Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 358/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 24 ust.3, ust. 5
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.

SENTENCJA

Dnia 20 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2023 roku sprawy ze skargi Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Brzeziny na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z dnia 27 kwietnia 2023 r. nr GiK-II.7221.34.2023.TS w przedmiocie odmowy udostępnienia z ewidencji gruntów i budynków wypisu z rejestru gruntów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 27 kwietnia 2023 r. nr GiK.II.7221.34.2023.TS Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) w związku z art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa Brzeziny w Kaletniku od decyzji Starosty Tomaszowskiego z 9 marca 2023 r. nr GK.6621.1.10.2023 o odmowie udostępnienia wypisu z rejestru gruntów dla działki oznaczonej numerem [...] położonej w obrębie Maksymilianów, gmina Rokiciny. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

28 grudnia 2022 r. Lasy Państwowe Nadleśnictwo Brzeziny w Kaletniku, w związku z naruszeniem stanu posiadania Nadleśnictwa Brzeziny przez właściciela działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym Maksymilianów, gmina Rokiciny, wystąpiły z wnioskiem o podanie właściciela i adresu posiadacza ww. działki, wskazując, że ustalenie wnioskowanych danych jest niezbędne z powodu zamiaru wystąpienia do właściciela działki nr [...] o zaprzestanie bezprawnego korzystania i naruszania granic działki Nadleśnictwa nr [...].

24 stycznia 2023 r. Starosta Tomaszowski wezwał wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez złożenie wniosku o wydanie wypisu lub wyrysu z operatu ewidencyjnego na formularzu EGiB zgodnie ze wzorem określonym w załączniku nr 4 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 28 lipca 2020 r. w sprawie wzorów wniosków o udostępnienie materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, licencji i Dokumentu Obliczenia Opłaty, a także sposobu wydawania licencji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1322 ze zm.).

3 lutego 2023 r. Lasy Państwowe Nadleśnictwo Brzeziny w Kaletniku nadesłały wniosek o wydanie wypisu z rejestru gruntów dla działki nr [...] położonej w obrębie Maksymilianów, gmina Rokiciny, wskazując, że interes prawny w dostępie do danych objętych wnioskiem wynika z art. 222 § 1 k.c. w związku z zagrodzeniem przez właściciela działki nr [...] części działki Nadleśnictwa.

Starosta Tomaszowski decyzją z 9 marca 2023 r. odmówił udostępnienia z ewidencji gruntów i budynków wypisu z rejestru gruntów dla ww. działki.

W uzasadnieniu organ wskazał, że powołany przez wnioskodawcę art. 222 § 1 k.c. nie stanowi podstawy do wydania wypisu z ewidencji gruntów zawierającego dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

W odwołaniu wnioskodawca wniósł o uchylenie decyzji oraz wydanie decyzji co do istoty sprawy, ewentualnie o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa, które miało wpływ na jej treść, tj. art. 24 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i art. 20 ww. ustawy w związku z art. 222 § 1 k.c. poprzez wydanie decyzji o odmowie wydania stronie uproszczonego wypisu z rejestru gruntów, pomimo wykazania przez nią interesu prawnego w wydaniu ww. dokumentu, polegającego na zamiarze skierowania na drogę sądową powództwa windykacyjnego.

Zaskarżoną decyzją Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w myśl art. 24 ust. 5 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie:

1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;

2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;

2a) operatorów:

a) sieci, w rozumieniu ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci

telekomunikacyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 777 i 784),

b) systemu przesyłowego, systemu dystrybucyjnego oraz systemu połączonego, w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2021 r. poz. 716, 868, 1093, 1505 i 1642);

3) innych podmiotów niż wymienione w pkt l-2a, które mają interes prawny w tym zakresie.

Organ odwołał się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego i wskazał, że pojęcie "interes prawny", użyte w art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, nie zostało zdefiniowane w tej ustawie, a także nie zostało zdefiniowane w Kodeksie postępowania administracyjnego. Z uwagi na brak definicji legalnej tego pojęcia, uzasadnione jest przyjęcie jego rozumienia w znaczeniu bezpośrednim, zgodnie z którym jest to interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Cechami tego interesu będzie to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego, jakim w tym przypadku jest przepis art. 24 ust. 3 ustawy.

