Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2755/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Dyrektor Szkoły
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1148
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
article: art. 47, art. 76
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 815/19 w sprawie ze skargi X.X. na zarządzenie Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odwołania wicedyrektora Szkoły Podstawowej [...] 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] na rzecz X.X. kwotę 377 (trzysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 6 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 815/19 uwzględnił skargę X.X. i uchylił zaskarżone zarządzenie Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], którym odwołano skarżącą z dniem [...] czerwca 2019 r. ze stanowiska wicedyrektora Szkoły Podstawowej [...] i zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

W motywach orzeczenia Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że brak było w przedmiotowej sprawie podstaw do odrzucenia skargi z uwagi na upływ terminu do jej wniesienia. Organ niezasadnie przyjmuje bowiem, że termin wniesienia skargi winien być liczony od dnia, w którym po raz pierwszy podjęto próbę doręczenia skarżącej zarządzenia o odwołaniu ze stanowiska wicedyrektora szkoły, to jest od dnia [...] czerwca 2019 r., a nie od dnia, w którym przesyłka zawierająca zaskarżone zarządzenie została jej, pod tym samym adresem, faktycznie doręczona. Przytaczając regulacje zawarte w art. 42, art. 43 i art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 poz. 2096 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.p.a. Sąd wyjaśnił, że w realiach badanej sprawy nie został dochowany tryb określony ww. przepisami. Przesyłka zawierająca zaskarżone zarządzenie została nadana za zwykłym potwierdzeniem odbioru i nie została złożona w placówce operatora pocztowego na okres 14 dni, jak wymaga tego art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a., ale została zwrócona nadawcy z adnotacją "adresat nie zamieszkuje pod wskazanym adresem". Przy adnotacji znajduje się data [...].06.2019 r. i nieczytelny podpis osoby, która adnotacji dokonała. Dlatego też brak jest podstaw do uznania, że przesyłka została skutecznie doręczona w tej dacie, przy zastosowaniu tzw. fikcji doręczenia. Oceny tej nie zmienia fakt złożenia reklamacji i uzyskanie od operatora informacji, z której wynika, że nie jest możliwe ustalenie, kto wskazał doręczycielowi, że adresatka nie zamieszkuje pod adresem wymienionym na zwróconej nadawcy przesyłce. Nie ma podstaw do stawiania tezy, że doręczyciel został świadomie wprowadzony w błąd, skoro nie ustalono, kto i w jakim celu takie informacje mu przekazał. W tych okolicznościach wniosek o odrzucenie skargi nie mógł zostać uwzględniony.

Przechodząc do merytorycznej kontroli podniesionych w skardze zarzutów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że żadna ze wskazanych w zaskarżonym zarządzeniu przyczyn nie stanowiła szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 59 z późn. zm.) pozwalającego na odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Przyczyna odwołania na podstawie powyższej regulacji powinna mieć charakter nagły, a jej wystąpienie powinno uniemożliwiać dalsze sprawowanie funkcji. Odwołanie na podstawie ww. przepisu ze względu na jego skutek, powinno mieć miejsce wyłącznie wówczas, gdy określone zachowanie bądź zaniechanie powoduje konieczność natychmiastowego usunięcia ze stanowiska, a ocena ta przekłada się na niezwłoczne podjęcie działań zmierzających do odsunięcia wicedyrektora od pełnionych obowiązków. Nie mogą zatem stanowić przyczyny odwołania w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego zdarzenia, które miały miejsce w przeszłości, czy też suma różnych zdarzeń, zaistniałych na przestrzeni czasu.

W niniejszej sprawie większość ze wskazanych w zaskarżonym akcie przyczyn odwołania miała miejsce w przeszłości. Dotyczy to kolejno: przekroczenia uprawnień w zakresie zatwierdzania arkusza organizacyjnego, które miało miejsce w czerwcu 2018 r., a więc rok przed odwołaniem; braku znajomości prawa pracy o prawa oświatowego i wykorzystania urlopu wypoczynkowego bez uprzedniej akceptacji wniosku o urlop przez dyrektora szkoły – półtora roku przed odwołaniem; zaniedbań w zakresie obowiązku przekazania rodzicom informacji dotyczących organizacji zajęć i zmiany rozkładu dowozu uczniów – odpowiednio październik i wrzesień 2017 r.; braku zainteresowania i zaangażowania w życie szkoły – wrzesień 2017 i listopad 2018 r.

