Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 431/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 22, pkt 23 lit. a, lit. c, art. 17 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 13 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lipca 2023 roku sprawy ze skargi K.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 3 marca 2023 r. nr KO.441.23.2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 3 marca 2023 r. nr KO.441.23.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Bełchatowa o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynika z akt sprawy w dniu 19 grudnia 2022 r. K.R. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką N.R..

Decyzją z dnia 18 stycznia 2023 r. nr [...] Prezydent Bełchatowa odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że córka wnioskodawczyni N.R. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia [...] 2022 r. nr [...] wydanym do dnia 31 października 2023 r. Niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Wnioskodawczyni oświadczyła, że z powodu opieki nad dzieckiem musiała zrezygnować z pracy zarobkowej i pójść na bezpłatny urlop wychowawczy celem stałej opieki nad niepełnosprawną córką, która urodziła się z ciężką, złożoną wadą serca stwierdzoną w okresie prenatalnym. Córka z racji wieku ([...] roku) oraz choroby wymaga stałej opieki i pomocy. Niezbędne są częste wizyty lekarskie, kontrole i badania na oddziale kardiologicznym. Ze względu na wadę serca często dziecko ma infekcje, które trwają długo i prawie zawsze kończą się kilkutygodniową hospitalizacją w [...] w Ł. Obecnie córka wnioskodawczyni jest już po trzech operacjach kardiologicznych i dwóch cewnikowaniach serca, w przyszłości czekają ją kolejne. Ze względu na chorobę ma niedobór masy ciała przez co wymaga, zgodnie z zaleceniami lekarzy, podawania posiłków co dwie godziny oraz leków. Po ostatniej operacji ze względu na powikłania ma wszczepiony rozrusznik serca. Podczas gdy córka śpi K.R. sprawdza czy oddycha, kilka razy w ciągu doby musi mieć sprawdzaną saturację, a także tętno. Musi pilnować córki, aby nie leżała na brzuszku, na twardej powierzchni, nie uderzyła się w brzuszek ze względu na wszczepiony rozrusznik, który mógłby ulec uszkodzeniu. K.R. ma udzielony przez pracodawcę urlop wychowawczy na okres od [...] lipca 2022 r. do [...] października 2023 r. Organ wskazał, że w trakcie korzystania z urlopu wychowawczego trwa stosunek prawny będący podstawą zatrudnienia, a tym samym korzystanie z urlopu wychowawczego nie stanowi rezygnacji z zatrudnienia, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wnioskodawczyni nie spełnia zatem przesłanki zawartej w art. 17 ust. 1 ustawy, gdyż świadczenie pielęgnacyjne skierowane jest do osób, które nie podejmują zatrudniania lub innej pracy zarobkowej, lub też z nich rezygnują.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła K.R., zarzucając naruszenie przepisów art. 7 K.p.a. oraz art. 3 pkt 22 w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które nakładają na organy administracji obowiązek podejmowania wszelkich starań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie słuszny interes obywateli oraz nakazują przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego matce dziecka, jeśli zmuszona była zrezygnować z pracy zarobkowej, co dowodzi pismo skierowane do pracodawcy o niewykonywaniu pracy i nieotrzymaniu dochodu oraz przez niego zaakceptowane. Z tego względu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego na córkę. K.R. wskazała, iż bezspornym jest, że opieka nad córką jest całodobowa, co potwierdził również organ I instancji. Jej zdaniem organ dokonał jednak błędnej interpretacji przepisów, bowiem przebywanie na urlopie bezpłatnym połączonym z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem, który spełnia warunki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy traktować jako rezygnację z zatrudnienia w znaczeniu określonym w art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r. K.R. podniosła, że organ I instancji nie uzasadnił w dostateczny sposób, dlaczego skarżąca ma wypowiedzieć stosunek pracy, skoro nie otrzymuje wynagrodzenia i całodobowo zajmuje się córką.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 3 marca 2023 r. nr KO.441.23.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że bezspornie córka wnioskodawczyni N.R. w związku z opieką, nad którą wnioskodawczyni ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] 2022 r. została zaliczona do osób niepełnosprawnych do 31 października 2023 r. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia oraz wymaga koniecznej stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W rozpatrywanej sprawie spełnione są zatem przesłanki pozytywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: legitymowanie się orzeczeniem o niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, a także pozostawania skarżącej i jej córki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Organ podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, ale za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Skarżąca faktycznie sprawuje opiekę nad niepełnosprawną córką N.R.. Z akt sprawy wynika również, że K.R. ma udzielony, na podstawie art. 186 Kodeksu pracy, urlop wychowawczy od [...] lipca 2022 r. do [...] października 2023 r., przy czym świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest osobom, które w celu sprawowania opieki "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Zdaniem organu okoliczność, wedle której skarżąca przebywając na urlopie wychowawczym "nie wykonuje pracy", nie oznacza jeszcze, iż jest z tego powodu uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego. Utrata dochodu będąca skutkiem uzyskania prawa do urlopu wychowawczego nie jest bowiem tożsama z utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przepis art. 3 pkt 22 u.ś.r., definiując pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", zawiera szczegółowe wyliczenie stosunków prawnych, na podstawie których praca może być wykonywana. Przepis ten wiąże pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" z określonymi stosunkami prawnymi, nie zaś z okolicznościami faktycznymi, takimi jak: wykonywanie pracy czy uzyskiwanie wynagrodzenia. Norma prawna wyprowadzona z wykładni art. 17 ust. 1 i art. 3 pkt 22 u.ś.r. wyraźnie wskazuje, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a zatem w przypadku rezygnacji ze świadczenia pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą, umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło, członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Pozostawanie natomiast w stanie zatrudnienia w oparciu o którąkolwiek z wymienionych podstaw prawnych uniemożliwia uznanie, iż nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia. W takiej sytuacji nie jest wypełniona kluczowa przesłanka prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mówi art. 17 ust. 1 u.ś.r. Osoba korzystająca z urlopu wychowawczego pozostaje w zatrudnieniu, chociaż co do zasady nie świadczy pracy i nie otrzymuje wynagrodzenia. Zawieszenie obowiązków i uprawnień pracowniczych ma jednak charakter czasowy. Celem urlopu wychowawczego jest stworzenie pracownikowi korzystnych warunków do sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w sytuacji istnienia trudności w łączeniu obowiązków opiekuńczych z obowiązkami zawodowymi. Urlop ten jest uprawnieniem ściśle związanym z pozostawaniem w stosunku pracy, z którego może skorzystać wyłącznie osoba mająca status pracownika. Skoro zatem w trakcie korzystania z urlopu wychowawczego trwa stosunek prawny będący podstawą zatrudnienia, to w opinii Kolegium nie można się zgodzić, że stan ten stanowi rezygnację z zatrudnienia, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Wobec tego Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo orzekł w zaskarżonej decyzji odmawiając przyznania K.R. świadczenia pielęgnacyjnego na córkę, bowiem skarżąca pozostaje w zatrudnieniu i tym samym nie spełnia warunku określonego w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła K.R.. Zaskarżonej w całości decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych i w związku z art. 22 Kodeksu pracy przez błędną wykładnię i uznanie, że spełnienie przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia" wymaga od rodziców każdorazowo rozwiązania stosunku pracy, a tym samym nie zachodzi ona w sytuacji przebywania na urlopie bezpłatnym,

2. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niezastosowanie, pomimo wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego,

3. art. 7 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które to przepisy nakładają na organy administracji obowiązek podejmowania wszelkich starań do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy mając na względzie słuszny interes obywateli oraz nakazują przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego matce dziecka, jeśli zmuszona była zrezygnować z pracy zarobkowej, co dowodzi pismo skierowane do pracodawcy o niewykonywaniu pracy i nieotrzymywaniu dochodu, zaakceptowane przez pracodawcę.

Wobec powyższych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz "w razie powzięcia wątpliwości - zwrócenie się do NSA w celu dokonania wykładni przepisów art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r. i w zw. z art. 22 K.p. i jednoznaczne ustalenie tego, że spełnienie przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia" nie wymaga rozwiązania stosunku pracy, a tym samym nie zachodzi ona w sytuacji przebywania na urlopie bezpłatnym, co w ocenie skarżącej już wynika jednoznacznie z orzecznictwa". Na poparcie zasadności wniesionej skargi przytoczyła liczne wyroki sądów administracyjnych. Zdaniem skarżącej zarówno Kolegium, jak i Prezydent Bełchatowa dokonali błędnej wykładni wyżej wymienionych przepisów, albowiem zgodnie z przepisami prawa pracy - stosunek pracy polega na świadczeniu określonych czynności za wynagrodzeniem (art. 22 § 1 Kodeksu pracy), którego nie otrzymuje, gdyż przebywa na urlopie wychowawczym. Zrezygnowała z pracy zarobkowej na rzecz opieki całodobowej nad córką, co zostało potwierdzone.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie przejmuje sprawy do jej końcowego załatwienia, ale bada co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Należy wyjaśnić, że skarga w niniejszym postępowaniu została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek w tym przedmiocie został złożony przez organ, o czym strona została zawiadomiona i pismem z dnia 9 czerwca 2023 r. wyraziła zgodę na rozpoznanie sprawy w tym trybie.

Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 3 marca 2023 r. nr KO.441.23.2023, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Bełchatowa z dnia 18 stycznia 2023 r. nr [...] o odmowie przyznania K.R. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką N.R.. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji w ramach wyżej wskazanego zakresu kognicji sądów administracyjnych wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Materialnoprawne podstawy wydanych przez organy decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390), cytowanej dalej także w skrócie jako "u.ś.r.".

Stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Bezspornym w sprawie jest, że wymagająca opieki N.R., w związku z opieką nad którą wnioskodawczyni ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] 2022 r. została zaliczona do osób niepełnosprawnych do 31 października 2023 r. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia oraz wymaga koniecznej stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nie budzi też w sprawie wątpliwości, że skarżąca sprawuje nad córką opiekę i korzysta z urlopu wychowawczego.

Jednakże jak wynika z powołanego wyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r. jedną z przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest także niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest zagadnienie, czy w świetle przepisów u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia przysługuje rodzicowi dziecka przebywającemu na urlopie wychowawczym.

Wskazać w tym miejscu należy, że stosownie do art. 3 pkt 22 u.ś.r. zatrudnienie lub inna praca zarobkowa w rozumieniu tej ustawy oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Ww. definicja zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu u.ś.r. służy określeniu podstaw prawnych, na jakich praca może być wykonywana i łączy definiowane pojęcie z określonymi stosunkami prawnymi, a nie okolicznościami faktycznymi, w szczególności z faktycznym wykonywaniem czynności zawodowych, świadczeniem usług czy faktycznym prowadzeniem działalności gospodarczej (tak NSA w wyroku z 10.08.2020 r., sygn. akt I OSK 467/20).

Skład orzekający w niniejszej sprawie ma świadomość, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zauważyć można było niejednolitość w kwestii oceny, czy skorzystanie przez pracownika z urlopu wychowawczego może oznaczać rezygnację z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Obok twierdzącego stanowiska (np. Wyrok NSA z 19.01.2017 r., sygn. akt I OSK 1867/15; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl), spotyka się także głosy przeciwne (np. wyrok NSA z 2.06.2017 r., sygn. akt I OSK 572/16; wyrok NSA z 10.08.2020 r., sygn. akt I OSK 467/20; wyrok NSA z 21.10.2021 r., sygn. akt I OSK 687/21). Kwestia ta w stosunku do urlopu wychowawczego tj. tezy, że korzystanie z urlopu wychowawczego nie stanowi rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. zdaje się być już w jednolicie przesądzona w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak wskazuje bowiem NSA w powołanych wyżej orzeczeniach, osoba korzystająca z urlopu wychowawczego pozostaje w zatrudnieniu, chociaż co do zasady nie świadczy pracy i nie otrzymuje wynagrodzenia. Zawieszenie obowiązków i uprawnień pracowniczych ma jednak charakter czasowy. Celem urlopu wychowawczego jest stworzenie pracownikowi korzystnych warunków do sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w sytuacji istnienia trudności w łączeniu obowiązków opiekuńczych z obowiązkami zawodowymi. Urlop ten jest uprawnieniem ściśle związanym z pozostawaniem w stosunku pracy, z którego może skorzystać wyłącznie osoba mająca status pracownika. Mając na uwadze powołane wyżej orzecznictwo NSA, zdaniem składu orzekającego uznać należy, że skoro zatem w trakcie korzystania z urlopu wychowawczego trwa stosunek prawny będący podstawą zatrudnienia, to nie można się zgodzić, że stan ten stanowi rezygnację z zatrudnienia, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r., tym samym nie została spełniona ww. przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd podkreśla, że osoby pozostające w zatrudnieniu mogą korzystać z urlopu wychowawczego o wydłużonym okresie, w czasie którego opłacane są składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz zdrowotne, a w rodzinach uzyskujących dochód na osobę określony w art. 4 ust. 1 u.ś.r. wypłacany jest też dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego. Świadczenie pielęgnacyjne ma inny charakter i jest skierowane do osób, które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub też rezygnują z tych form aktywności zawodowej. Celem tego świadczenia jest wsparcie osób, które, pomimo możliwości pozostawania w zatrudnieniu, rezygnują z niego bądź go nie podejmują ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą. Osoby te nie pozostają zatem w zatrudnieniu, a świadczenie pielęgnacyjne oprócz środków utrzymania, zapewnia świadczeniobiorcy opłacanie składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe oraz zdrowotne. Tak więc, mimo iż z faktycznego punktu widzenia zbliżone są do siebie sytuacje osób korzystających z urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem i rezygnujących z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, to w zakresie kluczowej przesłanki owych uprawnień, a więc pozostawania lub niepozostawania w zatrudnieniu, ich sytuacja prawna jest diametralnie różna. Nie daje to podstaw do zaakceptowania stanowiska, iż celem powyższych regulacji jest zrównanie uprawnień obu grup i objęcie świadczeniem pielęgnacyjnym także osób pozostających w zatrudnieniu, tylko z tego względu, że przebywając na urlopie wychowawczym nie wykonują pracy i nie uzyskują w tym okresie wynagrodzenia (por. Wyrok NSA z 24.08.2021 r., sygn. akt I OSK 889/21).

