Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 697/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od środków transportowych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1, ust. 3, ust. 4, ust. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)
article: art. 79 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 240 § 1 pkt 5, art. 210 § 4
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135, art. 200 i art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Asesor sądowy WSA Michał Ilski Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2024 r. sprawy ze skargi L. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od środków transportowych na 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia 04 stycznia 2023 roku nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...]złotych ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 7 lipca 2022 r. L. N. (zwana dalej również jako "strona", "podatniczka", "skarżąca") wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Burmistrza [...] z 6 kwietnia 2022 r., nr [...], określającą wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych za 2021 r.

W uzasadnieniu wniosku strona wskazała na ujawnienie istotnych dla sprawy, nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który ją wydał. Okolicznościami tymi było przejęcie przez [...] B. A. pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] i [...], które omyłkowo nie zostały w należytym czasie wyrejestrowane i nadal są widoczne w rejestrze C. E. P. i K.. Strona stwierdziła, że pojazdy nie są już jej własnością i nie były w dacie wydawania decyzji w przedmiocie określenia podatku od środków transportowych. Wobec czego zobowiązanie podatkowe jest nienależne.

Postanowieniem z 4 sierpnia 2022 r. Burmistrz [...] wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją z 6 kwietnia 2022 r.

Decyzją z 4 stycznia 2023 r., nr [...], Burmistrz [...] odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z 6 kwietnia 2022 r. w całości, z uwagi na brak istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. 2023 r., poz. 2383 – dalej w skrócie: "o.p.").

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w toku postępowania wznowieniowego z Wydziału Komunikacji, Transportu i Dróg Starostwa Powiatowego [...], uzyskano informacje, z których wynika, że podatniczka jest właścicielem dwóch ciągników samochodowych o nr rejestracyjnych: [...] i [...] oraz dwóch naczep ciężarowych o nr rejestracyjnych: [...] i [...] Wskazano, że podatniczka złożyła zawiadomienie o zbyciu naczepy ciężarowej o nr rejestracyjnych [...], nie złożyła natomiast wniosku o wyrejestrowanie pojazdów o nr rejestracyjnych [...] i [...]

Pismem z 2 września 2022 r. wezwano stronę do przedłożenia tłumaczeń na język p. treści przedstawionych obcojęzycznych załączników do wniosku z 7 lipca 2022 r. o wznowienie postępowania oraz przedłożenia wszelkich innych informacji i dokumentów (dowodów) mających zdaniem strony wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Pismem z 21 września 2022 r. strona udzieliła odpowiedzi na wezwanie, przedkładając tłumaczenia trzech najistotniejszych według niej dokumentów, informując jednocześnie, że z uwagi na wysoki koszt tłumaczeń przysięgłych pozostałych dokumentów, wnosi o rozpoznanie sprawy o załączone dokumenty. Strona zaznaczyła, że jeśli rozpoznanie w ograniczonym zakresie okaże się niemożliwe to prosi o wezwanie do przedłożenia pozostałych dokumentów. Organ podkreślił, że strona odpowiadając na wezwanie do przedłożenia obcojęzycznych załączników złożyła trzy tłumaczenia innych dokumentów. Żadne z nich nie było tłumaczeniem załączników dołączonych do wniosku z 7 lipca 2022 r.

Po analizie argumentacji zawartej we wniosku organ I instancji uznał, że w sprawie nie występuje przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. w postaci ujawnienia nowych okoliczności lub dowodów nieznanych organowi w momencie wydawania decyzji z 6 kwietnia 2022 r., wobec czego odmówił uchylenia tej decyzji.

W odwołaniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i uchylenie ostatecznej decyzji z 6 kwietnia 2022 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławczego decyzją z 28 czerwca 2023 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że jako nowe dowody ujawnione po wydaniu decyzji z 6 kwietnia 2022 r. strona przedłożyła plik nieuwierzytelnionych kserokopii dokumentów w języku angielskim, datowanych w październiku i listopadzie 2010 r. Na wezwanie organu do przedłożenia tłumaczeń tych dokumentów na język p., strona przesłała 3 kserokopie innych dokumentów, których zgodność z oryginałami poświadczył pełnomocnik strony, w czerwcu 2020 r., z potwierdzonymi za zgodność z oryginałami przez pełnomocnika kserokopiami ich tłumaczeń na język p. przez tłumacza przysięgłego. Dwa z nich dotyczyły pojazdów o nr rej. [...] i [...], wskazanych we wniosku o wznowienie postępowania. Każde z niepodpisanych pism, adresowanych do "[...] L. N. w O., zawiera powiadomienia z Urzędu Ochrony Granic [...] o zajęciu pojazdów i ich podleganiu przepadkowi. Następnie do akt przedłożono nieuwierzytelnione kserokopie dokumentów złożonych wraz z wnioskiem, tym razem sporządzonych w języku p. , oznaczone w piśmie przewodnim pełnomocnika jako "tłumaczenia na język p. wszystkich obcojęzycznych załączników przedłożonych wraz z wnioskiem z dnia 7 lipca 2022 r.". Organ wyjaśnił, że z dokumentów tych wynika, że pojazdy zostały zatrzymane w związku z ujawnieniem przemytu papierosów, a kwestia ich zwolnienia z zajęcia pozostaje otwarta.

