Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1145/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rozwoju~Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 35 § 3 i § 5, art. 104 § 1, art. 158 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 2 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1491
law: Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 149 § 1 pkt 1, art. 149 § 2, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Artur Dral po rozpoznaniu w dniu 10 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rozwoju i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2022 r. sygn. akt I SAB/Wa 391/21 w sprawie ze skargi M[...] na bezczynność Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz M[...] solidarnie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 stycznia 2022 r. I SAB/Wa 391/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M[...]na bezczynność Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji:

1. zobowiązał Ministra Rozwoju i Technologii do rozpoznania wniosku z 11 czerwca 2015 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 20 sierpnia 1960 r. nr GT-UMI-6/B/169/60, w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

2. stwierdził, że bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3. wymierzył Ministrowi Rozwoju i Technologii grzywnę w wysokości 1000 złotych;

4. przyznał od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz każdego ze skarżących po 1000 zł tytułem sumy pieniężnej;

5. zasądził koszty postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Rozwoju i Technologii. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie:

1. prawa materialnego przez:

a) błędną wykładnię art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491, dalej jako nowelizacja k.p.a.) poprzez nieuwzględnienie tego, iż zgodnie z ww. przepisem postępowania spełniające określone w nim warunki zostały umorzone z mocy prawa, a skutek ten nie wymagał jakichkolwiek działań ze strony organu, w szczególności wydania decyzji, a ponadto, w związku z ww. umorzeniem z mocy prawa postępowań, wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty stało się niedopuszczalne;

b) błędne zastosowanie art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. polegające na przyjęciu, że nadal możliwe jest rozstrzygnięcie w drodze decyzji wniosku skarżących z 11 czerwca 2015 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st Warszawie z 20 sierpnia 1960 r. nr GT-UUI-6/B/169/60, podczas gdy postępowanie prowadzone z tego wniosku zostało już umorzone z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. w związku z wejściem w życie art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a.;

c) błędne zastosowanie art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. poprzez uznanie, że z samej potrzeby skonkretyzowania sytuacji prawnej stron wobec ewentualnego spornego charakteru wystąpienia przesłanek umorzenia postępowania z mocy prawa, o których mowa w art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a., wynika zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej kończącej postępowanie nieważnościowe, podczas gdy brak jest przepisu mogącego stanowić podstawę wydania takiej decyzji, co jest wynikiem celowego działania ustawodawcy, natomiast organy administracji zobowiązane są do działania na podstawie przepisów prawa;

d) błędne zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. poprzez uznanie, że organ może umorzyć postępowanie (w formie decyzji), które wcześniej umorzyło się z mocy prawa;

2. przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. poprzez:

- wadliwą kontrolę działania Ministra i niedostrzeżenie, że postępowanie zostało umorzone z mocy prawa na podstawie art. 2 ust, 2 nowelizacji k.p.a., o czym poinformowano w piśmie z 12 października 2021 r.,

- uchylenie się przez Sąd od rozpoznania istoty sprawy, tj. od oceny, na podstawie akt sprawy i stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę, czy zaistniały okoliczności wskazane w art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a., powodujące skutek w postaci umorzenia postępowania nadzorczego z mocy prawa;

b) art 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi na bezczynność organu w sytuacji zakończenia postępowania w związku z jego umorzeniem z mocy prawa, o czym poinformowano w piśmie z dnia 12 października 2021 r., i braku podstaw prawnych do jego zakończenia w formie decyzji administracyjnej;

c) art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 3 i § 5 k.p.a. poprzez nietrafne uznanie, że ewentualna bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa na skutek nieuwzględnienia okoliczności wskazanych w odpowiedzi na skargę, czynności podjętych przez organ, a także skomplikowanego charakteru podmiotowego sprawy przy dokonywaniu oceny stopnia naruszenia prawa przez organ;

