Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1635/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17  ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Sędziowie : SWSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko SWSA Katarzyna Marasek-Zybura Protokolant : Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 czerwca 2022 r. znak SKO.ŚR/4111/216/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 15 czerwca 2022 r., znak SKO.ŚR/4111/216/2022, działając na podstawie art. 17, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111), Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1466), oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735), po rozpatrzeniu odwołania L. W. od decyzji Burmistrza L. z dnia 10 lutego 2022 r., nr [...], orzekającej o odmowie przyznania L. W. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania, rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką H. S., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia 10 lutego 2022 r., nr [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek kasacyjnego orzeczenia organu odwoławczego, Burmistrz L. orzekł o odmowie przyznania L. W. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką H. S., data urodzenia: 29-07-1937 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że aby przyznać świadczenie pielęgnacyjne musi nastąpić wyraźny związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia czy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że nie występuje taki związek.

Działając na skutek odwołania L. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 15 czerwca 2022 r., którą utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zreferował przebieg postępowania, przytoczył art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – i wskazał, że zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 2 marca 2021 r. H. S. została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności na stałe. Nawiązując do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, organ odwoławczy wyjaśnił, że data ustalenia niepełnosprawności H. S. nie była negatywną przesłanką w przedmiocie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy uznał, że nie zostały spełnione pozostałe przesłanki pozwalające na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Materiał zgromadzony w sprawie nie przekonuje do uznania zasadności twierdzenia L. W. o niepodejmowaniu zatrudnienia w związku z opieką nad matką. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy prowadzi do wniosku, że strona nie spełniła ustawowych przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia, zatem rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji organu I instancji jest prawidłowe. Świadczenie pielęgnacyjne skierowane jest nie do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, a tylko tych spełniających określone ustawowo warunki, tj. takich, które decydują się na brak aktywności zawodowej właśnie w celu sprawowania czynności opiekuńczych. Jest pewnego rodzaju surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego na podstawie decyzji administracyjnej, a nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy. Celem instytucji świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód, wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Zarówno osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, jak też osoba opiekująca się innym członkiem rodziny, wobec którego obciążona jest obowiązkiem alimentacyjnym, wypełniają zobowiązanie o charakterze prawnorodzinnym, którego źródłem są przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obydwie te kategorie osób rezygnują, w związku z realizacją tego obowiązku, z podjęcia lub kontynuowania zatrudnienia. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga.

Dalej organ odwoławczy zauważył, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe oraz wywiad środowiskowy w dniu 31 stycznia 2022 r. W ramach opieki córka – L. W. pomaga we wszystkich czynnościach higienicznych i prowadzeniu gospodarstwa domowego. W zakresie zaś przesłanki rezygnacji z pracy i niepodejmowania zatrudnienia z materiału dowodowego wynika, iż L. W. jest osobą przebywającą na emeryturze i nie przedstawiła żadnej historii swojego zatrudnienia. Jak wyjaśniła L. W., nie podejmuje zatrudnienia, aby pomóc swojej matce i w związku z tym zawiesiła wypłatę swojej emerytury. Następnie zaś w trakcie obecnie prowadzonego postępowania odwoławczego L. W. podjęła na nowo prawo do wypłaty przysługującego jej świadczenia emerytalnego.

Organ odwoławczy podkreślił, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie dochodu i ubezpieczenia społecznego osobie, która sama nie może sobie tego zapewnić (zaprzestając wykonywania pracy lub jej nie podejmując), gdyż musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne potrzeby. Z normy art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. W realiach przedmiotowej sprawy brak jest związku przyczynowego pomiędzy brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia przez wnioskodawczynię a koniecznością opieki nad osobą wymagającą opieki, albowiem opieka, którą sprawuje wnioskodawczyni nie ma charakteru tego rodzaju, ażeby zmuszała ją do definitywnej rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. H. S. ze względu na schorzenia i niepełnosprawność powinna w miarę możności mieć stałą opiekę i pomoc w czynnościach dnia codziennego, jednakże pomimo wskazywania na konieczność dokonywania takich czynności, w tym czynności typowo opiekuńczych, nie można pominąć okoliczności przebywania niepełnosprawnej H. S. w Dziennym Domy Seniora w L. w godzinach od 9 do 15.30 co do zasady z różną częstotliwością na zajęciach. Trudno zatem uznać by w trakcie pobytu matki w trakcie godzin dziennych w placówce wnioskodawczyni nie mogła w tym zakresie podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia choćby na część etatu, czy umowy zlecenia, mając na uwadze zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez wnioskodawczynię w trakcie dnia nad niepełnosprawną matką. Na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie można więc przyjąć, że wnioskodawczyni stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawną matką w takim zakresie, że uniemożliwia to podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia. L. W. sprawuje opiekę nad swoją matką, ale jest do tego zobowiązana nie tylko moralnie, ale także prawnie z racji ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego względem rodziców, co nie musi odbywać się kosztem budżetu państwa, zwłaszcza że w trakcie dnia osoba niepełnosprawna otrzymuje wsparcie w placówce. Nadto w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo realizowane są również usługi opiekuńcze, które mają na celu wspomaganie opieki nad osobą jej wymagającą po to, aby opiekun takiej osoby nie musiał rezygnować z zatrudnienia lub mógł podejmować pracę w ograniczonym jej zakresie czasowym.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja z dnia 7 stycznia 2022 r. wskazywała na konieczność ustalenia zakresu sprawowanej opieki, nie przesądzała w żaden sposób rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał bowiem, że dopiero po ustaleniu zakresu opieki organ winien pouczyć o możliwości zawieszenia wypłaty świadczenia emerytalnego. Sam fakt korzystania od maja 2021 r. ze stałego wsparcia udzielanego w Domu Dziennym Seniora wskazuje, iż opieka wnioskodawczyni nie ma charakteru stałego, nawet jeśli matka nie przebywała tam codziennie w tym samym zakresie czasowym. Nadto w istocie brak jakiegokolwiek zatrudnienia we wcześniejszym okresie nie wskazuje na otwartość do pozostawania na rynku pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Świadczenie pielęgnacyjne jest dedykowane osobom w wieku produkcyjnym. O rezygnacji z zatrudnienia, czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, na którą to zdolność wpływa także wiek takiej osoby. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (nie podejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.s.r. Odstąpienie od literalnego brzmienia art. 17 u.s.r. skutkowałoby wprowadzeniem do porządku prawnego nowego świadczenia, a mianowicie "wyrównawczego świadczenia pielęgnacyjnego", które jest nieznane ustawie oświadczeniach rodzinnych. To natomiast oznacza, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.s.r. przeprowadzona przy użyciu dyrektyw językowych, celowościowych i systemowych, prowadzi do wniosku, że intencją ustawodawcy było pozbawienie osób mających ustalone prawo do emerytury prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Pismem z dnia 28 lipca 2022 r. L. W. złożyła skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 2020 poz. 111 ze zm.) poprzez nieuzasadnioną odmowę przyznania odwołującej się świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy okoliczności faktyczne sprawy w sposób jednoznaczny wskazują, iż L. W. wypełnia wszelkie wskazane w wyżej przywołanych przepisach prawa przesłanki ustalenia prawa do przedmiotowego świadczenia; 2) uniemożliwienie odwołującej się wyboru pomiędzy świadczeniami tj. niższym świadczeniem emerytalnym a korzystniejszym dla niej świadczeniem pielęgnacyjnym, pomimo spełnienia wszelkich ustawowych przesłanek, podczas gdy obowiązująca linia orzecznicza wskazuje na prawo osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne do wyboru pomiędzy świadczeniem, o które się ubiega a świadczeniem aktualnie otrzymywanym, wybierając świadczenie wyższe; 3) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, a to błędne uznanie, iż przyczyna niepodejmowania zatrudnienia przez L. W. nie jest związana z koniecznością sprawowania opieki nad swoją niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; 2) uchylenie decyzji organu I instancji; 3) na zasadzie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 2020 r. poz. 111 ze zm.) przyznanie odwołującej się L. W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności tj. matką H. S.; 4) na zasadzie art. 66 ust. 1 pkt 28a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. 2020 r. poz. 1398) objęcie odwołującej się ubezpieczeniem zdrowotnym; 5) na zasadzie art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 423) objęcie odwołującej się ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym. Skarżąca wniosła też o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia z dnia 15 lipca 2022 r. dla stwierdzenia okresu przebywania H. S. w Dziennym Domu Seniora i niemożności w związku z tym podjęcia pracy przez odwołującą się. Skarżąca wskazała, że przypadku, gdy w ramach niniejszego postępowania WSA w Krakowie stwierdzi, iż L. W. spełnia wszelkie przesłanki umożliwiające uwzględnienie jej wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury, L. W. zobowiązuje się niezwłocznie, po uzyskania stosownej informacji od WSA w Krakowie o możliwości wyboru pomiędzy świadczeniami, do złożenia stosowanego wniosku do organu rentowego o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. 2021 poz. 291). Powyższe oświadczenie odwołującej się stanowi wyraz realizacji jej prawa do wyboru świadczenia korzystniejszego. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków; została ona rozwinięta w toku postępowania, w szczególności w piśmie procesowym z dnia 15 grudnia 2022 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (obecnie t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej "ustawa") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wedle art. 17 ust. 1a ustawy osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W myśl art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Z kolei art. 17 ust. 5 ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; (...) 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego co do tego, że w niniejszej sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, jak również co do tego, że zakres czynności podejmowanych przez skarżącą nie ma znamion opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy, uniemożliwiającej zatrudnienie. Nie ulega wątpliwości, że spełnienie wspomnianej przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki powinno być oceniane przy uwzględnieniu ogółu okoliczności sprawy. "Związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym wnioskodawca wystąpił o przyznanie świadczenia" (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 28 października 2021 r., II SA/Sz 560/21, CBOSA).

