Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 574/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156, art. 157 par. 1 i 2, art. 158 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Sikora, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. Ż. i H.B. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 11 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenie nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii ( dalej jako "Minister", "organ nadzorczy") z dn. 11 maja 2021r. znak [...], na podstawie której ww. organ po rozpatrzeniu wniosku J. Z. i H. B. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dn. 24.09.1954r. w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości o pow. 1330m2, położonej w K. przy ul. S. [...], wpisanej do KW nr [...], stanowiącej współwłasność L. i H. małż. Z ( pkt.2 decyzji) – orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności ww. decyzji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nadzorczy wskazał, że decyzją z dnia 24.09.1954 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzekło m.in. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości o pow. 1330 m2, położonej w K. przy ul. S. [...], wpisanej do księgi wieczystej nr [...], stanowiącej współwłasność L. i H. małż. Z (pkt 2 decyzji).

Pismem z dnia 17.03.2012 r. J. Z i H. B., reprezentowani przez pełnomocnika wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 24.09.1954 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości o pow. 1330 m2, położonej w K. przy ul. S. 10, wpisanej do księgi wieczystej nr [...], stanowiącej współwłasność L. i H. małż. Z (pkt 2 decyzji).

Organ podniósł, że z uzyskanej treści opinii geodezyjnej z dnia 08.09.2014 r. wynika, że wywłaszczonej nieruchomości położonej w K., przy ul. S. [...] o powierzchni 1330 m2, odpowiadają obecne działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...], jedn. ewid. K..

Stronami niniejszego postępowania nadzorczego są zatem:

1. następcy prawni współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości - L. i H. małż. Z, tj. J. Z oraz H. B.,

2. podmioty, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe o charakterze właścicielskim (własność lub użytkowanie wieczyste) do wywłaszczonej nieruchomości:

