Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 676/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 56 par. 1 pkt 1, art. 64 par. 5, art. 64 par. 1 pkt 4, art. 64 cd par. 1, 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca), WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 4 września 2023 r. nr 0601-IEE.7192.144.2023.7 w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 września 2023 r. Dyrektor Izby Administracji w Lublinie, dalej: "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej", "organ nadzorczy", po rozpatrzeniu zażalenia A. J., dalej: "zobowiązana", "skarżąca", utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Biłgoraju, dalej: "Naczelnik Urzędu Skarbowego", "organ egzekucyjny", z dnia 2 czerwca 2023 r. odmawiające zwrotu kosztów egzekucyjnych wyegzekwowanych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego otrzymał do egzekucyjnej realizacji tytuł wykonawczy z dnia 13 stycznia 2021 r. nr [...] wystawiony przez Burmistrza Miasta Biłgoraja, którym objęto wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem i niezwróconą dotację za 2015 r. udzieloną przez jednostkę samorządu terytorialnego, wraz z odsetkami za zwłokę.

W celu wyegzekwowania należności pieniężnych objętych wskazanym tytułem wykonawczym, zawiadomieniem z dnia 18 stycznia 2021 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. P. B. P. S.A. Odpis tego zawiadomienia wraz z odpisem powyższego tytułu wykonawczego zostały doręczone na adres prowadzonej przez zobowiązaną działalności gospodarczej w dniu 4 lutego 2021 r. Natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności, tj. ww. bankowi, przedmiotowe zawiadomienie doręczone zostało elektronicznie za pośrednictwem systemu Ognivo w dniu 18 stycznia 2021 r. Realizując zajęcie bank 4 lutego 2021 r. przekazał kwotę 4.446,60 zł, która w całości rozliczona została na koszty egzekucyjne.

Następnie zawiadomieniem z dnia 2 lutego 2021 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w A. B. S.A. Zawiadomienie to doręczone zostało temu bankowi elektronicznie za pośrednictwem systemu Ognivo w dniu 2 lutego 2021 r., zaś zobowiązanej jego odpis został doręczony 22 lutego 2021 r. W odpowiedzi na to zawiadomienie bank poinformował o braku środków na zajętym rachunku bankowym.

Z kolei zawiadomieniem z dnia 11 lutego 2021 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w Mieście Biłgoraj. Odpis ww. zawiadomienia doręczony został zobowiązanej w dniu 2 marca 2021 r, natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelnością tj. Mieście Biłgoraj w dniu 16 lutego 2021 r. W odpowiedzi Miasto poinformowało o uznaniu zajęcia i zobowiązała się do przekazywania organowi egzekucyjnemu miesięcznie kwoty około 60.000 zł.

W ramach częściowej realizacji zajęcia Miasto 24 marca 2021 r. przekazało organowi egzekucyjnemu kwotę 112.218,46 zł. Została ona rozliczona na należność główną w wysokości 60.218 zł, odsetki za zwłokę w wysokości 25.801,43 zł i pozostałe koszty egzekucyjne w wysokości 26.199,03 zł. Koszty egzekucyjne zostały wyegzekwowane w całości.

Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2021 r. na żądanie wierzyciela, w związku z wstrzymaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 73/21, wykonania decyzji w sprawie określenia należności z tytułu otrzymanej w 2015 r. dotacji, podlegającej zwrotowi, prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone.

Na wniosek wierzyciela postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne, by następnie na wniosek wierzyciela z dnia 5 maja 2022 r. ponownie je zawiesić postanowieniem z dnia 13 maja 2022 r. Dłużnicy zajętej wierzytelności zostali zawiadomieni o wstrzymaniu realizacji zajęć egzekucyjnych.

W ramach realizacji zajęcia wierzytelności zobowiązanej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym za 2021 r., 28 kwietnia 2022 r. organ egzekucyjny wyegzekwował kwotę 2.381 zł, która rozliczona została na należność główną w wysokości 1.575,21 zł i odsetki w wysokości 805,79 zł.

Następnie na wniosek wierzyciela złożony po wyroku WSA w Lublinie z dnia 5 października 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 312/22, oddalającym skargę A. J. na decyzję określającą dochodzoną zaległość, organ egzekucyjny podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne postanowieniem z dnia 29 grudnia 2022 r.

