Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 119/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji i umorzono postępowanie administracyjne
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a i c, art. 145 par 3, art. 200, art. 205 par 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 184 ust. 1, art. 207 ust. 1 pkt 1 i  2
journal: Dz.U. 2023 poz 1270
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 36
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
article: art. 6, art. 8 par 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Centrum [...] w Ł. na decyzję Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia 28 grudnia 2023 r. nr 15/2023/PR w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia 30 czerwca 2023 r. nr 15/KOFEŁ/2023 oraz umarza postępowanie administracyjne; 2. zasądza od Zarządu Województwa Łódzkiego na rzecz Centrum [...] w Ł. kwotę 6917 (sześć tysięcy dziewięćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 28 grudnia 2023 r. nr 15/2023/PR Zarząd Województwa Łódzkiego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej: k.p.a., art. 207 ust. 9 i 12a oraz art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1270 ze zm.), dalej: u.f.p., art. 2 pkt 11, 12 i 14, art. 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 8 i 9 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 818), dalej: ustawa wdrożeniowa, oraz art. 143 w zw. z art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U.UE.L.2013.347.320 ze zm.), dalej: Rozporządzenie PE i Rady (UE) nr 1303/2013, utrzymał w mocy własną decyzję nr 15/KOFEŁ/2023 z 30 czerwca 2023 r. wydaną wobec stowarzyszenia [...] z siedzibą w Ł. w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu w wysokości 55 375,68 zł wraz z odsetkami, jako środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystane przez stowarzyszenie z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych w związku z realizacją projektu pn. "Kreatorzy Sukcesu" na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...] z 11 marca 2019 r., zmienionej aneksem nr [...] z 5 maja 2020 r.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Województwo Łódzkie, reprezentowane przez Zarząd Województwa Łódzkiego działający jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Łódzkiego (dalej: Instytucja Zarządzająca RPO WŁ, IZ RPO WŁ, ZWŁ), na warunkach określonych w umowie o dofinansowanie projektu z 11 marca 2019 r. ze zm., przyznało [...] w Ł., w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 dofinansowanie w kwocie 1 892 760,67 zł, w tym ze środków europejskich w kwocie nieprzekraczającej 1 767 963,26 zł, na realizację projektu pn.: "Kreatorzy Sukcesu".

Projekt pn. "Kreatorzy Sukcesu" został zgłoszony przez stronę do konkursu nr RPLD.10.02.02-IZ.00-10-001/18 w ramach RPO Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 (Oś Priorytetowa X Adaptacyjność pracowników i przedsiębiorstw w regionie, Działanie X.2 Rozwój pracowników i przedsiębiorstw, Poddziałanie X.2.2 Wdrożenie programów typu outplacement). Zgodnie z Regulaminem konkursu (pkt 2.5. "Grupa docelowa") wsparciem mogły być objęte:

- osoby, które utraciły pracę z przyczyn niedotyczących pracownika w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy przed dniem przystąpienia do projektu,

- osoby przewidziane do zwolnienia lub zagrożone zwolnieniem z pracy z przyczyn niedotyczących pracownika.

W ramach przedmiotowego konkursu możliwa była realizacja wsparcia, obejmującego m.in. szkolenia i kursy zawodowe, doradztwo zawodowe połączone z przygotowaniem Indywidualnego Planu Działania, poradnictwo psychologiczne, pośrednictwo pracy, staże i praktyki zawodowe, subsydiowanie zatrudnienia uczestnika projektu u nowego pracodawcy, studia podyplomowe, a także bezzwrotne wsparcie dla osób zamierzających podjąć działalność gospodarczą (tj. doradztwo indywidualne i grupowe oraz szkolenia, wsparcie bezzwrotne oraz wsparcie pomostowe).

Regulamin konkursu wraz z załącznikami został przyjęty przez Zarząd Województwa Łódzkiego uchwałą nr 737/18 z 22 maja 2018 r. Ww. Regulaminie konkursu wskazano, że wsparcie realizowane w ramach projektów powinno być zgodne z Wytycznymi Ministra Infrastruktury i Rozwoju w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków EFS w obszarze rynku pracy na lata 2014-2020 z 1 stycznia 2018 r. oraz z Wytycznymi w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków EFS w obszarze przystosowania przedsiębiorstw i pracowników do zmian na lata 2014-2020 z 1 stycznia 2018 r. Ponadto wnioskodawca w treści wniosku powinien opisać sposób realizacji poszczególnych zaplanowanych form wsparcia z uwzględnieniem postanowień i zapisów ww. Wytycznych oraz Standardu udzielania wsparcia w ramach Poddziałania X.2.2 stanowiącego załącznik nr 15 do ww. Regulaminu (pkt 2.6. Regulaminu konkursu "Przedmiot konkursu - typy projektów"). Następnie uchwałą nr 1548/18 z 14 listopada 2018 r. Zarząd Województwa Łódzkiego zmienił załącznik nr 15 do Regulaminu konkursu, tj. Standard udzielania wsparcia realizowanego w ramach Poddziałania X.2.2.

Zgodnie ze Standardem udzielania wsparcia realizowanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 Poddziałanie X.2.2. "Wdrożenie programów typu outplacement" (w wersji przyjętej uchwałą ZWŁ z 14 listopada 2018 r.), który stanowił integralną część Regulaminu konkursu, bezzwrotne wsparcie dla osób zamierzających podjąć działalność gospodarczą przewidziane zostało w pierwszej kolejności dla osób, które utraciły zatrudnienie w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy przed przystąpieniem do projektu, a także pracowników znajdujących się w okresie wypowiedzenia stosunku pracy lub stosunku służbowego (część V.1 ust. 2 Standardu). W powołanym dokumencie wskazano także, że udzielenie wsparcia finansowego na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej dla pracowników zagrożonych zwolnieniem lub przewidzianych do zwolnienia, powinno zostać poprzedzone szczegółową analizą pod kątem osiągnięcia finalnego efektu zastosowania instrumentu w kontekście realizacji zakładanych celów projektu, a także efektywności kosztowej udzielonego wsparcia (część V.1 ust. 5 Standardu udzielania wsparcia). W części V.2 ust. 2 Standardu udzielania wsparcia, wskazano ponadto, że Beneficjent zobowiązany jest sprawdzić i odpowiednio udokumentować przesłanki uczestnictwa w ww. formie wsparcia (kwalifikowalność uczestników). W szczególności dotyczy to sprawdzenia obowiązku nieprowadzenia działalności gospodarczej w okresie 12 miesięcy poprzedzających przystąpienie do projektu oraz wymagań określonych w części V.1 ust. 1. Beneficjent zobowiązany był także, przed rozpoczęciem rekrutacji uczestników do ścieżki, w ramach której przewidziano wypłatę dotacji na otworzenie działalności gospodarczej, do przygotowania dokumentów rekrutacyjnych, bazując na minimalnych zakresach opracowanych przez IZ stanowiących załączniki do Standardu udzielania wsparcia, m.in. regulaminu rekrutacji i formularza rekrutacyjnego (część V.9 ust. 1 Standardu udzielania wsparcia).

Zgodnie z treścią wniosku o dofinansowanie złożonego przez [...], projekt pn. "Kreatorzy Sukcesu" był skierowany do 66 osób z województwa łódzkiego zagrożonych zwolnieniem, przewidzianych do zwolnienia lub zwolnionych z przyczyn, niedotyczących pracownika w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy przed dniem przystąpienia do projektu. W projekcie zaplanowano realizację dwóch ścieżek:

1. samozatrudnienie i przedsiębiorczość - która miała prowadzić do założenia i prowadzenia działalności gospodarczej przez minimum 12 miesięcy przez minimum 26 osób,

2. praca i aktualne kwalifikacje - która miała prowadzić do aktualizacji/zdobycia kwalifikacji zgodnych z poszukiwanymi na rynku pracy i na które istnieje popyt ze strony pracodawców oraz znalezienie nowego miejsca pracy lub utrzymanie miejsca pracy.

W umowie o dofinansowanie projektu, zawartej 11 marca 2019 r., przewidziano, że Beneficjent odpowiada za realizację projektu zgodnie z ww. umową, w szczególności z wnioskiem o dofinansowanie, w tym m.in. za osiągnięcie założeń merytorycznych projektu i utrzymanie celu projektu. Beneficjent, zgodnie z umową o dofinansowanie, był także m.in. zobowiązany do przekazania do akceptacji Instytucji Zarządzającej wszystkich dokumentów, wzorów, formularzy dotyczących rekrutacji uczestników, a także do monitorowania prawidłowości wydatkowania środków finansowych na rozwój przedsiębiorczości przyznanych uczestnikowi projektu w okresie 12 miesięcy od dnia zarejestrowania działalności gospodarczej (§ 4 ust. 1 i 3 umowy).

Opracowany przez Beneficjenta Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w projekcie przewidywał, że w ramach ścieżki dotyczącej wsparcia na założenie i prowadzenie działalności gospodarczej, nie może być uczestnikiem projektu osoba, która m.in. posiada zaległości w zapłacie podatków lub składek ubezpieczenia społecznego lub zdrowotnego lub został przeciwko niej wystawiony tytuł wykonawczy dotyczący ww. należności (§ 3 ust. 2 lit. f Regulaminu). Ponadto w ramach Formularza rekrutacyjnego uczestnicy projektu składali oświadczenie, że m.in. nie posiadają zaległości w zapłacie podatków, składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne ani nie jest wobec nich prowadzona egzekucja (część IV Formularza - "Oświadczenia").

W grudniu 2021 r. Instytucja Audytowa rozpoczęła audyt zgodności z prawem i prawidłowości wydatków poniesionych w związku z realizacją Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020. Wśród kontrolowanych wydatków znalazły się także koszty poniesione w ramach projektu pn. "Kreatorzy Sukcesu", o czym Instytucja Zarządzająca zawiadomiła Beneficjenta pismem z 28 grudnia 2021 r. W toku audytu stwierdzono, iż uczestnik projektu P. K., w Formularzu rekrutacyjnym nr 25/DG złożonym 8 marca 2019 r., oświadczył, że nie posiada zaległości w zapłacie podatków, składek ubezpieczenia społecznego lub zdrowotnego ani nie jest wobec niego prowadzona egzekucja ww. należności. Kontrolujący ustalili jednak, że ww. uczestnik projektu 8 marca 2019 r. (tj. na dzień złożenia formularza rekrutacyjnego), a także na dzień podpisania umowy uczestnictwa w projekcie nr [...] (zawartej 15 kwietnia 2019 r.) oraz umowy o udzielenie wsparcia finansowego nr [...] (zawartej 1 lipca 2019 r.), posiadał zaległość na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 175,46 zł za wrzesień 2016 r. Wskazana zaległość dotyczyła ostatniego miesiąca prowadzenia przez uczestnika projektu poprzedniej działalności gospodarczej i została spłacona 25 lipca 2019 r., tj. po rozpoczęciu udziału w projekcie.

