Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 816/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 176 § 2, art. 174 pkt 1, art. 152 § , art. 174 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 59 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Bogusław Woźniak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 22 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 1133/23 w sprawie ze skargi T.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 27 czerwca 2023 r. nr 2401-IEE.7192.234.2023.2/MSL UNP: 2401-23-143936 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od T.B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 10 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1133/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę T.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 27 czerwca 2023 r., nr 2401-IEE.7192.234.2023.2/MSL UNP: 2401-23-143936 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a".

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł T.B., zaskarżając ten wyrok w całości i wniósł o:

1) o jego uchylenie w całości, rozpoznanie skargi i jej uwzględnienie lub

2) jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd I instancji,

3) zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa wg norm przepisanych.

Stosownie do art. 176 § 2 P.p.s.a. skarżący oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. Sądowi I instancji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.), dalej: "u.p.e.a." w zw. z art. 152 § 1 P.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię polegająca na tym, iż niewymagalność obowiązku, o której mowa w tym przepisie, to niewymagalność o charakterze definitywnym (trwałym), a z taką niewymagalnością nie mamy do czynienia, w sytuacji, kiedy decyzja podatkowa, z której wynika egzekwowany obowiązek utraciła przymiot decyzji ostatecznej, w związku z uchyleniem przez wojewódzki sąd administracyjny, nieprawomocnym wyrokiem, utrzymującej ją w mocy decyzji organu drugiej instancji (niewymagalność czasowa), co miało wpływ na wynik sprawy.

Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Sądowi I instancji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 151 w zw. z art. 152 § 1 P.p.s.a. oraz w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy egzekwowany obowiązek, przestał być wymagalny, bowiem decyzja, z której wynika ten obowiązek utraciła przymiot decyzji ostatecznej, w związku z uchyleniem przez wojewódzki sąd administracyjny, nieprawomocnym wyrokiem, utrzymującej ją w mocy decyzji organu drugiej instancji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddalaniu.

W rozpoznanej sprawie kwestią sporną jest, czy organ egzekucyjny w przypadku wystąpienia sytuacji normowanej art. 152 § 1 P.p.s.a. ma obowiązek umorzyć postępowanie egzekucyjne. Przepis ten stanowi, iż w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej.

Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, regulacja zawarta w art. 152 § 1 P.p.s.a. wywiera taki sam skutek, co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 tej ustawy. Podobnie jak w przypadku wstrzymania wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 P.p.s.a., tak w przypadku regulacji z art. 152 § 1 P.p.s.a. akt lub czynność nie podlega wykonaniu w ograniczonym czasie (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27 stycznia 2016, II GSK 3698/15; z 20 kwietnia 2017 r., II FSK 457/17; z 10 października 2017 r., II FSK 2825/17; z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2561/17; z 20 marca 2019 r., I GSK 870/18 - publ.: CBOSA). Przepis art. 152 § 1 P.p.s.a. "zawiesza" więc skutki prawne uchylonego aktu, przez co wstrzymuje możliwość egzekwowania wymagalnego obowiązku do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego. Przekłada się to na konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., ale w żadnym razie nie oznacza braku wymagalności obowiązku w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 2 lub art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W każdym z ostatnio przywołanych przepisów brak wymagalności obowiązku oznacza jego ustanie. Tylko w takim przypadku egzekucja jest bezprzedmiotowa. Ten przymiot nie występuje w razie czasowego wstrzymania wykonania aktu stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego będącego podstawą wszczęcia egzekucji. Takie też stanowisko zajął Sąd pierwszej instancji, zatem zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. art. 152 § 1 P.p.s.a. jest bezzasadny.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przyjętego wyżej stanowiska nie podważa argument wyprowadzony z nowelizacji przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, która weszła w życie od dnia 30 lipca 2020 r. Trzeba bowiem jeszcze raz podkreślić, że przepis art. 152 § 1 P.p.s.a. nie powoduje skutku w postaci braku wymagalności obowiązku – jego ustanie - ale w postaci czasowego pozbawienia aktu administracyjnego możliwości wywoływania skutków prawnych. Są to znaczeniowo dwa różne pojęcia i kwestia czy brak wymagalności ma charakter trwały czy czasowy jest tutaj irrelewantna.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego teza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt III FSK 1450/21 nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem została sformułowana w odmiennym stanie faktycznym. Należy bowiem podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku rozważał i odnosił się do sytuacji, w której zaskarżony do sądu administracyjnego akt administracyjny nie podlega wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji a jednocześnie skutki prawne związane z uzyskaniem przez decyzję przymiotu "ostateczności", wykraczają poza ramy postępowania, w którym została wydana. Jednocześnie należy stwierdzić, że Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku nie zanegował stanowiska, wedle którego regulacja zawarta w art. 152 § 1 P.p.s.a. wywiera taki sam skutek, co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 tej ustawy, ale dostrzegł inne sytuacje, w których możliwe będzie zastosowanie art. 152 § 1 P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 ww. ustawy

Stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

Bogusław Woźniak Bogusław Dauter Wojciech Stachurski