Miasto działając jako dłużnik zajętej wierzytelności zrealizowało zajęcie w całości, przekazując pozostałą kwotę w wysokości 501.699,17 zł. Wobec tego prowadzona egzekucja została zakończona w dniu 5 stycznia 2023 r. Wyegzekwowaną kwotę należności głównej wraz z odsetkami za zwłokę przekazano wierzycielowi, tj. Burmistrzowi.

Pismem z dnia 13 lutego 2023 r. skierowanym do Burmistrza a Naczelnikowi Urzędu Skarbowego przesłanym do wiadomości, pełnomocnik zobowiązanej wniosła, m.in. o zwrot wyegzekwowanych kwot wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. Żądanie zwrotu kosztów uzasadniania tym, że należności te zostały wyegzekwowane w okresie wstrzymania wykonania przez WSA w Lublinie postanowieniem z 25 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 73/21, decyzji SKO w Zamościu z dnia 9 grudnia 2020 r. znak SKO 1300/20 w sprawie określenia należności z tytułu otrzymanej dotacji podlegającej zwrotowi, które obejmował tytuł nr [...]. We wniosku wskazano, że do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy egzekucja nie mogła i nie może być prowadzona.

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 2 czerwca 2023 r. odmówił zwrotu kosztów egzekucyjnych wyegzekwowanych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązana podnosiła, że organ egzekucyjny błędnie zastosował przepisy ustawy egzekucyjnej obowiązujące przed 20 lutego 2021 r. Art. 11 ustawy zmieniającej ustawę egzekucyjną mówi o sprawach wszczętych i nie zakończonych przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. Niniejsza sprawa dotyczy zwrotu kosztów egzekucyjnych. Wszczęta została ona w dniu 13 lutego 2023 r. Sprawa dotycząca zwrotu kosztów egzekucyjnych jest nową sprawą. Jakkolwiek koszty wyegzekwowane zostały w oparciu o poprzednio obowiązujące przepisy, to do rozstrzygania w kwestii zwrotu zastosować należy przepisy obowiązujące w dacie złożenia wniosku o zwrot niesłusznie wyegzekwowanych kosztów. Nawiązując do postanowienia WSA w Lublinie z dnia 25 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 73/21, o wstrzymaniu wykonania decyzji, zobowiązana podnosiła, że wstrzymanie wykonania decyzji skutkuje zawieszeniem postępowania egzekucyjnego z urzędu (art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) i Naczelnik Urzędu Skarbowego w okresie zawieszenia nie mógł podejmować czynności egzekucyjnych, a takowe były podejmowane, skoro ściągnięto całą należność. Naczelnik Urzędu Skarbowego jest związany postanowieniem sądu o wstrzymaniu wykonania decyzji, niezależnie od innych wniosków oraz innego stanowiska Burmistrza. Zobowiązana odwołała się do treści art. 61 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: "p.p.s.a.", podnosząc, ze jeżeli wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło, mimo iż w obrocie prawnym funkcjonuje już postanowienie sądu administracyjnego wstrzymujące na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wykonanie decyzji nakładającej ów obowiązek, takie postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Jeżeli natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło jeszcze przed wstrzymaniem przez sąd wykonania decyzji nakładającej obowiązek, postępowanie podlega zawieszeniu na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Postanowienie WSA w Lublinie z dnia 25 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 73/21, wstrzymało wykonanie decyzji SKO w Zamościu z dnia 9 grudnia 2020 r., która jest przedmiotem egzekucji. Więc do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy należność nie mogła być egzekwowana. Postępowanie egzekucyjne w tej sprawie powinno zostać zawieszone, i nie ma znaczenia okoliczność daty wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych, skoro dalsze prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Zdaniem strony wydanie przez WSA w Lublinie wyroku z dnia 5 października 2022 r. oddalającego skargę strony, sygn. akt I SA/Lu 312/22, nie zmieniło statusu prowadzonego postępowania egzekucyjnego, bowiem pomimo oddalenia skargi, wstrzymanie wykonania decyzji SKO obowiązuje.

Wniosek taki jednoznacznie wynika z treści aktualnego brzmienia art. 61 § 6 pkt 1 p.p.s.a., który to przepis wiąże upadek zabezpieczenia w postaci wstrzymania wykonania decyzji dopiero z uprawomocnieniem się wyroku oddalającego skargę. Tymczasem wyrok z dnia 5 października 2022 r. nie jest wyrokiem prawomocnym. Postępowanie w sprawie nadal się toczy. Skoro zatem wyrok oddalający skargę nie jest wyrokiem prawomocnym, to wstrzymanie wykonania decyzji nadal obowiązuje, a tym samym organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne bezprawnie. Koszty,które powstały w wyniku tego postępowania również są kosztami uzyskanymi bezprawnie i powinny podlegać zwrotowi.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego w pierwszej kolejności uściślił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o wystawiony przez wierzyciela - Burmistrza Miasta Biłgoraja tytuł wykonawczy z dnia 13 stycznia 2021 r. nr [...], który wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej został doręczony organowi egzekucyjnemu 15 stycznia 2021 r., toczyło się na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dalej: "u.p.e.a.", w brzmieniu obowiązującym od 21 sierpnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r., poz.1427 ze zm.). Koszty egzekucyjne (opłata manipulacyjna i opłata za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych) naliczone zostały na podstawie przepisów u.p.e.a, w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r.

Organ nadzorczy wskazał, że stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz.1553), w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11. Opłata manipulacyjna w wysokości 4.446,60 zł, naliczona została na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a., wyegzekwowana została w całości 4 lutego 2021 r., tj. przed wejściem w życie ustawy zmieniającej w 20 lutym 2021 r. Zaś opłatę za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych w kwocie 26.199,03 zł, naliczoną na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. wyegzekwowano 24 marca 2021 r., po wejściu w życie omawianej zmiany. W myśl art. 8 ust. 1 ww. ustawy zmieniającej, niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę za czynności egzekucyjne naliczoną w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40.000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 1-5, 7 i 11 oraz § 1a i 5 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 40.000 zł (ograniczenie nie miało w tej sprawie zastosowania).

Organ wyjaśniał, że do wniosku o zwrot kosztów egzekucyjnych z dnia 13 lutego 2023 r., co zostało stronie wskazane, zastosowanie mają przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku - art. 64cd u.p.e.a. (Dz.U. z 2022 r. poz.479), Stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz.1553), poprzednie brzmienie przepisów ustawy egzekucyjnej stosuje się w przypadku postępowania w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych, wszczętego i niezakończonego przed 20 lutym 2021 r.

Następnie organ przytoczył treść art. 64cd § 1, § 3 i § 5 u.p.e.a., dotyczącego zwrotu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych i wskazał, że prawidłowe zastosowanie przepisu art.64cd § 1 u.p.e.a. wymaga ustalenia w pierwszej kolejności, czy wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Z kolei, przez określenie "okaże się", zawarte w art. 64cd §1 ww. ustawy, należy rozumieć takie przypadki, w których niezgodność z prawem możliwa będzie do zweryfikowania. Zastosowana w tym przepisie formuła "jeżeli okaże się, że wszczęcie lub prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem" wskazuje na to, że do stwierdzenia powyższej okoliczności powinno dojść w innym postępowaniu niż to, którego przedmiotem jest sprawa zwrotu kosztów egzekucyjnych. Ustalenie, że egzekucja została wszczęta niezgodnie z prawem, w szczególności jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu, spowoduje odstąpienie od obciążenia zobowiązanego kosztami jej prowadzenia.

W kontekście powyższego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że w sprawie nie zachodzi sytuacja, by wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, w szczególności by w chwili wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu. Z tego względu, odmowa zwrotu kosztów egzekucyjnych jest zasadna.

Organ nadzorczy przypomniał, że egzekucja prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Burmistrza dotyczy wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem i niezwróconej dotacji za 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte, ponieważ strona nie dokonała zwrotu dotacji (art. 6 u.p.e.a.), wobec czego wierzyciel zobowiązany był podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Dlatego został wystawiony na nazwisko strony tytuł wykonawczy i przekazany do egzekucyjnej realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego.

