Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1197/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 136
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie: WSA Beata Łomnicka WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. B. i C. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2017 r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących M. B. i C. R. kwotę [...]zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Umową sprzedaży z dnia [...] października 1970 r., sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep Nr [...] Skarb Państwa nabył, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tj. Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79) od J. G. nieruchomość, oznaczoną jako parcela budowlana l. kat. [...] gm. kat. [...] oraz jako parcela gruntowa l. kat. [...] gm. kat. Z., opisane w księdze wieczystej Kw [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Z.. Nabycie przedmiotowej nieruchomości, stosownie do treści w/w aktu notarialnego nastąpiło na "cele realizacji Osiedla Mieszkaniowego L. w Z.".

Dnia 27 czerwca 2002 r. C. R. i M. W. będące następcami prawnymi J. G. złożyły wniosek o zwrot parceli gruntowej l. kat. [...] o powierzchni 0,1144 ha.

Decyzją z dnia 28 sierpnia 2007 r. ([...]) na podstawie art. 136, 137 i 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami Starosta [...] odmówił zwrotu nieruchomości (oznaczonej już jako część działki ewid. nr [...] obr [...] o pow. 0.4072) ustaliwszy, że cel, w którym nieruchomość została nabyta, został zrealizowany.

Decyzją z dnia 15 lipca 2008 r. ([...]) na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz. 2603 z dnia 9 grudnia 2004 r.) oraz art. 138 §2 kpa Wojewoda uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego i poczynienia dokładnych ustaleń co do sposobu realizacji celu wywłaszczenia.

Decyzją z dnia 14 marca 2011 r. ([...]) Starosta [...] ponownie orzekł o odmowie zwrotu w/w nieruchomości przyjmując, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Decyzją z dnia 16 sierpnia 2011 r. ([...]) na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 138 §1 pkt 1 kpa Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawczyń, utrzymał w mocy ww. decyzję.

Wojewoda za istotną uznał okoliczność, że teren zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości stanowi zieleń osiedlową będącą częścią osiedla mieszkaniowego "L." w Z., które zostało zrealizowane jako cel główny i było ściśle powiązane z wszelkimi inwestycjami towarzyszącymi. Ta zieleń osiedlowa stanowi, zdaniem organu, realizację celu wywłaszczenia, o którym mowa w decyzji Nr [...] znak: [...] Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury z dnia 23 stycznia 1968 r. o lokalizacji szczegółowej i sposobie wykorzystania terenu. Zgodnie z ta decyzją teren wywłaszczonej nieruchomości miał stanowić teren zielony, niezabudowany, na którym projektowano posadzenie nowych drzew oraz przewidywano zachowanie drzew już istniejących

Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2012 r. (Sygn. akt II SA/Kr 1554/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewody z dnia 16 sierpnia 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Sąd stwierdził, że "na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, należało uznać, iż na wnioskowanej do zwrotu działce nie zrealizowano celu wywłaszczenia. Z żadnego z przeprowadzonego w sprawie dowodu nie wynika, aby na działce objętej nin. postępowaniem podjęto jakiekolwiek czynności mające na celu urządzenie zieleni osiedlowej jako infrastruktury osiedla. Nie wynika z nich w szczególności, aby posadzono choć kilka drzew projektowanych decyzją o lokalizacji szczegółowej. Przesłuchani świadkowie zeznali natomiast, iż na działce rosną jedynie te drzewa, które rosły na działce w latach 70-tych i kilka samosiejek. Skoro organ nie dokonał inwentaryzacji drzew w celu ustalenia, czy na działce istnieją 40 – letnie drzewa, a ten środek dowodowy – ze względu na treść decyzji wywłaszczeniowej i decyzji o lokalizacji szczegółowej, nasuwał się jako pierwszy i najprostszy, to przy uwzględnieniu polecenia Wojewody w decyzji z dnia 15 lipca 2008 r., aby ustalić wszystkimi dostępnymi środkami dowodowymi, czy zrealizowano cel wywłaszczenia oraz zeznań świadków (k.116 i 117 akt adm. I inst.), przyjąć należy, że na przedmiotowej działce nie zrealizowano celu wywłaszczenia tj. nie urządzono żadnej zieleni osiedlowej. Brak też dowodu, aby na ww. działce powstały jakieś ścieżki, mimo, że na załączniku do decyzji lokalizacyjnej taką ukośną ścieżkę, obok istniejących i "projektowanych drzew", zaplanowano. Sama rozbiórka starego domu nie świadczy w żaden sposób o urządzeniu zieleni osiedlowej jako części wchodzących w skład osiedla zaplanowanych terenów zielonych. Brak obecności jakichkolwiek urządzeń na przedmiotowej działce (ułożonych ścieżek, ławek, koszy na śmieci, itp.) świadczy o braku realizacji celu wywłaszczenia w postaci utworzenia zieleni dla powstałego osiedla mieszkaniowego "L.", zwłaszcza, iż cel ten należy rozumieć ściśle".

