Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 327/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2025-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: *Stwierdzono bezskuteczność czynności wydanej na podstawie przepisów szczególnych
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1, atrt. 33 ust. 1 -2, art. 34
journal: Dz.U. 2024 poz 754
law: Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak, Anetta Chołuj, Protokolant specjalista Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. w P. na czynność Burmistrza Polanicy-Zdrój w przedmiocie odmowy przyznania i wypłaty dotacji oświatowej za lipiec 2024 r. I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Gminy Polanica – Zdrój na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z 5 sierpnia 2024 r. spółka C. sp. z o.o (dalej: skarżąca, Spółka, strona) wniosła skargę na czynność Burmistrza Miasta Polanicy Zdrój (dalej: Burmistrz, organ dotujący) na czynność przyznania i wypłaty dotacji za lipiec 2024 r. na rzecz Niepublicznej Szkoły Podstawowej w Domu Wczasów Dziecięcych G. (dalej: Szkoła).

W skardze Spółka zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. art. 26 ust. 1 i 2 w zw. z art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, (Dz.U. z 2024 r., poz. 754) – dalej: u.f.z.o. poprzez ich błędne zastosowanie i nieprzyznanie oraz niewypłacenie przez Burmistrza na rzecz skarżącej dotacji za lipiec 2024 r., podczas gdy dotacja ta winna była zostać przyznana i wypłacona na wskazaną w informacji o liczbie uczniów w Szkole w lipcu 2024 r.;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na ustalenie należnej skarżącej dotacji, a mianowicie art. 8 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez Burmistrza do starannego i zgodnego z przepisami prawa przeprowadzenia postępowania w przedmiocie przyznania Spółce dotacji za lipiec 2024 r., podważenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i naruszenie słusznego interesu skarżącej, bez uzasadnionej ku temu podstawy faktycznej oraz prawnej.

W związku z wyżej postawionymi zarzutami, na podstawie art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a. skarżąca wniosła o:

1. stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności względem skarżącej;

2. o uznanie uprawnienia skarżącej do wypłaty na jej rzecz nieprzyznanej w lipcu 2024 r. dotacji wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi zgodnie z art. 48 ust. 1 u.f.z.o. tj. do wypłaty dotacji w prawidłowej wysokości;

3. zasądzenie na podstawie art. 200 p.p.s.a. od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia swych praw;

4. dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów:

a. wniosku o udzielenie dotacji na rok 2024;

b. informacji miesięcznej o aktualnej liczbie uczniów w miesiącu lipcu 2024;

c. pismo Skarżącej z dnia 9 stycznia 2024r. dotyczącego weryfikacji danych w systemie informacji oświatowej (SIO);

d. pismo Skarżącej z dnia 12 stycznia 2024r. dotyczącego uwag związanych z niewygenerowaniem raportu SIO.

e. Uchwały z dnia 19 marca 2018r nr IV/16/2018 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych szkół i przedszkoli oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania;

f. Uchwały z dnia 10 grudnia 2021r nr XIV/117/2021 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju w sprawie zmiany uchwały z dnia 19 marca 2018r nr IV/16/2018 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych szkół i przedszkoli oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania.

Pismem procesowym uzupełniła dokumenty o dodatkowe dokumenty (str. 59-75 akt sądowych).

W uzasadnieniu skargi wskazano, że Szkoła posiada wpis do ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonej jest przez Gminę Polanica Zdrój. W ustawowym terminie tj. w dniu 26 września 2023 roku skarżąca złożyła do organu dotującego wniosek o udzielenie dotacji dla Szkoły na rok 2024. Dalej skarżąca wskazała, prowadzona przez nią Szkoła otrzymuje dotację że na podstawie art. 26 ust. 1 u.f.z.o., zgodnie z którym niepubliczne szkoły, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego. Aktem prawa miejscowego dotyczącym wypłacania dotacji na rzecz szkoły prowadzonej przez skarżącą jest natomiast uchwała z dnia 19 marca 2018r nr IV/16/2018 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych szkół i przedszkoli oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. Na podstawie §2 powyższej uchwały, dotacja dla niepublicznych szkół i przedszkoli obliczana jest w poszczególnych miesiącach w przeliczeniu na każdego ucznia wykazanego w informacji miesięcznej o aktualnej liczbie uczniów, składanej przez osobę prowadzącą w terminie do 5 dnia każdego miesiąca, według stanu na pierwszy dzień danego miesiąca. Pomimo złożenia informacji miesięcznej o aktualnej liczbie uczniów w miesiącu lipcu 2024r., organ dotujący nie wypłacił należnej dotacji na rzecz prowadzonej Szkoły. Brak dokonania czynności wypłaty za lipiec dziwi skarżącą, ponieważ po złożeniu informacji miesięcznej za styczeń 2024r. dotacja została wypłacona w ustawowym terminie w kwocie wynikającej z ilości wykazanych uczniów.

