Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1108/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Adam Gołuch, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2024 r. sprawy ze skargi I.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 10 listopada 2023 r. nr SKO.L/41.6/175/2023/21649 w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 10 listopada 2023 r., nr SKO.L/41.6/175/2023/21649 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO) po rozpatrzeniu odwołania I. K.

(dalej: Skarżąca) od decyzji utrzymało w mocy całości decyzję z 2 października 2023 r. Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Dodatków Mieszkaniowych Ośrodka Pomocy Społecznej w S. (dalej: Kierownik Działu) wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta S. z 02 października 2022 r., nr [...] o uchyleniu w całości decyzji z 26 listopada 2021 r. nr [...] przyznającej Skarżącej dodatek mieszkaniowy na okres od 01 listopada 2021 r. do 30 kwietnia

2022 r. w wysokości 366,87 zł (słownie: trzysta sześćdziesiąt sześć złotych 87/100 groszy) miesięcznie, w tym ryczałt na zakup opału 23,52 zł. oraz o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego Skarżącej na okres od 01 listopada 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r.

Podstawą prawną decyzji był art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022r., poz. 2000; dalej: k.p.a.) oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 570).

Rozstrzygnięcie nastąpiło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 15 października 2021 r. U. I. złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego dla Skarżącej. Do wniosku załączyła pełnomocnictwo, z którego wynikało, Skarżąca upoważnia do złożenia w jej imieniu wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Na podstawie tak złożonego wniosku Kierownik Działu decyzją z 26 listopada 2021 r. przyznał Skarżącej dodatek mieszkaniowy na okres od 01 listopada 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r. w wysokości 366,87 zł miesięcznie, w tym ryczałt za zakup opału 23,52 zł.

W związku z wyjściem na jaw nowych okoliczności pismem z 06 maja 2022 r. zawiadomiona została Prokuratura Rejonowa w C. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez U. I. poprzez podrobienie podpisów Skarżącej i użyciu ich jako autentycznych na wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego z 15 października 2021 r. oraz na pełnomocnictwie załączonym do wniosku.

Prokuratura Rejonowa w C. w trakcie dochodzenia potwierdziła, iż doszło do czynu zabronionego, jednakże postanowieniem z dnia 08 sierpnia 2022 r. umorzyła dochodzenie z uwagi na stwierdzenie jego znikomej szkodliwości. Z uzasadnienia w/w postanowienia wynika, iż przesłuchana w charakterze świadka U. I. zeznała, iż z uwagi na to, że jej córka miała wtedy małe dziecko, to chcąc zaoszczędzić czas pomogła jej w wypełnianiu dokumentacji związanej z przedmiotowym wnioskiem. Za zgodą Skarżącej i w jej imieniu wypełniła całość dokumentacji, w tym podpisała się w jej imieniu na tej dokumentacji.

W tej sytuacji Kierownik Działu postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2023 r. wznowił z urzędu postępowanie zakończone ostateczną decyzją z 26 listopada 2021 r. Po jego przeprowadzeniu wydał w dniu 2 października 2022 r. decyzję, którą uchylił w całości decyzję z 26 listopada 2021 r. przyznającą Skarżącej dodatek mieszkaniowy na okres od 01 listopada 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r. w wysokości 366,87 zł. miesięcznie, w tym ryczałt na zakup opału 23,52 zł. oraz odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego Skarżącej na okres 01 listopada 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r.

W uzasadnieniu decyzji Kierownik Działu wskazał, że w rozpatrywanej sprawie wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie został podpisany przez Skarżącą. Pełnomocnictwo również nie zostało przez nią podpisane, co potwierdziła U. I. w trakcie zeznań w Prokuraturze Rejonowej w C.. Nie można wiec uznać, aby doszło do skutecznego pod względem prawnym złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego.