- Gmina Miasta K. - właściciel działek nr [...]i nr [...]- Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej sp. z o.o. - podmiot zarządzający nieruchomościami położonymi w K., przy ul. S. [...] i [...], ozn. jako działki nr [...] (KW nr [...]) oraz nr [...] (KW nr [...]), uprawniony do odbioru korespondencji w imieniu Wspólnot Mieszkaniowych zrzeszających właścicieli lokali i jednocześnie współwłaścicieli ww. nieruchomości,- O. U. oraz E.M. - współużytkownicy wieczyści działek nr [...] oraz nr [...] (KW nr [...]),Organ nadzoru przywołał przepisy stanowiące ramy prawne rozpoznawanej sprawy, tj. przepisy kpa regulujące postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, a następnie wskazał, że wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia 24.09.1954 r. nr [...], został złożony przez podmioty legitymowane tj. przez J. Ż. oraz H.B. - spadkobierców L. i H. małż. Z (poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości). Orzeczenie z dnia 24.09.1954 r. weszło zaś do obrotu prawnego na skutek jego wywieszenia na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. w dniach od 30.10.1954 r. do 15.11.1954 r. W ustawowym terminie nie wniesiono od niego odwołania, a tym samym orzeczenie stało się ostateczne. W rezultacie ww. orzeczenie może stanowić przedmiot postępowania prowadzonego w trybie art. 156 k.p.a.Następnie Minister podniósł, że przedmiotowe orzeczenie wywłaszczeniowo-odszkodowawcze z dnia 24.09.1954 r. zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tj. Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), a zatem w świetle zgodności z przepisami ww. aktu prawnego oraz stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dacie orzekania należy oceniać kwestionowane orzeczenie.W tym miejscu Minister wskazał, że Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. regulował m.in. tryb wywłaszczenia nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych. Ową "niezbędność" nieruchomości do realizacji narodowych planów gospodarczych potwierdzało wydanie przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolenia na nabycie nieruchomości w trybie art. 5 dekretu. Przepis ten stanowił, iż zezwolenia na nabycie nieruchomości udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów gospodarczych jeżeli uznał, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz że przewidziane były środki na jej nabycie.Następnie Minister podniósł, że z akt sprawy wynika, że Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wydał zezwolenie z dnia 28.02.1953 r. nr [...]na nabycie pod budowę bloków mieszkalnych nieruchomości położonych w K. przy ul. S.nr [...] o łącznej powierzchni ca 3.960 m2, oznaczonych na załączonym planie sytuacyjnym, w tym m.in. nieruchomości stanowiącej własność L. i H. małż. Z.Ww. zezwolenie wydano w oparciu o wniosek Centralnego Zarządu Budowy Miast i Osiedli "ZOR" w W.z dnia 21.02.1953 r.Minister stwierdził, że Inwestor załączył do wniosku wszystkie wymagane dokumenty, w tym m.in.:- opinię Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 28.01.1953 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 5 ust. 2 dekretu, w której stwierdzono, iż nabycie nieruchomości, objętej wnioskiem, jest niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych,- zaświadczenie lokalizacyjne Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 08.12.1952 r. nr [...], w którym wyrażono zgodę na wstępną lokalizację szczegółową budownictwa mieszkaniowego "ZOR" w K. przy ul. S.nr [...],- zezwolenie Ministra Budownictwa Miast i Osiedli z dnia 20.02.1953 r. nr PM [...]na zgłoszenie wniosku w trybie art. 5 dekretu,- wniosek terenowy z dnia 16.02.1953 r. nr [...] Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K. o zezwolenie na nabycie i niezwłoczne objęcie nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych wraz z uzasadnieniem i wykazem nieruchomości przeznaczonych do nabycia,- plan sytuacyjny.Odnosząc się do zarzutu wnioskodawców, iż Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego nie był podmiotem legitymowanym do wydania badanego zezwolenia należy wskazać, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 10 lutego 1949 r. o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowej (Dz. U. z 1949 r. Nr 7, poz. 43), Przewodniczący Państwowej Komisji zastępowany był przez dwóch zastępców posiadających uprawnienia ministra. Literalna wykładnia użytego w wyżej przytoczonej normie prawnej sformułowania "zastępują", prowadzi do wniosku, że kompetencje i uprawnienia Zastępców Przewodniczącego PKPG były jednakowe z uprawnieniami samego Przewodniczącego PKPG. Istota zastępowania polega bowiem na tym, że zastępca porusza się w granicach kompetencji osoby, którą zastępuje. Oczywiście zakres umocowania zastępców można uregulować odmiennie od zakresu umocowania osoby zastępowanej. Taka odmienność musi jednakże wynikać wprost z ustawy. Analiza treści omawianego aktu prawnego świadczy zaś o tym, że nie zawiera on takich uregulowań, które zawężałyby uprawnienia zastępców w odniesieniu do uprawnień Przewodniczącego" (wyrok NSA z dnia 04.12.2015 r. sygn. akt I OSK 776/14; por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21.05.2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2956/18). Nie doszło zatem do rażącego naruszenia przepisu art. 5 dekretu.W warunkach przedmiotowej sprawy współwłaścicielami nieruchomości niezbędnej do realizacji narodowych planów gospodarczych, zgodnie z treścią księgi wieczystej nr 311, byli L.i H. małż. Z na podstawie umowy sprzedaży z dnia 09.06.1948 r. (Rep. Nr [...]), zawartej przed notariuszem S. S.w K..Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w K. wezwaniem zbiorowym z dnia 10.04.1953 r. wezwała m. in. L. i H.małż. Z do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości o pow. 1330 m2, położonej w K. przy ul. S. [...] za cenę, która miała zostać określona w oparciu o art. 28 dekretu. Przedmiotowe wezwanie zostało wywieszone na tablicy Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. w dniach od 11.04.1953 r. do 27.04.1953 r.Ponadto z adnotacji poczynionej na ww. wezwaniu z dnia 10.04.1953 r. wynika, że żaden z właścicieli przedmiotowych nieruchomości nie ustosunkował się do wezwania, a zatem należy uznać, iż nie wyrazili zgody na dobrowolne zbycie nieruchomości. Skoro nie doszło do nabycia nieruchomości w drodze umowy to niezbędne okazało się zastosowanie trybu wywłaszczenia.Z uwagi na okoliczność, iż Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w zezwoleniu z dnia 28.02.1953 r. wyraził zgodę na dokonanie wezwania właścicieli nieruchomości za pomocą publicznych obwieszczeń należy uznać, iż kwestionowane wezwanie zostało skutecznie doręczone stronom.Odnosząc się do zarzutów wnioskodawców dotyczących nieokreślenia ceny nieruchomości, należy w tym miejscu zaznaczyć, że niewskazanie konkretnej ceny w wezwaniu przy jednoczesnym odesłaniu do art. 28 dekretu nie stanowiło przejawu rażącego naruszenia prawa zgodnie z treścią uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.04.2008 r. sygn. akt I OPS 2/08 (publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie doszło zatem do rażącego naruszenia art. 8 ust. 1 ani ust. 2 dekretu.Stosownie do art. 17 ust. 1 dekretu wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie. Wniosek należało złożyć do prezydium wojewódzkiej rady narodowej.Do wniosku należało załączyć (art. 17 ust. 3 dekretu):1) zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego,2) dowód wezwania właściciela stosownie do art. 8,3) plan sytuacyjny nieruchomości z oznaczeniem granic powierzchni przeznaczonej do wywłaszczenia,4) poświadczony odpis z księgi wieczystej, stwierdzający prawo własności nieruchomości, albo - jeżeli nieruchomość nie miała urządzonej księgi wieczystej lub księga wieczysta zaginęła - odpis dokumentu ze zbioru dokumentów, stwierdzający prawo własności nieruchomości, poświadczony przez właściwy sąd powiatowy z zaznaczeniem, że stwierdza on prawo własności nieruchomości według stanu zbioru dokumentów na dzień wydania odpisu,5) jeżeli nieruchomość nie miała urządzonej księgi wieczystej i nie był dla niej prowadzony zbiór dokumentów - zaświadczenie właściwego sądu powiatowego, stwierdzające tę okoliczność.W przedmiotowej sprawie pismem z dnia 26.05.1953 r. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w K. wystąpiła z wnioskiem do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. o wywłaszczenie m.in. nieruchomości położonej w K. przy ul. S. [...], o pow. 1330 m2, uregulowanej w księdze wieczystej nr KW [...], stanowiącej własność L. i H. małż. Z oraz o ustalenie odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Celem wywłaszczenia była budowa bloków mieszkalnych.Do przedmiotowego wniosku załączono m.in.: zezwolenie Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 28.02.1953 r., odpis wezwania zbiorowego właścicieli oraz dowód doręczenia tego wezwania, wykaz właścicieli nieruchomości podlegających wywłaszczeniu, szkic sytuacyjny obrazujący obszar podlegający wywłaszczeniu, odpisy ksiąg wieczystych prowadzonych dla poszczególnych nieruchomości, objętych tym wnioskiem (w tym nieruchomości położonej przy ul. S. [...]) oraz odpis protokołu ustaleń z dnia 20.04.1953 r.Biorąc powyższe pod uwagę w ocenie organu nadzoru nie można stwierdzić rażącego naruszenia art. 17 ust. 3 dekretu.Następnie organ nadzoru stwierdził, że z akt archiwalnych wynika, że pismem z dnia 15.06.1953 r. nr [...] organ poinformował o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, z wniosku Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K., w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, oraz zezwolił na objęcie nieruchomości przez inwestora. Z akt archiwalnych wynika, że pismem z dnia 15.06.1953 r. przekazano ww. zawiadomienie z dnia 15.06.1953 r. do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. w celu jego wywieszenia na urzędowej tablicy ogłoszeń. W aktach znajduje się pokwitowanie odbioru ww. zawiadomienia w dniu 18.06.1953 r. Pismem z dnia 02.07.1953 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. zwróciło egzemplarz zawiadomienia z adnotacją potwierdzającą jego wywieszenie. Pomimo nie odnalezienia (nie zachowania się) egzemplarza zawiadomienia zawierającego adnotację o terminie jego wywieszenia, należy przyjąć, że ww. zawiadomienie zostało w sposób prawidłowy podane do wiadomości stron. Z uwagi na objęcie postępowaniem szeregu nieruchomości, dopuszczalne było zawiadomienie stron przez wywieszenie stosownego zawiadomienia na tablicy ogłoszeń (art. 18 ust. 2 dekretu).Następnie zawiadomieniem z dnia 02.07.1954 r. (wywieszonym na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. w dniach od 03.07.1954 r. do 10.07.1954r.), organ wywłaszczeniowy poinformował strony o terminie i miejscu rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, zaplanowanej na dzień 12.07.1954 r., godz. 09:00 w siedzibie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K..Z treści protokołu z rozprawy ustnej wynika, że L.i H. małż. Z nie stawili się na rozprawie. Jednocześnie należy wskazać, że w przedmiotowej rozprawie uczestniczył m.in. K. R.