Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1391/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 3, art. 29 ust. 1, art. 30, art. 32 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 3 i ust. 5
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie: sędzia NSA Wojciech Chróścielewski sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska (spr.) Protokolant asystent sędziego Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjne Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Łd 347/10 w sprawie ze skargi D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania organu I instancji w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 347/10, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania organu pierwszej instancji w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2008 r., nr [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się tego wyroku.

W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną:

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] września 2005 r., nr [...] przyznał D. Z. świadczenie w postaci zasiłku rodzinnego na dzieci: P. Z. i K. Z., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego dla dziecka P. Z., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko K. Z. oraz dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko – K. Z.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] organ wznowił postępowanie z urzędu w sprawie zakończonej ostateczną decyzją dotyczącą przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na syna K. Z. W uzasadnieniu organ wskazał, że wznowienie postępowania nastąpiło na skutek nowych okoliczności, które nie były znane w trakcie wydawania decyzji przyznającej świadczenie.

Po przeprowadzeniu postępowania organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...]uznał za nienależnie pobrany dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w okresie od dnia 1 września 2005 r. do dnia 30 czerwca 2006 r. w wysokości 505,80 zł miesięcznie. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał m. in. przepis art. 104 K.p.a. oraz art. 5 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 3, art. 29 ust. 1, art. 30, art. 32 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 3 i ust. 5 pkt 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że w czasie pobierania świadczenia strona przebywała na urlopie wychowawczym. W dniu [...] lipca 2008 r. wyszły na jaw nowe okoliczności, a mianowicie fakt, że w okresie od września 2004 r. do czerwca 2008 r. strona pracowała jako [...].

W dalszej kolejności organ decyzją z dnia [...] września 2008 r. zobowiązał D. Z. do zwrotu nienależnie pobranego dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie głównej należności – 5.058 zł i odsetki ustawowe – 1.451,51 zł. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ wskazał art. 104 K.p.a. oraz art. 20 ust. 3, art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3, ust. 8 i art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpoznaniu odwołania D. Z. uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że w sytuacji, gdy obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wynika z treści art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja określająca dane świadczenia jako nienależne, wydawanie decyzji o zobowiązaniu do zwrotu jest zbędne. Fakt ten przesądza o tym, że postępowanie przed organem pierwszej instancji jest bezprzedmiotowe.

W skardze na powyższą decyzję D. Z. wniosła o jej zmianę w ten sposób, żeby umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. jako bezprzedmiotowe wobec wygaśnięcia obowiązku zwrotu świadczenia na mocy art. 409 Kodeksu cywilnego. Zdaniem strony, do sprawy znajduje zastosowanie regulacja powołanego przepisu Kodeksu cywilnego. Skoro w ustawie o świadczeniach rodzinnych nie ma unormowania dotyczącego wygaśnięcia obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia, to w tej części należy zastosować przepisy Kodeksu cywilnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, uchylając zaskarżoną decyzję i decyzje ją poprzedzające, stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane w jej uzasadnieniu. Sąd dostrzegł dwa poważne naruszenia przepisów prawa. Pierwsze naruszenie odnosi się do uchybienia normom prawa procesowego, drugie zaś odnosi się do sfery prawa materialnego.

Po pierwsze Sąd wskazał, że postępowanie w sprawie przyznania opisanego świadczenia w chwili obecnej toczyło się w trybie wznowienia. Sam bowiem organ pierwszej instancji postanowieniem wznowił postępowanie w sprawie. Tym samym organ, po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, powinien wydać jedną z decyzji określonych w art. 151 K.p.a. Konfrontując treść tego przepisu z treścią decyzji wydanych w sprawie, Sąd uznał, że nie jest to żadna z decyzji wymienionych w art. 151 K.p.a. Tym samym skład orzekający przyjął, że organy w sprawie naruszyły przepis art. 151 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Z powyższym uchybieniem wiąże się także naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z treścią tego przepisu osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do jego zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne, w myśl art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uważa się świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. (Nie obowiązywał w dacie orzekania przez organ)

W orzecznictwie sądowym przyjęty został pogląd, że warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której świadczenie to zostało przyznane. Uznanie świadczenia za nienależnie pobrane i nałożenie obowiązku jego zwrotu - bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej to świadczenie - prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostawałyby dwie sprzeczne ze sobą decyzje – jedna przyznająca świadczenie, a druga obligująca do jego zwrotu. Za rzecz oczywistą Sąd uznał, że aby zastosować przepis art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, decyzja eliminująca z obrotu prawnego lub zamieniająca decyzję, którą przyznano nienależne świadczenia, musi posiadać przymiot ostateczności.

W stanie faktycznym sprawy w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja przyznająca świadczenie rodzinne. W obrocie prawnym funkcjonuje także ostateczna decyzja uznająca to świadczenie za nienależnie pobrane. Treść tych decyzji jest wobec siebie sprzeczna. Aby zatem organ mógł uznać dane świadczenie za nienależnie pobrane, musi uprzednio przeprowadzić postępowanie, które powinno zakończyć się ostatecznym wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji przyznającej to świadczenie. W tym zakresie Sąd uznał, że doszło w sprawie do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na rozstrzygniecie. Jednocześnie, w odniesieniu do tej kwestii, Sąd przyjął na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), że niezbędnym dla końcowego załatwienia sprawy jest wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznej decyzji, która stanowiła podstawę do wydania decyzji I instancji.

