Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 470/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 148 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 119 pkt 3 w zwz. z art. 120, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 22 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Asesor WSA Anna Dębowska, , po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 11 maja 2023 roku nr 41/2023 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi S. A., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w W. przy ul. [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu i nakazuje wypłacenie powyższej kwoty adwokatowi S. A. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 11 maja 2023 r., numer 41/2023, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r. poz. 775 t.j.) - zwanej dalej "k.p.a.", Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie nr 0095-00000016004/23 z dnia 21 marca 2023 r. wydane przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu nr 0095-2016-000012646 z dnia 11 stycznia 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu nr 0095-2008-000002857 z dnia 29 lutego 2008 r. w sprawie znak 0095-6400-0095-00007099/07 (dotyczy płatności obszarowych za 2007 rok).

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu 15 czerwca 2022 r. M. W. wniósł o wznowienie postępowań za lata 2004 - 2011 w sprawach przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz w sprawach przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania - w tym sprawy o przyznanie płatności obszarowych, opatrzonej znakiem: 0095-6400-0095-00007099/07, zakończonej decyzją ostateczną nr 0095-2016-000012646 z dnia 11 stycznia 2017 r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu nr 0095-2008-000002857 z dnia 29 lutego 2008 r. Wraz z wnioskiem strona złożyła kopię protokołu z przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w [...] [...] Wydział [...] rozprawy z 16 maja 2022 r., kopię protokołu przesłuchania świadka – R. W. z 9 lutego 2016 r. oraz kopie notatki służbowej z 9 lutego 2016 r. sporządzoną na okoliczność przesłuchania świadków – W. W. i R. W. przez pracownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu.

Postanowieniem nr 0095-00000043308/22 z dnia 15 lipca 2022 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu odmówił wznowienia postępowania i wskazał, że strona nie zachowała miesięcznego terminu od dnia dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

W dniu 9 sierpnia 2022 r. strona złożyła zażalenie na ww. postanowienie,

w treści którego zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 145 k.p.a. oraz 148 § 1 k.p.a. i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Postanowieniem nr 119/2022 z dnia 22 listopada 2022 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił zaskarżone postanowienie nr 0095-00000043308/22 z 15 lipca 2022 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu ww. postanowienia Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR zobowiązał organ I instancji do uzupełnienia braku formalnego wniesionego przez stronę wniosku o wznowienie postępowania, poprzez wezwanie do złożenia podpisu na ww. wniosku o wznowienie postępowania, a następnie do podjęcia stosownego merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie wznowienia postępowania. W dniu 21 lutego 2023 r. strona uzupełniła brak formalny wniosku.

Postanowieniem nr 0095-00000016004/23 z 21 marca 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania z urzędu i na wniosek strony z uwagi na uchybienie terminowi wynikającemu z art. 148 § 1 k.p.a.

W dniu 30 marca 2023 r. M. W. wniósł zażalenie na ww. postanowienie, podnosząc, iż nie uchybił terminowi na wniesienie podania o wznowienie postępowania a także zarzucił organowi I instancji, iż w sposób niewystarczający rozparzył materiał dowodowy czym naruszył art. 77 k.p.a. Strona do zażalenia dołączyła kopię pisma - wniosku o wznowienie postępowania za lata 2004-2011 datowanego na 27.11.2019 r.

Po zapoznaniu się z aktami sprawy organ II instancji odnosząc się do przepisów postępowania regulujących postępowanie w trybie wznowienia postępowania oraz wybranego w tym zakresie orzecznictwa sądowoadministracyjnego wskazał, że jednym z warunków formalnych wznowienia postępowania jest wskazanie terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., zgodnie z którym podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Organ II instancji wskazał dalej, że warunkiem formalnym wznowienia postępowania jest również wskazanie podstawy wznowienia. Organ wyjaśnił także, że przesłanki wznowienia postępowania zostały uregulowane w art. 145 § 1 k.p.a. Organ ma za zadanie ustalić, czy zaszła przesłanka wznowieniowa, ale oprócz tego musi także rozważyć czy w wyniku wznowienia postępowania istnieje prawdopodobieństwo, że zostanie wydana nowa decyzja, odmienna od pierwotnej - zgodnie z dyspozycją art. 146 § 2 k.p.a.

Dyrektor ŁOR ARiMR wskazał, że z informacji znanych organowi z urzędu oraz z akt przedmiotowej sprawy wynika, że postępowanie w sprawie nr 0095-6400-0095-00007099/07, której dotyczy wniosek strony o wznowienie postępowania złożony

15 czerwca 2022 r., zostało zakończone decyzją ostateczną Nr 0095-2008-000002857 o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007, wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu w dniu 29 lutego 2008 r., która została doręczona w dniu 11 marca 2008 r. Strona nie odwołała się od ww. decyzji i stała się ona ostateczna. Następnie ww. postępowanie zostało wznowione z urzędu w dniu 23 października 2015 r. W wyniku wznowienia przedmiotowego postępowania 11 stycznia 2017 r. została wydana na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. decyzja, nr 0095-2016-000012646 stwierdzająca wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa (odnosi się do decyzji z dnia 29 lutego 2008 r. nr 0095-2008-000002857), która została doręczona stronie w dniu 30 stycznia 2017. Strona nie odwołała się od ww. decyzji i stała się ona ostateczna.

W ocenie organu odwoławczego zażalenie skarżącego należy uznać za niezasadne. Strona we wniosku o wznowienie postępowania, który wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu 15 czerwca 2022 r., wskazuje, że nową okolicznością, nieznaną w chwili wydania decyzji za lata 2004-2011 w dniu 11 stycznia 2017 r., jest nieprzesłuchanie w charakterze świadka R. W. przez organ ARiMR, ze względu na to iż rzekomo świadek ten nie posiadał miejsca zamieszkania, nie posiada stałego miejsca pobytu i nie ma możliwości jego ustalenia. W dalszej części swojego wniosku M. W. wskazuje, iż w czasie trwania postępowania (09.02.2016 r.) świadek R. W. mieszkał pod tym samym adresem, co W. W.

Organ II instancji wyjaśnił, że informacje zawarte w ww. wniosku zostały wcześniej przedstawione przez M. W. w sporządzonym przez niego piśmie z 16 stycznia 2020 r. w odpowiedzi na doprecyzowanie wniosku o wznowienie postępowania sporządzonego w dniu 27 listopada 2019 r. - wówczas strona jasno wskazała: "(...) Mój syn R. W. mieszka razem z W. W. cały czas (...)", a zatem strona o tej okoliczności powzięła wiedzę już w tej dacie, nie zaś jak wskazuje 16 maja 2022 r. podczas rozprawy przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w [...] [...] Wydział [...]. Z akt sprawy wynika, iż okoliczność nieprzesłuchania R. W. jako ważnego świadka była przez stronę podnoszona przy okazji złożenia w dniu 28 listopada 2019 r., w Biurze Powiatowym ARiMR w Wieluniu, wniosku o wznowienie postępowań w sprawie przyznania płatności bezpośrednich oraz w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za lata 2004-2011. W piśmie sporządzonym 16 stycznia 2020 r., a złożonym w Biurze Powiatowym ARiMR w Wieluniu 17 stycznia 2020 r., będącym odpowiedzią na wezwanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu w przedmiocie doprecyzowania wniosku z 28 listopada 2019 r. o wznowienie postępowań za lata 2004-2011 M. W. pisał: "(...) Obecnie uważam, że rolą organu było dopilnować i wezwać powtórnie R. W. jako ważnego świadka noszącego paliwo na pole z polecenia ojca za usługi. Organ w tej kwestii ograniczył się do sporządzenia notatki, pomijając możliwość wezwania i wyjaśnienia sprawy. Moim zdaniem notatka służbowa jest błędną i fałszywą co potwierdzają świadkowie i R. K. Mój syn R. W. mieszka razem z W. W. cały czas. W roku 2006 pomagał przy prowadzeniu działalności gospodarczej W. W. (...)". W aktach sprawy znajduje się również pismo złożone do Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu w dniu 6 lutego 2020 r., w którym strona podnosi : "(...) Informuje, że w piśmie z dnia 16 stycznia 2020 r. w punkcie III pomyłkowo wpisany został rok 2006 r., a powinno być "W roku 2016 pomagał przy prowadzeniu działalności gospodarczej W. W. (...) ", w dalszej części M. W. wskazuje: "(...) Przedstawiam kolejne nowe okoliczności nieznane w dniu wydania decyzji za lata 2004-2011 i nieznane w dniu dzisiejszym (...)".

Organ II instancji wskazał, że po rozpatrzeniu ww. wniosku i złożonych przez stronę wyjaśnień, postanowieniem z dnia 13 lutego 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił postępowanie w sprawie przyznania M. W. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych znak 0095-6400-0095-00007099/07, zakończonej decyzją ostateczną Nr 0095-2016-000012646 stwierdzającą wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu w dniu 11 stycznia 2017r. Ponadto postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka R. W., uzasadniając to tym, iż R. W. podczas rozprawy przeprowadzonej w dni 13 marca 2018 r. skorzystał z prawa wynikającego z art. 83 k.p.a. i odmówił składania zeznań w związku z powyższym obowiązkiem organu było uszanować to prawo. Postępowanie po wznowieniu z wniosku M. W. zostało zakończone wydaniem w dniu 20 kwietnia 2020 r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu decyzji nr 0095-00000023139/20 o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, doręczonej stronie w dniu 28 kwietnia 2020 r., od której strona złożyła odwołanie do Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego. W piśmie odwoławczym strona zaskarżyła rozstrzygnięcie organu I instancji oraz postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka R. W. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu 29 października 2020 r. wydał decyzję nr 357/2020 na mocy której utrzymał decyzję organu I instancji nr 0095-00000023139/20 z dnia 20 kwietnia 2020 r. oraz zgodził się z organem I instancji, iż brak było podstaw do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka – R. W. W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji wskazał, iż okoliczność noszenia przez R. W. paliwa była znana organowi już na etapie wznowionego postępowania z urzędu postępowania. Fakt ten potwierdzili świadkowie wskazani przez stronę a przesłuchani w 2016 r., co więcej, organ dokonał oceny tej okoliczności i znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji nr 0095-2016-000012646 z dnia 11 stycznia 2017 r. Ponadto oskarżenia pod adresem organu I instancji zawarte w punkcie III pisma z dnia 16 stycznia 2020 r. zostały potraktowane przez Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi jako skarga na działanie pracowników biura powiatowego w Wieluniu.

Podsumowując, Dyrektor ŁOR ARiMR, że w sporządzonym w dniu 14 czerwca 2022 r., wniosku o wznowienie postępowania, M. W. po raz kolejny powołuje się na okoliczność nieprzesłuchania przez organ ARiMR R. W. a w uzasadnieniu zażalenia na postanowienie nr 0095-00000043308/22 z 15 lipca 2022 r. wydanego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu o odmowie wznowienia postępowania z dnia 9 sierpnia 2022 r. strona ponownie podnosi: "(...) Mój syn R. W. jest ważnym świadkiem, albowiem przynosił on paliwo na pole za wykonane usługi na moje polecenie. Świadek R. W. nie został przesłuchany w prowadzonym postępowaniu przez organ I instancji, ponieważ przesłuchiwana w sprawie świadek W. W. (jego matka a moja była żona) przekazała organowi błędną informację, że nasz syn R. W. nie posiada stałego miejsca pobytu i nie mam możliwości jego ustalenia oraz nie wie ona, gdzie przebywa aktualnie syn. Tymczasem, w lutym 2016 roku R. W. prawdopodobnie zamieszkiwał wspólnie z matką W. W. pod tym samym co ona adresem. Na rozprawie w dniu 16 maja 2022 roku toczącej się przed Sądem Rejonowym w [...] [...] Wydział [...] przyznała, iż zamieszkuje z nią najstarszy syn R. W., który jest osobą bezrobotną i sprawującą opiekę nad babką (...)".

