Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1304/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 194
journal: Dz.U. 2022 poz 447
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2023 r. nr SKO.PS/4110/867/2022 w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinnym domu dziecka uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji


UZASADNIENIE

dziUzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 12 kwietnia 2023 r., znak SKO.PS/4110/867/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 4 listopada 2022 r. orzekającą o ustaleniu A. G. (dalej: "skarżący") opłaty za pobyt w domu dziecka: P. G. od 29 listopada 2018 r. do 10 listopada 2021 r. w łącznej wysokości 37662,13 zł i D. G. od 29 listopada 2018 r. do 31 maja 2022 r. w łącznej wysokości 45202,13 zł. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 193 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 447, dalej: "u.w.r.s.p.z."), uchwała nr XVIII/176/12 Rady Powiatu w Krakowie z dnia 28 marca 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej lub instytucjonalnej pieczy zastępczej (Dz. Urz. Województwa Małopolskiego z 2012 r., poz. 1568, dalej: "uchwała") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a.").

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Postanowieniem z dnia 10 września 2013 r. Sąd Rejonowy [...] Wydział III Rodzinny i Nieletnich (sygn. akt [...]) orzekł o umieszczeniu małoletnich dzieci skarżącego: P. G., A. G., D. G. w zawodowej niespokrewnionej rodzinie zastępczej. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2014 r. Sąd Rejonowy [...] Wydział III Rodzinny i Nieletnich zmienił ww. postanowienie w ten sposób, że postanowił orzec o umieszczeniu dzieci w rodzinnym domu dziecka.

Zaświadczeniem z dnia 28 lutego 2014 r. nr [...] Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie skierowano P. G. do rodzinnego domu dziecka od dnia 28 lutego 2014 r. do czasu unormowania sytuacji życiowej dziecka. Zaświadczeniem z dnia 28 lutego 2014 r. nr [...] Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie skierowano D. G. do rodzinnego domu dziecka od dnia 28 lutego 2014 r. do czasu unormowania sytuacji życiowej dziecka.

Decyzją z dnia 26 czerwca 2018 r. Starosta Krakowski określił koszty utrzymania dziecka D. G. w następujący sposób, że przyznał J. J. prowadzącej rodzinny dom dziecka świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania D. G. w rodzinnym domu dziecka: od dnia 1 lipca 2018 r. do 31 lipca 2018 r. w wysokości 1052 zł; od dnia 1 sierpnia do 3 sierpnia 2018 r. w wysokości 67,87 zł, od 1 września 2018 r. do czasu ustalenia warunków w kwocie 1052 zł miesięcznie. Decyzją z dnia 26 czerwca 2018 r. Starosta Krakowski określił koszty utrzymania dziecka P. G. w następujący sposób, że przyznał J. J. prowadzącej rodzinny dom dziecka świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania D. G. w rodzinnym domu dziecka: od dnia 1 lipca 2018 r. do 31 lipca 2018 r. w wysokości 1052 zł; od dnia 1 sierpnia do 3 sierpnia 2018 r. w wysokości 67,87 zł, od 1 września 2018 r. do czasu ustalenia warunków w kwocie 1052 zł miesięcznie. Decyzją z dnia 25 maja 2021 r. Starosta Krakowski zmienił decyzję w ten sposób, że przyznał J. J. prowadzącej rodzinny dom dziecka świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania D. G. od dnia 1 czerwca 2021 r. do czasu ustalenia warunków w kwocie 1131 złotych miesięcznie. Decyzją z dnia 25 maja 2021 r. Starosta Krakowski zmienił decyzję w ten sposób, że przyznał J. J. prowadzącej rodzinny dom dziecka świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania P. G. od dnia 1 czerwca 2021 r. do czasu ustalenia warunków w kwocie 1131 złotych miesięcznie. Decyzją z dnia 31 marca 2022 r. Starosta Krakowski przyznał J. J. prowadzącej rodzinny dom dziecka świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania D. G. od dnia 22 marca 2022 r. do 31 marca 2022 r. w wysokości 364.84 zł; od dnia 1 kwietnia 2022 r. do 31 maja 2022 r. w kwocie 1131 zł; od dnia 1 czerwca 2022 r. do czasu ustalenia warunków w kwocie 1189 zł miesięcznie.

