Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1043/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2025-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lutego 2025 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 12 sierpnia 2024 r. nr SKO Gd/1788/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

E. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tczewa o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu 30 listopada 2023 r. E. P. złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tczewie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – matką Z. M.

Decyzją 000017/OSP/02/2024 z dnia 1 lutego 2024 r. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tczewie, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Tczewa, odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż matka wnioskodawczyni Z. M. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności od 29 maja 2023 r. Z orzeczenia wynika, iż niepełnosprawność istnieje od 76-go roku życia. Następnie organ powołał się na art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej jako u.ś.r.) i wyjaśnił, że zdając sobie sprawę z rozbieżności w dotychczasowym orzecznictwie zarówno Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i sądów administracyjnych nie podziela stanowiska strony co do skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443). Organ podziela za to stanowisko wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny, zgodnie z którym skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. W rozważaniach na temat skutków prawnych wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 zawartych w uzasadnieniu do tego wyroku sam Trybunał wskazał, iż "można odmiennie ukształtować reguły wypłacanie świadczenia dla tych osób, które sprawują opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi. Z tego powodu przesłanka określona w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie narusza zasady równości w takim zakresie, w jakim stanowi podstawę zróżnicowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego według uprzedniego podziału na dwie kategorie." Ponadto, Trybunał wskazał, iż "wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego wymaga podjęcia działań ustawodawczych, które doprowadzą do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Trybunał nie przesądza jaki model ustalenia świadczeń dla tych osób należy przyjąć. Skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności jedynie części norm wynikających z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy.

Ponadto organ wskazał, że główną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osoby sprawującej opiekę, bądź jej niepodejmowaniem w tym celu. Występowanie bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy brakiem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a faktem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną jest konieczną przesłanką przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie każdy bowiem brak zatrudnienia uzasadnia przyznanie przedmiotowego świadczenia, a tylko taki, który został spowodowany i wiąże się bezpośrednio z koniecznością sprawowania rzeczywistej opieki nad osobą niepełnosprawną. Dla ustaleń w tej kwestii istotne znaczenie ma związek czasowy pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej przez stronę, a powstaniem stopnia niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Istotne są również okoliczności rezygnacji z zatrudnienia lub z jego poszukiwania, Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia wyłącznie opieka, która na tyle absorbuje osobę opiekuna, że wyklucza podjęcie przez niego jakiejkolwiek aktywności zawodowej. W szczególności opieka taka winna być rzeczywista, stała, długotrwała i codzienna. Istotne jest, aby zaniechanie podjęcia pracy lub rezygnacja z pracy zarobkowej wymuszała konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Świadczenie pielęgnacyjne ma w ten sposób zrekompensować utratę uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu osobie, która podejmuje się opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Rozmiar tej opieki musi być na tyle duży, aby całkowicie i obiektywnie uniemożliwiał on podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. W przypadku, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, takich jak m.in. brak pracy, brak kwalifikacji czy swój stan zdrowia, to nie będzie to spełnieniem związku przyczynowego o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni pracowała do 2021 r., zatrudnienie ustało na skutek rozwiązania stosunku pracy (brak świadectwa pracy - oświadczenie wnioskodawcy). Z wywiadu środowiskowego wynika, iż Z. M. choruje na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę typu II, migotanie przedsionków, anemię, reumatyzm, tarczyca-niedoczynność, ogólne osłabienie organizmu. Z. M. zamieszkuje wraz z mężem G. M., który nie jest w stanie się nią opiekować ze względu na własną niepełnosprawność znacznego stopnia. Wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe rodziców – sprząta, pierze, robi większe zakupy, pomaga w przygotowaniu posiłków. Ponadto asystuje przy zachowaniu higieny osobistej matki. Wnioskodawczyni zabiera rodziców na spacery. Dziennie na te czynności poświęca średnio 4-5 godzin. Opieka ma niewątpliwie charakter pomocy w czynnościach dnia codziennego. Matka wnioskodawczyni wychodzi z domu sama, sporadycznie zrobi drobne zakupy, jest raczej zdolna do samoobsługi, sama chodzi, ubiera się, spożywa posiłki, jednak wymaga wsparcia osoby drugiej w życiu codziennym. W ocenie pracownika socjalnego zakres sprawowanej opieki nad matką nie uzasadnia konieczności rezygnacji z aktywności zawodowej wnioskodawczyni. Podczas wywiadu środowiskowego pracownik socjalny wskazał wnioskodawczyni możliwość skorzystania ze wsparcia instytucjonalnego w opiece nad rodzicami w formie usług opiekuńczych, czy też nieodpłatnej pomocy w ramach programu "Asystent Osobisty Osoby z Niepełnosprawnością". Wnioskodawczyni deklaruje, że pomaga osobie wymagającej opieki w: dbaniu o higienę osobistą, podaje leki, przygotowuje posiłki, uczestniczy w wizytach lekarskich (transport), sprząta i wychodzi z nim na spacery. W ocenie organu wnioskodawczyni nie spełnia ustawowych przesłanek przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.

Po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawczyni decyzją z dnia 12 sierpnia 2024 r. o sygn. SKO Gd/1788/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z treścią art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429), w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (a więc u.ś.r.) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem wobec złożenia przez odwołującą się wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 30 listopada 2023 r. materialnoprawną podstawę stanowią przepisy u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku.

Jak wynika z ustaleń organu I instancji matka wnioskodawczyni Z. M. (ur. 27 września 1947 r.), na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Tczewie z dnia 19 października 2023 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności do 31 października 2024 r., ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 29 maja 2023 r., nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Symbol przyczyny niepełnosprawności to : 07-S - choroby układu oddechowego i krążenia, w tym m.in. przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), zakaźne choroby płuc prowadzące do niewydolności oddechowej, nowotwory płuc i opłucnej, wrodzone i nabyte wady serca, choroba niedokrwienna serca, kardiomiopatia, nadciśnienie tętnicze z powikłaniami i wiele innych.

Kolegium przypomniało, że organ I instancji uznał, iż w sprawie zachodzi przesłanka negatywna przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Następnie organ wyjaśnił, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz. U, z 2014 r, poz. 1443) stwierdził niezgodność z Konstytucją art. 17 ust 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W uzasadnieniu swojego wyroku Trybunał wskazał, iż skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Ponadto Trybunał wyjaśnił, iż poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki. Mimo upływu bardzo znacznego okres czasu od wydania ww. wyroku ustawodawca nie zmienił treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. Jednocześnie orzecznictwo zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych jednoznacznie wskazuje, iż w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest niekonstytucyjny i w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego przepisu. Rozpatrując przedmiotową sprawę Kolegium zdecydowało się przychylić do stanowiska sądów administracyjnych, które jednoznacznie wskazują na konieczność stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Zatem fakt, iż niepełnosprawność matki odwołującej nie powstała przed ukończeniem przez nią 18 lub 25 roku życia nie stanowi podstawy do odmowy przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego.

Następnie Kolegium przypomniało, że przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest nie podejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i zwróciło uwagę na jednolite poglądy wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż prawidłowe rozumienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. musi uwzględniać przede wszystkim cel świadczenia pielęgnacyjnego. Jest to pomoc finansowa państwa rodzinom dotkniętym niepełnosprawnością i stanowi rekompensatę za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodującej w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, żeby opiekować się osobą niepełnosprawną. Z oczywistych względów opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej. Dla spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. zasadnicze znaczenie ma faktyczne sprawowanie opieki w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności i pozostająca z tą opieką w związku przyczynowo - skutkowym rezygnacja bądź niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Warunek "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" należy łączyć z wymogiem sprawowania stałej lub długotrwałej i osobiście świadczonej opieki.