Organ wyjaśnił, że skarżący swój interes prawny do uzyskania wypisu z operatu ewidencyjnego zawierającego dane, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wywodzi z art. 222 § 1 k.c., który stanowi, że właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.

W ocenie organu, wola wystąpienia z powództwem, opartym na art. 222 § 1 k.c., do sądu powszechnego nie przesądza automatycznie o posiadaniu przez dany podmiot interesu prawnego. W tej sytuacji może być mowa jedynie o posiadaniu interesu faktycznego. Wbrew stanowisku wnioskodawcy zawartemu w odwołaniu, powyższe nie prowadzi do ograniczenia prawa do sądu podmiotu wnioskującego o uzyskane danych z ewidencji gruntów i budynków, który twierdzi, że w razie wniesienia powództwa o naruszenie dóbr osobistych bez wskazania adresu pozwanego, zostanie on w trybie art. 130 § 1 k.p.c. wezwany do usunięcia braku formalnego pozwu w tym zakresie w terminie 7 dni, zaś zachowanie tego terminu nie będzie możliwe ze względu na czas oczekiwania na rozpoznanie wniosku o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, co w konsekwencji prowadzić będzie do zwrotu pozwu. Organ wskazał, że termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku jest terminem procesowym, który w razie jego uchybienia z przyczyn niezależnych (niezawinionych) przez powoda, podlega przywróceniu na jego wniosek stosownie do art. 168 § 1 k.p.c. (wyrok NSA z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK). Poprzez analogię należy ww. zasady odnieść do danych osobowych udostępnianych z zasobu ewidencji gruntów i budynków.

Organ uznał więc, że sama wola wystąpienia z powództwem opartym na art. 222 § 1 k.c. nie stanowi interesu prawnego, o którym mowa w art. 25 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Skarb Państwa Państwowego Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo Brzeziny w Kaletniku zarzuciły naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a to:

a) art 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy postępowanie przeprowadzone przed organem I instancji cechowało się uchybieniami, co skutkować winno uchyleniem skarżonej decyzji w całości;

b) dokonanie czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art 24 ust. 5 i art. 20 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne w zw. z art. 222 § 1 k.c. poprzez ich błędne zastosowanie i odmowę udostępnienia danych podmiotu będącego właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położonej w obrębie Maksymilianów, gm. Rokiciny, co znalazło swój wyraz w zaskarżonej decyzji, pomimo wykazania przez skarżącego interesu prawnego do uzyskania uproszczonego wypisu, jak również poprzez uznanie, iż wola wystąpienia skarżącego z powództwem opartym na art. 222 § 1 k.c. nie stanowi interesu prawnego, o którym mowa w art. 25 ust. 5 pkt 3 ustawy p.g.k., w sytuacji gdy skarżący nie ma innej możliwości na poszukiwanie obrony swoich praw, w tym prawa własności, a zaskarżona decyzja de facto uniemożliwia skarżącemu poszukiwanie ww. ochrony prawnej.

Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Tomaszowskiego z dnia 9 marca 2023 r. oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej od organu administracji zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zdaniem strony wykazała, że doszło do naruszenia prawa własności przysługującego Skarbowi Państwa, wobec czego tut. Nadleśnictwo, jako zarządca nieruchomości ma prawo żądania wydania nieruchomości. A zatem, w ramach prowadzonego postępowania, skarżący wykazał swój interes prawny polegający na przysługującym mu roszczeniu o wydanie rzeczy, przywrócenie stanu poprzedniego i zaprzestanie naruszeń, co znajduje swoje oparcie w art. 222 k.c. Powyższe nie odnosi się do zdarzenia przyszłego i zamierzonego, ponieważ naruszenie granic nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, a pozostającej w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa Brzeziny ma bowiem charakter rzeczywisty i już nastąpiło, co przemawia za zastosowaniem art. 222 k.c.

