Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 212/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 4 ust. 2 pkt 1, par. 38 pkt 8, par. 39-39a
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 35 ust. 4
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 39
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 5, art. 18
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
article: art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1856
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Ewa Ibrom Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 października 2019 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] Inne w L. (dalej: ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania M. M. (dalej: skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. dnia [...] lutego 2019 roku,

nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] przyznał rolnikowi na jego wniosek złożony w dniu

8 maja 2014 płatność rolnośrodowiskową na 2014 rok w łącznej kwocie [...]zł,

w tym do:

- Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne:

wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 2,77 ha w wysokości [...] zł;

wariantu 2.2 Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) do powierzchni 0,30 ha w wysokości [...] zł;

wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 14,11 ha w wysokości [...] zł;

wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 1,28 ha w wysokości [...] zł.

Skutkiem wydania przedmiotowej decyzji doręczonej rolnikowi w dniu 14 kwietnia 2015 roku, od której strona nie wniosła odwołania, było podjęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego z dniem 15 marca 2014 roku.

W dniu 13 czerwca 2015 roku do Biura Powiatowego ARiMR w Ł. wpłynął wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 rok, w którym w/w wnioskodawczyni zadeklarowała w drugim roku 5-letniego zobowiązania realizację tych samych pakietów i wariantów.

Organ I instancji przyznał wnioskodawczyni płatność rolnośrodowiskową za 2015 r. w łącznej kwocie [...]zł.

Decyzją z dnia [...] marca 2017 r., Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. przyznał M. M. płatność rolnośrodowiskową na 2016 r. w wysokości w 13 781,00 z tytułu realizacji:

1. Pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne w wariantach:

- 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) w wysokości [...] zł za powierzchnię 13,39 ha;

- 2.3. Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 2,67 ha w pomniejszonej wysokości [...] zł;

- 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) w wysokości [...] zł za powierzchnię 1,28 ha

Płatność na 2017 r. przyznana została stronie po wznowieniu postępowania

w sprawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...]. W dniu [...] maja 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. decyzją podjętą na podstawie art. 151§ 1 pkt.2 w związku

z art.145§ 1 pkt.5 k.p.a. orzekł o uchyleniu powyższej decyzji w całości oraz

o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na 2017 r. w pomniejszonej wysokości

w kwocie [...]z tytułu realizacji:

1. Pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne:

Wariant 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 13,39 ha w wysokości [...] zł za powierzchnię 13,39 ha;

- Wariant 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 2,40 ha w wysokości [...] zł

- Wariant 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 2,66 ha w wysokości [...] zł;

Podczas kontroli administracyjnej sprawy stwierdzono, że powierzchnia uprawiona do płatności w ramach wariantu 2.3 jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku. Powierzchnia stwierdzona wyniosła 2,66 ha (po zmianie wniosku powierzchnia deklarowana 2,71 ha). Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

w Ł. ustalił, iż rolnik nie zachował na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych. W związku z uchybieniem w przestrzeganiu wymogu zachowania trwałych użytków zielonych Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zastosował sankcję do płatności rolnośrodowiskowej na 2017 r. w wysokości

20%. Zgodnie bowiem z § 38 pkt 8 rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, z późn. zm., dalej jako: rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r.) płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20%

w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.

Decyzja ta stała się ostateczna, skarżąca nie złożyła od niej odwołania.

Następnie Kierownik Biura Powiatowego Agencji w Ł. zawiadomieniem nr [...] z dnia 9 sierpnia 2018 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego przyznanych na lata: 2014 r., 2015 r., 2016 r.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości [...] zł.

Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, Dyrektor L. Oddziału ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 zobowiązała się do realizacji zobowiązań wynikających z przedmiotowego wniosku przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od 15 marca 2014 r. do 14 marca 2019 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji z [...] kwietnia 2014 r. i wynikało z § 2 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r.

w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

W roku 2014 obszar realizacji zobowiązania w ramach pakietu 2, wariantu 2.1 wynosił 2,77 ha. Ponadto Strona zobowiązała się do zachowania w gospodarstwie trwałych użytków zielonych na powierzchni 2,77 ha. W czwartym roku realizacji zobowiązania została dokonana zmiana zobowiązania rolnośrodowiskowego polegająca na zmniejszeniu obszaru gruntów w zakresie pakietu 2 wariantu 2.1 do 2,66 ha. Skarżąca nie spełniła warunku w postaci obowiązku zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, tworzących ostoje dzikiej przyrody - wynikającego z niespełnienia obowiązku określonego § 4 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Następnie organ stwierdził, że ujawnione

w toku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego uchybienia w przestrzeganiu przez Stronę obowiązku zachowania występujących w gospodarstwie rolnym

i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo tworzących ostoje dzikiej przyrody, powodują konieczność zwrotu nienależnie wypłaconych płatności na podstawie art. 35 ust. 4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014

z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego

i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania

i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. 181 z 20.06.2014 r., str. 48). Organ przywołał § 38 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego i stwierdził, że na podstawie tego przepisu wobec stwierdzonej niezgodności polegającej na niezachowaniu występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych, została zmniejszenia płatność w 2017 r. o 20% i dodał, że okoliczność ta została uwzględniona w decyzji

z [...] maja 2018 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej. Dlatego, jak wyjaśnił organ, w razie stwierdzenia nieprzestrzegania przez rolnika obowiązku ustanowionego w przepisach krajowych, oprócz zmniejszenia płatności w danym roku w części dotyczącej działek rolnych, na których stwierdzono uchybienie, stosuje się zwrot płatności, które zostały wypłacone w poprzednich łatach do tych działek rolnych z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, a kwestie zwrotu uregulowano w §39 oraz §39a tego rozporządzenia. Ponieważ zaś zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest zobowiązaniem wieloletnim, organ zobligowany był do zastosowania zmniejszenia pomocy dokonanego w roku 2017 ale również do kwot pomocy wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych,

tj. płatności za rok 2014, 2015 oraz 2016. Kwotę nienależnie pobranych płatności ustalono na [...] zł. Organ odwoławczy podzielił w tym zakresie ustalenia organu pierwszej instancji. Stwierdził też, że ustalając kwotę do zwrotu organ pierwszej instancji prawidłowo rozważył, że w sprawie nie znajdują zastosowania przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności.

W ocenie organu odwoławczego nie ma podstaw do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności na podstawie przepisów przewidujących takie odstąpienie w przypadku, gdy kwota do zwrotu nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro. Ustalona w sprawie kwota płatności nienależnych przekracza tą wartość.

Zdaniem organu nie ma również podstaw do zastosowania przepisów przewidujących brak obowiązku zwrotu w przypadku, gdy dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Żadna z tych okoliczności nie ma miejsca w badanej sprawie.

Organ odwoławczy uznał, że nie doszło do upływu okresu przedawnienia żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia podniesionych w odwołaniu argumentów skarżącej. M. M. składając wniosek o przyznanie płatności znała warunki jej przyznania oraz obowiązki, jakie na niej ciążą. Oświadczyła też, że zobowiązuje się do uczestnictwa w programie przez okres 5 lat. Wbrew argumentom podniesionym w odwołaniu w trakcie kontroli powierzchni działek rolnych, stwierdzono nieprawidłowości w przestrzeganiu wymogów

i zastosowano z tego tytułu sankcje. Sprawa przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowych na rok 2017, stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. decyzji z dnia [...] maja 2018 r. Nr [...] r. Od tej decyzji M. M. nie złożyła odwołania do Dyrektora LOR ARiMR i stała się ona ostateczna., a ustalenia organu tam zawarte nie mogą być przez stronę kwestionowane

w niniejszym postępowaniu. Przedmiotem niniejszego postępowania jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależytego lub nadmiernego pobrania środków

z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego i organ ponownie nie bada stanu faktycznego ustalonego w innym rozstrzygnięciu.

W dalszej części organ odwoławczy omówił wskazane w przepisach § 39 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i w art. 44 rozporządzenia 1974/2006 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) przypadki, w których obowiązek zwrotu otrzymanej pomocy został wyłączony i stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła żadna ze wskazanych w tych przepisach sytuacji.

Z decyzją organu odwoławczego nie zgodziła się skarżąca. Zaskarżając ją

w całości do Sądu Administracyjnego, wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR oraz decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z [...] lutego 2019 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy:

- § 38 ust.8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie gdyż z treści przepisu wprost wynika, iż sankcje organ może nałożyć jedynie roku w którym stwierdzi naruszenie;

- § 39 w związku z § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez jego nie zastosowanie i wymierzenie skarżącej sankcji w wysokości 20 % kwoty dotacji;

- § 39a rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez jego zastosowanie

w sytuacji gdy nie ma on zastosowania w niniejszym stanie faktycznym sprawy;

- § 39 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy płatność rolnośrodowiskowa nie podlega zwrotowi zgodnie z art. 44 ust. 3 rozporządzenia nr 1974/2006

W odpowiedzi na skargę Dyrektor L. Regionalnego Oddziału ARiMR

w L. wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując tej kontroli sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1

i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.).

Dokonując kontroli skarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy prawidłowe jest stanowisko organów administracji, że skarżąca zobowiązana jest do zwrotu nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej w latach 2014, 2015 i 2016.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko, że obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Program ten ma bowiem charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być bowiem oceniane w okresie całego 5-letniego okresu zobowiązania. Stwierdzenie nieprawidłowości

w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego

w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności za ten rok, lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego (por. np. wyrok NSA z dnia 5 maja 2016 r., II GSK 2710/14; CBOSA).

Zasada zwrotu wpłaconej uprzednio płatności zawarta w § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego stanowi gwarancję zachowania przez rolnika wszystkich warunków zobowiązania rolnośrodowiskowego. W ramach programu rolnośrodowiskowego beneficjent jest zobowiązany do przestrzegania zasad związanych z realizacją tego programu w każdym roku tej realizacji.

Powodem wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności było stwierdzenie w 2017 r. uchybienia polegającego na niezachowaniu występujących w gospodarstwie rolnym

i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo tworzących ostoje dzikiej przyrody – tj. niespełnienia obowiązku z § 4 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Według § 4 ust. 2 pkt 1 - powołanego w treści przytoczonego wyżej przepisu - rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące

w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c/ rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009

z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego

w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz.Urz. UE L 316 z 02.12.2009, s. 1, ze zm.), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody.

W świetle wskazanej regulacji nie budzi wątpliwości, że niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo - w rozumieniu § 38 ust. 8 - jest naruszeniem obowiązku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.

W myśl § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jednym

z warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej jest realizowanie 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz. UE L 277 z 21.10.2005, s. 1, ze zm.) obejmującego wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.

Stwierdzenie, że "niezachowanie", o którym mowa w § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, ma miejsce w razie zniszczenia lub zmiany uprawy dotychczasowej, w zasadzie jest prawidłowe. Niewątpliwie bowiem w takiej sytuacji grunty nie są już zajęte pod uprawę traw lub innych pasz zielonych naturalnych samosiewnych lub wysiewnych a skoro tak - rolnik nie realizuje zobowiązania rolnośrodowiskowego. Brak jednak podstaw aby przyjąć, że są to jedyne przypadki "niezachowania" - w rozumieniu § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Za trafnością tego stanowiska przemawia treść § 38 ust. 9 powoływanego aktu wykonawczego. Stanowi on, że przepisu ust. 8 nie stosuje się

w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących

w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a grunty te nie są objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.

Z treści przytoczonej regulacji, wynika zatem jednoznacznie, że prawodawca wyraźnie przewiduje "niezachowanie" trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, lub utraty posiadania takich gruntów.

W tym stanie rzeczy z treści § 38 ust. 8 rozporządzenia nie można wywieść, że prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna prowadzić do wniosku, że pod pojęciem "niezachowania" należy rozumieć wyłącznie "dokonanie zmiany uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku którego grunt nie będzie już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie nie będzie już gruntem nieużytkowanym rolniczo". Przyjąć zatem należy, że przeniesienie

(w sposób określony przepisem) lub utrata posiadania gruntów - na których występują użytki zielone lub opisane elementy krajobrazu nieużytkowane rolniczo - jest rodzajem niezachowania trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo. W konsekwencji - co do zasady - tego rodzaju niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo skutkować winno zmniejszeniem płatności na zasadach określonych § 38 ust. 8. Wskutek bowiem tego rodzaju "niezachowania" trwałych użytków zielonych rolnik także nie realizuje podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Stanowisko to zostało przedstawione m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 26 maja 2015 r. sygn. II GSK 646/14, II GSK 758/14, II GSK 2918/14; 2 października 2015r. sygn. II GSK 1998/14; 18 marca 2016r. sygn. II GSK 2110/14.

Prawidłowo więc organ uznał, wycofanie przez skarżącą (w wyniku korekty wniosku lub wycofania części wniosku) określonego obszaru stanowiącego trwały użytek zielony określony w obowiązującym planie działalności rolnośrodowiskowej, do którego przyznawano na lata 2014-2016 płatności rolnośrodowiskowe, za jako - określone w § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego - niezachowanie występującego w gospodarstwie rolnym i określonego w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałego użytku zielonego, które skutkowało zmniejszeniem płatności za 2017r.

Skarżąca kwestionuje podstawę faktyczną skarżonej decyzji, to jest charakter czy też rozmiar i zasięg nieprawidłowości, które stały się podstawą żądania zwrotu płatności pobranych w ciągu trzech lat realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. W szczególności uważa, że podstawą ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków nie może być § 38 ust.8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do pierwszego z zarzutów, to zdaniem Sądu prawidłowo organ przyjął wystąpienie w gospodarstwie skarżącej nieprawidłowości, to jest zmniejszenie o 0,11 ha powierzchni w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariancie 2.3. Skarżąca w 2014 r. do tego wariantu deklarowała pow. 2,77 ha, natomiast w 2017 r. po korekcie wniosku oraz kontroli administracyjnej została stwierdzona powierzchnia trwałych użytków zielonych - 2,66 ha. Konsekwencją zmiany powierzchni deklarowanych w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych było wydanie decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...] maja 2018 r. przyznającej płatność rolnośrodowiskową za 2017 rok w pomniejszonej wysokości. Decyzja ta stała się ostateczna, bowiem skarżąca od niej się nie odwołała.

Skoro skarżąca skutecznie nie zakwestionowała powyższego rozstrzygnięcia, oznacza to, że ustalenia będące podstawą faktyczną ostatecznej decyzji, stały się wiążące w sprawie i na ich podstawie organ stwierdził okoliczności uzasadniające żądanie zwrotu płatności przyznanych na lata 2014, 2015, 2016, które wobec rodzaju i skali stwierdzonych w 2017 r. nieprawidłowości obszarowych, okazały się - w ustalonej przez organy Agencji wysokości - nienależne.

W tego rodzaju sprawie jak niniejsza, dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, nie może być weryfikowana decyzja rozstrzygająca

o zasadności wniosku kontynuacyjnego. Zatem stwierdzenie ustalonych nieprawidłowości w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, wykazane

w postępowaniu dotyczącym wniosku kontynuacyjnego, oznacza, że skarżąca nie wywiązała się z podjętego pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, co też jest podstawą żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności, za lata poprzednie.

Kwestię odzyskania nienależnych płatności reguluje art. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE nr L 25 str.8 z 28.01.2011 z zm. – dalej: rozporządzenie nr 65/2011). Zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 zasadą jest zwrot przez beneficjenta nienależnej płatności powiększonej o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2, który to przepis nakazuje naliczyć odsetki za okres między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia przy zastosowaniu stopy odsetek obliczonych zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie niższą niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot.

Natomiast uprawnienie dla państw członkowskich Unii Europejskiej do nakładania kar oraz pomniejszania płatności związanych z nieprawidłowym wykonywaniem zobowiązań rolnośrodowiskowych wynika z art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 65/2011. Przepis art. 18 ust. 1 określa materialnoprawne podstawy orzeczenia wskazując, w przypadku jakich uchybień, pomoc jest zmniejszana lub w ogóle nie jest przyznawana. Regulacja ta wskazuje również, że

w przypadku zobowiązań wieloletnich zmniejszenia pomocy, wykluczenia

i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Z kolei przepis art. 18 ust. 2 w/w rozporządzenia ma charakter kompetencyjny, skierowany do państw członkowskich, które same określają zasady odzyskania wsparcia lub nie przyznania go lub określenia kwoty zmniejszenia pomocy, w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności.

Powołane wyżej przepisy rozporządzenia 65/2011, nie stanowią samoistnej podstawy do orzekania o zmniejszeniu płatności, czy też nakładania obowiązku zwrotu płatności wypłaconych w latach poprzednich w ramach programów wieloletnich, ponieważ to państwa członkowskie określają zakres, sposób i metody pomniejszania płatności, czy też dochodzenia ich zwrotu w tej części, w której są uznawane za nienależne. Niemniej jednak organy w niniejszej sprawie takie przepisy krajowe w podstawie prawnej swoich decyzji przywołały i uczyniły to w ocenie Sądu prawidłowo.

Tak więc prawidłowo organy przywołały dyspozycje art. 28 ust. 1 ustawy

z dnia 13 marca 2013 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz.U. z 2018 r.,poz. 1936 ), który te kwestię reguluje w sposób ogólny oraz § 39 i § 39 a w zw.

z § 38 ust.8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., które te kwestie szczegółowo precyzują.

Zgodnie z powołanymi regulacjami (§ 39 rozporządzenia) płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik: nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana w ramach danego wariantu; zmniejszył obszar gruntów, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe.

W dacie wszczęcia przez organ postepowania w niniejszej sprawie tj. 9 sierpnia 2018 r. obowiązywało Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 czerwca 2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Stosownie do treści § 3 tego rozporządzenia zmieniającego "do przyznawania i zwrotu w/w pomocy finansowej w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi po dniu 14 marca 2018 r. stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem". W świetle § 39 a Rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., wprowadzonego w/w rozporządzeniem zmieniającym, w przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego, w celu zastosowania art. 35 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, a do ustalenia wysokości tego zwrotu § 38 ust. 1, 2, 4 - 10, oraz 13 stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że w przypadku niespełnienia przez beneficjenta tzw. wymogów pakietowych w danym roku realizacji zobowiązania, ponosi on konsekwencje nie tylko w roku ich stwierdzenia w ramach postępowania w przedmiocie przyznania płatności za dany rok, ale także analogiczne konsekwencje za lata poprzednie, w ramach postępowania o zwrot nienależnie pobranych płatności. Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej, w przypadku nie zachowania któregokolwiek

z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 określa § 38 ust.8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego do którego odsyła właśnie § 39 a. Przepis § 38 ust.8 rozporządzenia wskazuje, że płatność rolnośrodowiskowa w takim przypadku przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym zostało stwierdzone takie uchybienie. Przepis ten należy stosować odpowiednio co oznacza, że zgodnie z treścią § 39a stosuje się go jedynie do ustalenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi.

W niniejszej sprawie zastosowano więc, wobec niezachowania w wariancie 2.3 powierzchni gruntów rolnych w przyjętym na siebie przez beneficjenta zobowiązaniu, 20% procentowe zmniejszenie przyznanych płatności na lata 2014, 2015, 2016. Poprawność wyliczeń szczegółowo przedstawionych w uzasadnieniu skarżonej decyzji nie budzi wątpliwości czy zastrzeżeń Sądu i nie była też kwestionowana w skardze.

Rozważając zastosowanie w niniejszej sprawie przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności Sąd wskazuje, iż organ słusznie ustalił, iż nie znajdują one zastosowania. Przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu płatności nienależnych określone zostały w § 39 ust. 4 pkt 1 cytowanego rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 roku, odnoszącym się do wyłączenia obowiązku zwrotu płatności, o którym mowa w art. 44 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006, tj. zmniejszenia obszaru gospodarstwa o nie więcej niż 10% względem obszaru objętego zobowiązaniem na skutek przeniesienia przez rolnika posiadania działek rolnych lub ich części na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, oraz § 39 ust. 4 pkt 2 tego rozporządzenia, odnoszącym się do wyłączenia obowiązku zwrotu płatności w przypadku zmniejszenia obszaru, na którym rolnik powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jeżeli zmniejszenie to przekracza 3% całkowitej powierzchni obszaru objętego tym zobowiązaniem i 2 ha oraz zostały dokonane przed dniem 15 marca 2012 r. Rozważając zastosowanie w niniejszej sprawie przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności należy stwierdzić, iż organ dokonał oceny przesłanek pod względem zmniejszenia obszaru i zasadnie ustalił, iż nie znajdują one zastosowania, bowiem w przedmiotowej sprawie brak jest dokumentów potwierdzających przeniesienie posiadania działek rolnych lub ich części na rzecz innego podmiotu. Ponadto zmniejszenie obszaru realizacji zobowiązania dokonane zostało po dniu 15 marca 2012 r.

Podsumowując, przeprowadzona kontrola Sądu wykazała, że organy Agencji wydając decyzje w niniejszej sprawie, nie naruszyły przepisów prawa materialnego jak to zarzucała w skardze M. M. czy przepisów prawa procesowego. Prawidłowo organ odwoławczy ustalił, należycie uzasadniając swoje stanowisko, że płatność rolnośrodowiskowa za wskazane powyżej lata., w świetle nieprawidłowości stwierdzonych w kolejnym roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, była w części nienależna. Organ odwoławczy trafnie też określił kwotę nienależnie pobranych płatności oraz rozważył przesłanki zaniechania jej ustalenia, nie znajdując podstaw do tego.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.