Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2844/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 432/16 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia [...] lipca 2016 r., sygn. akt [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], oddalił skargę A. N., Z. N., L. N., K. N. i Z. N. (dalej skarżący) na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] września 1975 r. [nr [...], dalej decyzja z [...] września 1975 r.], na podstawie art. 7, 8, 12, 14, 53 i 55 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10 poz. 64, dalej uztwn, ustawa wywłaszczeniowa bądź ustawa z 1958 r.), Naczelnik Dzielnicy [...] ustalił odszkodowanie w łącznej wysokości [...] zł za nieruchomość położoną w [...] przy [...] - na rzecz nieustalonych właścicieli. Jednocześnie stwierdził, że w przypadku niezgłoszenia się w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się decyzji właściciela nieruchomości przy lub jego następców prawnych, kwotę odszkodowania należy przekazać do depozytu sądowego. Przedmiotowa nieruchomość na podstawie dekretu z dnia [...] października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. nr 50 poz. 279) przeszła uprzednio na własność Gminy [...], a następnie na własność Skarbu Państwa.

Pismem z [...] czerwca 2013 r. skarżący (spadkobiercy byłych właścicieli) wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji z 30 września 1975 r. zarzucając jej naruszenie art. 21 i art. 15 ust. 3 pkt 2 uztwn oraz art. 6, 7, 8, 75, 77 i 80 kpa. Podnieśli, że organ nie ustalił prawidłowo lokalizacji nieruchomości, gdyż nie przedłożył do akt sprawy mapy obszaru ze wskazaniem powierzchni i oznaczeniem granic tak, by biegły mógł prawidłowo ustalić obszar i przeznaczenie nieruchomości oraz wysokość przyznawanego odszkodowania. Organ nie przeprowadził rozprawy. Ich zdaniem - choć w aktach znajduje się zawiadomienie o terminie rozprawy - brak jest dowodów na to, że taka rozprawa się odbyła. Organ nie uzyskał wymaganych opinii biegłego, bowiem inż. W. N. nie był biegłym Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej [...], zaś elaborat wyceny gruntu wykonał na zlecenie Dyrekcji Rozbudowy Miasta [...] i nie był powołany przez organ jako biegły.

Po rozpoznaniu tego wniosku Wojewoda Mazowiecki (dalej Wojewoda) decyzją z [...] lutego 2014 r. [[...], dalej decyzja z [...] lutego 2014 r.] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 1975 r.

W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że przeprowadzone postępowanie nadzorcze nie pozwala na przyjęcie, że przy wydawaniu kontrolowanej decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa. Powołując przepisy ustawy z 1958 r. wyjaśnił, że przewidywały one sytuację, w której osoby zainteresowane były nieznane z miejsca pobytu i takie osoby zawiadamiano o wszczęciu postępowania za pomocą obwieszczenia wywieszonego na tablicy ogłoszeń. W aktach znajduje się zawiadomienie o wszczęciu postępowania, które skierowano do J. N. na adres przejętej nieruchomości i wywieszono na tablicy ogłoszeń. Organ zwrócił się pismem do Głównego Biura Adresowego o wskazanie miejsca zamieszkania i adresu właściciela, jednak adresu tego nie ustalono.

Brak biegłych na rozprawie - choć istotnie stanowi naruszenie przepisów - to nie jest naruszeniem o charakterze rażącym. Odszkodowanie ustalono na podstawie opinii biegłych co oznacza, że biegli uczestniczyli w postępowaniu. Sporządzenie opinii przed wszczęciem postępowania nie narusza w sposób oczywisty przepisów ustawy.

Z akt wywłaszczeniowych wynika, że wartość odszkodowania ustalona została na podstawie opinii szacunkowej inż. W. N. - biegłego Prezydium Rady Narodowej [...] w zakresie spraw budowlanych, co nie pozostawało w sprzeczności z przepisami ustawy wywłaszczeniowej. Wartość normatywnej działki była zgodna z obowiązującym wówczas zarządzeniem [...] października 1974 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podnieśli, że organ niewłaściwie ustalił kwestię przynależności hipotecznej nieruchomości i pominął, że w aktach sprawy brak jest mapy obszaru, którego dotyczyło postępowanie. Brak jest danych właścicieli nieruchomości. Zarzucili naruszenie przepisów uztwn przez przyjęcie, że znajdujące się w aktach sprawy elaboraty szacunkowe sporządzone zostały przez powołanych w sprawie biegłych i że brak rozprawy nie stanowi rażącego naruszenia prawa.

