Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 98/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a), ust. 5c, ust. 10h
journal: Dz.U. 2021 poz 450
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: art. 365 § 1 w zw. z art. 13 § 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1575
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 14 czerwca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2023 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 grudnia 2022r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z usunięciem pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 20 września 2022 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100,- zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 5 grudnia 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania M. K. od decyzji Starosty [...] z 20 września 2022 r. nr [...] orzekającej wobec M. K., P. T. i P. S. obowiązek zapłaty kosztów za usuniecie pojazdu marki [...] nr rej. [...] w wys. 2065 zł, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozstrzygnięcie wydano przyjmując następujący stan faktyczny i prawny.

Ww. decyzją z 20 września 2022 r. Starosta K. nałożył na M. K., P. T. i P. S. obowiązek zapłaty kosztów za usunięcie pojazdu marki [...] nr rej. [...] w wys. 2065 zł. Organ I instancji wskazał, że 21 czerwca 2021 r. ww. pojazd usunięto z drogi w trybie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 450 ze zm., dalej: P.r.d.) – na podstawie dyspozycji Komendy Powiatowej Policji w K.. Z uwagi na nieodebranie pojazdu przez właściciela pojazdu lub osobę uprawnioną w terminie 3 miesięcy od dnia usunięcia Starosta wystąpił do sądu powszechnego o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...]. Po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu, na zlecenie organu, rzeczoznawca wykonał opinię, wedle której naprawa pojazdu okazała się ekonomicznie nieuzasadniona. Pojazd przekazano więc na złomowanie. Starosta wskazał poszczególne koszty, które złożyły się na kwotę 2056 zł nałożonego obowiązku zapłaty.

Odwołanie od decyzji Starosty wniósł M. K. podnosząc, iż jest ona nieważna (art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.), bowiem została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Zaznaczył, że nawet gdyby uznać, że jest on stroną tego postępowania, to prowadzone od 22.06.2021 r. do 8.07.2022 r. postępowanie, tj. do dnia doręczenia zawiadomienia z 6.07.2022 r., toczyło się bez jego udziału. Wskazał, że przekazał przedmiotowy pojazd 5.06.2021 r. P. S., a od 30.06.2021 r. przestał być jego współwłaścicielem. Właścicielem pojazdu została osoba związana z P. S. – K. S.. Podał, że do dnia doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu niniejszego postępowania nie wiedział o toczących się względem pojazdu postępowaniach – nie został poinformowany, że pojazd usunięto z drogi i dostarczono na parking strzeżony, że należy go odebrać, pojazd poddano ocenie technicznej i złomowaniu, a sąd orzekł o jego przepadku na rzecz Powiatu. W rezultacie zdaniem odwołującego nie powinien on ponosić jakichkolwiek kosztów związanych z tymi czynnościami.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję (jak wskazano na wstępie) SKO w K. wskazało, że KPP w K. 21 czerwca 2021 r. wydała dyspozycję usunięcia przedmiotowego pojazdu ze względu na fakt, że kierujący pojazdem P. S. był nietrzeźwy. Został on poinformowany, że nieodebranie pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia usunięcia będzie skutkowało skierowaniem do sądu wniosku o przepadek auta na rzecz powiatu, a kosztami usunięcia i przechowywania pojazdu od momentu wydania dyspozycji obciążeni zostaną właściciel i posiadacz pojazdu (solidarnie). Starosta pismem z 14.09.2021 r. monitował P. S. odnośnie odebrania pojazdu, a także o konsekwencjach jego nieodebrania. Do dnia 23 lutego 2022 r. pojazdu nie odebrano, w związku z czym Starosta K. wystąpił do Sądu Rejonowego I Wydziału Cywilnego w K. z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu. Sąd ten postanowieniem z 10 maja 2022 r. sygn. akt Ns [...] orzekł o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...]. Postanowienie uprawomocniło się 27.05.2022 r.

