Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2214/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6246 Orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2305
law: Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant referent Beata Kowalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi J. K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej na rzecz skarżącego J. K. kwotę 480 złotych (słownie: czterysta osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska (CWKL) orzeczeniem z [...] września 2023 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.), art. 84 ust. 2 oraz art. 190 ust. 1 i 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U z 2022 r. poz. 2305), § 3 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013, z późn. zm.), a także § 11 ust. 1 i § 12 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1243, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. K., utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (RWKL) [...] z [...] lipca 2023 r. nr [...] uznające kandydata za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej – kategoria N.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazała, że J. K. został skierowany do RWKL [...] przez Wojskowe Centrum Rekrutacyjne [...] w celu ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Po przeprowadzeniu badań RWKL [...] rozpoznała u orzekanego: 1. dodatni wynik na obecność barbituranów - § 72 pkt 1 oraz 2. podwyższone stężenie kreatyniny do diagnostyki - § 48 pkt 10, stwierdzając, że rozpoznania te powodują u kandydata niezdolność do zawodowej służby wojskowej.

W ocenie CWKL analiza dokumentacji orzeczniczej przedmiotowej sprawy wykazała, że RWKL [...] po przeprowadzeniu stosownych konsultacji specjalistycznych i badań prawidłowo ustaliła rozpoznania. Zaznaczyła, że kluczowym w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej okazał się stwierdzony u orzekanego jednorazowo pozytywny wynik na obecność barbituranów w moczu, co RWKL [...] zakwalifikowała wg. § 72 pkt 1, zapis którego brzmi: "Pozytywny wynik badania laboratoryjnego na obecność substancji psychoaktywnych", stanowiący wg. przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. jednoznacznie o kategorii N - zał. 1, grupa III – niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Rozpoznanie ustalono na podstawie badania laboratoryjnego moczu na obecność narkotyków [...] lipca 2023 r. Uzyskano wynik pozytywny na obecność barbituranów. W zaistniałej sytuacji przepisy orzecznictwa są jednoznaczne, stwierdzony pozytywny wynik badania laboratoryjnego na obecność substancji psychoaktywnej jest kwalifikowany wg. § 72 pkt 1, w grupie III kandydatów do zawodowej służby wojskowej prawodawca ustalił wyłącznie kategorię N. Ponadto w wyniku badania krwi z [...] lipca 2023 r. stwierdzono nieznacznie podwyższony poziom kreatyniny wynoszący 1,31 mg/dl (norma 0,72 – 1,25). Wynik ten zakwalifikowano do § 48 pkt 10 przypisanego do nieprawidłowych wartości biochemicznych wskaźników wydolności nerek do diagnostyki. Do odwołania dołączone zostały wyniki badań na obecność barbituranów w moczu z [...] lipca 2023 r. oraz [...] lipca 2023 r., obydwa wyniki ujemne. Wyniki tych badań nie mają wpływu na zmianę rozpoznania kwalifikowanego do § 72 pkt 1, gdyż w objaśnieniach szczegółowych prawodawca wskazał, iż decydujący jest wynik badania laboratoryjnego zlecony przez wojskową komisję lekarską w ramach danego postępowania orzeczniczego. Natomiast prawidłowy wynik kreatyniny dołączony do odwołania nie ma istotnego wpływu w kwestii zmiany orzeczonej kategorii N.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. K. wniósł o uchylenie orzeczenia CWKL z [...] września 2023 r. oraz zalecenie skierowania go na ponowne badania.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służy wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, poprzez nieskierowanie go na ponowne badania w świetle rażąco nieprawidłowego wyniku badania na obecność barbituranów w moczu, co w sposób rażący naruszyło jego interes prawny.

Skarżący wskazał, że komisje lekarskie obu instancji oparły swoją decyzję na badaniach moczu z [...] lipca 2023 r., których wynik zakwestionował od samego początku jako niemożliwy i nieprawidłowy, bowiem nie przyjmował żadnych leków ani narkotyków. W wynikach badań z [...] lipca 2023 r. poziom barbituranów w jego organizmie wskazywał na [...]. Zgodnie z § 12 ust. 2 powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej komisja miała możliwość skierowania go na ponowne badania, co w świetle podważania wyniku badań jako oczywiście błędnego, należało uczynić uwzględniając jego interes prawny w pełnieniu służby wojskowej.