Rozpoznając odwołanie Minister Infrastruktury i Budownictwa (dalej Minister) decyzją z [...] stycznia 2016 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] stycznia 2016 r.) utrzymał w mocy decyzję [...] lutego 2014 r.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że spełnione zostały przesłanki do ubiegania się o odszkodowanie w trybie ustawy wywłaszczeniowej. Wysokość odszkodowania ustalona została zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, w oparciu o sporządzone przez biegłych elaboraty szacunkowe.

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu braku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej organ odwoławczy stwierdził, że akta sprawy nie pozwalają na kategorycznie przyjęcie, że rozprawa się nie odbyła. Na podstawie znajdującego się w aktach materiału dowodowego można stwierdzić, że rozprawa odbyła się dnia [...] lipca 1975 r., czego dowodem jest znajdujące się w aktach zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie i o terminie rozprawy. Należy wziąć pod uwagę znaczny upływ czasu od wydania orzeczenia, który ma wpływ na ilość i jakość zachowanych dokumentów. Mimo, że nieobecność biegłych na rozprawie wywłaszczeniowej stanowi naruszenie art. 21 uztwn, to można uznać je za rażące naruszenie prawa jedynie wówczas, gdy zostanie wykazane, że nieobecność biegłych miała wpływ na wysokość ustalonego odszkodowania.

Minister uznał, że nie można zarzucić organowi odszkodowawczemu, że rażąco naruszył prawo przez nieustalenie właściciela nieruchomości. W aktach znajduje się zaświadczenie Państwowego Biura Notarialnego z [...] lutego 1975 r. stwierdzające, że księga wieczysta [...] Praga obejmująca przedmiotową nieruchomość najprawdopodobniej zaginęła w okresie wojennym. I choć organ miał świadomość, że działka o powierzchni [...] może stanowić własność J. N. i poszukiwał go, kierując wystąpienie do Biura Adresowego, to brak dokumentu potwierdzającego własność, a tym samym brak jednoznacznego ustalenia właściciela spowodował przyznanie odszkodowania na rzecz nieustalonych właścicieli nieruchomości. Organ zaznaczył, że postępowanie odszkodowawcze było prowadzone prawie 30 lat po zakończeniu wojny, a zatem właściciel miał dużo czasu na zabezpieczanie swych praw w sytuacji zniszczenia księgi hipotecznej.

W skardze skarżący zarzucili decyzji z [...] stycznia 2016 r. naruszenie:

1. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 15 ust. 3 pkt 2 uztwn przez pominięcie okoliczności, że w aktach brak jest mapy obszaru, którego dotyczyło postępowanie, podczas gdy prawidłowe zlokalizowanie nieruchomości jest niezbędne dla określenia jej przynależności hipotecznej;

2. art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 6, 7, 8 i 80 kpa przez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej, w której organ wskazał, że nie są mu znane dane właścicieli nieruchomości, podczas gdy z materiału sprawy wynika, że dysponował tymi danymi;

3. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 18, 20 i 21 uztwn przez uznanie, że rażące naruszenie prawa nie zachodzi, jeżeli nie ma dowodów na to, że rozprawa administracyjna się odbyła, a nadto naruszenie art. 7, 77 i 80 kpa przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyrażające się w przyjęciu, że rozprawa mogła się odbyć, gdyż była wyznaczona;

4. art. 22 uztwn przez przyjęcie, że elaboraty wykonane na rzecz inwestora stanowią opinie biegłego w rozumieniu ustawy oraz kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie naruszenie art. 22 uztwn w zw. z art. 78 § 1 kpa i uznanie, że w sprawie o odszkodowanie powołano biegłego;

