Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 43/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1,
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 13 listopada 2023r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta R. (dalej jako "organ I instancji", "Prezydent") decyzją nr [...] z 15 września 2023 r. działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz. U. z 2023 r., poz.1340, dalej jako "Kpa") oraz art. 2 pkt 2, art. 17, art. 20, art. 24, art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390, dalej jako "u.ś.r."), odmówił P. K. (dalej "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na T. K.

W obszernym uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy i powołał przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazał m.in., że wnioskodawczyni w dniu 14 marca 2023 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

w związku z opieką nad mężem T. K., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym w dniu 24 lutego 2023 r. przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. Po przeanalizowaniu sprawy, Prezydent uznał, że brak jest podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez skarżącą opieką nad mężem z uwagi na fakt, że zakres pomocy jakiej potrzebuje mąż skarżącej nie powoduje konieczności z rezygnacji zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze godzin.

We wniesionym odwołaniu strona wystąpiła o uchylenie wadliwej decyzji Prezydenta i podjęcie dalszych stosownych czynności w tej sprawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła uporczywie błędną interpretację przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i innych powszechnie obowiązujących w Polsce, zaniechanie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, nie uwzględnienie postanowienia z 8 marca 2023 r. prostującego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz ponowne wydanie przez organ I instancji decyzji merytorycznie takiej samej, mimo uchylenia poprzedniej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. Ponadto skarżąca zarzuciła bezpodstawne posiłkowanie się w jej sprawie przepisem art. 17 ust. 1 u.ś.r. i pominięcie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07, który orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej "SKO", "organ odwoławczy" lub "Kolegium") decyzją z 13 listopada 2023 r. znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że przedmiotowa sprawa rozpoznawana jest przez SKO po raz drugi. Kolegium decyzją z 25 lipca 2023 r. uchyliło w całości decyzję organu I instancji z 6 czerwca 2023 r. i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia, wskazując w jakim zakresie materiał dowodowy wymaga uzupełnienia. Koniecznym okazało się bowiem ustalenie, czy skarżąca i jej mąż są rolnikami, jakie posiadają gospodarstwo rolne, czy wpisani są do krajowego systemu ewidencji producentów oraz wniosków o przyznanie płatności. Ponadto nakazano ustalić dokładnie jakiej pomocy potrzebuje T. K. i czy zakres sprawowanej opieki uniemożliwia aktywność zawodową skarżącej.

Kolegium wyjaśniło, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ I instancji zrealizował zalecenia organu odwoławczego poprzez wystąpienie do Agencji

i Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. oraz do Urzędu Miejskiego

w R., z odpowiedzi których wynika, iż P. K. nie figuruje

w krajowym systemie ewidencji producentów oraz że nie składała wniosku o zwrot części podatku akcyzowego. Natomiast jej mąż T. K. otrzymał wypłatę

w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w dniu 10 listopada 2022 r. oraz w dniu 28 lutego 2023 r., a także otrzymał zwrot części podatku akcyzowego wykorzystywanego do produkcji rolnych. Ponadto w dniu 11 sierpnia 2023 r. wnioskodawczyni złożyła oświadczenie, że nigdy nie pracowała w gospodarstwie rolnym. Właścicielem gospodarstwa o powierzchni 12,373 ha był mąż T. K., który w dniu 1 stycznia 2023 r. zawarł umowę dzierżawy z innym rolnikiem, a sam od początku tego roku otrzymał z KRUS prawo do renty. Wyjaśniła też, że istnieje konieczność sprawowania stałej opieki na mężem, co jest przyczyną niemożności podjęcia przez nią żadnej pracy. Według skarżącej mąż potrzebuje stałej opieki ponieważ ma [...], czasami [...]. Jej opieka polega na podawaniu leków, mierzeniu ciśnienia, pilnowaniu wizyt lekarskich, gotowaniu dietetycznych obiadów, towarzyszeniu w spacerach i czuwaniu przy kąpieli ze względu na [...].

