Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1035/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 1 ust. 2, 3 ust. 1 pkt 1, 5 ust. 2, 16 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 106 par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Aktywów Państwowych z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją – na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), zwanej dalej "ustawą o informacji" - odmówiono Fundacji [...], zwanej dalej "Fundacją", udostępnienia informacji w zakresie zakładanego przez PGE Górnictwo

i Energetyka Konwencjonalna S.A. harmonogramu wyłączenia bloków energetycznych w elektrowni w Turowie, zwanego dalej "Harmonogramem". W komparycji orzeczenia wymieniono art. 5 ust. 2 ustawy o informacji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:

- pismem z [...] stycznia 2022 r. Fundacja złożyła do organu wniosek o udzielenie informacji publicznej - poprzez udostępnienie wszelkich posiadanych przezeń danych, dotyczących wygaszenia węglowego kompleksu Turów, w tym przygotowanych przez PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. (dalej jako "Spółka"), w szczególności w zakresie harmonogramu wygaszania kompleksu Turów,

- pismem z [...] marca 2022 r. Fundacja doprecyzowała, że chodzi w szczególności o dokumenty (w tym korespondencję ze Spółką), dotyczące programu sprawiedliwej transformacji regionów województwa [...] - w kontekście kompleksu energetycznego Turów, zwanego dalej "Kompleksem",

- pismem z [...] marca 2022 r., udzielono Fundacji odpowiedzi w zakresie przekazania części dokumentacji, dotyczącej wygaszania Kompleksu,

- odrębnym pismem - z [...] marca 2022 r. odmówiono jednocześnie dostępu do zakładanego przez Spółkę Harmonogramu - pozyskanego wyłącznie na potrzeby rozmów z Komisją Europejską, dotyczących Funduszu Sprawiedliwej Transformacji, zwanego dalej "Funduszem",

- wobec wniesienia przez Fundację skargi na bezczynność, w zakresie jej wniosku z [...] stycznia 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – prawomocnym wyrokiem z 23 listopada 2022 r. (sygn. akt II SAB/Wa 417/22) - zobowiązał organ do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy,

- zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o informacji, przez informację publiczną należy rozumieć każdą o sprawach publicznych; w art. 6 ust. 1 tego aktu zawarto przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej, które na podlegają udostępnieniu; wobec treści art. 1 ust. 1, nie jest to katalog zamknięty,

- informacją publiczną jest więc każda wiadomość, wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów - wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa; informację publiczną stanowią wszelkiego rodzaju dokumenty, odnoszące się do organu władzy publicznej lub niebędącego organem administracji publicznej podmiotu, związane z nimi lub w jakikolwiek sposób ich dotyczące; są nimi dokumenty bezpośrednio wytworzone przez te podmioty, jak również te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań - nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich,

- wedle art. 4 ust. 3 ustawy o informacji, organ zobowiązany jest udostępniać informacje publiczne, będące w jego posiadaniu - zgodnie z przepisami prawa, w szczególności na zasadach określonych w ustawie o informacji i innych ustawach,

- dostęp do informacji publicznej nie ma jednak charakteru absolutnego; w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, że nie istnieje formuła zagwarantowania obywatelom dostępu do informacji za wszelką cenę; w art. 61 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483 ze zm.) dopuszczono ograniczenie tego prawa, wyznaczając jednocześnie granice możliwego ograniczenia; może to nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności praw i innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku prawnego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa,

- w myśl art. 5 ust. 1 ustawy o informacji, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych; zgodnie z art. 5 ust. 2 danego aktu, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu, m.in. gdy dana informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorcy,

- tajemnica przedsiębiorstwa jest jedną z ustawowo chronionych tajemnic; jej definicję zawarto w ustawie z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2022 r. poz.1233), zwanej dalej "ustawą o konkurencji"; przyjmuje się przy tym, że pojęcie tajemnica przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa i w zasadzie pokrywają się one zakresowe,

- art. 11 ust. 2 ustawy o konkurencji stanowi, że przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne, posiadające wartość gospodarczą, które - jako całość oraz w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów - nie są powszechnie znane osobom, zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji, albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął - przy zachowaniu należytej staranności - działania w celu utrzymania ich w poufności,

- wynika stąd, że stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa informacje, gdy spełniają następujące warunki:

a) są technicznymi, technologicznymi, organizacyjnymi przedsiębiorstwa lub innymi,

b) mają wartość gospodarczą (handlową, biznesową),

c) jako całość i w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom, zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji, albo nie są łatwo dostępne dla takich osób,

d) uprawniony do korzystania lub rozporządzania nimi podjął – przy zachowaniu należytej staranności - działania w celu utrzymania ich w poufności.

- powyższe przesłanki można podzielić na materialne (lit. a-c) i formalną (lit. d); przy tym w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że aby dana tajemnica podlegała - na podstawie art. 11 ust. 4 ustawy o konkurencji - ochronie musi zostać spełniona zarówno przesłanka materialna, jak i formalna,

- użycie w art. 11 ust. 2 ustawy o konkurencji określeń - informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne - uprawnia do szerokiej interpretacji zakresu informacji chronionych; przytoczone sformułowania mają przy tym jedynie charakter przykładowy; w praktyce obrotu gospodarczego każdy zaś rodzaj informacji może potencjalnie stanowić tajemnicę przedsiębiorstwa; granicę szerokiej interpretacji wyznaczają przepisy oraz np. dobre obyczaje,

- dla spełnienia przesłanki formalnej, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o konkurencji zaś wymienionej w pkt d, przedsiębiorca winien zamanifestować w sposób zewnętrzny wolę zachowania określonych informacji w poufności - zarówno w zakresie ochrony faktycznej (poprzez kontrolę dostępu, blokady informatyczne), jak i prawnej - np. poprzez ostrzeżenia słowne, umieszczone na dokumentach, w korespondencji,

- przenosząc to na stan faktyczny niniejszej sprawy, zakładany przez Spółkę Harmonogram ma charakter "tajemnicy przedsiębiorstwa", w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o konkurencji,

- wobec wniosku o udostępnienie wszelkich posiadanych informacji, dotyczących wygaszenia Kompleksu - w tym przygotowanych przez Spółkę, w szczególności w zakresie terminarza - organ wystąpił do niej z prośbą o zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie; ta - w piśmie z [...] marca 2022 r. - przedstawiła stanowisko, że przekazanie informacji, o które wnioskuje Fundacja, nie jest możliwe z uwagi na co najmniej dwie, istotne przesłanki prawne,

- Spółka wskazała:

- informacje dotyczące Kompleksu - przekazywane do organu w toku prac nad Terytorialnym Planem Sprawiedliwej Transformacji (dalej: "TPST") oraz Krajowym Planem Sprawiedliwej Transformacji (dalej: "KPST") w odniesieniu do obszaru województwa [...] - są w niej informacjami chronionymi; Spółka podjęła stosowne środki dla utrzymania ich w poufności - ich przekazywanie odbywało się z zastosowaniem szczególnego trybu ochrony tych informacji,

