Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 756/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono orzeczenie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 8 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant : St.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2024 roku sprawy ze skargi K. C. na orzeczenie Komendanta Policji z dnia 31 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia winy i wymierzenia kary wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe uchyla zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 10 lipca 2023 r. nr [...],


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 20 lutego 2023 roku Komendant Powiatowy Policji w [...] zlecił przeprowadzenie czynności wyjaśniających w sprawie niedopełnienia obowiązków służbowych przez sierż.szt. K. C.. Było ono wynikiem sprawozdania z przeprowadzonych czynności kontrolno-nadzorczych w zakresie zgłoszonych nieprawidłowości w postępowaniu w/w funkcjonariusz. Czynności przeprowadzono w oparciu m.in. o notatkę służbową podkom. Ł. G. z dnia 12 października 2022 roku dla rzecznika dyscyplinarnego KPP w [...]. Z jej treści wynikało, że w latach 2019-2022 był w związku z funkcjonariusz Posterunku Policji w D. K. C.. W czasie gdy byli parą okazało się, że p. [...] utrzymuje bliższą znajomość z D. P., wobec którego podkom. Ł. G. prowadził czynności operacyjne. Kolejną notatkę w/w sporządził w dniu 25 lutego 2023 r . również na potrzeby rzecznika dyscyplinarnego KPP w [...]. Wynikało z niej, że K. C. zamieszkiwała z nim na stałe w [...] w okresie od kwietnia 2020 r do listopada 2021 roku i w okresie tym nie uregulowała swoich spraw związanych z poinformowaniem przełożonego o zmianie miejsca zamieszkania.

W dniu 17 marca 2023 roku podkom. A. D., specjalista Zespołu Prezydialnego Kadr i Szkolenia Wydziału Ogólnego KPP w [...] sporządziła sprawozdanie ze zleconych czynności wyjaśniających dotyczących naruszenia dyscypliny służbowej przez sierż. K. C. tj. niedopełnienia obowiązku służbowego powiadomienia o zmianie miejsca zamieszkania oraz pobierania równoważnika pieniężnego za dojazdy do miejsca służby. Ustalono w ich toku, że K. C. od listopada 2019 roku do stycznia 2022 roku zamieszkiwała ze swoim partnerem Ł. G. w [...] przy ul. [...], a nie w [...], tj. domu rodzinnym pomimo, że pobierała równoważnik za dojazdy do miejsca pełnienia służby z [...] do D.. O zmianie miejsca zamieszkania nie poinformowała przełożonego właściwego w sprawach osobowych. Ze sprawozdania wynikało również, że fakt przebywania strony pod adresem w [...] potwierdzili m.in. funkcjonariusze KPP w [...] i rodzice byłego partnera K. C.. Podkreślono, że Ł. G. przedstawiono zarzut fizycznego i moralnego znęcania się nad K. C., co także uprawdopodabnia fakt wspólnego ich zamieszkiwania. Ostatecznie przyjęto w sprawozdaniu, we wnioskach końcowych, że K. C. naruszyła dyscyplinę służbową wskazaną w art. 132 ust.3 pkt 4 ustawy o Policji w zw z § 13 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 roku w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów. Naruszyła również dyscyplinę służbową wskazaną w art. 132 ust.3 pkt 5 ustawy o Policji w zw z § 9 Decyzji nr [...] W. Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 19 maja 2011 roku w sprawie zasad dokonywania zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby policjantom woj. [...] zajmujących lokale mieszkalne w miejscowości pobliskiej pełnienia służby. Wskazano też, że K. C. wywiązywała się z obowiązków służbowych, nie była karana dyscyplinarnie. Posiadała pozytywną opinię i wielokrotnie była wyróżniana nagrodami pieniężnymi motywacyjnymi za wzorowe wykonywanie zadań służbowych.

Postanowieniem z dnia 27 marca 2023 roku wszczęto postępowanie dyscyplinarne przeciwko K. C. i przedstawiono zarzuty, że do grudnia 2021 roku zamieszkując pod adresem K., ul. [...] naruszyła dyscyplinę służbową poprzez niedopełnienie obowiązków służbowych w ten sposób, że będąc do tego zobowiązaną, nie poinformowała w pisemnym raporcie drogą służbową przełożonego właściwego w sprawach osobowych o zmianie adresu miejsca zamieszkania tj. o czyn z art.132 ust.3 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku- o Policji w zw z § 13 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 roku w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów, a także o to, że co najmniej od czerwca 2021 roku do grudnia 2021 roku mieszkając pod innym adresem niż deklarowany we wnioskach o zwrot kosztów poniesionych w związku z dojazdem do miejsca pełnienia służby kierowanych do Komendanta Policji w [...] naruszyła dyscyplinę służbową w ten sposób, że kilkukrotnie wprowadzała w błąd przełożonego co do faktycznej trasy dojazdu do miejsca pełnienia służby, powodując tym samym naliczenie wyższej niż przysługującej kwoty wypłacanego świadczenia, co w następstwie spowodowało szkodę w budżecie KWP w P. poprzez wypłatę nienależnej kwoty pieniędzy – tj. o czyn z art.132 ust.3 pkt 5 ustawy o Policji w zw. z §9 Decyzji nr [...] W. Komendanta Policji z dnia 19 maja 2011 roku- w sprawie zasad dokonywania zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby policjantom woj. [...] zajmujących lokale mieszkalne w miejscowości pobliskiej pełnienia służby.

