Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 549/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1412
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2003 nr 169 poz 1650
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i  higieny pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant referent stażysta Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2017 r. sprawy ze skargi W.J. – M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych obowiązków I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej W.J. – M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z [...] grudnia 2016 r. nr [...], nakazał W.J. – M., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą: "A" W.J.-M., ul. [...], wykonanie w terminie do 30 maja 2017 r. następujących obowiązków:

1. Zapewnić zatrudnionym pracownikom warunki do higienicznego spożywania posiłków, poprzez wyposażenie aneksu higieniczno-sanitarnego w zlewozmywak i umywalkę do mycia rąk.

2. W kabinie ustępowej zapewnić wejściowe pomieszczenie izolujące, wyposażone w umywalkę do mycia rąk z dopływem ciepłej i zimnej wody.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w wyniku kontroli przeprowadzonej [...] października 2016 r. w Salonie "A" stwierdzono następujące nieprawidłowości:

a)brak warunków do higienicznego spożywania posiłków w aneksie higieniczno- sanitarnym, tj.: brak umywalki do mycia rąk oraz zlewozmywaka dwukomorowego;

b) brak wejściowego pomieszczenia izolującego, prowadzącego do kabiny ustępowej, wyposażonego w umywalkę do mycia rąk z dopływem ciepłej i zimnej wody.

Organ wykazał, iż powyższe nieprawidłowości naruszają przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650 ze zm., dalej: rozp. MPiPS), tj.:

- § 111 ust. 1, który stanowi, że pracodawca jest zobowiązany zapewnić pracownikom pomieszczenia i urządzenia higieniczno-sanitarne, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych pracowników, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków w jakich ta praca jest wykonywana; (

- § 3 ust. 2 rozdziału 1 załącznika nr 3, który stanowi, że pracodawca zatrudniający do dwudziestu pracowników powinien zapewnić im (...) warunki (...) do higienicznego spożywania posiłków, a jeżeli w zakładzie pracy takiego pracodawcy nie występują czynniki szkodliwe dla zdrowia i prace brudzące lub nie występują szczególne wymagania sanitarne, miejsca do spożywania posiłków, przechowywania odzieży oraz umywalki mogą znajdować się w jednym pomieszczeniu;

- § 34 ust. 2 rozdziału 5 załącznika nr 3, który stanowi, że jadalnia powinna być wyposażona w umywalki w ilości nie mniejszej niż jedna umywalka na dwadzieścia miejsc siedzących w jadalni, lecz nie mniej niż jedna umywalka. Przy każdej umywalce powinny znajdować się ręczniki jednorazowe lub powinna być zainstalowana suszarka do rąk;

- § 34 ust. 3 rozdziału 5 załącznika nr 3, który stanowi, że w jadalni powinny być zainstalowane (...) zlewozmywaki dwukomorowe w ilości jeden zlewozmywak na dwadzieścia miejsc w jadalni, ale nie mniej niż jeden zlewozmywak;

- § 26 ust. 2 rozdziału 4 załącznika nr 3, który stanowi, że ustęp powinien mieć wejściowe pomieszczenie izolujące wyposażone w umywalki z dopływem ciepłej i zimnej wody w ilości co najmniej jedna umywalka na trzy miski ustępowe lub pisuary, lecz nie mniej niż jedna umywalka;

- § 26 ust. 3 rozdziału 4 załącznika nr 3, który stanowi, że drzwi prowadzące do pomieszczenia izolującego oraz drzwi łączące je z dalszą częścią ustępu powinny zamykać się samoczynnie.

Ponadto przywołano art. 18 ustawy z dnia 23 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r., poz. 584 ze zm.), zgodnie z którym przedsiębiorca jest obowiązany spełniać określone przepisami prawa warunki wykonywania działalności gospodarczej, w szczególności dotyczące ochrony przed zagrożeniem życia, zdrowia ludzkiego i moralności publicznej, a także ochrony środowiska.

Dalej w uzasadnieniu Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny podniósł, iż powyższy stan nie zapewnia higienicznych warunków korzystania z obiektu. Klient korzystający z usług w gabinecie kosmetycznym ma prawo do bezpiecznej usługi, czyli między innymi do tego, by usługodawca zapewnił mu warunki chroniące go przed zakażeniami i chorobami zakaźnymi. Dlatego też pracodawca jest zobowiązany zapewnić pracownikom wykonującym usługi kosmetyczne pomieszczenia i urządzenia higieniczno-sanitarne, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych pracowników, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków w jakich ta praca jest wykonywana. Stąd też istotną kwestią jest, by pomieszczenia higieniczno-sanitarne (ustęp) posiadało wejściowe pomieszczenie izolujące, wyposażone w umywalkę do mycia rąk z dopływem ciepłej i zimnej wody.

Organ wywiódł także, iż obowiązkiem przedsiębiorcy jest spełniać określone przepisami prawa warunki wykonywania działalności gospodarczej, w szczególności dotyczące ochrony przed zagrożeniem życia, zdrowia ludzkiego i moralności publicznej, a także ochrony środowiska. Osoby pracujące w zakładzie kosmetycznym są narażone na działanie szkodliwych czynników biologicznych (bakterii, grzybów). Ponadto w zakładach tych stosowane są substancje chemiczne, które mogą ujemnie wpływać na zdrowie pracowników. Substancje i preparaty chemiczne stanowiące zagrożenia dla zdrowia występują m.in. w produktach biobójczych i kosmetykach. Tym samym warunki pracy w pomieszczeniu zakładu kosmetycznego, związane są z narażeniem na działanie czynników szkodliwych, zatem pracownicy takich zakładów powinni spożywać posiłki i przygotowywać napoje w pomieszczeniach odpowiednio wyposażonych w urządzenia zapewniające ich higieniczne przygotowanie.

W uzasadnieniu decyzji podkreślono także, iż zgodnie z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, pismem z [...] listopada 2016 r., znak: [...], strona została powiadomiona, że ma prawo do czynnego udziału, wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, przeglądu akt sprawy, jak również brania udziału w przeprowadzeniu dowodu. W okresie wskazanym w zawiadomieniu strona nie wypowiedziała się, co do zgromadzonego materiału dowodowego i nie wniosła do sprawy żadnych materiałów dowodowych.

Od powyższej decyzji pismem z [...] stycznia 2017 r., odwołała się W.J.-M.. W uzasadnieniu odwołania strona podała, iż w salonie znajduje się niewielkie pomieszczenie socjalne (ok. 1 na 2 mkw), a środki chemiczne są odpowiednio zabezpieczone. Znajdują się też dwie umywalki (jedna w salonie a druga w toalecie). W salonie zatrudnione są dwie osoby, które pracują po 4 godz. dzienne. Ich zmiany nie nakładają się, a w związku z krótkim czasem pracy kosmetyczki nie spożywają posiłków na terenie salonu. Klientkom również nie podaje się napojów ani przekąsek. Jest to salon kosmetyczny, w którym zabieg trwa średnio 15-20 minut. Jest to miejsce dostosowane do obsługi osób niepełnosprawnych, znajduje się na poziomie "0", nie ma w nim progów. Niestety z uwagi na ściany nośne nie ma też możliwości przebudowania lokalu tak, by spełnić nakazane w decyzji zalecenia.

Wobec powyższego odwołująca poprosiła o zmianę nakazu dostosowania salonu w taki sposób, by było to fizycznie możliwe, jednocześnie podkreślając, iż nie uchyla się od odpowiedzialności, prosi tylko o pomoc w realizacji nakazu, którego nie da się zrobić. Strona informuje także, iż około pół roku temu przeprowadziła kapitalny remont obiektu (koszt ok. 10 tys. zł) i aktualnie nie stać jej na zmianę lokalu, zwłaszcza, że ten dostosowany jest do obsługi klientów niepełnosprawnych. Dodaje, że "zamknięcie salonu to dwie osoby bezrobotne, bez środków do życia oraz brak miejsca, w którym usługi kosmetyczne wykonywane są solidnie z zaangażowaniem oraz indywidualnym podejściem do klienta ",

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z [...] maja 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 4 ust. 1 pkt 2 i pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1412 ze zm., dalej: u.P.I.S.) do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących utrzymania należytego stanu higienicznego nieruchomości, zakładów pracy, instytucji, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej (...) oraz warunków zdrowotnych środowiska pracy, a zwłaszcza zapobiegania powstawaniu chorób zawodowych i innych chorób związanych z warunkami pracy. Zgodnie zaś z art. 27 ust. 1 ww. ustawy w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień.

Organ zaznaczył, że w rozpatrywanej sprawie przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w dniu [...] października 2016 r. przeprowadzili kontrolę sanitarną w zakresie przestrzegania warunków higienicznych i zdrowotnych w Salonie "A", prowadzonym przez Salon "A" W.J.-M.. W toku kontroli, jak wynika z protokołu nr [...] z [...] października 2016 r., stwierdzono nieprawidłowości, tj. brak warunków do higienicznego spożywania posiłków w aneksie higieniczno-sanitarnym oraz brak wejściowego pomieszczenia izolującego, wyposażonego w umywalkę do mycia rąk z dopływem ciepłej i zimnej wody.

W związku z tym, iż ww. uchybienia stanowiły naruszenie wymogów higienicznych i zdrowotnych określonych przepisami rozp. MPiPS, wszczęte zostało z urzędu postępowanie administracyjne i decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nakazał W.J.-M., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą: Salon "A" W.J.-M. w terminie do dnia 30 maja 2017r.:

1. Zapewnić zatrudnionym pracownikom warunki do higienicznego spożywania posiłków, poprzez wyposażenie aneksu higieniczno-sanitarnego w zlewozmywak i umywalkę do mycia rąk.

2. W kabinie ustępowej zapewnić wejściowe pomieszczenie izolujące, wyposażone w umywalkę do mycia rąk z dopływem ciepłej i zimnej wody.

W toku prowadzonego postępowania odwoławczego, wobec informacji zawartych w odwołaniu strony, w dniu [...] marca 2017r. przedstawiciele Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, przeprowadzili w obecności A.K. - pracownika upoważnionego do reprezentowania W.J.-M., oględziny pomieszczeń wchodzących w skład ww. Salonu. W wyniku oględzin stwierdzono, iż Salon zlokalizowany jest na parterze budynku usługowo-mieszkalnego. Do Zakładu prowadzi wejście bezpośrednio z terenu przyległego do budynku, wejście bez progu. Drzwi wejściowe umożliwiają wjazd wózka dla osób niepełnosprawnych. Zakład stanowi wydzielony zespół pomieszczeń, w skład którego wchodzą: 2 pomieszczenia, w których świadczone są usługi kosmetyczne, pomieszczenie higieniczno-sanitarne oraz wydzielone miejsce socjalne. Podłoga wszystkich pomieszczeń znajduje się na jednym poziomie, nie ma progów pomiędzy pomieszczeniami. Dodatkowo obok pomieszczenia sanitarno-higienicznego znajduje się niewielkie pomieszczenie służące do przechowywania sprzętu porządkowego. Pomieszczenie higieniczno-sanitarne stanowi kabina ustępowa z umywalką, z dostępem do ciepłej i zimnej wody, do której prowadzi wejście z wydzielonego miejsca socjalnego. Pomieszczenie sanitarno-higieniczne wyposażone jest w wentylację mechaniczną. Pomieszczenie nie jest dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych. W wydzielonym miejscu socjalnym, zlokalizowanym w przejściu do pomieszczenia higieniczno-sanitarnego znajduje się stolik oraz miejsce do siedzenia.

Na podstawie wyjaśnień A.K. oraz okazanych do wglądu dokumentów ustalono, iż w Zakładzie zatrudnia się 2 osoby na umowę o pracę, tj. M.L. i A.K.. Jak wynika z przekazanych do wglądu umów o pracę ww. osoby zatrudnione są na 1/2 etatu.

W świetle zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego, w opinii Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, zaskarżona decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, została wydana zgodnie z prawem. Organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i dokonał właściwej interpretacji przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Decyzja zawiera uzasadnienie odpowiadające wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., w którym wyjaśnione zostały podstawy i powody podjętego rozstrzygnięcia,

Organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy rozp. MPiPS, bowiem jak wynika z akt sprawy w Salonie "A" zatrudnionych jest dwóch pracowników na umowę o pracę. Bezsporne jest więc, iż Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny prawidłowo w decyzji odniósł się do § 111 ust. 1 ww. rozporządzenia MPiPS, który stanowi, że pracodawca jest zobowiązany zapewnić pracownikom pomieszczenia i urządzenia higieniczno-sanitarne, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych pracowników, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków w jakich ta praca jest wykonywana. Ponadto w sposób właściwy przywołał art. 18 ustawy z dnia 23 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej, zgodnie z którym przedsiębiorca jest obowiązany spełniać określone przepisami prawa warunki wykonywania działalności gospodarczej. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż biorąc pod uwagę specyfikę prowadzonej w kontrolowanym podmiocie działalności, zapewnienie prawidłowych warunków higieniczno-sanitarnych ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa świadczonych usług.

Organ odwoławczy wskazał, że wymagania dla pomieszczeń i urządzeń higienicznosanitarnych określone są w załączniku nr 3 do ww. rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. W myśl § 3 ust. 2 rozdziału 1 załącznika nr 3 do tego rozporządzenia pracodawca, zatrudniający do dwudziestu pracowników powinien zapewnić im (...) warunki (...) do higienicznego spożywania posiłków, a jeżeli w zakładzie pracy takiego pracodawcy nie występują czynniki szkodliwe dla zdrowia i prace brudzące lub nie występują szczególne wymagania sanitarne, miejsca do spożywania posiłków, przechowywania odzieży oraz umywalki mogą znajdować się w jednym pomieszczeniu. Mając na uwadze, iż osoby pracujące w zakładzie kosmetycznym narażone są na działanie szkodliwych czynników biologicznych, pracodawca zobowiązany jest do zapewnienia pracownikom pomieszczenia do spożywania posiłków, zwanego "jadalnią". Obowiązek ten dotyczy pracodawcy zatrudniającego powyżej dwudziestu pracowników na jednej zmianie, a także pracodawcy zatrudniającego dwudziestu i mniej pracowników, jeżeli narażeni są na kontakt ze szkodliwymi środkami chemicznymi lub promieniotwórczymi, materiałami biologicznie zakaźnymi albo przy pracach szczególnie brudzących, co wynika z § 29 rozdziału 5 załącznika nr 3 cytowanego wyżej rozporządzenia. Przepisy precyzują też w jaki sposób jadalnia powinna być zorganizowana i jakie wymogi powinna spełniać. § 34 ust. 2 i 3 rozdziału 5 załącznika nr 3 ww. rozporządzenia wskazuje m.in., iż jadalnia powinna być wyposażona w umywalkę i zlewozmywak.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż w Salonie "A" znajduje się jedynie wydzielone miejsce socjalne, w którym zapewniono stolik i miejsca do siedzenia. Zważywszy zatem na wymagania w zakresie właściwego zapewnienia pracownikom pomieszczenia do spożywania posiłków, wynikające z cytowanych wyżej przepisów, w ww. Salonie nie są one spełnione, co organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, a następnie dokonał właściwej interpretacji przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.

W odniesieniu do kwestii braku wejściowego pomieszczenia izolującego, prowadzącego do kabiny ustępowej i wyposażonego w umywalkę do mycia rąk z dopływem ciepłej i zimnej wody, zagadnienie to regulują z kolei przepisy rozdziału 4 załącznika nr 3 ww. rozporządzenia. W § 26 ust. 2 rozdziału 4 załącznika nr 3 określono, że ustęp powinien mieć wejściowe pomieszczenie izolujące wyposażone w umywalki z dopływem ciepłej i zimnej wody w ilości co najmniej jedna umywalka na trzy miski ustępowe lub pisuary, lecz nie mniej niż jedna umywalka. Z kolei § 26 ust. 3 rozdziału 4 załącznika nr 3 stanowi, że drzwi prowadzące do pomieszczenia izolującego oraz drzwi łączące je z dalszą częścią ustępu powinny zamykać się samoczynnie.

Akta sprawy wskazują, iż w Salonie "A" znajduje się kabina ustępowa bez przedsionka z umywalką do mycia rąk, z doprowadzoną ciepła i zimną wodą. Zatem i w tym zakresie organ odwoławczy uznał, iż organ pierwszej instancji dokonał poprawnej interpretacji obowiązujących przepisów prawa.

Odnosząc się natomiast do informacji strony zawartych w odwołaniu organ II instancji wskazał, że strona, reprezentowana podczas kontroli przez osobę upoważnioną, tj. A.K., nie kwestionowała opisanych w protokole kontroli z [...] października 2016 r. ustaleń w zakresie stanu faktycznego obiektu i nie wniosła do protokołu uwag i zastrzeżeń. W protokole znajduje się natomiast zapis, iż ustalono termin wykonania zaleceń dotyczących zapewnienia zatrudnionym pracownikom warunków do higienicznego spożywania posiłków w aneksie higienicznosanitarnym oraz wejściowego pomieszczenia izolującego, wyposażonego w umywalkę do mycia rąk z dopływem ciepłej i zimnej wody na dzień 30 maja 2017r. Ponadto Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a. pismem z dnia [...] listopada 2016 r., znak: [...], powiadomił stronę o prawie do czynnego udziału, wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, przeglądu akt sprawy, jak również o możliwości brania udziału w przeprowadzeniu dowodu. W okresie wskazanym w zawiadomieniu strona nie wypowiedziała się, co do zgromadzonego materiału dowodowego i nie wniosła do sprawy żadnych materiałów dowodowych.

Organ odwoławczy nie zgodził się z odwołującą, iż Zakład dostosowany jest do potrzeb osób niepełnosprawnych, co mogłoby ewentualnie mieć znaczenie dla zasadności nałożenia na stronę obowiązku zapewnienia wejściowego pomieszczenia izolującego w kabinie ustępowej. Jak wykazały oględziny pomieszczeń Zakładu, przeprowadzone przez przedstawicieli Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił, iż obiekt nie jest przystosowany dla osób niepełnosprawnych. Lokalizacja Zakładu na parterze budynku usługowo-mieszkalnego jak najbardziej umożliwia korzystanie z Salonu osobom niepełnosprawnym, jednak pomieszczenie higienicznosanitarne nie spełnia wymagań określonych w przepisach dla tego typu pomieszczeń.

Z kolei w odniesieniu do argumentu strony, iż zatrudnione osoby pracują po 4 godziny dziennie, w tej kwestii Okręgowy Inspektorat Pracy w swoim stanowisku z dnia [...] kwietnia 2017 r. , znak: [...] stwierdził, iż w przepisach nie jest wskazane ile godzin powinna świadczyć pracę zatrudniona osoba, aby pracodawca miał obowiązek zapewnić osobne pomieszczenia do spożywania posiłków. Nie jest również wskazane w przepisie, że ma to być stałe stanowisko pracy, zatem należy domniemać, że każda praca w narażeniu na zagrożenia biologiczne stawia pracodawcy wymóg zapewnienia bezpiecznych warunków spożywania posiłków i napojów w wydzielonych pomieszczeniach.

Nie budzi zatem wątpliwości, iż wobec stwierdzonych nieprawidłowości w Salonie "A" oraz w świetle obowiązujących przepisów, obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie pracownikom pomieszczeń i urządzeń higieniczno-sanitarnych, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych pracowników, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków w jakich ta praca jest wykonywana.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi W.J. – M., złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

- przepisu prawa materialnego poprzez błędną wykładnię tj. § 111 ust. 1 rozp. MPiPS, polegającą na nieuwzględnieniu dostosowania obowiązków pracodawcy do liczby zatrudnionych pracowników, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków w jakich ta praca jest wykonywana w zakresie zapewnienia pracownikom pomieszczeń i urządzeń sanitarnych;

- przepisu prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 34 ust. 2 i 3 rozdziału 5 załącznika nr 3 do rozp. MPiPS, stanowiącego podstawę prawną do wydania decyzji w pierwszej instancji, polegające na przyjęciu, że pracodawca powinien zapewnić pracownikom jadalnię nawet w sytuacji, gdy pracownicy nie spożywają posiłków w czasie pracy;

- przepisów postepowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy) tj. art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a., przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie z nim zbyt ogólnych stwierdzeń a także przez zawarcie w nim dodatkowych nakazów wykraczających poza sformułowania wskazane w decyzji organu pierwszej instancji, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz sporządzenia uzasadnienia niezgodnie z wymaganiami wynikającymi z art. 107 § 3 K.p.a.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Odpowiadając na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, lecz z innych przyczyn niż zostały w niej wskazane.

Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy jest bezsporny. Wynika z niego, że zakład skarżącej – salon kosmetyczny stanowi wydzielony zespół pomieszczeń, w skład którego wchodzą: 2 pomieszczenia w których świadczone są usługi kosmetyczne, pomieszczenie socjalne, pomieszczenie higieniczno-sanitarne oraz pomieszczenie na sprzęt porządkowy. W pomieszczeniu socjalnym znajduje się stolik oraz miejsce do siedzenia, natomiast w pomieszczeniu higieniczno-sanitarnym znajduje się muszla klozetowa oraz umywalka z dostępem do ciepłej i zimnej wody.

Spór w sprawie dotyczy natomiast zasadności nałożenia na skarżącą obowiązków polegających na wyposażeniu pomieszczenia socjalnego w zlewozmywak i umywalkę do mycia rąk oraz zapewnienia w kabinie ustępowej wejściowego pomieszczenia izolującego, wyposażonego w umywalkę do mycia rąk z dopływem ciepłej i zimnej wody.

W sprawie zastosowanie znalazły ogólne przepisy kompetencyjne tj. art. 27 ust. 1 u.P.I.S. oraz przepisy rozp. MPiPS. Zgodnie z treścią art. 27 ust. 1 u.P.I.S., w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień. Zgodnie z treścią § 111 ust. 1 rozp. MPiPS, pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom pomieszczenia i urządzenia higienicznosanitarne, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych pracowników, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków, w jakich ta praca jest wykonywana.

Wymagania dla pomieszczeń i urządzeń higienicznosanitarnych określone są w załączniku nr 3 do rozp. MPiPS. Zgodnie z § 3 ust. 2 załącznika nr 3, pracodawca zatrudniający do dwudziestu pracowników powinien zapewnić im co najmniej ustępy i umywalki, a także warunki do higienicznego przechowywania odzieży własnej (domowej), roboczej i ochronnej oraz do higienicznego spożywania posiłków. Jeżeli w zakładzie pracy takiego pracodawcy nie występują czynniki szkodliwe dla zdrowia i prace brudzące lub nie występują szczególne wymagania sanitarne, miejsca do spożywania posiłków, przechowywania odzieży oraz umywalki mogą znajdować się w jednym pomieszczeniu.

Organ odwoławczy stwierdził, że osoby pracujące w zakładzie kosmetycznym narażone są na działanie szkodliwych czynników biologicznych i wobec tego pracodawca zobowiązany jest do zapewnienia pracownikom pomieszczeń do spożywania posiłków, zwanego "jadalnią". Obowiązek ten - jak słusznie doprecyzował organ odwoławczy - wynika z treści § 29 rozdziału 5 załącznika nr 3 do rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że pracodawca zatrudniający powyżej dwudziestu pracowników na jednej zmianie powinien zapewnić pracownikom pomieszczenie do spożywania posiłków, zwane dalej "jadalnią". Obowiązek określony w ust. 1 dotyczy również pracodawców zatrudniających dwudziestu i mniej pracowników, jeżeli narażeni są na kontakt ze szkodliwymi środkami chemicznymi lub promieniotwórczymi, materiałami biologicznie zakaźnymi albo przy pracach szczególnie brudzących. Niewątpliwie pracownice zatrudnione w zakładzie skarżącej, z uwagi na charakter pracy narażone są na czynniki biologiczne. Zgadzając się ze stanowiskiem skarżącej, że organ odwoławczy nie wyjaśnił dokładnie jakie są to czynniki, to jednak przyjąć należy, że w branży fryzjerskiej i kosmetycznej, pracownicy narażeni są na czynniki biologiczne, takie o których organ wspomniał w odpowiedzi na skargę, czyli wirusy, bakterie, grzyby – co stanowi wiedzę powszechną. Jadalnia powinna być – zgodnie z treścią § 34 rozdziału 5 załącznika nr 3 do rozporządzenia – wyposażona w umywalkę oraz zlewozmywak. Zatem nakaz określony w punkcie 1 decyzji uznać należało za prawidłowy.

Odnosząc się natomiast do stanowiska skarżącej, iż zatrudnia ona dwie osoby na ½ etatu i w związku z tym jej pracownice nie spożywają w czasie pracy posiłków i jako pracodawca nie ma obowiązku dokonywania przerw w pracy, wskazać należy, że cytowane przepisy rozporządzenia wymogu zapewnienia pomieszczenia do spożywania posiłków w pracy, w której występuje narażenie na szkodliwe czynniki biologiczne, nie uzależniają od czasu pracy.

Odnosząc się natomiast do nakazu określonego w punkcie 2 decyzji organu pierwszej instancji, tj. zapewnienia w kabinie ustępowej pomieszczenia izolującego, wyposażonego w umywalkę do mycia rąk z dopływem ciepłej i zimnej wody, po pierwsze wskazać należy, że pomieszczenie higienicznosanitarne w lokalu usługowym może być wykorzystywane zarówno przez pracowników jak i klientów, po drugie zaś - co wynika z protokołu oględzin - pomieszczenie sanitarnohigieniczne w zakładzie skarżącej, nie jest dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje § 26 rozdziału 4 załącznika nr 3 którego ust. 2 stanowi, że ustęp powinien mieć wejściowe pomieszczenie izolujące wyposażone w umywalki z dopływem ciepłej i zimnej wody w ilości co najmniej jedna umywalka na trzy miski ustępowe lub pisuary, lecz nie mniej niż jedna umywalka. Natomiast zgodnie z ust. 3, drzwi prowadzące do pomieszczenia izolującego oraz drzwi łączące je z dalszą częścią ustępu powinny zamykać się samoczynnie. Inaczej jest w przypadku pomieszczeń higienicznosanitarnych dostosowanych do osób niepełnosprawnych. Wówczas dopuszczalne jest aby w jednym pomieszczeniu znajdował się ustęp oraz umywalka. Skoro zatem pomieszczenie higienicznosanitarne skarżącej nie jest przystosowane do osób niepełnosprawnych, prawidłowy byłby nakaz zapewnienia w kabinie ustępowej pomieszczenia izolującego, wyposażonego w umywalkę do mycia rąk z dopływem ciepłej i zimnej wody.

Przechodząc do wyjaśnienia przyczyn uchylenia zaskarżonej decyzji, wskazać należy, że organ odwoławczy akceptując ustalenia poczynione w sprawie przez organ pierwszej instancji a także samodzielnie - w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego - przeprowadzając oględziny zakładu skarżącej, nie wykonał żadnych czynności zmierzających do ustalenia, czy wykonanie obowiązków nałożonych na skarżącą przez organ pierwszej instancji - z przyczyn czysto technicznych (uwzględniając w tym powierzchnię użytkową lokalu skarżącej) - jest możliwe. Kwestia ta, a więc wykonalności decyzji nakładającej obowiązki, była podnoszona przez skarżącą w odwołaniu. Stanowisko skarżącej w tym zakresie nie było jednak przedmiotem rozważań organu odwoławczego. Tymczasem ustalenie możliwości technicznych wykonania decyzji wydanej w trybie art. 27 ust. 1 u.P.I.S., jest niezmiernie istotne, bowiem zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a., niewykonalność decyzji może być także faktyczna i właśnie polegać na braku możliwości technicznych jej wykonania.

W związku z powyższym przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy rozpatrzy i oceni zebrany w sprawie materiał dowodowy biorąc pod uwagę powyższe stanowisko Sądu.

Biorąc pod uwagę powyższe względy, Sąd znalazł podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wobec czego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) – uchylił zaskarżoną decyzję.

Orzeczenie w przedmiocie kosztów uzasadnia art. 200 i art. 205 § 1 ww. ustawy. Koszty te stanowi wpis od skargi (200 zł), uiszczony przez skarżącą.