Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 628/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Joanna Skiba Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2016 r., Nr [...], którą przyznano P. P. zasiłek celowy w formie pieniężnej w wysokości [...] zł na miesiąc marzec 2016 r. z przeznaczeniem na: [...] zł środki czystości, [...] zł okulary, [...] zł leki oraz odmówiono przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na opłacenie kosztów transportu wraz z opiekunem do lekarza, sklepu, apteki i innych, na pokrycie kosztów zakupu kuponów doładowujących kartę telefoniczną, na pokrycie długów w opłatach świadczeń za mieszkanie oraz na pokrycie bieżących opłat za mieszkanie, a także odmówiono pomocy w formie usług opiekuńczych.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Wnioskiem z dnia 18 stycznia 2016 r. (data wpływu do organu I instancji 4 luty 2016 r.) P. P. wystąpiła o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem m. in. na środki czystości, zakup okularów i leków oraz na opłacenie kosztów transportu wraz z opiekunem do lekarza, sklepu, apteki i innych, na pokrycie kosztów zakupu kuponów doładowujących kartę telefoniczną, na pokrycie długów w opłatach świadczeń za mieszkanie oraz na pokrycie bieżących opłat za mieszkanie, a także o przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych.

Prezydent [...] decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], przyznał Pani P. P. zasiłek celowy w formie pieniężnej w wysokości [...] zł na miesiąc marzec 2016 r. z przeznaczeniem na: [...] zł środki czystości, [...] zł okulary, [...] zł leki oraz odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na opłacenie kosztów transportu wraz z opiekunem do lekarza, sklepu, apteki i innych, na pokrycie kosztów zakupu kuponów doładowujących kartę telefoniczną, na pokrycie długów w opłatach świadczeń za mieszkanie oraz na pokrycie bieżących opłat za mieszkanie, a także odmówił pomocy w formie usług opiekuńczych.

Na podstawie przeprowadzonego w dniu 5 lutego 2016 r. wywiadu rodzinnego oraz zebranej w sprawie dokumentacji organ I instancji ustalił, iż wnioskodawczyni mieszka z matką, z którą prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnych własnych dochodów. Nadal toczy się postępowanie odwoławcze w Sądzie od decyzji Miejskiego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności.

Organ wskazał, że w sprawie wniosków P. P. wydał następujące decyzje:

- decyzją Nr [...] z dnia [...].02.2016 r. przyznano świadczenie pieniężne na zakup żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w miesiącu luty, marzec, kwiecień 2016 r. w wysokości [...] zł,

- decyzją Nr [...] z dnia [...].02.2016 r. zasiłek okresowy w wysokości [...] zł od lutego do maja 2016 r.,

-decyzją [...] zasiłek celowy w miesiącu marcu 2016 r. kwocie [...] zł z przeznaczenie na opłatę energii elektrycznej.

Prezydent podniósł, że zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że w odróżnieniu od form obowiązkowych właściwy organ może, lecz nie musi go przyznać. W przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej z przepisu tego nie wynika indywidualne roszczenie o przyznanie pomocy społecznej w formie w nim przewidzianej. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej w niniejszej sprawie, organ wziął pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej określone w ustawie, jak i możliwości finansowe w zakresie udzielenia pomocy. Uwzględnił także sytuację ubiegającej się o przyznanie świadczenia, jej zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu sytuacji życiowej, jak również liczbę osób i rodzin korzystających ze świadczeń i możliwości finansowych Ośrodka. Organ wskazał, że na miesiąc marzec 2016 r. na zasiłki celowe Ośrodek dysponuje kwotą 57500 zł. Średnia liczba osób/rodzin korzystających w danym miesiącu z pomocy w formie zasiłków celowych i zasiłków celowych specjalnych to 317 (dane na podstawie liczby świadczeń przyznanych w miesiącu styczniu i lutym 2016 r.), co daje średnią wysokość jednego świadczenia ok. 180 zł.

W tej sytuacji przyznana kwota zasiłku celowego wyczerpuje w ocenie organu możliwości finansowe Ośrodka, przy czym należy również wziąć pod uwagę zakres udzielonej na podstawie wymienionych w uzasadnieniu decyzji przyznanych świadczeń (zasiłek okresowy, zasiłek celowy na dożywianie, zasiłek celowy na opłatę rachunku za energii elektryczną).

Prezydent podniósł, że brak jest możliwości udzielenia pomocy finansowej na opłacenie kosztów transportu wraz z opiekunem do lekarza, sklepu, apteki i innych, zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu kuponów doładowujących kartę telefoniczną. Organ I instancji, uznał, że potrzeby te nie należą do kategorii niezbędnych potrzeb na zaspokojenie, których są przyznawane zasiłki celowe. Brak jakichkolwiek dochodów obligują organ do pomocy, jednak na cele wyznaczone w ustawie. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Rozpoznając wniosek P. P. z dnia 18 stycznia 2016 r. w części dotyczącej opłacenia zaległego i bieżącego czynszu organ I instancji, na podstawie wywiadu środowiskowego oraz zgromadzonej dokumentacji odmówił przyznania zasiłku celowego na opłacenie zaległego i bieżącego czynszu.

Organ ustalił, że zainteresowana zamieszkuje wraz z matką J. P., która według zgromadzonej dokumentacji ma tytuł prawny tj. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], natomiast P. P. jest zgłoszona do wspólnego zamieszkiwania. Z uwagi na zadłużenie w opłatach z tytułu korzystania z lokalu SMB "[...] " skierowała sprawę do Sądu o nakaz sprzedaży zajmowanego lokalu. Rozprawa jest wyznaczona na dzień [...].04.2016 roku. Ponadto przeciwko właścicielowi lokalu toczy się postępowanie egzekucyjne- egzekucja prawa do lokalu nr [...] ul. [...] w [...] na wniosek innego wierzyciela niż SMB "[...] " W dniu [...].11.2015 odbyła się pierwsza licytacja ograniczonego prawa rzeczowego, przysługującego właścicielowi lokalu J. P. Brak uregulowania prawnego lokalu uniemożliwia w ocenie organu przyznanie pomocy na opłaty czynszowe.

Prezydent podniósł, że celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej i taką też funkcję spełnia zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy. Organ pomocy społecznej nie ma obowiązku uczestniczyć w ponoszeniu całości kosztów utrzymania strony wnioskującej o pomoc. Zasiłek celowy ma charakter pomocy doraźnej ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Interpretacja zaś powyższego przepisu nie może prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów, co w przedmiotowej sprawie ma miejsce, biorąc pod uwagę bierną postawę P. P., zwłaszcza brak współpracy z pracownikiem socjalnym. Organ dodał, że pomoc społeczna ma służyć temu, aby korzystający z niej mógł samodzielnie przeciwstawiać się trudnościom życiowym, natomiast nie może być traktowana jako źródło dochodu służące zaspokojeniu choćby tylko najbardziej uzasadnionych potrzeb.

Rozpoznając wniosek Pani P. P. z dnia 18.01.2016 r. w części dotyczącej pomocy w formie usług opiekuńczych, organ I instancji wyjaśnił, że usługi opiekuńcze zostały przyznane J. P. Lokal nie został podzielony między wnioskodawczynię i jej matkę a usługi, jak ustalił organ świadczone są w całym mieszkaniu w wymiarze dwóch godzin dziennie. Zakres czynności wykonywanych w ramach usług opiekuńczych jak również specjalistycznych usług opiekuńczych wynika z załącznika nr 1 do nr [...] zawartej w dniu [...] października 2015 r. Usługi "rehabilitacyjne oraz usługi remontowo - sprzątające" nie mieszczą się w zakresie tych czynności.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła P. P.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593). Jednym ze świadczeń z pomocy społecznej jest zasiłek celowy, o którym mowa w art. 36 pkt 1 lit. c. ustawy o pomocy społecznej. Zasiłek ten, stosownie do przepisu art. 39 cyt. ustawy, może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Organ II instancji ustalił, że P. P. ma 41 lat, mieszka wraz z matką, twierdzi, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną i twierdzi, iż nie podejmuje pracy ze względu na zły stan zdrowia, spowodowany wypadkiem komunikacyjnym. Z dołączonych przez stronę do akt sprawy kopii dokumentów wynika, iż powyższe zdarzenie spowodowało jej długotrwałą chorobę i niepełnosprawność, jednakże w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest orzeczenia w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności. Z akt sprawy wynika natomiast, iż została zaliczona do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności do dnia 30 kwietnia 2015 r., lecz od orzeczenia w tej sprawie złożyła odwołanie. Jednocześnie złożyła nowy wniosek o uznanie niepełnosprawności. Ponadto P. P. nie uzyskuje żadnego dochodu, wobec czego w jej przypadku kryterium dochodowe do osoby samotnie gospodarującej nie jest przekroczone.

Biorąc powyższe pod uwagę, mając na względzie również stan zdrowia strony oraz ubóstwo, w jakim niewątpliwie się znalazła, Kolegium w całości podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, iż udzielenie pomocy odwołującej się w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup środków czystości, okularów oraz leków jest uzasadnione. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ zaznaczył przy tym, iż obie ze wskazanych okoliczności muszą wystąpić łącznie. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji zasadnie uznał, iż zgłoszona przez odwołującą się potrzeba, a więc zakup środków czystości, okularów oraz leków mieści się w zakresie celów pomocy społecznej, która ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o opiece społecznej). Nie ulega bowiem żądnych wątpliwości, iż utrzymanie higieny oraz zakup leków, jak również prawidłowy wzrok należą do najważniejszych potrzeb każdego człowieka. Jednocześnie organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta, iż na gruncie przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do udzielenia

odwołującej się pomocy w formie zasiłku celowego na opłacenie kosztów transportu wraz z opiekunem do lekarza, sklepu, apteki i innych, na pokrycie kosztów zakupu kuponów doładowujących kartę telefoniczną, na pokrycie długów w opłatach świadczeń za mieszkanie oraz na pokrycie bieżących opłat za mieszkanie. Powyższe potrzeby, wbrew temu co twierdzi Odwołująca się, nie są w ocenie Kolegium potrzebami pierwszej potrzeby, a udzielenie wsparcia na ich zaspokojenie nie mieści się w zakresie celów pomocy społecznej. Udzielenie pomocy finansowej na realizację zgłoszonych potrzeb, zwłaszcza uregulowanie zadłużenia z tytułu świadczeń za mieszkanie oraz opłat związanych z jego eksploatacją, oznaczałoby bowiem w istocie przeniesienie ciężaru utrzymania lokalu mieszkalnego na rzecz ogółu obywateli, co byłoby nie tylko sprzeczne z interesem społecznym, jak również stanowiłoby wyraźne naruszenie celów pomocy społecznej jako takiej, która ma przecież na celu przede wszystkim wspieranie osoby z niej korzystającej w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej, w jakiej się znalazła, w tym także przez budowanie poczucia odpowiedzialności, nie zaś dostarczać środków na zaspokojenie wszelkich zgłoszonych potrzeb. Odmienne postrzeganie roli pomocy społecznej prowadziłoby do sytuacji, w której jej beneficjenci nie zaprzestaliby podejmowania jakiejkolwiek aktywności w celu poprawy swej sytuacji bytowej, licząc, że wszelkie ich problemy zostaną pokryte ze środków publicznych, na które przecież składa się ogół obywateli. W realiach rozpatrywanej sprawy organ odwoławczy zwrócił także uwagę, co podniósł również organ pierwszej instancji, na postawę P. P., której zachowanie nosi znamiona braku woli współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej. Świadczy o tym m. in. zachowanie odwołującej się podczas prowadzenia w dniu 5 lutego 2016 r. wywiadu środowiskowego, co potwierdza notatka urzędowa (k. 10 akt sprawy). Okoliczność ta stanowi zaś podstawę do odmowy przyznania świadczenia, stosownie do przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto Kolegium zauważyło, iż Prezydent [...] w sposób nie budzący wątpliwości wykazał, iż udzielenie pomocy odwołującej się na zakup środków czystości, okularów i leków w wyższej wysokości, a także udzielenie pomocy na pozostałe zgłoszone potrzeby nie mieści się w możliwościach pomocy społecznej. Sytuacja ta wynika z ograniczonych możliwości Ośrodka i konieczności rozdysponowania posiadanych środków w sposób umożliwiający udzielenie wsparcia wszystkim potrzebującym. Niewątpliwie w ocenie organu II instancji uwzględnienie wszystkich zgłoszonych przez odwołującą się potrzeb i udzielenie na ich realizację wsparcia w oczekiwanej przez stronę wysokości doprowadziłoby do sytuacji, w której inne, bardziej potrzebujące osoby, znajdujące się w trudniejszej sytuacji, mające bowiem na swym utrzymaniu małoletnie dzieci, takiej pomocy nie mogłyby otrzymać ze względu na wyczerpanie środków. Bez wątpienia taka sytuacja byłaby niedopuszczalna w świetle celów, jakie przyświecają pomocy społecznej.

Organ zaznaczył, iż Kolegium z urzędu posiada wiedzę, iż P. P. stale korzysta ze wsparcia udzielanego z pomocy społecznej, zaś jej działanie ma w istocie na celu uczynienie z tego tytułu źródła swego stałego dochodu. Wskazuje na to chociażby treść wniosku o udzielenie pomocy z dnia 18 stycznia 2016 r. i zawarty w nim zakres oczekiwanej pomocy. Organ zaznaczył przy tym należy, iż z kierowanej do organu pierwszej instancji korespondencji, jak również z treści samego odwołania widać, iż odwołująca się jest osobą prezentującą skrajnie roszczeniowe podejście do życia, oczekującą, iż wszelkie jej potrzeby życiowe zostaną pokryte ze środków pomocy społecznej, a więc pochodzących ze środków publicznych, na które składa się przecież ogół obywateli, winą zaś za swe trudne położenie ekonomiczne obarcza personel zatrudniony w Ośrodku. Pomimo tego Prezydent [...] nie zostawił odwołującej się bez wsparcia. Z akt sprawy wynika bowiem, iż decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], przyznał P. P. pomoc w zakresie dożywiania na okres lutego, marca i kwietnia w wysokości [...] zł, zaś decyzją Nr [...], wydaną tego samego dnia przyznał jej zasiłek okresowy od dnia 1 lutego do dnia 31 maja 2016 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Z pomocy społecznej, w podobnym zakresie korzysta również matka odwołującej się, J. P.

W ocenie Kolegium w realiach rozpatrywanej sprawy prawidłowa jest również odmowa przyznania Pani P. P. usług opiekuńczych. W swym wniosku z dnia 18 stycznia 2016 r. odwołująca się zwróciła się o przyznanie usług w zakresie sprzątania, prasowania, prania ręcznego, przynoszenia zakupów lub ich zrobienie wg przygotowanej listy oraz wynoszenie śmieci. Organ podkreślił, iż P. P. mieszka wspólnie z J. P., której decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2016 r., Nr [...], przyznano prawo do usług opiekuńczych polegających na pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego w wymiarze zbliżonym do oczekiwań P. P. Jako, że usługi opiekuńcze, polegające m. in. na dbaniu o czystość lokalu, w którym zamieszkuje także P. P., przyznanie tych usług odwołującej się, obejmujących w istocie realizowanie tego samego zakresu czynności, objętych ww. decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., byłoby zdaniem Kolegium bezcelowe i oznaczałoby w istocie marnotrawienie środków publicznych. Ponadto jak prawidłowo zauważył organ pierwszej instancji, w ramach usług opiekuńczych brak jest możliwości przyznania usług rehabilitacyjnych oraz usług remontowo - sprzątających. Jak wynika bowiem z treści przepisu art. 50 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, iż usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła P. P. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi strona zarzuciła organom brak kompetencji oraz świadome i celowe szkodliwe działanie na jej rzecz. Podniosła szereg zarzutów skierowanych do pracowników organu pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej stronie może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może zatem, w myśl ww. przepisu, zostać przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, także kosztów pogrzebu, przy czym użycie sformułowania "w szczególności" świadczy o tym, że jest to katalog przykładowy.

Tym samym z brzmienia powołanych unormowań i użytego w nich zwrotu "może", wynika, że decyzja wydana w tym trybie przez organ administracji, ma charakter uznaniowy, co oznacza, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powoduje, że nawet fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Oczywistym jest przy tym, że owo uznanie administracyjne doznaje ograniczeń. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika bowiem, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art. 3 ust. 1 i 4 cytowanej ustawy). Jednocześnie z treści art. 2 ust. 1 i 2 i art. 3 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wynika, że polityka społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości poprzez zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.

Reasumując powyższe należy wskazać, iż pomoc społeczna realizowana jest w stosunku do osób, które nie potrafią same w sposób obiektywny przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazły. Jednocześnie udzielenie tej pomocy zmierzać ma do usamodzielnienia się tychże osób. Przyznanie zasiłku celowego, jako pomocy udzielanej na konkretny cel, podlega uznaniu administracyjnemu, które obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w odniesieniu do konkretnej osoby, jak i w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej.

Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że skarżąca jest osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie uzyskuje dochodu. Skarżąca korzysta z pomocy w formie zasiłków celowych i okresowych.

Należy przypomnieć, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Tym samym organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt l OSK 1464/06, Lex nr 299415; z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt l OSK 624/07, Lex nr 500091; z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1498/10).

W ocenie Sądu należy uznać, że w okolicznościach niniejszej sprawy organy orzekające nie przekroczyły granic uznania administracyjnego wynikającego z treści art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej przyznając skarżącej zasiłek celowy na zakup środków czystości, okularów i leków w łącznej wysokości [...] zł. Przepis art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jak wskazano powyżej, przesądza bowiem, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej jednakże treść ww przepisu nie uzasadnia stwierdzenia, że organ pomocy społecznej musi przyznać ją w wysokości oczekiwanej. Należy zauważyć, że świadczenia z pomocy społecznej stanowią formę wspomożenia osób w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji w jakiej się znalazły i mają jedynie charakter pomocniczy, tzn. są przyznawane w zakresie w jakim osoby ubiegające się o ich przyznanie same we własnym zakresie nie są w stanie ich zapewnić. Jednocześnie ośrodek pomocy ma ograniczone możliwości finansowe, przy czym skarżąca nie została pozbawiona pomocy w tym zakresie, albowiem jak wskazano wyżej korzysta ona z pomocy społecznej regularnie.

Powyższe oznacza, że organy przyznając zasiłek celowy na zakup środków czystości, okularów i leków nie pozbawiły skarżącej pomocy, a jedynie miarkując środki finansowe jakimi dysponowały oraz sytuację skarżącej, jak również potrzeby innych osób ubiegających się o pomoc ograniczyły ją do kwoty jaką mogły przyznać.

Należy zauważyć, że właśnie po to istnieje instytucja uznania administracyjnego, aby organy przy wydawaniu decyzji mogły wziąć pod uwagę różne okoliczności towarzyszące załatwianiu sprawy. Podkreślić należy, że uznanie administracyjne obejmuje również prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalić w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej.

W ocenie Sądu, organy wydając zaskarżone rozstrzygnięcia uwzględniły trudną sytuację materialną skarżącej i przyznały jej zasiłek celowy na niezbędne potrzeby życiowe tj. pokrycie kosztów zakupu środków czystości, okularów i leków.

Z drugiej strony zasadne zdaniem Sądu było odmówienie przyznania skarżącej zasiłku celowego na opłacenie zaległych i bieżących należności czynszowych za lokal mieszkalny, którego właścicielem nie jest skarżąca, a ponadto jak ustaliły organy orzekające co do lokalu tego toczy się postępowanie egzekucyjne. Zasadnie także w ocenie Sądu odmówiono skarżącej przyznania zasiłku celowego na opłacenie kosztów transportu wraz z opiekunem do lekarza, sklepu, apteki i innych, na pokrycie kosztów zakupu kuponów doładowujących kartę telefoniczną jako nie stanowiących niezbędnej potrzeby życiowej w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej.

Również zasadnie zdaniem Sądu odmówiono pomocy w formie usług opiekuńczych zważywszy na fakt, że matce skarżącej J. P. przyznano tego rodzaju pomoc, a skarżąca zamieszkuje w tym samym lokalu mieszkalnym.

Jak wskazano powyżej, celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Pomoc ta nie jest jednak w przypadku zasiłków celowych obligatoryjna, ponadto jej wysokość i forma uzależnione są od hierarchii potrzeb osób, które tej pomocy wymagają.

Skarżąca nie może zatem oczekiwać, że przy zachowaniu biernej postawy życiowej, nawet w jej trudnej sytuacji, organy pomocy społecznej przejmą na siebie ciężar jej utrzymania i zaspokajać będą wszystkie jej potrzeby, w tym również pokrywać zadłużenie mieszkania, tym bardziej że zgodnie z cytowanym powyżej art. 39 ustawy o pomocy społecznej nie mają takiego obowiązku. W szczególności w sytuacji, gdy skarżąca nie wykazuje większej aktywności celem poprawy swojej trudnej sytuacji materialnej i życiowej.

Podkreślić ponadto należy, że organy pomocy społecznej dysponując ograniczonymi środkami finansowymi muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby skarżącej (która otrzymuje stałe wsparcie z pomocy społecznej) oraz cel pomocy, ale także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej.

Organ wskazał, że na miesiąc marzec 2016 r. na zasiłki celowe Ośrodek dysponuje kwotą 57500 zł. Średnia liczba osób/rodzin korzystających z pomocy w formie zasiłków celowych i zasiłków celowych specjalnych to 317 (dane na podstawie liczby świadczeń przyznanych w miesiącu styczniu i lutym 2016 r.), co daje średnią wysokość jednego świadczenia ok. 180 zł.

Z powyższego wynika zatem, że zaskarżona decyzja wydana została w granicach uznania administracyjnego i nie można jej zarzucić niezgodności z prawem.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.