Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 801/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, ust. 3, ust. 4, art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 2, art. 39
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
article: par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2021 poz 1296
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z  pomocy społecznej
article: art. 91 par. 3, art. 99, art. 107, art. 109, art. 110, art. 151, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 5 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.), , Protokolant pomocnik sekretarza Dominika Jaśkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2024 roku sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 31 lipca 2023 roku znak: KO.440.51.2023 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1) oddala skargę; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi T.S. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...], kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych obejmującą należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 31 lipca 2023 r. znak: KO.440.51.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, po rozpatrzeniu odwołania Z. S., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. z 9 czerwca 2023 r. nr PŚ.4102.959.2023 w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu leków.

Jak wynika z akt sprawy Burmistrz S. decyzją z 9 czerwca 2023 r. odmówił Z. S. przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu leków.

W motywach rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że 11 maja 2023 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wpłynął wniosek Z. S. o przyznanie między innymi zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu leków. W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 16 maja 2023 r. wnioskodawca przedstawił aktualne zaświadczenie o stanie zdrowia i został poinformowany o konieczności dostarczenia faktury za zakup leków z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku. Strona legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i z tego tytułu decyzją z 19 maja 2023 r. ma przyznany zasiłek stały. W kwietniu 2023 r. Z. S. nie uzyskał dochodów. 22 maja 2023 r. organ zawiadomił stronę o konieczności dostarczenia faktury za leki. Następnie, 31 maja 2023 r. zostało wysłane zawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań. Do 8 czerwca 2023 r. Z. S. nie dostarczył wymaganego dokumentu oraz nie skorzystał z możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wobec powyższego organ odmówił przyznania wnioskowanego zasiłku celowego.

W odwołaniu od powyższej decyzji (oraz od wydanych w tym samym dniu decyzji w sprawie zasiłku celowego na pokrycie kosztów: energii elektrycznej, zakupu leków i prywatnych wizyt u lekarzy specjalistów) Z. S. stwierdził, że z winy Burmistrza S. i Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. stał się "kaleką i osobą niepełnosprawną i przez te osoby wymaga stałego leczenia, rehabilitacji." Podniósł, że pomimo tego, iż składa stosowne faktury i inne dokumenty celowo nie ma udzielanej pomocy finansowej przez co narażony jest na utratę zdrowia oraz życie w nędzy i ubóstwie.

Organ pierwszej instancji nie znalazł podstaw do zastosowania art. 132 k.p.a. i przy piśmie z 27czerwca 2023 r. przekazał odwołanie wraz z aktami sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim. Wskazał także, że został przeprowadzony kolejny wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono, iż Z. S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą rozwiedzioną, mieszka w swoim rodzinnym domu, który jest obecnie własnością byłej żony. Zainteresowany jest dłużnikiem alimentacyjnym, utrzymuje się z dzierżawy gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,265 ha fizycznych (0,7742 ha przeliczeniowego), które - jak twierdzi - nie przynosi dochodu. Wnioskodawca otrzymuje zasiłek stały z tytułu niepełnosprawności w wysokości 719 zł oraz zasiłek celowy na zakup posiłku w wysokości 200 zł. W związku ze złożonym wnioskiem o udzielenie pomocy na pokrycie kosztów zakupu leków, zainteresowany został zobowiązany do przedłożenia faktury potwierdzającej ich zakup. Pomimo otrzymanego wezwania wnioskodawca nie dostarczył dokumentu ani recepty, w związku z tym organ nie jest w stanie określić, w jakiej wysokości należy przyznać zasiłek celowy oraz czy strona faktycznie posiada aktualne recepty. Z tego względu odmówiono przyznania wnioskowanego zasiłku celowego. Ponadto, w ocenie organu, treść odwołania zawiera subiektywne odczucia odwołującego stanowiące polemikę z uzasadnieniem wydanych decyzji.

Powołaną na wstępie decyzją z 31 lipca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 z późn.zm. - dalej w skrócie "k.p.a."), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Motywując wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy przytoczył art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 901 z późn.zm. - dalej w skrócie "u.p.s."), a następnie wyjaśnił, że co do zasady prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz.U. z 2021 r., poz. 1296) - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 u.p.s. lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Według Kolegium, odwołujący jest co do zasady osobą uprawnioną do przyznania wsparcia w formie zasiłku celowego, ponieważ spełnia tzw. kryterium dochodowe. Z akt sprawy wynika, że w związku ze złożonym 11 maja 2023 r. wnioskiem o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego na wskazane potrzeby, 16 maja 2023 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalono, że zainteresowany prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest rozwiedziony. Mieszka w domu, który jest własnością byłej żony, zajmując kuchnię i pokój (warunki mieszkaniowe dobre). Odwołujący jest w wieku aktywności zawodowej ma 49 lat. Jest rolnikiem, posiada gospodarstwo rolne o pow. 0,7742 ha przeliczeniowego, opłaca składki w KRUS. Jak twierdzi gospodarstwo nie przynosi dochodu. Z. S. legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności i z tego tytułu pobiera zasiłek stały. Obecnie przedstawił zaświadczenie, że jest całkowicie niezdolny do pracy. Zainteresowany jest dłużnikiem alimentacyjnym. Wnioskodawca podaje, że leczy się kardiologicznie, neurologicznie i ortopedycznie. W trakcie wywiadu został poinformowany o konieczności dostarczenia między innymi faktury potwierdzającej zakup lekarstw. Odwołujący pismem z 22 maja 2023 r. (doręczonym 23 maja 2023 r.), został poinformowany przez organ pierwszej instancji w trybie art. 79a § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od doręczenia pisma. Organ dodał, że nie zostały wykazane wymienione w piśmie przesłanki zależne od strony, tj. faktury za zakup lekarstw. Wnioskodawca został również poinformowany o możliwości przedłożenia dodatkowych dowodów celem wykazania spełnienia przesłanek, w wyżej wskazanym terminie oraz, że niewykazanie przesłanek zależnych od strony może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z jego żądaniem. Z notatki służbowej sporządzonej przez pracownika socjalnego 1 czerwca 2023 r. wynika, że w tym dniu odwołujący zadzwonił do Ośrodka Pomocy Społecznej i poinformował, że nie ma możliwości i środków finansowych na dojazd do MOPS, a także, że nie dostarczy żadnych dodatkowych dokumentów. W tym stanie rzeczy organ I instancji prawidłowo odmówił Z. S. przyznania wnioskowanej pomocy.

W ocenie Kolegium podstawą odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu leków było to, że nie przedstawił dokumentów świadczących o ich ponoszeniu, co świadczy o tym, że wydatków takich nie ponosi. Organ zauważył nadto, że zgodnie z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy sytuacji bytowej określonej osoby. Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 u.p.s., spełnia taką właśnie funkcję. Przepis art. 3 u.p.s. nie dopuszcza zaś możliwości uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów, ani nie pozwala na udzielenie tej pomocy osobom, które dysponują możliwościami samodzielnego przezwyciężenia trudności na jakie napotkały, lub też realizowania tylko takiej formy pomocy jakiej strona subiektywnie oczekuje.

Kolegium nie kwestionuje trudnej sytuacji skarżącego. Jednak oceniając sprawę organ rozważa całokształt okoliczności z nią związanych. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej organ winien brać pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej określone w ustawie, jak i możliwości finansowe w zakresie udzielania pomocy. Winien on uwzględniać sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, jej zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak i zakres udzielonej jej ze środków publicznych pomocy. Stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest bowiem zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych.

Zdaniem Kolegium, odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu lekarstw, nie narusza granic uznania administracyjnego ani obowiązującego prawa. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o konieczności poniesienia wydatku na ten cel. Spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o taki zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia i w wysokości, którą sama określi. Wnioskodawca musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania tego świadczenia lub jego wysokość będzie inna niż ta, której się domaga.

Wobec poczynionych ustaleń Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Z powyższym rozstrzygnięciem Kolegium nie zgodził się Z. S., który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżący stwierdził, że jego żądania są w pełni uzasadnione, a organy orzekające działając wspólnie i w porozumieniu podają w decyzjach nieprawdę. Narażają tym samym skarżącego na celową utratę zdrowia i życia z racji nieleczenia oraz życie w nędzy i ubóstwie. Autor skargi wniósł ponadto o przyznanie adwokata z urzędu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie i podtrzymało w całości stanowisko wyrażone w motywach zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 19 września 2023 r. sygn. akt II SPP/Łd 158/23 referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu.

Na rozprawie 5 marca 2024 r. pełnomocnik strony skarżącej przedstawił informacje w formie wiadomości SMS, z której wynika, że skarżący źle się czuje i stawił się u lekarza, jest po udarze mózgu w związku z czym nie jest w stanie stawić się na rozprawie. Wcześniej kontaktował się z pełnomocnikiem informując jednoznacznie o chęci uczestnictwa na rozprawie w dniu dzisiejszym. Wobec powyższego pełnomocnik skarżącego wniósł o odroczenie rozprawy.

Sąd postanowił oddalić wniosek pełnomocnika strony skarżącej o odroczenie rozprawy.

Pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Wskazał także, że skarżący otrzymywał zasiłek stały w wysokości 771 zł, co stanowiło jego jedyne źródło utrzymania w związku z powyższym nie był w stanie zakupić leków na receptę. Po drugie, skarżący chciał również zakupić leki bez recepty, w związku z powyższym żądanie organu okazania recept jest bezprzedmiotowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn.zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza S. stwierdził, że odpowiadają one przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do usunięcia ich z obrotu prawnego, jak oczekuje tego skarżący.

Spór pomiędzy stronami postępowania sprowadza się do ustalenia, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo odmówiły Z. S. przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu leków.

Punkt wyjścia do rozpoczęcia rozważań w tym zakresie winien stanowić przepis art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 901), który definiuje przesłanki materialnoprawne przyznania zasiłku celowego. Stanowi on mianowicie, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. Zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego.

Z przywołanego unormowania i użytego w nim zwrotu "może być przyznany" wynika, że świadczenie to ma charakter fakultatywny, nieobowiązkowy, co oznacza, że organ może, ale nie ma obowiązku przyznania zasiłku celowego. Decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter tzw. decyzji uznaniowej. To oznacza, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia w żądanej wysokości. Organ przyznając świadczenia z pomocy społecznej kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru tych świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnia potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli odpowiadają one celom i możliwościom pomocy społecznej. Organ ma prawo, w ramach uznania administracyjnego, do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, prowadzonej w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na te świadczenia, które jako ograniczone muszą być rozdzielane pomiędzy wszystkie osoby wymagające wsparcia. Przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby ona zostać faktycznie zrealizowana. Niewątpliwie organ nie może zaspokoić wszystkich, choćby najbardziej uzasadnionych, potrzeb osób ubiegających się o pomoc, tym bardziej w żądanej przez nich maksymalnej wysokości. Nawet spełnienie przez wnioskodawcę ustawowych kryteriów, nie oznacza automatycznego obowiązku przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami.

Przez pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej", dla zaspokojenia której przyznawany jest zasiłek celowy, należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie. Niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 29 kwietnia 2020 r. I OSK 2735/19; 27 listopada 2018 r., I OSK 1291/18 - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jest to potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo (vide: wyrok NSA z 11 grudnia 2018 r., I OSK 2926/18 - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasiłek celowy może być zatem przyznany na: zakup żywności, leków, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, pokrycie kosztów drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, organizację pogrzebu, pokrycie wydatków na leczenie. Wymienione wyżej potrzeby należą do najbardziej podstawowych i powinny być zaspokajane w pierwszej kolejności. Katalog potrzeb, które leżą w orbicie działań pomocy społecznej, jest otwarty, a ich ocena zawsze wymaga indywidualnej analizy sytuacji konkretnej osoby i rodziny. Przedmiotowe świadczenie przyznawane jest zawsze na określony cel, co podkreśla już jego nazwa (zob. I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, WKP 2017, Lex/el). Z treści komentowanego artykułu wynika, że zasiłek nie jest przyznawany na pokrywanie pełnych całomiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy.

Podkreślić w związku z tym trzeba, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 1296), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł , zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 - 4 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 u.p.s.). Według art. 7 pkt 2-15 u.p.s. pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: sieroctwa; bezdomności; bezrobocia; niepełnosprawności; długotrwałej lub ciężkiej choroby; przemocy domowej; potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi; potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności; bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych; trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach; trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego; alkoholizmu lub narkomanii; zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej; klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Z poczynionych na gruncie rozpatrywanej sprawy poprawnych ustaleń faktycznych wynika, że Z. S. wnioskiem z 11 maja 2023 r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie energii elektrycznej, na pokrycie kosztów prywatnej wizyty u lekarza neurologa, na pokrycie kosztów prywatnej rehabilitacji, wykupienie recept leków i wyżywienie.

Sprawa niniejsza, co zostało już zaakcentowane na wstępie rozważań, dotyczy zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu leków.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego w tym przeprowadzonego 16 maja 2023 r. wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawca ma lat 49, jest rozwiedziony, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, w kwietniu 2023 r. nie uzyskał żadnego dochodu. Z uwagi na spełnienie kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, skarżący jest co do zasady osobą uprawnioną do przyznania zasiłku celowego. Mieszka w domu rodzinnym, który obecnie stanowi własność byłej żony, zajmuje kuchnię i pokój. Skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym. Posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 0,7742 ha przeliczeniowego, które dzierżawi, choć jak twierdzi nie przynosi ono żadnego dochodu. Strona opłaca składki na ubezpieczenie w KRUS. Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i z tego tytułu pobiera zasiłek stały. Obecnie skarżący jest niezdolny do pracy. Wnioskodawca oświadczył, że leczy się kardiologicznie, neurologicznie, ortopedycznie. W trakcie wywiadu środowiskowego przedłożył aktualne zaświadczenie, z którego wynika, że jest całkowicie niezdolny do pracy. Został on również poinformowany przez pracownika socjalnego o konieczności dostarczenia faktury za zakup leków z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku. Pismem z 22 maja 2023 r., doręczonym 23 maja 2023 r., organ pierwszej instancji, na podstawie art. 79a § 1 i 2 w zw. z art. 10 k.p.a., poinformował wnioskodawcę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania. Wskazał przy tym, że nie zostały wykazane przesłanki zależne od strony tj. faktura za zakup lekarstw. Organ poinformował także o możliwości przedłożenia dodatkowych dowodów oraz, że niewykazanie przesłanek zależnych od strony może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Ponowne zawiadomienie o tożsamej treści z 31 maja 2023 r., doręczono skarżącemu 1 czerwca 2023 r. Tego też dnia Z. S. zatelefonował do organu i oświadczył, że nie ma możliwości oraz środków finansowych na dojazdy do MOPS. Poinformował również, że nie dostarczy żadnych dodatkowych dokumentów (vide: notatka służbowa z 1 czerwca 2023 r.).

Wobec poczynionych ustaleń organ pierwszej instancji, a w ślad za nim organ odwoławczy prawidłowo odmówiły skarżącemu przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu leków, nie naruszając tym samym granic uznania administracyjnego. W motywach rozstrzygnięcia organ drugiej instancji jasno i rzeczowo wyjaśnił przesłanki, które stanowiły podstawę wydania decyzji negatywnej dla wnioskodawcy. Podkreślić w związku z tym trzeba, że organ pierwszej instancji zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. podjął wszelkie czynności celem prawidłowego rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, wskazując na potrzebę przedłożenia przez skarżącego faktury za zakup leków z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, czego skarżący w toku całego postępowania administracyjnego nie uczynił, oświadczając wyraźnie w trakcie rozmowy telefonicznej, że nie dostarczy żadnych dokumentów. Fakt, że skarżący leczy się u lekarzy specjalistów, a co za tym idzie, z uwagi na stan zdrowia wymaga wykupienia leków powinien zostać przezeń udokumentowany, chociażby przez przedłożenie faktury za zakup leków bądź też recepty, którą zamierzał wykupić, co pozwoliłoby organowi realnie ocenić, czy faktycznie zgłoszona przezeń potrzeba udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego jest uzasadniona, a przy tym ocenić rozmiar pomocy, która mogłaby zostać ewentualnie przyznana wnioskodawcy na ten konkretny cel. Wnioskodawca, który oczekuje wsparcia ze strony ośrodka pomocy społecznej winien wykazać się minimum aktywności w postępowaniu zmierzającym do przyznania zasiłku celowego na zgłoszone przezeń potrzeby i liczyć się z tym, że jego bierna postawa, będzie skutkować wydaniem decyzji o odmowie przyznania zasiłku celowego. Skarżący, co należy zaakcentować, mógł przecież okazać fakturę za zakup leków pracownikowi socjalnemu w trakcie wywiadu środowiskowego, choć tego nie uczynił. Dodać w tym miejscu trzeba, że beneficjenci pomocy społecznej są zobowiązani do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, które muszą racjonalnie rozdysponować pomiędzy wszystkich korzystających ze świadczeń pomocowych. Celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspakajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów. Pomoc ta ma stanowić wsparcie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, jak to wynika z art. 3 ust. 1 u.p.s. Pomoc ta nie może zatem polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego.

Podsumowując, Sąd doszedł do przekonania, że organ orzekając o odmowie przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu leków nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Wybór rozstrzygnięcia i kryteria, którymi kierował się organ przy ich wyborze został przy tym prawidłowo i logicznie, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., umotywowany. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Kolegium oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza S. odpowiadają prawu.

Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika skarżącego jakoby Z. S. chciał również zakupić leki bez recepty, w związku z powyższym żądanie organu okazania recept jest bezprzedmiotowe stwierdzić trzeba, że żądanie skarżącego inicjujące sporne postępowanie zostało jasno sformułowane i nie obejmowało zakupu leków bez recepty. Nadto, w trakcie wywiadu środowiskowego skarżący wyraźnie wyartykułował swoje potrzeby w zakresie oczekiwanych świadczeń z pomocy społecznej, wywiad podpisał zresztą bez jakichkolwiek zastrzeżeń. Również w odwołaniu od decyzji skarżący nie podniósł zarzutu jakoby chciał zakupić leki, które nie zostały mu przepisane na receptę. Ferowany na rozprawie zarzut jest więc bezzasadny.

Ustosunkowując się na zakończenie rozważań do wniosku pełnomocnika skarżącego o odroczenie rozprawy z uwagi na zły stan zdrowia skarżącego i brak możliwości jego osobistego stawiennictwa na rozprawie, podkreślić należy, że zgodnie z art. 107 p.p.s.a. nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Stosownie zaś do treści art. 109 i art. 110 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd postanowi zawiadomić o toczącym się postępowaniu sądowym osoby, które dotychczas nie brały udziału w sprawie w charakterze stron. Nadto, według art. 99 p.p.s.a. sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły wspomniane wyżej przyczyny odroczenia rozprawy. Sąd oddalając wniosek o odroczenie rozprawy miał na względzie fakt, że stawiennictwo strony na rozprawie nie jest obowiązkowe, natomiast skarżący w sprawie niniejszej jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, który bez żadnych ograniczeń mógł osobiście na rozprawie przedstawić stanowisko skarżącego w tej sprawie. Pełnomocnik skarżącego (ewentualnie ustanowiony przezeń substytut) bądź też sam skarżący mogli również zaprezentować stanowisko w sprawie w formie pisemnej. Z możliwości tej, co potwierdzają akta sprawy nie skorzystali, pomimo tego, że od momentu zarejestrowania sprawy w Sądzie aż do dnia rozprawy upłynął okres niemalże 6 miesięcy. Trzeba mieć przy tym na względzie, że udział w rozprawie nie jest jedyną formą zapewnienia stronie możliwości obrony jej interesów, ponieważ żaden przepis ustawy procesowej nie daje podstaw do postawienia znaku równości między nieuwzględnieniem wniosku strony o odroczenie rozprawy a pozbawieniem możności obrony przysługujących jej praw. Sąd miał również na względzie fakt, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym badana jest legalność zaskarżonej decyzji według stanu prawnego obowiązującego w dacie jej podjęcia, na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów. Jedynie w przypadku wskazanym w art. 91 § 3 p.p.s.a. sąd może w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzić stawienie się stron lub jednej z nich osobiście lub przez pełnomocnika. Zarządzenie takie leży jedynie w kompetencji sądu, który ocenia czy istnieje potrzeba, o jakiej mowa w wyżej wskazanym przepisie. W realiach rozpatrywanej sprawy taka konieczność nie zachodziła. Strona miała wobec tego zapewnione prawo do obrony swych praw.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę ostatnie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, Sąd doszedł do przekonania, że w ramach wykładni prokonstytucyjnej należy pominąć regulację rozporządzenia z 2016 r. (do którego odsyła ustawa) tylko w tej części, która odnosi się do ustalenia stawek wynagrodzenia adwokata za świadczoną pomoc prawną z urzędu i zastąpić te stawki - stosownie do wartości przedmiotu zaskarżenia oraz rodzaju postępowania - stawkami wynagrodzenia (opłat), jakie prawodawca przewidział za takiego samego rodzaju prace (pomoc prawną) wyświadczone przez adwokata ustanowionego z wyboru. W konsekwencji w analizowanym przypadku zastosowanie wnioskowania z analogii (w taki sam sposób Trybunał Konstytucyjny postrzegał skutki swoich wyroków w sprawach o sygn. akt SK 66/19 oraz SK 78/21) oznacza przyznanie adwokatowi wyznaczonemu pełnomocnikiem skarżącego w niniejszej sprawie kwoty 480 zł, bo na taką właśnie kwotę prawodawca wycenił pomoc prawną adwokata z wyboru według § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

ds