Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SAB/Lu 25/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-12-28 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w pkt III (AUTOKONTROLA)
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1,art. 4 ust. 1, art. 10, art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 16 ust . 1
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi W. R. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na skutek skargi kasacyjnej W. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SAB/Lu 25/23 I. uchyla zaskarżony wyrok w zakresie pkt III; II. zobowiązuje Prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie do rozpoznania wniosku W. R. z dnia 30 września 2022 r. w zakresie pkt 2 w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; III. w pozostałym zakresie oddala skargę; IV. przyznaje adwokatowi K. P. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) z tytułu podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

W. R. (dalej jako "strona", "skarżący", "wnioskodawca") w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zarzucił bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie (dalej również jako "organ") w rozpatrzeniu wniosku z dnia 30 września 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej.

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny:

W piśmie z dnia 30 września 2022 r. skierowanym do I Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego w Lublinie skarżący zawarł szereg wniosków, m.in. o udzielenie informacji publicznej.

Pismem z dnia 2 listopada 2022 r. organ poinformował wnioskodawcę, że wniosek z dnia 30 września 2022 r., przekazany został do Prezesa Sądu Okręgowego w dniu 26 października 2022 r. i ze względu na fakt, że zawierał treści znieważające i słowa powszechnie uznane za obelżywe został pozostawiony bez rozpatrzenia.

W odpowiedzi na powyższe, skarżący pismem z dnia 24 listopada 2022 r. (data wpływu do organu 29 listopada 2022 r.) zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej. W związku ze sposobem sformułowania pytań przyjęto, że skarżący żądał informacji w zakresie:

- sprawy o sygn. akt [...]:

1. przez kogo zostało wydane postanowienie z dnia 15 czerwca 2022 r., oraz co było przedmiotem postępowania;

2. ile było w 2021 r. uchylonych i przekazanych do ponownego rozpoznania postanowień wydawanych przez sędziego J. J. – I.,

3. powód zmiany sygnatur oraz czego dotyczy postępowanie prowadzone pod sygn. akt [...];

- sprawy o sygn. akt [...]:

- przez kogo zostało wydane postanowienie z dnia 30 lipca 2022 r., oraz co było przedmiotem postępowania;

Ponadto wnioskodawca w pkt 4 zwrócił się z pytaniem:

"Jaka jest podstawa prawna ukrywania przez lubelskie sądownictwo tożsamości orzeczników, w pismach generowanych przez lubelskie sądy?".

Pismem z dnia 9 grudnia 2022 r. Prezes Sądu Okręgowego udostępnił wnioskodawcy żądane informacje podając w odniesieniu do sprawy [...], co do:

- pkt 1 - postanowienie z dnia 15 czerwca 2022 r. w przedmiocie skargi pozwanego na postanowienie referendarza sądowego z dnia 14 września 2022 r., zostało wydane przez sędziego P. J. w sprawie [...] (odrzucić skargę jako nieopłaconą);

- pkt 2 - w I Wydziale Cywilnym Sądu Okręgowego w [...] w 2022 r. nie uchylono żadnego postanowienia sędziego J. J.-I.;

- pkt 3 - wniosek o wyłączenie sędziów, złożony przez pozwanego w dniu 11 lipca 2022 r., został wyłączony ze sprawy [...] i wpisany do repertorium Co za sygnaturą [...] (zgodnie z Zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 lipca 2022 r.).

W odniesieniu do sprawy [...] - pkt 1 wskazano, że postanowienie z dnia 30 lipca 2022 r. w przedmiocie wniosku pozwanego z dnia 11 lipca 2022 r. o wyłączenie sędziów i referendarza sądowego zostało wydane przez sędziego M. B. w sprawie [...] (I. Oddalić wniosek pozwanego o wyłączenie sędziego P. J., II. Odrzucić wniosek w pozostałej części).

W odniesieniu do pkt w 4 wniosku wezwano skarżącego o sprecyzowanie jego treści w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Następnie zawiadomieniem z dnia 9 stycznia 2023 r. Prezes Sądu Okręgowego poinformował wnioskodawcę, że żądana przez niego informacja w zakresie pytania o podstawę prawną ukrywania tożsamości orzeczników nie dotyczy informacji publicznej, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako: "u.d.i.p.").

