Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 127/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 24
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ([...] ARiMR) w C. utrzymał w mocy decyzję nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (KBP ARiMR) w B. z [...] r. w sprawie odmowy przyznania R. K. (skarżący, wnioskodawca) wszystkich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 r. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 – dalej jako kpa), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 1505), art. 7 i 8 oraz art. 24 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 1341).

Rozstrzygniecie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z 31 maja 2017 r. skarżący wystąpił do BP ARiMR w K. o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenienie oraz płatności dodatkowej na rok 2017, w którym zadeklarował [...] działek ewidencyjnych o wskazanych numerach położone w województwie [...], powiat [...], gmina: M., obręb: N., oraz usytuowane na nich działki rolne oznaczone wskazanymi symbolami o łącznej powierzchni [...] ha. Kontrola kompletności i zgodności danych nie wykazała nieprawidłowości. Natomiast kontrola administracyjna z wykorzystaniem bazy danych systemu lACSplus wykazała nieprawidłowości dla wszystkich zadeklarowanych działek ewidencyjnych. Wnioskodawca zadeklarował działki należące do zasobów Agencji Nieruchomości Rolnych (ANR) obecnie Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR), oraz stanowi tzw. "konflikt kontroli krzyżowej" polegający na zadeklarowaniu do płatności w tym samym roku gospodarczym, tej samej powierzchni działki ewidencyjnej/rolnej - przez innego rolnika. Błąd dotyczy wniosków obszarowych skarżącego i S. O.

Wobec powyższego organ zobowiązał wnioskodawcę do złożenia stosownych wyjaśnień w tym przedmiocie. W odpowiedzi zawodowy pełnomocnik złożył 25 czerwca 2018 r. (data wpływu do organu) korektę wniosku wraz z oświadczeniem o dzierżawieniu deklarowanych działek od KOWR na podstawie umowy dzierżawy nr [...].

Z uwagi na zmianę adresu zamieszkania wnioskodawcy [...]r.- sprawa została przekazana do dalszego procedowania Kierownikowi BP ARiMR w B., który po zapoznaniu się z aktami postępowania oraz dokumentami przedstawionymi przez wnioskodawcę za pismem z 28 czerwca 2018 r. wezwał skarżącego do:

- doprecyzowania oświadczenia, na czym miała polegać działalność rolnicza w 2017 r. na spornych działkach,

- przedłożenia oświadczeń świadków niebędących domownikami wnioskodawcy, potwierdzających faktyczne użytkowanie w/w działek w 2017 r. (wykonanie zabiegów agrotechnicznych),

- doprecyzowanie oświadczenia D. P., na jakich działkach (identyfikatory działek ewidencyjnych) p. B. I. wypasa bydło,

- przedłożenia oświadczenia A. O. potwierdzającego wykonanie zabiegów agrotechnicznych określonych w Umowie z [...] r.,

- okazania Rejestru działalności rolno-środowiskowo-klimatycznej.

Odpowiadając na wezwanie skarżący przedstawił oświadczenia: pełnomocnika A. O. z 11.08.2018 r., R. K. z 29.07.2018 r., Sołtysa wsi N. - D. P. z 7.08.2018 r., A. O. z 7.08.2018 r., U. I. z 7.08.2018 r., H. B. z 7.08.2018 r. oraz kserokopia Rejestru działalności rolno-środowiskowo-klimatycznej.

W tym samym czasie S. O., działając poprzez pełnomocnika M. O. złożył w BP ARiMR w K. pisemne wyjaśnienia dotyczące użytkowania spornych działek w 2017 r., w tym m.in.: zawiadomienie z 1.02.2017 r. przesłane skarżącemu i jego pełnomocnikowi dotyczące porozumienia w sprawie użytkowania działek objętych umową dzierżawy nr [...], powiadomienie z 1.02.2017 r. o niewyrażeniu zgody na uprawę działek objętych umową dzierżawy nr [...]przez skarżącego oraz składanie wniosków o dotacje, pismo ANR nr [...]z [...] r., a następnie oświadczenia świadków: I. Z. z 30.03.2017 r., A. B. z 26.07.2018 r., J. O. z 20.07.2018 r., D. D. z 20.07.2018 r., M. D. z dnia 26.07.2018 r.

Organ [...]r. zapoznał się z całością dokumentacji sprawy S. O. wraz z Rejestrem działalności rolnośrodowiskowej, który podtrzymał deklarację na rok 2017 twierdząc, iż jest jedynym posiadaczem zadeklarowanych we wniosku działek, na których prowadzi działalność rolniczą.

Ponadto, w okresie 16.04. - 8.05.2018 r. w gospodarstwie wnioskodawcy została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, na podstawie której został sporządzony Raport nr [...], który potwierdził, że na spornych działkach była prowadzona działalność rolnicza.

Decyzją nr [...]z [...] r Kierownik BP ARiMR w B. odmówił skarżącemu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017.

Nie zgadzając się z decyzją skarżący wniósł od niej odwołanie zarzucając pominięcie obowiązku oceny przez organ zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego oraz niewystarczające uzasadnienie decyzji.

