Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1129/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1, art. 15 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1557
law: Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję [...] z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] Powiatowy Lekarz Weterynarii w B. na podstawie art. 3 ust. 1 i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2629 ze zm.), art. 6, art. 12, art. 17, art. 20 ust. 1, art. 26 ust. 1 pkt 3, 16 i 17, ust. 2 pkt 3 lit. a i pkt 14 oraz art. 27 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 872 ze zm.), art. 3 ust. 3 pkt 29 lit. b ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2132 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 września 2015 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1703 ze zm.), art. 4 pkt 2 i 3 lit. c i d, art. 6 ust. 2 oraz 2) załącznik II, rozdział III pkt 1 i 2 lit. b, g, h oraz rozdział IV pkt 1, 6 i 7 rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz.U.UE.L.2004.139.1) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 poz. 775 ze zm., dalej powoływana jako kpa) – wymierzył M. C. (dalej określany jako Skarżący) karę pieniężną w wysokości 3 500 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniach [...] i [...] stycznia 2023 r. na targowisku miejskim w J. przeprowadzono kontrolę weterynaryjną przestrzegania zakazu handlu drobiem oraz jajami drobiowymi. W dniu [...] stycznia 2023 r. zaobserwowano na stole targowym przed zaparkowanym samochodem Skarżącego wytłaczanki do jaj i termotorbę oraz torbę termoizolacyjną. Skarżący po zaobserwowaniu kontrolujących schował wytłaczanki oraz termotorbę do samochodu. Nie posiadał wiedzy o rejestracji swojej działalności oraz nie przedstawił dokumentów mogących ją potwierdzić. W trakcie kontroli pouczono go, że produkcja i umieszczanie na rynku żywności nie może odbywać się bez zgłoszenia do właściwego urzędu nadzoru sanitarnego. W przypadku żywności pochodzenia zwierzęcego podmiot produkujący musi pozostawać pod nadzorem właściwego miejscowo Powiatowego Lekarza Weterynarii lub w przypadku żywności pochodzenia roślinnego - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Dystrybucja żywności musi odbywać się w warunkach higienicznych ze spełnieniem wymagań sanitarnych.

W dniu [...] stycznia 2023 r. ponownie przeprowadzono kontrolę na targowisku. Na stanowisku targowym, przy którym zaparkowany był samochód Skarżącego stwierdzono rzeczową termotorbę oraz wytłaczanki z jajami. Na widok funkcjonariuszy policji i przedstawicieli inspekcji weterynaryjnej Skarżący natychmiast schował tuszki drobiowe i jaja konsumpcyjne do samochodu, odmówił poddania się kontroli weterynaryjnej oraz składania wyjaśnień. W bagażniku samochodu ujawniono wytłaczanki z jajami konsumpcyjnymi oraz tuszki drobiowe umieszczone w termotorbie.

W toku postępowania wyjaśniającego stwierdzono pod adresem zamieszkania Skarżącego działalność w zakresie produkcji i wprowadzania do obrotu jaj kurzych w ramach rolniczego handlu detalicznego jest zarejestrowana przez H. C.

W dniach [...] i [...] lutego 2023 r. podjęto próbę kontroli w gospodarstwie M. i H. C. W dniach [...] lutego 2023 r. nie zastano nikogo w siedzibie gospodarstwa i odstąpiono od kontroli. W dniu [...] lutego 2023 r. również nie zastano nikogo w siedzibie gospodarstwa. Drzwi zewnętrzne pomieszczenia przeznaczonego do magazynowania jaj były oznakowane jako miejsce zbywania żywności w ramach RHD, natomiast w odsłoniętym oknie tego pomieszczenia widoczne były wytłaczanki z jajami. W trakcie kontroli [...] marca 2023 r. H. C. wyjaśniła, że od grudnia 2022 r. nie prowadzi działalności. Przedłożyła kontrolującym wniosek o wykreślenie działalności z rejestru PLW. Oświadczyła, że utrzymuje 80 sztuk kur nieśnych z przeznaczeniem na własny użytek oraz najbliższej rodziny. Nie udostępniła do kontroli pomieszczeń, w których jest prowadzona działalność w ramach Rolniczego Handlu Detalicznego. Oświadczyła, że pomieszczenie jest puste, ponieważ nie prowadzi działalności. W dniu zapowiedzianej kontroli pomieszczenie przeznaczone do magazynowania jaj nie było już oznakowane.

W toku kontroli H. C. oświadczyła, że ujawnione w trakcie kontroli na targowisku miejskim w J. tuszki drobiowe pochodziły z ich gospodarstwa, a jaja nie zostały pozyskane w ich gospodarstwie – pochodzą one z zakupu - oraz odmówiła udzielenia informacji o miejscu ich pochodzenia.

Z kontroli sporządzono protokół z dnia [...] marca 2023 r. Dnia [...] marca 2023 r. wpłynęło pismo odwoławcze do ww. protokołu kontroli. Odwołanie dotyczyło uzupełnienia brakującego orzeczenia do celów sanitarno-epidemiologicznych H. C. oraz treści oświadczenia o pochodzeniu jaj: "Jaja natomiast były częściowo moje, a częściowo przewoził je znajomym".

W dniu [...] kwietnia 2023 r. przeprowadzono kontrolę weterynaryjną na targowisku miejskim w J., gdzie ponownie stwierdzono fakt wprowadzania do obrotu przez Skarżącego jaj kurzych w ilości 1270 szt., tuszek drobiowych (kaczych) w ilości 11 szt. oraz krwi kaczej w butelkach plastikowych po wodzie mineralnej. Dodatkowo sporządzono dokumentację fotograficzną ujawniającą złe warunki sanitarne. Z kontroli sporządzono protokół z dnia [...] kwietnia 2023 r.

Skarżący podczas składania wyjaśnień odmówił odpowiedzi na zadane pytania, tj. skąd pochodzą oferowane do sprzedaży jaja, ile jaj tygodniowo wprowadza na rynek, jakie jest pochodzenie tuszek drobiowych oferowanych do sprzedaży oraz kto dokonuje uboju drobiu w celu wprowadzenia na rynek tuszek drobiowych.

Wyniki przeprowadzonego dochodzenia wskazują, że Skarżący wprowadza do obrotu jaja w sposób niezgodny z rodzajem działalności nadzorowanej określonej dla danego podmiotu w rejestrze, tj. sprzedaje w ramach rolniczego handlu detalicznego jaja pochodzące spoza własnego gospodarstwa. Zgodnie z definicją rolniczego handlu detalicznego zawartą w art. 3 ust. 3 pkt 29b ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia:

"29b) rolniczy handel detaliczny - handel detaliczny w rozumieniu art. 3 ust. 7 rozporządzenia nr 178/2002, polegający na:

a) produkcji żywności zawierającej co najmniej jeden składnik pochodzący w całości z własnej uprawy, hodowli lub chowu podmiotu działającego na rynku spożywczym

oraz

b) zbywaniu żywności, o której mowa w lit. a, konsumentowi finalnemu, o którym mowa w art. 3 ust. 18 rozporządzenia nr 178/2002, lub zakładom prowadzącym handel detaliczny z przeznaczeniem dla konsumenta finalnego;",

co najmniej jeden składnik produkowanej żywności w całości musi pochodzić z własnej produkcji.

Jaja jako produkt jednoskładnikowy w myśl zapisów ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia pochodzić mogą wyłącznie od kur utrzymywanych we własnym gospodarstwie. W trakcie kontroli ustalono, że na targowisku ilości jaj oferowanych do sprzedaży znacznie przekraczają możliwości produkcyjne gospodarstwa. W dniu [...] kwietnia 2023 r. stwierdzono 1270 szt. jaj, natomiast [...] stycznia 2023 r. jaj stwierdzonych w samochodzie nie policzono, jednak z fotografii stanowiących załączniki do protokołu kontroli wynika, że było ich 1800 szt. Ilości jednoznacznie wskazują, że nie pochodzą od kur utrzymywanych w gospodarstwie. Fakt, że jaja nie pochodzą z gospodarstwa kontrolowanych potwierdzony został również przez H. C., która w trakcie kontroli [...] marca 2023 r. zeznała, że jaja pochodziły z zakupu. W trakcie trwania kontroli nie udało się ustalić pochodzenia oferowanych do sprzedaży jaj - nie posiadały one żadnego oznakowania. Skarżący konsumentom przedstawiał kilkadziesiąt sztuk jaj na stole targowym, dokładając je po sprzedaży. Utrzymywanie małej ilości nieoznakowanych jaj na stole targowym sugeruje potencjalnym kupującym, że pochodzą z chowu przyzagrodowego. Sprzedaż jaj pochodzących spoza własnego gospodarstwa nie mieści się w ramach działalności rolniczego handlu detalicznego, żywność w takim przypadku nie spełnia wymagań rolniczego handlu detalicznego. Skarżący nie posiada zgłoszonej ani zarejestrowanej innej działalności, która umożliwia wprowadzanie do obrotu jaj od drobiu. Fakt ukrywania pochodzenia oferowanych do sprzedaży jaj wskazuje na nielegalne źródło oraz fałszowanie żywności i oferowanie do sprzedaży jaj z chowu fermowego jako przyzagrodowego.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 17 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego: "Kto nie spełnia wymagań higienicznych przy produkcji lub wprowadzaniu na rynek produktów pochodzenia zwierzęcego lub żywności, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b, lub dotyczących tych produktów lub żywności, produkowanych w ramach rolniczego handlu detalicznego," zagrożone jest karą przewidzianą w art. 26 ust. 2 pkt 14 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego: "14) pkt 15-17 i 23 - wysokość kary pieniężnej wynosi od 200 zł do 15 000 zł;".

Ponadto w trakcie kontroli przeprowadzonych na targowisku stwierdzono, że Skarżący oferował do sprzedaży tuszki drobiowe oraz krew kaczą pochodzące z zakładu bez uzyskania przez ten zakład wpisu do rejestru. Zgodnie z art. 6 ust. 2 rozporządzenia 852/2004 w sprawie higieny środków spożywczych: "W szczególności, każdy podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze powiadamia właściwy organ, w sposób, jakiego wymaga ten ostatni, o każdym przedsiębiorstwie pod jego kontrolą, które uczestniczy w jakimkolwiek z etapów produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności w celu rejestracji każdego z takich przedsiębiorstw. Podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze zapewniają również, że właściwy organ zawsze posiada aktualne informacje na temat zakładów, w tym poprzez powiadamianie o każdej istotnej zmianie w działalności i o każdym zamknięciu istniejącego zakładu."

Przepis art. 20 ust. 1 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego stanowi: "Powiatowy lekarz weterynarii, na obszarze swojej właściwości: 1) prowadzi:

a) rejestr zakładów obejmujący zakłady:

- będące gospodarstwami, na terenie których dokonuje się uboju zwierząt pochodzących z innych gospodarstw w celu pozyskania mięsa na użytek własny,

- prowadzące sprzedaż bezpośrednią produktów pochodzenia zwierzęcego,

b) które podlegają rejestracji zgodnie z art. 6 ust. 2 rozporządzenia nr 852/2004, w tym prowadzące rolniczy handel detaliczny produktami pochodzenia zwierzęcego lub żywnością, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b, i zakłady prowadzące działalność marginalną, lokalną i ograniczoną oraz zakłady, dla których zatwierdzenie jest wymagane zgodnie z art. 6 ust. 3 lit. c rozporządzenia nr 852/2004, i zakłady zatwierdzone zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 853/2004, ze wskazaniem zakładów zatwierdzonych korzystających z krajowych środków dostosowujących, o których mowa w art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 852/2004 lub art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 853/2004, wykaz podmiotów podlegających rejestracji, z wyłączeniem podmiotów prowadzących działalność w zakładach podlegających zatwierdzeniu w trybie i na zasadach określonych w art. 148 ust. 2-5 rozporządzenia 2017/625,

c) wykaz zakładów zatwierdzonych w trybie i na zasadach określonych w art. 148 ust. 2-5 rozporządzenia 2017/625, ze wskazaniem zakładów zatwierdzonych korzystających z krajowych środków dostosowujących, o których mowa w art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 852/2004 lub art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 853/2004, oraz zakładów korzystających z odstępstw, o których mowa w ust. 4.3 lit. a oraz c załącznika V do rozporządzenia nr 999/2001;

2) wydaje decyzje administracyjne w stosunku do zakładów, o których mowa w pkt 1, w sprawach:

a) wpisu do rejestru,

b) zatwierdzenia,

c) warunkowego zatwierdzenia,

d) przedłużenia warunkowego zatwierdzenia,

e) zawieszenia rejestracji lub zatwierdzenia,

f) cofnięcia zatwierdzenia,

g) wykreślenia z rejestru".

Natomiast w myśl art. 21 ust. 1 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego: "Wniosek o wpis do rejestru zakładów albo wniosek o zatwierdzenie zakładu i wpis do rejestru zakładów składa się w formie pisemnej w terminie co najmniej 30 dni przed dniem rozpoczęcia planowanej działalności.".

Produkcja i sprzedaż tuszek drobiowych i krwi kaczej bez wpisu do rejestru właściwego miejscowo powiatowego lekarza weterynarii jest działalnością nielegalną, co oznacza, że jest prowadzona bez nadzoru nad spełnianiem wymagań weterynaryjnych zapewniających bezpieczeństwo oferowanej konsumentowi żywności. Dodatkowo bez zgłoszenia i rejestracji działalności nie ma możliwości skontrolowania warunków przeprowadzania uboju ptaków.

Istotnym ze względu na dobrostan zwierząt oraz bezpieczeństwo żywności jest sposób i miejsce uboju drobiu z przeznaczeniem do umieszczenia na rynku oraz wiedza i kompetencje osób przeprowadzających taki ubój. Zgodnie z art. 17 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego: "Niedopuszczalny jest ubój poza rzeźnią:

1) bydła i zwierząt jednokopytnych oraz

2) innych zwierząt w zakresie nieuregulowanym w przepisach rozporządzenia nr 853/2004 oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, jeżeli mięso pozyskane z tych zwierząt ma być wprowadzone na rynek.

1a. Dopuszcza się ubój na terenie gospodarstwa bydła do dwunastego miesiąca życia, świń, owiec, kóz, drobiu, zajęczaków oraz zwierząt dzikich utrzymywanych w warunkach fermowych w celu produkcji mięsa na użytek własny.

2. Przepisu ust. 1 pkt 2 nie stosuje się do małych ilości drobiu lub zajęczaków poddanych ubojowi przez producenta w gospodarstwie w celu sprzedaży bezpośredniej.

3. Przepisów ust. 1 nie stosuje się w przypadku poddawania ubojowi z konieczności domowych zwierząt kopytnych.".

Niedopuszczalny jest ubój drobiu poza rzeźnią. Przewidziane w ustawie wyjątki to ubój w celu produkcji mięsa na użytek własny oraz w celu sprzedaży bezpośredniej. Wymagania weterynaryjne przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 września 2015 r. Zgodnie z § 3 pkt 1 niniejszego rozporządzenia: "Do sprzedaży bezpośredniej dopuszcza się:

1) tusze lub podroby, pozyskane z drobiu poddanego ubojowi w gospodarstwie rolnym podmiotu, w przypadku gdy roczna produkcja w tym gospodarstwie nie przekracza:

a) 2500 sztuk indyków lub

b) 10 000 sztuk innych gatunków drobiu

- przeprowadzonemu zgodnie z przepisami o ochronie zwierząt oraz przepisami o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt".

Bez zgłoszenia i rejestracji sprzedaży bezpośredniej nie ma możliwości skontrolowania warunków przeprowadzania uboju ptaków oraz warunków higieniczno-sanitarnych w miejscu produkcji i przechowywania żywności.

Wprowadzanie na rynek tuszek drobiowych oraz krwi kaczej pochodzących z zakładu bez uzyskania przez ten zakład wpisu do rejestru Powiatowego Lekarza Weterynarii w B. zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego jest zagrożone karą pieniężną. Zgodnie z cyt. przepisem "Kto wprowadza na rynek żywność pochodzącą z zakładu, o którym mowa w pkt 1 i 2, bez uzyskania przez ten zakład wpisu do rejestru zakładów, zatwierdzenia albo warunkowego zatwierdzenia," zagrożone jest karą przewidzianą w art. 26 ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego".

Zgodnie z art. 26 ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego: "wysokość kary pieniężnej wynosi od 200 zł do 1000 zł, jeżeli wprowadzona na rynek żywność pochodzi z zakładu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, który nie uzyskał wpisu do rejestru zakładów".

Kontrole ujawniły ponadto, że wprowadzanie na rynek produktów spożywczych pochodzenia zwierzęcego odbywało się bez zachowania zasad higieny, tj. zgodnie z art. 2 pkt 1a rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych, zgodnie z którym: "Do celów niniejszego rozporządzenia "higiena żywności", zwana dalej "higieną", oznacza środki i warunki niezbędne do kontroli zagrożeń i zapewnienia przydatności do spożycia przez ludzi środków spożywczych uwzględniając ich zamierzone użycie".

Stwierdzono uchybienia techniczno-sanitarne w miejscu sprzedaży oraz wewnątrz środka transportu, tj.:

- w dniu [...].01.2023 r. powierzchnia stołu, na której wystawiona była żywność, zaśnieżona (wytłaczanki z jajami stały bezpośrednio w śniegu); w dniu [...].04.2023 r. tuszki kacze w workach foliowych bez atestu, krew w 0,5 l butelkach po wodzie mineralnej i jaja w wytłaczankach umieszczone bezpośrednio na drewnianym stole targowym;

- żywność transportowana i oferowana do sprzedaży w temperaturze otoczenia, w zmiennych warunkach atmosferycznych, bez zachowania łańcucha chłodniczego i kontroli temperatury;

- powierzchnia transportowa zanieczyszczona, w nieodpowiednim stanie sanitarnym (widoczny piach, kamienie oraz inne zanieczyszczenia);

- jaja transportowane z przedmiotami niezwiązanymi z produkcją stanowiącymi źródło zanieczyszczenia (brudny, gumowy przewód, brudny koc, plandeka);

- termotorba, w którą zapakowane były tuszki drobiowe, w nieodpowiednim stanie sanitarnym, pokrywa od termotorby umieszczona w powierzchni transportowej na ww. przedmiotach.

Powyższe uchybienia naruszają:

1) art. 4 pkt 2 oraz 3 lit. c i d rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych: "2. Podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze uczestniczące w którymkolwiek etapie produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności po tych etapach, do których stosuje się ustęp 1, przestrzegają ogólnych wymogów higieny ustanowionych w załączniku II oraz wszelkich szczególnych wymogów przewidzianych w rozporządzeniu (WE) nr /2004.

3. Podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze, gdzie właściwe, przyjmują następujące szczególne środki higieny:

a) zgodność z kryteriami mikrobiologicznymi dla środków spożywczych;

b) procedury niezbędne do osiągnięcia poziomów określonych do osiągnięcia celów niniejszego rozporządzenia;

c) zgodność z wymogami kontroli temperatury dla środków spożywczych;

d) utrzymywanie łańcucha chłodniczego;

e) pobieranie próbek i analiza;".

2) załącznik II, rozdział III pkt 1 i 2 lit. b, g, h; oraz rozdział IV pkt 1, 6 i 7 rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych, tj.:

"załącznik II Ogólne wymogi higieny dla wszystkich podmiotów prowadzących przedsiębiorstwa spożywcze (z wyjątkiem. przypadków gdy ma zastosowanie załącznik i) rozdział III wymagania dotyczące ruchomych i/lub tymczasowych pomieszczeń (jak duże namioty, stragany, ruchome punkty sprzedaży), pomieszczeń używanych głównie jako prywatne domy mieszkalne, ale gdzie regularnie przygotowuje się żywność w celu wprowadzania do obrotu, i automatów ulicznych.

1. Pomieszczenia i automaty uliczne, na tyle, na ile jest to rozsądnie praktykowane, będą tak usytuowane, zaprojektowane i skonstruowane oraz utrzymywane w czystości i dobrym stanie i kondycji technicznej, aby uniknąć ryzyka zanieczyszczenia, w szczególności przez zwierzęta i szkodniki.

2. W szczególności i w miarę potrzeby:

a) muszą być dostępne odpowiednie urządzenia, aby utrzymać właściwą higienę personelu (włącznie ze sprzętem do higienicznego mycia i suszenia rąk, higienicznymi urządzeniami sanitarnymi i przebieralniami);

b) powierzchnie w kontakcie z żywnością muszą być w dobrym stanie, łatwe do czyszczenia i, w miarę potrzeby, dezynfekcji. Będzie to wymagać stosowania gładkich, zmywalnych, odpornych na korozję i nietoksycznych materiałów, chyba że podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze mogą zapewnić właściwe organy, że inne użyte materiały są odpowiednie;

c) należy zapewnić warunki do czyszczenia i, w miarę potrzeby, dezynfekcji narzędzi do pracy i sprzętu;

d) w przypadku, gdy częścią działalności przedsiębiorstwa spożywczego jest mycie środków spożywczych, należy ustanowić odpowiednie procedury, aby dokonywać tego w sposób higieniczny;

e) należy zapewnić odpowiednią ilość gorącej i/lub zimnej wody pitnej;

f) należy zapewnić odpowiednie warunki i/lub udogodnienia dla higienicznego składowania i usuwania niebezpiecznych i/lub niejadalnych substancji i odpadów (zarówno płynnych, jak i stałych);

g) należy zapewnić odpowiednie udogodnienia i/łub warunki dla utrzymywania i monitorowania właściwych warunków termicznych żywności;

h) środki spożywcze muszą być tak umieszczone, aby unikać, na tyle, na ile jest to rozsądnie praktykowane, ryzyka zanieczyszczenia.";

"Rozdział IV Transport

1. Transportery i/lub kontenery używane do przewozu środków spożywczych muszą być utrzymywane w czystości i w dobrym stanie i kondycji technicznej, aby chronić środki spożywcze przed zanieczyszczeniem i muszą, w miarę potrzeby, być tak zaprojektowane i skonstruowane, by umożliwić właściwe czyszczenie i/lub dezynfekcję.

6. Środki spożywcze w transporterach i/lub kontenerach muszą być tak rozmieszczone i zabezpieczone, aby zminimalizować ryzyko zanieczyszczenia.

7. W miarę potrzeby, transportery i/lub kontenery wykorzystywane do przewożenia środków spożywczych muszą być przystosowane do utrzymania ich we właściwych temperaturach i umożliwić kontrolowanie tych temperatur.".

Transport i dystrybucja żywności w nieodpowiednich warunkach sanitarnych zagraża bezpieczeństwu żywności oraz stwarza realne ryzyko zanieczyszczenia żywności chorobotwórczymi drobnoustrojami lub substancjami szkodliwymi i toksycznymi.

Nieprzestrzeganie wymagań sanitarnych podczas transportu i dystrybucji żywności pochodzenia zwierzęcego zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 16 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego jest zagrożone kara pieniężną. Przepis art. 26 ust. 1 pkt 16 stanowi, że kto nie spełnia wymagań higienicznych przy produkcji lub wprowadzaniu na rynek produktów pochodzenia zwierzęcego lub żywności, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b, lub dotyczących tych produktów lub żywności, określonych w krajowych środkach dostosowujących, o których mowa w art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 852/2004, zagrożone jest karą przewidzianą w art. 26 ust. 2 pkt 14 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego.

Natomiast zgodnie z art. 26 ust. 2 pkt 14 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego wysokość kary pieniężnej wynosi od 200 zł do 15 000 zł.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego, kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, powiatowy lekarz weterynarii. W związku z powyższym wymierzono Skarżącemu karę pieniężną w łącznej wysokości 3 500 zł, w tym w kwocie:

1. 2000 zł za niespełnianie wymagań dotyczących produktów pochodzenia zwierzęcego produkowanych w ramach rolniczego handlu detalicznego;

2. 1000 zł za wprowadzanie na rynek żywności pochodzącej z zakładu bez uzyskania przez ten zakład wpisu do rejestru zakładów;

3. 500 zł za niespełnianie wymagań higienicznych przy produkcji i wprowadzaniu na rynek produktów pochodzenia zwierzęcego.

Podejmując decyzję co do wysokości kary finansowej, organ wziął pod uwagę fakt niezaprzestania działania niezgodnego z prawem pomimo pouczeń ustnych i pisemnych, w tym zaleceń wydanych w protokole kontroli. Skarżący utrudniał ustalenie stanu faktycznego oraz prowadzenie czynności kontrolnych, nie udostępniał dobrowolnie pomieszczeń oraz środków transportu do kontroli w celu ukrycia skali działalności oraz źródła pochodzenia wprowadzanej na rynek żywności. Usiłował zmylić kontrolujących, aby móc działać bez nadzoru i spełniania wymagań weterynaryjnych oraz higienicznych. Poczynione w sprawie ustalenia pozwalają przyjąć, że wszelkie działania strony były świadome i przemyślane. Wymierzona kara ma charakter prewencyjny i zniechęcający stronę do działań niezgodnych z prawem w przyszłości. Organ uznał, że wymierzona kara przyczyni się niewątpliwie do zaprzestania wprowadzania na rynek żywności niewiadomego pochodzenia mogącej stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.

Odwołanie od ww. decyzji złożył Skarżący, wnosząc o jej umorzenie w zakresie nałożonej kary i obniżenie nałożonych kar do kwot minimalnych.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że niewątpliwie popełnił pewne błędy, jednak wynikały one raczej z niewiedzy oraz nieprawidłowej interpretacji pewnych faktów przez organ. Swego czasu de facto żona formalnie, zgodnie z przepisami, prowadziła handel drobiem, jajami innymi własnymi produktami, a Skarżący czasami w tym jej pomagał. Jednakże już od grudnia 2022 r. faktycznie tych czynności nie wykonywali ze względów ekonomicznych i zdrowotnych. Żona potwierdziła to (niestety może zbyt późno) w dniu [...] marca 2023 r. Jego wizyty w styczniu nie miały charakteru handlowego, a wyłącznie poznawczy pod kątem sensowności reaktywacji działalności handlowej w przyszłości. Nie miał rozłożonego stanowiska handlowego, ani nikt u niego nie kupował. Pewne ilości towaru - jaja i kilka tuszek kurczaka rozwoził po rodzinie. On natomiast spacerował po targowisku, był w kilku miejscach, rozmawiał ze znajomymi na temat opłacalności handlu. Zresztą protokoły z tych sytuacji są bardzo niejasne. Nie potwierdzają tego jednoznacznie żadne ze stwierdzeń w decyzji. Opisy są lakoniczne i są bardziej wytworem wyobraźni i przypuszczeń o możliwych sytuacjach, np. coś chował do auta, jakieś wytłaczanki, a w samochodzie na siedzeniu leżały tuszki (raptem 3). Takie zarzuty można postawić co drugiej osobie, która odwiedza targowisko, np. klient zakupi kilka sztuk drobiu, kilka kilo kiełbasy itp.

Również podczas kontroli [...] marca żona od początku twierdziła, że nie prowadzi już żadnej działalności (czego formalnym dowodem jest wniosek o rezygnacji z działalności). Natomiast wszelkie zarzuty z kontroli są takie, jakby cały czas aktywnie ją prowadzili, np. brak procedur, oznaczeń, itp., a orzeczenia sanitarno-epidemiologiczne aktualne żona posiadała, co podniosła w piśmie do Inspekcji z [...] marca.

Faktem jest, że odmówił składania wyjaśnień. Niestety, czuł się jako skromny podmiot, o bardzo minimalnych możliwościach organizacyjno-handlowych, wręcz zastraszony. Przejawiało się to w ściganiu go po targowisku, narażaniu go na utratę godności, nachodzeniu nieruchomości. Nawet jeżeli popełnił pewne błędy, to raczej zadaniem Inspekcji winno być wskazanie formalno-prawnych dróg rozwiązania problemu, a nie od razu nakładanie wysokiej kary. Jest ona bardzo dolegliwa, wręcz niemożliwa do spłaty.

Wszystkie fakty są mocno naciągane. Nie ma ani jednego klienta, który potwierdzałby zakup u niego. Nie ma nawet żadnego świadka z targowiska, np. innego handlującego, który potwierdzałby fakt prowadzenia przez niego handlu. Wszystko jest oparte na wyobrażeniach urzędników, którzy ze zbiegu pewnych sytuacji wydali decyzję.

[...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii decyzją z dnia [...] lipca 2023 r. znak [...], [...] na podstawie art. 138 § 1 - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wbrew temu co twierdzi Skarżący, ustalenie, czy doszło do popełnienia deliktu administracyjnego, wcale nie wymaga przesłuchania świadka, któremu Skarżący oferowałby jaja lub produkty pochodzenia zwierzęcego. Ocena, czy doszło do deliktu administracyjnego, wcale nie wymagała tego, aby przesłuchiwać osoby, którym Skarżący oferował te produkty.

Skarżący twierdzi, że na targowisku przebywał jedynie w celu rozpytywania o możliwości handlowe ponowienia działalności sprzedaży jajek i tuszy zwierzęcych. Jeśli tak, to Skarżący mógł wskazać konkretne osoby, z którymi rozmawiał wyłącznie na ten temat i zaoferować organowi dowód przesłuchanie tych osób jako świadków. Organ nie jest bowiem w stanie z urzędu ustalić, z kim Skarżący mógł rozmawiać jedynie na temat opłacalności handlu.

W podobny sposób należy odnieść się do twierdzeń Skarżącego odnośnie dostarczania jajek i tuszy zwierzęcych ustalonych podczas kontroli jedynie członkom rodziny. Skarżący mógł bowiem wykazać, jakim to konkretnym członkom rodziny dostarczał jajka bądź tusze. Również i w tym wypadku organ nie jest w stanie ustalić tych okoliczności z urzędu, albowiem nie ma możliwości badania, kto stanowi rodzinę Skarżącego. Zatem twierdzenia Skarżącego o rozmowach handlowych oraz o tym, że rozwoził jaja i tusze jedynie członkom rodziny, należy uznać za całkowicie gołosłowne, gdyż Skarżący nie wykazał ich prawdziwości.

Z kolei, jak wynika z protokołów z kontroli z dnia [...] .01.2023 r. (kontrole w dniu [...].01.2023 r. i [...].01.2023 r.) oraz z protokołu z kontroli z dnia [...].04.2023 r. (kontrola w dniu [...].04.2023 r.), Skarżący dysponował taką ilością jaj, która ewidentnie wskazuje na ich handlowe przeznaczenie. Za zupełnie niewiarygodne należy bowiem uznać, że Skarżący rozwozi po członkach rodziny 1270 jaj.

Zarówno miejsce, w którym znajdował się Skarżący, jak i ilość jaj, które znajdowały się w pojeździe w dniu przeprowadzania kontroli, świadczą jednoznacznie o zamiarze wprowadzania tych jaj do obrotu. Dokumentacja fotograficzna dołączona do protokołów wyklucza familijne przeznaczenie jaj. Ponadto częstotliwość obecności Skarżącego na targowisku, których nie kwestionuje, podważa wiarygodność jego twierdzeń jedynie o prowadzeniu rozmów na tematy opłacalności handlu jajami i produktami pochodzenia zwierzęcego.