Konkludując - Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c przy zastosowaniu art. 135 P.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku na podstawie art. 152 P.p.s.a.

W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, reprezentowane przez radcę prawnego, podniosło następujące zarzuty:

I. naruszenie prawa materialnego, to jest:

- art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: P.u.s.a.) przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która to nie przystaje do stanu sprawy i zebranego materiału dowodowego, a nadto dokonano oceny w konsekwencji niepełnej i wadliwej;

- art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez rażąco błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której świadczenie zostało przyznane, zwłaszcza, że obowiązek zwrotu wprost wynika z normy prawa, zaś organ administracji w istocie swej jedynie ustala kwotę nienależnie pobranych świadczeń.

II. naruszenie przepisów postępowania, to jest:

- art. 145 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 151 K.p.a. przez błędne przyjęcie, że norma ta została naruszona w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji zaskarżonej i decyzji ją poprzedzającej, bowiem po pierwsze norma ta w tym przypadku nie miała zastosowania, a po drugie wznowienie postępowania nie wyklucza w żaden sposób umorzenia wznowionego postępowania jako bezprzedmiotowego;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem nie miało miejsca ani naruszenie norm prawa materialnego, ani norm postępowania i brak wykazania, że uchybienia te miały wpływ na wynik sprawy;

- art. 141 § 4 w zw. z art. 153 P.p.s.a. przez niepełne przedstawienie stanu faktycznego i prawnego, przedstawienie oceny prawnej niespójnej i sprzecznej wewnętrznie, która to nie odnosi się do istniejącego stanu faktycznego, jak i do orzecznictwa i poglądów doktryny, brak jasnych wskazań co do dalszego postępowania;

- art. 134 P.p.s.a., bowiem po pierwsze wykroczono poza granice sprawy, a po drugie wydano orzeczenie na niekorzyść strony skarżącej, gdyż uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, którą to organ drugiej instancji uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie, a nie miało miejsca naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności;

- art. 135 P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem wykroczono poza granice sprawy;

- art. 152 P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem skoro Samorządowe Kolegium Odwoławcze swą decyzją ostateczną orzekło o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i umorzeniu postępowania, to ze swej istoty decyzja o umorzeniu postępowania nie podlega wykonaniu, zatem orzekanie w tym zakresie jest bezzasadne.

Wskazując na powyższe, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że pogląd, iż warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane, nie jest już aktualny, a przedmiot postępowania w tym przypadku był odmienny. Kolegium podniosło, że sprawa będąca przedmiotem oceny sądu administracyjnego to nie są wszystkie decyzje administracyjne wydawane w oparciu o normy zawarte w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Trudno przyjmować, że decyzja ostateczna, umarzająca w konsekwencji postępowanie organu administracji w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, jest decyzją wydaną w ramach postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (a właściwe w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi swą decyzją ostateczną umorzyło postępowanie prowadzone przez organ I instancji, a Sąd I instancji uchylił decyzję zaskarżoną (i poprzedzającą i uprzednio wydaną decyzję ostateczną), pomijając skutki takiej decyzji dla strony skarżącej – postępowanie się nie toczy. Zdaniem Kolegium, Sąd I instancji w tym przypadku w sposób oczywisty naruszył normę zawartą w art. 134 § 2 P.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną D. Z. wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. zarzutu naruszenia przepisów art. 141 § 4, 134, 135 i 152 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. - uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wbrew temu, co podniesiono w skardze kasacyjnej, uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymagania zakreślone w powołanym wyżej przepisie. Wyrok ten zawiera bowiem wszystkie wymagane prawem elementy. Nie można przy tym zgodzić się ze składającym skargę kasacyjną, że przedstawienie stanu faktycznego i prawnego było niepełne, a ocena prawna była niespójna i sprzeczna wewnętrznie. Wręcz przeciwnie należy stwierdzić, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyczerpująco przedstawiono stan faktyczny sprawy, a jego ocena prawna jest zaprezentowana w sposób logiczny i spójny. Sąd zawarł również wskazania co do dalszego postępowania, zgodnie z którymi niezbędne do końcowego załatwienia sprawy jest wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznej decyzji przyznającej świadczenie (str. 6 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Tym samym za nieuzasadniony należało również uznać zarzut naruszenia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez - jak podnosi skarżący kasacyjnie - dokonanie oceny dowolnej, która nie przystaje do stanu sprawy i zebranego materiału dowodowego.

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie jednak do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Dla właściwego zastosowania powyższych przepisów konieczne jest ustalenie tzw. tożsamości sprawy, na którą składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. W sprawie niniejszej Sąd I instancji, uchylając zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] listopada 2008 r. oraz decyzje Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2008 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2008 r., nie naruszył art. 134 § 1, gdyż orzekł w granicach sprawy, które wyznacza w powołanych wyżej decyzjach ten sam podmiot, adresat praw i obowiązków – D. Z. oraz przedmiot, którym na skutek błędów postępowania administracyjnego jest nienależnie pobrany dodatek do zasiłku rodzinnego. Należy mieć na względzie, że samo Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło koncepcję tożsamości sprawy, uchylając zaskarżoną do niego decyzję organu I instancji i umarzając postępowanie odwoławcze. Uczyniło tak, uznając, że decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2008 r., określająca przyznane świadczenie jako nienależne, zobowiązywała już D. Z. do jego zwrotu. W stanie faktycznym i prawnym rozpoznawanej sprawy Sąd, uchylając wymienione wyżej decyzje, mógł zastosować zatem art. 135 P.p.s.a., przyjmując, że wydane zostały one w granicach tej samej sprawy, a jednocześnie jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy.

Nie można również stwierdzić, aby Sąd I instancji naruszył w sprawie niniejszej sformułowany w art. 134 § 2 P.p.s.a. zakaz reformationis in peius. Uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] listopada 2008 r. oraz decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2008 r., a także z dnia [...] sierpnia 2008 r., w żaden sposób nie pogarsza sytuacji prawnej skarżącej. W konsekwencji wyroku Sądu I instancji mamy do czynienia z sytuacją, w której zachowuje jedynie moc postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2008 r. o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o przyznaniu skarżącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Uchylenie omawianych decyzji nastąpiło więc wskutek uznania przez Sąd I instancji, że w sprawie niniejszej postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń zostało źle przeprowadzone, tj. z pominięciem decyzji uchylającej lub zmieniającej decyzję przyznającą świadczenie. Sąd nie zajmował się jednak kwestią, czy przyznane skarżącej świadczenie było rzeczywiście nienależne w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Odnosząc się do podniesionego w skardze kasacyjnej naruszenia art. 152 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, należy zauważyć, że zgodnie z przeważającymi poglądami wyrażonymi w piśmiennictwie, a które zasługują na aprobatę, rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 152, stanowi obligatoryjny element każdego wyroku uwzględniającego skargę (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 400-401). Taka jest również praktyka orzecznicza wojewódzkich sądów administracyjnych. Orzeczenie na podstawie art. 152 P.p.s.a. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w pkt. 2 zaskarżonego wyroku o nie podleganiu wykonania zaskarżonej decyzji było zatem prawidłowe.

Po rozpoznaniu zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego należało przejść do rozpoznania zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.

W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyjął, że warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane. Jak zauważył Sąd I instancji, nie może istnieć sytuacja, że w obrocie prawnym pozostaje jednocześnie decyzja przyznająca świadczenie oraz decyzja zobowiązująca do jego zwrotu jako nienależnie pobranego. Pogląd ten wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej nadal jest przyjmowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA: z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt I OSK 291/09 oraz z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1634/09). Warto zauważyć, że w dniu [...] lipca 2008 r. postanowieniem Prezydenta Miasta P. wznowiono postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] września 2005 r. Skoro wznowiono postępowanie w tym przedmiocie, to organ administracji stanął na stanowisku prezentowanym w powołanych wyrokach, że dla uznania świadczenia za nienależne konieczne jest wzruszenie decyzji przyznającej to świadczenie. Uznał więc, że w obrocie prawnym nie może pozostawać decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2005 r. o przyznaniu D. Z. świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego na dzieci: A. Z., B. Z., P. Z. i K. Z., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego dla dzieci: B. Z. i P. Z. oraz dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko – K. Z. oraz jednocześnie decyzja tego samego organu z dnia [...] września 2008 r. o zwrocie nienależnie pobranego dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Skoro w trakcie wznowionego postępowania organ administracji wydał nieprzewidziane przez art. 151 K.p.a. decyzje administracyjne, to zaistniała konieczność uchylenia wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2008 r. o uznaniu za nienależny pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego oraz z dnia [...] września 2008 r. o zobowiązaniu do jego zwrotu, jak też decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] listopada 2008 r. w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania odwoławczego. Głównym bowiem motywem uchylenia tych decyzji przez Sąd było wydanie ich w trakcie wznowionego postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych okazał się nieuzasadniony.

Na marginesie można odnotować, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powołano się na art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który w rozpoznawanej sprawie nie mógł mieć zastosowania, gdyż wszedł w życie dopiero z dniem 1 stycznia 2009 r. – art. 4 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 223, poz. 1456). Zarzut taki nie został jednak podniesiony w skardze kasacyjnej, a więc stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. nie mógł być brany pod uwagę.

Skoro bezzasadne okazały się podniesione w skardze kasacyjnej zarówno zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego – ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz prawa materialnego - ustawy o świadczeniach rodzinnych - to tym samym za nieskuteczny należało uznać także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Stwierdzone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi naruszenia prawa materialnego i procesowego mające wpływ na wynik sprawy bez wątpienia uzasadniały zastosowanie powołanego wyżej przepisu i uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] listopada 2008 r. oraz poprzedzających ją decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2008 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2008 r.

Z powyższych względów, skoro skarga kasacyjna okazała się być oparta na nieusprawiedliwionych podstawach, a zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiadał prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku o jej oddaleniu.