Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1666/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 101,114
journal: Dz.U. 2013 poz 1650
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2015 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na pobyt czasowy -uchyla zaskarżoną decyzję-


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...](nr [...]) Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez L. P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. z dnia [...]orzekającą o cofnięciu cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy i pracę udzielonego przez Wojewodę [...]. decyzją z dnia [...].

W uzasadnieniu orzeczenia podano, że celem pobytu, który był powodem udzielenia obywatelce [...] L. P. zezwolenia na pobyt czasowy było wykonywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pracy na rzecz F D. G. W związku z wypowiedzeniem przez pracodawcę z dniem [...]. zawartej z L. P. umowy o pracę, należało stwierdzić, iż ustał cel pobytu, jakim było wykonywanie pracy na rzecz ww. pracodawcy tj. F.D. G. W tej sytuacji organ I instancji był zobligowany postanowieniami art. 101 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650) do cofnięcia L. P. zezwolenia na pobyt czasowy. Z uwagi na kategoryczne sformułowanie użyte w dyspozycji normy zawartej w art. 101 pkt 1 ustawy zgodnie z którym "zezwolenie na pobyt czasowy cofa się cudzoziemcowi...", podjęcie przedmiotowego rozstrzygnięcia jest obligatoryjne. Wobec powyższego, wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada, iż sprawę należy załatwić zgodnie z wnioskiem strony — o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny - uwzględniając słuszny interes strony, doznaje istotnego ograniczenia. Zastosowanie w/w zasady nie może bowiem prowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego. Pogląd taki opiera się na założeniu, że zasada powyższa ma zastosowanie tylko w odniesieniu do decyzji opartych na zasadzie uznania administracyjnego, podczas gdy w niniejszym postępowaniu o treści rozstrzygnięcia wprost rozstrzyga przepis prawa materialnego.

W odwołaniu od decyzji Wojewody [...]. o cofnięciu zezwolenia na pobyt czasowy L. P. podniosła, iż jej pobyt na terytorium Polski w dalszym ciągu jest uzasadniony wykonywaniem pracy. Organ odwoławczy wskazał, że okoliczność zmiany pracy i wykonywanie jej na rzecz innego pracodawcy niż ten wymieniony w zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę stanowią podstawę do cofnięcia tego zezwolenia.

Wyjaśnił, iż zezwolenie na pobyt czasowy i pracę udzielane na podstawie art. 114 ustawy o cudzoziemcach zawiera w sobie zarówno elementy zezwolenia pobytowego, jak również elementy zezwolenia na pracę dopuszczającego cudzoziemca do polskiego rynku pracy. W rozpatrywanej sprawie Dopuszczenie cudzoziemki do rynku pracy ograniczone było do konkretnego pracodawcy (F. D.G.), stanowiska (pracownik magazynowy), wynagrodzenia (1 680 zł brutto). Decyzja o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę zawiera elementy zezwolenia na pracę, które nie mogą być oderwane od zezwolenia pobytowego. Organ zgodził się ze stroną, iż okoliczność jaką jest wykonywanie pracy nie uległa zmianie, jednak zezwolenie na pobyt czasowy i pracę udzielane jest w związku z realizacją konkretnego celu, jaką jest wykonywanie pracy na rzecz konkretnego pracodawcy wskazanego w części D wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (część dotycząca podmiotu powierzającego cudzoziemcowi zatrudnienie). Z uwagi na powyższe brak jest możliwości umorzenia postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, a tym samym umożliwienie wykonywanie pracy na rzecz zupełnie nowego podmiotu.

Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że Wojewoda [...]. w podstawie prawnej decyzji powołał art. 101 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Mając na uwadze fakt, iż cofnięcie dotyczy tytułu pobytowego udzielonego na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, zaś wydana decyzja w myśl art. 107 § 1 k.p.a. powinna zawierać wszystkie przepisy prawa materialnego, które legły u podstaw jej wydania, Szef Urzędu za zasadne uznał powołanie w podstawie prawnej decyzji również art. 114 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.

Skargę na powyższą decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców złożyła P. zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach przez błędną wykładnię pojęcia cel pobytu, polegającą na przyjęciu, że celem pobytu o którym mowa w tym przepisie jest praca wykonywana na rzecz wskazanego w zezwoleniu na pobyt i pracę konkretnego pracodawcy, w sytuacji, gdy zgodnie z brzmieniem tego przepisu celem pobytu jest samo wykonywanie pracy;

- art. 101 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że pomimo, że skarżąca wykonywała pracę w Polsce, ustał cel jej pobytu z powodu zmiany pracodawcy;

2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie przez organ okoliczności powoływanej w toku postępowania odwoławczego, że rozwiązanie stosunku pracy było niezgodne z prawem;

- art. 107 § 3 k.p.a. przez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia jakie okoliczności uznano za istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i ograniczenie się do wskazania, że decyzja o cofnięciu zezwolenia na pobyt ma charakter związany.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi przedstawiła przebieg pracy w F.D.G.. Podała, że początkowo współpraca układała się bez zarzutów, do czasu aż skarżąca weszła w prywatną relację z siostrą właścicielki firmy. Udzieliła pożyczki siostrze swojej pracodawczyni, a w momencie gdy zażądała zwrotu - napotkała opór zarówno swojej dłużniczki jak i pracodawczyni. Została zwolniona z dnia na dzień z naruszeniem przepisów prawa pracy, co potwierdził Sąd Rejonowy w R. - wyrokiem z dnia 25 marca 2015 r. o sygn.[...]. Natychmiast po wypowiedzeniu umowy o pracę była pracodawczyni skarżącej wystąpiła do Wojewody [...]. z informacją mającą na celu doprowadzić do cofnięcia skarżącej decyzji pobytowej i do jej wydalenia. Tak też się stało, decyzją z dnia [...]. Wojewoda P. orzekł o cofnięciu skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Zdaniem skarżącej w przedmiotowej sprawie brak podstaw dla uznania, że z chwilą wypowiedzenia umowy o pracę przez danego pracodawcę ustał cel pobytu cudzoziemca, który nadal pracuje na podstawie oświadczenia o zamiarze powierzenia wykonywania pracy bądź zezwolenia na pracę. Podniosła, że legitymowała się oświadczeniem o zamiarze powierzenia wykonywania pracy i umową o pracę w okresie, w którym organy prowadziły postępowanie. Ta okoliczność jednak nie została w ogóle rozważona w toku postępowania pomimo, że umowa i oświadczenie w tym zakresie jednoznacznie stanowiły o tym, że skarżąca konsekwentnie realizuje swój cel pobytu.

Ponadto skarżąca podniosła, że również art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach nie ogranicza pojęcia celu pobytu stanowiąc, że zezwolenia na pobyt i pracę udziela się, gdy celem pobytu cudzoziemca na terytorium RP jest wykonywanie pracy. Ustawodawca nie ograniczył tu pojęcia celu pobytu do wykonywania tej pracy na rzecz wskazanego w decyzji pracodawcy - jasno wskazując, że celem pobytu ma być wykonywanie pracy. Natomiast okoliczność, że na mocy art. 118 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt i pracę umieszcza się dane pracodawcy, nie może automatycznie przesądzać, że w przypadku zmiany pracodawcy ustaje cel pobytu cudzoziemca w Polsce - jakim jest wykonywanie pracy.

W ocenie strony skarżącej organy mylą materialnoprawne pojęcie celu pobytu z elementem konstrukcyjnym decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt i pracę rozszerzając - w sposób nieuprawniony - pojęcie celu pobytu. W świetle obowiązujących przepisów nie powinno bowiem budzić wątpliwości, że cudzoziemiec, który uzyskał decyzję pobytową na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy, a następnie zmienił pracodawcę i pracuje - nadal realizuje cel pobytu jakim jest wykonywanie pracy, a tak właśnie było w przypadku skarżącej.

Według skarżącej niedopuszczalna jest taka interpretacja przepisów, zgodnie z którą wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy innego niż ujawniony w decyzji pobytowej stanowi "ustanie" celu pobytu, ponieważ, jak to wskazano wyżej dane pracodawcy stanowią jedynie element konstrukcyjny decyzji. Natomiast celem pobytu - jak to wskazuje ustawa w przypadku zezwolenia na pobyt i pracę - może być jedynie "wykonywanie pracy" - jednak bez wskazania konkretnego pracodawcy.

Ponadto skarżąca podniosła, że w przedmiotowej sprawie organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności sprawy. Pomimo, że skarżąca podkreślała zarówno w postępowaniu przed organem I jak i II instancji, że pracodawca postąpił z nią nieuczciwie - organy nie poczyniły żadnych ustaleń w tym zakresie, całkowicie ignorując tę okoliczność. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazuje, że skarżąca powoływała się na tę okoliczność, brak jednak odniesienia się organu do tej okoliczności przez wskazanie, czy została ona uznana za istotną dla rozstrzygnięcia czy nie. Tymczasem stan faktyczny sprawy był taki, że odpadła podstawa (choć błędna) zaskarżonej decyzji. Wyrokiem sądu rozwiązanie ze skarżącą umowy o pracę zostało uznane za niezgodne z prawem. Gdyby organ wezwał skarżącą do złożenia dokumentów niezbędnych do ustalenia powyższej okoliczności lub wstrzymał się z wydaniem decyzji do wydania rozstrzygnięcia przez sąd sprawa mogłaby mieć zupełnie inne zakończenie. Tymczasem cofnięcie skarżącej zezwolenia pobytowego, w sytuacji gdy stwierdzono prawomocnie jej pokrzywdzenie przez pracodawcę w praktyce pozbawia ją możliwości wyegzekwowania przysługujących jej w związku z tym roszczeń.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji stwierdził, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem oceny Sądu jest - wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 101 pkt 1 w związku z art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650 z póź. zm.) decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...]. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...]. z dnia [...]orzekającą o cofnięciu udzielonego decyzją Wojewody [...]. z dnia [...]. obywatelce [...]L. P., c. F., ur. 11 czerwca 1977 r. w m. T., zezwolenia na pobyt czasowy ważnego do [...].

Organ odwoławczy uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki obligujące do cofnięcia Cudzoziemce określonego decyzją Wojewody [...]. z dnia [...]. zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pracy na rzecz F. D. G. W ocenie organu odwoławczego wypowiedzenie przez pracodawcę z dniem [...] zawartej z L. P. umowy o pracę stanowi wystarczającą podstawę do przyjęcia, że ustał cel pobytu, jakim było wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy tj. F.D.G. i w konsekwencji w myśl art. 101 pkt 1 obligowało organ do orzeczenia o cofnięciu przedmiotowego zezwolenia.

Sąd zauważa, że jakkolwiek trafnie podnosi organ, że decyzja wydana na podstawie art. 101 pkt 1 w/w ustawy o cudzoziemcach ma charakter związany, to jednak nie zwalnia to organu z obowiązków wypływających z przepisów postępowania administracyjnego. Zawarte w normach procesowych zasady ogólne postępowania administracyjnego nakazują, aby organ administracji publicznej rozpoznający sprawę - i w efekcie wydający decyzję - prowadził postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Winien więc działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), w toku postępowania stać na straży praworządności i podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), jak też wyjaśniać stronom zasadność przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Powinien również mieć na względzie, że zasady ogólne postępowania administracyjnego są integralną częścią przepisów regulujących to postępowanie i są dla niego wiążące na równi z innymi przepisami postępowania.

Zgodnie zatem z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organ prowadzący postępowanie ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością. Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym odczytywać również należy w ten sposób, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Dopiero całokształt zebranego materiału dowodowego może stanowić podstawę oceny, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Wykonanie wymogów wynikających z przywołanych przepisów jest konieczne dla prawidłowego ustalenia normy prawnej znajdującej zastosowanie w danej sprawie, a w konsekwencji, ustalenia sytuacji prawnej stron postępowania, zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym. Jednym z podstawowych warunków prawidłowego zastosowania normy prawnej jest ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy i skonfrontowanie go ze stanem faktycznym opisanym w danej normie w celu ustalenia ich zgodności. Stanowisko organu prowadzącego postępowanie winno zaś znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, skonstruowanym stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. i z zachowaniem zasady zawartej w art. 11 k.p.a.

W ocenie Sądu niniejszej sprawy organ odwoławczy z naruszeniem powyżej wskazanych przepisów nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący stanu faktycznego. Słusznie podniosła strona skarżąca, że organ nie poczynił żadnych ustaleń w zakresie okoliczności, na które skarżąca powoływała się w odwołaniu. Skarżąca podkreślała zarówno w postępowaniu przed organem I jak i II instancji, że pracodawca postąpił z nią nieuczciwie i że wypowiedzenie umowy o pracę z dnia [...]. było niezgodne z prawem. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazuje, że skarżąca powoływała się na tę okoliczność, brak jednak odniesienia się organu do tej okoliczności. Skoro skarżąca konsekwentnie wskazywała na bezprawne rozwiązanie z nią umowy o pracę, to organ stosownie do art. 9 k.p.a. powinien był zwrócić się do niej z zapytaniem, czy z związku z tym podjęła działania w tym zakresie, zwłaszcza, że skarżąca jest cudzoziemką i na tym etapie postępowania nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Ustalenia w tym kierunku były istotne, bowiem jak się okazało, skarżąca wystąpiła z powództwem do Sądu Rejonowego w R. Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który wyrokiem z dnia 25 marca 2014 r., (a zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji) uwzględnił powództwo L. P. o wynagrodzenie za pracę oraz odszkodowanie wniesione przeciwko D. G. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą F.D. G. w P. ( wyrok sygn. akt [...] ).

Z przedstawionych wyżej względów Sąd uznał za konieczne wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uzupełni postępowanie dowodowe we wskazanym w niniejszym wyroku zakresie i dopiero na tej podstawie podejmie stosowne rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Wobec zaś niezgłoszenia, do chwili zamknięcia rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, stosownego wniosku, Sąd nie orzekł o kosztach postępowania.