Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2118/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 ilt. c ppsa w zw. z art. 6,7,8,9,77,80,107 § 3 kpa
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 2022 r. sygn. akt IV SA/Po 452/22 w sprawie ze skargi E.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia 8 kwietnia 2022 r., nr SKO.4132.2285.809.2021.ZR w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 11 sierpnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 452/22 oddalił skargę E.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia 8 kwietnia 2022 r. nr SKO.4132.2285.809.2021.ZR w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył E.S. (dalej "skarżący kasacyjnie") zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej "P.p.s.a.") zarzucono naruszenie:

o prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej "u.ś.r.") i niezasadne uznanie, że mąż niepełnosprawnej W.S. nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez niego z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną żoną,

o przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i bezzasadne uznanie, że skarżący z uwagi na wiek nie jest w stanie podjąć zatrudnienia i brak jest związku między rezygnacją przez niego z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad żoną.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o:

• uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie w całości złożonej skargi, ewentualnie,

• przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu,

• zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego,

• rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że organ dokonał błędnej, ale przed wszystkim dowolnej oceny zebranego materiału w kwestii możliwości podjęcia pracy zawodowej przez skarżącego. Przede wszystkim organ nie zbadał czy skarżący jako emeryt jest w stanie podjąć jakiekolwiek zatrudnienie. Sam fakt, iż skarżący ma 80 lat nie oznacza, że nie podjąłby dodatkowej pracy, gdyby nie opieka nad żoną. Ustawodawca nie wykluczył emerytów z grona osób, które mogą jeszcze wykazywać aktywność zawodową przewidując możliwość zawieszenia emerytury lub podjęcia prac na niepełny etat. Pomimo tych istotnych okoliczności organ nie podjął żadnych działań, aby ustalić zdolność zarobkowania przez skarżącego i autorytatywnie ustalił, iż nie może on podjąć żadnej pracy dodatkowej. Ocenę tę, zdaniem skarżącego kasacyjnie, błędnie zaaprobował Sąd I instancji. Ponadto organ naruszając treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. uznał, że skarżący nie spełnia przesłanki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż brak jest związku między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad żoną. Skarżący kasacyjnie podniósł, że jedną z przesłanek do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego jest niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zawarte w art. 17 ust. 1 ustawy sformułowanie "jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" dotyczy zarówno sytuacji rezygnacji z zatrudnienia jak również niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. Wynika to w sposób jednoznaczny z treści tego uregulowania. W ocenie skarżącego, organ II instancji błędnie ustalił fakt, że skarżący z uwagi na wiek nie może podjąć zatrudnienia, a następnie bezzasadnie uznał, że nie ma związku z rezygnacją przez niego z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad żoną. W związku z tym, Sąd I instancji oraz organ II instancji dokonały błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i niesłusznie uznały brak spełnienia po stronie skarżącego przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Na wstępie przybliżyć należy stan faktyczny i prawny sprawy.

Decyzją z 27 listopada 2021 r. nr GOPS.4032.16.1.2021 Wójt Gminy [...], na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., odmówił skarżącemu kasacyjnie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na niepełnosprawną żonę.

