Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 48/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205  par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 97  par. 1 pkt 4, art. 100  par. 1.
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 3 ust. 1.
journal: Dz.U. 2013 poz 707
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - tekst jednolity
article: art. 3051, art. 3052.
journal: Dz.U. 2018 poz 1025
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 11, art. 4, art. 32 ust. 4 pkt 2, art. 33 ust. 2 pkt 2.
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 września 2020 r. sprawy ze skargi [...] Spółki z o.o. w M. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej [...] Spółki z o.o. w M. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Starosta [...] decyzją dnia [...] września 2019 r. NR [...] ([...]) wydaną na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, ustawy z dnia

7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, dalej przywoływana jako: "P.b.") oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej przywoływana jako: "K.p.a."), a także upoważnienia nr [...] udzielonego przez Starostę [...] do załatwiania spraw należących do właściwości starosty jako organu administracji architektoniczno-budowlanej, po rozpatrzeniu wniosku E. S.A. z siedzibą w G. oddział w K. o pozwolenie na budowę z dnia [...].07.2019 r. odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę linii kablowej 15kV w zamian awaryjnego odcinka linii 15kV nr [...], odcinek od stacji M. P. [...], do stacji M. [...] miejscowość M. gm. M., działka(i) geodez. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb M..

W uzasadnieniu Organ wskazał, że na podstawie wniesionych przez spółkę E. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca") zastrzeżeń, przeanalizował wniosek Inwestora pod kątem sprawdzenia, czy zakres, rodzaj i charakter robót budowlanych zlokalizowanych na terenie nieruchomości Skarżącej jest zgodny z ograniczonym prawem rzeczowym wnioskodawcy, określonym w księdze wieczystej [...] Wskazał, że obie strony sporu powołują się na księgę wieczystą [...], z tym że z rubryki: prawa, roszczenia, ograniczenia, ostrzeżenia - podrubryka 3.4.1 KW - obie strony wywodzą odmienne, wzajemnie sprzeczne ustalenia co do ograniczonego prawa rzeczowego Inwestora.

Uwzględniając treść wpisu w księdze wieczystej [...] w brzmieniu: służebność przesyłu obciążająca nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki gruntu numer [...] i [...], polegającą na:

- prawie korzystania z nieruchomości poprzez utrzymanie, eksploatowanie, konserwowanie i naprawianie urządzeń kablowych linii elektroenergetycznej średniego napięcia 15 kV, której posadowienie i przebieg oznaczone jest na mapie stanowiącej integralną część orzeczenia;

- prawie korzystania z nieruchomości poprzez utrzymywanie, eksploatowanie, konserwowanie i naprawianie urządzeń kablowych linii elektroenergetycznej niskiego napięcia 0,4 kV, której posadowienia i przebieg oznaczone jest na mapie stanowiącej integralną część orzeczenia;

Organ zauważył, że Inwestor błędnie interpretuje swoje ograniczone prawo rzeczowe, wyrażone czytelnie w oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, formularz B-4 (informacja dołączona do formularza B-3), jako: "stosunek zobowiązaniowy przewidujący uprawnienia do wykonywania robót i obiektów budowlanych". Zdaniem Organu stanowisko takie jest sprzeczne z treścią obciążeń nieruchomości gruntowej, ustalonych w księdze wieczystej [...], założonej dla działki nr [...] w M. .

Zdaniem Organu, Inwestor wywodzi swoje prawo do dysponowania nieruchomością obciążoną z postanowienia o stwierdzeniu zasiedzenia służebności wydanego w sprawie [...] [...] z [...] stycznia 2017 r. wydanego przez Sąd Rejonowy w K. Wydział [...] Cywilny, które stało się podstawą wpisu ww. służebności do księgi wieczystej. Zgodnie z art. 3051 K.c. w zw. z art. 292 K.c. Inwestor nabył w drodze ww. orzeczenia służebność jedynie do istniejących urządzeń i tylko z nich, w ocenie Organu, może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu). Organ podniósł, że skoro zamiarem Inwestora jest budowa linii kablowej 15kV w miejscu obciążonym służebnością związaną z istniejącą linią, to orzeczenie sądu stwierdzające zasiedzenie służebności nie dotyczy budowy nowej linii (nawet w tej samej lokalizacji) i nie daje Inwestorowi prawa do dysponowania nieruchomością obciążoną na cele budowlane.

Organ podkreślił, że z przedłożonego przy wniosku Inwestora projektu budowlanego również wynika, że planowane na działce nr [...] roboty budowlane naruszają prawa właściciela nieruchomości, gdyż przekraczają swoim zakresem i rodzajem czynności służebności przesyłu określone w księdze wieczystej [...] Nie można bowiem, w ocenie Organu, uznać, że wykonywanie robót budowlanych polegających na wybudowaniu nowej linii kablowej 15 kV typu [...], z jednoczesnym unieczynnieniem linii kablowej 15 kV typu [...], stanowi jedynie czynności z zakresu utrzymania, eksploatowania, konserwowania i naprawiania urządzeń kablowych linii elektroenergetycznej średniego napięcia 15 kV, posadowionej i przebiegającej zgodnie z oznaczeniami na mapie. Położenie nowego kabla jednocześnie zwiększając parametry techniczne obiektu stanowiącego przedmiot wniosku to wykonanie nowego obiektu budowlanego, który wymaga uzgodnienia w kontekście prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w odniesieniu do spornej działki [...].

