Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 805/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 41 ust. 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2024 poz 145
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2024 r. sprawy ze skargi G.G. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie rozkazem personalnym z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] Komendant Główny Policji, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] , którym zwolniono G. G. z dniem [...] grudnia 2023 r. ze służby w Policji, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2024 r., poz. 145).

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że wnioskiem z dnia [...] października 2023 r. Komendant Powiatowy Policji w [...] wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o zwolnienie G. G., wówczas referenta Zespołu do spraw Prewencji Posterunku Policji w [...] Komendy Powiatowej Policji w [...], ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. W uzasadnieniu wniosku powołano się na zachowanie ww. policjanta w dniu [...] września 2023 r. w trakcie interwencji w [...], które stało się przyczyną wszczęcia wobec policjanta postępowania dyscyplinarnego. W związku z powyższym pismem z dnia [...] października 2023 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] poinformował G. G. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia go ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Ponadto organ pouczył policjanta o uprawnieniach i obowiązkach strony związanych z tym postępowaniem, które może on zrealizować w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. Jednocześnie organ wezwał policjanta, zgodnie z art. 43 ust. 4 ustawy o Policji, do wskazania zakładowej organizacji związkowej, o której mowa w art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, w terminie 3 dni od dnia doręczenia wezwania. Pismo to doręczono w dniu [...] października 2023 r.

W piśmie z dnia [...] października 2023 r. strona wskazała organizację związkową mającą ją reprezentować w postępowaniu.

Prezydium Zarządu NSZZ Policjantów woj. [...] w uchwale z dnia [...] października 2023 r. nr [...] postanowiło nie wydawać opinii w sprawie zwolnienia G. G. ze służby w Policji, z uwagi na fakt, iż nie jest on członkiem związku.

Następnie, wskazanym wyżej rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2023 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] zwolnił G. G. ze służby w Policji z dniem [...] grudnia 2023 r. Wskazanemu rozstrzygnięciu, zgodnie z art. 108 § 1 k.p.a., został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, natomiast zostało ono doręczone pełnomocnikowi strony w dniu [...] grudnia 2023 r.

Strona od tego rozkazu personalnego wniosła odwołanie do Komendanta Głównego Policji.

W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że użycie w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Stąd też decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu powinna uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony (art. 7 k.p.a.). Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy ustawodawca używa określeń prawnie niezdefiniowanych (tzw. wyrażeń nieostrych) w postaci "ważnego interesu służby".

Organ zauważył, że pojęcie ważnego interesu służby nie zostało w ustawie sprecyzowane, ani też bliżej określone. Jest to zatem pojęcie nieostre, jednakże z uwagi na nieporównywalność sytuacji faktycznych jakie mogą zaistnieć, użycie przez ustawodawcę takiego właśnie zwrotu jest w pełni uzasadnione. Prawodawca, używając takiego sformułowania, pozwala zatem organom Policji na odpowiednią ocenę stanu faktycznego, by w konsekwencji organy te mogły zdecydować o celowości dalszego trwania stosunku służbowego. Z pewnością więc ustawodawca dostrzega potrzebę ochrony interesu służby (interesu społecznego), jako interesu nadrzędnego, dając jednocześnie właściwym organom możliwość oceny każdego indywidualnego przypadku.

Zastosowanie podstawy wynikającej z art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji wymaga dowiedzenia, że dalsze pełnienie służby przez policjanta, wobec zaistnienia różnych okoliczności, koliduje z jej ważnym interesem. Nadrzędnym celem jest zatem zbadanie aspektu przedmiotowego, odnoszącego się do organizacji, w której służy dany policjant, a także ustalenie, czy nie nastąpiła kolizja pomiędzy dobrem tego policjanta (które zorientowane jest na dalsze kontynuowanie stosunku służbowego) a interesem służby (który determinuje organ do jego zwolnienia, w przypadku wystąpienia okoliczności godzących w to dobro).

Komendant Główny Policji podkreślił, że w jego ocenie, policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, Policja jest umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do podstawowych zadań tej formacji, w myśl art. 1 ust. 2 cytowanej ustawy, należy między innymi ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców, inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie w tym zakresie z organami państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi, a także przetwarzanie informacji kryminalnych, w tym danych osobowych.

Realizacja tak ważnych zadań wymaga, aby funkcjonariuszami Policji były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych oraz posiadające niezbędną zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach mundurowych. Służbę w Policji mogą przy tym pełnić wyłącznie obywatele polscy o nieposzlakowanej opinii (art. 25 ust. 1 ustawy o Policji). Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują funkcjonariusza jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Każdy kto decyduje się na dobrowolne podjęcie służby w Policji musi zdawać sobie z powyższego sprawę.

Policjantem nie może tym samym być osoba, która nie zdaje sobie sprawy z tego, jakie posiada w związku z pełnioną funkcją obowiązki. Funkcjonariusz musi mieć świadomość tego, że sprawowanie funkcji publicznej łączy się nie tylko z pewnymi przywilejami, ale i ze zwiększonymi obowiązkami oraz pewnymi ograniczeniami nieznanymi innym grupom zawodowym. Każdy policjant zobowiązany jest do podjęcia działań służących budowaniu zaufania do Policji, a także dbałości o społeczny wizerunek Policji jako formacji.

Zdaniem organu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że G. G., pełniąc służbę, nie sprostał wymaganiom stawianym funkcjonariuszom Policji, bowiem jego zachowanie mające miejsce w dniu [...] września 2023 r. spowodowało uzasadnione wątpliwości co do jego postawy moralnej, nie tylko wśród jego przełożonych, ale również wśród członków społeczeństwa, którzy byli bezpośrednimi świadkami interwencji odbywającej się tego dnia w miejscowości [...].

Organ wyjaśnił, że w związku z doniesieniami medialnymi na temat nieprawidłowości w trakcie podejmowania interwencji w dniu [...] września 2023 r. przed lokalem "[...] " w miejscowości [...], podjęto czynności wyjaśniające w trybie art. 134i ust. 4 ustawy o Policji, w celu wszechstronnego wyjaśnienia prawidłowości przebiegu wskazanej wyżej interwencji. Zgromadzony materiał skutkował wydaniem przez Komendanta Powiatowego Policji w [...] postanowienia z dnia [...] października 2023 r. nr [...], którym wszczęto przeciwko G. G. postępowanie dyscyplinarne i przedstawiono policjantowi zarzuty następującej treści:

1. w dniu [...] września 2023 r., pełniąc służbę na stanowisku Referenta Zespołu ds. Prewencji Posterunku Policji w [...] jako dowódca patrolu, będąc na miejscu zdarzenia, to jest w okolicy lokalu "[...]" w [...], po sprawdzeniu czynności życiowych nie udzielił pierwszej pomocy ani też nie spowodował wezwania kwalifikowanej pierwszej pomocy medycznej nieprzytomnemu mężczyźnie, czym dopuścił się naruszenia dyscypliny służbowej w postaci niedopełnienia obowiązków służbowych, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 4 ustawy o Policji w zw. z § 36 ust. 1 zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym,

2. w dniu [...] września 2023 r., pełniąc służbę na stanowisku Referenta Zespołu ds. Prewencji Posterunku Policji w [...] jako dowódca patrolu, będąc na miejscu zdarzenia, to jest w okolicy lokalu "[...]" w [...], nie zabezpieczył miejsca zdarzenia przed zatarciem śladów i innych dowodów oraz nie zebrał informacji o wydarzeniu, jego sprawcach oraz świadkach poprzez legitymowanie uczestników, czym dopuścił się naruszenia dyscypliny służbowej w postaci nieprawidłowego wykonania czynności służbowej, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 36 ust. 4 i 5 zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym,

3. w dniu [...] września 2023 r., pełniąc służbę na stanowisku Referenta Zespołu ds. Prewencji Posterunku Policji w [...] jako dowódca patrolu, podjął interwencję własną w [...] w okolicy lokalu "[...]" w stosunku do osoby leżącej, a o podjęciu tej interwencji nie poinformował dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w [...], czym dopuścił się naruszenia dyscypliny służbowej w postaci niedopełnienia obowiązków służbowych, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 4 ustawy o Policji w zw. z § 29 ust. 1 zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym,

4. w dniu [...] września 2023 r., pełniąc służbę na stanowisku Referenta Zespołu ds. Prewencji Posterunku Policji w [...] jako dowódca patrolu, będąc na miejscu zdarzenia, to jest w okolicy lokalu "[...]" w [...], prowadząc korespondencję z dyżurnym Komendy Powiatowej Policji w [...], nie używał dopuszczonych środków łączności, czym dopuścił się naruszenia dyscypliny służbowej w postaci niewykonania polecenia, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z § 1 decyzji nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] lipca 2021 r. w sprawie określenia sposobu utrzymywania łączności przez policjantów z dyżurnym Komendy Powiatowej Policji w [...],

