Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 244/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Lotnicze prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 82 ust. 1 pkt 7 lit. a, art. 87(4) ust. 4 i 5
journal: Dz.U. 2023 poz 2110
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 3 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), , Protokolant asystent sędziego Agata Zarychta, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi Skarbu Państwa PGL Lasów Państwowych Nadleśnictwo Kolumna w Łasku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 14 lutego 2024 roku nr SKO.4162.11.23 w przedmiocie zezwolenia na usunięcie przeszkody lotniczej w postaci drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Łaskiego z dnia 30 października 2023 roku nr EZ.613.105.2022. 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu na rzecz strony skarżącej Skarbu Państwa PGL Lasów Państwowych Nadleśnictwo Kolumna w Łasku kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.kr


UZASADNIENIE

Decyzją z 14 grudnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, po rozpatrzeniu odwołania Skarbu Państwa - 32 Bazy Lotnictwa Taktycznego w Łasku (Jednostka Wojskowa 1158) od decyzji Starosty Łaskiego z 30 października 2023 r. w przedmiocie zezwolenia zarządzającemu lotniskiem Łask (EPLK) Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr 1158 w Łasku na usunięcie drzew rosnących na działkach nr [...] oraz [...], obręb G., gm. B., przebijających powierzchnie podejścia wyszczególnionych w dokumentacji geodezyjnej "podejście 28. Kompleks EL.5", stanowiącej załącznik do decyzji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) oraz art. 82 ust. 1 pkt 7 lit. a i art. 87⁴ ust. 4 i ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 2110): 1) uchyliło decyzję Starosty Łaskiego z 30 października 2023 r. w całości; 2) udzieliło Skarbowi Państwa - 32 Bazie Lotnictwa Taktycznego w Łasku (Jednostka Wojskowa nr 1158) zezwolenia na usunięcie drzew rosnących na działkach nr [...] oraz [...], obręb G., gm. B., stanowiących przeszkody lotnicze, które są wyższe niż wysokość określona przez wyznaczone powierzchnie ograniczające, wyszczególnione w dokumentacji geodezyjnej "podejście 28. Kompleks EL.5", stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji w formie wykazu zamieszczonego w pliku na płycie DVD, który jest integralną częścią niniejszej decyzji; 3) ustaliło, że obowiązek usunięcia drzew wymienionych w załączniku do niniejszej decyzji obciąża Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe - Nadleśnictwo Kolumna.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Decyzją z 30 października 2023 r., wydaną na wniosek Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr 1158 w Łasku z 22 września 2022 r., Starosta Łaski zezwolił na usunięcie drzew rosnących na działkach nr [...] oraz [...], obręb G., gm. B., przebijających powierzchnie podejścia wyszczególnionych w dokumentacji geodezyjnej "podejście 28. Kompleks EL.5". Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji powołał się na wnioski wynikające z opinii biegłego z zakresu lotnictwa sporządzonej na zlecenie organu, z której wynika, że drzewa wskazane w dokumentacji geodezyjnej "podejście 28. Kompleks EL.5" stanowią przeszkody terenowe i stanowią zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu lotniczym statków powietrznych operujących na lotnisku EPLK. A co za tym idzie, pozostawienie ich w obecnym stanie może skutkować utratą certyfikatów i licencji operacyjnej lotniska EPLK. Wskazane przeszkody rosną w bezpośredniej bliskości progu drogi startowej RWY28 i przebijają powierzchnie podejścia do pasa RWY28. Zwracając uwagę na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa operacjom lotniczym oraz utrzymania certyfikatów i licencji operacyjnych organ pierwszej instancji uznał za konieczne usunięcie wnioskowanych przeszkód naturalnych poprzez ich wycięcie. Analizowane rozwiązanie w postaci ogłowienia koron drzew do wysokości, w których nie przebijałyby powierzchni podejścia zostało odrzucone, gdyż zabieg ten odniósłby jedynie krótkotrwały skutek i w dłuższej perspektywie czasu i tak doprowadziłby do usunięcia drzew. Organ pierwszej instancji odniósł się również do kwestii kosztów usunięcia drzew stanowiących przeszkody lotnicze wskazując, że w przepisach Prawa lotniczego przewidziane są dwie odmienne procedury usunięcia przeszkód lotniczych w zależności od momentu i przyczyn ich powstania (art. 854 i art. 855 Prawa lotniczego). Uwzględniając rozbieżne stanowiska stron postępowania oraz postanowienia wymienionych przepisów Prawa lotniczego organ pierwszej instancji zgromadził i poddał ocenie materiał dowodowy, przyjmując, że: 1) Drzewostan znajdujący się na wnioskowanych działkach według przesłanego opisu taksacyjnego z Planu Urządzenia Lasu, który sporządzony został na lata 2016-2025, jest w wieku 46 lat i powstał w latach 70-tych, a przejęty został po wejściu w życie ustawy o lasach w 1991 r., czyli przed wejściem w życie w 2002 r. ustawy Prawo lotnicze; 2) Lotnisko Łask (EPLK) decyzją Ministra Obrony Narodowej z 17 kwietnia 2013 r. zostało wpisane do rejestru lotnisk i lądowisk wojskowych; 3) 30 października 2013 r., przed przystąpieniem do sporządzenia Planu Urządzenia Lasu, odbyło się posiedzenie Komisji Założeń Planu, którego celem było ustalenie "założeń do sporządzenia projektu planu urządzenia lasu wraz z programem ochrony przyrody prognozą oddziaływania planu na środowisko", w którym uczestniczyli przedstawiciele 32 Bazy Lotnictwa Taktycznego w Łasku. W trakcie tego posiedzenia, jak wynika z protokołu, nikt nie zgłaszał uwag dotyczących przeszkód lotniczych; 4) Decyzją z 14 marca 2014 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego Wojewoda Łódzki ustalił warunki i zasady zagospodarowania terenu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla przedsięwzięcia pn.: "Przebudowa drogi startowej wraz z przebudową urządzeń pomocniczych na lotnisku Łask"; 5) Decyzją z 18 września 2014 r. Wojewoda Łódzki zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę zamierzenia budowlanego pn.: "Przebudowa drogi startowej wraz z przebudową urządzeń pomocniczych na lotnisku Łask"; 6) 8 lutego 2016 r. po sporządzeniu aktualnie obowiązującego Planu Urządzenia Lasu odbyła się również Narada Techniczno-Gospodarcza w sprawie projektu planu urządzenia lasu dla Nadleśnictwa Kolumna na lata 2016-2025, a informacja o ww. naradzie została zamieszczona w Biuletynie Informacji Publicznej Nadleśnictwa oraz w lokalnej prasie. Ustalono, iż przedstawiciele 32 Bazy Lotnictwa Taktycznego oraz RZI w Bydgoszczy nie brali w niej udziału; 7) W wyniku ustaleń szczytów NATO w Newport w 2014 r. i w Warszawie w 2016 r. mających na celu wzmocnienie wschodniej flanki sojuszu od kwietnia 2017 r. do maja 2019 r. trwała rozbudowa pasa startowego na lotnisku w Łasku mająca na celu przygotowanie lotniska do przyjmowania największych samolotów NATO, gdyż pas startowy o długości 2500 m był za krótki dla maszyn sojuszniczych; 8) Decyzją Ministra Obrony Narodowej z 2 sierpnia 2021 r. wprowadzono zmianę cech lotniska wojskowego Łask do "Rejestru lotnisk i lądowisk wojskowych". W decyzji wymieniono cechy podlegające zmianie, tj.: współrzędne punktu odniesienia lotniska, wysokość względem poziomu morza wzniesienia, długość drogi startowej oraz pasa startowego, powierzchnia lotniska, zasięg powierzchni ograniczających przeszkody, wyposażenie w urządzenia nawigacyjne lotniska wojskowego. Wobec powyższego organ pierwszej instancji przyjął, iż drzewa wskazane we wniosku istniały przed rozbudową lotniska, jednak z przedstawionej dokumentacji wynika, że pierwszy wniosek na ich usunięcie, gdzie ujawnione zostały jako przeszkoda lotnicza, złożono do Ministerstwa Obrony Narodowej w 2015 r., czyli po wydaniu decyzji przez Wojewodę Łódzkiego zezwalającej na "Przebudowę drogi startowej wraz z przebudową urządzeń pomocniczych na lotnisku Łask". W związku z powyższym organ uznał, iż usunięcie drzew nastąpi na podstawie art. 875 ust. 3 Prawa lotniczego, czyli za odszkodowaniem zarządzającego lotniskiem (tj. Dowódcy Jednostki Wojskowej nr 1158 w Łasku) na rzecz właściciela (tj. Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Kolumna). Zaznaczono przy tym, że wysokość odszkodowania należy ustalić w drodze umowy stron.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Skarb Państwa - 32 Baza Lotnictwa Taktycznego w Łasku, reprezentowana przez Dowódcę Jednostki Wojskowej 1158, zarzucając naruszenie:

