Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2962/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 104 ust 1 i 2, art. 103 ust 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 149
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz, Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant spec. Eliza Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2018 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2017 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. Nr [...], na podstawie art. 104 ust. 1 i 2 w związku z art. 103 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z

2017 r. poz. 149 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), nałożył karę pieniężną na R. C. w wysokości 83 500 zł., za wprowadzenie do obrotu jako żywność:

1) produktu pn. "[...]" proszek 300 g, nr partii: [...], data minimalnej trwałości: 03/17, wyprodukowanego w USA dla [...], niebędącego żywnością z uwagi na obecność w składzie: ekstraktu z liści Acacia rigidula (98%), ekstraktu z rośliny Cassia nomame oraz niezadeklarowanych związków takich jak: β-metylofenyloetyloamina, N-metylo-β-metylofenetyloamina (fenprometamina), oksylofryna (metylosynefryna), fenyloetyloamina (PEA) - dalej jako "[...]" proszek 300 g

2) produktu pn. "[...]" 90 tabletek (masa netto: 300 g) niezależnie od numeru partii i daty minimalnej trwałości, wyprodukowanego w USA dla [...], niebędącego żywnością z uwagi na obecność w składzie: ekstraktu z liści Acacia rigidula, ekstraktu z rośliny Cassia nomame oraz niezadeklarowanych związków (dot. zbadanej partii [...], EXP: 06/18) takich jak: β-methyl-phenylethylamine, N,N-dimethyl-2-phenylopropan-l- amine, oxilofrine, phenethylamine (PEA) - dalej jako "[...]" 90 tabletek

ze względu na naruszenie art. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. L 31/1 z 1.2.2002 ze zm.), art. 3 ust. 2. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz art. 4 rozporządzenia (WE) nr 258/97 dotyczącego nowej żywności i nowych składników żywności (Dz. Urz. L43/1 z 14.2.1997 ze zm.).

Od przedmiotowej decyzji odwołał się R. C. wnosząc o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania.

Główny Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] października 2017 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, art. 104 ust. 1 i 2 w związku z art. 103 ust. 1 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1261), po rozpatrzeniu ww. odwołania - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 17 rozporządzenia nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności i ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002 ze zm., zwanego dalej "rozporządzeniem nr 178/2002"), odpowiedzialność za bezpieczeństwo żywności na wszystkich etapach jej produkcji, przetwarzania i dystrybucji ponosi podmiot działający na rynku spożywczym.

Przedsiębiorca odpowiada nie tylko za jakość zdrowotną środków spożywczych wprowadzanych do obrotu lecz również za treść informacji umieszczonych na jego opakowaniu lub prezentacji i reklamie. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 178/2002, "wprowadzanie na rynek" oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie, oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania.

Organ wskazał, że skarżący jako podmiot wprowadzający do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zakwestionowane produkty "[...]" (proszek i tabletki), które zawierają w swoim składzie, ekstrakt z liści Acacia rigidula (98%), ekstrakt z rośliny Cassia nomame oraz niewymienione w oznakowaniu produktu związki ponosi pełną odpowiedzialność za ich jakość zdrowotną, w tym bezpieczeństwo stosowania oraz oznakowanie.

Dalej organ wskazał, że ekstraktu z liści Acacia rigidula, zgodnie z Katalogiem Nowej Żywności, który jest dostępny na oficjalnej stronie Komisji Europejskiej traktowany jest jako nowa żywność (nowy składnik żywności), czyli nie posiada historii spożycia przez ludzi w krajach Unii Europejskiej przed dniem 15 maja 1997 r.

Jego obecność na rynku europejskim w charakterze żywności lub składnika żywności jest nieuprawniona. Przed wprowadzeniem do obrotu takiego składnika wymagana była procedura autoryzacyjna w Komisji Europejskiej, zgodnie z art. 4 rozporządzenia nr 258/97.

Stosownie do art. 8 rozporządzenia (WE) nr 258/97 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 1997 r. dotyczącego nowej żywności i nowych składników żywności (Dz. Urz. WE L 43 z 14.02.1997, str. 1, z późn. zm., zwanego dalej "rozporządzeniem nr 258/97"), nowa żywność i nowe składniki żywności nie mogą: stanowić zagrożenia dla konsumenta, wprowadzać konsumenta w błąd, różnić się w takim stopniu od żywności i składników żywności, które mają zastępować, że ich zwykłe spożycie może być niekorzystne żywieniowo dla konsumenta.

Organ wyjaśnił, że w procedurze określonej na podstawie art. 4 rozporządzenia nr 258/97 osoba odpowiedzialna za wprowadzenie do obrotu we Wspólnocie (wnioskodawca) nowej żywności bądź nowego składnika żywności składa wniosek do Państwa Członkowskiego, w którym produkt ma być wprowadzony do obrotu po raz pierwszy.

W świetle art. 92 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2017 r. poz. 149, z późn. zm., zwanej dalej "Ustawą"), na terenie Rzeczypospolitej Polskiej organem właściwym do przeprowadzenia postępowania dotyczącego wstępnej oceny naukowej oraz sporządzenia wstępnego sprawozdania odnośnie nowej żywności wprowadzanej do obrotu w zakresie określonym przepisami rozporządzenia nr 258/97, jest Główny Inspektor Sanitarny.

Jednakże art. 92 ust. 2 i 3 Ustawy stanowi, iż postępowanie, o którym mowa w ust. 1, przeprowadzają krajowe jednostki naukowe upoważnione, w drodze decyzji, przez ministra właściwego do spraw zdrowia, podejmowanej z uwzględnieniem w szczególności zadań statutowych i kwalifikacji personelu oraz niezależności jednostki od podmiotów działających na rynku spożywczym.

Biorąc pod uwagę powyższe skarżący w ww. opisanej procedurze autoryzacji oficjalnie zgłaszanej do Komisji Europejskiej najpierw powinien zwrócić się do krajowej jednostki naukowo - badawczej upoważnionej przez Ministra Zdrowia do oceny nowej żywności po opinię naukową na temat bezpieczeństwa określonej nowej żywności bądź nowego składnika żywności, a następnie przekazać tę opinię za pośrednictwem Głównego Inspektora Sanitarnego do Komisji Europejskiej.

W trakcie postępowania prowadzonego przed organami urzędowej kontroli żywności skarżący nie przedstawił dokumentacji wynikającej z art. 121 Ustawy, czyli potwierdzającej historię bezpiecznego spożycia składnika Acacia rigidula.

Na mocy art. 121 ust. 1 i ust. 2 Ustawy w przypadku wątpliwości, czy żywność wprowadzana do obrotu była dotychczas stosowana w celu żywienia ludzi, podmiot działający na rynku spożywczym jest obowiązany przedstawić na żądanie właściwego organu urzędowej kontroli żywności, dokumentację potwierdzającą historię stosowania tej żywności oraz określającą, w jakiej postaci żywność ta lub jej składniki były stosowane w celu żywienia ludzi w państwach członkowskich Unii Europejskiej przed dniem 15 maja 1997 r.

W przypadku braku takiej dokumentacji niezbędne jest przeprowadzenie postępowania określonego przepisami rozporządzenia nr 258/97.

W tej sparwie strona nie dopełniła ww. obowiązku, nie przedstawiła wymaganej dokumentacji, wobec składnika - Acacia rigidula obecnego w produktach pn.: "[...]", dlatego nie miała prawa, aby wprowadzić je do obrotu na terenie UE, w tym Polski jako żywność.

Organ podniósł, że w aspekcie ww. procedury autoryzacyjnej niezrozumiałe jest twierdzenie strony, iż dopiero wydanie decyzji nakazującej wycofanie z obrotu produktu "[...]" otwiera stronie możliwość zainicjowania postępowania przewidzianego przepisami rozporządzenia nr 258/97.

Także przywołany przez Stronę, jako uzasadnienie powyższego twierdzenia, wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 15 stycznia 2009 r. wskazuje, że rozstrzygnięcie podejmuje właściwy organ krajowy (Główny Inspektor Sanitarny). Natomiast sam wniosek podmiotu nie przesądza o kwalifikacji produktu jako "nowej żywności", zarówno na mocy art. 3 aktualnie obowiązującego rozporządzenia nr 258/97, jak i art. 7 nowego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2015/2283 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie nowej żywności, zmieniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 258/97 Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 1852/2001 (Dz. Urz. WE L 327 z 11.12.2015, str. 1), którego stosowanie rozpocznie się od dnia 1 stycznia 2018 r., w świetle których produkt kwalifikowany jako "nowa żywność", podobnie jak "żywność", nie może stwarzać ryzyka dla zdrowia ludzkiego (w oparciu o dostępne dowody naukowe).

Nowa żywność powinna być bezpieczna, więc jeżeli nie można ocenić jej bezpieczeństwa, a pozostają wątpliwości natury naukowej, można zastosować zasadę ostrożności, która została określona w art. 7 rozporządzeniu nr 178/2002.

Ponadto brak historii spożycia ww. składnika roślinnego potwierdza Food and Drug Administration (FDA), tj. agencja odpowiedzialna w USA m.in. za kontrolę bezpieczeństwa żywności, w tym suplementów diety.

Opinia tej agencji wydana w odniesieniu do środków spożywczych jest uznawana również poza Stanami Zjednoczonymi za wyznacznik jakości i potwierdzenie braku (lub obecności) negatywnego wpływu na zdrowie.

Na oficjalnej stronie internetowej FDA zamieszczona została informacja na temat najnowszych badań w sprawie suplementów diety w składzie których występuje Acacia rigidula. Zgodnie z tą informacją FDA nie posiada żadnych danych wskazujących, że Acacia rigidula znajdowała się w legalnym obrocie przed 15.10.1994 r. na terenie Stanów Zjednoczonych jako składnik suplementów diety, stąd też w marcu 2016 r. FDA wydała pisemne ostrzeżenie do producentów suplementów diety w zkresie produktów zawierających ww. składnik i wskazała na konieczność natychmiastowego wycofania ich z obrotu.

Celem określenia bezpieczeństwa stosowania przedmiotowego ekstraktu jako składnika żywności (w tym suplementów diety) w dniu 2 grudnia 2015 r. organ I instancji wystąpił do Instytutu Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich w [...] o przygotowanie opinii naukowej. Z opracowanej przez ww. instytut opinii naukowej z dnia [...] grudnia 2015 r. jednoznacznie wynika, że składnik objęty zapytaniem nie spełnia przesłanek określonych dla żywności.

Instytut wskazał na Raport Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) pt.: "Kompendium substancji botanicznych w których stwierdzono obecność naturalnie występujących składników mogących stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzkiego w przypadku wykorzystania ich do produkcji żywności i suplementów diety", z którego wynika, że gatunki rodzaju Acacia (kora, liście, nasiona) mogą zawierać pochodne dimetylotryptaminy, alkaloidu indolowego o działaniu psychoaktywnym i halucynogennym (EFSA 2012; 10(5):2663) oraz inne toksyczne alkaloidy i aminy (Clement i wsp. 1998).

Zgodnie z przedmiotową opinią Acacia rigidula należy do roślin, które zawierają dimetylotryptaminę (DMT), która umieszczona jest w załączniku nr 2 ustawy z dnia 29.07.2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii jako substancja psychoaktywna grupy I-P. Ponadto wskazane zostało, że roślina Acacia rigidula zawiera glikozydy cyjanogenne, które budzą zastrzeżenia jako potencjalnie niebezpieczne dla zdrowia (Seigler 1987).

