Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 874/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Justyna Dudek – Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. – L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 17 lipca 2024 r. nr SKO Gd/993/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

M. W. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z dnia 14 grudnia 2023 r. M. W. zwróciła się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad matką, Z. Z.

Z akt sprawy wynika, że Z. Z. (ur. 13 września 1941 r.) jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 11 grudnia 2023 r. wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Malborku. Symbol przyczyny niepełnosprawności to 07-S (choroby układu oddechowego i krążenia). Nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 30 października 2023 r. Orzeczenie wydano do 31 grudnia 2025 r. Niepełnosprawna wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz korzystania z systemu środowiskowego wsparcia samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług specjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki, a także zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze i środki techniczne ułatwiające funkcjonowanie według zaleceń lekarza.

Na podstawie ustaleń przeprowadzonych przez pracownika socjalnego w trakcie wywiadu środowiskowego oraz na podstawie złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń ustalono, że Z. Z. we wrześniu 2023 r. przeszła zawał serca, w wyniku którego wymaga pomocy osoby drugiej we wszystkich czynnościach dnia codziennego (jedzeniu, myciu). Jest osobą leżącą, kontakt z nią jest ograniczony, mowa zaburzona.

Ustalono, że niepełnosprawna jest wdową. Zamieszkuje razem z córką, A. K. - siostrą wnioskodawczyni. Lokal mieszkalny, w którym mieszka niepełnosprawna jest obecnie własnością A. K., która podczas wywiadu wyjaśniła, że rodzeństwo zrzekło się prawa do lokalu po rodzicach na jej rzecz i w związku z powyższym uważają, że opieka nad matką spoczywa głównie na niej. Ze złożonych oświadczeń wynika, że codzienną opiekę nad niepełnosprawną matką sprawuje faktycznie A. K., która jednak - z uwagi na zmianowy system pracy - nie może poświęcić się opiece nad chorą i dlatego w opiece pomaga jej wnioskodawczyni. Oprócz córek: M. i A. niepełnosprawna ma jeszcze czworo dzieci, troje z nich mieszka poza S. Córka G. (emerytka), mieszkająca w S., w miarę swoich możliwości odwiedza matkę i pomaga w opiece.

Ustalono także, że M. W. nie pracuje i nie jest w stanie określić kiedy ostatni raz była zatrudniona, nie mogła również przedstawić świadectwa pracy z ostatniego miejsca zatrudnienia.

Czynności wykonywane przez wnioskodawczynię w związku opieką nad matką to: codzienna higiena, wymiana pieluchomajtek kilka razy dziennie, codzienne smarowanie kremami przeciw odparzeniom, ubieranie, przewracanie na bok kilka razy dziennie, ćwiczenia fizyczne w miarę możliwości, mierzenie ciśnienia i poziomu cukru, podawanie leków 2 razy dziennie, przygotowywanie i podawanie posiłków kilka razy dziennie, sprzątanie, pranie i prasowanie, układanie do snu i oklepywanie, w razie potrzeby wizyty lekarskie, robienie zakupów; realizacja recept, opłacanie rachunków, załatwianie spraw urzędowych. Kiedy A. K. pracuje na nocnej zmianie, matką w tym czasie opiekuje się wnioskująca strona, która nocuje wtedy u matki.

Wójt Gminy Malbork, decyzją z dnia 16 stycznia 2024 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W ocenie organu rozmiar sprawowanej opieki uniemożliwia stronie aktywność zawodową, niemniej jednak w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 390; dalej jako "u.ś.r."), albowiem niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po 25 roku życia a ponadto nie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy rezygnacją wnioskodawczyni z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 17 lipca 2024 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W pierwszej kolejności Kolegium wyjaśniło, że z pisma strony wynika, że Z.Z. zmarła w dniu 20 stycznia 2024 r.

Następnie, przechodząc do oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że w jego ocenie organ I instancji niezasadnie odmówił stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wskazując na przepis art. 17 ust.1b ustawy, bez uwzględnienia treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 38/14. Niemniej jednak, zdaniem Kolegium, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy nie można przyjąć, by wnioskodawczyni spełniła warunek rezygnacji z aktywności zawodowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. W zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających tę aktywność strony, a także rezygnację z niej. Brak jest również dowodów potwierdzających niemożność podjęcia aktywności zawodowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Kolegium zwróciło uwagę, że do dnia zgonu niepełnosprawnej opiekę nad nią sprawowała aktywna zawodowo córka, A. K., zaś wnioskodawczyni uczestniczyła w tej opiece jedynie w czasie, gdy jej siostra świadczyła pracę. Oznacza to, że opiekę nad matką sprawowały wspólnie obie córki. Wnioskodawczyni nie była aktywna zawodowo w czasie, gdy siostra strony wnioskodawczyni poza swoimi godzinami pracy (praca zmianowa) sprawowała opiekę nad matką. Z akt sprawy wynika bezspornie, że A. K. łączyła swoją aktywność zawodową ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, czego - zdaniem organu - nie można powiedzieć o wnioskodawczyni. Powyższe oznacza, że strona miała możliwość podjęcia zatrudnienia.

Zdaniem Kolegium wnioskodawczyni nie spełniła warunku sprawowania stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Za opiekę w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy nie może być bowiem uznana współopieka, czy też opieka naprzemienna sprawowana razem z innymi osobami, co zachodzi w niniejszej sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. W., reprezentowana przez pełnomocnika zawodowego, wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. polegającą na przyjęciu, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a, z uwagi na wniosek strony o rozpoznanie sprawy w tym trybie i brak żądania przeprowadzenia rozprawy ze strony organu administracji.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), a w szczególności art. 17 tej ustawy, w którym szczegółowo określono wymogi warunkujące pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie przy jednoczesnym braku zaistnienia przesłanek negatywnych. W niniejszej sprawie organy prawidłowo zidentyfikowały brak możliwości przyznania świadczenia ze względów podmiotowych córce osoby posiadającej znaczny stopień niepełnosprawności.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie zaś do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko Kolegium odnośnie do zakresu zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r., bowiem wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13), przymiot konstytucyjności utraciło przewidziane w tym przepisie kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. Z tych przyczyn w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Pomimo odmiennego stanowiska organu I instancji, decyzja tego organu, jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, ostatecznie jest zgodna z prawem. Nie może bowiem ujść uwadze, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedynie osobie, która spełnia łącznie przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. (pozytywne), przy braku przesłanek negatywnych z art. 17 ust. 5 u.ś.r.

W okolicznościach niniejszej sprawy bezsporne jest, że skarżąca, jako córka, jest osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką. Bezsporne jest również, że matka skarżącej legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ze wskazaniem, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki i pomocy osób drugich w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że w przypadku osoby wymagającej opieki, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie można wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, negując wymagania dotyczące sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawną osobą, określone w orzeczeniu o niepełnosprawności właściwego organu (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 1045/21; wszystkie przywołane w treści uzasadnienia orzeczenia, dostępne są na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Jednakże, to do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (zob. NSA w wyroku z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21). Dlatego też, w każdym przypadku konieczne jest ustalenie, czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy bowiem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Nie chodzi tu o ocenę charakteru sprawowanej opieki, ale o ustalenie częstotliwości świadczonej pomocy.

Wykładnia celowościowa art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że uprawnienie w nim ujęte ma zapewnić częściowe wynagrodzenie osobom zdolnym do pracy faktu rezygnacji z tego zatrudnienia (lub niepodejmowania zatrudnienia), ze względu na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Nie chodzi przy tym o jakąkolwiek opiekę, ale taką, której zakres i czas trwania wyklucza możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia. Stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną jest jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika przy tym, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu ustawy, musi ona być stała lub długoterminowa. Nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez niewielką część doby. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy bowiem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia przez opiekuna jakiejkolwiek pracy zarobkowej (tak wyroki NSA: z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20; z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11 oraz z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15). W orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanka "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny", o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., powinna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o prawidłowe zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 229/22).

Zauważyć jednocześnie należy, że świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które - jest uzyskiwane przez uprawnionego, nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Nie ma natomiast stanowić zastępczego źródła dochodu w przypadku, gdy choć wnioskodawca wykonuje ciążący na nim obowiązek opieki nad członkiem rodziny, to nie musiał z tego tytułu rezygnować z zatrudnienia (nie był aktywny zawodowo i brak aktywności zawodowej nie jest wynikiem konieczności sprawowania opieki). Celem ustawodawcy nie było i nie jest traktowanie świadczenia pielęgnacyjnego jako źródła dochodu dla osoby, która nie odnajdywała się i nie odnajduje w realiach rynku pracy z różnych przyczyn, lecz zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej niejakiego ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na cel sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem, dzieckiem lub rodzicem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku opieki nad tymi osobami, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Każdorazowo więc organy właściwe muszą zbadać, czy w odniesieniu do danego stanu faktycznego ziścił się ów związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a koniecznością sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. A. Kawecka, Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, publ. LEX/el. 2019).

W ocenie Sądu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, jak słusznie oceniły orzekające w sprawie organy, aby czynności opiekuńcze sprawowane przez skarżącą nad matką uniemożliwiały jej podjęcie pracy zawodowej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W szczególności z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego wynika, że codzienną opiekę nad matką sprawowała aktywna zawodowo córka A. K., z którą niepełnosprawna zamieszkiwała. W czasie, gdy A. K. świadczyła pracę (praca w systemie zmianowym) opiekę nad matką przejmowała skarżąca. Niezależnie od powyższego w opiece nad niepełnosprawną matką pomocą służyła także – w miarę swoich możliwości - trzecia z sióstr, G.K.

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego nie wynika zatem, aby zaangażowanie skarżącej w konieczną i niezbędną opiekę nad matką mogło być przeszkodą w podjęciu przez nią jakiejkolwiek aktywności zawodowej, tym bardziej, że siostra skarżącej, sprawująca codzienną opiekę nad niepełnosprawną, łączyła z nią aktywność zawodową.

Zaznaczyć należy, że zarówno A. K., jak i skarżąca obciążone były obowiązkiem alimentacyjnym wobec swojej niepełnosprawnej matki. W sytuacji, gdy na rodzeństwie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnego rodzica, to powinno ono się tak podzielić zakresem wykonywanych czynności opiekuńczych, żeby żadne z nich nie było zmuszone do rezygnacji z pracy zarobkowej.

W niniejszej sprawie zarówno skarżąca, jak i jej siostra A. były osobami w takim samym zakresie zobligowanymi do świadczeń alimentacyjnych wobec matki. Żadna z nich nie legitymuje się prawnym pierwszeństwem w tym zakresie. Z akt sprawy wynika, że obie siostry razem, naprzemiennie sprawowały opiekę nad swoją matką, dzieląc się obowiązkami. Słusznie zatem Kolegium uznało, że w takiej sytuacji nie ma podstaw do przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że zakres obowiązków opiekuńczych wobec matki deklarowanych przez skarżącą, przy szerokim udziale siostry A. oraz incydentalnej pomocy trzeciej z sióstr w sprawowanej opiece, nie usprawiedliwia jej całkowitej bierności zawodowej. Z oświadczenia złożonego w trakcie wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca od dawna nie pracuje, nie jest w stanie określić od jak dawna nie pracuje i nie jest w stanie przedstawić świadectwa pracy z miejsca ostatniego zatrudnienia.

W orzecznictwie przyjmuje się, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 sierpnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 213/22).

Jak już wcześniej wspomniano, istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania jest zrekompensowanie osobie uprawnionej - poprzez wypłatę określonej przepisami kwoty - utraty dochodu na skutek rezygnacji z aktywności zawodowej (art. 17 ust. 3 ustawy). Musi więc istnieć wyraźny i bezpośredni związek, tak czasowy, jak i co do motywów, między rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem, a sprawowaniem opieki nad wskazaną w ustawie osobą, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Ustalony stan faktyczny sprawy dowodzi braku podstaw do przyjęcia, że w przypadku skarżącej zachodzi przesłanka rezygnacji z podejmowania aktywności zawodowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Podzielić należy zatem stanowisko organu odwoławczego, że sam fakt sprawowania opieki nad matką, który w niniejszej sprawie był bezsporny, nie uprawniał skarżącej do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą wynikało z jej wyboru w zakresie aktywności zawodowej i nie było konsekwencją sprawowania opieki nad matką. Aby organ mógł przyznać skarżącej świadczenie pielęgnacyjne musiałaby ona wykazać związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad matką, a niepodjęciem lub rezygnacją przez nią z zatrudnienia lub z innej pracy zarobkowej. W niniejszej sprawie skarżąca takiego związku nie wykazała.

W rezultacie należy przyjąć, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką, a jej dotychczasowa bierność zawodowa nie pozwala też na przyjęcie, że właśnie wyłącznie z powodu niepełnosprawności matki zatrudnienia nie podejmowała. Tym samym zasadnie organ przyjął, że brak było bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy niepoodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Reasumując, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, stwierdza, że organy prawidłowo wskazały na wystąpienie negatywnych przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co uniemożliwiało pozytywne rozpatrzenie żądania skarżącej. Wobec powyższego zarzuty skargi, co do naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa materialnego nie znajdują uzasadnienia.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.