Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1155/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant: specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2013r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. K. S., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. K. (zwanego dalej: skarżącym) jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] marca 2012 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] lutego 2012 r., nr [...] o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżący, urodzony [...]r. w O., obywatel F. deklarujący narodowość [...], [...] grudnia 2011 r. złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy w RP. W uzasadnieniu wniosku podał, że "Przyjechał do Polski z powodu tego, że dawałem [...] i mi teraz grożą i dlatego ja przyjechałem jako uchodźca". Skarżący posługiwał się paszportem zagranicznym, wydanym w maju 2011 r. oraz [..] paszportem wewnętrznym z października 2003 r. z meldunkiem w wiosce J. (inaczej O.). Z kwestionariusza wniosku wynikało, że skarżący wyjechał z kraju pochodzenia w sposób legalny [...] grudnia 2011 r. i nie miał żadnych problemów z przekroczeniem granicy F. Oświadczył, iż w kraju pochodzenia był prześladowany i poddany przemocy – "w związku z tym, że [...], teraz nie dają mi żyć, przychodzą, zabierają mnie ludzie w maskach, w wojskowym umundurowaniu, torturują". Skarżący zeznał, iż był zatrzymany "byłem zatrzymany w grudniu 2010 r. w miejscowości gdzie mieszkam, przyszli wojskowi, zabrali mnie, przetrzymywali w izolatce przez miesiąc, za [...]". Oświadczył także, że było prowadzone wobec niego postępowanie – "Sąd rejonowy w A., w 2008 r. byłem skazany na 1 rok za pomoc bojownikom, art. 208", został wydany wyrok – "w 2008 r. byłem skazany na rok pozbawienia wolności, przesiedziałem tylko miesiąc, ponieważ moja rodzina mnie wykupiła". Skarżący nie zadeklarował przynależności do żadnej partii politycznej, ani innej organizacji. Zeznał, iż brał udziału w działaniach wojennych – "walczyć nie walczyłem, ale wielokrotnie [...]".

W dniu [...] stycznia 2012 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy z powodu opuszczenia przez skarżącego ośrodka na okres dłuższy niż 7 dni. Na wniosek skarżącego z [...] stycznia 2012 r. organ uchylił decyzję umorzeniową i podjął postępowanie na nowo.

Na podstawie przesłuchania skarżącego z [...] lutego 2012 r. organ ustalił, że skarżący od urodzenia zamieszkiwał w wiosce O., natomiast od 2010 r. do wyjazdu do Polski wynajmował mieszkanie w G., tam pracował [...] jako [...], a wcześniej pracował dorywczo przy [...]. Zeznał także, iż w 2010 r. zaginął mu ojciec, M. K. Skarżący wyjechał z [...], by szukać schronienia, gdyż w kraju pochodzenia grozi mu niebezpieczeństwo. Zeznał, iż w grudniu 2010 r. został zatrzymany, następnie [...] stycznia 2011 r. skazany wyrokiem sądu na rok pozbawienia wolności, zwolniony został we wrześniu 2011 r. Od wyroku nie składał odwołania. W trakcie przesłuchania skarżący przedstawił kopię zaświadczenia o zwolnieniu z ośrodka detencyjnego, w którym widnienie okres osadzenia [...] r. Po opuszczeniu zakładu karnego był wielokrotnie (ok. 11-12 razy) wzywany przez dzielnicowego do stawienia się na przesłuchanie do [...] w A. bądź do administracji wioski. Wezwania były przekazywane telefonicznie, jeden raz (w marcu 2011 r.) otrzymał wezwanie pisemnie. Dodał, iż na każde z nich stawił się. Oświadczył, iż podczas przesłuchań był wypytywany o różne osoby, które mogły być powiązane z różnymi nieokreślonymi zdarzeniami nadzwyczajnymi, takimi jak np. [...] itp. Skarżący oświadczył, że kolejnym powodem wyjazdu z [...] były trudności ze znalezieniem zatrudnienia oraz brak komfortu psychicznego, głównie w związku z wezwaniami na przesłuchania i nakłanianiem do przyznania się, iż świadczył pomoc bojownikom (co wiąże się z wcześniejszym skazaniem wyrokiem sądowym). Skarżący zeznał, iż nie uczestniczył w działaniach wojennych, jak również nie [...]. Nie należał do żadnej partii politycznej, bądź organizacji o innym charakterze. Oświadczył, iż w przypadku powrotu do [...] obawia się kolejnego wtrącenia do więzienia. Skarżący poproszony o wyjaśnienie rozbieżności, dotyczącej daty osadzenia podanej podczas przesłuchania (grudzień 2010 r.), a przedstawionym zaświadczeniem (grudzień 2009 r.), powołał się na problemy z pamięcią. Natomiast różnicę pomiędzy okresem osadzenia, zadeklarowanym we wniosku uchodźczym (2008 r., odbywał karę pozbawienia wolności przez miesiąc, po czym został zwolniony za okup) i zaświadczeniem tłumaczył następująco – "co do dat ja się mylę, a na temat wykupienia, wymyśliłem to, żeby szybciej przekroczyć granicę".