- przedmiotowe informacje nie były dotychczas przez nią publikowane; przekazywano je organom administracji publicznej i samorządowej wyłącznie na potrzeby wynikające z próśb Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] (dalej jako "Urząd", organów administracji publicznej oraz pytań Komisji Europejskiej - w kontekście prac nad planami wykorzystania przez województwo [...] środków pochodzących z Funduszu; zgodnie z czynionym przez Spółkę wcześniej zastrzeżeniem, przedmiotowe informacje nie mogą być przez organ udostępniane podmiotom trzecim - z wyjątkiem międzyresortowych prac nad przedmiotowym zagadnieniem; wszystkie te informacje Spółka opatrzyła klauzulą wyraźnie umożliwiającą wykorzystanie ich w toku prac nad pozyskaniem przez województwo [...] środków z Funduszu (m.in. dla subregionu [...]); klauzula ta stanowiła, że informacje przekazywano organowi (lub w części korespondencji Spółki - Urzędowi) na potrzeby wynikające z prośby "(...) o przekazanie wkładu do odpowiedzi na dodatkowe pytania Komisji Europejskiej w kontekście prac nad planami wykorzystania przez województwo [...] środków pochodzących z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji" oraz, że przekazywanie tych danych przez organ (lub odpowiednio - Urząd) jest możliwe jedynie w kontekście prac i działań na rzecz pozyskania przez region środków z Funduszu,

- Spółka zadbała zatem z jednej strony o zabezpieczenie informacji w niej chronionych, z drugiej zaś - umożliwiła wykorzystanie przekazanych informacji na potrzeby prac nad TPST dla województwa [...] - na warunkach zapewniających jednak przedmiotową ochronę informacji,

- w związku z tym, że Spółka zastrzegła wyraźnie - w sposób nie budzący wątpliwości - a oświadczenie o zastrzeżeniu tajemnicą przedsiębiorstwa skierowano do organu, nie budzi wątpliwości podjęcie skutecznych działań w celu zachowania w poufności konkretnych informacji; tym samym spełniona jest przesłanka formalna, niezbędna do uznania informacji za tajemnicę przedsiębiorstwa,

- Spółka jest giełdową; w ramach prowadzonej działalności jest zobowiązana uwzględnić interes swoich akcjonariuszy; dotyczące Kompleksu informacje i dane mogą mieć charakter cenotwórczy; mieć zatem wprost znaczenie z punktu widzenia sytuacji ekonomicznej Spółki; moce zainstalowane i daty wyłączeń bloków wpływają bezpośrednio na wolumeny produkcji energii elektrycznej; podlegają one sprzedaży na rynku hurtowym i detalicznym; przyszłe, prognozowane przychody i marże, stanowią tajemnicę handlową i Spółka nie może ich ujawniać, informacje i prognozy, dotyczące m.in. mocy bloków elektrowni, poziomu wydobycia i zużycia węgla, produkcji energii elektrycznej są także istotne z perspektywy bezpieczeństwa energetycznego państwa i muszą podlegać szczególnej ochronie; ich przekazywanie i przetwarzanie powinno odbywać się z zachowaniem środków ostrożności i kontroli przepływu informacji,

- dane i prognozy, dotyczące poziomu emisji dwutlenku węgla i zatrudnienia, są z kolei informacjami, które cechuje wrażliwość społeczna; dlatego ich przekazywanie i przetwarzanie również musi odbywać się w sposób świadomy i odpowiedzialny; informacja w zakresie dokładnych dat granicznych okresów użytkowania każdego z bloków elektrowni w Turowie, czy harmonogram pracy podstawowych jej jednostek wytwórczych, musi podlegać szczególnej ochronie - ze względu na znaczenie zarówno dla bezpieczeństwa energetycznego państwa, jak i dla bezpieczeństwa infrastrukturalnego; elektrownie, jako jeden z kluczowych elementów infrastruktury krytycznej kraju, mogą być obiektem potencjalnych ataków terrorystycznych, w tym cybernetycznych - szczególnie zagrożone byłyby wówczas te bloki, które - według danych - wskazano by jako najbardziej efektywne; wszelkie dotyczące ich funkcjonowania oraz harmonogramu pracy bloków elektrowni informacje, można więc przekazywać wyłącznie, gdy jest to bezwzględnie konieczne,

- upublicznianie związanych z planowanymi okresami funkcjonowania bloków elektrowni w Turowie informacji rodziłoby także ryzyko dla Spółki w kontekście prowadzonych, czy przyszłych przetargów - np. na prace remontowe bloków; informacje te mogliby bowiem wykorzystywać oferenci - potencjalni wykonawcy; mogłoby to wpłynąć negatywnie na jakość realizowanych prac remontowych - wobec bloków o najkrótszym planowanym okresie eksploatacji,

- przemawia to za tym, aby dotyczące funkcjonowania Kompleksu dane, w tym harmonogram pracy elektrowni i funkcjonowania bloków, uznać za podlegające szczególnej ochronie; z uwagi na bezpieczeństwo państwa i jego obywateli nie powinny być one udostępniane publicznie,

- przedmiotowe informacje stanowią także informacje poufne w myśl art. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (rozporządzenie w sprawie nadużyć na rynku) oraz uchylającego dyrektywę 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywy Komisji 2003/124/WE, 2003/125/WE i 2004/72/WE (Dz.Urz., nr L 173) – określono je precyzyjnie, nie podano do publicznej wiadomości, dotyczą bezpośrednio i pośrednio jednego lub większej liczby emitentów lub jednego lub większej liczby instrumentów finansowych i miałyby prawdopodobnie znaczący wpływ na ceny tych instrumentów finansowych lub na ceny powiązanych pochodnych instrumentów finansowych; wobec tego, wykorzystanie lub ujawnienie takich informacji poufnych, jak też udzielenie rekomendacji lub nakłonienie innej osoby na podstawie informacji poufnej do nabycia lub zbycia instrumentów finansowych, których dotyczą te informacje, wiązać się może z odpowiedzialnością przewidzianą w powszechnie obowiązujących przepisach - w tym karną,

- Spółka przekazała do Urzędu m.in. dokładne daty graniczne okresów użytkowania każdego z bloków elektrowni w Turowie; nie mogła przekazać natomiast dat wcześniejszego wygaszania bloków, gdyż nie było zakładane wcześniejsze wygaszanie Kompleksu - przed rokiem 2030; dane, które Spółka przekazuje do Polskich Sieci Elektroenergetycznych bądź Urzędu Regulacji Energetyki, przygotowywano w scenariuszach, uwzględniających m.in. właśnie daty graniczne okresów użytkowania podstawowych jednostek wytwórczych (bloków) - pod kątem możliwego okresu ich eksploatacji,

- Spółka przedłożyła dotychczas wielokrotnie - w ramach konsultacji projektów TPST i KPST dla subregionu [...] - wszelkie możliwe informacje i dane, o które ją proszono - zarówno przez samorząd województwa [...], administrację krajową, jak i Komisję Europejską - m.in.:

- obszaru zatrudnienia w kopalni i elektrowni w Turawie,

- obszaru wytwarzania energii elektrycznej w horyzoncie czasowym do 2030 roku,

- prognozy poziomu wytwarzania (produkcji) energii elektrycznej w perspektywie roku 2030,