Podkreślenia również wymaga okoliczność, że organy sporządzały protokoły z kontroli, których Skarżący nie kwestionował. Zatem treść tych protokołów należy uznać za w pełni wiarygodną.

Organ nie popełnił zatem procesowych błędów przy ustaleniu stanu faktycznego. Zastosował właściwe i prawidłowe normy prawne. Dokonał też prawidłowej subsumpcji

i w efekcie słusznie rozstrzygnął o istnieniu odpowiedzialności Skarżącego.

Odrębną kwestią jest dokonanie oceny, czy wysokość administracyjnej kary pieniężnej została prawidłowo ustalona. Organ wskazał, z jakich względów negatywnych dla Skarżącego kara w tej wysokości jest adekwatna do wagi deliktu. Wskazał również, że sytuacja wykonywania obrotu produktami na targowisku nie miała charakteru incydentalnego i jednostkowego. Organ również zwrócił uwagę na zachowanie Skarżącego, w tym unikanie wykonania czynności kontrolnych, a więc brak współpracy z organem kontrolującym. Organ odwoławczy w pełni podzielił negatywną ocenę zachowania Skarżącego podczas kontroli, jak również ciągły charakter jego działania, a także i brak reakcji na pouczenia organu. Tego typu zachowanie świadczy o lekceważeniu ciążących na Skarżącym obowiązków, względnie na przekonaniu o uniknięciu odpowiedzialności. Takie postawy względem organów administracji weterynaryjnej i obowiązków wynikających z prawa weterynaryjnego wymagają reakcji.

Wymierzona kara pozostaje adekwatna do wagi uchybienia, jak również mieści się w zakresie wynikającym z przepisów prawa. Organ II instancji nie dostrzegł jakichkolwiek uchybień po stronie organu I instancji, które skutkowałyby uchyleniem decyzji i ewentualnym umorzeniem postępowania i decyzja odpowiada prawu. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.

Skargę na ww. decyzję złożył Skarżący, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji jako wydanych niezgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu li tylko o domniemania, dowody pozyskane w sposób nieprawidłowy oraz brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na ich wydanie.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że kontrola z dnia [...].03.2023 r. jednoznacznie wykazała, że jego żona (ani tym bardziej on) już od kilku miesięcy nie prowadzi żadnej działalności handlowej w zakresie obrotu drobiem czy jajami. Dla swoich i rodziny potrzeby hodowali ok. 80 kur. Tak więc powoływanie się na ówczesne ustalenia, że brak na [...]marca np. rejestru zbywanej żywności, brak procedur HACCP, daty przydatności do spożycia czegoś, co nie istnieje, jest niezasadne. Obydwie decyzje jednoznacznie, uporczywie wprowadzają w błąd, używając określników, opisów w postaci: producent, wprowadzał w obieg, oferowanie do sprzedaży, nielegalne źródło, fałszowanie żywności itp. To są wyrażenia opisujące przestępcę. Nie ma żadnych świadków, żadnych kupujących, pokrzywdzonych itp. Opis jego obecności na targowisku w dniu [...].04.2023 r. przy tak wnikliwym opisie może budzić wątpliwości co do ilości posiadanych jaj w samochodzie. Fakt, jest to ilość niecodzienna, ale zwrócił uwagę, że był to okres tuż przed Wielkanocą, gdzie wówczas rozwoził uzbierane jaja po całej rodzinie i znajomych. Posiada 6 dorosłych dzieci i 12 wnuków, a to tylko najbliższa rodzina. Do tego dochodzi dalsza rodzina i znajomi. Organ zarzucił mu, że nie podał żadnych osób znajomych, którym dostarczał towar - nikt niestety o to nie spytał, a to przecież organ administracji dokonuje wszelkich wyjaśnień i rozwiewa wątpliwości.

Oboje z żoną są rencistami rolniczymi (nie posiadają żadnego majątku) i hodowla kur (drobiu, jaj) na cele rodzinne jest ich hobbystycznym zajęciem. Brak jest jakichkolwiek dowodów na fałszowanie żywności, nielegalne źródła pozyskania i inne zarzuty.

Nie wprowadzał żadnej żywności do nielegalnego obrotu. Może jedynie potwierdzić fakt prywatnych wizyt na targowisku we wskazanych terminach. Nie miały one jednak charakteru handlowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu.

W pierwszej kolejności Sąd wskakuje, że w pełni podziela ustalenia organu dotyczące stanu faktycznego. Z akt postępowania wynika jednoznacznie przede wszystkim to, że Skarżący sprzedawał na targowisku jaja, których pochodzenie jest nieznane. Odmienne twierdzenia Skarżącego w tym zakresie są nielogiczne i nie znajdują również potwierdzenia w zasadach doświadczenia życiowego. Ilości jaj znajdujących się w samochodzie Skarżącego jednoznacznie wskazują na ich handlowe przeznaczenie. Podkreślenia wymaga to, że Skarżący oferował jaja do sprzedaży w okresie od stycznia do kwietnia 2023 r. Tym samym jego wyjaśnienia, że przewoził wówczas jaja dla rodziny i znajomych w okresie Świąt Wielkanocy nie zasługuje na wiarę. Zasady doświadczenia życiowego jednoznacznie wskazują na to, że posiadanie ponad 1000 (1250 i 1800) jaj nie uprawniają do przyjęcia za prawdziwe twierdzeń, że były one przewożone dla rodziny i znajomych. Ponadto, z protokołów kontroli (w tym zdjęć) wynika, że jaja były wyłożone w sposób jednoznacznie wskazujący na zamiar ich sprzedaży, przy czym zgodzić należy się z organem I instancji, że sposób ich wyłożenia (jedynie kilka wytłaczanek) sugerował, że pochodzą one z RHD. Podkreślenia wymaga to, że Skarżący miał możliwość wskazania dowodów potwierdzających jego wersję, jednak nie uczynił tego w toku całego postępowania, a ponadto odmówił odpowiedzi na wszelkie pytania w trakcie przesłuchania, w szczególności dotyczące pochodzenia jaj.

Zgodzić przyjdzie się z organem, że ilości jaj oferowanych do sprzedaży przez Skarżącego, uwzględniając, że posiada on w gospodarstwie 80 kur, jednoznacznie wskazują na to, że nie pochodziły one z tegoż gospodarstwa. Potwierdziła to zresztą żona Skarżącego podczas kontroli w dniu [...] marca 2023 r., wskazując, że nie pochodziły one z ich gospodarstwa. Natomiast jej późniejsze zastrzeżenia do protokołu kontroli w tym zakresie należy potraktować jako chęć pomocy w uniknięciu przez Skarżącego odpowiedzialności za jego nielegalną działalność.

Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja Skarżącego, że organ niesłusznie go ukarał, ponieważ w pierwszej kolejności winien on pomóc mu w wyjściu z zaistniałej sytuacji. Tymczasem organ dał Skarżącemu szansę zaprzestania uprawiania jego procederu, pouczając go jedynie w trakcie pierwszej kontroli na targowisku. Skarżący kontynuując zatem sprzedaż jaj (oraz drobiu), nie skorzystał z szansy danej mu przez organ.

Nie jest sporny stan faktyczny w zakresie sprzedaży przez Skarżącego tuszek drobiowych oraz krwi kaczej. Okoliczności tych Skarżący nie kwestionował i wynikają one jednoznacznie z protokołów kontroli. Dotyczy to również warunków, w jakich odbywała się ich sprzedaż (vide zdjęcia z kontroli).

Następnie wskazać należy, że w oparciu o tak ustalony stan faktyczny organ prawidłowo zastosował przepisy prawa.

Zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 29b ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, rolniczy handel detaliczny to handel detaliczny w rozumieniu art. 3 ust. 7 rozporządzenia nr 178/2002, polegający na:

a) produkcji żywności zawierającej co najmniej jeden składnik pochodzący w całości z własnej uprawy, hodowli lub chowu podmiotu działającego na rynku spożywczym oraz

b) zbywaniu żywności, o której mowa w lit. a, konsumentowi finalnemu, o którym mowa w art. 3 ust. 18 rozporządzenia nr 178/2002, lub zakładom prowadzącym handel detaliczny z przeznaczeniem dla konsumenta finalnego.

Jak wskazano wcześniej, Skarżący wprowadzał do obrotu jaja w ramach rolniczego handlu detalicznego jaja pochodzące spoza własnego gospodarstwa. Tym samym zasadnie organ zastosował art. 26 ust. 1 pkt 17 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego, zgodnie z którym, podlega karze pieniężnej ten, kto nie spełnia wymagań higienicznych przy produkcji lub wprowadzaniu na rynek produktów pochodzenia zwierzęcego lub żywności, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b, lub dotyczących tych produktów lub żywności, produkowanych w ramach rolniczego handlu detalicznego. Przy czym wysokość kary, stosownie do art. 26 ust. 2 pkt 14 cyt. ustawy, wynosi od 200 zł do 15 000 zł.

Jak wynika z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, Skarżący oferował do sprzedaży tuszki drobiowe oraz krew kaczą pochodzące z zakładu bez uzyskania przez ten zakład wpisu do rejestru. Zgodnie z art. 6 ust. 2 rozporządzenia (WE) 852/2004 w sprawie higieny środków spożywczych: "W szczególności, każdy podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze powiadamia właściwy organ, w sposób, jakiego wymaga ten ostatni, o każdym przedsiębiorstwie pod jego kontrolą, które uczestniczy w jakimkolwiek z etapów produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności w celu rejestracji każdego z takich przedsiębiorstw. Podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze zapewniają również, że właściwy organ zawsze posiada aktualne informacje na temat zakładów, w tym poprzez powiadamianie o każdej istotnej zmianie w działalności i o każdym zamknięciu istniejącego zakładu.".

Słusznie wskazał organ, że produkcja i sprzedaż tuszek drobiowych i krwi kaczej bez wpisu do rejestru właściwego miejscowo powiatowego lekarza weterynarii (stosownie do art. 20 ustawy o bezpieczeństwie produktów pochodzenia zwierzęcego) jest działalnością sprzeczną z prawem. Jest ona bowiem prowadzona bez nadzoru nad spełnianiem wymagań weterynaryjnych zapewniających bezpieczeństwo oferowanej konsumentowi żywności. Dodatkowo, bez zgłoszenia i rejestracji działalności nie ma możliwości skontrolowania warunków przeprowadzania uboju ptaków.

Jak wynika z art. 17 ustawy o bezpieczeństwie produktów pochodzenia zwierzęcego, niedopuszczalny jest ubój drobiu poza rzeźnią. Przewidziane w ustawie wyjątki to ubój w celu produkcji mięsa na użytek własny oraz w celu sprzedaży bezpośredniej. Zgodnie z jego § 3 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 września 2015 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej, do sprzedaży bezpośredniej dopuszcza się tusze lub podroby, pozyskane z drobiu poddanego ubojowi w gospodarstwie rolnym podmiotu, w przypadku gdy roczna produkcja w tym gospodarstwie nie przekracza 10 000 sztuk innych gatunków drobiu - przeprowadzonemu zgodnie z przepisami o ochronie zwierząt oraz przepisami o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.

Jak ustalono, Skarżący nie dokonał zgłoszenia i rejestracji sprzedaży bezpośredniej (stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego), zatem wprowadzanie na rynek tuszek drobiowych oraz krwi kaczej bez uzyskania wpisu do rejestru Powiatowego Lekarza Weterynarii w B. jest w myśl art. 26 ust. 1 zagrożone karą pieniężną. Zgodnie z cyt. przepisem, podlega karze pieniężnej, kto wprowadza na rynek żywność pochodzącą z zakładu, o którym mowa w pkt 1 i 2, bez uzyskania przez ten zakład wpisu do rejestru zakładów, zatwierdzenia albo warunkowego zatwierdzenia. Wysokość tej kary określa art. 26 ust. 2 pkt 3 lit. a i wynosi ona od 200 do 1000 zł.

Ponadto kontrole ujawniły, że wprowadzanie na rynek produktów spożywczych pochodzenia zwierzęcego odbywało się niezgodnie z art. 2 pkt 1a rozporządzenia (WE) nr 852/2004 w sprawie higieny środków spożywczych. Zgodnie z nim higiena żywności oznacza środki i warunki niezbędne do kontroli zagrożeń i zapewnienia przydatności do spożycia przez ludzi środków spożywczych uwzględniając ich zamierzone użycie.

W toku postępowania ustalono następujące uchybienia w miejscu sprzedaży oraz wewnątrz środka transportu, tj.:

- w dniu [...] .01.2023 r. powierzchnia stołu, na której wystawiona była żywność, zaśnieżona (wytłaczanki z jajami stały bezpośrednio w śniegu); w dniu [...].04.2023 r. tuszki kacze w workach foliowych bez atestu, krew w 0,5 l butelkach po wodzie mineralnej i jaja w wytłaczankach umieszczone bezpośrednio na drewnianym stole targowym;

- żywność transportowana i oferowana do sprzedaży w temperaturze otoczenia, w zmiennych warunkach atmosferycznych, bez zachowania łańcucha chłodniczego i kontroli temperatury;

- powierzchnia transportowa zanieczyszczona, w nieodpowiednim stanie sanitarnym (widoczny piach, kamienie oraz inne zanieczyszczenia);

- jaja transportowane z przedmiotami niezwiązanymi z produkcją stanowiącymi źródło zanieczyszczenia (brudny, gumowy przewód, brudny koc, plandeka);

- termotorba, w którą zapakowane były tuszki drobiowe, w nieodpowiednim stanie sanitarnym, pokrywa od termotorby umieszczona w powierzchni transportowej na ww. przedmiotach.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 cyt. rozporządzenia (WE) 852/2004, podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze uczestniczące w którymkolwiek etapie produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności po tych etapach, do których stosuje się ustęp 1, przestrzegają ogólnych wymogów higieny ustanowionych w załączniku II oraz wszelkich szczególnych wymogów przewidzianych w rozporządzeniu (WE) nr /2004, przy czym podmioty te przyjmują następujące szczególne środki higieny: zgodność z wymogami kontroli temperatury dla środków spożywczych i utrzymywanie łańcucha chłodniczego (art. 4 ust. 3 lit. c i d cyt. rozporządzenia).

Zgodnie z cyt. załącznikiem II Ogólne wymogi higieny dla wszystkich podmiotów prowadzących przedsiębiorstwa spożywcze, Rozdział III Wymagania dotyczące ruchomych i/lub tymczasowych pomieszczeń (jak duże namioty, stragany, ruchome punkty sprzedaży), pomieszczeń używanych głównie jako prywatne domy mieszkalne, ale gdzie regularnie przygotowuje się żywność w celu wprowadzania do obrotu, i automatów ulicznych, ust. 1 i ust. 2 lit. b, g, h:

"1. Pomieszczenia i automaty uliczne, na tyle, na ile jest to rozsądnie praktykowane, będą tak usytuowane, zaprojektowane i skonstruowane oraz utrzymywane w czystości i dobrym stanie i kondycji technicznej, aby uniknąć ryzyka zanieczyszczenia, w szczególności przez zwierzęta i szkodniki.

2. W szczególności i w miarę potrzeby:

b) powierzchnie w kontakcie z żywnością muszą być w dobrym stanie, łatwe do czyszczenia i, w miarę potrzeby, dezynfekcji. Będzie to wymagać stosowania gładkich, zmywalnych, odpornych na korozję i nietoksycznych materiałów, chyba że podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze mogą zapewnić właściwe organy, że inne użyte materiały są odpowiednie;

g) należy zapewnić odpowiednie udogodnienia i/lub warunki dla utrzymywania i monitorowania właściwych warunków termicznych żywności;

h) środki spożywcze muszą być tak umieszczone, aby unikać, na tyle, na ile jest to rozsądnie praktykowane, ryzyka zanieczyszczenia.".

Natomiast stosownie do rozdziału IV pkt 1, 6 i 7 cyt. rozporządzenia (WE) nr 852/2004:

"1. Transportery i/lub kontenery używane do przewozu środków spożywczych muszą być utrzymywane w czystości i w dobrym stanie i kondycji technicznej, aby chronić środki spożywcze przed zanieczyszczeniem i muszą, w miarę potrzeby, być tak zaprojektowane i skonstruowane, by umożliwić właściwe czyszczenie i/lub dezynfekcję.

6. Środki spożywcze w transporterach i/lub kontenerach muszą być tak rozmieszczone i zabezpieczone, aby zminimalizować ryzyko zanieczyszczenia.

7. W miarę potrzeby, transportery i/lub kontenery wykorzystywane do przewożenia środków spożywczych muszą być przystosowane do utrzymania ich we właściwych temperaturach i umożliwić kontrolowanie tych temperatur.".

Uwzględniając ustalony stan faktyczny, wskazać należy, że Skarżący naruszył ww. przepisy, co zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 16 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego jest zagrożone kara pieniężną (podlega karze pieniężnej, kto nie spełnia wymagań higienicznych przy produkcji lub wprowadzaniu na rynek produktów pochodzenia zwierzęcego lub żywności, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b, lub dotyczących tych produktów lub żywności, określonych w krajowych środkach dostosowujących, o których mowa w art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 852/2004). Wysokość kary wynika z kolei z art. 26 ust. 2 pkt 14 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego i wynosi od 200 zł do 15 000 zł.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić trzeba, że wymierzenia kary w łącznej wysokości 3 500 zł (2000 zł za niespełnianie wymagań dotyczących produktów pochodzenia zwierzęcego produkowanych w ramach rolniczego handlu detalicznego; 1000 zł za wprowadzanie na rynek żywności pochodzącej z zakładu bez uzyskania przez ten zakład wpisu do rejestru zakładów; 500 zł za niespełnianie wymagań higienicznych przy produkcji i wprowadzaniu na rynek produktów pochodzenia zwierzęcego) było prawidłowe, a jej wysokość uwzględnia okoliczności sprawy.

Na koniec wskazać należy, że co prawda uzasadnienie decyzji organu II instancji nie spełnia wszystkich przesłanek wynikających z art. 107 § 3 kpa, ponieważ ogranicza się ono jedynie do ustosunkowania się do zarzutów Skarżącego, z pominięciem rozpoznania sprawy w jej całokształcie, tym niemniej, biorąc pod uwagę szczegółowe i dokładne wyjaśnienie sprawy przez organ I instancji, naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, zatem zarzuty skargi były bezzasadne i skarga w oparciu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) podlegała oddaleniu.

Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta B., będącego siedzibą tutejszego Sądu, oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. W konsekwencji w sprawie wydane zostało zarządzenie z dnia 8.04.2024 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ppsa, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.