Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SAB/Wa 46/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano ...i stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 50 par. 1, art. 149 par. 1 i par. 2, art. 154 par. 6, art. 200 i art. 205
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi T. S. na bezczynność Prezydenta Miasta R. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 9 kwietnia 2024 r. 1. zobowiązać Prezydenta Miasta R. do rozpoznania sprawy wszczętej z urzędu w dniu 4 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za udział 30/400 części nieruchomości gruntowej niezabudowanej położonej w R. przy ul. D. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta Miasta R. na rzecz skarżącej T. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

T.S. (dalej: Skarżąca) w piśmie z 29 lipca 2024 r. wniosła skargę na bezczynność Prezydenta Miasta R. (zwanego dalej "Prezydentem"). W skardze wniosła o:

I. Stwierdzenie, że Prezydent dopuścił się bezczynności;

II. Stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

III. Zobowiązanie Prezydenta do uznania uprawnień T. S. do odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość;

IV. Zobowiązanie Prezydenta do załatwienia sprawy w terminie 2 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku;

V. Przyznanie T. S. od Prezydenta sumy pieniężnej w wysokości 3000 zł;

VI. Zasądzenie od organu na rzecz strony zwrotu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 2000 zł.

Uzasadniając skargę Skarżąca podniosła w szczególności, że 9.04.2024 r. w Urzędzie Gminy m. R. złożyła wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania [...], a organ nie załatwił sprawy i nie poinformował o przyczynach niezałatwienia. 20.05.2024 r. Skarżąca wniosła ponaglenie do Wojewody Mazowieckiego, który postanowieniem z 22 lipca 2024 r. nr [...] uznał ponaglenie za nieuzasadnione. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że Skarżąca nie ma legitymacji do wszczęcia postępowania, gdyż nabycie udziałów w spadku po B. S. było nabyciem syngularnym, a nie uniwersalnym, a tylko w takim przypadku należałoby się odszkodowanie. Wojewoda uznał, że skoro Skarżąca nie ma legitymacji do wszczęci a postępowania to nie ma też legitymacji do wniesienia ponaglenia.

W ocenie Skarżącej stanowisko Wojewody jest rażąco błędne i dlatego, by Sąd wykazał organowi nieprawdziwość twierdzeń Wojewody i zobowiązał do uznania uprawnień strony konieczne jest wniesienie niniejszej skargi. Podniósł, że Prezydent nie kwestionował uprawnień Skarżącej, ani też że doszło bezczynności (pismo z 17.06.2024 r.), ale w związku ze stanowiskiem Wojewody należy spodziewać się że jego pogląd zostanie przyjęty przez organ. Skarżąca powołała się na treść art. 1053 k.c. i podniosła, że jest uprawniona do odszkodowania za wywłaszczona nieruchomość i uprawniona do żądania podjęcia zawieszonego postepowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania.. Wskazała, że organ dopuścił się bezczynności, gdyż nie załatwił sprawy w ustawowym terminie, nie zawiadomił strony o przyczynach niedochowania terminu. Bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż sprawę przekazano do niewłaściwej komórki urzędu, która nie podjęła żadnych działań w celu załatwienia sprawy. Dodatkowo organ dopuścił się bezczynności (1,5 miesiąca) w przekazaniu akt sprawy z ponagleniem do Wojewody, co jeszcze bardziej kwalifikuje rażące naruszenie prawa w bezczynności, gdyż zgodnie z art. 37 § 4 kpa ponaglenie powinno być przekazane organowi wyższego stopnia nie później niż w terminie 7 dni.

Wskazała, że żądanie sumy pieniężnej kompensuje uszczerbek Skarżącej w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie sprawy o charakterze majątkowym, konieczność podejmowania dodatkowych czynności wobec bezprawnej bezczynności organu i jest skromnym ułamkiem kwoty określonej w art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. Żądana kwota jest znacznie niższa niż odszkodowanie, jakie będzie należne stronie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu wskazał, że decyzją Prezydenta Miasta R. nr [...] z 26 czerwca 2012 r. zezwalającą na realizację inwestycji drogowej dla drogi gminnej – przebudowa ul. D. i N. wraz z budowa kanalizacji deszczowej, budową i przebudową oświetlenia ulicznego, przebudową kablowej sieci energetycznej NN i SN, sieci wodociągowej i sieci kanalizacji sanitarnej w R. – kategoria obiektu [...], [...] i [...], działka nr [...] o pow. 194 m. kw. (obręb [...] Ś. [...], arkusz [...]) stała się własnością Gminy Miasta R..

Prezydent Miasta R. decyzją nr [...] z dnia 29 sierpnia 2013r. ustalił odszkodowanie za udział do 170/400 części w/w nieruchomości gruntowej. W związku z brakiem informacji o spadkobiercach nieżyjącej B. S. organ prowadzący postępowanie postanowił zawiesić postępowanie dotyczące ustalenia odszkodowania za udział 30/400 części w w/w nieruchomości należący do B. S., o czym strony poinformowano przy piśmie z 31.07.2013 r. W ocenie organu do czasu doręczenia postanowienia o nabyciu spadku lub protokołu i aktu dziedziczenia po w/w zmarłej organ nie miał możliwości dalszego prowadzenia sprawy.

Organ wskazał, że akta sprawy o odszkodowanie przesłano przy piśmie z 24.05.2022 r. do Sądu Rejonowego w R.. Po wpłynięciu wniosku o podjęcie zawieszonego postepowania wraz z postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po B. S. pismem z 17.06.2024 r. wystąpiono do Sądu Rejonowego o zwrot przedmiotowych akt.

17.06.2024 r. przekazano ponaglenie do Wojewody Mazowieckiego, a Wojewoda pismem z 24.06.2024 r. wezwał do niezwłocznego przekazania odpisów akt sprawy. Sąd Rejonowy 1.07.2024 r. zwrócił przedmiotowe akta, które 10.07.2024 r. przekazano Wojewodzie.

Postanowieniem z 22.07.2024 r. Wojewoda Mazowiecki uznał ponaglenie za nieuzasadnione wobec faktu, że Skarżąca nie ma legitymacji czynnej procesowej w przedmiotowej sprawie, a tym samym możliwość ponaglenia które służy jedynie stronom postępowania. Wobec powyższego organ podtrzymał stanowisko zawarte w w/w postanowieniu Wojewody, że uprawnionym do odszkodowania są jedynie osoby wywłaszczone i ich sukcesorzy pod tytułem uniwersalnym a nie syngularnym, tj. T. A. N. i E. J. N., jak wynika z załączonego postanowienia SR w R. [...].

Organ wskazał też, że z załączonych przez stronę aktów notarialnych wynika, iż spadkobiercą nieżyjącego E. J. N. jest J. N., a spadkobiercą nieżyjącego I. A. N. jest T. P. N., zatem celem umożliwienia dalszego prowadzenia postępowania niezbędne jest dostarczenie dokumentów wskazujących spadkobierców T. N. i E. N.. Po uzyskaniu powyższego zostanie zlecone rzeczoznawcy majątkowemu wykonanie operatu szacunkowego ustalającego aktualna wartość rynkową działki w celu dalszego prowadzenia postępowania odszkodowawczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy stwierdzić, że wbrew stanowisku Wojewody Skarżąca ma legitymację do wniesienia skargi. Jak wynika z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma interes prawny. Jak zgodnie stwierdza się w orzecznictwie sądowoadministracynym pojęcie "interesu prawnego", o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., ma charakter obiektywny, a jego źródła każdorazowo należy upatrywać w przepisach prawa materialnego (niekiedy również procesowego, czy też nawet ustrojowego). Sam brak uznania za stronę postępowania nie pozbawia zatem możliwości wykazania, że wnoszący skargę ma interes prawny. Trzeba natomiast mieć na względzie, że skarga na bezczynność organu przysługuje temu, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone tą bezczynnością (por. wyrok WSA w Poznaniu z 1 marca 2023 r., IV SAB/Po 18/23, LEX nr 3501471). Dla uwzględnienia takiej skargi konieczne jest nie tylko istnienie unormowania, z którego wynika obowiązek podjęcia rozstrzygnięcia, ale także wykazanie związku przyczynowego między bezczynnością organu, a naruszeniem interesu prawnego, czy uprawnienia skarżącego.

W przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowane, że Prezydent Miasta R. był zobowiązany pojąć rozstrzygnięcie w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, stosownie do art. 12 ust. 4a specustawy drogowej. Skarżąca załączyła do akt postępowania administracyjnego postanowienie Sądu Rejonowego w R. o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej B. T. S. (córce J. i J.), zgodnie z którym spadek po niej, w drodze ustawowego porządku dziedziczenia, nabyli bracia T. A. N. (syn J. i J.) i E. J. N. (syn J. i J.) po ½ części każdy z nich (vide postanowienie z 22.06.2021 r., sygn. akt [...], k. 172 akt administracyjnych). Nie jest też kwestionowane, że w drodze aktu notarialnego z 11.05.2022 r., repertorium A numer [...], zawartego przed M. C. – [...] - notariuszem w W. J. N. (spadkobierca E. J. N. i U. J. N.) sprzedał cały przysługujący mu udział w spadku po B. T. S. tj. ½ części w spadku po niej Skarżącej T. S., a Skarżąca T. S. wskazany udział w spadku po B. T. S. kupiła (vide wypis w/w aktu notarialnego k. 155-162). Aktem notarialnym z 4.04.2024 r. repertorium A numer [...] zawartym przed M. C. – [...] - notariuszem w W. I. P. N. (spadkobierca T. A. N.) sprzedał cały przysługujący mu udział w spadku po B. T.S. tj. ½ części w spadku po niej Skarżącej T. S., a Skarżąca T. S. wskazany udział w spadku po B. T. S. kupiła (vide wypis w/w aktu notarialnego k.163-170). Istnieje zatem związek przyczynowy pomiędzy bezczynnością Prezydenta a naruszeniem prawa Skarżącej do kontynuowania postępowania wszczętego z urzędu w przedmiocie ustalenia odszkodowania związanego z własnością nieruchomości, która wchodziła w skład majątku po zmarłej.

Odnośnie samej skargi na bezczynność zauważyć należy, że zgodnie z regulacją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

Organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności organy powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., który wskazuje, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).

Dokonana z perspektywy powołanych regulacji analiza akt sprawy dowodzi, że postępowanie w sprawie było dotknięte bezczynnością.

Odnośnie bezczynności należy zaznaczyć, że Sąd podziela utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym termin do wydania decyzji wskazany w art. 12 ust. 4b i ust. 4g specustawy drogowej ma charakter procesowy i może podlegać przedłużeniu na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Skoro bowiem postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość kończy się decyzją administracyjną, to jest to niewątpliwie postępowanie administracyjne, a tym samym mają do niego zastosowanie przepisy tego Kodeksu, przy równoczesnym uwzględnieniu szczególnych regulacji zawartych w powołanej ustawie (por. wyrok WSA w Gliwicach, sygn. II SAB/Gl 123/23, publ. CBOSA i przywołane tam orzecznictwo).

W tym kontekście wypada podkreślić, że ogólne zasady dotyczące terminów załatwiania spraw uregulowane zostały w art. 35 k.p.a., który w § 1 określa, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Z kolei załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3 cytowanego przepisu). Stosownie do art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3, natomiast w świetle § 5, do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.

Artykuł 12 ust. 4b specustawy drogowej jest przepisem szczególnym, o którym mowa w przywołanym art. 35 § 4 k.p.a., a to oznacza, że podlega regule wskazanej w art. 36 k.p.a. stanowiącej, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (§ 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).

Należy ponadto zauważyć, że przepisy specustawy drogowej nie przewidują odrębnych reguł dotyczących sposobu i momentu wszczęcia postępowania w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Mają tu zatem zastosowanie przepisy k.p.a. Na gruncie procedury administracyjnej, w sytuacji, gdy inicjatywa leży po stronie organu, pierwszą czynnością w sprawie jest zawiadomienie stron o wszczęciu postępowania z urzędu na podstawie art. 61 § 4 k.p.a. W przypadku braku wystosowania do strony takiego sformalizowanego zawiadomienia, przyjmuje się w orzecznictwie, że za dzień wszczęcia postępowania z urzędu należy przyjąć datę pierwszej czynności urzędowej wobec strony lub czynność podjętą w sprawie przez organ administracji publicznej z urzędu. W przedmiotowej sprawie Prezydent pismem z 3.10.2012 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania (k. 52 akt administracyjnych), kierując to zawiadomienie m.in. do B. S. (która jak się okazało później w momencie wystosowania zawiadomienia już nie żyła). Niezależnie zatem od oceny prawidłowości skierowania zawiadomienia o wszczęciu postępowania do zmarłej doszło do skutecznego powiadomienia strony postępowania (E. S.-[...], K. W., E. J., K. O., M. G.) o wszczęciu tegoż postępowania. W rezultacie należy uznać, że data podjęcia pierwszej czynności w sprawie - sformułowania treści zawiadomienia o wszczęciu postępowania i jego podpisanie 3.10.2012 r. – jest datą wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie.

Uwzględniając powyższe jak też treść art. 35 § 3 k.p.a. postępowanie przed Prezydentem jako organem pierwszej instancji powinno zakończyć się 3.12.2012 r. Zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a. należy jednakże uwzględnić, że organ podejmował czynności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, w tym ustalenie stron postępowania w związku ze zgonami współwłaścicieli nieruchomości objętej wywłaszczeniem, zgromadzenie aktów poświadczenia dziedziczenia, czy postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku, wyznaczenie rozprawy administracyjnej z udziałem rzeczoznawcy majątkowego w dniu 17.07.2013 r.

Decyzją nr [...] z 29.08.2013 r. Prezydent Miasta R. w pkt 1 ustalił odszkodowanie w kwocie 32368 zł za udziały do 170/400 części wywłaszczonej nieruchomości i przyznał je na rzecz współwłaścicieli wymienionych w pkt 2 decyzji. W uzasadnieniu wskazał m.in., iż w związku z brakiem informacji na temat spadkobierców nieżyjącej B. S. organ prowadzący postępowanie odszkodowawcze postanowił zawiesić postępowanie dotyczące ustalenia odszkodowania za udział 30/400 części w w/w nieruchomości należący do B. S. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, o czym strony zostały powiadomione pismem z 31.07.2013 r. (decyzja k. 100v akt administracyjnych). W piśmie z 31.07.2013 r. wystosowanym do stron w trybie art. 9 i 10 § 1 kpa zawarty jest akapit, iż postępowanie dotyczące ustalenia odszkodowania za udział 30/400 części w/w nieruchomości należący do B. S. zostaje zawieszone na podstawie jw. (pismo k. 99 akt). Wobec faktu, iż nie zostało wydane stosowne postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania – a więc postanowienie na odrębnym druku, które doręczono stronom, z pouczeniem o przysługującym prawie do zaskarżenia zażaleniem (art. 101 § 3 kpa) nie można zdaniem Sądu uznać, że postępowanie jest zawieszone, a zatem, że nastąpiło wstrzymanie biegu terminów przewidzianych w kodeksie (art. 103 kpa).

Należy też zauważyć, że w tej dacie organ zyskał wiedzę, że ma do czynienia z nieruchomością o nieuregulowanym stanie prawnym tj. z nieruchomością której wskazany w księdze wieczystej właściciel zmarł, a jednocześnie w księdze wieczystej, na podstawie zakończonych postępowań spadkowych, nie wskazano nowych właścicieli – spadkobierców zmarłego właściciela.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w wyroku WSA w Krakowie sygn. II SA/Kr 283/18, (publ. CBOSA), że skoro art. 12 ust. 5 specustawy drogowej odsyła do art. 133 pkt 2 u.g.n. (stwierdzającego, że odszkodowanie wpłaca się do depozytu sądowego jeżeli odszkodowanie za wywłaszczenie dotyczy nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym), a ten poprzez użycie określenia "nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym) odwołuje się do art. 113 ust. 6 i 7 u.g.n. (definiujących to określenie), to oznacza, że w oparciu o art. 12 ust. 5 specustawy drogowej przez pojęcie "nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym" należy rozumieć nieruchomości, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe (art. 113 ust. 6 u.g.n.), jak i nieruchomości których właściciel lub użytkownik wieczysty nie żyje i nie przeprowadzono lub nie zostało zakończone postępowanie spadkowe (art. 113 ust. 7 u.g.n.). Z kolei jak wynika ze stanowiska NSA (vide - wyrok w sprawie I OSK 1105/14, publ. CBOSA) odesłanie w specustawie drogowej (w tym także w art. 23) do przepisów u.g.n., a więc również do art. 133 u.g.n. oznacza, że ustawodawca unormował sytuację, gdy śmierć właściciela i brak informacji o jego spadkobiercach, uniemożliwia wypłatę odszkodowania, nakazując w takim przypadku złożyć odszkodowanie do depozytu sądowego. Jak wskazał NSA – w przypadku śmierci właściciela wywłaszczonej nieruchomości brak jest w szczególności podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. celem przeprowadzenia postępowania spadkowego po zmarłym. Jak wskazał NSA: "Za takim rozwiązaniem przemawia szczególny charakter odjęcia własności nieruchomości przewidziany w przepisach specustawy, którego celem było stworzenie podstaw prawnych dla sprawnej realizacji inwestycji drogowych. Odmienność uregulowań zawartych w tej ustawie polega na skróceniu i uproszczeniu procedury planistycznej, podziałowej, jak i procedury nabywania nieruchomości lub ich części pod inwestycje drogowe. Do tych wyjątkowych uregulowań należy zaliczyć m.in. rozwiązania zawarte w art. 11d ust. 8 i art. 11f ust. 5 i 6 ustawy służące wyeliminowaniu możliwości tamowania biegu sprawy, w sytuacji śmierci właściciela lub użytkownika wieczystego i braku ustalonych następców prawnych. Nie bez znaczenia dla rozważanej kwestii jest również okoliczność, że w omawianej ustawie przewidziano obowiązek wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Obowiązek niezwłocznej wypłaty odszkodowania daje inwestorowi możliwość zamknięcia procedury finansowania inwestycji, co ma szczególne znaczenie przy budowie dróg z udziałem środków pochodzących z funduszy unijnych. Biorąc pod uwagę kontekst celowościowy, brak jest podstaw, aby na ostatnim etapie tej procedury, którym jest ustalenie odszkodowania, poszukiwać osób, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości, skoro samo odjęcie własności może nastąpić bez ustalenia spadkobierców zmarłego właściciela. Wskazane wyżej założenia realizują przytoczone regulacje ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące wpłaty odszkodowania za nieruchomość do depozytu sądowego, które mają na celu z jednej strony zabezpieczenie interesu osoby uprawnionej do otrzymania tego odszkodowania, z drugiej natomiast zabezpieczają również interes podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania, bowiem ważne złożenie do depozytu sądowego wywołuje takie same skutki, jak wypłata odszkodowania osobie uprawnionej."

Konkludując powyższe należy zatem stwierdzić, że po ustaleniu przez Prezydenta, że ma do czynienia z nieruchomością o nieuregulowanym stanie prawnym – Prezydent winien dokończyć postępowanie z udziałem ustalonych stron postępowania wydając decyzję ustalającą wysokość odszkodowania i tak ustalone odszkodowanie w części dotyczącej udziału należącego do zmarłej B. S. złożyć do depozytu sądowego. Poszukiwanie spadkobierców w takiej sytuacji nie jest ani powodem do zawieszenia postępowania ani powodem do jego przedłużania bez zawieszania postępowania.

Powyższe prowadzi do wniosku, że w zaistniałej sytuacji, po otrzymaniu informacji, że organ ma do czynienia z nieruchomością o nieuregulowanym stanie prawnym i nie wydając decyzji kończącej sprawę obejmującej również udział B. S. (z udziałem znanych stron, bez udziału nieznanych spadkobierców) – Prezydent stał się bezczynny. Bezczynność ta istnieje nadal zatem niezbędnym było zobowiązanie organu do rozpoznania przedmiotowej sprawy jak orzeczono w pkt 1 wyroku – art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Reasumując powyższe rozważania Sąd stwierdza, że Prezydent w kontrolowanej sprawie dopuścił się bezczynności, co stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. skutkowało orzeczeniem jak w pkt 2 sentencji wyroku. Analizując sprawy pod kątem dokonania oceny, czy stwierdzona bezczynność organu nosi znamiona "rażącego naruszenia prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd wskazuje, że w orzecznictwie sądowym stan rażącej bezczynności odnosi się do wadliwości obciążającej postępowanie o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającej miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Zdaniem Sądu taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie mając na względzie okres zaistniałej bezczynności. Jak wynika z rozważań Sądu organ winien zakończyć sprawę w dacie wydania decyzji z 29.08.2013 r., co nie miało miejsca.

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Przyznanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma zaś charakter przede wszystkim prewencyjny oraz ma służyć zwalczaniu bezczynności. Celem tego środka jest oddziaływanie mobilizujące i prewencyjne na organ. Sąd uznał, że w kontrolowanym postępowaniu nie należy stosować tego środka z uwagi na okoliczność, że interes prawny Skarżącej (abstrahując od rażącej bezczynności organu) ziścił się po 4.04.2024 r. Z tych względów Sąd oddalił skargę w tym zakresie (pkt 3 wyroku).

W punkcie 4 wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego, na podstawie art. 200, 205 p.p.s.a., § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.). Na zasądzoną kwotę 580 zł składa się wpis (100 zł) plus koszty zastępstwa procesowego (480 zł).