Rozpoznając merytorycznie sprawę, SKO wskazało, że zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego określone zostały w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Przytoczyło brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz odnoszące się do niego orzecznictwo sądów administracyjnych.

W ocenie Kolegium w sprawie zostały spełnione dwie z trzech określonych

w przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanek pozytywnego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącej i jej męża w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Dalej wskazało, że odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki, a mianowicie zakres świadczonej przez nią opieki nad mężem nie wyklucza podjęcia przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Kolegium zauważyło, że ma świadomość, iż funkcjonowanie rodziny, której członkiem jest osoba niepełnosprawna, związane jest z trudnościami większymi od tych, z którymi ma do czynienia rodzina, w której wszyscy jej członkowie są sprawni. Jednak, świadczenie pielęgnacyjne jest formą wsparcia finansowego tylko dla tych osób, które nie mają faktycznej możliwości zarobkowania z powodu konieczności sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu członkiem rodziny.

Organ odwoławczy podniósł, że T. K. orzeczenie o swojej niepełnosprawności w stopniu znacznym otrzymał z dniem 30 stycznia 2023 r., natomiast z akt sprawy (załączone świadectwo pracy) wynika, że skarżąca nie pracuje już od 31 grudnia 2017 r., co świadczy o braku powiązania z rezygnacją

z zatrudnienia. Kolegium zauważyło także, że czynności wykonywane przez skarżącą, wymienione w wywiadzie pracownika socjalnego z 27 kwietnia 2023 r.,

w oświadczeniu złożonym przez skarżącą w dniu 11 sierpnia 2023 r. oraz przedstawiona ocena samodzielności osoby według skali Barthela pozwala wysnuć wniosek, że jest to opieka związana z koniecznością wykonywania takich czynności jak: czuwanie i pomoc w kąpieli, podawanie leków, gotowanie, mierzenie ciśnienia, przygotowanie posiłków, wizyty lekarskie, które nie są czynnościami uniemożliwiającymi jej podejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, tym bardziej że T. K. jest osobą samodzielną przy wielu czynnościach takich jak: spożywanie posiłków, przemieszczanie się z łóżka na krzesło, poruszanie się po powierzchniach płaskich (może wtedy potrzebować np. laski), wchodzenie

i schodzenie po schodach, mycie i kąpiel (wskazane czuwanie), korzystanie z toalety, utrzymywanie higieny osobistej - tak wynika z oceny samodzielności według skali Barthela. Z kolei orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności zostało wydane z powodu [...].

W ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo uznał, że zakres sprawowanej opieki nad mężem niezbędnej dla niego w chwili obecnej, nie wyklucza podjęcia przez skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia. Konieczność wykonywania przez nią czynności wymienionych powyżej, nie uniemożliwia jej podejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Charakter tych czynności oraz ich czasochłonność i powtarzalność wskazują, że możliwe jest pogodzenie pomocy

w tym zakresie z ewentualną pracą zarobkową, przy odpowiednim "rozplanowaniu" dnia. Mierzenie ciśnienia, tętna nie są zdarzeniem pozbawiającym zarobkowania bowiem nie trwają cały dzień. Z kolei obowiązki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, w którym strona również zamieszkuje, nie wykraczają de facto poza podstawowe obowiązki domowe, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym przez osoby pracujące nawet w pełnym wymiarze czasu pracy.

W związku z powyższym, Kolegium uznało odwołanie za nieuzasadnione.

Pismem z 14 grudnia 2023 r. skarżąca wniosła skargę do tutejszego Sądu na ostateczne w administracyjnym toku instancji ww. rozstrzygnięcie organu odwoławczego z 13 listopada 2023 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie zasady praworządności stypizowanej w art. 6 Kpa poprzez brak wnikliwego zbadania sprawy, niedokonanie należytej staranności w prowadzeniu postępowania, przez co organ dopuścił się "wypaczenia" prawa tj. błędnej wykładni, interpretacji i stosowania przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., nieuwzględnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2008 r. P 27/07, jak i naruszenie art. 7, art. 12

i art. 77 Kpa.