Decyzją z dnia 12 września 2014 r. ([...]) na podstawie art. 104 §1 i 2 kpa w zw. z art. 96 ust. 1 b, 136, 137, 138, 139, 140, 141, 142 i 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 518) Starosta [...] orzekł:

1) o zwrocie nieruchomości oznaczonej zgodnie z projektem podziału nieruchomości, sporządzonym przez geodetę uprawnionego mgr inż. L. G., przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] maja 2014 r., pod numerem ewid. [...], jako działka ewid. [...] obr [...] o pow.: 0,1114 ha, na rzecz: C. R., zam.: [...], ul. D. - w 1/2 części i M. B., córki W. i M., urodzonej dnia [...].01.1960r. - w 1/2 części;

2) o zwrocie, na rzecz Gminy Miasto Z., kwoty zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w łącznej wysokości: 2.481,35 PLN (słownie: dwa tysiące czterysta osiemdziesiąt jeden złotych trzydzieści pięć groszy), w tym: przez C. R. kwoty: 1.240,67 PLN (słownie: jeden tysiąc dwieście czterdzieści złotych, sześćdziesiąt siedem groszy); przez M. B. kwoty: 1.240,68 PLN (słownie: jeden tysiąc dwieście czterdzieści złotych, sześćdziesiąt osiem groszy).

Organ ustalił, że parcela gruntowa 1. kat. [...] gm. kat. [...], podzieliła się na parcelę gr. l. kat. [...] o pow. 0,0013 ha; parcelę gr. l. kat. [...] o pow. 1,1263 ha. Parcela gruntowa l. kat. [...] stanowi część działki ewid. nr [...], objętej Kw [...] oraz części działki ewid. [...] obr. [...] objętej Kw [...]. Działka nr [...] obr. [...], o pow.: 0,4072 ha, podzieliła się na: działkę ewid. [...] obr. [...] o pow.: 0,1114 ha; działkę ewid. [...] obr. [...] o pow.: 0,2958 ha. Parcela gruntowa l. kat. [...] podzieliła się na: parcelę gr. l. kat. [...]; parcelę gr. l. kat. [...]; parcelę gr.l. kat. [...]. Działka ewid. [...] obr. [...] odpowiada parceli gruntowej l. kat. [...] i parceli budowlanej l. kat. [...] gm. kat. [...]. W chwili obecnej w Dziale I KW [...] figuruje nieruchomość oznaczona m. in. jako działka ewid. [...] obr. [...]. W Dziale II w/w księgi jako właściciel figuruje Gmina Miasto Z..

Organ przytoczył zeznania przesłuchanych już wcześniej świadków: A. M. ("poza budynkiem w chwili wywłaszczenia nieruchomość stanowiła teren zielony i poza posadzeniem na nieruchomości kilku małych drzew, nie były na niej wykonywane inne prace") i J. R. ("na przedmiotowej nieruchomości po wywłaszczeniu nie były czynione żadne prace inwestycyjne. Po rozbiórce budynku teren nie został wyplantowany, ani w żaden sposób wyrównany") i ocenił, że ani z tych zeznań, ani z pozyskanych zdjęć lotniczych nieruchomości z dnia 10 października 1970 r., 7 października 1977 r., 4 lipca 1994 r., 15 września 1999 r, nie wynika, aby, poza rozbiórką budynku istniejącego na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości urządzono na niej jakichkolwiek ścieżki, których realizacja przewidziana była zgodnie z załącznikiem graficznym do decyzji lokalizacyjnej.

Organ stwierdził też, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych Burmistrza Miasta Z. z dnia 20 marca 2013 r. oraz z dnia 6 marca 2014 r. na okoliczność realizacji celu wywłaszczenia w/w nieruchomości, w szczególności do przeprowadzenia dowodu z opinii dendrologicznej potwierdzającej wiek drzew rosnących na przedmiotowej nieruchomości oraz ich charakter. Przeprowadzenie tego rodzaju dowodu nie jest w stanie potwierdzić realizacji na przedmiotowej nieruchomości ścieżek, których utworzenie przewidywał załącznik graficzny do decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. z dnia 23 stycznia 1968 r. ustalającej lokalizację osiedla mieszkaniowego L. i w świetle treści, którego ocenie podlega realizacja celu wywłaszczenia w/w nieruchomości.

