Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 607/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. w T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 12 września 2023 r. nr 0401-IEE.7113.96.2023.2 w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjną oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. (dalej: "ZUS") prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku [...] sp. z o.o. w T. (dalej: "skarżąca", "spółka"), na podstawie tytułów wykonawczych z [...] maja 2023 r. nr od [...] do [...], obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące od stycznia do marca 2023 r. Zawiadomieniami z [...] maja 2023 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. Bank potwierdził wpływ zajęć i stwierdził, że obecnie nie mogą zostać zrealizowane ze względu na brak środków. Powyższe zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych skarżąca otrzymała [...] czerwca 2023 r.

Pismem z [...] czerwca 2023 r. skarżąca złożyła skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Wniosła o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, przeprowadzenie dowodów z dokumentów, dokonanie prawidłowego rozliczenia dokonanych przez skarżącą wpłat tytułem spłaty układów ratalnych oraz należności składkowych począwszy od 2020 r. do chwili obecnej oraz wstrzymanie realizacji środków egzekucyjnych do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne. Wskazała, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest całkowicie bezpodstawne, ponieważ czynności zajęcia rachunku bankowego dokonano z naruszeniem prawa. Należności składkowe objęte zawiadomieniami o zajęciu nie stały się wymagalne, gdyż Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. do dnia dzisiejszego nie rozpatrzył merytorycznie złożonych przez skarżącą wniosków o rozłożenie na raty należności składkowych. Organ nie wydał bowiem decyzji administracyjnej w tym zakresie, pomimo

takiego obowiązku. Obecnie przed Sądem Okręgowym w T. prowadzone są postępowania o sygn. akt [...] (postępowanie dotyczy wniosku o rozłożenie na raty należności składkowych za styczeń 2023 r.), [...] (postępowanie dotyczy wniosku o rozłożenie na raty należności składkowych za luty 2023 r.) i [...] (postępowanie dotyczy wniosku o rozłożenie na raty należności składkowych za marzec 2023 r.). Na dzień sporządzenia skargi żadna ze spraw nie została prawomocnie zakończona. Powyższe oznacza to, że nie było prawnej możliwości wystawienia tytułów wykonawczych, a następnie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Ponadto zdaniem spółki, w ramach dokonanej czynności egzekucyjnej zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, który utrudnia prowadzenie działalności gospodarczej, w tym regulowanie należności składkowych, podatkowych i wynagrodzeń za pracę.

Postanowieniem z [...] lipca 2023 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. oddalił skargę na czynność egzekucyjną.

Pismem z [...] lipca 2023 r. skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając mu brak rozpoznania zarzutów określonych w skardze na czynności egzekucyjne oraz nieuwzględnienie faktu braku możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na nierozpoznanie wniosków o rozłożenie na raty należności składkowych. Skarżąca powtórzyła argumenty i wnioski sformułowane w skardze na czynność egzekucyjną. Do zażalenia skarżąca załączyła dokumenty.

Postanowieniem z [...] września 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. z [...] lipca 2023 r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A.

W uzasadnieniu organ wskazał, że strona skarży czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. z [...] maja 2023 r. Zdaniem organu odwoławczego w złożonej skardze nie wskazano jednak wad dokonanej czynności egzekucyjnej. Powołano argumenty, które nie odnoszą się do skargi na wyżej wymienioną czynność egzekucyjną i naruszeń przepisów związanych z dokonaniem tej czynności, są natomiast przedmiotem rozpoznania w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie zgłoszonych przez zarzutów.

