Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 167/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6156 Dopuszczenie do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 156, art. 31 § 1, 2 i 3, art. 10, art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [....] z siedzibą w [....] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 16 listopada 2023 r. nr SKO.415/470/2023 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [....] z siedzibą w [...] kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 16 listopada 2023 r. nr SK0.415/470/2023, o odmowie dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym.

Wydanie zaskarżonego postanowienia poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Wnioskiem z 6 kwietnia 2022 r. Stowarzyszenie [...] (dalej: "Skarżący" lub "Stowarzyszenie") zwróciło się do Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") z wnioskiem o informowanie Stowarzyszenia o wszczynaniu postępowań administracyjnych prowadzonych w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy na obszarze wpisanym do regulaminu Stowarzyszenia. Kolejno pismem z 19 września 2023 r. Stowarzyszenie uaktualniło pierwotny wniosek w zakresie dotyczącym stosowanie względem Skarżącego art. 31 § 4 Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z2023r. poz. 775 z późn zm.) - dalej: "k.p.a."

Organ I instancji wskazał, że 26 października 2022 r. wszczął na żądanie P Sp.k z siedzibą w [...] (zwana dalej Spółką) postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji pn.: "Szesnaście budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej i osiem budynków mieszkalnych jednorodzinnych wolnostojących" na działkach [...].

Mając na uwadze cele statutowe Stowarzyszenia oraz uznając, że wniosek z 6 kwietnia 2022 r. oraz wniosek z 19 września 2023 r. posiada charakter żądania dopuszczenia do udziału w ww. postępowaniu administracyjnym, Prezydent wezwał Stowarzyszenie pismem z 14 września 2023 r. do przedłożenia aktualnego statutu oraz jednoznacznego określenia interesu społecznego, przemawiającego za dopuszczeniem do prowadzonego postępowania administracyjnego. Pismem z 25 września 2023 r. Stowarzyszenie poinformowało, że ważny interes społeczny wynika z umożliwienia ochrony istniejącego ładu architektonicznego i zagospodarowania przestrzennego (na terenach znajdujących się w zasięgu jego działania) wszczynanie, udział i przyłączanie się do postępowań mających wpływ na planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz kształtowanie ładu przestrzennego na obszarze znajdującym się w zasięgu działania Stowarzyszenia, dążenie do zachowania dobra ogólnej lokalnej społeczności jakim jest ochrona dotychczasowego zagospodarowania przestrzennego tego osiedla oraz dążenie do zachowania jego dotychczasowej tożsamości, przeciwdziałanie zmianie charakteru osiedla [...] (w zakresie terenów znajdujących się w zasięgu działania Stowarzyszenia), ochrona kształtu dotychczasowej zabudowy osiedla [...], przeciwdziałanie powstawaniu na terenie osiedla [...] budynków niewpisujących się harmonijnie, aktywny udział w sprawach, związanych z kształtowaniem ładu architektonicznego na terenach podlegających działalności Stowarzyszenia.

Postanowieniem z [...] września 2023 r. nr [...] Prezydent odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie 16 budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej i 8 budynków mieszkalnych jednorodzinnych wolnostojących na działkach nr [...].

Organ I instancji stwierdził, że interes społeczny nie przemawia za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. Ogólne powołanie się na cele statutowe w zakresie ochrony i zachowania istniejącego na obszarze działania Stowarzyszenia ładu architektonicznego nie są wystarczające. Tak sprecyzowany interes społeczny jest zbyt ogólny i w istocie może być przyporządkowany do każdego postępowania administracyjnego w sprawie wydania warunków zabudowy na obszarze osiedla [...]. Stowarzyszenie nie wykazało istnienia konkretnego związku pomiędzy swoimi celami statutowymi, a przedmiotem postępowania. Nie wskazało w sposób jednoznaczny zarówno krótko jak i długofalowych nieodwracalnych negatywnych następstw jakie mogłyby nastąpić w przypadku budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego. Taka inwestycja z założenia nie powoduje znaczącej ingerencji władz i nie rzutuje znacząco na krajobraz miasta. Nie uprawdopodobniono możliwości negatywnego oddziaływania na ład architektoniczny osiedla [...] projektowanej inwestycji.

