Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 435/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1., załącznik nr 3 lp. 10.2.1
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie: WSA Anna Strzelec WSA Iwona Tchórzewska Protokolant: Starszy asystent sędziego Radosław Kot po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2023 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 6 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/Lu 435/23

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 6 czerwca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 7 lutego 2023 r., nr [...], nakładającą na skarżącego G. P. karę pieniężną w wysokości 1000 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia.

W dniu 21 grudnia 2022 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Drogowego Przejścia Granicznego w Hrebennem przeprowadzili kontrolę pojazdu członowego, złożonego z dwuosiowego pojazdu silnikowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz trzyosiowej naczepy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], kierowanego przez J. R., wykonującego na rzecz skarżącego G. P. przejazd w ramach międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy. Pojazdem przewożony był olej napędowy o łącznej masie brutto 25 303 kg.

W trakcie kontroli dokonano dwukrotnie pomiaru rzeczywistej masy całkowitej pojazdu przy użyciu wagi statycznej. Pomiary wykazały 40 120 kg podczas pierwszego ważenia oraz 40 140 kg podczas drugiego ważenia. W związku z tym stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, w pierwszym ważeniu o 120 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 0,3%), a w drugim ważeniu o 140 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 0,35%). Pomiaru masy całkowitej dokonano przy użyciu wagi nieautomatycznej, elektronicznej, znak fabryczny Scalex 1000D, numer fabryczny 200624/1, posiadającej ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji ponownej z dnia 13 września 2022 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie, znak wniosku OUM01.WZ2.45.1006.2022.5. Wynik pomiaru został opisany w protokole z dnia 21 grudnia 2022 r., nr [...] Kierowca odmówił podpisania protokołu bez podania przyczyny.

Decyzją z dnia 7 lutego 2023 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej nałożył na skarżącą karę pieniężną w kwocie 1 000 zł za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona mniej niż 5%, to jest za naruszenie określone pod lp. 10.2.1 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 z późn. zm. ), dalej powoływanej także jako "u.t.d.".

Po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania skarżącej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z okazanym w trakcie kontroli wypisem z licencji nr [...] z dnia 2 stycznia 2020 r. podmiotem wykonującym przewóz drogowy by skarżący. Wykonywanie w przedmiotowej sprawie międzynarodowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 2 u.t.d., potwierdza przedłożony do kontroli międzynarodowy samochodowy list przewozowy CMR nr [...] z dnia 20 grudnia 2022 r.

Organ odwoławczy podniósł, że wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 z późn. zm.), dalej powoływanego jako "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych" lub "rozporządzenie". Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton. W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1, są wartości rzeczywiste wymienionych mas (§ 3 ust. 3 rozporządzenia).

W niniejszej sprawie dwukrotne pomiary wykazały przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, w przypadku pierwszego ważenia – o 120 kg, a w przypadku drugiego ważenia – o 140 kg.

Organ podkreślił, że kontroli rzeczywistej masy całkowitej na wadze nieautomatycznej dokonano zgodnie z wymogami określonymi w instrukcji dla użytkownika wydanej przez producenta, a waga spełniała wymogi rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152).

W tej sytuacji, w ocenie organu odwoławczego należało uznać za prawidłowe ustalenie rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów na poziomie 40 120 kg. W świetle § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oznaczało to przekroczenie dopuszczalnej masy dla tego rodzaju zespołu pojazdów o 120 kg, to jest o 0,30%. Zasadnie zatem pojazd został uznany za nienormatywny w rozumieniu art. 2 pkt 35a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. Wbrew twierdzeniom skarżącego na wynik pomiaru masy pojazdu nie wpływa fakt, że pomiar został wykonany "bezpośrednio" po przyjeździe bez odczekania "właściwego" czasu celem ustania przewożonego ładunku płynnego. Prędkość z jaką pojazd porusza się podczas pomiaru ma znaczenie przy pomiarze na wadze dynamicznej, która zasadniczo służy do pomiaru siły nacisków osi pojazdu wywieranych na drogę. Natomiast urządzeniem służącym do wyznaczania rzeczywistej masy pojazdu jest waga nieautomatyczna (statyczna), której użyto w przedmiotowej sprawie.

