Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 273/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27c ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 195
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
article: art. 6 ust. 1, art. 3 ust. 3 pkt 44, pkt 57, art. 27c ust. 6
journal: Dz.U. 2020 poz 2021
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2021 z późn. zm.).
article: art.151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lipca 2023 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Inspektor Sanitarny z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wprowadzenia produktu do obrotu handlowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2023 r., nr [...], Inspektor Sanitarny (dalej: [...]PWIS lub organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania P. Z.-M. "P." w S. S.A. (dalej: Spółka lub Skarżąca), orzekł o utrzymaniu z mocy decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. (dalej: PPIS) z [...] listopada 2022 r. nr [...] znak: [...]:

1. zakazującej wprowadzania do obrotu 2345,9 kg produktu pn. [...] data minimalnej trwałości 4 grudnia 2022 r. wyprodukowanego przez Spółkę;

2. nakazującej przeprowadzić w Spółce szczegółową analizę procesów produkcyjnych na wszystkich etapach produkcji i przechowywania w celu ustalenia przyczyn powstałych nieprawidłowości oraz przedstawić stosowną dokumentację w terminie do dnia 20 grudnia 2022 r.;

3. zobowiązującej do okazania dokumentu potwierdzającego sposób zagospodarowania środków spożywczych wymienionych w pkt 1, w terminie do dnia 20 grudnia 2022 r.

Jak wyjaśnił organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, 17 listopada 2022 r. przedstawiciele PPIS w pobrali w Spółce do badań w ramach urzędowej kontroli żywności m.in. próbki produktu pn. [...]" data minimalnej trwałości 4 grudnia 2022 r. Próbki zostały pobrane zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 401/2006 z dnia 23 lutego 2006 r. ustanawiającym metody pobierania próbek do celów urzędowej kontroli poziomów mikotosyn w środkach spożywczych. Powyższe czynności kontrolne zostały udokumentowane protokołem kontroli sanitarnej z 17 listopada 2022 r. oraz protokołem pobrania próbek żywności z 17 listopada 2022 r. Kontrolowana Spółka nie wniosła żadnych uwag i zastrzeżeń do stwierdzonego stanu faktycznego oraz co do sposobu pobrania próbek w przysługującym jej terminie.

Natomiast w wyniku badań przeprowadzonych przez Oddział Laboratoryjny Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w G. stwierdzono w produkcie pn. [...]" data minimalnej trwałości 4 grudnia 2022 r. zawartość ochratoksyny A na poziomie 4,1+0,9 µg/kg (sprawozdanie z badań nr [...]/22 z [...] listopada 2022 r.).

Jak wyjaśnił [...]PWIS, powyższa wartość stanowi przekroczenie najwyższego dopuszczalnego poziomu dla ochratoksyny A wynoszącego 3,0 µg/kg, a określonego w załączniku do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1881/2006 dla produktów z grupy 2.2.2 "wszystkie produkty pochodzące z nieprzetworzonych zbóż, w tym produkty z przetworzonych zbóż oraz zboża przeznaczone do bezpośredniego spożycia przez ludzi (...)".

W odwołaniu od decyzji PPIS Spółka zarzuciła skarżonemu rozstrzygnięciu organu I instancji:

- naruszenie art. 14 ust. 1 i ust. 2a rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności poprzez błędne uznanie, że próbki pobrane do badań i analizy stanowią, niebezpieczne środki, które nie mogą być wprowadzane na rynek i są szkodliwe dla zdrowia,

- naruszenie art. 3 ust. 3 pkt 44 ustawy 2 dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez błędne uznanie, że próbki pobrane do badań i analizy stanowią środki spożywcze szkodliwe dla zdrowia człowieka,

- naruszenie rozporządzenia Komisji (WE) nr 401/2006 z dnia 23 lutego 2006 r. ustanawiającego metody pobierania próbek i analizy do celów urzędowej kontroli poziomów mykotoksyn w środkach spożywczych poprzez błędy w przeprowadzonych badaniach środków spożywczych.

