Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 129/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: Art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 2, art. .39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 1 i 5
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 12 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński Protokolant asystent sędziego Tomasz Stańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2024 roku sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 28 grudnia 2023 roku znak: KO.440.114.2023 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. lp


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 28 grudnia 2023 r., znak: KO.440.114.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim na mocy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (w chwili wydawania zaskarżonej decyzji t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej również jako: "k.p.a.") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. z dnia 31 października 2023 r. nr PS.4102.1711.2023, odmawiającą przyznania Z. S. zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów prywatnej wizyty u kardiologa.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną:

Wnioskiem z dnia 15 września 2023 r. Z. S. zwrócił się do Burmistrza S. o udzielenie pomocy w formie zasiłków celowych na pokrycie kosztów m.in. wizyty u kardiologa.

W dniu 27 września 2023 r. pracownicy socjalni udali się pod podany przez wnioskodawcę adres zamieszkania celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak w domu nikogo nie zastano. Wywiad przeprowadzono 5 października 2023 r. W jego toku ustalono, iż Z. S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zajmuje pokój z kuchnią, mieszka w rodzinnym domu, który jest własnością byłej żony. Wnioskodawca jest dłużnikiem alimentacyjnym. Utrzymuje się z dzierżawy gospodarstwa rolnego o powierzchni 0,7742 ha przeliczeniowego, które jak twierdzi nie przynosi dochodu. Pobiera on zasiłek stały z powodu niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym w wysokości 719 zł. Wnioskodawca odmówił podpisania wywiadu, oświadczenia majątkowego oraz oświadczenia o jednorazowym dochodzie, gdyż stwierdził, że nie widzi.

W dniu 6 października 2023 r. do Z. S. zostało wysłane zawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W piśmie tym organ wskazał jednocześnie na zależne od strony niespełnione przesłanki realizacji żądanych świadczeń, a więc nieprzedłożenie zaświadczenia od lekarza, że wizyta u lekarza kardiologa nie może odbyć się w ramach NFZ oraz o nieprzedstawienie zaświadczenia od okulisty, że wada wzroku wnioskodawcy uniemożliwia podpisywanie dokumentów. Organ wskazał, iż niewykazanie ww. przesłanek zależnych od strony może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z jej żądaniem.

Z kolei w dniu 13 października 2023 r. do wnioskodawcy wystosowano zawiadomienie o przedłużeniu terminu do załatwienia spraw do 15 listopada 2023 r. w związku z oczekiwaniem na przedłożenie przez klienta dokumentów. Mimo wezwania wnioskodawca nie dostarczył wymaganych dokumentów.

Opisaną powyżej decyzją z dnia 31 października 2023 r. nr PS.4102.1711.2023 Burmistrz S. odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów wizyty u kardiologa. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że art. 107 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 901 ze zm., dalej również jako: "u.p.s.") daje pracownikowi socjalnemu, przeprowadzającemu wywiad, możliwość nałożenia na stronę obowiązku złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia. Przy tym na osobie, która ubiega się o pomoc spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zatem osoba zainteresowana zobowiązana jest do udzielenia informacji w ustaleniu faktycznej sytuacji życiowej. Sam fakt rozpoczęcia umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przy jednoczesnej odmowie złożenia oświadczenia majątkowego, odmowie złożenia oświadczenia o jednorazowym dochodzie, odmowie podpisania wywiadu środowiskowego, jest traktowany jako odmowa przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Natomiast aby otrzymać pomoc społeczną, należy powziąć w tym kierunku pewne wysiłki. Pierwszym wysiłkiem, jaki powinien uczynić ubiegający się o pomoc społeczną, jest udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej.

W niniejszej sprawie wnioskodawca odmówił podpisania wywiadu, oświadczenia majątkowego oraz oświadczenia o jednorazowym dochodzie, tłumacząc to złym stanem wzroku. Jednakże, w ocenie organu, odmowa podpisania wywiadu nie jest uwarunkowana stanem zdrowia, ponieważ wnioskodawca składa kolejne liczne wnioski opatrzone własnoręcznym czytelnym podpisem z imienia i nazwiska.