Zaznaczył, że na własny koszt przeprowadził ponowne badania [...] lipca 2023 r. i [...] lipca 2023 r. na obecność barbituranów, które wskazują na ujemny wynik, czyli brak występowania w organizmie. Podobnie przeprowadzone we własnym zakresie badania kreatyniny wskazują, że jej poziom [...] mieści się w widełkach referencyjnych (norma 0,72-1,25), stąd w jego ocenie wyniki badania z [...] lipca 2023 r., są zafałszowane. Podkreślił, że barbiturany są bardzo silnym narkotykiem i ich poziom nie mógłby spaść w ciągu 3 dni z poziomu [...] mg do wyniku ujemnego co, w świetle jego twierdzeń o braku przyjmowania leków i narkotyków, wskazuje jednoznacznie na nieprawidłowy wynik badania będącego podstawą do wydania orzeczenia. Ponadto podał, że [...] sierpnia 2021 r. uzyskał stopień [...] nadany przez Dowódcę [...] Brygady [...] z nieposzlakowaną opinią żołnierza odbywającego ćwiczenia wojskowe, a także dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe w zawodzie [...] oraz świadectwo ukończenia technikum z bardzo dobrym wynikiem. Pracuje z młodzieżą szkolną jako [...].

Podkreślił, że swoją postawą życiową nie dał powodu do przypuszczeń, że zażywa leki lub narkotyki. Wynik badania jest nieprawidłowy, a z uzyskanych informacji wynika, że nie jest to sytuacja jednokrotna w odniesieniu do badań wykonywanych przez wojskową komisję lekarską. Od wielu lat czynnie uprawia sport i ćwiczy intensywnie, by spełnić swoje marzenie o pełnieniu służby wojskowej. Jest kandydatem nadającym się do pełnienia służby wojskowej z racji posiadanego wykształcenia, dotychczasowego doświadczenia, stanu zdrowia i sprawności fizycznej. Takie osoby powinny być traktowane z szacunkiem i zasługują na skierowanie do ponownych badań w świetle twierdzeń o oczywistej nieprawdziwości wyników badań oraz doręczonych dokumentów, tj. wyników badań potwierdzających brak obecności barbituranów i wysokość kreatyniny w normie. Choć skierowanie na ponowne badania nie jest obowiązkiem komisji lecz uprawnieniem, to w świetle dostarczonych wyników badań, ponowne ich zlecenie jest koniecznością, co wynika z § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że dokonywana przez sądy administracyjne kontrola orzeczeń komisji lekarskich dotyczących zdolności do służby wojskowej oparta jest wyłącznie na kryterium legalności, tj. ich zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Sądy administracyjne nie mają natomiast kompetencji specjalistycznych do oceny tego rodzaju orzeczeń z punktu widzenia prawidłowości zastosowania przez organy wiedzy medycznej. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 726/21 (dostępnym w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych), "sąd administracyjny nie jest uprawniony do oceny merytorycznej trafności skarżonego orzeczenia w zakresie postawionej przez lekarzy diagnozy. Nie posiada bowiem wiedzy specjalistycznej w zakresie medycyny. Ustawodawca tworząc przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie wyposażył sądów administracyjnych w stosowne instrumentarium procesowe, umożliwiające np. przy pomocy opinii biegłych sądowych, dokonywanie merytorycznej oceny diagnozy postawionej przez komisję. W związku z powyższym Sąd nie mógł się wypowiadać co do tego, czy diagnoza postawiona przez komisję lekarską jest merytorycznie poprawna czy też nie".

W konsekwencji kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w przedmiocie zdolności do służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia orzekanego, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności do służby wojskowej była zgodna z przepisami określającymi zasady orzekania o zdolności do służby wojskowej oraz tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę badał więc jedynie wydane w toku postępowania akty pod względem kryterium legalności i stwierdził, że zarówno zaskarżone orzeczenie, jak i utrzymane nim w mocy orzeczenie RWKL [...] z [...] lipca 2023 r. naruszają prawo (art. 7, art. 77 § 1 K.p.a.) w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W ocenie Sądu, wymienione orzeczenia nie zawierają należytego ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie dokonanego rozpoznania, a w konsekwencji dokonanego ustalenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej.