Organ podał, że w pouczeniu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wskazano, iż w ramach skargi badana jest tylko zgodność dokonania czynności zajęcia z przepisami prawa oraz, że skarga nie zastępuje innych środków zaskarżenia przewidzianych w ustawie. Skarga na czynność egzekucyjną oraz zarzuty to odrębne środki prawne przysługujące zobowiązanemu w toku postępowania egzekucyjnego. Są to środki niekonkurencyjne, co oznacza, że w ramach skargi nie można podnosić okoliczności stanowiących podstawy do wniesienia zarzutów, czy wniosku o umorzenie postępowania. W związku z tym, zarzuty braku wymagalności należności składkowych, nieistnienia obowiązku czy zapłaty, nie mogą podlegać ocenie w trybie skargi na czynności egzekucyjne, w ramach której rozpatrywać można jedynie formalnoprawne zarzuty dotyczące przeprowadzonej czynności egzekucyjnej. W takim właśnie zakresie dokonano oceny czynności egzekucyjnej zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w zaskarżonym postanowieniu.

Jednocześnie organ stwierdził, że żądanie dotyczące przeprowadzenia dowodów z wymienionych w zażaleniu pism również nie ma znaczenia dla sprawy, której przedmiotem jest skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego z art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479; dalej: "u.p.e.a.").

Zdaniem organu odwoławczego w sprawie, zaskarżona czynność egzekucyjna podjęta została na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a., przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wezwał bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Zawiadomienia o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności ([...] S.A.) w dniu [...] czerwca 2023 r. Bank potwierdził wpływ zajęć i stwierdził, że obecnie nie mogą zostać zrealizowane w całości ze względu na brak środków. Skarżąca stosownie do art. 80 § 3 u.p.e.a. otrzymała zawiadomienia o zajęciu [...] czerwca 2023 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych. Organ podał, że podstawę zastosowanego środka egzekucyjnego stanowiło prawidłowo sporządzone zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, które zawierało wszystkie wymagane dla tego dokumentu elementy określone w art. 67 § 2 i § 2a u.p.e.a., zgodne ze wzorem ustalonym dla tego rodzaju druków w załączniku nr 3 do Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 roku w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 26). Zdaniem Dyrektora organ egzekucyjny stosując środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. nie naruszył przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zatem brak jest podstaw do uznania zasadności złożonej skargi. Pod względem proceduralnym i formalnym zaskarżona czynność egzekucyjna przeprowadzona została prawidłowo. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a powołanej ustawy, tj. egzekucję z rachunku bankowego. Decyzja o zastosowaniu danego środka egzekucyjnego należy do oceny organu egzekucyjnego, który znając okoliczności faktyczne sprawy może najtrafniej wybrać najskuteczniejszy środek. Poza tym, jak wynika z odpowiedzi udzielonej przez bank, na zajętych rachunkach nie ma środków, które podlegałyby zajęciu. Nie sposób zatem uznać, że zastosowany środek był zbyt uciążliwy.

Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, organ wyjaśnił, że nawet uznanie skargi za uzasadnioną nie skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego, a jedynie uchyleniem lub naprawieniem wadliwości czynności. W zakresie wniosków spółki o wstrzymanie realizacji zajęć wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A., uchylenie zajęć oraz zwolnienie z egzekucji rachunku bankowego, organ egzekucyjny poinformował w zaskarżonym postanowieniu, że postępowanie jest w toku, a po ich rozpatrzeniu wyda stosowne rozstrzygnięcie.

Dyrektor wskazał, że wszelkie wątpliwości dotyczące prawidłowego rozliczania dokonanych przez spółkę wpłat kierować należy do wierzyciela (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych), który zobowiązany jest do poboru składek i ich rozliczania. Organ wskazał, że wierzyciel działa na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W sprawie skargi na czynność egzekucyjną z art. 54 u.p.e.a., organ nie ocenia prawidłowości rozliczenia wpłat dokonanych przez spółkę.

Zdaniem organu nieprawidłowa jest argumentacja spółki, że złożenie wniosku o rozłożenie na raty spłaty należności składkowych powinno skutkować powstrzymaniem się przez organ od wszelkich czynności, a w szczególności od wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia egzekucji administracyjnej. Samo złożenie wniosku o rozłożenie zaległości na raty nie wyklucza możliwości wystawienia tytułów wykonawczych i wszczęcia na ich podstawie postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji nie oznacza niedopuszczalności egzekucji. Dopiero wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o rozłożenie na raty sprawia, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego byłoby niedopuszczalne, a gdy postępowanie egzekucyjne jest w toku wywiera skutek w postaci jego zawieszenia, na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie nie doszło do zastosowania ulgi w zapłacie zobowiązania. Zdaniem organu powołane w zażaleniu wyroki również o tym nie przesądzają.

W skardze do tut. Sądu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych postanowień organów obydwu instancji i umorzenie postępowań egzekucyjnych, w których doszło do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Spółka zarzuciła:

1) bezpodstawny brak rozpoznania zarzutów określonych w zażaleniu skarżącej spółki z dnia [...] lipca 2023 r. na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w T. z dnia [...] lipca 2023 r. dot. skargi skarżącej spółki na czynności egzekucyjne,

2) bezpodstawny brak uwzględnienia faktu braku możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na brak rozpoznania wniosków o rozłożenie na raty należności składkowych złożonych przed upływem terminu płatności poszczególnych składek, których dotyczy niniejsze postępowanie,

3) bezpodstawny brak przeprowadzenia przez organy obydwu instancji dowodów zawnioskowanych w treści skargi na czynności egzekucyjne i w zażaleniu.

Skarżąca w skardze zawarła wniosek o przeprowadzenie dowodów z racji ich pominięcia przez organy obydwu instancji pomimo składanych wniosków. Wniosek skarżącej dotyczył:

– dokumentów zgromadzonych w aktach spraw prowadzonych przez Sąd Okręgowy w T. pod sygn. akt [...] (dot. składek za od 02/2021 r. do 06/2022 r.), [...] (dot. składek za 01/2023 r.), [...] (dot. składek za 12/2022 r.), [...] (dot. składek za 11/2022 r.), [...] (dot. składek za 10/2023 r.), [...] (dot. składek za 09/2022 r.), [...] r. (dot. składek za 3/2023 r.), [...] (dot, składek za 2/2023 r.), [...] (dot. składek za 04/2023 r.) – przy czym spółka wniosła o zobowiązanie Sądu Okręgowego w T. o przekazanie akt tych spraw Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w B. celem rozpoznania niniejszej skargi,

– 5 wyroków Sądu Okręgowego w T.: z dnia [...] czerwca 2023 r., sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem., z dnia [...] czerwca 2023 r., sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem, z dnia [...] czerwca 2023 n. sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem, z dnia [...] lipca 2023 n, [...] wraz z uzasadnieniem, a także z dnia [...] września 2023 n, sygn. akt [...] i 1 postanowienia Sądu Okręgowego w T. z dnia [...] sierpnia 2023 n, sygn. akt [...] - załączone do skargi,

– wniosków o rozłożenie na raty należności składkowych za okresy objęte ww. zawiadomieniami - w aktach ZUS,

– odpowiedzi ZUS na wnioski o rozłożenie należności składkowych na raty za okresy objęte ww. tytułami wykonawczymi bez uzasadnienia i bez zachowania właściwej formy prawnej - w aktach ZUS,

– układów ratalnych o numerach [...] - w aktach ZUS,

– wniosków o rozłożenie na raty należności składkowych złożonych przez spółkę poza okresami wskazanymi w treści ww. tytułów wykonawczych począwszy od 2020 r. – w aktach ZUS,

– odpowiedzi ZUS na wnioski o rozłożenie na raty należności składkowych bez uzasadnienia i bez zachowania właściwej formy prawnej poza okresami wskazanymi w treści ww. tytułów wykonawczych począwszy od 2020 r. - w aktach ZUS,

– deklaracji ZUS dotyczących składek za okresy wskazane w treści ww. tytułów wykonawczych - w aktach ZUS,

– pisma spółki z [...] grudnia 2021 r. - w aktach ZUS,

– pisma ZUS z dnia [...] maja 2022 r. - w aktach ZUS,

– pisma spółki z dnia [...] czerwca 2022 r. - w aktach ZUS,

– pisma ZUS z dnia [...] czerwca 2022 r. - w aktach ZUS,

– ponaglenia spółki z dnia [...] lipca 2022 r. - w aktach ZUS,

– pisma ZUS z [...] lipca 2022 r. - w aktach ZUS,

– pisma ZUS z dnia [...] sierpnia 2022 r. (x2) - w aktach ZUS,

– pisma spółki z dnia [...] sierpnia 2022 r. - w aktach ZUS,

– pisma ZUS z dnia [...] września 2022 r. - w aktach ZUS,

– pism spółki: odpowiedzi na pisma ZUS o negatywnym "rozpoznaniu" wniosków o rozłożenie na raty należności składkowych i pism ZUS odpowiadające na te pisma spółki - w aktach ZUS,

– potwierdzeń wpłat należności składkowych przez spółkę począwszy od 2020 r. do chwili obecnej - w aktach ZUS,

– upomnień dotyczących ww. tytułów wykonawczych - w aktach ZUS,

– pisma spółki z dnia [...] stycznia 2023 r. - w aktach ZUS,

– potwierdzenia wysłania elektronicznie korespondencji przez spółkę do ZUS, decyzji ZUS z dnia [...] listopada 2020 r., pisma ZUS z dnia [...] grudnia 2021 r., pisma ZUS z dnia [...] grudnia 2021 r., wniosku o odstąpienie od zabezpieczenia z dnia [...] grudnia 2021 r. - w aktach ZUS,

– ponaglenia spółki z dnia [...] lipca 2022 r., które nie zostało przekazane do Prezesa ZUS - w aktach ZUS.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację wspierającą podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.

Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: "p.p.s.a."). Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Natomiast zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Z p.p.s.a. wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w świetle wskazanych wyżej przepisów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarga dotyczy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, utrzymującego w mocy postanowienie, oddalające skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącej w [...] S.A.

Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 u.p.e.a.). Wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje dalszej realizacji środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W uzasadnionych przypadkach organ egzekucyjny może wstrzymać dalszą realizację tego środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne (art. 54 § 7 u.p.e.a.).

Skład orzekający w pełni podziela stanowisko i argumentację zawartą w wyroku tutejszego Sądu z dnia 14 listopada 2023r., sygn. akt I SA/Bd 426/23, w którym rozpoznawana była skarga skarżącej w podobnej sprawie, dotyczącej skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Z uwagi na istotne podobieństwo tych spraw, Sąd w dalszej części przywoła argumentację zawartą w podanym wyroku.

Należy zatem wskazać, że postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu zainicjowanym taką skargą ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, w kontekście przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia prawidłowości jego prowadzenia. Istotne jest natomiast zbadanie zgodności z prawem oraz prawidłowości dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, w tym tego, czy zastosowany środek egzekucyjny jest dopuszczalny w świetle przepisów u.p.e.a. Nie jest to więc uniwersalny środek ochrony prawnej, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. Jak trafnie podnosi się w judykaturze oraz w piśmiennictwie, skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia. W związku z tym, jeżeli przewidziany jest inny środek ochrony prawnej, taki jak zarzuty czy też zażalenie, to wykluczone jest kwestionowanie określonych okoliczności sprawy za pomocą skargi z art. 54 § 1 u.p.e.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21; z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt III FSK 112/21; a także P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 54.). Skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia.

Przepis art. 7 § 1 i § 2 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret czwarte u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie: 1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego; 3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.

W niniejszej sprawie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T., w celu wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi, dokonał - zgodnie z wymogiem określonym w art. 80 § 1 u.p.e.a. - zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zawiadomieniami z [...] maja 2023r. o numerach od [...] do [...] w [...] S.A. (k. 8-13 akt administracyjnych). Powyższe zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono skarżącej [...] czerwca 2023 r. (k. 14 akt administracyjnych). Do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego organ egzekucyjny zastosował formularz "Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego", który zawiera elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., z uwzględnieniem art. 67 § 2a u.p.e.a. W rezultacie, czynność egzekucyjna została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami. Należy stwierdzić także, że organ egzekucyjny zastosował, przewidziany prawem środek egzekucyjny, spełniając przy tym wymogi formalnoprawne. W konsekwencji, brak było podstaw do uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną. Przedstawione okoliczności faktyczne uzasadniają ocenę co do słuszności oddalenia przez organ egzekucyjny skargi w tym przedmiocie.

Natomiast, odnośnie do stanowiska skarżącej dotyczącego zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego należy wskazać, że jak wynika z art. 7 § 2 u.p.e.a., jedną z zasad w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest stosowanie środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego dla zobowiązanego. Należy podkreślić, iż przepisy ustawy nie wskazują, który z dopuszczonych w postępowaniu egzekucyjnym środków egzekucyjnych jest najmniej uciążliwy. Wybór ustawodawca pozostawił organom egzekucyjnym, czyniąc jedynie zastrzeżenie, by stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku. Organy egzekucyjne winny zatem przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego kierować się z jednej strony jego jak najmniejszą dolegliwością, a z drugiej – efektywnością. W istocie więc, wybór będzie zależał od okoliczności konkretnej sprawy, w tym również, od możliwości wyboru środka. Z natury rzeczy, przymusowe dochodzenie wykonania obowiązków przez zobowiązanego wiązać się będzie z koniecznością znoszenia dokuczliwych skutków toczącego się postępowania egzekucyjnego. Odnośnie oceny stopnia uciążliwości zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lutego 2023r., sygn. akt III FSK 1635/21, stwierdził, że egzekucja z rachunku bankowego jest jednym z łagodniejszych i najczęściej stosowanych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji strona zostaje ograniczona w prawie udzielania zleceń i rozliczeń pieniężnych, i to jedynie do wysokości należności podlegających egzekucji, natomiast rachunek pozostaje otwarty, a strona może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę.

Na uwagę zasługują także formułowane w piśmiennictwie poglądy, że "Kolejność, w jakiej ustawa wylicza środki egzekucji, ma znaczenie w przypadku egzekucji należności pieniężnych, są one bowiem uszeregowane od najłagodniejszego do najbardziej dolegliwego (art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.). Tym samym, powinny być stosowane w takiej kolejności - zgodnie z zasadą stosowania najłagodniejszego środka prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku" (tak: D. R. Kijowski, E. Cisowska-Sakrajda, W. Grześkiewicz [w:] M. Faryna, C. Kulesza, W. Łuczaj, P. Pietrasz, J. Radwanowicz-Wanczewska, P. Starzyński, R. Suwaj, D. R. Kijowski, E. Cisowska-Sakrajda, W. Grześkiewicz, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2015, art. 1a).

W skardze strona podnosi, że zastosowany środek egzekucyjny jest zbyt uciążliwy, ponieważ utrudnia prowadzenie działalności gospodarczej, w tym regulowanie należności składkowych, podatkowych, wynagrodzeń za pracę itp. Do tego wszczęcie postępowania egzekucyjnego niezasadnie naraża spółkę na koszty egzekucyjne w znacznej wysokości. Przede wszystkim jednak narusza dobre imię spółki sugerujące, że spółka nie reguluje zobowiązań. Odnosząc się do podanych argumentów zauważyć należy, że względem skarżącej spółki, wbrew jej stanowisku, zastosowano w istocie najmniej uciążliwy środek egzekucyjny. Skarżąca podnosząc taki zarzut nie wskazała innych, jej zdaniem mniej uciążliwych środków egzekucyjnych, które prowadziłyby bezpośrednio do wykonania dochodzonego obowiązku. To skłania do wniosku, że organ zastosował środek najmniej uciążliwy, tym bardziej, że według dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia nie mogły zostać zrealizowane ze względu na zerowe saldo zajętych rachunków (k. 21-23 akt administracyjnych). Niewątpliwie, to w interesie skarżącej leżało wskazanie alternatywnych sposobów prowadzących do zaspokojenia wierzyciela. W ocenie Sądu, potwierdza to stanowisko organu, o braku zasadności argumentacji spółki także w tym przedmiocie. Skarżąca podnosząc argument o utrudnieniu prowadzenia działalności gospodarczej, w tym regulowania należności składkowych, nie dostrzega, że zastosowanie tego środka egzekucyjnego jest konsekwencją istnienia zaległości w opłacaniu należności. Rację należy wobec tego przyznać organom, że w sprawie brak było podstaw do rozpatrywania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego jako zbyt uciążliwego środka egzekucji w sytuacji, gdy strona skarżąca nie wskazała innego środka spełniającego cele egzekucji. O tym, czy środek egzekucyjny jest "zbyt uciążliwy" decydują okoliczności konkretnej sprawy i nie może o tym świadczyć sam fakt utrudnień w prowadzeniu działalności gospodarczej na skutek zajęcia.

Analiza treści podniesionych w złożonej do Sądu skardze zarzutów i użytej na ich poparcie argumentacji prowadzi do wniosku, że wykraczają one poza ramy postępowania wszczętego w trybie art. 54 u.p.e.a., tj. skargi na czynności egzekucyjne. Skarżąca kwestionuje bowiem samą możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zwraca uwagę na brak możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego podnosząc, że należności składkowe objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie stały się wymagalne. Przytoczona na poparcie tych twierdzeń argumentacja zmierza do wykazania, że złożone przez skarżącą wnioski o rozłożenie należności składkowych na raty nie zostały rozpatrzone. Tak sformułowane zarzuty można jednak podnosić w sprawie, której przedmiotem jest rozstrzygnięcie w przedmiocie wniesionych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Rozpoznanie ich w ramach skargi na czynności egzekucyjne, byłoby więc obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Także okoliczności odnoszące się do zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie mogą stanowić przedmiotu badania w sprawie ze skargi na czynność egzekucyjną. Jak wyżej bowiem wskazano w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną ocenie podlega prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej, a nie działania będące podstawą egzekucji. W postępowaniu tym nie bada się więc zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie ocenia się też prawidłowości jego prowadzenia. Ocenie podlegają wyłącznie konkretne czynności egzekucyjne. Podkreślić jednak należy, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się postanowienie wierzyciela z [...] lipca 2023 r. wydane w przedmiocie zgłoszonych zarzutów (k. 32-34 akt administracyjnych). Z treści pisma ZUS z dnia [...] sierpnia 2023 r. przekazującego zażalenie na postanowienie w sprawie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną wynika, że postępowanie w sprawie zgłoszonych zarzutów pozostaje w toku (k. 51 verte akt administracyjnych). Jako że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zarzuty podniesione w skardze, które wykraczają poza granice postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, nie mogły stanowić przedmiotu rozważań w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W rezultacie stwierdzić należy, ze zasadne jest stanowisko organu odwoławczego utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych strony. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z szeregu dokumentów, które w istocie miałyby zmierzać do poczynienia ustaleń faktycznych w sprawie, wykraczających poza przedmiot sprawy. Zasadą jest, że Sąd zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. orzeka na podstawie akt sprawy przedstawionych wraz z odpowiedzią na skargę. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż uwzględnienie wniosku dowodowego wskazanego przez skarżącą nie było niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, albowiem dotychczas zgromadzony materiał dowodowy stwarzał Sądowi możliwość dokonania oceny legalności zaskarżonego postanowienia, w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl

J. Ziołek L. Kleczkowski H. Adamczewska - Wasilewicz