- współwłaściciel nieruchomości wywłaszczonej pkt 1 przedmiotowej decyzji z dnia 02.07.1954 r. Tym samym nie można przyjąć, że właściciele wywłaszczonych nieruchomości - w tym L. i H. małż. Z, nie zostali poinformowani o terminie i miejscu przeprowadzenia rozprawy. Biorąc pod uwagę powyższe należy wskazać, iż nie doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 18 ust. 1 dekretu ani art. 20 ust. 1 dekretu.Zgodnie z art. 21 ust. 1 dekretu, po przeprowadzeniu rozprawy prezydium wojewódzkiej rady narodowej orzekało o wywłaszczeniu albo odmawiało wywłaszczenia, jeżeli odpadły powody, stanowiące podstawę do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.Orzeczenie powinno w szczególności zawierać (art. 21 ust. 2 dekretu):1) ustalenie przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia,2) wskazanie, na czyją rzecz wywłaszczenie nastąpiło,3) jeżeli wpłynęły wnioski lub sprzeciwy - uzasadnienie ich przyjęcia lub odrzucenia.Nie budzi wątpliwości, iż przedmiotowe orzeczenie z dnia 24.09.1954 r. w części dotyczącej pkt 2 zawiera wszystkie wymagane elementy, albowiem określono w nim przedmiot wywłaszczenia oraz wskazano, że wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa - na wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K.. Nie doszło zatem do rażącego naruszenia art. 21 ust. 1 ani ust. 2 dekretu.W przedmiotowym orzeczeniu z dnia 24.09.1954 r. ustalono jednocześnie wysokość odszkodowania - w kwocie 364,24 zł - i przyznano je na rzecz L. i H. małż. ZW myśl art. 27 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., obowiązek odszkodowania ciążył na tym, na czyj wniosek orzeczono wywłaszczenie. Z akt archiwalnych sprawy wynika, że podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania w przedmiotowej sprawie była Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w K..Nie doszło zatem do naruszenia art. 27 dekretu.Stosownie do art. 33 ust. 1 dekretu, wniosek o ustalenie odszkodowania każda ze stron mogła złożyć do prezydium wojewódzkiej rady narodowej po zgłoszeniu wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Wykonawca narodowych planów gospodarczych mógł zgłosić wniosek o ustalenie odszkodowania równocześnie z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego.Stosownie do art. 33 ust. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., orzeczenie o przyznaniu odszkodowania zapadało po przeprowadzeniu rozprawy.W przedmiotowej sprawie wniosek o ustalenie odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości oraz drzewa złożyła Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w K. pismem z dnia 26.05.1953 r. nr [...] (jednocześnie z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości), a zatem organ był uprawniony do rozstrzygnięcia o wywłaszczeniu oraz o przyznaniu odszkodowania w tym samym orzeczeniu.Jak wskazano powyżej, pismem z dnia 02.07.1954 r. organ poinformował o wyznaczeniu terminu i miejscu przeprowadzenia rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej na dzień 12.07.1954 r. w siedzibie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K.. Z treści protokołu z rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z dnia 12.07.1954 r., wynika, iż odbyła się ona w ww. terminie z udziałem m.in. K. R. - jednego z właścicieli wywłaszczonej nieruchomości oraz inż. J. B. - rzeczoznawcy, który sporządził opinię dotyczącą oszacowania nieruchomości położonej w K., przy ul. S. [...], objętej wywłaszczeniem. Na rozprawie nie stawili się natomiast m.in. L. i H. małż. Z, pomimo ich skutecznego zawiadomienia. Nie doszło zatem do rażącego naruszenia art. 33 ust. 1, 2 i 6 dekretu.Stosownie do art. 30 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., jeżeli wywłaszczona nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne lub ogrodnicze, warsztat rzemieślniczy bądź jedyną działkę wywłaszczonego z domem jednorodzinnym lub dwurodzinnym, bądź też przeznaczoną pod budowę takiego domu, wywłaszczający obowiązany był zaofiarować tytułem odszkodowania nieruchomość zamienną.Z akt sprawy (tj. protokołu z opisu nieruchomości) wynika, że ww. nieruchomość nie miała charakteru uprzywilejowanego. Przede wszystkim należy wskazać, że wywłaszczeniu podlegała tylko część przedmiotowej nieruchomości. Z treści protokołu z opisu nieruchomości z dnia 20.04.1953 r. wynika, że nieruchomość położona w K. przy ul. S. [...] stanowiła działkę budowlaną w centrum miasta. Na nieruchomości znajdowały się budynki, ogrodzenie i drzewa (z protokołu nie wynika dokładnie, które z nich znajdowały się na części podlegającej wywłaszczeniu). Z planu sytuacyjnego załączonego do zezwolenia PKPG wynika, że na wywłaszczonej części nieruchomości o pow. 1330 m2 znajdowały się: szopy drewniane (2 szt.), komórki gospodarcze murowane (2 szt.) oraz budynek murowany 2- i 3-kondygnacyjny przewidziany do rozbiórki. Z planu wynika, że część niewywłaszczona miała powierzchnię o ok. 1/3 mniejszą od powierzchni części wywłaszczonej, a więc ok. 1000 m2 i znajdował się na niej duży budynek mieszkalny dwukondygnacyjny (kamienica), od strony ulicy [...], który nota bene istnieje również obecnie (nieruchomość ta została sprzedana umową z dnia 04.05.1990 r. na rzecz B. R.j, A. R. oraz E. R.; tak: księga wieczysta nr[...], przesłana przy piśmie Sądu Rejonowego w K. z dnia 30.09.2014 r. nr [...]). Budynek ten leży na obecnych działkach nr [...]o pow. 477 m2, [...] o pow. 424 m2, został wybudowany w 1847 r. (źródło informacji: [...]). Tym samym nieruchomość ta nie spełniała hipotezy przepisu art. 30 ust. 1 dekretu, albowiem właścicielom pozostawiono jeden budynek mieszkalny wielorodzinny (kamienicę).W konsekwencji organ wywłaszczeniowy uznając, iż nieruchomość m.in L. i H. małż. Z nie miała charakteru uprzywilejowanego w myśl art. 30 ust. 1 dekretu, nie naruszył rażąco prawa.Ponadto Minister wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość została ustalona, na podstawie dokonanych oględzin przedmiotowej nieruchomości oraz akt sprawy wywłaszczeniowej, w tym protokołu z opisu nieruchomości z dnia 20.04.1953 r., przez powołanego przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej rzeczoznawcę inż. J. B..Przechodząc do kwestii wysokości przyznanego odszkodowania należy wskazać, iż odszkodowanie ustalano na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.11.1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r" Nr 52, poz. 339), wydanego na podstawie art. 28 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.Zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia, wartość szacunkową gruntów budowlanych, o ile rozporządzenie inaczej nie stanowiło, obliczano przyjmując za podstawę wartość (§ 3 pkt 1 rozporządzenia) 1 ha I klasy użytków rolnych w strefie miejskiej, a w osiedlach do 15.000 mieszkańców - w strefie podmiejskiej.W przedmiotowej sprawie rzeczoznawca przyjął zasady wyceny gruntu budowlanego określone w § 11 ust. 1, gdyż - jak wynika z przedmiotowej opinii szacunkowej - przemnożył on wartość 1 ha gruntu rolnego pierwszej klasy w strefie miejskiej (1680 zł/ha) przez powierzchnię przedmiotowej nieruchomości 0,1330 ha, otrzymując wynik 223.44 zł (= 1680 zł x 0,1330). Jednocześnie należy wskazać, że wszelkie zabudowania i ogrodzenia znajdujące się na nieruchomości położonej w K. przy ul. S. [...] zostały przez właścicieli zabrane (tj. zostały rozebrane a materiał budowlany zabrali właściciele) w związku z czym nie podlegały one oszacowaniu. Ponadto w ww. opinii rzeczoznawca ustalił, w sposób prawidłowy, również wartość pozostałych składników nieruchomości, tj.: wartość dwóch drzew, która wynosiła 130,80 zł (orzech włoski [100,80 zł] + wiąz [30,00 zł]).W konsekwencji rzeczoznawca ustalił wartość odszkodowania za przedmiotową nieruchomość na kwotę 354,24 zł (= 223,44 zł + 130,80 zł).Odnosząc się do zarzutu wnioskodawców wskazującego, że opinia rzeczoznawcy ustalająca wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość została sporządzona dopiero po przeprowadzeniu rozprawy należy wskazać, że nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści protokołu z rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z dnia 12.07.1954 r., wynika że był na niej obecny rzeczoznawca, który ustnie przekazał informacje w przedmiocie oszacowania wywłaszczonej nieruchomości, jednocześnie prosząc Przewodniczącego rozprawy o udzielenie terminu na sporządzenie pisemnego dokumentu w tej sprawie (zgodnie z treścią protokołu z rozprawy został wyznaczony dwutygodniowy termin na dokonanie tej czynności przez rzeczoznawcę). Jednocześnie należy wskazać, że pisemna opinia ustalająca wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, stanowiąca załącznik do protokołu z rozprawy z dnia 12.07.1954 r. została sporządzona w dniu 17.07.1954 r., a więc ponad 3 miesiące przed wydaniem orzeczenia z dnia 24.09.1954 r. Tym samym sporządzenie pisemnej opinii w przedmiocie oszacowania wywłaszczonej nieruchomości po przeprowadzeniu rozprawy nie może być uznane jako przejaw rażącego naruszenie prawa.Tym samym, w zakresie określenia odszkodowania za grunt oraz drzewa, przyznanego ww. orzeczeniem z dnia 24.09.1954 r. nie doszło do rażącego naruszenia prawa.Wreszcie organ nadzoru wskazał, że w przedmiotowym orzeczeniu z dnia 24.09.1954 r. w zakresie pkt 2 decyzji nie stwierdzono również wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5, 6 i 7 k.p.a., albowiem.- nie naruszono przepisów o właściwości,- brak jest dowodów na okoliczność, iż rozstrzygnięto sprawę uprzednio rozstrzygniętą ostatecznie inną decyzją (orzeczeniem),- nie doszło do skierowania decyzji (orzeczenia) do osoby niebędącej stroną w sprawie,- orzeczenie nie było niewykonalne,- brakuje podstaw do twierdzenia, iż którekolwiek z ww. rozstrzygnięć w razie wykonania wywołałoby czyn zagrożony karą lub jest dotknięte wadą powodującą jego nieważność z mocy prawa.Reasumując powyższe rozważania i analizę, organ nadzoru stwierdził, że nie została spełniona żadna z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 k.p.a., a zatem brak jest podstaw do wyeliminowania kwestionowanego orzeczenia z obrotu prawnego.Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dn. 16 czerwca 2021r. wnieśli J. Z i H. B. ( dalej jako: "skarżący"). W treści skargi mającej charakter opisowy, skarżący podtrzymali w całości swoje dotychczasowe stanowisko w przedmiocie zarzutów dotyczących nieważności kwestionowanej decyzji b. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dn. 24.09.1954r. prezentowane w przebiegu postępowania nadzorczego przed Ministrem.W odpowiedzi na skargę Minister przedkładając akta sprawy wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:Skarga nie jest zasadna.Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. przy czym stosownie do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przy czym, wbrew żądaniu strony, sąd nie ma uprawnień do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy poprzez stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego. Ocena Sądu to ocena postępowania przed organem administracji.Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, co wymaga ustalenia czy decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), lub czy wypełnienia inne przesłanki nieważnościowe określone w art. 156 § 1 K.p.a. Postępowanie takie - o stwierdzenie nieważności decyzji - ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r.,sygn. akt. III ARN 70/95 OSNP 1996/18/258).Zagadnienie rażącego naruszenia prawa było wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa decydują trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze -skutki, które wywołuje decyzja ( m.in. orzeczenie NSA z 9 lutego 2005 r. OSK 1134/04, Lex 165717).Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności zarówno skutki gospodarcze jak i społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji jest wyjątkiem od obowiązującej w postępowaniu administracyjnym wyrażonej w art. 16 K.p.a. zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. A zatem nie jest dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące, ani - tym bardziej - uznawanie za naruszające prawo w sytuacji - gdzie nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło. W konsekwencji takiego stanowiska w orzecznictwie sądowoadministracyjnymi utrwalił się pogląd, że dla ustalenia czy kontrolowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa nie wystarczy stwierdzenie, że dokonano błędnej wykładni prawa, ale niezbędne jest wykazanie, że przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny (tak m.in. WSA w Warszawie wyrok z dnia 4 marca 2004 r. IVSA 3121/02 Lex 156916).Oceniając zaskarżoną decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera ona wad uzasadniających konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności lub uchylenie (art. 145 P.p.s.a.). Organ w sposób wystarczający zebrał materiał dowodowy a następnie go ocenił. Wyniki tej oceny znajdują odzwierciedlenie w uzasadnieniu, które spełnia wymogi art. 107 § 3 K.p.a.Orzeczenie zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych.W treści skargi wniesionej do Sądu skarżący nie sprecyzowali konkretnych zarzutów, w jej treści odwołali się do zarzutów oraz nieprawidłowości kwestionowanej decyzji wskazanych we wniosku o wszczęcie postępowania nieważnościowego oraz stanowiska prezentowanego przez nich w przebiegu całego postępowania nadzorczego przed Ministrem.W tym miejscu Sąd stwierdza, że piśmie z dn. 17.03.2012r. skierowanym do Ś. Urzędu Wojewódzkiego zatytułowanym wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, w części końcowej, została przedstawiona końcowa argumentacja z której wynika, że skarżący utrzymują, iż kwestionowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa w postaci obrazy następujących przepisów:1/ postępowanie zostało wszczęte na podstawie zezwolenia na nabycie nieruchomości, które zostało udzielone przez Zastępcę Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, tj. osobę nieposiadającą w tym zakresie kompetencji ( rażące naruszenie art.5 ust.1 dekretu),2/ rażące naruszenie art. 8 ust.1 dekretu poprzez nieustalenie ceny nieruchomości w trybie art. 28, zatwierdzenie tej ceny i warunków jej wypłaty przez Prezydium WRN na etapie procedury próby nabycia nieruchomości w trybie przepisów rozdziału 2 dekretu,3/ rażące naruszenie art. 8 ust.4 dekretu przez jego zastosowanie, w sytuacji gdy właścicielom nieruchomości nie zaproponowano ceny za nieruchomość, zarówno w wezwaniu o odstąpienie nieruchomości z dn. 10 kwietnia 1953r., jak również w dalszym etapie postępowania, w tym po dniu 20 kwietnia 1953r., kiedy to został sporządzony opis nieruchomości przez powołanych do sprawy rzeczoznawców. Według skarżących oznacza to, że bieg 15-dniowego terminu nie rozpoczął się, skutkiem czego nabycie nieruchomości w trybie wywłaszczenia było niedopuszczalne,4/ rażące naruszenie art. 28, art. 33 ust.6 i art.33 ust.1 dekretu w związku z rażącym naruszeniem procedury poprzez przyjęcie opinii rzeczoznawcy po dacie odbycia się rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej i odebraniem w związku z tym stronie skarżącej prawa do wysłuchania rzeczoznawców ( art. 36 ust.1 dekretu). Jako, że wywłaszczenie oraz odszkodowanie ma nastąpić w wyniku rozprawy ( art. 33 ust.6 dekretu), brak przy tym jednej ze stron, która nie została zawiadomiona, powoduje, że ustalenie wysokości odszkodowania nastąpiło niezgodnie z art. 28 dekretu.Odnoszą się do tak sprecyzowanych zarzutów wobec kontrolowanej decyzji b. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dn. 24.09.1954r., Sąd stwierdził, co następuje:Za niezasadny Sąd uznał zarzut rażącego naruszenia przepisu art. 5 ust.1 dekretu dotyczący wydania na wniosek Centralnego Zarządu Budowy Miast i Osiedli w W. zezwolenia z dn. 28.02.1953r. przez Zastępcę Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie pod budowę bloków mieszkalnych nieruchomości położonych w K. przy ul. S. nr [...]o łącznej powierzchni ok. 3.960m2, w tym nieruchomości stanowiącej własność L. i H. małż. Z.Kwestię tę rozstrzygnął bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 776/14 (dostępny na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazując, że zgodnie z art. 6 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 10 lutego 1949 r. o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 7, poz. 43), Przewodniczący Państwowej Komisji zastępowany był przez dwóch zastępców posiadających uprawnienia ministra. Literalna wykładnia użytego w wyżej przytoczonej normie prawnej sformułowania "zastępują", prowadzi do wniosku, że kompetencje i uprawnienia Zastępców Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego były jednakowe z uprawnieniami samego Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Istota zastępowania polega bowiem na tym, że zastępca porusza się w granicach kompetencji osoby, którą zastępuje. Oczywiście zakres umocowania zastępców można uregulować odmiennie od zakresu umocowania osoby zastępowanej. Taka odmienność musi jednakże wynikać wprost z ustawy. Analiza treści omawianego aktu prawnego świadczy zaś o tym, że nie zawiera on takich uregulowań, które zawężałyby uprawnienia zastępców w odniesieniu do uprawnień Przewodniczącego. Takiego ograniczenia nie sposób skutecznie wywodzić również z treści art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 10 lutego 1949 r. o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowej. Przepis ten odnosił się bowiem jedynie do opisu stanowiska zastępcy, a nie jego uprawnień. Zrównanie więc przez ustawodawcę stanowisk zastępców, ze stanowiskiem ministra, miało na celu jedynie usytuowanie ustrojowe pozycji zastępców Przewodniczącego. Nie było natomiast próbą ingerencji w zakres uprawnień zastępców. Wobec powyższego zgodzić należało się z organem nadzoru, że przedmiotowe zezwolenie na nabycie nieruchomości zostało udzielone w sposób skuteczny.Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę wyraża stanowisko, że nie ma usprawiedliwionych podstaw zarzut dotyczący naruszenia art. 8 ust.1 i 2 dekretu odnoszący się do "wadliwości postępowania" polegającej na tym, że wezwanie do odstąpienia nieruchomości nie zawierało konkretnie określonej ceny. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela tezę uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r. wydaną w sprawie o sygn. akt I OPS 2/08, że w wezwaniu właściciela do odstąpienia nieruchomości, o którym mowa w art. 8 ust. 1 dekretu, wykonawca narodowych planów gospodarczych był zobowiązany wskazać cenę konkretnie określoną, zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Jednakże określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanego dekretu, poprzez odesłanie do art. 28 tego dekretu, nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego tylko powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Nadto, już sama konieczność podejmowania uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w omawianym przedmiocie świadczy o istnieniu wątpliwości interpretacyjnych, co do sposobu dokonania wykładni przepisów dekretu regulujących kwestię oznaczenia ceny zakupu w wezwaniu. Odmienna wykładnia prawa nie stanowi przesłanki uzasadniającej stwierdzenie nieważności. Nie sposób bowiem mówić o rażącym (a więc oczywistym) naruszeniu przepisów prawa, w odniesieniu do których, istnieją rozbieżności w ich wykładni.Sąd nie podzielił także zarzutów skargi, że w sprawie zaistniały nieprawidłowości w odniesieniu do zawiadomienia o wyznaczeniu terminu rozprawy oraz o przyznaniu odszkodowania po przeprowadzeniu rozprawy na której właściciele byli nieobecni i nie mogli się odnieść do opinii rzeczoznawcy.W odniesieniu do ww. kwestii Sąd podziela stanowisko organu nadzoru, bowiem z akt archiwalnych wynika, że zawiadomieniem z dnia 02.07.1954 r. (wywieszonym na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. w dniach od 03.07.1954 r. do 10.07.1954r.), organ wywłaszczeniowy poinformował strony o terminie i miejscu rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, zaplanowanej na dzień 12.07.1954 r., godz. 09:00 w siedzibie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K..Z treści protokołu z rozprawy ustnej wynika, że L. i H. małż. Z nie stawili się na rozprawie. Jednocześnie należy wskazać, że w przedmiotowej rozprawie uczestniczył m.in. K. R. - współwłaściciel nieruchomości wywłaszczonej pkt 1 przedmiotowej decyzji z dnia 02.07.1954 r. Tym samym nie można przyjąć, że właściciele wywłaszczonych nieruchomości - w tym L. i H. małż. Z, nie zostali poinformowani o terminie i miejscu przeprowadzenia rozprawy. Biorąc pod uwagę powyższe należy wskazać, iż nie doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 18 ust. 1 dekretu ani art. 20 ust. 1 dekretu.Sąd podziela także stanowisko organu nadzoru, że zarzut skarżących rażącego naruszenia zasad ustalania odszkodowania w związku z okolicznością, że opinia rzeczoznawcy ustalająca wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość została sporządzona dopiero po przeprowadzeniu rozprawy, nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści protokołu z rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z dnia 12.07.1954 r., wynika że był na niej obecny rzeczoznawca inż. J. B., który ustnie przekazał informacje w przedmiocie oszacowania wywłaszczonej nieruchomości, jednocześnie prosząc Przewodniczącego rozprawy o udzielenie terminu na sporządzenie pisemnego dokumentu w tej sprawie (zgodnie z treścią protokołu z rozprawy został wyznaczony dwutygodniowy termin na dokonanie tej czynności przez rzeczoznawcę). Jednocześnie należy wskazać, że pisemna opinia ustalająca wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, stanowiąca załącznik do protokołu z rozprawy z dnia 12.07.1954 r. została sporządzona w dniu 17.07.1954 r., a więc ponad 3 miesiące przed wydaniem orzeczenia z dnia 24.09.1954 r. Tym samym sporządzenie pisemnej opinii w przedmiocie oszacowania wywłaszczonej nieruchomości po przeprowadzeniu rozprawy nie może być uznane jako przejaw rażącego naruszenie prawa. Stąd stanowisko, że w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia art. 33 ust.1,2 i 6 dekretu jest całkowicie zasadne i zgodne z prawem.Sąd nie stwierdził także, w ramach kontroli dokonywanej z urzędu, innych podstaw uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu. Rozstrzygnięcie zawiera uzasadnienie ze wskazaniem podstawy prawnej.Reasumując, biorąc pod uwagę specyfikę prawną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, należy mieć na względzie, że w tym postępowaniu bada się kwalifikowane wady materialnoprawne tkwiące w samej decyzji, a nie wady materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji. W tym postępowaniu nie można przeprowadzać ponownie postępowania dowodowego, tak jak w postępowaniu zwykłym, lecz organ nadzoru ocenia materiał dowodowy (zebrany w sprawie zakończonej kwestionowanym rozstrzygnięciem) jedynie pod kątem przesłanek zawartych w art. 156 § 1 kpa. Minister jako organ nadzoru w rozpoznawanej sprawie, wywiązał się w pełni z tego obowiązku. Organ w zaskarżonej decyzji oparł bowiem swoje rozważania mając na uwadze stan faktyczny i prawny z chwili wydania rozstrzygnięć, których stwierdzenia nieważności domagają się skarżący. W decyzji tej można prześledzić sposób rozumowania organu i przyjęte przez niego założenia stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, dające obraz ustalonego stanu faktycznego i zawierające odniesienia do podstawy prawnej.Sąd z urzędu również nie stwierdził istnienia takich wad kwestionowanej decyzji, które uzasadniałyby wyeliminowanie tego aktu administracyjnego z obrotu prawnego.W tych okolicznościach Sąd nie stwierdził, aby Minister Rozwoju, Pracy i Technologii, wydając zaskarżoną decyzję, naruszył prawo.Z tych przyczyn Sąd orzekł o oddaleniu skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz.329 z późn. zm.).

- Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej sp. z o.o. - podmiot zarządzający nieruchomościami położonymi w K., przy ul. S. [...] i [...], ozn. jako działki nr [...] (KW nr [...]) oraz nr [...] (KW nr [...]), uprawniony do odbioru korespondencji w imieniu Wspólnot Mieszkaniowych zrzeszających właścicieli lokali i jednocześnie współwłaścicieli ww. nieruchomości,

- O. U. oraz E.M. - współużytkownicy wieczyści działek nr [...] oraz nr [...] (KW nr [...]),

Organ nadzoru przywołał przepisy stanowiące ramy prawne rozpoznawanej sprawy, tj. przepisy kpa regulujące postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, a następnie wskazał, że wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia 24.09.1954 r. nr [...], został złożony przez podmioty legitymowane tj. przez J. Ż. oraz H.B. - spadkobierców L. i H. małż. Z (poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości). Orzeczenie z dnia 24.09.1954 r. weszło zaś do obrotu prawnego na skutek jego wywieszenia na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. w dniach od 30.10.1954 r. do 15.11.1954 r. W ustawowym terminie nie wniesiono od niego odwołania, a tym samym orzeczenie stało się ostateczne. W rezultacie ww. orzeczenie może stanowić przedmiot postępowania prowadzonego w trybie art. 156 k.p.a.

Następnie Minister podniósł, że przedmiotowe orzeczenie wywłaszczeniowo-odszkodowawcze z dnia 24.09.1954 r. zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tj. Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), a zatem w świetle zgodności z przepisami ww. aktu prawnego oraz stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dacie orzekania należy oceniać kwestionowane orzeczenie.

W tym miejscu Minister wskazał, że Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. regulował m.in. tryb wywłaszczenia nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych. Ową "niezbędność" nieruchomości do realizacji narodowych planów gospodarczych potwierdzało wydanie przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolenia na nabycie nieruchomości w trybie art. 5 dekretu. Przepis ten stanowił, iż zezwolenia na nabycie nieruchomości udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów gospodarczych jeżeli uznał, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz że przewidziane były środki na jej nabycie.

Następnie Minister podniósł, że z akt sprawy wynika, że Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wydał zezwolenie z dnia 28.02.1953 r. nr [...]na nabycie pod budowę bloków mieszkalnych nieruchomości położonych w K. przy ul. S.nr [...] o łącznej powierzchni ca 3.960 m2, oznaczonych na załączonym planie sytuacyjnym, w tym m.in. nieruchomości stanowiącej własność L. i H. małż. Z.

Ww. zezwolenie wydano w oparciu o wniosek Centralnego Zarządu Budowy Miast i Osiedli "ZOR" w W.z dnia 21.02.1953 r.

Minister stwierdził, że Inwestor załączył do wniosku wszystkie wymagane dokumenty, w tym m.in.:

- opinię Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 28.01.1953 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 5 ust. 2 dekretu, w której stwierdzono, iż nabycie nieruchomości, objętej wnioskiem, jest niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych,

- zaświadczenie lokalizacyjne Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 08.12.1952 r. nr [...], w którym wyrażono zgodę na wstępną lokalizację szczegółową budownictwa mieszkaniowego "ZOR" w K. przy ul. S.nr [...],

- zezwolenie Ministra Budownictwa Miast i Osiedli z dnia 20.02.1953 r. nr PM [...]na zgłoszenie wniosku w trybie art. 5 dekretu,

- wniosek terenowy z dnia 16.02.1953 r. nr [...] Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K. o zezwolenie na nabycie i niezwłoczne objęcie nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych wraz z uzasadnieniem i wykazem nieruchomości przeznaczonych do nabycia,

- plan sytuacyjny.

Odnosząc się do zarzutu wnioskodawców, iż Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego nie był podmiotem legitymowanym do wydania badanego zezwolenia należy wskazać, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 10 lutego 1949 r. o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowej (Dz. U. z 1949 r. Nr 7, poz. 43), Przewodniczący Państwowej Komisji zastępowany był przez dwóch zastępców posiadających uprawnienia ministra. Literalna wykładnia użytego w wyżej przytoczonej normie prawnej sformułowania "zastępują", prowadzi do wniosku, że kompetencje i uprawnienia Zastępców Przewodniczącego PKPG były jednakowe z uprawnieniami samego Przewodniczącego PKPG. Istota zastępowania polega bowiem na tym, że zastępca porusza się w granicach kompetencji osoby, którą zastępuje. Oczywiście zakres umocowania zastępców można uregulować odmiennie od zakresu umocowania osoby zastępowanej. Taka odmienność musi jednakże wynikać wprost z ustawy. Analiza treści omawianego aktu prawnego świadczy zaś o tym, że nie zawiera on takich uregulowań, które zawężałyby uprawnienia zastępców w odniesieniu do uprawnień Przewodniczącego" (wyrok NSA z dnia 04.12.2015 r. sygn. akt I OSK 776/14; por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21.05.2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2956/18). Nie doszło zatem do rażącego naruszenia przepisu art. 5 dekretu.

W warunkach przedmiotowej sprawy współwłaścicielami nieruchomości niezbędnej do realizacji narodowych planów gospodarczych, zgodnie z treścią księgi wieczystej nr 311, byli L.i H. małż. Z na podstawie umowy sprzedaży z dnia 09.06.1948 r. (Rep. Nr [...]), zawartej przed notariuszem S. S.w K..

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w K. wezwaniem zbiorowym z dnia 10.04.1953 r. wezwała m. in. L. i H.małż. Z do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości o pow. 1330 m2, położonej w K. przy ul. S. [...] za cenę, która miała zostać określona w oparciu o art. 28 dekretu. Przedmiotowe wezwanie zostało wywieszone na tablicy Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. w dniach od 11.04.1953 r. do 27.04.1953 r.

Ponadto z adnotacji poczynionej na ww. wezwaniu z dnia 10.04.1953 r. wynika, że żaden z właścicieli przedmiotowych nieruchomości nie ustosunkował się do wezwania, a zatem należy uznać, iż nie wyrazili zgody na dobrowolne zbycie nieruchomości. Skoro nie doszło do nabycia nieruchomości w drodze umowy to niezbędne okazało się zastosowanie trybu wywłaszczenia.

Z uwagi na okoliczność, iż Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w zezwoleniu z dnia 28.02.1953 r. wyraził zgodę na dokonanie wezwania właścicieli nieruchomości za pomocą publicznych obwieszczeń należy uznać, iż kwestionowane wezwanie zostało skutecznie doręczone stronom.

Odnosząc się do zarzutów wnioskodawców dotyczących nieokreślenia ceny nieruchomości, należy w tym miejscu zaznaczyć, że niewskazanie konkretnej ceny w wezwaniu przy jednoczesnym odesłaniu do art. 28 dekretu nie stanowiło przejawu rażącego naruszenia prawa zgodnie z treścią uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.04.2008 r. sygn. akt I OPS 2/08 (publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie doszło zatem do rażącego naruszenia art. 8 ust. 1 ani ust. 2 dekretu.

Stosownie do art. 17 ust. 1 dekretu wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie. Wniosek należało złożyć do prezydium wojewódzkiej rady narodowej.

Do wniosku należało załączyć (art. 17 ust. 3 dekretu):

1) zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego,

2) dowód wezwania właściciela stosownie do art. 8,

3) plan sytuacyjny nieruchomości z oznaczeniem granic powierzchni przeznaczonej do wywłaszczenia,

4) poświadczony odpis z księgi wieczystej, stwierdzający prawo własności nieruchomości, albo - jeżeli nieruchomość nie miała urządzonej księgi wieczystej lub księga wieczysta zaginęła - odpis dokumentu ze zbioru dokumentów, stwierdzający prawo własności nieruchomości, poświadczony przez właściwy sąd powiatowy z zaznaczeniem, że stwierdza on prawo własności nieruchomości według stanu zbioru dokumentów na dzień wydania odpisu,

5) jeżeli nieruchomość nie miała urządzonej księgi wieczystej i nie był dla niej prowadzony zbiór dokumentów - zaświadczenie właściwego sądu powiatowego, stwierdzające tę okoliczność.