Przesłuchany w charakterze świadka w toku postępowania dyscyplinarnego Ł. G. zeznał, że K. C. była jego partnerką od października 2019 roku do stycznia 2021 roku. Zamieszkiwała z nim wspólnie od kwietnia 2020 roku do listopada 2021 roku w mieszkaniu w [...] przy ul. [...], należącym do jego ojca. Zdaniem świadka fakt zamieszkiwania K. C. pod tym adresem mogą potwierdzić znajomi, rodzina, sąsiedzi, a przede wszystkim funkcjonariusze KPP K.. Ponadto dowodem na pobyty obwinionej pod tym adresem mogą być dane zalogowania masztów w pobliżu tego miejsca. Świadek zwracał uwagę obwinionej, że powinna zgłosić przełożonemu fakt zamieszkiwania pod innym adresem. W okresie wspólnego zamieszkiwania K. C. posiadała samochód osobowy marki [...] o nr [...], z którego korzystała dojeżdżając do pracy i z powrotem. W toku postępowania przesłuchano również G. K., P. S., J. G., G. G., M. S., M. K., A. G., S. M., K. R., A. G., na okol. zamieszkiwania K. C. w [...] przy ul. [...], a także rodziców obwinionej, jej koleżankę oraz G. S. na okoliczność składania wniosków o zwrot równoważnika za dojazdy.

W dniu 18 kwietnia 2023 roku przesłuchano w charakterze obwinionej K. C.. Zeznała, że zamieszkiwała u Ł. G. okazjonalnie, pomagała mu finansowo, również w ten sposób, że opłacała mieszkanie. Zdaniem świadka Ł. G. miał wiele zobowiązań finansowych, stąd podjęta w takiej formie próba pomocy byłemu partnerowi. Zmiana miejsca dojazdu była nieistotna, bo nie były to duże różnice w ilości kilometrów i nie odbywały się systematycznie. Rozstała się z Ł. G. pod koniec sierpnia 2021 roku. Próbowała kilkakrotnie już wcześniej rozstać się z partnerem, bo stosował przemoc i szantaż emocjonalny. Nie planowała zmiany miejsca zamieszkania będąc z nim w związku. Nie miała zamiaru oszukać Komendy czy też uzyskać jakichkolwiek korzyści finansowych.

W dniu 14 czerwca 2023 roku strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o przeprowadzenie analizy zeznań funkcjonariusza G. K. złożonych w postępowaniu karnym nadzorowanym przez Prokuraturę Okręgową w K., a także o przesłuchanie w charakterze świadków W. Z. z KPP w [...] i D. Ś. oraz M. Z. z KP w D. na okol. istotne dla post. dyscyplinarnego. Pełnomocnik zaznaczył, że do zgromadzonego materiału dowodowego załączono notatki służbowe Ł. G. sporządzone w okresie, gdy był on zawieszony w czynnościach służbowych.

Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2023 roku odmówiono uwzględnienia wniosku dowodowego.

W toku postępowania przesłuchano świadków – funkcjonariuszy KPP w [...], Posterunku Policji w D., rodziców K. C. i Ł. G., znajomych, sąsiadów i na tej podstawie w dniu 3 lipca 2023 roku podkom. A. D. sporządziła sprawozdanie z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego, a w dniu 10 lipca 2023 roku Komendant Powiatowy Policji w [...] wydał orzeczenie Nr [...] o uznaniu K. C. za winną tego, że od grudnia 2021 roku zamieszkując pod adresem K., ul. [...] naruszyła dyscyplinę służbową poprzez niedopełnienie obowiązków służbowych w ten sposób, że będąc do tego zobowiązaną, nie poinformowała w pisemnym raporcie drogą służbową przełożonego właściwego w sprawach osobowych o zmianie adresu miejsca zamieszkania tj. o czyn z art.132 ust.3 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji w zw. z § 13 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 roku w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów. Po drugie, że co najmniej od czerwca 2021 roku do grudnia 2021 roku mieszkając pod innym adresem niż deklarowany na wnioskach o zwrot kosztów poniesionych w związku z dojazdem do miejsca pełnienia służby kierowanych do Komendanta Policji w [...] naruszyła dyscyplinę służbową w ten sposób, że kilkukrotnie wprowadziła w błąd przełożonego co do faktycznej trasy dojazdu do miejsca pełnienia służby, powodując tym samym naliczenie wyższej niż przysługującej kwoty wypłacanego świadczenia, co w następstwie spowodowało szkodę w budżecie KWP w P. poprzez wypłatę nienależnej kwoty pieniędzy – tj. o czyn z art.132 ust.3 pkt 5 ustawy o Policji w zw. Z §9 Decyzji nr [...] W. Komendanta Policji z dnia 19 maja 2011 roku w sprawie zasad dokonywania zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby policjantom województwa [...] zajmujących lokale mieszkalne w miejscowości pobliskiej pełnienia służby.

Orzekł też o przeniesieniu jej na niższe stanowisko służbowe.

