Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1071/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 35
journal: Dz.U. 2022 poz 1191
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)
article: Art. 7, 77  par. 1, 80 i 107  par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant starszy referent Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2024 r. sprawy ze skarg M. W. i M. W. na decyzje Wojewody Małopolskiego z dnia 27 kwietnia 2023 r. nr WO-II.621.1.18.2023 oraz z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr WO-II.621.1.19.2023 w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji; II. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz M. W. 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi przez M. W., działającą w imieniu własnym oraz małoletniego syna M.1 (zwaną dalej skarżącą) decyzjami:

- z dnia 27 kwietnia 2023 r., znak: WO-II.621.1.18.2023, wydaną na podstawie art. 138 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm.) w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r., poz. 1191 z późn. zm.), Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta Chrzanowa z dnia 11 stycznia 2023 r., znak: USC.5343.1.34.2022, o wymeldowaniu z pobytu stałego M. W., z budynku mieszkalnego położonego w P. przy ul. J. [...].

- z dnia 28 kwietnia 2023 r., znak: WO-II.621.1.19.2023, wydaną na podstawie art. 138 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm.) w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności), Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta Chrzanowa z dnia 11 stycznia 2023 r. znak: USC.5343.1.35.2022 o wymeldowaniu z pobytu stałego małoletniego M. W.1 (zwanego dalej małoletnim synem skarżącej) z budynku mieszkalnego położonego w P. przy ul. J. [...].

Powyższe decyzje zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu 6 czerwca 2022 r. do Urzędu Miejskiego w Chrzanowie wpłynął wniosek S. L. - właściciela nieruchomości nr [...] przy ul. J. [...] w P. - o wymeldowanie skarżącej oraz małoletniego syna skarżącej z pobytu stałego pod wskazanym wyżej adresem. Wnioskodawca wyjaśnił, że ww. osoby opuściły z własnej woli miejsce zameldowania na pobyt stały, zamieszkały w nowo wybudowanym domu, którego właścicielem jest skarżąca. Obecnie mieszkają pod adresem: B., ul. A. [...].

Organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w trakcie którego przesłuchano strony postępowania i świadków. Ustalono, że skarżąca opuściła budynek w którym zameldowana jest na pobyt stały w wyniku świadomej i przemyślanej decyzji, samodzielnie zrealizowanej. Skarżąca jest bowiem współwłaścicielką budynku mieszkalnego położonego w B. przy ul. A. [...], w którym zamieszkuje z młodszym synem oraz partnerem. Nie ma możliwości powrotu do miejsca zameldowania na pobyt stały, ponieważ właściciel budynku nie wyraża na to zgody.

Decyzjami z dnia 11 stycznia 2023 r.,(znak: USC.5343.1.34.2022 i znak: USC.5343.1.35.2022), Burmistrz Miasta Chrzanowa orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego skarżącej oraz małoletniego syna skarżącej z budynku mieszkalnego położonego w P. przy ul. J. [...].

Od powyższych decyzji odwołanie wniosła skarżąca działając w imieniu własnym oraz małoletniego syna skarżącej.

Opisanymi na wstępie decyzjami Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tak podjętych rozstrzygnięć Wojewoda wskazał, że obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie o ewidencji ludności. Ma zatem obowiązek zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego, a gdy opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się w organie gminy właściwym dla dotychczasowego miejsca pobytu lub dokonując zameldowania w nowym miejscu pobytu. Jeśli nie dopełni wyżej wskazanego obowiązku to wówczas na podstawie przepisu art. 35 ustawy o ewidencji ludności Organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 2, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 23, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Fakt opuszczenia lokalu stanowi przesłankę uprawniającą organ meldunkowy do wydania decyzji o wymeldowaniu.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że opuszczenie lokalu uprawniające do wymeldowania następuje wówczas, gdy ma ono charakter trwały i jest dobrowolne. Ustawodawca nie zdefiniował jednak pojęcia "opuszczenia" miejsca pobytu stałego, nie precyzując czy winno ono mieć jakiś kwalifikowany charakter, co do jego przyczyn, sposobu, czy też czasu jego trwania. Dlatego każdorazowo pojęcie to należy odnosić do indywidualnej sytuacji strony.

