Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 317/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8, 18,  art. 24 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2017 poz 278
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak, Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Tomasz Świetlikowski, Protokolant referent Aneta Szmyt, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącego kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2018 r. (nr [...]) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej – "k.p.a."), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1512 ze zm., dalej – ustawa o "ARiMR"), art. 24 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 278 ze zm.), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej Dyrektor ARiMR, organ II instancji, organ odwoławczy) – po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej Kierownik ARiMR, organ I instancji) z [...] stycznia 2018 r. (nr [...]) w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok [...]A. O. – utrzymał

w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy wynika, że skarżący w dniu [...] maja 2016 r. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w K. wniosek

o przyznanie płatności na rok 2016. W sekcji VII. wniosku Oświadczenie

o powierzchni działek ewidencyjnych zadeklarował [...] działek ewidencyjnych, natomiast w sekcji [...]. wniosku zgłosił do jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowe [...]ha.

Podczas kontroli administracyjnej Kierownik ARiMR stwierdził, że zgłoszone we wniosku działki położone w obrębie D., gmina M. oraz

w obrębie G., gmina M., zostały zadeklarowane do płatności również przez J.O.. Wobec wykrycia błędu kontroli krzyżowej organ wystosował do A. O. wezwanie do złożenia wyjaśnień.

W odpowiedzi skarżący (działając przez pełnomocnika A. O.) oświadczył, że jest współdzierżawcą wymienionych w wezwaniu działek ewidencyjnych (określonych w umowie dzierżawy z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa). Podkreślił, że od około [...] lat jest jedyną osobą użytkującą je rolniczo zgodnie z programem rolnośrodowiskowym, ponieważ współdzierżawca tych gruntów, J. O., oświadczeniem z dnia [...] stycznia 2007 r. zrzekł się na jego korzyść praw i obowiązków wynikających z umowy dzierżawy, a także oświadczeniem z [...] marca 2014 r. przekazał mu swoje działki w użytkowanie na okres 10 lat. Ponadto, według twierdzeń pełnomocnika skarżącego, A. O. jest jedyną osobą, która prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach, płaci podatki rolne i czynsze dzierżawne od ponad [...] lat i wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Dodał, że

[...] lipca 2016 r. została przeprowadzona w jego gospodarstwie rolnym kontrola, która nie wykazała żadnych nieprawidłowości. Do wyjaśnień skarżący dołączył kopie:

- umowy dzierżawy nieruchomości rolnej zawartej [...] maja 1995 r. we W. pomiędzy Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa a J. O.

i A. O., - oświadczenia G. Z. z [...] grudnia 2016 r., zgodnie z którym udostępniła ona A. O. bydło od [...] maja 2016 r., - oświadczenia J. O. z [...] grudnia 2007 r., z którego wynika, że przelał swoje prawa i obowiązki wynikające z umowy dzierżawy na dzierżawcę A.O., - oświadczenia J. O.(złożone w jego imieniu przez pełnomocnika S. O.), z którego wynika, że [...] marca 2014 r. przekazał A. O.

w użytkowanie na okres [...] lat kalendarzowych określone działki wraz z ekspertyzą kryminalistyczną dotyczącą złożonego na tym oświadczeniu podpisu, - potwierdzeń zapłaty przez A. O. podatku rolnego, podatku

od nieruchomości, podatku leśnego, czynszu dzierżawnego.

W dniu [...] kwietnia 2017 r. do siedziby Kierownika ARiMR wpłynęło pismo,

w którym A. O., działający poprzez pełnomocnika, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Oświadczył, że jak co roku od [...] maja 2016 r. rozpoczął prace polegające na grodzeniu pastwisk oraz wypas na tych działkach (od [...] maja do [...]października), koszenie określonych działek rozpoczął od [...] maja 2016 r. Do wyjaśnień dołączył potwierdzenia realizacji przelewów z tytułu opłaty czynszu dzierżawnego oraz podatku od nieruchomości, podatku rolnego i leśnego. Strona wniosła o wezwanie na świadka H.B..

W dniu [...] maja 2017 r. Kierownik ARiMR przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem stron konfliktu krzyżowego oraz świadków. Z protokołu rozprawy wynika, że A.O. (działający razem z pełnomocnikiem A. O.) podtrzymał swoje stanowisko. Podał, że jest jedynym użytkownikiem spornych działek, wskazał, że zgodnie z programem rolnośrodowiskowym na początku maja rozpoczął grodzenie, ponadto wykonywał osobiście koszenie. Działki kosił również na jego zlecenie H. B.. Do

[...] maja część działek była wykoszona.

J. O. (występujący z pełnomocnikiem M. O.) podał natomiast, że użytkował w połowie każdą sporną działkę. Wskazał, że

w momencie kiedy zaczynał koszenie od działki [...]obręb P. spotkał A.O. na polu, było to [...] czerwca 2016 r., co – jak podał – potwierdza również notatka policyjna z Komisariatu Policji z M.. Od

[...]czerwca 2016 r. zostały wykoszone wszystkie pozostałe sporne działki, co wynika z umowy zlecenia z A. H.. Na D.działki objęte umową były wykaszane przez G. Z. i na części, która była wpisana w umowie, było wypasane bydło użyczone przez G. Z.. Od [...] kwietnia 2016 r. przejął bydło G.Z.do wypasu. Oświadczył, że widział jak A. O. z H. B. wygradzali miejsca, na które nie mogło wejść bydło, ale na swoich połowach działek, które im pozostawił. Podał, że działki zostały podzielone ogrodzeniem po połowie, ale ogrodzenie to zostało zdjęte przez A. O.. Nie zgłosił tego zdarzenia, ponieważ A. O. jest współdzierżawcą, a umowa dzierżawy nie przewiduje fizycznego podziału działek. M. O. podał, że prace polowe wykonywał osobiście z ojcem, a firmy wynajmowane do wykaszania pracowały w jego i ojca obecności.

Przesłuchany w charakterze świadka H. B. podał, że sporne działki ewidencyjne użytkował A. O.zgodnie z programem rolnośrodowiskowym. Zeznał, że na zlecenie A.O. wykonywał prace polowe na przedmiotowych działkach.

A. Z. zeznał, że na spornych działkach zbierał siano i wykonywał prace zlecone przez J. O. i A. O..

G. Z.podała, że wskazane numery działek nic jej nie mówią, natomiast obręb P. i D. użytkował M.O.. Zeznała, że wypożyczała bydło do wypasu, a jej syn wykaszał działki. Wyjaśniła, że M.O. dostarczał jej dokumentację dotyczącą koszenia do połowy każdej działki.

A. H. zeznał, że pracował na spornych działkach na zlecenie M. O.. Każda działka była koszona w połowie, granice były wytyczone na mapkach przez M.O..

W aktach sprawy znajduje się: - umowa użyczenia bydła zawarta między J. O. a G.Z. z [...]czerwca 2016 r. Zgodnie z umową bydło miało być wypasane na działkach w obrębie D.; - umowa zlecenia zawarta między J. O. a G. Z. dotycząca koszenia trawy na działkach D.z dnia [...]czerwca 2016 r.; - umowa zlecenia zawarta między J.O. a A.H. dotycząca koszenia trawy z dnia [...] czerwca 2016 r.; - oświadczenie M. O. z [...] listopada 2016 r.,

z którego wynika, że osobiście pilnował koszenia łąk, zbierania siana i wypasu bydła na wyłączne zlecenie J. O., wytyczał granice koszonych

i wypasanych działek; ugoda z [...] sierpnia 2016 r. dotycząca pokrycia kosztów leczenia bydła zawarta przez działającego w charakterze pełnomocnika J. O. – M.O. z G.Z..

