Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 194/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 50 ust. 3 i 5, art. 51 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 124 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Zamojska - Jaszczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 18 lutego 2010r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 15.05.2009 roku Pan J.M.zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu o przyznanie płatności bezpośrednich rok 2009.

W sekcji VII. Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych wniosku Strona zadeklarowała czterdzieści dwie działki ewidencyjne, wchodzących w skład gruntów rolnych (kolumna 10 sekcja VII. wniosku). W sekcji VIII. Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych zadeklarowano trzydzieści cztery działki rolne oznaczone literami od A do AZ o łącznej powierzchni 96,59 ha do jednolitej płatności obszarowej (JPO), dwanaście działek rolnych oznaczonych literami AA, AA1, AAB1, AB1, AC1, AD1, Bl, Cl, Dl, Fl, Tl, Ul oraz AZ1 o łącznej powierzchni 62,96 ha do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO). Ponadto działki rolne AE, AF, E, G H, I, J, K, L, M, N, O, P, R, S, W, X, Y, Z, ZA oraz ZB o łącznej powierzchni 33,63 ha, zgłoszone zostały do płatności do gruntów rolnych na których prowadzona jest uprawa stanowiąca trwały użytek zielony (TUZ) - zwanej dalej "płatnością zwierzęcą". Wnioskodawca zaznaczył także, iż na przedmiotowych działkach rolnych realizuje przedsięwzięcie rolno-środowiskowe i poprawy dobrostanu zwierząt (RS). Na załącznikach graficznych przedstawione zostało położenie poszczególnych działek rolnych.

Wezwaniem nr [...] z dnia 28.08.2009 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wyznaczył Stronie siedmiodniowy termin do złożenia wyjaśnień w sprawie wykrytych nieprawidłowości, polegających na tym, że suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych na działce ewidencyjnej o identyfikatorze nr [...], [...] we wszystkich wnioskach złożonych przez Producentów ubiegających się do dopłaty, jest większa od całkowitej powierzchni tej działki ewidencyjnej wynikającej z ewidencji gruntów oraz suma powierzchni działek rolnych, powierzchni niezgłaszanych do programów pomocowych oraz powierzchni zalesionych, wskazanych we wnioskach złożonych przez producentów ubiegających się o dopłaty, położonych na działce ewidencyjnej o identyfikatorze nr [...] jest większa od sumarycznej powierzchni dopuszczalnych typów użytków (uprawnionych do uzyskania jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej) występujących na tej działce ewidencyjnej zgodnie z bazą referencyjną( wezwanie zostało doręczone w dniu 01.09.2009 roku).

W odpowiedzi na wezwanie J. M. w dniu 08.09.2009 roku złożył oświadczenie, w którym stwierdził, iż na mocy umów dzierżawy zawartych z Panem K. K. i Panią J. K. był od lutego 2001 roku dzierżawcą gruntów rolnych o powierzchni 53,56 ha, położonych w miejscowości K. Przedmiotowe umowy dzierżawy zostały zawarte do dnia 30 listopada 2008 roku, zastrzeżeniem, iż w przypadku sprzedaży gruntów rolnych objętych umową dzierżawy będzie mu przysługiwało prawo pierwokupu. Jednakże wydzierżawiająca tj. Pani J. K. na początku 2007 roku próbowała bez jakichkolwiek podstaw rozwiązać umowy dzierżawy. W dniu 12 kwietnia 2007 roku zostały sprzedane grunty rolne o pow. 22,95 ha innemu rolnikowi, który od 2009 roku przedmiotowe grunty wydzierżawił Panu A.S. Zaś w dniu 19.04.2007 roku Pani J. K. sprzedała grunty rolne o pow. 16,64 ha Panu P.W., który również wydzierżawił zakupiony grunt Panu A.S.. Z uwagi na w/wym. czynności, Strona skierowała do Sądu Okręgowego w Opolu pozew o stwierdzenie nieważności umów kupna - sprzedaży. W wyniku rozpatrzenia sprawy, Sąd Okręgowy w Opolu oddalił powództwo. Powyższe spowodowało, iż Pan P.W. odmówił zgody na przedłużenie dzierżawy i doprowadził do pozbawienia Pana J. M. w roku 2009 posiadania. Na przełomie marca i kwietnia 2009 roku nowy dzierżawca Pan A.S. wjechał na grunty posiadane przez Stronę i objął je w faktyczne posiadanie. Do oświadczenia załączony został wyrok Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 10.03.2008 roku sygn. akt [...] oddalający powództwo Pana J.M. o stwierdzenie nieważności czynności prawnej.

Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu decyzją nr [...] z dnia [...] roku odmówił Panu J.M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, w tym z tytułu:

1. jednolitej płatności obszarowej oraz nałożył sankcję w wysokości 20.365,39 zł, która będzie potrącana w okresie trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, saldo pozostałe do spłaty zostaje anulowane,

2. uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz nałożył sankcję w wysokości 14.219,59 zł, która będzie potrącana w okresie trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, saldo pozostałe do spłaty zostaje anulowane,

3. oraz odmówił uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że w przypadku jednolitej płatności obszarowej powierzchnia zadeklarowana we wniosku wyniosła 96,59 ha, natomiast w przypadku uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych - 62,96 ha gruntów rolnych. Powierzchnia, do której wniosek został rozpatrzony wyniosła odpowiednio 56,42 ha dla JPO i 23,07 ha dla UPO. Ponieważ procentowa różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną w toku kontroli wyniosła dla JPO 71,19% i 172,90 % dla UPO zastosowano sankcję z tytułu zawyżenia powierzchni deklarowanej do powierzchni stwierdzonej, zgodnie z art. 51 rozporządzenia 796/2004 w kwotach 20.365,39 zł dla JPO i 14.219,59 zł.

W uzasadnieniu organ I instancji szeroko opisał stan faktyczny, oparty na wyniku ustaleń poczynionych w trakcie kontroli administracyjnej wniosku, przeprowadzonej w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG). W toku kontroli ustalono, że powierzchnia stwierdzona działek rolnych E i U wyniosła odpowiednio 10,39 ha i 1,19. ha wobec deklarowanych 10,67 ha i 1,49 ha. Ponadto w wyniku weryfikacji wniosku stwierdzono, iż Pan J.M. w roku 2009 nie był faktycznym użytkownikiem gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr 198 i 355/1 o łącznej powierzchni 39,95 ha, zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2009, które w tym czasie były faktycznie użytkowane rolniczo przez innego rolnika.

Od powyższej decyzji Pan J.M. złożył odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu , załączając do niego pozew do SR w K. o ochronę zakłóconego posiadania. W odwołaniu, Strona zarzucała, iż zaskarżona decyzja jest niesprawiedliwa, gdyż premiuje osobę, która samowolnie naruszyła posiadanie. Dalej odwołujący wskazał, iż sporne grunty znajdowały się w jego posiadaniu od lutego 2001 roku do wiosny 2009 roku, kiedy to w czasie świąt wielkanocnych zostały zagospodarowane przez Pana A.S., który to uczynił w porozumieniu z Panem P. W. i Panią S. Zaznaczyć, iż zarówno nowy właściciel, jak i dzierżawca nie porozumieli się w przedmiocie przeniesienia posiadania i wydania gruntów, zrobili to złośliwie, wiedząc jakie są tego konsekwencje. Dlatego też w jego ocenie do chwili obecnej jest prawowitym właścicielem, natomiast organ administracji publicznej winien przeprowadzić rozprawę i wyjaśnić istotę rzeczy, w szczególności czy obecny dzierżawca zasługuję na ochronę prawną w tym stopniu, iż nakłada się na niego sankcje finansowe.

Decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.) art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2008 Nr 170, poz. 1051 ze zm.) utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.