5. w dniu [...] września 2023 r., pełniąc służbę na stanowisku Referenta Zespołu ds. Prewencji Posterunku Policji w [...] jako dowódca patrolu, przeprowadzając interwencję w okolicy lokalu "[...]" w [...], nie wykazał empatii w sytuacji zagrożenia życia i zdrowia nieprzytomnemu mężczyźnie, czym dopuścił się naruszenia zasad etyki zawodowej w postaci narażenia wizerunku Policji jako formacji na utratę zaufania społecznego, tj. o czyn z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 2 i § 23 załącznika do Zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2023 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta".

Organ opisał następnie szczegółowo wynikający ze zgromadzonego materiału dowodowego przebieg zdarzenia, które miało miejsce w dniu [...] września 2023 r., a które stało się przyczyną postawienia policjantowi ww. zarzutów w postępowaniu dyscyplinarnym.

W ocenie organu, zachowanie G. G. w dniu [...] września 2023 r. z całą pewnością należy ocenić jako naganne, niegodne policjanta i niezgodne nie tylko z przepisami pragmatyki służbowej, ale również z normami społecznymi. Niezależnie od skutków takiego zachowania, a w zasadzie zaniechania, dla zdrowia pokrzywdzonego, postawa policjanta w trakcie wspomnianej interwencji spowodowała, iż utracił on zaufanie nie tylko swoich przełożonych, ale również członków społeczeństwa, którzy byli bezpośrednimi świadkami zachowania tego funkcjonariusza.

W toku dyscyplinarnych czynności wyjaśniających zachowanie G. G. oraz drugiego funkcjonariusza na miejscu zdarzeniu w [...] oceniono negatywnie. Wskazano przede wszystkim, że policjanci nie wezwali za pośrednictwem dyżurnego Zespołu Ratownictwa Medycznego, nie pogłębili informacji o zdarzeniu, nie ustalili rysopisu sprawcy, nie ustalili świadków zdarzenia, nie poinformowali dyżurnego jednostki, iż w trakcie prowadzonej penetracji ujawnili nieprzytomnego mężczyznę. Postępowanie takie było niezgodne z przepisami zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym.

Organ stwierdził, że G. G., poprzez własne zachowanie sprzeniewierzył się nie tylko zasadom wynikającym z treści zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. nr 805 w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta", ale też normom społecznym, które obowiązują przy wykonywaniu zawodu zaufania społecznego. Nie dochował tym samym złożonej przez siebie w dniu [...] marca 2021 r. roty ślubowania, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy o Policji, do czego na mocy art. 58 ustawy o Policji był zobowiązany. Nie sposób bowiem uznać, że G. G. w dniu [...] września 2023 r. kierował się zasadami współżycia społecznego, a jego zachowanie było przykładem praworządności i prowadziło do pogłębiania społecznego zaufania do Policji. Wymieniony ewidentnie nie wykazał się odpowiedzialnością właściwą funkcjonariuszowi Policji, odwagą, czy też ofiarnością. Nie zachował wrażliwości w stosunku do nieprzytomnej osoby oraz nie udzielił jej wszechstronnej pomocy. Tymczasem, jednym z podstawowych zadań strony, jako funkcjonariusza Policji była ochrona życia i zdrowia ludzi przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra, a także ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego. Policjant tak w służbie, jak i poza nią powinien być zawsze gotowy do niesienia pomocy w zakresie zapobieżenia, czy zminimalizowania skutków wszelkich zachowań i zdarzeń wymierzonych przeciwko obywatelom. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji Policja ma służyć społeczeństwu.

Organ podkreślił, że G. G. był przeszkolony z zakresu udzielania pierwszej pomocy. Tymczasem nie tylko nawet nie próbował takiej pomocy poszkodowanemu udzielić, ale też nie zareagował w żaden sposób, kiedy grupa osób postronnych próbowała (w sposób ewidentnie nieodpowiedzialny) podnieść nieprzytomnego i przenieść go w inne miejsce. Ponadto wymieniony nie podjął żadnych czynności mających na celu zabezpieczenie miejsca zdarzenia, a przede wszystkim zabezpieczenie w odpowiedni sposób poszkodowanego, pozostawiając go nieprzytomnego na jezdni, a zatem w miejscu, gdzie wymieniony mógł doznać kolejnych obrażeń.

