Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 209/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
658
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt II SAB/Lu 28/24 o odrzuceniu skargi T. W. na bezczynność Wójta Gminy N. w przedmiocie wykonania usług opiekuńczych postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt II SAB/Lu 28/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę T. W. na bezczynność Wójta Gminy N. w przedmiocie wykonania usług opiekuńczych.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca wniosła skargę na bezczynność Wójta Gminy N. w przedmiocie wykonania usług opiekuńczych przyznanych jej na mocy decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia 11 stycznia 2021 r. oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 16 kwietnia 2021 r. Skarżąca podniosła, że usługi opiekuńcze w okresie od 1 do 31 stycznia 2021 r. oraz od 1 lutego do 30 czerwca 2021 r. nie zostały wykonane, gdyż decyzje OPS i SKO naruszały prawo i nie mogły stanowić podstawy do zawierania umowy i świadczenia opieki w ramach usług obligatoryjnych. Jednocześnie skarżąca zaznaczyła, że przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie, tj. niewykonanie decyzji z powodu ich uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, nie jest tożsamy z zakresem zaskarżenia w sprawie II SAB/Lu 55/22.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucając skargę stwierdził, że bezczynność organu w sprawie wykonania usług opiekuńczych wynikających z decyzji Kolegium z dnia 16 kwietnia 2021 r. utrzymującej w mocy decyzję Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia 11 stycznia 2021 r. była już przedmiotem kontroli. Orzeczeniem z dnia 6 października 2022 r. sygn. akt II SAB/Lu 55/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę T. W. na bezczynność Wójta Gminy N. w przedmiocie wykonania usług opiekuńczych wynikających m.in. z decyzji SKO w Lublinie z dnia 16 kwietnia 2021 r., zaś skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona na mocy orzeczenia NSA z dnia 7 grudnia 2022 r. sygn. akt I OSK 273/23. We wskazanym rozstrzygnięciu Sąd dokonał merytorycznego rozpoznania sprawy, szeroko opisał i omówił okoliczności stanu faktycznego – w tym przede wszystkim obrazujące postawę skarżącej – które dały podstawę do przyjęcia, że organ nie pozostawał w bezczynności co do wykonywania usług opiekuńczych na jej rzecz.

Podkreślono, że w niniejszej sprawie wystąpiła tożsamość przedmiotowa ze sprawą o sygn. akt II SAB/Lu 55/22, bowiem obie skargi dotyczą bezczynności Wójta Gminy N. w wykonaniu tej samej decyzji. Nie ma również wątpliwości co do występującej tożsamości podmiotowej, gdyż skargę w postępowaniu zakończonym wyrokiem z dnia 6 października 2022 r., jak również skargę w niniejszej sprawie wniosła ta sama osoba.

W ocenie Sądu opisane okoliczności przemawiają za uznaniem, że z uwagi na prawomocny wyrok z dnia 6 października 2022 r. sygn. akt II SAB/Lu 55/22 korzystający z powagi rzeczy osądzonej, kolejna skarga wniesiona na bezczynność organu w tożsamym zakresie jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu.

O braku tożsamości spraw nie świadczą okoliczności podawane przez skarżącą, która w skardze podnosiła, że z wyroku II SAB/Lu 55/22 wynika, że skarga na niewykonanie decyzji nastąpiła z winy skarżącej ponieważ nie akceptowała opiekunek gotowych do wykonywania usług opiekuńczych, a przedmiot sprawy: niewykonanie decyzji z powodu kasacji WSA Lublin bo naruszyły prawo nie jest tożsamy z tym w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 55/22.

Okoliczności te nie różnicują tożsamości spraw obecnie rozpoznawanej ze sprawą sygn. akt II SAB/Lu 55/22, przy czym to, że decyzja przyznająca usługi opiekuńcze (decyzja Wójta Gminy N. z dnia 11 stycznia 2021 r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 16 kwietnia 2021 r.) podlegały wykonaniu i pozostawały w obrocie prawny tylko przez pewien okres albowiem zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie sygn. akt II SA/Lu 407/21 było znane i zostało uwzględnione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekający już uprzednio w sprawie sygn. akt II SAB/Lu 55/22, co wynika z uzasadnienia wyroku z dnia 6 października 2022 r.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Powaga rzeczy osądzonej (res iudicata), o jakiej mowa w powołanym przepisie, oznacza przeszkodę, której wystąpienie tamuje dalszy bieg postępowania i uniemożliwia wydanie ponownego rozstrzygnięcia merytorycznego w tej samej sprawie oraz niemożność modyfikacji orzeczenia sądu administracyjnego w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 695).

Naczelny Sąd Administracyjny w orzecznictwie wielokrotnie wyrażał pogląd, że jeżeli ta sama sprawa jest w toku bądź została przez sąd już raz prawomocnie rozpoznana, to w sytuacji wniesienia skargi na to samo działanie czy akt organu, skarga ta podlega odrzuceniu. Warunkiem skutkującym zastosowaniem art. 58 1 pkt 4 P.p.s.a. jest zatem tożsamość wcześniej wszczętej sprawy sądowoadministracyjnej z tą, w której wniesiono podlegającą odrzuceniu skargę. O tożsamości spraw można mówić wówczas, gdy występuje między nimi tożsamość elementów podmiotowych i przedmiotowych. Tożsamość podmiotowa dotyczy podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, zaś tożsamość przedmiotowa ma miejsce, gdy identyczna jest treść tych praw i obowiązków oraz ich podstawa prawna i faktyczna (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2019 r. sygn. akt I OZ 976/19, z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OZ 1268/19, z dnia 3 marca 2020 r. sygn. akt I OZ 165/20, z dnia 20 października 2020 r. sygn. akt I OZ 720/20, z dnia 24 sierpnia 2021 r. sygn. akt I OZ 229/21 oraz z dnia 26 lipca 2023 r. sygn. akt I OZ 300/23).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy podzielić stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Zasadnie Sąd I instancji uznał bowiem, że z uwagi na treść żądania obecnej skargi T. W., a także wywody zawarte w motywach pisemnych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 października 2022 r. sygn. akt II SAB/Lu 55/22 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 273/23, zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa skutkująca odrzuceniem skargi.

Pismem z dnia 15 września 2023 r. skarżąca wniosła skargę na bezczynność Wójta Gminy N. w przedmiocie wykonania usług opiekuńczych przyznanych jej na mocy decyzji tego organu z dnia 11 stycznia 2021 r. oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 16 kwietnia 2021 r. Skarżąca podniosła, że usługi opiekuńcze w okresie od 1 do 31 stycznia 2021 r. oraz od 1 lutego do 30 czerwca 2021 r. nie zostały wykonane, gdyż wskazane decyzje naruszały prawo i nie mogły stanowić podstawy do zawierania umowy i świadczenia opieki w ramach usług obligatoryjnych. Tymczasem w sprawie istotne jest, że wyrokiem z dnia 6 października 2022 r. sygn. akt II SAB/Lu 55/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę T. W. na bezczynność Wójta Gminy N. w tym samym przedmiocie. Wyrok ten jest prawomocny, gdyż wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 273/23 skarga kasacyjna od orzeczenia Sądu I instancji została oddalona. W uzasadnieniu wyroku z dnia 7 grudnia 2023 r. jednoznacznie wskazano, że organ w wykonaniu decyzji przyznających skarżącej usługi opiekuńcze skierował do niej opiekunki, które miały świadczyć na jej rzecz wspomnianej usługi. Opiekunki te nie zostały przyjęte przez skarżącą, w związku z czym nie mogły one podjąć ciążących na nich obowiązków. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił również uwagę, że organ zdając sobie sprawę z obiekcji skarżącej co do skierowanych do niej osób, wystąpił do skarżącej o wskazanie osób, która mogłaby świadczyć na jej rzecz usługi opiekuńcze. Skarżąca nie udzieliła jednakże odpowiedzi na te pisma. Okoliczności te spowodowały, że z przyczyn niezależnych od organu usługi opiekuńcze nie mogły zostać zrealizowane, co oznacza, że nie można organowi przypisać stanu bezczynności. Podejmował on bowiem wysiłki mające na celu realizację usług opiekuńczych, wypełniając postanowienia decyzji przyznających skarżącej te usługi, a fakt braku ostatecznej ich realizacji wynika wyłącznie z postawy skarżącej, która nie podjęła współpracy z organem w zakresie realizacji usług opiekuńczych. Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że brak jest podstaw do zastosowania art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. i stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w realizacji usług opiekuńczych.

Zgodnie z art. 171 P.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej co do tego co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie skarżąca ponownie uczyniła bezczynność Wójta Gminy N. przejawiającą się w niewykonaniu usług opiekuńczych, a zatem wniosła skargę w tym samym przedmiocie co w sprawie zakończonej wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 października 2022 r. sygn. akt II SAB/Lu 55/22 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 273/23. Tymczasem konsekwencją procesową faktu, że prawomocny wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej, jest to, że nie można skutecznie wszcząć postępowania w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami. W takiej sytuacji zachodzi podstawa do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej (art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Powaga rzeczy osądzonej oznacza bowiem przeszkodę (ujemną przesłankę procesową), której wystąpienie tamuje dalszy bieg postępowania i uniemożliwia wydanie ponownego rozstrzygnięcia merytorycznego w tej samej sprawie oraz niemożność modyfikacji orzeczenia sądu administracyjnego (a więc dokonanej nim oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności organu administracji publicznej) w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Prowadzenie ponownego postępowania sądowoadministracyjnego, którego przedmiotem byłaby sprawa dotycząca niewykonania usług opiekuńczych należy uznać za niedopuszczalne.

Wobec powyższego zasadnie przyjęto, że sprawa objęta tożsamym przedmiotem i pomiędzy tymi samymi stronami nie może być ponownie rozstrzygnięta, a skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.