Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 807/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.1
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art.134 par.1, art.153, art.145 par.1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.7, art.77 par.1, art.80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art.17 ust.1b, art.17 ust.1 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Chodorowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2023 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

W dniu 8 maja 2023 r., B. K. (dalej jako: "strona", skarżąca"), złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. (dalej jako "organ pierwszej instancji"), wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na brata – B. T.

Decyzją z dnia 7 czerwca 2023 r. działająca z upoważnienie Burmistrza Miasta L. specjalista Pracy Socjalnej odmówiła świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.), dalej jako "u.ś.r.", wnioskowanego na niepełnosprawnego w stopniu znacznym brata B.T.

W uzasadnieniu wskazano, że B. T., na podstawie orzeczenia z 20 kwietnia 2023 r. został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym od 27 marca 2023 r. z zaznaczeniem, że niepełnosprawność istnieje od 29 grudnia 2022 r. Do wniosku dołączono akta zgonu obojga rodziców. Podniesiono, że osoba wymagająca opieki nie pozostaje w związku małżeńskim. Odwiedza go dwa razy w tygodniu pielęgniarka środowiskowa, we wtorki i czwartki. W te same dni B. T. korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Pomoc ta okazuje się niewystarczająca, dlatego też siostra B.K. przyjeżdża do brata w pozostałe dni tygodnia i wspiera go w funkcjonowaniu.

Wskazano, że B. T. porusza się na wózku inwalidzkim. Siostra przywozi bratu gotowe posiłki, obiady, ubrania, pościel pierze w domu, pomaga w utrzymaniu higieny osobistej (mycie odbywa się w misce), pozostaje w kontakcie z lekarzami, wykupuje leki, robi zakupy, załatwia sprawy urzędowe, opłaca rachunki.

Podczas wizyty w środowisku zastano B. K., która oświadczyła, że chciałaby aby brat zamieszkał z nią, niestety brat nie wyraża na to zgody. Organ nie kwestionuje faktu sprawowania opieki przez B. K. nad bratem.

Stwierdzono jednak, że nie została spełniona przesłanka dotycząca powstania niepełnosprawności zawarta w art. 17 ust. 1b u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Niepełnosprawność B. T. powstała od 29 grudnia 2022 r., tj. w wieku 52 lat, natomiast znaczny stopień niepełnosprawności ustalono w pkt. V postanowienia w orzeczeniu od 27 marca 2023 r. Znany jest organowi wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/1, który orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art., 17 ust. 1b u.ś.r. Wykonanie wyroku wymaga jak najwcześniej podjęcia działań ustawodawczych, które doprowadzą do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia 3 lipca 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy"), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W pierwszej kolejności Kolegium podniosło, że podziela stanowisko wyrażone w obecnie jednolitym orzecznictwie sądów administracyjnych, według którego wyrok z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt 38/13, przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez TK ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest w analizowanym zakresie wadliwe. Podstawą odmowy przyznania świadczenia nie może być przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Skarżąca jest zobowiązana do alimentacji i tym samym, uprawniona do wnioskowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Niemniej jednak, w ocenie Kolegium, zebrany w sprawie materiał wskazuje, że nie została spełniona kolejna z pozytywnych przesłanek przyznania świadczenia, tj. istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki musi istnieć związek przyczynowy. Tymczasem, zakres opieki sprawowanej przez skarżącą oraz poszczególne czynności wykonywane w jej ramach nie uzasadniają stanowiska, że nie może ona podjąć zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze. Skarżąca pomaga bratu w takich czynnościach jak: mycie, sprzątanie, zakupy, przygotowanie posiłków i pranie, dowóz do lekarzy, przynoszenie opału. B. T. korzysta z usług opiekuńczych a także opieki pielęgniarki środowiskowej, co wiąże się z tym, że strona pomaga bratu w dni, kiedy nie przychodzi pielęgniarka środowiskowa i opiekunka.

W ocenie Kolegium, zakres czynności wykonywanych przez skarżącą nie czyni niemożliwym podjęcie przez nią zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ponadto wykonuje ona jedynie czynności pomocowe wobec brata i nie wiąże się ze świadczeniem bezpośredniej, osobistej i stałej opieki. Brat jest samodzielny w zakresie spożywania posiłków, zażywania leków, golenia się, załatwiania potrzeb fizjologicznych. Czynności wykonywane przez stronę stanowią zwykłe czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się w każdym gospodarstwie domowym również w tych rodzinach, gdzie wszyscy pracują i nie wiąże się ze świadczeniem bezpośredniej, osobistej i stałej opieki. Nie wykluczają podjęcia zatrudnienia w ograniczonym wymiarze. Tym bardziej, że większość tych czynności skarżąca wykonuje w swoim domu. Świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane w sytuacji, gdy opieka nad osobą niepełnosprawną stanowi w sposób oczywisty przeszkodę w wykonywaniu pracy zawodowej, a jej zakres wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej choćby w niepełnym wymiarze, zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką musi być rzeczywisty. W niniejszej sprawie zakres zadeklarowanych czynności nie stanowi sam w sobie podstawy do powstrzymywania się przez stronę od jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Nie oznacza to zakwestionowania stanu zdrowia brata skarżącej.