- daty graniczne okresów użytkowania podstawowych jednostek wytwórczych (bloków),

- planowanych przez Spółkę inwestycji w odnawialne źródła energii na terenie powiatu [...],

- planów w zakresie redukcji emisji CO2 dla elektrowni w Turowie,

- część wymienionych informacji ma charakter wrażliwych - ze względu na strategiczną rolę, jaką odgrywają one w zakresie bezpieczeństwa systemu elektroenergetycznego; wszystkie je Spółka opatrzyła jednak klauzulą wyraźnie umożliwiającą wykorzystanie ich w toku prac nad pozyskaniem przez województwo [...] środków z Funduszu (dla m.in. subregionu [...]); klauzula, którą Spółka objęła informacje, stanowiła wyraźnie, że przekazano je Urzędowi "na potrzeby wynikające z prośby Urzędu [...] o przekazanie wkładu do odpowiedzi na dodatkowe pytania Komisji Europejskiej w kontekście prac nad planami wykorzystania przez województwo [...] środków pochodzących z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji" i że Urząd może przekazyć te dane przez jedynie w kontekście prac i działań właśnie na rzecz pozyskania przez region środków z Funduszu; Urząd w tym zakresie współpracuje z administracją krajową oraz Komisją Europejską - klauzula odnosiła się więc do okoliczności prac międzyresortowych, które są elementem koordynowania poszczególnych TPSP na szczeblu krajowym; w związku z tym w żaden inny sposób informacje przekazywane przez Spółkę, w tym informacje żądane przez Fundację, nie powinny zostać przekazane osobom trzecim – także w ramach udostępniania informacji publicznej,

- wniosek Fundacji dotyczy informacji i danych, przekazanych organowi przez Spółkę dobrowolnie - bez obowiązku ich dostarczenia z jednoczesnym zastrzeżeniem, że przekazano je wyłącznie na potrzeby prac nad planami wykorzystania przez województwo [...] środków pochodzących z Funduszu a ich wykorzystanie jest możliwe jedynie w kontekście prac i działań na rzecz pozyskania przez region środków z Funduszu; informacje te przekazywano z wyraźnym wskazaniem, że wcześniej Spółka ich nie publikowała i nie jest możliwe ich udostępnianie w celach innych niż wymienione w piśmie,

- informacja powszechnie znana lub łatwo dostępna dla zwykle zajmujących się danym rodzajem informacji (z danej branży) osób nie jest poufną; co jednak istotne - w świetle art. 11 ust. 2 ustawy o konkurencji - tajemnicą przedsiębiorstwa nie musi być tylko jedna, skonkretyzowana informacja, lecz może być nią także zbiór informacji, ujętych w szczególnym zestawieniu, które - jeśli nawet samodzielnie mogą być znane osobom z danej branży - to - wobec zebrania ich i zestawienia "w jednym miejscu", w określony sposób - tworzą nową, wymierną wartość gospodarczą; taki zbiór informacji - w razie podjęcia przez właściciela stosownych działań, w celu zachowania go w tajemnicy - uzasadnia objęcie go ochroną,

- przepis nie wskazuje przy tym żadnych dalszych wytycznych, co do określenia wagi czy wysokości wartości gospodarczej; byłoby to zresztą bardzo trudne; na wartość gospodarczą należy tu patrzeć przez pryzmat szkód, jakie ujawnienie informacji poufnej może wywrzeć na działalność przedsiębiorstwa - w szczególności osłabiając jego sytuację na rynku, którym działa, a w dalszej kolejności przekładając się na wymierne straty; przy analizie zasadności ustanowienia tajemnicy przedsiębiorstwa bardzo istotna jest sama ocena przedsiębiorcy, które z jego informacji są poufne; posiadając kompletną wiedzę o funkcjonowaniu przedsiębiorstwa oraz planach, w tym założeniach strategicznych, a także dysponując rozeznaniem co do rynku, na którym działa, potrafi on właściwie ocenić, które z posiadanych informacji są wrażliwe i winny być chronione, a które takiej ochrony nie potrzebują,

- bez wątpienia upublicznienie dotyczących działalności podmiotu gospodarczego informacji wpływa na jego sytuację biznesową - w tym na konkurencyjność rynkową; przekłada się to na wymierne efekty gospodarcze - w tym finansowe, wizerunkowe i innego rodzaju, których nie sposób w obecnej chwili wymierzyć; powszechnie wiadomo, że informacja jest bardzo cennym dobrem, a jej posiadanie przekłada się na efekt biznesowy; w kontekście Spółki jest to szczególnie istotne w świetle wysokiej konkurencji ze strony innych producentów energii, dla których każda informacja może stanowić o przewadze konkurencyjnej; oczywistym jest zatem, że Spółka dokłada starań w celu zapewnienia ochrony informacji cennych z jej punktu widzenia,

- organ podziela wyrażony w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 września 2016 r. (sygn. akt II SA/Wa 553/15, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query – w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA") pogląd: "W ocenie tutejszego Sądu, wartość gospodarczą posiadają dla przedsiębiorcy te dane, które świadczą o prowadzonej przez firmę polityce finansowej, obrazują jej zobowiązania względem kontrahentów, dotyczą wierzytelności, odnoszą się do inwestycji czy oszczędności. Wartość gospodarczą mają więc wszelkie informacje, jakie dotyczą szeroko rozumianego gospodarowania przez firmę jej mieniem, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą." oraz "[...] ustawodawca tworząc omawiany przepis, odnosił się do pojęcia wartości gospodarczej istniejącej dla danego przedsiębiorcy. Wartość ta musi więc oczywiście mieść charakter obiektywny. Nie musi ona mieć zaś znaczenia dla wszystkich uczestników obrotu gospodarczego, czy też choćby znacznej jej ilości. Wystarczającą przesłanką dla uznania pewnych danych za objętych tajemnicą przedsiębiorstwa jest to, że mają one wartość gospodarczą dla przedsiębiorcy, który podjął kroki w celu utajnienia tych danych.",

- rozpowszechnianie powyższych danych, które stanowią część analiz i założeń w kontekście szerokiej transformacji sektora energetycznego w Polsce, mogłoby być też podstawą dla uczestników rynku oraz innych podmiotów do podejmowania decyzji, wpływających na funkcjonowanie infrastruktury energetycznej; w konsekwencji mogłoby kształtować w niezsynchronizowany sposób system energetyczny w Polsce; każde nagłe działanie w tym obszarze stwarza zagrożenie dla infrastruktury krytycznej oraz gospodarcze dla Polski,

- w ramach prac nad optymalnym kształtem procesu transformacji energetycznej Polski analizuje się różne modele; zmiana czynionych założeń może powodować odpowiednie modyfikacje w harmonogramie, czy kolejności wyłączania poszczególnych bloków energetycznych; może to jednocześnie skutkować konkluzją o braku zasadności wyłączenia danego bloku w horyzoncie czasowym; opracowania cechują się więc pewnym stopniem wariantowości, a finalne, dotyczące kolejnych odstawień decyzje będą podejmowane w trybie odrębnych decyzji zarządów spółek - uzależnione od aktualnego bilansu mocy w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym; opracowania nie mają więc charakteru ostatecznego, a - w razie udostępnienia ich do publicznej wiadomości – mógłby je tak odebrać rynek,

- oprócz naruszenia interesu Spółki i możliwości wyrządzenia jej szkody, udostępnienie Harmonogramu mogłoby stanowić konkretne i faktyczne naruszenie interesu publicznego - odnoszącego się do bezpieczeństwa publicznego oraz ekonomicznej polityki Rzeczpospolitej Polskiej; tym samym - ważąc interes wnioskodawcy, polegający na zapewnieniu konstytucyjnego dostępu do informacji publicznej, z interesem publicznym, odnoszącym się do bezpieczeństwa publicznego i ekonomicznej polityki Państwa – w przypadku żądanych przez Fundację dokumentów nadrzędna jest ochrona interesu publicznego,

- przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2022 r., poz. 1029 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o ocenach", także potwierdzają prawidłowość rozstrzygnięcia niniejszej decyzji; zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 5 tego aktu, władze publiczne mogą odmówić udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie, po rozważeniu interesu publicznego, przemawiającego za udostępnieniem informacji w konkretnym przypadku, jeżeli udostępnienie tych informacji może naruszyć: (...) ochronę informacji lub danych, dostarczonych przez osoby trzecie, jeżeli osoby te, nie mając obowiązku ich dostarczenia i nie mogąc być takim obowiązkiem obciążone, dostarczyły je dobrowolnie, chyba że wyraziły zgodę na ich udostępnianie; jak bowiem wskazano, udostępnienie żądanej informacji mogłoby naruszyć interes publiczny w zakresie bezpieczeństwa publicznego oraz ekonomicznej polityki Rzeczpospolitej Polskiej,

- Harmonogram zawiera jedynie plany, przyszłe zamierzenia i prognozy, mogące ulec zmianie - stosownie do uwarunkowań rynkowych, inwestycyjnych czy regulacyjnych; dotyczy przyszłych zamierzeń; jako zdarzenie przyszłe, niezaistniałe i niepewne, nie tworzy więc jeszcze stanu faktycznego, który mógłby stanowić informację publiczną - w rozumieniu ustawy o informacji; dotyczy ona faktów, mających miejsce w rzeczywistości.

W skardze zarzucono wydanie kwestionowanej decyzji z naruszeniem przepisów prawa:

- materialnego:

- art. 11 ust. 4 ustawy o konkurencji. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, jakoby Spółka dostatecznie wykazała, że zastrzeżone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu tego przepisu;

- art. 5 ust. 2 ustawy o informacji w zw. z art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wnioskowane informacje są objęte tajemnicą przedsiębiorcy i ich ujawnienie podlega ograniczeniu ze względu na kwestie bezpieczeństwo państwo;

- art. 11 ust. 1 lit. a i b dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.Urz. UE L. z 2012 r. Nr 26 str. 1) w zw. z art. 3 ust. 1 dyrektywy 2003/4 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylająca dyrektywę Rady 90/313/EWG (Dz.Urz. UE wyd. spec. 15/t. 7 str. 375), poprzez nieudzielanie informacji i uniemożliwienie Fundacji skutecznego udziału w postępowaniu w przedmiocie wniosku Spółki o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia: Kontynuacja eksploatacji złoża węgla brunatnego "Turów", realizowanego w gminie [...] (i następczym postępowaniu sądowoadministracyjnym),

- postępowania:

- art. 7 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775), zwanej dalej "K.p.a.", poprzez niepodjęcie niezbędnych działań, w celu dokładnego wyjaśnienie stanu faktycznego;

- art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego - pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego;

- art. 80 K.p.a., poprzez niewłaściwą ocenę całokształtu materiału dowodowego i dowolność w ustaleniach faktycznych.

Wniesiono o uchylenie skarżonego aktu oraz przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w uzasadnieniu skargi.

W uzasadnieniu skargi wskazano m.in.:

- żądane informacje są potrzebne Fundacji; jest ona stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji złoża węgla brunatnego "Turów"; sprawa jest obecnie na etapie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] września 2022 roku (sygn. akt: IV SA/WA 655/23),

- dla pełnej oceny oddziaływania na środowisko wskazanej inwestycji potrzebny jest - w ocenie Fundacji - terminarz stopniowego wygaszania Kompleksu - informacje, o które wnioskowała; informacji tej inwestor nie podał w toku postępowania środowiskowego; w szczególności nie wspomina o nim raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko – mimo, że okoliczność, w których latach, jaki obszar zostanie objęty wyrobiskiem górniczym będzie oczywiście determinować zasięg czasowo-przestrzenny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko,

- gdyby Harmonogram jednak ujawniono, oddziaływanie na środowisko planowanych robót górniczych - a tym samym całego przedsięwzięcia – należy określić, przeanalizować i ocenić w odniesieniu do poszczególnych lat eksploatacji i części obszaru odkrywki; bez tego nie ma możliwości oceny okoliczności, określonych w art. 62 ust. 1 ustawy o ocenach; nie sposób bowiem określić, w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowiska – bez znajomości harmonogramu wygaszania Kompleksu - bezpośredniego i pośredniego wpływu na środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi – ani też pozostałych kwestii, określonych w art. 62 wskazanej ustawy w sposób pełny,

- rzeczone przedsięwzięcie ma funkcjonować do 2044 roku; nie sposób przyjąć, że harmonogram prac - kiedy poszczególne obszary będą zajmowane, kiedy budowane będę elementy infrastruktury, kiedy będą pojawiały się zagrożenia dla fauny i flory, zabytków, kiedy nastąpią przesiedlenia ludności - są poza zakresem procedury oddziaływania na środowisku; informacji tych inwestor wyczerpująco nie przedstawił w toku rzeczonego postępowania,

- bez żądanych danych Fundacja nie może realizować w pełni swoich uprawnień, wynikających z dyrektywy 2011/92/UE - uczestniczącej w postępowaniu środowiskowym organizacji ekologicznej (w szczególności wynikające z art. 11),

- Fundacja wskazała Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska - w toku postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - konieczność wystąpienia do Spółki o przedstawienie Harmonogramu, w tym planowanych prac w związku poszerzeniem odkrywki Turów - szczególnie dokładnego terminarza zajmowania poszczególnych obszarów, dotyczących budowy infrastruktury i wykupów gruntów planów; pismo pozostało bez odzewu,

- nie są przekonujące wskazania, co do niestałości Harmonogramu; z uzasadnienia decyzji wynika, że pewne, konkretne wskazania zostały przekazane przez Spółkę szeregowi instytucji; to, że mogą ulec zmianie, nie pozbawia ich przymiotu informacji publicznej,

- informacje na temat terminarza wygaszenia Kompleksu nie mogą w żaden sposób wpłynąć na sytuację ekonomiczną Spółki; są to dane, wskazujące na zakres czasowy oddziaływania przedsięwzięcia na faunę i florę, wody, ludzi, zabytki etc. - czyli kwestie środowiskowe,

- przedmiotowe informacje nie mają znaczenia z punktu widzenia przychodów przedsiębiorcy ani jego pozycji na rynku, nie poprawia też ani nie pogarsza jego konkurencyjności, o której zresztą - w przypadku Spółki, jako operatora kopalni w Turowie - trudno mówić; jest ona naturalnym monopolistą - zarówno w odniesieniu do wydobycia węgla brunatnego w regionie, jak dostaw tego paliwa do elektrowni w Turowie; ujawnienie danych, dotyczących terminarza wygaszania Kompleksu mogłoby mieć hipotetycznie wpływ na sytuację ekonomiczną Spółki, gdyby w okolicy [...] działało kilka firm, konkurujących o to samo złoże węgla brunatnego i sprzedających wydobyty surowiec, a zarazem zobowiązanych do budowy analogicznych konstrukcji; nie ma to i nie może mieć miejsca,

- powoływanie się przez Spółkę na tajemnicę przedsiębiorstwa - w odniesieniu do Harmonogramu - gdy okoliczność ta ma wpływ na szereg elementów środowiska i kluczowe znaczenie z punktu widzenia skuteczności jego ochrony, jest nadużyciem; gdyby nawet dane te miały jakiekolwiek znaczenie - z punktu widzenia sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy (co, jak wyjaśniono powyżej, należy wykluczyć) - jego interes powinien ustąpić przed interesem społecznym, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa środowisku i miejscowej ludności; gdyby bowiem przyjąć jednoznaczny prymat interesu Spółki to - równie dobrze - mogłaby ona - jako z kolei operator elektrowni w Turowie - domagać się utajnienia treści posiadanego pozwolenia zintegrowanego; zawiera ono bowiem informacje o instalacjach, służących do spalania paliw i wytwarzania energii elektrycznej, stosowanych urządzeniach ograniczających emisję zanieczyszczeń gazowo-pyłowych itp.; pozwolenia zintegrowane są tymczasem jawne i dostępne dla każdego - np. za pośrednictwem stron internetowych urzędów marszałkowskich,

- reasumując, nie jest spełniona przesłanka materialna tajemnicy przedsiębiorcy; trudno też mówić o pogorszeniu się sytuacji konkurencyjnej Spółki w związku z żądanym ujawnieniem informacji,

- niezasadne jest powołanie przez organ na rozporządzenie nr 596/2014 – z uwagi na zakres tegoż aktu określony w art. 1,

- w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że - ze względu zarówno na znaczenie społeczne dostępu do informacji publicznej, jak i mając na uwadze interes chronionego w powyższy sposób przedsiębiorcy - zastrzeżenie tajemnicy stanowi wyjątek od zasady jawności informacji publicznej; z tego względu zobowiązany do jej udostępnienia podmiot nie może ograniczyć się do zdawkowego oświadczenia o jej istnieniu; art. 5 ust. 2 zd. 1 ustawy o informacji określa bowiem wyjątek od zasady jawności danych publicznych; nie może być zatem interpretowany w sposób naruszający tą zasadę; w konsekwencji, wadliwa jest wykładnia, gdzie dopuszczono możliwość objęcia tajemnicą przedsiębiorstwa informacji publicznej, na podstawie wyłącznie samej arbitralnej decyzji przedsiębiorcy,

- Fundacja ma wątpliwości, czy deklaracje Spółki, potwierdzone przez organ, można uznać za wykazanie zaistnienia przesłanek odmowy udzielenia informacji publicznej; przyjmując jednak teoretyczną możliwość zaistnienia przesłanek odmowy ujawnienia żądanej informacji, Sąd nie powinien polegać jedynie na wyjaśnieniach Spółki (kontrolowanej przez Skarb Państwa) czy organu (nadzorującego kontrolowane przez Skarb Państwa spółki); zasadne jest samodzielnie zweryfikowanie spełnienia rzeczonych przesłanek odmowy udzielenia informacji przez Sąd - na podstawie analizy żądanych przez Fundację dokumentów,

- uzasadnia to wniosek o samodzielną ocenę przez Sąd przesłanki odmowy udzielenia informacji - poprzez zapoznanie się z odpowiednimi procedurami Spółki, dokumentami etc. - nie zaś jedynie poleganie na jej deklaracjach w tym zakresie; tylko w ten sposób będzie zrealizowane zadanie, określone w art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.),

- w uprzednim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (o sygn. akt IV SA/Wa 1298/21 – dostępny w CBOSA), wskazano na konieczność zastosowania regulacji Unii Europejskiej; gwarantują ono prawa organizacjom ekologicznym - takim jest Fundacja; uzasadnienie tego orzeczenia szeroko cytowano w skardze - z uwagi na powód, dla którego Fundacja starała się dostęp do wnioskowanych informacji,

- kwestia oddziaływań odkrywki w Turowie jest faktem notoryjnym w Polsce; Fundacja nie będzie miała możliwości pełnego udziału w postępowaniu środowiskowym bez analizy żądanych informacji; w związku z tym żądane informacje są niezbędne do skutecznego korzystania z praw, określonych w prawodawstwie Unii Europejskiej - w szczególności w dyrektywie 2011/92/UE,

- na podstawie Konwencji sporządzonej w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz.U. z 2003 r., Nr 78, poz. 706) inwestor nie powinien mieć prawa do uniemożliwiania społeczności zapoznania się z informacją ze względu na prawa własności intelektualnej,

- wobec - niezgodnego z dyrektywą 2011/92/UE - "wyjęcia" części postępowania o ocenach oddziaływania na środowisko odkrywki Turów poza jego ramy, jedyną szansą sanowania tego celowego defektu jest udzielenie żądanej informacji Fundacji - biorąc pod uwagę unijną zasadę lojalności i art. 2 Konstytucji RP,

- żądana informacja jest potrzebna Fundacji dla pełnego uczestnictwa w postępowaniach dotyczących odkrywki w Turowie, a nie np. dla celów konkurencyjnych; nie prowadzi ona żadnej działalności gospodarczej,

- wątpliwość budzi kwestia czego organ odmawia; we wniosku z [...] stycznia 2022 r. Fundacja zwróciła się doń następująco:

"[...] proszę o udostępnienie wszelkich posiadanych przez tut. Organ informacji dot. wygaszenia węglowego kompleksu Turów, w tym informacji przygotowanych przez PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. z siedzibą w [...], w szczególności w zakresie harmonogramu.",

- [...] marca 2022 roku doprecyzowano wniosek następująco:

"chodzi tutaj w szczególności o dokumenty (w tym korespondencję z PGE GiEK S.A.) dot. programu sprawiedliwej transformacji regionów Województwa [...] w kontekście kompleksu energetycznego Turów.",

- organ odmówił tymczasem udostępnienia informacji publicznej w zakresie "zakładanego przez PGE Górnictwo i Energetyka Konwengonalna S.A. harmonogramu wyłączenia bloków energetycznych w elektrowni Turów",

- zakresy wniosku i decyzji nie są do końca zbieżne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Odnośnie wywodów skargi wskazano dodatkowo:

- dotyczące Harmonogramu informacje są organizacyjnymi przedsiębiorstwa - posiadającymi także wartość gospodarczą; udostępnione informacje mogą wykorzystać konkurenci Spółki; w wyniku rozpowszechnienia tej informacji mogą oni poznać sytuację związaną z funkcjonowaniem kopalni w Turowie, a także plany i zamierzone inwestycje Spółki; nie można ograniczyć określenia rynku dla Spółki tylko do obszaru, na którym wydobywa węgiel; w rzeczywistości bowiem rynek dla niej określają wszystkie miejsca, obszary i kraje, na których dokonuje transakcji sprzedaży węgla; jej konkurenci mogą wykorzystać udostępnione informacje, dostosowując do nich swoje decyzje biznesowe - np. dotyczące wielkości wydobycia kopaliny; nie sposób zatem uznać powyższych informacji za niemające znaczenia - pod względem ekonomicznym czy konkurencyjności,

- Harmonogram ma ponadto charakter dokumentu wewnętrznego - wytworzonego przez Spółkę na potrzeby prac nad planami wykorzystania przez województwo [...] środków pochodzących z Funduszu w ramach TPST oraz KPST,

- Harmonogram zawiera jedynie plany, przyszłe zamierzenia i prognozy, mogące ulec zmianie - stosownie do uwarunkowań rynkowych, inwestycyjnych czy regulacyjnych; żaden przepis prawa nie definiuje, co kryje się pod pojęciem "opracowywania dokumentów lub danych"; rozwiązując analogiczny problem na gruncie ustawy o informacji, przyjęto w orzecznictwie: "Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia konkretnych informacji, nie zaś o niezmaterializowanych w jakiejkolwiek postaci zamierzeniach podejmowania określonych działań" (tak: wyrok NSA z 20 czerwca 2002 r. o sygn. akt II SAB 70/02, opubl. Wokanda 2002, nr 11, poz. 31),

- żądane informacje nie są powszechnie znane i Spółka zapewnia ochronę ich poufności; z jej wyjaśnień wynika, że dostęp do informacji - w ramach działalności Spółki - ograniczono; ma go tylko ograniczone grono jej pracowników i współpracowników; osoby te zobowiązano dodatkowo do zachowania poufności; informacje są też chronione przez systemy informatyczne Spółki; z tych względów przedsięwzięła ona stosowne środki ochrony informacji; stanowi to o spełnieniu przesłanki formalnej ochrony tajemnicy przedsiębiorcy,

- żądana informacja powinna podlegać szczególnej ochronie ze względu na znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego państwa; zgodnie z art. 3 pkt 16 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r., poz. 1385 ze zm.), bezpieczeństwo energetyczne państwa to stan gospodarki umożliwiający pokrycie bieżącego i perspektywicznego zapotrzebowania odbiorców na paliwa i energię w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony - przy zachowaniu wymagań ochrony środowiska; bezpieczeństwo energetyczne państwa jest rozumiane również jako zapewnienie stabilnych dostaw energii - na poziomie gwarantującym zaspokojenie energetycznych potrzeb - przy założeniu optymalnego wykorzystania krajowych zasobów surowców energetycznych; wniosek dotyczy informacji na temat harmonogramu wygaszenia Kompleksu; udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem - a także ich ewentualne dalsze rozpowszechnienie - może mieć wpływ na zachwianie bezpieczeństwa energetycznego Państwa - wobec groźby ataków terrorystycznych; ewentualne braki lub niedobory energii elektrycznej mogą skutkować zagrożeniem bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej; może się to wiązać z koniecznością wprowadzenia ograniczenia w poborze i dostarczaniu energii elektrycznej na terytorium Polski lub jej części; przedłużający się brak dostaw energii elektrycznej może zaś również być zagrożeniem dla życia lub zdrowia ludzi.

W trakcie rozprawy (k. 73) Sąd postanowił oddalić wnioski dowodowe zawarte w skardze.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Organ administracji trafnie odpisał ramy prawne rozpatrywanej sprawy, w tym przywołał stanowiska prezentowane w judykaturze i doktrynie w kontekście pojęcia tajemnicy przedsiębiorstwa - w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o konkurencji - utożsamianej w danym przypadku z tajemnicą przedsiębiorcy, w myśl art. 5 ust. 2 ustawy o informacji (dlatego dalej pojęcia te będą używane zamiennie), a następnie scharakteryzował stan faktyczny sprawy. Zasadnie wywiedziono występowanie przesłanek odmowy udostępnienia informacji publicznej, przewidzianych art. 5 ust. 2 ustawy o informacji – przez wzgląd na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy. Uzasadniało to wydanie decyzji odmownej - na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy o informacji. Wobec szerokiego, uprzedniego zreferowania stanowiska organu, powtarzanie jego argumentacji nie byłoby zasadne. Sąd przyjmuje ją za własną, z zastrzeżeniem trzech uwag - sformułowanych dalej – w kwestii:

- znaczenia w sprawie roboczego charakteru Harmonogramu,

- uzasadnienia nieudostępnienia informacji przez wzgląd na domniemany interes Państwa,

- znaczenia w danej sprawie zawartych w ustawie o ocenach reguł ograniczenia dostępu do informacji o środowisku i jego ochronie.

Nie budzą wątpliwości istotne dla wyniku sprawy okoliczności faktyczne, wobec których wydano zaskarżono orzeczenie. Sąd nie znajduje podstaw aby wątpić zapewnieniom organu, opartym na oświadczeniu Spółki, że podjęła ona i realizuje określone działania, służące ograniczeniu powszechnego dostępu do informacji, ujętych w Harmonogramie - terminarzu wygaszenia bloków energetycznych (przesłanka formalna objęcia tajemnicą). Wskazano, że stosowne zastrzeżenia, co do zachowania poufności, przekazywała Spółka udostępniając Harmonogram Urzędowi. W istocie tych twierdzeń nie kwestionowano także w skardze. Wywody w niej zawarte koncentrowały się zaś na próbie wykazania, że udostępnienie informacji byłoby zasadne - w kontekście toczącego się odrębnie postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Kwestionowano też zasadność uznania, że informacja może mieć wartość gospodarczą w kontekście sytuacji rynkowej Spółki (wystąpienie przesłanki materialnej objęcia tajemnicą przedsiębiorstwa).

Wywody Fundacji w tym zakresie są chybione. Nie może mieć w sprawie istotnego znaczenia, czy na określonym terenie (okolice Kompleksu) Spółka jest jedynym podmiotem wydobywającym węgiel, bądź znaczącym dostawcą energii. Co kluczowe, prowadzi ona działalność komercyjną na rynku surowców oraz energii i jej plany gospodarcze - w tym dotyczące zakresu wydobycia węgla bądź eksploatacji bloków energetycznych w określonej lokalizacji – mogą mieć istotne znaczenie z perspektywy formułowania zamierzeń firm konkurujących z nią na rynku energii czy węgla. Ich zaś działania muszą mieć bezpośredni wpływ na efekty ekonomiczne samej Spółki, a więc także akcjonariuszy. Nie może mieć tu znaczenia, czy jest nim wyłącznie Skarb Państwa. Zakres jego przywilejów musi być bowiem analogicznych do innych właścicieli.

Argumentacja sformułowana w danym zakresie przez organ w samej decyzji, jest tu spójna i przekonująca.