Z kolei uznanie pobytu za stały uzależnione jest od łącznego spełnienia określonych przez ustawodawcę przesłanek, tj. faktycznego przebywania

pod określonym adresem oraz jednoczesnego zamiaru stałego pobytu w tym miejscu połączonego z wolą koncentracji w nim swoich spraw życiowych. Za miejsce koncentracji życiowych interesów można uznać lokal, w którym osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj.: mieszka, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytku (odzież, żywność, meble, przyjmuje wizyty członków rodziny i znajomych itp.). Oceniając, gdzie znajduje się centrum życiowe bierze się pod uwagę całokształt okoliczności zaistniałych w danej sprawie.

Organ odwoławczy ustalił, że S. L. w trakcie postępowania administracyjnego podnosił, iż skarżąca oraz małoletni syn skarżącej nie mieszkają od kilku miesięcy w miejscu zameldowania na pobyt stały.

Z kolei w dniu 5 lipca 2022 r. skarżąca zeznała protokołu, że nie jest prawdą, iż od kilku miesięcy nie mieszka z synem w miejscu zameldowania na pobyt stały, a jedynie nie przebywa tam codziennie z uwagi na konflikt z ojcem. W budynku tym pojawia się co kilka dni, wówczas pierze, gotuje, sprząta. Z obawy o bezpieczeństwo swoje i dziecka nie nocuje jednak w przedmiotowym budynku od dnia 1 czerwca 2022 r. Aktualnie jest w trakcie organizacji budynku przy ul. A. [...] w B., do którego być może się przeprowadzi. Jak podała opłaca rachunki za media w budynku przy ul. J. [...] w P. oraz podatek od nieruchomości. Interesy życiowe skarżącej oraz małoletniego syna skarżącej skoncentrowane są w budynku przy ul. J. [...] w P., bowiem ojciec nie utrudnia im wejścia do przedmiotowego budynku.

Podczas rozprawy administracyjnej, przeprowadzonej w dniu 28 września 2022 r. – M. W.2 – były mąż skarżącej - wyjaśnił, że w czerwcu 2022 r. odbierał syna dwa razy z ul. A. [...] w B., natomiast na przełomie maja i czerwca odebrał syna z P.

Skarżąca wskazała, że jej syn ostatni raz był pod adresem: P., ul. J. [...] dzień przed bierzmowaniem, które odbyło się 17 września 2022 r. Do budynku wszedł na chwilę, ponieważ potrzebował książeczkę do bierzmowania. Wcześniej był po rower, jednak nie umiała wskazać w jakiej dacie. Przez ostatnie dwa i pół miesiąca przebywał w B. na ul. A. [...]. Wskazała, że od dnia oględzin 4 sierpnia 2022 r., nie była w budynku codziennie. We wrześniu 2022 r. była kilka razy, aby zabrać kilka swoich rzeczy. Do budynku w P. planuje powrócić u w listopadzie 2022 r., gdyż tam koncentruje się centrum jej spraw życiowych. Poinformowała, że nie planuje przenosić centrum spraw życiowych do B., a jej syn uczęszcza do szkoły ponadpodstawowej w C. Podniosła, że ponosi koszty utrzymania budynku, w którym zameldowana jest na pobyt stały.

Mieszkająca w budynku graniczącym z budynkiem w P. przy ul. J. [...]. O. wyjaśniła, że syna skarżącej od około trzech miesięcy nie widziała, a skarżącą widuje bardzo rzadko; skarżąca i jej syn nie mieszkają w P.

B. K. - siostra skarżącej - podała, że skarżąca i małoletni syn skarżącej są zameldowani i pomieszkują w budynku przy ul. J. [...] w P.

Matka skarżącej podała, że skarżąca i jej syn przebywają zarówno w budynku w miejscowości P. jak również w miejscowości B. W budynku w miejscowości P. znajdują się rzeczy osobiste oraz firmowe należące do skarżącej oraz jej syna., którzy posiadają klucze do budynku. Nie umiała określić ile razy skarżąca nocowała w budynku. Natomiast wskazała, że małoletni syn skarżącej był w budynku po rower, książeczkę, ale nie nocował.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zadaniem organów ewidencji ludności, zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o ewidencji ludności, było wyłącznie ustalenie, czy doszło do opuszczenia lokalu (tj. jedynej przesłanki warunkującej wymeldowanie, w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności).

Zdaniem organu odwoławczego zeznania stron i świadków wskazują, że skarżąca wraz z małoletnim, synem skarżącej koncentrowali swoje sprawy życiowe pod adresem: P., ul. J. [...]. Niemniej jednak od 2022 r. nie nocuje w spornej nieruchomości codziennie, nie wykonuje tam wszystkich czynności dnia codziennego. Sama skarżąca wyjaśniła, że aktualnie, z uwagi na konflikt z właścicielem budynku nie koncentruje tam swoich spraw życiowych. Czasowo zamieszkuje, w budynku, w miejscowości B., ul. A. [...]. Natomiast ponosi koszty utrzymania mieszkania, ma tam zarejestrowaną działalność gospodarczą, co w ocenie skarżącej ma potwierdzać wolę powrotu pod wskazany wyżej adres. Zadeklarowała, że w listopadzie 2022 r. ponownie skoncentruje swoje sprawy życiowe w miejscu zameldowania na pobyt stały. Niemniej jednak do dnia wydania przedmiotowej decyzji tego nie uczyniła.

Organ odwoławczy ustalił w Powszechnym Elektronicznym Systemie Ewidencji Ludności, że skarżąca zameldowana jest pod adresem: P., ul. J. [...], wspólnie z małoletnim synem skarżącej. Skarżąca jest również matką małoletniego A. K., który był zameldowany na pobyt stały pod adresem: ul. J. [...], P. w okresie od 22 czerwca 2020 r. do 2 czerwca 2022 r., a w dniu 2 czerwca 2022 r. został zameldowany na pobyt stały pod adresem: B., ul. A. [...]. Powyższe, zdaniem organu oznacza, że co najmniej od 2 czerwca 2022 r. (data zameldowania) sprawy życiowe małoletniego A. K. zostały skoncentrowane pod adresem: B., ul. A. [...].

Według organu odwoławczego skarżąca oraz małoletni syn skarżącej M.1 od 2022 r. nie wykonują wszystkich czynności dnia codziennego w miejscu zameldowania na pobyt stały, ale pod adresem: B., ul. A. [...]. W miejscu zameldowania na pobyt stały pojawiają się sporadycznie, wyłącznie w celu zabrania swoich rzeczy osobistych, majątkowych lub celem sprawdzenia stanu pomieszczeń, w których są przechowywane ich rzeczy. Ponadto jeżeli centrum życiowe niespełna trzyletniego dziecka skarżącej zostało przeniesione pod adres: B., ul. A. [...] to było to konsekwencją przeniesienia centrum życiowego skarżącej pod ten adres. W związku z powyższym opuszczenie budynku nr [...] przy ul. J. w miejscowości P. przez skarżącą wynikało ze świadomej i przemyślanej decyzji, nawet jeżeli podłożem tej decyzji był konflikt rodzinny. W związku z powyższym organ uznał, że opuszczenie miało charakter dobrowolny i trwały.

Skoro aktualnie skarżąca nie wykonuje wszystkich czynności dnia codziennego w budynku nr [...] przy ul. J. w miejscowości P., to zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa nie może pozostawać tam zameldowana. Istotą ewidencji ludności jest bowiem odzwierciedlenie w rejestrach państwowych faktycznego miejsca pobytu osób na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Na powyższe decyzje skarżąca, działając w imieniu własnym i małoletniego syna, złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Skarżąca podniosła, że nie opuściła mieszkania dosłownie, nie zabrała z niego wszystkich swoich i dzieci rzeczy. Dalej mieszkanie jest urządzone przez skarżącą i są tam rzeczy osobiste, dokumenty, książki, ubrania, bibeloty, meble skarżącej i jej małoletnich dzieci (zabawki, ubrania, książki). Jak podała, wierzy, że będzie mogła wrócić do miejsca stałego pobytu.

Dodała, że ojciec nie utrudniał jej wejścia do mieszkania fizycznie, tzn. nie barykadował drzwi, ale utrudniał to w sposób psychiczny wywołując kłótnie za każdym razem, gdy tylko się tam pojawiała.

W odpowiedzi na skargi Wojewoda Małopolski podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Na podstawie art. 111 § 2 P.p.s.a. Sąd postanowił połączyć niniejszą sprawę ze sprawą ze skargi małoletniego syna skarżącej M. W.1, w imieniu którego działała również skarżąca, do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je pod jedną sygnaturą III SA/Kr 1071/23.

W świetle regulacji Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).

W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Skargi zasługiwały na uwzględnienie.

Sąd, dokonując kontroli według wyżej wskazanych kryteriów kwestionowanych skargami decyzji o wymeldowaniu skarżącej i małoletniego syna skarżącej z miejsca stałego pobytu uznał, bowiem że zapadły one przedwcześnie, bez wnikliwej oceny dotąd zebranego materiału dowodowego i bez ustalenia wszystkich istotnych dla treści rozstrzygnięcia co do istoty sprawy okoliczności stanu faktycznego.

Zgodnie z treścią art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 ze zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności) organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 (organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości, w której osoba zamieszkuje), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 (podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i wojewódzkich sądów administracyjnych, utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu ww. przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. m. in. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123).

Opuszczenie miejsca pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności musi cechować zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu (corpus), jak i element wolicjonalny(animus), łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu pobytu stałego towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego i zerwania wszelkich więzów z dotychczasowym miejscem zamieszkania. Gdyby zamiaru opuszczenia lokalu wskazany podmiot nie wyraził w sposób jasny, rolą postępowania administracyjnego jest weryfikacja, czy okoliczności sprawy wskazują na istnienie po jego stronie zamiaru trwałego zerwania więzi z miejscem zameldowania (por. m. in wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 2036/16, LEX nr 2539801).

Zdaniem składu orzekającego Sądu w niniejszej sprawie po pierwsze, zebrany w toku prowadzonych przez organy administracji postępowań o wymeldowanie skarżącej oraz małoletniego syna skarżącej z miejsca stałego pobytu materiał dowodowy nie jest wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Po drugie, dotąd zebrany materiał dowodowy, wbrew wyrażonemu przez orzekające organy stanowisku nie daje podstaw do stwierdzenia bez cienia wątpliwości, że rzeczywiście, jak to uznały organy obydwu instancji, skarżąca i jej małoletni syn M.1, podjęli świadomą i przemyślaną decyzję, pomimo konfliktu rodzinnego, opuszczenia miejsca stałego pobytu, co dawało by im podstawę do uznania, iż opuszczenie to nosi istotnie cechy dobrowolnego i trwałego opuszczenia miejsca stałego pobytu skutkujące ich wymeldowaniem.

