Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SAB/Ke 64/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Zobowiązano organ do rozpatrzenia wniosku
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1, art. 13 ust. 1 i 2, art. 14 ust. 1, art. 16 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 149 par. 1 pkt 1, art. 286 par. 1 i 2, art. 149 par. 1a, art. 200
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. P. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej wysokości środków na remont sali gimnastycznej I. zobowiązuje Wójta Gminy do rozpatrzenia wniosku J. P. z 26 stycznia 2024 r., w terminie 14 dni od daty zwrotu organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Wójta Gminy na rzecz J. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 26 stycznia 2024 r. J. P. zwróciła się do Wójta Gminy o udzielenie informacji publicznej dotyczącej podania wysokości środków przeznaczonych na remont sali gimnastycznej w Szkole Podstawowej w S. oraz o podanie informacji, co zostało wykonane w ramach tych środków z wyszczególnieniem środków na wykonanie ścianki wspinaczkowej.

W piśmie z 26 lutego 2024 r. J. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej środków na remont ww. sali gimnastycznej. Wskutek bezczynności organu skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji;

2) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek;

3) art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), dalej zwanej: "u.d.i.p." w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskiwania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, poprzez błędne uznanie, że przedmiotem złożonego wniosku było udostępnienie informacji przetworzonej;

4) art. 16 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim odmowa udostępnienia informacji następuje w drodze decyzji, poprzez niezastosowanie, skutkujące brakiem wydania decyzji administracyjnej w przypadku ograniczenia prawa do informacji.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że do chwili złożenia niniejszej skargi organ nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi na jej wniosek z 26 stycznia 2024 r.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że skarżąca jest osobą, która wielokrotnie wnioskowała o udostępnienie informacji publicznych, wręcz regularnie, składając po kilka wniosków w ciągu jednego dnia do Urzędu Gminy w S. . Organ stwierdził, że wniosek, którego dotyczy skarga uznać należy za nadużywanie prawa do informacji publicznej. W ocenie organu składanie wniosków przez skarżącą nie ma na celu faktycznej kontroli władzy publicznej i jawności życia publicznego, a służy osiągnięciu prywatnych celów i udręczeniu adresata. Stwierdził, że skarżąca począwszy od lutego 2023 r. generuje liczne wnioski o udostępnienie informacji publicznej. Organ zaznaczył, że 26 stycznia 2024 r. oprócz niniejszego wniosku, skarżąca złożyła sześć innych wniosków

o udostępnienie informacji publicznej. Liczba tych wniosków na przestrzeni 2023 - 2024 r. stanowi próbę sparaliżowania działania organu.

Zdaniem organu istotną kwestią przemawiającą za nadużywaniem prawa do informacji publicznej jest również to, że matka skarżącej jest byłym pracownikiem Urzędu Gminy w S. , w lutym 2023 r. otrzymała przeniesienie na inne stanowisko urzędnicze, czego konsekwencją było powództwo dotyczące wypowiedzenia warunków pracy i płacy skierowane przeciwko UG S. przez byłego pracownika. Zatem należy domniemywać, że w ślad za powództwem w sporze pracowniczym - w lutym 2023 r. - skarżąca zaczęła kierować wnioski o udostępnienie informacji publicznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności trzeba wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Sytuacja taka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie i stąd orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1–7 i § 3 p.p.s.a., a także, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest przy tym konieczne uprzednie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie ponaglenie. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, 2 i 3 p.p.s.a., Sąd:

- zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

- zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

- stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że Wójt Gminy jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, jest bowiem organem władzy publicznej, o jakim mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Przechodząc z kolei do oceny charakteru żądanej informacji, należy podnieść, że w ocenie Sądu informacje dotyczące środków finansowych przeznaczonych na remont sali gimnastycznej - co do zasady - stanowią informację publiczną. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Stosownie do treści art. 6 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o: podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.). Informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Każda informacja o środkach wydatkowanych przez organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne stanowi więc informację publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie omawianej ustawy.

Skoro zatem wniosek skarżącej dotyczył informacji publicznej i został skierowany do właściwego podmiotu, to odpowiedź powinna być udzielona na zasadach i w trybie określonych w ustawie, a mianowicie:

- udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.);

- w przypadku uwzględnienia wniosku udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.).

- odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania następuje w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).

W tym miejscu podkreślić trzeba, że bezczynność podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej zachodzi wówczas, gdy podmiot ten nie reaguje na wniosek o udostępnienie informacji w terminie przewidzianym w ustawie, tj. nie podejmuje czynności przewidzianych w powyższych przepisach i nie udostępnia informacji publicznej, ani nie wydaje decyzji odmownej w tym zakresie.

W niniejszej sprawie wniosek o udzielenie informacji publicznej wpłynął do organu 26 stycznia 2024 r., organ zaś nie udzielił skarżącej żadnej odpowiedzi na ten wniosek. W tej sytuacji o bezczynności organu można mówić od momentu wpływu do organu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Oznacza to, że organ był obowiązany stosować ogólne zasady dotyczące terminów załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej określonych w u.d.i.p. Bezspornym jest, że Wójt Gminy od daty otrzymania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, tj.

26 stycznia 2024 r. pozostaje w bezczynności co do załatwienia tego wniosku.

Nie czyni bezskutecznym zarzutu bezczynności powoływanie się przez organ na nadużywanie przez skarżącą prawa do informacji. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że powyższa okoliczność została wskazana dopiero w odpowiedzi na skargę, a wyjaśnienia udzielane Sądowi nie mogą zastąpić obowiązku organu do ustosunkowania się - w sposób wynikający z u.d.i.p. - do wniosku strony. Jedynie zatem na marginesie należy podkreślić, że odmowa udostępnienia informacji publicznej dokonana, z uwagi na złożenie wniosku, w celu nie dającym się pogodzić z istotą prawa dostępu do informacji publicznej, musi mieć charakter wyjątkowy, ograniczający się tylko do rażących, jaskrawych i jednoznacznych przykładów nadużywania przez obywateli praw wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dlatego też okoliczności świadczące o nadużyciu prawa do informacji publicznej muszą w sposób niebudzący wątpliwości znajdować potwierdzenie w konkretnych okolicznościach danej sprawy.

Dlatego w kontrolowanym przypadku organ, rozpoznając wniosek o udostępnienie informacji publicznej i formułując tezę o nadużyciu prawa do informacji publicznej, powinien wykazać w przekonywujący sposób okoliczności mogące uzasadniać taki pogląd.

W odpowiedzi na skargę organ podał, że duża liczba składanych przez skarżącą wniosków stanowi próbę sparaliżowania działania organu oraz stanowi konsekwencję sporu pracowniczego pomiędzy organem a matką skarżącej - byłej pracownicy Urzędu Gminy S.. Organ nie przedstawił jednak w wystarczającym zakresie faktów o tym świadczących, z powołaniem się na daty i chronologię składanych wniosków oraz ich treść, co mogłoby świadczyć o nadużyciu przez skarżącą prawa dostępu do informacji publicznej. Takie zestawienie było o tyle istotne, że organ powołuje się na złożenie 7 wniosków, co zasadniczo nie jest liczbą na tyle dużą, aby sparaliżować prace organu czy urzędu. Organ winien wyjaśnić, dlaczego ich załatwienie mogło spowodować takie trudności. Ani bowiem uporczywość w występowaniu o informację publiczną, ani złożoność wnioskowanej informacji, bądź czasochłonności jej przygotowania nie muszą wskazywać na nadużycie prawa do informacji. W każdej sytuacji organ powinien to szczegółowo wyjaśnić, skoro zamierza ograniczyć wnioskodawcy gwarantowane konstytucyjnie prawo dostępu do informacji publicznej, w tym prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej. Organ nie wykazał też koincydencji czasowej pomiędzy sprawą pracowniczą matki skarżącej, a składanymi wnioskami.

Reasumując odmowa udzielenia informacji publicznej z powołaniem się na nadużycie prawa może nastąpić, jeżeli okoliczności sprawy jasno i bez potrzeby głębszej analizy jednoznacznie świadczą o tym, że działanie wnioskodawcy - choć formalnie podjęte właśnie z powoływaniem się na przepisy u.d.i.p. - faktycznie zmierzało do celu sprzecznego z legitymowanym prawnie celem tej ustawy.

W niniejszej sprawie organ, po pierwsze, nie załatwił ww. wniosku z 26 stycznia 2024 r. w formie przewidzianej prawem, co uzasadniało uwzględnienie skargi, a po drugie, okoliczności wskazujących na nadużycie prawa do informacji publicznej wyczerpująco nie wykazał.

Z powyższych powodów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i art. 286 § 1 i 2 p.p.s.a w punkcie I sentencji wyroku zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącej z 26 stycznia 2024 r. - w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi akta sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku.

Na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie II sentencji wyroku. Oceniając tę kwestię Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy opóźnienia w podejmowanych czynnościach pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W niniejszej sprawie nie sposób dopatrzyć się w działaniu organu rażącego naruszenia prawa. Bezczynność wynikała z błędnego procedowania organu nad złożonym wnioskiem, tj. przyjęcia, że doszło do nadużycia prawa poprzez żądanie udostępnienia przez skarżącą informacji jedynie z pobudek osobistych. Natomiast bezczynność ta nie była wynikiem kwestionowania konstytucyjnego prawa do uzyskiwania informacji o działalności władzy publicznej, czy też wyrazem złej woli organu. Należy podkreślić, że regulacje u.d.i.p. mogą powodować i niejednokrotnie powodują wątpliwości interpretacyjne.

O zasądzeniu kosztów postępowania sądowego, na które złożył się wpisu od skargi w wysokości 100 zł, Sąd orzekł w punkcie III sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.