Kolegium zważyło, że w aktach sprawy znajduje się opinia z 10.11.2021 r. biegłego sądowego rzeczoznawcy techniki samochodowej w zakresie określenia wartości pojazdu, z której wynika, że ze względu na zły stan techniczny pojazdu jego szacunkowy koszt naprawy byłby większy niż wyliczona wartość. Z związku z tym naprawa jest ekonomicznie niezasadna. Dlatego pojazd przekazano do demontażu (w aktach zaświadczenie). W aktach znajduje się również umowa sprzedaży pojazdu z 30.06.2021 r., zgodnie z którą M. K. i P. T. (współwłaściciele) zbyli pojazd K. S..

Kolegium powoławszy przepisy art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a), ust. 5c i ust. 130a ust. 10h P.r.d. stwierdziło, że skoro 21 czerwca 2021 r. właścicielami pojazdu byli M. K. i P. T., a pojazd znajdował się we władaniu P. S., to Starosta prawidłowo zobowiązał solidarnie do pokrycia przedmiotowych kosztów wszystkie te osoby. Organ odwoławczy powoławszy art. 13a ust. 10e P.r.d. i art. 365 § 1 w zw. z art. 13 § 2 K.p.c. wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 1713/19 uznał, iż postanowienie o przepadku pojazdu ma dla organów administracji publicznej charakter przesądzający i wiążący również w zakresie kwestii własności pojazdu przed orzeczeniem jego przepadku. Ratio legis regulacji prawnej zawartej w art. 365 § 1 K.p.c. sprowadza się bowiem do zapewnienia zachowania spójności orzecznictwa wszystkich organów orzekających w państwie, tj. zarówno sądowych, jak i administracyjnych, gdyż chodzi o to, by zapobiec istnieniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć wzajemnie sprzecznych. Mogłoby to wywoływać niepewność, a przez to osłabiać poczucie stabilności i pewności wymiaru sprawiedliwości.

Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że zasadnie Starosta obciążył solidarnie kosztami zarówno właścicieli pojazdu z dnia wydania dyspozycji usunięcia pojazdu oraz osobę, która kierowała pojazdem. Odnosząc się do zarzutów odwołania zaznaczono, że w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Organ II instancji zważył, iż Starosta ustalił koszty usunięcia pojazdu z drogi i kwotę za przechowywanie pojazdu na parkingu strzeżonym na poziomie niższym niż maksymalne opłaty określone w uchwale Rady Powiatu [...] z 30.10.2020 r. nr [...] w sprawie ustalenia na 2021 r. wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu na wyznaczonym parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów powstałych w razie odstąpienia od usunięcia pojazdu.

M. K. wnosząc do Sądu skargę na powyższą decyzję SKO w K. zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego zastosowanie i art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie. Wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów sądowych w kwocie 100 zł. W motywach skargi powtórzono argumentację zaprezentowaną w odwołaniu od decyzji Starosty [...].

SKO w K. w odpowiedzi wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Skarżący pismem z 15 lutego 2023 r. wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Organ i uczestnicy postępowania zawiadomieni o powyższym nie wnieśli o przeprowadzenie rozprawy.

Sąd postanowieniem z 3 marca 2023 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W piśmie z 12 czerwca 2023 r. skarżący podkreślił, że stroną niniejszego postępowania stał się dopiero w dniu lipca 2022 r. w dacie wszczęcia postępowania, o czym świadczą pisma Starosty [...] z 30 marca 2023 r. i KPP w K. z 29 marca 2023 r. (w załączeniu).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Uwzględniwszy wniosek skarżącego o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz brak żądania organu i uczestników postępowania przeprowadzenia rozprawy, Sąd rozpoznał sprawę we wskazanym trybie. Zgodnie bowiem z regulacją art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: P.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosownie do art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja SKO w K. z 5 grudnia 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z 20 września 2022 r. orzekającą wobec M. K., P. T. i P. S. obowiązek zapłaty kosztów za usunięcie pojazdu marki [...] nr rej. [...] w wys. 2065 zł.