Tym samym istnienie roszczenia ma charakter obiektywny i aktualny. W konsekwencji nie zachodzą podstawy do odmowy wydania skarżącemu uproszczonego wypisu z rejestru gruntów. Wystąpienie z powództwem wymaga wskazania konkretnego pozwanego, oznaczonego poprzez wskazanie imienia i nazwiska, miejsca zamieszkania, numeru PESEL lub numeru identyfikacji podatkowej (NIP), zgodnie z art. 126 k.p.c. Brak wspomnianych danych powoduje, że pismo wszczynające postępowanie przed sądem powszechnym nie spełnia elementarnych wymogów przewidzianych prawem. Niemożliwe jest spełnienie tychże wymogów przez inne oznaczenie podmiotu dopuszczającego się naruszenia.

Tym samym konieczność ustalenia danych osoby dopuszczającej się naruszenia ma charakter uprzedni wobec możliwości wystąpienia do sądu powszechnego z żądaniem, a odmowa ustalenia tychże danych prowadzi do faktycznego pozbawienia skarżącego możliwości prawnej obrony przed naruszeniami, zatem i skorzystania z dobrodziejstw wynikających z przepisu art. 222 k.c. W ocenie strony skarżącej istnienie roszczenia ma zatem charakter obiektywny i aktualny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z dnia 27 kwietnia 2203 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 9 marca 2023 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia Nadleśnictwu Brzeziny w Kaletniku wypisu z rejestru gruntów dla działki oznaczonej numerem [...] położonej w obrębie Maksymilianów, gmina Rokiciny. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała, aby zachodziły podstawy do uwzględnienia skargi.

Jak wynika z akt sprawy strona skarżąca zwróciła się do Starosty Tomaszowskiego o wydanie wypisu z rejestru gruntów dotyczącego działki ewidencyjnej nr [...], które są niezbędne z powodu zamiaru wystąpienia do właściciela działki nr [...] o zaprzestanie bezprawnego korzystania i naruszania granic działki Nadleśnictwa Brzeziny w Kaletniku, tj. działki nr [...].

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm., dalej p.g.k.).

Zgodnie z art. 20 ust. 1 p.g.k. ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów – ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; 2) budynków – ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; 3) lokali – ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. Stosownie do treści art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: właścicieli nieruchomości, a w przypadku: nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego – oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości (lit. a), gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli – osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania (lit. b).

Przepis art. 24 ust. 2 p.g.k. stanowi, że informacje zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne. Jawność ewidencji gruntów i budynków oznacza, że informacje zawarte w ewidencji nie mają charakteru informacji niejawnych w rozumieniu prawa. Nie oznacza to jednak powszechnego dostępu do nich. Ochroną objęto jednak dane osobowe podmiotów będących właścicielami lub innych osób posiadających prawa do tych nieruchomości. Następstwem przyjęcia zasady formalnej jawności operatu ewidencyjnego jest jego funkcja informacyjna. Funkcja informacyjna, zwana również ujawniającą, oparta jest na zasadzie formalnej jawności rejestru i oznacza udostępnianie danych rejestrowych wszystkim lub określonym tylko podmiotom. Funkcja informacyjna zależy od zakresu podlegających ujawnieniu danych, kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania informacji, łatwości dostępu do danych rejestrowych, a także kosztów odpisów i zaświadczeń z rejestru. Analizując funkcje różnych rejestrów publicznych, zauważamy, że funkcja informacyjna przejawia się odmiennie w przypadku rejestrów sądowych (formalna i materialna jawność ksiąg wieczystych) oraz rejestrów administracyjnych, do których dostęp często podlega reglamentacji (por. A. Gryszczyńska, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, Lex/el, uwagi do art. 24 p.g.k.).

Wskazać więc należy, że na żądanie wszystkich zainteresowanych informacjami o gruntach, budynkach i lokalach mogą być udzielane tylko informacje o charakterze przedmiotowym, a więc niezawierające danych osobowych podmiotów, o których mowa m.in. w art. 20 ust. 2 pkt 1.

Zasady dostępu do informacji zawartych w ewidencji gruntów zostały uregulowane w art. 24 ust. 4 i ust. 5 p.g.k. Zgodnie z art. 24 ust. 4 p.g.k. każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. Z kolei art. 24 ust. 5 p.g.k. stanowi, że starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie:

1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;

2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;

2a) operatorów:

a) sieci, w rozumieniu ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 733),

b) systemu przesyłowego, systemu dystrybucyjnego oraz systemu połączonego, w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1385, z późn. zm.);

3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1-2a, które mają interes prawny w tym zakresie.

Wśród podmiotów uprawnionych do żądania udostępnia danych ewidencji gruntów i budynków zawierających dane właścicieli nieruchomości oraz wypisów z operatu ewidencyjnego zawierających takie dane art. 24 ust. 5 p.g.k. wskazuje m.in.: właścicieli oraz osoby i jednostki organizacyjne władające gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis (pkt 1), a także inne podmioty niż wymienione w pkt 1-2a, które mają interes prawny w tym zakresie (pkt 3). Istotne znaczenie ma to, że powodem wprowadzonego w art. 24 ust. 5 p.g.k. ograniczenia w dostępie do danych podmiotów jest ochrona podmiotów, których te dane dotyczą.

Jak już wyżej wskazano w trybie art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.k. udostępnia się dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k., podmiotowi który ma interes prawny w tym zakresie. Strona skarżąca wskazała, że ma interes prawny w dostępie do danych objętych wnioskiem wynikający z art. 222 § 1 k.c. w związku z zagrodzeniem przez właściciela działki nr [...] części działki nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa, a pozostającej w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Brzeziny w Kaletniku. Zdaniem strony skarżącej wykazała, że doszło do naruszenia prawa własności przysługującego Skarbowi Państwa, wobec czego Nadleśnictwo, jako zarządca nieruchomości ma prawo żądania wydania nieruchomości. A zatem, w ramach prowadzonego postępowania, strona skarżąca podaje, że ma interes prawny polegający na przysługującym mu roszczeniu o wydanie rzeczy, przywrócenie stanu poprzedniego i zaprzestanie naruszeń, co znajduje swoje oparcie w art. 222 k.c. Powyższe zdaniem strony skarżącej nie odnosi się do zdarzenia przyszłego i zamierzonego, ponieważ naruszenie granic nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, a pozostającej w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Brzeziny w Kaletniku, ma charakter rzeczywisty i już nastąpiło, co przemawia za zastosowaniem art. 222 k.c.

W ocenie Sądu, w tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie i doktrynie interes prawny definiuje się jako osobisty, konkretny i aktualny oraz prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2009 r., I OSK 228/2008; wyrok NSA z 10 marca 2010 r., I OSK 734/2009). Interes ten występuje wówczas, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnym (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2013 r., I OSK 1957/11; wyrok NSA z 8 września 2015 r., I OSK 2889/13). Podkreśla się przy tym, że generalnie interes prawny wynikać powinien z przepisu prawa materialnego (por. J. Borkowski [w:] B; Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa, 1998 r., str. 235; wyrok NSA z 18 kwietnia 2013 r., I OSK 1874/11, I OSK 1957/11), w tym także z normy prawa cywilnego (por. wyrok NSA z 30 maja 2012 r., II OSK 465/11; wyrok NSA z 28 stycznia 2015 r., I OSK 1347/13). Tym samym należy uznać, że dostęp do danych osobowych w trybie art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.k. jest uzależniony od istnienia interesu prawnego związanego z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu (por. A. Gryszczyńska, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, Lex/el, uwagi do art. 24).

