Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2374/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, Asesor WSA Aneta Żak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M.K. na postanowienie Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] czerwca 2023 r. znak: [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Rady Doskonałości Naukowej z [...] marca 2023 r. znak: [...] 2) zasądza od Rady Doskonałości Naukowej na rzecz M. K. kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 26 czerwca 2023 r. znak: BCK-I-O-00054/2023 Rada Doskonałości Naukowej (dalej jako: RDN), po rozpatrzeniu wniosku M. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymała w mocy postanowienie własne z 27 marca 2023 r. o zawieszeniu postępowania odwoławczego wszczętego na wniosek prof. dr. hab. M. K. z 9 stycznia 2023 r. od uchwały nr [...] Rady Dyscypliny Historia Uniwersytetu [...] w T. z dnia [...] czerwca 2022 r. o uchyleniu uchwały Rady Wydziału Nauk Historycznych [...] z dnia [...] lutego 1995 r. o nadaniu stopnia doktora habilitowanego dr. M. K. i odmowie nadania prof. dr. hab. M. K. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie historia.

Podstawę prawną postanowienia z 26 czerwca 2023 r. stanowiły przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775; dalej: k.p.a.) w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (t.j. Dz. U. z 2017, poz. 1789) w zw. z art. 187 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r. poz. 1669).

Postanowienie z 26 czerwca 2023 r. zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym tej sprawy.

Rada Dyscypliny Historia Uniwersytetu [...] w T. uchwałą z[...] grudnia 2020 r. nr [...] odmówiła nadania M. K. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie historia.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego od tej uchwały, RDN decyzją z 28 lutego 2022 r. nr BCK-l-O/RN-4/21 na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliła w całości ww. uchwałę nr [...] z [...] grudnia 2020 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Na ww. decyzję kasacyjną RDN skarżący wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 12 lipca 2022 r. sygn. II SA/Wa 887/22 sprzeciw ten oddalił.

Na skutek rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącego od ww. wyroku z 12 lipca 2022 r., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 16 grudnia 2022 r. sygn. akt III OSK 2652/22 uchylił ww. wyrok Sądu I instancji oraz decyzję RDN z 28 lutego 2022 r. NSA zobowiązał RDN do wydania orzeczenia co do istoty sprawy, a więc rozpatrzenia odwołanie na podstawie art. 138 § 1 k.p.a.

W międzyczasie, Rada Dyscypliny Historia [...] w T., nie czekając na rozstrzygnięcie sądów administracyjnych, w dniu [...] czerwca 2022 r. podjęła uchwałę nr [...] o uchyleniu uchwały Rady Wydziału Nauk Historycznych [...] z dnia [...] lutego 1995 r. o nadaniu prof. dr. hab. M. K. stopnia doktora habilitowanego i odmowie nadania mu stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie historia.

Skarżący wniósł trzy odwołania od uchwały nr 48: z 5 sierpnia 2022 r., z 6 października 2022 r. oraz z 9 stycznia 2023 r.

Odwołanie z 5 sierpnia 2022 r. zostało rozstrzygnięte postanowieniem RDN z 21 listopada 2022 r. nr Bck-I-O-0004/22 stwierdzającym niedopuszczalność odwołania. Na postanowienie skarżący wniósł zażalenie.

Odwołanie z 6 października 2022 r. również zostało rozstrzygnięte przez Radę postanowieniem z 21 listopada 2022 r. nr BCK-I-O-0004/22 stwierdzającym niedopuszczalność odwołania. Na postanowienie skarżący wniósł zażalenie.

W dniu 27 marca 2023 r. Rada Doskonałości Naukowej wszczęła postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...] Rady Dyscypliny Historia [...] z [...] czerwca 2022 r. oraz – z uwagi na powyższą okoliczność - postanowieniem z 27 marca 2023 r. znak: BCK-I-0-00044/2023 zawiesiła na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowanie zainicjowane odwołaniem z 9 styczna 2023 r. od uchwały nr [...] uznając, że w pierwszym rzędzie, przed rozpatrzeniem odwołania z 9 stycznia 2023 r., należy w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. wyeliminować z obrotu prawnego uchwałę nr [...] z dnia [...] czerwca 2022 r.

Stanowisko co do konieczności zawieszenia postępowania odwoławczego RDN podtrzymała w zaskarżonym postanowieniu z 26 czerwca 2023 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia RDN wskazała, że postępowanie nadzorcze o stwierdzenie nieważności uchwały nr 48 zostało wszczęte uchwałą Prezydium RDN z 27 marca 2023 r. i zakończyło się uchwałą Prezydium RDN z dnia 26 czerwca 2023 r. o stwierdzeniu nieważności uchwały nr [...] Rady Dyscypliny Historia [...] z dnia [...] czerwca 2022 r. W ocenie Rady, po uprawomocnieniu się decyzji nadzorczej będzie można odwiesić postępowanie odwoławcze. Tylko w taki sposób, w ocenie organu, będzie można wykonać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2022 r. wydany w sprawie III OSK 2652/22.

M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na opisane postanowienie RDN z 26 czerwca 2023 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego, żądając rozpoznania skargi w trybie uproszczonym oraz uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia z 27 marca 2023 r. i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Skarżący zarzucił wydanie objętych skargą postanowień z naruszeniem: 1) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie wystąpiło zagadnienie wstępne w rozumieniu ww. przepisu, podczas gdy zagadnienie tego rodzaju w sprawie nie wystąpiło, a uruchomienie z urzędu przez Radę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...] było zabiegiem sztucznym i zbędnym, gdyż złożony został środek zaskarżenia w ramach kontroli instancyjnej, który winien być rozpoznany, a ponadto niezgodnie z ww. przepisem zagadnienie wstępne ma w tej sprawie rozpoznać ten sam organ co organ prowadzący postępowanie główne; 2) art. 7 i art. 107 k.p.a. poprzez zignorowanie stanowiska skarżącego wyrażonego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zawieszenia, a tym samym pozbawienie go prawa do odpowiedzi na pytanie, dlaczego stanowisko to zdaniem organu było niezasadne.

W odpowiedzi na skargę RDN wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Przedmiotem rozpoznania w tej sprawie jest postanowienie RDN z 26 czerwca 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie własne tego organu z 27 marca 2023 r. o zawieszeniu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowania odwoławczego zainicjowanego odwołaniem M. K. z 9 stycznia 2023 r. od uchwały nr [...] Rady Dyscypliny Historia Uniwersytetu [...] w T. z dnia [...] czerwca 2022 r.

Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ, w postępowaniu przed którym wyłoniło się zagadnienie wstępne.

Na gruncie tej sprawy RDN uznała, że rozstrzygnięcie sprawy zainicjowanej odwołaniem skarżącego wniesionym do tego organu od uchwały Rady Dyscypliny Historia [...] z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] powiązane jest funkcjonalnie z wynikiem wszczętego przez Radę z urzędu – w związku z wyrokiem NSA z 16 grudnia 2022 r. III OSK 2652/22 - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. uchwały nr [...]. Stanowisko to Sąd uznaje za nieprawidłowe.

Zauważyć trzeba, że w postępowaniu sądowym równolegle prowadzonym w sprawie VII SA/Wa 2373/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny zakwestionował potrzebę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...] z uwagi na rozstrzygnięcie NSA objęte wyrokiem tego sądu z 16 grudnia 2022 r. i podważył prawidłowość wydanej w tymże postępowaniu decyzji RDN stwierdzającej nieważność uchwały nr [...]. Wyrokiem z 9 lutego 2024 r. tut. Sąd uchylił decyzję RDN z 26 czerwca 2023 r. stwierdzającą nieważność uchwały nr [...]. Uwagi poczynione na gruncie sprawy VII SA/Wa 2373/23 są zbieżne ze stanowiskiem, jakie należało przyjąć na gruncie niniejszej sprawy. Otóż stwierdzić należy, że doprowadzenie do stanu zgodnego z wyrokiem NSA z 16 grudnia 2022 r. sygn. III OSK 2652/22, czym kierowała się RDN wszczynając postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...], nastąpić powinno nie w drodze postępowania nieważnościowego, ale postępowania odwoławczego zainicjowanego przez skarżącego odwołaniem od tej uchwały uznanym przez Radę za skutecznie wniesione, a więc odwołaniem z 9 stycznia 2023 r. Stwierdzić bowiem należy, że tryb odwoławczy ma pierwszeństwo przed trybem nadzoru, obejmującym, między innymi, stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Wynika to z faktu, że organ odwoławczy ma szersze uprawnienia niż organ stosujący art. 156 § 1 k.p.a. Dla załatwienia odwołania powinno być podjęte jedno z rozstrzygnięć, o których mowa w art. 138 k.p.a. i to także wówczas, gdyby spełnione były przesłanki, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. (tak: J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 11, s. 614; M. Jaśkowska [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz Lex, Wyd. 4, s. 940 i powołane tam orzecznictwo). Sąd przychyla się do stanowiska skarżącego, że w sytuacji, gdy decyzja podlega kontroli organu odwoławczego, zbędne jest prowadzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji, bowiem zarzuty dotyczące nieważności mogą być również podnoszone przez stronę w postępowaniu odwoławczym (oraz uwzględniane przez organ z urzędu – w odniesieniu do aktualnego stanu faktycznego sprawy) i choć organ odwoławczy nie może stwierdzić nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. to może wyeliminować taką decyzję z obrotu prawnego orzekając na podstawie art. 138 k.p.a. (por. wyrok NSA z 5 września 2014 r., sygn. II OSK 537/14). Również w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zauważa się, że stwierdzenie nieważności decyzji nieostatecznej może nastąpić w dwóch przypadkach: po pierwsze wtedy, gdy w terminie do złożenia odwołania strona w sposób niebudzący wątpliwości występuje nie z odwołaniem, ale z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji; po drugie wtedy, gdy w terminie 14 dni od dnia wydania decyzji nieostatecznej wkracza z urzędu organ wyższego stopnia i stwierdza nieważność nieostatecznej decyzji organu pierwszej instancji (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2023 r. II OSK 2612/21 i powołane tam: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel. Komentarz do k.p.a., Lex.el. 2022 r. – pkt 5 komentarza do art. 156; M.P. Przybysz. Komentarz do k.p.a., Lex. el. 2022 r. – pkt 7 komentarza do art. 156 i powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych). Na gruncie tej sprawy opisane wyżej przypadki nie wystąpiły, gdyż skarżący skorzystał z prawa do odwołania się od uchwały nr[...], zaś postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej uchwały zostało zainicjowane przez organ z urzędu następczo wobec wszczętego postępowania odwoławczego.

Konsekwencją stwierdzenia przez tut. Sąd w wyroku z 9 lutego 2024 r. wydanym w sprawie VII SA/Wa 2373/23, że wdrożenie trybu z art. 156 § 1 k.p.a. w celu wyeliminowania uchwały Rady Dyscypliny Historia [...] w T. z [...] czerwca 2022 r. nr [...] było działaniem nieprawidłowym, musi być uznanie na gruncie niniejszej sprawy, że wadliwe było zawieszenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. uzasadnione wszczęciem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. uchwały. Na gruncie tej sprawy doszło zatem do nieprawidłowego zawieszenia postępowania odwoławczego w ramach którego RDN powinna podjąć rozstrzygnięcie uwzględniające aktualny stan sprawy wynikający także z wyroku NSA wydanego w sprawie III OSK 2652/22. W związku z oceną prawną wyrażoną w niniejszej sprawie, na zasadzie wynikającej z art. 153 p.p.s.a., na skutek wyeliminowania przez Sąd postanowień o zawieszeniu postępowania odwoławczego, RDN zobowiązana będzie procedować w sprawie wszczętej wniesionym do niej przez skarżącego odwołaniem z 9 stycznia 2023 r.

Mając powyższe na uwadze, wobec uznania, że objęte skargą postanowienia zostały wydane z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę uwzględnił uchylając zaskarżone postanowienia, jako obarczone tożsamą wada prawną, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., o czym orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego (pkt 2. sentencji wyroku), Sąd postanowił na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżącego koszt wpisu od skargi w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego ustalone zgodnie z § 15 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 256 ze zm.) w wysokości 480 zł.

Sprawa – z uwagi na jej przedmiot - została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z dyspozycją art. 119 pkt 3 p.p.s.a.