Decyzją z 8 kwietnia 2022 r. nr SKO.4132.2285.809.2021.ZR, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy [...]. W uzasadnieniu Kolegium wskazało na błędne zastosowanie przez organ I instancji art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. bez uwzględnienia faktu wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku o sygn. K 38/13 konkludując, że podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może być powyższy przepis. Dalej organ II instancji podniósł, iż skarżący kasacyjnie ma ustalone prawo do świadczenia emerytalnego, co wyklucza go z grona osób mogących pobierać świadczenie pielęgnacyjne. Kolegium wyjaśniło, że poza ustalonym prawem do emerytury, skarżący nie spełnia wszystkich przesłanek warunkujących ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, brak jest bowiem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jej niepodejmowaniem, a koniecznością zapewnienia opieki żonie.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył E.S.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, powołanym na wstępie wyrokiem oddalił złożoną skargę podnosząc, że w sprawie nie została spełniona przesłanka pozytywna do przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. dotycząca niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co wykluczało przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd podniósł, że świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem dla osób niepodejmujących lub rezygnujących z pracy zawodowej, którzy przejmują na siebie realizację zadań państwa w zakresie opieki nad osobami niepełnosprawnymi. Sąd I instancji zaznaczył, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca wyraźnie wskazał na konieczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osoby, o których mowa w pkt 1 - 4 w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. "Rezygnując z zatrudnienia" wnioskodawca musi celowo, intencjonalnie zaprzestać wykonywania pracy w formach prawem przewidzianych, z tytułu której otrzymuje wynagrodzenie. Z kolei "niepodejmowanie zatrudnienia" związane jest ze świadomą decyzją o nieubieganiu się o pracę, przy jednoczesnej, realnej możliwości jej wykonywania. Niepodejmowanie zatrudnienia lub rezygnacja z niego muszą być zaś bezpośrednio związane z koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy nad osobą niepełnosprawną. Sąd I instancji wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 7 listopada 2019 r. (I OSK 1549/19, CBOSA) i z 14 września 2017 r. (I OSK 695/17, CBOSA), trafnie wyjaśnił, że wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, iż zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd podzielił pogląd Kolegium, że niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącego, wynika bezpośrednio z jego uprawnienia do świadczenia emerytalnego i decyzji o zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej, a nie z powodu konieczności zapewnienia żonie opieki. Skarżący nie oświadczył bowiem, że działalność gospodarczą zakończył w związku z koniecznością sprawowania stałej i koniecznej opieki nad żoną. Niezdolność do samodzielnej egzystencji żony skarżącego została stwierdzona przez lekarza orzecznika dopiero od 1 marca 2020 r. Sąd uznał, że skarżący zrezygnował z zatrudnienia i pracy zawodowej przed chorobą żony i ustaleniem stopnia jej znacznej niepełnosprawności. Skarżący bezpośrednio przed 1 marca 2020 r. nie pracował zawodowo i bezspornie obecnie jest osobą w wieku poprodukcyjnym/emerytalnym, który osiągnął wcześniej, tj. 19 października 2006 r. Trudno zatem przyjąć, że skarżący aktualnie podjąłby zatrudnienie, gdyby nie konieczność zapewnienia żonie właściwej opieki, co stanowiłoby pozytywną przesłankę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący również w żaden sposób nie wykazał, aby od zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w 2016 r. podejmował jakiekolwiek zatrudnienie, poza dosłownym stwierdzeniem w odwołaniu, że podejmował różne prace dorywcze.

Biorąc pod uwagę tak ustalony stan faktyczny sprawy, zaznaczyć należy, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny czy zarówno organy orzekające w sprawie jak i Sąd I instancji w sposób zasadny odmówiły skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na żonę, z uwagi na brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem, a koniecznością zapewnienia opieki żonie, która na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia 14 września 2021 r. uznana została za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji.

W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej zarzucił zarówno naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r., a także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W sytuacji zatem, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Jednakże w przedmiotowej sprawie zarzuty naruszenia przepisów postępowania wiążą się bezpośrednio z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dlatego też ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do kwestii poprawności dokonanej przez Sąd I instancji wykładni przepisów prawa materialnego.

Przypomnieć należy, że zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wedle natomiast art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że aby ustalić prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zarówno osoba wymagająca opieki, jak i osoba sprawująca tę opiekę, muszą spełniać określone ustawą przesłanki, a także że świadczenia opiekuńcze, do których należy między innymi świadczenie pielęgnacyjne, przyznawane są z powodu niemożności wykonywania pracy zarobkowej w związku z koniecznością zapewnienia stałej opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny, a nie jedynie z tytułu sprawowania opieki.

Z treści art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r. (zawierającego definicję określenia "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa") wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Drugą zaś przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, spowodowane koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności.

Z przywołanego wyżej unormowania wynika zatem, że jednym z zasadniczych warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by osoba ubiegająca się o jego przyznanie sprawowała stałą lub długotrwałą opiekę nad osobą niepełnosprawną, a jednocześnie opieka ta musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. W postępowaniu administracyjnym konieczne jest zatem ustalenie związku między rezygnacją z zatrudnienia (pracy zarobkowej) albo niepodejmowaniem zatrudnienia (pracy zarobkowej) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnoprawną, w tym ustalenie wymiaru opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16). Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Organ administracji rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ma więc obowiązek, ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Tym samym musi ustalić rozmiar faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Podkreślić należy, że legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego z zakresem faktycznie sprawowanej opieki nad tą osobą. Przyjęcie związku przyczynowo-skutkowego jako wieloczłonowego, po myśli uchwały Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2014 r., III CZP 49/14 (OSNC 2015, nr 5, poz. 60) i jej uzasadnienia oraz części powoływanych w niej orzeczeń Sądu Najwyższego, wymaga wystąpienia normalnego związku przyczynowego między kolejnymi członami następujących po sobie zdarzeń prawnych aż do ostatniego (wyrok SN z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I CSK 302/16).

