Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 555/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2024 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 26 czerwca 2023 r. nr SKO.ŚR/41/203/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z 26 VI 2023 r. (nr SKO.ŚR/41/203/23) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej jako "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania R. G. (dalej jako "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Bolesławiec (dalej jako "wójt") z 28 IV 2023 r. (nr ŚR.8250.52/1.2023) odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną babcią – M. G. (dalej także jako "babcia").

Powyższą decyzję wydano w następujących okolicznościach sprawy:

W dniu 3 XI 2022 r. skarżący zwrócił się do wójta z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną babcią w związku z jej trwałą niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Decyzją z 20 XII 2022 r. wójt odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia.

Wskutek złożonego przez skarżącego odwołania, SKO decyzją z 30 I 2023 r. uchyliło decyzję wójta i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na potrzebę zbadania, czy istnieje związek przyczynowo skutkowy między rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem, a opieką nad babcią. Wskazano także na konieczność oceny, czy babcia może samodzielnie funkcjonować oraz czy skarżący sprawuje opiekę nad nią samodzielnie, czy też przy pomocy innych osób i na czym ona polega.

Decyzją z 28 IV 2023 r. (nr ŚR.8250.52/1.2023) wójt ponownie odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem uznał, że w sprawie nie wystąpił związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad babcią.

Od powyższej decyzji odwołał się skarżący, podnosząc, że w przepisach ustawy z 28 XI 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, ze zm.), dalej "uośr", nie istnieje wprost kategoria związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją lub też niepodejmowaniem zatrudnienia oraz innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki. Wskazał przy tym, że opiekuje się babcią przynajmniej 8 godzin dziennie, co uniemożliwia mu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu. Czynności związane z opieką nad babcią rozpoczyna od godziny 8:00, kiedy to rozpala w piecach (kuchnia kaflowa i 2 piece kaflowe). Około godziny 9:00 wstaje babcia i pomaga jej dojść do łazienki, umyć się i ubrać. Następnie szykuje jej śniadanie, podaje leki, robi zakupy, sprząta mieszkanie, robi pranie i przygotowuje obiad. Po obiedzie zmywa naczynia i przygotowuje opał na następny dzień. W zależności od samopoczucia babci w danym dniu wraca do domu lub zostaje u babci na noc. Ponadto przygotowuje leki i kolację, którą wstawia do lodówki. Pod nieobecność skarżącego wieczorami wyręcza go sąsiadka J. M., która podaje babci przygotowaną wcześniej przez niego kolację i leki oraz pomaga jej się umyć i położyć spać. Dodatkowo od XII 2022 r. skarżący smaruje babcię maściami leczniczymi 2 lub 3 razy dziennie. Opieka nad babcią trwa codziennie od 8:00 do 16:00 i wynosi minimum 8 godzin, co w połączeniu z czasem dojazdu do babci i powrotem do domu przekracza 10 godzin dziennie i uniemożliwia mu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Zaznaczył także, że ostatnio u babci nasiliły się dolegliwości związane z bardzo niskim ciśnieniem krwi i spowodowanym tym osłabieniem organizmu. Babcia coraz częściej się zapomina, dlatego też musi ją stale kontrolować, przykładowo "czy butla z gazem jest zakręcona, czy też zamykać piece na noc, aby nie doszło do zaczadzenia". Ponadto realizuje recepty, umawia wizyty lekarskie, podaje babci lekarstwa, załatwia wszelkie sprawy urzędowe, zajmuje się ogrodem przydomowym oraz dba o jej bezpieczeństwo. Podniósł przy tym, że podczas wizyt kontrolnych pracownik socjalny nie stwierdził żadnych nieprawidłowości w powyższym obszarze. Wskazał dodatkowo, że babcia już od wielu lat wymaga stałej opieki drugiej osoby, wcześniej jej wieloletnim opiekunem był syn S. G., zmarły [...] r., który z tego tytułu posiadał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nadmienił również, że oprócz wykonywanych czynności opiekuńczych wobec babci, prowadzi własne gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwójką małych dzieci.

Decyzją z 26 VI 2023 r. (nr SKO.ŚR/41/203/23) SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wójta.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że M. G. legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z 15 XI 2019 r. o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji oraz orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Bolesławcu z 7 IX 2017 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika, że nie można określić daty jej powstania, zaś stopień datuje się od 3 VII 2017 r. Ze wspomnianego orzeczenia nie wynika, aby niepełnosprawność babci zaistniała w okresach wskazanych w art. 17 ust. 1b uośr. Ponadto ustalono, że nie ma innych osób, zobowiązanych w pierwszej kolejności do alimentacji babci, poza skarżącym, bowiem obecnie nie żyją jej dzieci oraz mąż. Zaznaczono, że do 24 III 2022 r. babcią opiekował się jej syn S. G. Z kolei skarżący przejął opiekę po wujku, jednakże dopiero od X 2022 r., po wyjściu babci ze szpitala, wymaga ona opieki w takim wymiarze, że nie może on podjąć zatrudnienia.

