Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 10/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 137, art. 229
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 maja 2023 r. sprawy ze skargi K.B., D.K., M.K., J.O., A.P., B.S., R.S., R.S.1 i K. F. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 10 listopada 2022 r. nr NWXIV.7581.3.25.2022 w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 10 listopada 2022 r. znak: NWXIV.7581.3.25.2022 Wojewoda Śląski (dalej "Wojewoda" lub "organ odwoławczy") uchylił w całości decyzję Starosty [...] (dalej "Starosta" lub "organ pierwszej instancji") z 16 września 2022 r. znak: [...]. W punkcie drugim sentencji decyzji Wojewoda odmówił zwrotu A.P., K.F., B.S., R.S1., H.F., J.O., K.B. i D.K. udziałów w nieruchomościach położonych w C., oznaczonych działkami o numerach 1 ([...]) i 2 ([...]), znajdujących się w granicach wywłaszczonej działki nr 3, obrębu [...], jednostce ewidencyjnej m. C. W punkcie trzecim sentencji decyzji Wojewoda umorzył postępowanie pierwszej instancji w zakresie zwrotu udziałów we wskazanych wyżej nieruchomościach na rzecz M. K. i R.S.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

Organ pierwszej instancji decyzją z 16 września 2022 r. odmówił wskazanym wyżej wnioskodawcom zwrotu nieruchomości położonych w C., oznaczonych działkami o numerach 1 i 2, w granicach wywłaszczonej działki nr 3 obręb [...] jednostka ewidencyjna m. C. Podstawę prawną pierwszoinstancyjnej decyzji stanowiły przepisy art. 142 ust. 1 w związku z art. 136 ust. 3 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity z dnia podjęcia decyzji: Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.; dalej "u.g.n.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z daty podjęcia decyzji: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.; dalej "k.p.a.".).

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. z wnioskiem o zwrot wskazanych wyżej nieruchomości wystąpiła była współwłaścicielka i spadkobiercy byłych współwłaścicieli. Spadkobiercy wykazali swoje prawa postanowieniami o stwierdzeniu nabycia spadku. W toku postępowania ustalono, że decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z 18 kwietnia 1963 r. numer: [...] wywłaszczono za odszkodowaniem nieruchomość położoną w C., oznaczoną jako działka 3 pod budowę osiedla w C.. Nieruchomość ta stanowiła współwłasność osób wskazanych w ww. decyzji oraz ich spadkobierców. Starosta uznał, że wystąpiła negatywna przesłanka zwrotu żądanych nieruchomości z art. 229 u.g.n. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika bowiem, że wywłaszczony obszar jeszcze przed zmianą numeracji działek został oddany w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w C. (dalej "Spółdzielnia"). Oddanie w użytkowanie wieczyste nastąpiło aktem notarialnym z [...] r. Rep. [...] i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej Kw [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w C. Wpis nastąpił [...]r.

W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawcy zakwestionowali jej prawidłowość.

Decyzją z 10 listopada 2022 r. Wojewoda uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji wskazując, że wywłaszczona nieruchomość stanowiła współwłasność w częściach równych ówczesnych współwłaścicieli tej nieruchomości. Z tego względu orzeczenie o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powinno dotyczyć udziałów w nieruchomości przysługujących poszczególnym wnioskodawcom, a nie nieruchomości jako całości. Uznając za prawidłowe ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji i ich ocenę prawną, tj. że w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka z art. 229 u.g.n. Wojewoda odmówił wnioskodawcom zwrotu udziałów w spornej nieruchomości. Wyjaśnił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wywłaszczona działka nr 3 podlegała na przestrzeni blisko sześćdziesięciu lat wielu podziałom geodezyjnym. Najpierw z działki nr 3 wydzielono działkę nr 4 o powierzchni 5541 m2 i przeniesiono ją do księgi wieczystej KW [...] (wniosek z 25 listopada 1963 r.). Następnie przeniesiono ją do księgi wieczystej KW [...] (wniosek z 11 marca 1966 r.), a potem do księgi wieczystej KW [...] (wniosek z 4 września 1970 r.). W 1994 r. działka nr 4 weszła w skład większej działki nr 5. W kolejnych latach nieruchomość ulegała kolejnym podziałom. Z działki nr 5 po podziale (decyzja Prezydenta Miasta C. z 26 stycznia 1996 r., nr [...]) powstała m. in. działka nr 7 , a z tej działki – działka nr 6 (decyzja Prezydenta Miasta C. z 2 sierpnia 1996 r., nr [...]). Z działki nr 6 po podziale powstały działki m. in. 1 i 2 (decyzja Prezydenta Miasta C. z 10 grudnia 2003 r., nr [...]). Obecnie nieruchomość gruntowa oznaczona jako działka nr 1 (KW [...]) stanowi współwłasność Spółdzielni i Gminy C. w związku z przekształceniem użytkowania wieczystego we własność, a działka nr 2 stanowi własność Gminy C.. Działka nr 4 została oddana w użytkowanie wieczyste Spółdzielni na podstawie aktu notarialnego z [...] r. Rep[...] i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej KW [...] na mocy wpisu z 29 grudnia 1967 r. Z chwilą odłączenia działki nr 4 z księgi wieczystej KW [...] i przeniesienia jej do księgi wieczystej KW [...], wpis dotyczący prawa użytkowania wieczystego również został przeniesiony do tej księgi wieczystej, a następnie do księgi wieczystej KW [...]. Zarówno w dacie dokonania podziału działki nr 7, tj. 2 sierpnia 1996 r., jak i w dacie dokonania podziału działki nr 6, tj. 10 grudnia 2003 r. objęta projektem podziału nieruchomość stanowiła własność Gminy C. i pozostawała w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni. Z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu wynika, że na dzień 1 stycznia 1998 r. obszar odpowiadający wywłaszczonej nieruchomości znajdował się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni ujawnionym w księdze wieczystej. Okoliczność, że Spółdzielnia zbyła na rzecz Gminy C. swoje prawo działki nr 1 nie ma w sprawie znaczenia prawnego, albowiem znaczenie ma stan prawny na 1 stycznia 1998 r. Stan prawny z tego dnia jest wiążący dla ustalenia przysługiwania roszczenia zwrotowego do spornych nieruchomości. W ocenie Wojewody z uwagi na wystąpienie przesłanki wyłączającej roszczenie o zwrot nieruchomości z art. 229 u.g.n. wyłączone jest tym samym merytoryczne badanie wniosku.

Odnośnie rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania Wojewoda wyjaśnił, że M.K. i R.S. wnioski o zwrot nieruchomości złożyli po upływie terminu z art. 136 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 15 zzr ust. 1 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568; dalej "ustawa z 31 marca 2020") oraz w związku z art. 46 pkt 20 i art. 68 ust. 1-4 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875; dalej "ustawa z 14 maja 2020 r."). Roszczenia tych wnioskodawców wygasły, a postępowanie prowadzone przez organ pierwszej instancji w części dotyczącej zwrotu ich udziałów w spornej nieruchomości było bezprzedmiotowe.

Z rozstrzygnięciem Wojewody nie zgodzili się wnioskujący o zwrot spornej nieruchomości, tj. A.P., K.F., B.S., R.S., H.F., J.O., K.B., D.K., M.K. i R.S. (dalej "skarżący"). W miejsce zmarłej H.F. do postępowania przystąpiła K.F. jako jej następczyni prawna.

Skarżący zarzucili, że zaskarżona decyzja została wydana bez dokładnego przeglądu wszystkich dostępnych dokumentów. Nie przeprowadzono analizy źródła pochodzenia ksiąg wieczystych wyszczególnionych w decyzji Wojewody, a dotyczących działek o numerach 1 i 2 tzn. nie wytłumaczono na jakich zasadach prawnych zostały one założone w Sądzie Rejonowym w C.

Skarżący zarzucili, że Wojewoda nie rozpatrzył ich wniosku o zwrot nieruchomości położonej przy ul. [...] zapisanej w księdze wieczystej KW [...], a objętej decyzją wywłaszczeniową znak [...] z 4 kwietnia 1972 r.

Wojewoda nie wziął pod uwagę, że wspomniane działki nadal zapisane są w księdze wieczystej skarżących o numerze [...]. Wojewoda wydając decyzję oparł się na niepełnej dokumentacji sporządzonej przez Starostwo Powiatowe w K.. Starostwo nie przedłożyło m. in. protokołu z wizji lokalnej z 21.01.2022 r. i mapy terenu z uwzględnieniem usytuowania obiektów na działkach nr 1 i 2.

Wyłączenie przez Wojewodę skarżących R.S. i M.K. nie było zasadne, skoro po dwuletniej analizie dostarczanych przez nich dokumentów zostali zobowiązani do przedłożenia oryginałów postanowień o nabyciu spadków, ponosząc z tego tytułu koszty finansowe.

Wojewoda uznał, że wywłaszczenie jest prawnie skuteczne jednak wywłaszczenie nie spełniło celów wywłaszczenia, tj. nie zapłacono odszkodowania ani nie oddano żadnej działki w zamian, a także nie ma odpowiednich adnotacji o wywłaszczeniu w księdze wieczystej KW [...], w której tylko skarżący widnieją jako współwłaściciele (spadkobiercy) spornych działek.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że sprawa nieruchomości położonej przy ul. [...] stanowi odrębną sprawę i nie była przedmiotem postępowania, którego dotyczy skarga. Podkreślił, że nie dopatrzył się braków w materiale dowodowym zgromadzonym przez organ pierwszej instancji, które wymagałyby uzupełnienia bądź przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Starostę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).

Wyjaśnić także należy, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., z uwagi na to, że organ odwoławczy złożył wniosek o zastosowanie tego trybu postępowania, zaś ani skarżący ani uczestnicy postępowania nie zażądali przeprowadzenia rozprawy.

Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Wojewoda odmówił zwrotu udziałów w nieruchomościach nr 1 i 2, znajdujących się w granicach wywłaszczonej działki nr 3, z uwagi na wystąpienie w sprawie przesłanki negatywnej z art. 229 u.g.n. Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości jest wydawana przez organ w sytuacji spełnienia przesłanek pozytywnych z art. 136 i 137 u.g.n., przy jednoczesnym braku przesłanki negatywnej z art. 229 u.g.n.

Zgodnie z art. 229 u.g.n. roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, tj. roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie u.g.n. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. U.g.n. weszła zaś w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. (art. 242). Przepis art. 229 u.g.n. ma zatem zastosowanie wówczas, gdy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed 1 stycznia 1998 r. i stan taki istniał na dzień wejścia w życie u.g.n., tj. na dzień 1 stycznia 1998 r. (por. wyroki NSA: z 13 maja 2016 r., I OSK 1889/14; z 30 stycznia 2020 r. I OSK 1284/18 - opublikowane w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). W sytuacji, kiedy przed 1 stycznia 1998 roku nieruchomość sprzedano albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, które ujawniono również przed tą datą w księdze wieczystej, roszczenie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej nie przysługuje, choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w związku z art. 137 u.g.n. Z chwilą realizacji przesłanki z art. 229 u.g.n. nieruchomość wchodzi bowiem do obrotu cywilnoprawnego i co do zasady jej zwrot nie będzie możliwy, niezależnie od wystąpienia przesłanek zbędności (por. wyrok NSA z 11 września 2020 r., I OSK 210/20, opubl. w CBOSA).

Jak wynika z ustalonego przez organy stanu faktycznego obszar znajdujący się w granicach wywłaszczonej działki nr 3 na dzień 1 stycznia 1998 r. pozostawał w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni, które to prawo zostało ustanowione i ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r. Organy ustaliły, że działka nr 4 (wydzielona z działki nr 3 i objęta księgą wieczystą KW [...]) została oddana w użytkowanie wieczyste Spółdzielni na podstawie aktu notarialnego z [...] r. Rep. [...], a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej KW [...] na mocy wpisu z 29 grudnia 1967 r. (w związku z przeniesieniem działki nr 4 na podstawie wniosku z 11 marca 1966 r. do księgi wieczystej KW [...]). Z chwilą odłączenia działki nr 4 z księgi wieczystej KW [...] i przeniesienia jej do księgi wieczystej KW [...], wpis dotyczący prawa użytkowania wieczystego został umieszczony w księdze wieczystej KW [...]. Następnie po zamknięciu księgi wieczystej KW [...] wpis dotyczący użytkowania wieczystego został przeniesiony do księgi wieczystej KW [...] (użytkowanie wieczyste wpisano 7 grudnia 1970 r.). W 1994 r. działka nr 4 weszła w skład większej działki nr 5, z działki 5 w styczniu 1996 r. po podziale powstała m. in. działka 7, zaś z działki 7 w sierpniu 1996 r. wydzielono m. in. działkę nr 6. Z działki nr 6 po podziale powstały działki m. in. 1 i 2. Z analizy wpisów i akt księgi wieczystej KW [...] wynika, że zarówno w dacie dokonania podziału działki nr 7, tj. 2 sierpnia 1996 r., jak i w dacie dokonania podziału działki nr 6, tj. 10 grudnia 2003 r. objęta projektem podziału nieruchomość stanowiła własność Gminy C. i pozostawała w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni.

