Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2834/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) Asesor WSA Nina Beczek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej również jako "Kolegium/organ"), postanowieniem z [...] września 2022 r., nr [...], w pkt 1 – na podstawie przepisu art. 59 § 2 k.p.a. – odmówiło M. R. (dalej również jako "Skarżący") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] (dalej również jako "Prezydent/organ I instancji") z [...] października 2021 r., nr [...], w przedmiocie uznania M. R. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, natomiast w pkt 2 – na podstawie przepisu art. 134 k.p.a. – stwierdziło uchybienie przez M. R. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] z [...] października 2021 r., nr [...].

Zaskarżone postanowienie Kolegium zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z [...] października 2021 r., nr [...], Prezydent uznał M. R. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W treści pouczenia decyzji, Prezydent zawarł informację o sposobie i terminie wniesienia odwołania. Natomiast korespondencja zawierająca powyższe rozstrzygnięcie została wysłana przesyłką poleconą (za zwrotnym potwierdzeniem odbioru) na adres korespondencyjny Skarżącego, tj. ul. [...]. Przesyłka została zwrócono Prezydentowi [...] listopada 2021 r. z adnotacją, że nie została podjęta w terminie.

Zawarte w piśmie z [...] maja 2022 r. odwołanie na powyższe rozstrzygnięcie Prezydenta z [...] października 2021 r. złożył Skarżący, nie zgadzając się z jego rozstrzygnięciem. Skarżący zawarł w tym wystąpieniu również wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta z [...] października 2021 r. Powyższe pismo Skarżący nadał w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w dniu [...] maja 2022 r.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] września 2022 r. Kolegium odmówiło Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta z [...] października 2021 r., nr [...], w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w (pkt 1), oraz stwierdziło uchybienie przez Skarżącego terminu do wniesienia odwołania od powyżej decyzji Prezydenta (pkt 2).

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że decyzja Prezydenta z [...] października 2021 r., z uwagi na jej niepodjęcie przez Skarżącego w terminie określonym w art. 44 § 1 k.p.a., została pozostawiona w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia określonym na dzień 2 listopada 2021 r., stosownie do treści art. 44 § 4 k.p.a. Na tej podstawie Kolegium policzyło, zgodnie z przepisem art. 57 § 1 k.p.a., czternastodniowy termin dla wniesienia odwołania, który zdaniem Kolegium rozpoczął swój bieg z początkiem dnia następnego po 2 listopada 2021 r., tj. z początkiem 3 listopada 2021 r., a zakończył się wraz upływem 16 listopada 2021 r. Dalej Kolegium wywiodło, że zgodnie z datą umieszczoną na odcisku pieczęci Urzędu Pocztowego Warszawa 1 na przedniej stronie koperty, zawierającej odwołanie Skarżącego z [...] maja 2022 r., za datę nadania tej przysyłki uznać należy 19 maja 2022 r. Powyższe świadczy, w ocenie Kolegium, że odwołanie Skarżącego niewątpliwie zostało wniesione z uchybienie terminu na dokonanie tej czynności, który upłynął 16 listopada 2021 r.

W związku jednak z wnioskiem Skarżącego organ rozważył możliwość przywrócenie terminu na wniesienie odwołania od decyzji Prezydenta 2021 r. Finalnie Kolegium uznało jednak, że powyższy wniosek Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Skarżący nie wskazał na żadne okoliczności, które uprawdopodobniałyby brak jego winy w niedochowaniu przedmiotowego terminu. Podniesione bowiem okoliczności dotyczące nieprzebywania Skarżącego w [...], nie mogą świadczyć o braku winy Skarżącej. Organ przypominał bowiem, że pisma w niniejszej sprawie były wysyłane na adres zamieszkania Skarżącego w [...], wskazany w treści pisma Prezydenta Miasta [...] z [...] marca 2021 r. wnioskującego do Prezydenta [...] o podjęcie działań wobec Skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego. Organ podniósł również, że Skarżący w treści załączonych do odwołania potwierdzeń przelewów wykonanych za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniach: 28 września 2020 r., 30 grudnia 2020 r., 26 lutego 2021 r., 30 kwietnia 2021 r., 30 listopada 2021 r., 27 stycznia 2022 r. i 29 marca 2022 r. na rzecz Komornika Sądowego wskazał na swój adres przy ulicy [...].