Oczywiście, że z akt sprawy wynika, iż skarżąca od czerwca 2022 r. nie mieszka wraz z małoletnim synem M.1 w miejscu stałego pobytu. Zwrócić jednakże należy uwagę, że zebrany dotąd materiał dowodowy nie daje podstaw do tak kategorycznego stwierdzenia organów, że nie przebywa ona wraz z małoletnim synem, gdyż dobrowolnie i trwale opuściła miejsce stałego pobytu i nie wykonuje w nim wszystkich czynności życia codziennego. Otóż przede wszystkim w dotąd zebranym materiale dowodowym są okoliczności świadczące o tym, że zerwanie więzów z miejscem stałego pobytu nie było li tylko spowodowane istnieniem konfliktu rodzinnego pomiędzy skarżącą (córką) i jej małoletnim synem M.1 (wnukiem), a wnioskującym o ich wymeldowaniem ojcem (uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego) w celu poprawy komfortu życiowego. Istotnie wówczas sam fakt istnienia konfliktu między członkami rodziny nie powoduje podważenia oceny, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny, bo nie traci wówczas co do zasady dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania właśnie w celu poprawienia owego komfortu zamieszkania poprzez uniknięcie w ten sposób sytuacji konfliktowych. 5 lipca 2022 r. skarżąca zeznała jednak do protokołu, "...że nie jest prawdą, iż od kilku miesięcy nie mieszka z synem w miejscu zameldowania na pobyt stały, a jedynie nie przebywa tam codziennie z uwagi na konflikt z ojcem." Tyle tylko, że zaraz dodała, że w budynku tym pojawia się jednak co kilka dni i wówczas pierze, gotuje, sprząta. Póki co nie można więc stwierdzić, że są to jedynie okresowo trwające wizyty - odwiedziny - w miejscu stałego pobytu spowodowane samym konfliktem, bo nie można przejść obojętnie wobec stwierdzenia skarżącej, że "...Z obawy o bezpieczeństwo swoje i dziecka nie nocuje jednak w przedmiotowym budynku od dnia 1 czerwca 2022 r." oraz, iż aktualnie jest w trakcie organizacji budynku w B., do którego być może się przeprowadzi. Okoliczność ta tym bardziej nabiera doniosłego znaczenia wraz z innymi okolicznościami, wynikającymi z dotychczas zebranego materiału dowodowego. Mianowicie, że skarżąca w dniu 16 września 2022 r. w Komendzie Powiatowej Policji w C. złożyła pisemne zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa znęcania się nad jej osobą, a jako sprawcę wskazała uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego (ojca; pismo prokuratury z dnia 7 października 2022 r., k. 75 akt administracyjnych) oraz, że postępowanie przygotowawcze prowadzone w tym zakresie zostało zakończone wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia. Postanowienie to nie jest prawomocne wobec złożenia przez pokrzywdzoną zażalenia (pismo prokuratury z dnia 17 listopada 2022 r.; k. 101 akt administracyjnych). Jak zaś wskazała na rozprawie skarżąca na pytanie Sądu, zażalenie to nie zostało rozpatrzone. Ponadto i skarżąca i uczestnik postępowania potwierdzili wynikające z akt administracyjnych okoliczności wskazujące na to, że uruchomione zostało postępowanie o ochronę posiadania przed sądem powszechnym, toczy się też postępowanie o rozwód. Nadto, skarżąca wyjaśniła, że nie inicjowała postępowania o ochronę posiadania, ani nie podejmowała interwencji przed organami ścigania, ponieważ została pouczona, że zgłaszającym będzie mama, a ona będzie miała status pokrzywdzonego w sprawie ze zgłoszenia mamy. Z protokołu z dnia 6 lipca 2021 r. natomiast, którego kopię przedłożył podczas rozprawy uczestnik postępowania, wynika tylko tyle, że uruchomiona został procedura tzw. niebieskiej karty oraz ustalono, iż od 2018 r. do 2020 nie stwierdzono przemocy. Podkreślić jednak przy tym należy, że wniosek o wymeldowanie skarżącej i jej małoletniego syna M.1 jest z daty 5 czerwca 2022 r. Wobec powyższego okoliczności te winny zostać w ponownym rozpatrzeniu sprawy jednoznacznie i wnikliwie zweryfikowane przez organy, czy rzeczywiście stan rzeczy przedstawia się tak, że skarżąca, działająca w imieniu własnym i małoletniego syna skarżącej, nie podejmowała jakichkolwiek kroków zmierzających do powrotu do miejsca stałego zamieszkania w celu usunięcia trudności, które jej to uniemożliwiają. Istotnie, pozostawienie rzeczy osobistych w miejscu stałego zameldowania nie przesądza już, że miejsce to jest nadal centrum życiowym skarżącej i jej małoletniego syna, ale z drugiej strony zeznania świadków potwierdzają jednak, że co prawda rzadko, ale widuje się ją w miejscu stałego pobytu wraz z małoletnim synem, M.1, którzy korzystają w trakcie pobytów z rzeczy osobistych, nadto skarżąca pomimo sprzeciwu ojca nadal wyraża zamiar powrotu w przyszłości do tego miejsca.

Powyższe okoliczności nie pozwalają więc dotąd, wbrew stanowisku organów, na uznanie, że skarżąca opuściła dobrowolnie i trwale przedmiotowy lokal w sposób świadomy i przemyślany, jak to się wyraziły organy. Zwrócić należy uwagę, że wymeldowanie zawsze jest następstwem definitywnego zerwania więzi z miejscem stałego pobytu, materiał dowodowy nie daje jednak podstawy do stwierdzenia, że w tym przypadku z pewnością do tego doszło. Organ, bez poparcia dowodami założył a priori, że skoro drugi z małoletnich synów skarżącej został "przemeldowany" na adres w B., to potwierdza to przeniesienie centrum życiowego skarżącej i jej małoletniego syna M.1 właśnie pod ten adres. Wymagało jednak takie stwierdzenie dokonania uprzednich niewątpliwych ustaleń, że czynności życia codziennego skarżąca wykonuje pod adresem w B. pod którym może zamieszkiwać i nie chodzi tutaj tylko o formalną możliwość, lecz faktyczną, iż budynek ten rzeczywiście nadaje się do zamieszkania. W tym celu należało skorzystać z dowodów z osób, przesłuchując na tą okoliczność szersze niż dotychczas grono świadków.

W orzecznictwie ukształtował się pogląd, że o dobrowolności opuszczenia decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, niewywołana przymusem fizycznym albo psychicznym innej osoby. Jeżeli bowiem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu np. wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego stanu za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu w warunkach dobrowolności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, LEX nr 80643). Co prawda w niniejszej sprawie póki co nie mamy do czynienia z okolicznościami wskazującymi na istnienie przymusu fizycznego, ale nie jest to wykluczone. Istnieją natomiast nie zweryfikowane przez orzekające organy w sposób dostateczny okoliczności, a co za tym idzie i powstałe wątpliwości, czy wobec skarżącej nie był stosowany przymus psychiczny, by przeniosła się ona wraz z małoletnim synem pod inny adres z miejsca stałego pobytu. Kwestie wyłączenia prądu i ogrzewania nie mogą być uznane za zupełnie bez znaczenia. Z doświadczenia życiowego wynika nawet, że przez dłuższy okres czasu nie sposób przebywać w nieogrzewanym pomieszczeniu bez uszczerbku na zdrowiu, co może wywierać także presję na wolę danej osoby i podjęcia przez nią po tym wpływem decyzji przeniesienia się pod inny adres. Kwestie te muszą zostać jednoznacznie wyjaśnione.

Mając powyższe na uwadze trafnie podniosła skarżąca, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca zamieszkania z kwestią dobrowolności ma takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany (w niniejszej sprawie skarżąca i jej małoletni syn) może i chce podejmować próby przywrócenia zamieszkania, usunięcia przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, polegająca na braku możliwości zamieszkiwania w miejscu stałego pobytu. Dopiero bezskuteczne wyczerpanie tych środków lub rezygnacja z ich zastosowania stanowi okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierająca możliwość wymeldowania (por. wyroki NSA z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1609/18 i z dnia 17 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 392/20). Wydanie zatem przez orzekające organy decyzji o wymeldowaniu skarżącej i jej małoletniego syna M.1 z miejsca stałego pobytu w sytuacji, gdy zebrany materiał dowodowy nie potwierdza zakończenia postępowania przed prokuraturą o przestępstwo znęcania się ojca nad skarżącą wobec nie rozpatrzenia dotychczas zażalenia skarżącej na postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia było przedwczesne i przez to nieprawidłowe. Prawomocne bowiem postanowienie w tym zakresie powodowałoby wówczas, że organy miałyby z tą chwilą obiektywne ustalenie braku i fizycznego i psychicznego wpływu uczestnika postępowania na wolę skarżącej opuszczenia miejsca stałego pobytu wraz z małoletnim synem skarżącej. Wniesienie środka prawnego w postaci ponaglenia i zarzucenia organom bezczynności w załatwieniu sprawy oczywiście ma na celu zdycsyplinowanie organu i z takiego środka jak najbardziej strona może korzystać, ale nie może powodować, że organ w celu uniknięcia postawienia mu skutecznie zarzutu bezczynności bądź przewlekłego prowadzenia postepowanie, wydaje decyzje li po to tylko, by do tego nie doszło. Organ ma możliwość uniknięcia tego poprzez przedłużenie okresu załatwienia sprawy podając przyczyny takiego stanu rzeczy. Organ musi się kierować w załatwieniu sprawy fundamentalnymi zasadami postępowania nie tylko związanymi szybkością postępowania lecz przede wszystkim działaniem na podstawie prawa i w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, ale i procesowego w którym ono się urzeczywistnia, bacząc przy tym na przestrzeganie i praworządności ale i podejmując działania, które można by określić mianem dobrej administracji.

Nie mają natomiast żadnego znaczenia dla wymeldowania, ani kwestie majątkowe, ani kwestie związane z nielegalną, czy tez niezgodną przepisami Prawa budowlanego, rozbudową, przebudową, czy nadbudową budynku stałego miejsca pobytu. Winny być one ewentualnie rozstrzygnięte w odrębnym postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego, a nie w postępowaniu o wymeldowanie, gdyż dla niego okoliczności te nie mają żadnego znaczenia.

W ponownym rozpatrzeniu sprawy organy zobowiązane będą uwzględnić powyższe stanowisko Sądu, stosownie do treści art. 153 P.p.s.a.

Powyższe obrazuje zdaniem Sądu w dostateczny sposób, że przy wydawania kwestionowanych skargami decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania – artykułów: 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy przez nie zebranie wystarczającego do podjęcia rozstrzygnięcia co do istoty sprawy materiału dowodowego oraz niepełną ocenę dotychczas zebranego materiału dowodowego, co wobec postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. stanowiło wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonych decyzji i poprzedzających je decyzji organu pierwszej instancji.

Z powyższych względów skargi musiały zatem wywrzeć zamierzony skutek.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz.1634), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie przepisu art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz.1634), orzekł, jak w punkcie II sentencji wyroku.