Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 3487/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Krystyna Daniel AWSA Janusz Kasprzycki (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2006 r. sprawy ze skargi S.T. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 25 października 2001 r., Nr [....] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą j ą decyzję tego samego organu z dnia 10 września 2001 r., II. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego S.T. kwotę 10 zł ( dziesięć złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 września 2001 r., Nr: [....] , wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 z późn. zm., zwaną dalej w skrócie - ustawą o kombatantach (...)), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. pozbawił S.T. uprawnień kombatanckich, przyznanych mu decyzją z dnia 15 czerwca 1984 r. Zarządu Wojewódzkiego ZBOWiD w N. , z tytułu "wali zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej" w okresie od [....] stycznia 1950 r. do [....] listopada 1950 r

W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik Urzędu wskazał, że S.T. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej" za okres od [....] stycznia 1950 r. do [....] listopada 1959 r., podczas którego pełnił służbę wojskową w Wojsku Polskim. W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...):" pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. l ust. 2, w art. 2 oraz art. 4. Uprawnienia te zachowuj ą jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od [....] maja 1945 do [....] czerwca 1947 r." Mając na więc na względzie treść wyżej przywołanego przepisu oraz to, że S.T. nie przedstawił żadnych nowych dowodów na okoliczność udziału jego w walkach z oddziałami, o których mowa w art. l ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...) podczas pełnienia przez niego służby wojskowej, Kierownik Urzędu pozbawił S.T. przyznanych mu uprawnień kombatanckich.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionym w terminie, S.T. stwierdził, że podczas pełnienia służby wojskowej nie należał do żadnej organizacji politycznej ani też młodzieżowej. Jako żołnierz czynnej służby wojskowej musiał wykonywać rozkazy. W legitymacji wydanej przez ZBOWiD wpisano mu, że jest utrwalaczem władzy, ale na to nie miał żadnego wpływu. Podniósł, że podczas okupacji niemieckiej pracował jako członek Armii Krajowej w charakterze łącznika w miejscowościach [....] -[....]. Był tam narażony na niebezpieczeństwo ze strony władz hitlerowskich. Do wniosku dołączył między innymi oświadczenia dwóch świadków na okoliczność jego działalności w Armii Krajowej.

Decyzją z dnia 25 października 2001 r., Nr [....] , w oparciu o art. 138 § l pkt l w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.), oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach..), Kierownik Urzędu utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 10 września 2001 r.

W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik Urzędu wskazał, że w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy ustalono, iż S.T. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "utrwalania władzy ludowej" za okres od [....] stycznia 1950 r. do [....] listopada 1950 r. W okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim, w [....] Pułku KBW. Jak wynika z akt kombatanckich ZBOWiD oraz z wykazu jednostek, załączonego do pisma CAW nr [....] z dnia 22 sierpnia 1995 r., żołnierze [....] Pułku KB W w latach 1947-1949 nie brali udział w walkach z Wehrwolfem. W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, że ustalenia te są zgodne z tymi, jakie dokonał organ w zaskarżonej decyzji. Na mocy art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...), pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. W odniesieniu natomiast do podniesionej kwestii przynależności S.T. do Armii Krajowej, Kierownik Urzędu stwierdził, iż rozpatrzenie przez niego wniosku o przyznanie nowego tytułu uprawnień kombatanckich bez udokumentowanego wniosku i rekomendacji byłoby naruszeniem przepisu art. 22 ust. l ustawy o kombatantach..) oraz art. 22 ust. 3 ustawy, gdyż, takie wnioski mogły być kierowane do dnia 31 grudnia 1998 r.

W skardze do sądu administracyjnego S.T. powtórzył okoliczności podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, związane ze służbą wojskową oraz jego działalnością w Armii Krajowej.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.).

Stosownie natomiast do § l rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. (Dz.U. Nr 72, poz. 653) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., w których stroną skarżącą są osoby zamieszkałe poza obszarem właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości osoby te zamieszkują.

W świetle art. l § l p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, w tym w zakresie - legalności decyzji administracyjnych ( art. l i art. 3 p.p.s.a.). Przy czym, jak głosi art. 134 § l tej ustawy, sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przeto kontroli legalności dokonuj ą również z urzędu.

Skarga-jest uzasadniona, albowiem sądowa kontrola, przeprowadzona w niniejszej sprawie, wykazała, że zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja tego samego organu naruszaj ą prawo.

Postępowanie w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich toczy się w ramach i na zasadach określonych przepisami k.p.a.

Skoro Kierownika Urzędu obowiązują zasady postępowania ustanowione w k.p.a., to zobligowany jest on do przestrzegania w szczególności jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, jaką jest zasada dążenia do osiągnięcia prawdy obiektywnej, mająca kapitalny wpływ na ukształtowanie całego procesu . Z przepisu art. 7 k.p.a., w którym jest ona wyrażona, wynika obowiązek organu administracji publicznej do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą.

Wiąże się z tym również aprobowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że w sprawach związanych z uprawnieniami kombatanckimi, których tłem są złożone procesy historyczne, odległe w czasie fakty i zmienne oceny, należy dołożyć szczególnej staranności, aby postępowanie administracyjne przez swoją sprawność i poprawność przekonywało o bezstronności organów administracyjnych, a przez to w korzystny sposób kształtowało świadomość oraz kulturę prawną obywateli, czego wymaga art. 8 k.p.a. (por. wyrok NSA z 04.09.2002, sygn. akt: SA 3115/01, LEX nr 142318).

Nie należy także zapominać, że to w procedurze administracyjnej urzeczywistniają się przepisy prawa materialnego, stanowiące podstawę prawną danego rozstrzygnięcia.

W świetle regulacji ustawy o kombatantach (...) uprawnienia kombatanckie przysługują osobie, która spełnia jedno lub więcej wymagań określonych w art. l ust. 2, art. 2 i art. 4 tej ustawy.

Jednakże, wbrew twierdzeniom Kierownika Urzędu możliwe jest wykazywanie przez stronę w ramach postępowania weryfikacyjnego tego, że uprawnienia kombatanckie przysługują jej nie tylko z tytułu udziału w utrwalaniu władzy ludowej lecz także na podstawie innego tytułu prawnego. Wynika to z nowszego orzecznictwa sądowego (wyrok SN z 22.02.2001, III RN 77/00, publik. OSNAP 2001/15/475). Dodać także należy, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003 r., sygn. akt: SK 4/02, publik, w OTK-A 2003/4/31, orzekł o niezgodności art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach(...) z art. 2 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W sytuacji zatem, gdy S.T. powołał się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na swoją działalność w Armii Krajowej, co mogło stanowić tytuł uprawnień kombatanckich, stosownie do art. ł ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach (...), obowiązkiem Kierownika Urzędu było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, co do zaistnienia tych okoliczności. Wykazanie tytułu należy do strony. Kierownik Urzędu powinien natomiast ocenić oświadczenia skarżącego składane w postępowaniu weryfikacyjnym oraz znajdujące się w aktach ZBOWiD, porównać je ze sobą i z oświadczeniami świadków podniesionymi na tą okoliczność. Organ powinien także, w miarę potrzeby dopuścić inne dowody. Dopiero stwierdzenie, że skarżący nie legitymuje się żadnymi uprawnieniami kombatanckimi, na podstawie art. l ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach (...), może spowodować pozbawienie go uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...).

Sąd stwierdza, że poprzez błędną wykładnię art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...) Kierownik Urzędu naruszył przepisy prawa materialnego, natomiast, poprzez nie wyjaśnienie tego, że skarżący - S.T. - legitymuje się innym tytułem uprawnień kombatanckich, naruszył przepisy postępowania, art. 7, 77 § l k.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 145 § l pkt l lit "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

O kosztach natomiast orzekł w punkcie II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 ze zm.).