Od tej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie. Podniosła w nim, że twierdzenie jakoby w jej imieniu działała matka jaka pełnomocnik nie jest prawdziwe, gdyż w przypadku decyzji nr [...] działała osobiście. Wniosek na dodatek mieszkaniowy złożono na męża S. a pełnomocnikiem miała być jej matka. Z uwagi na fakt, że teściowa nie mogła reprezentować zięcia bez opłaty za pełnomocnictwo, Skarżąca osobiście załatwiała formalności. Dlatego przepisywała dokumenty na swoje imię i uczyniła to w obecności urzędniczki z opieki społecznej. Prosiła matkę żeby sprawdziła te dokumenty ale odmówiono jej tego, gdyż nie była pełnomocnikiem.

Skarżąca podkreśliła, że istotą przyznania dodatku mieszkaniowego jest spełnienie dwóch kryteriów: dochodowego i powierzchniowego. Natomiast wykorzystanie sytuacji, w której jej matka nie zdając sobie sprawy z konsekwencji podpisania się "za kogoś" jest niesprawiedliwe, zwłaszcza, że prokurator umorzył postępowanie, a Sąd Rejonowy w C. zwrócił dokumenty.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy SKO utrzymało decyzję w mocy. W uzasadnieniu przedstawiło obowiązujący w sprawie stan prawny. Wyjaśniło, że kluczowym było wyjście na jaw okoliczności faktycznej jaką było to, iż decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Prokurator Rejonowy w tezach uzasadnienia postanowienia o umorzeniu dochodzenia na stronie 10 podniósł między innymi, iż zgromadzony materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, U. I. podrobiła podpisy Skarżącej i S. K. kolejno na wnioskach o dodatki mieszkaniowe i załączone do nich dokumentacji z dat 30 lipca 2019 r., 15 października 2021 r. i 6 kwietnia 2022 r. Wobec tego wydanie decyzji odmawiającej przyznania dodatku mieszkaniowego jest prawnie uzasadnione.

Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, o których mowa w ust. 1, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Należności te wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Wypłatę dodatku mieszkaniowego w skorygowanej wysokości wstrzymuje się do czasu wyegzekwowania należności.

W skardze Skarżąca podniosła, że art.7 ust.9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych mówi o zwrocie nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, a podpis nie jest uwzględniony jako powód zwrotu dodatku. W ocenie Skarżącej stanowi to nadinterpretację prawa. OPS zgłosił prokuratorowi zarzut o podrobieniu podpisów, ale Sąd Rejonowy umorzył postępowanie i nie zniszczył dokumentów oddając je OPS- owi. Skarżąca oświadczyła, że pełnomocnictwa matce udzieliła ustnie, a prawo polskie nie zabrania udzielenia pełnomocnictwa w sposób dorozumiany (w tym również w formie ustnej). Decydująca tu być powinna wola osoby dokonującej czynności prawnej (w tym przypadku mocodawcy pełnomocnika). Z uwagi na fakt, że OPS wymagał pisemnego pełnomocnictwa, matka Skarżącej sporządziła taki dokument i podpisała się za Skarżącą. Było to przestępstwo popełnione nieumyślnie i nieświadomie. Poza tym procedura przyznawania dodatków mieszkaniowych wymaga osobistego (lub przez pełnomocnika) uczestnictwa w tworzeniu dokumentów. Tak więc pracownik przyjmujący wniosek powinien sprawdzić czy wszystko jest w porządku i zwrócić uwagę na błędy i nieprawidłowości czy niewłaściwe podpisy i odmówić przyjęcia niewiarygodnych dokumentów. OPS podważając swoje decyzji po czasie naraził Skarżącą na konsekwencje finansowe, w których osobiście nie zawiniła. Dane zawarte w deklaracji i wniosku były prawdziwe, a więc nie został złamany art. 7 ust. 9 o dodatkach mieszkaniowych.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymując swoje stanowisko wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego.

Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz.1634 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Natomiast według art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja SKO z 10 listopada 2023 r. którą utrzymało w mocy całości decyzję Kierownika Działu o uchyleniu w całości decyzji z 26 listopada 2021 r. przyznającą Skarżącej dodatek mieszkaniowy na okres od 01 listopada 2021r. do 30 kwietnia 2022 r. w wysokości 366,87 zł miesięcznie, w tym ryczałt na zakup opału 23,52 zł oraz o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego Skarżącej na okres od 01 listopada 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r.

Podkreślenia wymaga, że zaskarżona decyzja wydana została w trybie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji Kierownika Działu z 26 listopada 2021 r. nr [...] o przyznaniu Skarżącej dodatku mieszkaniowego.

W tym miejscu zauważyć należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową wyliczoną enumeratywnie w przepisach prawa procesowego lub ustawach szczególnych (zob. W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu, Warszawa 1983, s. 242). W uchwale siedmiu sędziów NSA z 2 grudnia 2002 r. sygn. akt OPS 11/02 (ONSA 2003, z. 3, poz. 86) wskazano, że celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego; ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym oraz - w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (por. wyrok WSA w Lublinie z 27 lipca 2023r., sygn. akt II SA/Lu 476/23).

Postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów. W pierwszym z nich organ bada, czy istnieją przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania. W kolejnej fazie tj. po wznowieniu postępowania, wobec uprzedniego stwierdzenia zaistnienia ww. przesłanek, organ ponownie rozpatruje i rozstrzyga sprawę administracyjną, biorąc jednak pod uwagę aktualny stan faktyczny i prawny (por. wyrok WSA w Szczecinie z 5 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 928/19). Enumeratywny katalog przesłanek wznowienia postępowania zawarty jest w art. 145 § 1, 145a § 1 oraz art. 145b § 1 k.p.a. Jak słusznie zauważył WSA w Opolu podstawy prawne do wznowienia postępowania administracyjnego nie posiadają jednolitego charakteru. Obecnie nie można już twierdzić, że są to jedynie kwalifikowane wady procesowe tkwiące w postępowaniu organu administracji publicznej poprzedzającym wydanie decyzji ostatecznej rozstrzygającej sprawę materialną. Współcześnie przyjmuje się, że owa weryfikacja musi nastąpić nie tylko wówczas, gdy postępowanie poprzedzające wydanie decyzji dotknięte było kwalifikowaną wadą wyliczoną w przepisach prawa procesowego, ale także wówczas, gdy stan faktyczny bądź stan prawny, przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia sprawy, okazał się następczo inny. Jeśli chodzi o stan faktyczny, to może tu wchodzić w grę sytuacja, gdy zostaje ujawniona nowa oraz istotna dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność faktyczna (lub środek dowodowy) istniejąca uprzednio ale nieznana organowi załatwiającemu sprawę. (por. wyrok WSA w Opolu z 12 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Op 331/19).

Z akt sprawy oraz uzasadnień decyzji organów obu instancji wynika, że choć organy za podstawę wznowienia postępowania administracyjnego uznały art. 145 § 1 pkt.5 k.p.a., to w istocie oparły się na art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Nastąpiło to być może z uwagi na okoliczności faktyczne sprawy (posłużenie się przez Skarżącą w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym fałszywym dowodem (wnioskiem ze sfałszowanym podpisem), co in abstracto samo w sobie stanowi czyn karalny) oraz fakt, że obie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego odnoszą się do sfery prawnokarnej.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. nie znajduje zastosowania, bowiem nie mamy do czynienia z sytuacją wydania decyzji w wyniku przestępstwa. Wskazana przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego ograniczona jest przedmiotowo wyłącznie do stanów faktycznych, w których w wyniku przestępstwa została wydana decyzja (decyzja jest niejako bezpośrednim efektem przestępstwa). Wydanie decyzji w wyniku przestępstwa to przypadek, gdy czyn karalny skierowany był wobec funkcjonariusza publicznego lub funkcjonariusz publiczny uczestniczył w czynie karalnym, w wyniku którego została wydana decyzja. Ponadto wskazana podstawa wznowienia postępowania odnosi się wyłącznie do przestępstw dotyczących wydania decyzji przez organ administracji publicznej, a zatem przestępstw przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego określonych w rozdziale XXIX ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 17; dalej: k.k.) Przesłanka ta pozostaje w związku z czynnościami podmiotów i uczestników postępowania oraz czynnościami wobec organu (np. groźby, udzielenia bądź obiecania udzielenia korzyści majątkowej). Do stanowiska tego przychylił się również NSA w wyroku z dnia 23 czerwca 2016 r. (sygn. akt I OSK 2510/14) stwierdzając, że przesłanka wznowienia postępowania wyliczona w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. ograniczona jest przedmiotowo wyłącznie do stanów faktycznych, w których wydana decyzja była wynikiem przestępstwa, w którym czyn karalny skierowany był wobec funkcjonariusza publicznego lub funkcjonariusz publiczny uczestniczył w czynie karalnym, w wyniku którego została wydana decyzja. Tak więc art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. odnosi się wyłącznie do przestępstw dotyczących wydania decyzji przez organ administracji publicznej, a zatem przestępstw przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego określonych w rozdziale XXIX KK. Sąd podziela tym samym stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 16 listopada 2012 r., sygn. akt I FSK 1930/11; wyroku WSA w Opolu z 12 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Op 331/19; wyroku NSA z 23 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2510/14; wyroku NSA z 17 października 2023 r., sygn. akt II GSK 894/20.

Zatem w ocenie Sądu norma art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. nie ma zastosowania, gdy wynikiem przestępstwa (czynu karalnego) były okoliczności faktyczne sprawy. A z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy.

W sprawie nie jest spornym fakt, że podrobiony został podpis Skarżącej na wniosku z 15 października 2021 r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Przyznała się do tego matka Skarżącej w postępowaniu prowadzonym przez Prokuratora Rejonowego w C. (s. 10 postanowienia z dnia 8 sierpnia 2022 r. sygn. akt [...] o umorzeniu postępowanie w sprawie podrobienia podpisów – karta 26 akt administracyjnych organu I instancji). Potwierdza to także sama Skarżąca w odwołaniu od decyzji (karta 1 akt administracyjnych organu II instancji) oraz w skardze.

W niniejszej sprawie sporne jest natomiast, czy postanowienie Prokuratora Rejonowego w C. postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2022 r. sygn. akt [...] o umorzeniu postępowanie w sprawie podrobienia podpisów posiada walor orzeczenia stwierdzającego fałszywość tego dokumentu, a także to, czy prokurator jest organem właściwym do stwierdzenia fałszu dokumentu.

Jak trafnie wskazał WSA w Warszawie w wyroku z 14 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1811/05, aby skutecznie wykazać zaistnienie podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. muszą łącznie wystąpić trzy przesłanki:1) w decyzji ostatecznej organ administracyjny rzeczywiście poczynił ustalenia faktyczne z powołaniem się na sfałszowany dowód; 2) sfałszowanie musi zostać stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu (chyba, że zajdą okoliczności, o których mowa w art. 145 § 2 lub 3 k.p.a. tzn. można wznowić postępowanie przed wydaniem orzeczenia sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste lub wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo szkody dla interesu społecznego, a także wówczas gdy postępowania przed sadem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub innych przyczyn określonych w przepisach prawa); 3) na sfałszowanym dowodzie oparte zostało takie ustalenie, które miało wpływ na rozstrzygnięcie decyzją ostateczną. Te wszystkie przesłanki muszą wystąpić łącznie, jeżeli zatem nawet jedna z nich nie wystąpi, nie można mówić o zaistnieniu podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. (por. wyrok WSA w Lublinie z 27 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 476/23).

Jednocześnie przyjmuje się, że dokument jest fałszywy, gdy istnieją wątpliwości co do tego czy został wystawiony przez właściwą osobę lub instytucję, czy treść dokumentu jest zgodna z rzeczywistością, czy jego treść nie została w jakikolwiek sposób zmieniona w stosunku do pierwotnej treści nadanej przez wystawcę dokumentu. Fałszywym dokumentem może być zarówno dokument podrobiony oraz przerobiony, jak i dokument, którego treść została sfałszowana. Fałsz dokumentu może przybrać formę fałszu materialnego lub intelektualnego. Fałsz materialny odnosi się do formy dokumentu, natomiast fałsz intelektualny do jego treści, gdy forma jest autentyczna (zob.: B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008, s. 658-659; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 1203/07; wyrok WSA w Opolu z 12 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Op 331/19).

Podkreślenia również wymaga, że jakkolwiek postępowania administracyjne i karne są niezależnymi od siebie postępowaniami funkcjonującymi w różnych płaszczyznach materialnoprawnych, nie można wykluczyć wzajemnych powiązań w zakresie postępowania dowodowego. Wprawdzie w badanej sprawie nie doszło do wyrokowania przez sąd powszechny ze względu na umorzenie postępowania przez prokuratora, jednak w toku postępowania karnego została stwierdzona fałszywość dokumentów, jakimi posłużono się w postępowaniu administracyjnym. Umorzenie postępowania prokuratorskiego stało się konieczne ze względu na stwierdzenie znikomej szkodliwości.

Należy mieć również na uwadze odmienność celów postępowania karnego i administracyjnego. Postępowanie karne prowadzone jest przede wszystkim po to, aby: "sprawca przestępstwa został wykryty i pociągnięty do odpowiedzialności karnej, a osoba niewinna nie poniosła tej odpowiedzialności" (art. 2 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego; tekst jedn. Dz. U. z 2024r. poz. 37 z późn. zm). W przedstawionym stanie faktycznym celem postępowania karnego nie było zatem stwierdzenie fałszu dokumentu, tylko skazanie sprawcy za popełnienie przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów. Nieosiągnięcie celu postępowania karnego ze względu na znikomą szkodliwość nie oznacza, że w postępowaniu administracyjnym nie można wykorzystać dowodów zebranych uprzednio w postępowaniu przed innymi organami, co eliminowałoby konieczność ich powtórnego przeprowadzenia przez organ administracji publicznej.

W ocenie Sądu w rozpoznawanym stanie faktycznym sprawy dopuszczenie się czynu zabronionego w postaci fałszerstwa dowodu jest niewątpliwa. Na taką ocenę nie ma wpływu fakt, że nie doszło do ukarania sprawcy tego czynu prawomocnym orzeczenie. sądu. Ta okoliczność nie ma wpływu na możliwość wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. W badanej przez Sąd sprawie postanowienie Prokuratora Rejonowego w C. z 8 sierpnia 2022 r. stało się prawomocne pod względem procesowym, zatem uznać je należy za prawomocne orzeczenie innego organu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a. Taki też pogląd prezentuje NSA w wyroku z dnia 26 maja 2011 r. (sygn. akt I OSK 1109/1), zaliczając postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego (z powodu niewykrycia sprawcy) jako przypadek stwierdzenia przez organ uprawniony faktu zaistnienia przestępstwa, przy jednoczesnym wskazaniu przeszkody natury faktycznej, uniemożliwiającej skierowanie sprawy na drogę sądową. Stanowisko takie wyraził również WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 15 października 2019 r. (sygn. akt II SA/Gl 733/19) uznając, że prawomocne postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa z powodu przedawnienia jest właśnie orzeczeniem organu innego niż sąd, stwierdzającym sfałszowanie dowodu.

Oczywistość posłużenia się fałszywym wnioskiem nakazywała we wznowionym postępowaniu uchylenie dotychczasowej decyzji o przyznaniu Skarżącej dodatku mieszkaniowego na okres od 01 listopada 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r. w wysokości 366,87 zł , w tym ryczałt na zakup opału 23,52 zł. oraz orzec o odmowie przyznania Skarżącej dodatku mieszkaniowego na okres od 01 listopada 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r.

Przepis art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi bowiem, że organ administracji po przeprowadzeniu wznowionego postępowania uchyla dotychczasową decyzję, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Bezpodstawnym jest zarzut Skarżącej, że skoro udzieliła swojej matce ustnego pełnomocnictwa, a fakt podrobienia jej podpisu na wniosku z 15 października 2021 r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego i pełnomocnictwie do jego złożenia miał miejsce za jej wiedzą i przyzwoleniem, to nie ma mowy o sfałszowaniu podpisu. Tymczasem Sąd Najwyższy wyraźnie wskazał w wyroku z 25 października 1979 r. (sygn. akt II KR 10/79, OSNPG 1980, nr 11, poz. 127) że cyt. "Dokument jest podrobiony wówczas, gdy nie pochodzi od tej osoby, w której imieniu został sporządzony. Podpisanie innej osoby jej nazwiskiem na dokumencie mającym znaczenie prawne, nawet za zgodą tej osoby, stanowi przestępstwo z art. 265 k.k.". W innym orzeczeniu Sąd Najwyższy podkreślił, że znamiona fałszerstwa realizuje także zachowanie polegające na podpisaniu się na dokumencie mającym znaczenie prawne cudzym imieniem i nazwiskiem nawet jeśli jest to dokonywane za zgodą takiej osoby (wyrok SN z dnia 9 września 2010 r. sygn. akt V KKN 29/2001). Dla bytu przestępstwa z art. 270 § 1 kk zupełnie obojętne jest to, czy osoba, której podpis podrobiono na dokumencie, wiedziała o tym lub wyraziła na to zgodę, czy też nie. Dokument jest bowiem podrobiony wówczas, gdy nie pochodzi od osoby, w której imieniu został sporządzony. Podpisanie innej osoby jej nazwiskiem na dokumencie mającym znaczenie prawne, nawet za zgodą tej osoby, stanowi przestępstwo z art. 265 kk z 1969 r. (por. wyrok z dnia 25 października 1979 r. II KR 10/79 OSNPG 1980/11 poz. 127 str. 7).

Odnosząc się do zarzutu bezpodstawnego zastosowania art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wypada podkreślić, że ustawodawca wprowadził w nim swoistą sankcję za podanie nieprawdziwych danych w deklaracji o wysokości dochodów lub we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Jak bowiem wynika z treści w/w przepisu jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, o których mowa w ust. 1, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości.(....) Oznacza to, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości wynika wprost z ustawy. Rozstrzygnięcie w tym zakresie nie należy więc do kompetencji organów, które obowiązane są i uprawnione jedynie do ustalenia w określonych okolicznościach zaistnienia przesłanek warunkujących wznowienie postępowania. Jeżeli na skutek tego postępowania stwierdzono, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, obowiązek zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości powstaje tu z mocy prawa, a należności te podlegają ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji (art. 2 § 1 pkt 5 w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505), bez potrzeby konkretyzacji tego obowiązku w formie decyzji administracyjnej. Problem zwrotu tych należności jest więc sprawą odrębną. Skarżący mają możliwość, w odrębnym trybie, zwrócenia się do Prezydenta Miasta S. o rozłożenie na raty lub umorzenie w całości bądź w części spornej należności.

W przedmiotowej sprawie de facto Skarżąca nie złożyła wniosku o dodatek mieszkaniowy, a mimo to był on przez nią pobierany. Skarżąca jest zatem z mocy prawa tj. art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych zobowiązana zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Nie znajdując w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada prawu materialnemu, względnie że wydana została z mającym, co najmniej istotny wpływ na wynik sprawy, naruszeniem przepisów postępowania podatkowego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.