W świetle wskazanych powyżej dokonanych przez organy ustaleń faktycznych, należy uznać, że w sprawie zaistniała negatywna przesłanka z art. 229 u.g.n. Mianowicie doszło do ustanowienia na wywłaszczonej nieruchomości prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, tj. Spółdzielni i nastąpił wpis tego prawa do księgi wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r. Ponadto taki stan rzeczy istniał na dzień 1 stycznia 1998 r. Oznacza to, że w stosunku do skarżących nie powstało roszczenie o zwrot nieruchomości. Nie ma przy tym znaczenia, że po dniu 1 stycznia 1998 r. prawo użytkowania wieczystego Spółdzielni zostało przekształcone w prawo własności (działka nr 1) oraz zbyte na rzecz Gminy C. (działka nr 2). Jeżeli bowiem w dniu 1 stycznia 1998 r. spełniły się przesłanki określone w art. 229 u.g.n., to wynikające z tego nieprzysługiwanie w tym dniu roszczenia o zwrot nieruchomości nie może być zniesione w późniejszym czasie. Dla oceny ziszczenia się przesłanki z art. 229 u.g.n. nie mają znaczenia późniejsze zmiany w stanie prawnym nieruchomości albo jej części (por. wyrok NSA z 7 maja 2021 r., I OSK 3159/18, opubl. w CBOSA).

Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać, że organy zebrały ten materiał w sposób możliwie pełny i szczegółowo go przeanalizowały nie pomijając przy tym żadnych istotnych zagadnień czy okoliczności, które z materiału dowodowego wynikają. W aktach administracyjnych znajdują się wydruki z ksiąg wieczystych, kserokopie dokumentów zgromadzonych w aktach ksiąg wieczystych (w tym KW [...]), decyzje podziałowe, wypisy z rejestru gruntów, opisy i mapy, a także dokumentacja dotycząca postępowania wywłaszczeniowego oraz dokumenty wykazujące następstwo prawne po zmarłych współwłaścicielach wywłaszczonej nieruchomości. W ocenie Sądu organy w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie administracyjne, zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Należy podkreślić, że ustalenie, że po stronie skarżących nie powstało wynikające z art. 136 ust. 3 u.g.n. roszczenie o zwrot udziałów w wywłaszczonej nieruchomości skutkowało tym, że organy nie miały obowiązku badać, czy zostały spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości z art. 136 i art. 137 u.g.n. Zaistnienie przesłanki z art. 229 u.g.n. uzasadnia rozstrzygnięcie o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, bez przeprowadzania postępowania dowodowego i ustalania m. in. czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Wobec tego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do poczynienia ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W tych okolicznościach za bezzasadne należy uznać zarzuty skarżących, że zaskarżona decyzja została wydana bez dokładnego przeglądu wszystkich dostępnych dokumentów. Zauważyć należy, że skarżący nie wskazali jakie dowody bądź okoliczności Wojewoda pominął i jakie to mogło mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Należy przy tym mieć na uwadze, że organ administracji publicznej nie może podważać poprawności wpisów w księdze wieczystej, ani dokonywać oceny prawidłowości załączonych do wniosku o dokonanie wpisu dokumentów. Wpis do księgi wieczystej, stosownie do art. 6268 § 6 kodeksu postępowania cywilnego, jest orzeczeniem co do istoty sprawy, którego organ administracji publicznej nie może kwestionować ani modyfikować.

Bezzasadny jest także zarzut skarżących dotyczący sposobu przeprowadzenia oględzin terenu w dniu 21 stycznia 2022 r i ich udokumentowania. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że oględziny nieruchomości zostały przeprowadzone z udziałem skarżących 27 stycznia 2022 r., a nie 21 stycznia 2022 r. Protokół z oględzin nieruchomości z 27 stycznia 2022 r. znajduje się w aktach sprawy administracyjnej. Natomiast okoliczności związane z realizacją celu wywłaszczenia nieruchomości (ustalenie dokładnych dat budowy budynków, placu zabaw i przedszkola oraz nasadzeń drzew) nie mają znaczenia w sprawie, w której nieruchomość nie może być zwrócona ze względu na zaistnienie przesłanki negatywnej z art. 229 u.g.n. Poza tym także i w przypadku omawianego zarzutu skarżący w żaden sposób nie wykazali, że opisane przez niech naruszenie wpłynęło lub mogło wpłynąć na treść zaskarżonej decyzji.

Jako bezzasadne należy ocenić zarzuty dotyczące tego, że wywłaszczenie nie jest prawnie skuteczne, tj. nie doszło do spełnienia celów wywłaszczenia, wypłaty odszkodowania oraz brak jest odpowiednich adnotacji o wywłaszczeniu w księdze wieczystej skarżących KW [...]. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że wywłaszczona działka nr 3 została odłączona z księgi wieczystej skarżących KW [...] i przeniesiona do nowej księgi wieczystej KW [...] (wniosek z 23 listopada 1963 r.). Wobec tego dla wywłaszczonej działki założono nową księgę wieczystą. Następnie należy wskazać, że w sytuacji zaistnienia podstawy do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z art. 229 u.g.n. organy administracji rozstrzygające sprawę o zwrot nie są zobligowane do badania zaistnienia przesłanek z art. 136 i art. 137 u.g.n., w tym ustalania realizacji bądź nie celu wywłaszczenia oraz kwestii związanych z wypłatą odszkodowania. Kwestia wypłaty bądź braku wypłaty odszkodowania miałaby znaczenie jedynie przy wydaniu decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości i rozliczeniach z tym związanych. Podkreślić także trzeba, że rozstrzygnięcie sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależnione wyłącznie od zaistnienia przesłanek z art. 136 i 137 u.g.n. oraz braku przesłanki negatywnej z art. 229 u.g.n. W postępowaniu tym nie bada się legalności decyzji wywłaszczeniowej (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2022 r., I OSK 1663/21, opubl. w CBOSA).

W ocenie Sądu brak jest także podstaw do uwzględnienia zarzutu skarżących odnośnie zawartego w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania w stosunku do skarżących M.K. i R.S. Wojewoda słusznie zauważył, że możliwość wystąpienia z żądaniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest ograniczona czasowo, a wskazani wyżej skarżący wnioski o zwrot nieruchomości złożyli po upływie terminu wynikającego z art. 136 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 15 zzr ust. 1 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. oraz art. 46 pkt 20 i art. 68 ust. 1-4 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego skarżący złożyli stosowne wnioski o zwrot nieruchomości 1 lutego i 12 marca 2021 r., a zatem dokonali tej czynności już po upływie przewidzianego przepisami prawa terminu tj. po dniu 7 lipca 2020 r. Zauważyć należy, że termin na złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości posiada materialnoprawny charakter i z tego powodu nie podlega on przywróceniu. Ustalenia Wojewody należy zatem uznać za prawidłowe, a rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania za zasadne i znajdujące oparcie w przepisach prawa.

Jak wyjaśnił Wojewoda kwestia wniosku o zwrot nieruchomości położonej przy ul. [...] stanowi odrębną sprawę administracyjną, a zatem nie była przedmiotem postępowania, którego dotyczy skarga.

Na zakończenie należy wskazać, że w orzecznictwie i w doktrynie istnieje rozbieżność co do tego jakiej treści decyzja powinna być wydana w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanki negatywnej z art. 229 u.g.n. Mianowicie czy należy postępowanie w przedmiocie zwrotu nieruchomości umorzyć jako bezprzedmiotowe, czy też wydać decyzję merytoryczną o odmowie zwrotu. Sąd przychyla się do stanowiska, że ustalenie przesłanki z art. 229 u.g.n. powinno skutkować decyzją o odmowie zwrotu, nie zaś umorzeniem postępowania, gdyż istnieje przedmiot postępowania, a jedynie na skutek zaistnienia przesłanki negatywnej, ustalonej w toku postępowania, zwrot nie jest możliwy (por. wyrok WSA w Warszawie z 30 czerwca 2005 r., I SA/Wa 765/04; wyrok WSA w Gdańsku z 14 listopada 2007 r., II SA/Gd 500/07 oraz wyrok NSA z 20 kwietnia 2011 r., I OSK 904/10 – opubl. w CBOSA).

Należy jednak podkreślić, że oba rodzaje rozstrzygnięć prowadzą do tego samego skutku tj. braku możliwości uwzględnienia wniosku o zwrot nieruchomości (por. wyrok NSA z 7 października 2010 r., I OSK 1673/09, opubl. w CBOSA). Jak słusznie podkreśla się w doktrynie niezależnie od przyjętej koncepcji wyłączenie w art. 229 u.g.n. roszczenia o zwrot nieruchomości stanowi samodzielną, negatywną przesłankę zwrotu, wyłączającą konieczność badania merytorycznych uwarunkowań i przesłanek określonych w art. 136 i art. 137 u.g.n.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.