Celem ustawodawcy było zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej, ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma charakter subsydiarny, częściowo rekompensujący utracony zarobek. Ma zastąpić dochód wynikając ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca.

W przedstawionym stanie rzeczy nie ma – w ocenie Kolegium – podstaw do uznania, że to opieka nad bratem legła u podstaw powstrzymania się obecnie przez skarżącą od jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Zakres sprawowanej przez stronę opieki nie wyklucza podjęcia przez nią pracy zarobkowej. Brak jest, tym samym, związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki.

W skardze na ww. decyzję Kolegium, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, skarżąca zarzuciła błędne przyjęcie, że pomiędzy niepodjęciem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu bratem nie istnieje ścisły i bezpośredni związek przyczynowy; że skarżąca wykonuje jedynie czynności pomocowe wobec brata i de facto nie sprawuje opieki nad chorym bratem, ponieważ nie sprawuje jej codziennie i znaczną część tych czynności wykonuje poza udziałem brata – w swoim domu.

Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez uwzględnienie odwołania i przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu bratem B. T. ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Podniosła, że pracownik Ośrodka Pomocy Społecznej nie przeprowadzał rzetelnego wywiadu ani ze skarżącą ani z jej bratem. Dane posiadane przez organ są niepełne, chaotyczne i nieodzwierciedlające tego, jakie czynności na bieżąco wykonuje skarżąca wobec brata. Jest w domu brata codziennie i spędza tam 5-6 godzin także w dni, w których bywa opiekunka i pielęgniarka środowiskowa. W swoim domu pierze ubrania brata i pościel i inne niezbędne rzeczy. Gotuje posiłki i robi zakupy, w tym leki, opłaca rachunki, kupuje odzież, zawozi brata do lekarza. W domu brata sprząta, kąpie brata w misce, nosi drzewo do pieca i rozpala w piecu. Wykonuje sprawy tzw. papierkowe. Brat nie porusza się samodzielnie, siedzi na wózku inwalidzkim. Potrzebuje pomocy.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn.zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powołanych wyżej kryteriów, tutejszy Sąd uznał, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że jak wynika z treści art. 17 ust. 1b u.ś.r., warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Jednakże wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. "w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji." W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Trybunał wskazał, iż kryterium wieku zastosowane w tym przepisie ma charakter dyskryminujący, bo niezasadnie różnicuje uprawnienia podmiotów podobnych - opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Przedmiotowy wyrok jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym zakresie jego zastosowania. Wyrok ten odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art.17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Trybunał Konstytucyjny, derogując w powołanym wyżej zakresie przepis art. 17 ust. 1b ustawy nie odroczył utraty jego mocy obowiązującej (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Skutkiem tego orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art.17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku. Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Omawiany przepis ustawy - art. 17 ust. 1b jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie - nie powinien mieć od tego momentu zastosowania, gdyż Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził jego niekonstytucyjność. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela linię orzeczniczą sądów administracyjnych, które w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału, dostrzegają jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów i stwierdzają o konieczności uchylenia decyzji (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 923/16, z dnia 4 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1578/16, z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 4020/18, wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1026/14, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 623/15, Centralna Baza Orzeczeń Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). W niniejszej sprawie zatem organ pierwszej instancji wadliwie uznał, że skarżąca nie może uzyskać przedmiotowego świadczenia z tego względu, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 marca 2023 r.

W rozpoznawanej sprawie podstawę materialnoprawną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne

z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem

o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ze znajdującego się w aktach administracyjnych orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 20 kwietnia 2023 r. wynika, że brat skarżącej jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 marca 2023 r. Z orzeczenia tego wynika również, że B. T. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Organ odwoławczy stwierdził, że brat strony, jakkolwiek porusza się na wózku inwalidzkim, jest samodzielny w zakresie spożywania posiłków, zażywania leków, golenia się, załatwiania potrzeb fizjologicznych.

W ocenie Sądu, niedopuszczalne jest samodzielne uznanie przez organy pomocowe, że osoba legitymująca się wyżej opisanym rodzajem orzeczenia

o niepełnosprawności nie wymaga opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Należy to do kompetencji innych organów, właściwych do orzekania o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy. Z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. - w przypadku osoby wymagającej opieki, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie można wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki

w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium w istocie zmierzało w ten sposób do zanegowania wynikających z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wymagań dotyczących sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawnym bratem skarżącej.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy jako podstawę odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wskazał brak związku między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaną opieką, uznając że czynności wykonywane przez nią w stosunku do brata są czynnościami pomocowymi, bowiem zakres udzielanej pomocy nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W świetle zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego, w ocenie tutejszego Sądu, ocena taka jest co najmniej przedwczesna.

Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej lub jej nie podejmują, żeby opiekować się osobą niepełnosprawną. Przy czym, opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. zasadnicze znaczenie ma więc faktyczne sprawowanie opieki w zakresie wynikającym z orzeczenia

o niepełnosprawności i pozostające z tą opieką w związku przyczynowo-skutkowym rezygnacja bądź niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Podkreślenia wymaga, że organ pierwszej instancji, a więc organ, który przeprowadził w sprawie wywiad środowiskowy, nie zakwestionował sprawowanej przez stronę opieki.

Przede wszystkim, co podniesiono już wyżej, nie należy do gestii organu ustalenie zakresu niezbędnej opieki wymaganej przez osobę niepełnosprawną, gdyż wynika ona jednoznacznie z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Organ jest natomiast obowiązany ustalić faktyczny zakres tej opieki, czego w rozpoznawanej sprawie nie uczyniono, ponieważ praktycznie nie odniesiono się do potrzeb niepełnosprawnego i zakresu sprawowanej przez stronę opieki. Należy mieć zaś na uwadze, że wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki w stosunku do osoby niepełnosprawnej – w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności – może stanowić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Jeżeli więc okazałoby się, że skarżąca opiekuje się bratem codziennie, przez okres czasu, który wymaga jej uwagi na przestrzeni całego dnia, to bez wątpienia może

to uniemożliwić jej podjęcie pracy. Organ powinien zatem precyzyjnie ustalić szczegółowy zakres tej opieki, uwzględniający wszystkie wykonywane przez skarżącą czynności i prace. Należy też uwzględnić fakt korzystania z usług opiekuńczych i opieki pielęgniarki środowiskowej. Należy ustalić, w jakich godzinach jest zapewniona ta opieka i czy wówczas opiekuje się osobą niepełnosprawną również siostra, co podnosi w skardze. Fakt wykonywania niektórych czynności – prania, gotowania w swoim domu, nie może oznaczać, że w tym czasie skarżąca nie wykonuje czynności wobec brata.

Należy też ustalić możliwość opieki przez pozostałe rodzeństwo.

Organ nie przeprowadził więc pełnego i prawidłowego postępowania w celu ustalenia, na ile opieka nad bratem uniemożliwia stronie podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Wyjaśnić również należy, że nie stoi na przeszkodzie ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ani fakt niezamieszkiwania skarżącej razem z bratem, ani fakt niesprawowania opieki całodobowo. W tym zakresie należy przytoczyć pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaprezentowany wyroku z dnia 29 maja 2020 r., I OSK 1854/19, który to pogląd Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela, zgodnie z którym "przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wymaga zamieszkiwania opiekuna z osobą, nad którą sprawowana opieka, jakkolwiek

w kontekście tego przepisu nie można oczywiście wykluczyć sytuacji, w której sprawowanie opieki - z uwagi na stan zdrowia osoby pozostającej pod opieką - wymagałoby stałego z nią przebywania (co w praktyce wiązałoby się ze wspólnym zamieszkiwaniem) bądź korzystania w sprawowaniu tej opieki z pomocy innych osób. Nie można zatem ani wymagać wspólnego zamieszkiwania, ani też sprawowania opieki nieustannie przez cały dzień i w tym sensie "całodobowo". (...) Dana osoba ze względu na swój stan zdrowia może wymagać stałej ("już na zawsze") lub długotrwałej (przez okres powyżej 12 miesięcy (...) opieki lub pomocy. Wobec tego "sprawowanie opieki" zgodne z wymogami danego orzeczenia o niepełnosprawności, nawet jeżeli z uwagi na stan zdrowia (sprawności organizmu) i potrzeby osoby niepełnosprawnej wymaga wykonywania opieki lub pomocy w sposób stały, nie musi polegać na wykonywaniu czynności opiekuńczych lub pomocowych stale przez cały dzień".

Przepisy procedury administracyjnej nakładają na organy administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie dokonania oceny tego materiału (art. 80 k.p.a.). Zwłaszcza, że w myśl art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponownie rozpatrując sprawę, organy winny dokonać ustaleń, co do wszystkich okoliczności podnoszonych przez skarżącą – przede wszystkim dotyczących braku możliwości podjęcia zatrudnienia z uwagi na zakres sprawowanej opieki, a następnie dokonać ponownej oceny zaistnienia przesłanek do przyznania świadczenia, przy uwzględnieniu wykładni dokonanej przez Sąd w niniejszym wyroku, zgodnie z art. 153 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.