Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SAB/Wr 258/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Skarżony organ: Dyrektor Aresztu Śledczego
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 marca 2021 r. sprawy ze skargi M.P. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w J. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Dyrektora Aresztu Śledczego w J. do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2020 r. w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; II. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w J. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala dalej idąca skargę; IV. zasądza od Dyrektora Aresztu Śledczego w J. na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2020r. ( data wpływu: [...] lipca 2020 r. ) , adresowanym do Dyrektora Aresztu Śledczego w J. (dalej: organ) , M.P. (dalej: wnioskodawca, skarżący) zwrócił się sio udzielenia informacji publicznej w zakresie wskazania czy:

" 1/ na terenie Aresztu Śledczego w J. znajduje się cela mieszkalna, w której oprócz drzwi, w wejściu do celi zamontowano kratę koszową (dystansującą), a także całodobowo można monitorować zachowanie osadzonego przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk,

2/ na terenie Aresztu Śledczego w J. jest stanowisko ochronne, na którym funkcjonariusz służby więziennej całodobowo kontroluje zachowanie osadzonego, pełniąc dozór przy otwartych drzwiach celi mieszkalnej i zamkniętej kracie koszowej (dystansującej) uniemożliwiającej osadzonemu samodzielne opuszczanie celi,

3/ administracja Aresztu Śledczego w J., na podstawie decyzji organu postępowania karnego wykonawczego o monitorowaniu zachowania osadzonego, stosowała lub stosuje wobec osób przebywających w AŚ – na podstawie § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 Instrukcji nr 2/2016 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 sierpnia 2016r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności – środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowej monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza służby więziennej, pełniącego całodobowo dozór przy otwartych drzwiach celi – całodobowo monitorując zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi".

W przypadku twierdzącej odpowiedzi na ostatnie pytanie wnioskodawca domagał się udostępnienia informacji :

4/ wobec ilu osadzonych takie środki były stosowane w latach 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 oraz na dzień sporządzenia informacji.

Wnioskodawca wskazał ,że żądane informacje należy przesłać na wskazany przez niego adres.

W odpowiedzi na powyższy wniosek organ pismem z dnia [...] lipca 2020r. nr [...], organ udzielił wnioskodawcy informacji w następującym zakresie:

- w jednostkach penitencjarnych Służby Więziennej przebywają osadzeni wymagający zindywidualizowanych oddziaływań oraz szczególnych zaleceń ochronnych z uwagi na charakter popełnionych przestępstw i konieczność dbania o właściwy wizerunek Służby Więziennej,

- do podstawowych zadań Służby Więziennej należy zapewnienie bezpieczeństwa osobom osadzonym,

- Kodeks karny wykonawczy (dalej: k.k.w.) w art. 108 § 1 przewiduje, że administracja zakładu karnego ma obowiązek podejmowania odpowiednich działań celem zapewnienia skazanym bezpieczeństwa osobistego w czasie odbywania kary,

- w przepisach art. 88d i art. 212ba k.k.w. mowa jest o instytucji szczególnej ochrony skazanych i tymczasowo aresztowanych,

- sposób realizacji szczególnej ochrony polega na dobraniu odpowiednich środków i sposobów ochrony osadzonego, adekwatnych do zagrożenia dla jego życia lub zdrowia oraz jego właściwości i warunków osobistych.

Pismem z dnia [...] sierpnia (data wpływu do organu: [...] sierpnia 2020r.) skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w J. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący wniósł o:

1/ zobowiązanie organu do udostępnienia w terminie 7 dni od ogłoszenia rozstrzygnięcia w sprawie, żądanej informacji publicznej obejmującej drugi wniosek złożony w dniu [...] lipca 2020r. (dotyczący cel mieszkalnych wyposażonych w kratę koszową oraz monitoring, stanowiska ochronnego pozwalającego na kontrolę zachowania osadzonego oraz stosowania środków profilaktycznych polegających na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli osadzonego przez dodatkowego funkcjonariusza SW wraz z podaniem liczby osadzonych - we wskazanych latach - wobec których takie środki zastosowano),

2/ stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej,

3/ zasądzenie od organu na rzecz skarżącego faktycznie poniesionych kosztów procesu,

4/ przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości dwukrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego,

5 skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.\

Skarga oparta została na zarzutach naruszenia przepisów:

- art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020, poz. 2176, dalej: u.d.i.p.) poprzez nieudostępnienie skarżącemu żądanej informacji publicznej,

- art. 14 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie żądanej informacji w sposób i w formie zgodnej z treścią wniosku z [...] lipca 2020r.

W uzasadnieniu skargi odnosząc się do udzielonej skarżącemu odpowiedzi , podniósł on, że "stanowisko organu nie jest zgodne ze stanem faktycznym, ponieważ jest on w posiadaniu informacji żądanych we wniosku z dnia [...] lipca 2020 r". Według skarżącego we wskazanym piśmie brak jakiegokolwiek odniesienia do żądanych informacji, tym samym brak odpowiedzi lub odpowiedź niezawierająca wnioskowanych informacji nie może zostać uznana za udostępnienie informacji publicznej. To samo dotyczy wykładni przepisów prawa, gdyż informacja publiczna dotyczy sfery faktów a nie przedstawienia stanowiska organu na dany temat.

Skarżący wywodził , że dyrektor zakładu karnego na podstawie przepisu art. 116 § 5a i § 6 k.k.w. może wydać decyzję o monitorowaniu zachowania osadzonego (skazanego lub tymczasowo aresztowanego) w przypadkach uzasadnionych względami medycznymi albo potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa osadzonego. W przypadku gdy osadzony uznany jest za zagrożonego samobójstwem, zgodnie z przepisem § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 Instrukcji nr 2/2016 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 sierpnia 2016 roku w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności (dalej: Instrukcja) dyrektor jednostki penitencjarnej może podjąć także decyzję o monitorowaniu zachowania osadzonego w inny sposób, stosując środki profilaktyczne, np. polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej, pełniącego całodobowo służbę przy otwartych drzwiach celi - całodobowo monitorującego zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi. Natomiast przez "decyzję" organu postępowania karnego wykonawczego w rozumieniu art. 7 § 1 k.k.w. należy rozumieć każdy akt prawny o charakterze indywidualnym i konkretnym, rozstrzygający sprawę w całości lub części, albo w inny sposób kończący sprawę. Jego forma prawna (i nazwa) nie ma znaczenia. Wszystkie decyzje w zakresie monitorowania zachowania osadzonego podlegają zaskarżeniu na podstawie przepisu art. 7 k.k.w. a także kontroli i nadzorowi penitencjarnemu na podstawie przepisu art. 32 k.k.w. Podlegają złożeniu m.in. do akt osobowych osadzonego. W ocenie skarżącego, decyzje o monitorowaniu zachowania osadzonego wydawane przez organ oraz komisję penitencjarną wypełniają wszystkie warunki aby uznać je za dokument urzędowy, o którym mowa w przepisie art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Przechowywane są w aktach osobowych osób pozbawionych wolności prowadzonych przez administrację jednostki penitencjarnej. W tym stanie rzeczy podlegają one udostępnieniu na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.

Zdaniem skarżącego skoro decyzje o monitorowaniu zachowania osadzonego wydawane przez organy postępowania karnego wykonawczego są dokumentem urzędowym podlegającym ujawnieniu, to organ nie mógł w odpowiedzi na wniosek uznać, że ich ujawnienie może nastąpić jedynie na podstawie statystyk, których nie prowadzi. Wszystkie decyzje o monitorowaniu zachowania osadzonego podlegają nadzorowi penitencjarnemu dokonywanemu przez sędziego penitencjarnego więc muszą być w stałym posiadaniu jednostki penitencjarnej.

