Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1218/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 6, art. 255 (1) ust. 3 pkt 5, art. 255(2) ust. 1, art. 255(8) ust. 1 pkt 8, art. 256 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 776
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Cudna po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. Sp. z o.o. Sp. k. we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 873/20 w sprawie ze skargi H. Sp. z o.o. Sp. k. we W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 marca 2019 r. nr Sp. 161.2018 w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 września 2020r., sygn. akt VI SA/Wa 873/20 oddalił skargę H. Sp. z o.o. sp.k. z siedzibą we W. (dalej: Uprawniony, Skarżący) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd, UP) z 8 marca 2019 r. nr Sp. 161.2018 stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy "T." nr [...].

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu 6 sierpnia 2018 r. U., Inc. z siedzibą w R., U. (dalej: Wnioskodawca) złożył do Urzędu wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy T. nr [...] z powodu jego nieużywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, oparty na podstawie z art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r. poz. 776; dalej: p.w.p.). Jako datę wygaśnięcia wskazano ostatecznie 4 czerwca 2018 r.

Sporny znak "T." nr [...] został zarejestrowany na rzecz Uprawnionego i przeznaczony do oznaczenia towarów w klasach:

- 5: produkty farmaceutyczne, suplementy diety do celów medycznych, syropy do użytku farmaceutycznego, dietetyczne środki spożywczego specjalnego przeznaczanie medycznego oraz w klasie

- 29: produkty spożywcze ujęte w klasie 29 w postaci niemedycznych dodatków odżywczych i dietetycznych, niemedycznych produktów dietetycznych oraz koncentratów i odżywek wzbogaconych witaminami i solami mineralnymi, a także w klasie

- 30, tj.: napoje i produkty ujęte w klasie 30 w postaci niemedycznych dodatków odżywczych i dietetycznych, niemedycznych napojów i produktów dietetycznych oraz koncentratów i odżywek wzbogaconych witaminami i solami mineralnymi.

W odpowiedzi Uprawniony wniósł o oddalenie wniosku i przyznał, że nie używał spornego znaku towarowego, ale miał usprawiedliwione powody nieużywania i były m.in. przeszkody natury technologicznej, które uniemożliwiły mu wprowadzenie do obrotu produktów oznaczanych spornym znakiem towarowym "T.". Podniósł, że nie jest wytwórcą produktów leczniczych, ale udziela licencji na używanie znaków towarowych spółce powiązanej kapitałowo, która odpowiedzialna jest za ich produkcję.

Po przeprowadzeniu rozprawy, Urząd zaskarżoną decyzją, uznał wniosek za zasadny i stwierdził wygaśnięcie prawa ochronnego na sporny znak towarowy z dniem 4 czerwca 2018 r. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 169 ust. 1 pkt. 1 i art. 169 ust. 2 i ust. 6 p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust 2 p.w.p.

Organ wyjaśnił, że celem instytucji stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego jest eliminowanie praw ochronnych udzielonych na te oznaczenia, które nie są faktycznie używane w obrocie gospodarczym. Udzielenie ochrony na znak towarowy wiąże się bowiem z ustawowym obowiązkiem używania tego znaku dla towarów (usług), dla których został zarejestrowany. Podstawą do stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego w sytuacji nieużywania na terytorium Polski zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych rejestracją w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, liczonego najwcześniej po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, jest art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.

Wnioskodawca żądał stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa ochronnego z dniem 4 czerwca 2018 r. Zatem badaniem używanie spornego znaku objęto okres między 4 czerwca 2013 r. a 4 czerwca 2018 r. Organ podał, że w myśl art. 169 ust. 6 p.w.p. obowiązek wykazania używania znaku towarowego lub istnienia ważnych powodów usprawiedliwiających jego nieużywanie spoczywał na Uprawnionym.

Urząd podał, że okoliczność nieużywania spornego znaku w analizowanym okresie była bezsporna, co Uprawniony wprost oświadczył.

Co do ważnych powodów nieużywania znaku, o których mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., którymi według Urzędu są zdarzenia niezależne od woli uprawnionego, zdarzenia wyjątkowe i nagłe, noszące cechy siły wyższej, a więc takie, których nie da się przewidzieć, ani im zapobiec, to wskazane przez Uprawnionego okoliczności dotyczące zaistniałych problemów technologicznych nie stanowiły, w ocenie UP, ważnych powodów nieużywania spornego znaku, także mając na uwadze zeznania świadków: M. L. i M. S. Z ich zeznań wynikało, że były to wewnętrzne problemy spółki odpowiedzialnej z ramienia Uprawnionego do przygotowania produktu medycznego, która nie była w stanie przygotować go własnymi siłami, mimo tego, że taki sam produkt był dostępny na rynku.

Z tych przyczyn UP oddalił wniosek Uprawnionego o przesłuchanie w charakterze świadka M. Z., gdyż okoliczności co do których miał być on przesłuchany, zostały w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnione w toku postępowania, w tym zeznaniami przesłuchanych świadków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Uprawnionego, uznał ją za niezasadną i na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił.

Sąd podzielił stanowisko UP, że w sprawie miał zastosowanie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Wywiódł z tego uregulowania obowiązek używania znaku towarowego. Powołał się też na art. 153 p.w.p., w myśl którego przedsiębiorca, który uzyskuje na podstawie p.w.p. prawo ochronne na znak towarowy, ma wyłączne prawo dysponowania nim w sposób zarobkowy i zawodowy na obszarze Polski.

Wskazując przesłanki wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy określone w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., podniósł, że rozpoczęcie lub wznowienie rzeczywistego używania znaku przerywa bieg wskazanego 5-letniego okresu, za wyjątkiem sytuacji uregulowanej w art. 170 ust. 2 p.w.p. Wyjaśnił też, że nie wydaje się decyzji o wygaśnięciu prawa ochronnego z omawianej przyczyny, jeżeli istnieją ważne powody jego nieużywania. Wskazał, że powinny to być poważne przeszkody natury faktycznej lub prawnej "nieobciażające" uprawnionego, których nie można przypisać jego niedbałości lub niezaradności.

Sąd podkreślił, że Uprawniony przyznał, że nie używał spornego znaku, jak i że prace badawczo-rozwojowe, w które Skarżący zaangażował znaczne środki i siły, nad opracowaniem i wdrożeniem produktu leczniczego T. nie zostały przerwane, a zakończenie prac nie było możliwe z powodów od niego niezależnych.

Spór prawny, w ocenie WSA, nie odnosił się więc do faktów, lecz do kwestii, czy ważnym powodem usprawiedliwiającym nieużywanie danego znaku mogą być nieoczekiwane trudności technologiczne, które znacznie opóźniły prace nad produktem leczniczym.

Odwołując się do stanowiska doktryny, orzecznictwa, w tym Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) oraz art. 19 ust. 1 porozumienia TRIPS, przyjął WSA, że ważnymi powodami nieużywania znaku towarowego będą zdarzenia o cechach siły wyższej, czyli o charakterze zewnętrznym, niemożliwe do przewidzenia i zapobieżenia. Natomiast takiego skutku nie wywołają zdarzenia faktyczne typu: trudności handlowe, gospodarcze, wewnątrzorganizacyjne czy zaniedbania w prowadzeniu działalności gospodarczej, a także niedopełnienie wymagań o charakterze podmiotowym, których skutkiem jest niemożność wytwarzania towarów lub świadczenia usług.

Sąd nie podzielił stanowiska Skarżącego, że okoliczności związane z trudnościami (bliżej niesprecyzowanymi) technologicznymi, powstałymi podczas prac związanych z wprowadzaniem do obrotu produktu leczniczego mogą stanowić usprawiedliwienie dla nieużywania wcześniej zarejestrowanego znaku towarowego. Problemy technologiczne występujące w trakcie prac nad przygotowaniem i wdrożeniem preparatu/leku wpisują się w zakres ryzyka gospodarczego związanego z działalnością gospodarczą każdego przedsiębiorcy, w tym przedsiębiorcy zajmującego się tego rodzaju działalnością leczniczą.

Za niezasadny uznał WSA zarzut skargi, że pominięcie części dowodów (zeznań świadka) doprowadziło Urząd do poczynienia błędnych ustaleń, faktycznych istotnych dla rozpatrzenia sprawy. Zaaprobował, że organ może odmówić przeprowadzenia dowodu, jeżeli uzna, że przeprowadzenie takiego dowodu nie wniesie nic nowego do sprawy. Dlatego Urząd niewadliwie uznał, że nie było konieczności przesłuchiwania w charakterze świadka M. Z., gdyż okoliczności na które miałby być przesłuchany, zostały w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnione zeznaniami innych świadków.

W konsekwencji Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja nie nosiła cech dowolności, Urząd prawidłowo ocenił zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa.

Z wyrokiem nie zgodził się Uprawniony i wystąpił ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, której braki formalne uzupełnił w piśmie z 12 maja 2021 r., i zaskarżył to orzeczenie w całości. Wnosił o: uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie poprzedzającej go decyzji Urzędu, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o przeprowadzenie rozprawy, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zgodnie z przedstawionym spisem kosztów, a w przypadku jego braku według norm przepisanych.

Wyrokowi temu zarzucił:

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 151, art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) poprzez:

a) wadliwą ocenę ustaleń faktycznych poczynionych przez organ, z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., 2096 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) w zakresie braku usprawiedliwionych przyczyn nieużywania znaku towarowego T.;

b) wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku wynikające z błędnej oceny ustaleń faktycznych oraz prawnych poczynionych przez organ w zakresie braku usprawiedliwionych przyczyn nieużywania znaku towarowego T.;

c) oddalenie skargi, pomimo że zaskarżona decyzja organu naruszała przepisy prawa materialnego, tj. art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 p.w.p. (Dz.U. z 2017 r. poz. 776 z późn. zm.) przez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, na skutek błędnego ustalenia stanu faktycznego oraz błędnej lub niepełnej oceny przesłanek określonych w tych przepisach;

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) naruszenie art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 p.w.p. poprzez jego błędną interpretację i jego błędne zastosowanie.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów Uprawniony przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Wnioskodawca w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosił o przeprowadzenie rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz o oddalenie skargi kasacyjnej.

Obecni na rozprawie przed NSA w dniu 7 listopada 2024 r. pełnomocnicy Skarżącego i Wnioskodawcy podtrzymali swoje stanowiska.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, to jest sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której działa Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych i wskazanych w nich wyraźnie przez stronę skarżącą przepisów, które miały zostać naruszone. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Jasne i niebudzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony.

Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem Skarżących, naruszenia przepisów prawa doszło w postępowaniu przed Sądem I instancji i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ma uzasadnienie za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej (por. wyroki NSA z: 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa, OSP 2005, nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04; 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04; 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05; 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06; 4 października 2006r. sygn. akt I OSK 459/06; 28 stycznia 2020 r., sygn. akt II GSK 3458/17; opubl. podobnie jak dalej cytowane: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skoro nie wystąpiły przypadki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny był związany podstawami skargi kasacyjnej, na mocy art. 183 § 1 w zw. z art. 174 i art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Kierując się powyższymi wytycznymi Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną Uprawnionego za niezasadną.

Podstawą materialnoprawną wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa ochronnego, następnie decyzji UP oraz wyroku WSA był art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., który stanowi, że prawo ochronne na znak towarowy wygasa również na skutek nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania.

Podkreślić należy, że w sprawie nie było podważane, że sporny, zarejestrowany znak towarowy nie był używany dla towarów nim objętych przez nieprzerwany okres 5 lat po wydaniu decyzji o udzielenie na niego prawa ochronnego.

Natomiast sporne było, czy podnoszone przez Uprawnionego okoliczności, będące przeszkodami o charakterze technologicznym, które pojawiły się w toku prac badawczo-rozwojowych i je opóźniały, zwłaszcza że dotyczyły produktu farmaceutycznego, który nie może być wprowadzony do obrotu bez uzyskania zezwolenia poprzedzonego wykazaniem, że produkt taki jest skuteczny, bezpieczny i odpowiedniej jakości (s. 9 skargi kasacyjnej), były okolicznościami obiektywnymi, nieprzewidywalnymi i niezależnymi od Skarżącego, usprawiedliwiającymi przyczynę nieużywania spornego znaku towarowego, jak podnosił Uprawniony (s. 8 skargi kasacyjnej), który jednocześnie uważał, że ocenę tę przeprowadzono automatycznie. Czy też były przyczynami leżącymi w wewnętrznej organizacji przedsiębiorstwa, jak twierdził organ i za nim WSA (s. 5-6 skargi kasacyjnej), podkreślając, że Uprawniony nie wskazał konkretnych przyczyn technologicznych.

Wymaga podkreślenia, że spór sprowadzał się do kwestii istnienia ważnych przyczyn nieużywania tylko jednego towaru objętego spornym znakiem towarowym, tj. produktu farmaceutycznego z klasy 5. Co do reszty towarów z klasy 5 oraz towarów z klas 29 i 30, sygnowanych spornym znakiem, Uprawniony w ogóle nie zajął stanowiska i nie zgłaszał, aby ten znak w odniesieniu do tych towarów był w sposób rzeczywisty używany albo istniały ważne powody jego nieużywania.

Zgodnie zaś z art. 169 ust. 6 p.w.p. w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o wygaśnięcie prawa ochronnego, obowiązek wykazania używania znaku towarowego lub istnienia ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie znaku spoczywa na uprawnionym z tytułu prawa ochronnego, czyli w niniejszej sprawie spoczywał na Skarżącym, co jednoznacznie i prawidłowo twierdzili Urząd i WSA. Skarżący nie podważał wspomnianej okoliczności, uważając jednakże, że zgłosił wystarczające dowody na wykazanie poważnych powodów nieużywania znaku, a organ zaś niezasadnie oddalił wniosek o przesłuchanie trzeciego ze zgłoszonych świadków M. Z.– pracownika producenta leku (licencjobiorcy). Doprowadziła ta odmowa, zdaniem Skarżącego kasacyjnie, do tego, że ocena przyczyn nieużywania spornego znaku nie była wyczerpująca, a tym samym wadliwa (pkt 1 lit. a) i c) petitum skargi kasacyjnej) i wydana z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 8, art. 77§ 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 p.w.p., a Sąd I instancji stanowisko UP błędnie zaaprobował z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 151, art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 p.w.p. Naruszenie ostatnich powołanych regulacji p.w.p. Skarżący podniósł również w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej, wskazując, że dokonano błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. w zakresie przesłanki "ważnych powodów nieużywania znaku towarowego", poprzez wyłączenie z jej zakresu faktycznych powodów niewprowadzania na rynek produktu leczniczego opatrzonego spornym znakiem przeszkód o charakterze technologicznym, które pojawiły się w toku prac badawczo – rozwojowych i je opóźniły (s. 9 skargi kasacyjnej).

Ustalenie zakresu pojęcia "ważnych powodów nieużywania znaku towarowego" w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. decydowało o granicach ustaleń faktycznych, przy czym do Uprawnionego należało wskazanie środków dowodowych (na mocy art. 2551 ust. 3 pkt 5 w zw. z art. 2552 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 169 ust. 6 p.w.p.), gdyż postępowanie o stwierdzenie wygaśnięcia znaku towarowego na mocy art. 169 p.w.p. jest postępowaniem spornym, z mocy art. 255 ust. 1 pkt 3 p.w.p. Na organie zaś spoczywa obowiązek wyczerpującej i całościowej oceny przedstawionego przez strony materiału dowodowego na podstawie art. 77 § 1 k.p.a. w zakresie nakazującym rozpatrzenie całego materiału dowodowego i art. 80 k.p.a. (organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. (Do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a.). Wobec tego, skoro kontrolowane postępowanie ma charakter kontradyktoryjny, zasady z k.p.a.: wyrażone w art. 7 (W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli), art. 8 § 1 (Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania), art. 77 § 1 w zakresie, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać cały materiał dowodowy - doznają wyłączenia (por. wyroki NSA z: 23 maja 2026 r., sygn. akt II GSK 2966/14; 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 2945/14; opubl. jak niżej cytowane: orzecznia.nsa.gov.pl).

Przy interpretacji przesłanki ważnych powodów nieużywania znaku towarowego, przyjmuje się, że ta przesłanka stanowi wyjątek od zasady obowiązku rzeczywistego używania znaku towarowego i dlatego powinna podlegać restrykcyjnej ocenie (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1088/09).

Skarżący zgadzał się z Urzędem i WSA, że obejmuje ta przesłanka przyczyny natury faktycznej lub prawnej, nie obciążające uprawnionego, którym nie można przypisać niedbałości, niezaradności uprawnionego, są to zdarzenia takie, których nie da się przewidzieć (s. 4 skargi kasacyjnej).

Nie można więc za ważne powody nieużywania znaku towarowego uznać okoliczności związanych ze zwykłym ryzykiem gospodarczym, które dotyczy bieżącej działalności każdego przedsiębiorcy, okoliczności, które są zależne od woli Uprawnionego (por. wyrok NSA z 24 maja 2022 r., sygn. akt II GSK 2039/18).

Jak słusznie uważali Urząd i Sąd I instancji, są to wydarzenia wyjątkowe i nagłe, noszące cechy siły wyższej, a więc takie, których nie da się przewidzieć, ani im zapobiec (por. wyrok NSA z 29 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 947/18). Gdy chodzi o przeszkody natury prawnej, uniemożliwiające używanie znaku towarowego, może być nią na przykład indywidualny akt administracyjny wprowadzający zakaz używania znaku (por. wyrok NSA z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 902/18), ale już nie – postępowanie o unieważnienie prawa ochronnego do spornego znaku (por. wyrok NSA 21 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 947/18 i powołane w nim orzecznictwo).

Dlatego wewnętrzne problemy organizacyjne, związane z trudnościami technologicznymi, powstałymi podczas prac związanych z wprowadzaniem do obrotu produktu leczniczego jako objęte ryzykiem gospodarczym związanym z działalnością gospodarczą nie mieszczą się w przesłance ważnych powodów nieużywania znaku towarowego, jak prawidłowo przyjęli Urząd i Sąd I instancji. Dlatego zarzut błędnej interpretacji art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. w omawianym zakresie był nietrafny.

W tej sytuacji poczynione przez organ ustalenia na podstawie posiadanego materiału dowodowego były wyczerpujące i prawidłowe.

Dowodem o zasadniczym znaczeniu dla oceny zgłaszanych problemów technologicznych powstałych przy przygotowaniach do wprowadzenia do obrotu leku opatrzonego spornym znakiem miały być, według Uprawnionego, zeznania świadków: M. S., M. L. i M. Z. Przy czym organ dopuścił dowód z przesłuchania dwóch pierwszych świadków, a oddalił wniosek z przesłuchania w charakterze świadka M. Z., uznając, że okoliczności, których miałyby dotyczyć jego zeznania zostały wyjaśnione, m.in. w zeznaniach przesłuchanych świadków. Ocenę Urzędu podzielił Sąd I instancji. Zdaniem Sądu kasacyjnego stanowisko Urzędu i WSA było prawidłowe. M. S. była dyrektorem [...] u producenta, w którym powstała koncepcja produktu o spornym oznaczeniu i nastąpić to miało w 2011 r., a jednocześnie świadek przyznała, że nie wie o zewnętrznych okolicznościach uniemożliwiających wprowadzenie ww. produktu do obrotu, a obiektywną wewnętrzną przesłanką jest skomplikowany proces produkcji produktów wieloskładnikowych w formie proszków (por. zeznania świadka, k. – 111-112 akt adm.). Z kolei świadek M. L. zeznał, że kierował pracami [...] nad produktem od samego początku, tj. od 2012 r. i były problemy podczas badań laboratoryjnych, chociaż ma to być odpowiednik produktu referencyjnego (co potwierdził skarżący w skardze kasacyjnej, s. 7), prace nad tym lekiem są kontynuowane, przy czym przeciętny okres prac badawczych wynosi około 2 lat. Zatem zeznania złożyły osoby, które były bezpośrednio zaangażowane w prace badawcze nad produktem, który miał być opatrzony spornym znakiem oraz w działania, które miały doprowadzić do wprowadzenia leku na rynek, więc mające wiedzę co do ewentualnych przeszkód, które uniemożliwiły wprowadzenie ww. produktu do obrotu. Przy przyjęciu, że początkowo ww. produkt miał nazwę A., to prace badawcze zostały zlecone w 2011 r. i zakładano, że planuje się wprowadzenie produktu na rynek w pierwszym kwartale 2015 r. (por. wstępne zlecenie prac badawczych zaktualizowane 03.102012 r., k. -42 kat adm.). W świetle opisanych dowodów, które wyjaśniły istniejące wątpliwości, Urząd zajął prawidłowe stanowisko oddalające wniosek o przesłuchanie świadka M. Z., co następnie zasadnie przyznał Sąd I instancji.

Należy przy tym stwierdzić, że Skarżący nie wskazał jednoznacznie rodzaju problemów technologicznych związanych z wprowadzaniem do obrotu produktu oznaczonego spornym znakiem, choć na nim spoczywał obowiązek wykazania przesłanki ważnych powodów nieużywania znaku. Nie wyjaśnił, dlaczego w okresie co najmniej 7 lat (od podjęcia prac badawczych 2011 r. do chwili złożenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do spornego znaku, co nastąpiło w sierpniu 2018 r.) nie wprowadził na rynek produktu opatrzonego spornym znakiem.

W świetle powyższego zasadnie WSA nie dopatrzył się naruszenia art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a w konsekwencji art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji odpowiada bowiem wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 2558 ust. 1 pkt 8 p.w.p. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p.

