Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 822/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Umorzono postępowanie administracyjne
Powołane przepisy: article: art. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 2134
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz (spr.) WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2018 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zniszczenie drzewa I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i umarza postępowanie administracyjne; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej B. P. kwotę 1372 (jeden tysiąc trzysta siedemdziesiąt dwa ) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 11 września 2012 roku do Wydziału Kształtowania Środowiska Urzędu Miasta [...] wpłynęło pismo Straży Miejskiej Miasta [...] w sprawie usunięcia drzew z terenu nieruchomości przy ul. [...] w K..

Po zakończeniu postępowania w tej sprawie Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] października 2013 r. wymierzył właścicielowi nieruchomości B.L. administracyjną karę pieniężną za usunięcie 3 drzew z gatunku kasztanowiec bez wymaganego zezwolenia a Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. znak [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 11 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 738/14, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji do ponownego rozpatrzenia.

Po kolejnym przeprowadzeniu postępowania Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. ponownie wymierzył B.L. administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia a Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2015 r. znak [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt II SA/Kr [...], uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r. znak [...], oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji z dnia [...] lutego 2015 r.

Po kolejnym przeprowadzeniu postępowania Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. wymierzył B.L. administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia. W rozstrzygnięciu uwzględniono zmiany stanu prawnego wynikające z art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1045). Samorządowe Kolegium Odwoławcze - decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak [...] - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1527/16 ponownie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak [...], oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji znak [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał na konieczność oceny, czy istnieje możliwość zachowania przez drzewo żywotności z uwagi na fakt, iż pomimo poważnego okaleczenia drzewo wypuszcza pędy, co dało by podstawę do zastosowania przepisu art. 88 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, który stanowi, iż termin płatności kar wymierzonych na podstawie ust. 1 pkt 3 odracza się na okres 5 lat, jeżeli stopień zniszczenia drzewa lub krzewu nie wyklucza zachowania jego żywotności.

Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...], na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3, art.89 ust.4, art. 87a ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2016 r. poz. 2134 ze zm.), w związku z art. 53 ust. 3. ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1045), art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. z 2016 r., poz. 2249), art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. z 2017 poz.1074), § 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Środowiska z 3.07.2017 w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r. poz. 1330), oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, zwanej dalej k.p.a.) wymierzył B. P. administracyjną karę pieniężną w wysokości 3.859,20 zł. za zniszczenie 1 szt. drzewa, gatunku kasztanowiec zwyczajny o wyliczonym obw. 128,64 cm. Z uwagi na fakt, iż stopień zniszczenia drzewa nie wyklucza zachowania jego żywotności, organ I instancji odroczył na okres 5 lat 70% płatności wyliczonej administracyjnej kary pieniężnej tj. kwoty w wysokości 2.701,44 zł. pozostałą kwotę w wysokości 1.157,76 zł. należy wpłacić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja administracyjna stanie się ostateczna.

Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 25 września 2017 r. B.L. poinformował o zmianie nazwiska na B. P..

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji szczegółowo streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowane w niniejszej sprawie.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalono, iż przedmiotem postępowania jest drzewo rozwidlone na wys. poniżej 130 cm, o pniach ściętych na wys. wys. 95 cm, 98 cm oraz 103 cm, przy braku możliwych do zmierzenia kłód z poszczególnych pni.

Na podstawie opisu stanu drzewa dokonanego podczas oględzin w dniu [...] maja 2016 r., jak również opisu drzewa podczas czynności weryfikujących aktualny stan drzewa w dniu [...] października 2017 r. - organ I instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie doszło do ogłowienia przedmiotowego kasztanowca. Wytworzenie aparatu asymilacyjnego w postaci liści na gałązkach oraz żywotne pączki wskazują, że stwierdzony w dniu [...] października 2017 stan drzewa nie wyklucza w przyszłości zachowania jego żywotności.