Ponadto z przedłożonych zarówno przez organ, jak i samą skarżącą dokumentów wynika, że opisane wyżej sytuacje były na bieżąco wyjaśniane i skarżąca otrzymywała od przełożonej odpowiednie rekomendacje. Oznacza to, zdaniem Sądu, że w dacie ich zaistnienia organ nie uznał, aby stanowiły one przeszkodę do dalszego pełnienia przez skarżącą funkcji wicedyrektora szkoły. Tym bardziej nie mogą one stanowić podstawy do odwołania ze stanowiska po upływie znacznego czasu od ich stwierdzenia.

Nieprawidłowości w pełnieniu obowiązków przez skarżącą, które miały miejsce w roku 2019 r. dotyczące m.in. podania błędnego kodu szkoły i wysłania wiadomości e-mail z prywatnej skrzynki i wskazaniem, jako nadawcy wiadomości dyrektora szkoły miały miejsce na kilka miesięcy przed odwołaniem ze stanowiska. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia, błąd ten został dostrzeżony i skorygowany. Nie wywołał zatem negatywnych skutków. Organ nie wykazał również, aby pomyłka była efektem świadomego działania skarżącej, lekceważącego stosunku do obowiązków służbowych, czy też zwykłej omyłki, która została sprostowana. Podobnie oceniono podpisanie wiadomości imieniem i nazwiskiem innej osoby. W realiach niniejszej sprawy przekazanie informacji związane było ściśle z działalnością placówki oświatowej, a intencją skarżącej było pozytywne załatwienie sprawy – uzyskanie brakujących naklejek dla uczniów. Podkreślono przy tym, że omyłkowe wskazanie dat, numerów i podobnych informacji zdarzają się w praktyce, będąc efektem nieuważności, pośpiechu, czy zdenerwowania. Nie ulega wątpliwości, że niewłaściwą praktyką jest wysyłanie korespondencji w sprawach służbowych z prywatnych adresów mailowych. Krytycznie należy również ocenić podpisanie wiadomości wysyłanej w formie elektronicznej cudzym imieniem i nazwiskiem, jednak nie sposób rozpatrywać takiego przypadku w kategoriach podrobienia podpisu, jak chciałby tego organ. Tego rodzaju błędy, jakkolwiek ewidentne, nie mogą zdaniem Sądu jednak stanowić podstawy do uznania, że mamy do czynienia ze szczególnym przypadkiem uniemożliwiającym pozostawanie na stanowisku wicedyrektora szkoły.

Podobnie oceniono kolejną przyczynę odwołania ze stanowiska, to jest sporządzenie innego dokumentu aniżeli wymagany. W tym przypadku jakkolwiek doszło do sporządzenia oceny dorobku zamiast oceny pracy, to jednak nie jest to tego rodzaju uchybienie w pracy wicedyrektora, które skutkować musiałoby zastosowaniem nadzwyczajnego trybu odwołania ze stanowiska, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżąca kwestionuje, iż dokonywanie tego rodzaju ocen należało do jej obowiązków służbowych. Organ nie wykazał przy tym, jakie poważne i uniemożliwiające pełnienie dotychczasowej funkcji, konsekwencje zdarzenie to spowodowało.

Podnoszony przez organ brak zaangażowania w życie szkoły również nie spełnia kryteriów, o których mowa a art. 61 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego głównie z tego względu, że nie stanowi zdarzenia nagłego i o takim ciężarze gatunkowym, który czyniłby niemożliwym dalsze pozostawanie na dotychczasowym stanowisku.

