Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 294/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 90, art. 91 ust. 1 i 3, art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 40
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
article: art. 90t ust. 1 pkt 2 i ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 265 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
article: art. 3 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2019 poz 688
law: Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie - t.j
article: art. 7, art. 94
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 15 czerwca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Asesor WSA Anna Dębowska, Protokolant Asystent sędziego Krystyna Adamczewska-Reguła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2023 roku sprawy ze skargi Rady Miejskiej w Ujeździe na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Łódzkiego z dnia 12 kwietnia 2023 roku nr PNIK-I.4131.264.2023 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej w Ujeździe z dnia 7 marca 2023 roku Nr LXIX/530/23 w sprawie przyjęcia Regulaminu przyznawania stypendiów Burmistrza Ujazdu w ramach Gminnego Programu Wspierania Edukacji Uzdolnionych Dzieci i Młodzieży oddala skargę.


UZASADNIENIE

Rada Miejska w Ujeździe na sesji 7 marca 2023 r. podjęła uchwałę nr LXIX/530/23 w sprawie przyjęcia Regulaminu przyznawania stypendiów Burmistrza Ujazdu w ramach Gminnego Programu Wspierania Edukacji Uzdolnionych Dzieci i Młodzieży. Uchwalony Regulamin stanowił załącznik do wskazanej uchwały. Powyższa uchwała została przekazana Wojewodzie Łódzkiemu 16 marca 2023 r.

20 marca 2023 r. Wojewoda Łódzki poinformował Radę Miejską w Ujeździe o wszczęciu postępowania w celu kontroli legalności uchwały. Organ wskazał, że jego wątpliwości budzi regulacja zawarta w § 1 ust. 3 załącznika do uchwały, zgodnie z którą stypendium jest przyznawane uczniom klas IV-VIII szkoły podstawowej oraz uczniom szkoły ponadpodstawowej zamieszkałym na terenie Gminy Ujazd, a także § 3 pkt 1 i § 6 w zakresie przyjęcia oceny z zachowania jako kryterium otrzymania stypendium.

Rada Miejska wezwana do wyjaśnień, 27 marca 2023 r. wskazała, że z regulacji zawartej § 1 ust. 3 załącznika do uchwały wynika, że w stypendium mogą otrzymać uczniowie klas IV-VIII szkoły podstawowej bez względu na miejsce zamieszkania. A zatem, w ocenie organu, przedmiotowy program został skierowany do dzieci i młodzieży pobierającej naukę na jej terenie bez względu na miejsce zamieszkania, a w dalszej kolejności rada miejska postanowiła, że z owego programu mogą skorzystać uczniowie szkoły ponadpodstawowej zamieszkali na terenie Gminy Ujazd, o czym wyraźnie świadczy słowo "oraz". Organ wyjaśnił, że na terenie Gminy Ujazd nie funkcjonują szkoły ponadpodstawowe, ale zamieszkują na jej terenie osoby pobierające naukę w takich szkołach. A zatem Rada Miejska w Ujeździe korzystając z uprawnień w zakresie stanowienia aktów prawa miejscowego, uregulowała możliwość skorzystania z owego programu stypendialnego przez swoich mieszkańców pobierających naukę w szkołach ponadpodstawowych. Przyjęta regulacja nie stanowi w żadnym razie zawężenia kręgu podmiotów mogących skorzystać z przyjętego programu do osób zamieszkałych na terenie Gminy Ujazd. Regulacja ta do kręgu podmiotów uprawnionych zalicza: po pierwsze wszystkich uczniów pobierających naukę na terenie Gminy Ujazd bez względu na miejsce zamieszkania; po drugie wszystkich uczniów szkoły ponadpodstawowej zamieszkałych na terenie Gminy Ujazd. Rada miejska w ramach swoich kompetencji, nie chcąc pominąć w przyznawaniu stypendiów swoich mieszkańców tj. także wszystkich uczniów szkoły ponadpodstawowej zaliczyła ich do kręgu podmiotów, które mogą z programu stypendialnego skorzystać. Organ wskazał, że przedmiotowa regulacja zapewnia pomoc uczniom uzdolnionym, tj. wszystkim uczniom pobierającym naukę na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego bez względu na miejsce zamieszkania ucznia oraz uczniom szkoły ponadpodstawowej będącym mieszkańcem gminy. W ocenie organu wykonawczego dodatkowe unormowania inne aniżeli obligatoryjne, jak w przedmiotowej sprawie, mieszczą się w granicach samodzielności przyznanej radzie miejskiej w ramach art. 94 Konstytucji.