SKO stwierdziło, że w sprawie brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem przez niego opieki nad babcią. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 uośr, jedną z koniecznych przesłanek prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja opiekuna z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub też ich niepodejmowanie w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Podkreślono, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku alimentacyjnego, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia, w związku z koniecznością opieki nad taką osobą. Nie może być ono przy tym traktowane jako zastępcze źródło dochodu, nie stanowi też ani wsparcia finansowego dla niepełnosprawnej osoby wymagającej opieki, ani dla opiekuna, lecz jest substytutem utraconego przez niego wynagrodzenia. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

SKO ustaliło, że skarżący od 1 VII 2022 r. nie pracuje. Z kolei jego wcześniejsze zatrudnienie ustało 11 VIII 2016 r., następnie do 22 IV 2017 r. pobierał świadczenie rehabilitacyjne, a potem do 24 V 2018 r. zasiłek dla bezrobotnych. Po okresie bezrobocia podjął zatrudnienie na dwa miesiące (od 1 IV 2022 r. do 30 VI 2022 r.) i z niego zrezygnował, (jak twierdzi skarżący) w związku z opieką nad babcią. Po śmierci syna babci (24 III 2022 r.) nie złożył wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uczynił to 3 XI 2022 r.

W ocenie SKO w sprawie nie zaistniał prosty związek przyczynowy, że na skutek śmierci dotychczasowego opiekuna babci opieka automatycznie została przejęta przez skarżącego. Z powodu też wieloletniego braku pracy u skarżącego (zatrudnił się po 4 latach bezrobocia i pracował 2 miesiące), nie można było uznać, że aktualna opieka nad babcią w jakikolwiek sposób zmieniła dotychczasową jego sytuację zawodową. To z kolei świadczy też, że w przypadku skarżącego nie można mówić o jego rezygnacji bądź też niepodejmowaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 uośr. W sprawie nie zachodzi bowiem sytuacja, w której osoba sprawująca opiekę zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Skarżący nie przedstawił też żadnych okoliczności, czy dowodów negujących poczynione ustalenia, które wywiedziono z jego świadectw pracy. Nie wskazał przy tym, że podejmował jakiekolwiek próby podjęcia pracy po dacie ustania ostatniego zatrudnienia.

W konkluzji SKO wywiodło, że czynności opiekuńcze jakie wykonuje skarżący przy babci, nie wykluczają podjęcia przez niego zatrudnienia. Przy właściwym ich zaplanowaniu i zorganizowaniu miałaby on możliwość podjęcia pracy, bowiem pomoc i opieka nad babcią, które wykonuje obejmują czynności zwyczajowo świadczone względem rodziców czy dziadków przez wiele osób aktywnych zawodowo. Podkreślono przy tym, że 93 letnia babcia nie jest osobą leżącą i samodzielnie spożywa przygotowane dla niej posiłki. Może też zasadniczo przebywać sama w domu, skoro nocami zazwyczaj jest sama, w związku z tym skarżący może podjąć pracę, co najmniej w niepełnym wymiarze godzin.

W skardze na decyzję SKO skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji; skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzucono przy tym naruszenie:

1. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 uośr i niezasadne uznanie, że wnuk niepełnosprawnej M. G. nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga podopieczna nie wyklucza podjęcia przez niego zatrudnienia;

2. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 uośr i niezasadne uznanie, że wnuk niepełnosprawnej M. G. nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez niego z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną babcią;

3. art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 9 kpa, art. 77 kpa, art. 80 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Bolesławcu, że niepełnosprawna M. G. pomimo stwierdzonej niezdolności do samodzielnej egzystencji nie wymaga stałej opieki swojego wnuka, który nie musi rezygnować z zatrudnienia.

W motywach skargi podniesiono, że SKO dokonało błędnej oceny zebranego materiału dowodowego wychodząc poza zakres swoich kompetencji i wbrew orzeczeniu specjalistów. W aktach sprawy znajduje się bowiem orzeczenie o niepełnosprawności babci, stanowiące dokument urzędowy, z którego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że wymaga ona stałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością do samodzielnej egzystencji. Zaznaczono, że przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego jest spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje on gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy, a to z kolei uniemożliwia mu podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Sama uośr nie zawiera definicji "sprawowania opieki", ale z jej art. 17 ust. 1 wynika, że musi być ona stała lub długoterminowa. Nie należy jednak rozumieć warunku "stałej" i "ciągłej" opieki, jako wykonywanie opieki "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres jest wyznaczony stopniem niepełnosprawności.

Wskazano przy tym, że nie można zgodzić się z taką oceną SKO, aby możliwe było pogodzenie opieki nad niepełnosprawną babcią, która jest w zaawansowanym wieku, w przeważającej mierze nie porusza się samodzielnie, stanowi zagrożenie dla siebie, wymaga nadzoru, sporządzania posiłków, robienia zakupów, pomocy przy załatwianiu spraw urzędowych, przy ubieraniu się, przy higienie osobistej oraz całodobowej dyspozycji (co wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego), z pracą zawodową. Organy nie zakwestionowały bowiem, że skarżący podejmuje wobec babci wspomniane czynności. Z kolei okoliczność, że babcia skarżącego nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej opieki drugiej osoby, została potwierdzona przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ dokumentem urzędowym.

Skarżący wywiódł ponadto, że przesłanką przyznania wnioskowanego świadczenia jest niepozostawanie w zatrudnieniu osoby zdolnej do pracy, bez względu na okoliczności tego stanu rzeczy. Przy czym to organ jest zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z podjęcia zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Zasygnalizowano także, że art. 17 ust. 1 uośr nie zakreśla żadnych ram czasowych co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to bowiem świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego o nie wystąpi. Ponadto nie można podważać prawa do uzyskania świadczenia w sytuacji, gdy wnioskodawca wcześniej nie podejmował aktywności zawodowej z innych przyczyn niż opieka, jednak u podstaw rezygnacji z zatrudnienia bądź jego niepodejmowania (przy obiektywnej zdolności do podjęcia zatrudnienia) na dzień składania wniosku o świadczenie pielęgnacyjne jest konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymując zasadniczo argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

W załączeniu do pisma procesowego z 16 I 2024 r. skarżący przedłożył akt zgonu M. G., z którego wynika, że zgon nastąpił w dniu 5 I 2024 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że stosownie do art. 24 ust. 2 uośr (według stanu prawnego na dzień wydania decyzji odwoławczej – Dz.U. z 2023 r., poz. 390), prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W konsekwencji nie ma podstaw do uznania, że zgon M. G. w dniu 5 I 2024 r. rodził skutek procesowy w postaci bezprzedmiotowości postępowania sądowego. Skoro bowiem skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 3 XI 2022 r., to sprawa przyznania świadczenia za okres od XI 2022 r. do I 2024 r. zachowuje aktualność.

Zaskarżona decyzja nie narusza jednak przepisów prawa.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 uośr, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 VI 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 II 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1a uośr, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie z art. 17 ust. 1b uośr, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Przy interpretacji art. 17 ust. 1b uośr należy jednak wziąć pod uwagę, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 X 2014 r. (sygn. akt K 38/13) stwierdził, że art. 17 ust. 1b uośr w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (Dz.U z 2014 r., poz. 1443).

W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że w okolicznościach sprawy na pewno nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego fakt, że niepełnosprawność M. G. powstała po upływie lat wskazanych w art. 17 ust. 1b uośr.

Rację natomiast mają jednak organy obu instancji stwierdzając, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka w postaci konieczności sprawowania przez skarżącego "stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy" wymagającej z jego strony rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Jakkolwiek przesłanka ta nie została ustawowo zdefiniowana, to jednak była wielokrotnie analizowana w orzecznictwie sądów administracyjnych, w wyniku czego wykrystalizował się określony sposób jej rozumienia. Przede wszystkim trzeba zaznaczyć, że cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 uośr chodzi o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. W orzecznictwie trafnie podnosi się, że opieka uprawniająca do świadczenia pielęgnacyjnego jest takim rodzajem opieki, którego skutkiem jest brak możliwości pogodzenia jej wykonywania i jednoczesnego świadczenia czynności zarobkowych. Innymi słowy, to konieczność sprawowania określonej formy opieki stanowi przyczynę rezygnacji z zatrudnienia. Do cech takiej opieki należy zaliczyć długoterminowość jej sprawowania lub trwały charakter. Opieka ta nie może zatem być świadczona niecodziennie, a jeżeli nawet codziennie, to wyłącznie przez część doby (zob. wyrok NSA z 23 I 2024 r., I OSK 50/23 – publ. CBOSA). Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 uośr należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest więc przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawną osobą, gdyż wynika ona z obowiązku alimentacyjnego, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania i w związku z tym świadczenie to nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu, a jako rekompensata za rezygnację z pracy z uwagi na rzeczywistą konieczność sprawowania opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Innymi słowy, musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej (ciągłej) lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje (zob. wyrok NSA z 9 I 2024 r., I OSK 2449/22 – publ. CBOSA). Warto też zaznaczyć, że sama nazwa określająca charakter świadczenia jako "pielęgnacyjny" sugeruje, że chodzi zasadniczo o opiekę pielęgnacyjną, związaną z ustaloną niepełnosprawnością. Takiej opieki nie można utożsamiać z opieką geriatryczną, która stanowi konsekwencję naturalnych w zaawansowanym wieku ograniczeń psychofizycznych osoby wymagającej opieki.

Z ustaleń faktycznych wynika, że M. G. posiadała znaczny stopień niepełnosprawności ustalony orzeczeniem z 7 IX 2017 r. z przyczyny określonej symbolem 07-S oznaczającym choroby układu oddechowego i krążenia. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 15 XI 2019 r. stwierdzono też wobec M. G. trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji. Według Karty Informacyjnej sporządzonej w dniu 24 X 2022 r. w Szpitalu Powiatowym w Z. rozpoznano u niej: zapalenie płuc, niewydolność oddechową, przewlekłą niewydolność układu krążenia, nadciśnienie tętnicze, miażdżycę uogólnioną, naczyniopochodne uszkodzenie mózgu, chorobę zwyrodnieniową wielostawową i stan po operacyjnym leczeniu zaćmy.

Jak wynikało z pisemnych wyjaśnień skarżącego z dnia 24 II 2023 r. zakres opieki sprawowanej przez skarżącego obejmował pomoc w czynnościach życia codziennego, tj.: rozpalenie w piecu, przygotowanie posiłków i podanie leków, robienie zakupów (w tym czasie babcię skarżącego odwiedzają sąsiadki wypić wspólnie kawę), sprzątanie, organizowanie wizyt lekarskich. W zależności od jej samopoczucia skarżący zostawał z babcią na noc albo wracał do siebie, tj. do domu w miejscowości G., gdzie zamieszkuje wraz z żoną i dziećmi. Wieczorem do M. G. przychodzi sąsiadka J. M., która podaje przygotowane przez skarżącego lekarstwa i kolacje oraz pomaga położyć się jej spać. Wyjaśnienia skarżącego pokrywają się zresztą w znacznej części z ustaleniami wywiadu środowiskowego (z 28 XI 2022 r. i z 9 III 2023 r.). Ustalono przy tym, że M. G. była osobą z trudem poruszającą się, niedosłyszącą ale całkowicie świadomą swojej sytuacji. Przeprowadzane były też przez pracowników socjalnych wizyty w domu babci skarżącego (w dniach 16 II 2023 r., 3 III 2023 r. i 10 III 2023 r.), w trakcie których poruszała się ona samodzielnie, wyjaśniając przy tym, że nieobecność skarżącego w domu ma charakter chwilowy (zakupy, wizyta lekarska).

W ocenie Sądu opisane wyżej okoliczności nie dają podstaw do uznania, że skarżący sprawował opiekę pielęgnacyjną wykluczającą możliwość podjęcia, czy kontynuowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Rację ma SKO stwierdzając, że skoro M. G., mieszkającą w odległości około 50 km od skarżącego, można było pozostawiać samą zarówno w ciągu dnia jak i w nocy, to nie można uznać, że skarżący nie miał możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy, przynajmniej w niepełnym wymiarze.

Nie mogą zostać uwzględnione argumenty skargi eksponujące niepełnosprawność babci skarżącego oraz orzeczona niezdolność do samodzielnej egzystencji, a które – w ocenie skarżącego – powinny przesądzać o zasadności przyznania mu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd zwraca uwagę, że gdyby zamiarem ustawodawcy było powiązanie świadczenia wyłącznie z faktem niepełnosprawności czy niezdolności do samodzielnej egzystencji, treść art. 17 ust. 1 uośr byłaby diametralnie różna od tej, która obowiązywała w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Skoro zaś ustawodawca uzależnił przyznanie świadczenia od rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem, to zakładał konieczność oceny każdego indywidualnego przypadku nie tylko pod kątem dysponowania odpowiednim orzeczeniem, ale również pod kątem związku przyczynowego pomiędzy stanem zdrowia osoby wymagającej opieki, a koniecznością całkowitej rezygnacji przez opiekuna z aktywności zarobkowej. Materiał dowodowy sprawy nie potwierdzał także podnoszonej w skardze okoliczności, jakoby M. G. nie poruszała się samodzielnie i stanowiła dla siebie zagrożenie. Takiego stanu rzeczy nie stwierdzono w trakcie wywiadu środowiskowego. Nie wynikał on też z wyjaśnień składanych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego.

Wobec powyższego Sąd orzekł na zasadzie art. 151 ppsa.

Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa.