Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 459/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 1-3, art. 106 ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: art. 163
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Janina Guść Protokolant: Asystent sędziego Joanna Karpińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 19 lutego 2019 r. nr SKO Gd 248/19 w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. M. (dalej jako "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej jako "organ odwoławczy" albo "Kolegium") z 19 lutego 2019 r. nr SKO Gd 248/19, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia 30 października 2018 r. nr 11/zm okr/2018/DS zmieniającą decyzję własną z dnia 5 lipca 2017 r. nr 10okr/2017/KJ przyznającą skarżącemu zasiłek okresowy na okres zawieszonego postępowania o ustalenie uprawnienia do zasiłku stałego, w ten sposób, że od dnia 1 października 2018 r. ustalono skarżącemu zasiłek okresowy w wysokości 350,50 zł miesięcznie.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia 5 lipca 2017 r. nr 10okr/2017/KJ Wójt Gminy K. przyznał skarżącemu zasiłek okresowy na okres zawieszonego postępowania o ustalenie uprawnienia do zasiłku stałego w wysokości 317 zł miesięcznie.

W dniu 2 października 2018 r. Wójt Gminy K. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zmiany decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek okresowy z uwagi na wejście w życie, z dniem 1 października 2018 r., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358).

W dniu 29 października 2018 r. pracownik socjalny Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. przeprowadził aktualizację rodzinnego wywiadu środowiskowego. W kwestionariuszu aktualizacji wywiadu wskazano, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i uzyskuje dochód z tytułu zasiłku okresowego w wysokości 317 zł. Ponadto wskazano, że skarżący odwołał się od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (w zakresie okresu, na jaki ustalono stopień niepełnosprawności) przy czym sprawa sądowa w tej materii nie została jeszcze zakończona.

Decyzją z dnia 30 października 2018 r. nr 11/zm okr/2018/DS organ pierwszej instancji:

1) zmienił wyżej wskazaną decyzję z dnia 5 lipca 2017 r. nr 10okr/2017/KJ w ten sposób, że od dnia 1 października 2018 r. ustalił dla skrzącego zasiłek okresowy w wysokości 350,50 zł miesięcznie w związku z zawieszeniem postępowania w sprawie o ustalenie prawa do zasiłku stałego wszczętego w dniu 1 lutego 2017 r. do dnia przedłożenia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie dłużej niż na okres 3 lat od dnia zawieszenia postępowania;

2) nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał m.in. art. 38, art. 106 ust. 1, ust. 8 i ust. 9 oraz art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1508).

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji z odwołaniem się do art. 106 ust. 7 punkt 1 ustawy o pomocy społecznej podniósł, że w przypadku złożenia przez osobę, która nie posiada orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wniosku o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją oraz potwierdzeniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia uzależnionego od niezdolności do pracy albo wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wszczyna się postępowanie o ustalenie uprawnienia do zasiłku stałego, a następnie po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w przypadku spełnienia warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 i 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - postępowanie zawiesza się do dnia dostarczenia orzeczenia. Organ podniósł nadto, że na okres zawieszenia postępowania przyznaje się z urzędu zasiłek okresowy w wysokości i na zasadach określonych w art. 38.

Z art. 38 ustawy o pomocy społecznej wynika z kolei, że zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nie może być niższa niż 50% różnicy między:

1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby;

2) kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Nadto organ wskazał, że kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie.

Następnie organ podniósł, że w związku z powyższym, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej należało orzec jak w sentencji decyzji. Z uwagi na ważny interes skarżącego decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W następstwie wniosku skarżącego z dnia 26 listopada 2018 r. Wójt Gminy K. postanowieniem z dnia 4 grudnia 2018 r. nr 26/2018/DS odmówił uzupełnienia wydanej decyzji o elementy uzasadnienia wskazane w art. 107 § 3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. M. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał m.in., że organ pierwszej instancji zmienił decyzję bez uzyskania jego zgody na zmianę, która jest wymagana przez art. 155 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Ponadto organ orzekający nie wyjaśnił dlaczego dokonał zmiany wysokości zasiłku okresowego od dnia 1 października 2018 r. i na podstawie jakich okoliczności ustalił tę wysokość w kwocie 350,50 zł. Ponadto organ pierwszej instancji nie zwrócił się do skarżącego o wyjaśnienie na jakim etapie jest sprawa dotycząca ustalenia stopnia niepełnosprawności w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P.

We wniesionym odwołaniu skarżący zakwestionował również postanowienie z dnia 4 grudnia 2018 r. nr 26/2018/DS. wskazując na błędnie sformułowaną podstawę prawną.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, zaskarżoną decyzją z dnia 19 lutego 2019 r. nr SKO Gd 248/19 orzekło o utrzymaniu rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w mocy.

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu zasiłku stałego i następnie postępowanie to zawiesił bowiem zaistniała konieczność uzyskania przez skarżącego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z akt rozpatrywanej sprawy, do dnia wydania decyzji przez organ pierwszej instancji skarżący takiego orzeczenia nie dostarczył. Z kolei w świetle art. 106 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej na okres zawieszenia przyznaje się z urzędu zasiłek okresowy w wysokości i na zasadach określonych w art. 38 ustawy. W art. 38 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej zawarto zaś regulację, w świetle której zasiłek okresowy ustala się - w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że miesięczna kwota zasiłku nie może być wyższa niż kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Mając na uwadze realia sprawy jak i wskazane regulacje Kolegium uznało, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa, a zarzuty skarżącego nie mają żadnego znaczenia w rozpatrywanej sprawie.

W następstwie wniosku skarżącego z dnia 10 kwietnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2019 r. nr SKO Gd/2303/19 odmówiło uzupełnienia wydanej decyzji przez oznaczenie strony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję Kolegium skarżący wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji organów obydwu instancji podnosząc zarzuty rażącego naruszenia art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 1 punkt 1, art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 1 i § 3 i art. 138 § 1 punkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył częściowo argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji akcentując, że Kolegium zaaprobowało zmianę decyzji przez organ pierwszej instancji pomimo braku uzyskania wymaganej przez art. 155 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego zgody strony (skarżącego). Ponadto organy orzekające w sprawie nie ustaliły, czy sprawa dotycząca ustalenia stopnia niepełnosprawności zainicjowana przez skarżącego w dniu 29 czerwca 2016 r. w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. jest zakończona i czy zostało wydane orzeczenie. Kolegium zaaprobowało również decyzję organu pierwszej instancji, w której nie uzasadniono dlaczego wysokość zasiłku okresowego została zmieniona i na podstawie jakich okoliczności ustalono ją na poziomie 350,50 zł.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wskazanym kryterium legalności, dokonują zatem oceny zgodności treści zaskarżonego aktu z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi, a ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu i na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd - jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie "p.p.s.a.") - nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną, z wyjątkiem skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie zawiera wad, które uzasadniałyby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (publikator z daty wydania zaskarżonej decyzji: tekst jednolity: Dz. U z 2018 r., poz. 1508 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "u.p.s."), a w szczególności art. 38 u.p.s., w którym określono warunki przyznania zasiłku okresowego oraz sposób określania jego minimalnej wysokości.

Zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s. zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.

Artykuł 38 ust. 2 pkt 1 u.p.s. stanowi zaś, że zasiłek okresowy ustala się: w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że miesięczna kwota zasiłku nie może być wyższa niż kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Z przepisu art. 38 ust. 3 pkt 1 u.p.s. wynika natomiast, że kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Przywołana powyżej ustawa w art. 8 ust. 1 pkt 1 wskazuje natomiast, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje m.in. osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 - 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

W realiach rozpatrywanej sprawy uwzględnić należy, że w dniu 1 października 2018 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358). W § 1 pkt 1 lit. a) tego rozporządzenia zapisano, że kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 701 zł.

Na gruncie niniejszej sprawy żadna ze stron nie kwestionowała faktu, iż sytuacja życiowa, w jakiej znajduje się skarżący wypełnia znamiona pozwalające na udzielenie pomocy społecznej. Istota sporu, wobec podnoszonych przez skarżącego zarzutów, koncentruje się wokół trzech kwestii:

- konieczności uzyskania przez organ pierwszej instancji zgody skarżącego na zmianę decyzji przyznającej zasiłek okresowy;

- wysokości zasiłku okresowego jaki został skarżącemu przyznany na mocy decyzji zmieniającej, wydanej przez organ pierwszej instancji;

- ustaleń w przedmiocie zakończenia postępowania w przedmiocie ustalenia względem skarżącego stopnia niepełnosprawności.

Mając na uwadze pierwszą kwestię należy wskazać, że zgodnie z art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Wskazać w tym miejscu należy, ze ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (publikator z daty wydania zaskarżonej decyzji: tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej powoływana w skrócie jako "k.p.a.") przewiduje możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W odniesieniu do decyzji, na podstawie których strona nabyła prawo, potrzebna jest ponadto jej zgoda na weryfikację decyzji oraz brak sprzeciwu w przepisach szczególnych. Jednocześnie art. 163 k.p.a. ustanawia możliwość zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej stronie prawo na innych zasadach niż określone w kodeksie, o ile przewidują to przepisy szczególne. Taką szczególną regulację zawiera właśnie art. 106 ust. 5 u.p.s. normujący nadzwyczajne postępowanie w sprawie zmiany czy uchylenia decyzji. Podkreślenia ponadto wymaga, że przepis szczególny w rozumieniu art. 163 k.p.a., w realiach sprawy art. 106 ust. 5 u.p.s., charakteryzuje się zwykle określonymi cechami. Jako pierwszą cechę należy wskazać to, że właściwy do wzruszenia decyzji jest zwykle organ, który ją wydał. Po drugie, wzruszenie aktu administracyjnego nie zawsze jest obligatoryjne i nie wymaga zgody strony. Mając na uwadze powyższe zapatrywania podkreślenia wymaga, że w art. 106 ust. 5 zdanie drugie u.p.s. ustawodawca wskazał wprost, że zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Nie zasługiwał zatem na uwzględnienie zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 155 k.p.a., skoro ta regulacja nie stanowiła podstawy procesowej do zmiany decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek okresowy.

Mając na uwadze wskazane rozważania należy również podnieść, że zmiana przepisów prawa, a taka sytuacja miała miejsce w realiach rozpatrywanej sprawy, jest dla organu rzeczowo właściwego w sprawach z zakresu pomocy społecznej zasadniczo determinantem obowiązku weryfikacji decyzji ostatecznej. Chodzi tu o zmianę, uchylenie dotychczasowych lub uchwalenie nowych przepisów powszechnie obowiązujących, które wywierają skutki wobec wydanych wcześniej aktów administracyjnych, w tym nowelizacje przepisów w zakresie podwyższenia kryteriów dochodowych uprawniających do świadczeń z pomocy społecznej.

W realiach rozpatrywanej sprawy nie można tracić z pola widzenia, że z dniem 1 października 2018 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358). W § 1 pkt 1 lit. a) tego rozporządzenia zapisano, że kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 701 zł. Do dnia 30 września 2018 r. przedmiotowe kryterium wynosiło 634 zł (zob. § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058). Co istotne, decyzja zmieniana, to jest decyzja z dnia 5 lipca 2017 r. nr 10okr/2017/KJ została wydana z uwzględnieniem kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej w wysokości 634 zł. Skarżącemu przed dniem 1 października 2018 r. przysługiwał zasiłek okresowy w wysokości 317 zł, a zatem ustalony w wysokości 50 % obowiązującego wówczas kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Aby dostosować wysokość przyznanego skarżącemu zasiłku okresowego do standardu wyznaczonego przez nowe, wyższe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej (to jest 701 zł) organ pierwszej instancji winien był zmienić wydaną wcześniej decyzję ostateczną z dnia 5 lipca 2017 r. nr 10okr/2017/KJ. W ocenie Sądu organ pierwszej instancji postąpił prawidłowo dokonując zmiany wysokości zasiłku okresowego od dnia wejścia w życie nowych przepisów (to jest od dnia 1 października 2018 r.), gdyż nowa decyzja w istocie sankcjonuje jedynie to, co wynika już z samej normy prawnej.

