Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 69/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 52 par. 1 i 2, art. 53, art. 151, art. 199
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4, art. 5, art. 13, art. 21
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 2, art. 5 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 338
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j.)
article: art. 17, art. 17a ust. 6, art. 21 ust. ust. 1 i 3 pkt 2, art. 52 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1284
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi D. W. i J. W. na bezczynność Inspektor Sanitarny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Dwoma jednobrzmiącymi pismami z 19 marca 2024 r. (choć z zastosowaniem częściowo odmiennej kolejności pytań) J. W. oraz D. W. wystąpili do Inspektor Sanitarny (zwanego dalej "PPIS" lub "Organem") z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie (kolejność pytań zgodna z numeracją zastosowaną we wniosku J. W.):

"1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?

2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?

3. Według informacji od prof. I. P. ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

4. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?

5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?

7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?

8. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?

9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?

10. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?

11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.

12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?

13. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023r. SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) uważacie Państwo, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do naszego dziecka?"

Odpowiadając na te wnioski, dwoma jednobrzmiącymi pismami z 04 kwietnia 2024 r., PPIS wyjaśnił, co następuje (kolejność odpowiedzi na poszczególne pytania zgodna z numeracją zastosowaną w odpowiedzi na wniosek J. W.):

"1. Inspektor Sanitarny nie prowadzi badań dotyczących utrzymywania się odporności po podaniu preparatów szczepionkowych. Utrzymywanie się odporności po podaniu danej szczepionki zależy od wielu czynników. Odpowiedź immunologiczna w dużej mierze zależy od sprawności układu immunologicznego czy wieku osoby szczepionej – najlepiej na szczepienie odpowiadają dzieci i młodzież, słabiej osoby dorosłe i przewlekle chorzy z niedoborami odporności. Na odpowiedź immunologiczną ma także wpływ: płeć, rasa osoby szczepionej, wcześniejsze ekspozycje na antygeny, obecności matczynych przeciwciał, stan kliniczny (choroby towarzyszące), czynniki środowiskowe. Bardzo istotną rolę pełnią także czynniki genetyczne. Na podstawie danych z badań klinicznych i obserwacyjnych, sytuacji epidemiologicznej w kraju oraz zaleceniach dotyczących szczepień w innych krajach eksperci w dziedzinie szczepień corocznie układają optymalny program szczepień ochronnych. Odstępy i dawki szczepień zależą w dużej mierze od okresu utrzymywania się odporności po szczepieniu. Wśród szczepień są szczepienia, po których okres utrzymywania odporności trwa wiele lat np. odra, świnka, różyczka, wirusowe zapalenie wątroby typu B, gruźlica, Streptococcus pneumoniae i są szczepienia, których okresy utrzymywania odporności są krótsze, jak tężec, krztusiec, błonica, poliomyelitis i wymagają dawek przypominających, również w dorosłym życiu.

2. Inspektor Sanitarny posiada rejestr osób uchylających się od szczepień, w tym osób dorosłych powyżej 19 roku. W ciągu ostatnich pięciu lat zarejestrowano 2 osoby.

3. Inspektor Sanitarny prowadzi statystyki wykonanych szczepień ochronnych na terenie powiatu w. bez podziału na narodowość.

4. W okresie ostatnich 5 lat na terenie działania Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. zostało odroczonych 1617 osób (57 osób z powodu przeciwskazań stałych, 394 z powodu przeciwskazań okresowych i 1166 z powodu krótkotrwałej choroby). Decyzję co do odroczenia od szczepień podejmuje lekarz kwalifikujący na podstawie badań.

5. W ciągu ostatnich 5 lat nie nałożono grzywien na lekarzy z powodu niewywiązania się z obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego.

6. Na terenie działania Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. w przeciągu ostatnich 5 lat, do 4 tygodni od szczepienia, nie zmarło żadne dziecko czy dorosły do 19 roku życia.

7. W ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. w zakresie szczepień obowiązkowych zarejestrowano 2 niepożądane odczyny poszczepienne zakwalifikowane jako ciężkie.

