Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 277/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1  art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 września 2019 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2011 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), po rozpoznaniu odwołania J. R. (dalej "skarżąca") wydał w dniu [...] stycznia 2019 r. decyzję nr [...],

w której utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] ARiMR

z siedzibą w Z. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...]

w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW na rok 2011 .

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie.

W dniu [...] marca 2011 r. skarżąca, złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Z. wniosek o przyznanie płatności na 2011 rok:

- jednolitej płatności obszarowej (JPO) do upraw na areale 19,42 ha,

- uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) na areale 15,04 ha.

We wniosku zadeklarowano do płatności 5 działek rolnych znajdujących się na

4 działkach ewidencyjnych nr: [...] położonych w powiecie [...], gminie C., obręb ewidencyjny M.

W części VIII wniosku, dotyczącej oświadczenia o sposobie wykorzystania działek rolnych, w kolumnie odnoszącej się do grup upraw zadeklarowano do jednolitej płatności obszarowej (JPO) powierzchnię 19,42 ha a do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) powierzchnię 15,04 ha.

Podczas weryfikacji wniosku stwierdzono, że ww. działki ewidencyjne zostały zadeklarowane również przez innego producenta, w związku z tym organ ARiMR pismem z [...] czerwca 2011 r. wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień dotyczących działek ewidencyjnych nr [...] i [...]. Podobne wezwanie przekazano drugiej stronie konfliktu kontroli krzyżowej, tj. I. spółce z o.o. w N., dalej "spółka".

Pełnomocnik skarżącej A. R. (mąż skarżącej) złożył szereg dokumentów, w tym umowę dzierżawy ww. działek ewidencyjnych (wraz z 3 aneksami), zawartą na okres 15 lat w dniu [...] listopada 1997 r. pomiędzy Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz A. R. i A. G.. W aneksie

z [...] kwietnia 2011 r. A.. G. zrezygnował z dzierżawy, a całość praw

i obowiązków wynikających z umowy przejął A.. R..

Reprezentant spółki złożył oświadczenie, iż to właśnie spółka użytkuje sporne grunty (działki nr [...]

W dniu [...] sierpnia 2011 r. mąż skarżącej złożył pisemne wyjaśnienia, wskazując że spółka "wtargnęła i obsiała działki nr [...] bez zgody obecnego dzierżawcy". Wskazał też, że w ramach nadzoru właścicielskiego ANR w dniu [...] marca 2011 r. przeprowadziła kontrolę realizacji warunków umowy, stwierdzając na gruncie trawy

z wsiewką roślin motylkowych kośnych w uprawie polowej (do pisma załączył kopię sprawozdania). Ponadto przedłożył dowody dokonywania opłat z tytułu podatku rolnego oraz dzierżawy. Oświadczył ponadto, że w dniach [...] marca 2011 r. przeprowadził bronowanie kretowisk "w celu poprawy wzrostu trawy i wykonywania zabiegu koszenia", a [...] sierpnia 2011 r. wykonał koszenia pozostałych użytków zielonych. Wyraził jednocześnie "swoje niezadowolenie z faktu wejścia i uprawy przez spółkę ww. działek bez posiadania tytułu prawnego", co uważa za "niezgodne z prawem i dobrą praktyką rolniczą i domaganie się płatności z ARiMR".

Mąż skarżącej przedłożył także dwa oświadczenia Z. H.: z [...] marca 2011 r. o wykonaniu w dniach [...] i [...] marca 2011 r. na zlecenie A.. R. bronowania kretowisk na ww. działkach nr [...] "obsianych trawą

z mieszanką roślin motylkowych (działka [...] część [...], część działki [...]

i działka [...] to trwałe użytki zielone", oraz z [...] sierpnia 2011 r. o treści: "oświadczam

że wykonałem koszenie użytków zielonych na działkach nr [...], [...] obręb M. w dniu [...] r. na zlecenie A. R."; podanie skierowane do ANR dotyczące dalszego samodzielnego dzierżawienia nieruchomości z [...] grudnia 2010 r.; podanie z dnia [...] grudnia 2010 r. A. G. skierowane do ANR dotyczące rozwiązania umowy dzierżawy ze względu na stan zdrowia; decyzję

z [...] stycznia 2011 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2011; sprawozdanie ANR z dnia [...].03.2011r. dotyczące realizacji umowy dzierżawy.

Nadto, [...] września 2011 r. mąż skarżącej dostarczył kolejne dokumenty:

– fakturę VAT z [...].09.2011 r. dotyczącą raty dzierżawy za okres od [...].01.2011 r. do [...].06.2011 r. wystawioną przez ANR, wraz z dowodem zapłaty;

– pismo informujące o wtargnięciu na działkę nr [...] w dniu [...] września 2011 r. S. K. który wykonywał prace polowe na zlecenie spółki;

– oświadczenie R. Z. z [...] września 2011 r., potwierdzające że w miesiącu marcu na działkach nr [...], [...] obsianych trawą z wsiewką roślin motylkowych wykonano bronowanie kretowisk, zaś na początku miesiąca sierpnia wykonano koszenie użytków zielonych na działkach nr [...] i [...]. W czasie wykonywania ww. zabiegów był obecny mąż skarżącej - dzierżawca ww. gruntów.