Odnosząc się do powyższego Kolegium przypomniało, że z akt sprawy, w tym wywiadu środowiskowego sporządzonego w dniu 27 grudnia 2023 r. i oświadczeń odwołującej się wynika, że matka wnioskodawczyni choruje na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę typu II, migotanie przedsionków, anemię, reumatyzm, nadczynność tarczycy, ogólne osłabienie organizmu. Matka wnioskodawczyni mieszka z mężem, który nie jest w stanie sprawować opieki nad żoną ze względu na własną niepełnosprawność w stopniu znacznym. Wnioskodawczyni nie mieszka z rodzicami, codziennie przychodzi do rodziców poświęcając na pomoc 4-5 godziny. Sprząta, pierze, robi większe zakupy, pomaga w przygotowywaniu posiłków, asystuje przy zachowaniu higieny osobistej matki, zabiera rodziców na spacery. Matka wnioskodawczyni wychodzi sama z domu, sporadycznie robi drobne zakupy. Jest zdolna do samoobsługi, sama chodzi, ubiera się, spożywa posiłki, jednak wymaga wsparcia w życiu codziennym. W ocenie pracownika socjalnego zakres sprawowanej opieki nie uzasadnia konieczności rezygnacji z aktywności zawodowej wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni (ur. 1 maja 1969 r.) dołączyła kopie świadectw pracy dotyczących zatrudnienia w okresach: 2 września 1985 r. do 31 sierpnia 1987 r., 1 września 1987 r. do 5 czerwca 1990 r., 30 listopada 1992 r. do 23 grudnia 1992 r., 1 września 1994 r. do 19 listopada 1994 r., 2 stycznia 1995 r. do 18 kwietnia 1995 r., 1 lutego 1996 r. do 30 września 1996 r., 15 stycznia 1998 r, do 15 lutego 1999 r. Ponadto złożyła oświadczenie, że aktywność zawodową przed podjęciem stałej opieki nad matką zakończyła w 2021 r. - ostatni zawód wykonywany to pomoc w szpitalu. Odwołująca się legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Podczas wywiadu środowiskowego pracownik socjalny wskazała wnioskodawczyni na możliwość skorzystania z wsparcia instytucjonalnego w opiece nad rodzicami w formie usług opiekuńczych, czy też nieodpłatnej pomocy w ramach programu "Asystent Osobisty Osoby z Niepełnosprawnościami".

Kolegium wyjaśniło, że z załączonego do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego formularza czynności wykonywanych podczas opieki wynika, iż część z nich składa się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego (przygotowywanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie, opłacanie rachunków, zakupy itp.) i nie można ich uznać za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności strony, gdyż są to typowe czynności wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu. Biorąc pod uwagę opisany zakres pomocy udzielanej matce wnioskodawczyni należy stwierdzić, że brak jest związku pomiędzy koniecznością sprawowania opieki przez nią a rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze godzin. Brak jest tym samym podstaw do przyjęcia, że to w związku z opieką nad matką strona zrezygnowała z zatrudnienia, czy też nie podejmowała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

W skardze na powyższą decyzję wnioskodawczyni, reprezentowana przez radcę prawnego, zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.:

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, co nie wpływa na uprawnienie opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego,

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje i przesądzające znaczenie ma pozostawanie bez zatrudnienia bez względu na to, czy oznacza ono rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też niepodejmowanie pracy, co doprowadziło do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia;

2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad matką oraz związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a pogorszającym się stanem zdrowia jej matki, determinującym konieczność stałego sprawowania opieki, co skutkuje brakiem ustalenia prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zobowiązanie organów I i II instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie, zasądzenie kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że wykonuje w związku z opieką nad matką czynności związane z pomocą w podstawowych czynnościach samoobsługowych. Sprawowana opieka polega m.in. na przygotowywaniu i podawaniu posiłków, dawkowaniu i podawaniu leków, umawianiu i towarzyszeniu podczas wizyt lekarskich, nadzorowaniu leczenia, realizacji recept, zajmowaniu się gospodarstwem domowym - sprzątanie, pranie itp., zastępowaniu matki w załatwianiu wszelkich spraw, robieniu zakupów, pomocy w utrzymywaniu choć minimalnych kontaktów społecznych oraz pomocy w typowych codziennych czynnościach (których wykonywanie nie nastręczałoby trudności osobie zdrowej). Ponadto skarżąca pomaga niepełnosprawnej matce w wykonywaniu czynności higienicznych, tj. kąpieli. Tego rodzaju czynności składających się na sprawowanie opieki organ nie wziął jednak pod uwagę przy podejmowaniu przedmiotowej decyzji, uznając w sposób nieznajdujący oparcia w przepisach prawa, że nie mają one znaczenia dla oceny spełnienia przesłanek ustawowych.

