Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 147/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6156 Dopuszczenie do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 7, art. 31 § 1, § 2, § 3, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maria Mikolik /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 lipca 2024 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 1 grudnia 2023 r. nr SKO.415/475/2023 w przedmiocie odmowy dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Prezydenta [...] z dnia 4 października 2023 r. nr AR-P.6730.11.123.2022.KC; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [....] z siedzibą w [...] kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Stowarzyszenia [...] (dalej: "Stowarzyszenie" lub "Skarżący") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 1 grudnia 2023 r. nr SKO.415/475/2023 o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym.

Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia 6 kwietnia 2022 r. Stowarzyszenie zwróciło się do Prezydenta [...] (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") o informowanie Stowarzyszenia o wszczynaniu postępowań administracyjnych prowadzących do ustalenia warunków zabudowy na obszarze wpisanym do regulaminu Stowarzyszenia w § 2 pkt 1a. W dniu 19 września 2023 r. Stowarzyszenie uaktualniło pierwotny wniosek w zakresie stosowania względem Stowarzyszenia art. 31 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.").

Postanowieniem z dnia 4 października 2023 r. nr AR-P.6730.11.123.2022.KC, Prezydent, działając w oparciu o art. 31 § 1 pkt 1 i § 2, art. 123 § 1 k.p.a., odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji pn.: "Dziesięć budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej" na działkach nr [...] oraz na części działki nr [...], obr. [...], położonych w [....] przy ul. [...].

W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji podał, że w dniu 26 października 2022 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o ustaleniu warunkach zabudowy na ww. zamierzenie inwestycyjne. Prezydent wskazał, że mając na uwadze cele statutowe Stowarzyszenia oraz uznając, że wniosek z dnia 6 kwietnia 2022 r. oraz wniosek z dnia 19 września 2023 r. posiada charakter żądania dopuszczenia do udziału w ww. postępowaniu administracyjnym, pismem z dnia 14 września 2023 r. wezwał Stowarzyszenie do przedłożenia aktualnego statutu oraz jednoznacznego określenia interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem do prowadzonego postępowania administracyjnego. W piśmie z dnia 2 października 2023 r. Stowarzyszenie poinformowało, że ważny interes społeczny Stowarzyszenia wynika z umożliwienia ochrony istniejącego ładu architektonicznego i zagospodarowania przestrzennego (na terenach znajdujących się w zasięgu jego działania), a także takich celów statutowych, jak: wszczynanie, udział i przyłączanie się do postępowań mających wpływ na planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz kształtowanie ładu przestrzennego na obszarze znajdującym się w zasięgu działania Stowarzyszenia, dążenie do zachowania dobra ogólnego lokalnej społeczności, jakim jest ochrona dotychczasowego zagospodarowania przestrzennego tego osiedla oraz dążenie do zachowania jego dotychczasowej tożsamości, przeciwdziałanie zmianie charakteru osiedla [...] (w zakresie terenów znajdujących się w zasięgu działania Stowarzyszenia), ochrona kształtu dotychczasowej zabudowy osiedla [...], przeciwdziałanie powstawaniu na terenie osiedla [...] budynków niewpisujących się harmonijnie, aktywny udział w sprawach, związanych z kształtowaniem ładu architektonicznego na terenach podlegających działalności Stowarzyszenia.

W wyniku przeanalizowania zgromadzonej dokumentacji Prezydent uznał, że nie zachodzą podstawy do dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w wyżej opisanym postępowaniu administracyjnym. W ocenie organu, ogólne powołanie się na cele statutowe w zakresie ochrony i zachowania istniejącego na obszarze działania Stowarzyszenia ładu architektonicznego nie są wystarczające. Tak sprecyzowany interes społeczny jest zbyt ogólny i w istocie może być przyporządkowany do każdego postępowania administracyjnego w sprawie wydania warunków zabudowy na obszarze osiedla [...], tj. obr. [...] w [....]. Stowarzyszenie nie wykazało istnienia konkretnego związku pomiędzy swoimi celami statutowymi, a przedmiotem postępowania. Nie wskazało w sposób jednoznaczny zarówno krótko jak i długofalowych nieodwracalnych negatywnych następstw jakie mogłyby nastąpić w przypadku budowy przedmiotowych budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej oraz drogi wewnętrznej. Tego typu inwestycja z założenia nie powoduje znaczącej ingerencji władz i nie rzutuje znacząco na krajobraz miasta. Zdaniem Prezydenta, przywołany przez Stowarzyszenie interes mieszkańców osiedla [...] stanowi partykularny interes wąskiej grupy osób, który może być zakwalifikowany jako interes bliski interesom indywidualnym i którego nie można utożsamiać z interesem społecznym. W ocenie organu Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło możliwości negatywnego oddziaływania projektowanej inwestycji na ład architektoniczny osiedla [...].

W zażaleniu Stowarzyszenie zarzuciło organowi I instancji naruszenie art. 6, art. 7 oraz art. 107 § 3 k.p.a. (w zw. z art. 126 k.p.a.), a także art. 124 § 2 i art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Podniosło, że organ nie odniósł się merytorycznie do przedstawionej argumentacji strony i wybiórczo odniósł się do przedłożonych przez Stowarzyszenie pism i zawartych w nich twierdzeń. Niedopuszczenie Stowarzyszenie do udziału w postępowaniu uniemożliwia mu realizację jego statutowych celów, a przy tym było przedwczesne, nieuprawnione i miało miejsce z naruszeniem obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela.

W wyniku rozpoznania zażalenia, SKO opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 1 grudnia 2023 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art 144 k.p.a. oraz art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.

Organ odwoławczy wskazał na wstępie, że skarżące Stowarzyszenie można niewątpliwie zaliczyć do organizacji społecznych, o jakich mowa w art. 31 § 1 - § 5 k.p.a., a przy tym nie ulega wątpliwości, że nie jest ono stroną postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla ww. zamierzenia inwestycyjnego, co oznacza, że postępowanie to dotyczy praw i obowiązków "innej osoby", w rozumieniu art. 31 § 1 k.p.a. Koniecznym było zatem ustalenie, czy w uwzględnienie żądania Stowarzyszenia uzasadnione jest celami statutowymi tej organizacji oraz czy za dopuszczeniem organizacji do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny.

Oceniając powyższe, Kolegium za prawidłowe uznał stanowisko organu I instancji, odnośnie niewykazania istnienia związku zachodzącego między celami statutowymi Stowarzyszenia a materialnoprawnym przedmiotem sprawy oraz niewykazania istnienia interesu społecznego, który przemawia za dopuszczeniem tej organizacji do udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym na prawach strony. SKO wskazało, że samo odwoływanie się do celów statutowych organizacji społecznej nie jest wystarczające do przyjęcia, że interes społeczny w danej sprawie przemawia za podjęciem przez organ działań żądanych przez tę organizację. Subiektywne przekonanie organizacji społecznej na temat wadliwości postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy nie stanowi przesłanki interesu społecznego. Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie nie zaistniały przesłanki określone art. 31 § 1 k.p.a., od których uzależnione jest dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Stowarzyszenie zarzuciło organowi odwoławczemu naruszenie:

I. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, które ze względu na wydanie go z istotnym naruszeniem przepisów postępowania powinno zostać uchylone w całości;

II. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia w toku postępowania wszelkich czynności, niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również poprzez zaniechanie realizacji obowiązku wydania rozstrzygnięcia na podstawie należycie zgromadzonego, rozpatrzonego i ocenionego materiału dowodowego sprawy, a w konsekwencji dokonanie błędnego ustalenia w zakresie braku spełniania przez Skarżącego przesłanek, określonych w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., polegające w szczególności na:

- zaniechaniu dokonania należytej oceny dowodu, jakim jest regulamin Stowarzyszenia i oparcie rozstrzygnięcia w sprawie wyłącznie na podstawie niewielkiego fragmentu tego regulaminu, podczas, gdy w treści całości powołanego regulaminu szeroko opisano cele statutowe stowarzyszenia, środki ich realizacji, a także interes społeczny, któremu służy ich realizacja, co uzasadnia wniosek, że gdyby organ zapoznał się z całością tego dokumentu, nie doszedłby do przekonania, że Skarżący nie wykazał w toku postępowania przesłanek, o których mowa w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.,

- dokonaniu przez Organ ustalenia, że Skarżący nie wykazał występowania interesu społecznego w sprawie objętej żądaniem dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony, pomimo, że dokonanie takiego ustalenia nie zostało poprzedzone żadną oceną zgromadzonego materiału dowodowego ani żadnymi wynikami uzupełniającego postępowania dowodowego, które organ mógł przeprowadzić we własnym zakresie,

- zaniechaniu dokonania jakiejkolwiek oceny wniosku o dopuszczenie Skarżącego do udziału w postępowaniu pomimo, że w jego treści Skarżący w sposób szczegółowy wyjaśnił, skąd wynika i na czym polega w stanie faktycznym sprawy interes społeczny do udziału w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy;

III. art. 107 § 3 k.p.a., art. 11 k.p.a., poprzez zaniechanie zawarcia w treści postanowienia wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego podjętego rozstrzygnięcia, a tym samym naruszenie zasady przekonywania;

IV. art. 8 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej i wydanie wzajemnie rozbieżnych postanowień w sprawach posiadających wspólny stan faktyczny i prawny.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Stowarzyszenie wniosło o uchylenie postanowienie SKO i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie rozwinęło powyższe zarzuty. Podkreśliło w szczególności, że związek pomiędzy celami statutowymi Stowarzyszenia a materialnoprawnym przedmiotem sprawy wynika wprost z zapisów regulaminu, zaś organ w uzasadnieniu wydanego postanowienia powołuje się jedynie na niektóre z celów statutowych Stowarzyszenie wyszczególnionych w regulaminie.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w tej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to

Przedmiotem kontroli WSA Stowarzyszenie uczyniło postanowienie SKO o utrzymaniu w mocy postanowienia Prezydenta o odmowie dopuszczenia do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym, prowadzonym przez ten Organ w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji pn.: "Dziesięć budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej" na działkach nr [...] oraz na części działki nr [...] Obr. [...] położonych w [....] przy ul. [...]..

Organy obu instancji w zakończonym postępowaniu zastosowały wobec wniosku Stowarzyszenia w sposób negatywny art. 31 § 1 i 2 K.p.a. Przytoczony przepis daje podstawy określenia formalnych i materialnoprawnych przesłanek dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w toczącym się już postępowaniu. Otóż według art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. O sposobie rozstrzygania przez Organ o wniosku Stowarzyszenia, stanowi z kolei treść art. 31 § 2 K.p.a. W myśl wyrażonych w nim intencji ustawodawcy, organ administracji publicznej uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. Odmowa dopuszczenia organizacji do udziału w toczącym się postępowaniu ma ten skutek, że wnioskodawca w relacji z organem nie będzie mógł powoływać się na przepisy o stronach postępowania, żądając dla przykładu zapewnienia czynnego udziału w toczącym się postępowaniu - art. 31 § 3 w zw. z art. 10 K.p.a.

Z przytoczonych regulacji K.p.a. wynika w sposób jednoznaczny konieczność wykazania przez wnioskodawcę dwóch wymogów warunkujących uwzględnienie złożonego żądania o dopuszczenie. Otóż podanie organizacji o dopuszczenie do trwającego postępowania powinno zostać uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, i po drugie - za jej udziałem winien przemawiać interes społeczny. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie, co oznacza, że w sytuacji niespełnienia chociażby jednej z nich, organ administracji powinien odmówić żądaniu organizacji społecznej, w tym m.in. dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu. Nie jest przy tym wystarczające do uwzględnienia wniosku odwoływanie się przez organizację tylko do jej celów statutowych; za konieczne w tym aspekcie uznać należy istnienie konkretnej potrzeby społecznej przekonującej do poszerzenia podmiotów postępowania o czynnik społeczny. W razie gdy między celami statutowymi organizacji społecznej a materialnoprawnym przedmiotem sprawy nie ma prawnego związku, brak jest przesłanki dopuszczenia tej organizacji na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym sprawy innej osoby (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 24 października 2013 r., sygn. IV SA/Po 767/13, LEX nr 1391071).

Rozpatrując te aspekty szerzej dodać należy, że udział organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym ma w świetle art. 31 § 1 K.p.a. służyć realizacji postulatów społecznej kontroli wykonywania administracji publicznej. Dlatego nie wystarczy ogólnikowe sformułowanie przez organizację społeczną, że działa w interesie społecznym, powoływanie się na ochronę środowiska, ochronę zdrowia czy życia ludzi, bo są to cele wskazane bardzo ogólnie i na tej zasadzie każda organizacja musiałaby być dopuszczona do udziału w każdym postępowaniu. Chodzi o to, aby powołując się na interes społeczny, który należy do tzw. klauzul generalnych, organizacja nie używała ogólnikowych stwierdzeń, lecz wskazywała konkretne okoliczności faktyczne i prawne, które mogą świadczyć o tym, że powinna w tym postępowaniu uczestniczyć. Kluczowe zwłaszcza w kontekście przedmiotu spraw o ustalenie warunków zabudowy jawi się ustalenie, że nie muszą to być takie okoliczności, które już rzeczywiście wystąpiły, ale okoliczności, które na skutek materializacji przedsięwzięcia mogą zaistnieć. Decyzja o warunkach zabudowy jest aktem administracyjnym, który wiąże organ administracji architektoiniczno - budowlanej, zaś jego konsekwencje mogą być rozpatrywane wyłącznie w kontekście przyszłego kształtu planowanej inwestycji. Dlatego organizacja społeczna winna podać takie okoliczności dotyczące konkretnej sprawy administracyjnej ustalenia warunków zabudowy, które będą świadczyły o tym, że jej udział w tym postępowaniu jest zasadny, bądź też, że zasadne jest wszczęcie postępowania administracyjnego w danej sprawie, bo zachodzą wątpliwości co do pewnego rodzaju okoliczności i jej udział w postępowaniu lub wszczęcie postępowania może dodatkowo zagwarantować, że te okoliczności zostaną prawidłowo wyjaśnione (por. wyroki NSA: z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 985/13; z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2194/13). Dlatego nie sposób zaprzeczyć, że wnioskodawca może starać zagwarantować sobie udział w postępowaniu poprzez nawiązanie do istnienia określonych rzeczywistych zdarzeń objętych przedmiotem sprawy administracyjnej a w konsekwencji także objętych przedmiotem rozstrzygnięcia organy, które będą świadczyć o konieczności udziału w nim czynnika społecznego.

WSA przyjmując podany wyżej sposób rozumienia art. 31 § 1 i 2 K.p.a. zobligowany był do potwierdzenia zarzutów skargi Stowarzyszenia, które zasadnie podnosi wieloaspektowe naruszenie tej regulacji prawnej z wpływem na negatywnie ukształtowany w postanowieniach wynik sprawy w postaci odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w toczącym się postępowaniu.

W pierwszej kolejności zważyć należało na przedmiot prowadzonego przez organy postępowania administracyjnego w postaci ustalenia na wniosek Spółki warunków zabudowy na zamierzenie inwestycyjne o nazwie: "Dziesięć budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej" na działkach nr [...] oraz na części działki nr [...] Obr. [...] położonych w [....] przy ul. [...]. Z treści regulaminu Stowarzyszenia wynika w szczególności, że jego celem jest podejmowanie czynności prawnych służących ochronie istniejącego ładu architektonicznego, w tym udział i przyłączanie się do postępowań mających wpływ na planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz kształtowanie ładu przestrzennego w szczególności w zakresie gospodarki przestrzennej i planowania przestrzennego, urbanistycznego, ochrona walorów architektoniczno-urbanistycznych osiedla [...] i okolicy wzdłuż m.in. ul. [...] w [....`]. Stowarzyszenie za istotne walory architektoniczno-urbanistyczne w swym regulaminie wpisało m.in. wskaźnik powierzchni zabudowy, szerokość elewacji frontowej, wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej, wysokość kalenicy. Ponadto w ramach statutowych celów Wnioskodawcy mieści się również przeciwdziałanie powstawaniu na terenie osiedla [...] i okolic wzdłuż m.in. ul. [...] budynków nie wpisujących się harmonijnie w istniejącą i docelową zabudowę. Zatem Skarżąca wykazała spójność swych celów statutowych z przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego na wniosek Spółki o ustalenie warunków zabudowy - art. 31 § 1 K.p.a.

Nie umknęło uwadze Sądu, iż Organ I instancji pismem z dnia 14 września 2023 r. wezwał Stowarzyszenie, aby w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania jednoznacznie określiło interes społeczny przemawiający za dopuszczeniem tej Organizacji do prowadzonego przez Prezydenta postępowania administracyjnego. W odpowiedzi Wnioskodawca pismem z dnia 2 październiks 2023 r. wskazał, że aspektem związanym z ochroną istniejącego na terenie planowanej inwestycji ładu przestrzennego będzie kwestia dotycząca średniego wskaźnika intensywności zabudowy względem powierzchni działek/terenu. Zwrócono też uwagę, iż umieszczenie wnioskowanej zabudowy na przedmiotowych działkach wymagać będzie zagęszczenia zabudowy powyżej wartości wskaźnika, który już występuje w obszarze z nim sąsiadującym. Zaznaczano również znaczenie dla zachowania zasady praworządności przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r. poz. 1839). W tym kontekście podkreślono w pisemnych wyjaśnieniach, że analiza dotychczas złożonych wniosków Spółki o ustalenie warunków zabudowy dla rejonu ul. [...] wykazuje, że planowana inwestycja zajmować będzie obszar świadczący o konieczności wymagania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia. W relacji do tych twierdzeń podniesiono także, że Organ I instancji prowadzi 10 postępowań dotyczących ustalenia warunków zabudowy dla szeregu działek, także znajdujących się przy ul. [...]. Wywiedziono więc, że skoro przedmiot postępowania jest częścią większego przedsięwzięcia, to zachodzi niebezpieczeństwo dzielenia większej inwestycji, która może spełniać normatywne warunki kwalifikacyjne dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Skarżące Stowarzyszenie uzasadniało, że z tych m.in. przyczyn przedmiot prowadzonego postępowania będzie potencjalnie oddziaływał na aspekty chronione mocą art. 7 K.p.a., tj. interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dlatego tym bardziej zasadnym jest wg Stowarzyszenia, aby w imieniu społeczeństwa mógł wystąpić podmiot utworzony dla celów ochrony planowania i ładu przestrzennego. Argumentowano także, że Stowarzyszenie poprzez udział we wszczętym postępowaniu będzie w stanie zareagować na próby realizacji przedsięwzięcia bez równoczesnej koniecznej i stosownej do jego rzeczywistej skali przebudowy układu komunikacyjnego ul. [...].

Zarówno Organ i jak i II instancji odpowiadając na powyższe motywy wniosku uznały zaś, że cele statutowe Stowarzyszenia jak również niewskazanie jednoznacznego celu społecznego nie przemawiają za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Jego podanie zostało ich zdaniem uzasadnione wyłącznie partykularnymi interesami mieszkańców osiedla [...]. To stanowisko jest błędne, bowiem interesu społecznego o jakim mowa w art. 31 § 1 K.p.a. nie można rozumieć wyłącznie w kategoriach korzyści i wartości jedynie większej społeczności obejmującej ogół ludności bądź wielkich grup społecznych, przed wszystkim wspólnoty państwowej. Należy zgodzić z linią orzeczniczą sądów administracyjnych, według której organy nie powinny dopatrywać się przeszkód w tym, aby jako interes społeczny kwalifikować interesy mniejszych społeczności, jak interes mieszkańców dzielnicy czy też osiedla. Jest prawdą, że interes społeczny pozostaje w opozycji do interesu poszczególnych jednostek (interes indywidualny), nie można jednak rozumieć interesu społecznego jedynie w kategoriach interesu państwa czy społeczności globalnej, obejmującej ogół społeczeństwa lub wielkie grupy społeczne (zob. wyrok WSA w Krakowie z 31.10.2016 r., II SA/Kr 1002/16, LEX nr 2162395, wyrok NSA z 13.12.2017 r" II OSK 562/17, LEX nr 2441375, wyrok WSA w Łodzi z 11.04.2024 r., II SA/Łd 88/24, LEX nr 3710688, wyrok WSA w Rzeszowie z 11.05.2022 r., I! SA/Rz 2/22, LEX nr 3347563.). To spojrzenie wydaje się szczególnie zasadne na gruncie spraw dotyczących planowania i zagospodarowania przestrzennego, bowiem w myśl ustawowej definicji interesu publicznego z art. 2 pkt 4 u.p.z.p., należy pod tym pojęciem rozumieć uogólniony cel dążeń i działań, uwzględniających zobiektywizowane potrzeby ogółu społeczeństwa lub lokalnych społeczności, związanych z zagospodarowaniem przestrzennym. Ustawodawca tak kształtując pojęcie interesu publicznego zobligował organy stosujące przepisy u.p.z.p,, aby w swych działaniach kierowały się nie tylko potrzebami ogółu społeczeństwa ale także potrzebami lokalnych społeczności. Należy tu dodać, iż odwoływanie się do pojęcia interesu publicznego jest w pełni usprawiedliwione, gdyż jest ono w istocie tożsame z dawniej używanym w prawodawstwie pojęciem interesu społecznego (zob. J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2012 r., s. 276).

