Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 572/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3 ,art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 110u § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 11 w zw. z art. 124 § 2 i art. 126 § 2 ,art. 44 § 4 w zw. z art. 40 § 2 ,art. 58 § 1 ,2, art. 58
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Asesor sądowy WSA Michał Ilski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 marca 2023 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 06 czerwca 2022 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 7 lipca 2022 r. J. S. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 6 czerwca 2022 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 15 kwietnia 2022 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Powyższa skarga została wniesiona na tle stanu faktycznego sprawy, w której Naczelnik prowadzi egzekucję z należącej do skarżącego nieruchomości położonej w [...] na podstawie dalszego tytułu wykonawczego z 13 sierpnia 2019 r., wystawionego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] obejmującego zaległy podatek od towarów i usług za listopad 2013 r. w wysokości [...] zł należności głównej. Zawiadomieniem z 6 października 2020 r. organ egzekucyjny zajął ww. nieruchomości. W dniu 21 stycznia 2021 r., przedstawiając pełnomocnictwo do działania w imieniu zobowiązanego, udział w sprawie zgłosił adw. M. N.. Postanowieniem z 29 marca 2021 r., doręczonym stronie 13 kwietnia 2021 r., organ egzekucyjny wyznaczył rzeczoznawcę majątkowego do oszacowania wartości zajętej nieruchomość. W dniu 2 lipca 2021 r. rzeczoznawca dostarczyła do organu egzekucyjnego operat szacunkowy, sporządzony 28 czerwca 2021 r. Zawiadomieniem z 22 lipca 2021 r. Naczelnik poinformował uczestników postępowania, że 25 sierpnia 2021 r. w godzinach od 10.00 do 12.00 zostanie dokonany opis i oszacowanie wartości zajętej nieruchomości. Zawiadomienie zostało odebrane przez pełnomocnika strony 4 sierpnia 2021 r. W wyznaczonym terminie, tj. 25 sierpnia 2021 r. wyznaczeni pracownicy organu egzekucyjnego przystąpili do opisu i oszacowania nieruchomości, sporządzając w tej sprawie protokół. Organ egzekucyjny doręczył stronom postępowania protokół opisu i oszacowania ww. nieruchomości wraz z pouczeniem o prawie do zgłoszenia zarzutów w terminie 14 dni od daty ukończenia opisu i oszacowania. Ww. korespondencja została doręczona pełnomocnikowi zobowiązanego 10 września 2021 r.

W dniu 23 września 2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości z 22 września 2021 r. (data wpływu do organu - 27 września 2021 r.). Zarzuty nie zostały podpisane, a brak ten został usunięty 19 października 2021 r. (wpływ do organu 22 października 2021 r.). Wraz z uzupełnionymi zarzutami pełnomocnik skarżącego poinformował, że udzielone mu pełnomocnictwo zostało wypowiedziane po złożeniu przez niego zarzutów. W międzyczasie, tj. 21 października 2021 r. wpłynęły złożone przez stronę 20 października 2021 r. zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości. Treść zarzutów złożonych przez stronę była tożsama z treścią zarzutów wniesionych przez pełnomocnika.

Postanowieniem z 12 listopada 2021 r. Naczelnik stwierdził, że złożone osobiście przez zobowiązanego w dniu 20 października 2021 r. zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości zostały wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ egzekucyjny podkreślił, że zgodnie z art. 110u § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W rozpatrywanej sprawie czynność opisu i oszacowania nieruchomości została dokonana 25 sierpnia 2021 r., zatem 14 dniowy termin na złożenie do niej zarzutów upłynął 8 września 2021 r., w związku z czym zarzuty zobowiązanego z 20 października 2021 r. wniesione zostały z uchybieniem terminu. Powyższe postanowienie doręczono skarżącemu 22 listopada 2021 r.

Następnie, postanowieniem z 17 listopada 2021 r., doręczonym skarżącemu 3 grudnia 2021 r., organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów z 23 września 2021 r. do opisu i oszacowania nieruchomości złożonych przez pełnomocnika zobowiązanego, uzasadniając to wydaniem opisanego wyżej postanowienia z 12 listopada 2021 r., stwierdzającego uchybienie terminu do ich złożenia.

W dniu 18 listopada 2021 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo radcy prawnego G. M. wraz z pełnomocnictwem z 27 października 2021 r. i zawiadomieniem o odwołaniu pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi M. N. z dniem 5 listopada 2021 r., w którym ww. radca prawny zgłosił swój udział w sprawie w charakterze pełnomocnika zobowiązanego. Pismem z 9 grudnia 2021 r. (wpływ do organu 15 grudnia 2021 r.) skarżący, reprezentowany pełnomocnika r. pr. G. M., wniósł zażalenie na postanowienie z 17 listopada 2021 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Dyrektor IAS postanowieniem z 21 stycznia 2022 r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi egzekucyjnemu, stwierdzając zaniechanie przez ten organ zastosowania regulacji art. 15 zzzzzn˛ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.; dalej: "uCOVID"), a co za tym idzie - pozbawienie zobowiązanego możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów. Jednocześnie nadmienił, że zarzuty z 22 września 2021 r. zostały złożone przez umocowanego pełnomocnika zobowiązanego (adw. M. N.), tym samym powinny zostać rozpatrzone merytorycznie przez organ egzekucyjny, a w postanowieniu z 12 października 2021 r. Naczelnik tego nie uczynił.

Ponownie rozpatrując sprawę, Naczelnik zawiadomieniem z 9 lutego 2022 r., doręczonym stronie 17 lutego 2022 r., poinformował ją, że zarzuty z 22 września 2021 r. do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, wniesione pełnomocnika adw. M N., zostały złożone z uchybieniem terminu. Jednocześnie organ egzekucyjny wyznaczył stronie 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Wnioskiem z 11 marca 2022 r. skarżący, reprezentowany przez r. pr. G. M. , wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Uzasadniając wniosek wskazał, że uchybienie terminowi na złożenie zarzutów nastąpiło bez winy strony, gdyż czynność opisu i oszacowania została dokonana 25 sierpnia 2021 r., a następnego dnia Naczelnik wysłał zawiadomienie, zawierające pouczenie o możliwości wniesienia zarzutów w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania nieruchomości, które ówczesny pełnomocnik skarżącego odebrał 10 września 2021 r., tj. po upływie terminu do wniesienia zarzutów, który upłynął 8 września 2021 r. List polecony zawierający protokół opisu i oszacowania nieruchomości został dwukrotnie awizowany, a następnie odebrany przez pełnomocnika w terminie przewidzianym w art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: "K.p.a.") Pomimo ogłoszenia opisu i oszacowania nieruchomości na 25 sierpnia 2021 r., pełnomocnik nie mógł znać terminu ukończenia opisu i oszacowania, o którym informacja znalazła się w protokole tej czynności dołączonym do zawiadomienia z 26 sierpnia 2021 r. Strona postępowania nie może ponosić negatywnych konsekwencji w przypadku odbioru korespondencji w przewidzianym do tego terminie, gdyż w przypadku doręczenia protokołu opisu i oszacowania nieruchomości wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości po terminie do wniesienia zarzutów, pouczenie należy uznać za fikcyjne i niespełniające swojej funkcji. Strona miała możliwość faktycznego zapoznania się z nim dopiero w momencie, w którym była już pozbawiona rzeczywistej możliwości działania.

Naczelnik postanowieniem z 15 kwietnia 2022 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia zarzutów, wskazując na niewykazanie braku winy strony w uchybieniu ww. terminu. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że niezasadne jest twierdzenie strony, iż o możliwości wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania została poinformowana dopiero e protokole z tej czynności. poinformował zobowiązanego o wyznaczeniu terminu tej czynności. Wskazał, że pouczenia tego dokonał już w zawiadomieniu z 22 lipca 2021 r. o terminie dokonania opisu i oszacowania, doręczając to zawiadomienie pełnomocnikowi strony z 21-dniowym wyprzedzeniem przed dokonaniem ww. czynności wraz z pouczeniem, że stawiennictwo nie jest obowiązkowe, ale niestawiennictwo nie wstrzymuje dokonania tej czynności. Z wystarczającym wyprzedzeniem zatem zobowiązany posiadał wiedzę o dacie dokonania opisu i oszacowania wartości nieruchomości, zatem brak podstaw do uznania braku winy w uchybieniu terminu.

W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżący podkreślił, że organ egzekucyjny, mimo nakazania mu przez organ odwoławczy merytorycznego rozpatrzenia zarzutów złożonych przez pełnomocnika adw. M. N., zarzutów tych nie rozpatrzył. Ponadto wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu wyczerpująco przedstawił okoliczności uprawdopodobniające, że czynność nie mogła zostać dokonana z przyczyn nie leżących po jego stronie. Podkreślił, że czynność opisu i oszacowania została dokonana 25 sierpnia 2021 r., a zawiadomienie zawierające pouczenie o możliwości wniesienia zarzutów w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu ówczesny pełnomocnik strony odebrał 10 września 2021 r., tj. po upływie terminu do wniesienia zarzutów, który upłynął 8 września 2021 r.

Postanowieniem z 6 czerwca 2022 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do złożenia zarzutów, podkreślając, że w niniejszej sprawie ukończenie opisu i oszacowania wartości nieruchomości nastąpiło z chwilą sporządzenia protokołu z tej czynności, tj. w dniu 25 sierpnia 2021 r., tak więc czternastodniowy termin do wniesienia zarzutów upłynął z dniem 8 września 2021 r. Tymczasem zarzuty zostały wniesione w dniu 23 września 2021 r. (data nadania przesyłki), tj. z uchybieniem przewidzianego terminu.

W ocenie organu odwoławczego, niezasadne jest również twierdzenie podatnika, że uchybienie terminowi nastąpiło nie z jego winy, gdyż o terminie dokonania czynności i możliwości złożenia zarzutów został powiadomiony dopiero zawiadomieniem z 26 sierpnia 2021 r. przesłanym wraz z protokołem z czynności opisu i oszacowania nieruchomości. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w trakcie prowadzonego postępowania, zawiadomieniem 22 lipca 2021 r. pełnomocnik strony został poinformowany o terminie dokonania czynności opisu i oszacowania. W zawiadomieniu zawarte zostało pouczenie o treści art. 110u § 1 u.p.e.a., tj. o możliwości wniesienia zarzutów do ww. opisu w terminie 14 dni od dnia jego ukończenia. Informacje dotyczące zarówno daty dokonania czynności, jak i terminu na złożenie zarzutów na czynność opisu i oszacowania nieruchomości, były zatem zawarte już ww. zawiadomieniu z 22 lipca 2021 r., które skutecznie doręczono ówczesnemu, profesjonalnemu pełnomocnikowi na trzy tygodnie przed planowaną czynnością, tj. 4 sierpnia 2021 r. Wobec powyższego, z wystarczającym wyprzedzeniem posiadał wiedzę o dacie dokonania opisu i oszacowania wartości nieruchomości oraz o upływającym terminie do wniesienia zarzutów na tę czynność. Powoływane przez pełnomocnika zawiadomienie z 25 sierpnia 2021 r. przesłano pełnomocnikowi i pozostałym uczestnikom postępowania wraz z protokołem opisu i oszacowania wartości nieruchomości, z uwagi na ich nieobecność podczas ww. czynności, w celu powiadomienia o jej wyniku. Tym samym, Naczelnik wypełnił obowiązek wynikający z art. 9 K.p.a., tj. należycie i wyczerpująco poinformował stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Termin na złożenie zarzutów do opisu i oszacowania liczony jest od dnia ukończenia (dokonania) czynności, czyli w niniejszej sprawie od 25 sierpnia 2021 r., a nie od innego momentu, na przykład doręczenia protokołu z tej czynności stronie. Dlatego też bez znaczenia jest data odbioru przesyłki zawierającej protokół z czynności opisu i oszacowania oraz zawiadomienia o terminie na złożenie zarzutów na opis i oszacowanie nieruchomości. Zdaniem Dyrektora skarżący nie uprawdopodobnił, że istniały okoliczności uniemożliwiające wniesienie zarzutów na czynność opisu i oszacowania w terminie zakreślonym przepisami prawa. Przesłanki przywrócenia terminu mają charakter wyjątkowy i mogą mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

W skardze na opisane wyżej rozstrzygnięcie strona wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o wydanie postanowienia w przedmiocie przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości. Postanowieniu Dyrektora IAS skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 K.p.a. przez:

1. jego niezastosowanie i nieuzasadnione odmówienie skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, pomimo uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy w sytuacji, gdy przyczyną uchybienia terminu były okoliczności niezależne od skarżącego (doręczenie protokołu po upływie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości), którym skarżący przy zachowaniu należytej staranności nie mógł przeciwdziałać;

2. błędne uznanie przez organ pierwszej instancji, a za nim organ drugiej instancji, że w sprawie przesłanki przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości nie zostały spełnione, przez co termin nie został przywrócony.