Dokonując ponownej analizy przedmiotowej sprawy Dyrektor wskazał, iż warunkiem ubiegania się o płatności bezpośrednie jest m.in. wykazanie, że na deklarowanych obszarach prowadzona jest gospodarka rolna. Nie wszystkie bowiem posiadanie przez beneficjenta grunty mogą korzystać z przywileju dopłat, ale tylko te, na których jest prowadzona przez Stronę działalność rolnicza. Podkreślił także, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003. Posiadanie jako warunek przyznania płatności bezpośredniej przewidziany w powyższej regulacji należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Do takiej konkluzji prowadzą inne uregulowania określające przesłanki przyznania płatności do gruntów rolnych powiązane z gospodarczym wykorzystaniem, w szczególności wymóg utrzymywania gruntów zgodnie z normami. Takie rozumienie posiadania na gruncie przepisów o płatnościach wynika również z samej istoty płatności, których zasadniczym celem jest dofinansowanie produkcji rolnej. Posiadanie jako warunek przyznania płatności bezpośrednich jest stanem faktycznym, a nie prawnym, co oznacza, że posiadanie daje podstawę do przyznania płatności, choćby było ono niezgodne z prawem, bez tytułu prawnego lub w złej wierze. Odnosząc powyższej poczynione rozważania do ustalonego w sprawie stanu faktycznego zważono, iż Pan J.M. składając wniosek o przyznanie płatności spełnił podstawowe warunki do ubiegania się o dopłaty. Wnioskiem objął bowiem trzydzieści cztery działki rolne o łącznej powierzchni 96,59 ha (a więc oczywiście więcej niż 1 ha, przy czym dla każdej z działek zadeklarował powierzchnię nie mniejszą niż 0,10 ha). Jednakże w wyniku podjętych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu czynności sprawdzających tj. weryfikujących złożony wniosek, stwierdzono, że zadeklarowana we wniosku Strony powierzchnia gruntów rolnych położona na działkach ewidencyjnych nr 198 i 355/1 (województwo opolskie, powiat opolski, gmina M. obręb K.) został zadeklarowana również przez innego rolnika, o czym został on powiadomiony wezwaniem nr [...] z dnia 28.08.2009r. W złożonych obszernych wyjaśnieniach wnioskodawca przyznał, że faktycznie nie użytkował spornych działek (działki ew. nr 198 i 355/1) i nie był ich posiadaczem na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek, gdyż zostały one przejęte przez innych rolników, którzy prowadzili na nich działalność rolniczą. Powyższe zostało potwierdzone przez Stronę również na etapie postępowania odwoławczego. Z tego też względu, w ocenie organu odwoławczego , Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie zasadnie wykluczył z przyznania płatności powierzchnię gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr 198 i 355/1 o powierzchni 39,95 ha oraz dokonując weryfikacji wniosku w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) ustalił, iż powierzchnia działek rolnych E i U zadeklarowanych pierwotnie we wniosku 10,67 ha i 1,49 ha wynosi odpowiednio 10,39 ha i 1,19 ha gruntów rolnych. Stwierdzone nieprawidłowości w konsekwencji skutkowały zastosowaniem sankcji trzyletnich wynikających z art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Z regulacji przedmiotowego rozporządzenia, mającego w niniejszej sprawie zastosowanie wynika, iż wysokość płatności uzależniona jest m.in. od zadeklarowanej przez rolnika powierzchni gruntów rolnych a także, że podane przez rolnika wielkości podlegają weryfikacji. Konsekwencją wystąpienia różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności a powierzchnią stwierdzoną, jest zmniejszenie należnej płatności lub nawet odmowa jej przyznania.

Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania dotyczących kwestii posiadania wskazano, iż w przypadku zaistnienia sytuacji posiadania zgodnego, czy też niezgodnego z prawem lub posiadania w dobrej lub złej wierze, płatności będą przysługiwać rolnikowi, który posiada grunty rolne, faktycznie je uprawia, utrzymuje zgodnie z normami i spełnia inne przesłanki określone w przepisach krajowych i unijnych nawet w przypadku posiadania niezgodnego z prawem. Wtargnięcie przez innego rolnika na grunty rolne, które wcześniej użytkował inny rolnik nie stanowi dla organów prowadzących postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośredniej argumentu do przyznania rolnikowi płatności, który nie spełnia warunków określonych w art. 7 ustawy o płatnościach. Sprawa posiadania w złej wierze lub posiadania niezgodnego z prawem działek rolnych może być wyłącznie przedmiotem rozstrzygnięć o charakterze cywilnoprawnym, dochodzonych przed sądami powszechnymi. Takie kwestie nie mogą jednakże mieć wpływu na ocenę uprawnienia do uzyskania płatności bezpośrednich. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie może brać udziału w sporze cywilnym prowadzonym między dzierżawcą a użytkownikiem gruntów, bowiem rolą Agencji jest ustalenie faktycznego użytkownika gruntów. Dlatego też w odniesieniu do żądania strony dotyczącego przeprowadzenia rozprawy administracyjnej celem wyjaśnienia kwestii posiadania uznano, iż w rozpatrywanym stanie faktycznym nie zachodziła taka konieczność, gdyż po pierwsze nie wymagał tego przepis prawa (§ 1 art. 89 k.p.a.) oraz nie zachodziła potrzeba uzgodnienia interesów stron i nie było to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin (§ 2 art. 89 k.p.a.). Nadto w świetle wyjaśnień samej strony złożonych w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, jednoznacznie wynikało, iż nie był on faktycznym posiadaczem spornych działek rolnych w dacie złożenia wniosku.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący zarzucił organom, że nie przestrzegając prawa cywilnego i administracyjnego pozbawiono go prawa do otrzymania płatności, dodatkowo jeszcze obciążając go sankcją na następne lata. Płatność zaś została przyznana osobie , która samowolnie naruszyła jego posiadanie, a której wytoczył on sprawę o ochronę naruszonego posiadania przed Sądem rejonowym w K.

W ocenie skarżącego spełnił on wszystkie przesłanki zawarte w art. 7 ustawy o płatnościach i winien otrzymać w całości płatność do wykazanych we wniosku gruntów rolnych. Nie może być bowiem tak, że rolnik łamiący prawo nagradzany jest dodatkowo dopłatami.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu wnosząc o oddalenie skargi, potrzymał w całości dotychczasowe stanowisko organu, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo przywołał wyrok WSA w Białymstoku z dnia 20.04.2006r. sygn. II SA/Bk 1107/05 i wyrażony w nim pogląd, że celem płatności jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomóc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie są formalnymi ich posiadaczami.

W tym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art.1 § 2 tej ustawy). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne - art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej jako: [p.p.s.a.].

Kryterium legalności przewidziane w art.1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzje administracyjne uchybiające prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 §1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), decyzje dotknięte wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydane bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. c). Zarazem oznacza to, że nie mogą być w ramach tej kontroli uwzględniane względy celowości lub słuszności.

W wyniku kontroli legalności zaskarżonej decyzji w przedstawionym aspekcie, Sąd nie dopatrzył się naruszeń, które dawałyby podstawę do wyeliminowania tego orzeczenia z obrotu prawnego.

