Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 5014/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6013 Przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części,
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Bogusław Cieśla (spr.), , Sędzia WSA Wojciech Mazur, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant Ewa Pecelt, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2005 r. sprawy ze skargi Gospodarstwa Rolnego S. T. W. i spółka Spółka Jawna na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2003 r. znak [...] w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] lipca 2003r., II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Gospodarstwa Rolnego S. T. W. i spółka Spółka Jawna kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, IV. zasądza od Skarbu Państwa (Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) na rzecz Adwokata B. L., Kancelaria Adwokacka Al. [...] [...] W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

7/IVSA5014/03

UZASDNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. na podstawie art. 71 ust 3 w zw. z art. 51 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2000 r. Nr 106 , poz. 1126 z póz. zm.) nakazał S. K. , W. P. , T. W. i Z. B. jako właścicielom Spółki Jawnej Gospodarstwo Rolne S. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania silosów zlokalizowanych na działce nr [...] położonej w S. Gm. W. poprzez usunięcie z nich zgromadzonych osadów ściekowych .

W uzasadnieniu wskazał , że postępowanie wszczęto na skutek pisma Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska . W dniu 30 maja 2003 r. przeprowadzono oględziny i ustalono , iż na działce nr ew. [...] w S. zlokalizowanych jest 5 silosów żelbetowych o wysokości 3 m i wymiarach zewnętrznych 12 m x 48 m posiadających betonowe dna . Silosy miały system odsączający , ścieki odprowadzane były .do studzienek zlokalizowanych na zewnątrz . W dniu oględzin trzy silosy wypełnione były w całości odpadami ściekowymi, w jednym zgromadzona była niewielka ich ilość a jeden silos był pusty . Nie stwierdzono wykonania żadnych robót budowlanych .

Organ ustalił , że silosy od jesieni 2002 r. wykorzystywane były pod składowanie odpadów ściekowych . Natomiast poprzednio gdy właścicielem

5 była Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa wykorzystywane były jako silosy paszowe . Na tej podstawie organ uznał , że doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego i stwierdził, że składowanie paszy jest czym

innym niż składowanie odpadów ściekowych. Zmiana sposobu użytkowania wymagała pozwolenia właściwego organu o które inwestorzy nie wstąpili. Ponadto Wójt Gminy W. pismem z dnia 12 czerwca 2003 r. poinformował organ nadzoru, iż lokalizacja silosów po zmianie sposobu ich użytkowania nie jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego .

Odwołanie od tej decyzji złożyli S. K. i W. P. w imieniu Spółki Jawnej Gospodarstwo Rolne S. domagając się jej uchylenia .

W uzasadnieniu podnieśli , że użytkują 5 silosów zgodnie z decyzją Starosty S. z dnia [...] października 2002 r. zezwalającą na działalność w zakresie odzysku odpadów w postaci osadów ściekowych na okres 10 lat. Nakaz usunięcia zgromadzonych osadów ściekowych ingeruje w swobodę dysponowania własnością. Zarówno poprzednio jak obecnie silosy wykorzystywane są do produkcji rolniczej . Twierdzili , iż błędne jest stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego , że składowanie paszy jest czym innym niż składowanie odpadów ściekowych. Poza tym podniesiono, że pismo Wójta Gminy W. o sprzeczności z planem jest wydane bez podstawy prawnej .

Po rozpatrzeniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu wskazał ,że zmiana sposobu użytkowania polegająca na

przechowywaniu w silosach odpadów ściekowych w sytuacji gdy wcześniej przechowywana tam była pasza dla bydła wymagała uzyskania pozwolenia ; właściwego organu po uprzednim zaopiniowaniu tej zmiany przez służby :, ochrony środowiska . Pozwolenia na taką zmianę inwestorzy nie uzyskali a brak jest możliwości jej legalizacji wobec sprzeczności z ogólnym planem ; zagospodarowania przestrzennego . Dlatego decyzja organu I instancji uznana i została za prawidłową.

Skargę na powyższą decyzję złożyli S. K. i W. Z. wspólnicy Spółki Jawnej Gospodarstwo Rolne w S. Wnosząc ojej uchylenie , podnieśli :

* naruszenie art. 71 ust 1 w zw. z art. 71 ust 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane

poprzez przyjęcie ,że nastąpiła samowolna zmiana sposobu użytkowania obiektu

budowlanego podczas gdy silosy były i są użytkowane zgodnie z ich

przeznaczeniem

* naruszenie art. 63 ust 2 ustawy o odpadach poprzez przyjęcie ,że lokalizacja

silosów po zmianie sposobu użytkowania jest niezgodna z miejscowym planem

ogólnym zagospodarowania przestrzennego i ustalenie braku możliwości

legalizacji . Natomiast zgodnie z powołanym przepisem miejsce

magazynowania odpadów nie wymaga wyznaczenia w trybie przepisów o

zagospodarowaniu przestrzennym .

* nadto naruszenie przepisów postępowania przez nienależyte wyjaśnienie

sprawy i nie wyczerpanie całego materiału dowodowego .

W uzasadnieniu skargi wskazano ,że Gospodarstwo Rolne S. dzierżawi od Agencji Nieruchomości Rolnych nieruchomość rolną z zabudowaniami o pow. 342 ha . Zamierzeniem wspólników jest produkcja roślin bioenergetycznym w tym ślazowca pensylwańskiego który wymaga bardzo intensywnego nawożenia. Do tego celu można wykorzystać mieszaninę komunalnych osadów ściekowych z grzybnią pofermentacyjną . Na mocy decyzji Starosty S. z dnia [...] października 2002 r. gospodarstwo uzyskało zezwolenie na okres 10 lat na działalność w zakresie odzysku odpadów w postaci osadów ściekowych oraz grzybni pofermentacyjnej przeznaczonych do wytwarzania kompostu pod uprawy roślin energozastępczych z obowiązkiem magazynowania ich w 5 silosach na terenie gospodarstwa .

Z uwagi na niemożność pozyskania grzybni pofermentacyjnej , do nawożenia roślin przeznaczyli same osady ścieków komunalnych , która to działalność w myśl art. 43 ust 5 w zw. z art. 43 ust 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach nie wymaga uzyskania zezwolenia na jej prowadzenie .

Pismem z dnia 30 kwietnia 2003 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z sugestią, że nastąpiła zmiana sposobu użytkowania silosów bez wymaganego pozwolenia . Organ nadzoru budowlanego prowadząc postępowanie ustalił jedynie w oparciu o wyjaśnienia Agencji Nieruchomości Rolnych a nie dokumenty przeznaczenie silosów . Tymczasem silosy te to typowe obiekty magazynowe przeznaczone do przechowywanie różnych substancji związanych z produkcją rolną.

Dlatego nie może być mowy o zmianie sposobu użytkowania w kontekście zmiany warunków ochrony środowiska bowiem odpad o nazwie komunalne osady ściekowe w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów jest sklasyfikowany jako bezpieczny . Natomiast zgodnie z art. 43 ust 5 ustawy o odpadach działalność w zakresie odzysku osadów ściekowych dc uprawy roślin nie przeznaczonych do spożycia i do produkcji pasz nie jest reglamentowana zezwoleniem administracyjnym ,zaś zgodnie z art. 63 ust 2 ustawy o odpadach miejsce magazynowania takich osadów nie wymaga wyznaczenia w trybie przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym .

Poza tym skarżący podnieśli ,że zarzut niezgodności z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego jest chybiony gdyż w sprawie chodzi o składowanie a nie magazynowanie zaś zgodnie z art. 63 ust 2 ustawy o odpadach miejsce magazynowania odpadów nie wymaga wyznaczenia w świetle przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym .

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o rej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy., co następuje :

Skargę należało uwzględnić .

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji , przeprowadzona przez Sąd na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) wykazała, że naruszone zostały przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie .

Sprawa nie została wyjaśniona w sposób zgodny z zasadami wynikającymi z art. 7 i 77 § 1 kpa . Podstawowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia miała kwestia ustalenia czy w świetle art. 7i ust 2 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia postępowania) nastąpiła zmiana sposobu użytkowania przedmiotowych silosów.

Stosownie do zawartej w art. 71 Prawa budowlanego definicji , zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego objęta reglamentacją tego prawa zachodzi wówczas, gdy powoduje skutki określone w tym przepisie . Skoro nie ulegało wątpliwości , że w przedmiotowych silosach nie przeprowadzono żadnych nowych robót budowlanych ( art. 71 ust 2 pkt 1 ) to zmiana sposobu ich użytkowania mogłaby polegać jedynie na podjęciu albo zaniechaniu działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego lub pracy, warunki zdrowotne, higieniczno-sanitarne lub ochrony środowiska, bądź wielkość lub układ obciążeń ( art. 72 ust 2 pkt 2 ).

Tymczasem organ ustalił w oparciu o oświadczenie poprzedniego właściciela , iż przedmiotowe silosy wykorzystywane były do celów przechowywania paszy a skoro przez skarżących wykorzystane zostały do przechowywania osadów ściekowych to z faktu tego wywnioskował , iż nastąpiła samowolna zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego .

Z takim rozumowaniem zgodzić się nie można , albowiem oznaczałoby to iż składowanie w silosach paszowych jakiejkolwiek innej substancji wykorzystywanej w gospodarstwie rolnym niż pasza prowadzi do zmiany sposobu użytkowania . Tak jednak nie jest . Wprawdzie silosy mają swoje ukierunkowane przeznaczenie, lecz może ono polegać również na gromadzeniu i przechowywaniu substancji związanych z aktualnymi potrzebami gospodarstwa. Nie ulega wątpliwości , że może być w nich przechowywana pasza czy kiszonka jak i inne substancje wykorzystywane do produkcji rolnej bądź z nią związane .

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z dnia 2001 r. Nr 62 , poz. 628 ) stanowi w art. 43 ust 1 ,że komunalne osady ściekowe mogą być stosowane:

1) w rolnictwie, rozumianym jako uprawa wszystkich płodów rolnych

wprowadzanych do obrotu handlowego, włączając w to uprawy

przeznaczane do produkcji pasz,

2) do rekultywacji terenów, w tym gruntów na cele rolne,

3) do dostosowania gruntów do określonych potrzeb wynikających z planów

gospodarki odpadami, planów zagospodarowania przestrzennego lub decyzji

o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,

4) do uprawy roślin przeznaczonych do produkcji kompostu,

5) do uprawy roślin nieprzeznaczonych do spożycia i do produkcji pasz.

W świetle tych przepisów nie można uznać , iż doszło do zmiany sposobu użytkowania silosów jedynie na tej podstawie , że przechowywane są w nich odpady ściekowe a pierwotnie przechowywana była pasza .Komunalne odpady ściekowe mogą być wykorzystywane również w rolnictwie a uprawnieniem właścicielskim jest decydowanie o tym jaki rodzaj produktu przechowywany będzie w silosach , które z natury swojej służą właśnie do przechowywania i czasowego gromadzenia .

Gdyby jednak organ nadzoru budowlanego ustalił w sposób nie budzący wątpliwości , że zmiana substancji przechowywanych w silosach spowodowała i pogorszenie warunków bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego lub pracy, warunków zdrowotnych, higieniczno-sanitarnych lub ochrony środowiska, bądź wielkość lub układ obciążeń to wówczas zasadne byłoby twierdzenie o samowolnej zmianie sposobu użytkowania obiektu .

W świetle regulacji zawartej w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach nie można przyjąć , że przechowywanie w silosach komunalnych osadów ściekowych ze swojej istoty powoduje pogorszenie warunków ochrony środowiska , co organ w tej sprawie przyjął jako oczywistość .

Wniosek ten potwierdza treść przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych ( Dz. U. z 2002 r. Nr 134, poz.l 140 ) gdzie określono warunki jakie muszą spełnić komunalne osady ściekowe przy wykorzystaniu w rolnictwie .

W istocie organ I instancji poza stwierdzeniem , iż w silosach przechowywane są osady ściekowe nie dokonał ustaleń czy fakt ten stanowi o pogorszeniu warunków zdrowotnych , higieniczno — sanitarnych czy pogorszeniu stanu środowiska . Podkreślania wymaga fakt, iż organ nadzoru budowlanego nie może w zakresie swojej kompetencji badać wpływu na środowisko sposobu nawożenia gruntów rolnych realizowanego przez Gospodarstwo. Ta kwestia nie łączy się bowiem bezpośrednio z wykorzystywaniem obiektów budowlanych.

Należy zauważyć , iż w sprawie niniejszej przenikają się obszary kompetencji organów nadzoru budowlanego oraz inspekcji ochrony środowiska.

Ustalenie wpływu na środowisko przechowywanych w silosach osadów ściekowych wymaga wiedzy specjalistycznej a organy inspekcji ochrony środowiska dysponują odpowiednimi do tego instrumentami .

Dętego jeżeli dokonane były przez inspekcję ochrony środowiska jakieś ustalenia w przedmiocie oceny i kwalifikacji prawnej osadów ściekowych to zasadnym byłoby ewentualne ich wykorzystanie jako materiału dowodowego w sprawie . Uwagi te stanowią wskazania na podstawie których organ powinien ocenić czy przechowywanie osadów ściekowych w przedmiotowych silosach niekorzystnie zmienia warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego lub pracy, warunki zdrowotne, higieniczno-sanitarne lub ochrony środowiska, bądź wielkość lub układ obciążeń .

Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /.

Na podstawie art. 152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienie się niniejszego wyroku . O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 tejże ustawy