d) art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. poprzez bezzasadne zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z 11 czerwca 2015 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 20 sierpnia 1960 r. nr GT4II-II-6/B/169/60 - w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, podczas gdy postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa, a tym samym obecnie nie jest możliwe wydanie rozstrzygnięcia w tym postępowaniu;

e) art. 149 § 2 i art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wymierzenie organowi grzywny oraz przyznanie skarżącym sum pieniężnych w wysokości niewspółmiernej do ewentualnie zaistniałego naruszenia prawa,

f) art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez brak zrozumiałego i spójnego sformułowania argumentacji Sądu w uzasadnieniu skarżonego wyroku oraz wskazania przepisów na których się oparł;

g) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez sformułowanie w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia wiążącej organ oceny prawnej nieuwzględniającej charakteru danej sprawy, która to ocena spowoduje wydanie przez organ nieważnej decyzji administracyjnej.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik skarżących wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.

Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji.

Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości. W niniejszej sprawie natomiast zarzuty postawione w obydwu podstawach kasacyjnych pozostają ze sobą w ścisłym związku, zatem zostaną rozpoznane łącznie.

Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy co do zasady bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.). Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Przepisy regulujące termin załatwienia sprawy administracyjnej pozostają w ścisłym związku z przewidzianą w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości i prostoty postępowania, zgodnie z którą organy administracji publicznej mają działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Szybkość stosowania prawa administracyjnego pozwala na realizację zasady praworządności. Nie ma przy tym sprzeczności między kodeksowymi zasadami szybkości postępowania a działaniami organu na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.). Zasada szybkości postępowania nie niweczy bowiem zasady legalizmu, której prawidłowa realizacja nie zwalnia z obowiązku prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób sprawny, racjonalny i efektywny (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 7 grudnia 2016 r. II GSK 916/15).

Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. o bezczynności organu administracji można mówić wtedy, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. W przypadku skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu, tylko brak ich podjęcia w określonej formie i w określonym terminie. Przy czym wniesienie tej skargi jest dopuszczalne nie tylko wtedy, gdy organ nie dotrzymuje terminu wydania określonego aktu lub podjęcia określonej czynności, lecz także wówczas, gdy odmawia wydania aktu pomimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu (J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2023, s. 97 i powołane tam orzecznictwo).

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że organ przekroczył maksymalny termin przewidziany na rozpoznanie wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z 20 sierpnia 1960 r. Od dnia wystąpienia przez skarżących z wnioskiem (11 czerwca 2015 r.), do dnia wystąpienia ze skargą do Sądu I instancji (14 września 2021 r.), sprawa nie została ostatecznie załatwiona. W dniu 12 października 2021 r. Minister wystosował jedynie do skarżących pismo, w którym poinformował, że na podstawie art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a., postępowanie o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z 1960 r. uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. i tym samym – w ocenie organu - postępowanie to zostało zakończone.

Kwestia sporna sprowadza się w niniejszej sprawie do tego, czy wskazane pismo organu zamknęło postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji z 1960 r. Rozstrzygnięcie tej kwestii jest natomiast kluczowe dla ustalenia, czy Minister pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku i czy można mu zarzucić rażącą bezczynność.

Na mocy nowelizacji k.p.a. z 11 sierpnia 2021 r., która weszła w życie 16 września 2021 r., art. 156 § 2 k.p.a. nadano następujące brzmienie: nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. W art. 158 dodano § 3 o treści: jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z przepisami intertemporalnymi, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie noweli ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy k.p.a. w brzmieniu nadanym nowelizacją (art. 2 ust. 1 nowelizacji k.p.a.), natomiast postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie noweli ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a.).

Zdaniem organu, ostatni z przywołanych przepisów znajduje zastosowanie w sprawie toczącej się z wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji z 1960 r. Według Ministra, w sprawie tej ziściły się przesłanki z art. 2 ust. 2 nowelizacji, zatem postępowanie administracyjne uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. Skarżący kasacyjnie organ uważa, że załatwienie sprawy w przypadku aktualizacji przesłanek przewidzianych we wskazanym przepisie, nie wymaga wydania decyzji i wystarczające jest pisemne poinformowanie stron o umorzeniu z mocy prawa postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Stanowisko to nie jest trafne.

