Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 486/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 57a, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit.a, art.200 i art.205 § 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 55 § 2,  art. 253
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art. 46 § 1 i 3
journal: Dz.U. 2024 poz 17
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t. j.)
article: art. 415
journal: Dz.U. 2024 poz 1061
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j.)
article: art. 60 pkt 6, art. 66a ust 1, art. 207 ust. 9
journal: Dz.U. 2024 poz 1530
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 1, art. 3 ust 1
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 36
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 210 poz 25 art.2 pkt 7
law: ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu  Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Tomasz Smoleń, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. O. na postanowienie Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 23 lipca 2024 r. nr GR-III.3162.1.30.2019 w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Zarządu Województwa Podkarpackiego na rzecz skarżącego M. O. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest postanowienie Zarządu Województwa z dnia 23 lipca 2024 r. nr: GR-llł.3162.1.30.2019, którym dokonano zaliczenia wpłaty M.O. (dalej: strona/skarżący) w kwocie {...}zł dokonanej w dniu 3 lipca 2023 roku, na poczet należności głównej z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w kwocie {...}zł, w tym {...}{zł z EFRR i {...}{zł z budżetu państwa oraz na poczet odsetek za zwłokę w kwocie: {...{ zł (słownie:{...}{), w tym {...}zł odsetki od EFRR i {...}zł odsetki od środków z budżetu państwa.

Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia akt sprawy, strona zawarła w dniu {...} października 2009 r. z Województwem {...}umowę o dofinansowanie projektu pod nazwą ""W" w kwocie {...}zł.

Wyrokiem skazującym Sądu Okręgowego w z dnia {...} listopada 2022 r. sygn. akt:{...}, strona została uznana za winną popełnienie przestępstwa z art. 286 §1 kk w zw. z art. 294 §1 kk i art. 297 § 1 kk w zw. z art. 11 §2 kk w zw. z art. 12 kk w związku czym została m.in. zobowiązana do naprawienia szkody poprzez zapłatę kwoty {...}zł na rzecz Urzędu {...}Województwa {...}w{...}. W postepowaniu karnym zostało udowodnione, że beneficjent przedłożył nierzetelne pisemne oświadczenia oraz nierzetelne dokumenty w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w postaci dotacji na realizację ww. projektu. W tej części wyrok Sądu Okręgowego w {...}stał się prawomocny wskutek utrzymania go w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w {...}z dnia {...} czerwca 2023 r. sygn. akt {...}

Wykonując obowiązek z prawomocnego wyroku, strona, w dniu 3 lipca 2023r. uiściła na rachunek Urzędu {...}WP w {...}kwotę {...}zł.

Zarząd Województwa, postanowieniem z dnia 18 lipca 2023 r. zaliczył w/w wpłatę na poczet należności głównej z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w kwocie {...}zł , w tym {...}zł z EFRR i {...}zł z budżetu państwa oraz na poczet odsetek za zwłokę w kwocie: {...}zł, w tym {...}zł odsetki od EFRR i {...}zł odsetki od środków z budżetu państwa. Przedmiotowe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Zarządu Województwa z dnia 29 sierpnia 2023 r. nrGR-I.1511.2.2023.AJ.

WSA w Rzeszowie wyrokiem z dnia 23 stycznia 2024 r. sygn. akt: I SA/Rz 572/23 uchylił w/w postanowienia ZWP i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd stwierdził, że w kontrolowanej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, bowiem organ nie wyjaśnił kwestii ewentualnego przedawnienia odsetek od należności głównej, które zostały proporcjonalnie rozliczone według reguł wynikających z ordynacji podatkowej, nie uległy przedawnieniu a w szczególności nie ustalił daty powstania nieprawidłowości.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ wydał opisane na wstępie postanowienie z dnia 23 lipca 2024 r. w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet należności głównej z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz odsetek od ww. należności.

Organ powołując się na treść art. 55 § 2 w zw. z art. 62 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., dalej: O.p.), które mają zastosowanie w sprawie z mocy art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1270 ze zm., dalej: u.f.p.) stwierdził, że nie ma możliwości uznania, że przedmiotem wpłaty dokonanej przez stronę jest wyłącznie należność główna, a przepisy w takiej sytuacji jak rozpatrywana nie dają zobowiązanemu żadnych uprawnień w przedmiocie wskazywania sposobu zaliczania wpłaty. Dlatego też organ administracyjny stosownie do w/w przepisów musi stosować metodę proporcjonalnego rozliczenia dokonanej wpłaty na poczet należności głównej oraz odsetek. Jak podkreślił organ, obowiązek zwrotu środków przez zobowiązanego, stanowiących kwotę kapitału tj. należności głównej z należnymi odsetkami wynika z art. 207 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 w zw. z art. 184 u.f.p. oraz z zapisów § 8 zawartej umowy z dnia {...} października 2009 r o dofinansowanie projektu nr {...}

Podkreślił organ, że konsekwencją wykorzystania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem procedur lub nienależnie pobranych, jest obowiązek ich zwrotu (wraz z odsetkami), a obowiązek ten powstaje z mocy prawa w momencie zaistnienia nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Decyzja w sprawie obowiązku zwrotu środków z tytułu przyznanego dofinansowania, wydana w oparciu o art. 207 u.f.p. jest jedynie decyzją deklaratoryjną, z którą nie wiąże się powstanie żadnego obowiązku. Obowiązek zwrotu środków powstaje bowiem ex lege w momencie, w którym dochodzi do naruszenia prawa będącego podstawą przyznania dofinansowania. W związku z powyższym według organu, tak jak ma to miejsce w niniejszym przypadku, brak wydania decyzji nie stoi na przeszkodzie do proporcjonalnego zaliczenia wpłaty, zgodnie z zasadami ordynacji podatkowej, co jest wręcz obowiązkiem organu.