Ponadto G. G., jako policjant był zobowiązany do zapobiegania, wykrywania i ścigania przestępstw. Tymczasem nie podjął on stosownych czynności mających na celu: zabezpieczenie miejsca zdarzenia (w celu niedopuszczenia do zatarcia śladów), ustalenie faktycznego przebiegu zdarzenia (w tym również wylegitymowanie będących na miejscu osób - potencjalnych świadków), wykrycie sprawcy (przy czym z zapisu monitoringu wynika, że osoby, będące bezpośrednimi świadkami uderzenia poszkodowanego, a zatem mające wiedzę o sprawcy tego czynu, były na miejscu zdarzenia również wtedy, gdy na to miejsce przybyli funkcjonariusze Policji i z tymi funkcjonariuszami rozmawiały).

Komendant Główny Policji wyjaśnił następnie, że zapoznał się z dokumentacją znajdującą się w aktach osobowych policjanta, w tym z opiniami służbowymi. Fakt natomiast, że strona otrzymywała dotychczas "dobre noty dotyczące służby", czy też nie była karana dyscyplinarnie, w kontekście postawy zaprezentowanej w dniu [...] września 2023 r., nie uzasadnia pozostawienia policjanta w służbie.

G. G. wniósł na powyższy rozkaz personalny skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając go w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego oraz utrzymanego nim w mocy rozkazu personalnego organu I instancji. Zaskarżonemu rozkazowi zarzucił naruszenie:

1. art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, poprzez błędną interpretację polegającą na przyjęciu, iż zwolnienie w tym trybie jest dopuszczalne w oparciu tylko o negatywne komentarze na portach społecznościowych i forach dyskusyjnych, w sytuacji gdy w postępowaniu w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby uwzględnienia wymaga również słuszny interes strony. Nawet negatywne wpisy w mediach społecznościowych dotyczące oceny zachowania skarżącego podczas interwencji przez dyskoteką [...] w miejscowości [...] nie uzasadniają zwolnienia funkcjonariusza. Negatywne komentarze w Internecie pochodzą od osób nie znających pragmatyki służby w Policji. Decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] stanowiła nadmierną i nieadekwatną formę reakcji na społeczną ocenę zachowania skarżącego podczas interwencji. Policja jako formacja przestanie funkcjonować w przypadku administracyjnego usuwania funkcjonariuszy po każdej sytuacji, w której zachowanie policjantów zostanie poddane krytyce ze strony laików wypisujących w mediach negatywne komentarze;

2. art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, poprzez przekroczenie przez organ I instancji i organ II instancji granic oceny zachowania skarżącego i bezpodstawne przyjęcie, iż zachowanie skarżącego w dniu [...] września 2023 r. podczas interwencji przez dyskoteką [...] w [...] powodowało utratę przez niego nieposzlakowanej opinii i naraziło Policję na utratę autorytetu społecznego. Nieposzkalowana opinia to zespół cech i właściwości. Organy nie wskazały konkretnych, zindywidualizowanych i przekonujących argumentów wskazujących na to, że zachowanie skarżącego podczas interwencji spowodowało utratę przezeń nieposzkalowanej opinii, a jednocześnie naraziło formację na utratę autorytetu;

3. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie uwzględnienia wyjaśnień, jakie skarżący złożył w charakterze obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym, a które tłumaczą jego zachowanie w czasie interwencji:

a. skarżący wraz z partnerem z patrolu byli skierowani do innej interwencji niż ta przed klubem [...]. Pierwotna interwencja dotyczyła bezpośredniego zagrożenia dla życia kobiety, którą atakować miał jakiś mężczyzna, a która ze strachu zamknęła się w samochodzie i wezwała na pomoc Policję;

b. skarżący na sytuację przed klubem [...] natknął się niejako przypadkiem, po drodze na pierwotną interwencję,

c. skarżącemu i jego partnerowi z patrolu nie można zarzucić w żadnym wypadku bierności, sprawdzono funkcje życiowe nieprzytomnego mężczyzny przed klubem, dopilnowano wezwania pogotowia ratunkowego, dokonano wstępnego rozpoznania sytuacji;

d. niebagatelne znaczenie ma fakt, że skarżący po sprawdzeniu i zakończeniu pierwotnej interwencji (która okazał się niepotwierdzona) niezwłocznie powrócił przed klub [...], gdzie oczekiwał na przyjazd karetki pogotowia;

e. odnotowania wymaga fakt, iż skarżący powrócił przez klub [...] przed przyjazdem karetki pogotowia; skarżący kontrolował zachowanie tłumu zgromadzonego wokół leżącego mężczyzny i oczekiwał na przyjazd karetki.

W uzasadnieniu skargi skarżący, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, stwierdził, że określona w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji przesłanka "ważnego interesu służby" wymaga konkretyzacji w każdej sprawie. Należy ją tym samym badać i oceniać indywidualnie z uwzględnieniem realiów konkretnej sprawy. Organ stosujący prawo ma tu pewną swobodę w zakresie oceny stanu faktycznego i konkluzji wynikających z tej oceny. Przyznanie uprawnionemu organowi takiej swobody nie oznacza jednak dowolności w ocenie stanu faktycznego. Organ stosujący prawo zobligowany jest do wyjaśnienia i przeanalizowania wszystkich okoliczności istotnych w sprawie, a następnie szczegółowego i przekonującego uzasadnienia poprawności przyjętego przez siebie sposobu rozumienia określonego pojęcia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawą rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji był art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, który stanowi, że policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Rozwiązanie stosunku służbowego na podstawie przytoczonego przepisu wymaga zatem od organu wykazania, że było to niezbędne z uwagi na "ważny interes służby". W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, organy obydwu instancji prawidłowo oceniły wystąpienie w stosunku do skarżącego omawianej przesłanki. Jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, ustawa o Policji nie definiuje pojęcia "ważny interes służby". Nie może jednak ulegać wątpliwości, że przy odczytywaniu treści tego terminu należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów regulujących cele i zadania Policji oraz szczególny status funkcjonariuszy tej formacji. W rachubę może zatem wchodzić realnie istniejąca przyczyna albo szereg okoliczności czy zdarzeń świadczących o tym, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie koliduje z interesem Policji, a zatem że funkcjonariusz ten dla dobra macierzystej formacji, z przyczyn pozamerytorycznych, nie powinien kontynuować w służby w omawianej formacji (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 2149/13 oraz z dnia 1 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 2433/21, wszystkie przywoływane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, Policja jest umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do podstawowych zadań tej formacji, w myśl ust. 2 art. 1 ustawy o Policji, należy między innymi ochrona mienia oraz życia i zdrowia ludzi, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, a ponadto zapobieganie łamaniu prawa, wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Realizacja tak ważkich zadań wymaga, aby funkcjonariuszami Policji były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych oraz posiadające niezbędną zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach mundurowych. Ponadto służbę w Policji mogą pełnić wyłącznie obywatele polscy o nieposzlakowanej opinii (art. 25 ust. 1 ustawy). Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują funkcjonariusza jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Każdy, kto decyduje się na dobrowolne podjęcie służby w Policji, musi zdawać sobie z tego sprawę. Składa on bowiem ślubowanie, w którym zobowiązuje się między innymi do godnego zachowania w służbie i poza nią oraz należytej dbałości o dobro formacji, do której przystępuje. Musi mieć więc także świadomość tego, że sprawowanie funkcji publicznej łączy się nie tylko z pewnymi przywilejami, ale i ze zwiększonymi obowiązkami oraz pewnymi ograniczeniami nieznanymi innym grupom zawodowym. Funkcjonariuszom Policji przysługuje zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego, jednakże nie ma ona charakteru bezwzględnego i nie sięga ona tak daleko, jak tego oczekuje skarżący. Ustawodawca w interesie policjantów reglamentuje dopuszczalne przyczyny zwolnienia ich ze służby. Jednocześnie dostrzega potrzebę prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej w interesie Policji oraz konieczność wyposażenia organów tej formacji w instrumenty prawne niezbędne do podejmowania działań zmierzających do sprawnego funkcjonowania wszystkich komórek organizacyjnych oraz do budowania autorytetu państwa i zaufania obywateli do jego organów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 maja 2022 r. sygn. akt III OSK 4517/21 oraz z dnia 14 czerwca 2023 r. sygn. akt III OSK 453/22). W tym między innymi celu została wprowadzona instytucja przewidziana w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.

W myśl zasad etyki zawodowej policjant powinien kierować się zasadami współżycia społecznego i postępować tak, aby jego działania prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji oraz powinien dbać o społeczny wizerunek Policji, jako formacji i podejmować działania służące budowaniu zaufania do niej. Funkcjonariusz traci przymiot "nieposzlakowanej opinii" znajdując się w kręgu podejrzeń bądź insynuacji. Zatem nieposzlakowana opinia to także ogólna ocena danej osoby w sferze etycznej. Przypisywany skarżącemu czyn, związany z nieudzieleniem pomocy nieprzytomnemu poszkodowanemu, w tym m.in. niewezwanie Zespołu Ratownictwa Medycznego, a także niepodjęcie działań mających na celu zabezpieczenie miejsca zdarzenia i ustalenia sprawcy ewentualnego czynu zabronionego, słusznie został oceniony przez organy obydwu instancji jako naganny z punktu widzenia poszanowania zasad etyki, co jest szczególnie ważne ze względu na rodzaj pełnionej służby oraz podważa wiarygodność skarżącego niezbędną do dalszego wykonywania zawodu policjanta oraz godzi w dobre imię formacji, której był funkcjonariuszem. W okolicznościach niniejszej sprawy, interes skarżącego nie mógł zyskać przewagi nad dobrem Policji. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym przez pojęcie "ważnego interesu służby" uzasadniającego zwolnienie policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, należy rozumieć sytuację, w której pierwszeństwo ochrony przysługuje Policji, nawet gdy następuje to kosztem zwalnianego policjanta (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 710/17).

Również w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. m.in. wyrok z dnia 19 października 2004 r. sygn. K 1/04) wskazuje się, że brak wiarygodności osób realizujących służbę publiczną szkodzi zaufaniu publicznemu i podważa autorytet państwa. Istnienie wątpliwości co do zachowania przymiotów niezbędnych do sprawowania funkcji publicznych nie może zatem - mimo niezakończonego jeszcze postępowania karnego - pozbawiać właściwych organów możliwości stosowania wobec funkcjonariuszy publicznych innych, pozakarnych dolegliwości. Takie środki prawne nie są tożsame ze stosowaniem sankcji karnych. Z uwagi na karnoprawną zasadę domniemania niewinności nie jest dopuszczalne jedynie uznanie winy i pociągnięcie do odpowiedzialności karnej bez postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem w sprawie karnej. Jednakże takich konstytucyjnych gwarancji nie można rozciągać na inne procedury ustawowe, których celem nie jest wymierzenie sankcji karnych. Zasada domniemania niewinności nie może być rozumiana tak szeroko, by wykluczała wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych, które w innych procedurach mogą oddziaływać na sytuację podejrzanego lub oskarżonego. W tej sytuacji, niezależnie od wyniku prowadzonego wobec skarżącego postępowania dyscyplinarnego, możliwe było zastosowanie przez organy art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji i zwolnienie skarżącego ze służby na tej podstawie.

Sąd stwierdza, że organ w niniejszej sprawie prawidłowo ocenił, iż będące podstawą wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia ze służby w Policji zdarzenie z dnia [...] września 2023 r. (nie zaś jak wskazano w skardze z dnia [...] września 2023 r.) świadczy niewątpliwie o utracie przez skarżącego przymiotu nieposzlakowanej opinii stanowiącej – jak już wskazano – niezbędny warunek pozostawania w służbie. Otóż, wynikająca z materiału dowodowego znajdującego się w aktach administracyjnych, w tym również z akt postępowania dyscyplinarnego, sekwencja wydarzeń z dnia [...] września 2023 r. pozwala ocenić jako niewiarygodne wyjaśnienia skarżącego w zakresie podejmowanych przez niego w tym dniu czynności.

Jak wynika z zapisów monitoringu z miejsca zdarzenia, skarżący wraz z drugim funkcjonariuszem podeszli do grupy osób stojących przy leżącym na ziemi bez przytomności pokrzywdzonym. Żaden z policjantów nie sprawdził stanu poszkodowanego, który leżał na środku ulicy. Następnie w obecności skarżącego grupa osób próbowała podnieść nieprzytomnego i przenieść w inne miejsce (czemu jak zasadnie stwierdził organ policjanci powinni się sprzeciwić). Policjanci w tym czasie odeszli jednak na bok. Dopiero ponad dwie minuty później jeden z funkcjonariuszy nachylił się nad pokrzywdzonym, sprawdzając prawdopodobnie jego funkcje życiowe. Kilkanaście sekund później funkcjonariusze odeszli w stronę zaparkowanego radiowozu, a następnie odjechali, pomimo że nieprzytomna osoba pozostawała w dalszym ciągu na jezdni. Następnie w miejscu zdarzenia zgromadziła się większa grupa osób, a kilka z nich nachylało się nad poszkodowanym. Po kilku minutach doszło do kolejnej szarpaniny pomiędzy grupą przebywających na miejscu osób, które przez chwilę gromadziły się nad leżącym na jezdni, w żaden sposób niechronionym, pokrzywdzonym.

Dopiero po upływie około [...] minut na miejsce ponownie podjechał radiowóz, a policjanci (w tym skarżący) podeszli do grupy osób stojących wokół poszkodowanego. Jeden z funkcjonariuszy nachylił się nad poszkodowanym, a następnie obaj policjanci pozostali w miejscu zdarzenia do czasu przybycia Zespół Ratownictwa Medycznego.

Warto podkreślić, że w toku postępowania skarżący nie zakwestionował skutecznie tak opisanego przebiegu zdarzenia. Twierdził natomiast, że w jego ocenie zapewniono poszkodowanemu właściwą pomoc, bowiem policjanci zwrócili się do osób trzecich o wezwanie karetki pogotowia. Zdaniem skarżącego, przyczyną pozostawienia nieprzytomnego poszkodowanego była konieczność prowadzenia wcześniejszej interwencji.

W tym zakresie Sąd podziela w całości ocenę organu, że taki sposób postępowania skarżącego nie może zostać usprawiedliwiony wskazywanymi przez niego okolicznościami i powinien zostać oceniony jako naganny i naruszający wizerunek Policji w oczach społecznych. Nieudzielenie pierwszej pomocy medycznej osobie nieprzytomnej, leżącej na ulicy, odjechanie z miejsca zdarzenia bez podjęcia jakichkolwiek czynności zarówno w celu ratowania życia i zdrowia poszkodowanego, jak i zidentyfikowania sprawcy ewentualnego czynu zabronionego, świadczy o zlekceważeniu przez skarżącego podstawowych obowiązków każdego policjanta wynikających z roty złożonego ślubowania, a także wyżej przytoczonego art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o Policji.

Ta okoliczność stanowiła, zdaniem Sądu, wystarczającą podstawę do uznania, że w tej sprawie zaistniał ważny interes służby uzasadniający zwolnienie skarżącego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Postawiony w skardze zarzut naruszenia tego przepisu należy uznać zatem za niezasadny.

Odnosząc się do postawionych w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego, Sąd stwierdza, że w postępowaniu o zwolnienie ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji organ nie rozstrzyga, czy funkcjonariusz popełnił przestępstwo lub wykroczenie czy też nie oraz nie orzeka o jego winie bądź niewinności, gdyż takie ustalenia nie podlegają kognicji organu w tym postępowaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1738/07). Wydanie decyzji o zwolnieniu policjanta ze służby na podstawie tego przepisu wymaga natomiast wykazania przez organy Policji, że zastosowanie instytucji przewidzianej w tym przepisie było niezbędne z uwagi na "ważny interes służby". Zatem uwzględniając zastosowaną w tej sprawie podstawę zwolnienia skarżącego ze służby w Policji organ obowiązany był zgromadzić materiał dowodowy, który pozwalałby na ocenę zaistnienia tej przesłanki, jak i na wyważenie interesu społecznego i słusznego interesu strony, co pozostaje w związku z uznaniowym charakterem decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. W tym zakresie, wbrew twierdzeniom skarżącego, organ zebrał i rozpatrzył w sposób prawidłowy cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i dał temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego, zaś podjęte rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Nie można również zgodzić się ze skarżącym jakoby przyczyną zastosowania przez organ art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji były doniesienia na forach internetowych. Istotnie informacje medialne stanowiły impuls do ustalenia przez organy Policji przebiegu zdarzenia z dnia [...] września 2023 r. Jednak to ustalony na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego przebieg zdarzenia, a w szczególności niebudząca wątpliwości okoliczność nieudzielenia przez skarżącego pomocy osobie poszkodowanej, której zdrowie i życie było zagrożone, stało się przyczyną uznania przez organ, że za zwolnieniem skarżącego ze służby w Policji przemawia ważny interes służby. Tę ocenę organu, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela.

Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł jak w sentencji.