W ocenie organu odwoławczego okoliczność nieprzesłuchania R. W. nie stanowi nowej okoliczności w sprawie, bowiem M. W. odbierając w dniu 21 kwietnia 2020 r. postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu o odmowie przeprowadzenia dodatkowych dowodów, otrzymując w dniu 28 kwietnia 2020 r. decyzję Kierownika Biura Powiatowego w Wieluniu nr 0095-00000023139/20 z 20-04-2020 r. oraz otrzymując w dniu 3 listopada 2020 r. decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego nr 357/2020 z 29-10-2020 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, został pisemnie poinformowany, iż wzywanie R. W. w charakterze świadka jest bezzasadne i nie stanowi nowej okoliczności faktycznej, a co za tym idzie, strona od tamtej pory dysponuje wiedzą, że wskazane przez nią okoliczności i dowody zaprezentowane przez nią we wniosku o wznowienie postępowania sporządzonego w dniu 27 listopada 2019 r. oraz w pisemnych wyjaśnieniach sporządzonych w dniu 16 stycznia 2020 r. nie są nowe

i nie mogą stanowić podstawy do uchylenia decyzji dotychczasowych.

W ocenie Dyrektora ŁOR ARiMR, organ I instancji słusznie stwierdził, że strona już od dnia 27 listopada 2019 r. tj. od dnia sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania (a już na pewno od dnia 16 stycznia 2020 r. kiedy to sporządziła pismo stanowiące odpowiedź na wezwanie do doprecyzowania wniosku o wznowienie postępowania z dnia 27 listopada 2019 r.) wiedziała o nowych, istotnych dla niej okolicznościach, na którą jako podstawę wznowienia powołuje się we wniosku o wznowienie postępowania złożonym w dniu 15 czerwca 2022 r., wobec czego należało uznać, że termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie został dochowany. W ocenie organu odwoławczego dołączone do wniosku z 15 czerwca 2022 r. o wznowienie postępowania załączniki w postaci kopii protokołu z przesłuchania R. W. z 9 lutego 2016 r. oraz notatka służbowa dotycząca przesłuchania świadków R. W. i W. W. z 9 lutego 2016 r. nie wskazują na ujawnienie żadnych nowych okoliczności, nieznanych w chwili wydania decyzji, mogących stanowić podstawę do wznowienia postępowania.

Organ zaznaczył, iż strona wskazuje, że datą, od której powinien być liczony termin z art. 148 § 1 k.p.a. jest 16 maja 2022 r., czyli dzień rozprawy przeprowadzonej w Sądzie Rejonowym [...] Wydział [...]. Zdaniem organu strona zatem błędnie interpretuje treść art. 148 § 1 k.p.a., bowiem zakłada, że taką okolicznością będzie dzień przeprowadzenia rozprawy w trakcie której była żona strony W. W. zeznała, iż jej najstarszy syn R. W. mieszka razem z nią. W orzecznictwie jednak interpretuje się tę datę jako taką, w której obiektywnie strona dowiedziała się o danej okoliczności. Organ odnosząc się w tym zakresie do wybranego orzecznictwa wskazał, że skoro moment powzięcia obiektywnej wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania rozpoczyna bieg terminu złożenia podania o wznowienie, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., to w tym stanie faktycznym organ I instancji słusznie przyjął za właściwą datę 27 listopada 2019 r. Organ odwoławczy przyjął zatem za organem I instancji, że strona podaje nieprawdziwą datę dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej w jej ocenie podstawę do wznowienia postępowania. Organ odwoławczy za początek terminu uznaje zatem datę faktycznego dowiedzenia się o okoliczności, a nie fakt jej ujawnienia w dniu przeprowadzenia rozprawy przed Sądem Rejonowym w [...] [...] Wydział [...].

Wobec powyższego strona wnosząc podanie o wznowienie postępowania 15 czerwca 2022 r. uchybiła terminowi z art. 148 § 1 k.p.a., a zatem słusznie organ I instancji na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.

Organ odwoławczy, uznając rozstrzygnięcie organu I instancji za prawidłowe, zważył jednocześnie, że organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia skupił się na aspekcie uchybienia terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania. W ocenie organu rozważaniom winien zostać poddany także aspekt wskazania przez stronę przesłanki wznowieniowej, czyli kolejnej przesłanki formalnej, ponieważ dopiero po dokonaniu takich ustaleń możliwe jest wyznaczenie daty, od której należy liczyć upływ terminu na wniesienie podania o wznowienie postępowania. Strona powinna zatem powołać się na jedną z przyczyn z art. 145 § 1 k.p.a. albo też na art. 145a § 1 k.p.a. czy art. 145b § 1 k.p.a. M. W. we wniosku o wznowienie postępowania formułuje w sposób opisowy podstawę, która w jego ocenie uzasadnia wznowienie postępowania, stwierdzając iż nowa okolicznością jest fakt nieprzesłuchania przez organ I instancji świadka R. W. ze względu, iż rzekomo nie posiadał miejsca zamieszkania, nie posiadał stałego miejsca pobytu oraz nie zbyło możliwości ustalenia jego adresu. Tym samym organ uznał, że strona podała podstawę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że od daty sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania z 27 listopada 2019 r. należało w analizowanej sprawie obliczać upływ terminu uregulowanego w art. 148 § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z poglądem prezentowanym przez sądy administracyjne skoro strona powołała się na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., rzeczą organu było w pierwszej kolejności zobowiązanie wnioskodawcy do skonkretyzowania, jaki dowód lub jaka okoliczność faktyczna nieznana organowi w dacie wydawania decyzji wyszła na jaw, a która w ich ocenie stanowi podstawę do wznowienia postępowania oraz w jakiej dacie wnioskodawcy powzięli wiadomość o tej przesłance. Dopiero jednoznaczne wskazanie, jaka nowa okoliczność (lub nowy dowód) nieznana organowi stanowić ma przesłankę do wznowienia postępowania i wyjaśnienie, w jakiej dacie wnioskodawca o przesłance tej powziął wiadomość, pozwoli na jednoznaczne stwierdzenie, czy został zachowany termin do złożenia wniosku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2016 r., II OSK 2771/14, LEX nr 2102239).

Wobec niedochowania przez stronę ustawowego terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wydane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu zajmując stanowisko w tym przedmiocie jak organ I instancji. Organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów zawartych w zażaleniu, z uwagi na brak podstaw do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz rozstrzygnięcia co do istoty sprawy - zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. Powyższe w ocenie organu dodatkowo uzasadnia, że zgodne z prawem jest wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jak wyżej o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 k.p.a. Ponadto organ odwoławczy nie znalazł podstaw do wznowienia postępowania z urzędu.

Organ wskazał dodatkowo, iż kwestia wznowienia w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu nr 0095-2016-000012646 z dnia 11 stycznia 2017 r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu nr 0095-2008-000002857 z dnia 29 lutego 2008 r. w sprawie znak 0095-6400-0095-00007099/07 (dotyczy płatności obszarowych), a ściślej odmowy wznowienia postępowania na wniosek strony na podstawie art. 149 k.p.a. z uwagi na uchybienie terminu na złożenie wniosku była już przedmiotem orzekania przez organy administracji i sądy administracyjne, gdzie prawomocnie uznano rozstrzygnięcie organów obu instancji w przedmiocie odmowy wznowienia za prawidłowe. Postępowanie to dotyczyło wniosku o wznowienie złożonego przez stronę w dniu 30 grudnia 2020 r. Wraz z wnioskiem strona złożyła oświadczenie m.in. K. J. i oświadczenie R. K. z dnia 30.11.2020 r. wskazując, iż są to nowe dokumenty nieznane organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej, wskazujące na okoliczności istotne dla sprawy płatności 2004-2011. W prawomocnym wyroku z dnia 28.10.2021 r. sygn. akt: III SA/Łd 577/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dokonał oceny prawnej rozstrzygnięcia organów wydanych w trybie art. 149 k.p.a. i oddalił skargę M. W. Skarga kasacyjna strony została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 11 stycznia 2023 r. (I GSK 179/22).

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. W. zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie organu w całości, zarzucając mu:

1) naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, zamiast jej uchylenie;

2) naruszenie art. 145 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie brak jest przesłanek do wznowienia postępowania;

3) naruszenie art. 148 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji, gdy strona nie uchybiła terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania.

Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 11 maja 2023 roku.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 11 maja 2023 r., jak i poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu z 21 marca 2023 r. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr 0095-2016-000012646 z dnia 11 stycznia 2017 r., stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 29 lutego 2008 r., nr 0095-2008-000002857 r. w sprawie znak 0095-6400-0095-00007099/07 (dotyczącej płatności obszarowych za 2007 r.).

Zaskarżone postanowienie wydane zostało w trybie nadzwyczajnym – po złożeniu przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W ocenie skarżącego nową okolicznością w sprawie jest nieprzesłuchanie przez organy w charakterze świadka R. W. (syna skarżącego) z powodu braku miejsca zamieszkania, miejsca pobytu stałego i braku możliwości jego ustalenia, podczas gdy w trakcie postępowania administracyjnego, tj. w lutym 2016 r., R. W. zamieszkiwał wspólnie z matką W. W. Do wniosku strona załączyła kopię protokołu z rozprawy przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w [...] [...] Wydział [...] z 16 maja 2022 r., kopię protokołu przesłuchania świadka – R. W. z 9 lutego 2016 r. (z adnotacją, że świadek nie stawił się) oraz kopię notatki służbowej z 9 lutego 2016 r. sporządzonej przez pracownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu na okoliczność przesłuchania dwóch świadków – W. W. i R. W. (który nie stawił się mimo prawidłowego powiadomienia). W ocenie skarżącego treść protokołu z rozprawy przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w [...] [...] Wydział [...] z 16 maja 2022 r., z którego wynika, że W. W. potwierdziła, że jej syn R. W. mieszka razem z nią, oznacza, że znany był jednak adres zamieszkania R. W. i powinien on zostać przesłuchany przed wydaniem decyzji z 11 stycznia 2017 r. w celu ustalenia, że to skarżący użytkował rolniczo grunty w latach 2004-2011. W związku z tym decyzja z 11 stycznia 2017 r. powinna zostać, po wznowieniu postępowania, uchylona.

W ocenie sądu organy jednak prawidłowo przyjęły, że wniosek z 14 czerwca 2022 r. (wpływ do organu: 15 czerwca 2022 r.) o wznowienie postępowania złożony został przez skarżącego po terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Nie ulega wątpliwości sądu, że miesięczny termin, o którym wyżej mowa, nie może być w niniejszej sprawie liczony, jak tego domaga się skarżący, od dnia rozprawy przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w [...] [...] Wydział [...], czyli od 16 maja 2022 r., kiedy to jakoby dowiedział się nowej okoliczności w sprawie, nieznanej organowi w dniu 11 stycznia 2017 r., a mianowicie o tym, że R. W. mieszka z W. W., więc powinien zostać w przesłuchany w charakterze świadka przed wydaniem decyzji z 11 stycznia 2017 r., do czego nie doszło.

Przed przystąpieniem do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania organ jest zobowiązany do zbadania terminowości wniesienia podania. Tylko bowiem prawidłowo wniesione podanie może być przedmiotem rozpoznania przez organ. Jednym z warunków prawidłowego wniesienia podania jest jego terminowe złożenie. W przypadku wniosku o wznowienie postępowania terminem tym jest miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zaznaczyć przy tym należy, że termin ten liczony jest od dnia uzyskania informacji o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych, jako podstawy wznowienia, nie ma wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2021 r., II OSK 1670/20). Istotne zatem w niniejszej sprawie było ustalenie, kiedy skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej, w jego przekonaniu, podstawę do wznowienia postępowania, tj. adresie zamieszkania R. W. i możliwości jego przesłuchania w celu dokonania dodatkowych ustaleń odnośnie do prac polowych prowadzonych na gruntach skarżącego (a ściślej – kto te prace prowadził), a nie uzyskanie tej wiedzy z protokołu z rozprawy przed sądem powszechnym z 16 maja 2022 r.

Prawidłowo w tym kontekście przyjęły organy obydwu instancji, że okoliczności zawarte w protokole z rozprawy przed sądem powszechnym z 16 maja 2022 r. były już skarżącemu znane znacznie wcześniej i podnoszone w trakcie innych postępowań wszczynanych na żądania skarżącego odnośnie do prób wzruszenia decyzji z 11 stycznia 2017 r. Organ obszernie przedstawił w zaskarżonym postanowieniu, kiedy i w jakich okolicznościach skarżący powoływał się na konieczność (jego zdaniem) przesłuchania R. W., a także odnośnie do miejsca zamieszkania R. W. i inne kwestie łączące się z tą okolicznością.

Organ wskazał, że przedstawione okoliczności zostały już wskazane przez M. W. w piśmie z 16 stycznia 2020 r., w którym w odpowiedzi na wezwanie do sprecyzowania wniosku o wznowienie postępowania z 27 listopada 2019 r., sam skarżący wskazał, że syn R. W. cały czas mieszka razem z W. W., a zatem strona o tej okoliczności powzięła wiedzę już w tej dacie, nie zaś jak wskazuje 16 maja 2022 r. podczas rozprawy przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w [...].

Z akt sprawy wynika również, że postanowieniem z 13 lutego 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 11 stycznia 2017 r. stwierdzającą wydanie dotychczasowej decyzji z 29 lutego 2008 r. z naruszeniem prawa. Postanowieniem z 14 kwietnia 2020 r. organ odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka R. W., ponieważ podczas rozprawy przeprowadzonej 13 marca 2018 r. świadek skorzystał z prawa wynikającego z art. 83 k.p.a. i odmówił składania zeznań. Decyzją z 20 kwietnia 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej, a Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi, decyzją z 29 października 2020 r., utrzymał powyższą decyzję w mocy, wskazując w uzasadnieniu m.in., że okoliczność noszenia przez R. W. paliwa była znana organowi już na etapie wznowionego postępowania z urzędu postępowania. Fakt ten potwierdzili świadkowie wskazani przez stronę, przesłuchani w 2016 r., a organ dokonał oceny tej okoliczności, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji z 11 stycznia 2017 r.

We wniosku o wznowienie postępowania, który wpłynął do organu 15 czerwca 2022 r., M. W. po raz kolejny powołuje się na okoliczność nieprzesłuchania przez organ R. W., która nie stanowi nowej okoliczności w sprawie, ponieważ 21 kwietnia 2020 r., tj. w dniu doręczenia postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu o odmowie przeprowadzenia dodatkowych dowodów, a także 28 kwietnia 2020 r., tj. w dniu doręczenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego w Wieluniu z 20 kwietnia 2020 r. i 3 listopada 2020 r., tj. w dniu doręczenia decyzji Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi z 29 października 2020 r., został pisemnie poinformowany, że wzywanie R. W. w charakterze świadka jest bezzasadne i nie stanowi nowej okoliczności faktycznej, a co za tym idzie - strona od tamtej pory dysponuje wiedzą, że wskazane przez nią okoliczności i dowody zaprezentowane we wniosku o wznowienie postępowania z 27 listopada 2019 r. oraz w pisemnych wyjaśnieniach sporządzonych 16 stycznia 2020 r. nie są nowe i nie mogą stanowić podstawy do uchylenia decyzji dotychczasowych.

Zgodzić się tym samym należy z organem II instancji, że załączone do wniosku z 14 czerwca 2022 r. o wznowienie postępowania dokumenty również nie wskazują na ujawnienie żadnych nowych okoliczności, nieznanych w chwili wydania decyzji, mogących stanowić podstawę do wznowienia postępowania.

W ocenie sądu organy prawidłowo przyjęły, że treść protokołu z rozprawy przed Sadem Rejonowym z 16 maja 2022 r., które skarżący dołączył do wniosku o wznowienie postępowania z 14 czerwca 2022 r., pokrywa się z wcześniejszymi ustaleniami, dokonanymi w postępowaniach wszczynanych na wnioski skarżącego w celu wzruszenia decyzji z 11 stycznia 2017 r. Sprowadzały się one do kolejnych prób udowodnienia tezy, że w latach 2004-2011 to skarżący użytkował rolniczo sporne grunty i nie było podstaw do przyjęcia, że pierwotne decyzje o przyznaniu mu płatności za te lata wydane zostały z naruszeniem prawa.

Podkreślić warto, iż kwestia wznowienia w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu nr 0095-2016-000012646 z dnia 11 stycznia 2017 r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu nr 0095-2008-000002857 z dnia 29 lutego 2008 r. w sprawie znak 0095-6400-0095-00007099/07 (dotyczy płatności obszarowych za 2007 r.), a ściślej odmowy wznowienia postępowania na wniosek strony na podstawie art. 149 k.p.a. z uwagi na uchybienie terminu na złożenie wniosku, była już przedmiotem orzekania przez organy administracji i sądy administracyjne, gdzie prawomocnie uznano rozstrzygnięcie organów obu instancji w przedmiocie odmowy wznowienia za prawidłowe. Postępowanie to dotyczyło wniosku o wznowienie złożonego przez stronę w dniu 30 grudnia 2020 r. W prawomocnym wyroku z dnia 28.10.2021 r. sygn. akt: III SA/Łd 577/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dokonał oceny prawnej rozstrzygnięcia organów wydanych w trybie art. 149 k.p.a. i oddalił skargę M. W. Skarga kasacyjna strony została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 11 stycznia 2023 r. (I GSK 179/22).

Na marginesie należy również zauważyć, że z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych. Nie może to jednak dotyczyć sytuacji, w której takie okoliczności faktyczne są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną. Za "nową okoliczność" nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi okoliczności i dowodów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego (por. Komentarz do art. 145 § 1 k.p.a. pod red. M. Wierzbowski, 2019 Legalis i przywołane w nim orzecznictwo sądowoadministracyjne). W ocenie sądu, wszystkie przedstawiane przez skarżącego okoliczności, powoływane zarówno we wniosku o wznowienie postępowania, jak konieczność przesłuchania R. W., zmierzały właśnie do przedstawienia odmiennej oceny dowodów, które organy obszernie i wyczerpująco zebrały w trakcie wznowionego postępowania, zakończonego w 2017 r. wydaniem decyzji o uznaniu decyzji przyznającej płatności za wydaną z naruszeniem prawa. Skarżący konsekwentnie bowiem kwestionuje ustalenia organów, że to nie on użytkował rolniczo grunty, do których otrzymał płatności, powołując się przy tym wciąż na te same okoliczności (w tym tych samych świadków i te same argumenty).

Nie ulega natomiast wątpliwości, że o okolicznościach, o których mowa protokole z rozprawy przed Sądem Rejonowym w [...] z 16 maja 2022 r., skarżący wiedział już znacznie wcześniej, co wprost wynika z chronologicznie przytoczonych powyżej faktów.

W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że to strona ma wykazać zachowanie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania wznowieniowego. Z art. 148 § 1 k.p.a. wprost wynika, że strona zamierzająca doprowadzić do wszczęcia postępowania wznowieniowego powinna takie podanie wnieść w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (wyrok NSA z 13 lutego 2019 r., II OSK 735/17). Ponieważ organ bada spełnienie tej przesłanki z urzędu, stwierdzenie, w fazie wstępnej postępowania, uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy, ponieważ musi skutkować odmową jego wznowienia z przyczyn formalnych. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu, stanowiłoby więc rażące naruszenie prawa, godzące w wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. zasadę trwałości decyzji ostatecznych (wyrok NSA z 25 października 2018 r., I OSK 2813/16).

Skoro za początek terminu uznaje zatem datę faktycznego dowiedzenia się o danej okoliczności, a nie fakt jej opisania na piśmie, a skarżący wniosek o wznowienie postępowania złożył 14 czerwca 2022 r. r., choć o okolicznościach stanowiących w jego ocenie podstawę wznowienia znał znacznie wcześniej (przedstawione okoliczności zostały już choćby wskazane przez M. W. w piśmie z 16 stycznia 2020 r., w którym w odpowiedzi na wezwanie do sprecyzowania wniosku o wznowienie postępowania z 27 listopada 2019 r. sam skarżący wskazał, że syn R. W. cały czas mieszka razem z W. W.), to termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie został dochowany. Tym samym organ prawidłowo, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

R.T-M.