Skarżąca dalej podkreśliła, że zgodnie z powyższymi przepisami u.f.z.o. dotacja wypłacana na jej rzecz wynika wprost z metryczki subwencji oświatowej Gminy Polanica Zdrój. Zgodnie natomiast z art. 34 ust. 2 u.f.z.o. organ dotujący powinien wypłacać dotację na wszystkich uczniów, uczęszczających do szkoły prowadzonej przez skarżącą. Zgodnie bowiem z tym przepisem, dotacje, o których mowa w art. 15-21, art 25 ust 1-4 i 8, art 26 ust 1,2 i 8, art 28-30 oraz art 31 ust 1, są przekazywane na każde dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju, ucznia, wychowanka, uczestnika zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchacza kwalifikacyjnego kursu zawodowego, będącego w danym miesiącu roku budżetowego odpowiednio dzieckiem objętym wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniem, wychowankiem, uczestnikiem zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczem kwalifikacyjnego kursu zawodowego odpowiednio w placówce wychowywania przedszkolnego, szkole lub placówce, o której mowa w art 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe. Z brzmienia tego przepisu wynika że ustawodawca przyznaje prawo do dotacji na rzeczywistą (faktyczną) liczbę uczniów szkoły. Liczba uczniów uczęszczających do szkoły może różnić się od liczby uczniów wskazanych w informacji o planowanej liczbie dzieci na dany rok budżetowy, jak również od liczby uczniów wskazanych w SIO. Stan na dzień 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji (zarówno stan według danych z systemu informacji oświatowej na dzień 30 września roku bazowego, jak i liczba uczniów podana w przekazywanej informacji do 30 września roku bazowego) jest tylko informacją dla jednostek samorządu terytorialnego pozwalającą zaplanować budżet na rok następny oraz w przypadku danych przekazywanych do systemu informacji oświatowej służy do naliczenia subwencji oświatowej dla jednostki samorządu terytorialnego. Ani liczba uczniów podawana w przekazywanej informacji, ani liczba uczniów przekazywana do systemu informacji oświatowej w roku bazowym, nie jest liczbą uczniów, na których przysługuje dotacja w ciągu roku. Jeżeli w trakcie roku budżetowego do dotowanej szkoły przybędzie uczeń, jednostka samorządu terytorialnego musi przekazywać dotację na tego ucznia (mimo że nie był on uwzględniony w planowanej liczbie uczniów ani w systemie informacji oświatowej w roku poprzednim).

Skarżąca Spółka pismami z dnia 9 i 12 stycznia 2024r. informowała organ dotujący o braku możliwości wygenerowania raportu w SIO. Zwracała się wręcz o interwencje w Ministerstwie Edukacji Narodowej przez organ dotujący, jako strona otrzymująca subwencje oświatową aby podjął stosowne kroki celem prawidłowego wykazania Szkoły w SIO i uwzględnienia w raporcie.

W dniu 4 marca 2024 r. skarżąca wystosowała wezwanie do zapłaty należnej za miesiąc luty dotacji na rzecz prowadzonej przez nią szkoły na co organ odpisał pismem z dnia 5 marca 2024r. Pismo to jednak w żadnym stopniu nie odnosi się do prowadzonej przez skarżącą szkoły a dotyczy placówki oświatowej, której Burmistrz nie jest podmiotem dotującym czy też prowadzącym rejestr takich placówek. Sytuacja ta pozostaje niezrozumiała dla Spółki. Biorąc pod uwagę, że dotacja przysługuje na ucznia rzeczywistego (faktycznego) a nie na tego wykazanego w informacji o planowanej liczbie uczniów czy też wynikającego z raportu SIO, organ dotujący nie może zaniechać wypłacania dotacji z uwagi na brak liczby uczniów w SIO. W przypadku zwiększenia liczby uczniów ponad tych, które były planowane w złożonej informacji czy też wykazanych w raporcie SIO to na organie spoczywa obowiązek wypłaty dotacji na faktyczną liczbę uczniów.

Końcowo skarżąca podniosła, że ustawodawca w przepisach u.f.z.o. przewiduje dla organu negatywne konsekwencje w związku z nieprzekazaniem dotacji na rzecz danego podmiotu systemu oświaty w postaci odsetek naliczanych zgodnie z art. 48 ust. 1 wyżej wskazanej ustawy w przypadku nieprzekazania dotacji.

Odpowiadając na skargę Burmistrz wniósł o jej oddalenie.

Uzasadniając swoje stanowisko organ dotujący powołał się na art. 33 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.z.o., w którym wskazano, że dotacje są przekazywane pod warunkiem, że:

1) Organ prowadzący przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę oraz placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże organowi dotującemu informację o planowanej liczbie dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, nie później niż do dnia 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15,art. 17, art. 19, art. 21, art. 26 ust. 1, 2, 5 i 8, art.29, art.30, art. 31 ust1 i 1a oraz art.31aust.l;

2) Przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła oraz placówka, o której mowa w art.2 pkt 6-8 ustawy -Prawo oświatowe - p.o., przekaże do systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 27-3 la i art. 32.

Następnie Burmistrz wyjaśnił, że po złożeniu przez stronę w dniu 26 września 2023 r. wniosku o udzielenie dotacji organ dotujący pismem z 2 stycznia 2024 r. poinformował skarżącą o konieczności złożenia w nieprzekraczalnym terminie do dnia 10 stycznia 2024 r., danych o uczniach oraz nauczycielach zgodnie z art. 49 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011r o systemie informacji oświatowej (Dz.U. z 2024 r., poz. 152) – dalej: ustawy o SIO. W przypadku zgodności ze stanem faktycznym lub niezgodności ze stanem faktycznym skarżąca była zobowiązana do dokonania stosownej adnotacji na wydrukowanym raporcie z SIO. Spółka natomiast w dniu 9 stycznia 2024 r. złożyła pismo o niewygenerowaniu dla Szkoły raportu w SIO, a ponadto nie dopełniła także obowiązku w zakresie umieszczenia adnotacji np. "Potwierdzam ze stanem faktycznym na dzień 30.09.2023 r." W opisanej sytuacji organ dotujący nie otrzymał danych, które mogłyby zostać zweryfikowane i należało uznać, że złożony przez skarżącego raport nie może być uznany jako zestawienie, o którym mowa w art. 50 ustawy o SIO.

W dniu 15 stycznia 2024 r. do Urzędu Miejskiego w Polanicy-Zdroju wpłynął wniosek elektroniczny skarżącej dotyczący SIO oraz niewygenerowanego raportu w/w sprawie, w którym Spółka opisała specyfikę i zasady działania szkoły podstawowej działającej w DWD, w której pobierają naukę uczniowie poza miejscem stałego zamieszkania. Wskazała w nim m.in., że w Szkole w dniu 30 września 2023 r. uczniowie nie przebywali, natomiast np. w dniu 29 września naukę pobierało [...] uczniów, 1 października [...] uczniów, od 1 września do 12 stycznia 2024 r. było to w sumie [...] uczniów. Wniosła w związku z powyższym o interwencję w MEN o skorygowanie sposobu kalkulacji subwencji dla szkoły podstawowej. Ustosunkowując się do tego pisma organ dotujący stwierdził, że powziął wątpliwości co do możliwości pobierania dotacji na wychowanków DWD, będących jednocześnie uczniami w szkole funkcjonującej w DWD.

Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych podkreślającego dominuje pogląd odnośnie dotacji przeznaczonych na realizację zadań szkół i placówek, że są one ograniczone do zakresu ich celowości oraz do bieżących wydatków szkoły. Są one zatem przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki przy czym mogą być wyłącznie wydatkowane na pokrycie bieżących wydatków szkoły, nie zaś na subsydiowanie wszelkiej działalności prowadzonej przez szkołę. Dofinansowanie realizacji zadań placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem zamieszkania, dokonywane jest jedynie w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, co powoduje, że dotowana może być wyłącznie podstawowa działalność placówek w czasie spełniania przez wychowanka obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki.

W świetle powyższego, organ dotujący postanowił zbadać, czy w omawianej sytuacji nie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów prawa, dlatego została wszczęta procedura kontroli w zakresie prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji,(załącznik nr 11 i 12) powiadomione zostały również inne instytucje takie jak Kuratorium Oświaty (załącznik nr 8) i Ministerstwa Edukacji Narodowej (załącznik nr 9) gdzie odpowiednia komórka bada w/w sprawę (załącznik nr 10).Dnia 31 lipca 224 r. MEN udzieliło odpowiedzi, wskazując, że organ zgodnie z przepisami prawa nie wypłaca dotacji oświatowej na uczniów będących wychowankami DWD. Ponadto w rozporządzeniu z 8 grudnia 2023 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2024 nie przewidziano osobnej wagi dla uczniów szkół w domu wczasów dziecięcych.

Burmistrz podkreślił, że weryfikacji danych subwencyjnych na rok 2024 dokonano zgodnie z art. 50 ustawy o SIO i w związku z nieprawidłowościami pomiędzy wnioskiem o udzielenie dotacji a raportem SIO wstrzymano wypłatę dotacji.

Do odpowiedzi na skargę dołączono następujące dokumenty:

- wezwanie do wypłaty dotacji za miesiąc luty 2024

- odpowiedź dnia 5 marca 2024r. organu na wezwanie do zapłaty

- pismo organu do Kuratorium Oświaty z 3 marca 2024 r.oraz

- pismo z 19 czerwca 2024 . dotyczącego zawiadomienia o kontroli Szkoły

- pismo Ministerstwa Edukacji Narodowej z 31 lipca 2024 r.

- pismo Burmistrza z 2 stycznia 2024 r. i 5 marca 2024 r.

Strona podtrzymała i rozwinęła argumentację w pismach procesowych, wskazując w szczególności na odrębność Szkoły od Domu Wczasów Dziecięcych G. , a na rozprawie w dniu 20 stycznia 2025 r. wniosła o dołączenie szeregu dowodów na potwierdzenie istnienia Szkoły, uczęszczania do niej uczniów oraz próby wygenerowania raportu w systemie SIO.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl natomiast art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sąd bierze zatem pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu lub czynności.

Jak wynika z treści skargi, dołączonych do niej dokumentów, skarżąca 26 września 2023 r. zwróciła się z wnioskiem o udzielenie na 2024 r. dotacji dla niepublicznej szkoły podstawowej prowadzonej w DWD G. Dotacja za wnioskowany okres nie została skarżącej wypłacona, przy czym jako przyczynę braku wypłaty organ dotujący wskazywał z jednej strony na niedopełnienie przez skarżącą obowiązków związanych z przekazywaniem danych do systemu informacji oświatowej, z drugiej zaś, odwołując się do pisma Ministerstwa Edukacji Narodowej z 31 lipca 2024 r. poddał w ogóle w wątpliwość prawo otrzymania przez niepubliczną szkołę podstawową prowadzoną w domu wczasów dziecięcych dotacji oświatowej na ucznia tej szkoły niezależnie od dotacji otrzymywanej przez DWD na wychowanka.

Zdaniem Sądu tak umotywowana odmowa wypłacenia Spółce wnioskowanej dotacji nie znajdowała oparcia w przepisach prawa. W pierwszej kolejności wskazać należy na wewnętrzną sprzeczność cechującą powyższe stanowisko organu. Na gruncie przepisów u.f.z.o. trzeba bowiem odróżnić uprawnienie do otrzymywania dotacji (od warunków realizacji tego prawa. O niespełnieniu warunków realizacji prawa do dotacji tj. warunków przekazania/wypłaty dotacji można mówić wyłącznie w odniesieniu do podmiotów co do zasady objętych systemem dotowania - tylko takie podmioty mają prawo zwracać się o przyznanie i wypłatę dotacji oświatowej, o jakiej mowa w przepisach u.f.z.o. i w stosunku do nich mogą być formułowane poszczególne wymogi o charakterze formalnym, ocena spełnienia których może ostatecznie ważyć na wypłaceniu lub braku wypłaty dotacji. Uznanie zaś – jak przyjął w niniejszej sprawie organ - że szkoła niepubliczna funkcjonująca przy DWD jest co do zasady wyłączona z możliwości otrzymywania dotacji na ucznia, bowiem "konsumuje" ją dotacja otrzymywana na wychowanka DWD, czyni bezprzedmiotowymi wszelkie zarzuty dotyczące niedopełnienia obowiązków związanych z przekazywaniem danych do systemu SIO.

Prawo do otrzymanie dotacji przez niepubliczną szkołę podstawową wynika z treści art. 26 u.f.z.o., zgodnie z którym niepubliczne szkoły, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego.

Z przepisu tego wynika zatem, że prawo do dotacji, o jakiej mowa w ust. 1 zostało określone następującymi warunkami:

- uprawniony do dotacji musi mieć status szkoły niepublicznej, w której jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki,

- otrzymanie i wysokość dotacji jest bezpośrednio powiązana z liczbą uczniów ww. szkoły niepublicznej (dotacja przysługuje na ucznia).

W świetle powyższego posiadanie statusu szkoły niepublicznej oraz przyjęcie do szkoły uczniów należy uznać za wystarczające do ubiegania się o wypłatę dotacji. Wypłata ta, jak wynika z art. art. 34 ust. 1 u.f.z.o., dokonywana jest w 12 transzach wypłacanych miesięcznie. Ich wysokość w poszczególnych miesiącach może być natomiast różna, bowiem decyduje o niej faktyczna liczba uczniów szkoły w danym miesiącu. Wynika to z treści art. 34 ust. 2 u.f.z.o., zgodnie z którym dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30 oraz art. 31 ust. 1, są przekazywane na każde dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju, ucznia, wychowanka, uczestnika zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchacza kwalifikacyjnego kursu zawodowego, będącego w danym miesiącu roku budżetowego odpowiednio dzieckiem objętym wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniem, wychowankiem, uczestnikiem zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczem kwalifikacyjnego kursu zawodowego odpowiednio w placówce wychowywania przedszkolnego, szkole lub placówce, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe.

Spełnienie wskazanych wyżej warunków i uzyskanie przez podmiot prowadzący szkołę niepubliczną prawa do dotacji oświatowej nie oznacza automatycznego jej otrzymywania. Realizacja tego prawa wymaga bowiem od organu prowadzącego dopełnienia szeregu czynności określonych przepisami ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz przepisami uchwały organu stanowiącego właściwej jednostki samorządu terytorialnego, określającej tryb udzielania i rozliczania dotacji.

I tak w art. 33 ust. 1 u.f.z.o. wskazano, że dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26 i art. 28-32, są przekazywane pod warunkiem, że:

1) organ prowadzący przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę oraz placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże organowi dotującemu informację o planowanej liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, nie później niż do dnia 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15, art. 17, art. 19, art. 21, art. 26 ust. 1, 2, 5 i 8, art. 29, art. 30, art. 31 ust. 1 i 1a oraz art. 31a ust. 1;

2) przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła oraz placówka, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże dane do systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32.

Ponadto ze znajdujących w rozpoznawanej sprawie zastosowanie przepisów uchwały nr IV/16/2018 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju wynika, że warunkiem udzielenia dotacji jest wystąpienie do organu dotującego z wnioskiem (zgodnym z określonym w uchwale wzorem), odrębnie na każdą dotowaną jednostkę, nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji (§1). Dotacja jest obliczana w poszczególnych miesiącach w przeliczeniu na każdego ucznia wykazanego w informacji miesięcznej o aktualnej liczbie uczniów (zawierającej dane zgodnie ze wzorem określonym w uchwale), którą osoba prowadząca powinna złożyć w terminie do 5 dnia każdego miesiąca, według stanu na pierwszy dzień danego miesiąca (§ 2).

Wskazane wyżej obowiązki nie kształtują jednak samego prawa do dotacji, ale warunkują jej otrzymanie. Wynikające z regulacji art. 33 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.z.o. zobowiązanie do przekazania organowi dotującemu do 30 września roku bazowego danych o planowanej liczbie uczniów oraz przekazania danych do SIO ma na celu prawidłowe naliczenie i przekazanie jednostce samorządu terytorialnego części subwencji oświatowej. Do danych tych odwołują się bowiem regulacje rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z 8 grudnia 2023 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2024 (Dz. U. z 2023 r., poz. 2755 ze zm.), określające algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej. Z kolei obowiązek przekazywania organowi dotującemu informacji miesięcznej o aktualnej liczbie uczniów ma służyć wykonaniu przyjętej w art. 34 ust. 2 uf.z.o. reguły wpłaty dotacji tylko na takiego ucznia, który w danym miesiącu jest uczniem szkoły niepublicznej. Obowiązki te, z założenia natomiast , mogą być nałożone wyłącznie na podmiot, któremu co do zasady przysługuje prawo otrzymywania dotacji na podstawie art. 26 u.f.z.o.

Skarżąca spółka jest organem prowadzącym zarówno niepubliczną szkołę podstawową (placówkę wymienioną w art. 2 pkt 2 lit.a ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe – Dz.U. z 2023 r., poz. 900 ze zm., dla której prawo do otrzymania dotacji statuuje art. 26 ust. 1 uf.z.o.), jak i dom wczasów dziecięcych (palcówkę wymienioną w art. 2 pkt 8 ustawy Prawo oświatowe, dla której prawo do otrzymania dotacji statuuje art. 29 ust. 2 u.f.z.o.). W swoim piśmie z 31 lipca 2024 r., na które powołuje się organ w niniejszej sprawie, MEN wywodzi w oparciu o regulacje art. 29 ust. 1-3 u.f.z.o. oraz rozporządzenia z 30 marca 2023 r. w sprawie niektórych publicznych placówek systemu oświaty (Dz. U. z 2023 r., poz. 651), iż co do zasady nie jest należna dotacja na ucznia szkoły funkcjonującej w ramach struktury DWD. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie powyższe stanowisko należy uznać za nieprawidłowe i nieznajdujące oparcia w obowiązujących przepisach prawa.

Przywołany w ww. piśmie art. 29 u.f.z.o. stanowi, że niepubliczne placówki, o których mowa w art. 2 pkt 7 i 8 ustawy - Prawo oświatowe, otrzymują na każdego wychowanka dotację z budżetu powiatu w wysokości równej przewidzianej kwocie potrzeb oświatowych na takiego wychowanka dla powiatu (ust. 1). Wysokość dotacji, o której mowa w ust. 1, dla niepublicznych placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania, będących domami wczasów dziecięcych, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 123 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo oświatowe, jest ustalana jako iloczyn przewidzianej kwoty potrzeb oświatowych na takiego wychowanka dla powiatu oraz liczby dni pobytu tego wychowanka w tej placówce pomniejszonej o jeden dzień i podzielonej przez liczbę dni w roku budżetowym (ust. 2).

Regulacje te dotyczą zatem nie dotacji przyznawanych na uczniów w związku z realizacją zadań edukacyjnych przez szkołę, ale związane są z realizacją szczególnych zadań placówek takich jak młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze oraz specjalne ośrodki wychowawcze dla dzieci i młodzieży, o jakich mowa w pkt 7 art. 2 ustawy Prawo oświatowe oraz zadań placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania - do jakich zaliczane są domy wczasów dziecięcych. Przy tym w ust. 3 art. 29 u.f.z.o. ustawodawca zastrzegł jednocześnie, że niepubliczne młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, posiadające w swoich strukturach szkołę, a w przypadku specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych - także przedszkole lub szkołę podstawową, w której zorganizowano oddział przedszkolny, otrzymują, niezależnie od dotacji, o której mowa w ust. 1, na każdego ucznia tej szkoły, tego przedszkola lub tego oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej dotację z budżetu powiatu w wysokości, o której mowa w art. 17 ust. 5, art. 19 ust. 5 lub art. 26 ust. 1. Wbrew jednak stanowisku MEN, nie można jedynie z faktu niewymienienia w tym przepisie placówek, o których mowa w art. 2 pkt 8 ustawy Prawo oświatowe wywodzić, że domy wczasów dziecięcych zostały wykluczone z prawa otrzymania dotacji na ucznia w sytuacji, gdy jest w nich w nich prowadzona szkoła.

Przepis art. 26 u.f.z.o., stanowiący o prawie do otrzymania dotacji przez m.in. szkołę niepubliczną, w żaden sposób nie ogranicza tego prawa w zależności od tego, czy szkoła taka funkcjonuje oddzielnie i ma charakter otwarty (przyjmuje wszystkich uczniów z terenu danej gminy) czy też działa przy innej placówce i zaspokaja potrzeby edukacyjne uczniów przebywających w tej placówce. Zdaniem Sądu, wprowadzenie w art. 29 ust. 3 u.f.z.o. osobnej regulacji dotyczącej otrzymywania dotacji, o której mowa w art. 26 ust. 1 u.f.z.o. niezależnie od dotacji, o której mowa w art. 29 ust. 1 i 2 u.f.z.o. wynika z tego, że szkoła (lub przedszkole) wchodzą obligatoryjnie w skład niepublicznych młodzieżowych ośrodków wychowawczych, młodzieżowych ośrodków socjoterapii i specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, stanowiąc ich integralną część (§ 25 rozporządzenia w sprawie niektórych publicznych placówek systemu oświaty). Wymóg podsiadania w swoich strukturach szkoły/przedszkola wiąże się z koniecznością zabezpieczenia przez cały rok realizacji zadań edukacyjnych związanych z realizacją podstawy programowej dla wychowanków tych placówek. Zarazem z art. 29 ust.3 u.f.z.o. wynika, że dotacja, o której mowa w art. 26 ust. 1 jest dodatkową dotacją, wypłaconą dla placówek, o których mowa w art. 2 pkt 7) ustawy Prawo oświatowe. Zgodnie z § 71 ww. rozporządzenia z 30 marca 2023 r. o niektórych publicznych placówkach systemu oświaty dom wczasów dziecięcych jest placówką przeznaczoną do okresowego pobytu dzieci i młodzieży w celu organizowania i prowadzenia kształcenia dzieci i młodzieży lub wspierania i uzupełniania tego kształcenia, połączonego z jednoczesnym wspieraniem ich fizycznego i psychicznego rozwoju oraz wzmocnieniem ogólnej kondycji psychofizycznej i kształtowaniem zachowań prozdrowotnych, z wykorzystaniem lokalnych warunków klimatycznych (ust.1).Dom wczasów dziecięcych prowadzi działalność dla uczniów szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży, liceów ogólnokształcących dla dzieci i młodzieży, techników, branżowych szkół I stopnia i szkół specjalnych przysposabiających do pracy (ust.2 ). Zgodnie zaś z treścią § 76 ust. 1 wychowankowie przebywający w domu wczasów dziecięcych spełniają obowiązek szkolny lub obowiązek nauki przez uczęszczanie do szkoły funkcjonującej w domu wczasów dziecięcych lub do szkoły poza domem wczasów dziecięcych. W przypadku domów wczasów dziecięcych tj. placówek, o których mowa w art. 2 pkt 8) ustawy Prawo oświatowe nie sformułowano zatem wymogu posiadania w swoich strukturach szkoły. Nie można również katalogu zadań wymienionych w § 71 ww. rozporządzenia, o objętych dotowaniem na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 u.f.z.o., utożsamiać z koniecznością realizacji podstawy programowej szkoły. Jednocześnie z przytoczonego § 76 ust. 1 ww. rozporządzenia, określającego sposób realizacji obowiązku szkolnego nie wynika, że jest on realizowany w ramach zadań DWD, a jedynie, że uczeń może go realizować w zarówno w szkole zewnętrznej, jak i funkcjonującej w DWD. Szkoła funkcjonująca przy DWD nie stanowi zatem integralnej jego części, jak ma to miejsce w przypadku młodzieżowych ośrodków wychowawczych, młodzieżowych ośrodków socjoterapii czy specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych. Brak odrębnych regulacji dla takich szkół zdaniem Sądu nie oznacza wyłączenia możliwości otrzymania przez nie dotacji, nawet jeśli ich organem prowadzących jest ten sam organ prowadzący co dla DWD, a jedynie, że ich prawo do dotacji jest oceniane na ogólnych zasadach dotyczących szkół niepublicznych. Nie można przy tym, jak próbował to podnosić organ, wywodzić na podstawie wielkości wag przypisanych wychowankom DWD w powołanym rozporządzeniu z 8 grudnia 2023 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2024 wnioskować, że dotacje wypłacane z uwzględnieniem tej wagi na wychowanka DWD uwzględniają finansowanie również zadań szkoły w zakresie realizacji podstawy programowej. Przepisy tego aktu nie kreują bowiem samodzielnie prawa do otrzymania dotacji, wynikającego z u.f.z.o. ani go nie modyfikują. Zauważyć też należy, że wagi przypisywane placówkom oświatowym zapewniającym zakwaterowanie i całodobową opiekę są we wszystkich przypadkach wyższe, a ich wartości zróżnicowane w zależności od charakteru i stopnia trudności realizowanych zadań. Wagi te są jeszcze wyższe w przypadku wychowanków placówek, o których mowa w art. 2 pkt 7 ustawy Prawo oświatowe, mimo, że są to kwoty wypłacane niezależnie od dotacji przewidzianej dla uczniów szkół funkcjonujących w tych placówkach. Potwierdza to więc raczej stanowisko przeciwne, niż prezentowane przez organ tj. że dotowane według tych wag zadania są odrębne od zadań szkół w których uczeń realizuje obowiązek szkolny. Na tle powyższego tym bardziej traci uzasadnienie stanowisko, zgodnie z którym założeniem ustawodawcy było, by na wychowanków DWD, będących jednocześnie uczniami szkoły funkcjonującej w DWD, przekazywać dotację w tej samej kwocie, co na wychowanków realizujących obowiązek szkolny w szkole zewnętrznej.

Jeżeli zatem przy domu wczasów dziecięcych funkcjonuje szkoła podstawowa, to zgodnie z art. 26 ust. 1 u.f.z.o. warunkiem nabycia przez nią prawa do otrzymania dotacji jest uzyskanie statusu szkoły niepublicznej przez wpis do ewidencji takich placówek oraz przyjęcie uczniów, a w dalszej kolejności konieczne jest dopełnienie warunków przekazania dotacji wynikających z przytoczonych na wstępie przepisów art. 33 ust. 1 u.f.z.o. oraz wynikających w uchwały właściwej rady gminy w sprawie trybu przekazywania i rozliczania dotacji. Konkretna wartość przekazywanej dotacji jest zaś zależna od ilości uczniów tej szkoły w danym miesiącu (art. 34 ust. 2 u.f.z.o.)

W rozpoznawanej sprawie, jak podnosiła skarżąca i czego nie kwestionował organ dotujący, Niepubliczna Szkoła Podstawowa w Domu Wczasów Dziecięcych G. była odrębnie od Domu Wczasów Dziecięcych G. zarejestrowaną placówką o statusie szkoły niepublicznej. Oznacza to, że w razie przyjęcia uczniów (na okoliczność czego strona wnosiła dowody w postępowaniu przed Sądem), powinna mieć prawo do wystąpienia o dotację i nie było podstaw do podważania tego prawa z uwagi na to tylko, że jest to szkoła funkcjonująca w DWD. W konsekwencji ciążyły na niej obowiązki związane m.in. z przekazaniem wymaganych danych do SIO.

Zaznaczenia wymaga, że niewątpliwie w ramach systemu finansowania z subwencji oświatowej realizacji zadań edukacyjnych przez szkoły niepubliczne nie powinno dochodzić do podwójnego dotowania ucznia w dwóch różnych szkołach jednocześnie. Szkoła niepubliczna nie może zatem otrzymać dotacji na ucznia, który nie jest jej uczniem w tym sensie, że nie realizuje w niej obowiązku szkolnego. Po stronie organu dotującego leży kontrola, czy taka sytuacja nie ma miejsca, przy czym uniknięciu przypadków podwójnego finansowania służą właśnie regulacje ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1942, ze zm.: u.s.i.o), skorelowane z przywołanymi regulacjami art. 33 u.f.z.o. W myśl art. 2 u.s.i.o. system informacji oświatowej stanowią baza danych systemu informacji oświatowej, zwana dalej "bazą danych SIO", oraz system teleinformatyczny (dalej: system SIO). Regulacje tej ustawy nakładają zarówno na jednostki samorządu terytorialnego, jak i na szkoły obowiązek przekazywania do bazy SIO danych dotyczących szkół (obowiązek j.s.t.) oraz przekazywania danych dziedzinowych identyfikujących ucznia (obowiązek szkoły). W przypadku domu wczasów dziecięcych pobyty wychowanków mogą, zgodnie z § 73 ust. 2 rozporządzenia w sprawie niektórych publicznych placówek oświaty wynosić od 5 dni do nawet 12 tygodni, a zatem nie można, zdaniem Sądu, a priori wykluczyć, że w okresie przybywania w DWD wychowanek jest jednocześnie uczniem funkcjonującej w tym ośrodku szkoły. Takiej weryfikacji organ powinien natomiast dokonać przed przyznaniem i przekazaniem tej szkole dotacji. Co do zasady, z uwagi na wspomniane wyżej obowiązki związane z przekazywaniem danych do SIO, weryfikacja taka powinna się odbywać w oparciu o dane wynikające z tego sytemu. W rozpoznawanej sprawie jednak, jak wynika z pisma organu z 9 stycznia 2024 r. oraz odpowiedzi na skargę, organ nie otrzymał wymaganych danych, które podlegałby weryfikacji, zaś strona podnosiła, że pomimo dopełnienia obowiązków, o których mowa w art. 33 ust. 1 u.f.z.o. nie miała możliwości wygenerowania raportu dla Niepublicznej Szkoły Podstawowej w Domu Wczasów Dziecięcych G., który nie uwzględniał specyfiki działania domu wczasów dziecięcych oraz tego, że na dzień 30 września 2023 r. szkoła nie miała uczniów, mimo, że w dniach poprzedzających tę datę oraz kolejnych w szkole pobierało w sumie naukę wielu uczniów. W marcu 2024 r. szkoła wykazała w miesięcznej informzcji składanej organowi dotującemu [...] uczniów.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 95 ust. 1 u.s.i.o podmioty zobowiązane do przekazywania danych do bazy danych SIO przekazują dane za pomocą interfejsu systemu teleinformatycznego udostępnianego nieodpłatnie przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Dane do bazy danych SIO są przekazywane za pomocą aplikacji internetowej (ust. 2). Stosownie do art. 11 u.s.i.o. dane identyfikacyjne ucznia w bazie danych SIO obejmują imię, nazwisko i numer PESEL, a w przypadku ucznia nieposiadającego numeru PESEL - imię (imiona), nazwisko, płeć, datę urodzenia, serię i numer paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz - jeżeli uczeń nie jest obywatelem polskim - kraj pochodzenia i dane dotyczące statusu ucznia. Rezultatem prawidłowego zgłoszenia dziecka przyjętego do szkoły jest że jedno dziecko może być zgłoszone tylko w jednej placówce oświatowej.

Sąd stoi zarazem na stanowisku, że ewentualny brak możliwości wprowadzenia do systemu SIO, informacji wymaganych przepisem art. 33 ust. 1 pkt 2 u.f.z.o., nie może skutkować odmową wypłaty wnioskowanej dotacji placówce oświatowej. Skoro system SIO ma służyć placówkom oświatowym w usprawnieniu procesu ubiegania się m.in. o dotacje oświatowe, to skorzystanie z niej nie może być "pułapką" dla ewentualnych beneficjentów dotacji. Zatem ryzyko braku możliwości wypełnienia obowiązku ustawowego obciąża podmiot udostępniający ten system, czyli ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, który zgodnie z art. 6 u.s.i.o. jest administratorem systemu SIO. Dlatego każdy przypadek braku możliwości wprowadzania wymaganych przez przepisy prawa danych do systemu SIO, zgłaszany przez beneficjenta składającego wniosek o wypłatę dotacji powinien być wszechstronnie wyjaśniony przez organy dotujący i udowodnienie tej okoliczności nie może być przerzucane na składającego wniosek beneficjenta. Wynika to wprost z przepisów art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei w myśl przepisu art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (vide wyrok WSA w Krakowie z 22 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Kr 1385/22, Lex 3522057)

W rozpoznawanej sprawie z dokumentów przedłożonych do sprawy wynika, że we wrześniu 2023 r. szkoła zgłaszała do systemu SIO uczniów, natomiast nie został wygenerowany raport na dzień 30 września 2023 r., co pociągnęło za sobą interwencje strony u organu dotującego oraz prośbę o interwencję w MEN. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, organ był obowiązany do wnikliwego wyjaśnienia przyczyn niewygenerowania raportu oraz oceny wniosku strony mając na uwadze, że uprawienie do otrzymania dotacji zostało uzależnione od spełnienia warunków wynikających z art. 26 ust. 1 i art. 33 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.z.o. Przy tym brak spełnienia wymogu przekazani danych do SIO zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 może być stwierdzony jedynie w sytuacji, gdy strona miała możliwość skutecznego wprowadzenia tych danych. Sposób działania systemu, jeżeli skutkuje brakiem możliwości wygenerowania raportu zawierającego dane, które organ mógłby zweryfikować z wnioskiem i ewentualnie innymi dowodami w sprawie, nie może obciążać podmiotu ubiegającego się o dotację, jeżeli co do zasady nie jest w jego przypadku wyłączona taka możliwość przepisami prawa. W kontrolowanej sprawie organ dotujący nie mógł więc w oparciu o tę jedynie okoliczność wstrzymać wypłatę dotacji i odstąpić od oceny zasadności wniosku o wypłatę dotacji za lipiec 2024. Powyższe należy uwzględnić przy ponownej ocenie wniosku o dotację za wskazany miesiąc.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 146 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 li a i c) p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200.