1. art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez wydanie decyzji dotkniętej wadą nieważności ze względu na skierowanie jej do osoby niebędącej stroną w sprawie;

2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, co skutkowało wydaniem nieprawidłowej decyzji;

3. art. 874 ust. 3 i 4 Prawa lotniczego poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w przedmiotowej sprawie przepis ten miał zastosowanie;

4. art. 875 ust. 1 pkt 2 Prawa lotniczego poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w przedmiotowej sprawie przepis ten nie miał zastosowania.

Wobec powyższego odwołujący się wniósł o uchylenie w całości decyzji Starosty Łaskiego i orzeczenie co do istoty sprawy przez rozstrzygnięcie jej na podstawie art. 82 ust. 1 pkt 7 lit. a i art. 874 ust. 3 i 4 Prawa lotniczego oraz art. 104 k.p.a., tj. orzeczenie o zezwoleniu zarządzającemu lotniskiem Łask (EPLK) Skarbowi Państwa - 32 Bazie Lotnictwa Taktycznego na usunięcie drzew rosnących na działkach nr [...] oraz [...], obręb G., gm. B., stanowiących przeszkody lotnicze, które są wyższe niż wysokość określona przez wyznaczone powierzchnie ograniczające, wyszczególnione w dokumentacji geodezyjnej "podejście 28. Kompleks EL.5", stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji w formie wykazu zamieszczonego w pliku na płycie CD, który to załącznik stanowi integralną część decyzji. Nadto, strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj. pisma z 4 październik a 2013 r. dotyczącego przeszkód lotniczych na okoliczność ustalenia kiedy obiekty naturalne zaczęły stanowić zagrożenie dla startujących i lądujących statków powietrznych.

Przywołaną na wstępie decyzją z 14 lutego 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu: 1) uchyliło decyzję Starosty Łaskiego z 30 października 2023 r. w całości; 2) udzieliło Skarbowi Państwa - 32 Bazie Lotnictwa Taktycznego w Łasku (Jednostka Wojskowa nr 1158) zezwolenia na usunięcie drzew rosnących na działkach nr [...] oraz [...], obręb G., gm. B., stanowiących przeszkody lotnicze, które są wyższe niż wysokość określona przez wyznaczone powierzchnie ograniczające, wyszczególnione w dokumentacji geodezyjnej "podejście 28. Kompleks EL.5", stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji w formie wykazu zamieszczonego w pliku na płycie DVD, który jest integralną częścią niniejszej decyzji; 3) ustaliło, że obowiązek usunięcia drzew wymienionych w załączniku do niniejszej decyzji obciąża Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe - Nadleśnictwo Kolumna. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że stanowisko wyrażone przez organ pierwszej instancji w decyzji, jest co do zasady prawidłowe. Lotnisko wojskowe Łask (EPLK) na mocy decyzji Ministra Obrony Narodowej z 17 kwietnia 2013 r. zostało wpisane do rejestru lotnisk i lądowisk wojskowych. Poprzedni wpis Lotniska wojskowego Łask do rejestru lotnisk wojskowych miał miejsce na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej z 19 września 2006 r. Wniosek Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr 1158 w Łasku z 22 września 2022 r. o wydanie decyzji zezwalającej na usunięcie drzew stanowiących przeszkody lotnicze na działkach nr [...] oraz [...], obręb G., skierowany do Starosty Łaskiego odpowiada wymaganiom określonym w art. 82 ust. 5 Prawa lotniczego. Nie budzi ponadto wątpliwości kwestia uznania drzew wskazanych przez skarżącą we wniosku za przeszkody lotnicze. Wymienione w dokumentacji geodezyjnej - "podejście 28. Kompleks EL.5" drzewa zostały uznane przez biegłego z zakresu lotnictwa za przeszkody lotnicze, których usunięcie jest niezbędne ze względu na wymogi bezpiecznej eksploatacji lotniska. Bezspornie na jej podstawie należy uznać, że drzewa znajdujące się na działkach nr [...] oraz [...], obręb G., wymienione w dokumentacji geodezyjnej "podejście 28. Kompleks EL.5", stanowią przeszkody lotnicze, co uzasadnia ich usunięcie ze względu na zagrożenie dla bezpiecznej eksploatacji lotniska zarządzanego przez Jednostkę Wojskową Nr 1158 w Łasku (niezależnie od kwalifikacji przeszkody lotniczej z art. 874 bądź z art. 875 Prawo lotnicze). Kolegium podniosło, iż kwestią sporną jest określenie podmiotu, który powinien ponieść koszty usunięcia drzew stanowiących przeszkody lotnicze, a zatem również podstawy prawnej udzielenia zezwolenia. Z wypisów z rejestru gruntów dla działek nr [...] o pow. 1,8200 ha oraz [...] o pow. 7,2888 ha wynika, że ich właścicielem jest Skarb Państwa i stanowią one w całości las. Przedmiotowe działki pozostają w zarządzie Lasów Państwowych (Nadleśnictwo Kolumna). Z opisu taksacyjnego lasu wynika, że stanowi on drzewostan obecnie co najmniej 46 letni (nasadzenia zostały dokonane w przeważającej większości pod koniec lat 70-tych ubiegłego wieku). Działki leśne są usytuowane w bezpośredniej bliskości progu drogi startowej lotniska po jego wschodniej stronie. Kolegium zwróciło uwagę, że organ pierwszej instancji niezasadnie przyjął, że powstanie przeszkód lotniczych wynikało z rozbudowy lotniska wojskowego Łask, a zatem, że koszty usunięcia przeszkód powinien ponieść wnioskodawca. Ocenie takiej przeczy bowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Rozbudowa lotniska wojskowego Łask, a faktycznie, jak wynika z decyzji Wojewody Łódzkiego z 18 września 2014 r., w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę zamierzenia budowlanego pn.: "Przebudowa drogi startowej wraz z przebudową urządzeń pomocniczych na lotnisku Łask", przebudowa, która doprowadziła do wydłużenia pasa startowego o 500 m (z 2500 m do 3000 m), została faktycznie rozpoczęta w 2017 r., zaś do powiązanych z tym zmian parametrów lotniska doszło w 2017 oraz 2019 r. o czym świadczą notatki decyzyjne Ministra Obrony Narodowej z 16 stycznia 2017 r. oraz z 6 czerwca 2019 r. Tymczasem zarządzający lotniskiem wojskowym w Łasku już w 2015 r., a więc przed faktycznym wydłużeniem drogi startowej lotniska i zmianą jego parametrów podejmował formalne starania mające na celu uzyskanie decyzji zezwalającej na usunięcie przeszkód lotniczych, co wynika z wniosku z 25 marca 2015 r. o wydanie decyzji w sprawie usunięcia przeszkody zlokalizowanej w rejonie podejść do lądowania lotniska wojskowego w Łasku kierowanego do Ministra Obrony Narodowej. Na istnienie przeszkód lotniczych na działce nr [...] (podzielonej następnie na działki nr [...] oraz [...]) wskazywała załączona do wniosku dokumentacja. Co więcej, skarżąca zwróciła uwagę, że jej Dowódca już w 2013 r., a zatem zanim odbyły się szczyty NATO w Newport w 2014 r. oraz w Warszawie w 2016 r., w korespondencji kierowanej do Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr 3091 w Poznaniu sygnalizował występowanie przeszkód lotniczych w postaci drzew na podejściach drogi startowej, które mogą stanowić potencjalne zagrożenie dla zapewnienia bezpiecznych startów i lądowań oraz konieczność opracowania dokumentacji mającej na celu uzyskanie decyzji zezwalającej na usunięcie przeszkód lotniczych w postaci drzew (kopia pisma z 4 października 2013 r.). Z wyjaśnień przedstawionych przez stronę odwołującą się wynika ponadto, że droga startowa lotniska wojskowego w Łasku powstała w latach pięćdziesiątych XX wieku i jej jedyna rozbudowa (wydłużenie) nastąpiła w związku z realizacją inwestycji amerykańskiej w ramach programu European Deterrence lnitiative (EDI), a poza tą inwestycją nie były prowadzone inne rozbudowy lotniska. W konsekwencji, w ocenie kolegium, niewłaściwym było uznanie, że drzewostan tworzący las rosnący na działkach nr [...] oraz [...], obręb G., gm. B., stał się przeszkodą lotniczą na skutek realizacji wzmiankowanej inwestycji polegającej na wydłużeniu pasa startowego lotniska. Organ odwoławczy przyjął, że stał się nią na skutek dopuszczania przez właściciela terenu do wzrostu drzew rosnących w pobliżu pasa startowego istniejącego od kilkudziesięciu lat lotniska. W ocenie organu odwoławczego należało uznać, że w rozpatrywanej sprawie wydanie zezwolenia na usunięcie drzew powinno nastąpić na podstawie art. 874 Prawa lotniczego, a nie tak jak przyjął organ pierwszej instancji oraz jak zdaje się przyjmować Nadleśnictwo Łask, na podstawie art. 875 ww. ustawy. Kolegium stwierdziło, że skarżąca słusznie zarzuca, iż w zaskarżonej decyzji w sposób nieprawidłowy określony został jej adresat, gdyż zamiast Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr 1158 powinien nim być Skarb Państwa - Jednostka Wojskowa Nr 1158 w Łasku. Zarówno w art. 874, jaki i w art. 875 Prawa lotniczego prawodawca wymienia jednostkę organizacyjną zarządzającą lotniskiem wpisanym wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk wojskowych jako podmiot uprawniony do złożenia wniosku o wydanie zezwolenia, a tym samym adresata stosownej decyzji administracyjnej wydanej w wyniku rozpatrzenia wniosku. W przepisach tych jednoznacznie wskazuje się na jednostkę organizacyjną, a nie osobę upoważnioną do jej reprezentowania. W rozpatrywanym przypadku chodzi zatem o Jednostkę Wojskową Nr 1158 w Łasku, a nie o Dowódcę Jednostki, który zgodnie z treścią Instrukcji Operacyjnej Lotniska Łask jest zarządzającym lotniskiem. Jednostką organizacyjną zarządzającą Lotniskiem Wojskowym w Łasku jest Jednostka Wojskowa Nr 1158 w Łasku, a zatem właściwym określeniem adresata zezwolenia na usunięcie drzew rosnących na działkach nr [...] oraz [...], obręb G., gm. B., stanowiących przeszkody lotnicze, jest wskazanie 32 Bazy Lotnictwa Taktycznego (Jednostki Wojskowej Nr 1158 w Łasku). W ocenie Kolegium nieprawidłowe określenie adresata zezwolenia przez organ pierwszej instancji nie stanowiło naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Wskazanie w sentencji decyzji zarządzającego lotniskiem wojskowym wpisanym wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk wojskowych, który jest osobą upoważnioną do reprezentowania jednostki organizacyjnej zarządzającej lotniskiem jest uchybieniem, którego nie można rozpatrywać w kategoriach skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu skargę do sądu administracyjnego złożył Skarb Państwa - PGL Lasy Państwowe Nadleśnictwo Kolumna w Łasku, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:

1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie nakazanej przez wskazane przepisy zasady swobodnej oceny dowodów i zastosowanie w jej miejsce zasady dowolnej oceny dowodów polegającej na błędnym, sprzecznym z zasadami doświadczenia życiowego i logiki przypisaniu pismu Dowódcy Jednostki Wojskowej z 4 października 2013 r. mocy dowodowej w zakresie zidentyfikowania przeszkód lotniczych już w 2013 r., braku powiązania czasowego rozpoznania przeszkód z inwestycją polegająca na wydłużeniu drogi startowej;

2. przepisów prawa materialnego:

a) art. 874 ust. 5 pkt 1 Prawa lotniczego poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy nie ziściły się przesłanki uprawniające do jego stosowania, albowiem drzewa na działce uczestników zostały posadzone na wiele lat przed wejściem w życie ustawy Prawo lotnicze a nadto, do ich wzrostu doszło bez intencjonalnego wykonywania przez skarżącego zabiegów pielęgnacyjnych mających na celu doprowadzenie do wzrostu drzew na nieruchomości sąsiadującej z lotniskiem;

b) art. 875 ust. 1 pkt 2 Prawa lotniczego poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy z materiału dowodowego wynikało, że drzewa zostały zidentyfikowane jako przeszkody lotnicze w okresie, w którym planowano już rozbudowę lotniska, a wręcz rozpoczęto procedurę inwestycyjną.