Na wstępie należy wskazać, że pismo Ministra z 12 października 2021 r. informujące o tym, że postępowanie z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1960 r. uległo umorzeniu z mocy samego prawa, nie jest właściwą formą prawną zakończenia postępowania, mając jedynie walor informacyjny, przez co nie stanowi aktu lub czynności podlegającej kontroli sądu administracyjnego, co zostało prawomocnie rozstrzygnięte postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2022 r. I OSK 1506/22. Wskutek powołanego postanowienia postępowanie nadzorcze wobec decyzji z 1960 r. nadal więc nie zostało zakończone w sposób prawnie określony.

Dla przyjęcia, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uległo umorzeniu z mocy prawa, wymagane jest poczynienie przez organ istotnych ustaleń faktycznych w kontekście spełnienia materialnoprawnej przesłanki dopuszczalności umorzenia postępowania administracyjnego określonej w art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. - w postaci niewątpliwego ustalenia daty doręczenia lub ogłoszenia, poddanego ocenie w procedurze nadzorczej, orzeczenia administracyjnego. Ustalenia te muszą być przy tym dokonane w sposób umożliwiający przeprowadzenie kontroli instancyjnej i kontroli sądów administracyjnych, w razie przejawienia takiej inicjatywy przez strony postępowania nadzorczego, szczególnie gdy są kwestionowane przez te strony – jak w niniejszej sprawie, co wynika z odpowiedzi na skargę kasacyjną. Strony postępowania powinny mieć bowiem zagwarantowane prawo do oceny prawidłowości ustalenia przez organ administracji zaistnienia wskazanych przesłanek zwłaszcza ze względu na ich skutek prawny w postaci umorzenia postępowania nadzorczego i w ten sposób pozbawienia przez ustawodawcę prawa do uzyskania oceny legalności aktu administracyjnego, wobec którego toczyło się dotychczas postępowanie nadzorcze na podstawie art. 156 i nast. k.p.a.. Względy pewności prawa i bezpieczeństwa prawnego wymagają zatem, by stwierdzenie umorzenia postępowania nieważnościowego z mocy prawa zostało potwierdzone odpowiednim aktem administracyjnym. Jeżeli organ administracji uzna, że w danej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a., powinien wydać decyzję potwierdzającą umorzenie postępowania nadzorczego odwołując się do konkretnych ustaleń faktycznych, będących wyrazem dokonania analizy przesłanek dopuszczalności zaistnienia takiego umorzenia. Tylko w takim przypadku strony postępowania będą miały zapewnione prawo poddania stanowiska organu ocenie w drodze środka odwoławczego oraz kontroli sądowoadministracyjnej. Ograniczenie się przez organ tylko do pisemnego poinformowania stron o tym, że postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa – tak jak uczyniono w niniejszej sprawie – pozbawia strony tego prawa.

W orzecznictwie podkreśla się, że art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. nie zwalnia organu administracji z obowiązku wydania decyzji deklaratoryjnej w razie ziszczenia się przesłanek umorzenia postępowania z mocy ustawy. Postępowanie takie wymaga formalnego zamknięcia przez organ administracji, poprzez wydanie stosownego orzeczenia. Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 k.p.a., bez względu na przyczynę, o ile spełnione zostaną przewidziane prawem przesłanki, zawsze powinno nastąpić w formie decyzji administracyjnej (tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 13 kwietnia 2023 r. I OSK 109/23, w uzasadnieniu postanowień z 10 sierpnia 2022 r. I OSK 716/22, z 4 października 2022 r. I OSK 1250/22 oraz z 19 października 2022 r. I OSK 1506/22).

Wobec powyższego, Sąd I instancji prawidłowo zobowiązał Ministra do rozpatrzenia wniosku skarżących z 11 czerwca 2015 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1960 r. Wbrew sugestiom skarżącego kasacyjnie, zobowiązanie to nie stanowi naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 p.p.s.a., skoro w dacie orzekania przez Sąd I instancji organ nie rozpoznał sprawy zainicjowanej tym wnioskiem – nie wydano bowiem decyzji administracyjnej, czy to rozstrzygającej sprawę co do meritum, czy w przedmiocie umorzenia postępowania. Sytuację tę należy zatem zakwalifikować jako bezczynność organu. Z racji upływu terminów rozpatrzenia sprawy, określonych w art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., organ nadal pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy. Biorąc natomiast pod uwagę datę wszczęcia postepowania nadzorczego (11 czerwca 2015 r.) i fakt, że do dnia rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji, organ nie załatwił sprawy w przewidzianej przez k.p.a. formie, charakter bezczynności organu poprawnie został określony przez Sad I instancji jako rażący (art. 149 § 1a p.p.s.a.), zważywszy, że z ustaleń Sądu I instancji wynika, że po 30 listopada 2016 r. organ nie wykonywał obowiązków z art. 36 k.p.a.

Ponadto treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie daje podstaw do uznania naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie tego orzeczenia posiada wymagane przepisem ustawy elementy, wobec czego możliwa jest jego kontrola instancyjna i prześledzenie toku rozumowania WSA, w tym poznanie przesłanek, które stały się podstawą uwzględnienia skargi na bezczynność Ministra. Nawet jeśli uzasadnienie to nie spełnia oczekiwań skarżącego kasacyjnie, co do jego szczegółowości i wnikliwości, to jednak należy uznać je za wystarczające do wykazania prawidłowego rozstrzygnięcia skargi.

Za chybiony należy uznać zarzut błędnego przyjęcia przez WSA, że organ nie zbadał spełnienia przesłanek z art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. oraz zarzut uchylenia się przez Sąd I instancji od rozpoznania istoty sprawy, tj. oceny, czy zaistniały okoliczności wskazane w art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a., powodujące skutek w postaci umorzenia postępowania nadzorczego z mocy prawa. Istotą postępowania przed sądem administracyjnym w sprawie ze skargi na bezczynność jest ocena - istniejącego w dacie wniesienia skargi i w dacie orzekania - stanu bezczynności organu, sprowadzająca się do analizy działań i zaniechań organu w kontekście terminowego załatwienia sprawy. Kognicja sądu nie obejmuje w tym przypadku merytorycznej kontroli sprawy administracyjnej. Prawidłowo zatem WSA zobowiązał Ministra do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1960 r., gdyż postępowanie administracyjne w tej sprawie nie zostało formalnie zakończone – nie wydano stosownego rozstrzygnięcia kończącego. Sąd I instancji nie przesądził wszakże, jak ten wniosek należy rozstrzygnąć. W ramach niniejszego postępowania, ani Sąd I instancji, ani Naczelny Sąd Administracyjny, nie są bowiem uprawnieni do sugerowania, w jaki sposób sprawa powinna zostać załatwiona przez organ, w szczególności, czy przez wydanie decyzji merytorycznej, czy też decyzji stwierdzającej umorzenie postępowania na podstawie art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. Z tego względu kontroli sądowej nie podlega kwestia, czy Minister prawidłowo przyjął, że w sprawie z wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji z 1960 r. ziściły się przesłanki umorzenia postępowania w oparciu o ww. przepis. Jednocześnie Sąd I instancji zasadnie przyjął, że w niniejszej sprawie organ nie zbadał, czy przesłanki te zostały spełnione, skoro Minister nie wykazał tego przy zachowaniu wymogów procedury administracyjnej w decyzji administracyjnej. Także w piśmie informacyjnym z 12 października 2021 r. nie przedstawiono żadnych konkretnych ustaleń faktycznych związanych z weryfikacją przesłanek umorzenia postępowania administracyjnego.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.