Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2421/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 86 ust. 1 i 2, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1, art. 93 ust.  2 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2022 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły [...] w [...] z dnia [...] maja 2021 r. bez numeru w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komisji Stypendialnej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły [...] w [...] na rzecz skarżącej S. P. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Odwoławcza Komisja Stypendialna Szkoły [...] w [...] decyzją z dnia [...] maja 2021 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 86 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668 z późn. zm.) dalej u.p.s.w.n., w związku z Regulaminem świadczeń dla studentów, stanowiącym załącznik do Zarządzenia Rektora Szkoły [...] w [...] nr [...] z dnia [...] października 2019 r. (zwanego dalej Regulaminem), utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] uchylającą wcześniejszą decyzja Komisji Stypendialnej z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w sprawie przyznania S.P. stypendium socjalnego na rok akademicki 2020/21 na okres od [...] października 2020 r. do [...] czerwca 2021 r. oraz przyznającą S.P. stypendium socjalne na rok akademicki 2020/2021 na okres od [...] października 2020 r. do [...] listopada 2020 r. w kwocie 1500 zł miesięcznie.

Decyzje powyższe zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Na podstawie złożonego przez S.P. w dniu [...] października 2020 r. wniosku o przyznanie stypendium socjalnego na rok akademicki 2020/21 na okres październik 2020 r. - czerwiec 2021 r. oraz przedstawionych oświadczeń, Komisja Stypendialna w toku przeprowadzonego postępowania ustaliła, że łączny okres 6 lat przysługiwania S.P. świadczeń, rozpoczynający się w momencie podjęcia pierwszych studiów, upływa w dniu [...] października 2021 r. Na tej podstawie decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. przyznano studentce stypendium socjalne na okres październik 2020 r. - czerwiec 2021 r. w wysokości 1500 zł miesięcznie.

W dniu [...] marca 2021 r. podczas weryfikacji raportów z systemu POL-on przez pracownika Działu Obsługi Studentów otrzymano informację, że studentka nie podała we wniosku, że wcześniej studiowała na dwóch kierunkach na Uniwersytecie [...] oraz U[...] w [...].

W związku z powyższym Komisja Stypendialna postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 149 § 1 K.p.a., wznowiła z urzędu postępowanie administracyjne.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Komisja Stypendialna decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., uchyliła swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w sprawie przyznania S.P. stypendium socjalnego na rok akademicki 2020/21 na okres od [...] października 2020 r. do [...] czerwca 2021 r. i przyznała S.P. stypendium socjalne na rok akademicki 2020/2021 na okres od [...] października 2020 r. do [...] listopada 2020 r. w kwocie 1500 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji Komisja Stypendialna wskazała, że w toku przeprowadzonego postępowania na podstawie danych z systemu POL-on ustaliła, że studentka nie podała we wniosku, że w okresie [...].10.2014 - [...].11.2016 studiowała na kierunku [...] (studia I stopnia) na U[...] w [...] (skreślona) oraz w okresie [...].10.2016 - [...].11.2017 na kierunku [...] (studia I stopnia) na Uniwersytecie [...] (skreślona). Spowodowało to, że łączny okres 6 lat przysługiwania świadczeń zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. został błędnie wyliczony, a co za tym idzie przyznano studentce stypendium na nieprawidłowy okres. Faktyczny łączny okres 6 lat przysługiwania świadczeń, rozpoczynający się w momencie podjęcia pierwszych studiów, upłynął bowiem w dniu [...] listopada 2020 r. Zatem S.P. powinna otrzymać stypendium socjalne tylko na okres październik – listopad 2020 r.

Komisja Stypendialna zaznaczyła, że ubiegając się o stypendium socjalne studentka oświadczyła w składanym wniosku, że podała wszystkie ukończone i podjęte kierunki studiów, tj. kierunki ukończone, trwające lub na których była skreślona, również za granicą.