W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła, że list polecony zawierający protokół opisu i oszacowania nieruchomości został podwójnie awizowany, a następnie odebrany przez pełnomocnika zobowiązanego w przewidzianym do tego terminie, w związku z czym należy uznać, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Pomimo ogłoszenia opisu i oszacowania nieruchomości na dzień 25 sierpnia 2021 r. pełnomocnik nie mógł znać terminu ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości, o którym informacja znalazła się w protokole opisu i oszacowania nieruchomości dołączonym do zawiadomienia z 26 sierpnia 2021 r. Strona postępowania nie może ponosić negatywnych konsekwencji w przypadku odbioru korespondencji w przewidzianym do tego terminie. Ponadto pomimo, że strona została zawiadomiona o terminie opisu i oszacowania 4 sierpnia 2021 r., o zakończeniu tej czynności dowiedziała się dopiero podczas otrzymania zawiadomienia z 26 sierpnia 2021 r. doręczonego 10 września 2021 r. Ciężko bowiem wymagać od strony, by z góry była w stanie przewidzieć, ile czynność sporządzenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości będzie trwała. Art. 110u u.p.e.a. warunkuje rozpoczęcie biegu terminu od momentu ukończenia, a nie rozpoczęcia opisu i oszacowania wartości nieruchomości, zatem strona powzięła powyższą informację dopiero 10 września 2021 r., tj. w momencie odbioru ww. zawiadomienia.

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, Dyrektor IAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Sąd zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: "P.p.s.a.").

Skarga okazała się niezasadna, choć organy obu instancji nie ustrzegły się pewnych błędów w prowadzeniu postępowania w przedmiocie wniesionych przez skarżącego zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Jednakże popełnione przez nie uchybienia nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. Wprawdzie istotą sporu w kontrolowanej sprawie jest ocena, czy organ zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, niemniej jednak Sąd jest zobowiązany wyjaśnić wspomniane wyżej uchybienia proceduralne organów obu instancji, choć sama skarga już ich nie dotyczy. Wcześniej jednak, w zażaleniu na poprzedzające zaskarżone postanowienie rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego, skarżący sygnalizował pewne uchybienia.

Nie jest w kontrolowanej sprawie okolicznością sporną, że zawiadomienie z 22 lipca 2021 r. o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości ówczesny pełnomocnik skarżącego adw. M. N. odebrał 4 sierpnia 2021 r. Zarzuty do opisu i oszacowania datowane na 22 września 2021 r. pełnomocnik ten wniósł w dniu 23 września 2021 r., ale ich nie opatrzył podpisem. Ten brak formalny pełnomocnik skarżącego, na wezwanie organu, usunął w ustawowym terminie w dniu 20 października 2021 r., wskazując jednocześnie, że na dzień złożenia zarzutów był umocowany do reprezentowania skarżącego. Wprawdzie jednocześnie poinformował organ egzekucyjny, że pełnomocnictwo zostało mu przez skarżącego wypowiedziane po złożeniu zarzutów, jednakże oświadczenie skarżącego o wypowiedzeniu pełnomocnictwa adw. M. N. nosi datę 5 listopada 2021 r., a do organu wpłynęło 18 listopada 2021 r. Pismem z 20 października 2021 r., które wpłynęło do organu egzekucyjnego następnego dnia, zarzuty identycznej treści wniósł osobiście skarżący. Nie ulega jednak wątpliwości, że złożone przez adw. M. N. 23 września 2021 r. zarzuty do opisu i oszacowania zostały skutecznie wniesione w imieniu jego ówczesnego mocodawcy, tj. skarżącego. Oczywiście skarżący mógł również wnieść osobiście takie zarzuty, co później uczynił, jednakże za datę wniesienia zarzutów zobowiązanego od opisu i oszacowania należy przyjąć dzień 23 września 2021 r. Zachowanie terminu do złożenia zarzutów powinno być ustalane w oparciu o tę właśnie datę, a nie w oparciu o dzień osobistego wniesienia zarzutów przez skarżącego, które pokrywają się zresztą z wcześniejszymi zarzutami jego pełnomocnika. To miał na myśli organ nadzoru, uchylając zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego z 17 listopada 2021 r. i zaznaczając w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia z 21 stycznia 2022 r., że zarzuty pełnomocnika skarżącego wniesione 23 września 2021 r. powinny być rozpatrzone "merytorycznie". Zwrot użyty przez organ odwoławczy nie oznacza, że przyjął on, iż zarzuty zostały złożone w terminie i muszą być rozpatrzone. Należy go rozumieć jedynie tak, że brak było podstaw do wydania postanowienia z 17 listopada 2021 r. odmawiającego wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów wniesionych 23 września 2021 r. z uwagi na wydanie postanowienia z 12 listopada 2021 r., którym organ egzekucyjny stwierdził, że złożone przez skarżącego 20 października 2021 r. zostały wniesione z uchybieniem terminu. Ówczesne wadliwe rozpatrzenie sprawy polegało na odrębnym potraktowaniu zarzutów złożonych przez pełnomocnika skarżącego adw. M. N. i osobiście przez skarżącego. Tymczasem oba te pisma (z 23 września 2021 r. i 20 października 2021 r.) powinny być potraktowane jako zarzuty zobowiązanego wniesione 23 września 2023 r. Uzasadnienie Dyrektora IAS jest nieprecyzyjne i nie wyjaśnia w zrozumiały sposób tego, że w kontrolowanej sprawie zarzuty zostały wniesione 23 września 2021 r. i to one powinny podlegać rozpatrzeniu, czym organ odwoławczy naruszył art. 11 w zw. z art. 124 § 2 i art. 126 § 2 K.p.a., ale naruszenie to nie ma wpływu na wynik sprawy, bo w efekcie zasadnego uchylenia postanowienia z 17 listopada 2021 r. organ egzekucyjny, po wyznaczeniu stronie 30-dniowego terminu do wniesienia o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów, wniosek ten rozpatrzył i to postanowienie (po utrzymaniu go w mocy przez organ odwoławczy) jest przedmiotem sporu w niniejszej sprawie.

Należy też zwrócić uwagę, że w obrocie pozostaje ostateczne postanowienie organu egzekucyjnego z 12 listopada 2021 r., stwierdzające że zarzuty skarżącego z 20 października 2021 r. zostały wniesione z uchybieniem terminu. Postanowienie to narusza przepisy postępowania, m. in. art. 44 § 4 w zw. z art. 40 § 2 K.p.a., ponieważ uznaje zarzuty skarżącego z 20 października 2021 r. jako złożone po terminie, gdy tymczasem, mimo złożenia 20 października 2021 r. przez skarżącego osobiście pisma je zawierającego, zostały one wniesione przez jego ówczesnego pełnomocnika 23 września 2021 r. i powinny być procedowane, co organ egzekucyjny, w efekcie uchylenia jego postanowienia z 17 listopada 2021 r., uczynił kończąc to procedowanie postanowieniem z 15 kwietnia 2022 r., utrzymanym w mocy i zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem Dyrektora IAS. Należy zatem przyjąć, że powyższe uchybienia nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

Przechodząc do meritum kontrolowanej sprawy, wskazać należy, że w myśl art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Zgodnie z § 3 tego przepisu, przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Podkreślenia również wymaga, że termin określony w cytowanym art. 58 § 2 K.p.a. uległ wydłużeniu w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, tj. w okresie od 20 marca 2020 r. i obowiązywał w dacie wniesienia przez stronę zarzutów na opis i oszacowanie wartości nieruchomości oraz wymagał podjęcia przez organ dodatkowych czynności. Zgodnie bowiem z art. 15 zzzzzn˛ uCOVID, w przypadku terminów, którym uchybiono po 16 grudnia 2020 r., organ zawiadamia stronę o uchybieniu terminu, wyznacza termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu oraz poucza o treści ust. 3 tego przepisu wydłużającego termin tygodniowy z art. 58 § 2 K.p.a. do terminu 30 dni, a po złożeniu przez stronę wniosku, ocenia wniosek o przywrócenie terminu. Jednocześnie podkreślić należy, że przepis art. 15zzzzzn˛ uCOVID nie przewiduje innych przesłanek przywrócenia terminu, niż przewidziane w przepisach K.p.a. Wprowadza jedynie dodatkowy tryb zawiadomienia strony o uchybieniu i wydłuża - z siedmiu do trzydziestu dni - termin do złożenia prośby o przywrócenie. W orzecznictwie dominuje podgląd, że pomimo, iż z przepisu art. 15 zzzzzn˛ uCOVID nie wynika według jakich zasad organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów prawa administracyjnego, to jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego artykułu wprost do art. 58 K.p.a., należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie w oparciu o przepisy K.p.a. (por. wyroki WSA w: Gliwicach z 2 lutego 2022 r., II SA/Gl 1588/21; Gorzowie Wielkopolskim z 12 grudnia 2021 r., II SA/Go 749/21; Gliwicach z 7 grudnia 2021 r., III SA/Gl 776/21; Łodzi z 14 stycznia 2022 r., II SA/Łd 862/21- wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: CBOSA).