W dniu [...] maja 2017 r. do siedziby organu wpłynęło pismo radcy prawnego R. J., pełnomocnika A. O., w którym jeszcze raz podkreślono, że jedynym użytkownikiem spornych gruntów w [...] r. był A. O.. Pełnomocnik strony zakwestionował jednocześnie rzetelność przeprowadzonej przez organ rozprawy administracyjnej, twierdząc,

że doszło do naruszenia kluczowych norm postępowania administracyjnego dotyczących jawności i bezstronności, poprzez odmowę wglądu w akta sprawy oraz możliwości utrwalania przebiegu sprawy za pomocą dyktafonu. Do pisma dołączono m.in. oświadczenie A. O. o przyjęciu wszystkich praw

i obowiązków J. O. wynikających z umowy dzierżawy, pismo

z [...] grudnia 2007 r, w którym J. O. zwrócił się do Dyrektora Agencji Nieruchomości Rolnych we W. z prośbą o wykreślenie go z umowy dzierżawy, wskazując jednocześnie, że od pięciu laty przebywa za granicą, gdzie mieszka i pracuje, a gospodarstwo prowadzi A. O. wraz ze swoim ojcem S.O., protokół przesłuchania w charakterze świadka J.O. z dnia [...] października 2016 r.

Decyzją z [...] czerwca 2017 r. (nr [...]) Kierownik ARiMR odmówił A. O. przyznania Jednolitej Płatność Obszarowej - [...] i nałożył sankcję w wysokości [...]zł do potrącenia z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ciągu

[...] kolejnych lat kalendarzowych, oraz przyznał: płatność za zazielenienie - [...]

w wysokości [...]zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę

w wysokości [...]zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, płatność redystrybucyjną - [...] w wysokości [...]zł, wynikającej

z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...]zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej

w wysokości [...]zł.

Decyzją z [...] października 2017 r. (nr [...]), Dyrektor ARiMR we W. uchylił opisaną wyżej decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR

z [...] czerwca 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ

I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy zwrócił uwagę na konieczność ponownej weryfikacji przez organ I instancji całego zgromadzonego materiału dowodowego i dokonanie jego wnikliwej analizy w świetle obowiązujących w tym względzie przepisów prawa oraz na obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji zgodnie wymogami wynikającymi z treści art. 107 k.p.a.

Decyzją z [...] stycznia 2018 r. (nr [...]) Kierownik ARiMR odmówił A. O. przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej - [...] i nałożył sankcję w wysokości [...]zł, do potrącenia z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ciągu

[...] kolejnych lat kalendarzowych, oraz przyznał: płatność za zazielenienie - [...]

w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...]zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, płatność redystrybucyjną - [...] w wysokości [...]zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...]zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...]zł.

W uzasadnieniu decyzji Kierownik ARiMR podał, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadnia twierdzenie, że skarżący był współposiadaczem większości gruntów zadeklarowanych przez niego we wniosku o przyznanie płatności na rok [...]. Wskazał, że nie kwestionuje ani oświadczenia A. O., zgodnie z którym użytkował sporne grunty w [...] r., ani oświadczenia drugiej strony konfliktu krzyżowego, która również twierdzi, że użytkowała w roku [...] te same grunty.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podkreślił, że jedynym posiadaczem spornych gruntów na dzień [...] maja 2016 r. był A. O. i w sprawie nie zaistniał stosunek współposiadania, który mógłby być podstawą zastosowania art. 18 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Zaskarżoną w sprawie decyzją z [...] maja 2018 r. Dyrektor ARiMR utrzymał

w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu, na wstępie powołał przepisy regulujące tryb i warunki przyznawania przedmiotowej płatności. Dalej podniósł, że zasadniczy spór sprowadzał się do ustalenia kwestii stanu posiadania działek rolnych zadeklarowanych do płatności we wniosku o przyznanie płatności na rok [...] przez A. O. i J. O..

