Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3419/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 29 par. 1, art. 18, art. 33 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. G. i E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Po 955/17 w sprawie ze skargi L. G. i E. G. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 7 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Po 955/17 oddalił skargę L. G. i E. G. (dalej: skarżący) na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Pismem z dnia 5 grudnia 2017 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej PINB) przesłał skarżącym upomnienie z wezwaniem do wykonania obowiązku rozbiórki altany, na działce nr [...] zlokalizowanej w [...] na terenie PZD ROD "[...]". W piśmie wskazał, że powyższy obowiązek wynikał z decyzji PINB z [...] października 2010 r. utrzymanej w mocy decyzją Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej WWINB) z dnia [...] sierpnia 2011 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 7 września 2012 r., sygn. akt II SA/Po 1020/11 oddalił skargę na ww. decyzję WWINB, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 3018/12 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji. PINB wyjaśnił, że choć decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. stwierdził wygaśnięcie własnej decyzji z dnia [...] października 2010 r., to WWINB decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. uchylił w całości ww. decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie wygaśnięcia decyzji z dnia [...] października 2010 r. Skargę na decyzję WWINB z dnia [...] kwietnia 2016 r. do WSA w Poznaniu złożyli skarżący, który wyrokiem z dnia 4 października 2017 r. sygn. akt II SA/Po 499/16 skargę jako niezasadną oddalił.

Następnie PINB w dniu [...] stycznia 2017 r. wystawił tytuły wykonawcze nr [...] w stosunku do skarżącej i nr [...] w stosunku do skarżącego oraz nałożył na skarżących grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 39 887,23 zł z wezwaniem do wykonania obowiązku określonego w ww. tytułach wykonawczych w terminie 30 dni od dnia otrzymania tego postanowienia.

Skarżący pismem z dnia 20 lutego 2017 r. wnieśli zarzuty wobec prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a PINB postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. uznał wniesione zarzuty za bezzasadne, natomiast WWINB postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. utrzymał ww. postanowienie w mocy.

Następnie skarżący pismem z dnia 20 lutego 2017 r. wnieśli zażalenie na ww. postanowienie z dnia [...] stycznia 2017 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.

WWINB postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. uchylił postanowienie PINB z dnia [...] stycznia 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Organ II instancji w uzasadnieniu wskazał, że PINB nieprawidłowo nałożył grzywnę w celu przymuszenia na oboje skarżących solidarnie. Organ II instancji wyjaśnił, że zobowiązanym jest m.in. osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym (art. 1a pkt 20 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz.U. z 2017 r. poz. 1201, ze zm.; dalej jako u.p.e.a.). Obowiązek rozbiórki przedmiotowego obiektu nałożono na skarżących, lecz nie ma on charakteru solidarnego, a wykonanie jego spoczywa na każdym ze skarżących z osobna. Zdaniem organu II instancji z art. 119 § 1, art. 120 § 1 oraz art. 121 § 4 i 5 u.p.e.a. wynika, że grzywnę w celu przymuszenia można nałożyć na każdego zobowiązanego. Ograniczeń w tym zakresie nie ma także wówczas, gdy obowiązek wykonania czynności nałożony został na kilka podmiotów. Zdaniem WWINB nie ma podstaw do uznania grzywny w celu przymuszenia za zobowiązanie solidarne. Dlatego, w ocenie organu II instancji, nieuprawniony jest pogląd o dopuszczalności wymierzenia zobowiązanym małżonkom jednej grzywny, w wysokości ustalonej na podstawie art. 124 § 4 i 5 u.p.e.a. na warunkach świadczenia solidarnego. Każdy adresat nakazu jest obowiązany do wykonania nałożonego obowiązku, który mieści się w wymienionym w art. 119 § 1 u.p.e.a. pojęciu obowiązku wykonania czynności. Dotyczy to też sytuacji, w której zakres odpowiedzialności wielu podmiotów zobowiązanych jest tożsamy. Dlatego WWINB uznał, że PINB nieprawidłowo nałożył grzywnę w celu przymuszenia na skarżących, wydając jedno postanowienie dla zobowiązania solidarnego. Organ II instancji nakazał PINB, by w przypadku nałożenia grzywny w celu przymuszenia miał na uwadze fakt, że egzekwowany obowiązek nie ma charakteru obowiązku solidarnego, a to powoduje, że nałożona grzywna w celu przymuszenia również nie jest środkiem egzekucyjnym o charakterze solidarnym.

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na powyższe postanowienie.

Na wstępie rozważań Sąd I instancji wskazał, że podziela stanowisko organu odwoławczego, że każdy adresat nakazu rozbiórki jest obowiązany do wykonania nałożonego obowiązku, który mieści się w wymienionym w art. 119 § 1 u.p.e.a. pojęciu obowiązku wykonania czynności. Dotyczy to także sytuacji, w której zakres odpowiedzialności wielu podmiotów zobowiązanych jest tożsamy. Przepis art. 27 § 1 pkt 2 i 3 u.p.e.a. normuje treść tytułu wykonawczego w zakresie tożsamości zobowiązanego i treści podlegającego egzekucji obowiązku. Zdaniem Sądu I instancji, z przepisu tego nie wynika, aby wielu zobowiązanych do wykonania jednego obowiązku odpowiadało w sposób solidarny w rozumieniu prawa cywilnego. Możliwe jest wskazanie w jednym tytule wykonawczym kilku podmiotów, jeśli zakres ich odpowiedzialności jest tożsamy, ale taka tożsamość nie oznacza "solidarnego nałożenia obowiązku". Nie oznacza to także możliwości traktowania zobowiązanych do wykonania obowiązku jako jednego zobowiązanego. Dlatego, zdaniem Sądu I instancji, prawidłowo przyjął WWINB, że obowiązek wykonania czynności może być egzekwowany wobec każdego zobowiązanego. Z przepisów art. 119 § 1, art. 120 § 1 oraz art. 121 § 4 i 5 u.p.e.a. wynika, że grzywnę w celu przymuszenia można nałożyć na każdego zobowiązanego. Ograniczeń w tym zakresie nie ma także wówczas, gdy obowiązek wykonania czynności nałożony został na kilka podmiotów. W konsekwencji, nie ma przeszkód do prowadzenia postępowania egzekucyjnego odrębnie w stosunku do każdego zobowiązanego.

W dalszej części uzasadnienia WSA w Poznaniu wyjaśnił, że decyzja PINB z dnia [...] października 2010 r. podlegała od dnia 29 sierpnia 2011 r. wykonaniu, choć została zaskarżona do WSA w Poznaniu, gdyż zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W związku z powyższym PINB jako wierzyciel, a jednocześnie organ egzekucyjny - w sytuacji stwierdzenia, że obowiązek o charakterze niepieniężnym nałożony tą decyzją nie został wykonany - miał podstawy do skierowania na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a. upomnienia do skarżącej, wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] i [...] i na jego podstawie wszczęcia postępowania egzekucyjnego (art. 26 § 1 u.p.e.a.).

Sąd I instancji nie podzielił zarzutu skarżących dotyczącego naruszenia przez organy egzekucyjne art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez wszczęcie i prowadzenie nowego postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy PINB postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. umorzył postępowanie egzekucyjne w związku z wykonaniem w części obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych nr [...] i [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. na podstawie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji z dnia [...] października 2010 r. o nakazie rozbiórki altany. Zdaniem Sądu, decyzja z dnia [...] czerwca 2015 r. o wygaśnięciu decyzji rozbiórkowej z dnia [...] października 2010 r., została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją WWINB z dnia [...] kwietnia 2016 r., a postępowanie w sprawie wygaśnięcia decyzji PINB z dnia [...] października 2010 r. umorzono. Tym samym do obrotu prawnego przywrócona została ostateczna decyzja nakładająca na skarżących nakaz rozbiórki altany, a PINB w wyniku kontroli stwierdził, że zobowiązani obowiązku nie wykonali. Organ egzekucyjny miał zatem podstawy do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji do zastosowania środka egzekucyjnego. W okresie, kiedy doszło do wydania wobec skarżących postanowień organów egzekucyjnych obu instancji w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku polegającego na rozbiórce przedmiotowej altany, decyzja PINB z dnia [...] października 2010 r. nakładająca ten obowiązek podlegała wykonaniu. Stosownie zaś do treści art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części m.in. w razie wstrzymania wykonania obowiązku. Skoro więc przedmiotowy obowiązek podlegał wykonaniu, organy egzekucyjne nie miały podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Sąd I instancji odnosząc się do zarzutu skarżących co do wygaśnięcia przedmiotowego obowiązku (zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) wskazał, że na dzień wystosowania do zobowiązanych upomnień, wszczęcia postępowania egzekucyjnego i następnie nałożenia na zobowiązanych grzywny w celu przymuszenia nie było w obrocie prawnym decyzji PINB z dnia [...] czerwca 2015 r. stwierdzającej wygaśnięcie decyzji własnej tego organu z dnia [...] października 2010 r. nakładającej obowiązek rozbiórki przedmiotowej altany. Zdaniem Sądu, z wyroku z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt II SA/Po 499/16 wynika, że WWINB decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. uchylił ww. decyzję PINB z dnia [...] czerwca 2015 r. i umorzył postępowanie w sprawie wygaśnięcia decyzji z dnia [...] października 2010 r. Następnie nieprawomocnym wyrokiem z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt II SA/Po 499/16 Sąd oddalił skargę L. i E. G. na powyższą decyzję WWINB z dnia [...] kwietnia 2016 r. Choć postępowanie sądowoadministracyjne nie zostało dotąd prawomocnie rozstrzygnięte, to kluczowe jest, że decyzja konstytuująca obowiązek, które organy egzekucyjne żądają w tym postępowaniu egzekucyjnym - jako ostateczna - pozostaje w obrocie prawnym i jest wykonalna. Dlatego, zdaniem Sądu I instancji, nie można uznać, że ten obowiązek nie jest wymagalny, czy wygasł. A zatem skarżący nie mogą wywodzić skutków prawnych z nieaktualnego zaświadczenia PINB z dnia 23 czerwca 2015 r., w którym stwierdzono, że przedmiotowa altana jest zgodna z wymaganiami określonymi w art. 2 pkt 9a ustawy o ROD.

Sąd I instancji nie podzielił też zarzutu skargi co do wykonania przedmiotowego obowiązku, bowiem decyzja PINB z dnia [...] października 2010 r. określiła obowiązek będący przedmiotem wykonania w ramach przedmiotowego postępowania egzekucyjnego jako rozbiórkę altany zlokalizowanej na działce nr [...] w [...] na terenie PZD ROD "[...] ".

Sąd I instancji nie zgodził się także z zarzutem stwierdzającym zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, bowiem co do obowiązku polegającego na rozbiórce obiektu budowlanego, organowi egzekucyjnemu pozostaje wybór pomiędzy dwoma środkami egzekucyjnymi, które przewiduje art. 1a pkt 12 lit. b u.p.e.a. - pomiędzy grzywną w celu przymuszenia, a wykonaniem zastępczym. Zdaniem Sądu organy egzekucyjne trafnie uznały, że wobec niemożności wykonania przedmiotowego obowiązku zasadnym jest nałożenie na skarżących grzywny w celu przymuszenia, przed wykonaniem zastępczym. Mniejsze są bowiem koszty wykonania rozbiórki metodą gospodarską, samodzielnie przez zobowiązanych, bądź przy pomocy innych osób, aniżeli zlecenie wykonania zastępczego przez organ egzekucyjny profesjonalnemu podmiotowi - wykonawcy. Ponadto wykonanie zastępcze wprowadza nowy podmiot - wykonawcę, który od momentu przystąpienia do prowadzenia robót, zgodnie z art. 132 § 2 u.p.e.a., decyduje o tym, czy odstąpi na wniosek zobowiązanego od kontynuowania prac. Stawia to zobowiązanych w zdecydowanie gorszej pozycji, bowiem odbiera im możność zdecydowania o samodzielnym wykonaniu obowiązku.

W ocenie Sądu nie można zgodzić się ze skarżącymi, którzy stwierdzili, że organ egzekucyjny już czterokrotnie nakładał na nich grzywny w celu przymuszenia.

Bezpodstawny jest zdaniem Sądu I instancji także zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 u.p.e.a., bowiem granice kontroli postanowień wydanych w przedmiotowej sprawie sprowadzają się do oceny, czy prawidłowo organy egzekucyjne zastosowały określony środek egzekucyjny, a nie badanie zasadności zarzutów, które skarżący podniósł w odrębnej sprawie (sygn. akt II SA/Po 921/17).

Sąd I instancji nie zgodził się także z zarzutem naruszenia art. 7 i 77 k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli skarżący, zaskarżając ten wyrok w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucili naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. polegające na oddaleniu skargi i utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia WWINB z dnia [...] sierpnia 2017 r. o uchyleniu postanowienia PINB z dnia [...] stycznia 2017 r. o nałożeniu na skarżących - L. i E. G. grzywny w celu przymuszenia w wysokości 39 887, 23 zł i wezwaniu do wykonania obowiązku określonego w tytułach wykonawczych nr [...] oraz [...] w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia, z uwagi na bezzasadność podniesionych przez skarżących w skardze z dnia 16 września 2017 r. zarzutów, w sytuacji gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego winna prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. z uwagi na podnoszone przez skarżących okoliczności faktyczne w zakresie wykonania w części obowiązku w zakresie rozbiórki altany działkowej i doprowadzenia jej do stanu zgodnego z przepisami prawa, a których to okoliczności organ egzekucyjny oraz organ II instancji nie poddał należytej analizie w trybie przewidzianym przez przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co automatycznie rzutuje na kwestię możliwości nałożenia na skarżących grzywny w celu przymuszenia;

- art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 125 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. poprzez brak rozważenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu możliwości zawieszenia niniejszego postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy ze skargi L. i E. G. na postanowienie WWINB z dnia [...] kwietnia 2016 roku, prowadzonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu pod sygn. akt II SA/Po 499/16 w przedmiocie uchylenia decyzji PINB w Poznaniu z dnia [...] października 2010 r. i umorzenia postępowania w tej sprawie, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie w/w sprawy ma kluczowe znaczenie dla ustalenia, czy obowiązek rozbiórki altany na terenie Rodzinnych Ogrodów Działkowych został wykonany w całości lub w części, a co tym samym ma znaczenie dla ustalenia, czy istniała też podstawa do nałożenia na skarżących grzywny w celu przymuszenia.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie na rzecz skarżących od organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego tytułem udzielonej skarżącym pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu przez Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.).

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw.

Niezasadny jest zarzut kasacyjny wskazujący na naruszenie art. 134 p.p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. i art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art.18 u.p.e.a., które miało polegać na niepoddaniu przez Sąd I instancji należytej kontroli okoliczności dotyczącej doprowadzenia altany do stanu zgodnego z prawem, poprzez częściową jej rozbiórkę, co wykluczało zdaniem skarżących, możliwość nałożenie na nich grzywny w celu przymuszenia.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że jeżeli podstawę prawną egzekwowanego obowiązku stanowi ostateczna oraz prawomocna decyzja administracyjna, to zakwestionowanie jej prawidłowości w postępowaniu egzekucyjnym stanowiłoby nieuprawnione wkroczenie w kompetencje organu administracji publicznej, który w postępowaniu rozpoznawczym (jurysdykcyjnym) w sposób władczy rozstrzygnął o prawach i obowiązkach strony (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II FSK 894/18, LEX nr 3010055). W konsekwencji, za niezrozumiałe należy uznać przywoływanie w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej, argumentów wskazujących na niezasadność decyzji nakazującej rozbiórkę lub kwestionujące jej zakres, skoro niniejsze postępowanie egzekucyjne miało na celu doprowadzenie do wykonania nałożonego na skarżących kasacyjnie obowiązku rozbiórki altany, a nie ustalenie obowiązku, jego zakresu, czy też ocena jego zasadności. Bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem decyzji o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia pozostaje kwestia doprowadzenia obiektu, w stosunku do którego orzeczono nakaz rozbiórki, do stanu zgodnego z prawem, ponieważ nie to było przedmiotem nałożonego na stronę obowiązku. Działania organu egzekucyjnego na obecnym etapie postępowania mają wyłącznie charakter formalnoprawny i są jedynie konsekwencją niewykonania decyzji nakładającej określone obowiązki, w tym wypadku nakaz rozbiórki altany. Stąd kwestionowanie merytorycznej zasadności ostatecznej decyzji administracyjnej na etapie postępowania egzekucyjnego nie może więc odnieść skutku. Jak wskazuje art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku, objętego tytułem wykonawczym. Jeżeli zatem decyzja stała się ostateczna, jej wykonanie nie zostało wstrzymane, to obowiązkiem organu egzekucyjnego było wszczęcie i przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1583/18, LEX nr 3093728). Także zmiana okoliczności faktycznych w zakresie przebudowy obiektu podlegającego nakazowi rozbiórki, nie wpływa na ocenę dopuszczalności egzekucji w świetle art. 59 § 1 u.p.e.a.

Nie można również zgodzić się z twierdzeniem skargi kasacyjnej, że na skutek zmiany stanu faktycznego tj. dokonania przebudowy altany, nałożony na skarżących kasacyjnie decyzją administracyjną obowiązek nie istnieje. Jak stanowi art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed jego nowelizacją, dokonaną mocą ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070), podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowanym na tle przywołanego przepisu zgodnie podkreśla się, że postępowanie w sprawie zarzutu egzekucyjnego, o którym mowa w art. 33-35 u.p.e.a., jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego, zatem nie dotyczy samej sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionującego dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego (zob. art. 33 § 1 u.p.e.a.). Pojęcie "nieistnienia obowiązku" w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Wykonalność decyzji ostatecznych oznacza możliwość zrealizowania uprawnienia przyznanego stronie w tej decyzji lub powinność wykonania obowiązku nałożonego decyzją przez stosowne organy w drodze przymusu, jakim w ramach władztwa administracyjnego one dysponują, czyli na drodze postępowania egzekucyjnego. Celem postępowania egzekucyjnego jest wykonanie obowiązku określonego już, zmaterializowanego w ostatecznej decyzji, który nie został wykonany, co z kolei skutkuje tym, że do czasu jego pełnego wykonania organ egzekucyjny może prowadzić postępowanie celem zaspokojenia wierzyciela, chyba że przepis prawa stanowi inaczej. Jeżeli czas obowiązywania decyzji nie został określony czy to przez ustawodawcę czy przez organ w decyzji, to może być ona wykonania w każdym czasie, a tym samym w każdym też czasie poddana jest wszelkim rygorom wynikającym z niej, w tym przymusowi w celu jej wykonania (por: wyroki NSA z dnia: 6 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 1371/18, 11 grudnia 2019 r. sygn. akt II FSK 794/18, 23 lipca 2019 r. sygn. akt II OSK 1908/18, 9 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 1524/15, 1 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1583/18 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Chybiony jest również zarzut kasacyjny wskazujący na naruszenie art.134 p.p.s.a w zw. z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez brak rozważenia przez Sąd I instancji możliwości zawieszenia niniejszego postępowania z uwagi na inne postępowanie, które nie zostało prawomocnie zakończone. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji odniósł się do tej kwestii wskazując, że nieprawomocnym wyrokiem z dnia 4 października 2017 r. sygn. akt II SA/Po 499/16 oddalił skargę na decyzję WWINB z dnia [...] kwietnia 2016 r., co pozostaje bez wpływu na decyzję nakładająca na skarżących obowiązek rozbiórki altany. Nadto przepis art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, co oznacza, że ocena zawieszenia pozostawiona została uznaniu sądu, który powinien rozważyć, czy jest w sprawie celowe wstrzymywanie biegu sprawy. Fakultatywność zawieszenia ma skutek taki, że nie można mówić o naruszeniu prawa procesowego mogącego mieć wpływ na wynik sprawy nawet w sytuacji, gdy sąd nie zawiesi postępowania mimo wystąpienia przesłanki określonej przywołanym przepisem. Także merytoryczne powiązanie rozpoznawanej sprawy, jak i innych spraw, nie oznacza automatycznie zasadności wniosku o zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przepis ten ma zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być przy tym istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt II OSK 3169/20, LEX nr 3190433, wyrok NSA z dnia 17 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 889/18, LEX nr 3200052). Zasadnie wskazał Sąd I instancji, że brak jest takiego związku z przedmiotem niniejszej sprawy, co czyni zarzut kasacyjny w tym zakresie pozbawionym uzasadnionych podstaw.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. W zakresie orzeczenia o kosztach związanych z udziałem pełnomocnika skarżących z urzędu, właściwy pozostaje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.