Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 153/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1, art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 2 lutego 2023 r. nr GN-V.7534.1.41.2022.DT w przedmiocie ustalenia odszkodowania za utratę wartości nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Puławskiego z dnia 4 kwietnia 2022 r. znak ZN.683.12.2018.SG; II. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz A. P. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

A. P. (dalej jako "strona, "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 2 lutego 2023 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za utratę wartości nieruchomości.

Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że pismem z dnia 12 grudnia 2018 r., skarżący wystąpił do Starosty Puławskiego o ustalenie wysokości odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości oraz braku możliwości korzystania z nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 2,1761 ha, położonej w obrębie 0024- J., gmina P., stanowiącej własność wnioskodawcy.

W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że na przedmiotowej nieruchomości istnieją trzy linie energetyczne. Jedna linia wysokiego napięcia 110 kV wybudowana w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku oraz dwie linie średniego napięcia dwutorowe, z których jedna wybudowana została w latach osiemdziesiątych i modernizowana w roku 1993 (dobudowano drugi tor) oraz druga linia dwutorowa wybudowana w oparciu o decyzję Urzędu Rejonowego w P. z dnia 19 kwietnia 1993 r. znak: G.7221-1/2/93 zezwalającą Zakładowi Energetycznemu w L. na przeprowadzenie ww. linii w związku z budową GPZ B.

Z odpisu księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych wynika, że działka nr [...], stanowi własność A. J. P. s. B. i Z. Działy: III "Prawa, roszczenia i ograniczenia" oraz IV "Hipoteka" księgi wieczystej wpisów nie zawierają.

Zawiadomieniem z dnia 22 stycznia 2019 r. Starosta Puławski poinformował strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości oraz braku możliwości korzystania z nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 2,1761 ha, położonej w obrębie 0024- J., gmina P.

Pismem z dnia 21 lutego 2019 r. P. S.A. oddział L. wniosła o czasowe zawieszenie przedmiotowego postępowania do chwili wyjaśnienie wszelkich istotnych okoliczności, w tym ustalenie czy właściciele nieruchomości otrzymali odszkodowanie zgodnie z ustawą z dnia 29 kwietnia 1958 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. nr 30, poz. 127) oraz zgromadzenia niezbędnego materiału dowodowego.

W dniu 6 maja 2019 r. w siedzibie Starostwa Powiatowego w Puławach odbyła się rozprawa administracyjna, w której uczestniczyli pełnomocnik właściciela nieruchomości, pełnomocnik P. S.A. oraz kierownik wydziału Zarządzania Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w Puławach. W toku rozprawy pełnomocnik P. S.A. poinformował, że nie uznaje roszczenia właściciela nieruchomości. W jego ocenie istnienie sieci nie zmniejsza wartości nieruchomości i nie wpływa na jej wartość.

Postanowieniem z dnia 22 września 2020 r. Starosta Puławski powołał rzeczoznawcę majątkowego do wykonania operatu szacunkowego określającego wysokość zmniejszenia wartości spornej nieruchomości w związku z posadowieniem na niej trzech linii energetycznych.

Rzeczoznawca majątkowy A. B. przedłożyła w dniu 4 grudnia 2020 r. "Opinię w sprawie odszkodowania w związku z posadowieniem trzech linii energetycznych nad niezabudowaną działką gruntu nr [...] położoną w J., gm. P., 27 listopada 2020 r." r.

Pismem z dnia 21 grudnia 2020 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się do organu I instancji o dopuszczenie opinii innego biegłego rzeczoznawcy majątkowego wskazując, że przedłożona przez A. B. opinia nie jest zgodna z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm. - dalej jako "u.g.n.").

Pismem z dnia 8 września 2021 r. rzeczoznawca majątkowy A. B. odniosła się do uwag pełnomocnika skarżącego.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Starosta Puławskiego decyzją z dnia 4 kwietnia 2022 r. odmówił A. P. ustalenia odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości spornej nieruchomości, w związku z posadowieniem na niej trzech linii energetycznych.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego od ww. decyzji Wojewoda Lubelski decyzją z dnia 2 lutego 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Wojewoda powołał treść przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 555) - dalej jako "rozporządzenie" mających zastosowanie w sprawie oraz wskazał, że ustalenie odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości, którą zgodnie z art. 156 ust. 1 u.g.n., stanowi operat szacunkowy, o którym mowa w art. 130 ust. 2 powyższej ustawy. Operat szacunkowy wiąże organy administracji publicznej co do ustalonej przez biegłego wartości wycenianej nieruchomości, ale nie jest tak, że może być jedynym dowodem, w oparciu o który organ może dokonywać ustaleń faktycznych czy prawnych, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Organ odwoławczy wskazał, że w sporządzonej opinii rzeczoznawca opisał nieruchomość stanowiącą przedmiot postępowania oraz przeprowadził analizę zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także transakcji dokonanych na nieruchomościach podobnych, na których znajdują się linie elektroenergetyczne, a także nieruchomościach podobnych, przez które linie elektroenergetyczne nie przebiegają. Jak wskazuje biegła, z zapisów planu miejscowego wynika, że jakakolwiek zabudową jest możliwa na części działki od strony drogi gminnej. Linie napowietrzne przebiegają nad działką w odległości 180 m od drogi gminnej, a więc nad tą częścią działki dla której nie ma możliwości zabudowy. Działka w tej części może być wykorzystywana jedynie na cele rolne zgodnie z podstawowym przeznaczeniem terenu wynikającym z zapisów w planie. W ocenie rzeczoznawcy majątkowego niemożność zabudowy działki w pozostałej części wynika zatem z zapisów w planie miejscowym, a nie jest spowodowane wyłącznie tym, że nad pozostałą częścią działki przebiegają napowietrzne linie energetyczne. Biegła stwierdziła, że przebieg linii napowietrznych miałby wpływ na sposób wykorzystywania działki wówczas, gdyby linie te przebiegały nad częścią działki przeznaczoną w planie miejscowym do jakiejkolwiek zabudowy i w takim przypadku spowodowałoby to zmniejszenie wartości nieruchomości. Na potwierdzenie swojej opinii biegła wskazała analizę transakcji niezabudowanych działek zlokalizowanych w obrębie J. i G. , o mieszanym przeznaczeniu.

Następnie Wojewoda przytoczył transakcje dotyczące działek, które biegła zamieściła w piśmie z dnia 8 września 2021 r. i wskazał, że to rzeczoznawca kierując się standardami zawodowymi analizuje rynek i decyduje zarówno o doborze nieruchomości będącej przedmiotem wyceny i które przyjmuje do porównania. Stosownie zaś do art. 175 ust. 1 u.g.n. rzeczoznawca majątkowy, ma obowiązek wykonywać swoją zawodową działalność zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa i standardami zawodowymi, ze szczególną starannością właściwą dla zawodowego charakteru tych czynności oraz z zasadami etyki zawodowej, kierując się bezstronnością w wycenie nieruchomości. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący nie załączył do odwołania żadnego dowodu mogącego świadczyć o wadliwości sporządzonej wyceny na potrzeby ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W ocenie Wojewody przedmiotowa opinia z dnia 27 listopada 2020 r. zawiera wszystkie elementy przewidziane w § 56 ust. 1 rozporządzania i stanowi wiarygodny dowód w sprawie.

Odnosząc się zaś do zarzutu nieprzedstawienia obliczeń szkód powstałych na nieruchomości oraz wyniku wyceny wraz z uzasadnieniem wyjaśniono, że skoro biegła stwierdziła, iż usytuowanie urządzeń sieci energetycznych nie spowodowało szkód w postaci obniżenia wartości nieruchomości, przedstawienie obliczeń w opinii stanowiło by czynność pozorną. Także skoro biegła ustaliła, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do zmniejszenia wartości nieruchomości w związku z przebiegiem przez nią napowietrznych linii energetycznych, zdaniem Wojewody zarzuty dotyczące naruszenia art. 156 ust. 1 i art. 134 ust. 4 u.g.n. są nieuzasadnione, gdyż powyższe przepisy mają zastosowanie w sytuacji gdy ustalana jest wartość nieruchomości lub szkód na niej powstałych.

Odnosząc się zaś do zarzutu dotyczącego pominięcia przez Starostę Puławskiego wniosków zgłaszanych przez pełnomocnika strony o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego, organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku gdy strona postępowania pomimo wyjaśnień biegłego nadal kwestionuje prawidłowość sporządzonej opinii to na nią przechodzi ciężar przeprowadzenia przeciwdowodu z opinii organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych lub przedłożenia własnej kontrwyceny, strona z tego uprawnienia jednak nie skorzystała.

Zdaniem organu odwoławczego opinia sporządzona przez biegłą A. B. była jasna, rzeczowa i przejrzysta. Biegła wskazała na czym oparła się wydając opinie, z jakich korzystała źródeł i jaką posłużyła się metodologią. W sposób zrozumiały przedstawiła wnioski opinii oraz sposób w jaki do nich doszła. Wojewoda Lubelski nie miał też wątpliwości co do tego, że biegła posiada kompetencje i wiedzę potrzebną do wydania opinii w sprawie.

W ocenie Wojewody strona nie zgłosiła zarzutów, które skutecznie podważyłyby prawidłowość i rzetelność opracowanej w sprawie opinii, a wszystkie podniesione wątpliwości biegła rzeczowo i rzetelnie wyjaśniła w piśmie z dnia 8 września 2021 r.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją strona w skardze do tut. Sądu wniosła

o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. art. 7, 77 oraz 80 k.p.a. poprzez:

- oparcie decyzji na opinii biegłej A. B. z dnia 27 listopada 2020 r. oraz pisma biegłej z dnia 8 września 2021 r., który to dokument w rzeczywistości nie może zostać uznany za operat szacunkowy;

brak dokonania w zaskarżonej decyzji jakiejkolwiek własnej oceny sprawy i zebranych w sprawie dowodów oraz poprzestanie na zacytowaniu fragmentów "opinii" bieglej bez wciągnięcia jakichkolwiek wniosków własnych przez organ II instancji;

pominięcie wielokrotnie wniosków zgłaszanych przez pełnomocnika strony w pismach w toku postępowania o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego, w sytuacji gdy przedłożony dokument sporządzony przez biegłą A. B. nie spełnia kryteriów operatu szacunkowego i nie może być podstawą do wydania decyzji w niniejszej sprawie.

2. art. 78 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie zgłaszanych przez pełnomocnika strony wniosków dowodowych dotyczących dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego, w sytuacji gdy przedmiotem tego dowodu była okoliczność mająca istotne znaczenia dla sprawy;

3. art. 156 ust. 1 u.g.n. w zw. z § 56 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie za opinię dokumentu przedłożonego przez biegłą, który nie spełnia cech operatu szacunkowego;

4. art. 134 ust. 4 u.g.n. poprzez pominięcie dyspozycji tego przepisu, który nakazuje w niniejszej sprawie oparcie się przy ustalaniu wartości nieruchomości dla celów odszkodowania na przeznaczeniu nieruchomości zgodnym z celem wywłaszczenia;

5. art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania) poprzez oparcie zaskarżonej decyzji odwołaniu się do opinii biegłej A. B., bez odniesienia się do wszystkich zarzutów stawianych przez pełnomocnika strony w stosunku do tej "opinii" jako niespełniającej podstawowych elementów niezbędnych do uznania jej za operat szacunkowy.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że opinia biegłej A. B. nie może zostać uznana za operat szacunkowy, na podstawie którego mogłaby zostać wydana decyzja w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania. Zdaniem skarżącego biegła w sposób całkowicie arbitralny stwierdziła, że posadowienie na nieruchomości 2 linii przesyłowych średniego napięcia 15 kV oraz linii wysokiego napięcia 110 kV nie ma żadnego wpływu na jej wartość. Skarżący podniósł także, że wskazanie przez biegłą w piśmie z dnia 8 września 2021 r. na transakcje dotyczące innych nieruchomości nie ma żadnego znaczenia w sytuacji, gdy biegła nie dokonała żadnej wyceny dotyczącej nieruchomości wnioskodawcy. Zdaniem skarżącego ww. opinia wbrew twierdzeniom zawartym w decyzji Wojewody nie zawiera prawie żadnych elementów operatu szacunkowego. W szczególności brak jest jakichkolwiek obliczeń dotyczących wartości nieruchomości, analizy rynku oraz wskazania określonej metody wyceny. Biegła powołała się na jakiekolwiek transakcje dotyczące innych nieruchomości dopiero w piśmie z dnia 8 września 2021 r. Skarżący wskazał, że biegła pomija nawet fakt, że obecność na nieruchomości słupa i przewodów linii elektroenergetycznych stwarza niedogodności w korzystaniu z nieruchomości, które w sposób oczywisty wpływają na wartość działki, również w przypadku wykorzystania jej na cele inne niż mieszkaniowe. Obecność linii przesyłowych i ich układ powoduje, że brak jest jakichkolwiek chętnych na zakup nieruchomości. Tym samym nieruchomość praktycznie utraciła jakąkolwiek wartość rynkową. Skarżący podniósł, że biegła nie wzięła pod uwagę faktu, że ze względu na obecność infrastruktury przesyłowej na nieruchomości oraz związane z tym pasy eksploatacyjne, których szerokość zależy od rodzaju linii elektroenergetycznej, znaczna część nieruchomości wyłączona jest z normalnego użytkowania. W pasach tych zakład energetyczny podejmuje bowiem czynności związane z konserwacją, eksploatacją oraz naprawami linii przesyłowych. Fakt ten ma bezpośredni wpływ na spadek wartości nieruchomości. Skarżący podkreślił, że przy ustalaniu wartości odszkodowania należnego wnioskodawcy organy I oraz II instancji powinny oprzeć się na operacie szacunkowym, sporządzonym z uwzględnieniem art. 134 ust. 4 u.g.n. zawierającym wszystkie elementy określone w § 56 rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga fakt, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością jej uchylenia. Ponieważ wadliwa okazała się również decyzja organu I instancji, należało uchylić również i tą decyzję, w oparciu o art. 135 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie skarżący zwrócił się do organu I instancji o ustalenie odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości – działki nr [...] położonej w J. w związku z posadowieniem na niej trzech napowietrznych linii elektroenergetycznych. Do wniosku skarżący załączył decyzję Urzędu Rejonowego w Puławach z 19 kwietnia 1993 r. wydaną na podstawie art. 70 ust. 1 i 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. nr 30, poz. 127, z późn. zm., dalej: "ustawa wywłaszczeniowa z 1985 r.") zezwalającej na przeprowadzenie linii WN 110 kV i 15 kV do stacji elektroenergetycznej – GPZ B. przez grunty wsi G., J. i B. (pkt I) oraz w pkt II ograniczającej prawa własności w stosunku do nieruchomości oznaczanych w załączniku do decyzji Wójta Gminy Puławy o ustaleniu lokalizacji inwestycji z 14 października 1992 r. W toku postępowania ustalono, że na spornej nieruchomości istnieje linia wysokiego napięcia 110 kV, która została wybudowana w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku, jedna linia średniego napięcia dwutorowa wybudowana w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku i modernizowana w roku 1993 (dobudowano drugi tor) oraz linia średniego napięcia dwutorowa wybudowana w oparciu o decyzję lokalizacyjną z 14 października 1992 r. w związku z budową w 1993 r. GPZ B. Organy obu instancji w prowadzonym postępowaniu nie odnalazły dokumentacji dotyczącej budowy w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku linii wysokiego napięcia.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 70 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1985 r., zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomościach, zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń technicznych łączności i sygnalizacji, a także innych podziemnych lub nadziemnych urządzeń technicznych niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, wymaga zezwolenia rejonowego organu rządowej administracji ogólnej. Wydanie zezwolenia powinno być poprzedzone negocjacjami z właścicielem nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie wymienionych prac". Na podstawie ust. 2 natomiast właściciel nieruchomości ma obowiązek udostępnienia terenu osobom i jednostkom zobowiązanym do wykonania czynności związanych z eksploatacją i konserwacją przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Art. 74 ww .ustawy regulował z kolei kwestię odszkodowania wskazując, że właścicielowi nieruchomości przysługuje od jednostki, której udostępniono nieruchomość, odszkodowanie za straty wyrządzone na skutek jej zajęcia i działań, określonych w art. 67, 70 ust. 1, art. 71 ust. 1 i art. 72., a odszkodowanie ustalał, w przypadku braku porozumienia stron, rejonowy organ rządowej administracji ogólnej, z zastosowaniem zasad przewidzianych przy wywłaszczaniu nieruchomości. Przepisy ustawy wywłaszczeniowej z 1985 r. znalazły swoje odpowiedniki w aktualnie obowiązującej ustawie o gospodarce nieruchomościami. Jak stanowi art. 128 ust. 1 u.g.n. wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw, zaś ust. 4 stanowi, że odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Z kolei w myśl art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

W przedmiotowej sprawie podstawą dochodzonego roszczenia skarżący wskazał art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., w którym ustawodawca stwierdził, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli do sytuacji polegających na odjęciu, przejęciu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania. Wobec powyższego dopuszcza się możliwości wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. za nieruchomości przejęte przez Skarb Państwa pod rządami ustaw wywłaszczeniowych wcześniejszych niż u.g.n. Właściciele nieruchomości mogą zatem dochodzić odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 u.g.n. za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 70 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1985 r.

Wskazać należy, że podstawowe znaczenie w sprawach o ustalenie odszkodowania ma okoliczność czy odszkodowanie takie nie zostało w przeszłości wypłacone. W przedmiotowej sprawie w złożonym wniosku o ustalenie odszkodowania pełnomocnik skarżącego wskazał, że wnioskodawca ani jego poprzednicy prawni nigdy nie otrzymali jakiegokolwiek odszkodowania w związku z posadowieniem na ich nieruchomości naziemnej linii energetycznej jednak organy obu instancji nie przeprowadziły w tym zakresie żadnych ustaleń. Podkreślić należy, że kwestia, czy w przeszłości ustalono odszkodowanie z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości w okolicznościach przedmiotowej sprawy jest kluczowa dla jej rozstrzygnięcia. Powinna ona stanowić pierwszą okoliczność, o jakiej przesądzić winien organ I instancji, bowiem determinuje ona pozostałe czynności dowodowe w sprawie, jak i losy rozstrzygnięcia merytorycznego w przedmiocie wniosku strony. Jeśli bowiem odszkodowanie zostało ustalone w przeszłości, brak jest podstaw do orzekania w przedmiocie aktualnego wniosku skarżącego. Jak tymczasem wynika z akt administracyjnych, organ I instancji skupił się wyłącznie na kwestii poszukiwania dokumentacji dotyczącej samej budowy linii elektroenergetycznych w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku, całkowicie pomijając fundamentalną kwestię co do ustalenia i wypłaty odszkodowania w przeszłości. Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę powyższe, uznać należy, że organy obu instancji nie przeprowadziły w tym zakresie żadnych ustaleń. Należy zwrócić uwagę, że P. S.A. oddział L. w pismem z dnia 21 lutego 2019 r. wnosiła o czasowe zawieszenie przedmiotowego postępowania do chwili m.in. ustalenia czy właściciele nieruchomości otrzymali odszkodowanie zgodnie z ustawą z dnia 29 kwietnia 1958 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. nr 30, poz. 127) jednak powyższe kluczowe zagadnienie nie zostało w żaden sposób podjęte i wyjaśnione. Organy rozstrzygające sprawę przeszły natomiast do kolejnego etapu postępowania o ustalenie odszkodowania oraz oceny sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego i następnie na jego podstawie rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy.

W tym miejscu wskazać należy, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2021 r. poz. 735 ze zm. - dalej jako: "k.p.a.") zasada prawdy obiektywnej, obligująca organy administracji publicznej do strzeżenia praworządności i wszechstronnego zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i stosowania norm prawa materialnego. Organy administracji mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a następnie powinny dokonać wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych i prawnych konkretnej sprawy, na podstawie analizy całego materiału dowodowego, w tym zgłoszonych przez strony postępowania zarzutów. Organy prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 §1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji wskazanych wyżej zasad służy między innymi uzasadnienie decyzji administracyjnej, które stanowi jej obligatoryjną część (art. 107 § 3 k.p.a.). Uzasadnienie z jednej strony ma na celu umożliwienie stronom postępowania poznanie motywów, którymi kierował się organ administracji wydając decyzję, a z drugiej strony kontrolę rozstrzygnięcia.

W związku z faktem, że kwestia wypłaty odszkodowania w przeszłości nie była przedmiotem ustaleń organów Sąd, w aktualnym stanie sprawy, nie jest uprawniony oceniać okoliczności odmowy ustalenia odszkodowania. Ponownie rozpoznając sprawę rolą organów będzie podjęcie działań (np. wystąpienie do organów – Urzędu Gminy, Starostwa, Urzędu Wojewódzkiego oraz P. oddział L.) mających na celu ustalenie czy doszło do wypłaty w przeszłości odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości w związku z budową analizowanych linii energetycznych, w tym przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego nakierowanego na weryfikację twierdzeń skarżącego co do faktu, że odszkodowanie zarówno jemu jak i jego poprzednikom prawnym nie zostało wypłacone. Tym samym, pozostałe czynności procesowe podjęte w sprawie pozostają nieuprawnione, a przynajmniej przedwczesne.

Na marginesie jedynie Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 156 ust.1 u.g.n. rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego. Natomiast w myśl ust. 3 art. 156 u.g.n. operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził, oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 3, chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Dodatkowo należy podkreślić, że okoliczność uzupełnienia operatu szacunkowego nie powoduje wydłużenia okresu jego wykorzystania. Mając powyższy na uwadze należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie organy obu instancji rozstrzygały sprawę w oparciu o nieaktualny operat szacunkowy.

Sąd wskazuje także, że operat szacunkowy jest dowodem w sprawie i podlega ocenie, tak jak każdy inny dowód, stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., i choć ani sąd, ani organ prowadzący postępowanie, co do zasady nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły, to jednak powinien dokonać oceny operatu szacunkowego nie tylko pod względem formalnym, ale i materialnym. Podkreślić należy, iż na organie ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz podjęcia niezbędnych działań dla prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości, a co za tym idzie obowiązek oceny wiarygodności sporządzonej opinii. Zarówno organ, jak i sąd rozpoznający sprawę zobligowani są zatem ocenić wartość dowodową operatu szacunkowego. Przy czym dotyczy to tak podejścia, jak i metody oraz techniki szacowania przyjętej przez rzeczoznawcę majątkowego, bowiem fakt, że ich wybór należy do rzeczoznawcy nie oznacza, iż może on działać w sposób dowolny. Także w tym zakresie rzeczoznawca obowiązany jest uzasadnić ten wybór. Zatem operat szacunkowy stanowi opinię biegłego, która podlega ocenie nie tylko pod względem formalnym, ale również materialnym. Organ rozpoznający sprawę ma nie tylko prawo, ale i obowiązek zbadać przedłożony operat pod względem zgodności ze stosownymi przepisami, ale również ustalić czy jest logiczny i zupełny. W przypadku zaś istniejących wątpliwości lub niejasności winien żądać wyjaśnień lub uzupełnienia wyceny, a nawet zlecić wykonanie nowego operatu. Tylko operat szacunkowy spełniający warunki formalne (określone w §56 rozporządzenia), ale również oparty na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych oraz właściwym wychwyceniu cech różniących te nieruchomości oraz nieruchomości wycenianej i właściwym ustaleniu współczynników korygujących, może stanowić podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Powyższe stanowisko, co do zakresu oceny dowodu jakim jest operat szacunkowy, prezentowane jest w orzecznictwie NSA (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2008 r., II OSK 2012/06; z 13 marca 2008, II OSK 37407; z 6 czerwca 2008 r., I OSK 852/07; z 22 grudnia 2009 r., I OSK 373/09; z 12 stycznia 2011 r., I OSK 379/10; z 7 października 2011 r., I OSK 1650/10, z 18 stycznia 2012 r., I OSK 961/11; z 18 kwietnia 2018 r., II OSK 1448/16, z 26 lipca 2018, sygn. akt I OSK 684/18, z 24 kwietnia 2018 r., II OSK 2719/17). Zwrócić należy uwagę, że art. 128 ust. 4 u.g.n. przewiduje rekompensatę za szkody w wyniku ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oraz odszkodowanie za zmniejszenie wartości nieruchomości. Sporządzany operat szacunkowy w takiej sytuacji powinien zawierać elementy wskazane w § 43 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia.

Mając powyższe rozważania na względzie wskazać należy, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy zająć się wyjaśnieniem drugiej przesłanki z art. 129 ust. 5 pkt 3, tj. czy ustalono i wypłacono odszkodowanie na rzecz skarżącego bądź jego spadkodawców. Przy negatywnym stwierdzeniu, organ zajmie się merytorycznym ustaleniem odszkodowania.

W związku z powyższym Sąd , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).