Dlatego też, z uwagi na niedostarczenie dokumentów oraz odmowę podpisania wywiadu, oświadczenia o stanie majątkowym oraz oświadczenia o jednorazowym dochodzie, organ odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Z. S., jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim nie znalazło podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu I instancji i zaskarżoną decyzją utrzymało je w mocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż instytucja pomocy społecznej działa na zasadzie pomocniczości. Nie powinna ona zastępować osoby i rodziny w podejmowaniu własnymi siłami działań mających na celu zaspokajanie ich niezbędnych potrzeb życiowych, gdy nie jest to konieczne. Osoby i rodziny korzystające z tej pomocy są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Chodzi tu o podejmowanie wszelkich dostępnych danej osobie bądź rodzinie działań zmierzających do poprawy trudnej sytuacji życiowej przy wykorzystaniu wszystkich własnych uprawnień, zasobów i możliwości, przy pomocy których będą mogły przezwyciężać trudną sytuację życiową oraz niepodejmowanie czynności, które mogą przyczynić się do jej pogorszenia. Wśród zasad i celów pomocy społecznej zostały również wskazane możliwości odmowy udzielenia pomocy, jej wstrzymania i zmodyfikowania, będące następstwem negatywnych zachowań świadczeniobiorcy.

Następstwem opisanej wyżej zasady subsydiarności jest obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej. Organy bowiem nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu problemów życiowych. Brak aktywności ze strony wnioskodawcy uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia. Obligatoryjna czynność, jaką jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, z uwagi na swą istotę, stanowi formę współpracy potencjalnego beneficjenta z organem, której brak może przynieść dla niego negatywne skutki. Przeprowadzenie jej ma bowiem fundamentalne znaczenie dla wydanego w takim przedmiocie rozstrzygnięcia, gdyż stanowi podstawę ustalenia sytuacji materialno-bytowej osoby ubiegającej się o taką pomoc.

Zdaniem organu nie budzi wątpliwości, że skarżący jest co do zasady osobą uprawnioną do przyznania wsparcia w formie zasiłku celowego, gdyż spełnia tzw. kryterium dochodowe. Skarżący odmówił jednak podpisania wywiadu, który odczytał pracownik socjalny. Odmówił także podpisania oświadczenia majątkowego, ponieważ jak stwierdził, nie widzi. Podczas wywiadu Z. S. włączał telefon celem nagrywania pracowników socjalnych podczas wykonywania czynności służbowych. Pracownik socjalny zwrócił uwagę na fakt, iż skarżący składa wnioski o pomoc, które opatrzone są jego własnoręcznym podpisem z imieniem i nazwiskiem, jak również odbiera kierowaną do niego pocztę, gdzie na potwierdzeniu odbioru widnieje jego czytelny podpis. Dlatego w sprzeczności pozostaje powód odmowy podpisania dokumentów niezbędnych do przyznania wnioskowanego świadczenia. Pracownik socjalny w trakcie wywiadu poinformował Z. S., że z uzyskanych telefonicznie w przeddzień wywiadu informacji z Przychodni [...], mieszczącej się przy ul. [...] w P., czas oczekiwania na wizytę u lekarza okulisty w ramach NFZ to ok. 1 miesiąc, jednak Z. S. powiedział, że "nikt nie będzie mu mówił gdzie ma się leczyć i czy mają to być wizyty w ramach NFZ czy prywatne". Wnioskodawca został również poproszony o przedstawienie dokumentów potwierdzających, że wizyty u lekarzy: ortopedy, reumatologa, nefrologa, kardiologa czy okulisty nie mogą być odbywane w ramach NFZ, jednak dokumentów takich nie przedstawił. Podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego uczestniczyła była żona Z. S., która oświadczyła, że nie będzie utrzymywała wnioskodawcy i nie będzie opłacała za niego energii oraz ogrzewała pomieszczeń, które zajmuje. Poproszona o przedstawienie dokumentów lub napisanie oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej, w jakiej wysokości Z. S. partycypuje w kosztach, M. S. nie przedstawiła żadnego dokumentu, nie napisała też oświadczenia. W wyznaczonym terminie wnioskodawca nie przedłożył dokumentów, o których przedstawienie został poproszony.

