Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 294/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 136 ust. 3, art. 137, art. 216 ust. 1, art. 229
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi M. R. i E. R. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 8 grudnia 2022 r. nr N-I.7581.2.39.2022 w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - skargę oddala –


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z 8 grudnia 2022 r., nr N-I.7581.2.39.2022, utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "Organ I instancji", "Starosta") z 29 czerwca 2022 r. nr GG-II.6821.3.2021.EM1 orzekającą o odmowie zwrotu części wywłaszczonych nieruchomości.

W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.; dalej: "u.g.n.").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.

Wnioskiem z 12 maja 2020 r. M. R., z 6 listopada 2020 E. R. reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika zwróciły się o zwrot części nieruchomości, położonych w K., oznaczonych obecnie jako działki nr [...] (obręb [...]), [...] i [...] (obręb [...]), [...] (obręb [...]), [...] i [...] (obręb [...]), [...] (obręb [...]), [...] i [...] (obręb [...]). Do ww. wniosku przyłączyła się również E. R.

Wojewoda Podkarpacki postanowieniem z [...] listopada 2021 r. nr [...] wyznaczył do załatwienia przedmiotowej sprawy Starostę [...].

Decyzją z 29 czerwca 2022 r. nr GG-II.6821.3.2021.EM1 Starosta orzekł: w pkt 1 o odmowie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, położonych w K., oznaczonych obecnie jako części działek nr: [...] (obręb [...], powstałej z parcel gruntowych oznaczonych w momencie wywłaszczenia nr: [...]; [...] (obręb [...]), powstałej z parceli gruntowej oznaczonej w momencie wywłaszczenia nr [...] (obręb [...]), powstałej z parcel gruntowych oznaczonych w momencie wywłaszczenia nr: [...], w pkt 2 o odmowie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, położonych w K., oznaczonych obecnie jako części działek nr: [...] (obręb [...]), powstałej z parcel gruntowych oznaczonych w momencie wywłaszczenia nr [...] i nr [...]; [...] (obręb [...]), powstałej z parcel gruntowych oznaczonych w momencie wywłaszczenia nr: [...]; [...] (obręb [...]), powstałej z parcel gruntowych oznaczonych w momencie wywłaszczenia nr [...] i nr [...]; [...] (obręb [...]), powstałej z parcel gruntowych oznaczonych w momencie wywłaszczenia nr [...] i nr [...], w pkt 3 o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w K., oznaczonej obecnie jako część działki nr [...] (obręb [...], powstałej z parcel gruntowych oznaczonych w momencie wywłaszczenia nr [...] i nr [...], w pkt 4 o odmowie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, położonych w K., oznaczonych obecnie jako części działek nr: [...] (obręb [...]), powstałej [pic]z parcel gruntowych oznaczonych w momencie wywłaszczenia nr: [...] i [...]; [...] (obręb [...]), powstałej z parcel gruntowych oznaczonych w momencie wywłaszczenia nr [...] i nr [...]).

Od punktu 2, 3 i 4 powyższej decyzji M. R. i E. R. (dalej: "Skarżące") reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyły odwołanie, wnosząc o zmianę ww. decyzji Starosty w zaskarżonej części, poprzez jej uchylenie i przekazanie sprawy Organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, względnie o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez rozstrzygnięcie zgodnie z pierwotnym wnioskiem; przeprowadzenie dowodów wskazanych w piśmie pełnomocnika z 20 kwietnia 2022 r. dla wykazania okoliczności wskazanych w tym piśmie, ewentualnie w razie uchylenia decyzji i przekazania sprawy Organowi I instancji o zobowiązanie tego Organu do uzupełnienia postępowania dowodowego.

Pełnomocnik Skarżących zarzucił:

1. art. 75 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a. poprzez pominięcie wniosków dowodowych zgłoszonych przez wnioskodawczynie w piśmie z 20 kwietnia 2022 r. i zaniechanie ustalenia okoliczności tam wskazanych;

2. art. 75 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia zakresu inwestycji wskazanego w decyzji o wywłaszczeniu i na jego podstawie realizowanego ze stanem na dzień wydania decyzji, nieustalenie terminów rozpoczęcia i zakończenia realizacji inwestycji, nieustalenie czy nieruchomości w całości zostały wykorzystane na cele inwestycji oraz czy elementy inwestycji stanowią infrastrukturę konieczną i czy są wykorzystywane na cele inwestycji;

3. art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów;

4. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 100 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie wniosków dowodowych zgłoszonych w piśmie z 20 kwietnia 2022 r. i pominięcie konieczności ustalenia poprawności trybu zbycia lub obciążania spornych nieruchomości, ewentualnego naruszenia art. 136 u.g.n. skutkującego nieważnością czynności prawnych przenoszących prawo własności bądź ustanawiających obciążenia nieruchomości;

5. art. 107 § 1 k.p.a. poprzez nie odniesienie się w decyzji, jak i w toku postępowania do wniosków dowodowych zgłoszonych w piśmie z 20 kwietnia 2022 r.;

6. art. 136, art. 137, art. 229 u.g.n. poprzez odmowę zwrotu nieruchomości mimo braku ku temu podstaw faktycznych, błędne uznanie wystąpienia przesłanek negatywnych zwrotu.

Wojewoda Podkarpacki, po rozpatrzeniu złożonego odwołania, opisaną na wstępie decyzją z 8 grudnia 2022 r., nr N-I.7581.2.39.2022, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r., poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79) oraz dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. nr 17, poz. 70), na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urzędu Spraw Wewnętrznych z [...] lipca 1960 r. znak: [...] o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości, zmienionego decyzjami odpowiednio z [...] lutego 1961 r. i z [...] stycznia 1966 r., znak: [...] wywłaszczono m.in. na rzecz Skarbu Państwa część działek oznaczonych obecnie nr [...] i nr [...] (odpowiadające dawnej parceli gruntowej nr [...]) oraz część działek oznaczonych aktualnie nr: [...] i [...] (odpowiadające dawnej działce nr [...]). Z kolei orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] września 1967 r., znak: [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa m.in. parcelę gruntową nr [...] - stanowiącą obecnie m.in. część działek nr: [...] i [...] z przeznaczeniem pod budowę bloków mieszkalnych. Natomiast orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] stycznia 1959 r., znak: [...] w trybie ww. ustawy z 1958 r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa m.in. część parcel gruntowych nr [...] i [...] - odpowiadających aktualnie części działki nr [...].

Wojewoda wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonego postępowania, Starosta w zaskarżonej decyzji wskazał, że według zapisu księgi wieczystej nr [...] działka nr [...] znajduje się w użytkowaniu wieczystym A. S.A. z siedzibą w [...] Oddział [...] - następcy prawnym po Spółdzielni Mieszkaniowej [...], natomiast według zapisu księgi wieczystej nr [...] działki nr: [...] w użytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni Mieszkaniowej - następcy prawnym po Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...] - do dnia [...] grudnia 2065 r.

Po dokonaniu analizy i oceny zapisów ww. ksiąg wieczystych oraz zamkniętej księgi wieczystej nr [...] Wojewoda wskazał, że ustalenia Starosty znajdują potwierdzenie w ww. księgach wieczystych, a prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r. W ocenie Organu odwoławczego fakt ujawnienia prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej, wypełnia przesłankę art. 229 u.g.n., zgodnie z którym roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy (przed dniem 1 stycznia 1998 r.) została ona oddana w użytkowanie wieczyste, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Z kolei w przypadku, gdy władanie nieruchomością przeniesiono na osobę trzecią przed wejściem w życie u.g.n. i okoliczność ta została ujawniona w księdze wieczystej, wówczas nie ma potrzeby badania przesłanek zwrotu (ewentualnej zbędności wywłaszczonej nieruchomości), gdyż zwrot nie może nastąpić, poza sytuacją, gdy władającym jest podmiot publicznoprawny.

Wobec powyższego Wojewoda uznał, że nie ma znaczenia czy przesłanki zwrotowe dotyczące ww. działek występują czy też nie, bo do zwrotu w żadnym razie dojść nie może. Organy nie mają w takim wypadku obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego na fakt wywłaszczenia i stopnia realizacji jego celu. Zatem brak możliwości zastosowania art. 136 u.g.n. skutkuje brakiem roszczenia, które mogłoby być uwzględnione w drodze postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do części działki nr [...], Organ II instancji podtrzymał stanowisko Organu I instancji, że w stosunku do przedmiotowej nieruchomości należało orzec o odmowie jej zwrotu, zważywszy na fakt, że został na niej zrealizowany cel związany z jej wywłaszczeniem, tj. budową Ośrodka [...] (Szkoły [...]). Aktualnie na ww. działce znajdują się [pic]elementy infrastruktury zagospodarowane na potrzeby Zespołu Szkół [...] w [...], co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy protokół z przeprowadzonych w dniu 20 kwietnia 2022 r. oględzin m.in. działki nr [...]. Wojewoda zaznaczył przy tym, że nawet zmiana przeznaczenia nieruchomości dokonana po właściwym, tj. zgodnym z celem wywłaszczenia, zagospodarowaniu nieruchomości nie ma żadnego znaczenia dla oceny przesłanki zbędności.

Wojewoda wskazał również, że Starosta ustalił w przedmiotowej sprawie, że działki nr: [...] i [...] stanowią własność T. [...] Spółka z Ograniczoną Odpowiedzialnością. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Organu I instancji, że ww. spółka jest samodzielnym podmiotem praw i obowiązków w sferze cywilnoprawnej jak i publicznoprawnej. Gmina [...] (całościowy udziałowiec) jest współwłaścicielem majątku spółki wyłącznie w wymiarze gospodarczym, natomiast mienie tej spółki stanowi w stosunku do udziałowców mienie osoby trzeciej, zatem nie zachodzą prawem określone przesłanki do przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie ich zwrotu. Powyższe rozstrzygnięcie jest zgodne ze stanowiskiem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu z 13 kwietnia 2015 r., sygn. I OPS 3/14. Zgodnie z ww. uchwałą zasadę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości należy traktować jako oczywistą konsekwencję art. 21 ust. 2 Konstytucji, który dopuszczając wywłaszczenie jedynie na cel publiczny tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia rzeczy. Realizacja tej konstytucyjnej zasady [pic]znalazła wyraz w art. 136 ust. 3 u.g.n., zgodnie z którym możliwy jest zwrot wywłaszczonej nieruchomości w przypadku, gdy równocześnie zostaną spełnione dwie przesłanki: nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu oraz stan prawny, aktualny w chwili orzekania, nie stanowi przeszkody do jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. Nie jest natomiast dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości, jeżeli Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie władają nieruchomością.

