Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 258/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi Grupy Kurtys Sp. z o.o. w Czesławicach na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia z 6 lutego 2023 r. [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 16 czerwca 2021 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynął wniosek [...] sp. z o.o. (dalej również jako "Skarżąca" lub "Spółka") o przyznanie płatności na rok 2021. Spółka ubiegała się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenienie, płatności redystrybucyjnej, płatności do krów, płatności do bydła oraz o przyznanie płatności ONW [płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami] jak i o przyznanie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020).

Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] w dniu 16 lutego 2022 r. wystosował do S. K. działającego w imieniu Spółki wezwanie do złożenia wyjaśnień lub dokumentów.

W dniu 26 lutego 2022 r. Spółka złożyła wyjaśnienia, do których załączono liczny materiał dowodowy.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zwrócił się do Kierowników Biur Powiatowych ARiMR w Ż., R. i A. z wnioskiem o przesłanie posiadanej i zebranej dokumentacji z postępowań wszczętych na wniosek Strony i powiązanych z nią osób. Wskazany materiał dowodowy został włączony do omawianej sprawy w dniu 13 czerwca 2022 r. postanowieniem [...].

W dniu 29 czerwca 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał [...] sp. z o.o. decyzję Nr [...] w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka.

W dniu 28 października 2022 r. Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. (dalej Dyrektor ARiMR lub organ), mając na względzie informacje zawarte w odwołaniu, wystosował do [...] sp. z o.o. wezwanie.

W dniu 17 listopada 2022 r., pełnomocnik Strony złożył wyjaśnienia na ww. wezwanie. Jednocześnie r. pr. B. G. złożył wniosek o przedłużenie terminu na udzielenie dodatkowych wyjaśnień.

Zawiadomieniem z dnia 28 listopada 2022 r. organ poinformował pełnomocnika Strony o uwzględnieniu ww. żądania. Tego samego dnia. tj. 28 listopada 2022 r., za pośrednictwem poczty, złożono dodatkowy materiał dowodowy.

Dyrektor ARiMR decyzją z 6 lutego 2023 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ, po przytoczeniu treści przepisów prawa oraz orzecznictwa związanego z tworzeniem sztucznych warunków, wskazał, iż przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena, czy były podstawy do zastosowania wobec [...] sp. z o.o. klauzuli obchodzenia prawa zawartej w art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 roku, z późn. zm. dalej rozporządzenie nr 1306/2013), skutkującej odmową przyznania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, polegającej na stwierdzeniu, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Organ wskazał, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że [...] sp. z o.o. w 2021 r. [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o. sp. komandytowa, Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" sp. z o.o.; Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" sp. z o.o., S. K., A. K., K. K. oraz K. K. wystąpili łącznie o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej do 3824,65 ha; płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno do 90,91 ha; płatności dodatkowej do 243 ha; płatności za zazielenienie do 3824,65 ha; płatność do buraków cukrowych do 151, 42 ha; płatność do skrobi do 5 ha, a także o przyznanie płatności do j41 sztuk bydła i do 104 sztuk krów. Ponadto w 2021 r. wyżej wymienione spółki oraz osoby fizyczne zgłosiły do płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa I - 2074,58 ha; do ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa II - 85,71 ha oraz 443,12 ha do ONW typ specyficzny strefa I. Natomiast do płatności rołno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014- 2020) wariant 4.4 Półnaturalne łąki wilgotne do powierzchni 50,33 ha, płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) wariant 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków do powierzchni 2,69 ha.

Organ podkreślił, iż pomimo istnienia swobody w układaniu określonych stosunków gospodarczych, organy administracji są zobowiązane do badania, czy stosunki te nie są układane w sposób sztuczny i w wypadku stwierdzenia takiego faktu, organ winien odmówić przyznania określonej płatności. Zatem weryfikacji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR podlegał nie tylko sposób działania [...] sp. z o.o. i powiązanych z nią jednostek, powiązania osobowe, techniczne czy też lokalizacyjne, ale i również mechanizmy działania opisywanych spółek. Dopiero dokładna weryfikacja mechanizmów, ich identyczność, pozwoliła Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w [...] ustalić jaki był faktyczny cel skoordynowanych działań [...] sp. z o.o. działającej przez S. K., a pozwalających na uzyskanie maksymalnych korzyści finansowych w różnych schematach pomocowych realizowanych przez ARiMR.

Organ wyjaśnił, iż pomimo tego, że [...] sp. z o.o., S. K., A. K., K. K., K. K. oraz podmioty z nimi powiązane - [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o. sp. komandytowa, Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" sp. z o.o., Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" sp. z o.o. prowadzą teoretycznie "gospodarstwa samodzielne", tj. mające formalnie określonego zarządcę, własny indywidualny numer ewidencyjny, konto, na które przelewane były środki, to jednak są gospodarstwami ściśle powiązanymi ze sobą, tj. tworzą jedno rozproszonego, ale prawnie zarządzane gospodarstwo rolne, którego faktycznym zarządcą jest S. K.. Ponadto zakup udziałów w różnych podmiotach, tworzenie nowych spółek i gospodarstw rolnych, a później ubieganie się przez wskazane jednostki o płatności, to wynik celowego działania nastawionego na pozyskanie wyższych płatności w różnych schematach realizowanych przez ARiMR. Powyższe jest sprzeczne z celami prawa wspólnotowego i ma na celu jego ominięcie. Ponieważ zasadniczym celem płatności do gruntów rolnych jest wspieranie rolników, tj. osób. które faktycznie uprawiają grunty rolne.

Organ wskazał, iż A. K. i S. K. są małżeństwem od 29 sierpnia 1992 r. Ich synami są K. K. urodzony w dniu [...] r. oraz K. K. urodzony [...] r. Od [...] r. w małżeństwie A. i S. K. panuje ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Małżonkowie zgodnie z obowiązującymi przepisami otrzymali własne indywidualne numery ewidencyjne, dzięki którym każdy z nich mógł ubiegać się o przyznanie płatności w tym samym zakresie. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie A. K. i S. K. kupowali na własność grunty rolne, natomiast zabezpieczeniem zobowiązań finansowych były ich nabywane nieruchomości [np. Księga Wieczysta numer [...] zabezpieczeniem spłaty zakupu nieruchomości przez S. K. jest hipoteka ustanowiona m.in. na gruntach będących własnością A. K.; Księga Wieczysta numer [...] zabezpieczeniem spłaty zakupu nieruchomości przez A. K. jest hipoteka ustanowiona m.in. na gruntach będących własnością S. K.], Zatem pomimo rozdzielności majątkowej panującej w małżeństwie A. i S. K., małżonkowie swoim osobistym majątkiem zabezpieczali zobowiązania kredytowe nie tylko sobie nawzajem, ale również kontrolowanym przez siebie spółkom.

Potwierdzeniem powyższego są również pisemne wyjaśnienia [...] sp. z o.o. reprezentowanej przez r. pr. B. G. z dnia 14 listopada 2022 r. "(...) Wspólność majątkową małżeńską stanowi część maszyn zakupionych w okresie od dnia 29 sierpnia 1992 r. do dnia 06 grudnia 2010 r. Zgodnie z przyjętym od wielu lat sposobem korzystania z maszyn. A. K. korzysta m. in. z: ładowarka teleskopowa, kombajn zbożowy, przyczepa do przewozu płodów rolnych, siewnik do siana kukurydzy, rozsiewacz nawozów, prasa rolująca, roztrząsacz do obornika, agregat uprawowy typu Gruber, sieczkarnia do kiszonki, przystawka do cięcia kukurydzy, ciągniki rolnicze i przyczepy. ", " (...) Małżonkowie wspólną nieruchomość użytkują w ten sposób, że jeden z małżonków uprawia kilka działek ewidencyjnych i zgłasza je do płatności, a resztę działek ewidencyjnych uprawia drugi z małżonków i również zgłasza je do płatności. " Powyższe świadczy o silnych powiązaniach osobowo - ekonomicznych pomiędzy poszczególnymi członkami rodziny Państwa K. .