Dyrektor ARiMR podkreślił, że warunkiem ubiegania się o płatności bezpośrednie jest w świetle art. 8 ustawy o płatnościach bezpośrednich m.in. wykazanie przez rolnika, że na zgłoszonych do płatności gruntach prowadzi działalność rolniczą. Organ odwoławczy przypomniał, że A. O., zadeklarował do płatności całą powierzchnię wymienionych działek, podczas gdy przeciwna strona konfliktu krzyżowego, J. O., zgłosił we wniosku połowę powierzchni każdej z działek. W ocenie organu II instancji z oświadczeń stron, jak i z zeznań świadków wynika, że zarówno A. O., jak i J. O. prowadzili w roku [...] na spornych działkach prace polegające na koszeniu

i zbiorze traw oraz wypasali na ich obszarze bydło. Organ podkreślił, że według skarżącego istotne było ustalenie stanu posiadania dokładnie na dzień [...] maja

2016 r. - bowiem taki termin wskazany jest w ustawie o płatnościach bezpośrednich. Organ wskazał, że zdaniem skarżącego, zgromadzony materiał dowodowy świadczy, że w tym dniu jedynym i wyłącznym posiadaczem spornych nieruchomości był A. O. (dowodzić tego mają znajdujące się w aktach sprawy umowy zawierane przez J. O. na przeprowadzenie prac agrotechnicznych datowane dopiero na [...] czerwca 2016 r. oraz wysyłane przez niego do A. O. wiadomości tekstowe).

W ocenie organu na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należało uznać, że obaj rolnicy są współposiadaczami deklarowanych do płatności działek, a zatem przyznanie płatności do spornego obszaru możliwe jest tylko w przypadku, jeżeli rolnik zgodnie z art. 18 ustawy o płatnościach bezpośrednich legitymuje się zgodą drugiego współposiadacza. A. O. zgody takiej do wniosku o przyznanie płatności nie dołączył, a zatem sporne działki zostały wykluczone z płatności. W ocenie organu sam fakt użytkowania spornych gruntów w 2016 r. przez obie strony konfliktu krzyżowego pozostaje w zasadzie poza sporem i nie jest negowany przez żadną ze stron. Organ przyjął, że z zeznań skarżącego i J.O. oraz zeznań świadków wynika, że obaj rolnicy prowadzili w 2016 r. na spornych działkach prace polegające na koszeniu i zbiorze traw oraz wypasali bydło. Zdaniem organu spór sprowadzał się zatem do ustalenie kto był faktycznym posiadaczem spornych gruntów w dniu

[...] maja 2016 r. Organ wskazał przy tym, że A. O. nie przedstawił dowodów mogących potwierdzić, że w 2016 r. wykonywał na spornym gruncie prace przed [...] maja. Zdaniem organu skoro obie strony konfliktu kontroli krzyżowej przed dniem [...] maja 2016 r. dysponowały tytułem pranym do spornych gruntów w postaci umowy dzierżawy, i twierdziły, że grunty te użytkowały w 2016 r., to powinny być traktowane jako współposiadacze tych gruntów.

W konsekwencji organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że obie strony konfliktu kontroli krzyżowej użytkowały sporne grunty w 2016 r. i uznał,

że niecelowe jest szczegółowe odnoszenie się do poszczególnych dowodów.

W odniesieniu do wskazywanego przez skarżącego dowodu w postaci wydruków wiadomości tekstowej wysłanej z telefonu komórkowego, mającego świadczyć o rozpoczęciu użytkowania gruntu przez J. O. już po [...] maja, organ odwoławczy podkreślił, że jego znaczenie dla określenia stanu posiadania jest niewielkie, tym bardziej, że nie zawiera on wiarygodnego podpisu

i nie może być traktowany, jako wiarygodne oświadczenie. Także potwierdzenia wpłaty podatku rolnego oraz zapłaty czynszu dzierżawnego przedstawione przez A. O. nie mogą przesądzić o uznaniu, iż przeciwna strona gruntów tych nie użytkowała, a więc nie była ich posiadaczem.