18 lipca 2022 r. Beneficjent złożył wyjaśnienia i wskazał, że ww. uczestnik projektu nie był świadomy istnienia zaległości w ZUS oraz że uregulował należność niezwłocznie po uzyskaniu informacji na jej temat. W wyjaśnieniach z 10.11.2022 r. Beneficjent wskazał ponadto, że uczestnik projektu oświadczył, iż przed podpisaniem i złożeniem Formularza rekrutacyjnego udał się do oddziału ZUS w celu uzyskania informacji o wysokości zaległych składek. Po uzyskaniu informacji o wysokości zadłużenia uczestnik projektu dokonał jego spłaty przelewem z 7 marca 2019 r. W wyjaśnieniach Beneficjent podał także, że P. K. oświadczył, iż był przekonany, że spełnia wszystkie warunki udziału w projekcie. Dopiero bowiem po założeniu w ramach projektu nowej działalności gospodarczej otrzymał informację, że na jego koncie w ZUS widnieje zaległość, którą spłacił niezwłocznie 25 lipca 2019 r.

Instytucja Zarządzająca zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z prośbą o udzielenie informacji m.in. dotyczących tego, czy 8 marca 2019 r., a także 15 kwietnia 2019 r. oraz 1 lipca 2019 r. P. K. posiadał zaległość na ubezpieczenie zdrowotne oraz czy ZUS przekazywał do płatnika zawiadomienia o kwocie nieopłaconych składek. Poproszono także o udzielenie innych informacji, jakie mogłyby mieć znaczenie dla sprawy, w tym czy P. K. mógł nie mieć informacji na temat ewentualnych zobowiązań.

W odpowiedzi w piśmie ZUS z 26 stycznia 2023 r. wskazano, że 8 marca 2019 r. oraz 15 kwietnia 2019 r. i 1 lipca 2019 r., P. K. posiadał zadłużenie na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 175,46 zł za wrzesień 2016 r. Podano także, że płatnik był informowany o zadłużeniu upomnieniem wysłanym 8 marca 2017 r. i doręczonym 9 marca 2017 r. Z uwagi na brak wpłaty 20 kwietnia 2017 r. wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne, jednak prowadzenie działań egzekucyjnych nie przyczyniło się do spłaty zobowiązań. Dopiero 7 marca 2019 r. płatnik dokonał wpłaty na rachunek indywidualny NRS, jednak wpłata nie zaspokoiła wszystkich zobowiązań. Dług za wrzesień 2016 r. został całkowicie spłacony dopiero wpłatą z 25 lipca 2019 r.

Kolejnym pismem z 1 lutego 2023 r., skierowanym do [...], IZ RPO WŁ wskazała na ustalony stan faktyczny i poinformowała, iż za niekwalifikowalne uznane zostały wydatki dotyczące wsparcia dla uczestnika projektu, przyznanego na podstawie umowy uczestnictwa w projekcie nr [...] z 15 kwietnia 2019 r. Podniesiono, iż zgodnie z przedstawionym w piśmie szczegółowym wyliczeniem, łączna kwota dofinansowania podlegająca zwrotowi wynosi 55 375,68 zł oraz wezwano Beneficjenta do zwrotu ww. kwoty na podstawie § 13 ust. 1 pkt 2 umowy o dofinansowanie oraz art. 207 ust. 8 w zw. z art. 207 ust. 1 u.f.p. wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek Beneficjenta do dnia zwrotu środków.

24 lutego 2023 r. do Instytucji Zarządzającej wpłynęło pismo Beneficjenta, w którym podał, że nie zgadza się z uznaniem całości wydatków w ramach wsparcia udzielonego P. K., za wydatki niekwalifikowalne. Beneficjent oświadczył, że przyjmuje do wiadomości, iż uczestnik projektu na dzień złożenia formularza rekrutacyjnego oraz na dzień podpisania umowy uczestnictwa w projekcie oraz umowy o udzielenie wsparcia finansowego posiadał zaległość na ubezpieczenie zdrowotne, co było niezgodne i niedopuszczalne na podstawie Regulaminu rekrutacji. Strona wskazała jednak, że zgodnie z Regulaminem rekrutacji zaakceptowanym przez Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego, C. dopełniło wszelkich obowiązków związanych z rekrutacją P. K. do projektu. Ponadto uczestnik projektu, składając Formularz rekrutacyjny, złożył m.in. oświadczenie, że nie posiada zaległości w zapłacie podatków, składek ubezpieczenia społecznego lub zdrowotnego, ani nie jest wobec niego prowadzona egzekucja. W związku z powyższym Beneficjent, na podstawie prawidłowo złożonych dokumentów, w tym m.in. oświadczeń o odpowiedzialności karnej za złożenie nieprawdziwego oświadczenia lub zatajenie prawdy, przyjął kandydaturę P. K. do udziału w projekcie. Beneficjent oświadczył, że działał w dobrej wierze i nie był zobowiązany do dokonania dodatkowej weryfikacji uczestników projektu w zakresie poprawności i zgodności z prawdą złożonych przez nich dokumentów. Beneficjent wskazał, że nie może ponosić kary za prawidłową rekrutację i późniejszą realizację wsparcia udzielonego w ramach projektu. Koszty wsparcia związane z udziałem P. K. w projekcie były zdaniem Beneficjenta uzasadnione, prawidłowo poniesione i w związku z tym kwalifikowalne.

W powołanym wyżej piśmie Beneficjent podkreślił ponadto, że uczestnik projektu był nieświadomy, że pomimo spłaty na dzień przed przystąpieniem do projektu zadłużenia w ZUS w wysokości 4050 zł, posiada jeszcze jakieś zaległości względem ZUS. Beneficjent ponownie przytoczył wyjaśnienia, dotyczące spłaty zobowiązania w ZUS przez uczestnika projektu. Wskazał także, że uczestnik projektu rozliczył dotację i utrzymał działalność gospodarczą przez minimum 12 miesięcy od dnia jej założenia, czym spełnił warunki udziału w projekcie.

Zawiadomieniem z 6 kwietnia 2023 r. poinformowano Beneficjenta o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. W konsekwencji przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Zarząd Województwa Łódzkiego 30 czerwca 2023 r. wydał decyzję, określającą kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 55 375,68 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Zgodnie z ww. decyzją, w projekcie pn. "Kreatorzy Sukcesu" doszło do naruszenia procedur przyznawania środków finansowych z Europejskiego Funduszu Społecznego, o których mowa w art. 184 u.f.p., poprzez dopuszczenie do udziału w projekcie osoby, która nie powinna być do niego zakwalifikowana. W decyzji ZWŁ wskazano, że Beneficjent, na podstawie umowy o dofinansowanie, zobowiązany był do dbania o kwalifikowalność wydatków w projekcie. Organ uznał także, że strona odpowiedzialna była w całości za realizację projektu i w związku z tym powinna dołożyć należytej staranności w zakresie prawidłowości wydatkowania środków z Funduszy Europejskich. W decyzji I instancji podano, że strona naruszyła zapisy Wytycznych w zakresie kwalifikowalności (w wersji z 19 lipca 2017 r., obowiązującej od 23 sierpnia 2017 r. do 8 września 2019 r.), do których stosowania zobowiązana była na podstawie umowy o dofinansowanie, a także postanowienia umowy o dofinansowanie, co jest jednoznaczne z wydatkowaniem środków niezgodnie z procedurami, a tym samym stanowi o zaistnieniu przesłanki do wydania decyzji w sprawie zwrotu kwoty dofinansowania na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

W dniu 21 lipca 2023 r. do Zarządu Województwa Łódzkiego wpłynął wniosek, złożony przez pełnomocnika Beneficjenta, o uzupełnienie decyzji z 30 czerwca 2023 r. co do rozstrzygnięcia poprzez zobowiązanie uczestnika projektu P. K. do zwrotu kwoty należności głównej i odsetek określonych w decyzji ZWŁ.

Postanowieniem z 27 lipca 2023 r. Zarząd Województwa Łódzkiego odmówił uzupełnienia decyzji z 30 czerwca 2023 r., wskazując, że umowa o dofinansowanie projektu łączy tylko dwie strony, tj. Beneficjenta i Instytucję Zarządzającą. Podkreślił, że dla Instytucji Zarządzającej w żaden sposób stronami umowy o dofinansowanie nie są uczestnicy projektu, a wyłącznie Beneficjent, który zobowiązany był do wypełnienia obowiązków z niej wynikających.