Zauważyć zatem należy, a co jest w sprawie bezsporne, że skarżący kasacyjnie ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawną żonę, która orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS Oddział w [...] o nr akt [...] z dnia [...] września 2021 r. została uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Bezsporne jest również, że skarżący na dzień orzekania zarówno przez organy obu instancji jak i Sąd I instancji miał ukończone 80 lat, a od dnia 19 października 2006 r. pobierał świadczenie emerytalne. Z oświadczenia skarżącego z dnia 28 marca 2022 r. wynika także, że od 1991 r. do momentu uzyskania emerytury w październiku 2006 r. otrzymywał rentę z tytułu niezdolności do pracy. Dodatkowo oświadczył, że od 25 lipca 1978 r. prowadził działalność gospodarczą, a jej prowadzenie zakończył z dniem 30 stycznia 2016 r. Istotnym jest również, że skarżący, przed dniem uznania jego żony za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, nie podejmował żadnego zatrudnienia.

W oparciu o powyższe, zgodzić się należy z Sądem I instancji, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją czy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną żoną. Nie ulega bowiem wątpliwości, że po pierwsze skarżący zrezygnował z zatrudnienia i pracy zawodowej przed chorobą żony i uznaniem jej za osobę trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Skarżący w żaden sposób nie wykazał również, aby od zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej podejmował jakiekolwiek zatrudnienie, poza dosłownym stwierdzeniem w odwołaniu, że podejmował różne prace dorywcze. Po wtóre, skarżący bez wątpienia jest osobą w wieku poprodukcyjnym/emerytalnym, co oczywiście, nawet w momencie pobierania świadczenia emerytalnego, nie wyklucza możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia w jakiejkolwiek formie. Niemniej, w okolicznościach niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę pobieranie przez skarżącego świadczenia emerytalnego (od 2006 r.), zaprzestanie przez niego prowadzenia działalności gospodarczej w 2016 r. i od tego czasu, do dnia 14 września 2021 r., tj. dnia orzeczenia uznającego jego żonę za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, niepodejmowanie zatrudnienia bezsprzecznie świadczą o braku związku przyczynowo-skutkowego w myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje, że żona skarżącego wymaga stałej lub długotrwałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, ani też tego, że skarżący zapewnia jej tę opiekę, jednakże okoliczność ta nie może stanowić o spełnieniu przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., bowiem skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną, ani też opieka ta nie była związana z brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia.

Podkreślić raz jeszcze należy, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te, decydując się na sprawowanie opieki, pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd właśnie w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej, powodowanych koniecznością wykonywania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (zob. wyrok NSA z 14 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1239/22). Treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jednoznacznie bowiem wskazuje, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Nie każda rezygnacja z zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana podjęciem się sprawowania opieki.

Z powyższych względów, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Przechodząc natomiast do zarzutu naruszenia przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., wskazujących na błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i bezzasadne uznanie, że skarżący z uwagi na wiek nie jest w stanie podjąć zatrudnienia i brak jest związku między rezygnacją przez niego z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad żoną stwierdzić należy, że nie mógł on odnieść zamierzonego skutku. Zauważyć trzeba, że postawiony zarzut jest w istocie ściśle powiązany z zarzutem naruszenia prawa materialnego a jego konstrukcja wskazuje, że zarzucane Sądowi I instancji wadliwe stwierdzenie naruszeń w zakresie przepisów postępowania przed organami administracji jest następstwem uznania przeprowadzonej przez organy wykładni stosowanych przepisów prawa materialnego za niewłaściwą. Natomiast do postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego odniesiono się już powyżej.

Niemiej uznać należy, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej analizy materiału dowodowego, uwzględnił w stanie faktycznym wszystkie okoliczności sprawy, a swoją ocenę uzasadnił nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów. Z ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku wynika, że skarżący kasacyjnie ma skończone 80 lat, jest w wieku poprodukcyjnym, od 2016 r. zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej i od tego czasu opiekuje się niepełnosprawną żoną. Istotnym jest również, że żona skarżącego na podstawie orzeczenia z dnia 14 września 2021 r. została uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Okoliczności te uznać należy za bezsporne, zaś skarżący nie podniósł żadnych nowych okoliczności ani nie przedstawił innych dowodów niż zebrane w sprawie.

W świetle powyższych wywodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.