Organ drugiej instancji wyjaśnił, że na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie. Pod lp. 10.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. wyszczególniono naruszenie polegające na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona mniej niż 5%. W niniejszej sprawie stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 0,30%. Wysokość kary w przypadku tego naruszenia wynosi 1 000 zł.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ drugiej instancji wskazał, że nakładając karę pieniężną organ pierwszej instancji przyjął rzeczywistą masę pojazdu uzyskaną w wyniku pomiaru statycznego. Organ odwoławczy podkreślił, że w obecnym stanie prawnym brak jest przepisów szczegółowo regulujących tryb ważenia pojazdów w celu ustalenia, czy wykonywany przejazd mieści się w odpowiednich kategoriach normatywnych. Przy dokonywaniu pomiarów pojazdu kluczowe znaczenie ma to, czy użyte w tym celu urządzenie podpowiada określonym wymogom oraz czy ważenie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z instrukcją obsługi wagi ustaloną przez producenta urządzenia. Z tych względów ważenie przeprowadzone na wadze spełniającej wymogi normatywne, wykonane w sposób określony w instrukcji obsługi urządzenia uznawane jest za prawidłowe.

Organ wskazał jednocześnie, że rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych nie wskazuje sposobu użytkowania wag. Określa jedynie wymogi, jakim urządzenia muszą sprostać, aby były dopuszczone do użytku. Oceny spełnienia tych wymogów dokonują organy administracji metrologicznej, a potwierdzeniem spełnienia warunków jest świadectwo legalizacji pierwotnej, ewentualnie świadectwo legalizacji ponownej, wydawane przez naczelników obwodowych urzędów miar. W okolicznościach sprawy waga nieautomatyczna użyta do statycznego ważenia pojazdu posiadała aktualne świadectwo legalizacji ponownej, wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie w dniu 13 września 2022 r., co oznacza, że urządzenie spełniało formalne kryteria dopuszczające je do użytku, określone w odpowiednich przepisach. Powoływane przez skarżącego błędy graniczne to kryteria, które są badane przez organ administracji metrologicznej wydający świadectwo legalizacji, a nie kryteria prawidłowego użytkowania wagi. Takich kryteriów przy użytkowaniu urządzeń nie ma. Stosując wagę z ważną legalizacją zasadne jest przyjęcie wskazań wagi, bez dodatkowych interpretacji tego wyniku związanych z analizą błędu. Dołączona do akt sprawy Instrukcja dla użytkownika wagi Scalex nie zobowiązuje do uwzględniania jakichkolwiek błędów. Ze świadectwa legalizacji wagi użytej do pomiaru w tej sprawie wynika, że urządzenie posiada klasę dokładności III o wartości działki elementarnej i legalizacyjnej d = e = 20 kg. Zgodnie z załącznikiem do ww. rozporządzenia waga klasy III dla pomiaru obciążenia nośni ładunku powyżej 40 ton, posiada dopuszczalny błąd graniczny wynoszący +/- 1,5 e. Zatem zdaniem organu nawet w przypadku "wzięcia pod uwagę" błędu pomiaru i pomniejszenia wskazania wagi tj. 40 120 kg o dwukrotną wartość błędu granicznego tj. 60 kg, kontrolowany zespół wbrew twierdzeniom skarżącego nadal będzie nienormatywny.

Odnosząc się do wniosku dowodowego skarżącego, o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego dla ustalenia: że wskazania wagi uwzględniają (instrukcję producenta) wskazany przez producenta margines błędu pomiaru, obrazują rzeczywistą wagę pojazdu, jaka jest rzeczywista rozbieżność wskazań wagi w poszczególnych pomiarach tego samego pojazdu, to w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wobec zgromadzonych w tej sprawie dowodów oraz treści przepisów prawa materialnego obowiązujących w tym zakresie, byłby dowodem na okoliczności niemające znaczenia na rozstrzygnięcie w sprawie.

Organ zauważył, że w imieniu przewoźnika pojazd do kontroli przedstawił kierowca, który uczestniczył w kontroli w charakterze jego przedstawiciela. Mając zagwarantowaną możliwość wypowiedzenia się w protokole kontroli na temat sposobu i warunków jej wykonywania, nie wniósł on żadnych uwag dotyczących konkretnych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na uzyskany wynik.

W ocenie organu odwoławczego skarżący nie udowodnił zaistnienia okoliczności, które w świetle art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. stanowiłyby podstawę umorzenia postępowania. Skarżący prowadzi działalność w zakresie transportu drogowego na podstawie licencji, jest profesjonalnym przewoźnikiem, którego obowiązuje znajomość przepisów prawa i który powinien organizować pracę swojego przedsiębiorstwa tak, aby przepisy mające zastosowanie w przypadku danego rodzaju transportu były przestrzegane. Profesjonalny przedsiębiorca, jakim jest skarżący, powinien prowadzić swoje sprawy w zakresie wykonywanej działalności z wymaganą należytą starannością, gdyż to on ponosi ryzyko następstw działań lub zaniechań własnych, względnie osób wykonujących przejazd w jego imieniu i na jego rzecz. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie zarobkowego przewozu drogowego rzeczy zobowiązany jest dołożyć maksimum staranności, by była ona prowadzona zgodnie z przepisami prawa. Natomiast strona nie przedstawiła dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

Organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie znajdowały zastosowania przepisy art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d.

W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i poddał analizie cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) § 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych poprzez jego niezastosowanie w sprawie;

2) art. 77 § 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

3) art. 7 k.p.a., przez całkowity brak dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;

4) art. 8 k.p.a., przez przeprowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób niepogłębiający zaufania do organów państwa;

5) art. 78 k.p.a., przez odmowę przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez stronę, w sytuacji gdy były one niezbędne do wykazania racji skarżącego, a w konsekwencji, pozbawiono go prawa do obrony;

6) art. 92a ust. 1 i ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym przez ich zastosowanie, mimo iż nie było ku temu podstaw;

7) art. 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym przez jego niezastosowanie, podczas gdy ziściły się wszystkie przesłanki do jego zastosowania, a organ kompletnie pominął podnoszone fakty i okoliczności, które w jednoznaczny sposób potwierdzały, że strona nie miała żadnego wpływu na powstanie naruszenia o ile w ogóle do naruszenia jakichkolwiek przepisów doszło;

8) art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. ustawy prawo przedsiębiorców przez dokonanie wykładni przepisów i rozstrzygnięcia wątpliwości na niekorzyść skarżącego jako przedsiębiorcy tak by nałożyć na niego możliwie wysoką karę.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. również decyzji Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej i umorzenie postępowania w sprawie. Ewentualnie, na podstawie art. 145 §1 pkt a) i b) p.p.s.a. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Skarżący wniósł także o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci świadectwa legalizacji ponownej wydanego dla wagi nieautomatycznej statycznej typu D02-09-024, model Scalex, nr fabryczny 200624/1 oraz dowodu z dokumentu w postaci instrukcji obsługi wagi nieautomatycznej statycznej typu D02-09-024, model Scalex, nr fabryczny 200624/1, na okoliczność, że organ dokonał pomiaru nacisku na drugą oś napędową pojazdu w sposób nieprawidłowy, niezgodny z instrukcją obsługi producenta i bez uwzględnienia treści świadectwa legalizacji oraz na okoliczność dopuszczalnego przez producenta błędu pomiarowego wagi i w tym celu o zobowiązanie organu do złożenia wymienionych dokumentów do akt sprawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja wydana na podstawie art. 92a ust. 1 i ust. 7 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, nakładająca na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1 000 zł za naruszenie określone pod l.p. 10.2.1 załącznika nr 3 do tej ustawy.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie.

Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.).

Pod poz. l.p. 10.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym wymienione zostało naruszenie polegające na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona mniej niż 5%. Kara za powyższe naruszenie została określona w wysokości 1 000 zł.

Dopuszczalne wymiary, masa i naciski osi pojazdu określone są w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.) wydanym na podstawie art. 66 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia dopuszczalna masa zespołu pojazdów złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy, wynosi 40 ton.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 54 Prawa o ruchu drogowym, dopuszczalna masa całkowita to największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze. Rzeczywista masa całkowita oznacza zaś masę pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób (art. 2 pkt 55 Prawa o ruchu drogowym).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, w wyniku pomiaru statycznego rzeczywistej masy całkowitej zespołu pojazdów składającego się z dwuosiowego pojazdu silnikowego i trzyosiowej naczepy, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej. Podczas pierwszego ważenia uzyskano wynik 40 120 kg, a podczas drugiego ważenia – 40 140 kg. Jako wiążący przyjęto korzystniejszy dla strony wynik ważenia wynoszący 40 120 kg.

Zatem prawidłowe jest ustalenie o przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej o 120 kg, to jest o 0,30 %. Wymaga przy tym podkreślenia, że w świetle § 3 ust. 3 rozporządzenia w przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1, są wartości rzeczywiste wymienionych mas. Zauważyć także należy, że czynności ważenia zostały udokumentowane wydrukami z ważenia statycznego pojazdu oraz protokołem kontroli, które to dokumenty wprawdzie nie zostały przez kierującego pojazdem podpisane, jednakże nie zawierają one również żadnych uwag odnośnie dokonanych czynności.

Mając na względzie przytoczone przepisy oraz poczynione w sprawie ustalenia, w ocenie Sądu organy zasadnie stwierdziły, że skarżący dopuścił się naruszenia ustawy o transporcie drogowym polegającego na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, którego masa całkowita przekraczała wielkość dopuszczalną. Organy prawidłowo także ustaliły wymiar kary za to naruszenie na podstawie lp. 10.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d.

Zaznaczyć należy, że w świetle przywołanych wyżej przepisów prawa decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia w czasie kontroli drogowej naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ jest co do zasady zobowiązany do ustalenia kary pieniężnej, której wysokość jest ściśle określona w załączniku do ustawy.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, sprowadzające się do kwestionowania przez skarżącą wiarygodności pomiarów dokonanych podczas kontroli. Skarżący zarzucił niewyjaśnienie przez organ, czy i jaki błąd pomiaru cechuje użytą w czasie kontroli wagę samochodową oraz czy stwierdzone przekroczenie o 0,30% dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów mogło być wynikiem dopuszczalnego błędu pomiarowego wagi, gdyż otrzymane dwa wyniki wykonanych pomiarów były rozbieżne.

W ocenie Sądu, nie zasługuje na podzielenie stanowisko skarżącego kwestionujące prawidłowość przeprowadzonego w sprawie procesu ważenia.

Ze znajdujących się w aktach sprawy protokołów kontroli wynika jednoznacznie, że pomiar rzeczywistej masy całkowitej został przeprowadzony przy użyciu wagi nieautomatycznej Scalex o numerze fabrycznym 200624/1, posiadającej ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji ponownej z dnia 13 września 2022 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie. Zgodnie z treścią wskazanego świadectwa, było ono ważne do dnia 13 października 2024 r. Zatem w dniu kontroli urządzenie posiadało ważne świadectwo legalizacji.