W świetle cytowanych przepisów przyjąć należy, że organ egzekucyjny prawidłowo wywiązał się z obowiązków wynikających z art. 15 zzzzzn˛ uCOVID oraz rozpatrując wniosek w oparciu o przesłanki wskazane w art. 58 § 1 i 2 K.p.a., zasadnie uznał, że spełniona została w sprawie przesłanka terminowego wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu (przyczyna ta ustała z chwilą zawiadomienia skarżącego o wniesieniu zarzutów z 23 września 2021 r. po terminie, co nastąpiło 17 lutego 2022 r.), jak również przesłanka dokonania czynności procesowej, dla której był ustanowiony przywracany termin, w tym przypadku - wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Organ nadzoru zasadnie przyjął, że warunkiem koniecznym dla merytorycznego rozpoznania takiego wniosku jest uprzednie stwierdzenie, że nastąpiło uchybienie terminu, o przywrócenie którego ubiega się strona. Wobec bowiem użycia w art. 58 § 1 K.p.a. sfomułowania "w razie uchybienia terminu" jest jasne, że warunkiem sine qua non pozytywnego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu jest jednoznaczne i nie budzące wątpliwości ustalenie organu, że do uchybienia terminu w ogóle doszło (zob. wyrok NSA z 27 czerwca 2017 r., II GSK 2905/15; wyrok WSA w Warszawie z 30 czerwca 2020 r., VII SA/Wa 829/20). W okolicznościach niniejszej sprawy termin do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości został uchybiony, co Dyrektor IAS stwierdził postanowieniem z 6 czerwca 2022 r. Skarga wniesiona na to postanowienie została oddalona wyrokiem tut. Sądu z 24 marca 2023 r. o sygn. akt I SA/Po 571/22.

Przechodząc do oceny braku zawinienia w uchybieniu terminu, podkreślić należy, że o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, iż dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, str. 328-329) oraz wyroki NSA z: 14 stycznia 2000 r., I SA/Gd 794/99; 2 lutego 2000 r., SA/Sz 2125/98; 20 maja 1998 r., SA/Ka 1718/96; 7 września 2010 r., I OSK 1459/09). Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, powódź, pożar. Jednocześnie zaznaczyć należy, że ustawodawca nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga zatem wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Takie rozumienie przesłanki przywrócenia terminu jest zresztą utrwalone zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyroki NSA z: 16 maja 2006 r., II FSK 616/05; 18 sierpnia 2000 r., III SA 1716/99; 11 kwietnia 1997 r., III SA 1581/95), jak i w doktrynie [por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki "Ordynacja podatkowa. Komentarz" Oficyna Wydawnicza Unimex Wrocław 2004, s. 586; H. Dzwonkowki (w:) C. Kosikowski, A. Huchla, H. Dzwonkowski "Ustawa Ordynacja Podatkowa. Komentarz" Dom Wydawniczy ABC 2004, s. 437]. Ponadto uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. W. Siedlecki: Zarys postępowania cywilnego, Warszawa 1968, s. 247). Obowiązek uprawdopodobnienia braku winy spoczywa na zainteresowanym i nie może być przerzucany na organ podatkowy. Organ dokonuje oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy i bierze pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne, oceniając winę według obiektywnych mierników staranności [por. B. Gruszczyński (w:) S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Ordynacja podatkowa. Komentarz" Warszawa 2004, s. 486-487].

Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanej sprawy, Sąd podziela stanowisko Dyrektora IAS, że powołane przez stronę skarżącą okoliczności uchybienia 14-dniowemu terminowi do wniesienia zarzutów, nie stanowiły podstawy do przywrócenia terminu. Należy podkreślić, że organ egzekucyjny zawiadamiając skarżącego pismem z 22 lipca 2021 r., że 25 sierpnia 2021 r. zostanie dokonany opis i oszacowanie wartości nieruchomości, pouczył o treści art. 110u § 1 u.p.e.a., tj. o możliwości wniesienia zarzutów do ww. opisu w terminie 14 dni od dnia jego ukończenia. W zawiadomieniu zawarto również informację, że stawiennictwo nie jest obowiązkowe, jednakże niestawiennictwo nie wstrzymuje dokonania czynności. Informacje dotyczące daty dokonania opisu i oszacowania, jak i terminu na złożenie zarzutów na tę czynność, były zatem zawarte w powyższym zawiadomieniu, które skutecznie doręczono ówczesnemu pełnomocnikowi skarżącego i to 21 dni przed dokonaniem powyższej czynności, tj. 4 sierpnia 2021 r. Zgodzić należy się z organem, że pouczenie to było prawidłowe i wyczerpywało obowiązek organu na tym etapie postępowania egzekucyjnego. Podkreślenia również wymaga, że skarżący był wówczas reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, jakim jest adwokat, a zatem należy przyjąć, że zrozumiał właściwie pouczenie oraz w pełni zdawał sobie sprawę z konsekwencji jakie niesie upływ terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieobecność. Oczywiście pełnomocnik skarżącego nie miał obowiązku uczestniczyć w dokonywanej czynności, niemniej jednak do niego należało ustalenie, czy czynność ta doszła do skutku i kiedy się zakończyła. Doręczenie stronie protokołu opisu i oszacowania z 25 sierpnia 2021 r. z pouczeniem o sposobie i terminie zaskarżenia tej czynności nie może zmieniać terminu do zaskarżenia dokonanej czynności. Również odebranie ww. protokołu, po dwukrotnym awizowaniu przesyłki, mimo że było terminowym jej odebraniem, zgodnym z regulacją art. 44 K.p.a., nie oznacza, że termin do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania rozpoczął bieg od doręczenia tej korespondencji. Należy jeszcze raz podkreślić, że zgodnie z treścią art. 110u § 1 u.p.e.a. - zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Z brzmienia przywołanej normy wynika, że termin na złożenie zarzutów wynosi 14 dni i liczony jest od dnia ukończenia opisu i oszacowania, nie zaś od innego momentu, chociażby np. doręczenia protokołu z tej czynności (por. wyroki: NSA z 8 września 2016 r., II FSK 92/15 oraz WSA w Gdańsku z 21 sierpnia 2019 r., I SA/Gd 1055/19). Zatem termin ten biegnie od dnia ukończenia opisu i oszacowania, przez który należy rozumieć sporządzenie i podpisanie protokołu z tej czynności (por. wyroki WSA w: Gliwicach z 8 marca 2018 r., I SA/Gl 1250/17; Szczecinie z 15 stycznia 2020 r., I SA/Sz 439/19). Tym samym Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że nie ma znaczenia termin doręczenia stronie skarżącej protokołu z czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

W kontekście poczynionych uwag przyjąć należy, że skarżący nie przedstawił jakichkolwiek okoliczności, które w sposób obiektywny mogłyby uniemożliwić wniesienie zarzutów do opisu i oszacowania w przewidzianym przez art. 110u § 1 u.p.e.a. terminie. Wobec powyższej regulacji nie stanowi o braku winy twierdzenie skarżącego, że jego pełnomocnik o możliwości wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości dowiedział się dopiero z protokołu czynności dokonanego opisu i oszacowania, który po dwukrotnym awizowaniu odebrał 10 września 2021 r., tj. po upływie terminu do wniesienia zarzutów, który kończył bieg 8 września 2021 r. Podkreślić ponownie należy, że dużo wcześniej pełnomocnik posiadł wiedzę o dacie dokonania opisu i oszacowania wartości nieruchomości oraz o terminie do wniesienia zarzutów na tę czynność. Bierność strony skarżącej, a nie organu była zatem przyczyną niewniesienia w terminie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Natomiast przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Ustalenie winy - w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie - powoduje, że organ nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu, zaś czynność procesowa podjęta przez stronę bądź jej pełnomocnika po jego upływie, pozostaje bezskuteczna. Dodać też należy, że konsekwencjami działań, bądź zaniechań pełnomocnika strony, odpowiedzialność ponosi strona.

W tym stanie rzeczy zasadnie organ uznał, że złożony przez skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów nie spełnia wszystkich przesłanek określonych w art. 58 § 1 i 2 K.p.a., tj. nie spełnia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy strony w uchybieniu terminu, w efekcie czego prawidłowo odmówił wnioskowanego przywrócenia terminu.

Zważywszy powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.