Następnie organ wskazał, że [...] grudnia 2011 r. także matka skarżącego (Y. K.), złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy na terytorium RP. Uzasadniając wniosek oświadczyła – "Przyjechałam do Polski prosić o status uchodźcy, ponieważ nie dają żyć, grożą, nie można wyjść na ulicę, ja chcę żyć spokojnie w Polsce, zabrali mi męża i zabili mi syna, został mi jeden syn, więcej nie mam nikogo". Oświadczyła, iż w kraju pochodzenia była prześladowana oraz poddana przemocy "mój syn [...], teraz mi nie dają spokoju, przychodzą, zabierają wypuszczają, 2 lata temu zabrali mi męża i do tej pory nie wrócił, został mi mój jedyny syn i teraz boję się, że go też mi zabiorą". Cudzoziemka zeznała, iż nie była zatrzymana, aresztowana ani sądzona, a także nie zadeklarowała przynależności do żadnej partii politycznej, ani innej organizacji, nie brała udziału w działaniach wojennych. W trakcie przesłuchania statusowego cudzoziemka zeznała, iż wyjechała z [...] z obawy i troski o syna. Dodała, iż jej syn został zabrany z domu w 2010 r., następnie przebywał w więzieniu w G. przez 3 miesiące, gdzie zachorował na [...]. Po dwumiesięcznej hospitalizacji nie trafił już z powrotem do zakładu karnego, lecz wrócił do domu (w lipcu 2010 r.) po wpłaceniu przez nią pieniędzy. Oświadczyła, iż po zwolnieniu syna z więzienia nie doświadczył on żadnych przykrych zdarzeń. Dodała, iż otrzymywała telefony z pytaniami o miejsce pobytu syna, natomiast syn nie był przez nikogo niepokojony (również telefonicznie), został raz wezwany na przesłuchanie do administracji wioski, co było związane z zaginięciem męża cudzoziemki, a jego ojca. Wniosek o nadanie statusu uchodźcy cudzoziemka motywowała również zaginięciem męża oraz [...] r., jak i problemami zdrowotnymi.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] lutego 2012 r. – wydaną na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 i art. 97 ust. 1 pkt 1-1a oraz art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2003 r. Nr 128, poz. 1176 ze zm.; zwaną dalej: ustawą o ochronie) – odmówił skarżącemu nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielania ochrony uzupełniającej i orzekł o wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Szef Urzędu uznał za udowodnione, że skarżący jest obywatelem F., na stałe zamieszkującym na terenie [...], jest osobą narodowości [...], nie należał do żadnej organizacji politycznej, religijnej bądź kulturalnej. Skarżący nie brał udziału w działaniach wojennych, a także nie [...]. Natomiast za nieudowodnione organ uznał zatrzymanie i skazanie skarżącego, gdyż jego zeznania w tej kwestii złożone na etapie wniosku uchodźczego i przesłuchania statusowego zupełnie się wykluczają. Niewiarygodność okoliczności potęguje przedstawione przez skarżącego zaświadczenie o zwolnieniu z odbywania kary pozbawienia wolności oraz oświadczenia jego matki złożone w toku własnego przesłuchania statusowego.

