Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SAB/Bd 43/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 659
6011 Nałożenie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, rozbiórkę lub użytkowanie
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 149
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Sygn. [...] II SAB/Bd 43/21 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Ł. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w I. (poprzednio Inspektor Nadzoru Budowlanego) w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej przebudowy obiektu budowlanego 1. zobowiązuje [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w I. do załatwienia sprawy z wniosku skarżącej z [...] kwietnia 2020 r. o wznowienie postępowania w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, 2. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałej części, 4. zasądza od [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w I. na rzecz Ł. K. kwotę [...]([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Ł. K., pismem z 17 marca 2021 r. uzupełnionym i doprecyzowanym pismem z 22 czerwca 2021 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (w skrócie PINB) w Mogilnie sprawy z jej wniosku z dnia 1 kwietnia 2020 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją PINB z 12 lutego 2020 r. nr 3/2020 i nr 75/2020 (znak PINB.441.1.2015-20.BN) w sprawie samowoli budowlanej polegającej na przebudowie budynku gospodarczego – chlewni, położonego na działce nr ewid.[...] w obrębie K. , gmina S.. Skarżąca opisując przebieg postępowania zarzuciła naruszenie przepisów postępowania (w tym art. 35 k.p.a.) i niewydanie rozstrzygnięcia w sprawie pomimo uchylenia wadliwych orzeczeń organu I instancji przez organ odwoławczy i uznania zasadności jej skarg oraz ponaglenia. Podkreśliła, że od złożenia wniosku upłynęło 12 miesięcy.

Z tych powodów skarżąca wniosła o:

- wyznaczenie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Mogilnie dodatkowego terminu załatwienia sprawy dotyczącej jej wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnymi decyzjami PINB o nr. 74/2020 i 3/2020 z 12 lutego 2020 r.,

- zarządzenie wyjaśnienia przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie i stwierdzenie iż miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

- orzeczenie organowi grzywny z tytułu przewlekłego prowadzenia sprawy

oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę (pismo z 8 czerwca 2021 r.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Inowrocławiu poinformował, że w związku z wygaśnięciem z dniem 28.02.2021 r. stosunku pracy przez zajmującego stanowisko PINB w Mogilnie, zarządzeniem nr 75/2021 z dnia 22 kwietnia 2021 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski rozszerzył zakres działania PINB w Inowrocławiu o obszar powiatu mogileńskiego. Zarządzenie to weszło w życie dniem ogłoszenia w Dz.Urz. Woj. Kuj. Pom tj. 26 kwietnia 2021 r.

W piśmie z 17 grudnia 2021 r., odnosząc się do wezwania Sądu o ustosunkowanie się do zarzutów skargi, organ powielił uprzednią argumentację dodatkowo poinformował, ze uzyskał archiwalne mapy geodezyjne dot. działki nr [...] w m. K. gm. M. oraz posiada zdjęcia fotometryczne nieruchomości Z weryfikacji tych zdjęć wynika, że: w latach 2000-2015 rozbiórce uległo 5 obiektów na terenie ww. działki, oraz 1 nie ujęty w zasobach. Na tej podstawie organ rozpocznie dalsze rozpatrywanie sprawy oraz ustali prawidłowy krąg stron postepowania. Organ stwierdził, że rozbiórka obiektu budowlanego jest zjawiskiem nieodwracalnym, a Prawo budowlane jedynie przewiduje grzywnę (art. 93 pkt 3). Organ w pierwszej kolejności musi ustalić, czy rozbiórka obiektów nie była podyktowana ich złym stanem technicznym (art. 31a Prawa budowlanego).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez organ nadzoru budowlanego jest uzasadniona.

Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a." ), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej. Sąd, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., rozpoznał sprawę w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Na podstawie art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ("k.p.a.") organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Przy czym do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5).

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).

W sytuacji, gdy organ uchybia przywołanym wyżej terminom, w sprawie może dojść do bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 37 § 1 k.p.a.).

Przewlekłość w prowadzeniu postępowania (art. 37 § 1 pkt 2) wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się niezbędną koncentracją w świetle art. 12 k.p.a., względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla załatwienia sprawy. Ponadto przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego będzie miało miejsce wówczas, gdy organowi skutecznie będzie można przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim prowadzeniu postępowania administracyjnego, żeby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2019 r., sygn. II OSK 2332/18, LEX nr 2623647). Przewlekłość może mieć więc postać statyczną (brak jakichkolwiek czynności ze strony organu), dynamiczną (wykonywanie przez organ czynności niecelowych) jak i mieszaną, zawierającą elementy obu poprzednich postaci (tak NSA w wyroku z 15 listopada 2017 r., sygn. II OSK 1809/16).

