Postanowienie NSA, sygn. akt III FSK 1585/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Umorzono postępowanie kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 161 § 1 pkt 3, art. 193.
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia del. WSA Krzysztof Przasnyski (sprawozdawca), Protokolant Ewa Gil, po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 254/23 w sprawie ze skargi Z. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 8 grudnia 2022 r. nr 2401-IEW2.720.35.2022.2 UNP: 2401-22-268347 w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych umarza postępowanie kasacyjne.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 254/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z. O. (dalej jako: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako: "Dyrektor IAS") z dnia 8 grudnia 2022 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zarzutu prowadzenia postępowań zabezpieczających na podstawie zarządzeń zabezpieczenia, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 13 września 2021r.

Jako podstawę prawną powołano art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Gliwicach do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Dyrektor IAS reprezentowany przez radcę prawnego zaskarżając ten wyrok w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 i 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") poprzez błędne przyjęcie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 5 maja 2022 r. sygn. akt I SA/GI 326/22 nakazując merytoryczne rozpatrzenie zażalenia, wykluczył na etapie postępowania zażaleniowego możliwość uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 138 § 2 i 2a oraz 144 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji w sytuacji, w której z uwagi na rozpatrzenie wniosku zobowiązanego z dnia 30 lipca 2021 r. przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] występującego w postępowaniu jako wierzyciel zachodziła konieczność zarówno uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 59 § 1 i art. 34 § 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją ustawy wchodzącą w życie w dniu 30 lipca 2020 r. -ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070, dalej jako: "u.p.e.a.")) oraz art. 33 § 1 i art. 34 § 2 u.p.e.a. w brzmieniu nadanym wskazaną nowelizacją poprzez przyjęcie, że wniosek rozpatrywany na podstawie znowelizowanych przepisów przez wierzyciela może być ponownie rozpatrzony przez organ egzekucyjny na podstawie przepisów sprzed nowelizacji w sytuacji, w której konieczność rozdzielenia funkcji wierzyciela i organu egzekucyjnego nakazywała uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowanie pierwszej instancji w całości.

Stawiając te zarzuty Dyrektor IAS wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie skargi; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu uzupełniającego z dokumentu - postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 1 lutego 2023 r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania zabezpieczającego, na okoliczność wykazania, iż Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...], działając na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r.) jako organ egzekucyjny rozpatrzył wniosek zobowiązanego ź dnia 30 lipca 2021 r.

Skarżący nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Natomiast w piśmie procesowym z dnia 18 listopada 2024 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł o przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów:

- postanowienia Dyrektora IAS z dnia 31 maja 2023 nr 2401-IEE.7192.100.2023.9/AD UNP: 2401-23-117426; postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z 6 czerwca 2023, nr [...] UNP: UNP: [...], postanowienia Dyrektora IAS z dnia 7 sierpnia 2023, nr 2401-IEE.7192.280.2023.3/AD UNP: 2401-23-172090; prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach z 12 stycznia 2024r., sygn. akt I SA/GI 1473/23 oraz postanowienia Dyrektora IAS z dnia 18 września 2024, nr 2401-IEE.7192.288.2024.15/AD, UNP: 2401-24-235181, na okoliczność ustalenia dalszego biegu sprawy.

W uzasadnieniu podkreślił, że w czasie zanim WSA w Gliwicach wydał wyrok w sprawie o sygn. I SA/GI 254/23, organy administracji nie pozostawały bierne. W konsekwencji prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1473/23, Dyrektor IAS, postanowieniem z 18 września 2024 r. uchylił postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z 6 czerwca 2023 r. o odmowie umorzenia postępowania zabezpieczającego i orzekł o umorzeniu postepowania zabezpieczającego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. W myśl art. 193 p.p.s.a., jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. mamy do czynienia, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku zaistnieją zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu albo spowodują, że kontrola zaskarżonego aktu lub czynności stała się zbędna, przy czym owo zdarzenie skutkujące bezprzedmiotowością postępowania musi zaistnieć dopiero w toku postępowania, albowiem jego zaistnienie przed datą wniesienia skargi powinno skutkować jej odrzuceniem (por.: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia., Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 495.).

Innymi słowy postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. W powołanym przepisie chodzi o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie.

Bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. występuje m.in. wtedy, gdy w toku tego postępowania, przed wydaniem wyroku, przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Jest bowiem zasadą, że "zniknięcie" przedmiotu kontroli sądowej przed dniem wyrokowania przez sąd administracyjny skutkuje bezprzedmiotowością postępowania sądowego, uzasadniającą jego umorzenie.

W niniejszej sprawie wystąpiła tego rodzaju sytuacja. W zaskarżonym wyroku z dnia 5 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 254/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, uchylając postanowienia organów obu instancji wskazał na konieczność rozpoznania wniosku Skarżącego z 30 lipca 2021 r. o umorzenie postępowania zabezpieczającego przy zastosowaniu przepisów u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 r.

Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadome jest z urzędu, że wskazywany w zaskarżonym wyroku wniosek Skarżącego z 30 lipca 2021 r. o umorzenie postępowania zabezpieczającego został już rozpoznany i był przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1473/23, którym uchylono zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS z dnia 7 sierpnia 2023 r. nr 2401-IEE.7192.280.2023.3/AD UNP: 2401-23-172090 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania zabezpieczającego.

W konsekwencji tego orzeczenia Dyrektor IAS, postanowieniem z dnia 18 września 2024 r. nr 2401-IEE.7192.288.2024.15/AD UNP:2401-24-235181 uchylił w całości zaskarżone postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 6 czerwca 2023 r. nr [...] o odmowie umorzenia postępowania zabezpieczającego, prowadzonego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z 12 sierpnia 2019 r. o nr od [...] do [...] i orzekł o umorzeniu postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie ww. zarządzeń zabezpieczenia.

Powyższa okoliczność czyni bezprzedmiotowym postępowanie toczące się na skutek skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.

s. Bogusław Dauter s. Krzysztof Winiarski s. Krzysztof Przasnyski (spr.)