Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 326/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 3, art. 145, art. 151, art. 200, art. 203 i art. 204
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 107, art. 108
journal: Dz.U. 2022 poz 574
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 22 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędziowie Asesor WSA Anna Dębowska (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2023 roku sprawy ze skargi P. K. na decyzję Rektora [...] w Ł. z dnia 24 lutego 2023 roku nr BDRK.424.4.2023 w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 24 lutego 2023 r., nr BDRK.424.4.2023, wydaną na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 w związku z art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.s.w.n.", art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., § 6 ust. 1 oraz § 57 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów w Uniwersytecie Medycznym w Łodzi (uchwała nr 13/2022), powoływanego dalej jako "Regulamin studiów", Rektor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi utrzymał w mocy decyzję własną z 10 stycznia 2023 r., nr DOS.424.48.2022.2 o skreśleniu Pawła T.K. z listy studentów 2 semestru I roku niestacjonarnych jednolitych studiów magisterskich prowadzonych w Uniwersytecie Medycznym w Łodzi na kierunku lekarsko-dentystycznym w powodu stwierdzenia braku postępów w nauce.

W uzasadnieniu organ administracji podniósł, że P.K. rozpoczął jednolite niestacjonarne studia magisterskie na kierunku lekarsko-dentystycznym w roku akademickim 2021/2022. Skarżący nie uzyskał zaliczenia 1 semestru w terminie z powodu niezaliczenia przedmiotu histologia, cytologia i embriologia w terminie. Uzyskał jednak zgodę na warunkowe zaliczenie semestru z koniecznością zaliczenia przedmiotu w ciągu 1 miesiąca od zakończenia sesji poprawkowej. Termin ten został przedłużony o kolejny miesiąc ze względu na udokumentowaną chorobę studenta. Skarżący uzyskał zaliczenie zaległego przedmiotu.

Skarżący nie uzyskał również zaliczenia 2 semestru z powodu niezaliczenia przedmiotów anatomia człowieka i wychowanie fizyczne w terminie. 30 września 2022 r. skarżący złożył wniosek o przedłużenie sesji poprawkowej i uzyskał zgodę Prodziekana na przedłużenie do 31 października 2022 r., gdyż pozostał mu jeszcze 1 termin podejścia do egzaminu z przedmiotu anatomia człowieka. W przedłużonym terminie nie uzyskał zaliczenia przedmiotu. Student złożył wniosek o warunkowe zaliczenie semestru, na co uzyskał zgodę do 25 listopada 2022 r. Skarżący uzyskał z egzaminu warunkowego z przedmiotu anatomia człowieka ocenę niedostateczną.

7 grudnia 2022 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie skreślenia skarżącego z listy studentów z powodu stwierdzenia braku postępów w nauce.

Pismem z 9 grudnia 2022 r. skarżący złożył wniosek o udzielenie urlopu od zajęć z uwagi na chorobę w terminie od 25 listopada 2022 r. do 18 czerwca 2023 r. oraz o unieważnienie przeprowadzonego 30 listopada 2022 r. egzaminu warunkowego i przeprowadzenie egzaminu komisyjnego.

10 stycznia 2023 r. organ administracji wydał decyzję w sprawie skreślenia skarżącego z listy studentów z powodu stwierdzenia braku postępów w nauce.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał, że przy podejmowaniu decyzji o skreśleniu z listy studentów zaniechano merytorycznego rozpatrzenia jego wniosków. Nie zebrano i nie rozpatrzono w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.

Organ administracji utrzymując w mocy decyzję własną z 10 stycznia 2023 r. stwierdził, że podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zebrał, ocenił i rozpatrzył cały materiał dowodowy w sprawie.

Skarżący pismem z 7 grudnia 2022 r. (odebranym 12 grudnia 2022 r.) został poinformowany o wszczęciu wobec niego postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy studentów. W piśmie tym został pouczony o przysługujących mu prawach, tj. o tym, że strona – osobiście lub działając przez pełnomocnika – ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Skarżący został również pouczony o tym, że strona ma prawo złożyć odpowiedź na niniejsze pismo oraz wyjaśnienia na piśmie, co pełnomocnik skarżącego uczynił pismem z 17 stycznia 2023 r.

Zgodnie z § 19 ust. 6 Regulaminu studiów studentowi przysługuje prawo przystąpienia do zaliczenia lub egzaminu w trzech terminach, przy czym terminy drugi i trzeci są terminami zaliczeń lub egzaminów poprawkowych. Uczelnia daje możliwość przystąpienia do egzaminu oraz dwóch egzaminów poprawkowych, a student ma obowiązek do nich przystąpić w wyznaczonych terminach w poszczególnych sesjach (egzaminacyjnej i poprawkowej).

Student ma obowiązek tak rozplanować sesje, by wszystkie egzaminy i zaliczenia zdać w wyznaczonym terminie. Przedłużenie sesji poprawkowej jest możliwe w wyjątkowych przypadkach, gdy zaistnieją szczególne okoliczności, np. niewykorzystanie jednego z przysłuchujących terminów ze względu na zwolnienie lekarskie, co miało miejsce w przypadku skarżącego.

Na podstawie § 21 ust. 3-4 Regulaminu studiów w uzasadnionych przypadkach prodziekan może wyrazić zgodę na przedłużenie sesji poprawkowej, jednak na okres nie dłuższy niż miesiąc od dnia jej zakończenia. Wniosek o przedłużenie sesji poprawkowej student zobowiązany jest złożyć w dziekanacie nie później niż w ostatnim dniu tej sesji lub w dniu następnym, gdyby na ten dzień przypadał dzień wolny lub dzień, w którym dziekanat jest zamknięty dla studentów.

Prodziekan rozpatrzył wniosek pozytywnie mimo niezłożenia wniosku przez skarżącego we wskazanym w przepisie terminie (ostatnim dniem sesji poprawkowej był 25 września 2022 r.). Student złożył wniosek kilka dni później (30 września 2022 r.).

Skarżący nie uzyskał wymaganych zaliczeń w terminie przedłużenia sesji poprawkowej. Uzyskał jednak zgodę Prodziekana na warunkowe zaliczenie semestru z koniecznością zaliczenia zaległego przedmiotu, zgodnie z § 27 ust. 7 Regulaminu studiów, w terminie do 1 miesiąca od zakończenia sesji poprawkowej, w przypadku skarżącego zakończenia przedłużonej sesji poprawkowej. Prodziekan wyznaczył termin uzupełnienia warunku na 25 listopada 2022 r. Z powodu nieobecności kierownika przedmiotu, z przyczyn od niego niezależnych, egzamin został przełożony na 30 listopada 2022 r., tj. pierwszy możliwy termin. Skarżący uzyskał z egzaminu ocenę niedostateczną.

W zaistniałych okolicznościach w Regulaminie studiów przewidziana jest tylko możliwość powtarzania semestru. Skarżący jednak nie ma możliwości uzyskać zgody na powtarzanie semestru, gdyż zgodnie z § 28 ust. 6 pkt 1 Regulaminu studiów Prodziekan nie udziela zgody na powtarzanie semestru, jeżeli student nie zaliczył pierwszego roku studiów – w przypadku jednolitych studiów magisterskich lub studiów pierwszego stopnia.

W ocenie organu administracji zastosowanie mniej restrykcyjnych rozwiązań nie jest już w tym przypadku możliwe. Jeżeli zatem skarżący nie uzyskał wymaganych zaliczeń w przedłużonym terminie sesji poprawkowej i w terminie warunkowym oraz nie mógłby uzyskać zgody na powtarzanie semestru, to nie przysługują skarżącemu już żadne prostudenckie – chroniące przed skreśleniem z listy studentów – rozwiązania przewidziane Regulaminem studiów.

Organ administracji stwierdził, że w decyzji z 10 stycznia odniósł się do wniosków skarżącego zawartych w piśmie z 9 grudnia 2022 r.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o udzielenie urlopu od zajęć organ administracji wskazał, że § 51 ust. 1 pkt 1 Regulaminu studiów stanowi, że prodziekan, na udokumentowany wniosek studenta, może wyrazić zgodę na udzielenie urlopu od zajęć, zwanego dalej "urlopem", w przypadku długotrwałej choroby studenta jednocześnie wskazując termin udzielenia urlopu. § 52 ust. 5 Regulaminu studiów stanowi, że urlopu udziela się nie wcześniej niż od dnia złożenia przez studenta wniosku o udzielenie urlopu. Przesłana w załączeniu do pisma dokumentacja medyczna, datowana na 9 grudnia 2022 r., nie stanowi podstawy do udzielenia urlopu we wskazanym przez skarżącego terminie. Po stronie skarżącego leżała ocena własnego stanu zdrowia oraz decyzja o wystąpieniu z wnioskiem o urlop od zajęć z uwagi na chorobę, szczególnie jeśli choroba ma "charakter przewlekły" i dotyczy "kilku płaszczyzn psychosomatycznych z wieloma wynikowymi w postaci objawów rzutujących na ogólny stan studenta i będący przesłanką do stwierdzenia długotrwałej niezdolności do uczestniczenia w jakichkolwiek zajęciach akademickich". Organ administracji wskazał, że szczególnie w takiej sytuacji wszelkie zaświadczenia lekarskie oraz wnioski o urlop zdrowotny powinny być składane w momencie, gdy przesłanka do udzielenia urlopu wystąpiła, a nie dopiero wtedy, gdy dany student nie zaliczył części przedmiotów. Urlop od zajęć nie może być "ucieczką" od niezaliczenia egzaminów czy skreślenia. Organ administracji stwierdził, że termin egzaminu w ramach warunkowego zaliczenia semestru z przedmiotu anatomia człowieka został prawidłowo wyznaczony na 25 listopada 2022 r., ale z przyczyn obiektywnych nie mógł się odbyć, więc informacja o przełożeniu egzaminu na 30 listopada 2022 r. została przekazana przez upoważnionego pracownika katedry J.S.

Organ administracji ocenił, że odroczenie egzaminu na 30 listopada 2022 r. jest przesłanką korzystną dla skarżącego (miał kilka dodatkowych dni na powtórzenie materiału), a tym samym wniosek o unieważnienie przeprowadzonego w tym dniu egzaminu warunkowego nie znajduje przesłanek przewidzianych w Regulaminie studiów. Egzamin został przeprowadzony przez M.P., Kierownika Katedry [...] oraz wyznaczonego pracownika.

Organ administracji wskazał, że z dokumentacji przebiegu studiów wynika, że Prodziekan przedłużył sesję poprawkową skarżącemu do 30 października 2022 r., a więc przełożony termin mieścił się w terminie do 1 miesiąca od zakończenia sesji poprawkowej (tutaj zakończenia przedłużonej sesji poprawkowej). Gdyby egzamin warunkowy został unieważniony, to wtedy koniecznym byłoby wyznaczenie nowego terminu egzaminu, który z oczywistych przyczyn tym bardziej nie odbyłby się w terminie do 1 miesiąca od zakończenia sesji poprawkowej.

W ocenie organu administracji podczas egzaminu warunkowego nie doszło do żadnych nieprawidłowości, które mogłyby stanowić podstawę do jego unieważnienia, jak również do przeprowadzenia egzaminu komisyjnego. Zgodnie z § 23 ust. 1 Regulaminu studiów egzamin komisyjny może zostać przeprowadzony tylko: w wyjątkowych przypadkach, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie, że w trakcie zaliczenia lub egzaminu doszło do nieprawidłowości w jego przeprowadzeniu, prodziekan, na wniosek studenta złożony w terminie 5 dni od dnia wpisania oceny do ESOS, podejmuje decyzję o przeprowadzeniu oraz terminie zaliczenia komisyjnego lub egzaminu komisyjnego. O podjętej decyzji dziekanat niezwłocznie informuje studenta za pośrednictwem poczty elektronicznej.

Zdaniem organu administracji w sprawie mamy do czynienia ze stwierdzeniem braku postępów w nauce, a więc jedną z fakultatywnych przesłanek do skreślenia z listy studentów. Oznacza to, że organ administracji nie musi, tylko może podjąć decyzję w sprawie skreślenia. Mamy więc do czynienia z uznaniem administracyjnym, którego granice w sprawie nie zostały przekroczone. Zgodnie z § 58 ust. 6 pkt 2 Regulaminu studiów brak postępów w nauce stwierdza się, jeżeli wystąpi co najmniej jedna z następujących przesłanek: student nie zaliczył w wyznaczonym terminie jednego miesiąca przedmiotu objętego warunkiem. Oznacza to, że ze względu na autonomię uczelni Uniwersytet Medyczny w Łodzi dookreślił w Regulaminie studiów, co oznacza stwierdzenie braku postępów w nauce. Sytuacja skarżącego spełnia więc przesłankę określoną w § 57 ust. 2 pkt 2 w związku z § 57 ust. 6 pkt 2 Regulaminu studiów.

Reasumując organ administracji stwierdził, że zaistniały przesłanki określone w art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. uzasadniające skreślenie skarżącego z listy studentów. Przedstawione fakty nie rokują terminowego i pomyślnego ukończenia studiów przez skarżącego.

W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją z 10 stycznia 2023 r.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia:

1. art. 108 ust. 3 w związku z art. 1 pkt 2 w związku z art. 32 w związku z art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a. poprzez niedoręczenie pełnomocnikowi skarżącego decyzji z 24 lutego 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję z 10 stycznia 2023 r., co skutkowało brakiem wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego oraz pozbawieniem skarżącego czynnego udziału w postępowaniu, co uchybia przepisom art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 10 k.p.a. oraz w szczególności art. 77 § 1 k.p.a. i winno skutkować uchyleniem decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.";

2. art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez brak zgromadzenia przez organ administracji dowodów w sposób wyczerpujący i kompletny, w szczególności objawiający się nieprzeprowadzeniem dowodu z opinii biegłego lekarza względnie komisji lekarskiej, co w konsekwencji doprowadziło do nieustalenia, czy stan zdrowia skarżącego miał wpływ na niezaliczenie przez niego brakującego (ostatniego) egzaminu z anatomii, a jeśli tak, to w jakim zakresie i czy stan zdrowia studenta uniemożliwiał mu w tamtym okresie równy udział w zajęciach dydaktycznych i egzaminach, a które to okoliczności – przy zanegowaniu przez organ znaczenia zaświadczeń lekarskich studenta – winny być poczynione wyłącznie przy zasięgnięciu wiadomości specjalnych, których organ nie posiadał, a tym sam nie tylko nie mógł poprzestać na własnej ocenie sytuacji i powinności studenta co do oceny własnego stanu zdrowia w opisanym stanie faktycznym, ale przede wszystkim dążyć do ich szczegółowego i jednoznacznego wyjaśnienia;

3. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 k.p.a., tj. zasad fundamentalnych postępowania administracyjnego poprzez: brak dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zaniechanie rozpoznania wniosków składanych w toku postępowania in fine oraz złożonych przed jego zainicjowaniem, a mogących mieć wpływ na wynik sprawy, pozbawienie strony czynnego udziału w całym postępowaniu, niepoinformowania strony o prawie do składania żądań w toku sprawy, pozbawienia strony wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji, w tym niepowiadomienia o terminie jej wydania;

4. art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 81, art. 89 § 1, a także art. 107 § 3 k.p.k. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, zaniechanie zebrania całego materiału dowodowego koniecznego dla wydania rozstrzygnięcia, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, pozbawienie strony możliwości wypowiedzenia się co do relewantnych dla sprawy okoliczności faktycznych, a to na skutek:

a. zaniechania przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez studenta w pismach kierowanych do organu i uczelni, w szczególności nieprzesłuchanie studenta, nieprzeprowadzanie dowodu z opinii biegłego lekarza lub komisji lekarskiej odnośnie jego stanu zdrowia;

b. niewyjaśnienie okoliczności związanych z przesunięciem terminu egzaminu warunkowego z anatomii i zaniechaniem odniesienia się w treści uzasadnienia decyzji z 10 stycznia 2023 r. do skutków prawnych związanych z przekroczeniem terminu na przystąpienie do egzaminu z przyczyn nieleżących po stronie studenta, a wynikających z działalności placówki;

c. braku weryfikacji poprzednich wyników z egzaminów i zaliczeń uzyskiwanych przez studenta, które potwierdziłyby, że do nasilenia się objawów chorób zdiagnozowanych u studenta, prawidłowo realizował on program studiów;

d. dowolnej i pobieżnej oceny zaświadczeń lekarskich przedstawionych przez studenta, co skutkowało przyjęciem, że zostały złożone wbrew postanowieniem regulaminu, podczas gdy z uwagi na charakter tych chorób (przewlekłość) okoliczności, które stanowiły podstawę niezdolności istnieją do chwili obecnej, wobec czego nie upłynęły terminy, na ich przedstawienie;

e. zaniechanie rozpatrzenia złożonych przed wydaniem decyzji administracyjnej z 10 stycznia 2023 r. wniosków studenta o: udzielenie urlopu od zajęć spowodowanego chorobą w terminie od 25 listopada 2022 r. do 18 czerwca 2023 r. oraz o unieważnienie przeprowadzonego egzaminu warunkowego 30 listopada 2022 r. oraz o przeprowadzenie egzaminu komisyjnego;

5. art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. poprzez jego przedwczesne zastosowanie, w sytuacji w której nie doszło do ustalenia pełnego stanu faktycznego sprawy, zaś fakty przyjęte przez organ mają charakter dowolny i nie uwzględniają szeregu okoliczności podnoszonych i możliwych do wykazania w toku postępowania.

Prawomocnym postanowieniem z 30 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 326/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Organ administracji podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa, które uzasadniałoby uwzględnienie skargi.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w szczególności zaś jej art. 108, który w ust. 2 pkt 2 stanowi, że student może być skreślony z listy studentów w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce. Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 108 ust. 3 p.s.w.n.).

Powieleniem wskazanej regulacji na gruncie Regulaminu studiów w Uniwersytecie Medycznym w Łodzi przyjętego uchwałą nr 13/2022 z dnia 28 kwietnia 2022 r. Senatu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi w sprawie Regulaminu studiów w Uniwersytecie Medycznym w Łodzi są odpowiednio § 57 ust. 2 pkt 2 oraz § 6 ust. 1 zd. 1 Regulaminu studiów, z zastrzeżeniem, że ostatni z wymienionych wyżej przepisów przewiduje, że decyzję administracyjną w sprawie skreślenia z listy studentów podejmuje Rektor lub prodziekan działający z upoważnienia Rektora.

Z cytowanych wyżej przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz Regulaminu studiów wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie skreślenia z listy studentów z powodu stwierdzenia braku postępów w nauce ma charakter fakultatywny i podejmowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Sądowa kontrola takich aktów jest ograniczona. Zakres uznania administracyjnego wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, a jego ramy określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Wydając akt o charakterze uznaniowym organ jest związany nie tylko przepisem prawa, ale i celem ustanowionego przepisu. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2000 r., I SA 945/00).

Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, to jednak wymaga zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy oraz, czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Sąd bada, czy w takim postępowaniu podjęto kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz czy organ uwzględnił słuszny interes strony. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie aktu uznaniowego z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną. Ocenie sądu nie podlegają natomiast kryteria słuszności, czy celowości podjętego rozstrzygnięcia (por. np. wyroki NSA z 20 kwietnia 2010 r., I OSK 130/10 i z 6 listopada 2014 r., I OSK1981/14).

Wskazać też należy, że ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie zawiera definicji pojęcia "braków postępów w nauce". Brak postępów w nauce niekoniecznie musi prowadzić do skreślenia z listy studentów. Może to nastąpić, jeżeli studentowi nie przysługuje już prawo do zaliczenia danego przedmiotu w innym terminie. Wyjaśnienia zatem zawsze wymaga, jakie dokładnie terminy zostały przewidziane lub wyznaczone w decyzji dziekana i czy student został prawidłowo o nich powiadomiony.

Jednocześnie w literaturze wskazuje się na cienką granicę między przesłanką braku postępów w nauce a przesłanką nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w wymaganym terminie. Może to prowadzić albo do błędnego utożsamiania obu tych przesłanek, albo do odchodzenia od wydawania decyzji o skreśleniu na podstawie przesłanki braku postępu, a w zamian wydawania ich wyłącznie z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Takie działanie proceduralnie jest prostsze. Przesłanka ta jest bowiem – tak samo jak ta związana z postępami – także fakultatywna. Jednak ostre kryterium, jakim jest uzyskanie zaliczenia w terminie, znacząco ułatwia ocenę spełnienia tej przesłanki, a następnie sporządzenie uzasadnienia decyzji administracyjnej, minimalizując ryzyko wyeliminowania decyzji z obrotu na etapie kontroli sądowoadministracyjnej.

Podkreśla się także w literaturze, że niemożliwe jest opracowanie uniwersalnej listy przypadków dających się zakwalifikować jako brak postępów w nauce (lub pojęcia pokrewne). Przesłanka ta obejmuje bardzo wiele sytuacji faktycznych, z których każdą należałoby analizować oddzielnie, a dla jej oceny można jedynie pomocniczo stosować inne instrumenty, jak np. terminy dokonywania postępów. Niedookreśloność przepisów nie daje jednak podstaw do uznania, że postęp może być oceniany zupełnie dowolnie, w oderwaniu od uwarunkowań systemowych i celowościowych, a także od ugruntowanych zwyczajów badania postępu w systemie szkolnictwa wyższego i nauki (por. Artykuł, Kierznowski Łukasz, O przesłance postępu w szkolnictwie wyższym i nauce, Opublikowano: PiP 2021/6/115-125).

W § 58 ust. 6 Regulaminy studiów z kolei określono, że brak postępów w nauce stwierdza się, jeżeli wystąpi co najmniej jedna z następujących przesłanek:

1) student po powtarzaniu dwóch różnych semestrów po raz trzeci ubiega się o zgodę na powtarzanie semestru;

2) student nie zaliczył w wyznaczonym terminie jednego miesiąca przedmiotu objętego warunkiem;

3) student nie zaliczył przedmiotu, egzaminu wymaganego do zaliczenia semestru lub KET;

4) student nie uzyskał zaliczenia zajęć wojskowych przewidzianych dla kierunku realizowanego w ramach limitu miejsc Ministra Obrony Narodowej.

W § 58 ust. 6 Regulaminy studiów sprecyzowano zatem jakie sytuacje uznaje się za brak postępów w nauce. Na gruncie Regulaminu studiów jedną z przesłanek uznania, że zachodzi brak postępów w nauce jest niezaliczenie przez studenta w wyznaczonym terminie jednego miesiąca przedmiotu objętego warunkiem (§ 58 ust. 6 pkt 2).

Jak stanowi § 58 ust. 7 Regulaminy studiów niezaliczenie semestru stwierdza się, jeżeli student nie otrzymał liczby punktów ECTS wymaganej do zaliczenia semestru oraz nie uzyskał zgody na warunek lub powtarzanie semestru z powodu niespełnienia wymagań, o których mowa odpowiednio w § 27 lub § 28.

W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka wystąpiła.

Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 107 ust. 1 p.s.w.n., student jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i przepisami obowiązującymi w uczelni. W myśl art. 107 ust. 2 p.s.w.n. student jest obowiązany w szczególności do: 1) uczestniczenia w zajęciach zgodnie z regulaminem studiów; 2) składania egzaminów, odbywania praktyk zawodowych i spełniania innych wymagań przewidzianych w programie studiów.

Obowiązki te znajdują odzwierciedlenie w Regulaminie studiów, który w § 5 ust. 1 pkt 9 zobowiązuje studenta do uzyskiwania zaliczeń i składania egzaminów w wyznaczonym terminie oraz odbywania praktyk zawodowych i spełniania innych wymagań przewidzianych w programie studiów.

W rozpoznawanej sprawie z akt sprawy wynika, że 5 września 2022 r. w pierwszym terminie poprawkowym skarżący otrzymał ocenę niedostateczną z przedmiotu anatomia człowieka. 30 września 2022 r. skarżący zwrócił się do Prodziekana ds. Nauki i Rozwoju Nauczania Oddziału Stomatologicznego Wydziału Lekarskiego z podaniem o przedłużenie sesji poprawkowej semestru II w roku akademickim 2021/2022 z powodu niezaliczenia przedmiotu anatomia człowieka i wychowania fizycznego. Skarżący uzasadnił swój wniosek "problemami zdrowotnymi". Do podania załączył fotokopie zaświadczeń lekarskich z 13 czerwca 2022 r. i z 5 września 2022 r. Według zaświadczeń lekarskich był zwolniony z zajęć akademickich w okresie 13-20 czerwca 2022 r. i 5-11 września 2022 r.

Prodziekan na podstawie § 21 ust. 3 Regulaminu studiów wyraził zgodę na przedłużenie sesji poprawkowej.

Skarżący nie uzyskał jednak wymaganego zaliczenia z przedmiotu anatomia człowieka w terminie przedłużenia sesji poprawkowej. W II terminie poprawkowym, tj. 19 października 2022 r. otrzymał bowiem ponownie ocenę niedostateczną z tego przedmiotu.

21 października 2022 r. skarżący złożył podanie o wyrażenie zgody na warunkowe zaliczenie II semestru I roku studiów w roku akademickim 2021/2022 w terminie jednego miesiąca od dnia rozpoczęcia semestru następującego po warunkowo zaliczonym semestrze ponownie powołując się na problemy zdrowotne. Z akt sprawy nie wynika, aby do podania załączył jakieś dokumenty. Prodziekan na podstawie § 27 Regulaminu studiów udzielił jednak skarżącemu zgody na warunkowe zaliczenie semestru.

Jednakże skarżący w wyznaczonym terminie nie zaliczył przedmiotu objętego warunkiem i 30 listopada 2022 r. otrzymał ocenę niedostateczną z egzaminu.

Z akt sprawy również wynika, że dopiero 10 grudnia 2022 r. została nadana przesyłka zawierająca podanie skarżącego o udzielenie mu urlopu od zajęć od 25 listopada 2022 r. do 18 czerwca 2023 r., a więc w terminie, w którym już odbył się egzamin z przedmiotu objętego warunkiem – 30 listopada 2022 r. W podaniu tym skarżący wniósł także o przeprowadzenie egzaminu komisyjnego. Uzasadniając wnioski skarżący powołał się na swój stan zdrowia oraz długotrwały stres związany ze zdiagnozowanymi chorobami i nieodbyciem się egzaminu w terminie przewidzianym regulaminem. Do podania skarżący załączył wystawione 9 grudnia 2022 r., a więc po ponad tygodniu od egzaminu przeprowadzonego 30 listopada 2022 r., zaświadczenie lekarskie i skierowanie do poradni lekarskiej z powodu rozpoznanego epizodu depresyjnego, nieokreślonego. Według tego zaświadczenia skarżący choruje na boreliozę, ch Hasimito, okresowo obniżony nastrój, nasilenie dolegliwości somatycznych oraz psychicznych objawiających się depresją. Przebył epizod depresyjny nieleczony w okresie kwiecień-czerwiec oraz obecnie nasilone objawy depresji. Z powodu tego trudności w nauce. Ma problemy z podjęciem i zdaniem egzaminów. Wymaga leczenia psychiatrycznego.

Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący załączył dodatkowo zaświadczenie lekarskie z 21 grudnia 2022 r., czyli również wystawione już po egzaminie przeprowadzonym 30 listopada 2022 r. Według tego zaświadczenia skarżący był niezdolny do odbywania zajęć uczelnianych z powodu długotrwałej choroby zakaźnej w terminie 10 sierpnia – 10 grudnia 2022 r., a więc w czasie kiedy trzykrotnie nie zdał egzaminu z przedmiotu anatomia człowieka, tj. 5 września 2022 r., 19 października 2022 r. i 30 listopada 2022 r.

Skarżący zatem po trzykrotnym niezdaniu egzaminu z przedmiotu anatomia człowieka, co miało miejsce 5 września 2022 r., 19 października 2022 r. i 30 listopada 2022 r., wystąpił dopiero 10 grudnia 2022 r. o udzielenie mu urlopu od zajęć powołując się na swój stan zdrowia i przedstawiając najpierw zaświadczenie i skierowanie do poradni z 9 grudnia 2022 r., a następnie zaświadczenie z 21 grudnia 2021 r. (załączone do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) według, którego miał być niezdolny do odbywania zajęć uczelnianych z powodu długotrwałej choroby zakaźnej w terminie od 10 sierpnia do 10 grudnia 2022 r., a więc w czasie gdy trzykrotnie przystąpił do egzaminów.

W związku z tym należy wskazać, że według § 23 ust. 1 Regulaminu studiów w wyjątkowych przypadkach, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie, że w trakcie zaliczenia lub egzaminu doszło do nieprawidłowości w jego przeprowadzeniu, prodziekan, na wniosek studenta złożony w terminie 5 dni od dnia wpisania oceny do ESOS, podejmuje decyzję o przeprowadzeniu oraz terminie zaliczenia komisyjnego lub egzaminu komisyjnego.

Tymczasem wniosek o przeprowadzenie egzaminu komisyjnego został niewątpliwie przez skarżącego złożony dopiero po 10 dniach od przeprowadzenia egzaminu. Skarżący nie powołał się na żadne inne okoliczności poza swoim stanem zdrowia i zmianą terminu z 25 listopada na 30 listopada 2022 r., które mogłyby świadczyć o tym, że w trakcie egzaminu doszło do nieprawidłowości w jego przeprowadzeniu.

Dalej wskazać należy, że według § 51 ust. 1 Regulaminu studiów prodziekan, na udokumentowany wniosek studenta, może wyrazić zgodę na udzielenie urlopu od zajęć, zwanego dalej "urlopem", w przypadku: długotrwałej choroby studenta (pkt 1); innych ważnych okoliczności lub zdarzeń losowych (pkt 2).

W myśl § 52 Regulaminu studiów zasadą jest udzielanie urlopu nie wcześniej niż od dnia złożenia przez studenta wniosku o udzielenie urlopu (ust. 5), zaś w szczególnie uzasadnionych przypadkach prodziekan, na udokumentowany wniosek studenta, może wyrazić zgodę na udzielenie urlopu z pominięciem tej zasady (ust. 6).

Jednocześnie § 10 ust. 8 Regulaminu studiów stanowi, że student przebywający na zwolnieniu lekarskim nie może uczestniczyć w zajęciach dydaktycznych, praktykach zawodowych, zaliczeniach oraz egzaminach, także prowadzonych z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, z zastrzeżeniem ust. 10. Jednakże stosownie do § 20 ust. 9 Regulaminu studiów jeżeli student przystąpił do egzaminu lub zaliczenia, przebywając na zwolnieniu lekarskim, egzamin lub zaliczenie, mimo przedstawionego zaświadczenia lekarskiego, uznaje się za przeprowadzone, a ocenę, którą student uzyskał, wpisuje się do ESOS.

Skarżący tymczasem pomimo niezdolności do odbywania zajęć uczelnianych z powodu długotrwałej choroby zakaźnej w okresie od 10 sierpnia do 10 grudnia 2022 r., którą ma potwierdzać zaświadczenie z 21 grudnia 2022 r. oraz deklarowania, że jego stan zdrowia (epizod depresyjny nieokreślony) miał wpływ na przebieg i wynik egzaminu 30 listopada 2022 r. oraz winien uzasadniać udzielenie mu wstecznie urlopu od 25 listopada 2022 r., wbrew regulacji § 10 ust. 8 Regulaminu studiów przystępował kolejno do egzaminu z przedmiotu anatomia człowieka w terminach 5 września 2022 r., 19 października 2022 r. i 30 listopada 2022 r. Spowodowało to, że zastosowanie miał powołany wyżej § 20 ust. 9 Regulaminu studiów i egzaminy te należało uznać za przeprowadzone, a uzyskane oceny wpisać do ESOS.

Zwrócić należy uwagę, że w § 20 ust. 8 Regulaminu studiów przewidziano możliwość udzielenia przez prodziekana na wniosek studenta zgody na przystąpienie studenta do zaliczeń i egzaminów w indywidualnie wyznaczonych terminach – także poza sesją egzaminacyjną lub sesją poprawkową w przypadku długotrwałej choroby studenta lub w innych wypadkach losowych. Skarżący pomimo powoływania się obecnie na stan zdrowia, który miał mieć m.in. wpływ na przebieg i wynik egzaminu 30 listopada 2022 r., nie skorzystał z możliwości wystąpienia z takim wnioskiem. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący odbywał studia w trybie indywidualnej organizacji studiów lub występował z wnioskiem o wyrażenie zgody na odbywanie studiów w tym trybie z uwagi na stan zdrowia, chociaż taka możliwość została przewidziana w regulacjach zawartych w załączniku nr 1 do Regulaminu studiów zawierającym Regulamin dostosowania warunków odbywania studiów do potrzeb studentów będących osobami niepełnosprawnymi lub przewlekle chorymi.

W ocenie sądu skarżący nie przedstawił w toku postępowania przed organem administracji dokumentacji medycznej, która pozwalałaby na wyciągnięcie odmiennych wniosków. Skarżący nie przedstawił organowi administracji żadnych innych dokumentów poza zaświadczeniami i skierowaniem lekarskim wystawionymi dopiero 9 i 21 grudnia 2022 r., a więc już po niezdanym 30 listopada 2022 r. egzaminie, które potwierdzałyby jego stan zdrowia w okresie przystępowania do egzaminów z przedmiotu anatomia człowieka 5 września 2022 r., 19 października 2022 r. i 30 listopada 2022 r., takich jak np. historia choroby. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie zasadności stawianych twierdzeń. Przede wszystkim jednak skarżący nie podważył stanowiska organu, o braku postępów w nauce, gdyż niewątpliwie nie zaliczył w wyznaczonym terminie jednego miesiąca przedmiotu objętego warunkiem. Nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na nieprawidłowość ustaleń organu administracji w powyższym zakresie. Okoliczność, że egzamin z przedmiotu anatomia człowieka odbył się z przekroczeniem terminu jednego miesiąca nie ma w tym wypadku żadnego znaczenia, gdyż i tak skarżący z tego egzaminu otrzymał oceną niedostateczną. Skarżący nie wykazał, że w trakcie egzaminu 30 listopada 2022 r. doszło do nieprawidłowości w jego przeprowadzeniu. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest kompletne i w sposób wystarczający przedstawia ustalenia stanu faktycznego, jak również zastosowane w sprawie przepisy. Organ administracji nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Doręczenie skarżącemu zamiast ustanowionemu pełnomocnikowi decyzji z 10 stycznia 2023 r. nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż nie stanowiło przeszkody w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w następstwie którego została wydana decyzja zaskarżona decyzja.

Okoliczność doręczenia zaskarżonej decyzji skarżącemu zamiast ustanowionemu pełnomocnikowi stanowiła natomiast jedną z przyczyn przewrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi prawomocnym postanowieniem sądu z 30 czerwca 2023 r. W następstwie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi nie został on pozbawiony prawa do sadu.

Wskazać nadto trzeba, że § 28 ust. 6 pkt 1 Regulaminu studiów stanowi, że prodziekan nie udziela zgody na powtarzanie semestru, jeżeli student: nie zaliczył pierwszego roku studiów – w przypadku jednolitych studiów magisterskich lub studiów pierwszego stopnia. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja miała właśnie miejsce.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd oddalił skargę.

Odnosząc się do wniosku organu administracji o zasądzenie od skarżącego zwrotu kosztów postępowania wyjaśnić należy, że w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi obowiązuje zasada, że zwrot kosztów postępowania może nastąpić jedynie na rzecz skarżącego i tylko w sytuacji, gdy skarga została uwzględniona (art. 200 p.p.s.a.). Nie jest więc możliwe zasądzanie kosztów postępowania od skarżącego na rzecz organu, którego decyzja była przedmiotem skargi, gdy skarga zostanie oddalona. W postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi nie obowiązuje więc zasada odpowiedzialności za wynik postępowania, którą wprowadzono w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (art. 203 i art. 204 p.p.s.a.) i która obowiązuje w postępowaniu cywilnym (art. 98 § 1 k.p.c.).

d.j.