Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 792/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 28 ust. 3a, art. 28 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Chowańska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 października 2012 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Bd 792/12

UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2012 r. A. A. wystąpił o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek ZUS za okres od 1999 r. do 2009 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił A. A. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 04/2001 r. do 12/2009 r. (w łącznej kwocie [...] zł), z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 04/2001 r. do 12/2009 r. (w łącznej kwocie [...] zł) oraz Fundusz Pracy za okres od 04/2001 r. do 12/2009 r. (w łącznej kwocie [...] zł). Organ nie znalazł podstaw do umorzenia należności wobec braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności oraz wobec nie zaistnienia szczególnie trudnej sytuacji życiowej płatnika składek.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał na trudną sytuację finansową i rodzinną. Podał, że nie posiada środków na zapłatę zaległości. Zarzucił, że organ w postępowaniu nie dążył do poprawnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i prawdy materialnej oraz do przekonywującego rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący podniósł, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, a w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Podał, że nie spowodował zadłużenia wobec ZUS, bowiem składki opłacał do KRUS. Zdaniem skarżącego, za umorzeniem przemawia ważny interes strony, a wysokość powstałych zaległości spowoduje utratę dorobku życia.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. uchylił decyzję z dnia [...] maja 2012 r. w części dotyczącej należności z tytułu: składek na ubezpieczenie społeczne za miesiąc 04/2001 wraz z odsetkami za zwłokę; składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc 04/2001 wraz z odsetkami za zwłokę oraz składek na Fundusz Pracy za miesiąc 04/2001 wraz z odsetkami za zwłokę z uwagi na ich przedawnienie i w tym zakresie umorzył postępowanie z powodu jego bezprzedmiotowości, a w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

Rozpoznając sprawę ponownie organ nie znalazł podstaw do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ przywołał regulacje pozwalające na umorzenie należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 2-3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), dalej jako u.s.u.s. Podkreślił, że w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż aktualnie wobec zobowiązanego nie jest prowadzona egzekucja.

W opinii ZUS okoliczności sprawy nie uzasadniają również umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w myśl którego istnieje możliwość umorzenia składek pomimo braku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacania. Zakład podkreślił, że to na zobowiązanym ciąży obowiązek wykazania, iż zachodzi okoliczność stwarzająca możliwość umorzenia należności z tytułu składek z przyczyn szczególnych. Tymczasem skarżący podając, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej nie przedłożył w trakcie postępowania dowodów na okoliczność istnienia takiej sytuacji materialnej.

W toku postępowania ustalono, że skarżący posiada nieruchomość (rola), dla której została urządzona księga wieczysta, natomiast działalność gospodarcza nie jest już przez niego prowadzona. Organ wskazał, że brak jest informacji dotyczących uzyskiwanych przez stronę dochodów, ponoszonych wydatków oraz posiadanego majątku, które pozwoliłyby na stwierdzenie, iż występuje w niniejszej sprawie szczególnie drastyczna sytuacja, która stanowiłaby podstawę do umorzenia wnioskowanych należności, a tym samym wskazywała na konkretyzację przesłanki umorzenia zawartej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365).

Organ podniósł, że umorzenie może być stosowane w przypadku osób, które ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną i zdrowotną nie są w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla nich i ich rodzin. Podał również, że powstały dług nie jest też następstwem klęski żywiołowej.

W opinii ZUS ustalenia faktyczne w sprawie nie przemawiały jednoznacznie za koniecznością umorzenia należności z uwagi na wystąpienie stanu "ważnego interesu" osoby zobowiązanej do płacenia składek w rozumieniu art. 28 ust. 3a u.s.u.s

Zdaniem organu, nie można wykluczyć możliwości spłaty zadłużenia, choćby w podjęciu próby jego spłaty w ramach układu ratalnego, ustalonego w takich kwotach, aby stanowiły one jak najmniejsze obciążenie dla budżetu domowego skarżącego.

Organ podniósł, że istnieje możliwość egzekucji należności za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego, a także możliwość dokonania zabezpieczenia hipotecznego na ujawnionej nieruchomości, zatem nie znajduje zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 5 i pkt 6 u.s.u.s., bowiem na obecnym etapie nie można też przesądzać o braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

ZUS podkreślił, że umorzenie skarżącemu zadłużenia z tytułu składek w tym przypadku oznaczałoby rezygnację z możliwości zaspokojenia swoich roszczeń. Wskazał, że biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Powyższe stanowisko uzasadnione jest m.in. zachowaniem zasady równego traktowania wszystkich płatników składek.

Organ zaznaczył, że nawet przy stwierdzeniu występowania którejkolwiek z wymienionych przesłanek nie ma obowiązku pozytywnego rozstrzygnięcia dla wnioskodawcy z uwagi na fakt, iż decyzja dotycząca umorzenia zaległości oparta jest na uznaniu administracyjnym. Zakład ma jedynie możliwość, a nie obowiązek umarzania należności z tytułu składek, nawet w przypadkach spełnienia ustawowych przesłanek do umorzenia. Organ odniósł się do składek w kontekście przepisów o przedawnieniu.

W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie należności wobec ZUS (w całości ewentualnie w części) bądź też uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia przez organ rentowy. Skarżący wniósł ponadto o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci całości akt administracyjnych dotyczących skarżącego znajdujących się w posiadaniu ZUS w T., oraz z dokumentów złożonych w sprawie przez skarżącego, w tym dopuszczenie dowodu z przesłuchania skarżącego na okoliczność jego trudnej sytuacji rodzinnej i majątkowej.

Skarżący zaskarżył decyzję ZUS z dnia [...] lipca 2012 r. w części, tj. w zakresie punktu drugiego tej decyzji. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: naruszenie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w zw. z art 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej jako k.p.a., polegające na wadliwym przyjęciu przez ZUS, że wnioskodawca nie udowodnił całkowitej nieściągalności należności ZUS z jego majątku. Zarzucił organowi, że nie uwzględnił jego trudnej sytuacji rodzinnej i majątkowej, ważnego interesu strony oraz zbyt ciężkich skutków ściągnięcia należności ZUS dla niego i jego najbliższych.

Skarżący podniósł, że w chwili obecnej pozostaje bez środków do życia, ma liczne zobowiązania (z tytułu należności wobec ZUS, podatku od środków transportowych) i znajduje się w bardzo trudnej sytuacji. Od pół roku nie posiada żadnego dochodu z pracy zarobkowej, czy działalności. Skarżący ma tylko gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, które służy na potrzeby utrzymania skarżącego. Dom, który posiada popadł w ruinę. Ponadto skarżący podał, że nie posiada cennych ruchomości, a na bieżące utrzymanie zaciągnął kredyt bankowy.

Skarżący zarzucił, że ZUS błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, bowiem na dzień składania wniosku o umorzenie, jak i na dzień wydania zaskarżonej decyzji posiadał bardzo ciężką sytuację materialną. Wskazał, że nigdy nie wprowadził w błąd organów rentowych. Uważa, że za ostatnie 10 lat wstecz powinien płacić składki do KRUS (jak to czynił), a nie do ZUS.

W ocenie skarżącego, spełnia on wymogi z art. 28 ust. 3 i 6 u.s.u.s. Podniósł, że w sprawie zaistniała przesłanka całkowitej nieściągalności. Ponadto spełnia on wymogi z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wraz z wymogami rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w sprawie i wniósł o oddalenia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270) dalej: p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Skarga w przedmiotowej sprawie nie jest zasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że rozstrzygnięcie co do umorzenia ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet zaistnienie przewidzianych w cytowanych przepisach przesłanek nie zobowiązuje organu do zastosowania wnioskowanej ulgi i daje jedynie potencjalną możliwość umorzenia należności. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi, który może, ale nie musi umorzyć należności. Trzeba dodać przy tym, że ulga taka jest przywilejem, który może być wnioskodawcy przyznany decyzją, ale nie jest jego prawem, a sądowa kontrola w takich przypadkach nie odnosi się do zasadności przyznania lub odmowy przyznania ulgi, lecz do zbadania, czy organ wydał decyzję z zachowaniem przepisów postępowania administracyjnego. Tylko prawidłowo przeprowadzone postępowanie pozwala bowiem na wyczerpujące i pełne wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a w konsekwencji na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. W szczególności sąd bada, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, obligującej do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) oraz zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.), czy zapewniony został stronie czynny udział w postępowaniu, a decyzje wydane w jego toku są prawidłowo uzasadnione (art. 107 § 3 k.p.a.).

Podstawą prawną umorzenia należności z tytułu składek jest powołany w decyzjach art. 28 u.s.u.s. Powyższy przepis daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a). Jednocześnie na postawie art. 32 u.s.u.s., przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na fundusz pracy, fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych i na ubezpieczenie zdrowotne.

O całkowitej nieściągalności, zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., można mówić, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Organ analizując stan faktyczny prawidłowo uznał, że żadna z wyżej wymienionych okoliczności nie miała miejsca. Organ uzasadniając swoje stanowisko podał, że wprawdzie działalność gospodarcza nie jest prowadzona, jednakże istnieje możliwość egzekucji za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego. Obecnie nie można przesądzić o braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto wysokość nieopłaconych składek znacznie przekracza kwoty kosztów upomnienia tego postępowania. Nie stwierdzono braku składników majątkowych o znacznej wartości. W tym kontekście organ podał, że w skład majątku skarżącego wchodzi nieruchomość – "rola", na której Zakład może dokonać zabezpieczenia hipotecznego. Z tą ocena organu należy się zgodzić.

Nie ma również podstaw do zakwestionowania ustaleń organu odnośnie braku szczególnych przesłanek do umorzenia należności określonych w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Z treści powyższego przepisu wynika, że pomimo braku całkowitej nieściągalności po stronie zobowiązanego, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W tym miejscu podnieść należy, że strona nie wykazała zarówno istnienia nieściągalności z ustawy, jak również przesłanek z przywołanego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Istotna w sprawie jest okoliczność, że organ pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. (k. nr 9 akt adm.) wezwał wnioskodawcę do dostarczenia dokumentów potwierdzających osiągane dochody, ponoszone wydatki, posiadanie innych zobowiązań, jak również majątku (ruchomości, nieruchomości itp.) zgodnie z załączonym wykazem. Organ przywołał w tym piśmie treść przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 28 ust. 2 i 3, art. 28 ust. 3a), a także § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Jednocześnie poinformowano, że z przepisów powyższych wynika, iż ciężar udowodnienia stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej spoczywa na zobowiązanym. W zawiązku z powyższym, zawiadomiono o możliwości uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty potwierdzające okoliczności uzasadniające umorzenie. Jednocześnie poinformowano, że przed wydaniem decyzji przeprowadzone zostanie postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie sytuacji finansowej i rodzinnej oraz zweryfikowanie wskazanych okoliczności.

Ponadto, działając na podstawie art. 9 i art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poinformowano, że strona ma prawo wnoszenia dowodów w sprawie oraz czynnego udziału w każdym stadium wszczętego postępowania. Powyższe pismo zostało doręczone na adres profesjonalnego pełnomocnika skarżącego.

Sąd zauważa, że pomimo szczegółowej informacji ze strony organu i wskazania na obowiązek dostarczenia dokumentów w sytuacji ubiegania się o umorzenie, wnioskodawca nie uczynił zadość podanym wymogom i nie złożył stosownych dowodów obrazujących jego sytuację majątkową i rodzinną.

Podnieść także należy, że pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. organ zawiadomił, iż zgodnie z art. 10 § 1 kpa przed wydaniem decyzji w sprawie z wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, przysługuje prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ponadto, pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. organ również poinformował, że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., przed wydaniem decyzji w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w kwestii umorzenia należności z tytułu składek, przysługuje prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zaznaczono, że w przypadku zaistnienia okoliczności nieuwzględnionych w trakcie rozpatrywania wniosku z dnia [...] kwietnia 2012 r. istnieje możliwość przedłożenia dokumentów obrazujących te okoliczności, w tym informacji o uzyskiwanych dochodach, zarówno przez stronę jak i osoby pozostające ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym, ponoszonych wydatkach (kopii rachunków, itp.) związanych z posiadanymi zobowiązaniami wobec instytucji i osób trzecich oraz posiadanym majątku.

Podnieść należy, że zarówno na pierwsze, jak i na ponowne zawiadomienie strona nie przedłożyła stosownych dowodów. W konsekwencji nie wykazała istnienia przesłanek, które determinują udzielenie ulgi. Dopiero na etapie skargi podniesiono nowe okoliczności i załączono stosowne dowody. Powyższe nie stanowi jednak podstawy do uwzględnienia skargi.

Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego w skardze nowych okoliczności, należy stwierdzić, iż nie mogą one odnieść oczekiwanego przez stronę skutku, albowiem okoliczności te zostały podniesione dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, a zatem już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Jest to zatem nowa okoliczność, której Sąd nie może uwzględnić przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Stosownie bowiem do art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (w przedmiotowej sprawie ZUS przesłał do tut. Sądu akta administracyjne). Oznacza to, że Sąd rozpatruje sprawę w oparciu o stan faktyczny ustalony w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji i utrwalony w aktach sprawy oraz na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z dnia 09 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 508/10; wyrok NSA z dnia 06 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1023/07; wyrok NSA z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 899/09). Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonej decyzji, zasadniczo nie podlega uwzględnieniu (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2009 r., sygn. akt I FSK 284/08).

W tym miejscu należy także odnieść się do wniosków dowodowych strony, które postanowieniem wpisanym do protokołu rozprawy zostały oddalone. Podać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, iż dopuszczenie dowodu z dokumentu w trybie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (wyroki NSA z dnia 27 stycznia 2012r. sygn. akt II FSK 1127/10, z dnia 28 lutego 2012r. sygn. akt II OSK 2377/10, z dnia 29 lutego 2012r. sygn. akt II FSK 1980/10 publ.: http//:cbois.nsa.gov.pl). Przepis art. 106 § 3 cyt. ustawy pozwala na przeprowadzenie ograniczonego, uzupełniającego postępowania dowodowego, ale jedynie wówczas, gdy sąd uzna za konieczne wyjaśnienie istotnych wątpliwości czy organy administracyjne ustaliły stan faktyczny zgodnie z regułami postępowania oraz czy prawidłowo zastosowały prawo materialne. Przepis ten nie służy natomiast do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza, celem uzupełniającego postępowania dowodowego nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji publicznej ustaliły ten stan zgodnie z regułami postępowania administracyjnego (por. np. wyroki NSA z 20.02.2009 r., I FSK 1868/07; z 21.01.2009 r., I OSK 1869/07, z 20.08.2010 r. , II FSK 159/10; publ.: http//:cbois.nsa.gov.pl). Sąd w istocie nie może więc dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją (zob.: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IV; LEX).

Ponieść należy, że złożone przez stronę wnioski o przeprowadzenie dowodu z dokumentów zmierzały do ponownego ustalenia stanu faktycznego przez Sąd, co jak wyżej wskazano nie jest dopuszczalne.

W tej sytuacji, podnoszone przez stronę nowe okoliczności mające wpływ na ocenę jej stanu majątkowego lub rodzinnego, mogą stanowić podstawę do wystąpienia z ponownym wnioskiem do ZUS o przyznanie ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu składek, albowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 r. w sprawie o sygn. akt III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje zwłaszcza, jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Jakkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy Ordynacji podatkowej, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Nie ma zatem przeszkód, aby A. A.wystąpił do ZUS z nowym wnioskiem i przedłożył nowe dowody dotyczące jego sytuacji materialnej innej niż ustalona przez organ. Wówczas organ będzie obowiązany do rozpatrzenia nowego wniosku i wydania decyzji, która może być zaskarżona przez stronę.

Z przedstawionych powodów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Uznał, że materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Tym samym, stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji nie jest dowolne, bowiem wnioskodawca ubiegając się o ulgę nie przedłożył stosownych dowodów obrazujących jego sytuację rodzinną, materialną w tym osiągane przez niego dochody, ponoszone wydatki oraz obciążenia z tytułu zobowiązań wobec innych niż ZUS wierzycieli.

Jednocześnie Sąd zauważa, że postępowanie w sprawie umorzenia zaległości nie jest płaszczyzną do podważania zasadności obciążenia składkami na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. W tym postępowaniu nie można także oceniać istnienia obowiązku opłacania składek na rzecz KRUS.

Nadmienić także należy, że Sąd nie ma kompetencji do umorzenia zaległości z tytułu składek, kontroluje wyłącznie decyzję pod kątem jej zgodności z prawem.

Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

E. Kruppik-Świetlicka H. Adamczewska-Wasilewicz U. Wiśniewska