Mając powyższe na uwadze strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Sieradzu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, czyli ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z kolei zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Sąd bada więc legalność zaskarżonej decyzji - czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Dokonując oceny - w granicach tak zakreślonej kognicji - sąd uznał, że zarówno zaskarżona doń decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 14 lutego 2024 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty Łaskiego z 30 października 2023 r. naruszają przepisy postępowania oraz przepisy prawa materialnego, w stopniu który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu - dalej: SKO lub kolegium - z 14 lutego 2024 r., którą kolegium uchyliło w całości zaskarżoną doń decyzję Starosty Łaskiego z 30 października 2023 r. (pkt 1 zaskarżonej do sądu decyzji SKO) i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że: udzieliło Skarbowi Państwa - 32 Bazie Lotnictwa Taktycznego w Łasku (Jednostka Wojskowa nr 1158) zezwolenia na usunięcie drzew rosnących na działkach nr [...] oraz [...], obręb G., gm. B., stanowiących przeszkody lotnicze, które są wyższe niż wysokość określona przez wyznaczone powierzchnie ograniczające, wyszczególnione w dokumentacji geodezyjnej "podejście 28. Kompleks EL.5", stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji w formie wykazu zamieszczonego w pliku na płycie DVD, który jest integralną częścią niniejszej decyzji (pkt 2 zaskarżonej do sądu decyzji SKO) oraz ustaliło, że obowiązek usunięcia drzew wymienionych w załączniku do niniejszej decyzji obciąża Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe - Nadleśnictwo Kolumna (pkt 3 zaskarżonej do sądu decyzji SKO).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego do sądu rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 2110) – dalej: uP.L., tj. art. 82 ust. 1 pkt 7 lit. a i art. 874 ust. 4 i ust. 5 pkt 1 uP.L., tym samym kolegium nie zgodziło się ze stanowiskiem wyrażonym przez organ I instancji w tym zakresie, w którym Starosta Łaski uznał, iż podstawą prawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia był – obok art. 82 ust. 1 pkt 7 lit a) – art. 875 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 uP.L.

Zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt 7 lit. a) uP.L. "W celu zapewnienia bezpieczeństwa eksploatacji lotniska zarządzający lotniskiem: (...) 7) wnioskuje o wydanie decyzji: a) w sprawie usunięcia drzewa lub krzewu stanowiącego przeszkodę lotniczą do starosty właściwego dla nieruchomości, na której znajduje się przeszkoda lotnicza. Ustawodawca zaznaczył przy tym, że zadanie starosty określone w art. 82 ust. 1 pkt 7 lit. a) uP.L. jest zadaniem z zakresu administracji rządowej (art. 82 ust. 1b uP.L.). Niejako na marginesie należy również zauważyć, iż w myśl art. 82 ust. 1 pkt 8 uP.L. w celu zapewnienia bezpieczeństwa eksploatacji lotniska na zarządzającym lotniskiem ciąży również obowiązek niezwłocznego zawiadamiania:

"a) w przypadku stwierdzenia, że na terenie znajdującym się w granicach powierzchni ograniczających przeszkody są wznoszone lub znajdują się obiekty mogące stanowić przeszkody lotnicze albo że istniejące przeszkody lotnicze nie są oznakowane zgodnie z wymogami określonymi w przepisach wydanych na podstawie art. 92 ust. 2:

– Prezesa Urzędu - w przypadku lotniska wpisanego do rejestru lotnisk cywilnych,

– Ministra Obrony Narodowej - w przypadku lotniska wpisanego wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk wojskowych,

– ministra właściwego do spraw wewnętrznych - w przypadku lotniska wpisanego wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk lotnictwa służb porządku publicznego,

b) właściwy organ nadzoru budowlanego - w przypadku, o którym mowa w lit. a, w zakresie obiektów budowlanych oraz urządzeń związanych z prowadzoną budową".

W myśl art. 82 ust. 1a uP.L. zadania, o których mowa m.in. w art. 82 ust. 1 pkt 7 uP.L., w odniesieniu do lotnisk wpisanych wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk wojskowych albo wpisanych wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk lotnictwa służb porządku publicznego wykonuje jednostka organizacyjna zarządzająca lotniskiem wpisanym wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk wojskowych albo wpisanym wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk lotnictwa służb porządku publicznego. Ustawodawca wskazał, iż "Do usuwania drzewa lub krzewu znajdującego się na nieruchomościach objętych decyzją, o której mowa w ust. 1 pkt 7 lit. a, z wyjątkiem drzewa lub krzewu usuwanego z nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków, nie stosuje się przepisów art. 33 i rozdziału 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody" (art. 82 ust. 3 uP.L.). Nadto, zgodnie z art. 82 ust. 4 uP.L. "Do gruntów rolnych i leśnych objętych decyzją, o której mowa w ust. 1 pkt 7 lit. a, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach". Zauważyć również należy, iż zgodnie z wolą ustawodawcy (art. 82 ust. 5 uP.L.) do wniosku, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 7 lit a) uP.L. wnioskodawca jest obowiązany dołączyć:

1) dokumentację geodezyjną określającą wysokość nad poziomem morza i współrzędne drzewa lub krzewu, które ma zostać usunięte, oraz mapę poglądową obejmującą obszar objęty wnioskiem;

2) wypisy i wyrysy z operatu ewidencji gruntów i budynków lub odpisy z księgi wieczystej dla nieruchomości, na której znajduje się drzewo lub krzew objęte wnioskiem;

3) dowody potwierdzające, że drzewo lub krzew objęte wnioskiem stanowi przeszkodę lotniczą.

Jak wynika z akt administracyjnych pismem z 22 września 2022 r. dowódca Jednostki Wojskowej 1158 w Łasku – działając w imieniu Skarbu Państwa – 32 Bazy Lotnictwa Taktycznego w Łąsku, Jednostki Wojskowej 1158 - zwrócił się do Starosty Łaskiego, na podstawie art. 82 ust. 1 pkt 7 lit a) uP.L. z wnioskiem o wydanie decyzji zezwalającej na usunięcie drzew stanowiących przeszkody lotnicze na działkach nr [...] i [...] położonych w obrębie G.. Wskazać przy tym należy, iż zasadnie SKO stwierdziło, że w decyzji organu I instancji określono w sposób nieprawidłowy jej adresata – gdyż zamiast Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr 1158 w Łasku adresatem wydanej w sprawie decyzji powinien być: Skarb Państwa – Jednostka Wojskowa Nr 1158 w Łasku. Należy przy tym podzielić stanowisko kolegium, iż zarówno w art. 87⁴, jaki i w art. 87⁵ uP.L. prawodawca wymienia jednostkę organizacyjną zarządzającą lotniskiem wpisanym wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk wojskowych jako podmiot uprawniony do złożenia wniosku o wydanie zezwolenia, a tym samym adresata stosownej decyzji administracyjnej wydanej w wyniku rozpatrzenia takiego wniosku. Przy czym w przepisach tych jednoznacznie wskazuje się na jednostkę organizacyjną zarządzającą lotniskiem, a nie na osobę upoważnioną do jej reprezentowania – w rozpatrywanym przypadku chodzi zatem o Jednostkę Wojskową Nr 1158 w Łasku, a co za tym idzie adresatem wydanej w sprawie decyzji powinien być Skarb Państwa – 32 Baza Lotnictwa Taktycznego w Łasku Jednostka Woskowa Nr 1158 w Łasku.

