Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 273/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

[...] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 września 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Robert Talaga Protokolant: st. sekr. sąd. Edyta Rurarz-Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2024 roku sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 lutego 2024 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga R. G. (zwanej dalej "wnioskodawczynią" lub "skarżącą") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej "SKO", "Kolegium" lub "organem II instancji") z dnia 28 lutego 2024 r., nr [...]. W decyzji tej utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (zwanego dalej "Wójtem" lub "organem I instancji") z dnia 14 czerwca 2023 r., nr [...] w sprawie o przyznanie synowi skarżącej – O. G. – zasiłku pielęgnacyjnego na okres 01.05.2023-30.11.2023 w kwocie [...]zł miesięcznie. Zaskarżona decyzja zapadła w oparciu o poniżej przedstawione okoliczności faktyczne i prawne. Wszystkie poniżej przedstawione orzeczenia sądowe są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl chyba, że wyraźnie zostanie wskazane inne źródło publikacji orzeczenia.

Dnia 16 maja 2023 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej [...] (zwanego dalej "OPS") wpłynął wniosek skarżącej o ustalenie prawa do ww. świadczenia. Do wniosku dołączono orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia 9 grudnia 2020 r., w którym zaliczono O. G. do osób z niepełnosprawnościami, jednakże bez jakichkolwiek wskazań. Dołączono także orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dla województwa w. z dnia 4 lutego 2021 r., w którym na skutek rozpoznania odwołania od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji, utrzymano w mocy orzeczenie o niepełnosprawności. Wnioskodawczyni dołączyła wreszcie prawomocny wyrok Sądu Rejonowego [...] w P. (zwanego dalej "SR") z dnia 19 stycznia 2023 r. o sygn. akt V U [...], w którym zmieniono ww. orzeczenia lekarskie w ten sposób, że wskazano symbol niepełnosprawności stanowiący o chorobie O. G. okresowo, tj. 01.12.2020-30.11.2023, stwierdzono, że O. G. wymaga konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie zgodnie z zaleceniami lekarza, wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Sąd Rejonowy [...] w P. zawiadomił na prośbę OSP, że wniosek o wydanie prawomocnego orzeczenia został nadany w dniu 8 maja 2023 r.

Decyzją z dnia 14 czerwca 2023 r., nr [...], Wójt przyznał wnioskodawczyni zasiek pielęgnacyjny na okres 01.05.2023-30.11.2023 i wskazał warunki wypłaty świadczenia. W uzasadnieniu decyzji Wójt powołał się na art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm., zwanej dalej "u.ś.r."), który stanowi, że jeżeli wnioskodawca złoży wniosek o przyznanie świadczenia rodzinnego w terminie trzech miesięcy od dnia uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności, świadczenie to przyznaje się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Wyrok SR uzyskał przymiot prawomocności z dniem 27 stycznia 2023 r., a wnioskodawczyni złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w OPS w dniu 16 maja 2023 r. Z tego względu nie można było przyznać świadczenia z mocą wsteczną.

Wnioskodawczyni wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Wnioskodawczyni podniosła, że była przekonana, iż na podstawie przepisów o zwalczaniu wirusa SARS-CoV-2 będzie przysługiwało jej świadczenie od grudnia 2020 r.

Decyzją z dnia 28 lutego 2024 r., nr [...], Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. biegnie od momentu uzyskania przez wyrok sądu powszechnego przymiotu prawomocności. W niniejszej sprawie, zgodnie z informacją pochodzącą z SR, wyrok w sprawie O. G. uprawomocnił się w dniu 27 stycznia 2023 r. Od tego dnia, zdaniem SKO, należało liczyć ww. termin. SKO w ślad za orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego uznało, że moment uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego otwiera trzymiesięczny termin do skorzystania z dobrodziejstwa określonego w art. 24 ust. 2a u.ś.r., ponieważ dopiero wtedy zawiązuje się stosunek prawny, który jest skuteczny wobec wszystkich podmiotów prawa. Wnioskodawczyni złożyła swój wniosek w dniu 16 maja 2023 r., a więc po upływie trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w ww. przepisie. Z tego względu zastosowanie w sprawie znalazł art. 24 ust. 2 u.ś.r., który stanowi, że świadczenie rodzinne przysługuje od miesiąca, w którym wpłynął prawidłowo wypełniony wniosek wraz z dokumentami.

Skarżąca, działając samodzielnie, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując decyzję organu II instancji w całości. Podniesiono zarzut naruszenia:

1) art. 7b ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., zwanej dalej "k.p.a.") poprzez brak podjęcia przez SKO czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności poprzez zwrócenie się do SR o podanie, jakie informacje w sprawie trybu i ewentualnego momentu uprawomocnienia się wyroku zostały przekazane skarżącej przez ten Sąd;

2) art. 8 k.p.a. przez brak wyjaśnienia powodów złożenia przez skarżącą wniosku po upływie trzymiesięcznego terminu, co podważa zasadę działania obywatela w zaufaniu do organów;

3) art. 9 k.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na wydanie decyzji, w szczególności niepoinformowanie z urzędu o konieczności niezwłocznego złożenia wniosku celem uzyskania świadczenia za okres wstecz;

4) art. 7 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego w celu ustalenia okoliczności związanych z powodami złożenia wniosku z przekroczeniem terminu;

5) art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 340 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą o COVID-19") poprzez niewyznaczenie stronie dodatkowego terminu pomimo, iż cała szeroko rozumiana sprawa związana z ustaleniem grupy niepełnosprawności O. G. dotyczy okresu, w którym obowiązywał stan epidemii oraz zagrożenia epidemicznego z powodu COVID-19;

6) art. 24 ust. 2a u.ś.r. poprzez wąską interpretację przepisu, w zakresie stwierdzenia "wydania orzeczenia" i przyjęcie, że dla daty początkowej trzymiesięcznego okresu istotna jest data uprawomocnienia, a nie dowiedzenia się o nim przez zainteresowanych, w sytuacji, gdy strona mogła mieć uzasadnione wątpliwości co do momentu wydania oraz uprawomocnienia wyroku o sygn. akt V U [...].

W oparciu o ww. zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż świadczenie rodzinne w postaci zasiłku pielęgnacyjnego powinno zostać przyznane począwszy od grudnia 2020 r. Skarżąca wskazała, że nie wiedziała o tym, że zapadł wyrok SR o sygn. akt V U [...]. W poprzedniej sprawie doręczono jej listownie wyrok, tym razem już nie, przez co nie zmieściła się w trzymiesięcznym terminie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od grudnia 2020 r.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Kolegium dodało, że skarżąca miała ustalić w rozmowie telefonicznej z pracownikiem SR, że nie musi ona brać udziału w rozprawie w dniu 19 stycznia 2023 r., kiedy zapadł wyrok w sprawie jej syna – V U [...]. Skarżąca nie ustaliła jednak następnie tego jakiej treści orzeczenie zapadło. W konsekwencji tego skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego z uchybieniem trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. Skarżąca wykazała się niedbałością o swoje interesy.

Na rozprawę w dniu 12 września 2024 r. stawiła się wyłącznie skarżąca. Podtrzymała ona swoją skargę. Skarżąca oświadczyła, że została wprowadzona w błąd przez pracownika SR, ponieważ powiedział jej, że nie musi ona brać udziału w rozprawie sądowej. Miała zostać powiadomiona o treści wyroku, ale to nie nastąpiło. Skarżąca wiedziała o terminie trzymiesięcznym, ale nie wiedziała kiedy wyrok sądu powszechnego uprawomocni się. W czasie rozprawy skarżąca była po zabiegu operacyjnym, a później cała piątka jej dzieci zachorowała. Skarżąca wciąż czekała na orzeczenie SR.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli, zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje m.in. sądową kontrolę decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."]). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd z urzędu powinien wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności, które mają wpływ na ocenę trafności kontrolowanego rozstrzygnięcia, nawet jeśli nie zostały one podniesione przez stronę skarżącą.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena zgodności z prawem decyzji SKO, utrzymującej w mocy decyzję Wójta w sprawie o przyznanie skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.

Jak stanowi art. 16 ust. 1 u.ś.r., zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem pieniężnym (215,84 zł miesięcznie). Przepisy u.ś.r. dotyczące postępowania o przyznanie świadczeń rodzinnych zakładają, że te spośród świadczeń rodzinnych, które mają charakter pieniężny, mają być przyznawane od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Taka jest zasada, która doznaje jednak wyjątku. Zanim Sąd w składzie orzekającym omówi istotę tego wyjątku, należy poczynić kilka zasadniczych uwag wiążących się z konsekwencją zastrzeżenia przez ustawodawcę wyjątku od zasady.

Wprowadzenie przez ustawodawcę wyjątku od zasady wymaga od każdego podmiotu stosującego prawo, aby wykładać przepisy dotyczącego tegoż wyjątku w sposób zawężający. Innymi słowy, wyjątku nie można poddawać wykładni rozszerzającej, skoro wyjątek ten wynika z nadania przez ustawodawcę szczególnego charakteru przełamującego zasadę ogólną (exceptiones non sunt extendendae). Na rzecz tak przedstawionego stanowiska przemawia następujące uzasadnienie: otóż nie można dopuścić wykładni rozszerzającej względem wyjątku od zasady, ponieważ wyjątek ten sam w sobie powoduje konieczność przyjęcia odrębnych założeń i efektów wykładni prawa w odniesieniu do przepisów ogólnych, które znajdują zastosowanie dla całości materii normatywnej. "Zasadę nierozszerzania wyjątków należy odnieść do wszystkich sposobów interpretacji stosowanych względem przepisu. Nieuzasadnione jest zatem dążenie do przyjęcia tego z możliwych wariantów zrozumienia normy, który obejmie jak największą ilość stanów faktycznych, z pominięciem ratio legis czy względów systemowych." (wyrok NSA z dnia 23 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 4520/21).

Wobec tego, że dla przepisu art. 24 ust. 2 u.ś.r. ustawodawca przewidział wyjątek, a został on wysłowiony w art. 24 ust. 2a u.ś.r., niedopuszczalne jest wykładanie szeroko normy prawnej zawartej w tym przepisie. Przepis art. 24 ust. 2a u.ś.r. stanowi: "Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności". Zacytowany przepisu wyraża kilka warunków, jakie muszą łącznie się spełnić, aby móc skorzystać z dobrodziejstwa wskazanego w tym przepisie.

Po pierwsze, aby zastosować przepis art. 24 ust. 2a u.ś.r., musi zapaść orzeczenie o niepełnosprawności. Z uwagi na fakt, że orzeczenie o niepełnosprawności może wydać szeroka gama pomiotów prawa, np. lekarz orzecznik ZUS, powiatowy albo wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, a nawet sąd powszechny, należy uznać, że ostatnie orzeczenie każdego z tych podmiotów wpisuje się w hipotezę normy prawnej zawartej w art. 24 ust. 2a u.ś.r. Zatem orzeczeniem o niepełnosprawności (ostatnim) O. G. na gruncie niniejszej sprawy jest wyrok SR (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 463/23).

Po drugie, wniosek o przyznanie pieniężnego świadczenia rodzinnego musi zostać złożony z zachowaniem trzymiesięcznego terminu, który należy liczyć od momentu wydania ww. orzeczenia o niepełnosprawności (tu: wyroku sądu powszechnego). Kwestia początku liczenia ww. terminu jest główną osią sporu, jaki rozgorzał pomiędzy SKO a skarżącą. SKO, a przed nim Wójt, stwierdziło, że trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. rozpoczyna się z dniem uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego. Skarżąca odrzuca tę argumentację i stwierdza, że należy wykładać ten przepis rozszerzająco i za początek terminu z powołanego przepisu, należy uznać moment powzięcia wiedzy o uprawomocnieniu się orzeczenia sądowego. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko Kolegium i odrzuca wszystkie argumenty, które za początek biegu terminu trzymiesięcznego przyjmują jakąkolwiek inną datę.

Należy zauważyć, że każde orzeczenie o niepełnosprawności (bez względu teraz na organ/sąd, jaki je wydaje) z momentem wydania nie podlega wykonaniu, ponieważ stronie zainteresowanej przysługuje prawo do wniesienia środka odwoławczego. Dopiero z momentem uzyskania przymiotu ostateczności orzeczenie takie staje się wykonalne, a będzie ono ostateczne, jeżeli w terminie przewidzianym w ustawie nie zostanie złożony środek odwoławczy albo taki środek zostanie złożony, ale organ/sąd wyższej instancji, na skutek jego rozpoznania, oddali go. Moment, w jakim orzeczenie takie staje się ostateczne, nie jest zatem równoznaczny z wydaniem takiego orzeczenia, chociaż są od tego wyjątki.

Nie można tracić z pola widzenia tego, że wyrok SR zapadł w postępowaniu sądowym, a nie administracyjnym, jak ma to miejsce przed zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności. Analizując zagadnienie skutków, jakie rodzi orzeczenie sądu powszechnego, należy sięgnąć do regulacji ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 z późn. zm., zwanej dalej "k.p.c."). Wyrok sądu powszechnego nie wywołuje skutku prawnego, dopóki nie stanie się prawomocny. Sąd w składzie orzekającym zwraca uwagę na treść art. 363 § 1 k.p.c., który to przepis potwierdza ww. wywody: "Orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy lub inny środek zaskarżenia". Stan rzeczy wskazany w zacytowanym przepisie może nastąpić jeżeli strona zainteresowana nie złoży środka odwoławczego albo środek ten, uprzednio złożony, zostanie rozpoznany i oddalony przez sąd II instancji, którego orzeczenie, z uwagi na konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego, jest prawomocne z dniem wydania. Dopiero z tą chwilą uprawomocni się wyrok sądu powszechnego I instancji. Należy jeszcze przywołać przepis art. 365 § 1 k.p.c.: "Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby". Zacytowany przepis oznacza, że dopiero orzeczenie prawomocne wywołuje skutki prawne, które są wiążące nie tylko dla stron biorących udział w postępowaniu przed tym sądem, ale także dla innych podmiotów prawa, w tym organów administracji publicznej i innych sądów.

Sąd Rejonowy [...] w P. wydał wyroku o sygn. akt V U [...] w dniu 19 stycznia 2023 r. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 27 stycznia 2023 r., ponieważ żadna ze stron, tj. O. G., ani Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w województwie w. nie złożyła apelacji od tego wyroku. W związku z tym, na podstawie art. 363 § 1 k.p.c., wyrok SR stał się prawomocny i zaczął wywoływać skutki prawne, jakie opisano w pkt I sentencji tego wyroku, a więc m.in. uznano O. G. za osobę niepełnosprawną ze wskazaniami, które na gruncie u.ś.r. uprawniają go do uzyskania pieniężnych świadczeń rodzinnych. Należy dodać, że moment uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego zawiązuje stosunek prawny, z którego wynikają konsekwencje, jakie podmioty wskazane w art. 365 § 1 k.p.c. są zobowiązane do przestrzegania. Z tego też względu Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela pogląd SKO, które stwierdziło, że trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. należy liczyć począwszy od dnia uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego. Analogiczny pogląd dominuje w orzecznictwie innych sądów administracyjnych.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny: "W sytuacji, gdy orzeczenie o niepełnosprawności wydaje sąd powszechny w formie wyroku, wykładni art. 24 ust. 2a u.ś.r. należy dokonać nie tylko z uwzględnieniem funkcji, którą realizować ma dane świadczenie opiekuńcze oraz mechanizmu jego przyznawania uzależnionego od uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności, ale i też innych regulacji przewidzianych w systemie prawa. Co też w konsekwencji prowadzi do przyjęcia, że wskazany w tym przepisie trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia opiekuńczego biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu, nie zaś od dnia jego wydania. W takim wypadku wniosek w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, wraz z kompletem dokumentów, złożony przez osobę uprawnioną w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku winien być uznany za złożony w terminie." (wyrok NSA z dnia 8 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 3587/18, podobnie: wyrok WSA w Lublinie z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 390/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 633/20). Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że akceptując zacytowany powyżej pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz dostrzegając różnice między postępowaniem sądowym a postępowaniem administracyjnym uznać trzeba, że nie są one wystarczające do tego, aby inaczej traktować skutki prawne ostatecznych decyzji oraz prawomocnych wyroków sądowych (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1508/21). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu szerzej omówił sporne zagadnienie: "Nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że w art. 24 ust. 2a u.ś.r. mowa jest o wydaniu orzeczenia definitywnie (w danym okresie) kształtującym sytuację prawną strony w kwestiach dotyczących niepełnosprawności. Skoro więc w trybie sądowym modyfikacja orzeczenia o niepełnosprawności następuje z chwilą uprawomocnienia się wyroku, to najwcześniej od tej daty można mówić o wydaniu orzeczenia w rozumieniu art. 24 ust. 2a u.ś.r. (...) Dołączony do wniosku odpis nieprawomocnego wyroku nie stanowi zatem dokumentu, o jakim mowa w § 8 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenie rodzinne (Dz. U. z 2015 r., poz. 2284)." [wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 29 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 523/17].

Wyrok SR uprawomocnił się z dniem 27 stycznia 2023 r., co stwierdził sędzia w zarządzeniu z dnia 17 lutego 2023 r. (k. 17 akt administracyjnych organu I instancji). Stwierdzenie prawomocności nie konstytuuje prawomocności. Zarządzenie wydane w tym przedmiocie ma skutek deklaratoryjny, ponieważ stan prawomocności jest niezależny (zob. art. 364 § 1 k.p.c.). Trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. rozpoczął zatem swój bieg z dniem 27 stycznia 2023 r. Mając na uwadze metodykę obliczania terminów procesowych (art. 57 § 3 k.p.a.), termin wskazany w art. 24 ust. 2a u.ś.r. upłynął, na gruncie niniejszej sprawy, z dniem 27 kwietnia 2023 r. Jest to termin materialny, którego upływ jest nieodwracalny, o czym Sąd jeszcze wspomni, kiedy będzie odnosić się do zarzutów skargi. Wspomnieć jednak trzeba, że upływ terminu materialnego powoduje niemożność skorzystania z trybu, jaki był dostępny przed jego upływem. Jest to nieodwracalny stan rzeczy.

Skarżąca złożyła swój wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego do OSP w dniu 16 maja 2023 r., co potwierdza prezentata na tym wniosku (k. [...] akt administracyjnych organu I instancji). To zaś oznacza, że wniosek ten został wniesiony z uchybieniem terminu określonego w art. 24 ust. 2a u.ś.r., a Wójt był zobowiązany do rozpoznania wniosku w trybie art. 24 ust. 2 u.ś.r. Skarżąca przekroczyła trzymiesięczny termin o 19 dni. Nie jest przy tym istotne ile dni zwłoki nastąpiło, ponieważ upływ terminu materialnego, jak wspomniano, jest nieodwracalny.

Sąd w składzie orzekającym zwraca uwagę na najnowsze orzecznictwo, które potwierdza dotychczasowe wywody. "Ustawowy termin 3 miesięcy liczony od daty uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego jest czasem wystarczającym dla zorientowania się przez stronę co do swoich praw i obowiązków, pozwalającym na terminowe złożenie wniosku i skorzystanie z rozwiązania, które przewiduje przepis art. 24 ust. 2a u.ś.r." (wyrok NSA z dnia 25 października 2023 r., sygn. akt I OSK 1760/22). Skarżąca nie może zasłaniać się swoją niewiedzą, skoro brała czynny udział w postępowaniu przed SR. Dla dokładnego wyjaśnienia, Sąd przejdzie do omawiania zarzutów podniesionych w skardze, chociaż nie zostanie zachowana kolejność ich przytaczania.

Nie doszło do naruszenia art. 24 ust. 2a u.ś.r. przez organ II instancji. Skarżąca zarzuca organowi odwoławczemu wąską interpretację przepisu, a tak właśnie należy postępować z przepisami, które wyrażają wyjątek od zasady (exceptiones non sunt extendendae). "Wydanie orzeczenia" oznacza, że został wydany wyrok SR, który dopiero od momentu uprawomocnienia się, zaczął wywoływać skutki prawne. Pamiętając art. 365 § 1 k.p.c., inne podmioty prawa były, są i będą związane tymi skutkami, począwszy od dnia 27 stycznia 2023 r. Od tego też dnia należało liczyć termin wskazany w art. 24 ust. 2a u.ś.r. Skarżąca nie mogła mieć żadnych wątpliwości co do momentu wydania wyroku SR. Skarżąca sama oświadczyła na rozprawie sądowej w dniu 12 września 2024 r., że skontaktowała się z pracownikiem SR i wiedziała o terminie rozprawy przed SR. Skarżąca mogła po dniu 27 stycznia 2023 r. skontaktować się ponownie w celu uzyskania informacji o treści zapadłego orzeczenia oraz w celu uzyskania informacji o dalszych krokach działania. Należy przywołać art. 5 k.p.c., w którym mowa jest o obowiązku pouczania strony postępowania przed sądem powszechnym, jeżeli działa bez zawodowego pełnomocnika. Skarżąca z pewnością uzyskałaby wyczerpującą informację. Kwestia uprawomocnienia się jest niezależna od nikogo. Tylko upływ czasu albo wydanie orzeczenia oddalającego apelację przez sąd powszechny II instancji może doprowadzić do uprawomocnienia się wyroku. Wyrok SR musiał zostać doręczony stronom, tj. matce O. G. oraz Wojewódzkiemu Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dla województwa w., ponieważ tylko skuteczne doręczenie odpisu wyroku otwiera termin do uprawomocnienia się wyroku. Jako, że skarżąca kwestionuje doręczenie jej wyroku SR, Sąd w składzie orzekającym musi podkreślić po pierwsze, że nie można oceniać tego zagadnienia, ponieważ to leży w gestii SR. Po drugie, to że skarżąca nie otrzymała fizycznie odpisu wyroku, nie oznacza, że próba jego doręczenia nie została podjęta. Jeżeli na skutek podwójnej awizacji skarżąca nie odebrała odpisu wyroku, korespondencja powróciła do SR ze skutkiem doręczenia (art. 139 § 1 k.p.c.). Dla Sądu w składzie orzekającym istotne jest to, że zarządzenie o stwierdzeniu prawomocności wyroku SR o sygn. akt V U [...] potwierdziło fakt uprawomocnienia się tego wyroku. To oznacza, że doręczenie odpisu wyroku musiało nastąpić skutecznie. Sąd Rejonowy [...] w P. nie mógłby stwierdzić prawomocności wyroku, gdyby nie nastąpiło doręczenie odpisu wyroku, ponieważ nie nastąpiłby tym samym skutek doręczenia, a zatem nie rozpocząłby się bieg terminu do wniesienia apelacji.

Całkowicie chybiony okazał się zarzut naruszenia art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19. Powołany przepis stanowi: "W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu."

Nie było podstaw do wyznaczania jakiegokolwiek terminu, ponieważ wyrok SR, jak i całe postępowanie administracyjne w sprawie o udzielenie zasiłku pielęgnacyjnego odbyło się już po odwołaniu stanu epidemii. Tenże stan został odwołany w myśl § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027), a powołane rozporządzenie weszło w życie z dniem 16 maja 2022 r. Z tymże dniem odwołano stan epidemii w Polsce. To oznacza, że od tejże daty nie było podstaw do zastosowania art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19. Skarżąca nie mogła powoływać się na przepis, którego nie można zastosować od dnia 16 maja 2022 r. Nie ma przy tym znaczenia, że sprawa o ustalenie niepełnosprawności O. G. toczyła się od 2020 r. Była to odrębna sprawa, wyznaczona innym stosunkiem prawnym. Sprawa administracyjna, która została zwieńczona decyzją SKO toczyła się w 2023 r. i tylko w tym zakresie Sąd w składzie orzekającym może dokonywać oceny zgodności decyzji z prawem.

Tak jak Sąd już wspomniał, termin z art. 24 ust. 2a u.ś.r. jest terminem materialnym. Jego upływ jest definitywny i nie można go przywrócić (zob. szerzej wyrok WSA w Kielcach z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 632/23). Nie obowiązuje już przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, stąd nie można przywrócić terminu, do tego, aby skarżąca mogła skorzystać z art. 24 ust. 2a u.ś.r.

Niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 7b k.p.a. Nie było podstaw do dopytywania SR o cokolwiek, ponieważ SKO dysponowało dostatecznymi informacjami, które posłużyły jemu do wydania prawidłowej decyzji. Kolegium wiedziało bowiem o uprawomocnieniu się wyroku SR, a także organ II instancji zapoznał się z zarządzeniem o stwierdzeniu prawomocności tego wyroku. Z tego względu niezasadne było kontaktowanie się z SR.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. Organ II instancji wytłumaczył w uzasadnieniu swojej decyzji dlaczego termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. liczony jest od dnia uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego. Uprawomocnienie się wyroku zawiązuje stosunek prawny, który w świetle art. 365 § 1 k.p.c. zaczyna wywoływać skutki, jakie muszą być respektowane przez wszystkie podmioty prawa. Subiektywne przeświadczenie o nieprzekonaniu skarżącej nie może prowadzić do uznania, że doszło do naruszenia art. 8 k.p.a.

Całkowicie chybiony okazał się zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. Nie ma żadnego przepisu prawa, który obligowałby Wójta albo SKO do powiadomienia skarżącej o tym, że może ona ubiegać się o zasiłek pielęgnacyjny dla swojego dziecka w trybie art. 24 ust. 2a u.ś.r. Należy zaznaczyć, że k.p.a. odnosi się do postępowania administracyjnego, które się toczy. Skarżąca oczekuje, że zostanie zawiadomiona o warunkach z art. 24 ust. 2a u.ś.r. jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego. Jest to niedopuszczalne szczególnie, że organy administracji publicznej, na podstawie art. 6 k.p.a., działają na podstawie i w granicach prawa. Gdyby przepisy u.ś.r. nakładały obowiązek informowania wszem i wobec o przepisie art. 24 ust. 2a u.ś.r., wówczas można byłoby kierować uzasadnione zarzuty wobec organów administracji publicznej. Żaden z organów orzekających w sprawie nie miał wiedzy o tym, że syn skarżącej staje przed SR w sprawie o ustalenie jego niepełnosprawności.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 7 k.p.a. Zarówno Wójt, jak i SKO, wyjaśnili wszystkie okoliczności sprawy, które były niezbędne dla wydania decyzji. Zaniedbanie skarżącej nie może obciążać organów. Jak bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjnym w zacytowanym już powyżej wyroku (z dnia 25 października 2023 r., sygn. akt I OSK 1760/22), termin trzymiesięczny to dostatecznie długi czas, aby zorientować się w sprawie zakończonej wyrokiem sądu powszechnego i podjąć dalsze działania w celu skorzystania z dobrodziejstwa art. 24 ust. 2a u.ś.r. Organy administracji publicznej nie popełniły żadnego błędu w niniejszej sprawie, tak procesowo, jak i materialnie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów skargi jak i jej samej. Kierując się wspomnianym już art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie znalazł żadnej przesłanki, jaka mogłaby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.