Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 882/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 § 1, art. 121
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 29 maja 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (sprawozdawca) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2024 roku sprawy ze skargi [...] w [...] na postanowienie Inspektor Pracy z dnia 4 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 6 listopada 2023 r. [...] z siedzibą w [...] (dalej: skarżąca), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Inspektor Pracy z dnia 10 października 2023 r. (znak: [...]) utrzymujące w mocy postanowienie Inspektor Pracy Oddział w [...] z dnia 24 sierpnia 2023 roku (znak: [...]) o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynikał następujący stan sprawy:

Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2023 r. (nr rej. [...]), inspektor pracy Inspektor Pracy Oddział w [...]. nałożył na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 5.000,00 zł. Grzywna została nałożona w związku z prowadzonym przeciwko skarżącej postępowaniem egzekucyjnym, którego celem jest doprowadzenie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia 24 sierpnia 2023 r. (nr rej. [...]), tj. niezwłocznej realizacji decyzji inspektora pracy Inspektor Pracy Oddział w [...]. wskazanych w punktach 1, 2, 3 nakazu płatniczego z dnia 27 kwietnia 2023 roku, nr rej. [...] Powyższa decyzja nakazywała skarżącej wypłacić pracownikom wynagrodzenie i inne należności ze stosunku pracy za następujące miesiące: styczeń, luty, marzec 2023 roku.

Po wszczęciu postępowania egzekucyjnego i zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia w kwocie 5.000 zł skarżąca złożyła w Okręgowym Inspektoracie Pracy w P. Oddział w [...]. zażalenie od postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wraz z wnioskiem o uchylenie zaskarżonego postanowienia i jego zawieszenie do czasu zakończenia postępowań toczących się przed Sądem Rejonowym w [...]. (IV Wydział Pracy).

W zażaleniu skarżąca podniosła, że organ niesłusznie przyjął, że skarżąca nie wykonała nakazów wypłaty pracownikom wynagrodzenia za pracę, nałożonych przez decyzje wydane przez Państwową Inspekcję Pracy. Wskazała, że obecnie toczą się postępowania sądowe pomiędzy skarżącą a byłymi pracownikami: I. W., J. S. i K. S. w przedmiocie zapłaty. Co więcej, wobec pracownic J. S. i I. W. istnieje uzasadnione podejrzenie dopuszczenia się rażącego naruszenia obowiązków pracowniczych.

Inspektor Pracy zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 października 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie Inspektor Pracy Oddział w [...]. z dnia 24 sierpnia 2023 r. Organ odwoławczy po zapoznaniu się z aktami sprawy zauważył, że w przedmiotowej sprawie w decyzjach określonych w punkcie 1, 2, 3 nakazu płatniczego z dnia 27 kwietnia 2023 r. poza pracownikami – z którymi toczy się spór w sądzie pracy – znajdują się jeszcze inni pracownicy, co do których obowiązek wypłaty wynagrodzenia za pracę nie został zrealizowany.

Zdaniem Inspektor Pracy organ egzekucyjny (inspektor pracy) wyznaczył wysokość grzywny w myśl wskazanych w orzecznictwie sądów administracyjnych zasad racjonalnego działania i niezbędności. Celem zastosowanego środka egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania egzekwowanego obowiązku. Organ egzekucyjny powinien więc zastosować wobec zobowiązanej grzywnę w takiej wysokości, aby wykonanie egzekwowanego nakazu było dla zobowiązanej bardziej opłacalne, niż zapłacenie grzywny w celu przymuszenia. W ocenie organu odwoławczego – jeżeli egzekwowane decyzje nakładały na skarżącą obowiązek niezwłocznego wypłacenia wskazanym pracownikom należnych świadczeń w łącznej kwocie 511.525,51 zł, z czego do wypłaty pozostała, po czterech miesiącach od wydania egzekwowanej decyzji nadal kwota 86.218,10 zł, to grzywna w wysokości 5.000,00 zł jest grzywną, którą należało uznać za środek egzekucyjny zastosowany zgodnie z zasadą racjonalnego działania i zasadą niezbędności.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając naruszenie:

- przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), w szczególności art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 k.p.a;

- art. 7 w zw. z art. 77 i 80 k.p.a. poprzez dokonanie, w ślad za organem I Instancji, dowolnej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie, prowadzącej do nieprawidłowych wniosków i pominięcie przez organ odwoławczy faktu wydania przez Sąd Rejonowy w K., V Wydział Gospodarczy Sekcja ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych, w dniu 14 września 2023 roku, sygn. akt [...], postanowienia o otwarciu przyspieszonego postępowania układowego wobec skarżącej;

- art. 7 w zw. z art 77 i 85 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie, w ślad za organem I Instancji, wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wystarczający całego materiału dowodowego.

Skarżąca wniosła również o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego i dopuszczenie dowodu z przywołanej wyżej postanowienia Sądu Rejonowego w K.. Jednocześnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Inspektor Pracy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc przy tym o oddalenie skargi.

W dodatkowym piśmie z dnia 17 maja 2024 r. skarżąca wniosła o umorzenie grzywny, powołując się na fakt wykonania egzekwowanego obowiązku, na potwierdzenie czego przedłożyła protokół inspektora pracy z dnia 29 kwietnia 2024 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl natomiast art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sąd bierze zatem pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu lub czynności.

Po rozpoznaniu sprawy w tak opisanych granicach kognicji Sąd ocenił, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Inspektor Pracy z dnia 10 października 2023 r. (znak: [...]) utrzymujące w mocy postanowienie Inspektor Pracy Oddział w [...]. z dnia 24 sierpnia 2023 roku (znak: [...]) o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.

Nie było sporne, że skarżąca nie wykonała w całości podlegających wykonaniu decyzji nakazujących wypłacić pracownikom wynagrodzenie za pracę za styczeń, luty, marzec 2023 roku. Na dzień wydania zaskarżonego postanowienia zadłużenie skarżącej wobec pracowników z ww. tytułu wynosiło 86.218,10 zł. Spółka zalega z płatnościami wobec kilkudziesięciu pracowników. Skarżąca otrzymała upomnienie z dnia 6 czerwca 2023 r. oraz tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 24 sierpnia 2023 r., co powoduje, że spełnione zostały przesłanki do prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Sąd pragnie podkreślić przy tym, że działania organu egzekucyjnego na obecnym etapie postępowania mają wyłącznie charakter formalno-prawny i są jedynie konsekwencją trwającego niewykonania decyzji o charakterze merytorycznym. Organ egzekucyjny nie weryfikuje treści obowiązku wynikającego z decyzji ostatecznej, lecz tylko podejmuje działania ukierunkowane na doprowadzenie do jego wykonania, przy zastosowaniu obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Dlatego też wszelkie zarzuty skarżącej dotyczące decyzji o charakterze merytorycznym należy uznać za bezzasadne.

Stosownie do brzmienia art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej: u.p.e.a.) grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Jak wynika z powyższego, omawiana grzywna jest środkiem egzekucyjnym o charakterze przymuszającym. Jej celem jest doprowadzanie do wykonania określonego obowiązku w sposób pośredni, to jest poprzez dolegliwość nałożonej na zobowiązanego grzywny. Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się w szczególności, w wypadku, gdy ciążący na zobowiązanym obowiązek może być spełniony tylko osobiście przez niego lub gdy użycie innego środka egzekucyjnego jest niemożliwe albo niecelowe.

Podkreślić należy, że u.p.e.a. nie określa grzywny w celu przymuszenia w jednej wysokości, a jedynie wyznacza górne granice grzywny. Zgodnie z powołanym powyżej art. 121 u.p.e.a. grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie (§ 1), zaś każdorazowo nałożona na osobę prawną, grzywna nie może przekraczać kwoty 50.000,00 zł. (§ 2). Grzywny nakładane wielokrotnie w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 200.000,00 zł. (§ 3).

Za bezzasadne Sąd uznał zarzuty skargi o braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz pominięcia okoliczności i dowodów korzystnych dla Skarżącej Spółki.

Grzywna została nałożona prawidłowo przez organ I instancji. Nie zaistniały przesłanki do zaniechania jej nałożenia. Z brzmienia powołanego wcześniej art. 119 § 1 u.p.e.a wynika, że wymierzenie grzywny w celu przymuszenia nie ma charakteru uznaniowego, lecz jest obligatoryjne. Celem postępowania egzekucyjnego jest bowiem doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego obowiązku o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym (art. 1 u.p.e.a.). Organ II instancji rozpoznając zażalenie nie miał żadnych podstaw do uznania, że nałożenie grzywny przez organ I instancji naruszało przepisy prawa. Nadto pozytywną ocenę działań organów w niniejszej sprawie Sąd wywodzi z funkcji, jaką pełni grzywna w celu przymuszenia – jest nią wywarcie dodatkowej presji na zobowiązanego w celu skłonienia go do dobrowolnego wykonania obowiązku.

Sąd podziela także stanowisko organu co do wysokości nałożonej grzywny. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych organ winien wykazać, że nakładając grzywnę działał racjonalnie, to znaczy, że zastosował wobec zobowiązanego grzywnę w takiej wysokości, która w warunkach tej sprawy jest niezbędna do przymuszenia go do wykonania ciążącego na nim obowiązku (por. wyrok NSA z 20 września 2006, I OSK 530/06, dostępny w CBOSA, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli więc egzekwowana decyzja nakłada na zobowiązaną obowiązek niezwłocznego wypłacenia wskazanemu w decyzji pracownikowi należnych świadczeń ze stosunku pracy w łącznej kwocie 511.525,51 zł, z czego na dzień wydania zaskarżonego postanowienia do zapłaty pozostała kwota 86.218,10 zł, to grzywna w wysokości 5.000 zł jest grzywną, którą należy uznać za środek egzekucyjny zastosowany zgodnie z zasadą racjonalnego działania i zasadą niezbędności. Podkreślenia wymaga raz jeszcze, że sąd administracyjny dokonując kontroli działalności organów administracyjnych, bierze pod uwagę stan faktyczny oraz prawny aktualny na dzień wydania zaskarżonego aktu.

Podsumowując, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów.

Oceny tej nie może zmienić okoliczność podnoszona przez skarżącą w piśmie z dnia 17 maja 2024 r. o tym, że obowiązki niepieniężne dochodzone w egzekucji zostały wykonane po wydaniu postanowienia o nałożeniu grzywny. Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wiążący był zaś faktyczny i prawny obowiązujący w dniu wydania tego aktu (zasada "tempus regit actum"). W orzecznictwie wskazuje się, że sąd administracyjny, kontrolując zgodność z prawem postępowania administracyjnego i wydanej w jego wyniku ostatecznej decyzji administracyjnej, nie ma w świetle obowiązujących przepisów ani obowiązku, ani nawet uprawnienia, aby odnosić się do zdarzeń późniejszych i uwzględniać dokumenty powstałe po wydaniu zaskarżonej decyzji (wyrok NSA z dnia 26 lipca 2017 r., II OSK 2100/16). Dlatego Sąd nie odniósł się do podnoszonej okoliczności. Należy też wyjaśnić, że w ogóle w przepisach p.p.s.a. brak jest podstaw prawnych do umarzania grzywien w celu przymuszenia przez sąd administracyjny.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.