Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 195/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Iwona Maciejuk (spr.), Janusz Walawski, Protokolant specjalista Ewa Kielak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2017 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku P. S. z dnia [...] sierpnia 2016 r., decyzją z dnia [...] października 2016 r.

nr [...], na podstawie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 887) odmówił przyznania wymienionemu renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu wskazał, że z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, iż wnioskodawca całkowicie niezdolny do pracy stał się w wieku 51 lat. Na przestrzeni 55 lat życia udokumentował tylko 17 lat, 8 miesięcy i 28 dni łącznych okresów ubezpieczenia. W 10-leciu przypadającym przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym - zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano jedynie 1 rok i 27 dni okresu składkowego. Prezes ZUS podał, że nie bez znaczenia pozostaje fakt, że z dniem [...].12.1997 r. wnioskodawca zaprzestał pobierania zasiłku dla bezrobotnych i do powstania całkowitej niezdolności do pracy w czerwcu 2013 r., tj. przez ponad 15 lat nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.

W ocenie organu, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionej przerwie nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy i nie zostały wykazane żadne inne szczególne okoliczności uniemożliwiające wykonywanie zatrudnienia oraz objęcie ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes ZUS decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2016 r. W uzasadnieniu wskazał, że po ponownej wnikliwej i wszechstronnej analizie zebranego materiału dowodowego nadal nie stwierdzono istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.

W ocenie organu wnioskodawca nie wykazał, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było okolicznościami, na które strona nie miała wpływu. Organ podał, że wnioskodawca na przestrzeni 55 lat życia, posiada udokumentowane tylko 17 lat, 8 miesięcy i 28 dni okresów składkowych

i nieskładkowych. Dotychczasowy okres ubezpieczenia powinien być adekwatny do wieku wnioskodawcy, a tylko wykazanie, że niespełnienie warunków do ubezpieczenia spowodowały okoliczności niemożliwe do przezwyciężenia, może skutkować przyznaniem świadczenia w drodze wyjątku. W ocenianym do uprawnień 10-leciu przed dniem złożenia wniosku o świadczenie w trybie zwykłym, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udowodniono jedynie 1 rok i 27 dni okresu składkowego.

Organ podał, że w okresie [...].12.1997 r. do [...].06.2013 r., tj. przez okres wynoszący łącznie ponad 15 lat wnioskodawca nie podejmował zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, co spowodowało brak uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.

Analiza przebiegu ubezpieczenia prowadzi do wniosku, że niespełnienie warunków do świadczenia na zasadach ogólnych nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym, bowiem w wyżej wymienionym okresie nie była ustalona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Zatem nie istniały w ocenie organu przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia lub inne szczególne okoliczności, które uniemożliwiały kontynuowanie zatrudnienia, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Całkowita niezdolność do pracy została ustalona orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...].07.2014 r. dopiero od [...] czerwca 2013 r.

Organ wskazał jednocześnie, że z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i o sytuacji materialnej z dnia [...].08.2016 r. wynika, iż powodem przerw w ubezpieczeniu był brak możliwości zatrudnienia. Prezes ZUS podniósł, że nie są szczególnymi okolicznościami ani brak ofert pracy dla bezrobotnych w danej miejscowości, czy też dłuższe przerwy w zatrudnieniu. O wyjątkowości podnoszonych przez stronę okoliczności nie może zwłaszcza przesądzać subiektywne przekonanie strony, lecz muszą to być takie okoliczności, które ze względów obiektywnych mogą być traktowane jako szczególne (wyjątkowe). Z pewnością do tych okoliczności nie można zaliczyć trudności w znalezieniu pracy (por. wyrok NSA z dnia 30.03.2006 r. sygn. akt I OSK 1328/05).

Organ zaznaczył, że okres pozostawania bez pracy, potwierdzony formalną rejestracją bezrobotnego w Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku w latach 1990-1996, 2001-2007, 2008 oraz 2010-2012 nie może być uwzględniony, ponieważ w rozumieniu przepisów ww. ustawy nie jest ani okresem składkowym ani nieskładkowym.

Decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi P. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów tj. 1) kserokopii zaświadczeń pracodawców, u których aktywnie poszukiwał zatrudnienia na okoliczność uznania okresu bezowocnych poszukiwań pracy jako okresu przerwy w zatrudnieniu spowodowanej szczególnymi okolicznościami, niezależnymi od jego woli, 2) kwestionariusza dotyczącego okresów składkowych i nieskładkowych z dnia [...] grudnia 2012 r. na okoliczność potwierdzenia zatrudnienia w latach 1990-1996. Zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie tj. niepodjęcie przez Prezesa ZUS wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności nieustalenie czy fakt udowodnienia jedynie 1 roku i 27 dni składkowych w wymaganych 5 lat okresów składkowym i nieskładkowych w 10-leciu przypadającym przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym, był spowodowany szczególnymi okolicznościami;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie tj. dokonanie oceny o niezaistnieniu szczególnych okoliczności w sprawie tylko na podstawie części a nie całokształtu zebranego materiału dowodowego poprzez nieuwzględnienie przez Prezesa ZUS dowodów o aktywnym poszukiwaniu pracy w postaci poświadczeń z zakładów pracy, w których starał się o zatrudnienie;

3) błąd w ustaleniach faktycznych, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na wadliwym uznaniu, że w latach 1990-1996 skarżący pozostawał bez pracy, przez co przyjęto, iż ten okres nie może zostać uznany za składkowy ani za nieskładkowy, podczas, gdy w tych latach był zatrudniony, a informacje o miejscach i okresach pracy zawarł w kwestionariuszu dotyczącym okresów składkowych i nieskładkowych z dnia [...] grudnia 2012 r., co w efekcie doprowadziło do:

4) naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez jego błędne zastosowanie i odmowę przyznania świadczenia w drodze wyjątku podczas, gdy w dostateczny sposób skarżący udowodnił, iż spełnia wszelkie przesłanki wymagane do przyznania ww. świadczenia.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że Prezes ZUS wydał decyzje odmawiającą przyznania świadczenia na podstawie art. 83 FUS w oparciu o źle ustalony stan faktyczny sprawy i niepełny materiał dowodowy. Wskazał, że Prezes ZUS dysponował już dowodami w postaci zaświadczeń pracodawców, u których aktywnie lecz bezskutecznie skarżący poszukiwał zatrudnienia, a które to pozwalały na uznanie okresu bezowocnych poszukiwań pracy jako okresu przerwy w zatrudnieniu spowodowanej szczególnymi okolicznościami, niezależnymi od woli, ponieważ dostarczył je w związku z postępowaniem w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku, za okres nieobjęty niniejszą skargą. Skarżący podniósł, że Prezes ZUS poczynił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, iż w latach 1990-1996 skarżący pozostawał bez pracy, przez co stwierdził, że okres ten nie może zostać uznany za składkowy ani za nieskładkowy.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w stosunku do skarżącego w dniu [...] września 2014 r. wydano decyzję odmawiającą przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Łączny okres ubezpieczenia skarżącego ustalono wówczas na 15 lat i 7 miesięcy. Z akt sprawy nie wynikały żadne okoliczności o charakterze szczególnym, które uzasadniałyby brak odpowiednio długiego stażu ubezpieczeniowego, ani też usprawiedliwiałyby przerwy w ubezpieczeniu w latach 1991-1993 i 1997-2013. Skarżący wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy. Nowa dokumentacja, nadesłana przez skarżącego, pozwoliła na doliczenie do jego stażu ubezpieczeniowego 1 roku i 1 miesiąca za lata 1991-1992. Nie zmienił się fakt braku jakiegokolwiek okresu ubezpieczenia w 10-leciu ocenianym do uprawnień oraz przerwa w zatrudnieniu, obejmująca lata 1997-2013. Nie stwierdzono tez, by poza powołaniem się na fakt istnienia bezrobocia oraz rejestracji w charakterze bezrobotnego wykazano istnienie okoliczności szczególnych, które przez 16 lat po 1997 r. wykluczały aktywność zawodową skarżącego.