Skarżący podkreślił, że:

- wnosił jedynie o wykazanie na podstawie istniejących decyzji wydanych przez organy postępowania karnego wykonawczego w konkretnym zakresie, tj. stosowania środków profilaktycznych polegających na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi,

- nie wnosił o ujawnienie samej treści poszczególnych decyzji o monitorowaniu zachowania osadzonego we wskazanych latach,

- jeśli organ uznałby jego wniosek w zakresie punktu 3 za żądanie informacji przetworzonej, powinien zawiadomić o tym wnioskodawcę oraz domagać się wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego,

- dyrektorzy zakładów karnych lub aresztów śledczych zlokalizowanych w innych miejscowościach udostępnili wnioskowane informacje w zakresie wniosków o tożsamej treści,

- decyzje wydawane przez organ są dokumentami urzędowymi, podlegają udostępnieniu, niemożliwym jest aby administracja organu nie była w posiadaniu ani nie gromadziła takich informacji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, podnosząc , że nie odmówił skarżącemu podania żądanych informacji , ale w sposób opisowy przedstawił problematykę poruszoną we wniosku . Organ powołał się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 9 lipca 2019r. sygn. akt. I OSK 2419/17, wedle którego art. 6 u.d.i.p. jest rozwinięciem art. 1 tej ustawy, łączącym pojęcie "informacji publicznej" z pojęciem "sprawy publicznej"; zatem przedmiotem informacji musi być sprawa publiczna związana z funkcjonowaniem państwa.

Zdaniem organu, w kontekście powyższego wyroku, prawidłowo przedstawił on ogólne zasady postępowania w sprawach poruszonych przez skarżącego. Dodatkowo odwołał się do pojęcia definicji nadużycia prawa do informacji publicznej, polegającej na tym, że główny cel przepisów u.d.i.p., jakim jest społeczna kontrola władzy publicznej, zastąpiony zostaje przez występowanie z wnioskiem, którego intencją są inne względy, nie zasługujące na aprobatę, stanowiące przejaw nadużycia prawa do informacji publicznej. W ocenie organu wnioski skarżącego nie stanowią próby społecznej kontroli władzy publicznej , lecz bliżej nieznane osobiste powody chęci pozyskania informacji.

W piśmie procesowym z dnia [...] września 2020 r. stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę skarżący :

- podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko precyzując, że pomimo odpowiedzi organu jednym pismem na dwa wnioski skarżącego, to jego skarga dotyczyła nieudostępnienia informacji publicznej żądanej drugim wnioskiem z dnia [...] lipca 2020 r.,

- zarzucił naruszenie przepisu art. 21 pkt 2 u.d.i.p. poprzez uchybienie 15-dniowemu terminowi przekazania akt i odpowiedzi na skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu,

- podniósł, że odpowiedź organu na skargę odnosi się jedynie do punktu 3 skargi, tj. punktu 3 z wniosku, całkowicie pomijając żądania zawarte w punkcie 1 i 2,

- uzasadnił swój wniosek o przyznanie sumy pieniężnej jako następstwo niedbalstwa organu.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2020 r., skarżący podtrzymał wniosek o przyznanie od organu faktycznie poniesionych kosztów postępowania sądowego, w tym wpisu od skargi. Podkreślił też , że nie wnioskował o wytworzenie nowej informacji (dokumentu), która statuowałaby czynności wykonywane przez administrację organu, ani też, o wydanie danych z rejestru, zbioru, systemu (bazy danych) Neo.NET, statystyk lub odrębnego zestawienia spraw osób osadzonych. Podniósł, że występując z wnioskiem wnosił jedynie o wykazanie – na podstawie istniejących decyzji wydanych przez organy postępowania karnego wykonawczego - dokonywanych czynnościach monitorowania osadzonych w konkretnym zakresie. W tym zakresie skarżący wskazał , że z samej treści i uzasadnienia decyzji wydanej na podstawie art.116 § 5a i § 6 k.k.w., art. 88a § 1 k.k.w. oraz art. 212a § 1 k.k.w. może nie wynikać, czy monitorowanie zachowania osadzonego będzie polegało na pełnieniu dozoru przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej przy otwartych drzwiach celi, w której zakwaterowany jest osadzony, ale nie jest to regułą – zależy to od formy jej sporządzenia przez daną jednostkę penitencjarną. W tym kontekście podniósł, że w "karcie osadzonego zagrożonego samobójstwem" podane są wszystkie zalecenia jakie funkcjonariusze Służby Więziennej mają dokonywać wobec osadzonego w stosunku do którego zastosowano środki profilaktyczne, o których mowa w Instrukcji. Dane te, zdaniem skarżącego, podlegają udostępnieniu na podstawie przepisów u.d.i.p.

