Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 102/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Dnia 30 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 grudnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga J. K. (zwanej dalej "wnioskodawczynią" lub "skarżącą") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej "SKO", "Kolegium" lub "organem II instancji") z dnia 5 grudnia 2022 r., nr [...] W decyzji tej utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (zwanego dalej "Wójtem" lub "organem I instancji") z dnia 10 października 2022 r., nr [...], w której odmówiono wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem – R. K.. Zaskarżona decyzja zapadła w oparciu o poniżej przedstawiony stan faktyczny i prawny.

Wnioskodawczyni, reprezentowana przez pełnomocnika – adw. M. Ż. – złożyła wniosek o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem – R. K.. Wniosek ten złożono w dniu 20 października 2021 r. Z informacji przedstawionych przez wnioskodawczynię wynika, że pobiera ona rentę rodzinną z tytułu śmierci jej poprzedniego męża. R. K. legitymuje się natomiast orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednakże to orzeczenie zostało wydane do dnia 31 października 2021 r. Mąż wnioskodawczyni przeszedł dwa udary, dwa zawały serca, a także zabieg wszczepienia by-passów. Szybko się męczy, ale porusza się samodzielnie. Poza domem korzysta z pomocy balkonika. Ma problemy z zapięciem guzików, ponieważ cierpi na sztywność palców.

Pracownik socjalny podczas wywiadu środowiskowego potwierdził powyższe informacje. Wnioskodawczyni jest bierna zawodowo z uwagi na sprawowaną opiekę nad mężem. Mąż natomiast sam porusza się po mieszkaniu, nie jest leżący, jest w stanie samodzielnie zjeść. Szybko się męczy i ma problem z wykonywaniem niektórych czynności.

Decyzją z dnia 26 listopada 2021 r., nr [...] Wójt odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego. Na skutek rozpoznania odwołania wnioskodawczyni od decyzji organu I instancji, decyzją z dnia 11 stycznia 2022 r., nr [...] Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organy zgodnie uznały, że nie ma związku przyczynowo skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia. Stan zdrowia R. K., zdaniem organów, nie wykluczał możliwości podjęcia zatrudnienia przez wnioskodawczynię. Organ I instancji zwrócił też uwagę na fakt, że wnioskodawczyni pobiera rentę rodzinną.

W wyniku rozpoznania skargi na decyzję organu II instancji, prawomocnym wyrokiem z dnia 15 lipca 2022 r. o sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję SKO oraz decyzję Wójta. Sąd zwrócił uwagę na dwie kwestie: fakt pobierania przez skarżącą renty rodzinnej z tytułu śmierci jej poprzedniego męża nie będzie stanowił negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli zostanie wykazane, że pobieranie tej renty nie odbywa się w zbiegu z innym świadczeniem o charakterze emerytalno-rentowym. Druga kwestia to taka, że żaden organ administracji publicznej nie może weryfikować tego, jaki jest faktyczny stan zdrowia podopiecznego, legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sąd stwierdził, że organy niezasadnie rozważały to, czy R. K. faktycznie wymaga w codziennym funkcjonowaniu stałej opieki innych osób, nie czyniąc przy tym rozważań nad rezygnacją z zatrudnienia, a także okoliczności pobierania renty rodzinnej.

Wójt zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z zapytaniem o ewentualnie istniejący zbieg świadczeń wypłacanych wnioskodawczyni. W odpowiedzi na zapytanie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że wnioskodawczyni pobiera rentę rodzinną od dnia 4 marca 2013 r. i świadczenie to nie pozostaje w zbiegu z innym świadczeniem.

Podczas ponownie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawczyni nie pracuje od lat 80. XX wieku. Zdaniem pracownika socjalnego, to świadczy o braku rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Wójt powziął wiadomość o tym, że R. K. uzyskał nowe orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zostało ono wydane do dnia 28 lutego 2025 r.

Decyzją z dnia 10 października 2022 r., nr [...] Wójt odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem. Decyzję tą umotywowano niespełnieniem wymagań z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm., zwanej dalej "u.ś.r."). Niepełnosprawność R. K. powstała w 2012 r., a więc gdy miał 54 lata. Przepisy u.ś.r. wyłączają możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w takiej sytuacji, pomimo faktu wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13.

Wójt powtórzył główne założenia w swojej poprzedniej decyzji. Stwierdził, że nie ma związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez wnioskodawczynię a sprawowaną opieką nad mężem szczególnie, że R. K. porusza się samodzielnie, nie jest osobą leżącą i nie wymaga opieki 24h.

Wnioskodawczyni, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Podniesiono zarzut naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. polegającego na nieuwzględnieniu faktu wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13, w którym doszło do uznania niekonstytucyjności zakresowej tego przepisu, tj. w zakresie w jakim uzależnia się prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności podopiecznego wnioskodawcy. Wnioskodawczyni podniosła, że skoro przepis stał się zakresowo niekonstytucyjny, nie może on stanowić podstawy prawnej w procesie stosowania prawa.

Decyzją z dnia 5 grudnia 2022 r., nr [...] Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Kolegium powtórzyło podstawowe założenia swojej poprzedniej decyzji. Zdaniem SKO, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną nad mężem opieką. Z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wynika, że R. K. wymaga stałej i długotrwałej opieki. Pomimo niewątpliwie poważnego schorowania, R. K. jest samodzielny, nie jest osobą leżącą, wyprowadza psa na spacer, a także przynosi opał. Nie każde orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności przesądza, zdaniem SKO, że opiekun powinien być uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium uważa, że bierność zawodowa wnioskodawczyni pozostaje bez związku ze sprawowaną przez nią opieką nad mężem. Według organu II instancji, stan zdrowia R. K. jest na tyle dobry, że wnioskodawczyni może bez przeszkód podjąć zatrudnienie, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Końcowo, SKO podzieliło pogląd wnioskodawczyni co do niemożności zastosowania przez Wójta przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., który w zakresie, w jakim go zastosowano, był niekonstytucyjny. Niekonstytucyjny przepis, choćby zakresowo, nie może być podstawą prawną w procesie stosowania prawa.

Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując w całości decyzję organu II instancji. Podniesiono zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W oparciu o powyższy zarzut, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzję Wójta i orzeczenie przez Sąd co do istoty sprawy, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Ponadto skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Po zacytowaniu szeregu orzeczeń sądów administracyjnych, skarżąca stwierdziła, że stała i długotrwała opieka to nie tylko opieka 24-godzinna, ale to także zaspokajanie najbardziej podstawowych potrzeb.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji całkowicie podtrzymał swoje stanowisko, które przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy". Składając skargę do tut. Sądu, skarżąca zaznaczyła, że wnosi o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Kolegium nie wniosło o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Z tych względów, zarządzeniem z dnia 13 marca 2023 r. Przewodnicząca Wydziału II tut. Sądu wyznaczyła termin posiedzenia niejawnego na dzień 30 marca 2023 r. zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując, jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Z tego względu sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości o charakterze kasatoryjnym, ponieważ z uwagi na zasadę trójpodziału władzy niemożliwym jest, aby orzeczenie sądu administracyjnego zastąpiło decyzję organu administracji publicznej. Sąd administracyjny dokonuje tylko oceny tego, czy dany przejaw aktywności (w przypadku aktu administracyjnego) albo bierności (w przypadku bezczynności/przewlekłości) jest zgodna z prawem, czy też nie. Z tego względu, nawet gdyby skarga okazała się zasadna, Sąd nie mógłby orzec w ten sposób, że przyzna skarżącej wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne. Jest to poza kompetencjami sądu administracyjnego. Pełnomocnik skarżącej niezasadnie wnosi o wydanie orzeczenia, którego sąd administracyjny nie może podjąć. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję Wójta w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad mężem – R. K.. Analiza całokształtu sprawy doprowadziła Sąd w składzie orzekającym do przekonania, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.

Zanim Sąd przejdzie do rozważań nad zasadniczymi motywami zapadłego wyroku, należy zwrócić uwagę na to, że Kolegium prawidłowo odniosło się do nieuprawnionego zastosowania przez organ I instancji przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., który w zakresie, w jakim uzależnia się prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności w stopniu znacznym jest niezgodny z Konstytucją RP.

Sąd w ostatnich latach obserwuje uporczywe, konsekwentne i wręcz niezrozumiałe stosowanie przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. przez organy administracji publicznej, szczególnie organy rozpoznawcze mimo tego, iż mają wiedzę o zapadłym wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13. Sąd wielokrotnie już argumentował, że zarówno konstrukcja teoretyczna, jak i orzecznictwo dowiodły wielokrotnie, że niekonstytucyjny przepis (nawet zakresowo) nie może być podstawą prawną do wydawania decyzji. Argumentacja tych organów sprowadza się do następującego wniosku, który jest bezrefleksyjnie powielany od lat – w wyniku wydania tego wyroku nie doszło do derogacji rzeczonego przepisu, a więc pozostaje on nadal elementem systemu prawnego, stąd niezmiennie stanowi podstawę prawną w procesie stosowania prawa. Z tym twierdzeniem nie można się zgodzić w żadnym aspekcie, co SKO zasadnie podniosło.

Sąd w składzie orzekającym obserwuje niekorzystne zjawisko poprzestawania na efektach wykładni językowej, by rzec wręcz literalnej, co jest niedopuszczalne. Zdaniem Sądu, ale także przedstawicieli doktryny oraz teorii prawa, każdy przepis prawa należy w pierwszej kolejności poddać analizie z punktu widzenia zastosowania dyrektyw wykładni językowej, a jej efekty poddać następnie sprawdzeniu z udziałem dyrektyw wykładni celowościowej (por. uchwałę NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09, dostępna na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA", zob. także M. Gutowski, P. Kardas, Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji, Warszawa 2017 s. 275 i powołana tam literatura oraz orzecznictwo).

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że niezgodnym z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP jest przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim uzależnia się przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności podopiecznego. Jest to tzw. wyrok zakresowy, w którym co prawda Trybunał Konstytucyjny nie deroguje, tj. nie eliminuje z obrotu prawnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego, jednakże w zakresie, w jakim orzeczono jego niekonstytucyjność nie może stać się podstawą prawną w procesie stosowania prawa (zob. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008, s. 42). Wójt uzasadniając swoją decyzję stwierdził, że skoro nie nastąpiła derogacja, to związany zasadą praworządności (art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego [t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., zwanej dalej "k.p.a."]) nie może uciec od zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. Sąd w składzie orzekającym nie podziela tej argumentacji. Mimo, iż ustawodawca nie wykonał "wezwania" Trybunału Konstytucyjnego i nie zmienił we wskazanym zakresie u.ś.r., podmioty stosujące prawo, w tym organy administracji publicznej są zobowiązane do stosowania przepisów prawa, w taki sposób, aby odpowiadały one wymogom konstytucyjnym. Sąd ponadto w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że: "Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Nie można tym samym zaakceptować stanowiska, iż wyrok zakresowy nie ma zastosowania w sprawie i jest skierowany wyłącznie do ustawodawcy (obligując go do zmiany zakwestionowanego przepisu ustawy), gdyż przywołany przepis Konstytucji nie różnicuje mocy prawnej i skutków wywoływanych przez wszystkie rodzaje wyroków Trybunału. W tym nurcie wykładni przepisów Konstytucji pozostaje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w szeregu orzeczeń przyjął, że skoro ustawodawca nie podjął działań zmierzających do ustalenia stanu zgodnego z prawem, to sądy i organy administracji muszą interpretować normy prawne tak, aby były one zgodne z Konstytucją." (wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2021 r., sygn. akt III OSK 3567/21, dostępny w CBOSA). Ponadto znamienne jest to, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają charakter erga omnes, a więc każdy podmiot stosujący prawo, w tym każdy organ administracji publicznej jest zobowiązany do respektowania orzeczeń organu władzy sądowniczej – Trybunału Konstytucyjnego, zwanego niekiedy "ustawodawcą negatywnym". Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego nie ogranicza się jedynie do eliminowania poszczególnych przepisów, czy też całych aktów normatywnych, ale ma również wpływ na wykładnię przepisów prawa. "Zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji posiadają uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów. Nie mogą więc stanowić podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia administracyjnego przepisy, które z uwagi na swoją niekonstytucyjność zostały zakwestionowane. Natomiast niekonstytucyjność stwierdzona orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego istnieje od momentu wejścia w życie zakwestionowanych przepisów." (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 370/20, dostępny w CBOSA). Wójt nie mógł zatem zastosować przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w omawianym zakresie.

Przechodząc do właściwych rozważań nad niniejszą sprawą, należy przywołać przepis art. 153 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi: "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie". Zacytowany przepis wyraża zasadę związania sądu administracyjnego ponownie rozpoznającego tę samą sprawę, oceną i wskazaniami podniesionymi w prawomocnym wyroku. Nie inaczej jest w niniejszej sprawie. Tutejszy Sąd w wyroku o sygn. akt II SA/Po [...] wyraźnie podniósł, że kwestia sprawowania opieki, czy jest ona stała i długoterminowa, nie podlega jakimkolwiek refleksjom w postępowaniu administracyjnym, a tym bardziej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Organy administracji publicznej, a także sądy administracyjne nie mogą dokonywać oceny orzeczenia o niepełnosprawności, a więc nie stanowi to przedmiotu dalszych rozważań podejmowanych przez Sąd w składzie orzekającym. Niezasadne jest zatem odnoszenie się do stanu zdrowia R. K.. Przyjąć należy, że jest to stan zdrowia, który w myśl orzeczenia o niepełnosprawności, jest bardzo poważny i wymaga stałej i długotrwałej opieki.

W wyroku o sygn. akt II SA/Po [...] tut. Sad polecił organowi II instancji sprawdzenie następujących okoliczności: czy skarżąca pobiera rentę rodzinną w zbiegu z innym świadczeniem o charakterze emerytalno-rentowym, a także, jak kształtuje się jej sytuacji związana z aktywnością zawodową. W tym i tylko tym zakresie należało przeprowadzić postępowanie wyjaśniające.

Należy zaznaczyć, że skarżąca nie pobiera żadnego innego świadczenia emerytalno-rentowego w zbiegu z rentą rodzinną z tytułu śmierci jej poprzedniego męża. Oznacza to, że przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie została spełniona. Jak stanowi powołany przepis, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje opiekunowi, jeżeli ma ustalone prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego. Z pisma nadesłanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 września 2022 r. (k. [...] akt administracyjnych organu I instancji) wynika, że skarżąca nie pobiera żadnego świadczenia oprócz renty rodzinnej. Jest to dowód, którego nie można podważyć, czego zresztą nie kwestionują organy administracji publicznej.

Sąd zgadza się z Kolegium, że nie istnieje związek pomiędzy rezygnacją z pracy przez skarżącą a opieką jaką sprawuje nad mężem. Należy jednak mieć na uwadze, że część wspólna przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wyraża alternatywę łączną, poprzez użycie spójnika "lub". Warunkiem sine qua non dla przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego jest. poza sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, rezygnacja lub intencjonalne niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że wystarczy spełnienie którejkolwiek z przesłanki, aby uznać, że zachodzą pozytywne dla skarżącej konsekwencje. Wystarczy więc tylko rezygnacja lub tylko intencjonalnie zaniechanie podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Skarżąca zaprzestała swojej pracy w latach 80. XX wieku, stąd nie ma związku z opieką nad mężem, z którym pozostaje w związku małżeńskim od 2016 r. Istotnie nie ma związku pomiędzy rezygnacją z pracy a opieką nad mężem. Należy następnie zastanowić się nad alternatywną przesłanką – zaniechania podjęcia pracy.

Ustalenia poczynione w toku wywiadu środowiskowego wykazały, że skarżąca sprawuje pełną opiekę nad swoim mężem. Jest to opieka stała, ponieważ stanowi ona zespół powtarzalnych czynności oraz długotrwała, ponieważ jest ona rozłożona w czasie. R. K. przeszedł dwa zawały serca, dwa udary, cierpi na sztywność palcu, dlatego nie może wykonywać wszystkich czynności. Nie jest tajemnicą, której Sąd nie mógłby wziąć pod uwagę, że pacjent kardiologiczny oraz neurologiczny powinien być poddawany szczególnemu nadzorowi, z uwagi na nieodwracalne zmiany, jakie zachodzą w narządach: serce, mózg, po wskazanych rozstrojach zdrowotnych. Szybkie zmęczenie, jakie niewątpliwie towarzyszy R. K. może prowadzić do zasłabnięcia, a bez pomocy żony, która w ocenie SKO może podejmować pracę nawet w niepełnym wymiarze pracy, R. K. mógłby być narażony na utratę zdrowia lub życia. Samodzielne spacery, noszenie opału nie oznacza, że stan zdrowia R. K. nie jest poważny. Niemiarodajne są nawet spostrzeżenia pracownika socjalnego, który w dniu wizyty w związku z koniecznością przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, spostrzegł po prostu lepszą kondycję R. K. w danym dniu (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 września 2022 r., sygn. akt II SA/Po 546/22, dostępny w CBOSA). Ponadto należy przypomnieć związanie, w myśl art. 153 p.p.s.a., stanowiskiem tut. Sądu, zajętym w wyroku o sygn. akt II SA/Po [...]. To, że R. K. wymaga stałej i długotrwałej opieki jest niewątpliwe. Skarżąca sprawuje tę opiekę, pomagając mężowi: przygotowuje posiłki, pomaga mężowi w ubieraniu się, pomaga podczas kąpieli, a ponadto prowadzi dom. Sąd w składzie orzekającym podnosi, że sprawowanie opieki to całokształt bardzo rozmaitych czynności, które mają na celu zapewnienie szeroko rozumiany dobrostan podopiecznego tak, aby chory mógł żyć w warunkach odpowiadających godności człowieka. Tożsame stanowisko zajął już tut. Sąd w analogicznej sprawie: "»Opieka« jest to »troszczenie się, dbanie o kogoś, doglądanie, pilnowanie kogoś, czegoś.« (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003, s. 608). Ustawodawca w swojej racjonalności stanowi prawo przede wszystkim używając znaczeń słów przyjętych w języku polskim, gdyż język ten jest narzędziem komunikacji ustawodawcy z adresatami norm prawnych. Oznacza to, że ustawodawca przyjmuje takie znaczenie słownictwa stosowanego w tekstach aktów normatywnych, jakie jest ich znaczenie w języku polskim. Słownikowe znaczenie słowa »opieka« obejmuje szerokie spektrum czynności zmierzających do zachowania dobrostanu osoby, nad którą sprawuje się ją. Wszystkie te czynności mają na względzie konieczność utrzymania podopiecznego w możliwie niezmienionym stanie życia odpowiadającemu godności człowieka." (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 października 2022 r., sygn. akt II SA/Po 602/22, dostępny w CBOSA).

Podsumowując, skarżąca nie może podjąć pracy bez pobawienia męża niezbędnej jemu opieki. Konieczność troszczenia się o męża jest nieustanna, szczególnie gdy skarżąca podjęłaby pracę. Podczas jej nieobecności R. K. mógłby być narażony na niebezpieczeństwo. Ponadto fakt pobierania przez skarżącą renty rodzinnej z tytułu śmieci jej poprzedniego męża i niepobieranie żadnego innego świadczenia emerytalno-rentowego (zob. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.) nie stanowi negatywnej przesłanki w zakresie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Związanie wyrokiem o sygn. akt II SA/Po [...] sprawia, że Sąd w składzie orzekającym nie może poddać swojej ocenie żadnych innych aspektów tej sprawy. Sąd w składzie orzekającym nie zdecydował się jednak na uchylenie decyzji organu I instancji. Zaniechanie Sądu wynika z ekonomii procesowej. Wójt już dwukrotnie wydawał decyzję odmowną. Kolegium odpowiednio pouczone o konieczności podjęcia postępowania odwoławczego wraz z wytyczonymi kierunkami orzekania może przecież skorzystać ze swoich kompetencji reformatoryjnych.

Mając na uwadze wszystkie przedstawione powyżej rozważania, Sąd doszedł do przekonania o zasadności zarzutu podniesionego w skardze. SKO dopuściło się naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I sentencji wyroku).

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania w wysokości 480 zł, co stanowi równowartość wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżącą przed sądem administracyjnym I instancji (pkt II sentencji wyroku).

Ponownie rozpoznając sprawę, organ II instancji będzie się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim SKO uzna, że skarżąca intencjonalnie nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad swoim mężem, gdyż tej pracy podjąć nie może. Kolegium będzie także miało na względzie i to, że pobieranie przez skarżącą renty rodzinnej z tytułu śmierci jej poprzedniego męża nie wpływa na wynik sprawy.