W ocenie skarżącej daleko nieuprawnione, pozbawione fachowej wiedzy, a przede wszystkim krzywdzące w kontekście przedmiotowej sprawy jest twierdzenie Kolegium, aby stan zdrowia osoby wymagającej opieki był na tyle dobry, by mogła ona przez większość czasu funkcjonować bez opieki drugiej osoby w wymiarze, który pozwalałby opiekunowi na równoległe podjęcie pracy. Powyższe nie powinno budzić wątpliwości organu już z uwagi na samą treść orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem skarżącej przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji względem swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuacje, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy, co w niniejszej sprawie zachodzi. Wskazano, że stanowisko skarżącej pozostaje zgodne z jednolitym i aktualnym orzecznictwem administracyjnym w sprawach analogicznych, na dowód czego przywołano fragmenty uzasadnień, w tym m.in., iż konieczność sprawowania codziennej opieki w godzinach od 8 do 17 poprzez faktyczne "prowadzenie domu" - sprzątanie, gotowanie, pranie, robienie zakupów, dbanie o przyjmowanie lekarstw oraz dowożenie do lekarza stanowi wykonywanie opieki w sposób stały i trwały. Powołując się na inny wyrok skarżąca wskazała, iż organy przyznające świadczenie pielęgnacyjne nie są władne do tworzenia dodatkowych warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z żadnego przepisu u.ś.r. nie wynika, aby warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było wspólne zamieszkiwanie z osobą, nad którą sprawowana jest opieka.

W związku z powyższym za nieuprawnione należy uznać kreowanie przez organy orzekające "dodatkowych", nieznajdujących oparcia w przepisach prawa, przesłanek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tj. wymóg, aby osoba wymagająca opieki była osoba obłożnie chora, leżącą, nieporuszającą się samodzielnie, aby opieka była sprawowana całodobowo, czy wymóg aby opieka sprowadzała się jedynie do czynności ściśle samoobsługowych i medycznych. Gdyby wolą ustawodawcy było np., aby świadczenie pielęgnacyjne było świadczeniem należnym jedynie opiekunom osób niepełnosprawnych niezdolnych do samodzielnego poruszania się, to wymóg taki znalazłby odzwierciedlenie w treści art. 17 u.ś.r. Skoro jednak ustawodawca słusznie nie zdecydował się na takie rozwiązanie - kierując się zapewne świadomością mnogości i różnorodności sytuacji uregulowanych powołanym przepisem - jego nadinterpretacja ze szkodą dla opiekunów osób niepełnosprawnych jest niedopuszczalna.

Następnie skarżąca odniosła się do podniesionego przez Kolegium braku związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad matką. Co do ram czasowych w kontekście pozostawania bez zatrudnienia/rezygnacji z zatrudnienia wypowiadały się sądy administracyjne, których linia orzecznicza jest zgodna, niebudząca wątpliwości interpretacyjnych i sprowadza się do tego, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być dokonywana jako aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym wnioskodawca wystąpił o przyznanie świadczenia. Mając na uwadze stanowisko organów pierwszej i drugiej instancji należy uznać je za sprzeczne z wykładnią celowościową art. 17 u.ś.r. Na gruncie niniejszej sprawy, z pola widzenia organu nie powinna znikać okoliczność, iż od chwili, w której konieczne stało się sprawowanie opieki nad matką skarżącej, opieka ta jest sprawowana przez nią. Fakt niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą jest spowodowany koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką. Nie sposób przyjąć, aby w okolicznościach niniejszej sprawy stan zdrowia osoby wymagającej opieki był na tyle dobry, by przez większość czasu mogła ona funkcjonować samodzielnie. Tym samym, wbrew temu co twierdzi organ II instancji, bezpośredni związek między niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką zachodzi, gdyż skarżąca z uwagi na zły stan zdrowia matki nie ma możliwości świadczenia pracy chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Biorąc pod uwagę powyższe oraz z uwagi na orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, dalece rażące jest twierdzenie Kolegium, że nie zachodzi przesłanka niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki.

Ponadto skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a. Podsumowując powyżej sformułowane zarzuty oraz całokształt sytuacji związanej ze sprawowaniem opieki nad matką przez skarżącą, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja dotknięta jest szeregiem wad mających bezpośredni wpływ na wynik sprawy. W ocenie skarżącej przedstawiona i udowodniona przez skarżącą sytuacja wyczerpuje wszelkie przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Zastosowanie przez organ wyłącznie wykładni gramatycznej doprowadziło do rozstrzygnięcia, które w świetle powszechnie akceptowanych wartości jest rażąco niesłuszne, niesprawiedliwe, nieracjonalne i niweczące ratio legis ustawy o świadczeniach rodzinnych. W sytuacjach, gdy ściśle literalne interpretowanie zapisu ustawowego prowadzi do zniekształcenia albo wypaczenia jego treści, obowiązkiem organu stosującego prawo jest sięgnięcie do innych sposobów wykładni. Organ winny był zatem podjąć próbę zinterpretowania przepisu ustawy odwołując się do aksjologicznej racjonalności ustawodawcy oraz kierując się systemowymi, celowościowymi bądź funkcjonalnymi regułami wykładni prawa

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 12 sierpnia 2024 r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tczewa z dnia 1 lutego 2024 r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonych decyzji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2024 r. (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), dalej jako u.ś.r. Stosownie bowiem do treści art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 [ustawa o świadczeniach rodzinnych – przyp. Sądu] w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. A zatem o powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przesądza zaistnienie wymaganych przez prawo przesłanek w chwili złożenia wniosku. Oznacza to, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego przed dniem 1 stycznia 2024 r. organy administracji rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem bezspornie wniosek skarżącej o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego wpłynął do organu I instancji w dniu 24 listopada 2023 r. – a zatem przed 31 grudnia 2023 r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w ówczesnym brzmieniu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, iż matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem z 19 października 2023 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 29 maja 2023 r., a orzeczenie wydano do 31 października 2024. Ponadto również bezsporne jest to, że skarżąca – jako córka osoby niepełnosprawnej – jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.).

Następnie przypomnieć trzeba, że w myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r. (w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443) przepis ten – w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności – został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W konsekwencji słusznie zauważyło Kolegium, że przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Na marginesie należy dodać, że z dniem 1 stycznia 2024 r., a więc w toku kontrolowanego postępowania, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. został uchylony na mocy art. 43 ww. ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Reasumując, okoliczność, że niepełnosprawność matki skarżącej powstała powyżej 18. czy 25. roku jej życia nie może stanowić przeszkody do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia – o ile spełniłaby pozostałe przesłanki.

Przechodząc do oceny rozstrzygnięć organów obu instancji wskazać należy, że w ich ocenie w niniejszej sprawie nie jest spełniona przesłanka związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.

Zdaniem składu orzekającego organy prawidłowo i wyczerpująco przeprowadziły postępowanie, a na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego podjęły właściwe rozstrzygnięcie odpowiadające obowiązującym przepisom prawa materialnego.