Odnosząc się do powyższych zarzutów organ odwoławczy wyjaśnił, iż produkowana i wprowadzana do obrotu handlowego żywność musi spełniać wymagania prawa żywnościowego. Żywność zawierająca mikotoksyny jest niewłaściwej jakości zdrowotnej i jest szkodliwa dla zdrowia człowieka. Zawartość mikotoksyn jest ważnym wskaźnikiem jakości ziarna zbóż, produktów spożywczych i pasz.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 3 pkt 57 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1448, dalej: u.b.ż.ż.), zanieczyszczenia to substancje zanieczyszczające, zanieczyszczenia biologiczne oraz ciała obce, szkodniki lub ich części.

Wobec powyższego środek spożywczy zawierający mikotoksyny kwalifikuje się do środków spożywczych szkodliwych dla zdrowia człowieka, albowiem zawiera zanieczyszczenia, a jego spożycie może powodować negatywne skutki zdrowotne (art. 3 ust. 3 pkt 44 u.b.ż.ż.).

Wskazano też, że zgodnie z art. 19 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, żywność znajdująca się w obrocie musi być bezpieczna dla zdrowia i życia człowieka, a odpowiedzialność za bezpieczeństwo żywności ponosi przedsiębiorca. Nadto art. 14 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 stanowi, że na rynek nie może być wprowadzana żywność niebezpieczna dla zdrowia. Żywność jest niebezpieczna, jeśli jest szkodliwa dla zdrowia i nie nadaje się do spożycia przez ludzi. Bezpieczeństwo żywności ocenia się na podstawie szeregu kryteriów, m.in. kryterium przeznaczenia żywności (np. czy jest ona przeznaczona dla konsumenta, czy do użycia jako gotowy składnik, czy też do dalszego przetwarzania). Zgodnie z art. 14 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 podczas podejmowania decyzji, że środek spożywczy jest szkodliwy dla zdrowia, należy mieć na względzie, nie tylko prawdopodobne natychmiastowe i/lub krótkotrwałe i/lub długofalowe skutki tej żywności dla zdrowia spożywającej jej osoby, ale także dla następnych pokoleń, ewentualne skutki skumulowania toksyczności, szczególną wrażliwość zdrowotną określonej kategorii konsumentów, jeżeli środek spożywczy jest przeznaczony dla tej kategorii konsumentów. Ponadto, w myśl art. 14 ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 jeżeli niebezpieczny środek spożywczy stanowi część partii, transzy lub dostawy żywności należącej do tej samej klasy lub kategorii, należy założyć, że całość żywności w tej partii, transzy lub dostawie jest również niebezpieczna, chyba że po dokonaniu szczegółowej oceny brak jest dowodów, iż reszta partii, transzy lub dostawy jest niebezpieczna.

Jak ustalił organ, zgodnie z wymaganiami wskazanymi w Załączniku Sekcji 2: Mikotoksyny pkt 2.2.2. rozporządzenia (WE) 1881/2006 najwyższy dopuszczalny poziom zawartości ochratoksyny A wynosi 3 ,0 µg/kg dla wszystkich produktów pochodzących z nieprzetworzonych zbóż, w tym produktów z przetworzonych zbóż oraz zbóż przeznaczonych do bezpośredniego spożycia przez ludzi (...)". Zgodność z najwyższymi dopuszczalnymi poziomami, stwierdza się na podstawie poziomów określonych w próbkach laboratoryjnych.

W myśl art. 1 rozporządzenia (WE) 1881/2006 środki spożywcze wymienione w załączniku nie mogą być wprowadzane do obrotu w przypadku, gdy zawierają zanieczyszczenie wymienione w załączniku na poziomie przekraczającym najwyższy dopuszczalny poziom określony w załączniku.

