Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 771/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2a pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1752
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Protokolant Sekretarz sądowy Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2023 r. sprawy ze skargi D. H.(H.) na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Katowicach z dnia 21 marca 2023 r. nr GKII.7221.27.2023 w przedmiocie aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dnia 20 grudnia 2022 r. D. H. wystąpił do Prezydenta Miasta Z. o dokonanie z urzędu aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących budynku posadowionego na działce nr [...] przy ulicy [...] w Z., z uwagi na zamieszczenie w ewidencji oczywiście błędnych informacji dotyczących przeznaczenia tego obiektu.

Uzasadniając żądanie, wnioskodawca wyjaśnił, że w wyniku modernizacji ewidencji w 2007 r. z nieznanych przyczyn znalazły się w niej rażąco błędne informacje, bowiem budynek, który nieprzerwanie przez kilkadziesiąt lat oznaczony był numerem [...] jako budynek mieszkalny, został określony jako budynek gospodarczy, a numer [...] został przypisany do innego budynku wówczas jeszcze nieodebranego. Strona wskazała, że dla nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta, w której opisane jest przeznaczenie budynku – jako mieszkalny. Ponadto Prezydent Miasta Z. nieprzerwanie ustala wysokość podatku od nieruchomości, również dla budynku mieszkalnego o powierzchni 100 m2, tożsamym z tym, który w wyniku wadliwej modernizacji uznany został za budynek gospodarczy.

Zawiadomieniem z dnia 17 stycznia 2023 r. Prezydent Miasta Z. poinformował wnioskodawcę m.in., że organ nie jest w posiadaniu danych mogących potwierdzić zasadność wnioskowanej zmiany, a w związku z tym należy przedłożyć dokumenty potwierdzające funkcję przedmiotowego budynku jako mieszkalnego, a dokumentami takimi mogą być: decyzja o pozwoleniu na budowę, oddanie budynku do użytkowania jak też inwentaryzacja budynku.

W związku z nieprzedstawieniem przez wnioskodawcę wymaganej dokumentacji Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia 27 stycznia 2023 r., znak: [...], orzekł o odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków polegającej na zmianie funkcji budynku o identyfikatorze [...] położonego na działce [...], obręb O., karta mapy [...], nr rej estru gruntowego [...].

Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat. W jego ocenie, u podstaw zaskarżonej decyzji legło błędne przeświadczenie organu pierwszej instancji, że aktualizacją w myśl ustawy, można dokonać wyłącznie zmiany danych, a nie korygować wpisów na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów, oraz że wnioskodawca nie wykazał zmian wywołanych zdarzeniami zewnętrznymi, uzasadniającymi aktualizację. Wniosek o aktualizację był w istocie szansą na doprowadzenie stanu rejestrowego do zgodności ze stanem faktycznym, co jest dopuszczalne po myśli art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, który - w ocenie odwołującego - nie zawiera przedmiotowego ograniczenia błędnych informacji podlegających weryfikacji w ramach aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. D. H. wyraża pogląd, że nie jest zasadna teza, jakoby chodziło w nim (art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d) jedynie o błędy oczywiste, niewymagające oceny, gdyż celem tego przepisu jest doprowadzenie do tego, by ewidencja gruntów w maksymalny, możliwy sposób odzwierciedlała stan rzeczywisty.

Zaskarżoną obecnie decyzją Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Podkreślił, że w sprawie Prezydent Miasta Z. działał jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, a zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisu art. 24 ust. 2c ww. ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, który stanowi, że odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 2 pkt 8 tej ustawy ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających łub gospodarujących tymi gruntami, budynkami łub lokalami.

Z przepisu art. 24 ust. 2a p.g.k. wynika, że informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, materiałów zasobu, wykrycia błędnych informacji, względnie na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie żadna z wyżej wymienionych sytuacji nie zaistniała.