Przede wszystkim, jak słusznie zauważyły organy, kluczowe przy rozstrzyganiu w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie związku przyczynowo–skutkowego, którego istnienie sprowadza się do oceny, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia. Przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego polegająca na "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny" powinna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć (kontynuować) innej stałej aktywności wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania, a przez którą należy rozumieć aktywność zawodową. Zatem zaprzestanie aktywności zawodowej (jej niepodejmowanie) przez opiekuna musi być spowodowane bezpośrednią koniecznością sprawowania opieki na osobą niepełnosprawną. Przy czym opieka ta musi być związana wyłącznie z osobą chorego (nakierowana na jego osobę) a nie dodatkowo polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego tej osoby. Czynności takie więc jak: zakupy, sprzątanie, pranie czy gotowanie z powodu tego, że są one dla każdego typowymi czynnościami dnia codziennego, wykonywanymi więc również przez osoby na co dzień pracujące zawodowo (przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu) nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności wnioskującego o świadczenie bo nie zawierają się w pojęciu "sprawowanie opieki". Uwzględnienie tego rodzaju czynności jako mieszczących się w pojęciu: "opieka nad osobą" prowadziłoby do nieuprawnionego uznania, że każda osoba je wykonująca byłaby niezdolna do podjęcia/wykonywania jakiejkolwiek pracy zawodowej z uwagi na ciążące na niej obowiązki domowe względem niepełnosprawnego (zob. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2024 r. sygn. I OSK 351/24, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z 17 października 2020 r. sygn. I OSK 1148/20, orzeczenia.nsa.gov.pl). Aby można było mówić o spełnieniu przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (zob. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. sygn. I OSK 516/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). W każdym postępowaniu właściwy organ musi zatem dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować (zob. wyrok NSA z 13 maja 2015 r. sygn. I OSK 2820/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). A zatem pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną musi istnieć taki związek, w którym to konieczność sprawowania opieki jest przyczyną, a zarazem przeszkodą w podejmowaniu pracy zarobkowej. Dopiero istnienie takiego związku powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne staje się surogatem wynagrodzenia za pracę, której opiekun nie może podjąć bądź kontynuować.

W ocenie Sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, jak słusznie oceniły orzekające w sprawie organy, opisany powyżej związek przyczynowo-skutkowy będący warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Analiza akt sprawy prowadzi bowiem do wniosku, że czynności opiekuńcze sprawowane przez skarżącą nad jej matką nie uniemożliwiłyby skarżącej podjęcia zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że rodzinny wywiad środowiskowy jest szczególnym rodzajem dowodu i pełni on w sprawach pomocy społecznej niezwykle ważną rolę. Przeprowadza się go w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej oraz majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia oraz korzystających ze świadczeń. Jest on ustawowo określonym sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną). Rodzinny wywiad środowiskowy ma ukazać w sposób wszechstronny sytuację osoby i rodziny starającej się o przyznanie świadczenia lub korzystającej z pomocy. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu i formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyrok NSA z 23 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 3469/15).

W niniejszej sprawie taki wywiad został przeprowadzony przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tczewie w dniu 27 grudnia 2023 r. Z dowodu tego wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe swoich rodziców (skarżąca mieszka osobno, a matka skarżącej mieszka wraz ze swoim niepełnosprawnym mężem) – sprząta, pierze, robi większe zakupy, pomaga w przygotowaniu posiłków. Do tego asystuje przy zachowaniu higieny osobistej matki i zabiera rodziców na spacer. W wywiadzie wprost stwierdzono, że skarżąca poświęca na ww. czynności 4-5 godzin dziennie. Jednocześnie wskazano, że matka skarżącej wychodzi sama z domu, sporadycznie robi drobne zakupy, jest raczej zdolna do samoobsługi, sama chodzi, ubiera się, spożywa posiłki. Pracownik socjalny napisał: "W ocenie pracownika socjalnego zakres sprawowanej opieki nad Panią Z. M. nie uzasadnia konieczności rezygnacji z aktywności zawodowej Pani E. P."

Wyjaśnić należy, że w art. 17 u.ś.r. brak jest wskazania dotyczącego sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która pomocy tego typu wymaga. Jednakże, co już wskazano powyżej, opieka powinna mieć charakter stały, długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, zaś jej zakres wyznaczony być powinien niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji, w warunkach dnia codziennego. Tak określony zakres opieki, uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia, w tym: rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych, itp. W niniejszej sprawie zaś z akt sprawy wynika, że matka skarżącej pomimo swojego wieku (ur. w 1947 r.) i schorowania (orzeczenie o niepełnosprawności) jest osobą w miarę samodzielną. Owszem, wymaga pomocy, lecz pomoc ta, mimo że świadczona codziennie, ma charakter dodatkowy, bowiem jak wynika z wywiadu, matka skarżącej wychodzi sama z domu, jest w stanie zrobić drobne zakupy i jest raczej zdolna do samoobsługi. Zatem pomoc skarżącej ogranicza się raczej do spełnienia moralnego obowiązku opieki nad matką z powodu stanu jej zdrowia i wieku, a nie z powodu jej ustalonej niepełnosprawności. Dodatkowo wymaga podkreślenia, iż z akt sprawy nie wynika, aby matka skarżącej wymagała szczególnej opieki medycznej czy rehabilitacyjnej. Pomoc tego rodzaju skarżącej ogranicza się do tego, że mierzy matce poziom cukru i przygotowuje leki a ponadto np. mierzy ciśnienie – gdy potrzeba.

Jednocześnie należy zauważyć, że to, iż w ww. wywiadzie środowiskowym stwierdzono, że matka skarżącej wymaga wsparcia drugiej osoby w życiu codziennym, nie oznacza automatycznie, że osobie, która będzie świadczyła jej pomoc będzie przysługiwało świadczenie pielęgnacyjne. W sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, wyżej wyjaśniony związek przyczynowy nie istnieje (zob. wyrok NSA z 13 grudnia 2024 r. sygn. I OSK 343/24, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wprawdzie ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki", tym niemniej z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, iż aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują zaś na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy więc stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z 13 grudnia 2024 r. sygn. I OSK 351/24, orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowy nie istnieje. Takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności.

Ponadto, istotne jest również to, że podczas wywiadu środowiskowego pracownik socjalny wskazał skarżącej możliwość skorzystania ze wsparcia instytucjonalnego w opiece nad jej rodzicami w formie usług opiekuńczych bądź nieodpłatnej pomocy w ramach programu "Asystent Osobisty Osoby z Niepełnosprawnością". System pomocy społecznej nie ogranicza się bowiem jedynie do świadczeń pieniężnych.

Reasumując, jak wyjaśniono powyżej rolą sądu administracyjnego nie jest rozstrzyganie w przedmiocie stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej, gdyż organy i sądy opierają się na orzeczeniu o niepełnosprawności i załączonej do wniosku dokumentacji medycznej, lecz jedynie kontrola, czy prowadząc postępowanie orzekające w sprawie organy administracyjne prawidłowo przeprowadziły to postępowanie zarówno ze względu na wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego zasady postępowania, jak i z uwagi na przesłanki zawarte w ustawie o świadczeniach rodzinnych. W przypadku świadczenia pielęgnacyjnego kluczowe zaś jest istnienie wyżej opisanego związku przyczynowo-skutkowego, a w tym celu należy dokonać oceny, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez skarżącą opieki nad jej niepełnosprawną matką w sposób rzeczywisty uniemożliwiałby jej podjęcie pracy zarobkowej (co mogłoby oznaczać również pracę w niepełnym wymiarze czasu, a niekoniecznie pełne zatrudnienie).

Z uwagi na powyższe, jednocześnie nie kwestionując i nie deprecjonując pomocy świadczonej matce przez skarżącą, za uzasadnione należało uznać stwierdzenie orzekających w sprawie organów, że jej zakres nie wypełnia ustawowych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. zgodnie z wnioskiem skarżącej zawartym w skardze oraz wobec braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez organ.