Przedłożenie przez beneficjenta nierzetelnych dokumentów i oświadczeń, co wynika wprost z treści wyroku skazującego, oznacza w ocenie organu, że zgodnie z art. 207 ust.1 u.f.p. środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich zostały nienależnie pobrane i wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 tej ustawy, a to stanowi jednocześnie nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt. 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/19993 (Dz. Urz. UE L z 2006 r., nr 210, s. 25 ze zm., dalej: Rozporządzenie Rady (WE) 1083/2006), co z mocy prawa skutkuje koniecznością ich zwrotu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków do dnia zwrotu.

Zrealizowanie obowiązku j naprawienia szkody zasądzonej wyrokiem karnym nie oznacza według organu, że beneficjent nie jest zobowiązany do zwrotu odsetek na rzecz organu administracyjnego, bo obowiązek wynika z przepisów powszechnie obowiązujących oraz zapisów umowy o dofinansowanie. Zwrócone środki mają charakter dualistyczny są jednocześnie zaliczane na poczet obowiązku naprawienia szkody wynikającego z wyroku karnego oraz są traktowane jako zwrot środków publicznych przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, a więc są należnością publicznoprawną określoną w art. 60 pkt 6 u.f.p.. Podkreślił też, że orzeczenie obowiązku naprawienia szkody nie wyklucza możliwości dochodzenia przez pokrzywdzonego przysługujących mu z mocy prawa środków publicznoprawnych w części nieobjętej wyrokiem, co wynika pośrednio z treści art. 415 § 2 k.p.k oraz art. 46 § 3 k.k..

Odnosząc się do sposobu rozumienia pojęcia "nieprawidłowość" organ odwołał się do art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 oraz art. 1 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L z 1995 r., nr 312, s. 1 ze zm., dalej: Rozporządzenie 2988/95). Zauważył, że prawodawca unijny w art. 3 Rozporządzenia 2988/95 posługuje się określeniami takimi jak nieprawidłowość ciągła oraz powtarzająca się. Ponieważ powyższe pojęcia nie zostały w przepisach wspólnotowych zdefiniowane, cechy nieprawidłowości ciągłych i powtarzających się - dla odróżnienia od nieprawidłowości indywidualnych (jednorazowych) - zdefiniował w swoim orzecznictwie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. I tak w opinii Trybunału - nieprawidłowość jest ciągła, jeśli zaniedbanie stanowiące naruszenie przepisów wspólnotowych trwa. W ślad za orzecznictwem TSUE, również w doktrynie prawniczej definiuje się nieprawidłowość ciągłą jako trwający w czasie stan naruszenia prawa, w tym spowodowany na przykład posłużeniem się przez beneficjenta sfałszowanym dokumentem w celu uzyskania dofinansowania. W ocenie organu powyższa definicja odpowiada w pełni analizowanemu przypadkowi, bowiem beneficjent przedkładając w dniu 7 listopada 2018 roku do Instytucji Zarządzającej RPO WP na lata 2007-2013 wniosek o dofinansowanie projektu, zataił fakt, że przed złożeniem w/w wniosku o dofinansowanie rozpoczął prace związane z projektem i utrzymywał ów fakt w tajemnicy w toku wyboru projektu do dofinansowania, a następnie przez cały okres realizacji i okres trwałości projektu.

Według organu termin zaciągnięcia pierwszego, prawnego, wiążącego zobowiązania, tj. termin rozpoczęcia realizacji inwestycji miał kluczowe znaczenie dla przyznania dofinansowania ze środków RPO WP na lata 2007- 2013 w formule regionalnej pomocy inwestycyjnej. Warunkiem uzyskania dofinansowania było spełnienie tzw. "efektu zachęty", co wynikało wprost z art. 8 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 roku uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i art. 88 Traktatu (Dz. Urz. UE L z 2008 r., nr 214, s, 3 ze zm., dalej: rozporządzenie 800/2008), a który sprowadzał się do zakazu wsparcia dla projektów, które zostały rozpoczęte przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. Opisywany powyżej warunek uzyskania dofinansowania był beneficjentowi dobrze znany, gdyż wynikał nie tylko z przepisów rozporządzenia 800/2008, ale również z dokumentacji konkursowej. Dodatkowo zauważył organ, ze pismem z dnia 4 marca 2009 roku, tj. jeszcze przed zawarciem umowy o dofinansowanie, beneficjent na zadane przez siebie pytanie otrzymał od IZ jednoznaczną odpowiedź na temat dopuszczalnego momentu rozpoczęcia prac związanych z nową inwestycją.