5. art. 7, 77 i 80 kpa przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i przyjęcie, że odszkodowanie ustalono na podstawie "opinii biegłego" w sposób zgodny z obowiązującymi wówczas przepisami ustawy wywłaszczeniowej;

6. art. 156 § 1 pkt 2 [kpa] w zw. z art. 22 uztwn oraz art. 78 § 1, [art.] 84 i 85 kpa przez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] września 1975 r.;

7. art. 7, 77 i 80 kpa przez brak wyjaśnienia kwestii błędnego przyjęcia, że zaświadczenie PBN z [...] lutego 1975 r. dotyczyło działki będącej przedmiotem postępowania, niewyjaśnienie kwestii przynależności hipotecznej nieruchomości;

8. art. 75 § 1 kpa przez nierozstrzygnięcie co do wniosku, a w konsekwencji nieprzeprowadzenie dowodu z oględzin księgi hipotecznej "[...]" na okoliczność ustalenia, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] oznaczona jako działka "b" o pow. [...] uregulowana była w tejże księdze hipotecznej, względnie sporządzenie opinii geodezyjnej na tę okoliczność (k. 2-5v akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem [...] na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było w trybie nieważnościowym na podstawie art. 156 § 1 kpa i przedstawił na charakter takiego postępowania. Sąd wyjaśnił okoliczności i podstawę prawną wydania decyzji z [...] września 1975 r. Wskazał, że przyznanie odszkodowania w trybie ustawy z 1958 r. za nieruchomość objętą działaniem dekretu [...] uzależnione zostało od spełnienia dwu przesłanek: 1. nieruchomość winna stanowić albo gospodarstwo rolne, warzywnicze, sadownicze albo działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła zostać przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, albo winna być zabudowana domem jednorodzinnym; 2. poprzedni właściciel lub ich następcy prawni zostali pozbawieni możliwości faktycznego nią władania po dniu [...] kwietnia 1958 r.

W ocenie Sądu I instancji spełniono oba warunki do ustalenia odszkodowania. Owa nieruchomość objęta była Ogólnym Planem Zabudowania [...] i znajdowała się na obszarze zabudowy luźnej grupowej. Nie można wykluczyć przeznaczenia tego gruntu pod budowę domu jednorodzinnego. Na podstawie decyzji lokalizacyjnej z [...] listopada 1973 r. nieruchomość została przeznaczona pod inwestycję budowę osiedla mieszkaniowego. Zatem jej właściciele zostali pozbawieni możliwości faktycznego nią władania po dniu [...] kwietnia 1958 r.

Sąd I instancji podniósł, że wbrew zarzutom skargi organy orzekające słusznie uznały, że skoro autor elaboratów był biegłym Prezydium Rady Narodowej w [...] to oznacza, że został on przez ten organ powołany do ich sporządzenia. Skarżący nie wskazali, w jaki sposób okoliczność ta miałaby wpłynąć na wysokość odszkodowania. Analizując treść sporządzonych w sprawie wycen Sąd uznał, że zawarte w nich wyliczenia są prawidłowe. Sporządzane wówczas opinie biegłych opierały się na ustalonych w przepisach prawa sztywnych stawkach i dokładnie określonych sposobach wyliczania odszkodowania. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżących kwestii braku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, Sąd stwierdził, że brak w aktach archiwalnych protokołu rozprawy administracyjnej nie może zostać uznany za podstawę stwierdzenia, że doszło do rażącego naruszenia prawa. W ocenie Sądu oczywiste jest, że kilkadziesiąt lat po wydaniu decyzji administracyjnej, której ocena jest dokonywana w trybie nieważnościowym, materiał dowodowy, który został zgromadzony w kontrolowanym postępowaniu, mógł zaginąć lub jest w znacznej części niekompletny. Fakt, że nie zachował się protokół z rozprawy nie świadczy o tym, że rozprawa się nie odbyła. Nieobecność biegłych na rozprawie nie stanowi rażącego naruszenia prawa.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego błędnego przyjęcia przez organ wywłaszczeniowy, że nie były mu znane dane właścicieli nieruchomości, Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że księga wieczysta najprawdopodobniej zaginęła. Brak wypisu z księgi wieczystej uniemożliwił jednoznaczne ustalenie właściciela nieruchomości, której dotyczyło postępowanie, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ustalono adresu zamieszkania osoby, co do której organ przypuszczał, że mogła być poprzednim właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Brak księgi wieczystej i brak osoby właściciela legitymującego się tytułem własności uzasadniały przyznanie odszkodowania na rzecz nieustalonych właścicieli. Jednocześnie Sąd nie podzielił zarzutu skargi, w którym podniesiono błędne przyjęcie, że zaświadczenie PBN z [...] lutego 1975 r. dotyczyło innej nieruchomości. Treść tego zaświadczenia wyraźnie wskazuje, że poszukiwano księgi wieczystej nieruchomości pod nazwą "Nieruchomość w mieście [...] Nr [...]". Ze znajdującego się w aktach sprawy Planu Sytuacyjnego [...] z [...] sierpnia 1943 r. wynika, że nieruchomość "[...]" oznaczona była nr hip [...]. W związku z powyższym za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut błędnego ustalenia przedmiotu postępowania.

Sąd I instancji wyjaśnił, że ewentualne omyłki czy błędy przy oznaczeniu nieruchomości, której dotyczyło kontrolowane w postępowaniu nadzorczym postępowanie odszkodowawcze, pozostają bez wpływu na prawidłowość wydanej decyzji.

Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli skarżący, reprezentowani przez adw. K. M., zaskarżając wyrok [...] w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie przepisów postępowania:

I. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 18, 20 i art. 21 uztwn i art. 7, 77 i 80 kpa przez uznanie, że można przyjąć, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] września 1975 r. doszło do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej mimo braku dowodów przeprowadzenia tej rozprawy, a w oparciu jedynie o zawiadomienie o jej wyznaczeniu;

II. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 § 1 ppsa, art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 6, 7, 8 i 80 kpa przez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji, w której organ sprzecznie z materiałem sprawy wskazał, że nie są mu znane dane właścicieli nieruchomości, podczas gdy z materiału sprawy wynika, że organ danymi tymi dysponował, a także że organ błędnie przyjął, że zaświadczenie PBN z [...] lutego 1975 r. dotyczy nieruchomości przy ul. [...], której dawnymi właścicielami byli [...] N.;

III. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa i "art. 134 § 1 na podstawie Ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia (Dz. U z 1974 r. Nr 10 poz. 64)" w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy wywłaszczeniowej przez pominięcie okoliczności, że w aktach postępowania zakończonego wydaniem decyzji odszkodowawczej brak jest mapy obszaru, którego dotyczyło postępowanie, podczas gdy prawidłowe zlokalizowanie nieruchomości jest niezbędne dla określenia jej przynależności hipotecznej;

IV. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 § 1 ppsa, art. 7, 77 i art. 80 kpa przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i przyjęcie na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosków z niego nie wynikających, a mianowicie że odszkodowanie ustalono na podstawie "opinii biegłego" w sposób zgodny z obowiązującymi wówczas przepisami, podczas gdy z akt własnościowych wprost wynika, że naczelnik powiatu nie powołał biegłego, który sporządziłby wymaganą prawem opinię, a wartość odszkodowania i tak nie została określona na podstawie żadnego z wariantów elaboratu znajdującego się w aktach sprawy, a na podstawie aneksu.

Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wnieśli o: uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w [...]; zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej przedstawił argumenty na poparcie zarzutów (k. 50-56, 62 akt sądowych).

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, z uwagi na ich charakter i powtarzające się jako wzorce kontroli normy dopełniania, wymagały ich łącznego rozpoznania.

Niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 6, 7, 77 i art. 80 kpa.

Nietrafnie autor skargi kasacyjnej uznaje, że brak było podstaw do przyjęcia, że w sprawie zakończonej decyzją z [...] września 1975 r. doszło do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, mimo braku przeprowadzenia rozprawy, jedynie na podstawie zawiadomienia o jej wyznaczeniu.

Powszechnie przyjmuje się, że po upływie kilkudziesięciu lat od dnia wywłaszczenia bądź ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, akta postępowania wywłaszczeniowego bądź odszkodowawczego mogą nie być kompletne. Z tej przyczyny fakt braku protokołu rozprawy w aktach sprawy zakończonej decyzją która zapadła ponad 40 lat przed wydaniem zaskarżonej decyzji, zgodny jest z zasadami doświadczenia życiowego.

Podstawą dla dokonania ustalenia, że doszło do przeprowadzenia rozprawy, było domniemanie faktyczne, mimo że organ do instytucji domniemania faktycznego się nie odwołał. Za dopuszczalnością stosowania domniemania faktycznego w postępowaniu administracyjnym przemawia dorobek doktryny i orzecznictwa (art. 231 kpc; Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W. Pr. PWN 1999 s. 223, uw. 5b; E. Iserzon w: E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, W. Pr. 1970, s. 158, uw. 9). Domniemanie faktyczne jest trybem dowodzenia w ramach swobodnej oceny dowodów ułatwiającym ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, mieszczącego się w sferze postępowania dowodowego. Jest ono formułowane przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, a jego punktem wyjścia jest fakt pośredni. Podstawą domniemania faktycznego są zasady doświadczenia życiowego. Sąd zmuszony byłby stosować tę metodę, nawet gdyby nie było [przepisu art. 241 dawnego kpc] w ustawie. Domniemanie faktyczne sprowadza się w swej istocie do wnioskowania, rozumowania. Jest ono trybem dowodzenia w ramach swobodnej oceny dowodów. Ułatwia organowi orzekającemu realizację zadania w zakresie ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (K. Piasecki, System dowodów i postępowanie dowodowe w sprawach cywilnych, LexisNexis 2012, s. 110-113). U jego podstaw spoczywa przy tym niemożność udowodnienia określonych okoliczności faktycznych na podstawie środków dowodowych. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy brak jest środków dowodowych albo przeprowadzenie określonego dowodu jest niemożliwe lub szczególnie utrudnione (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2018, s. 515, uw. 15 do Rozdziału 4 Dowody). Taka właśnie sytuacja zaistniała w kontrolowanym postępowaniu.

Mimo że przepisy kpa nie przewidują wprost możliwości ustalenia określonej okoliczności faktycznej na podstawie domniemania faktycznego, to zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie dostrzega się konieczność ich stosowania w postępowaniu administracyjnym (wyrok NSA z: 14.7.2009 r. II GSK 1078/08; 22.3.2013 r. II OSK 2267/11, aprobowane przez P. Daniela, Administracyjne postępowanie dowodowe, PRESSCOM 2013, s. 38-41). Przykładowo - w sprawach dotyczących rewindykacji nieruchomości na podstawie dekretu z 1949 r., za stosowaniem domniemania faktycznego co do wydania opinii organu wojewódzkiego opowiedział się M. G., wskazując, że jeżeli w zezwoleniu [...] była wzmianka o wydaniu opinii przez organ wojewódzki, to należy domniemywać, że taka opinia została wydana (M. Gdesz, Rewindykacja nieruchomości wywłaszczonych w trybie dekretu wywłaszczeniowego z 26 kwietnia 1949 r., Pal. 2003/9-10/s.36, akapit 2). Skoro w historycznych aktach zachowało się zawiadomienie o wszczęciu postępowania i wyznaczeniu rozprawy z [...] lipca 1975 r. i wskazano w nim, że rozprawa odbędzie się [...] lipca 1975 r. o godz. [...] w pokoju nr [...] Wydziału Terenów przy [...], a następnie dnia [...] wrzseśnia 1975 r. zapada decyzja o ustaleniu odszkodowania, w nagłówku której organ wskazał art. 7, 8, 12, 14, 53 i 55 ustawy z 1958 r. (k. 11, 35-33 akt archiwalnych), to na podstawie art. 75 § 1 kpa w zw. z art. 231 kpc prawidłowo organy ustaliły, że owa rozprawa odszkodowawcza się odbyła.