Kontrolując wyżej wskazane decyzje Sąd stwierdził naruszenie przez organy obu instancji przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu powodującym konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz.988 ze zm.), dalej: P.r.d.

Zgodnie z art. 130a ust. 10h P.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Jak stanowi art. 130a ust. 10i P.r.d. jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h.

Stosownie do art. 130a ust. 5c P.r.d. pojazd usunięty z drogi w przypadkach określonych w ust. 1-2 oraz art. 140ad ust. 7 umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie, z uwzględnieniem ust. 7. Przy czym wedle art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a) P.r.d. pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy kierowała nim osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu.

Przepisy art. 130a ust. 6-6e P.r.d. normują kwestie związane m.in. z opłatami, o których mowa w ust. 5c. Wynika z nich, że wysokość opłat jest ustalana corocznie w drodze uchwały rady powiatu, przy czym nie może przekraczać stawek maksymalnych określonych w ustawie.

Zgodnie z art. 130a ust. 10 P.r.d. starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.

Na tle powyższych przepisów organy orzekające co do zasady prawidłowo przyjęły, że w oparciu o art. 130a ust. 10h i 10i P.r.d. nakładany w drodze decyzji administracyjnej obowiązek poniesienia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu ciąży zawsze na właścicielu pojazdu, przy czym w sytuacji przewidzianej w art. 130a ust. 10i jest on zobowiązany do pokrycia tych kosztów solidarnie z osobą, która w chwili usunięcia pojazdu z drogi władała nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego. W art. 130a ust. 10i P.r.d. chodzi o jakikolwiek tytuł prawny do pojazdu, z którym wiąże się uprawnienie do używania pojazdu (np. użytkowanie, leasing, najem, użyczenie), a który w określonych przypadkach może powstać na skutek czynności odformalizowanych, w tym w sposób dorozumiany. W niniejszej sprawie taką osobą był P. S., który 21 czerwca 2021 r. kierował pojazdem marki [...] o nr rej. [...]. Fakt, że kierował on ww. pojazdem w stanie nietrzeźwości, co było przyczyną wydania przez funkcjonariusza Policji dyspozycji usunięcia pojazdu, po wydaniu mu go 5 czerwca 2021 r. przez M. K. (po zapłacie zaliczki w kwocie 400 zł z tytułu sprzedaży auta w dniu 30.06.2021 r.), wynika jednoznacznie z dokumentów: dyspozycji dyżurnego KPP w K. usunięcia pojazdu z 21.06.2021 r. znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy (k. 48), pokwitowania zapłaty zaliczki z 5.06.2021 r. (k. 46) oraz umowy kupna sprzedaży ww. pojazdu z 30.06.2021 r. (k. 15).

Prawidłowo również organy ustaliły, że współwłaścicielami pojazdu na moment wydania dyspozycji jego usunięcia, tj. 21.06.2021 r., byli M. K. i P. T., którzy dopiero na mocy umowy sprzedaży z 30.06.2021 r. zbyli pojazd K. S. (k. 15). Ustalenia te wynikają z zebranego przez organ materiału dowodowego i nie budzą wątpliwości Sądu.

W tym kontekście prawidłowo również organy stwierdziły, że w art. 130a ust. 10h P.r.d. określono zakres przedmiotowy kosztów obciążających właściciela usuniętego pojazdu (z zastrzeżeniem ust. 10i) oraz ramy czasowe ich powstania. Dotyczy on wszelkich kosztów, które powstały od momentu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Użyty w przepisie tym zwrot "do czasu zakończenia postępowania" interpretować należy w ten sposób, że właściciela pojazdu, oprócz jednorazowych kosztów usunięcia pojazdu, obciążają koszty przechowywania pojazdu poniesione do zakończenia, w drodze prawomocnego postanowienia sądu, postępowania w sprawie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, tj. za okres, w którym pozostawał on właścicielem pojazdu (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r., I OSK 1959/15, dostępny pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak trafnie zważyło Kolegium, postanowienie o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...] stało się prawomocne z dniem 27 maja 2022 r., a więc od tego dnia współwłaścicieli pojazdu oraz kierującego pojazdem koszty nie obciążają. Współwłaściciele i kierującego pojazdem obciążają nadto koszty oszacowania pojazdu oraz koszty jego sprzedaży lub zniszczenia. Czynności te organ może wykonać bowiem dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu przyznającego powiatowi własność pojazdu w drodze przepadku.

