Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 642/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 12 art. 9 ust 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1446
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity
article: art. 134 § 1 art. 141 § 4 art. 188 art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Tomasz Stawecki Protokolant: starszy asystent sędziego Piotr Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 401/18 w sprawie ze skargi Z. M. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], 2. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz Z. M. kwotę 1140 (jeden tysiąc sto czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 10 września 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 401/18, oddalił skargę Zb. M. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] listopada 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Pismem z 14 czerwca 2017 r. Wójt Gminy [...] wniósł do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o uzgodnienie w trybie art. 53 ust. 4 pkt 2 w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2017r., poz. 1073, dalej: u.p.z.p.), projektu decyzji ustalającej na wniosek Z. M. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego na maszyny rolnicze, w ramach zabudowy zagrodowej, na działce nr [...] [...] obręb O., gm. O.

Postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków odmówił uzgodnienia przedłożonego projektu. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że realizacja budynku w tylnej części dawnej parceli, stanowiącej tradycyjnie obszar wolny od zabudowy przeznaczony na zieleń i uprawy, przyczyniłaby się do zatarcia czytelnego schematu zagospodarowania działek w układzie ruralistycznym O., wywodzącego się z końca XIX i początku XX w. Inwestycja naruszyłaby podziały funkcjonalne i zakłócałaby relacje przestrzenne, wprowadzając chaos i niepożądane rozproszenie zabudowy. Działanie takie, w ocenie Konserwatora godzi w kompozycję przestrzenną układu i walory ekspozycyjne sylwety wsi.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, postanowieniem z [...] listopada 2017r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia Z.M., utrzymał powyższe postanowienie organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia Minister w pełni podzielił stanowisko Konserwatora. Zdaniem organu II instancji, budowa budynku gospodarczego na terenie, który zachował swoją historyczną funkcję wolnego od zabudowy terenu zielonego jest niedopuszczalna z konserwatorskiego punktu widzenia. Realizacja budynku gospodarczego o znacznych gabarytach na zapleczu istniejących budynków, ulokowanych w części parceli tradycyjnie przeznaczonej pod zabudowę, doprowadzi do zniszczenia wartości zabytkowych tej części układu ruralistycznego, tj. zachowanego, czytelnego układu podziałów funkcjonalnych i sposobu zagospodarowania przedmiotowej parceli, charakterystycznego dla całego obszaru wsi. Organ podkreślił również, że niewielkie przekształcenia zachowanego w znakomitej większości układu przestrzennego wsi O., nie implikują możliwości dalszego degradowania wartości zabytkowego układu ruralistycznego, jakim jest przyuliczny sposób zabudowy parceli z wolną od zabudowy za tylną częścią działki gruntowej. Czytelność podziałów funkcjonalnych terenu, skala zabudowy i sposób lokowania budynków w obrębie parceli stanowi o wartości tego terenu i podlega ochronie. Organ II instancji nie dopatrzył się też niekonsekwentnego i niezgodnego z dotychczasową praktyką sposobu orzekania przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w analogicznych sprawach dotyczących realizacji inwestycji na terenach tradycyjnie wolnych od zabudowy w obrębie układu ruralistycznego wsi O.. Wskazał dla przykładu na postanowienie z [...] maja 2015 r., którym Konserwator odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą techniczną oraz zjazdem z drogi w ramach zabudowy zagrodowej na działce nr [...] w O., a także na postanowienie z [...] października 2016 r., którym Konserwator odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie czterech silosów na zboże na działce nr [...] w O. z uwagi na planowaną wysokość obiektów (20 m), dominującą nad tradycyjną zabudową wsi. Organ wskazał wówczas na nieodpowiednią lokalizację i niewłaściwe gabaryty już istniejących na tej nieruchomości silosów, które powstały w stanie prawnym niewymagającym akceptacji organu konserwatorskiego i wyjaśnił, że powyższa negatywne działania nie mogą usprawiedliwiać dalszych niekorzystnych przekształceń. Organ przyznał również, że z uwagi na już dokonane (w okresie kiedy akceptacja konserwatorska nie była wymagana) istotne przekształcenie części parceli (tj. zabudowę zatyla działki), dopuściłby realizacją inwestycji polegającej na uzupełnieniu tej zabudowy o kolejne silosy przy ograniczeniu ich gabarytów. Podkreślił przy tym, że w przypadku obecnie planowanej inwestycji mamy do czynienia z nieprzekształconym funkcjonalnie zapleczem parceli, charakterystycznym dla układu ruralistycznego miejscowości. Rolą organu konserwatorskiego jest natomiast stworzenie warunków prawnych do trwałego zachowania tego zabytku w niepogorszonym stanie. Reasumując, organ II instancji wskazał, że postanowienie z [...] czerwca 2017r. jest zasadne merytorycznie i nie narusza prawa. Minister podkreślił, że inwestycja nie może zostać zaakceptowana ze stanowiska konserwatorskiego z uwagi na wiążącą się z nią degradacją układu ruralistycznego wsi O. poprzez zatarcie podziału funkcjonalnego i sposobu zagospodarowania parceli, charakterystycznego dla całego obszaru wsi.

Skargą Z. M. zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie: art. 8 § 1 - 2 k.p.a. poprzez uznanie, że budowa przedmiotowej wiaty jest niedopuszczalna z konserwatorskiego punktu widzenia, podczas gdy w identycznym stanie rzeczy w postanowieniu nr [...] organ stwierdził, że objęcie ochroną układu przestrzennego wsi O. nie oznacza zakazu dokonywania jakichkolwiek zmian i że możliwość odmiennego zainwestowania tego terenu, pierwotnie wolnego od zabudowy, jest dopuszczalna, co skłoniło skarżącego do podjęcia analogicznej inwestycji, która w zaskarżonej decyzji została uznana za niedopuszczalną; art. 15 K.p.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 107 k.p.a. i art. 140 k.p.a. poprzez nierozpoznanie istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii dotyczących tego, że planowana inwestycja stanowi odbudowę nieistniejącej historycznej zabudowy gospodarczej, które jak wskazał Konserwator w obrębie przedmiotowej i sąsiednich działek stanowiących historycznie całość i sięgała w głąb tej znacznie większej posesji niż obecnie; art. 7, art. 8, art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia, jak w rzeczywistości daleko sięgała nieistniejąca historyczna zabudowa zagrodowa na przedmiotowej i sąsiednich działkach stanowiących historycznie całość oraz czy pokrywało się to z położeniem planowanej inwestycji; art. 8 k.p.a. poprzez uznanie, że budowa przedmiotowego obiektu na terenach rzekomo tradycyjnie zielonych jest niedopuszczalna, podczas gdy organy dopuściły budowę na terenie analogicznego historycznego układu ruralistycznego wsi C. na terach zielonych obiektu, którego inwestorem jest gmina, co prowadzi do nierównego traktowania podmiotów prawa; art. 15 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez zaniechanie rozpoznania wszystkich zarzutów zażalenia; art. 3 pkt 12 w zw. z art. 9 ust. 3 o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez uznanie, że objęcie układem ruralistycznym w istocie oznacza zakaz dokonywania inwestycji na tym terenie, podczas gdy ochrona ta rozciąga się na wszystkie poszczególne obiekty tego układu, lecz wymaga szczegółowego rozważenia okoliczności danego przypadku, od których zależy uznanie istnienia bądź nie konieczności uzyskania pozwolenia konserwatorskiego przed udzieleniem pozwolenia na budowę; § 3 ust. 1-2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie ustalenia wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w zw. z art. 52 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. poprzez zaniechanie uwzględnienia istniejącej legalnie zrealizowanej zabudowy.