Dalej podkreślił organ, ze beneficjent przedłożył również do Instytucji Zarządzającej na tę okoliczność nierzetelne dokumenty w postaci umowy z dnia 20 listopada 2008 roku na zakup {...}oraz faktury VAT nr {...} z dnia 24 lutego 2009 roku. W rzeczywistości do zakupu w/w maszyny doszło przed złożeniem wniosku o dofinansowanie na podstawie wcześniej zawartego uzgodnienia z dnia 30 lipca 2008 roku, na podstawie którego Beneficjent dokonał przelewu zaliczki w wysokości 10 % wartości urządzenia w dniu 7 sierpnia 2008 roku. O opisywanych powyżej okolicznościach beneficjent nie informował Instytucji Zarządzającej i to zarówno przez czas realizacji projektu, jak również w fazie trwałości.

Na podstawie powyższego organ uznał, że analizowana nieprawidłowość polegająca na złożeniu przez beneficjenta nieprawdziwego oświadczenia co do daty rozpoczęcia inwestycji i uzyskaniu w jego następstwie dofinansowania realizacji projektu, oraz na niepoinformowaniu Instytucji Zarządzającej o w/w okolicznościach przez okres realizacji i trwałości projektu stanowiła nieprawidłowość ciągłą. W przypadku zaś takich nieprawidłowości, okres przedawnienia zaczyna biec od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. Powyższe oznacza, że moment ustania nieprawidłowości ciągłych należy traktować analogicznie jak datę powstania nieprawidłowości w przypadku nieprawidłowości jednorazowych. Wskazał nadto organ na orzecznictwo sądów administracyjnych wedle którego nieprawidłowość o charakterze ciągłym nie może ustać przed dniem, w którym organ władzy publicznej powziął miarodajną wiedzę o istnieniu nieprawidłowości, ujawnił ją i miał możliwość na tę nieprawidłowość zareagować ( wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 21 czerwca 2022 r. - sygn. akt: I SA/Rz 13/22, wyrok NSA z dnia 5 lutego 2020 roku - sygn. akt I GSK 925/19).

Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy organ wskazał, że beneficjent złożył wniosek o dofinansowanie, zawierający nieprawdziwe oświadczenie wiedzy co do daty rozpoczęcia realizacji projektu, w dniu 7 listopada 2008 roku. Stan niezgodnego z prawem uzyskania dofinansowania na podstawie nieprawdziwego oświadczenia oraz nierzetelnych dokumentów trwał przez cały czas realizacji projektu (data zakończenia zgodnie z umową o dofinansowanie to 30 września 2009 roku), jak również przez okres trwałości projektu (zakończenie trwałości - 30 grudnia 2012 roku). Wypłata środków na rzecz beneficjenta nastąpiła w dniu 30 grudnia 2009 roku. Jednak dopiero w dniu 13 lutego 2019 roku do Urzędu {...} Województwa {...}wpłynęło postanowienia Prokuratury Rejonowej dla Miasta {...}sygn. akt: {...}z dnia 11 lutego 2019 roku o podjęciu zawieszonego postępowania, w którego uzasadnieniu wskazano na nową okoliczność, tj. podejrzenia wprowadzenia Instytucji Zarządzającej w błąd co do naruszenia "efektu zachęty" przez Beneficjenta. Powyższe postanowienie było dla zaś Instytucji Zarządzającej pierwszą miarodajną informacją o potencjalnym wystąpieniu nieprawidłowości dyskwalifikującej projekt z dofinansowania. W konsekwencji organ przyjął, że dzień 11 lutego 2019 roku jest momentem ustania nieprawidłowości ciągłej, a jednocześnie początkiem biegu terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia 2988/95.

Zwrócił także uwagę organ, że korzystając ze stworzonej w art. 3 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 możliwości wydłużenia przewidzianego okresu przedawnienia zobowiązania do zwrotu środków, polski ustawodawca w 2017 roku znowelizował ustawę o finansach publicznych. Na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 2017 roku o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2020 oraz niektórych innych ustaw (dalej: ustawa nowelizująca) wprowadzono obowiązujący od dnia 2 września 2017 r. art. 66a. Zgodnie z ww. przepisem zobowiązanie do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 tejże ustawy, przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od dnia w którym decyzja, o której mowa w art. 207 ust. 9, stała się ostateczna, albo od dnia wypłaty salda końcowego, o którym mową w art. 89 ust. 1 rozporządzenia 1083/2006, w zależności od tego, który z tych terminów nastąpi później. W ślad za orzecznictwem sądów administracyjnych organ przyjął, że przepis art. 66a u.f.p. określający zasady przedawnienia jest przepisem prawa materialnego, a w konsekwencji ma zastosowanie jedynie do nieprawidłowości, które powstały po dniu 2 września 2017 roku, a więc także w niniejszej sprawie. Organ wyjaśnił, że w przypadku RPO WP na lata 2007-2013 wypłata salda końcowego miała miejsce w dniu 6 sierpnia 2018 roku, zatem bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu środków przez stronę należy zatem liczyć od dnia, w którym decyzja określająca kwotę do zwrotu, wydana na podstawie art. 207 ust. 9 u.f.p. stanie się ostateczna. W konsekwencji powyższe zobowiązanie do zwrotu środków nie uległo przedawnieniu.

Końcowo organ przedstawił zasady oraz przyjęty sposób rachunkowego wyliczenia rozrachowania dokonanej wpłaty na poczet należności głównej i należnych odsetek.

W skardze do tut. Sądu na opisane wyżej postanowienie, strona, za pośrednictwem fachowego pełnomocnika – adwokata, zarzuciła:

1. obrazę przepisów prawa materialnego poprzez:

a. naruszenie przepisu art. 60 pkt 6 , art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 67 ust. 1 w zw. z art. 207 ust. 1 w zw. z art. 5 ust 1 w zw. z art. 66 u.f.p. w zw. z art. 55 § 1 i 2 oraz 62 § 4 O.p. oraz art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2023 r. poz. 1259 z późn. zm., dalej: u.z.p.p.r.) poprzez ich błędne zastosowanie i wydanie przez organ zaskarżonego postanowienia w drodze uznania za zwrot środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym tyczącym się należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności w zakresie uznania i zaliczenia dokonanej wpłaty w kwocie {...}zł dokonanej w dniu 3 lipca 2023 r. przez skarżącego na rzecz Urzędu {...}Województwa {...}w {...}na poczet należności głównej z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w kwocie {...}zł w tym {...}zł EFRR i {...}zł z budżetu państwa oraz na poczet odsetek za zwłokę w kwocie {...}w tym {...}zł odsetki od EFRR i {...}zł odsetki od środków z budżetu państwa poprzez błędne uznanie przez organ, że wpłacona należność tytułem realizacji orzeczenia wydanego w postępowaniu karnym, (zasądzonego obowiązku naprawienia szkody), zaliczona została przez organ do kategorii środków publicznych stanowiących według art. 60 pkt 6 u.f.p.. należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz innych należności związanych z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków przy rozliczaniu których znajdują zastosowanie odpowiednie przepisy ustawy Ordynacji Podatkowej, dokonując w drodze błędnego zastosowania przedmiotowego przepisu materialnego nieuprawnionego zaliczenia wpłaconej przez Skarżącego kwoty na poczet należności głównej z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz na poczet odsetek za zwłokę w przypadku gdy ewentualne roszczenie organu o zwrot wskazanych należności uległo przedawnieniu już w dacie 31 grudnia 2013 r. oraz podczas gdy uregulowana przez skarżącego należność stosownie do wydanego wyroku skazującego stanowi wyłącznie obowiązek naprawienia szkody o czym świadczy jednoznacznie treść orzeczenia: na mocy art. 46 § 1 k.k. orzeczony zostaje obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę kwoty {...}zł na rzecz Urzędu {...}Województwa{...};

b. naruszenie przepisu art. 60 pkt 6 u.f.p., art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 67 ust. 1 w zw. z art. 207 ust. 1 w zw. z art. 5 ust 1 w zw. z art. 66 u.f.p. w zw. z art. 55 § 1 i 2 oraz 62 § 4 O.p. oraz art. 25 pkt 1 u.z.p.p.r. - poprzez ich błędne zastosowanie wobec uznania, że kwota wpłacona w dniu 3 lipca 2023 r. przez skarżącego stanowi należność z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowania z udziałem środków europejskich oraz odsetek od w/w należności oraz poprzez uznanie, że w sprawie znajduje zastosowanie instytucja zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych w stosunku, których to do wydaje się postanowienie, przy jednoczesnym zastosowaniu art. 55 § 2 O.p. zgodnie z którym, jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę powinno się zaliczyć proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwotę odsetek za zwłokę, podczas gdy wpłacona kwota stanowi zgodnie z art. 46 k.k. obowiązek naprawienia szkody w postępowaniu karnym wynikający z wyroku Sądu w {...}{....} Wydział Kamy o sygn. akt. {...}z dnia {...} listopada 2022 r., który nie ma charakteru zwrotu należności publicznoprawnych i nie może zostać zaliczona do kategorii środków publicznych stanowiących według art. 60 pkt 6 u.f.p., a postępowanie w obecnym zakresie winno być w całości umorzone;

c. naruszenie przepisu art. 60 pkt 6, art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 67 ust. 1 w zw. z art. 207 ust. 1 w zw. z art. 5 ust 1 w zw. z art. 66 u.p.f. .w zw. z art. 55 § 1 i 2 oraz 62 § 4 O.p. oraz art. 25 pkt 1 u.z.p.p.r. w zw. z art. 3 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 — w drodze ich błędnego zastosowania polegającego na wydaniu zaskarżonego postanowienia w sytuacji gdy żądanie zwrotu należności głównej z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich uległo w sprawie przedawnieniu w zakresie zarówno należności głównej jak i roszczeń odsetkowych, zaś fakt wydania zaskarżonego postanowienia po niemal 15 latach od dnia przyznania środków unijnych, których zwrotu domaga się obecnie organ stanowi zdaniem skarżącego jednoznaczny brak zawarcia wyjaśnień w tym zakresie w treści wydanego postanowienia, doprowadzając tym samym do bezpodstawnego wzbogacenia się przez organ kosztem skarżącego.

2. obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść wydanej decyzji poprzez:

a. naruszenie przepisu art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) poprzez zaniechanie zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności poprzez całkowite pominięcie przez organ znanych mu z urzędu, jak również przedłożonych przez skarżącego dowodów w postaci wydanych orzeczeń sądowych, dokonanej wpłaty należności, skierowanego do skarżącego wezwania do zapłaty, pominięciem prawidłowego ustalenia okoliczności istotnych dla sprawy tyczących się przedawnienia należności objętych obecnym postępowaniem, co zaś przejawiło się wydaniem zaskarżonego postanowienia - co zdaniem skarżącego końcowo doprowadziło do bezpodstawnego wzbogacenia się przez organ kosztem skarżącego,

b. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej: P.p.s.a.) poprzez całkowite zlekceważenie stanowiska wyrażonego w wydanym już w sprawie wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 23 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Rz 572/23 — co przejawiało się w szczególności w zakresie ponownego pominięcia przez organ prawidłowego ustalenia okoliczności istotnych dla sprawy tyczących się przedawnienia należności objętych obecnym postępowaniem, a także pominięciem stanowisk wskazanych w przedmiotowym wyroku w zakresie, w jakim to wskazano, iż art. 66 u.f.p. nie obowiązywał w stanie prawnym tyczącym się stanu faktycznego objętego sprawą;

c. art 124 w zw. art. 9 i 10 k.p.a. poprzez brak opisania w uzasadnieniu postanowienia podstaw faktycznych i prawnych jego wydania, w szczególności poprzez pominięcie uzasadnienia podstawy wydania postanowienia z uwagi na zawarcie w jej treści niepełnej, fragmentarycznej oceny prawnej bez wskazania sposobu rozumowania stosowanych przepisów na de stanu faktycznego ustalonego w sprawie.

Wywodząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w sprawie w całości, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi do ponownego oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych, przy uwzględnieniu faktycznej wartości przedmiotu sporu.

W uzasadnieniu Skarżący podtrzymał konsekwentnie zgłaszane wątpliwości co do sposobu prowadzenia postepowania przez organ, pogłębione jego zdaniem nie wykonaniem wytycznych wskazanych przez Sąd poprzednio orzekający w sprawie, że podstawa zwrotu była realizacja wyroku karnego i obowiązku orzeczonego w tym wyroku zapłaty konkretnej kwoty na mocy art.46 §1 k.k., a więc organ nie mógł ich uznać za zwrot należności publicznoprawnych. Takie żądanie organu uległo już daniem skarżącego przedawnieniu, co błędnie zostało zinterpretowane przez organ. Na potwierdzenie słuszności swojego stanowiska, w szczególności co do wykazania przedawnienia żądania zwrotu środków otrzymanych na dofinasowanie projektu skarżący odwołał się do prywatnej ekspertyzy prawnej oraz poglądów doktryny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267),, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wymaga podkreślenia, że w niniejszej sprawie orzekał już tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 23 stycznia 2024 r. sygn. akt: I SA/Rz 572/23, którym uchylił wcześniejsze postanowienie ZWP i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Pomimo rozstrzygnięcia kasatoryjnego, w pewnych jednak kwestiach Sąd - przez pryzmat art. 253 O.p. - wypowiedział się wiążąco. I tak przesądził Sąd orzekając w sprawie po raz pierwszy, że wpłata dokonana przez skarżącego – choć zasądzona tytułem odszkodowania – stanowi jednocześnie zwrot dofinansowania ze środków publicznych i co do zasady może podlegać zaliczeniu na poczet kwoty należności głównej i odsetek za zwłokę – zgodnie z przedstawionymi wyżej zasadami. W kontekście Sąd opowiedział się za dualistycznym charakterem podlegających zwrotowi środków dofinasowania w niniejszej sprawie.

Przyjął także Sąd w w/w wyroku, że okoliczności stwierdzone w zapadłym wobec skarżącego wyroku karnym wypełniają dyspozycję przepisu art.207 ust.1 u.f.p., bo niewątpliwe nastąpiło wykorzystanie środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich niezgodnie z procedurami. Istniały zatem podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 207 ust. 8 u.f.p., lecz decyzja taka nie została wydana. Wpłata zaś przez skarżącego w dniu 3 lipca 2023r. kwoty odpowiadającej wysokości uzyskanych przez niego środków na realizację programu finansowanego ze środków europejskich spowodowała bezprzedmiotowość wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu. Decyzja w tym przedmiocie ma wszak charakter deklaratoryjny, stwierdza istnienie obowiązku, który powstał z mocy prawa.

W poprzednim wyroku Sąd przyjął również, że obowiązek zapłaty odsetek ustawowych wynika wprost z przepisów prawa (art. 207 § 1 u.f.p.) i postanowień umowy o dofinansowanie (§ 8 umowy), a do ich wyegzekwowania nie jest niezbędna decyzja określająca ich wysokość - decyzja wydawana w trybie art.207 ust.9 u.f.p. ma określać kwotę zwrotu, a w kwestii odsetek jedynie termin, od którego nalicza się odsetki. Powyższą wypowiedź należy opatrzyć komentarzem, ze chodzi o reżim publicznoprawny.

Co wymaga podkreślenia, już w poprzednim wyroku Sąd wskazał, że nie podlegają egzekucji, ani zaliczeniu w trybie art. 55 § 2 O.p. należności z tytułu odsetek przedawnionych, a w uprzednio wydanych postanowieniach organ tych okoliczności nie badał, mimo że od przyznania beneficjentowi dofinansowania (w 2009r.) upłynęło niemal 14 lat. Przy ustalaniu początkowego terminu do zastosowania środków i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego nakazał Sąd uwzględnić art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95. Wobec braku określenia czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, a także rozważenie czy miały miejsce zdarzenia wpływające na bieg terminu przedawnienia (przerwanie lub zawieszenie) te zagadnienia i ustalenia z nimi powiązane Sąd w sprawie I SA/Rz 572/23, objął wytycznymi (wskazaniami) co do zakresu dalszego, ponownego postepowania przez organ.

Dokonując pewnego résumé dotychczasowych wypowiedzi stwierdzić przychodzi, że zwrot środków dofinasowania (oraz należności akcesoryjnych) wobec dwojakiej ich natury może być dochodzony w dwóch reżimach, a więc na podstawie regulacji ustawy o finansach publicznych oraz kodeksu cywilnego w ramach odpowiedzialności deliktowej z art. 415 k.c. oczywiście jeżeli uzyskanie tych środków wiązało się (tak jak w niniejszej sprawie) z popełnieniem deliktu, tu: przestępstwa. Wierzyciel publiczny uzyskał tytuł egzekucyjny w postaci wyroku skazującego, którym zasądzono od zobowiązanego zwrot środków wypłaconych tytułem dofinasowania projektu na podstawie art. 46 § 1 k.k.

Z uwagi na to, że organ nawiązał do natury orzeczenia przez sąd karny obowiązku naprawienia szkody na w/w podstawie i wobec wyrażonych przezeń wątpliwości co do możliwości objęcia takim rozstrzygnięciem także należnych odsetek od kwoty zasądzonej tytułem naprawienia szkody w wyroku karnym, wskazać należy, że takie wątpliwości mogły zachodzić (czego przejawem jest powołany w decyzji wyrok Sądu Najwyższego w sprawie{...}) ale w stanie prawnym sprzed nowelizacji kodeksu karnego, która weszła w życie od 1 lipca 2015 r.. Mianowicie od tej daty obowiązek naprawienia szkody stracił charakter środka karnego, pełniącego w procesie karnym funkcję mieszaną to jest represyjną i kompensacyjną. Obecnie nie może budzić wątpliwości, że omawiany środek prawny pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną, a celem zmiany jego charakteru prawnego było ułatwienie uzyskania przez pokrzywdzonego pełnego zaspokojenia roszczeń cywilnoprawnych wynikających z popełnionego przestępstwa. Zauważyć należy, że jednocześnie z tą zmianą zrezygnowano w procesie karnym z powództwa adhezyjnego (uchylenie rozdziału 7 K.p.k.). Komentowany art. 46 § 1 k.k. wyraźnie stanowi, że przy orzekaniu na jego podstawie sąd karny stosuje przepisy cywilnoprawne ze wskazanym w nim wyłączeniem. Oznacza to, że szkoda podlegająca naprawieniu w wyniku orzeczenia tego środka obejmuje zarówno damnum emergens (szkoda rzeczywista), jak i lucrum cessans (utracone korzyści).

Powyższe rozważania mają charakter dygresyjny i mają za zadanie zwrócić uwagę, że oskarżyciel posiłkowy (Urząd{...}) zrezygnował w procesie karnym z dochodzenia należnych odsetek, co oczywiście nie stoi na przeszkodzie dochodzenia ich jako niezaspokojonej części roszczenia w drodze postępowania cywilnego, o czym stanowi wprost art. 46 § 3 k.k.. Zamiast tego organ sięgnął po mechanizmy odnoszące się do reżimu publicznoprawnego należności z tytułu zwrotu środków na finasowanie projektu. Zdaniem Sądu są to jednak, jak dotąd, zabiegi nieskuteczne, bo organ nie wykazał, że nie nastąpiło przedawnienie możliwości dochodzenia należności w tym reżimie.

W poprzednim wyroku zapadłym w sprawie Sąd już wyjaśnił, że wprawdzie ustawa o finansach publicznych w art. 207 ust. 1 nie używa terminu nieprawidłowości lecz terminów: wykorzystanie niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystanie z naruszeniem procedur, pobranie nienależnie lub w nadmiernej wysokości, jednak nie może budzić wątpliwości, że zdarzenia określone w art. 207 ust. 1 u.f.p. są działaniami podejmowanymi na rachunek budżetu Unii, w celu usuwania nieprawidłowości w rozumieniu art. 1 rozporządzenia nr 2988/95, skutkiem czego są to działania podejmowane w zakresie tego rozporządzenia. Są zatem częścią tej samej dyspozycji gwarantującej dobre zarządzanie funduszami Unii i ochronę jej interesów finansowych, a konsekwentnie, terminy użyte w art. 207 ust. 1 pkt 1-3 u.f.p. powinny być interpretowane w sposób jednolity z pojęciem "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, jak też art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006.

Tak więc na poziomie prawa wspólnotowego relewantne dla niniejszej sprawy zasady stosowania środków i kar dotyczących nieprawidłowości uregulowane zostały w rozporządzeniu Rady nr 2988/95. Zgodnie z art. 3 ust 1 tego aktu prawnego, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

Definicja nieprawidłowości na poziomie prawa unijnego, do której niewątpliwie nawiązuje art. 3 ust 1 rozporządzeniu Rady nr 2988/95 zawarta została w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013. Stanowi on, że "nieprawidłowość" stanowi każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii Europejskiej poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem.

Zdaniem Sądu w obecnym składzie organ w niniejszej sprawie błędnie zinterpretował i zastosował powyższe zapisy, co prowadziło do nieprawidłowego ustalenia momentu od którego należy liczyć termin przedawnienia żądania zwrotu środków udzielonych skarżącemu na podstawie umowy z dnia 1 października 2009 r. na dofinansowanie projektu pod nazwą "W", w reżimie publicznoprawnym.

Należy w tym względzie odwołać się do treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6 października 2015 r. sprawie C-59/14. Trybunał orzekł mianowicie, że dopuszczenie się nieprawidłowości, które powoduje rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia, oznacza wystąpienie dwóch przesłanek, a mianowicie działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego stanowiącego naruszenie prawa Unii oraz szkody lub potencjalnej szkody w budżecie Unii (teza 24). W okolicznościach takich jak w postępowaniu głównym, w którym wykryto naruszenie prawa Unii po wystąpieniu szkody, termin przedawnienia rozpoczyna swój bieg od chwili dopuszczenia się nieprawidłowości, to znaczy od chwili, w której miało miejsce zarówno działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego stanowiące naruszenie prawa Unii, jak i wystąpienie szkody w budżecie Unii lub w zarządzanych przez nią budżetach (teza 25). Jak wskazał Trybunał, wniosek taki jest zgodny z celem rozporządzenia nr 2988/95, który to akt zgodnie ze swoim art. 1 ust. 1 zmierza do ochrony interesów finansowych Unii. W rzeczywistości bowiem dies a quo znajduje się w chwili zdarzenia, które miało miejsce jako ostatnie, to znaczy albo w dacie wystąpienia szkody, jeżeli szkoda ta powstała po działaniu lub zaniechaniu stanowiącym naruszenie prawa Unii, albo w dacie tego działania lub zaniechania, jeżeli dana korzyść została przyznana przed owym działaniem lub zaniechaniem. W ten sposób ułatwione zostaje osiągnięcie celu, jakim jest ochrona interesów finansowych Unii (teza 26).

Co istotne, w sprawie na kanwie której wypowiedział się Trybunał w powyższym wyroku, strona posłużyła się nierzetelną deklarację celną, co zostało ujawnione dopiero później, wskutek działań Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF). Wprawdzie pytanie prejudycjalne zmierzało do ustalenia czy początek biegu terminu przedawnienia biegnie od momentu działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego (daty przedstawienia deklaracji celnej) czy też od chwili wystąpienia szkody (zwolnienie zabezpieczenia), lecz obrazuje podejście Trybunału do nieprawidłowości polegających na posługiwaniu się nierzetelnymi dokumentami. Co więcej Trybunał w powyższym wyroku (teza 27) wyraźnie odniósł się do stanowiska rządu greckiego (zbieżnego z tym co prezentuje organ w niniejszej sprawie), że termin początkowy (dies a quo) stanowi dzień wykrycia nieprawidłowości przez właściwe organy. Tego rodzaju twierdzenie uznał Trybunał za sprzeczne z dotychczasowym jego orzecznictwem, zgodnie z którym chwila, w której organy dowiedziały się o nieprawidłowości, jest bez znaczenia dla momentu rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia (wyrok Pfeifer & Langen, C-52/14, EU:C:2015:381, pkt 67). Co więcej Trybunał podkreślił, że organy administracji mają ogólny obowiązek staranności w badaniu prawidłowości dokonywanych przez siebie płatności, które ciążą na budżecie Unii (wyrok Ze Fu Fleischhandel i Vion Trading, C-201/10 i C-202/10, EU:C:2011:282, pkt 44). Przyznanie, że dies a quo stanowi dzień wykrycia odnośnej nieprawidłowości, byłoby sprzeczne z owym obowiązkiem staranności.

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy, zdaniem Sądu, organy niesłusznie przyjęły, że działanie zobowiązanego, polegające przedłożeniu instytucji zarządzającej nierzetelnych dokumentów i oświadczeń co do daty pierwszego i wiążącego zobowiązania do zakupu maszyny objętej dofinasowaniem i poniesionych wydatków na zakup tej maszyny stanowi nieprawidłowość ciągłą, która powstaje dopiero w dacie jej ujawnienia, w tym wypadku po upływie 10 lat od wypłaty dofinasowania. Zgodnie z tym co zaprezentował Trybunał w cytowanym wyżej wyroku z odwołaniem do wcześniejszych jego orzeczeń, nieprawidłowość w świetle art. 3 ust 1 Rozporządzenia 2988/95 w warunkach niniejszej sprawy wystąpiła w momencie łącznego spełnienia dwóch przesłanek; działania lub zaniechania beneficjenta stanowiącego naruszenie prawa i powstania szkody. Powstała zatem w dacie ostatecznej wypłaty środków, bowiem po dacie nie wystąpiło żadne działanie czy zaniechanie beneficjenta nakierowane na przyznanie tych środków.

W realiach niniejszej sprawy beneficjent w dniu {...} października 2009 r. zawarł umowę o dofinansowanie projektu, która była aneksowana w dniu {...} listopada 2009 r.. W dniu 30 grudnia 2009 r. Urząd {...}wypłacił środki w wysokości {...}zł na podstawie zawartej umowy. Zatem z tą ostatnią datą należy wiązać powstanie szkody w budżecie Unii związane z działaniem beneficjenta stanowiącym naruszenie prawa Unii. Bezpodstawnie organ powiązał termin początkowy biegu terminu przedawnienia ze zdarzeniem polegającym na powiadomieniu organu na piśmie przez Prokuratura dniu 13 lutego 2019 roku o podjęciu zawieszonego postępowania karnego prowadzonego przeciwko beneficjentowi.

Całkowicie nieuprawnione jest łączenie przez organ momentu wystąpienia nieprawidłowości z czasem jej utrzymywania, czyli pewną cechą trwałości. Prowadzi ono do uznania, że pewne nieprawidłowości nigdy nie ustąpią, a tym samym nie rozpocznie bieg termin przedawnienia ewentualnego nałożenia sankcji. Co więcej, gdyby każde naruszenie przepisów prawa Unii czy prawa krajowego, które skutkowało nienależnym przyznaniem dofinasowania ze środków Unii oraz ze środków budżetowych traktować jako nieprawidłowość ciągłą, to organ czułby się zwolniony z należytej staranności w badaniu prawidłowości dokonywanych przez siebie płatności, prawidłowości przedkładanych dokumentów pod względem formalnym i materialnym, gdyż i tak uniknąłby zarzutu przedawnienia, nawet gdyby do ujawnienia nieprawidłowości doszło po wielu latach, a więc okresie znacznie przekraczających okres, nawet wydłużony, który unijny ustawodawca uznał za rozsądny. Godzi się tez zauważyć, że przy liczeniu terminu przedawnienia powołane wyżej regulacje nie różnicują sytuacji, w zależności od tego, czy naruszenie przepisów prawa ma charakter kwalifikowany (stanowiącym jednocześnie czyn zabroniony) czy też nie. Podejście afirmowane przez organ w niniejszej sprawie prowadzi do nieuzasadnionych wniosków sprzecznych z funkcją gwarancyjną dla uczestników obrotu gospodarczego oraz zasadami pewności i stabilizacji stosunków gospodarczych.

Dodać trzeba, że organ w niniejszej sprawie powołał się treść art. 66a ust 1 u.f.p., zgodnie z którym zobowiązanie do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 tej ustawy, a więc należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich przedawnia się z upływem 5 lat. Przepis ten wskazuje jednocześnie w kolejnych punktach moment początkowy rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia zobowiązanie do zwrotu w/w należności, to jest licząc od dnia w którym decyzja o zwrocie dofinansowania stała się ostateczna (art. 207 ust. 9 u.f.p.) albo od dnia wypłaty salda końcowego, o którym mowa w art. 89 ust. 1 rozporządzenia 1083/2006 w zależności od tego, który z ww. terminów nastąpi później, przy czym jak wskazał organ wypłata salda końcowego w RPO WP na lata 2007-2013 miała miejsce 6 sierpnia 2018 r.. Po pierwsze, zdaniem Sądu, treść w/w przepisu wskazuje, że przywołana regulacja odnosi się do przedawnienia zobowiązania do zwrotu środków, a nie do przedawnienia wydania decyzji w przedmiocie zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p.. Po drugie zaś, przepis ten wprowadzony został z dniem 2 września 2017 r. na mocy art. 11 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1475) a jako, że dotyczy instytucji prawa materialnego, w świetle przepisu przejściowego z art. 28 ust. 2 w/w ustawy zmieniającej, nie ma zastosowania do nieprawidłowości zaistniałych przed dniem 2 września 2017 r. (zob. wyrok NSA z 5 stycznia 2022 r. sygn. akt. I GSK 2859/18).

Z podanych względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa materialnego, dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Organ uwzględni zaprezentowaną wyżej wykładnię przepisów prawa materialnego i w ponownym rozpoznaniu sprawy przyjmie, że nieprawidłowość w rozumieniu art. 3 ust. 1 Rozporządzenia 2988/95 w realiach niniejszej sprawy nastąpiła w dacie wypłaty przez Urząd {...}środków dofinasowania to jest w dniu 30 grudnia 2009 r. Ponadto ustali czy miały miejsce zdarzenia wpływające na bieg terminu przedawnienia (przerwanie lub zawieszenie) bowiem te zagadnienia i ustalenia z nimi powiązane były już objęte wytycznymi Sądu w poprzednim wyroku który zapadł w sprawie, ale wobec przyjętej dotychczas koncepcji co daty powstania nieprawidłowości, nie było potrzeby ich rozważania.

O kosztach orzeczono po myśli art.200 i art.205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust.1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r., poz.1800 ze zm.). Na zasądzoną kwotę składają się: uiszczony wpis od skargi w wys. 100 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wys. 17 zł i wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480zł.