Odnosząc się zaś do drugiej kwestii wskazać należy, że faktem jest, że uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji nie zawierają dogłębnego przedstawienia stanowiska organów orzekających w zakresie wysokości przyznanego skarżącemu zasiłku okresowego. Analizując te uzasadnienia Sąd doszedł jednakże do przekonania, że w tym wypadku mamy do czynienia z naruszeniem przepisów postępowania (to jest art. 107 § 3 k.p.a.), które nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy (zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Sąd ma bowiem świadomość, że wysokość pomocy w postaci zasiłku okresowego uzależniona jest od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Organ musi więc uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Organy administracji działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Są zatem upoważnione do ograniczenia rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczenia dotyczące pozostających w ich dyspozycji środków finansowych, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Możliwości finansowe organów pomocy społecznej należą zatem do faktów powszechnie znanych. Podkreślenia nadto wymaga, że pomoc społeczna ma zmierzać do wsparcia, a nie do całkowitego wyręczania osób w pozyskiwaniu środków na życie. Nie może również zmierzać do zaspokojenia wszelkich zgłaszanych żądań. Sprzeciwiałoby się to celom opieki społecznej, a co za tym idzie, interesowi społecznemu. Celem opieki społecznej jest z jednej strony zagwarantowanie zaspokojenia niezbędnych potrzeb umożliwiających życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, z drugiej zaś przyczynienie się do usamodzielnienia osób i rodzin korzystających z tej pomocy oraz ich integrację ze środowiskiem (tak zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 24 maja 2022 r.; sygn. akt II SA/Bd 1377/21; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarżący, co wynika z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi, w tym z kwestionariusza aktualizacji wywiadu środowiskowego, jest osobą samotnie gospodarującą objętą pomocą Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. (m.in. w formie przyznanych zasiłków celowych na żywność i na zakup lekarstw). Nie ma nadto wątpliwości, że skarżący jest osobą, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy). W przypadku skarżącego zasiłek okresowy, od dnia 1 października 2018 r., zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 1 in fine u.p.s., nie mógł być ustalony w wysokości wyższej niż 528 zł miesięcznie (kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie) miesięcznie. Kwota zasiłku okresowego nie mogła być także niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby (art. 38 ust. 3 pkt 1 u.p.s.), a zatem niższa niż 192 zł (50 % x (701 zł minus 317 zł)). W realiach kontrolowanej sprawy organy prawidłowo ustaliły sytuację życiową skarżącego oraz fakt spełnienia ustawowych przesłanek do uzyskania zasiłku okresowego. Organy nie kwestionowały trudnego położenia skarżącego, a także zgłaszanych przez niego potrzeb. Sąd nie dopatrzył się zatem dowolności organu przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji. Podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 3 ust. 3 u.p.s. nie zasługiwał zatem na uwzględnienie.

Natomiast wysokość zasiłku okresowego w ocenie Sądu została przez organ określona w poszanowaniu zasad co do jego maksymalnej i minimalnej wysokości. Zasiłek okresowy został bowiem skarżącemu przyznany w wysokości 350,50 zł (po zmianie), a zatem jego wysokość mieści się w granicach ustawowych wyznaczonych przez art. 38 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 38 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 u.p.s. Sąd nie ma przy tym wątpliwości, że to organ jest odpowiedzialny za to komu i jakie świadczenie przyznaje biorąc przy tym pod uwagę nie tylko potrzeby wnioskodawcy, ale również ilość pozostałych podopiecznych i zakres koniecznej pomocy udzielanej tym osobom. Akta administracyjne sprawy wskazują, że organ prawidłowo ustalił sytuację finansową skarżącego oraz przyznał mu zasiłek okresowy w wysokości 350,50 zł, mając na uwadze regulację art. 106 ust. 11 u.p.s. (w odniesieniu do okresu na jaki przyznano świadczenie).

Odnosząc się z finalnie do trzeciej kwestii, to jest braku ustaleń organów orzekających w przedmiocie zakończenia postępowania w sprawie ustalenia względem skarżącego stopnia niepełnosprawności wskazać należy, że w kwestionariuszu aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia 29 października 2018 r., który został przez skarżącego podpisany widniała podana przez skarżącego informacja o tym, że postępowanie jest w toku. Należy mieć nadto na uwadze, że w świetle regulacji zawartych w u.p.s. (zob. art. 106 ust. 8 – 10) obowiązek dostarczenia stosownego orzeczenia spoczywa na osobie, która nie posiadając orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, złożyła wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją oraz potwierdzeniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia uzależnionego od niezdolności do pracy albo wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Za niezasadne należało zatem uznać podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a. Analiza akt administracyjnych sprawy jak i wydanych rozstrzygnięć prowadzi nadto do wniosku, że organy orzekające nie naruszyły wskazywanych przez skarżącego art. 8 § 1 i art. 10 § 1 k.p.a.

Niezależnie od podniesionych przez skarżącego zarzutów Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W związku z tym oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.