Instytucja przewlekłości postępowania musi być rozpatrywana w szerszym kontekście normatywnym wynikającym z ogólnej zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) oraz określonych w art. 35 i art. 36 k.p.a. terminów załatwiania spraw administracyjnych.

Jak wynika z treści art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Na podstawie analizy akt administracyjnych sprawy stwierdzić należy, że przed wniesieniem skargi strona skarżąca wyczerpała tryb zaskarżenia przewlekłego postępowania, określony w art. 37 k.p.a. Wniosła bowiem, pismem z 4 listopada 2020 r., za pośrednictwem PINB w Mogilnie ponaglenie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy (WINB) – na zamierzoną bezczynność i przewlekłość postępowania w sprawie wniosku o wznowienia postępowania zakończonego decyzją tego organu z 12 lutego 2020 r. w sprawie samowolnej przebudowy budynku gospodarczego. Pismem z 1.12.2020 r. organ I instancji przekazał ponaglenie WINB. Postanowieniem z 10 grudnia 2020 r. (znak WINB-WIK.771.6.46.2020.PZ) WINB ww. uznał ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie za zasadne oraz wyznaczył PINB w Mogilnie dodatkowy termin jednego miesiąca od dnia doręczenia postanowienia, dla rozpatrzenia przedmiotowej sprawy i wydania rozstrzygnięcia w formie prawem przypisanej z zastrzeżeniem art. 35 § 5 w zw. z art. 36 § 1 i 2 k.p.a.

Przedmiotowa skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania wznowieniowego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Mogilnie jest zatem dopuszczalna i została wniesiona skutecznie.

Na wstępie dalszych rozważań należy podkreślić, że po wniesieniu przez Ł. K. skargi do tutejszego Sądu (pismem z 17 marca 2021 r.) i jej przekazaniu przez organ, którego przewlekłości skarga dotyczy (9 kwietnia 2021 r.), nastąpiła zmiana właściwości miejscowej. Zarządzeniem Nr 75/2021 z dnia 22 kwietnia 2021 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski, rozszerzył zakres działania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Inowrocławiu o obszar powiatu mogileńskiego, na okres do czasu obsadzenia stanowiska Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Mogilnie. Zarządzenie zostało ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Województwa Kujawsko-Pomorskiego w dniu 26 kwietnia 2021r. (poz. 2146) i z tym dniem weszło w życie.

Dokonując zatem kontroli działalności właściwego organu nadzoru budowlanego w sprawie administracyjnej objętej przedmiotem skargi Sąd uwzględnia ciągłość działania i przeniesienie kompetencji do załatwienia sprawy od 26 kwietnia 2021 r. na Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Inowrocławiu, który to organ udzielił na wezwanie Sądu odpowiedzi na skargę.

Ze skargi oraz analizy zbiorczych akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą Ł. K. w innej sprawie dotyczącej bezczynności PINB w Mogilnie wynika następujący stan sprawy:

- 12 lutego 2020 r. PINB w Mogilnie wydał decyzje nr 03/2020 (znak sprawy PINB.441.1.2015-20.BN , L.dz. 74/2020), o umorzeniu w całości postępowanie w sprawie samowoli budowlanej polegającej na przebudowie b. gospodarczego na działce ewid. [...] w miejscowości K. nr [...], gmina S. dokonanej przez właściciela obiektu K. K., ponieważ stało się ono bezprzedmiotowe,

- 3 kwietnia 2020 r. do PINB w Mogilnie wpłynął wniosek Ł. K. (datowany 1.04.2020 r.) o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 148 k.p.a., uchylenie decyzji i przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego oraz ponowne rozstrzygnięcie sprawy. Skarżąca podniosła, że jest stroną postępowania zakończonego ww. decyzją, bowiem na podstawie umowy darowizny w dniu 8 stycznia 2020 r. (akt notarialny repertorium A numer [...]) nabyła od J. F. własność gospodarstwa rolnego obejmującego między innymi nieruchomości bezpośrednio sąsiadujące z nieruchomością, na której prowadzone były samowolnie ww. roboty budowlane. Do wniosku dołączono dokumenty potwierdzające nabycie własności gospodarstwa rolnego oraz odpowiedź WINB z 25.03.2020 r. na jej ponaglenie, z której dowiedziała się o wydaniu decyzji z 12 lutego 2020 r. Zarzuciła, że bez własnej winy nie brała udziału (ani jej poprzednik prawny) w przedmiotowym postępowaniu mimo posiadania interesu prawnego,

- 15 kwietnia 2020 r. pismem (znak PINB.441.1.2015-20.BN) PINB w odpowiedzi na ww. wniosek poinformował, że nie ma podstaw do podjęcia czynności odnosząc się do przedmiotu licznych postępowania w sprawie samowoli budowlanej na dz. nr [...] wszczętych na wniosek J. F.,

- 2 czerwca 2020 r. WINB uznał za zasadną skargę Ł. K. na działanie PINB w Mogilnie w tej sprawie, wskazując, że PINB w Mogilnie powinien rozstrzygnąć sprawę w formie właściwej dla postepowania wznowieniowego tj. na podstawie art. 149 § 1 lub § 3 k.p.a. (wpływ do PINB 3.06.2020 r.),

Info od pełnomocnika skarżącej o śmierci K. K. ( jedyny właściciel nieruchomości dz. nr [...]) pismo do A. K. z 16 .06.2020 r. o wskazanie następców prawnych . Odpis skrócony aktu zgonu – data zgonu [...].03.2020 r.(kiedy wpływ do organu Odp (wpyw 2 lipca 2020 r.), że trwa postępowanie sądowe

- 14 lipca 2020 r. PINB wydał postanowienie nr 14/2020, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmawiając wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie samowoli budowlanej polegającej na przebudowie budynku gospodarczego położonego na działce nr [...] w K. gm. S.. Organ wskazał, że wnioskująca nie jest stroną przedmiotowego postępowania. Poprzedni właściciel dz. nr [...] również nie był stroną, bowiem sprawa dotyczy budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr [...] równolegle z działka nr [...] w odległości ponad 15 m od granicy, o czym poinformowano go pismem z [...].10.2019 r.

- 22 lipca 2020 r. wpłynęło do PINB zażalenie skarżącej na powyższe postanowienie, które organ przekazał wraz z aktami WINB za pismem z 28.07.2020 r.

- postanowieniem z [...] września 2020 r. ([...]), WINB uchylił powyższe postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (wpływ do PINB [...].09.2020 r.),

- 16 października 2020 r. wpływ pisma od A. K., że nowym właścicielem nieruchomości pod adresem K. [...], jest R. K.,

- 4 listopada 2020 r. ponaglenie Ł. K. do WINB na bezczynność i przewlekłość w sprawie z wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją PINB z 12 lutego 2020 r. w sprawie samowoli budowlanej polegającej na przebudowie budynku gospodarczego na działce nr [...] w K. (przekazane przez PINB do WINB za pismem z 1.12.2020 r.),

- [...] grudnia 2020 r. organ zawiadomił R. K., jako właściciela dz. nr [...], o toczących się postępowaniach i wydanych rozstrzygnięciach związanych z samowolnie wykonywanymi robotami budowlanymi na przedmiotowej działce

- 10 grudnia 2020 r. postanowienie WINB (znak WINB-WIK.771.6.46.2020.PZ) uznające ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie za zasadne (pkt 1) i wyznaczające PINB w Mogilnie dodatkowy termin jednego miesiąca od dnia doręczenia tego postanowienia, dla rozpatrzenia sprawy i wydania rozstrzygnięcia w formie prawem przepisanej (wpływ do organu I instancji 14.12.2020 r.),

- 7 stycznia 2021 r. organ wezwał A. K. (w związku z innym zawieszonym postępowaniem) do przedłożenia dokumentu potwierdzającego nabycie spadku przez R. K.,

- 7 stycznia 2021 r. postanowienie PINB nr 1/2021, na podstawie art. 36 § 1 i 2 k.p.a., którym zawiadomił skarżącą, że sprawy z jej wniosku o wznowienie postępowania z dnia 1.04.2020 r. nie można załatwić w terminach wskazanych w art. 35 k.p.a. z uwagi na śmierć strony postępowania K. K. oraz konieczność ustalenia spadkobierców, wskazując nowy termin załatwienia sprawy – do dnia 15.02.2021 r.