Organ odwoławczy powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z 18 kwietnia 1996 r., sygn. akt III CZP 29/96, OSNC 1996/7-8/102 wskazał, że za powyższym stanowiskiem przemawia cywilnoprawny charakter roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Realizacja tego roszczenia przeniesienie własności nieruchomości ze Skarbu Państwa z powrotem na wywłaszczonego właściciela lub na jego spadkobiercę - następuje w drodze postępowania administracyjnego. Ostateczna decyzja o zwrocie nieruchomości ma charakter konstytutywny, wywołuje skutek rzeczowy w postaci przejścia prawa własności na poprzedniego właściciela i stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej. Z tych względów postępowanie administracyjne może się toczyć, jeśli istnieje niebudzący wątpliwości stan prawny, z którego wynika, że Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest właścicielem nieruchomości. Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdy zachodzą przesłanki wymienione w art. 136 ust. 3 u.g.n., przysługuje wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Tym samym brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie, ponieważ decyzja taka byłaby niewykonalna. W ocenie Organu odwoławczego nie można również pominąć faktu, że w sytuacji w której nieruchomość stanowi własność osoby trzeciej, to jej prawo jest także chronione przez Konstytucję RP (art. 21 i art. 64 ust. 3), dlatego też decyzja o zwrocie nieruchomości byłaby w istocie wywłaszczeniem obecnego jej właściciela i to nie na cel publiczny lecz na cel restytucyjny.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosły M. R. i E. R. reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata M. F., zaskarżając ww. decyzję Wojewody w całości. Pełnomocnik Skarżących zarzucił naruszenie:

1. art. 7 w zw. z art. 75 w zw. z art. 78 k.p.a., poprzez powielenie naruszeń Organu I instancji i pominięcie wniosków dowodowych zgłoszonych przez Skarżące w piśmie z 20 kwietnia 2022 r. i w samym odwołaniu od decyzji i zaniechanie ustalenia okoliczności tam wskazanych;

2. art. 7 w zw. z art. 75 w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez powielenie naruszeń Organu I instancji i zaniechanie ustalenia zakresu inwestycji wskazanego w decyzji o wywłaszczeniu i na jej podstawie realizowanego ze stanem na dzień wydania decyzji, tj. modyfikacji inwestycji w latach późniejszych; nieustalenie terminów rozpoczęcia i zakończenia realizacji inwestycji, nieustalenie czy nieruchomości w całości zostały wykorzystane na cele inwestycji oraz czy elementy inwestycji stanowią infrastrukturę konieczną i czy są wykorzystywane na cele inwestycji;

3. art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez dowolną ocenę dowodów i powielenie naruszeń Organu I instancji, w szczególności brak oceny czy cele inwestycyjne określone w decyzjach o wywłaszczeniu zostały zrealizowane na całości terenów spornych nieruchomości;

4. art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 100 § 1 w zw. z art. 136 k.p.a., poprzez powielenie naruszeń Organu I instancji i pominięcie wniosków dowodowych zgłoszonych w piśmie z 20 kwietnia 2022 r. oraz odwołaniu od decyzji i pominięcie konieczności ustalenia poprawności trybu zbycia lub obciążania spornych nieruchomości, ewentualnego naruszenia art. 136 u.g.n. skutkującego nieważnością czynności prawnych przenoszących prawo własności lub ustanawiających obciążenia nieruchomości;

5. art. 107 § 1 w zw. z art. 136 k.p.a., poprzez powielenie naruszeń Organu I instancji i nie odniesienie się w decyzji oraz w toku postępowania do wniosków dowodowych zgłoszonych w odwołaniu od decyzji i w piśmie z 20 kwietnia 2022 r.;

6. art. 136, art. 137, art. 229 u.g.n., poprzez powielenie naruszeń Organu I instancji i odmowę zmiany decyzji poprzez odmowę zwrotu nieruchomości mimo braku ku temu podstaw faktycznych, błędne uznanie wystąpienia przesłanek negatywnych zwrotu.

Wobec tak sformułowanych zarzutów pełnomocnik Skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji w części objętej odwołaniem i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Organowi oraz o zasądzenie na rzecz każdej ze Skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżących podniósł, że Organ nie poczynił ustaleń pozwalających stwierdzić następstwo prawne [...] Spółdzielni Mieszkaniowej po Spółdzielni Mieszkaniowej [...] oraz nie ustalił podstawy prawnej (a więc i daty nabycia prawa) użytkowania wieczystego na rzecz A. S.A. Ponadto Organ Il Instancji błędnie wskazuje, że następcą prawnym po Spółdzielni Mieszkaniowej [...] miałaby być A. S.A.

W ocenie pełnomocnika Organy poprzestały na ustaleniach dotyczących poprzednich użytkowników wieczystych, nie prześledziły natomiast ewentualnych przekształceń podmiotowych i skuteczności nabycia praw w drodze ewentualnej sukcesji. Tym samym nie ustalono wystąpienia przesłanek z art. 229 u.g.n. w stosunku do działek nr [...] obręb [...]. Wobec powyższego brak jest również niezbędnej analizy, czy cele inwestycyjne wskazane w decyzji wywłaszczeniowej zostały zrealizowane i czy nie doszło do przekroczenia terminów wskazanych w art. 137 u.g.n., ani też czy nieruchomości zostały wykorzystane na cel inwestycyjny w całości, czy jedynie w części.

Pełnomocnik podkreślił, że obecne zagospodarowanie gruntu nie stanowi pierwotnej infrastruktury posadowionego w pobliżu osiedla, nie było objęte pierwotnymi planami architektonicznymi. Istotne pozostaje zatem kiedy doszło do realizacji poszczególnych elementów zabudowy/zagospodarowania terenu tak, aby możliwym było określenie, czy terminy ustawowe przewidziane dla realizacji inwestycji (art. 137 u.g.n.) zostały zachowane.

Odnosząc się do odmowy zwrotu części nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] pełnomocnik wskazał, że ustalenia Organów w tym zakresie pozostają dalece niewystarczające. Brak jest w szczególności ustaleń, czy budowle oraz urządzenia posadowione na części spornej nieruchomości mają charakter infrastruktury koniecznej i czy objęte były planami inwestycyjnymi na dzień wydania decyzji o wywłaszczeniu. Teren ten znajduje się na skraju obecnie wykorzystywanej działki, jak wynika z przeprowadzonych oględzin nie jest w zasadzie używany dla funkcjonowania Zespołu Szkół [...]. W ocenie pełnomocnika w niniejszym wypadku nie występuje cecha niezbędności i nierozerwalności pomiędzy istniejącymi budowlami i urządzeniami, a celem inwestycji wynikającym z decyzji o wywłaszczeniu. Nie ustalono przy tym, czy obecny sposób zagospodarowania części nieruchomości odpowiada celom określonym w decyzji o wywłaszczeniu, w szczególności czy zagospodarowanie to znajduje odzwierciedlenie w pierwotnych planach inwestycyjnych. Nie można bowiem mówić o realizacji celu wywłaszczenia w odniesieniu do późniejszych prac prowadzonych na gruncie w oparciu o zmieniające się założenia i ewentualne rozszerzenie działalności dysponenta gruntu. Cel wywłaszczeniowy należy rekonstruować i interpretować wąsko, a elementy inwestycji nieobjęte pierwotnymi założeniami planistycznymi nie wchodzą w zakres tegoż celu. Nadto koniecznym pozostawało ustalenie w jakim czasie, w odniesieniu do decyzji o wywłaszczeniu, określone elementy zabudowy zostały wykonane - ze względu na terminy określone w art. 137 u.g.n. i czy nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] obręb [...] została wykorzystana w całości czy też w części.

W odniesieniu do nieruchomości stanowiących dziatki [...] oraz [...] pełnomocnik wskazał, że Organ Il instancji nie dostrzegł podstaw do zwrotu, wskazując na fakt zbycia nieruchomości na rzecz osoby trzeciej – T. sp. z o. o. w [...] i brakiem praw Gminy [...] względem tejże nieruchomości. W ocenie pełnomocnika Organ stracił z pola widzenia, że rzeczona spółka w której gmina posiada całość udziałów, stanowi samorządową osobę prawną w myśl art. 4 u.g.n. Tym samym spółka reprezentuje prawa Gminy [...], niezależnie od samodzielnej osobowości prawnej.

W ocenie pełnomocnika nieuprawnione jest przyjęcie fikcji, że Gmina [...] nie posiada praw do rzeczonej nieruchomości, skoro ma faktycznie wyłączne prawo rozporządzania mieniem spółki za pośrednictwem uprawnień korporacyjnych. Jednocześnie błędne jest uznanie przez Organ, że cele wywłaszczenia zostały zrealizowane, a jednym z tychże celów było wzniesienie na nieruchomości budynków internatu. Zdaniem pełnomocnika w tym zakresie Organ nie poczynił ustaleń, w szczególności nie ustalił jakie były pierwotne plany inwestycyjne i czy obejmowały wzniesienie oraz wykorzystywanie na potrzeby szkoły rzeczonych budynków i urządzeń. Pełnomocnik podniósł również, że Organy obu instancji nie ustaliły tytułu prawnego nabycia własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] i [...], ani tego czy w badanym zakresie nieruchomość została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko jak również argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 21 marca 2023 r. pełnomocnik A. S.A. z siedzibą w [...] wniósł o oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pełnomocnik wskazał, że A. uznaje za słuszną i zgodną z prawem decyzję Wojewody Podkarpackiego. W ocenie pełnomocnika spółki Organy obu instancji dokonali rekonstrukcji adekwatnych norm prawnych w wyniku prawidłowej i skrupulatnej analizy okoliczności faktycznych sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Po zbadaniu sprawy w opisanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 136 ust. 3 i 137 u.g.n.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

W myśl art. 137 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Ponadto zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa w trybie ustawy wywłaszczeniowej tj. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79).

W sprawie bezsporne jest że Skarżące są uprawniona do żądania zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

Nie ulega wątpliwości i nie było to w sprawie kwestionowane, że nieruchomości, których zwrotu się domagają stanowiły własność J. K., S. K., G. W., I. K., J. K., M. K., H. H. i M. H.

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] lipca 1998 r. sygn. akt [...] E. R. nabyła spadek po J. K., zaś na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] września 2004 r., sygn. akt [...] po S. K.

Z kolei M. R. nabyła udziały w spadku na podstawie umów sprzedaży udziałów spadkowych po J. K.; Rep [...] z [...] września 1998 r., Rep [...] z [...] lipca 2004, Rep [...] z [...] września 1999 r., [...] z [...] grudnia 1998 r.

Zaznaczyć przy tym należy, że w orzecznictwie NSA nie budzi wątpliwości, że nabywcę spadku w zakresie wynikających z niego uprawnień należy w obrocie prawnym traktować jak spadkobiercę ( wyrok NSA z 27 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 844/06, wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OSK 735/22, wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2020 r., I OSK 988/18, to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Zaznaczyć również należy, że obecnie każdy ze współwłaścicieli ma odrębną legitymację procesową do zgłoszenia żądania o zwrot udziału, niezależnie od takiego żądania pozostałych współwłaścicieli, czy też ich jakiejkolwiek aktywności. Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 lipca 2015 r., SK 26/14, wprowadzone zostały obowiązujące obecnie zasady dochodzenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przez kilku współwłaścicieli. Pierwotnie wniosek o zwrot powinien był pochodzić od wszystkich współwłaścicieli i nie było możliwe prowadzenie postępowania bez wniosku wszystkich byłych współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości (ich spadkobierców) o jej zwrot. TK w wyroku z 14 lipca 2015 r., SK 26/14 stwierdził, że art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze u.g.n. w zakresie, w jakim uzależnia przewidziane w nim żądanie byłego współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierców od zgody pozostałych byłych współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Postanowieniem z [...] listopada 2021 r., Nr [...] Wojewoda Podkarpacki wyznaczył Starostę [...] do załatwienia sprawy z wniosku E. R. i M. R., w zakresie działek nr ewid.: [...] i [...] położonych w [...].

Aktualnie poza sporem pozostaje kwestia odmowy zwrotu działek nr ewid. [...] i [...] objętych pkt I decyzji Organu I instancji, co do którego Skarżące nie wniosły odwołania, jak również skargi, akceptując stanowisko Organu I instancji, że działki te, jako drogowe nie podlegają zwrotowi. Stanowisko to Sąd w pełni podziela. W orzecznictwie sądów administracyjnych od dawna jest ugruntowany pogląd, zgodnie z którym grunty zajęte pod drogę publiczną nie podlegają zwrotowi niezależnie od tego, jaki był pierwotny cel przejęcia gruntu (por.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 2011 r. I OSK 649/11, z 3 marca 2011 r. I OSK 640/10, z 24 sierpnia 2010 r. I OSK 1409/09, wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2019, sygn. I OSK 999/18).

W sprawie bezsporne jest, że wszystkie działki zostały wywłaszczone.

Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] września 1967 r., Nr [...] wywłaszczono rzecz Skarbu Państwa parcelę gruntową nr [...] położona w [...]. Zgodnie z wykazem zmian gruntowych parcela ta weszła w skład działki nr [...] powstałej z działki nr [...] i stanowi obecnie część działek nr: [...] i [...].

Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1960 r., Nr [...], zmienionym decyzją z [...] lutego 1961 r. Nr [...] i [...] i decyzją z [...] stycznia 1966 r. Nr [...] i [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa m.in. parcele gruntowe nr: [...] i [...] położone w [...]. Zgodnie z wykazem zmian gruntowych parcele weszły w skład działki ewid. nr [...] powstałej z działki ewid. nr [...]. Obecnie parcela nr [...] stanowi część działek nr [...] i [...], a parcela [...] część działek nr [...] i [...].

Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] stycznia 1959 r. Nr [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa m.in. część parcel gruntowych nr: [...] i [...] położonych w [...]. Zgodnie z wykazem zmian gruntowych parcele [...] i [...] po wywłaszczeniu weszły w skład parceli gruntowej nr [...], która następnie weszła w skład działki nr [...] a obecnie stanowią część działki [...]. Wywłaszczona parcela nr [...] stanowi obecnie część działki nr [...] a parcele [...] i [...] stanowią obecnie m.in. część działek [...] i [...].

Wywłaszczeń dokonano na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Zatem stwierdzić należy, że zostały spełnione podmiotowe i przedmiotowe przesłanki do domagania się zwrotu żądanych nieruchomości. Dokonano wywłaszczenia, a Skarżące są uprawnione do wystąpienia z żądaniem.

Nie ulega także wątpliwości, że został zachowany termin do wystąpienia z tym żądaniem. Ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r., poz. 801), która weszła w życie 14 maja 2019 r. na podstawie art. 1 pkt 1 lit. f ustawodawca wprowadził przepis art. 136 ust. 7 u.g.n. w brzmieniu: "uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3 wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawiony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2".

Z powyższą zmianą wprowadzono również przepis przejściowy stanowiący, że "w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 1, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy". (art. 2 ust. 1 ww. ustawy). Powyższy przepis przejściowy umożliwiał złożenie wniosku do dnia 14 maja 2020 r. Termin ten został zawieszony z dniem 31 marca zaczął obowiązywać przepis art. 15 zzr ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, dodany do niej ustawą nowelizującą z 31 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r., poz. 568), zawieszający bieg terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego. Złożenie wniosku 12 maja 2020 r. nastąpiło z zachowaniem terminu.

Przechodząc do oceny zasadności żądania stwierdzić należy, że ustawową podstawą domagania się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest brak realizacji celu, dla którego nastąpiło wywłaszczenie.

Ustawodawca wprowadza od tego pewne wyjątki dotyczące sytuacji kiedy zwrot nie będzie możliwy pomimo tego, że nie doszło do realizacji celu.

I tak, w art. 229 u.g.n. postanowiono, że : "roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Przepis ten stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 136 ust. 3 u.g.n. i jest samodzielną podstawą odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości bez konieczności badania, czy stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia (zob. wyroki WSA w Krakowie: z 19.06.2019 r., II SA/Kr 1049/18 i z 24.06.2019 r., II SA/Kr 1267/18). Zgodnie z tym przepisem ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, jak i jego ujawnienie ma nastąpić przed dniem 1.01.1998 r., tj. przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jeżeli przed 1.01.1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 u.g.n., a fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi, następcy prawnemu, choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w zw. z art. 137 u.g.n. (wyrok WSA w Krakowie z 4.02.2022 r., II SA/Kr 1236/21). Skutku tego nie niweczy późniejsze nabycie tego prawa od osoby trzeciej przez jednostkę samorządu terytorialnego (zob. wyrok z 28.01.2022 r., I OSK 319/19).

Powołany przepis ma na celu ochronę praw podmiotów, które w dobrej wierze uzyskały prawo użytkowania wieczystego i prawo własności nieruchomości.

Podsumowując zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależniony od tego, czy nieruchomość, która została wywłaszczona na rzecz jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa nieprzerwanie znajduje się w ich władaniu. Wszelkie zmiany własnościowe, które miały miejsce po dokonaniu wywłaszczenia powodujące przejście własności na inny podmiot eliminują możliwość skutecznego dochodzenia roszczenia. Ponadto ocenę realizacji celu wywłaszczenia dokonuje się w dacie złożenia wniosku. Oznacza to, że jeżeli w chwili składania wniosku na spornej nieruchomości został zrealizowany cel publiczny nie można żądać zwrotu nieruchomości, niezależnie od tego kiedy cel został zrealizowany. Przewidziane w art. 137 u.g.n. terminy mają znaczenie dla sytuacji, w której cel w ogóle nie został zrealizowany. Wówczas nierozpoczęcie prac pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, bądź też niezrealizowanie celu pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, oznaczać będzie obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W sprawie poza działkami, co do których nie ma aktualnie sporu, wniosek dotyczył parcel gruntowych:

-[...] oznaczonych obecnie jako część działki [...];

-[...] oznaczonych obecnie część działki nr [...];

-[...] i [...] oznaczonych obecnie jako część działki nr [...];

- [...] i [...] obecnie stanowiących część działki [...],

-[...] i [...] obecnie część działki nr [...];

- [...] i [...] obecnie część działki [...] oraz

- [...] i [...] obecnie część działki nr [...].

Kwestia synchronizacji działek nie była podważana.

Z zebranego przez Organy materiału dowodowego wynika, że decyzją Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1967 r., Nr [...] przekazano w wieczyste użytkowanie na 99 lat Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. Zgodnie z umową ustanowiono na rzecz Spółdzielni prawo użytkowania wieczystego na okres 99 lat m.in. na nowoutworzonej działce [...], powstałej z parcel gruntowych nr [...] i [...]. Zawiadomieniem z 2 lutego 1968 r. Państwowe Biuro Notarialne w [...] poinformowało, że na podstawie ww. umowy dokonano w księdze wieczystej wpisu dotyczącego prawa użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. Zawiadomieniem z 24 kwietnia 1996 r. Sąd Rejonowy poinformował o wpisie w księdze wieczystej zmiany oznaczenia działki nr [...] na działkę nr ewid. [...] i wpisie na dotychczasowej podstawie prawa użytkowania wieczystego Spółdzielni Mieszkaniowej [...].

Zgodnie z wykazem zmian gruntowych z działki nr [...] powstały następnie działki oznaczone nr ewid. [...] i [...], których dotyczy postępowanie.

Obecnie zgodnie z zapisami księgi wieczystej nr [...] działki nr [...] stanowią własność Gminy [...] i pozostają w wieczystym użytkowaniu [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, zgodnie zaś z zapisami księgi wieczystej [...] działka ewid. nr [...] stanowi obecnie własność Gminy [...] i pozostaje w użytkowaniu wieczystym A. S.A. z siedzibą w [...], do dnia [...] stycznia 2067 r. Na ostatnio wymienionej działce znajduje się stacja [...], budynek oraz droga wewnętrzna asfaltowa.

Sąd nie ma wątpliwości co do tego, że w sprawie zostały ziszczone przesłanki określone z art. 229 u.g.n. Nie ma znaczenia, że po ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...] dotyczącego całej działki [...], a więc obejmującej również aktualnie wydzieloną z tej działki, działkę nr [...], część działki odpowiadająca aktualnie działce ewid. nr [...] została oddana w użytkowanie wieczyste innemu podmiotowi – A. S.A. Oddanie w użytkowanie wieczyste i ujawnienie tego prawa przed dniem wejścia w życie ustawy eliminowało możliwość skutecznego dochodzenia roszczenia zwrotowego. W związku z powyższym bezcelowe było ustalanie dokładnej daty oddania działki w użytkowanie wieczyste A. S.A. Oddział w [...] skoro skutek o jakim mowa w art. 229 u.g.n. nastąpił z chwilą ustanowienia i ujawnienia wieczystego użytkowania na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej. Nie mają również racji Skarżące wskazując, że Organ nie poczynił ustaleń pozwalających stwierdzić następstwo prawne [...] Spółdzielni Mieszkaniowej po Spółdzielni Mieszkaniowej [...], gdyż wyjaśnione zostało, że zgodnie z aktem notarialnym Rep. [...] z [...] stycznia 2002 r. poprzednią nazwę obecnej [...] Spółdzielni Mieszkaniowej jest Spółdzielnia Mieszkaniowa [...], na rzecz której pierwotnie ustanowiono prawo użytkowania wieczystego.

Zatem skoro ustanowienie, jak i wpisanie użytkowania wieczystego nastąpiło przed dniem wejścia w życie ustawy 1 stycznia 1998 r. to roszczenie o zwrot działek nr ewid. [...] i [...] i [...] powstałych z działki [...], a poprzednio działki [...], stanowiącej przedmiot umowy o użytkowanie wieczyste, nie przysługuje. Zbędne w związku z tym były ustalanie czy doszło do realizacji celu publicznego, skoro ziściły się wszystkie przesłanki z art. 229 u.g.n.

Przechodząc do żądania zwrotu działek nr [...] i [...] ustalone zostało i wynika to z zebranego w sprawie materiału dowodowego, że zaświadczeniem lokalizacji szczegółowej nr [...] znak: [...] z [...] grudnia 1958 r. wydanym przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] zatwierdzona została lokalizacja szczegółowa Ośrodka [...]. Zgodnie z planem sytuacyjnym pod budowę Szkoły [...] miały zostać wywłaszczone między innymi parcele gruntowe nr ewid: [...] i [...]. Parcele [...] i [...] weszły w skład parceli gruntowej [...], która następnie weszła w skład działki nr ewid. [...].

Na mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] marca 1979 r. znak [...] przekazano w użytkowanie Zespołowi Szkół [...] w [...] nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa, oznaczoną jako działka nr [...], położoną w [...] z przeznaczeniem pod budowę Zespołu Szkół oraz obiektów towarzyszących na czas nieokreślony. Następnie zgodnie z decyzją Wojewody Podkarpackiego z [...] grudnia 2000 r. znak [...] Gmina [...] nabyła nieodpłatnie z mocy prawa z dniem [...] stycznia 1999 r. własność działki nr [...] ( powstałej z działki nr [...]) położonej w [...] wraz ze znajdującymi się na niej zabudowaniami i urządzeniami a także własność mienia ruchomego należącego do Zespołu Szkół [...] w [...]. Ze sporządzonego w dniu 14 czerwca 2000 r. protokołu zdawczo-odbiorczego wynikało, że przedmiot przekazania stanowiły: grunty tj. działka [...] o powierzchni 28935 m² oraz budynki: budynek szkoły, budynek internatu, budynek warsztatów, budynek socjalny warsztatów, budynek gospodarczy, budynek na materiały łatwopalne, stacja redukcji gazu, budynek warsztatów, boisko szkolne, ogrodzenie, droga do warsztatów. W 2004 r. działka nr [...] uległa podziałowi na działki [...] i [...]. Następnie z działki [...] powstały działki: [...] i [...]. Na mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2005 r., Nr [...] doszło do wygaszenia trwałego zarządu dla Zespołu Szkół [...] nr [...] w [...] do zabudowanej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] ze względu na zmianę przeznaczenia budynku internatu na budynek mieszkalny wielorodzinny znajdujący się na działce nr [...] i konieczności zlokalizowania zaplecza związanego z funkcjonowaniem tego budynku na sąsiedniej działce nr [...]. Decyzja ta została wydana w związku z decyzją nr [...], na podstawie której nastąpiła zmiana sposobu użytkowania budynku internatu na budynek mieszkalny wielorodzinny. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów i zapisami znajdującymi się w księdze wieczystej nr [...] działki nr [...] i [...] stanowią własność T. [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Gmina [...] jest jedynym wspólnikiem i posiada całość udziałów.

Zbycie działek nr [...] i [...] na rzecz osoby trzeciej powoduje zgodnie z wcześniej powołanym art. 229 u.g.n. utratę roszczenia o zwrot. Bez znaczenia przy tym pozostaje fakt, że osobą trzecią jest spółka, w której wszystkie udziały posiada Gmina. Z punktu widzenia prawa jest to odrębny od Gminy podmiot – osoba trzecia w rozumieniu powołanego przepisu. Potwierdza to chociażby wyrok NSA z 28 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 648/08, w którym wskazano, że z punktu widzenia art. 229 u.g.n. ważne jest jedynie aby prawo użytkowania wieczystego/ bądź zbycie nieruchomości nastąpiło na rzecz podmiotu innego niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Prawo takie powinna posiadać osoba trzecia. Z uzasadnienia wyroku czytamy, że bez znaczenia dla przyjęcia odrębnej osobowości jest sprawowanie przez organy władzy państwowej nadzoru czy wyposażenie w mienie.

Zatem na tle sprawy skoro działki nr [...] i [...] wpisane są na rzecz Towarzystwa – sp. z.o.o., które w myśl przepisów jest osobą trzecią, roszenie w stosunku do tych działek nie przysługuje.

Działka nr ewid. [...] stanowi natomiast nadal własność Gminy. Zatem w odniesieniu do tej działki postawić należy pytanie odnośnie realizacji celu publicznego.

Z akt administracyjnych wynika, że wywłaszczone działki w tym aktualnie działka nr ewid. [...] zostały przeznaczone na lokalizację Ośrodka [...]. Z zaświadczenia lokalizacji inwestycji szczegółowej nr [...] nie wynika dokladne określenie tej inwestycji i mających w jej ramach powstać budynków. Niewątpliwie jednak inwestycja powstała. Świadczy o tym chociażby będąca tego następstwem decyzja Wojewody Podkarpackiego z [...] grudnia 2000 r., Nr [...] o nabyciu nieodpłatnie przez Gminę własności nieruchomości położonej w [...] oznaczanej jako działka [...] wraz z zabudowaniami i urządzeniami trwale z gruntem związanymi należącymi do Zespołu Szkół [...] w [...] oraz wskazany wyżej protokół zdawczo odbiorczy. Wynika z nich, że działki [...] i [...] ( odpowiadające działce [...]) stanowiły kompleks szkolny, na terenie którego wybudowano zarówno budynki szkolne, warsztatowe, boisko, jak również drogi komunikacyjne. W takim kształcie działka nadal funkcjonuje ( geoportal.gov.pl).

Zatem stwierdzić należy, że najpóźniej w dacie przekazania działki Gminie został zrealizowany cel publiczny jakim była realizacja Ośrodka [...]. Przypomnieć należy, że w sytuacji gdy cel publiczny został zrealizowany, a wniosek o zwrot został skierowany po realizacji celu nie ma znaczenia sama data realizacji.

Przy ocenie realizacji celu publicznego, dla którego nastąpiło wywłaszczenie nie można również abstrahować od rodzaju przedsięwzięcia. W sytuacji gdy dotyczyło ono złożonej inwestycji, większego kompleksu, to oceny realizacji należy dokonać w kontekście całego przedsięwzięcia. Kompleks szkolny wraz z towarzyszącą infrastrukturą należy niewątpliwie do tego rodzaju przedsięwzięć. W sytuacji zatem gdy z materiału dowodowego wynika, że cała działka nr [...], a aktualnie jej część tj. działka [...] stanowiła i stanowi kompleks budynków szkolnych i infrastruktury towarzyszącej nieuzasadnione jest ocenianie realizacji celu wywłaszczenia w stosunku do konkretnej działki, w oderwaniu od realizacji tego celu na pozostałych wywłaszczonych, także w tym celu działkach. Nie mniej jednak Organ w odpowiedzi na żądanie wnioskodawców dokonał takiej wybiórczej oceny fragmentu działki nr [...], dotyczącego zwrotu i ustalił, że znajduje się na nim teren zielony, część asfaltowego dojazdu oraz północna część budynków nr [...] i [...], utwardzona droga stanowiąca dojazd do budynku nr [...], pas zieleni z nasadzeniami świerków oraz asfaltowa droga dojazdowa do budynków Kształcenia Zawodowego [...], a także fragment parkingu dla niepełnosprawnych i teren zielony z chodnikami z kostki brukowej. Powyższe znajduje potwierdzenie w protokole oględzin z 20 kwietnia 2022 r. wraz z dołączonymi zdjęciami. Ustalenia te potwierdzają, że w stosunku do konkretnej działki znajdującej się w całym kompleksie doszło do realizacji celu publicznego.

W świetle powyższego stwierdzić należy brak podstaw do zwrotu części wywłaszczonych działek.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów w tym do nieuwzględnienia pisma z 20 kwietnia 2022 r., Sąd stwierdza, że nie mogą one podważyć prawidłowości rozstrzygnięcia. W sprawie zostały ustalone decyzje, jak również umowy o ustanowienie użytkowania wieczystego, które miały w sprawie znaczenia. Odnośnie nieustalenia daty zawarcia umowy użytkowania wieczystego z A. S.A. Odział w [...] wyżej wyjaśniono, że okoliczność ustanowienia tego prawa pozostaje bez znaczenia dla oceny spełnienia przesłanek z art. 229 u.g.n. Odnośnie nieustalenia przez Organy czy w przypadkach zbycia własności nieruchomości dokonano zawiadomień w trybie art. 136 ust. 1 u.g.n., Sąd stwierdza, że okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W sytuacji, gdy nastąpiło zbycie nieruchomości bez powiadomienia byłego właściciela lub jego spadkobierców, czyli z naruszeniem art. 136 ust. 2 ustawy, to otwarta pozostaje droga sądowa, ale przed sądem powszechnym stosownie do przepisu art. 2 § 1 i § 3 kodeksu postępowania cywilnego.

Z kolei kwestia dat i odszkodowań, których także nieustalenie zarzucają Skarżące istotna byłaby w sytuacji orzeczenia o zwrocie nieruchomości, które odbywa się za zwrotem zwaloryzowanego odszkodowania wcześniej wypłaconego. W sytuacji gdy do zwrotu nie dochodzi okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia w sprawie.

W świetle prawidłowo zebranego przez Organy materiału dowodowego zarzuty naruszenia art. 7, 75, 78, 80 k.p.a. okazały się bezzasadne. Również ocena tych dowodów odbyła się zgodnie z przyjętymi zasadami wszechstronnego zebrania materiału dowodowego, wyczerpującego zebrania, a następnie obiektywnej oceny, co do której Sąd również nie ma zastrzeżeń. Wnioski Organów wynikają z prawidłowo zebranego w sprawie materiału dowodowego i zastosowania odpowiednich przepisów.

Mając to wszystko na uwadze skarga podlegała oddaleniu jako bezzasadna na podstawie art. 151 p.p.s.a.