Zatem nie można zarzucić WSA nieprawidłowej oceny zastosowania art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. przez Urząd, który na mocy art. 169 ust. 2 p.w.p. zasadnie stwierdził wygaśnięcie prawa ochronnego na sporny znak (W przypadkach, o których mowa w ust. 1, Urząd na wniosek każdej osoby wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy). Niezasadny w tym zakresie okazał się zarzut zgłoszony w pkt 1. lit. c) i pkt 2. petitum skargi kasacyjnej, a w konsekwencji zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., skoro nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu odwoławczego nie jest usprawiedliwiony również zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nakłada na sąd jedynie obowiązek wydania wyroku po przeprowadzeniu rozprawy i jej zamknięciu oraz wprowadza zakaz wyjścia poza materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy. Nie zawiera ta regulacja natomiast żadnych unormowań wskazujących na sposób analizy akt sprawy. Naruszeniem obowiązku określonego w tym przepisie byłoby takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, które doprowadziłoby do przedstawienia przez Sąd I instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym. Przepis ten nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Należy odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach (por. wyroki NSA z: 8 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 904/19; 31 maja 2019 r., sygn. I OSK 3758/18, z 16 maja 2019 r., sygn. I OSK 1902/1).

Sąd kasacyjny nie dopatrzył się także naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie powinno być sporządzone w sposób umożliwiający instancyjną kontrolę (zaskarżonego) wyroku. Ta zaś nie jest możliwa – lub istotnie ograniczona – gdy uzasadnienie orzeczenia sądowego nie zawiera określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. elementów, bądź sformułowane jest w sposób lakoniczny, niejasny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, stanowiącego podstawę kontrolowanego orzeczenia sądu (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, opubl. ONSAiWSA z 2010 r., z. 3, poz. 39; wyroki NSA z: 12 października 2010r., sygn. akt II OSK 1620/10; 10 maja 2019 r., sygn. akt II GSK 1439/17; 30 maja 2012r., sygn. akt II GSK 620/11; 25 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 908/22; 28 września 2010 r. sygn. akt II OSK 992/09).

Należy podkreślić, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. kwestionować można jedynie "techniczną kompletność" uzasadnienia, nie zaś prawidłowość merytoryczną, czyli twierdzenia i wnioski sądu I instancji w zakresie poprawności stosowania przepisów procesowych i materialnych, do czego właśnie zmierzali Skarżący kasacyjnie. Zgłaszane uchybienia Sądu I instancji w ramach omawianego zarzutu dotyczyły bowiem prawidłowości wykładni i zastosowania art. 100 k.p.c. Podnoszone naruszenia, jak i inne naruszenia w zakresie poprawności stosowania przepisów procesowych i materialnych, jakich mógł się dopuścić WSA, mogą być zwalczane zarzutami opartymi na właściwej podstawie kasacyjnej z art. 174 p.p.s.a., a nie jako naruszenia formalnych warunków uzasadnienia (por. wyroki NSA z: 6 grudnia 2022r., sygn. akt III FSK 1399/21 i II GSK 958/19; 19 czerwca 2020 r., sygn. akt I FSK 658/20; 28 stycznia 2020 r. sygn. akt II GSK 3458/17; 25 września 2018 r., syn akt II OSK 1666/18).

W opisanych warunkach, zdaniem składu orzekającego, WSA nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a.; uzasadnienie jego wyroku zawiera wyszczególnione w tym przepisie elementy, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie w zakresie umożliwiającym kontrolę instancyjną tego orzeczenia, co potwierdziła argumentacja podnoszona w ramach ww. zarzutu, jak i dalsze zarzuty skargi kasacyjnej. Okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska WSA, czy też jego ocena, iż uzasadnienie wyroku jest nieprzekonywające, nie stanowiło skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14).

Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., sformułowany w pkt 1 lit. b) petitum skargi kasacyjnej, należało uznać za niezasadny. Nie naruszył więc WSA ani art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), ani art. 151 p.p.s.a.

Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis ten ma więc charakter ustrojowy. Sąd odwoławczy nie znalazł podstaw do przyjęcia, że WSA nie dokonał w sprawie takiej kontroli bądź zastosował środki, których ustawa nie przewiduje, czy też ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem.

Z powyższych względów zarzut z pkt 1. lit. a) petitum skargi kasacyjnej okazał się nietrafny.

Dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną Uprawnionego należało oddalić.