W przedmiotowej sprawie pismem z dnia 26.05.1953 r. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w K. wystąpiła z wnioskiem do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. o wywłaszczenie m.in. nieruchomości położonej w K. przy ul. S. [...], o pow. 1330 m2, uregulowanej w księdze wieczystej nr KW [...], stanowiącej własność L. i H. małż. Z oraz o ustalenie odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Celem wywłaszczenia była budowa bloków mieszkalnych.

Do przedmiotowego wniosku załączono m.in.: zezwolenie Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 28.02.1953 r., odpis wezwania zbiorowego właścicieli oraz dowód doręczenia tego wezwania, wykaz właścicieli nieruchomości podlegających wywłaszczeniu, szkic sytuacyjny obrazujący obszar podlegający wywłaszczeniu, odpisy ksiąg wieczystych prowadzonych dla poszczególnych nieruchomości, objętych tym wnioskiem (w tym nieruchomości położonej przy ul. S. [...]) oraz odpis protokołu ustaleń z dnia 20.04.1953 r.

Biorąc powyższe pod uwagę w ocenie organu nadzoru nie można stwierdzić rażącego naruszenia art. 17 ust. 3 dekretu.

Następnie organ nadzoru stwierdził, że z akt archiwalnych wynika, że pismem z dnia 15.06.1953 r. nr [...] organ poinformował o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, z wniosku Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K., w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, oraz zezwolił na objęcie nieruchomości przez inwestora. Z akt archiwalnych wynika, że pismem z dnia 15.06.1953 r. przekazano ww. zawiadomienie z dnia 15.06.1953 r. do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. w celu jego wywieszenia na urzędowej tablicy ogłoszeń. W aktach znajduje się pokwitowanie odbioru ww. zawiadomienia w dniu 18.06.1953 r. Pismem z dnia 02.07.1953 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. zwróciło egzemplarz zawiadomienia z adnotacją potwierdzającą jego wywieszenie. Pomimo nie odnalezienia (nie zachowania się) egzemplarza zawiadomienia zawierającego adnotację o terminie jego wywieszenia, należy przyjąć, że ww. zawiadomienie zostało w sposób prawidłowy podane do wiadomości stron. Z uwagi na objęcie postępowaniem szeregu nieruchomości, dopuszczalne było zawiadomienie stron przez wywieszenie stosownego zawiadomienia na tablicy ogłoszeń (art. 18 ust. 2 dekretu).

Następnie zawiadomieniem z dnia 02.07.1954 r. (wywieszonym na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. w dniach od 03.07.1954 r. do 10.07.1954r.), organ wywłaszczeniowy poinformował strony o terminie i miejscu rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, zaplanowanej na dzień 12.07.1954 r., godz. 09:00 w siedzibie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K..

Z treści protokołu z rozprawy ustnej wynika, że L.i H. małż. Z nie stawili się na rozprawie. Jednocześnie należy wskazać, że w przedmiotowej rozprawie uczestniczył m.in. K. R.- współwłaściciel nieruchomości wywłaszczonej pkt 1 przedmiotowej decyzji z dnia 02.07.1954 r. Tym samym nie można przyjąć, że właściciele wywłaszczonych nieruchomości - w tym L. i H. małż. Z, nie zostali poinformowani o terminie i miejscu przeprowadzenia rozprawy. Biorąc pod uwagę powyższe należy wskazać, iż nie doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 18 ust. 1 dekretu ani art. 20 ust. 1 dekretu.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 dekretu, po przeprowadzeniu rozprawy prezydium wojewódzkiej rady narodowej orzekało o wywłaszczeniu albo odmawiało wywłaszczenia, jeżeli odpadły powody, stanowiące podstawę do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.

Orzeczenie powinno w szczególności zawierać (art. 21 ust. 2 dekretu):

1) ustalenie przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia,

2) wskazanie, na czyją rzecz wywłaszczenie nastąpiło,

3) jeżeli wpłynęły wnioski lub sprzeciwy - uzasadnienie ich przyjęcia lub odrzucenia.

Nie budzi wątpliwości, iż przedmiotowe orzeczenie z dnia 24.09.1954 r. w części dotyczącej pkt 2 zawiera wszystkie wymagane elementy, albowiem określono w nim przedmiot wywłaszczenia oraz wskazano, że wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa - na wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K.. Nie doszło zatem do rażącego naruszenia art. 21 ust. 1 ani ust. 2 dekretu.

W przedmiotowym orzeczeniu z dnia 24.09.1954 r. ustalono jednocześnie wysokość odszkodowania - w kwocie 364,24 zł - i przyznano je na rzecz L. i H. małż. Z

W myśl art. 27 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., obowiązek odszkodowania ciążył na tym, na czyj wniosek orzeczono wywłaszczenie. Z akt archiwalnych sprawy wynika, że podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania w przedmiotowej sprawie była Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w K..

Nie doszło zatem do naruszenia art. 27 dekretu.

Stosownie do art. 33 ust. 1 dekretu, wniosek o ustalenie odszkodowania każda ze stron mogła złożyć do prezydium wojewódzkiej rady narodowej po zgłoszeniu wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Wykonawca narodowych planów gospodarczych mógł zgłosić wniosek o ustalenie odszkodowania równocześnie z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego.

Stosownie do art. 33 ust. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., orzeczenie o przyznaniu odszkodowania zapadało po przeprowadzeniu rozprawy.

W przedmiotowej sprawie wniosek o ustalenie odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości oraz drzewa złożyła Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w K. pismem z dnia 26.05.1953 r. nr [...] (jednocześnie z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości), a zatem organ był uprawniony do rozstrzygnięcia o wywłaszczeniu oraz o przyznaniu odszkodowania w tym samym orzeczeniu.

Jak wskazano powyżej, pismem z dnia 02.07.1954 r. organ poinformował o wyznaczeniu terminu i miejscu przeprowadzenia rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej na dzień 12.07.1954 r. w siedzibie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K.. Z treści protokołu z rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z dnia 12.07.1954 r., wynika, iż odbyła się ona w ww. terminie z udziałem m.in. K. R. - jednego z właścicieli wywłaszczonej nieruchomości oraz inż. J. B. - rzeczoznawcy, który sporządził opinię dotyczącą oszacowania nieruchomości położonej w K., przy ul. S. [...], objętej wywłaszczeniem. Na rozprawie nie stawili się natomiast m.in. L. i H. małż. Z, pomimo ich skutecznego zawiadomienia. Nie doszło zatem do rażącego naruszenia art. 33 ust. 1, 2 i 6 dekretu.

Stosownie do art. 30 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., jeżeli wywłaszczona nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne lub ogrodnicze, warsztat rzemieślniczy bądź jedyną działkę wywłaszczonego z domem jednorodzinnym lub dwurodzinnym, bądź też przeznaczoną pod budowę takiego domu, wywłaszczający obowiązany był zaofiarować tytułem odszkodowania nieruchomość zamienną.

Z akt sprawy (tj. protokołu z opisu nieruchomości) wynika, że ww. nieruchomość nie miała charakteru uprzywilejowanego. Przede wszystkim należy wskazać, że wywłaszczeniu podlegała tylko część przedmiotowej nieruchomości. Z treści protokołu z opisu nieruchomości z dnia 20.04.1953 r. wynika, że nieruchomość położona w K. przy ul. S. [...] stanowiła działkę budowlaną w centrum miasta. Na nieruchomości znajdowały się budynki, ogrodzenie i drzewa (z protokołu nie wynika dokładnie, które z nich znajdowały się na części podlegającej wywłaszczeniu). Z planu sytuacyjnego załączonego do zezwolenia PKPG wynika, że na wywłaszczonej części nieruchomości o pow. 1330 m2 znajdowały się: szopy drewniane (2 szt.), komórki gospodarcze murowane (2 szt.) oraz budynek murowany 2- i 3-kondygnacyjny przewidziany do rozbiórki. Z planu wynika, że część niewywłaszczona miała powierzchnię o ok. 1/3 mniejszą od powierzchni części wywłaszczonej, a więc ok. 1000 m2 i znajdował się na niej duży budynek mieszkalny dwukondygnacyjny (kamienica), od strony ulicy [...], który nota bene istnieje również obecnie (nieruchomość ta została sprzedana umową z dnia 04.05.1990 r. na rzecz B. R.j, A. R. oraz E. R.; tak: księga wieczysta nr[...], przesłana przy piśmie Sądu Rejonowego w K. z dnia 30.09.2014 r. nr [...]). Budynek ten leży na obecnych działkach nr [...]o pow. 477 m2, [...] o pow. 424 m2, został wybudowany w 1847 r. (źródło informacji: [...]). Tym samym nieruchomość ta nie spełniała hipotezy przepisu art. 30 ust. 1 dekretu, albowiem właścicielom pozostawiono jeden budynek mieszkalny wielorodzinny (kamienicę).

W konsekwencji organ wywłaszczeniowy uznając, iż nieruchomość m.in L. i H. małż. Z nie miała charakteru uprzywilejowanego w myśl art. 30 ust. 1 dekretu, nie naruszył rażąco prawa.

Ponadto Minister wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość została ustalona, na podstawie dokonanych oględzin przedmiotowej nieruchomości oraz akt sprawy wywłaszczeniowej, w tym protokołu z opisu nieruchomości z dnia 20.04.1953 r., przez powołanego przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej rzeczoznawcę inż. J. B..

Przechodząc do kwestii wysokości przyznanego odszkodowania należy wskazać, iż odszkodowanie ustalano na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.11.1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r" Nr 52, poz. 339), wydanego na podstawie art. 28 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.

Zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia, wartość szacunkową gruntów budowlanych, o ile rozporządzenie inaczej nie stanowiło, obliczano przyjmując za podstawę wartość (§ 3 pkt 1 rozporządzenia) 1 ha I klasy użytków rolnych w strefie miejskiej, a w osiedlach do 15.000 mieszkańców - w strefie podmiejskiej.

W przedmiotowej sprawie rzeczoznawca przyjął zasady wyceny gruntu budowlanego określone w § 11 ust. 1, gdyż - jak wynika z przedmiotowej opinii szacunkowej - przemnożył on wartość 1 ha gruntu rolnego pierwszej klasy w strefie miejskiej (1680 zł/ha) przez powierzchnię przedmiotowej nieruchomości 0,1330 ha, otrzymując wynik 223.44 zł (= 1680 zł x 0,1330). Jednocześnie należy wskazać, że wszelkie zabudowania i ogrodzenia znajdujące się na nieruchomości położonej w K. przy ul. S. [...] zostały przez właścicieli zabrane (tj. zostały rozebrane a materiał budowlany zabrali właściciele) w związku z czym nie podlegały one oszacowaniu. Ponadto w ww. opinii rzeczoznawca ustalił, w sposób prawidłowy, również wartość pozostałych składników nieruchomości, tj.: wartość dwóch drzew, która wynosiła 130,80 zł (orzech włoski [100,80 zł] + wiąz [30,00 zł]).

W konsekwencji rzeczoznawca ustalił wartość odszkodowania za przedmiotową nieruchomość na kwotę 354,24 zł (= 223,44 zł + 130,80 zł).

Odnosząc się do zarzutu wnioskodawców wskazującego, że opinia rzeczoznawcy ustalająca wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość została sporządzona dopiero po przeprowadzeniu rozprawy należy wskazać, że nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści protokołu z rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z dnia 12.07.1954 r., wynika że był na niej obecny rzeczoznawca, który ustnie przekazał informacje w przedmiocie oszacowania wywłaszczonej nieruchomości, jednocześnie prosząc Przewodniczącego rozprawy o udzielenie terminu na sporządzenie pisemnego dokumentu w tej sprawie (zgodnie z treścią protokołu z rozprawy został wyznaczony dwutygodniowy termin na dokonanie tej czynności przez rzeczoznawcę). Jednocześnie należy wskazać, że pisemna opinia ustalająca wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, stanowiąca załącznik do protokołu z rozprawy z dnia 12.07.1954 r. została sporządzona w dniu 17.07.1954 r., a więc ponad 3 miesiące przed wydaniem orzeczenia z dnia 24.09.1954 r. Tym samym sporządzenie pisemnej opinii w przedmiocie oszacowania wywłaszczonej nieruchomości po przeprowadzeniu rozprawy nie może być uznane jako przejaw rażącego naruszenie prawa.

Tym samym, w zakresie określenia odszkodowania za grunt oraz drzewa, przyznanego ww. orzeczeniem z dnia 24.09.1954 r. nie doszło do rażącego naruszenia prawa.

Wreszcie organ nadzoru wskazał, że w przedmiotowym orzeczeniu z dnia 24.09.1954 r. w zakresie pkt 2 decyzji nie stwierdzono również wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5, 6 i 7 k.p.a., albowiem.

- nie naruszono przepisów o właściwości,

- brak jest dowodów na okoliczność, iż rozstrzygnięto sprawę uprzednio rozstrzygniętą ostatecznie inną decyzją (orzeczeniem),

- nie doszło do skierowania decyzji (orzeczenia) do osoby niebędącej stroną w sprawie,

- orzeczenie nie było niewykonalne,

- brakuje podstaw do twierdzenia, iż którekolwiek z ww. rozstrzygnięć w razie wykonania wywołałoby czyn zagrożony karą lub jest dotknięte wadą powodującą jego nieważność z mocy prawa.

Reasumując powyższe rozważania i analizę, organ nadzoru stwierdził, że nie została spełniona żadna z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 k.p.a., a zatem brak jest podstaw do wyeliminowania kwestionowanego orzeczenia z obrotu prawnego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dn. 16 czerwca 2021r. wnieśli J. Z i H. B. ( dalej jako: "skarżący"). W treści skargi mającej charakter opisowy, skarżący podtrzymali w całości swoje dotychczasowe stanowisko w przedmiocie zarzutów dotyczących nieważności kwestionowanej decyzji b. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dn. 24.09.1954r. prezentowane w przebiegu postępowania nadzorczego przed Ministrem.

W odpowiedzi na skargę Minister przedkładając akta sprawy wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. przy czym stosownie do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przy czym, wbrew żądaniu strony, sąd nie ma uprawnień do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy poprzez stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego. Ocena Sądu to ocena postępowania przed organem administracji.

Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, co wymaga ustalenia czy decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), lub czy wypełnienia inne przesłanki nieważnościowe określone w art. 156 § 1 K.p.a. Postępowanie takie - o stwierdzenie nieważności decyzji - ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r.,sygn. akt. III ARN 70/95 OSNP 1996/18/258).

Zagadnienie rażącego naruszenia prawa było wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa decydują trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze -skutki, które wywołuje decyzja ( m.in. orzeczenie NSA z 9 lutego 2005 r. OSK 1134/04, Lex 165717).

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności zarówno skutki gospodarcze jak i społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji jest wyjątkiem od obowiązującej w postępowaniu administracyjnym wyrażonej w art. 16 K.p.a. zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. A zatem nie jest dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące, ani - tym bardziej - uznawanie za naruszające prawo w sytuacji - gdzie nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło. W konsekwencji takiego stanowiska w orzecznictwie sądowoadministracyjnymi utrwalił się pogląd, że dla ustalenia czy kontrolowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa nie wystarczy stwierdzenie, że dokonano błędnej wykładni prawa, ale niezbędne jest wykazanie, że przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny (tak m.in. WSA w Warszawie wyrok z dnia 4 marca 2004 r. IVSA 3121/02 Lex 156916).

Oceniając zaskarżoną decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera ona wad uzasadniających konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności lub uchylenie (art. 145 P.p.s.a.). Organ w sposób wystarczający zebrał materiał dowodowy a następnie go ocenił. Wyniki tej oceny znajdują odzwierciedlenie w uzasadnieniu, które spełnia wymogi art. 107 § 3 K.p.a.

Orzeczenie zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych.

W treści skargi wniesionej do Sądu skarżący nie sprecyzowali konkretnych zarzutów, w jej treści odwołali się do zarzutów oraz nieprawidłowości kwestionowanej decyzji wskazanych we wniosku o wszczęcie postępowania nieważnościowego oraz stanowiska prezentowanego przez nich w przebiegu całego postępowania nadzorczego przed Ministrem.

W tym miejscu Sąd stwierdza, że piśmie z dn. 17.03.2012r. skierowanym do Ś. Urzędu Wojewódzkiego zatytułowanym wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, w części końcowej, została przedstawiona końcowa argumentacja z której wynika, że skarżący utrzymują, iż kwestionowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa w postaci obrazy następujących przepisów:

1/ postępowanie zostało wszczęte na podstawie zezwolenia na nabycie nieruchomości, które zostało udzielone przez Zastępcę Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, tj. osobę nieposiadającą w tym zakresie kompetencji ( rażące naruszenie art.5 ust.1 dekretu),

2/ rażące naruszenie art. 8 ust.1 dekretu poprzez nieustalenie ceny nieruchomości w trybie art. 28, zatwierdzenie tej ceny i warunków jej wypłaty przez Prezydium WRN na etapie procedury próby nabycia nieruchomości w trybie przepisów rozdziału 2 dekretu,

3/ rażące naruszenie art. 8 ust.4 dekretu przez jego zastosowanie, w sytuacji gdy właścicielom nieruchomości nie zaproponowano ceny za nieruchomość, zarówno w wezwaniu o odstąpienie nieruchomości z dn. 10 kwietnia 1953r., jak również w dalszym etapie postępowania, w tym po dniu 20 kwietnia 1953r., kiedy to został sporządzony opis nieruchomości przez powołanych do sprawy rzeczoznawców. Według skarżących oznacza to, że bieg 15-dniowego terminu nie rozpoczął się, skutkiem czego nabycie nieruchomości w trybie wywłaszczenia było niedopuszczalne,

4/ rażące naruszenie art. 28, art. 33 ust.6 i art.33 ust.1 dekretu w związku z rażącym naruszeniem procedury poprzez przyjęcie opinii rzeczoznawcy po dacie odbycia się rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej i odebraniem w związku z tym stronie skarżącej prawa do wysłuchania rzeczoznawców ( art. 36 ust.1 dekretu). Jako, że wywłaszczenie oraz odszkodowanie ma nastąpić w wyniku rozprawy ( art. 33 ust.6 dekretu), brak przy tym jednej ze stron, która nie została zawiadomiona, powoduje, że ustalenie wysokości odszkodowania nastąpiło niezgodnie z art. 28 dekretu.

Odnoszą się do tak sprecyzowanych zarzutów wobec kontrolowanej decyzji b. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dn. 24.09.1954r., Sąd stwierdził, co następuje:

Za niezasadny Sąd uznał zarzut rażącego naruszenia przepisu art. 5 ust.1 dekretu dotyczący wydania na wniosek Centralnego Zarządu Budowy Miast i Osiedli w W. zezwolenia z dn. 28.02.1953r. przez Zastępcę Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie pod budowę bloków mieszkalnych nieruchomości położonych w K. przy ul. S. nr [...]o łącznej powierzchni ok. 3.960m2, w tym nieruchomości stanowiącej własność L. i H. małż. Z.

Kwestię tę rozstrzygnął bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 776/14 (dostępny na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazując, że zgodnie z art. 6 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 10 lutego 1949 r. o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 7, poz. 43), Przewodniczący Państwowej Komisji zastępowany był przez dwóch zastępców posiadających uprawnienia ministra. Literalna wykładnia użytego w wyżej przytoczonej normie prawnej sformułowania "zastępują", prowadzi do wniosku, że kompetencje i uprawnienia Zastępców Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego były jednakowe z uprawnieniami samego Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Istota zastępowania polega bowiem na tym, że zastępca porusza się w granicach kompetencji osoby, którą zastępuje. Oczywiście zakres umocowania zastępców można uregulować odmiennie od zakresu umocowania osoby zastępowanej. Taka odmienność musi jednakże wynikać wprost z ustawy. Analiza treści omawianego aktu prawnego świadczy zaś o tym, że nie zawiera on takich uregulowań, które zawężałyby uprawnienia zastępców w odniesieniu do uprawnień Przewodniczącego. Takiego ograniczenia nie sposób skutecznie wywodzić również z treści art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 10 lutego 1949 r. o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowej. Przepis ten odnosił się bowiem jedynie do opisu stanowiska zastępcy, a nie jego uprawnień. Zrównanie więc przez ustawodawcę stanowisk zastępców, ze stanowiskiem ministra, miało na celu jedynie usytuowanie ustrojowe pozycji zastępców Przewodniczącego. Nie było natomiast próbą ingerencji w zakres uprawnień zastępców. Wobec powyższego zgodzić należało się z organem nadzoru, że przedmiotowe zezwolenie na nabycie nieruchomości zostało udzielone w sposób skuteczny.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę wyraża stanowisko, że nie ma usprawiedliwionych podstaw zarzut dotyczący naruszenia art. 8 ust.1 i 2 dekretu odnoszący się do "wadliwości postępowania" polegającej na tym, że wezwanie do odstąpienia nieruchomości nie zawierało konkretnie określonej ceny. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela tezę uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r. wydaną w sprawie o sygn. akt I OPS 2/08, że w wezwaniu właściciela do odstąpienia nieruchomości, o którym mowa w art. 8 ust. 1 dekretu, wykonawca narodowych planów gospodarczych był zobowiązany wskazać cenę konkretnie określoną, zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Jednakże określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanego dekretu, poprzez odesłanie do art. 28 tego dekretu, nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego tylko powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Nadto, już sama konieczność podejmowania uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w omawianym przedmiocie świadczy o istnieniu wątpliwości interpretacyjnych, co do sposobu dokonania wykładni przepisów dekretu regulujących kwestię oznaczenia ceny zakupu w wezwaniu. Odmienna wykładnia prawa nie stanowi przesłanki uzasadniającej stwierdzenie nieważności. Nie sposób bowiem mówić o rażącym (a więc oczywistym) naruszeniu przepisów prawa, w odniesieniu do których, istnieją rozbieżności w ich wykładni.

Sąd nie podzielił także zarzutów skargi, że w sprawie zaistniały nieprawidłowości w odniesieniu do zawiadomienia o wyznaczeniu terminu rozprawy oraz o przyznaniu odszkodowania po przeprowadzeniu rozprawy na której właściciele byli nieobecni i nie mogli się odnieść do opinii rzeczoznawcy.

W odniesieniu do ww. kwestii Sąd podziela stanowisko organu nadzoru, bowiem z akt archiwalnych wynika, że zawiadomieniem z dnia 02.07.1954 r. (wywieszonym na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. w dniach od 03.07.1954 r. do 10.07.1954r.), organ wywłaszczeniowy poinformował strony o terminie i miejscu rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, zaplanowanej na dzień 12.07.1954 r., godz. 09:00 w siedzibie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K..

Z treści protokołu z rozprawy ustnej wynika, że L. i H. małż. Z nie stawili się na rozprawie. Jednocześnie należy wskazać, że w przedmiotowej rozprawie uczestniczył m.in. K. R. - współwłaściciel nieruchomości wywłaszczonej pkt 1 przedmiotowej decyzji z dnia 02.07.1954 r. Tym samym nie można przyjąć, że właściciele wywłaszczonych nieruchomości - w tym L. i H. małż. Z, nie zostali poinformowani o terminie i miejscu przeprowadzenia rozprawy. Biorąc pod uwagę powyższe należy wskazać, iż nie doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 18 ust. 1 dekretu ani art. 20 ust. 1 dekretu.

Sąd podziela także stanowisko organu nadzoru, że zarzut skarżących rażącego naruszenia zasad ustalania odszkodowania w związku z okolicznością, że opinia rzeczoznawcy ustalająca wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość została sporządzona dopiero po przeprowadzeniu rozprawy, nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści protokołu z rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z dnia 12.07.1954 r., wynika że był na niej obecny rzeczoznawca inż. J. B., który ustnie przekazał informacje w przedmiocie oszacowania wywłaszczonej nieruchomości, jednocześnie prosząc Przewodniczącego rozprawy o udzielenie terminu na sporządzenie pisemnego dokumentu w tej sprawie (zgodnie z treścią protokołu z rozprawy został wyznaczony dwutygodniowy termin na dokonanie tej czynności przez rzeczoznawcę). Jednocześnie należy wskazać, że pisemna opinia ustalająca wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, stanowiąca załącznik do protokołu z rozprawy z dnia 12.07.1954 r. została sporządzona w dniu 17.07.1954 r., a więc ponad 3 miesiące przed wydaniem orzeczenia z dnia 24.09.1954 r. Tym samym sporządzenie pisemnej opinii w przedmiocie oszacowania wywłaszczonej nieruchomości po przeprowadzeniu rozprawy nie może być uznane jako przejaw rażącego naruszenie prawa. Stąd stanowisko, że w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia art. 33 ust.1,2 i 6 dekretu jest całkowicie zasadne i zgodne z prawem.

Sąd nie stwierdził także, w ramach kontroli dokonywanej z urzędu, innych podstaw uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu. Rozstrzygnięcie zawiera uzasadnienie ze wskazaniem podstawy prawnej.

Reasumując, biorąc pod uwagę specyfikę prawną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, należy mieć na względzie, że w tym postępowaniu bada się kwalifikowane wady materialnoprawne tkwiące w samej decyzji, a nie wady materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji. W tym postępowaniu nie można przeprowadzać ponownie postępowania dowodowego, tak jak w postępowaniu zwykłym, lecz organ nadzoru ocenia materiał dowodowy (zebrany w sprawie zakończonej kwestionowanym rozstrzygnięciem) jedynie pod kątem przesłanek zawartych w art. 156 § 1 kpa. Minister jako organ nadzoru w rozpoznawanej sprawie, wywiązał się w pełni z tego obowiązku. Organ w zaskarżonej decyzji oparł bowiem swoje rozważania mając na uwadze stan faktyczny i prawny z chwili wydania rozstrzygnięć, których stwierdzenia nieważności domagają się skarżący. W decyzji tej można prześledzić sposób rozumowania organu i przyjęte przez niego założenia stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, dające obraz ustalonego stanu faktycznego i zawierające odniesienia do podstawy prawnej.

Sąd z urzędu również nie stwierdził istnienia takich wad kwestionowanej decyzji, które uzasadniałyby wyeliminowanie tego aktu administracyjnego z obrotu prawnego.

W tych okolicznościach Sąd nie stwierdził, aby Minister Rozwoju, Pracy i Technologii, wydając zaskarżoną decyzję, naruszył prawo.

Z tych przyczyn Sąd orzekł o oddaleniu skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz.329 z późn. zm.).