Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 608/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 33 ust. 4, art. 47
journal: Dz.U. 2022 poz 2082
law: Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Tomasz Smoleń, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A. J.-K. na czynność Burmistrza Gminy Jedlicze z dnia 8 września 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania dotacji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarżąca A. J. wniosła skargę na czynność Burmistrza Gminy J. o odmowie przyznanie jej dotacji na prowadzone przez nią Niepubliczne Przedszkole "[...]" w J., w terminie wcześniejszym niż od rozpoczęcia roku budżetowego.

Zaskarżonej czynności skarżąca zarzuciła naruszenie:

- przepisów prawa materialnego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie a to art. 33 ust. 4 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych poprzez uznanie, że skarżąca nie ma prawa do dotacji za okres od września do grudnia 2023 r.

- naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia przesłanek, którymi organ kierował się odmawiając przyznania dotacji dla skarżącej, poprzez lakoniczne uznanie, że kwota dotacji jest relatywnie wysoka i nie ma możliwości jej wygospodarowania w budżecie gminy.

Wniosła o przeprowadzenie dowodów wskazujących na przebieg dotychczasowego postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że pismem z dnia 20 sierpnia 2023 r. zwróciła się do Burmistrza Gminy J. o przyznanie jej dotacji, w związku z utworzeniem Niepublicznego Przedszkola "[...]" w J., a jako podstawę przyznania dotacji wskazała art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1400 ze zm.). Placówka uzyskała wpis do ewidencji przedszkoli niepublicznych pod nr [...] . Aktualnie do przedszkola uczęszcza 28 dzieci. W poprzednich pismach, kierowanych do Burmistrza Gminy J. skarżąca wskazywała, że przedszkole będzie oferować możliwość utworzenia oddziału zerówkowego. Oferta placówki jest konkurencyjna, ponieważ będzie zapewniać opiekę nad dziećmi w godzinach od 6 do 17. Ze względu na fakt, że wielu z rodziców realizuje się zawodowo, organizacja placówki w ww. godzinach jest wyjściem naprzeciw rosnącym oczekiwaniom rodziców. Dodatkowo placówka będzie świadczyć swoje usługi w okresie wakacji i ferii zimowych. Planowana przerwa wakacyjna to zaledwie dwa tygodnie. Podczas rozmów z Burmistrzem Gminy J. skarżąca była zapewniania, że w chwili, kiedy jej placówka zostanie zarejestrowana i rozpocznie działalność, otrzyma dotację. W związku z tym, skarżąca po oficjalnym zarejestrowaniu placówki, złożyła wniosek o przyznanie dotacji. Pismem z dnia 8 września 2023 r. skarżąca została poinformowana jednak, że nie ma możliwości otrzymania dotacji dla Niepublicznego Przedszkola "W[...]". Organ wskazał, że nie ma możliwości dokonywania zmian w budżecie, poprzez przyznanie dotacji dla przedszkola w ciągu roku budżetowego. Wskazał również, że skoro skarżąca postanowiła otworzyć przedszkole, winna ponieść ryzyko finansowe jego utrzymania. Organ wskazał, że brak jest obiektywnych możliwości wygospodarowania środków w budżecie gminy na przyznanie dotacji. Organ nie wskazał jednak, co jest powodem tych trudności. Dla skarżącej jest to o tyle zaskakujące, że podczas sesji Rady Gminy J. we wrześniu 2023 r. poinformowano skarżącą o wysokości wolnych środków w budżecie oraz rezerwy. Ponadto obliczenia zaprezentowane w piśmie nie są prawidłowe. Dotacja obejmowałaby wyłącznie 22 dzieci, ponieważ 6 dzieci znajduje się w wieku poniżej 2,5 roku i nie są one uwzględniane przy obliczaniu dotacji. Radni opowiedzieli się za przyznaniem dotacji dla skarżącej. Aktualnie zapis z sesji Rady Gminy J. jest niedostępny.

W ocenie skarżącej tłumaczenie organu, dotyczącego braku możliwości wygospodarowania środków na dotacje, nie może odbywać się kosztem podstawowych potrzeb lokalnej społeczności, w tym przypadku nie może usprawiedliwiać braku troski o jak najwyższe standardy opieki, wychowania i edukacji najmłodszych mieszkańców, które będą adekwatne do dynamicznego rozwoju społecznego i w związku z tym do sukcesywnie wzrastających oczekiwań ze strony rodziców, opiekunów dzieci. Organ tłumaczy swoją decyzję brakiem środków w budżecie i na brak możliwości dokonywania zmian. Winien jednak przewidywać, mając na uwadze dostęp do danych ewidencyjnych, jakie może być zapotrzebowanie na usługi przedszkolne, tym bardziej, jak powszechnie wiadomo rodzice coraz chętniej korzystając z tego typu usług, mogąc realizować się zawodowo. Do Niepublicznego Przedszkola "[...]" uczęszczają mieszkańcy Gminy J. Ponadto na mocy uchwały Rady Gminy J. z dnia 8 maja 2023 r. [...]zwiększono dotacje celowe dla Niepublicznego Przedszkola im. [...] oraz dla Punktu Przedszkolnego "[...]". Zwiększenia dokonano w ciągu roku budżetowego. Ponadto skarżąca informowała z wyprzedzeniem o chęci utworzenia niepublicznego przedszkola w J. W marcu 2023 r. zwracała się z wnioskiem o zabezpieczenie środków na dotację dla przedszkola. Taki sam wniosek złożyła we wrześniu 2022 r., a więc przed uchwaleniem budżetu na 2023 r. Organ wykonawczy, jak również Rada Gminy, byli informowani o tym, że na terenie Gminy J. będzie funkcjonować nowa placówka, od początku września 2023 r. Organ, wiedząc o możliwości utworzenia placówki, mógł tak konstruować budżet, aby zapewnić dotacje dla przedszkola, powstającego w trakcie roku.

Zatem wniosek skarżącej z dnia 20 sierpnia 2023 r. nie może być dla Burmistrza Gminy J. zaskoczeniem. Treść odpowiedzi na wniosek skarżącej nie pozwala na stwierdzenie, co było podstawą odmowy przyznania dotacji, jakie okoliczności nie pozwalają na dokonanie zmian w budżecie.

Burmistrz Gminy J. działała w ramach uznania administracyjnego, jednak uznanie administracyjne nie oznacza dowolności organu.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz Gminy J. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przedmiotem kontroli Sądu, pod względem legalności, jest prawna forma działania administracji publicznej, jaką stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Czynność ta odnosi się do nieprzyznania skarżącej dotacji w terminie wcześniejszym, niż od początku roku budżetowego.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 47 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych czynności podejmowane przez organ dotujący w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32, art. 40 i 41 są czynnościami z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Udzielenie dotacji oświatowej czy też odmowa jej udzielenia nie następuje w formie decyzji administracyjnych, wydawanych w trybie postępowania administracyjnego lecz zgodnie z powołanym art. 47 ustawy stanowi wykonywanie czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Odmowa przyznania dotacji nie powinna więc przybierać formy decyzji.

Ustawodawca nie przewidział żadnego sformalizowanego sposobu zawiadamiania organów prowadzących placówki oświatowe o nieudzieleniu dotacji. Zawiadomienie strony takiego postępowania o sposobie załatwienia sprawy nie powinno przybierać formy decyzji, a jedynie formę zwykłego pisma.

Przystępując do merytorycznej oceny wniesionej skargi na zaskarżoną czynność, należy wskazać, że prawne ramy sporu toczonego przez skarżącą z Burmistrzem Gminy J. zakreśla art. 33 ust. 4 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, który stanowi, że na wniosek organu prowadzącego odpowiednio przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do udzielenia dotacji, o której mowa odpowiednio w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, może wyrazić zgodę na odstąpienie od terminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, lub na udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym niż od początku następnego roku budżetowego w przypadku nie przekazania informacji i danych, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2.

Kluczowe znaczenie w tym wypadku ma zawarty w treści zacytowanego wyżej przepisu zwrot, że "organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do udzielenia dotacji (...) może wyrazić zgodę (...) na udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym niż od początku następnego roku budżetowego". Wynika z niego w sposób jednoznaczny, że jeżeli chodzi o wcześniejsze przekazanie dotacji, niż od następnego roku budżetowego, to właściwy organ korzysta w tym zakresie z przyznanej mu w tym zakresie swobody. Nie jest on bowiem zobligowany do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Jeżeli chodzi bowiem o sposób jego załatwienia, to działa on w tym zakresie w granicach uznania administracyjnego. Nie oznacza ono jednak całkowitej dowolności po jego stronie, gdyż korzystając z uznania administracyjnego organ winien przeprowadzić najpierw adekwatne ustalenia, w zakresie zaistnienia po stronie wnioskodawcy przesłanek do udzielenia mu dotacji, a następnie, odnosząc się w sposób władczy do jego wniosku, przedstawić w sposób jasny, logiczny i rzeczowy motywy swojego rozstrzygnięcie. W tym zakresie winien przedstawić swoją argumentację, w świetle której nieprzyznanie dotacji w terminie wcześniejszym uznać należałoby za zasadne.

W kontrolowanej sprawie Burmistrz Gminy J. nie przyznał skarżącej dotacji na prowadzoną przez nią placówkę, w terminie wcześniejszym, uzasadniając to głównie brakiem środków finansowych, które Gmina mogłaby przeznaczyć na dotowanie nowej placówki. Nawiązując do zarzutu skarżącej o udzieleniu dotacji dla innej placówki, która powstała w trakcie roku kalendarzowego, wskazał że placówce udzielono dotacji, ponieważ zakończyło działalność inne przedszkole niepubliczne, co automatycznie zwolniło środki w budżecie.

Odnosząc się do tego rodzaju argumentacji podniesionej przez organ dotujący stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyjęcia, że w tym zakresie organ w sposób dowolny odmówił wypłaty dotacji skarżącej.

Korzystając z przysługującej mu, na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych swobody, w zakresie przyznania dotacji w terminie wcześniejszym, niż od początku roku budżetowego, organ nie przychylił się do wniosku skarżącej w tym przedmiocie, przedstawiając (w piśmie informującym o nieprzyznaniu dotacji, zgodnie z wnioskiem), konkretne i racjonalne argumenty, w świetle których jego stanowisko nie może być uznane za dowolne, a tym bardziej za godzące w interesy społeczności lokalnej.

W świetle zarzutów skargi, podkreślenia wymaga, że informacja o nieprzyznaniu skarżącej dotacji w terminie wcześniejszym, niż od początku roku budżetowego, nie będąc decyzją ani postanowieniem, nie musi odpowiadać wymogom, dotyczącym tych aktów, w zakresie ich uzasadnienia. Jednakże organ, podejmując rozstrzygnięcie w sferze uznania administracyjnego, powinien ujawnić stronie nie tylko przesłanki, jakimi się kierował, w szczególności odmawiając przyznania dotacji, ale także powinien odnieść się do argumentacji przedstawionej przez stronę w toku postępowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia, w tym we wniosku. Działanie organu będzie zgodne z prawem tylko wtedy, gdy swoją odmowę przyznania dotacji należycie uzasadni i wyjaśni, w tym odniesie się do argumentacji wnioskodawcy i przedstawi kryteria, jakimi się kierował załatwiając odmownie wniosek strony.

Zdaniem Sądu nie można zakwestionować stanowiska organu, które odnosi się do jego argumentów, związanych z obciążeniem budżetowym, jakie wynikać będzie z przyznania dotacji. Wypłata środków nieprzewidzianych wcześniej w budżecie musi pociągać za sobą taki skutek, czego nie można podważyć jedynie w oparciu o potencjalne korzyści, jakie mogą wynikać na przyszłość z wcześniejszego przyznania dotacji skarżącej w 2023 r.

Przyznanie dotacji w terminie wcześniejszym, niż od początku roku budżetowego, co wyżej podkreślono, następuje w ramach skorzystania przez właściwy organ z przyznanej mu w tym zakresie swobody, a więc pewnego zakresu luzu decyzyjnego, dlatego też skorzystanie przez właściwy organ z tego uprawnienia, o ile oczywiście nie jest wyrazem całkowicie dowolnej decyzji z jego strony w tym zakresie, pozbawionej racjonalnego uzasadnienia, nie może być rozpatrywane w kategoriach uchybienie zasadzie równości podmiotów wobec prawa, czy też zasady sprawiedliwości. Po stronie podmiotu występującego o przyznanie mu dotacji w terminie wcześniejszym nie istnieje bowiem jakiekolwiek roszczenie w tym zakresie.

Tak samo zwrócić należy uwagę, że o udzielenie dotacji występuje podmiot prowadzący placówkę oświatową, wobec czego uwzględnienie bądź nieuwzględnienie jego wniosku oddziałuje bezpośrednio jedynie na sferę jego uprawnień i co za tym idzie obowiązków. Skutku takiego nie wywołuje natomiast w odniesieniu uprawnień osób zainteresowanych ofertą edukacyjną placówki skarżącej, czy też społeczności lokalnej. Wobec tego, nie można w tym zakresie upatrywać naruszenia prawa zwłaszcza że, osoby te mogą korzystać z oferty innych podmiotów.

Przedstawionej oceny nie zmienia fakt, że skarżąca informowała organy Gminy o swoich zamiarach i zwracała się z prośbą o zabezpieczenie stosownych środków na ten cel w budżecie Gminy na 2023 r. Ostatecznie bowiem o możliwości przyznania dotacji w terminie wcześniejszym niż od rozpoczęcia roku budżetowego organ decyduje w momencie złożenia stosownego wniosku w tym przedmiocie. Ewentualne wcześniejsze zapewnienia organu nie mogą rodzić skutku w postaci uznania, że wcześniejsze przyznanie dotacji było niezasadne z uwagi na te zapewnienia. Inaczej rzecz ujmując nie można uznać, aby tego rodzaju zapewnienia mogły rodzić swojego rodzaju gwarancję uzyskania dotacji w terminie wcześniejszym.

W ocenie Sądu, zaskarżona czynność odpowiada prawu, a zarzuty skargi nie znajdują uzasadnionych podstaw.

W związku z tym Sąd, na podstawie art. art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, jako niezasadną.