Powołując następnie treść art. 9 ust. 1, 4 i 5 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 70 ze zm. – w skrócie: "u.p.o.l."), Kolegium stwierdziło, że fakt zajęcia pojazdów przez zagraniczne służby celne w 2010 r. jest wprawdzie nową, nieznaną organowi okolicznością, ale nie ma ona znaczenia dla rozstrzygnięcia o podatku od środków transportowych należnym od ich właścicielki za 2021 r., skoro w tym roku nadal oba pojazdy pozostawały zarejestrowane przez podatniczkę jako jej własność. Jak wynika z wniosku oba pojazdy omyłkowo nie zostały w należytym czasie wyrejestrowane.

W konsekwencji organ stwierdził, że brak jest jakichkolwiek podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji.

W skardze z 15 września 2023 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) obrazę prawa materialnego: art. 9 ust. 5 u.p.o.l. w zw. z art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1047 – w skrócie: "p.r.d.") poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w związku z niewyrejestrowaniem pojazdów na stronie ciążył obowiązek podatkowy, w sytuacji gdy nie będąc ich właścicielem nie miała legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o ich wyrejestrowanie;

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia: art. 79 ust. 1 p.r.d. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – w skrócie: "k.p.a."), poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy skutkujące wydaniem decyzji w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za rok 2021, w sytuacji gdy w okresie tym objęte nią pojazdy nie stanowiły własności skarżącej.

W argumentacji skargi strona skarżąca rozwinęła i umotywowała sformułowane w niej zarzuty. Podniesiono, że w zaskarżonej decyzji organ w całości pominął dyspozycję art. 79 p.r.d. Przywołany przepis, jak podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie, wymienia enumeratywnie okoliczności, w których jest możliwe wydanie decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu już zarejestrowanego i dopuszczonego do ruchu drogowego na terenie kraju. Wśród tych enumeratywnych przesłanek jedyną mogącą - pozornie - znaleźć zastosowanie, jest okoliczność wskazana w ust. 1 pkt 5 omawianej regulacji, zgodnie z którą pojazd podlega zarejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela, w przypadku: udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności. Natomiast w niniejszej sprawie, zgodnie z ustalonym przez organy obu instancji stanem faktycznym, każde z adresowanych do skarżącej pism, przedłożonych w toku postępowania, "zawiera powiadomienia z Urzędu Ochrony Granic [...] o zajęciu pojazdów i ich podleganiu przepadkowi". Podkreślono, że przepadek polega na tym, że przedmioty bądź korzyści majątkowe nim objęte przechodzą na własność Skarbu Państwa.

W ocenie skarżącej, pomimo, że doszło do udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu, to jednak wskutek zaistniałej zmiany w zakresie prawa własności, nie zaktualizowały się okoliczności umożliwiające stronie wystąpienie z wnioskiem o wyrejestrowanie objętych przepadkiem pojazdów. Zaznaczono, że dokumentacja przedłożona w toku sprawy przekazana przez Urząd Ochrony Granic [...] wskazuje, że pojazdy, od których został naliczony podatek za 2021 r., wskutek przepadku, nie stanowiły w tym czasie własności skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W toku sądowej kontroli zaskarżonej decyzji, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie jest ocena zasadności stanowiska organów podatkowych, czy w sprawie ziściły się przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. dające podstawę do uchylenia, po wznowieniu postępowania podatkowego, powołanej na wstępie ostatecznej decyzji z 6 kwietnia 2022 r. Zdaniem organu I instancji, z uwagi na brak wyrejestrowania ww. pojazdów na skarżącej nadal ciąży obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych, a dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia to, czy pojazdy te zostały zajęte, czy orzeczono ich przepadek. Z kolei organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie pojawiły się jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne lub dowody nieznane organowi

I instancji, których jako istotnych nie brał pod uwagę w momencie wydania decyzji z 6 kwietnia 2022 r.

Z uwagi na istotne odrębności, którymi charakteryzuje się postępowanie wznowieniowe, w odniesieniu do uprzednio toczącego się postępowania zwykłego zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej, Sąd zwraca uwagę, że jedną z naczelnych zasad postępowania podatkowego jest wyrażona w art. 128 o.p zasada trwałości decyzji ostatecznych stanowiąca, że decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej lub w ustawach podatkowych. W konsekwencji, wzruszenie takich decyzji nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków. Odstępstwem od powyższej zasady są tzw. tryby nadzwyczajne wzruszania decyzji ostatecznych, w tym tryb wznowienia postępowania.

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną jeżeli postępowanie, w którym decyzję wydano, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. W judykaturze podkreśla się, że celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości tego postępowania oraz ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w jego wyniku. Postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania nie jest bowiem kontynuacją postępowania instancyjnego, a wobec tego brak jest w nim podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. Postępowanie wznowieniowe nie pozwala na całościowe merytoryczne badanie wszystkich elementów wydanej decyzji ostatecznej. Wskazać również należy, że instytucja wznowienia postępowania nie jest środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną niezależnie od stopnia tej wadliwości. Omawiana instytucja ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, tylko wówczas, gdy postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi było dotknięte wadami procesowymi, enumeratywnie wskazanymi w art. 240 o.p. (por. wyrok NSA z 14 września 2018 r., sygn. akt II FSK 2687/16 – wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne są na stronie internetowej: baza CBOSA).

Podkreślić należy, że art. 240 § 1 o.p. zawiera wyczerpujące wyliczenie podstaw wznowienia postępowania. Oznacza to nie tylko niedopuszczalność wznowienia na podstawie nie przewidzianej w tym przepisie, ale również brak podstaw do rozszerzającej wykładni tych podstaw (por. wyrok NSA z 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 1723/08).

Akcentowana na wstępie trwałość decyzji administracyjnej pozwala stronie polegać na rozstrzygnięciach organów państwa, a organy zabezpiecza przed wielokrotnym rozstrzyganiem tych samych spraw. Dlatego też tryby nadzwyczajne służą do weryfikacji decyzji ostatecznych w zupełnie wyjątkowych i ściśle określonych sytuacjach. Ponadto w orzecznictwie zwraca się uwagę, że celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej oraz - w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa. Decyzje wydane po wznowieniu postępowania dotyczą zatem w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniu zwykłym. W orzecznictwie podkreśla się także, że postępowanie dotyczące wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, aczkolwiek prowadzone w trybie nadzwyczajnym, podlega tym samym regułom co każde postępowanie podatkowe. W pełni zatem znajdują w nim zastosowanie reguły nakazujące organowi podjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zebranie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego (por. wyrok WSA w Olsztynie z 21 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 1/13, i powołane tam orzecznictwo).

Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 o.p., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że aby można było mówić o zaistnieniu przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 o.p., muszą łącznie wystąpić następujące okoliczności, tj.:

1) muszą wyjść na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody,

2) muszą być to nowe okoliczności lub nowe dowody,

3) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody powinny istnieć w dniu wydania decyzji,

4) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie mogą być znane organowi, który wydał decyzję.

Innymi słowy przesłanka istotnych okoliczności lub dowodów jest spełniona wtedy, gdy ujawnią się w sprawie nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, które to okoliczności lub dowody będą miały charakter nowych w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wymiarowego, a ponadto okoliczności te lub dowody muszą być istotne dla sprawy - mogące mieć wpływ na odmienne jej rozstrzygnięcie, co wywoła konieczność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w całości lub w części. Natomiast sformułowanie "wyjdą na jaw", użyte w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. oznacza, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli udostępnienia ich organowi (por. wyrok NSA z 21 lutego 2017 r., sygn. akt I FSK 1179/15).

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że nawet jeżeli pojawi się nowa okoliczność o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 o.p., to ta przesłanka wznowienia jest spełniona wtedy, gdy okoliczności faktyczne lub dowody są nowe w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wyjaśniającego. Innymi słowy zwrot "wyjdą na jaw", którym posłużył się ustawodawca, charakteryzuje sytuację, w której okoliczności te nie były znane nikomu - zarówno organowi podatkowemu, jak i stronie postępowania (wyrok NSA z 1 września 2022 r., II FSK 504/22, i powołane tam orzecznictwo).

