Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 699/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.28 ust. 1 -3
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 7 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2018 roku sprawy ze skargi M. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. .


UZASADNIENIE

III SA/Łd 699/18

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 2018 r. (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) – dalej: k.p.a., w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.) – dalej: u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...], nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy umorzenia M. J. należności z tytułu składek, wynikających

z decyzji ZUS nr [...] z [...], w części finansowanej przez płatnika składek, w łącznej wysokości 70.457, 26 zł, w tym:

- na ubezpieczenia społeczne w wysokości 63.145,53 zł, za okres od 11.2011 r. do 04.2012 r. , w tym z tytułu składek 37.017, 53 zł oraz odsetek za zwłokę 26.128 zł;

- na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w wysokości 7. 311, 73 zł za okres od 11. 2011 r. do 04.2012 r., w tym składek 5.248,73 zł oraz odsetek za zwłokę 2.063 zł.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Decyzją z dnia [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych orzekł o solidarnej odpowiedzialności M. J., jako byłego członka zarządu "A" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wraz z drugim członkiem zarządu, za zobowiązania w/w spółki z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 11.2011 r. do 04. 2012 r.

Wnioskiem z dnia 3 sierpnia 2016 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o umorzenie przedmiotowych należności. Uzasadniając strona wskazała, iż powstałe zaległości z tytułu składek wynikają z prowadzonej przez nią wraz z mężem działalności gospodarczej pod firmą "A" Sp. z o.o. z siedzibą w [...], której likwidacja nastąpiła na sutek braku zamówień od kontrahentów, a co za tym idzie utratą zdolności finansowej. Środki pozyskane z przeprowadzonego postępowania likwidacyjnego spółki zostały przeznaczone na pokrycie wynagrodzeń pracowniczych, należności za energię elektryczną oraz koszty komornicze. Dalej strona wyjaśniła, że wraz z mężem oraz dwójką małoletnich dzieci prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Oboje z mężem uzyskują dochody z tytułu świadczonej pracy, wykonywanej na podstawie zawartych umów o pracę , w wysokości około 2.400 zł (skarżąca) oraz 2.700 zł (mąż skarżącej). Z uzyskiwanych dochodów poza wydatkami związanymi z utrzymaniem, spłacają zaciągnięte kredyty, zgodnie z przedłożonym harmonogramem spłat, a nadto pomagają finansowo rodzicom. Skarżąca wskazała nadto, że wnosi o umorzenie zaległości w części dotyczącej kwoty 85.185 zł, natomiast pozostała kwota, to jest 40.000 zł objęta została wnioskiem o rozłożenie zaległości na raty.

Wszczęte w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne zostało zawieszone w części dotyczącej należności z tytułu składek finansowanych przez ich płatnika do czasu rozpoznania przez Sąd Okręgowy w [...] Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] odwołania skarżącej od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 listopada 2015 r. o przeniesieniu na stronę odpowiedzialności za zaległości spółki "A", które to odwołanie zostało odrzucone prawomocnym postanowieniem w/w Sądu z dnia 31 maja 2017 r., VIII U 2117/16.

Z akt sprawy wynika nadto, iż w zakresie wniosku skarżącej o umorzenie należności z tytułu składek w części finansowanej przez zatrudnionych pracowników, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ostateczną decyzją z dnia 21 lutego 2018 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 61a §1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego.

Natomiast odnośnie wniosku w części dotyczącej umorzenia składek podlegających umorzeniu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych po podjęciu zawieszonego postępowania, decyzją z dnia [...] odmówił ich umorzenia. Uzasadniając organ wskazał, iż w oparciu o załączoną do wniosku dokumentację oraz o dodatkowo poczynione przez Zakład ustalenia w tym między innymi: informację o wysokości wynagrodzenia skarżącej z tytułu zawartej w dniu 19 września 2016 r. umowę o pracę, wynoszącego 3.021, 09 zł netto; prowadzeniu przez skarżącą, od dnia 3 października 2017 r. działalności gospodarczej, co wynika z danych w CEiDG; a nadto mając na uwadze fakt, iż skarżąca jest właścicielem nieruchomości gruntowej o powierzchni 2,2200 ha, położonej w miejscowości [...] Pierwsze oraz współwłaścicielem zabudowanej nieruchomości o powierzchni 862,6 m 2 położonej w [...] przy ul. [...], na której to nieruchomości Zakład ustanowił hipotekę przymusową w łącznej kwocie 125.746, 42 zł, celem ustanowienia zabezpieczania zaległości wynikających z w/w decyzji z dnia 10 listopada 2015 r., brak jest przesłanek całkowitej nieściągalności zaległych składek, określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1 -6 u.s.u.s. Organ wskazał nadto, iż w sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz.U. z 2013 r. Nr 141 poz. 1365), bowiem przepis ten nie ma zastosowania do należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników, do których zapłaty skarżąca została zobowiązana decyzją z dnia 10 listopada 2015 r. Tym samym z uwagi na fakt, iż zaległości objęte wnioskiem skarżącej nie uległy przedawnieniu, a co za tym idzie są wymagalne, a w sprawie nie wystąpiła żadna z przewidzianych prawem przesłanek nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s., organ odmówił umorzenia przedmiotowych składek. Zakład wyjaśnił również, iż z uwagi na fakt, że skarżąca nie złożyła wniosku o rozłożenie na raty zaległości w kwocie 40.000 zł, na co wskazywała we wniosku z dnia 3 sierpnia 2016 r., niniejsza decyzja o odmowe umorzenia składek odnosi się do całej zaległej kwoty.

Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy M. J. wskazała, że pomimo braku formalnego umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec spółki "A", co miało miejsce w dniu 31 lipca 2017 r., przeniesiono na nią, decyzją z dnia 10 listopada 2015 r. odpowiedzialność za zaległości składkowe wskazanej spółki. Tymczasem jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania spółki na byłego członka jej zarządu, winno być poprzedzone formalnym rozstrzygnięciem organu o bezskuteczności egzekucji prowadzonej względem spółki. Strona zakwestionowała nadto wysokość dochodzonego od niej zobowiązania, wynikającego z decyzji z 10 listopada 2015 r., co wynika z niewłaściwego naliczenia odsetek. Podkreśliła także, iż odpowiedzialność byłego członka zarządu spółki za jej zobowiązania, nie może zostać przeniesiona na członka zarządu, który nie wykonywał faktycznie tych obowiązków. W znajdujących się w aktach dokumentach znajduje się oświadczenie F. J., męża skarżącej oraz drugiego członka zarządu spółki, z którego wprost wynika, że z uwagi na obowiązki rodzinne strona nie prowadziła spraw spółki. Skarżąca zakwestionowała ponadto uprawnienie dyrektora oddziału ZUS do pełnienia funkcji organu egzekucyjnego wobec wszystkich należności Zakładu. W ocenie skarżącej, uprawnienia te, wprost z ustawy wynikają jedynie odnośnie składek na ubezpieczenie społeczne. Tym samym zdaniem skarżącej w sprawie nie można było prawidłowo określić kwoty egzekwowanej, czy też stwierdzić bezskuteczności egzekucji. Strona wniosła nadto o wstrzymanie egzekucji z jej wynagrodzenia oraz rachunku bankowego argumentując powyższe koniecznością utrzymania dwójki dzieci w wieku 8 i 15 lat i trudnościami w uzyskaniu alimentów od męża, które egzekwuje komorniczo. Ponadto ze złożonego do akt sprawy oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej wraz załącznikami wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo z dwójką małoletnich uczących się dzieci. Jest zatrudniona na umowę o pracę zawartą na czas określony w B Sp. z o.o. z siedzibą w [...] z tytułu czego otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie 2.996 zł netto. Posiada nadto dodatkowy dochód z tytułu zasądzony alimentów w wysokości 1.500 zł. Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny, leczeniem oraz kształceniem dzieci wynoszą około 1.900 zł. Ponadto strona ponosi stałe miesięczne koszty w wysokości około 2.000 zł tytułem spłaty zaciągniętych zobowiązań finansowych (kredytu bankowego i pożyczki zaciągniętej u osoby trzeciej). Wyjaśniła także, że jest właścicielem nieruchomości rolnej z zabudową siedliskową, stanowiącej miejsce zamieszkania strony oraz jej dzieci, położonej w miejscowości [...] Pierwsze, która to nieruchomość, mając na uwadze obecnie obowiązujące przepisy prawne jest niezbywalna. Jest też współwłaścicielem w 3/6 nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], która jest zajęta na zasadzie dożywocia przez babcię skarżącej, co uniemożliwia zbycie posiadanych udziałów. Oświadczyła nadto, że pomimo zarejestrowania działalności gospodarczej nie podjęła jej wykonywania z powodu braku środków finansowych.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dna [...] Uzasadniając wskazał, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-4 u.s.u.s. pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności. Tym samym brak jest podstaw umorzenia przedmiotowych składek, których obowiązek zapłaty został przeniesiony na skarżącą decyzją z dnia 10 listopada 2015 r. Zastosowania nie znajdą także przesłanki określone w pkt 5 i pkt 6 powołanego przepisu, bowiem jak wynika z zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzone w stosunku do skarżącej postępowanie egzekucyjne pozostaje w toku. Ponadto organ wskazał na posiadane przez stronę nieruchomości, w tym ustanowienie na jednej z nich hipoteki przymusowej stanowiącej zabezpieczenie przedmiotowych należności.

Odnosząc się do argumentacji skarżącej, co do faktycznego niewykonywania przez nią funkcji członka zarządu, przedwczesnego przeniesienia na nią odpowiedzialności za zobowiązania spółki pomimo niezakończenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki oraz wadliwego naliczenia odsetek Zakład wskazał, iż kwestie te zostały rozstrzygnięte ostateczną decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 listopada 2015 r. Natomiast, co do zarzutu braku uprawnienia dyrektora oddziału ZUS do działania w charakterze organu egzekucyjnego, wobec wszystkich składników należności ZUS, organ wskazał, iż wynika ono z treści art. 32 u.s.u.s., który stanowi, że do składek na Fundusz Prac, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Organ podtrzymał także argumentację, iż w przedmiotowej sprawie przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz.U. z 2013 r. Nr 141 poz. 1365) nie znajduje zastosowania, a co za tym idzie organ nie rozważał możliwości umorzenia należności w oparciu o jego treść. Reasumując Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, na ciążący na nim obowiązek podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dochodzenia należności z tytułu składek, wynikający z ich publicznoprawnego charakteru oraz celów na jaki są składki przeznaczane. Tym samym przesłanka trudności finansowych dłużnika nie może stanowić automatycznego umorzenia tych należności, a ewentualne uwzględnienie wniosku, które co istotne należy do decyzji uznaniowych, musi zostać poprzedzone dokładną analizą całokształtu sprawy, z uwzględnieniem zarówno interesu społecznego, jak i interesu dłużnika. Organ wskazał nadto na możliwość spłaty przedmiotowego zadłużenia w ratach dostosowanych do możliwości finansowych skarżącej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. J., zarzucając niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz niewłaściwe przeanalizowanie zgromadzonego materiału dowodowego, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] Uzasadniając powtórzyła argumentację przedstawioną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), - dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi M. J. uczyniła decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] orzekającą o odmowie umorzenia zaległych należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek, w łącznej wysokości 70.457, 26 zł, w tym: składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości 63.145,53 zł, za okres od 11.2011 r. do 04.2012 r. oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w wysokości 7. 311, 73 zł za okres od 11. 2011 r. do 04.2012 r.; wynikających z decyzji ZUS nr [...] z 10 listopada 2015 r. orzekającej o solidarnej odpowiedzialności skarżącej, jako byłego członka zarządu "A" Sp. z o.o. z siedzibą w [...], wraz z drugim członkiem zarządu, za zobowiązania w/w spółki z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 11.2011 r. do 04. 2012 r.

Natomiast podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.)- dalej: u.s.u.s.

Na wstępie niniejszych rozważań wskazać należy, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

Stosownie zaś do art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność tych składek zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.).

Cytowany powyżej art. 28 ust. 1 u.s.u.s., dopuszcza zatem możliwość umorzenia w całości lub w części przez ZUS należności z tytułu składek, z uwzględnieniem ust. 2-4, gdzie wyodrębniono dwie podstawy i odpowiadające im przesłanki umorzenia. Do pierwszej zaliczono sytuacje, w których występuje całkowita nieściągalność należności (ust. 2 i ust. 3), jeżeli w wyniku egzekucji nie uzyska się efektywnych kwot, zmniejszających zobowiązanie dłużnika.

W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odmiennie unormowano natomiast podstawę i przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Należności z tytułu składek od takich osób mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W art. 28 ust. 3b u.s.u.s. zawierającym upoważnienie do wydania przez właściwego ministra rozporządzenia do określenia szczegółowych zasad umarzania takich należności z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, sformułowano zalecenie w postaci brania pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

W przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, iż skarżąca nie posiada zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia za ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem składek, w sprawie nie znajdują zastosowania powołane wyżej przepisy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365). Powyższa okoliczność jest pomiędzy stronami przedmiotowego postępowania bezsporna.

Dalej należy wskazać, że rozstrzygnięcia organów administracji wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty w powołanym wyżej art. 28 u.s.u.s. zwrot "należności z tytułu składek mogą być w umarzane w całości lub w części". Powyższe oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, przy czym wybór ten może być swobodny, ale nie dowolny (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2007 r., II GSK 141/07, wyrok WSA w Łodzi z 3 listopada 2009 r., I SA/Łd 584/09; www.cbois.nsa gov.pl). Podkreślić przy tym również należy, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w tym także ubezpieczenie zdrowotne, ma charakter dwuetapowy. Najpierw organ, ustalając istotne okoliczności faktyczne sprawy związane przede wszystkim z sytuacją majątkową, osobistą i rodzinną wnioskodawcy ocenia, czy okoliczności te odpowiadają choćby jednej z przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. lub art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. Stwierdzenie, że okoliczności ustalone w sprawie nie odpowiadają żadnej z przesłanek umorzenia zaległości wyklucza możliwość pozytywnego rozstrzygnięcia dla ubezpieczonego. Z kolei drugi etap ma miejsce jedynie wówczas, gdy organ stwierdzi, że przesłanki te przemawiają za umorzeniem ww. należności. Jednak, nawet pozytywna ocena występowania tych przesłanek, nie obliguje organu do skorzystania z instytucji umorzenia należności z tytułu tych składek. Odmawiając w takiej sytuacji z umorzenia zaległości organ działa w zakresie przyznanego mu uznania administracyjnego.

Istotne dla rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o umorzenie zaległych składek jest także ma wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej, jak i rodzinnej ( w zależności od podmiotu wnioskującego) strony wnoszącej o przyznanie jej ulgi. Przy czym przyjmuje się, że to strona żądająca umorzenia zaległości, w treści wniesionego wniosku oraz w toku postępowania, powinna wskazać takie konkretne okoliczności, które będą przemawiały za zastosowaniem wobec niej instytucji umorzenia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w toku postępowania, powinien natomiast wnikliwie ustalić istnienie (lub brak) takich okoliczności, podejmując w tym zakresie, o ile jest to możliwe, także działania z urzędu, niezależnie od informacji uzyskanych od wnioskodawcy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. i zasadą zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 k.p.a. Oczywisty jest jednak fakt, że w toku takiego postępowania to głównie na stronie spoczywa ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia, gdyż to wnioskodawca, a nie organ, ma pełną wiedzę o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej, osobistej i o zaistniałych przeszkodach w spłacie zadłużenia. Natomiast ocena zebranego materiału dowodowego należy do organu prowadzącego postępowanie. Stosownie bowiem do treści art. 80 k.p.a., organ swobodnie ocenia dowody, ważne jest jednak, żeby stan faktyczny został oceniony na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego. Swoboda w ocenie dowodów nie oznacza dowolności. Przeprowadzony przez organ sposób rozumowania związany z ustalaniem stanu faktycznego sprawy na podstawie różnych, czasem sprzecznych ze sobą, zebranych w sprawie dowodów, przedstawiony w uzasadnieniu decyzji, powinien być jasny, zrozumiały i oparty o zasady logiki.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że organ orzekający w niniejszej sprawie przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, dokonując wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego przedłożonego przez stronę. Na tej podstawie wnikliwie i rzetelnie dokonał analizy sytuacji materialnej strony wnioskującej, czym wypełnił obowiązki wynikające z art. 7 k.p.a. polegające na podejmowaniu z urzędu lub na wniosek strony wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz z art. 77 § 1 k.p.a., który nakazuje organowi administracji zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Przed wydaniem decyzji zapewnił skarżącej, na podstawie art. 10 § 1 k.p.a., zapoznanie się i wypowiedzenie co do zebranego materiału dowodowego sprawy.

Ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej wynika, iż skarżąca jest zamężna, jednakże prowadzi wspólne gospodarstwo jedynie z dwójką małoletnich uczących się dzieci. Jest zatrudniona na umowę o pracę zawartą na czas określony w B Sp. z o.o. z siedzibą w [...], z tytułu czego otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie 2.996 zł netto. Posiada dodatkowy dochód z tytułu otrzymywanych od męża alimentów na dzieci w wysokości 1.500 zł. Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny, leczeniem oraz kształceniem dzieci wynoszą około 1.900 zł. ponadto strona ponosi stałe miesięczne koszty w wysokości około 2.000 zł tytułem spłaty zaciągniętych zobowiązań finansowych (kredytu bankowego i pożyczki zaciągniętej u osoby trzeciej). Skarżąca jest właścicielem nieruchomości rolnej z zabudową siedliskową położonej w miejscowości [...], która to nieruchomość stanowi miejsce zamieszkania wnioskodawczyni oraz jej dzieci. Skarżąca jest także współwłaścicielem w 3/6 nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], na której Zakład ustanowił hipotekę przymusową w łącznej kwocie 125.746, 42 zł, celem ustanowienia zabezpieczania zaległości wynikających z w/w decyzji z dnia 10 listopada 2015 r. Z akt sprawy wynika nadto, że na dzień złożenia przedmiotowego wniosku skarżąca posiadała zarejestrowaną działalność gospodarczą, której to dzielności, zgodnie z jej oświadczeniem nie podjęła, z uwagi na brak środków finansowych. Ponadto w stosunku do skarżącej prowadzone jest przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych postępowanie egzekucyjne, celem wyegzekwowania przedmiotowych należności.

W ocenie Sądu, odnosząc powyższe okoliczności do treści art. 28 ust. 3 u.s.u.s. należało uznać, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sposób uprawniony przyjął, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z wymienionych w pkt 1-6 powołanego przepisu przesłanek całkowitej nieściągalności należności. Jak już bowiem wcześniej wskazano skarżąca osiąga stałe miesięczne dochody z tytułu zawartej umowy o pracę, a nadto jest właścicielem zabudowanej nieruchomości gruntowej położonej przy ul. [...]w miejscowości [...] oraz współwłaścicielem w 3/6 zabudowanej nieruchomości zlokalizowanej w [...] przy ul. [...], na której to nieruchomości ustanowiona została przymusowa hipoteka, celem zabezpieczenia ciążących na skarżącej należności z tytułu zaległych składek. Ponadto, jak wynika z oświadczenia skarżącej uzyskuje ona dodatkowy dochód z tytułu alimentów na dzieci w wysokości 1.500 zł. Tym samym stwierdzić należy, iż aktualna sytuacja majątkowa skarżącej, wskazuje, iż dysponuje ona majątkiem pozwalającym na prowadzenie skutecznej egzekucji celem wyegzekwowania ciążących na niej należności z tytułu składek wynikających z decyzji z 10 listopada 2015 r. , a co za tym idzie brak jest podstaw do stwierdzenia istnienia przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Wskazać w tym miejscu również należy, iż skarżąca pomimo podnoszonej przez siebie ciężkiej sytuacji majątkowej i rodzinnej reguluje systematycznie, ciążące na niej zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym wynikające z tytułu zaciągniętego kredytu bankowego oraz pożyczki zaciągniętej u osoby fizycznej. Wysokość miesięcznych rat z powyższego tytułu wynosi odpowiednio 1860 zł (kredyt) oraz 100-200 zł (pożyczka), w zależności od możliwości skarżącej. W ocenie Sądu, uwzględniając powyższe okoliczności, pozytywne rozpatrzenie żądania skarżącej stanowiłoby niczym nieusprawiedliwione uprzywilejowanie ciążących na skarżącej należności o charakterze cywilnoprawnym nad należnościami o charakterze publicznoprawnymi. Z uwagi na publicznoprawny charakter składek na ubezpieczenia społeczne, na Zakład został nałożony ustawowy obowiązek dochodzenia należności z tytułu składek, jak również staranności i ostrożności w ich dysponowaniu. Tym samym uprawnienie organu do ich umorzenia, mające każdorazowo charakter uznaniowy, może stanowić wyjątek od zasady powszechnego obowiązku uiszczania składek , który to wyjątek nie może być interpretowany rozszerzająco. W związku z powyższym organ administracji zasadnie uznał, że uwzględnienie wniosku strony w obecnej sytuacji byłoby przedwczesne i naruszałoby interes publiczny, gdyż stanowiłoby de facto bezpowrotną rezygnację z należnych Zakładowi składek.

Natomiast, co do zawartej w skardze argumentacji strony odnośnie wadliwości decyzji z dnia 10 listopada 2015 r. orzekającej o przeniesieniu na skarżącą, jako byłego członka zarządu "A" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania w/w spółki z tytułu nieopłaconych składek, nieprawidłowego wyliczenia wysokości tych zobowiązań, czy też faktycznego niewykonywania przez skarżącą funkcji członka zarządu wskazać należy, iż okoliczności te pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Okoliczności te skarżąca winna ewentualnie podnosić w toku postępowania zakończonego w/w decyzją z dnia 10 listopada 2015 r.

Mając to wszystko na uwadze Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uznał, iż materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. Wskazać należy, że zasady ogólne k.p.a. mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. Przypomnienia bowiem wymaga, że to na wnioskodawcy, który domaga się umorzenia zaległych składek, ciąży obowiązek przedstawienia wszelkich okoliczności uzasadniających wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z jego żądaniem. ZUS rozpatrując wniosek o umorzenie zaległych należności nie jest bowiem zobowiązany do wyręczania strony i poszukiwania z urzędu dowodów wskazujących na zasadność jej twierdzeń. Rozpatrując przedmiotowy wniosek organ w sposób prawidłowy ocenił kwestię wystąpienia przesłanek przemawiających za umorzeniem należności skarżącej. Podkreślenia nadto wymaga, że wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów strona może kolejny raz wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ z uwzględnieniem nowych okoliczności.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

a.b.