Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 887/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 3, art. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 690
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - tekst  jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2019 r. sprawy ze skargi P. L. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Po rozpoznaniu wniosku skarżącego P. L. decyzją z dnia [...] Szef Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzekł o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Po zacytowaniu treści art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznych oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693, dalej: "ustawa o działaczach opozycji" lub "ustawa"). Szef Urzędu wskazał, że skarżący powołał się w podaniu na przekonanie, że działał antykomunistycznie przynależąc od 1981 roku wraz z żoną do "A", w związku z czym uczestniczył w spotkaniach mających charakter religijno- patriotyczny. Skarżący doznał ponadto represji z powodu powołania go do odbycia ćwiczeń wojskowych, gdzie nie miał zapewnionych podstawowych warunków bytowych. Organ odnotował również, że skarżący przedstawił decyzję Prezesa IPN, w której stwierdzono, że nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, oraz że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Decyzja Prezesa IPN potwierdza, że w przypadku strony nie zachodzą przesłanki negatywne co do przyznania przedmiotowego statusu.

Przeprowadzona przez organ I instancji analiza materiału dowodowego zebranego w toku postępowania wskazała na brak podstaw do potwierdzenia spełnienia przez skarżącego przesłanek z cytowanych przepisów ustawy o działaczach opozycji. Co prawda skarżący twierdzi, że od 1981 roku przynależy do wspólnoty, która w stanie wojennym angażowała się w organizację spotkań o tematyce patriotyczno-religijnej, jednak nie opisuje jakie działania podejmował w walce z komunizmem. Opisy zdarzeń nie zostały poparte materiałem dowodowym pozwalającym uznać ich wiarygodność oraz zweryfikować, jak często i w jakim czasie skarżący brał udział w tych spotkaniach oraz czy działalność na zasadzie uczestnictwa w kołach dyskusyjnych była działaniem mającym na celu walkę z komunizmem, która była zagrożona odpowiedzialnością karną. Ponadto organ I odniósł się do podniesionego przez skarżącego faktu powołania go do ćwiczeń wojskowych, w związku z którymi, jak twierdzi skarżący, doznał represji potęgowanej przez złe warunki bytowe. Jednak w rezultacie przeprowadzonej weryfikacji w dostępnych publikacjach oraz archiwach nie ustalono, aby skarżący został powołany do służby wojskowej z przyczyn politycznych. Organ uznał co prawda, że życiorys udostępniony przez skarżącego opisuje wydarzenia, które stanowiły dla niego represje, jednak nie spełniają one przesłanek ustawowych, które zawarte są w art. 3 ustawy o działaczach opozycji.

Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Według skarżącego udokumentowanym faktem jest to, że został wezwany do czynnej służby wojskowej, w ramach ćwiczeń wojskowych z przyczyn politycznych za swoje zaangażowanie w A. Ruch ten przez władze komunistyczne był postrzegany jako zalążek nurtu niepodległościowego, którego zadaniem obok spraw związanych z wiarą było przygotowanie młodych ludzi do walki o niepodległą Polskę, wolną od komunistycznych ciemiężycieli. Jednak skarżący nie mógł być bohaterem pierwszych stron gazet, gdyż mieszkał w małej miejscowości, gdzie taka postawa była jeszcze bardziej zauważalna przez bezpiekę i sprowadzała na niego oraz jego rodzinę dotkliwe restrykcje. Wskazał, że w trakcie jego stawiennictwa w WKU grożono mu skierowaniem na poligon, jeżeli nie zaprzestanie "zabaw w kościele", jednak nie udokumentowano tego na piśmie. Jednocześnie skarżący wskazał z imienia i nazwiska osoby, którym w tamtym czasie mówił o groźbach wcielenia do wojska i które mogą o tym zaświadczyć. Skarżący wskazał ponadto, że w związku z wcieleniem do wojska, jego rodzina była pozbawiona środków do życia, gdyż w tym czasie nie mógł on prowadzić działalności gospodarczej, co wypełnia także art. 3 pkt. c ustawy. Końcowo skarżący podkreślił, że cała jego działalność miała na celu wyrwanie Polski z komunistycznego reżimu oraz przywrócenie w pełni demokratycznego sprawowania władzy w Polsce.

Jednakże zaskarżoną decyzją Szef Urzędu podtrzymał dotychczasową decyzję odmowną.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ ponownie przytoczył przepisy ustawy o działaczach opozycji, stanowiące podstawę prawną decyzji oraz odnotował przedłożenie przez skarżącego decyzji Prezesa B z dnia [...]

W ocenie organu z akt sprawy nie wynika, aby skarżący został powołany do służby wojskowej z przyczyn politycznych, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy.

Zdaniem organu odbywanie spotkań, na które powołuje się skarżący i prowadzenie rozmów w stanie wojennym samo w sobie nie może być utożsamiane z prowadzeniem działalności antykomunistycznej bez jednoczesnego wskazania faktycznie podjętych inicjatyw przeciwko ustrojowi. W niniejszej sprawie skarżący nie określił efektów rozmów ani nie opisał działań, które miałyby nastąpić po tych spotkaniach. Materiał dowodowy znajdujący się aktach sprawy nie potwierdza antykomunistycznej działalności strony w rozumieniu przepisów ustawy. Także Instytut Pamięci Narodowej nie odnalazł żadnych dowodów potwierdzających prowadzenie działalności lub podleganie represjom w rozumieniu przepisów art. 2 ust 1 i art. 3 ustawy. Stąd też organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego: art. 2 ustawy o działaczach opozycji - polegające na przyjęciu, że udział skarżącego w A nie miał charakteru działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości; art. 3 pkt 2 tej ustawy - polegające na przyjęciu, że skarżący nie został powołany do służby woskowej, ćwiczeń wojskowych z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości; art. 3 pkt 3 lit. c ww. ustawy - polegające na przyjęciu, że skarżący nie był pozbawiony możliwości wykonywania swojego zawodu z uwagi na powołanie do służby wojskowej, ćwiczeń wojskowych, podczas gdy kilkakrotne powołanie do służby wojskowej, ćwiczeń było efektem czynnej działalności skarżącego w A , gdzie prowadzono działania antykomunistyczne, co powodowało niemożność wykonywania zawodu, tym samym utrzymania rodziny.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego: art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego, zaniechanie ustalenia stanu faktycznego, wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł; art. 80 k.p.a, poprzez dowolną ocenę dowodów oraz sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że skarżący nie posiada statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych; art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a., poprzez brak jego zastosowania i brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, pominięcie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego; art. 75 k.p.a. w zw. art 78 k.p.a., poprzez niepowołanie świadków wskazanych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W związku z podniesionymi zarzutami skarżący domaga się uchylenia zaskarżonych decyzji i przekazania sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi skarżący zaakcentował, że A był postrzegany przez władze komunistyczne jako zalążek nurtu niepodległościowego, który obok spraw wiary przygotowywał młodych do walki o niepodległą Polskę wolną od władzy komunistycznej. Każda oaza, w której brał udział skarżący była inwigilowana i zastraszana przez służby bezpieczeństwa, gdyż dążono do uzyskania wolności narodu ucząc młodych patriotyzmu, w tym przedstawiania prawdziwej historii. Ponadto skarżący w ramach działalności ruchu organizował rocznicowe spotkania artystyczne, w trakcie których dzieci i młodzież śpiewały pieśni patriotyczne i deklamowały patriotyczne wiersze oraz teksty zakazane przez władze komunistyczne, a mające budzić ducha narodu. Skarżący organizował również wyjazdy na obchody rocznicowe na J. do C., w tym na spotkania z papieżem w C., T. i K., gdzie propagowano idee patriotyczne i wolnościowe, zakazane w tym czasie przez władze komunistyczne. Celem potwierdzenia działalności antykomunistycznej ruchu skarżący przytoczył fragment treść artykułu prasowego opublikowanego w ogólnopolskim tygodniku w 2012 r.

Skarżący wskazał ponadto, że został powołany do ćwiczeń wojskowych, aby ograniczyć jego działalność antykomunistyczną oraz odebrać mu możliwość wykonywania pracy zawodowej i uniemożliwić mu zarabianie na utrzymanie swojej rodziny. Okoliczności te były tuszowane przez władze komunistyczne, stąd nie wynikają ani z książeczki wojskowej ani z archiwów. Natomiast miały być one potwierdzone zeznaniami świadków, których przesłuchanie organ pominął z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ zaakcentował, że poinformował skarżącego o ustawowych przesłankach nabycia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oraz o konieczności przedłożenia dowodów potwierdzających spełnienie przesłanek określonych w art. 2 lub art. 3 ustawy o działaczach opozycji. W związku z tą informacją skarżący wskazał, że dowodami na okoliczność doznanych represji są zapisy w książeczce wojskowej. Organ wystąpił też do Instytutu Pamięci Narodowej z prośbą o przeprowadzenie kwerendy w sprawie, ale odnaleziono jedynie akta paszportowe skarżącego, w których brak informacji o jego działalności opozycyjnej. Natomiast sam skarżący nie przedłożył dowodów na okoliczność prowadzenia działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach opozycji. W szczegółowej relacji dołączonej do wniosku skarżący nie powoływał się na jakąkolwiek działalność opozycyjną, która miałaby skutkować represjami określonymi w ustawie o działaczach opozycji. Podnoszona przez skarżącego (po zakończeniu postępowania prowadzonego w pierwszej instancji oraz na etapie postępowania odwoławczego) okoliczność przynależności do A nie stanowi podstawy do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej, gdyż przede wszystkim ta przynależność nie było zagrożona odpowiedzialnością karną. Trudno uznać za wiarygodne twierdzenia zawarte w skardze, że represje polegające na powołaniu na ćwiczenia wojskowe były spowodowane przynależnością skarżącego do tego ruchu. Skarżący wskazał, że należał do ruchu od 1981 r., a pierwsze powołanie skarżącego na ćwiczenia wojskowe miały miejsce w 1976 r. We wniosku o potwierdzenie statusu skarżący wskazywał, że powołanie na ćwiczenia wojskowe w 1976 r. mogło być związane z jego odmową wstąpienia do partii, a kolejne powołania pojawiały się w okresie, gdy ubiegał się o wydanie paszportu. Organ zwrócił także uwagę, że skarżący nie przedłożył na etapie prowadzonego postępowania w pierwszej oraz na etapie postępowania odwoławczego oświadczeń świadków na okoliczność prowadzenia działalności antykomunistycznej lub podlegania represjom z powodów politycznych. Ponadto samo wskazanie przez stronę dwóch osób (bez ich danych adresowych), które mogłyby ewentualnie zaświadczyć o tym, że w tamtym czasie opowiadał im o groźbach wcielenia do wojska, jeśli będzie uczestniczył w A nie rodzi po stronie organu obowiązku ich przesłuchania, zwłaszcza, że skarżący nie dołączył oświadczeń tych osób do akt sprawy.

W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącego będący radcą prawnym podtrzymał skargę, zawarte w niej wnioski i zarzuty, oraz wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107, t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302, t.j. ze zm. ) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem kontroli jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymująca w mocy decyzję własną tego organu o odmowie potwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Materialnoprawną podstawą kontrolowanych decyzji są przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 690, dalej w skrócie jak dotychczas: "ustawa"). W świetle przepisów tej ustawy potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, w drodze decyzji administracyjnej, Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest warunkowane spełnieniem przesłanek pozytywnych z art. 2 lub art. 3 ustawy oraz brakiem przesłanki negatywnej z art. 4 ustawy.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się jednak okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2 u.d.o.a.).

Z powyższego przepisu wynika zatem, że aby uznać daną osobę za działacza opozycji antykomunistycznej konieczne jest łączne spełnienie następujących warunków:

Po pierwsze osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza musi wykazać, że w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy (z wyłączeniem jednak okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.), prowadziła działalność w ramach zorganizowanych struktur opozycji antykomunistycznej lub we współpracy z nimi;

Po drugie działalność antykomunistyczna musiała być prowadzona na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

Po trzecie wykonywana działalność antykomunistyczna musiała być zagrożona odpowiedzialnością karną w momencie jej wykonywania.

Wymóg łącznego spełnienia powyższych przesłanek oznacza, że nie spełnienie choćby jednej z nich pomimo spełniania pozostałych przesłanek nie pozwala na uznanie danej osoby za działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu ustawy.

Inaczej natomiast przedstawiają się przesłanki pozytywne uznania danej osoby za osobę represjonowaną z powodów politycznych. Zgodnie z art. 3 cytowanej ustawy tego rodzaju status może nabyć tylko ta osoba, która spełnia co najmniej jedną przesłankę z ustawowego katalogu. Osobą represjonowaną z przyczyn politycznych jest więc osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Nabycie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych jest ponadto uzależnione od wykazania, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 4 ustawy. Konieczne jest więc wykazanie, że:

1) osoba ubiegająca się o powyższy status nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i

2) co do tej osoby w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Ocena spełnienia przedstawionych powyżej przesłanek jest możliwa wyłącznie po prawidłowym ustaleniu i wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Wymaga to m.in. przeprowadzenia przez organ dowodów wskazanych przez stronę. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na istotne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. Należy przy tym podkreślić kluczowe znaczenie zebrania w toku postępowania całego materiału dowodowego. Obowiązek w tym zakresie spoczywa na organie, o czym stanowi art. 77 k.p.a. Tymczasem w realiach rozpoznawanej sprawy organ nie wykonał prawidłowo powyższych obowiązków, gdyż nie przeprowadził dowodu z przesłuchania świadków wskazanych przez skarżącego. Nie ulega wątpliwości, że wniosek dowodowy skarżącego dotyczący przesłuchania świadków nie został zgłoszony w sposób w pełni prawidłowy. Skarżący wskazując świadków nie wyartykułował w stanowczy sposób, że domaga się ich przesłuchania. Ponadto we wniosku nie wskazano danych adresowych świadków. Mogło to po stronie organu rodzić pewne wątpliwość co do intencji skarżącego. Niemniej organ prowadzący postępowanie powinien był uwzględnić nieporadność skarżącego w podejmowanych działaniach procesowych i w celu wyjaśnienia powstałych wątpliwości powinien był wezwać skarżącego do sprecyzowania, czy domaga się on przesłuchania jako świadków osób wskazanych w jego piśmie oraz do podania ich danych adresowych. Zaniechanie przez organ powyższych działań nie może być usprawiedliwiane tym, że skarżący nie dołączył do akt sprawy oświadczeń tych osób. Po pierwsze brak jest wystarczających podstaw do tego, aby aktualizację obowiązku organu przesłuchania świadka łączyć z wymogiem wcześniejszego złożenia przez stronę pisemnego oświadczenia tego świadka, dotyczącego okoliczności, których mają dotyczyć jego zeznania. Po drugie w piśmie z dnia 8 sierpnia 2018 r. skierowanym przez organ do skarżącego posłużono się pojęciem "oświadczeń świadków" bez sprecyzowania, że chodzi o oświadczenia pisemne, co jak wyjaśniono na rozprawie w dniu 29 października 2019 r. skarżący zrozumiał jako konieczność podania imion i nazwisk świadków, a nie jako obowiązek przedstawienia pisemnych oświadczeń tych świadków.

Wprawdzie to na skarżącym spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów potwierdzających spełnienie ustawowych przesłanek do uznania go za działacza opozycji antykomunistycznej lub osobę represjonowaną z powodów politycznych, lecz nie zwalnia to organu od obowiązku podejmowania działań zmierzających do pełnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. W ocenie Sądu temu obowiązkowi w rozpoznawanej sprawie organ uchybił. W konsekwencji zaskarżoną decyzję należało uznać za wydaną z naruszeniem art. 7, 77 i 80 k.p.a., przy czym zważywszy na to, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w punkcie pierwszym wyroku orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" p.p.s.a. o uchyleniu tej decyzji.

O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w osobie radcy prawnego w kwocie 480 zł., oraz opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, czyli łącznie w kwocie 597 zł, rozstrzygnięto na wniosek pełnomocnika skarżącego (zgłoszony na rozprawie) po myśli art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Ponownie rozpoznając sprawę organ wezwie skarżącego do wskazania danych adresowych świadków, a po wskazaniu tych danych przeprowadzi dowód z przesłuchania świadków przy ewentualnym uwzględnieniu art. 51 k.p.a. i art. 52 k.p.a.