Organ wskazał również, że aktualizacja ewidencji może również nastąpić na wniosek. Jednakże wówczas wnioskodawca winien wskazać lub dostarczyć dokumentację potwierdzającą zasadność proponowanej zmiany. Kwestionowanie wyników przeprowadzonej w roku 2007 modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obecnym etapie nie jest już skuteczne i nie może przynieść rezultatów oczekiwanych przez odwołującego, ponieważ działaniom tym (modernizacja ewidencji gruntów i budynków) przysługuje domniemanie zgodności z obowiązującymi przepisami prawa, a wyniki tej modernizacji stanowiły podstawę dla dokonanych wpisów. Dokumenty określające poprzedni stan prawny działek gruntu nie stanowią podstawy zarejestrowania tego stanu w ewidencji gruntów i budynków, jeżeli stan późniejszy został stwierdzony kolejnym dokumentem, z którym ustawodawca związał skutek wiążącego ustalenia stanu prawnego danych działek gruntu.

Organ podkreślił, że jednolita linia orzecznictwa sądowoadministracyjnego (m.in. WSA w Białymstoku II SA/Bk 52/12, WSA w Szczecinie II SA/Sz 1185/13, WSA w Warszawie I SA/Wa 2917/17, WSA w Warszawie I SA/Wa 738/20, NSA I OSK 275/12, NSA I OSK 20/18) jednoznacznie wskazuje, że organem kompetentnym do określenia rodzaju (funkcji) budynku w świetle przepisów prawa budowlanego jest organ administracji budowlanej. Organ ten tworzy stan prawny określający rodzaj (funkcję) budynku, co następnie powinno znaleźć odzwierciedlenie w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez organy administracji geodezyjnej i kartograficznej. Zatem podkreślić należy stanowczo, że organy prowadzące ewidencję nie są kompetentne do ustalania zapisów ewidencyjnych co do rodzaju (funkcji) budynku, bez uprzednich rozstrzygnięć organów administracji budowlanej.

Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się jej uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzucił organowi II instancji naruszenie art. 24 ust. 2a pkt. 1 lit. c i d ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2020 r. poz. 275 ze zm). polegającą na odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków polegającej na zmianie funkcji budynku położonego na działce [...] obręb O. W uzasadnieniu przywołał argumentację zbieżną z podniesioną uprzednio w odwołaniu.

Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1752, w skrócie "p.g.k.") oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Przepisy ww. aktów obejmują problematykę tworzenia, utrzymania i aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Z całokształtu tych przepisów wynika - co należy wyraźnie podkreślić - że ewidencja ta stanowi jednolity dla kraju i systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami (art. 2 pkt 8 p.g.k.). Zapisy w ewidencji gruntów mają charakter wyłącznie techniczno-deklaratoryjny. Rejestr ten jest bowiem jedynie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości. Nie ma charakteru konstytutywnego, co oznacza, że nie tworzy nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan faktyczny i prawny gruntów, budynków i lokali wynikający z dokumentów, które stanowiły podstawę do odnotowania stanu faktycznego i prawnego. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji.

Ewidencja gruntów i budynków może być aktualizowana zarówno z urzędu, jak i na wniosek. W tym pierwszym przypadku następuje to (art. 24 ust. 2a pkt 1 p.g.k.) jeżeli zmiany informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

Aktualizacja może również nastąpić na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania (art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k.) . W takim przypadku wnioskodawca musi przedstawić zasadność wnioskowanej zmiany. Trafnie organy administracji w rozpatrywanej prawie wskazały, iż chodzi o dokumenty potwierdzające funkcję budynku.

Skarżący nie przedstawił tego typu dokumentów, zatem o aktualizacji "na wniosek" nie może być w analizowanym przypadku mowy.

Trafnie również organy administracji uznały, że błędy w trakcie modernizacji nie mogą zostać uznane za "wykrycie błędnych informacji" w rozumieniu art. 24 ust. 2a pkt 2 lit. d ustawy. Przepis ten dotyczy jedynie przypadków wykrycia błędów oczywistych, to jest takich, które nie wymagają szczegółowego postępowania dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2021 r. sygn. I OSK 2545/20 – za CBOSA). Zmiana funkcji budynku bez wątpienia za taki błąd uznana być nie może.

W sprawie nie mogło wreszcie dojść do aktualizacji na podstawie zasobów (art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c), gdyż ostatnią zmianą, która nastąpiła w odniesieniu do nieruchomości skarżącego, była zmiana wynikająca z modernizacji, która miała miejsce w 2007 r. (brak późniejszych materiałów źródłowych).

Z tych względów na podstawie art. 151 orzeczono jak w sentencji.