W uzasadnieniu organ powołując się na treść zeznań świadków oraz potwierdzenia dokonywanych przez K. C. opłat na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...] uznał, że w/w zamieszkiwała w tym lokalu. W tej sytuacji jej obowiązkiem było powiadomienie przełożonego o faktycznym miejscu zamieszkania. Organ nie dał wiary wyjaśnieniom obwinionej o braku świadomości konsekwencji swoich czynów, braku intencji wprowadzenia w błąd czy uzyskania korzyści z tytułu pobierania innego równoważnika za dojazdy. Dalej uzasadniając wymiar kary wskazał, że kara jest współmierna do popełnionego przewinienia i uwzględnia okolicznościom jego popełnienia. Organ przyznał jednocześnie, że nie zaistniały przesłanki mające wpływ na zaostrzenie wymiaru kary. Niemniej przewinienia K. C. spowodowały poważne skutki. Wskazano też że przewinienia były rozciągnięte w czasie, były sekwencją powtarzających się umyślnych zachowań, przyniosły negatywne skutki w postaci pobranej nienależnie kwoty pieniężnej, miało dość lekceważące dojście do wyrządzonej szkody finansowej. Zdaniem organu nie można wykluczyć że zachowanie obwinionej było podyktowane osobistymi i mogło wynikać z faktu, że aby informacja o jej związku Ł. G. nie była powszechnie znana w środowisku policyjnym. Brak przedłożenia stosownego raportu, czy oświadczenia mógł mieć na celu zachowanie największej dyskrecji relacji, jaka łączyła obwinioną z Ł. G.. Przy rozstrzyganiu uwzględniono nienaganny przebieg służby, w szczególności dotychczasową niekaralność oraz pozytywną opinię służbową, jak również stanowisko Przewodniczącego Zarządu Terenowego NSZZ Policjantów w [...], który wniósł o rozważenie uznania winy policjantki i odstąpienie od wymierzenia jej kary.

Strona odwołała się od powyższego orzeczenia. Zarzuciła organom niedostateczne uwzględnienie jej zeznań i oświadczeń, zwłaszcza w zakresie jej miejsca zamieszkania. Zakwestionowała stanowisko organów uznające, że godziła się na popełnienie przewinienia. Zakwestionowała oparcie ustaleń organu na notatkach R. G., które sporządził już po zawieszeniu w pełnieniu czynności służbowych. Podkreśliła, że była ofiarą przemocy z jego strony tak psychicznej, jak i fizycznej. Zakwestionowała opis zarzutu polegający na wskazaniu ,że kilkukrotnie wprowadziła w błąd przełożonego. Zarzuciła niedostateczny opis zarzucanego jej czynu ,a także nieskonfrotnowanie zeznań świadków przesłuchanych w postępowaniu niniejszym i w postępowaniu nadzorowanym przez prokuraturę. Wniosła też o zawieszenie postępowania odwoławczego z uwagi na zamiar złożenia wniosku do Komendanta Głównego Policji o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2023 roku Komendanta Policji wyznaczono mł.insp. A. S. – Przewodniczącego Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów woj. [...] na trzeciego członka Komisji do zbadania orzeczenia Nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w [...].

Ze sporządzonego sprawozdania Komisji i po ocenie całości materiału dowodowego Komisja zawnioskowała o utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia Nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w [...].

Orzeczeniem Nr [...] z dnia 31 sierpnia 2023 roku Komendant Policji utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu powołał się na wynik postępowania dyscyplinarnego ,a nadto opierając się na zacytowanych obszernie zeznaniach świadków i wynikach komisji dyscyplinarnej uznał, że K. C. dopuściła się zarzucanych jej czynów. W zakresie wymiaru kary wyrażono stanowisko, że zebrany materiał dowodowy potwierdza jej winę, ale uwzględniając dotychczasowy przebieg służby i opinię służbową Komendant uznał, że wymierzona kara jest właściwa i adekwatna do okoliczności sprawy. W orzeczeniu, zdaniem organu uwzględniono również okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i niekorzyść obwinionej.

Strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji. W skardze wskazała na naruszenie podstawowych zasad wszechstronnej, rzetelnej i właściwej oceny zebranego materiału dowodowego i bezzasadne pominięcie wnioskowanych przez skarżącą dowodów, skutkujące uniemożliwieniem zebrania kompletnego materiału dowodowego, a w konsekwencji obiektywnej i rzetelnej oceny dowodów. W uzasadnieniu podniosła, że sprawa jej postępowania dyscyplinarnego jest skutkiem obciążających byłego partnera zeznań, które złożyła Prokuraturze Okręgowej w K.. Miała też wiedzę, że zgromadzony w materiałach Prokuratury Okręgowej w K. materiał dowodowy może obciążyć także innych funkcjonariuszy KPP w [...]. Zdaniem skarżącej zgromadzone w sprawie postępowania dyscyplinarnego materiały były specjalnie gromadzone w celu zdyskredytowania skarżącej. Podkreśliła rozbieżność zeznań świadków składanych w toku postępowania dyscyplinarnego i w toku postępowania prokuratorskiego. Zarzuciła organom błędne i pochopne wnioski z analizy transakcji finansowych dot. przelewów z tytułu opłat za mieszkanie. Błędne wnioski dotyczyły jej zdaniem także sytuacji finansowej Ł. G.. Zarzuciła organom nieuzasadnioną odmowę przeprowadzenia konfrontacji zeznań świadków z zeznaniami złożonymi przez nich w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w K.. Organy nie odniosły się też do zeznań matki skarżącej i mł. asp. M. Z.. W ocenie skarżącej poza uwagą organów pozostała okoliczność, że inicjujące niniejsze postępowanie notatki służbowe sporządzone zostały już po wszczęciu postępowania przez Prokuraturę Okręgową, w którym to postępowaniu skarżąca ma status pokrzywdzonej. Skarżąca stoi na stanowisku, że ukaranie dyscyplinarne jest odwetem za zeznania złożone w prokuraturze, a zdegradowanie jej i decyzja o przeniesieniu na stanowisko przewodnika psa jest wyjątkową dyskredytacją, bo panicznie boi się psów. Zakwestionowała również kwotę wyliczenia szkody finansowej z tytułu dojazdów z [...], a nie [...]. Nie miała zamiaru zmieniać miejsca zamieszkania i nie zmieniła go formalnie. Zamieszkiwała wspólnie z rodzicami i z nimi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, nie widziała więc potrzeby informowania przełożonego o takiej zmianie. Była i pozostaje w przekonaniu, że nie popełniła zarzucanego czynu. Nie wzięto też pod uwagę, że do akt postępowania załączyła potwierdzenia transakcji zwrotu pieniędzy przez Ł. G., pieniądze były także zwracane jej osobiście. Nie wzięto też pod uwagę poleceń przelewu dot. odpadów komunalnych z [...].

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonych orzeczeniach.

W dniu 5 grudnia 2023 roku w toku postępowania sądowego skarżąca złożyła pismo procesowe oraz raport wraz z załącznikami do Komendanta Komendy Powiatowej w [...], w którym nakreśliła szeroko okoliczności wszczęcia p-ko niej postępowania dyscyplinarnego jako skutek złożonych przez nią zeznań w Prokuraturze Okręgowej w K..

Na rozprawie w dniu 27 lutego 2024 roku skarżąca podniosła, że okoliczność jej miejsca zamieszkania jest ściśle związana z postępowaniem w sprawie przechowywania broni służbowej, o którym to postępowaniu wspomniała w notatce służbowej załączonej do pisma procesowego dnia 5 grudnia 2023 roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, czyli badają zaskarżone akty pod względem zgodności z prawem, w tym decyzje administracyjne. Z treści art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd uchyla zaskarżone orzeczenie, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według zaś art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (nie mającym tu zastosowania). Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej zasad, kontrola legalności zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia organu pierwszej instancji wykazała, że akty te naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Stosownie do uregulowań ustawy zamieszczonych w rozdziale 10 "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów", stwierdzenie przez organ dyscyplinarny popełnienia przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego powinno nastąpić z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej. Na rzeczniku dyscyplinarnym spoczywa obowiązek zebrania materiału dowodowego i podejmowania czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy (art. 135e ust. 1). Następnie przełożony dyscyplinarny na podstawie oceny zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego wydaje orzeczenie określone w 135j ust. 1-4 ustawy o Policji. Są to warunki niezbędne dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego i rozstrzygnięcia sprawy.

Skarżącej zarzucono nast. przewinienia: po pierwsze o to, że od grudnia 2021 roku zamieszkując pod adresem K., ul. [...] naruszyła dyscyplinę służbową poprzez niedopełnienie obowiązków służbowych w ten sposób, że będąc do tego zobowiązaną, nie poinformowała w pisemnym raporcie drogą służbową przełożonego właściwego w sprawach osobowych o zmianie adresu miejsca zamieszkania tj. o czyn z art.132 ust.3 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji w zw. z § 13 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 roku w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów. Po drugie, że co najmniej od czerwca 2021 roku do grudnia 2021 roku mieszkając pod innym adresem niż deklarowany na wnioskach o zwrot kosztów poniesionych w związku z dojazdem do miejsca pełnienia służby kierowanych do Komendanta Policji w [...] naruszyła dyscyplinę służbową w ten sposób, że kilkukrotnie wprowadziła w błąd przełożonego co do faktycznej trasy dojazdu do miejsca pełnienia służby, powodując tym samym naliczenie wyższej niż przysługującej kwoty wypłacanego świadczenia, co w następstwie spowodowało szkodę w budżecie KWP w P. poprzez wypłatę nienależnej kwoty pieniędzy – tj. o czyn z art.132 ust.3 pkt 5 ustawy o Policji w zw. Z §9 Decyzji nr [...] W. Komendanta Policji z dnia 19 maja 2011 roku w sprawie zasad dokonywania zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby policjantom woj. [...] zajmujących lokale mieszkalne w miejscowości pobliskiej pełnienia służby. Wymóg zgłoszenia wynikał też z § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, zgodnie którym policjant jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić, składając nowe oświadczenie mieszkaniowe, o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienia do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkaniowego albo na jego wysokość. Natomiast § 13 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów stanowi, że policjant jest obowiązany niezwłocznie, jednakże nie później niż w terminie 7 dni od zaistniałego zdarzenia, poinformować w pisemnym raporcie drogą służbową przełożonego właściwego w sprawach osobowych o zmianie adresu miejsca zamieszkania.