Niezależnie od powyższej oceny wydane przez Organy postanowienia negatywne są nieprawidłowe, bowiem Stowarzyszenie w swych wyjaśnieniach nie wskazywało, że dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie warunków zabudowy dla inwestycji mieszkaniowej przy ul. [...], miało na celu kontrolę społeczną działań Prezydenta wyłącznie ze względu na interes mieszkańców tej ulicy czy tylko mieszkańców osiedla [...]. Wnioskodawca starał się w swej argumentacji zwracać uwagę na konkretne aspekty inwestycji, jak w szczególności potrzeba zagęszczenia zabudowy czy oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, które mieszczą się w obszarze szerokiego zainteresowania społecznego, do którego zaliczają się przecież sprawy z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego.

Poza tym nie ulega też wątpliwości, że wnioskujące Stowarzyszenie wskazało w sposób konkretny i w nawiązaniu do klauzuli generalnej interesu społecznego, na potencjalność naruszenia w wyniku prowadzonego postępowania wartości chronionych przepisami u.p.z.p., a także potrzebę ochrony środowiska w związku z przepisami o przedsięwzięciach mogących znacząco oddziaływać na środowisko w związku z ewentualnością dzielenia inwestycji mieszkaniowej na kilka etapów. Powyższe kwestie nie pozostają poza sferą zainteresowania społecznego. Według Sądu za jeden z kluczowych argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku Stowarzyszenia uznać należało podawaną w nim konieczność zagwarantowania zgodności z przepisami określanych przez organ decyzyjny parametrów dotyczących wskaźnika powierzchni planowanej zabudowy względem powierzchni działek i terenu. Nie sposób zaprzeczyć, że projektowana budowa dziesięciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej, rzeczywiście może wpływać na podwyższenie istniejącego wskaźnika powierzchni zabudowy.

Dlatego Sąd zgadza się twierdzeniami skargi, że wskazana w piśmie Stowarzyszenia argumentacja czyni zadość wymogom wskazania konkretnych okoliczności faktycznych jak i prawnych, które świadczą o tym, że organizacja społeczna, której celem statutowym jest ochrona ładu przestrzennego, powinna brać udział we wszczętym postępowaniu.

Powyższe okoliczności świadczą dobitnie o tym, że Organy I i II instancji przy wydawaniu swych postanowień o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w toczącym się postępowaniu naruszyły przepisy o postępowaniu wyjaśniającym w postaci art 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 31 § 1 K.p.a. w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Z materiału dowodowego wynikało bowiem, że Stowarzyszenie wykazało motywy za tym, że jego cele statutowe uzasadniały złożone żądanie dopuszczenia do udziału w toczącym się postępowaniu oraz wskazało na konkretne aspekty prowadzonej sprawy administracyjnej ustalenia warunków zabudowy na wniosek w/w Spółki, które świadczyły o tym, że organizacja jako reprezentant interesu społecznego powinna w tym postępowaniu uczestniczyć, starając się poprzez ten udział zagwarantować dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych i prawnych, rzutujących na zachowanie ładu w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Stwierdzone naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 31 § 1 K.p.a., zadecydowały o konieczności uwzględnienia złożonej skargi, a tym samym o konieczności ponownego odniesienia się do żądania Stowarzyszenia, przy uwzględnieniu oceny prawnej dotychczasowych działań Organów wyrażonych przez Sąd w niniejszym wyroku (tak słusznie WSA w Rzeszowie w wyroku z 11 czerwca 2024r., II SA/Rz 167/24, dost. baza CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tych przyczyn zadecydowano o uwzględnieniu skargi w oparciu o art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje oparcie w art. 200 P.p.s.a. i obejmuje kwotę pokrytego przez Stowarzyszenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.