Organ wobec powyższego nie uznał oświadczenia Inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane z dnia [...] lipca 2019 r. za właściwe w zakresie działki nr [...] w M. , i uznał wniosek Inwestora dla przedmiotowego zamierzenia budowlanego jest niekompletny w rozumieniu art. 33 ust. 2 ustawy P.b.

2. Wojewoda decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. znak: [...] [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił w całości zaskarżoną decyzję Organu I instancji i na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 P.b. oraz na podstawie art. 104 K.p.a. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla E. S.A. obejmującego: budowę linii kablowej 15kV w zamian awaryjnego odcinka linii 15 kV nr [...], odcinek od stacji M. P. [...], do stacji M. [...] w miejscowości M., gm. M. na dz. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].

W uzasadnieniu Organ wskazał, że w dniu [...].10.2019 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego swoje zastrzeżenia złożyła spółka E. sp. z o.o., podnosząc m.in., że jeżeli Inwestor zamierza wyciągnąć istniejący kabel 15 kV, wygaśnie służebność przesyłu. Ułożenie nowego kabla spowoduje konieczność wykonania nowej mapy określającej posadowienie i przebieg nowego kabla. Budowa nowego kabla nie mieści się w zakresie służebności. Wnioskodawca uważa, że z zapisów Księgi wieczystej nie wynika, aby ustanowiono jakikolwiek pas techniczny, który zezwala na prowadzenie robót ziemnych. Likwidacja linii i budowa nowej spowoduje ingerencję w prawo własności w związku z prowadzeniem robót ziemnych, polegającym na wykonaniu wykopu. Po wykonaniu wykopu zniszczeniu ulegnie polbruk, odcięty zostanie dojazd do pozostałej części parkingu. Ponadto zdaniem Spółki, inwestor przytacza nieprawdę wskazując na stosunek zobowiązaniowy zamiast ograniczonego prawa rzeczowego. Wskazuje, że inwestor może wykonać zaplanowane roboty budowlane, nie ingerując w prawo własności spółki.

Wojewoda, w związku z zastrzeżeniami, właściciela dz.nr [...] spółki E. sp. z o.o., w dniu [...].10.2019 r. wystąpił do pełnomocnika inwestora o przedłożenie, prawidłowo wypełnionego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla dz. nr [...], tak jak wynika to z zapisów księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości nr [...].

W dniu [...].11.2019 r. do ZUW w S. wpłynęło poprawnie wypełnione dla dz. nr [...] oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W oświadczeniu Inwestor powołał jako prawo do dysponowania dz. nr [...] ograniczone prawo rzeczowe.

Organ II instancji wskazał, że planowana inwestycja znajduje się na terenie objętym Uchwałą Rady G. M. [...], w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części G. M. w obrębie ewidencyjnym M. w obszarze przyległym do ulicy [...].

W zapisach ogólnych mpzp w § 11 ust. 1 w pkt 5 określono zasady modernizacji, rozbudowy i budowy infrastruktury technicznej: elektryczność - z sieci elektroenergetycznej;

a) zasilanie obszaru opracowania z istniejącej i planowanych stacji elektroenergetycznych 15/0,4 kV,

b) dopuszcza się przebudowę napowietrznych linii elektroenergetycznych średniego napięcia, kolidujące z planowanym zagospodarowaniem terenu,

c) planowane obiekty zasilić rozdzielczą siecią kablową niskiego napięcia,

d) dla obiektów istniejących utrzymanie dotychczasowego sposobu zaopatrzenia w energię elektryczną z możliwością przebudowy w oparciu o realizowaną sieć elektroenergetyczną,

e) dopuszcza się likwidację napowietrznych linii elektroenergetycznych i zastępowanie ich, w ramach remontów i przebudowy, liniami kablowymi;

Organ uwypuklił, że jak wynika z projektu budowlanego, przedmiotem inwestycji jest realizacja budowy linii kablowej 15 kV w zamian awaryjnego odcinka linii 15 kV nr [...] odcinek od stacji M. P. [...] (dz. nr [...]), do stacji M. [...] (dz. nr [...]) w miejscowości M., gm. M. na dz. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], na linię 15kV typu [...]. W opisie technicznym wskazano, że nowoprojektowany odcinek linii kablowej 15kV należy wybudować po trasie istniejącego odcinka linii kablowej 15kV (wybudowanego w 1986 r.) przeznaczonego do unieczynnienia o długości całkowitej 447 m, na dz. nr [...] o długości 12 m. Wybudowanie ww. elementów infrastruktury, umożliwi wymianę (przeznaczonego do unieczynnienia) awaryjnego odcinka linii kablowej o długości 447m przewidziane w projekcie prace budowlane tj. wykopy, układanie kabla i roboty montażowe kabla. Projektant wskazał, że wymiana ww. elementów infrastruktury umożliwi poprawę zasilania istniejących odbiorców.

Jak wynika z zapisów księgi wieczystej [...] prowadzonej dla nieruchomości dz. nr [...] działu III - prawa, roszczenia i ograniczenia, ustanowione jest dla spółki E. S.A. ograniczone prawo rzeczowe służebność gruntowa przejazdu i przechodu pasem od strony ul. [...] do zabudowanej stacją transformatorową działki nr [...]. Ponadto ustanowiona jest służebność przesyłu obciążająca nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki gruntu nr [...] i [...] polegająca na: - prawie korzystania z nieruchomości poprzez utrzymanie, eksploatowanie, konserwowanie i naprawianie urządzeń kablowych linii elektroenergetycznej średniego napięcia 15 kV, której posadowienie i przebieg oznaczone jest na mapie stanowiącej integralna część orzeczenia; - prawie korzystania z nieruchomości poprzez utrzymanie, eksploatowanie, konserwowanie i naprawianie urządzeń kablowych linii elektroenergetycznej niskiego napięcia 0,4 kV, której posadowienia i przebieg oznaczone jest na mapie stanowiącej integralną część orzeczenia, (Postanowienie Sądu Rejonowego w K. Wydział [...] Cywilny o stwierdzenie zasiedzenia służebności [...] z [...].01.2017 r.).

Organ podkreślił, że przedmiotem planowanej inwestycji, jak wynika z projektu budowlanego, jest wymiana przewodów istniejącej starej linii elektroenergetycznej o mocy z 15 kV na nową o takiej samej mocy 15 kV i długości, zatem parametry charakterystyczne linii takie jak długość i moc napięcia nie ulegną zmianie.

Właściwości fizyczne i techniczne linii pozostaną te same. W wyniku przeprowadzonych prac nie zmieni się trasa przebiegu oraz długość, dojdzie do polepszenia efektywności sieci i zwiększenia bezpieczeństwa dostaw energii.

Organ uznał, że z projektu budowlanego i odwołania wynika, że na skutek planowanych prac nie dojdzie do zmiany parametrów użytkowych ani technologicznych linii - zachowana zostanie ta sama trasa, niezmieniona będzie wartość napięcia. Planowane prace mają na celu jedynie wymianę zużytych elementów i zastosowanie elementów nowych - bardziej bezpiecznych, co w ocenie Organu skutkuje uznaniem, że zakres przedmiotowej inwestycji na dz. [...] należy do zakresu robót wynikających ze służebności dz.nr [...] w M. określonej w KW [...] jako utrzymanie, konserwowanie i naprawa urządzeń kablowych linii elektroenergetycznej SN 15 kV.

3. Skargę na powyższą decyzję wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca, rozstrzygnięciu zarzucając:

1). obrazę prawa materialnego:

- art. 32 ust. 4 pkt. 2 P.b. w związku z art. 305' k.c. i art. 292 k.c. przez złożenie oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w sytuacji, gdy wnioskodawca z uwagi na treść służebności przesyłu nabytej w drodze zasiedzenia nie dysponował prawem do budowy określonej we wniosku;

2). obrazę prawa procesowego:

- art. 7, 77 § 1 K.p.a. przez niepodjęcie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz przez niezebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w szczególności dotyczącego ustalenia czy istnieje odcinek linii 15 kV numer [...] wybudowany w 1986 r., czy przebieg trasy kabli jest ustalony, a w związku z tym czy kabel może być wymieniony po tej samej trasie;

- art. 80 K.p.a. przez dokonanie oceny w oparciu o jedynie część materiału dowodowego, pominiecie treści księgi wieczystej opisującej służebność przesyłu;

- art. 75 § 1 i art. 84 § 1 K.p.a. przez niepowołanie biegłego z zakresu geodezji i budownictwa w sytuacji, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne;

- art. 13 § 1 i § 2 K.p.a. przez odstąpienie od skłaniania stron do zawarcia ugody w sprawie, w której uczestniczą strony o spornych interesach w sytuacji, gdy wnosząca skargę podejmowała próbę ugodowego zakończenia sporu poprzez propozycję zamiany działek i wydzielenie nowej działki pod trafostację, która nie powodowałaby kolizji dla zamierzonej inwestycji budowlanej;

Skarżąca wniosła także o:

1). uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie jej do ponownego rozpoznania organowi administracyjnemu II instancji lub ewentualnie

2). zmianę zaskarżonej decyzji i oddalenie odwołania E. S.A. od decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...].09.2019 r. (znak [...]) oraz

