Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 321/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.169 par.1, par.4, art.67b par.1
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art.151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 marca 2024 r. nr SKO/WA/400/787/2024 w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 marca 2024 r. nr SKO/WA/400/787/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie (dalej też "organ odwoławczy") utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Szczecin (dalej też organ I instancji") z dnia 19 stycznia 2024 r. nr WPiOL-IV.3120.112.2023.AR o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku W. B. (dalej też "Strona" lub "Skarżąca") w sprawie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ I instancji ww. postanowieniem z dnia 19 stycznia 2023 r., wydanym w trybie art. 169 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., zw. dalej: "O.p.") orzekł o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku W. B. z dnia 3 grudnia 2023 r. w sprawie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2023 rok za nieruchomość położoną w Szczecinie przy ul. [...].

Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 168 O.p. podanie, aby mogło być uznane za czynność prawnie skuteczną, powinno spełniać określone w tym przepisie wymogi co do formy oraz co do treści. W przypadku wymagań co do treści, skuteczność podania ustawodawca uzależnił od wskazania w podaniu osoby od której pochodzi, wskazania jej adresu lub adresu do doręczeń w kraju, identyfikatora podatkowego, przedstawienia w nim żądania oraz umieszczenia pod nim podpisu. Podanie powinno także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych.

Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 67b § 1 O.p. organ na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych określonym w art. 67a: które nie stanowią pomocy publicznej, które stanowią pomoc publiczną de minimis lub stanowią pomoc publiczną. Organ zaznaczył, że w sytuacji, gdy wnioskodawca jest przedsiębiorcą, prawidłowym identyfikatorem podatkowym, którym powinien się posługiwać w postępowania podatkowych jest nr NIP. Wniosek Strony nie zawierał takiego identyfikatora. Dlatego też, organ pismem z dnia 11 grudnia 2023 r. wezwał Stronę do usunięcia w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, braków formalnych podania tj. podania numeru NIP oraz wskazania rodzaju wnioskowanej ulgi.

W wezwaniu organ I instancji pouczył Stronę, że niezastosowanie się do wezwania spowoduje pozostawienia podania bez rozpatrzenia.

W odpowiedzi na wezwanie, Strona przesłała wniosek o przedłużenie terminu do przedłożenia dokumentów, choć organ I instancji na tym etapie, nie wzywał jeszcze Strony o przedstawienie materiału dowodowego. Wobec powyższego, organ uznał, że Strona nie usunęła w wyznaczonym terminie braków formalnych wniesionego podania, a tym samym zaszły przesłanki z art. 169 § 4 O.p.

Od powyższego postanowienia, Strona wniosła zażalenie, przesłane za pomocą środków komunikacji elektronicznej w dniu 10 lutego 2024 r.

Organ zaznaczył przy tym, że postanowieniem z dnia 19 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie stwierdziło niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez B. B., z uwagi na fakt, że z wnioskiem złożonym w dniu 3 grudnia 2023 r. o udzielenie ulgi wystąpiła wyłącznie W. B. i to do niej, organ I instancji kierował korespondencję, w tym postanowienie z dnia 19 stycznia 2024 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 19 stycznia 2024 r.

Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, że Strona w reakcji na otrzymane tytuły wykonawcze złożyła w dniu 3 grudnia 2023 r. za pomocą środków komunikacji elektronicznej, wniosek o umorzenie opłat za podatek od nieruchomości za rok 2023 - w nawiązaniu do wniosku i argumentacji wniosku z dnia 14 września 2020 r. dotyczącego podatku od nieruchomości, wnosząc zarazem o dołączenie wszystkich nowych dokumentów, które zostały wysłane do sprawy.

Wezwaniem z dnia 11 grudnia 2023 r. wystosowanym w trybie art. 169 § 1 O.p. organ I instancji wezwał Stronę do usunięcia braków formalnych podania z dnia 3 grudnia 2023 r., poprzez złożenia pisma z numerem NIP w związku z posiadaniem statusu aktywnego przedsiębiorcy w CEiDG oraz do wskazania na załączonym druku, zgodnie z art. 67 b § 1 O.p. rodzaju wnioskowanej ulgi, tj. wskazanie czy: Strona wnosi o ulgę niestanowiącą pomocy publicznej (zastrzegając, że w tym przypadku, Strona winna uzasadnić dlaczego udzielenie ulgi nie będzie groziło zakłóceniem konkurencji oraz nie wpłynie na wymianę handlową miedzy państwami członkowskimi UE), czy o ulgę stanowiącą pomoc de minimis (organ pouczył, że w takim przypadku należy złożyć wszystkie otrzymane zaświadczenia o pomocy de minimis w bieżącym roku oraz w ciągu dwóch poprzedzających go lat, albo oświadczenia o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie, informacje niezbędne do udzielenie pomocy de minimis sporządzone na formularzu stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawionych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis - druk w załączeniu, sprawozdanie finansowe za okres trzech ostatnich lat obrotowych, a w razie braku obowiązku ich sporządzania sprawozdanie o przychodach, kosztach, wyniku finansowym); czy o ulgę stanowiącą pomoc publiczną w ramach jednego z przeznaczeń wymienionych w art. 67b 1 pkt 3 lit a- m O.p. (w tym wypadku należało wskazać przeznaczenie pomocy oraz złożyć informację sporządzoną na formularzu wzoru z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawionych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż de minimis zaznaczając, że wzór można pobrać ze strony internetowej http://eurząd,szczecin.pl; oświadczenie o nieotrzymaniu pomocy, jeśli Strona dotychczas nie korzystała z pomocy publicznej, sprawozdanie finansowe za okres trzech ostatnich lat obrotowych, a w razie braku obowiązku ich sporządzania sprawozdanie o przychodach, kosztach, wyniku finansowym).

W dniu 3 stycznia 2024 r. do organu wpłynął wniosek podpisany przez W. B. i B. B. o przedłużenie terminu na przedłożenie dokumentów, w którym zaznaczono, że B. B. jest na zwolnieniu lekarskim do dnia 31 grudnia 2023 r. i opiekę nad nią sprawuje schorowana matka i w związku z powyższym, wystąpiono o przedłużenie terminu do przedłożenia dokumentów, jak wskazano - po ustaniu zaostrzenia chorób tj. po dniu 14 listopada 2024r.

Nadto wnioskująca o przedłużenie terminu podała, że z uwagi na obszerność zgromadzonego materiału, który należy przygotować, skopiować (materiał jest obszerny na kilkaset stron) - nie można go wysłać przez ePUAP - z uwagi na ograniczenia załączników do 150 MB.

Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji wydając zaskarżone postanowienie nie przystąpił do merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie ulgi, gdyż uznał, że podanie wniesione przez W. B. w dniu 3 grudnia 2023 r. o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za rok 2023, jest obarczone brakami formalnymi, których Strona nie usunęła w terminie wskazanym w wezwaniu z dnia 11 grudnia 2023 r.

Organ odwoławczy powołując treść art. 168 § 2 i 169 §1 O.p. wskazał, że Skarżąca wezwanie do usunięcia braków formalnych podania odebrała w dniu 27 grudnia 2023 r. a tym samym, upływ terminu nastąpił z dniem 3 stycznia 2024 r. Organ wskazał przy tym, że 7 dniowy termin wyznaczony w oparciu o art. 169 § 1 O.p., ze swej istoty nie podlega przedłużaniu.

Z uwagi na fakt, że Strona powoływała się na stan długotrwałej choroby własnej oraz córki, organ odwoławczy zaznaczył, że skoro okoliczność przebywania na długotrwałym zwolnieniu lekarskim nie jest w orzecznictwie sądowym postrzegana za wypełniającą przesłankę do przywrócenia uchybionego terminu w świetle art. 162 O.p., to tym bardziej powołane się na taką okoliczność, nie mogło wywrzeć wpływu na bieg terminu ustawowego do usunięcia braków formalnych podania, którego to terminu, organ podatkowy nie może w żaden sposób modyfikować, tj. skracać czy przedłużać. Dlatego też wniosek złożony przez Stronę w dniu 3 stycznia 2024 r. o przedłużenie terminu, nie mógł wywrzeć oczekiwanego przez Stronę skutku. Na potwierdzenie tego stanowiska Kolegium przywołało wyrok NSA z dnia 27 października 2023 r. III FSK 4176/21 oraz wyrok NSA z 3 kwietnia 2015 r. II FSK 552/13.

Kolegium stwierdziło, że wezwanie organu I instancji z dnia 11 grudnia 2023 r. zawierało prawidłowe pouczenie o skutkach nieusunięcia braków w terminie. Wezwanie to również w sposób jasny precyzowało w jakim zakresie wniesione przez Stronę podanie w dniu 3 grudnia 2023r. było obarczone brakami formalnymi, a nadto jak wynika z treści wezwania, dołączone zostały odpowiednie druki, które Strona miała w zależności od rodzaju pomocy o którą zwracała się, odpowiednio wypełnić i odesłać. Co do zasady, rację miał też organ I instancji, że osoba ze statusem przedsiębiorcy w postępowaniu podatkowym identyfikuje się nr NIP. Bezsprzecznie, Strona mając pełną świadomość utrzymywania aktywnego statusu przedsiębiorcy w rejestrze publicznym, właśnie z uwagi na posiadany status przedsiębiorcy zobowiązana była w związku z art. 67b O.p., przede wszystkim do sprecyzowania rodzaju pomocy o którą się zwraca, gdyż organ podatkowy nie jest władny do samodzielnego doprecyzowania rodzaju ulgi, o którą występuje podatnik.

Kolegium zaznaczyło, że w wezwaniu organ I instancji wskazał rodzaje pomocy, o które może zwrócić się Strona. Wskazało także, że w sytuacji gdy przepisy prawa wymagają dołączenia do wniosku ściśle określonych w formie lub treści załączników, które mają na celu potwierdzenie zasadności tego wniosku, wówczas braki tych załączników - co do formy lub co do treści - należy traktować na równi z brakami formalnymi samego wniosku. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym, przykładem takiej regulacji jest art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Kolegium wskazało, że dostrzega, iż Strona we wniesionym zażaleniu wskazała, że w ciągu ostatnich dwóch lat nie otrzymała żadnej pomocy de minimis i te wszystkie informacje od kliku lat posiada UM, niemniej zauważyło, że oświadczenie o nieotrzymanej pomocy de minimis składane na etapie odwoławczym jest spóźnione, gdyż termin wyznaczony wezwaniem organu I instancji z dnia 11 grudnia 2023 r. upłynął z dniem 3 stycznia 2024 r. a poza tym, ustawodawca w art. 37 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej ( Dz.U. z 2023 r., poz.702) upoważnił Rady Ministrów, do określenia w drodze rozporządzenia, zakresu informacji oraz wzór formularza informacji przy ubieganiu się o pomoc de minimis, który to formularz organ I instancji przesłał wraz z wezwaniem, gdyby Strona ten rodzaj pomocy wybrała.

Kolegium wskazało, że każdy wniosek o uruchomienie postępowania o przyznanie ulgi podatkowej wymaga spełnienia warunków formalnych o których mowa w art. 168 O.p. a Wnioskodawca występując o ulgę określa rodzaj pomocy, co wynika wprost z art. 67b O.p.

Kolegium przypomniało, że organ I instancji w wezwaniu z dnia 11 grudnia 2023 r. wskazał na trzy rodzaje ulg : 1) niestanowiąca pomocy publicznej, 2) stanowiącą pomoc de minimis, 3) pomoc publiczną z przeznaczeniem na cel określony przez ustawodawcę, a zatem Strona winna była rozważyć, który rodzaj pomocy jest adekwatny do jej sytuacji i złożyć w tym zakresie w wyznaczonym terminie odpowiednie oświadczenie. Brak w tym zakresie nie został przez Stronę usunięty, co z kolei było przeszkodą do nadania biegu sprawie.

W tym stanie rzeczy, Kolegium stwierdziło, że zaktualizowała się podstawa prawna do wydania przez organ I instancji postanowienia o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku z dnia 3 grudnia 2023 r. o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za nieruchomość położoną w Szczecinie przy ul. [...], na rok 2023 .

Końcowo Kolegium wskazało, że pozostawienie wniosku z dnia 3 grudnia 2023 r. bez rozpatrzenia, nie pozbawia Strony, prawa do złożenia nowego wniosku odpowiadającego wymogom prawnym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Szczecinie, Skarżąca wniosła o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazał, że obrona w tej sprawie jest zasadna z uwagi na fakt nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego dokonanej ustawą nowelizującą z dnia 7 kwietnia 2017 r.

Skarżąca podniosła, że w postępowaniach administracyjnych wszczętych począwszy od 1 czerwca 2017 r. w sytuacjach, gdy podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, organ wzywa podmiot składający podanie do uzupełnienia braków formalnych w wyznaczonym przez siebie terminie, nie krótszym niż siedem dni. Jednocześnie organ poucza składającego podanie, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Tym samym w wyniku nowelizacji organ, do którego trafiło podanie zawierające braki uzyskał szersze możliwości działania pozwalające mu na elastyczne kształtowanie terminu na uzupełnienie tychże braków. Długość wyznaczonego terminu winna uwzględniać zakres stwierdzonych braków oraz realne możliwości ich uzupełnienia. Wyznaczony przez organ termin nie może być jednak nigdy krótszy niż 7 dni.

Należy jednocześnie przyjąć iż organ wyznaczający termin na uzupełnienie braków formalnych podania władny jest termin ten wydłużyć - z urzędu lub na wniosek podmiotu składającego podanie. Możliwość taka istnieje jednak wyłącznie zanim wyznaczony pierwotnie termin nie minie.

Skarżąca wskazała, że ważne są też zmiany dotyczące nakładania, czy umarzania kar, m. in. niezależnie od sposobu określenia w przepisach wysokości kary, możliwe będzie odstąpienie od jej nałożenia. Zmiana ustawy wprowadza wiele innych korzystnych dla obywateli i przedsiębiorców zmian.

Pismem procesowym z dnia 20 września 2024 r. skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika uzupełniła argumentację skargi.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie, tj:

I. art. 7 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy;

II. art. 9 K.p.a., poprzez niewyczerpujące poinformowanie skarżącej o okolicznościach prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

III. art. 64 § 2 K.p.a., poprzez jego błędną wykładnię a w konsekwencji nieokreśleniu dłuższego niż 7 dni terminu do uzupełnienia braków formalnych.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Wedle skarżącej, w sprawie organ I instancji nie skorzystał z możliwości wyznaczenia dłuższego terminu do uzupełnienia braków formalnych aniżeli 7 dni, zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a. Powyższe może stanowić naruszenie art. 9 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej powinny bowiem czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organ administracji jest zobowiązany do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do państwa. Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego.

W ocenie Skarżącej, organ, pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie podjął wystarczających czynności, pozostając całkowicie bierny.

Zdaniem skarżącej, organ nie wziął pod uwagę niezbędnych okoliczności faktycznych, m. in. złego stanu zdrowia Skarżącej, jej wniosku o przedłużenie terminu na uzupełnienie braków formalnych podania oraz nie skorzystał z przysługującego mu na gruncie przepisów k.p.a. uprawnienia do wyznaczenia dłuższego terminu do uzupełnienia braków formalnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - zwanej w dalszej części p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika nadto, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach, mając na uwadze treść art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd uznał że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Istota sporu sprowadza się do oceny prawidłowości postanowienia o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku Strony z dnia 3 grudnia 2023 r. w sprawie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2023 rok w trybie art. 169 O.p. Organy podatkowe uznały bowiem, że wniosek o umorzenie zaległości podatkowej posiadał braki formalne, które należy uzupełnić w terminie 7 dni, a braków tych we wskazanym terminie, mimo prawidłowego pouczenia Skarżąca nie uzupełniła.

Po pierwsze zatem Sąd zauważa, iż umorzenie zaległości podatkowej następuje w trybie ustawy Ordynacja podatkowa, nie zaś w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tego względu Strona w skardze błędnie powoływała się na naruszenia przepisów K.p.a. Organy nie mogły naruszyć przepisów K.p.a. albowiem nie miały one zastosowania w badanej sprawie.

Dalej należy wyjaśnić, że instytucja "podania", którym niewątpliwie jest również wniosek strony o odroczenie zapłaty zaległości podatkowej, uregulowana została w art. 168 O.p. Na podstawie § 1 tego przepisu, podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, ponaglenia, wnioski) wnosi się na piśmie lub ustnie do protokołu. Natomiast podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu podatkowego.

Zgodnie z kolei z art. 168 § 2 O.p. podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adres (miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności) lub adres do doręczeń w kraju, identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydentów - numer i serię paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość, lub inny numer identyfikacyjny, o ile nie posiadają identyfikatora podatkowego, a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych.

Według art. 169 § 1 O.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

Zgodnie z art. 169 § 4 O.p. organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie.

W sprawie nie ma sporu, że Strona w związku z treścią art. 168 § 2 O.p. zobowiązana była do wskazania w podaniu (wniosku) identyfikatora podatkowego, nie ma też sporu, że w dniu składania wniosku Strona posiadała status aktywnego przedsiębiorcy.

Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 375) identyfikatorem podatkowym jest:

1) numer PESEL - w przypadku podatników będących osobami fizycznymi niebędących zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług lub nieprowadzących działalności gospodarczej;

2) NIP - w przypadku pozostałych podmiotów podlegających obowiązkowi ewidencyjnemu, o którym mowa w art. 2.

Natomiast stosownie do art. 3a ww. ustawy w przypadku gdy z odrębnych przepisów wynika obowiązek podawania NIP, obowiązek ten dotyczy wyłącznie podmiotów, które są obowiązane posiadać NIP na podstawie przepisów niniejszej ustawy.

W myśl zatem powyższych przepisów Strona jako przedsiębiorca, winna była podać we wniosku swój identyfikator podatkowy, którym był NIP, nie zaś PESEL. Zasadnie więc organ wezwał Stronę do uzupełnienia braków wniosku, m.in. poprzez podanie numeru NIP w terminie 7 dni, wynikającym z art. 169 § 1 O.p., pouczając Stronę że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

Strona w wyznaczonym terminie ustawowym wynikającym wprost z treści art. 169 § 1 O.p. nie uzupełniła braków, a jedynie wniosła o przedłużenie terminu. Tymczasem wbrew stanowisku Strony, organ nie miał możliwości przedłużenia ustawowego terminu wynikającego z art. 169 § 1 O.p. Pogląd ten jest jednolicie wskazywany tak w doktrynie np. Etel Leonard (red.), Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, opublikowany: LEX/el. 2024, jak i w orzecznictwie gdzie jednoznacznie podkreśla się, że siedmiodniowy termin na udzielenie odpowiedzi na wezwanie organu podatkowego do uzupełnienia braków nie podlega przedłużeniu (por. wyrok NSA z 3.04.2015 r., II FSK 552/13).

W takiej sytuacji, już z powodu nieuzupełnienia w terminie braku formalnego wniosku o którym mowa w art. 169 § 1 O.p. poprzez brak podania identyfikatora podatkowego w postaci numeru NIP, organ nie miał innego wyjścia niż wydanie postanowienia o pozostawieniu podania Strony bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 1 O.p.

Nie budzi jednak też wątpliwości, że kolejnym z braków formalnych które skutkowały koniecznością pozostawienia podania Strony bez rozpatrzenia, był również brak wskazania rodzaju ulgi z katalogu art. 67b § 1 O.p. o którą Strona się ubiegała.

Wyjaśnić bowiem należy, że zgodnie bowiem z art. 67a § 1 pkt 3 O.p., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W myśl zaś art. 67b § 1 O.p. organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a:

1. które nie stanowią pomocy publicznej;

2. które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;

3. które stanowią pomoc publiczną (określoną w pkt od a do m).

W świetle powyższej regulacji, postępowanie w sprawie ulg, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. wszczynane może być jedynie na wniosek, a zatem to wnioskodawca określa zakres tego postępowania. Organ podatkowy nie może zakresu tego określić samodzielnie.

Wskazać również należy, że w sytuacji gdy przepisy prawa wymagają dołączenia do wniosku ściśle określonych w formie lub treści załączników, które mają na celu potwierdzenie zasadności tego wniosku, wówczas braki tych załączników - co do formy lub co do treści - należy traktować na równi z brakami formalnymi samego wniosku.

Organ zasadnie zatem pismem z dnia 11 grudnia 2023 r. wezwał Skarżącą nie tylko do wskazania numeru NIP, ale także do wskazania – na załączonym druku – o jaki rodzaj ulgi z wymienionych w art. 67b § 1 O.p. Strona wnioskuje. Jak już wskazano, w wezwaniu organ prawidłowo pouczył Skarżącą, że czynności tej należy dokonać w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania tego wezwania, jak również, że nieuzupełnienie braków formalnych w tym terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w dniu 27 grudnia 2023 r.

Strona w wyznaczonym terminie nie zastosowała się do powyższego wezwania i nie wskazała jakiego rodzaju pomocy się domaga.

Tymczasem jak wskazuje się w orzecznictwie (por. np. prawomocny wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Lu 41/19) otrzymawszy wniosek przedsiębiorcy o udzielenie ulgi organ powinien w pierwszej kolejności ustalić, o jakiego rodzaju ulgę podatnik się ubiega i w zależności od tego ewentualnie wezwać stronę do przedłożenia stosownych dokumentów. Dopiero, gdy przedsiębiorca przedłoży niezbędne dokumenty, z których będzie wynikało, że spełnia warunki do ubiegania się o pomoc określoną w art. 67b § 1 pkt 1-3 o.p. organ winien rozważyć rodzaj udzielonej pomocy. Rodzaj pomocy publicznej, o jaki ubiega się podatnik, powinien bezspornie wynikać ze złożonego przez niego wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. We wniosku tym podatnik zobowiązany jest wskazać, czy udzielenie ulgi ma nastąpić w ramach pomocy de minimis czy też jednego z rodzajów pomocy wymienionych w art. 67b § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa. W przypadku braku tego typu informacji, organ podatkowy nie może domniemywać o jaki rodzaj pomocy podatnik się ubiega. Z tego względu konieczne jest dołączenie do wniosku różnych dodatkowych informacji i zaświadczeń w zależności od rodzaju wnioskowanej pomocy. Jeżeli więc nie wynika to z wniosku, organ podatkowy na podstawie art. 169 § 1 O.p. wzywa podatnika do uzupełnienia braków, z pouczeniem, że niedokonanie tego przez podatnika spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia.

Z kolei w doktrynie wskazuje się, że do braków formalnych, które rodzą obowiązek organu podatkowego do wezwania wnioskodawcy celem ich usunięcia na podstawie art. 169 § 1 O.p., zalicza się tylko te braki, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2016, s. 901).

Niewątpliwie brak wskazania rodzaju ulgi z katalogu wymienionego w art. 67b § 1 O.p. uniemożliwił nadanie podaniu właściwego biegu.

W tej sytuacji organ podatkowy pierwszej instancji, również z tego powodu był nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do wydania, na podstawie art. 169 § 4 O.p. postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia - co też uczynił.

Dodatkowo tylko wyjaśnić należy, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, uchybienia nazywane również "brakami formalnymi" mogą dotyczyć zarówno określonego elementu treści pisma, jak i odnosić się do wymaganych prawem załączników do podania, a niespełnienie przez pismo wymogów przewidzianych przepisami prawa nie ogranicza się jedynie do przepisów Ordynacji podatkowej (tak uchwała NSA z 26 maja 2003 r., FPK 3/03, ONSA 2003, nr 4, poz. 125).

Wymagania określone w art. 168 § 2 O.p. stanowią niezbędne minimum informacji potrzebnych do należytego rozpoznania podania, w pewnych jednak wypadkach konieczne i celowe jest rozszerzenie tak rozumianej materialnej podstawy czynienia ustaleń w toku postępowania, a w konsekwencji uzupełnia wymogi formalne wniosku o dodatkowe elementy. W szczególności aktualne jest to w odniesieniu do postępowania toczącego się z udziałem przedsiębiorcy, od którego zasadniczo wymaga się większej dbałości o ochronę własnego interesu aniżeli ma to miejsce w przypadku przeciętnego obywatela (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 1817/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, organ pierwszej instancji wykonał wszystkie ciążące na nim obowiązki nałożone przepisami prawa w sytuacji, gdy podanie Strony zawierało braki formalne uniemożliwiające jego merytoryczne rozpoznanie. Organ wezwał Skarżącą do uzupełnienia braków formalnych przedmiotowego wniosku oraz pouczył o skutkach niedopełnienia tych czynności w wyznaczonym terminie. Organ działał więc na podstawie i w granicach prawa. Organ nie miał też możliwości przedłużenia terminu wynikającego z art. 169 § 1 O.p. jak chciałaby tego Strona.

W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny jest jednoznaczny - Skarżąca, której doręczono wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku, nie zastosowała się do tego wezwania. Z takim zaś stanem faktycznym - jak wskazano wyżej - przepisy Ordynacji podatkowej łączą pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia.

Końcowo zauważyć wypada, że wydanie formalnego postanowienia o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, nie czyni sprawy umorzenia zaległości podatkowych rzeczą osądzoną. Skoro w niniejszej sprawie nie rozstrzygnięto merytorycznie sprawy wniosku o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za 2023 rok za nieruchomość położoną w Szczecinie przy ul. [...], to Strona może ponownie złożyć wniosek stosując się do wszystkich zaleceń niezbędnych do merytorycznego załatwienia sprawy.

Sąd nie stwierdził też innych nieprawidłowości skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Mając na uwadze, że nie znaleziono podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie narusza prawo, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).