Zdaniem skarżącej, schorzenia jej męża nie pozwalają, aby on mógł zająć się trójką ich małoletnich dzieci ([...], [...], [...] lat), a skarżąca mogłaby podjąć jakiekolwiek zatrudnienie. Strona uważa, że nikt z urzędników nie ma żadnego prawa do zmuszania jej osoby do podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia, skoro prawie sama wychowuje trójkę małoletnich dzieci i zmuszona jest też zajmować się chorym mężem. Jednocześnie, zdaniem skarżącej, żaden organ administracji nie ma prawa podważać podpisów lekarzy orzeczników, którzy zajmują się leczeniem jej męża.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad chorym mężem.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1),

a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu, a wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi skarżąca uczyniła decyzję SKO z 13 listopada 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z 15 września 2023 r., którą odmówiono skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem.

Organy przyjęły, że w sprawie brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki przez skarżącą, a niepodejmowaniem przez nią aktywności zawodowej. Dokonana przez organy w tym zakresie ocena jest prawidłowa.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy powołanej już wyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności art. 17 tej ustawy, w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

W myśl art. 17 ust. 1 świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem

o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przepis ten formułuje trzy pozytywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tj.: stopień znacznej niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (1), pozostawanie opiekuna i osoby niepełnosprawnej w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym (2) oraz ustalenie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) przez opiekuna, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym, której zakres wyklucza aktywność zawodową opiekuna (3).

Podkreślenia wymaga, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku

z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1124/1). Omawiane świadczenie nie jest przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Wnioskujący

o świadczenie pielęgnacyjne musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną

w takim wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Musi on wykazać, że rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w związku z tym, że sprawuje stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną oraz, że zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19).

Sporne w sprawie pozostaje spełnienie przez skarżącą trzeciego warunku, tj. sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia lub zmuszającą do rezygnacji z zatrudnienia. Świadczenie pielęgnacyjne przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje bowiem wskazanej

w nim osobie, która sprawuje stałą lub długotrwałą opiekę m. in. nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, której zakres i rozmiar nie pozwala opiekunowi na podjęcie lub kontynuację zatrudnienia (innej pracy zarobkowej).

W tej sytuacji obowiązkiem organu administracji w prowadzonym postępowaniu było ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją

z zatrudnienia), a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Do oceny

w tym zakresie konieczne było ustalenie, czy skarżąca w celu sprawowania opieki zrezygnowała z zatrudnienia bądź go nie podejmuje, a jeżeli tak ustalenie, czy co do zasady, wymiar faktycznie sprawowanej przez skarżącą opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia.

Organy prawidłowo oceniły, że w niniejszej sprawie nie zachodzi sytuacja,

w której osoba sprawująca opiekę zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad mężem. Ostatni raz była zatrudniony w okresie od 1 marca 2011 r. do 31 grudnia 2017 r. w wymiarze pełnego etatu. Jak wynika ze świadectwa pracy stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania, na podstawie art. 30 § 1 pkt 4 Kodeksu pracy, tj.

z upływem czasu na który była zawarta. Skoro więc ostatnie zatrudnienie skarżącej ustało 31 grudnia 2017 r., w wyniku upływu czasu na jaki umowa była zawarta, to brak jest podstaw do formułowania ocen, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia

w celu sprawowania opieki nad mężem, który został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności od 30 stycznia 2023 r. do 28 lutego 2025 r. (por. orzeczenie z 24 lutego 2023 r.).

Organ odwoławczy prawidłowo rozważył, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane nie tylko w sytuacji rezygnacji z zatrudnienia z powodu rozpoczęcia sprawowania opieki, lecz także w sytuacji niepodejmowania zatrudnienia z tego powodu. Słusznie przy tym uznał, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad mężem i jednocześnie niezbędnej dla niego w chwili obecnej, nie wyklucza podjęcia przez wnioskodawczynię jakiegokolwiek zatrudnienia.

Sąd zauważa, że przepisy u.ś.r. nie zawierają definicji sprawowania opieki.

Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece, w jej rozumieniu, musi ona być stała lub długoterminowa. Według treści tej regulacji opieka powinna być sprawowana w taki sposób, który uniemożliwia wykonywanie przez opiekuna pracy zarobkowej. Przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak

i w nocy. Innymi słowy, znaczny stopień zaangażowania w pomoc osobie najbliższej, uniemożliwia opiekunowi podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu o opiekę stałą lub długoterminową, a nie tylko o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę (por. wyroki: WSA we Wrocławiu z 6 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 287/19, WSA w Gliwicach

z 25 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 970/19, publik CBOSA). Jednak nie każda opieka nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym będzie uniemożliwiać zatrudnienie, gdyż nie można czynić z góry założenia, że konieczne będzie udzielanie takiej osobie opieki kompleksowej przez cały czas (wyrok WSA w Łodzi z 9 czerwca 2022 r., II SA/Łd 79/22, publik. CBOSA).

W ocenie Sądu to konkretne okoliczności opieki determinują spełnienie pozytywnej przesłanki przyznania świadczenia w postaci istnienia przeszkody

w podjęciu przez skarżącą aktywności zarobkowej i zawodowej.

Sąd nie kwestionuje faktu zaangażowania się skarżącej w opiekę nad mężem, jego stanu zdrowia i konieczności jego wsparcia przez skarżącą. Jednak z całą stanowczością Sąd stwierdza, że sama konieczność sprawowania opieki nie mogła stanowić w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zauważyć należy, że choć mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to jednak zakres opieki

w powiązaniu z jego schorzeniami nie zajmuje skarżącej takiej ilości czasu, która uniemożliwiałaby jej podjęcie zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasowym.

Orzeczona znaczna niepełnosprawność męża skarżącej wiąże się

z chorobami [...] i [...] (oznaczoną symbolem [...]). Zakres pomocy skarżącej (zgodnie z oświadczeniem skarżącej z 9 marca 2023 r.) obejmuje: regularne sprawdzanie ciśnienia oraz tętna, podawanie leków o odpowiedniej porze dnia, pilnowanie diety, monitorowanie [...], obserwacja objawiającej się choroby takiej jak [...], bóle w [...], zapewnienie dostępu do lekarza, zapewnienie wezwania natychmiastowej pomocy medycznej, spacery oraz dbanie o ruch. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że pomimo znacznej niepełnosprawności męża skarżącej zdolny jest on do samodzielnego funkcjonowania, gdyż jak ustalono, jest on osobą samodzielnie poruszającą się. Jest więc samodzielny jeśli chodzi o funkcjonowanie w domu.

Sprawowanie opieki nad mężem wymaga pomocy ze strony skarżącej, niemniej jednak przy prawidłowej organizacji dnia możliwe jest uzyskanie takiego stanu, który pozwoliłby skarżącej na podjęcie zatrudnienia. Konieczność wykonywania niektórych czynności, które wykonuje skarżąca, takich jak pilnowanie diety, co się przekłada na przygotowanie posiłków, spacery, dbanie o ruch nie stanowi czynności uniemożliwiających podejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Czynności te mogą być wykonane w dowolnym czasie i mogą być realizowane także przez osobę aktywną zawodowo. Nie dotyczą one bowiem tylko wąskiego grona osób, co do których istnieje konieczność zapewniania opieki

i pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Podnoszona przez skarżącą w skardze kwestia wychowania trójki małoletnich dzieci również nie ma wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Obowiązki związane

z prowadzeniem gospodarstwa domowego i wychowanie dzieci nie wykluczają podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co jest oczywiste, skoro większość pracujących osób zarówno pracuje, wychowuje dzieci, jak też prowadzi gospodarstwo domowe.

W ocenie Sądu, obowiązki związane z wykonywaniem przez skarżącą opieki nad mężem można określić jako jej pomoc niepełnosprawnemu mężowi. Nie wyklucza to zaś podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ustawodawca przewidział pomoc w formie świadczenia pielęgnacyjnego w takich sytuacjach, gdy opieka nad osobą niepełnosprawną jest tak bardzo absorbująca, że konieczna jest rezygnacja, albo nie jest możliwe podjęcie nawet takich form zarobkowania, które nie wymagają pracy przez osiem godzin dziennie.

W takich sytuacjach wykluczona jest faktycznie aktywność zawodowa osoby sprawującej opiekę i dlatego taka osoba otrzymuje wsparcie w formie świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie sądu, z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia

w rozpoznawanej sprawie.

Intencją ustawodawcy było, aby poprzez świadczenie pielęgnacyjne nieść pomoc tym osobom, które rzeczywiście nie mogą pracować, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W żadnym wypadku, regulacja ta nie powinna mieć zastosowania w sytuacji, w której konieczność sprawowania opieki nie koliduje z możliwością zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. O kolizji między możliwością sprawowania opieki a aktywnością zawodową można mówić wyłącznie wówczas, gdy zakres czynności związanych ze sprawowaną opieką, wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy. Czynności wymienione w oświadczeniu skarżącej z 9 marca 2023 r., jak i uzupełnione oświadczeniem z 26 kwietnia 2023 r. (zakładanie butów

i skarpet) nie wymagają całodobowej bądź nawet stałej w ciągu dnia jego obecności. Niektóre z tych czynności nie muszą być też wykonywane codziennie np. zapewnienie dostępu do lekarza. Mąż skarżącej nie wymaga czynności pielęgnacyjnych, a jedynie pomocy i nadzoru w wykonywaniu niektórych z nich,

a zakres samodzielności męża (który, co wynika z wniosków pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad środowiskowy, "podczas wejścia w dniu obecna była Pani P., natomiast mąż T. wrócił ze sklepu") nie wyklucza podjęcia przez skarżącą zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy. Stałość opieki warunkującej świadczenie pielęgnacyjne musi być zaś tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie. Czym innym są bowiem czynności opiekuńcze, warunkujące prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, a czym innym pomoc świadczona przez część doby. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę, która wynika

z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki. Nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu.

Orzeczenie o niepełnosprawności w sposób wiążący określa zakres niezbędnej pomocy osobie niepełnosprawnej, którego nie mogą kwestionować organy orzekające o świadczeniach pielęgnacyjnych. Podkreślić jednak należy, że okoliczność, że w treści orzeczenia o niepełnosprawności znajduje się zapis, zgodnie z którym mąż skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby

w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nie przesądza automatycznie, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki zostanie przez organ uznany za wykluczający możliwość zatrudnienia. Nie zawsze osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, będzie wymagać tej opieki

w stopniu wykluczającym podjęcie przez osobę bliską zatrudnienia. Rolą organów jest zaś ustalenie, czy osoba która ubiega się o przyznanie świadczenia sprawuje opiekę w takim wymiarze, który uniemożliwia podjęcie zatrudnienia.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanka "niepodejmowania lub rezygnacji

z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny",

o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., winna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o prawidłowe zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową (wyrok WSA w Łodzi z 25 sierpnia 2022 r., II SA/Łd 229/22). W niniejszej sprawie nie wykazano, aby zaangażowanie skarżącej w opiekę nad mężem było przeszkodą

w podjęciu aktywności zawodowej. Nie zachodzi zatem związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia,

a koniecznością sprawowania opieki nad mężem, który przemawiałby za przyznaniem jej świadczenia pielęgnacyjnego.

Podsumowując, odmowa przyznania świadczenia z uwagi na fakt, że

w sprawie nie zachodzi przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącego w celu sprawowania opieki, jest uzasadniona.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron

w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.