Organ wyjaśnił, że powyższe wynika z tego, że skarżący w aplikacji uchodźczej oświadczył, że w 2008 r. został skazany wyrokiem sądu na pozbawienie wolności w wymiarze jednego roku. Realnie wolność odzyskał jednak po upływie miesiąca, w wyniku wpłacenia przez jego rodzinę wykupu. W grudniu 2010 r. miał - wg deklaracji - zostać zatrzymany we własnym domu przez wojskowych, przetrzymywany miał być przez około miesiąc za [...]. Podczas przesłuchania statusowego, które odbyło się nieco więcej niż miesiąc po złożeniu wniosku o nadanie statusu uchodźcy, skarżący oświadczył, iż został zatrzymany tylko jeden raz ([...] grudnia 2010 r.), następnie został skazany ([...] stycznia 2011 r.) na podstawie przepisu art. 208 Kodeksu karnego F. ([...]). Wolność odzyskał we wrześniu 2011 r. Jednocześnie skarżący osobiście podejmował działania zmierzające do wyrobienia i otrzymania paszportu zagranicznego, nie napotykając na większe problemy w tym zakresie. Dokument paszportowy wydany jest [...] maja 2011 r. W tym czasie jednak – jak wynika z jednej z wersji zeznań – skarżący przebywał w więzieniu. Z kolei podając miejsca zamieszkania i zatrudnienia skarżący wskazał, iż do 2010 r. zamieszkiwał w O., a następnie przeniósł się do G., gdzie do 2011 r. pracował na [...]. Pytany o doznaną przemoc skarżący nie wspominał o przemocy fizycznej - podczas zatrzymania i osadzenia w więzieniu w realiach [...] brak użycia przemocy fizycznej jest mało wiarygodny, a jedynie o dyskomforcie psychicznym, który wiązał z wezwaniami na przesłuchania i nakłanianiem do przyznania się do [...], a nie z doświadczeniem pobytu w zakładzie detencyjnym. Z zaświadczenia o zwolnieniu z zakładu karnego wynika z kolei, iż skarżący karę pozbawienia wolności wymierzoną wyrokiem z [...] stycznia 2010 r. realizował w okresie [...] r. Jednocześnie organ podkreślił, że skarżący przekazał jedynie jedną stronę zaświadczenia, które oficjalnie funkcjonuje jako dokument dwustronny i jest to kopia. Mając na uwadze ogólną niską wiarygodność skarżącego, organ stwierdził, iż przedstawiony dokument jest pozbawiony mocy dowodowej.

Następnie Szef Urzędu zwrócił uwagę, że matka skarżącego w trakcie własnego przesłuchania statusowego, podała całkiem odmienne informacje, dotyczące rzekomego skazania syna. Oznajmiła, iż syn został zabrany z domu w 2010 r., następnie wtrącony do więzienia. Przebywał tam przez 3 miesiące, po czym został przeniesiony do szpitala w związku z podjęciem leczenia [...], którą nabył w zakładzie karnym. Dodała, iż po opuszczeniu szpitala w lipcu 2010 r. syn nie został z powrotem skierowany do ośrodka detencyjnego, gdyż zapłaciła pieniądze za jego uwolnienie.

Następnie Szef Urzędu wskazał, że skarżący składając wniosek o nadanie statusu uchodźcy zeznał, iż brał udział w działaniach wojennych - nie walczył, ale [...]. Podczas przesłuchania statusowego wycofał się z tego oświadczenia i przyznał, iż nie walczył i [...]. Za wiarygodne organ uznał więc, iż skarżący nie był zaangażowany w działania wojenne, nawet poprzez udzielanie wsparcia. [...] wydaje się mało prawdopodobne w kontekście pozostawania bez stałego zatrudnienia i borykania się ze znalezieniem satysfakcjonującego źródła zarobkowania. Także matka skarżącego oświadczyła, iż syn nie walczył i [...].

Dalej organ wskazał, że skarżący po odbyciu zasądzonego rzekomo wyroku, był niepokojony poprzez wielokrotne telefoniczne wezwania na przesłuchania w okresie wrzesień – grudzień 2011 r. było ich 11-12. Tymczasem z zeznań matki wynika, iż ustne polecenie stawienia się na przesłuchania były kierowane do niej, a jej syna nie niepokojono. Wg oświadczeń matki jej syn składał jedynie wyjaśnienia w administracji wioski w związku z zaginięciem jego ojca.

Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, iż skarżący jest niewiarygodną stroną postępowania o nadanie statusu uchodźcy. Przedstawione przez niego okoliczności ubiegania się o ochronę międzynarodową są nieudowodnione, a przez to nie mogą być podstawą do uznania formułowanych obaw o bezpieczeństwo za przekonywujące. Organ za nieudowodnioną uznał także okoliczność zaginięcia ojca, gdyż skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu, który potwierdziłby zaginięcie ojca i okoliczności tego zdarzenia. Nie wskazał, by zaginięcie to mogło mieć związek z działaniami władz kraju pochodzenia, albowiem jego ojciec w trakcie drugiego konfliktu zbrojnego w [...] w żaden sposób nie angażował się w życie zbrojne czy publiczne [...]. Matka skarżącego, powołując fakt zaginięcia małżonka, wskazała jednocześnie na zdarzenie zburzenia domu w lutym 2011 r., które wiąże bezpośrednio z zaginięciem męża. Sam skarżący twierdzi, iż jego ojciec zaginął bez wieści w 2010 r., nie wskazując przy tym na żadne szczególne okoliczności zdarzenia.

Mając na uwadze powyższe organ uznał, że skarżący nie wykazał zasadności swojej obawy przed prześladowaniem ze względu na rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych w rozumieniu art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie.

Organ powołując się na opracowania dotyczące kraju pochodzenia skarżącego, uznał, iż aktualna sytuacja w [...] nie powoduje automatycznie przyznania osobie pochodzącej z tego kraju jednej z form przyznania ochrony. Organ podkreślił, że sam fakt przebywania na terenie [...] nie naraża na doznanie krzywdy, o ile w przypadku danej osoby nie występują czynniki takie zagrożenie zwiększające. Organ podkreślił, że negatywny wpływ na jakość życia oraz poczucie bezpieczeństwa większości mieszkańców [..] ma niski poziom materialny społeczeństwa [...], spowodowany strukturalnym bezrobociem, wynoszącym około [...] (najwyższym w całej [...]), niedoinwestowaniem, przeludnieniem, korupcją oraz klanowo-mafijnymi układami społeczno-ekonomicznymi. Powoduje to, że wielu [...] decyduje się na opuszczenie rodzinnej [...] w poszukiwaniu pracy i lepszych warunków do życia w innych częściach F. albo zagranicą. Zdaniem organu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby powrót do kraju pochodzenia mógłby narazić skarżącego na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w rozumieniu ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Skoro zatem ryzyko takie nie istnieje, to zastosowanie ma przepis art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie, w oparciu o który należy odmówić cudzoziemcowi udzielenia ochrony uzupełniającej.

Zdaniem organu wydalenie skarżącego z terytorium RP nie narusza jego prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, gdyż skarżący jest kawalerem. Rozstrzygnięciem odrębnego wniosku matki skarżącego, z którą przyjechał do Polski, jest również odmowa nadania statusu uchodźcy, odmowa udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenie z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany.

Po wniesieniu przez skarżącego odwołania i jego rozpoznaniu, Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] marca 2012 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

W uzasadnieniu decyzji Rada podzieliła ustalenia organu I instancji, że w przypadku skarżącego nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie istnienia uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej w rozumieniu art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie.

Rada odniosła się do aktualnej sytuacji w [...] zauważając, że w samej [...] – odróżnieniu od sytuacji w [...] – następuje poprawa sytuacji w zakresie przestrzegania praw człowieka, choć nadal pozostaje ona zła. Jest to sytuacja bardzo trudna, czego nie zakwestionował organ I instancji. Niemniej jednak Rada zwróciła uwagę, że w ostatnich dwóch latach doszło w kraju pochodzenia do pewnej poprawy i stabilizacji. Rada podkreśliła, że sama zła sytuacja w kraju pochodzenia nie stanowi wystarczającej samoistnej przesłanki do przyznania statusu uchodźcy, ani innych form ochrony cudzoziemców w RP, konieczne jest wykazanie zindywidualizowanego zagrożenie doznania prześladowania, poważnej krzywdy, lub innych naruszeń praw człowieka. W związku z tym należy ustalić czy wnioskodawca wykazał w należyty sposób, że jego zindywidualizowana sytuacja prowadzi do spełnienia przez niego przesłanek przyznania mu statusu uchodźcy.

