Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 996/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 201 par. 1 pkt 2, art. 124
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 996/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 września 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maja Chodacka (spr.), Sędziowie: WSA Inga Gołowska, WSA Bogusław Wolas, Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2009r., sprawy ze skargi J. P., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 19 maja 2009 r. Nr [...], w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia podatku od spadków i darowizn, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie 100, 00 zł (sto złotych 00/100)


UZASADNIENIE

Skarżąca J. P. w dniu [...] sierpnia 2008r. złożyła Naczelnikowi Urzędu Skarbowego zeznanie podatkowe SD-3 o nabyciu majątku tytułem zasiedzenia.

W toku prowadzonego postępowania podatkowego, na podstawie przedłożonej dokumentacji stwierdzono, iż postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2008r. sygn. akt [...] orzeczono o nabyciu przez Skarżącą przez zasiedzenie z dniem [...] czerwca 2003r. prawa własności działki o numerze ewidencyjnym [...] położonej w M.

Nadto organ stwierdził, iż Państwo J. i J. P. na prawach wspólności ustawowej są właścicielami działki nr [...] o pow. 0,0904ha obj. Kw Nr [...]. Skarżąca oświadczyła, że na działce nr [...] został wybudowany w latach 1973 -1980 budynek mieszkalny położony w M. ul. Ż. . Zgodnie z decyzją z dnia [...] sierpnia 1973 r. nr [...] z wniosku zgłoszonego przez J. P. udzielono pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na nieruchomości stanowiącej własność Państwa J. i J. P..

Z przedłożonego wypisu z rejestru gruntów wynika, iż działka nr [...] o pow. 0,1883ha powstała z całej działki (stara ewidencja) nr [...] obj. Kw nr [...] i części działki nr [...] obj. Kw Nr [...]. Działka nr [...] (wg starej ewidencji) zabudowana budynkiem mieszkalnym położona w M. przy ul. Ż. , po dokonanych zmianach geodezyjnych stała się częścią działki nr 7828 o pow. 0.1883ha, stanowiącej przedmiot zasiedzenia.

Zgodnie z danymi organu J. P. zmarł w dniu [...] stycznia 2000r.

W związku z tym organ pierwszej instancji stwierdził, że 1/2 części działki nr [...] o pow. 0,0904ha wchodzi w skład spadku po J.P., a w związku z tym nie może stanowić przedmiotu zasiedzenia, gdyż od daty śmierci upłynęło około 8 lat, podczas gdy z definicji nabycia w drodze zasiedzenia nieruchomości wymagany okres to minimum 20 lat (zgodnie z art. 172 Kodeksu cywilnego).

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiesił postępowanie w sprawie nabycia w drodze zasiedzenia przez Skarżącą nieruchomości nr ewidencyjny [...]. Jak wskazano w treści uzasadnienia zawieszenie postępowania jest konieczne, z uwagi na rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, tj. do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Sąd, co do przedmiotu zasiedzenia. Równocześnie po rozstrzygnięciu zagadnienia wstępnego (tj. otrzymaniu prawomocnego postanowienia) organ poprosił o niezwłoczne przedłożenie dokumentu, mającego wpływ na wynik w przedmiotowej sprawie.

Na powyższe postanowienie Skarżąca złożyła zażalenie, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Zdaniem Skarżącej w sprawie już wydano prawomocne postanowienie rozstrzygające w przedmiocie zasiedzenia, a to wspomniane wyżej postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2008r. sygn. akt [..]. Skarżąca uważa, że nikt nie powinien kwestionować prawomocnych wyroków sądu.

Postanowieniem z dnia 19 maja 2009r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej przywrócił termin do wniesienia zażalenia.

W związku z tym organ, po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 19 maja 2009r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia rzeczy przez zasiedzenie.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, iż przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, jak również zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, natomiast właściwy jest inny organ administracji państwowej lub sąd.

Organ nadmienił, iż w sprawie nie kwestionuje prawomocnego orzeczenia sądu, stwierdzającego nabycie nieruchomości przez zasiedzenie, jednakże w toku postępowania podatkowego w przedmiotowej sprawie na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, że zachodzi uzasadniona konieczność ustalenia na drodze sądowej zakresu przedmiotu zasiedzenia w celu uniknięcia podwójnego opodatkowania nabycia tej samej nieruchomości (z tytułu nabycia w drodze spadku oraz nabycia tytułem zasiedzenia).

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J.P. zaskarżyła w całości postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z powodu bezpodstawnego uznania, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka z art. 201 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, to znaczy istnieje konieczność zawieszenia postępowania, albowiem rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd a w szczególności "zachodzi uzasadniona konieczność ustalenia w drodze sądowej zakresu przedmiotu zasiedzenia".

W tym stanie rzeczy Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Zdaniem Skarżącej zaskarżone postanowienie jest bezpodstawne i zapadło, z naruszeniem powołanego wyżej przepisu Ordynacji podatkowej. Rozstrzygnięcie w przedmiocie zawieszenia postępowania uniemożliwia Skarżącej praktycznie załatwienie sprawy podatkowej, bowiem nie toczy się żadne postępowanie sądowe, od którego miałoby zależeć rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, a ponadto organ podatkowy nie wskazuje nawet jaki sąd, w jakim postępowaniu i na jakiej zasadzie miałby określić "zakres przedmiotu zasiedzenia".

Bezspornym w sprawie jest, że na mocy prawomocnego postanowienia sądu Skarżąca nabyła przez zasiedzenie własność spornej działki położonej w M.. Sąd Rejonowy określił w postanowieniu o zasiedzeniu, jaki jest "zakres przedmiotu zasiedzenia" i nie jest możliwa jakakolwiek zmiana w tym zakresie, ani dowolna interpretacja tego rozstrzygnięcia.

Postanowienie w przedmiocie zasiedzenia uprawomocniło się w dniu [...] sierpnia 2008r., a w dniu [...] sierpnia 2008r. Skarżąca złożyła zeznanie podatkowe przewidziane przepisami ustawy o podatku od spadków i darowizn.

W zakresie postępowania podatkowego istotą problemu jest jedynie zgodne z przepisami ustawy o podatku od spadków i darowizn określenie wartości przedmiotu nabycia, jako podstawy opodatkowania, a do tego nie jest potrzebne żadne dodatkowe rozstrzygnięcie sądowe.

Z uwagi na to, że część działki o nr [...] jest zabudowana budynkiem mieszkalnym, zgodnie z treścią art. 7 ust. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jako podstawa opodatkowania nie została podana wartość tego budynku albowiem Skarżąca wykazała, że budynek został wybudowany w czasie biegu terminu zasiedzenia.

Stwierdzono nadto, iż Sąd Rejonowy w postanowieniu o zasiedzeniu ustalił datę nabycia w dniu [...] czerwca 2003r., a ponieważ mąż Skarżącej zmarł w dniu [...] stycznia 2000r., a więc przed upływem terminu nabycia, to nie mógł być uwzględniony jako nabywca.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zaznaczyć należy, że stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji (postanowień) administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 ustawy wynika, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie), gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Sąd zatem, w zakresie swej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego.

Nadto należy zwrócić uwagę, iż na podstawie art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Z uwagi na powyższe Sąd stwierdza, iż Dyrektor Izby Skarbowej wydając zaskarżone postanowienie naruszył art. 201 § 1 pkt 2 w związku z art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.).

Przepis art. 201 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa określa przypadki, w których zawieszenie postępowania podatkowego jest obligatoryjne. Organ ma zatem obowiązek w toku postępowania z urzędu badać, czy nie powstało zdarzenie bądź sytuacja, które wymagają zawieszenia postępowania, a w razie ich wystąpienia z urzędu postępowanie takie zawiesić. Według jednej z przesłanek zawieszenie postępowania może nastąpić, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Zdaniem Sądu, organ nie wykazał, by taka sytuacja w sprawie zaistniała.

W doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się, iż zawieszenie postępowania na omawianej podstawie uzależnione jest od łącznego wystąpienia trzech przesłanek:

1) postępowanie administracyjne (podatkowe) jest w toku,

2) istnieje zagadnienie wstępne oraz

3) rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jeżeli chodzi o ostatnią przesłankę, to organ musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym.

Przy czym zagadnieniem wstępnym jest sytuacja, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, zaś ocena tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania (w oderwaniu od sprawy na tle której wystąpiło), należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Jest to przy tym zagadnienie, które nie było przedmiotem prawomocnie przesądzonym w innej sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 1997r. sygn. akt I SA/Lu 1199/96, System Informacji Prawnej LEX nr 32663, ).

Zagadnieniem wstępnym może być zatem tylko tego rodzaju kwestia prawna, której rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem. Ponadto, zagadnieniem wstępnym może być tylko taka kwestia prawna, która albo ujawniła się w toku postępowania i dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wprost wynika konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Przy czym od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależeć ma merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy głównej.

W niniejszej sprawie nie wystąpiły łącznie przesłanki warunkujące zawieszenie postępowania, zważywszy na bezsporną okoliczność, iż jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie ustalenia wysokości podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia rzeczy przez zasiedzenie zostało wydane, już prawomocne, postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 13 sierpnia 2008r. sygn. akt [...], w którym orzeczono o nabyciu przez Skarżącą przez zasiedzenie z dniem [...] czerwca 2003r. prawa własności działki o numerze ewidencyjnym [...] położonej w M. .

Należy podkreślić, iż organ nie wyjaśnił, jakie "zagadnienie wstępne" wymaga rozstrzygnięcia w postępowaniu przed sądem powszechnym, skoro kwestia nabycia rzeczy w drodze zasiedzenia została już prawomocnie przesądzona.

Jak trafnie podniesiono w skardze organ stwierdzając jedynie, że sąd w postępowaniu powinien określić "zakres przedmiotu zasiedzenia" nie wyjaśnił, jak należy rozumieć to sformułowanie, w szczególności wobec już zapadłego rozstrzygnięcia Sądu w przedmiocie zasiedzenia. Takie działanie organów jest niezrozumiałe i naruszające zasadę przekonywania, wyrażoną w treści art. 124 ustawy Ordynacja podatkowa.

Co równie istotne, a podniesione w skardze, organy obu instancji stwierdzając istnienie w sprawie "zagadnienia wstępnego", w ogóle nie odniosły się merytorycznie do bezspornej okoliczności, że do nabycia w drodze zasiedzenia prawa własności działki przez Skarżącą doszło z dniem [...] czerwca 2003r. (tak wynika z orzeczenia sądu), a mąż Skarżącej zmarł [...] stycznia 2000r. Organy przytoczyły jedynie te bezsporne okoliczności, tymczasem, jak trafnie wskazuje Skarżąca, w sprawie może nie być mowy o nabyciu w drodze dziedziczenia po mężu części spornej działki przez Skarżącą, bowiem skoro mąż zmarł przed datą nabycia działki w drodze zasiedzenia, to jej nie nabył, zatem Skarżąca nie ma w tym zakresie czego dziedziczyć po zmarłym. Potwierdza to orzeczenie Sądu, z którego wynika, że to Skarżąca nabyła całe prawo własności działki w drodze zasiedzenia.

To zadaniem i obowiązkiem organów, było w niniejszej sprawie wszechstronne wyjaśnienie okoliczności uzasadniających zawieszenie postępowania, a doszukiwanie się przez organy innych okoliczności i podstaw prawnych nabycia, bez wskazania na konkretne przepisy prawa (w tym prawa cywilnego) jest - w związku z zapadłym orzeczeniem sądu, a także treścią art. 176 § 1 Kodeksu cywilnego - zupełnie nieuzasadnione i niezrozumiałe.

W związku z tym, Skarżąca zasadnie podniosła, iż w sprawie nie występuje "zagadnienie wstępne", które powinno zostać rozstrzygnięte przez Sąd.

W związku z dostrzeżonymi naruszeniami przepisów art. 201 § 1 pkt 2 w związku z art. 124 ustawy Ordynacja podatkowa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Działając zaś na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także postanowienia organu I instancji poprzedzającego zaskarżone postanowienie, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasądzone koszty obejmują zwrot wpisu od skargi w wysokości 100,00 zł.