Zgodnie z art. 19 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 podmiot działający na rynku spożywczym w przypadku stwierdzenia, że środek spożywczy przez niego przywożony, wyprodukowany, przetworzony, wytworzony lub rozprowadzany nie jest zgodny z wymogami w zakresie bezpieczeństwa żywności natychmiast rozpocznie postępowanie w celu wycofania danej żywności z rynku i powiadomi o tym fakcie właściwe władze.

[...]PWIS wyjaśnił przy tym, iż aby właściwie zinterpretować pojęcie "wycofania" należy odnieść się do definicji określonej w dyrektywie 2001/95/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów, która stanowi, że "wycofanie oznacza środek mający na celu zapobieżenie dystrybucji, prezentacji czy oferowaniu konsumentowi niebezpiecznego produktu". Wycofanie produktu z rynku może mieć miejsce na każdym etapie łańcucha żywnościowego, nie tylko na etapie dostarczania produktu do konsumenta końcowego.

Odnosząc się natomiast do argumentacji Skarżącej, iż od 18 sierpnia 2022 r. do 16 września 2022 r. produkt, z którego zostały pobrane próbki do badania w kierunku zawartości ochratoksyny A pozostawał poza kontrolą skarżącego przedsiębiorstwa, wskazano że powyższe nie ma wpływu na przedmiot rozpatrywanej sprawy. Natomiast w zakresie zarzutu nieprawidłowego pobrania próbek do bań laboratoryjnych wyjaśniono, iż próbki produktu [...]" data minimalnej trwałości 4 grudnia 2022 r. zostały pobrane w obecności przedstawiciela zakładu przemysłu zbożowo – młynarskiego zgodnie z metodami pobierania próbek do celów urzędowej kontroli poziomów mikotoksyn w środkach spożywczych określonymi w załączniku 1 do rozporządzenia Komisji (WE) nr 401/2006. Określone w przedmiotowym rozporządzeniu postępowanie nakazuje przyjąć, że otrzymane w ten sposób próbki zbiorcze uważane są za reprezentatywne dla całej partii. Z kolei pojęcie "partia" zostało w tym samym rozporządzeniu (Załącznik nr 1 pkt A.2.1) zdefiniowane jako identyfikowalna ilość środka spożywczego, dostarczona w tym samym czasie i uznana przez urzędnika za posiadająca wspólne cechy charakterystyczne takie jak pochodzenie, odmiana, rodzaj opakowania, pakujący, dostawca i oznakowania. Zgodnie z powyższym, w ocnie organu odwoławczego należało uznać, że stwierdzone przekroczenie najwyższego dopuszczalnego poziomu ochratoksyny A w próbkach przedmiotowych produktów odnosi się do całego materiału (partii), z którego zostały pobrane.

Organ odwoławczy nadmienił także, iż postępowanie i sposób pobrania żywności opisano w protokole pobrania próbek żywności oraz w protokole kontroli sanitarnej. Odwołujący nie wnieśli żadnych uwag lub zastrzeżeń do sposobu pobrania próbek oraz sporządzonego w trakcie poboru próbek protokołu w ciągu 7 dni od daty podpisania protokołu (zgodnie z zakreślonym w protokole terminem). Również Laboratorium Badania Żywności i Żywienia Wojewódzkiej Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej w G. nie wniosło zastrzeżeń do stanu i opakowania dostarczonej próbki. Badania kwestionowanych próbek żywności wskazanych w zaskarżonej decyzji zostały wykonane przez ww. laboratorium, które posiada stosowną akredytację Polskiego Centrum Akredytacji w zakresie badania w środkach spożywczych zawartość mikotoksyn, alkaloidów oraz toksyn roślinnych metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej z detekcją tandemową spektrometrią mas (HPLC - MS/MS).

