Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 908/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 84 ust 4 i ust 3 pkt 25 e
journal: Dz.U. 2022 poz 916
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Agnieszka Nawara – Dubiel (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Biegalska – Ciepacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2022 r. sprawy ze skargi Regionalnego Centrum Administracyjnego Małopolska Sp. z o.o. w likwidacji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 19 kwietnia 2022 r. nr SKO.OŚ/4170/98/2022 w przedmiocie pobrania opłaty za usunięcie drzew skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 03.02.2022 r., znak sprawy: WS-05.6131.2.353.2015.AM2.NL Prezydent Miasta Krakowa orzekł o pobraniu od inwestora: R. C. A. [...]" Sp. z o.o. opłaty w kwocie [...]zł z całościowej należności w kwocie: [...] zł, naliczonej decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 25.01.2016 r., znak: WS- 05.6131.2.353.2015.AM2 za usunięcie 7 szt. drzew w związku z inwestycją pn.: "Przebudowa sieci cieplnej przy Al. [...] i Al. [...] w K., dz. nr [...], [...], [...], [...] obr[...]" w związku z inwestycją pn. "Budowa zespołu budynków usługowych (biurowych) z usługami komercyjnymi (Budynek A-B o dwóch segmentach nadziemnych i wspólnym garażu podziemnym oraz Budynek C z garażem podziemnym)", ponieważ posadzone w zamian 11 szt. drzew (tj. graby pospolite 'Fastigiata') nie zachowało żywotności z przyczyn zależnych od inwestora, po upływie 3 lat od terminu wskazanego w ww. zezwoleniu na wykonanie nasadzeń zastępczych tj. po dniu 30.09.2019 r.

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od tej decyzji przez R. C. A. "[...] Sp. z o.o. w likwidacji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 19 kwietnia 2022 r., znak SKO.OŚ/4170/98/2022 utrzymało w mocy wskazaną wyżej decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 84 ust. 3, 5 i 8 w zw. z ust. 1 i 2 oraz w zw. z art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 55) oraz art. 7, art, 77 § 1 i art. 107, jak też art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania Administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, z późn. zm. - dalej też jako "k.p.a.").

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że materialnoprawną podstawą wydanej decyzji Prezydenta Miasta Krakowa są przepisy art. 84 ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie z tymi przepisami, posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu (ust. 1). Opłaty naliczane są w zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu i pobierane przez organ właściwy do wydania tego zezwolenia (ust. 2). Przepis art. 84 ust. 3 u.o.p. stanowi, że w przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych. Jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu (ust. 4). Jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy, albo część z nich, nie zachowały żywotności po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zachowały żywotności (ust. 5). Decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 4 i 5, mogą być wydane przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 3, jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności przed upływem tego okresu (ust. 6). W przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 3, lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem (ust. 7). Decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 4, 5 i 7 wydaje organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu (ust. 8).

Wskazany w ustępie 3 omawianego przepisu termin trzyletni jest swoistym okresem próby, w którym należy sprawdzić, co się stało z drzewami i krzewami przesadzonymi albo nasadzonymi zastępczo. Podstawą takiej oceny jest zachowanie bądź niezachowanie żywotności drzewa lub krzewu, zdefiniowanej w art. 5 pkt 26e ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody jako prawidłowy przebieg ogółu procesów życiowych drzewa lub krzewu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że sformułowanie art. 84 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody "zachowały żywotność po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3" oznacza pierwszy dzień po upływie 3 lat od dnia wskazanego w decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa jako termin wykonania przesadzenia albo nasadzenia zastępczego.

W przedmiotowej sprawie została wydana decyzja Prezydenta Miasta Krakowa znak: WS-05.6131.2.353.2015.AM2 z dnia 25.01.2016 r. zezwalająca inwestorowi R. C. A. [...]" Sp. z o. o. na usunięcie 7 szt. drzew, kolidujących z ww. inwestycją. Zezwolenie zostało uzależnione od zastąpienia usuwanych drzew innymi 33 szt. drzew ozdobnymi na teren działki nr [...] obr[...] przy al. [...] w K. w terminie do dnia 30.09.2016 r. Zatem w decyzji tej zostało określone miejsce lokalizacji nowych nasadzeń oraz terminie, w jakim winny one zostać dokonane. Poza sporem jest również, że nasadzenia te zostały zrealizowane w wymaganym terminie, zgodnie z pismem R. C. A. [...]" Sp. z o. o. z dnia 04.10.2016 r. informującym o wykonaniu nasadzeń 33 szt. drzew (graby pospolite ‘Fastigiata') na teren działki nr [...] obr. [...] przy al. [...] oraz przeprowadzoną w dniu 09.12.2016 r. wizją lokalną potwierdzającą wykonanie warunku nasadzeń zastępczych oraz żywotność 33 szt. drzew (graby pospolite 'Fastigiata').