W zażaleniu Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie art. 6, art. 7 oraz art. 107 § 3 k.p.a. (w zw. z art. 126 k.p.a.) jak również art. 124 §2 i art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Zarzuciło, że organ nie odniósł się do przedstawionej argumentacji strony i wybiórczo odniósł się do przedłożonych przez Stowarzyszenie pism i zawartych w nich twierdzeń. Postanowienie organu I instancji zawiera błędy merytoryczne, a odmowa dopuszczenia ma charakter automatyczny, szablonowy i została dokonana bez logicznej analizy przedłożonych dokumentów.

Postanowieniem z 16 listopada 2023 r. nr SKO .415/470/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie utrzymało w mocy opisane wyżej postanowienie Prezydenta.

Powołując się na art. 31 § 1 i § 2 k.p.a. Kolegium wyjaśniło, że Stowarzyszenie można zaliczyć do organizacji społecznych. Nie ulega wątpliwości, że Stowarzyszenie nie jest stroną postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy prowadzonego przez Prezydenta pod nr [...]. Postępowanie to dotyczy praw i obowiązków innej osoby w rozumieniu art. 31 § 1 k.p.a. Zatem koniecznym było ustalenie czy w uwzględnienie żądania Stowarzyszenia uzasadnione jest celami statutowymi tej organizacji i za dopuszczeniem organizacji do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny.

Kolegium za prawidłowe uznał stanowisko Organu I instancji, odnośnie niewykazania istnienia związku zachodzącego między celami statutowymi Stowarzyszenia a materialnoprawnym przedmiotem sprawy oraz niewykazania istnienia interesu społecznego, który przemawia za dopuszczeniem tej organizacji do udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym na prawach strony. Samo odwoływanie się do celów statutowych organizacji społecznej nie jest wystarczające do przyjęcia, że interes społeczny w danej sprawie przemawia za podjęciem przez organ działań żądanych przez tę organizację. Subiektywne przekonanie organizacji społecznej na temat wadliwości postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy nie stanowi przesłanki interesu społecznego w ramach postępowania dotyczącego ustalenia warunków zabudowy. W sprawie nie zaistniały przesłanki określone art. 31 § 1 k.p.a., do dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia Organu l instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie:

I. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Organu I instancji, które ze względu na wydanie go z istotnym naruszeniem przepisów postępowania powinno zostać uchylone w całości przez Organ II instancji w toku administracyjnej kontroli instancyjnej;

II. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia przez Organ w toku postępowania wszelkich czynności, niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również poprzez zaniechanie realizacji przez Organ obowiązku wydania rozstrzygnięcia na podstawie należycie zgromadzonego, rozpatrzonego i ocenionego materiału dowodowego sprawy, a w konsekwencji dokonanie błędnego ustalenia w zakresie braku spełnienia przez Skarżącego przesłanek, określonych w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., a w szczególności polegające na:

zaniechanie dokonania należytej oceny dowodu w postaci całości dokumentu, jakim jest regulamin Stowarzyszenia [...] i oparcie rozstrzygnięcia w sprawie wyłącznie na podstawie niewielkiego fragmentu tego regulaminu podczas, gdy w treści całego powołanego regulaminu szeroko opisano cele statutowe stowarzyszenia, środki ich realizacji, a także interes społeczny, któremu służy ich realizacja, co uzasadnia wniosek, że gdyby Organ zapoznał się z całością tego dokumentu, nie doszedłby do przekonania, że Skarżący nie wykazał w toku postępowania przesłanek, o których mowa w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.;

dokonanie przez Organ ustalenia, że Skarżący nie wykazał występowania interesu społecznego w sprawie objętej żądaniem dopuszczenia Skarżącego do udziału w postępowaniu na prawach strony pomimo, że dokonanie takiego ustalenia, nie zostało poprzedzone żadną oceną zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego ani żadnymi wynikami uzupełniającego postępowania dowodowego, które Organ mógł przeprowadzić we własnym zakresie;

zaniechaniu dokonania jakiejkolwiek oceny dowodu w postaci wniosku o dopuszczenie Skarżącego do udziału w postępowaniu pomimo, że w treści tego dokumentu Skarżący w sposób szczegółowy wyjaśnił, skąd wynika i na czym polega w stanie faktycznym sprawy interes społeczny do udziału w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy;

III. art 107 § 3 k.p.a., art. 11 k.p.a. poprzez zaniechanie zawarcia przez Organ w treści postanowienia wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego podjętego rozstrzygnięcia, a tym samym naruszenie zasady przekonywania;

IV. art. 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej i wydanie wzajemnie rozbieżnych postanowień w sprawach posiadających wspólny stan faktyczny i prawny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Skarga Stowarzyszenia okazała się zasadna, co musiało spowodować jej uwzględnienie.

Wstępnie wyjaśnić należy, że Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 269; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia - art. 135 P.p.s.a.

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Otóż w myśl tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym stanowi z kolei art. 120 P.p.s.a.

Przedmiotem kontroli WSA Stowarzyszenie uczyniło postanowienie SKO o utrzymaniu w mocy postanowienia Prezydenta o odmowie dopuszczenia do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym, prowadzonym przez ten Organ w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu na wniosek Spółki, dla inwestycji pn.: Szesnaście budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej i osiem budynków mieszkalnych jednorodzinnych wolnostojących" na działkach nr [...].

Organy obu instancji w zakończonym postępowaniu zastosowały wobec wniosku Stowarzyszenia w sposób negatywny art. 31 § 1 i 2 K.p.a. Przytoczony przepis daje podstawy określenia formalnych i materialnoprawnych przesłanek dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w toczącym się już postępowaniu. Otóż według art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. O sposobie rozstrzygania przez Organ o wniosku Stowarzyszenia, stanowi z kolei treść art. 31 § 2 K.p.a. W myśl wyrażonych w nim intencji ustawodawcy, organ administracji publicznej uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. Odmowa dopuszczenia organizacji do udziału w toczącym się postępowaniu ma ten skutek, że wnioskodawca w relacji z organem nie będzie mógł powoływać się na przepisy o stronach postępowania, żądając dla przykładu zapewnienia czynnego udziału w toczącym się postępowaniu - art. 31 § 3 w zw. z art. 10 K.p.a.

Z przytoczonych regulacji K.p.a. wynika w sposób jednoznaczny konieczność wykazania przez wnioskodawcę dwóch wymogów warunkujących uwzględnienie złożonego żądania o dopuszczenie. Otóż podanie organizacji o dopuszczenie do trwającego postępowania powinno zostać uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, i po drugie - za jej udziałem winien przemawiać interes społeczny. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie, co oznacza, że w sytuacji niespełnienia chociażby jednej z nich, organ administracji powinien odmówić żądaniu organizacji społecznej, w tym m.in. dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu. Nie jest przy tym wystarczające do uwzględnienia wniosku odwoływanie się przez organizację tylko do jej celów statutowych; za konieczne w tym aspekcie uznać należy istnienie konkretnej potrzeby społecznej przekonującej do poszerzenia podmiotów postępowania o czynnik społeczny. W razie gdy między celami statutowymi organizacji społecznej a materialnoprawnym przedmiotem sprawy nie ma prawnego związku, brak jest przesłanki dopuszczenia tej organizacji na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym sprawy innej osoby (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 24 października 2013 r., sygn. IV SA/Po 767/13, LEX nr 1391071).

Rozpatrując te aspekty szerzej dodać należy, że udział organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym ma w świetle art. 31 § 1 K.p.a. służyć realizacji postulatów społecznej kontroli wykonywania administracji publicznej. Dlatego nie wystarczy ogólnikowe sformułowanie przez organizację społeczną, że działa w interesie społecznym, powoływanie się na ochronę środowiska, ochronę zdrowia czy życia ludzi, bo są to cele wskazane bardzo ogólnie i na tej zasadzie każda organizacja musiałaby być dopuszczona do udziału w każdym postępowaniu. Chodzi o to, aby powołując się na interes społeczny, który należy do tzw. klauzul generalnych, organizacja nie używała ogólnikowych stwierdzeń, lecz wskazywała konkretne okoliczności faktyczne i prawne, które mogą świadczyć o tym, że powinna w tym postępowaniu uczestniczyć. Kluczowe zwłaszcza w kontekście przedmiotu spraw o ustalenie warunków zabudowy jawi się ustalenie, że nie muszą to być takie okoliczności, które już rzeczywiście wystąpiły, ale okoliczności, które na skutek materializacji przedsięwzięcia mogą zaistnieć. Decyzja o warunkach zabudowy jest aktem administracyjnym, który wiąże organ administracji architektoiniczno - budowlanej, zaś jego konsekwencje mogą być rozpatrywane wyłącznie w kontekście przyszłego kształtu planowanej inwestycji. Dlatego organizacja społeczna winna podać takie okoliczności dotyczące konkretnej sprawy administracyjnej ustalenia warunków zabudowy, które będą świadczyły o tym, że jej udział w tym postępowaniu jest zasadny, bądź też, że zasadne jest wszczęcie postępowania administracyjnego w danej sprawie, bo zachodzą wątpliwości co do pewnego rodzaju okoliczności i jej udział w postępowaniu lub wszczęcie postępowania może dodatkowo zagwarantować, że te okoliczności zostaną prawidłowo wyjaśnione (por. wyroki NSA: z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 985/13; z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2194/13). Dlatego nie sposób zaprzeczyć, że wnioskodawca może starać zagwarantować sobie udział w postępowaniu poprzez nawiązanie do istnienia określonych rzeczywistych zdarzeń objętych przedmiotem sprawy administracyjnej a w konsekwencji także objętych przedmiotem rozstrzygnięcia organy, które będą świadczyć o konieczności udziału w nim czynnika społecznego.

WSA przyjmując podany wyżej sposób rozumienia art. 31 § 1 i 2 K.p.a. zobligowany był do potwierdzenia zarzutów skargi Stowarzyszenia, które zasadnie podnosi wieloaspektowe naruszenie tej regulacji prawnej z wpływem na negatywnie ukształtowany w postanowieniach wynik sprawy w postaci odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w toczącym się postępowaniu.

W pierwszej kolejności zważyć należało na przedmiot prowadzonego przez organy postępowania administracyjnego w postaci ustalenia na wniosek Spółki warunków zabudowy na zamierzenie inwestycyjne o nazwie: Szesnaście budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej i osiem budynków mieszkalnych jednorodzinnych wolnostojących" na działkach nr [...]. Z treści regulaminu Stowarzyszenia wynika w szczególności, że jego celem jest podejmowanie czynności prawnych służących ochronie istniejącego ładu architektonicznego, w tym udział i przyłączanie się do postępowań mających wpływ na planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz kształtowanie ładu przestrzennego w szczególności w zakresie gospodarki przestrzennej i planowania przestrzennego, urbanistycznego, ochrona walorów architektoniczno-urbanistycznych osiedla [...] i okolicy wzdłuż m.in. ul. [...]. Stowarzyszenie za istotne walory architektoniczno-urbanistyczne w swym regulaminie wpisało m.in. wskaźnik powierzchni zabudowy, szerokość elewacji frontowej, wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej, wysokość kalenicy. Ponadto w ramach statutowych celów Wnioskodawcy mieści się również przeciwdziałanie powstawaniu na terenie osiedla [...] i okolic wzdłuż m.in. ul. [...] budynków nie wpisujących się harmonijnie w istniejącą i docelową zabudowę. Zatem Skarżącą wykazała spójność swych celów statutowych z przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego na wniosek Spółki o ustalenie warunków zabudowy - art. 31 § 1 K.p.a.

Nie umknęło uwadze Sądu, iż Organ I instancji pismem z dnia 14 września 2023 r. wezwał Stowarzyszenie, aby w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania jednoznacznie określiło interes społeczny przemawiający za dopuszczeniem tej Organizacji do prowadzonego przez Prezydenta postępowania administracyjnego. W odpowiedzi Wnioskodawca pismem z dnia 22 września 2023 r. wskazał, że aspektem związanym z ochroną istniejącego na terenie planowanej inwestycji ładu przestrzennego będzie kwestia dotycząca średniego wskaźnika intensywności zabudowy względem powierzchni działek/terenu. Zwrócono też uwagę, iż umieszczenie wnioskowanej zabudowy na przedmiotowych działkach wymagać będzie zagęszczenia zabudowy powyżej wartości wskaźnika, który już występuje w obszarze z nim sąsiadującym. Zaznaczano również znaczenie dla zachowania zasady praworządności przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r. poz. 1839). W tym kontekście podkreślono w pisemnych wyjaśnieniach, że analiza dotychczas złożonych wniosków Spółki o ustalenie warunków zabudowy dla rejonu ul. [...] wykazuje, że planowana inwestycja zajmować będzie obszar świadczący o konieczności wymagania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia. W relacji do tych twierdzeń podniesiono także, że Organ I instancji prowadzi 10 postępowań dotyczących ustalenia warunków zabudowy dla szeregu działek, także znajdujących się przy ul. [...]. Wywiedziono więc, że skoro przedmiot postępowania jest częścią większego przedsięwzięcia, to zachodzi niebezpieczeństwo dzielenia większej inwestycji, która może spełniać normatywne warunki kwalifikacyjne dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Skarżące Stowarzyszenie uzasadniało, że z tych m.in. przyczyn przedmiot prowadzonego postępowania będzie potencjalnie oddziaływał na aspekty chronione mocą art. 7 K.p.a., tj. interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dlatego tym bardziej zasadnym jest wg Stowarzyszenia, aby w imieniu społeczeństwa mógł wystąpić podmiot utworzony dla celów ochrony planowania i ładu przestrzennego. Argumentowano także, że Stowarzyszenie poprzez udział we wszczętym postępowaniu będzie w stanie zareagować na próby realizacji przedsięwzięcia bez równoczesnej koniecznej i stosownej do jego rzeczywistej skali przebudowy układu komunikacyjnego ul. [...].

Zarówno Organ i jak i II instancji odpowiadając na powyższe motywy wniosku uznały zaś, że cele statutowe Stowarzyszenia jak również niewskazanie jednoznacznego celu społecznego nie przemawiają za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Jego podanie został ich zdaniem uzasadnione wyłącznie partykularnymi interesami mieszkańców osiedla [...]. To stanowisko jest błędne, bowiem interesu społecznego o jakim mowa w art. 31 § 1 K.p.a. nie można rozumieć wyłącznie w kategoriach korzyści i wartości jedynie większej społeczności obejmującej ogół ludności bądź wielkich grup społecznych, przed wszystkim wspólnoty państwowej. Należy zgodzić z linią orzeczniczą sądów administracyjnych, według której organy nie powinny dopatrywać się przeszkód w tym, aby jako interes społeczny kwalifikować interesy mniejszych społeczności, jak interes mieszkańców dzielnicy czy też osiedla. Jest prawdą, że interes społeczny pozostaje w opozycji do interesu poszczególnych jednostek (interes indywidualny), nie można jednak rozumieć interesu społecznego jedynie w kategoriach interesu państwa czy społeczności globalnej, obejmującej ogół społeczeństwa lub wielkie grupy społeczne (zob. wyrok WSA w Krakowie z 31.10.2016 r., II SA/Kr 1002/16, LEX nr 2162395, wyrok NSA z 13.12.2017 r" II OSK 562/17, LEX nr 2441375, wyrok WSA w Łodzi z 11.04.2024 r., II SA/Łd 88/24, LEX nr 3710688, wyrok WSA w Rzeszowie z 11.05.2022 r., I! SA/Rz 2/22, LEX nr 3347563.). To spojrzenie wydaje się szczególnie zasadne na gruncie spraw dotyczących planowania i zagospodarowania przestrzennego, bowiem w myśl ustawowej definicji interesu publicznego z art. 2 pkt 4 u.p.z.p., należy pod tym pojęciem rozumieć uogólniony cel dążeń i działań, uwzględniających zobiektywizowane potrzeby ogółu społeczeństwa lub lokalnych społeczności, związanych z zagospodarowaniem przestrzennym. Ustawodawca tak kształtując pojęcie interesu publicznego zobligował organy stosujące przepisy u.p.z.p,, aby wswych działaniach kierowały się nie tylko potrzebami ogółu społeczeństwa ale także potrzebami lokalnych społeczności. Należy tu dodać, iż odwoływanie się do pojęcia interesu publicznego jest w pełni usprawiedliwione, gdyż jest ono w istocie tożsame z dawniej używanym w prawodawstwie pojęciem interesu społecznego (zob. J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2012 r., s. 276).

Niezależnie od powyższej oceny wydane przez Organy postanowienia negatywne są nieprawidłowe, bowiem Stowarzyszenie w swych wyjaśnieniach nie wskazywało, że dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie warunków zabudowy dla inwestycji mieszkaniowej przy ui. [...], miało na celu kontrolę społeczną działań Prezydenta wyłącznie ze względu na interes mieszkańców tej ulicy czy tylko mieszkańców osiedla [...]. Wnioskodawca starał się w swej argumentacji zwracać uwagę na konkretne aspekty inwestycji, jak w szczególności potrzeba zagęszczenia zabudowy czy oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, które mieszczą się w obszarze szerokiego zainteresowania społecznego, do którego zaliczają się przecież sprawy z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego.

Poza tym nie ulega też wątpliwości, że wnioskujące Stowarzyszenie wskazało w sposób konkretny i w nawiązaniu do klauzuli generalnej interesu społecznego, na potencjalność naruszenia w wyniku prowadzonego postępowania wartości chronionych przepisami u.p.z.p., a także potrzebę ochrony środowiska w związku z przepisami o przedsięwzięciach mogących znacząco oddziaływać na środowisko w związku z ewentualnością dzielenia inwestycji mieszkaniowej na kilka etapów. Powyższe kwestie nie pozostają poza sferą zainteresowania społecznego. Według Sądu za jeden z kluczowych argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku Stowarzyszenia uznać należało podawaną w nim konieczność zagwarantowania zgodności z przepisami określanych przez organ decyzyjny parametrów dotyczących wskaźnika powierzchni planowanej zabudowy względem powierzchni działek i terenu. Nie sposób zaprzeczyć, że projektowana budowa szesnastu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej oraz ośmiu budynków mieszkalnych jednorodzinnych, rzeczywiście może wpływać na podwyższenie istniejącego wskaźnika powierzchni zabudowy.

Dlatego Sąd zgadza się twierdzeniami skargi, że wskazana w piśmie Stowarzyszenia argumentacja czyni zadość wymogom wskazania konkretnych okoliczności faktycznych jak i prawnych, które świadczą o tym, że organizacja społeczna, której celem statutowym jest ochrona ładu przestrzennego, powinna brać udział we wszczętym postępowaniu.

Powyższe okoliczności świadczą dobitnie o tym, że Organy I i II instancji przy wydawaniu swych postanowień o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w toczącym się postępowaniu naruszyły przepisy o postępowaniu wyjaśniającym w postaci art 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 31 § 1 K.p.a. w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Z materiału dowodowego wynikało bowiem, że Stowarzyszenie wykazało motywy za tym, że jego cele statutowe uzasadniały złożone żądanie dopuszczenia do udziału w toczącym się postępowaniu oraz wskazało na konkretne aspekty prowadzonej sprawy administracyjnej ustalenia warunków zabudowy na wniosek w/w Spółki, które świadczyły o tym, że organizacja jako reprezentant interesu społecznego powinna w tym postępowaniu uczestniczyć, starając się poprzez ten udział zagwarantować dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych i prawnych, rzutujących na zachowanie ładu w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Stwierdzone naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 31 § 1 K.p.a., zadecydowały o konieczności uwzględnienia złożonej skargi, a tym samym o konieczności ponownego odniesienia się do żądania Stowarzyszenia, przy uwzględnieniu oceny prawnej dotychczasowych działań Organów wyrażonych przez Sąd w niniejszym wyroku.

Z tych motywów zadecydowano o uwzględnieniu skargi w oparciu o art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Natomiast orzeczenie o kosztach postępowania znajduje oparcie w art. 200 P.p.s.a. i obejmuje kwotę pokrytego-przez Stowarzyszenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł.