Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2800/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 138 ust. 1, art. 130 ust. 4, art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par. 8 ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 236 poz 1998
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi  przepisy ruchu drogowego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. WSA Iwona Kosińska Protokolant asystent sędziego Joanna Zięba-Gula po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 773/13 w sprawie ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 września 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 773/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. C. (dalej, jako: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 2 października 2012 r. do Wydziału Obsługi Mieszkańców [...] wpłynął wniosek Komendanta Stołecznego Policji z dnia 25 września 2012 r. o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień w stosunku do D. C., w związku z wielokrotnym naruszeniem przez niego przepisów ruchu drogowego w okresie od dnia 1 kwietnia 2011 r. do dnia 30 września 2011 r., za które otrzymał łącznie 30 punktów karnych.

Zawiadomieniem z dnia 5 października 2012 r. Prezydent [...] poinformował D. C. o wszczęciu wobec niego postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy i skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdem w ramach posiadanych uprawnień.

D. C. pismem z 16 października 2012 r. zakwestionował liczbę naliczonych punktów karnych, wskazując, że w sprawie wykroczenia z dnia 30 września 2011 r. prawomocny wyrok sądu zapadł dopiero w dniu 14 sierpnia 2012 r., a ponadto w dniu 17 maja 2012 r. odbył szkolenie, które zdejmuje z niego aktywne na ten dzień punkty karne w liczbie 6.

W dniu 12 listopada 2012 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Zastępcy Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Stołecznej Policji z dnia 7 listopada 2012 r. informujące, że zostało przeprowadzone postępowanie sprawdzające i stwierdzono, że punkty zostały naliczone zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie ma podstaw prawnych do ich anulowania.

Prezydent [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy do czasu poddania się sprawdzeniu kwalifikacji (pkt 1), zobowiązał skarżącego do zwrotu prawa jazdy (pkt 2) oraz rozstrzygnięciu swemu nadał rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 3).

W uzasadnieniu wskazano, że zatrzymanie prawa jazdy nastąpiło w związku z przekroczeniem przez kierującego pojazdem, D. C., liczby 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego (art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.).

Po rozpoznaniu odwołania D. C., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej zobowiązania skarżącego do zwrotu prawa jazdy i w tym zakresie umorzyło postępowanie pierwszej instancji, a w pozostałym zakresie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 19 stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz. 151 z p. zm.), która uchyliła przepisy art. 130 i art. 138 Prawa o ruchu drogowym, ale w art. 136 ust. 1 stanowi, że "w stosunku do osób, które dopuściły się naruszeń przepisów ruchu drogowego przed dniem wejścia w życie ustawy i naruszenia te skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów". Tym samym organ odwoławczy obowiązany był rozpatrzyć sprawę na podstawie przepisów Prawa o ruchu drogowym stanowiących podstawę zatrzymania skarżącemu prawa jazdy. Kolegium stwierdziło, że okoliczność przekroczenia przez skarżącego liczby 24 punktów za naruszenia zasad ruchu drogowego w okresie nieprzekraczającym roku, tj. od dnia 1 kwietnia 2011 r. do 30 września 2011 r., jest dostatecznie jasno udokumentowana w aktach sprawy. To zaś, że skarżący odbył szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. O przekroczeniu liczby punktów karnych za naruszenie przepisów drogowych decyduje dzień przekroczenia limitu 24 punktów, a nie data formalnego wpisu punktów karnych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Ponadto nie jest dopuszczalne zmniejszenie liczby punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, na skutek uczestnictwa w szkoleniu w sytuacji, gdy odbycie szkolenia nastąpiło już po przekroczeniu 24 punktów wpisanych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego.