W podsumowaniu opinii znalazło się stwierdzenie, iż ekstrakt z liści Acacia rigidula nie powinien wchodzić w skład środków spożywczych, w tym suplementów diety oraz, że spożywanie tego surowca jako żywność jest niebezpieczne dla zdrowia ludzi.

Ponadto organ zauważył, iż obecna w składzie produktów Cassia nomame również nie posiada historii spożycia w UE przed dniem 15 maja 1997 r.

W dalszym ciągu uzasadnienia decyzji organ odniósł się do powołanych w odwołaniu publikacji wskazujących na spożywanie ww. substancji na świecie bez uszczerbku dla zdrowia ludzi.

Zwrócił uwagę na pkt 17 preambuły do rozporządzenia Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiającego wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci (Dz. Urz. UE L 136 z 25.05.2012 r., s. 1 ze zm.), który stanowi, iż dodawanie substancji do środków spożywczych oraz stosowanie substancji w środkach spożywczych objęte są szczegółowymi przepisami Unii i przepisami krajowymi, podobnie jak klasyfikacja produktów jako środków spożywczych lub produktów leczniczych.

Żadna decyzja w sprawie oświadczenia zdrowotnego zgodna z rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006. np. decyzja o włączeniu do wykazu dopuszczonych oświadczeń, o którym mowa w art. 13 ust. 3 tego rozporządzenia, nie stanowi pozwolenia na dopuszczenie do obrotu substancji, której dotyczy oświadczenie, ani decyzji, czy dana substancja może być stosowana w środkach spożywczych, ani też klasyfikacji danego produktu jako środka spożywczego.

Zatem opinia EFSA nie stanowi dowodu potwierdzającego historię spożycia i bezpieczeństwo stosowania w żywności ekstraktu Cassia nomame jako składnika suplementów diety.

Dodał, że powiadomienie zgłoszone w systemie RASFF, tj. systemie wczesnego ostrzegania o niebezpiecznej żywności i paszach, wskazywało na występowanie niedeklarowanych substancji w produktach objętych niniejszym postępowaniem, tj. w produkcie pn.: "[...]" proszek 300 g, nr partii: [...], data minimalnej trwałości: 03/17, stwierdzono obecność: (β-metylofenyloetyloaminy, N-metylo-β-metylofenetyloaminy (fenprometaminy), oksylofryny (metylosynefryny), fenyloetyloaminy (PEA) oraz w produkcie "[...]" 90 tabletek (waga netto: 300 g) nr partii: [...], data minimalnej trwałości: 06/18, obecność (β-methylphenylethylamine, phenethylamine (PEA), N,N-dimethyl-2-phenylopropan-l-aminę, oxilofrine.

Stwierdzona w trakcie badań fenyloetyloamina jest zaliczana do alkaloidów wykazujących właściwości neuromodulujące i stymulujące centralny układ nerwowy. Fenyloetyloamina powoduje uczucie odprężenia, empatię, pobudzenie, wzmożoną aktywność motoryczną, chęć działania, wrażliwość wzrokową i słuchową, jednocześnie związek ten wywołuje szereg działań niepożądanych, jak: wzrost ciśnienia tętniczego, rozszerzenie źrenic, ból głowy, suchość błon śluzowych, przyśpieszone bicie serca (Narodowy Instytutu Leków opinia nr [...] z dnia [...].12.2012 r.).

Ponadto fenyloetyloamina podobnie jak jej pochodne oraz inne substancje o podobnej strukturze lub podobnym działaniu biologicznym została wymieniona w dokumencie wydanym przez Światową Agencję Antydopingową (WADA) - Światowym Kodeksie Antydopingowym jako substancja niedozwolona - zgodnie z listami substancji i metod zabronionych zarówno w roku 2015, jak i 2016 i 2017 r.

Dodatkowo zgodnie z oceną ryzyka dołączoną do powiadomienia alarmowego w systemie RASFF, która została przygotowaną przez Netherlands Food and Consumer Product Safety Authority (NVWA) w sprawie innego produktu wprowadzonego do obrotu przez skarżącego, w którym stwierdzono obecność methylsynephrine, β-methylphenylethylamine, tj. związków obecnych również w produktach "[...]", z powodu ich strukturalnego podobieństwa do amfetaminy, w ww. ocenie wykorzystano dane toksykologiczne amfetaminy. Amfetamina jest stymulantem i jej spożywanie może prowadzić do kardiotoksyczności (tachykardia, nadciśnienie) oraz działania na centralny układ nerwowy (pobudzenie, psychozy).

W myśl art. 3 ust. 1 Ustawy - środkiem spożywczym jest każda substancja lub produkt w rozumieniu art. 2 rozporządzenia nr 178/2002. Zatem w świetle art. 2 rozporządzenia nr 178/2002 "żywność" (lub "środek spożywczy") oznacza jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać.

"Środek spożywczy" nie obejmuje: pasz; zwierząt żywych, chyba że mają być one wprowadzone na rynek do spożycia przez ludzi; roślin przed dokonaniem zbiorów; produktów leczniczych w rozumieniu dyrektywy Rady 65/65/EWG i 92/73/EWG; kosmetyków w rozumieniu dyrektywy Rady 76/768/EWG; tytoniu i wyrobów tytoniowych w rozumieniu dyrektywy Rady 89/622/EWG; narkotyków lub substancji psychotropowych w rozumieniu jedynej konwencji o środkach odurzających z 1961 r. oraz Konwencji o substancjach psychotropowych z 1971 r.; pozostałości i kontaminantów.