Zaznaczyć należy, że bezpośredni opis przeprowadzonych w trakcie kontroli czynności jest zawarty w protokole kontroli, który uznawany jest za dokument urzędowy mający szczególną moc dowodową. Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. protokół kontroli stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, by wyżej wymienione urządzenie zostało użyte nieprawidłowo. Trafnie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że pomiar masy przy użyciu wagi statycznej dokonywany jest po wjechaniu zespołu pojazdów na pomost wagi i przy wyłączonym silniku, co powoduje, że otrzymany wynik jest niezależny od czynników zewnętrznych a wyniki kolejnych pomiarów tego samego pojazdu na wadze statycznej będą powtarzalne. W przypadku takiego pomiaru (dokonanego ponad dwie godziny po zjechaniu pojazdu z trasy) kwestia przewożenia ładunku płynnego nie ma wpływu na wynik ważenia, gdyż nie zachodzi możliwość dwukrotnego zważenia tego samego przemieszczającego się ładunku. Ponadto w odwołaniu sam skarżący przyznał, że nie ma możliwości przemieszczania się ładunku w cysternie, która jako pojazd specjalny przystosowany do przewozu paliw wyposażona jest w system komór stabilizujących przewożony ładunek, ograniczający ruch płynu do obszaru każdej komory. W sytuacji, gdy w okolicznościach sprawy system wagi nie sygnalizował błędu, należało uznać, że ważenie przebiegało w sposób prawidłowy i nie zachodzą podstawy do kwestionowania wyników pomiaru. Kierowca nie zgłosił uwag do sposobu przeprowadzania kontroli, mimo pouczenia o możliwości zgłoszenia uwag odnośnie dokonanych czynności kontrolnych. W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie, do której akt zostały dołączone instrukcja obsługi wagi oraz świadectwo legalizacji ponownej, nie zachodziły przesłanki do przeprowadzania przez organ dodatkowych dowodów na okoliczność przebiegu procesu ważenia. Ważenie dokonane zostało na wadze spełniającej wymogi normatywne i zgodnie z wymogami określonymi w instrukcji obsługi urządzenia wagowego, co zostało zaznaczone w wydrukach z ważenia statycznego. Ważenie należy zatem uznać za prawidłowe i w sposób zgodny z instrukcją obsługi urządzenia wagowego. Sam skarżący nie wskazywał również na czym miałaby polegać nieprawidłowość w ważeniu jego pojazdu.

Zasadne jest również stanowisko organów o braku przesłanek do przyjmowania jako wyniku ważenia jakiejkolwiek wartości innej niż wartość nominalna, to jest wskazywana przez urządzenie pomiarowe. Z dołączonej do akt administracyjnych instrukcji obsługi wagi nie wynika, by uzyskane wyniki pomiarów należało pomniejszyć o wartość dopuszczalnego błędu (k. 53-104 akt administracyjnych). Ponadto program Scalex przeznaczony do obsługi systemów wagowych do statycznego ważenia pojazdów realizuje podstawową funkcję jaką jest ważenie: brutto, tara, wydruk dowodów ważenia. Jednocześnie przy użyciu programu kalkulator, następuje odczyt i przetwarzanie wyników ważenia z elektronicznych układów pomiarowych. Oznacza to, że pomiar dokonany przez wagę obrazuje rzeczywistą zamierzoną wartość. Obowiązku korygowania wyników pomiaru nie da się wywieść ani z przepisów ustawy Prawo o miarach ani wydanego na jej podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych.

Błędy pomiaru, na które powołuje się skarżący, to odchylenia dopuszczalnego pomiaru masy, badane przez organ administracji metrologicznej wydający świadectwo legalizacji, a nie kryteria prawidłowego użytkowania urządzeń pomiarowych. Dotyczą one pojazdów kontrolnych służących sprawdzeniu wagi.