Znamiona obu przewinień zarzucanych w orzeczeniu dyscyplinarnym związane są z ustaleniem miejsca zamieszkania funkcjonariusza policji. Ustawa o Policji nie zawiera pojęcia miejsca zamieszkania. Zawiera je ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r -Kodeks cywilny ( t.j. Dz.U. 2023,poz.1610) w artykule 25, zgodnie z którym - miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Faktyczne przebywanie w danej miejscowości, aby stanowiło podstawę uznania jej za miejsce zamieszkania, powinno być trwałe, lecz nie musi mieć charakteru ciągłego. Dopiero zamiar stałego pobytu, nawet w innej miejscowości w połączeniu z przebywaniem w niej konstytuuje nowe miejsce zamieszkania. Istotne jest przy tym, że zgodnie z przyjętym, przekonującym poglądem zamiar ten należy oceniać w sposób zobiektywizowany. Oznacza to, że o tym, czy na gruncie art.25 K.c danej osobie można przypisać zamiar stałego pobytu w danej miejscowości, rozstrzyga to, czy z punktu widzenia typowego obserwatora miejscowość ta stanowi główny ośrodek aktywności życiowej tej osoby (jej osobistych i majątkowych interesów). Kryterium oceny, czy on istnieje stanowi nie tylko wola wewnętrzna osoby fizycznej, ale również sposób przebywania tej osoby w danej miejscowości postrzegany przez osoby trzecie. Powyższą interpretację uzasadnia argument, że określenie miejsca zamieszkania osoby fizycznej ma znaczenie także dla innych osób ( patrz komentarz do . Balwicka-Szczyrba Małgorzata (red.), Sylwestrzak Anna (red.), Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany Opublikowano: LEX/el. 2023 .). Dla dokonania wiążącego dla potrzeb tego postępowania ustalenia rzeczywistego miejsca zamieszkania obwinionej należy zobiektywizować jej wolę poprzez ocenę zeznań świadków- obserwatorów zewnętrznych. Należy też dokonać syntezy definicji kodeksowej ze specyfiką wypełnianych obowiązków tj. służby w Policji. Należy mieć na uwadze, że mamy do czynienia ze służbą, której istotą jest dyspozycyjność funkcjonariusza wobec władzy służbowej i która nakazuje uznać miejsce zamieszkania jako możliwość bezkolizyjnego i sprawnego kontaktu z nią. Dyspozycyjność oznacza, że co do zasady interesy jednostkowe pełniącego służbę ustępują interesom służby, a zaniechanie w zakresie informacji o zmianie adresu zamieszkania może spowodować zakłócenia w funkcjonowaniu jednostki, gdyż przełożony funkcjonariusza musi mieć aktualną i bieżącą informację, gdzie w danej chwili funkcjonariusz rzeczywiście mieszka po to, by mógł skutecznie i szybko poinformować o zdarzeniach w jednostce. Nadal jednak chodzi o rodzaj pobytu, cechujący się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych w mieszkaniu faktycznie zajmowanym, stanowiącym centrum życia domowego w danym okresie, niekoniecznie długim, niekoniecznie nie przerwanym, ale które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka osobistych i majątkowych interesów, takich jak nocowanie, stołowanie się czy wypoczynek po pracy.

W aspekcie tak ujmowanego miejsca zamieszkania i na skutek przeprowadzonych w niniejszej sprawie licznych czynności dowodowych, zeznań świadków, funkcjonariuszy policji, osób spoza formacji, w tym członków rodziny, w tym także wnioskowanych przez stronę stało się w ocenie sądu bezspornym i tu należy przyznać rację organom, że K. C. i Ł. G. byli parą i będąc w związku zamieszkiwali wspólnie w [...] przy ul. [...]. Sporny jest jednak okres ich wspólnego zamieszkiwania, co z kolei ma bezpośrednie znaczenie dla wagi i zakresu stawianych obwinionej zarzutów.

Prawidłowa jest też ocena organów, że okoliczność wspólnego zamieszkiwania potwierdzili mł.asp. K. R. z KPP w [...], sierż. szt. M. K. z KPP w [...], asp. P. S. z KPP w [...], asp. M. yk z KPP w [...], sierż.szt. S. M. z KPP w [...], J. i G.G.-rodzice Ł. G., asp. G. K. z KPP w [...]. Zeznania te nie różnią się od treści sporządzonych przez te osoby notatek urzędowych i przesłuchanych następnie w charakterze świadków. Są spójne, konsekwentne i dowodzą, że K. C. i Ł. G. byli parą i zamieszkiwali razem, lecz nie wskazują jednoznacznie okresu wspólnego zamieszkiwania. Podobnie ocenić należy zeznania A. G., byłej partnerki Ł. G. i matki jego syna, czy mieszkańca bloku przy ulicy [...]. Należy też przyznać rację organowi, że niewątpliwie większą wiedzę i możliwość obserwacji wspólnego miejsca zamieszkania mieli funkcjonariusze z [...] z racji choćby służb patrolowych, ale również relacji towarzyskich z Ł. G., niż funkcjonariusze z Posterunku Policji D., którzy przyznali zresztą, że nie utrzymywali bliskich kontaktów z obwinioną. Ci ostatni zresztą, podobnie jak jej rodzice i V. Z., wbrew twierdzeniom skarżącej nie potwierdzili jednoznacznie faktu, że K. C. zamieszkiwała trwale i nieprzerwanie w domu rodzinnym. Ojciec obwinionej zeznał jedynie, że nie zwracał uwagi na obecność córki, nawet nie wiedział , czy wyjeżdżała, nie interesował się jej życiem prywatnym. Także matka zeznała, że nie wiedziała, czy córka wyjeżdżała, czy przebywała dłużej poza domem, nie pamiętała, żeby córka przez dłuższy czas przebywała poza domem. Z. J. [...] córka z nimi mieszka i dokłada się do utrzymania domu. Oboje natomiast zasłaniali się niepamięcią i podkreślali, że nie ingerowali w życie córki. Wbrew zeznaniom córki nie potwierdzili też, aby Ł. G. przebywał u nich regularnie, czy tym bardziej zostawał na noc. Z [...] przesłuchana w charakterze świadka V.Z. pomimo wieloletniej i bliskiej j znajomości nie była w stanie podać szczegółów ich wspólnego zamieszkiwania, bowiem K. C. nigdy nie wspominała, że mieszka z Ł. G.. A jedynie ze słyszenia wie, że spotykali się zarówno w [...], jak i [...]. Żaden ze świadków nie potwierdził faktu znęcania się nad obwinioną przez Ł. G.. Odnosząc się do stanowiska samej skarżącej w tej kwestii należy wskazać, że choć konsekwentnie zaprzeczała zamieszkiwaniu w [...], to nie zdołała skutecznie podważyć złożonych w toku postępowania zeznań świadków. Sama w notatce służbowej z dnia 6 marca 2023 enigmatycznie i niewyczerpująco podała okoliczności swojego zamieszkiwania z Ł. G., a nawet wskazała, że dojeżdżała z [...] do D. różnymi środkami lokomocji, co w ogóle nie znalazło uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym. Z kolei w protokole przesłuchania z dnia 18 kwietnia 2023 roku podniosła, że związek był wprawdzie nieformalny, aczkolwiek para spotykała się i nocowała w [...] i [...], czego z kolei nie potwierdzili przesłuchani w charakterze świadków jej rodzice. W tym samym protokole K. C. z jednej strony zeznaje, że nie mieszkała z Ł. G. na stałe, z drugiej zaś, że nie zamieszkiwała z nim dłużej niż przez pół miesiąca.

Ponadto w ocenie sądu systematyczne wielomiesięczne opłacanie czynszu na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej nie swojego mieszkania może świadczyć o chęci zamieszkiwania w nim i dokładania się do wspólnego gospodarstwa domowego , przy czym trwało aż do sierpnia 2021 roku. Za prawidłowe i uzasadnione są też uznaje twierdzenia organu, że brak jest dowodów dla przyjęcia trudnej sytuacji jej byłego partnera, przy czym nawet potwierdzenie tego faktu nie eliminuje stwierdzenia, że przez wiele miesięcy dokonywała tych opłat dobrowolnie. Poza zakresem przedmiotowego postępowania dyscyplinarnego pozostaje kwestia odrębnego postępowania dyscyplinarnego, o którym strona wspomniała na rozprawie. Sąd opiera się na materiale dowodowym zebranym w toku postępowania administracyjnego, a nie załączonym już po jego zakończeniu, nie jest więc uprawniony na etapie sądowym do weryfikowania czy oceny wyniku innych postępowań dyscyplinarnych. Trudno też uznać, aby jego przebieg czy wynik postępowania dyscyplinarnego w sprawie przechowywania broni dyskredytował zeznania świadków w tej sprawie. Kontrola przez sąd administracyjny zaskarżonego aktu dokonuje się na podstawie akt sprawy. Jak stanowi przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. -w zakresie podstaw wyrokowania sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.

Za niedostateczne natomiast należy uznać ustalenia organów odnośnie nie tyle trwania samego związku obojga, co ich wspólnego zamieszkiwania. Zarówno obwiniona, jak i Ł. G. odmiennie opisali swój związek w obu tych aspektach. K. C. nie zaprzeczyła, że od kwietnia 2020 do IX 2021 byli parą, ale razem nie zamieszkiwali. Ł. G. twierdzi niekonsekwentnie, że byli parą od 2019 roku do końca roku 2021, a razem mieszkali od kwietnia 2021 do listopada 2021 (patrz notatka z dnia 25 lutego 2023 roku i protokół przesłuchania z dnia 29 marca 2023). Natomiast w notatce z dnia 21 października 2022 podaje, że zamieszkiwali razem przez cały czas trwania w związku tj od. października 2019 do stycznia 2022. Z kolei w protokole przesłuchania z dnia 29 marca 2023 roku podaje, że K. C. w głównej mierze przebywała w [...], a nie w [...]. W ocenie sądu na tle zebranego, nawet tak obszernego materiału dowodowego nie sposób jednoznacznie przesądzić, czy właśnie w okresie objętym stawianymi zarzutami (uwzględniając niżej poczynione uwagi uzasadnienia co do charakteru zarzutów) skarżąca z [...] uczyniła swoje centrum życiowe. Świadkowie w sprawie, w tym nawet rodzice Ł. G. zeznali jedynie, że para rozstała się pod koniec roku 2021, co nie przesądza, że dopiero wówczas opuściła wspólne mieszkanie. Żaden ze świadków nie wskazuje, że w tym właśnie okresie tj. objętym zarzutami skarżąca zamieszkiwała tam na stałe, a jedynie, że w jakimś bliżej nieokreślonym czasie zamieszkiwali razem. Sam organ w zaskarżonej decyzji przyznał w uzasadnieniu, że zeznania świadków dot. trasy dojazdu K. C. do miejsca pełnienia służby noszą braki w zakresie określenia czasowego. Z akt wynika też, że polecenia przelewu na rzecz wspólnoty mieszkaniowej dokonywane przez K. C. kończą się w miesiącu sierpniu 2021, co pozostaje w zgodności z jej zeznaniami z dnia 18 kwietnia 2023 roku, w których oświadczyła, że rozstała się definitywnie z Ł. G. w sierpniu, jednoznacznie kwestionując okres stawianego zarzutu tj. do grudnia 2021. Rzeczą organów więc będzie usunięcie powyższych rozbieżności i jednoznaczne rozstrzygnięcie kwestii okresu ich wspólnego zamieszkiwania. W sytuacji, gdy wyniki postępowania dowodowego zawierają sprzeczne ustalenia, organ ma obowiązek ustosunkować się do tych sprzeczności przez wskazanie dowodów, które przyjął jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, oraz uzasadnienie, dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, czego zabrakło w zaskarżonej decyzji. Sąd zwraca też uwagę, że w sytuacji nieuwzględnienia wniosku dowodowego i przy tak enigmatycznym jego uzasadnieniu, organ winien szczegółowo odnieść się w uzasadnieniu decyzji do wskazanych przez stronę rozbieżności w zeznaniach świadków, czyniąc w ten sposób zadość obowiązkowi nie tylko zebrania, ale i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W ocenie sądu organy naruszyły więc dyrektywy pełnego zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w zakresie okresów zarzucanych obwinionej czynów tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie sądu sporna kwestia związana z okresem zamieszkiwania obwinionej w [...] miała bezpośredni skutek i znalazła wyraz w nieprecyzyjności stawianych zarzutów. Otóż stawianie zarzutu nie poinformowania o zmianie miejsca zamieszkania wykazywać musi konkretny okres przewinień, bo to wpływa bezpośrednio na wymiar kary. Opis przewinienia dyscyplinarnego, za popełnienie którego przypisuje się obwinionemu winę, powinien ściśle odzwierciedlać zachowanie, które organ dyscyplinarny uznaje za niezgodne z dyscypliną służbową lub zasadami etyki zawodowej, ale też powinien zawierać dokładny opis zarzucanego obwinionemu przewinienia dyscyplinarnego, ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz jego skutków, a zwłaszcza szkody, o ile taka powstała lub powstać mogła, a także jego kwalifikację prawną. Tymczasem sformułowanie w zarzucie nr 1, że trwał on do grudnia, bez wskazania początkowego okresu czyni ten zarzut nieprecyzyjnym i rozciąga go w bliżej nieokreślonym czasie. Jeżeli organ uznał, że skarżąca w innym czasie niż wskazany w zarzucie drugim nie informowała przełożonego o zmianie miejsca zamieszkania, to winno to wynikać i z opisu czynu i z dokonanych ustaleń. Tym bardziej, że w zarzucie nr 2 początek terminu trwania przewinienia też określono nieprecyzyjnie. Ma to znaczenie w przypadku obu przewinień dla oceny wagi stawianych zarzutów, bo jeżeli okresy te różnią się, to powinno to wynikać wprost z decyzji. Jeśli nie, to wyraźnie winno być wyartykułowane w ich opisie. Powyższe nie znalazło uzasadnienia ani w decyzji organu I, ani II instancji, pomimo, że strona w odwołaniu podniosła zarzut nieprecyzyjnego sformułowania ilości dojazdów. Te same wady decyzji i postępowania wskazała w piśmie procesowym z dnia 17 sierpnia 2023 roku.

Poza naruszeniem zasad prowadzenia postępowania dowodowego, organy naruszyły także dyrektywy wymiaru kary.

W art. 134 ustawy o Policji zawarto katalog kar dyscyplinarnych, jakie mogą być wymierzone funkcjonariuszowi za przewinienia służbowe. Zalicza się do nich: upomnienie; nagana; ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku; wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe; obniżenie stopnia; ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby; wydalenie ze służby. Przedstawiona w powyższym przepisie gradacja kar jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jakie mogą być zastosowane w konkretnej sprawie. Ustawodawca nie określił natomiast jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada każdy z nich, bowiem pozostawił to do uznania właściwego organu. Stosownie do art. 135g ust. 1 ustawy o Policji przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem. Nie dające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego (ust. 2 ww. artykułu).Tymczasem z katalogu kar dyscyplinarnych organy wybrały surowszą, dalej idącą w skutkach niż łagodniejsze kary: upomnienia, nagany czy ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisko, co w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie zostało przekonywująco uzasadnione.

Przy wskazaniu nienaganności przebiegu służby, dotychczasowej niekaralności, pozytywnej opinii służbowej, dobrej opinii przełożonych organy obu instancji uznały, że dokonana ocena nastąpiła prawidłowo, na podstawie wszelkich przeprowadzonych dowodów, ale sąd oceny tej nie podziela. Według Sądu nie wiadomo bowiem dlaczego kara dyscyplinarna łagodniejsza niż ta wymierzona nie spełniłaby jej celów. Organy obu instancji nie uzasadniły, dlaczego kara dyscyplinarna wyznaczenia na niższe stanowisko, w świetle zebranego materiału dowodowego jest adekwatna do popełnionych przewinień i stopnia zawinienia. W ustalonym stanie faktycznym, czego nie można nie dostrzec, dotychczasowy przebieg pełnionej przez funkcjonariusz służby dowodzi, że do czasu zdarzenia objętego zarzutami nie było do K. C. i sposobu pełnienia przez nią służby żadnych zastrzeżeń.

Jak wynika z art. 134h ustawy o Policji przy analizie sprawy i wydawaniu orzeczenia obligatoryjnie przełożony powinien brać pod uwagę podstawowe okoliczności mające wpływ na wymierzenie kary m.in. takie aspekty, jak: okoliczności sprawy, warunki osobiste sprawcy, przebieg służby, ale także dotychczasowe przestrzeganie dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej. W przedmiotowej sprawie właśnie te elementy podmiotowe, osobiste i indywidualne, nie zostały poddane prawidłowej ocenie razem z okolicznościami sprawy.

Wbrew też stanowisku organu odwoławczego, w sprawie nie oceniono prawidłowo dyrektyw wymiaru kary, także w zakresie wagi popełnionych przez skarżącą czynów, a przecież oba przewinienia są ze sobą bezpośrednio powiązane i są następstwem niestaranności w realizacji swoich obowiązków jako funkcjonariusza policji w związku z aktualizacją swojej sytuacji życiowej. W istocie oba są skutkiem jednego zdarzenia, a mianowicie zmiany miejsca zamieszkania. Jakkolwiek są to odrębne czyny, to jednak organy wymierzając karę winny rozważyć te kwestię i ją uzasadnić. Niewyczerpująco odniesiono się do przesłanek łagodzących jak choćby tej, że strona nie mogła z racji rodzaju przewinienia starać się o zmniejszenie jego skutków, nie mogła też dobrowolne poinformować przed wszczęciem postępowania swojego przełożonego, skoro był on już o tym powiadomiony (patrz notatka urzędowa k. 67), także doświadczenie zawodowe czy nabyte umiejętności nie mają znaczenia dla rozmiaru czy powagi zarzucanych jej czynów. Niedostatecznie też uwzględniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak okoliczności zaostrzających wymiar kary. Niedostatecznie, bowiem w istocie argumentacja organu polega na ich przytoczeniu, a nie rozważaniu w aspekcie całokształtu okoliczności sprawy, a zwłaszcza końcowych wniosków o jaskrawym braku szacunku dla zawodu policjanta. Organ nie wyjaśnił też, dlaczego uznał, że czyn obwinionej spowodował poważne skutki i czy był nimi skutek w postaci należności kwocie 382,65 zł. Tym bardziej sąd uważa za nie poparte żadnym materiałem dowodowym uznanie o lekceważącym podejściu do wyrządzonej szkody finansowej. Strona, do czego miała prawo kwestionowała sposób czy też raczej uzasadnienie tego wyliczenia ,a nie sam fakt zaistnienia takiej szkody.

W ocenie sądu nie znajduje też uzasadnienia, bo brak takich środków dowodowych w aktach, że skarżąca przedkładała nieaktualne raporty w celu zachowania dyskrecji o łączącym ją związku. Taki wniosek nie wypływa z zebranego materiału, a wyłącznie z przypuszczeń świadka Violetty Zabrockiej, co czyni to twierdzenie dowolnym, w związku z tym również nie może stanowić okoliczności zaostrzającej odpowiedzialność. Także "rozciągnięcie w czasie " jak wskazał organ dwukrotnie w decyzji jako okoliczność zaostrzająca wymiar kary w świetle nieprecyzyjnych zarzutów, a także rodzaju przewinienia nie jest uzasadnione. Nie uzasadnił też, dlaczego nie dał wiary wyjaśnieniom obwinionej co do braku intencji wprowadzenia w błąd czy uzyskania korzyści z tytułu pobierania innego równoważnika za dojazdy.

W konsekwencji należy uznać, że organ odwoławczy nie uzasadnił w pełni dlaczego w okolicznościach tej konkretnej sprawy, przy tak skonstruowanych zarzutach, przy jednocześnie – tak to wynika z akt sprawy – dotychczasowej nienagannej służbie skarżącej, koniecznym było wymierzenie jej surowszej kary, a okoliczności łagodzące nie miały w istocie wpływu na wynik sprawy. Tym bardzie z rozstrzygnięć nie wynika, aby w jakikolwiek sposób uwzględniono stanowisko Przewodniczącego Zarządu Terenowego NSZZ Policjantów w [...].

Organ odwoławczy nie tylko nie dostrzegł wadliwości aktu, który utrzymał w mocy, co skutkuje koniecznością uchylenia też decyzji organu I instancji, ale sam cytując jedynie obszernie zeznania świadków nie dokonał ich szczegółowej oceny ani analizy, do czego był zobowiązany realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania. Nie odniósł się też do treści pism, które strona złożyła już zapoznaniu się z materiami sprawy, a przed wydaniem orzeczenia odwoławczego ,a do zarzutów odwołania jedynie wybiorczo.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy uwzględnią dyrektywy wymierzenia kary w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz w oparciu o jego wszechstronną ocenę. Konwalidacja tego rodzaju uchybienia w wyniku uchylenia zaskarżonego orzeczenia, polegająca na właściwym przedstawieniu przesłanek wymiaru kary dyscyplinarnej w sytuacji gdy skarżącemu wymierzono karę surowszą, a nie łagodniejszą, znajduje uzasadnienie, albowiem może doprowadzić do poprawy jego sytuacji prawnej.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organów przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a. W ponownej ocenie sprawy przedstawią wyczerpującą motywację rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c orzekł jak w sentencji wyroku