Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 417/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6161 Lasy oraz zalesianie gruntów rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 21 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 6
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 6 z późn. zm.).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 września 2024 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie zastrzeżeń dotyczących uproszczonego projektu urządzania lasu oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Na podstawie umowy z dnia [...] lutego 2020 r., zawartej pomiędzy Powiatem R. a firmą T. J. K. w L., został opracowany "Projekt Uproszczony Plan Urządzenia Lasu", sporządzony dla lasów, stanowiących własność osób fizycznych i wspólnot gruntowych, obowiązujący na okres [...] stycznia 2021 – [...] grudnia 2030.

2. R. M. - właściciel działek nr [...], objętych projektem planu, w piśmie z dnia [...] października 2020 r. złożył uwagi i zastrzeżenia

do ww. projektu. Wskazał, że teren działek nie wpisuje się w obszary prawnie chronione gminy (park, rezerwat, tereny wpisane do rejestru WKZ). Teren działek nie jest związany z produkcją leśną. Nie znajduje się również w obszarze opracowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na terenie jego działek występują enklawy lasu, które m.in. nie stanowią zwartej powierzchni oraz cech urządzonego lasu, są to tereny rolne i w taki sposób są obecnie użytkowane. R. M. odwołał się do Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy R., przyjętego uchwałą nr [...] Rady Gminy R. z dnia [...] marca 2001 r., zmienionego uchwałą nr [...] Rady Gminy R. z dnia [...] września 2011 r., a następnie uchwałą nr [...] Rady Gminy R. z dnia [...] lipca 2020r. Akt ten na terenie ww. działek umożliwia prowadzenie działalności rekreacyjnej.

Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. D. M. (dalej: "skarżąca", "strona") - współwłaścicielka działki nr [...] – wskazała na rozbieżności powierzchni lasu. Ponadto podniosła, że planowane urządzenie lasu na tego typu gruncie jest niegospodarnością – ilość wyłomów wzrasta, które strona musi usuwać na swój koszt.

3. Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. Starosta R. nie uznał zastrzeżeń i uwag właścicieli działek do zapisów zawartych w wyłożonym do publicznego wglądu projekcie "Uproszczonego planu urządzenia lasu obrębu ewidencyjnego R. gm. R.". Organ uznał prawidłowość wykonania projektu i podał, że w projekcie planu wskazano, że na działce nr [...] o powierzchni 5,92 ha znajduje się: drzewostan olchowy w wieku 30 lat o powierzchni 0,08 ha oraz drzewostan olchowy w wieku 40 lat o powierzchni 0,20 ha. Natomiast na działce nr [...] o powierzchni 2,26 ha znajduje się drzewostan sosnowy w wieku 42 lat o powierzchni 1,48 ha.

Odnośnie stanowiska D. M., zawartego w piśmie z [...] grudnia 2020r., organ wyjaśnił, że różnice w powierzchni drzewostanu wynikającego z bazy danych o lasach spowodowane są tym, że drzewostan podany w bazie danych o lasach, położony jest na większej ilości działek niż są w posiadaniu D. i R. M.. Co do zarzutów dotyczących ponoszonych przez stronę kosztów utrzymania lasu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 13 ustawy o lasach, właściciele lasów są obowiązani do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania, a w szczególności do m.in. pielęgnowania i ochrony lasu, w tym również ochrony przeciwpożarowej, co przekłada się na obowiązek usuwania drzew opanowanych przez organizmy szkodliwe, a także złomów i wywrotów.

Organ podkreślił także, że leśne użytkowanie gruntu zostało potwierdzone zapisami w projekcie uproszczonego planu urządzania lasu, wizją w terenie oraz dokumentacją fotograficzną.

4. Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania R. M. oraz skarżącej, utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2020r.

5. W wyniku wywiedzionej przez R. M. skargi prawomocnym wyrokiem z dnia [...] lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 718/21 WSA w Bydgoszczy uchylił decyzje organów obu instancji.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że stanowisko organu co do związania zapisami w ewidencji gruntów, również w zakresie granic i powierzchni lasu jest błędne. Organ błędnie odczytuje normy prawa materialnego zawarte w ustawie o lasach, jak i rozporządzeniu wykonawczym, odbierając stronie prawo do weryfikacji w niniejszym postępowaniu granic i powierzchni lasu.

Sąd podkreślił, że w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, jak również w protokole z przeprowadzonej lustracji zabrakło wniosków o dokonaniu analizy w zakresie rejestru sporządzanego na podstawie § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Środowiska z 12 listopada 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu sporządzania planu urządzenia lasu, uproszczonego planu urządzenia lasu oraz inwentaryzacji stanu lasu (Dz. U. z 2012 r. poz. 1302 - dalej "rozporządzenie") w kwestii, czy zawiera on wykaz rozbieżności między danymi ewidencyjnymi odnoszącymi się do gruntów objętych planem, a stanem faktycznym na tych gruntach. Jeśli natomiast skarżący podnosi zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego co do występowania lasu na jego działkach na etapie zastrzeżeń do projektu planu uproszczonego konieczna jest weryfikacja tego stanu faktycznego, czego organ zaniechał.

Dalej Sąd wskazał, że opowiada się za tą linią orzecznictwa sądów administracyjnych, w której przyjęto, że art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2020 r., poz. 6 ze zm.; obecnie tj. Dz. U. 2024 r., poz. 530 – dalej "u.l"), stanowiący o konieczności uwzględniania w ewidencji gruntów i budynków ustaleń planu urządzenia lasu w zakresie granic i powierzchni lasów, jest regulacją szczególną w stosunku do ogólnych zasad, dotyczących sposobu uwzględniania i wprowadzenia zmian w powszechnej ewidencji gruntów i budynków. Obowiązek stosowania przepisów ustawy o lasach wynika wprost z art. 20 ust. 3a prawa geodezyjnego i kartograficznego. Oznacza to, że obowiązek aktualizowania danych objętych ewidencją gruntów i budynków podlega ograniczeniu w stosunku do zmian dotyczących ustalania granic i powierzchni lasów. Zmiany te nie mogą być dokonywane wbrew planom urządzenia lasów, które stanowiąc szczególny rodzaj planów zagospodarowania przestrzennego tych terenów, przesądzają o treści wpisów w ewidencji gruntów. Wobec powyższego, stwierdził, że ustalenia dokonane w uproszczonym planie urządzenia lasu będą wiążące dla zapisów w ewidencji gruntów i budynków, a nie odwrotnie.

Sąd zauważył również, że protokół z lustracji zawiera bardzo ogólne informacje. W ustaleniach nie zamieszczono żadnych danych, dotyczących pomiarów terenów leśnych na działkach nr [...] oraz nr [...]. Protokół odsyła do powierzchni Projektu Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu w zakresie drzewostanu zlokalizowanego na powyższych działkach, jego kształtu i powierzchni. Szczególnie należy zwrócić uwagę, że załączona dokumentacja fotograficzna (dwa zdjęcia), nie została opisana jako załącznik do protokołu. Nie jest również wiadome, której z działek dotyczą wykonane zdjęcia, jaki obejmują obszar oraz w których miejscach zostały wykonane. Dalej, trudno ocenić jaką powierzchnię drzewostanu dowody te miałyby potwierdzić. Nie można w oparciu o powyższe fotografie ustalić nawet granic działek. Powyżej opisane nieprawidłowości, popełnione przez pracowników w trakcie lustracji skutkują tym, że włączone do akt administracyjnych sprawy fotografie nie mogą stanowić dowodu na potwierdzenie twierdzenia, że na spornych działkach znajduje się użytek leśny. Protokół z lustracji nie wymienia zdjęć jako załączników. W ustaleniach zabrakło dowodu odniesienia się do map kartograficznych. Nie wyjaśniono jakiego kompleksu leśnego dotyczy w projekcie planu powierzchnia lasu 1,48 ha. Stanowisko organu, że drzewostan podany w bazie danych o lasach, położony jest na większej ilości działek niż są w posiadaniu D. i R. M., nie zostało poparte dowodami oraz nie zostało uzasadnione.

8. Ponownie rozpatrując sprawę organ w dniu [...] lipca 2022 r. dokonał oględzin nieruchomości. W protokole sporządzonym z ww. czynności ustalono, że na działce nr [...] znajdują się drzewostany zróżnicowane pod względem wieku:

- olchowy (oddz. 2h) w wieku 40 lat o powierzchni 0,08 ha i zadrzewieniu 0,7. W podszycie występuje czeremcha pospolita i jarząb pospolity. Wskazaniem gospodarczym jest wykonanie trzebieży wczesnej z maks. masą możliwą do pozyskania w ilości 2m3;

- olchowy (oddz. 2i) w wieku 30 lat o powierzchni 0,0905 ha i zadrzewieniu 0,7. W podszycie występuje czeremcha pospolita i jarząb pospolity. Wskazaniem gospodarczym jest wykonanie trzebieży wczesnej z maks. masą możliwą do pozyskania w ilości 2m3.

Natomiast na działce (nr [...] oraz [...], obecnie [...]) ustalono, że w projekcie UPUL znajduje się drzewostan sosnowy (oddz. 1 p) w wieku 42 lat o łącznej powierzchni 1,48 ha (dz. 20 – pow. 0,77 ha, dz. 24 – pow. 0,71 ha) i zadrzewieniu 0,8. W podszycie występuje jarząb pospolity, kruszyna pospolita i czeremcha pospolita. Wskazaniem gospodarczym jest wykonanie trzebieży późnej z maks. masą możliwą do pozyskania w ilości 59 m3.

Podkreślono, że stan na gruncie wskazuje, że zapisy w projekcie UPUL są zgodne ze stanem w dacie sporządzenia UPUL w oddziałach 2h i 2 i na działce [...] Natomiast drzewostan w oddz. 1p dz. Nr [...] jest mocno przerzedzony. W drzewostanie występują gniazda po usuniętych drzewach. Wizja w terenie wykazała zmniejszenie stopnia zadrzewienia z 0,8 do 0,4.

Pismem z dnia [...] lipca 2022 r. skarżąca wniosła zastrzeżenia do UPUL oraz ustaleń zawartych w protokole oględzin z dnia [...] lipca 2022 r. kwestionując zasadność włączenia działek ewidencyjnych nr [...] położonych w obrębie R. do projektu "Uproszczonego planu urządzenia lasu obrębu ewidencyjnego R. gmina R.", gdyż teren przedmiotowych działek nie stanowi lasu w rozumieniu ustawy o lasach.

W dniu [...] sierpnia 2022 r. powołany na wniosek organu biegły przy Sądzie Okręgowym w P. sporządził opinię w zakresie uznania bądź nieuznania zastrzeżeń wniesionych odnośnie działek o numerach ewidencyjnych [...] oraz [...] położonych w obrębie R. do zapisów zawartych w UPUL w której podkreślił, że dla działki [...] nie jest spełnione kryterium powierzchniowe zaliczenia gruntów do lasów dla pododdziałów opisanych UPUL na lata 2021-2030 (2h – 0,08 ha, 2j – 0,09 ha, 2o – 0,02 ha). Natomiast las znajdujący się na działce nr [...] spełnia wszystkie kryteria (powierzchniowe, przyrodnicze i przeznaczenia) i stanowi las w rozumieniu ustawy o lasach.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. Starosta R. uznał zastrzeżenia i uwagi właściciela działek do zapisów zawartych w wyłożonym do publicznego wglądu projekcie "Uproszczonego planu urządzenia lasu obrębu ewidencyjnego R. gm. R." odnośnie działki o numerze ewidencyjnym [...], odnośnie działki o numerze ewidencyjnym [...] dotyczące wysokiego poziomu wód gruntowych i umieścić odpowiedni zapis ww. opracowaniu zarówno w części opisowej jak i planowanych zabiegach gospodarczych zgodnie z stosowanymi przepisami prawa w tym zakresie. Nie uznał natomiast wniesionych zastrzeżeń odnośnie działki o numerze ewidencyjnym [...] dotyczących wyłączenia gruntu leśnego z Uproszczonego planu urządzenia lasu obrębu ewidencyjnego R. gm. R..

9. Decyzją z dnia [...] maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania skarżącej uchyliło decyzję Starosty i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolegium uznało, że nie zostały w sposób wyczerpujący zrealizowane zalecenia zawarte w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia [...] lutego 2022 r. sygn.. akt II SA/Bd 718/21. Przede wszystkim w dalszym ciągu nie wyjaśniono czy teren działki spełnia kryterium przeznaczenia (czy teren ten jest przeznaczony do produkcji leśnej).

10. Rozpoznając ponownie sprawę decyzją z dnia [...] października 2023 r. Starosta R. uznał zastrzeżenia odnośnie działki o numerze ewidencyjnym [...] oraz działki o numerze ewidencyjnym [...] dotyczące wysokiego poziomu wód gruntowych i orzekł o umieszczeniu odpowiedniego zapisu w opracowaniu zarówno w części opisowej jak i planowanych zabiegach gospodarczych zgodnie z stosowanymi przepisami prawa w tym zakresie. Nie uznał natomiast wniesionych zastrzeżeń odnośnie działki o numerze ewidencyjnym [...] dotyczących wyłączenia gruntu leśnego z UPUL.

W motywach rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności szczegółowo opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz powołał prawna definicje lasu zawarta w art. 3 u.l.

Zdaniem Starosty las na działce [...] nie spełnia kryterium powierzchniowego zaliczenia gruntów do lasów dla pododdziałów opisanych w UPUL na lata 2021-2030: 2h - 0,08 ha, 2j - 0,09 ha, 2o - 0,02 ha. W związku z tym, uznał za prawidłowe opisane przez wykonawcę w projekcie UPUL rozbieżności dla ww. działki.

Natomiast jeśli chodzi o las znajdujący się na działce nr [...] uznał, że spełnia on wszystkie kryteria, tj. powierzchniowe, przyrodnicze oraz przeznaczenia i stanowi las w rozumieniu ustawy o lasach. W tym zakresie wyjaśnił, że las ten ma powierzchnię powyżej 0,10 ha, co oznacza, że spełnia kryterium powierzchniowe. Natomiast spełnienie kryterium przyrodniczego potwierdza analiza wykonana przez S. P., opinia biegłego, protokoły z oględzin lasu wraz z załączoną dokumentacją fotograficzną oraz zeznania świadków z dnia [...] września 2023 r. Jeżeli chodzi o przeznaczenie gruntu jako lasu w oparciu o kryterium przeznaczenia organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż las w sensie prawnym istnieje już na działce nr [...] od co najmniej 42 lat, czego potwierdzeniem jest protokół sporządzony w dniu [...] listopada 1978 r. z pomiaru gruntów zalesionych 1977 r. na działkach numer [...], [...] i [...] (obecna [...]) oraz wyciąg z UPUL dla wsi R. obowiązujący w latach 1999-2008 i 2011-2020. Jak wynika z UPUL dla gminy R., wieś R. na okres od dnia [...] stycznia 2011 r. do dnia [...] grudnia 2020 r., powierzchnia zalesiona (32-letni las sosnowy) na działkach nr [...] (działka [...] powstała ze scalenia działek nr [...]) została określona na 1,48 ha (dz. [...] - pow. 0,77 ha, dz. 24 - pow. 0,71 ha). Ponadto UPUL zawierał zadania z zakresu gospodarki leśnej na okres 10 lat.

11. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła o jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie zastrzeżeń strony co do wyłączenia działek nr [...] z uproszczonego planu urządzenia lasu, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 6 i 7 ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023, poz. 775 ze zm. – dalej "k.p.a.") polegające na naruszeniu zasady legalności i praworządności;

- art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie przez organ I instancji niepełnej oceny materiału dowodowego i dowolną jego ocenę;

- art. 3 pkt 1 lit. a u.l. poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że o spełnieniu kryterium przeznaczenia gruntu do produkcji leśnej decyduje wcześniejsze jego objęcie uproszczonym planem urządzenia lasu, obowiązującym w latach 1999-2008 i 2011-2020, w sytuacji gdy decydują o tym aktualne uwarunkowania i stan gruntu, które potwierdzają, iż na działce nr [...] nie znajduje się las w znaczeniu prawnym;

- art. 6 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 19 ust. 3 u.l. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że uproszczony plan urządzenia lasu może zostać sporządzony dla lasów rozdrobnionych w sytuacji, gdy plan opracowywany jest dla lasu o obszarze co najmniej 10 ha, stanowiącego zwarty kompleks leśny, a obszar działek nr [...] oprócz tego, że nie stanowi lasu w rozumieniu ustawy o lasach to także nie wchodzi w skład zwartego kompleksu leśnego o obszarze co najmniej 10 ha;

- art. 21 ust. 5 u.l. przez brak uznania zastrzeżeń w zakresie wyłączenia spornych obszarów działek nr [...] z planu;

- art. 7 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 7 u.l. oraz § 1 ust. 1 pkt 1-5 rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie.

12. Decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy podkreślił, że las na działce nr [...] nie spełnia kryterium powierzchniowego zaliczenia gruntów do lasów dla pododdziałów opisanych w UPUL na lata 2021-2030, niemniej jednak organ ewidencji gruntów i budynków nie może dokonywać zmian w danych ewidencyjnych dotyczących lasu, które byłyby niezgodne z ustaleniami planu urządzenia lasu. W takiej sytuacji zmiana danych odnoszących się do lasu, w pierwszej kolejności musi zostać wprowadzona przez właściwy organ do planu urządzenia lasu.

Natomiast jeśli chodzi o las znajdujący się na działce nr [...] uznał, że spełnia on wszystkie kryteria, tj. powierzchniowe (grunt o zwartej powierzchni co najmniej 10 ha pokryty roślinnością leśną), przyrodnicze (porycie roślinnością leśną) oraz przeznaczenia i stanowi las w rozumieniu ustawy o lasach.

13. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła skargę to tut. Sądu zaskarżając je w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 6 i 7 kpa polegające na naruszeniu zasady legalności i praworządności poprzez nieprawidłowe i bezpodstawne postępowanie organów polegające na niezasadnym odmówieniu uznania zastrzeżeń odnośnie działki nr [...], do postanowień UPUL, co do jej wyłączenia z uproszczonego planu urządzenia lasu pomimo tego, iż:

a) obszar przedmiotowej działki nie spełnia kryterium przeznaczenia do produkcji leśnej, gdyż nie nadaje się do prowadzenia racjonalnej gospodarki leśnej zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o lasach, co organ pierwszej i drugiej instancji zupełnie pominął i oparł się wyłącznie na niepełnej analizie urządzenia działki nr [...] od 1978 r. do chwili obecnej, bez uwzględnienia, iż w czasie obowiązywania ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego gminy R. działki nr [...] (obecnie działka nr [...]) nie miały przeznaczenia leśnego, a z obowiązującego aktualnie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy R. także nie wynika przeznaczenie działki nr [...] do produkcji leśnej;

b) drzewostan na tej działce zamiera, panują na niej niekorzystne warunki wodne - wysoki poziom wód gruntowych, a ukształtowanie terenu (liczne przestrzenie otwarte dookoła działki) wpływa na powstawanie wywrotów i wyłomów z powodu wiatru, a przebudowa na drzewostan z udziałem drzew liściastych nie gwarantuje osiągnięcia wieku rębnego przez taki drzewostan, przy czym organ II instancji w sposób dowolny, z pominięciem dowodów z dokumentów w postaci ekspertyzy z dnia [...] stycznia 2022 r., opinii z dnia [...] marca 2022 r., [...] lipca 2022 r. oraz opinii z dnia [...] września 2022 r., pisma z dnia [...] stycznia 2023 r. oraz podsumowania analiz naukowych z dnia [...] września 2023 r. oraz zeznań świadka pana S. P. uznał, iż warunki wodne nie stanowią przeszkody do prowadzenia racjonalnej gospodarki leśnej w dalszym ciągu na działce nr [...];

c) obszar działki nr [...] nie wchodzi wraz z działką nr [...] w skład zwartego kompleksu leśnego o pow. powyżej 10 ha, do czego w żadnym zakresie nie odniósł się organ II instancji, a co w ocenie skarżącej stanowi wystarczającą podstawę do nieobejmowania przedmiotowych działek UPUL, który opracowuje się dla lasu o obszarze co najmniej 10 ha, stanowiącego zwarty kompleks leśny, dlatego też organ I i II instancji naruszył zasadę działania organów na podstawie przepisów prawa;

- art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez wydanie przez organ II instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji bez wyczerpującego zarówno rozważenia wszelkich zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów, jak i przeprowadzenia wszystkich wymaganych czynności wyjaśniających, a mianowicie:

a) z pominięciem zeznań świadka S. P. oraz badań i wszelkich wniosków przedstawionych w ekspertyzie dot. analizy zagrożeń zasobu leśnego, w tym oceny stanu lasu z prognozą z dnia [...] stycznia 2022 r., a także wyników pomiaru głębokości zwierciadła wody gruntowej na działce nr [...] w okresie od lipca do września 2023 r. z uwagami dr M. N., które zostały dołączone do podsumowania analiz naukowych z dnia [...] września 2023 r.;

b) dowolne uznanie, iż warunki wodne nie stanowią przeszkody do prowadzenia racjonalnej gospodarki leśnej na działce nr [...], gdyż opinia i wyjaśnienia biegłego S. L., które nie opierają się na jakichkolwiek analizach i badaniach, nie mogą stanowić podstawy dokonania stosownych ustaleń, a dowody z dokumentów przedłożone przez skarżącą i spójne z nimi zeznania świadka S. P. mają wyższą moc dowodową

w związku z czym decyzje organów zostały wydane z naruszeniem ogólnych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności zasady praworządności i prawdy obiektywnej;

- art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., polegające na tym, iż w niniejszej sprawie organ II instancji wydając rozstrzygnięcie oceny spełnienia przez działkę nr [...] kryterium przeznaczenia, podobnie jak organ I instancji, dokonał biorąc pod uwagę m.in. protokół z dnia [...] listopada 1978 r. z pomiaru gruntów zalesionych w roku 1977 na działkach nr [...] i 24 (obecna działka nr [...]) i wyciąg planu dla wsi R. obowiązujący w latach 1999-2008 i 2011-2020, a dodatkowo także w oparciu o dowód z opinii biegłego S. L. i jego ustne wyjaśnienia oraz protokół z lustracji działki, w sytuacji gdy oceny w tym zakresie należy dokonywać biorąc pod uwagę aktualne uwarunkowania, stan i cechy danego terenu dlatego też nie mają znaczenia;

a) ww. dokumenty dotyczące stanu działki sprzed ponad 40 lat i to, że wcześniej stosowny teren był objęty planem, gdyż na etapie sporządzania projektu planu możliwe są zmiany danych, które dotyczą lasu;