Przekroczenie przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, skutkowało obowiązkiem wystąpienia przez właściwego komendanta wojewódzkiego policji do starosty z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji takiego kierowcy - zarówno zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488), które obowiązuje od dnia 9 czerwca 2012 r., jak też zgodnie z poprzednio obowiązującym § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2002 r. Nr 236, poz. 1998 ze zm., dalej, jako: "rozporządzenie"). Z kolei starosta (w tym wypadku - Prezydent [...]), po uzyskaniu takiego wniosku, obowiązany był wydać decyzję w przedmiocie skierowania wskazanej osoby na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym oraz decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 138 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym. Decyzje, o których mowa mają charakter decyzji związanych. Organ właściwy do wydania decyzji w sprawie zatrzymania prawa jazdy oraz decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy jest związany wskazaną przez Policję liczbą punktów przypisaną zgodnie z ewidencją z powodu naruszeń, których kierujący pojazdem się dopuścił, i nie może prowadzić w tym zakresie samodzielnych ustaleń.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zaskarżona decyzja podlega uchyleniu w części dotyczącej zobowiązania skarżącego do zwrotu prawa jazdy kategorii B nr [...] z uwagi na fakt, że prawo jazdy zostało fizycznie zatrzymane przez Policję w dniu 3 listopada 2012 r. Wprawdzie organ I instancji w dniu wydania zaskarżonej decyzji nie wiedział o tym fakcie, gdyż pismo Starosty [...], przekazujące przedmiotowy dokument, wpłynęło do Urzędu [...] dopiero w dniu 16 listopada 2012 r., jednakże okoliczność ta nie zmienia faktu, iż skarżący nie mógłby nałożonego na niego zobowiązania wykonać.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, na powyższą decyzję wniósł D. C., domagając się uchylenia decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 6, 7 i 8 K.p.a. poprzez brak ich zastosowania oraz art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego błędną wykładnię, art. 138 ust. 1 w związku z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g tej ustawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a także § 8 pkt 6 rozporządzenia przez jego niewłaściwe zastosowanie.

Skarżący wskazał, że wykroczenie, które miało spowodować przekroczenie dopuszczalnego limitu 24 punktów karnych zostało popełnione w dniu 30 września 2011 r. Postępowanie sądowe w tej sprawie zakończyło się wydaniem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. (sygn. akt [...]) uznającego skarżącego za winnego popełnienia wykroczenia. Przed tą datą, tj. w dniu 17 maja 2012 r. odbył w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w [...] szkolenie, które zgodnie z art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym spowodowało zmniejszenie o 6 punktów ilości posiadanych przez niego punktów karnych. Tak więc po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Okręgowego w [...] liczba punktów karnych nie przekraczała dopuszczalnego limitu. Skarżący wyjaśnił, że przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wywody dotyczące tego, że o przekroczeniu liczby punktów karnych za naruszenie przepisów drogowych decyduje dzień przekroczenia limitu 24 punktów, a nie data formalnego wpisu punktów karnych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego oraz powołane na potwierdzenie tego orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczą całkowicie odmiennych sytuacji - takich, kiedy kierujący pojazdami odbyli stosowne szkolenia już po uzyskaniu przez nich więcej niż 24 punktów, a przed wpisaniem tych punktów do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. W sprawach tych rozstrzygnięcia sądów administracyjnych dotyczyły więc tego, czy decydujące znaczenie dla utraty możliwości zmniejszenia liczby punktów poprzez odbycie szkolenia ma chwila przekroczenia przez kierującego liczby 24 punktów, czy też dokonanie w tym zakresie wpisu w stosownej ewidencji.

W ocenie skarżącego, niniejsza sprawa dotyczy odmiennej kwestii, a mianowicie możliwości zmniejszenia poprzez szkolenie liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed rozpoczęciem szkolenia dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Zagadnienie to w ogóle nie było przedmiotem właściwego rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zaś różnica pomiędzy punktami ostatecznymi i wpisanymi tymczasowo i jej wpływ na możliwość zmniejszenia liczby punktów poprzez odbyte szkolenie nie została przez ten organ w żaden sposób odnotowana.

Ponadto, skarżący podtrzymał argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji w zakresie dotyczącym wydania § 8 ust. 6 rozporządzenia z przekroczeniem upoważnienia ustawowego określonego w art. 130 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz sprzeczności tego przepisu z art. 130 ust. 3 tej ustawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację.

Zaskarżonym obecnie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że zastosowania niekonstytucyjnych, czy też w inny sposób naruszających obowiązujący porządek prawny norm rangi podustawowej, mogą odmówić tylko sądy (art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Takiego przepisu w odniesieniu do organów administracji w obowiązującym porządku prawnym brak. Nadto zgodnie z konstytucyjną zasadą praworządności, ustanowioną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej "organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa". Działanie na podstawie prawa oznacza między innymi działanie na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dniu wydawania decyzji administracyjnej. Konstytucyjna zasada praworządności nakłada na organy orzekające obowiązek ustalenia mocy wiążącej przepisu prawa w dniu wydania decyzji. Powyższa zasada praworządności została powtórzona w art. 6 K.p.a. Organy administracji publicznej, przestrzegając zasady praworządności, nie mogą odmawiać stosowania obowiązujących przepisów, nawet wówczas, gdy dostrzegają ich niezgodność z ustawą lub Konstytucją, bowiem w przeciwieństwie do sądów nie korzystają z przymiotu niezawisłości. W świetle powyższego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie mogło odmówić zastosowania obowiązującego w dniu orzekania przepisu § 8 ust. 6 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, bez naruszenia normy art. 6 K.p.a.

Dalej Sąd I instancji stwierdził, że regulacja § 8 ust. 6 rozporządzenia, wyłączająca możliwość zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego wobec kierowcy, który przed rozpoczęciem szkolenia dopuścił się naruszeń na liczbę punktów przekraczającą 24, jest zgodna z ustawową delegacją, w szczególności z literalnym brzmieniem art. 138 ust 1 i art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g, h ww. ustawy. Realizuje cel unormowań ustawowych oraz mieści się w ramach upoważnienia zawartego w art. 130 ust. 4 tej ustawy. Wykładnia, według której istniałaby możliwość zmniejszenia liczby punktów po przekroczeniu liczby 24 punktów, jest nie tylko sprzeczna z brzmieniem powołanych przepisów ustawy, ale niweczyłaby osiągnięcie celu w postaci dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy.

W ocenie Sądu I instancji, organ właściwy do wydania decyzji w sprawie zatrzymania prawa jazdy oraz decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy jest związany wskazaną przez Policję liczbą punktów przypisaną zgodnie z ewidencją. W tej sprawie, doszło do przekroczenia przez skarżącego liczby 24 punktów (w tym ostatecznych i tymczasowych) za naruszenia zasad ruchu drogowego w okresie nieprzekraczającym roku, tj. od dnia 1 kwietnia 2011 r. do 30 września 2011 r. - zebrał 30 punktów. Skarżący, w dniu 17 maja 2012 r. odbył szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym. Prawomocny wyrok uznający skarżącego winnym popełnienia wykroczenia w dniu 30 września 2011r., zapadł przed Sądem Okręgowym w [...] w dniu [...] sierpnia 2012 r. (sygn. akt [...]). Wniosek Komendanta Stołecznego Policji, w związku z wielokrotnym naruszeniem przez skarżącego przepisów ruchu drogowego, został skierowany w dniu 25 września 2012 r., zatem dopiero po ww. prawomocnym wyroku. Ustawodawca w ww. rozporządzeniu, oprócz punktów tzw. ostatecznych, przewidział także tymczasowe punkty karne, dopisywane do konta kierowcy w przypadku, kiedy ten odmówi przyjęcia mandatu i sprawa trafi do sądu. Nawet jeśli suma punktów tymczasowych i ostatecznych przekroczy limit, po którym odbiera się prawo jazdy (24 dla mających prawo jazdy ponad rok, 20 dla posiadających uprawnienia krócej niż rok), kierowca nie stracił go aż do chwili skazującego wyroku sądu. Tym samym okoliczność, że skarżący w dniu 17 maja 2012 r. odbył szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym, nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Szkolenie zostało przeprowadzone już po tym, jak skarżący przekroczył 24 punkty karne i nie ma znaczenia, że część, w tej dacie, to punkty tymczasowe, które "ustatecznił" prawomocny wyrok z daty późniejszej. Zgodnie z § 8 ust. 6 rozporządzenia, odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Interpretacja przepisów po myśli skarżącego prowadziłaby do wniosku, że zawsze szkolenie pomniejsza liczbę punktów, także po tym, jak przekroczono pułap 24, a kierowca zdecydowałby się na uruchomienie postępowania sądowego, związanego z wykroczeniem obwarowanym punktami karnymi.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł D. C. reprezentowany przez pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi – na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zarzucono naruszenie:

1. art. 130 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepis ten stanowi upoważnienie do wprowadzenia określonej w § 8 ust. 6 rozporządzenia, regulacji, zgodnie z którą odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i tymczasowych przekroczyła 24;

2. § 8 ust. 6 rozporządzenia, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że przepisu ten został wydany zgodnie z ustawowym upoważnieniem;

3. art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez brak jego właściwego zastosowania;

4. art. 138 ust. 1 w związku z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący przekroczył liczbę 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że samo przedstawienie przez Sąd I instancji poglądu, zgodnie z którym nie jest możliwe zmniejszenie liczby punktów karnych wskutek szkolenia po tym, gdy został przekroczony pułap 24, nie wyjaśnia w żaden sposób czy określający to § 8 ust. 6 rozporządzenia został wprowadzony zgodnie z obowiązującymi regulacjami rangi ustawowej. Sąd w tym zakresie w ogóle nie odniósł się do zarzutów skargi, a jest to kwestia kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy. Przepis art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazuje, że odbycie szkolenia powoduje zmniejszenie ilości punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego i przewiduje od tego tylko jedno odstępstwo (dla kierowcy o stażu krótszym niż 1 rok). Wprowadzenie więc innego wyjątku od tej zasady wymagałoby przepisu szczególnego rangi ustawowej. Przepis taki jednak nie istnieje. Przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia, poszerza zatem, zdaniem strony skarżącej, zakres wyłączenia możliwości zmniejszenia przez kierowcę liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego przez odbycie szkolenia. Tymczasem art. 130 ust. 4 powołanej ustawy, zezwala jedynie na określenie w rozporządzeniu liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia, a nie na określenie okoliczności, w jakich odbycie takiego szkolenia nie może skutkować zmniejszeniem uzyskanych punktów. Wbrew stanowisku Sądu I instancji, § 8 ust. 6 rozporządzenia nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że nie było możliwe zmniejszenie przez skarżącego ilości punktów karnych wskutek odbytego szkolenia, albowiem przepis ten nie może być uznany za zgodny z ustawą. Konsekwencją tego jest konieczność uznania, że skarżący nie przekroczył pułapu 24 punktów karnych, a co za tym idzie zastosowanie regulacji art. 135 ust. 1 pkt 1 lit g i art. 138 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie może być uznane za właściwe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stanowisko skarżącego kasacyjne, objęte w ramy zarzutów kasacyjnych, sprowadza się do twierdzenia, że odbycie w dniu 17 maja 2012 r. przez skarżącego szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowego, spowodowało zmniejszenie uzyskanych przez niego punktów karny za naruszanie przepisów ruchu drogowego i stąd zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy nie jest zasadne. W tym zakresie, zdaniem strony skarżącej, Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym i przepisów rozporządzenia wykonawczego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie zawiera jednak usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. W myśl art. 130 ust. 2 ustawy punkty te usuwa się z ewidencji po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba, że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy, czyli dopuszczających się przekroczeń w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy - 20 punktów.

Z powyższego unormowania niezbicie wynika, że przekroczenie liczby 24 punktów uniemożliwia ich usunięcie. Konsekwencją naruszenia przepisów ruchu drogowego i przekroczenie limitu 24 punktów jest m.in., w myśl art. 135 ust 1 pkt 1 lit. g ustawy, zatrzymanie prawa jazdy przez policjanta za pokwitowaniem. Stosownie zaś do art. 138 ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania przez organ administracji starosta wydaje w takim przypadku decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma charakter związany, a co za tym idzie właściwy Starosta ma obowiązek wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy po przekroczeniu przez kierowcę 24 punktów karnych. Już z powyższego wynika, że wykluczone jest zmniejszenie liczby punktów poprzez odbycie szkolenia po przekroczeniu takiej ich liczby, jaka wiąże się ze wspomnianymi następstwami (tak wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 495/12 dostępne: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl, z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 723/10, LEX nr 990279, z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1721/10, LEX nr 1069603 i z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2038/11 niepublikowany).

Kierowca wpisany do ewidencji może - zgodnie z art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym - na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to jednak kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Normę wynikającą z tego przepisu należy jednak postrzegać w ujęciu systemowym, w zestawieniu z pozostałymi, wyżej wymienionymi, przepisami ustawy, określającymi następstwa przekroczenia liczby punktów, o której mowa w powołanym wyżej art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Z kolei przepis art. 130 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym zawiera upoważnienie dla ministra spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrami transportu i sprawiedliwości do określenia sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji, programu szkolenia i jednostek do niego upoważnionych, liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia oraz podmiotów upoważnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji. Jednocześnie zauważyć należy, iż w tym przepisie zostały określone kryteria jakimi ma kierować się organ wykonawczy przy wydawaniu rozporządzenia. Są nimi dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Wykonanie powyższej delegacji stanowiło obowiązujące w dacie wydawania decyzji w tej sprawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 20 grudnia 2002r. r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Z przepisu § 8 ust. 6 rozporządzenia wynika, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z uprawnienia określonego w tym przepisie mogą skorzystać tylko kierowcy, którzy przed przystąpieniem do szkolenia o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, za naruszenie zasad ruchu drogowego otrzymali taką ilość punktów, która po ich stronie nie rodzi konsekwencji w postaci zatrzymania prawa jazdy, a więc mniej niż 24 punkty. W przypadku przekroczenia tego limitu, odbycie przez kierowcę szkolenia pozostaje bez wpływu na liczbę uzyskanych punktów. Powołany przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia spełnia zatem cel ustawy. W konsekwencji stwierdzić należy, iż właściwe odczytanie treści przedstawionych regulacji ustawowych przy zastosowaniu wykładni systemowej i funkcjonalnej prowadzi do wniosku, że przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia nie tylko odpowiada unormowaniom zawartym w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g, art. 138 ust. 1, art. 130 ust. 2 i 3 powołanej ustawy, lecz także realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego z art.130 ust. 4.

Skoro w dniu 17 maja 2012 r., tj. w dniu odbycia przez skarżącego szkolenia, suma punktów otrzymanych przez skarżącego za naruszenia przepisów ruchu drogowego, ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24, to odbyte szkolenie nie mogło wywołać skutku, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. To, że skarżący odmówił przyjęcia mandatu, a sprawę rozstrzygał sąd, nie oznacza, że punkty karne przewidziane za naruszenie przepisów ruchu drogowego, które skarżący otrzymał w dniu 30 września 2011 r., nie zostały wpisane do ewidencji kierowców. Widniały one w ewidencji od tego dnia jako "punkty tymczasowe", które stały się wpisem ostatecznym po stwierdzeniu naruszenia przepisów ruchu drogowego prawomocnym wyrokiem sądu (§ 4 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia). Omawiany § 8 ust. 6 rozporządzenia, wyraźnie wskazuje, iż odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Jednocześnie zauważyć należy, że organ I instancji orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy już po wydaniu przez Sąd Okręgowy w [...] wyroku z dnia [...] sierpnia 2012 r. uznającego skarżącego za winnego popełnienia wykroczenia. Tym samym rozstrzygnięcia organów administracji publicznej o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy (art. 138 ust. 1 ustawy) były prawidłowe, a Sąd I instancji dokonał właściwej oceny legalności tej decyzji. Skarga kasacyjna nie mogła zatem wywołać zamierzonego skutku.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu.