Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 201/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 679
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej - t.j.
article: art. 16 pkt 73, art. 273 ust. 6, art. 281 ust. 1 pkt 1, art. 411
journal: Dz.U. 2021 poz 2233
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, lit. c, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 27 czerwca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Marcin Olejniczak Protokolant starszy specjalista Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2023 roku sprawy ze skargi Gminy N. na decyzję Dyrektora Z. w P. z dnia 14 grudnia 2022 r. nr WA.ZUO.3.471.94.OP.2019.MA w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza na rzecz Gminy N. od Dyrektora Z. w P. kwotę 2031 (dwa tysiące trzydzieści jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. MR


UZASADNIENIE

II SA/Łd 201/23

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Dyrektora Zarządu Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim z 14 grudnia 2022 r. (znak: WA.ZUO.3.471.94.OP.2019.MA) na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 281 ust. 1 pkt 1, ust. 8, art. 14 ust. 2 i ust. 6 pkt 2 ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (tj.: Dz.U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm.) [dalej: ustawa - Prawo wodne] określono dla Gminy N. za I kwartał 2019 r. opłatę podwyższoną w wysokości 5775 (słownie: pięć tysięcy siedemset siedemdziesiąt pięć) złotych za pobór wód podziemnych z ujęcia w miejscowości S. gm. N..

Z akt sprawy wynika, że 7 listopada 2022 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim na podstawie art. 281 ust. 5 ustawy - Prawo wodne ustaliło, w formie informacji dla Gminy N. za I kwartał 2019 r. opłatę podwyższoną w wysokości 5775 złotych za pobór wód podziemnych z ujęcia w miejscowości S..

Gmina N. złożyła reklamację, w której nie zgodziła się z wysokością opłaty podwyższonej. Zdaniem skarżącego organ nie uwzględnił faktu następstwa prawnego Gminy N. w stosunku do zlikwidowanej jednostki budżetowej - Gminnego Zakładu Komunalnego w N.. Gmina N. podniosła, że korzysta z usługi wodnej polegającej na poborze wód podziemnych w miejscowości S., powołując się na pozwolenie wodnoprawne udzielone Gminnemu Zakładowi Komunalnemu w N. przez Starostę M. decyzją z 16 grudnia 2008 r. (znak: OŚR 62231/32/08).

Po powtórnym przeanalizowaniu wszystkich posiadanych dokumentów organ nie zgodził się z reklamacją złożoną przez Gminę N.

W ocenie organu zgodnie z § 1 pkt 1 uchwały nr [...] w sprawie likwidacji jednostki budżetowej z dniem 31 grudnia 2017 r. likwiduje się jednostkę budżetową o nazwie Gminny Zakład Komunalny w N. Jednocześnie zgodnie z § 4 uchwały z dniem 1 stycznia 2017 r. mienie likwidowanego Gminnego Zakładu Komunalnego w N. według stanu na dzień likwidacji przyjmuje Urząd Gminy N. Ponadto w myśl § 2 pkt 4 na likwidatora Gminnego Zakładu Komunalnego w N. wyznacza się Dyrektora Gminnego Zakładu Komunalnego w N. Istniejący wcześniej Zakład Komunalny w N. nie posiadał osobowości prawnej. W ocenie organu z uchwały Nr [...] z 24 czerwca 2011 r. w sprawie nadania Statutu Gminnemu Zakładowi Komunalnemu w N. wynika, że GZK jest jednostką budżetową w rozumieniu przepisów ustawy o finansach publicznych, realizuje zadania ze środków finansowych zatwierdzonych uchwałą budżetową i przekazanych z budżetu gminy. Ważne jest również to, iż Gminny Zakład Komunalny kierowany jest przez Dyrektora, który jest zatrudniany i zwalniany przez Wójta. Z kolei Gmina posiada osobowość prawną, otrzymuje środki finansowe w wysokości koniecznej do wykonania zadania, zasady i termin przekazywania środków określają ustawy nakładające na gminy obowiązek wykonywania zadań zleconych lub zawarte porozumienia. W gminie władzę sprawuje wójt, który kieruje bieżącymi sprawami oraz reprezentuje ją na zewnątrz. Wójt wykonuje swoje zadania przy pomocy Urzędu Gminy.

Organ podniósł, że gmina nie przedstawiła dowodów potwierdzających następstwo prawne po zlikwidowanym Gminnym Zakładzie Komunalnym w złożonej reklamacji. Również uchwała Rady Gminy N. nie potwierdza następstwa. W związku z tym, że decyzja wodnoprawna, na którą powołuje się Gmina N. została wystawiona dla Gminnego Zakładu Komunalnego w N. organ uznał, iż prawa i obowiązki wynikające z decyzji nie zostały przejęte przez Gminę N.

Dalej argumentując organ wskazał, że zakłady gospodarki komunalnej i mieszkaniowej są podmiotami korzystającymi ze środowiska, wprawdzie na podstawie ustawy - Prawo ochrony środowiska, jednakże zakłady budżetowe chociaż nie posiadają osobowości prawnej mają przymiot strony w zakresie obowiązujących przepisów prawa. Organ stwierdził, że przepisy prawa materialnego pozwalają na uznanie samorządowego zakładu budżetowego za adresata decyzji, wymierzającej administracyjną karę pieniężną za przekroczenie warunków pozwolenia wodnoprawnego, a przepis art. 29 k.p.a. za stronę postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Zatem bez wątpienia adresatem pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę M. z 16 grudnia 2008 r. (znak: OŚR 62231/32/08) był zakład budżetowy, a nie gmina.

Organ w ramach postępowania odwoławczego, w ślad za twierdzeniem zawartym w reklamacji, jakoby to Gmina N. była następcą prawnym zlikwidowanej jednostki budżetowej, co miało wynikać także z treści złożonych uprzednio wniosków inicjujących postępowanie w sprawie wydania pozwoleń wodnoprawnych dokonał weryfikacji wniosków i stwierdził, iż brak jest w tym zakresie jakichkolwiek wniosków inicjujących wydanie pozwolenia wodnoprawnego.

Dalej organ podkreślił, że z treści przedłożonej uchwały wynika, iż likwidatorem likwidowanego Gminnego Zakładu Komunalnego został Dyrektor. W ramach niniejszego postępowania nie przedstawiono dokumentów świadczących o tym, iż likwidator dokonał jakichkolwiek czynności faktycznego lub formalnego przeniesienia praw z wydanego pozwolenia wodnoprawnego. W ocenie organu brzmienie zaś § 4 uchwały Nr [...] wskazuje jedynie na fakt, iż na rzecz Urzędu Gminy N. przeniesiono wyłącznie mienie likwidowanego Gminnego Zakładu Komunalnego. Organ wskazał ponadto, że zgodnie z art. 33 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tj.: Dz.U. 2022 r., poz. 559) [dalej: ustawa o samorządzie gminnym] wójt wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy. Może on powierzyć prowadzanie określonych spraw gminy w swoim imieniu zastępcy lub sekretarzowi gminy. Do określenia organizacji i zasad funkcjonowania urzędu gminy służy regulamin organizacyjny, nadany przez wójta w drodze zarządzenia.

Organ powołując się na odrębność regulacji prawnej w zakresie pozwolenia wodnoprawnego, a także możliwości przenoszenia praw z tejże decyzji na następców prawnych wskazał, iż z art. 190 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz art. 134 ust. 2 ustawy - Prawo wodne wynika, że aby podmiot zainteresowany nabyciem tytułu prawnego całej instalacji, w tym spółka przejmująca inna spółkę, nabyła prawa i obowiązki wynikające z pozwoleń dotyczących instalacji związanych z ochroną środowiska, a także pozwoleń wodnoprawnych dotyczących eksploatacji instalacji, powinna wcześniej wnieść o przeniesienie praw i obowiązków wynikających z pozwoleń o których mowa. Jeżeli spółka przejmująca tego nie zrobi przed przejęciem łączącej się spółki, to z mocy art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo wodne pozwolenia, o których mowa, udzielone spółce przejmowanej wygasającą i jako takie nie mogą już stanowić przedmiotu sukcesji. To zaś oznacza, że ustanowiona art. 494 § 1 Kodeksu Spółek Handlowych sukcesja praw i obowiązków nie ma charakteru bezwzględnego, doznając ograniczeń na gruncie prawa publicznego.

Niezależnie od powyższego organ na etapie określenia opłat podwyższonych w formie decyzji administracyjnej rozważył kwestie dotyczące zaistnienia podstaw odstąpienia od nałożenia opłaty podwyższonej, o których mowa w art. 189f k.p.a. Organ stwierdził, iż w okoliczności powyższej sprawy nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od nałożenia opłaty podwyższonej wskazane art. 189f k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję wywiodła gmina N., która zarzuciła organowi:

1. naruszenie prawa materialnego, a to art. 411 ustawy - Prawo wodne poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zostały spełnione wszystkie ku temu przesłanki, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 280 pkt 1) a) w zw. z art. 281 ust. 1 pkt 1) wskazanej ustawy, poprzez ich nieuzasadnione zastosowanie i wydanie decyzji określającej opłatę podwyższoną przy braku jakichkolwiek podstaw uprawniających organ do takiego działania;

2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z instytucją sukcesji generalnej polegającą na przejęciu ogółu praw i obowiązków samorządowej jednostki budżetowej jaką jest Gminny Zakład Komunalny przez jednostkę samorządu terytorialnego - Gminę N., podczas gdy status ustawowy jednostek branych pod uwagę w niniejszej sprawie oraz ich wzajemne relacje prowadzą do odmiennego wniosku.

Wobec powyższych zarzutów strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych.

Argumentując swoje stanowisko gmina N. podniosła, że oczywistym jest i nie wymaga dodatkowej regulacji, że po zlikwidowaniu jednostki budżetowej - Gminnego Zakładu Komunalnego - wszelkie ciążące na niej prawa i obowiązki zostały przejęte przez jednostkę samorządu terytorialnego, jaką w tym przypadku jest Gmina N.. Za takim stanowiskiem przemawia przede wszystkim status jaki został nadany jednostkom budżetowym na gruncie przepisów prawa. Zakład budżetowy tak naprawdę jest jedynie formą, pod którą gospodarka komunalna może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego (art. 2 ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej - tj.: Dz.U. 2021 r., poz.679 [dalej: ustawa o gospodarce komunalnej]). Zatem to Gmina, jedynie przy użyciu określonej prawem jednostki, wykonuje ciążące na niej z mocy prawa zadania. Bezsporne powinno być zatem przyjęcie koncepcji sukcesji generalnej na rzecz danej jednostki samorządu terytorialnego w przypadkach jak wskazany powyżej i uznanie, że wchodzi ona w ogół praw i obowiązków poprzednika prawnego z mocy prawa. Zakład budżetowy był adresatem pozwolenia tylko i wyłącznie po to, by realizować zadania własne gminy. Wbrew twierdzeniom organu nie było zatem konieczne przedstawienie dokumentów świadczących o tym, że likwidator dokonał jakichkolwiek czynności faktycznego lub formalnego przeniesienia praw.

Skarżąca gmina opierając się na treści art. 12 ust. 2 i 3 oraz art. 16 ustawy o finansach publicznych wywodziła, że taka konstrukcja regulacji określających funkcjonowanie m.in. gminnych jednostek budżetowych sprawia, iż stanowią one jedynie formę wykonywania gospodarki komunalnej, sprawując zarząd powierzonym jej mieniem. Właśnie w ramach mienia jednostki budżetowej wyróżnić należy urządzenia wodne, które służyły dotychczas realizacji przez tę jednostkę usług wodnych w odniesieniu do których była adresatem pozwolenia wodnoprawnego. W efekcie braku decyzji organu stanowiącego gminy w sprawie powołania w miejsce likwidowanej jednostki budżetowej innej jednostki organizacyjnej, mienie powierzone w zarząd wróci do majątku gminy, a co za tym idzie - dojdzie do całościowego przejścia składników majątku relewantnych w kontekście realizacji usług wodnych w ramach udzielonego uprzednio pozwolenia wodnoprawnego. Zdaniem strony powyżej argumentacji nie stoi na przeszkodzie fakt, że zgodnie z uchwałą Nr [...] w sprawie likwidacji jednostki budżetowej z dniem 31 grudnia 2017 r., mienie likwidowanego Gminnego Zakładu Komunalnego w N. według stanu na dzień likwidacji przyjmuje Urząd Gminy N..

Ponadto skarżąca zauważyła, że urząd gminy jest obligatoryjną jednostką organizacyjną gminy zapewniającą prawidłowe wykonywanie powierzonych wójtowi kompetencji. Urząd gminy (miasta) to aparat pomocniczy, przy pomocy którego wójt (burmistrz, prezydent miasta) wykonuje swoje zadania. Gmina zatem uznała, że poprzez określenie w uchwale likwidującej GZK, że należący do tej jednostki majątek przejmuje Urząd Gminy N., doszło de facto do przeniesienia tego majątku na samą Gminę N., a to z racji ustawowego statusu oraz wzajemnych relacji wskazanych powyżej jednostek.

Strona podniosła, że niewątpliwie spełnione zostały oba warunki art. 411 ustawy - Prawo wodne, tj. uprzednie uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego przez zakład oraz następstwo prawne sukcesora względem tego zakładu. W efekcie podjęcia uchwały Nr [...] w sprawie likwidacji jednostki budżetowej o nazwie Gminny Zakład Komunalny w N., Gmina N. stała się następcą prawnym przedmiotowej jednostki. Zakres korzystania z usług wodnych nie uległ zmianie w zakresie objętym pozwoleniem wodnym, a pozostał tożsamy w odniesieniu do urządzeń wodnych zarządzanych do momentu likwidacji przez jednostkę budżetową. Jednocześnie nie ma znaczenia brak wydania decyzji przez właściwy dla pozwoleń wodnoprawnych organ, gdyż w sytuacjach opisanych w ustawie - Prawo wodne, decyzja ma charakter jedynie deklaratoryjny, to jest potwierdzający zmianę mającą miejsce z mocy prawa.

W odpowiedzi organ, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz.259 z zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.].

Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie Sąd, dokonując - w zakreślonych wyżej granicach -kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną nałożenia opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych stanowi art. 280 ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (tj.: Dz.U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm.) [dalej: ustawa - Prawo wodne], zgodnie z którym opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi - bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo wodne wysokość opłaty podwyższonej w przypadku dokonywania poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych.

Strony postępowania nie kwestionują okoliczności udzielenia pozwolenia wodnoprawnego Gminnemu Zakładowi Komunalnemu w N. przez Starostę M. (decyzja z 16 grudnia 2008 r., znak: OŚR 62231/32/08) z mocą obowiązywania do 15 grudnia 2028 r. Ponadto niesporne jest, że na podstawie uchwały Rady Gminy N. Nr [...] z 30 października 2017 r. dokonano likwidacji jednostki budżetowej o nazwie Gminny Zakład Komunalny w N. z dniem 31 grudnia 2017 r. Jednocześnie zgodnie z § 4 tej uchwały z dniem 1 stycznia 2017 r. mienie likwidowanego Gminnego Zakładu Komunalnego w N. według stanu na dzień likwidacji przyjmuje Urząd Gminy N..

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia następstwa prawnego skarżącej gminy po zlikwidowanej jednostce budżetowej gminy będącej adresatem pozwolenia wodnoprawnego, od którego to następstwa zależy zasadność nałożenia na gminę opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych.

Przepisy ustawy - Prawo wodne przewidują możliwość przejścia praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego na następcę prawnego zakładu, który to pozwolenie wodnoprawne uzyskał. Powyższa instytucja prawna została uregulowana w szczególności w art. 411 ustawy - Prawo wodne. Przepis ten stanowi, że następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia, a w ust. 2 tegoż artykułu ustawodawca stwierdził, że organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych potwierdza, w drodze decyzji, przejęcie przez następcę prawnego praw i obowiązków wynikających z tego pozwolenie. Pojęcie "potwierdzenie" nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane, w szczególności nie uczyniono tego w art. 16 powołanej ustawy. W języku polskim zwrot ten oznacza "stwierdzenie lub poświadczenie prawdziwości, wiarygodności albo istnienia czegoś".

Z całą mocą należy zatem podkreślić, iż bezzasadna jest argumentacja organu wskazująca na konieczność złożenia przez podmiot zainteresowany nabyciem tytułu prawnego całej instalacji wniosku o przeniesienie praw i obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych. Zaakcentowania bowiem wymaga, że przepis art. 411 ust. 1 ustawy - Prawo wodne wskazuje wyraźnie, że następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia. Jest to więc przejęcie praw i obowiązków z mocy samego prawa, co oznacza, że w momencie zdarzenia prawnego, którego skutkiem jest następstwo prawne, następuje przejście praw i obowiązków związanych z pozwoleniem wodnoprawnym na nabywcę, bez względu na to czy następca wystąpił z wnioskiem o przeniesienie decyzji - pozwolenia wodnoprawnego na jego rzecz. Organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego tylko potwierdza przejęcie prawa i obowiązków na następcę prawnego, co oznacza deklaratywne, formalne potwierdzenie zaistniałych już z mocy prawa faktów (por. wyrok NSA z 19 października 2021 r., III OSK 4100/21, wyrok WSA w Białymstoku z 20 września 2018 r., II SA/Bk 390/18).

Następnie należy zauważyć, że ustawodawca posłużył się w art. 411 ust. 1 ustawy - Prawo wodne pojęciem "zakład", które zostało zdefiniowane w art. 16 pkt 73 tej ustawy, zgodnie z którym przez zakład należy rozumieć podmioty korzystające z wód w ramach usług wodnych, wykonujące urządzenia wodne lub wykonujące inne działania wymagające zgody wodnoprawnej. Definicji tej odpowiada zarówno pierwotny adresat pozwolenia wodnoprawnego – Gminny Zakład Komunalny w N., jak i obecna strona skarżąca – Gmina N.. Jednocześnie nie może budzić wątpliwości, że zadaniem własnym gminy jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w postaci zaopatrzenia w wodę (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tj.: Dz.U. 2022 r., poz. 559). W tym kontekście zasługuje na aprobatę argumentacja strony skarżącej, iż Gminny Zakład Komunalny w N. (adresat pozwolenia wodnoprawnego) był jedynie formą, pod którą gospodarka komunalna może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego (art. 2 ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej - tj.: Dz.U. 2021 r., poz.679). Zatem to tak naprawdę Gmina N., posługując się formą określoną prawem - samorządowym zakładem budżetowym, wykonywała ciążące na niej z mocy prawa zadania. Obecnie – po likwidacji tego zakładu – wspomniane zadanie własne nadal skarżącą gminę obciąża, lecz wykonuje je już bezpośrednio przy użyciu aparatu pomocniczego w postaci Urzędu Gminy N.. Taka konkluzja płynie z treści uchwały nr [...] z 30 października 2017 r. o likwidacji Gminnego Zakładu Komunalnego w N.. Dodatkowo, Sąd w składzie orzekającym wskazuje, iż jeżeli nie zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 12 ust. 6 ustawy o finansach publicznych, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego (ust. 1 pkt 2) nie ma obowiązku określania skonkretyzowanego przeznaczenia mienia likwidowanej jednostki budżetowej, znajdującego się dotychczas w jej zarządzie. Wystarczy że określi, czy mienie likwidowanej jednostki budżetowej pozostanie dalej mieniem samorządu terytorialnego, czy też samorząd zbywa to mienie jako zbędne, w sposób prawem dopuszczalny (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2014 r., I OSK 767/14). Zatem sporne sformułowanie o przejęciu mienia likwidowanej jednostki przez urząd gminy należy zrozumieć w ten sposób, że mienie likwidowanej jednostki budżetowej jest potrzebne do dalszych zadań gminnych i nie podlega zbyciu. Skoro urząd gminy jest aparatem pomocniczym organu wykonawczego, to wypada uznać, że rada gminy zleciła dalsze zarządzenie mieniem po zlikwidowanym Gminnym Zakładzie Komunalnym przez własny organ wykonawczy przy pomocy aparatu pomocniczego. Powyższe związane jest z tym, że zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o finansach publicznych obowiązkiem rady gminy było – przy likwidacji Gminnego Zakładu Komunalnego w N. – zadysponowanie mieniem likwidowanej jednostki. Jeżeli mienie nie podlega zbyciu, to nadal pozostaje mieniem gminy, powracając do macierzy, a zatem to właśnie skarżąca gmina nadal dysponuje instalacją do poboru wody i faktycznie tego poboru dokonuje.

Ponadto warto dostrzec, że argumentacja organu zmierzająca do wykazania, że mienie likwidowanego zakładu komunalnego przejął urząd gminy prowadzi do wniosków co do zasady niepoddających się zasadom racjonalnego rozumowania, albowiem urząd gminy nie jest wyodrębnioną jednostką, która może być podmiotem praw i obowiązków. Słusznie w tym zakresie podnosi skarżąca, że urząd gminy – jako aparat pomocniczy organu wykonawczego - jest tylko jednostką organizacyjną gminy zapewniającą prawidłowe wykonywanie powierzonych wójtowi kompetencji.

Reasumując tę część rozważań, Sąd w składzie orzekającym przychyla się do stanowiska strony skarżącej, iż gmina N. na podstawie art. 411 ustawy - Prawo wodne jest następcą prawnym z mocy samego prawa po zlikwidowanym Gminnym Zakładzie Komunalnym w N.. W rezultacie należało przyjąć, że skoro skarżąca jest następcą prawnym zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, to nie mogło być mowy o korzystaniu z usług bez pozwolenia wodnoprawnego i nałożenia z tego tytułu opłaty podwyższonej, gdyż korzystała z pozwolenia swego poprzednika.

Abstrahując od powyższego należy dostrzec również inne uchybienie organu, który miał obowiązek rozważyć zaistnienie przesłanek z art. 189f k.p.a., a tymczasem organ ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia, bez rozwinięcia motywów, że te przesłanki nie wystąpiły. O prawidłowym sposobie prowadzenia rozważań na gruncie art. 189f k.p.a. wypowiedział się m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w uzasadnieniu wyroku z 8 listopada 2022 r., II SA/Wr 436/22, który zwrócił uwagę, że organ powinien zbadać i wyjaśnić stronie wagę naruszenia prawa oraz wytłumaczyć dlaczego nie mógł odstąpić od nałożenia kary, w razie wyboru takiego rozstrzygnięcia. Ponadto wskazać należy, że instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu) o charakterze administracyjnym. Istotą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest bowiem nienakładanie tej kary, mimo że doszło do naruszenia prawa przez obowiązanego (adresata zakazu). Jak prawidłowo wskazał organ, przyjmuje się, że ocena wagi naruszenia prawa powinna być dokonywana z uwzględnieniem art. 189d pkt 1 k.p.a. (Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Opublikowano: LEX/el. 2022).

Niemniej jednak ta ostatnia uwaga ma tylko walor edukacyjny, skoro w ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie zobowiązany uwzględnić, iż gmina N. na podstawie art. 411 ustawy - Prawo wodne jest następcą prawnym z mocy samego prawa po zlikwidowanym Gminnym Zakładzie Komunalnym w N..

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ stwierdził naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 sentencji wyroku). Naruszenie prawa materialnego ujawniło się w błędnej interpretacji art. 411 ustawy - Prawo wodne, a w konsekwencji błędnym jego niezastosowaniu przez organ i nieustaleniu, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z instytucją sukcesji generalnej polegającą na przejęciu ogółu praw i obowiązków samorządowej jednostki budżetowej jaką jest Gminny Zakład Komunalny przez jednostkę samorządu terytorialnego - Gminę N.. Powyższe rozważania prowadzą także do stwierdzenia, że organ naruszył art. 280 ustawy - Prawo wodne bezpodstawnie nakładając na skarżącą podwyższoną opłatę za pobór wód bez pozwolenia.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powoływanej ustawy p.p.s.a. (pkt 2 wyroku).

dc