W ocenie Kolegium, pasywna postawa skarżącego, który nie wyraził zgody na podpisanie wywiadu środowiskowego, podpisanie oświadczenia o dochodach, odczytanie oświadczenia przez pracownika, które mógłby podpisać, przedstawienia żądanych dokumentów, świadczy o tym, że nie współpracuje on z pracownikiem socjalnym. Odmowa udzielenia wskazanych przez pracownika socjalnego informacji, uniemożliwia bowiem organowi pomocowemu dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się o świadczenie, co może stanowić o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy w świetle art. 11 ust. 2 u.p.s.

Odnosząc się do konstatacji skarżącego zawartej w odwołaniu, że skarżący nie występował o pomoc do MOPS-u w S., a do Burmistrza S., który nie dopełnił obowiązków służbowych, Kolegium wyjaśniło, że zadania pomocy społecznej w gminach wykonują jednostki organizacyjne - ośrodki pomocy społecznej lub centra usług społecznych, o których mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych. Natomiast wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy.

Organ II instancji podkreślił, że nie kwestionuje trudnej sytuacji skarżącego. Zaznaczył jednak, iż oceniając sprawę, organ rozważa całokształt okoliczności z nią związanych. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej organ winien brać pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej określone w ustawie, jak i możliwości finansowe w zakresie udzielania pomocy. Winien on uwzględniać sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, jej zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak i zakres udzielonej jej ze środków publicznych pomocy. Stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest bowiem zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych. Natomiast skarżący swoim zachowaniem skutecznie uniemożliwił pracownikom socjalnym zebranie pełnych informacji koniecznych do załatwienia sprawy.

W okolicznościach sprawy, w ocenie Kolegium, odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego na pokrycie kosztów prywatnej wizyty u kardiologa, nie narusza granic uznania administracyjnego ani obowiązującego prawa. To zachowanie skarżącego zdeterminowało treść wydanego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia. Istotnym jest przy tym, na co zwrócił uwagę organ pierwszej instancji, że skarżący, jako będący ubezpieczony w KRUS, ma możliwość korzystania z publicznej służby zdrowia, gwarantującej dostęp do opieki oraz świadczeń zdrowotnych. Może korzystać z niezbędnej bezpłatnej opieki zdrowotnej na zasadach ogólnych dotyczących osób objętych powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym, bez konieczności uruchamiania na ten cel środków z pomocy społecznej. Skarżący nie przedłożył przy tym żadnej dodatkowej dokumentacji potwierdzającej konieczność odbycia wizyty u konkretnego specjalisty "poza kolejką" w NFZ. W ocenie organu odwoławczego okoliczność, że skarżący nie zamierza korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych w całości ze środków publicznych, lecz chciałby korzystać z prywatnej opieki specjalistycznej, gdyż "nikt nie będzie mu mówił gdzie ma się leczyć i czy mają to być wizyty w ramach NFZ czy prywatne", nie uzasadnia w żadnym razie sfinansowania tego rodzaju oczekiwań strony ze środków przeznaczonych na pomoc społeczną, a więc na zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych. Zasiłki celowe mogą być przyznawane na niezbędne potrzeby bytowe, a więc takie potrzeby, bez zaspokojenia których osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życia lub zdrowia. Takie zaś potrzeby skarżącego w zakresie opieki medycznej są zaspokajane wobec posiadania prawa do bezpłatnej opieki zdrowotnej.

W świetle przytoczonych okoliczności prawnych i faktycznych, Kolegium nie znalazło podstaw do innego rozstrzygnięcia sprawy, niż to wynika z zaskarżonej decyzji.

Skargę na powyższą decyzję wniósł Z. S., wskazując iż nie uznaje w całości tej decyzji i poświadczenia nieprawdy przez urzędników Gminy S..