Rozporządzenie rozróżnia cztery klasy dokładności wag. Z treści świadectwa legalizacji wagi użytej w toku kontroli w niniejszej sprawie wynika, że waga ta ma klasę dokładności III. Załącznik do rozporządzenia określa błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych podczas legalizacji ponownej (§ 6 ust. 1). Błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia (§ 6 ust. 2). Błędy graniczne dopuszczalne w rozumieniu rozporządzenia, to określone w wymaganiach wartości skrajne błędów (§ 3 pkt 9 rozporządzenia).

Błąd graniczny dopuszczalny wskazuje na możliwy dopuszczalny błąd pomiaru, różny w zależności od klasy dokładności wagi, nie oznacza jednak konieczności korygowania każdego wyniku pomiaru o dopuszczalny błąd graniczny. Jest oczywiste, że każda waga ma określoną klasę dokładności, ustalaną na podstawie pomiarów wielokrotnych, ostatecznie miarodajny jest jednak wynik pomiaru wskazany przez wagę. Nie ma podstaw do odejmowania określonej wartości od każdego wyniku pomiaru, skoro odchylenie dopuszczalne dotyczy zarówno wartości niższej, jak i wyższej od wskazywanej przez wagę (plus/minus) w czasie pomiarów kontrolnych. Podkreślić należy, że błędy graniczne wskazań wag są uwzględniane w procesie ich legalizacji, także ponownej. Natomiast wartość dozwolonych wskazanymi przepisami granicznych błędów wagowych nie może być wykorzystywana do określenia jakichkolwiek poprawek do nominalnych wskazań wag (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2023 r, sygn. akt II 328/20, z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 909/21 oraz z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I GSK 1312/14).

Z omówionych przyczyn zarzut niewyjaśnienia kwestii tolerancji pomiaru użytej w czasie kontroli elektronicznej wagi nieautomatycznej Scalex jest nieskuteczny, skoro ani instrukcja użytkowania wagi ani przepisy prawa nie nakładają na organy obowiązku korygowania wyników pomiarów o wartość błędu dopuszczalnego w przypadku danej wagi.

Potwierdzeniem spełnienia przez wagę wymagań określonych w rozporządzeniu jest świadectwo legalizacji, ewentualnie świadectwo legalizacji ponownej, wydawane przez odpowiednie organy. Jak już wyżej wskazano, wykorzystana w rozpoznawanej sprawie waga statyczna posiadała ważne w dniu kontroli świadectwo legalizacji ponownej. Oznacza to, że waga spełniała formalne kryteria dopuszczające ją do użytku. Ponadto w wydruku ważenia statycznego pojazdu wskazano, że kontrolę rzeczywistej masy całkowitej pojazdu dokonano zgodnie z wymaganiami określonymi w instrukcji dla użytkownika wydanej przez producenta oraz zgodnie z informacjami wskazanymi na znakach i tablicach umieszczonych przed wjazdem na wagę. Wskazana została także nazwa wagi, jej producent i świadectwo legalizacji ponownej. W tych okolicznościach zasadnym jest przyjęcie jako wyniku ważenia wartości rzeczywistej masy całkowitej pojazdu podanej przez tę wagę i w konsekwencji bezpodstawny jest zarzut nieuwzględnienia korekty związanej z błędem pomiaru, skoro obowiązek korygowania wyników pomiarów o wartość dopuszczalnego odchylenia skorygowanej masy nie wynika ani z przepisów prawa ani instrukcji obsługi wagi.

Podnieść w tym miejscu należy, że Sądowi znany jest pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyrokach z dnia 12 października 2023 r. w sprawach II GSK 737/23 i II GSK 2094/22, że wadliwe jest oparcie się przez organy kontroli na świadectwie legalizacji ponownej urządzenia i odrzucenie potrzeby wyjaśnienia dopuszczalnych prawnie błędów pomiaru wagi. NSA za nieprawidłowe uznał twierdzenie, że fakt przejścia kontroli metrologicznej, automatycznie czyni uzyskany wynik zawsze wiarygodnym i co istotne, mogącym służyć do przyjęcia zaistnienia przekroczenia, bez konieczności stosowania ewentualnych korekt. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że to organ ma bez zastrzeżeń wykazać, jaka jest rzeczywista wartość nacisków osi na drogę/masy pojazdu i w tym celu, w razie potrzeby, zasięgnąć również informacji u producenta stosowanych w ramach kontroli wag, co do ich specyfikacji i występujących, dopuszczalnych błędów pomiarów.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela jednak dotychczasowe stanowisko prezentowane w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wynikiem ważenia są wartości rzeczywiste nacisków osi (por. np. wyroki NSA: z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 328/20 z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 909/21, z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1264/22, z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I GSK 1312/14).

Powyższej oceny nie zmienia argument skarżącego o stosowaniu przez funkcjonariuszy Inspekcji Transportu Drogowego zarządzenia nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz. U. GITD z 2014 r. nr 14) i pomniejszania wskazania wag o 2%. Zarządzenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego nie jest przepisem prawa powszechnie obowiązującego, lecz instrukcją mającą charakter przepisów wewnętrznych, skierowaną do podległych temu organowi inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Nie ma zatem żadnych podstaw do stosowania tego zarządzenia przez inne organy uprawnione do kontroli przewozów. Ponadto zarządzenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego wskazuje na możliwe błędy wskazań wag, wynikające z nachylenia nawierzchni na stanowisku ważenia i błędy wynikające z cząstkowego ważenia pojazdów wieloosiowych, przewiduje zatem korektę wyniku ważenia z uwagi na szczególne warunki pomiaru, przyrządami używanymi przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Z akt sprawy nie wynika, aby proces ważenia odbywał się w warunkach, które mogłyby zakłócać proces ważenia. Okoliczności takich nie powołuje także skarżący. Ważenie dokonane zostało na wadze spełniającej wymogi normatywne i wykonane zostało w sposób zgodny z instrukcją obsługi urządzenia wagowego. Ważenie uznać należy zatem za prawidłowe.

Podsumowując, należy jeszcze raz podkreślić, że kontrolowany zespół pojazdów został poddany dwukrotnemu pomiarowi rzeczywistej masy całkowitej. Oba pomiary wskazywały na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej, co przesądza, że kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym.

Przekroczenie o 0,30 % dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów uzasadniało nałożenie na skarżącego, jako przewoźnika wykonującego transport drogowy, kary pieniężnej zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. Mając na względzie wielkość przekroczenia, kara pieniężna w stanie faktycznym sprawy wynosi 1 000 zł, a to stosownie do lp. 10.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Taka też kara została nałożona na skarżącego, który bezsprzecznie był przewoźnikiem drogowym wykonującym międzynarodowy transport drogowy.

Jak wyjaśniono natomiast już wyżej, sankcja w postaci kary w wysokości 1 000 zł za naruszenie polegające na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona mniej niż 5 %, została określona w przepisach ustawy o transporcie drogowym. Ustawa ta określa, między innymi, zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego oraz międzynarodowego transportu drogowego, a także odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego (art. 1 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 pkt 2 u.t.d.) i w sposób ścisły ustala wysokość kar za określone w ustawie naruszenia.

W konsekwencji nie mogą być uznane za trafne podnoszone przez skarżącego argumenty o nieadekwatności zaskarżonej decyzji do skali naruszenia przepisów prawa, z którym to naruszeniem – zdaniem skarżącej – nie wiążą się negatywne działanie skarżącego. Należy podkreślić, że przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. – stanowiący podstawę wymierzenia skarżącej kary pieniężnej – ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, która ma charakter obiektywny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2022r., sygn. akt II GSK 4/20 oraz z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2460/11). Nie jest ona uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego, a zatem określona w art. 92a u.t.d. kara jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2018r., sygn. akt II GSK 3554/16 oraz z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 2096/17). Nałożona zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma zatem przede wszystkim znaczenie prewencyjne, a istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2019 r., sygn. akt II GSK 3116/17). Celem tej kary jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, to jest zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Z tego punktu widzenia system sankcji przewidzianych przez przepisy ustawy o transporcie drogowym stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2022r., sygn. akt II GSK 4/20).

Ustawa o transporcie drogowym przewiduje sytuacje, w których nie nakłada się kary pieniężnej (art. 92b u.t.d.) lub nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się (art. 92c u.t.d.).

Prawidłowa jest jednak ocena organów o niewystąpieniu w sprawie przesłanek do zastosowania powyższych instytucji. Przepis przywołany w skardze art. 140aa p.r.d. w ogóle nie odnosi się do okoliczności niniejszej sprawy, gdyż dotyczy naruszenia przepisów o ruchu drogowym a niniejsze postępowanie dotyczyło nałożenia na skarżącego sankcji w postaci kary w wysokości 1 000 zł za naruszenie polegające na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona mniej niż 5 %, została określona w przepisach ustawy o transporcie drogowym.

Zdaniem Sądu, brak jest także podstaw do uwzględnienia podniesionego w skardze zarzutu naruszenia zaskarżoną decyzją art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przepis ten stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeśli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Z treści art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wynika, że dla uwolnienia się od odpowiedzialności strona skarżąca winna wykazać zaistnienie okoliczności wskazujących, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć, przy czym obie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych spoczywa na stronie. Natomiast organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów na powyższe okoliczności. Jako stanowiący wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz, przepis art. 92c u.t.d. musi być też interpretowany ściśle. Zatem może znaleźć zastosowanie jedynie wówczas, gdy do naruszenia prawa doszło wskutek niezależnych okoliczności, na które wykonujący przewóz nie miał wpływu i których nie mógł przewidzieć.

Tego rodzaju sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Skarżący, będący przedsiębiorcą zajmującym się profesjonalnie przewozem ładunków po drogach publicznych, powinien zdawać sobie sprawę, że rzeczywista masa całkowita to masa pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób (art. 2 pkt 55 p.r.d.). Zatem podniesiony w skardze argument, że dokonał zważenia pojazdu przed rozpoczęciem przewozu i masa samochodu ciężarowego z naczepą mieściły się w dopuszczalnej maksymalnej wadze 40 t w żadnym razie nie przekonuje, iż naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć. Skarżący nie udowodnił w jakich okolicznościach i kiedy dokonał ważenia tego pojazdu. Planując transport drogowy z zachowaniem wymaganej staranności skarżący powinien uwzględnić masę wszelkich rzeczy i osób znajdujących się w pojeździe w taki sposób, by łącznie ich masa oraz masa pojazdu nie przekraczały dopuszczalnej masy całkowitej na co zwracał uwagę organ drugiej instancji w zaskarżonej decyzji.

Z przyczyn omówionych już wyżej na uwzględnienie nie zasługiwały również podniesione w skardze zarzuty naruszenia w kontrolowanym postępowaniu przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Wydając zaskarżoną decyzję organ wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy i zgromadził pełny materiał dowodowy (w tym i instrukcję obsługi wagi żądaną przez skarżącego), który poddał wszechstronnej i logicznej ocenie. W ocenie Sądu, organ ustalił stan faktyczny prawidłowo, uwzględniając wszystkie przeprowadzone w sprawie dowody, szczegółowo wyjaśnił procedurę ważenia masy pojazdu, opisał cechy użytej wagi i proces jej legalizacji, odnosząc się do podstaw prawnych zawartych w ustawie – Prawo o miarach i rozporządzeniu w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe. W uzasadnieniu decyzji organ zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. wskazał dowody, na których się oparł. Uzasadnienie prawne decyzji zawiera szczegółowe wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ odwoławczy odniósł się także do zarzutów podnoszonych przez stronę. Tym samym nie znajduje również podstaw zarzut obrazy art. 8 § 1 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Nie zachodziły zatem podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. W związku z tym i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", Sąd oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.