Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 357/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 61a par 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 17 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz Sędzia WSA Paweł Dańczak po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 24 marca 2023 roku nr 1001-IEE-2.7192.22.2023.4.JS w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wycofania decyzji o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 24 marca 2023 r., nr 1001-IEE-2.7192.22.2023.4.JS Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, po rozpatrzeniu zażalenia A. P. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach z dnia 7 lutego 2023 r., nr 1016-SEE.7113.232.2023.EJ w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wycofanie decyzji o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Jak wynika z akt, na podstawie m.in. tytułu wykonawczego z dnia 13 maja 2014 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach prowadzi wobec A. P. postępowanie egzekucyjne obejmujące należność z tytułu przepadku korzyści majątkowej na rzecz Skarbu Państwa.

W oparciu o ww. tytuł wykonawczy zawiadomieniem z dnia 19 maja 2014 r., nr EA721/847/SW/2014 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 29 maja 2014 r., a dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 26 maja 2014 r. Pismem z dnia 28 maja 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował organ egzekucyjny o wysokości świadczenia zobowiązanego oraz że potrącenia ze świadczenia będą realizowane od czerwca 2014 r.

Pismem z dnia 10 października 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Łodzi Inspektorat w Pabianicach poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach, że do świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego zobowiązanego wystąpił zbieg egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową prowadzoną przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Pabianicach – [...].

Postanowieniem z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Pabianicach I Wydział Cywilny wyznaczył komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Pabianicach [...]. organem egzekucyjnym właściwym dla dalszego łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej, skierowanej do świadczenia emerytalno- rentowego A. P..

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach ustalił, że A. P. jest współwłaścicielem w 2/3 części nieruchomości położonej w K., przy ul. S. 3, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

Pismem z dnia 19 maja 2015 r. komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Pabianicach [...] poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach, że zgodnie z wnioskiem jednego z wierzycieli, w stosunku do 2/3 udziałów w nieruchomości położonej w K. przy ul. S. 3, zostanie wszczęta egzekucja. W związku z powyższym, w celu przyłączenia się do egzekucji z tego składnika majątkowego dłużnika, należy w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma, złożyć stosowany wniosek pod rygorem kontynuacji egzekucji w dotychczasowym zakresie, tj. ze świadczenia wypłacanego dłużnikowi przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Łodzi Inspektorat w Pabianicach.

Pismem z dnia 18 kwietnia 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach skierował wniosek do komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Pabianicach [...] o przyłączenie się do egzekucji z ww. nieruchomości.

Zawiadomieniem z dnia 22 grudnia 2021 r., sygn. akt [...] komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Pabianicach [...] poinformował zobowiązanego o wszczęciu egzekucji wobec 2/3 udziałów w nieruchomości położonej w K. przy ul. S. 3, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

W dniu 19 września 2022 r. A. P. złożył pismo opatrzone datą 18 września 2022 r., zatytułowane "Wniosek o zawieszenie egzekucji prowadzonej z nieruchomości", w którym wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego z części nieruchomości położonej w K., przy ul. S. 3, ponieważ został zastosowany zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, a ponadto realizowana od roku 2015 egzekucja pieniężna jest cały czas skuteczna, a rzeczywista wartość udziału w nieruchomości jest znacząco wyższa od kwoty wierzytelności.

W uzasadnieniu zobowiązany podkreślił, że prowadzona przez komornika sądowego egzekucja jest skuteczna, od 9 lat Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazuje środki na rachunek bankowy komornika, a komornik na rachunek bankowy Urzędu Skarbowego w Pabianicach znaczne kwoty pieniężne.

Wskazał również, że aktualna sytuacja finansowa i bardzo zły stan zdrowia uniemożliwia mu wpłacanie dodatkowych kwot na rachunek Urzędu Skarbowego w Pabianicach i czynny udział w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Zaznaczył, że tragiczna sytuacja materialna, w której się znajduje powoduje, że nie ma możliwości zatrudnienia profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie zobowiązanego sporządzona przez biegłego sądowego wycena nieruchomości oparta została na cenach rynkowych nieruchomości znacznie odbiegających od rzeczywistej wartości nieruchomości, co oznacza, że jest to kolejna przesłanka, która powoduje, że wniosek "o zawieszenie licytacji z nieruchomości jest zasadny. Wskazał, że zaskarżył opis i oszacowanie nieruchomości oraz operat szacunkowy. W ramach skargi na oszacowanie złożył wniosek o zmianę wartości oszacowania nieruchomości i powołanie obiektywnego biegłego. Nadmienił także, że złożył skargę na działanie komornika w związku z egzekucją prowadzoną z nieruchomości, ponieważ prowadzona od 9 lat egzekucja pieniężna jest skuteczna, a wdrożona ponownie w styczniu 2022 r. egzekucja z nieruchomości jest zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym.

W ocenie skarżącego pozytywna decyzja organu egzekucyjnego byłaby znaczącym wsparciem wniosku skierowanego do Sądu Rejonowego w Pabianicach o wycofanie zleconej komornikowi sądowemu egzekucji, połączenie należności egzekwowanych w postępowaniach o sygn. [...] i [...] oraz rozłożenie na raty spłaty całej kary zasądzonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Pabianicach II Wydział Karny z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. [...].

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach pismo opatrzone datą 18 września 2022 r., zakwalifikował jako wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 19 października 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 13 maja 2014 r., nr [...]

Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi postanowieniem z dnia 6 grudnia 2022 r. uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach z dnia 19 października 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Pismem z dnia 28 grudnia 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach zwrócił się do A. P. z sprecyzowanie żądań zawartych w piśmie z dnia 18 września 2022 r.

W odpowiedzi na wezwanie organu egzekucyjnego, w piśmie z dnia 8 stycznia 2023 r. A. P. sprecyzował, że wnosi o "wycofanie (zawieszenie) decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego z nieruchomości, które prowadzi komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Pabianicach [...].

Postanowieniem z dnia 7 lutego 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 18 września 2022 r. o zawieszenie egzekucji prowadzonej z nieruchomości.

W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał m.in., że w sprawie nie była prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach egzekucja z nieruchomości, nie zastosowano środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z nieruchomości służącego do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązku co powoduje, że brak jest możliwości merytorycznego rozpatrzenia wniosku.

Na powyższe postanowienie A. P. złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i nakazanie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Pabianicach wycofanie (zawieszenie) decyzji o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego z nieruchomości, które prowadzi komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Pabianicach [...]i w sprawie [...]. W obszernym uzasadnieniu zażalenia wskazał na liczne nieprawidłowości związane z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym.

W piśmie z dnia 19 lutego 2023 r., stanowiącym uzupełnienie zażalenia A. P. podniósł, że treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia jednoznacznie potwierdza, że celem prowadzonej wobec niego egzekucji jest pozyskanie "środków na kampanię wyborczą partii [...]". W ocenie skarżącego, wszelkie prowadzone przez organ egzekucyjny czynności wynikają z politycznego uwarunkowania. W piśmie zawarł również wniosek o wyłączenie E. J. - pracownika organu egzekucyjnego, z koordynowania spraw, które dotyczą prowadzonej egzekucji.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 24 marca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy wskazując, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W myśl art. 61a § 1 k.p.a., w przypadku gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.

Przez inne uzasadnione przyczyny należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania tj. na przykład, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozstrzygnięcia sprawy poprzez wydanie indywidualnego aktu prawnego na drodze postępowania administracyjnego. Zatem organ administracji publicznej ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy jego wszczęcie uniemożliwiają uzasadnione przyczyny o charakterze formalnym, zarówno podmiotowym, jak i przedmiotowym.

Organ administracji publicznej ma obowiązek przeprowadzenia wstępnej analizy otrzymanego żądania (wniosku) pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających jego merytoryczne rozpatrzenie. Samo złożenie żądania wszczęcia postępowania w konkretnej sprawie, nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia, ponieważ na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji publicznej przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność.

W analizowanej sprawie wnioskiem z dnia 18 września 2022 r. (sprecyzowanym w piśmie z dnia 8 stycznia 2023 r.) skarżący zwrócił się o "wycofanie (zawieszenie) decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego z nieruchomości, które prowadzi komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Pabianicach [...]. Nie wskazał żadnej podstawy prawnej zgłoszonego żądania.

Organ wyjaśnił, że przepisy u.p.e.a. oraz k.p.a. nie przewidują trybu, który przyznawałyby organowi egzekucyjnemu prawo do merytorycznego rozpatrzenia żądania wycofania się organu egzekucyjnego z "decyzji o przyłączeniu się z egzekucji z nieruchomości". Żaden przepis prawa nie przewiduje możliwości wydania przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia o zasadności, bądź też braku zasadności tego rodzaju żądania. Jedną z przesłanek przedmiotowych wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie jest sytuacja, gdy przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie. Z tego rodzaju przesłanką mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach słusznie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie żądania zawartego w piśmie z dnia 18 września 2022 r., uzupełnionego pismem z dnia 8 stycznia 2023 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do treści art. 67 § 1 u.p.e.a., do zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej dochodzi wówczas, gdy wobec tego samego zobowiązanego prowadzone są co najmniej dwie odrębne egzekucje przez różne organy egzekucyjne i w ich trakcie dojdzie do niezależnego skierowania czynności egzekucyjnych do tego samego składnika majątku zobowiązanego. Twierdzenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach o tym, że nie zastosował środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z nieruchomości, tj. nie dokonał zajęcia nieruchomości w trybie przepisów u.p.e.a., potwierdzają przedłożone akta sprawy. Skoro zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach nie zajął nieruchomości położonej w K., przy ul. S. 3, nie można mówić, że nastąpił zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej.

W odniesieniu natomiast do wniosku o wyłączenie E. J. - pracownika organu egzekucyjnego od udziału w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym organ wyjaśnił, że zawiadomieniem z dnia 24 marca 2023 r. pismo z dnia 19 lutego 2023 r. w tej części zostało przekazane Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Pabianicach jako organowi właściwemu do jego rozpatrzenia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucił naruszenie Konstytucji RP i Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wartości poprzez złamanie obowiązującej administrację publiczną zasady bezstronności (a więc i apolityczności) działań i decyzji oraz pkt 4 zasad etyki Korpusu Służby Cywilnej, art. 153 ust. 1, art. 25 ust. 2, art. 32 i art. 33 oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP i art. 8 § 1 k.p.c. W oparciu o postawione zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że podejmowane przez Urząd Skarbowy w Pabianicach w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego czynności mają charakter politycznej zemsty. Wskazał, że przesłanką nie uwzględnienia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach wniosku z dnia 19 września 2022 r. był po raz drugi brak woli politycznej i obowiązek zrealizowania zaleceń J. K. dotyczących fizycznego unicestwienia oponentów politycznych partii [...]. Skarżący nadmienił, że na zlecenie komornika sądowego biegły sądowy Sądu Okręgowego w Sieradzu - [...], sporządził nierzetelną i znacząco zaniżoną wycenę udziału w nieruchomości. Podał, że od 2015 r. złożył kilkadziesiąt skarg na działania komornika sądowego, które zostały oddalone, a wszystkie postanowienia zawierały pouczenia, że nie podlegają zaskarżeniu i nie można wnosić o sporządzenie ich uzasadnienia.

Skarżący nadmienił również, że składając zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach z dnia 7 lutego 2023 r. przewidywał, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi podejmie ponownie polityczną decyzję, a biorący udział w postępowaniu urzędnicy, tj. [...] Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, E. J. oraz [...] Urzędu Skarbowego w Pabianicach zapewne zostaną nagrodzeni finansowo i awansują.

W piśmie procesowym z dnia 27 kwietnia 2023 r., stanowiącym uzupełnienie uzasadnienia skargi i wniosków w niej zawartych skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, uznanie postanowienia za nieistniejące (niebyłe), wstrzymanie egzekucji skierowanej do nieruchomości realizowanej przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Pabianicach [...] do dnia rozpoznania niniejszej skargi i nakazanie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Pabianicach odstąpienie od decyzji o przyłączeniu do egzekucji skierowanej do nieruchomości realizowanej przez komornika sądowego. W uzasadnieniu pisma procesowego skarżący obszernie przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 16 sierpnia 2023 r. ustanowiony w urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, ponieważ istnieją podstawy uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie żądania zawartego w piśmie z dnia 18 września 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia, gdy zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 24 marca 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach z dnia 7 lutego 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wycofania decyzji o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W sprawie z zakresu postępowania egzekucyjnego, przepis ten miał zastosowanie w oparciu o art. 18 u.p.e.a. Z treści art. 61a k.p.a. wynika, że ustawodawca wprowadził dwie przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji w rozumieniu art. 28 k.p.a. do złożenia wniosku, a drugą, sytuacja gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

Innymi słowy, podstawą do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest, według art. 61a § 1 k.p.a., wystąpienie przesłanki o charakterze podmiotowym lub przesłanki o charakterze przedmiotowym. Przesłanki te mają charakter samoistny, co oznacza, że wystąpienie jednej zamyka dopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie (por. wyrok SN z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt III UK 16/15; wyrok NSA z dnia 8 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 2691/16; wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 1095/18; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 687/18). W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z wystąpieniem przesłanki przedmiotowej. Przesłanka ta jest spełniona, jeżeli przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie i taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie.

Należy w tym miejscu również wskazać, że w przypadku składania w toku postępowania egzekucyjnego przez zobowiązanego wniosków bezprzedmiotowych, organ nadzoru nie powinien rozstrzygać o ich zasadności, bądź niezasadności, ale winien odmówić wszczęcia postępowania w żądanym zakresie. Natomiast okoliczność, że art. 61a k.p.a. stosuje się w postępowaniach administracyjnych jedynie do postępowania głównego oraz trybów nadzwyczajnych, gdyż przepis ten stosuje się wówczas wprost, nie oznacza, że nie można go zastosować odpowiednio na mocy art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym. Zwrócić bowiem należy uwagę na treść art. 17 § 1 zdanie pierwsze u.p.e.a., zgodnie z którym o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. W przepisie tym ustawodawca przewidział zatem wydawanie w toku postępowania egzekucyjnego rozstrzygnięć w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego, a zgodnie z art. 61 k.p.a., stosowanym na mocy art. 18 u.p.e.a. odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym, sprawa może być wszczęta z urzędu lub na żądanie zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 137/14).

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 61a k.p.a. ma odpowiednie zastosowanie m.in. w sytuacji wniesienia żądania, które na drodze administracyjnej nie może być rozpoznane, czy też gdy dochodzi do wniesienia przez zobowiązanego wniosku nieprzewidzianego przepisami prawa i przepisy u.p.e.a. nie zawierają regulacji w tym zakresie, a oczywistym jest już na etapie jego wnoszenia, że wniosek ten jest bezprzedmiotowy (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1504/15; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1915/15; wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. III SA/Wa 2741/15 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Rz 907/16).

W niniejszej sprawie, jak wynika z akt skarżący złożył do organu egzekucyjnego pismo opatrzone datą 18 września 2022 r., zatytułowane "Wniosek o zawieszenie egzekucji prowadzonej z nieruchomości", w którym wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego z części nieruchomości (...), ponieważ został zastosowany zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, a ponadto realizowana od roku 2015 egzekucja pieniężna jest cały czas skuteczna, a rzeczywista wartość udziału w nieruchomości jest znacząco wyższa od kwoty wierzytelności. W powyższym piśmie skarżący nie wskazał podstawy prawnej zgłoszonego żądania.