Organ ustosunkowując się do powyższego pisma w piśmie przygotowawczym z dnia [...] lutego 2021 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko , podnosząc , że skarżący w swoim wywodzie nie uzasadnił żądania udostępnienia mu danych dotyczących decyzji o monitorowaniu zachowania osadzonych , jak również nie wykazał jaki interes społeczny przemawia za udostępnieniem mu takich danych. Zdaniem organu, fakt udzielenia skarżącemu odpowiedzi przez część dyrektorów jednostek penitencjarnych nie może stanowić uzasadnienia dla powyższego. Zarówno załączone pisma jak i tekst Instrukcji nie wskazują na obowiązek udzielenia skarżącemu takiej informacji, ani na interes publiczny w udostępnianiu takich danych, ani na realizowanie kontroli społecznej przez skarżącego , który to nigdy nie przebywał w AŚ w J. jak i w większości jednostek penitencjarnych w kraju. Według organu działanie skarżącego nosi znamiona nadużycia prawa do informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2000 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 poz. 232, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Przy czym uwzględniając skargę na bezczynność sąd administracyjny zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa , o czym stanowi art. 149 §1 p.p.s.a. W tym zakresie stwierdzić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym w prawie terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności . Wniesienie skargi na bezczynność organu jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu , mimo istnienia ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności.

Konstytucja RP w art. 61 ust.1 zagwarantowała obywatelowi podmiotowe prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Ograniczenie prawa, o którym mowa, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa , co wynika z art. 61 ust. 3 Konstytucji RP . W tym kontekście wskazać również należy na art. 54 ust. 1 Konstytucji zapewniający każdemu wolność pozyskiwania informacji. Z przywołanych przepisów Konstytucji RP wynika, że prawo dostępu do informacji jest zasadą, a wszelkie ograniczenia są wyjątkami, które należy interpretować w sposób ścisły. Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2.07.2003 r. sygn. akt II SA 837/03 , formułując pogląd , wedle którego ogólną zasadą wynikającą z art. 61 Konstytucji jest dostęp do informacji. Wszelkie wyjątki od tej zasady powinny być formułowane w sposób wyraźny, a wątpliwości powinny przemawiać na rzecz dostępu.

Tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2 art. 61 Konstytucji RP, został określony w głównej mierze w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej ( tj. Dz.U. 2019 poz.1429 ) dalej u.d.i.p. , która reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu, i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Powyższa ustawa w kompleksowy sposób reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej, nie zawiera jednak przepisów, które dotyczyłyby bezczynności organu. Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje wymienione w art. 7 ust. 1 u.d.i.p. różne sposoby udostępniania. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek, o czym stanowi art. 10 u.d.i.p. Co do zasady , termin do załatwienia sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wynosi 14 dni od dnia doręczenia adresatowi wniosku. W terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., adresat wniosku jest również zobligowany poinformować wnioskodawcę o tym, że żądana informacja nie ma waloru informacji publicznej lub o nieposiadaniu wnioskowanej informacji.

