Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2358/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędzia WSA Gabriela Nowak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2016 r. sprawy ze skargi P.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania P.S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] września 2015 r. nr [...] o odmowie przyznania odwołującemu się pomocy finansowej z wieloletniego programu wsparcia finansowego gmin w zakresie dożywiania "pomoc państwa w zakresie dożywiania na lata 2014-2020.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Wnioskiem z [...] sierpnia 2015 r. P.S. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie mu szeregu świadczeń z pomocy społecznej w tym m.in. pomocy finansowej z wieloletniego programu wsparcia finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania na lata 2014-2020. Wniosek ów wpłynął do organu [...] sierpnia 2015 r.

Wyżej wymieniony jest osobą samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe, aktywną zawodowo. Zatrudniony jest w firmie [...], a w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku – do [...] lipca 2015 r. – zatrudniony był w firmie [...], gdzie za miesiąc lipiec 2015 r. uzyskał wynagrodzenie w kwocie [...] netto. Za pracę w [...], za miesiąc lipiec 2015 r. uzyskał natomiast wynagrodzenie w wysokości [...], które wypłacone mu zostało 10 sierpnia 2015 r. Zamieszkuje w wynajętym lokalu mieszkalnym - wynajmuje pokój, za który płaci [...] miesięcznie. W toku aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu [...] sierpnia 2015 r. określał swoją sytuację zdrowotną jako dobrą.

W tak ustalonym stanie faktycznym Prezydent [...] decyzją z [...] września 2015 r., utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2015 r. odmówił wnioskodawcy przyznania oczekiwanej pomocy finansowej. Odwołując się do uchwały Rady Ministrów Nr 221 z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 organy zauważały, że pomoc ta udzielana jest m.in. osobom i rodzinom których dochód nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. – o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.) dalej: "u.p.s.", znajdującym się w sytuacjach określonych w art. 7 u.p.s., w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym. Tymczasem wnioskodawca jest osobą zdrową i zdolną do pracy. Nie zachodzi także w stosunku do niego żadne z ryzyk socjalnych wymienionych w art. 7 powołanej ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej, które muszą wystąpić łącznie z ryzykiem ubóstwa. Tym samym nie spełnia on określonych w ustawie warunków uzyskania z pomocy społecznej świadczenia pieniężnego. W związku zaś ze zgłoszeniem w odwołaniu od decyzji Prezydenta [...] wniosku o wyłączenie 88 członków Kolegium od rozpoznania sprawy motywowanego tym, że wymienione osoby w latach 2013-2015 często orzekały w jego sprawach, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanęło na stanowisku, że orzekanie przez członków Kolegium w innych sprawach P.S. nie stanowi okoliczności, która może wywołać wątpliwości co do ich bezstronności. Samo zaś subiektywne przeświadczenie skarżącego, iż nie są oni w pełni bezstronni nie może, w ocenie organu, stanowić przesłanki ich wyłączenia.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] P.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu naruszenie w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W motywach skargi podnosił zarzut, że do dnia wydania ostatecznego rozstrzygnięcia, mimo zgłoszenia wniosku o wyłączenie poszczególnych pracowników organu, Kolegium nie wydało w tym przedmiocie żadnego orzeczenia, a przez to zaskarżona decyzja jest niezgodna z art. 24 w zw. z art. 27 k.p.a. Przy czym w kontekście złożonego wniosku o wyłączenie pracowników zwracał uwagę, że nie został on prawidłowo podpisany i organ odwoławczy winien wezwać go o uzupełnienie braków formalnych tego wniosku. Zarzucał także organowi niedotrzymanie trzydziestodniowego terminu załatwienia sprawy, w związku z czym, żądał wymierzenia Kolegium z tego tytułu grzywny. Podniósł również zarzut skierowania podjętej przez Kolegium decyzji do podmiotu, który nie jest stroną postępowania, tj. Ośrodka Pomocy Społecznej [...], zamiast Prezydenta [...].

W oparciu o tak sformułowane i umotywowane zarzuty domagał się uchylenia wydanych w sprawie decyzji organów obydwu instancji, wnioskując jednocześnie o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. W przedmiocie zawartego w skardze żądania rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, nie zgłosiło sprzeciwu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest niezasadna.

Materialnoprawną podstawą podjętych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.); przywoływana dalej jako: "u.p.s.", które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej; uchwały Rady Ministrów Nr 221 z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 (M.P. z 2013 r., poz. 1024), a także Uchwały nr LXXVI/1966/2014 Rady m.st. Warszawy z dnia 13 lutego 2014 r. w sprawie podwyższenia kryteriów dochodowych uprawniających do zasiłku celowego w zakresie dożywiania (Dz.Urz. woj. mazow. z 2014 r., poz. 1454

Stanowiący załącznik do uchwały Uchwała Rady Ministrów nr 221 wieloletni program wspierania gmin w zakresie dożywiania przewiduje, że ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 15% kryterium, o którym mowa w art. 8 u.p.s. Owego wsparcia udziela się zaś w szczególności m.in. osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 u.p.s. w formie posiłku. Świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych (por. pkt V.1 uchwały). Wskazane w uchwale kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia koresponduje przy tym z kryterium określonym w § 1 uchwały Rady m.st Warszawy z 13 lutego 2014 r.

W rozpoznawanej sprawie w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku - a ten okres jest miarodajny przy ustalaniu prawa do świadczeń, co wynika z art. 8 ust. 3 u.p.s. - uzyskał dochód w wymiarze przekraczającym kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, wynoszące wówczas 542 złote (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s w zw. przez § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej -Dz.U. z 2012 r. poz. 823). Nie przekraczał on jednak przyjętej w uchwale Rady m.st. Warszawy granicy 150% kryterium dochodowego. Ze znajdującego się w aktach zaświadczenie o wynagrodzeniu z [...] sierpnia 2015 r., wynika bowiem, że uzyskał on w firmie [...] w lipcu 2015 r. wynagrodzenie w wysokości [...] brutto, co po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne, dało kwotę netto w wymiarze [...].

Niemniej, jak wynika z przytoczonych wyżej założeń programu, wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego z tego programu osobie dorosłej kluczowe znaczenie ma wystąpienie w stosunku do niej co najmniej jednego z przewidzianych w art. 7 u.p.s. tzw. ryzyk socjalnych, określających trudne sytuacje życiowe jednostki bądź rodziny. Są to: ubóstwo, sieroctwo, bezdomność, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba, przemoc w rodzinie, potrzeba ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, brak umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizm lub narkomania, zdarzenia losowe i sytuacje kryzysowe oraz klęski żywiołowe lub ekologiczne.

Jak zaś trafnie zauważały organy w przypadku P.S. żadne z nich nie zaistniały. Przeciwnie z akt sprawy wynika, że ww. jest osobą młodą ([...]), zdrową oraz zawodowo czynną. Ma więc z całą pewnością możliwość zabezpieczania swoich niezbędnych potrzeb bytowych w zakresie wyżywienia dzięki własnej zapobiegliwości i uzyskiwanym z pracy dochodom. Bez znaczenia dla tej konstatacji jest przy tym fakt, że te dochody, ze względu na ich wysokość (według umowy z [...] lipca 2015 r. miesięczne uposażenie zasadnicze skarżącego wynosi [...] brutto), mogą być dla niego niesatysfakcjonujące, czy niewystarczające dla zabezpieczenia wszystkich potrzeb. Skarżący jako osoba zaradna, potrafiąca dochodzić swoich praw i wyjątkowo aktywną (o czym świadczy choćby treść i ilość kierowanych do organów i Sądu pism), a przy tym zamieszkująca na atrakcyjnym rynku pracy (w [...]), ma wszak możliwość polepszenia swojej sytuacji życiowej poprzez skoncentrowanie swej energii np. na znalezieniu czy to dodatkowego zatrudnienia, czy też lepiej płatnej od dotychczasowej pracy. Tym bardziej, że na rynku warszawskim stopa bezrobocie jest niewielka (według danych Urzędu Statystycznego w Warszawie, w sierpniu 2015 r. kształtowała się ona na poziomie 3,8% i miała tendencję malejącą - vide komunikat nr 8 z września 2015 r.).

Zwrócić jednocześnie należy uwagę, iż celem pomocy społecznej nie jest swego rodzaju rekompensowanie jednostkom ich niskich wynagrodzeń za pracę ze środków publicznych. Na te wszak składają się wszyscy obywatele. Pomoc społeczna ma na celu jedynie wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie wyręczanie ich w tym zakresie. Nie może zatem w ramach tej instytucji dochodzić do przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej, będące dysponentami środków publicznych, przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej. Wynika to jednoznacznie z treści art. 2 ust. 1 u.p.s. ustanawiającego podstawową zasadę, zgodnie z którą każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Dopiero gdy środki te są niewystarczające, zachodzi przesłanka udzielenia pomocy ze środków publicznych.

Skoro zatem w odniesieniu do skarżącego nie zachodzi żadne z ww. ryzyk socjalnych, to mimo uzyskiwania przezeń dochodów na poziomie spełniającym kryteria opisane w § 1 uchwały Rady m.st. Warszawy z 13 lutego 2014r. oraz uchwale Rady Ministrów Nr 221, podjęta w takich uwarunkowaniach faktyczno-prawnych decyzja Prezydenta [...] odmawiająca skarżącemu pomocy finansowej ze środków pochodzących z wieloletniego planu rządowego "Pomocy państwa w zakresie dożywiania" odpowiada prawu. W konsekwencji zgodna z prawem pozostaje także utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

Bez wpływu natomiast na ocenę legalności zaskarżonej decyzji pozostaje kwestia braku podjęcia przez Kolegium przed wydaniem decyzji postanowienia wpadkowego w przedmiocie zgłoszonego przez skarżącego w odwołaniu żądania wyłączenie kilkudziesięciu członków Kolegium od rozpoznawania jego sprawy. Nie zachodziły bowiem w niej opisane w art. 24 § 1 k.p.a. sytuacje obligatoryjnego ich wyłączenia. Nie jest nią zwłaszcza podnoszony w żądaniu fakt udziału członków Kolegium przy wydawaniu decyzji administracyjnych w odrębnych postępowaniach inicjowanych przez skarżącego. Na tę okoliczność także wskazywało Kolegium w treści podjętej decyzji. Uprawniona jest przy tym ocena, że w okolicznościach niniejszej sprawy żądanie wyłączenia członków organu kolegialnego było li tylko ukierunkowane na doprowadzenie do paraliżu decyzyjnego organu, a nie ochronę praw jednostki przed ryzykiem stronniczości przy rozpoznawaniu i rozstrzyganiu sprawy. Świadczy o tym choćby fakt wymienienia wszystkich ujawnionych w Biuletynie Informacji Publicznej członków tego organu, bez doprecyzowania w jakich konkretnych sprawach i którzy z nich brali udział. Tego zaś rodzaju działania strony, stanowiące swoiste nadużycie praw, nie mogą zyskać aprobaty Sądu. Z kolei podnoszony argument o rzekomym niepodpisaniu wniosku o wyłączenie pracowników jest o tyle niezrozumiały, że wniosek ów zawarty był w odwołaniu. To natomiast wniesione zostało za pośrednictwem platformy ePUAP i opatrzone było podpisem elektronicznym. W związku z czym, z mocy art. 20b ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2014 r., poz. 1114) jest równoważne pod względem skutków prawnych dokumentowi opatrzonemu podpisem własnoręcznym. Z kolei podnoszona w skardze ewentualna przewlekłość rozpoznawania odwołania i związane z tym żądanie wymierzenia Kolegium grzywny wykracza poza granice rozpoznawanej sprawy wyznaczonej zaskarżonym aktem i nie może być przedmiotem rozważań w niniejszym postępowaniu. Zwalczanie stanu bezczynności, czy też przewlekłości prowadzonego postępowania służy bowiem odrębna skarga, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

Nie ma racji również skarżący, zarzucając Kolegium skierowanie decyzji do podmiotu nie będącego stroną postępowania, a to poprzez jej doręczenie (poza jej adresatem) także Ośrodkowi Pomocy Społecznej [...] zamiast Prezydentowi [...]. Skarżący błędnie bowiem utożsamia organ administracji publicznej kształtujący w pierwszej instancji na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej jego sytuację prawną (Prezydenta [...]) ze stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., a więc osobą, której praw i obowiązków dotyczy władcze rozstrzygnięcie owego organu. Samo natomiast doręczania decyzji administracyjnej także innym niż strona podmiotom (w niniejszej sprawie jednostce organizacyjnej gminy wykonującej zadania pomocy społecznej), nie może być kwalifikowane jako jej skierowanie jej do osoby niebędącej stroną.

Z tych względów skarga P.S. jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegać musi oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 powołanej ustawy, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu na wniosek strony, o ile żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.