Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 73/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 2 i  ust. 3 pkt 1, art. 40a ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1882
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Ł. F. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 25 września 2023 r., nr 8/2023 w przedmiocie uznania za winnego zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego i wymierzenia kary dyscyplinarnej 1) uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia 1 sierpnia 2023 r., nr [...], 2) zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu na rzecz skarżącego Ł. F. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez Ł. F., [....] Komisariatu [...] Policji w [...], (zwanego dalej też: skarżącym), reprezentowanego przez pełnomocnika – radcę prawnego S. M., jest orzeczenie nr 8/2023 z dnia 25 września 2023 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu (zwanego dalej też: Komendantem Wojewódzkim) utrzymujące w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w [...] nr [...] z dnia 1 sierpnia 2023 r. wydane w przedmiocie uznania skarżącego winnym przewinienia dyscyplinarnego, polegającego na niepoddaniu się badaniom lekarskim i wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 10 stycznia 2022 r. skarżący został skierowany przez Komendanta Wojewódzkiego na badania lekarskie przed Opolską Rejonową Komisją Lekarską (zwaną dalej też: ORKL lub Rejonowa Komisja Lekarska) celem ustalenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza do służby (skierowanie nr [...]).

W dniu 26 sierpnia 2022 r. do Komendanta Miejskiego Policji w [...] wpłynęła decyzja ORKL z dnia 24 sierpnia 2022 r., nr [...], umarzająca postępowanie prowadzone w następstwie skierowania, w której wskazano, że skarżący pomimo dwukrotnego wezwania nie dostarczył karty obiegowej oraz badań, które zostały w niej zlecone.

Postanowieniem z dnia 1 września 2022 r., nr [...], Komendant Miejski Policji w [...] zlecił przeprowadzenie czynności wyjaśniających w sprawie okoliczności umorzenia w całości postępowania dotyczącego ustalenia stanu zdrowia oraz zdolności fizycznej i psychicznej skarżącego. W ramach czynności wyjaśniających uzyskano kopie dokumentacji dotyczącej postępowania prowadzonego przez ORKL. Ponadto, rozpytano na okoliczność niestawienia się skarżącego przed komisją lekarską. Skarżący w notatce z dnia 7 września 2022 r. wyjaśnił, że w okresie od dnia 22 lutego do dnia 25 sierpnia 2022 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim i oświadczył, że w tym czasie był w kontakcie telefonicznym z ORKL, a oprócz postanowienia o umorzeniu postępowania, nie otrzymał innej korespondencji z ORKL. Przeprowadzono także rozmowę z pracownikiem ORKL K. S. na okoliczność kontaktu ze skarżącym.

Następnie, postanowieniem z dnia 4 października 2022 r., nr [...], Komendant Miejski Policji w [...] wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko [...] Ł. F. przedstawiając mu zarzut, że:

- w okresie od 10 stycznia do 9 września 2022 r., będąc skierowanym z urzędu przez Komendanta Wojewódzkiego do ORKL w celu ustalenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza do służby, nie wykonał tego polecenia poprzez niestawienie się do Komisji Lekarskiej w celu poddania się badaniom lekarskim i nie przedłożył żądanej karty obiegowej, czym naruszył dyscyplinę służbową określoną w art. 132 ust. 2 i ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 40 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r. poz. 1882, ze zm.) zwanej dalej też ustawą oraz w zw. z § 14 ust. 2 rozporządzenia MSW z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. z 2013 r. poz. 644) zwanego dalej też rozporządzeniem.

W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego przeprowadzono następujące dowody:

- w dniu 5 października 2022 r. przesłuchano w charakterze świadka: K. S. - starszego asystenta ORKL oraz Przewodniczącą ORKL lek. med. B. O.;

- w dniu 11 października 2022 r. w obecności obrońcy przesłuchano skarżącego;

- ustalono dane personalne K. K. pracownicy Poczty Polskiej doręczającej pierwszą przesyłkę poleconą o nr [...] i w dniu 13 października 2022 r. przesłuchano ją;

- w dniu 17 października 2022 r. ponownie przesłuchano K. S. oraz lek. med. B. O.

Do akt sprawy, w dniu 25 października 2022 r. obrońca skarżącego przedłożył również pismo wraz z oświadczeniem małoletniej córki obwinionego – L. F.

W dniu 16 listopada 2022 r. rzecznik dyscyplinarny wydał postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych.

Orzeczeniem nr [...] z dnia 29 listopada 2022 r., działając na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 4 ustawy, Komendant Miejski Policji w [...] uznał skarżącego winnym zarzucanego mu czynu i na zasadzie art. 135j ust. 1 pkt 2 ustawy wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, orzeczeniem z dnia 12 stycznia 2023 r., nr [...], Komendant Wojewódzki uchylił w całości orzeczenie I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego, wskazując na konieczność przeprowadzenia dalszych czynności wyjaśniających celem ustalenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i wszelkich rozbieżności, tj. zebrania materiału dowodowego determinującego podjęcie w sprawie właściwej merytorycznie decyzji.

W dniu 17 stycznia 2023 r. rzecznik dyscyplinarny wydał postanowienie o odmowie uwzględnienia wniosków dowodowych zgłoszonych w odwołaniu, w postaci: recept i ulotek dotyczących leków, które skarżący przyjmował w czasie popełnienia zarzucanego mu czynu oraz opinii biegłego lekarza [...] na temat możliwości wykonywania czynności służbowych w czasie popełnienia czynu i ich wpływu na zdrowie. Postanowienie to zostało zaskarżone przez Ł. F. i następnie utrzymane w mocy postanowieniem Komendanta Miejskiego Policji w [...].

W toku dalszego postępowania, w dniu 20 stycznia 2023 r., uzupełniająco przesłuchano K. S., a także wysłano wezwanie do stawiennictwa dla świadka M. F. (żony skarżącego), o której przesłuchanie wnioskował skarżący.

W dniu 1 lutego 2023 r. Komendant Miejski Policji w [...] wydał postanowienie nr [...] o zmianie zarzutów na podstawie art. 135e ust. 10 ustawy i przedstawił skarżącemu zarzut, że:

- w okresie od 10 stycznia do 9 września 2022 r., będąc skierowanym z urzędu do ORKL, w celu ustalenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza do służby, nie dopełnił obowiązków policjanta wynikających z przepisów prawa w ten sposób, że nie poddał się badaniom lekarskim zleconym przez komisję lekarską, do czego był obowiązany, czym naruszył dyscyplinę służbową określoną w art. 132 ust. 2 i ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 40a ustawy oraz zw. z § 14 ust. 2 rozporządzenia.

W dniu 6 lutego 2023 r. rzecznik dyscyplinarny przeprowadził czynność konfrontacji z udziałem K. S. i skarżącego, a w dniu 7 marca 2023 r. skarżący złożył do protokołu wyjaśnienia.

Postanowieniem z dnia 13 marca 2023 r. rzecznik dyscyplinarny odmówił uwzględnienia wniosku dowodowego skarżącego o przeprowadzenie dowodu z informacji producentów leków, które w spornym okresie mógł zażywać.

W dniu 11 kwietnia 2023 r. rzecznik dyscyplinarny wydał postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych i z dniem 17 kwietnia 2023 r. sporządził sprawozdanie.

Orzeczeniem z dnia 24 kwietnia 2023 r., nr [...] Komendant Miejski Policji w [...] uznał [...] Ł. F. winnym zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzył karę dyscyplinarną nagany.

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez skarżącego od powyższego orzeczenia, orzeczeniem z dnia 22 czerwca 2023 r., nr [...], Komendant Wojewódzki Policji w Opolu uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego. Ustosunkowując się do zarzutów strony podkreślił, że 90-dniowy termin wskazany w art. 135 ust. 3 ustawy – po którym nie można wszcząć postępowania dyscyplinarnego, nie ma zastosowania do instytucji zmiany czy uzupełnienia zarzutów w myśl uregulowań art. 135e ust. 10 ustawy wobec czego, w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania. Jako konieczne uznał jednak przeprowadzenie dalszych czynności dowodowych. Wyjaśnił, że konfrontacja pomiędzy obwinionym a K. S., przeprowadzona w dniu 6 lutego 2023 r., w przekonaniu obrońcy nie rozwiała wątpliwości dotyczących okoliczności faktycznych przedmiotu sprawy, w zakresie informacji przekazywanych podczas prowadzonych przez nich rozmów telefonicznych. Ponadto czynność ta, jak słusznie podniesiono w odwołaniu, została przeprowadzona z naruszeniem prawa do obrony poprzez pominięcie obrońcy przy czynności z udziałem obwinionego, albowiem o czynności tej obrońca został poinformowany w dniu 7 lutego 2023 r. Powołując się na regulacje art. 135e ust. 1, art. 134ha ust. 2 i art. 135g ust. 1 ustawy Komendant Wojewódzki stwierdził, że organ pierwszej instancji ponownie dokonał wybiórczej oceny dowodów. Zgromadzony w postępowaniu dyscyplinarnym materiał dowodowy jest niekompletny oraz niespójny, a pojawiające się w nim rozbieżności nie zostały dostatecznie wyjaśnione i konieczne jest przeprowadzenie dalszych czynności dowodowych.

W ponownym postępowaniu przed organem pierwszej instancji podjęto działania w celu powtórzenia czynności konfrontacji skarżącego i świadka K. S. jednak z uwagi na nieobecność świadka oraz obwinionego i jego obrońcy czynność ta nie została przeprowadzona. Ponadto, w dniu 13 lipca 2023 r. przesłuchano świadka st. sierż. I. K. na podnoszoną przez skarżącego okoliczność wykonania wszelkich niezbędnych badań lekarskich niezwłocznie po ustaniu choroby i jego powrocie do służby.

Orzeczeniem z dnia 1 sierpnia 2023 r., nr [...], Komendant Miejski Policji w [...] uznał skarżącego winnym zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzył karę dyscyplinarną nagany.

Od powyższego orzeczenia skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika) wniósł odwołanie, w którym domagał się umorzenia postępowania na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 4 lub ewentualnie jego uchylenia w całości i uniewinnienia na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 2 ustawy. Ponownie podniósł zarzut naruszenia zasady reformationis in peius w związku z przedstawieniem nowego zarzutu po upływie 90 dni od chwili kiedy przełożony dyscyplinarny dowiedział się o czynie. Ponadto podniósł zarzuty:

- niewykonania zaleceń wyższego przełożonego dyscyplinarnego zawartych w uzasadnieniu poprzedniego orzeczenia dyscyplinarnego z grudnia 2022 r. oraz czerwca 2023 r.;

- naruszenia zasady prawa do obrony poprzez pominięcie obrońcy przy czynności z udziałem obwinionego jaka została wykonana w dniu 6 lutego 2023 r. oraz świadka na czynność konfrontacji zaplanowanej na dzień 18 lipca 2023 r.;

- rozstrzygania wszelkich wątpliwości na niekorzyść obwinionego wbrew zasadzie zawartej w art. 135g ustawy o Policji.

Orzeczeniem z dnia 25 września 2023 r., nr 8/2023, Komendant Wojewódzki Policji w Opolu utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu powołał regulacje art. 132 ust. 1, art. 132a ustawy i wskazał, że przedmiotem postępowania dyscyplinarnego, prowadzonego na podstawie rozdziału 10 ustawy, jest odpowiedzialność dyscyplinarna policjanta za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego lub nieprzestrzegania zasad etyki zawodowej. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wszczęcia postępowania po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego wyjaśnił, że zgodnie z uregulowaniem art. 135e ust. 10 ustawy przełożony dyscyplinarny w ramach posiadanych uprawnień w oparciu o zebrany w toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego materiał dowodowy wydaje postanowienie o zmianie lub uzupełnieniu zarzutów. Wydane w omawianym przypadku postanowienie o zmianie zarzutu nie zainicjowało nowego postępowania dyscyplinarnego i nie zmieniło statusu obwinionego w przedmiotowym postępowaniu, a termin 90 dni, po którym nie można wszcząć postępowania dyscyplinarnego, nie ma zastosowania do instytucji zmiany czy uzupełnienia zarzutów w myśl uregulowań art. 135e ust. 10 ustawy. W kwestii zarzucanego skarżącemu niedopełnienia obowiązku wynikającego z przepisów prawa w ten sposób, że nie poddał się badaniom lekarskim zleconym przez komisję lekarską organ odwoławczy wskazał, że po otrzymaniu skierowania orzecznik ORKL wyznaczył termin wydania skarżącemu tak zwanej karty obiegowej na dzień 18 lutego 2022 r. na godz. 10:00. O fakcie tym poinformowano [...] Ł. F. w dniu 1 lutego 2022 r. W wyznaczonym terminie, tj. w dniu 18 lutego 2022 r. skarżący osobiście zgłosił się do ORKL i odebrał kartę obiegową ze wskazaniem wykonania określonych badań i przedłożenia ich wraz z dokumentacją medyczną w ORKL. Z oświadczenia złożonego przez K. S. - starszego asystenta ORKL wynika, że w dniu odbioru karty obiegowej skarżący został poinformowany, że wskazane w karcie obiegowej badania ma wykonać i przedłożyć komisji w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania. Ł. F. w wyznaczonym terminie nie przedłożył ORKL wskazanej dokumentacji, a K. S. kontaktowała się z nim telefonicznie w dniu 21 marca 2022 r. oraz w dniu 5 maja 2022 r. w przedmiocie przedłożenia komisji lekarskiej stosownej dokumentacji medycznej. Ostatecznie - jak zeznała świadek, Ł. F. zobowiązał się do przedłożenia dokumentacji do dnia 10 czerwca 2022 r. Ponieważ jednak w tym terminie nie dostarczył żądanej dokumentacji wystosowano do niego korespondencję z pisemnym wezwaniem, która dwukrotnie nie została podjęta w terminie w wyniku czego nastąpił jej zwrot. Z uwagi na fakt, że skarżący nie wywiązał się z obowiązku przeprowadzenia zleconych badań i nie przedłożył w wyznaczonym terminie wskazanej w karcie obiegowej dokumentacji lekarskiej, ani nawet nie nawiązał kontaktu z ORKL, w dniu 24 sierpnia 2022 r. komisja umorzyła postępowanie. Przedstawione okoliczności dowodzą, że obwiniony miał wiedzę i świadomość o spoczywającym na nim obowiązku co potwierdzają też jego zeznania oraz zeznania świadka B. O. W świetle tego organ odwoławczy uznał, że zebrany materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na niedopełnieniu obowiązku poddania się badaniom lekarskim zleconym przez komisję lekarską w dniu 18 lutego 2022 r. Odnosząc się do powołanego w odwołaniu faktu wykonania przez skarżącego wszystkich niezbędnych badań lekarskich niezwłocznie po ustaniu choroby i powrocie do służby organ stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie, albowiem wykonane badania związane były z przebywaniem na długotrwałym zwolnieniu lekarskim. Obowiązek ich wykonania wynika z uregulowań art. 229 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465), a zakres badań lekarskich przeprowadzonych w trybie wynikającym z art. 71b ustawy oraz wydane na ich podstawie przez lekarza orzeczenie stanowi odrębny tryb i nie jest równoznaczne z przeprowadzeniem badań lekarskich w związku ze skierowaniem wystawionym w trybie art. 40 pkt 2 ustawy. Podkreślając jeszcze raz, że zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, iż skarżący miał pełną wiedzę i świadomość obowiązku przeprowadzenia badań lekarskich i dostarczenia pełnej dokumentacji do komisji lekarskiej w terminie do 10 czerwca 2022 r. organ wskazał, że skarżący miał też świadomość możliwości przesyłania do niego przez Komisję lekarską korespondencji w związku z prowadzonym postępowaniem, o którym wiedział. Uznał też, powołując się na zeznania listonosza (świadka K. K.), że korespondencja przesłana przez ORKL została doręczona skarżącemu zgodnie z przepisami art. 44 K.p.a. Ponadto zdaniem organu, wskazane w odwołaniu okoliczności w tym zakresie nie usprawiedliwiają postawy obwinionego jako doświadczonego policjanta, świadomego swoich obowiązków, który jak wynika z podpisanych przez niego oświadczeń, dwukrotnie zapoznawał się z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (w dniach 4 lutego 2014 r. i 8 października 2016 r.). Organ uznał, że przebywanie skarżącego na długotrwałym zwolnieniu lekarskim (od 22 lutego 2022 r. do 25 sierpnia 2022 r.), zaniechanie odbierania telefonów od pracownika ORKL po dniu 10 czerwca 2022 r. oraz nieodbieranie awizowanej korespondencji z ORKL, było działaniem celowym. Jednocześnie fakt wykonania w dniu 29 sierpnia 2022 r., badań lekarskich o braku przeciwwskazań zdrowotnych do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku, nieprzebywanie na zwolnieniu lekarskim i powrót do służby, nie zwalniały z obowiązku poddania się badaniom lekarskim i przedłożenia komisji lekarskiej żądanych dokumentów wskazanych w karcie obiegowej. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania dotyczących rozstrzygania wszelkich wątpliwości na niekorzyść skarżącego - wbrew uregulowaniu wynikającym z art. 135g ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz wadliwego przeprowadzenia czynności konfrontacji w dniu 6 lutego 2023 r. i braku jej przeprowadzenia w dniu 18 lipca 2023 r. organ stwierdził, że nie zasługują na uwzględnienie. Jak wyjaśnił, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalono, że obwiniony został w sposób prawidłowy i przez osoby do tego uprawnione poinformowany o terminie przedłożenia karty obiegowej oraz badań w niej zleconych. Z uwagi zaś na zarzut przeprowadzenia czynności konfrontacji w dniu 6 lutego 2023 r. bez udziału obrońcy skarżącego, na dzień 18 lipca 2023 r. wyznaczony został nowy termin tej czynności. Nie została ona jednak przeprowadzona z uwagi na nieobecność osób mających w niej uczestniczyć, przy czym ani skarżący, ani jego obrońca nie usprawiedliwili swojej nieobecności w dniu 18 lipca 2023 r. Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 135f ust. 9 ustawy nieusprawiedliwione niestawiennictwo obwinionego na wezwanie rzecznika dyscyplinarnego nie wstrzymują biegu postępowania dyscyplinarnego, a czynności, w których jest przewidziany jego udział, nie przeprowadza się. Jednocześnie organ prowadzący postępowanie dyscyplinarne nie ma możliwości przymuszenia świadka do stawiennictwa na wezwanie. Ostatecznie, na podstawie ustalonego stanu faktycznego Komendant Wojewódzki stwierdził, że okoliczności czynu opisanego w zarzucie i wina skarżącego nie budzą wątpliwości. Biorąc też pod uwagę długoletni staż i przebieg służby, nabytą wiedzę i doświadczenie zawodowe obwinionego oraz całokształt zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy, że naruszenie dyscypliny służbowej popełnione zostało umyślnie w zamiarze ewentualnym. Powołując art. 132 ust. 1 ustawy o Policji organ zaznaczył, że spoczywający na policjancie obowiązek poddania się badaniom zleconym przez komisję lekarską, w tym również badaniom specjalistycznym, psychologicznym i dodatkowym, wynika z uregulowania art. 40a ust. 1 cyt. ustawy, jak również z zapisu § 14 ust. 2 rozporządzenia. Ponadto, policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa, dyscypliny i zasad etycznych. Każdy policjant zobligowany jest do znajomości i przestrzegania prawa, a z racji wykonywanego zawodu, do znajomości zapisów ustawy o Policji oraz wydanych przepisów szczególnych. Fakt przebywania na długotrwałym zwolnieniu lekarskim nie zwalniał obwinionego z obowiązku poddania się badaniom zleconym przez komisję lekarską. W tym przypadku chodzi o aktualny stan zdrowia, co nie ma nic wspólnego z zaświadczeniem o zakończeniu leczenia. Wynika to z tego, że właśnie na podstawie aktualnych badań dostarczonych komisji lekarskiej, ORKL analizuje i aktualizuje dokumentację i nakreśla dalszy sposób działania. Natomiast lekarz psychiatra ma obowiązek ocenić zdolność psychiczną funkcjonariusza do służby na każdym etapie postępowania orzeczniczego. Obwiniony miał tego świadomość, gdyż sam tą kwestię potwierdził w wyjaśnieniu złożonym w dniu 11 października 2022 r. Uzasadniając wymiar kary, na podstawie art. 134h ust. 1 i ust. 1a ustawy organ wyjaśnił, że przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej uwzględnia się okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa negatywne dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu, dotychczasowy przebieg służby, opinię służbową, okres pozostawania w służbie czyli okoliczności, zarówno łagodzące, jak i obciążające. Jak ustalono [...] Ł. F. nie był karany dyscyplinarnie. W czasie służby w Policji był wielokrotnie wyróżniany nagrodami motywacyjnymi i aktualnie posiada pozytywną opinię służbową. Okoliczności te zostały uwzględnione w prowadzonym postępowaniu. Podsumowując organ odwoławczy wskazał, że w sprawie uwzględniono okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego, a zasada in dubio pro reo uregulowana w art. 135g ust. 2 ustawy nie została naruszona. Zebrane w postępowaniu dowody jednoznacznie wskazują, że doszło do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego określonego w zarzucie opisanym postanowieniem z dnia 1 lutego 2023 r. Kara została nałożona w ramach tzw. uznania administracyjnego, zgodnie z art. 134 ustawy i jest współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, kwestionując powyższe orzeczenie odwoławcze w całości i wnosząc o jego uchylenie, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania, pełnomocnik Ł. F. – radca prawny S. M. zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 40a i art. 132 ust. 2 oraz ust. 3 pkt 1 ustawy;

- naruszenie przepisów postępowania opisanych w ustawie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 135 ust. 3, art. 135e ust. 1, art. 135g ust. 1 i ust. 2 (zasada in dubio pro reo), art. 134ha ust. 2, art. 135j ust. 1 pkt 1, art. 135j ust. 1 pkt 4, art. 135ja ust. 1, art. 135n ust. 4 pkt 2, art. 135n ust. 6 (zasada reformationis in peius), art. 135u ust. 1.

Uzasadniając zarzuty wywodził, że Komendant Miejski Policji w [...] wyjaśniając sprawę wadliwie ustalił stan faktyczny i nie wykonał wszystkich zaleceń uprzedniego orzeczenia organu odwoławczego, a poprzez zmianę zarzutów w dniu 1 lutego 2023 r. sytuacja skarżącego uległa pogorszeniu i przez naruszenia art. 135 ust. 3 ustawy doszło do niedopuszczalnej praktyki obejścia przepisów prawa o przedawnieniu sensu largo. Wskutek reformacji pierwotnego zarzutu i postawienia całkowicie nowego doszło do naruszenia zasady reformationis in peius, a sytuacja skarżącego uległa pogorszeniu w wyniku złożenia odwołania. Tym samym doszło do naruszenia art. 135n ust. 6 ustawy, albowiem zamiast umorzenia postępowania, nastąpiło ukaranie skarżącego. W zaistniałym stanie faktycznym konieczne było uniewinnienie policjanta od zarzutu na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 1 ustawy, a obecnie na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 2 ustawy. Pełnomocnik wskazał, że postępowanie dyscyplinarne jest quasi postępowaniem karnym, w którym organ dyscyplinarny ma obowiązek udowodnić winę obwinionemu, a nie on udowodnić swoją niewinność, przy czym wszystkie wątpliwości rozstrzyga się na jego korzyść (art. 135g ustawy). Zaskarżone orzeczenie zaprzecza temu, gdyż wszystkie wątpliwości rozstrzygnięto na niekorzyść skarżącego i to pomimo kasacji poprzedniego wadliwego orzeczenia dyscyplinarnego z grudnia 2022 r. oraz z czerwca 2023 r. Nie dość, że nie wykonano zaleceń Wyższego Przełożonego Dyscyplinarnego to jeszcze pogłębiono istniejące wcześniej wątpliwości. Jednocześnie, nie konwalidowano fundamentalnego naruszenia prawa do obrony, gdyż czynność dowodowa zaplanowana na 18 lipca 2023 r. nie mogła się odbyć przede wszystkim z uwagi na nieobecność świadka. Dalej pełnomocnik wyjaśniał również, że skarżący od dnia 16 lipca 2023 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim ze służby o czym Przełożony Dyscyplinarny wiedział z urzędu z ewidencji czasu służby oraz przesłanego dokumentu lekarskiego. Podniósł, że Ł. F. wykonał wszystkie niezbędne badania lekarskie niezwłocznie po ustaniu choroby i powrócił do służby. Mimo tego został ukarany. Przełożony nie wskazał w jakim terminie badania miały być wykonane. Pełnomocnik skarżącego zwrócił również uwagę na to, że nie zostało ustalone jaki wpływ na zawinione zaniechanie miał stan zdrowia. Nie wiadomo czy miał on leżeć, czy był przytomny, jaka była jego zdolność odbierania rzeczywistości, czy nie miał omamów, skoków ciśnienia, depresji, światłowstrętu itd. Nie zlecono też przeprowadzenia odpowiednich badań (art. 135e ust. 1 ustawy) i zignorowano ulotki z leków [...], które były ordynowane choremu. Tymczasem wina wiąże się ze stanem psychofizycznym człowieka, zdolnością kierowania swoim postępowaniem, a leki [...]. Podkreślając, że choroba Ł. F. kategorycznie uniemożliwiała wykonywanie poleceń i czynności służbowych pełnomocnik zaznaczył, że karanie chorych ludzi za niewykonywanie poleceń służbowych nie ma podstaw w przepisach prawa. Brak współdziałania ze strony małżonki (obecnie małżeństwo [...]) może z kolei wskazywać na kryzys, który mógł być przyczyną nieodebrania przesyłki z komisji lekarskiej. Podsumowując, pełnomocnik zaakcentował, że w postępowaniu nie potwierdzono czy doszło do popełnienia czynu, a mimo wszystko ukarano skarżącego bardzo surową karą, przez którą nie będzie mógł awansować, zostanie pozbawiony dodatku służbowego, nagrody rocznej. Z przyczyn zdrowotnych skarżący nie był w stanie wykonać polecenia. Zrealizował je jednak po ustaniu obiektywnej przeszkody, czyli po zakończeniu leczenia, gdy wrócił do zdrowia. Wykonał niezwłocznie wszystkie badania, uzyskał pozytywne orzeczenie od lekarza medycyny pracy, zdał testy sprawnościowe oraz przystąpił do wykonywania swoich zadań. Z twego względu nie było i nie ma obiektywnych podstaw do uznania jego winy i ukarania.

Odpowiadając na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Opolu wniósł o oddalenie skargi i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Zakwestionował zarzut braku wykonania przez Komendanta Miejskiego Policji w [...] wszystkich zaleceń uprzedniego orzeczenia kasacyjnego, tj. dotyczących przeprowadzenia konfrontacji bez udziału obrońcy skarżącego wskazując, że wyznaczono nowy termin konfrontacji na dzień 18 lipca 2023 r., a nie została ona przeprowadzona z uwagi na nieobecność osób mających w niej uczestniczyć, a obwiniony oraz jego obrońca nie usprawiedliwili swojej nieobecności. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 135f ust. 9 ustawy nieusprawiedliwione niestawiennictwo na wezwanie rzecznika dyscyplinarnego nie wstrzymuje biegu postępowania dyscyplinarnego, a czynności w których jest przewidziany jego udział nie przeprowadza się. Jednocześnie art. 135p ust. 1 ustawy zabrania nakładania na świadków kar porządkowych i nie ma prawnej możliwości przymuszenia świadków do składania zeznań w postępowaniu dyscyplinarnym, a tym samym wyegzekwowania jego stawienia się. Komendant Miejski Policji w [...] wyczerpał wszystkie możliwości dowodowe w tym zakresie, a tym samym wykonał wszystkie zalecenia uprzedniego orzeczenia odwoławczego. Dalej KWP wyjaśnił, że organy dokonały oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, który był kompletny, wiarygodny i spójny. Badały oraz uwzględniały okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego (skarżącego), a podstawą kluczowych rozstrzygnięć w postępowaniu stanowiły prawidłowo dokonane ustalenia faktyczne. Odnośnie do zarzutu naruszenia zasady reformationis in peius zaznaczył, że zasada ta nie odnosi się do przełożonego dyscyplinarnego, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 3 ustawy, po uchyleniu przez wyższego przełożonego zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego. W przedmiotowej sprawie nie zapadło też nowe rozstrzygnięcie merytoryczne, które kształtowałoby sytuację prawną obwinionego w sposób mniej korzystny. Nie naruszono również przepisów art. 135 ust. 3, art. 135ja ust. 1 i art. 135j ust. 1 ustawy, a skarżący błędnie zarzuca obejście przepisów o przedawnieniu. Komendant Miejski Policji w [...] postanowieniem z dnia 1 lutego 2023 r. zmienił bowiem zarzut stawiany obwinionemu w oparciu o zebrany materiał dowodowy zgodnie z uregulowaniem art. 135e ust. 10 ustawy. Termin 90- dniowy, na który powołuje się skarżący nie ma natomiast zastosowania do instytucji zmiany czy uzupełnienia zarzutów w myśl uregulowań art. 135e ust. 10 ustawy. Wydanie postanowienia o zmianie zarzutów nie zainicjowało nowego postępowania dyscyplinarnego, nie zmieniło też statutu obwinionego w przedmiotowym postępowaniu. Skarżący myli też skierowanie do ORKL w celu ustalenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza do służby (przedmiot niniejszej sprawy, czyli niedopełnienie obowiązków policjanta wynikających z przepisów prawa), z faktem wykonania badań przez skarżącego, które wynikały z faktu przebywania policjanta na długotrwałym zwolnieniu lekarskim. Zakres badań lekarskich przeprowadzonych w trybie wynikającym z art. 71b ustawy i wydane na ich podstawie orzeczenie stanowi odrębny tryb i nie jest równoznaczne z przeprowadzeniem badań lekarskich wskazanych przez przewodniczącego ORKL w karcie obiegowej w związku ze skierowaniem wystawionym w trybie art. 40 pkt 2 ustawy. Fakt stawienia się przez skarżącego na badania kontrolne oraz do lekarza profilaktyka, nie zwalniał skarżącego z obowiązku stawienia się w ORKL na podstawie skierowania z dnia 10 stycznia 2022 r. Zgodnie z treścią § 14 ust. 2 rozporządzenia policjant skierowany do komisji lekarskiej jest obowiązany bez zbędnej zwłoki poddać się badaniom lekarskim zleconym przez komisję lekarską. Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika natomiast, że skarżący nie poddał się badaniom lekarskim zleconym przez komisję lekarską. Stąd został uznany winnym zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i w zakresie tego czynu wymierzono mu karę dyscyplinarną nagany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu.

I. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej w skrócie: P.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Zgodnie z przepisem art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosownie do art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Wobec wniosku strony skarżącej i organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym Sąd rozpoznał sprawę w tym właśnie trybie.

II. Zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów zostały uregulowane w ustawie o Policji, w Rozdziale 10 "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów". Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy, funkcjonariusz odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta, polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2 ustawy). W myśl art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności odmowa wykonania albo niewykonanie rozkazu lub polecenia przełożonego, względnie organu uprawnionego na podstawie ustawy do wydawania poleceń policjantom, z wyłączeniem rozkazów i poleceń, o których mowa w art. 58 ust. 2 ustawy. Jedną z podstawowych cech stosunku służbowego, w jakim pozostaje obywatel pełniący służbę w Policji jest bowiem dyspozycyjność i posłuszeństwo poleceniom służbowym oraz podleganie odpowiedzialności dyscyplinarnej. Wynika to z treści art. 25 ust. 1 ustawy o Policji. Funkcjonariusz Policji jest związany rozkazem i poleceniem przełożonego a ich wykonywanie jest zasadniczą powinnością każdego policjanta - art. 58 ust. 1 ustawy i to niezależnie od tego jak ocenia rozkazy i polecenia przełożonego, oraz czy się z nimi zgadza, czy też nie. Wyjątek w tym zakresie stanowi tylko polecenie, którego wykonanie łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa, co wynika wprost z treści ust. 2 powyższego przepisu.

Stosownie do treści art. 132a ustawy, przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant: ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi; nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć. Wina określona w powołanym przepisie związana jest zarówno z umyślnym, jak i nieumyślnym przewinieniem dyscyplinarnym. Stopień winy powinien mieć wpływ na wymiar kary, zgodnie bowiem z art. 134h ust. 1 ustawy, wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby.

W myśl art. 135g ust. 1 ustawy, przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego (ust. 2).

Wskazać także należy, że stosownie do treści art. 135j ust. 2 pkt 6 ustawy, orzeczenie dyscyplinarne powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Powołany przepis wprawdzie szczegółowo nie określa konkretnych elementów uzasadnienia, to przyjąć jednak należy, że powinno ono zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Powinny być w nim również podane motywy działania organu, co do oceny całokształtu sprawy, jak również motywy jego działań procesowych, podjętych w trakcie zbierania materiału dowodowego. Uzasadnienie orzeczenia winno zawierać logiczny proces rozumowania, który doprowadził organ do wniosku o winie lub niewinności obwinionego.

Według art. 134 ustawy karami dyscyplinarnymi są:

1) upomnienie;

2) nagana;

3) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku;

4) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe;

5) obniżenie stopnia;

6) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby;

7) wydalenie ze służby.

Przedstawiona w cyt. przepisie gradacja kar jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jakie mogą być zastosowane w konkretnej sprawie. Ustawodawca nie określił natomiast, jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada każdy z nich. Pozostawił to do uznania właściwego organu dyscyplinarnego. Kontrola sądu w tym zakresie sprowadza się w istocie do oceny, czy organ zbadał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy, oraz czy uwzględnił dotychczasowy przebieg służby. W postępowaniu jakim jest postępowanie dyscyplinarne dobór kary adekwatnej do przewinienia dyscyplinarnego (lub odstąpienie od ukarania) należy do sfery uznania organów dyscyplinarnych, gdyż ustawodawca nie określił, jakiemu przewinieniu odpowiada każda z sankcji wymienionych w art. 134 ustawy o Policji. Z kolei sądowa kontrola orzeczenia dyscyplinarnego w tej części sprowadza się wyłącznie do oceny czy organy przestrzegały reguł procedowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2687/12, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na tle powołanych przepisów w judykaturze sądów administracyjnych przyjmuje się, że ustalając katalog kar przewidzianych za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego (określone w art. 134 ustawy) ustawodawca nie określił jakiemu przewinieniu dyscyplinarnemu winna odpowiadać każda z nich. Brak w tym względzie przyporządkowania określonych przewinień lub naruszeń dyscypliny służbowej do poszczególnych kar wskazuje, iż wybór kary pozostawiony został uznaniu organu orzekającego o jej wymierzeniu. Skutkuje to swobodą organu w wyborze i zastosowaniu kar określonych w art. 134 ustawy. Nie oznacza to jednak, że w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej organ może podejmować rozstrzygnięcie w sposób dowolny. Jest on bowiem związany w tym zakresie przepisami regulującymi postępowanie dyscyplinarne. Z tego też względu winien dokonywać oceny zasadności kary, na podstawie ustaleń w zakresie stanu faktycznego, stosownie do art. 134h ust. 1 ustawy. Obowiązany jest przy tym uwzględnić określone w art. 134 ust. 2 ustawy okoliczności przemawiające za zaostrzeniem wymiaru kary, jak i wskazane w art. 134h ust. 3 ustawy okoliczności przemawiające za jej złagodzeniem.

III. Policja jest formacją mundurową, zorganizowaną w sposób hierarchiczny. Dla skutecznej realizacji stojących przed nią celów (istotnych z punktu widzenia zapewnienia bezpieczeństwa) koniecznym jest zapewnienie Policji m.in. możliwości szybkości działania. Jednym z elementów wpływających na tę szybkość jest właśnie zasada podporządkowania funkcjonariusza rozkazom i poleceniom służbowym przełożonych. Dlatego odpowiedzialność dyscyplinarna, którą ponoszą policjanci, związana jest z tym szczególnym charakterem służby w Policji. Już Trybunał Konstytucyjny podkreślał, że specyfika statusu pracowniczego kategorii umundurowanych funkcjonariuszy służb publicznych powoduje, że funkcjonariusz służby mundurowej od momentu powołania poddać się musi regułom pełnienia służby nacechowanej istnieniem specjalnych uprawnień, ale też szczególnych obowiązków (por. wyroki TK: z dnia 23 września 1997 r., sygn. akt K 25/96, publ. OTK 3-4/97/36; z dnia 27 stycznia 2003 r., sygn. akt SK 27/02, publ. OTK-A 1/03/2; z dnia 8 października 2002 r., sygn. akt K 36/00, publ. OTK-A 2002/5/63).

W ocenie Sądu organy Policji, choć ostatecznie w kolejnym rozpoznaniu sprawy wyczerpująco zebrały w sprawie materiał dowodowy, to na tle całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, nieprawidłowo uznały, że skarżący naruszył dyscyplinę służbową przez brak wykonania polecenia służbowego poddania się badaniu lekarskiemu. W konsekwencji błędnie przyjęły, że rodzaj i ciężar przewinienia dyscyplinarnego, jak i okoliczności jego popełnienia, dają podstawy do wymierzenia kary dyscyplinarnej tzw. drugiego stopnia, tj. nagany.

Zważyć należy, iż zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. W myśl art. 132 ust. 2 ustawy naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Przy czym naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności odmowa wykonania lub niewykonanie rozkazu lub polecenia, z zastrzeżeniem przypadku określonego w art. 58 ust. 2 (art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy).

Biorąc pod uwagę, że naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym m.in. niewykonaniu poleceń wydanych przez przełożonych należy wskazać, że zgodnie z art. 132a ustawy przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant:

1) ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi;

2) nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć.

Nadto art. 134h ust. 1 ustawy nakazuje, by obwinionemu wymierzyć karę dyscyplinarną współmierną do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego oraz stopnia zawinienia. Przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej uwzględnia się okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa negatywne dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu, dotychczasowy przebieg służby, opinię służbową, okres pozostawania w służbie, a także istotne w sprawie okoliczności, zarówno łagodzące, jak i obciążające (art. 134h ust. 1a ustawy). Przy czym, zgodnie z art. 134h ust. 2 ustawy, na zaostrzenie wymiaru kary mają wpływ następujące okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego:

1) działanie z motywacji zasługującej na szczególne potępienie, w stanie nietrzeźwości albo w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka;

2) popełnienie przewinienia dyscyplinarnego przez policjanta przed zatarciem wymierzonej mu kary dyscyplinarnej;

3) poważne skutki przewinienia dyscyplinarnego, zwłaszcza istotne zakłócenie realizacji zadań Policji lub naruszenia dobrego imienia Policji;

4) działanie w obecności podwładnego, wspólnie z nim lub na jego szkodę.

Z kolei na złagodzenie wymiaru kary mają wpływ następujące okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego:

1) nieumyślność jego popełnienia;

2) podjęcie przez policjanta starań o zmniejszenie jego skutków;

3) brak należytego doświadczenia zawodowego lub dostatecznych umiejętności zawodowych;

4) dobrowolne poinformowanie przełożonego dyscyplinarnego o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego (art. 134h ust. 3 ustawy).

Jednocześnie przepis art. 134h ust. 4 ustawy obliguje przełożonego dyscyplinarnego do uwzględnienia okoliczności, o których mowa w ust. 1-3, wyłącznie w stosunku do policjanta, którego one dotyczą.

Z powołanych wyżej przepisów wynika normatywny wzór oceny przewinień policjantów w kontekście wymierzenia kary dyscyplinarnej, wedle którego przełożony dyscyplinarny zobowiązany jest do wszechstronnego zbadania i ustalenia, czy, a jeśli tak jaką karę dyscyplinarną winno się wymierzyć policjantowi. Przełożony dyscyplinarny ma bowiem możliwość odstąpienia od wymierzenia kary dyscyplinarnej w przypadku czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi (art. 132 ust. 4 ustawy). Z kolei jeżeli dojdzie do wniosku (popartych wyjaśnieniami), że karę winno się wymierzyć – zobowiązany jest nie tylko ustalić stopień zawinienia policjanta popełniającego przewinienie (art. 132a ustawy), ale również mając na względzie szeroki wachlarz kar dyscyplinarnych (od najłagodniejszej upomnienia do najsurowszej – wydalenia ze służby – art. 134 ustawy) winien dokonać wyboru takiej, która odpowiadać będzie nie tylko rodzajowi i wadze popełnionego przewinienia, ale i wszelkim zaistniałym okolicznościom korzystnym i niekorzystnym dla obwinionego.

IV. W rozpoznawanej sprawie popełnienie przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego budzi zasadnicze wątpliwości, gdyż okoliczności sprawy nie wskazują aby skarżący odmówił wykonania polecenia służbowego.

W ocenie Sądu organy orzekające uznały w sposób nieuprawniony, że postawa skarżącego wskazywała na świadome działanie nakierowane na niewykonanie polecenia służbowego. Art. 40 ustawy o Policji stanowi, że policjant może być skierowany do komisji lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych:

1) z urzędu lub na jego wniosek - w celu określenia stanu zdrowia oraz ustalenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby, jak również związku poszczególnych chorób ze służbą;

2) z urzędu - w celu sprawdzenia prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby lub prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego.

Według § 14 ust. 2 rozporządzenia, policjant skierowany do komisji lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w celu określenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby jest obowiązany bez zbędnej zwłoki poddać się badaniom lekarskim zleconym przez komisję lekarską.

Przepis art. 41 ust. 2 pkt 7a ustawy przewiduje możliwość zwolnienia policjanta ze służby w przypadku dwukrotnego nieusprawiedliwionego niestawienia się na badania, o których mowa w art. 40a ust. 1, lub niepoddania się im, albo w przypadku dwukrotnego nieusprawiedliwionego niestawienia się na obserwację w podmiocie leczniczym, w przypadku wyrażenia zgody przez funkcjonariusza, chyba że skierowanie do komisji lekarskiej nastąpiło na wniosek funkcjonariusza.

V. W realiach sprawy skarżący został dopuszczony do pełnienia służby po okresie korzystania ze zwolnienia lekarskiego. Należy zwrócić uwagę, że – jak przyznają organy obu instancji – skarżący po doręczeniu mu karty obiegowej w dniu 18 lutego 2022 r., przebywał od dnia 22 lutego 2022 r. na długotrwałym zwolnieniu lekarskim do dnia 25 sierpnia 2022 r. Fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim jest okolicznością rozstrzygającą w sprawie. Osoba, której stan zdrowia został oceniony przez uprawnionego lekarza jako stan chorobowy nie ma obowiązku nie tylko świadczyć pracę (tu: pełnić służbę policjanta), ale także wykonywać innych czynności związanych z pracą (służbą). Tymi innymi czynnościami będą także działania w odniesieniu do wymogów ustalonych w skierowaniu właściwego przełożonego - Komendanta Miejskiego Policji - do Rejonowej Komisji Lekarskiej w Opolu w celu ustalenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza do służby.

Podkreślić należy, że na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 398) komisja lekarska wyznacza termin badania lekarskiego określając zakres badań w tzw. karcie obiegowej. W przypadku skarżącego taką kartę wydano w dniu 18 lutego 2022 r. informując o zakresie badań i zakreślając termin 14 dni na ich wykonanie. Zatem mimo obowiązku wynikającego z art. 40a ust. 1 ustawy o Policji, art. 31 ust. 1 cyt. ustawy o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych i § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. z 2020 r. poz. 1113), skarżący z uwagi na stan zdrowia, terminu ustalonego w dniu wydania karty obiegowej przez Rejonową Komisję Lekarską, nie mógł dochować.

Mimo, że wprost nie zostało to wyartykułowane w zaskarżanych decyzjach I i II instancji to ze sposobu sformułowania zarzutów dyscyplinarnych należy przyjąć, że zdaniem organów policjant miał wykonać badania zlecone przez Rejonową Komisję Lekarską nie tylko między 18 a 21 lutego 2022 r., ale także po tej dacie, do upływu terminu 14 dni wyznaczonego przy wydaniu karty obiegowej i przedłożyć je Komisji wraz z posiadaną inną dokumentacją lekarską i to niezależnie od wykorzystywanego zwolnienia lekarskiego od służby. Innymi słowy zdaniem organów skarżący mimo, że legitymował się zwolnieniem lekarskim i nie miał obowiązku pełnienia służby, to miał obowiązek wykonania zleconych badań, zebrania dokumentacji lekarskiej i przedłożenia ich w Rejonowej Komisji Lekarskiej w terminie do 14 dni, czyli do 4 marca 2022 r.

Zdaniem Sądu takie wykładanie wskazanych przepisów jest nieprawidłowe. Obowiązek poddania się badaniom zleconym przez komisję lekarską (art. 40a ust. 1 ustawy o Policji, § 14 ust. 2 rozporządzenia MSW z dnia 14 maja 2013 r.) nie jest bezwzględny w tym sensie, że wyłączają go przypadki losowe niezależne od policjanta. Takim przypadkiem jest niewątpliwie stan choroby stwierdzony przez lekarza i skutkujący wystawieniem zwolnienia lekarskiego. W ustawie o Policji, Rozdział 9 "Uposażenie i inne świadczenia pieniężne policjantów" ustawodawca uregulował jednoznacznie co to jest okres przebywania na zwolnieniu lekarskim (art. 121c). Prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby, prawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego oraz spełnienie wymogów formalnych zaświadczeń lekarskich mogą podlegać kontroli (art. 121e ustawy o Policji). Kontrolę taką przeprowadza komisja lekarska lub przełożony policjanta. Z przedłożonych Sądowi akt osobowych i akt postępowania dyscyplinarnego nie wynika wszczęcie i prowadzenie procedury kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby lub prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego przez skarżącego.

Jeżeli skarżący przedłożył w swojej jednostce zwolnienie lekarskie od dnia 22 lutego 2022 r. a następnie kolejne aż do dnia 25 sierpnia 2022 r. to okres ten był okresem przebywania na zwolnieniu lekarskim w rozumieniu art. 121b ustawy o Policji. Zwolnienie lekarskie obejmuje okres, w którym policjant jest zwolniony od zajęć służbowych z powodu choroby (art. 121b ust. 2 pkt 1 ustawy). Zwolnienie od służby przenosi się na zwolnienie od innych obowiązków ze służbą związanych, w tym obowiązku poddania się badaniom zleconym przez komisję lekarską celem ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby.

Zatem o ile w stanie faktycznym sprawy, organ w procedurze z art. 121e ustawy, nie zakwestionował prawidłowości orzeczenia o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby, to nie mógł skutecznie obwinić skarżącego o brak dopełnienia obowiązków policjanta wynikających z przepisów prawa przez niepoddanie się badaniom lekarskim zleconym przez komisję lekarską, a przez to naruszenie dyscypliny służbowej określonej w art. 132 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 40a ustawy o Policji i § 14 ust. 2 rozporządzenia MSW z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów.

Zarzut taki był zupełnie pozbawiony podstaw odnośnie do okresu od dnia 10 stycznia 2022 r. do dnia 18 lutego 2022 r. gdyż to dopiero w dniu 18 lutego 2022 r. komisja lekarska wyznaczyła zakres badań i ustaliła termin 14 dni na ich wykonanie oraz odnośnie do okresu od dnia 25 sierpnia 2022 r. do dnia 9 września 2022 r., czyli okresu kiedy komisja lekarska umorzyła w całości postępowanie wywołane skierowaniem z dnia 10 stycznia 2022 r. (por. decyzja ORKL z dnia 24 sierpnia 2022 r., nr [...]).

Dodać należy, że po powrocie do służby skarżący wykonał badanie kontrolne przed lekarzem medycyny pracy konieczne z dopuszczenia do pracy w związku z długotrwałym przebywaniem na zwolnieniu lekarskim a następnie badania przed komisją lekarską na podstawie kolejnego skierowania z dnia 28 sierpnia 2023 r. W obu przypadkach badania wykonane na podstawie art. 40a ust. 1 i art. 71b ust. 9 ustawy o Policji skarżący wykonał z wynikiem pozytywnym.

VI. Reasumując, z uwagi na naruszenie prawa materialnego a to art. 40a ust 1, art. 132 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, które miało wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji brak zastosowania przepisu procedury art. 135j ust. 1 tej ustawy, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie organu I instancji, orzekając jak w sentencji.

Ponadto Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną i wskazania Sądu.