Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 713/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 4, art. 148
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2024 r. w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 sierpnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12 października 2023 r., nr [...] Wójt Gminy [...] (dalej również jako: "Wójt" lub "organ I instancji") orzekł o ustaleniu na rzecz B. sp. z o.o. z siedzibą w K. środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia pod nazwą: "Budowa zakładu produkcji pianki poliuretanowej w [...]" realizowanego na terenie nieruchomości o numerach geodezyjnych [...], [...], [...] i [...], położonych w obrębie W., gmina [...].

W dniu 10 kwietnia 2024 r. do Urzędu Gminy [...] wpłynął wniosek W. S. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 12 października 2023 r. oraz następcze uchylenie powyższej decyzji. W treści pisma W. S. podniósł, że o fakcie wydania przez Wójta Gminy [...] decyzji z dnia 12 października 2023 r. dowiedział się od sąsiada M. H., który w czasie rozmowy przedświątecznej w dniu 28 marca 2024 r. w sposób pobieżny przedstawił mu okoliczności wydania tej decyzji oraz wskazał podejmowane czynności prawne w celu wzruszenia decyzji. Wyjaśnił, że nie miał wiedzy o wydaniu przez organ tej decyzji, albowiem brał jedynie udział w postępowaniu odwoławczym w sprawie decyzji środowiskowej odnośnie wniosku T. , gdzie decyzję SKO zaskarżył do WSA w Poznaniu. W. S. podkreślił dalej, że jest stroną postępowania w rozumieniu art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm. – dalej jako ustawa). Ponadto W. S. wskazał, że jest właścicielem domu mieszkalnego położonego bezpośrednio w strefie sąsiadującej z planowaną inwestycją, a zatem znajdującego się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w rozumieniu powyższego przepisu. Stwierdził, że wnioskodawca - B. sp. z o.o., wespół z organem administracyjnym, który ostatecznie określa krąg stron postępowania, przez fakt "sztucznego zawężenia obszaru inwestycji" podjęli sprzeczną z przepisami decyzję, w oparciu o co najmniej błędną interpretację przepisu art. 74 ust. 3a ustawy. Zdaniem W. S. celem takiego działania było ograniczenie, wyłączenie z udziału w postępowaniu podmiotów, które podejmowały aktywne działania w tożsamej sprawie z wniosku T. sp. z o.o. Jednocześnie podkreślił, że w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 grudnia 2023 r. z odwołania M. H., organ odwoławczy wprost wskazał, że powinien on być stroną postępowania w sprawie nr [...] W. S. podkreślił, że decyzja z dnia 12 października 2023 r. nie została mu nigdy skutecznie doręczona.

Postanowieniem z dnia 9 maja 2024 r., nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wójta Gminy [...] z dnia 12 października 2023 r..

W ocenie organu I instancji nie został zachowany termin do złożenia podania o wznowienie postępowania. Wójt podkreślił, że zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, w stopniu umożliwiającym sformułowanie żądania wznowienia postępowania (tj. przede wszystkim odnośnie nazwy organu, który wydał decyzję oraz sposobu rozstrzygnięcia sprawy). Zdaniem organu I instancji nie ma żadnego znaczenia fakt, od kogo strona uzyskała powyższe informacje. Ponadto organ I instancji uznał, że znajomość treści decyzji nie jest potrzebna do sformułowania wniosku o wznowienie postępowania. Żądanie wznowienia postępowania jest bowiem oparte na pozbawieniu możliwości uczestnictwa w postępowaniu, a nie na wadach samej decyzji. Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest zatem pojęciem tożsamym z doręczeniem decyzji w trybie art. 44 k.p.a. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 85 ust. 3 ustawy podał treść decyzji do publicznej wiadomości oraz umieścił jej pełną treść na stronie BIP urzędu. Mając na względzie powyższe Wójt uznał, że dniem, w którym Wnioskodawca mógł powziąć wiedzę o decyzji był ostatni dzień, w którym obwieszczenie wraz z pełną treścią decyzji były udostępnione na stronie BIP urzędu tj. 26 października 2023 r. W ocenie organu I instancji Wnioskodawca formułując wniosek o wznowienie postepowania uchybił miesięcznemu terminowi określonemu w art. 148 k.p.a., który upłynął w dniu 26 listopada 2023 r. Jednocześnie organ I instancji podkreślił, że strona żądając wznowienia postępowania jest zobowiązana do udowodnienia, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze względu na konieczność ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Wójt zaznaczył również, że W. S. nie posiada statusu strony w przedmiotowym postępowaniu.

