Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 472/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 września 2024 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 13 marca 2024 r. nr SKO Gd/5407/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej K. S. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

K. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 13 marca 2024 r. nr SKO Gd/5407/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 18 lipca 2023 r. skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy Lipusz z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką J. S.

W sprawie przeprowadzony został wywiad środowiskowy. Wynika z niego, że J. S. zamieszkuje wspólnie z synem, który jednak nie jest w stanie się nią opiekować ze względu na pracę zawodową i zajmowanie się gospodarstwem rolnym po pracy. J. S. choruje na serce, przeszła chorobę nowotworową oraz urosepsę, ma zaburzony błędnik, co powoduje problemy z poruszaniem się i może doprowadzić do upadku. K. S. zamieszkuje około 200 m od matki i ma możliwość sprawowania całodobowej opieki nad matką.

Wójt Gminy Lipusz decyzją z dnia 7 września 2023 r. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia. Wskazał w uzasadnieniu, że nie kwestionuje sprawowania opieki przez K.S. nad matką i wykonywania przez nią czynności opiekuńczych, niemniej w sprawie zachodzi przesłanka negatywna wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 z późn. zm.), dalej zwanej ustawą lub u.ś.r., dotycząca wieku, w jakim powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku opisaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium nie zgodziło się z organem I instancji w kwestii zaistnienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Kolegium nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zgodnie z jednolitym obecnie orzecznictwem sądów administracyjnych, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13) przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. W rezultacie Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji niezasadnie oparł odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na przesłance wieku w jakim powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki.

Dalej Kolegium wskazało, że głównym problemem w sprawie jest istnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją przez wnioskodawczynię z aktywności zarobkowej a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. W ocenie Kolegium "na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego niemożliwe jest jednoznaczne udzielenie odpowiedzi na to pytanie.". Z akt sprawy wynika, że matka strony ma obecnie 78 lat i legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Jest osobą starszą i schorowaną. Choruje na serce, przeszła nowotwór i urospepsę. Nie widzi na jedno oko, ma problemy z błędnikiem więc "strach zostawić ją samą aby się nie przewróciła". Nie zamieszkuje sama lecz z synem (kawaler) który z uwagi na pracę w gospodarstwie rolnym nie może się nią opiekować. Strona zamieszkuje 200 m od niej. Strona prowadzi gospodarstwo domowe matki, podaje leki i posiłki, koordynuje proces leczenia, zawozi na rehabilitację. Pani J. jest osobą chodzącą, w domu porusza się samodzielnie, przy wyjściu na spacer potrzebuje asysty. Samodzielnie spożywa posiłki, jednak w razie pogorszenia się stanu zdrowia wymaga pomocy przy ich spożywaniu. W aktach sprawy brak jest aktualnej dokumentacji medycznej J. S. Znajduje się w nich wyłącznie jedna karta wypisowa ze szpitala pochodząca z 2015 r.

Dalej Kolegium wskazało, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za rzeczywisty, faktyczny i obiektywnie sprawdzalny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą bliską, która jej wymaga.

W ocenie Kolegium zgromadzony przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, że skarżąca zrezygnowała z zarobkowania wyłącznie w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. W aktach spawy brak jest dokumentacji medycznej J.S. Dodatkowo z akt sprawy wynika, że strona pomaga matce poprzez podawanie posiłków i leków, koordynację procesu leczenia, prowadzenie gospodarstwa domowego. Z przedstawionego przez stronę "porządku dnia" wynika, że prowadzi matkę do toalety a tymczasem z wywiadu wynika, że matka strony jest osobą chodzącą, po domu porusza się samodzielnie, wymaga tylko pomocy przy spacerach. Z akt sprawy nie wynika, aby wymagała pomocy przy czynnościach samoobsługowych takich jak utrzymanie higieny. W ocenie Kolegium "w istocie bezsporny zakres deklarowanej opieki, stan zdrowia (brak jakiejkolwiek dokumentacji medycznej w aktach sprawy) oraz stopień samodzielności Pani J. zdaje się nie wymuszać na stronie rezygnacji z podjęcia pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy".