W związku z powyższym Sąd uznał, że rozważania dotyczące materialnoprawnej podstawy wydania rozstrzygnięcia organy obu instancji przeprowadziły prawidłowo.

W ocenie Sądu organy orzekające dopuściły się jednak naruszenia przepisów art. 130a ust. 10h P.r.d. w zw. z art. 35 § 1 i art. 12 K.p.a. w zw. z art. 130a ust. 10 P.r.d. i art. 6 i art. 8 K.p.a. przez naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego jako normami powszechnie obowiązującego prawa w zakresie zwłoki w prowadzeniu czynności mających wpływ na wysokość kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu powstałymi od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania. Starosta K. okazał się bowiem opieszały w wystąpieniu do sądu powszechnego z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu.

W art. 130a ust. 10 i 10a P.r.d. ustawodawca przewidział minimalny termin, który musi upłynąć, aby Starosta mógł wystąpić z wnioskiem do sądu powszechnego o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Wynosi on 3 miesiące od dnia usunięcia pojazdu, jeżeli właściciel został prawidłowo powiadomiony o odholowaniu pojazdu i skutkach jego nieodebrania i równocześnie nie wcześniej niż 30 dni od dnia powiadomienia właściciela.

W niniejszej sprawie powiadomienie o usunięciu pojazdu z drogi zostało skierowane przez Starostę [...] pismem z 14 września 2021 r. do osoby uprawnionej, tj. P. S., który to w dacie usunięcia pojazdu (21.06.2021 r.) był użytkownikiem pojazdu (k. 4 i 6 akt adm.). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że art. 130a ust. 10i P.r.d. w żaden sposób nie wskazuje, że sposób władania powinien być w jakiś sposób sformalizowany tak, aby odpowiadać jednej z form własności znanej z Kodeksu cywilnego. Chodzi tu o osobę, która kierowała pojazdem, nie będąc jego właścicielem (por. wyrok NSA z 16 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1990/21, dostępny jak wyżej). W związku z powyższym uznać należy, że uprawnione było powiadomienie o usunięciu pojazdu z drogi i obowiązku jego odebrania skierowane do użytkownika pojazdu – P. S.. Zawiadomienie powyższe, jak wynika z akt administracyjnych, nie zostało osobiście odebrane przez adresata, lecz pozostawione ze skutkiem doręczenia w trybie art. 44 K.p.a. Zważywszy, że przesyłkę awizowano w dniach 16 i 24 września 2021 r. należało przyjąć, że doręczenie nastąpiło z dniem 30 września 2021 r. (14 dni od pierwszego awizowania przesyłki). W rezultacie 30-dniowy termin określony w art. 130a ust. 10a P.r.d. upłynął 30 października 2021 r., a więc już od 31 października 2021 r. – Starosta K. uprawniony był, by wystąpić do sądu cywilnego o przepadek pojazdu.

Zauważyć należy, że poprzedni współwłaściciele pojazdu – M. K. i P. T. zgłosili fakt sprzedaży przedmiotowego pojazdu K. S. w dniu 27 lipca 2021 r. Wynika to z adnotacji urzędowej Starostwa [...] o zgłoszeniu zbycia z tym dniem ww. pojazdu, zamieszczonej na umowie kupna-sprzedaży auta z 30 czerwca 2021 r. zawartej z K. S. (k. 15 akt adm). Umowę tę ze wspomnianą adnotacją Starosta załączył do wniosku skierowanego do Sądu Rejonowego w K. z 1 marca 2022 r. o orzeczenie przepadku pojazdu.