W ocenie Sądu, organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie wyeksponował okoliczności, które jednoznacznie wykluczają możliwość przyjęcia, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia względnie zatrudnienia tego nie podejmuje, a przyczyną tego stanu rzeczy jest wyłącznie opieka nad niepełnosprawną matką. H. S. jest osobą schorowaną, ale nie jest osobą leżącą – porusza się przy pomocy balkonika. Pomoc matce świadczona przez skarżącą polega na utrzymaniu higieny osobistej oraz wykonywaniu czynności dnia codziennego takich jak gotowanie, robienie zakupów, utrzymywanie czystości w mieszkaniu i poza nim, przygotowywanie i podawanie leków, w tym insuliny. Skarżąca utrzymuje też stały kontakt z lekarzami i pracownikami Dziennego Domu Seniora w L. Zdaniem Sądu, pomoc matce świadczona w takim zakresie nie wyklucza definitywnie możliwości zatrudnienia – tym bardziej, że istnieje możliwość uzyskania wsparcia w postaci usług opiekuńczych. W niniejszej sprawie okolicznością nader istotną jest także to, H. S. uczestniczy w zajęciach organizowanych przez Dzienny Dom Seniora w L. od maja 2021 r. (zajęcia odbywają się w formie stacjonarnej, a H. S. przebywa w Domu Seniora od godziny 9:30 do 15:00). Nawet jeżeli H. S. nie korzysta z możliwości udziału w zajęciach codziennie – na co wskazuje zaświadczenie załączone do skargi – to i tak ma zapewnioną opiekę w Dziennym Domu Seniora w L. przez znaczny okres czasu, który skarżąca mogłaby wykorzystać na pracę.

Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności samo przez się nie wyklucza ani nie znosi powinności badania – w kontekście przesłanki związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki – jaki jest zakres czynności opiekuńczych faktycznie wykonywanych przez wnioskodawcę i czy w okolicznościach danej sprawy rzeczywiście uniemożliwia on podjęcie zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Zdaniem Sądu, również ta część materiału dowodowego, która wskazuje, że L. W. przed ubieganiem się o świadczenie pielęgnacyjne nie podejmowała żadnej pracy zarobkowej – oceniana z uwzględnieniem reguł wynikających z art. 80 k.p.a. – wyklucza możliwość stwierdzenia związku przyczynowego między brakiem zatrudnienia skarżącej a sprawowaną opieką nad matką. Okoliczność ta została zasadnie podkreślona już w decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy również trafnie i przekonująco zwrócił na nią uwagę.

W niniejszej sprawie w istocie nie doszło do zbiegu prawa do emerytury z prawem do świadczenia pielęgnacyjnego (skarżąca nie spełnia przesłanek przyznania tego drugiego prawa), toteż jedynie na marginesie zaznaczyć należy, że w żadnym razie nie byłoby możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym emerytura jest pobierana. Warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, zmaterializowana w prawem przewidzianej procedurze. Dotyczy to alternatywnego świadczenia z pomocy społecznej (zob. wyrok NSA z dnia 11 maja 2022 r., I OSK 1400/21, CBOSA), a tym bardziej emerytury.

W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił stan faktyczny (nie doszło do naruszenia przepisów statuujących zasadę prawdy obiektywnej ani innych przepisów prawa procesowego; dotyczy to w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), prawidłowo zinterpretował odnośne przepisy prawa materialnego i dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego po hipotezę normy prawnej, konstatując konieczność wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza przepisów powołanych w skardze (art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy). Zarzuty skargi okazały się zatem niezasadne. Uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom prawa procesowego (art. 107 § 3 k.p.a.).

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.