3). Przeprowadzenie dowodu z dokumentów:

a) odpis opinii biegłego sądowego mgr F. S. z dnia [...].12.2015 r.;

b) opinia sądowa uzupełniającej z dnia [...].03.2016 r., których oryginały znajdują się w aktach Sądu Rejonowego w K. [...] Wydział Cywilny (sygn. akt [...]) dla ustalenia czy na działce skarżące nr [...] w M. znajduje się linia energetyczna 15 kV nr [...], wybudowana w 1986 roku;

c) wniosek o stwierdzenie zasiedzenia służebności złożonego przez pełnomocnika E. S.A. w G. z dnia [...].03.2015 r., w którym wskazano (str. 3), iż domaga się zasiedzenia między innymi linii średniego napięcia 15 kV, które powstało w 1970 roku i nie domaga się zasiedzenia linii kablowej nr [...] [...] wybudowanej w 1986 roku;

d) wniosek o przebudowę sieci w związku z usunięciem kolizji zabudowy terenu z siecią elektroenergetyczną E. S.A. z dnia [...].08.2018 r. wraz z wyrysem z mapy ewidencyjnej;

e) warunki przebudowy sieci usunięcia kolizji;

f) e-maile od firmy J. dotyczące przyłączenia do nowej trafostacji;

g) pismo E. S.A. z dnia [...].09.2018 r.

Wszystkie powyższe dowody dla wykazania, iż pomiędzy stronami od półtora roku toczą się intensywne rozmowy dotyczące budowy nowej trafostacji, do której mają być przyłączeni inni użytkownicy, w tym również firma J. .

4). Powołanie biegłego z zakresu geodezji i budownictwa dla ustalenia czy na terenie działki skarżącej nr [...] w M. , objętej księgą wieczystą [...] znajduje się linia energetyczna 15 kV nr [...], wybudowana w 1986 roku.

5). Skierowanie stron do mediacji.

Co do zarzutu obrazy prawa materialnego art. 32 ust. 4 pkt. 2 P.b. w związku z art. 305' k.c. i art. 292 k.c. Skarżąca wskazała, że z treści wpisu w księdze wieczystej wynika, że prawo do korzystania z nieruchomości polega na utrzymywaniu, eksploatowaniu, konserwowaniu i naprawianiu urządzeń kablowych. Prawo to nie obejmuje budowania linii kablowej.

Gdyby służebność przesyłu obejmowała budowę linii kablowej, to zapis służebności musiałby dokładnie określić, iż służebność polega na wybudowaniu linii kablowych. Skoro ewidentnie brak jest takiego zapisu, to służebność, w ocenie Skarżącej, nie obejmuje budowy linii kablowej, o czym stanowi zaskarżona decyzja o zezwoleniu na budowę. Podkreślić należy, że już we wniosku E. S.A. w G. wskazała, iż domaga się wydania zezwolenia na budowę nowego obiektu budowlanego w sytuacji, gdy jest to sprzeczne z treścią służebności.

Niezależnie od powyższego w treści wpisu w księdze wieczystej [...] zapisano między innymi, że służebność polega na prawie konserwowania i naprawiania urządzeń kablowych linii elektroenergetycznej średniego napięcia 15 kV, której posadowienie i przebieg oznaczone jest na mapie stanowiącej integralną część orzeczenia. Z treści tego wpisu jednoznacznie więc wynika, że chodzi o konkretny kabel linii elektroenergetycznej, który jest oznaczony na mapie, stanowiącej integralną część orzeczenia. Jeżeli więc inwestor zamierza wyjąć dotychczasowy kabel 15 kV, to zdaniem Skarżącej, nie ulega wątpliwości, że mapa stanowiącej integralną część orzeczenia stanie się nieaktualna, gdyż nie będzie potwierdzać rzeczywistości. Wyjęcie tzw. starego kabla spowoduje, iż wygaśnie służebność przesyłu kablem 15 kV. Ułożenie nowego kabla spowoduje konieczność wykonania nowej mapy, określającej posadowienie i przebieg nowego kabla. Ta nowa mapa nie będzie częścią orzeczenia o ustanowienie służebności przesyłu. Aby więc położyć nowy kabel o odmiennych parametrach technicznych, wymagane jest pozwolenie na budowę i zgoda właściciela, albowiem budowa tego nowego kabla nie mieści się w zakresie służebności.

Dodatkowo Skarżąca zauważyła, że z treści ujawnionej w księdze wieczystej służebności nie wynika, aby ustanowiono jakikolwiek pas techniczny, który zezwala na prowadzenie w tym pasie robót ziemnych. Z treści służebności wynika, iż wnioskodawca nie może prowadzić jakichkolwiek robót ziemnych naruszających powierzchnię placu na co zezwala zaskarżone pozwolenie na budowę.

W zakresie zarzutu naruszenia prawa procesowego art. 7, 77 § 1 K.p.a. Skarżąca podniosła, że służebność powstała w wyniku zasiedzenia, które wymaga istnienia widocznych urządzeń elektroenergetycznych (art. 292 k.c.) Służebność powstała więc tylko i wyłącznie dla istniejących w chwili rozpoczęcia biegu zasiedzenia urządzeń kablowej linii elektroenergetycznej. We wniosku z dnia [...].03.2015 r. E. S.A. w G. domagał się stwierdzenia nabycia przez zasiedzenie służebności gruntowej o treści służebności przesyłu z dniem [...] lipca 1980 r. w stosunku do linii kablowej średniego napięcia 15 kV. W uzasadnieniu wniosku (str. 3) wskazano, iż "na nieruchomości uczestnika znajdują się elementy infrastruktury elektroenergetycznej E. S.A. w G. w postaci urządzeń kablowej linii elektroenergetycznej średniego napięcia 15 kV oraz niskiego napięcia 0,4 kV. Linia średniego napięcia 15 kV oraz niskiego napięcia 0,4 kV na nieruchomości stanowiącej obecnie własność uczestnika, powstały w roku 1970. Linia średniego napięcia w stanie niezmienionym znajduje się do dnia dzisiejszego na nieruchomości uczestnika".

Z powyższych twierdzeń samej strony wynika, iż przedmiotem zasiedzenia nie mogło być jakiekolwiek urządzenie elektroenergetyczne wybudowane w 1986 r., skoro E. S.A. w G. domagało się stwierdzenia zasiedzenia z dniem [...].07.1980 r. dla linii wybudowanej w 1970 r. Dla linii wybudowanej w 1986 r. nie mogło rozpocząć się zasiedzenie w 1970 r. i w sposób oczywisty jest to niemożliwe. Nie ulega więc wątpliwości, że linia wybudowana w 1986 r. nie jest objęta służebnością przesyłu.

Przede wszystkim jednak wątpliwe jest w ocenie Skarżącej, aby na jej działce nr [...] (obecny numer działki), w 1986 r. wybudowano linię kablową nr [...], tak jak wskazała to strona w opisie technicznym w punktach 1.3, 1.3.1, 1.4, 1.8, 1.9. W toku postępowania o stwierdzenie zasiedzenia służebności przesyłu powołano biegłego z zakresu geodezji i budownictwa F. S., który [...].12.2015 r. wydał opinię sądową, a następnie [...].03.2016 r. wydał opinię sądową uzupełniającą. Z opinii tych nie wynika, aby na działce Skarżącej wybudowano w 1986 r. linię kablową nr [...]

W opisie technicznym wskazano, że nowoprojektowany odcinek linii kablowej 15 kV należy wybudować po trasie istniejącego odcinka linii kablowej 15 kV (wybudowanego w 1986 roku), przeznaczonego do unieczynnienia o długości całkowitej 447 m, na działce nr [...] o długości 12 m. Z opinii sądowej biegłego natomiast wynika, że na obszarze tym trudno jest ustalić dokładnie przebieg poszczególnych linii elektroenergetycznych. Powierzchnia części działki Skarżącej zawarta pomiędzy stacją transformatorową na działce nr [...] i drogą publiczną ulicy [...], zabudowana podziemnymi przewodami linii elektroenergetycznych średniego i niskiego napięcia, została zakwalifikowana jako obszar ciągły o powierzchni 59 m2.

Skoro więc linia 15 kV ma długość 12 m, to szerokość powierzchni pod którą może się znajdować wynosi 4,92 m. Taki co najmniej pas gruntu należy, zdaniem Skarżącej rozkopać, aby wyjąć rzekomo istniejącą w tym miejscu wybudowaną w 1986 r. linię 15 kV. Nie ulega więc, w ocenie Skarżącej wątpliwości, że nie jest ustalony przebieg trasy kabla nr [...], a nadto wątpliwe jest czy kabel taki faktycznie istnieje.

Co do zarzutu naruszenia prawa procesowego art. 80 K.p.a. Skarżąca wskazała, że w zaskarżonej decyzji Organ II instancji nie wykazał, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy istotne do podjęcia decyzji okoliczności zostały udowodnione. Przede wszystkim nie rozważył czy wnioskodawca dysponuje prawem do nieruchomości, umożliwiającym prowadzenie budowy.

Organ II Instancji nie przeanalizował zgodności projektu z przepisami techniczno-budowlanymi i pominął zastrzeżenia Skarżącej, iż budynek trafostacji będący elementem budowy, nie spełnia wymogów techniczno-budowlanych, albowiem jest usytuowany zbyt blisko innych budynków, a jego posadowienie stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia.

Co do zarzutu naruszenia prawa procesowego art. 75 § 1 i art. 84 § 1 K.p.a. Skarżąca podniosła, że w tej sprawie niezbędne jest powołanie biegłego z zakresu geodezji i budownictwa dla ustalenia czy istotnie służebność przesyłu obejmuje również wybudowany w 1986 r. kabel nr [...], a nadto czy kabel taki jest usytuowany w działce nr [...], będącej własnością wnoszącej skargę spółki. Pomimo istnienia przesłanek do ustanowienia tego biegłego, Wojewoda w toku postępowania odwoławczego nie przeprowadził tego dowodu, który jest konieczny dla dokonania prawdziwych ustaleń w sprawie.

Co do zarzutu naruszenia prawa procesowego art. 13 § 1 i § 2 K.p.a. Skarżąca wskazała, że Wojewoda otrzymał od wnoszącej skargę spółki pismo z dnia [...].10.2019 r., w którym wskazano, że Inwestor może wykonać wszystkie zaplanowane roboty budowlane, nie ingerując w prawo własności Skarżącej. Skarżąca od wielu lat składa Inwestorowi propozycję, aby wydzielić część działki przylegającej do granicy od strony ulicy [...], w celu ustawienia trafostacji, w zamian za działkę na której znajduje się obecnie trafostacja, która faktycznie jest nieczynna, gdyż jest przestarzała technicznie. Wniosek o zezwolenie na budowę potwierdza ocenę Skarżącej w tym zakresie.

4. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

5. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., przywoływanej dalej jako: "P.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji według wskazanego wyżej kryterium wykazała, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia.

6. Spór w sprawie dotyczy uznania, czy Inwestor legitymował się prawem do dysponowania nieruchomością oznaczoną nr [...] w M. na cele budowlane – inwestycji polegającej na budowie linii kablowej 15kV w zamian awaryjnego odcinka linii 15kV nr [...], odcinek od stacji M. P. [...], do stacji M. [...] miejscowość M. gm. M., działka(i) geodez. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb M.. Organ I instancji oraz Skarżąca stoją na stanowisku, że nie, podczas gdy Organ odwoławczy uznał, że Inwestor takie prawo posiadał na czas realizacji inwestycji.

7. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.

Zgodnie z treścią art. 3 pkt 11 P.b., przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Zgodnie z art. 4 P.b. każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę odbywa się poprzez złożenie przez inwestora wyłącznie oświadczenia - według ustalonego wzoru - o posiadaniu takiego prawa (art. 32 ust. 4 pkt 2 i art. 33 ust. 2 pkt 2 P.b.).

Za ugruntowane w orzecznictwie należy uznać stanowisko, zgodnie z którym uproszczona forma wykazania prawa inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie idzie jednak tak daleko, aby wyłączona była możliwość kwestionowania tego oświadczenia. Nie do zaakceptowania byłaby bowiem sytuacja, w której inwestor składa oświadczenie o posiadanym prawie do terenu, a nie dysponuje jakimkolwiek prawem do tejże nieruchomości, natomiast organ mimo, że ma wiedzę o nieprawdziwości takiegoż oświadczenia, nie może podjąć czynności w celu jego weryfikacji (por. np. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1735/06). W wyroku NSA z 9 listopada 2005 r. (sygn. akt II OSK 179/05), stwierdzono także, że zakwestionowanie, przez chociażby jednego ze współwłaścicieli nieruchomości, złożonego przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w sytuacji kiedy jego zgoda na wykonanie robót budowlanych jest wymagana, wyklucza możliwość wydania przez organ budowlany decyzji pozwalającej na budowę. Oznacza to, że organ administracji architektoniczno-budowlanej ma obowiązek odmówić udzielenia pozwolenia na budowę nawet wtedy, gdy inwestor złożył oświadczenie o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ale okaże się, że w rzeczywistości tego prawa nie posiada. Organ administracji publicznej ma więc nie tylko prawo, ale i obowiązek sprawdzenia prawdziwości złożonego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w sytuacji, gdy poweźmie uzasadnioną wątpliwość co do prawdziwości treści oświadczenia (tak też NSA w wyroku z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 1821/11, WSA w Warszawie w wyrokach z dnia 7 listopada 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1606/12 i z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1156/12, oraz WSA w Krakowie w wyroku z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 1816/09 i z dnia 17 lipca 2013 r. sygn. akt IISA/Kr 569/13).

Dopuszczając zatem możliwość weryfikacji oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przez organ administracji publicznej, przyjdzie zauważyć, że co do zasady, najprostszym sposobem weryfikacji złożonego, a kwestionowanego oświadczenia co do prawa własności, jest wezwanie inwestora do przedłożenia odpisu z ksiąg wieczystych, z którego wynikać może z jakim rodzajem prawa w rozumieniu art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego mamy do czynienia, oraz komu prawo to przysługuje.

8. W tym miejscu wskazać należy, że artykułem 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 731) do porządku prawnego (rozdział III w księdze drugiej w tytule III w dziale III - nowelizacja obowiązuje od 3 sierpnia 2008 r.) wprowadzona została szczególnego rodzaju służebność w postaci służebności przesyłu – art. 3051 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (aktualnie Dz. U. z 2018 r., poz. 1025 ze zm., dalej jako K.c.). Z przepisu tego wynika, że nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1 K.c. (m.in. urządzenie służące do doprowadzania lub odprowadzania energii), prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu). Wprowadzenie tej instytucji prawnej miało m.in. na celu doprowadzenie do uregulowania uprawnień dysponentów tych urządzeń do nieruchomości, na których są one posadowione. Instytucja ta ma służyć likwidacji powstałych w przeszłości sytuacji, gdy urządzenia te były budowane na nieruchomościach, co do których inwestor nie posiadał tytułu prawnego.

Wskazać również należy, że zgodnie z treścią art. 3052 § 1 K.c., jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem. Z kolei z art. 3052 § 2 K.c. wynika, że jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu. Konsekwencją odmowy ustanowienia służebności przesyłu przez przedsiębiorcę nie jest więc utrata przez niego prawa do korzystania z nieruchomości, tylko powstanie po stronie właściciela prawa do żądania ustanowienia takiej służebności. Z przepisów tych, można wyprowadzić wniosek, że przedsiębiorca, będący dysponentem urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 K.c. (m.in. urządzenie służące do doprowadzania lub odprowadzania energii) co do zasady posiada prawo do dysponowania tą częścią nieruchomości, na której urządzenia te się znajdują, jeśli nieruchomość ta jest konieczna do tego, by z nich korzystać. W takiej sytuacji nie ma bowiem możliwości nieustanowienia służebności przesyłu. Będzie ona ustanowiona bądź to na wniosek przedsiębiorcy bądź to na wniosek właściciela nieruchomości. Przedsiębiorca może korzystać z nieruchomości, która jest niezbędna dla korzystania ze zrealizowanego już urządzenia i to istniejące już korzystanie może w konsekwencji przybrać formę służebności przesyłu. Korzystanie z nieruchomości, które ma miejsce przed ustanowieniem służebności przesyłu jest także prawną formą korzystania z nieruchomości. Jeśli bowiem wykazane zostanie, że nieruchomość, jest niezbędna dla korzystania ze zrealizowanego już urządzenia, to nie ma możliwości nieustanowienia służebności przesyłu. Jest to bardzo silna ekspektatywa służebności przesyłu, której treścią jest możliwość korzystania przez przedsiębiorcę z nieruchomości do czasu ustanowienia służebności. Może ona przekształcić się w służebność m.in. na podstawie orzeczenia sądu. Może to nastąpić bądź to poprzez ustanowienie służebności przesyłu bądź też poprzez stwierdzenie zasiedzenia tej służebności.

Orzeczenie sądu powszechnego stwierdzające zasiedzenie służebności ma charakter deklaratoryjny. Wprawdzie potwierdza ono nabycie służebności z mocy prawa niemniej jednak orzeczenie sądu stwierdzające zasiedzenie, jeśli zostanie wydane i stanie się prawomocne jest dowodem nabycia prawa, który jest skuteczny wobec wszystkich innych osób fizycznych i prawnych. Stwierdzenie zasiedzenia służebności potwierdza, że inwestor posiada tytuł prawny do wykorzystania nieruchomości w danym, konkretnym zakresie (np. do wykorzystania nieruchomości na cele budowlane) oraz ustala datę od kiedy tytuł ten posiada.

9. Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy wskazać należy na jej szczególność, wynikającą z tego, że obie strony sporu powołują się na księgę wieczystą [...], z tym że z rubryki: prawa, roszczenia, ograniczenia, ostrzeżenia - podrubryka 3.4.1 KW – Skarżąca i Inwestor wywodzą odmienne, wzajemnie sprzeczne ustalenia co do ograniczonego prawa rzeczowego Inwestora. Inwestor wywodzi swoje prawo do dysponowania nieruchomością obciążoną z postanowienia o stwierdzeniu zasiedzenia służebności w sprawie o sygn. akt [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. wydanego przez Sąd Rejonowy w K. Wydział [...] Cywilny, które stało się podstawą wpisu ww. służebności do księgi wieczystej.

W tym miejscu wskazać należy, że jeśli sąd powszechny orzekłby, że inwestor nabył służebność w drodze zasiedzenia i wynikałoby z tego orzeczenia w sposób niebudzący wątpliwości, że posiada służebność w czasie rozpoznawania sprawy przez organ administracji, to uznanie przez organ, że inwestor nie posiadał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane byłoby błędem. Organ administracji w istocie w ten sposób samodzielnie rozstrzygnąłby tę kwestię uznając, że inwestor nie nabył służebności przez zasiedzenie, podczas gdy z orzeczenia sądu powszechnego wynikałoby, że inwestor takie prawo nabył.

Zdaniem Sądu jednak, uwzględniając treść wpisu w księdze wieczystej [...] w brzmieniu: służebność przesyłu obciążająca nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki gruntu numer [...] i [...], polegającą na:

- prawie korzystania z nieruchomości poprzez utrzymanie, eksploatowanie, konserwowanie i naprawianie urządzeń kablowych linii elektroenergetycznej średniego napięcia 15 kV, której posadowienie i przebieg oznaczone jest na mapie stanowiącej integralną część orzeczenia;

- prawie korzystania z nieruchomości poprzez utrzymywanie, eksploatowanie, konserwowanie i naprawianie urządzeń kablowych linii elektroenergetycznej niskiego napięcia 0,4 kV, której posadowienia i przebieg oznaczone jest na mapie stanowiącej integralną część orzeczenia;

- błędnie zostało przez Organ odwoławczy zinterpretowane ograniczone prawo rzeczowe, wyrażone czytelnie w oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, formularz B-4 (informacja dołączona do formularza B-3), jako: "stosunek zobowiązaniowy przewidujący uprawnienia do wykonywania robót i obiektów budowlanych". Zdaniem Sądu stanowisko takie jest sprzeczne z treścią obciążeń nieruchomości gruntowej, ustalonych w księdze wieczystej [...], założonej dla działki nr [...] w M. i Organ odwoławczy wydając pozwolenie na budowę nie może okoliczności tej nie dostrzegać. Skarżąca bowiem w ślad za Organem I instancji nie zgłasza bowiem niczym nie popartych twierdzeń, ale wskazuje na zaistnienie istotnego faktu prawnego dotyczącego rozbieżności w kwalifikowaniu pojęcia "korzystanie" jako "budowa" czy "cele budowlane". Uznanie bowiem, że służebność przesyłu obejmująca "korzystanie z nieruchomości poprzez utrzymywanie, eksploatowanie, konserwowanie i naprawianie" istniejącej linii uprawniała Inwestora do wykorzystania działki [...] do budowy nowej linii kablowej 15kV oznaczałoby, że słowom: "korzystanie", "utrzymywanie", "konserwowanie", "naprawianie" nadano znaczenie niezgodne z powszechnie przyjętym znaczeniem tych pojęć w języku polskim. Nie ma bowiem żadnych racjonalnych argumentów, które uzasadniałyby rozszerzającą interpretację tych pojęć od powszechnie przyjętego znaczenia. Organ jest związany treścią wpisów służebności do ksiąg wieczystych nieruchomości stron, zaś w ocenie Sądu kwestia posiadania przez Inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane została przez Organ odwoławczy omówiona niewystarczająco.

10. Warto także zauważyć, czego zdaje się nie dostrzegł Organ odwoławczy, że organy właściwe do udzielenia pozwolenia na budowę nie są jednak władne do rozstrzygnięcia sporu powstałego między stronami stosunku cywilnoprawnego, co do tego, czy służebność przesyłu ustanowiona na przedmiotowych działkach uprawnia inwestora do zrealizowania linii energetycznej objętej zaskarżoną decyzją. W takiej sytuacji organ winien rozważyć, czy w sprawie nie wyłoni się zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. W świetle przywołanego przepisu zagadnieniem wstępnym, uzasadniającym zawieszenie postępowania, nie jest bowiem fakt toczenia się postępowania przed sądem lub organem właściwym do rozstrzygnięcia określonej kwestii. Zagadnieniem wstępnym jest określona w przepisach prawa materialnego przesłanka wydania decyzji administracyjnej, której rozstrzygnięcie wykracza poza kompetencje organu administracji publicznej. Jednakże rozstrzygnięcie zagadnienia dotyczącego prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wykracza poza kompetencje organu administracji architektoniczno-budowlanej, gdyż organ ten nie jest powołany do rozstrzygania sporów o prawa, z których może wynikać uprawnienie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zagadnienie takie powstaje niezależnie od postępowania, w którym można je rozstrzygnąć. Wskazuje na to wyraźnie art. 100 § 1 K.p.a., z którego wynika, że po zawieszeniu postępowania z uwagi na występowanie zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. organ administracji podejmuje czynności zmierzające do wszczęcia postępowania w celu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego ("Organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4, wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu.").

Uznaniu, że występuje zagadnienie wstępne dotyczące istnienia prawa Inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie stoi na przeszkodzie fakt, że tytuł prawny, z którego Inwestor wywodzi swoje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jest prawem jawnym z księgi wieczystej, korzystającym z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece tekst jedn. Dz.U. z 2013 poz. 707 ze zm.). Domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. może zostać bowiem obalone przez przedstawienie dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym albo w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy obalaniu tego domniemania można korzystać z wszelkich środków dowodowych, ale w odpowiednim trybie postępowania przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1156/12 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 1083/13). Organ administracji architektoniczno-budowlanej, choć sam nie może domniemania tego obalić, to może spowodować, właśnie poprzez stosowanie konstrukcji zawieszenia postępowania z uwagi na wystąpienie zagadnienia wstępnego, dokonanie tego ustalenia przez właściwy Sąd.

11. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, nie ulega bowiem wątpliwości, że opisane wyżej uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Organ administracji publicznej przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien odnieść się do wskazanych wyżej kwestii związanych z kompletnością projektu (oświadczenie Inwestora), biorąc pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w tym uzasadnieniu. W związku natomiast z uchyleniem decyzji ze wskazanego wyżej, zasadniczego powodu, Sąd nie był zobowiązany szczegółowo odnosić się do wszystkich podniesionych w skardze zarzutów, bowiem sprawa zostanie ponownie rozpoznana przez Organ odwoławczy w jej całokształcie.

12. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 P.p.s.a.