Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 382/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, , Protokolant Specjalista Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi B.G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 22 sierpnia 2023 r. Nr 9001-2023-000886 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu na rzecz skarżącego kwotę 200 złotych (słownie: dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 7 lutego 2020r. nr 0023-2020-003522 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu, wskazując na art. 5, art. 6 i art. 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312, dalej jako ustawa o płatnościach) odmówił B. G. (dalej: strona, skarżący) przyznania płatności na rok 2019 z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej, Płatności za zazielenienie, Płatności dla młodych rolników uwzględniając podaną we wniosku powierzchnię działki [...] ha.

Uzasadniając decyzję organ wskazał, że wniosek wpłynął do organu 15 maja 2019 r., a złożony został za pośrednictwem platformy eWniosekPlus. Powierzchnia zadeklarowana, wskazana we wniosku wynosiła [...] ha. Organ powołał się na art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach wskazując, że płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu rolnika na dzień 31 maja roku składania wniosku jest nie mniejsza niż [...] ha lub w przypadku niespełnienia powyższego warunku, jeżeli rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz łączna kwota płatności bezpośrednich wynosi, co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro. Organ odmówił przyznania wnioskowanych płatności ponieważ zadeklarowana powierzchnia była mniejsza niż [...] ha.

W odwołaniu od opisanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 64 § 2, art. 75 § 1, art. 80, art. 81a §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej K.p.a.). Wyjaśnił, że zadeklarowana działka nr [...]/[...] stanowiąca od lat podstawę pobierania płatności ma powierzchnię [...] ha a powierzchnia MKO została w roku poprzednim ustalona na [...]. Ponieważ wniosek drogą elektroniczną był złożony pierwszy raz mogło dojść do oczywistej omyłki. W uzupełnieniu odwołania skarżący wskazał, że wypełniając wniosek elektronicznie opierał się na wskazówkach i wytycznych organu, że w przypadku braku zmian w stanie faktycznym związanym z przekazanym materiałem graficznym względem zeszłego roku należy zatwierdzić przygotowany w aplikacji wniosek. Wiedząc, że informacje podane we wniosku za 2018 r. były aktualne na moment składania wniosku za 2019 r. opierał się na spersonalizowanym wniosku, wskazującym następujące powierzchnie działek wraz z grupą upraw (1. Działka [...] – [...]-[...] ha, 2. Działka [...]-[...] – [...] ha, 3. Działka [...], [...], [...], [...] – [...]-odpowiednio [...] ha, [...] ha, [...] ha, [...] ha, 4. Działka [...]-[...]- [...] ha, 5.Działka [...]-[...]-[...] ha, 6. Działka [...]-[...]-[...] ha (zał. 1 pisma uzupełniającego odwołanie). Po sprawdzeniu danych i nie stwierdzając żadnych błędów we wniosku złożył wniosek o treści jak w załączniku nr 1 w dniu 15 maja 2019 r. O tym, że wygenerowanie wniosku odbiegającego od wniosku, który był składany było błędem systemu, a co za tym idzie organu, świadczy wadliwość systemu ujawniona przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w komunikacie internetowym z dnia 9 maja 2019 r. na rządowej stronie Agencji o treści: "W dniu dzisiejszym został wykryty problem polegający na tym, że chwilowo wszystkie działki referencyjne lub ich część we wniosku traktowane są, jako działki nieistniejące w bazie referencyjnej LPIS" (zał. 2 pisma uzupełniającego odwołanie). Zdaniem skarżącego nie miał wpływu na nieujęciu działki A podczas generowania przez organ złożonego wniosku w dniu 15 maja 2019 r. ani na to, że działki o kwalifikującej się powierzchni w szczególności działka [...] została wyłączona przez system. Może to być uznane za działanie siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności, która spowodowała pozbawienie skarżącego dofinansowania do produkcji rolnej. Ponadto wyjaśnił, że liczba komunikatów o błędach systemu w 2019 r. była wyraźnie wyższa niż w innych latach. Potwierdzeniem wadliwości systemu było także funkcjonowanie aplikacji eWniosekPlus w roku 2020. Po otwarciu aplikacji w celu złożenia wniosku otrzymał informację, że działka [...] na działkach referencyjnych posiada błędy geometrii i została usunięta (załącznik nr 5 pisma uzupełniającego odwołanie). Aplikacja dowodząc swojej wadliwości nie pozwalała na automatyczne skorygowanie powierzchni i konieczna była wizyta w organie i interwencja pracownika, który poprawił granice mapy na postawie ręcznie wypełnionego załącznika graficznego z wniosku o płatności na rok 2017, po tym jak stwierdził, że mapa wyrysowana we wniosku za 2018 r. (decyzja o przyznaniu płatności) wprowadzona przez pracowników ARiMR była absurdalna.

Zaskarżoną decyzją z 22 sierpnia 2023 r. nr 900-2023-000886 Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we Wrocławiu, wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1199 z późn. zm.) oraz art. 24 ust. 1 i ust. 4 ustawy o płatnościach utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając wskazał, że o złożeniu odpowiedniego wniosku wraz z wymaganymi załącznikami decyduje wnioskodawca i jego obowiązkiem jest aby dokonać tego prawidłowo. Z kolei obowiązkiem Agencji jest weryfikacja wniosku pod kątem, czy spełnia on wszystkie kryteria do otrzymania danej płatności. Zdaniem Agencji rolnik zadeklarował we wniosku składanym za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus działkę ewidencyjną [...], przy której wskazano [...] ha powierzchni. Dodatkowo organ podał, że producent rolny po zalogowaniu ma możliwość w dowolnej chwili podglądnąć własny wniosek, jak również ma możliwość jego wydrukowania, co umożliwia dokonanie sprawdzenia jego treści. Organ podkreślił, że płatności bezpośrednie są płatnościami, do których rolnik przystępuje dobrowolnie, a weryfikacja wniosku jest przeprowadzona zgodnie z danymi w nim zawartymi. To wnioskodawca ponosi odpowiedzialność za informacje podane we wniosku, które powinny być zgodne ze stanem faktycznym, żądaniami i wolą wnioskodawcy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wnosząc o uchylenie decyzji obu organów zarzucił narzuszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 7, art. 11, art. 107 § 3 K.p.a.przez zaniechanie odniesienia się przez organ odwoławczy do istotnych kwestii podniesionych w odwołaniu oraz piśmie uzupełniającym odwołanie naruszające zasadę przekonywania i zasadę prawdy obiektywnej;

2. art. 138 §1 pkt 1 w związku z art. 6, art. 7, art. 7a § 1 oraz art. 8 § 1 i 2 K.p.a. przez wydanie naruszającej przepisy prawa decyzji utrzymującej w mocy wadliwą decyzję organu I instancji oraz zaniechanie jej uchylenia i rozstrzygnięcia co do istoty sprawy przez przyznanie płatności, w sytuacji gdy decyzja ta naruszała zasady i przepisy prawa procesowego, a ponadto zasadę słuszności i proporcjonalności;

3. art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez brak zawiadomienia strony o brakach we wniosku, skoro wniosek o dopłaty nie spełniał absolutnie wymagań ustalonych w przepisach prawa oraz ujawniona powierzchnia nie odpowiadała kwalifikującemu się hektarowi w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. zgodnie z § 3 ust. 2 pk 1 lit c) Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

4. art. 81a § 1 K.p.a. przez nierozstrzygnięcie sprawy na korzyść strony przy niedających się usunąc wątpliwościach co do stanu faktycznego, przez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu w przypadku poważnych wątpliwościach oraz art. 8, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 80, art. 81 K.p.a.;

5. art. 15 K.p.a. w związku z art. 136 K.p.a.

6. art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach przez to, że w postępowaniu w sprawie płatności bezpośrednich organy administracji publicznej nie mają obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego ani też poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności, ale organy są jednak zobligowane do stania na straży praworządności i do rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.

W uzasadnieniu skargi skarżący, zarzucił, że organ na stronie 10 zaskarżonej decyzji błędnie stwierdził że w 2019 r. aplikacja sygnalizowała 22 błędy oraz że rolnik wyrysował uprawę w granicach działki, ale nie zgłosił jej do żadnej płatności. Skarżący podkreśla, że w wysyłanym wniosku za 2019 r. nie stwierdził błędów. Natomiast z przedstawionych przez skarżącego wniosków dowodowych wynika, że błędy o których mowa w komunikacie ARiMR które nie wyświetlały się w 2019 r. wyświetliły się w 2020 r. ale bez możliwości samodzielnej korekty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).

Istota sporu do jakiego doszło w ramach kontrolowanej sprawy sprowadza się do stwierdzenia, czy organ ARiMR prawidłowo odmówił skarżącemu rolnikowi przedmiotowe płatności uwzględniając treść wniosku i dołączonego do wniosku załącznika graficznego.

Podstawą prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku był przepis art. 24 ust. 1 i art. 7 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2018 r., 1312, dalej jako ustawa o płatnościach). Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli, między innymi, łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż [...] ha; pomimo niespełnienia ww. warunku płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013 (zwrot nienależnych płatności i kary administracyjne), wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro. Zatem sens i istota przyznawania płatności polega na posiadaniu gruntów o powierzchni nie mniejszej niż [...] ha lub spełnianiu warunków do przyznania płatności związanych do zwierząt, i to w sposób trwały nie epizodyczny; płatności przyznawane są w relacji do danego roku kalendarzowego i należy przyjąć, że stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o przyznanie płatności (wyrok NSA z 7 marca 2018 r., I GSK 1150/18; CBOSA). Przedmiotowa płatność przysługuje także pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, bowiem płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:

1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz

2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro.

Wypada w tym zakresie wskazać na art. 3 ustawy o płatnościach, który dotyczy płatności bezpośrednich, a także na art. 4 i art. 27 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 217 z późn. zm., dalej: u.w.r.o.w.), które odnoszą się do płatności ONW i płatności ekologicznych.

W myśl art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie zaś z ust. 2 w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności (pkt 1); jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2); udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3); zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (pkt 4). Natomiast z ust. 3 wynika, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z kolei, w art. 4 u.w.r.o.w. ustawodawca postanowił, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, 695, 1298 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 54) zwanej dalej Kodeksem postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl zaś art. 27 ust. 1 tej ustawy w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności (pkt 1); jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2); udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3); zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (pkt 4). Z ust. 2 omawianego artykułu wynika zaś, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z przedstawionych regulacji wynika zatem, że prawodawca w sposób istotny zmodyfikował reguły procesowe obowiązujące na gruncie postępowania administracyjnego. Na tle niniejszej sprawy istotne znaczenie mają regulacje dotyczące postępowania dowodowego, a mianowicie art.3 ust. 2 pkt 2 i art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, a także art. 27 ust. 1 pkt 2 i art. 27 ust. 2 u.w.r.o.w., z których to wynika, że organ zobowiązany jest w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oraz że to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle tych regulacji prezentowane są następujące poglądy. Stanowiąc w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1538/18, LEX nr 2771551, a także wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 710/17, LEX nr 2424917).

Skoro obowiązek zebrania materiału dowodowego został przerzucony na strony postępowania oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, organ nie jest obowiązany do podjęcia z urzędu (lub na wniosek strony) wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także - do zebrania materiału dowodowego w sposób kompletny i wszechstronny (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. akt I GSK 1331/18, LEX nr 2725735). Organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej ( art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. akt I GSK 1367/18, LEX nr 2725693).

Tym samym z postępowania dotyczącego przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostały wyłączone przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a zatem przepisy dotyczące ustaleń faktycznych na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego nie znajdują zastosowania w sprawach dotyczących płatności. Ustaleń faktycznych w tych postępowaniach organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, bowiem to na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanych płatności oraz dowodów zgromadzonych przez organ, z których to dowodów organ wywodzi skutki prawne, np. w zakresie przedstawienia dowodów świadczących o uprawnieniu strony do wnioskowanych płatności.

Jednocześnie, jak stanowi art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach w przypadku, gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy o płatnościach w przypadku nieusunięcia braków, o których mowa w ust. 1, w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony, oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów. Jak wynika z przepisu art. 23 ust. 1 ustawy jeżeli wniosek nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 k.p.a., czyli braki wniosku dotyczą materii innej niż adres wnoszącego, na kierowniku biura powiatowego Agencji spoczywa obowiązek polegający na tym, że niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1 chyba, że ten termin upłynął. Zastrzeżenie zawarte na końcu tego przepisu "chyba, że termin ten upłynął" zwalnia organ administracyjny od realizacji ww. obowiązku informacyjnego.

Zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie, treść wniosku jest spójna z załącznikiem graficznym bowiem zarówno w jednej części jak i drugiej została wykazana działka [...].

Jednak jak wskazano wyżej zarówno organ i instancji jak i drugiej instancji jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ odwoławczy prowadząc postepowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza ma obowiązek dokonać oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji. W szczególności gdy strona przedstawiła obszerny materiał dowodowy na potwierdzenie słuszności swojego stanowiska. Postępowanie organu odwoławczego powinno zatem polegać nie tylko na kontroli postępowania przed organem I instancji, lecz także na weryfikacji zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności i celowości. Należy wskazać, że ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym – stosownie do treści art. 107 k.p.a. jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu uzasadnienie decyzji wydanej przez organ II instancji nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., albowiem organ ten ograniczył się przytoczenia przepisów prawa materialnego regulujących zasady przyznawania płatności, po czym zawarł ogólnikowe stwierdzenie sprowadzające się w istocie do podtrzymania stanowiska organu I instancji. W rozpoznawanej sprawie w oświadczeniu o powierzchni działek ewidencyjnych (rubryka VII wniosku) wnioskodawca wymienił działkę nr [...]. Przy tej działce podano, że jej powierzchnia wynosi [...] ha. Do wniosku dołączono załącznik graficzny, który zawierał obrys działki. Skarżący zarówno w odwołaniu jak i uzupełnieniu odwołania wskazywał, że od 2017 r. realizował zobowiązanie w stosunku do całej działki nr [...] tj. ponad [...] ha, a nie jednej niekwalifikowalnej działki poniżej [...] ha. Skarżący powoływał się na błąd systemu teleinformatycznego. Skarżący podkreślał, że dołożył należytej staranności wypełniając wniosek za 2019 r. i nie stwierdził w wysyłanym wniosku błędów wskazanych przez organ odwoławczy. Ponadto skarżący w piśmie uzupełniającym odwołanie wskazał wystąpienie wielu błędów i problemów w aplikacji eWniosekPlus podczas składania kolejnego wniosku o płatność za 2020 r. Skarżący podkreślał, że błędy o których mowa w komunikacie na stronie ARiMR które nie wyświetlały się podczas składania wniosku za 2019 r. wyświetlały się z kolei w 2020 r. ale bez możliwości samodzielnej korekty przez stronę, wbrew temu co stwierdził organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji o możliwości dokonania korekty wniosku zgodnie ze stanem faktycznym.

Ponadto wyjaśnił, że liczba komunikatów o błędach systemu w 2019 r. była wyraźnie wyższa niż w innych latach. Potwierdzeniem wadliwości systemu było także funkcjonowanie aplikacji eWniosekPlus w roku 2020. Po otwarciu aplikacji w celu złożenia wniosku otrzymał informację, że działka [...] na działkach referencyjnych posiada błędy geometrii i została usunięta. Aplikacja dowodząc swojej wadliwości nie pozwalała na automatyczne skorygowanie powierzchni i konieczna była wizyta w organie i interwencja pracownika, który poprawił granice mapy na postawie ręcznie wypełnionego załącznika graficznego z wniosku o płatności na rok 2017, po tym jak stwierdził, że mapa wyrysowana we wniosku za 2018 r. (decyzja o przyznaniu płatności) wprowadzona przez pracowników ARiMR była absurdalna.

Skarżący twierdził, że powyższe uchybienie stanowi błąd bowiem składając eWniosekPlus na ekranie komputera we wniosku tym widoczna była zarówno działka [...] jak i Działka [...]. Jednak organ nie odniósł się do tej kwestii, poprzestając jedynie na stwierdzeniu, że nie był to błąd skutkujący koniecznością wezwania skarżącego do jego usunięcia. Organ powinien szczegółowo odnieść się w decyzji do zarzutów podnoszonych przez skarżącego w szczególności – w oparciu o dowody – wyjaśnić jednoznacznie czy i dlaczego możliwe było zaistnienie takich błędów jakie wskazuje strona lub innych błędów systemu informatycznego, których rezultatem mogło być to, że skarżący zatwierdził na swoim komputerze wniosek, który wyświetlał się w innej treści niż ten który ostatecznie został zarejestrowany w systemie organu.

W sytuacji gdy mogło dojść do takich rozbieżności i nie będzie można wykluczyć, że z uwagi na błędy systemu skarżący nie miał możliwości skorygować swojego wniosku organ powinien rozważyć zastosowanie art. 81a § 1 K.p.a.

Przepis art. 81a § 1 K.p.a. stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony.

Wyjaśnić trzeba, że celem art. 81a § 1 K.p.a. jest przeciwdziałanie przyjmowaniu przez organu wersji niekorzystnej dla strony w sytuacji, w której w sprawie są co najmniej dwie zasadniczo sprzeczne, ale równie prawdopodobne w realiach danej sprawy, możliwe wersje stanu faktycznego. Jednocześnie przyjąć trzeba, że zastosowanie art. 81a § 1 K.p.a. jest dopuszczalne w sytuacji, w której po zebraniu wszelkiego dostępnego materiału dowodowego stan faktyczny sprawy będzie niejednoznaczny i budzący wątpliwości. Przesłanka niedających się usunąć wątpliwości występuje zatem, gdy nie ma dowodów i nie ma możliwości ich uzyskania. (por. wyrok NSA z dnia 25 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 3031/19, LEX nr 3072130). Właśnie w sytuacji gdy nie ma i nie może być jednoznacznych dowodów (i to takich, które w danej sprawie mogą być wymagane), a na podstawie zebranego materiału wchodzą w grę dwie (czy więcej) prawdopodobnych wersji zdarzeń - organ jest zobligowany wybrać taką, która jest najbardziej korzystna dla strony.

W sytuacji przeprowadzenia postępowania i ewentualnego ustalenia, że występują zaistniałe i niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, zgodnie z art. 81a § 1 k.p.a. organ winien rozstrzygnąć na korzyść strony.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie uwzględnić stanowisko wynikające z zapadłego wyroku.

Nadto Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w całości bowiem jej uzasadnienie nie spełnia wymogów, które nakłada ustawodawca w art. 107 k.p.a. Uzasadnienie faktyczne decyzji nie zawiera wskazania faktów, które uznał organ za udowodnione, dowodów, na których oparł swoje rozstrzygnięcie a jedynie cytuje szereg przepisów prawnych. Z treści uzasadnienia nie wynika wprost co legło u podstaw rozstrzygnięcia, ustalenia faktyczne są zbyt ogólnikowe. Strona, która jest adresatem decyzji musi wiedzieć z jakich powodów, dlaczego, w oparciu o jakie dowody odmówiono jej płatności czy też umniejszono ich wysokość. To na organie spoczywa obowiązek podania przyczyn w sposób dla strony zrozumiały, zrozumiałym językiem. Tymczasem organ nie odniósł się do dowodów przedstawionych przez stronę.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., na który składa się kwota uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 200 zł.