Wójt jednocześnie wskazał, że szczegółowo wyjaśnił w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dyrektywy, jakimi się kierował wyznaczając krąg stron postępowania. Podkreślił, że wnioski spółki B. sp. z o.o. i T. Sp. z o.o. nie były tożsame pod względem projektowym, a uzyskane na ich podstawie pozwolenia na budowę były inne, czego Wnioskodawca zdaje się nie zauważać.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył W. S. wnosząc o jego uchylenie i wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wójta Gminy [...] z dnia 12 października 2023 r.

W treści zażalenia W. S. podkreślił, że jest stroną postępowania w rozumieniu art. 74 ust. 3a ustawy, a organ I instancji przyjął błędną interpretację wskazanego przepisu jednocześnie podtrzymując argumentację z wniosku z dnia 2 kwietnia 2024 r. Ponadto do zażalenia zostało dołączone oświadczenie M. H. odnośnie przekazania W. S. informacji o decyzji Wójta.

Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również jako: "Kolegium" "organ II instancji") uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji podniósł, iż kierując się logiką i doświadczeniem życiowym pomimo braku dowodu nadania przesyłki uznał, że zażalenie W. S. zostało złożone w ustawowym terminie. Kolegium podkreśliło, że instytucja wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym trybem administracyjnym mającym na celu wzruszenie decyzji ostatecznej. Organ II instancji podkreślił, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego organ zobowiązany jest podjąć czynności proceduralne, w trakcie których powinien zbadać czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone z zachowaniem ustawowego terminu, czy osoba wnosząca podanie posiada zdolność procesową oraz czy w podaniu została wskazana ustawowa przyczyna wznowienia postępowania. Kolegium podkreśliło, że gdy z treści wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia lub wniosek składa podmiot niebędący stroną lub też termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.

Jednocześnie organ II instancji wskazał, że zwrot "strona dowiedziała się o decyzji", o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające identyfikować dane rozstrzygnięcie, którego jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania.

Kolegium uznało, że organ I instancji błędnie ustalił datę, w której W. S. dowiedział się o decyzji z dnia 12 października 2023 r., nr [...] Wójta Gminy [...] uzyskał w dniu 26 października 2023 r., tj. w ostatnim dniu, w którym obwieszczenie o decyzji i treść decyzji była udostępniana na stronie BIP Urzędu Gminy [...]. Organ II instancji wyjaśnił, że obowiązku związane z zawiadamianiem społeczeństwa nie należy utożsamiać z powiadomieniem stron postępowania stosowanie do art. 74 ust. 3 ustawy w zw. z art. 49 k.p.a. Tym samym w ocenie Kolegium organ I instancji błędnie utożsamił datę faktycznego dowiedzenia się strony o wydanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z datą upublicznienia informacji o wydaniu tejże decyzji w trybie art. 85 ust. 3 ww. ustawy.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła B. sp. z o.o. zarzucając mu naruszenie:

1. art. 141 k.p.a. w zw. z art. art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. poprzez brak zweryfikowania, czy zażalenie zostało wniesione z zachowaniem terminu i bezpodstawne przyjęcie założenia, że zostało ono nadane za pośrednictwem polskiej placówki pocztowej operatora publicznego tj. Poczty [...] S.A. skoro brak jest stempla pocztowego na przesyłce, a organ nie poczynił żadnych ustaleń w tym zakresie, gdy tymczasem termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, a decydująca w takim wypadku jest zatem data nadania przesyłki;

2. art. 136 k.p.a. w związku z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. przez jego niezastosowanie i niekorzystanie z możliwości przeprowadzenia z urzędu dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu uzupełnienia dowodów w sprawie, w szczególności brak zbadania sposobu nadania zażalenia, a także brak weryfikacji dokumentu przedłożonego przez W. S. na etapie postępowania zażaleniowego (oświadczenia M. H. ), do którego organ I instancji nie miał wcześniej dostępu, a w konsekwencji co najmniej przedwczesne uchylenie postanowienia I instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia;

3. art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., poprzez uchylenie w całości postanowienia Wójta mimo braku ziszczenia się przesłanek uzasadniających jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, podczas gdy organ II instancji powinien zastosować tryb przewidziany w art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie;

4. art. 7, art. 77 ust. 1, art. 80 k.p.a.:

- poprzez zaniechanie przez Organ dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania oraz rozważenia materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego i niezasadnego przyjęcia, że zaistniały w sprawie przesłanki do uchylenia postanowienia o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy [...] z dnia 12 października 2023 r., nr [...];

- poprzez zaniechanie przez Organ dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania oraz rozważenia materiału dowodowego w szczególności w kwestii zachowania terminu do wniesienia zażalenia, ponieważ brak jest jakiegokolwiek dowodu nadania przesyłki w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, a nie jest wykluczone, że zażalenie pomimo opatrzenia go elektronicznym znaczkiem pocztowym (do samodzielnego wydruku) nigdy nie zostało nadane w sposób wskazany przepisami prawa, a zostało złożone bezpośrednio do organu w dniu 21 maja 2024 r., więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia;

- poprzez brak odniesienia się do drugiej podstawy wskazanej przez organ I instancji odmowy wznowienia postępowania na wniosek W. S., a mianowicie brak podstaw do uznania W. S. za pominiętą stronę postępowania, która to okoliczność również została opisana w postanowieniu Wójta, a oczywisty brak przymiotu strony stanowi także podstawę do odmowy wznowienia postępowania;

- poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że organ I instancji naruszył te przepisy.

Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowienia organu II instancji oraz zasądzenie od organu II instancji na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Jednocześnie organ II instancji podkreślił, że W. S. przysługuje status strony postępowania i że kwestia ta była już przedmiotem badań Kolegium, gdzie ostatecznie w postanowieniu z dnia 22 maja 2024 r. nr [...] Kolegium uznało W. S. za stronę postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zaznaczenia wymaga, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz.935 zwanej dalej: "P.p.s.a.".) Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o uchyleniu postanowienie Wójta Gminy o odmowie wznowienia postępowania.

Przed dokonaniem oceny ad meritum zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności odnieść należy się do podniesionych w skardze okoliczności braku ustalenia terminowości wniesienia zażalenia.

W ocenie Sądu zarzuty skargi odnoszące się do kwestii terminowości wniesienia zażalenia tj. zarzut naruszenia art. 141 k.p.a. w zw. z art. art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. czy też art. 7, art. 77 ust. 1, art. 80 k.p.a., uznać należy za niezasadne.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia 9 maja 2024 r. zostało doręczone Skarżącemu dnia 13 maja 2024 r., co jednoznacznie potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru. Tym samym termin do wniesienia zażalenia upływał 20 maja 2024 r.

Ponadto z akt sprawy wynika, że zażalenie nie zostało wniesione bezpośrednio, a za pośrednictwem poczty polskiej. Co prawda na kopercie brak jest faktycznie stempla pocztowego, to jednakże mając na uwadze zasady doświadczenia życiowego związane z obiegiem korespondencji oraz datę wpływu zażalenia do organu I instancji tj. dnia 21 maja 2024 r. uznać należy, w ślad za organem odwoławczym, że zażalenie wniesiono z zachowaniem terminu.

W tym miejscu Sąd podkreśla, iż zgodnie z informacjami zamieszczonymi na stronie poczty polskiej (https://www.poczta-polska.pl/dla-biznesu/oferta/uslugi-listowe/list-zwykly-kraj/) przewidywany termin doręczenia listu zwykłego ekonomicznego, a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie, to trzy dni robocze po dniu nadania.

Tym samym w świetle powyższego nie ma podstaw do przyjęcia, iż list zawierający zażalenie został nadany dnia 21 maja 2024 r. i tego samego dnia został doręczony do organu I instancji.

Ponadto Sąd miał na uwadze, iż wszelka korespondencja Skarżącego adresowana do organu I instancji wysyłana była w ten sam sposób tzn. listem zwykłym z umieszczonym na kopercie znaczkiem zakupionym w formie cyfrowej na stronie envelo.pl. Tym samym Sąd, podobnie jak uczynił to organ II instancji, nie ma podstaw do przyjęcia, że przesyłka została nadana w inny sposób. Natomiast sam brak stempla pocztowego na kopercie nie może obciążać Skarżącego.

Zgodnie z art. 57 § 5 ust. 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.

Z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. nie wynika obowiązek nadania pisma listem poleconym, w związku z czym można przesłać je także zwykłym listem. Jednakże korzystając z prostszej formy wysyłki (listem zwykłym) strona podejmuje ryzyko wynikające z pozbawienia się możliwości dowodzenia daty nadania w sposób pewny. Pewnym dowodem oddania pisma jest bowiem potwierdzenie nadania przesyłki listem poleconym. Wprawdzie z przepisów nie wynika bezpośrednio obowiązek nadania pisma w sposób umożliwiający uzyskanie dowodu jego nadania, niemniej w sytuacji braku takiego dowodu, powstaje ryzyko wiążące się z ciężarem dowodu nadania pisma w terminie oraz z kwalifikacją zachowania strony jako podjętego w warunkach braku dbałości o własne interesy.

Jednakże na gruncie niniejszej sprawy skoro przesyłka dotarła do organu dnia 21 maja 2024 r., to tym samym należy przyjąć, że została ona nadana najpóźniej 20 maja 2024 r., a więc z zachowaniem wymaganego terminu.

Wracając natomiast do istoty sprawy wskazać należy, iż przepis art. 138 § 2 k.p.a., który z mocy art. 144 k.p.a. znajduje odpowiednie zastosowanie również do postanowień, stanowi procesową podstawę prawną wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego, skutkującego przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Na jego podstawie organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Omawiany przepis stanowi odstępstwo od statuowanej w art. 138 § 1 k.p.a. zasady wydawania w postępowaniu odwoławczym decyzji rozstrzygających sprawę merytorycznie. Organ odwoławczy, wybierając to odstępstwo, nie może więc ograniczyć się do ogólnikowego stwierdzenia, że w danej sprawie zaistniały przesłanki wskazane w art. 138 § 2 k.p.a., ale winien też przekonująco wyjaśnić, dlaczego w okolicznościach tej sprawy nie było możliwe wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego (na podstawie art. 138 § 1 k.p.a.) przy uwzględnieniu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz – ewentualnie – z wykorzystaniem przewidzianej w art. 136 § 1 k.p.a. możliwości uzupełnienia tego materiału. Organ odwoławczy podejmując decyzję o zastosowaniu art. 138 § 2 k.p.a. powinien brać pod uwagę nie tylko ogólną zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), ale i inne zasady oraz przepisy tego postępowania, w tym wynikającą z art. 8 k.p.a. zasadę budzenia zaufania obywateli do organów państwa oraz statuowaną w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania (por. wyrok WSA z 13 marca 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1136/13, CBOSA).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ prawidłowo uznał, że organ I instancji naruszył art. 148 k.p.a., a wadliwość ta była na tyle istotna, że nie mogła zostać usunięta w postępowaniu odwoławczym, wobec czego zaktualizowały się przesłanki do wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć na uwadze, iż postanowienie organu pierwszej instancji zostało podjęte w wyniku rozpoznania wniosku W. S. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia 12 października 2023 r., nr [...] Wójta Gminy [...] o ustaleniu na rzecz B. sp. z o.o. z siedzibą w K. środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia pod nazwą: "Budowa zakładu produkcji pianki poliuretanowej w [...]" realizowanego na terenie nieruchomości o numerach geodezyjnych [...], [...], [...] i [...], położonych w obrębie W., gmina [...].

Uzasadniając odmowę wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją środowiskową organy I instancji stwierdziły, iż W. S. nie dochował ustawowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, zakreślonego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. W myśl tych przepisów podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1), z tym że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).

Rozpoznając niniejszą sprawę należy w pierwszej kolejności wskazać, że powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co mogłoby nastąpić dopiero po doręczeniu decyzji (postanowienia). W pierwszym przypadku chodzi tylko o informację o wydaniu decyzji, w drugim – o czynność jej doręczenia. Artykuł 148 § 2 k.p.a. nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., dopełnienia wymogu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia, czy chociażby jej kopii. Bieg tego terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 773/09; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2009 sygn. akt II OSK 714/08; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2008 sygn. akt II OSK 547/07 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń, orzeczenia. nsa.gov.pl.).

Na gruncie niniejszej sprawy, z uwagi na stanowisko organu I instancji, podnieść należy, iż istotnie stosownie do treści art. 85 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm. – dalej jako ustawa) organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, niezwłocznie po jej wydaniu, podaje do publicznej wiadomości informacje o wydanej decyzji i o możliwościach zapoznania się z jej treścią oraz z dokumentacją sprawy, w tym z uzgodnieniami i opiniami organów, o których mowa w art. 77 ust. 1, a także udostępnia na okres 14 dni w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej obsługującego go urzędu treść tej decyzji.

Jednakże należy pamiętać, iż podanie do publicznej wiadomości informacji związanych z prowadzonym postępowaniem środowiskowym służy realizacji jednego z celów ustawy, jakim jest poinformowanie społeczności lokalnej o toczącym się postępowaniu, jednakże, co istotne, nie daje przymiotu strony tego postępowania. Jest to bowiem forma zagwarantowania możliwość uczestniczenia w postępowaniu, w tym również zapoznania się z treścią decyzji kończącej postępowanie.

Sam fakt dopełnienie obowiązku informowania społeczeństwa o wszczętym postępowaniu, możliwości składania uwag czy w końcu o wydanej decyzji i możliwości zapoznania się z jej treścią nie rodzi zaś automatycznie skutku w postaci powzięcia informacji o decyzji przez stronę postępowania, zaś data upublicznienia informacji nie jest datą powzięcia wiedzy o wydaniu decyzji przez stronę postępowania. Nie można zatem, jak uczyniły to organ I instancji, przyjąć, że dzień następujący po dniu upływu czternastodniowego terminu od ogłoszenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach był dla wnioskodawców pierwszym dniem miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że nie można utożsamiać daty doręczenia decyzji, ustalonej zgodnie z przepisem art. 49 k.p.a., z dniem dowiedzenia się przez stronę o decyzji oraz dniem dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie z treścią art. 49 k.p.a. sam upływ czternastu dni, w ciągu których obwieszczenie jest dostępne publicznie, powoduje, że czynność doręczenia uważa się za dokonaną ze skutkiem prawnym. Jest to rozwiązanie procesowe umożliwiające prowadzenie postępowań administracyjnych, w których występuje duża liczba podmiotów. Jednakże przyjęcie, zgodnie z art. 49 in fine k.p.a., doręczenia stronie decyzji ze skutkiem prawnym nie jest tożsame z dowidzeniem się przez stronę o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.), czy też z dowiedzeniem się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). Konsekwentnie, kwestia zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie może być oceniana wyłącznie przez pryzmat regulacji art. 49 k.p.a., uznającej obwieszczenie o decyzji za równoważne jej doręczeniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 2517/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1191/14 – wszystkie orzeczenia przywołane w wyroku dostępne są w centralnej bazie orzeczeń, orzeczenia. nsa.gov.pl).

Z tych też względów za prawidłowe uznać należy stanowisko Kolegium, że organ I instancji błędnie ustalił datę, w której W. S. dowiedział się o decyzji z dnia 12 października 2023 r., nr [...] Słusznie uznało Kolegium, iż nie można przyjąć, że W. S. uzyskał wiedzę o decyzji w dniu 26 października 2023 r., tj. w ostatnim dniu, w którym obwieszczenie o decyzji i treść decyzji była udostępniana na stronie BIP Urzędu Gminy [...].

Mając na uwadze powyższe organ II instancji zasadnie uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, gdyż organ I instancji nie zbadał kiedy Skarżący dowiedział się o wydaniu zaskarżonej decyzji i czy jest to data wskazana przez niego w złożonym wniosku.

Z tych też względów zarzuty skargi naruszenia art. 136 k.p.a. w związku z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. czy też naruszenia art. 7, art. 77 ust. 1, art. 80 k.p.a. uznać należało za niezasadny.

Odnosząc się zaś do zarzutu braku odniesienia się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze do drugiej podstawy wskazanej przez organ I instancji odmowy wznowienia postępowania na wniosek W. S., a mianowicie braku podstaw do uznania W. S. za pominiętą stronę postępowania wskazać należy, iż analiza uzasadnienia postanowienia organu I instancji prowadzi do uznania, że powyższe nie stanowiło podstawy do omowy wznowienia postępowania.

Co prawda organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia zawarł obszerne wywody w kwestii braku interesu prawnego po stronie W. S., to jednakże w sposób jednoznaczny wskazał, że powyższe nie stanowi weryfikacji czy W. S. jest stroną postępowania, gdyż taka ocena byłaby przedwczesna i wykraczałaby poza zakres dopuszczalny w postępowaniu wyjaśniającym.

Z tym ostatnim stwierdzeniem Wójta należy się zgodzić. Podkreślić należy, iż wniesienie przez stronę podania nie powoduje automatycznego wznowienia postępowania. Na podstawie art. 149 § 1 k.p.a., o wznowieniu postępowania właściwy organ rozstrzyga w drodze postanowienia, które w myśl art. 149 § 2 k.p.a. stanowi dopiero podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Jego wydanie odbywa się w tzw. fazie wstępnej postępowania, która ma charakter formalny. Na tym etapie organ bada kwestie dopuszczalności wznowienia postępowania.

W tym miejscu należy podkreślić, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowano jednolite stanowisko, zgodnie z którym postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wydaje się po dokonaniu czysto formalnej oceny podstaw wznowienia (po analizie, czy strona powołała w ogóle okoliczność, która mogłaby stanowić podstawę wznowienia) wtedy, gdy w sposób oczywisty brak jest związku przyczynowego między wskazaną podstawą wznowienia a treścią decyzji ostatecznej kończącej postępowanie, a ponadto, gdy przeszkody do wznowienia są łatwo dostrzegalne, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia analiz lub uzyskiwania dodatkowych wyjaśnień (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt OSK 1833/19). Nie można więc wykluczyć odmowy wznowienia postępowania ze względu na nielegitymowanie się przymiotem strony przez wnioskodawcę. Jednak dotyczy to sytuacji oczywistych. Takie sytuacje zachodzą zwłaszcza wtedy, gdy wnioskodawca nie powołuje się na swój interes prawny, lecz na potrzebę ochrony sprawiedliwości, praworządności, interes społeczny lub niezadowolenie ze sposobu funkcjonowania administracji publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2017 r., II OSK 2306/15).

Natomiast w sytuacji, gdy podmiot składający podanie o wznowienie postępowania powołuje się na przysługującą mu w sprawie legitymację materialnoprawną, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, i istnieją co do tego wątpliwości, ich wyjaśnienie nastąpić powinno po uprzednim wznowieniu postępowania zgodnie z art. 149 § 1 k.p.a. "Ustalenie czy sprawa dotyczy interesu prawnego jednostki może nastąpić wyłącznie w toku postępowania, przy zapewnieniu udziału w tych czynnościach ustalających. Rozpoznanie interesu prawnego poza postępowaniem, bez zapewnienia czynnego udziału jednostki jest sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, którego wartością jest prawo do procesu, a zatem prawo do obrony w trybie regulowanym przepisami prawa" (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, wydanie 14, wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016, str. 691).

Zatem wszelkie ustalenia w zakresie interesu prawnego wnioskodawcy i badania jego legitymacji procesowej w sprawie zakończonej ostateczną decyzją mogą być dokonane dopiero po formalnym wznowieniu postępowania postanowieniem wydanym na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. W takiej sytuacji dokonanie oceny w zakresie interesu prawnego wnioskodawcy ma bowiem charakter merytoryczny. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych należy zatem ograniczyć tylko do przypadków, gdy jednostka żądająca wszczęcia postępowania nie powołuje się na interes prawny. Ustalenie zaś, czy sprawa dotyczy interesu prawnego jednostki, może nastąpić wyłącznie w toku postępowania (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2559/17, CBOSA).

Z tych też względów pomimo obszernych wywodów w treści postanowienia organu I instancji Sąd nie był uprawniony na tym etapie postępowania do oceny tych zagadnień o wypowiadania się w sposób wiążący w zakresie interesu prawnego W. S.. Powyższe z uwagi na okoliczności postępowania winno zostać ocenione ewentualnie następnej fazie postępowania tj. po po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, o ile nie będą zachodziły podstawy do odmowy wznowienia postępowania.

Ponadto Sąd wskazuje, iż nie przesądza, ze wniosek o wznowienie postępowania został złożony z zachowaniem miesięcznego terminu, a wyłącznie wskazuje, że kwestia ta winna zostać ponownie przeanalizowana z uwzględnieniem oświadczeń W. S. oraz załączonych, w tym na etapie postępowania przed organem II instancji, dokumentów.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.