Stosownie do treści art. 87 ust. 1 zdanie 1 ustawy o obronie Ojczyzny, wojskowe komisje lekarskie wydają orzeczenie o zdolności danej osoby do służby wojskowej na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w przypadku potrzeby również obserwacji szpitalnej. Jak stanowi § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu wymaganych badań oraz po zgromadzeniu wymaganej dokumentacji, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia przedłożenia wyników tych badań i konsultacji wojskowej komisji lekarskiej. Zakres badań wykonywanych w ramach orzekania o zdolności do służby wojskowej jest określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia. W przypadku konieczności przeprowadzenia dodatkowych badań lekarskich i konsultacji specjalistycznych wojskowa komisja lekarska określa w formie pisemnej ich zakres, a orzeczenie wydaje w swojej siedzibie w terminie do 7 dni roboczych od dnia przedłożenia w jej siedzibie wyników tych badań i konsultacji (§ 9 ust. 3 rozporządzenia).

Z kolei wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia rozpoznając odwołanie orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby może jednak przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne, badania psychologiczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, jeżeli wyraża on na to zgodę, oraz przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie (§ 12 ust. 2 rozporządzenia).

Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 K.p.a., organ ma obowiązek dokładnie zbadać sprawę, tak aby w sposób prawidłowy ustalić jej stan faktyczny. Wzmocnieniem tej reguły jest obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.). Dysponując całokształtem materiału dowodowego organ może ocenić daną okoliczność i uznać ją za udowodnioną (art. 80 K.p.a.). Wyłącznie należycie ustalony stan faktyczny pozwala na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego i rozstrzygnięcie sprawy w sposób odpowiadający prawu. Motywy organu zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego jak i jego oceny prawnej powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, spełniającym wymogi art. 107 § 3 K.p.a.

W rozpatrywanej sprawie wojskowe komisje lekarskie nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy, bowiem nie zebrały w sposób należyty i nie zbadały całości materiału dowodowego wymaganego dla wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt sprawy RWKL [...], na podstawie skierowania Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji [...] z [...] lipca 2023 r., po przeprowadzeniu badań lekarskich i konsultacji specjalistycznych, rozpoznała u J. K., wśród schorzeń powodujących niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej "dodatni wynik na obecność barbiturantów" (§ 72 pkt 1) oraz "podwyższone stężenie kreatyniny do diagnostyki" (§ 48 pkt 10) i orzeczeniem z [...] lipca 2023 r. uznała go za niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej – kategoria N, zał. 1, grupa III. Po rozpatrzeniu odwołania CWKL orzeczeniem z [...] września 2023 r. nr [...] utrzymała w mocy orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej pierwszej instancji, wskazując, że wyniki badań dołączone na etapie odwołania, które wykazały brak obecności barbituranów w organizmie kandydata nie mają wpływu na zmianę rozstrzygnięcia, bowiem decydujący jest wynik badania laboratoryjnego zlecony przez wojskową komisję lekarską w ramach danego postępowania orzeczniczego, a prawidłowy wynik kreatyniny dołączony do odwołania także nie ma istotnego wpływu w kwestii zmiany orzeczonej kategorii N.

W ocenie Sądu, wojskowe komisje lekarskie całkowicie pominęły w procesie orzeczniczym potrzebę przeprowadzenia ponownych badań lekarskich, zwłaszcza, że J. K. w odwołaniu od orzeczenia WWKL [...] zakwestionował wynik badania z [...] lipca 2023 r. na obecność barbituranów w jego organizmie, wskazując, że nigdy nie przyjmował żadnych leków ani narkotyków. Zaznaczył, że przeprowadził na własny koszt [...] lipca 2023 r. i [...] lipca 2024 r. ponowne badanie na obecność barbituranów w moczu, które wykazały wynik ujemny. Wykonał także we własnym zakresie badanie kreatyniny, który wykazał poziom [...] mieszczący się w widełkach referencyjnych (norma 0,72-1,25).

Zgodnie z objaśnieniami do § 72 załącznika do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w przypadku pozytywnego wyniku badania na obecność substancji odurzających lub psychotropowych w ślinie lub moczu w ciągu 24 godzin wykonuje się powtórne badanie w celu weryfikacji obecności tych substancji z ponownie pobranej pod kontrolą próbki śliny, moczu lub krwi.

W związku z powyższym, nie odnosząc się do aspektu oceny medycznej zaistniałego stanu, należy stwierdzić, że z punktu widzenia procesowego rację ma J. K. twierdząc, iż jego sprawa nie została załatwiona w oparciu o kompletny materiał dowodowy. Bezspornie wyniki badań wykonanych przez skarżącego [...] lipca 2023 r. i [...] lipca 2023 r. wskazują na ujemny wynik barbituranów w moczu. Zatem brak zlecenia przez organ II instancji kolejnych badań laboratoryjnych i konsultacji lekarskiej celem weryfikacji dotychczasowego wyniku ma istotne znaczenie dla ustalenia zdolności skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej w dacie orzekania. Nie sposób jest bowiem zaakceptować zgodnego stanowiska wojskowych komisji lekarskich, które opierały się wyłącznie na badaniu przeprowadzonym w dniu [...] lipca 2023 r. Z objaśnień do § 72 wynika, iż w sytuacji stwierdzenia u badanego obecności substancji odurzających lub psychotropowych w moczu należy powtórnie wykonać badanie w celu weryfikacji występowania tych substancji w organizmie badanego. Decydujący jest wynik badania laboratoryjnego zlecony przez wojskową komisję lekarską w ramach danego postępowania orzeczniczego. Skoro badanie moczu skarżącego, w którym stwierdzono obecność barbituranów, nie zostało powtórzone w ciągu 24 godzin od pierwszego badania, to nie można przyjąć, iż jest ono wiarygodne i stanowi niepodważalny dowód w sprawie. Wykonane przez skarżącego we własnym zakresie i przedłożone organowi II instancji wraz z odwołaniem ujemne wyniki badań obecności bilirubiny, wyraźnie przeczą ustaleniom orzekających komisji lekarskich.

W okolicznościach niniejszej sprawy stanowisko organów, iż w przypadku skarżącego zasadne jest stwierdzenie rozpoznania z § 72 pkt 1 załącznika do rozporządzenie z 7 czerwca 2022 r., nie ma oparcia w wiarygodnym materiale dokumentacyjnym sprawy i jako nieudowodnione wymaga zakwestionowania. CWKL nie dostrzegła bowiem, iż przeprowadzone przez organ I instancji badanie zostało wykonane nieprawidłowo, w sposób sprzeczny z przepisami prawa (niezgodnie z objaśnieniami do § 72 załącznika nr 1 do rozporządzenia). Nie była zatem uprawniona do zaakceptowania prawnie wadliwego orzeczenia, lecz powinna uzupełnić materiał dowodowy i wydać orzeczenie reformatoryjne.

W związku z powyższym oraz uwzględniając wykonane przez skarżącego [...] lipca 2023 r. i dołączone do odwołania badania poziomu kreatyniny (wynik w normie), należy zakwestionować także stanowisko CWKL o braku potrzeby uzupełniania materiału dowodowego, na podstawie § 12 ust. 2 powołanego rozporządzenia, ponad materiał aktowy zgromadzony przez organ I instancji.

Słusznie skarżący nie może zaakceptować powyższej sytuacji, jeżeli weźmie się pod uwagę doniosłe skutki orzeczenia o jego niezdolności do służby. Organ administracyjny powinien kierować się zasadą praworządności i zaufania przewidzianymi w art. 7 i art. 8 K.p.a., których w tej sprawie nie przestrzegano. W tych okolicznościach poprzestanie na materiale dowodowym ustalony przez wojskową komisję lekarską I instancji w zakresie obecności barbituranów w organizmie naruszyło również art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organy rozpoznając ponownie sprawę, zobowiązane są do uwzględnienia powyższych uwag.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.), orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200, art. 205 § 2 oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935). Na zasądzone koszty złożyła się kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnej – pełnomocnika skarżącego.