W piśmie z dnia 10 stycznia 2023 r. (data wpływu do organu 16 stycznia 2023 r.) wnioskodawca podniósł, że pismo organu z dnia 9 grudnia 2022 r. nie odpowiada na jego wniosek o udzielenie informacji publicznej. W formie tabelki przedstawił swoje pytania i udzielone przez Prezesa informacje.

Następnie pismem z dnia 22 stycznia 2023 r. (data wpływu do organu 27 stycznia 2023 r.) skarżący wniósł o wydanie decyzji w sprawie jego wniosku

o udzielenie informacji publicznej. Zdaniem wnioskodawcy organ działa przewlekle

i wybiórczo.

W odpowiedzi na powyższe pisma, Prezes Sądu Okręgowego w Lublinie pismem z dnia 31 stycznia 2023 r. uszczegółowił informację wskazując, że w związku z pismami z dnia 10 stycznia 2023 r. (data wpływu do Sądu 16 stycznia 2023 r.) oraz 22 stycznia 2023 r. (data wpływu do Sądu 27 stycznia 2023 r.) skarżącego, otrzymał on odpowiedź na pismo z dnia 10 stycznia 2023 r., zgodnie z informacją udzieloną przez Przewodniczącego I Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego [...]. Ponadto Prezes wskazał, że odnośnie podstawy zarejestrowania sprawy [...] - zgodnie z § 106a Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 lipca 2022 r. zmieniającego zarządzenie w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz. Urz. Ministra Sprawiedliwości z 2022 r., poz. 142) - wniosek o wyłączenie sędziów zawarty w piśmie z dnia 10 lipca 2022 r. (data wpływu do Biura Podawczego -11 lipca 2022 r.) złożony w sprawie [...] został zarejestrowany pod nową sygnaturą w Repertorium [...], zaś postępowanie w sprawie [...] zostało zainicjowane na podstawie art. 3941a k.p.c. na skutek pisma z dnia 25 sierpnia 2022 r. (karta 1621 akt) - zażalenia na postanowienie z dnia 30 lipca 2022 r. (karta 1611) i zostało zarejestrowane w Repertorium Cz na podstawie § 94 ust. 1 pkt 6 Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz. Urz. Ministra Sprawiedliwości z 2019 r., poz. 138).

W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu skarżący wskazał m.in., że jego wniosek z dnia 30 września 2022 r. złożony w ramach sprawy [...] spotkał się z odmową udzielenia informacji publicznej wyrażoną w piśmie z dnia 2 listopada 2022 r. Jego zdaniem również pismo z dnia 9 grudnia 2022 r. organu nie było decyzją wydana na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podkreślił, że w swoich pismach z dnia 27 grudnia 2022r. oraz 8 i 10 stycznia 2023 r. skierowanych do Prezesa Sądu wyartykułował wady udzielonych odpowiedzi. W ocenie skarżącego brak rzetelnej informacji w formie decyzji i brak odmowy jej udostępnienia w formie decyzji z pouczeniem czyni skargę zasadną.

Dodatkowo skarżący wskazał, że transparentność działań organów władzy publicznej i poddanie tych działań kontroli społecznej może przyczynić się do poprawy standardów dotyczących ochrony praw obywatelskich, przestrzegania przepisów prawa, poprawy relacji w stosunkach obywatel – państwo oraz budować zaufanie do organów władzy publicznej. Cel ten w intencji prawodawców miała spełniać instytucja wniosku o udzielenie informacji publicznej.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w Lublinie wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że odpowiedział na wnioski skarżącego z zachowaniem ustawowych terminów. Podkreślił, że treść wniosków była niejasna i mało precyzyjna, a momentami także wulgarna, co znacznie utrudniało sformułowanie odpowiedzi zgodnej z intencją wnioskodawcy.

W piśmie z dnia 6 marca 2023 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2023 r. w pkt I stwierdził, że Prezes Sądu Okręgowego w Lublinie dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku W. R. z dnia 30 września 2022 r. w zakresie pkt 2;

w pkt II wyroku stwierdził, że bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz w pkt III wyroku w pozostałym zakresie oddalił skargę.

Sąd stwierdził, że skarga zasługiwała na uwzględnienie jedynie w wąskim jej zakresie - co do informację w zakresie liczby uchylonych i przekazanych do ponownego rozpoznania postanowień wydawanych przez sędziego J. J. – I. w 2021 r. W pozostałym zakresie Sąd wskazał, że Prezes Sądu Okręgowego udzielił skarżącemu żądanych przez niego informacji w terminie określonym w u.d.i.p., a także w przypisanych formach tj. udzielając informacji zwykłym pismem (z dnia 9 grudnia 2022 r., 10 i 22 i 31 stycznia 2023 r., ) oraz zawiadomieniem z dnia 9 stycznia 2023 r., że żądana informacja w odniesieniu do wskazania podstawy prawnej ukrywania przez lubelskie sądownictwo tożsamości orzeczników nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., w związku z tym nie można organowi zarzucić bezczynności. W sprawie, zdaniem Sądu również, nie wystąpiły okoliczności wskazujące na obowiązek organu do wydania decyzji administracyjnej w trybie u.d.i.p., o co wnosił skarżący. Z powyższych względów Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik skarżącego, który zaskarżył go w części, tj. co do pkt III wyroku, zarzucając naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, tj.:

art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 3 i art. 16 u.d.i.p. poprzez ich błędne zastosowanie i w efekcie bezpodstawne uznanie, że informacja o udostępnienie której wnioskował skarżący w punkcie 4. pisma z 24 listopada 2022 r. (doprecyzowana pismem z dnia 27 grudnia 2022 r.) nie stanowi informacji publicznej, co spowodowało brak jej udzielenia w ustawowym terminie;

art. 61 Konstytucji RP poprzez jego błędne zastosowanie i w efekcie bezpodstawne uznanie, że informacja o udostępnienie której wnioskował skarżący w punkcie 4. pisma z 24 listopada 2022 r. (doprecyzowana pismem z dnia 27 grudnia 2022 r.) nie stanowi informacji publicznej, w sytuacji gdy wszelkie wątpliwości w tym zakresie winny być rozpoznawane na rzecz udzielenia dostępu;

art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez brak jego zastosowania i niewykonanie ciążącego na organie obowiązku udostępnienia informacji publicznej na wniosek skarżącego z dnia 24 listopada 2022 r. w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.

II. przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy i ostateczny kształt orzeczenia, tj.:

1. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1684 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.’’) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie i brak rozważenia wszelkich okoliczności sprawy oraz brak wnikliwej oceny podniesionych w skardze strony na bezczynność organu zarzutów dotyczących bezpodstawnego uznania, że informacje o jakie wnioskował skarżący w punkcie 4 pisma z 24 listopada 2022 r. (doprecyzowana pismem z dnia 27 grudnia 2022 r.) nie stanowią informacji publicznej i w efekcie brak skontrolowania stanowiska organu w tym przedmiocie;

art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1 i 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez oddalenie skargi na decyzję wydaną z naruszeniem przywołanych przepisów prawa materialnego;

3. art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego i bezpodstawne uznanie, bez przeprowadzenia szczegółowej analizy, że organ miał prawo poprzestać na arbitralnym i bezpodstawnym uznaniu, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej, co spowodowało brak zobowiązania organu do dokonania czynności w określonym terminie.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej świadczonej skarżącemu w ramach prawa pomocy, jednocześnie oświadczając, że koszty te nie zostały dotychczas uiszczone w całości ani w żadnej części.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono m.in., że Sąd nie odniósł się do wybiórczego podejścia organu do zadawanych przez skarżącego pytań. Skarżący zakreślił element działalności Sądu Okręgowego w Lublinie, polegający na doręczaniu stronom pism przewodnich, wezwań, zarządzeń i postanowień, która uniemożliwia weryfikację ich autora. Podkreślono, że pomimo literalnego brzmienia pytania, w którym skarżący zwraca się o podanie podstawy prawnej wskazanego działania, w istocie domaga się on wyjaśnienia tak zarysowanego procederu, który w jego przekonaniu godzi w konstytucyjne uprawnienia obywateli. Zdaniem skarżącego kasacyjnie nie można pomijać, że skarżący zwraca uwagę na doniosły, z punktu widzenia korzystających z sądów obywateli, problem braku znajomości tożsamości sędziów, czy referendarzy sądowych rozstrzygających ich indywidualne sprawy. Wskazana kwestia nabiera szczególnego znaczenia, w sytuacji w której strona informowana jest o treści wydanego w sprawie zarządzenia, czy postanowienia bez przesyłania jej sentencji, zwłaszcza jeśli wydawane są one jeszcze przed wyznaczeniem rozprawy. Zdaniem skarżącego kasacyjnie rację ma skarżący, że takie ukształtowanie procedur uniemożliwia obywatelowi pozyskanie wiedzy na temat tożsamości osoby, która podejmuje decyzje w jego sprawie, co z kolei może uniemożliwiać podjęcie skutecznej obrony swoich praw np. poprzez rozważenie kwestii dotyczących podstaw do wyłączenia sędziego.