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku, wskazał, że działka inwestycyjna nr [...] obręb O., gmina O., zlokalizowana jest na terenie przetrwałego w dobrym stanie historycznego układu ruralistycznego wsi O., została wyodrębniona wtórnie z jednej parceli, powiela wzorzec planistyczny parceli wsi i stanowi zaplecze dawnej działki, która zgodnie z regułami kompozycji przestrzennej, stanowi obszar wolny od zabudowy (tereny zielone z uprawami). Zdaniem Sądu zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że przedstawiony do uzgodnienia organowi konserwatorskiemu projekt decyzji o warunkach zabudowy, narusza przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a w szczególności art. 4 i 13 tej ustawy. W warunkach przedmiotowej sprawy, pozytywne uzgodnienie przedstawionego projektu decyzji o warunkach zabudowy, stoi w ocenie Sądu w sprzeczności z celami jakim mają służyć działania organów konserwatorskich. Sąd dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia nie dopatrzył się, aby stanowisko Ministra, jako organu konserwatorskiego, w niniejszej sprawie przekroczyło granice uznawania administracyjnego, miało charakter arbitralny, czy też dowolny. Minister dokonał, w ocenie Sądu, wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia przekonująco umotywował odmowę uzgodnienia warunków zabudowy dla planowanego zamierzenia inwestycyjnego. Zdaniem Sądu uprawnione jest stanowisko organu, że budowa budynku gospodarczego na terenie, który zachował swoją historyczną funkcję wolnego od zabudowy terenu zielonego jest niedopuszczalna z konserwatorskiego punktu widzenia. Realizacja planowanego budynku gospodarczego na zapleczu istniejących budynków, ulokowanych w części parceli tradycyjnie przeznaczonych pod zabudowę, doprowadzi do zniszczenia wartości zabytkowych tej części objętego ochroną układu ruralistycznego, tj. zachowanego, czytelnego układu podziałów funkcjonalnych i sposobu zagospodarowania przedmiotowej parceli, charakterystycznego dla całego obszaru wsi. Natomiast częściowe, niewielkie przekształcenie tego układu przestrzennego wsi O., nie implikuje możliwości dalszego degradowania wartości zabytkowego układu ruralistycznego wsi o.. Sąd podniósł, iż wbrew zarzutom skargi, w sprawie dokładnie ustalono, że częściowo już nie istniejąca historyczna zabudowa zagrodowa sięgała niemal jednej trzeciej głębokości dawnej działki. Zachowany dawny budynek mieszkalny usytuowany jest w układzie szczytowym w strefie przydrożnej (do niego wtórnie dostawiono budynek w układzie równoległym do drogi), za nim w głębi posesji - ale w ramach strefy budowlanej - ulokowano zabudowę gospodarczą. Położenie zabudowy gospodarczej wyznaczało głębokość zabudowy. Natomiast zaplecze dawnej działki, obecnie działka nr [...], zgodnie z regułami kompozycji przestrzennej, stanowi obszar wolny od zabudowy, tereny zielone z uprawami, na którym to zaplanowano planowaną inwestycję. Wobec powyższego niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 8 § 1 - 2, art. 15 w zw. z art. 7, art. 77, art. 107 i art. 140, art. 80 k.p.a. Ponadto organ wskazał, że rozstrzygnięcie to jest zgodne z dotychczasową praktyką orzekania w analogicznych sprawach dotyczących realizacji inwestycji na terenach tradycyjnie wolnych od zabudowy w obrębie układu ruralistycznego wsi O..

Skargą kasacyjną Z. M. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

I. przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) w zw. z art. 151 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedopełnienie przez WSA obowiązku rozpoznania wszystkich zarzutów skargi w szczególności dotyczących praktyki orzeczniczej tego samego organu dotyczącego tego samego układu ruralistycznego, gdzie uznano za dopuszczalne analogiczne zamierzenie inwestycyjne na terenie stanowiącym pierwotnie zaplecze wolne od zabudowy oraz całkowite pominięcie zarzutu dotyczącego nierównego traktowania podmiotów, co skutkowało błędnym oddaleniem skargi, a zaniechania w tym zakresie uniemożliwiają kontrolę kasacyjną;

2) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 8 k.p.a. poprzez lakoniczne i zdawkowe stwierdzenie, że rozstrzygnięcie organu jest zgodne z dotychczasową praktyką orzeczniczą dot. inwestycji na terenach tradycyjnie wolnych od zabudowy w obrębie układu ruralistycznego wsi O. bez wskazania chociażby sygnatur tych analogicznych spraw, podczas gdy w skardze wskazano w identycznym stanie rzeczy w postanowieniu nr [...] ten sam organ uznał, że objęcie ochroną układu wsi O. nie oznacza zakazu jakichkolwiek zmian na terenie pierwotnie wolnego od zabudowy;

3) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez uznanie, że wystarczające jest powielenie lakonicznej tezy, że nieistniejąca historyczna zabudowa gospodarcza sięgała niemal jednej trzeciej głębokości dawnej działki, bez konieczności zbadania i ustalenia stosowanych pomiarów i ich porównania z umiejscowieniem planowanej inwestycji oraz historycznej zabudowy zagrodowej;

4) art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez przeprowadzenie przez WSA kontroli zaskarżonej decyzji w sposób nieprawidłowy, wyrażający się w zaakceptowaniu stanowiska organu co do oceny materiału dowodowego, że realizacja inwestycji, tj. budynku gospodarczego (zagrodowa) na zapleczu budynku doprowadzi do zniszczenia wartości zabytkowych układu ruralistycznego, podczas gdy w granicach miejscowości O. występuje krajobraz wiejski zdominowany przez zabudową zagrodową składającą się z budynków mieszkalnych i gospodarczych;

II. prawa materialnego, a to:

1) art. 3 pkt 12 w zw. z art. 9 ust. 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez uznanie, że objęcie układem ruralistycznym w istocie oznacza zakaz dokonywania inwestycji na tym terenie, podczas gdy ochrona ta rozciąga się na wszystkie poszczególne obiekty tego układu, lecz wymaga szczegółowego rozważenia okoliczności danego przypadku, od którego zależy uznanie istnienia bądź nie konieczności uzyskania pozwolenia konserwatorskiego przed udzieleniem pozwolenia na budowę;

2) § 3 ust. 1-2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie ustalenia wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w zw. z art. 52 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. poprzez zaniechanie uwzględnienia istniejącej legalnie zrealizowanej zabudowy.

Z uwagi na powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona i merytoryczne rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżanego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W skardze zawarto wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy zaskarżenia.

W pierwszej kolejności podnieść należało, iż nie mógł odnieść zamierzonego skutku podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia § 3 ust. 1-2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie ustalenia wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w zw. z art. 52 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. Zwrócenia uwagi wymaga bowiem, że przepisy te jako regulujące sposób wyznaczania przez organ wydający decyzję o warunkach zabudowy granicy obszaru analizowanego celem przeprowadzenia na nim analizy funkcji i cech zabudowy i zagospodarowania terenu, nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie dotyczącej postanowień wydanych w trybie art. 53 ust. 4 u.p.z.p., tj. w trybie uzgodnieniowym.

Zasadne są natomiast podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania - art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. - przez nierozpoznanie w pełni podnoszonych w skardze zarzutów, a dotyczących odmiennego orzekania przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w sprawach analogicznych, czy też dotyczących inwestycji w obrębie tego samego obszaru ochrony konserwatorskiej. Zwrócenia uwagi wymaga, że w skardze na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] listopada 2017 r. skarżący wprost wskazał (powołując się na konkretne postanowienie Konserwatora Zabytków) na brak konsekwencji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, który w analogicznej sprawie dotyczącej planowanej hali magazynowej na terenie wsi O. stanowiącym pierwotnie zaplecze wolne od zabudowy, dopuścił możliwość jej budowy po spełnieniu warunku harmonijnego wkomponowania nowego zagospodarowania w historyczną tkankę przestrzenno-architektoniczną. Zarzut ten, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, był o tyle istotny, gdyż dotyczył zasadniczej kwestii - podważał wyrażone przez orzekające w sprawie organy stanowisko co do braku możliwości realizacji budynku gospodarczego na zapleczu istniejących budynków z uwagi na doprowadzenie do zniszczenia wartości zabytkowych przedmiotowego układu ruralistycznego. Przy czym, zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku lakonicznego stwierdzenia, że "organ wskazał, że rozstrzygnięcie to jest zgodne z dotychczasową praktyką orzekania w analogicznych sprawach (...)", w żaden sposób nie można uznać za odniesienie się do podniesionego zarzutu. Pominięcie przez Sąd pierwszej instancji rozważenia tak istotnej kwestii jak odmienne orzekanie w sprawach o analogicznym stanie faktycznym i prawnym sprawy, powoduje, że zaskarżony wyrok w istocie uchyla się kontroli instancyjnej, co uzasadnia jego uchylenie.

Za uchyleniem zaskarżonego wyroku przemawia ponadto zasadność podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 3 pkt 12 w zw. z art. 9 ust. 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Stosownie do treści art. 3 pkt 12 ustawy o ochronie zabytków, historyczny układ ruralistyczny to przestrzenne założenie miejskie lub wiejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg. Zgodnie z utrzymanym przez Sąd pierwszej instancji stanowiskiem organów, ochrona takiego układu wyklucza możliwość budowy budynków gospodarczych na terenie, który zachował swoją historyczną funkcję wolnego od zabudowy terenu zielonego. Jak wskazano bowiem w zaskarżonym postanowieniu, realizacja budynku gospodarczego o znacznych gabarytach na zapleczu istniejących budynków ulokowanych w części parceli tradycyjnie przeznaczonej pod zabudowę, doprowadzi do zniszczenia wartości zabytkowych tej części układu ruralistycznego, tj. zachowanego, czytelnego układu podziałów funkcjonalnych i sposobu zagospodarowania przedmiotowej parceli, charakterystycznego dla całego obszaru wsi. Ze stanowiskiem tym w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można się zgodzić. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający przedmiotową sprawę w niniejszym składzie w pełni podziela wyrażone już uprzednio przez ten Sąd stanowisko, zgodnie z którym istotą układu ruralistycznego jest ochrona określonego założenia urbanistycznego w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic i sieci dróg; nie jest to natomiast ochrona poszczególnych zagród rolnych jako obiektów zabytkowych (wyrok NSA z dnia 18 października 2019 r., sygn.. akt II OSK 2928/17). Podobnie jak w stanie faktycznym objętym przywołanym powyżej wyrokiem, w przedmiotowej sprawie organy i Sąd pierwszej instancji, objęty ochroną układ wsi O. uznali za skansen, wykluczając możliwość dalszego rozwoju. Zyskuje zatem na aktualności wyrażone w tym wyroku stanowisko, zgodnie z którym możliwość zachowania spornego układu ruralistycznego wsi O. zależy od utrzymania na tym terenie jako dominującej funkcji rolniczej krajobrazu. Ograniczenie w tych okolicznościach możliwości rolniczego wykorzystywania gruntów przez niedopuszczenie budowy niezbędnych urządzeń służących bezpośrednio produkcji rolnej (tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie dotyczącej budynku gospodarczego na maszyny rolnicze w ramach zabudowy zagrodowej), doprowadzi do degradacji tych gruntów, a w konsekwencji do pozbawienia przedmiotowego układu ruralistycznego jego wartości historycznej. Zatem, gdy gospodarstwo rolne nie stanowi indywidualnego zabytku, ale wchodzi w skład historycznego układu ruralistycznego, to ograniczenia z korzystania z tego gospodarstwa mogą być odnoszone wyłącznie do zakresu udzielanej ochrony zespołom budowlanym, pojedynczym budynkom i formom zaprojektowanej zieleni, rozmieszczonych w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych (w tym ulic i sieci dróg) i niedopuszczalna jest w takim zakresie wykładnia rozszerzająca obejmująca ochroną poszczególne zagrody rolne jako obiekty zabytkowe.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i jednocześnie rozpoznał skargę, uchylając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a., z przyczyn wyżej wskazanych postanowienia organów obu instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni poczynione wyżej rozważania.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 200 w zw. z art. 193 p.p.s.a.