Decyzją Nr [...] z [...]r. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Konsekwentnie skarżący wniósł skargę do WSA w Gliwicach, który wyrokiem z 3 czerwca 2019 r. sygn. akt III SA/GI 196/19, uchylił zaskarżoną decyzję, jako wydaną bez wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, w tym analizy przedłożonych przez skarżącego oświadczeń oraz oświadczeń świadków. Ponadto, nie wyjaśnione zostały rozbieżności zaistniałe w zebranym materiale dowodowym. WSA zarzucił, że organ nie wskazał dlaczego dał wiarę i którym zeznaniom/dokumentom, z których jego zdaniem wynikało, że obaj rolnicy prowadzili na spornych działkach prace rolnicze. WSA, ponadto poddał w wątpliwość zasadność prezentowanego przez organ stanowiska, że w sytuacji, gdyby skarżący nie był samodzielnym użytkownikiem deklarowanych przez siebie [...] działek rolnych, musiałby się legitymować zgodą współposiadacza.

Decyzją [...] z [...]r. organ odwoławczy, po ponownym rozpatrzeniu odwołania uchylił zaskarżoną decyzję z [...] r.

Po uzupełnieniu materiału dowodowego o dokumenty przedstawione przez skarżącego 19 września 2019 r. oraz 28 października 2019 r., 15 listopada 2019 r. i 2 grudnia 2019 r. ze sprawy S. O. oraz protokoły przesłuchań: R. K., A. O. przeprowadzonych w ramach pomocy prawnej, a także przesłuchanie skarżącego z 5 grudnia 2019 r. i przedstawione przez niego dokumenty, m.in. dotyczące ubezwłasnowolnienia i niepoczytalności S. O., spraw sądowych miedzy stronami, protokół z kontroli Nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w gospodarstwie I. Z., opinię sądowo-psychologiczno-psychiatryczną S. O. z 17.11.2019 r., uzupełniającą opinia sądowo-psychologiczno-psychiatryczną z 4.12.2019 r., opinię psychologiczną i psychiatryczną wydaną na posiedzeniu Sądu z 4.03.2020 oraz 8.05.2020 r.

Po rozpatrzeniu zgromadzonego materiału dowodowego organ, decyzją z [...] r. odmówił po raz kolejny wnioskodawcy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Jako podstawę prawna decyzji wskazał art. 5, art. 6, art. 7, art. 8 i art. 24 ustawy o płatnościach i art. 104 kpa. Uzasadniając decyzję przywołał powyższe przepisy ustawy definiujące m.in. jednolita płatność obszarową (art. 7 ust. 1), płatności związane do zwierząt (art. 7 ust. 2), płatność na zazielenienie (art. 7 ust. 1 i 2), płatności dodatkowe (art. 8 ust. 1 pkt 2) i określające warunki ich przyznania (art. 14 ust. 1).

Zgodnie z art. 18 ustawy w przypadku gdy działka rolna lub zwierzę, do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności, stanowią przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności bezpośrednie przysługują posiadaczowi zależnemu. W przypadku gdy działka rolna jest przedmiotem współposiadania w dniu 31 maja danego roku lub zwierzę jest przedmiotem współposiadania przez okres. w jakim posiadanie zwierząt jest warunkiem przyznania danej płatności- płatności bezpośrednie przysługuje temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę (poza współmałżonkiem). Zgodę dołącza się do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Płatność bezpośrednia do działki rolnej będącej własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługuje rolnikowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny.

Podsumowując organ stwierdził, że sporne grunty były użytkowane rolniczo i obie strony konfliktu kontroli krzyżowej znajdowały się w posiadaniu tych gruntów, dysponowały tytułem prawnym do deklarowanych do płatności działek. Potwierdza powyższe Umowa dzierżawy nr [...] z [...]r. na okres 30 lat zmienioną aneksami nr 1 z [...]r., nr 2 z [...]r., nr 3 z [...]r., w myśl której dzierżawcami są R. K. i S. O. Przedmiotem umowy dzierżawy jest nieruchomość rolna o ogólnej powierzchni [...]ha a do płatności bezpośrednich do gruntów rolnych zgłoszone zostało przez wnioskodawcę [...]ha użytków rolnych jako [...]. Umowa stanowi m.in., że dzierżawca bez zgody wydzierżawiającego nie może oddać przedmiotu dzierżawy osobie trzeciej do bezpłatnego używania ani go poddzierżawiać. Współdzierżawcy traktowani są jako jeden podmiot, a ich odpowiedzialność jako dzierżawców jest solidarna w całym zakresie dotyczącym tejże umowy. Umowa odsyła do art. 195 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145, kc), art. 196 § 1 kc i art. 206 kc, samo zaś posiadanie jest zdefiniowane w art. 336 kc, jako stan faktyczny. Za posiadacza rzeczy uważa się tego, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny) jak i tego, kto nią włada jako użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy określone władztwo nad rzeczą. Posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu ustawy może być właściciel, dzierżawca, użytkownik lub osoba mająca inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Prawo własności działek rolnych, któremu nie towarzyszy ich posiadanie w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie stanowi przesłanki koniecznej do ubiegania się o płatności bezpośrednie.

Jednocześnie organ wyjaśnił, że brak posiadania pisemnej umowy nie przesądza o braku posiadania przedmiotu takiej umowy. Dopłaty nie są przewidziane dla właścicieli, którzy dysponując jedynie tytułem własności i nie zajmują się produkcja rolną (wyrok WSA w Białymstoku z 12.07.2005r., II SA/Bk 718/04). Wnioskodawcy powinni wykazać, który z nich użytkuje sporną działkę rolną i tym samym, któremu z nich należy się płatność, przy czym kwestia uprawnień do użytkowania wskazanych działek płynących z prawa własności czy umowy dzierżawy nie ma decydującego znaczenia dla faktu przyznania płatności, gdyż płatność należy się osobie będącej posiadaczem działek. W sytuacji, kiedy wyżej wymienione przesłanki są spełnione, osobą uprawnioną do uzyskania płatności bezpośrednich jest ten, kto faktycznie użytkuje rolniczo grunty rolne. Decydujący jest stan faktyczny - posiadanie, a nie określone prawo do działek rolnych (np. własność, użytkowanie wieczyste, itp.).

Poza sporem pozostaje, że między dzierżawcami gruntów zaistniał konflikt i obaj zadeklarowali te same działki do płatności. Przy czym skarżący zadeklarował całą powierzchnię działek a drugi współdzierżawca 1/2 powierzchni każdej działki i wyjaśnił, że sporne działki były przez niego użytkowane rolniczo w 1/2 części każdej z działek korzystając z bydła użyczanego oraz koszone osobiście lub z pomocą osób trzecich. Nie wyraził też zgody na składanie wniosków o dopłaty na całość gruntów przez skarżącego ale podjął próbę uregulowania sposobu użytkowania działek i sposobu ich deklaracji we wniosku o dopłaty (pismo/zawiadomienie z 1.02.2017 r.).

Organ wskazał na oświadczenie z 29.05.2017 r. A. O. o wyrażeniu zgody na użytkowanie w całości gruntów dzierżawionych i zgłoszenie do dopłat przez skarżącego, a także na pismo S. O. potwierdzające, że jest jedynym i samodzielnym posiadaczem gruntów w roku 2017, które sam użytkował rolniczo.

Skarżący natomiast stwierdził, że spełnia wszystkie warunki konieczne do uzyskania dopłat, bowiem posiadał grunty na dzień 31 maja 2017 r. co potwierdza oświadczenie Sołtysa wsi N. z 31.05.2017 r. o rozpoczęciu wypasu i zaplanowane z osobami trzecimi prace związane z koszeniem i zbiorem siana. Podkreślił, że jedynie on ponosi w całości koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa (podatki, czynsz dzierżawny) i pokrywa wszelkie nakłady finansowe z tym związane (pismo z 17.06.2018 r.). Od 31.05.2017 r. wypasał bydło i kosił działki kośne od 15.06.2017 r. Czynności te wykonywane były na całej powierzchni działek. Drugi współdzierżawca nie wykonywał żadnych prac a nawet zrzekł się praw do umowy dzierżawy na rzecz córki A. O., która zezwoliła skarżącemu na użytkowanie gruntów w całości i pobieranie płatności. Na potwierdzenie swych twierdzeń do pisma dołączył oświadczenia pięciu świadków.

Poza sporem pozostaje, że żaden ze współdzierżawców nie wyraził drugiemu zgody na zadeklarowanie w swoim wniosku na rok 2017 gruntów w całości, jak i pobieranie dopłat do całości. Nie rozstrzyga tego sporu oświadczenie o cesji A. O., gdyż neguje go jej ojciec, a ponadto nie została uregulowana ta kwestia przez Agencję Nieruchomości Rolnych (obecnie KOWR, pismo z 14.10.2019 r.). Dokonanie cesji praw i obowiązków w umowie dzierżawy, każdorazowo winno być dokonywane za zgodą KOWR (art. 39c ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, Dz. U. 2020, poz. 396).

Organ wyjaśnił również, ze stan zdrowia psychicznego współdzierżawcy uniemożliwia branie przez niego udziału w czynnościach administracyjnych i wymaga ustanowienia dla niego pełnomocnika. Jak wynika z opinii biegłych dopuszcza się przeprowadzenie czynności w miejscu zamieszkania, co oznacza, że nie jest ubezwłasnowolniony. Posiada zdolność do czynności prawnych (wpływ taki wywiera dopiero ubezwłasnowolnienie), a choroba psychiczna może-stanowić jedynie wadę oświadczenia woli z art. 82 kc. Może został przesłuchany w charakterze świadka a jego zeznania podlegają ocenie w zestawieniu z innymi dowodami. Zeznania złożone 31.07.2019 r. organ ocenił jako spójne, klarowne i nie świadczące o braku zdolności do oceny sytuacji.

Zgodnie z art. 3 ustawy o płatnościach do postępowań w sprawach indywidualnych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Organ ocenia zatem całokształt materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Organ przeanalizował obszernie zgromadzony materiał dowodowy przedłożony przez obydwie strony sporu, wszelkie dowody w tym oświadczenia i oświadczenia świadków. Dał wiarę zeznaniom stron konfliktu i zeznaniom świadków z obu stron konfliktu, które zdaniem organu odbywają kluczową rolę w ocenie całej sprawy. Organ nie podważa także wiarygodności innych przedstawionych dokumentów w sprawie (w tym faktury, potwierdzenia opłaty podatku rolnego i innych świadczeń, potwierdzenia płatności czynszu dzierżawnego). Dowody wskazują na użytkowanie gruntów przez obu dzierżawców. Nie neguje również dokumentów i dowodów świadczących o prowadzeniu działalności rolniczej na spornych gruntach, choć przedstawione dokumenty i zeznania nie wskazują jednoznacznie powierzchni użytkowanej przez każdą ze stron konfliktu. Stwierdzić należy, że obie strony konfliktu wykorzystują rolniczo sporne grunty poprzez koszenie łąk, wypasanie pastwisk - korzystając również z pomocy osób trzecich. Agencja nie kwestionuje użytkowania rolnego zadeklarowanych działek, na co wskazuje również wynik kontroli na miejscu.

Odnosząc się do fragmentu pisma podpisanego przez pełnomocnika skarżącego z 11.08.2018 r. przesłanego w odpowiedzi na wezwanie organu dotyczącego cesji na córkę praw z umowy dzierżawy, organ stwierdził, że nie dopełniono obowiązków formalnych z art. 39 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, gdyż nie pozyskano zgody KOWR, co czyni ją nieskuteczną. W Rejestrze współdzierżawcami działek ewidencyjnych objętych postępowaniem nadal są skarżący i S. O. Zrzeczenie się zatem praw do dzierżawy na rzecz córki a pośredni skarżącego nie zostało zatem potwierdzone.

Tym samym nie można uznać że jedynym użytkownikiem spornych działek w roku 2017 był skarżący. Przeczą temu także zeznania świadków tj. M. W., J. O., A. B.. W tak zebranym materiale dowodowym, nie można wykluczyć bezspornie użytkowania części gruntów przez obu dzierżawców.

W ocenie organu skarżący intencjonalnie podaje do płatności całość gruntów objętych dzierżawą z Krajowym Ośrodkiem, ponieważ nie ma zgody od współdzierżawcy na użytkowanie. Próba wykazania, że jest on jedynym posiadaczem gruntu na podstawie zeznań świadków okazała się nieskuteczna. Żaden ze świadków nie potrafił jednoznacznie wskazać jakie grunty były przez niego użytkowane, a sam skarżący podkreślał, ze zabiegi agrotechniczne wykonywane są zgodnie z planem rolnośrodowiskowym. Podobnie A. O.

Ponieważ warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt stanowi przedmiot współposiadania, pomoc przyznawana jest temu współposiadaczowi gruntu, na którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Przepis ten ma na celu wyeliminowanie sztucznych podziałów gospodarstw celem osiągnięcia przepisów o modulacji w przypadku części programów pomocowych, czy też limitu zalesionych hektarów przez współwłaścicieli, a tym samym współposiadaczy.

Zatem przyznanie płatności skarżącemu byłoby możliwe gdyby legitymował się zgodą współposiadacza. Jednakże takowej nie posiadał w dacie złożenia wniosku, a wręcz obaj posiadacze złożyli wnioski o płatności do tych samych gruntów. W tej sytuacji nie ma możliwości podziału przedmiotu dzierżawy przez współdzierżawców, którzy są traktowani jako jeden podmiot, a odpowiedzialność jest solidarna w całym zakresie dotyczącym przedmiotowej dzierżawy.

Brak zgody wykluczył pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżącego o płatności na rok 2017. Działki wykluczono bez nałożenia kary administracyjnej za przedeklarowanie powierzchni. W sytuacji, gdy obaj wnioskodawcy dysponowali tytułem prawnym do deklarowanych do płatności gruntów i użytkowali grunty rolniczo są współwłaścicielami w/w gruntów. W sytuacji kiedy obydwaj współdzierżawcy użytkowali działki rolniczo, to niezależnie od powierzchni, na której każdy z nich wykonywał pracę, należy uznać, że użytkowali te grunty solidarnie i tym samym w tak wykazanym stanie faktycznym i prawnym skoro żaden ze współdzierżawców nie wyraził drugiemu zgody na zadeklarowanie w swoim wniosku na rok 2017 gruntów w całości, jak i pobieranie dopłat do całości, należało odmówić przyznania płatności.

W odwołaniu i jego uzupełnieniu skarżący zarzucił organowi naruszenie prawa poprzez odmowę przyznania płatności pomimo spełnienia wszelkich wymaganych prawem warunków - naruszenie art. 8 ust. 1 oraz art. 18 ustawy o płatnościach (tj. Dz.U. 2017 r. poz. 278) oraz art. 7, 77, 82, 107, 19 kpa. W szczególności zarzucił oparcie decyzji na zeznaniach świadka z zaburzeniami o podłożu psychicznym, zaburzeń pamięci niezdolnej do spostrzegania lub komunikowania swoich spostrzeżeń (niepoczytalnego) czy małżeństwa Z., którzy nie posiadają dużego stada, które miało być przedmiotem dzierżawy i oddane celem wypasu. Skarżący był jedynym użytkownikiem gruntów a świadkowie strony przeciwnej są niewiarygodni. S. O. jest sparaliżowany, samodzielnie się nie porusza, ma całkowity niedowład lewej strony, bardzo słaby wzrok i posiada orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji nie mógł więc wykonywać zabiegów agrotechnicznych (kosić). Również czynsz dzierżawny uiszcza wyłącznie skarżący. Organ nie wykonał też wytycznych wyroku.

Zaskarżoną decyzją z [...] r. organ odwoławczy nie uznał słuszności zarzutów odwołania i utrzymał w mocy decyzje z [...] r.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że dzierżawcami gruntów wskazanych w obu wnioskach o płatności na rok 2017 są skarżący i S. O.. Skarżący zadeklarował do płatności - [...]ha użytków rolnych - [...] a drugi dzierżawca połowę powierzchni każdej działki deklarowanej przez skarżącego. Nie ma też wątpliwości, że dzierżawcy pozostają w sporze, gdyż S. O. wyjaśnił, że działki są przez niego użytkowane rolniczo w 1/2 części korzystając z bydła użyczanego od małżeństwa Z. oraz koszone osobiście lub z pomocą osób trzecich. Nie wyraził też zgody na pobieranie dopłat przez skarżącego do całości gruntów i podejmował próbę uregulowania sposobu użytkowania działek i sposobu ich deklaracji we nioskach o dopłaty. Powiadamiał o treści tych pism jednocześnie właściwe organy ANR i ARiMR (pismo/zawiadomienie z dnia 01.02.2017 r.; pismo/powiadomienie z dnia 01.02.2017 r.). Powyższe potwierdził w piśmie z 2 sierpnia 2018 r., negując oświadczenie A. O.. Przeciwne stanowisko przedstawił skarżący w piśmie z 11.08.2018 r. podkreślając, ze działalność rolnicza w roku 2017 polegała na wypasie bydła od dnia 31.05.2017r. i koszeniu działek kośnych od 15 czerwca 2017r. Czynności te wykonywane były na całej powierzchni działek.

W toku przeprowadzonego postępowania zgromadzono obszerny materiał dowodowy, którego ocena wykazała współposiadanie gruntów obu deklarujących je do płatności rolników. Z oświadczeń stron, jak i z zeznań świadków wynika, że obaj dzierżawcy prowadzili w roku 2017 na spornych działkach prace polegające na koszeniu i zbiorze traw oraz wypasie bydła. Potwierdzają powyższe

- faktury zakupu przez skarżącego materiałów używanych przy wypasie bydła,

- potwierdzenia przelewów z tytułu opłaty czynszu dzierżawnego oraz podatku rolnego,

- oświadczenie R. K. 31.05.2017 r. o przekazaniu bydła A. O.,

- umowę z [...] r. zawarta pomiędzy skarżącym a A. O. na wykonanie prac agrotechnicznych na gruntach położonych w obrębie N.,

- oświadczenie z 31.05.20I7 r. D. P., będącej sołtysem wsi N., o wypasie bydła przez B. I.,

- pismo z 27.06.2018 r. i 11.08.2018 r. A. O., że skarżący był jedynym posiadaczem spornych gruntów na dzień 31 maja 2017,

- raport z kontroli w zakresie kwalifikowalności, która została przeprowadzona w gospodarstwie skarżącego w dniach 16.04.- 8.05.2018 r.

- rejestr działalności rolnośrodowiskowej, działania rołnośrodowiskowego realizowanego przez skarżącego,

- oświadczenie D. P. z 7.08.2018 r. o wypasie bydła przez B. I. oraz wykonywaniu prac polowych,

- oświadczenie R. K. z 29.07.2018 r. o corocznym użyczaniu bydła panu A. O.,

- oświadczenie A. O. z 7.08.2018 r. o wykonaniu prac polowych zleconych przez skarżącego,

- oświadczenie U. I. o corocznym prowadzeniu prac polowych i wypasie bydła na działkach położonych w N.,

- oświadczenie H. B. o wykonywaniu prac przez A. O. na działkach w N.,

- zeznania świadków podczas rozprawy administracyjnej, która odbyła się w siedzibie BP ARiMR we W.w dniach 2.-04.12.2019 r.,

- zeznania p. R. K. podczas rozprawy administracyjnej, która odbyła się w siedzibie BP ARiMR w B. w dniu [...] r.,

- świadczenie p. I. Z. z [...] r.

- umowę użyczenia bydła z 1.04.2017r. wraz z protokołem przekazania bydła,

- oświadczenie M. O. z 16.06.2017r. o rozpoczęciu wypasu oraz o terminach wykonania wykoszenia,

- oświadczenie M. O. z 6.06.2018r., z którego wynika, że wszelkie prace na działkach wykonywał M. O., na zlecenie S. O.

- oświadczenie J. O., D. D. z 20.07.2018r.

- odpowiedź na wezwanie z 25.07.2018r. w którym pełnomocnik wskazuje, że S. O. prowadzi samodzielne gospodarstwo rolne, we wniosku na 2017 rok wskazał tylko te części działek które samodzielnie uprawia rolniczo, wraz z dołączonym protokołem z kontroli obligatoryjnej A Sp. z o.o. dotyczącej producenta I. Z.

- świadczenie pana A. B., pana M. D. z [...] r.,

- rejestr działalności rolnośrodowiskowej ze wskazaniem wykonywanych prac na działkach,

- zeznania świadków podczas rozprawy administracyjnej, która odbyła się w siedzibie BP ARiMR w K. w dniu 30-31.07.2019 r.

Rolnicze użytkowanie gruntów przez skarżącego potwierdza umowa z [...]r. zawarta z A. O. na wykonanie wszelkich prac rolniczych na działkach zadeklarowanych we wniosku na 2017 rok. W zeznaniach obie strony potwierdziły, że doszło do realizacji czynności wskazanych w tej umowie. Potwierdzają to również umowy użyczenia bydła a także raport z czynności kontrolnych nr [...]. Kontrola potwierdziła użytkowanie działek zgodnie z deklaracją skarżącego we wniosku na rok 2017.

Rolnicze użytkowanie gruntów przez S. O. potwierdza również umowa z [...] r. zawarta między S. O. a M. W., A. Z. oraz I. Z. na użyczenie [...] sztuk bydła na wypas na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] oraz raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni, z którego wynika, że powierzchnia zadeklarowana przez Skarżącego została potwierdzona przez kontrolerów.

Natomiast zeznania świadków: A. B., J. O., M. W. zebrane podczas przesłuchań w BP ARiMR w K. w dniach 30-31 lipca 2019 r., potwierdzają, że wszystkie prace wykonywane przez nich na działkach m. in. grodzenie i naprawa kwater, przepędzanie krów, koszenie trawy, wywóz balotów, wykaszanie niedojadów były wykonywane na zlecenie S. O. bądź jego pełnomocnika M. O. Rolnicze użytkowanie spornych działek potwierdzają również zeznania p. S. O. z dnia 31.07.2019r. Wynika z nich kto, przy użyciu jakiego sprzętu i jakie czynności wykonywał na spornych działkach. Wypas bydła potwierdza komentarz do załącznika nr 1 do Protokołu kontroli obligatoryjnej A Sp. z o.o. nr [...]r. producenta I. Z., w którym widnieje zapis, że bydło w ilości [...] szt. wypasane jest w gospodarstwach J. i S. O.

Organ nie zgodził się także z niepoczytalnością S. O., gdyż nie jest ubezwłasnowolniony. Nie jest zdolny do samodzielnego wykonywania prac polowych, nie stanowi to jednak braku możliwości ich zlecenia osobom trzecim lub swojemu pełnomocnikowi. Ze względu na stwierdzone ograniczenia jego zeznania podlegały ocenie w zestawieniu z innymi dowodami.

W odniesieniu do wniosków dowodowych organ stwierdził, że nie miały one wpływu na wynik sprawy, gdyż prowadzenie wypasów na spornych działkach niezgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej nie przeczy prowadzeniu działalności rolniczej. Za nieprzestrzeganie wymogów w zakresie programu rolnośrodowiskowego mogą na producenta zostać nałożone sankcje, lecz nie świadczy to o braku użytkowania.

Organ podkreślił, ze stan faktyczny sprawy jest skomplikowany, obie strony konfliktu przedstawiają wyjaśnienia i dowody na potwierdzenie swoich twierdzeń, przedstawiają również zeznania świadków, a sporny obszar użytków zielonych/obszar wypasu jest trudny do wydzielenia/wyodrębnienia wobec braku wyraźnych granic między działkami i swobodnego przemieszczania się bydła po działkach.

Strony weszły w konflikt, również w zakresie zawieranych umów użyczenia bydła, co skutkuje aktualnie postępowaniami przed organami Policji i Prokuratury w B, co nie ma jednak wpływu na wynik sprawy, gdyż działki były użytkowane jednocześnie.

Obaj wnioskodawcy są współposiadaczami deklarowanych do płatności działek, a zatem przyznanie płatności do spornego obszaru możliwe jest tylko w przypadku, gdy rolnik legitymuje się zgodą drugiego współposiadacza a takowej żaden z nich nie przedstawił, co powoduje, że sporne działki zostały wykluczone z płatności zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach.