Wszczęcie egzekucji nastąpiło 18 stycznia 2021 r. w dacie doręczenia B. P. B. P. S.A. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z 18 stycznia 2021r. (art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a.) Odpis tego zawiadomienia wraz z odpisem powyższego tytułu wykonawczego zostały doręczone zobowiązanej 4 lutego 2021 r. Realizując zajęcie bank przekazał 4 lutego 2021 r. kwotę 4.446,60 zł, która w całości rozliczona została na koszty egzekucyjne. Kolejnym środkiem egzekucyjnym było zajęcie innej wierzytelności pieniężnej w Mieście Biłgoraj dokonane zawiadomieniem z 11 lutego 2021 r. Zostało ono doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 16 lutego 2021 r., zaś stronie 2 marca 2021 r. Po czym Miasto przekazało 24 marca 2021 r. organowi egzekucyjnemu kwotę 112 218,46 zł. Kwota ta została rozliczona na należność główną w wysokości 60.218 zł, odsetki za zwłokę w wysokości 25.801,43 zł i pozostałe koszty egzekucyjne w wysokości 26.199,03 zł. Koszty egzekucyjne zostały wyegzekwowane w całości, przy czym zostały one naliczone w oparciu o ustawowe regulacje i na podstawie art. 64c u.p.e.a. obciążają zobowiązanego.

Mając na uwadze treść art. 64cd u.p.e.a. organ nadzorczy uznał, że nie zachodzi sytuacja, by w chwili wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu. W toku postępowania egzekucyjnego nie zapadło rozstrzygnięcie, wydane w następstwie wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, skargi na czynność egzekucyjną, czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, z którego wynikałoby, że egzekucja została wszczęta lub prowadzona niezgodnie z prawem. Nie ma również wyroku uchylającego lub stwierdzającego nieważność decyzji wymiarowej. Skoro tak, to rozstrzygając wniosek o zwrot kosztów egzekucyjnych, nie ma podstaw do jego uwzględnienia.

Organ nadzorczy akcentował przy tym, że wbrew twierdzeniom strony nie jest podstawą do uwzględnienia żądania zwrotu kosztów egzekucyjnych okoliczność że nastąpiło niezgodne z prawem prowadzenie postępowania egzekucyjnego, gdyż WSA w Lublinie postanowieniem z 25 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 73/21, wstrzymał wykonanie decyzji SKO w Zamościu z 9 grudnia 2020 r. w sprawie określenia należności z tytułu otrzymanej dotacji podlegającej zwrotowi, objętej tytułem wykonawczym nr DP 1/2021.

Postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z 29 kwietnia 2021 r. wydanym na żądanie wierzyciela, w związku z wstrzymaniem przez WSA postanowieniem z 25 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 73/21, wykonania decyzji w sprawie określenia należności z tytułu otrzymanej w 2015 r. dotacji, podlegającej zwrotowi, prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. Organ zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 61 § 6 pkt 1 p.p.s.a., wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę, a wyrokiem WSA w Lublinie z 11 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 73/21, skarga strony została uwzględniona. Organ tłumaczył, że stosownie do art. 152 § 1 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej, oraz, że regulacja zawarta w art. 152 § 1 p.p.s.a. wywiera taki sam skutek co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., gdyż akt lub czynność nie podlega wykonaniu w ograniczonym czasie. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji upadło 5 kwietnia 2022 r. z dniem wydania przez NSA wyroku sygn. akt I GSK 1385/21 uchylającego ww. wyrok WSA w Lublinie. Następstwem wydania wyroku kasacyjnego jest powrót sprawy na drogę postępowania przed WSA. Organ akcentował przy tym, że ponowne postępowanie, jakie się przed nim będzie toczyło, nie jest dalszym ciągiem ani przedłużeniem postępowania sądowego a sprawa zainicjowana złożoną do sądu skargą toczy się od początku, przy czym nie obowiązuje wydane w poprzedniej sprawie postanowienie WSA o wstrzymaniu zaskarżonej decyzji. Dlatego postępowanie egzekucyjne mogło się toczyć dalej.

Postępowanie egzekucyjne zostało podjęte na wniosek wierzyciela z 28 grudnia 2022 r, postanowieniem organu egzekucyjnego z 29 grudnia 2022 r. a następnie 5 stycznia 2023 r. zakończone wskutek wyegzekwowania w całości należności objętej realizowanym tytułem wykonawczym. Wyrokiem WSA w Lublinie z 5 października 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 312/22, oddalona została skarga strony na decyzję określającą zaległość, przy czym nie ma znaczenia w sprawie okoliczność, że jest on nieprawomocny. Wyrok ten nie uzasadnia zwrotu kosztów, egzekucyjnych na rzecz strony.

W skardze do WSA w Lublinie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie zobowiązana wnosząc o jego uchylenie w całości zarzuciła pominięcie treści art. 61 § 6 pkt 2 p.p.s.a. i przyjęcie, że wstrzymanie wykonania decyzji na mocy postanowienia WSA w Lublinie z 25 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Lu 73/21 "nie obowiązuje".

Skarząca wskazała, że w związku ze wstrzymaniem wykonania przez WSA w Lublinie decyzji SKO w Zamościu z dnia 9 grudnia 2020 r. w sprawie określenia należności z tytułu otrzymanej w 2015 r. dotacji, podlegającej zwrotowi, postępowanie egzekucyjne nie mogło i nadal nie może być dalej prowadzone. Wstrzymanie wykonania decyzji skutkuje zawieszeniem postępowania egzekucyjnego z urzędu, co wynika z art. 56 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego w okresie zawieszenia nie mógł podejmować czynności egzekucyjnych, a takowe były podejmowane, skoro ściągnięto całą należność.

Skarżąca odwołała się do treści art. 61 § 6 p.p.s.a. i powołując orzecznictwo wywodziła, że jeśli wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło, mimo iż w obrocie prawnym funkcjonuje już postanowienie sądu administracyjnego wstrzymujące na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wykonanie decyzji nakładającej ów obowiązek, takie postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Jeżeli natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło jeszcze przed wstrzymaniem przez sąd wykonania decyzji nakładającej obowiązek, postępowanie podlega zawieszeniu na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

W ocenie skarżącej nieuprawnione jest twierdzenie organu, iż następstwem wydania wyroku kasacyjnego jest powrót sprawy na drogę postępowania przed WSA, a ponowne postępowanie, jakie się przed nim będzie toczyło, nie jest dalszym ciągiem ani przedłużeniem postępowania sądowego. Takie stanowisko nie uwzględnia brzmienia art. 61 § 6 pkt 2 p.p.s.a. Skoro nie zapadł żaden prawomocny wyrok oddalający skargę to oznacza, że wstrzymanie wykonania decyzji nadal obowiązuje. Zdaniem skarżącej błędny jest pogląd, że po uchyleniu wyroku WSA przez NSA postępowanie toczy się "od początku". Poza tym z żadnego z przepisów nie wynika, iż konieczny jest ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania, skoro wcześniej taki wniosek został pozytywnie rozpatrzony. Postępowanie po uchyleniu wyroku przez NSA jest dalszym ciągiem wcześniejszego postępowania, wywołanego wniesieniem skargi.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, jak wynika z art. 3 p.p.s.a. uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji (postanowienia) nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Sąd ocenia legalność działania administracji, co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawa. Nie każde naruszenie prawa uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę i uchyla akt w przypadku, gdy stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza zaś nieważność decyzji (postanowienia) w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) lub stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

Warunki rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym ustawodawca określił w art. 119 p.p.s.a, Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w postępowaniu egzekucyjnym.

Dokonana przez sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że jest ono prawidłowe.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność odmowy zwrotu kosztów postępowania egzekucyjnego na rzecz skarżącej. W ocenie skarżącej okoliczność wydania przez WSA postanowienia z 25 marca 2021 r., sygn. I SA/Lu 73/21, o wstrzymaniu wykonania decyzji SKO w Zamościu z 9 grudnia 2020 r. w sprawie określenia należności z tytułu otrzymanej dotacji podlegającej zwrotowi objętej tytułem wykonawczym nr [...] powoduje, że nie mogła być i nie może nadal być prowadzona egzekucja z tego tytułu. Uchylenie wyroku WSA przez NSA nie powoduje, iż postępowanie przed WSA toczy się "od początku". Zdaniem skarżącej kwoty wyegzekwowano zatem bezprawnie.

Analizując sporne zagadnienie Sąd podzielił stanowisko organu, zgodnie z którym zarówno wszczęcie, jak prowadzenie postępowania egzekucyjnego było zgodne z prawem, co oznacza, iż zasadnie odmówiono skarżącej zwrotu kosztów postępowania egzekucyjnego.

Uzasadniając takie stanowisko przypomnieć należy, o czym pisał organ w zaskarżonym postanowieniu, że zgodnie z art. 64c § 2 u.p.e.a. koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Natomiast w myśl art. 64cd § 1 wskazanej ustawy, jeżeli po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, w szczególności jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu, organ egzekucyjny, który zakończył postępowanie egzekucyjne, zwraca zobowiązanemu lub wierzycielowi wyegzekwowane lub uzyskane koszty egzekucyjne wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od dnia ich wyegzekwowania lub uzyskania do dnia obciążenia rachunku bankowego organu egzekucyjnego przekazywanymi środkami pieniężnymi.

Z powyższego wynika zatem, że co do zasady koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Jednakże w przypadku ich wyegzekwowania od zobowiązanego w sytuacji, w której okaże się, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, zobowiązanemu przysługuje ich zwrot wraz z należnymi odsetkami.

Przepisy ustawy egzekucyjnej przewidują zwrot kosztów egzekucyjnych zobowiązanemu jedynie wówczas, gdy po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie lub prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, w szczególności, jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu.

Z kolei art. 64cd § 3 u.p.e.a. stanowi, że zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami dokonuje się na wniosek lub z urzędu niezwłocznie po dniu:

1) w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne;

2) wyegzekwowania lub wykonania obowiązku, w tym zapłaty należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych, a w przypadku wyegzekwowania tego obowiązku w egzekucji z nieruchomości - po dniu, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne;

3) uzyskania przez organ egzekucyjny informacji o uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności orzeczenia stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego lub postanowienia o nadaniu temu orzeczeniu rygoru natychmiastowej wykonalności.

Przepis art. 64cd § 1 u.p.e.a. stanowi, że warunkiem zwrotu zobowiązanemu kosztów egzekucyjnych, jest pobór tych kosztów egzekucyjnych w szczególnych okolicznościach danej sprawy. Dotyczy to sytuacji, w której "wszczęcie lub prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem".

Z zaskarżonego postanowienia i skargi do Sądu wynika, że pomiędzy stronami nie są sporne ani budzące wątpliwości okoliczności dotyczące wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z 13 stycznia 2021 r. nr [...] wystawionego przez Burmistrza Miasta. Organ opisał w postanowieniu czynności podejmowane celem wyegzekwowania zaległości oraz kosztów egzekucyjnych, przy czym strona nie zarzuca nieprawidłowości w tym zakresie.

Odniesienia się Sądu wymagają natomiast podejmowane przez organ egzekucyjny czynności po wydaniu postanowienia WSA w Lublinie z 25 marca 2021 r., sygn. I SA/Lu 73/21, wstrzymującego wykonanie decyzji. Organ egzekucyjny bowiem, w związku z wydaniem tego postanowienia WSA zawiesił postepowanie egzekucyjne postanowieniem z 29 kwietnia 2021 r., po czym na wniosek wierzyciela podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 57 § 1 w zw. z art. 17 u.p.e.a., postanowieniem z 27 kwietnia 2022 r. Podstawy podjęcia postępowania egzekucyjnego organ upatrywał w wydaniu przez NSA wyroku z 5 kwietnia 2022 r., sygn. I GSK 1385/21, uchylającego wyrok WSA.

Postępowanie egzekucyjne zostało ponownie zawieszone na wniosek wierzyciela (art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) postanowieniem z 13 maja 2022 r. i podjęte 29 grudnia 2022 r. Wobec zrealizowania przez dłużnika zajęcia w całości, organ egzekucyjny 5 stycznia 2023 r, zakończył egzekucję, należność została wyegzekwowana i przekazana wierzycielowi.

Mając powyższe na względzie zauważyć trzeba, że zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności. § 6. tego artykułu stanowi, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem: (1) wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę; (2) uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Natomiast jak wynika z art. 152 § 1 powołanej ustawy, w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Oznacza to, że decyzja SKO w Zamościu z 9 grudnia 2020 r. nie mogła wywołać skutków prawnych od 25 marca 2021 r., tj. od dnia wydania przez sąd pierwszej instancji postanowienia wstrzymującego wykonanie wskazanej decyzji, do dnia 5 kwietnia 2022 r., tj. wydania przez NSA wyroku uchylającego wyrok WSA z 11 czerwca 2021 r.

Istotny dla sprawy jest art. 56 § 1 u.p.e.a., który stanowi że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:

1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;

2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a jest prowadzona egzekucja z rzeczy lub prawa majątkowego, które nie wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;

3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;

4) na żądanie wierzyciela;

5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W sprawie niniejszej po wydaniu postanowienia 25 marca 2021 r. postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., gdyż postanowieniem z 25 marca 2021 r. WSA w Lublinie, stosując art. 61 § 3 p.p.s.a., wstrzymał wykonanie decyzji SKO w Zamościu z 9 grudnia 2020 r.

Zgodnie z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej. Przepis ten wymienia przypadki, w których postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu, przy czym okoliczności stanowiące podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego mają charakter przejściowy, zatem po ich ustąpieniu następuje podjęcie postępowania egzekucyjnego (art. 57 § 1 u.p.e.a.). W przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne (art. 58 § 1 u.p.e.a.).

Osoba, na której ciąży obowiązek wykonania egzekwowanego świadczenia w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostaje więc nadal zobowiązaną do jego wykonania, a jedynie organ egzekucyjny nie może podejmować wobec niej czynności egzekucyjnych.

Jak wskazano wyżej, w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 ppsa). Z kolei art. 61 § 6 p.p.s.a. stanowi, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem: 1) wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę; 2) uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę.

Prawidłowo również organ nadzorczy zwrócił uwagę na treść 152 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba, że sąd postanowi inaczej. Innymi słowy mimo braku prawomocności wyroku sądu, do czasu jego uprawomocnienia trwa skutek w postaci wstrzymania wykonalności zaskarżonego aktu lub czynności. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko NSA zawarte w wyroku z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2561/17, w którym wyjaśniono, że regulacja zawarta w art. 152 § 1 p.p.s.a. wywiera taki sam skutek, co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 tej ustawy. Podobnie bowiem jak w przypadku wstrzymania wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., tak w przypadku regulacji z art. 152 § 1 tej ustawy akt lub czynność nie podlega wykonaniu w ograniczonym czasie. Mając zatem na względzie treść art. 61 § 6 i art. 152 § 1 p.p.s.a. zauważyć trzeba, że podstawa zawieszenia postępowania egzekucyjnego wygasła wraz z wyrokiem NSA z 5 kwietnia 2022 r., który wyrok WSA w Lublinie o sygn. I SA/Lu 73/21 uchylił i sprawę przekazał do WSA w Lublinie celem ponownego jej rozpatrzenia.

Wbrew zarzutom skargi, ochrona zobowiązanego z art. 61 § 6 pkt 1 p.p.s.a. wygasła wraz z wydaniem orzeczenia WSA uwzględniającego skargę strony z 11 czerwca 2021 r.. Ochronę te "przedłuża" niejako art. 152 do czasu uprawomocnienia się wyroku. Jak już wskazano wyżej, wyrok NSA z 5 kwietnia 2022 r. uchylił wyrok WSA.

Stosownie do art. 3 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i art. 3 a § 1 pkt 1 u.p.e.a. egzekucję administracyjną prowadzi się w zakresie obowiązków stanowiących podatki, gdy wynikają one z decyzji albo z deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika lub płatnika. W konsekwencji tak długo jak w obrocie pozostaje wykonalna decyzja podatkowa, będąca źródłem obowiązku stanowiącego przedmiot egzekucji, tak długo możliwe jest prowadzenie egzekucji administracyjnej obowiązków z niej wynikających. Po wyroku NSA z 5 kwietnia 2022 r. decyzja na nowo podlegała wykonaniu, strona skarżąca mogła ponownie wnioskować o zastosowanie przez sąd instytucji z art. 61 § 3 p.p.s.a.

Reasumując, egzekucja była wszczęta i prowadzona zgodnie z prawem, dlatego też zasadnie organ odmówił zwrotu kosztów egzekucyjnych.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.