W kontrolowanej sprawie pozostaje poza sporem fakt ,że stosowny wniosek skarżący złożył . Jak wynika z materiału aktowego przedmiotowy wniosek wpłynął do organu w dniu [...] lipca 2020r. , zaś adresat wniosku zareagował na ten wniosek pismem z dnia [...] lipca 2020 r. , udzielając wnioskodawcy odpowiedzi. Analiza treści powyższego pisma organu z dnia [...] lipca 2020 r., w kontekście złożonej przez wnioskodawcę skargi na bezczynność organu wymaga stwierdzenia, że złożenie wniosku przez osobę wykonującą prawo do informacji nie nakłada na podmiot zobowiązany obowiązku automatycznego udostępnienia informacji, gdyż w pierwszej kolejności powinien on stwierdzić, czy jest on w posiadaniu wnioskowanej informacji , a następnie czy przepisy ustawy dostępowej znajdują zastosowanie w danej sytuacji. W przypadku pozytywnej odpowiedzi w dalszej kolejności podmiot zobowiązany powinien ocenić, czy nie zachodzą przesłanki ograniczające dostępność informacji, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.

Mając na uwadze ograniczenie badania merytorycznego sprawy , jakim niewątpliwie jest bezczynność organu, należy wyjaśnić, czy informacja, o której udostępnienie wystąpił skarżący stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji. Jest to niezbędne, aby stwierdzić, że podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej pozostaje w bezczynności (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2007 r., sygn. akt. I OSK 50/06, Lex 291197).

W badanej sprawie pozostaje bowiem poza sporem między stronami fakt, że Dyrektor Aresztu Śledczego w J. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 i 5 u.d.i.p., wedle którego obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej, a także podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2020 r. poz.848), jednostkami organizacyjnymi Służby Więziennej są zakłady karne i areszty śledcze. W myśl art. 7 pkt 3 powołanej wyżej ustawy, dyrektor zakładu karnego i dyrektor aresztu śledczego są organami Służby Więziennej. Koszty związane z funkcjonowaniem Służby Więziennej są pokrywane z budżetu państwa , o czym stanowi art. 6 wskazanej ustawy. Jak wynika z art. 2 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, dyrektor aresztu śledczego jest podmiotem reprezentującym jednostkę realizującą zadania publiczne na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 523 ze zm.) - w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności , dysponuje też majątkiem publicznym.

W świetle powyższego, nie ulega wątpliwości, że adresat przedmiotowego wniosku jest podmiotem zobowiązanym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej do udzielenia informacji, mającej walor informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu.

Oceniając z kolei pod kątem przedmiotowym żądanie objęte wnioskiem w rozpatrywanej sprawie przypomnieć należy ,że zgodnie z art. 1 u.d.i.p. , każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjęto, że informację publiczną stanowi każda informacja wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji. Wymaga też podkreślenia ,że sposób realizacji zadań publicznych, ich wykonywanie i skutki nie zawsze wynikają z dokumentów mających walor dokumentu urzędowego. O zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji. A zatem informacja publiczna obejmuje swoim znaczeniem szerszy zakres pojęciowy niż dokumenty urzędowe i nie można zawężać i utożsamiać dostępu do informacji publicznej z dostępem do dokumentów urzędowych. Dokument zawierający informację publiczną jest bowiem pojęciem znacznie szerszym niż termin "dokument urzędowy" . Stąd też informacją publiczną będą nie tylko dokumenty zredagowane i wytworzone przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji, ale także te dokumenty, których podmiot używa do zrealizowania powierzonych mu prawem zadań. Wobec tego informacje, które dotyczą realizowania zadań publicznych , jak również dane na temat sposobu wykonywania tych zadań będą objęte zakresem informacji o sprawach publicznych.

Oceniając w takim w takim aspekcie informacje objęte przedmiotowym wnioskiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje stanowisko zaprezentowane w wyrokach tutejszego Sądu z dnia 15 stycznia 2021r. , IV SAB/Wr 210/20 i z dnia 18 grudnia 2020r. IV SAB/Wr 202/20 (dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wedle którego informacje i dane, o zasadach funkcjonowania organu służby więziennej zobowiązanego do wykonywania zadań publicznych , nałożonych na niego przez ustawodawcę art. 2 ustawy o Służbie Więziennej , stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.

W ślad za powołanymi wyżej wyrokami tutejszego Sądu powtórzyć należy, że stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 1, 2, 11 i pkt 12 ustawy o Służbie Więziennej do zakresu działania Dyrektora Generalnego należy w szczególności także ustalanie kierunków prowadzenia oddziaływań penitencjarnych i nadzór nad ich realizacją, tworzenie warunków prawidłowego i praworządnego wykonywania kar pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania, ustalanie metod i form wykonywania zadań służbowych przez funkcjonariuszy w zakresie nieobjętym przepisami wydanymi na podstawie niniejszej ustawy oraz realizacja zadań wynikających z innych ustaw. W ramach realizacji swoich zadań Dyrektor Generalny może wydawać zarządzenia, instrukcje lub wytyczne (art. 11 ust.2 ustawy o Służbie Więziennej). Z kolei według art. 13 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej do zakresu działania dyrektora zakładu karnego i dyrektora aresztu śledczego należy w szczególności koordynacja oddziaływań penitencjarnych prowadzonych w podległej jednostce organizacyjnej i nadzór nad nimi oraz zapewnienie prawidłowego i praworządnego wykonywania kar pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania oraz zapewnienie bezpieczeństwa i porządku w podległej jednostce organizacyjnej.

Zdaniem Sądu, w pojęciu zasad funkcjonowania oraz trybu działania władzy publicznej (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.) mieści się informacja o posiadaniu przez dany areszt śledczy cel i stanowisk objętych monitoringiem , spełniających kryteria , o których mowa w punktach nr 1 i 2 przedmiotowego wniosku . Walor informacji publicznej ma również informacja obejmująca dane statystyczne dotyczące korzystania przez służbę więzienną z ustawowych uprawnień, w tym w zakresie stałego monitorowania zachowań skazanych stosownie do art. 88c ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 53). Jak wynika z art. 73a § 8 k.k.w. o stosowaniu monitorowania w określonych miejscach i pomieszczeniach decyduje dyrektor zakładu karnego , mając na celu zapewnienie porządku i bezpieczeństwa w zakładzie karnym. Również art. 116 §5a k.k.w. przewiduje, że w wypadkach uzasadnionych względami medycznymi albo potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa skazanego jego zachowanie może podlegać monitorowaniu . Monitorowany obraz lub dźwięk podlega utrwalaniu . Decyzje, o których mowa w § 4-5a podejmuje dyrektor zakładu karnego .

Należy zauważyć , że objęte przedmiotowym wnioskiem pytanie nr 3 dotyczyło realizowania § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 Instrukcji nr 2/2016 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 sierpnia 2016 r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności , w kontekście uzyskania informacji ogólnych i ujęciu statystycznym, a nie wprost nakierowanych na informacje o konkretnych osadzonych.

Rekapitulując tę część rozważań stwierdzić należy ,że kwalifikacja objętej przedmiotowym wnioskiem informacji jako informacji publicznej nakładała na adresata wniosku jako podmiotu zobowiązany do udzielania takiej informacji określone obowiązki , przewidziane ustawą dostępową . A mianowicie podmiot ten był zobowiązany do załatwienia wniosku w trybie przewidzianym przepisami tej ustawy poprzez :

1/ udostępnienie żądanej informację w formie czynności materialno-technicznej w 14- dniowym terminie, o którym mowa w art. 13 u.d.i.p.,

2/ wezwanie - w przypadku kwalifikacji wnioskowanej informacji jako informacji przetworzonej - wnioskodawcy do wykazania przesłanki, że udostępnienie informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust.1 pkt 1 u.d.i.p.),

3/ odmowę udostępnienia informacji w formie decyzji administracyjnej (art. 16 u.d.i.p.) w przypadku uznania ,że żądana informacja dotyczy tajemnic ustawowo chronionych lub w sytuacji braku wykazania przez wnioskodawcę ,że udostępnienie informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego .

W związku z tym ocena dotychczasowych działań adresata wniosku , podjętych w celu załatwienia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej uzasadnia skuteczne wyartykułowanie pod adresem organu zarzutu bezczynności . Zaakcentować w tym miejscu należy, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej w zakresie dostępu do informacji publicznej jest wówczas, gdy podmiot zobowiązany nie podejmuje żadnych działań wobec wniosku o udzielenie takiej informacji lub odmawia udzielenia informacji w nieprzewidzianej dla tej czynności formie prawnej, względnie nie podejmuje innej czynności uzasadnionej przepisami powołanej ustawy dostępowej.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanej sprawie. Wprawdzie w ustawowym terminie , o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. , adresat wniosku zareagował na wniosek i wystosował do wnioskodawcy pismo z dnia [...] lipca 2020 r. , którego treść jednoznacznie wskazuje na to, że stanowi ono reakcją podmiotu zobowiązanego na wniosek strony złożony w trybie i na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Ma ono charakter pisma informującego o stosowanej przez organ procedurze w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa osadzonym . Jednocześnie z treści omawianego pisma wynika wprost, że adresat wniosku nie udzielił wnioskodawcy żądanych danych , a w każdym razie udzielona informacja w tym zakresie jest informacją o wysokim stopniu ogólności i nie odpowiadającą wprost na żadne pytania objęte wnioskiem.

Natomiast o braku bezczynności w załatwieniu sprawy nie może przesądzać jakakolwiek odpowiedź zredagowana przez podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej . Nie do zaakceptowania jest bowiem stanowisko, że niezależnie od treści i formy udzielonej odpowiedzi, jakikolwiek przejaw działania ze strony podmiotu zobowiązanego w sprawie udzielenia informacji wyklucza zarzut bezczynności.

Z tych względów należy stwierdzić, że w dacie zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego organ pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku skarżącego , nie zadziałał bowiem we właściwej prawnej formie, a mianowicie: nie udzielił żądanych informacji (czynność materialno-techniczna) albo odmówił ich udostępnienia w trybie decyzji administracyjnej. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w pkt I tenoru wyroku, zobowiązując organ do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy.

Jednocześnie w ocenie Sądu , stwierdzony stan bezczynności w załatwieniu przedmiotowego wniosku skarżącego nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa. Zachowanie podmiotu zobowiązanego w kontrolowanej sprawie świadczyło o błędnym interpretowaniu prawa i nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego mocą ustawy o dostępie do informacji publicznej. Natomiast rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wnioskodawcy i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy , jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istota rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia. Taka sytuacja szczególna w badanej sprawie nie zaistniała .Z tych też względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a p.p.s.a., orzekł jak w pkt II tenoru wyroku.

Sąd nie przychylił się do wniosku skarżącego o przyznanie mu sumy pieniężnej . Należy bowiem zwrócić uwagę, że z literalnej wykładni art. 149 § 2 p.p.s.a., wynika, że zależy od uznania sądu (może nastąpić z urzędu, bez wniosku strony). Przepis ten stanowi, że "sąd może", a nie "sąd przyznaje". W ocenie Sądu ten środek powinien być stosowany z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Tym samym chodzi o sytuacje, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto musi istnieć uzasadniona obawa, że bez dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wobec tego na gruncie rozpatrywanej sprawy brak stwierdzenia ,że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa , wykluczał celowość przyznania skarżącemu sumy pieniężnej Z tych względów dalej idącą skargę oddalono ( pkt III tenoru wyroku) .

O należnych skarżącemu kosztach postępowania ( wpis od skargi w kwocie 100zł ) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. ( pkt IV sentencji wyroku).