Do wskazanego wniosku załączono: dokumentację geodezyjną (tj. opracowanie dokumentacji geodezyjnej określającej przeszkody lotnicze w postaci drzew i krzewów, wykonane w dniu 10 sierpnia 2022 r. przez I. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na zlecenie Rejonowego Zarządu Infrastruktury Bydgoszcz, określające wysokość nad poziomem morza i współrzędne drzew, które mają zostać usunięte wraz z mapą poglądową obejmującą obszar objęty wnioskiem), wypis z rejestru gruntów, wyrys z mapy ewidencyjnej oraz Załącznik nr 14 Instrukcji Operacyjnej Lotniska Łask – Mapa przeszkód lotniskowych Typu A z dnia 12 lipca 2019 r. (dokument ten zawiera wykaz przeszkód lotniczych w otoczeniu lotniska, schemat lotniska oraz datowaną na 21 września 2022 r. tabelę przeszkód naturalnych przebijających powierzchnie ograniczające). Nadto, w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji (pismo Starosty Łaskiego z 3 października 2022 r.) Dowódca Jednostki Wojskowej nr 1158 uzupełnił wskazany powyżej wniosek – pismem z 13 października 2022 r. - o: dokumenty potwierdzające wpis lotniska do stosownego rejestru oraz wyciąg z Instrukcji Operacyjnej Lotniska (INOP) – na podstawie której Dowódca Jednostki Wojskowej nr 1158 pełni funkcję Zarządzającego Lotniskiem. W piśmie tym wskazano również – doprecyzowując wniosek z 22 września 2022 r., iż dotyczy on obiektów powierzchniowych przebijających powierzchnię podejścia. A nadto poinformowano Starostę Łaskiego, iż "przedmiotowe drzewa stanowiły przeszkodę lotniczą przed rozbudową lotniska i nie są z nią związane". Do wskazanego powyżej pisma z 13 października 2022 r. załączono: Kartę Lotniska Wojskowego Księgi Rejestru Lotnisk i Lądowisk Wojskowych (nr karty rejestru 10, data wpisu do rejestru 14 kwietnia 2013 r.); decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 kwietnia 2013 r. w sprawie wpisania lotniska wojskowego Łask do rejestru lotnisk i lądowisk wojskowych oraz decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 sierpnia 2021 r. w sprawie wprowadzenia zmiany cech lotniska wojskowego Łask do rejestru lotnisk i lądowisk wojskowych. Co więcej, wraz z pismem z 26 kwietnia 2023 r., Dowódca Jednostki Wojskowej Nr 1158 w Łasku przesłał organowi I instancji dokumentację geodezyjną uzupełnioną o współrzędne określające wysokość nad poziomem morza i współrzędne każdego drzewa – sporządzoną przez uprawnionego geodetę w dniu 30 marca 2023 r. Tym samym wnioskodawca wypełnił warunki, o których mowa w art. 82 ust. 5 uP.L.

Zgromadzone w aktach sprawy dokumenty pozwalają – bez żadnych wątpliwości - stwierdzić, że wnioskowane do wycięcie drzewa stanowią przeszkodę lotniczą. W szczególności zauważyć bowiem należy, iż w toku prowadzonego postępowania organ I instancji powołał biegłego sądowego z zakresu lotnictwa w celu przeprowadzenia oględzin i wydania opinii dotyczącej toczącego się postępowania w sprawie zezwolenia na usunięcie przeszkód lotniczych w postaci drzew znajdujących się na działkach nr [...] oraz [...] w obrębie G., gm. B. (w aktach administracyjnych postanowienie Starosty Łaskiego z 28 listopada 2022 r.). Wobec powyższego w dniu 31 lipca 2023 r. została sporządzona przez biegłego z zakresu lotnictwa stosowna opinia w przedmiocie konieczności usunięcia drzew będących przeszkodami lotniczymi przebijającymi powierzchnię podejścia do lotniska wojskowego w Łasku, a ujawnionymi w dokumentacji geodezyjnej jako przeszkoda lotnicza, położna w granicach działek ewidencyjnych o nr [...] oraz [...] obręb G., gm. [...]. W konkluzji tej opinii – która nie budzi zastrzeżeń - biegły wskazał, iż "drzewa znajdujące się na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz [...] przedstawione w dokumentacji geodezyjnej »podejście 28. Kompleks EL.5« stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego (...) lotniska EPLK". Nadto, biegły podkreślił, iż w celu zapewnienia bezpieczeństwa operacjom lotniczym oraz utrzymaniu certyfikatów i licencji operacyjnych należy uznać konieczność usunięcia istniejącej przeszkody terenowej poprzez wycięcie drzew. Zatem, wobec powyższego, nie może być wątpliwości co do tego, że wnioskowane w piśmie z 22 września 2022 r. do wycięcia drzewa stanowią przeszkodę lotniczą. Kwestia ta nie jest zresztą sporna – zarówno strony jak i uczestnik toczącego się postępowania są zgodne co do tego, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z przeszkodą lotniczą w postaci drzew rosnących na działkach nr [...]oraz [...] w obrębie G., gm. B., która to przeszkoda powierzchniowa przebija powierzchnie podejścia wyszczególnione w dokumentacji geodezyjnej określonej jako "podejście 28. Kompleks EL.5". Zauważyć również należy, iż w treści wskazanej opinii biegły wskazał, iż "pod koniec 2017 roku, w wyniku ustaleń szczytów NATO w Newport w 2014 roku i w Warszawie w 2016 roku rozpoczęto wydłużanie pasa startowego lotniska w celu przyjmowania największych samolotów NATO" (s. 13 opinii z 31 lipca 2023 r.). Fakt ten niewątpliwie wskazuje na to, że biegły powiązał istniejące w dacie sporządzania opinii przeszkody lotnicze z rozbudową lotniska.

Tym samym w świetle dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych sąd nie ma wątpliwości co do tego, że drzewa objęte wnioskiem uczestnika postępowania sądowego z 22 września 2022 r., które rosną na działkach oznaczonych nr [...] i [...] należało uznać za przeszkodę lotniczą.

Zasadniczą osią sporu w niniejszej sprawie jest jednak to, czy w niniejszej sprawie zastosowanie powinien znaleźć:

- art. 874 uP.L. (a więc czy prawidłowe jest stanowisko prezentowane w zaskarżonej do sądu decyzji SKO, podzielane przez uczestnika postępowania – tj. Skarb Państwa - 32 Bazę Lotnictwa Taktycznego w Łasku, Jednostkę Wojskową Nr 1158), czy też

- art. art. 875 uP.L. (a więc czy prawidłowe jest stanowisko prezentowane w decyzji Starosty Łaskiego, podzielane przez stronę skarżącą – tj. Skarb Państwa PGL Lasy Państwowe Nadleśnictwo Kolumna w Łasku).

Wobec powyższego wskazać należy, iż przepis art. 874 ust. 1 uP.L. stanowi, iż zabrania się na terenie znajdującym się w granicach powierzchni ograniczających przeszkody sadzenia, uprawy lub dopuszczania do wzrostu drzewa lub krzewu stanowiącego przeszkodę lotniczą oraz drzewa lub krzewu zasłaniającego świetlne systemy podejścia. Przy czym, obowiązek i koszt usunięcia albo odpowiedniego przycięcia drzewa lub krzewu, o którym mowa w ust. 1, obciąża: "właściciela nieruchomości, użytkownika wieczystego albo osobę, której przysługują ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości, w zależności od tego, kto faktycznie włada nieruchomością, na której znajduje się taka przeszkoda" (art. 874 ust. 2 pkt 1 uP.L.). Równocześnie ustawodawca zaznaczył, iż "W przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, dla nieruchomości będących w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, zwanego dalej »Lasami Państwowymi«, na podstawie ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, Lasy Państwowe są obowiązane do dokonania nieodpłatnie usunięcia i uprzątnięcia drzewa lub krzewu w terminie ustalonym w odrębnym porozumieniu albo umowie z zarządzającym lotniskiem użytku publicznego albo podmiotem, o którym mowa w art. 82 ust. 2. Koszt usunięcia drzewa lub krzewu w wieku do 20 lat oraz ich uprzątnięcia z nieruchomości będących w zarządzie Lasów Państwowych ponosi zarządzający lotniskiem użytku publicznego albo podmiot, o którym mowa w art. 82 ust. 2" (art. 874 ust. 3 uP.L.). Przy czym zgodnie z art. 874 ust. 4 uP.L. "Na wniosek podmiotów, o których mowa w ust. 2, starosta właściwy dla nieruchomości, na której znajduje się drzewo lub krzew, o którym mowa w ust. 1, wydaje decyzję zezwalającą na usunięcie albo odpowiednie przycięcie drzewa lub krzewu. Przepisy art. 82 ust. 3 i 4 stosuje się". Odnotować jeszcze należy, iż w myśl art. 874 ust. 5 uP.L. "W przypadku niewystąpienia z wnioskiem, o którym mowa w ust. 4, przez podmioty, o których mowa w ust. 2 pkt 1, starosta właściwy dla nieruchomości, na której znajduje się drzewo lub krzew, o którym mowa w ust. 1, wydaje, na wniosek zarządzającego lotniskiem albo jednostki organizacyjnej zarządzającej lotniskiem wpisanym wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk wojskowych albo wpisanym wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk lotnictwa służb porządku publicznego, zakładającego lotnisko, o którym mowa w art. 55 ust. 2 pkt 1-3, albo Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej, decyzję administracyjną zezwalająca na usunięcie albo odpowiednie przycięcie drzewa lub krzewu. Obowiązek i koszt usunięcia tego drzewa lub krzewu obciąża: 1) właściciela nieruchomości, użytkownika wieczystego albo osobę, której przysługują ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości w zależności od tego, kto faktycznie włada nieruchomością, na której znajduje się taka przeszkoda; 2) wnioskującego o wydanie decyzji – w przypadku braku osób, o których mowa w pkt 1, albo gdy miejsce pobytu tych osób nie jest znane i nie jest możliwe do ustalenia na podstawie katastru nieruchomości w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne". W podstawie prawnej zaskarżonej do sądu decyzji SKO wskazano art. 874 ust. 4 i ust. 5 pkt 1 uP.L. tym samym w istocie przyjmując, iż Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo Kolumna w Łasku doprowadziło do, zabronionego treścią art. 874 ust. 1 uP.L., wzrostu drzew stanowiących przeszkodę lotniczą, a co za tym idzie to ten podmiot obciąża obowiązek i koszt ich usunięcia.

Z kolei w myśl art. 875 ust. 1 uP.L. "Jeżeli w wyniku budowy, rozbudowy lub zmiany cech lotniska obiekt naturalny w postaci drzewa lub krzewu stał się przeszkodą lotniczą, jego usunięcia lub odpowiedniego przycięcia po uzyskaniu decyzji starosty, o której mowa w art. 82 ust. 1 pkt 7 lit a, dokonuje na własny koszt: 1) zakładający lotnisko – w przypadku budowy lotniska; 2) zarządzający lotniskiem albo jednostka organizacyjna zarządzająca lotniskiem wpisanym wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk wojskowych albo wpisanym wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk lotnictwa służb porządku publicznego – w przypadku rozbudowy lub zmiany cech lotniska". Przy czym, decyzja starosty staje się wykonalna nie wcześniej niż w dniu, w którym można przystąpić do użytkowania obiektu lotniskowego zgodnie z art. 54 albo art. 55 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (art. 875 ust. 1 in fine uP.L.). Dla porządku odnotować jeszcze należy, iż posiadacz nieruchomości zapewnia dostęp do nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z usunięciem albo odpowiednim przycięciem drzewa lub krzewu. Natomiast w przypadku nieudostępnienia nieruchomości przepisy art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stosuje się odpowiednio (art. 875 ust. 2 uP.L.). Nadto, zgodnie z art. 875 ust. 3 uP.L. "W przypadku, o którym mowa w ust. 1, usunięcie drzewa lub krzewu albo jego odpowiednie przycięcie następuje za odszkodowaniem zakładającego lotnisko w przypadku budowy lotniska albo zarządzającego lotniskiem, Ministra Obrony Narodowej albo jednostki organizacyjnej zarządzającej lotniskiem wpisanym wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk lotnictwa służb porządku publicznego w przypadku rozbudowy lub zmiany cech lotniska na rzecz właściciela, użytkownika wieczystego albo osoby, której przysługują ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości, w zależności od tego, kto faktycznie włada nieruchomością, na której znajduje się drzewo lub krzew, albo w przypadku ich braku - posiadacza nieruchomości. Wysokość odszkodowania ustala się w drodze umowy stron". Natomiast, jak stanowi art. 875 ust. 4 uP.L., "W przypadku braku umowy stron zawartej w terminie 3 miesięcy od dnia usunięcia albo odpowiedniego przycięcia drzewa lub krzewu wysokość odszkodowania, o którym mowa w ust. 3, ustala, z zastosowaniem zasad przewidzianych przy wywłaszczaniu nieruchomości, określonych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, starosta właściwy ze względu na miejsce, w którym znajdowało się drzewo lub krzew". Przy czym "W przypadku lasów stanowiących własność Skarbu Państwa odszkodowania, o których mowa w ust. 3, stanowią środki funduszu leśnego, o którym mowa w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach" (art. 875 ust. 5 uP.L.). W podstawie prawnej decyzji organu I instancji, tj. Starosty Łaskiego wskazano art. 875 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 uP.L., a co za tym idzie organ ten przyjął, iż drzewa wskazane przez wnioskodawcę jako przeszkody lotnicze istniały przed rozbudową lotniska jednak pierwszy wniosek o ich usunięcie – gdzie zostały one ujawnione jako przeszkody lotnicze – złożono do Ministerstwa Obrony Narodowej w 2015 roku, czyli po wydaniu przez Wojewodę Łódzkiego decyzji z 18 września 2014 r. zezwalającej na "Przebudowę drogi startowej wraz z przebudową urządzeń pomocniczych na lotnisku Łask". To z kolei spowodowało, że zdaniem organu I instancji usunięcie wskazanych drzew powinno nastąpić na podstawie art. 875 ust. 3 uP.L., czyli "za odszkodowaniem zarządzającego lotniskiem (Dowódca Jednostki Wojskowej nr 1158 w Łasku) na rzecz właściciela (Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo Kolumna)" - s. 14 decyzji Starosty Łaskiego.

Na tle wskazanych powyższej przepisów sąd podziela stanowisko wyrażane już w judykaturze (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 września 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 839/23), iż instytucja, o której mowa w art. 874 i art. 875 ust. 1 uP.L. jest rodzajem wywłaszczenia a w zasadzie jest to instytucja zbliżona do wywłaszczenia – zarówno bowiem nałożony na właściciela nieruchomości zakaz sadzenia, uprawy lub dopuszczania do wzrostu drzewa lub krzewu uznanego za przeszkodę lotniczą, jak również konieczność znoszenie przez właściciela nieruchomości tego, że zarządzający lotniskiem w oparciu o decyzję starosty dokona przymusowej wycinki drzew lub krzewów z jego działki, w sytuacji uznania ich za przeszkody lotnicze - stanowią ograniczenie prawa własności nieruchomości. Nie zmienia to jednak faktu, iż znoszenie przymusowej wycinki drzew lub krzewów oraz zakaz ich nasadzania i pielęgnacji czy dopuszczania do naturalnego wzrostu jest niewątpliwie ograniczeniem w korzystaniu z nieruchomości na cel publiczny, jakim bez wątpienia jest konieczność zapewnienia bezpiecznego ruchu lotniczego. W tym też sensie, wykładnia tych przepisów – tj. zarówno art. 874 jak i art. 875 uP.L. - powinna być ścisła i zbliżona do systemowego uregulowania tej kwestii, w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, która w sposób wyraźny wiąże decyzję wywłaszczeniową z odszkodowaniem (por. art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami), natomiast realizację celu wywłaszczenia z działaniem beneficjenta na rzecz którego dokonano wywłaszczenia. Co do zasady zatem, jak słusznie zauważył WSA w Krakowie we wskazanym powyżej wyroku (z dnia 20 września 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 839/23), przymusowa wycinka drzew uznanych za przeszkody lotnicze powinna odbywać się na koszt adresata decyzji o zezwoleniu na usunięcie tych drzew oraz za odszkodowaniem dla właściciela nieruchomości, który w ten sposób doznaje ograniczenia w korzystaniu z niej. Przyjmując takie założenie stwierdzić należy, iż tylko wyjątkowo można znaleźć zastosowanie dla regulacji, o której mowa w art. 874 ust 2 pkt 1 uP.L., tj. sytuacji, kiedy w terenie przyległym do lotniska właściciel nieruchomości dokonuje nasadzeń drzew lub krzewów mogących stanowić w przyszłości przeszkody lotnicze i intencjonalnie wykonuje zabiegi pielęgnacyjne mających na celu wzrost tychże drzew, czy krzewów.

W niniejszej sprawie wnioskowane do usunięcia drzewa, rosnące na działkach o nr [...] i [...] to drzewa aktualnie w wieku powyżej 50 lat, gdyż jak wynika z akt administracyjnych drzewostan na przedmiotowych działkach został nasadzony w latach 70-tych ubiegłego wieku (w aktach sprawy znajdują się dokumenty związane z procedurą Planu Urządzenia Lasu dla Nadleśnictwa Kolumna na lata 2016 - 2025).

W świetle dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych można przyjąć, że wnioskowane obecnie do usunięcia – jako przeszkody lotnicze - drzewa zostały najwcześniej uznane za przeszkody lotnicze w 2015 r. (w aktach administracyjnych wniosek Jednostki Wojskowej Nr 1158 z dnia 25 marca 2015 r. skierowany do Ministerstwa Obrony Narodowej dotyczący wydania decyzji w sprawie usunięcia przeszkody zlokalizowanej w rejonie podejść do lądowania lotniska wojskowego) gdyż załączona do tego wniosku dokumentacja pozwala na wstępne zlokalizowanie działek oraz wnioskowanych do wycięcia drzew). Wprawdzie podczas rozprawy pełnomocnik uczestnika postępowania wskazał, iż w 2014 roku wystąpiono z wnioskiem do Ministra Obrony Narodowej o wycięcie lasu ale został on pozostawiony bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych przez wnioskodawcę – niemniej jednak wobec zgromadzonej w aktach administracyjnych dokumentacji twierdzenie to nie może mieć przesądzającego znaczenia w niniejszej sprawie. Również stanowisko pełnomocnika uczestnika postępowania, iż rozbudowa pasa lotniczego nie ma w niniejszym przypadku znaczenia, gdyż przeszkody lotnicze istniały już wcześniej – zostały bowiem zidentyfikowane w piśmie z 4 października 2013 r., w świetle treści tego pisma (którego kopie załączono do akt administracyjnych) nie może mieć przesądzającego znaczenia. W treści pisma z dnia 4 października 2013 r. skierowanego przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr 1158 w Łasku do Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr 3091 w Poznaniu wskazano bowiem, iż: "16 września 2013 r. odbył się rekonesans rejonu podejść powietrznych lotniska Łask w zakresie utrzymania prawidłowego stanu wysokościowego gwarantującego bezpieczne starty i lądowania". Nadto zaznaczono, iż "podczas rekonesansu dokonano orientacyjnych pomiarów odległościowych i wysokościowych potencjalnych przeszkód lotniczych w odniesieniu do drogi startowej". A nadto wskazano, iż "w wyniku przeprowadzonego rekonesansu stwierdzono, że drzewa znajdujące się na podejściach drogi startowej mogą stanowić potencjalne zagrożenie dla zapewnienia bezpiecznych startów i lądowań". Tym samym więc w piśmie tym mowa jedynie o potencjalnym zagrożeniu, a co więcej, wobec nie wskazania w jego treści konkretnych działek, na których owe potencjalne przeszkody lotnicze się znajdują trudno w sposób nie pozostawiający żadnych wątpliwości powiązać je z działkami nr [...] i [...], których dotyczy skierowany do Starosty Łaskiego wniosek z 22 września 2022 r. (uruchamiający przedmiotowe postępowanie).

Zatem w świetle dokumentów zgormadzonych w aktach sprawy sąd uznał, iż najwcześniej drzewa znajdujące się na działkach o nr [...] i [...] można uznać za przeszkody lotnicze począwszy od 25 marca 2015 r. (data wskazanego powyżej wniosku skierowanego do Ministra Obrony Narodowej), natomiast samo postępowanie zmierzające do uznania wskazanych drzew za przeszkody lotnicze zostało skutecznie wszczęte dopiero w drugiej połowie 2022 r. Z kolei drzewa rosnące na wskazanych działkach zostały posadzone w latach 70-tych ubiegłego wieku, a więc w chwili wszczęcia przedmiotowego postępowania miały już ponad 50 lat. Zatem z przyczyn oczywistych przyjąć należy, że zarówno w 2022 r., jak i nawet w 2015 r., żadne z wnioskowanych do wycinki drzew nie było sadzone w bliskiej odległości czasowej, od uznania go za przeszkodę lotniczą. Równocześnie, jak wynika z akt administracyjnych, lotnisko Łask zostało wpisane do rejestru lotnisk i lądowisk wojskowych decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 kwietnia 2013 r. Natomiast decyzją z dnia 2 sierpnia 2021 r. Minister Obrony Narodowej wprowadził zmiany cech lotniska wojskowego Łask do rejestru lotnisk i lądowisk wojskowych. Nadto, ze znajdującego się w aktach administracyjnych załącznika nr 14 Instrukcji Operacyjnej Lotniska Łask – Mapa przeszkód lotniskowych Typu A z dnia 12 lipca 2019 r., który to dokument zawiera wykaz przeszkód lotniczych w otoczeniu lotniska, schemat lotniska oraz tabelę przeszkód naturalnych przebijających powierzchnie ograniczające, wynika, iż ów wykaz przeszkód naturalnych przebijających powierzchnie ograniczające jest datowany na 21 września 2022 r. Wobec powyższego trudno podzielić stanowisko, iż właściciel działek, na których rosną drzewa mógł dopuścić się działań, o których mowa w art. 874 ust. 1 uP.L. a więc intencjonalnych działań, których celem miałby być wzrost drzew uznanych ostatecznie w opinii biegłego z 31 lipca 2023 r. za przeszkody lotnicze.

W świetle dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy (w szczególności wobec pisma Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego z 25 lipca 2023 r., skierowanego do Starosty Łaskiego) wskazać należy, iż lotnisko w Łasku od lat się zmienia – było ono wielokrotnie poddawane przebudowie, dokonywano również zmian jego cech, a co za tym idzie wydawane były liczne decyzje - zarówno o warunkach zabudowy, jak również o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. We wskazanym piśmie Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego wymieniono szereg takich decyzji, począwszy od decyzji nr 2/2003 z dnia 30 stycznia 2003 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie systemów meteorologicznych MetNet na obszarze kompleksu wojskowego nr 6030, a kończąc na decyzji nr 238/2022 z dnia 4 listopada 2022 r. – Pozwolenie na budowę budynków SIL i NOSP (magazyn przechowywania materiałów służby inżynieryjno-lotniczej oraz budynek naziemnej obsługi statków powietrznych) wraz z infrastrukturą towarzyszącą, w ramach przebudowy i rozbudowy budynków i budowli wraz z infrastrukturą na terenie 32. BLT w Łasku na potrzeby przyjęcia i funkcjonowania samolotu wielozadaniowego F35 w m. G. Łącznie w piśmie z 25 lipca 2023 r. wskazano na wydanie 37 decyzji administracyjnych. Co więcej również okoliczności, na które powołuje się uczestnik postępowania, iż już przed złożeniem wniosku z 22 września 2022 r. drzewa, które są przedmiotem niniejszego postępowania były przeszkodą lotniczą świadczą w istocie o rozbudowie i zmianach cech lotniska.

Zatem nawet gdyby przyjąć, iż już w dacie złożenia wniosku z 2015 r. o wydanie decyzji w sprawie usunięcia przeszkody zlokalizowanej w rejonie podejść do lądowania lotniska wojskowego, tj. już 25 marca 2015 r. istniała przeszkoda lotnicza w postaci drzew (mimo, iż postępowanie to nie zakończyło się wydaniem w sprawie decyzji, a co za tym idzie nie przesądzono wówczas, że wskazane drzewa stanowią w istocie przeszkodę lotniczą) - to wobec jednoznacznego powiązania przez biegłego z zakresu lotnictwa faktu istnienia na przedmiotowych działkach przeszkody terenowej w postaci rosnących na nich drzew z wydłużeniem pasa startowego lotniska w celu przyjmowania największych samolotów NATO, a to z kolei – tj. wydłużanie pasa startowego - nastąpiło w oparciu o decyzję Wojewody Łódzkiego z 18 września 2014 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę zamierzenia budowlanego pn.: "Przebudowa drogi startowej wraz z przebudową urządzeń pomocniczych na lotnisku Łask" (które to zamierzenie budowlane miało doprowadzić do wydłużenia pasa startowego o 500 m, tj. z 2500 m do 3000 m) – to i tak formalnoprawne działania zmierzające do realizacji przedmiotowego zamierzenia budowlanego wyprzedzały nawet to wstępnie zlokalizowanie przeszkody lotniczej w postaci rosnących na przedmiotowych działkach drzew. Równocześnie nie może ujść uwadze fakt, iż już decyzją z 14 marca 2014 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego Wojewoda Łódzki ustalił warunki i zasady zagospodarowania terenu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla przedsięwzięcia pn.: "Przebudowa drogi startowej wraz z przebudową urządzeń pomocniczych na lotnisku Łask". Zatem procedura ta została od strony formalnoprawnej rozpoczęta w pierwszej połowie 2014 r. Co więcej nie można też pominąć i tego, że 30 października 2013 r., tj. przed przystąpieniem do sporządzenia Planu Urządzenia Lasu dla Nadleśnictwa Kolumna na lata 2016 – 2025 (obejmującego działki o nr [...] i [...] położne w obrębie G., gm. B.), odbyło się spotkanie Komisji Założeń Planu, w którym wzięli udział przedstawiciele 32 Bazy Lotnictwa Taktycznego w Łasku oraz RZl Bydgoszcz, którzy nie zgłosili żadnych uwag w zakresie istnienia przeszkód lotniczych i konieczności ich usunięcia. Co więcej w całym okresie prowadzenia procedury ustalania wskazanego powyżej Planu Urządzenia Lasu dla Nadleśnictwa Kolumna na lata 2016 – 2025 przedstawiciele wojska nie sygnalizowali istnienia żadnych przeszkód lotniczych na gruntach nim objętych (mimo iż obejmowały one wskazane powyżej działki o nr [...] i [...]). Wobec powyższego sąd nie podzielił stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonej doń decyzji kolegium, iż las rosnący na działkach o nr [...] i [...], w obrębie G. gm. B. stał się przeszkodą lotniczą na skutek dopuszczenia przez właściciela terenu do wzrostu drzew rosnących w pobliżu pasa startowego istniejącego od kilkudziesięciu lat. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, który należy uznać za wystarczający, wskazuje bowiem na to, iż do zidentyfikowania drzew rosnących na wskazanych powyżej działkach jako przeszkody lotnicze doszło w związku z rozbudową lotniska, zapoczątkowaną od strony formalnoprawnej w 2014 r.

Wobec powyższego sąd uznał, iż w niniejszej sprawie dokonano błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a to z kolei spowodowało naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. przepisów uP.L. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji.

Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji zastosuje się do oceny prawnej zawartej w niniejszym uzasadnieniu i wynikających z niej wskazań do dalszego postępowania - a w szczególności weźmie pod uwagę wszystkie wskazania sądu co do oceny zebranego materiału dowodowego.

Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w punkcie 2 sentencji wyroku, uzasadnia art. 200 p.p.s.a. Na koszty składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł.

a.kr