Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 90/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2023 r., nr SKO Gd/3501/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej M. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarga M. K., reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 4 grudnia 2023 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, została wniesiona w następującym stanie sprawy:

Skarżąca wystąpiła do Wójta Gminy Zblewo z wnioskiem o przyznanie ww. świadczenia z tytułu opieki nad matką H. M., załączając orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności matki, wydane 17 lutego 2012 r., na stałe, symbol niepełnosprawności 07-S, 11-I.

Jednocześnie skarżąca złożyła oświadczenie, że pomaga matce wstać z łóżka, położyć się i przewrócić, nadto matka od korzysta z pampersów, co wiąże się z przewijaniem kilka razy dziennie. Skarżąca oświadczyła, że musi być z matką całą dobę, gdyż stan jej zdrowia się pogarsza, matka ma wysokie ciśnienie, cukrzycę, wypada jej macica, ma zawroty głowy i się przewraca, zdarzyło się że podczas nieobecności córki matka odkręciła gaz. Nadto skarżąca wskazała, że zajmuje się robieniem zakupów i przygotowaniem posiłków.

W toku postępowania przeprowadzono wywiad środowiskowy ustalając, że skarżąca mieszka wraz z matką, która ma 88 lat. Skarżąca rano sprawdza matce poziom cukru, ciśnienie, podaje leki stałe, pomaga w uczesaniu, myciu i ubraniu, robi śniadanie. Skarżąca pomaga matce w korzystaniu z toalety i zmienia pampersy. Robi drugie śniadanie, potem gdy matka odpoczywa skarżąca sprząta jej pokój, pierze przygotowuje obiad i towarzyszy matce przy wszystkich posiłkach. W porze obiadu sprawdza poziom cukru i ciśnienie. Podaje też matce podwieczorek i kolację. Matka skarżącej potwierdziła, że ze względu na zawroty głowy nie może zostać sama. Skarżąca asystuje jej, gdy wychodzi na spacery, w poruszaniu się po mieszkaniu. Z uwagi na problemy z sercem, skarżąca sprawdza też w nocy jak czuje się matka.

Wójt powziął także informację, że skarżąca nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Nadto skarżąca złożyła oświadczenie, że jej jedyne zatrudnienie miało miejsce w okresie od 1 września 1984 r. do 17 maja 1991 r. a przyczyną rozwiązania umowy była troska o dziecko i życie rodzinne. Skarżąca przedłożyła kopię dokumentu tożsamości z wpisem trzech synów urodzonych w 1988 roku, w 1992 roku i 1994 roku, oświadczyła także, że obecnie pod jej opieką pozostaje córka w wieku 15 lat. Nadto skarżąca wyraziła zgodę na uchylenie zasiłku dla opiekunów w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z 23 maja 2022 r. Wójt odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia, z uwagi na powstanie niepełnosprawności matki po 25 roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.) oraz z uwagi na posiadanie przez wnioskodawczynię prawa do zasiłku dla opiekuna (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b).

Po rozpoznaniu wniesionego odwołania, decyzją z 13 lutego 2023 r. Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na zasadność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

W toku kolejnego wywiadu środowiskowego ustalono dodatkowo, że matka samodzielnie spożywa przygotowane przez skarżącą posiłki, nie jest przy tym w stanie samodzielnie przygotować i zapamiętać dawek leków. Po obiedzie matka robi sobie drzemkę, podczas której skarżąca może zrobić zakupy lub załatwić sprawy związane z leczeniem. Doprecyzowano także, że wieczorem skarżąca pomaga matce w myciu a dwa razy w tygodniu w kąpieli oraz w przebraniu w piżamę. Około godziny 20 skarżąca podaje matce lekarstwa, zakłada pampersa i pomaga położyć się spać. Gdy skarżąca załatwia sprawy poza domem, które mogą trwać dłużej, organizuje opiekę dla matki. Matka skarżącej zachowuje kontakt logiczno-słowny. Nie posiada telefonu, nie potrafiłaby zadzwonić po pomoc. Brat skarżącej nie może pomóc w opiece nad matką z uwagi na pracę.

Skarżąca przedłożyła kopię świadectwa pracy wystawionego, potwierdzającego zatrudnienie B. K. w okresie od 1 września 1984 r. do 17 maja 1991 r. (z dokumentu tożsamości wynika, że skarżąca nosi imiona M. B.). Przedłożyła także dokumentację medyczną matki, potwierdzającą, że choruje ona i jest leczona na cukrzycę insulinoniezależną, chorobę nadciśnieniową z zajęciem serca, zawroty głowy, ma także wypadanie macicy.

Wyjaśnienia złożył także brat skarżącej, R. M., wskazując, że pracuje i nie ma czasu, by sprawować opiekę nad matką.

Decyzją z 17 kwietnia 2023 r. Wójt odmówił skarżącej wnioskowanego świadczenia z uwagi na brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością opieki nad matką (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.).

Po rozpoznaniu wniesionego odwołania decyzją z 4 grudnia 2023 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając stanowisko Wójta o braku związku przyczynowo- skutkowego, o którym mowa powyżej. Zdaniem Kolegium rezygnacja strony z zatrudnienia nie miała związku ze stanem zdrowia matki, gdyż skarżąca zakończyła pracę z powodu chęci poświęcenia się życiu rodzinnemu, dziesięć lat przed orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności matki i od tego czasu nie podejmowała pracy zarobkowej (32 lata pozostaje bierną zawodowo). Nadto zdaniem Kolegium skarżąca mogłaby zorganizować w taki sposób opiekę, by wygospodarować czas na pracę zarobkową, wykonując czynności opiekuńcze przed i po pracy. Kolegium uwzględniło przy tym, że skarżąca organizuje opiekę dla matki na czas dłuższego pobytu poza domem, zatem mogłaby zapewnić matce opiekę na czas pobytu pracy. Zdaniem przy tym Kolegium skarżąca powinna dzielić opiekę nad matką wraz z mieszkającym w tym samym budynku bratem, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny. Bez znaczenia zatem jest złożone oświadczenie brata o niemożności sprawowania opieki nad matką.

W skardze na tak wydaną decyzję zarzucono naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a także naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Jednocześnie wniesiono o zobowiązanie organów obu instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu w tej sprawie. W uzasadnieniu przytoczono szereg przykładów orzecznictwa sądów administracyjnych, podkreślając, że nie można podważać prawa do uzyskania świadczenia w sytuacji, gdy strona wnioskująca wcześniej nie podejmowała aktywności zawodowej z przyczyn innych niż opieka, jednak u podstaw rezygnacji z zatrudnienia na dzień składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest konieczność opieki nad osoba niepełnosprawną. Strona skarżąca wskazała przy tym na ustalenia wywiadu środowiskowego, że matka skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować i wymaga całodobowej opieki. Zakres tej opieki nie budzi wątpliwości pracownika socjalnego. Strona skarżąca podkreśliła, że zakres wykonywanych czynności ma charakter długotrwały, ciągły, wymagający dużego zaangażowania i nakładu pracy. Skarżąca wykonuje także wszelkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, załatwianiem spraw, wizyt lekarskich. W skardze wskazano także na dokonanie przez organ wykładni wyłącznie gramatycznej a zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć organów obu instancji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 615) – zwanej dalej jak wcześniej - u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Podkreślić należy, że przepis powyższy winien być interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki daty powstania niepełnosprawności. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Sąd w składzie orzekającym podziela zatem w powyższym zakresie, dotyczącym stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r., stanowisko Kolegium.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje natomiast istnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki wobec swojej matki. W sprawie nie jest przy tym sporne, że na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki. Poza sporem pozostaje nadto spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. Matka skarżącej ma 88 lat, jest wdową i posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Opiekę nad nią deklaruje skarżąca, prowadząca gospodarstwo domowe wraz z piętnastoletnią córką. Matka skarżącej mieszka w tym samym budynku, zajmując jeden pokój. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, stan zdrowia matki skarżącej, jej względna samodzielność, a przede wszystkim zakres czynności wykonywanych przez skarżącą a związanych ze sprawowaniem opieki jest taki, że nie można go uznać za opiekę stałą lub długotrwałą i zajmującą stronie cały dzień, w zakresie uniemożliwiającym jej podjęcie pracy zarobkowej.

Sąd w składzie orzekającym nie podziela dokonanej przez Kolegium oceny w ww. zakresie. Powołany wyżej przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie dookreśla pojęcia opieki. Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres lub charakter sprawowanej opieki. Nie wskazał w szczególności, aby opieka ta musiała być rozumiana jako opieka całodobowa. Niemniej, dla uznania opieki za spełniającą kryteria, o jakich mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotny jest jej charakter, niezbędność oraz adekwatność do stanu zdrowia i niepełnosprawności osoby jej wymagającej, które z uwagi na swą intensywność wykluczają podjęcie przez opiekuna zajęcia zarobkowego (bądź zmuszają go do rezygnacji z niego). Jak wskazał NSA w wyroku z 23 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 786/21, cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego – udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę oraz, że powinien zamieszkiwać ze swoim podopiecznym. Stała opieka powinna być rozumiana również jako pozostawanie przez opiekuna w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania faktycznych czynności opiekuńczych, wykazuje on realną gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Innymi słowy, art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę i nie utożsamia sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad inną osobą z koniecznością zamieszkiwania z tą osobą (por. m.in. wyroki WSA w Olsztynie z 3 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 128/22 i WSA w Gliwicach z 16 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 497/21, CBOSA). Powyższe jest lub może być bezpośrednio związane z charakterem schorzeń podopiecznego, który w niektórych przypadkach - mimo nawet względnej samodzielności ruchowej – może wymagać stałego nadzoru i doglądu, by zapewnić mu bezpieczeństwo i komfort. Są to okoliczności, które wymagają każdorazowo dokładnego sprawdzenia i uzasadnienia (por. wyrok NSA z 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 4023/18, CBOSA).

Z załączonej do akt postępowania administracyjnego dokumentacji medycznej wynika, że matka skarżącej pozostaje pod opieką lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, a także korzystała z porad neurologa. Choruje i jest leczona na cukrzycę insulinoniezależną, chorobę nadciśnieniową z zajęciem serca, zawroty głowy. Ma także wypadanie macicy jednakże odmawia leczenia w tym zakresie. Przyjmuje stale leki, wydano jej także zlecenie na pieluchy dla osób posiadających uprawnienia kod 47ZN. W dokumentacji znajdują się przy tym adnotacje, z których wynika, że po stałe leki zgłaszała się upoważniona córka. Na powyższe schorzenia i pomoc skarżącej w zmianie matce pieluchomajtek wskazano w przeprowadzonych przez organ I instancji wywiadach z 11 kwietnia 2022 r. oraz z 23 lutego 2023 r. Z wywiadów tych wynika przy tym, że matka skarżącej sama spożywa posiłki, po mieszkaniu porusza się w asyście córki. We wcześniejszym z wywiadów ustalono, że matka chodziła z pomocą córki na spacer, w toku późniejszego z wywiadów ustalono, że już nie wychodzi na podwórko. Nadto z uwagi na zawroty głowy matka skarżącej nie może pozostawać bez opieki, a z uwagi na chorobę serca skarżąca kontroluje stan matki także w nocy. Nadto skarżąca sprawdza matce poziom cukru i ciśnienia, asekuruje w trakcie mycia, pomaga ubrać, podaje lekarstwa, przygotowuje i podaje posiłki, sprząta, pierze, robi zakupy, załatwia sprawy związane z leczeniem matki, pomaga w wieczornej toalecie a dwa razy w tygodniu w kąpieli, przebiera w piżamę, pomaga położyć się spać. Gdy skarżąca załatwia konieczne sprawy poza domem, które mogą potrwać dłużej, zapewnia matce opiekę.

Zdaniem Sądu w składzie orzekającym, wbrew stanowisku Kolegium, tak wskazany zakres opieki oraz ustalony stan zdrowia matki uniemożliwia skarżącej wykonywanie pracy zarobkowej. W ocenie Sądu, przedstawiony przez skarżącą zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez nią w stosunku do matki każdego dnia – z perspektywy schorzeń, na które podopieczna cierpi oraz jej wieku - świadczy o tym, że opieka ta ma w istocie charakter długotrwały i stały. Uwzględnienia przy tym wymagają w szczególności konieczność zmiany pieluchomajtek oraz zawroty głowy, na które cierpi matka skarżącej, wymagająca od opiekuna ciągłej gotowości do świadczenia pomocy.

Sąd nie podziela także oceny Kolegium w zakresie dotyczącym przyczyn niepodejmowania pracy zarobkowej. Skarżąca oświadczyła, że jej jedyne zatrudnienie miało miejsce od 1 września 1984 r. do 17 maja 1991 r. a pracy zarobkowej zaprzestała z uwagi na dobro dziecka. Z dokumentów wynika, że jej najstarszy syn miał wówczas trzy lata. Kolejni synowie urodzili się w 1992 i 1994 roku. Z oświadczenia skarżącej wynika nadto, że ma także córkę w wieku 15 lat. Rację ma zatem Kolegium, że skarżąca zaprzestała pracy z uwagi na podjęcie się opieki nad dziećmi. Na gruncie niniejszej sprawy pozostaje to jednak bez wpływu na spełnienie przesłanek art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Podkreślenia wymaga, że okoliczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia oraz brak możliwości jego podjęcia powinny być oceniane na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie wnioskowanej pomocy. Zdaniem składu orzekającego w sprawie, bez znaczenia pozostaje przy tym, czy wnioskodawczyni zrezygnowała z pracy zarobkowej wcześniej (z innych przyczyn), jeżeli w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała realna konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca opiekunowi podjęcie zatrudnienia. Stanowisko to wywodzić należy bezpośrednio z brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r., który determinuje konieczność oceny korelacji zachodzącej pomiędzy możliwością kontynuowania/podjęcia aktywności zawodowej przez opiekuna, a zakresem sprawowanych czynności opiekuńczych, związanych z indywidualnymi ograniczeniami dotyczącymi samodzielnej egzystencji osoby legitymującej się stosownym orzeczeniem. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że ww. norma nie wymaga, by strona zrezygnowała z pracy zarobkowej, a wystarczającym jest, by nie miała realnej możliwości jej podjęcia z uwagi na opiekę nad osobą niepełnosprawną (za: wyrok NSA z 9 maja 2024 r. sygn. I OSK 1384/23). Sytuacja taka miała miejsce w analizowanej sprawie. Tym samym wieloletnia bierność zawodowa skarżącej, na którą wskazuje Kolegium nie stanowi na gruncie niniejszej sprawy przesłanki do odmowy przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Sytuacja wcześniejszej rezygnacji przez stronę z zatrudnienia była o tyle "nieistotna", że na datę złożenia wniosku – z uwagi na zły stan zdrowia matki i zakres wykonywanych czynności opiekuńczych – nawet gdyby skarżąca miała potencjalną możliwość podjęcia zatrudnienia, wykluczałaby to sprawowana opieka (por. wyrok NSA z 9 maja 2024 r. sygn. I OSK 1384/23).

Za nieuzasadnione uznać należy także stanowisko Kolegium, że skoro skarżąca jest w stanie zapewnić matce opiekę na czas, kiedy musi wyjść z domu na dłużej, to byłaby także w stanie zapewnić taką opiekę na czas swojej pracy. Stanowisko to nie znajduje bowiem odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym.

Sąd w składzie orzekającym nie podziela także stanowiska Kolegium w zakresie dotyczącym możliwości podziału opieki nad niepełnosprawną matką pomiędzy skarżącą a jej brata. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wyraźnie określa przesłanki przyznał świadczenia pielęgnacyjnego. Brak jest podstaw do wprowadzania przez organy lub sąd administracyjny dodatkowych negatywnych przesłanek przyznania tego świadczenia, takich jak posiadanie przez wnioskodawczynię rodzeństwa zobowiązanego alimentacyjnie wobec niepełnosprawnego rodzica. Jeżeli jest kilka osób zobowiązanych w jednakowym stopniu do alimentacji, to można przyznać świadczenie jednej z nich, jeżeli tylko spełnia przewidziane prawem warunki. Jeżeli zatem Skarżąca, jako córka osoby wymagającej opieki znajduje się wraz z bratem wśród osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., którym w razie spełnienia pozostałych warunków ustawowych przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, to do niej należy wybór, czy wypełni swój obowiązek alimentacyjny względem matki poprzez sprawowanie osobistej opieki (nie podejmując, bądź rezygnując z zatrudnienia), czy też zapewni jej opiekę w inny sposób, np. podejmując zatrudnienie, dzieląc się obowiązkami opiekuńczymi z rodzeństwem. Ani organ, ani Sąd, nie są upoważnieni, by decydować w tych kwestiach za stronę (por. Wyrok NSA z 6 lutego 2024 r. I OSK 157/23, wyrok NSA z 9 sierpnia 2023 r. o sygn. akt I OSK 1661/22 - dostępne na https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Konkludując, organ odwoławczy naruszył przepisy prawa procesowego, tj. art. 80 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., co miało wpływ na rozstrzygnięcie. Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy dokonały wadliwej, bo niepełnej oceny materiału dowodowego w świetle nieprawidłowo interpretowanych przepisów art. 17 ust. 1 u.ś.r., wydając decyzje naruszające w konsekwencji zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania administracyjnego. Uchybienie organu odwoławczego polega przede wszystkim na niewłaściwej, gdyż niepełnej ocenie związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a opieką sprawowaną przez skarżącą i braku uwzględnienia wszystkich okoliczności związanych z podjętym przez skarżącą zatrudnieniem i jej chorobą po jego ustaniu w okolicznościach niniejszej sprawy. Kolegium także niewłaściwie oceniło przedłożone do akt sprawy zaświadczenia lekarskie, m. in. potwierdzające chorobę psychiczną matki skarżącej.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, zwanej dalej p.p.s.a.), w punkcie 1 wyroku uchylił zaskarżoną decyzję, uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy. Kolegium posiada bowiem kompetencje merytoryczno-reformacyjne umożliwiające wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, zgodnego z wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w niniejszym wyroku.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ odwoławczy dokona właściwych ustaleń w zakresie dotyczącym przyczyn niepodejmowania przez skarżącą pracy zarobkowej, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organ w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a., wobec wniosku strony skarżącej o rozpoznanie sprawy w tym trybie i braku sprzeciwu organu.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., zasądzając od Kolegium na rzecz skarżącej kwotę 480 zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika.