Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 522/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 120.  art. 121,  art. 133  ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2233
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak Protokolant: referent Wiktoria Sojka-Ratajczyk po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi N. z/s w B. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 11 sierpnia 2023 r. nr 104/2023 w przedmiocie ustanowienia strefy ochrony bezpośredniej dla ujęcia wód powierzchniowych i wód podziemnych oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 3 listopada 2022 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie orzekł: I. Ustanowić na rzecz W. Sp. z o. o. z siedzibą w W. strefę ochrony ujęcia wód powierzchniowych w K. na potoku L. oraz strefę ujęcia wód podziemnych w K. (dokładne parametry terytorialne ujęć określono); II. Na terenie ochrony bezpośredniej przedmiotowych ujęć zakazana jest wszelka działalność niezwiązana z eksploatacją ujęć wody (sprecyzowano konkretne ograniczenia i obowiązki: a) wykorzystywanie terenu strefy wyłącznie do celów związanych z funkcjonowaniem ujęć wody, b) ograniczenie do niezbędnych potrzeb przebywania osób niezatrudnionych przy eksploatacji urządzeń służących do poboru wody, c) odprowadzanie wód opadowych w sposób uniemożliwiający przedostanie się do urządzeń służących do poboru wody, d) odprowadzanie poza granicę terenu ochrony bezpośredniej ścieków z urządzeń sanitarnych przeznaczonych do użytku dla osób zatrudnionych przy obsłudze urządzeń służących do poboru wody); III. W związku z ustanowieniem strefy ochrony bezpośredniej zobowiązuje się W. do: a) ogrodzenia terenu ochrony bezpośredniej, b) umieszczenia na ogrodzeniu tablic informacyjnych i zakazujących wstępu osobom nieupoważnionym, c) nieniszczenia i nieuszkadzania tych tablic, d) utrzymania terenu objętego strefą, ogrodzeń i tablic informacyjnych we właściwym stanie technicznym oraz utrzymywania zieleni na terenie strefy.

Po przywołaniu stosownych regulacji prawnych o nakreśleniu stanu faktycznego organ I instancji podkreślił, że ustanowienie strefy ochrony bezpośredniej następuje z urzędu, niezależnie od zgody właścicieli nieruchomości objętych strefą oraz ma na celu zapewnienie jakości wody i ochronę zasobów wodnych.

Od decyzji Nadleśniczy reprezentujący Nadleśnictwo z siedzibą w B. wniósł odwołanie do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej organ II instancji, Dyrektor RZGW).

W odwołaniu zarzucono naruszenie: 1) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w związku ze znaczącymi brakami w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji w związku z art. 124 ust. 2 ustawy Prawo wodne, 2) art. 7 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w związku z art. 127 Prawa wodnego poprzez niedokonanie wymaganych przepisami przekształceń, 3) art. 10 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez niedokonanie wymaganych przepisami przekształceń oraz nieuzyskanie zgody na przeznaczenie gruntów na cele nieleśne.

Zaskarżoną decyzją nr 104/2023 z dnia 11 sierpnia 2023 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie: I. Uchylił dział II i III decyzji organu I instancji, II. Ustalił, że przedmiotowe ujęcia wody pozostają we władaniu W., III. Ustalił, że przedmiotowa strefa ochrony bezpośredniej obejmuje właścicieli nieruchomości (organ wymienił tych właścicieli), IV. Wskazał obowiązki do realizacji na terenie strefy ochrony bezpośredniej, V. Utrzymał w mocy dział I decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni.

Po przywołaniu dotychczasowego postępowania oraz podstaw prawnych organ II instancji objaśnił parametry wyznaczonych stref wskazując bliskość obydwu ujęć (wielkość, kształt, ogrodzenie strefy). Organ II instancji wyjaśnił, dlaczego zreformował decyzję pierwszoinstancyjną w zakresie wskazania właścicieli nieruchomości objętych strefą (strony będące adresatami decyzji). Punkt II i III decyzji organu I instancji uchylono ponieważ nakazy i zakazy wynikają bezpośrednio z przepisu ustawy. Z kolei o obowiązkach wynikających z przepisów organ mógł pouczyć w uzasadnieniu, czego jednak nie uczynił, i w konsekwencji rozważania w tym zakresie poczynił RZGW. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów odwołania RZGW nie podzielił zarzutu wadliwości w uzasadnieniu decyzji, wskazał, że przepisy Prawa wodnego nie wymagają konieczności uzyskania zgody właściciela nieruchomości na ustanowienie strefy, ja też brak potrzeby przekształcenia gruntów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Nadleśniczy reprezentujący Nadleśnictwo (dalej skarżący) zarzucił naruszenie: 1) art. 133 ust. 1 Prawa wodnego w związku z art. 121 ust. 3 i art. 120 Prawa wodnego poprzez utrzymanie w mocy decyzji ustanawiającej strefę oraz ustalenie, że ujęcia pozostają we władaniu W. pomimo braku posiadania przez W. pozwolenia na korzystnie z usług wodnych w tym zakresie na dzień wydania decyzji, 2) art. 107 §1 pkt 6 oraz § 3 k. p. a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji zawierającej braki w zakresie uzasadnienia faktycznego w związku z treścią art. 124 ust. 2 ustawy Prawo wodne, 3) art. 7 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w związku z art. 127 Prawa wodnego poprzez niedokonanie wymaganych przepisami przekształceń, 4) art. 106 k.p.a. w związku z art. 10 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez niedokonanie wymaganych przekształceń oraz nieuzyskanie zgody na przeznaczenie gruntów na cele nieleśne.

Skarżący wnosi o uchylenie wydanych decyzji, umorzenie postępowania w zakresie ustanowienia z urzędu strefy ochronnej oraz zasądzenie kosztów postępowania. W rozwinięciu skarżący podnosi, że na chwilę obecną, a także na chwilę wydania decyzji ujęcia wody powierzchniowej nie pozostają we władaniu W., a W. nie posiada w tym zakresie pozwoleń wodnoprawnych na korzystanie z usług wodnych. Nie można więc mówić, na chwilę decydowania przez organ II instancji, o rzeczywiście funkcjonującym ujęciu wody, skoro W. utraciło stosowny tytuł. Dalej skarżący zarzuca brak należytego wyjaśnienia rozumowania i przesłanek, którymi kierował się organ decydujący, nie wykazania materiałów, na których oparto decyzję. Oprócz tego trzeba zauważyć szczególny status gruntów leśnych, i uzyskać przekształcenie tych gruntów na cele nieleśne, ustanowienie strefy wyłączy możliwość prowadzenia gospodarki leśnej na nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Pismem z dnia 22 listopada 2023 r. do udziału w sprawie zgłosiło się, jako uczestnik, W. Sp. z o.o. W korespondencji z dnia 3 stycznia 2024 r. uczestnik zwrócił się o oddalenie skargi polemizując z argumentacją Nadleśniczego w szczególności podkreślając, że ujęcia wody funkcjonują, a ponadto wskazując, że warunkiem utworzenia strefy jest wyłącznie istnienie ujęcia wody. Oprócz tego uczestnik podnosi, że legitymuje się pozwoleniem wodnoprawnym, a oczekiwanie przytoczenia w decyzji dokumentacji hydrologicznej jest niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieusprawiedliwiona.

Podstawy prawne i zakres kognicji sądu administracyjnego wyznacza Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., która w art. 175 sytuuje sądy administracyjne w systemie wymiaru sprawiedliwości, a poprzez art. 184 nakazuje sądom administracyjnym, w zakresie określonym w ustawie, sprawować kontrolę działalności administracji publicznej. Ustawą, o której mowa w Konstytucji jest przede wszystkim ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej także jako p.p.s.a. Jak stanowi art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta polega na orzekaniu w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

W myśl art. 134 p.p.s.a. rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności. Na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku braku zajścia wskazanych wyżej przesłanek sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddala skargę.

Przedmiotem kontroli jest decyzja Dyrektora RZGW we Wrocławiu w przedmiocie ustanowienia strefy ochrony ujęcia wód. Organ II instancji częściowo zreformował decyzję organu I instancji, jednak utrzymał ją w mocy w zakresie ustanowienia stref ochrony ujęcia wód.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organu stanowił art. 133 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 2233) w brzmieniu: strefę ochronną obejmującą wyłącznie teren ochrony bezpośredniej ustanawia się z urzędu.

Ustanawianie stref ochronnych ujęć wody, jak stanowi art. 120 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U z 2021 r. poz. 2233), służy zapewnieniu odpowiedniej jakości wód ujmowanych do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz zaopatrzeniu zakładów wymagających wody wysokiej jakości, a także ochronie zasobów wodnych. Strefa ochronna jest ustawowo zdefiniowana jako obszar ustanowiony na podstawie art. 135 ust. 1 Prawa wodnego, na którym obowiązują nakazy, zakazy i ograniczenia w zakresie użytkowania gruntów oraz korzystania z wód (art. 121 Prawa wodnego). Strefę ochronną obejmującą wyłącznie teren ochrony bezpośredniej ustanawia się dla każdego ujęcia wody, z wyłączeniem ujęć wody służących do zwykłego korzystania z wód (art. 121 ust. 3 Prawa wodnego). W realiach sprawy mamy do czynienia ze strefą ochronną obejmującą wyłącznie teren ochrony bezpośredniej, a więc jest to strefa ustanawiana z urzędu (art. 133 ust. 1 Prawa wodnego). Należy podkreślić, że nakazy, zakazy oraz ograniczenia w strefie ochronnej dotyczą użytkowania gruntów oraz korzystania z wód, i obowiązują one bezpośrednio z mocy ustawy, ponieważ tak stanowi art. 121 ust. 1 Prawa wodnego.

Jako nakazy ustawodawca wskazuje, w art. 128, w pkt 1-3 oraz w art. 129 Prawa wodnego: 1) odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych w sposób uniemożliwiający przedstawianie się ich do urządzeń służących do poboru wody, 2) zagospodarowanie terenu zielenią, 3) odprowadzanie poza granicę terenu ochrony bezpośredniej ścieków z urządzeń sanitarnych przeznaczonych do użytku dla osób zatrudnionych przy obsłudze urządzeń służących do poboru wody, 4) ogrodzenie terenu ochrony bezpośredniej i odpowiednie oznaczenie tego ogrodzenia, w tym informacja o zakazie wstępu osób nieupoważnionych. Zakaz dotyczy użytkowania gruntów do celów niezwiązanych z eksploatacją ujęcia wody (art. 127 Prawa wodnego). Natomiast ograniczenie dotyczy przebywania na terenie strefy osób niezatrudnionych przy obsłudze urządzeń służących do poboru wody wyłącznie do niezbędnych potrzeb (art. 128 pkt 4 Prawa wodnego).

Pierwszy zarzut skargi skoncentrowany jest na ustanowieniu strefy ochronnej pomimo tego, że W. nie dysponuje, na dzień wydania decyzji, pozwoleniem wodnoprawnym. W konsekwencji, jak uważa skarżący, nie można mówić o rzeczywiście funkcjonującym ujęciu wody, i nie istnieją podstawy do ustanowienia strefy na rzecz W., skoro ów podmiot utracił tytuł do korzystania z tych ujęć wody.

Trzeba wyjaśnić, że według art. 389 Prawa wodnego wymieniającego przedsięwzięcia wymagające pozwolenia wodnoprawnego, jest ono wymagane , jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, między innymi na usługi wodne oraz na szczególne korzystanie z wód (art. 389 pkt 1 i 2 Prawa wodnego). W myśl art. 35 ust. 3 pkt 1 Prawa wodnego usługi wodne obejmują pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych. W granicach sprawy mamy do czynienia z ujęciem wód powierzchniowych oraz ujęciem wód podziemnych. Obowiązujące przepisy prawne, chociaż wielokrotnie posługują się sformułowaniem "ujęcie wody", to jednak nie tworzą jego definicji. Na podstawie wykładni historycznej (nieobowiązujących aktów prawnych) oraz z wiedzy hydrologicznej dowiadujemy się, że ujęcie wody to "miejsce czerpania wody podziemnej lub powierzchniowej ze źródła wraz z urządzeniami i budowlami służącymi do jej poboru" (rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z 5 listopada 1991 r. w sprawie zasad ustanawiania stref ochronnych źródeł i ujęć wody, w literaturze W. Debczyński, A. Szamowski, Budowle i zbiorniki wodne, Warszawa 1997). Jest okolicznością niesporną, że adekwatne strefy ochronne utworzono dla ujęć wody w zaprezentowanym wyżej rozumieniu, a także nie rodzi kontrowersji, że czerpanie wody z relewantnych dla sprawy ujęć, jako usługa wodna, wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Kwestia prawna opiera się na rozstrzygnięciu czy samo wyznaczenie strefy ochronnej zdeterminowane jest tytułem prawnym w postaci pozwolenia wodnoprawnego; zdaniem skarżącego brak pozwolenia wodnoprawnego sprawia, że nie jest spełniona przesłanka ustawowa.

W świetle rozdziału 6 Prawa wodnego regulującego ochronę ujęć wody cele, przesłanki i uwarunkowania ustanawiania stref ochronnych ujęć wody są następujące: 1) zapewnienie odpowiedniej jakości ujmowanych wód (art. 120 Prawa wodnego), 2) strefę ochronną obejmującą wyłącznie teren ochrony bezpośredniej ustanawia się dla każdego ujęcia wody, 3) ustanowienie z urzędu strefy ochronnej obejmującej wyłącznie teren ochrony bezpośredniej (art. 133 ust. 1 Prawa wodnego), 4) ustanowienie na wniosek właściciela wody strefy ochronnej obejmującej teren ochrony bezpośredniej i teren ochrony pośredniej, 5) ustanowienie z urzędu strefy ochronnej obejmującej teren ochrony bezpośredniej i teren ochrony pośredniej, jeżeli właściciel nie złożył wniosku, a z analizy ryzyka wynika potrzeba ustanowienia strefy ochronnej (art. 133 ust. 2 pkt 2), 6) ustanowienie strefy ochronnej na koszt właściciela ujęcia wody (art. 134 ust. 1), 7) decyzja organu Wód Polskich jako forma ustanowienia strefy ochrony bezpośredniej, obejmująca właścicieli nieruchomości na obszarze których ustanowiono strefę (art. 135 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 135 ust. 5 Prawa wodnego), 8) ustanowieniu strefy ochrony wyłącznie bezpośredniej musi towarzyszyć określenie obszaru, a także wskazane adekwatnych obowiązków (art. 136 Prawa wodnego).

Z przywołanych przepisów i wyprowadzonych na ich podstawie celów, przesłanek i uwarunkowań ustanawiania stref ochronnych, w szczególności strefy ochronnej obejmującej wyłącznie teren ochrony bezpośredniej, nie można wyprowadzić wniosku, jakoby utworzenie takiej strefy musiało być związane z dysponowaniem pozwoleniem wodnoprawnym. Pozwolenie wodnoprawne związane jest z usługą wodną (wykonywaniem usługi wodnej), którą jest pobór wód, jednak usługą wodną nie są uwarunkowania towarzyszące jej wykonywaniu, w tym ustanowienie strefy ochronnej. W tym rozumieniu musi dysponować pozwoleniem wodnoprawnym ten podmiot, który realizuje pobór wód, ponieważ wykonuje usługę wodną. Podmiot będący jedynie właścicielem ujęcia wody, ale nie wykonujący poboru wód obciążony jest określonymi wymogami, ale nie uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego, ponieważ ustanowienie strefy ochronnej służy zabezpieczeniu ujęć wody, niezależnie od tego czy odbywa się pobór wody. Trzeba też podkreślić, że przepisy nakazują ustanowić strefę ochronną obejmującą teren ochrony bezpośredniej dla każdego ujęcia wody, nie różnicując czy woda faktycznie jest z niego ujmowana, a w konsekwencji czy następuje użytek z pozwolenia wodnoprawnego. Można jeszcze pomocniczo przywołać art. 138 ust. 1 Prawa wodnego stanowiący o sytuacji, w której to właściciel ujęcia wody wnioskuje o ustanowienie strefy ochronnej: przepis nie wymaga dołączenia do wniosku pozwolenia wodnoprawnego. Konkludując, zarzut w świetle którego ustanowienie strefy ochronnej musi wiązać się z dysponowaniem przez władającego ujęciem pozwolenia wodnoprawnego nie jest trafny.

Jako chybiony Sąd ocenił zarzut naruszenia art. 107§1 pkt 6 oraz §3 k.p.a. w związku z art. 124 ust. 2 Prawa wodnego sprowadzający się do braków uzasadnienia decyzji poprzez niewystarczające wykazanie w niej dokumentacji hydrologicznej. Przepisy nakazują wyznaczać strefę ochronną na podstawie ustaleń z dokumentacji hydrologicznej, jednak nie nakazują odzwierciedlać tej dokumentacji w treści decyzji. Trzeba przy tym uwzględnić, że stosowna dokumentacja hydrologiczna widnieje w aktach sprawy, zaś skarżący nie precyzuje zarzutów celujących w prawidłowość tej dokumentacji. Dlatego uzasadnienie decyzji Sąd ocenił jako wystarczające i spełniające wymogi przepisów, w tym przepisów k.p.a.

Dwa wyeksponowane zarzuty wiążą się z niedokonaniem przekształceń gruntów, co powinno mieć miejsce, jak uważa autor skargi, skoro mamy do czynienia z gruntami leśnymi.

Jak stanowi art. 7 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1a oraz w związku z art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1326, dalej ustawa o ochronie gruntów), przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przepisu tego nie stosuje się do terenów, dla których planu miejscowego nie sporządza się. Z kolei według art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie gruntów przeznaczenie na cele nieleśne gruntów leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa wymaga zgody Ministra Środowiska lub upoważnionej przez niego osoby.

Zastosowanie wskazanych wyżej procedur przekształceniowych uwarunkowane jest przeznaczeniem dotychczasowego gruntu leśnego na cel nieleśny, to znaczy, w świetle art. 4 pkt 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, ustaleniem innego niż leśny sposobu użytkowania gruntów leśnych. A contrario, jeżeli w danym przypadku nie dochodzi do zmiany sposobu użytkowania gruntu leśnego na nieleśny, czyli użytkowanie leśne zostaje zachowane, to procedura przekształcenia nie znajdzie zastosowania.

W świetle ustawy o ochronie gruntów (art. 2 ust. 2) gruntami leśnymi są grunty: 1) określone jako lasy w przepisach o lasach, 2) zrekultywowane dla potrzeb gospodarki leśnej, 3) pod drogami dojazdowymi do gruntów leśnych. Lasem w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2021 r. poz. 1275) jest grunt: 1) o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony: a) przeznaczony do produkcji leśnej lub b) stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo c) wpisany do rejestru zabytków; 2) związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne.

W sprawie znaczenie ma przede wszystkim to, czy las Skarbu Państwa, którym zarządza i gospodaruje nadleśniczy, traci charakter gruntu leśnego w następstwie utworzenia strefy ochronnej.

Z ustawowej definicji wynika, że las to grunt pokryty roślinnością leśną (lub przejściowo jej pozbawiony), o określonej minimalnej powierzchni, przeznaczony do produkcji leśnej. To także grunt związany z gospodarką leśną, zajęty przez określone istotne dla gospodarki leśnej obiekty. Przepisy prawa leśnego, a w szczególności ustawy o lasach, nie definiują czym jest produkcja leśna. Na gruncie językowym produkcja leśna jest tym, co daje środowisku, człowiekowi, społeczeństwu, las. W ocenie Sądu pojęcie to należy postrzegać w perspektywie ustawowych określeń i funkcji gospodarki leśnej oraz trwale zrównoważonej gospodarki leśnej. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach gospodarka leśna to działalność leśna w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Natomiast trwale zrównoważona gospodarka leśna, jak stanowi art. 6 ust. 1 pkt 1a ustawy o lasach, to działalność zmierzającą do ukształtowania struktury lasów i ich wykorzystania w sposób i tempie zapewniającym trwałe zachowanie ich bogactwa biologicznego, wysokiej produkcyjności oraz potencjału regeneracyjnego, żywotności i zdolności do wypełniania, teraz i w przyszłości, wszystkich ważnych ochronnych, gospodarczych i socjalnych funkcji na poziomie lokalnym, narodowym i globalnym, bez szkody dla innych ekosystemów. Gospodarka leśna oraz trwale zrównoważona gospodarka leśna mają zakres szerszy niż tylko produkcja leśna, zwłaszcza sprowadzona do produkcji drewna. Innymi słowy produkcyjne funkcje lasu mieszczą się w tramach gospodarki leśnej, jednak jej nie wyczerpują. Z definicji gospodarki leśnej wynika niezbicie, że oprócz np. powiększania zasobów leśnych, ochrony lasu czy pozyskiwania drewna, mieści ona realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Produkcyjne funkcje lasu, czy produkcja leśna, to te wartości, te zasoby, które las wnosi dla środowiska przyrodniczego, dla ludności, dla gospodarki, nauki, edukacji.

Zdaniem Sądu określenie produkcji leśnej (produkcyjnych funkcji lasu) należy traktować szeroko, bo dają ku temu wyraźne podstawy przepisy prawa leśnego. Gdy w art. 7 ust. 1 ustawy o lasach wskazującym cele trwale zrównoważonej gospodarki leśnej wymienia się wpływ lasów na klimat, powietrze, wodę, glebę, warunki życia i zdrowia człowieka oraz równowagę przyrodniczą, to chodzi o te wartości, które produkuje las, oddziałujące pozytywnie na wskazane wyżej elementy środowiska. Analogicznie można potraktować las jako producenta wartości ważnych dla ochrony gleb i wód (art. 7 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o lasach). Z tej perspektywy produkcja drewna stanowi tylko jeden z wielu kierunków produkcji leśnej. Normatywnie za takim wnioskiem przemawia wprost brzmienie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o lasach, gdzie ustawodawca stanowi o produkcji drewna, jako jednym z celów trwale zrównoważonej gospodarki leśnej. Skoro akt prawny dywersyfikuje produkcję drewna od produkcji leśnej, używając odrębnie obydwu pojęć, to zasadny jest wniosek, że produkcji leśnej nie da się sprowadzić wyłączne do produkcji drewna.

Co więcej, należy zauważyć, że w świetle przepisów ustawy o lasach ów aspekt ekonomiczny, wiążący się bezpośrednio z produkcją drewna, wcale nie jest umiejscowiony na czele, a tym bardziej nie jest potraktowany jako jedyny. Gdy prawodawca reguluje w art. 18 ustawy o lasach podstawowy dokument gospodarki leśnej, jakim jest plan urządzenia lasu, to przy jego sporządzaniu nakazuje uwzględniać przyrodnicze i ekonomiczne warunki gospodarki leśnej (art. 18 ust. 1 pkt 1). Warto nadto przywołać wskazany w art. 13 ust. 1 pkt 5 ustawy o lasach obowiązek właściciela lasu polegający na racjonalnym użytkowaniu lasu w sposób trwale zapewniający optymalną realizację wszystkich jego funkcji, co także potwierdza wielokierunkowość produkcji leśnej i funkcji lasu.

Biorąc pod uwagę przywołane wyżej przepisy Sąd w niniejszym składzie uważa, że zastosowanie w przedmiotowej sprawie procedury przekształcenia gruntu leśnego w nieleśny nie może mieć zastosowania, ponieważ nie jest spełniona podstawowa przesłanka takiego przekształcenia, co oznacza, iż cel leśny pozostaje zachowany. Cel leśny związany jest z produkcją leśną oraz z gospodarką leśną. Produkcja leśna nie ogranicza się jedynie do produkcji drewna. Ponadto oprócz różnorodnych funkcji produkcyjnych lasu, co Sąd wykazał wcześniej, las spełnia także funkcje pozaprodukcyjne (np. funkcje edukacyjne, naukowe). Tak więc nawet gdyby przyjąć, że funkcja produkcyjna dozna w jakiejś mierze ograniczenia, to nie oznacza to, że jest ona wyłączona, i nie pozwala na wniosek, iż anulowana jest możliwość prowadzenia gospodarki leśnej, i trwale zrównoważonej gospodarki leśnej. Już ubocznie trzeba podkreślić, że jednym z celów trwale zrównoważonej gospodarki leśnej jest ochrona wód powierzchniowych i głębinowych (art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o lasach). Wypowiedzi przyrodników i ekologów o związkach między lasami a utrzymaniem zasobów wodnych, i szerzej, klimatu, są notoryczne, co także przekonuje do poszukiwania takiej płaszczyzny prawnej dla niniejszej sprawy, która ochronę wód będzie łączyła z ochroną lasów, a nie jej sobie przeciwstawiała. Warto też podnieść, że skarżący nie wskazuje żadnych precyzyjnych i konkretnych argumentów w kwestii przeszkód dla prowadzenia produkcji (gospodarki) leśnej, podpierając się jedynie znaczącym wpływem gruntów leśnych na zachowanie równowagi ekosystemu (s. 5 skargi). Zgadzając się z argumentem dotyczącym wpływu gruntów leśnych na zachowanie równowagi ekosystemu Sąd nie odnajduje wytłumaczenia, w jaki sposób ustanowienie strefy ochronnej miałoby ekosystemową równowagę zaburzać. Reasumując, pogląd skarżącego o obowiązku dokonania przekształceń i zmiany przeznaczenia gruntu nie jest trafny. W tej części argumentacji Sąd uznał za w pełni aktualne rozważania zawarte w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 września 2022 r. sygn. akt II SA/Wr 443/22.

Z podanych powodów, na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.