Prezes ZUS utrzymał powyższą decyzję w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Organ wskazał, że decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o przysługujących skarżącemu środkach odwoławczych w postaci skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Mimo to skarżący w dniu [...] grudnia 2014 r. skierował do organu kolejne pismo - wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, wywodząc, że spełnia wszelkie warunki do uzyskania świadczenia i rzetelne zapoznanie się organu z materiałami sprawy niewątpliwie poskutkuje przyznaniem mu go. Pismem z dnia

[...] stycznia 2015 r. organ powiadomił skarżącego o braku podstaw do wznowienia postępowania w jego sprawie oraz - ponownie - o przysługujących mu środkach odwoławczych. Wprawdzie organ nie dysponował dowodem doręczenia decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. - jednak skoro skarżący w swym piśmie z dnia [...] grudnia 2014 r. na pismo to wskazywał, oznacza to, ze najpóźniej w tym dniu decyzję tę otrzymał. Wobec tego 30-dniowy termin do złożenia od niej skargi upływał w dniu [...] stycznia 2015 r. Natomiast skarga, którą skarżący ostatecznie skarżący sporządził i nadał w dniu [...] stycznia 2015 r., terminu tego nie dochowała. W konsekwencji pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie skargi. Postanowieniem z dnia 12 marca 2015 Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę.

W styczniu 2016 r. skarżący ponownie skierował do organu pismo w swej sprawie, tym razem domagając się zmiany decyzji z [...] września 2014 r. oraz uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2014 r., powołując się na te same okoliczności, które eksponował w swych poprzednich wnioskach, i wywodząc, iż zachodzi sytuacja określona w art. 154 § 1 k.p.a. W dniu [...] lutego 2016 r. wydano decyzję odmawiającą zmiany decyzji z dnia [...] września 2014 r. i uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. Skarżący wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy. Prezes ZUS utrzymał powyższą decyzję w mocy decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Po wniesieniu przez skarżącego skargi na tę decyzję, sprawa została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Organ podał, że skarżący nie czekając na zakończenie postępowania złożył nowy wniosek o świadczenie - najpierw w trybie zwykłym, podnosząc istnienie nowego, nieuwzględnionego wcześniej okresu ubezpieczenia (2 lata). Świadczenia tego odmówiono mu decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., wskazując nadal na niespełnienie warunków konicznych do jego uzyskania. Od decyzji tej skarżący nie odwoływał się do właściwego sadu, lecz wniósł o przyznanie mu świadczenia w drodze wyjątku (tym razem nie domagając się zmiany decyzji z [...] września 2014 r. oraz uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2014 r., a niewątpliwie występując z nowym wnioskiem o świadczenie.

W dniu [...] października 2016 r. wydano decyzję odmawiającą przyznania tego świadczenia. Nie stwierdzono, by poza powołaniem się na fakt istnienia bezrobocia oraz rejestracji w charakterze bezrobotnego wykazano istnienie okoliczności szczególnych, które przez 16 lat po 1997 r. wykluczały aktywność zawodową skarżącego, ponadto ustalono, że bezrobocie na terenie [...] w latach pozostawania skarżącego poza ubezpieczeniem było znacznie niższe niż stopa bezrobocia obliczona dla całego kraju.

Skarżący wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy. Brak ubezpieczenia ponownie wyjaśniał tym, że po utracie pracy, mimo rejestracji w charakterze bezrobotnego nie znalazł już zatrudnienia. Podkreślał swój obecny zły stan zdrowia.

Organ ustalił, że w toku licznych prowadzonych w sprawie skarżącego postępowań rentowych nie ustalono żadnej możliwości stwierdzenia niezdolności skarżącego do pracy wcześniej niż od czerwca 2013 r. Ustalono także, że okresy rejestracji w charakterze bezrobotnego nie obejmują nawet całego okresu pozostawania poza ubezpieczeniem (przypadają na lata 1990-1996, 2001-2007, 2008, 2010-2012). Nie potwierdzono zaistnienia w sprawie żadnych okoliczności szczególnych, a sam skarżący przedkładał te same dokumenty i prezentował tę samą argumentację,

co w postępowaniach wcześniejszych - tym samym w istocie organ nie miał do oceny żadnego nowego materiału, który miałby wpływ na jego wcześniejsze stanowisko

w sprawie. Wobec tych ustaleń i przywołując je w uzasadnieniu swego stanowiska Prezes ZUS utrzymał powyższą decyzję w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r.,

nie znajdując nowych okoliczności mających wpływ na zmianę decyzji odmawiającej prawa do świadczenia w drodze wyjątku.

Organ wskazał, że świadczenie w drodze wyjątku nie ma charakteru socjalnego

i nie jest należne każdej osobie, której stan zdrowia pogorszył się po długim okresie pozostawania przez nią poza wszelkim ubezpieczeniem. W przypadku skarżącego, przerwa ta trwała ponad 15 lat - trudno uzasadnić ją, jak to skarżący starał się uczynić, jednie samymi trudnościami na rynku pracy, zwłaszcza biorąc pod uwagę długość przerwy i fakt, ze skarżący nie wskazał na żadną inna, poza rejestracją w charakterze bezrobotnego, aktywność w poszukiwaniu zatrudnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie w dniu 20 września 2017 r., na podstawie art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnił wniosek dowodowy i przeprowadził dowody wnioskowane w skardze przez P. S.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie podlegała uwzględnieniu.

W ocenie Sądu organ nie naruszył w tej sprawie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy, a ustalenie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie braku spełnienia łącznie wszystkich przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia w drodze wyjątku jest – w stanie faktycznym tej sprawy – prawidłowe. Zaskarżona decyzja nie narusza zatem prawa.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 887), zwanej dalej ustawą o emeryturach i rentach. Powołany przepis pozwala na uzyskanie świadczenia w drodze wyjątku przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Zgodnie z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. Nadto, podkreślenia wymaga, że decyzja wydawana w trybie przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest decyzją uznaniową, co oznacza, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek, wyłącznie do organu należy decyzja, czy przyzna świadczenie.

W sprawie niniejszej sytuacja taka jednak nie zachodzi, albowiem organ stwierdził, iż nie została spełniona przesłanka szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły nabycie uprawnień w trybie zwykłym. Ocena organu w tym zakresie jest zdaniem Sądu prawidłowa i została należycie uzasadniona, a tym samym ocena organu nie była dowolna.

Wprawdzie istotnie, na co zwrócono uwagę w skardze, w zaskarżonej decyzji organ błędnie wskazał, że w latach 1990-1996 skarżący pozostawał bez pracy, jednakże w ocenie Sądu to omyłkowe wskazanie w decyzji wymienionego okresu jako okresu zarejestrowania skarżącego w charakterze osoby bezrobotnej, nie wpływa na wynik niniejszej sprawy. Z akt postępowania administracyjnego wynika bowiem jednoznacznie, że ten okres – wymieniony w kwestionariuszu dotyczącym okresów składkowych i nieskładkowych z dnia [...] grudnia 2012 r. – uwzględniony został przez organ jako okres składkowy, wliczony do łącznego okresu ubezpieczenia wynoszącego 17 lat, 8 miesięcy i 28 dni (karta 105 akt administracyjnych). Błędne wskazanie organu w tym zakresie w uzasadnieniu decyzji nie stanowi zatem – wobec prawidłowych ustaleń faktycznych – naruszenia prawa, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Błąd w tym zakresie zawarty w treści odpowiedzi na skargę także nie ma znaczenia w sprawie. Ustalenia faktyczne były bowiem prawidłowe.

W ocenie Sądu prawidłowe są także ustalenia organu, co do braku szczególnych okoliczności, które spowodowały, że wnioskodawca nie nabył uprawnień w trybie zwykłym. Skarżący nie przedstawił w istocie żadnych dowodów, żadnych dokumentów pozwalających na odmienną ocenę w tym zakresie. Przedłożone Sądowi "kserokopie zaświadczeń pracodawców", u których skarżący, jak podał, aktywnie poszukiwał pracy, stanowią w istocie jedynie kserokopie pieczątek różnych podmiotów zawierające nazwę podmiotu, adres, NIP i numer telefonu. W żadnym razie przedłożone kserokopie pieczątek nie stanowią dowodu poszukiwania przez skarżącego zatrudnienia i odmowy zatrudnienia skarżącego przez podmioty wyszczególnione na tych pieczęciach. Przedłożone kserokopie pieczęci nie dowodzą zatem samodzielnego, aktywnego poszukiwania pracy przez okres ponad 15 lat przed dniem powstania całkowitej niezdolności do pracy.

Sam zaś fakt zarejestrowania jako osoby bezrobotnej w Urzędzie Pracy nie stanowi okoliczności szczególnej na gruncie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2000 r., sygn. akt II SA 306/00, wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA 3741/01, wyrok NSA z dnia 3 września 2014 r. sygn. akt I OSK 1396/14, wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2013 r., wyrok NSA z dnia 3 września 2014 r. sygn. akt I OSK 1396/14, wyrok NSA z dnia 24 lipca 2001 sygn. akt 444/01, wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 517/13, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wskazano w wyroku z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 2176/13 za szczególne okoliczności w sprawach z zakresu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS uznaje się jakieś konkretne zdarzenie lub trwały stan, które mogą powodować niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty, czyli wykluczać aktywność zawodową osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Sama trudna sytuacja materialna nie może stanowić wyłącznej przyczyny uzasadniającej przyznanie świadczenia. Świadczenie, o którym mowa w ww. przepisie nie jest bowiem świadczeniem socjalnym, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet gdy są one uzasadnione. Szczególne okoliczności to nie tylko zdarzenia o charakterze siły wyższej, ale wszelkiego rodzaju sytuacje, które czynią daną osobę nieatrakcyjną na rynku pracy, pozostającą poza kręgiem zainteresowania pracodawców.

W sprawie jest bezsporne, że skarżący w okresie od [...] grudnia 1997 r. do [...] czerwca 2013 r. (dnia powstania całkowite niezdolności do pracy) nie podejmował zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami. Zatem, okres ten trwał – zanim skarżący stał się całkowicie niezdolny do pracy – ponad 15 lat. Skarżący nie był wcześniej osobą częściowo niezdolną do pracy. Ustalony od [...] maja 2014 r. stopień niepełnosprawności (umiarkowany) niczego w zakresie ustaleń Prezesa ZUS nie zmienia.

Wprawdzie świadczenie w drodze wyjątku nie jest wprost uzależnione od stażu pracy, jednakże nie budzi wątpliwości, że ustawodawca przewidział możliwość jego przyznania osobom, które na przestrzeni całego życia wykazywały aktywność zawodową, a jedynie na skutek okoliczności niemożliwych do przezwyciężenia nie były w stanie wypracować świadczenia w trybie zwykłym (por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 764/05, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Prezes ZUS rozważył wszystkie istotne okoliczności niniejszej sprawy i znajdują one wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a.

Prawidłowo organ wskazał też, że trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającej podstawy do pozytywnego rozpatrzenia wniosku, albowiem świadczenie w drodze wyjątku nie stanowi świadczenia socjalnego (v. wyrok NSA dnia 5 listopada 2014 sygn. akt I OSK 2148/14, nsa.orzeczenia.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w wyroku.