Organ wskazał, iż S. K. dokonał w 2004 r. rejestracji swojego gospodarstwa pod adresem- [...], [...], Pani A. K. w 2005 r. pod adresem ul. [...], [...] natomiast gospodarstwa synów Państwa [...] - K. K. i K. K. zostały zarejestrowane odpowiednio w latach 2013 i 2015 pod tym samym adresem - ul. [...], [...]. W tym miejscu wskazać należy, iż w dniu 7 lipca 2021 r. została przeprowadzona wizja lokalna w siedzibach ww. gospodarstw rolnych. Inspekcja wykazała, iż pod adresem wskazanym przez A. K.: ul. [...] w A. znajduje się mieszkanie w budynku wielokondygnacyjnym, który zgodnie z wyjaśnieniami pełnomocnika r. pr. B. G. na dzień wizji lokalnej, nie należy do A. K.. Pełnomocnik podkreślił również, że wszelkie decyzje podejmowane są pod adresem wskazanym jako adres korespondencyjny, tj. ul. [...], [...]. Natomiast wizja lokalna przeprowadzona pod adresem wskazanym przez S. K. tj. [...], [...], wykazała, iż w miejscu tym znajdują się pustostany- dom mieszkalny, stodoła i budynek gospodarczy. Ich stan na dzień inspekcji nie wskazywał, aby znajdowała się tam siedziba gospodarstwa wnioskodawcy. S. K. wyjaśnił, iż aktualnie użytkowymi budynkami gospodarczymi wykorzystywanymi do produkcji są budynki zlokalizowane w [...] przy ulicy [...]. Organ zaznaczył, iż w gospodarstwie położonym w [...], ul. [...] znajduje się budynek, w którym przechowywane są księgi rejestracji bydła zarówno jego, żony - A. K. jak i też synów K. i K. K.. Natomiast inspekcja lokalna przeprowadzona w gospodarstwach synów wykazała, iż pod adresem ul. [...] w C. znajduje się dom mieszkalny z częścią rekreacyjną. S. K. obecny podczas przedmiotowej wizji lokalnej wyjaśnił, iż ze względu na rozmieszczenie budynków w różnych gminach, adresem siedziby gospodarstwa jest adres zamieszkania. Z tego miejsca podejmowane są wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia hodowli zwierząt czy też prowadzenia upraw, zakupu maszyn, nawozów, środków do produkcji rolnej i sprzedaży płodów rolnych czy też zwierząt. Mając powyższe na względzie podkreślić należy, iż adres siedzib gospodarstw wskazany przez opisywane osoby fizyczne we wniosku o wpis do ewidencji producentów jest jak wynika z wizji lokalnych fikcyjny, pozorujący odrębność gospodarstw.

W dalszej części uzasadnienia organ, po opisaniu kształtowaniu się kwestii własnościowych i reprezentacji w poszczególnych spółkach, wskazał, że personalna analiza opisywanych gospodarstw rolnych prowadzi do wniosku, iż są one powiązane ze sobą zarządczo.

W ocenie Dyrektora ARiMR na treść rozstrzygnięcia nie ma wpływu kwestia podnoszonych przez pełnomocnika Strony zmian własnościowych w spółkach i funkcjonowania ich w innej formie prawnej. Jednocześnie w tym miejscu dodać należy, iż spółki z o.o. są tworzone przez wspólników, natomiast za zobowiązania spółki wobec wierzycieli odpowiada sama spółka swoim majątkiem jednak utworzonym z wkładów wspólników. Ponadto to wspólnicy, co do zasady wkładają kapitał do spółki i oczekują zysków, a każdy wspólnik może oddawać głos i tym samym wpływać na działalność podejmowaną przez spółkę. Rolą wspólników w spółce jest wiec zatem powoływanie i odwoływanie zarządu, a także decydowanie o strategicznych sprawach spółki, na przykład o podziale jej zysku, o sposobie pokrycia strat, zatwierdzaniu sprawozdań zarządu z działalności, o zmianach w umowie spółki itd. Zasadą jest, także że wspólnicy spółki z o.o. mają równe prawa i obowiązki, a zakres ich uprawnień w spółce uzależniony jest od liczby (wartości) posiadanych udziałów.

Organ zaznaczył, iż w 2021 r. S. K. wystąpił o płatności jako samodzielny beneficjant, a także jako udziałowiec/właściciel 3 spółek z o.o., A. K. natomiast jako samodzielny beneficjent oraz jako udziałowiec/ właściciel 2 pozostałych wyżej opisywanych podmiotów, synowie A. i S. K. - K. K. i K. K. jedynie jako indywidułani rolnicy. Z tych też względów prawidłowo organ I instancji przyjął, że ww. opisywane podmioty, jak i też gospodarstwa rolne synów były zarządzane przez S. K..

Organ zaznaczył, iż wskazane osoby, mimo rzekomej odrębności, zarejestrowały w różnych odstępach czasowych siedzibę stada w województwie [...], powiecie [...], gminie B., miejscowości [...]. I tak S. K. w dniu 15 sierpnia 2007 r., A. K. 12 maja 2015 r., K. K. 12 maja 2015 r. natomiast K. K. w dniu 11 maja 2016 r. Ponadto 28 kwietnia 2015 r. w ww. lokalizacji siedzibę stada zarejestrowało Przedsiębiorstwo Wielobranżowe [...] sp. z o.o. Organ podkreślił, iż w opisywanej lokalizacji zarejestrowane są również siedziby takich spółek jak: Przedsiębiorstwo Wielobranżowe [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o. sp. k. Powiązania lokalizacyjne potwierdzić może również fakt zarejestrowania siedziby stad zwierząt dwóch spółek należących do A. K. - [...] sp. z o.o. i [...] sp. z o.o. sp. k. pod tym samym adresem, pod którym zarejestrowana została siedziba stada zwierząt oraz siedziba Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...]" sp. z o.o., której większościowym udziałowcem oraz prezesem jest S. K.. Organ podniósł, iż właścicielem działki ewidencyjnej o numerze [...] na której zlokalizowane są opisywane budynki jest S. K., co dodatkowo potwierdza powiązania techniczno- lokalizacyjno - własnościowe. Jednocześnie organ nadmienił, iż od momentu zarejestrowania siedziby stada ww. osoby fizyczne i podmioty ubiegały się o przyznanie płatności do zwierząt (bydło i krowy). Ponadto o powiązaniach techniczno- lokalizacyjno- technicznych świadczą wyjaśnienia S. K. złożone w dniu 16 listopada 2021 r., a także umowa dzierżawy zawarta w dniu 20 marca 2009 r. pomiędzy Przedsiębiorstwem Wielobranżowym [...] sp. z o.o., a S. K.. Na podstawie tej umowy S. K. oddał do użytkowania część budynków gospodarczych i inwentarskich położonych właśnie w miejscowości P. przy ulicy [...] ww. podmiotowi, w zamian Przedsiębiorstwo Wielobranżowe [...] sp. z o.o. zobowiązało się przekazać kiszonkę do skarmiania zwierząt oraz do wykonywania prac w gospodarstwie przy produkcji roślinnej i zwierzęcej w uzgodnionym terminie. Ponadto podmiot mógł korzystać z budynków w części niezbędnej do prowadzenia produkcji roślinnej, w szczególności korzystać z budynku inwentarskiego, silosów, placu postojowego i powierzchni magazynowych. Zatem jak wynika z licznego materiału dowodowego żadne z gospodarstw rolnych należących do osób fizycznych A. K., K. K. oraz K. nie posiadało własnego zaplecza technicznego pozwalającego na prowadzenie uprawy roli czy hodowli zwierząt.

Organ po przytoczeniu wyjaśnień A. K., K. K. wskazał, iż w przedmiotowej sprawie doszło do sztucznego wydzielenia oraz przemieszczania zwierząt- a także pozornego zarejestrowania siedzib stada, które były wspólnie zarządzane. Zebrany w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy pozwała stwierdzić, iż zwierzęta wskazywane do przyznania dofinansowania przez ww. osoby fizyczne były obsługiwane przez pracowników S. K.. To S. K. decydował o miejscu przetrzymywania zwierząt będących na stanie wyżej wspomnianych gospodarstw, sposobie ich karmienia, przeznaczenia i o wszelkich rzeczach wiązanych z prowadzeniem omawianego inwentarza żywego.

Organ podniósł, iż opisywane działania były próbą prawnego dostosowania wzajemnych relacji, aby uzyskać maksymalne wnioskowane dofinansowanie do zwierząt, które zostało wprowadzone ustawą z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Organ wyjaśnił, iż nie neguje dobrych relacji rodzinnych a co za tym idzie gospodarczych Państwa [...], jednak wspólne adresy, siedziby stada, czy też wspólny pełnomocnik, który jednocześnie uczestniczy w omawianym procederze powodują, że niniejsze postępowanie uznać należy, za umyślne i mające na celu uzyskanie wyższych dopłat w różnych schematach realizowanych przez ARiMR.

Organ zaznaczył, iż wszystkie wskazane osoby korzystały z budynków jak i też budowli należących do S. K.. Ponadto jak wynika z ww. wyjaśnień zarówno żona jak i też synowie S. K. korzystali z jego parku maszynowego. Ponadto w gospodarstwach synów i żony prace przy zwierzętach prowadzili pracownicy spółki [...] sp. z o.o., której właścicielem jest S. K.. Zaznaczyć należy także, iż to on podpisał ze spółką [...] sp. z o.o. właśnie umowę na pozyskiwanie kiszonki do skarmiania zwierząt w ilościach odpowiadających aktualnemu zapotrzebowaniu oraz do wykonywania prac w gospodarstwie przy produkcji roślinnej i zwierzęcej.

Zaznaczenia wymaga także fakt, iż pierwsze zwierzęta zakupione do siedzib stad zarejestrowanych w latach 2015-2017 pochodziły wyłącznie od S. K., a także ze spółek w których jest całościowym udziałowcem. Powyższe zostało zaprezentowane w formie tabelarycznej w decyzji organu I instancji. W celu uwypuklenia powyższego procederu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] w zaskarżonej decyzji zaprezentował również liczne przemieszczenia zwierząt pomiędzy powiązanymi gospodarstwami rolnymi. Jak wynika z sytemu informatycznego ZSZiK IRZ, zestawień tabelarycznych zaprezentowanych w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] odnotowano swobodne przemieszczenia zwierząt pomiędzy spółkami i osobami fizycznymi. Liczne przemieszczenia zwierząt miały miejsce w okresie tuż przed końcowym terminem składania wniosków o płatności. Wielokrotnie po obowiązkowym okresie tj. 30 dni, zwierzęta wracały do macierzystych siedzib stada.

W ocenie organu liczne i wielokierunkowe przemieszczenia zwierząt w obrębie omawianych gospodarstw były inicjowane przez "rzekomo" odrębne gospodarstwa rolne w celu zapewnienia uzyskania płatności do większej liczby zwierząt niż wynikającej z ustawy.

Organ podkreślił, iż szczegółowa analiza materiału dowodowego pozwala także na stwierdzenie, że siedziba opisywanych gospodarstw rolnych jest oddalona o kilkadziesiąt kilometrów od użytkowanych gruntów rolnych. Ponadto wnioskodawcy deklarowali do płatności grunty rolne położone w kilu różnych województwach i różnych powiatach, co szczegółowo opisał i zaprezentował w formie tabelarycznej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] w zaskarżonej decyzji. Zatem gospodarstwa wskazanych osób fizycznych oraz podmiotów prawnych były gospodarstwami rozproszonymi, ponieważ, deklarowane działki położone były na terenach różnych obszarów administracyjnych. Podkreślić należy także, że grunty rolne deklarowane do płatności były przedmiotem przekazań nie tylko w obrębie osób fizycznych, ale i też spółek. Omawiana procedura, tj. przekazywanie działek nie było incydentalne i miało na celu uzyskanie maksymalnych kwot w ramach płatności poprzez dostosowanie powierzchni do założeń określonych programów. Organ zaznaczył, iż deklarowanie przez wskazane osoby i podmioty prawne działek położonych w różnych województwach, jak i też powiatach nie ma ekonomiczno - technologicznego uzasadnienia takiego postępowania, mając możliwość takiego ułożenia stosunków, aby każdy ze wskazanych podmiotów miał swój areał w jednym bądź w dwóch zbliżonych do siebie obrębach.

Organ podniósł, iż stworzenie kilku gospodarstw rolnych, wspólnie zarządzanych, których powierzchnia łączna generowała uzyskanie wyższych dopłat niż za jedno całe gospodarstwo, jednoznacznie wskazuje na świadome dążenie do otrzymania płatności w zawyżonej wysokości. Nie ma przy tym znaczenia czas powstania spółek, istotny jest natomiast fakt ubiegania się w 2021 r. przez powiązane ze sobą osoby fizyczne oraz podmioty o płatności w różnych schematach pomocowych, jak i kreowanie sztucznych warunków przez ww. gospodarstwa w celu uzyskania wyższych korzyści majątkowych. Takie działanie należy postrzegać wyłącznie jako chęć ominięcia wprowadzonych przepisami ograniczeń, a nie jako sposób realizacji zadań gospodarczych zapisanych we wspólną politykę rolną. Okoliczności tych nie zmienia również formalnie podpisana rozdzielność majątkowa. W sprawie istotne było ustalenie faktycznych relacji pomiędzy małżonkami oraz spółkami przez nich posiadanymi. Ustalenia te wskazują, że faktycznie sprawami spółek oraz gospodarstw synów i żony zajmował się S. K., co zostało szczegółowo wyjaśnione i uzasadnione w decyzji organu I instancji.

Dyrektor ARiMR podkreślił, iż organ I instancji wykazał wystąpienie przesłanki subiektywnej, tj. powiązań osobowych, majątkowych i organizacyjnych pomiędzy S. K. i pozostałymi ww. osobami fizycznymi oraz spółkami. Pozwoliło to na ustalenie zamierzonej koordynacji działań mających na celu pozyskanie wyższego wsparcia niż to, które przysługiwałoby w sytuacji niestworzenia sztucznych warunków. Ustalone okoliczności faktyczne, jednoznacznie wskazują, że w sprawie nie mamy do czynienia z odrębnymi rolnikami prowadzącymi samodzielną działalność rolniczą, lecz z jednym gospodarstwem rolnym zarządzanym przez S. K.. Organ zaznaczył, iż aby ustalić, kto jest rolnikiem i jakie jest jego gospodarstwo rolne, należy ocenić, jak są realizowane funkcje zarządcze, jak jest ukształtowana struktura majątkowa, a także jak jest zbudowane zaplecze techniczne i organizacyjne i jakie są zasady działania podmiotu czy grupy osób, biorąc przy tym pod uwagę wszystkie jednostki produkcyjne wykorzystywane do działalności rolniczej [wyrok WSA w Bydgoszczy z 16 października 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 992/18], Analiza tych zależności w niniejszej sprawie doprowadziła Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] do wniosku, że wykorzystując utworzone gospodarstwa rolne S. K. prowadził przy pomocy opisywanych osób fizycznych i podmiotów prawnych de facto jeden organizm gospodarczy, stanowiący jedno gospodarstwo rolne.

Natomiast zgłoszenie do płatności gruntów przez pozornie odrębne od siebie gospodarstwa rolne pozwoliłoby ominąć zasadę modulacji płatności i w efekcie umożliwiłoby otrzymanie środków finansowych w wysokości większej niż w sytuacji, gdyby został złożony jeden wniosek. W tych okolicznościach została więc spełniona przesłanka obiektywna, gdyż poprzez obejście ograniczeń sztukowych i powierzchniowych nie mogły zostać osiągnięte cele wsparcia, które realizują przepisy wprowadzające ograniczenia.

Dyrektor ARiMR w P. podkreślił, iż wykazane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR powiązania majątkowe, osobowe i organizacyjne uzasadniające twierdzenie o istnieniu w sprawie zamierzonej koordynacji działań, które ukierunkowane były wyłącznie na uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia, uznać należy za prawidłowe.

Nie budzi przy tym wątpliwości okoliczność, że skoro doszło do stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania maksymalizacji płatności, to skutkiem tego nie może być jedynie umniejszenie płatności, lecz odmowa ich przyznania. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] odmówił Stronie przyznania wnioskowanych płatności.

Dyrektor ARiMR wskazał, iż nie wyklucza, że stworzenie większej ilości spółek może realizować także inne cele niż tworzenie sztucznie warunków do uzyskania płatności (np. późniejsza sprzedaż spółek, ich udziałów lub majątku, poddzierżawa gruntów). Tym niemniej powołując się na tery wyroku TSUE w sprawie C- 434/12, oceniając, czy nie stworzono "sztucznych warunków", cel działań beneficjenta (w przypadku spółek) należy oceniać nie tylko z punktu widzenia okoliczności powołania danego podmiotu. Sztuczność warunków należy odnosić również do działań późniejszych. Obok celu powołania spółek badać mianowicie należy sens ukształtowania warunków deklarowanej działalności rolniczej we wszystkich aspektach, w szczególności podmiotowym i ekonomicznym, ze szczególnym uwzględnieniem tego czy tworzone warunki (również w zakresie struktury agrarnej w ramach grupy podmiotów powiązanych) nie są optymalizowane dla uzyskania wyższych kwot wsparcia w porównaniu z przysługującymi w sytuacji, gdyby takich zabiegów nie podjęto.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła Spółka zarzucając jej:

1. naruszenie prawa materialnego, poprzez zastosowanie nieobowiązującego w dacie orzekania przepisu art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) i (WE) nr 485/2008 (dalej jako Rozporządzenie), który został uchylony z dniem 01 stycznia 2023 r. przez Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013;

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 3 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 05 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego polegające na: a] braku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego poprzez pominięcie dowodów i wyjaśnień strony, w tym oświadczenia kierownika produkcji rolnej i oświadczenia kierownika produkcji zwierzęcej, zawartych w pismach z dnia 14 listopada 2022 r. i 21 listopada 2022 r., b] braku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego poprzez pominięcie dowodów w postaci sprawozdań finansowych, w tym dołączonego do pisma z dnia 24 lutego 2022 r. rachunku zysków i strat oraz bilansu, c] pominięciu dokumentów i wyjaśnień strony potwierdzających wyodrębnienie poszczególnych gospodarstw rolnych kierowanych przez indywidualnych producentów rolnych, d] niewykazaniu rzeczywistego prowadzenia, kierowania, sprawowania zwierzchnictwa i podejmowania wszelkich czynności faktycznych i prawnych dotyczących wszystkich gospodarstw rolnych (osób fizycznych i spółek] wyłącznie przez S. K., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, zgodnie z którym S. K. poprzez powołanie wraz z małżonką A. K. pięciu spółek oraz koordynowaniu gospodarstw dwóch synów stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania wyższych korzyści finansowych;

3. naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 80 K.p.a. polegające na dokonaniu przez organ dowolnej oceny materiału dowodowego, wbrew regułom wynikającym z zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego poprzez a] wybiórcze i przykładowe, prezentowanie rzekomo swobodnego przenoszenia gruntów pomiędzy producentami rolnymi, b) stwierdzenie braku posiadania kompletnego parku maszynowego i zaplecza technicznego oraz osobowego przez poszczególnych producentów rolnych, c) uznaniu, że spółki handlowe zostały sztucznie wykreowane, a między nimi dochodziło do przesunięć majątkowych i kapitałowych, d] wskazywaniu przez organ tylko na potencjalną możliwość podejmowania przez S. K. zarządu majątkiem synów oraz kierowania wszystkimi gospodarstwami rolnymi, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, zgodnie z którym S. K. poprzez powołanie wraz z małżonką A. K. pięciu spółek oraz koordynowaniu gospodarstw dwóch synów stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania wyższych korzyści finansowych;

4. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 11 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. polegające na a) niewystarczającym wyjaśnieniu zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy wydawaniu decyzji, zwłaszcza w kontekście elementu subiektywnego, od którego zależy przyjęcie, że doszło do stworzenia sztucznych warunków, b) braku wyjaśnienia przez organ, dlaczego działania podejmowane na przestrzeni kilkudziesięciu lat przez S. K., polegające na zakupywaniu udziałów w już funkcjonujących od wielu lat spółkach, które również od wielu lat pobierały płatności rolno-środowiskowe należy ocenić jako sztuczne oraz że wyłącznym celem owych działań było uzyskanie korzyści sprzecznej z celami wsparcia;

5. w przypadku nieuwzględnienia zarzutu wskazanego w pkt. I naruszenie prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 60 Rozporządzenia poprzez błędne uznanie, że S. K. stworzył sztuczne warunki do uzyskania płatności oraz że celem nabycia udziałów w spółkach i utworzenia gospodarstw rolnych przez osoby fizyczne było wyłącznie osiągnięcie korzyści sprzecznych z celami polityki rolnej UE, co doprowadziło do nieprzyznania płatności, podczas gdy w niniejszej sprawie nie zostały stworzone warunki w sposób sztuczny, których wyłącznym celem miałoby być uzyskanie korzyści sprzecznych z celami wsparcia;

6. naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, która to decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa poprzez bezpodstawne i sprzeczne z rzeczywistym stanem faktycznym utożsamianie istnienia powiązań pomiędzy producentami rolnymi ze stwarzaniem sztucznych warunków do otrzymania płatności.

Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz utrzymanej nią decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...], zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów, których powołanie na wcześniejszym etapie nie było możliwe:

. wyroku z dnia 21.02.2023 r., sygn. akt I SA/Bd 622/22,

. wyroku z dnia 07.03.2023 r" sygn. akt I SA/Bd 713/22,

. wyroku z dnia 21.02.2023 r, sygn. akt I SA/Bd 712/22,

. wyroku z dnia 21.02.2023 r" sygn. akt I SA/Bd 711/22,

. wyroku z dnia 21.02.2023 r" sygn. akt I SA/Bd 709/22,

. wyroku z dnia 21.02.2023 r., sygn. akt I SA/Bd 710/22,

na okoliczność uchylenia decyzji Dyrektora ARIMR w T. odmawiających przyznania płatności z uwagi na rzekome stwarzanie sztucznych warunków do przyznania płatności.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, iż stanowisko organu jest nieuprawnione z uwagi na poniższe okoliczności faktyczne i prawne, w szczególności na fakt, że w niniejszej sprawie każde gospodarstwo rolne osób fizycznych zostało utworzone od podstaw przez inną osobę - samodzielnego rolnika, a gospodarstwa rolne osób prawnych istniały (nie były tworzone przez S. i A. małżonków K.) przynosiły i nadal przynoszą znaczne dochody oraz otrzymywały płatności w ramach systemów wsparcia na długo zanim udziały w tych podmiotach zostały nabyte przez A. lub S. małżonków K.. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Organy obu instancji zupełnie nietrafnie przypisują S. K. stwarzanie sztucznych warunków do uzyskania płatności, całkowicie pomijając brak występowania przesłanek do takiej właśnie kwalifikacji działań. Organ jedynie domyślnie przypisuje S. K. zamiar, który byłby skierowany wyłącznie na uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia, nie wykazując w ogóle, że S. K. z takim zamiarem działał. Takiego zamiaru natomiast przypisać nie można, co wynika już z samej chronologii powstawania spółek handlowych, osiągania przez spółki dochodów z produkcji rolnej i ubiegania się przez nie o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i ONW. Wbrew twierdzeniom organu nie zostały wykreowane żadne podmioty - tylko jedna spółka handlowa została zawiązana przez S. K. - Spółka [...] sp. z o.o., której celem była produkcja spirytusu - pozostałe spółki już istniały od dawna.

Wysokość dopłat obszarowych i ONW stanowią niewielką część przychodów poszczególnych spółek, bez większego wpływu na ich rentowność. Organ celowo i świadomie pomija wyniki finansowe osiągane przez spółki.

Zarzuty o niewystarczającym zapleczu są sprzeczne z faktami i odwołują się do subiektywnych przekonań organu, tym bardziej, że spółka [...] sp. z o.o. posiada kilkadziesiąt nieruchomości, w tym zabudowanych kilkudziesięcioma budynkami i budowlami, tworzące cztery odrębne Gospodarstwa Rolne w [...], [...], [...] i [...], na własność posiada dziesiątki maszyn rolniczych, w analizowanym okresie zatrudniała ponad 20 pracowników na umowę o pracę - co wynika z obszernej dokumentacji przedłożonej z pismem skarżącego z dnia 24 lutego 2022 r. Pomiędzy spółkami nie dochodziło do żadnych przesunięć majątkowych, czy kapitałowych. Pomiędzy częścią spółek zostały zawarte jedynie umowy dotyczące obsługi zwierząt. Poza współpracą w zakresie pomocy w utrzymywaniu zwierząt nie istniały inne zależności między S. K. a spółkami, czy pomiędzy poszczególnymi spółkami. Zawieranie jednostkowych umów świadczy o wyodrębnieniu podmiotów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W piśmie procesowym z dnia 28 czerwca 2023 r. Skarżąca dodatkowo postawiła zarzut naruszenia art. 8 § 2 K.p.a. poprzez niezasadną zmianę dotychczas wyrażanej oceny o zasadności wniosków składanych przez skarżącego począwszy od roku 2005 aż do roku 2021, kiedy to już po wypłaceniu skarżącemu zaliczki na płatności organ zaczął kwestionować uprawnienie skarżącego do otrzymywania płatności, pomimo braku okoliczności wskazujących na zaistnienie jakichkolwiek zmian w sposobie prowadzenia przez skarżącego produkcji rolnej.

Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 40 § 2 K.p.a., które miało istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo braku skutecznego doręczenia pełnomocnikowi Skarżącej postanowienia dowodowego Kierownika Biura Powiatowego ARIMR w [...] z dnia 13 czerwca 2022 r.

Na rozprawie w dniu 5 lipca 2023 r. pełnomocnik Skarżącej podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze oraz w piśmie z dnia 28 czerwca 2023 r. Prezes [...] w swoim wystąpieniu wniósł jak jego pełnomocnik. Ponadto oświadczył, iż nie zgadza się z twierdzeniem organu, że działania Spółki ukierunkowane były na uzyskanie nienależnych płatności poprzez tworzenie sztucznych warunków oraz że działania Kierownika ARiMR w A. wynikają z konfliktu sąsiedzkiego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie przyznania Skarżącej wnioskowanej płatności z uwagi na fakt, iż w ocenie organu Skarżąca ze wskazanymi przez organ odwoławczy podmiotami sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami.

W ocenie Sądu organy zasadnie uznały, iż w sprawie wystąpiły zarówno element subiektywny, jak i obiektywny stworzenia sztucznych warunków. Organ instancji zasadnie stwierdził, iż [...] sp. z o.o. stanowi część dużego, rozproszonego, ale sprawnie zarządzanego gospodarstwa rolnego, którego faktycznym zarządcą i głównym współwłaścicielem jest S. K., który poprzez różne działania wraz z małżonką A. K. w odniesieniu do spółek oraz koordynowaniu gospodarstw rolnych synów, stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania wyższych korzyści finansowych w różnych schematach realizowanych przez ARiMR.

Jako podstawę prawną odmowy przyznania płatności organy wskazały przepis art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r. ze zm.), dalej: "rozporządzenie 1306/2013", w myśl którego bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Przepis ten wprawdzie został uchylony z dniem 1 stycznia 2023 r., a art. 104 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. Urz. UE L 2021.435.187 – dalej jako rozporządzenie nr 2021/2116 ) nie przewiduje jego dalszego stosowania, to jednakże norma prawna, niemalże o tożsamej treści, zawarta została w art. 62 ww. rozporządzenia nr 2021/2116. Zgodnie z jego treścią, bez uszczerbku dla szczególnych przepisów prawa Unii, państwa członkowskie podejmują skuteczne i proporcjonalne kroki w celu unikania obchodzenia przepisów prawa Unii i zapewniają, w szczególności, aby osobom fizycznym ani prawnym nie przyznawano żadnych korzyści wynikających z prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Opisana nieprawidłowość, co do podstawy prawnej wydanych rozstrzygnięć, choć niewątpliwa, to właśnie z uwagi na zbieżność treści uchylonej regulacji z aktualnie obowiązującą powoduje, że stwierdzonego uchybienia nie można uznać za takie, które miało czy też potencjalnie mogło mieć wpływ na treść wydanych decyzji.

Z tych tez względów zarzut skargi naruszenie prawa materialnego, poprzez zastosowanie nieobowiązującego w dacie orzekania przepisu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 aczkolwiek zasadny, to nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Przechodząc do oceny kwestii stworzenia sztucznych warunków wskazać należy, iż z uwagi na podobieństwo treściowe art. 62 rozporządzenia nr 2021/2116 zarówno z art. 60 rozporządzenia 1306/2013 jak i do brzmienia jeszcze wcześniej obowiązującego art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011, zasadnym jest odwołanie się w omawianym zakresie do wykładni pojęcia "sztucznych warunków", sformułowanej na gruncie art. 4 ust. 8 ww. rozporządzenia nr 65/2011 przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu).

W przedmiotowym orzeczeniu TSUE wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek.

TSUE stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Zatem w świetle powołanego wyroku, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek:

1) stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności,

2) wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści,

3) wykazania sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.

Z treści powołanego wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C- 434/12 wynika, że do dokonania oceny czy stworzenie sztucznych warunków nastąpiło w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, koniecznym jest zbadanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Dokonując ustalenia "stworzenia sztucznych warunków" nie można zatem ograniczać się tylko do oceny działań samego beneficjenta, lecz również (odnieść się należy) do działań osób czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r., II GSK 2576/14; dost. w CBOiS). Konieczna jest przy tym ocena działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych, jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Podmioty można uznać za powiązane, jeżeli te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu nimi albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów, jak również osoby (zarówno fizyczne jak prawne), które łączą więzi o charakterze rodzinnym lub wynikające ze stosunku pracy, a także powiązania majątkowe pomiędzy tymi podmiotami lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające, kontrolne albo nadzorcze.

Jak wskazuje się w orzecznictwie zwrot warunki zostały sztucznie stworzone ma niedookreślony charakter, wobec czego w każdej sprawie należy indywidualnie badać jego znaczenie na tle stanu faktycznego konkretnej sprawy. Mimo braku definicji pojęcia warunków sztucznie stworzonych przyjmuje się, że dotyczy ono takich sytuacji, w których można przyjąć na podstawie istniejących okoliczności faktycznych, że nie miałyby one miejsca, gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia (por.: wyrok o sygn. akt I GSK 563/19 - dostępny w CBOSA). Stworzenie sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności to stworzenie takich warunków, które w określonym stanie faktycznym nie mają żadnego innego racjonalnego uzasadnienia poza uzyskaniem korzystniejszej sytuacji w zakresie płatności od tej, jaką miałby beneficjent, gdyby takich warunków nie stworzył (por.: wyrok o sygn. akt II GSK 2576/14 - dostępny w CBOSA).

W ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że stwierdzenie, że doszło do sztucznego stworzenia przez beneficjenta warunków do uzyskania wnioskowanej pomocy unijnej możliwe jest dopiero w wyniku spójnego podsumowania zdarzeń wywołanych przede wszystkim działaniem zainteresowanej strony, ubiegającej się o tę pomoc. Konieczna jest także równoczesna wszechstronna i logiczna ocena tych wszystkich okoliczności wynikających z wniosku innego podmiotu czy podmiotów oraz ich innych działań, świadczących o zamiarze innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych ukierunkowanych wyłącznie na to, by osiągnąć zamierzony przez beneficjenta skutek prawny w postaci uzyskania środków pomocowych. Punktem odniesienia przeprowadzanej przez organ oceny powinny być cele ustanowione przez ustawodawcę unijnego i krajowego, uzasadniające przyznanie wnioskowanej pomocy. Niewątpliwie ocena tych okoliczności jest inna w sytuacji, gdy dotyczy płatności podlegających modulacji, czy też degresji, a inna gdy w zakresie płatności obszarowych na dany rok nie obowiązywały żadne modulacyjne ograniczenia płatności (wyroki o sygn. akt I GSK 999/18, I GSK 1229/18, I GSK 117/18, I GSK 901/18 i I GSK 1039/18 - dostępne w CBOSA).

Przeprowadzone w niniejszych sprawach postępowania wykazały, że wszystkie wskazane wyżej przesłanki przyjęcia stworzenia sztucznych warunków zostały spełnione.

W ocenie Sądu słusznie organ uznał, iż o stworzeniu sztucznych warunków przesądzają łącznie rozpatrywane kwestie powiązań osobowych, siedziby stada, przemieszczania zwierząt, deklarowanie do płatności gruntów stanowiących własność innych powiązanych podmiotów które również ubiegają się o płatności, fikcyjne adresy.

Odnosząc się do powiązań osobowych, w ślad za organem, wskazać należy, iż z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że S. K. jest właścicielem trzech spółek: Przedsiębiorstwa Wielobranżowego B. sp. z o.o., Przedsiębiorstwa Wielobranżowego [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o. W Przedsiębiorstwie Wielobranżowym B. sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o. S. K. pełni funkcję Prezesa Zarządu. Natomiast A. K. jest właścicielem i członkiem zarządu spółek takich jak: [...] sp. z o.o. sp. komandytowa, [...] sp. z o.o. Jednocześnie zaznaczyć należy, iż S. K. we wszystkich tych spółkach pełnił funkcję Prezesa Zarządu, a przed organami ARiMR pełni funkcję reprezentanta.

Słusznie organ również zwrócił uwagę, iż w przypadku Przedsiębiorstwa Wielobranżowego B. Sp. z o.o. S. K. w dniu 27 lutego 2004 r. jako członek zarządu opisywanego podmiotu wspólnie z ówczesnym prezesem wystąpił z wnioskiem o nadanie numeru identyfikacyjnego producenta rolnego. Natomiast obecnie posiada on udział większościowy, pełni funkcję prezesa zarządu i jest reprezentantem tej spółki. W przypadku Przedsiębiorstwa Wielobranżowego [...] sp. z o.o. jego ówczesny pełnomocnik H. D. posiadając pełnomocnictwo S. K. w 2006 r. wystąpiła z wnioskiem do właściwego miejscowo Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o nadanie omawianej spółce numeru ewidencyjnego. Obecnie S. K. jest właścicielem spółki posiadającym całość udziałów. Jednocześnie jest on członkiem zarządu natomiast spółkę reprezentuje Z. P. który od 2009 r. pełni w ww. podmiocie funkcję Prezesa. Siedziba spółki mieści się w województwie [...], powiecie [...], gminie B., ul. [...] w [...]. Natomiast w przypadku [...] sp. z o.o. zakup udziałów przez obecnego jej właściciela S. K. nastąpił w 2017 r. Podmiot ten funkcjonował w innej formie prawnej i pod inną nazwą do 19 grudnia 2016 r. W dniu 12 stycznia 2017 r. S. K. działając jako Prezes Zarządu spółki złożył w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w [...] zmianę do wniosku o wpis do ewidencji producentów, którą dokonał zmiany nazwy producenta, adresu siedziby oraz reprezentanta. Obecnie S. K. jest Prezesem Zarządu, całościowym udziałowcem oraz pełnomocnikiem. Siedziba [...] sp. z o.o. mieści się w województwie [...], powiecie [...], gminie G., [...]. Podczas gdy utworzenia spółki pod nazwą [...] sp. z o.o. sp. k. nastąpiło w dniu 12 kwietnia 2010 r.. A. K. objęła udziały w spółce w 2016 r. Według stanu na dzień 28 września 2022 r. z rejestru przedsiębiorców wynika, iż A. K. jest współwłaścicielem spółki [...] sp. z o.o. sp. k. będąc jej komandytariuszem, a drugim wspólnikiem jest spółka [...] sp. z o.o. w której A. K. posiada 99 udziałów ze 100, 1 udział współwłaścicielka przekazała synowi K. K. umową darowizny 3 marca 2017 r. Funkcję Prezesa jak wskazano wyżej pełni S. K.. Siedziba spółki mieści się w województwie [...], powiecie [...], gminie B., na ul. [...] w [...]. Natomiast [...] sp. z o.o. została wydzielona w 2014 r. ze spółki pod nazwą [...] sp. z o.o., która została wpisana do rejestru przedsiębiorców w dniu 12 października 2001 r. w wyniku podziału przeniesiono ze spółki dzielonej część majątku, w tym gospodarstwo rolne. A. K. objęła udziały w spółce w 2016 r. Według rejestru przedsiębiorców A. K. posiadając 4914 udziałów z 4915 jest współwłaścicielem podmiotu wraz z synem K. K., który umową darowizny w dniu 3 marca 2017 r. otrzymał od matki 1 udział. Funkcję prezesa w omawianym podmiocie pełni S. K.. Siedziba omawianego podmiotu mieści się w województwie [...], powiecie [...], gminie B. na ulicy [...] w [...].

Z powyższych względów zgodzić należy się z organem, iż przedstawione okoliczności jednoznacznie wskazują, że ww. podmioty są powiązane ze sobą zarządczo. Słusznie wskazał również organ, iż podmioty można uznać za powiązane, jeżeli te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu nimi albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów, jak również osoby (zarówno fizyczne jak prawne), które łączą więzi o charakterze rodzinnym lub wynikające ze stosunku pracy, a także powiązania majątkowe pomiędzy tymi podmiotami lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające, kontrolne albo nadzorcze.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, co zostało szczegółowo opisane wyżej.

Odnosząc się do kwestii deklarowania na przestrzeni lat określonych działek przez różne podmiotu pomimo braku zmian własnościowych Sąd przytoczy tylko część dokonanych przez organ ustaleń aby zobrazować wyłącznie sam proceder.

Dla przykładu wskazać należy, iż działka nr [...] położona w [...] gm. B., stanowiąca własność S. K. była deklarowana do płatności w latach 2004, 2006-2011 oraz 2014 i 1016 przez S. K.. Natomiast w latach 2012, 2013 i 2015 przez A. K., w latach 2017 i 2018 przez [...] Sp. zo.o. , w roku 2019 przez [...] Sp. z o.o., w roku 2020 r. przez K. K..

Również działki stanowiące własność Skarżącej na przestrzeni lat były deklarowane do płatności przez różne podmioty. Przykładowo działka nr [...] położona we [...] gm. G. w latach 2007-2015 wskazywana do płatności była przez Skarżącą. Następnie w latach 2016 do 2021 r. przez K. K. przy czym w latach 2018, 2019 i 2021 r. częściowo do płatności powyższą działkę zdeklarowała również A. K., a w roku 2020 S. K..

Przy okazji omawiana kwestii nieruchomości warto odnotować, iż K. K. w latach 2016 - 2021 deklarował szczegółowo opisane w decyzji działki stanowiące własność Skarżącej oraz S. K.. Warto zaznaczyć, iż K. K. posiadał w latach 2016- 2021 ok. 20 ha gruntów własnych i ok. 14 ha gruntów dzierżawionych. Z zadeklarowanych we wniosku na rok 2021 działek rolnych o powierzchni 235,12 ha, 207,36 ha to grunty należące od podmiotów, którzy sami są producenci rolnymi ubiegający się również o przyznanie płatności.

Podobnie w przypadku K. K., który w latach 2013 - 2021 deklarował opisane w decyzji działki należące do Skarżącej, [...] Sp. z o.o. oraz do S. K.. K. K. posiadał w latach 2013-2021 ok. 35 ha gruntów własnych i ok. 12 ha gruntów dzierżawionych. Z zadeklarowanych we wniosku na rok 2021 działek rolnych o powierzchni 246,02 ha 175,87 ha to grunty należące do Skarżącej oraz S. K., którzy sami są producentami rolnymi i również ubiegają się o przyznanie płatności.

A. K. w latach 2005 - 2021 deklarowała do płatności działki należące do Skarżącej, [...] Sp. z o.o. [...] Sp z o.o. Sp. komandytowa oraz do S. K. i K. K.. A. K. posiadała w latach 2011-2021 ok. 35 ha gruntów własnych i ok. 12 ha gruntów dzierżawionych.

Ponadto zaznaczyć należy, co organ szczegółowo opisał w poszczególnych tabelkach, iż S. K. w latach 2004-2021 deklarował między innymi działki należące do Spółki, [...] Sp. z o.o., B. Sp z o.o..

Sąd pragnie jedynie podkreślić, iż w roku 2020 r. S. K. zadeklarował do płatności m.in. działkę nr [...] położoną w [...] gm. R. o pow. 198,08 stanowiącej własność B. Sp. z o. podczas gdy w tym samym roku B. Sp. z o.o. zadeklarowała do płatności m.in. działkę [...] położoną w [...] w Gm. B. o pow. 94,97 ha stanowiącą własność S. K..

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał również jak na przestrzeni lat pozostałe podmioty tj. [...] Sp. o.o., [...] Sp. z o.o. Sp. komandytowa, [...] Sp. z o.o. deklarowały do płatności działki stanowiące własność innych wymienionych podmiotów.

W tym miejscu zwrócić należy uwagę, iż cele wsparcia rolnictwa wynikają wprost z art. 39 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dziennik Urzędowy C 326, 26/10/2012 P. 000-0390 wersja skonsolidowana) - zwanego dalej "TFUE", gdzie wskazano, że wspólna polityka rolna służyć ma m.in. zapewnieniu odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej.

W przypadku płatności bezpośrednich cel ten osiągany jest poprzez wsparcie mniejszych producentów niekorzystających z "efektu skali" i jednocześnie zmniejszenie wsparcia dla większych beneficjentów (pkt 13 preambuły do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.Urz.UE.L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013".

W niniejszej sprawie jak wynika z akt sprawy właścicielem większości nieruchomości jest Skarżąca i S. K., którzy do płatności deklarowali cześć własnych nieruchomości, a co istotne w niniejszej sprawie pozostałą część do płatności deklarowały inne osoby i podmioty. Powyższe jednoznacznie wskazuje na podjęcie działań mających na celu uniknięcie skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów, z ca za tym idzie na stworzenie sztucznych warunków.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1305/2013 wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: (a) wspieranie konkurencyjności rolnictwa; (b) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; (c) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy. Cel jakim jest wspieranie konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem nie tylko zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale również zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (tak NSA w wyroku z 15 lutego 2017 r., II GSK 1518/15 opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie: "CBOSA"). Wypełnieniu celu wsparcia poprzez zapewnienie konkurencyjności w sensie indywidualnym służyło wprowadzenie dofinansowania dla podmiotów prowadzących działalność rolniczą. Konkurencyjność w sensie szerszym zapewnić miał natomiast mechanizm zmniejszający wsparcie dla producentów gospodarujących na większym areale poprzez prowadzenie ograniczeń kwot wsparcia oraz ograniczeń powierzchni upraw do których przysługują płatności. Jest oczywiste, iż wprowadzenie takich mechanizmów kształtowania płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Wprost do takich celów odwołano się również w pkt 13 preambuły do Dyrektywy 1307/2013, gdzie wskazano, że więksi beneficjenci, korzystający z efektu skali nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu.

Z tych też względów zgodzić należy się z organem, iż działki ewidencyjne zostały tak rozdysponowane pomiędzy stronę jak i pozostałe osoby fizyczne oraz podmioty prawne wyłącznie w celu uniknięcia skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów.

Ponadto organ słusznie uznał, iż na stworzenie sztucznych warunków wskazuje również kwestia nabywania i przemieszczania zwierząt.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż płatności do zwierząt zostały wprowadzone ustawą z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wskazany akt prawny wszedł w życie 15 marca 2015 r. i odzwierciedlał decyzję Polski o stosowaniu płatności związanych z produkcją w ramach wybranych sektorów produkcji roślinnej i zwierzęcej. Aby ukierunkować pomoc do rolników rzeczywiście prowadzących chów zwierząt objętych płatnościami (a nie tworzących sztuczne warunki w celu otrzymania wsparcia), w ustawie określono limity zwierząt, które mogą zostać objęte płatnością, a także ich okresy utrzymywania, przy uwzględnieniu specyfiki chowu poszczególnych gatunków.

Warto w tym miejscu odnotować, iż w pierwotnym brzmieniu art. 16 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidywał maksymalną ilość zwierząt tj. 30 szt. do których można było uzyskać płatność.

Powyższe ma istotne znaczenie z punktu widzenia transakcji sprzedaży zwierząt jakie miały miejsce w 2015 r., a więc bezpośrednio po wprowadzeniu omawianych płatności.

Z tych tez względów wskazać należy, iż z zestawienia sprzedaży zwierząt znajdującej się w tabeli nr 3 w uzasadnieniu decyzji organu I instancji jednoznacznie wynika, że w roku wprowadzenia płatności do zwierząt S. K. sprzedał po 30 sztuk bydła A. K. (zwierzęta wskazane w poz. 1-30 w tabeli nr 3), [...] Sp. z o.o. (zwierzęta wskazane w poz. 31-60 w tabeli nr 3) oraz synowi K. K..

Wyżej wskazane podmioty po zakupie zwierząt po raz pierwszy w 2015 r. rejestrowały siedziby stada, co zaś oznacza, że przed wprowadzeniem płatności nie zajmowały się produkcją zwierzęcą.

Warto w tym miejscu również wskazać, iż [...] Sp. o.o. w 2017 r. sprzedała zwierzęta spółką: [...] Sp. o.o. (39 szt. – poz. 130-169 w tabeli nr 3) oraz [...] Sp. z o.o. Sp. komandytowa (39 szt. – poz. 130-169 w tabeli nr 3).

Podmioty te pomimo, iż już w latach wcześniejszych występowały o przyznanie płatności ([...] Sp. z o.o. Sp. komandytowa od 2012 r., [...] Sp. o.o. od 1014 r.), to dopiero po objęciu przez A. K. udziałów w tych spółkach w 2016 r. ([...] Sp. o.o. – wpis z dnia 5 sierpnia 2016 r. str. 5 uzasadnienia skargi, [...] Sp. z o.o. Sp. komandytowa - wpis z dnia 11 października 2016 r. str. 6 uzasadnienia skargi) Spółki te w 2017 r. zakupiły od powiązanej spółki zwierzęta, dokonały rejestracji stada i wystąpiły o płatność.

Pozostając w tematyce zwierząt warto również wskazać, iż organ I instancji szczegółowo w uzasadnieniu decyzji opisał jak na przestrzeni lat dochodziło do przemieszczania zwierząt. Sąd dla zobrazowania procederu przytoczy wyłącznie jednej przykład odnoszący się do zwierząt o numerach: [...], które zostały sprzedane przez Spółkę w dniu 9 maja 2016 r. Spółce [...] Sp z o.o., która zadeklarowała je do płatności na rok 2016 r. W dniu 18 lipca 2016 r. zwierzęta ponownie zostały sprzedane do Spółki. Następnie 10 maja 2017 r. zwierzęta zostały sprzedane A. K., która zadeklarowała je we wniosku płatność na rok 2017 r., a 14 lipca 2017 r. zwierzęta sprzedała Skarżącej. Skarżąca zwierzęta ponownie sprzedała w dniu 07 czerwca 2018 r. K. K., który zadeklarował je we wniosku o przyznanie płatności w roku 2018 r. Następnie w dniu 18 lipca 2018 r. K. K. zwierzęta zbył Skarżącaj. Zwierzęta te ponownie w dniu 11 maja 2019 r. zostały sprzedane S. K., który zadeklarował je we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019, a w dniu w 3 lipca 2019 r. sprzedał je Skarżącej.

Warto w tym miejscu odnotować, iż płatności do bydła przysługują rolnikowi jeżeli posiada samice lub samce tego gatunku przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie tej płatności.

Tym samym transakcje wskazane przez organ I instancji i szczegółowo opisane w uzasadnieniu decyzji wskazują, iż działania te służyć miały wyłącznie uzyskaniu płatności. Z powyższych względów zgodzić należy się z organem, iż wskazane w decyzji przykłady, a w szczególności te, w których zwierzęta wkrótce po minimalnym okresie 30 dni "wracały" do siedziby stada, z której zostały przemieszczone świadczą o prowadzonych celowych i świadomych działaniach mających służyć uzyskaniu nienależnych korzyści.

Warto również zwrócić uwagę na adresy siedziby stad zwierząt.

Wskazać należy, iż siedziby stada rejestrowane były w województwie [...], powiecie [...], gminie B., miejscowości [...] przez S. K., A. K., K. K., K. K. oraz Przedsiębiorstwo Wielobranżowe [...] sp. z o.o.

Pod wskazanym adresem zarejestrowane są również siedziby spółek Przedsiębiorstwo Wielobranżowe [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o. sp. k.

Słusznie również uwagę zwrócił organ, iż siedziby stad zwierząt dwóch spółek należących do A. K. - [...] sp. z o.o. i [...] sp. z o.o. sp. k. zostały zarejestrowane pod tym samym adresem, pod którym zarejestrowana została siedziba stada zwierząt oraz siedziba Przedsiębiorstwa Wielobranżowego B. sp. z o.o., której większościowym udziałowcem oraz prezesem jest S. K..

Podkreślić należy, iż właścicielem działki ewidencyjnej o numerze [...] ([...]) na której zlokalizowane są budynki gospodarcze jest wyłącznie S. K.. Warto w tym miejscu wskazać, iż na podstawie umowa dzierżawy zawartej w dniu 20 marca 2009 r. S. K. oddał do użytkowania część budynków gospodarczych i inwentarskich położonych właśnie w miejscowości P. przy ulicy [...] [...] sp. z o.o., w zamian przedsiębiorstwo zobowiązało się przekazać kiszonkę do skarmiania zwierząt oraz do wykonywania prac w gospodarstwie przy produkcji roślinnej i zwierzęcej w uzgodnionym terminie. Ponadto podmiot mógł korzystać z budynków w części niezbędnej do prowadzenia produkcji roślinnej, w szczególności korzystać z budynku inwentarskiego, silosów, placu postojowego i powierzchni magazynowych.

Również gospodarstwa A. K., K. K. oraz K. K. nie posiadały własnego zaplecza technicznego pozwalającego na prowadzenie uprawy roli czy hodowli zwierząt, co świadczy o braku odrębności gospodarstw rolnych.

W tym miejscu odwołać należy się do zeznań A. K. z dnia 5 sierpnia 2021 r. która oświadczyła "(...) korzystam z następujących zasobów gospodarstwa w zakresie budynków, budowli, narzędzi i urządzeń: - silosów o pojemności po 150 ton, - dwóch magazynów płaskich zbożowych o pojemności po 2 tysiące ton, do przechowywania zbóż, - obory w której przebywa moje bydło, - garaży, w których przechowywane są maszyny rolnicze i narzędzia, wszystkich w/w położonych w miejscowości P. ([...]) przy ulicy [...], z których to budynków i budowli korzystam jako, że S. K. jest moim mężem. ",,(...) Kiszonkę pochodzącą z moich zbiorów przechowuję w silosach betonowych położonych niedaleko obory w [...]. W celu umożliwienia właściwego przechowywania kiszonki wszyscy właściciele bydła przechowują ją w jednym miejscu, pobierając ilości odpowiadające wielkości dostarczonych zbiorów. Korzystam także z wolnych powierzchni magazynowych w [...], gdzie składuję zboża, o ile nie uda mi się ich sprzedać tuż po zbiorach. "

Ponadto A. K. oświadczyła, iż "(...)w celu optymalizacji produkcji zwierzęcej i zapewnienia dobrostanu zwierząt w w/w oborze swoje bydło (tej samej rasy) hodują moi synowie K. oraz K. K., a także mój mąż S. K.. Względy techniczne i logistyczne uniemożliwiają prowadzenie hodowli zwierząt w osobnych budynkach, tym hardziej, że stada nie są zbyt liczne. Poprzez utrzymywanie wszystkich stad w jednym miejscu minimalizowane są koszty, co pozwala zwiększyć opłacalność produkcji. Osobniki z poszczególnych stad znajdują się w osobnych częściach, choć sporadycznie może dojść do sytuacji, że w jednym boksie przebywają osobniki także z innego stada. Jest to jednakże podyktowane koniecznością przebywania ze sobą osobników w podobnej grupie wiekowej, bądź oddzielenia nowo narodzonych cieląt od dorosłych osobników.".

Podobnie K. i K. K. w pismach z dnia 26 maja 2021 r. wyjaśnili, iż "(...) korzystam z następujących zasobów gospodarstwa w zakresie budynków, budowli, narzędzi i urządzeń: - silosów o pojemności po 150 ton, - dwóch magazynów płaskich zbożowych o pojemności po 2 tysiące ton, do przechowywania zbóż, - obory w której przebywa moje bydło, - garaży, w których przechowywane są maszyny rolnicze i narzędzia, wszystkich w/w położonych w miejscowości P. ([...]) przy ulicy [...], z których to budynków i budowli korzystam na podstawie nieodpłatnej ustnej umowy użyczenia zawartej z moim ojcem S. K.. ", ,,(...) Moją hodowlę bydła prowadzę w w/w oborze w [...], gdzie znajdują się też niezbędne zasoby i infrastruktura do skarmiania zwierząt - silosy na kiszonkę oraz miejsca na słomę. Wyjaśniam, że w celu optymalizacji produkcji zwierzęcej i zapewnienia dobrostanu zwierząt w w/w oborze swoje bydło (tej samej rasy) hodują także mój brat K. K. oraz ojciec S. K.. Z uwagi na ograniczenie kosztów prowadzonej działalności rolniczej korzystam z maszyn rolniczych i narzędzi należących do mojego ojca S. K.. który użycza mi ich nieodpłatnie w zakresie niezbędnym do aktualnie wykonywanych zabiegów agrotechnicznych. Maszyny rolnicze zlokalizowane są vi' [...] ([...]) przy ulicy [...], a częściowo również w miejscowości P. 10, [...]. Do maszyn rolniczych kupuję paliwo jak również części eksploatacyjne, które ulegają zużyciu. " " (...) Ojciec S. K. użycza mi swoje maszyny, narzędzia i pozostałą infrastrukturę w zależności od potrzeb w niezbędnym zakresie do prowadzenia przeze mnie gospodarstwa rolnego, stąd nie ma potrzeby, abym posiadał wszystkie zasoby na własność. Oświadczam, że prace agrotechniczne, takie jak przygotowanie gruntu, nawożenie., siew, zbiory na zadeklarowanych we wniosku działkach rolnych wykonują na moją prośbę >t- określonym zakresie pracownicy mojego ojca. "

W związku z powyższym wskazać należy, iż żona i synowie na podstawie nieodpłatnej umowy użyczali od S. K. budynki w celu prowadzenia hodowli zwierząt. Zauważyć jednak należy, iż zwierzęta były wspólnie przetrzymywane i skarmiane, a osoby te nie posiadały własnego zaplecza gospodarzego.

Mając na uwadze powyższe zgodzić należy się z organem, iż w przedmiotowej sprawie doszło do sztucznego wydzielenia oraz przemieszczania zwierząt- a także pozornego zarejestrowania siedzib stada, które były wspólnie zarządzane. Słusznie wskazał organ, iż zebrany sprawie materiał dowodowy pozwała stwierdzić, iż zwierzęta wskazywane do przyznania dofinansowania przez ww. osoby fizyczne były obsługiwane przez pracowników S. K.. To S. K. decydował o miejscu przetrzymywania zwierząt będących na stanie wyżej wspomnianych gospodarstw, sposobie ich karmienia, przeznaczenia i o wszelkich rzeczach wiązanych z prowadzeniem omawianego inwentarza żywego.

W tym miejscu również należy wskazać, iż w dniu 1 sierpnia 2016 r. zostały zawarte umowy pomiędzy [...] sp. z o.o. sp. k. i [...] sp. z o.o. z Przedsiębiorstwem Wielobranżowym B. sp. z o.o. na wynajem pomieszczenia do hodowli bydła. Przedsiębiorstwo jako wynajmujący oświadczyło, że posiada tytuł prawny do budynku położonego w [...], [...], w skład którego wchodzą wydzielone pomieszczenia do hodowli zwierząt. Istotne jest również, iż w dniu w dniu 31 maja 2017 r. te same podmioty zawarły z Przedsiębiorstwem Wielobranżowym B. sp. z o.o. umowy na usługi chowu i obsługi zwierząt. Umowy te zostały zawarte na czas nieokreślony. Umowa to zobowiązywała Przedsiębiorstwo Wielobranżowe B. sp. z o.o. do opieki nad stadem będącym w posiadaniu spółki [...] sp. z o.o. sp. k. jak i [...] sp. z o.o., ponadto do zakupu, przygotowania odżywek, karmy, karmienia zwierząt, zapewnienia opieki weterynaryjnej, czystości pomieszczeń do hodowli zwierząt, kolczykowania, prowadzenia rejestrów i wszystkich innych działań koniecznych do prawidłowego chowu. Marginalnie zaznaczyć należy, iż wskazane osoby fizyczne jak i też podmioty prawne zajmowały się prowadzeniem chowu zwierząt tej samej rasy mięsnej - Charolaise.

Z powyższego wynika, iż spółki [...] sp. z o.o. sp. k. i [...] sp. z o.o. pomimo nabycia zwierząt faktycznie nigdy nimi się nie zajmowały, a wszelkie czynności wykonywał poprzedni właściciel t.j. [...] sp. z o.o. i to w miejscu z którego zwierzęta pochodziły. Tym samy tak skonstruowane umowy doprowadziły do sytuacji, iż nie doszło do faktycznego przemieszczenia zwierząt.

Powtórzyć w tym miejscy należy, iż większościowym udziałowcem oraz prezesem [...] sp. z o.o. jest S. K..

Z powyższych względów zgodzić należy się z organem, iż opisywane działania były próbą prawnego dostosowania wzajemnych relacji, aby uzyskać maksymalne wnioskowane dofinansowanie do zwierząt, które zostało wprowadzone ustawą z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Za stworzeniem sztucznych warunków przemawia również kwestia adresów rejestracji poszczególnych gospodarstw rolnych.

S. K. dokonał w 2004 r. rejestracji swojego gospodarstwa pod adresem- [...], [...], A. K. w 2005 r. pod adresem ul. [...], [...] natomiast gospodarstwa K. K. i K. K. zostały zarejestrowane odpowiednio w latach 2013 i 2015 pod tym samym adresem - ul. [...], [...].

W dniu 7 lipca 2021 r. została przeprowadzona wizja lokalna w siedzibach ww. gospodarstw rolnych. Inspekcja ta wykazała, iż pod adresem wskazanym przez A. K.: ul. [...] w A. znajduje się mieszkanie w budynku wielokondygnacyjnym, który zgodnie z wyjaśnieniami pełnomocnika r na dzień wizji lokalnej, nie należy do A. K.. Co istotne pełnomocnik wskazał, iż wszelkie decyzje podejmowane są pod adresem wskazanym jako adres korespondencyjny, tj. ul. [...], [...].

Natomiast wizja lokalna przeprowadzona pod adresem wskazanym przez S. K. wykazała, iż w miejscu tym znajduje się pustostany- dom mieszkalny, stodoła i budynek gospodarczy. S. K. wyjaśnił, iż aktualnie użytkowanymi budynkami gospodarczymi wykorzystywanymi do produkcji są budynki zlokalizowane w [...] przy ulicy [...]. Inspekcja lokalna przeprowadzona w gospodarstwach synów wykazała, iż pod adresem ul. [...] w C. znajduje się dom mieszkalny z częścią rekreacyjną. S. K. obecny podczas przedmiotowej wizji lokalnej wyjaśnił, iż ze względu na rozmieszczenie budynków w różnych gminach, adresem siedziby gospodarstwa jest adres zamieszkania. Z tego miejsca podejmowane są wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia hodowli zwierząt czy też prowadzenia upraw, zakupu maszyn, nawozów, środków do produkcji rolnej i sprzedaży płodów rolnych czy też zwierząt.

Z tych też względów zgodzić należy się z organem, iż adres siedzib gospodarstw jest fikcyjny, pozorujący odrębność gospodarstw, a wszelkie decyzje podejmowane są pod jednym adresem tj. ul. [...] w C..

Mając to wszystko na uwadze zgodzić należy się z organem, iż gospodarstwa wskazanych osób fizycznych oraz podmiotów prawnych były gospodarstwami rozproszonymi, ponieważ, deklarowane działki położone były na terenach różnych obszarów administracyjnych, co szczegółowo opisał organ I instancji w uzasadnieniu decyzji. Podkreślić należy także, że grunty rolne deklarowane do płatności były przedmiotem przekazań nie tylko w obrębie osób fizycznych, ale i też spółek. Omawiana procedura, tj. przekazywanie działek nie było incydentalne i miało na celu uzyskanie maksymalnych kwot w ramach płatności poprzez dostosowanie powierzchni do założeń określonych programów.

Słusznie zwrócił również uwagę organ , iż wskazane osoby i podmioty prawne deklarowały działki położone w różnych województwach, jak i też powiatach, co nie znajduje żadnego uzasadnienia ekonomicznego.

Podsumowując podnieść należy, iż na podstawie obszernego materiału dowodowego organ prawidłowo uznał, że pomimo tego, iż [...] sp. z o.o., S. K., A. K., K. K., K. K. oraz podmioty z nimi powiązane - [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o. sp. komandytowa, Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" sp. z o.o., Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" sp. z o.o. prowadzą teoretycznie "gospodarstwa samodzielne", tj. mające formalnie określonego zarządcę, własny indywidualny numer ewidencyjny, konto, na które przelewane były środki, to jednak są gospodarstwami ściśle powiązanymi ze sobą, tj. tworzą jedno rozproszone, ale prawnie zarządzane gospodarstwo rolne, którego faktycznym zarządcą jest S. K..

W tym miejscu odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, iż Skarżący w skardze koncentruje się na kwestii powstania spółek oraz ich dochodów. Natomiast w sprawie, jak słusznie wskazał organ, istotne jest nie jak powstały poszczególne podmioty ale jak ich późniejsze krzyżowe działania miały służyć uzyskaniu korzyści z poszczególnych płatności sprzecznie z celami prawa wspólnotowego. Bez znaczenia również jest okoliczność, iż poszczególne podmioty przynoszą dochody.

Z tych też względów nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy jak i zarzut naruszenia art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7, 77 i 80 K.p.a warto również wskazać, iż stosownie do art. 3 ust. 1-3 ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach unijnych, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy K.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniach organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 K.p.a. nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Powyższe przepisy wskazują na pewne odstępstwa, w zakresie prowadzenia postępowania, w stosunku do regulacji wynikających z K.p.a. Wyłączono wprost zastosowanie art. 79a i 81 K.p.a. Nadto ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej, w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz jednoczesny brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność, a także działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 3 ust. 3 in fine ustawy o płatnościach, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, zatem obowiązek udowodnienia spełniania warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie.

W ocenie Sądu organ przeprowadził postępowanie zgodnie z ww. przepisami, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 K.p.a.).

Warto w tym miejscu również wskazać, iż w uzasadnieniu decyzji, w szczególności organ I instancji, dokładnie opisał na czym ma polegać korzyść ze stworzenia sztucznych warunków. Sąd jedyne, bez przytaczania szczegółowej regulacji dotyczących poszczególnych płatności, zauważa, iż z wyliczeń organu wynika, że różnica pomiędzy złożeniem jednego wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, a wnioskami złożonymi przez poszczególne podmioty kształtuje się na poziomie 1 284 739,54 zł, a w przypadku płatności ONW 65 744,43 zł.

Z tych też względów za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 11 i 107 § 3 K.p.a.

Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w piśmie z dnia 28 czerwca 2023 r. warto wskazać, iż fakt przyznawania w latach poprzednich płatności nie może prowadzić do sytuacji, że po wykryciu istnienia sztucznych warunków organ w sprzeczności z ustawodawstwem unijnym powinien przyznać płatności. Z tych tez względów zarzut naruszenia art. 8 § 2 K.p.a. nie zasługiwał na uwzględnienie.

Za zasadny ale nie mający wpływu na wynik sprawy uznać należy zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 40 § 2 K.p.a. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż organ I instancji pomimo ustanowienia w sprawie pełnomocnika błędnie dokonywał doręczeń na adres spółki. Powyższe jednak pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, ponieważ pomimo powyższych uchybień strona skutecznie skorzystała ze środków zaskarżenia. Warto w tym miejscu wskazać, iż w decyzji organ I instancji wyraźnie wskazał jakie dowody zostały dopuszczone na podstawie tego postanowienia. Ponadto strona na każdym etapie postępowania miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy. Z tych też względów brak doręczenia pełnomocnikowi Skarżącej postanowienia o dopuszczeniu dowody, wbrew stanowisku strony skarżącej, samo w sobie nie może uzasadniać uchylenia zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się natomiast do wniosku dowodowego o przeprowadzanie dowodu z wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wskazać należy, iż co do zasady sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego a jedynie ocenia prawidłowość postępowania dowodowego przeprowadzonego przed organami. Jedynie w myśl art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wobec powyższego po pierwsze wskazać należy, że wyroki wskazane w skardze co prawda stanowia dokument, lecz wbrew treści art. 106 § 3 P.p.s.a. przeprowadzenie dowodu z niego nie jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, albowiem Sąd dokonując kontroli zapadłych decyzji administracyjnych opiera się na dokumentach zgromadzonych przez organ, który wydał zaskarżony akt. Nieprawidłowości w działaniu innych organów ujawnione w orzeczeniach Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Bydgoszczy nie mogą zaś być brane pod uwagę przy ocenie niniejszej sprawy.

Z tych też względów wniosek o przeprowadzenie dowodu nie zasługiwał na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.