Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 885/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 ust.  2
journal: Dz.U. 2021 poz 877
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, Protokolant referent stażysta Natalia Paulina Kielak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2021 r., poz. 877, dalej jako ustawa) po rozpatrzeniu odwołania P. W. (powoływanego dalej jako "Skarżący"), od wydanej w dniu [...] września 2021 r. przez Wójta Gminy A. decyzji nr [...] odmawiającej umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy:

Decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] Wójt Gminy A. odmówił "przychylenia się" do wniosku Skarżącego dotyczącej umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym. W uzasadnieniu tejże decyzji organ wyjaśnił, że P. W. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, obecnie nie pracuje, jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Na podstawie informacji pozyskanych od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w A. ustalono również, że w związku z tym, iż dokonywane przez dłużnika wpłaty były niewystarczające, aby pokryć należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, Wójt Gminy A. przejął ciążący na dłużniku alimentacyjnym obowiązek dostarczenia środków utrzymania jego dzieci, a dłużnik nie wykazał woli uregulowania zobowiązań choćby w systemie ratalnym. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji zwrócił też uwagę, że trudna sytuacja finansowa, brak stałej pracy i niewielkie dochody są cechą większości zobowiązanych, a umorzenie należności z tej przyczyny czyniłoby martwą regulację o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego organowi właściwemu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem organu sytuacja życiowa zobowiązanego mogłaby powodować umorzenie należności tylko w przypadku, gdyby była wyjątkowa, w sposób istotny różniła się od sytuacji innych zobowiązanych. Tymczasem sytuację finansową Skarżącego trudno uznać za wyjątkowo trudną skoro decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w A. z [...] lipca 2021r. został mu przyznany zasiłek stały na okres od [...] lipca 2021 r. do [...] maja 2025 r. w wysokości 645 zł miesięcznie.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył P. W., zarzucając jej: (1) naruszenie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie długu alimentacyjnego uwzględniając jednocześnie prawidłowo ustaloną sytuację dochodową, rodzinną i zdrowotną, podczas gdy odwołujący znajduje się obecnie w Środowiskowym Domu Samopomocy w L. na pobycie całodobowym, jest pozbawiony możliwości zarobkowania pozwalającego na spłatę długu również z uwagi na swój wiek i schorzenia; (2) naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy poprzez jego niezastosowanie, (3) nieustalenie przez organ właściwie sytuacji majątkowej, osobistej i zawodowej, podczas gdy prawidłowa ocena powyższych okoliczności doprowadziłaby do ustalenia, że ma wyjątkową sytuację, szczególnie różniącą się od innych zobowiązanych, co narusza gwarancję równości obywateli wobec prawa. Na kanwie tak sformułowanych zarzutów odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przychylenie się do wniosku o umorzenie należności

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] października 2021 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowi art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2008 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, na podstawie którego rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych następuje w ramach uznania administracyjnego. Niemniej element uznaniowości nie świadczy o tym, że decyzja polega na dowolności działania organu. Zakres swobody działania organu administracyjnego, wynika z przepisu prawa materialnego, jakim jest art. 30 ust. 2 ustawy, a ograniczony jest ogólnymi regułami postępowania administracyjnego, określonymi w przepisach k.p.a. Wszelkiego zatem rodzaju zwolnienia z tego obowiązku mają charakter wyjątkowy i powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający, bowiem obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców, a alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka, poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowywanie czy edukację.