Prezydent Miasta [...] wskazał, że na zdjęciach w aplikacjach internetowych Street View z września 2009 r. i z Google z czerwca 2011 r. widać, iż przedmiotowe drzewo o wysokości ponad dwukrotnie większej od wysokości budynku, było w bardzo dobrym stanie fitosanitarnym, oraz posiadało dużą koronę. W trakcie postępowania strona nie podnosiła jakichkolwiek zastrzeżeń co do stanu zdrowotnego tego drzewa (a nawet przeciwnie wskazywała, iż rozwój drzewa powodował szkody), od września 2009 r. do czerwca 2011 r. stan drzewa nie uległ zmianie, na pniaku drzewa powstały odrosty (świadczące o dobrym stanie drzewa), w dacie jego usunięcia (wrzesień 2012 r.) musiało ono być w dobrym stanie fitosanitarnym.

Z kolei, w opisie drzewa zawartym w protokole z wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...] października 2012 r. oraz na wykonanych wówczas fotografiach przedstawiających stan drzewa bezpośrednio po wykonanych cięciach widać jednoznacznie, że cięcia wykonano w postaci "ogłowienia" tj. odcięcia całej korony drzewa. Drzewo rozwidlało się na wysokości poniżej 130 cm od ziemi na 3 odnogi, które zostały ścięte na wys. 95 cm (zmierzony najmniejszy promień 9,9 cm), 98 cm (zmierzony najmniejszy promień 9,8 cm) oraz 103 cm (zmierzony najmniejszy promień 12,9 cm). Wykonane cięcia obejmowały 100% korony drzewa i prowadziły do ogłowienia drzewa tj. całkowitego pozbawienia korony. Zakres wykonanych prac znacznie przekracza ustawowo dopuszczalne normy.

Organ I instancji mając na uwadze wytyczne zawarte w wyroku WSA w Krakowie z dnia 21 marca 2017 r. oraz z uwagi na to, iż podczas oględzin nie odnaleziono kłód tego drzewa przymiarem wstęgowym (posiadającym cechę i świadectwo legalizacji) organ wyliczył karę na podstawie art. 89 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym, jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%. Nadto obliczenie wysokości administracyjnej kary pieniężnej oparto o pomiary drzew wykonane podczas wizji terenowej w dniu [...] października 2012 r.

B. P. po zapoznaniu się z aktami sprawy pismem z dnia 10 października 2017 r. wniosła o dokonanie powtórnej wizji lokalnej w celu wykonania pomiarów przedmiotowego drzewa, w tym jego wysokości, obwodu korony oraz obwodów pni i wyrastających gałęzi wraz z ich liczba. W opinii skarżącej drzewo żyje i przyrasta, co mają potwierdzić wnioskowane pomiary.

Organ I instancji w odpowiedzi na powyższy wniosek wskazał, że organy administracji nie mają obowiązku przeprowadzania każdego dowodu, ale tylko takiego, który pozwala na ustalenie, czy też wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. W przedmiotowym postępowaniu Sąd wyrokiem z dnia 21 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1527/16, wskazał na konieczność oceny, czy istnieje możliwość zachowania przez drzewo żywotności z uwagi na fakt, iż pomimo poważnego okaleczenia drzewo wypuszcza pędy. Ocena żywotności drzewa, zdaniem Sądu, może być wykonana przez organ, a w razie konieczności z udziałem rzeczoznawcy.

Organ orzekający potwierdził fakt żywotności drzewa dwukrotnie tj. podczas wizji lokalnej w dniu [...] maja 2016 r., jak podczas czynności weryfikujących aktualny stan drzewa w dniu [...] października 2017 r., podczas których stwierdzono, iż: "Kasztanowiec zwyczajny rosnący w pobliżu obiektu budowlanego, będący przedmiotem postępowania administracyjnego, o przyciętej koronie w roku 2012. W dniu przeprowadzenia czynności korona odroślowa o zachowanej żywotności (pędy żywotne, pąki tegoroczne lepiące się, żywe)." Ponieważ ustalenia dokonane przez organ jednoznacznie wskazują na obecne zachowanie żywotności i nie wykluczają możliwości zachowania żywotności w przyszłości, powoływanie rzeczoznawcy było nieuzasadnione i wpływałoby wyłącznie na przedłużenie postępowania. Tym samym, z uwagi na dysponowanie przez organ orzekający wymiarami drzewa, nie ma żadnych podstaw do wykonania kolejnych pomiarów.

