Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 328/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 189f par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 2 ust. 1 pkt 10
journal: Dz.U. 2019 poz 847
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 9 października 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Marzenna Kosewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant: St. sekr. sąd. Anna Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2024 roku sprawy ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 26 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania na portalu internetowym loterii promocyjnej bez zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. z dnia 29 stycznia 2024 r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 4017,- (cztery tysiące siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. z 29 stycznia 2024 r. o wymierzeniu S. S. kary pieniężnej w łącznej wysokości 12 030 zł z tytułu urządzania na portalu internetowym [...] loterii promocyjnej bez wymaganego zezwolenia.

Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołano art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.), dalej: "o.p.", art. 1 ust. 2, art. 2 ust. 1 pkt 10, art. 3, art. 7 ust. 1, art. 13, art. 32 ust. 3, art. 69 ust. 1 pkt 5 i ust. 4, art. 70, art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. b, art. 90a i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 847), dalej: "u.g.h." (przepisy u.g.h. w brzmieniu obowiązującym w czasie urządzania loterii, tj. od 10 czerwca 2019 r. do 16 czerwca 2019 r.).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, co następuje.

W dniu 28 czerwca 2023 r. oraz w dniach 10 lipca 2023 r. i 12 lipca 2023 r. funkcjonariusze W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. przeprowadzili kontrolę celno-skarbową wobec strony, prowadzącej na [...] profil o nazwie "[...]".

Przed przystąpieniem do czynności kontrolnych, 14 czerwca 2023 r. doręczono stronie upoważnienie z 9 czerwca 2023 r. do przeprowadzenia kontroli. Zakres kontroli obejmował przestrzeganie przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych, o których mowa w u.g.h.

Z przeprowadzonych czynności sporządzono protokół kontroli celno-skarbowej z 12 lipca 2023 r. i protokół przesłuchania świadka z 28 czerwca 2023 r.

W wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, że strona od 2018 r. do marca 2023 r. prowadziła na [...] profil o charakterze publicznym o nazwie "[...]", na którym publikowała swoje prace, tj. projekty tatuaży, portrety, karykatury, obrazy. Celem prowadzonej strony było rozpowszechnienie własnej twórczej formy działalności i propagowanie tej strony.

Od 10 czerwca 2019 r. do 16 czerwca 2019 r. strona zorganizowała konkurs. W poście z 10 czerwca 2019 r. ogłosiła konkurs podając, że będzie on trwał do 15 czerwca 2019 r., a do wygrania jest: portret/karykatura/obraz (możliwość wyboru) i określiła warunki udziału w konkursie, tj. zaproszenie do konkursu minimum 4 osób, polubienie strony i udostępnienie postu konkursowego. W dniu 16 czerwca 2019 r. nastąpiło losowe wyłonienie zwycięzcy. Powyższe ustalenia potwierdzają wydruki postów z 10 czerwca 2019 r. i 16 czerwca 2019 r. z profilu strony o nazwie "[...]". Materiały dowodowy (zrzuty strony z [...] okazano stronie podczas przesłuchania 28 czerwca 2023 r.

Naczelnik W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. postanowieniem z 21 września 2023 r., doręczonym stronie 26 września 2023 r., wszczął z urzędu postępowanie wobec strony w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z urządzaniem 10 czerwca 2019 r. na portalu internetowym [...] loterii promocyjnej bez wymaganego zezwolenia.

W toku postępowania toczącego się przed organem pierwszej instancji strona złożyła pismo z 27 września 2023 r., w którym wyjaśniła, że posty o nazwie "K. " służyły rozwojowi jej pasji, sprawiało jej radość obdarowywanie kogoś np. rysunkiem. Podała, że nie odnosiła z tego żadnego zysku. Działała w niewiedzy nie sądząc, że może ponieść tego konsekwencje.

Pismem z 19 października 2023 r. organ pierwszej instancji wezwał stronę do złożenia wyjaśnień poprzez udzielenie odpowiedzi na pytania: 1) jakie dokładnie nagrody wydano w czasie trwania tego przedsięwzięcia? 2) podanie rodzaju, ilości i wartości wydanych nagród? 3) kto przeprowadzał wyłanianie laureatów nagród w przedsięwzięciu? 4) w jaki sposób wyłaniano osoby, którym wydano nagrody przewidziane w tym przedsięwzięciu? 5) w jaki sposób następowało przekazywanie nagród?. Czy laureaci potwierdzali w jakiś sposób odebranie nagrody?

W odpowiedzi strona wyjaśniła, że od 2018 r. do 2023 r. prowadziła na [...] profil o nazwie "[...]" zaznaczając, że go już nie prowadzi. Na profilu dodawała swoje prace autorskie typu portrety, karykatury, obrazy, projekty tatuaży. Z czasem pojawił się pomysł wrzucenia postów konkursowych. Posty konkursowe dotyczyły jej prac, czyli w zamian za polubienie postu, zaproszenie znajomych i udostępnienie postu można było wygrać jej pracę, np. obraz, portret, projekt. To pomagało jej się rozwijać. Posty konkursowe polegały na wybraniu osoby z największą ilością polubieni pod komentarzem lub przez losowanie. Losowanie wyglądało w następujący sposób: strona drukowała wszystkie komentarze, które były pod postem, wycinała, zwijała karteczki i wrzucała do miseczki, następnie losowała je sama lub z pomocą synka. W poście podawała również datę do kiedy trwa zabawa, a po tym czasie kontaktowała się z osobą, która wygrała i osobiście przekazywała swoją pracę. Zazwyczaj umawiała się w wyznaczonym miejscu na odbiór. Każda osoba otrzymała jej pracę i nie było z tego tytułu żadnych skarg czy zażaleń.

Decyzją z 29 stycznia 2024 r. Naczelnik W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości 12 030 zł z tytułu urządzania na portalu internetowym [...] loterii promocyjnej bez wymaganego zezwolenia. Organ uznał, że konkurs organizowany przez stronę jest loterią promocyjną, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. W związku z brakiem takiego zezwolenia wymierzono stronie karę pieniężną na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. w wysokości określonej w art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. b u.g.h.

Strona wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, podnosząc, że nie zaszła jedna z przesłanek określonych w art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h., tj. gdyż warunkiem uczestnictwa w konkursie nie było nabycie towaru, usługi ani innego dowodu udziału w grze.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, co następuje.

Z art. 2 ust. 1 zdanie pierwsze i art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. wynika, że aby uznać określoną grę losową za loterię promocyjną, niezbędne jest łączne spełnienie trzech przesłanek: 1) gra musi toczyć się o wygrane pieniężne lub rzeczowe; 2) wynik gry w szczególności musi zależeć od przypadku i 3) uczestnictwo w grze musi następować przez nabycie towaru, usługi lub innego dowodu udziału w grze, co skutkuje nieodpłatnym udziałem w loterii.

W konkursie można było uzyskać wygraną rzeczową i wynik gry zależy od przypadku (wskazuje na to sposób wyłonienia zwycięzcy - przez losowanie).

Zakwestionowana przez odwołującego trzecia przesłanka również zaszła, gdyż występujący w ustawowej definicji loterii promocyjnej (art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h.) zwrot "nabycie innego - niż towar lub usługa - dowodu udziału w grze", który stanowi o uczestnictwie w grze dotyczy takich sytuacji, w których dowodem udziału w loterii promocyjnej nie jest sam zakupiony towar lub usługa (dowód ich zakupu - paragon fiskalny, faktura). Innym dowodem udziału w grze może być np. wręczany przy nabyciu towaru/usługi los, bon czy talon, a także wykonanie przez uczestnika pewnej czynności, np. polubienie i udostępnienie transmisji, wpisanie komentarza na wskazanym portalu [...], wpisanie określonego hasła/komendy czy zaproszenie do konkursu, polubienie strony i udostępnienie postu.

W niniejszej sprawie warunkiem uczestnictwa w zorganizowanym przez stronę wydarzeniu było nabycie innego dowodu udziału w grze - zaproszenie do konkursu minimum 4 osób, polubienie strony i udostępnienie postu, co umożliwiało nieodpłatny udział w losowaniu oferowanej nagrody rzeczowej.

Ponadto organizacja wydarzenia przez stronę miała na celu promocję jej twórczej działalności. Wzrost zainteresowania osób obserwujących stronę potencjalnie wpływał na rozreklamowanie prac/dzieł strony. Przystąpienie do konkursu było możliwe dla osób, które zaprosiły do konkursu inne osoby, polubiły stronę i udostępniły post konkursowy, co nie wiązało się z poniesieniem przez uczestnika jakichkolwiek kosztów.

Z uwagi na brak wymaganego zezwolenia na urządzanie loterii promocyjnej (art. 3 w zw. z art. 7 ust. 1 u.g.h.) stronie wymierzono karę pieniężną w wysokości 12 030 zł (art. 89 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 4 pkt pkt 1 lit. b u.g.h.).

Strona, reprezentowana przez adwokata, wniosła skargę na decyzję organu odwoławczego zarzucając naruszenie:

1. art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. przez zakwalifikowanie urządzonego konkursu jako loterii promocyjnej w sytuacji, gdy warunkiem uczestnictwa w tym wydarzeniu nie było nabycie towaru, usługi ani innego dowodu udziału w grze;

2. art. 191 o.p. przez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności złożonych przez skarżącą zeznań w zakresie, w jakim wskazywała, że do wzięcia udziału w konkursie wystarczyło polubienie postu na portalu [...], udostępnienie go i dodanie komentarza, i tym samym wyprowadzenie z powyższych dowodów sprzecznego z zasadami logiki wniosku, że przedstawiały one warunki uczestnictwa spełniające kryteria określone w art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h., tj. nabycia towaru, usługi lub innego dowodu udziału w grze;

3. art. 233 § 1 pkt 1 o.p. przez jego zastosowanie, tj. utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo materialne - art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej: "K.p.a.". Choć skarżąca nie podniosła w skardze zarzutu naruszenia tego przepisu, to Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.").

Na wstępie jednak Sąd zaznacza, że podziela stanowisko organów, iż zorganizowany przez skarżącą konkurs z czerwca 2019 r. jest loterią promocyjną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. W postępowaniu administracyjnym i sądowym skarżąca nie kwestionowała tego, że konkurs zorganizowała, ale podnosiła, że nie był on loterią promocyjną, gdyż nie zaszła jedna z przesłanek określonych w art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. konieczna do uznania go za loterię promocyjną, a mianowicie nie doszło do nabycia towaru, usługi lub innego dowodu udziału w grze. Stanowisko skarżącej w tej mierze nie jest zasadne, gdyż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które Sąd podziela, udział w loterii promocyjnej może polegać w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. może polegać na nabyciu innego dowodu udziału w grze przez polubienie na stronie serwisu społecznościowego materiałów zamieszczonych przez organizatora konkursu i ich publiczne udostępnienie w sieci oraz spełnienie przez uczestników gry warunków konkursu określonych przez organizatora, jeżeli skutkiem tych działań ma być losowe wskazanie zwycięzcy uzyskującego nagrodę pieniężną lub rzeczową (por.: wyroki o sygn. akt II GSK 601/20 i II GSK 536/19 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA").

W orzecznictwie tym wskazano, że pojęcie nabycia innego dowodu udziału w grze musi być rozumiane na gruncie języka potocznego, bo u.g.h. nie definiuje tego pojęcia. Skoro tak, to nabycie musi być rozumiane szeroko, a więc w oderwaniu od kontekstu, jaki przypisuje się temu terminowi na gruncie języka prawnego, na gruncie którego nabyć to "otrzymać coś na własność, płacąc za to". Zatem nabycie, o jakim stanowi art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h., nie może być sprowadzone do jakiejkolwiek ekwiwalentności umowy między uczestnikami loterii promocyjnej a jej organizatorem.

Wobec tego należy przyjąć, że nabycie, o jakim stanowi art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. to "uzyskanie czegoś lub zdobycie". Ten językowy kontekst analizowanego pojęcia także funkcjonuje w języku polskim i jest jedynym, jaki może być odnoszony do nabycia innego dowodu udziału w grze losowej, a taką jest loteria promocyjna. Tylko tak rozumiane nabycie udziału może być odnoszone do terminu z art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. Oznacza to, że w takim ujęciu nabycie innego dowodu udziału w grze nie musi łączyć się z przysporzeniem majątkowym uzyskiwanym przez organizatora tej gry z wpływów ze sprzedaży rzeczy, usług lub innych dowodów udziału w grze, np. losów. Wystarczającym powodem uznania gry za grę losową w rozumieniu u.g.h. jest to, aby gra - jak w rozpoznawanym przypadku loteria promocyjna - promowała działalność prowadzoną przez organizatora w powiązaniu z uzyskaniem wygranej rzeczowej, przyznawanej losowo, miała na celu zwiększenie atrakcyjności jego działalności, bo wówczas działanie takie prowadzi niewątpliwie do zwiększenia obrotów, a w konsekwencji do większych zysków.

Niemniej jednak, mimo że organy trafnie uznały konkurs organizowany przez skarżącą za loterię promocyjną, nie rozważyły jednak (nie wynika to z uzasadnień ich decyzji) zastosowania w kontrolowanej sprawie przepisu prawa materialnego, a to art. 189f § 1 Kp.a. stanowiącego, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. W ocenie Sądu przepis ten (art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a.) ma zastosowanie w tej konkretnej sprawie, gdyż zgodnie z art. 8 u.g.h. do postępowań w sprawach określonych w u.g.h. stosuje się odpowiednio przepisy o.p., chyba że u.g.h. stanowi inaczej. Z art. 8 u.g.h. jednoznacznie wynika, że odnosi się on do zagadnień natury procesowej w sprawach poddanych regulacji u.g.h., że w sprawach tych - a ściślej w postępowaniach w tychże sprawach - mają odpowiednie zastosowanie (procesowe) przepisy o.p., chyba że u.g.h. stanowi inaczej. Jeżeli więc - co w omawianym zakresie ma zasadnicze znaczenie - przepisy Działu IVa K.p.a. (w tym art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a.) mają charakter regulacji prawnomaterialnej, to nie sposób jest wykluczyć czy też wyłączyć ich stosowania w sprawach nakładania kar pieniężnych na podstawie u.g.h. tylko z tego względu, że w postępowaniach w wymienionych sprawach ma odpowiednie zastosowanie o.p., zwłaszcza że chodzi o jej odpowiednie stosowanie w zakresie, w jakim miałoby się to odnosić do (samego) postępowania, z zastrzeżeniem, że u.g.h. nie stanowi inaczej. Stosowaniu art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. nie sprzeciwia się przy tym imperatywny charakter art. 89 u.g.h. (por.: wyroki o sygn. akt II GSK 1356/20 i II GSK 1521/23 - dostępne w CBOSA).

Wobec funkcji i treści art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. za uzasadniony należy uznać wniosek, że stwierdzenie faktu naruszenia prawa, o którym mowa w art. 89 u.g.h. i przypisanie tego naruszenia jego sprawcy zobowiązuje organ na etapie bezpośrednio poprzedzającym wydanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej do rozważenia zaktualizowania się przesłanek stosowania wobec sprawcy naruszenia instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, a w konsekwencji dania temu stosownego wyrazu w uzasadnieniu decyzji. Z kolei Sąd, kontrolując decyzję o wymierzeniu kary pieniężnej na podstawie art. 89 u.g.h. ma obowiązek zbadania czy organ rozważał możliwość zastosowania art. 198f § 1 pkt 1 K.p.a. w okolicznościach danej sprawy. Skoro organy tego nie uczyniły, naruszyły art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a.

Powyższe przesądziło o uchyleniu zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, o czym Sąd orzekł w pkt I. sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). Na zasądzone koszty składają się: kwota 400 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi, kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwota 3 600 zł tytułem wynagrodzenia adwokackiego.

Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji rozważy zastosowanie w kontrolowanej sprawie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. i da temu wyraz w uzasadnieniu swej decyzji.