Postanowienie NSA, sygn. akt III OZ 516/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184, 197
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Spółka akcyjna z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2024 r., sygn. akt VIII SA/Wa 617/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 31 maja 2024 r., znak: DI-KKW.401.143.2023 w sprawie ze skargi [...] Spółka akcyjna z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 31 maja 2024 r., znak: DI-KKW.401.143.2023 w przedmiocie wymierzenia opłaty podwyższonej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

W skardze, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej także jako: "organ", "GIOŚ") z dnia 31 maja 2024 r. znak: DI-KKW.401.143.2023 w przedmiocie wymierzenia opłaty podwyższonej, Zakład [...] Spółka akcyjna (dalej także jako: "skarżący", "strona", "wnioskodawca", "zakład"), działający przez profesjonalnego pełnomocnika, zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji, bez uprzedniego przeprowadzenia postępowania sądowego, mogłoby przyczynić się do niepowetowanej straty budżetu zakładu, a tym samym może mieć wpływ na płynność działania i funkcjonowania. Dalej podniósł, iż jest to miejsce pracy wielu osób. [...], tym samym zachowanie płynności finansowej oraz produkcyjnej niewątpliwie leży w interesie wielu podmiotów. Pochopne wykonanie rozstrzygnięcia organu administracji mogłoby doprowadzić do zaburzenia tej płynności i zwolnień pracowników zakładu.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 września 2024 r., sygn. akt VIII SA/Wa 617/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 31 maja 2024 r. znak: DI-KKW.401.143.2023 w przedmiocie wymierzenia opłaty podwyższonej.

W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że skarżący nie wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia w czasie trwania postępowania sądowoadministracyjnego znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Pełnomocnik skarżącego ograniczył się do stwierdzenia, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby przyczynić się do niepowetowanej straty budżetu zakładu a tym samym może mieć wpływ na płynność działania i funkcjonowania zakładu. Skarżący wskazał też, że zakład to miejsce pracy wielu osób, jeden z większych pracodawców w regionie, tym samym zachowanie płynności finansowej oraz produkcyjnej niewątpliwie leży w interesie wielu podmiotów.

W ocenie Sądu stanowisko skarżącego przedstawione we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zostało poparte jakimkolwiek materiałem źródłowym (dokumentami), który pozwoliłby na zobrazowanie jego aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej). Oczywistym jest, że wykonanie zaskarżonej decyzji może wywołać konsekwencje finansowe dla zakładu, jednak nie musi to być równoznaczne z powstaniem trudnych do odwrócenia skutków, czy wyrządzeniem znacznej szkody. Pełnomocnik skarżącego nie powiązał skutków wykonania zaskarżonej decyzji z konkretnymi zmianami w sferze majątkowej swojego mocodawcy. Nie podał żadnych danych obrazujących jego aktualną sytuację finansową przy jednoczesnym wskazaniu, jak zmieniłaby się ona po wykonaniu decyzji. W aktach sprawy nie ma żadnych i dokumentów, potwierdzających wniosek skarżącego. Nie ma zatem możliwości stwierdzenia, czy w istocie zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody w związku z wydaniem decyzji wymierzenia opłaty podwyższonej.

Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. i w związku z tym wnosząc o zmianę postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania, a z ostrożności procesowej o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu przedmiotowego zażalenia skarżący wskazał, że Spółka mierzy się obecnie z bardzo trudną sytuacją finansową wywołaną przez czynniki niezależne od niej. Wojna w Ukrainie, kryzys ekonomiczny oraz krajowe regulacje (np. wzrost płacy minimalnej) niewątpliwie wpłynęły na wyniki finansowe Spółki. Wpłata wymierzonej opłaty podwyższonej nadszarpnie i tak niezadowalającą już kondycję finansową. Wszelkie działania o charakterze restrukturyzacyjnym oraz wewnętrzne strategie mają na celu zadbać o bilans działania Spółki. Dalej, Spółka w ubiegłym roku kalendarzowym poniosła stratę w wysokości [...] zł (słownie: [...]). Jest to strata większa o[...]% w porównaniu do 2022 r. Dalsze funkcjonowanie Spółki możliwe jest wyłącznie dzięki zyskom, które Spółka uzyskiwała w okresie przed wybuchem pandemii COVID-19 oraz wojny w Ukrainie. Nadto Spółka na ten moment ma możliwość kontynuowania działalności, pomimo strat z ubiegłych lat. Jest wolą Spółki zachowanie płynności finansowej i utrzymanie zatrudnienia na dotychczasowym poziomie, tak aby zachować dotychczasowy rozmiar działalności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, tym samym podlegało oddaleniu.

Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z dnia 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935: dalej jako: "p.p.s.a."), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12, CBOSA). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia: "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2540/13, CBOSA). Samo powołanie się przez skarżącego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu spoczywa przy tym na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2024 r., sygn. akt II FZ 234/24, CBOSA).

Co więcej, przytoczone w zażaleniu argumenty przemawiające, w ocenie skarżącego, za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, nie mogą uzasadniać uwzględnienia takiego zażalenia, nawet przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., w przypadku, gdy Sądowi pierwszej instancji nie można zarzucić naruszenia prawa. Zażalenie nie jest bowiem środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zażalenie jest jednym z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie prawidłowości działania Sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sądu Wojewódzkiego. Przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby stanowić uzasadniony zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego oraz doprowadzić do niedopuszczalnej sytuacji, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym kompletny z punktu widzenia wymogów formalnych wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (por. postanowienia NSA z dnia: 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OZ 375/09, LEX nr 533096; 29 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1240/11, LEX nr 1070518). Podanie zatem przez skarżącego dopiero na etapie zażalenia okoliczności na poparcie swojego stanowiska, nie mogło odnieść zamierzonego skutku.

Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Niezależnie od powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela argumentacji zawartej w przedmiotowym zażaleniu skarżącego, bowiem z dołączonego do akt sprawy sprawozdania niezależnego biegłego rewidenta z badania rocznego sprawozdania finansowego Spółki za rok obrotowy od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. wprost wynika, że wprawdzie kapitał podstawowy (akcyjny) wynosi [...] zł i stanowi 100% kapitału [...], jednak już kapitał zapasowy Spółki wynosi [...] zł. Przypomnieć należy, że zaskarżoną decyzją GIOŚ wymierzył opłatę podwyższoną w kwocie 524 161 zł. Dalej, od dnia 25 listopada 2021 r. jednym akcjonariuszem Spółki jest [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] (dalej także jako: "Spółka matka"), która udzieliła Spółce w 2021 r. pożyczkę w kwocie [...] zł. Sytuacja finansowa nie jest obarczona ryzykiem utraty wobec czego Spółka nie korzysta z żadnych zabezpieczeń transakcyjnych, zaś przedmiotowa pożyczka nie rodzi ryzyka finansowego w postaci znaczącej zmiany oprocentowania, bowiem została udzielona przez Spółkę matkę. Nie uszło uwadze Sądu, że główne instrumenty finansowe Spółki to środki pieniężne pochodzące w 100% z tytułu wykonywania usług przerobu i składowania mrożonek dla Spółki matki.

Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że w złożonym przez siebie wniosku skarżący nie przedstawił ani nie udokumentował okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jego stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Słusznie zatem uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.