Postanowieniem z dnia 19 października 2021 r. Sąd Rejonowy [...] Wydział III Rodzinny i Nieletnich zmienił postanowienie Sądu Rejonowego [...] w ten sposób, że w miejsce umieszczenia małoletniego P. G. w rodzinnym domu dziecka ustanowił nadzór kuratora sądowego. W dniu 10 listopada 2021 r. małoletni został przekazany pod stałą opiekę matki.

W dniu 31 maja 2022 r. małoletni D. G. opuścił rodzinny dom dziecka.

W dniu 22 listopada 2018 r. zostało wszczęte postępowania administracyjne w celu ustalenia opłaty za pobyt P. i D. G. za pobyt w rodzinie zastępczej.

W dniu 22 listopada 2018 r. skarżący został wezwany o przedłożenie dokumentów potwierdzających sytuację dochodową, materialną, zdrowotną, sytuację rodziny wraz z informacją, że brak współpracy może spowodować nałożenie opłaty za pobyt dziecka w domu dziecka w pełnej wysokości. Pismem z dnia 24 października 2019 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. poinformował, że nie udało się nawiązać kontaktu ze skarżącym. Skarżący odebrał korespondencję w dniu 15 października 2019 r. Pismem z dnia 6 kwietnia 2020 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia formularza oraz dołączenia dokumentów potwierdzających sytuację dochodową, materialną, zdrowotną i rodzinną skarżącego w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania. Skarżący został pouczony o skutkach braku współpracy z organem. Takie wezwania skierowano do skarżącego w dniach 21 września 2020 r., 8 czerwca 2021 r., 15 września 2021 r. (odebrane przez skarżącego) oraz w dniu 15 lutego 2022 r. (odebrane przez skarżącego).

Z pisma z dnia 11 kwietnia 2022 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że skarżący jest zgłoszony do ubezpieczeń przez D. sp. z o.o. jako osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia, umowę o świadczenie usług.

Z pisma Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego K. wynika, że skarżący zgłosił adres zamieszkania w K., nie złożył zeznania podatkowego za rok 2021 r., do organu wpłynęły informacje PIT-11 od płatnika. Skarżący został wezwany do zgłoszenia się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej celem ustalenia możliwości ponoszenia przez skarżącego opłaty za pobyt dzieci w rodzinnej pieczy zastępczej. Skarżący odebrał wezwanie w dniu 28 września 2022 r.

Z notatki służbowej z dnia 6 października 2022 r. wynika, że skarżący skontaktował się telefonicznie z Ośrodkiem Pomocy Społecznej wskazując, że adres na który kierowana jest korespondencja nie jest jego adresem zamieszkania, a jedynie adresem do korespondencji, podniósł, że nie musi ponosić opłaty za dzieci ponieważ nie przebywają w pieczy, jeśli będzie miał czas stawi się w GOPS, do dnia 7 października 2022 r. nie stawił się.

Decyzją z dnia 4 listopada 2022 r. Starosta Krakowski ustalił skarżącemu opłatę za pobyt dziecka w P. G. w rodzinnym domu dziecka za okres od 29.11.2018 r. do 10.11.2021 r. w łącznej wysokości 37662,12 (pkt 1); za pobyt dziecka D. G. w rodzinnym domu dziecka od dnia 29 listopada 2018 r. do dnia 31 maja 2022 r. w łącznej wysokości 45202,13 zł (punkt 2) płatne do ostatniego dnia miesiąca, w którym decyzja stanie się ostateczna, kwoty należy wpłacić na rachunek bankowy wskazany w decyzji (punkt 3). W uzasadnieniu wskazano, że skarżący jest biologicznym ojcem P. i D. G. Wobec matki dzieci odstąpiono od ustalenia opłaty. Dzieci skarżącego przebywały w rodzinnej pieczy zastępczej od dnia 7 grudnia 2012 r. do dnia 10 listopada 2021 r., a D. G. do 31 maja 2022 r. Za okres pobytu od 17.12.2012 r. do dnia 28.11.2018 r. wydano decyzje o odstąpieniu od ustalenia opłaty. Mimo wielokrotnych prób kontaktu ze skarżącym, wezwań do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację skarżącego – skarżący nie zgłosił się do organu i nie przedstawił swojej sytuacji. Skarżący był informowany o konsekwencjach braku współpracy z organem. Organ wskazał, że prowadząca rodzinny dom dziecka otrzymała na utrzymanie dzieci skarżącego 82864,26 zł. Kosztami utrzymania dzieci postanowiono obciążyć skarżącego.

W odwołaniu od decyzji skarżący podniósł, że ze względu na aktualny zły stan zdrowia oraz bardzo złą sytuację finansową odwołuje się od decyzji Starosty Powiatowego.

Decyzją z dnia 12 kwietnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że prawidłowo ustalono wysokość kosztów utrzymania synów skarżącego. Prawidłowo również organ rozważył możliwość odstąpienia od obciążania skarżącego opłatą (co stanowi wyjątek od zasady ponoszenia opłat przez rodziców), jednakże skarżący nie podjął żadnych starań zmierzających to wykazania braku możliwości jej ponoszenia.

W skardze kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący podniósł, że nie stać go na zapłatę określonej decyzją kwoty. Nie pozwala mu na to stan zdrowia, ani środki finansowe. Nie jest w stanie zaspokajać swoich potrzeb, nie ma środków na wynajem mieszkania, uiszczanie opłat, przyznano mu sądownie lokal socjalny, ale nie opłaca go. Jest też złego stanu zdrowia, na tę okoliczność dołączył zwolnienie lekarskie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w skardze. Podniósł, że nie jest w stanie ponieść orzeczonych kosztów. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów obrazujących sytuację zdrowotną i życiową skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 193 ust. 1 oraz art. 194 ust. 1 u.w.r.s.p.z.

Zgodnie z art. 193 ust. 1 u.w.r.s.p.z. za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości: 1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka; 2) średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Zgodnie z ust. 1a opłatę, o której mowa w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Za ponoszenie opłaty, o której mowa w ust. 1, rodzice odpowiadają solidarnie (ust.2). Opłatę, o której mowa w ust. 1, ponoszą także rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona (ust. 6). Jak stanowi art. 194 ust. 1 u.p.r.w.s.z. opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Jeżeli zmianie uległy okoliczności mające wpływ na wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1, w szczególności zmianie uległa wysokość przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81, albo średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym, starosta może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną dotyczącą tej opłaty (ust. 1a). Rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 (ust. 2). Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 (ust. 3).

W niniejszej sprawie okolicznością niesporną jest, że dzieci skarżącego zostały w 28 lutego 2014 r. umieszczone w rodzinnym domu dziecka, przebywały tam do 10 listopada 2021 r. (syn P.) oraz do 31 maja 2022 r. (syn D.). Niesporne jest również, że władza rodzicielska skarżącego oraz matki dzieci została ograniczona.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 193 ust. 2 u.w.r.s.p.z. za ponoszenie opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice odpowiadają solidarnie. Jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2019 r., I OSK 2323/17) konsekwencją procesową tego uregulowania jest, że stroną postępowania dotyczącego ustalenia, jak i zmiany opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, są rodzice dziecka, a decyzja powinna regulować prawa i obowiązki obojga rodziców. Jak podkreśla Naczelny Sąd Administracyjny współudział w takim postępowaniu oparty jest na współuczestnictwie materialnym, tym samym wszczęcie i prowadzenie postępowania powinno nastąpić w odniesieniu do obojga rodziców. W konsekwencji, zarówno ustalenie, jak i zmiana opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej stanowi jedną sprawę administracyjną w rozumieniu k.p.a., kończącą się wydaniem decyzji, której stronami powinni być oboje rodzice (wyrok NSA jw.).

Tymczasem, stroną niniejszego postępowania był jedynie skarżący, natomiast w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów dotyczących matki dzieci i ewentualnej decyzji wydanej w odniesieniu do niej. Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika jedynie, że w stosunku do matki organ odstąpił od ustalenia opłaty. W rezultacie, w tym zakresie decyzja, mocą której do uiszczenia całości opłaty zobowiązano skarżącego nie poddaje się kontroli Sądu. Z tych względów, konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W niniejszej sprawie decyzją Starosty Krakowskiego utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie orzeczono wobec skarżącego obowiązek zapłaty kwot: 37662,13 zł oraz 45202,13 zł za okres pobytu dzieci skarżącego w domu dziecka, który zakończył się przed wydaniem decyzji przez organ I instancji.

W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości okoliczność, że art. 194 ust.1 w zw. z art. 193 ust. 1a u.w.r.s.p.z. nie wyklucza nadaniu decyzji o ustaleniu opłaty mocy wstecznej. Wskazać bowiem należy, że decyzja administracyjna ustala i konkretyzuje wynikający z art. 193 ust. 1 ustawy obowiązek rodziców ponoszenia opłat co do miesięcznej wysokości oraz okresu jego obowiązywania. Obowiązek rodziców do ponoszenia kosztów pobytu dziecka w pieczy zastępczej trwa od daty umieszczenia dziecka w placówce, aż do momentu zakończenia tego pobytu (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2020 r., I OSK 1159/21). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że decyzja wydana na podstawie art. 194 ust. 1 u.w.r.s.p.z. jest w zakresie wyznaczenia trwania obowiązku skuteczna ex tunc, ponieważ zakres czasowy tego obowiązku jest powiązany z momentem umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, a nie z momentem doręczenia, czy ogłoszenia decyzji. Sąd podkreślił, że decyzje konstytutywne mogą być skuteczne ex tunc bądź ex nunc. Skuteczność interptemporalna decyzji konstytutywnych jest bowiem uzależniona od treści hipotezy lub dyspozycji konkretyzowanej normy materialnej lub treści powiązanej z nią normy kompetencyjnej. Normy te ostatecznie przesądzają, czy i w jakim zakresie decyzje administracyjne wydawane na ich podstawie wywołują skutki z mocą wsteczną (ex tunc), a więc od określonego poprzedzającego dzień ogłoszenia decyzji momentu, w którym doszło do realizacji danego elementu lub ustawowego stanu faktycznego.

Wskazać jednak należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w 2018 r., a decyzja organu I instancji została wydana w 2022 r., jednakże brak jest w aktach jakichkolwiek informacji, czy za ten okres toczyło się postępowanie o odstąpienie od obciążenia skarżącego opłatą za pobyt dzieci w domu dziecka. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika jedynie, że za okres od 2012 do 2018 r. odstąpiono od ustalenia wobec skarżącego opłaty za pobyt dzieci w rodzinnym domu dziecka.

Zwrócić należy uwagę, że istotą decyzji wydawanej przez starostę na podstawie art. 194 ust. 1 u.p.r.w.s.p.z. jest zobowiązanie rodziców dziecka do miesięcznych opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Tymczasem, w niniejszej sprawie decyzja organu I instancji została wydana już po opuszczeniu placówek przez dzieci skarżącego, a w rezultacie zamiast zobowiązania skarżącego do pokrywania miesięcznych kosztów pobytu dziecka w pieczy zastępczej, został on zobowiązany do zwrotu kosztów poniesionych przez organ powstałych w całości przed wydaniem decyzji, w łącznej kwocie ponad 80 tysięcy złotych. W ocenie Sądu osnowa zaskarżonej decyzji nie odpowiada normie wynikającej z art. 193 ust. 1 i art. 194 ust. 1 u.p.r.s.p.z., ponieważ ustawa nie zawiera normy kompetencyjnej dającej podstawę do orzeczenia przez organ innego niż poprzez określenie miesięcznej opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Brak jest zatem normy dającej podstawę do orzeczenia jednorazowej opłaty.

Przepis art. 194 ust. 3 u.w.r.s.p.z. wskazuje, że starosta może z urzędu lub na wniosek, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2 może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. W niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek informacji, aby Starosta Krakowski z urzędu, czy też na wniosek skarżącego orzekał w przedmiocie zwolnienia skarżącego z obowiązku ponoszenia opłaty za okres objęty zaskarżoną decyzją, a nadto pouczenie skarżącego w tym zakresie nie znalazło się w żadnym z kierowanych do niego wezwań. Co więcej, z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że za poprzednie okresy odstąpiono od ustalenia opłaty wobec skarżącego, nie uzasadniono jednak zmiany sytuacji faktycznej, uzasadniającej odmienne rozstrzygnięcie organu. Niewątpliwie rozstrzygnięcie kwestii odstąpienia od ustalenia opłaty ma charakter prejudycjalny w stosunku do orzeczenia o istnieniu tego obowiązku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2023 r., I OSK 2369/21). Co więcej, nie może ono być przedmiotem rozstrzygnięcia w decyzji zobowiązującej do ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, lecz przedmiotem odrębnej decyzji, ponieważ rozstrzyga odrębną sprawę administracyjną. W aktach sprawy brak jest decyzji o odstąpieniu od ustalenia opłaty wobec skarżącego.

W ocenie Sądu, skoro organ dysponuje informacjami dotyczącymi przyczyn ograniczenia władzy rodzicielskiej skarżącego, dotyczącymi sytuacji majątkowej (informacje z Urzędu Skarbowego), które pozwalają wstępnie ocenić, czy zostało spełnione kryterium dochodowe, o którym mowa w § 4 uchwały uzasadniające odstąpienie od opłaty za pobyt w domu dziecka, a także (jak podnosi w uzasadnieniu) uprzednio odstąpił od ustalenia opłaty wobec skarżącego, powinien z urzędu rozważyć zasadność obciążania skarżącego opłatą również w niniejszej sprawie. Dodatkowo wskazać należy, że treść odwołania od decyzji skierowana przez skarżącego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie powinna zostać oceniona pod kątem ewentualnego wniosku o odstąpienie od nakładania opłaty. Podkreślić bowiem należy, że zgodnie z przyjętym w doktrynie stanowiskiem, które Sąd rozpatrujący tę sprawę podziela, organ uruchamiający postępowanie w sprawie nałożenia opłaty powinien z urzędu rozważyć, czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od jej nałożenia (por. S. Nitecki, A. Wilk, Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Komentarz, LEX /el 2021). W doktrynie postuluje się ponadto, aby organy administracji prowadzące postępowanie w sprawie ustalenia przedmiotowej opłaty w sposób właściwy odczytywały pisma stron, ponieważ z ich treści może wynikać, że zgadzają się na ponoszenie ustalonej opłaty, lecz występują z wnioskiem o uruchomienie postępowania w zakresie jednego z wymienionych instrumentów łagodzących ich sytuację formalnoprawną. Prowadzenie postępowania odwoławczego w sytuacji, gdy strona występuje o przyznanie instrumentu łagodzącego jej sytuację, skutkuje tym, że wydana decyzja będzie wadliwa, a w ramach sądowej kontroli będzie wymagała wyeliminowania z obrotu prawnego (Komentarz, jw.).

Ponownie rozpoznając sprawę organy ustalą, czy w postępowaniu powinna uczestniczyć matka dzieci, ustalą treść ewentualnego rozstrzygnięcia dotyczącego odstąpienia od obciążania matki dzieci opłatą, wyjaśnią, czy zostało przeprowadzone postępowania o odstąpienie od ustalenia opłaty wobec skarżącego, ewentualnie rozważą wszczęcie takiego postępowania, a następnie ocenią, czy zostały spełnione przesłanki zobowiązania skarżącego do uiszczenia opłaty za pobyt dzieci w domu dziecka, a wydaną decyzję uzasadnią zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd przeprowadził dowód z przedłożonych przez skarżącego dokumentów dotyczących sytuacji życiowej i zdrowotnej skarżącego, jednakże nie miały one wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.