Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 128/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-10 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 255
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, A. Z. (dalej: "skarżący") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] listopada 2014 r.

Wyjaśnił, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jako źródło utrzymania dwuosobowej rodziny wskazał działalność gospodarczą żony (dochód miesięczny

ok. [...] zł). Dodał, że ze wspólnych dochodów żona spłaca kredyt bankowy, którego wysokość miesięcznej raty stanowi kwota [...] zł. Jako posiadany majątek wskazał nieruchomość o powierzchni [...] m2 (współwłasność małżeńska).

Postanowieniem z 25 lutego 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W dniu [...] marca 2015 r. skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu powtórzył okoliczności wskazane uprzednio we wniosku. Podkreślił, że nie posiada środków finansowych na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, co udokumentował w jego ocenie w sposób wyczerpujący w przekazanym do Sądu materiale źródłowym. Dodał, że odmowa przyznania prawa pomocy zamyka drogę do dochodzenia jego praw przed sądem administracyjnym.

Pismem z 20 marca 2015 r. skarżący, w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia

2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "u.p.p.s.a.") został wezwany do przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym między innymi do nadesłania kopii zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za 2014 r., wyciągów z lokat i rachunków bankowych (prywatnych i firmowych) małżonków za ostatnie sześć miesięcy, złożenia wyjaśnień, czy ubiegał się o zasiłki z pomocy społecznej i przedstawienie dokumentów potwierdzających jego status jako osoby bezrobotnej, jak również informacji

o działaniach podejmowanych przez skarżącego w celu podjęcia zatrudnienia

oraz złożenie oświadczenia, czy skarżący pomaga żonie w prowadzeniu działalności gospodarczej. Skarżący nie odpowiedział na powyższe wezwanie.

Zgodnie z art. 260 u.p.p.s.a., wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, że utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.

Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko

od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest

w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się ona w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania

z prawa pomocy.

Zgodnie z treścią art. 255 u.p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte

we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie

lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów

lub stanu rodzinnego.

Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności

do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, że pozbawiony jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazał on bowiem,

pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Sąd został zatem pozbawiony możliwości rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dlatego należało odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Dodać bowiem należy, że skarżący i jego żona uzyskują stały miesięczny dochód z tytułu prowadzonej przez żonę działalności gospodarczej. Taki stan rzeczy nie uzasadnia zaś konieczności obciążania budżetu państwa kosztami niniejszego postępowania. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych osoba fizyczna, która dysponuje jakimkolwiek miesięcznym stałym dochodem winna partycypować

w kosztach postępowania. Obowiązek ich ponoszenia nie świadczy o naruszeniu prawa do sądu. Prawo to istnieje i pozwala stronie na dochodzenie jej słusznych roszczeń,

a ustanowienie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych umożliwia jego realizację. Ograniczona wielkość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji (por. postanowienia NSA z 14 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1517/13; z 26 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 219/12, z 28 października 2011 r., sygn.. akt II OZ 1040/11; dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Odnosząc się do przedstawionej argumentacji skarżącego Sąd wyjaśnia, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu

do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu

przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże

to w sposób przekonywujący. Wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które

ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia,

lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Podkreślenia nadto wymaga, że koszty sądowe jakie strona obowiązana jest ponieść w zainicjowanym własną skargą postępowaniu, nie mogą być traktowane jako "mniej należne" od innych jej zobowiązań. Oznacza to, że zobowiązania cywilnoprawne (rata kredytu bankowego) nie mogą korzystać z pierwszeństwa przed zobowiązaniami wobec Skarbu Państwa. Opłaty sądowe stanowią daniny publiczne, zaś zwolnienie

z ich płacenia jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego

i równego ponoszenia (art. 84 Konstytucji RP). Zastosowanie tego wyjątku winno odnosić się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru tych wydatków na innych obywateli.

Zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, że przy pomocy żony nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego w niniejszym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255 u.p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.