Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 319/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Ochrona zdrowia
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 23 października 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 października 2024 roku sprawy ze skargi K. R. na postanowienie Inspektor Sanitarny z dnia 16 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. z dnia 1 marca 2024 r. nr [...]; II. zasądza od Inspektor Sanitarny na rzecz skarżącej kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 16 kwietnia 2024 r. Inspektor Sanitarny (dalej: WPWIS) po rozpoznaniu zażalenia K. R. (matki małoletniej J. R.) na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. (dalej: PPIS) z 1 marca 2024 r. w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej rozpoznania zarzutu 2, 3 oraz 4 tj. niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego i umorzył postępowanie organu I instancji w tym zakresie oraz utrzymał w mocy postanowienie w pozostałej części tj. w odniesieniu do zarzutu 1 – braku wymagalności obowiązku.

Postanowienie to wydano następującym stanie faktycznym i prawnym.

PPIS w dniu 4.02.2022 r. uzyskał z placówki medycznej [...] s.c. w M. informację o uchylaniu się rodziców małoletniej J. R. ur. 16.11.2021 r. – K. i P. R. od wykonania szczepień ochronnych. W związku z tym 18.02.2022 r. wezwał ww. do niezwłocznego wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych (przeciwko gruźlicy, WZW t. B, rotawirusom, błonicy, tężcowi, krztuścowi, haemophilus infuenzae typu b, streptococcus pneumoniae) u ich córki w terminie 14 dni.

W dniu 23.02.2022 r. PPIS otrzymał pismo K. i P. R. oświadczające o stawieniu się na badanie kwalifikacyjne po odwołaniu w Polsce stanu epidemii.

PPIS pismami z 10.03.2022 r. i z 23.08.2022 r. ponowił wezwanie.

W związku z niedopełnieniem obowiązku szczepień dziecka oraz nieprzedłożeniem zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań do szczepienia lub przesunięciu terminu szczepienia, PPIS w dniu 27.09.2022 r. wystosował do zobowiązanych upomnienia, wzywając do wykonania obowiązku, pod rygorem skierowania sprawy na drogę egzekucji administracyjnej.

Pismami z 12.12.2022 r. PPIS skierował do Wojewody W. tytuły wykonawcze wystawione na K. R. i P. R..

Wojewoda 15.12.2023 r. skierował do ww. zobowiązanych zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, by następnie 9.02.2024 r. wydać postanowienia o nałożeniu na obojga rodziców J. R. grzywien w celu przymuszenia w wys. 1060 zł każda.

K. R. pismem z 20.02.2024 r. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zarzucając: 1. brak wymagalności obowiązku, 2. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, 3. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny i 4. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Podniosła, że zgodnie z przepisami art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 10 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, dalej: u.z.z.z.) oraz § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. poz. 2077, dalej: rozporządzenie z 2023 r.) na wykonanie poszczególnych szczepień zobowiązana ma wyznaczony okres ograniczony wiekiem dziecka. Zatem moment wymagalności dla szczepień określonych w tytule wykonawczym nie nadszedł, ponieważ jej córka nie ukończyła jeszcze 3. roku życia. Moment wymagalności dla szczepienia streptococcus pneumoniae wystąpi dopiero w 5. roku żucia, dla gruźlicy – w 15. roku życia, a pozostałych szczepień – w 19. roku życia. Nadto wskazała, że w formie komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, na podstawie art. 17 ust. 11 u.z.z.z. ustalono Program Szczepień Ochronnych, podczas gdy komunikat nie mieści się w katalogu źródeł prawa określonego w art. 87 Konstytucji RP. W związku z tym obowiązek jest niewymagalny. Podała również, że w piśmie z 29.08.2022 r. zgłosiła PPIS problemy zdrowotne najstarszej córki M. R., które wystąpiły po szczepieniach (udokumentowane tiki ruchowe i wokalne, problemy z zasypianiem, pobudzenie układu pokarmowego), co nie wyklucza, że u młodszej córki – J. R. może wystąpić niepożądany odczyn poszczepienny.

Odnośnie zarzutu niewykonalności obowiązku podniosła, że szczepienie powinno być poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań. Takiego badania nie przeprowadzono na dzień wystawienia tytułu wykonawczego.

Zobowiązana zarzucając prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ powołała art. 4 ust. 1 i art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 416, dalej: u.PIS), które upoważniają powiatowego inspektora sanitarnego do wydania decyzji nakładającej określone obowiązki oraz wskazała, że u.z.z.z. nie przewiduje możliwości wydania decyzji dotyczącej szczepień ochronnych. W konsekwencji brak jest władczego rozstrzygnięcia organu Inspekcji Sanitarnej, które nakazywałoby poddać dziecko strony szczepieniu ochronnemu. Brak jest więc podstaw do uznania, że organem właściwym do prowadzenia egzekucji jest PPIS. Ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych posiada bowiem wojewoda (art. 20 u.p.e.a.).

Zdaniem zobowiązanej nie można uznać, by organ wymierzając grzywnę wybrał środek najmniej uciążliwy w rozumieniu art. 7 § 2 u.p.e.a., ponieważ nie wziął pod uwagę końcowej sumy jaką zobowiązana będzie musiała uiścić. Kwota 1128 zł (1060 zł grzywny i 68 zł opłaty za postanowienie) to kwota zbyt dotkliwa dla osoby niezatrudnionej, zajmującej się opieką i wychowaniem dziecka.

Postanowieniem z 1 marca 2024 r. nr [...] PPIS na podstawie art. 17 § 1, art. 18, art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oddalił zarzuty zgłoszone przez K. R. w sprawie egzekucji administracyjnej.

W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że objęty tytułem wykonawczym obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika wprost z przepisów prawa – art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 u.z.z.z. Wykonanie obowiązku szczepień ochronnych wynikającego z u.z.z.z. z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością zobowiązanej regulowaną przepisami Kodeksu wykroczeń. W przypadku niewykonania tego obowiązku PPIS jako organ właściwy oraz wierzyciel obowiązku zobowiązany jest do jego wyegzekwowania. Aktem wykonawczym do u.z.z.z. jest rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. poz. 2077, dalej: rozporządzenie z 2023 r.), które w § 2 określa jakie szczepienia są obowiązkowe. Rozporządzenie to określa również osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień, schemat szczepień czy terminy powstania obowiązku i podania poszczególnych dawek szczepionek (zał. nr 1). Wskazano, że małoletnia J. R. w dniu wystawienia tytułu wykonawczego tj. 8.12.2022 r. miała ukończony 1 rok i w myśl rozporządzenia z 2023 r. podlegała obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu b, błonicy, tężcowi, krztuścowi, haemophilus influenzae typu b, spreptococcus pneumoniae, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis). Ww. tytuł wykonawczy obejmuje zatem obowiązek szczepień ochronnych, którym dziecko zobowiązanej nie zostało poddane mimo konieczności ich wykonania w okresie wskazanym w zał. nr 1 do rozporządzenia z 2023 r. Zobowiązana nie stawiła się z córką w przychodni celem wykonania szczepień, w związku z czym niemożliwe było wykonanie badania kwalifikacyjnego pozwalającego wyjaśnić wątpliwości związane ze stanem zdrowia dziecka i w razie konieczności przesunąć termin szczepień oraz ustalić indywidualny kalendarz szczepień. Lekarz POZ może skierować pacjenta na dodatkową konsultację specjalistyczną i na jej podstawie i w jej wyniku odroczyć szczepienie. Tylko lekarz może określić prawdopodobieństwo wystąpienia odczynów poszczepiennych u konkretnego pacjenta, jak i udzielić informacji na temat szczepionek. Zgodnie z ustawowym obowiązkiem to lekarz lub felczer, który podejrzewa lub rozpoznaje wystąpienie niepożądanego odczynu poszczepiennego ma obowiązek zgłoszenia tego faktu do PPIS.

Co do zarzutu niewykonalności obowiązku organ podał, że to na rodzicach małoletniego dziecka z mocy prawa ciąży obowiązek doprowadzenia do poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu, które jest warunkiem koniecznym wykonania szczepienia ochronnego. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym obejmuje swym zakresem wszystkie czynności, które rodzice muszą podjąć celem prawidłowego wykonania tego obowiązku, w tym także zapewnienie obecności dziecka na badaniu kwalifikacyjnym. Nie czyniąc tego zobowiązana sama doprowadza do sytuacji, gdy lekarz nie ma możliwości wykluczenia ryzyka, a samo obowiązkowe szczepienie nie jest wykonane, co powoduje, że postępowanie egzekucyjne będzie nadal prowadzone. Zatem niewykonanie badania kwalifikacyjnego nie świadczy o niewykonalności obowiązku, a jedynie o przeszkodzie faktycznej stawianej przez zobowiązaną, co nie ma wpływu na dalsze istnienie obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom.

PPIS nie zgodził się również z zarzutem prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ. PPIS w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym z mocy prawa jest wierzycielem w sprawie, a organem egzekucyjnym zgodnie z art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a. jest Wojewoda. Właściwość PPIS wynika zaś z art. 5 pkt 3 u.PIS, który mówi o ustalaniu zakresu i terminu szczepień ochronnych oraz sprawowaniu nadzoru w tym zakresie.

Co do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego PPIS stwierdził, że grzywna w celu przymuszenia jest środkiem prowadzącym do wykonania obowiązku. Nie ma charakteru represyjnego, jest środkiem przymuszającym. Ustalając jej wysokość organ egzekucyjny kierował się zasadą skuteczności i celowości, co uzasadnił. W razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nałożona a nieziszczona lub nieściągnięta grzywna w celu przymuszenia podlega umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.). Na wniosek zaś zobowiązanego, który wykonał obowiązek grzywna uiszczona lub ściągnięta w celu przymuszenia może być w uzasadnionych wypadkach zwrócona w całości lub w części (art. 126 u.p.e.a.). Wysokości zastosowanej grzywny w celu przymuszenia nie uzależnia się zaś jedynie od możliwości finansowych zobowiązanego. Jej maksymalna wysokość wynosi zaś 10.000 zł.

W zażaleniu na powyższe postanowienie K. R. zawarła stanowisko tożsame do zaprezentowanego w zarzutach w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Zaskarżonym postanowieniem, jak wskazano na wstępie, WPIWS na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 105 § 1 oraz art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 oraz art. 17 § 1 u.p.e.a., uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej rozpoznania zarzutu 2, 3 oraz 4 tj. niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego i umorzył postępowanie organu I instancji w tym zakresie oraz utrzymał w mocy postanowienie w pozostałej części tj. w odniesieniu do zarzutu 1 – braku wymagalności obowiązku.

W motywach postanowienia wskazano, że wykonanie obowiązku szczepień ochronnych wynikający z u.z.z.z. z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną mocą ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2022 r. poz. 2151 ze zm.). Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu jest bezpośrednio wykonalny. Przywołano treść art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) oraz art. 17 ust. 1 u.z.z.z. dodając, że wydane na mocy delegacji ustawowej rozporządzenie z 2023 r. doprecyzowuje obowiązek przeprowadzenia szczepień ochronnych wynikający z tej ustawy. Przytoczono § 3 ust. 1 2 tegoż rozporządzenia, by wskazać, że organ I instancji słusznie zasadnie podał, że przepis ten dookreśla obowiązek szczepień ochronnych co do osób, ich wieku, terminu. Wskazano, że PPIS nie miał obowiązku czekania, aż małoletnia ukończy ostateczny wiek np. 15 czy 19 lat, bowiem obowiązek szczepień dziecka powinien być realizowany zgodnie ze schematem zawartym w załączniku nr 1 do rozporządzenia z 2023 r., który konkretyzuje liczbę dawek, wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia oraz termin wykonania, a jego niezrealizowanie skutkuje wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Ponadto przepis art. 17 ust. 9 u.z.z.z. określa, że lekarz sprawujący opiekę zdrowotną zobowiązany jest powiadomić osobę, której dotyczy obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu (lub osobę sprawującą pieczę nad małoletnim) o tym obowiązku. Tym samym lekarz realizuje obowiązujące w zakresie szczepień zasady, w tym schemat szczepień dzieci i młodzieży wynikający z zał. nr 1 do rozporządzenia z 2023 r. Lekarskie badanie kwalifikacyjne jest zaś integralną częścią szczepienia i dokonywane jest bezpośrednio po stawieniu się osoby zobowiązanej z dzieckiem. Odmowa poddania dziecka takiemu badaniu oznacza odmowę wykonania szczepienia obowiązkowego. Zobowiązana nie przedstawiła zaś zaświadczenia o przeprowadzonym przez lekarza POZ badaniu kwalifikacyjnym. WPWIS uznał w rezultacie, że uzasadnienie faktyczne zaskarżonego postanowienia jest prawidłowe, a zarzut dotyczący braku wymagalności obowiązku niezasadny.

WPWIS stwierdził, że wierzyciel działał zgodnie z kompetencjami stosownie do art. 17 u.z.z.z., co odpowiada normie określonej w art. 68 ust. 4 Konstytucji RP zobowiązującej władze publiczne do zwalczania chorób epidemicznych. Z kolei przepisy art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności nie mają zastosowania w przypadku obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów ustawowych, których wykonania organy władzy publicznej mogą wymagać obligatoryjnie, ponieważ "niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na m.in. ochronę zdrowia".

Dalej wskazano, że PPIS jako wierzyciel obowiązku był uprawniony do żądania jego wykonania. O powyższym świadczą przepisy art. 2 i art. 5 ust. 1 pkt 3 u.PIS.

Jednocześnie WPWIS zwrócił uwagę, że aktualnie zgodnie z art. 33 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r.) zmienił się katalog podstaw wniesienia zarzutów. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji mogą być wyłącznie okoliczności ściśle określone w art. 33 § 2 u.p.e.a. Do takich nie należy przesłanka niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, która to zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. stanowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego zgodnie z art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. może być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną. Organem właściwym do rozpoznania wskazanych środków prawnych jest organ egzekucyjny tj. w tym wypadku Wojewoda. Dlatego też PPIS nie powinien był rozpoznawać merytorycznie kwestii nie mogą stanowić podstawy zarzutów egzekucyjnych, tj. niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzenia postępowania przez niewłaściwy organ oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Należało zatem uchylić w tym zakresie zaskarżone postanowienie w części dotyczącej rozpoznania zarzutu 2. i 3. oraz 4. oraz umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 K.p.a.).

W skardze K. R. podniosła uprzednio prezentowane stanowisko wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji w części dotyczącej zarzutu 1. braku wymagalności obowiązku, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi WPWIS wniósł o oddalenie skargi powołując dotychczasową argumentację.

W piśmie z 24 czerwca 2024 r. skarżąca podała, że jej córka J. R. posiada odroczenie obowiązkowych szczepień ochronnych od lekarza i nie może zostać zaszczepiona, ponieważ zagraża to jej zdrowiu i życiu. W związku z tym wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W dowód powyższego załączyła zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym z 14.06.2024 r., w którym stwierdzono przeciwwskazanie do przeprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych "generalnie", odraczając obowiązek do 20.09.2024 r.

WPWIS przesłał Sądowi wniosek PPIS z 1 lipca 2024 r. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. do dnia 20.09.2024 r. w związku z przedstawionym odroczeniem od szczepień dziecka skarżącej.

Skarżąca w dniu 25.09.2024 r. przesłała do Sądu zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym z 17.09.2024r., w którym stwierdzono przeciwwskazanie do przeprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych "generalnie", odraczając obowiązek do 30.03.2025 r.

WPWIS w odpowiedzi przesłał wniosek PPIS z 27.07.2024 r. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. do dnia 30.03.2025 r. w związku z przedstawionym odroczeniem od szczepień dziecka skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, do czego uprawniały Sąd przepisy art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.).

Skarga podlega uwzględnieniu, choć nie w pełni z powodów w niej wskazanych. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Inspektor Sanitarny z 16 kwietnia 2024 r., którym uchylono postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. z 1 marca 2024 r. w części dotyczącej rozpoznania zarzutu 2, 3 oraz 4 tj. niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego i umorzono postępowanie organu I instancji w tym zakresie oraz utrzymano w mocy postanowienie w pozostałej części tj. w odniesieniu do zarzutu 1 – braku wymagalności obowiązku.

Tak z sentencji i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, rozstrzygnięcia organu I instancji oraz postawionych przez zobowiązanego zarzutów wynika, że zasadniczym zarzutem sformułowanym w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym niepieniężnego administracyjnego obowiązku poddania małoletniej córki skarżącej obowiązkowym szczepieniom ochronnym był zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.).

Wyjaśnienia wymaga, że postanowieniem z 1 marca 2024 r. organ I instancji oddalił zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, a jedynie w uzasadnieniu odniósł się do poszczególnych zarzutów. Należało zatem stwierdzić, czy ukształtowana zaskarżonym postanowieniem organu odwoławczego, w kontekście brzmienia sentencji postanowienia organu I instancji, jest zgodna z prawem.

Zgodnie z art. 138 § 1 w zw. z art. 144 K.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie albo 2) uchyla zaskarżone postanowienie w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając to postanowienie - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie zażaleniowe.

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (art. 138 § 2 zdanie pierwsze K.p.a.).

Porównując sentencję zaskarżonego postanowienia z wymienionymi w art. 138 § 1 i 2 K.p.a. możliwymi rozstrzygnięciami organu odwoławczego, w kontekście brzmienia sentencji postanowienia organu I instancji, należy stwierdzić, że sentencja zaskarżonego postanowienia została skonstruowana nieprawidłowo. Możliwe jest co prawda uchylenie postanowienia organu I instancji w części (art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.), ale owa uchylana część powinna stanowić odrębną część sentencji postanowienia organu I instancji, nie zaś część odnoszącą się do części zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (tu: zarzutu 2. 3. i 4. – odpowiednio niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego). Jeżeli zatem organ I instancji w sentencji swego postanowienia oddala zarzuty, organ odwoławczy nie ma możliwości uchylenia postanowienia organu I instancji w części, jako że jego sentencja nie została podzielona na części. Wskazane naruszenie przepisów postępowania (art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a.), jak wykazano powyżej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. należało uchylić zaskarżone postanowienie.

Jednocześnie Sąd stwierdza, że organ odwoławczy zasadnie uznał, że w świetle art. 33 § 2 u.p.e.a. nie można było sformułować – jak to uczyniła skarżąca – zarzutów 2., 3. i 4. niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Przedstawione w art. 33 § 2 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie. Badaniu więc podlega tylko to, czy wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych w art. 33 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 5 września 2018 r. sygn. akt II FSK 304/18, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarzut w postępowaniu egzekucyjnym nie ma bowiem charakteru środka konkurencyjnego wobec skargi na czynność egzekucyjną, czy też wniosku o wyłączenie z egzekucji lub też o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Każdy z wniosków ma swój odrębny przedmiot i zakres rozstrzygania.

W okolicznościach niniejszej sprawy organy I i II instancji powołały się na brzmienie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym – Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm. Trafnie WPWIS uznał, że PPIS orzekł z naruszeniem przepisów ustawy w brzmieniu określonym we wskazanym publikatorze. Zgodnie bowiem z art. 33 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (§ 1). Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (§ 2 tego przepisu).

Wynika z tego, że ustawodawca w ramach tego przepisu wyłączył możliwość podniesienia zarzutu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym.

W niniejszej sprawie, uwzględniając datę wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz skutki i zakres wprowadzonych nowelizacji, wierzyciel nie mógł w ramach rozpatrywania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej rozpoznać i odnieść się do kwestii niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. Niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym stanowi obecnie – jak wykazał prawidłowo organ odwoławczy - podstawę do umorzenie postępowania egzekucyjnego, o czym mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zgodnie z treścią tego przepisu postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. Jak stanowi zaś przepis art. 59 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na żądanie zobowiązanego, wierzyciela albo z urzędu. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zawiera informację o uchyleniu czynności egzekucyjnych zgodnie z art. 60 § 1 zdanie pierwsze.

Zauważyć należy, że art. 33 u.p.e.a. oraz art. 59 u.p.e.a. zostały zmieniony z dniem 30 lipca 2020 r. mocą przepisów ustawy zmieniającej z 11 września 2019 r. Tymczasem rozstrzygnięcie zawarte postanowienia organu I instancji tj. oddalenie zarzutów (również zarzutu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym - art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) wskazuje – jak dostrzegł organ odwoławczy - na stosowanie przez organy przepisów u.p.e.a. w poprzednim, nieaktualnym brzmieniu.

Organ pierwszej instancji wprost odniósł się w uzasadnieniu do kwestii niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym (zob. s. 5-6 uzasadnienia postanowienia z 1.03.2024 r.). Wydane zatem przez wierzyciela postanowienie narusza art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a., albowiem organ oddalił zarzut, który w istocie podstawą zarzutu nie jest, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych powodów zasadnie organ in meriti w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odniósł się do zarzutu 2. zobowiązanego, aczkolwiek – jak Sąd wyżej wyjaśnił, orzekł z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Podobnie rzecz się ma z zarzutami zobowiązanej nr 3. prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny oraz 4. zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Tak pierwszy, jak i drugi z tych zarzutów nie stanowią podstawy zarzutów wedle aktualnego brzmienia art. 33 § 2 u.p.e.a. Zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego stanowi aktualnie określoną w art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. podstawę skargi na czynność egzekucyjną. Z kolei zarzut dotyczący prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, który przewidziany był w art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. również od 30 lipca 2020 r. został wyeliminowany z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na podstawie ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070). W uzasadnieniu do projektu zmiany u.p.e.a. wskazano, że w odniesieniu do wydania w toku postępowania egzekucyjnego rozstrzygnięcia przez niewłaściwy organ egzekucyjny wystarczającą podstawą prawną do zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia jest art. 156 K.p.a. W związku z powyższym zasadnie WPWIS uznał, że i ta podstawa nie mogła być podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie na podstawie art. 33 § 2 u.p.e.a. i zasadnie w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylono i w tym zakresie zaskarżone postanowienie i umorzono postępowanie pierwszej instancji.

Sąd uznał zaś, że nieprawidłowe jest stanowisko organów obu instancji w zakresie uznania za niezasadny zarzutu 1. co do wymagalności obowiązku szczepień, stąd uchyleniu podlega nie tylko zaskarżone postanowienie, ale i postanowienie organu I instancji o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Za wadliwe należało uznać stanowisko organów o wymagalności obowiązku szczepień (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.) - co do określenia terminu wymagalności szczepień i liczby dawek poszczególnych szczepionek - nie w przepisie prawa powszechnie obowiązującego, lecz w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego.

Wymaga zauważenia, że normy prawne objęte zarzutami skargi były przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który wskazanym wyżej wyrokiem z 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19 stwierdził, że art. 17 ust. 11 u.z.z.z. w zw. z § 5 rozporządzenia z 2011 r. w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 87 Konstytucji.

W wyroku tym wskazano, że powyższe stanowisko nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją samego obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, w związku z czym konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku i z tych przyczyn określono termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów - po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Ponieważ wyrok ogłoszono w Dzienniku Ustaw z 12 maja 2023 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 909), termin zawarty w klauzuli odroczenia wejścia w życie skutku derogacyjnego upłynął z dniem 12 listopada 2023 r.

Z wyroku Trybunału wynika również, że Program Szczepień Ochronnych (PSO), wydawany przez GIS w formie komunikatu, wskazuje wiek dziecka, w którym należy poddać je obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu przeciwko konkretnej chorobie. Osiągnięcie przez dziecko określonego wieku aktualizuje obowiązek poddania go szczepieniom ochronnym. Wynika to z § 5 rozporządzenia z 2011 r. (obecnie zastąpionego rozporządzeniem z 27 września 2023 r.), który stanowi, że obowiązkowe szczepienia ochronne są przeprowadzane zgodnie z PSO na dany rok. Komunikat GIS wskazuje termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek. Z tego względu nie można uznać, że PSO na dany rok nie wprowadza nowości normatywnej. Ani w ustawie o zwalczaniu chorób zakaźnych, ani w rozporządzeniu nie sprecyzowano tych kwestii.

W uzasadnieniu wyroku Trybunał zaznaczył, że w zamierzeniu ustawodawcy komunikat GIS ma mieć jedynie charakter techniczny i zawierać reguły instrumentalne kierowane do podmiotów organizacyjnie podległych GIS, jak i personelu medycznego. Przechodząc do istoty oceny zgodności kwestionowanych przepisów z Konstytucją Trybunał stwierdził, że sprecyzowanie zakresu obowiązku jednostki w drodze rozporządzenia jest dopuszczalne, o ile istnieje stosowna delegacja ustawowa, tj. spełnione są przesłanki określone w art. 92 Konstytucji. W realiach sprawy dochodzi jednak do pewnego paradoksu: w sposób niezamierzony nastąpiła subdelegacja kompetencji - termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek wskazuje GIS w PSO na dany rok, a minister właściwy do spraw zdrowia nakazuje przeprowadzać obowiązkowe szczepienia ochronne zgodnie z PSO. Z kolei art. 17 ust. 11 u.z.z.z. wskazuje, że komunikat GIS ma uwzględniać przepisy rozporządzenia. W zamierzeniu ustawodawcy komunikat GIS ma mieć jedynie charakter techniczny i zawierać reguły instrumentalne kierowane do podmiotów organizacyjnie podległych GIS, jak i personelu medycznego. Uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych adresowanego do jednostki ma być wyłącznie unormowane rozporządzeniem. W rzeczywistości jednak komunikat GIS wywiera równocześnie skutek w sferze kształtowania praw jednostki. Taka dwutorowość nie jest dopuszczalna na poziomie komunikatu. Powinna wystąpić na poziomie rozporządzenia, będącego podstawą dla GIS do sformułowania reguł instrumentalnych, jak i doprecyzowania obowiązku ciążącego na jednostce. Zestawienie związkowe przepisów będących przedmiotem kontroli pozwalało zatem na taką rekonstrukcję normy, aby Trybunał wydał wyrok zakresowy, albowiem niekonstytucyjność uwidacznia się dopiero przy łącznym ujęciu tych przepisów.

Trybunał również, odwołując się do szeregu wartości demokratycznego państwa prawnego, wynikających z art. 2 Konstytucji, zwłaszcza zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, jak i wymogu ustawowej formy ograniczenia wynikającego z art. 31 ust. 3 Konstytucji, wskazał, że intensywność ingerencji w prawo podmiotowe musi być kontrolowalna przez obywatela, tj. wynikać z prawa powszechnie obowiązującego. Poddanie jednostki obowiązkowi szczepień ochronnych, czy też - w realiach niniejszej sprawy - ponoszenie odpowiedzialności za jego niezrealizowanie przez osobę, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią, stanowi istotną ingerencję w prawa podmiotowe (art. 47 Konstytucji). W wypadku niezrealizowania ciążącego na jednostce obowiązku musi ona liczyć się z poważnymi konsekwencjami. Z tego względu musi być w stanie precyzyjnie ustalić treść ciążącego na niej obowiązku. Sytuacja, gdy jego treść jest współkształtowana komunikatem GIS, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji), jest niedopuszczalna. W rezultacie - termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być - w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa - wskazane w PSO na dany rok, jednakże komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy.

Wskazano także, że stwierdzenie przez Trybunał zakresowej niezgodności art. 17 ust. 11 u.z.z.z. w zw. z § 5 rozporządzenia z 2011 r. z art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 87 Konstytucji powoduje konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej.

Mając przy tym świadomość, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej, Trybunał zasugerował dostosowanie stanu prawnego w pierwszej kolejności poprzez zmianę rozporządzenia. Minister właściwy do spraw zdrowia może bowiem rozważyć określenie, w drodze rozporządzenia wydawanego na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z., terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w szczególności czy takie rozwiązanie mieści się w zakresie spraw przekazanych do uregulowania w art. 17 ust. 10 pkt 2 u.z.z.z., tj. określenia wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Powinno to umożliwić osiągnięcie efektu dwutorowej spójności normatywnej. Po pierwsze, w sposób konstytucyjnie dopuszczalny, w drodze rozporządzenia, w pełni sprecyzowany zostałby ustawowy obowiązek szczepień ochronnych ciążący na jednostce, która mogłaby ponosić odpowiedzialność w wypadku braku jego realizacji. Po drugie, PSO na dany rok, wydawany przez GIS w formie komunikatu, miałby wtedy czysto techniczny charakter. Minister Zdrowia może rozważyć ponadto sugestię, aby określić termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w formie załącznika do rozporządzenia.

Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został wykonany powołanym wyżej rozporządzeniem z 27 września 2023 r.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie ma obowiązek uwzględnienia z urzędu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane zaskarżone orzeczenie. Przypomnienia wymaga, że Trybunał w powołanym wyżej wyroku stwierdził, że przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP.

Wymaga w tym miejscu wyjaśnienia, że przepis art. 190 Konstytucji RP dotyczy wszystkich wyroków Trybunału Konstytucyjnego, bez względu na ich rodzaj i charakter. Przepis ten w ust. 1 stanowi, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Z powołanego przepisu wynika, że każdy podmiot, w tym każdy organ władzy publicznej, w sytuacji w której jest zobowiązany rozstrzygać jakikolwiek spór lub problem konstytucyjny wcześniej przesądzony przez Trybunał Konstytucyjny jest obligowany uwzględnić jego stanowisko. Dotyczy to każdego z typów wyroków trybunalskich bez względu na ich doktrynalny podział. Judykatura dostarcza wielu przykładów stosowania wyroków Trybunału Konstytucyjnego o różnym charakterze, także zakresowych, bez konieczności oczekiwania na ich wykonanie przez ustawodawcę (por. np. orzecznictwo sądowoadministracyjne do wyroku TK z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 dotyczącego możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, publ.: OTK-A 2014/9/104).

W świetle powyższego uznać należy, że wyrok TK z 9 maja 2023 r. o sygn. akt SK 81/19 jest o tyle prawnie relewantny w kontrolowanej sprawie, że w dacie orzekania przez organy stosowne przepisy u.z.z.z. i rozporządzenia z 2011 r. wskazane zakresowo w ww. wyroku TK nie pozostawały już w obrocie prawnym. Zasadne zatem okazały się zarzuty naruszenia prawa materialnego opierające się na twierdzeniu o braku wymagalności obowiązku niepieniężnego.

Należy w tym miejscu przypomnieć, że jako podstawę prawną dotyczącą egzekwowanego obowiązku szczepień ochronnych małoletniej J. R., określoną w wystawionym wobec skarżącej jako zobowiązanego w dniu 8 grudnia 2022 r. tytule wykonawczym nr [...], stanowiły przepisy art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 u.z.z.z. oraz rozporządzenie z 2011 r. Wobec więc tego, że przepisy będące podstawą wydanych w sprawie rozstrzygnięć uznane zostały za niezgodne z Konstytucją, za niewymagalny na gruncie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. należało uznać określony na podstawie PSO ogłaszanego komunikatem GIS indywidualny ciążący na skarżącej obowiązek zaszczepienia jej córki.

Uchylenie obu postanowień organów umożliwiały zarzuty naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 ilt. b) w zw. art. 17 ust. 11 u.z.z.z. poprzez bezpodstawne uznanie, że przepisy te powodują, że obowiązek przeprowadzenia szczepień małoletnich dzieci jest wymagalny i możliwe jest prowadzenie egzekucji w celu przymuszenia skarżącej do wykonania tego obowiązku w sytuacji, w której kwestie takie jak termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia w drodze rozporządzenia, są niezgodne z art. 87 Konstytucji RP.

Skarżąca trafnie zakwestionowała możliwość prowadzenia egzekucji podważając prawidłowość tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2023r., sygn. akt II GSK 1709/23, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie, tj. 8 grudnia 2022 r., nie obowiązywało nowe rozporządzenie z 27 września 2023 r., które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r. W ocenie Sądu, stanowisko organów Inspekcji Sanitarnej odwołujące się do treści aktualnie obowiązującego rozporządzenia z 2023r., które bez odesłania do komunikatu GIS, regulują schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży (zał. nr 1), de facto zmierza do konwalidacji uchybień opisanych wyżej i jest niezasadne. To bowiem przepisy rozporządzenia z 2011 r., stosowane w związku z przepisami u.z.z.z., a odsyłające do komunikatu GIS, stanowiły podstawę prawną określonego w sprawie obowiązku niepieniężnego – poddania szczepieniu małoletnią J. R.. Wskazana natomiast przez Trybunał Konstytucyjny konieczność zapewnienia ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych nie może stanowić uzasadnienia dla dalszego stosowania zakwestionowanych przepisów po upływie terminu odroczenia utraty przez nie mocy obowiązującej.

Uwzględniając zmianę stanu prawnego, jako konieczne jawi się więc uaktualnienie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów strony w aspekcie wymagalności obowiązku poddania dziecka w określonym terminie konkretnym obowiązkowym szczepieniom ochronnym, ujętym w schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji powinien ocenić, czy i jaki w nowym stanie prawnym wyznaczony został termin maksymalny wykonania obowiązku zaszczepienia i jakich szczepień dotyczy. Zobowiązany będzie także uwzględnić zmiany prawne, do jakich doszło. Jakkolwiek Trybunał Konstytucyjny zakwestionował przepisy dotyczące Programu Szczepień Ochronnych ogłaszanego w formie komunikatu GIS, to zarazem potwierdził istniejący z mocy prawa obowiązek tych szczepień.

Sąd podkreśla, że powołane przez WPWIS przepisy rozporządzenia z 2023 r. nie miały zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż – jak Sąd już wyżej wyjaśnił, - weszły w życie 1 października 2023 r., odpowiednio na podstawie § 21 rozporządzenia z 2023 r. oraz art. 23 pkt 3 w zw. z art. 5 pkt 1 lit. b tiret drugie ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 1938). Postępowanie egzekucyjne, w ramach którego wydano kwestionowane postanowienia, zostało zaś wszczęte na wniosek wierzyciela, na podstawie wystawionego przezeń 8 grudnia 2022 r. tytułu wykonawczego, w którym to jako materialnoprawną podstawę obowiązku zaszczepienia córki skarżącej wskazano przepisy rozporządzenia z 2011r. Oznacza to, że kwestionowane przez skarżącą przepisy rozporządzenia z 2023 r. nie miały zastosowania przy wydawaniu kwestionowanych postanowień, bez względu powołanie ich (wadliwe) przez organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W stanie faktycznym i prawnym sprawy nie ma zatem podstaw do badania, czy przepisy rozporządzenia z 2023 r. naruszono.

Sąd równocześnie pragnie wyjaśnić, że jak wynika z art. 17 u.z.z.z. to lekarz sprawujący podstawową opiekę zdrowotną realizuje obowiązkowe szczepienia ochronne wobec małoletnich i to od jego decyzji zależy, czy przeprowadzić szczepienia, czy – w razie wątpliwości co do stanu zdrowia dziecka – skierować je do konsultacji specjalistycznej. Jedynie w wyniku tego rodzaju badania, na gruncie art. 17 ust. 2 i 5 u.z.z.z., lekarz podstawowej opieki zdrowotnej upoważniony jest do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego wraz ze skierowaniem osoby objętej obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Stwierdzenie przeciwwskazania do przeprowadzenia danego obowiązkowego szczepienia ochronnego stanowi podstawę do odroczenia wykonania szczepienia, a w konsekwencji stanowi podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Zważywszy na stwierdzone wyżej uchybienia natury procesowej i materialnej Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. orzekł jak w pkt I. sentencji.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania Sąd w pkt II. sentencji wyroku podjął na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.