W zakresie podnoszonej przez odwołującą Spółkę kwestii niepewności pomiaru organ wyjaśnił natomiast, iż laboratorium nie pobierało próbek żywności do badań w kierunku mikotoksyn, tylko był to urzędowy pobór dokonany przez osoby upoważnione z jednostki przeprowadzającej inspekcję. Dlatego też w sprawozdaniu z badań znajduje się zapis: "oszacowana niepewność nie obejmuje etapu pobierania próbek". W przedmiotowym sprawozdaniu natomiast wskazano zgodnie ze stosowną Polską Normą niepewność pomiaru, jak również informację nt. metody pobierania próbek. Zgodnie z postanowieniami ww. normy przy ocenie niepewności pomiaru nie występuje potrzeba uwzględnienia składowych związanych z pobieraniem próbek gdy laboratorium nie jest odpowiedzialne za ich pobieranie. Wobec powyższego nie można zgodzić się ze stroną, że nie uwzględniono przy badaniu laboratoryjnym niepewności pomiaru w powiązaniu z procesem pobierania próbek poddawanych badaniu co skutkowało błędami w przeprowadzonych badaniach środków spożywczych.

W ocenie organu postanowienia mającej zastosowanie w sprawie Polskiej Normy dotyczą pobierania próbek, które są następnie poddawane badaniom/pomiarom lub wzorcowaniu i nie mają zastosowania do pobierania próbek przeprowadzonego w innym celu, np. do celów inspekcji. W przypadku pobierania próbek w celach urzędowej kontroli żywności gwarantem właściwego ich pobrania jest stosowanie wymagań rozporządzenia (WE) nr 401/2006 - co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.

Pismem z 6 lutego 2023 r. pełnomocnik Spółki wniósł skargę na powyższą decyzję, zarzucając:

1. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 3 dalej k.p.a. w zw. z art. 158 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, bowiem skarżona decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, tj. decyzją Inspektor Sanitarny z dnia [...] grudnia 2022 roku, znak [...];

2. Naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. – poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności poprzez brak ustalenia okoliczności przemawiających za tym, że badania próbek [...]" data minimalnej trwałości 4 grudnia 2022 r. wyprodukowanej przez Spółkę zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodny z wymogami rozporządzenia Komisji (WE) nr 401/2006 z dnia 23 lutego 2006 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło Organ II instancji do błędnego (niepełnego) ustalenia stanu faktycznego, a w konsekwencji wydania zaskarżonej decyzji;

3. Naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1881/2006 z dnia 19 grudnia 2006 r, ustalającego najwyższe dopuszczalne poziomy niektórych zanieczyszczeń w środkach spożywczych poprzez jego zastosowanie w sprawie i przyjęcie, że próbki produktu pn. [...]" data minimalnej trwałości 4 grudnia 2022 r. pobrane u Skarżącej w dniu 17 listopada 2022 r. powinny spełniać określone w tym rozporządzeniu wymogi dotyczące najwyższych dopuszczalnych poziomów poziomu ochratoksyny A w sytuacji, w której produkt, z którego pobrano próbki na mocy decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] września 2022 r. nr [...] został wycofany z obrotu jako niebezpieczny środek spożywczy.

Wskazując na powyższe Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności skarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Nadto Spółka wniosła o przeprowadzenie dowodów z załączonych do skargi dokumentów, w tym w szczególności z decyzji [...]PWIS z [...] grudnia 2022 r., na mocy której uchylono decyzję PPIS z [...] września 2022 r. zakazującą wprowadzania do obrotu wskazanych produktów oraz nakazującej wycofanie ich z obrotu, a także przeprowadzenie szczegółowej analizy procesów produkcyjnych i oraz przedstawienie stosownej dokumentacji. Wniosła także o przeprowadzenie dowodu z dołączonych badań laboratoryjnych, opatrzonych datą 14 września 2022 r.

[...]PWIS w odpowiedzi na powyższą skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu 13 lipca 2023 r. pełnomocnik Spółki podtrzymał skargę w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach.

Przedmiotem skargi jest rozstrzygnięcie organu odwoławczego utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji zakazującą wprowadzania przez Spółkę do obrotu 2345,9 kg produktu pod nazwą [...]" data minimalnej trwałości 4 grudnia 2022 r. oraz nakazującej przeprowadzenie szczegółowej analizy procesów produkcyjnych w celu ustalenia przyczyn powstałych nieprawidłowości i przedstawienie stosownej dokumentacji w terminie do 20 grudnia 2022 r., a także zobowiązującej do okazania dokumentu potwierdzającego sposób zagospodarowania środków spożywczych, których dotyczy zakaz.

Marterialnoprawną podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowił art. 27 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 338), upoważniający powyższy organ do wydania w drodze decyzji nakazującej usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych. Jeżeli zaś naruszenie powyższych wymagań, spowodowało bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, państwowy inspektor sanitarny nakazuje unieruchomienie zakładu pracy lub jego części (stanowiska pracy, maszyny lub innego urządzenia), zamknięcie obiektu użyteczności publicznej, wyłączenie z eksploatacji środka transportu, wycofanie z obrotu środka spożywczego, materiału i wyrobu przeznaczonego do kontaktu z żywnością, produktu kosmetycznego lub innego wyrobu mogącego mieć wpływ na zdrowie ludzi albo podjęcie lub zaprzestanie innych działań; decyzje w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Nadto w myśl art. 27c ust. 3 powyższej ustawy, w przypadku stwierdzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny zakazuje, w drodze decyzji, wytwarzania produktu lub wprowadzania produktu do obrotu, a także nakazuje wycofanie produktu z obrotu oraz jego zniszczenie na koszt strony postępowania.

Stosownie, zaś do art. 6 ust. 1 u.b.ż.ż. środki spożywcze niespełniające wymagań określonych w przepisach niniejszego działu wdrażających dyrektywy Unii Europejskiej i wymagań rozporządzeń Unii Europejskiej dotyczących bezpieczeństwa żywności nie mogą być wprowadzane do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym w myśl art. 3 ust. 3 pkt 44 u.b.ż.ż. za środek spożywczy szkodliwy dla zdrowia lub życia człowieka - środek spożywczy, którego spożycie w warunkach normalnych i zgodnie z przeznaczeniem może spowodować negatywne skutki dla zdrowia lub życia człowieka, w szczególności, jeżeli:

a) nie spełnia wymagań zdrowotnych określonych w dziale II,

b) zawiera:

– substancje zanieczyszczające lub zanieczyszczenia mikrobiologiczne w ilościach przekraczających dopuszczalne poziomy określone w rozporządzeniach Unii Europejskiej 2 oraz inne zanieczyszczenia,

– pozostałości skażeń promieniotwórczych w ilościach przekraczających poziomy określone w rozporządzeniach Unii Europejskiej,

– weterynaryjne produkty lecznicze w ilościach przekraczających dopuszczalne poziomy lub zabronione określone w rozporządzeniach Unii Europejskiej,

– inne substancje szkodliwe dla zdrowia lub życia człowieka określone w przepisach Unii Europejskiej,

Pod pojęciem zanieczyszczenia, w myśl art. 3 ust. 3 pkt 57 u.b.ż.ż., należy rozumieć substancje zanieczyszczające, zanieczyszczenia biologiczne oraz ciała obce, szkodniki lub ich części.

Wobec najdalej idących zarzutów skargi, tj. w zakresie nieważności skarżonej decyzji z uwagi na to, iż ma ona dotyczyć sprawy poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (tj. decyzją [...]PWIS z dnia [...] grudnia 2022 r. dołączoną do skargi) należy dostrzec, że na mocy powołanej decyzji uchylono wcześniejszą decyzję PPIS nakazującą między innymi wycofanie z obrotu [...]" data minimalnej trwałości 4 grudnia 2022 r.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. nieważność postępowania, z uwagi na tożsamość spraw, zachodzi, gdy kolejno po sobie zostaną wydane decyzje załatwiające sprawę co do istoty. Tożsamość sprawy zachodzi zatem, jeżeli w sprawie występuje ten sam podmiot (podmioty), dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy.

Nie sposób też nie dostrzegać, iż czym innym jest wycofanie produktu z obrotu, a czym innym zakaz jego wprowadzania do obrotu. Ustawodawca w art. 27c ust 6 u.b.ż.ż. wyraźnie rozróżnia pojęcia "wprowadzania produktu do obrotu", a także "wycofania produktu z obrotu". Przy czym "wycofanie" oznacza środek mający na celu zapobieżenie dystrybucji, prezentacji czy oferowaniu konsumentowi niebezpiecznego produktu (tak Dyrektywa 2001/95/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów). Natomiast "wprowadzenie" na rynek oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania (tak Rozporządzenie (WE) NR 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności - Dz.U. L 31 z 1.2.2002, str. 1).

Jakkolwiek niewątpliwie obie wskazywane w skardze decyzje wydał ten sam organ w odniesieniu do tego samego produktu i tej samej strony, to jednak zapadły one w innym stanie faktycznym. Przed wydaniem skarżonej decyzji zostały przeprowadzone kolejne badania laboratoryjne. Ponoszona zaś w skardze okoliczność, iż zarówno skarżona decyzja, jak i uprzednio uchylona, dotyczą tej samej partii [...]" nie daje podstaw do twierdzeń o tożsamości spraw. Należy też dostrzec, iż Spółka nie wniosła skargi na dołączoną do skargi decyzję uchylającą wcześniejsze rozstrzygniecie PPIS umarzające postępowanie w przedmiocie wycofania z obrotu między innymi [...] W konsekwencji organ odwoławczy, rozpatrując odwołanie w dniu 5 stycznia 2023 r., zobowiązany był uwzględnić między innymi taką okoliczność, iż w powyższej dacie nie istniała w obrocie prawnym decyzja zobowiązująca Spółkę do wycofania z obrotu powyższego produktu.

W ocenie Sądu skoro wskazywana przez Skarżącą decyzja [...]PPIS z [...] grudnia 2022 r. dotyczyła wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w przedmiocie wycofania produktu z obrotu i umorzenia postępowania prowadzonego w tym przedmiocie, nie sposób uznać aby decyzja tego samego organu z [...] stycznia 2023 r. - dotycząca w szczególności zakazu wprowadzania do obrotu produktu, w którym w następstwie ponownie poprowadzonych badań laboratoryjnych stwierdzono przekroczenie najwyższego dopuszczalnego poziomu ochratoksyny A - uniemożliwiała wydanie decyzji o zakazie wprowadzania do obrotu produktu spożywczego w którym stwierdzono powyższe przekroczenie norm. Wręcz przeciwnie, skoro wskutek ostatecznego i prawomocnego uchylenia wcześniejszego rozstrzygnięcia organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie było w obrocie prawnym decyzji nakazującej wycofanie produktu z obrotu, organ Inspekcji stwierdziwszy zagrożenie życia lub zdrowia ludzi był zobowiązany do orzeczenia o zakazie wprowadzania wadliwego produktu do obrotu.

Jeśli chodzi natomiast o zarzuty skargi dotyczące braku wyjaśnienia okoliczności czy próbki zbiorcze [...]" były reprezentatywne dla całej partii badanego produktu należy dostrzec, iż sposób pobierania próbek będącego przedmiotem postępowania produktu został szczegółowo opisany zarówno w protokole kontroli, jak również w protokole pobrania próbek żywności z 17 listopada 2022 r. Powyższe dokumenty strona podpisała i nie wniosła uwag czy zastrzeżeń, stąd oczekiwanie poczynania dodatkowych ustaleń w tym zakresie nie sposób uznać za celowe i uzasadnione. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, iż pobranie próbek zgodnie z mającym zastosowanie w takim przypadku rozporządzeniem uzasadnia przyjęcie domniemania, iż pozyskanie w ten sposób próbki zbiorcze są reprezentatywne dla danej partii. Takiemu bowiem celowi służyło określnie zasad w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 401/2006 z dnia 23 lutego 2006 r. ustanawiającego metody pobierania próbek do celów urzędowej kontroli poziomów mikotoksyn w środkach spożywczych.

Brak jest też podstaw domagania się poczynienia przez organ dalszych ustaleń z uwagi na treść sprawozdania z badań sporządzonego przez uprawnione laboratorium. W sprawozdaniu tym, jednoznacznym w swojej treści, w szczególności nie zakwestionowano stanu próbek przedłożonych do oceny natomiast w sposób nie budzący wątpliwości stwierdzono poziom zanieczyszczenia badanego produktu oraz niepewność pomiarową dla zastosowanej metody badawczej. Nie sposób dopatrzyć się też podstaw do zakwestionowania wyniku badania próbek pobranych w dniu 17 listopada 2022 r. w oparciu o dołączone do skargi sprawozdania z badań z 16 września 2022 r., a więc sprzed przeszło dwóch miesięcy, skoro jest wiedzą powszechną, iż stan produktów żywnościowych ulega zmianie wraz z upływem czasu. Zresztą opisana przez Skarżącą okoliczność, iż na będące podstawą wydania skarżonej decyzji wyniki mogły mieć warunki przechowywania [...], w okresie, gdy pozostawała ona u klienta Skarżącej, który otrzymał od Spółki informację o zmianie statusu mąki z żywności na środek spożywczy szkodliwy dla zdrowia człowieka, co mogło mieć wpływ na sposób i warunki w jakich ten produkt był przechowywany przez klienta, np. poza magazynem na zewnątrz obiektu, nie tylko nie daje podstaw do kwestionowania wyników badań mających miejsce po takich zdarzeniach, ale wręcz przekonuje o zasadności przeprowadzenia kolejnej kontroli stanu takiego środka spożywczego i dalszych działań będących wynikiem stwierdzonego jego aktualnego stanu.

Na marginesie warto też zaważyć, iż próbki do badań będących podstawą rozstrzygania w badanej sprawie zostały pobrane 17 listopada 2022 r., a zatem zaledwie kilkanaście dni przed upływem daty minimalnej trwałości mąki, określonej na 4 grudnia 2022 r. Decyzja organu I instancji zapadła 30 listopada 2022 r. - a więc kilka dni przed upływem powyższej daty. Natomiast decyzja organu odwoławczego w dniu 5 stycznia 2023 r. ,czyli miesiąc po upływie daty minimalnej trwałości. Także powyższe, w zestawieniu w opisanymi przez Skarżącą okolicznościami dotyczącymi przechowania produktu przez jej Klienta wskazuje, iż mogło dojść do szybkiego pogorszenia jego stanu jeszcze przed upływem daty minimalnej trwałości.

W kontekście zarzutów dotyczących niepewności pomiarowej w ocenie Sądu nie może ulegać wątpliwości, iż skoro w akredytowanym laboratorium stwierdzono w występowanie badanym produkcie 4,1 ± 0,9 µg/kg orchatoksyny A, przy limicie 3,0 µg/kg, organy administracji były uprawnione do stwierdzenia, iż badany środek spożywczy powinien być zakwalifikowany jako niespełniający wymagań prawa żywnościowego, a w konsekwencji nie mogący być wprowadzanym do obrotu w takim charakterze.

Również podnoszona przez Skarżącą w skardze okoliczność, iż zgodnie z obowiązującymi u niej zasadami wyrób objęty wycofaniem z rynku nie może ponownie zmienić swojego statusu na żywność (środek spożywczy), a Spółka nie przewiduje ponownego wprowadzania takich wyrobów na rynek, nie pozbawia organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej uprawnienia do podjęcia działań przewidzianych w ustawie. Z przywołanych na wstępie przepisów wynika jednoznacznie, iż środki spożywcze niespełniające wymagań nie mogą być wprowadzane do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskie, a organy Inspekcji po zaistnieniu uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi są zobligowane do orzeczenia zakazu jego wprowadzania do obrotu, co też w rozpatrywanej sprawie prawidłowo uczyniły.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł jak w sentencji.