Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SPP/Go 69/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: SPP - Odmówiono zmiany postanowienia
Powołane przepisy: article: art. 165 i art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 3 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L spółka z ograniczoną odpowiedzialnością o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości wraz z odsetkami z tytułu opłaty eksploatacyjnej za okresy sprawozdawcze II półrocze 2016 r. - II półrocze 2021 r. p o s t a n a w i a: odmówić zmiany postanowienia z dnia 16 maja 2023 r. sygn. akt SPP/Go 19/23.


UZASADNIENIE

L sp. z o.o. złożyła skargę na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Jednocześnie Spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że złożyła wnioski o zwrot podatku od towarów i usług w łącznej wysokości 1.710.284 zł plus odsetki. Jest to kwota wyjęta z obrotu spółki co skutkuje utratą płynności finansowej. Względem Spółki są prowadzone liczne egzekucje komornicze. Spółka ma zajęte konta bankowe, w związku z czym nie jest w stanie normalnie funkcjonować i zaplanować jakichkolwiek wydatków. Dokonuje jedynie częściowych wypłat na poczet tylko i wyłącznie wynagrodzeń dla pracowników. Nieruchomości spółki obciążone są hipoteką, a wierzytelności kontrahentów zajęte. Prowadzenie licznych spraw sądowych jest kosztowne a możliwości finansowe Spółki w chwili obecnej są zerowe. Z oświadczenia o majątku o dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 410.000,00 zł, wartości środków trwałych 863.157,00 zł oraz wysokość zysku za ostatni rok obrotowy 111.806,56 zł. Spółka wykazała "zerowe" saldo rachunku bankowego w [...]. Oświadczyła ponadto, że jej miesięczny dochód wynosi około 20.000 zł, w zależności ilu jest klientów na piasek, a miesięczne koszty jej działalności to około 20.000 zł (wynagrodzenia dla pracowników, ZUS, PIT-4, koszt najmu lokalu, podatek od nieruchomości, koszt najmu sprzętu) i około 2.000 zł na paliwo do urządzeń. Stan środków w kasie na koniec września 2022 r. wynosił 82,68 zł. Ze względu na zajęcia komornicze część klientów Spółki zrezygnowała ze współpracy, a inni przekazują zapłaty za towary bezpośrednio do urzędu skarbowego. Pomimo wygenerowanego zysku na koniec roku jest on zyskiem, który częściowo pokrywa stratę z lat poprzednich. Na konto Spółki wpływają małe kwoty, które nie wystarczają na wynagrodzenia dla pracowników, dlatego Spółka jest zmuszona zaciągać pożyczki od udziałowca, ale i jego możliwości już się skończyły.

Z nadesłanych bilansów wynika, że na dzień 31 grudnia 2021 r. Spółka posiadała aktywa w wysokości 13.369.946,23 zł, na które składają się między innymi środki trwałe o wartości 863.157,00 zł oraz należności krótkoterminowe w wysokości 12.490.577,28 zł, z kolei na dzień 31 grudnia 2022 r. jej aktywa wynosiły 13.662.657,27 zł (środki trwałe o wartości 863.157,00 zł, należności krótkoterminowe w wysokości 12.776.101,63 zł). W ewidencji środków trwałych (wydruk na dzień 9 listopada 2022 r.) wykazano nieruchomości niezabudowane oraz dokumentację geologiczną. Zgodnie z rachunkiem zysków i strat, zysk Spółki za 2021 r. wyniósł 801.638,94 zł, a za 2022 r. 111.806,56 zł. W zeznaniu podatkowym CIT-8 za 2022 r. skarżąca Spółka wykazała przychód w wysokości 350.294,33 zł przy kosztach jego uzyskania w kwocie 199.736,31 zł. Z kolei z wydruków jednolitych plików kontrolnych dla deklaracji dla podatku od towarów i usług JPK V7K wynika, że w IV kwartale 2022 r. Spółka dokonała dostaw towarów na kwotę 3.575 zł przy nabyciu towarów na kwotę 14.080 zł, zaś w I kwartale 2023 r. na kwotę 0,00 zł przy nabyciu towarów na kwotę 15.474 zł. Zgodnie z nadesłanym wyciągiem, saldo na rachunku bankowym Spółki na dzień 30 kwietnia 2023 r. wynosiło 3,79 zł. Z kolei z przedłożonych raportów kasowych za okres luty-kwiecień 2023 r. wynika, że R.S. jako udziałowiec udzielił Spółce trzech pożyczek w łącznej kwocie 27.000 zł ([...] lutego 2023 r. w kwocie 7.000 zł, [...] marca 2023 r. 10.000 zł oraz [...] kwietnia 2023 r. 10.000 zł).

Postanowieniem z dnia 16 maja 2023 r. sygn. akt I SPP/Go 19/23 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że mimo zajętych kont bankowych, obciążeń hipotecznych, Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, ponadto posiada majątek znacznej wartości oraz otrzymuje systematyczne wsparcie finansowe w formie pożyczek od jednego ze wspólników.

W wyniku rozpoznania sprzeciwu, postanowieniem z dnia 20 czerwca 2023 r. tut. Sąd utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu Spółki do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie 500 zł, pismem z [...] sierpnia 2023 r. Spółka ponownie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W nadesłanym formularzu, tak jak i w poprzednim, oświadczyła, że z uwagi na zablokowanie zwrotu podatku od towarów i usług w łącznej wysokości 1.710.284 zł plus odsetki, utraciła płynność finansową. W chwili obecnej jej możliwości finansowe są zerowe. W toku postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia konta bankowego. Z oświadczenia o majątku o dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 410.000,00 zł, wartości środków trwałych 863.157,00 zł, a wysokość zysku za ostatni rok obrotowy 887.066,94 zł. Saldo rachunku bankowego w [...] wynosi -30,00 zł. Oświadczyła ponadto, że jej miesięczny dochód wynosi około 1.000 zł, w zależności od liczby klientów, a miesięczne koszty jej działalności to około 20.000,00 zł. Z uwagi na brak wystarczających środków, Spółka jest zmuszona zaciągać pożyczki od udziałowca, ale i jego możliwości finansowe już się skończyły.

W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej Spółki, skarżąca przedłożyła bilans sporządzony na dzień 31.12.2022r. i 31.08.2023r. (aktywa w wysokości 13.660.946,83zł), rachunek zysków i strat za okres 01.01.2022-31.12.2022 (z wykazanym zyskiem 122.703,56zł) i za 01.01.2023-31.08.2023 (z wykazaną stratą -129.086,22zł), zeznanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2022 rok (CIT-8), ewidencję środków trwałych na dzień 09.11.2022 r., tekst jednolity umowy spółki z [...].01.2017r. oraz wyciągi z rachunku [...] ze stanem na dzień 31.08.2023r. 39,02zł. W formularzu JPK_V7K za I kwartał 2023 r. Spółka wykazała dostawę towarów na kwotę 0,00 zł przy nabyciu towarów na kwotę 15.474 zł, zaś za II kwartał 2023 r. dostawę towarów na kwotę 0,00 zł przy nabyciu towarów na kwotę 10.379 zł. Z kolei przedłożone raporty kasowe za okres czerwiec-sierpień 2023 r. potwierdziły udzielenie Spółce przez udziałowca – R.S. pożyczek: w dniu [...] czerwca 2023 r. w kwocie 12.500 zł, [...] lipca 2023 r. i [...] sierpnia 2023 r. po 12.000 zł.

Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 1634 - dalej zwanej "P.p.s.a."), stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym - czyli takim o jakie wnioskuje skarżąca - obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3).

Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Z treści ww. przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. To ona winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jej wniosku, a sąd/referendarz sądowy na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2016 r. sygn. akt I GZ 134/16 - orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć zatem miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Co więcej, w przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 7 października 2014 r. sygn. akt I GZ 390/14; postanowienie WSA w Olsztynie z 31 października 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 553/18).

Przystępując do rozpoznania wniosku skarżącej Spółki należy w pierwszej kolejności wskazać, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2022 r. nr [...] skarżąca ubiegała się już o prawo pomocy w tym samym, co obecnie zakresie, tj. w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jak już wskazano wyżej, postanowieniem z 16 maja 2023 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy, a tut. Sąd postanowieniem z dnia 20 czerwca 2023 r. utrzymał ww. postanowienie w mocy. W takiej sytuacji, kolejny wniosek strony w takim samym zakresie należy traktować jak wniosek o zmianę wcześniejszego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, w trybie art. 165 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 3 lutego 2009r. sygn. akt I OZ 53/09984, z dnia 28 lipca 2009r. sygn. akt I FZ 252/09, z dnia 7 lutego 2011r. sygn. akt II FSK 2274/10). Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęte jest, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu ww. przepisu należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Podkreśla się także, że wniosek o zmianę postanowienia musi wprowadzać element nowości do sprawy, tj. wskazywać na nowe okoliczności faktyczne i prawne, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Co więcej, nie chodzi przy tym o jakiekolwiek zmiany w sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy, ale o wskazanie okoliczności o istotnym znaczeniu dla rozpatrywanej kwestii (por. postanowienia NSA: z 20 stycznia 2017r. sygn. akt I GZ 595/16, z 4 sierpnia 2017r. sygn. akt I OZ 1180/17, z 9 listopada 2017r. sygn. akt II OZ 1348/17, z 20 listopada 2018r. sygn. akt II OZ 1127/18). Zmiana wcześniejszego rozstrzygnięcia o odmowie przyznania prawa pomocy jest więc dopuszczalna tylko w przypadku zmiany polegającej na znaczącym pogorszeniu się sytuacji materialnej strony, co wnioskodawca musi wykazać zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy.

Dokonując oceny zasadności ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że Strona nie wykazała, by w jej sytuacji finansowej, majątkowej nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych lub prawnych, która uzasadniałaby zmianę postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 maja 2023 r. sygn. akt I SPP/Go 19/23.

Przede wszystkim zauważyć należy, że dane wskazane w formularzu PPPr z 14 września 2023 r. oraz jego argumentacja są niemalże całkowicie tożsame z danymi zawartymi w pierwszym formularzu PPPr oraz argumentacją pierwotnego wniosku. W obu przypadkach Spółka podniosła, że wobec niej prowadzone są liczne egzekucje komornicze. Ma zajęte konta bankowe. Nie dysponuje środkami w kasie oraz na rachunkach bankowych co powoduje, że nie jest w stanie normalnie funkcjonować. Na pokrycie niezbędnych wydatków Spółka zaciąga pożyczki od udziałowca, ale i jego możliwości finansowe już się skończyły.

Nie kwestionując powyższego podnieść jednak należy, że pomimo trudności na jakie się powołuje - czego referendarz nie kwestionuje, Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Jeżeli zatem przedsiębiorca - mimo kłopotów finansowych - nadal prowadzi działalność gospodarczą, to należy przyjąć, że mu się ona opłaca.

Co prawda w poprzednim wniosku Spółka deklarowała wyższe dochody (we wniosku z [...].02.2023r. w kwocie ok. 20.000zł miesięcznie, we wniosku z [...].09.2023r. - ok. 1.000zł miesięcznie), zaś z przedłożonego rachunku zysku i strat za okres 01.01.2023r.-31.08.2023r. wynika strata -129.086,22zł. Wykazanie jednak straty z działalności gospodarczej nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe, pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować.

Również z przedłożonych wydruków JPK V7K za dwa ostatnie kwartały wynika, że Spółka dysponuje zasobami finansowymi, które pozwalają na kontynuowanie działalności. Wykazała bowiem dostawę towarów na kwotę 0,00 zł przy nabyciu towarów na kwotę 15.474 zł, zaś za II kwartał 2023 r. dostawę towarów na kwotę 0,00 zł przy nabyciu towarów na kwotę 10.379 zł, co świadczy, że posiada środki na zakup towaru. Ponadto, jak sama oświadczyła w formularzu PPPr, finansuje bieżące koszty działalności m.in. wynagrodzenia, najem lokalu, najem sprzętu, paliwo, podatki.

Nadto zauważyć należy, że Spółka wciąż posiada środki trwałe o wartości 863.157,00 zł, na które składają się głównie nieruchomości. Wartość ta wielokrotnie przewyższa kwotę wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Dysponowanie zaś tak znacznym majątkiem w zasadzie wyklucza przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 29 lipca 2004 r. sygn. akt FZ 131/04).

Co więcej, zarówno w aktualnie rozpatrywanym wniosku, tak jak w poprzednim, Spółka wykazała otrzymywanie systematycznego wsparcia finansowego ze strony udziałowca R.S.. Jak wynika z raportów kasowych, R.S. w okresie czerwiec - sierpień 2023 r. udzielił Spółce pożyczek: w czerwcu 2023 r. w kwocie 12.500 zł, a w lipcu i sierpniu 2023r. po 12.000 zł, które mogą być wykorzystane także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Jeżeli natomiast - jak twierdzi Spółka w obu wnioskach - jego możliwości już się skończyły, to winna wykazać te okoliczności stosowną dokumentacją; tego jednak skarżąca nie uczyniła. Niczym niepoparte twierdzenie strony o braku możliwości finansowych udziałowca jest niewystarczające. Zauważyć nadto należy, że twierdzenia Spółki o braku możliwości finansowych jej udziałowca pojawiły się już w 2021 r., w innych postępowaniach zainicjowanych przez skarżącą (m.in. sprawy o sygn. akt I SPP/Go 89/20 czy I SPP/Go 18/21), a mimo to przez kolejne lata wspólnik nadal udziela Spółce finansowego wsparcia.

Przypomnieć nadto należy, że umowa skarżącej spółki (tekst jednolity z 25 stycznia 2017r.) w § 10 przewiduje możliwość nałożenia na wspólników dopłat w granicach do dziesięciokrotnej nominalnej wartości udziałów posiadanych przez każdego z nich. Zgodnie zaś z uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia [...] grudnia 2022r., Spółka posiada dwóch wspólników: R.S., który posiada 3936 udziałów o łącznej wartości 393.600 zł oraz E.S., która posiada 164 udziały o łącznej wartości 16.400 zł. Również i w tym zakresie Spółka nie wykazała czy podjęła jakiekolwiek działania w celu skorzystania z tego rozwiązania, a także jakimi możliwościami finansowymi i płatniczymi dysponują wspólnicy.

W konsekwencji, aktualna pozostaje ocena referendarza sądowego dokonana w postanowieniu z dnia 16 maja 2023 r. sygn. akt I SPP/Go 19/23.

Tym samym, na podstawie art. 165 i art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.