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej również jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu administracji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 28 grudnia 2023 r., znak: KO.440.114.2023, utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza S. z dnia 31 października 2023 r. nr PS.4102.1711.2023 w przedmiocie odmowy przyznania Z. S. zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów prywatnej wizyty u kardiologa, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca odpowiadają prawu.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 ust.1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl zaś art. 3 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (ust. 1). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (ust. 2). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (ust. 4). Wreszcie, po myśli art. 4 u.p.s., osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.

Powyższe unormowania wskazują na zasadę subsydiarności pomocy społecznej. Wynika z niej, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób w przezwyciężaniu ich trudnej sytuacji życiowej, tak, by beneficjenci pomocy społecznej stawali się jak najszybciej samowystarczalni i samodzielni, lecz nie oznacza całkowitego i trwałego ich wyręczania. Dlatego też pomoc społeczna ma z reguły charakter przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających w celu pokonania życiowych trudności. Warunkiem udzielenia wsparcia przez organy pomocy społecznej jest współdziałanie z pracownikami socjalnymi. Jak bowiem wskazano w art. 11 ust. 2 u.p.s. m.in. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny może stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Osoba występująca o świadczenia z pomocy społecznej nie może pozostawać bierna w ustaleniu okoliczności, które mogą świadczyć na jej korzyść. Wręcz przeciwnie, to od klienta pomocy społecznej należy oczekiwać chociażby minimum współpracy z pracownikiem socjalnym.

Z. S. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Utrzymuje się z zasiłku stałego w kwocie 719 zł oraz z gospodarstwa rolnego o pow. 0,7742 ha przeliczeniowego. Skarżący spełnia zatem przesłanki przyznania świadczeń z pomocy społecznej, jego dochód nie przekracza bowiem wysokości kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, wskazanej w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., która wynosi obecnie 776 zł. Jednakże samo spełnienie kryterium dochodowego nie skutkuje automatycznie powstaniem roszczenia wobec organu pomocy społecznej o wypłatę świadczenia.

Zgodnie bowiem z art. 39 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2).

Z przywołanych regulacji wynika, że przyznanie zasiłku celowego leży w granicach, tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że kontrola legalności decyzji w tym przedmiocie dokonywana jest przez sąd w ograniczonym zakresie i polega na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Zasiłek celowy jest przy tym fakultatywną formą pomocy i nawet spełnienie przez wnioskodawcę ustawowych kryteriów, nie oznacza automatycznego obowiązku przyznania zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z oczekiwaniami zainteresowanego. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, organ powinien brać pod uwagę zarówno cele tej pomocy określone w ustawie, jak i środki finansowe, jakimi dysponuje, które niewątpliwie są limitowane. Luz decyzyjny wynikający z art. 39 ust. 1 u.p.s. sprawia, że organ nie jest związany ani wskazaną we wniosku formą, ani wysokością pomocy społecznej. Winien też uwzględniać sytuację ubiegającego się o przyznanie świadczenia, jego zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak i zakres pomocy udzielonej mu ze środków publicznych, a ponadto ocenić hierarchię zgłaszanych potrzeb w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań. Organ nie może bowiem zaspokoić wszystkich, choćby najbardziej uzasadnionych, potrzeb osób ubiegających się o pomoc, tym bardziej w żądanej przez nich maksymalnej wysokości (zob. wyroki NSA z 31 stycznia 2023 r. w sprawach o sygn. I OSK 561/22 i I OSK 564/22; wyrok NSA z 24 sierpnia 2023 r. sygn. I OSK 1377/21 dostępne, podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: "www.orzeczenia.nsa.gov.pl", dalej również jako: "CBOSA").

W ocenie Sądu organy administracyjne prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i trafnie uznały, że wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów prywatnej wizyty u kardiologa nie zasługuje na uwzględnienie. Z. S. uniemożliwił bowiem pracownikom socjalnym wszechstronne ustalenie jego sytuacji bytowej.

Jak stanowi art. 106 ust. 4 u.p.s. decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Zgodnie z art. 107 ust. 1 u.p.s. rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103. Wreszcie, po myśli art. 107 ust. 5 u.p.s., pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia.

Z treści powyższych przepisów wynika, że wywiad środowiskowy jest specyficznym i jednocześnie obligatoryjnym środkiem dowodowym w toku postępowania o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Rodzinny wywiad środowiskowy ma ukazać w sposób wszechstronny sytuację osoby i rodziny starającej się o przyznanie świadczenia lub korzystającej z pomocy. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu i formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Jednocześnie, jak wskazano powyżej, to na osobie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zatem żeby otrzymać pomoc społeczną, należy w tym kierunku powziąć pewne wysiłki. Zaś pierwszym wysiłkiem, jaki powinien uczynić ubiegający się o pomoc społeczną, jest udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej, a więc przedstawienie wszelkich dokumentów i udzielenie informacji, mogących mieć istotne znaczenie dla przyznania wnioskowanego świadczenia, szczególnie dotyczących sytuacji majątkowej strony. Występując z wnioskiem o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, osoba zainteresowana winna być świadoma, iż są one przyznawane według ściśle określonych zasad i procedury, której przestrzeganie jest warunkiem niezbędnym dla uzyskania wsparcia.

W realiach niniejszej sprawy należy uznać, iż skarżący bezpodstawnie odmówił podpisania wywiadu środowiskowego (mimo że został mu on odczytany przez pracownika socjalnego), oświadczenia majątkowego oraz oświadczenia o jednorazowym dochodzie. Z. S. tłumaczył powyższe złym widzeniem, jednak, jak trafnie wskazały organy w uzasadnieniach swoich decyzji, na wnioskach składanych przez skarżącego widnieje jego czytelny podpis, podobnie jak na potwierdzeniach odbioru wysyłanej do niego korespondencji.

Ponadto skarżący, pomimo iż stosownie do art. 9 k.p.a. został poinformowany o tym, iż rozstrzygnięcie sprawy jest uwarunkowane uzyskaniem informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej oraz przedstawieniem stosownych dokumentów, nie przedłożył dokumentacji medycznej, z której wynikałaby konieczność odbycia pilnej wizyty prywatnej u specjalisty kardiologa, czy też zaświadczenia od lekarza okulisty, potwierdzającego niemożność podpisania wywiadu i oświadczeń przez zły stan wzroku. Stosowne zawiadomienie w tym przedmiocie zostało doręczone skarżącemu w dniu 23 października 2023 r., co skarżący pokwitował własnoręcznym podpisem. Mimo upływu wskazanego w zawiadomieniu terminu, skarżący nie przedłożył organowi wskazanych dokumentów, w tym dokumentacji medycznej.

Z. S. nie podał również żadnych racjonalnych przyczyn, dla których nie mógłby skorzystać z opieki medycznej w ramach wizyty refundowanej ze środków NFZ, twierdząc jedynie, że: "nikt nie będzie mu mówił, gdzie ma się leczyć i czy będą to wizyty w ramach NFZ czy prywatne". Powyższe prowadzi do wniosku, iż skarżący nie wykorzystuje dostępnych dla niego możliwości uzyskania leczenia, co jest sprzeczne z opisaną zasadą subsydiarności pomocy społecznej. Co więcej, odmowa złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym uniemożliwiła dokonanie pełnych, wszechstronnych ustaleń odnośnie faktycznej sytuacji materialnej skarżącego. Taka postawa skarżącego, zdaniem Sądu, wskazuje na jego całkowitą bierność i brak współdziałania z organami pomocy społecznej w celu zażegnania swojej trudnej sytuacji życiowej, co uzasadniało negatywne rozpatrzenie jego wniosku o przyznanie zasiłku celowego.

Reasumując, zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że zarówno Burmistrz S., jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, prawidłowo odmówiły skarżącemu przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłacenie prywatnej wizyty u kardiologa, nie wykraczając swoimi rozstrzygnięciami poza granice uznania administracyjnego. Organ pierwszej instancji, a w ślad za nim organ odwoławczy zgodnie z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. podjął wszelkie czynności niezbędne celem prawidłowego rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, zebrał kompletny materiał dowodowym, który poddał wszechstronnej i wnikliwej analizie. Wybór rozstrzygnięcia i kryteria, którymi kierowały się organy obu instancji przy ich wyborze, zostały przy tym prawidłowo i logicznie umotywowane, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

ds