone.

W ocenie Sądu, wyniki pomiarów są jednoznaczne i nie budzą żadnych wątpliwości. Z protokołów kontroli nr [...] i nr [...] (k. 21-22 i 19-20 akt administracyjnych) jasno wynika, że kontrola nacisków osi pojazdu została przeprowadzona przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typu [...] (nr [...], producent T. ). Waga posiadała ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji ponownej z dnia 22 lipca 2021 r. (ważne do dnia 22 sierpnia 2023 r.), wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w W. – Wydział Zamiejscowy w L. (k. 52 akt administracyjnych). Świadectwo legalizacji ponownej stanowi potwierdzenie spełnienia przez wagę wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2007 r. Nr 188, poz. 1345). Pomiaru długości dokonano przymiarem wstęgowym typu [...] (nr [...]), posiadającym świadectwo wzorcowania nr [...] z dnia 30 listopada 2020 r. wydane przez G. Sp. z o.o. L. kontrolno-pomiarowe.

Zaznaczyć należy, że Sądowi znany jest pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyrokach z dnia 12 października 2023 r. w sprawach sygn. akt II GSK 737/23 i sygn. akt II GSK 2094/22, że wadliwe jest oparcie się przez organy kontroli na świadectwie legalizacji ponownej urządzenia i odrzucenie potrzeby wyjaśnienia dopuszczalnych prawnie błędów pomiaru wagi. Naczelny Sąd Administracyjny za nieprawidłowe uznał twierdzenie, że fakt przejścia kontroli metrologicznej automatycznie czyni uzyskany wynik zawsze wiarygodnym i co istotne, mogącym służyć do przyjęcia zaistnienia przekroczenia, bez konieczności stosowania ewentualnych korekt. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł również, że to organ ma bez zastrzeżeń wykazać, jaka jest rzeczywista wartość nacisków osi na drogę i w tym celu, w razie potrzeby, zasięgnąć również informacji u producenta stosowanych w ramach kontroli wag, co do ich specyfikacji i występujących dopuszczalnych błędów pomiarów. W sprawie niniejszej nie wystąpiły jednakże tego rodzaju okoliczności, które uzasadniałyby konieczność przeprowadzenia rozszerzonej weryfikacji prawidłowości wskazań użytego podczas kontroli urządzenia pomiarowego.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni dotychczasowe stanowisko prezentowane w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wynikiem ważenia są wartości rzeczywiste nacisków osi (por. np. wyroki NSA: z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 328/20; z 28 dnia września 2021 r., sygn. akt II GSK 909/21; z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1264/22 i z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I GSK 1312/14). Temu zaś służy w zakresie nacisków osi odpowiednie urządzenie pomiarowe (waga), spełniające właściwe normy. Takie zaś urządzenie użyte zostało w toku przeprowadzonej kontroli.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że zarządzenie nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz. Urz. GITD z 2014 r. nr 14), nie jest przepisem prawa powszechnie obowiązującego, lecz instrukcją mającą charakter przepisów wewnętrznych, skierowaną do podległych temu organowi inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Nie ma zatem żadnych podstaw do stosowania tego zarządzenia przez inne organy uprawnione do kontroli przewozów. Ponadto zarządzenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego wskazuje na możliwe błędy wskazań wag, wynikające z nachylenia nawierzchni na stanowisku ważenia i błędy wynikające z cząstkowego ważenia pojazdów wieloosiowych, przewiduje zatem korektę wyniku ważenia z uwagi na szczególne warunki pomiaru, przyrządami używanymi przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego.

Tymczasem wymaga zwrócenia uwagi, że z akt sprawy nie wynika, aby w okolicznościach tej sprawy proces ważenia i mierzenia odbywał się w warunkach, które mogłyby zakłócać jego przebieg. Tym samym, ważenie dokonane zostało na wagach spełniających wymogi normatywne i wykonane zostało w sposób zgodny z instrukcją obsługi tych urządzeń wagowych. Dlatego ważenie uznać należało za całkowicie prawidłowe i wiarygodne. Sam fakt wystąpienia różnicy pomiędzy wynikami dwóch pomiarów na wadze dynamicznej jest naturalny i w ogóle nie świadczy o nieprawidłowości procesu ważenia. Na wyniki ważenia dynamicznego pojazdu mogą mieć bowiem wpływ bardzo różne czynniki, w tym i stan techniczny pojazdu, sposób zabezpieczenia ładunku, umiejętności kierowcy, stosowanie się do wskazówek funkcjonariuszy. Z tego właśnie powodu istnieje możliwość przeprowadzenia na żądanie kolejnego ważenia. Organ odwoławczy trafnie zwrócił uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że waga tego typu jest wyposażona w system automatycznej sygnalizacji błędów pomiaru. W sytuacji, gdy systemy wag nie sygnalizowały błędu, należało uznać, że ważenie przebiegało w sposób prawidłowy i nie zachodziły żadne podstawy do kwestionowania wyników pomiaru. Jednocześnie należało mieć na uwadze, że skarżąca nie zanegowała zawartego w zaskarżonej decyzji stwierdzenia przez organ, że w trakcie ważenia system wagi nie sygnalizował nieprawidłowości pomiaru, nie wskazywał również jakichkolwiek usterek, ani wad. W tej sytuacji – jak już wskazano – nie zachodziły przesłanki do uznania, że proces pomiaru przebiegał w sposób niezgodny z instrukcją obsługi wagi. Zarówno instrukcja obsługi wagi, jak i świadectwa legalizacji ponownej wag zostały dołączone do akt administracyjnych. Dodatkowo trzeba zauważyć, że obecny podczas kontroli kierowca został pouczony o możliwości przeprowadzenia powtórnego ważenia, które dokonywane jest niezwłocznie po zakończeniu pierwszego ważenia, w niezmienionym stanie środka przewozowego i ładunku, przez co mógł i skorzystał przecież z przysługującego mu uprawnienia. Z protokołu ważenia dynamicznego pojazdu wynika, że drugi pomiar również wykazał przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi pojazdu o 320 kg (2,78%). Wskazane wyniki ważenia są tymi, które odnotowane zostały w protokołach kontroli z dnia 25 sierpnia 2022 r. Oba protokoły kontroli wraz z protokołami ważenia znajdują się w aktach sprawy i strona mogła się z nimi zapoznać na każdym etapie postępowania w sposób niczym niezakłócony.

Wymaga zaś przypomnienia, że protokół kontroli jako dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy w zakresie jego działania, stosownie do art. 76 k.p.a., stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone i korzysta z domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Utrwalone protokołem czynności kontrolne odzwierciedlają przebieg tych czynności oraz poczynione w ich toku ustalenia faktyczne. Protokół ponadto sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Wiarygodności dokumentowi urzędowemu można odmówić jedynie w przypadku, gdy zostanie przeprowadzone skuteczne postępowanie dowodowe przeciwko jego autentyczności lub przeciwko zgodności z prawdą. Ciężar obalenia domniemania wiarygodności tego rodzaju dowodu ciąży przy tym na stronie skarżącej. Chcąc obalić wiarygodność takiego dokumentu strona jest zatem zobowiązana do wskazania dowodu przeciwnego. W rozpoznawanej sprawie kierujący pojazdem uczestniczył w kontroli, otrzymał informacje dotyczące procedury pomiaru, jak również miał zagwarantowaną możliwość wypowiedzenia się w protokole kontroli, co do sposobu i warunków jej przeprowadzenia. Kierowca podpisał protokół kontroli bez żadnych uwag i zastrzeżeń do wyników kontroli nie zgłosił.

W ocenie Sądu, wątpliwości nie budziła także procedura wykonania pomiarów. Jak wynika z protokołu kontroli, w trakcie pomiarów dokonano odczytu temperatury otoczenia, która wynosiła +20,7°C (podczas pierwszego pomiaru) i +21°C (podczas drugiego pomiaru). Pomiaru dokonano termometrem elektronicznym (nr seryjny: [...]). Nie można było zatem uznać, że warunki pogodowe w trakcie pomiarów były w jakikolwiek sposób niesprzyjające i mogły spowodować zakłócenie procesu ważenia. Waga, którą posłużono się przy ważeniu pojazdu, jak już wyżej wskazano, posiadała ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji ponownej, a więc spełniała wymagania określone w rozporządzeniu w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu. Stosownie do § 16 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia, waga elektroniczna jest skonstruowana i wykonana tak, aby w przypadku wystąpienia zakłóceń nie wystąpiło odchylenie znaczące, rozumiane jako różnica między błędem wskazania wagi a jej błędem wskazania wyznaczonym w warunkach odniesienia, która jest większa niż wartość działki elementarnej, a po wystąpieniu odchylenia znaczącego: a) podała sygnał ostrzegawczy, optyczny lub akustyczny trwający do momentu podjęcia przez operatora działań lub zniknięcia odchylenia albo b) przestała działać. Jak już wyżej wskazano, z akt sprawy nie wynika, aby w trakcie ważenia doszło do jakichkolwiek nieprawidłowości, a system wagi nie sygnalizował błędów pomiaru. Ponadto ważenie zostało dokonane zgodnie ze znajdującą się w aktach sprawy "Instrukcją dla użytkownika wagi elektronicznej S. [...] do dynamicznego ważenia osi pojazdu", stanowiącą instrukcję stosowania programu komputerowego, obsługującego wagę typu [...] Brak jest również podstaw do uznania, że miejsce ważenia i strefa ważenia nie były w sposób prawidłowy oznaczone i wydzielone. Spełnienie wymogów określonych m.in. § 8 ust. 1 i § 19 rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, również zostało potwierdzone świadectwem legalizacji ponownej z dnia 22 lipca 2021 r.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania uznać należało, że organy prawidłowo ustaliły, że kontrolowany pojazd był nienormatywny. Organy prawidłowo również przyjęły, że ze względu na przekroczenie nacisku osi kontrolowany pojazd wymagałby uzyskania zezwolenia kategorii V. Pojazdem tym przewożony był przy tym bezspornie ładunek podzielny, który nie może być przewożony pojazdem nienormatywnym, a wyjątek stanowi przypadek przejazdu na podstawie zezwolenia kategorii I, który nie miał zastosowania w niniejszej sprawie.

Reasumując – w ocenie Sądu – organy zasadnie nałożyły na skarżącą administracyjną karę pieniężną za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym, jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V – na podstawie art. 64 ust. 2 w zw. z art. 140ab ust. 2 p.r.d., a nie za brak samego zezwolenia. Wysokość kary zasadnie ustalono na postawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d.

Zdaniem Sądu organy prawidłowo ustaliły, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d. Według tego przepisu, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, wykonujący przejazd:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Powołany przepis art. 140aa ust. 4 p.r.d. stanowi wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz i musi być interpretowany ściśle. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że dochowanie należytej staranności oznacza, że podmiot wykonujący przejazd uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać przy organizacji przewozu, a jedynie na skutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń, na które nie miał wpływu, doszło do naruszenia prawa. Podejmując się przewozu określonego ładunku, podmiot wykonujący przejazd powinien przedsięwziąć kroki, zapobiegające przekroczeniu dopuszczalnych parametrów pojazdu. Skarżąca – jak już wyjaśniono – nie wykazała, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, nie przedstawiła bowiem żadnych dowodów świadczących o braku wpływu na powstanie naruszenia. Skarżąca jako podmiot profesjonalny w zakresie przewozu ładunków po drogach publicznych powinna znać przepisy normujące ruch pojazdów nienormatywnych i zasady przewozu ładunków. Przed rozpoczęciem przewozu skarżąca powinna upewnić się, czy po załadowaniu towaru nie dojdzie do przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu. Na wyniki ważenia dynamicznego pojazdu mogą mieć bowiem wpływ różne czynniki. Skarżąca ponosiła jedynie, że "jeżeli wystąpiły jakieś nieprawidłowości, to wystąpiły one po stronie załadowcy wobec czego skarżąca nie może ponosić odpowiedzialności z tego tytułu". Dowodów na uzasadnienie tego stanowiska brak, a uwaga ta ma charakter jedynie hipotetyczny.

Odnosząc się natomiast do podnoszonych przez skarżącą zarzutów dotyczących naruszenia art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. w związku z art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. wyjaśnić należy, że postanowieniem z dnia 28 października 2022 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej jak za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego. Natomiast w treści uzasadnienia rzeczywiście błędnie wskazano, że przewożony towar stanowił światłowód o łącznej wadze brutto 21 914 kg, zapakowany w 48 opakowań. Jednakże organ postanowieniem z dnia 17 marca 2023 r. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w tym zakresie stwierdzając ostatecznie, że "w części ładunkowej kontrolowanego pojazdu członowego przewożony był towar w postaci ryżu łamanego (CN10064000), w 20 opakowaniach typu big-bag, o łącznej masie brutto 22 022 kg". Niezasadne było zatem twierdzenie, że w sprawie nie zostało w ogóle wszczęte postępowanie administracyjne, albo że zostało wszczęte wadliwie. Całkowicie nieuprawnione było przy tym twierdzenie, że przewożenie towaru sypkiego w tego rodzaju opakowaniach o objętości 1 m3 wskazywałoby na niepodzielność przewożonego ładunku. Stanowisko to przeczy logice w sytuacji, kiedy ładunkiem niepodzielnym w rozumieniu przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym jest ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków (art. 2 pkt 35b p.r.d.). Już w czasie kontrolowanego przewozu ładunek był przecież podzielony na 20 części.

Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ przepisów postępowania – art. 7a, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy został ustalony jak najbardziej prawidłowo. Organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy potrzebny do poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnie z regułami proceduralnymi przewidzianymi w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Wbrew twierdzeniom strony, organ zgromadził jednoznaczne i pewne dowody potwierdzające przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu i długości pojazdu (protokoły kontroli i ważenia pojazdu), a strona miała możliwość zapoznania się z nimi w toku całego postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy szczegółowo należycie wyjaśnił podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem właściwych przepisów prawa. Ponadto odniósł się do podniesionych w odwołaniu zarzutów i logicznie wyjaśnił, dlaczego nie uznał ich za trafne. Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się naruszenia innych przepisów postępowania, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nietrafny okazał się również zarzut dotyczący naruszenia art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Należy mieć na uwadze, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność, że zostały spełnione przesłanki z tego przepisu i rozważania kwestii umorzenia niewadliwie wszczętego postępowania. Nie było bowiem uzasadnionych podstaw do skutecznego zakwestionowania prawidłowości przeprowadzonych pomiarów oraz uzyskanych wyników pomiarów, które należało uznać za w pełni wiarygodne. To przede wszystkim na przewoźniku ciąży przecież podjęcie czynności i przedstawienie dowodów zmierzających do wykazania, że naruszenie przepisów ustawy nastąpiło pomimo dochowania przez niego należytej staranności w realizacji czynności związanych z przewozem albo udowodnienia, iż rzeczywiście nie miał on wpływu na powstanie naruszenia. Skarżąca żadnych dowodów na te okoliczności nie przedstawiła. Natomiast przedstawiona w toku postępowania dokumentacja fotograficzna pojazdu nie może stanowić dowodu nieprawidłowego przeprowadzenia pomiaru tego parametru. Przedstawione zdjęcia nie obrazują bowiem widoku całego zespołu pojazdów i położenia przymiaru wstęgowego względem pojazdu. Kwestionowanie zatem pomiaru długości na wskazanej podstawie nie mogło okazać się skuteczne względem udokumentowanych należycie czynności kontrolnych. Wreszcie przedstawione przez stronę wyniki ważenia z u. urzędu celnego również nie mogły skutecznie potwierdzić normatywności pojazdu w zakresie nacisku pojedynczej osi napędowej i podważyć wyników pomiaru dokonanego w dniu 25 sierpnia 2022 r., bowiem pomiar na U. wykonany został, po pierwsze, innym urządzeniem, po drugie, na podstawie innych przepisów i reguł, a po trzecie, wykonano go kilka dni po pomiarach w czasie kontroli w Polsce. Tymczasem realna możliwość zakwestionowania prawidłowości wyniku pomiaru z dnia kontroli wymagałaby dodatkowego jeszcze ważenia pojazdu z wynikiem wskazującym na jego normatywność, ale tylko wtedy, gdyby stan pojazdu był identyczny z tym, w jakim znajdował się on w dniu kontroli. Pojazdy zaś tego typu nigdy nie spełniają tego warunku, jeżeli wynik kolejnego ważenia dokonywany jest innego dnia oraz w innych warunkach, także atmosferycznych, niż pomiary z dnia kontroli.

Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdzając bezzasadność wszystkich zarzutów podniesionych w skardze obowiązany był ją oddalić w całości – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), o czym orzekł w sentencji wyroku. Skarga została przez sąd rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., bowiem skarżąca nie sprzeciwiła się zawartemu w odpowiedzi na skargę wnioskowi organu co do rozpoznania sprawy w tym trybie.