- 18 stycznia 2021 r. wpłynął do PINB akt poświadczenia dziedziczenia (repertorium A nr [...] z 2020 r.) sporządzony [...] lipca 2020 r. poświadczający nabycie spadku po zmarłym K. K. przez R. K.. Z dokumentu wynika, że akt został zarejestrowany w Rejestrze Spadkowym dnia 17 lipca 2020 r. pod wskazanym numerem.

- 17 marca 2021 r. Ł. K. wniosła do tut. Sądu skargę na przewlekłe prowadzenie przez PINB w Mogilnie niniejszej sprawy administracyjnej.

Pomimo wezwań, do dnia rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej (tj. 6 kwietnia 2022 r. PINB (od 26 kwietnia 2021 r.) w Inowrocławiu nie przedłożył żadnych akt administracyjnych potwierdzających dokonanie dalszych czynności w przedmiotowej sprawie, ani też wydania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia, w szczególności załatwiającego sprawę administracyjną w trybie nadzwyczajnym wznowienia postepowania – co do jej istoty.

Oceniając sprawę w powyższy sposób Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie PINB dopuścił się przewlekłości postępowania w sprawie z wniosku skarżącej z dnia 1.04.2020 r. (wpływ do organu 3.04) o wznowienie postępowania .

W sprawie sądowoadministracyjnej ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd nie rozstrzyga zasadniczo kwestii merytorycznych danej sprawy administracyjnej. W niniejszej sprawie niesporne pozostaje, że skarżąca domaga się wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wywodząc, że będąc strona postępowania bez własnej winy nie brała w nim udziału. Abstrahując od przedmiotu sprawy załatwionej decyzją ostateczną PINB, w świetle przepisów rozdziału 12 Kodeksu postępowania administracyjnego procedura rozpoznania tego typu wniosku jest jednoznaczna. Wniosek o wznowienie uruchamia dwuetapowe postępowanie nadzwyczajne w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 i nast. k.p.a.). Przy czym w przypadku wniosku opartego właśnie na przesłance określonej w art. 145 § 1 pkt 4, czyli gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że po spełnieniu warunków formalnych (w tym tryb, termin, właściwość) organ winien wznowić postępowanie (w drodze postanowienia na podstawie art. 149 § 1 k.p.a.). Dopiero po wznowieniu organ przystępuje do badania w pierwszej kolejności legitymacji procesowej czyli przymiotu strony postępowania po stronie wnioskodawcy ubiegającego się o wznowienie postepowania w sprawie zakończonej decyzja ostateczną (art. 149 § 2). Zgodnie bowiem z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony. W przypadku negatywnego wyniku tej oceny, czyli gdy stwierdzi brak podstawy do uchylenia o której mowa w art. 145 § 1 (np. że wnoszący podanie o wznowienie nie jest stroną), organ nie przechodzi oczywiście do ponownego merytorycznego badania sprawy, lecz wydaje decyzje o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.).

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, podkreślenia wymaga, że od dnia wpływu do PINB w Mogilnie wniosku skarżącej o wznowienie postępowania w sprawie administracyjnej zakończonej decyzją tego organu z 12 lutego 2020 r. o umorzeniu postępowania w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych tj. od 3 kwietnia 2020 r. do dnia nie tylko wniesienia skargi (17 marca 2021 r)., lecz także wyrokowania przez Sąd (6 kwietnia 2022 r.) w sprawie nie zostało jeszcze wydane nawet wstępne postanowienie w sprawie ewentualnego wznowienia lub odmowy wznowienia postępowania (art. 149 k.p.a.). Tymczasem od złożenia wniosku minęły ponad dwa lata.

Wykonywane przez PINB w Mogilnie wadliwie, niezgodnie z przepisami prawa i w dużych odstępach czasu czynności w istocie okazały się działaniem pozornym. Organ wyższego stopnia wielokrotnie wytykał uchybienia proceduralne organu I instancji i wskazywał prawidłowy tryb postępowania wznowieniowego, co jednak nie odniosło skutku w postaci załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 i art. 36 k.p.a. Postępowanie w tej sprawie jest w konsekwencji prowadzone zdecydowanie dłużej niż było to konieczne do załatwienia tej sprawy.

Z opisanej sekwencji zdarzeń i czynności wynika, w ocenie Sadu, że przewlekłość w niniejszym postępowaniu ma charakter rażącego naruszenia prawa. Przy czym, nie ma znaczenia czy po części wynika ona z niedostatecznej znajomości przepisów prawa, czy też ich niewłaściwego stosowania w tej sprawie. Zaniechanie bowiem i przewlekanie chociażby prawidłowego wszczęcia postępowania wznowieniowego, mimo upływu takiego okresu i wobec dużej intensywności działań strony zmierzających do podjęcia zgodnych z prawem rozstrzygnięć w sprawie wniosku, nie może być oceniane w okolicznościach tej sprawy inaczej. Skarżąca była aktywna, dostarczyła organowi informacje między innymi (w związku z tym i innymi postępowaniami w sprawie robót budowlanych na działce nr [...]) np. o śmierci właściciela działki nr [...] (w sierpniu 2020 r.). Co jednak nie mogło formalnie wstrzymać prowadzenia postępowania wznowieniowego, które nie zostało nawet wszczęte. Nadto należy wskazać, że 23 października 2020 r. wpłynęła do organu informacja o nowym właścicielu nieruchomości wraz z jego adresem. Organ zawiadomił go o toczących się postepowaniach ( pismo z 1.12.2020 r.) lecz nie wezwał do wykazania następstwa prawnego i tytułu prawnego do nieruchomości. Także już po stwierdzeniu zasadności ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie przez WINB (postanowieniem z 10.12.2020 r.) i wyznaczeniu dodatkowego terminu 1 miesiąca na załatwienie sprawy (wpływ 14.12.2020 r.), organ nie podjął żadnej czynności przez ten okres poza zwróceniem się do osoby niebędącej stroną (A. K.) o przedstawienie dokumentu potwierdzającego nabycie przez R.K. spadku po poprzednim właścicielu, nie wskazując żadnego terminu. Jednocześnie dokonał pozornej czynności tego samego dnia kierując do skarżącej zawiadomienie, że nie załatwi sprawy w terminie i sprawa zostanie załatwiona do 15.02.2021 r. Tego terminu również PINB nie dochował jednak. Zaniechał dalszego informowania skarżącej o terminie załatwienia sprawy. Skarga do sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania okazała się zatem uzasadniona. W dalszej kolejności, oceniając rażący charakter przewlekłości PINB w przedmiotowej sprawie, nie można pominąć także tego, że nawet po wniesieniu skargi PINB w Inowrocławiu zobligowany do kontynuowania sprawy, nie załatwił jej ani wydając postanowienie o wznowieniu postępowania zakończonego decyzja ostateczną, ani w żadnej innej procesowej formie. Tymczasem obecnie, po upływie kolejnego roku od wyznaczenia przez organ wyższego stopnia dodatkowego terminu do załatwienia sprawy, kolejny PINB nadal nie podjął koniecznych czynności celem jej załatwienia. Do dnia wyrokowania przez Sąd PINB nie zakończył postępowania w sprawie, brak w aktach sprawy informacji w tym zakresie. Brak jest także wymaganego przez art. 36 k.p.a. pisma PINB informującego strony postępowania, że postępowanie nie zostanie zakończone w terminie określonym w art. 35 k.p.a. i wskazującego nowy termin załatwienia sprawy.

W tej sytuacji Sąd uznał, że toczące się od kwietnia 2020 r. postępowanie w trybie nadzwyczajnym (wznowienia postepowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną) nie zostało zakończone w terminie, a czas jego prowadzenia znacząco przekracza ramy niezbędne do załatwienia tej sprawy. Organ jest zatem bezczynny i przewlekle prowadzi postępowanie w sposób nieefektywny.

"Rażącym naruszeniem prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z 21.06.2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W tradycyjnym ujęciu rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Z konieczności logicznej kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie "zwykłe". Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. To przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Z taką sytuacją mamy do czynienia niewątpliwie w kontrolowanej sprawie, (rażąca przewlekłość).

Uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy, i powoływane przez PINB w Inowrocławiu okoliczności związane z rozszerzeniem zakresu terytorialnego jego właściwości o obszar kolejnego powiatu i oczywiście związane z tym trudności organizacyjne, Sad uznał, że nie zachodzi podstawa do wymierzenia w niniejszej sprawie PINB w Inowrocławiu (który przejął prowadzenie sprawy po wniesieniu skargi) grzywny, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., o co wnioskowała strona skarżąca. W tej części zatem skargę oddalono.

Mając powyższe na uwadze, Sąd zobowiązał PINB w Inowrocławiu do załatwienia sprawy we wskazanym w pkt 1 sentencji terminie i orzekł o przewlekłości, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 -3 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając uiszczony przez Skarżącą wpis sądowy (100 zł).

E