b) pozbawione mocy dowodowej dowody w postaci protokołów z lustracji w zakresie dotyczącym wyciętych drzew i występujących pniaków, gdyż organ I instancji nie dokonał żadnej inwentaryzacji i badań na podstawie których możliwym byłoby dokonanie stosownych ustaleń, w tym np. co do występowania drzew martwych, nadto ustalenie co do dewastacyjnych cięć i wyrębów, które zagraża trwałości lasu jest sprzeczne z treścią opinii biegłego S. L., w której wskazano, iż przedmiotowe kwestie nie były oceniane w ramach sporządzonej opinii, a na podstawie zgromadzonych dowodów z dokumentów, w postaci ekspertyzy z dnia [...] stycznia 2022 r., opinii z dnia [...] marca 2022 r., [...] lipca 2022 r. oraz opinii z dnia [...] września 2022 r., pisma z dnia [...] stycznia 2023 r. oraz podsumowania analiz naukowych z dnia [...] września 2023 r., możliwym jest ustalenie, iż przerzedzanie drzewostanu na działce nr [...] postępujące od dłuższego czasu jest związane z gradientem poziomu wody gruntowej, nadto w wyniku rosnącego poziomu wody drzewa nie tylko się wywracają, ale również usychają w wyniku podtopienia systemu korzeniowego;

c) dowód z opinii biegłego S. L. i jego wyjaśnienia, które w przeciwieństwie do dowodów z dokumentów przedłożonych przez skarżącą, nie opierają się na jakichkolwiek analizach i badaniach, na podstawie których możliwym było ustalenie, iż przebudowa drzewostanu na drzewostan z udziałem dębu, buka, olszy i sosny nie zapewni trwałości lasu na działce nr [...], szczególnie przy długim cyklu produkcyjnym, każdy posadzony na działce gatunek drzewa będzie wytwarzał w warunkach panujących na tej działce płaski system korzeniowy, a wraz ze wzrostem wieku i wysokości problem wywracania się drzew powróci,

natomiast w niniejszej sprawie istotne znaczenie mają dowody z dokumentów w postaci ekspertyzy z dnia [...] stycznia 2022 r., opinii z dnia [...] marca 2022 r., [...] lipca 2022 r. oraz opinii z dnia [...] września 2022 r., pisma z dnia [...] stycznia 2023 r. oraz podsumowania analiz naukowych z dnia [...] września 2023 r. oraz zeznań świadka S. P., z których wynika, iż działka nr [...] nie spełnia kryterium przeznaczenia, gdyż występujący wysoki poziom wód gruntowych oraz jego znaczne wahania są przyczyną wywracania i zamierania drzew na działce nr [...] i nie gwarantują nawet przez nowo posadzony las osiągnięcia wieku rębnego, warunki wzrostu drzew na działce pogarszają się, a obecny stan drzewostanu oraz zmienne warunki wilgotnościowe panujące na działce wskazują, że ze wzrostem wysokości drzew spada stabilność drzewostanu i nie osiągnie on wieku rębnego, co tym samym oznacza, iż w odniesieniu do tego terenu nie zostanie spełniona zasadnicza funkcja UPUL, jaką jest realizacja celów gospodarki leśnej, tym bardziej, iż z ustaleń w zakresie przeznaczenia do produkcji leśnej należy dokonywać uwzględniając treść art. 7 ust. 1 pkt 5 u.l.;

- art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez wydanie przez organ II instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji bez wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego i podjęcia wszystkich wymaganych czynności wyjaśniających, a mianowicie:

a) objęcie UPUL działki nr [...] pomimo tego, iż nie wchodzą one w skład zwartego kompleksu leśnego o powierzchni powyżej 10 ha, a organ I instancji ograniczył się do wskazania określonych numerów działek od strony północnej działki nr [...], przy czym nie odniósł się do poszczególnych powierzchni działek i powierzchni występujących na nich enklaw leśnych objętych uproszczonym planem urządzenia lasu, ze wskazaniem miejsc ich występowania, które miałoby potwierdzać istnienie zwartego kompleksu leśnego o pow. powyżej 10 ha, a zgodnie z art. 6 pkt 7 u.l UPUL opracowuje się dla lasu o obszarze co najmniej 10 ha, stanowiącego zwarty kompleks leśny;

b) podobnie jak organ I instancji, również organ II instancji nie odniósł się do kwestii dotyczącej pomiarów gruntów zalesionych w 1978 r., które miałoby uzasadniać zmianę konturu LsV na działkach nr [...] (obecnie [...]) zgodnie z pismem z Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Nieruchomości Starostwa Powiatowego w R.;

c) niezasadne przyjęcie, iż prawidłowym jest uznanie przez organ I instancji zastrzeżeń wniesionych odnośnie działki nr [...] do zapisów zawartych w UPUL bez ich precyzyjnego określenia, w sytuacji gdy winny zostać w sposób precyzyjny wskazane uznane przez organ zastrzeżenia odnośnie działki nr [...] i wyjaśniona kwestia uznania przez organ zastrzeżeń przy jednoczesnym powoływaniu się przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji na wpis w rejestrze rozbieżności stanowiącym część UPUL, że znajdujące się na działce nr [...] powierzchnie leśne powinny być opisane jako użytek "Lz";

- art. 8 § 1 k.p.a. poprzez wydanie przez organy decyzji pozbawiającej obywatela zaufania do władzy publicznej, z uwagi na naruszenie przez te organy obowiązku prawidłowego rozważenia stanu prawnego rozstrzyganej sprawy;

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak przekonywującego uzasadnienia decyzji wydanej przez organ II instancji i brak odniesienia się przez ten organ do zarzutów skarżącej wskazanych w treści odwołania od decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji - jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania, a odzwierciedlenie tego powinno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji;

- art. 3 pkt 1 lit. a i art. 7 ust. 1 pkt 5 u.l. poprzez ich błędną wykładnię polegająca na przyjęciu przez organy, że dla spełnienia kryterium przeznaczenia gruntu do produkcji leśnej wystarczającym jest wcześniejsze objęcie danego terenu uproszczonym planem urządzenia lasu, obowiązującym m.in. w latach 1999-2008 i 2011-2020, w sytuacji, gdy decydują o tym aktualne uwarunkowania, stan i cechy gruntu, które w niniejszej sprawie potwierdzają, iż na działce nr [...] nie znajduje się las w znaczeniu prawnym, gdyż teren ten nie nadaje się do prowadzenia zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 5 u.l. produkcji, na zasadzie racjonalnej gospodarki, drewna oraz surowców i produktów ubocznego użytkowania lasu, która jest jednym z celów trwale zrównoważonej gospodarki leśnej prowadzonej wg uproszczonych planów urządzenia lasu z uwagi na to, iż drzewostan na działce nr [...] zamiera, panują na niej niekorzystne warunki wodne - wysoki poziom wód gruntowych i jego wahania, a ukształtowanie terenu (liczne przestrzenie otwarte dookoła działki) wpływa na powstawanie wywrotów i wyłomów z powodu wiatru, natomiast przebudowa na drzewostan z udziałem drzew liściastych nie gwarantuje osiągnięcia wieku rębnego przez taki drzewostan, co tym samym oznacza, iż niemożliwym jest prowadzenie na nim produkcji leśnej i tym samym nie może to być teren przeznaczony do produkcji leśnej;

- art. 3 u.l. w zw. z art. 2 ust. 2 pkt 1-3 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz art. 20 ust. 2 u.l. poprzez ich błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, iż o przeznaczeniu do produkcji leśnej danego gruntu nie decyduje rzeczywisty stan gruntu, w tym wysoki poziom wód gruntowych na danym terenie, co organ I instancji uznając zastrzeżenie odnośnie działki nr [...] do UPUL w pkt 2 decyzji przyjął za okoliczność udowodnioną, gdyż warunki wodne nie stanowią przeszkody do prowadzenia racjonalnej gospodarki leśnej, w sytuacji gdy w przepisie art. 2 ust. 2 pkt 1-3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przewidziane zostało w sposób enumeratywny według jakich przesłanek określa się dany grunt jako leśny, natomiast na etapie przygotowywania uproszczonego planu urządzenia lasu o leśnym przeznaczeniu danego gruntu do produkcji leśnej decyduje rzeczywisty stan gruntu, a ustalone warunki wodne uniemożliwiają prowadzenie na działce nr [...] produkcji leśnej, która jest jednym w celów trwale zrównoważonej gospodarki leśnej;

- art. 6 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 19 ust. 3 u.l. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy uproszczony plan urządzenia lasu opracowywany jest dla lasu o obszarze co najmniej 10 ha, stanowiącego zwarty kompleks leśny, a obszar działek nr [...] oprócz tego, że nie stanowi lasu w rozumieniu ustawy o lasach to także nie wchodzi w skład zwartego kompleksu leśnego o obszarze co najmniej 10 ha;

- art. 21 ust. 5 u.l. poprzez przyjęcie przez organ II instancji, iż prawidłowym jest uznanie przez organ I instancji zastrzeżeń wniesionych odnośnie działki nr [...] do zapisów zawartych w UPUL bez ich precyzyjnego określenia, w sytuacji gdy winny zostać w sposób precyzyjny wskazane uznane przez organ zastrzeżenia odnośnie działki nr [...], tym bardziej, iż w uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż w rejestrze rozbieżności do UPUL odnośnie działki nr [...] określono, że znajdujące się na nim powierzchnie leśne powinny być opisane jako użytek "Lz";

- art. 7 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 7 u.l. oraz § 7 ust. 1 pkt 1-5 rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy sporządzając uproszczony plan urządzenia lasu wymaga się dokonania m.in. ustaleń co do powierzchni drzewostanów i gruntów w określonej sytuacji faktycznej, istotnej dla wykonania podstawowych zadań gospodarki leśnej, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca; ze względu na istniejące rozbieżności, na które powoływała się skarżąca w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację wspierającą podniesione zarzuty.

14. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

15. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

16. Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2023 r. którą organ uznał zastrzeżenia odnośnie działki o numerze ewidencyjnym [...] oraz działki o numerze ewidencyjnym [...] dotyczące wysokiego poziomu wód gruntowych i orzekł o umieszczeniu odpowiedniego zapisu w opracowaniu zarówno w części opisowej jak i planowanych zabiegach gospodarczych zgodnie z stosowanymi przepisami prawa w tym zakresie. Nie uznał natomiast wniesionych zastrzeżeń odnośnie działki o numerze ewidencyjnym [...] dotyczących wyłączenia gruntu leśnego z UPUL.

W związku z tym, iż w przedmiotowej sprawie orzekał już WSA w Bydgoszczy – prawomocny wyrok z dnia 8 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 718/21 - zaakcentowania wymaga, że orzekające organy rozpatrując ponownie sprawę zobligowane były zgodnie z art. 153 p.p.s.a. do uwzględnienia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania. Jak podkreśla się w orzecznictwie przez ocenę prawną, o której mowa w ww. przepisie rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego (np. braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego), wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. W zakresie oceny prawnej mieści się więc zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym (stosowania prawa), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne, i jakie, zdaniem sądu, zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło być uznane za zgodne z prawem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2023 r. II FSK 117/21).

W wiążącym organy, ale też Sąd rozpoznającym sprawę ponownie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 718/21 wskazano, że związanie organów ewidencji gruntów i budynków wynikającą z planu urządzenia lasu jego powierzchnią i granicami oznacza, że dopóki w planie urządzenia lasu nie zostanie dokonana zmiana, o jakiej mowa w art. 23 ust. 1 ustawy o lasach, dopóty organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków nie są uprawnione do dokonywania w prowadzonej przez siebie ewidencji zmian powierzchni i granic lasu, które nie odpowiadałyby ustaleniom planu urządzenia lasu. Związanie ustaleniami planu w ewidencji w takiej konfiguracji oznacza, że zapisy planu uproszczonego mają charakter pierwotny w stosunku do zapisów ewidencji. Zatem jedynie na etapie uchwalania planu urządzenia lasu możliwe są nowe ustalenia faktyczne co do występowania oraz zasięgu lasu na danej jednostce geodezyjnej, którymi to ustaleniami będzie związany organ właściwy w sprawie ewidencji gruntów i budynków, który to - przypomnieć należy - pełni funkcję jedynie rejestracyjną.

W konkluzji Sąd stwierdził, że Kolegium co do zasady jest związane zapisami ewidencji gruntów, ale nie oznacza to, że nie jest władne dokonać zmiany rodzaju użytku w zakresie Ls. (...) właśnie na etapie sporządzania projektu planu możliwe są zmiany danych, które dotyczą lasu jako obszaru zdefiniowanego w art. 3 pkt 1 ustawy o lasach. Jednakże jedynie w tym zakresie tj. klasyfikacji użytku Ls, organ sporządzający projekt planu nie będzie związany zapisami w ewidencji. Wszystkie pozostałe dane, choćby powierzchnia działki, jej granice czy podmiot, który jest jej właścicielem, nie mogą podlegać żadnej weryfikacji i zmianom na etapie tworzenia i uchwalania planu uproszczonego. Zatem ustalenia dokonane w uproszczonym planie urządzenia lasu będą wiążące dla zapisów w ewidencji gruntów i budynków, a nie odwrotnie.

W kwestii zaleceń co do dalszego postepowania Sąd wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżanych decyzji, jak również w protokole z przeprowadzonej lustracji zabrakło wniosków o dokonaniu analizy w zakresie rejestru sporządzanego na podstawie § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w kwestii, czy zawiera on wykaz rozbieżności między danymi ewidencyjnymi odnoszącymi się do gruntów objętych planem, a stanem faktycznym na tych gruntach. Jeśli natomiast skarżący podnosi zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego co do występowania lasu na jego działkach na etapie zastrzeżeń do projektu planu uproszczonego konieczna jest weryfikacja tego stanu faktycznego, czego organ zaniechał. Ponadto Sąd wskazał, że protokół z lustracji zawiera bardzo ogólne informacje. W ustaleniach nie zamieszczono żadnych danych, dotyczących pomiarów terenów leśnych na działkach [...] (...) Wobec zgłoszonych przez skarżącego uwag zawartych w odwołaniu oraz zastrzeżeń do protokołu z przeprowadzonej lustracji i podanie powodów jego niepodpisania, obowiązkiem organu było szczegółowe odniesienie się do zgłoszonych przez skarżącego uwag. Ponadto Sąd stwierdził, że stanowisko strony zwarte w pismach procesowych, odnoszące się do uregulowania zawartego w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania powinno zostać ocenione.

17. Mając na uwadze powyższe Sąd w pierwszej kolejności odniesienie się do działki nr [...], obręb R. w zakresie której w zasadzie ogniskują się zarzuty strony skarżącej.

W ocenie składu orzekającego ponownie rozpoznając sprawę organy wykonały wskazania zawarte w ww. wyroku z dnia 8 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 718/21, gdyż ustaliły leśny charakter przedmiotowego gruntu nie w oparciu o zapisy ewidencji gruntów, lecz na podstawie weryfikacji kryteriów wskazanych w art. 3 u.l., odnosząc się przy tym m.in. do do przedłożonej przez skarżącą ekspertyzy S. P., opinii biegłego sądowego S. L., protokołu oględzin z dnia [...] lipca 2022 r. oględzin oraz ustane wyjaśnienia. Tym samym zdaniem Sądu nie doszło w sprawie do naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Ustosunkowując się natomiast do samego stanowiska organów, iż działka nr [...] spełnia przesłanki z art. 3 ustawy o lasach, podnieść należy, że zgodnie z treścią tej regulacji, lasem w rozumieniu ustawy jest grunt:

1) o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony:

a) przeznaczony do produkcji leśnej lub

b) stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo

c) wpisany do rejestru zabytków;

2) związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne.

Przytoczona definicja lasu wprowadza trzy podstawowe kryteria uznania gruntu za las, tj. kryterium przyrodnicze – pokrycie gruntu roślinnością leśną (uprawami leśnymi), na którą składają się drzewa i krzewy oraz runo leśne, przy czym przejściowe pozbawienie roślinności leśnej nie pozbawia gruntu cechy lasu, jeżeli spełnione są pozostałe kryteria; kryterium przestrzenne - zwarta powierzchnia co najmniej 0,10 ha; oraz kryterium przeznaczenia – przeznaczenie gruntu do produkcji leśnej, chyba że chodzi o lasy w rezerwatach przyrody i w parkach narodowych bądź wpisane do rejestru zabytków, które z istoty swej nie są przeznaczone do produkcji leśnej.

Z akt sprawy wynika, że ponownie rozpoznając sprawę mając na uwadze wytyczne zawarte w prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia 8 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 718/21 celem ustalenia czy działka nr [...] stanowi las organ ponownie przeprowadził w dniu [...] lipca 2022 r. jej z udziałem kierownika oraz inspektora Wydziału Środowiska Starostwa Powiatowego w R. oraz wykonawcy planu. Przeprowadzone oględziny potwierdziły leśny charakter działki nr [...] (w projekcie UPUL oznaczona przed scaleniem jako działki nr [...] i nr [...]). Jak wynika z projektu UPUL na działkach nr [...] i nr [...] (obecnie działka nr [...]) znajduje się drzewostan sosnowy (oddz. 1p) w wieku 42 lat o łącznej powierzchni 1,48 ha (dz. 20 - pow. 0,77 ha, dz. 24 - pow. 0,71 ha) i zadrzewieniu 0,8. W podszycie występuje jarząb pospolity, kruszyna pospolita i czeremcha pospolita. Podczas oględzin powyższej działki ustalono, że drzewostan w oddz. 1p jest mocno przerzedzony. W drzewostanie występują gniazda po usuniętych drzewach. Zmniejszenie zadrzewienia spowodowało zwiększone występowanie złomów i wywrotów w drzewostanie oraz naruszenie stabilności całego drzewostanu. Powierzchnia użytków leśnych jest większa niż 0,10 ha, grunty są porośnięte roślinnością leśną (gatunki występujące w runie charakterystyczne dla lasów - m.in. sałatnik leśny, gajnik lśniący, malina kamionka, jeżyna popielica, poziomka pospolita i inne; w podszycie występują gatunki leśne - jarząb pospolity, kruszyna pospolita, dziki bez, natomiast drzewostan tworzą gatunki leśne - sosna zwyczajna, brzoza brodawkowata i olsza czarna. Na terenie tym brak jest jakichkolwiek działań o charakterze rolnym. Na obszarach pozbawionych drzew występuje ściółka leśna z kępami traw oraz porost - młode pokolenie lasu z gatunkami brzozy brodawkowatej i dębu. Jak wynika z protokołu oględzin w celu dokonania prześledzenia położenia granic użytków leśnych dokonano obchodu wraz z odbiornikiem GPS, którego wykonawca projektu UPUL używał w czasie prac terenowych przy jego sporządzaniu. W trakcie obchodu wykonano również zdjęcia poglądowe wraz mapą z naniesionymi miejscami i kierunkiem wykonania zdjęć. Stan faktyczny na gruncie wskazuje brak odstępstw z zapisami w ewidencji gruntów i budynków dotyczącymi powierzchni i granic użytków leśnych. Do protokołu zostały dołączone zdjęcia poglądowe wraz z mapami, na których została naniesiona lokalizacja i kierunek wykonanych zdjęć brąz wydruk z odbiornika GPS (k. 22 akt administracyjnych).

Z przedłożonej natomiast przez skarżącą ekspertyzy wynika, że: obszar tej działki znajduje się w obniżeniu w bezpośrednim sąsiedztwie jeziora K. i jest zagrożony podtopieniami; uszkodzenia powstające na działce nr [...] są wynikiem wysokiego poziomu wód gruntowych, wynikających z wysokiego poziomu wód jeziora, większość uszkodzeń to wywroty; warunki wzrostu drzew na działce nr [...] są kształtowane głównie przez wahania poziomu wód jeziora K., w latach z niskim i wysokim poziomem wody przyrost sosen spadł; warunki wzrostu drzew na działce są kształtowane również przez czynniki meteorologiczne; warunki wzrostu na działce nr [...] pogarszają się; do silnego zamierania drzew, głównie brzozy doszło w okresie 2019-2020 - kulminacji suszy; obecnie rosnący poziom wody powoduje spadek przyrostu u sosny; dobrym rozwiązaniem jest produkcja w krótkich lub bardzo krótkich cyklach (5-10 lat) z wykorzystaniem gatunków przystosowanych do warunków siedliskowych panujących na działce [...] np. wierzb.

Z kolei ze sporządzonej na wniosek organu opinii biegłego z dnia [...] sierpnia 2022 r. wynika, że las znajdujący się na działce nr [...] spełnia wszystkie kryteria (powierzchniowe, przyrodnicze i przeznaczenia) i stanowi las w rozumieniu ustawy o lasach. Zdaniem biegłego w celu osiągnięcia stabilności drzewostanu do dalszej produkcji należy przebudować ww. drzewostan poprzez zwiększanie udziału Db i Bk i dolesić powstałe luki gatunkami takimi jak dąb, buk i sosna. Wykonawca UPUL lub organ nadzorujący powinien wykonać opis drzewostanu na działce nr [...] (po zmianach, które nastąpiły z przyczyn abiotycznych oraz na skutek wyrębu drzew) i wydać decyzję co do dalszego postępowania hodowlanego. Biegły wyjaśnił również, że wysoki poziom wód gruntowych wpłynął na ukształtowanie płaskiego systemu korzeniowego, jednak nie jest jedynym czynnikiem warunkującym uszkodzenia w drzewostanie. W tym zakresie wskazał, że wywroty na działce nr [...] spowodowane były również na skutek ciecia (wyrąb). Przy znaczącym przerwaniu zwarcia w drzewostanie i płaskim systemie korzeniowym - wywracanie drzew na skutek silnych wiatrów jest następstwem działalności człowieka. W celu osiągnięcia stabilności drzewostanu do dalszej produkcji należy przebudować ww. drzewostan poprzez wzrost udziału Db, Bk, w ramach rębni Ilia lub IV d.