8. Inspektor Sanitarny nie rejestruje danych dotyczących odszkodowań z powodu niepożądanych odczynów poszczepiennych.

9. Inspektor Sanitarny zwraca uwagę, iż szczepienia ochronne zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. "o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi" (t. j. z dnia 11 maja 2023 r., Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 ze zm.) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obarczone obowiązkiem nie przymusem.

10. W kwestii zawiązanej z kosztami leczenia problemów zdrowotnych po podaniu preparatu szczepionkowego informuję, iż w wyniku wystąpienia działań niepożądanych wymienionych w Charakterystyce Produktu Leczniczego po szczepieniu, można ubiegać się o świadczenia kompensacyjne wypłacane z "Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych na podstawie art. 17a -17i ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. "o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi" (t. j. z dnia 11 maja 2023 r., Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 ze zm.). Natomiast o odszkodowanie za śmierć dziecka z powodu niepożądanego odczynu poszczepiennego można ubiegać się w postępowaniu cywilnym na podstawie art. 446 § 4 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. "Kodeks cywilny" (t. j. z 2 sierpnia 2023 r., Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 ze zm.).

11. Wszystkie kwestie związane z tym pytaniem powinna Pani omówić z lekarzem pierwszego kontaktu, który jest zobligowany do szczegółowego przebadania dziecka przed przystąpieniem do szczepienia, a także wyjaśnienia Pani jako rodzicowi wszystkich kwestii dotyczących zdrowia dziecka, które mogą Panią niepokoić.

12. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) jest organizacją, której głównym zadaniem jest zwalczanie epidemii i chorób zakaźnych, poprzez wprowadzanie masowych szczepień. WHO nie tylko zaleca szczepienia ochronne, ale także wspiera rozwój i rozpowszechnianie bezpiecznych i efektywnych szczepionek. Ponadto szczepienia ochronne zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. "o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi" (t. j. z dnia 11 maja 2023 r., Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 ze zm.) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obarczone obowiązkiem nie przymusem. Zastosowanie szczepień przymusowych zgodnie z art. 36 ww. ustawy ma miejsce tylko w stosunku do osób, u których podejrzewa się lub rozpoznaje chorobę szczególnie niebezpieczną lub wysoce zakaźną.

13. Podstawowym aktem zgodnie, z którym osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane do poddania się szczepieniom ochronnym jest ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. "o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi" (t. j. z dnia 11 maja 2023 r., Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 ze zm.) - art. 5 ust. 1 pkt 1) lit. b oraz art. 17 ust. 10 ww. ustawy oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia "w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych" z dnia 27 września 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077 ze zm.)".

Jednym pismem datowanym na "5 marca" 2024 r. (data wpływu do Organu: 12 kwietnia 2024 r.) D. W. i J. W. (dalej łącznie jako "Skarżący"), reprezentowani przez ad T., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność PPIS "w zakresie nieudostępnienia informacji publicznej", o którą wnosili pismami [z 19 marca 2024 r.], które wpłynęły do Organu 22 marca 2024 r. Zarzuciwszy naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej – poprzez nieudostępnienie informacji publicznej – Skarżący wnieśli o:

1. zobowiązanie PPIS do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej Skarżących, który wpłynął do Organu dnia 22 marca 2024 r. i udzielenia informacji publicznej,

2. orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3. wymierzenie Organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,

4. zasądzenie kosztów postępowania według norm "przypisanych", w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że: "[p]ismem z 4 kwietnia 2024 r. PPIS udzielił odpowiedzi udzielając w nikłym stopniu odpowiedzi na pytania i odsyłając do publikacji. [...] Do dnia dzisiejszego skarżącym nie udostępniono innych informacji poza zawartymi w pismach z dnia 4 kwietnia 2024 r. mimo obowiązku PPIS. Przesłane przez Organ odpowiedzi są niewystarczające podobnie jak odesłanie do publikacji, aby móc mówić o zrealizowaniu obowiązku udzielenia skarżącym informacji publicznej."