Ponadto zgodnie z art. 3 ust. 2 Ustawy, który stanowi, iż produkty niespełniające wymagań prawa żywnościowego nie mogą być oznakowane i wprowadzone do obrotu jako żywność.

Stosownie do art. 3 ust. 3 pkt 39 Ustawy, "suplement diety jest to środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, wprowadzany do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie w postaci: kapsułek, tabletek, drażetek i w innych podobnych postaciach, saszetek z proszkiem, ampułek z płynem, butelek z kroplomierzem i w innych podobnych postaciach płynów i proszków przeznaczonych do spożywania w małych, odmierzonych ilościach jednostkowych, z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego".

W związku z powyższym organ za bezzasadne uznał twierdzeniem skarżącego, iż głównym kryterium kwalifikacji produktu jako żywność jest jego przeznaczenie określone przez przedsiębiorcę w powiadomieniu skierowanym do Głównego Inspektora Sanitarnego oraz w jego oznakowaniu.

Zgodnie z zasadami prawa żywnościowego - żywność musi być bezpieczna i nie może powodować żadnych negatywnych skutków zdrowotnych dla konsumentów.

Substancje potencjalnie niebezpieczne (w tym psychoaktywne) oraz substancje, których działanie stymulujące, uzależniające oraz inne działanie uboczne na organizm ludzki jest nieznane, nie mogą być składnikami żywności. Podobnie składnikami żywności nie są produkty lecznicze. Zatem obecność ww. składników w produktach pn.: "[...]" wprowadzanych do obrotu przez skarżącego wyłącza możliwość uznania ich za środki spożywcze (żywność), w tym suplementy diety.

Zgodnie z art. 5 rozporządzenia nr 178/2002, podstawowym celem prawa żywnościowego jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia i życia ludzi oraz ochrony interesów konsumentów. Żywność i składniki żywności nie mogą stanowić zagrożenia dla konsumenta, wprowadzać konsumenta w błąd i ich zwykłe spożycie nie może być niekorzystne żywieniowo dla konsumenta. Ponadto w świetle art. 14 rozporządzenia nr 178/2002 żaden niebezpieczny środek spożywczy nie może znajdować się w obrocie.

Skarżący wprowadzał do obrotu jako środki spożywcze produkty zawierające w swoim składzie nieautoryzowane składniki roślinne, tj. ekstrakt z liści Acacia rigidula oraz ekstrakt z liści Cassia nomame, a także substancje niewymienione na etykiecie produktów "[...]", które są stymulantami o niepotwierdzonym bezpieczeństwie stosowania jako składniki żywności, w tym farmakologicznie czynną oxilofrine. Produkty te nie spełniają wymagań prawa żywnościowego. Zgodnie z art. 3 ust. 2 Ustawy, produkty niespełniające wymagań prawa żywnościowego nie mogą być wprowadzane do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako żywność.

Organ dodał, że skarżący od dłuższego czasu posiadała wiedzę o niezgodnościach z przepisami prawa żywnościowego produktu pn.: "[...]" (wprowadzanego do obrotu przez skarżącego pomimo pism przesyłanych przez Głównego Inspektora Sanitarnego już od 2012 r.).

W związku z zarzutami strony, iż brak jest dowodów na to, że niezadeklarowane substancje opisane w decyzji znajdowały się we wszystkich partiach produktów "[...]" wprowadzanych do obrotu od 2012 r., organ wskazał że kara została nałożona za wprowadzenie do obrotu jako żywność:

- produktu pn. "[...]" proszek 300 g, nr partii; [...], data minimalnej trwałości: 03/17, oraz

- produktu pn. "[...]" 90 tabletek (masa netto: 300 g) niezależnie od numeru partii i daty minimalnej trwałości.

Zarzut strony dotyczący naruszenia przez organ I instancji art. 104 ust. 3 Ustawy w związku z art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej organ uznał za nieuzasadniony.

Wyjaśnił, że postępowanie dowodowe prowadzone było w sposób prawidłowy, zgodnie z przepisami art. 8, 9 i 80 kpa. Zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu, a także możliwość wypowiedzenia się co do całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Wobec brzmienia art. 103 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 103 ust. 2 pkt 1 Ustawy, postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia kary jest niezależne od postępowania w sprawie zaprzestania wprowadzania do obrotu i wycofania z obrotu produktu nie będącego żywnością.

Gdy organ działający w ramach ustawowych kompetencji, stwierdzi naruszenie przepisów objętych ustawową sankcją karną, nie tylko może wszcząć stosowne postępowanie administracyjne, ale jest zobowiązany do jego wszczęcia.

Ustawodawca poprzez art. 103 ust. 1 Ustawy zobligował organ do nałożenia kary, w każdym przypadku ustalenia, że doszło do naruszenia wymagań określonych w wymienionym artykule.

Skarżący nie przestrzegał wymagań określonych we wskazanych przepisach prawa żywnościowego.

W świetle art. 17 w związku z art. 16 rozporządzenia nr 178/2002, całkowitą odpowiedzialność za jakość zdrowotną środka spożywczego wprowadzanego do obrotu oraz treść informacji umieszczonych na jego opakowaniu lub w prezentacji i reklamie, ponosi podmiot działający na rynku spożywczym. Skarżący jako podmiot wprowadzający przedmiotowe produkty do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ponosi pełną odpowiedzialność za ich jakość oraz oznakowanie.

Zgodnie z art. 17 ust. 2 tiret 3 rozporządzenia nr 178/2002, kary mające zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Zatem nałożona przez organ kara powinna pełnić funkcję represyjną, to jest stanowić dolegliwość za naruszenie przepisu ww. ustawy, a także prewencyjną, dyscyplinującą, to jest powinna zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości.

W myśl art. 103 ust. 1 Ustawy, maksymalna wysokość kary pieniężnej może wynieść trzydziestokrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Maksymalny wymiar ww. kary w 2016 r. wynosił - 116 993,40 zł.

Natomiast zgodnie z art. 103 ust. 2 pkt. 1 Ustawy, wysokość kary pieniężnej może być wymierzona do pięciokrotnej wartości brutto zakwestionowanej ilości środka spożywczego lub produktu niebędącego żywnością wprowadzonego do obrotu jako żywność. W związku z tym faktem organ I instancji słusznie orzekł karę w granicach określonych w art. 103 ust. 2 pkt 1 Ustawy.

Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnił przesłanki z art. 104 ust. 2 Ustawy, tj.: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku spożywczymi wielkość produkcji zakładu.

Oceniając stopień szkodliwości czynu organ wskazał, iż wprowadzano do obrotu jako żywność produkty zawierające w swoim składzie: ekstrakt z rośliny Acacia rigidula, ekstrakt z Cassia nomame, czyli nieautoryzowane substancje oraz substancje potencjalnie niebezpieczne (w tym psychoaktywne) a także takie, których działanie stymulujące, uzależniające oraz inne uboczne na organizm ludzki jest nieznane i może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia konsumentów.

Produkty pn. "[...]" dedykowane były osobom trenującym sport w celu wspomagania spalania tkanki tłuszczowej, podniesenia poziom energii i siły, a jednocześnie zawierały w składzie substancje zabronione w sporcie.

Przedsiębiorca wprowadził do obrotu bardzo dużą ilość produktów, tj. łącznie 11 705 sztuk opakowań (1 176 szt. - "[...] proszek 300 g" oraz 10 529 szt. - "[...] 90 tabletek"), których wartość sprzedaży wyniosła 853 514,22 zł..

Skarżący prowadzi działalność w zakresie sprzedaży suplementów diety od 2010 r., jest doświadczonym przedsiębiorcą. Wprowadzając do obrotu znaczne ilości kwestionowanego towaru posiadał wiedzę o niepotwierdzonym statusie niektórych składników, nie podejmował działań zmierzających do wyeliminowania potencjalnych zagrożeń dla zdrowia i życia konsumentów.

Pomimo otrzymania pisma urzędowego z dnia 28 listopada 2012 r. informującego o braku historii spożycia ekstraktu z liści Acacia rigidula, ekstraktu z Cassia nomame, R-Beta-Metylofenyltylamina, B-Fenylotylo amina, N-Metylo-B-Fenylotylamina, 5-Metoxytryptamina HC1, 6,7-Dihydroksybergamotyna, nadal świadomie wprowadzał do obrotu kwestionowane składniki.

Wobec poczynionych przez organ sanitarny kontroli, skarżący ostatecznie podjął czynności zmierzające do wycofania z obrotu produktu pn.: "[...]" proszek 300g nr partii [...] oraz produktu pn.: "[...]" 90 tabletek. Okoliczności te mają łagodzący wpływ na wysokość nałożonej kary pieniężnej.

Zgodnie z informacją przekazaną przez skarżącego, roczny obrót w roku 2016 wynosił - 808 697,48 zł, a osiągnięty zysk netto wynosił w roku 2016 wynosił - 106 648,00 zł.

Wartość sprzedaży produktu pn.: "[...]" proszek 300g, nr partii [...] w latach 2013 -2014 wyniosła 84 980,58 zł . Jej pięciokrotność to kwota 424 902,90 zł.

Natomiast wartość sprzedaży produktu pn.: "[...]" 90 tabletek w latach 2012 -2015 wyniosła 768 533,64 zł. Jej pięciokrotność to kwota 3 842 668,20 zł.

Uwzględniając te okoliczności, Główny Inspektor Sanitarny uznał, że nałożona kara pieniężna w łącznej wysokości 83 500 zł, na którą składają się poszczególne kwoty, tj.:

- 8 500 zł, co stanowił około 10 % wartości sprzedaży w latach 2013 - 2014 produktu pn.: "[...]" proszek 300g,

- 75 000 zł, co stanowił około 9,8 % wartości sprzedaży w latach 2012 - 2015 produktu pn. "[...]" 90 tabletek ,

jest karą adekwatną do zawinienia strony, jak również odpowiednio dolegliwa i spełniającą swoją funkcję prewencyjną.

Biorąc pod uwagę powyższe uznał zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania administracyjnego, w tym: art. 7, art. 77 § 1 i § 4, art. 107 §1 i § 3 kpa, a także przepisów prawa materialnego za bezzasadne.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2017 r. - złożył R. C.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 103 ust. 1 pkt 2 oraz art. 104 ust. 1 i 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia przez wydanie zaskarżonej decyzji pomimo braku podstaw do przyjęcia, że strona wprowadzała do obrotu jako żywność produkt niebędący żywnością;

2. art. 3 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia w z w. z art. 2 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002, przez pominięcie, że za żywność należy uznać jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać;

3. art. 2 Rozporządzenia 178/2002 przez uznanie, że produkty będące przedmiotem niniejszego postępowania nie stanowią środków spożywczych, chociaż nie zakwalifikowano ich do żadnej z kategorii wymienionych w pkt a)-h) przywołanego przepisu;

4. art. 78 ust. 4 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, przez niezasięgnięcie opinii właściwej instytucji, wyznaczonej przez ministra właściwego do spraw zdrowia;

5. art. 7, art. 77 § 1 i § 4 oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. przez dokonanie dowolnych ustaleń faktycznych, w szczególności:

a) odnośnie zawartości i szkodliwości dimetylotrypaminy wyłącznie w oparciu o opinię EFSA 2012;10(5):2663, chociaż ze wskazanej opinii wynika, że gatunki należące do tego rodzaju jedynie mogą zawierać pochodne wskazanej substancji, co w żadnym razie nie potwierdza obecności wskazanej substancji w produktach będących przedmiotem postępowania;

b) uznania produktów "[...]" za niebędące żywnością, ze względu na obecność substancji, które jednocześnie uznano za nową żywność w rozumieniu przepisów Rozporządzenia (WE) nr 258/97 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 1997 r. dotyczące nowej żywności i nowych składników żywności, bez wskazania do której z kategorii składników nowej żywności z art. 1 ust. 2 Rozporządzenia 258/97 zostały zaliczone;

c) przyjęcia, że niezadeklarowane substancje znajdowały się we wszystkich partiach produktów "[...]" wprowadzanych do obrotu od 2012 r.;

d) art. 104 ust. 3 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia w zw. z art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej przez nałożenie kary pieniężnej również za produkty wprowadzane do obrotu w 2013 r. i wcześniej, chociaż zgodnie z przywołaną regulacją, zobowiązanie do zapłaty kar pieniężnych za ten okres nie mogło powstać, gdyż uległo przedawnieniu.

Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2016 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. z 2018r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.).

Skarga jest bezzasadna.

Przedmiotem postępowania sądowego była ocena prawidłowości nałożenia kary pieniężnej na R. C. w wysokości 83 500 zł., za wprowadzenie do obrotu jako żywność produktu pn. "[...]" proszek 300 g, niebędącego żywnością z uwagi na obecność w składzie: ekstraktu z liści Acacia rigidula (98%), ekstraktu z rośliny Cassia nomame oraz niezadeklarowanych związków takich jak: β-metylofenyloetyloamina, N-metylo-β-metylofenetyloamina (fenprometamina), oksylofryna (metylosynefryna), fenyloetyloamina (PEA) oraz produktu pn. "[...]" 90 tabletek (masa netto: 300 g) niezależnie od numeru partii i daty minimalnej trwałości, niebędącego żywnością z uwagi na obecność w składzie: ekstraktu z liści Acacia rigidula, ekstraktu z rośliny Cassia nomame oraz niezadeklarowanych związków (dot. zbadanej partii [...], EXP: 06/18) takich jak: β-methyl-phenylethylamine, N,N-dimethyl-2-phenylopropan-l- amine, oxilofrine, phenethylamine (PEA).

Kara została nałożona ze względu na naruszenie art. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. L 31/1 z 1.2.2002 ze zm.), art. 3 ust. 2. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz art. 4 rozporządzenia (WE) nr 258/97 dotyczącego nowej żywności i nowych składników żywności (Dz. Urz. L43/1 z 14.2.1997 ze zm.).

Podstawą prawną wymierzenia kary pieniężnej był art. 104 ust. 1 i 2 w związku z art. 103 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Zgodnie z art. 103. ust. 1 tej ustawy, kto wprowadza do obrotu jako żywność produkt niebędący żywnością, podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

Natomiast zgodnie z art. 104 ust. 1 ustawy - kary pieniężne, o których mowa w art. 103, wymierza, w drodze decyzji, właściwy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny. Ustalając wysokość kary pieniężnej, właściwy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkość produkcji zakładu (ust. 2).

Na wstępie należy podnieść, że zgodnie z ogólną zasadą określoną w przepisach art. 17 w związku z art. 16 rozporządzenia nr 178/2002, podmiot wprowadzający do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej produkty przeznaczone do spożycia, ponosi pełną odpowiedzialność za ich jakość zdrowotną, w tym bezpieczeństwo stosowania oraz oznakowanie.

W tej sprawie na R. C. zostały nałożone kary z uwagi na fakt wprowadzenia przez niego do obrotu dwóch produktów "[...]" proszek 300 g. i "[...]" 90 tabletek, które zawierzały w swoim składzie ekstrakt z liści Acacia rigidula (98%), ekstrakt z rośliny Cassia nomame oraz niezadeklarowane związki wymienione w decyzji. W toku postępowania administracyjnego wykazano, że produkty te zawierały substancje których wprowadzenie na rynek wymagało przeprowadzenia wcześniejszej procedury.

Zasadą prawa związanego z żywnością jest, że wprowadzenie nowego produktu żywnościowego powinno być poprzedzone zastosowaniem stosownej procedury.

Aby wprowadzić dany produkt na rynek Unii Europejskiej należy ustalić, czy dany produkt i jego wszystkie składniki znajdują się w prowadzonym przez Komisję Europejską Katalogu Nowej Żywności. Katalog ten to zbiór nazw składników żywności wraz z dostępną na daną chwilę informacją o statusie danego składnika, który nie jest katalogiem zamkniętym. Katalog Nowej Żywności podaje orientacyjne informacje, czy określony składnik pochodzenia zwierzęcego lub roślinnego oraz inne substancje wymagają, czy też nie wymagają, przeprowadzenia postępowania określonego przepisami.

Nie ulega wątpliwości Sądu, że ekstrakt z liści Acacia rigidula zgodnie z Katalogiem Nowej Żywności, traktowany jest jako nowa żywność (nowy składnik żywności), czyli składnik, który nie posiada historii spożycia przez ludzi w krajach Unii Europejskiej przed dniem 15 maja 1997 r.

Zatem jego obecność na rynku europejskim w charakterze żywności lub składnika żywności jest nieuprawniona i przed wprowadzeniem do obrotu zastosowana być powinna procedura autoryzacyjna w Komisji Europejskiej, która opisana jest w rozporządzeniu nr 258/97.

Zgodnie z art. 4 rozporządzenia nr 258/97 osoba odpowiedzialna za wprowadzenie do obrotu we Wspólnocie (wnioskodawca) składa wniosek do Państwa Członkowskiego, w którym produkt ma być wprowadzony do obrotu po raz pierwszy. Równocześnie kopię tego wniosku przesyła Komisji. Przeprowadza się wstępną ocenę przewidzianą w art. 6. Postępując zgodnie z procedurą określoną w art. 6 ust. 4, Państwo Członkowskie określone w ust. 1, bezzwłocznie poinformuje wnioskodawcę o tym, że: może wprowadzić do obrotu żywność lub składniki żywności, jeśli nie jest konieczne przeprowadzenie dodatkowej oceny, określonej w art. 6 ust. 3, oraz w sytuacji, gdy nie pojawił się uzasadniony sprzeciw zgodnie z art. 6 ust. 4, lub zgodnie z art. 7 wymagana jest decyzja zezwalająca.

W świetle art. 92 Ustawy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej organem właściwym do zapewnienia przeprowadzenia postępowania dotyczącego wstępnej oceny naukowej oraz sporządzenia wstępnego sprawozdania odnośnie nowej żywności wprowadzanej do obrotu w zakresie określonym przepisami rozporządzenia nr 258/97 jest Główny Inspektor Sanitarny.

Zgodnie z art. 8 rozporządzenia nr 258/97 nowa żywność i nowe składniki żywności nie mogą stanowić zagrożenia dla konsumenta, wprowadzać konsumenta w błąd, różnić się w takim stopniu od żywności i składników żywności, które mają zastępować, że ich zwykłe spożycie może być niekorzystne żywieniowo dla konsumenta.

Zasadą przyjętą w rozporządzeniu (WE) Nr 258/97 było poddanie szczególnej kontroli sanitarnej tzw. nowej żywności (novel food), czyli takich produktów lub ich składników, które do maja 1997 r. były rzadko spożywane w Unii Europejskiej (UE) bądź wcale.

Nowa żywność to nowe źródła żywności lub żywność nowo opracowana, innowacyjna, wyprodukowana za pomocą nowych technologii i procesów produkcyjnych oraz tradycyjnie spożywana poza UE, ale nie na jej terenie. W takich przypadkach na podmiocie zamierzającym sprowadzać środki żywności na teren Unii Europejskiej ciąży obowiązek wykazania, że w istocie określony produkt spożywczy nie jest nowy, gdyż można wykazać jego obecność na terenie Unii Europejskiej i brak szkodliwych skutków (tzw. historię spożycia) już przed 15 maja 1997 r., albo poddać środek określonym formom kontroli określonym m.in. w rozporządzeniu (WE) 258/97.

Biorąc pod uwagę powyższe skarżący w opisanej procedurze autoryzacji powinien najpierw zwrócić się do krajowej jednostki naukowo - badawczej upoważnionej przez Ministra Zdrowia do oceny nowej żywności po opinię naukową na temat bezpieczeństwa określonej nowej żywności bądź nowego składnika żywności, a następnie przekazać tę opinię za pośrednictwem Głównego Inspektora Sanitarnego do Komisji Europejskiej.

Ewentualnie zgodnie z art. 121 Ustawy powinien przedstawić dokumentację potwierdzającą historię stosowania tej żywności przed 15 maja 1997 r. Powyższe ma na celu ochronę zdrowia publicznego poprzez zapewnienie, aby produkty określane przez podmioty jako nowa żywność i nowe składniki żywności były poddawane kontroli oceniającej ich bezpieczeństwo przeprowadzonej według procedury wspólnotowej zanim zostaną one wprowadzone do obrotu.

W trakcie postępowania prowadzonego przed organami urzędowej kontroli żywności skarżący nie przedstawił dokumentacji wynikającej z art. 121 Ustawy, czyli potwierdzającej historię bezpiecznego spożycia składnika Acacia rigidula. Na mocy art. 121 ust. 1 i ust. 2 Ustawy w przypadku wątpliwości, czy żywność wprowadzana do obrotu była dotychczas stosowana w celu żywienia ludzi, podmiot działający na rynku spożywczym jest obowiązany przedstawić na żądanie właściwego organu urzędowej kontroli żywności, dokumentację potwierdzającą historię stosowania tej żywności oraz określającą, w jakiej postaci żywność ta lub jej składniki były stosowane w celu żywienia ludzi w państwach członkowskich Unii Europejskiej przed dniem 15 maja 1997 r. W przypadku braku takiej dokumentacji niezbędne jest przeprowadzenie postępowania określonego przepisami rozporządzenia nr 258/97.

Skarżący nie dopełnił ww. obowiązku, nie przedstawił wymaganej dokumentacji, wobec składnika - Acacia rigidula obecnego w składzie produktów pn.: "[...]", dlatego nie miał prawa, wprowadzić je do obrotu na terenie UE, w tym Polski jako żywność. Także roślina Cassia nomame obecna w składzie kwestionowanych produktów nie posiada historii spożycia w UE przed dniem 15 maja 1997 r.

Potwierdzeniem, iż Acacia rigidula - składnik zakwestionowanych produktów nie spełniał przesłanek określonych dla żywności, jest opinia wydana przez Instytutu Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich w [...]. Z opracowanej przez ww. instytut opinii naukowej z dnia [...] grudnia 2015 r. wynika, że składnik objęty zapytaniem nie spełnia przesłanek określonych dla żywności.

Instytut w opracowanej opinii wskazał na Raport Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) pt.: "Kompendium substancji botanicznych w których stwierdzono obecność naturalnie występujących składników mogących stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzkiego w przypadku wykorzystania ich do produkcji żywności i suplementów diety", z którego wynika, że gatunki rodzaju Acacia (kora, liście, nasiona) mogą zawierać pochodne dimetylotryptaminy, alkaloidu indolowego o działaniu psychoaktywnym i halucynogennym (EFSA 2012; 10(5):2663) oraz inne toksyczne alkaloidy i aminy (Clement i wsp. 1998).

Zgodnie z przedmiotową opinią Acacia rigidula należy do roślin, które zawierają dimetylotryptaminę (DMT), która umieszczona jest w załączniku nr 2 ustawy z dnia 29.07.2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii jako substancja psychoaktywna grupy I-P. Ponadto wskazane zostało, że roślina Acacia rigidula zawiera glikozydy cyjanogenne, które budzą zastrzeżenia jako potencjalnie niebezpieczne dla zdrowia (Seigler 1987).

W podsumowaniu opinii znalazło się stwierdzenie, iż ekstrakt z liści Acacia rigidula nie powinien wchodzić w skład środków spożywczych, w tym suplementów diety oraz, że spożywanie tego surowca jako żywność jest niebezpieczne dla zdrowia ludzi.

Główny Inspektor Sanitarny już w roku 2012 w odpowiedzi na powiadomienia złożone przez skarżącego o wprowadzeniu po raz pierwszy do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków spożywczych zgodnie z art. 29 ust. 1 Ustawy, w składzie których znajdowała się Acacia rigidula, informował o braku historii spożycia tego składnika, zatem już w 2012 r. skarżący posiadał wiedzę o niezgodności z przepisami prawa żywnościowego produktów zawierających ten składnik.

Sąd zgadza się również ze stanowiskiem organów, iż obecny w składzie produktów ekstrakt Cassia nomame również nie posiada historii spożycia w UE przed dniem 15 maja 1997 r.

Historia spożycia w UE tego składnika nie wynika z przedstawionych przez skarżącego publikacji. Sąd podziela analizę tych dokumentów przedstawioną w decyzji organu I instancji (str. 13-14).

Wskazana tam argumentacja potwierdza, iż brak jest dowodów potwierdzających historię i bezpieczeństwo stosowania ekstraktu z rośliny Cassia nomame jako składnika suplementów diety.

W związku z powyższym Sąd uznał, że również wobec tego składnika skarżący nie wykazał historii stosowania w celu żywienia ludzi w państwach członkowskich Unii Europejskiej przed dniem 15 maja 1997 r. oraz jego bezpieczeństwa.

Sąd podzielił również argumentację organów, że zakwestionowane produkty nie mogły zostać dopuszczone do obrotu z uwagi na występowanie w nich niezadeklarowanych substancji.

Opisane w decyzji substancje, zostały słusznie zakwalifikowane jako potencjalnie niebezpieczne (w tym psychoaktywne), których działanie na organizm ludzki jest stymulujące, uzależniające oraz nieznane i dlatego nie mogły być składnikami żywności.

Stosowanie prawa żywnościowego w państwach członkowskich Unii Europejskiej opiera się na zasadzie, że dopuszczalne jest tylko to, czego wprost wymagają przepisy materialnoprawne i dodatkowo pod warunkiem ścisłego przestrzegania przyjętych w tej materii procedur.

R. C. wprowadzał do obrotu produkty zawierające w składzie ekstrakt z liści Acacici rigidula, ekstrakt z liści Ccissia nomame oraz substancje niewymienionymi na etykiecie produktu, będące stymulantami o niepotwierdzonym bezpieczeństwie stosowania jako składniki żywności, w tym farmakologicznie czynną oxilofrine. Nie budzi wątpliwości, iż takie produkty nie spełniają wymagań prawa żywnościowego. Na mocy art. 3 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia produkty niespełniające wymagań prawa żywnościowego nie mogą być wprowadzane do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako żywność.

Zatem wprowadzenie do obrotu ww. produktów dokonane zostało z naruszeniem prawa.

W przypadku stwierdzenia okoliczności podlegających karze, wskazanych w art. 103 Ustawy, właściwe organy są zobowiązane do stosowania sankcji w postaci kar pieniężnych. Obowiązek taki istnieje niezależnie od tego, czy okoliczności te były zawinione, czy nie. Nie jest też odstąpienie od wymierzenia kary.

Zgodnie z art. 17 ust. tiret 3 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 kary stosowane w przypadkach naruszenia prawa żywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Nałożona przez organ kara powinna pełnić funkcję represyjną, to jest stanowić dolegliwość za naruszenie przepisu prawa, a także prewencyjną, dyscyplinującą, co oznacza, że powinna zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości. Znajduje to również potwierdzenie w art. 55 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. UE L 165 z 30.4.2004, str. 1-14; Polskie wydanie specjalne: Tom 45 P. 200 - 251 ze zm.).

Sąd uznał, że ustalenie wysokości kary pieniężnej było prawidłowe, a przedstawione w tym zakresie uzasadnienie jest przekonujące.

Podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 Ustawy w zw. z art. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 przez pominięcie, że za żywność należy uznać jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać, jest niezrozumiały. Skarżący nie akceptuje, że zakwestionowane produkty miałyby charakter nowej żywności w rozumieniu rozporządzenie (WE) nr 258/97, gdyby zostały spełnione określone w przepisach warunki wprowadzenia ich do obrotu. Warunków tych nie spełniały i wprowadzanie do obrotu omawianych produktów stanowiło naruszenie prawa.

Z badań przeprowadzonych przez organy inspekcji sanitarnej jednoznacznie wynikało, że zakwestionowanych produktów nie można zaliczyć do żywności i ta okoliczność była decydująca. Organ nie miał obowiązku zakwalifikowania tych produktów do innych kategorii.

W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i § 4 oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. przez dokonanie dowolnych ustaleń faktycznych. Organy w obszernych uzasadnieniach decyzji wskazały przesłanki podjętych działań, które znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.