Zdaniem Rady skarżący nie wykazał uzasadnionej obawy przed prześladowaniem ze względu na rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych. Skarżący bowiem nie brał w żadnej formie czynnego udziału w działaniach zbrojnych, jak również nie zadeklarował przynależności do partii politycznej ani innej organizacji. Rada tak jak organ I instancji powtórzyła, że wyjaśnienia skarżącego co do pobytu w więzieniu, a także powodów wyjazdu z kraju pochodzenia są niewiarygodne z uwagi na zmienność zeznań skarżącego. Rada nie uznała za usprawiedliwiające zmienność tych zeznań skarżącego, skrótowe i ogólnikowe wyjaśnienia przedstawione w odwołaniu (powołanie się na "syndrom niepokoju"). Rada podkreśliła, że skarżący sam przyznał, iż częściowo wymyślał i przeinaczał fakty. Ponadto zeznania skarżącego pozostają w sprzeczności z okolicznościami powoływanymi przez jego matkę, w odrębnym postępowaniu w sprawie o nadanie statusu uchodźcy.

Rada podzieliła także ustalenia organu I instancji, że w przypadku skarżącego nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie mu ochrony uzupełniającej w rozumieniu art. 15 ustawy o ochronie, bowiem skarżący nie jest narażony na orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, ani też w [...] nie mamy już obecnie do czynienia z sytuacją wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Ponadto w stosunku do skarżącego nie zachodzi rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Rada przyznała, że w [...] dochodzi do aktów, które noszą znamiona tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania. Niemniej jednak samo występowanie tego typu zjawisk nie jest wystarczające dla przyznania ochrony. Dodatkowo konieczne jest wykazanie, że wnioskodawca ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażony na takie traktowanie. Sytuacja taka nie zachodzi w przypadku skarżącego, a przesądza o tym jego skrajnie niska wiarygodność.

Rada nie znalazła też przesłanek do udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany o jakiej mowa w art. 97 ust. 1 ustawy o ochronie, ponieważ skarżący nie uwiarygodnił, że ze względu na swoje działania byłby w konsekwencji wydalenia do [...] narażony na ww. naruszenia praw człowieka. Wydalenie skarżącego nie narusza także jego prawa do poszanowania życia rodzinnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o ochronie.

Rada nie dopatrzyła się też nieprawidłowości w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez organ I instancji, a zgromadzony materiał dowodowy uznała za wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] kwietnia 2012 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 13 ustawy o ochronie, poprzez nierozpoznanie, że zachodzą przesłanki do nadania skarżącemu statusu uchodźcy;

2. art. 15 ustawy o ochronie, poprzez nierozpoznanie, że zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej w postaci narażenia go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez nieludzkie lub poniżające traktowanie lub karanie;

3. art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie poprzez nierozpoznanie, że zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany, z uwagi na fakt, że jego wydalenie mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu;

4. art. 7 i 77 k.p.a., poprzez niedopełnienie ciążącego na organach administracji publicznej obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

W motywach skargi skarżący przede wszystkim zarzucił, że organy obu instancji odmówiły jego oświadczeniom wiarygodności, ponieważ o skazaniu na karę pozbawienia wolności za [...], poinformował dopiero w czasie przesłuchania statusowego. Skarżący stwierdził, że w jego wyjaśnieniach podczas składania wniosku mogło dojść do pewnych rozbieżności i niedopowiedzeń, które jednak były wynikiem obawy przed reakcją osób, przed którymi składał zeznania i presją, że nie zostanie wpuszczony na terytorium RP. Skarżący zarzucił, że organ bezzasadnie odmówił przyznania mocy dowodowej przedstawionej kopii wyroku Sądu skazującego na karę pozbawienia wolności za [...].

W uzupełnieniu skargi z 8 czerwca 2012 r. skarżący podtrzymał swoje zarzuty i dodatkowo podniósł, że w 2010 r. zaginął mu ojciec, którego podejrzewano o [...]. Sytuacja w jakiej się znalazł w kraju pochodzenia spowodowała, że żyje w ciągłym strachu o bezpieczeństwo swoje i mamy. Skarżący wyraził przekonanie, że dla pozytywnego rozpoznania jego wniosku zasadnicze znaczenie powinno mieć to, iż został zatrzymany. Natomiast ewentualne rozbieżności odnośnie dat tegoż zatrzymania nie powinny wpływać na ocenę wiarygodności jego wyjaśnień, a na pewno nie powinny decydować o całkowitej odmowie wiarygodności, ponieważ czymś oczywistym jest, iż różne wydarzenia ulegają zatarciu w pamięci, a ponadto trudno jest dokładnie odtworzyć chronologię wydarzeń, szczególnie w sytuacji stresogennej, jaką bez wątpienia było dla niego występowanie przed organami administracji publicznej RP. Skarżący podkreślił, że oceniając zeznania jego matki organ powinien wziąć pod uwagę to, że jest osobą straszą i schorowaną, a także to, iż nie wiedziała o wszystkim co dotyczy skarżącego. Skarżący zarzucił naruszenie zasady z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie mu wzięcia czynnego udziału w postępowaniu poprzez ponowne przesłuchanie i sprostowanie błędów. Skarżący zarzucił także, że organ nie wziął pod uwagę tego, że należy do prześladowanej grupy społecznej za jaką należy uważać rodzinę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680) – cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniami w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 1 lit. A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 ze zm.). Uregulowanie to zawiera zamknięty katalog przyczyn, które uzasadniają nadanie statusu uchodźcy i nie obejmuje on ofiar wojen, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy. Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi "uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie "uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba – jak wskazane zostało w Podręczniku "Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy" Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) – muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy.

Analizując pod tym kątem całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd stwierdza, że ustalenia faktyczne dokonane w sprawie są prawidłowe i uzasadniają wydanie zaskarżonych decyzji.

Na materiał dowodowy w sprawie składają się przede wszystkim oświadczenia skarżącego zawarte we wniosku statusowym z [...] grudnia 2011 r., zeznania złożone podczas przesłuchania z [...] lutego 2012 r. oraz zeznania matki skarżącego (Y. K.) z [...] lutego 2012 r. Uzupełnieniem tych wypowiedzi są liczne materiały dotyczące kraju pochodzenia oraz sytuacji w [...] szczegółowo wymienione w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, przyjęte do rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego.

Odnosząc się do oświadczeń skarżącego złożonych w trakcie procedury uchodźczej stwierdzić należy, że nie wykazał on faktów czy okoliczności, które mogły uzasadniać jego obawę przed indywidualnym prześladowaniem, co zasadnie doprowadziło organy obu instancji do wniosku, iż skarżący nie spełnia przesłanek warunkujących nadanie mu statusu uchodźcy. Oświadczenia podane przez skarżącego słusznie zostały uznane za niewiarygodne. Przede wszystkim organy administracji zwróciły uwagę, że zeznania skarżącego co do jego rzekomych prześladowań były w istocie bardzo ogólnikowe, niczym niepoparte, zmieniały się na różnych etapach postępowania, pozostawały w wielu miejscach rozbieżne z zeznaniami jego matki. Sąd podkreśla, że to w interesie samego cudzoziemca leżało wyczerpujące przedstawienie wszystkich faktów i okoliczności wskazujących na zagrożenie jego osoby prześladowaniami, z powodów wskazanych przez Konwencję Genewską, a więc przerzucanie odpowiedzialności w tej kwestii na organy badające sprawę nie jest zasadne. Ponadto Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem skarżącego, wyrażonym w skardze, że w jego przypadku organy orzekające miały do czynienia z drobnymi nieścisłościami.

Organ w zaskarżonej decyzji precyzyjnie wykazał jaskrawe przykłady sprzeczności w zeznaniach skarżącego. I tak skarżący w aplikacji uchodźczej oświadczył, że w 2008 r. został skazany wyrokiem sądu na pozbawienie wolności w wymiarze jednego roku. Realnie wolność odzyskał jednak po upływie miesiąca, w wyniku wpłacenia przez jego rodzinę wykupu. W grudniu 2010 r. miał – wg deklaracji – zostać zatrzymany we własnym domu przez wojskowych, przetrzymywany miał być przez około miesiąc za [...]. Natomiast podczas przesłuchania statusowego, skarżący oświadczył, iż został zatrzymany tylko jeden raz ([...] grudnia 2010 r.), następnie został skazany ([...] stycznia 2011 r.) na podstawie przepisu art. 208 Kodeksu karnego F.). Wolność odzyskał we wrześniu 2011 r. Przy czym skarżący jednocześnie miał osobiście podejmować działania zmierzające do wyrobienia i otrzymania paszportu zagranicznego wydanego [...] maja 2011 r., nie napotykając na większe problemy w tym zakresie. W tym czasie jednak skarżący – jak wynika z jednej z wersji zeznań – miał przebywać w więzieniu. Z kolei z zaświadczenia o zwolnieniu z zakładu karnego wynika, iż skarżący karę pozbawienia wolności wymierzoną wyrokiem z [...] stycznia 2010 r. realizował w okresie [...] r. Dodatkowo matka skarżącego w trakcie przesłuchania statusowego, podała całkiem odmienne informacje, dotyczące rzekomego skazania syna. Oznajmiła, iż syn został zabrany z domu w 2010 r., następnie wtrącony do więzienia. Przebywał tam przez 3 miesiące, po czym został przeniesiony do szpitala w związku z podjęciem leczenia [...], którą nabył w zakładzie karnym. Dodała, iż po opuszczeniu szpitala w lipcu 2010 r. syn nie został z powrotem skierowany do ośrodka detencyjnego, gdyż zapłaciła pieniądze za jego uwolnienie.

Kolejne rozbieżności dotyczą oświadczeń skarżącego, co do brania udziału w działaniach wojennych i [...]. Skarżący składając wniosek o nadanie statusu uchodźcy zeznał, iż brał udział w działaniach wojennych (nie walczył, ale [...]). Podczas przesłuchania statusowego wycofał się z tego oświadczenia i przyznał, że nie walczył i [...]. Tak więc zasadnie organ uznał, iż skarżący nie był zaangażowany w działania wojenne, nawet [...]. Tym bardziej, że matka skarżącego oświadczyła, że syn nie walczył i nie [...].

Następne rozbieżności dotyczyły tego, że skarżący po odbyciu zasądzonego rzekomo wyroku, miał być niepokojony poprzez wielokrotne telefoniczne wezwania na przesłuchania w okresie wrzesień – grudzień 2011 r. było ich 11-12. Tymczasem z zeznań matki wynika, iż ustne polecenie stawienia się na przesłuchania były kierowane do niej, a jej syna nie niepokojono. Wg oświadczeń matki syn składał jedynie wyjaśnienia w administracji wioski w związku z zaginięciem ojca. Zauważyć należy, że stoi to również w sprzeczności z tym, iż w tym okresie (2011 r.) skarżący, jak sam zeznał, miał mieszkać w G., a nie w wiosce O..

Przytoczono przykłady rozbieżności w zeznaniach skarżącego doprowadziły do wyciągnięcia przez organy orzekające słusznego wniosku, że skarżący jest osobą niewiarygodną. W tym miejscu Sąd podkreśla, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie prezentowano pogląd, że w sprawach o nadanie statusu uchodźcy wiarygodne, spójne zeznania są dowodem podstawowym, często jedynym i dlatego należy ocenić je bardzo wnikliwie. Szereg nieścisłości w kolejnych zeznaniach skarżącego, wskazuje tymczasem na tworzenie sztucznych scenariuszy mających na celu dopasowanie sytuacji do wymagań statusowych. Wbrew twierdzeniom skarżącego powołanych rozbieżności w zeznaniach nie da się wytłumaczyć jedynie stresem przed polskimi urzędnikami, że nie zostanie wpuszczony do Polski, a także słabą pamięcią. Sąd za trafną uznał wyjaśnienie Rady zawarte w odpowiedzi na skargę, że jest to argument całkowicie nieprzekonywujący mając na uwadze, że stanowisko RP w kwestii konfliktu [...], a także polska polityka zagraniczna, w tym w odniesieniu do [...] są powszechnie znane, także w [..], czego wymownym potwierdzeniem jest emigracja obywateli tego regionu, z których znaczna część wybiera jako kraj docelowy Polskę. Nie jest znany przypadek "cofnięcia" obywatela [...] legitymującego się ważnym dokumentem podróży, z polskiej granicy państwowej, bez wszczęcia procedury statusowej. W związku z tym w ocenie Sądu bezpodstawne jest domaganie się na etapie skargi kolejnego przesłuchania skarżącego mającego wyjaśnić błędy w jego zeznaniach. Sąd podkreśla, że skarżący miał szansę wyjaśnić wszystkie nieścisłości, sprzeczności i uszczegółowić zbyt ogólnikowe informacje w toku przeprowadzonego przesłuchania oraz w złożonym odwołaniu. Skarżący nie zrobił tego, co szczegółowo organy omówiły i Sąd podziela wyrażone w uzasadnieniach obu decyzji opinie w tym zakresie.

Powyższe okoliczności w pełni uzasadniają, w ocenie Sądu, stanowisko orzekających w sprawie organów, iż skarżący nie spełnia warunków określonych w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie, wobec czego nie można go uznać za uchodźcę w rozumieniu Konwencji Genewskiej, co w oparciu o treść art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie skutkuje odmową nadania statusu uchodźcy. Powodem wyjazdu z kraju pochodzenia nie była bowiem uzasadniona obawa przed prześladowaniem, lecz raczej chęć zamieszkania w bezpieczniejszym i bardziej dostatnim miejscu. Skarżący pozostawał bowiem w kraju pochodzenia bez stałego zatrudnienia, zarobkując jedynie dorywczo. Za takim stanowiskiem przemawia również próba dalszej emigracji skarżącego do [...].

W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy o ochronie – cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:

1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,

2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,

3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego

- i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Organy prawidłowo uznały, iż w stosunku do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki wymienione w powyższym przepisie. W szczególności, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżący ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Skarżący jeżeli uzna, że warunki życia w [...] mu nie odpowiadają może podjąć próbę osiedlenia się w innej, bezpieczniejszej części F.

Odnosząc się do przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany wskazać należy, iż zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie – w ramach prowadzonego postępowania o nadanie statusu uchodźcy organy administracji państwowej zobowiązane są do ustalenia czy w przypadku odmowy uznania za uchodźcę oraz udzielenia ochrony uzupełniającej zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP z przyczyn, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a, jeżeli nie sprzeciwiają się temu okoliczności określone w art. 97 ust. 1a, cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie: mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.; naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989r, (Dz. U. z 1991 r. nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.

Mając na względzie ustalenia dokonane w trakcie prowadzonego postępowania statusowego organ prawidłowo przyjął, iż skarżący nie uwiarygodnił, że ze względu na swoje działania byłby w konsekwencji wydalenia do [...] narażony na ww. naruszenia praw człowieka. Niestabilna sytuacja w kraju pochodzenia, na którą powołuje się skarżący nie jest równoznaczna z zagrożeniem naruszenia tych praw. Wydalenie skarżącego nie narusza jego prawa do życia w rodzinie, ponieważ skarżący jest kawalerem, a w stosunku do jego matki zapadły decyzje i wyrok tutejszego Sądu (sygn. akt V SA/Wa 1174/12 z 27 marca 2013 r.) o tożsamych treściach co skarżącego, skutkujące jej wydaleniem z terytorium RP.

Podsumowując wskazać należy, że zarzuty naruszenia prawa materialnego podniesione w skardze nie znajdują uzasadnienia.

Sąd nie podzielił również zarzutów dotyczących naruszenia powołanych w skardze przepisów k.p.a. Organy obu instancji bardzo wnikliwie oceniły zeznania skarżącego konfrontując je ze sobą oraz z oświadczeniami matki skarżącego. Rozpatrując wniosek skarżącego uwzględniono również informacje o kraju jego pochodzenia sporządzone przez wyspecjalizowane instytucje. W oparciu o ww. materiał dowodowy orzekające w sprawie organy w sposób wyczerpujący uzasadniły dlaczego uznają zeznania skarżącego za niewiarygodne. Wskazały w szczególności na częste zmiany jego oświadczeń oraz ich niekonsekwencję. Ocena materiału dowodowego w pełni odpowiada wymogom określonym w art. 77 § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu, decyzje w niniejszej sprawie wydane zatem zostały na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów. Czyni to nietrafnymi zarzuty skargi dotyczące naruszenia powinności wyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz zasady prawdy obiektywnej. Organ II instancji nie naruszył art. 10 k.p.a., ponieważ przed wydaniem zaskarżonej decyzji poinformował skarżącego pismem z [...] marca 2012 r. (doręczonym [...] marca 2012 r.) o zakończeniu postępowania w sprawie i możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.

Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. i § 18 ust.1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).