14 sierpnia 2023 r. do Zarządu Województwa Łódzkiego wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z 30 czerwca 2023 r. We wskazanym wniosku zaskarżono także w całości postanowienie z 27 lipca 2023 r. odmawiające uzupełnienia decyzji o rozstrzygnięcie odnoszące się do uczestnika projektu. Zaskarżonej decyzji z 30 czerwca 2023 r. zarzucono:

1. obrazę prawa materialnego, tj. art. 207 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 2 i art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy wdrożeniowej, art. 143 w zw. z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia PE i Rady (UE) nr 1303/2013 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zobowiązanie Beneficjenta do zwrotu wskazanych w decyzji środków w sytuacji, gdy Beneficjent nie dopuścił się jakichkolwiek nieprawidłowości w ich wydatkowaniu, w szczególności nie naruszył postanowień umowy o dofinansowanie,

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji pomimo nieustalenia dokładnego stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący i wszechstronny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, dokonanie oceny zebranych w toku postępowania dowodów z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, a w konsekwencji brak wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i błędne uznanie, że:

a) Beneficjent naruszył postanowienia umowy o dofinansowanie i doszło do nieprawidłowości w wydatkowaniu przez niego środków w sytuacji, gdy wszelkie postanowienia umowy były przez niego respektowane, w szczególności dopełnił on formalności związanych z należytym weryfikowaniem wniosków realizowanych w ramach projektu,

b) Standardy wsparcia obowiązujące Beneficjenta na podstawie zapisów umowy o dofinansowanie stanowią jedynie minimum wymagań stawianych Beneficjentowi i miał on możliwość stosowania innych metod weryfikacji wniosków w ramach realizacji projektu, mimo że z treści Standardów wynika powinność dostosowywania się do wymogów w nich określonych, a ponadto wszystkie dokumenty, wzory i formularze podlegały akceptacji ze strony Instytucji Zarządzającej,

c) Beneficjent nie był zobligowany do skorzystania z dokumentacji wzorcowej przygotowanej przez organ, podczas gdy treść tej dokumentacji była jednostronnie narzucona beneficjentom przez organ i w oparciu o nią beneficjenci przygotowywali własną dokumentację rekrutacyjną,

d) Beneficjent stosował w toku rekrutacji niewłaściwe procedury w zakresie sposobu weryfikacji wniosków, mimo że zgodnie z umową o dofinansowanie Beneficjent nie mógł rozpocząć rekrutacji przed uzyskaniem akceptacji tej procedury przez organ,

e) Beneficjent miał możliwość weryfikacji wiarygodności i rzetelności oświadczeń składanych mu przez uczestników projektu poprzez żądanie dodatkowych informacji i dokumentów potwierdzających prawdziwość danych zawartych w Formularzu Rekrutacyjnym w sytuacji, gdy takiej procedury nie przewidywała zaakceptowana przez organ dokumentacja rekrutacyjna, zaś akceptując procedurę rekrutacyjną organ nie wniósł do niej zastrzeżeń,

f) Beneficjent był zobligowany do kontrolowania wiarygodności oświadczeń składanych przez uczestników projektu w Formularzu Rekrutacyjnym, mimo że treść Formularza zawierała oświadczenie uczestnika projektu o odpowiedzialności karnej za złożenie nieprawdziwego oświadczenia lub zatajenie prawdy i tym samym Beneficjent pozostawał w usprawiedliwionym przekonaniu, że treść oświadczeń składanych przez uczestników projektu jest zgodna z prawdą i nie miał podstaw do uznania, że którykolwiek uczestnik projektu poświadcza nieprawdę,

g) Beneficjent ponosi odpowiedzialność za składanie nieprawdziwych oświadczeń lub zatajenie prawdy przez uczestników projektu, mimo że zastosował się do wszelkich narzuconych mu przez organ standardów wynikających z umowy o dofinansowanie i w dacie przyznawania dofinansowania uczestnikowi projektu brak było podstaw do kwestionowania dopuszczalności wypłaty wnioskowanych przez uczestnika środków,

h) wydatki poniesione przez Beneficjenta w związku z prowadzeniem procedury rekrutacyjnej wobec uczestnika projektu stanowią wydatki niekwalifikowalne w sytuacji, gdy ich poniesienie było uzasadnione koniecznością rozpoznania wniosku uczestnika projektu, a w oparciu o złożone przez niego oświadczenia uczestnik ten był w dacie wypłaty środków uprawniony do przyznania mu wsparcia w postaci dofinansowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało nieuprawnionym przyjęciem, że Beneficjent naruszył procedury wynikające z art. 184 ust. 1 u.f.p. i zobowiązany jest do zwrotu kwoty 55 375,68 zł wraz z odsetkami.

W oparciu o powołane zarzuty pełnomocnik Beneficjenta wniósł o uchylenie decyzji ZWŁ, ewentualnie o jej uzupełnienie o rozstrzygnięcie odnoszące się do uczestnika projektu P. K., poprzez zobowiązanie go do zwrotu kwoty w wysokości 55 375,68 zł wraz z odsetkami.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazano, że Beneficjent przygotował odpowiednią dokumentację projektową w oparciu o postanowienia zawarte w umowie o dofinansowanie oraz na podstawie obowiązujących go Standardów udzielania wsparcia, a organ zaakceptował przygotowane przez Beneficjenta dokumenty. Tym samym uznać należy, że dokumenty te, a w konsekwencji procedura rekrutacyjna, spełniały wszelkie wymagania określone w umowie o dofinansowanie oraz w Standardzie udzielania wsparcia. Okoliczność, iż Instytucja Audytowa ustaliła fakt posiadania przez jednego uczestnika projektu zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenie zdrowotne i w związku z tym stwierdziła, że ww. uczestnik projektu nie spełniał warunków uczestnictwa w projekcie, nie powinna obciążać Beneficjenta. Nie ma bowiem podstaw do uznania, że Beneficjent dopuścił się działania lub zaniechania stanowiącego naruszenie umowy o dofinansowanie. Procedura rekrutacyjna przeprowadzona przez Beneficjenta oraz wszelkie dokumenty rekrutacyjne zostały bowiem zaakceptowane przez Instytucję Zarządzającą. Beneficjent nie miał ponadto żadnych podstaw, aby odmówić uwzględnienia wniosku złożonego przez P. K.. Ponadto oświadczenie złożone przez P. K. nie budziło wątpliwości Beneficjenta, nie było zatem podstaw do kwestionowania jego wiarygodności. Beneficjent nie miał także możliwości samodzielnej weryfikacji prawdziwości oświadczeń składanych przez uczestników projektu. Powołane okoliczności wskazują na to, że nie doszło do naruszenia prawa unijnego ani prawa krajowego poprzez działanie lub zaniechanie Beneficjenta, nie doszło też do spowodowania szkody w budżecie Unii Europejskiej.

W oparciu o przedstawione zarzuty pełnomocnik Beneficjenta wniósł o uchylenie decyzji, a w przypadku utrzymania decyzji w mocy wniósł o uzupełnienie decyzji o rozstrzygnięcie odnoszące się do uczestnika projektu P. K., poprzez zobowiązanie go do zwrotu kwoty 55 375,68 zł wraz z odsetkami.

Decyzją z 28 grudnia 2023 r. Zarząd Województwa Łódzkiego utrzymał w mocy własną decyzję z 30 czerwca 2023 r. Instytucja Zarządzająca RPO WŁ, mając na uwadze treść art. 207 ust. 1 oraz art. 184 u.f.p., wskazała, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 umowy o dofinansowanie Beneficjent odpowiada za realizację projektu zgodnie z umową, w szczególności z wnioskiem o dofinansowanie, w tym m.in. za osiągnięcie założeń merytorycznych projektu i utrzymanie celu projektu wyrażonych wskaźnikami produktu oraz rezultatu bezpośredniego określonymi we wniosku. W myśl § 4 ust. 7 umowy Beneficjent oświadczył, że zapoznał się z treścią Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 oraz wytycznych (m.in. Wytycznych w zakresie kwalifikowalności) i zobowiązał się do ich stosowania podczas realizacji projektu. Umowa o dofinansowanie w § 1 pkt 27 zawiera ponadto definicję wydatków kwalifikowalnych, za które uznaje wydatki kwalifikowalne zgodnie z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności. Wytyczne te wskazują natomiast, że ocena kwalifikowalności wydatku polega na analizie zgodności jego poniesienia z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i prawa krajowego, decyzją w sprawie zatwierdzenia wkładu finansowego na rzecz dużego projektu, umową o dofinansowanie i Wytycznymi oraz innymi dokumentami, do których stosowania beneficjent zobowiązał się w umowie o dofinansowanie (Rozdział 6.2 pkt 1 Wytycznych).

Wydatkiem kwalifikowalnym w rozumieniu Wytycznych w zakresie kwalifikowalności jest wydatek, który m.in. został poniesiony zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie, jest niezbędny do realizacji celów projektu i został poniesiony w związku z realizacją projektu, został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz jest zgodny z innymi warunkami uznania go za wydatek kwalifikowalny określonymi w Wytycznych, Wytycznych PT, o których mowa w rozdziale 4 pkt 2, lub określonymi przez IZ PO w SZOOP, regulaminie konkursu lub dokumentacji dotyczącej projektów zgłaszanych w trybie pozakonkursowym (Rozdział 6.2 pkt 3 lit. e, f, k). Z kolei w Rozdziale 8.2 pkt 2 lit. a ww. Wytycznych wskazano, że warunkiem kwalifikowalności uczestnika projektu jest spełnienie przez niego kryteriów kwalifikowalności uprawniających do udziału w projekcie, co jest potwierdzone właściwym dokumentem, tj. oświadczeniem lub zaświadczeniem, w zależności od kryterium uprawniającego daną osobę lub podmiot do udziału w projekcie, z zastrzeżeniem pkt 6.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż w decyzji I instancji powołano treść Standardu udzielania wsparcia, która nie obowiązywała już w dniu zawarcia przez Beneficjenta umowy o dofinansowanie, ani też udzielenia wsparcia uczestnikowi projektu P. K., tj. wersję przyjętą przez Zarząd Województwa Łódzkiego uchwałą nr 737/18 z 22 maja 2018 r. Wersja Standardu udzielania wsparcia przyjęta ww. uchwałą ZWŁ, przewidywała w części V.1 ust. 5, że "O środki na otwarcie działalności gospodarczej nie mogą ubiegać się osoby mające zaległości w ZUS bądź Urzędzie Skarbowym".

Uchwałą nr 1548/18 z 14 listopada 2018 r. Zarząd Województwa Łódzkiego zmienił załącznik nr 15 do Regulaminu konkursu, tj. Standard udzielania wsparcia realizowanego w ramach Poddziałania X.2.2. Organ podkreślił, że zmieniona treść Standardu udzielania wsparcia nie zawiera postanowienia, o którym mowa powyżej. W związku z tym obowiązująca w okresie realizacji przez Beneficjenta projektu treść Standardu udzielania wsparcia nie określała jako warunku uczestnictwa w projekcie braku zaległości podatkowych ani braku zaległości w zapłacie składek ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego.

