Postanowienie NSA, sygn. akt I GSK 1491/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odrzucono wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji
Powołane przepisy: article: art. 61a
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Z. D. o wstrzymanie czynności egzekucyjnej w sprawie ze skargi kasacyjnej Z. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 163/24 w sprawie ze skargi Z. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] stycznia 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie wniosku o niewszczynanie egzekucji postanawia: odrzucić wniosek o wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnej


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 163/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Z. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] stycznia 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie wniosku o niewszczynanie egzekucji.

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego wyroku, skarżąca wniosła m.in. o wstrzymanie wszelkich czynności egzekucyjnych do czasu rozpoznania niniejszej skargi jak też wskazanych poniżej postępowań mających na celu ustalenie wysokości należnego zobowiązania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek strony wnoszącej skargę kasacyjną nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jak też aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, o których mowa w § 1 przywołanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Podkreślenia wymaga fakt, że w świetle art. 61 § 1 p.p.s.a. w związku z § 3 tego artykułu udzielenie ochrony tymczasowej jest możliwe jedynie w odniesieniu do aktów i czynności organów administracji publicznej, które objęte są zakresem kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne. Jeżeli chodzi o postępowanie egzekucyjne, to przedmiotem skargi do sądu administracyjnego mogą być jedynie wydane w tym postępowaniu postanowienia, na które służy zażalenie. Oznacza to, że sąd może podjąć orzeczenie o wstrzymaniu wykonania tylko w odniesieniu do tych postanowień, natomiast żądanie wstrzymania czynności egzekucyjnych nie może zostać uwzględnione, ponieważ nie są one objęte zakresem kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne (postanowienie NSA z dnia 24 lutego 2005 r., OZ 1592/04; postanowienie NSA z 26 lipca 2007 r., sygn. akt II FSK 989/07; nie publ.).

Sąd administracyjny nie jest ani organem egzekucyjnym, ani organem nadzoru i przez to nie jest właściwy do wydania orzeczeń merytorycznych, które mogą zostać wydane tylko w toku postępowania administracyjnego – orzeczenia w tym zakresie należą do właściwości organów egzekucyjnych, których sąd nie może zastępować (postanowienie NSA z 2 czerwca 2021 r., III FSK 3633/21 te orzeczenia oraz powoływane dalej dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże). Wstrzymania czynności egzekucyjnych może dokonać w aktualnym stanie prawnym wyłącznie organ egzekucyjny na podstawie m. in. art. 17 § 2, art. 23 § 6, art. 35a, art. 54 § 6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (postanowienie NSA z 14 marca 2023 r., III FSK 63/23; tamże). Rozstrzygnięcie odmowne w tym zakresie dopiero w dalszej kolejności może podlegać kontroli sądowej w zakresie wyznaczonym przepisami p.p.s.a.

W skardze kasacyjnej, w której zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania wszelkich czynności egzekucyjnych, a więc wobec tego, co zostało stwierdzone powyżej, takie żądanie nie może być przedmiotem rozpoznania przez sąd administracyjny.

Gdyby jednak w związku z powyższymi okolicznościami uznać wniosek skarżącej jako wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, wówczas należałoby w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że przedmiot skargi stanowi, wydane w trybie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej "k.p.a." postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w części dotyczącej niewszczynania egzekucji na podstawie upomnienia. Przedmiotem wstrzymania mogą być natomiast jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (por. Z. Kmieciak, glosa do postanowienia NSA z dnia 23 stycznia 1997 r., SA/Rz 1382/96, OSP 1998, z. 3, poz. 54, teza 1). Innymi słowy, problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. postanowienie NSA z 10 maja 2012 r., II FZ 358/12; tamże). Co do zasady, przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo decyzje, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych (por. Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2016).

Kwestią podstawową w postępowaniu mającym za przedmiot wstrzymanie wykonalności skarżonej decyzji lub postanowienia jest zatem ocena, czy akt ten nadaje się do wykonania i wymaga wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie może natomiast być przedmiotem wstrzymania wykonania akt, który wykonaniu nie podlega. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wszczęcia postępowania w części dotyczącej niewszczynania egzekucji. Jest to rozstrzygnięcie o charakterze proceduralnym i nie wywołuje skutków materialnoprawnych. Przedmiotowe postanowienie w postępowaniu egzekucyjnym, którego bieg wstrzymać chce skarżąca, nie podlega wcale wykonaniu, czyli przymusowej realizacji, gdyż nie nakłada ono na stronę żadnych obowiązków.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.