Nawiązując do sytuacji rodzinnej i dochodowej Skarżącego Kolegium doszło do wniosku, że Wójt słusznie nie przychylił się do żądania umorzenia w całości należności ciążących na Skarżącym z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, pomimo że treść uzasadnienia skarżonego aktu może sugerować, iż organ nie dość pochylił się nad stanem zdrowia Skarżącego. Jak podkreśliło Kolegium pierwotnej przyczyny obecnej, trudnej sytuacji rodzinnej i dochodowej Skarżącego trzeba upatrywać w chorobie alkoholowej. Pomimo, że w odwołaniu Skarżący kilkukrotnie powoływał się na status osoby bezdomnej, to jednak jak sam przyznał, że przez pewien okres (po wyjściu ze szpitala) zamieszkiwał w domu rodzinnym, natomiast opuszczenie tego domu miało związek z postawionym mu przez brata "ultimatum". Nie można zatem twierdzić, iż żądanie brata dotyczyło spełnienia innego warunku, aniżeli zachowania trzeźwości.

Z tej właśnie przyczyny, zdaniem Kolegium, sytuacja rodzinna Skarżącego wcale nie jest aż tak beznadziejna, jak przedstawia ją sam Skarżący. Złe położenie może oczywiście się utrwalić, nawet pogłębić, jednakże, jak podkreśliło to organ II instancji, będzie to wynikiem zaprzepaszczenia obecnej szansy, jaką daje Skarżącemu całodobowy pobyt w Środowiskowym Domu Samopomocy w L., gdzie ma zaspokojone podstawowe potrzeby bytowe, trwa przy tym w trzeźwości. W dalszej kolejności SKO przyznało, że alkoholizm stanowi ciężką i długotrwałą chorobę, jednako faktem oczywistym jest, iż odzyskanie zdrowia zależy przede wszystkim od determinacji chorego. Ponadto jak wynika z akt sprawy, Skarżący, pod pewnymi warunkami i w ograniczonym zakresie, jest w stanie wykonywać pracę zarobkową. Wprawdzie trudno zarzucić P. W. unikanie możliwości poprawy sytuacji dochodowej, jeżeli poprzestanie się na wskazaniu, że wnioskodawca w okresie od [...] czerwca 2020 r. do [...] czerwca 2021 r. był zatrudniony w Zakładzie Aktywności Zawodowej S. w L. w wymiarze 11/20 etatu, a za kwiecień i maj bieżącego roku osiągał dochody brutto w wysokości 1704,65 zł, to jako zastanawiający Kolegium uznało fakt, że stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron w drugiej dekadzie czerwca, czyli niedługo po zajęciu wynagrodzenia przez komornika sądowego (stosowne zawiadomienie prowadzącego egzekucję datowane na [...] kwietnia 2021 r.), przy czym za kwiecień potrącono Skarżącemu 295,40 zł, natomiast za maj już 773,14 zł. W ocenie Kolegium taki zbieg okoliczności może powodować wrażenie, iż rozwiązanie umowy miało bezpośredni związek z zajęciem komorniczym, zwłaszcza gdy uwzględni się to, że Skarżący nie podaje, ażeby w ostatnim czasie zaistniały szczególne okoliczności rzutujące na możliwość świadczenia pracy, a także - gdy wnikliwie przeanalizuje się treść wniosku z dnia [...] maja 2021 r.

Jak podkreśliło SKO niepodważalna jest okoliczność, że Skarżący dysponuje skromnym budżetem miesięcznym (zasiłek stały w kwocie 645,00 zł), z którego nie sposób zaspokoić wszystkich koniecznych wydatków, tym niemniej istnieje realna perspektywa polepszenia sytuacji dochodowej poprzez podjęcie pracy zarobkowej jeszcze w trakcie pobytu w ŚDS w L. i pozostanie aktywnym zawodowo już po opuszczeniu placówki, a w konsekwencji zaspokojenia wierzyciela. Tym bardziej, że Skarżący ma 59 lat, legitymuje się wykształceniem średnim, zawodowym, nie ma na utrzymaniu innych osób, zaś kwota bieżących, zasądzonych alimentów wynosi 250,00 zł. Na taką ocenę, zdaniem Kolegium, nie może też w sposób istotny rzutować niepełnosprawność Skarżącego, albowiem obecnie Skarżący legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, co nie wyklucza pracy zawodowej.

Reasumując Kolegium doszło do wniosku, że udzielenie najdalej idącej ulgi w postaci umorzenia należności alimentacyjnych mogłoby wzbudzić u wnioskodawcy przeświadczenie, że alkoholizm sanuje naganną postawę, do jakich niewątpliwie należy wieloletnie niełożenie na utrzymanie własnych dzieci, natomiast nieaktywną formę uzależnienia niejako się premiuje, obciążając kosztami całe społeczeństwo. Z podanych względów Kolegium uznało decyzję organu I instancji za uzasadnioną. Końcowo wyjaśniono, że decyzja ta nie zamyka drogi do ubiegania się o uzyskanie innej ulgi w spłacie należności.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożył Skarżący zarzucając organom administracji obu instancji naruszenie: (-) art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, (-) art. 77 k.p.a. poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący oraz nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz naruszenie art. 30 ust 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez nie ustalenie w sposób wyczerpujący aktualnej jego sytuacji dochodowej i rodzinnej.

W obszernym uzasadnieniu swego stanowiska Skarżący powołał się na swoją trudną sytuację zdrowotną, materialną i finansową, w tym orzeczoną niepełnosprawność, a także brak możliwości zarobkowania. Skarżący zarzucił również, że organy całkowicie pominęły takie okoliczności jak: wiek skarżącego, aktualny stan zdrowia, jak i zawiązania jakichkolwiek nowych związków, czy przywrócenia prawidłowych związków rodzinnych. Zdaniem Skarżącego organy obu instancji nie ustaliły, czy w ogóle istnieje, a jeśli tak, jaka jest ewentualna wysokość zadłużenia Skarżącego z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Organy nie zbadały również, czy osobom uprawnionym wypłacono świadczenia w przysługującej im wysokości w związku z wyrokiem SR w A. z dnia [...] lipca 2021 r. w sprawie o wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego P. W. wobec R. W., jak również czy osoby uprawnione nie są zobowiązane do ewentualnego zwrotu świadczeń wypłaconych w zawyżonej wysokości, bo możliwa jest sytuacja, że syn skarżącego pobierał świadczenie nienależnie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoją argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne wynika z treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej.

W wyniku kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia prawa.

Przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji w niniejszej sprawie był wniosek dłużnika alimentacyjnego P. W. o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2021 r., poz. 877, dalej jako "ustawa"). Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 30 ust. 2 ww. ustawy, który przewiduje że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną, zaś umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Warunkiem zatem wydania decyzji na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy jest zbadanie stanu faktycznego sprawy pod kątem występowania przesłanek określonych w tym przepisie i zindywidualizowanie uzasadnienia decyzji. Uznaniowy charakter takiej decyzji nie oznacza jednak, że organ administracji może podjąć ją w sposób całkowicie dowolny. Rozstrzygnięcie sprawy, organ administracji musi poprzedzić wyjaśnieniem i rozważeniem wszystkich okoliczności sprawy, a w uzasadnieniu decyzji musi wskazać motywy podjętego rozstrzygnięcia. Wywody w tym zakresie muszą być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

Regulacja umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, o których mowa w art. 30 ust. 2 ustawy należy do sfery uznania administracyjnego. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. Od oceny organu zależy więc czy wydana zostanie decyzja umarzająca należność w całości lub w części. Cechą specyficzną instytucji uznania jest to, że decyzja wydana w tym trybie nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądu. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji, poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, tzn. czy organ w sposób prawidłowy ustalił i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności.

W rozpoznawanej sprawie analiza zaskarżonej decyzji w zestawieniu z treścią zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym dowodów prowadzi do wniosku, że organy administracji przy wydaniu decyzji nie naruszyły wskazanych wyżej reguł postępowania i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Jak wynika ze szczegółowego uzasadnienia decyzji oraz treści dokumentów zawartych w aktach administracyjnych, organ zebrał wyczerpująco materiał dowodowy i poddał go ocenie zgodnie z regułami wynikającymi w k.p.a. Ustalenia faktyczne i motywy, które legły u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia nie dawały - w ocenie sądu - podstaw do stwierdzenia przekroczenia przez organ granic uznania administracyjnego.

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 14 lipca 2020 r. w sprawie sygn. akt I OSK 2861/19 zobowiązany ponosi pełną odpowiedzialność za zaistniałe zaległości powstałe z tytułu wypłaconych przez Państwo zastępczo na rzecz jego dzieci alimentów i spoczywa na nim obowiązek pełnego zaangażowania i podjęcia starań w kierunku spłaty tych zaległości wraz z odsetkami. Zwrot należności jest zasadą, a instytucja umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności odstępstwem, wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych. Należy też mieć na względzie charakter zobowiązań alimentacyjnych, które zgodnie z art. 133 ustawy z 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy w przypadku rodziców w stosunku do dzieci, mają charakter obligatoryjny i zwolnić się z nich można tylko w wyjątkowych sytuacjach (LEX nr 3042656)

Przesłankami zatem umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek zawartymi w tym przepisie są wyłącznie sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawcy. Na sytuację dochodową dłużnika składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności - stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu. Są to kwestie istotne, bowiem działając w ramach uznania administracyjnego, organ winien rozważyć, czy sytuacja dłużnika zmusza go rzeczywiście do wystąpienia o umorzenie długu i umorzenie to uzasadnia, czy też nie czyni on żadnych starań, aby dług spłacić, choć mógłby tego dokonać. Z kolei na sytuację rodzinną dłużnika składa się ustalenie, czy prowadzi samodzielnie gospodarstwo, czy też wspólnie z innymi osobami bliskimi, czy i jakie świadczenia ponosi na ich rzecz.

Umorzenie na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy winno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, o ile stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 25 listopada 2010r., sygn. akt II SA/Lu 559/10, Lex nr 753890).

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika zaś, że Skarżący (59-letni mężczyzna), na chwilę obecną utrzymuje się z zasiłku stałego w wysokości 645 zł. Środki z tego tytułu przeznacza na leki, środki higieny osobistej, produkty spożywcze i ubrania. Skarżący legitymuje się wykształceniem średnim, zawodowym, nie ma na utrzymaniu innych osób, zaś kwota bieżących, zasądzonych alimentów wynosi 250,00 zł. W toku postępowania administracyjnego ustalono również, że jakkolwiek Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. pierwotnie zaliczył Skarżącego do znacznego stopnia niepełnosprawności, to aktualnie legitymuje się on orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, co – jak słusznie uznało Kolegium - nie wyklucza pracy zawodowej. Oczywiście zgłoszone problemy z kończynami górnymi mogą utrudniać odnalezienie się na otwartym rynku pracy i tym samym zawężać pole wyboru spośród dostępnych ofert, ale nie koniecznie, na co wskazuje sam stan faktyczny niniejszej sprawy. Z akt postępowania wynika bowiem bezspornie, że w okresie od [...] czerwca 2020 r. do [...] czerwca 2021 r. Skarżący był zatrudniony w Zakładzie Aktywności Zawodowej S. w L. w wymiarze 11/20 etatu, a za kwiecień i maj bieżącego roku osiągał dochody brutto w wysokości 1704,65 zł. Nawiązany stosunek pracy ustał co prawda, ale co istotne rozwiązanie nastąpiło to na mocy porozumienia stron w czerwcu 2021r., niedługo po zajęciu wynagrodzenia przez komornika sądowego, przy czym za kwiecień potrącono Skarżącemu 295,40 zł, natomiast za maj już 773,14 zł. Zasadnie zatem zwrócił uwagę organ II instancji, iż rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron mogło mieć bezpośredni związek z zajęciem komorniczym, zwłaszcza, że Skarżący nie podał w skardze, ażeby w ostatnim czasie zaistniały szczególne okoliczności rzutujące na możliwość świadczenia przez niego pracy.

Trafnie przy tym wskazały organy, że wprawdzie sytuacja zdrowotna i dochodowa Skarżącego jest trudna, niemniej jednak do stanu zadłużenia doszło na skutek choroby alkoholowej Skarżącego i związanego z nią zaniechania pracy oraz relacji z najbliższymi. Organ zasadnie jednak zasygnalizował, że zerwanie więzi rodzinnych z ojcem i bratem wcale nie musi okazać się trwałe i zupełne, a wyjście z choroby alkoholowej umożliwi ponowne zamieszkanie z krewnymi. Twierdzenie odnośnie do możliwości utrzymania abstynencji znajduje zresztą potwierdzenie w dołączonej do materiału dowodowego – ocenie funkcjonowania sporządzonej przez psycholog Milenę Konopko, z której wynika, że Skarżący utrzymuje abstynencję od lipca 2018 r.

W wyroku z dnia 29 maja 2020 r. NSA wskazał, że dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność, czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacać dług alimentacyjny (I OSK 324/19, Lex nr 3021687).

W związku z powyższym, w ocenie Sądu wprawdzie sytuacja dochodowa i rodzinna Skarżącego może, co do zasady, stanowić przesłankę umorzenia przez organ właściwy wierzyciela tego rodzaju należności, jednakże wybór rozstrzygnięcia po dokonaniu jej analizy, należy ostatecznie do organu administracji, który w rozpatrywanej sprawie w sposób wyczerpujący i logiczny przedstawił swoje stanowisko w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Tymczasem organ trafnie zauważył, że udzielenie Skarżącemu najdalej idącej ulgi w postaci umorzenia należności alimentacyjnych mogłoby wzbudzić w nim przeświadczenie, że alkoholizm może sanować naganną postawę, do jakich niewątpliwie należy wieloletnie niełożenie na utrzymanie własnych dzieci, i niejako premiować nieaktywną formę uzależnienia, obciążając kosztami całe społeczeństwo. Orzekające w niniejszej sprawie organ prawidłowo też uznały, że trudna sytuacja finansowa, brak stałej pracy oraz niewielkie dochody są cechą większości zobowiązanych, za których świadczenia wypłaca fundusz alimentacyjny. Ponadto również stan zdrowia Skarżącego nie przemawia za zastosowaniem najdalej idącej ulgi, albowiem, jak już wspomniano wyżej, możliwie jest podjęcie pracy w warunkach pracy chronionej. Skorzystanie przy tym z odpowiednich form wsparcia ułatwi utrzymanie zatrudnienia, a w konsekwencji poprawę sytuacji materialnej i spłatę zadłużenia. Innymi słowy sytuacja dochodowa i rodzinna Skarżącego nie ma znamion wyjątkowości, a co za tym idzie nie odbiega w rażący sposób od sytuacji innych dłużników alimentacyjnych, którzy nie wywiązują się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego zasadniczo z powodu bardzo trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej, wskutek czego prowadzona wobec nich egzekucja okazuje się bezskuteczna.

Końcowo trzeba także zaakcentować, że umorzenie przedmiotowych należności prowadziłoby do przerzucenia obowiązku utrzymania dzieci dłużnika na wszystkich podatników, a temu sprzeciwia się interes społeczny. Natomiast trudna sytuacja materialna i życiowa rodziców nie zwalnia ich od obowiązku świadczenia na potrzeby dzieci. Rodzice są obowiązani dzielić się z dziećmi nawet bardzo niskimi dochodami. Zobowiązania o charakterze alimentacyjnym mają zatem charakter obligatoryjny, a wszelkie zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego także mają charakter wyjątkowy i powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający (wyrok NSA z dnia 29 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 311/19, Lex nr 3052240).

Z podanych względów Sąd doszedł do wniosku, że podniesione w skardze zarzuty są niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.