W odniesieniu do regulacji zawartych w § 3 pkt 1 oraz § 6 załącznika do uchwały w zakresie dotyczącym oceny z zachowania wskazano, iż ustawodawca nie wykluczył aby w ramach określania przedmiotowych szczegółowych warunków otrzymania stypendium rada miejska nie była uprawniona do wskazania, iż beneficjent tego szczególnego stypendium (de facto stypendium naukowego) odznaczał się bardzo dobrą bądź dobrą oceną z zachowania. Podniesiono, że kwestionowana regulacja nie jest w tym zakresie odosobniona, gdyż podobną uchwałę podjęła 29 czerwca 2020 r. Rada Miejska w Świebodzicach (Dz. Urz. Woj. Dolnośląskiego z 2020 r., poz. 4320). W ocenie organu, ustawodawca pozostawił organowi, jakim jest Rada Miejska w Ujeździe, uregulowanie kwestii szczegółowych, a taką kwestią jest określenie w § 3 pkt 1 oraz w § 6 załącznika do uchwały zapisów dotyczących zachowania.

Wojewoda Łódzki działając w oparciu o art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 ,arca 1991 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.) dalej "u.s.g." rozstrzygnięciem nadzorczym z 12 kwietnia 2023 r. stwierdził nieważność uchwały nr LXIX/530/23 Rady Miejskiej w Ujeździe z 7 marca 2023 r. w sprawie przyjęcia Regulaminu przyznawania stypendiów Burmistrza Ujazdu w ramach Gminnego Programu Wspierania Edukacji Uzdolnionych Dzieci i Młodzieży.

W uzasadnieniu organ nadzoru wyjaśnił, że w jego ocenie regulacja zawarta w § 1 ust. 3 załącznika do uchwały jest wprost sprzeczna z art. 90t ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2022r. poz. 2230) – dalej "u.s.o.", który stanowi, że program, o którym mowa w ust. 1 skierowany jest do dzieci i młodzieży pobierającej naukę na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego bez względu na miejsce zamieszkania, co oznacza, że stypendium nie może zostać ograniczone jedynie do uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Ujazd. W przekonaniu organu nadzoru rada nie posiada ustawowego umocowania do modyfikowania kręgu podmiotów, który został określony w ustawie o systemie oświaty. Z pomocy korzystać mają uczniowie szkół działających na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego bez względu na ich miejsce zamieszkania. Organ nadzoru zauważa, że nawet jeśli intencja Rady Miejskiej w Ujeździe była inna, czego nie sposób wykluczyć, to regulacja przyjęta w takim kształcie jak w § 1 ust. 3 załącznika do uchwały, stanowi zawężenie i równocześnie niedozwoloną modyfikację przepisów ustawowych. Organ powołując się na rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283 z późn. zm.), wskazał, że w demokratycznym państwie prawnym organy tworzące system prawa, mają obowiązek formułowania przepisów prawnych w sposób jasny i precyzyjny, toteż niezależnie od intencji organu uchwałodawczego § 1 ust. 3 załącznika do uchwały istotnie narusza prawo.

Powyższe naruszenie prawa w ocenie organu nadzoru samodzielnie przesądza o konieczności wyeliminowania z obrotu przedmiotowej uchwały, niemniej wskazał także na uchybienie zawarte w § 3 pkt 1 oraz § 6 załącznika do uchwały. Zdaniem organu nadzoru ustawodawca w art. 90t ust. 1 pkt 2 u.s.o. nie uzależnia przyznania stypendium od określonej oceny z zachowania. Przyjęcie takiego warunku przez radę stanowi przekroczenie zakresu delegacji ustawowej. Jedynie kategoria bycia uczniem uzdolnionym posiadającym konkretne osiągnięcia i wyniki w nauce, w przekonaniu organu nadzoru, powinna stanowić podstawę do wsparcia jego edukacji.

Zdaniem Wojewody Łódzkiego powyższe rzutuje na całość uregulowań przedmiotowej uchwały, więc powinna ona zostać wyeliminowana z obrotu prawnego w całości.

W skardze z 8 maja 2023 r do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Łódzkiego z 12 kwietnia 2023 r. Rada Miejska w Ujeździe wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego aktu nadzoru. Rada Miejska zarzuciła organowi nadzoru naruszenie:

- art. 90t ust 4 u.s.o., polegające na błędnym uznaniu, że Rada Miejska w Ujeździe nie miała prawa ustalić, iż ze stypendiów Burmistrza Ujazdu w ramach Gminnego Programu Wspierania Edukacji Uzdolnionych Dzieci i Młodzieży mogą skorzystać uczniowie szkoły ponadpodstawowej zamieszkali na terenie Gminy Ujazd;

- art. art. 90t ust 4 u.s.o., polegające na błędnym uznaniu, że Rada Miejska w Ujeździe ograniczyła możliwość korzystania ze stypendiów Burmistrza Ujazdu w ramach Gminnego Programu Wspierania Edukacji Uzdolnionych Dzieci i Młodzieży tylko do mieszkańców gminy Ujazd, podczas gdy z uregulowania przewidzianego w uchwalonym Regulaminie jednoznacznie wynika, iż mogą z ustalonych stypendiów korzystać zarówno mieszkańcy gminy Ujazd, a także uczniowie klas IV-VIII szkoły podstawowej bez względu na miejsce zamieszkania;

- art. 90t ust. 4 u.s.o., polegające na błędnym uznaniu, że Rada Miejska w Ujeździe nie miała prawa wprowadzić kryterium w postaci oceny z zachowania do uzyskania stypendium Burmistrza Ujazdu w ramach Gminnego Programu Wspierania Edukacji Uzdolnionych Dzieci i Młodzieży, podczas gdy z delegacji ustawowej uprawniającej organ stanowiący do wprowadzenia na terenie danej jednostki owych stypendiów nie wynika, aby to kryterium było niedopuszczalne;

- art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej, poprzez jego niezastosowanie, a z którego jednoznacznie wynika, iż Rada Miejska w Ujeździe posiada autonomiczną pozycję lokalnego prawodawcy, który samodzielnie decyduje o merytorycznym kierunku prawa lokalnego, czego skutkiem było błędne uznanie, że Rada Miejska w Ujeździe nie była uprawniona do ustalenia, iż ze stypendiów Burmistrza Ujazdu w ramach Gminnego Programu Wspierania Edukacji Uzdolnionych Dzieci i Młodzieży mogą korzystać dzieci i młodzież IV-VIII szkoły podstawowej bez względu na miejsce zamieszkania oraz uczniowie szkoły ponadpodstawowej zamieszkali na terenie Gminy Ujazd, a także nie była uprawniona do wprowadzenia kryterium w postaci oceny z zachowania;

- art. 90t ust. 4 w zw. z art. 90t ust. 1 u.s.o., polegające na jego błędnej wykładni, której skutkiem było przyjęcie, iż uchwała organu stanowiącego podjęta na podstawie ust. 4 wskazanego przepisu może być niezgodna z programem wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży uchwalanym przez ten organ na podstawie ust. 1 wskazanego przepisu;

- art. 91 u.s.g., przez przyjęcie, że przedmiotowa uchwała Rady Miejskiej w Ujeździe jest sprzeczna z prawem.

Wojewoda Łódzki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i motywy, którymi kierował się wydając zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 tej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do i art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 259.), dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawie skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Na podstawie art. 148 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt, a w razie nieuwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.

Przedmiot kontroli sądu w sprawie niniejszej stanowiło rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Łódzkiego z 12 kwietnia 2023 r., którym organ ten działając na podstawie art. 91 ust. 1 i 3 u.s.g. stwierdził nieważność uchwały nr LXIX/530/23 Rady Miejskiej w Ujeździe z dnia 7 marca 2023 r. w sprawie przyjęcia Regulaminu przyznawania stypendiów Burmistrza Ujazdu w ramach Gminnego Programu Wspierania Edukacji Uzdolnionych Dzieci i Młodzieży.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z przywołanym w rozstrzygnięciu nadzorczym art. 91 ust. 1 u.s.g., uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90 cyt. ustawy. W rozpoznawanej sprawie termin ten został zachowany, gdyż uchwała Rady Miejskiej w Ujeździe z 7 marca 2023 r. została przekazana Wojewodzie Łódzkiemu 16 marca 2023 roku, a rozstrzygnięcie nadzorcze zostało wydane 12 kwietnia 2023 r.

Z art. 91 ust. 1 u.s.g. wynika, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W myśl z kolei art. 91 § 4 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia w przypadku tzw. nieistotnego naruszenia prawa. Wyłączną zatem przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy jest jej sprzeczność z prawem w innym stopniu, niż nieistotny. Pojęcie istotnego naruszenia prawa nie zostało zdefiniowane w żadnej z ustaw samorządowych, ale w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być akceptowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także regulujących procedury podejmowania uchwał. Są to zatem takie naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, "Samorząd Terytorialny" 2001 r., z. 1-2, s. 101-102). Zatem nie każde naruszenie prawa prowadzi do nieważności aktu wydanego przez organ gminy. Dotyczy to wyłącznie naruszeń istotnych. W wyroku z 15 września 2017 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1136/17 (dostępny w Centralnej Bazie Oreczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że należy przyjąć, że naruszenie jest istotne, jeżeli pociąga za sobą negatywne skutki dla określonego podmiotu prawa, którym może być gmina lub podmiot zewnętrzny. Nie dochodzi do istotnego naruszenia prawa w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g. jeżeli rozstrzygniecie zawarte w uchwale lub zarządzeniu nie jest wyraźnie zakazane przez ustawodawcę i mieści się w granicach swobodnego uznania organu. Na wymóg wyraźniej sprzeczności z normą prawną wyższego rzędu w aspekcie stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy wskazał również NSA w wyroku z 12 września 2017 r. sygn. akt II OSK 2884/16 (dostępny w CBOSA) podkreślając, że stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Jest niewątpliwe, że istotnie naruszają prawo te przepisy podjętego aktu, które pozostają w sprzeczności z przepisami ustawowymi.

W tym miejscu wskazać należy, że przy rozpoznawaniu skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze dotyczące aktu (np. uchwały, zarządzania) organu jednostki samorządu terytorialnego obowiązkiem sądu jest najpierw zbadanie zgodności z prawem samego aktu, a dopiero w następnej kolejności badanie legalności rozstrzygnięcia nadzorczego, mocą którego stwierdzono nieważność owego aktu (por.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 3 do art. 148; J. Zimmermann, Elementy procesowe nadzoru i kontroli NSA nad samorządem terytorialnym, "Państwo i Prawo" 1991, nr 10, s. 48; wyrok NSA z 5 grudnia 1995 r., SA/Rz 1109/95; wyroki WSA: z 10 maja 2005 r., III SA/Łd 103/05; z 12 sierpnia 2005 r., II SA/Op 207/05; z 6 września 2006 r., II SA/Go 450/06; z 10 stycznia 2013 r., IV SA/Gl 1044/12; z 4 września 2014 r., IV SA/Po 701/14; z 5 lutego 2016 r., III SA/Wr 1282/15 - wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA). Albowiem w sprawach ze skarg na rozstrzygnięcie nadzorcze, gdy przedmiotem tego rozstrzygnięcia jest akt organu jednostki samorządu, chodzi w istocie o to samo, o co chodzi w sprawie ze skargi na taki akt wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. - o ocenę legalności danego aktu (por. wyrok NSA z 4 sierpnia 2011 r., II OSK 168/11 dostępny w CBOSA). Oceny tej dokonać należy uwzględniając stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jego podejmowania.

Podstawę prawną spornej w sprawie uchwały stanowił m.in. art. 90t ust. 1 pkt 2 u.s.o., zgodnie z którym jednostki samorządu terytorialnego mogą tworzyć regionalne lub lokalne programy: 1) wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży; 2) wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży. Stosownie do art. 90t ust. 3 tej ustawy, jednostki samorządu terytorialnego mogą tworzyć programy, o których mowa w ust. 1, we współpracy z organizacjami, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2019 r. poz. 688). Zgodnie zaś z art. 90t ust. 4 u.s.o. w przypadku przyjęcia programów, o których mowa w ust. 1, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa szczegółowe warunki udzielania pomocy dzieciom i młodzieży pobierającej naukę na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego bez względu na miejsce zamieszkania, formy i zakres tej pomocy, w tym stypendia dla uzdolnionych uczniów oraz tryb postępowania w tych sprawach, uwzględniając w szczególności przedsięwzięcia sprzyjające eliminowaniu barier edukacyjnych, a także osoby lub grupy osób uprawnione do pomocy oraz potrzeby edukacyjne na danym obszarze.

Podkreślenia wymaga, że postanowienia uchwały podjętej na podstawie art. 90t ust. 1 pkt 2 i 4 u.s.o. nie powinny wykraczać poza zakres ustawowego upoważnienia, zawartego w powyższych przepisach. Zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego. Zawarty w niej "Regulamin przyznawania stypendiów" jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego, nie może on wykraczać poza wymagania określone przepisami powszechnie obowiązującego prawa ani stanowić norm sprzecznych z ustawą (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Zgodnie bowiem z art. 94 Konstytucji RP, organy samorządu terytorialnego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Konstytucyjne granice kompetencji prawotwórczej organów samorządu terytorialnego wyznaczają - po pierwsze, ustawowe upoważnienie do stanowienia prawa miejscowego - po drugie, wyznaczone ustawowo granice upoważnienia do stanowienia aktu prawa miejscowego. Akt prawa miejscowego, aby wypełniać konstytucyjne standardy, musi zatem spełniać dwie przesłanki - mieć ustawową podstawę i mieścić się w ustawowo określonych granicach uprawnienia (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt II SA/Go 538/17 LEX nr 2352378).

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że regulacja zawarta w § 1 ust. 3 Regulaminu narusza w stopniu istotnym art. 90t ust. 1 pkt 1 i 4 u.s.o. w przepisie tym rada gminy wprowadziła bowiem dodatkowe, względem określonych w art. 90t ust. 1 pkt 1 i 4 u.s.o., kryterium umożliwiające uzyskanie stypendium, tj. zamieszkanie na terenie gminy Ujazd. Rację ma wojewoda wskazując, iż warunek zamieszkania na terenie gminy, jest sprzeczny z art. 90t ust. 4 u.s.o., który to przepis stanowi w sposób jednoznaczny, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa szczegółowe warunki udzielania pomocy dzieciom i młodzieży pobierającej naukę na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego "bez względu na miejsce zamieszkania".

Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w skardze, wskazać należy, że dążąc do umożliwienia uzyskania wsparcia przez uczniów szkół ponadpodstawowych zamieszkujących w gminie, a uczęszczających do szkół poza nią, i zrównania ich z sytuacją uczniów uczęszczających do szkół podstawowych zlokalizowanych na terenie gminy Ujazd, którzy zdaniem strony skarżącej w oparciu o kwestionowany regulamin pomoc otrzymają niezależnie od miejsca zamieszkania, wskazać należy, że argumentacja ta nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze redakcja zakwestionowanego § 1 ust. 3 Regulaminu wcale nie wskazują, że w odniesieniu do uczniów szkół podstawowych brak jest wymogu zamieszkiwania w gminie Ujazd, na co powołała się rada gminy. Dodatkowo art. 90 t ust. 1 pkt 1 i 4 u.s.o. nie przewiduje dla rady gminy kompetencji do przyznania stypendiów młodzieży pobierającej naukę na terenie innej gminy. Zgodnie z powołanymi przepisami z pomocy mają korzystać uczniowie szkół działających na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego bez względu na ich miejsce zamieszkania. Nawet więc przyjęcie interpretacji przedstawionej przez organ gminy nie może prowadzić do funkcjonowania w obrocie prawnym aktu prawa miejscowego sprzecznego z ustawą, a taka sytuacja zaistniałaby w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, że realizując przyznaną mu kompetencję prawodawczą organ musi uwzględniać treść normy ustawowej, z której ona wypływa, co wynika z konstytucyjnej zasady praworządności - art. 7 Konstytucji RP (dla organów administracji dozwolone jest tylko to, co prawo wyraźnie przewiduje). Ponadto, normy kompetencyjne powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. Nieprawidłowe zrealizowanie kompetencji prawodawczej stanowi istotne naruszenie prawa skutkujące, jak trafnie przyjął wojewoda, koniecznością wyeliminowania przedmiotowej uchwały z obrotu prawnego.

Sąd w niniejszym składzie podziela także stanowisko wojewody, zgodnie z którym taki warunek udzielenia wsparcia, jak ocena z zachowania, nie może stanowić przesłanki przyznania stypendium na podstawie art. 90t ust. 4 u.s.o. Przepis ten bowiem expressis verbis stanowi, że stypendium jest formą wsparcia adresowaną do "uczniów uzdolnionych". Kierując się metodą językowa wykładni przepisów prawa należy zauważyć, że za "uzdolnionego" trzeba uznać kogoś, kto posiada odpowiednie zdolności czy umiejętności rozwinięte na tyle by wyróżniał się z grona pozostałych osób uczących się. W zakresie tegoż określenia nie nieści się to jak dana osoba się zachowuje (por. M. Wolanin Dzieci i młodzież w rozumieniu ustawy o systemie oświaty. Glosa do wyroku WSA w Gliwicach z 2 lipca 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 426/19 publ.w OwSS 2022/2/116-122). Zatem regulacja przyjęta w § 3 pkt 1 i § 6 ocenianej uchwały wykracza poza delegację ustawową, a w konsekwencji jest sprzeczna z zasada legalizmu wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejsza podziela pogląd zaprezentowany w wyroku WSA w Gliwicach z 14 marca 2011 r., w sprawie sygn. akt IV SA/Gl 25/11, (dostępny w CBOSA), w którym wskazano, że w świetle uregulowań art. 90t ust. 4 w zw. z ust. 1 pkt 2 u.s.o. jedynie kryterium bycia uczniem uzdolnionym (a nie, mówiąc nieco żartobliwie: uczniem "ugrzecznionym"), posiadającym konkretne osiągnięcia lub wyniki w nauce, powinno stanowić podstawę do wsparcia jego edukacji. Przywołane przepisy nie wskazują na inne kryteria, czy też cechy, które pozwalałyby na rozróżnienie uczniów. Rada gminy nie może więc wprowadzać żadnych dodatkowych nie przewidzianych w ustawie kryteriów, w tym związanych z oceną z zachowania. Szczegółowe warunki udzielania stypendium powinny być ustalone w taki sposób, aby zapewnić realizację wsparcia uczniów uzdolnionych bez ich różnicowania według innych, niż określone w ustawie kryterium "wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży" (por. wyroki WSA: z 05.05.2016 r., IV SA/Po 207/16; z 06.02.2019 r., IV SA/Po 1061/18 – CBOSA) Ponieważ wskazane przez organ przepisy § 3 pkt 1 oraz 6 Regulaminu odwoływał się do takiego niedopuszczalnego kryterium w postaci "oceny z zachowania", to trafnie wojewoda stwierdził nieważność przedmiotowej uchwały.

W tym miejscu należy także podkreślić, że rozstrzygnięcie nadzorcze z uwagi na konieczność opatrzenia go uzasadnieniem faktycznym i prawnym, musi jednoznacznie wskazywać, jaki przepis został zakwestionowaną przez organ nadzoru uchwałą naruszony i na czym polega owo naruszenie. W orzecznictwie podkreśla się, że stosując środek nadzorczy uprawniony do tego organ jest zobowiązany w sposób niebudzący wątpliwości do wykazania sprzeczności postanowień badanej uchwały/zarządzenia z prawem, wyjaśniając sens przepisów, które w jego ocenie zostały naruszone, oraz wypływające z nich dyrektywy (nakazy i zakazy) – (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2000 r., III SA 397/2000, publ. ONSA z.3/2001, poz. 117). W ocenie sądu Wojewoda Łódzki w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym z powyższego obowiązku się wywiązał. Wskazał bowiem, oraz wyjaśnił dlaczego zakwestionowana przez niego uchwała wydana została z rażącym naruszeniem art. 90t ust. 4 u.s.o. W ocenie sądu kontrolowane rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody stwierdzające nieważność uchwały Rady Miejskiej w Ujeździe zawiera prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne, które jednoznacznie wskazuje, że przedmiotowa uchwała została wydana z rażącym naruszeniem art. 90t ust. 4 u.s.o. wojewoda w sposób wystarczający wykazał na czym to naruszenie polegało. Rozstrzygnięcie zostało podjęte po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Pismem z 20 marca 2013 roku wojewoda zawiadomił gminę o wszczęciu postępowania nadzorczego oraz zapewnił jej możliwość wypowiedzenia się w sprawie czego dowodem jest pismo gminy z 27 marca 2023 roku.

Z przedstawionych wyżej względów uznając, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie narusza prawa na podstawie art. 151 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.

d.j.