Organ nie udokumentował także przypadku braku aktywności skarżącej przy organizacji komisji egzaminacyjnej, a wobec twierdzeń skarżącej, iż komisja taka została zorganizowana, a Dyrektor zmienił jej skład, brak jest możliwości oceny tego zarzutu. Nie ulega za to wątpliwości – w świetle wyjaśnień stron, że egzamin się odbył.

Jakkolwiek Sąd podzielił pogląd organu, iż współpraca dyrektora i jego zastępcy wymaga wysokiego poziomu wzajemnego zaufania i zrozumienia, jednak brak tych elementów sam w sobie nie może przesądzać o odwołaniu ze stanowiska z przyczyn określonych we wspomnianym przepisie. Nie stanowi takiej podstawy samo niewłaściwe wywiązywanie się z powierzonych obowiązków, czy kumulacja uchybień o różnym ciężarze gatunkowym na przestrzeni czasu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Szkoły Podstawowej [...], zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

1) prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, iż przypadek w postaci nadużycia skarżącej polegającego na podpisaniu imieniem i nazwiskiem Dyrektora korespondencji do Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w [...] bez wiedzy i zgody Dyrektora nie stanowi przypadku szczególnie uzasadnionego umożliwiającego odwołanie skarżącej ze stanowiska wicedyrektora w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia;

2) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 43 oraz art. 44 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zastosowaniu tych przepisów do stanu faktycznego nieobjętego zakresem zastosowania norm prawnych zawartych w tych przepisach,

b) art. 47 K.p.a. poprzez jego nie zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy,

c) art. 76 K.p.a. poprzez jego nie zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy,

d) art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieodrzucenie przez Sąd pierwszej instancji skargi X.X..

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Wniesiono nadto o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu ZUS ZLA nr [...] na okoliczność przebywania przez skarżącą X.X. w okresie od dnia [...] czerwca 2019 r. do dnia [...] czerwca 2019 r. na zwolnieniu lekarskim.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną X.X. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a.

W tej sprawie żadna z przesłanek wynikających z ww. przepisów w tej sprawie nie zachodzi, a tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego bez wypowiedzenia w czasie roku szkolnego w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty.

Trafnie w skardze kasacyjnej wskazano, że istota tej sprawy dotyczy kontroli zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji w zakresie ustalenia, czy w stanie faktycznym sprawy zaistniała przesłanka "przypadku szczególnie uzasadnionego" pozwalająca na odwołanie wicedyrektora szkoły ze swojego stanowiska w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

W orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, zgodnie z którym "szczególnie uzasadniony przypadek" może dotyczyć tylko sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych i nagłych, kiedy organ uprawniony do wydania zarządzenia w sprawie odwołania ma prawo ocenić, czy dalsze pełnienie funkcji kierowniczej w szkole lub placówce oświatowej stanowi istotne zagrożenie dla funkcjonowania tych jednostek lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych przyczyn jest nie do przyjęcia (tak np. NSA w wyroku z 14 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 22/17; NSA w wyroku z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2870/17; NSA w wyroku z 28 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 1884/17). Ponadto pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" winno być rozumiane wąsko i oznaczać takie sytuacje, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, ponieważ naruszenie prawa przez dyrektora lub wicedyrektora jest na tyle istotne, że nie pozwala to na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, a stwierdzone w ich pracy uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły, a przy tym nie ulega wątpliwości, że osoba sprawująca funkcję kierowniczą utraciła zdolność wykonywania powierzonej jej funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na jej obowiązków (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 86/08).

Dodatkowo należy podnieść, że w orzecznictwie sądowym wskazano - uwzględniając okoliczności konkretnych spraw - następujące przypadki uzasadniające spełnienie przez osobę pełniącą funkcję kierowniczą w szkole przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku": 1) kradzież (np. alkoholu) przez dyrektora w sklepie; 2) błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją; 3) poniżanie, upokarzanie i ignorowanie pracownika oraz wykorzystanie pracowników do przeprowadzenia remontu w mieszkaniu dyrektora; 4) zaniedbania w nadzorze nad pracownikami skutkujące molestowaniem seksualnym podopiecznych; 5) notoryczne nieregulowanie zobowiązań finansowych szkoły; 6) długotrwała choroba uniemożliwiająca wykonywanie funkcji kierowniczej, która negatywnie wpływa na szkołę, powodując jej dezorganizację; 7) jawne, nietolerancyjne i dyskryminujące zachowanie dyrektora szkoły mające na celu poniżanie nauczycieli bądź uczniów (por. wyrok NSA z 28 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 1884/17; wyrok NSA z 14 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 22/17; wyrok NSA z 29 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 109/17).

Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie akceptuje ww. stanowisko zajęte w orzecznictwie sądowym, tym samym podstawowe znaczenie ma wykazanie przez organ, czy zaistniałe w danej sprawie przesłanki stanowią o zaistnieniu stanu destabilizacji w pracy samej szkoły w takim zakresie, że prawidłowe wykonywanie zadań oświatowych jest w oczywistym zakresie zagrożone. Podnoszona w skardze kasacyjnej kwestia utraty zaufania dyrektora szkoły do wicedyrektora nie może być przyjmowana a priori jako synonimiczna z destabilizacją pracy szkoły.

Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił i zdefiniował brak zaistnienia szczególnie uzasadnionej przesłanki pozwalającej na odwołanie w trybie natychmiastowym wicedyrektora Szkoły Podstawowej [...].

Trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że ocena przesłanek mających uzasadniać zaistnienie szczególnie uzasadnionego przypadku może odnosić się do tych, które zostały zawarte w zaskarżonym zarządzeniu. Sąd wskazał, że zawarte w zaskarżonym zarządzeniu zarzuty polegały na: 1) przekroczeniu uprawnień w zakresie zatwierdzania arkusza organizacyjnego; 2) braku znajomości przepisów prawa pracy i prawa oświatowego oraz wykorzystania urlopu wypoczynkowego bez uprzedniej akceptacji dyrektora szkoły wniosku o ten urlop; 3) zaniedbywania przekazywania rodzicom informacji dotyczących organizacji zajęć i zmiany rozkładu dowozu uczniów; 4) braku zainteresowania i zaangażowania w życie szkoły; 5) podaniu błędnego kodu szkoły i wysłaniu wiadomości e-mail z prywatnej skrzynki ze wskazaniem, że nadawcą informacji jest dyrektor szkoły i 6) niewłaściwej organizacji komisji egzaminacyjnej i przygotowania oceny dorobku zawodowego zamiast oceny pracy dwóch nauczycieli. Ustalenia te pokrywają się z przesłankami zawartymi w uzasadnieniu zarządzenia nr [...] Dyrektor Szkoły Podstawowej [...] z dnia [...] czerwca 2019 r.

Naruszenia te trafnie zostały ocenione jako niespełniające przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego.

Ponadto przesłanki te zaistniały w zdecydowanej większości na wiele miesięcy przed wydaniem zaskarżonego zarządzenia, co jedynie potwierdza stanowisko Sądu pierwszej instancji, że brak odwołania Wicedyrektor Szkoły Podstawowej [...] nie był oceniany w dacie powstania ww. naruszeń jako spełniający przesłankę konieczności natychmiastowego przerwania czynności kierowniczych wicedyrektora ze względu na zagrożenie interesu publicznego, a tym samym nie można uznać, że naruszenie prawa przez Wicedyrektor było na tyle istotne, że nie pozwalało to na dalsze wykonywanie obowiązków przez tą osobę. W szczególności osoba ta po dniu [...] marca 2019 r. sprawując funkcję kierowniczą nie utraciła zdolności wykonywania powierzonej jej funkcji z powodu niekompetencji.

Sam fakt zaistnienia lub nawet eskalacji konfliktu między osobami pełniącymi funkcje kierownicze w szkole lub placówce oświatowej nie oznacza zaistnienia "przypadku szczególnie uzasadnionego" w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, jeżeli mimo istnienia takiego konfliktu najczęściej połączonego z brakiem wzajemnego zaufania możliwe jest sprawne i skuteczne zarzadzanie szkołą i nie powoduje destabilizacji pracy danej szkoły. Innymi słowy tylko przypadek, w którym jedną możliwością zapewnienia należytego funkcjonowania danej szkoły poprzez wykonywanie przez nią zadań wobec uczniów w zakresie kształcenia, wychowania i opieki (art. 11 ust. 2, art. 44 ust. 1 Prawa oświatowego) może być pozbawienie w trybie natychmiastowym danej osoby funkcji kierowniczej uzasadnia zastosowanie trybu objętego art. 66 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy.

Okoliczność, że uchybienia wykazane w zarządzeniu nr [...] nie stanowiły w okolicznościach tej sprawy zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie oznacza, że tryb objęty regulacją art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego stanowił jedyny tryb odwołania wicedyrektora szkoły. Przykładowo odrębny tryb wynika z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa oświatowego zgodnie z którym odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego następuje w razie ustalenia negatywnej oceny pracy lub wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 tej ustawy w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli. W tym trybie także odwołanie z funkcji kierowniczej następuje bez wypowiedzenia.

Jednakże przedmiotem tej sprawy nie jest ocena możliwego do zastosowania w tej sprawie trybu odwołania X.X. z funkcji Wicedyrektora Szkoły Podstawowej, ale kontrola zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, w którym Sąd ten stwierdził nieważność konkretnego zarządzenia wydanego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego.

W skardze kasacyjnej podniesiono, że w istocie najważniejszą przyczyną odwołania X.X. z funkcji Wicedyrektora było zdarzenie mające miejsce [...] marca 2019 r. o godz. 8.37 i godz. 8.41 polegające na wysłaniu informacji e-mailowych do Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w [...] dotyczących braku odpowiednich naklejek dla dwóch uczniów III klas gimnazjalnych niezbędnych do przeprowadzenia egzaminu gimnazjalnego, przy czym treść tych e-maili wprost wskazywała, że wysłała je Dyrektor Szkoły Z.Y. mimo, że faktycznym wysyłającym była Wicedyrektor Szkoły X.X.. Jednakże z akt sprawy wynika, że w dniu [...] marca 2019 r. X.X. poinformowała Okręgową Komisję Egzaminacyjną w [...] o omyłkowym wskazaniu, że ww. e-maile zostały wysłane przez Dyrektor Szkoły Y.Y. oraz w tym samym dniu poinformowała o całym zdarzeniu Dyrektor Y.Y. i wyjaśniła przyczyny takiego wskazania nadawcy w ww. e-mailach. Nie spowodowało to reakcji Dyrektor Szkoły zmierzającej do natychmiastowego odwołania Wicedyrektor z zajmowanego stanowiska kierowniczego.

Trafnie Sąd pierwszej instancji oceniając wyżej opisaną sytuację stwierdził, że chociaż miała ona miejsce [...] marca 2019 r., a Dyrektor Szkoły posiadała o tym wiedzę [...] marca 2019 r., to jednak nie podjęła żadnych czynności zmierzających do niezwłocznego lub natychmiastowego odwołania Wicedyrektor z zajmowanego stanowiska na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Tym samym takie zdarzenie nie stanowiło dla Dyrektor Szkoły podstawy do uznania, że zachodzi natychmiastowa konieczność skorzystania ze szczególnego trybu odwołania.

Brak szybkiej reakcji na takie postępowanie osoby pełniącej funkcję kierowniczą w szkole osłabia, a nawet z upływem czasu może znosić możliwość odwołania nauczyciela z tego stanowiska na podstawie omawianego przepisu, przewidzianego w sposób oczywisty dla przypadków wymagających natychmiastowego działania (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2002 r. sygn. akt II SA 3053/01; wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2166/14; wyrok NSA z 14 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 22/17).