Ponadto zmianie uległa także treść załączników do Standardu udzielania wsparcia, tj. treść minimalnych zakresów dokumentów rekrutacyjnych, w tym Regulaminu rekrutacji i uczestnictwa w projekcie, który w nowej wersji, w § 3 dotyczącym kryteriów kwalifikacji uczestników projektu, nie wskazuje, że uczestnikiem projektu nie może być osoba, która posiada zaległości w zapłacie podatków lub składek ubezpieczenia społecznego lub zdrowotnego lub został przeciwko niej wystawiony tytuł wykonawczy dotyczący ww. należności (a taką treść zawierał Regulamin rekrutacji w poprzedniej wersji). Zmianie uległ także minimalny zakres Formularza rekrutacyjnego, który w wersji przyjętej ww. uchwałą ZWŁ, w części zawierającej oświadczenia uczestnika projektu, nie zawiera oświadczenia o nieposiadaniu zaległości w zapłacie podatków oraz składek ubezpieczenia społecznego lub zdrowotnego.

Standard udzielania wsparcia, w wersji przyjętej uchwałą ZWŁ z 14 listopada 2018 r., określa m.in. warunki, jakie muszą spełniać uczestnicy projektu, a także wskazuje na obowiązki beneficjenta, polegające m.in. na konieczności opracowania i opisania we wniosku o dofinansowanie zasad przyznawania bezzwrotnego wsparcia dla osób zamierzających podjąć działalność gospodarczą oraz na konieczności sprawdzenia i odpowiedniego udokumentowania przesłanek uczestnictwa w ww. formie wsparcia (kwalifikowalność uczestników). Standard udzielania wsparcia przewiduje także w części V.2 ust. 2, że beneficjent zobowiązany jest sprawdzić i odpowiednio udokumentować przesłanki uczestnictwa w formie wsparcia, jaką było bezzwrotne wsparcie dla osób zamierzających podjąć działalność gospodarczą (kwalifikowalność uczestników).

Załącznikami do Standardu udzielania wsparcia są minimalne zakresy dokumentów rekrutacyjnych dla kandydatów zainteresowanych otworzeniem działalności gospodarczej (były to m.in.: minimalny zakres regulaminu rekrutacji, minimalny zakres formularza rekrutacyjnego, minimalny zakres karty oceny formularza rekrutacyjnego, minimalny zakres regulaminu przyznawania środków na rozwój przedsiębiorczości itd.). Standard udzielania wsparcia określa, że beneficjent, tworząc własne wzory dokumentów, powinien bazować na minimalnych zakresach, ewentualnie uszczegóławiając je ze względu na specyfikę projektu (część V.2 ust. 10 Standardu udzielania wsparcia).

Organ odwoławczy podkreślił, że Beneficjent przyjął jako obowiązujące w projekcie dokumenty rekrutacyjne, tj. Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w projekcie oraz wzór Formularza rekrutacyjnego, jaki składał każdy z kandydatów na uczestnika projektu, których treść była zgodna z treścią minimalnych zakresów dokumentów rekrutacyjnych stanowiących załączniki do Standardu udzielania wsparcia w jego pierwotnej wersji (która jak już wskazano wyżej została zmieniona uchwałą ZWŁ z 14 listopada 2018 r.). W konsekwencji, przyjęty przez Beneficjenta Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w projekcie wskazywał, że uczestnikiem projektu nie mogła być osoba, która m.in. posiadała zaległości w zapłacie podatków lub składek ubezpieczenia społecznego lub zdrowotnego lub został przeciwko niej wystawiony tytuł wykonawczy dotyczący ww. należności (§ 3 pkt 2 lit. f Regulaminu). Ponadto zastosowany przez Beneficjenta Formularz rekrutacyjny, który został podpisany przez P. K. 8 marca 2019 r., zawierał oświadczenie uczestnika projektu o nieposiadaniu zaległości w zapłacie podatków oraz składek ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego oraz o nieprowadzeniu względem uczestnika projektu egzekucji tych należności.

Organ odwoławczy wskazał także, że pismem z 5 kwietnia 2019 r. (przesłanym do Beneficjenta za pośrednictwem systemu SL2014 8 kwietnia 2019 r.), IZ RPO WŁ poinformowała Beneficjenta, że w związku z zaleceniami Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju dotyczącymi rozliczenia podatku od towarów i usług VAT, dokonano zmiany wzorów dokumentów stanowiących załączniki do Regulaminu konkursu, tj. m.in. Standardu udzielania wsparcia realizowanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 Podziałanie 10.02.02 "Wdrożenie programów typu outplacement". Instytucja Zarządzająca wskazała także na konieczność zaktualizowania dokumentów w ramach realizowanego projektu w oparciu o załączone do pisma wzory dokumentów rekrutacyjnych oraz na konieczność ich przesłania do IZ RPO WŁ w celu zatwierdzenia.

[...] 26 kwietnia 2019 r. przesłało zmienione dokumenty do zatwierdzenia, tj. Regulamin przyznawania środków finansowych, umowę o udzielenie wsparcia finansowego oraz Oświadczenie uczestnika projektu o statusie podatnika VAT. W odpowiedzi pismem z 7 maja 2019 r., poinformowano Beneficjenta o zatwierdzeniu dokumentów: regulaminu przyznawania środków finansowych na rozwój przedsiębiorczości, wzoru umowy o udzielenie wsparcia finansowego oraz wzoru oświadczenia o statusie podatnika VAT.

Organ odwoławczy wskazał, że 15 kwietnia 2019 r. Beneficjent zawarł z P. K. umowę uczestnictwa w projekcie nr 26/IV/2019/DG, natomiast 1 lipca 2019 r. zawarł z ww. uczestnikiem projektu umowę o udzielenie wsparcia finansowego nr [...].

Jak podniósł organ odwoławczy, Beneficjent został zatem poinformowany o zmianie Standardu udzielania wsparcia jeszcze przed zawarciem z uczestnikiem projektu umowy uczestnictwa w projekcie oraz przed zawarciem z P. K. umowy o udzielenie wsparcia finansowego. W związku z powyższym organ uznał, że Beneficjent miał możliwość dokonania aktualizacji dokumentów rekrutacyjnych zgodnie z nowym brzmieniem Standardu udzielania wsparcia (oraz zgodnie z nowym brzmieniem załączników do ww. Standardu), przed dopuszczeniem do udziału w projekcie P. K., a także przed udzieleniem ww. uczestnikowi projektu bezzwrotnego wsparcia dla osób zamierzających podjąć działalność gospodarczą. [...] podpisało jednak umowy z P. K. w oparciu o dokumenty rekrutacyjne przygotowane na podstawie Standardu udzielania wsparcia w jego pierwotnej wersji, a zatem zawierające postanowienie, zgodnie z którym nie mogła być uczestnikiem projektu osoba, która posiadała niespłacone należności podatkowe, niespłacone należności względem ZUS, bądź wobec której prowadzona była egzekucja takich należności. Standard udzielania wsparcia (w wersji przyjętej uchwałą ZWŁ z 14 listopada 2018 r.) przewidywał, że Beneficjent, przygotowując dokumenty rekrutacyjne, powinien bazować na minimalnych zakresach dokumentów stanowiących załączniki do ww. Standardu. Organ uznał w związku z tym, że Beneficjent mógł przyjąć jako obowiązujące w realizowanym przez siebie projekcie dokumenty rekrutacyjne, które zawierały szersze wymagania względem uczestników projektu, niż obowiązujące wzory dokumentów rekrutacyjnych. Beneficjent miał bowiem prawo do uszczegółowienia dokumentów rekrutacyjnych ze względu na specyfikę projektu. W konsekwencji uznać należy, że w takiej sytuacji Beneficjent odpowiadał za dopuszczenie do udziału w projekcie uczestników, którzy spełniali wszystkie warunki uprawniające do udziału w projekcie. Ocena kwalifikowalności wydatków poniesionych w związku z udziałem w projekcie P. K. została zatem dokonana przez organ w oparciu o podpisane przez ww. uczestnika projektu dokumenty rekrutacyjne, w tym Formularz rekrutacyjny, a także przy uwzględnieniu treści stosowanego przez Beneficjenta Regulaminu rekrutacji i uczestnictwa w projekcie.

Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy wskazał, że z oświadczeń złożonych przez ww. uczestnika projektu w dokumentach rekrutacyjnych wynika, m.in. że na dzień złożenia Formularza rekrutacyjnego nie posiadał on zaległości w zapłacie podatków, składek ubezpieczenia społecznego lub zdrowotnego ani nie była wobec niego prowadzona egzekucja (część IV Formularza Rekrutacyjnego "Oświadczenia"). Ponadto w umowie uczestnictwa w projekcie zawarto zapis, zgodnie z którym uczestnik projektu oświadczył, że jest uprawniony do udziału w projekcie zgodnie z oświadczeniem złożonym w Formularzu Rekrutacyjnym (§ 1 pkt 2 umowy). W toku postępowania organ ustalił natomiast, że w związku z realizacją przez [...] projektu pn. "Kreatorzy Sukcesu", doszło do naruszenia procedur przyznawania środków finansowych z Europejskiego Funduszu Społecznego, o których mowa w art. 184 u.f.p. Jak ustalono, w projekcie uczestniczyła osoba, która nie spełniała jednego z warunków uczestnictwa, w konsekwencji doszło do sfinansowania ze środków Unii Europejskiej wydatków, które nie spełniały warunków uznania ich za kwalifikowalne. Z informacji uzyskanych od ZUS wynika bowiem, że P. K. na dzień złożenia Formularza Rekrutacyjnego (8 marca 2019 r.), na dzień podpisania umowy uczestnictwa w projekcie (15 kwietnia 2019 r.), a także na dzień podpisania umowy o udzielenie wsparcia finansowego (1 lipca 2019 r.), posiadał zaległość na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 175,46 zł za wrzesień 2016 r. Wskazana zaległość dotyczyła ostatniego miesiąca prowadzenia przez uczestnika projektu poprzedniej działalności gospodarczej i została spłacona 25 lipca 2019 r., a zatem już po rozpoczęciu przez wskazanego uczestnika udziału w projekcie.

Beneficjent, stając się stroną umowy o dofinansowanie, przyjął na siebie pełną odpowiedzialność za prawidłową realizację projektu, był także zobowiązany do dokonania wyboru uczestników projektu, którzy spełniali wszystkie kryteria kwalifikacji. Beneficjent w ramach realizacji projektu ustalił treść dokumentów rekrutacyjnych, m.in. Formularz rekrutacyjny zawierający oświadczenie o niezaleganiu w zapłacie podatków i składek ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego oraz Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w projekcie, który przewidywał, że uczestnikiem projektu nie mogła być osoba posiadająca zaległość w zapłacie podatków, składek ubezpieczenia społecznego lub zdrowotnego ani osoba, wobec której prowadzona była egzekucja. W związku z tym organ odwoławczy uznał, że Beneficjent zobowiązany był do zapewnienia, aby w projekcie brały udział tylko osoby, które spełniały tak sformułowane warunki kwalifikacji do projektu, wynikające m.in. z Regulaminu rekrutacji i uczestnictwa w projekcie.

Biorąc pod uwagę dokonane ustalenia, organ odwoławczy podniósł, że udział w projekcie uczestnika, który złożył oświadczenie niezgodne ze stanem faktycznym oraz nie spełniał jednego z warunków wskazanych w Regulaminie rekrutacji i uczestnictwa w projekcie, a zatem nie spełniał wszystkich warunków określonych w procedurach dotyczących realizacji projektu, spowodował konieczność uznania za niekwalifikowalne wydatków poniesionych w związku z udziałem ww. uczestnika w projekcie, a ponadto spowodował naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie.

Rozpatrując zarzuty strony, organ odwoławczy uznał, że Beneficjent prawidłowo wskazał na obowiązek dostosowania się w ramach realizacji projektu do postanowień Standardu udzielania wsparcia, który stanowił załącznik do Regulaminu konkursu i był jego integralną częścią, a ponadto określał powinność bazowania na minimalnych zakresach dokumentów rekrutacyjnych. W tym zakresie organ uznał za niezasadne stanowisko wyrażone w decyzji I instancji co do tego, że strona jedynie mogła (a nie powinna) wykorzystać wzory dokumentacji rekrutacyjnej. Jednocześnie organ zauważył, iż ze Standardu udzielania wsparcia wynika wprost, że załączniki do Standardu stanowią jedynie minimalne zakresy dokumentów rekrutacyjnych, na których powinien bazować Beneficjent, ewentualnie uszczegóławiając je ze względu na specyfikę projektu (część V.2 ust. 10). Podana treść Standardu udzielania wsparcia jest jednoznaczna - określa ona co prawda powinność bazowania na wzorach dokumentów rekrutacyjnych, ale jednocześnie uznaje je za zakresy minimalne i wskazuje na możliwość ich modyfikacji przez Beneficjenta w zależności od specyfiki projektu.

Beneficjent w ramach realizowanego przez siebie projektu zastosował dokumenty rekrutacyjne, których treść odpowiada treści załączników do Standardu udzielania wsparcia w jego pierwotnej wersji i taka treść dokumentów rekrutacyjnych została przedstawiona uczestnikom projektu. Przyjęta przez Beneficjenta treść dokumentów rekrutacyjnych, w porównaniu do minimalnych zakresów dokumentów obowiązujących od 14 listopada 2018 r., została poszerzona o przesłankę braku zaległości w opłacaniu podatków i składek ZUS. Niezależnie od tego, czy było to działanie celowe Beneficjenta, czy też efekt tego niezamierzonego zaniechania w postaci braku aktualizacji dokumentów rekrutacyjnych po otrzymaniu od IZ RPO WŁ informacji o zmianie Standardu udzielania wsparcia, organ odwoławczy uznał, że stosując takie dokumenty rekrutacyjne, Beneficjent brał na siebie ryzyko prawidłowej realizacji projektu i dopuszczenia do udziału w projekcie osób spełniających wszystkie warunki określone w tych dokumentach, w tym także określone w Regulaminie rekrutacji i uczestnictwa w projekcie.

Organ odwoławczy podkreślił, że Beneficjent rzeczywiście nie był zobowiązany do weryfikacji oświadczeń składanych przez uczestników projektu, bowiem możliwość ich składania przewidziana została w Wytycznych w zakresie kwalifikowalności, które stanowią, że warunkiem kwalifikowalności uczestnika projektu jest spełnienie przez niego kryteriów kwalifikowalności uprawniających do udziału w projekcie, co jest potwierdzone właściwym dokumentem, tj. oświadczeniem lub zaświadczeniem w zależności od kryterium uprawniającego daną osobę lub podmiot do udziału w projekcie (Rozdział 8.2 pkt 2 lit. a). Nie zmienia to jednak tego, że w projekcie wzięła udział osoba, która złożyła oświadczenie niezgodne ze stanem faktycznym oraz nie spełniała jednego z warunków określonych w Regulaminie rekrutacji i uczestnictwa w projekcie, tj. posiadała zaległość w zapłacie składek na ubezpieczenie zdrowotne. Jak słusznie wskazano przy tym w decyzji I instancji, nie ma znaczenia, czy stronie postępowania można przypisać winę z tytułu zaistniałych zdarzeń, ponieważ ustawa o finansach publicznych wskazuje wprost, że wydatkowane z naruszeniem procedur środki publiczne podlegają zwrotowi wraz z odsetkami. Treść art. 207 ust. 1 u.f.p. nie przewiduje przy tym żadnych okoliczności związanych z winą strony i jej rodzajem, czy też z udziałem innych podmiotów w powstaniu zdarzeń skutkujących stwierdzeniem wystąpienia nieprawidłowości.

W ocenie organu, Beneficjent odpowiadał za prawidłową realizację projektu, w tym także za dopuszczenie do udziału w projekcie osób, które powinny spełniać wszystkie kryteria kwalifikacji. Beneficjent, stając się stroną umowy o dofinansowanie, przyjął na siebie odpowiedzialność za prawidłową realizację projektu i w związku z tym zobowiązany był do zachowania należytej staranności w osiąganiu zamierzonych celów projektu oraz w wyborze uczestników projektu.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Instytucja Zarządzająca RPO WŁ stwierdziła, iż omówione powyżej naruszenie w związku z realizacją przez [...] projektu pn. "Kreatorzy Sukcesu", wypełnia znamiona nieprawidłowości z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia PE i Rady (UE) nr 1303/2013, zgodnie z którym "nieprawidłowością" jest każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Wykrycie naruszenia, czy to prawa unijnego, czy też prawa krajowego i uznanie go za nieprawidłowość, w rozumieniu ww. przepisu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia PE i Rady (UE) nr 1303/2013, prowadzi do powstania obowiązków ustanowionych prawem unijnym, a wiążących się z wykryciem nieprawidłowości, w tym obowiązku odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo, tj. nałożenia korekty finansowej.

Zdaniem organu, w niniejszej sprawie wystąpiła szkoda realna w postaci środków wypłaconych Beneficjentowi, które zostały wykorzystane na sfinansowanie wydatków poniesionych niezgodnie m.in. z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności oraz umową o dofinansowanie projektu. Doszło bowiem do sfinansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego UE, który nie spełniał wymogów umowy o dofinansowanie projektu.

[...] w Ł. wniosło skargę na powyższą decyzję Zarządu Województwa Łódzkiego z 28 grudnia 2023 r., zarzucając jej:

I. obrazę prawa materialnego, tj. art. 207 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 2 i art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy wdrożeniowej, art. 143 w zw. z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji zobowiązującej Beneficjenta do zwrotu kwoty 55 375,68 zł wraz z odsetkami w sytuacji, gdy:

- Beneficjent nie dopuścił się jakichkolwiek nieprawidłowości w ich wydatkowaniu, w szczególności ze swojej strony nie naruszył żadnych postanowień umowy o dofinansowanie nr [...] z 11 marca 2019 r. wraz z aneksem;

- nie doszło do powstania realnej szkody w budżecie UE, gdyż wydatki poniesione przez Beneficjenta stanowiły wydatki kwalifikowane i zostały poniesione zgodnie z obowiązującymi Beneficjenta procedurami, ponadto z treści Standardów udzielania wsparcia wynikających z załącznika nr 15 do uchwały nr 1548/18 z 14 listopada 2018 r. Zarządu Województwa Łódzkiego obowiązujących w dniu zawarcia przez Beneficjenta umowy o dofinansowanie i w dniu udzielenia wsparcia uczestnikowi projektu P. K. nie wynikało, że o środki na otwarcie działalności gospodarczej nie mogły ubiegać się osoby mające zaległości w ZUS lub Urzędzie Skarbowym;

II. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o błędne ustalenia, dotyczące stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący i wszechstronny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, dokonanie oceny zebranych wtoku postępowania dowodów z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, a w konsekwencji błędne uznanie, że:

a. Beneficjent naruszył postanowienia umowy o dofinansowanie nr [...] z 11 maca 2019 r. wraz z aneksem nr [...] i doszło do nieprawidłowości w wydatkowaniu przez niego środków w sytuacji, gdy:

- wszelkie postanowienia tej umowy były przez niego respektowane, dopełnił on formalności związanych z należytym weryfikowaniem realizowanych w ramach Projektu;

- Standardy wparcia obowiązujące Beneficjenta na podstawie § 4 ust. 3 pkt 4 umowy o dofinansowanie wymuszały na nim powinność dostosowywania się do wymogów w nich określonych, a ponadto stanowiły, że wszystkie dokumenty, wzory i formularze przygotowane przez Beneficjenta podlegały akceptacji przez organ, zaś organ uprawniony był do jednostronnego wnoszenia do nich poprawek;

- Beneficjent był zobligowany do skorzystania z dokumentacji wzorcowej przygotowanej przez organ, a jej treść była mu jednostronnie narzucona i jedynie w oparciu o nią zobowiązany on był do przygotowania własnej dokumentacji rekrutacyjnej,

- organ zaakceptował treść dokumentacji przygotowanej przez Beneficjenta, w szczególności organ zatwierdził treść Formularza Rekrutacyjnego stosowanego przez Beneficjenta,

- Beneficjent nie posiadał możliwość weryfikacji wiarygodności i rzetelności oświadczeń składanych mu przez uczestników Projektu, żądając od nich innych informacji i dokumentów potwierdzających prawdziwość danych zawartych w Formularzu Rekrutacyjnym, gdyż takiej procedury nie przewidywała zaakceptowana przez organ dokumentacja rekrutacyjna, do której organ nie wniósł zastrzeżeń;

- przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ wskazał jednoznacznie, że Beneficjent nie był zobowiązany do weryfikacji oświadczeń składanych przez uczestników projektu, a jego zadaniem było sprawdzenie i odpowiednie udokumentowanie przesłanki uczestnictwa w projekcie zgodnie ze Standardem udzielania wsparcia, zaś Beneficjent nie dopuścił się zaniechania w zakresie weryfikacji oświadczeń składanych przez uczestników projektu i tym samym wywiązał się z przyjętych na siebie zobowiązań;

- organ nie stwierdził wystąpienia winy po stronie Beneficjenta,

b. Beneficjent ponosi odpowiedzialność za składanie nieprawdziwych oświadczeń lub zatajanie prawdy przez uczestników Projektu, mimo że Beneficjent zastosował się do wszelkich narzuconych mu przez organ standardów wynikających z Umowy o dofinansowanie i w dacie przyznawania dofinansowania uczestnikowi Projektu P. K. brak było podstaw do kwestionowania dopuszczalności wypłaty wnioskowanych przez uczestnika środków;

c. wydatki poniesione przez Beneficjenta w związku z prowadzeniem procedury rekrutacyjnej wobec uczestnika projektu P. K. stanowią wydatki niekwalifikowane w sytuacji, gdy ich poniesienie było uzasadnione koniecznością rozpoznania wniosku uczestnika projektu, a w oparciu o złożone przez niego oświadczenia uczestnik ten był w dacie wypłaty środków uprawniony do przyznania mu wsparcia w postaci dofinansowania;

- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało nieuprawnionym przyjęciem, że Beneficjent naruszył procedury wynikające z art. 184 ust. 1 u.f.p. i zobowiązany jest do zwrotu kwoty 55 375,68 zł wraz z odsetkami;

2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie decyzji w mocy, mimo stwierdzenia istotnych uchybień w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym w I instancji.

W oparciu o wskazane wyżej zarzuty strona wniosła o uchylenie skarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z 30 czerwca 2023 r., a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zarządu Województwa Łódzkiego z 28 grudnia 2023 r., utrzymująca w mocy własną decyzję z 30 czerwca 2023 r. w przedmiocie określenia wobec stowarzyszenia [...] z siedzibą w Ł. kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu w wysokości 55 375,68 zł wraz z odsetkami w związku z realizacją projektu pn. "Kreatorzy Sukcesu" na podstawie umowy o dofinansowanie projektu nr [...] z 11 marca 2019 r., zmienionej aneksem z 5 maja 2020 r.

Na wstępie wyjaśnić należy, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 818 ze zm., dalej: ustawa wdrożeniowa), ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: u.f.p.) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U.UE.L.2013.347.320 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 207 ust. 1 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,

3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10.

Z treści art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p. wynika, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt. 2 i 3 tej ustawy (tj. m.in. pochodzących z budżetu UE) są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. "Inne procedury", o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., to także procedury określone w umowie między beneficjentem, a Instytucją Zarządzającą projektem. W orzecznictwie sądów administracyjnych dokonując wykładni pojęcia "innych procedur obowiązujących" przyjęto, że obejmuje ono również naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie (por. wyrok z dnia 18 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 598/10 opubl. LEX nr 7477520, a także wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych: z 1 sierpnia 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 727/12, z 9 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 132/11).

Wskazać także należy, że samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza automatycznie obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych. Konieczna jest bowiem ocena skutków tego naruszenia w kontekście uregulowań określonych w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013. Środki unijne podlegają zatem zwrotowi tylko wówczas gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36 cytowanego rozporządzenia. Wymieniona "nieprawidłowość" ma natomiast miejsce w sytuacji, gdy wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Możliwość powstania szkody należy rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE. Zatem, dla zaistnienia obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych muszą zostać spełnione dwie następujące przesłanki; po pierwsze musi mieć miejsce naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków unijnych (określonych m.in. w umowie o dofinansowanie), po drugie naruszenie to spowodowało lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE.

Sąd nie podzielił stanowiska ZWŁ przedstawionego w zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, iż wykorzystanie środków unijnych przez stowarzyszenie [...] (dalej: CSiR, C., Beneficjent) przy realizacji projektu pn. "Kreatorzy Sukcesu" (umowa o dofinansowanie projektu nr [...] z 11 marca 2019 r., zmienionej aneksem z 5 maja 2020 r.) nastąpiło z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., co jest niezbędne dla powstania obowiązku zwrotu przez Beneficjenta otrzymanych środków. W ocenie sądu, brak jest również podstaw do uznania, iż poniesione przez C. wydatki dotyczące wsparcia dla uczestnika projektu P. K. są wydatkami niekwalifikowalnymi.

Mając na uwadze treść art. 207 ust. 1 oraz art. 184 u.f.p., na wstępie wskazać trzeba za organem, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 zawartej przez CSiR umowy o dofinansowanie, to Beneficjent odpowiada za realizację projektu zgodnie z umową, w szczególności z wnioskiem o dofinansowanie, w tym m.in. za osiągnięcie założeń merytorycznych projektu i utrzymanie celu projektu wyrażonych wskaźnikami produktu oraz rezultatu bezpośredniego określonymi we wniosku. W myśl natomiast § 4 ust. 7 umowy z 11 marca 2019 r., Beneficjent zobowiązał się do stosowania podczas realizacji projektu m. in. Wytycznych w zakresie kwalifikowalności. Umowa o dofinansowanie w § 1 pkt 27 zawiera ponadto definicję wydatków kwalifikowalnych, za które uznaje wydatki kwalifikowalne zgodnie z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności. Wytyczne te wskazują natomiast, że ocena kwalifikowalności wydatku polega na analizie zgodności jego poniesienia z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i prawa krajowego, decyzją w sprawie zatwierdzenia wkładu finansowego na rzecz dużego projektu, umową o dofinansowanie i Wytycznymi oraz innymi dokumentami, do których stosowania beneficjent zobowiązał się w umowie o dofinansowanie (Rozdział 6.2 pkt 1 Wytycznych).

Wydatkiem kwalifikowalnym w rozumieniu Wytycznych w zakresie kwalifikowalności jest wydatek, który m.in. został poniesiony zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie, jest niezbędny do realizacji celów projektu i został poniesiony w związku z realizacją projektu, został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz jest zgodny z innymi warunkami uznania go za wydatek kwalifikowalny określonymi w Wytycznych, Wytycznych PT, o których mowa w rozdziale 4 pkt 2, lub określonymi przez IZ PO w SZOOP, regulaminie konkursu lub dokumentacji dotyczącej projektów zgłaszanych w trybie pozakonkursowym (Rozdział 6.2 pkt 3 lit. e, f, k). Z kolei w Rozdziale 8.2 pkt 2 lit. a ww. Wytycznych wskazano, że warunkiem kwalifikowalności uczestnika projektu jest spełnienie przez niego kryteriów kwalifikowalności uprawniających do udziału w projekcie, co jest potwierdzone właściwym dokumentem, tj. oświadczeniem lub zaświadczeniem, w zależności od kryterium uprawniającego daną osobę lub podmiot do udziału w projekcie, z zastrzeżeniem pkt 6.

Strona skarżąca przy rekrutacji uczestników do udziału w projekcie pn. "Kreatorzy Sukcesu" oceniała ich kwalifikowalność (w tym P. K.) m.in. w oparciu o oświadczenia składne pod rygorem odpowiedzialności karnej, zatem wymagane przez nią dokumenty należy uznać za wystarczające do potwierdzenia pozytywnych przesłanek warunkujących uczestnictwo w projekcie oraz do przyjęcia wydatków za kwalifikowalne, skoro dla oceny spełnienia kryteriów kwalifikowalności Wytyczne dopuszczały taki dokument, jak oświadczenie. Wobec tego fakt, iż oświadczenie uczestnika projektu P. K. o braku posiadania zaległości w zapłacie składek ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne, po blisko 3 latach od jego złożenia, okazało się być niezgodne z prawdą, nie powinno obciążać Beneficjenta i powodować, że poniesione przez niego wydatki stają się niekwalifikowalnymi. Z uwagi na to, że Beneficjent przy konstruowaniu dokumentów rekrutacyjnych dostosował się do Wytycznych, to nie można przerzucać na niego negatywnych konsekwencji takiego działania. Skoro wystarczającym dla potwierdzenia kwalifikowalności wydatku - zgodnie z Wytycznymi - mogło być oświadczenie złożone przez uczestnika projektu, to brak jest podstaw do uznania wydatków poniesionych na wsparcie uczestnika projektu, który złożył oświadczenie niezgodne z prawdą, za niekwalifikowalne. Jak przyznał sam organ w zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, Beneficjent nie był zobowiązany do weryfikacji oświadczeń składanych przez uczestników projektu, a możliwość składania oświadczeń przewidziana została wprost w Wytycznych w zakresie kwalifikowalności, które stanowią, że warunkiem kwalifikowalności uczestnika projektu jest spełnienie przez niego kryteriów kwalifikowalności uprawniających do udziału w projekcie, co jest potwierdzone właściwym dokumentem, tj. oświadczeniem lub zaświadczeniem w zależności od kryterium uprawniającego daną osobę lub podmiot do udziału w projekcie (Rozdział 8.2 pkt 2 lit. a ww. Wytycznych). Wobec tego, że zgodnie z umową i przygotowanymi przez organ dokumentami konkursowymi, Beneficjent nie miał obowiązku weryfikacji oświadczeń składanych przez uczestników projektu, nie można zatem również uznać, że Beneficjent dopuścił się zaniechania w zakresie weryfikacji oświadczeń składanych przez uczestników projektu. I choć nie zmienia to tego, iż w przedmiotowej sprawie doszło do uczestnictwa w projekcie osoby, która posiadała zaległości w zapłacie składek na ubezpieczenie zdrowotne, a zatem nie spełniała jednego z przewidzianych przez C. warunków udziału w projekcie, to zdaniem sądu nie można CRiS postawić zarzutu, iż przy wydatkowaniu środków unijnych naruszyło procedury, o których mowa w art. 184 u.f.p. Zwłaszcza w sytuacji, gdy zgodnie ze Standardem udzielania wsparcia realizowanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 Poddziałanie X.2.2. "Wdrożenie programów typu outplacement" w wersji przyjętej uchwałą ZWŁ z 14 listopada 2018 r., który stanowił integralną część Regulaminu konkursu i zaczął obowiązywać przed podpisaniem przez C. umowy z P. K., uczestnikiem projektu mogła zostać osoba, która posiadała niespłacone należności podatkowe, niespłacone należności względem ZUS, bądź wobec której prowadzona była egzekucja takich należności.

Istotna w rozpoznawanej sprawie jest okoliczność, iż Beneficjent miał obowiązek dostosowania się w ramach realizacji projektu "Kreatorzy sukcesu" do postanowień Standardu udzielania wsparcia, który stanowił załącznik do Regulaminu konkursu i był jego integralną częścią, a ponadto określał powinność bazowania na minimalnych zakresach dokumentów rekrutacyjnych opracowanych przez organ. Oznacza to, iż strona zobowiązana była wykorzystać wzory dokumentacji rekrutacyjnej, stanowiące minimalne zakresy dokumentów rekrutacyjnych, ewentualnie uszczegóławiając je ze względu na specyfikę projektu (część V.2 ust. 10). Trudno jest przy tym uznać, że specyfika projektu "Kreatorzy sukcesu" wymagała od C. uszczegółowienia, czy też dopracowania dokumentów rekrutacyjnych.

Beneficjent w ramach realizowanego przez siebie projektu zastosował dokumenty rekrutacyjne, których treść odpowiada treści załączników do Standardu udzielania wsparcia w jego wersji obowiązującej na dzień podpisania umowy o dofinansowanie i taka treść dokumentów rekrutacyjnych została przedstawiona uczestnikom projektu. Przyjęta przez Beneficjenta treść dokumentów rekrutacyjnych, w porównaniu do minimalnych zakresów dokumentów obowiązujących od 14 listopada 2018 r., zawierała "dodatkową" przesłankę nieposiadania zaległości w opłacaniu podatków i składek ZUS, która wynikała z poprzedniej wersji Standardu udzielania wsparcia przyjętej przez Zarząd Województwa Łódzkiego uchwałą nr 737/18 z 22 maja 2018 r. (część V.1 ust. 5: "O środki na otwarcie działalności gospodarczej nie mogą ubiegać się osoby mające zaległości w ZUS bądź Urzędzie Skarbowym").

Uchwałą nr 1548/18 z 14 listopada 2018 r. Zarząd Województwa Łódzkiego zmienił załącznik nr 15 do Regulaminu konkursu, tj. Standard udzielania wsparcia realizowanego w ramach Poddziałania X.2.2., a zmieniona treść Standardu udzielania wsparcia nie zawiera postanowienia, o którym mowa powyżej. W związku z tym, obowiązująca w okresie realizacji przez Beneficjenta projektu treść Standardu udzielania wsparcia, nie określała już jako warunku uczestnictwa w projekcie, braku zaległości podatkowych ani braku zaległości w zapłacie składek ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Zakwestionowany zatem przez organ uczestnik - P. K., mógł być uczestnikiem projektu "Kreatorzy Sukcesu", nawet jeżeli posiadał zaległości w ZUS lub toczyło się wobec niego postępowanie egzekucyjne.

Od 14 listopada 2028 r. zmianie uległa także treść załączników do Standardu udzielania wsparcia, tj. treść minimalnych zakresów dokumentów rekrutacyjnych, w tym Regulaminu rekrutacji i uczestnictwa w projekcie, który w nowej wersji, w § 3 dotyczącym kryteriów kwalifikacji uczestników projektu, nie wskazuje, że uczestnikiem projektu nie może być osoba, która posiada zaległości w zapłacie podatków lub składek ubezpieczenia społecznego lub zdrowotnego lub został przeciwko niej wystawiony tytuł wykonawczy dotyczący ww. należności (a taką treść zawierał Regulamin rekrutacji w poprzedniej wersji). Zmianie uległ także minimalny zakres Formularza rekrutacyjnego, który w wersji przyjętej ww. uchwałą ZWŁ, w części zawierającej oświadczenia uczestnika projektu, nie zawiera oświadczenia o nieposiadaniu zaległości w zapłacie podatków oraz składek ubezpieczenia społecznego lub zdrowotnego. Załącznikami do Standardu udzielania wsparcia są minimalne zakresy dokumentów rekrutacyjnych dla kandydatów zainteresowanych otworzeniem działalności gospodarczej (były to m.in.: minimalny zakres regulaminu rekrutacji, minimalny zakres formularza rekrutacyjnego, minimalny zakres karty oceny formularza rekrutacyjnego, minimalny zakres regulaminu przyznawania środków na rozwój przedsiębiorczości itd.). Standard udzielania wsparcia określa, że beneficjent, tworząc własne wzory dokumentów, powinien bazować na minimalnych zakresach, ewentualnie uszczegóławiając je ze względu na specyfikę projektu (część V.2 ust. 10 Standardu udzielania wsparcia).

Jak wskazano wyżej, Beneficjent przyjął jako obowiązujące w swoim projekcie dokumenty rekrutacyjne, tj. Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w projekcie oraz wzór Formularza rekrutacyjnego, jaki składał każdy z kandydatów na uczestnika projektu, których treść była zgodna z treścią minimalnych zakresów dokumentów rekrutacyjnych stanowiących załączniki do Standardu udzielania wsparcia w jego pierwotnej wersji, która została zmieniona uchwałą ZWŁ z 14 listopada 2018 r. W konsekwencji, zastosowany przez Beneficjenta Formularz rekrutacyjny, który został podpisany przez P. K. 8 marca 2019 r., zawierał - niewymagane przez obowiązujący w tym dniu Standard udzielania wsparcia - oświadczenie uczestnika projektu o nieposiadaniu zaległości w zapłacie podatków oraz składek ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego oraz o nieprowadzeniu względem uczestnika projektu egzekucji tych należności.

Jak wynika jednak z akt administracyjnych, IZ RPO WŁ dopiero pismem z 5 kwietnia 2019 r. (przesłanym do CSiR 8 kwietnia 2019 r.), poinformowała Beneficjenta, że w związku z zaleceniami Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju dotyczącymi rozliczenia podatku od towarów i usług VAT, dokonano zmiany wzorów dokumentów stanowiących załączniki do Regulaminu konkursu, tj. m.in. Standardu udzielania wsparcia realizowanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 Podziałanie 10.02.02 "Wdrożenie programów typu outplacement". Dopiero zatem w piśmie z 5 kwietnia 2029 r. Instytucja Zarządzająca wskazała także na konieczność zaktualizowania przez stronę dokumentów w ramach realizowanego projektu w oparciu o załączone do pisma wzory dokumentów rekrutacyjnych oraz na konieczność ich przesłania do IZ RPO WŁ w celu zatwierdzenia. Pomimo zatem, iż od 14 listopada 2018 r. wprowadzone zostały nowe Standardy udzielania wsparcia, Beneficjent został o tym fakcie poinformowany dopiero po blisko 5 miesiącach, gdy trwała już rekrutacja do jego projektu w oparciu o formularz rekrutacyjny, który zawierał "zbędne" wymogi w postaci konieczności złożenia przez uczestnika oświadczenia o nieposiadaniu zaległości w zapłacie podatków oraz składek ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego oraz o nieprowadzeniu względem uczestnika projektu egzekucji tych należności. Podkreślenia przy tym wymaga, że dokumenty rekrutacyjne przygotowane przez CSiR podlegały zatwierdzeniu przez organ. Zatem organ miał wiedzę w zakresie standardów rekrutacyjnych zastosowanych przez stronę. W związku z powyższym trudno zgodzić się z organem, iż Beneficjent miał możliwość dokonania aktualizacji dokumentów rekrutacyjnych zgodnie z nowym brzmieniem Standardu udzielania wsparcia (oraz zgodnie z nowym brzmieniem załączników do ww. Standardu), przed dopuszczeniem do udziału w projekcie P. K., a także przed udzieleniem ww. uczestnikowi projektu bezzwrotnego wsparcia dla osób zamierzających podjąć działalność gospodarczą. Skoro P. K. podpisał Formularz rekrutacyjny, który zawierał oświadczenie uczestnika projektu o nieposiadaniu zaległości w zapłacie podatków oraz składek ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego oraz o nieprowadzeniu względem uczestnika projektu egzekucji tych należności 8 marca 2019 r. - zatem przed poinformowaniem Beneficjenta przez organ o zmianie od 14 listopada 2018 r. Standardu udzielania wsparcia i przed wskazaniem na konieczność zaktualizowania przez stronę dokumentów w ramach realizowanego projektu, to kolejne dokumenty podpisane przez tego uczestnika i tak obarczone są konsekwencjami złożonego przez niego wcześniej oświadczenia o niezaleganiu w ZUS. W podpisanej bowiem 15 kwietnia 2019 r. umowie uczestnictwa w projekcie P. K. oświadczył, że jest uprawniony do udziału w projekcie zgodnie z oświadczeniem złożonym w Formularzu Rekrutacyjnym (§ 1 pkt 2 umowy).

Wobec tego jednak, że przygotowane przez Beneficjenta dokumenty rekrutacyjne (zatwierdzone przez organ) nie naruszały swoimi zapisami ani starych ani nowych Standardów udzielania wsparcia, a Wytyczne w zakresie kwalifikowalności pozwalały stronie na ocenę spełnienia przesłanek uczestnictwa w projekcie za pomocą oświadczeń składanych przez uczestników, bez konieczności ich weryfikacji, to uznać należy, że mimo posiadania zaległości w ZUS udział P. K. w projekcie realizowanym przez Beneficjenta był od strony formalnej prawidłowo udokumentowany i potwierdzony, jak również zgodny z uchwalonym przez Zarząd Województwa Łódzkiego 14 listopada 2018 r. Standardem udzielania wsparcia.

Należy przy tym podkreślić, iż zgodnie ze Standardem udzielania wsparcia realizowanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 Poddziałanie X.2.2. "Wdrożenie programów typu outplacement" (w wersji przyjętej uchwałą ZWŁ z 14 listopada 2018 r.), który stanowił integralną część Regulaminu konkursu nr RPLD.10.02.02-IZ.00-10-001/18, projekt Beneficjenta dotyczył bezzwrotnego wsparcia dla osób (grup docelowych z obszaru województwa łódzkiego), zamierzających podjąć działalność gospodarczą, które utraciły zatrudnienie w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy przed przystąpieniem do projektu, a także pracowników znajdujących się w okresie wypowiedzenia stosunku pracy lub stosunku służbowego (część V.1 ust. 2 Standardu). Nie był to zatem projekt mający na celu wsparcie samego Beneficjenta, który prowadzi działalność w formie stowarzyszenia, lecz pozyskane w ramach projektu środki finansowe przeznaczone zostały na pomoc dla osób bezrobotnych z regionu województwa łódzkiego, aby umożliwić im podjęcie własnej działalności gospodarczej. Wydaje się zatem, że Zarząd Województwa Łódzkiego powinien traktować [...] przy realizacji tego typu projektu, jako partnera we wprowadzaniu pozytywnych zmian na lokalnym rynku pracy, a nie obciążać stowarzyszenie negatywnymi konsekwencjami zaistniałego stanu faktycznego dotyczącego uczestnika projektu, którego rekrutacja do projektu odbyła się zgodnie z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności i zgodnie z uchwalonym przez Zarząd Standardem udzielania wsparcia. W ocenie sądu, w takiej sytuacji brak jest również podstaw do stawiania Beneficjentowi zarzutu wykorzystania środków unijnych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., skoro cała procedura rekrutacyjna odbywała się na podstawie dokumentów stanowiących odwzorowanie załączników do Standardu udzielania wsparcia i dodatkowo zatwierdzonych przez organ. Fakt, iż o wprowadzeniu nowych Standardów udzielania wsparcia oraz nowych wzorów dokumentów rekrutacyjnych organ poinformował Beneficjenta dopiero po blisko 5 miesiącach od ich uchwalenia, a ponadto już w trakcie realizacji przez stronę projektu, nie potwierdza przestrzegania przez organ zasady pogłębiania zaufania do organów państwa.

Stosownie do art. 143 rozporządzenia nr 1303/2013 państwo członkowskie (tj. instytucja zarządzająca) dokonując korekt finansowych polegających na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze. Prawo dokonywania korekt w połączeniu z obowiązkiem oceny charakteru i wagi wykrytych nieprawidłowości oraz odpowiedzialnością instytucji zarządzającej za realizację programu i prawidłowy wybór projektów nie może być utożsamiane z jej uprawnieniem do przerzucania skutków wszystkich uchybień na beneficjenta. W ocenie sądu, sytuacja, w której instytucja zarządzająca dopiero po zakończeniu procedury konkursowej, podpisaniu umowy i wypłaceniu dofinansowania, dysponując możliwością kontroli całego projektu, wszczyna postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu dofinansowania, w konsekwencji przerzucając skutki własnych zaniechań na beneficjenta narusza wywodzoną z zasady demokratycznego państwa, prawa zasadę działania jednostki w zaufaniu do organów Państwa (art. 2 Konstytucji RP, art. 8 k.p.a.).

Istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma również fakt, iż zakwestionowany przez organ uczestnik projektu P. K., oświadczając w Formularzu rekrutacyjnym nr 25/DG złożonym 8 marca 2019 r., że nie posiada zaległości w zapłacie podatków, składek ubezpieczenia społecznego lub zdrowotnego ani nie jest wobec niego prowadzona egzekucja ww. należności, działał w dobrej wierze. Jak wynika bowiem z jego wyjaśnień i znajdujących się w aktach sprawy dokumentów (pismo ZUS z 26 stycznia 2023 r.) uczestnik miał świadomość, że warunkiem udziału w projekcie jest nieposiadanie zaległości w ZUS i urzędzie skarbowym, zatem przed podpisaniem Formularza rekrutacyjnego udał się do Oddziału ZUS w Tomaszowie Mazowieckim, aby uregulować zadłużenie, co do którego toczyło się w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne. 7 marca 2019 r. dokonał spłaty zadłużenia wobec ZUS w wysokości 4050 zł (wyciąg nr 3/2029 z rachunku bankowego P. K. w banku [...]), będąc przekonanym, że jest to całkowita spłata jego zadłużenia. Nie można bowiem wykluczyć, że właśnie taka kwota zadłużenia została mu 7 marca 2019 r. podana przez pracownika ZUS, jako nieuregulowana przez niego należność. Jest bowiem mało prawdopodobne, że dokonując 7 marca 2019 r. wpłaty na konto ZUS środków pieniężnych w wysokości 4050 zł, P. K. świadomie pominął kwotę 175,46 zł - stanowiącą nieuregulowane składki na ubezpieczenie zdrowotne za wrzesień 2016 r. zwłaszcza, że z wyciągu bankowego wynika, iż saldo na jego koncie było na ten cel wystarczające. Podpisując zatem w kolejnym dniu, tj. 8 marca 2019 r. oświadczenie o braku posiadania zaległości w ZUS, P. K. działał w usprawiedliwionym przekonaniu, że faktycznie żadnych zaległości wobec ZUS już nie posiada. Przyjąć zatem należy, iż na ten dzień był uprawniony do udziału w projekcie. Jak wynika z jego wyjaśnień, dopiero po otwarciu w ramach projektu nowej działalności gospodarczej w lipcu 2019 r. dowidział się od księgowej, iż na jego koncie w ZUS widnieje zaległość, którą niezwłocznie spłacił 25 lipca 2019 r. Z przytoczonego przez organ pisma ZUS z 26 stycznia 2023 r. wynika zresztą jasno, iż informację o zaległości wysłano do P. K. jeszcze w 2017 r., z czego można wywnioskować, że po uregulowaniu przez niego 7 marca 2019 r. należności w kwocie 4050 zł, Zakład nie informował go, że na jego koncie nadal jest niedopłata.

W omawianej sytuacji, obciążanie Beneficjenta koniecznością zwrotu kwoty dofinansowania w wysokości 55.375,68 zł wraz z odsetkami należy uznać w ocenie sądu za nieuzasadnione, zwłaszcza że kwota wydatków uznanych przez organ za niekwalifikowalne jest niewspółmierna w stosunku do kwoty zaległości wobec ZUS, jaką posiadał zakwestionowany przez organ uczestnik projektu. Ponadto, co już opisane zostało wyżej, zgodnie z Regulaminem konkursu nr RPLD.10.02.02.-IZ.00-10-001/18, na moment ubiegania się o wsparcie Beneficjent nie miał obowiązku weryfikacji oświadczeń przedłożonych przez uczestników.

Ważne w rozpatrywanej sprawie jest również to, iż P. K. rozliczył otrzymaną dotację i utrzymał otworzoną działalność gospodarczą przez okres wymagany Regulaminem konkursu, czym spełnił warunki udziału w projekcie. Trudno jest wobec tego zgodzić się z organem, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiła szkoda realna w postaci środków wypłaconych Beneficjentowi na wsparcie udzielone w związku z otwieraniem działalności gospodarczej przez P. K. Jak wskazano wyżej, wydatki poniesione w tym zakresie przez Beneficjenta należy uznać za kwalifikowalne. Beneficjent przeprowadził bowiem rekrutację do projektu zgodnie z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności oraz opracowanym przez organ Standardem wsparcia i w oparciu o dokumenty rekrutacyjne zatwierdzone przez organ, które nie wymagały od uczestników projektu składania zaświadczeń dla potwierdzenia spełnienia warunków udziału w projekcie. Uczestnik projektu - P. K., zgodnie z uchwalonym przez Zarząd Województwa Łódzkiego 14 listopada 2018 r. (uchwała nr 1548/18) Standardem udzielania wsparcia realizowanego w ramach Poddziałania X.2.2., spełniał warunki do udziału w projekcie, gdyż zmieniona treść Standardu nie określała już jako warunku uczestnictwa w projekcie braku zaległości podatkowych ani braku zaległości w zapłacie składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Zakwestionowany zatem przez organ uczestnik - P. K., mógł być uczestnikiem projektu "Kreatorzy Sukcesu", nawet jeżeli posiadał zaległości w ZUS lub toczyło się wobec niego postępowanie egzekucyjne. Oświadczenie złożone 8 marca 2019 r. przez uczestnika projektu o braku zaległości w ZUS, złożone zostało w uzasadnionym przekonaniu, że takie zaległości nie istnieją, a Beneficjent nie miał podstaw, ani też obowiązku, aby takie oświadczenie weryfikować. Uznać wobec tego należy, że wydatki poniesione przez stowarzyszenie [...] na wsparcie dla uczestnika projektu P. K. były wydatkami kwalifikowalnymi i brak jest podstaw do żądania przez organ ich zwrotu.

Reasumując, w ocenie sądu, rozstrzygnięcie organu podjęte na gruncie kontrolowanej sprawy stoi w sprzeczności z zasadami państwa prawa, gdyż Beneficjent miał uzasadnione prawo oczekiwać, że zrealizował projekt zgodnie z obowiązującymi procedurami. Nie naruszył treści Wytycznych w zakresie kwalifikowalności oraz opracowanego przez ZWŁ Standardu udzielania wsparcia, nie pobrał też środków finansowych nienależnie, a w konsekwencji nie naruszył przepisów prawa krajowego będących podstawą wydania zaskarżonych decyzji oraz art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013.

Mając na uwadze powyższe rozważania należy stwierdzić, że organ orzekający w niniejszej sprawie naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p., art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisy postępowania, tj. art. 6, art. 8 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu, w pkt 1 wyroku sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Jednocześnie sąd stwierdził podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego z powodu jego bezprzedmiotowości w oparciu o art. 145 § 3 p.p.s.a. Z tego względu w wyroku nie zawarto wskazań co do dalszego postępowania. W niniejszej sprawie sąd przyjął, że zachodzą uzasadnione podstawy faktyczne i prawne do umorzenia postępowania administracyjnego bowiem dalsze prowadzenie tego postępowania byłoby bezprzedmiotowe, skoro sąd nie dopatrzył się w zachowaniu stowarzyszenia [...] w Ł. działania stanowiącego nieprawidłowość. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej) będącego przedmiotem postępowania, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

O należnych stronie skarżącej kosztach postępowania sądowego, orzeczono w pkt 3 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty w kwocie 6 917 zł złożyły się: wpis sądowy: 1500 zł, wynagrodzenie pełnomocnika: 5 400 zł - ustalone na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964) oraz 17 zł - opłata skarbowa od pełnomocnictwa.

R.T-M.