Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 718/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 174 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 134 § 1, art. 185 § 1, art. 188, art. 182 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7 § 1, art. 8 § 1, art. 9, art. 41 § 1 i 2, art. 44 § 1 pkt 1, § 2, § 3 i § 4,
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 54 § 1 pkt 1 oraz art. 59 ust. 1 pkt 1 i art. 33 § 2 pkt 1 i 4
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia NSA Bogusław Woźniak (sprawozdawca), Protokolant Cezary Bajorek, po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1735/22 w sprawie ze skargi A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 23 maja 2022 r., nr 1401-IEE1.711.7.12.2022.3.MO w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz A.S. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1735/22 po rozpoznaniu skargi A.S. uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 23 maja 2022 r., nr 1401-IEE1.711.7.12.2022.3.MO oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z 28 lutego 2022 r., nr 1438-SEW-2.711.5.2022.4 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a."

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie.

Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7 § 1, art. 8 § 1, art. 9, art. 41 § 1 i 2, art. 44 § 1 pkt 1, § 2, § 3 i § 4 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) — dalej jako: "K.p.a." w powiązaniu z art. 54 § 1 pkt 1 oraz art. 59 ust. 1 pkt 1 i art. 33 § 2 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022, poz. 479 ze zm.) — dalej jako: "u.p.e.a." poprzez bezzasadne uchylenie postanowień z uwagi na uznanie przez Sąd, że organy przedwcześnie przyjęły, że pismo skarżącego z 22 grudnia 2021 r. powinno zostać zakwalifikowane jako zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, które w ich przekonaniu okazały się niezasadne oraz wadliwym uznaniu przez organy skuteczności doręczenia tytułów wykonawczych i zawiadomień o dokonanych zajęciach, podczas gdy organy prawidłowo zakwalifikowały pismo strony oraz uznały skuteczność doręczeń w prowadzonym postępowaniu, a w konsekwencji Sąd I instancji wyszedł poza granice rozpoznania sprawy.

Wskazując na powyższe Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie wniósł :

1. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, względnie o jego uchylenie na podstawie art. 188 P.p.s.a i rozpoznanie skargi,

2. zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie,

3. o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

A.S. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od organu na rzecz A.S. kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

A.S. na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie zakwestionował stanowisko Sądu I instancji w dwóch obszarach. Po pierwsze, w ocenie organu Sąd I instancji wadliwie ocenił, że organy nieskutecznie doręczyły tytuły wykonawcze i zawiadomienia o dokonanych zajęciach. Po wtóre, organ podważył ocenę Sądu I instancji co do przedwczesnej kwalifikacji pisma skarżącego z 22 grudnia 2021 r. jako zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji w sposób prawidłowy ustalił i ocenił, że organ nieskutecznie doręczył tytuły wykonawcze i zawiadomienia o dokonanych zajęciach. Sąd I instancji przyjął na podstawie akt administracyjnych sprawy, że przesyłka zawierająca tytuł wykonawczy i zawiadomienie o dokonanych zajęciach została nadana (przekazana do operatora pocztowego) 21 grudnia 2021 r. W dniu 22 grudnia 2021 r. zobowiązany skierował do organu pismo, w którym poinformował o adresie prawidłowym, pod który należy doręczać korespondencję i wystąpił z żądaniem doręczania mu wszystkich dotychczasowych pism w sprawie. Doręczenie w trybie art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a. nastąpiło 10 stycznia 2022 r.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd I instancji zasadnie uznał, że nie można przyjąć fikcji doręczenia, jeżeli przed dniem, w którym fikcja ta może zostać zastosowana, organ dowiedział się o innym, właściwym adresie do doręczeń.

Jak słusznie zauważył Sąd I instancji stanowisko takie jest powszechnie akceptowane zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie. Naczelny Sąd Administracyjny odwoła się zatem do przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku judykatów, a to wyroki: WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 16 października 2013 r., sygn. akt I SA/Go 290/13; wyrok WSA w Warszawie z 8 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1094/18, wyrok WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2022 r., I SA/Wa 450/22; wyrok NSA z 14 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 823/20, wyrok NSA z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1000/22 oraz poglądów doktryny, a to Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H.Beck,Warszawa 2018, s. 484.

Należy zaakcentować, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ nie podjął próby podważenia zasadności prezentowanego wyżej poglądu prawnego. Wskazał jedynie na przepis art. 41 § 1 K.p.a., który stanowi, że w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. Niemniej jednak organ nie wyjaśnił, w kontekście okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, dlaczego przepis ten stanowił podstawę do podważenia przyjętego przez Sąd I instancji stanowiska.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezrozumiały jest wywód skargi kasacyjnej mający uzasadniać, że stwierdzone przez Sąd I instancji uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy. Organ stwierdza, że: W ocenie organu, w niniejszej sprawie takiego istotnego wpływu tego naruszenia na wynik sprawy brak, z uwagi na granice przedmiotowej sprawy, które zostały wyznaczone rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, wydanego w przedmiocie zarzutów do postępowania egzekucyjnego. Brak skutecznego doręczenia pisma w sprawie, w szczególności tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym, łamiąc ogólną zasadę postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 10 § 1 K.p.a., tj. zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu i zasadę zaufania do władzy publicznej wyrażoną w art. 8 § 1 K.p.a. musi być kwalifikowany jako mający wpływ na wynik sprawy. Organ nie wykazał ponadto, aby kwestia ta pozostawała poza granicami sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 P.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie zarzucono w skardze kasacyjnej, że Sąd I instancji błędnie ocenił, że organy przedwcześnie przyjęły, że pismo skarżącego z 22 grudnia 2021 r. powinno zostać zakwalifikowane jako zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Jak trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej zakwalifikowanie wystąpienia skarżącego z 22 grudnia 2022 r. jako wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego lub jako skargi na czynność egzekucyjną w żaden sposób nie przesądza o wadliwości uchylonego postanowienia w sprawie zarzutów. Należy tutaj podkreślić, że organ egzekucyjny prawidłowo zidentyfikował w treści powołanego pisma zarzuty nieistnienia obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia.

Organ słusznie zauważył w skardze kasacyjnej, że w przypadku, gdyby rzeczywistą intencją zobowiązanego było skorzystanie z ww. odrębnych trybów zaskarżenia miał on możliwość wniesienia ponaglenia na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w zakresie żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego i skargi na czynność egzekucyjną.

Wbrew argumentacji Sądu I instancji ewentualne zawarcie w piśmie z 22 grudnia 2021 r. wniosków o umorzenie postępowania egzekucyjnego i skargi na czynność egzekucyjną pozostaje bez wpływu na ocenę postanowienia w przedmiocie zarzutów. Każde z możliwych żądań strony potencjalnie wszczynało odrębną procedurę prawną przewidzianą w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i jako takie stanowiło/mogło stanowić odrębną sprawę w rozumieniu art. 134 § 1 P.p.s.a. Ewentualny brak rozpoznania innych wniosków zawartych w piśmie strony z 22 grudnia 2021 r. pozostaje bez wpływu na legalność postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.

Mając na uwadze, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu pomimo częściowo błędnego uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 oraz art. 209 ww. ustawy.

Bogusław Woźniak Bogusław Dauter Anna Dalkowska