Jedynie na marginesie należy odnotować że chybione są jego dodatkowe wywody (także w odpowiedzi na skargę), jakoby istotne znaczenie mogła mieć okoliczności, że żądane informacje stanowią jedynie plany pewnych zamierzeń, które w istocie mogą ulec zmianie. Skoro określony Harmonogram jako dokument, czy terminarz zamierzeń (jako treść planów), był - co bezsporne - przedmiotem określonych ustaleń, czy uzgodnień pomiędzy Spółka oraz samym organem i Urzędem bądź instytucjami Unii Europejskiej (Komisją) - w kontekście realizowania działań z wykorzystaniem środków publicznych Funduszu - dana informacja w posiadaniu organu stanowi publiczną. Nie kwestionowano tego zresztą w sprawie. Harmonogram jako nie jest natomiast dokumentem o charakterze wewnętrznym, oraz nie stanowi nie doprecyzowanych planów czy zamierzeń, w rozumieniu przyjętym w orzecznictwie. Gdyby zresztą informacja nie stanowiła publicznej, bezpodstawne byłoby orzekanie w sprawie w drodze decyzji. Nota bene, zasadność zastosowania w danym przypadku przepisów ustawy o informacji wynika również z powołanego już prawomocnego wyroku o sygn. akt II SAB/Wa 417/22.

Odnosząc się do argumentacji skargi zależy jedynie dodać, co następuje.

Chybione jest argumentacja, jakoby powinność udostępnienia żądanej informacji można było wychodzić w danym przypadku z regulacji odrębnych – w zakresie procedury ocen oddziaływania na środowisko, w tym przyjętych na szczeblu Unii Europejskiej, wobec unijnej zasady lojalności.

Należy podkreślić, że reguły dostępu do informacji w sprawach związanych ze środowiskiem i jego ochroną regulują przepisy odrębne - w prawodawstwie polskim implementowane ustawą o ocenach. Przewidziano tam odrębnym tryb dostępu do informacji dotyczących stricte ochrony środowiska - istotne z tej perspektywy (tak art. 1 pkt lit. b oraz dział II danego aktu). Wobec treści art. 1 ust. 2 ustawy o informacje, gdy w kwestii udostępnienia określonych wiadomości znajdują zastosowanie zasady szczególne nie odnoszą się do nich reguły ogólne ustawy o informacji. W rozpatrywanym przypadku Fundacja żądała udostępnienia informacji na zasadach ogólnych – tak treść wniosku z [...] stycznia, doprecyzowanego pismem z [...] marca 2022 r. W tym kontekście bezzasadne były również wywody organu, odnośnie normatywnych ograniczeń w udostępnianiu informacji, przewidzianych w ustawie o ocenach. Jej przepisy w danej sprawie nie znajdą zastosowania. Odniesienie do tej kwestii przez organ w uzasadnieniu skarżonego aktu nie miało jednak istotnego znaczenia dla wyniku sprawy – miało to stanowić dodatkowa argumentację, zaś sformułowana ocena nie ma charakteru wiążącego w innych sprawach (w kontekście pojęcia prawomocności materialnej orzeczenia).

Odnosząc się do argumentacji, czy żądana informacja jest w istocie niezbędna Fundacji, należy wpierw zauważyć, że - w kontekście reguł udostępnienie informacji publicznej - nie może mieć to istotnego znaczenia - za wyjątkiem przypadków gdy żądana informacja stanowi "przetworzoną" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o informacje. W rozpoznawanej sprawie nie odgrywa to roli, jako okoliczność niepodnoszona w kontekście przesłanek odmowy udostępnienie informacji. Informacje na zasadach ogólnych udostępnia się zaś bez wykazania szczególnego interesu wnioskodawcy (tak art. 2 ust. 2 ustawy o informacji).

Wypada więc jedynie odnotować, że chybione są wywody, oparte na twierdzeniu, jakoby żądaną informację należało udostępnić, gdyż jest niezbędna dla prawidłowej oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia, dla którego jest prowadzone - w odrębnym trybie - postępowanie w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań jego realizacji, gdzie strona jest Fundacja. Czy jest tak w istocie, może być przedmiotem rozważań wyłącznie w danym, odrębnym postępowaniu. Jego zakończenie - bez pozyskania informacji, które byłyby faktycznie istotne w sprawie, w kontekście brzmienia art. 62 ust. 1 ustawy o ocenach, oznaczałoby wydanie orzeczenia wadliwego – w postępowaniu nie wyjaśniono by istotnych w sprawie okoliczności. Trafnie zauważono w skardze, że w odrębnym postępowaniu musi podlegać ocenie kompleksowo oddziaływanie na poszczególne komponenty środowiska, zdrowie i życie ludzi czy zabytki. Jeżeli dany Harmonogram jest w istocie do tego niezbędny (tak wywody skargi) wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia nie jest możliwe bez zapoznania z jego treścią.

Trzeba też zauważyć, że w procedurze oceny działania na środowisko rolą organu jest równocześnie określenie stosownych warunków, gwarantujących zapewnienie stosownego stopnia ochrony środowiska (tak art. 82 ustawy o ocenach). Mogą mieć one z kolei wpływ na konieczność modyfikacji zamiarów danego przedsiębiorcy – np. co do terminarza likwidacji instalacji, objętych decyzją. Nie w każdym więc przypadku kwestia zamiarów wnioskodawcy - ujętych w jego wewnętrznych planach inwestycyjnych - musi mieć kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zakończonej decyzją poprzedzoną procedurą oceny oddziaływania na środowisko. Jaka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanym przypadku wykracza poza przedmiot danego postępowania.

Wobec powyższych uwarunkowań chybione są zarzuty skargi naruszenia przepisów prawa materialnego, zakreślających ramy odmowy udostępnienia informacji publicznej przez wzgląd na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy, jak i regulacji z zakresu oceń działania na środowisko i dostępu do informacji o środowisku i jego ochronie, a także dotyczących możliwości zapewnienia realnego udziału organizacjom społecznym w postępowaniach w zakresie ocen oddziaływania na środowisko, w tym stanowionych na szczeblu Unii Europejskiej, czy w umowach międzynarodowych.

Nie może mieć istotnego znaczenia w sprawie - w kontekście ograniczenia dostępu do informacji publicznej, przez wzgląd na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy - czy Fundacja prowadzi określono działalność gospodarczą i w tym względzie pozyskane dane byłyby dla niej przydatne w sferze własnych interesów gospodarczych – wobec komercyjnej wartości żadanej informacji (tak argumenty skargi). Od ewentualnego udostępnienia Harmonogramu, jako informacji publicznej, faktycznie może być ona ujawniona nieograniczonemu kręgowi odbiorców - jej dysponentem stanie się między innymi Fundacja. Nie będzie przeszkód, aby pozyskały ją podmioty konkurencyjne, co nie jest intencją Spółki, kwalifikującej te dane jako tajemnicę przedsiębiorstwa. Organ obowiązany był to uwzględnić, wobec ustawowego ograniczenia dostępu do informacji publicznej, tworzącego po stronie przedsiębiorcy określone prawo.

Wypada jednocześnie odnotować, że organ nie ustalił wyczerpująco ani przekonywująco nie uzasadnił w rozpoznawanej sprawie - w kontekście stosownych regulacji materialnoprawnych, w tym przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 756 ze zm.) - czy zachodziły także przesłanki odmowy udostępnienie informacji wobec wystąpienia szczególnego interesu Państwa - w tym bezpieczeństwo energetycznego kraju. Twierdzeń w danym zakresie w uzasadnieniu skarżonego aktu nie powiązano z ustawowymi przesłankami ochrony informacji istotnych dla interesów państwa - w kontekście wskazania ustawowych podstaw jak i nadania stosownym dokumentom odpowiednich klauzul, przewidzianych dla informacji niejawnych. Wprawdzie opatrzenie nimi określonych pism nie jest niezbędnym warunkiem uznania zawartych tam informacji, jako zawierających stosowne dane chronione. Może to jednak na daną okoliczność wskazywać. Orzekając w sprawie nie powołano także – w komparycji decyzji - art. 5 ust. 1 ustawy o informacji, gdzie wskazano przesłanki ograniczenia dostępu do informacji publicznej wobec przepisów o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Nie ma w tym kontekście także znaczenia, czy informacja podlega ochronie w myśl rozporządzenia nr 596/2014. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia w danym zakresie nie mogła mieć jednak istotnego znaczenia dla wyniku sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasadnie powołano bowiem inną przesłankę odmowy udostępnienie żądanej informacji. Uchybienie wymaganiom przepisów postępowania – co do powinności właściwego wyjaśnienia sprawy oraz uzasadnienia decyzji (tak art. 7, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3, w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a.) - nie mogło mieć istotnego wpływu na jej wynik. W pozostałym zaś zakresie - jak wskazano - okoliczności faktyczne sprawy nie budzą wątpliwości zaś uzasadnienie decyzji jest wyczerpujące. Nie doszło więc do znaczącego naruszenia wymienionych w skardze reguł postępowania.

Sąd nie uwzględnił wniosku Fundacji o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, który - wedle treści uzasadnienia skargi - obejmuje faktycznie także żądanie ustalenia okoliczności faktycznych sprawy - w tym sposobu postępowania z dokumentami przez Spółkę (tak sformułowanie: "zapoznanie się z odpowiednimi procedurami Spółki, dokumentami etc.").

Na wstępie należy wskazać, że postępowanie dowodowe może dotyczyć jedynie oceny dokumentów - w tym analizy ich treści - jeżeli jest to istotne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości - tak art. 106 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Nie jest zatem możliwe ustalenie w danym trybie przez Sąd, czy w istocie Spółka realizuje działania w celu zapewnienie ochrony informacji, dotyczących terminarza wygaszenia bloków energetycznych, w tym konkretnego dokumentu, np. Harmonogramu. Nie ma jednak powodu wątpić w tym zakresie twierdzeniom organu - wedle wyjaśnień Spółki. Nie było w danym kontekście niezbędne zapoznanie się przez Sąd z treścią dokumentu, określanego mianem Harmonogram. Czy jego egzemplarz – pozostający w dyspozycji organu (jego posiadanie nie było kwestionowane) - opatrzono konkretnymi adnotacjami nie może mieć kluczowego znaczenia, gdy podnoszono, że - w pismach dotyczących jego wykorzystania - zawierano zastrzeżenia o możliwości jego użycia tylko do określonego celu – pozyskania i wykorzystywania środków z Funduszu. Nie istnieje natomiast powinność opatrywania dokumentów, zastrzeżonych jako tajemnica przedsiębiorstwa, klauzulami o normatywnie określonej treści. Ponieważ z reguły kierowane do organów administracji publicznej pisma kwalifikuje się, jako dokumenty prywatne - nie stanowiące więc automatycznie przedmiotu udostępnienia, jako informacja publiczna - nie jest powinnością podmiotów każdorazowe wskazywanie, czy zawarte tam informacja stanowią tajemnice przedsiębiorstwa. Podniesienie tej okoliczności w późniejszym czasie - wobec konkretnego zapytania organu (jak w danym przypadku) - nie wyłącza możliwości przyjęcia, że określony podmiot faktycznie realizuje działania dla ograniczenia dostępu do danej informacji - jako stanowiącej tajemnicę przedsiębiorstwa.

Nie jest też sporne, czy określony dokument w dyspozycji organu, nazywany Harmonogramem, zawiera informacje istotne dla Fundacji - terminarz wygaszenia bloków energetycznych (tak doprecyzowana treść wniosku). Nie wnosiła zaś ona o udostępnienie innych danych, które może zawierać dany dokument - istotnych z perspektywy jej interesów. Nie byłoby więc zasadne weryfikowanie, czy w Harmonogramie istotnie zawarto terminarz wyłączenia bloków energetycznych, co stanowiło przesłankę odmowy udostępnienia. Okoliczność ta jest bezsporna - była podstawą od umowy udostępnienia dokumentu, którego celem pozyskania było zapoznanie się właśnie z tymi danymi. Spór w sprawie sprowadzał się w istocie jedynie do tego, czy pewnego rodzaju zawarte w Harmonogramie informacje - dotyczące terminarza wygaszenia bloków energetycznych - mogą stanowić tajemnicę przedsiębiorstwa - co uzasadnia odmowę udostępnienia informacji publicznej w danym zakresie. Pomimo więc, że w praktyce orzeczniczej - gdy odmowa dotyczy udostępnienia określonego dokumentu – występuje praktyka przeprowadzania przez sądy z niego dowodu, także z urzędu (tak też argumentacja skargi, gdzie przywołano inne postępowanie), w danym przypadku czynność taka nie mogło mieć znaczenia w sprawie – nie służyłoby wyjaśnieniu żadnych istotnych wątpliwości. Uzasadniało to oddalenie wniosku dowodowego.

Zasadnie zauważono w skardze, że lektura samej osnowy zaskarżonej decyzji może budzić pewną wątpliwość, co do zakresu w jakim ograniczono nią prawa Fundacji do uzyskania informacji publicznej. Treść tego rozstrzygnięcia w powiązaniu z uzasadnieniem skarżonego aktu - który stanowi integralną część decyzji - nie budzi jednak w tym względzie wątpliwości. Należy uznać, że orzekając w sprawie odmówiono udostępnienia treści konkretnego dokumentu - podlegającego uprzednio konsultacjom, m.in. z organem instytucjami Unii Europejskiej (Komisja) jak i Urzędem - a więc informacji zmetalizowanej w dokumencie – ale także przekazania samych danych w tym względzie, niezależnie w jakiej formie występują one w zasobach danych organu (np. w rozproszonej korespondencji). Zarówno ograniczenie, co do udostępnienia samej informacji, jak i konkretnego - będącego materialnie jej nośnikiem - dokumentu znajduje w danym przypadku stosowne uzasadnienie – co wywiedziono wcześniej.

Jeżeli z kolei w ocenie Fundacji wydana decyzja - w zakresie, gdzie odmówiono udostępnienia informacji - oraz udostępniona już przez organ informacja nie obejmują pełnego zakresu jej wniosku, spory w danym zakresie mogą być rozstrzygane wyłącznie w razie w wywiedzenia skargi na niewykonanie wyroku o sygn. akt II SAB/Wa 417/22 - w myśl art. 154 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniły wad, które mogłyby prowadzić do jej uchylenia.

Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji wyroku.