Mając również na uwadze okoliczności składania kolejnych zastrzeżeń oraz wskazań Kolegium organ I instancji w dniu [...] września 2023 r. przesłuchał w charakterze świadków S. P. oraz S. L. na okoliczność spełnienie przez sporny grunt stanowi las. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu (k.59 akt administracyjnych) świadkowie zgodnie oświadczyli, że sporna działka nr [...] pod względem powierzchniowym spełnia definicję lasu. W zakresie kryterium przyrodniczego świadkowie stwierdzili, że działka spełnia to kryterium, przy czym S. P. zastrzegł to kryterium jest spełnione "chwilowo", ponieważ drzewostan zamiera. Odnośnie kryterium przeznaczenia świadkowie udzielili sprzecznych informacji, bowiem w ocenie S. P. drzewostan nie nadaje się do produkcji leśnej. Na działce nr [...] panują niekorzystne warunki wodne, ukształtowanie terenu (liczne przestrzenie otwarte dookoła działki), duże zniszczenia z powodu wiatru. Sytuacja ta powoduje losowe zamieranie drzew, co z kolei jest związane z niemożliwością prowadzenia planowanej racjonalnej gospodarki leśnej. Z kolei zdaniem biegłego L. sporny grunt ten spełnia kryterium przebaczenia do produkcji leśnej. Obecnie zadrzewienie wynosi 0,7 i zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 4 u.l. właściciel zobowiązany jest przeprowadzić przebudowę drzewostanu w celu osiągnięcia dalszych celów gospodarki leśnej. Dalej biegły wskazał, że to czynnik ludzki wpłynął na zagrożenie trwałości tego lasu. W ocenie biegłego wynik analiz i ekspertyz pomogą we właściwym doborze gatunków w tym lesie, które pozwolą uzyskać jak najlepszy efekt ekonomiczny dla właściciela. Warunki wodne, glebowe, przestrzenne w sąsiednim wydzieleniu oraz otoczeniu jeziora K. nie wykazują zachwiania stabilności drzewostanów. Dodatkowo biegły wskazał, że pozytywnym aspektem prowadzenia dalszej gospodarki leśnej jest powstanie odnowienia naturalnego sosny i dębu (dalsze posadzenia drzew będzie dotyczyło części drzew, na powierzchni uszkodzonej - oszczędność w odnowieniu) oraz wytworzyła się warstwa próchniczna pozytywnie wpływająca na dalszą produkcję - dalszy drzewostan.

W kontekście powyższych ustaleń podkreślić należy, że skarżąca nie kwestionowała występowania na terenie działki nr [...] lasu sosnowego, kontestuje natomiast spełnienie przez ten grunt definicji lasu w świetle art. 3 u.l. z uwagi na brak możliwości prowadzenia na tym terenie produkcji leśnej. Wyjaśnić zatem należy, że jak trafnie spostrzegły orzekające w przedmiotowej sprawie organy, las na spornej działce istnieje już ponad 40 lat, co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy protokół z dnia [...] listopada 1978 r. (k. 56 akt administracyjnych) z pomiaru gruntów zalesionych w roku 1977 na działkach numer [...], [...] i [...] (obecna [...]) oraz wyciąg z UPUL dla wsi R. obowiązujący w latach 1999-2008 i 2011-2020. Jak wynika z UPUL dla gminy R., wieś R. na okres od dnia [...] stycznia 2011 r. do dnia [...] grudnia 2020 r., powierzchnia zalesiona (32-letni las sosnowy) na działkach nr [...] (obecnie działka [...]) została określona na 1,48 ha.

Po drugie przedmiotowa działka pokryta jest roślinnością leśną i występuje na niej w przeważającym zakresie las sosnowy w wieku powyżej 40 lat. Powyższym grunt porośnięty jest roślinnością leśną m.in. występuje tam sałatnik leśny, gajnik lśniący, malina kamionka, jeżyna popielica, poziomka pospolita. W podszycie występują gatunki leśne takie jak: jarząb pospolity, kruszyna pospolita, dziki bez. Drzewostan - o czym była już mowa wcześniej - tworzy głownie sosna zwyczajna, ale występuje również brzoza brodawkowata i olsza czarna. Na obszarach pozbawionych drzew występuje ściółka leśna z kępami traw oraz porost z gatunkami młodej brzozy brodawkowatej i dębu. Powyższych okoliczności nie kwestionuje również skarżąca. Również S. P. (autor ekspertyzy przedłożonej przez skarżącą) potwierdził, że na spornej działce występują drzewa, krzewy, runo leśne oraz odnowienia naturalne.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, które ogniskują się na zakwestionowaniu funkcji produkcyjnej spornego terenu i w rezultacie braku spełnienia definicji lasu o której mowa w art. 3 u.l. wskazania wymaga, że stawa o lasach nie definiuje pojęcia produkcji leśnej, a powyższy przepis nie odsyła do żadnych źródeł formalnych pozwalających na ustalenie czy dany grunt jest lasem i czy jest przeznaczony do produkcji leśnej, takich jak np. ewidencja gruntów, czy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub decyzja o warunkach zabudowy. Ustawodawca w ustawie o lasach w kontekście i w związku z definicją lasu zawartą w art. 3 u.l. nie odwołuje się ani do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i decyzji o warunkach zabudowy ani do ewidencji gruntów. Tymczasem czyni takie odesłanie w innych regulacjach ustawy o lasach, jak np. w art. 14 ust. 3 i art. 37a co wskazuje, że celem ustawodawcy nie jest definiowanie pojęcia lasu poprzez odwołanie się do wskazanych źródeł formalnych. Zauważyć należy, że w art. 37a u.l. dotyczącym prawa pierwokupu przysługującego Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Lasy Państwowe, wyraźnie zostały wyodrębnione grunty: oznaczone jako las w ewidencji gruntów lub przeznaczone do zalesienia w miejscowym planie albo w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, albo o których mowa w art. 3, objęte uproszczonym planem urządzenia lasu lub decyzją, o której mowa w art. 19 ust. 3 ustawy o lasach. Dokonanie przez ustawodawcę w art. 37a u.l. takiego rozróżnienia gruntów, wskazuje że odkodowanie definicji lasu w rozumieniu art. 3 ustawa o lasach, w ramach której ustawodawca odwołał się do pojęcia przeznaczenia do produkcji leśnej, nie może sprowadzać się do prostego odesłania do któregoś ze wskazanych źródeł formalnych (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1092/18). Choć, jak wskazano ustawa o lasach nie definiuje terminu produkcja leśna, to jednak zawiera ona definicję gospodarki leśnej. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 u.l. gospodarka leśna oznacza działalność leśną w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Pojęcie produkcji leśnej można, w ocenie Sądu, wyprowadzić z przytoczonej definicji gospodarki leśnej. Wynika to z końcowej części cytowanej definicji gospodarki leśnej, która stanowi również o realizacji pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Przyjąć zatem należy, że wymienione w początkowej części definicji funkcje stanowią opis funkcji produkcji leśnej (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 października 2019 r., sygn. akt II SA/Po 521/19). Podstawą formą prowadzenia gospodarki leśnej są plany urządzenia lasu i uproszczone plany urządzenia lasu (patrz art. 7 pkt 1 i art. 19 ust. 1 i 2 u.l.). Prowadzenie gospodarki leśnej może być również przedmiotem decyzji (art. 19 ust. 3 u.l.). Należy zatem stwierdzić, że o przeznaczeniu do produkcji leśnej świadczy co do zasady sporządzenie planu urządzenia lasu, względnie uproszczone plany urządzenia lasu. Wskazane dokumenty potwierdzają więc, że konkretny grunt jest lasem i jest przeznaczony do produkcji leśnej. Dodatkowo potwierdza to także regulacja art. 20 ust. 3a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, zgodnie z którą ewidencję gruntów i budynków, w części dotyczącej lasów, prowadzi się z uwzględnieniem przepisów o lasach, a zatem regulacja ta nakazuje uwzględniać rozwiązania wynikające z ustawy o lasach.

Ponadto skoro w art. 7 ust. 1 u.l. wskazującym cele trwale zrównoważonej gospodarki leśnej wymienia się wpływ lasów na klimat, powietrze, wodę, glebę, warunki życia i zdrowia człowieka oraz równowagę przyrodniczą, to chodzi o te wartości, które produkuje las, oddziałujące pozytywnie na wskazane wyżej elementy środowiska. Analogicznie można potraktować las jako producenta wartości ważnych dla ochrony gleb i wód (art. 7 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o lasach). Z tej perspektywy produkcja drewna stanowi tylko jeden z wielu kierunków produkcji leśnej. Normatywnie za takim wnioskiem przemawia wprost brzmienie art. 7 ust. 1 pkt 5 u.l., gdzie ustawodawca stanowi o produkcji drewna, jako jednym z celów trwale zrównoważonej gospodarki leśnej. Skoro akt prawny dywersyfikuje produkcję drewna od produkcji leśnej, używając odrębnie obydwu pojęć, to zasadny jest wniosek, że produkcji leśnej nie da się sprowadzić wyłączne do produkcji drewna. Co więcej, należy zauważyć, że w świetle przepisów ustawy o lasach ów aspekt ekonomiczny, wiążący się bezpośrednio z produkcją drewna, wcale nie jest umiejscowiony na czele, a tym bardziej nie jest potraktowany jako jedyny. Gdy prawodawca reguluje w art. 18 u.l. podstawowy dokument gospodarki leśnej, jakim jest plan urządzenia lasu, to przy jego sporządzaniu nakazuje uwzględniać przyrodnicze i ekonomiczne warunki gospodarki leśnej (art. 18 ust. 1 pkt 1). Warto w tym miejscu wskazać, że w art. 13 ust. 1 pkt 5 u.l. ustawodawca nakłada na właściciela lasu obowiązek polegający na racjonalnym użytkowaniu lasu w sposób trwale zapewniający optymalną realizację wszystkich jego funkcji, co także potwierdza wielokierunkowość produkcji leśnej i funkcji lasu.

Reasumując powyższe rozważania w kontekście powołanych przepisów stwierdzić należy, że produkcja leśna nie ogranicza się jedynie do produkcji drewna. Ponadto oprócz różnorodnych funkcji produkcyjnych lasu, co Sąd wykazał wcześniej, las spełnia także funkcje pozaprodukcyjne (np. funkcje edukacyjne, naukowe). Tak więc nawet gdyby przyjąć, że funkcja produkcyjna dozna w jakiejś mierze ograniczenia, to nie oznacza to, że jest ona wyłączona i nie pozwala na wniosek, iż anulowana jest możliwość prowadzenia gospodarki leśnej oraz trwale zrównoważonej gospodarki leśnej. Sąd nie kwestionuje, że funkcja produkcyjna na działce nr [...] może być problematyczna, ale w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego nie jest wykluczona, co w powiązaniu z dotychczasowym przeznaczeniem spornego terenu powoduje, że argumentacja strony nie świadczy o wadliwości wydanych w przedmiotowej sprawie decyzji. Tym bardziej, że to nie tylko stan wód na spornej działce, ale czynnik ludzki (wyręb) zagraża trwałości tego lasu. Czasowy brak roślinności leśnej w orzecznictwie nie jest zrównywany z podstawą do przeklasyfikowania gruntu leśnego na nieleśny. Gdyby dopuścić taką możliwość, każdy właściciel lasu poprzez wykarczowanie go (pozbawienie lasu roślinności lub też pozwolenia na zaistnienie takiego skutku) mógłby doprowadzić swój teren do utraty charakteru leśnego. Taka sytuacja z punktu widzenia ratio legis ustawy o lasach jest niedopuszczalna (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Po 355/20, wyroki WSA w Warszawie z dnia: 18 maja 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 541/11, 18 lutego 2020 r., I SA/Wa 2682/19, 9 kwietnia 2019 r., IV SA/Wa 104/19, 11 marca 2019 r., IV SA/Wa 2800/18 oraz IV SA/Wa 2801/18, 11 sierpnia 2017 r., IV SA/Wa 901/17, 6 listopada 2015 r., IV SA/Wa 2057/15, 6 marca 2015 r., I SA/Wa 1092/14, wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 października 2018 r., II SA/Kr 1081/18). Tożsame stanowisko wyrażane jest w literaturze. Uznaje się bowiem, że fakt, iż dany obszar przejściowo pozbawiony został roślinności, nie zmienia jego leśnego charakteru w świetle regulacji zawartej w art. 3 pkt 1 ustawy o lasach. Czasowy brak roślinności leśnej nie jest podstawą do przekwalifikowania gruntu leśnego na nieleśny, a dla uznania, że dany grunt przestał być lasem konieczna jest procedura wyłączenia gruntów z produkcji leśnej (B. P., M. G., Prawo pierwokupu oraz prawo nabycia przysługujące Skarbowi Państwa na podstawie ustawy o lasach, Rejent 2016/10/9-32). Zatem jak trafnie skonstatowało Kolegium trudne warunki wodne na spornej działce nie mogą stanowić przeszkody do prowadzenia gospodarki leśnej, zaś kwestia wysokiego poziomu wód gruntowych na ww. nieruchomości została wpisana jako zastrzeżenie do projektu UPUL.

18. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego objęcia również działki [...] UPUL wskazać należy, że art. 20 ust. 2 u.l. stanowi lex specialis w stosunku do uregulowań zawartych w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne. Związanie organów ewidencji gruntów i budynków wynikającą z planu urządzenia lasu jego powierzchnią i granicami oznacza więc, że dopóki w planie urządzenia lasu nie zostanie dokonana zmiana, o jakiej mowa w art. 23 ust. 1 ustawy o lasach, dopóty organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków nie są uprawnione do dokonywania w prowadzonej przez siebie ewidencji zmian powierzchni i granic lasu, które nie odpowiadałyby ustaleniom planu urządzenia lasu. Organ ewidencji gruntów i budynków nie może dokonywać zmian w danych ewidencyjnych dotyczących lasu, które byłyby niezgodne z ustaleniami planu urządzenia lasu. W takiej sytuacji zmiana danych odnoszących się do lasu, w pierwszej kolejności musi zostać wprowadzona przez właściwy organ do planu urządzenia lasu. Skoro zatem działka [...] nie spełnia kryterium powierzchni, aby uznać ją za las – co nie jest w przedmiotowej sprawie kwestionowane przez organ który w decyzji z dnia [...] października 2023 r. uznał zastrzeżenia wniesione odnośnie tej działki - w świetle definicji ustawowej zawartej w art. 3 u.l., a aktualnie użytki na tej działce oznaczone są symbolem "Ls", to nieprawidłowym byłoby pominięcie tej działki w UPUL. Bez ujawnienia bowiem w UPUL rozbieżności dotyczących stanu faktycznego w zakresie tej działki, a stanem istniejącym w ewidencji gruntów, nie byłoby możliwości aktualizacji danych ewidencyjnych.

19. Sąd nie podziela również zgłoszonego dopiero na etapie skargi zarzutu, iż sporne działki nie wchodzą w skład zwartego kompleksu leśnego o pow. powyżej 10 bowiem przeczy temu znajdujący się w aktach sprawy UPUL, a ponadto o spełnieniu kryterium powierzchni kryterium w świetle definicji ustawowej lasu potwierdza przedłożona przez stronę ekspertyza oraz opinia biegłego.

20. W ocenie Sądu, przeprowadzone postępowanie nie naruszało ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury, w tym art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a., bowiem decyzja wydana w sprawie oparta jest na dokładnie i wyczerpująco ustalonym stanie faktycznym, który znajduje pełne odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, a nadto jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto organy zastosowały właściwą podstawę prawną, którą prawidłowo zinterpretowały oraz należycie wyjaśniły w pisemnych motywach rozstrzygnięcia. Ponadto Kolegium dochowało zasady z art. 15 k.p.a., bowiem dokonało ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, przeprowadzając kompleksową ocenę całego zebranego materiału dowodowego oraz ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu. W ocenie Sądu organ w sposób właściwy ustalił wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, nie pomijając żadnego ważkiego wątku. Powyższe stanowi o prawidłowym przeprowadzeniu postępowania. Natomiast okoliczność, że ocena zgromadzonych dowodów doprowadziła organy do odmiennych wniosków od oczekiwanych przez skarżącą, w realiach rozpatrywanej sprawy, nie może uzasadniać zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.

21. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, wobec czego Sąd zobligowany był do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.