Odwołanie od powyższej decyzji w złożyła skarżąca - B. P..

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

- art. 88 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i 7 i art 89 ustawy o ochronie przyrody przez ich błędną wykładnię i nałożenie kary na stronę - właścicielkę nieruchomości położonej przy ul. [...] [...], podczas gdy zniszczenia drzewa dopuściła się osoba trzecia tj. J. K.;

- art.: 88 ust. 10 w zw. z art. 83f ust. 1 pkt. 3a ustawy o ochronie przyrody przez jego nie zastosowanie i błędne przyjęcie, iż na stronie ciążył obowiązek uzyskania zezwolenia na wycięcie drzewa w sytuacji, gdy B. P. nigdy nie była przedsiębiorcą i nie prowadziła działalności gospodarczej, a zniszczenie drzewa objętego niniejszą decyzją nie miało żadnego związki z jakimikolwiek celami związanymi z działalnością gospodarczą B. P. lub jakiegokolwiek innego podmiotu.

II. Błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących postawę wydania niniejszej decyzji, polegający na bezzasadnym przyjęciu, iż zniszczenie drzewa zostało dokonane przez B. P. na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, w sytuacji gdy zniszczenia dopuścił się J. K. w ramach ekscesu, a przeprowadzone przez niego działania miały na celu wyłącznie uporządkowanie nieruchomości i zabezpieczenie zabudowań gospodarczych zlokalizowanych na prywatnej nieruchomości i nie były w żaden sposób z działalnością gospodarczą związane.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 88 ust. 1 pkt 3 i ust. 4, art. 87a ust. 5, ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 2016, poz. 2134 ze zm.) oraz art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. 2017, poz. 1257) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja organu I instancji jest - co do ustaleń faktycznych i prawnych - prawidłowa. Zgodnie z zaleceniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 21 marca 2017 r., które wiążą organ na podstawie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, po przeanalizowaniu wcześniej zapadłych wyroków w sprawie Sąd uznał - co do zasady - ustalenia organu I instancji za prawidłowe. Niemniej jednak Sąd zalecił przeprowadzenie przez organ I instancji ponownych oględzin ściętych drzew (drzewa) na okoliczność ewentualnego zachowania ich żywotności. Jako wadliwe Sąd ocenił stanowisko organu, że bez znaczenia jest fakt, że z pozostawionej części pnia drzewa wyrosły niewielkie pędy, bo są to nowe krzewy pochodzenia odroślowego. Według Sądu uznać należało, że organ w tym konkretnym zakresie nie zastosował się do wskazań znajdujących się w uprzednich prawomocnych wyrokach Sądu. Dalej Sąd wskazał, iż obecnie zgodnie z art. 88 ust. 4 ustawy termin płatności kar wymierzonych na podstawie ust. 1 pkt 3 można odroczyć na okres 5 lat, jeżeli stopień zniszczenia drzewa lub krzewu nie wyklucza zachowania jego żywotności. Uzasadnieniem dla przyjęcia takiej regulacji jest fakt, że zgodnie z wiedzą dendrologiczną, proces obumierania drzewa po jego uszkodzeniu jest procesem długotrwałym. Ocena stanu żywotności drzewa po 5 latach od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za jego zniszczenie jest bardziej rzetelna i wiarygodna.

Analizując decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ zastosował się do oceny prawnej zawartej w ww. wyroku i wydał decyzję po przeprowadzeniu ponownych oględzin przedmiotowego drzewa w dniu [...] października 2017 r. W protokole z wizji lokalnej stwierdzono, że kasztanowiec zwyczajny rosnący w pobliżu obiektu budowlanego, będący przedmiotem postępowania administracyjnego, o przyciętej koronie w roku 2012 – w dniu przeprowadzenia czynności posiada koronę odroślową o zachowanej żywotności. A zatem należy przyjąć, że drzewo stanowiące przedmiot niniejszego postępowania zachowało żywotność i odtwarza koronę. Z akt sprawy, w tym w szczególności odwołania i skargi, do której dołączono zdjęcia "odrostów drzewa" kasztanowca, wynika, że faktycznie drzewo wypuszcza nowe pędy, które odrosły już na znaczną wysokość.

Zdaniem organu odwoławczego organ wymierzający karę administracyjną za zniszczenie drzewa bez pozwolenia zobowiązany jest do ustalenia, czy drzewo nie ma możliwości odrodzenia się. Jak wyżej zostało wskazane, organ I instancji zastosował się do tego obowiązku i w wyrzeczeniu swojej decyzji odroczył spłatę kary na okres 5 lat.

Odnosząc się do zarzutu wadliwego ustalenia odszkodowania, poruszonym w ww. wyroku, organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotowe drzewo w okresie od 2012 roku do chwili obecnej nie tylko wypuściło pędy, ale również zwiększyło obwód pni. Ponieważ wysokość kary jest uzależniona od wielkości obwodu pnia (pni), nie jest zasadnym - zdaniem Sądu - obliczanie kary według stanu istniejącego aktualnie ale należy oprzeć się na wielkości obwodu pnia (pni) z 2012 roku, czyli na dzień popełnienia deliktu. Organ I instancji ponownie obliczając wysokość kary pieniężnej i w tym zakresie zastosował się do wskazówek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Organ odwoławczy podniósł, że w dotychczas prowadzonym postępowaniu administracyjnym, w wydanych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jak również w decyzjach Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie było kwestionowane wycięcie drzewa w ramach prowadzenia działalności gospodarczej. W obecnie rozpatrywanym odwołaniu to ustalenie zostało zakwestionowane przez stronę. W związku z powyższym organ odwoławczy wskazał, że nieruchomość na której rosło przedmiotowe drzewo stanowi własność osoby fizycznej - B. P.. W wypisie z ewidencji gruntów i budynków istniejące zbudowania zostały zdefiniowane, jako "inne mieszkalne". Wskazano, że oferowana nieruchomość przeznaczona jest do wynajmu pod działalność gospodarczą. Nieruchomość może być wykorzystywana pod różne formy działalności, jako pracownia rzemieślnicza, jako magazyn, jako biura. Teren nieruchomości jest oferowany wynajmującemu dla celów indywidualnego zagospodarowania. Nieruchomość wraz z budynkiem była zatem wynajmowana przez właścicielkę nieruchomości. Dodatkowo potwierdza ten fakt pismo z dnia 28.08.2013 r. w który zostało stwierdzone, że B. P. planowała wynająć całą nieruchomość. W toku użytkowania budynków przez najemców w poprzednich latach, najemcy skarżyli się na zapchane rynny i nieefektywną wentylację. W świetle powyższych faktów wydaje się uzasadnione stwierdzenie o braku przesłanek do zastosowania art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję wniosła skarżąca B. P..

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- art. 88 ust. 10 w zw. z art. 83f ust. 1 pkt. 3a ustawy o ochronie przyrody przez jego nie zastosowanie i błędne przyjęcie iż na stronie ciążył obowiązek uzyskania zezwolenia na wycięcie drzewa w sytuacji, gdy skarżąca nigdy nie była przedsiębiorcą i nie prowadziła działalności gospodarczej, a zniszczenie drzewa objętego niniejszą decyzją nie miało żadnego związku z jakimikolwiek celami związanymi z działalnością gospodarczą skarżącej lub jakiegokolwiek innego podmiotu do niej należącego.

- art. 89 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie wszczętego postępowania w sytuacji, gdy od końca roku, w którym zniszczono drzewo (tj. 2012 r.), upłynęło już ponad 5 lat

- art. 88 ust. 1 pkt 2, ust 2 i 7 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody przez ich błędną wykładnię i nałożenie kary na stronę - właścicielkę nieruchomości położonej przy ul. [...] [...], podczas gdy zniszczenia drzewa dopuściła się osoba trzecia tj. J. K..

Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła zarzuty skargi.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017.2188) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018.1302) zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd jednak podkreśla w tym miejscu, że w świetle zaś art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2018 r. wydana na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 88 ust. 1 pkt 3 i ust. 4, art. 87a ust. 5, ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 2016, poz. 2134 ze zm.) oraz art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. 2017, poz. 1257) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].12.2017 r. wymierzającą B. P. administracyjną karę pieniężną za zniszczenie 1 szt. drzewa, gatunek kasztanowiec zwyczajny w wysokości 3.859,20 zł. Z uwagi na fakt, iż stopień zniszczenia drzewa nie wyklucza zachowania jego żywotności, organ I instancji odroczył na okres 5 lat 70% płatności wyliczonej administracyjnej kary pieniężnej tj. kwoty w wysokości 2.701,44 zł. pozostałą kwotę w wysokości 1.157,76 zł. należy wpłacić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja administracyjna stanie się ostateczna.

Kontrola zaskarżonej ww. decyzji doprowadziła do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie w zakresie wskazanym poniżej.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalono, iż przedmiotem postępowania jest drzewo rozwidlone na wys. poniżej 130 cm, o pniach ściętych na wys. 95 cm, 98 cm oraz 103 cm, przy braku możliwych do zmierzenia kłód z poszczególnych pni. W przedmiotowej sprawie organy ustaliły ponad wszelką wątpliwość, że zniszczenie drzewa miało miejsce w roku 2012.

Kolegium stwierdziło, iż decyzja organu I instancji jest prawidłowa odnośnie ustaleń faktycznych i prawnych.

Sąd podziela w całości ustalenia organów odnośnie stanu faktycznego, a to parametrów ściętego drzewa oraz okoliczności, w jakich to nastąpiło.

Wskazać należy, że co do zasady obowiązkiem organów administracji jest rozstrzyganie indywidualnej sprawy administracyjnej w oparciu o przepisy prawa obowiązujące w dacie orzekania przez te organy. Obowiązek ten wynika z wyrażonej w art. 6 k.p.a. i art. 7 Konstytucji zasady praworządności, zgodnie z którą organy administracji publicznej mają obowiązek działania na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Regułę tę mogą modyfikować przepisy intertemporalne, które wskazują sposób rozstrzygania sytuacji międzyczasowych poprzez pozostawienie w mocy przepisów zmienianych do spraw wszczętych, a niezakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów, bądź też zastosowanie zasady bezpośredniego działania przepisów zmienionych.

Jednak Sąd nie może stracić z pola widzenia faktu, że nastąpiła zmiana stanu prawnego. Sąd wskazuje, że z dniem 1 stycznia 2017 roku weszła w życie ustawa z dnia 16 grudnia 2016 roku o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. 2016.2249), zgodnie z którą poczyniono istotne zmiany w treści m.in. art. 83f ustawy o ochronie przyrody, który to przepis określa wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów, o którym mowa w art. 83 ust. 1 ustawy.

Zgodnie z art. 4 ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. 2016.2249),

1. Do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy nowe, chyba że opłata za usunięcie drzewa naliczona na ich podstawie byłaby wyższa niż opłata naliczona na podstawie przepisów dotychczasowych.

2. Do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy nowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, byłaby względniejsza.

Zgodnie z art. 83f. ust. 1 pkt 3a znowelizowanej ustawy o ochronie przyrody w, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r., określającego wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów, "przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do: drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej".

Art. 83 ust. 1 u.o.p. formułuje obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów. Zatem należy zauważyć, że zgodnie z nowelizacją ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - nie było wymagane, na dzień orzekania przez organ I instancji, zezwolenie na wycięcie drzewa w okolicznościach wskazanych w art. 83 ust. 1 u.o.p., tak więc w takiej sytuacji nie ma podstaw prawnych do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

W przekonaniu Sądu, jeżeli postępowanie w sprawie nałożenia kary administracyjnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia przez właściciela nieruchomości - osobę fizyczną zostało wszczęte przed dniem 1 stycznia 2017 r. i niezakończone do tego dnia, to po dniu 1 stycznia 2017 r. organ powinien postępowanie umorzyć w trybie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.

Z kolei ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody (Dz.U.2017.1074), która wprowadziła w niektórych sytuacjach dla wspomnianego w art. 83f ust. 3a właściciela obowiązek zgłoszenia zamiaru wycięcia drzewa, nie zawiera przepisów przejściowych, a w myśl art. 3 tej ustawy wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia z wyjątkiem art. 1 pkt 3 lit. c w zakresie art. 83f ust.14 pkt 2, który wchodzi w życie z dniem wejścia w życie rozporządzenia, o którym mowa w art. 40 ust. 3 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Wynika z tego, że obowiązek zgłoszenia realizuje się jedynie do stanów faktycznych zaistniałych po dniu jej wejścia w życie, tj. po dniu 17 czerwca 2017r.

Z art. 83f ust. 1 pkt 3a znowelizowanej u.o.p. bezsprzecznie wynika, że po dniu 1 stycznia 2017r. zezwolenie na usunięcie drzew z nieruchomości stanowiących własność osoby fizycznej nie było wymagane, jeśli wycinka nie miała związku z działalnością gospodarczą. A skoro tak, to prowadzone postępowanie w sprawie ukarania właściciela nieruchomości z tego tytułu stałoby się bezprzedmiotowe po wejściu w życie u.z.u.o.p.

Stanowiący materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2016 r., poz. 2134 ze zm.) stwierdza, że wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia.

Dyspozycja tego przepisu ma więc zastosowanie w sytuacji "usunięcia" drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia, jednakże zdaniem Sądu zastosowanie powinna mieć również w niniejszej sprawie zniszczenia drzewa.

Ustawa o ochronie przyrody nie wyjaśnia, czym jest "usunięcie". Przez usunięcie drzew i krzewów należy więc rozumieć wycięcie, zniszczenie lub przesadzenie drzew i krzewów z terenu danej nieruchomości tworzącej zagospodarowaną i zorganizowaną całość (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 865/04).

W demokratycznym państwie prawa, w myśl zasady nullum crimen sine lege i zasady stosowania przepisów względniejszych, (w tym, w przedmiocie kary administracyjnej), w sytuacji zmiany stanu prawnego w czasie, nie ma podstaw prawnych, zdaniem Sądu, aby karać w trybie administracyjnym za czyny, które w przeszłości pod rządami uprzednio obowiązującego prawa stanowiły tzw. delikty administracyjne a obecnie nimi, w myśl ustawy, nie są. Nie można bowiem prowadzić w demokratycznym państwie prawnym postępowania administracyjnego w sprawie ukarania za popełnienie deliktu administracyjnego, kiedy w czasie prowadzenia tego postępowania, dany czyn - w świetle powszechnie obowiązującego prawa - nie stanowi już deliktu administracyjnego.

Ocena prawna dokonana przez Sąd w tym zakresie jest zarazem spójna z treścią przepisów międzyczasowych ustaw nowelizujących u.o.p. Przepisy te nakazują kierunkowo bowiem stosowanie kary względniejszej w przypadku, gdy dany czyn jest nadal ustawowo penalizowany. W związku z tym, w przypadku braku ustawowej penalizacji za uprzednio penalizowany czyn, nie powinno stosować się obecnie kary administracyjnej przystającej/przypisanej uprzednio już nieobowiązującą normą do czynów penalizowanych w przeszłości, a obecnie ustawowo nie penalizowanych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 marca 2017 r. II SA/Kr 1175/16).

Wobec faktu, że obowiązek zgłoszenia w odniesieniu do właściciela, o którym mowa w art. 83f ust.1 pkt 3a istnieje dopiero od dnia 17 czerwca 2017r., siłą rzeczy nie może być odnoszony do zniszczenia drzewa sprzed tej daty.

Sąd wskazuje, że B. P. jak wynika z rejestru gruntów jest właścicielem nieruchomości przy ul. [...]. Charakter nieruchomości wskazuje na typowy sposób korzystania z niej dla celów mieszkalnych.

Sąd dał wiarę wyjaśnieniom skarżącej, że wynajem pomieszczeń w budynku gospodarczym miał charakter sporadyczny i nie realizował znamion wykonywania działalności gospodarczej. Skarżąca nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Skarżąca przyznała, iż przed wrześniem 2012r. okazjonalnie wynajmowała część zabudowań gospodarczych znajdujących się na nieruchomości. Był to jednak najem prywatny, nie stanowiący zorganizowanej , ciągłej działalności gospodarczej, a podatek odprowadzała w oparciu o stawkę ryczałtową. Jednocześnie zamiar prowadzenia działalności gospodarczej nie jest tożsamy z jej prowadzeniem.

Zdaniem Sądu, opartym na kontroli oceny przez organy stanu faktycznego wynikającego z akt sprawy i wyjaśnień strony skarżącej, a także ustawowego pojęcia prowadzenia działalności gospodarczej relewantnego na czas zniszczenia przedmiotowego drzewa, w którym jest akcentowana m.in. ciągłość prowadzenia tej działalności, kontrolowane organy nie wykazały, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą, z którą to skonkretyzowaną działalnością związane byłoby zniszczenie drzewa. A zatem bezpodstawnie nie skorzystały w kontrolowanej sprawie z okoliczności prawnych i faktycznych związanych z faktem, że ścięcie drzewa nastąpiło na cele nie związane z działalnością gospodarczą. Zarazem, w ocenie Sądu obecnie orzekającego, akceptacja potencjalnych pozytywnych ustaleń w przedmiocie prowadzenia tej działalności gospodarczej przez skarżącą podjętych przez organy, nie była bezpośrednim przedmiotem wiążących ocen/wypowiedzi Sądu w dotychczasowych ww. wyrokach dotyczących sprawy.

Jeśli zatem, począwszy od 1 stycznia 2017 r., właściciel nieruchomości będący osobą fizyczną był zwolniony od konieczności uzyskania zezwolenia na ścięcie drzewa na cele nie związane z działalnością gospodarczą, co powodowało, że w sytuacji niezakończonego postępowania administracyjnego nie mógł zostać obciążony karą administracyjną, to w ocenie Sądu zwolnienie to odpowiednio musi się odnosić do zniszczenia drzewa.

Z tych względów, przy zastosowaniu przepisu art. 83 f ust. 1 pkt 3a u.o.p., w świetle artykułu 4 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. u.z.u.o.p., nakazującego do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie u.z.u.o.p. stosować nowe przepisy – należało uznać, że brak podstaw prawnych do nałożenia kary administracyjnej.

Jeśliby zatem usunięcie drzewa w okolicznościach istniejących w kontrolowanej sprawie odpowiadało dyspozycji art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., a zatem zezwolenie nie byłoby na dzień orzekania przez organy wymagane ustawą, uzasadnione było zastosowanie w kontrolowanej sprawie przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., jak również art. 145 § 3 p.p.s.a.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., jak również art. 145 § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku.

Sąd orzekł, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. o zwrocie kosztów postępowania, jak w pkt II sentencji wyroku, zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 1372 zł, na którą oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości 155 zł., składa się również wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 1200 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j.: Dz. U. 2015 r., poz. 1800) oraz opłata za udzielone pełnomocnictwo w wysokości 17 zł.