Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 647/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy: article: art. 26 par. 5,  art. 27c,  art. 32 par. 1 art. 59 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędzia WSA Maciej Guziński Protokolant Monika Tarasiewicz po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi B. L. i A. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane do dnia prawomocności wyroku.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. nr [...], odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych B. i A. L. za [...] r.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Mianowicie B. L. pismem z dnia [...] r., powołując się na art. 59 § 1 pkt 3, 4, 7, 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., zwana także dalej u.e.a.) wniosła m.in. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] r. Zarzuciła, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów art. 27 u.e.a. Podstawę prawną obowiązku podlegającego egzekucji podano bowiem wadliwie w tytule wykonawczym, a prowadzenie egzekucji jest sprzeczne z uregulowaniami wynikającymi z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. na podstawie art. 17 § 1 i art. 59 u.e.a., postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o powołany tytuł wykonawczy nr [...].

Na to postanowienie strona złożyła zażalenie (nazwane skargą), wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego lub uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy organowi egzekucyjnemu celem ponownego rozpatrzenia sprawy, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu:

- bezpodstawne i uporczywe przesyłanie dokumentów w tej sprawie dotyczącej dwóch osób jednej osobie; A. i B. L. posiadają bowiem zdolność prawną, jedno z nich występuje jako podatnik, a drugie jako strona,

- brak treści merytorycznych opartych o przepisy prawa uzasadniających odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego,

- błąd w ustaleniach faktycznych.

W uzasadnieniu zażalenia strona wskazała, że korespondencję należy kierować odrębnie do każdego z adresatów. W dniu doręczenia postanowienia A. L. przebywał na leczeniu i nie miał możliwości złożenia zażalenia, a według organu nie ma "możliwości ani obowiązku dostarczania żonie egzemplarza należnego jej osobie, mężowi i podatnikowi". Zarzuciła brak merytorycznego odniesienia się do zarzutów podniesionych we wniosku. Podniosła, że ani w [...] r., ani wcześniej nie prowadziła działalności gospodarczej. Zatem wszczęcie w stosunku do niej, jako zobowiązanej, postępowania egzekucyjnego uważa za bezprawne. Nie zgodziła się z twierdzeniem organu egzekucyjnego o odmowie przyjęcia przedmiotowego tytułu wykonawczego oraz o próbie jego doręczenia. Powołała się przy tym na zapisy protokołów zapoznania się z dokumentami, na podstawie których wszczęto postępowanie egzekucyjne.

Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji stwierdził, że wnioskowanie o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie przesłanki z art. 59 pkt 3 i 4 u.e.a. nie mogło być uwzględnione przez organy orzekające I i II instancji. Wobec niestwierdzenia wadliwości tytułu wykonawczego nr [...] brak było podstaw do uznania niedopuszczalności egzekucji i umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 pkt 7 u.e.a. Znalazło to odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Według organu II instancji, strona nie wskazała naruszeń przepisów innych ustaw, nie wykazała sprzeczności zaskarżonego postanowienia z powołanymi w uzasadnieniu zażalenia uchwałami i postanowieniem Sądu Najwyższego. Organ także nie stwierdził nieprawidłowości w tym zakresie. W konsekwencji organ uznał, ze było brak podstaw do uwzględnienia wniosku strony i umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 10 u.e.a.

Organ II instancji odniósł się do stwierdzenia strony, że korespondencję należy kierować odrębnie do każdego z adresatów (strony i jej męża). Nie podzielił jej stanowiska. Tytuł wykonawczy został bowiem wystawiony na imię obojga małżonków. Obejmuje on ich wspólne zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] r. Stroną postępowania i adresatem pism kierowanych przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjne są więc oboje małżonkowie, zgodnie z art. 40 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), który ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie w związku z art. 18 u.e.a. Z tych względów organ egzekucyjny skierował jedno postanowienie do strony postępowania – obojga małżonków na wskazany adres, to jest G., ul. [...]. Organ II instancji stwierdził więc, że bezpodstawny był zarzut strony dotyczący obowiązku przesyłania odrębnego egzemplarza postanowienia każdemu z małżonków, z uwagi na przebywanie małżonka strony na leczeniu. W toku przedmiotowego postępowania strona nie powiadomiła bowiem o zmianie adresu, o której według art. 41 § 1 k.p.a. strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej.

Postanowienie to strony zaskarżyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Wniosły o jego uchylenie w całości, o nakazanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym art. 27 § 1, gdyż tytuł wykonawczy pierwotnie wystawiony był na imię męża, a dopiero później dopisano imię żony. Ponadto wadliwe wskazanie podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucili bezkrytyczne powtórzenie argumentacji powołanej przez organ egzekucyjny. Podtrzymali stanowisko, że tytułu wykonawczego nigdy nie doręczono skarżącej i nigdy nie było nawet próby doręczenia. Podstawa prawna dochodzonego obowiązku została nieprawidłowo określona. Musi to być np. decyzja podatkowa, a nie powołanie samej ustawa. Z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych może bowiem wynikać tylko obowiązek podatkowy, jaki powstał w wyniku złożenia deklaracji podatkowej, który skarżąca zapłaciła. Skarżąca wskazała, że w dniu [...] r. aktem notarialnym nr [...] została zniesiona wspólność majątkowa małżeńska. Powiadomiono o tym Urząd Skarbowy w G. Wobec tego i z tego względu wystawienie jednego tytułu wykonawczego na oboje małżonków uważa za nieprawidłowe.

Wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżone postanowienie. Uzasadnił to brakiem kompletnych akt sprawy. Uniemożliwiło to sądową kontrolę postanowienia. Na podstawie przesłanych akt Sąd nie mógł stwierdzić, czy zaskarżone rozstrzygnięcie i jego uzasadnienie znajdują oparcie w materiale dowodowym sprawy oraz na podstawie jakiego materiału aktowego rozstrzygnięto zawisłą przed sądem sprawę, a wykazane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Po ponownym rozpoznaniu zażalenia B. L. z dnia [...] r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. nr [...], odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał okoliczności, z których wynikało uznanie doręczenia tytułu wykonawczego nr [...]. Stąd według organu bezzasadne jest kwestionowanie przez B. L. faktu próby doręczenia jej tytułu wykonawczego w dniu [...] r.

Odnosząc się do pozostałych argumentów skarżącej, organ wskazał, że z uwagi na ich treść kwalifikowały się one do uznania ich za zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, których termin skutecznego wniesienia upłynął z dniem [...] r. Obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa nie pozwoliły na merytoryczne rozpoznanie ich w trybie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ II instancji wyjaśnił jednak, co należy rozumieć przez wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku w sytuacjach, w których wynika on zarówno z decyzji, jak i wprost z przepisu prawa. Wskazał podstawy prawne wskazania w polu tytułu identyfikującym osobę zobowiązanego - obok małżonka, również żony. W takim charakterze (osoby zobowiązanej do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] r.), a nie współmałżonka zobowiązanego, skarżąca jest bowiem uczestniczką postępowania egzekucyjnego. Organ uznał, że brak jest podstaw do uznania, że ręczne dopisanie imienia B. L. na tytule wykonawczym, czego organ neguje, nastąpiło po dacie wskazanej jako dzień odmowy przyjęcia przez nią odpisu tytułu wykonawczego. Według organu, brak jest podstaw do uznania, że tytuł wykonawczy wystawiono wadliwie, bądź że istnieją przesłanki niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego. Organ nie zgodził się z zarzutami skarżącej wskazującej nieprawidłowości w doręczeniu korespondencji. Uznał, że nie wykazała ona podstaw do zakwestionowania stanowiska organu egzekucyjnego o braku przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Toczyło się ono bowiem według ściśle określonych reguł co do jego podstaw i metod wskazanych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Powołując się na brak podstaw prawnych do umorzenia postępowania egzekucyjnego organ podniósł, że w rzeczywistości zostało ono zakończone na skutek wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...].

A. i B. L. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na powyższe postanowienie. Zarzucili wydanie postanowienia sprzecznie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz z przepisami o doręczeniach. Wnieśli o uchylenie postanowienia organu II instancji, ujawnienie i zaliczenie w poczet dowodów kserokopii [...] załączonych do skargi dokumentów, jak również o nakazanie dostarczenia przez organ I instancji książki korespondencji wychodzącej i przychodzącej za [...] r. oraz upoważnienia wydanego przez organ I instancji do doręczenia tytułu wykonawczego przez pracownika.

W uzasadnieniu skargi podnieśli, że tytuł wykonawczy nie został im doręczony prawidłowo, z poszanowaniem przepisów k.p.a. Regułą jest bowiem doręczanie pism przez pocztę. Doręczanie przez pracowników organu lub inne upoważnione osoby lub organy powinno być ograniczone do przypadków szczególnie uzasadnionych. W przypadku doręczenia pism przez inne osoby lub organy (tzn. z wyłączeniem pracowników organu doręczających pisma w jego siedzibie) konieczne było upoważnienie udzielone na piśmie przez organ I instancji do doręczenia Tytułu Wykonawczego. Takim upoważnieniem organ egzekucyjny nie dysponował. W ocenie skarżących, organ winien był najpierw doręczyć tytuł wykonawczy w trybie określonym przez k.p.a. Dałoby to zobowiązanemu prawo zgłoszenia w terminie 7 dni zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Jedynie prawidłowe doręczenie zgodnie z przepisami o doręczeniach, mogłoby wywołać skutki prawne przewidziane przez obowiązujące przepisy prawa. Materiał dowodowy sprawy wskazuje, że tytuł wykonawczy nie został skutecznie doręczony stronie. Zatem nie wywołuje skutków prawnych ani dla organu podatkowego, ani dla skarżącego, któremu nigdy nie próbowano doręczyć tytułu wykonawczego, a zapis widniejący na tytule jest sfałszowany. Potwierdzono to pośrednio w protokołach z dnia [...] r. i z dnia [...]r.

Powołując się na wyroki WSA z dnia [...] r. (sygn. akt [...] oraz z dnia [...] r. (sygn. akt [...]), skarżący wskazali na rozważania organu II instancji niezgodne z poszanowaniem zasad określonych w art. 8 i 9 k.p.a. oraz art. 18 ustawy u.e.a., odnoszące się do prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego, który powinien zawierać konkretne wskazania podstawy prawnej z wpisaniem numeru i daty decyzji, a także wskazanie aktu prawnego stanowiącego podstawę istnienia obowiązku.

Według skarżącej, skoro uznano ja w świetle przepisów za podatnika i osobę zobowiązaną, to tytuł wykonawczy winien być wystawiony na jej nazwisko. Bez znaczenia jest przy tym fakt, że druk tytułu nie zawierał rubryki na współmałżonka. Skarżąca uważa za znamienne, że zarówno organ II instancji, jak i I instancji aktualnie nawet pisma adresują wymieniając w pierwszej kolejności jej imię. Uzasadnia to wątpliwości skarżącej o dopisaniu na tytule jej imienia w późniejszym czasie. Według skarżącej, przy takim zarzucie organ II instancji winien był wszechstronnie wyjaśnić tę okoliczność, w tym przez zawiadomienie organów ścigania o możliwości popełnienia przestępstwa przez urzędnika i ustalić, czyje to pismo ręczne, zamiast ograniczyć się do stwierdzenia, że skarżąca nie przedstawiła na tę okoliczność żadnych dowodów.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji w kwestii zarzutów zawartych w skardze stwierdził, że argumentacja skarżących dotycząca prawidłowości wystawienia i doręczenia tytułu wykonawczego praktycznie nie odnosi się do prowadzonego postępowania, biorąc pod uwagę przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określone treścią art. 59 § 1 i § 2. Nie wnosi to do sprawy nowych okoliczności, które mogłyby skutkować zmianą zaskarżonego rozstrzygnięcia, a zarzuty są bezzasadne.

Co do zarzutu, że tytuł wykonawczy Urzędu Skarbowego w G. o numerze [...] nie został skarżącym doręczony z poszanowaniem przepisu art. 39 k.p.a., organ zauważył, że przepis art. 26 § 5 u.e.a. dla skuteczności wszczęcia egzekucji wymaga "doręczenia" odpisu tytułu wykonawczego. Ustawodawca w żaden sposób nie określił sposobu doręczenia. Oznacza to, że zgodnie z art. 18 u.e.a. do doręczeń mają zastosowanie przepisy k.p.a. Zgodnie z art. 39 k.p.a., organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Każdy z tych sposobów doręczenia może być zastosowany w postępowaniu egzekucyjnym także do doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 października 2004 r. sygn. akt III SA 3051/03, LEX nr 164438).

Organ powołał się na podobne stanowisko reprezentowane w literaturze, według którego: "Przepis nie ogranicza kręgu podmiotów, z których pośrednictwa można korzystać przy dokonywaniu doręczeń, dzieląc je tylko na dwie grupy, a mianowicie pracowników poczty oraz wszystkie inne osoby. Wybór osoby dokonującej doręczenia pism nie jest jednakże obojętny z uwagi na interesy stron, albowiem stosownie do treści art. 263 § 1 koszty doręczenia im pism urzędowych zalicza się do kosztów postępowania. Z przepisu art. 39 nie wynikają żadne ograniczenia w wyborze podmiotów dokonujących doręczenia, jak również nie można uznać za wiążącą w wyborze kolejność ich wymienienia w przepisie" (B. A.iak i J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2000, s. 256).

Pomimo, że kwestia doręczeń nie została uregulowana w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w ustawie tej zawarty jest przepis wskazujący na możliwość doręczania odpisów tytułów wykonawczych przez organ egzekucyjny lub egzekutora. Stanowi o tym art. 32 u.e.a., według którego: "Organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony".

Według poglądu literatury: "Odpis tytułu wykonawczego może być doręczony w dwojaki sposób: po pierwsze, może być doręczony zobowiązanemu osobiście przez egzekutora - w przypadku dokonania pierwszej czynności egzekucyjnej w stosunku do jego mienia w jego obecności, po drugie, może być przesłany pocztą - w przypadku gdy pierwsza czynność egzekucyjna polega na zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego przysługującego zobowiązanemu w stosunku do dłużnika zajętej wierzytelności" (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. Wydanie 3 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, s. 143).

W kwestii upoważnień pracowników organu do doręczania pism organ stwierdził, że postępowanie egzekucyjne jest specyficzną formą postępowania administracyjnego. Ze specyfiki pracy organu, jego pracowników, zakresów pracy i obowiązków, jak i pośrednio z przepisów prawa wynika, że są oni upoważnieni do dokonywania określonych czynności. Takimi czynnościami są: zajęcia wierzytelności, wynagrodzeń, ruchomości i nieruchomości dłużników, występowanie do różnych organów o informacje i wyjaśnienia. Za taką czynność należy też uznać doręczenie tytułu wykonawczego. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 października 2003 r. sygn. akt I SA 160/02 przyjął, że: "Przepisy nie wymagają odrębnego upoważnienia dla pracowników organu do dokonania czynności procesowej, jaką jest doręczenie pisma."

Organ zaznaczył, że zgodnie z definicją zawartą w art. 1a pkt 9 u.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o poborcy skarbowym, rozumie się przez to pracownika organu egzekucyjnego wyznaczonego do dokonywania czynności egzekucyjnych w egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnych. Czynność egzekucyjna definiowana jest natomiast jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1 a pkt 2).

Za niepodlegające dyskusji organ uznał, że doręczenie tytułu egzekucyjnego stanowi warunek konieczny nie tylko do zastosowania bądź zrealizowania środka egzekucyjnego, ale w ogóle do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, które, stosownie do uregulowań wynikających z treści art. 26 § 5 u.e.a., następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W drugim z tych przypadków istnieje również wymóg doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych. Stanowią o tym art. 72 § 4 pkt 1 u.e.a. (przy egzekucji z wynagrodzenia za pracę), art. 79 § 4 pkt 1 u.e.a. (przy egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej), art. 80 § 3 u.e.a. (przy egzekucji z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych), art. 89 § 3 pkt 3 u.e.a. (przy egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych i innych praw majątkowych), art. 93 § 5 pkt 1, art. 96g § 5 pkt 2, art. 96j § 3 pkt 3 u.e.a. (przy egzekucji z innych wierzytelność pieniężnych i z innych praw majątkowych). W konsekwencji organ uważa, że próba doręczenia skarżącym odpisu tytułu wykonawczego nr [...] nastąpiła z poszanowaniem obowiązujących przepisów prawa. Z akt sprawy nie wynika, by organ egzekucyjny powoływał się na fakt przesłania skarżącym tytułu wykonawczego pocztą. Do podniesionego w skardze twierdzenia, że inspektorzy Urzędu Skarbowego twierdzili, ze tytuł wysłano pocztą, organ nie może się odnieść. Kwestia ta nie była bowiem wcześniej sygnalizowana. Na skutek tego nie mogła być przedmiotem postępowania wyjaśniającego.

Wobec zarzutu niewskazania pełnej podstawy prawnej obowiązku oraz ręcznego dopisania imienia skarżącej w polu nr 9 tytułu wykonawczego, organ podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Powołane przez skarżących wyroki WSA w Warszawie zapadły w sprawach, w których postępowania egzekucyjne prowadzono w czasie, gdy obowiązywały inne druki tytułów wykonawczych. Druki, których wzory wprowadzono w życie na mocy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) załączniki 4, 5, 6 i 7, zawierają bowiem odrębne pola (29 i 30) na wskazanie zarówno aktu normatywnego, jak i podstawy prawnej należności (dla orzeczenia/decyzji zawiera miejsce na wpisanie danych identyfikujących konkretny akt administracyjny, takich jak data i numer). Obowiązujący w [...] r. wzór druku tytułu wykonawczego rozbicia takiego nie zawierał. Według organu, nie można uznać za błąd wskazanie w polu tytułu 28 "Podstawa prawna", wskazanie - dla zobowiązania powstającego wprost z mocy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, bez wskazania numeru i daty decyzji, która nie kreowała, a jedynie określała wysokość należnego zobowiązania skarżących w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...] r.

Organ nie zgodził się ze skarżącymi, że tytułu wykonawczego nr [...] nie wystawiono na imię obojga małżonków. Organ stwierdził, że w polu nr 9 "Nazwa pełna* (...) widnieje zapis: L. A. P., B. Organ nie kwestionował ręcznego wpisania imienia B. po wydrukowaniu tytułu wykonawczego. Według organu, przepisy prawa nie sprzeciwiają się ręcznemu dokonywaniu uzupełnień i poprawek na dokumentach urzędowych. To, że tytuł wykonawczy nie zawiera niektórych danych skarżącej, takich jak imiona rodziców czy numer PESEL, nie stanowi o tym, że ów tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów art. 27 § 1 u.e.a. Organ nie znalazł podstaw do uznania, że dopisanie imienia B. L. na tytule wykonawczym miało miejsce po próbie doręczenia tytułu (to jest po dniu [...] r.). Organ oparł się na treści notatki poborcy skarbowego sporządzonego tego dnia na okoliczność odmowy przyjęcia przez skarżącą odpisu tytułu wykonawczego. Wniosek, że imię B. dopisano tuż po sporządzeniu tytułu wykonawczego, zdaje się potwierdzać również treść wniosku z dnia [...] r. ([...] dni po odmowie przyjęcia tytułu) nr [...], z którym Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił do Sądu Rejonowego w G. Wydział Ksiąg Wieczystych o wpisanie w Księdze Wieczystej nr [...] hipoteki przymusowej celem zabezpieczenia należności objętych tytułem wykonawczym [...]. Wskazał we wniosku oboje skarżących jako dłużników. Organ stwierdził, że nie wydaje się być możliwe, by Sąd ustanowił hipotekę w sytuacji rozbieżności w oznaczeniu dłużnika pomiędzy wnioskiem a oryginałem tytułu wykonawczego. Z tych względów organ II instancji nie dopatrzył się w sprawie istnienia podejrzenia popełnienia przestępstwa (fałszerstwa dokumentów) i zgłoszenia tego faktu odpowiednim organom ścigania.

Kolejność zamieszczanych aktualnie na korespondencji imion skarżących małżonków nie stanowi potwierdzenia poglądu skarżących. W obszernej dokumentacji postępowań z udziałem jako strony obojga małżonków istotnie kolejność ta była różna. Wskazując adresata pism i aktów administracyjnych kierowano się bowiem kolejnością imion małżonków zamieszczonych przez nich w pismach i środkach zaskarżenia (najczęściej w kolejności alfabetycznej). Uwzględniano też normy zwyczajowe, według których imię kobiety na ogół umieszczane jest przed imieniem mężczyzny.

Mając to na uwadze, podkreślając, że nieprawidłowe wystawienie i doręczenie tytułu wykonawczego nie stanowi ustawowej przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego (wyłączając przypadek określony w art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), które w oparciu o ten tytuł zostało już zakończone, organ II instancji wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym zgodnie z art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), w tym także na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno postanowienia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Jeśli jednak sąd nie stwierdzi naruszenia prawa procesowego ani prawa materialnego, oddala skargę, kierując się dyspozycją art. 151 p.p.s.a.

Podkreślenia wymaga, że wojewódzkie sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej i nie prowadzą postępowania dowodowego we własnym zakresie. Sąd wskazuje, że jest kompetentny jedynie do oceny legalności zaskarżonego postanowienia. Nie może bowiem orzekać merytorycznie przyznając stronie określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków. Należy również podkreślić, że Sąd nie ocenia zaskarżonego postanowienia z punku widzenia jego celowości czy słuszności.

Sąd stwierdza, że skarga jest zasadna, chociaż Sąd nie podzielił w całości zarzutów skargi.

Sąd nie podzielił mianowicie podniesionych w skardze poglądów skarżących o sposobach doręczania pism w postępowaniu egzekucyjnym. W świetle obowiązującego prawa doręczanie pism drogą pocztową nie ma bowiem charakteru priorytetowego. To organ orzekający rozstrzyga, jaki sposób doręczenia wykorzystać. Pracownicy organu nie muszą też dysponować szczególnym upoważnieniem do doręczania pism. W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko organu oraz uznał za prawidłowe powołane w tym zakresie podstawy prawne, tezy orzecznictwa sądowego oraz poglądy wyrażane w literaturze przedmiotu. Jeśli idzie kwestionowanie przez skarżących podania w rubryce 28 tytułu wykonawczego jako podstawy prawnej egzekwowanej należności jedynie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, Sąd stwierdza, że zarzut ten w świetle obowiązującego prawa oraz orzecznictwa sądowego nie jest zasadny. Obowiązujący wzór tytułu egzekucyjnego w [...] r. dopuszczał bowiem taką możliwość. Jak słusznie podnosi organ, dopiero druki wprowadzone w życie na mocy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w załącznikach 4, 5, 6 i 7, zawierają pola 29 i 30 na wskazanie aktu normatywnego oraz podstawy prawnej egzekwowanej należności (dla orzeczenia/decyzji zawiera miejsce na wpisanie danych identyfikujących konkretny akt administracyjny, takich jak data i numer). Kolejność imion skarżących, przyjmowana przez organ w korespondencji kierowanej do skarżących, nie ma znaczenia dla sprawy, ani też nie może stanowić podstawy do wyciągania wniosków co do istoty rozpatrywanej sprawy.

Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma wszakże to, że skarżący wnosząc o umorzenie postępowania wskazali podstawę umorzenia zawartą w art. 59 § 1 pkt 4 ustawy u.e.a. Według tego przepisu postępowanie egzekucyjne umarza się, gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego. W ocenie Sądu zasadny zarzut jest skargi pod adresem prowadzonego postępowania egzekucyjnego z uwagi na to, że nie mogło być ono prowadzone wobec skarżącej. Skarżąca zarzuciła bowiem w skardze, że wobec niej nie został w ogóle wystawiony tytuł wykonawczy i ten zarzut Sąd uznał za uzasadniony. Z dokumentów zawartych w aktach administracyjnych wynika, że w rubryce 9. tytułu wykonawczego, wystawionego dnia [...] r., jako zobowiązanego wskazano A. L. Niesporne jest, że dane skarżącej w postaci jej imienia zostały w tej rubryce dopisane pismem ręcznym, w przeciwieństwie do pozostałej treści tytułu wykonawczego napisanej pismem maszynowym. Na tytule wykonawczym brak jest jakichkolwiek danych, pozwalających ustalić, kto, jakim terminie i na jakiej podstawie wpisał imię skarżącej w tytule wykonawczym. Podjęto próbę doręczenia odpisu tytułu wykonawczego dnia [...] r. wyłącznie skarżącej. Wobec odmowy przyjęcia odpisu tytułu wykonawczego przez skarżącą, organy orzekające przyjęły, że nastąpiło doręczenie zastępcze.

Sąd stwierdza, że obszerne wywody w przedmiocie dopisania imienia skarżącej w tytule wykonawczym z dnia [...] r., przedstawione przez organ II instancji w odpowiedzi na skargę, nie pozwalają na stwierdzenie, że w dacie próby doręczenia tytułu wykonawczego, to jest [...] r., w tytule wykonawczym było wpisane imię skarżącej. Jeśli nawet tak było, nie miało to w istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy z przyczyn niżej wskazanych.

Zasadą przyjętą w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym jest bowiem wystawianie tytułu wykonawczego na jednego zobowiązanego. Z art. 27c u.e.a., na który powołują się organy orzekające, wynika natomiast, że jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, a także z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków. Przepis ten został jednak dodany do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopiero nowelą z dnia 6 września 2001r. (Dz.U. Nr 125, poz. 1268). Przepis ten nie miał zatem zastosowania do tytułu wykonawczego wystawionego w [...] r.

W postępowaniu egzekucyjnym stronami są wierzyciel i zobowiązany. Z akt administracyjnych sprawy wynika, ze zobowiązanymi byli oboje małżonkowie. Według Sądu, biorąc pod uwagę stan prawny z dnia [...] r., należało wystawić osobny tytuł wykonawczy na każdego ze zobowiązanych małżonków i doręczyć go każdemu z nich. W sprawie podjęto natomiast próbę doręczenia tylko wobec skarżącej i to tytułu wykonawczego wystawionego prawidłowo na małżonka skarżącej.

Jak podkreślił organ II instancji w odpowiedzi na skargę, w sprawie jest bezsporne, że zgodnie z art. 26 § 5 u.e.a., wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym dopiero od [...] r., jednoznacznie sprecyzował moment, z którym następuje wszczęcie egzekucji. Od tego momentu biegnie także termin do wniesienia zarzutów. Należy zauważyć, że na podstawie art. 13 ustawy z 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, przepisy stosuje się również do postępowań egzekucyjnych wszczętych przed dniem jej wejścia w życie z tym, że wydane postanowienia i czynności egzekucyjne dokonane przed tym dniem z zachowaniem przepisów dotychczasowych są skuteczne.

W [...] r. art. 32 § 1 ustawy u.e.a. zawierał postanowienie, że organ egzekucyjny przystępując do czynności egzekucyjnych miał obowiązek doręczyć zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, zaopatrzony w klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej wraz z pouczeniem, że służy mu w terminie 7 dni prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Jak to wskazano wyżej, odpis tytułu wykonawczego z dnia [...] r., wystawionego prawidłowo na zobowiązanego w osobie małżonka skarżącej, usiłowano doręczyć skarżącej dnia [...] r. Brak doręczenia skarżącej tytułu wykonawczego wystawionego na jej osobę oznacza, że egzekucja nie została wszczęta. W rezultacie brak jest podstaw prawnych do podejmowania jakichkolwiek działań, które mogą być podejmowane wyłącznie w toku postępowania egzekucyjnego (podobnie WSA w Warszawie w wyroku z 23.06.2004r w sprawie III SA 859/03).

Skoro w sprawie nie wystawiono tytułu wykonawczego na skarżącą, zasadne było jej żądanie umorzenia prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu organ powinien zbadać kwestię, czy w sprawie w ogóle toczyło się postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącej w sytuacji, gdy nie wystawiono wobec niej tytułu wykonawczego zgodnie z treścią decyzji stanowiącej podstawę jego wystawienia.

Biorąc pod uwagę powyższe uchybienia Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.