Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 400/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 154 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia NSA Adam Mikusiński Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 8 października 2008 r. A.G. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z wnioskiem o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na jej dzieci w okresie od lipca 2006 r. do sierpnia 2008 r.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta R. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej wskazując, że brak jest ustawowych podstaw do dalszego prowadzenia postępowania. Zaznaczył, że zgodnie z regulacją art. 47 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej z dniem 1 października 2008 r. utraciła moc. Dlatego organ uznał, że postępowanie wszczęte wyżej wskazanym wnioskiem stało się bezprzedmiotowe.

Strona niezgodziła się z tą decyzją składając odwołanie, na skutek którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., nr [...] uchyliło kwestionowaną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Powyższa decyzja została przez stronę zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 24 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Gl 51/09 skargę oddalił wskazując, że żądanie skarżącej winno zostać rozpoznane w postępowaniu zwyczajnym przy uwzględnieniu wskazań wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt P 18/06. Sąd wskazał ponadto, że okoliczności sprawy wskazują na to, że skarżąca żąda kontynuacji świadczeń, których pobieranie zostało przerwane w związku z obowiązywaniem przepisów, które zostały uznane za niekonstytucyjne.

W międzyczasie organ I instancji decyzją z dnia [...] r., nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej zainicjonowanego wnioskiem A.G. z dnia [...] r.

Następnie pełnomocnik strony złożył wniosek o uchylenie powyższej decyzji administracyjnej na zasadzie art. 154 K.p.a.

Po rozpoznaniu tego wniosku Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] r., nr [...] działając na podstawie art. 104, art. 105 § 1 i art. 154 K.p.a. w związku z art. 41, art. 25 ustawy z dnia 19 października 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów:

1. uchylił decyzję własną z dnia [...] r., nr [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania;

2. po rozpoznaniu wniosku z dnia 8 października 2008 r. odmówił przyznania A.G. prawa do zaliczki alimentacyjnej na okres zasiłkowy 2006/2007 i 2007/2008 (od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r.);

3. umorzył postępowanie w części dotyczącej ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej za okres od 1 sierpnia 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. oraz od 1 września 2008 r. do 30 września 2008 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że brak było podstaw do przyznania stronie prawa do zaliczki alimentacyjnej na okres zasiłkowy 2006/2007 i 2007/2008 bowiem na okres zasiłkowy 2007/2008 wniosek został złożony dopiero w dniu 19 września 2008 r. w Kancelarii Komornika Sądowego i przekazany do organu w dniu [...] r. Organ wyjaśnił, iż w odrębnej decyzji przyznał stronie prawo do zaliczki alimentacyjnej za jeden miesiąc w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Jednakże we wnioskowanych okresach zasiłkowych A.G. nie składała wniosków o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej (poza wskazanym wyjątkiem) w czasie trwania okresów zasiłkowych. Organ wskazał również, iż ponowne ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej za okres od 1 sierpnia 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. i od 1 września 2008 r. do 30 września 2008 r. należy uznać za bezprzedmiotowe bowiem decyzją z dnia [...] r., nr [...] w sprawie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej, w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., uchylono decyzję uchylającą prawo do tego świadczenia z dnia [...] r., nr [...] od sierpnia 2006 r. i wypłacono stronie zaliczkę alimentacyjną za wyżej wskazany miesiąc. Organ zaznaczył, że również wniosek strony z dnia 19 września 2008 r. został rozpatrzony pozytywnie decyzją z dnia [...] r., nr [...] na mocy której stronie wypłacono świadczenie za miesiąc września 2008 r.

Odwołanie od pkt 2 wyżej wskazanej decyzji złożył pełnomocnik skarżącej wnosząc o orzeczenie we wskazanym zakresie, co do istoty sprawy oraz zaznaczając, że odwołującej przysługuje prawo do zaliczki alimentacyjnej za okres zasiłkowy 2006/2007 jak i za 2007/2008.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy pkt 2 zaskarżonej decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wyjaśnił, że zgodnie z regulacją art. 154 K.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny i słuszny interes strony. Kolegium wskazało również, że w myśl art. 41 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Zgodnie natomiast z art. 10 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej prawo do zaliczki alimentacyjnej ustala organ właściwy wierzyciela, począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, do końca okresu zasiłkowego. Organ odwoławczy zaznaczył, że w niniejszej sprawie strona złożyła wniosek o przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej w dniu 19 września 2008 r. na okres zasiłkowy 2006/2007 i 2007/2008. Wynika z tego, iż strona dopiero od września 2008 r. może mieć przyznaną zaliczkę alimentacyjną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż sprawa nie została rozpoznana w sposób wyczerpujący bowiem organy administracji nie odniosły się do wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach dnia 24 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Gl 51/09.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przytoczył argumenty powołane w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo odnosząc się do zarzutu zawartego w skardze Kolegium wyjaśniło, że strona wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej złożyła w dniu 19 września 2008 r. na okres zasiłkowy 2006/2007 i 2007/2008. Zatem dopiero od września 2008 r. może ona mieć przyznaną zaliczkę alimentacyjną. Organ zaakcentował, że w przywołanym w treści skargi wyroku Sąd podkreślił, iż rzeczą organu administracji będzie rozważenie możliwości jaką dopuszczono w przedostatnim zdaniu uzasadnienia wyroku, w którym Trybunał Konstytucyjny wskazał, że wyrok ten otwiera drogę do ewentualnego uwzględnienia postulatów osób pozbawionych tych świadczeń, o czym jednak mają prawo orzec wyłącznie właściwe w sprawie organy. Dlatego organ uznał, że skarżona decyzja nie narusza wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 51/09, jak i wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z regulacją art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż jej przedmiotem jest ocena prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny ocenia zatem, czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle wyżej przytoczonych kryteriów Wojewódzki Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że ustawia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) przewiduje możliwość wzruszenia decyzji administracyjnej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Zgodnie bowiem z treścią art. 154 § 1 K.p.a., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania skarżonych decyzji decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie administracyjne prowadzone w tym trybie ma charakter postępowania nadzwyczajnego, które ma na celu weryfikację decyzji administracyjnych oraz stanowi jeden z wyjątków od zasady trwałości tychże rozstrzygnięć.

Sytuacja objęta dyspozycją cytowanej normy zaistniała w niniejszej sprawie dlatego organ stosując wskazany przepis uchylił decyzję własną odmawiającą skarżącej wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej. Rozpoznając sprawę organ stosownie do brzmienia § 2 art. 154 K.p.a. zobligowany był wydać decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji. Konsekwencją takiego unormowania był pkt 2 decyzji organu I instancji, który po uchyleniu decyzji własnej orzekł o odmowie przyznania skarżącej prawa do zaliczki alimentacyjnej na okresy zasiłkowe 2007/2008 i 2006/2007, uznając, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki przyznania wnioskowanych świadczeń. To właśnie w tym zakresie rozstrzygnięcia organów zostały poddane kontroli Sądu zatem w dalszej kolejności należy przeanalizować obowiązujące w tej materii unormowania prawne. Zaznaczyć przy tym należy, iż skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia w dniu 19 września 2008 r. dlatego analizie należy poddać przepisy obowiązujące w tym właśnie czasie. Zgodnie z regulacją art. 48 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378) ustawa ta, z wyjątkami wskazanymi w omawianej normie, weszła w życie z dniem 1 października 2008 r., a zatem stosuje się jej przepisy do wniosku złożonego przez skarżącą w niniejszym postępowaniu. W myśl natomiast art. 41 omawianej ustawy sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Bez wątpienia skarżąca swoje prawo do żądania ustalenia zaliczki alimentacyjnej wywodzi z okresu, poprzedzającego wejście w życie wskazanej ustawy, bowiem upatruje go ona we wstrzymaniu jej wypłaty zaliczki, w związku z zastosowaniem przez organ administracji przepisów ustawy, które zostały uznane za niezgodne z Konstytucją mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2003 r., sygn. akt P 18/06.

Zaznaczyć przy tym należy, że stosownie do postanowień art. 45 ust. 1 wyżej wskazanej ustawy okres zasiłkowy rozpoczynający się w dniu 1 września 2007 r., na który ustala się prawo do zaliczki alimentacyjnej, przedłuża się do dnia 30 września 2008 r. Zatem skarżąca składając wniosek o przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej za następujące okresy zasiłkowe: 2006/2007 oraz 2007/2008 zainicjowała postępowanie, które winno zostać rozpoznane w oparciu o ustawę z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). W myśl natomiast art. 10 ust. 1 omawianej ustawy prawo do zaliczki ustala organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, do końca okresu zasiłkowego. Przy czym stosownie do treści ust. 6 art. 10 tejże ustawy prawo do zaliczki ustala się w wysokości, o której mowa w art. 8, na okres zasiłkowy. Przy czym sama ustawa nie definiowała pojęcia okresu zasiłkowego, natomiast w art. 18 ust. 2 odsyłała do stosowania odpowiednio przepisów o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są one sprzeczne z ustawą, w sprawach nią nieuregulowanych. Dlatego należy sięgnąć do regulacji ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. z 2006 r., Nr 139. poz. 992 z późn. zm.) o świadczeniach rodzinnych. To bowiem w słowniczku z art. 3 w ust. 10 znalazła się definicja okresu zasiłkowego zgodnie z którą oznacza on okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń. Jednocześnie w tym zakresie należy mieć na uwadze, że przepisy międzyczasowe znajdujące się w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w szczególności art. 45 modyfikują pojęcie okresu zasiłkowego bowiem jak już wyżej zaznaczono okres zasiłkowy rozpoczynający się w 2007 roku przedłużono do dnia 30 września 2008 r. (zamiast, jak stanowiła ustawa do dnia 31 sierpnia 2008 r.).

Przenosząc powyższe uregulowania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić przyjdzie, że skarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, w zakresie w którym została zakwestionowana odpowiada prawu i wydana została w wyniku należytej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz właściwej oceny obowiązujących w tym zakresie przepisów. Obowiązujące regulacje uniemożliwiały bowiem pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na okres zasiłkowy 2006/2007. Wniosek w tym przedmiocie został złożony już po upływie okresu zasiłkowego, podobnie jak wniosek o przyznanie tego świadczenia za okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. Jak już bowiem wyżej wskazano zgodnie z regulacją ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej organ właściwy wierzyciela ustalał prawo do zaliczki alimentacyjnej począwszy od miesiąca złożenia wniosku wraz z wymaganą dokumentacją do końca okresu zasiłkowego, który w niniejszej sprawie upłynął w dniu 30 września 2008 r. Dlatego organ administracji odmówił skarżącej ustalenia prawa wnioskowanego świadczenia w okresie zasiłkowym za okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r., tym bardziej, że uprzednio, w tych okresach zasiłkowych skarżąca nie wnioskowała o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej. Natomiast organ ten prawidłowo ustalił skarżącej prawo do zaliczki alimentacyjnej, za jeden miesiąc odrębną decyzją administracyjną, mianowicie za wrzesień 2008 r. w tym bowiem miesiącu został przez nią złożony wniosek, a wyżej powołane przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przedłużały okres zasiłkowy w 2008 r. do 30 września.

Konkludując stwierdzić przyjdzie, że decyzja objęta wnioskiem złożonym w trybie art. 154 K.p.a. odpowiada prawu, nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, nie spełnia również innych przesłanek determinujących stwierdzenie jej nieważności. Dlatego, w ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, w zakresie wynikającym z odwołania skarżącej, a decyzja ta poprzedzona została właściwymi ustaleniami i opierała się na właściwej podstawie prawnej dlatego brak jest podstaw do jej uchylania.

Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.