Skoro interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny oraz aktualny, to nałożenie na osobę lub jednostkę organizacyjną obowiązku wykazania interesu prawnego oznacza, że żądający dla skuteczności złożonego żądania udostępnienia informacji musi udowodnić w sposób sprawdzalny przez fakty, własny interes prawny. Przesłanką, która mogłaby stanowić o posiadaniu przez stronę skarżącą prawnie uzasadnionego celu w pozyskaniu danych o właścicielu działki nr [...] jest istnienie przepisu prawa warunkującego uzyskanie danych niezbędnych do zainicjowania postępowania cywilnego. Nie jest jednak wykazaniem interesu prawnego w uzyskaniu danych ewidencji danych właściciela nieruchomości, samo przytoczenie przepisów prawnych, na podstawie których strona skarżąca deklaruje zamiar zainicjowania postępowania windykacyjnego. Zamiar zainicjowania postępowania sądowego nie wypełnia istotnych elementarnych wartości na jakich oparty jest interes prawny. Nie jest to bowiem interes prawny konkretny, aktualny, obiektywnie istniejący. Samo deklarowanie zainicjowania w przyszłości postępowania sądowego, zwłaszcza w okolicznościach faktycznych sprawy, w której na gruncie materialnoprawnym nie występuje relacja łącząca stronę skarżącą z osobą, których żądanie ujawnienia danych z ewidencji obejmuje, przesądza o braku uzasadnionych podstaw prawnych i faktycznych wykazania interesu prawnego. Uprawnienie do wystąpienia z powództwem windykacyjnym nie jest bowiem roszczeniem materialnoprawnym, lecz procesowym. Brak zatem w niniejszej sprawie wykazania jakiejkolwiek relacji materialnoprawnej, a ograniczenie się wyłącznie do relacji procesowej uzasadniało podważenie zasadności wyprowadzenia interesu prawnego w uzyskaniu żądanych danych z ewidencji gruntów i budynków.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że dopiero zobowiązanie przez sąd cywilny do złożenia dokumentów stanowić będzie o legitymowanym interesie do złożenia wniosku w trybie art. 24 ust. 5 pkt 3 u.p.g.k. Wezwanie sądu stanowi bowiem dowód wykazania interesu prawnego w rozumieniu tego przepisu. Organ administracji powinien zaś działać w takim przypadku zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 12 k.p.a., tj. zasadą szybkości postępowania. Nie można przy tym wykluczyć, że sąd cywilny we własnym zakresie wystąpi do organu geodezji i kartografii o wydanie wypisu z ewidencji oraz kopii dokumentów uzasadniających wpis do danych operatu ewidencyjnego. W takim przypadku organ będzie zobligowany do ich wydania, o ile dysponuje takim danymi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 15 marca 2021 r. sygn. II SA/Wr 143/21, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 23 sierpnia 2019r. sygn. II SA/Gl 339/19, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić trzeba, że z akt sprawy nie wynika, aby strona skarżąca złożyła pozew. Samo zaś złożenie pozwu w sądzie nie może jednak automatycznie przesądzać o zaistnieniu realności interesu prawnego, gdyż nie potwierdza jego istnienia w rzeczywistości.

Wprawdzie przepisy procedury cywilnej nakładają pewne uwarunkowania formalne, jakie musi spełniać pismo procesowe mające na celu wszczęcie danego postępowania, tym niemniej z treści art. 187 k.p.c. nie wynika, że ustalenie numeru PESEL i wskazanie go w pozwie stanowił obowiązek ciążący na składającym powództwo, co przekładało by się na to, że pozew nie mógłby otrzymać prawidłowego biegu. Celem uporządkowania powyższych kwestii, należy dodać, że w obecnym stanie prawnym na powodzie będącym osobą fizyczną, ciąży jedynie obowiązek wskazania własnego numeru PESEL, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania lub posiada go nie mając takiego obowiązku, a nie swego przeciwnika procesowego (art. 126 § 2 pkt 2 k.p.c.). Natomiast w myśl art. 208¹ k.p.c. to sąd z urzędu ustala numer PESEL pozwanego będącego osobą fizyczną, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania lub posiada go nie mając takiego obowiązku. Z powyższego zatem wynika, że na wnoszącym powództwo nie ciąży obowiązek wskazania sądowi numeru PESEL pozwanego. Powód powinien jednak przedstawić takie informacje, które umożliwią ustalenie numeru pozwanego przez sąd.