Analiza wskazanych wyżej pism skarżącego wskazuje wyraźnie, że w istocie znana jest mu podstawa prawna, na którą powołuje się organ kierując przedmiotowe pisma (doręczenia, wezwania, zarządzenia itd) do obywateli, bowiem wynika ona wprost z pouczenia. Niezrozumiała pozostaje natomiast procedura, która pozwala sekretarzowi sądowemu wystosować do strony pismo, które podpisane jest sformułowaniem "na zarządzenie sędziego- sekretarz", zamiast poprawnego zdaniem skarżącego sformułowania "na zarządzenie sędziego [tutaj imię i nazwisko a także tytuł]- sekretarz sądowy"

Zdaniem skarżącego kasacyjnie, nie sposób więc w tym względzie zgodzić się z argumentacją, jaką w piśmie z dnia 9 stycznia 2023r. zawarł organ. Jak bowiem wskazano wyżej, zapytanie złożone przez skarżącego dotyczyło w istocie procedur stosowanych w sądach. Wywiedziona przez Prezesa Sądu Okręgowego odpowiedź i zawarta w niej konkluzja, jakoby wnioskowana przez skarżącego informacja nie mieściła się w kategorii informacji publicznej, wynika więc w głównej mierze z uproszczenia treści wniosku.

Podniesiono również, że pobieżna choćby lektura pisma skarżącego z dnia 27 grudnia 2022 r. nie pozostawia wątpliwości co do przedmiotu zapytania. Nie dotyczyło ono stricte podstawy prawnej, czy sposobu stosowania przepisu a szerszego zjawiska i procedur. Literalne brzmienie przepisów zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej, poparciu o które organ podejmuje konkretne działania w indywidualnych sprawach, nie daje jednoznacznej możliwości stosowania swego rodzaju "anonimizacji", o której pisze skarżący. Należy więc przypuszczać, że sposób podpisywania pism, na który zwrócił uwagę skarżący, musi mieć umocowanie w jakimś wewnętrznym zarządzeniu, czy procedurze i to właśnie ich treść była przedmiotem zapytania.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie wbrew twierdzeniom organu, żądana informacja stanowi informację o funkcjonowaniu instytucji publicznej dotyczącą istniejących w jej ramach procedur, wyznaczanych zadań, czy sposobu ich realizacji. Jako taka mieści się ona zarówno w szerokim katalogu zarysowanym w art. 1 ust. 1 ust. o dostępie do informacji publicznej, w ale także w tym szczególnym (art. 6 ust. 3 ustawy).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 179a p.p.s.a. jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Istotą autokontroli jest sprawdzenie przez skład orzekający wydanego przez siebie orzeczenia (naprawienie popełnionych przy wyrokowaniu błędów i wydanie orzeczenia prawidłowego).

Przepis art. 179a p.p.s.a. umożliwia więc wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu dokonanie autokontroli zaskarżonego wyroku lub postanowienia, od którego przysługuje skarga kasacyjna. Przy czym z woli ustawodawcy, uchylenie zaskarżonego orzeczenia i ponowne rozpoznanie sprawy może nastąpić wówczas, gdy sąd ten uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione lub w razie stwierdzenia przesłanek nieważności. Podstawy skargi są oczywiście usprawiedliwione, w szczególności jeżeli sąd "od razu", "na pierwszy rzut oka" ocenia jako uzasadnione zarzuty i żądania zawarte w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie tut. Sąd Wojewódzki skorzystał ze szczególnego trybu autokontroli własnego wyroku, przewidzianego w ww. przepisie, uchylając na skutek skargi kasacyjnej skarżącego, pierwotny wyrok 23 sierpnia 2023 r. i rozpoznając na nowo sprawę w zaskarżonych granicach. Przy czym, w ocenie Sądu, podniesione przez skarżącego kasacyjnie podstawy kasacyjne są jedynie w części uzasadnione tj. w zakresie, dotyczącym naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez brak zobowiązania organu do dokonania czynności w określonym terminie. Z powyższego zatem, w sposób oczywisty wynika podstawa do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Zaskarżone orzeczenie jest w tym zakresie wadliwe, na skutek przeoczenia Sądu. Jednocześnie Sąd wskazuje, że co do zasady, stanowisko Sądu nie uległo zmianie i jest tożsame jak wskazane w ww uchylonym wyroku.