W skardze skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji

i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzucając:

I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez odmowę przyznania stronie płatności pomimo spełnienia wszelkich wymaganych prawem warunków do ich otrzymania;

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez bezzasadne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie ma możliwości rozstrzygnięcia, który z producentów był posiadaczem gruntów w dniu [...]maja 2016 r.;

- art. 83 i 95 § 2 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie rozprawy administracyjnej;

- art. 107 k.p.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji organu do dowodów zgromadzonych w postepowaniu.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że sporne grunty były użytkowane rolniczo – w zakresie koniecznym dla otrzymania płatności obszarowych – wyłącznie przez A. O.. Organ, zdaniem skarżącego, nie miał obowiązku ustalenia w czyim posiadaniu były określone grunty przez cały rok,. Rzeczą organu było ustalenie, która ze stron ewentualnego konfliktu krzyżowego była w posiadaniu gruntu w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o płatność. Podkreślił także, że organ nie odniósł się do zgromadzonych w sprawie dowodów i nie wyjaśnił dlaczego odmówił im mocy dowodowej.

Do skargi skarżący dołączył oświadczenie sołtysa wsi G. z [...] maja 2016 r., zgodnie z którym A. O. w dniu [...] maja 2016 r. kosił m.in. działkę nr [...]obręb G. oraz pismo M.O. (działającego w charakterze pełnomocnika J. O.) z [...] września 2016 r. zawierające skierowaną do Agencji Nieruchomości Rolnych prośbę o wyrażenie zgody na przeprowadzenie prac oczyszczających i porządkowych przywracających dzierżawione grunty, łąki, pastwiska, rowy i drogi do ich pierwotnego stanu i przeznaczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu [...] listopada 2018 r. pełnomocnik skarżącego A. O. oświadczyła, że w postępowaniu administracyjnym czuła się dyskryminowana. Widoczne to było – jej zdaniem – w czasie rozprawy administracyjnej kiedy próbowała zadawać pytania, które były bezzasadnie uchylane. Oświadczyła, że jej brat A. O. od początku zawarcia umowy dzierżawy był jedyną osobą, która utrzymywała gospodarstwo rolne w dobrej kulturze rolnej i jedyną osobą, która ponosiła opłaty publicznoprawne związane z jego prowadzeniem. J. O., jej zdaniem, zainteresował się działalnością rolniczą na spornym gruncie dopiero po tym, jak jej brat spłacił dług obciążający to gospodarstwo. Dodatkowo A. O. podała, że od 2004 r. wypłacano skarżącemu płatności rolne zgodnie ze składanymi przez niego wnioskami, które obejmowały wszystkie działki wynikające z umowy dzierżawy. W gospodarstwie były przeprowadzane kontrole na miejscu, które nie wykazywały żadnych nieprawidłowości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności

z prawem. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie

w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje

w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji należy podnieść, że jej materialnoprawną podstawę stanowiły przepisy ustawy z 5 lutego 2015 r.

o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1312 ze zm., dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich).

Wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach,

o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 3 ust. 2 tej ustawy, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany

w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom,

na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 ustawy

o płatnościach bezpośrednich).

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami"; 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu [...]maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych,

o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego (zob. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1012/08). Zatem aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Niewątpliwie więc istotą płatności jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie osobę, której przysługuje jedynie formalnie tytuł prawny

do zadeklarowanych gruntów albo też na zadeklarowanych gruntach rolnych dokonuje zabiegów incydentalnych. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie jest wystarczająca do przyznania płatności, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne i trwałe ich użytkowanie. Aby zatem otrzymać płatności za grunty rolne, konieczne jest, by w danym roku objętym płatnością były one zarówno w posiadaniu rolnika, jak i by prowadził o na nich działalność rolniczą. Organy administracji rozpatrujące wnioski o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oceniają zatem stan posiadania gruntów objętych takimi wnioskami z uwzględnieniem pojęcia posiadania zawartego

w Kodeksie cywilnym. Przy tym, jak wyjaśniono powyżej i co słusznie podkreśla organ w zaskarżonej decyzji, analizując regulacje dotyczące wspierania dochodów rolników nie można jednak zapominać o celu wprowadzenia dopłat. Ideą płatności, co już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądów administracyjnych jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Istotne jest więc rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu [...] maja roku, w którym jest składany wniosek (zob. np. wyroki NSA:

z 13 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 260/07; z 11 stycznia 2007 r., sygn. akt II GSK 258/06; z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 87/11 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Zadaniem organów w rozpoznawanej sprawie było wiec przeprowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia, czy skarżący był posiadaczem spornych (zadeklarowanych we wniosku) działek na dzień [...] maja 2016 r. i czy w tym czasie rolniczo je użytkował. W realiach rozpatrywanej sprawy istotne jest również to, że w wyniku kontroli krzyżowej ustalono, iż dwóch producentów rolnych zadeklarowało te same działki rolne do płatności obszarowych, zaś w toku postępowania obaj powoływali się na fakt ich rolniczego użytkowania (choć w różnych częściach) w 2016 r.

Wskazać w tym miejscu trzeba na art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach, o który oparte zostało rozstrzygnięcie organu w zaskarżonej decyzji. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku, gdy działka rolna jest przedmiotem współposiadania dniu [...] maja danego roku (...) płatności bezpośrednie przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę. Zgoda ta nie jest wymagana, jeżeli miałaby pochodzić od współposiadacza będącego małżonkiem wnioskodawcy. Zgodę, o której mowa w ust. 2, dołącza się do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich ( ust. 3). Płatność bezpośrednia do działki rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje rolnikowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny (ust. 4).

Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było zatem zweryfikowanie i ustalenie w sposób niebudzący wątpliwości, kto faktycznie posiadał w dniu [...] maja 2016 r. i użytkował zadeklarowane jednocześnie przez skarżącego i J. O. grunty i w jakim zakresie. Organ przyjął, że obie strony dysponowały tytułem prawnym do spornych gruntów, jakim była umowa dzierżawy [...]z dnia [...] maja 1995 r. oraz obie w [...] r. użytkowały te działki. Podkreślił zarazem, że nie można przyjmować, iż posiadanie przez rolnika nieruchomości jest zależne od terminu rozpoczęcia prac agrotechnicznych i że żadna z pozostających w sporze stron nie przedstawiła dowodów potwierdzających wykonanie takich prac przed [...]maja, a w związku z tym że wnioski o przyznanie płatności należy złożyć do [...] maja, to stan posiadania należy rozpatrywać w szerszym przedziale czasowym, nie ograniczając się do jednej daty. Rezultatem takiego stanowiska było przyjęcie przez organ, że przyznanie płatności do spornego obszaru możliwe byłoby tylko, gdyby rolnik zgodnie z art. 18 ustawy o płatnościach bezpośrednich legitymował się zgodą drugiego współposiadacza. A. O. zgody takiej do wniosku o przyznanie płatności nie dołączył, a zatem sporne działki zostały wykluczone przez organ z płatności. Przedstawione przez organ stanowisko, zdaniem Sądu, było nieprawidłowe.

Wbrew jednak twierdzeniom organu, w świetle przytoczonych przepisów, konieczne było ustalenie posiadania i faktycznego użytkownika gruntów na dzień [...] maja, a nie w dowolnym momencie 2016 r. i organ nie był uprawniony do odstąpienia od dokonania ustaleń w tym zakresie. W szczególności brak jest, zdaniem Sadu, podstaw do przyjęcia tezy o współposiadaniu tych gruntów przez skarżącego i J. O.na dzień [...]maja 2016 r. w oparciu jedynie o to, że obie strony konfliktu kontroli krzyżowej powoływały się na posiadanie tytułu prawnego do spornych gruntów przed dniem [...]maja 2016 r. w postaci umowy dzierżawy i obie twierdziły, że grunty te użytkowały w tym roku – bowiem wbrew temu, co organ przyjął w uzasadnieniu decyzji, okoliczności te nie były "poza sporem", skoro twierdzenia i dowody powoływane przez A.O. oraz J. O. nie były zgodne tak co do samego faktu użytkowania gruntów (przed [...] maja 2016 r.), zakresu tego użytkowania , jak i sposobu, dat i tytułu jego wykonywania.