W odpowiedzi na skargę Organ, reprezentowany przez r. S., wniósł o jej odrzucenie, z uwagi na brak uprzedniego wniesienia przez Skarżących ponaglenia w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga, choć dopuszczalna, nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.").

Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, tj. mających za przedmiot m.in. decyzje administracyjne (pkt 1) oraz inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4), w tym przybierające postać tzw. czynności materialno-technicznych.

W myśl art. 21 in principio ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902; w skrócie "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jednakże – wbrew twierdzeniom odpowiedzi na skargę – zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 24.05.2006 r., I OSK 601/05, w braku odmiennego zastrzeżenia, wszystkie orzeczenia sądowe przywołane w niniejszym wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA"). Zasady tej nie zmieniło wprowadzenie do art. 37 k.p.a. – a w ślad za tym także do art. 52 § 2 p.p.s.a. – z dniem 1 czerwca 2017 r., mocą ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), nowego środka zaskarżenia bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji, w postaci ponaglenia (w miejsce dotychczas stosowanych w takich przypadkach: zażalenia albo wezwania do usunięcia naruszenia prawa). W konsekwencji w odniesieniu do skarg na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie znajduje zastosowania wymóg z art. 53 § 2b in fine p.p.s.a. w postaci uprzedniego wniesienia ponaglenia do właściwego organu (por. wyrok NSA z 28.01.2020 r., I OSK 2433/18).

Z tych względów wniosek pełnomocnika Organu o odrzucenie skargi okazał się niezasadny.

Wypada jeszcze zaznaczyć, że do skarg na bezczynność nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA: z 11.05.2011 r., I OSK 716/11; z 26.05.2011 r., I OSK 857/11). Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (por. wyrok NSA z 29.04.2011 r., I FSK 249/10; por. też wyrok WSA z 27.10.2011 r., II SAB/Po 60/11). Trafność takiej wykładni potwierdza obecnie, dodany z dniem 1 czerwca 2017 r., przepis art. 53 § 2b p.p.s.a., zgodnie z którym skargę na bezczynność można wnieść "w każdym czasie" - które to określenie musi być postrzegane w aspekcie trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 17.11.2020 r., II OSK 973/19).

W konsekwencji w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – nawiązującym do uchwały 7 sędziów NSA z 22 czerwca 2020 r. o sygn. akt II OPS 5/19 (ONSAiWSA 2020, nr 6, poz. 79), zgodnie z tezą której: "Wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a." – został wyrażony pogląd, w myśl którego na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie można mówić o bezczynności organu, gdy organ ten przed wniesieniem skargi na bezczynność udostępni informację publiczną w formie czynności materialno-technicznej. Sytuacja taka stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi jako niedopuszczalnej w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z 13.10.2021 r., III OSK 3789/21, ONSAiWSA 2022, nr 2, poz. 30; por tez wyroki NSA: z 07.12.2021 r., III OSK 7055/21; z 29.11.2022 r., III OSK 2507/22).

Jednakże w myśl stanowiska przeciwnego, pogląd zaprezentowany w cytowanej uchwale NSA o sygn. akt II OPS 5/19 dotyczy spraw zakończonych decyzją administracyjną, a nie spraw zakończonych dokonaniem czynności materialno-technicznej. W odniesieniu do tej ostatniej kategorii spraw, stwierdzenie niedopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej, z uwagi na uprzednie wystosowanie przez podmiot zobowiązany odpowiedzi na wniosek o udostępnieniu informacji publicznej, godziłoby w regulacje konstytucyjne, wymagające zapewnienia sprawności działania władz publicznych (preambuła Konstytucji RP), jak też dostępności informacji publicznej – art. 61 ust. 1 Konstytucji RP (por. postanowienie NSA z 05.10.2021 r., III OSK 6030/21).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy, należy stwierdzić, że analiza akt sprawy oraz stanowisk procesowych stron pokazuje, że do dnia wniesienia skargi wnioskowane informacje nie zostały Skarżącym – w ich ocenie – udostępnione w pełni ani, co bezsporne, nie została wydana decyzja o odmowie udostępnienia tych informacji.

Mając wszystko to na uwadze, Sąd uznał skargę na bezczynność wniesioną w niniejszej sprawie za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania.

Przedmiotem skargi uczyniono bezczynność Inspektor Sanitarny w przedmiocie załatwienia wniosku Skarżących o udostępnienie informacji publicznej, szczegółowo określonej w 13 punktach ich pism datowanych na 19 marca 2024 r., a zasadniczo związanej z obowiązkiem szczepień ochronnych.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy niezbędne było więc rozważenie trzech następujących kwestii:

(i) czy państwowy powiatowy inspektor sanitarny jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej;

(ii) czy informacje żądane przez Skarżących stanowią informację publiczną, podlegającą udostępnieniu na zasadach określonych w u.d.i.p.;

(iii) czy Organ prawidłowo załatwił sprawę ww. wniosków.

Ad (i) Katalog podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji publicznej określa art. 4 u.d.i.p., w świetle którego są nimi (ust. 1) władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Nie ulega wątpliwości, że państwowy powiatowy inspektor sanitarny – mający, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 416; w skrócie "u.P.I.S."), status organu rządowej administracji zespolonej w województwie – jest organem władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

W konsekwencji należy stwierdzić, że Inspektor Sanitarny jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznych (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), będących w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).

Wypada dodać, że kwestia ta nie była w rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu.

Ad (ii) Przechodząc do analizy przedmiotowego aspektu sprawy – tj. do oceny, czy żądane przez Skarżących informacje mają charakter informacji publicznej – należy podkreślić, że również ta kwestia nie była pomiędzy stronami sporna. Nie zwalniało to jednak Sądu z obowiązku zbadania we własnym zakresie charakteru żądanych informacji.

Wypada zatem wyjść od stwierdzenia, że prawo dostępu do informacji publicznej wynika wprost z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która w art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, w tym informacji o działalności samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji RP). Tryb udzielania informacji, o jakich mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, określają ustawy (zob. art. 61 ust. 4 ab initio Konstytucji RP).

Rudymentarnym aktem prawnym regulującym tę problematykę jest ustawa o dostępie do informacji publicznej, która normuje podstawowe zasady oraz tryby udostępniania tego rodzaju informacji. Jednocześnie ustawa ta wprowadziła swoistą (acz wysoce niedoskonałą) definicję legalną "informacji publicznej", przez którą – zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. – należy rozumieć "każdą informację o sprawach publicznych". W doktrynie zasadnie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28–29). Przykładowe (nie-enumeratywne) wyliczenie rodzajów informacji publicznej zawiera przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p.

W orzecznictwie sądowym trafnie przyjęto, że informację publiczną stanowią, co do zasady, informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, w szczególności – zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 u.P.I.S. – w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, w tym dotyczące dokonywania analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej oraz kontroli ich realizacji, a także ustalania zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (por. wyroki WSA: z 06.09.2017 r., II SAB/Po 96/17; z 21.11.2018 r., II SAB/Sz 119/18). W konsekwencji informację publiczną stanowią więc także dane dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez właściwych państwowych (wojewódzkich i powiatowych) inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284, z późn. zm.; w skrócie "u.z.z.z.ch.z.l.") oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz. U. z 2024 r. poz. 138; w skrócie "r.n.o.p."). Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (zob. art. 21 ust. 1 u.z.z.z.ch.z.l. oraz § 5 r.n.o.p.). Brak wywiązania się przez wskazane podmioty z obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego podlega karze grzywny (art. 52 pkt 3 u.z.z.z.ch.z.l.). Kompetencja do nakładania grzywien w tym zakresie należy do organów inspekcji sanitarnej, a zatem informacja o liczbie takich grzywien również ma walor informacji publicznej, jako związana z działalnością wskazanych organów.

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że z art. 17 u.z.z.z.ch.z.l. jasno wynika, iż organy inspekcji sanitarnej nie przeprowadzają szczepień ochronnych, a jedynie sprawują nadzór w tym zakresie, co realizowane jest poprzez przekazywane im przez lekarzy sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych sporządzanych na urzędowych formularzach, których wzory oraz terminy i tryb przekazywania normuje obecnie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. poz. 2077), a wcześniej określało rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753, z późn. zm.). Jak wynika z załączonych do ww. rozporządzeń wzorów takich sprawozdań, podaje się w nich jedynie zbiorczo liczbę osób poddanych szczepieniom w danym kwartale (tj. bez przekazywania organom inspekcji sanitarnej szczegółowych personaliów i danych dotyczących osób zaszczepionych) oraz liczbę osób, które uchyliły się w danym kwartale od obowiązku szczepień. W tym zakresie wzór wskazuje na konieczność dołączania do sprawozdania imiennego wykazu osób uchylających się od obowiązku szczepień, a więc z pominięciem innego rodzaju danych dotyczących tej grupy osób. Spośród informacji dotyczących nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych, charakter informacji publicznej może mieć więc tylko taka informacja, jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań lub innych dokumentów.

Nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje kwestii odszkodowawczych – których dotyczyło pytanie 10 wniosku. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 u.z.z.z.ch.z.l. należne w takim przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy inspekcji sanitarnej. Jakkolwiek zatem informacje o odszkodowaniach z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych, jako dotyczące majątku publicznego, mają walor informacji publicznej, to nie sposób przyjąć, by informacje te były w posiadaniu organów inspekcji sanitarnej.

Poza tym Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 28 września 2023 r. w sprawie o sygn. akt IV SAB/Po 98/23 – w której Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. odpowiadał na niemal równobrzmiący (bo tylko różniący się brakiem pytania nr 13) wniosek o udostępnienie informacji publicznej – zgodnie z którym to stanowiskiem:

- organ w trybie informacji publicznej nie jest zobligowany do odpowiedzi na pytania dotyczące wiedzy prawniczej, zmierzające do udzielania porady prawnej lub dokonania przez organ wykładni przepisów (por. m.in. wyroki WSA: z 25.02.2021 r., II SAB/Wa 664/20; z 15.12.2022 r., III SAB/Gd 170/22; z 28 grudnia 2022 r., II SAB/Lu 139/22, CBOSA).

Nie jest zatem informacją publiczną, informacja żądana w punkcie 9 wniosku, ponieważ dotyczy oceny zgodności wskazanych okoliczności z Konstytucją RP.

Analogicznie, zdaniem Sądu w niniejszym składzie, należy ocenić pytanie z pkt 13 wniosku.

- poza zakresem działania Organu pozostaje informacja dotycząca wskazania, w jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem oraz obejmująca żądanie wymienienia konkretnych badań, które można wykonać w tym celu lub w celu wykazania niedoborów odporności. Przedmiot takiego pytania wkracza bowiem w sferę wiedzy medycznej i nie należy do zadań organu administracji publicznej – powiatowego inspektora sanitarnego.

W konsekwencji Organ nie był zobowiązany do udzielenia informacji objętych punktem 11 wniosku.

- w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym nie są informacją publiczną zagadnienia dotyczące działalności Światowej Organizacji Zdrowia (por. m.in. wyroki WSA: z 17.11.2022 r., III SAB/d 164/22; z 13.02.2020 r., II SAB/Po 132/19). Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy polskich władz publicznych ani gospodarowania mieniem publicznym.

Z tych względów Organ nie miał prawnego obowiązku udzielenia odpowiedzi na pytanie 12.

Ad (iii) Przechodząc do końcowej oceny, czy w kontrolowanej sprawie PPIS, jako podmiot obowiązany do udostępniania posiadanych informacji publicznych, dopuścił się zarzucanej bezczynności – rozumianej ogólnie jako niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym lub terminie przedłużonym przez organ (por. odpowiednio art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.) – należy wskazać, że szczególne terminy załatwienia sprawy w przedmiocie informacji publicznej zostały określone w art. 13 u.d.i.p., który stanowi, że:

"1. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.

2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku."