Powołując art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. Komisja Stypendialna stwierdziła, że należy uchylić decyzję z dnia [...] grudnia 2020r. i przyznać S.P. stypendium socjalne na rok akademicki 2020/21 tylko na okres od [...] października do [...] listopada 2020 r. w kwocie 1500 zł miesięcznie.

W odwołaniu od powyższej decyzji Komisji Stypendialnej S.P. podkreśliła, że brak wskazania przez nią wszystkich podejmowanych studiów wynikał z błędnego zrozumienia wniosku, ponieważ sądziła, że chodzi o studia wyłącznie w Szkole [...]. Skarżąca podkreśliła, że nigdy nie ukrywała faktu podjęcia wcześniejszych studiów, o czym świadczy podpisane i odesłane w marcu 2021 r. oświadczenie. Skarżąca podniosła też, że jest przekonana, że to nie czas rozpoczęcia studiów, ale faktyczny okres pobierania świadczeń decyduje o prawie do pobierania stypendium, co poświadcza linia orzecznicza sądów administracyjnych w takich sprawach. W jej przypadku łączny czas pobierania wszystkich świadczeń do [...] czerwca 2021 r. wyniósł natomiast tylko 18 miesięcy.

S.P. oświadczyła nadto, że póki decyzja, którą kwestionuje, nie jest ostateczna, wzywanie jej do zwrotu środków, które otrzymała w ramach stypendium socjalnego i przeznaczyła na utrzymanie jej i jej 3-osobowej rodziny, jest przedwczesne. Dodała też, że zaskarżona decyzja dyskryminuje ją jako młodą matkę, która przez urodzenie dziecka i urlop zdrowotny z tym związany, nie tylko straciła możliwość ubiegania się o stypendium rektora w roku 2018/2019, ale również 2019/2020, a w 2020/2021 ograniczono jej przysługujące stypendium do dwóch miesięcy. Odebranie prawa do wspomnianego świadczenia byłoby dla niej bardzo krzywdzące, wziąwszy pod uwagę, że po zawarciu związku małżeńskiego i urodzeniu dziecka jej sytuacja materialna drastycznie się pogorszyła. Skarżąca wyjaśniła nadto, że odebranie stypendium zmusi ją do podjęcia pracy zawodowej, co przy jednoczesnej opiece nad małym dzieckiem, uniemożliwi jej terminowe ukończenie pracy magisterskiej.

Odwoławcza Komisja Stypendialna Szkoły [...] w [...], w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2021 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Komisji Stypendialnej z dnia [...] marca 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji OKS wyjaśniła, że na gruncie art. 86 ust. 1 pkt 4 oraz art. 87-88 u.p.s.w.n., student może ubiegać się o świadczenia ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium socjalnego dla studentów znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Szczegółowe uregulowania dotyczące ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania m.in. tego świadczenia, zgodnie z art. 95 ust. 1 ustawy, powinny znaleźć się w regulaminie ustalonym przez rektora w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego.

Regulaminem takim w Szkole [...] w [...] jest Regulamin świadczeń dla studentów, stanowiący załącznik do Zarządzenia Rektora Szkoły [...] nr [...] z dnia [...] października 2019 r. z późn. zm.

OKS podała, że w wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdziła, iż dochód na osobę w rodzinie studentki wyniósł 0 zł, a zatem spełnione zostało kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania stypendium socjalnego i wynoszące w roku akademickim 2020/21 1500 zł.

Jednocześnie, na podstawie informacji z systemu POL-on oraz oświadczenia złożonego przez studentkę w dniu [...] marca 2021 r. organ odwoławczy ustalił, że studentka zataiła we wniosku, że studiowała już wcześniej na dwóch uczelniach.

Powołując się na przewodnik po systemie szkolnictwa wyższego i nauki, opublikowany w dniu [...] lutego 2019 r. na stronie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, OKS podniosła, że świadczenia pomocy materialnej oraz stypendium Ministra za znaczące osiągnięcia, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6-ciu lat. Oznacza to, że łączny okres, w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane - nie może przekroczyć 6 lat. Termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. W przypadku przerwania studiów i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu jest kontynuowane, a nie rozpoczyna się od nowa. Powyższe ma przeciwdziałać zjawisku wielokrotnego rekrutowania się na pierwszy rok studiów pierwszego stopnia tylko w celu uzyskania świadczeń pomocy materialnej.

OKS zaznaczyła, że taki sam zapis znajduje się w § 11 ust. 6 Regulaminu.

Zatem uwzględniając wszystkie kierunki, na których skarżąca podejmowała studia, okres 6 lat przysługiwania świadczeń upłynął w dniu [...] listopada 2020 r.

Odnosząc się do zarzutów studentki dotyczących dyskryminacji jej jako młodej matki, OKS wyjaśniła, że nie można przyznać im istotności prawnej, zatem nie mogą mieć one wpływu na treść decyzji w postępowaniu odwoławczym.

W skardze na powyższą decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...] maja 2021 r. S.P. zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, pod postacią art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., polegające na:

– jego błędnej wykładni wyrażającej się w nieuprawnionym przyjęciu, że wskazany w nim okres 6 lat przysługiwania świadczeń stypendialnych rozpoczyna się w momencie podjęcia pierwszych studiów, bez uwzględnienia rzeczywistego momentu przyznania świadczenia stypendialnego,

– bezpodstawnym zastosowaniu tego przepisu i przyjęciu, że bieg 6-letniego okresu rozpoczął się przed dniem wejścia w życie przepisów tę kwestię regulujących (wejście w życie art. 86 i 93 w dniu 1 października 2019 r. - art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce), w sytuacji, w której norma art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. odnosi się wyłącznie do świadczeń uzyskanych na gruncie tej ustawy, a zatem moment rozpoczęcia 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń stypendialnych nie mógł rozpocząć się przed wejściem w życie powyższych unormowań tj. przed październikiem 2019 r.

Wobec tak postawionych zarzutów skarżąca wniosła o:

1. uchylenie – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 86 ust. 4 u.p.s.w.n. zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją Komisji Stypendialnej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...],

2. zasądzenie – na podstawie art. 200 P.p.s.a. – kosztów postępowania według norm przepisanych,

3. wstrzymanie - na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 P.p.s.a. - w całości wykonania zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją Komisji Stypendialnej z dnia [...] marca 2021 r. poprzez zniesienie obowiązku zwrotu przyznanego stypendium w łącznej kwocie 4500 zł.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że w ankiecie poprzedzającej wniosek o przyznanie stypendium socjalnego przez nieuwagę nie wskazała podjętych przez nią wcześniej studiów na dwóch uczelniach, podkreślając, że w tym okresie nie ubiegała się o przyznanie świadczeń stypendialnych. Wyjaśniła, że uchybienie powyższe nie wynikało z jej złych zamiarów, ale z błędnego zrozumienia – sądziła, że chodziło o studia w Szkole [...]. Dodała też, że nigdy nie ukrywała faktu podjęcia wcześniejszych studiów, co również wskazała w odesłanym w marcu 2021 r. oświadczeniu.

W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja została wydana z obrazą art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. Przepis ten stanowi, że opisane w nim świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 (w tym stypendium socjalne) przysługują nie dłużej niż przez okres 6 lat. W ocenie skarżącej, taki sposób sformułowania przepisu wskazuje w sposób jednoznaczny, że wskazany w nim 6-letni okres rozpoczyna swój bieg z chwilą nabycia uprawnień do świadczenia i biegnie wyłącznie w okresie jego pobierania, tym samym w żadnej mierze nie może być on utożsamiany z chwilą rozpoczęcia studiów. Zdaniem skarżącej, jest rzeczą oczywistą, że z chwilą uzyskania statusu studenta nie nabywa się automatycznie uprawnień do pobierania świadczeń stypendialnych, ponieważ ich uzyskanie wymaga m. in. zaistnienia określonych przesłanek i złożenia stosownego wniosku. Wykładnia tego przepisu dokonana przez OKS, w świetle której 6-letni termin biegnie od momentu rozpoczęcia studiów i jest kontynuowany po ich podjęciu bez uwzględnienia - w przekonaniu skarżącej najistotniejszej okoliczności tj. niepobierania przez nią w tym czasie jakichkolwiek świadczeń stypendialnych - nie może zostać uznana za słuszną.

Skarżąca podkreśliła też, że dopiero w październiku 2019 r. po raz pierwszy ubiegała się o stypendium socjalne, które ze względu na sytuację rodzinną (wraz z mężem studiowali i wychowywali dziecko) zostało jej przyznane. Zatem, bieg 6-letniego okresu pobierania stypendium winien rozpocząć się od tej daty.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Trybunału Konstytucyjnego skarżąca wskazała, że wadliwość zaskarżonej decyzji wynika również z faktu, że przyjęto w niej, że bieg 6-letniego okresu rozpoczął się przed dniem wejścia w życie przepisów tę kwestię regulujących (wejście w życie art. 86 i 93 w dniu 1 października 2019 r. - art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce). Zdaniem skarżącej, powyższe oznacza, że art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. odnosi się wyłącznie do świadczeń uzyskanych na gruncie tej ustawy, a zatem moment rozpoczęcia 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń stypendialnych nie mógł rozpocząć się przed wejściem w życie powyższych unormowań w październiku 2019 r.

Skarżąca zaznaczyła jednocześnie, że taka wykładnia znajduje swoje uzasadnienie w wykładni funkcjonalnej oraz przepisach Konstytucji RP, w tym w szczególności w art. 2 Konstytucji stanowiącym, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, z której to regulacji wynikają takie zasady jak zasada ochrony zaufania do państwa i prawa, zasada ochrony interesów w toku oraz zasada niedziałania prawa wstecz. Zasada nieretroakcji jest bardzo szeroka i nie odnosi się wyłącznie do przeszłości, ale każe oceniać zachowania prawodawcy z punktu widzenia przewidywalności, bowiem nowe regulacje prawne nie mogą zaskakiwać adresatów, jak i logiki podejmowanych przez adresatów działań (por. wyrok TK z 25 maja 2004 r., sygn. akt SK 44/03).

Pełnomocnik Odwoławczej Komisji Stypendialnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Odnośnie zarzutu błędnego liczenia terminu zaznaczył, że wobec braku przepisów przejściowych w tym zakresie, 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. należy liczyć od dnia wystąpienia zdarzenia, a nie od dnia zdarzenia, który miał miejsce po dniu wejścia w życie ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Sąd jest władny wzruszyć zaskarżoną decyzję jedynie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa. Art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako P.p.s.a.) określa w jakich sytuacjach decyzje lub postanowienia podlegają uchyleniu.

Oceniając zaskarżoną decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komisji Stypendialnej I instancji z dnia [...] marca 2021 r. w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga S.P. zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzje te wydane zostały z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student ma prawo ubiegać się o: 1) stypendium socjalne, 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych, 3) zapomogę, 4) stypendium rektora, 5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego, 6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 - 4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2).

W myśl art. 87 ust. 1 ww. ustawy stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Szczegółowe warunki przyznawania stypendium socjalnego określa art. 88 ww. ustawy. Stosownie zaś do art. 92 ust. 1 u.p.s.w.n. stypendium socjalne jest przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr – przez okres do 5 miesięcy.

Zgodnie natomiast z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. (w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonych decyzji) świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

Zdaniem organu, w świetle ww. przepisu stypendium socjalne może zostać przyznane studentowi, który na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich posiada status studenta przez okres nie dłuższy niż 6 lat. Skoro zatem okres 6 lat w którym skarżąca posiadała status studenta upłynął z dniem [...] listopada 2020 r., to tylko do tej daty przysługiwało jej stypendium socjalne.

W ocenie Sądu, z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić, bowiem przyjęta przez organ wykładnia ww. przepisu jest wadliwa. Organ przyjął bowiem, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" jest pojęciem tożsamym z pojęciem "posiadania statusu studenta". Tymczasem takie rozumienie tego pojęcia nie wynika z treści cytowanego przepisu. Zdaniem Sądu, prawidłowe odkodowanie normy zawartej w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych, wystarczającym jest tu podstawowy rodzaj wykładni - wykładnia językowa.

Stąd, wobec braku ustawowej definicji pojęcia "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., należało je odczytywać zgodnie z jego znaczeniem w języku potocznym ("przysługiwać" to "należeć się komuś z mocy ustawy, prawa, przywileju" - Słownik języka polskiego PWN pod red. W. Doroszewskiego) i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu, o którym mowa w omawianym przepisie, ma znaczenie to, czy student występował o świadczenie i czy zostało mu ono przyznane, tj. czy pobierał świadczenie. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student może jedynie ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia (m.in. stypendium socjalnego), ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia. I tak, art. 87 u.p.s.w.n. wskazuje przesłanki ubiegania się o stypendium socjalne, art. 89 u.p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, art. 90 u.p.s.w.n. warunki przyznania zapomogi, art. 91 u.p.s.w.n warunki uzyskania stypendium rektora, a art. 359 u.p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium ministra. Oznacza to, że aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało, wnioskodawca musi mieć status studenta, złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej.

Zatem 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy.

Powyższa wykładnia znajduje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rządowego projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (str. 28), w którym wskazano, iż "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Sześcioletni okres o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. powiązano zatem bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. Równocześnie w u.p.s.w.n. nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Sytuacje, w których studentowi nie przysługuje prawo do stypendium socjalnego lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia zostały wyczerpująco unormowane w przepisach art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 ust. 2 u.p.s.w.n., przy czym żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do stypendium socjalnego z nadmiernie długim okresem studiowania.

Mając na uwadze powyższe rozważania nie sposób zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym mowa w u.p.s.w.n. z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta, jak przyjął to organ w niniejszej sprawie. Analogiczny pogląd zaprezentowany został m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego - z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3913/21, z dnia 7 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3596/21 oraz z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 4082/21; publ. CBOSA).

Zauważyć jednocześnie należy, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił obok art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. przepis § 11 ust. 6 Regulaminu świadczeń dla studentów, zgodnie z którym do okresu 6 lat posiadania uprawnień do świadczeń pomocy materialnej, o którym mowa w ust. 5 pkt 3, wlicza się wszystkie okresy odbywania studiów, bez względu na fakt pobierania lub nie świadczeń pomocy materialnej oraz poziom studiów, w tym okres urlopów od zajęć z zachowaniem statusu studenta, a także wszystkie okresy studiów odbyte przed podjęciem studiów, na których student ubiega się o świadczenia. Przy ustalaniu okresu uprawniającego do świadczeń niepełne miesiące posiadania statusu studenta zaokrągla się do pełnego miesiąca w górę.

Przepis ten nakazuje zatem sumować okresy, w których dana osoba posiada status studenta, a nie jak zostało to uregulowane w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. okresy przysługiwania świadczeń. Wskazuje to jednoznacznie na istnienie konfliktu pomiędzy obiema normami prawnymi, tj. pomiędzy prawem wewnętrznym uczelni (Regulaminem świadczeń), a prawem powszechnie obowiązującym jakim jest ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Podkreślić w tym miejscu należy, że przepisy Regulaminu świadczeń nie wiążą Sądu, gdyż zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu podlegają jedynie Konstytucji oraz ustawom. Zatem w sytuacji wniesienia skargi na decyzję dotyczącą przyznania stypendium socjalnego, którego zasady przyznawania określa regulamin, sąd administracyjny uprawniony jest do kontroli jego zgodności z prawem powszechnie obowiązującym, a w szczególności Konstytucją i ustawami. Kontrola ta, potwierdzając m.in. niezgodność prawa wewnętrznego z przepisami ustawy we wskazanym zakresie, musiała skutkować eliminacją ww. decyzji z obrotu prawnego wobec naruszenia przez organ art. 6 K.p.a.

Reasumując stwierdzić należy, że organ przyznając skarżącej stypendium socjalne w roku akademickim 2020/2021 tylko na okres od [...] października 2020 r. do [...] listopada 2020 r., do sześcioletniego okresu o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. błędnie wliczył cały okres studiowania przez skarżącą, nie biorąc pod uwagę, czy rzeczywiście świadczenie to skarżącej przysługiwało w rozumieniu wskazanym wyżej, tj. czy otrzymywała stypendium socjalne. W konsekwencji powyższego, przyjęcie przez organ stanowiska, iż wspomniany sześcioletni okres upłynął z dniem [...] listopada 2020 r., a zatem tylko do tej daty przysługuje skarżącej w roku akademickim 2020/2021 stypendium socjalne, nie zasługuje na akceptację.

Przywoływane przez organ w decyzji oraz w odpowiedzi na skargę stanowisko Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] lutego 2019 r., w kwestii interpretacji art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., nie jest natomiast wiążące dla Sądu. Jak zaznaczył Naczelnego Sądu Administracyjnego w powołanym wyżej wyroku z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3913/21S "stanowisko to nie zostało poparte pogłębioną argumentacją. Jest ponadto sprzeczne z celem uregulowań dotyczących pomocy materialnej studentom wyrażonym w uzasadnieniu projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Ustawa ma realizować cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, tj. jej regulacje mają pozwalać na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat".

Okres 6 lat z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. należy zatem liczyć od momentu uzyskania świadczenia w postaci stypendium socjalnego, a skoro jest to świadczenie okresowe, wypłacane co miesiąc, to okres 6 lat upłynie po 72 miesiącach otrzymywania stypendium socjalnego. Taki sposób liczenia tego okresu wynika z tego, że zgodnie z art. 92 ust. 1 u.p.s.w.n. stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane przez okres do 10 miesięcy w roku. Rok akademicki trwa pięć szóstych roku kalendarzowego, student nie ma prawa do otrzymania żadnych świadczeń przez jedną szóstą roku. W konsekwencji nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje mu przez cały rok kalendarzowy. Istotne jest też to, że ustawodawca w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. nie posłużył się pojęciem roku akademickiego (jak np. w przepisie art. 92 ust. 1 i 2 u.p.s.w.n.), tylko kalendarzowego. Zatem zabieg ustawodawcy należy uznać za świadomy. Irrelewantne zatem jest, przez jaki okres wnioskowane stypendium student mógł otrzymywać, bowiem istotne jest to w jakim okresie to stypendium mu przysługiwało i je przyznano oraz, że rzeczywiście je pobrał.

Sąd nie podzielił natomiast zarzutu skargi, że norma art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. odnosi się wyłącznie do świadczeń uzyskanych na gruncie tej ustawy, a zatem moment rozpoczęcia 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń stypendialnych nie mógł rozpocząć się przed wejściem w życie powyższych unormowań tj. przed [...] październikiem 2019 r.

W ocenie Sądu, z uwagi na brak przepisów przejściowych w tym zakresie, należy przyjąć, że norma z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. dotyczy także świadczeń uzyskanych na podstawie przepisów poprzednio obowiązującej ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (takie stanowisko wyraził też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3596/21 publ. CBOSA).

Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni powyższą ocenę prawną.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 119 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy w wysokości 200 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.