Zadaniem Agencji nie jest rozstrzyganie sporu pomiędzy rolnikami, a jedynie ustalenie, któremu z nich przysługuje płatność. Roszczenia stron pozostających w sporze, czy kwestie odszkodowawcze nie są przedmiotem postępowania przed organami ARiMR, a przed sądem powszechnym.

Ponieważ w rozpoznawanej sprawie żaden ze współdzierżawców - współposiadaczy nie wyraził drugiemu zgody na zadeklarowanie w swoim wniosku na rok 2017 pobierania dopłat w całości odmowa przyznania płatności na rok 2017 skarżącemu była zasadna.

Nie zgadzając się z powyższym skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości zarzucił jej naruszenie art. 8 ust. 4 ustawy o płatnościach poprzez odmowę przyznania płatności pomimo spełnienia przez wnioskodawcę wszelkich wymaganych prawem warunków do ich otrzymania; art. 7, art. 77 i art. 107 kpa w związku z art. 3 ustawy o płatnościach oraz art. 4 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFRROW na lata 2014-2020, poprzez bezzasadne przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie ma możliwości rozstrzygnięcia, który z producentów był posiadaczem gruntów w dniu 31 maja 2017 r. i brak odniesienia się w uzasadnieniu u decyzji organu do dowodów zgromadzonych w postępowaniu.

W uzasadnieniu skargi dodatkowo podkreślił, że organ nie wykonał zaleceń z wydanego w sprawie wyroku, gdyż nie ustalił, który z uczestników konfliktu krzyżowego jest uprawniony do dopłat, kto użytkował sporne grunty 31 maja 2017 r.

Jednocześnie skarżący wskazuje, iż po wydaniu zaskarżonej decyzji, w dniu 10 grudnia 2020 r. oraz 9 kwietnia 2021 r. S. O. - współdziedzica nieruchomości - złożył pisemne Oświadczenie, w którym wyraził zgodę na otrzymywanie płatności przez R. K.. Oba oświadczenia zostały złożone w BP ARiMR i uzasadniają uwzględnienie skargi w trybie autokontroli.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie i podkreślając, że część dowodów nie dotyczy roku 2017 i nie mogły być uwzględnione w sprawie. Samo zaś oświadczenia z 9 kwietnia 2021 r. zostało złożone po wydaniu decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako "ppsa"), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tym samym sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności działalności administracji publicznej czyli zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Weryfikuje także wykonanie przez organ zaleceń wynikających z poprzednich wyroków, które są dla organów , ale i Sądu orzekającego wiążące oraz dostosowania się do wiążącej oceny prawnej (art. 153 ppsa). Organy i Sąd są związane wykładnią mających w sprawie zastosowanie przepisów dokonaną przez WSA w wyroku z 3 czerwca 2019 r. III SA/GL196/19.

Należy też wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III WSA w Gliwicach z 25 marca 2021 r. wydanego w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. Z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.), w związku z zarządzeniem Prezesa NSA z 16 października 2020 r. a w skardze został sformułowany wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji należy podnieść, że jej materialnoprawną podstawę stanowiły przepisy ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1312 ze zm., dalej: ustawa o płatnościach). Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Oznacza to, że organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udzielić stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnić stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 kpa nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach). Ustawa zawiera zatem szczególną, regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie, w stosunku do kpa, w ty, części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa. Oznacza to, że organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy a jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie. Organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów ocenić czy dana okoliczność została udowodniona.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja znajduje podstawy w prawie materialnym, jej wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym wskazanym wyżej. Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku z24.01. 2019 r. WSA we Wrocławiu w sprawie sygn. akt III SA/Wr 447/18, dotyczącej dopłat z wniosku skarżącego za rok 2016.

W uzasadnieniu decyzji organ przywołał mające w sprawie zastosowanie przepisy ustawy o płatnościach, art. 7 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 1 pkt 2 i art. 18 ustawy. Zgodzić trzeba się z Dyrektorem OR, że posiadanie, jako warunek przyznania płatności, przewidziany w ustawie, trzeba rozumieć jako faktyczne użytkowanie rolnicze objętych wnioskiem gruntów. Nie budzi tez wątpliwości, że w przypadku współposiadania płatności przysługują jednemu współposiadaczowi za zgodą pozostałych. Zgodę dołącza się do wniosku. Aby zostać beneficjentem płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą.

Organy administracji rozpatrujące wnioski o przyznanie płatności oceniają tym samym stan posiadania gruntów objętych wnioskami, użytkowanie ich rolnicze i kwestie formalne. Skarżący podkreśla, że był jedynym i wyłącznym posiadaczem spornych nieruchomości na dzień 31 maja 2017 r., podobnie twierdził we wniosku na rok 2016. Prawdziwości tego twierdzenia nie wykazało przeprowadzone postępowanie i przedłożone w jego toku dowody. Wniosek do działek ewidencyjnych o tych samych numerach złożyli dwaj rolnicy niezależnie. Skarżący do obszaru o pow. [...] ha a współposiadacz do ½ tej powierzchni. Powyższe wykazała kontrola krzyżowa. Do żadnego z wniosków nie załączono oświadczenia współposiadacza uchybiając wymogom art. 18 ust. 3 ustawy o płatnościach.

Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że obaj dzierżawcy użytkowali rolniczo w 2017 r. grunty do których posiadali tytuł prawny, wynikającym z umowy dzierżawy z [...]r. Niewątpliwie też obaj producenci rolni zadeklarowali do płatności te same działki rolne a skarżący nie dołączył do wniosku zgody współposiadacza do uzyskania płatności.

Konieczne było zatem zweryfikowanie i ustalenie, kto faktycznie posiadał w 2017 r. i użytkował zadeklarowane jednocześnie przez skarżącego i S. O. grunty. W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że w 2017 r. sporne działki znajdowały się w posiadaniu skarżącego i S. O. oraz że obaj producenci użytkowali je rolniczo. Organ słusznie doszedł do takiego przekonania po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego. W szczególności organ ocenił oświadczenia obu stron konfliktu krzyżowego, zeznania wskazanych przez te strony świadków oraz przedłożone przez strony materiały. Trafnie zauważył Dyrektor OR, że rolnicze użytkowanie gruntów przez skarżącego potwierdziły zeznania A. O. Ponadto, Dyrektor OR zasadnie wywiódł, że potwierdzeniem użytkowania spornych gruntów przez skarżącego jest umowa z [...]r., zawarta pomiędzy skarżącym a A. O., na wykonanie prac polegających na koszeniu, grabieniu, belowaniu i zbieraniu siana, pośrednio dowody wpłat podatku rolnego i czynszu dzierżawnego oraz raport z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni, zeznania świadków (A. O., R. K., U. I., H. B.).

Użytkowanie spornych gruntów przez S. O. potwierdziły natomiast zeznania świadków (I. Z., A. B., J. O., D. D., M. D.), korespondencja w sprawie dopłat, pismo ANR, kontrola na miejscu.

W tym kontekście zasadnie organ uznał, że wypas bydła przez S. O. nie wykluczał możliwości wypasu bydła również przez skarżącego, skoro dzierżawiony areał stanowił powierzchnię [...] ha a deklarowany do płatności [...] ha. Realne i możliwe było zatem wypasanie bydła przez każdą ze stron konfliktu krzyżowego. Skarżący nie przedstawił natomiast żadnego dowodu podważającego użytkowanie rolnicza dzierżawionych gruntów przez drugiego wnioskodawcę płatności. Organ szeroko opisał poczynione ustalenia oraz dlaczego przyjął użytkowanie rolne dzierżawionych gruntów przez obu wnioskodawców. Fakt ograniczonych zdolności poruszania czy postrzegania nie dowodzi ubezwłasnowolnienia S. O. ani jego niepoczytalności.

Bez znaczenia dla sprawy pozostają twierdzenia skarżącego o zrzeczeniu się praw do dzierżawy przez drugą stronę konfliktu krzyżowego, ponieważ prawdziwość dokumentów mających potwierdzać fakt przekazania tych praw była kwestionowana przez S. O. i nie zgłoszona w ANR. Wyczerpująca analiza całego zebranego w sprawie materiału dowodowego doprowadziła zatem organy rolne do słusznego przekonania, że obie strony konfliktu krzyżowego były współposiadaczami i zarazem faktycznymi użytkownikami spornych działek. Skoro zatem skarżący nie wykazał, że samodzielnie użytkował zadeklarowane do płatności grunty rolne, to tym samym konieczną przesłanką warunkującą przyznanie płatności było złożenie - wraz z wnioskiem - zgody współposiadacza gruntów, czego nie uczynił. Nie uzyskał jej także w toku postępowania, gdyż współdzierżawcy złożyli odrębne wnioski o płatności, które były rozpatrywane i weryfikowane w odrębnych postępowaniach za kolejne lata, w tym rok 2017. Oświadczenie pojawiło się w roku 2020 (10.12) i 2021 (9.04), co zasadnie organ uznał za spóźnione. W ocenie Sądu, organy wyjaśniły stan faktyczny sprawy i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały zgromadzony materiał dowodowy. Ocena zebranych dowodów jest przekonująca, zgodna z wymogami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Sposób prowadzenia postępowania w sprawie w pełni odpowiada wymogom zasady zaufania do organów państwa. Skarżący nie podważył skutecznie dokonanych w sprawie ustaleń. Uzasadnienie decyzji organu II instancji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 kpa. Opisuje ustalenia faktyczne w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy a ponadto wskazuje podstawę prawną rozstrzygnięcia i ustosunkowuje się do zarzutów odwołania. Organ wyjaśnił też skarżącemu dlaczego odmówił przyznania mu płatności i które dowody uznał za niewiarygodne i dlaczego. W tych okolicznościach nie można uznać, że organ naruszyła art. 8 i 11 kpa.

Ustalony stan faktyczny stał się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Powyższe stanowi, że chybione są zarzuty skargi, zarówno natury procesowej, jak i materialnej.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151, Sąd oddalił skargę w całości.