Organy obu instancji podjęły wystarczające działania mające na celu zgromadzenie wszelkiego materiału dowodowego, dla ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Ocena zebranych w sprawie dowody, w tym w szczególności zaświadczenie Państwowego Biura Notarialnego w [...] z [...] lutego 1975 r. L.dz. 909/75 i dowody, wskazujące że organ wywłaszczeniowy nie dysponował danymi właścicieli nieruchomości. W szczególności gdyby organ dysponował danymi właścicieli nieruchomości, nie zwracałby się pismem z [...] sierpnia 1975 r. o wskazanie miejsca zamieszkania i adresu J. Z. (k. 12a akt archiwalnych).

Autor skargi kasacyjnej błędnie jako wzorzec kontroli wskazał "art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy wywłaszczeniowej", bowiem w dacie wydania decyzji z 30 września 1975 r. art. 15 dzieli się tylko na dwa ustępy. Ze sformułowania zarzutu wynika, że autor skargi kasacyjnej maił na uwadze art. 16 ust. 3 pkt 2 uztwn.

Brak sporządzonej przez organ państwowej służby geodezyjnej i kartograficznej mapy obszaru wywłaszczanego ze wskazaniem powierzchni i oznaczeniem granic (art. 16 ust. 3 pkt 2 uztwn) nie przemawia za stwierdzeniem, że decyzja orzekająca o odszkodowaniu wydana została z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 16 ust. 3 pkt 2 uztwn). Zarówno odpis Planu Sytuacyjnego [...] z [...] sierpnia 1943 r. , jak i wyrys [...] (k. 132, 38 akt administracyjnych) wskazują, że nie doszło do błędnej lokalizacji przedmiotowej nieruchomości.

Wbrew stanowisku skarżących kasacyjnie, w postępowaniu administracyjnym (w przeciwieństwie do procesu cywilnego), co do zasady dopuszczalne było prowadzenie dowodu z opinii biegłego, który nie był powołany przez organ administracji publicznej (decydenta procesowego) - nie tylko w postępowaniu wywłaszczeniowym na podstawie ustawy z 1958 r., a także np. w prawie budowlanym czy w sprawach ochrony środowiska. Wynikało to z tego, że między udziałem biegłego w wykonywaniu zadań przez organy sprawiedliwości a udziałem biegłego w wykonywaniu zadań przez organy administracji publicznej, istniało - zwłaszcza w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX w. szereg odrębności. Niektóre z nich miały charakter zasadniczy ze względu na odrębność form działania administracji i wymiaru sprawiedliwości oraz odrębność postępowania sądowego i administracyjnego (W. Dąbrowski, Biegły w postępowaniu administracyjnym, W. Pr. 1968; W. Ramus, Biegły w postępowaniu wywłaszczeniowym, W. Pr. 1968, s. 6). Istotne jest jedynie, czy konkretny dowód z opinii biegłego został prawidłowo oceniony. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie prowadzi do wniosku, że w kontrolowanej sprawie nie powołanie biegłych przez właściwy organ, gdy biegli ci dysponowali wiadomościami specjalnymi, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tym bardziej, by miało stanowić przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Wysokość odszkodowania została ustalona na podstawie obu elaboratów szacunkowych, zaś aneks do elaboratu inż. W. N. służył jedynie uwzględnieniu zarządzenia nr [...] Prezydenta [...] z [...] października 1974 r. w sprawie określenia przeciętnego kosztu wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego w [...] i wskaźnika dla obliczania wartości działki normatywnej, ustalonego pismem Dyrektora Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej [...] z [...] października 1974 r. (k.1-7 akt archiwalnych). Ówczesny sposób obliczania odszkodowania opierał się na sztywnych stawkach, ustalanych normatywnie.

W kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia zasady praworządności (art. 6 kpa), zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), zasady pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 kpa), obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa), a ocena dowodów mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa).

Skoro nie doszło do naruszenia art. 134 § 1 ppsa, ani nie doszło do innych naruszeń przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa), to skargę kasacyjną należało oddalić (art. 184 ppsa).