Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 227/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 140mb pkt 2, art. 78 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 988
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: art. 200 i art. 205 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi M. C. (C.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 9 stycznia 2023 r. nr SKO.4204.231.2022 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia 8 listopada 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz skarżącego 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej – organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia 9 stycznia 2023 r. nr SKO.4204.231.2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2 i art. 140n ust. 1, 2a, 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 988 z późn. zm. – dalej u.p.r.d.), po rozpoznaniu odwołania M. C. (dalej – Skarżący), utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] (dalej – organ I instancji, Starosta) z dnia 8 listopada 2022 r. nr [...] nakładającą na M. C. karę pieniężną w wysokości 350 zł z tytułu naruszenia po raz czwarty obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia jego nabycia.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Po wszczęciu z urzędu i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Starosta decyzją z dnia 8 listopada 2022 r. nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 350 zł z tytułu naruszenia po raz czwarty obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia jego nabycia. W jej motywach wskazał, że w dniu [...] stycznia 2020 r. Skarżący na podstawie umowy kupna - sprzedaży nabył samochód osobowy marki [...], której to okoliczności nie zgłosił stosownie do wymogu wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. (kopia wspomnianego dokumentu została przekazana przez Starostę [...]). W tej sytuacji organ I instancji nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości 350 zł, po uprzednim zbadania przesłanek z art. 140n ust. 4 u.p.r.d., tj. zakresu naruszenia, powtarzalności naruszeń oraz korzyści finansowych uzyskanych z tytułu naruszenia ustawy. Zaznaczono także, że zbadano możliwość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 189f k.p.a.). W tym zakresie wskazano, że Skarżący nie zaprzestał naruszania prawa, gdyż nie złożył zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Podkreślono przy tej okazji doniosłość wspomnianego obowiązku, którego celem jest dokumentowanie przeniesienia własności pojazdu i zapobieganie nielegalnemu obrotowi pojazdami i ich częściami. Organ I instancji uznał również, że nie ma podstaw do przyjęcia, że występuje znikome naruszenie prawa, gdyż Skarżący już po raz czwarty uchybił tej powinności. Końcowo wskazano, że z racji na to, że zawiadomienie o nabyciu pojazdu nie podlega opłacie, odstąpiono przy określeniu wysokości kary, od badania korzyści finansowej jaką Strona uzyskała z tytułu naruszenia ustawy.

W odwołaniu z dnia 21 listopada 2022 r. Skarżący zakwestionował decyzję organu I instancji, wnosząc o odstąpienie od nakładania na niego kary pieniężnej. W jego uzasadnieniu wyjaśnił, że pojazd nabył na podstawie faktury, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Na zakupiony pojazd wystawił zaświadczenie o jego demontażu, o czym poinformował Starostę [...]. Strona zaznaczyła, że dopełnienie tej czynności potwierdza Centralna Ewidencja Pojazdów, w której nabyty samochód oznaczony jest statusem "wyrejestrowany". Wobec powyższego, zdaniem Skarżącego, uczynił on zadość wymaganiom formalnym, jakie na nim spoczywały.

Kolegium nie przychylając się do argumentacji odwołania, decyzją z dnia 9 stycznia 2023 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

W motywach decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy. W dalszej kolejności stwierdził, że na Skarżącym spoczywał obowiązek zgłoszenia Staroście faktu nabycia pojazdu marki [...], co winien był uczynić do 6 lutego 2020 r. Tym samym uznał, że czynności tej nie zastępuje przedłożone do akt zaświadczenie o demontażu pojazdu nr [...]. Ponadto Kolegium zasygnalizowało, że organ I instancji określając wysokość kary zweryfikował przesłanki, o których mowa w art. 140n ust. 4 u.p.r.d. Zaznaczyło także, że Starosta prawidłowo doszedł do wniosku, że nie zaistniały podstawy do odstąpienia od nałożenia kary (art. 189f k.p.a.). Podkreślono, że jest to już czwarty przypadek zaniechania obowiązkowi z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. Konkludując Kolegium stanęło na stanowisku, że organ I instancji zasadnie nałożył na Skarżącego karę pieniężną, której wysokość jest adekwatna do zakresu naruszenia, powtarzalności naruszeń oraz korzyści finansowych uzyskanych z tytułu naruszenia ustawy.

W skardze z dnia 25 stycznia 2023 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Strona zarzuciła decyzji Kolegium naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci nieuwzględnienia faktu, że dokument który Starosta [...] uznał za dowód niedopełnienia przez Skarżącego obowiązku zgłoszenia nabycia, był jedynie dokumentem, który jako przedsiębiorca wystawia celu udokumentowania przeprowadzanych transakcji. Wobec tego zarzutu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadniając zarzut Skarżący podniósł, że samochód nabył jako przedsiębiorca prowadzący demontaż pojazdów, co udokumentował zaświadczeniem nr [...]. Natomiast dla potwierdzenia wypłaty pieniędzy za ten pojazd sporządzona została umowa kupna-sprzedaży. Według Skarżącego, organ błędnie założył, że samochód został zakupiony z zamiarem późniejszej jego rejestracji. Dla wyjaśnienia obowiązków przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu przytoczył przepisy rozdziały 4 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2056 z późn. zm. – dalej u.r.p.). Powołując się na art. 24 tej ustawy Skarżący stwierdził, że dokonując unieważnienia dowodu rejestracyjnego, karty pojazdu i tablic rejestracyjnych pojazdu, dokonuje de facto wyrejestrowania pojazdu. Zatem nie dotyczy go obowiązek wynikający z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., gdyż odnosi się on wyłącznie do pojazdów zarejestrowanych. Zaznaczył, że brak jest wzoru formularza, który dokumentowałby zapłatę za przekazywany do demontażu pojazd. Dlatego też dla celów podatkowych Skarżący sporządza na tą okoliczność umowę kupna-sprzedaży.

Według Skarżącego, przesyłając Staroście [...] zaświadczenie o demontażu pojazdu wraz z umową kupna-sprzedaży, dopełnił wszelkich formalności, jakie spoczywały na nim, jako przedsiębiorcy, który przyjął do demontażu wspomniany samochodu. Zaznaczył przy tym, że organ ten nie wezwał go do uzupełnienia przesłanych dokumentów o zgłoszenie, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. Skarżący jednocześnie wyraził pogląd, że żaden przepis nie precyzuje, który starosta jest właściwy dla przyjęcia zgłoszenia nabycia pojazdu. Dlatego też, w opinii Skarżącego, przesłanie dokumentów Staroście [...] wypełnia powyższy obowiązek. W dalszej części skargi podniesiono, że działania przedsięwzięte w niniejszej sprawie również pozwalają przeciwdziałać nielegalnemu obrotowi pojazdami i ich częściami. Konkludując Skarżący stanął na stanowisku, że organ nieprawidłowo ukarał go za rzekome niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja, którą - na podstawie art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. - nałożono na Skarżącego karę pieniężną. Zatem w rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięcia wymaga zagadnienie zasadności ukarania Skarżącego na mocy wspomnianego przepisu, co wiąże się z koniecznością zajęcia stanowiska w kwestii, czy spoczywał na nim obowiązek wynikający z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. Przepis ten obliguje właściciela pojazdu zarejestrowanego do zawiadomienia starosty w terminie nieprzekraczającym 30 dni o nabyciu lub zbyciu pojazdu.

Na mocy art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1579 z późn. zm.) dodano do u.p.r.d. przepis art. 140mb, który otrzymał brzmienie - kto:

1) będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

2) będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu

- podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.

Tą samą ustawą wprowadzono uregulowania, z których wynika, że wspomnianą karę pieniężną nakłada starosta w drodze decyzji administracyjnej (art. 140n ust. 1 i 2a u.p.r.d.).

Z racji na fakt, że kara pieniężna dotyczy przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu pojazdu, należy wziąć pod uwagę również przepisy, które normują tego rodzaju działalność i obowiązki z tym związane. W szczególności uwzględnienia wymaga art. 24 u.r.p. Jego ust. 1 (w brzmieniu obowiązującym w dacie przyjęcia pojazdu do demontażu) stanowi, że przedsiębiorca prowadzący stację demontażu, przyjmując pojazd wycofany z eksploatacji, który posiada wszystkie istotne elementy określone w przepisach wydanych na podstawie art. 23 ust. 9 u.r.p., jest obowiązany do: 1) unieważnienia dowodu rejestracyjnego, karty pojazdu, jeżeli była wydana, oraz tablic rejestracyjnych; 2) wydania zaświadczenia o demontażu pojazdu. Przytoczyć również art. 24 ust. 3 u.r.p., w którym stwierdza się, że zaświadczenie o demontażu pojazdu jest sporządzane w trzech egzemplarzach, z których pierwszy otrzymuje właściciel pojazdu, drugi jest przekazywany przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu w terminie 7 dni organowi rejestrującemu właściwemu ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, a trzeci pozostaje u przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu, z zastrzeżeniem ust. 5 (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).

Przekazanie wspomnianego zaświadczenia o demontażu pojazdu właściwemu staroście implikuje określone skutki, które określone zostały w art. 79 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d. Mianowicie zgodnie z tym przepisem pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela, w przypadku przekazania pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, na podstawie zaświadczenia o demontażu pojazdu, o którym mowa w art. 79 ust. 2 u.p.r.d. bądź w art. 24 ust. 1 pkt 2 lub art. 33 ust. 3 u.r.p., albo równoważnego dokumentu wydanego w innym państwie.

Analiza przytoczonych przepisów prowadzi do wniosku, że obowiązek zgłoszenia nabycia lub zbycia pojazdu (art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d.) jest odrębną instytucją względem instytucji rejestracji pojazdu (art. 73 u.p.r.d.), czy też jego wyrejestrowania (art. 79 u.p.r.d.). Powinność, o której mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., ma służyć kontroli obrotu pojazdami, a tym samym ma zapobiegać nielegalnym transakcjom pojazdami i ich częściami. Otóż niejednokrotnie nabywca pojazdu zwleka z jego rejestracją, a więc jego zaewidencjonowaniem i ujawnieniem danych osoby, która dysponuje do niego prawem własności. Często również nabywca przed jego przerejestrowaniem dokonuje dalszej jego odsprzedaży. Zatem instytucja z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. ma zapewnić organom wiedzę co do tego, do kogo i w jakim okresie należał pojazd.

Zwrócić również należy uwagę na to, że obowiązek wynikający z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. nie dotyczy każdego pojazdu, a wyłącznie pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W sytuacji gdy pojazd nabyty przez Skarżącego (przyjęty do stacji demontażu) został wyrejestrowany, nie sposób przyjmować, że był on nadal właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Polski. Wyrejestrowanie pojazdu przed upływem terminu na dokonanie zgłoszenia nabycia wyłącza obowiązek z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d.

Nie można również tracić z pola widzenia również tego, że dokonanie przekazanie właściwemu staroście zaświadczenia o demontażu pojazdu - co stanowi podstawę go jego wyrejestrowania na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d. - w rzeczywistości realizuje cele związane z obowiązkiem zgłoszenia zbycia i nabycia pojazdu. Otóż organ w takim przypadku otrzymuje informację o zmianie statusu pojazdu, który ulega likwidacji.

Jak wynika z uzasadnienia projektu wskazanej wyżej ustawy zmieniającej z dnia 19 lipca 2019 r., wprowadzone w jej art. 4 zmiany mają na celu poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjności danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów.

Wprowadzone zmiany, w tym także określenie sankcji w przypadku niezarejestrowania lub wyrejestrowania pojazdu w wysokości do 1.000 zł są wynikiem zarzutów formalnych Komisji Europejskiej dotyczących uchybienia zobowiązaniom transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, dotyczących m.in. braku sankcji za niezarejestrowanie importowanego pojazdu oraz niewyrejestrowanie pojazdu wycofanego z eksploatacji. Komisja uznała, że Rzeczpospolita Polska nie zapewniła skutecznego stosowania art. 5 ust. 2 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/53/WE, a tym samym uchybiła obowiązkom wynikającym z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej przez brak kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia obowiązków zarejestrowania pojazdu sprowadzanego do Polski oraz niepoinformowania właściwego organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu w terminie 30 dni. Wprowadzenie odpowiednich zmian do ustawy Prawo o ruchu drogowym, w ramach prac nad ustawą o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw, miało pozwolić na dotrzymanie terminów wskazanych w przekazanym Komisji Europejskiej harmonogramie usunięcia powyższych uchybienia i uniknięcia ewentualnego wystosowania wobec Polski uzasadnionej opinii oraz skierowania sprawy przeciwko Polsce do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Mając na uwadze powyższe, należy zaznaczyć, że działanie Skarżącego w żaden sposób nie pozostaje w sprzeczności z celem w jakim wprowadzono w ustawie Prawo o ruchu drogowym zmiany dotyczące możliwości nakładania kar za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w terminie 30 dni o nabyciu pojazdu.

Konkludując stwierdzić należy, że w przypadku pojazdów wyrejestrowanych, art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. ma zastosowanie tylko wówczas, gdy wyrejestrowanie nie nastąpiło przed upływem terminu do dokonania zgłoszenia nabycia lub zbycia takiego pojazdu. Tymczasem organy nie poczyniły ustaleń co do daty wyrejestrowania pojazdu przyjętego do stacji demontażu. Dlatego też zachodzi potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego w tym zakresie. W zależności od wyniku tych czynności organ podejmie stosowną decyzję.

Dodać należy, że w przypadku stwierdzenia, że do wyrejestrowania nie doszło przed wyznaczonym terminem na zgłoszenie nabycia pojazdu, organ I instancji ponownie podda ocenie, czy nie zachodzą podstawy do zastosowania art. 189f k.p.a., przy uwzględnieniu stanowiska zaprezentowanego w niemniejszym uzasadnieniu.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że organy orzekające w niniejszej sprawie oprócz błędnej wykładni prawa materialnego, tj. art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2 u.p.r.d., naruszyły również przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.).

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącego uiszczony od skargi wpis w kwocie 100 zł.