Sąd pierwszej instancji wskazał nadto, że działając w warunkach stresu mogło zdarzyć się, że celem niezwłocznego (szybkiego) dostarczenia właściwych kodów naklejek nieświadomie Wicedyrektor podpisała e-maile jako Dyrektor.

Żaden z organów (Dyrektor Szkoły i Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu) nie zawiadomiły organów ścigania o możliwości popełnienia przestępstwa przez Wicedyrektor, co także wskazuje na brak przywiązywania do tak wysłanych e-maili w dacie ich wysłania i przez kilka następnych miesięcy większej wagi. W związku z tym trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wprawdzie wysłanie tych dwóch e-mali jako wysyłanych przez Dyrektor Szkoły nie powinno mieć miejsca, ale nie był to szczególnie uzasadniony przypadek uniemożliwiający pozostawanie Wicedyrektor X.X. na stanowisku kierowniczym w Szkole Podstawowej [...].

Nie są również zasadne zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 43, art. 44, art. 47 i art. 76 K.p.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. polegające na tym, że w tej sprawie skarga została wniesiona po terminie. Wprawdzie są to zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ale mają one bezpośredni związek z brakiem, w ocenie strony skarżącej kasacyjnie, odrzucenia skargi przez Sąd pierwszej instancji i tylko w tym zakresie, tj. istnienia podstawy do odrzucenia skargi, zostaną te zarzuty objęte kontrolą.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że zarządzenie dyrektora szkoły odwołujące wicedyrektora tej szkoły z funkcji kierowniczej nie jest wydawane w drodze decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z 30 czerwca 2004 r. OSK 439/04; postanowienie NSA z 5 września 2014 r. I OSK 2030/14). Żaden przepis Prawa oświatowego nie wskazuje na stosowanie w tej procedurze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i taki pogląd został wyrażony przez sądy administracyjne (por. wyrok NSA z 24 lutego 2023 r. III OSK 6929/21). Tym samym już z tego powodu zarzut naruszenia w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ww. artykułów Kodeksu postępowania administracyjnego jest co najmniej wątpliwy, skoro w tej procedurze przepisy te nie powinny być stosowane.

Strona skarżąca kasacyjnie odwołując się do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 43, art. 44 i art. 47 wiąże je z art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w ten sposób, że w tej sprawie skarga powinna być odrzucona jako wniesiona po upływie 30-dniowewgo terminu.

Zarzut ten nie jest zasadny. W tej sprawie został zachowany termin do wniesienia skargi, ponieważ strona skarżącą otrzymała zarządzenie nr [...] w dniu 3 lipca 2019 r. (karta nr 17 akt administracyjnych sprawy), a sama skarga została wniesiona 31 lipca 2019 r. (karty nr 148-149 akt sądowych sprawy). W aktach sprawy znajduje się koperta z adnotacją zawierającą stwierdzenie doręczyciela, że "adresat nie zamieszkuje pod podanym adresem" i datą 27 czerwca 2019 r. (karta nr 16 akt administracyjnych sprawy), a w toku składanych reklamacji nie udało się ustalić przyczyn zamieszczenia ww. adnotacji. Oznacza to, co trafnie ustalił Sąd pierwszej instancji, że za datę doręczenia zarządzenia nie można było przyjmować datę 27 czerwca 2019 r., ale datę 3 lipca 2019 r. Co istotne, w tej sprawie doręczyciel nie stosował art. 43 K.p.a. i nie pozostawił za pokwitowaniem przesyłki zawierającej zaskarżone zarządzenie i adresowanej do X.X. ani dorosłemu domownikowi, ani też sąsiadowi lub dozorcy domu. Także po nieudanej próbie doręczenia przesyłki w dniu 27 czerwca 2019 r. doręczyciel nie pozostawił zawiadomienia (awiza) o pozostawieniu przesyłki na okres 14 dni w placówce pocztowej stosowanie do art. 44 § 1 pkt 1 i § 2 K.p.a. Nie wynika z akt sprawy, aby adresatka tej przesyłki X.X. odmawiała jej przyjęcia w dniu 27 czerwca 2019 r., co tym bardziej nie oznacza możliwości zastosowania art. 47 § 1 i § 2 K.p.a.

Tym samym wprawdzie Sąd pierwszej instancji pominął kwestię oceny dopuszczalności zastosowania art. 43-47 K.p.a. do zasad doręczania zarządzenia z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], mimo że ww. zarządzenie o odwołaniu Wicedyrektor Szkoły Podstawowej [...] nie zostało wydane w ramach postępowania administracyjnego regulowanego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak trafnie Sąd ten wskazał, że nie nastąpiło doręczenie przesyłki zawierającej ww. zarządzenie w sposób uregulowany w art. 43, art. 44 § 1 pkt 1 i § 2 lub art. 47 § 1 i § 2 K.p.a.

Tym samym skoro w tej sprawie skarga została wniesiona w terminie, to także nie zaistniała podstawa do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 K.p.a.

Nie można również uznać, aby podstawę do odrzucenia przez Sąd pierwszej instancji skargi zawierał art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 76 § 1 K.p.a. zgodnie z którym dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, że pocztowy dowód doręczenia przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 K.p.a. w związku z art. 3 pkt 23 Prawa pocztowego co oznacza, że stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, a tym samym wszelkie adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) opatrzone stosownymi pieczątkami i podpisami mają walor dokumentu urzędowego i mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich stwierdzone (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2023 r. II GSK 1712/21; wyrok NSA z 14 kwietnia 2021 r. III OSK 280/21). Skoro na potwierdzeniu odbioru przesyłki poleconej nr [...] znajduje się adnotacja o braku zamieszkiwania adresata pod danym adresem, to na datę jej sporządzenia ma ona walor urzędowego stwierdzenia. Podnosząc ten zarzut w istocie strona skarżąca kasacyjnie zmierza do podważenia tej okoliczności twierdząc, że sześć dni później ten sam adresat pod tym samym adresem przesyłkę odebrał, a ponadto X.X. przebywała w czasie obejmującym datę 27 czerwca 2019 r. na zwolnieniu lekarskim. Te podnoszone przez stronę skarżącą kasacyjnie okoliczności nie mogą doprowadzić w tej sprawie do podważenia ustalenia Sądu pierwszej instancji dotyczącego braku skutecznego doręczenia przesyłki w dniu 27 czerwca 2019 r. już z tego powodu, że do doręczeń zarządzeń nie będących decyzjami lub postanowieniami wydawanymi w toku postępowania administracyjnego nie stosuje się rozdziału 8 K.p.a. regulującego doręczenia, ponieważ do tych przepisów nie odsyła ani art. 64, ani też art. 65 lub art. 66 Prawa oświatowego.

Tym samym wniesiony na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. w związku z art. 193 P.p.s.a. wniosek dowodowy dotyczący przeprowadzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny dowodu z dokumentu ZUS ZLA nr [...] na okoliczność przebywania X.X. w dniach od 25 czerwca 2019 r. do 28 czerwca 2019 r. na zwolnieniu lekarskim nie został uwzględniony, ponieważ ustalenie miejsca przebywania X.X. w dniu 27 czerwca 2019 r. nie miało istotniejszego znaczenia w tej sprawie. Ponad wszelką wątpliwość Sąd pierwszej instancji trafnie ustalił, że skuteczne doręczenie przesyłki zawierającej zarządzenie nr [...] nastąpiło w dniu 3 czerwca 2019 r., a nie w dniu 27 czerwca 2019 r. i to ustalenie znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w sprawie.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Na tej podstawie Naczelny Sąd Administracyjny stosując art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła tę skargę obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez stronę skarżącą, jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. W związku z tym w tej sprawie należało od Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] zasądzić na rzecz X.X. kwotę 377 złotych stanowiącą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje zwrot opłaty za pełnomocnictwo oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obliczone w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).