Zasadniczym spornym elementem stanu faktycznego i stanu prawnego, którego dotyczą zarzuty skargi jest kluczowa przesłanka posiadanie gospodarstwa rolnego.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o żądaniu skarżącego - prawidłowo przywołaną przez organy - stanowią przepisy ustawy z dnia 26 lutego 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170 poz. 1051 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w 2009 r., która określa: a) zasady i tryb przyznawania płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej (oraz inne niemające w tej sprawie zastosowania), b) przeprowadzania kontroli, c) wypłaty rolnikom płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej (...). – w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w ust. 1, lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii. Powołane w pkt 1) tego artykułu przepisy Unii Europejskiej to: a) rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego – z tym zastrzeżeniem, że z dniem 1 stycznia 2009 r. zostało ono zastąpione rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (...) – dalej jako: [rozporządzenie nr 73/2009] (co wynika z art. 149 zdanie II) i to przepisy tego nowego rozporządzenia, obowiązującego w 2009 r., miały w sprawie zastosowanie (przy uwzględnieniu przywołanego przez organy art. 146 ust. 2 tiret 2 rozporządzenia 73/009, zgodnie z którym odniesienia do rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 dokonane w innych aktach traktowane są jako odniesienia do tegoż (nowego) rozporządzenia); b) rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003; c) rozporządzenie Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29.10.2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystywania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L 345 z 20.11.2004 r. str. 1 ze zm.).

W sprawie niniejszej nie było sporne, że wnioskodawca domagał się przyznania mu na 2009 r. płatności JPO i UPO odnośnie wymienionych we wniosku

w przypadku jednolitej płatności obszarowej powierzchnia 96,59 ha, natomiast w przypadku uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych - 62,96 ha gruntów rolnych

Przesłanki rozważanych w tej sprawie uprawnień do płatności obszarowych zostały określone w art. 7 ustawy z dnia 26.01.2007 r. o płatnościach w jej brzmieniu obowiązującym w 2009 r., w którym (ust. 1) wskazano, że JPO przysługuje rolnikowi do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia 1782/2003 (odpowiednio zgodnie z tabelą korelacji zgodnie z art.124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia 73/2009), jeżeli spełnia warunki określone szczegółowo w punktach od 1) do 3) tego przepisu; w myśl tegoż pkt 1) winien on posiadać w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej dla Polski niż 1 ha. Zgodnie z ust. 2 rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania JPO, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw (tutaj: innych niż chmiel i rośliny przeznaczone na paszę), położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie JPO. Sposób obliczania wysokości tych płatności został określony w art. 7 ust. 4 tego przepisu, a zgodnie z jego ust. 6 w przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i zależnego płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu. Również w art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia 73/2009 posłużono się pojęciem działki rolnej dla określenia warunków wymaganych dla przyznania pomocy w ramach systemu jednolitych płatności.

Dokonując wykładni pojęcia posiadacza gospodarstwa rolnego w świetle art. 7 ustawy o płatnościach, należy podkreślić, że dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, ale niezbędnym jest faktyczne użytkowanie rolnicze gospodarstwa rolnego, przejawiające się w wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych (uprawie ziemi). Producent rolny jest posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, nie dysponując nawet żadnym tytułem prawnym do posiadanej nieruchomości.

Przepis ten, który pozostaje w zgodności z prawem wspólnotowym, a w szczególności art. 6 ust. 2 rozporządzenia Rady WE nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, nie uzależnia przyznania płatności rolnikom od tego z jakim rodzajem posiadania w danej sprawie mamy do czynienia, ale niewątpliwie wiąże to posiadanie z faktycznym użytkowaniem gruntów rolnych. Nie może zatem być uznanym za posiadacza gospodarstwa rolnego podmiot, który utracił faktyczne władztwo nad gospodarstwem rolnym, przestał je użytkować chociażby został bezprawnie tego pozbawiony, a nowy posiadacz gruntów został uznany za posiadacza w złej wierze.

Na gruncie wyżej przytoczonych przepisów należy przyjąć, że posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, zatem konieczne jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych (tak: wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 listopada 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 1524/05, LEX nr 203727). Ustawodawca, ustalając dopłaty bezpośrednie do gruntów lub pomoc, miał na względzie wprowadzenie dodatkowych środków pieniężnych, które wyrównywałyby stopniowo szanse gospodarstw wiejskich. Takie rozumienie posiadania połączonego z faktycznym użytkowaniem gruntów rolnych, wiąże się z celem tych dopłat, czyli dofinansowaniem do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 sierpnia 2007r. sygn. akt II GSK 122/07 LEX 368187.

Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy zatem być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha oraz czy utrzymuje wszystkie gruntów zgodnie z normami.

Należy zgodzić się z poglądem zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji, że kwestia czy pozbawienie skarżącego władztwa nad dzierżawionymi dotychczas przez niego gruntami było skuteczne na gruncie prawa cywilnego, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa cywilnego (ochrona naruszonego posiadania), pozostaje bez istotnego wpływu dla rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, skoro warunkiem koniecznym dla przyznania płatności bezpośrednich jest rzeczywiste posiadanie gruntów, a nie posiadanie w sensie prawnym.

Nie można uznać argumentów skarżącego, że mimo tego że inny rolnik naruszył jego posiadanie na wiosnę 2009 r. zaorując przedmiotowe grunty, to on nadal był posiadaczem tych gruntów, skoro jednocześnie przyznał, że już nie wykonywał żadnych dalszych zabiegów agrotechnicznych w 2009 r. po fakcie naruszenia posiadania i faktycznie utracił władztwo nad tymi gruntami. Przyznał też, że jego działania zmierzające do przywrócenia naruszonego posiadania , podejmował wyłącznie na drodze prawnej.

Nie wdając się w ocenę, czy podejmowane przez skarżącego działania prawne zmierzające do odzyskania władztwa nad spornymi gruntami okażą się końcowo skuteczne, nie zmieni to fakty, że już od wiosny 2009r. na pewno nie użytkował faktycznie gospodarstwa rolnego., tj. zarówno w czasie składania wniosku o przyznanie płatności, jak i w czasie podejmowania zaskarżonej decyzji.

Sugerowanie obecnie przez skarżącego, że naruszenie posiadania było jedynie zakłóceniem jego posiadania, po którym skarżący nadal w sytuacji jego przywrócenia przez sąd cywilny, będzie kontynuował swoje posiadanie gospodarstwa rolnego, jako prawnie umocowany dzierżawca gruntów, nie zmienia faktu, że w spornym roku nie doszło do odzyskania władztwa faktycznego nad spornymi gruntami.

Trzeba też w tym aspekcie pokreślić z całą mocą, że w ramach dokonanej w niniejszej sprawie oceny dokonanej przez Sąd w przedmiocie prawa do otrzymania płatności, Sąd nie legalizuje bezprawności w postaci naruszenia posiadania, gdyż w tej kwestii rozstrzyga sąd cywilny na podstawie art. 336 Kodeksu cywilnego. Przedstawiona powyżej argumentacja prawna oparta na art. 7 ustawy o płatnościach odnosi się wyłącznie do stanu rzeczywistego odnośnie użytkowania gospodarstwa rolnego, a nie oceny prawnej posiadania czy też nie posiadania przez skarżącego tytułu prawnego do spornych gruntów.

Odnosząc się końcowo do oceny pozbawienia skarżącego prawa do otrzymania płatności w 2009 roku i nałożonej na niego sankcji z uwagi na zawyżenie deklarowanej powierzchni gruntów, to zgodnie z art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka, nasion i tytoniu, jak przewidziano w tytule IV rozdział 1 sekcja 2 i 5 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 i w tytule IV rozdział lOc rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 przekracza obszar stwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 i 5 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru stwierdzonego. Jeśli różnica ta przekracza 20 % obszaru stwierdzonego, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa.

Jeśli natomiast różnica ta przekracza 50 %, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym, a stwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 i 5 niniejszego rozporządzenia. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006, a gdy niemożliwe jest jej odliczenie od tej kwoty w całości zgodnie z tym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, saldo pozostałe do spłaty zostaje anulowane. Wyliczenie procentowego zawyżenia powierzchni dokonane przez organy jest prawidłowe, znajduje uzasadnienie w treści przywołanego wyżej art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi i nie dopatrując się, w ramach uprawnień zakreślonych normą art. 134 § 1 p.p.s.a, innego rodzaju naruszeń prawa w zaskarżonym rozstrzygnięciu, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.