Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 1058/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zawieszenie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Gminy Wejherowo o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie ze skargi kasacyjnej B. B., M. B., P. B., S. D., W. B. i R. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 762/20 w sprawie ze skargi B. B., M. B., P. B., S. D., W. B. i R. B. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 29 lipca 2020 r. nr NSP-VIII.7581.1.322.2019.IK w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę postanawia: oddalić wniosek o zawieszenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 17 lutego 2021 r., II SA/Gd 762/20, oddalił skargę B. B., M. B., P. B., S. D., W. B. i R. B. na decyzję Wojewody Pomorskiego z 29 lipca 2020 r. nr NSP-VIII.7581.1.322.2019.IK w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę.

Pismem z 12 lutego 2021 r. skarżący wnieśli o zawieszenie postępowania – na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – do czasu prawomocnego zakończenia sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym w Wejherowie, sygn. akt I C 349/19. Wskazano, że pozwem z 15 stycznia 2019 r. Gmina Wejherowo (dalej: Gmina), na podstawie art. 189 k.p.c., zażądała ustalenia, że skarżących i Gminę wiąże umowa o zwolnienie z długu przyszłego, jakim miało być odszkodowanie za wywłaszczone na rzecz Gminy działki nr: [...], [...], [...], [...]. Wskazano, że stwierdzenie, iż strony wiąże umowa Gmina opiera na treści oświadczenia podpisanego przez M. B. oraz H. B., a datowanego na dzień 5 kwietnia 1993 r., innych dowodów na tę okoliczność w toku procesu nie przedstawiono. Aktualnie przesłuchano część świadków, kolejni będą przesłuchani w dniu 4 marca 2021 r. Zaznaczono, że jako, iż w/w oświadczenie jest jedynym dowodem, na którym Gmina opiera swoje twierdzenia o rzekomym negocjacyjnym ustaleniu odszkodowania dochodzonego w niniejszej sprawie, w ocenie skarżących kasacyjnie, rozstrzygnięcie niniejszej sprawy będzie zależeć od wyniku postępowania toczącego się pod sygn. akt I C 349/19. W przypadku prawomocnego oddalenia powództwa Gminy potwierdzonym zostanie, że między Gminą a skarżącymi kasacyjnie nie doszło do zawarcia jakiejkolwiek umowy, co powinien wziąć pod uwagę Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Wskazano, że pogląd taki został już wcześniej wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w analogicznych sprawach o sygn. akt: I OZ 338/19, I OZ 395/19, I OSK 1985/20, I OSK 1177/20, a nadto przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawach o sygn. akt: II SA/Gd 882/18, II SA/Gd 91/19.

W skardze kasacyjnej od wyroku skarżący ponowili powyższy wniosek o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym w Wejherowie, sygn. akt I C 349/19.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 26 sierpnia 2021 r., I OSK 1058/21, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 oraz art. 131 p.p.s.a., odmówił zawieszenia postępowania wyjaśniając, że z akt niniejszej sprawy wynika, iż sprawa zawisła przed Sądem Rejonowym w Wejherowie z powództwa Gminy Wejherowo dotyczy ustalenia istnienia umowy o zwolnienie z długu przyszłego, a nie dotyczy tego, czy zrzeczenie się odszkodowania lub oświadczenie o nieodpłatnym przekazaniu przedmiotowej działki – jako jednostronne oświadczenie, woli było prawnie skuteczne, czy też nie.

Pismem z 31 stycznia 2023 r. Gmina złożyła wniosek o dopuszczenie jako dowodu w sprawie wyroków zapadłych przed sądami powszechnymi, dotyczącymi istnienia umowy między stronami o zwolnienie z długu przyszłego w postaci odszkodowania za działki drogowe będące przedmiotem niniejszego postepowania, jako mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego w Wejherowie zostało przesądzone, że Gminę i M. B. i H. B. wiąże umowa z 5 kwietnia 1993 r. o zwolnienie z długu przyszłego dotyczącego odszkodowania za dz. ew. nr [...], [...], [...], [...], położone w G., wydzielone pod drogi publiczne decyzją RG 8414/21/93 z 6 kwietnia 1993 r., które z mocy prawa przeszły na własność Gminy, sfinalizowana przez złożenie przez M. B. i H. B. oświadczenia o przekazaniu nieodpłatnie na rzecz Gminy nowo wydzielonych działek pod projektowane ulice, a ponadto, że złożone przez M. B. w dniu 14 września 2018 r. oświadczenie o cofnięciu oświadczenia z 5 kwietnia 1993 r. jest nieskuteczne.

W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2023 r. wezwano pełnomocnika Gminy do nadesłania odpisów wyroków, których kopie załączono do w/w pisma, poświadczonych za zgodność z oryginałem (wraz z klauzulami ich prawomocności) w terminie 14 dni.

Pismem z 23 lutego 2023 r. Gmina wniosła o zawieszenie niniejszego postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), do czasu otrzymania odpisów wyroków ze stwierdzeniem prawomocności, tj. wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z 20 stycznia 2023 r. sygn. akt XVI Ca 277/22 oraz wyroku Sądu Rejonowego w Wejherowie z 29 października 2021 r. sygn. akt I C 349/19. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że na skutek wezwania Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2023 r. Gmina złożyła wniosek do Sądu Okręgowego w Gdańsku o nadanie klauzuli prawomocności obu w/w wyrokom, lecz nadal ich nie otrzymała. W związku z tym termin 14-dniowy wyznaczony na dostarczenie tych wyroków jest obiektywnie nie do spełnienia. W związku zaś z tym, że wyroki te są istotne dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, gdyż rozstrzygają kwestie prejudycjalne dla niniejszej sprawy, tj. istnienia umowy o zwolnienie z długu przyszłego za działki drogowe będące przedmiotem tej sprawy oraz skuteczność cofnięcia przez skarżącą oświadczenia woli o zrzeczeniu się odszkodowania za te działki, przedmiotowy wniosek jest konieczny i uzasadniony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Podkreślenia wymaga, że powołany przepis wskazuje przesłankę fakultatywnego zawieszenia postępowania, która występuje jedynie w sytuacji, gdy inne postępowanie jest już rozpoczęte. Zastosowanie przez Sąd art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny. Ocena jego zasadności pozostawiona została do uznania sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy. Aby móc zastosować art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. między daną sprawą sądowoadministracyjną, a innym postępowaniem musi istnieć związek tego rodzaju, że wynik już toczącego się postępowania będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Rozstrzygnięcie w tej drugiej sprawie tylko wtedy będzie upoważniało do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona.

W niniejszej sprawie, z treści przedmiotowego wniosku wynika, że Gmina wskazując na art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w istocie wnosi o zawieszenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z uwagi na niemożność wykonania w terminie 14 dni wezwania Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2023 r., którym zobowiązano pełnomocnika Gminy do nadesłania odpisów zapadłych wyroków: Sądu Okręgowego w Gdańsku z 20 stycznia 2023 r. sygn. akt XVI Ca 277/22 oraz Sądu Rejonowego w Wejherowie z 29 października 2021 r. sygn. akt I C 349/19, których kopie załączono do pisma z 31 stycznia 2023 r., poświadczonych za zgodność z oryginałem (wraz z klauzulami ich prawomocności). Tego rodzaju okoliczność nie stanowi żadnej z przesłanek (ani obligatoryjnej ani fakultatywnej) do zawieszenia postępowania sądowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i tym samym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi konieczność zawieszenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Natomiast kwestia ewentualnego dopuszczenia dowodu z dokumentów w postaci w/w zapadłych wyroków sądów powszechnych zostanie rozważona przez Naczelny Sąd Administracyjny na etapie rozpoznawania skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 17 lutego 2021 r., II SA/Gd 762/20. Nadesłanie wskazanych w wezwaniu dokumentów po wskazanym w wezwaniu terminie nie pociąga za sobą negatywnych skutków procesowych i nie pozbawia strony możliwości ich złożenia.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.