Należy mieć także na uwadze, że stosownie do art. 3 pkt 23 lit. a i c ustawy o świadczeniach rodzinnych pod pojęciem utraty dochodu rozumie się utratę dochodu spowodowaną uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego (lit. a) lub odpowiednio utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lit. c). Mając na uwadze powyższe regulacje uznać należy, zamiarem ustawodawcy nie było utożsamianie utraty dochodów z tytuł zatrudnienia z faktycznym zaprzestaniem wykonywania pracy. Powołane wyżej przepisy jasno wskazują, że korzystanie z urlopu wychowawczego skutkuje jedynie utratą dochodu, jednakże brak podstaw do przyjęcia, że urlop wychowawczy stanowi o utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tym samym na gruncie art. 3 pkt 22 u.ś.r. definicja "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" określa podstawy prawne, na jakich praca może być wykonywana i łączy definiowane pojęcie z określonymi stosunkami prawnymi, a nie z okolicznościami faktycznymi, w szczególności z faktycznym wykonywaniem czynności zawodowych, świadczeniem usług czy faktycznym prowadzeniem działalności gospodarczej (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 572/16; wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 467/20).

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd stwierdza, że za błędną uznać należy wykładnię art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r. przyjmującą, że rodzic w momencie rozpoczęcia urlopu wychowawczego zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w sytuacji, gdy zaprzestał jedynie z wykonywania czynności zawodowych, pozostając natomiast w stosunku prawnym będącym podstawą zatrudnienia. Ze względu na powyższe zarzuty skargi okazały się niezasadne.

Wobec powyższego wydane w sprawie decyzje uznać należy za prawidłowe, tym samym nie wymagają one wyeliminowania z obrotu prawnego.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że w Trybunale Konstytucyjnym została zarejestrowana pod sygn. akt SK 15/23 skarga konstytucyjna o zbadanie zgodności art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych "w zakresie, w jakim (...) nie przyznają matce albo ojcu dziecka legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie przebywania matki lub ojca dziecka na urlopie wychowawczym", z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (https://trybunal.gov.pl/s/sk-15-23). Warto w tym miejscu wskazać, że w ostatnim czasie NSA stoi na stanowisku, że z uwagi na zasadę ekonomiki procesowej wniesienia skargi konstytucyjnej nie stoi na przeszkodzie rozpoznaniu sprawy (tak np. NSA w postanowieniach: z dnia 23 czerwca 2023 r., sygn. akt I OSK 83/23; z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 824/23; z dnia 5 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 627/23). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w powyższym zakresie stanowisko NSA, z tego też względu uznał, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zawieszenia postępowania. Przepis art. 272 § 1 p.p.s.a. przewiduje ponadto możliwość wznowienia postępowania w przypadku, gdy TK orzeknie o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, wobec czego interes strony jest należycie zabezpieczony.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę.

W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.