Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1427/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6302 Kontyngenty taryfowe, pozwolenia, cła  antydumpingowe i inne ograniczenia w obrocie towarowym z zagranicą
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 110 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 96 poz 959
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie i uchyleniu niektórych ustaw w związku z uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w  Unii Europejskiej
article: art. 20 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 157 poz 1028
law: Ustawa z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed przywozem na polski obszar celny towarów po cenach dumpingowych.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 343 poz 51 art. 5 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1225/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych  z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej (wersja ujednolicona)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych M. H. i L. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1562/17 w sprawie ze skarg M. H. i L. R. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 30 maja 2017 r. nr DWM-VIII.025.3.2017 w przedmiocie cła antydumpingowego 1. oddala skargi kasacyjne; 2. zasądza od M. H. na rzecz Ministra Rozwoju i Technologii 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3. zasądza od L. R. na rzecz Ministra Rozwoju i Technologii 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1562/17, oddalił skargi M.H. i L.R. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 30 maja 2017 r. w przedmiocie cła antydumpingowego.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

Decyzją z 26 października 1998 r., na podstawie art. 103 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (Dz. U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312 ze zm.) w związku z art. 62 ustawy z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed przywozem towarów na polski obszar celny po cenach dumpingowych (Dz.U. Nr 157, poz. 1028), Minister Gospodarki wprowadził na okres 24 miesięcy cło antydumpingowe w związku z przywozem na polski obszar celny zapalniczek kieszonkowych, gazowych, jednorazowych, pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej (ChRL), oznaczonych w Polskiej Scalonej Nomenklaturze Towarowej Handlu Zagranicznego kodem PCN 9613 10 00 0 po cenie dumpingowej. Postępowanie dotyczyło zapalniczek kieszonkowych, gazowych, jednorazowych, w których nie uzupełnia się gazu i nie wymienia kamienia, zmontowanych w taki sposób, że zbiorniczek gazu jest połączony z korkiem w sposób trwały i wstawianie zaworków lub naklejanie nalepek z informacją, że zapalniczki są wielokrotnego napełniania nie powoduje zmiany kwalifikacji produktu do innej kategorii.

Na wniosek Spółki Cywilnej B. z W. Minister Gospodarki w dniu 2 czerwca 1999 r. wszczął postępowanie antydumpingowe w związku z przywozem na polski obszar celny towarów podobnych, w celu obejścia ceł antydumpingowych ustanowionych decyzją z 26 października 1998 r. Minister określił, ze towarami objętymi postępowaniem są:

1. plastikowe zapalniczki kieszonkowe gazowe jednorazowe, oznaczone w Polskiej Scalonej Nomenklaturze Towarowej Handlu Zagranicznego kodem PCN ex 9613 10 00 0, przywożone na polski obszar celny z Tajwanu, Wietnamu, Indonezji, oraz

2. plastikowe zapalniczki kieszonkowe gazowe do wielokrotnego napełniania, oznaczone w Polskiej Scalonej Nomenklaturze Towarowej Handlu Zagranicznego kodem PCN ex 9613 20 90 0, przywożone na polski obszar celny z Chińskiej Republiki Ludowej, Tajwanu, Wietnamu i Indonezji.

Organ wskazał, że obejście ustanowionego ww. decyzją cła antydumpingowego na zapalniczki kieszonkowe gazowe jednorazowe polega na zmianie struktury ich przywozu niemającej innych uzasadnionych podstaw ekonomicznych poza unikaniem cła antydumpingowego, w związku z czym nastąpiło osłabienie skutków nałożonego cła antydumpingowego, polegające na obniżeniu cen towarów krajowych. Obejście dokonywane było poprzez przypisywanie zapalniczkom, które były de facto zapalniczkami pochodzenia chińskiego – pochodzenia tajwańskiego, wietnamskiego i indonezyjskiego, a także deklarowanie zapalniczek kieszonkowych, gazowych, jednorazowych, w obudowie plastikowej z zaworkiem, pochodzących z ChRL jako zapalniczek wielokrotnego napełniania, oznaczonych kodem PCN 9613 20 90 0, w przypadkach gdy zaworki te nie spełniały deklarowanych przez importerów funkcji przewidzianych dla zapalniczek do wielokrotnego napełniania.

Decyzją z dnia 31 października 2000 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia 22 lutego 2001 r., Minister Gospodarki stwierdził, że objęty postępowaniem przywóz plastikowych zapalniczek kieszonkowych, gazowych, do wielokrotnego napełniania oznaczonych w kodem PCN 9613 20 90 0, pochodzących z Wietnamu oraz plastikowych zapalniczek kieszonkowych gazowych jednorazowych, oznaczonych kodem PCN 9613 10 00 0, pochodzących z Wietnamu ma na celu obejście cła antydumpingowego nałożonego decyzją z 26 października 1998 r.

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu skargi PPHU M.M.H., wyrokiem z 25 lutego 2002 r., sygn. akt ......, uchylił decyzję Ministra Gospodarki z dnia 22 lutego 2001 r. W uzasadnieniu wskazał, że w postępowaniu, w którym doszło do wydania zaskarżonej decyzji, działaniem w celu obejścia ceł antydumpingowych było obejście zakazanego kierunku importu (Chiny) przez pozorowanie importu z Wietnamu oraz wprowadzanie na rynek zapalniczek wielorazowych funkcjonujących w praktyce obrotu dla nabywców tak jak zapalniczki jednorazowe. W ocenie Sądu istotną kwestią było wykazanie, iż sprowadzony towar był towarem podobnym, działającym dumpingująco na produkcję krajową, oraz że skutki ceł antydumpingowych nie zostały osiągnięte w wyniku działań mających na celu obejście ceł antydumpingowych. Sąd stwierdził, że kwestią wstępną wymagającą wyjaśnienia jest legitymacja procesowa wnioskodawcy.

W dniu 8 kwietnia 2003 r. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, na podstawie art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o ochronie przed przywozem na polski obszar celny towarów po cenach dumpingowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 123, poz. 1352 ze zm.) wydał postanowienie w sprawie wstępnych ustaleń dokonanych w ramach ponownego rozpatrzenia decyzji z 31 października 2000 r. w sprawie nałożenia ostatecznego cła antydumpingowego w związku z przywozem na polski obszar celny zapalniczek kieszonkowych w celu obejścia cła antydumpingowego ustanowionego decyzją z 26 października 1998 r.

Następnie, na podstawie art. 36 ust. 1 i 2 w zw. z art. 63 ust. 2 ww. ustawy organ wydał postanowienie z 4 września 2003 r. w sprawie ostatecznych ustaleń dokonanych w ramach ponownego rozpatrzenia decyzji z 31 października 2000 r.

Wyrokiem z 7 listopada 2008 r., sygn. akt ......, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 4 września 2003 r. oraz poprzedzające je postanowienie z dnia 8 kwietnia 2003 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji, organy administracyjne nie wykonały zaleceń NSA zawartych w wyroku z dnia 25 lutego 2002 r. i nie zebrały materiału dowodowego w zakresie wystarczającym dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i tym samym rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd wskazał, że w stosunku do kwestii podstawowej dla bytu postępowania w sprawie obejścia ceł antydumpingowych, tzn. legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie tego postępowania, musi ona być oceniana na gruncie przepisów obowiązujących w chwili wydania postanowienia o wszczęciu, a więc zgodnie z ustawą z 1997 r. Ze względu na treść art. 20 ust. 2 i 3 ustawy z 1997 r. niezbędne było wykazanie, czy produkcja S.C. B. w chwili złożenia wniosku i wydania postanowienia o wszczęciu postępowania wynosiła nie mniej niż 25% całej produkcji towaru podobnego. Sąd podzielił wyrażony w postanowieniu pogląd organu, iż żaden z producentów krajowych towaru podobnego nie zgłosił sprzeciwu wobec wszczęcia postępowania, zatem ustaleniu podlegał jedynie warunek z art. 20 ust. 3 ustawy. Wątpliwości Sądu nie budziły ustalenia stwierdzające funkcjonowanie na rynku w badanym okresie dwóch producentów – S C. B. i P. S.A. w P.. Sąd w wytycznych wyroku zobowiązał jednakże organ do wskazania w uzasadnieniu orzeczenia konkretnych danych i wskaźników, które świadczą o spełnieniu przez wnioskodawcę kryteriów z art. 20 ust. 3 ustawy z 1997 r., a także ustosunkowania się do podnoszonego przez skarżącego zarzutu prowadzenia przez wnioskodawcę działalności montażowej, wyczerpującej warunki z art. 46 ust 2 ustawy z 1997 r., posługując się sprecyzowanymi i skonkretyzowanymi danymi, dbając jednocześnie, aby materiał źródłowy na poparcie jego twierdzeń znajdował się w aktach administracyjnych. Organ został zobowiązany do dokonania ustaleń wyjaśniających kwestię: dlaczego import zapalniczek gazowych wielokrotnego napełniania uznano za obejście cła antydumpingowego wprowadzonego decyzją Ministra Gospodarki z dnia 26 października 1998 r. na zapalniczki kieszonkowe jednorazowe.

Skarga kasacyjna Ministra Gospodarki została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2010 r. sygn. akt ....... Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając brak naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego i procesowego w zakresie ustaleń faktycznych objętych postępowaniem, wskazał na konieczność odniesienia się do charakteru i kompletności bazy "Kompass" stanowiącej dowód na okoliczność funkcjonowania w ramach przemysłu krajowego dwóch producentów.

W dniu 8 stycznia 2016 r. Minister Rozwoju wydał postanowienie w sprawie wstępnych ustaleń dokonanych w ramach ponownego rozpatrzenia decyzji Ministra Gospodarki z dnia 31 października 2000 r. w sprawie nałożenia ostatecznego cła antydumpingowego w związku z przywozem na polski obszar celny zapalniczek kieszonkowych, w celu obejścia cła antydumpingowego ustanowionego decyzją Ministra Gospodarki z dnia 26 października 1998 r.

W dniach 8 lutego i 9 lutego 2016 r. do organu wpłynęły zastrzeżenia co do ustaleń zawartych w ww. postanowieniu zgłoszone przez PPHU D. R.L. oraz przez PPHU M.M.H..

Minister Rozwoju i Finansów 30 maja 2017 r. wydał postanowienie w sprawie ostatecznych ustaleń dokonanych w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z 31 października 2000 r. w sprawie nałożenia ostatecznego cła antydumpingowego, w związku z przywozem na polski obszar celny zapalniczek kieszonkowych, w celu obejścia cła antydumpingowego ustanowionego decyzją Ministra Gospodarki z 26 października 1998 r.

W uzasadnieniu wskazał, że po nałożeniu ceł antydumpingowych nastąpiła zmiana struktury geograficznej przewozu niemająca innych uzasadnionych podstaw ekonomicznych poza uniknięciem następstw ww. ceł. Obejście spowodowało osłabienie skutków cła antydumpingowego nałożonego decyzją z 26 października 1998 r. polegające na obniżeniu cen towarów krajowych, przy ustalonej w tej decyzji wartości normalnej chińskiej zapalniczki jednorazowej, kieszonkowej, gazowej w wysokości 0,12 EUR/szt. Średnia cena zapalniczki objętej postępowaniem deklarowanej jako pochodzenia wietnamskiego w wysokości 0,04 EUR/szt. stanowi cenę dumpingową, pozostając w związku przyczynowo-skutkowym ze szkodą dla przemysłu krajowego.

Zdaniem organu, strony wnoszące zastrzeżenia przedstawiły jedynie swoją ocenę ustaleń organu i zgromadzonego materiału dowodowego, bez załączenia jakichkolwiek danych i informacji na ich poparcie.

W ocenie Ministra wnioskodawca posiadał legitymację czynną do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania antydumpingowego. Łączna produkcja krajowa zapalniczek wnioskodawcy oraz przedstawiciela produkcji krajowej wspierającego wniosek wynosiła 100%. Ustaleń tych dokonano w oparciu o oświadczenia wnioskodawcy, analizę dokumentów i informacji udzielonych przez Instytut Górnictwa Naftowego i Gazownictwa dotyczących wydanych certyfikatów bezpieczeństwa dla producentów zapalniczek jednorazowych i do wielokrotnego napełniania. Według organu dokumenty te stanowiły wiarygodny dowód na okoliczność, że w ramach przemysłu krajowego zapalniczek objętych postępowaniem, funkcjonowało dwóch ww. przedsiębiorców.

Powyższe ustalenia potwierdziły rozliczenia i faktury, analizy i zestawienia pozyskane w trakcie oględzin zakładów produkcyjnych, informacje z GUS oraz bazy "Kompass" poparte stanowiskiem Izby Przemysłowo-Handlowej w T.

Organ podkreślił, że spójność informacji zawartych w ww. źródłach nadała im przymiot wiarygodności. Organ przeanalizował również zdolności produkcyjne ww. przedsiębiorców. Zweryfikował podnoszone przez importerów zarzuty dotyczące wykonywania przez wnioskodawcę działalności montażowej części zapalniczek importowanych z ChRL. Ustalił, że wnioskodawca zajmował się produkcją zapalniczek z wykorzystaniem części kupowanych w kraju oraz importowanych. Części kompletów zapalniczek, tj. nasadka i zespół korka, importowała z ChRL spółka F. Sp. z o.o. z P., która następnie dostarczała je wnioskodawcy. Ustalono stosunek wartości części zagranicznych do łącznej wartości części wykorzystywanych do produkcji zapalniczek w zakładzie wnioskodawcy. Poprawność rozliczeń oraz faktur dotyczących kosztów produkcji, zakupu części do montażu, wartości dodanej została zweryfikowana oraz potwierdzona przez Głównego Księgowego Departamentu Instrumentów Polityki Gospodarczej Ministerstwa Gospodarki. Tym samym organ, dokonując własnych wyliczeń w zakresie przyjętego w postępowaniu okresu badanego, wykorzystywał dane zawarte w zweryfikowanych dokumentach. Mając na uwadze ustalenie relacji pomiędzy wartością części do produkcji zapalniczek sprowadzonych przez wnioskodawcę z ChRL a wartością części krajowych w okresie badanym, wzięto pod uwagę dokumenty SAD oraz faktury za okres od listopada 1998 r. do marca 1999 r.

Organ stwierdził, że działalność wnioskodawcy polegająca na imporcie części zapalniczek z ChRL nie wpływała na osłabienie skutków cła antydumpingowego nałożonego na zapalniczki pochodzące z ChRL.

Organ podkreślił, że art. 46 ust. 2 pkt 3 ustawy z 1997 r. uznaje działalność montażową za mającą na celu obejście ustanowionych ceł antydumpingowych w wypadku, gdy skutki cła antydumpingowego są osłabione i nie eliminują szkody dla przemysłu krajowego w aspekcie cen albo ilości zmontowanych towarów podobnych oraz istnieją dowody na istnienie dumpingu w stosunku do wartości normalnej uprzednio ustalonej dla tego towaru.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi M.H. i L.R. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 30 maja 2017 r.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niewłaściwości Ministra Rozwoju i Finansów i jego działania bez podstawy prawnej, WSA stwierdził, że przepis art. 110 ust. 1 z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie i uchyleniu niektórych ustaw w związku z uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 96, poz. 959, dalej: ustawa uchylająca) nie nakazuje zastosowania przepisów dotychczasowych tylko do postępowań będących konsekwencją zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji/postanowień w odniesieniu do których w dniu 1 maja 2004 r. nie upłynął termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zdaniem WSA przepis ten obejmuje kompleksowo wszystkie postępowania znajdujące się w trzech różnych fazach, tj. w fazie, w której nie upłynął termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a także do postępowań wszczętych na skutek wniesienia skargi oraz postępowań prowadzonych w związku z rozstrzygnięciem skargi. Zatem przepis ten odnosi się również do prowadzonych w dacie wejścia w życie ustawy postępowań przed sądem administracyjnym na skutek wniesienia skargi oraz w postępowaniu prowadzonym przed organem w związku z rozstrzygnięciem skargi.

Zdaniem Sądu, krajowe organy były właściwe do rozpoznania sprawy wszczętej na wniosek S.C. B. i zakończenia jej w oparciu o przepisy obowiązujące przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej.

Dalej Sąd podkreślił, że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), który ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że ani organ administracji publicznej, ani sądy, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane.

W ocenie Sądu organ, ponownie rozpatrując sprawę, wykonał wynikające z zapadłych w sprawie prawomocnych wyroków zalecenia i wywiązał się z obowiązku dokładnego wyjaśnienia wskazanej kwestii legitymacji czynnej wnioskodawcy do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania antydumpingowego.

Zdaniem WSA, organ prawidłowo dokonał analizy i oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a także mając na uwadze wytyczne wiążących w sprawie orzeczeń sądów administracyjnych, sporządził do akt sprawy zestawienia i notatki służbowe, wskazujące na konkretne dane i wyliczenia oraz tok rozumowania.

Co istotne, w poprzednich wyrokach sądy jednoznacznie podkreślały, że dla ustalenia legitymacji czynnej wnioskodawcy, ze względu na treść art. 20 ust. 2 i 3 ustawy z 1997 r., niezbędne jest wykazanie, że produkcja S.C. B. w chwili złożenia wniosku i wydania postanowienia o wszczęciu postępowania wynosiła nie mniej niż 25% całej produkcji towaru podobnego.

W celu weryfikacji danych wskazanych przez wnioskodawcę oraz określenia przemysłu krajowego organ dokonał analizy zestawienia importu dla wybranych towarów, pozyskanego z Centrum Informatyki Handlu Zagranicznego, z których wynika, że zarówno wnioskodawca, jak i P. S.A. nie byli importerami zapalniczek ani ich części.

Ponadto organ dokonał analizy dokumentów i informacji udzielonych przez Instytut Górnictwa Naftowego i Gazownictwa (IGNiG) dotyczących wydanych certyfikatów bezpieczeństwa dla producentów zapalniczek jednorazowych do wielokrotnego napełniania. IGNiG oświadczył, że w ramach nadzoru nad wydanym certyfikatem kontroluje właścicieli certyfikatów: producentów lub importerów zapalniczek jednorazowych lub do wielokrotnego napełniania. W aktach sprawy znajdują się wykazy firm posiadających certyfikat na zapalniczki jednorazowe lub do wielokrotnego napełniania gazem płynnym – wg stanu na dzień 14 października 1998 r., z którego wynika, że certyfikaty posiadało 14 importerów i 2 wskazanych producentów oraz wg stanu na lipiec 1999 r., wskazującego na 11 importerów i 1 producenta – spółkę, S.C. B., posiadającego certyfikat nr .... wydany przez IGNiG. Certyfikat ten uprawniał wnioskodawcę jako producenta do oznaczenia znakiem bezpieczeństwa zapalniczek gazowych jednorazowych krzesiwowych z okresem ważności od 6 lutego 1998 r. do 5 lutego 2001 r. W aktach sprawy znajduje się również certyfikat P S.A. nr ...., aneks nr ...., z okresem ważności od dnia 1 maja 1996 r. do dnia 30 kwietnia 1999 r.

Zdaniem Sądu I instancji, sam fakt posiadania certyfikatu nie świadczy o faktycznej produkcji, lecz niewątpliwie stanowi istotny dowód na okoliczność, kto rzeczywiście mógł oznaczać znakiem bezpieczeństwa produkowane przez siebie zapalniczki. Podobnie baza "Kompass" stanowi wartościowy w sprawie materiał dowodowy. Wprawdzie nie miała ona charakteru urzędowego, ale organ nie negował tego faktu, lecz stał na stanowisku, że jest to dowodowy materiał o charakterze porównawczym. Spójność i kompatybilność zebranych informacji nadała im przymiot wiarygodności.

W ocenie WSA organ dołożył wszelkich starań, by ponownie zbadać legitymację wnioskodawcy, skarżący zaś nie przedłożyli do akt żadnych informacji lub dokumentów świadczących, że w skład przemysłu krajowego wchodzili inni producenci krajowi. Organ miał podstawy, by stwierdzić, że działalność wnioskodawcy polegająca na imporcie części zapalniczek z ChRL nie wpływała na osłabienie skutków cła antydumpingowego. Na podstawie zebranej dokumentacji prawidłowo stwierdzono, że wnioskodawca nie rozpoczął i nie zwiększył działalności montażowej, którą można zdefiniować poprzez przesłanki określone w art. 46 ust. 2 pkt 2 ustawy z 1997 r. – obliczona wartość dodana w znacznym stopniu przekraczała 25% kosztów produkcji.

Przedstawione informacje wyraźnie obrazują, że organ dla ustalenia stanu faktycznego dokonał nowych wyliczeń oraz opracował w sposób przejrzysty, spójny i zobiektywizowany zestawienia, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, przedstawiając szczegółowo tok rozumowania, z uwzględnieniem dokonanej wykładni prawa. Twierdzenie wnioskodawcy, że montaż zapalniczek był uzasadniony ekonomicznie, znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Podobnie w sposób wyczerpujący udowodniono, że wnioskodawca posiadał status "producenta".

Dalej Sąd stwierdził, że ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego zawarły w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Podjęte zostały wszystkie czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego w sprawie. Zebrany materiał dowodowy został w sposób wyczerpujący rozpatrzony i oceniony, a wyniki analizy pozwoliły organom administracji jednoznacznie stwierdzić, że nastąpiło obejście cła antydumpingowego ustanowionego decyzją z 26 października 1998 r. poprzez deklarowanie plastikowych zapalniczek kieszonkowych gazowych jednorazowych pochodzących z ChRL jako pochodzących z Wietnamu.

Odnośnie powyższej kwestii skarżący nie postawili żadnych zarzutów, dlatego też Sąd przyjął, że ustalenia organu w tym zakresie są prawidłowe, a argumentację organu potraktował jako swoją. Zebrany materiał dowodowy pozwolił jednoznacznie stwierdzić, że zapalniczki z zaworkiem (deklarowane jako wielokrotnego napełniania) pochodzące z ChRL stanowią towar podobny do zapalniczek jednorazowych. Ustalenia organów administracji znalazły wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Minister uznał za wiarygodny dowód na okoliczność wykazania podobieństwa zapalniczek z wmontowanym zaworkiem do zapalniczek jednorazowych ekspertyzę A. Sp. z o.o. Biegli po określeniu przeznaczenia zapalniczek gazowych, przedstawieniu ich budowy i działania, zdefiniowali zapalniczki jednorazowe oraz zapalniczki do wielokrotnego napełniania (wielokrotnego użytku). Wskazali, że zapalniczki zarówno jednorazowe, jak i do wielorazowego użytku składają się z dwóch podstawowych części: mechanizmu wytwarzającego iskrę i zbiornika z paliwem. Omówili zasady działania zapalniczek jednorazowych, do wielorazowego użytku oraz zapalniczek jednorazowych z zaworkiem, które posiadają z kolei mechanizm wytwarzający iskrę, w którym nie przewidziano możliwości wymiany kamienia iskrzącego przez użytkownika, ale przewidziano możliwość ponownego napełniania zbiorniczka gazu paliwem.

Z wykonanej ekspertyzy wynikało, że kamień iskrzący wykorzystywany w importowanych zapalniczkach z zaworem do ponownego napełniania miał tę samą żywotność co kamienie wykorzystywane do produkcji zapalniczek jednorazowych. Biegli stwierdzili, że badane zapalniczki były skonstruowane i wykonane jako zapalniczki jednorazowe.

Z ekspertyzy jednoznacznie wynika, że w badanych zapalniczkach z wmontowanym zaworkiem nie przewidziano możliwości wymiany kamienia i były one tak skonstruowane i wykonane, jak zapalniczki jednorazowe. Ustalenie przez rzeczoznawców, że przy braku wymiany kamienia ponowne napełnienie zbiorniczka jest niecelowe, a zainstalowanie zaworka nie ma uzasadnienia funkcjonalnego zostało potwierdzone również w "Ekspertyzie dotyczącej zapalniczek krzesiwowych jednorazowego użytku – z zaworem do napełniania" sporządzonej przez Politechnikę Poznańską, Katedrę Techniki Cieplnej, Laboratorium Technologii Gazowych, po dokonaniu próbnych testów.

Podsumowując, Sąd stwierdził, że w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego Minister prawidłowo ustalił, że deklarowane jako do wielokrotnego napełniania plastikowe gazowe kieszonkowe zapalniczki z wmontowanym zaworkiem, lecz niewymienialnym kamieniem iskrzącym stanowiły towar podobny w rozumieniu ustawy z 2001 r., do zapalniczek jednorazowych. Porównywane typy zapalniczek miały takie same cechy użytkowe i techniczne oraz były postrzegane przez konsumentów jako produkty podobne. Zatem Minister zasadnie stwierdził, że nastąpiło obejście cła antydumpingowego ustanowionego decyzją z 26 października 1998 r.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku złożyli M.H. i L.R..

M. H. wniósł o uchylenie wyroku i stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Ministra Rozwoju z dnia 8 stycznia 2016 r. w sprawie wstępnych ustaleń oraz umorzenie postępowania przed Ministrem Rozwoju i Finansów z uwagi na jego niedopuszczalność i wyłączną właściwość Komisji Europejskiej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, to jest niestwierdzenie nieważności ostanowienia, pomimo że zostało ono wydane z naruszeniem art. 2 i 7 Konstytucji RP w zw. z art. z art. 110 ust. 1 ustawy uchylającej, czyli bez podstawy prawnej oraz przez niewłaściwy organ;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 3 § 1, 133 § 1, 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie zarzutów skarżącego dotyczących wadliwości postanowienia w zakresie ustaleń organu co do produkcji zapalniczek w Wietnamie, co czyni niemożliwym kontrole instancyjna orzeczenia w tym zakresie;

3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, tj. nieuchylenie postanowienia, pomimo że zostało ono wydane:

- z naruszeniem art. 110 ust. 1 ustawy uchylającej, polegającym na przyjęciu, że jej zakres zastosowania tej normy odnosi się również do spraw takich decyzji i postanowień, co do których przed dniem 1 maja 2004 r. upłynął termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego i co do których na dzień 1 maja 2004 r. toczyło się postępowanie sądowoadministracyjne, co miało wpływ na wynik sprawy,

- z naruszeniem art. 5 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1225/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej (Dz. Urz. UE nr L 343/51) polegającym na nieprzekazaniu przez organ wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie obejścia ustanowionych ceł antydumpingowych właściwemu organowi, tj. Komisji,

- z naruszeniem art. 20 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed przywozem na polski obszar celny towarów po cenach dumpingowych (Dz. U. nr 157, poz. 1028) polegającym na błędnym uznaniu, że wnioskodawca postępowania antydumpingowego posiada legitymację czynną,

- z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. polegającym na przeprowadzeniu przez organ postępowania w sprzeczności z oceną prawną wyrażoną w prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych, tj. wyrażoną w: (i) wyroku NSA z dnia 25/02/2002 r. sygn. akt V SA 993/01, (ii) wyroku WSA w Warszawie z dnia 07/11/2008 r. sygn. akt V SA/Wa 1754/08, (iii) wyroku NSA z dnia 15/12/2010 r. sygn. akt I GSK 288/09,

4. naruszenie art. 110 ust. 1 ustawy uchylającej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że jej zakres zastosowania tej normy odnosi się również do spraw takich decyzji i postanowień, co do których przed dniem 1 maja 2004 r. upłynął termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego i co do których na dzień 1 maja 2004 r. toczyło się postępowanie sądowo-administracyjne, co miało wpływ na wynik sprawy;

5. naruszenie art. 3 § 1 pkt. 2 i 8 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że cło antydumpingowe nałożone postanowieniem mieści się w kategorii długu celnego oraz należności celnych przywozowych w rozumieniu w/w normy Kodeksu celnego, podczas gdy w tej kategorii mieści się dopiero wymierzona indywidualną decyzją celną kwota cła antydumpingowego, której podstawą prawną jest fakt nałożenia takiego cła w drodze postanowienia;

6. naruszenie art. 26 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że norma tego przepisu reguluje kwestie intertemporalne związane ze stosowaniem przepisów prawa materialnego i procesowego w zakresie podstawy i trybu nakładania ceł antydumpingowych, podczas gdy przepis ten dotyczy kwestii intertemporalnych dotyczących podstawy i trybu wymiaru ceł i innych opłat związanych z przywozem towarów, w tym ceł antydumpingowych. Czym innym jest bowiem nałożenie cła antydumpingowego w drodze postanowienia (erga omnes), a czym innym jest postępowanie i wymiar wymiaru cła antydumpingowego w sprawie indywidualnej, gdzie materialnoprawną podstawą jest postanowienie.

W drugiej skardze kasacyjnej L. R. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 153 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie przez Sąd, że Minister Rozwoju i Finansów, ponownie przeprowadzając postępowanie, wykonał wszystkie wiążące zalecenia zawarte w prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2002 r., , Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2008r., , Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2010 r., ;

2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie przez Sąd, że organ nie naruszył przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy, podczas gdy organ ponownie rozpoznając sprawę dokonał błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie rozważył wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, poprzez niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów państwa oraz niewystarczające uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia.

Minister Przedsiębiorczości i Technologii złożył odpowiedzi na skargi kasacyjne M. H. i L.R., wnosząc o ich oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi kasacyjne nie zasługiwały na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Zatem to skarżący kasacyjnie w terminie 30 dni od dnia otrzymania wyroku Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem zakreśla zarzutami kasacyjnymi zakres tego postępowania.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).

Uznane przez stronę skarżącą kasacyjnie przepisy jako naruszone powinny być wskazane w skonstruowanych zarzutach, w petitum skargi kasacyjnej, nie zaś w ich uzasadnieniu (uzasadnieniu skargi kasacyjnej) czy też w innych pismach procesowych strony, np. w skardze do WSA. Dodać do tego należy, że w zakresie zarzutu naruszenia konkretnego przepisu należy podać, na czym polegało jego naruszenie, gdyż przepisy prawa można naruszyć na wiele sposobów. Sposób naruszenia powinien być wskazany konkretnie, nie ogólnikowo, gdyż NSA nie jest uprawniony do domyślania się, precyzowania czy też uzupełniania postawionych zarzutów kasacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. akt I GSK 1208/19). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków jak i zakresu zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 1047/12, LEX nr 1487688 oraz wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1560/11, LEX nr 1218337).

Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

Postawione w skargach kasacyjnych zarzuty w okolicznościach sprawy należało uznać za nieusprawiedliwione, a niektóre z nich za nieskuteczne.

Przede wszystkim w sprawie zauważyć należy, iż rację ma Minister, twierdząc w odpowiedzi na skargę kasacyjną M. H., że skarżący kasacyjnie nie podważył skutecznie ustalonego stanu faktycznego oraz dokonanych ocen. Nie postawił bowiem stosownych zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego. Minister wskazał, że skarżący kasacyjnie nie zgadza się z pozostałymi ustaleniami WSA wyrażonymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku:

- co do ustaleń w zakresie przemysłu krajowego (punkty 36-41 w skardze kasacyjnej),

- co do wielkości udziału producentów zapalniczek objętych postępowaniem w przemyśle krajowym (punkty 42-58 w skardze kasacyjnej),

- co do prowadzenia przez wnioskodawcę działalności montażowej zapalniczek (punkty 59-72) w skardze kasacyjnej),

- co do nieuznania istnienia produkcji zapalniczek w Wietnamie i nieuprawnione ustalanie pochodzenia towaru (punkty 73-82 w skardze kasacyjnej),

- co do wykazania podobieństwa zapalniczek jednorazowego i wielokrotnego napełnienia (punkty 83-86 w skardze kasacyjnej).

Dalej stwierdził, że należy zgodzić się ze stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z dnia 31 marca 2004 r. (OSK 59/04, ONSAIWSA 2004 r., nr 1, poz. 10), że "odmienna ocena dowodów l wyprowadzanie na jej podstawie własnych wniosków co do stanu faktycznego sprawy w skardze kasacyjnej bez wskazywania przepisów postępowania, których naruszenie stanowi uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie stanowi podstawy kasacyjnej w rozumieniu art. 174 i 176 [...]. Tym bardziej skarga kasacyjna nie może opierać się na wskazywaniu dowodów, o których przeprowadzenie strona mogła wnosić w toku postępowania administracyjnego".

Zauważyć w tym miejscu należy, że w złożonych skargach kasacyjnych znajduje się tylko jeden zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przepisów o postępowaniu, który pozwala na odniesienie się poprzez jego treść do zakwestionowanego kasacyjnie wyroku Sądu I instancji. Powołano bowiem w jego treści odpowiedni do tego działania przepis procedury, a mianowicie art. 134 § 1 p.p.s.a. Zarzut ten odnosi się do ustaleń organu co do produkcji zapalniczek w Wietnamie, z tym że nie można uznać, aby zarzut ten był usprawiedliwiony, o czym będzie mowa na późniejszym etapie motywowania zapadłego orzeczenia.

Przechodząc chronologicznie do pierwszej ze skarg kasacyjnych, stwierdzić należy, że postawiono w niej dwa zarzuty naruszenia przepisów o postępowaniu. W drugim z nich wskazano na naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie przez Sąd, że organ nie naruszył przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy, podczas gdy organ, ponownie rozpoznając sprawę, dokonał błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie rozważył wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, poprzez niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów państwa oraz niewystarczające uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia.

Z powołanego zarzutu wynika, że jego intencją było zakwestionowanie sposobu przeprowadzonego przez Ministra postępowania w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego, niewystarczającego wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niewystarczającego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia.

Nie wskazano jednak w skardze kasacyjnej stosownych, znajdujących zastosowanie w sprawie, przepisów postępowania. Zamiast nich powołano jako naruszone przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, które w tej sprawie przez organ nie były stosowane. W myśl bowiem art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o ochronie przed przywozem na polski obszar celny towarów po cenach dumpingowych, do postępowania antydumpingowego, z wyjątkiem postępowania dotyczącego złożenia i zwrotu zabezpieczenia oraz zwrotu cła antydumpingowego, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Dodać do tego należy, ze art. 151 p.p.s.a. jest przepisem wynikowym i nie może stanowić samodzielnie podstawy zaskarżenia.

Co istotne, powołana ustawa zawiera własne unormowania dotyczące postępowania, przewiduje przepisy odnoszące się do gromadzenia materiału dowodowego, dokonywania ustaleń faktycznych, czy też oceniania zgromadzonych dowodów. Tytułem przykładu wypada wskazać na następujące przepisy. Zgodnie z art. 63 ust. 2 do postępowania w sprawie obejścia ceł antydumpingowych stosuje się odpowiednio art. 24-37 oraz art. 48-59, przy czym powinno być ono zakończone w terminie 9 miesięcy od daty jego rozpoczęcia. W myśl art. 32 ust. 1 na podstawie materiałów dowodowych zgromadzonych w toku postępowania minister właściwy do spraw gospodarki dokona, nie wcześniej niż na 2 miesiące i nie później niż na 6 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania antydumpingowego, w drodze postanowienia, wstępnych ustaleń co do występowania dumpingu, szkody oraz związku przyczynowego pomiędzy nimi. Natomiast w art. 36 ust. 1 ustawodawca wskazał, że na podstawie materiałów dowodowych zgromadzonych w toku postępowania minister właściwy do spraw gospodarki dokonuje, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia przyjęcia wstępnych ustaleń, w drodze postanowienia, ostatecznych ustaleń co do występowania dumpingu, szkody oraz związku przyczynowego pomiędzy nimi.

Dodać do tego należy treść art. 134 § 1 p.p.s.a., z którego to przepisu wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W oparciu o ten przepis Sąd I instancji dokonuje oceny legalności zaskarżonego aktu, w tym ocenia dokonane przez organy ustalenia faktyczne, jak i kontroluje oceny poczynione przez te organy podczas prowadzonego przez nie postępowania.

Zatem, aby umożliwić NSA kontrolę orzeczenia Sądu I instancji w zakresie naruszenia przepisów postępowania przez Sąd czy organy administracji, należy powołać jako naruszone przepisy postępowania, w oparciu o które procedowały organy, albo omówiony przepis procedury sądowoadministracyjnej art. 134 § 1 p.p.s.a.

W świetle powyższego postawiony zarzut należało uznać za zarzut nieskuteczny.

W pierwszym z zarzutów analizowanej skargi kasacyjnej jej autor wskazał na naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie przez Sąd, że Minister Rozwoju i Finansów, ponownie przeprowadzając postępowanie, wykonał wszystkie wiążące zalecenia zawarte w prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2002 r., V SA 993/01, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2008r., V SA/Wa 1754/08, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2010 r., I GSK 288/09.

Przypomnieć w kontekście postawionego zarzutu wypada, że w zakresie zarzutu naruszenia konkretnego przepisu należy podać na czym polegało jego naruszenie, gdyż przepisy prawa można naruszyć na wiele sposobów. Sposób naruszenie powinien być wskazany konkretnie, nie ogólnikowo, gdyż NSA nie jest uprawniony do domyślania się, precyzowania czy też uzupełniania postawionych zarzutów kasacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. akt I GSK 1208/19). Zarówno zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego musi zaś wskazywać, na czym polega zarzucane przez stronę naruszenie danego przepisu, gdyż przepis można naruszyć na wiele sposobów (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 826/15, LEX nr 2364913). Zarzut naruszenia przepisu procedury w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wymaga wskazania sposobu naruszenia tego przepisu i wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Inaczej zarzut taki wymyka się spod kontroli Sądu (por. wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 719/09, LEX nr 784298).

Powołanie w zarzucie kasacyjnym dotyczącym naruszenia art. 153 p.p.s.a. samych sygnatur trzech wyroków zapadłych w sprawie, czyni taki zarzut zarzutem bardzo ogólnym. Bez wskazania konkretnych elementów oceny prawnej czy też konkretnych wytycznych z danego orzeczenia nie ma możliwości odniesienia się poprzez pryzmat tak skonstruowanego zarzutu do zaskarżonego skargą kasacyjną judykatu.

Tym samym także i ten zarzut kasacyjny należało uznać za nieskuteczny.

W konsekwencji omówiona skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przechodząc do drugiej skargi kasacyjnej, w pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idących zarzutów kasacyjnych, a mianowicie dotyczących naruszenia art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, to jest niestwierdzenie nieważności postanowienia, pomimo że zostało ono wydane z naruszeniem art. 2 i 7 Konstytucji RP w zw. z art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie i uchyleniu niektórych ustaw w związku z uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej – czyli bez podstawy prawnej oraz przez niewłaściwy organ. Naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, tj. nieuchylenie postanowienia, pomimo że zostało ono wydane z naruszeniem art. 110 ust. 1 ustawy uchylającej, polegającym na przyjęciu, że jej zakres zastosowania tej normy odnosi się również do spraw takich decyzji i postanowień, co do których przed dniem 1 maja 2004 r. upłynął termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego i co do których na dzień 1 maja 2004 r. toczyło się postępowanie sądowoadministracyjne, co miało wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem art. 5 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1225/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej (Dz. Urz. UE L nr 343/51) polegającym na nieprzekazaniu przez organ wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie obejścia ustanowionych ceł antydumpingowych właściwemu organowi, tj. Komisji.

Kluczowym dla odniesienia się do powołanych zarzutów jest art. 110 ust. 1 ustawy uchylającej. Jest to przepis przejściowy dotyczący postępowań wszczętych przed uzyskaniem przez Rzecząpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. NSA podziela w tym zakresie stanowisko Ministra zaakceptowane przez Sąd I instancji. Organ, dokonując wykładni prawa, w pierwszej kolejności zastosował wykładnię gramatyczną (językową), polegającą na ustaleniu znaczenia normy w oparciu o analizę tekstu normatywnego w języku polskim. Istotą tej metody jest zastosowanie językowych dyrektyw interpretacyjnych, zakładających językową racjonalność prawodawcy. W ocenie Ministra ww. metoda jest wystarczająca do właściwego ustalenia znaczenia normy zawartej w przepisach ustawy uchylającej. Brak jest przesłanek do przyjęcia, że art. 110 ust. 1 ustawy uchylającej nakazuje zastosowanie przepisów dotychczasowych tylko do postępowań będących konsekwencją zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji/postanowień, w odniesieniu do których w dniu 1 maja 2004 r. nie upłynął termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Przepis ten odnosi się również do wszczętych w ww. dacie postępowań przed sądem administracyjnym na skutek wniesienia skargi oraz w postępowaniu prowadzonym przed organem w związku z rozstrzygnięciem skargi.

W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (patrz: wyrok NSA z dnia 12 marca 2008 r., sygn. akt I GSK 517/07). Skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, przyszłe postępowanie administracyjne, w tym także w sprawie stwierdzenia nieważności aktu i wznowienia postępowania administracyjnego, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji. Skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem (por: wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt l SA/Łd 140/08, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 937/07, Wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 sierpnia 2008 r., sygn. akt III SA/Wr 687/07).

Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie żaden z sądów administracyjnych nie zakwestionował braku właściwości Ministra do rozstrzygania co do istoty, zobowiązując poprzedników prawnych Ministra Przedsiębiorczości i Technologii do merytorycznego jej rozpatrzenia. Mając na uwadze powyższe, oczywistym jest, że Minister był umocowany do wydania zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego je postanowienia Ministra z dnia 8 stycznia 2016 r. Słusznie zauważył Sąd I instancji, że sądy administracyjne orzekały już po wejściu w życie art. 110 ust. 1 ustawy uchylającej i WSA, mając na uwadze art. 134 § 1 p.p.s.a., nie nakazał Ministrowi przekazania sprawy Komisji Europejskiej celem dalszego procedowania w sprawie, tylko zobowiązał organ do przeprowadzenia dodatkowego postępowania i sporządzenia w sposób właściwy rozstrzygnięcia.

Wypada też podnieść, że art. 5 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1225/2009, na który powołuje się strona skarżąca kasacyjnie w zarzutach złożonego środka zaskarżenia, mówi o wszczęciu postępowania na pisemny wniosek każdej osoby fizycznej lub prawnej albo organizacji nieposiadającej osobowości prawnej, działającej w imieniu przemysłu wspólnotowego. Unormowanie to dotyczy zatem postępowania, które wszczynane jest na wniosek podmiotu, który działa w imieniu przemysłu wspólnotowego. Zatem przepis ten odnosi się do postępowań inicjowanych już w ramach Unii Europejskiej w imieniu przemysłu wspólnotowego. Przypomnieć należy, że niniejsze postępowanie zostało wszczęte przez podmioty krajowe na kilka lat przed przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej i to w celu ochrony przemysłu krajowego.

Podkreślić w kontekście powyższego należy, że w złożonym środku zaskarżenia nie przedstawiono zarzutów ani argumentacji wspierającej, które przekonywałyby do właściwości Komisji Europejskiej. W świetle powyższego postawione zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione.

W następnej kolejności należy odnieść się do zarzutu procesowego dotyczącego produkcji zapalniczek w Wietnamie, czyli zarzutu procesowego, który pozwala na odniesienie się poprzez jego treść do zaskarżonego wyroku. Skarżący kasacyjnie wskazał w nim na naruszenie art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1 oraz art 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie zarzutów skarżącego dotyczących wadliwości postanowienia w zakresie ustaleń organu co do produkcji zapalniczek w Wietnamie, co czyni niemożliwym kontrolę instancyjną orzeczenia w tym zakresie.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego, jak wskazuje w odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister, wynika, że organ przeanalizował przekazane przez władze wietnamskie informacje. W części północnej Wietnamu jedynym producentem zapalniczek jednorazowych jest firma B. Co. Ltd., która montowała rocznie ok. 1 mln szt. zapalniczek marki "C" z części pochodzących z Malezji, Singapuru, Japonii. Władze wietnamskie poinformowały również, że w części południowej Wietnamu znajdują się dwie spółdzielnie produkujące prymitywne zapalniczki wielokrotnego użytku na potrzeby rynku wewnętrznego [k. 496, 517-518]. W toku postępowania M.H. poinformował organ o istnieniu w Wietnamie fabryki zapalniczek produkującej 2-3 mln szt. miesięcznie – T. P. Co. Ltd. [k. 558-559].

Dalej Minister zauważył, że władze wietnamskie przyznały, iż wspomniany przedsiębiorca działa na rynku wietnamskim i zajmuje się montowaniem zapalniczek głównie z importowanych elementów. Mając na uwadze powyższe, organ przyjął istnienie drugiego przedsiębiorcy zajmującego się eksportem zapalniczek z Wietnamu [k. 551 w zw. z k. 545, 787,795]. Firma oświadczyła, że ilość zapalniczek eksportowanych na teren Polski była "znikomo mała". Wyroby tej firmy były eksportowane do Holandii, Anglii i Hongkongu.

Minister podkreślił, że wobec odmowy udostępnienia przez T. P. Co. Ltd. dokumentów finansowych oraz złożenia oświadczenia, że części sprowadzane do montażu pochodzą z H., organ podjął czynności mające na celu wyjaśnienie, czy w H. ma miejsce produkcja zapalniczek lub części do zapalniczek. Konsulat Generalny RP w H. przesłał dane uzyskane z H. Customs and Excise Departament dotyczące wykazu eksportu i reeksportu zapalniczek z H. za okres od lutego 1998 r. do marca 1999 r. z których wynika, że z H. nie eksportowano zapalniczek objętych postępowaniem lub części do ich montażu (poza znikomą ilością 7 429 szt.). Na brak produkcji zapalniczek w H. wskazuje sprawozdanie z dnia 19 lutego 2000 r. sporządzone przez Biuro Handlu Zagranicznego Suncor, nadesłane przez wnioskodawcę [k. 1118]. Ponadto IGNIG również potwierdził, że zapalniczki sprowadzane do Polski z H. produkowane są w ChRL za wyjątkiem zapalniczki Ronson RS 98/PM, której produkcja, wg deklaracji importera, została przeniesiona do Indonezji [k. 768]. Ostatecznie odmówiono wiarygodności dowodowej wskazanemu oświadczeniu T. P. Co. Ltd.

Końcowo Minister wskazał, że firma P.P.H.U. M.M.H. przekazała kopię zezwolenia na produkcję różnych towarów, w tym zapalniczek, wystawionego firmie T. P. Co. Ltd. przez władze wietnamskie. Zezwolenie to zostało wydane dnia 13 października 1997 r. [k. 629-633]. Przedłożone zezwolenie nie zostało uznane za dowód na istnienie faktycznej produkcji zapalniczek w Wietnamie. Zezwolenie nie jest dowodem na faktyczne prowadzenie działalności produkcyjnej lub montażowej, gdyż umożliwia jedynie ewentualne rozpoczęcie działalności gospodarczej.

W świetle powyższego, w ocenie NSA, słusznie Minister przyjął, że na terytorium Wietnamu nie istniała produkcja na eksport ani zapalniczek jednorazowych, ani do wielokrotnego napełniania.

W konsekwencji przedstawionej argumentacji postawiony zarzut należało uznać za nieusprawiedliwiony.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 20 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed przywozem na polski obszar celny towarów po cenach dumpingowych, polegającym na błędnym uznaniu, że wnioskodawca postępowania antydumpingowego posiada legitymację czynną, wskazać należy, że jest to zarzut nieskuteczny.

Zauważyć bowiem należy, że wskazane w zarzucie przepisy ww. ustawy dotyczą możliwości wszczęcia przez Ministra postępowania antydumpingowego na wniosek i z urzędu. Nie stanowią zaś o legitymacji czynnej, do czego nawiązuje powołany zarzut. Zgodnie bowiem z art. 20 ust. 1 omawianej ustawy Minister Gospodarki wszczyna postępowanie antydumpingowe na pisemny wniosek osoby fizycznej lub prawnej albo jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej występującej w imieniu i na rzecz przemysłu krajowego (pkt 1), z urzędu, w szczególnych okolicznościach, gdy istnieją dowody występowania dumpingu, szkody i związku przyczynowego (pkt 2). Natomiast o regule ustalenia legitymacji czynnej ustawodawca postanowił w art. 20 ust. 3 ww. ustawy, z którego to przepisu wynika, że postępowania antydumpingowego nie wszczyna się, jeżeli producenci krajowi podobnego towaru, jednoznacznie popierający wniosek, produkują mniej niż 25% całej produkcji podobnego towaru.

Stwierdzić wobec powyższego należy, że wskazane w zarzucie kasacyjnym przepisy są nieadekwatne do powołanego w zarzucie sposobu ich naruszenia. Tym samym zarzut ten nie mógł odnieść oczekiwanego przez skarżącego kasacyjnie skutku.

Kolejną podstawę kasacyjną stanowi zarzut dotyczący naruszenia art. 153 p.p.s.a. Jego konstrukcja jest tożsama z zarzutem z pierwszej skargi kasacyjnej odnoszącym się do naruszenia ww. przepisu. Z uwzględnieniem wcześniej poczynionych wywodów zarzut ten również należało uznać za nieskuteczny.

Ostatnie dwa zarzuty kasacyjne odnoszące się do naruszenia przepisów prawa materialnego – a mianowicie: art. 3 § 1 pkt. 2 i 8 Kodeksu celnego z 1997 r. poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że cło antydumpingowe nałożone postanowieniem mieści się w kategorii długu celnego oraz należności celnych przywozowych w rozumieniu ww. normy Kodeksu celnego, podczas gdy w tej kategorii mieści się dopiero wymierzona indywidualną decyzją celną kwota cła antydumpingowego, której podstawą prawną jest fakt nałożenia takiego cła w drodze postanowienia; art. 26 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że norma tego przepisu reguluje kwestie intertemporalne związane ze stosowaniem przepisów prawa materialnego i procesowego w zakresie podstawy i trybu nakładania ceł antydumpingowych, podczas gdy przepis ten dotyczy kwestii intertemporalnych dotyczących podstawy i trybu wymiaru ceł i innych opłat związanych z przywozem towarów, w tym ceł antydumpingowych. Czym innym jest bowiem nałożenie cła antydumpingowego w drodze postanowienia (erga omnes), a czym innym jest postępowanie i wymiar cła antydumpingowego w sprawie indywidualnej, gdzie materialnoprawną podstawą jest postanowienie – również nie zasługiwały na uwzględnienie.

Przede wszystkim w ich zakresie zauważyć należy, że zarzuty te nie były artykułowane w skardze do Sądu I instancji. Zarzuty te powinny być powiązane z przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, np. z art. 134 § 1 p.p.s.a., tj. z przepisem, który nakazuje Sądowi I instancji zbadanie sprawy w jej całokształcie bez względu na podnoszone zarzuty.

Naczelny Sąd Administracyjny nie jest nie tylko zobowiązany, ale wręcz nie jest uprawniony do precyzowania za stronę podstaw skargi kasacyjnej. Adresatem zarzutu naruszenia prawa, zarówno materialnego, jak i procesowego, może być tylko sąd pierwszej instancji. Wymienienie przepisów naruszonych przez organ administracji nie jest wykonaniem obowiązku przytoczenia podstaw kasacyjnych. Jeżeli sąd pierwszej instancji nie dostrzegł naruszenia prawa przez organ, to sam naruszył przepisy zobowiązujące go do kontroli legalności działalności administracji publicznej. Przepisy te należy wskazać jako podstawę kasacyjną w powiązaniu z przepisami prawa materialnego lub procesowego (albo obu), których naruszenia nie dostrzegł sąd (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 24/12, LEX nr 1530015).

Niemniej jednak w zakresie powołanych zarzutów, zdaniem NSA, stwierdzić należy, że argumentacja skarżącego kasacyjnie nawiązująca do konkretnych należności celnych w postaci cła antydumpingowego w okolicznościach sprawy nie jest usprawiedliwiona. Zasadnie w tym zakresie Sąd I instancji wskazał, że w myśl powołanego art. 26 przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Powołał się przy tym na stosowne orzecznictwo NSA i wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Podkreślić należy, że decyzja konkretyzująca taki dług celny ma charakter deklaratoryjny. Nie mogło zatem dojść do naruszenia powołanych w tych zarzutach przepisów.

Tym samym wszystkie zarzuty obu skarg kasacyjnych należało uznać za niemogące wywrzeć oczekiwanego przez skarżących kasacyjnie skutku prawnego.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.).