Jako kwotę podlegającej zwrotowi na rzecz aktualnego właściciela nieruchomości przyjęto kwotę 4.812,48 zł. zgodnie z pismem Okręgowej Dyrekcji Inwestycji Miejskich w Z. z dnia 4 listopada 1969 r. adresowanym do J. G. , stanowiącym ofertę dobrowolnej sprzedaży nieruchomości, w zakresie, w jakim wskazuje ono sposób ustalenia wysokości odszkodowania za grunt, przy uwzględnieniu projektu podziału nieruchomości, sporządzonego przez geodetę uprawnionego mgr inż. L. G.. Do waloryzacji przyjęto następujące wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych przy założeniu, że każdy poprzedni stanowi 100 %: 1970 - 101,1%, 1971 - 99,9%, 1972 -1973 - 102.8%, 1974 - 107,1%, 1975 - 103,0%, 1976 - 104,4%, 1977 r. - 104,9%, 1978 r. - 108.1%, 1979 r. - 107,0%, 1980 r. - 109,4%, 1981 r. - 121,2%, 1982 r. - 200,8%, r. - 122.1%, 1984 r. - 115,0%, 1985 r. - 115,1%, 1986 r. - 117,7%, 1987 r. - 125,2%, 1988 r. 160,2%, 1989 r. - 351,1%, 1990 r. - 685,8%, 1991 r. - 170,3%, 1992 r. - 143,0%, 1993 r. -%. 1994 r. - 132,2%, 1995 r. - 127,8%, 1996 r. - 119,9%, 1997 r. - 114,9%, 1998 r. – 111,8%; 1999 r. - 107,3%, 2000 r. - 110,1%, 2001 r. - 105,5%, 2002 r. - 101,9%, 2003 r. - 100.8%, 2004 r. - 103,5%, 2005 r. - 102,1%, 2006 r. - 101,0%, 2007 r. - 102,5%, 2008 r. -1042 %, 2009 r. - 103,5%, 2010 r. - 102,6%, 2011 r. - 104,3%, 2012r. - 103,7%, 2013 r. -100.9%, I kwartał 2014 r. - 100,2%, II kwartał 2014 r. - 100,0%.

Decyzją z dnia 30 kwietnia 2015 r. ([...]) na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.) oraz art. 138 § 2 kpa Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania Gminy Miasta Z. uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.

Wyrokiem z dnia 16 września 2015 r. (II SA/Kr 746/15) Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Krakowie, po rozpoznaniu skargi C. R., decyzję tę uchylił.

Sąd przypomniał ocenę i wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 grudnia 2012 r. (Sygn. akt II SA/Kr 1554/11) i krytycznie odniósł się podjętej przez organ próby wyrażenia ocen odmiennych, nawiązujących do szerokiego rozumienia celu wywłaszczenia. Wskazał, że na ocenę Sądu wyrażoną w w/w wyroku (" z żadnego z przeprowadzonego w sprawie dowodu nie wynika przecież, aby na działce objętej nin. postępowaniem podjęto jakiekolwiek czynności mające na celu urządzenie zieleni osiedlowej jako infrastruktury osiedla") - mogłyby wpłynąć nowe dowody uzyskane po wydaniu tego wyroku. Jednakże dołączona do akt sprawy dokumentacja fotograficzna nie stanowi sama w sobie przełomu w tym zakresie, bo nie pozwala na ustalenie, że działka została wykorzystana na cel wywłaszczenia, a to z tej przyczyny, że zdjęcia nie pozwalają ocenić, czy zieleń posiada charakter zorganizowany. Zieleń na przedmiotowej nieruchomości już była zanim nastąpiło jej wywłaszczenie - co wynika też z analizy załącznika graficznego do decyzji ustalającej lokalizację osiedla mieszkaniowego L., gdyż przedmiotowa nieruchomość stanowić miała urządzony teren zielony, niezabudowany, na którym projektowano urządzenie chodników, posadzenie nowych drzew oraz zachowanie drzew już istniejących. Z biegiem czasu jej przybyło. Problemem jest to, czy po wywłaszczeniu nieruchomości a przed dniem złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości miały miejsce zorganizowane nasadzenia, świadczące o tym, że zieleń ma charakter urządzony.

Okoliczności dla organu wątpliwe, związane z realizacja celu wywłaszczenia, mogły być uzupełniająco wyjaśnione w trybie art. 136 kpa, w tym przez przesłuchanie świadków i sporządzenie inwentaryzacji drzew, o której jest mowa w wyroku WSA z dnia z dnia 6 grudnia 2012 r., jako o dowodzie oczywistym do przeprowadzenia.

upływie 7 lat od daty wywłaszczenia (a cel ten zrealizowano przed 22 września 2004 r.) jest także wynikiem retroaktywnego działania prawa.