Mając zatem na względzie treść art. 130a ust. 10 i 10a P.r.d. przyjąć należy, że od 31 października 2021 r. Starosta dysponował dokumentami pozwalającym złożyć wniosek do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu. Organ dopiero jednak 1 marca 2022 r., a więc z 4-miesięczną zwłoką, wystąpił z takim wnioskiem. Okoliczność ta w ocenie Sądu ma wpływ bez wątpienia na wysokość opłaty za przechowywanie pojazdu na parkingu strzeżonym.

To, że wystąpienie do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku usuniętego i nieodebranego pojazdu nie może nastąpić wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia właściciela o usunięciu pojazdu (art. 130a ust. 10a P.r.d.), ani przed upływem 3 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu (art. 130a ust. 10 P.r.d.) nie oznacza, że poza powyższym ograniczeniem wniosek może być złożony przez organ w każdym czasie. Prawidłowa interpretacja art. 130a ust. 10h P.r.d. powinna prowadzić do wniosku, że do kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, obciążających właściciela tego pojazdu nie można zaliczyć takich kosztów, które spowodowane były zaniechaniem dokonania stosownych czynności przez organ administracji.

W niniejszej sprawie zwłoka organu administracji w wystąpieniu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu miała niewątpliwie miejsce. Wniosek do sądu został skierowany dopiero 1 marca 2022 r., tj. 4 miesiące po pierwszym możliwym terminie skierowania tego wniosku, a 7 miesięcy po uzyskaniu dokumentów potwierdzających, kto jest właścicielem samochodu. Spowodowało to opóźnienie w zakończeniu postępowania i zasadniczo wpłynęło na naliczenie kosztów przechowywania usuniętego pojazdu. Niedopuszczalnym byłoby przyjęcie, że skoro przepisy P.r.d. nie określają terminu do złożenia przez starostę wniosku do sądu powszechnego o orzeczenie przepadku pojazdu, to wniosek ten może być złożony w każdym czasie. Podejście takie prowadziłoby do sytuacji, w której ujemne konsekwencje zaniechań organów będzie ponosił właściciel pojazdu (por. wyroki NSA: z 25 stycznia 2021, sygn. akt I OSK 1932/20; z 25 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2990/17; z 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1328/20, dostępne j.w.).

Intencją wskazanych przepisów było to, aby wymienione koszty ponosiła osoba, której niewłaściwe i niezgodne z prawem zachowanie koszty te spowodowała. Współwłaścicieli pojazdu i osoby, która była we władaniu pojazdu w chwili jego usunięcia winny jednak obciążać tylko koszty uzasadnione, a więc takie, które są normalnym skutkiem ich niewłaściwego zachowania, a nie takie, które są wynikiem zaniechania czy bezczynności organu administracji. Kwestia ta ma istotne znaczenie w przypadku powstania kosztów przechowywania pojazdu usuniętego z drogi na parking strzeżony. W ocenie Sądu Starosta K. powinien zatem wystąpić wnioskiem do sądu cywilnego o orzeczenie przepadku pojazdu bez zbędnej zwłoki. Termin na złożenie takiego wniosku nie powinien być nadmiernie wydłużany, gdyż organ obciąża wówczas nieuzasadnionymi kosztami współwłaścicieli pojazdu i władającego pojazdem w dacie jego usunięcia za cały okres przechowywania pojazdu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia sądowego. Współwłaściciele pojazdu i władający pojazdem powinni ponosić koszty przechowywania, ale tylko uzasadnione a więc takie, które są normalnym następstwem ich niewłaściwego zachowania, a nie takie, które są spowodowane zaniechaniem organu (por. wyrok WSA w Łodzi z 10 października 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 500/17, dostępny j.w.).

Reasumując, co do zasady w odniesieniu do kosztów przechowywania i oszacowania spornego pojazdu Sąd stwierdza, że współwłaściciele pojazdu w dacie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, a zatem skarżący i P. T. i władający pojazdem w dacie jego usunięcia P. S. (jako kierujący pojazdem) są zobowiązani do ich ponoszenia na podstawie art. 130a ust. 10h i 10i P.r.d. Jednakże - w ocenie Sądu - organy administracji koszty te ustaliły w nieuzasadnionej wysokości w zakresie kosztów przechowywania pojazdu. Skoro Starosta wystąpił do sądu cywilnego o orzeczenie przepadku pojazdu dopiero 1 marca 2021 r., podczas gdy formalnie miał taką możliwość już od 31 października 2021 r., bowiem dysponował niezbędnymi dokumentami, oznacza to, że przez ten okres organ nie podjął działań w zakresie wykonania obowiązków, jakie nakładały na niego przepisy P.r.d. Tym samym zaniechanie organu w tym zakresie okresie generowało koszty przechowywania, bowiem w tym czasie pojazd cały czas stał na parkingu strzeżonym.

W związku z powyższym, z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. (pkt I. sentencji wyroku).

Jednocześnie Sąd nie podziela zarzutu skargi pominięcia skarżącego w toku postępowania. Niniejsze postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów za usunięcie pojazdu prowadzone na podstawie 130a ust. 10h i 10i P.r.d. zostało wszczęte zawiadomieniem Starosty z 6 lipca 2022 r., o czym skarżącego zawiadomiono 11 lipca 2022 r. (k. 51 akt adm.). W postępowaniu tym stronie zapewniono czynny udział, co przejawiło się zapoznaniem w dniu 18 lipca 2022 r. pełnomocnika skarżącego z materiałami zebranymi w sprawie, złożeniem przez Starostę [...] pismem z 18 sierpnia 2022 r. wyjaśnień skarżącemu co do braku podstaw zastosowania w niniejszej sprawie art. 130a ust. 10d P.r.d., ustalenia właściciela pojazdu uprawnionego do odbioru pojazdu oraz osoby, która była upoważniona do odbioru pojazdu z parkingu wyznaczonego przez Starostę. Następnie tak decyzję I, jak i II instancji prawidłowo doręczono skarżącemu. Z kolei poprzedzające niniejsze postępowanie czynności Starosty [...] związane z zawiadomieniem właściciela lub osoby uprawnionej do usunięcia pojazdu prowadzone były z udziałem K. S., która stałą się właścicielką pojazdu z dniem 30 czerwca 2021 r. oraz z P. S., który dysponował pojazdem w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. W dacie podjęcia przez Starostę pierwszej czynności – zawiadomienia z 14 września 2021 r. skierowanego do P. S. informującego, iż pojazd jest do odbioru na parkingu znajdującym się w K. przy ul. [...], po uiszczeniu opłaty w kwocie 503 zł za usunięcie pojazdu i 42 zł za każdą kolejną dobę postoju, M. K. nie był już współwłaścicielem pojazdu, wobec czego nie był również uprawniony do jego odbioru. Brak było więc podstaw by powyższe zawiadomienie kierować do niego, czy również do poprzedniej współwłaścicielki pojazdu – P. T..

Nie można wreszcie zgodzić się ze skarżącym, iż nie był on stroną w sprawie, skoro – jak wyżej Sąd wyjaśnił – był on współwłaścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia, a przepis art. 130a ust. 10h P.r.d. jasno określa, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i.

Ponownie rozpoznając sprawę Starosta rozważy kwestię wysokości kosztów przechowywania usuniętego pojazdu w kontekście prawidłowych terminów podejmowania czynności w przypadku usunięcia pojazdu oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej. Przygotowanie wniosku do sądu o orzeczenie przepadku powinno nastąpić w rozsądnym terminie. Można w tym zakresie posiłkować się terminami załatwienia spraw administracyjnych określonymi w art. 35 K.p.a. Organy powinny przy tym wziąć pod uwagę, że w ocenie Sądu wystąpienie do sądu cywilnego o przepadek pojazdu zwykle nie jest sprawą szczególnie skomplikowaną.

Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. w punkcie II. sentencji wyroku zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych – uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 zł.