W dniu [...] września 2011 r. reprezentant spółki złożył w Biurze Powiatu [...] ARiMR w N. informację, że w 2007 r. Państwo G.

i R. sprzedali gospodarstwo w M. spółce oraz oddali w użytkowanie działki nr [...], [...] i [...] i od tego czasu spółka uprawiała te grunty. Spółka podała,

że w 2010 r. na działce nr [...], na części działki nr [...] oraz działce nr [...] posiano trawę z koniczyną - wykonał to pracownik spółki. Ze względu na to, że trawa na działkach

nr [...] i [...] nie wzeszła, wiosną 2011 roku spółka zleciła S. K. zaoranie ww. działek i zasianie owsa. Wraz z powyższym pismem przedłożono oświadczenie S. K. z dnia [...] września 2011 r. o dokonaniu orki

i zasiewu owsa na ww. działkach wiosną 2011 r. i fakturę za wykonane prace oraz oświadczenie J. W. o dokonaniu w czerwcu 2011 r. na zlecenie spółki wykoszenia traw z koniczyną na działkach nr [...], [...], [...] obręb M..

Do powyższego oświadczenia dołączono umowę zlecenie i jej rozliczenie.

W dniu [...] października 2011 r. mąż skarżącej stawił się w Biurze Powiatowym ARiMR w Z. w celu zapoznania się z materiałem dowodowym oraz wniósł dokumenty, z których część jako niezwiązanych ze sprawą zostały mu zwrócone (wycofanie upoważnienia dla I. Z., dowód nadania i odbioru). Pozostawiono w aktach sprawy oświadczenie W. K. o rozmowie pomiędzy A. R. a I. Z. w sprawie składania wniosków o dopłaty na rok 2011.

W piśmie z [...] listopada 2011 r., odpowiadając na wezwanie organu ARiMR o wyjaśnienie kwestii przekazania spółce w użytkowanie działek nr [...] [...] i 8, mąż skarżącej wskazał, że grunty nie zostały oddane w użytkowanie, gdyż nie posiadał zgody ANR na poddzierżawienie, a jedynie płatności były przekazywane na konto I. Z. (osoba działająca w imieniu spółki), które to pełnomocnictwo do pobierania środków w dniu [...] marca 2011 r. zostało wycofane. Świadkiem rozmowy telefonicznej w tej sprawie był W. K., kierownik ODR w D. P., który pomagał w wypełnieniu wniosku. W. K. złożył stosowne oświadczenie z dnia [...] października 2011 r. Ponadto mąż skarżącej wskazał, że I. Z. wydzierżawił swoje grunty S. K., który je uprawiał. Zaorał on sporne grunty i zasiał owies gdzie rosła koniczyna z wsiewką motylkowatych, co potwierdza sprawozdanie ANR i zdjęcia, a twierdzenie, że trawa nie wzeszła, jest kłamstwem. Mąż skarżącej złożył też korektę wniosku (bez żadnych zmian).

Spółka w dniu [...] listopada 2011 r. dostarczyła do Biura Powiatowego w N. załącznik do aktu notarialnego repetytorium "A" Numer [...]

z [...] maja 2007 r. podpisane przez ww. dzierżawców gruntów ANR, że uwagi na sprzedaż gospodarstwa rolnego spółce, przekazują również do użytkowania spółce dzierżawioną przez nich od ANR ziemię rolną przyległą do tego gospodarstwa.

W piśmie z [...] listopada 2011 r. wspólnik spółki I. Z. potwierdził fakt nabycie gruntów rolnych od państwa R. i G. - akt notarialny Repertorium "A" Nr [...]. Wraz z gospodarstwem jego właściciele przekazali również spółce w użytkowanie przyległe grunty, dzierżawione od ANR. W momencie zbycia gospodarstwo objęte było programem rolnośrodowiskowym, aby nie przerywać programu, dopłaty bezpośrednie kierowane były na współwłaściciela spółki, natomiast po zakończeniu programu dopłaty przekazywane są bezpośrednio na konto spółki.

Organ I instancji wydał w dniu [...] listopada 2011 r. decyzję nr [...], w której przyznał skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w pełnej wysokości, w tym JPO w kwocie [...]zł oraz UPO

w kwocie [...]zł, uznając ją za posiadacza gruntów rolnych w myśl art. 7 ustawy

z dnia [...] stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 170 poz. 1051 ze zm.) – dalej: "ustawa o płatnościach". Decyzja została doręczona [...] grudnia 2011 r. i stała się ostateczna.

Organ odwoławczy w dniu [...] czerwca 2011 r. wszczął z urzędu postępowanie

w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji i w dniu [...] września 2012 r. wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2011 r. Od decyzji tej strona odwołała się, zaś Prezes ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. utrzymał ją w mocy.

WSA w Warszawie, po rozpoznaniu skargi skarżącej, wydał wyrok o sygn. akt

V SA/Wa 535/13 z dnia 11 czerwca 2013 r., w którym uchylił decyzję Prezes ARiMR z dnia [...] grudnia 2012 r. i poprzedzającą ją decyzję organu odwoławczego

z [...] września 2012 r. Prezes ARiMR wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który ją oddalił wyrokiem z dnia 11 grudnia 2014 r. o sygn. akt

II GSK 1988/13.

Powyższe orzeczenia sądowe wskazały, że naruszenie przepisów postępowania

w danej sprawie nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.

W związku z powyższym organ odwoławczy wydał w dniu [...] lipca 2015 r. decyzję

nr [...], w której umorzył postępowanie prowadzone w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2011 r. Decyzja została skutecznie doręczona w dniu [...] sierpnia 2015 r.

W dniu [...] marca 2012 r. do organu I instancji wpłynął wniosek spółki o wznowienie postępowania w ww. sprawie, do którego załączono akt notarialny "Umowa Przeniesienia" z dnia [...] maja 2007 r., potwierdzający fakt nabycia przez spółkę od małżonków R. i G. gospodarstwa rolnego wraz

z trzodą chlewną, zasiewami zbóż oraz maszynami i urządzeniami.

W dniu [...] kwietnia 2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR w N. wpłynęło pismo męża skarżącej, w którym wyjaśnił, że spółka wtargnęła bezprawnie na sporne grunty, mimo wycofania upoważnienia I. Z. (reprezentantowi spółki).

W dniu [...] kwietnia 2012 r. organ I instancji otrzymał dokumenty z postępowania prowadzonego przed Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR w N.

z wniosku spółki o przyznanie płatności na rok 2011, tj. protokół z rozprawy administracyjnej z dnia [...] kwietnia 2012 r. w sprawie ustalenia posiadania działek ewidencyjnych nr [...] [...], [...] i [...] w roku 2011 oraz protokół z przesłuchania reprezentanta spółki I. Z.. W trakcie przesłuchania na rozprawie mąż skarżącej zeznał, że działki nie były przekazane w użytkowanie I. Z. (brak zgody na ich użytkowanie w 2011 r.), a jedynie płatności były przekazane (za rok 2010 i wcześniej). Wyjaśnił również, w czasie gdy działki były oddane w użytkowaniu I. Z., faktycznie czynności uprawowe przeprowadzał S. K. za zgodą I. Z. na działkach

nr [...] i część [...]. Mąż skarżącej, będąc jednocześnie pracownikiem spółki, zasiał

w 2010 r. trawę z motylkowatymi, natomiast w 2011 r. nie był w stanie użytkować tych gruntów, ponieważ zostały one obsiane owsem przez S. K.. Wczesną wiosną na części działki [...] i na działkach [...] mąż skarżącej wykonał bronowanie kretowisk oraz koszenie trawy w miesiącu sierpniu, zaś skoszoną trawę zmulczował. Potwierdził także, że działka nr [...] mogła być już koszona wcześniej.

Z zeznań złożonych na rozprawie przez J. W. wynika, że działka

nr [...] skoszona została przez niego w drugiej połowie czerwca, zaś rozdrobniona trawa pozostała na działce. Pozostałe działki nr [...] i część działki [...] też zostały skoszone, ale trawa nie została zebrana, tylko rozdrobniona i pozostawiona na gruncie. Powyższe czynności zostały wykonane na zlecenie I. Z.. Podał, że działkę

nr [...] oraz część działki nr [...] użytkował S. K., który dokonał zaorania, zasiania zboża, oprysków i koszenie zboża.

S. K. zeznał, że działki nr [...] i część [...] były przez niego zaorane i obsiane owsem w kwietniu 2011 r. Prace zostały mu zlecone przez I. Z.. Pod koniec maja na tych gruntach jego brat wysiał nawóz mineralny, zaś zboże zostało zebrane pod koniec sierpnia 2011 r. Zboże zostało odstawione do magazynu spółki w M. w ilości 20 ton owsa. We wrześniu grunt został stalerzowany i zaorany. Za wykonaną pracę rozliczył się ze spółką. Ponadto potwierdził, że na części działki [...] widział J. W., któremu dowoził paliwo do jego kosiarki - mulczarki.

W dniu [...] kwietnia 2012 r. został przesłuchany I. Z., który wskazał, że był wiosną 2011 r. na działce nr [...] i stwierdził brak właściwych wschodów traw

z koniczyną posianych jesienią w 2010 r. przez spółkę. Z tego powodu postanowiono na tej działce i na części działki nr [...] posiać owies. Zlecenie zostało wykonane przez S. K.. Podał, że sprawdził również wschody roślin posianych jesienią 2010 r. na działkach nr [...] przez spółkę, które były prawidłowe. Koszenie tych działek zlecił J. W., który wykonał prace w terminie, sprzętem należącym do spółki. Podał też, że osobiście sprawdził wykonanie prac polowych oraz że wiosną 2011 r. nie widział żadnych oznak prac wykonanych na tych działkach jak wyrównanie kretowisk. Jego zdaniem, działania takie nie miały żadnego uzasadnienia wiosną, gdy roślinność była zeschnięta i wysoka, zaś kretowiska niewidoczne. Świadek potwierdził, że mąż skarżącej poinformował go telefonicznie o wycofaniu pełnomocnictwa na użytkowanie działek. Jednakże rozmowę tę zignorował, ponieważ działki te zostały przygotowane jesienią 2010 r. pod uprawę na rok 2011, wniosek

o dopłaty złożony, zaś brak było pisemnej formy wypowiedzenia przez państwa R. zgody na użytkowanie tych działek. Świadek potwierdził,

że za wcześniejsze lata 2007 - 2010 przekazywał opłaty podatków i czynszu mężowi skarżącej, który następnie opłacał je w urzędach. Podał też, że dowiedział się,

iż na łące na części działki nr [...] inna osoba przeprowadzała w sierpniu 2011 r. koszenie na zlecenie męża skarżącej.

Organ I instancji w dniu [...] września 2015 r. postanowieniem wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania skarżącej płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2011. Postanowienie zostało skutecznie doręczone w dniu

[...] września 2015 r. Organ I instancji wydał w dniu [...] listopada 2015 r. decyzję

nr [...] o uchyleniu własnej decyzji z dnia [...] listopada 2011 r.

i odmowie przyznania skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011. Organ odwoławczy, po rozpoznaniu odwołania skarżącej, wydał w dniu [...] kwietnia 2016 r. decyzję nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2015 r.

WSA w Szczecinie, po rozpoznaniu skargi skarżącej, wydał w dniu 4 sierpnia 2016 r. wyrok o sygn. akt I SA/Sz 644/16, w którym uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2015 r. oraz umorzył postępowanie wznowieniowe jako bezprzedmiotowe, wskazując, że organ ARiMR naruszył przepisy prawa procesowego, ponieważ w sprawie nie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania, na której się oparł.

Organ I instancji w dniu [...] maja 2016 r. poinformował skarżącą o wszczęciu

z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych za rok 2011. Przedmiotowe zawiadomienie zawierało pouczenie

o przysługującym stronie na podstawie art. 10 § 1 K.p.a. prawie czynnego udziału

w każdym stadium postępowania, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów

i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zawiadomienie zostało odebrane dnia [...] maja 2016 r., lecz skarżąca nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień.

Organ I instancji wydał w dniu [...] maja 2016 r. decyzję nr [...] o ustaleniu skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości [...] zł.

Organ odwoławczy, po rozpoznaniu odwołania skarżącej, wydał w dniu [...] lipca 2016 r. decyzję nr [...], w której uchylił zaskarżoną decyzję i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na to, że postępowanie w celu ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zostało przeprowadzone przedwcześnie, gdyż nie było jeszcze rozstrzygnięcia WSA w Szczecinie w kwestii skargi na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2016 r.

Organ I instancji w dniu [...] grudnia 2017 r. wydał zawiadomienie o zmianie

z urzędu zawiadomienia z dnia [...] maja 2016 r. o wszczęciu postępowania, podając za podstawę wszczęcia brak spełnienia warunku do otrzymania płatności do gruntów rolnych na rok 2011, tj. posiadania gruntów (tj. działek ewidencyjnych nr [...], [...],

[...]) na dzień [...] maja 2011 r., zgodnie z art. 7 ustawy o płatnościach oraz utrzymywanie ich zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Pouczono skarżąca o przysługującym jej prawie na podstawie art. 10 § 1 K.p.a. czynnego udziału

w każdym stadium postępowania, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów

i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zawiadomienie zostało odebrane w dniu

[...] grudnia 2017 r., lecz skarżąca nie skorzystała z przysługujących jej praw.

W dniu [...] lipca 2018 r. organ I instancji wydał o zaliczeniu całego materiału dowodowego, zebranego w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2011 jako materiału dowodowego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych. W tym samym dniu organ poinformował skarżącą

o zakończeniu prowadzonego postępowania dowodowego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych za rok 2011 i pouczył o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań zgodnie z art. 10 K.p.a. Skarżąca nie wypowiedziała się w niniejszej sprawie.

W dniu [...] sierpnia 2018 r. organ I instancji wydał decyzję

nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW w wysokości [...] zł (decyzja organu I instancji).

W dniu [...] stycznia 2019 r. organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy przywołał treść art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 2137 ze zm.) zwanej dalej "ustawą ARiMR". Wskazał, że skarżąca otrzymała płatność ONW za rok 2011, która została przekazana na jej rachunek bankowy w dniu [...] grudnia 2011 r. W ocenie organu odwoławczego, wypłacone środki stanowiły nienależną płatność.

Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania" (ONW), objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40 poz. 329 ze zm.), dalej "rozporządzenie ONW", płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników

w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE)

nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U. UE L 30

z 31.1.2009 r. str.16), m.in., gdy grunty, na których jest prowadzona działalność rolnicza, pozostają w posiadaniu rolnika w 31 maja roku. Organ odwoławczy wskazał, że organ w postępowaniu o przyznanie płatności ONW ma za zadanie ustalić, czy beneficjent faktycznie uprawia zgłoszone we wniosku działki rolne, a także w przypadku krzyżówki, w czyim faktycznym posiadaniu znajdują się działki rolne zgłoszone do płatności przez kilku wnioskodawców, ponieważ płatności te należą się osobie, która faktycznie uprawia grunty i ponosi w związku z tym faktem koszty. W postępowaniu tym nie bada się legalności i prawnych podstaw posiadania, lecz wyłącznie stan faktyczny władania gruntami rolnymi przez beneficjenta. Organ odwoławczy podał, że decyzja

z dnia [...] listopada 2011 r. o przyznaniu skarżącej płatności ONW do zadeklarowanych gruntów rolnych na rok 2011 była przedwczesna z uwagi na zebrany materiał dowodowy i szczegółowo wyjaśnił swoje stanowisko.

Organ odwoławczy wyjaśnił kwestię przedawnienia i wskazał na art. 3 ust. 1

w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18.12.1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich

(Dz. U. UE. L 1995.312.1 z 23.12.1995 r. ze zm., zwanego dalej: "rozporządzeniem

nr 2988/95") oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia

27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. L 025, 28.1.2011 r., p.8), dalej "rozporządzenie 65/2011".

Organ odwoławczy uznał za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przez skarżącą datę złożenia wniosku o przyznanie płatności zawierającego nieprawidłową deklarację powierzchni działek ewidencyjnych nr: [...] i części [...], tj. dzień

15 maja 2011 r. Organ odwoławczy wskazał, że licząc 4 lata od daty złożenia wniosku, termin przedawnienia ustalonej należności minął w dniu 15 maja 2015 r. Przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło przez dostarczenie dnia 1 lipca 2011 r. wezwania skarżącej do złożenia wyjaśnień, gdyż powierzchnia deklarowanych upraw na działkach nr [...] i [...] przez wszystkich rolników ubiegających się o płatności JPO i UPO była większa od maksymalnego kwalifikowanego do dopłat obszaru (PEG) występującego na tych działkach ewidencyjnych. Następna przerwa to doręczenie skarżącej w dniu

[...] października 2011 r. wezwania do złożenia wyjaśnień w sprawie oddania do użytkowania spółce działek ewidencyjnych nr [...] i [...]. Następna przerwa to przeprowadzenie w dniu [...] kwietnia 2012 r. rozprawy administracyjnej w tym sporządzenie protokołów z zeznań męża skarżącej i świadków. Kolejnym przerwaniem biegu przedawnienia było poinformowanie skarżącej zawiadomieniem z dnia [...] maja 2016 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności (odebranego dnia [...] maja 2016 r.). Następna przerwa to doręczenie w dniu [...] grudnia 2017 r. zawiadomienia z dnia [...] grudnia 2017 r.

o zmianie z urzędu ww. zawiadomienia o wszczęciu postępowania, podając za podstawę wszczęcia brak spełnienia warunku do otrzymania płatności do gruntów rolnych na rok 2011 - posiadanie gruntów (tj. działek ewidencyjnych nr [...] [...], [...] na dzień [...] maja 2011 r., zgodnie z § 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia ONW. Następnie, bieg przedawnienia został przerwany przez doręczenie skarżącej decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r. decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW za rok 2011. Organ odwoławczy wskazał, że po każdym przerwaniu okresu przedawnienia biegnie on na nowo.

Organ odwoławczy podał, że w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia należności, gdyż organ I instancji zasadnie wszczął dnia [...] maja 2016 r. postępowanie w celu ustalenia wysokości ww. należności i w dniu [...] sierpnia 2018 r. wydał decyzję ustalającą kwotę wymaganą do zwrotu. Decyzja ta została odebrana dnia [...] sierpnia 2018 r., czyli przed upływem terminu przedawnienia obliczonego na dzień 15 maja

2019 r., tj. 8 lat od dopuszczenia się nieprawidłowości, (licząc od [...] maja 2011 r.). Organ odwoławczy podał, że do powstania obowiązku zwrotu płatności nienależnych lub nadmiernych wystarczające jest doręczenie przed upływem terminu przedawnienia decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji przeprowadził postępowanie prawidłowo. Organ odwoławczy wskazał, że brak jest podstaw, aby zasadnie wywodzić, że warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków, jest uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów o wznowieniu postępowania ostatecznych decyzji przyznających płatności. Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca otrzymała płatność przyznaną niezgodnie z przepisami unijnymi i wbrew warunkom przewidzianym dla danej płatności w przepisach krajowych. Uchybienie któregokolwiek z warunków przyznania płatności, tj. przyznanie płatności rolnikowi, który nie jest posiadaczem zadeklarowanych we wniosku o dopłaty działek rolnych/ewidencyjnych oznacza nieprawidłowe wypłacenie kwoty pomocy, której zwrotu jako płatności nienależnej należy dochodzić w oparciu o przyjęte przez dane państwo procedury.

Organ odwoławczy wskazał, że nie wystąpiły okoliczności wskazujące na możliwość zwolnienia skarżącej z obowiązku zwrotu ustalonej należności ze względu na przesłanki zawarte w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011. Organ odwoławczy podał, że organ I instancji prawidłowo ocenił brak wystąpienia wskazanych powyżej przesłanek i nie odstąpił od ustalenia skarżącej kwoty nienależnie pobranej płatności ONW wymaganej do zwrotu, ponieważ w niniejszej sprawie mamy do czynienia

z błędem możliwym do wykrycia przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.

Organ odwoławczy podał, że płatności do gruntów rolnych są przyznawane na wniosek rolnika, złożony w biurze powiatowym ARiMR na urzędowym formularzu, w którym rolnik deklaruje posiadanie określonych gruntów rolnych na dzień 31 maja, uprawnionych do płatności, które faktycznie użytkuje, natomiast integralną część wniosku stanowią oświadczenia i zobowiązania zawarte w sekcji IX wniosku, w tym oświadczenie, że wnioskodawca zna zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Natomiast skarżąca zgłosiła do dopłat grunty, których faktycznym posiadaczem była spółka.

Organ odwoławczy podał, że organ I instancji zbadał również czy w niniejszej sprawie są możliwości odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zgodnie z art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich

z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2017 r. poz. 1856, zwanej dalej "ustawą PROW"), który stanowi,

że w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209

z dnia 11.08.2005 r., s. 1 ze zm.), który stanowi, że organ odstępuje od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90, ze zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21.06.2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG

i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, ze zm.).

Organ nie odstąpił od ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności ONW z uwagi na to, że obliczona kwota do zwrotu za rok 2011 w wysokości [...] zł przekracza równowartość 100 euro przeliczonych na zł według kursu wymiany euro na dzień

[...] grudnia 2011 r. - [...] zł. Tym samym kwota ta jest nienależnie pobraną przez skarżącą płatnością uzyskaną za rok 2011.

Skarżąca złożyła skargę na powyższą decyzję do WSA w Szczecinie i wniosła

o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, ewentualnie

o umorzenie postępowania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzuciła organowi naruszenie:

1. art. 29 ust. 1 ustawy ARiMR, przez uznanie, że kwota wypłacona skarżącej stanowiła płatność nienależnie pobraną;

2. § 2 rozporządzenia ONW przez uznanie, że działki objęte wnioskiem skarżącej nie były w jej posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek

o przyznanie tej płatności, a dopiero po tym dniu;

3. art. 16 K.p.a. - zasady trwałości decyzji ostatecznej, albowiem weryfikacja ostatecznej decyzji może mieć miejsce tylko i wyłącznie w ściśle określonych przypadkach - takim przypadkiem nie jest postępowanie w przedmiocie ustalania nienależnie pobranych płatności;

4. art. 8 K.p.a. - zasady pogłębiania zaufania obywateli, poprzez podejmowanie po raz trzeci przez organ czynności mających na celu podważenie ustaleń dokonanych przez organ przy wydawaniu decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. o przyznaniu płatności ONW za 2011 rok, w sytuacji niewłaściwego postępowania przez organ, albowiem co do tych samych działek po przeprowadzonym postępowaniu krzyżowym przydzielono płatności dwóm wnioskodawcom: skarżącej w 2011 r.

i spółce w grudniu 2015 r. za te same działki i uznanie za prawidłowe ustaleń po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym przez Kierownika Oddziału

w N., a kwestionowaniu ustaleń czynionych przez Kierownika Oddziału

w Z., jak również ustaleniu i wypłaceniu należności spółce, pomimo wcześniejszej wypłaty należności skarżącej;

5. naruszenie przepisów postępowania poprzez ponowne badanie kwestii posiadania działek na dzień 31 maja, która to okoliczność była badana już przy rozpoznawaniu wniosków o przyznanie pomocy za rok 2011 i wskazywanie, że rozstrzygniecie zostało wydane przedwcześnie;

6. naruszenie przepisów postępowania poprzez podważanie przez organ swoich wcześniejszych ustaleń z 2011r., opartych na dowodach i informacjach, które organ posiadał przy rozpoznawaniu wniosków o przyznanie płatności za rok 2011

i podważanie swoich wcześniejszych ustaleń, bez wyeliminowania z obrotu decyzji, w której zdaniem organu w sposób błędny ustalono stan faktyczny, w sytuacji gdy

w uzasadnieniu tej decyzji organ, po przeprowadzeniu kontroli krzyżowej podjął decyzję o przyznaniu płatności skarżącej jako posiadaczowi działek, w tym postępowaniu organ też żądał wyjaśnień od spółki i wyjaśnienia te były składane

i wówczas I. Z. nie podnosił kwestii i nie przedstawiał dowodów, które były składane w postępowaniu przed Kierownikiem Oddziału w N.,

co mógł uczynić, co uzasadnia przypuszczenia, że dowody te mogły być wytworzone na potrzeby tego drugiego postępowania w późniejszym terminie;

7. błąd w ustaleniach faktycznych, przez przyjęcie, że skarżąca nie była posiadaczem działki nr [...] i części działki nr [...] na dzień [...] maja 2011 r., a posiadaczem tym na dzień [...] maja 2011 r. była spółka, w sytuacji gdy z materiałów zebranych

w sprawie okoliczność ta nie wynika, jak również że była posiadaczem działek dopiero po [...] maja 2011 r., kiedy to posiadanie przejął jej mąż;

8. błąd w ustaleniach faktycznych, przez przyjęcie, że skarżąca nie była posiadaczem działki nr [...] i części działki nr [...], a posiadaczem tym na dzień [...] maja 2011r. była spółka, w sytuacji gdy z materiałów zebranych w sprawie okoliczność ta nie wynika, jak również że była posiadaczem działek dopiero po [...] maja 2011 r., kiedy to posiadanie przejął jej mąż;

9. błąd w ustaleniach faktycznych, przez uznanie spółki za posiadacza i nie wzięcie pod uwagę faktu wypowiedzenia pełnomocnictwa I. Z. - przedstawicielowi spółki w marcu 2011 r., który pomimo posiadania wiedzy

o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, podjął działania niezgodne z wolą mocodawcy;

10. błąd w ustaleniach faktycznych, przez oparcie się na zeznaniach I. Z., który stwierdził, że zabieg bronowania kretowisk nie był zasadny, nie mając fachowej wiedzy na ten temat;

11. zarzut nie uwzględnienia przez organ zarzutów skarżącej dotyczących:

a) naruszenie przepisu art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011, przez stwierdzenie, że nie zaistniały przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności - poprzez uznanie, że płatność została dokonana na skutek pomyłki organu, ale błąd organu w zwykłych okolicznościach mógł zostać wykryty przez rolnika, w sytuacji gdy nie można mówić w analizowanej sytuacji ani o pomyłce organu ani o możliwości wykrycia błędu przez rolnika;

b) nie dokonanie procentowego zmniejszenia płatności, a zażądanie zwrotu całej wypłaconej kwoty;

c) nie uwzględnienia podnoszonego z ostrożności procesowej zarzutu przedawnienia roszczeń, w sytuacji, gdy skarżąca nie wprowadziła w błąd organu i działała w dobrej wierze.

W odpowiedzi organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), "p.p.s.a", oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w s k a z a ł, co następuje:

Spór dotyczy zwrotu pobranych płatności za rok 2011 przez skarżącą.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy ARiMR, organ, w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

W myśl art. 29 ust. 2 ustawy ARiMR, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa

w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900), dalej "o.p.":

1) z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wynosi

60 dni;

2) przy czym bieg terminu przedawnienia tych należności ulega przerwaniu także wskutek doręczenia dłużnikowi upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w dniu doręczenia tego upomnienia; w takim przypadku bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym doręczono upomnienie (art. 29 ust.7).

Powyższe oznacza, że przepisy o.p. mogą doznać ograniczeń w wyniku zastosowania innych przepisów unijnych lub przepisów krajowych, regulujących kwestię przedawnienia.

Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie miało zastosowanie rozporządzenie

nr 2988/95, którego celem było ustanowienie zasad dotyczących jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego.

Stosownie do art.1 ust. 2 rozporządzenie nr 2988/95, nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

Zgodnie z art. 3 ust.1 rozporządzenie nr 2988/95, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo.

Upływ terminu przedawnienie następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary, nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone, zgodnie z art. 6 ust. 1.

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo uznał, że złożenie wniosku o płatności za rok 2011 przez skarżącą (15 maj 2011 r.) było momentem dopuszczenia się nieprawidłowości w rozumieniu ww. przepisu. Skarżąca złożyła wniosek o dopłaty co do działek, które nie były w jej posiadaniu na dzień [...] maja 2011 r., co było naruszeniem

§ 2 rozporządzenia ONW. Maksymalny termin przedawnienia wynosił 8 lat od dopuszczenia się nieprawidłowości tj. do [...] maja 2019 r. W niniejszej sprawie organ I instancji wydał decyzję przed upływem ww. terminu.

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo przeanalizował w sposób prawidłowy przepisy dotyczące przedawnienia.

Wypłacone nienależnie środki publiczne do gruntów rolnych z tytułu ONW za rok 2011 pochodzą ze środków z funduszy Unii Europejskiej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy ARiMR.

Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu, że decyzja o zwrocie nienależnie pobranych środków nie musi być poprzedzona wyeliminowaniem z obrotu na skutek zastosowania trybów nadzwyczajnych decyzji o przyznaniu tych środków skarżącej (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 673/16, wyrok WSA w Kielcach z dnia 16 listopada 2017 roku, sygn. akt I SA/Ke 495/17, wyrok NSA

z dnia 12 sierpnia 2016 r. II GSK 568/15).

Sąd podzielił stanowisko organu, że skarżąca uzyskała płatności za rok 2011 nienależnie, gdyż na dzień [...] maja 2011 r. nie była w posiadaniu skarżącej. W ocenie Sądu, organ w sposób prawidłowy zebrał materiał dowodowy i dokonał jego oceny oraz wywiódł z niego logiczne wnioski.

Okoliczność, że z tego samego materiału skarżąca wywiodła inne wnioski nie świadczy o tym, że organ naruszył przepisy postępowania. Prawidłowo również organ włączył i poddał ocenie materiały pochodzące z innych postępowań administracyjnych.

Posiadanie gruntów rolnych w rozumieniu o § 2 rozporządzenia ONW, należy definiować jako faktyczne użytkowanie gruntów, przy czym są to wszelkie czynności niezbędne do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej może polegać na "własnoręcznym" prowadzeniu prac polowych, ale także na swobodnym decydowaniu o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbieranie samodzielnie bądź przy udziale innych osób plonów. Sam tytuł prawny do działek, którego zgłoszono do konkretnej płatności nie jest podstawa do ich uzyskania. W toku sprawy ustalono, że choć tytuł prawny do przedmiotowych działek należał do męża skarżącej (umowa dzierżawy z ANR), to w istocie przedmiotowe grunty posiadała spółka. Jak ustalił organ, po sprzedaży gospodarstwa rolnego spółce, przedmiotowe grunty zostały jej przez męża skarżącej wydane w celu uprawy (mimo zakazu poddzierżawy ich zawartego w umowie dzierżawy z ANR).

Na skutek konfliktu między mężem skarżącej (pracownikiem spółki) a spółką doszło do zgłoszenia spornych działek do płatności za rok 2011 zarówno przez skarżącą i spółkę.

Zgodzić należy się z organem, że przepisy rozporządzenia ONW nie uzależniają przyznania płatności od posiadania w dobrej lub w złej wierze gruntów rolnych. Powyższe przepisy wskazują, że płatność ONW przysługuje posiadaczowi tych gruntów rolnych. Konflikty wynikające z korzystania z gruntów, do których inny rolnik posiada tytuł prawny nie są badane ani rozstrzygane przez ARiMR. Sprawa bezprawnego użytkowania spornych działek może być wyłącznie przedmiotem rozstrzygnięć

o charakterze cywilnoprawnym, dochodzonych przed sądami powszechnymi. Nie może to mieć natomiast wpływu na ocenę uprawnienia do uzyskania płatności do gruntów rolnych. Organy ARiMR nie mogą brać udziału w sporze cywilnym prowadzonym pomiędzy właścicielami czy użytkownikami gruntów rolnych. Z zeznań świadków wynikało, że to mąż skarżącej naruszył posiadanie tych gruntów spółki przez przeprowadzenie jednorazowej czynności na gruncie przed dniem 31 maja 2011 r., które to naruszenie nie przerwało posiadania gruntów przez spółkę. Zgodnie z art. 345 Kodeksu cywilnego, posiadanie przywrócone poczytuje się za nieprzerwane.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że obszar ten był użytkowany przez spółkę I przynajmniej od 2010 r. do zbiorów tych zasiewów w roku 2011. Sąd podzielił stanowisko organu, że skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła,

że była ich posiadaczem na dzień 31 maja 2011 r. oraz utrzymywała grunty w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy. Okoliczność, że skarżąca wcześniej i po 2011 r. składała wnioski o dopłaty i je otrzymywała nie ma żadnego znaczenia dla rozpoznanej sprawy. W niniejszej sprawie podlega bowiem badaniu jedynie kwestia posiadania przedmiotowych działek przez konkretny podmiot w roku 2011.

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo przeanalizował w sposób prawidłowy przepisy dotyczące przedawnienia.

Dla wniosków złożonych w kampanii na rok 2011 o przyznanie płatności ONW obowiązuje rozporządzenie nr 65/2011.

Na podstawie art. 288 zdanie 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, przepisy unijnych rozporządzeń mają bezpośrednie zastosowanie w krajowym porządku prawnym.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenie nr 65/2011, w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2.

Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot (art. 5 ust. 2).

Stosownie do art. 5 ust. 3 rozporządzenie nr 65/2011, obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

W sprawie nie zaistniały też przesłanki z art. w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, gdyż jak wyjaśnił to organ, przyznanie przedmiotowej płatności nie nastąpiło na skutek pomyłki organu, zaś skarżącą niewątpliwie mogła błąd wykryć (już na etapie złożenia wniosku o płatność).

Wskazać należy, że na podstawie art. 43 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 64/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L. 2014.181.48 ze zm.) rozporządzenie nr 65/2011 utraciło moc z dniem 1 stycznia

2015 r., lecz ma ono nadal zastosowanie do wniosków o płatności i wniosków

o wsparcie złożonych do roku 2014 i lat wcześniejszych.

W sprawie nie wystąpiła też przesłanka z art. 28a ustawy o PROW, gdyż kwota płatności określona do zwrotu przekroczyła równowartość 100 euro.

Zdaniem Sądu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego zarzuty skargi były niezasadne.

Rozpoznając sprawę Sąd zauważył, że we wstępnej części decyzji organ odwoławczy popełnił błąd co do opisu decyzji organu I instancji, którą utrzymał w mocy. W ocenie Sądu, nie miało to jednak znaczenia dla rozpoznania sprawy, gdyż postępowanie odwoławcze bezspornie dotyczyło decyzji organu I instancji z dnia

[...] sierpnia 2018 r. o nr [...] w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2011.

Sąd oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze, gdyż nie miał on znaczenia dla rozpoznania sprawy. Decyzja wydana przez organ II instancji jest ostateczna i podlega wykonaniu. Złożenie na nią skargi do sądu administracyjnego przez stronę nie wstrzymuje jej wykonania.

Na marginesie można wskazać, że strona zobowiązana do zwrotu pobrania nienależnych płatności może ubiegać się o rozłożenie na raty lub umorzenie dochodzonych kwot po złożeniu stosownego uzasadnionego podania.

Przywołane przez Sąd orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.