Zwrócić jednocześnie należy uwagę na literalne brzmienie cytowanego powyżej art. 126 § 2 pkt 1 k.p.c. Przepis ten nie nakłada na powoda obowiązku wskazywania w pierwszym piśmie procesowym adresu pozywanej osoby fizycznej. Miejsce zamieszkania, na podstawie art. 27 § 2 k.p.c., określa się według przepisów kodeksu cywilnego, czyli zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, nie konkretny adres. Traktujący o wymogach formalnych pism procesowych przepis art. 126 k.p.c. nakazuje wskazywać nie adres, lecz miejsce zamieszkania. Wystarczy zatem wskazać miejscowość. Brak prywatnego adresu pozwanego nie uniemożliwia ani pozywania, ani ustalenia właściwości miejscowej sądu, tudzież prowadzenia procesu. Wyłącznie w gestii sądu leży kompetencja zwrócenia się do skarżącego ze stosownym zarządzeniem nakazującym ewentualne uzupełnienie pozwu o dane, których domagał się od Starosty Tomaszowskiego.

Tymczasem strona skarżąca w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji nie przedłożyła dokumentu ani żadnego innego dowodu, który w sposób obiektywny i niebudzący wątpliwości potwierdzałby aktualną potrzebę w uzyskaniu danych właściciela działki nr [...], położonej w obrębie Maksymilianów, gmina Rokiciny, w tym danych adresowych i numeru PESEL, takiego jak zarządzenie sądowe o wezwaniu do wskazania konkretnych danych osoby, którą zamierzał pozwać (art. 130 § 1 k.p.c.). Sama deklaracja zainicjowania postępowania sądowego przesądza o braku uzasadnionych podstaw prawnych i faktycznych wykazania interesu prawnego (por. wyroki NSA z 26 lipca 2016 r., II OSK 286/16; z 21 kwietnia 2020 r., I OSK 4198/18; z 13 kwietnia 2023 r., I OSK 746/22).

Biorąc pod uwagę zarzuty skargi, zaakcentować dodatkowo należy, że dokonując wykładni art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.k. warunkującego możliwość udostępnienia przez starostę danych ewidencji gruntów i budynków zawierających dane właściciela nieruchomości od posiadania przez wnioskodawcę interesu prawnego należy również brać pod uwagę obowiązujący system prawa, celem ustalenia, czy efekt wykładni językowej nie będzie pozostawał w sprzeczności z wykładnią systemową.

W tym kontekście trzeba zwrócić uwagę na przepisy o ochronie danych osobowych, tj. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1), zwane dalej rozporządzeniem 2016/679, i ustawę z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1781). Ustawę o ochronie danych osobowych stosuje się do ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych w zakresie określonym w art. 2 i art. 3 rozporządzenia 2016/679 (art. 1 ww. ustawy).

Wskazać przy tym należy, że prawo do ochrony danych osobowych, jako jeden z elementów prawa do ochrony własnej prywatności ma swoje źródło w przepisach art. 47, art. 49, art. 50 i art. 51 Konstytucji RP. Prawo do ochrony danych osobowych ulega ograniczeniu z uwagi na interes publiczny lub usprawiedliwiony interes innych osób. Nie jest to zatem prawo o charakterze absolutnym. Szczególne znaczenie ma art. 51 Konstytucji RP, który stanowi, że nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby (ust. 1). Władze publiczne nie mogą pozyskiwać, gromadzić i udostępniać innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym (ust. 2). Każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określić ustawa (ust. 3). Każdy ma prawo do żądania sprostowania oraz usunięcia informacji nieprawdziwych, niepełnych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą (ust. 4). Zasady i tryb gromadzenia oraz udostępniania informacji określa ustawa (ust. 5). Kryteria ważenia kolidujących ze sobą powyższych wartości konstytucyjnych podlegają ocenie z punktu widzenia mechanizmu proporcjonalności.

Stosownie bowiem do treści art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym Państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Z przepisu tego wynika, że każdy obywatel może korzystać z konstytucyjnych wolności i praw w granicach zakreślonych przez ustawę, albowiem chroniąc sferę wolności obywatelskich, Konstytucja dopuszcza także ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych praw i wolności, stanowiąc, że "mogą być ustanawiane tylko w ustawie". Istotne przy tym jest, że ograniczenia w zakresie korzystania z praw i wolności mogą być wprowadzane tylko wówczas, gdy są konieczne w demokratycznym Państwie w celu zapewnienia jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, ochrony wolności i praw innych osób. Określając konstytucyjne wolności i prawa obywatela, prawodawca dostrzega więc potrzebę wprowadzania ograniczeń tych dóbr. Przedkłada jedno dobro konstytucyjne nad drugie, wytyczając tym samym granice korzystania z wolności i praw, tworząc swoistą hierarchię dóbr, mieszczącą się w ich konstytucyjnych relacjach. Ograniczając pewną sferę wolności konstytucyjnej obywatela, przepis ustawy musi czynić to w sposób, który przede wszystkim nie naruszy jej istoty i nie spowoduje zachwiania relacji konstytucyjnego dobra, które jest ograniczane, do celu, jaki temu przyświeca, który to cel musi być także kwalifikowany w kategoriach wartości konstytucyjnej. Innymi słowy, konieczne jest zapewnienie konstytucyjnej równowagi między prawnie chronionymi dobrami i wartościami, co w konsekwencji pozwoli na realizację roszczeń w celu ochrony dobrego imienia, gwarantując przy tym ochronę prywatności przed nieuprawnionym dostępem do niej osób trzecich, z jednoczesnym poszanowaniem interesu jednostki, jak i interesu Państwa, którego należy upatrywać w obowiązku zapewnienia ładu i porządku prawnego, a także bezpieczeństwa jego obywateli. Chodzi zatem o prawidłowe wyważenie proporcji, jakie muszą być zachowane, by przyjąć, że dane ograniczenie wolności obywatelskiej nie narusza konstytucyjnej hierarchii dóbr (zasada proporcjonalności) (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2014 r., I OSK 2789/12).

Regulacje te jako podstawowe akty z zakresu ochrony danych osobowych należy zatem też mieć na względzie w przypadku stosowania rozwiązań zawartych w innych ustawach, jeżeli rozwiązania te w jakimś stopniu dotyczą danych osobowych. Jeżeli ustalenie treści tych rozwiązań mogło budzić pewne wątpliwości zasadne jest odwołanie się do tych regulacji między innymi po to, aby zweryfikować czy wynik wykładni językowej, w tym przypadku art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.k. nie pozostaje w oczywistej sprzeczności z wykładnią systemową. Zgodnie z art. 4 pkt 1 rozporządzenia 2016/679 "dane osobowe" oznaczają wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej ("osobie, której dane dotyczą"); możliwa do zidentyfikowania osoba fizyczna to osoba, którą można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować, w szczególności na podstawie identyfikatora takiego jak imię i nazwisko, numer identyfikacyjny, dane o lokalizacji, identyfikator internetowy lub jeden bądź kilka szczególnych czynników określających fizyczną, fizjologiczną, genetyczną, psychiczną, ekonomiczną, kulturową lub społeczną tożsamość osoby fizycznej. Z kolei "przetwarzanie" w myśl art. 4 pkt 2 rozporządzenia 2016/679 oznacza operację lub zestaw operacji wykonywanych na danych osobowych lub zestawach danych osobowych w sposób zautomatyzowany lub niezautomatyzowany, taką jak zbieranie, utrwalanie, organizowanie, porządkowanie, przechowywanie, adaptowanie lub modyfikowanie, pobieranie, przeglądanie, wykorzystywanie, ujawnianie poprzez przesłanie, rozpowszechnianie lub innego rodzaju udostępnianie, dopasowywanie lub łączenie, ograniczanie, usuwanie lub niszczenie.

Reasumując stwierdzić należy, że wobec braku wykazania przez stronę skarżącą przesłanek uzasadniających uzyskanie wnioskowanych danych, organ administracji zasadnie odmówił ich udostępnienia i nie dopuścił się naruszenia art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.k. w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. i art. 222 § 1 k.c.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

A.M.