Decyzją z dnia 17 lipca 2017 r. ([...]) na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) oraz art. 138 §1 pkt 2 kpa Wojewoda uchylił decyzję Starosty [...] z dnia 12 września 2014 r. oraz orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej zgodnie z wykazem zmian gruntowych (korekta Operatu [...]) sporządzonym przez mgr inż. M. S., przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z dnia [...] lipca 2016 r. pod nr [...], jako działka nr [...] o pow. 0,114 ha, obr. [...], powstałej z podziału działki nr [...], obr. [...], na rzecz C. R. i M. B..

Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz podał, co następuje:

Celem dokonania ustaleń wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, pismem z 13 maja 2016 r., zlecono organowi I instancji w trybie art. 136 Kpa, przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w sprawie. Starosta [...] do akt sprawy pozyskał opinię dendrologiczną z dnia [...] września 2016 r. dotyczącą drzew rosnących na części działki nr [...], położonej w Z. (dalej "opinia'"), sporządzoną przez mgr. inż. T. G., inspektora nadzoru ds. pielęgnacji drzew i krzewów, z której wynika, że na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości znajdują się następujące drzewa: jesion wyniosły (16 sztuk), jarząb pospolity (7 sztuk), klon jawor (4 sztuki), czereśnia ptasia (4 sztuki), modrzew europejski (3 sztuki), daglezja zielona (3 sztuki), świerk pospolity (3 sztuki), lipa drobnolistna (l sztuka), topola osika (l sztuka), brzoza pożyteczna (l sztuka), cis pospolity (l sztuka), kasztanowiec zwyczajny (l sztuka) i jarząb szwedzki (l sztuka). Rzeczywisty wiek drzew przedstawionych w opinii wyniósł, zdaniem biegłego, powyżej 10 lat. Najmłodsze drzewo w dacie inwentaryzacji osiągnęło 14 lat (jesion wyniosły), najstarsze zaś 162 lata (klon jawor), natomiast pozostałe lata drzew przedstawiają się następująco: jesion wyniosły (wiek: 137, 119, 110, 54, 55, 67, 61, 72, 62, 52, 42, 14), klon jawor (wiek: 162, 133, 72), czereśnia ptasia (wiek: 40, 44, 31), jarząb pospolity (wiek: 28, 34, 24, 40), topola osika (wiek: 18), modrzew europejski (wiek: 49, 36), daglezja zielona (wiek: 26, 34, 30), brzoza pożyteczna (wiek: 22), świerk pospolity (wiek: 33, 30, 25), cis pospolity (wiek: 21), kasztanowiec zwyczajny (wiek: 24), modrzew europejski - (wiek:-54), lipa drobnolistna (wiek: 46), jarząb szwedzki (wiek: 28). Ustalając pochodzenie drzew przyjęto następujące elementy: rozmieszczenie drzew na działce, gatunki rosnących drzew, lokalizację i sposób zagospodarowania działki oraz formy drzew, wskazując, iż większość, bo aż 93,48 % (43 sztuki) rosnących na przedmiotowej nieruchomości drzew jest pochodzenia sztucznego, a więc została nasadzona przez człowieka. Pozostałe drzewa, stanowiące 6,25 % (3 sztuki), mogą pochodzić z naturalnego obsiewu, a więc mogły wyrosnąć bez ingerencji człowieka.

Przeprowadzono dowód z przesłuchania świadków. A. I. zeznała, iż w 1975 roku na nieruchomości znajdował się budynek drewniany oraz istniejący do dzisiaj rząd drzew zlokalizowany od strony północnej. W tym też roku 1975 w okresie letnim budynek ten rozebrano w ramach prac przygotowawczych budowy bloku nr [...]. Po rozpoczęciu budowy bloku nr [...], w 1975 r., przedmiotowy teren stanowił zaplecze tej budowy. Budowę bloku nr [...] zakończono w lutym 1976 r. Przedmiotowy obszar służył też jako skład materiałów ziemnych z wykopu bloku nr [...]. Na wiosnę 1976 r. dokonano niwelacji przedmiotowego terenu i została posiana trawa. Między 1979 r., a 1980r. mieszkańcy bloku nr [...] posadzili jesiony znajdujące się wzdłuż granicy zachodniej przedmiotowej działki oraz kilka innych drzew, a w pozostałym obszarze: lipę, cisa (cis posadzony ok. 1985), modrzew. Większość tych drzew rośnie do dzisiaj. Po 1991 r. po przekazaniu przedmiotowej działki do Urzędu Miasta, zostało nasadzonych kilka drzew we wschodniej części przedmiotowego obszaru. A. I. oświadczyła, iż nasadzenie opisanych drzew zostało wykonane z inicjatywy mieszkańców bloku nr [...] w uzgodnieniu ze Spółdzielnią. K. J. zeznał, że w bloku nr [...] na osiedlu L. zamieszkał ok. roku 1976 – 1977 i nie pamięta jak wyglądał teren w tych latach. R. K. zeznał, że istniejący w terenie rząd drzew znajdujący się wzdłuż północnej granicy przedmiotowego obszaru - to stan drzew istniejący jeszcze przed nabyciem przedmiotowego obszaru na rzecz Państwa, a ewentualne nasadzenia, jeżeli miały miejsce, to stanowiły samowolę, gdyż ani Gmina [...] ani Spółdzielnia nie wydawały żadnych zezwoleń w tym zakresie.

Z powyższego wynika, że przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na cel wskazany w umowie sprzedaży z [...] października 1970 r., a mianowicie pod urządzenie zieleni dla powstałego osiedla mieszkaniowego "L.". Wątpliwości nie ulega, iż teren, na którym uprzednio (tj. przed wywłaszczeniem) stał dom oraz znajdowały się grządki warzywne zmienił się na przestrzeni lat, a mianowicie został uporządkowany i zadrzewiony. Zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu, opinia dendrologiczna mgr. inż. T. G. oraz zeznania świadka A. I. świadczą o tym, iż były podejmowane celowe działania dla zagospodarowania przedmiotowego terenu poprzez nasadzenia drzew dokonywane przez mieszkańców, którzy - jak wynika z zeznań A. I. - dokonali nasadzeń w uzgodnieniu z zarządcą nieruchomości (spółdzielnią mieszkaniową). Również świadek R. K. w sposób kategoryczny nie zaprzeczył, iż takie nasadzenia mogły mieć miejsce, a jedynie ocenił, że były wykonane bez zezwolenia Gminy [...] ani spółdzielni. Świadek ten nie wskazał, skąd miałby mieć wiedzę na temat ewentualnego "zezwolenia" spółdzielni.

Wprawdzie z zeznań świadków A. M. i J. R. przesłuchiwanych we wcześniejszym etapie postępowania wynika, iż do roku 2002 nie były sadzone żadne drzewa na przedmiotowej nieruchomości, niemniej przeczą temu zarówno zdjęcia lotnicze, jak również opinia dendrologiczna pozyskana do sprawy. Nadto dowód z przesłuchania J. R., męża Pani C. R. nie jest dowodem w pełni obiektywnym, ponieważ strona zainteresowana jest uzyskaniem korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia. Nadto z opinii T. G. wynika, że drzewa posadzone były w różnych okresach, jednakże większość z tych nasadzeń dokonana została po wywłaszczeniu i w wyniku zorganizowanych działań mieszkańców.

W toku postępowania C. R. przedstawiła opinię dendrologiczną sporządzoną dnia [...] lutego 2017 r. przez J. C.. W opinii tej zakwestionowano sposób ustalenia dokładnego wieku drzew przez T. G. w sporządzonej przez niego opinii. W piśmie z dnia 14 kwietnia 2017 r. T. G. podtrzymał stanowisko zawarte w opinii z dnia [...] września 2016 r.

Opinia mgr inż. T. G. jest spójna i logiczna została przyjęta jako dowód w sprawie. Uwzględnia ona cel opinii, rodzaj, położenie i pochodzenie drzew. Natomiast opracowanie dr inż. J. C. nie posiada cech merytorycznej opinii dendrologicznej, a stanowi jedynie polemikę z ustaleniami dokonanymi przez T. G.. Opinia ta nie może więc stanowić wiarygodnego dowodu w sprawie.

Nie ma istotnego znaczenia w okolicznościach tej sprawy kto dokonał nasadzeń, istotne jest bowiem, że zieleń osiedlowa powstała, aby służyć mieszkańcom powstającego osiedla. W orzecznictwie przyjmuje się, że nawet w przypadku wykorzystania drzew już rosnących na nieruchomości dla osiągnięcia celu wywłaszczenia nie można mówić o jej zbędności na ten cel. Dokonywanie bowiem wycinki drzew istniejących tylko po to, by w ich miejsce nasadzić nowe, byłoby nieracjonalne i sprzeczne z ochrona przyrody (por. II SA/Kr 453/13).

Budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje nie tylko budynki mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom. Osiedle mieszkaniowe jest bowiem pojęciem ogólnym i obejmuje zarówno budynki mieszkalne, usługowe jak i drogi, ciągi piesze, a także i inne formy zagospodarowania obszaru osiedla np. place zabaw dla dzieci, boiska i tereny zielone. Oczywistym bowiem jest, iż realizacja celu wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego, nie powinna być utożsamiana jedynie z budową budynków mieszkalnych bez dodatkowej infrastruktury obejmującej przykładowo pawilony usługowe, szkoły, zieleń osiedlową, ciągi piesze czy drogi osiedlowe.

Na powyższą decyzję skargę złożyła M. B. oraz C. R. zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:

- art. 136 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że na wywłaszczonej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia, a zatem grunt ten nie podlega zwrotowi, podczas gdy materiał dowodowy zebrany w sprawie, nieodparcie wskazuje na to, że cel wywłaszczenia, nie został zrealizowany, bo istniejące nasadzenia nie miały charakteru zorganizowanego, nie doprowadziły do powstania zieleni osiedlowej miejskiej, a tym samym przedmiotowa nieruchomość powinna zostać zwrócona Skarżącym;

- art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak zastosowana się do motywów rozstrzygnięć Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Krakowie zawartych w uzasadnieniach prawomocnych wyroków z dnia 6 grudnia 2012 r. sygn. akt: II SA/Kr 1554/11, z dnia 16 września 2015 r. sygn. akt: II SA/Kr 746/15;

- 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego polegającej na ustaleniu na podstawie przesłuchania świadka A. I. oraz opinii biegłego T. G., że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a istniejące nasadzenia miały charakter zorganizowany i doprowadziły do powstania zieleni osiedlowej miejskiej, a także na bezpodstawnym pominięciu treści zeznań pozostałych świadków.

Według skarżących Wojewoda pominął wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawarte w wyrokach z dnia 6 grudnia 2012 r. (sygn. akt II SA/Kr 1554/11) oraz z dnia 16 września 2015 r. (II SA/Kr 746/115) i przyjął szerokie rozumienie celu wywłaszczenia.

W ocenie skarżących, pomijając prawidłowość opinii biegłego, sadzenie jednego lub 2 drzew średnio co 2 lata (czasami co rok, innym razem co 3-4 lata) - na przestrzeni 32 lat – nie jest działaniem zorganizowanym mającym na celu utworzenie zieleni urządzonej. Cel powinien zostać zrealizowany w nieodległej perspektywie czasu od zasiedlenia budynków, gdyż od początku urządzona wokół zieleń powinna służyć mieszkańcom. Nie powinno się na nią czekać 5, 10, 15, 20 i więcej lat, uzyskując co rok lub co kilka lat jedno nowe drzew. O realizacji celu wywłaszczenia decyduje to, czy miały miejsce zorganizowane nasadzenia, świadczące o tym, że zieleń ma charakter urządzony, nie zaś to, że nasadzenia nie pochodzą z naturalnego obsiewu.

Zdaniem skarżących Wojewoda bezkrytycznie podszedł do zeznań świadka A. I.. Z zeznań wynika, że do 1976 r. na terenie nieruchomości trwała budowa, więc ciężko uznawać, że drzewa, które zaczęły rosnąć w latach: 1970, 1972, 1974 a nawet 1976 były objęte jakimś planem. Z powyższych zeznań wynika ponadto, że między 1979 a 1980 posadzone zostały przez mieszkańców jesiony oraz kilka innych drzew, podczas gdy z opinii biegłego T. G. wynika, że 2 drzewa pochodzą z 1976 r., a do końca 1979 r. nie było żadnych nasadzeń; w 1980 r. zaczęło rosnąć 1 drzewo, a 2 kolejne w 1982 r. Z opinii zatem nie wynika, aby w ciągu jednego roku zostały zasadzone jesiony oraz kilka innych drzew (czyli łącznie co najmniej 4 drzewa, o ile nie więcej). Z zeznań świadka wynika również, że w latach 1980-1991 nie było żadnych nasadzeń, czemu przeczy opinia biegłego T. G.. Zeznano też, że po 1991 r. nasadzono kilka drzew we wschodniej części obszaru, co oznacza, że miała miejsce akcja jednoczesnego nasadzenia kilku drzew, co znów nie znajduje potwierdzenia w opinii biegłego. Tymczasem Wojewoda skupił się jedynie na zeznaniu, że nasadzenie zostało wykonane z inicjatywy mieszkańców w uzgodnieniu ze Spółdzielnią. Brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających, że takie uzgodnienie miało miejsce. Poza tym trudno mówić o zorganizowanym działaniu (za zgodą Spółdzielni) w przypadku przypadkowych nasadzeń pojedynczych drzew w odstępie od roku do 4 lat.

Niezależnie od powyższego zdaniem Skarżących, dla oceny realizacji celu wywłaszczenia ma znaczenie to, kto dokonał nasadzeń drzew na wywłaszczonej nieruchomości. Wedle nich, zebrane w sprawie dowody, w tym zeznania mieszkańców pobliskiego bloku, ale także opinia biegłego T. G., potwierdzają fakt, że analizowane nasadzenia były przeprowadzone w różnych okresach czasu. Tak więc istniejący stan zagospodarowania nieruchomości nie jest wynikiem zorganizowanych czynności urządzenia miejskiej zieleni osiedlowej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył;

Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim przepisy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U. 2016/1066) oraz art. 3 – 5, art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. 2017/1369). Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, zadaniem więc sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu.

Wynik przeprowadzonej według powyższych reguł kontroli zaskarżonej decyzji jest negatywny. Wynik ten zdeterminowany został przede wszystkim ustalonym już wcześniej przez Sąd kierunkiem badania sprawy i wyrażonym przez Sąd stanowiskiem. Sąd obecnie rozpoznający sprawę w pierwszej kolejności ma obowiązek ocenić, czy organ administracji do owych ustaleń się dostosował; w przeciwnym bowiem razie decyzję organu należałoby ocenić jako naruszającą przepis art. 153 ppsa, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W rozpatrywanej sprawie Sąd wypowiadał się już dwukrotnie.

W wyroku z dnia 6 grudnia 2012 r. ( II SA/Kr 1554/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny sformułował kategoryczny pogląd prawny i kategoryczną ocenę, którymi zarówno organy, jak i Sąd obecnie rozpoznający sprawę pozostają związani. Wedle tego poglądu cel wywłaszczenia należy odczytywać ściśle, co w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy oznacza, że celem nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa (celem wywłaszczenia) było urządzenie na niej zieleni osiedlowej, jako infrastruktury osiedla – zgodnie z załącznikiem graficznym do decyzji lokalizacyjnej z dnia 23 stycznia 1968 r. Realizacja tego celu miała polegać nie tylko na wyburzeniu istniejącego tam budynku, ale także - tak jak zaplanowano - na nasadzeniu "projektowanych" drzew, urządzeniu ścieżki, a także umieszczeniu ławek, koszy na śmieci itp.

Na konieczność oceny okoliczności rozpatrywanej sprawy w kontekście właśnie ściśle rozumianego celu wywłaszczenia i sposobu jego realizacji, zwrócił uwagę Sąd także w wyroku z dnia 16 września 2015 r. (II SA/Kr 746/15) negatywnie odnosząc się do przyjętego w skarżonej wówczas decyzji poglądu odmiennego.

W decyzji obecnie zaskarżonej organ, choć wprost tego nie deklaruje, to wciąż ocenia materiał sprawy i formułuje na jego podstawie wnioski w kontekście realizacji ogólnego celu wywłaszczenia (osiedla mieszkaniowego) i "w tle" jego elementu (zieleni osiedlowej), a nie – jak wskazał do Sąd w wyroku z dnia 6 grudnia 2012 r. - w kontekście samodzielnego celu, jakim było urządzenie zieleni osiedlowej. Argumentując zaś swe stanowisko organ odwołuje się do tej linii orzecznictwa sądów administracyjnych, w której opowiedziano się za "szerokim" rozumieniem celu wywłaszczenia w podobnych jak w sprawie niniejszej, stanach faktycznych. Jeszcze raz więc podkreślić należy, że odstępstwa od zasady związania wyrażonej w art. 153 ppsa nie uzasadnia zmiana poglądu (czy też "linii orzeczniczej"), a jedynie istotna zmiana stanu prawnego lub stanu faktycznego.

Stan prawny zmianom mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie nie uległ. W zakresie stanu faktycznego nowym materiałem dowodowym, który nie był znany sądowi rozpoznającemu sprawę II SA/Kr 1554/11, były zdjęcia lotnicze, a następnie zeznania świadków A. I., K. J. i R. K. oraz opinia T. G..

Co do zdjęć lotniczych Sąd w wyroku z dnia 16 września 2015 r. (II SA/Kr 746/15) dokonał jednoznacznej oceny, że nie dają one podstaw do ustalenia, czy na przedmiotowej działce doszło do realizacji celu wywłaszczenia.

Pozostały materiał, a w szczególności zeznania A. I. i opinia T. G. stanowiły dla organu miarodajną podstawę do sformułowania wniosku o realizacji celu wywłaszczenia. Każdy z w/w dowodów dawał podstawę do ustalenia określonych okoliczności. Z zeznań A. I. wynika, że między 1979 r., a 1980 r. mieszkańcy bloku nr [...] posadzili jesiony znajdujące się wzdłuż granicy zachodniej przedmiotowej działki oraz kilka innych drzew, a w pozostałym obszarze: lipę, cisa (cis posadzony ok. 1985), modrzew, po 1991 r. po przekazaniu przedmiotowej działki do Urzędu Miasta, zostało nasadzonych z inicjatywy mieszkańców bloku nr [...] kilka drzew we wschodniej części przedmiotowego obszaru. Z opinii T. G. wynika, że na działce rośnie 19 drzew różnych gatunków i w różnym wieku, który jednak odpowiada wskazanej przez w/w świadka początkowej dacie "nasadzeń", a tylko dwa z nich są tzw. "samosiejkami" (patrz. tabela k. 12, 13 opinii).

Organ jednak ocenił tak przyjęte fakty nie w kontekście wytycznych Sądu zawartych w wyroku z dnia 6 grudnia 2012 r., lecz nawiązując ponownie do koncepcji szerokiego rozumienia celu wywłaszczenia. Stąd też dla organu najistotniejszą okolicznością w sprawie było to, "że zieleń osiedlowa powstała, aby służyć mieszkańcom powstającego osiedla", a nie to, czy na nieruchomości urządzono zieleń osiedlową zgodnie z planem realizacyjnym.

Ustalone przez organ fakty, poddane analizie w kontekście poglądów wyrażonych w wyroku Sądu dnia 6 grudnia 2012 r., musiałyby - zdaniem Sądu - doprowadzić do zgoła odmiennych wniosków. Zgodzić bowiem należy się ze skarżącymi, że żaden z w/w dowodów nie potwierdza, aby na przedmiotowej nieruchomości przeprowadzono zorganizowane działanie mające na celu zagospodarowanie terenu jako osiedlowej zieleni urządzonej – w takim znaczeniu, w jakim wyłożył to Sąd w wyroku z dnia 6 grudnia 2012 r. Różnorodność wieku, gatunków drzew i ich rozproszenie w terenie potwierdzają to, co w istocie zeznała A. I.: nasadzenia nie były wynikiem realizacji planu, lecz wynikiem spontanicznych działań mieszkańców bloków, podejmowanych w różnym czasie, bez projektu i bez założeń. Faktu tego nie zmienia wskazywany przez biegłego T. G. "liniowy" układ nasadzeń, zwłaszcza, że wiek drzew w tych "układach" jest różny i daleko przekracza ten, który wskazuje data końca lat 70 –ych (por. tabela w opinii). Przedłożona przez skarżącą opinia J. C. mająca na celu wykazanie, że zieleń na przedmiotowej nieruchomości nie jest zielenią "urządzoną", nie ma w tej sytuacji istotnego znaczenia, choć - co do zasady - powyżej sformułowaną tezę potwierdza.

Jak się więc okazuje problem w sprawie polegał nie tyle na ocenie przeprowadzonych dowodów i uznaniu ich za miarodajne, ale na prawidłowym zakwalifikowaniu stanu faktycznego, który na podstawie tych dowodów został ustalony. To zadanie zostało przez organ wykonane wadliwie: zebrany w sprawie materiał, przy uwzględnieniu poglądów wyrażonych w wyroku Sądu dnia 6 grudnia 2012 r., nie dawał podstaw do stwierdzenia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Z tego też powodu za uzasadnione należało uznać zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisu art. 153 ppsa w zw. z art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r.

Niezależnie od tego nie sposób nie dostrzec uchybień, które co prawda nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, ale też nie powinny mieć miejsca.

Rzecz dotyczy uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. "Wskazanie dowodów", o którym mowa w w/w przepisie nie polega na dosłownym zacytowaniu niemal w całości zeznań świadków, czy opinii biegłego, lecz co najwyżej na wyselekcjonowaniu tych tez, które dla sprawy są najistotniejsze. Jako zaś zupełnie niedopuszczalne ocenić należy bezkrytyczne kopiowanie do uzasadnienia obszernych wypowiedzi biegłego na temat przedłożonej przez skarżącą "prywatnej" opinii, sformułowanych w tonie i stylu daleko odbiegającym od przyjętych dla rzeczowej, specjalistycznej polemiki. W postępowaniu administracyjnym ważna jest także dbałość o nadanie odpowiedniej formy wydawanemu aktowi, pochodzącemu wszak od organu publicznego i mającego funkcjonować w powszechnym obrocie prawnym.

W ponownym postępowaniu odwoławczym organ uwzględni powyżej sformułowane poglądy i wskazania. W wypadku uwzględnienia zgłoszonego żądania zwróci też organ uwagę na to, aby wyliczenia należnego do zwrotu odszkodowania (waloryzacja) znalazły szczegółowe, matematyczne i prawne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zawarte w uzasadnieniu organu I instancji dane dotyczące tej kwestii uznać należy za niewystarczające i niepoddające się weryfikacji.

Wyrok został wydany na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i 1b ppsa.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.