W judykaturze podkreśla się ponadto, że nie każdy dowód może zostać uznany jako przesłanka wynikająca z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w powyższym przepisie, należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowoodkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Istotnym jest jednak, aby ujawnione w sprawie nowe okoliczności lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji. Wznowienia postępowania nie będzie zatem uzasadniać powołanie faktów, które powstały już po wydaniu decyzji, nawet gdyby fakty te miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Powołane przez stronę dowody nie mogą stanowić nowych dowodów w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 o.p., jeżeli dowody te nie istniały w dacie wydania decyzji ostatecznej dotyczącej strony. Odnośnie natomiast "nowych okoliczności" o jakich stanowi art. 240 § 1 pkt 5 o.p., to utrwalił się pogląd, że jest to zdarzenie niezależne od treści przepisów prawa, a tym bardziej od jego wykładni. Okolicznością faktyczną nie może być sam proces myślowy, wnioskowanie, związek między różnymi okolicznościami faktycznymi, czy też związek z przepisami prawa lub wykładnią. Przez pojęcie okoliczności faktycznych nieznanych organowi, który wydał decyzję należy rozumieć tylko takie okoliczności, które z badanego materiału nie wynikały. Przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (por. wyrok NSA z 3 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1356/16 i powołane tam orzecznictwo; wyrok NSA z 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 931/15).

Mając to na uwadze Sąd zwraca uwagę, że prawidłowe zastosowanie w sprawie art. 240 § 1 pkt 5 o.p. wymaga uprzedniej analizy postępowania podatkowego zwykłego zakończonego decyzją ostateczną, w tym ustalonej tam podstawy faktycznej i dowodów, w których znajduje ona oparcie. Inaczej nie da się ocenić, czy wskazany w ramach podstawy wznowienia postępowania nowy dowód czy nowa okoliczność, istotnie mają cechę "nowości" i czy uzasadnia to wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania. W uzasadnieniu tego postanowienia organ podatkowy wskazuje podstawę wznowienia (w niniejszej sprawie nowe okoliczności), co zakreśla ramy tego postępowania. Jest to konieczne, skoro - co wskazano już wyżej - celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej oraz - w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa.

Mając powyższe na uwadze i odnosząc się do dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych Sąd zwraca uwagę, że organy obu instancji nie rozważyły przesłanki "wyjścia na jaw" nowych okoliczności, na które powołała się we wniosku skarżąca. Jak już wyżej wskazano, zwrot "wyjdą na jaw", którym posłużył się ustawodawca, charakteryzuje sytuację, w której okoliczności te nie były znane nikomu - zarówno organowi podatkowemu, jak i stronie postępowania. Skarżąca nie powołała nowych okoliczności ani dowodów, wskazujących na utratę prawa własności przedmiotowych pojazdów, w postępowaniu podatkowym zwykłym. Z przedłożonych przez skarżącą dokumentów wynika natomiast, że zajęcie tych pojazdów nastąpiło w sierpniu 2010 r., a fakt orzeczenia ich przepadku został ostatecznie potwierdzony w powiadomieniach z 30 czerwca 2020 r., które skarżąca przedłożyła w toku postępowania wznowieniowego ([...]). Organy nie wyjaśniły dlaczego skarżąca nie powołała tych dowodów wcześniej, a tylko bezsporne ustalenie, że dowody te i okoliczności wyszły na jaw także dla skarżącej po dniu wydania decyzji ostatecznej, warunkowało rozważenie zasadności stanowiska skarżącej co do istnienia ustawowej przesłanki wznowienia, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Brak przeprowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego narusza art. 122 o.p. w związku z art. 187 § 1 o.p.

W świetle przedłożonych przez skarżącą dokumentów za dowolne uznać należy ustalenie organu odwoławczego, że kwestia zwolnienia pojazdów z zajęcia pozostaje otwarta. Organ II instancji nie uzasadnił na podstawie jakich przesłanek sformułował ten wniosek. Takie stanowisko organu stanowi naruszenie art. 191 o.p. i art. 210 § 4 o.p.

Ponadto – w ocenie Sądu – zbyt pochopna jest ocena organów obu instancji, że powołane przez skarżącą dowody i okoliczności nie mają cechy "nowości", a decydujący dla rozstrzygnięcia sprawy jest bezsporny fakt nie wyrejestrowania spornych pojazdów.

W kontekście zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 9 ust. 5 u.p.o.l wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.o.l., obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany na terytorium kraju, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty (art. 9 ust. 4 u.p.o.l.). Z kolei, w przypadku zmiany właściciela środka transportowego zarejestrowanego, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności (art. 9 ust. 3 u.p.o.l.). Obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, lub z końcem miesiąca, w którym upłynął czas, na który pojazd powierzono (art. 9 ust. 5 u.p.o.l.).

Na tle tej regulacji w orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że ustawodawca powiązał powstanie (i istnienie) obowiązku podatkowego z własnością pojazdu (art. 9 ust. 1 u.p.o.l.), a nie z realizacją obowiązku rejestracyjnego. Przepis art. 9 ust. 5 u.p.o.l., dotyczy wyłącznie momentu ustania obowiązku podatkowego w sytuacji wyrejestrowania środka transportowego, czyli elementu wtórnego względem istnienia (powstania) obowiązku, o którym mowa

w art. 9 ust. 1 u.p.o.l. (wyrok NSA z dnia z 10 maja 2023 r., III FSK 2055/21; i powołane tam orzecznictwo).

Z powyższego wynika, że mimo braku wyrejestrowania pojazdów, na skarżącej nie ciążyłby obowiązek podatkowy, gdyby wykazała skutecznie w postępowaniu wznowieniowym, że nie jest już właścicielem tych pojazdów. Tej kwestii organy obu instancji należycie nie rozważyły, koncentrując się na okoliczności dalszej rejestracji tych pojazdów. Sąd zauważa, że na tę kwestię zwrócono uwagę w piśmie Starostwa Powiatowego [...], Wydział Komunikacji, Transportu i Dróg, z 7 września 2022 r. ([...]), w którym wskazano, że organ rejestracyjny zwrócił się w ramach pomocy prawnej o udzielenie informacji, czy powiadomienie o zajęciu pojazdu przez Urząd Ochrony Granic w [...] stanowi dowód utraty prawa własności pojazdu oraz podanie, kto stał się właścicielem tych pojazdów.

Jak zasadnie wskazała skarżąca w skardze, wobec utraty prawa własności, utraciła ona legitymację do złożenia wniosku o wyrejestrowanie przedmiotowych pojazdów. Według art. 79 ust. 1 p.r.d. pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela, w przypadku: 1) przekazania pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, na podstawie zaświadczenia o demontażu pojazdu, o którym mowa w ust. 2 bądź w art. 24 ust. 1 pkt 2 lub art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, albo równoważnego dokumentu wydanego w innym państwie; 2) kradzieży pojazdu, jeżeli jego właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania; 3) wywozu pojazdu z kraju, jeżeli pojazd został zarejestrowany za granicą lub zbyty za granicę; 4) zniszczenia (kasacji) pojazdu za granicą; 5) udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności; 6) przekazania niekompletnego pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, na podstawie zaświadczenia o przyjęciu niekompletnego pojazdu, o którym mowa w art. 25 ust. 1 lub art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, albo równoważnego dokumentu wydanego w innym państwie; 7) wycofania pojazdu z obrotu, o którym mowa w art. 70g ust. 5.

W judykaturze podkreśla się, że katalog przesłanek, które w świetle ustawy warunkują wydanie decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu, jest wyczerpujący (np. wyrok NSA z 22 kwietnia 2022 r., II GSK 342/22; wyrok NSA z 14 grudnia 2021 r., II GSK 2308/21). Istotne przede wszystkim jest, że przepis ten wskazuje na wniosek właściciela. Jeżeli zatem skarżąca utraciła prawo własności tych pojazdów, to nie może skutecznie zainicjować postępowania o wyrejestrowanie tych pojazdów.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią przedstawioną wyżej ocenę prawną co do wykładni i podstaw stosowania, w okolicznościach faktycznych tej sprawy, art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Organy odniosą się do przesłanki "wyjścia na jaw" nowych okoliczności i dowodów, mając na uwadze, że zwrot ten charakteryzuje sytuację, w której okoliczności te nie były znane nikomu - zarówno organowi podatkowemu, jak i stronie postępowania. Jeżeli organy uznają, że istnieją w tej sprawie podstawy do oceny powołanych przez skarżącą nowych okoliczności i dowodów, to uwzględnią przedstawioną w tym wyroku ocenę prawną co do zasad stosowania art. 9 ust. 1 u.p.o.l. i momentu ustania obowiązku podatkowego (utrata prawa własności pojazdu). Jeżeli zajdzie taka potrzeba organy uzupełnią w tym zakresie materiał dowodowy i dokonają jego ponownej oceny, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 191 o.p.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a"), Sąd orzekł jak w pkt I sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).