Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 286/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
658
Skarżony organ: Zarząd Powiatu
Treść wyniku: Oddalono zażalenie

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 29 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Zarządu Powiatu Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r. sygn. akt I SAB/Łd 16/22 w zakresie wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 112 p.p.s.a. w sprawie ze skargi J. S. na bezczynność Zarządu Powiatu Z. w postaci braku wypłaty dotacji oświatowej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 23 maja 2023 r., sygn. akt I SAB/Łd 16/22 wymierzył Zarządowi Powiatu Z. grzywnę w wysokości 5000 zł za niestawiennictwo na rozprawie w dniu 23 maja 2023 r. w sprawie ze skargi J. S. na bezczynność Zarządu Powiatu Z. w postaci braku wypłaty dotacji oświatowej.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy .

W piśmie z 21 września 2022 r. J. S., prowadzący Prywatne Liceum [...] (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Zarządu Powiatu Z. (dalej: organ), polegającą na niewypłaceniu dotacji oświatowej przysługującej za sierpień 2022 r. Postanowieniem z 10 stycznia 2023 r. wydanym na posiedzeniu w trybie uproszczonym Sąd działając na podstawie art. 122 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r.. poz. 1634 dalej: p.p.s.a.), skierował sprawę do rozpoznania na rozprawie. W postanowieniu tym Sąd zarządził stawienie się stron na termin rozprawy osobiście lub przez pełnomocników (art. 91 § 3 p.p.s.a.) i zobowiązał organ do przesłania akt sprawy w ciągu 7 dni od otrzymania odpisu postanowienia. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi organu (pełnomocnictwo dla radcy prawnego ustanowionego uchwałą Zarządu Powiatu Z. - k. 276-277 akt sądowych) w dniu 11 stycznia 2023 r. (UPP - k. 303 akt sądowych). Termin rozprawy (zdalnej) wyznaczono na 12 kwietnia 2023 r. godz. 9.00 (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I WSA w Łodzi z 22 lutego 2023 r. - k. 317 akt sądowych). Zawiadomienie o rozprawie zdalnej doręczono pełnomocnikowi organu w dniu 24 lutego 2023 r. (UPP - k. 319 akt sądowych). Na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2023 r. nikt się nie stawił. Sąd stwierdził, że zawiadomienie skierowane do stron zostało omyłkowo opatrzone adnotacją: "stawiennictwo nieobowiązkowe". W związku z tym rozprawę odroczono i wyznaczono nowy termin na 23 maja 2023 r. (zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I WSA w Łodzi - k. 322 akt sądowych). Zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na

23 maja 2023 r. godz. 12:30 z pouczeniem o obowiązkowym stawiennictwie zostało doręczone pełnomocnikowi organu w dniu 19 kwietnia 2023 r. (UPP- k. 324 akt sądowych). Na termin rozprawy w dniu 23 maja 2023 r. pełnomocnik organu nie stawił się. Nie przedłożył też wyjaśnienia przyczyn swego niestawiennictwa.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA wskazał, że zgodnie z art. 91 § 3 p.p.s.a., sąd może w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzić stawienie się stron lub jednej z nich osobiście albo przez pełnomocnika. W rozpoznanej sprawie Sąd zarządził osobiste stawiennictwo stron w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2023 r. Jak wynika z art. 112 p.p.s.a., w razie uchylania się organu od zastosowania się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postępowania i w związku z rozpoznaniem sprawy, sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

W rozpoznanej sprawie Sąd I instancji stwierdził, że mimo powiadomienia organu o obowiązku osobistego stawiennictwa na rozprawie, obowiązek ten został zignorowany. Pełnomocnik organu nie stawił się na rozprawie, nie usprawiedliwił też przyczyn swego niestawiennictwa. Stawiennictwo to Sąd uznał za potrzebne nie bez powodu - chodziło o pozyskanie od organu (pełnomocnika organu) wyjaśnień na temat czynności podjętych w ramach wykonania wyroku tut. Sądu z dnia 13 kwietnia 2023 r. I SA/Łd 42/43 wydanego w sprawie ze skargi skarżącego na odmowę wyrażenia zgody przez organ na odstąpienie od terminu złożenia wniosku o udzielenie dotacji na 2022 r. Wyrok ten był drugim wyrokiem w tej sprawie, poprzedni wyrok (z dnia 17 sierpnia 2022 r. I SA/Łd 60/22) nie został wykonany. Wobec tego, że kwestia zgody (braku zgody) na odstąpienie od terminu złożenia wniosku o udzielenie dotacji na 2022 r. ma związek ze sprawą bezczynności organu w zakresie czynności w celu ustalenia i przekazania dotacji (art. 33 ust. 4 i art. 47 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 4 p.p.s.a.) Sąd oczekiwał od organu stosownych wyjaśnień, które zamierzał odebrać od niego w toku rozprawy. Nie zostały one udzielone, bo ze strony organu nie stawił się nikt. W związku ze stwierdzonym uchyleniem się organu od zastosowania się do postanowienia Sądu z dnia 10 stycznia 2023 r. Sąd postanowił o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 5.000 zł.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Zarząd Powiatu Z. wnosząc o jego uchylenie w całości i umorzenie przedmiotowego postępowania, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:

a) art. 107 p.p.s.a. polegającym na jego niezastosowaniu i przyjęciu, że strona lub jej pełnomocnik musi być obecna na terminie posiedzenia Sądu podczas, gdy ustawodawca wskazał, iż nie uczestnictwo strony nie tamuje rozpoznania sprawy;

b) art. 112 p.p.s.a. polegającej na przyjęciu, że niestawiennictwo na rozprawie uniemożliwiło rozpoznanie sprawy w oparciu o przedstawione akta postępowania administracyjnego oraz stanowisko organu.

W uzasadnieniu pełnomocnik organu wskazał, że jego nieobecność na rozprawie była spowodowana prywatnymi obowiązkami, które uniemożliwiły jego obecność na terminie rozprawy, a to z powodu pilnego wyjazdu poza teren Powiatu Z. O fakcie tym oraz konieczności wzięcia urlopu na żądanie pełnomocnik poinformował pracodawcę dopiero w dniu rozprawy niecałe 3 godziny przed rozpoczęciem posiedzenia Sądu. Przedmiotowa nieobecność nie była planowana i zamierzona, a termin poinformowania pracodawcy uniemożliwił pełnomocnikowi zapewnienie zastępstwa substytucyjnego.

Do zażalenia dołączono roczną ewidencję czasu pracy z zaznaczeniem urlopu na żądanie w dniu 23 maja 2023 r. oraz korespondencję e-mali do kadr.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 91 § 3 p.p.s.a., sąd może w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzić stawienie się stron lub jednej z nich osobiście albo przez pełnomocnika.

Jak wynika natomiast z art. 112 p.p.s.a., w razie uchylania się organu od zastosowania się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postępowania i w związku z rozpoznaniem sprawy, sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Z treści tego przepisu wynika, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Odnosząc się do argumentów podniesionych w zażaleniu wskazać należy, że co do zasady nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy (art. 107 p.p.s.a.). Natomiast jeżeli sąd wzywa stronę do osobistego stawiennictwa ze względu na konieczność dokładniejszego wyjaśnienia sprawy, to jej nieobecność mimo prawidłowego zawiadomienia wyklucza możliwość kontynuowania rozprawy. Rozprawa ta może się jednak odbyć, jeżeli sąd z określonych przyczyn uzna, że osobiste stawiennictwo nie jest już uzasadnione (B. Dauter, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu (2011) s. 329).

Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zarządził osobiste stawiennictwo stron w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2023 r. Zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na

23 maja 2023 r. godz. 12:30 z pouczeniem o obowiązkowym stawiennictwie zostało doręczone pełnomocnikowi organu w dniu 19 kwietnia 2023 r. (UPP- k. 324 akt sądowych). Na termin rozprawy w dniu 23 maja 2023 r. ze strony organu nikt się nie stawił. Nie przedstawiono też żadnych wyjaśnień przyczyn niestawiennictwa.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik organu podaje okoliczności, które w jego ocenie wskazują na jego usprawiedliwienie nieobecności na rozprawie. Z powyższym nie sposób się zgodzić.

Z załączonego do zażalenia maila informującego kadry o konieczności wzięcia przez pełnomocnika organu urlopu na żądanie wynika, że pełnomocnik "nie zdąży wrócić z Wałbrzycha i jakby coś się działo jest pod telefonem". Mail został wysłany 23 maja 2023 r. o godzinie 10:49, a rozprawa w WSA w Łodzi (oddalonym od Wałbrzycha ponad 300 km) była wyznaczona na godz. 12:30. O terminie rozprawy pełnomocnik organu wiedział już od 19 kwietnia 2023 r., a zatem miał wystarczająco dużo czasu na ustanowienie substytuta by uczynić zadość wezwaniu do obowiązkowego stawiennictwa na rozprawie w dniu 23 maja 2023 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi. Pełnomocnik organu nie skorzystał również z możliwości usprawiedliwienia swojej nieobecności na rozprawie przed jej rozpoczęciem, pomimo, że jak wynika to z przywołanego maila, miał ku temu warunki techniczne. Należy zaznaczyć, że organ po powzięciu powyższej wiadomości od swojego pełnomocnika również nie podjął żadnych czynności zaradczych zmierzających do wykonania zarządzenia Sądu o obowiązkowym stawiennictwie, co uchroniłoby go od konsekwencji w postaci nałożenia grzywny w trybie art. 112 p.p.s.a.

Skonkludować pozostaje, że rację miał Sąd I instancji, wymierzając grzywnę organowi, bowiem organ uchylił się od zastosowania do zarządzenia Sądu o obowiązkowym stawiennictwie na rozprawie. Okoliczności przedstawione przez pełnomocnika organu w zażaleniu (urlop na żądanie z powodu wyjazdu do Wałbrzycha) nie podważyły prawidłowej oceny Sądu I instancji.

W tym stanie rzeczy prawidłowo Sąd I instancji uznał za zasadne wymierzyć organowi grzywnę w wysokości 5000 zł. Jak prawidłowo wskazano, zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 17 lutego 2023 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2022 r. i w drugim półroczu 2022 r. (M.P. poz. 218), przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2022 r. wyniosło 5540,25 zł, a w drugim półroczu 2022 r. wyniosło 5783,75 zł. A zatem wysokość grzywny mieści się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 p.p.s.a., czego zresztą organ nie kwestionuje.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.