Wskazać należy, że uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że Prezes Sądu Okręgowego w Lublinie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej.

W przedmiotowej sprawie skarżący w pkt 2 wniosku zarówno co do sprawy o sygn. akt [...] jak i [...] wnioskował o informację w zakresie liczby uchylonych i przekazanych do ponownego rozpoznania postanowień wydawanych przez sędziego J. J. – I. w 2021 r. Natomiast udzielona została wnioskodawcy informacja w tym zakresie, ale w odniesieniu do 2022 r., na co skarżący zwracał uwagę w swoich późniejszych pismach. W piśmie z dnia 9 grudnia 2022 r. skierowanym do skarżącego widnieje informacja, że w I Wydziale Cywilnym Sądu Okręgowego w Lublinie w 2022 roku nie uchylono żadnego postanowienia sędziego J. J. – I., natomiast brak jest wskazania informacji w powyższym zakresie w odniesieniu do wnioskowanego roku 2021 r. W związku z powyższym w tym zakresie skarga zasługiwała na uwzględnienie. Wskazane informację stanowią informację publiczną i w związku z powyższym Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - zobowiązał Prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie do rozpoznania wniosku skarżącego z 30 września 2022 r. w zakresie pkt 2 o udostępnienie informacji publicznej (pkt II sentencji wyroku) w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Następnie wyjaśnić należy, że ustawa o dostępie do informacji publicznej, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Należy w tym miejscu wskazać, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Podkreślić należy, że dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne, przyjąć trzeba, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku. Ustawodawca nie przewidział żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej, stąd jej udostępnienie realizowane jest w formie czynności materialno-technicznej.

W niniejszej sprawie jak już wyżej wskazano Prezes Sądu Okręgowego udzielił skarżącemu żądanych przez niego informacji w terminie określonym w u.d.i.p., a także w przypisanych formach tj. udzielając informacji zwykłym pismem (z dnia 9 grudnia 2022 r., 10 i 22 i 31 stycznia 2023 r., ).

W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że skarżący złożył wniosek (pkt 1 i 3 ) o udzielenie informacji na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej w sprawach, w których jest stroną postępowania.

Wskazać należy, że dostęp do akt spraw sądowych regulowany jest przez przepisy Kodeksu postępowania cywilnego oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r., Regulamin urzędowania sądów powszechnych wobec czego, zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., ustawa ta nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. W sprawach rozpoznawanych w trybie procesowym, w których dostęp do akt sprawy oraz możliwość uzyskania z akt odpisów i kopii gwarantuje się stronom (art. 9 k.p.c.), natomiast dostęp do akt sprawy rozpoznawanej w trybie postępowania nieprocesowego oraz możliwość uzyskania z akt odpisów i kopii mają nie tylko uczestnicy postępowania, ale także - po uzyskaniu zezwolenia przewodniczącego - każdy, kto potrzebę taką dostatecznie usprawiedliwi (art. 525 k.p.c.). Skarżący nie zwrócił się o dostęp do dokumentów znajdujących się w aktach sprawy w trybie przepisów k.p.c., od razu składając wniosek w trybie dostępu do informacji publicznej. Podkreślić należy, że skarżący otrzymywał odpisy rozstrzygnięć wydawanych w poszczególnych sprawach, w których jest stroną, w których sędzia, orzecznik widnieje. Wskazać także należy, że inicjatorem poszczególnych postępowań, w tym włączenia sędziów, skargi na postanowienie referendarza był sam skarżący.

W orzecznictwie i w doktrynie przyjmuje się jednolicie, że tryb określony w u.d.i.p. nie ma zastosowania do udzielania informacji o przepisach prawa lub informacji o przepisach prawa zastosowanych w indywidualnej sprawie. W kategorii informacji publicznej nie mieści się także ubieganie się o wyjaśnienie charakteru i istoty przepisów prawnych. W takim przypadku adresat wniosku udziela odpowiedzi pismem zawiadamiającym o tym fakcie (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wydanie 3, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., s. 137; wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SAB/Łd 122/17; wyroki WSA w Warszawie z dnia: 9 marca 2016 r. sygn. akt II SAB/Wa 1064/15 i 11 października 2016 r. sygn. akt II SAB/Wa 344/16; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 5 czerwca 2013 r. sygn. akt II SAB/Sz 31/13).

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone także jest stanowisko, zgodnie z którym pojęcie informacji publicznej należy odnosić do sfery faktów. W orzecznictwie tym wskazano m.in., że wyjaśnianie podstawy prawnej działań organu nie jest informacją o sprawach publicznych, nie należy bowiem do sfery faktów, tylko do kwestii prawnych (np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 557/21, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 13 września 2017 r. sygn. akt II SAB/Go 52/17, wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 września 2017 r. sygn. akt II SAB/Kr 126/17). Instytucja dostępu do informacji publicznej nie ma na celu kontroli prawidłowości funkcjonowania organu. Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie mogą służyć realizacji celów, dla których właściwe są inne tryby postępowań i do których realizacji powołane są właściwe organy. W związku z powyższym, w ocenie Sądu organ prawidłowo zawiadomieniem z dnia 9 stycznia 2023 r., poinformował skarżącego, że żądana informacja w odniesieniu do wskazania podstawy prawnej ukrywania przez lubelskie sądownictwo tożsamości orzeczników (pkt 4 wniosku) nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.

Natomiast co do pozostałych żądanych przez skarżącego informacji zostały one mu udzielone przez organ, w ramach przepisów u.d.i.p., pomimo tego, że służą mu w tym zakresie uprawnienia wynikające z przepisów k.p.c.

Należy podkreślić, że żądane informacje przez skarżącego informacje nie mają charakteru publicznego również z tego powodu, że nie odnoszą się do sprawy publicznej rozumianej jako kwestie istotne dla ogółu społeczeństwa, a nie tylko dla konkretnego podmiotu w jego indywidualnej sprawie. Informacja dotycząca praktyki funkcjonowania organu władzy publicznej może być istotna dla oceny, czy działanie to jest zgodne z prawem i stanowić informację publiczną, jeśli stawiane pytania zmierzają do uzyskania odpowiedzi w sposób obiektywny mogących mieć znaczenie dla większej liczby osób a nie tylko dla stron postępowania w konkretnej sprawie. Dlatego też wnioskowane informacje powinny być oceniane przy uwzględnieniu możliwości ich wykorzystania w szerszym kontekście, niż tylko jako dane istotne w subiektywnie pojmowanym celu wnioskodawcy. Informacją publiczną nie jest bowiem informacja o sprawach "niepublicznych" (zob. wyrok NSA z 29 kwietnia 2020 r., I OSK 1352/19, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sprawami publicznymi nie są bowiem konkretne indywidualne sprawy danej osoby, zwłaszcza o charakterze prywatnym (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz praktyczny, Warszawa 2016, s. 24). Podkreślić należy, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może być podstawą do otrzymania informacji we własnej sprawie (por. wyrok NSA z 20 września 2018 r., I OSK 1359/18; wyrok NSA z 30 października 2012 r., I OSK 1696/12; wyrok NSA z 9 października 2010 r., I OSK 173/09, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepisy u.d.i.p. nie mogą być bowiem nadużywane i wykorzystywane w czysto prywatnych sprawach. Z żądania udostępnienia informacji publicznej musi wynikać interes obiektywny, a nie subiektywny. Strona postępowania sądowego nie może żądać informacji o sposobie i przebiegu takiego postępowania lub dowodów w sprawie na poparcie określonego swojego stanowiska - w ramach przepisów u.d.i.p., bowiem służą jej określone uprawnienia wynikające z przepisów m.in. Kodeksu postępowania administracyjnego lub Kodeksu postępowania cywilnego (zob. wyroki NSA: z 27 maja 2020 r., I OSK 1601/19; z 29 kwietnia 2020 r., I OSK 1561/19; z 14 lipca 2020 r., I OSK 2817/19).

Mając powyższe rozważania na względzie orzeczono jak w sentencji wyroku.

Sąd orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na podstawie art. 250 § 2 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.) przyznając pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł (w tym 55,20 zł z tytułu podatku od towarów i usług) wobec złożonego oświadczenia, iż koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części i mając na względzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2022 r., sygn. akt. SK 78/21.