Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1295/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 1 i 2, art. 209, art. 10, art. 90 par. 1 i 2,
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 75 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 734 par. 1, art. 355 par. 1, art. 750
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e
journal: Dz.U. 2020 poz 1398
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
article: par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 265
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lipca 2021 r. sprawy ze skargi S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz strony skarżącej S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: ʺPrezes NFZʺ, ʺorganʺ), działając na podstawie art. 109 ust. 1 i 4, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e i art. 69 ust. 1 oraz art. 82 ust. 1 i art. 85 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1398 ze zm.; dalej jako: ʺustawa o świadczeniachʺ) oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm., dalej: ʺu.s.u.s.ʺ) ustalił, że P. K. (dalej: ʺzainteresowanyʺ, "wykonawcaʺ) podlegał od 3 listopada 2015 r. do 15 grudnia 2015 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zawartej z Instytutem Wymiaru Sprawiedliwości (dalej jako: ʺskarżącyʺ, "IWS", ʺpłatnik składekʺ, "zamawiający").

Okoliczności faktyczne sprawy przedstawiają się następująco:

Pismem z 23 października 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] (dalej jako: ʺZUSʺ), działając na podstawie art. 109 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach, wystąpił do Prezesa NFZ z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy w zakresie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego zainteresowanego, w okresie od 3 listopada 2015 r. do 15 grudnia 2015 r., z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zawartej z płatnikiem składek. Jak wynika z treści ww. pisma w toku kontroli przeprowadzonej u płatnika składek ustalono, że zainteresowany w ww. okresie nie został zgłoszony do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy cywilnoprawnej. Powyższej umowy nie wykonywał na rzecz własnego pracodawcy. W okresie wykonywania czynności w ramach ww. umowy posiadał inny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego. ZUS zaznaczył, że pismem z 3 grudnia 2018 r. płatnik składek wniósł zastrzeżenia do protokołu kontroli. Zastrzeżenia nie zostały uwzględnione, o czym poinformowano stronę pismem z 17 grudnia 2018 r. Protokół uprawomocnił się 20 grudnia 2018 r. Do wniosku załączono: kopię umowy cywilnoprawnej nr [...], kopię protokołu kontroli z 16 listopada 2018 r., kopię zastrzeżeń do protokołu kontroli z 3 grudnia 2018 r. oraz kopię informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń z 17 grudnia 2021 r.

Decyzją z [...] lutego 2021 r., nr [...] Prezes NFZ ustalił, że zainteresowany podlegał od 3 listopada 2015 r. do 15 grudnia 2015 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zawartej z płatnikiem składek.

Dokonując analizy spornej umowy wskazał, że jej przedmiotem było przeprowadzenie ankietowych badań polegających na przeanalizowaniu akt sądowych udostępnionych wykonawcy przez IWS oraz wypełnienie kwestionariusza ankiety przekazanego wykonawcy przez płatnika składek, w oparciu o informacje uzyskane na postawie przeprowadzonej analizy (§ 1 pkt 1 lit. a i b umowy). Wykonawca zobowiązał się do wykonania pracy zgodnie z postanowieniami zawartymi w § 1 pkt 2 lit a-d umowy tj.: osobistego wykonania pracy; wypełnienia ankiet i przekazania ich IWS w formie elektronicznej; wykonania zadania ze starannością i zasadami właściwymi dla czynności tego rodzaju, w szczególności do zapewnienia, że informacje wprowadzone przez niego do kwestionariuszy badań aktowych będą tożsame z danymi zawartymi w aktach sądowych, będących przedmiotem analizy (tj. zostaną przeniesione bez błędów, opuszczeń i innych uchybień). W ramach umowy wykonawca zobowiązał się do przeanalizowania od 50 do 150 spraw sądowych. W zamian za wykonanie wszelkich świadczeń określonych w umowie (w tym również przeniesienie na płatnika składek całości autorskich praw majątkowych do utworu), wykonawca uprawniony był do otrzymania wynagrodzenia stanowiącego iloczyn liczby prawidłowo wypełnionych kwestionariuszy ankietowych i stawki 40 złotych brutto za każdą przeanalizowaną sprawę sądową.

Wskazując powyższe organ uznał, że celem umowy nie było osiągnięcie oznaczonego rezultatu, określonego w umowie jako dzieło o indywidualnych, niepowtarzalnych, opisanych z góry cechach. Przyjmujący zamówienie zobowiązał się nie do osiągnięcia z góry założonego w umowie rezultatu, lecz do starannego działania, polegającego na przeprowadzeniu badań ankietowych, prowadzonych według określonych standardów. Wykonanie umowy polegało na dokonywaniu ciągu określonych czynności faktycznych zmierzających do osiągnięcia wyniku, który nie jest tożsamy z pojęciem dzieła. Czynności wykonywane przez zainteresowanego pozbawione były innowacyjnej myśli oraz elementu własnej twórczości. Ponadto, analizowana umowa jest identyczna w swojej treści jak umowy zawarte z innymi wykonawcami wobec czego materialny wytwór twórczości wykonawcy umowy w postaci autorskich materiałów, trudno uznać za rezultat autorski, skonkretyzowany oraz obiektywnie pewny, niezależny i określony w umowie. Umowa nie daje również podstaw do uznania, że wypłata i wysokość wynagrodzenia uzależnione były od niepowtarzalnych i indywidualnie określonych efektów pracy wykonawcy. W spornej umowie nie powstało, ani nie zostało oznaczone żadne konkretne dzieło. Umowa sprowadzała się do starannego działania wykonawcy bez możliwości weryfikacji rezultatu po jego wykonaniu. Na zainteresowanym spoczywała jedynie odpowiedzialność za staranne wykonanie powierzonych czynności, nie zaś za rezultat. Brak rezultatów wykonywanych czynności przesądził o kwalifikacji umowy jako umowy o świadczenie usług.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zaskarżył decyzję Prezesa NFZ z [...] lutego 2021 r. i wniósł o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego. Decyzji zarzucił:

naruszenie przepisów postępowania tj.:

art. 7 k.p.a. poprzez nie wykonanie obowiązku dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy,

art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego niezbędnego dla rozpoznania postępowania, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów,

które to uchybienia doprowadziły organ do przyjęcia błędnego ustalenia, zgodnie z którym skarżący zawarł z zainteresowanym umowę o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, w sytuacji, gdy prawidłowa ocena materiału sprawy powinna prowadzić do wniosku, że umowa ta miała charakter umowy o dzieło,

naruszenie przepisów prawa materialnego:

art. 627 k.c., polegające na jego błędnej wykładni i w konsekwencji niezastosowaniu, przez przyjęcie, że umowa zawarta przez skarżącego z zainteresowanym nie miała charakteru umowy o dzieło,

art. 734 i n. w zw. z art. 750 k.c., polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji przyjęciu, że ww. umowa jest umową o świadczenie usług (do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu),

art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że na podstawie ww. umowy zainteresowany, podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, podczas gdy ze względu na fakt, że umowa ta miała charakter umowy o dzieło, osoba ta nie spełniła przesłanki do podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że sporna umowa zawarta została w związku ze statutową działalnością IWS, obejmującą m.in. prowadzenie badań naukowych nad stosowaniem prawa, w tym funkcjonowaniem instytucji prawnych w praktyce wymiaru sprawiedliwości. W ramach umowy powierzono zainteresowanemu przeanalizowanie określonej puli akt sądowych, a następnie wypełnienie dla każdej sprawy kwestionariusza ankietowego zaprojektowanego na potrzeby badania. Z uwagi na konieczność wnikliwego przeanalizowania wystąpienia w konkretnej sprawie sądowej określonych zagadnień procesowych lub materialnoprawnych, realizacja badań powierzona została osobie posiadającej stosowne wykształcenie – w omawianym przypadku sędziemu. Na dowód powyższego skarżący przedstawił oświadczenie majątkowe wykonawcy.

Podkreślił, że do zbadania jednej sprawy sądowej konieczne było uprzednie zapoznanie się z jej aktami i przeanalizowanie występujących w niej zagadnień prawnych. Kwestionariusz badań aktowych obejmował zarówno pytania zamknięte jak i otwarte, wymagające dokonania samodzielnej oceny prawnej występujących w każdej z badanych spraw zagadnień prawnych. Wskazując powyższe do skargi załączył dowód w postaci ankiety badawczej będącej przedmiotem umowy.

Skarżący wskazał, że wbrew sugestiom organu, przedmiotem umowy nie były wyłącznie "czynności pozbawione jakiejś myśli czy elementu własnej twórczości". Zawarte w ankietach spostrzeżenia stanowią część opracowania naukowego będącego podsumowaniem całego badania prowadzonego przez IWS. Dlatego też, na tę okoliczności umowa przewidywała nabycie przez IWS praw autorskich do powstałych utworów. Zdaniem skarżącego powyższe potwierdza, że przedmiotem spornej umowy było doprowadzenie do weryfikowalnego i jednorazowego rezultatu, zdefiniowanego przez IWS w momencie jej zawierania. Wynagrodzenie wykonawcy uzależnione było od faktycznej ilości przebadanych spraw i dostarczonych na tej podstawie kwestionariuszy (§ 5 umowy). Jego ostateczna wysokość uzależniona była od faktycznej liczby przeanalizowanych spraw. Sama gotowość do przeprowadzenia badania nie uprawniała wykonawcy do otrzymania maksymalnego wynagrodzenia. Na tę okoliczność skarżący przedstawił dowód w postaci rachunku, z którego wynika, że w omawianym przypadku finalne łączne wynagrodzenie wykonawcy (2 080 złotych brutto) było niższe od maksymalnego limitu określonego w umowie (6 000 złotych brutto), z uwagi na mniejszą liczbę spraw, które udało się zakwalifikować jako spełniające kryteria określone na potrzeby badania. Wskazał, że umowa została zawarta z wykonawcą incydentalnie - tj. na potrzeby skonkretyzowanego projektu badawczego (zgodnego z jego zainteresowaniami prawnymi). Umowa nie miała charakteru zobowiązania trwałego (ciągłego). Strony określiły w niej wyłącznie końcowy termin, do którego wykonawca zobowiązał się przeanalizować uzgodnioną pulę akt. Zarówno świadczenie zamawiającego, jak i wykonawcy, miały charakter świadczeń jednorazowych, a ich ramy czasowe wyznaczało powierzenie wykonania i wykonanie dzieła. Z uwagi na stosowaną w IWS metodę badawczą (tj. analizowanie występowania określonych zagadnień prawnych w ujęciu statystycznym), skarżący zawierał podobne umowy z innymi podmiotami (analizującymi akta sądowe w innych projektach badawczych), co nie przesądza przy tym, że umowa objęta niniejszym sporem była umową o świadczenie usług.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z 8 lipca 2021 r., VI SA/Wa 1295/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 106 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), dopuścił dowody zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w sprawie istniały podstawy do skierowania rozpoznania skargi na posiedzenie niejawne w składzie trzech sędziów w celu przyspieszenia jej rozpoznania. Taką możliwość z uwagi na obowiązujący stan epidemii wprowadził art. 15zzs4 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r., poz. 1842). Powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 i 2 p.p.s.a. prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy z dnia 2 marca 2020 r. jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny, czy zawarta przez strony umowa była w istocie umową o dzieło czy umową o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, a w konsekwencji do stwierdzenia, czy organ zasadnie uznał, że uczestnik postępowania podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu tej umowy.

Rozpoznając sprawę za uzasadniony Sąd uznał zarzut naruszenia przez organ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., bowiem w sprawie nie został zgromadzony niezbędny materiał dowodowy pozwalający na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej) w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada praworządności i dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy jest doprecyzowana w dziale I rozdziale 4 k.p.a., określającym postępowanie dowodowe w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Ustalając stan faktyczny sprawy organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Z kolei art. 80 k.p.a. przewiduje, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, z przepisu tego wynika tzw. zasada swobodnej oceny dowodów.

Zdaniem Sądu, stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób sprzeczny z normami wynikającymi z powyższych przepisów. Zawarte w treści decyzji stwierdzenia organu nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w ramach prowadzonego postępowania. Stwierdzając, że materiał dowodowy obejmował kopię umowy cywilnoprawnej nr [...], kopię protokołu kontroli z 16 listopada 2018 r., kopię zastrzeżeń do protokołu kontroli z 3 grudnia 2018 r. oraz kopię informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń z 17 grudnia 2021 r. trudno ustalić, na jakiej podstawie organ przyjął, że czynności wykonywane przez zainteresowanego pozbawione były "jakiejś innowacyjnej myśli, czy elementu własnej twórczości". W zaskarżonej decyzji próżno szukać analizy treści kwestionariuszy ankiet wypełnionych przez zainteresowanego a zatem twierdzenia organu uznać należy za gołosłowne, nie poparte wnikliwą analizą pracy wykonanej przez zainteresowanego w ramach spornej umowy oraz konkretnym materiałem dowodowym.

Prawidłowe zastosowanie prawa materialnego zależy od uprzedniego ustalenia stanu faktycznego w stopniu pozwalającym na stwierdzenie, że sporne okoliczności zostały wyjaśnione dostatecznie do wydania rozstrzygnięcia. Z zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a rozwiniętej w dalszych przepisach, m.in. w art. 77 k.p.a., wynika obowiązek działania organów z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego urzeczywistnia się poprzez nałożenie na organ obowiązku wyczerpującego zebrania i zbadania całego materiału dowodowego, a następnie dokonanie oceny znaczenia i wartości tego materiału i oceny czy dana okoliczność została udowodniona. Temu obowiązkowi organ w tej sprawie nie sprostał. W ocenie Sądu, nie jest wystarczające poprzestanie na ogólnej wykładni przepisów dotyczących umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, treści spornej umowy i zaakceptowanie rozstrzygnięcia pomimo braku przedłożenia wyników spornej umowy. Chodzi bowiem nie o samo zawarcie umowy, lecz o ustalenie jej przedmiotu oraz sposobu i warunków realizacji (por. wyrok Sądu Najwyższego z 22 listopada 2018 r., II UK 364/17, LEX nr 2580553). To zaś nie jest możliwe bez zbadania przedmiotu umowy, tj. sporządzonych w oparciu o analizę akt kwestionariuszy ankiet w celu oceny jej charakteru.

Niezbędne dla rozstrzygnięcia tej sprawy jest zatem ustalenie na podstawie uzupełnionego postępowania dowodowego charakteru prawnego spornej umowy w oparciu o kryteria różnicujące umowę o dzieło i umowę o świadczenie usług. Należy podkreślić, że niezbędnym elementem umowy o dzieło, czyli umowy o pewien określony rezultat pracy i umiejętności ludzkich, jest to, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] maja 2016 r., [...], LEX nr 20711315). Rezultat, o który umawiają się strony, musi być przy tym z góry określony, obiektywnie osiągalny i pewny. Dzieło musi przybrać określoną postać w świecie zjawisk zewnętrznych, musi istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Rezultat umowy o dzieło musi być konkretny, jednorazowy i indywidualnie oznaczony, zdefiniowany przez zamawiającego w momencie zawierania umowy i sprawdzalny (por. wyroki SN: z 27 marca 2013 r., sygn. akt I CSK 403/12, LEX nr 1341643; z 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt I UK 389/14, LEX nr 1816587). Dzieło jest wytworem, który w momencie zawierania umowy nie istnieje, jednak jest w niej z góry przewidziany i określony w sposób wskazujący na jego indywidualne cechy (wyrok SN z 3 października 2013 r., sygn. akt II UK 103/13, LEX nr 1455433). Dzieło to stanowić ma rezultat pracy fizycznej lub umysłowej przyjmującego zamówienie (tak np. wyrok SN z 18 czerwca 2003 r., sygn. akt II CKN 269/01, OSNC 2004, z. 4, poz. 142). Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej poprzez jej naprawienie, przerobienie lub uzupełnienie (por. np. wyrok SN z 3 listopada 1999 r., sygn. akt IV CKN 152/00, LEX nr 45451). Dzieło może mieć także postać niematerialną. Przedmiotem umowy o dzieło jest doprowadzenie do weryfikowalnego i jednoznacznego rezultatu, zdefiniowanego przez zamawiającego. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, jednym z kryteriów umożliwiających odróżnienie umowy o dzieło od umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, jest możliwość poddania dzieła sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych. Sprawdzian taki jest zaś niemożliwy do przeprowadzenia, jeśli strony nie określiły w umowie cech i parametrów indywidualizujących dzieło (np. wyrok NSA z 18 września 2019 r., sygn. akt II GSK 2800/17; wyrok WSA w Warszawie z 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2971/15, te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło jest odpowiedzialnością za rezultat. W odniesieniu do umowy o dzieło istnieje związek wynagrodzenia z samym dziełem i jego wartością. Typowo wynagrodzenie z umowy o dzieło określa się w sposób ryczałtowy lub kosztorysowy (tak np. wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] września 2015 r., sygn. akt [...], LEX nr 1916633).

Natomiast umowa zlecenia (umowa o świadczenie usług), określana jako umowa starannego działania, wiąże się z wykonaniem określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności) bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie. Wykonanie szeregu powtarzających się czynności, składających się na cykl systematycznych i regularnych działań jest cechą charakterystyczną dla umów o świadczenie usług (tak np. wyrok NSA z 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2448/14, LEX nr 2081259, wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] września 2015 r., sygn. akt [...], LEX nr 1916633). Elementami przedmiotowo wyróżniającymi umowę zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne – art. 734 § 1 k.c.), jak i umowę o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne – art. 750 k.c.) są zatem starania celem wykonania umówionej czynności. Umowa zlecenia nie akcentuje rezultatu (wyniku) jako koniecznego do osiągnięcia (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] maja 2016 r., sygn. akt [...], LEX nr 20711315). W odróżnieniu od umowy o dzieło, w umowie zlecenia przyjmujący zlecenie nie bierze na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), w świadczeniu usługi rozłożonej w czasie istnieje związek wynagrodzenia z ilością, jakością i rodzajem usługi (np. wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] września 2015 r., sygn. akt [...], LEX nr 1916633). W zobowiązaniach starannego działania podjęcie przez dłużnika wymaganych czynności przy zachowaniu wiążącego go stopnia staranności oznacza, że dłużnik wykonał zobowiązanie, pomimo że niekoniecznie osiągnięto określony cel umowy (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] maja 2016 r., sygn. akt [...], LEX nr 20711315).

Wskazując powyższe nie można wykluczyć, że określone treścią § 1 ust. 1 lit. a i b umowy świadczenie stanowiące przedmiotem spornej umowy posiada cechy dzieła określone treścią art. 627 k.c. Istotą spornej umowy było niewątpliwie zobowiązanie przyjmującego zamówienie do osiągnięcia oznaczonego rezultatu w postaci przeanalizowania akt spraw sądowych (w liczbie od 50 do 150) oraz wypełnienia kwestionariusza ankiety przekazanego przez IWS dla każdej z tych spraw, w oparciu o informacje uzyskane na podstawie przeprowadzonej analizy, a zamawiającego do zapłaty wynagrodzenia. Zważywszy powyższe Sąd nie podziela stanowiska organu, że starania zamawiającego wykonującego postanowienia spornej umowy (§ 1 ust. 2) nie mogły doprowadzić do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Dodatkowo podkreślić należy, że wynagrodzenie z tytułu spornej umowy przysługiwało za jej wykonanie w sposób wskazany w umowie, czyli za analizę każdej ze spraw i wypełnienie ankiety, a nie za samo staranne działanie podjęte w celu osiągnięcia oznaczonego rezultatu. Wynagrodzenie to miało być wypłacone dopiero po odbiorze dzieła (§ 5 pkt 3) i było określone kwotowo (§ 5 pkt 1). Przysługiwało nie za samo podejmowanie określonych czynności, a za wytworzenie jednoznacznie określonego rezultatu/dzieła w postaci wypełnionych kwestionariuszy ankiet.

Niezależnie od powyższej konstatacji Sądu stwierdzić należy, że z uwagi na stwierdzone naruszenia przepisów postępowania, na tym etapie sprawy przedwczesna zdaje się ocena zarzutów naruszenia prawa materialnego dotyczących ustalenia, jaki w rzeczywistości charakter miała sporna umowa, a w konsekwencji stwierdzenia, czy zainteresowany podlegał z tytułu jej zawarcia ubezpieczeniu zdrowotnemu na mocy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie zatem pod uwagę wyżej poczynione wywody a co za tym idzie uzupełni materiał dowodowy o sporządzony w ramach umowy kwestionariusz ankiety oraz przeprowadzi jego szczegółową analizę aby prawidłowo ustalić, czy w analizowanym przypadku mamy do czynienia z konkretnym rezultatem pracy człowieka, wykazującym określoną samodzielność (samoistność) w stosunku do działania, z którym ten rezultat się wiąże. Jak już była o tym mowa, organ nie odniósł się do ww. dokumentu sporządzonego przez wykonawcę jako potencjalnego rezultatu zawartych przez skarżącego umów z ubezpieczonym.

Reasumując, w toku ponownie przeprowadzonego postępowania Prezes NFZ dokona wszechstronnej oceny całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz ustosunkuje się szczegółowo do wszystkich argumentów IWS, w tym wskazanych w zastrzeżeniach do protokołu kontroli. Dokładnie wyjaśni, jaki w rzeczywistości był cel zawarcia umowy będącej przedmiotem niniejszego postępowania, mając przy tym na uwadze zarówno wskazane przez Sąd przepisy ustawy o świadczeniach, jak również uwzględniając przedstawioną wykładnię przepisów Kodeksu cywilnego odnoszących się do umów o świadczenie usług z art. 750 k.c. oraz umów o dzieło.

Niewątpliwie odróżnienie umowy o dzieło od umowy zlecenia (umowy o świadczenie usług) nie jest proste. Dlatego też organ wykonujący to zadanie powinien z dużą starannością rozważyć wszystkie istotne okoliczności danej sprawy, dochodząc do konkluzji, która jest zgodna z regułami logicznego rozumowania i znajduje pełne odzwierciedlenie w materiale dowodowym.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja skarżącej nie spełnia tych wymagań. Z tego względu Sąd podzielił zarzuty skargi co do tego, że organ naruszył wskazane w jej petitum przepisy procesowe.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i § 2 oraz art. 209 p.p.s.a. w zw. § 14 ust.1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).