Kolegium podniosło również, że nie została spełniona także kolejna z przesłanek dla przywrócenia uchybionego terminu jaką jest dochowanie siedmiodniowego terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W ocenie organu, Skarżący nie wskazał na jakiekolwiek okoliczności, których umiejscowienie w czasie uprawdopodobniałoby brak winy w uchybieniu terminu, a zatem nie sposób ustalić ich upływu w przedmiocie dochowania terminu.

Z uwagi zatem na brak łącznego spełnienia wszystkich przesłanek warunkujących przywrócenie terminu dla wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta, o których stanowi art. 58 § 1 i 2 k.p.a., Kolegium odmówiło jego przywrócenia.

Skargę na postanowienie Kolegium wniósł Skarżący, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, oraz wstrzymania jego wykonania. Zarzucił natomiast naruszenie następujących przepisów prawa, tj.:

1) naruszenie art. 7, 77 i 107 k.p.a. poprzez błędne ustalenia faktyczne polegające na pominięciu okoliczności dotyczących tego, że Skarżący nie mieszka pod adresem przy ul. [...], na jaki za skuteczne uznał organ doręczenie, oraz że Skarżący nie podjął możliwych starań odbioru korespondencji kierowanej pod adres, pod jakim nie mieszkał;

2) naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia, które narusza zaufanie do organów administracji publicznej, ponieważ w sytuacji, gdy Skarżący nie wiedział o niekorzystnym dla siebie rozstrzygnięciu, i nie mógł skorzystać z instytucji przywrócenia terminu;

3) naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia bez poinformowania Skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do całego materiału dowodowego;

4) naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu pomimo spełnienia przesłanek w tym zakresie oraz nie uwzględnienie, że okoliczności wystarczy uprawdopodobnić.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że nie mieszka w lokalu przy ul. [...], ponieważ jest osobą bezdomną. Natomiast wspomniane mieszkanie przy ulicy [...] należy do rodziny Skarżącego, która jedynie grzecznościowo odbiera jego korespondencje. Skarżący wyjaśnił, że mieszka okazjonalnie u znajomych. Pisma na w/w adres albo stara się odebrać osobiście albo ktoś odbiera je za Skarżącego, i nie zawsze je przekazuje Skarżącemu. Dlatego Skarżący nie miał świadomości o decyzji z [...] października 2021 r. Skarżący wyjaśnił także, że jest w kontakcie z rodziną mieszkającą w lokalu przy ulicy [...], i odbiera od niej kierowane do siebie listy. O decyzji z [...] października 2021 r. Skarżący dowiedział się, jak wskazał, telefonicznie na pięć dni przed złożeniem wniosku o przywróceniu terminu, ponieważ o tej decyzji zostało wspomniane w innym piśmie, od którego Skarżący również się odwołał.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Postanowieniem z 13 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.

Pismem z [...] października 2023 r. pełnomocnik Skarżącego uzupełnił skargę o dodatkowe zarzuty naruszenia przepisów:

1) art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozważenie całego materiału dowodowego i przyjęcie, że adres ul. [...] była adresem do korespondencji dla Skarżącego, w sytuacji gdy Skarżący nigdy nie złożył takiego oświadczenia, a zatem brak było możliwości uznania, że jakakolwiek korespondencja została skutecznie doręczona;

2) 107 § 1 i 3, 8 oraz 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób wskazujący na dowolność ze strony organu, wykraczającą poza swobodną ocenę materiału dowodowego oraz ramy uznania administracyjnego i zasady budowania zaufania do organów władzy publicznej i pomijające zasadnicze dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, czyli bezdomność Skarżącego, jako podstawy orzekania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej jako "p.p.s.a."), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.

Z kolei, w myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując pod takim kątem oceny zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga jest niezasadna.

Postępowanie odwoławcze jest regulowanym przez prawo procesowe ciągiem czynności podejmowanych przez organ odwoławczy (w tym przypadku Kolegium). Ciąg czynności procesowych postępowania odwoławczego można podzielić na trzy podstawowe stadia: postępowanie wstępne, postępowanie rozpoznawcze i stadium podjęcia decyzji. W postępowaniu wstępnym organ podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu (art. 134 k.p.a.). Wynik tych czynności przesądza o bycie prawnym pozostałych stadiów postępowania odwoławczego, gdyż ustalenie, że odwołanie zostało wniesione z przekroczeniem terminu powoduje, że czynności pozostałych stadiów nie mogą być przez organ odwoławczy podjęte. Zatem w razie wniesienia odwołania z przekroczeniem terminu organ odwoławczy obowiązany jest wszcząć postępowanie przez podjęcie czynności postępowania wstępnego. Formę zakończenia postępowania wstępnego jednoznacznie określa art. 134 k.p.a. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, przysługuje natomiast na podstawie art. 58 k.p.a. prawo złożenia wniosku o przywrócenie tego terminu w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu z jednoczesnym obowiązkiem dopełnienia czynności, dla której określony był uchybiony termin. Stosownie zaś do przepisu art. 59 § 1 i § 2 k.p.a., o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania (w tym przypadku Kolegium).

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było, wydane na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. oraz art. 134 k.p.a., postanowienie Kolegium z [...] września 2022 r., w którym organ najpierw odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta z [...] października 2021 r., nr [...], w przedmiocie uznania M. R. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (pkt 1), a następnie stwierdził uchybienie przez Skarżącego terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji (pkt 2).

W tym miejscu należy wskazać za Naczelnym Sądem Administracyjnym (vide: wyrok NSA z 10 grudnia 2020 r., I OSK 1565/20, opubl. CBOSA), że analiza powyższych przepisów prowadzi do utrwalonego w orzecznictwie sądów administracyjnych wniosku, że odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania otwiera organowi drogę do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Brak jest natomiast wymogu, aby postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania mogło zostać wydane dopiero po nieskutecznym upływie terminu do wniesienia skargi na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do dokonania tej czynności bądź po wydaniu orzeczenia w tej sprawie przez sąd administracyjny (vide wyrok NSA z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 278/18). Takich przesłanek nie można zrekonstruować na podstawie treści art. 134 k.p.a. Co więcej, oczekiwanie na upływ terminu do wniesienia skargi bądź rozstrzygnięcie sądu administracyjnego w przedmiocie przywrócenia terminu mogłyby zostać uznane za działania niezgodne z zasadą szybkości postępowania ustanowioną w art. 12 k.p.a., tym bardziej, że zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie powoduje wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, co oznacza - abstrahując od kwestii wykonalności postanowienia o odmowie przywrócenia uchybionego terminu - że zaskarżony akt pozostaje w obrocie prawnym. Zasady ekonomiki procesowej wynikające z art. 12 k.p.a., w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopuszczają zatem wydanie tych postanowień jednocześnie, a nawet ich połączenie.

Powyższy pogląd Sąd orzekający w pełni podziela. Wydanie zatem przez Kolegium obu wskazanych w sentencji postanowienia z [...] września 2022 r. rozstrzygnięć, tj. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania oraz odmawiające przywrócenia uchybionego terminu, w jednym postanowieniu nie może zostać uznane za uchybiające wskazanym powyżej normom postępowania.

Na mocy zaś art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.

Wskazać należy również, że wiążących ustaleń w zakresie skuteczności doręczenia decyzji organu I instancji dokonuje organ odwoławczy w postanowieniu stwierdzającym uchybienie terminowi do złożenia odwołania. W następstwie powyższego organ odwoławczy ocenia od kiedy należy liczyć ustawowy termin na złożenie danego środka zaskarżenia od rozstrzygnięcia organu I instancji oraz czy środek ten został złożony z zachowaniem wymaganego terminu.

Nie można także tracić z pola widzenia, że wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania prowadzi do wniosku, że została spełniona jedna z przesłanek przywrócenia terminu do dokonania tej czynności w postępowaniu administracyjnym. Stosownie bowiem do art. 58 § 1 k.p.a. przywrócenie terminu, co do zasady, może znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy doszło do jego uchybienia.

Prawidłowe ustalenia organu dotyczące skuteczności doręczenia decyzji Prezydenta z [...] października 2021 r. mają zatem dla niniejszej sprawy znaczenie podstawowe.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Kolegium uznało, że do doręczenia korespondencji zawierającej wspomnianą decyzję Prezydenta doszło w trybie art. 44 k.p.a., co jego zdaniem, znajduje potwierdzenie w adnotacjach zawartych na kopercie nadania powyższej przesyłki.

Jak z kolei tłumaczy Skarżący – na skutek okoliczności przez siebie nie zawinionych spowodowanych stanem bezdomności – nie miał on świadomości co do tego, że Prezydent skierował do niego rozstrzygnięcie w sprawie, o czym dowiedział się dopiero po rozmowie telefonicznej z urzędem oraz otrzymaniu korespondencji od Prezydenta w innej sprawie.

Wyjaśnić należy przede wszystkim, że możliwość przyjęcia fikcji doręczenia przewiduje art. 44 k.p.a., zgodnie z którym w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Stosownie do treści art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, który Sąd orzekający w pełni podziela, że warunkiem zastosowania instytucji doręczenia zastępczego, w ramach którego adresat de facto nie otrzymał kierowanej do niego korespondencji (przyjmuje się bowiem domniemanie, że doręczenie nastąpiło), jest dysponowanie przez organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione. Takim dowodem dla organu jest zwrotne potwierdzenie odbioru zawierające kompletną informację, że adresat przesyłki został zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i o miejscu oraz terminie jego odbioru z datą i podpisem doręczyciela. W razie niedopełnienia jednej z tych czynności przez operatora pocztowego niemożliwe jest stwierdzenie, że przesyłka została doręczona w sposób prawidłowy. Bezwarunkowo konieczna jest więc wyraźna adnotacja, że doręczyciel zawiadomił adresata o przesyłce w sposób określony w art. 44 k.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 2105/11, Lex nr 1403125, 9 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2893/14, Lex nr 1624414, 12 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1158/14, Lex nr 2033967, 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 855/14, Lex nr 1461905, 2 lipca 2013 r. sygn. akt II OSK 572/12, Lex nr 1372126, 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1367/11, Lex nr 1367240, 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 695/12, Lex nr 1145634). W orzecznictwie sądowym przyjęto również, że w zawiadomieniu o przesyłce należy precyzyjnie podać miejsce poprzez określenie nazwy podmiotu, który przesyłkę przechowuje oraz jego adresu. Nie wystarczy w szczególności umieścić na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma pieczęci urzędu pocztowego i daty, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki. Niewskazanie w zawiadomieniu miejsca, w którym złożono przesyłkę stanowi istotny brak tego dokumentu (zob. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1280/13, Lex nr 1808763). Zawiadomienie powinno zawierać także szczegółowe pouczenie o skutkach prawnych nieodebrania pisma w tak wyznaczonym terminie (zob. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 1870/16, Lex nr 2339611).

Zdaniem Sądu, w akta administracyjnych rozpoznawanej sprawie znajduje się prawidłowo wypełniony przez doręczyciela blankiet potwierdzenia odbioru decyzji Prezydenta z [...] października 2021 r. Powyższa okoliczność umożliwia więc bezsporne ustalenie czy doręczyciel rzeczywiście dokonał czynności, do których był zobligowany w trybie art. 44 k.p.a., w szczególności znajduje się tam informacja o pozostawieniu w skrzynce oddawczej adresata zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Podobnie jak precyzyjne określenie placówki pocztowej przechowującej przesyłkę wraz z jej adresem oraz informacją o możliwości jej odbioru w określonym terminie, informacje na temat których również znalazły się na przedmiotowym blankiecie.

Wobec powyższych ustaleń przyjąć należy, że Skarżący został w prawidłowy sposób zawiadomiony zarówno o pozostawieniu decyzji Prezydenta z [...] października 2021 r. w placówce pocztowej, jak i o miejscu gdzie może ją odebrać i o terminie odbioru. Można zatem stwierdzić w takim przypadku, podobnie jak Kolegium, o prawidłowym (skutecznym) doręczeniu zastępczym ww. decyzji w dniu [...] listopada 2021 r., dokonanym w trybie art. 44 k.p.a.

W efekcie czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął [...] listopada 2021 r. Odwołanie Skarżącego zostało zaś przez niego nadane za pośrednictwem poczty do organu odwoławczego dopiero [...] maja 2022 r. (pieczęć poczty na kopercie), a więc bezsprzecznie po upływie ww. terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. W konsekwencji organ odwoławczy prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Natomiast w sytuacji, gdy odwołanie Skarżącego zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, organ odwoławczy nie ma innej możliwości, jak tylko stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, co wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej przepisu art. 134 k.p.a. – organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Przechodząc następnie do oceny zaskarżonego postanowienia w kontekście oceny wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania to wskazać należy, że przedmiotowy wniosek wymaga uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy strony, a nadto złożenia go w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, o czym stanowi art. 58 k.p.a. O braku winy mówimy natomiast wtedy gdy wywiązanie się z obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia czyli gdy strona nie mogła jej usunąć nawet przy użyciu największego wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest możliwe gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.

W cenie Sądu, organ dokonał prawidłowej oceny wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu – stosownie do wymogów art. 58 § 1 k.p.a. – gdyż Skarżący nie uprawdopodobnił, że do uchybienia terminu doszło bez jego winy.

Podane przez Skarżącego powody nie uzasadniają, zdaniem Sądu, spełniania przesłanki, o jakiej mowa w art. 58 § 1 k.p.a. Brak winy to sytuacja w której strona, dokładając należytej staranności, nie mogła dopełnić czynności procesowych. Musi zatem uprawdopodobnić, że z powodu nagłych i niemożliwych do usunięcia przyczyn nie można było dochować terminu na podjęcie czynności.

Zdaniem Sądu organ zasadnie stwierdził, że przedstawiona przez Skarżącego argumentacja nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Wręcz przeciwnie - podniesione okoliczności wskazują, że Skarżący nie dochował należytej staranności w prowadzeniu swojej sprawy.

Jak wynika z akt sprawy, w sprawach urzędowych m.in. z Prezydentem Miasta [...] czy Prezydentem [...], Skarżący posługiwał się adresem korespondencyjnym wskazanym przy ul. [...]. Co więcej, na zlecenie komornika, Komenda Rejonowa Policji [...] I ustaliła, że Skarżący zamieszkuje pod adresem przy ul. [...] (vide: pismo z [...] lutego 2021 r., k. 8 akt administracyjnych). Dodatkowo wskazać należy, że ze zwrotnych potwierdzeń odbioru kierowanej przez Prezydenta [...] do Skarżącego korespondencji nie wynika aby Skarżący wyprowadził się (brak odnotowania przez doręczyciela takiej okoliczności jako powodu nie doręczenia przesyłki przez Pocztę Polską). Słusznie podniosło również Kolegium, że sam Skarżący w treści załączonych do odwołania potwierdzeń przelewów wykonanych tytułem alimentów (z okresu pomiędzy wrześniem 2020 r. a marcem 2022 r.) wskazał jako swój adres – ul. [...]. Wobec powyższego, twierdzenia Skarżącego dotyczące braku możliwości odbioru korespondencji pod wskazanym adresem spowodowane brakiem zamieszkania w tym miejscu, Sąd uznał za niewiarygodne, ponieważ sprowadzają się do zwykłej polemiki z prawidłowymi ustaleniami faktycznymi organu w tym zakresie. Poza tym nawet jeżeli przyjąć, że Skarżący na stałe nie przebywa pod adresem przy ul. [...] (co jednak w świetle powyższych ustaleń organu jest mało prawdopodobne), to sam Skarżący wyjaśnił w uzasadnieniu skargi, że adresowaną do niego korespondencje Skarżący stara się odbierać osobiście lub za pośrednictwem rodziny. Natomiast w orzecznictwie sądowym wskazano, że przypadkiem uchybienia terminowi, które nie spełniają warunku "braku winy" jest m.in. niewywiązanie się z przyjętego obowiązku oddania decyzji jej adresatowi przez osobę, której doręczono decyzję zastępczo (wyrok NSA z 20 lutego 2009 r., I OSK 480/08, LEX nr 515193).

Oczywiste jest, że strona dbająca należycie o własne interesy powinna skorzystać z wszelkich dostępnych możliwości aby zachować termin do dokonania określonej czynności procesowej. W rozpoznawanej sprawie - jak wskazano - Skarżący takich działań nie podjął. Świadczy to o niedbalstwie i braku należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Tym samym oceniając zachowanie Skarżącego i biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, nie można uznać, że w niniejszej sprawie wystąpiła przeszkoda, której Skarżący nie mógł w żaden sposób usunąć, ani której nie mógł zapobiec nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wręcz przeciwnie, wynik analizy akt niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że swoim zachowaniem Skarżący miał na celu uniemożliwienie doręczenie mu korespondencji w sprawie. Świadczy o tym chociażby okoliczność, że w sytuacji rzekomego braku zamieszkania pod wskazanym adresem – z czym Skarżący wiąże brak możliwości odbioru kierowanej do niego korespondencji – od momentu wydania przez Prezydenta postanowienia z [...] czerwca 2022 r. w przedmiocie wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu (k. 82 akt administracyjnych), Skarżący nie miał już kłopotów z odbiorem korespondencji pod adresem przy ul. [...]. Również na etapie postępowania sądowego proces doręczenia Skarżącemu korespondencji pod ww. adresem nie napotykał problemów.

Dodatkowo Kolegium słusznie wskazało, że brak jest obiektywnej możliwości dokonania oceny tego czy Skarżący zachował siedmiodniowy termin na złożenie wniosku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., ponieważ nie przedstawił w tym zakresie żadnych informacji. Także w uzasadnieniu skargi, zdaniem Sądu, Skarżący nie wykazał, że zachował wspomniany termin. Stanowisko Skarżącego, że do złożenia wniosku o przywrócenie terminu doszło w ciągu pięciu dni od powzięcia przez niego wiadomości o decyzji Prezydenta, nie poddaje się weryfikacji. Skarżący twierdzi, że wiedze na temat decyzji Prezydenta z [...] października 2021 r. uzyskał, po pierwsze – telefonicznie, a po drugie – z innego pisma urzędowego. Skarżący nie przedstawiał nawet kopii tegoż pisma oraz nie wytłumaczył kiedy zostało mu ono doręczone. Co więcej, Skarżący wyjaśnił że "odwołał się" od tego pisma w związku z czym należy domniemywać, że jeżeli prawda jest to co Skarżący poddał w uzasadnieniu skargi, bez problemu powinien pamiętać również i podać konkretną datę tego zdarzenia. Natomiast to właśnie rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest wykazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu. Jeśli zaś strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez nią wiadomości o tym. W ocenie Sądu, informacje podane przez Skarżącego w uzasadnieniu skargi nie poddają się jakiejkolwiek weryfikacji przez co nie sposób jednoznacznie uznać, że wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu został złożony w terminie określonym w art. 58 § 2 k.p.a. Przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest natomiast pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż jest to termin, który nie podlega przywróceniu, niezależnie od spełnienia pozostałych warunków z art. 58 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, Sąd uznał skargę za nieusprawiedliwioną. Kolegium w sposób prawidłowy – zgodny z wymogami art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., oceniło bowiem materiał dowodowy i słusznie uznało, że doszło do doręczenia zastępczego decyzji z [...] października 2021 r. w rozumieniu art. 44 k.p.a., oraz że Skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji Prezydenta.

Z kolei, dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym (w tym poprzez uniemożliwienie dostępu do części dokumentacji) koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem Sąd nie dostrzegł w jaki sposób naruszenie przez organ powyższego przepisu miałoby wpłynąć na gwarancje procesowe Skarżącego. Skarżący również nie tłumaczy uniemożliwienie podjęcia jakich czynności było skutkiem zaniechania organu w tym zakresie.

Całkowicie niezrozumiałym dla Sądu jest natomiast zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 8 k.p.a., czego Skarżący upatruje przede wszystkim w braku możliwości skorzystania z instytucji przywrócenia terminu. Wszak rozpoznanie przez Sąd niniejszej skargi nastąpiło właśnie na skutek złożenia przez Skarżącego wniosku o przywrócenie terminu, co wyklucza w oczywisty sposób sytuację, o której mowa jest w ramach przedmiotowego zarzutu.

W tej sytuacji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.