Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 936/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 173 i art. 174 pkt 1 i 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a),  art. 176 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 64e, art. 19 § 4, art.  17 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 124 § 1, art. 107 § 2 i § 3, art. 8 i art. 11, art. 10 § 1, art. 7, art. 6, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia NSA Bogusław Woźniak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 8 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Op 273/23 w sprawie ze skargi S.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 25 lipca 2023 r. nr 1601-IEW.4268.5.2023 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S.S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 8 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Op 273/23, oddalił skargę S.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 25 lipca 2023 r., nr 1601-IEW.4268.5.2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a."

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniósł S.S. zaskarżając ten wyrok w całości. Na podstawie art. 173 i art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 8 marca 2024 r. Wyrokowi zarzucił, w związku z treścią art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a.

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a w zw. z

- naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 64e w zw. z art. 19 § 4 w zw. z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479) – dalej jako: "u.p.e.a.", poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji odmowę umorzenia kosztów egzekucyjnych,

b) 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z

- naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, to jest art. 124 § 1 w zw. z art. 107 § 2 i § 3 w zw. z art. 8 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – dalej jako: "K.p.a." poprzez niedostrzeżenie wadliwego sformułowania uzasadnienia postanowienia organu I i II instancji, które doprowadziło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawna obywateli.

- naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niezawiadomienie lub nieprawidłowe zawiadomienie strony o możliwości zapoznania się z zebranymi w sprawie materiałami i dowodami, co uniemożliwiło stronie wypowiedzenie się na ich temat oraz ewentualne zgłoszenie dodatkowych żądań,

- naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 oraz art. 6 w zw. z art. 8 K.p.a., poprzez rażące naruszenie zasady praworządności polegające na niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zignorowanie słusznego interesu obywateli, a w konsekwencji naruszenie zasady legalizmu poprzez postępowanie w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej i naruszający zasadę równego traktowania,

- naruszeniem prawa procesowego tj. art. 80 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, bowiem dowody przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia zostały ocenione dowolnie, a w treści uzasadnienia postanowienia brakuje rozważań dlaczego takie a nie inne dowody, nie zostały uznane za kompletne, co błędnie zostało zweryfikowane przez organ I instancji, a nie zostało zweryfikowane przez organ II instancji, a w konsekwencji przez Sąd.

Skarżący wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu.

2) jednoczenie, działając na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a., oświadczył, że zrzeka się rozprawy w niniejszej sprawie,

3) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

4) o skierowanie do TSUE pytania prawnego, czy w sytuacji, gdy przepisy innego państwa Unii Europejskiej są sprzeczne z przepisami Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie powstania zobowiązań publicznoprawnych i ich egzekucji na terenie RP, to organ egzekucyjny ma prawo obciążać osobę bezprawnie uznaną przez w inne państwo Unii Europejskiej za zobowiązanego, kosztami postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu oświadczył, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: (1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, (2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., II FSK 1688/07, LEX nr 1095923). Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą kasacyjnie. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności (wyrok NSA z 13 listopada 2014 r., I OSK 1420/14, LEX nr 1658243).

Naczelny Sąd Administracyjny nie może zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (wyrok NSA z 27 stycznia 2015 r., II GSK 2140/13, LEX nr 1682677), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (wyrok NSA z 22 sierpnia 2012 r., I FSK 1679/11, LEX nr 1218340). Do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy jednak wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia przytoczonej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (wyrok NSA z 13 listopada 2007 r., sygn. akt. I FSK 1448/06, LEX nr 419045). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Należy bowiem mieć na uwadze, że wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2014 r., II GSK 16/13, LEX nr 1551417; z 17 lutego 2015 r., II OSK 1695/13, LEX nr 1658172). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji.

Przedmiotem oceny w ramach niniejszego postępowania sądowo -administracyjnego jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 64e § 1 u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne może umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne. Według art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) u.p.e.a. koszty egzekucyjne mogą być umorzone na wniosek zobowiązanego, jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny.

Nie ulega zatem wątpliwości, że warunkiem koniecznym, ale nie przesądzającym, umorzenia kosztów egzekucyjnych jest ustalenie, że w sprawie wystąpiła co najmniej jedna z przesłanek umorzenia a to ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny.

Sąd I instancji stwierdził, że organy administracji publicznej uznały, że w sprawie nie zaistniały okoliczności stanowiące ważny interes strony lub interes publiczny. Trafnie wobec powyższego skonkludował, że już tylko z tego powodu organy zobowiązane były do odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W skardze kasacyjnej strona poprzez zarzut naruszenia art. 64e § 1 w zw. z art. 19 § 4 i art. 17 § 1 u.p.e.a. kwestionuje ocenę, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki ważnego interesu strony lub interesu publicznego. Rzecz jednak w tym, że strona nie podważyła przyjętego przez Sąd I instancji sposobu rozumienia pojęć ważnego interesu strony lub interesu publicznego jak i ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie.

Z akt sprawy wynika, że przedmiotowe koszty egzekucyjne zostały naliczone w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie zagranicznego tytułu wykonawczego wystawionego przez K. (instytucja szwedzka).

Zasadniczym argumentem, który według skarżącego ma świadczyć, że w sprawie wystąpił interes publiczny i ważny interes strony jest okoliczność, że władze szwedzkie w sposób bezzasadny obciążyły skarżącego obowiązkiem uiszczenia składek socjalnych.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że okoliczność, że skarżący kwestionuje zasadność obciążenia go należnością z tytułu składek socjalnych przez stronę szwedzką nie stanowi podstawy do umorzenia kosztów egzekucyjnych. W szczególności zaś, w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 64e § 1 u.p.e.a. organ nie jest obowiązany ani uprawniony aby badać w jakimkolwiek wymiarze nałożenie na skarżącego obowiązku uiszczenia należności z tytułu składek socjalnych. Ewentualne zastrzeżenia w tym obszarze skarżący powinien podnosić we właściwym postępowaniu prawnym.

Skarżący nie zakwestionował ustaleń faktycznych dokonanych przez organy i zaaprobowanych przez Sąd I instancji, a dotyczących jego sytuacji osobistej, finansowej i majątkowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że ustalona sytuacja finansowa, osobista i majątkowa nie wypełnia przesłanek ważnego interesu strony i interesu publicznego. Należy tutaj powtórzyć za Sądem I instancji, że: W zakresie sytuacji życiowej i finansowej skarżącego ustalono, że prowadzi on gospodarstwo domowe z żoną oraz synem. Zarówno skarżący jak i jego żona są czynni zawodowo. Skarżący uzyskuje wynagrodzenie z dwóch źródeł: jest zatrudniony na umowę o pracę w Szwecji, gdzie otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 11 000 zł netto, oraz na umowę o pracę u ojca z wynagrodzeniem netto 2 000 zł. Żona osiąga dochód netto w kwocie 3 500 zł. Otrzymują także świadczenie "500+" na syna. W sumie dysponują kwotą 17 000 zł netto na miesiąc. Jako stałe wydatki ponoszone miesięcznie skarżący wykazał kwotę 2 500 zł (z tytułu miesięcznych opłat 1 500 zł, z tytułu opłat eksploatacyjnych 1 000 zł). Oświadczył, że jest właścicielem domu o powierzchni 140 m2 oraz współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 75 m2. Jako majątek ruchomy wykazał dwa samochody: M. z 2021 r., B. z 2015 r. i F. z 2008 r. Wskazał również, że ma środki pieniężne na 3 kontach bankowych (ok. 15 000 zł) i wspólnym walutowym, przy czym konta te są zablokowane. Z poczynionych ustaleń wynika zatem, że sytuacja skarżącego jest stabilna – w ramach prowadzonego gospodarstwa domowego dysponuje dochodem rzędu 17 000 zł, posiada również majątek w postaci nieruchomości i ruchomości. Jednocześnie skarżący – na etapie postępowania przed organami - nie wskazywał na posiadanie obciążeń (zadłużenia) innych niż koszty egzekucyjne objęte wnioskiem o umorzenie. Osiągany dochód pozwala na pokrycie kosztów utrzymania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są zasadne zarzuty naruszenia przepisów o charakterze procesowym. Strona skarżąca ograniczyła się do przytoczenia treści 124 § 1 w zw. z art. 107 § 2 i 3 w zw. z art. 8 i art. 11 K.p.a., art. 10 § 1, art. 7 oraz art. 6 w zw. z art. 8 K.p.a., art. 80 K.p.a. oraz do wyjaśnienia znaczenia tych przepisów, w tym z odwołaniem do orzecznictwa sądów administracyjnych. Niemniej, brak zrelatywizowania tych zarzutów do okoliczności faktycznych i prawnych rozpoznawanej sprawy, jak również brak wykazania wpływu zarzucanych uchybień na wynik sprawy powoduje, że zarzuty te wymykają się kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zgodnie z art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864/2 ze zm.) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym: (a) o wykładni Traktatów; (b) o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii. Zwrócenie się z pytaniem do TSUE, i to zarówno o wykładnię prawa unijnego, jak i o jego ważność, możliwe jest jedynie wówczas, jeżeli "decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku" (art. 267). Oznacza to, że musi istnieć zależność pomiędzy pytaniem sądu krajowego a przedmiotem postępowania przed sądem krajowym. Innymi słowy, sąd krajowy stosuje w danym postępowaniu konkretną normę prawa unijnego, a jej wykładnia lub stwierdzenie (nie)ważności są niezbędne do wydania rozstrzygnięcia. (Szpunar M. w Kornobis – Romanowska D. (red.) Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Komentarz. Tom II. WKP 2021).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie istnieje zależność pomiędzy pytaniem wnioskowanym przez skarżącego a przedmiotem postępowania sądowo – administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a., rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

Bogusław Woźniak Bogusław Dauter Anna Dalkowska