Dalej wskazano, że z akt sprawy nie wynika aby matka skarżącej była osobą leżącą na stałe, zupełnie niesprawną ruchowo, o zaburzeniach świadomości związanych z wiekiem, zupełnie niekontrolującą potrzeb fizjologicznych, stale pampersowaną lub cewnikowaną, wymagającą karmienia i pojenia oraz "pilnowania". Przeciwnie, wynika nich, że jakkolwiek z uwagi na wiek i stan zdrowia matka strony niewątpliwie nie wykonuje już jakichkolwiek czynności domowych i oczywiście z powodu wieku wymaga wsparcia w codziennym funkcjonowaniu to jest w dużej mierze samodzielna. Z okoliczności sprawy wynika bowiem, że nie jest osobą leżącą, porusza się samodzielnie, chodzi na spacery i do kościoła, nie wymaga pampersowania, korzysta samodzielnie z toalety, sama spożywa podane jej posiłki, nie stanowi zagrożenia dla samej siebie i otoczenia oraz może pozostać w miejscu zamieszkania bez nadzoru (z akt sprawy wynika, że nie zamieszkuje ze stroną lecz z synem który z powodu prowadzenia gospodarstwa rolnego nie może się nią opiekować). Strona zamieszkuje bardzo blisko. Z akt sprawy wynika, że na deklarowaną przez stronę opiekę składa się w dużej mierze prowadzenie gospodarstwa domowego (sprzątanie, dbanie o czystość w domu i wokół niego, pranie, gotowanie, robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, załatwianie spraw urzędowych, spędzanie czasu z mamą). Trudno oczekiwać, aby z racji wieku i stanu zdrowia ww. czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wykonywała matka skarżącej. Z okoliczności sprawy wynika, że na czynności stricte opiekuńcze składa się wyłącznie podawanie posiłków i leków, koordynacja procesu leczenia, prowadzenie gospodarstwa domowego, dotrzymywanie towarzystwa. W ocenie Kolegium z przedstawionego powyżej opisu wynika, że czynności stricte opiekuńcze związane tylko z osobistą opieką nad osobą niepełnosprawną niewątpliwie nie zajmują takiej ilości czasu w ciągu dnia aby wnioskodawczyni przy należytej organizacji tej opieki nie mogła podjąć pracy zarobkowej choćby w niepełnym wymiarze. Prowadzenie gospodarstwa domowego, przygotowanie posiłków i lekarstw oraz ich podawanie, pomoc w utrzymaniu higieny, towarzyszenie w wizytach lekarskich nie uniemożliwia podjęcia zarobkowania zwłaszcza, jeśli strona zamieszkuje na sąsiedniej posesji. Wielu ww. czynności związanych z szeroko rozumianym prowadzeniem gospodarstwa domowego nie wykonuje się codziennie tym bardziej, że w tym samym domu zamieszkuje dorosły syn chorej. Z okoliczności sprawy wynika, że część dnia, która zwyczajowo wypełniana jest obowiązkami zawodowymi, poświęcana jest przez skarżącą przede wszystkim na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego matki (oraz własnego - strona i jej matka zamieszkują na tej samej posesji, lecz w odrębnych budynkach) i spędzanie czasu z mamą. Czynności związane z szeroko rozumianym prowadzeniem gospodarstwa domowego w ocenie Kolegium nie kolidują z możliwością podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w niepełnym wymiarze czasu - osoby pracujące również prowadzą własne gospodarstwa domowe, wychowują dzieci, chodzą na zakupy, spacery, do lekarza i kościoła, pomagają i opiekują się w różnym zakresie swoimi rodzicami którzy z uwagi na wiek i stan zdrowia nie mogą i nie powinni wykonywać pewnych czynności związanych z prowadzeniem domu. Czynności takie jak pomoc przy toalecie porannej i wieczornej, przygotowanie i podawanie posiłków i leków odbywa się zazwyczaj o stałych porach. Tym samym potencjalnie byłoby możliwe ich pogodzenie z wykonywaniem pracy zarobkowej - szczególnie w niepełnym wymiarze czasu pracy. Co więcej, z okoliczności sprawy wynika, że strona zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego położonego "po sąsiedzku" w celu sprawowania opieki nad matką, która zamieszkuje stale z dorosłym synem. Faktem notoryjnym jest to, że w praktyce rolnej zamieszkujący po sąsiedzku członkowie rodzin stale pomagają sobie w razie potrzeby w prowadzeniu swoich gospodarstw rolnych. Niewątpliwie zakres przedmiotowy i czasowy opieki sprawowanej przez stronę nie wyklucza takiej lub innej aktywności zarobkowej.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji, zarzucając im naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem sporu w sprawie było spełnienie przez skarżącą przesłanki pozytywnej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. 2023r., poz. 390), zwanej dalej jak dotychczas "ustawą" lub "u.ś.r.".

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeśli wnioskodawca nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wynika z tego, że ustawodawca w sposób równorzędny traktuje sytuację zarówno rezygnacji z zatrudnienia, jak i jego niepodejmowanie. Z punktu widzenia powyższego przepisu, nie jest zatem istotne czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 408/20).

Analizowany przepis nie dookreśla pojęcia opieki. Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres lub charakter sprawowanej opieki. Nie wskazał w szczególności, aby opieka ta musiała być całodobowa. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 23 listopada 2021 r., I OSK 786/21, cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 ustawy chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego – udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę oraz że powinien zamieszkiwać ze swoim podopiecznym. Codzienne wielogodzinne świadczenie pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego i sprawowanie opieki może stanowić przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie pozwala na podejmowanie pracy zarobkowej. Są to okoliczności, które wymagają każdorazowo dokładnego sprawdzenia i uzasadnienia (wyrok NSA z 7 sierpnia 2019 r., I OSK 4023/18). Nietrafne jest też założenie Kolegium, że dla przyjęcia, że stała opieka wyklucza możliwość zatrudnienia, konieczne jest wykonywanie w jej ramach innych czynności niż te związane z codziennym funkcjonowaniem osoby niepełnosprawnej. Jak już wskazywano w orzecznictwie WSA w Gdańsku pod pojęciem "sprawowania opieki" użytym w art. 17 ustawy nie sposób rozumieć wyłącznie czynności związanych bezpośrednio z troską o fizyczny dobrostan bliskiej osoby niepełnosprawnej. Pielęgnacja w sensie medycznym i higienicznym nie wyczerpuje bynajmniej treści tego pojęcia. Także wyręczenie osoby niepełnosprawnej od jej normalnych, codziennych czynności życiowych, którym nie może sprostać z uwagi na swą niepełnosprawność, stanowi przejaw opieki nad nią. Ograniczenie form opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych prowadziłoby do zdeformowania znaczenia pojęcia opieki, a co za tym idzie naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą tą jest bowiem udzielenie wsparcia osobom, które poświęcając się w pełnym wymiarze opiece nad najbliższą osobą niepełnosprawną nie mogą pracować zarobkowo, by zaspokoić potrzeby życiowe swoje i swojej rodziny.

Sprawowanie opieki w myśl przepisów ustawy nie musi też polegać na opiekowaniu się osobą wyłącznie leżącą. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 996/21, wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 795/20).

Tym samym analiza istnienia związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją (niepodejmowaniem zatrudnienia) wymaga oceny i zbadania kilku obszarów. Przede wszystkim istotny jest stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w tym szczególności ocena zakresu czynności, które jest w stanie wykonać samodzielnie a w jakim wymaga stałej i długotrwałej opieki. Z drugiej strony, dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w każdym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej.

Ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i ich ocena pod kątem zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego (tu – art. 17 ust. 1 ustawy) wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego, stosownie do reguł procesowych wyrażonych w art. 7 i 77 k.p.a. W świetle k.p.a. organ powinien zatem uwzględnić wszystkie dowody przeprowadzone w postępowaniu, następnie dokonać oceny ich mocy i wiarygodności. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7, art. 11 k.p.a.). Jedną z przesłanek swobodnej oceny dowodów jest to, aby organ administracji publicznej ocenił nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody w łączności (por. m.in. wyrok NSA z 29 czerwca 2022 r., sygn. I GSK 1619/21). Wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, organ powinien zawrzeć w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Tylko bowiem w ten sposób ocena dowodów może być sprawdzona w toku instancji i w postępowaniu przed sądem administracyjnym.

Podkreślić należy w tym miejscu, że organ rozpatrując wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, każdorazowo zobligowany jest do podjęcia stosownych czynności w celu ustalenia istotnych okoliczności faktycznych w taki sposób, aby wyeliminować wszelkie wątpliwości. Istotnym jest ponadto, że wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadę prawdy materialnej należy rozumieć jako wymóg oparcia rozstrzygnięcia jedynie na okolicznościach faktycznie istniejących, a nie wyprowadzanych w drodze domniemań (M. Wierzbowski, Zasady ogólne (w:) M. Szubiakowski, M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, Postępowanie administracyjne - ogólne, podatkowe i egzekucyjne, Warszawa 2000, s. 19). Organ też w świetle art. 80 k.p.a. nie może uchylić się od dokonania oceny zgromadzonych w sprawie dowodów.

Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że Kolegium nie dochowało wymogów wynikających z powyższych przepisów. Niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której organ z jednej strony uznaje materiał dowodowy za niewystarczający, a z drugiej podejmuje merytoryczne rozstrzygnięcie, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znajdują się następujące stwierdzenia: "na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego niemożliwe jest jednoznaczne udzielenie odpowiedzi na to pytanie" – tj. pytanie dotyczące istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad matką, co zasadnie zostało określone jako zasadnicza kwestia w sprawie. Dalej, "W ocenie Kolegium zgromadzony przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, że skarżąca zrezygnowała z zarobkowania wyłącznie w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką.". W ocenie Kolegium "w istocie bezsporny zakres deklarowanej opieki, stan zdrowia (brak jakiejkolwiek dokumentacji medycznej w aktach sprawy) oraz stopień samodzielności Pani J. zdaje się nie wymuszać na stronie rezygnacji z podjęcia pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.".

Stanowisko Kolegium jest pełne sprzeczności. Po pierwsze, nie wiadomo, czy zdaniem Kolegium stan zdrowia matki skarżącej jest bezsporny czy też sporny – cyt. "w istocie bezsporny zakres deklarowanej opieki, stan zdrowia (brak jakiejkolwiek dokumentacji medycznej w aktach sprawy) ...". W jednym zdaniu Kolegium za bezsporny uznaje stan zdrowia J. S. i jednocześnie po raz kolejny podkreśla brak aktualnej dokumentacji medycznej. Taka ocena jako wewnętrznie sprzeczna uchyla się spod kontroli Sądu.

Po drugie, wątpliwości budzi, czy zdaniem Kolegium materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest niepełny czy też Kolegium ma trudności z dokonaniem jego oceny w świetle art. 17 ust. 1 ustawy. Jeżeli zdaniem Kolegium, materiał dowodowy jest niepełny, to jego rolą było podjęcie działań w celu jego uzupełnienia. Czyli jeżeli organowi brakuje np. dokumentacji medycznej, powinien się o nią do strony zwrócić. Dalej, jeżeli zdaniem Kolegium wywiad środowiskowy jest niepełny, zbyt lakoniczny, nie zawiera wszystkich istotnych informacji, powinien zwrócić się o jego uzupełnienie, wskazując jakie informacje powinny się w nim znaleźć. Brak podjęcia takich działań oznacza naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jeżeli natomiast zdaniem Kolegium materiał dowodowy jest zupełny, choć użyte w decyzji sformułowania na to nie wskazują, to obowiązkiem organu było dokonanie na jego podstawie jednoznacznych ustaleń faktycznych i subsumpcji przepisów prawa materialnego do tak ustalonego stanu faktycznego. Za wypełnienie tego obowiązku nie można uznać stwierdzenia, że "materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne ustalenie" czy "na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego niemożliwe jest jednoznaczne udzielenie odpowiedzi" na pytanie dotyczące istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad matką. Rolą organu jest zajęcie jednoznacznego stanowiska w tej kwestii. Wszelkie wątpliwości powinny zostać rozstrzygnięte albo w drodze uzupełnienia materiału dowodowego, albo w drodze oceny dowodów dokonanej zgodnie z regułami wynikającymi z art. 80 k.p.a.

Niezależnie od powyższego, należy wskazać, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znalazły się również tezy, które nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Otóż Kolegium wskazało, że matka skarżącej może pozostać w miejscu zamieszkania bez nadzoru – to jednak z akt sprawy nie wynika. Takie stwierdzenie Kolegium jest sprzeczne z wywiadem środowiskowym, z którego wynika, że skarżąca większość dnia spędza z matką, a we wnioskach pracownik socjalny jednoznacznie wskazał, że J. S. jest osobą schorowaną i wymaga pomocy innych osób. Z aktualnej treści wywiadu środowiskowego nie wynika zatem wniosek, aby matka skarżącej mogła pozostać w miejscu zamieszkania bez nadzoru.

W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Kolegium wydała została przedwcześnie, bez jednoznacznego wyjaśnienia sprawy, z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.).

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań Sądu. Kolegium powinno uzupełnić materiał dowodowy w niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy zakresie i dokonać jego jednoznacznej oceny zgodnie z regułami wynikającymi z art. 80 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).