W wyniku kontroli przeprowadzonej przez organ w dniu 07.10.2019 r. - celem sprawdzenia zachowania żywotności drzew, stwierdzono zachowanie żywotności 22 szt. drzew oraz brak w terenie 11 sztuk drzew (graby pospolite 'Fastigiata').

Powyższe ustalenia w tym zakresie nie były pomiędzy stronami sporne. Zatem uznać należy, że niesporny jest fakt braku 11 sztuk drzew w miejscu nasadzeń po upływie okresu, o którym mowa w art. 84 ust. 3 u.o.p.

Spór w niniejszej sprawie obejmuje natomiast ustalenie, 1) czy Odwołująca zobowiązana była do zachowania żywotności nasadzonych drzew w takim samym zakresie, jak miałby to czynić posiadacz nieruchomości, na której dokonano nasadzeń zastępczych, 2) czy fizyczny brak drzew na nieruchomości można uznać za niezachowanie ich żywotności w rozumieniu definicji legalnej "żywotności drzewa" z art. 5 pkt 26e u.o.p. oraz 3) czy brak ww. drzew stanowi okoliczność zależną od Odwołującej.

Zdaniem Kolegium odpowiedzi na pierwsze pytanie należy udzielić, mając na uwadze treść decyzji Prezydenta Miasta Krakowa znak: WS- 05.6131.2.353.2015.AM2 z dnia 25.01.2016 r. zezwalającej inwestorowi na usunięcie 7 szt. drzew. W świetle treści tej decyzji to Odwołująca obowiązana była wywiązać się z nałożonym w niej warunków, a więc także była zobowiązana do podejmowania działań celem zabezpieczenia żywotności nasadzeń, od tego zależało umorzenie naliczonej opłaty. Dodać też należy, że miejsce dokonania nasadzeń zostały ustalone w ww. decyzji w związku z prośbą Strony z dnia 28.10.2015 r., skierowaną do Zarządu Zieleni w Krakowie o dokonanie nasadzeń właśnie na działkach wskazanych w ww. decyzji, które są w posiadaniu Gminy Miejskiej Kraków. Wynika to z pisma z dnia 02.11.2015 r. Zarządu Zieleni Miejskiej w Krakowie o zgodzie na dokonanie nasadzeń na ww. działkach. Nadto, Strona dokonała nasadzeń w miejscu wskazanym w ww. ostatecznej decyzji z 25.01.2016 r., zatem znała i akceptowała warunki określone tą decyzją, w tym wykonanie nasadzeń w miejscu pozostającym we władaniu Zarządu Zieleni Miejskiej. Tym samym uznać należy, że podmiotem obowiązanym do zachowania żywotności nasadzonych drzew pozostaje Odwołująca. Odpowiedzialności tej nie można przenieść na podmiot będący zarządcą ww. nieruchomości, na których dokonano nasadzeń zastępczych.

Kolegium nie zgodziło się również z twierdzeniem odwołania, jakoby fizyczny brak drzew na nieruchomości nie mieścił się w pojęciu niezachowania ich żywotności w rozumieniu definicji legalnej "żywotności drzewa" z art. 5 pkt 26e ustawy w powiązaniu z treścią i istota regulacji z art. 84 ust. 5 ustawy. Wprawdzie "żywotność drzewa lub krzewu" oznacza prawidłowy przebieg ogółu procesów życiowych drzewa lub krzewu, to celem Ustawodawcy odsyłającego w art. 84 ust. 4 i 5 ustawy do badania żywotności przesadzonych albo posadzonych drzew lub krzewów jest stwierdzenie, czy kompensacja przyrodnicza została prawidłowo przeprowadzona. Zaproponowana przez Stronę wykładnia tego pojęcia w zw. z art. 84 ust. 5 ustawy narusza cel regulacji ustawowej i nasadzeń kompensacyjnych. Konsekwencją odroczenia terminu płatności w decyzji zezwalającej na wycinkę drzew jest konieczność powrotu do sprawy po upływie terminu odroczenia, a to celem ustalenia, czy nałożony obowiązek został wykonany, a jeśli tak, to czy przesadzone lub nasadzone zastępczo drzewa lub krzewy zachowały żywotność, a jeśli nie, to z jakiej przyczyny. W sytuacji, gdy nasadzeń kompensacyjnych nie ma w terenie, to nie ma możliwości ustalenia żywotności drzew, a z całą pewnością wycinka drzew dla potrzeb inwestycji budowlanej nie została zrekompensowana i zrównoważona przyrodniczo. W takiej sytuacji zaś ustawodawca nakazuje zbadać, czy powody niezachowania żywotności nasadzeń są zależne czy też niezależne od posiadacza nieruchomości.

Rację ma Odwołujący twierdząc, że ustawa o ochronie przyrody nie wprowadza legalnej definicji przesłanki "przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości". W literaturze przyjmuje się, iż są to okoliczności porównywalne z siłą wyższą, którą mogą być różnego rodzaju kataklizmy (por. W.Radecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Warszawa 2008, s 83), czy też okoliczności związane z sytuacjami nadzwyczajnymi np. nadzwyczajnymi warunkami atmosferycznymi typu susza (Krzysztof Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz. LexisNexis 2013 r.). Podobne stanowisko dominuje w orzecznictwie sądów administracyjnych. Akcentuje się bowiem, że przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należy upatrywać w zdarzeniach mających charakter nadzwyczajny, którym posiadacz nieruchomości nie mógł zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności nasadzeń (np. wyroki NSA z 24 września 2019 r., II OSK 2189/18; z 7 marca 2018 r., II OSK 1217/16). W orzecznictwie zwraca się m.in. uwagę na siłę wyższą, w tym kataklizmy pogodowe, kradzieże, o ile do nich nie przyczynił się w znacznym stopniu posiadacz nieruchomości, jako okoliczności, które mogą przemawiać za przyjęciem wystąpienia niezależnej od posiadacza przyczyny utraty żywotności nasadzeń (zob. wyroki NSA z dnia 24 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2189/18; z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1217/16).

Na okoliczności niezależne od siebie wskazała właśnie Odwołująca, akcentując przy tym fakt dokonania nasadzeń na nieruchomościach stanowiących dz. ewid. nr [...] obr. [...], które stanowią pas drogowy i są w ciągłym posiadaniu Gminy Miejskiej Kraków, a nie Odwołującej się, co utrudnia bieżącą kontrolę. Nie przecząc możliwym utrudnieniom w zakresie kontroli nasadzeń na terenie nie będącym w posiadaniu Odwołującej godzi się jednak podkreślić, że to na wniosek Strony w decyzji z dnia 25.01.2016 r. zostało wskazane takie, a nie inne miejsce lokalizacji nasadzeń. Tym samym, Odwołująca godziła się z tymi utrudnieniami i je akceptowała, biorąc jednocześnie na siebie odpowiedzialność za prawidłową pielęgnację i utrzymanie drzew. Podniesiona więc w odwołaniu okoliczność, że miejsce nasadzeń stanowi teren narażony na kolizje drogowe i inne zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym, których skutkiem może być uszkodzenie drzewa pozostaje w tej sprawie bez znaczenia - tym bardziej, że w realiach przedmiotowej sprawy nie chodzi o pobranie opłaty za drzewa, które nie zachowały żywotności na skutek uszkodzeń, lecz z w związku z ich brakiem w terenie.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób zgodzić się z Odwołującą, że brak ww. nasadzeń zastępczych nastąpił bez jej winy. Faktem jest, że Odwołująca w dniu 05.09.2016 r. zawarła umowę nr [...] z [...] s.c. M. G., M. F., której przedmiotem było przeprowadzenie nasadzeń zastępczych i pielęgnacji, jak również udzielenie gwarancji na żywotność dokonanych nasadzeń w 3-letnim okresie wskazanym w decyzji Prezydenta Miasta Krakowa. Podkreślić jednak należy, że poza samą umową w aktach sprawy nie ma dowodów na dokonywanie jakichkolwiek zabiegów pielęgnacyjnych tudzież sprawowania nadzoru nad żywotnością nasadzeń w terenie przez Odwołującą. Wprawdzie w § 1 ust. 3 ww. umowy jej wykonawca - firma ogrodnicza - zobowiązała się do przeprowadzenia nasadzeń i ich pielęgnacji, jednak z pism [...] Sp. z o.o. Sp. K. zalegających w aktach sprawy nie wynika, jakie konkretnie czynności podejmowała w terenie względem ww. nasadzeń. Co ważne, korespondencję Odwołującej z [...] Sp. z o.o. Sp. K. rozpoczyna pismo R. C. A. "[...]" sp. z o.o. z dnia 26.09.2019 r., a więc po otrzymaniu informacji organu o planowanej na dzień 04.10.2019 r. wizji w terenie. W odpowiedzi, ww. firma ogrodnicza poinformowała, że dokonała w dniu 03.10.2019 r. wizji w terenie nasadzonych drzew i stwierdziła brak 11 sztuk drzew. Nie wyjaśniła, co się z nimi stało lecz wykluczyła swoją odpowiedzialność za drzewa skradzione lub zniszczone, proponując uzupełnienie brakujących drzew w promocyjnej cenie. Pomimo tego, że Odwołująca pismem z dnia 09.12.2019 r. wezwała [...] Sp. z o.o. Sp. K. do przesłania dokumentacji działań dotyczących rzeczonych 11 sztuk drzew grab pospolity na ww. nieruchomości, w szczególności protokołów zabiegów pielęgnacyjnych, zniszczeń lub ewentualnych kradzieży - do akt sprawy nie zostały załączone takie dowody. W odpowiedzi mailowej z dnia 28.01.2020 r. [...] Sp. z o.o. Sp. K. przesłała jedynie mailową opinię dr inż. W. B. specjalisty dendrologa z dnia 27.01.2020 r., z której wynika, że [...] Sp. z o.o. Sp. K. na skutek wezwania z dnia 26.09.2019 r. dokonała sprawdzenia żywotności posadzonych drzew i ustaliła brak 11 sztuk. Opiniujący wskazał też, że ślady po dołach sadzeniowych są, więc prawdopodobnie doszło do kradzieży drzew i zaproponował polubowne rozstrzygnięcie sprawy z Odwołującą oraz organem. Na tej podstawie [...] Sp. z o.o. Sp. K. w piśmie do Odwołującej z dnia 21.01.2020 r. wskazał, że po kolejnych oględzinach miejsc po brakujących drzewach ustaliła powołując się na swoje doświadczenie zawodowe, że ślady są stare, zarośnięte darnią, zatem drzewa zostały zniszczone lub skradzione w dalekim odstępie czasu.

Treść ww. korespondencji jednoznacznie dowodzi, że ani Odwołująca ani firma ogrodnicza, której Strona powierzyła pielęgnację nasadzeń nie interesowała się nimi aż do czasu otrzymania pisma organu z dnia 12.09.2019 r. W aktach nie ma żadnych dowodów potwierdzających chociażby okresową obecność i dokonywanie zabiegów pielęgnacyjnych ww. nasadzeń przez firmę ogrodniczą. Pomimo tego, że w protokole z oględzin z dnia 07.10.2019 r. sporządzonym przez pracownika organu pierwszej instancji stwierdzono, że "Drzewa pod stałą opieką wykwalifikowanej firmy ogrodniczej do dnia 1.10.br", to nie sposób uznać w świetle treści korespondencji Odwołującej z ww. firmą ogrodniczą, że ustalenie to dotyczy również brakujących 11 drzew. Potwierdza to również treść tego protokołu, bowiem najpierw w punkcie 2 znajduje się ustalenie o treści: "Stwierdza się, że w terenie brak 11 szt. drzew, pozostałe są w terenie, zachowują żywotność (...)", a dopiero dwa akapity dalej jest ustalenie o treści: "Drzewa pod stałą opieką wykwalifikowanej firmy ogrodniczej do dnia 1.10.br". Wobec powyższego, tut. Kolegium nie podziela zarzutów odwołania podnoszących brak logiki w przyjęciu przez organ I instancji w decyzji tezy, iż wykwalifikowana firma ogrodnicza dokonywała zabiegów pielęgnacyjnych w stosunku do części nasadzeń, a co do części w zakresie 11 sztuk drzew tych zabiegów nie wykonywała. Skoro też niespornym jest brak drzew w terenie i fakt, że stan taki musiał zaistnieć w dalekim odstępie czasu od daty oględzin z racji zarośniętych darnią śladów po nasadzeniach, co potwierdziła ww. firma ogrodnicza, a czego nie kwestionowała Odwołująca - to nieuzasadnione jest twierdzenie Odwołującej, że brakujące nasadzenia były również objęte pielęgnacją ww. firmy.

Wobec powyższego, w ocenie Kolegium niewątpliwym jest, że zgromadzony dotychczas materiał dowodowy potwierdza konkluzję o braku co najmniej właściwego nadzoru Odwołującej nad losami dokonanych nasadzeń kompensacyjnych. Poza faktem zawarcia umowy, na mocy której samego nasadzenia i późniejszych zabiegów w zakresie pielęgnacji w odniesieniu do nasadzonych drzew dokonywać miało przedsiębiorstwo zajmujące się zawodowo zasądzeniami i utrzymaniem drzewostanu, Odwołująca nie poczyniła w praktyce żadnych działań, które zabezpieczyłyby wykonanie tego obowiązku. Niewątpliwie brak jest jakichkolwiek dowodów, które wskazywałyby na zainteresowanie Odwołującej ich kondycją. Okoliczność, iż w praktyce obowiązki w zakresie opieki nad nasadzeniami, ich pielęgnacją powierzona została zewnętrznej firmie, zajmującej się tą działalnością zawodowo, pozostaje dla powyższej oceny bez znaczenia. Podmiotem odpowiedzialnym za żywotność nasadzeń pozostawała bowiem Odwołująca - co wynikało wprost z treści decyzji zezwalającej na usunięcie drzew. Ewentualne relacje łączące przedsiębiorstwo, któremu Odwołująca powierzyła opiekę nad nasadzeniami a samą Odwołującą, jako podmiotem odpowiedzialnym na gruncie decyzji o zezwoleniu na usuniecie drzew oraz wszelkie obowiązki i roszczenia stron z tym związane, nie mają dla oceny realizacji obowiązku publicznoprawnego Odwołującej żadnego znaczenia tym bardziej, że firma ogrodnicza również nie prowadziła takich czynności pielęgnacyjnych, co wynika z braku wskazania czynności pielęgnacyjnych na prośbę Odwołującej z dnia 09.12.2019 r. Dodać należy, że w kontekście treści korespondencji pomiędzy ww. podmiotami w toku postępowania pierwszej instancji tut. Kolegium uznało wyjaśnienia [...] Sp. z o.o. Sp. K., ujęte w piśmie z dnia 15.02.2022 r. za niewiarygodne. W piśmie tym podano, że w wykonaniu umowy z dnia 05.09.2016 r. firma wykonywała w okresach: wiosna - jesień 2017, wiosna - jesień 2018, wiosna - jesień 2019 pielęgnację nasadzonych drzew obejmującą m.in. podlewanie drzew, formowanie koron, odchwaszczanie mis wokół drzew, zaś podczas prac pielęgnacyjnych w dniu 27.09.2019 r. pracownicy firmy stwierdzili brak 11 sztuk drzew gatunku grab kolumnowy, które wcześniej były w dobrej kondycji. Są to gatunki atrakcyjne, więc firma podejrzewa, że drzewa mogły zostać skradzione. Wyjaśnienia te nie znajdują potwierdzenia we wcześniejszej korespondencji [...] Sp. z o.o. Sp. K. z Odwołującą ani opinii dendrologa dr inż. W. B., pozbawione są więc wiarygodności. Skoro ślady po dołach były stare, a doły zarośnięte darnią - jak stwierdził sam [...] Sp. z o.o. Sp. K. w piśmie z dnia 21.01.2020 r., to drzewa nie mogły być usunięte - jak sugeruje treść tego pisma - po 27.09.2019 r. Nadto, we wcześniejszej korespondencji, w tym piśmie z dnia 03.10.2019 r. firma ta nie informowała, by dokonała wizji lokalnej nasadzonych drzew 27.09.2019 r., lecz w dniu 03.10.2019 r. i w tym dniu stwierdziła brak 11 sztuk drzew. Wobec tego, sprzeczne z dotychczasowymi wyjaśnienia firmy złożone w piśmie z dnia 15.02.2022 r. nie mogą mieć żadnego znaczenia w tej sprawie.

Zdaniem Kolegium brak jakiejkolwiek troski Odwołującej o posadzone drzewa i wiedzy o ich stanie aż do października 2019 r. dyskwalifikuje wszelkie argumenty Odwołującej, wskazujące na niezależne od niej przyczyny fizycznego braku drzew w miejscu nasadzeń. W szczególności podnieść należy, że bez znaczenia pozostaje to, czy istotnie doszło do kradzieży ww. drzew, jak spekuluje Odwołująca - zwłaszcza, że w aktach brak jest dowodu potwierdzającego zgłoszenie takiego czynu organom ścigania przez Odwołującą czy też firmę ogrodniczą. Faktem bowiem pozostaje, że dokonana na podstawie decyzji z 2016 r. wycinka 7 sztuk drzew nie został należycie skompensowana, bowiem nasadzone 11 sztuk drzew nie rośnie w miejscu nasadzeń. Nie został więc zrealizowany cel ustawowy, za co odpowiedzialność spoczywa na Odwołującej.

Wobec powyższych okoliczności prawidłowo organ I instancji ustalił, że nie wystąpiły przesłanki do umorzenia naliczonej opłaty w kwocie [...]zł i zachodzą podstawy do wydania decyzji orzekającej o pobraniu ww. opłaty od Odwołującej. Dodać należy, że w decyzji prawidłowo i zgodnie z art. 84 ust. 5 u.o.p. obliczono wysokość opłaty, przeliczonej w sposób proporcjonalny do liczby brakujących drzew. Wysokość opłaty i sposób jej obliczenia nie były sporne w sprawie.

Odnosząc się natomiast do nieomówionego powyżej zarzutu odwołania o błędnym przyjęciu przez organ I instancji, że pielęgnacja mająca na celu zachowanie żywotności na nieograniczony charakter i obejmuje również czynności stałego, całodobowego nadzoru pasa drogowego, na których dokonano nasadzeń zastępczych Kolegium wyjaśniło, że takie twierdzenie nie wynika z decyzji organu I instancji. W przedmiotowej bowiem sprawie spór w istocie nie dotyczy zakresu czynności pielęgnacyjnych podejmowanych względem drzew, lecz ich całkowitego braku i braku nadzoru ze strony Odwołującej nad ww. nasadzeniami. Skoro bowiem pierwsza korespondencja z firmą ogrodniczą pochodzi z daty po upływie 3 lat od daty nasadzeń, to uprawnionym jest postawienie tezy, że Odwołująca do października 2019 r. nie wykazywała żadnego zainteresowania tymi drzewami i nie wiedziała, co się z nimi dzieje. Organ I instancji w piśmie z dnia 13.12.2016 r. (doręczonym w dniu 20.12.2016 r.) poinformował Odwołującą o konieczności zapewnienia niezbędnych zabiegów pielęgnacyjnych, zgodnych z zabiegami sztuki ogrodowej (tj. podlewanie, formowanie mis, ściółkowanie, usuwanie pędów odroślowych, plewienie, uzupełnianie palików, koszenie), które gwarantują dalsza żywotność oraz prawidłowy wzrost i rozwój posadzonym drzewom. Nie oczekiwał więc stałego, całodobowego ich nadzoru, lecz niezbędnych zabiegów pielęgnacyjnych. Skoro Odwołująca dopiero w 10.2019 r. dowiedziała się o braku 11 sztuk drzew, a ślady po nich wskazywały na usunięcie drzew w dużej odległości czasowej, to niewątpliwie zaniechała nie tylko ich niezbędnej pielęgnacji, ale i elementarnego nadzoru nad drzewami. Tym samym, chybiony jest zarzut odwołania organ bez podstawy prawnej nałożył na Stronę dodatkowe obowiązki o wymiarze finansowym, bez odniesienia się do kwestii kompensacji przyrodniczej. Nietrafna jest też teza odwołania, iż organ I instancji wykroczył poza dyspozycję ustawy o ochronie przyrody.

Co zaś się tyczy podniesionej przez Odwołującą odległości czasowej pomiędzy ostatnią korespondencję w sprawie z dnia 05.02.2020 r. (pismo Strony do organu), a datą zaskarżonej decyzji Kolegium informuje, że istotnie taki dystans czasowy wystąpił między ww. dokumentami, aczkolwiek nie miał on wpływu na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Dodać należy, że zwalczaniu przewlekłości postępowania służy instytucja ponaglenia z art. 37 k.p.a., z której Odwołująca mogła skorzystać celem usprawnienia postępowania.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie spółka R. C. A. "[...] Sp. z o.o. w likwidacji, zarzucając jej:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. naruszenie art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dn. 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 5 ust. 26e w zw. z art. 84 ust. 5 ustawy z dn. 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (dalej: "u.o.p.") poprzez ich błędną wykładnię skutkującą utrzymaniem w mocy decyzji orzekającej o pobraniu od Skarżącej opłaty w kwocie [...]zł w sytuacji, gdy w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zostały spełnione przesłanki do przyjęcia, iż 11 sztuk drzew - grabów pospolitych "Fastigiata" nie zachowało żywotności;

2. naruszenie art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 84 ust. 5 u.o.p. poprzez przyjęcie, iż Skarżąca była zobowiązana do zachowania żywotności nasadzonych drzew w takim samym zakresie, w jakim miałby to czynić posiadacz nieruchomości, na których dokonano nasadzeń zastępczych, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego utrzymania w mocy decyzji orzekającej o pobraniu od Skarżącej opłaty w kwocie [...]zł;

3. naruszenie art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 26e w zw. z art. 84 ust. 5 u.o.p. poprzez przyjęcie, iż 11 sztuk drzew - grabów pospolitych "Fasdgiata" nie zachowało żywotności z przyczyn zależnych od Skarżącej, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego utrzymania w mocy decyzji orzekającej o pobraniu od Skarżącej opłaty w kwocie [...]zł;

4. naruszenie art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 26e w zw. z art. 84 ust. 5 u.o.p. poprzez przyjęcie, iż Skarżąca była zobowiązana do dokumentowania zabiegów pielęgnacyjnych oraz dokumentowania sprawowania nadzoru żywotności nasadzeń zastępczych, w szczególności w sytuacji, gdy Skarżąca umową z dn. 5 września 2016 r. nr RCA/13/2016 zleciła przeprowadzenie rzeczonych nasadzeń zastępczych i pielęgnację nasadzonych drzew podmiotowi profesjonalnemu tj. [...] s.c. M. G., M. F., co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego utrzymania w mocy decyzji orzekającej o pobraniu od Skarżącej opłaty w kwocie [...]zł;

5. naruszenie art. 88 § 1 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 26e w zw. z art. 84 ust. 5 u.o.p. poprzez przyjęcie, iż po stronie Skarżącej wystąpił "brak jakiejkolwiek troski" o nasadzone drzewa oraz przyjęcie, iż Skarżąca oraz firma ogrodnicza, której powierzono pielęgnację drzew, nie interesowały się nimi, w sytuacji, gdy zarówno organy pierwszej, jak i drugiej instancji — wskazały ogólnikowo na wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych nasadzeń i nie odniosły tego do szczególnych wymagań dotyczących utrzymania grabu pospolitego "Fastigiata";

6. naruszenie art. 84 ust. 4 u.o.p. poprzez jego niezastosowanie pomimo wystąpienia w niniejszej sprawie okoliczności, o których mowa w ww. przepisie, co powinno doprowadzić do umorzenia należności z tytułu ustalonej przez organ pierwszej instancji opłaty w całości;

II. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 7 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie polegające na zaniechaniu dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym ustalenia rzeczywistej przyczyny braku nasadzonych zastępczo 11 sztuk drzew - grabów pospolitych "Fastigiata", a w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, iż rzeczone drzewa nie zachowały żywotności z przyczyn zależnych od Skarżącej, co ostatecznie doprowadziło do bezpodstawnego utrzymania w mocy decyzji o pobraniu od Skarżącej opłaty w kwocie [...]zł;

Na podstawie tych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. (Dz.U.2021.1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust.3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Ponieważ strony wykonały wezwanie wskazując odpowiednie adresy, sprawa została rozpoznana na rozprawie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd w całości podziela ustalenia dokonane przez organ II Instancji oraz zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentację. Organ szczegółowo i prawidłowo przywołał także przepisy stanowiące materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji, wobec tego nie ma potrzeby ich powielania w tym miejscu.

Skarga jest nieuzasadniona.

Poza sporem w sprawie pozostaje, że skarżąca na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 25.01.2016 r. uzyskała zezwolenie na wycięcie 7 sztuk drzew kolidujących z planowaną przez nią inwestycja, pod warunkiem zastąpienia tych drzew 33 nowymi drzewami – grabami pospolitymi, nasadzonymi na działkach nr [...]. Za usunięte drzewa naliczono równocześnie opłatę w wysokości [...] zł, której termin uiszczenia odroczono do dnia 30 września 2019r.

Spośród 33 nasadzonych drzew, 22 zachowały żywotność, natomiast naliczona obecnie opłata w kwocie [...]zł wynika z tego, że 11 sztuk drzew w ogóle nie stwierdzono w terenie, pozostały po nich tylko stare, zarośnięte darnią ślady po dołach sadzeniowych.

Spór w sprawie sprowadza się zatem tylko do odpowiedzi na pytanie, czy brak drzew w terenie (z nieustalonych powodów – prawdopodobnie zostały skradzione lub zniszczone) jest równoznaczny z brakiem zachowania przez te drzewa żywotności z przyczyn zależnych od inwestora, po upływie 3 lat od terminu wskazanego w zezwoleniu na wykonanie nasadzeń zastępczych tj. po dniu 30.09.2019 r.

Zdaniem Sądu odpowiedź na to pytanie jest w okolicznościach niniejszej sprawy twierdząca.

Skarżący wskazuje, że do zaginięcia 11 sztuk drzew nie doszło z przyczyn od niej zależnych. Oczywiście skarżąca nie ma wpływu na to, czy zasadzone przez nią drzewa zostaną ukradzione lub zniszczone przez osoby trzecie. Gdyby jednak skarżąca - choćby w minimalnym stopniu - interesowała się dokonanymi nasadzeniami przez okres trzech lat od ich wykonania, to niewątpliwie zorientowałaby się dość szybko, że takie zdarzenie miało miejsce, a drzewa zniknęły. Wówczas skarżąca miałaby szansę np. powiadomić o tym fakcie organy ścigania, organ administracyjny, wystąpić o zmianę decyzji, powtórzyć nasadzenia lub dokonać innych właściwych czynności, które obecnie umożliwiłyby jej wykazanie, że drzewa co prawda nie zachowały żywotności, jednak nastąpiło to z przyczyn od niej niezależnych i pomimo dochowania przezeń należytej staranności.

Tymczasem z akt sprawy jednoznacznie wynika (co szczegółowo również opisał organ II Instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji), że skarżąca dokonanymi nasadzeniami zainteresowała się dopiero po zawiadomieniu jej przez organ o planowanej kontroli żywotności zasadzonych drzew czyli o tym, że rozpoczyna się postępowanie administracyjne zmierzające do rozstrzygnięcia o naliczonej i odroczonej opłacie za usunięcie 7 sztuk drzew.

W niniejszej sprawie nie ma żadnego znaczenia - z punktu widzenia przesłanek do wydania zaskarżonej decyzji – czy skarżąca osobiście zamierzała dbać o nasadzenia zastępcze przez okres trzech lat, czy też czynności te zleciła osobie trzeciej (firmie). Są to kwestie pozostające zarówno poza zakresem zainteresowania organów administracyjnych jak i poza kognicją sądu administracyjnego. Kwestie związane z faktem ewentualnego niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania umownego oraz wynikłych z tego tytułu szkód, rozstrzygane są przez sądy powszechne.

Kolegium odniosło się też szczegółowo do podnoszonego zarówno w skardze jak i uprzednio w odwołaniu zarzutu dotyczącego wskazanych przez organ miejsc nasadzeń tj. działek stanowiących własność Gminy Miejskiej Kraków.

Powtórzyć zatem należy, że miejsce dokonania nasadzeń zostało ustalone w decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 25 stycznia 2016 r. Jeśli skarżąca miała zastrzeżenia co do ustalonej w decyzji lokalizacji nasadzeń zastępczych, to powinna je była wówczas kwestionować w administracyjnym i ewentualnie sądowo administracyjnym toku instancji. Prawdą jest również i to, że skarżąca w toku postępowania o zezwolenie na usunięci drzew, w dniu 9 listopada 2015 r dołączyła do akt sprawy pismo z dnia 02.11.2015 r., z którego wynika, że Zarząd Zieleni w Krakowie przychylił się do jej wniosku i wyraził zgodę na nasadzania zastępcze na tych właśnie działkach gminnych.

Nadmienić tylko można, że działki te znajdują się przy [...] – podobnie jak siedziba skarżącej, zatem można mniemać, że nie nastręczałoby skarżącej nadmiernej trudności nawet częste doglądanie i sprawdzanie stanu drzew, co z kolei umożliwiłoby jej szybkie dostrzeżenie ich zniknięcia.

Brak drzew jest najwyższą formą braku ich żywotności, zaś nieznany, choć odległy od daty oględzin w październiku 2019 r., czas ich zaginięcia jednoznacznie wskazują na brak dołożenia należytej staranności w celu zachowania żywotności zasadzonych drzew, które miały skompensować te egzemplarze, które z nieruchomości skarżącej na skutek inwestycji zostały usunięte. Zatem bezzasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 84 ust. 4 i ust. 5, art. 5 pkt. 26e ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 916 z późn. zm.).

Nie są także uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, tj art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., czego skarżąca upatruje w tym, że organ zaniechał ustalenia rzeczywistej przyczyny braku nasadzonych zastępczo 11 sztuk drzew. W dniu 10 października 2019 r. organ wezwał skarżącą o wyjaśnienia braku w terenie 11 sztuk drzew. W odpowiedzi skarżąca zwróciła się o informację w tym zakresie do Zarządu Zieleni Miejskiej w Krakowie, co jednoznacznie potwierdza, że skarżąca zupełnie drzewami się nie interesowała. Co ważniejsze jednak, organ ochrony środowiska nie jest zobowiązany w sprawie dotyczącej rozstrzygnięcia w przedmiocie naliczonej i odroczonej opłaty, do prowadzenia dochodzenia, co do przyczyn zniknięcia drzew. Rzeczą skarżącej – o ile oczekiwała oczywiście umorzenia naliczonej i odroczonej opłaty – było interesowanie się drzewami i dbanie o nie.

Wobec powyższego skarga jako bezzasadna została oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a.