Wniosek jest czynnością dyspozytywną strony. Organ administracji jest związany żądaniem strony, które wyznacza rodzaj i granice postępowania administracyjnego. Nie jest natomiast uprawniony do swobodnego interpretowania żądania strony. Treść żądania wyznacza bowiem stosowną normę prawa materialnego oraz prawa procesowego, które mają znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania, a zatem istnienie jakiekolwiek wątpliwości co do treści żądania nakłada na organ obowiązek zwrócenia się do wnioskodawcy, aby ten sprecyzował swoje żądanie (por. wyroki NSA z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 578/14 i z dnia 16 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 510/07, dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że podstawową zasadą postępowania administracyjnego jest spoczywający na organie obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w rozumieniu art. 7 k.p.a. obejmuje również ustalenie przez organ administracji treści rzeczywistego żądania strony. Organ zobowiązany jest zatem z urzędu podjąć czynności wyjaśnienia żądania strony (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 1992 r., IV SA 1378/91). Zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli obowiązuje w całym ciągu postępowania administracyjnego, a zatem od chwili wszczęcia postępowania, w postępowaniu wyjaśniającym oraz podjęciu decyzji. O charakterze pisma decyduje natomiast jego treść, a nie tytuł, czy nazwa (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2105/18; postanowienie SN z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt II CZ 3/13). Każde pismo, niezależnie od tego, jakie znaczenie zostanie mu nadane przez adresata, powinno być zatem rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma. To z kolei oznacza, że bez względu na to, jak pismo zostanie zatytułowane, organ ma obowiązek nadać mu właściwy bieg, zgodny z jego treścią (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 72/18). Jeśli treść pisma i wynikający z niej zamiar wnoszącego pismo nie są zgodne z oznaczeniem pisma, to prymat należy nadać treści pisma, bowiem to z niej wynika intencja strony (por. postanowienie NSA z 23 września 2019 r., II FZ 547/19). O tym jednak, jaki charakter ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, a nie organ administracyjny, do którego pismo to skierowała.

W rozpoznawanej sprawie, pismem z dnia 28 grudnia 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach wezwał skarżącego do sprecyzowania żądań zawartych w piśmie z dnia 18 września 2022 r., tj. wskazania, czy jest to wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego złożony w oparciu o art. 56 § 1 u.p.e.a, czy też jest to inny wniosek, a jeżeli tak to czego dotyczy.

W piśmie z dnia 8 stycznia 2023 r., stanowiącym odpowiedź na powyższe wezwanie skarżący sprecyzował, że wnosi o "wycofanie (zawieszenie) decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego z nieruchomości, które prowadzi komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Pabianicach [...]".

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych zasadnie uznały organy egzekucyjne, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiła druga z przesłanek wymienionych w art. 61a § 1 k.p.a., tj. "inne uzasadnione przyczyny" uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania. Brak jest bowiem podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego przez skarżącego żądania "wycofania się organu egzekucyjnego z decyzji o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego z nieruchomości".

Sąd podziela stanowisko organów egzekucyjnych, że ani przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ani uregulowania zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego, nie przewidują możliwości złożenia wniosku strony o wycofanie się organu egzekucyjnego z decyzji o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego z nieruchomości, a tym bardziej nie określają trybu postępowania właściwego do rozpatrzenia takiego wniosku.

Organy zasadnie zatem odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącego uznając, że zachodzi przeszkoda do merytorycznego rozpoznania wniosku w postaci braku podstawy materialnoprawnej do wydania rozstrzygnięcia załatwiającego wniesione przez skarżącego podanie. Stanowisko to jest słuszne. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują bowiem możliwości rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny wniosku strony o wycofanie się organu egzekucyjnego z decyzji o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego z nieruchomości sprawy. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji działają na podstawie przepisów prawa, co oznacza, że materialnoprawną podstawę ich decyzji, jak też postanowień mogą stanowić tylko ustawy lub wydane na ich podstawie akty wykonawcze. Brak podstawy prawnej do działania organu administracji uniemożliwia zatem rozstrzygnięcie sprawy. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie, albowiem jak wywiedziono wyżej przepisy prawa nie przewidują żadnej normy prawnej, udzielającej organowi egzekucyjnemu kompetencji do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o wycofanie się organu egzekucyjnego z decyzji o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Oceniając kontrolowane rozstrzygnięcia należy zatem stwierdzić, że sytuacja ta mieściła się w pojęciu "innej uzasadnionej przyczyny uniemożliwiającej wszczęcie postępowania, o której mowa w art. 61a § 1 k.p.a.

Reasumując wskazać należy, że w sprawie wystąpiła formalna przeszkoda do wszczęcia postępowania co do żądania skarżącego (tj. wniosku o wycofanie się organu egzekucyjnego z decyzji o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego z nieruchomości), które nie jest przewidziane w przepisach procedury egzekucyjnej i administracyjnej. Oznacza to, że sformułowany przez skarżącego wniosek nie mógł być objęty merytorycznym rozstrzygnięciem w postępowaniu administracyjnym.

Z przedstawionych powyżej przyczyn zarzuty postawione w skardze są niezasadne. Sąd nie stwierdził również żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ani też naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

eg