Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 2010/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 32 ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 15h ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 7, art. 8, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 listopada 2023 r. nr SKO.PŚS/41.5/3126/2023/22368 w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia 12 października 2023 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 22 listopada 2023 r. nr SKO.PŚS/41.5/3126/2023/22368 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Wójta Gminy R. (dalej "Wójt" lub "Organ pierwszej instancji") z 12 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

Organ pierwszej instancji uznał, że świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego wypłacone w okresie od 1 września 2021 r. do 31 sierpnia 2023 r. na podstawie decyzji z 19 marca 2019 r. nr [...], zmienionej decyzją z 19 lutego 2021 r. nr [...], w wysokości 5.180,16 zł jest świadczeniem rodzinnym nienależnie pobranym i zobowiązał S.L. (dalej "Skarżąca") do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń do dnia spłaty. Podstawę prawną decyzji stanowiły w szczególności przepisy art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 2b, ust. 8, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.; dalej "u.ś.r.") w związku z art. 15h ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.; dalej "specustawa COVID") oraz art. 104 § 1, art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej "k.p.a.").

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Wójt przyznał zasiłek pielęgnacyjny decyzją z 19 marca 2019 r. w związku z wnioskiem Skarżącej z 6 marca 2019 r., do którego Skarżąca załączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności syna z [...] r. Następnie decyzją z 19 lutego 2021 r. Wójt wydał decyzję zmieniającą w zakresie wydłużenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od 1 marca 2021 r. do 60. dnia od dnia odwołania zagrożenia epidemicznego, lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W dniu 25 sierpnia 2021 r. wydane zostało nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wobec czego decyzja zmieniająca z 19 lutego 2021 r. wygasła i ustało prawo do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego. Kwota w wysokości 5.180,16 zł wypłacona za okres od 1 września 2021 r. do 31 sierpnia 2023 r. jest nienależnie pobranym świadczeniem rodzinnym.

W odwołaniu Skarżąca zakwestionowała prawidłowość decyzji Organu pierwszej instancji. Wyjaśniła, że przepisy COVID były niezrozumiałe dlatego nie złożyła wniosku o zasiłek po uzyskaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Zasiłek jest przeznaczony na leczenie syna dlatego też kwota nienależnie pobranego świadczenia jest niemożliwa do zwrotu.

Organ odwoławczy zaskarżoną obecnie decyzją orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w obydwu decyzjach przyznających zasiłek pielęgnacyjny Skarżąca została pouczona o treści art. 25 ust. 1 u.ś.r. Orzeczeniem z [...] r. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. zaliczył syna Skarżącej do osób niepełnosprawnych na okres do 9 marca 2024 r. Następnie Skarżąca 27 września 2023 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wraz z nowym orzeczeniem o niepełnosprawności z [...] r. W sytuacji Skarżącej wystąpiła przesłanka z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., tj. zasiłek pielęgnacyjny został wypłacony za okres od 1 września 2021 r. do 31 sierpnia 2023 r. mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do tego świadczenia, a osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Końcowo Kolegium zwróciło uwagę, że zgodnie z art. 30 ust. 9 u.ś.r. istnieje możliwość umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia jej na raty. Wniosek strony w tym zakresie powinien być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego.

Skarżąca w skardze na decyzję Kolegium wskazała, iż nie wzięto pod uwagę, że decyzja Wójta nie posiada podpisu osoby wydającej ani pouczenia o prawie do wniesienia odwołania. Skarżąca podkreśliła, że informowała Ośrodek Pomocy Społecznej o nowym orzeczeniu o niepełnosprawności syna. Ze względu na COVID nie mogła go dostarczyć do rąk urzędnika. Wrzuciła go do skrzynki podawczej przy Ośrodku Pomocy Społecznej dnia 14 września 2021 r. Ze względu na ówczesne warunki pandemiczne nikt nie potwierdził, że Skarżąca taką czynność wykonała. Odwołanie, które Skarżąca złożyła od decyzji Wójta, zostało podyktowane jej przez urzędnika Ośrodka i nie uwzględniało podanych wyżej informacji.

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - decyzji Organu pierwszej instancji wykazała, że akty te dotknięte są uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie.

Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na to, że Organ odwoławczy wniósł o zastosowanie tego trybu postępowania, a Skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

W rozpoznawanej sprawie kluczową kwestią dla oceny zgodności z prawem wydanych decyzji jest ustalenie, czy organy prawidłowo uznały, że zasiłek pielęgnacyjny wypłacony Skarżącej za okres od 1 września 2021 r. do 31 sierpnia 2023 r. w kwocie 5.180,16 zł stanowi nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Katalog przesłanek uznania świadczenia za nienależne pobrane wskazany został w art. 30 ust. 2 u.ś.r. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Organ pierwszej instancji kwalifikując wypłacony zasiłek pielęgnacyjny jako świadczenie nienależnie pobrane powołał się na przesłankę z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. W myśl tej regulacji za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Stwierdzenie, że doszło do nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. wymaga łącznego spełnienia następujących warunków: 1) zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części; 2) dokonania wypłaty świadczenia rodzinnego pomimo wystąpienia ww. okoliczności; 3) pouczenia osoby pobierającej świadczenie rodzinne o skutkach zaistnienia ww. okoliczności, tj. o sytuacjach, w których następuje brak prawa do pobierania świadczenia rodzinnego.

Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie. Świadczeniem nienależnie pobranym jest bowiem świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Skoro art. 30 ust. 1 u.ś.r. posługuje się pojęciem "świadczenia nienależnie pobranego" to obowiązek zwrotu takiego świadczenia, obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy (por. wyrok NSA z 27 października 2010 r., I OSK 981/10, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). W świetle art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. warunkiem uznania świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane jest dodatkowo świadomość osoby pobierającej świadczenie o braku prawa do pobierania świadczenia, która to świadomość musi wynikać z uprzedniego pouczenia. Z tego względu prawidłowe pouczenie, tj. poinformowanie świadczeniobiorcy o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia wpływa bezpośrednio na ocenę, czy wypłacone świadczenie miało charakter nienależnego. Jak wskazuje się w orzecznictwie skuteczne pouczenie, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. to takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że – zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego – można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania nienależnego świadczenia (por. wyroki NSA: z 17 czerwca 2021 r., I OSK 348/21; z 27 lutego 2013 r., I OSK 1525/12; z 18 kwietnia 2013 r., I OSK 1701/12 – opubl. w CBOSA). Nie ulega zatem wątpliwości, że osoba pobierająca świadczenie rodzinne musi zostać prawidłowo, w sposób czytelny i zrozumiały pouczona o sytuacjach, w których następuje brak prawa do ich pobierania.

Odnosząc powyższe uwagi ogólne do okoliczności sprawy należy wskazać, że decyzją Wójta z 19 marca 2019 r. przyznano prawo do zasiłku pielęgnacyjnego dla syna Skarżącej na okres od 1 grudnia 2018 r. do 28 lutego 2021 r. Następnie na podstawie art. 15h ust. 1 specustawy COVID ww. decyzja została zmieniona decyzją z 19 lutego 2021 r., zgodnie z którą przedłużono prawo do zasiłku pielęgnacyjnego dla syna Skarżącej na okres od 1 marca 2021 r. do 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W sprawie nie jest sporne, że [...] r. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. ponownie zakwalifikował syna Skarżącej do osób niepełnosprawnych, co potwierdził orzeczeniem nr [...].

Organy obu instancji ustaliły, że nowe orzeczenie o niepełnosprawności Skarżąca przedłożyła wraz z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, tj. 27 września 2023 r. Skarżąca zaś w skardze wyjaśniła, że poinformowała Ośrodek Pomocy Społecznej o wydaniu nowego orzeczenia, tj. wrzuciła go do skrzynki podawczej przy Ośrodku Pomocy Społecznej. Z uwagi na epidemię Skarżąca nie uzyskała potwierdzenia dostarczenia tego orzeczenia.

Kwestia czasu i okoliczności dotyczących przedłożenia orzeczenia o niepełnosprawności stała się zatem sporna dopiero na etapie postępowania sądowego. Kolegium w odpowiedzi na skargę wskazało, że z akt sprawy nie wynika, aby orzeczenie o niepełnosprawności wpłynęło do organu wcześniej, tj. przed złożeniem przez Skarżącą wniosku o przyznanie zasiłku na nowy okres. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów na potwierdzenie okoliczności wskazywanej przez Skarżącą. Natomiast sama Skarżąca nie wskazała ani konkretnych okoliczności związanych z dostarczeniem orzeczenia o niepełnosprawności do skrzynki podawczej Ośrodka ani przybliżonej daty w jakiej to miało miejsce.

Zdaniem Sądu kwestia przedłożenia nowego orzeczenia o niepełnosprawności winna zostać należycie wyjaśniona wobec twierdzeń Skarżącej. W szczególności poprzez ustalenie czy i w jakim okresie dopuszczalne było wnoszenie podań przez skrzynkę podawczą przy Ośrodku Pomocy Społecznej, w jaki sposób ewidencjowano korespondencję składaną do skrzynki podawczej, czy ewidencja korespondencji dokonywana była codziennie, czy istnieje dokumentacja potwierdzająca wpływ podań i za jaki okres. Konieczne jest też wyjaśnienie w jakim dokładnym lub przybliżonym terminie Skarżąca wrzuciła dokument do skrzynki, czy poinformowano Skarżącą na temat ograniczeń związanych z oferowanym sposobem przyjmowania dokumentów, względnie sposobu uzyskania potwierdzenia ich wnoszenia.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że informacja, z której brakiem organy powiązały negatywne dla Skarżącej skutki prawne (tj. uzyskanie przez syna Skarżącej nowego orzeczenia o zaliczeniu do osób niepełnosprawnych), winna być im znana z urzędu. Zgodnie bowiem z art. 23b ust. 1 u.ś.r. organy ustalające prawo do świadczeń są obowiązane do samodzielnego uzyskiwania informacji, w tym m. in. informacji o legitymowaniu się odpowiednim orzeczeniem wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 23b ust. 1 pkt 5 u.ś.r.). Stosownie zaś do art. 6d ust. 4a pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 100 z późn. zm.) dane gromadzone w Elektronicznym Krajowym Systemie Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności udostępnia się - jeżeli stanowią one kryterium przyznania świadczenia albo ustawowe kryterium wydania dokumentu - organowi właściwemu, o którym mowa w art. 3 pkt 11 u.ś.r. w celu weryfikacji danych dotyczących osób ubiegających się o świadczenia rodzinne, osób pobierających świadczenia rodzinne oraz członków ich rodzin. Organ ma zatem możliwość weryfikacji bazy orzeczeń o niepełnosprawności. W rozpoznawanej sprawie organy takiej weryfikacji nie przeprowadziły.

Odnosząc się zaś do kwestii czy Skarżąca w okresie wskazanym w decyzji pierwszoinstancyjnej pobierała zasiłek pielęgnacyjny w sposób świadomy w tym znaczeniu, że zdawała sobie sprawę, iż świadczenie to nie przysługiwało jej synowi należy zauważyć, że obie decyzje przyznające zasiłek pielęgnacyjny zawierają ogólne pouczenie o treści art. 25 ust. 1 u.ś.r., tj. o obowiązku niezwłocznego powiadamiania organu właściwego wypłacającego świadczenie o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. W pouczeniu tym wskazano także, że nienależnie pobrane świadczenia podlegają zwrotowi stosownie do art. 30 u.ś.r.

Zdaniem Sądu treść pouczenia nie pozwala przyjąć, że Skarżąca miała świadomość pobierania nienależnego zasiłku pielęgnacyjnego. Skarżąca została poinformowana o ciążącym na niej z mocy art. 25 ust. 1 u.ś.r. obowiązku powiadamiania organu o zmianach stanu faktycznego istotnego w kontekście przyznania, jak i ustalenia wysokości przyznanego świadczenia. Zauważyć przy tym trzeba, że z brzmienia przepisu art. 25 ust. 1 u.ś.r. wynika, że chodzi w nim o obowiązek informacyjny ujawnienia tylko takich okoliczności, które wpływają na prawo do zasiłku bądź na jego wysokość. W przypadku syna Skarżącej nowe orzeczenie o niepełnosprawności pozostawało bez wpływu na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego jak i na jego wysokość, gdyż potwierdzało jedynie, że syn Skarżącej zaliczony został do osób niepełnosprawnych. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze na decyzję Kolegium podkreślała, że nie pobierała zasiłku niezgodnie z tym co się należało jej synowi.

Skarżąca nie została pouczona, że brak powiadomienia organu o uzyskaniu nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skutkuje utratą prawa do pobierania przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego. Zwrócić w tym miejscu uwagę należy na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie z którym ocena, czy w danym przypadku został spełniony warunek pouczenia, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., wymaga uwzględnienia celu tej regulacji prawnej. Wprowadzając powyższy warunek ustawodawca zmierzał do tego, aby obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego ciążył wyłącznie na osobach, które pobierały dane świadczenie w sposób w pełni świadomy w tym znaczeniu, że zdawały sobie sprawę, iż świadczenie im nie przysługuje (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2023 r., I OSK 1365/22, opubl. w CBOSA).

W toku postępowania administracyjnego w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego obowiązkiem organów było poczynienie ustaleń w zakresie okoliczności determinujących prawo syna Skarżącej do tego świadczenia, a następnie wykazanie, że doszło do przyjęcia świadczenia w złej wierze, przy czym świadomość braku przysługiwania świadczenia powinna być odniesiona do udzielonego pouczenia.

Przeprowadzona w sprawie kontrola sądowoadministracyjna doprowadziła do wniosku, iż organy orzekające w sprawie nie zbadały w sposób prawidłowy czy w sprawie zaistniała okoliczność powodująca ustanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, a jeśli tak to czy zachodziła sytuacja świadomego działania, stanowiąca następstwo pouczenia przez organ o skutkach zaniechania poinformowania organu o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności.

Tym samym decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązkiem organów administracji publicznej jest podejmowanie z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). W myśl art. 8 k.p.a. organy powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Przepisy te znajdują doprecyzowanie m.in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Artykuł 80 k.p.a. stanowi natomiast, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Organy nie sprostały obowiązkom wynikającym ze wskazanych wyżej przepisów k.p.a. Co więcej informacja o wydaniu nowego orzeczenia, która stanowiła podstawę wydania zaskarżonych decyzji, powinna być znana organom z urzędu. W związku z tym wszczęcie postępowania w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia i wydanie decyzji po upływie niemalże dwóch lat od wystąpienia zdarzenia, z którym organ wiąże utratę prawa do świadczenia, pozostaje nie do pogodzenia z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego w demokratycznym państwie prawa (art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a.).

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że organy obu instancji adresatem decyzji błędnie uczyniły Skarżącą, podczas gdy winien nim być jej syn, który jest osobą uprawnioną w rozumieniu art. 16 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Sprawa ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dotyczy praw i obowiązków ściśle związanych z osobą wnioskodawcy, tj. z osobą niepełnosprawną ubiegającą się o przyznanie tego zasiłku. Zasiłek ten przyznawany jest nie "na osobę" niepełnosprawną, lecz samej tej osobie, co wynika wprost z art. 16 ust. 2 i 3 u.ś.r. Zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przysługuje niepełnosprawnemu dziecku. Ustalenie i jego wypłata następuje m.in. na wniosek rodzica (art. 23 ust. 1 u.ś.r.). Zatem decyzje - gdy osoba uprawniona jest małoletnia - należy kierować do małoletniego reprezentowanego przez jego przedstawiciela ustawowego. Z tych też powodów okoliczność ta winna być uwzględniona w toku dalszego postępowania.

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę, kierując się wskazaną przez Sąd wykładnią art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., ustali czy pobrany zasiłek pielęgnacyjny w spornym okresie nosi znamiona nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu omawianej regulacji, względnie rozważy umorzenie postępowania w tym przedmiocie, uzasadniając swoje stanowisko stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, oraz - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. decyzję ją poprzedzającą. O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ Skarżąca, zwolniona z mocy ustawy od kosztów sądowych i działająca osobiście, nie wykazała aby w związku ze sprawą poniosła wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swych praw (art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.).