Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1599/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 64d, art. 140aa ust. 1, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1260
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wegner (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędzia WSA Dorota Pawłowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 listopada 2020 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną odwołaniem przez L. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] w W. decyzję Prezydenta m. [...] z [...] listopada 2018 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15 000 złotych za przejazd w dniu [...] sierpnia 2018 r. po drodze publicznej – wojewódzkiej pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach. W wyniku przeprowadzonej kontroli w dniu [...] sierpnia 2018 r., na drodze wojewódzkiej, ul. [...] przy ul. A. w W., przez kontrolerów Prezydenta Miasta [...] pojazdu pięcioosiowego: ciągnika samochodowego marki [...] z naczepą marki [...] – po przeprowadzeniu czynności ważenia pojazdu – stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na drugą oś napędową o 25,21 % (w miejsce dopuszczalnego nacisku 11,5 tony, nacisk ten wynosił 14,4 tony) oraz przekroczenie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu o 1 % (w miejsce dopuszczalnej masy 25 ton masa ta wynosiła 25,25 ton). Ustaleń powyższych dokonano na podstawie czynności ważenia za pomocą przenośnych wag przeznaczonych do statycznego ważenia kołowego i osiowego [...]. Masę całkowitą pojazdu obliczono sumując wyniki ważenia poszczególnych osi pojazdu z wykorzystaniem pary wspomnianych wag. Stanowisko kontrolne, w którym przeprowadzono pomiary, mieszczące się przy ul. [...] w W. było weryfikowane pod względem kryteriów przewidzianych dla takich miejsc w przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki z 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 188, poz. 1345).

Podstawę prawną decyzji stanowiły art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 64d, art. 140aa ust. 1, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm.) – zwanej dalej "p.r.d." i § 3 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 ze zm.).

Stwierdzono, że w imieniu skarżącego, za pomocą wymienionego pojazdu wykonywany był transport drogowy ładunku sypkiego, który nie posiadał wymaganego przez art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Ustalenia powyższe legły u podstaw wydania, decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2018 r., mocą której nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15 000 złotych za poruszanie się po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Taka bowiem wysokość kary wynikała z przewidzianej w art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c p.r.d. sankcji za ponad 20 % przekroczenie dopuszczalnych prawem wartości jeżeli chodzi o nacisk osi.

W wyniku wniesionego odwołania powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] kwietnia 2020 r., w której uzasadnieniu organ poczynił tożsame ustalenia z tymi, które dokonano w toku postępowania pierwszoinstancyjnego. Ocenił, że w kontekście wyroku TSUE z 21 marca 2019 r., sygn. akt C-127/17 maksymalna wartość nacisku na oś wynosi 11,5 tony i ta stanowiła punkt wyjścia do obliczenia popełnionych przez skarżącego naruszeń. Organ nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d., wskazując że skarżący nie wykazał, że dochował należytej staranności w wykonaniu przewozu zgodnie z prawem.

W skardze na tę decyzję zarzucono naruszenie prawa procesowego, tj. art. 6, 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096) – zwanej dalej "k.p.a." poprzez niezastosowanie i nieprzeprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji i bez podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, przy pominięciu organizacji przewozu w warunkach wystąpienia awarii wodociągowo-kanalizacyjnej i konieczności usuwania jej skutków bez możliwości zachowania przez skarżącego należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem pojazdu oraz wydanie decyzji bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz bez wyczerpującej oceny przeprowadzonej na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 140aa ust. 1 w związku z art. 2 pkt 35a p.r.d. w związku z art. 41 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 470) poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i uznanie pojazdu za nienormatywny, art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. poprzez nieprawidłowe zastosowanie w sytuacji, w której skarżący dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Stan faktyczny w tej sprawie został ustalony prawidłowo; katalog dowodów i sposób ich przeprowadzenia nie nasuwają zastrzeżeń. W postępowaniu administracyjnym reguły determinujące czynności ustalania stanu faktycznego, zwane zbiorczo postępowaniem wyjaśniającym, wytyczone są przede wszystkim przez uregulowane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k. p. a. zasadę prawdy obiektywnej, zasadę oficjalności, zasadę ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału. Treścią zasady prawdy obiektywnej jest powinność organu procesowego dokonania ustaleń co do faktów zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem. Tylko takie fakty mogą stanowić podstawę załatwienia sprawy (zob. wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Za zgodne z prawdą przyjmuje się w orzecznictwie takie ustalenia faktyczne, które prowadzą do konkluzji, że "w świetle przeprowadzonych dowodów fakt przeciwny dowodzeniu jest niemożliwy lub wysoce nieprawdopodobny" (zob. postanowienie SN z 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt V KK 13/13, LEX nr 1312594; wyrok SA w Katowicach z 13 czerwca 2013 r., sygn. akt II AKa 156/13, LEX nr 1349898). Wniosek o zaistnieniu określonego przebiegu zdarzeń może stanowić także rezultat uwzględniającego wiedzę wynikającą z zasad doświadczenia życiowego i obserwacji życia społecznego oraz logicznego rozumowania o faktach wykazanych określonymi dowodami (zob. postanowienie SN z 23 maja 2002 r., sygn. akt V KKN 426/00, OSNKW 2002/9–10, s. 81).

Ustanowiona w kodeksie zasada oficjalności obciąża organ administracji publicznej obowiązkiem zebrania, a następnie rozważenia całego materiału dowodowego z urzędu. Koresponduje z nim przyjęta w postępowaniu administracyjnym koncepcja spoczywającego na organach administracji ciężaru dowodu, która nabiera szczególnego znaczenia w postępowaniu, którego przedmiotem jest nałożenie sankcji administracyjnej, a więc obowiązku o quasi karnym charakterze. Obciążenie strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, iż istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność karno-administracyjną. Przyjęta w art. 75 k.p.a. zasada otwartego katalogu dowodów postępowania administracyjnego nie oznacza bowiem że każdy fakt można wykazać dowolnie obraną kategorią dowodu. Niektóre fakty wymagają wręcz posłużenia się tylko im dedykowanymi dowodami, wprowadzając w pewnym zakresie unormowania odpowiadające legalnej teorii dowodów. W analizowanej sprawie ustalenie masy całkowitej pojazdu oraz nacisku osi wymagało skorzystania z profesjonalnego sprzętu – wagi przeznaczonej do ważenia pojazdów i spełniającej wymagania stawiane przez przepisy metrologiczne. Wskazane przymioty urządzenia pomiarowego powinny jednoznacznie wynikać z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy. Takim legalnym dowodem w tym zakresie jest – w myśl art. 4 pkt 20 ustawy z 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz. U. z 2020 r., poz. 140) – świadectwo legalizacji, o którym mowa w art. 4 pkt 13 tej ustawy. Waga samochodowa służąca do kontroli pojazdów w ruchu drogowym oraz służy ochronie bezpieczeństwa powszechnego oraz przy pobieraniu należności budżetowych oraz pobieraniu i ustalaniu podobnych należności i świadczeń, a więc stanowi przyrząd pomiarowy, który poddawany jest kontroli metrologicznej na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 i 4 Prawa o miarach. Polega ona na zatwierdzeniu typu oraz legalizacji (pierwotnej bądź ponownej) konkretnego egzemplarza (art. 8 ust. 2 pkt 2 i 3 Prawa o miarach). W tym zakresie podzielić należy stanowisko zawarte w wyroku NSA z 18 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1831/17, LEX nr 2727944.

W aktach sprawy znajdują się świadectwa legalizacji wag, z których organ korzystał (k. 15 i 15v. akt administracyjnych), sporządzone na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z 31 stycznia 2008 r. w sprawie, wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152). Dokumenty te wskazują na to, że wprawdzie wagi [...] przeznaczone są do ważenia nacisków osi, jednak ze znajdującej się w aktach instrukcji obsługi wagi (pkt 3.4.1.) wynika, że sumując uzyskany pomiar nacisków poszczególnych osi można uzyskać wartość odpowiadającą masie całkowitej pojazdu (k. 21 akt administracyjnych). W tej kwestii wypowiadał się już zresztą Naczelny Sąd Administracyjny (zob. choćby wyroki z 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 2337/18 i 2489/16, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, czy wyroki z 21 czerwca 2018 r. o sygn. akt II GSK 2342/16, LEX nr 2542735 i II GSK 2395/16, LEX nr 2542731).

Należy także podkreślić, że wskazane w dokumentacji wykorzystywanych w tej sprawie wag maksymalne obciążenie odnosić należy do jednego koła ważonego pojazdu, nie zaś do jego osi. Oznacza to, że o przekroczeniu tego maksimum nie może być mowy. Także to zagadnienie stanowiło już przedmiot oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 4722/16, LEX nr 2722325).

W kontrolowanym przez Sąd postępowaniu organy nie dopuściły się żadnych nieprawidłowości, która poddawałyby w wątpliwość wyniki uzyskanych pomiarów. Na okoliczność zgodności z wymaganiami stawianymi przez § 7 – 9 wspomnianego rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych sporządzono – zgodnie z art. 2 pkt 1 lit. a tiret trzecie ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r., poz. 276) – pomiar geodezyjny udokumentowany operatem technicznym i sprawozdaniem technicznym (k. 8-14 akt administracyjnych). Z treści tych dokumentów wynika, że stanowisko pomiarowe spełniało – w dniu kontroli pojazdu skarżącego – przewidziane prawem wymagania.

Prawidłowo ustalono także to, że kierowca wykonywał poddanym kontroli pojazdem przewóz w imieniu i na rachunek skarżącego. Materiał dowodowy tej sprawy nie wskazuje na to, że kierowca działał samowolnie, poza sferą zlecenia skarżącego. Wykonywanie przez kierowcę swoich czynności na innej podstawie niż umowa o pracę nie zwalnia skarżącego z odpowiedzialności za zgodne z prawem wykonywanie czynności transportu drogowego, które tej właśnie osobie powierzył. Podstawa prawna tej relacji ma pomniejsze znaczenie, bowiem w tej sprawie istotne było to, że kierowca działał na zlecenie skarżącego. Ten nie może zwolnić się z odpowiedzialności za prawidłową organizację czynności w transporcie drogowym, tylko dlatego, że ich samodzielnie nie wykonywał. Organy nie były zobowiązane do poczynienia ustaleń w zakresie charakteru prawnego stosunku łączącego skarżącego z kierowcą. Również te twierdzenia skargi, które odnosiły się do wykonywania przewozu w związku z koniecznością usuwania awarii nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Nawet działanie w szeroko pojętym interesie powszechnym samo w sobie nie uchyla przecież obowiązku takiej organizacji transportu, która pozostaje zgodna z prawem. Okoliczności tej sprawy nie uprawdopodabniają nawet tego, by przewóz realizowany był w warunkach siły wyższej, o której mowa w art. 189e k.p.a. ani też, że ziściły się podstawy do umorzenia postępowania z uwagi na to, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, bądź że dochował należytej staranności w realizacji związanych z przejazdem w rozumieniu art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a lub b p.r.d. Przeciwnie, można powiedzieć że zaniechał koniecznych w tej sferze działalności czynności nadzoru. Dodatkowo wyjaśnić należy, że ponieważ w tej sprawie wykazano, że skarżący naruszył zarówno normy maksymalne odnoszące się do nacisku osi, jak i dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, nie było podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. Sumując tę część rozważań powiedzieć należy, że niezasadnie zarzucono organom naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Nie są także zasadne te zarzuty skargi, które koncentrują się wokół naruszenia prawa materialnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. w wyroku z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 336/17, LEX nr LEX nr 2703590 czy w wyroku z 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1093/17, LEX nr LEX nr 2706103 przesądzono już, że przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych mogą stanowić podstawę "ustalenia "nienormatywności" pojazdu w zakresie dopuszczalnych nacisków osi wielokrotnych". Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że określone w przepisach rozporządzenia "parametry nacisku osi stanowią jedynie warunki dopuszczalności pojazdu do ruchu.". Sąd wyjaśnił, że (..) "stan, w którym pojazd musi spełniać określone wymagania w zakresie maksymalnych nacisków osi wielokrotnych jedynie na użytek i na etapie dopuszczenia do ruchu", zaś nie musiałby ich spełniać "po dopuszczeniu pojazdu do ruchu, podczas wykonywania przejazdów po drogach publicznych" byłby nieracjonalny. Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę ocenę powyższą podziela. Inny wynik wykładni art. 2 pkt 35 p.r.d. prowadziłby do absurdalnych wniosków, a te nie mogą być akceptowane przez stosującego prawo.

Skoro prawidłowo ustalono, że skarżący naruszył normy maksymalne odnoszące się zarówno do nacisku osi, jak i masy całkowitej o ponad 20 % zasadnie nałożono nań karę administracyjną, o której mowa w art. art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c p.r.d.

Z tych wszystkich przyczyn, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) orzekł jak w sentencji.