Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 41/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 44, art.58 par. 1-2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi E.-T.sp. z o.o. w B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 17 listopada 2022 r., nr 0401-IEE.711.163.2022.2 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy na rzecz E.-T. sp. z o.o. w B. B. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku spółki, pismem z dnia [...] r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. dokonał zajęcia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. [...] w B. [...]. W dniu [...] r. zakończono czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości poprzez sporządzenie, odczytanie i podpisanie protokołu. Podczas czynności spółka nie była obecna. Protokół doręczono spółce w dniu [...] r.

W dniu [...] r. spółka wniosła, z uchybieniem terminu do ich wniesienia, zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, z uwagi na złożenie ich po ustawowym terminie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.

Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik spółki złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Wskazał, że ani on, ani spółka nie zostali należycie powiadomieni o terminie opisu i oszacowania, a także o terminie do wniesienia zarzutów. Wskazała, że Poczta [...] S.A. obsługująca rejon B. [...] nie doręczyła korespondencji, nie pozostawiła również awiza. Brak wiedzy dotyczącej oczekującej na odbiór korespondencji, uniemożliwił wniesienie zarzutów w odpowiednim terminie.

Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że zawiadomienie z dnia [...] r. o terminie rozpoczęcia oraz zakończenia czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości zostało prawidłowo wysłane na adres siedziby spółki tj. ul. [...] w B. [...] oraz odebrane przez osobę uprawnioną w dniu [...] r. Kolejne zawiadomienie o zmianie terminu opisu i oszacowania wartości nieruchomości z dnia [...] r. również zostało wysłane na powyższy adres spółki i doręczone w dniu [...] r. w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: "k.p.a."). Zdaniem organu, operator pocztowy dopełnił wszystkich obowiązków, które pozwalają na uznanie pisma za doręczone. Organ zauważył, że poza twierdzeniami pełnomocnika nie przedłożono dowodów potwierdzających nieprawidłowe funkcjonowanie operatora pocztowego, choćby w postaci złożonej reklamacji.

Ponadto, jak zaznaczył organ, pełnomocnictwo wpłynęło do organu egzekucyjnego w dniu [...] r. Zatem przed tą datą wszelką korespondencję należało kierować bezpośrednio na adres siedziby spółki. Pełnomocnik przeglądał akta sprawy w dniu [...] r, w związku z czym mógł zapoznać się z treścią zawiadomienia z dnia [...] r oraz z protokołem opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W obu pismach znajduje się pouczenie o możliwości wniesienia zarzutów w terminie 14 dni od ukończenia opisu i oszacowania. Pełnomocnik posiadał zatem wiedzę o tym, że w dniu [...] r. upływa termin do wniesienia zarzutów.

Organ podkreślił, że zarówno spółka, jak i pełnomocnik mieli świadomość toczącego się postępowania przed organem I instancji, a mając wiedzę o występujących problemach z dostarczaniem korespondencji, powinni zadbać o ustalenie sposobu odbioru korespondencji pod swoim adresem. Za brak winy i dołożenie należytej staranności nie można uznać argumentów sprowadzających się do informacji, że zarówno pełnomocnik, jak i spółka nie zostali należycie poinformowani o terminie dokonania opisu i oszacowania, a także o terminie do wniesienia zarzutów, z uwagi na nieprawidłowe działanie Urzędu Pocztowego w B. [...].

W złożonej skardze spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. jako naruszających prawo, zarzucając:

- naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 44 k.p.a, poprzez błędne uznanie, że doszło do skutecznego doręczenia zawiadomienia o terminie opisu i oszacowania nieruchomości będącej przedmiotem postępowania w sytuacji, gdy do siedziby spółki nie wpłynęły żadne dokumenty wskazujące na próbę doręczenia korespondencji, nie doszło do próby doręczenia korespondencji,

- naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez nieprzywrócenie terminu do złożenia zarzutów na opis i oszacowanie nieruchomości mimo wystąpienia ku temu przesłanek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazać należy, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019r., sygn. akt II OSK 1867/17).

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że postanowienie to narusza prawo.

Z akt sprawy wynika, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku spółki, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. dokonał zajęcia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w B. [...]. Organ wskazał, że zawiadomieniem z dnia [...] r. poinformowano skarżącą o nowym terminie ukończenia czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości wyznaczonym na dzień [...] r. W piśmie tym pouczono stronę o możliwości wniesienia zarzutów w terminie 14 dni od ukończenia czynności opisu oszacowania. Zdaniem organu powyższe zawiadomienie zostało doręczone, w trybie art. 44 k.p.a., w dniu [...] r. W dniu [...] r. zakończono czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości poprzez sporządzenie, odczytanie i podpisanie protokołu. Podczas dokonywania tych czynności spółka nie była obecna. Według organu termin do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mijał w dniu [...] r., licząc od zakończenia czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości, tj. od dnia [...] r. Protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości doręczono spółce w dniu [...] r. Pismem z dnia [...] r. skarżąca wniosła zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Następnie pismem z dnia [...] r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające przywrócenia terminu do i wniesienia zarzutów, uznając, że spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem strona złożyła skargę do tut. Sąd, zarzucając naruszenie art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., gdyż jej zdaniem nie doszło do skutecznego doręczenia wskazanego zawiadomienia z dnia [...] r., w trybie art. 44 k.p.a., z powodu nieotrzymania przez nią awiza.

Zgodnie z treścią art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z powyższego wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: 1) uchybienie terminowi, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany.

Oceniając w rozpatrywanej zaistnienie pierwszej przesłanki, tj. czy w sprawie doszło do uchybienia terminowi, ustalić należy, czy zawiadomienie z dnia [...] r., w którym poinformowano skarżącą o terminie ukończenia czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości wyznaczonym na dzień [...] r., zostało skutecznie doręczona spółce, ponieważ rozstrzygnięcie organu opiera się na założeniu, że skarżąca uchybiła 14-dniowemu terminowi do wniesienia zarzutów, liczonym od powyższej daty. Podkreślić należy, że dopiero stwierdzenie, iż strona uchybiła terminowi do wniesienia zarzutów umożliwia dalsze procedowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do ich wniesienia. Innymi słowy, przepis art. 58 k.p.a. miałby zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, gdyby strona uchybiła terminowi, tj. gdy zawiadomienie z dnia [...] r. zostałoby prawidłowo doręczone skarżącej. Natomiast w przypadku ustalenia, że nie doszło do skutecznego doręczenia tego zawiadomienia, przesłanka uchybienia terminowi nie zaistniałaby, ponieważ 14-dniowy termin do wniesienia zarzutów nie rozpocząłby wówczas w ogóle biegu.

W tym względzie Sąd w pełni podziela wyrok z dnia [...] r., sygn. akt II GSK 2905/15, w którym NSA wskazał, że aby móc rozpoznać wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, organ powinien w pierwszej kolejności ustalić w sposób niebudzący wątpliwości, czy doręczenie (w tym przypadku) decyzji zostało dokonane prawidłowo. Jeżeli organ stwierdzi nieskuteczność doręczenia zastępczego, to oznaczać będzie, że termin nie rozpoczął biegu, a więc nie mógł zostać uchybiony.

W rozpatrywanej sprawie obydwie strony zajmują odmienne stanowiska, co do tego, czy zawiadomienie z dnia [...] r. zostało prawidłowo doręczone skarżącej w trybie art. 44 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).

Przewidziana w art. 44 k.p.a. fikcja doręczenia rodzi domniemanie, że pismo zostało skutecznie doręczone adresatowi. Muszą być jednak ściśle przestrzegane zasady i procedury odnoszące do doręczenia w tym trybie. Z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych jednoznacznie wynika, że uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Musi bowiem istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu, gdzie może je odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi zawierać pełną informację o sposobie poinformowania adresata (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 1942/21; wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2253/19; wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 861/20).

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności wykluczające uznanie skuteczności doręczenia skarżącej wymienionego pisma z dnia [...] r. Wprawdzie z potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej to pismo wynika, że była ona awizowana dwukrotnie, tj. w dniu [...] r. i w dniu [...] r. oraz że przesyłkę pozostawiono w UP B. [...], jednakże doręczyciel nie zaznaczył na tym potwierdzeniu, gdzie pozostawiono zawiadomienie o pozostawieniu tej przesyłki w tym UP, tj. czy umieszczono je w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, a jeżeli nie było to możliwe: na drzwiach mieszkania adresata, jego biura; innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe; w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (por. k. 72-73 akt adm.). W rezultacie potwierdzenie odbioru zawiera braki, które uniemożliwiają przyjęcie, że spółkę prawidłowo poinformowano o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym. Wyklucza to uznanie, że zawiadomienie z dnia [...] r. zostało skutecznie doręczone spółce w dniu [...] r. w trybie zastępczym określonym w art. 44 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że już we wniosku o przywrócenie terminu, a potem w zażaleniu spółka podnosiła, że nie otrzymała awiza dotyczącego przesyłki zawierającej pismo z dnia [...] r. W zaskarżonym postanowieniu organ w żaden sposób do tej kwestii się nie odniósł. To na organie, a nie na adresacie spoczywa obowiązek wykazania przestrzegania wymogów określonych w art. 44 § 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy twierdzenie organu, że w dniu [...] r. mijał termin do wniesienia zarzutów oraz że pełnomocnik skarżącej posiadała o tym wiedzę, bowiem w tym dniu przeglądała akta, nie zasługuje na uwzględnienie.

Reasumując dotychczasowe rozważania należy stwierdzić, że organ odwoławczy nie wywiązał się z obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, naruszając przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W konsekwencji nie można przyjąć, że zawiadomienie z dnia [...] r. zostało spółce skutecznie doręczone i uchybiła ona terminowi do wniesienia zarzutów. Dlatego też na obecnym etapie brak jest podstaw do rozpatrywania przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów.

Ponownie rozpatrując sprawę organ wyjaśni, czy przesyłka zawierająca zawiadomienie z dnia [...] r. była prawidłowo awizowana, to znaczy, czy zawiadomienia były faktycznie pozostawione przez osobę doręczającą przesyłkę w sposób umożliwiający jego odebranie przez skarżącą, a tym samym, czy spełnione zostały warunki określone w art. 44 § 1-3 k.p.a. umożliwiające przyjęcie przez organ fikcji doręczenia. Organ wyjaśni też, czy spółka dochowała 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, gdyż zaskarżone postanowienie nie zawiera w tym względzie żadnych wywodów.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a. Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi w kwocie [...]zł.