Na gruncie u.d.i.p. przyjmuje się, że stan bezczynności może mieć miejsce w przypadku podmiotu, który będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w odpowiedni sposób i formie, wbrew przepisom prawa, w okolicznościach w nich przewidzianych ani nie udostępnia w nakazanym terminie, w drodze czynności materialno-technicznej, żądanej informacji, ani też nie podejmuje innego działania mającego na celu załatwienie wniosku. W szczególności nie wydaje decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej (np. z uwagi na ograniczenia wynikające z art. 5 u.d.i.p. lub – w przypadku informacji przetworzonej – ze względu na brak szczególnie istotnego interesu publicznego) albo o umorzeniu postępowania (w przypadku określonym w art. 14 u.d.i.p.), względnie nie informuje pisemnie wnioskodawcy, że żądana informacja znajduje się w Biuletynie Informacji Publicznej, bądź że jest udostępniana w odrębnym (szczególnym) trybie albo że informacji tej nie posiada, bądź że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej. W każdym z tych przypadków zakreślony w cytowanym art. 13 ust. 1 u.d.i.p. czternastodniowy termin wyznacza podstawowe czasowe ramy, w których organ powinien przeprowadzić działania związane z oceną wniosku o udostępnienie informacji publicznej i jego załatwieniem.

W kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że PPIS udzielił odpowiedzi na pytania zawarte we wnioskach Skarżących z 19 marca 2024 r. – które wpłynęły do Organu dnia 22 marca 2024 r. – pismami sporządzonymi 04 kwietnia 2024 r., a zatem dzień przed upływem 14-dniowego terminu, o którym mowa w cytowanym wyżej art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Nie pozostawił przy tym żadnego z pytań bez odpowiedzi, choć w odniesieniu do niektórych z nich odpowiedź sprowadzała się do informacji o braku żądanych danych, z podaniem powodu takiego stanu rzeczy (dot. pytań 1, 3 i 8), a także, ewentualnie, ze wskazaniem podmiotu właściwego do udzielenia żądanej informacji (dot. pytania 11). W świetle wcześniejszych uwag, nie sposób zasadnie czynić Organowi zarzutów z takiego sposobu skwitowania niektórych pytań.

Poprawność działania Organu, paradoksalnie, potwierdza sztampowa treść skargi, w której zastrzeżenia sformułowane przez pełnomocnika Skarżących pod adresem PPIS sprowadzają się w istocie do tyleż ogólnikowego, co gołosłownego stwierdzenia, że: "Przesłane przez Organ odpowiedzi są niewystarczające podobnie jak odesłanie do publikacji". Wzmianka o "odesłaniu do publikacji" musi dodatkowo budzić zdziwienie, gdyż odpowiedzi udzielone przez PPIS żadnych takich odesłań nie zawierają. Podobnie jak nie zawierają odwołań do kategorii "informacji przetworzonej", o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. – które to (nieistniejące) odwołania pełnomocnik Skarżących zamierzał, jak się wydaje, zwalczyć, podnosząc w skardze zarzut naruszenia ww. przepisu.

Wszystko to może dowodzić niestarannej lektury przez Skarżących (ich pełnomocnika) odpowiedzi udzielonych przez Organ oraz pozorności podniesionych w skardze zarzutów.

W ocenie Sądu zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie. Organ udzielił bowiem odpowiedzi na pytania Skarżących w ustawowym terminie, w miarę posiadanych informacji w sposób możliwie pełny i konkretny, nie zbywając żadnego z pytań milczeniem, lecz ustosunkowując się do nich rzeczowo i klarownie.

W konsekwencji należy uznać, że wniosek Skarżących w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej został, wbrew ogólnikowym twierdzeniom skargi, załatwiony prawidłowo i w przepisanym terminie.

Stąd brak podstaw do zarzucenia Organowi bezczynności w udostępnieniu żądanej informacji publicznej.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.

Odnosząc się końcowo do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku o zasądzenie na rzecz Organu kosztów postępowania sądowego, należy zauważyć, że w świetle art. 199 i nast. p.p.s.a. brak podstaw prawnych do uwzględnienia takiego wniosku.