Nie można więc zgodzić się z organem, że niecelowe jest szczegółowe odnoszenie się do poszczególnych dowodów, w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie organy dysponowały sprzecznymi twierdzeniami stron konfliktu krzyżowego i niespójnym materiałem dowodowym (przesłuchania świadków, oświadczenia). A. O. w toku całego postępowania administracyjnego konsekwentnie podnosił, że tylko on użytkuje rolniczo sporne działki od ponad [...] lat, wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa, płaci podatki rolne i czynsze dzierżawne. Wskazał, że współdzierżawca tych gruntów, J. O., oświadczeniem z dnia [...] stycznia 2007 r. zrzekł się na jego korzyść praw

i obowiązków wynikających z umowy dzierżawy, a także oświadczeniem z [...] marca 2014 r. przekazał mu swoje działki w użytkowanie na okres [...] lat (na dowód czego dołączył do akt te oświadczenia). Przedstawił również pismo z [...] grudnia 2007 r.,

w którym J. O. zwrócił się do Dyrektora Agencji Nieruchomości Rolnych we W. z prośbą o wykreślenie go z umowy dzierżawy, wskazując jednocześnie, że od pięciu laty przebywa za granicą, gdzie mieszka i pracuje,

a gospodarstwo prowadzi A. O. wraz ze swoim ojcem S. O.. O tym że organ nie kwestionował dotychczas samodzielnego posiadania i użytkowania spornych działek przez skarżącego może świadczyć powoływany przez niego (protokół rozprawy) fakt wypłacania wyłącznie jemu w poprzednich latach płatności do tych gruntów zgodnie ze złożonymi wnioskami. W świetle zatem podnoszonych przez skarżącego twierdzeń, całkowicie niezrozumiałe jest przyjęcie przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, że "sam fakt użytkowania spornych gruntów w [...] r. przez obie strony konfliktu krzyżowego pozostaje w zasadzie poza sporem i nie jest negowany przez żadną ze stron". Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący wskazywał, że tylko on użytkował rolniczo sporne grunty, negując przy tym fakt ich użytkowania przez J.O..

J. O. podał natomiast, że użytkował w połowie każdą sporną działkę. Wskazał, że działki zostały podzielone ogrodzeniem po połowie, ale ogrodzenie to zostało zdjęte przez skarżącego. Nie zgłosił tego zdarzenia, ponieważ A. O. jest współdzierżawcą, a umowa dzierżawy nie przewiduje fizycznego podziału działek.

Zeznania świadków przesłuchanych w toku rozprawy administracyjnej również były ze sobą sprzeczne. H. B. podał, że sporne działki ewidencyjne użytkował A. O. zgodnie z programem rolnośrodowiskowym. Zeznał, że na zlecenie A. O. wykonywał prace polowe na spornych działkach. Z jego zeznań nie wynika, by użytkowanie dotyczyło tylko części działek, a z protokołu rozprawy administracyjnej nie wynika, by organ próbował tę kwestę wyjaśnić.

A.Z. zeznał natomiast, że na spornych działkach zbierał siano

i wykonywał prace zlecone przez J. O. i A. O..

G. Z. podała, że obręb P.i D. użytkował M. O. (syn J. O., będący jego pełnomocnikiem). Zeznała,

że wypożyczała bydło do wypasu J. O. od [...] kwietnia 2016 r.,

a jej syn wykaszał działki. Podkreślić przy tym należy, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie G. Z., zgodnie z którym wypożyczała bydło również A. O.. Organ nie wyjaśnił, czy wypożyczała ona bydło obu stronom konfliktu krzyżowego jednocześnie w tym samym czasie i czy było to realnie możliwe ze względu na ilość posiadanego bydła. Organ nie wyjaśnił również rozbieżności co do terminu, od którego bydło było wypożyczane J. O., czy miało to miejsce - jak podała w czasie składania zeznań G. Z. – do [...] kwietnia 2016 r., czy też od dnia zawarcia umowy w tym przedmiocie, czyli od[...]czerwca 2016 r.

A.H. zeznał, że pracował na spornych działkach na zlecenie M. O.. Każda działka była koszona w połowie, granice były wytyczone

na mapkach przez M. O..

Dyrektor ARiMR w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił rozbieżności zaistniałych w zebranym materiale dowodowym. Organ nie wskazał dlaczego dał wiarę tym zeznaniom i tym dokumentom z których jego zdaniem wynika, że obaj rolnicy prowadzili w [...] r. na spornych działkach prace polegające na koszeniu i zbiorze traw oraz wypasali bydło, a dlaczego odmówił wiarygodności twierdzeniom A. O. oraz przedłożonym przez niego oświadczeniom potwierdzającym fakt użytkowania spornych gruntów w całości tylko przez niego.

Co więcej organ wprost w zaskarżonej decyzji wskazał, że niecelowe jest szczegółowe odnoszenie się do poszczególnych dowodów.

Tymczasem jeżeli w sprawie występują sprzeczne interesy stron reprezentujących sprzeczne racje i argumenty oraz dowody, zadaniem organów administracyjnych jest wszechstronne przeanalizowanie tych racji, argumentów i dowodów oraz podanie w rozstrzygnięciu, jakie względy przemawiały za uznaniem jednych, a odrzuceniu drugich, dlaczego pewne argumenty zostały przedłożone nad inne, niektóre dowody zostały uwzględnione, a innym odmówiono wiarygodności. Odzwierciedleniem dokonanego przez organ takiego procesu analizy materiału dowodowego musi być wreszcie uzasadnienie decyzji – co wynika wprost w art. 107 § 3 k.p.a.

Organ administracyjny dysponując sprzecznymi zeznaniami stron i świadków nie może zatem uchylić się od oceny ich wiarygodności, a tym samym dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, ale jest obowiązany ocenić wszystkie okoliczności sprawy w sposób odpowiadający treści art. 80 k.p.a. Zgodnie z art.

7 k.p.a. organ administracji publicznej winien wyjaśniać dokładnie stan faktyczny danej sprawy, zbierając i rozpatrując cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.). Niedopełnienie przez organ obowiązków wynikających z tych przepisów nie pozwala w konsekwencji na przyjęcie, że prawidłowo zastosowano w sprawie normy prawa materialnego (i z uwagi na brak dołączenia przez skarżącego do wniosku o płatności zgody J. O. odmówiono skarżącemu przyznania płatności) .

W świetle powyższego zasadny jest również podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., jako że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia stawianych tam wymogów. Winno ono zawierać pełną analizę i ocenę występujących

w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę. Organ nie wyjaśnił dlaczego odrzucił twierdzenia skarżącego, nie podał dlaczego nie dał wiary przedłożonym przez niego dokumentom, z których wynika, że tylko on użytkował sporne grunty. Nie ustosunkował się do zeznań świadków, nie wskazał, które z nich uznał za wiarygodne, a które nie. Obowiązkiem organu było natomiast należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, a w tym w szczególności ustalenie, która ze stron konfliktu krzyżowego użytkowała sporne grunty w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o płatność.

Powyższe prowadzi do wniosku, że w postępowaniu uchybiono zasadom procedury administracyjnej, nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez wszechstronne rozważenie materiału dowodowego i ustosunkowanie się do zarzutów i twierdzeń stron. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwiło wykazanie w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący nie użytkował samodzielnie w całości spornych gruntów. W konsekwencji poczynionych z uchybieniem procedury ustaleń stanu faktycznego nie było podstaw do zastosowania powołanego w sprawie przepisu prawa materialnego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien wziąć pod uwagę wszystkie wskazania Sądu co do oceny zebranego materiału dowodowego i konieczności należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organ powinien także ocenić dołączone do skargi oświadczenie sołtysa wsi G. z [...] maja 2016 r. oraz pismo z [...] września 2016 r. skierowane przez pełnomocnika J.O. do Agencji Nieruchomości Rolnych.

Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie I wyroku. O kosztach Sąd orzekł natomiast na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę składają się: wpis od skargi w wysokości [...] zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości [...] zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz [...] zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (punkt II wyroku).