Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 367/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (spr.) Asesor WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 14 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 lipca 2023 r. Nr 430100.71.301.2023-RED-P w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 15 września 2023 r. J. J. (dalej: strona skarżąca, skarżący) wniósł skargę na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ) z dnia 25 lipca 2023 r., nr 430100.71.301.2023-RED-P, w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Wałbrzychu z dnia 30 maja 2022 r., nr 430200.71.143.2023.RED-P o oddaleniu zarzutów skarżącego.

Z akt sprawy wynika, że ZUS prowadzi wobec strony skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr TW4430223001088, TW4430223001087, TW4430223001086, TW4430223001085, TW4430223001084 i TW4430223001083, obejmujących nieopłacone należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od czerwca 2018 r. do listopada 2018 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Powyższe tytuły wykonawcze, wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego, doręczono skarżącemu w dniu 23 marca 2023 r.

Pismami z dnia 30 marca 2023 r. i 11 maja 2023 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego oraz skargę na czynności egzekucyjne.

W uzasadnieniu zarzutów skarżący wskazał, że organ wszczął postępowanie na podstawie nieprawomocnego orzeczenia. W sprawie toczy się bowiem postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, zatem wszczynanie egzekucji jest przedwczesne. Skarżący podniósł również, że organ egzekucyjny wskazał w upomnieniach niewłaściwy adres dłużnika (błędnie podano adres: "Medyków Katowice"). Skarżący wskazał ponadto, że złożenie wniosku o umorzenie należności przed doręczeniem tytułu wykonawczego spowodowało, że postępowanie egzekucyjne jest bezpodstawne, nawet jeśli złożony wniosek miał miejsce między wystawieniem tytułu wykonawczego, a dostarczeniem odpisu zobowiązanemu. W niniejszej sprawie decyzja dot. umorzenia zaległości nie została prawomocnie rozstrzygnięta, okoliczność ta powoduje, że zobowiązanie istnieje, ale jest za wcześnie, aby realizować je w drodze przymusu, co oznacza, że zobowiązanie nie jest wymagalne. Skarżący wskazał też na niewłaściwie wskazaną podstawę prawną żądania, która została zawarta w pkt 13 tytułu wykonawczego oraz pkt 4. Skarżący wskazał ponadto, że wystawione tytuły wykonawcze uchybiają art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.". Strona skarżąca zwróciła również uwagę na brak możliwości odczytu przesyłanych jej przez organy dokumentów, z uwagi na wielkość zastosowanej w tych pismach czcionki.

Jak wynika z akt sprawy, organ zakwalifikował pisma strony jako wniosek o umorzenie egzekucji, skargę na czynności egzekucyjne oraz zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi, pismem z dnia 30 maja 2023 r., nr 430200.71.783.2023.RED-E, organ pozostawił bez rozpoznania skargę strony.

Jednocześnie wniosek o umorzenie egzekucji został załatwiony negatywnie (por. postanowienie z dnia 30 maja 2023 r., nr 430200.71.144.2023.RED-P).

Z kolei zarzuty do prowadzonej przez organ egzekucji zostały oddalone (por. postanowienie z dnia 30 maja 2023 r., nr 430200.71.143.2023.RED-P).

Pismem z dnia 26 czerwca 2023 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, w wyniku czego, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 25 lipca 2023 r., nr 430100.71.301.2023-RED-P, utrzymał w mocy postanowienie z dnia 30 maja 2023 r., nr 430200.71.143.2023-RED-P, w sprawie oddalenia zarzutów.

W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że samo złożenie wniosku o umorzenie egzekucji nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, nie ma również wpływu na wymagalność należności objętych wnioskiem. Dopiero prawomocna decyzja o umorzeniu składek i kosztów będzie stanowiła podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a w razie wyegzekwowania należności do ich zwrotu. Organ wyjaśnił, że podstawą wystawienia tytułów wykonawczych w sprawie oraz wszczęcia egzekucji jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 stycznia 2019 r., znak: 430271DZPDK19/000015, w której ZUS określił skarżącemu wysokość zadłużenia z tytułu składek za okres od czerwca 2018 r. do listopada 2018 r. W decyzji tej wskazano, że jeżeli określone w rozstrzygnięciu zobowiązanie nie zostanie uregulowane wraz z odsetkami za zwłokę w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji, ZUS będzie zobowiązany do przymusowego ściągnięcia tych należności. Sąd Okręgowy w Świdnicy oddalił odwołanie skarżącego wyrokiem z dnia 28 października 2019 r. (sygn. akt VII 270/19). Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 24 czerwca 2021 r., w sprawie o sygn. akt III AUa 160/21, oddalił apelację skarżącego. Organ stwierdził, że decyzja, z której wynika egzekwowany obowiązek jest prawomocna. W zakresie błędnego adresu umieszczonego w upomnieniu skierowanego do skarżącego, organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie było obowiązku doręczenia skarżącemu upomnienia. W kwestii adresu organ wyjaśnił, że strona wskazywała adres w N. przy "Osiedlu [...]". Organ wyjaśnił też, że w niniejszej sprawie obowiązek wynikał z decyzji z dnia 8 stycznia 2019 r., nr 430271DZPDK19/000015, i taka podstawa została wskazana w tytułach wykonawczych. Zarzuty wystawienia tytułów wykonawczych niezgodnie z dyspozycją art. 27 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie mogą być przedmiotem postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów. Ponadto organ wyjaśnił, że niesłuszny jest zarzut, w którym skarżący zarzucił zaksięgowanie opłaconych składek na należności objęte wnioskiem o umorzenie niezgodnie ze wskazaniem z polecenia przelewu bowiem zaksięgowanie nastąpiło zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1771), dalej: "rozporządzenie". Organ wyjaśnił, że przy rozliczaniu wpłat nie ma znaczenia, czy należności, na które księgowane są wpłaty objęte są wnioskiem o umorzenie zadłużenia. Dopiero prawomocna decyzja o umorzeniu tych składek skutkowałaby brakiem możliwości księgowania wpłat płatnika na poczet umorzonych składek.

Skarżący zaskarżył ww. rozstrzygnięcie organu. W uzupełnieniu uzasadnienia zgłoszonych zarzutów skarżący podniósł, że złożenie wniosku o umorzenie należności przed doręczeniem tytułu wykonawczego w sprawie powoduje, że postępowanie egzekucyjne jest bezpodstawne, nawet jeśli złożony wniosek miał miejsce między wystawieniem tytułu wykonawczego, a dostarczeniem jego odpisu zobowiązanemu. Skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie decyzja dotycząca umorzenia zaległości nie została jeszcze prawomocnie rozstrzygnięta, a co oznacza, że jest za wcześnie, aby egzekwować należności w drodze przymusu, bowiem zobowiązanie nie jest wymagalne. W ocenie skarżącego w sprawie naruszono również art. 27 oraz art. 33 § 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący podtrzymał również dotychczas złożone pozostałe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 p.p.s.a. wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach,

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w wyżej określonym zakresie kognicji, Sąd uznał, że skarga jest bezzasadna.

Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest odmowa uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec strony skarżącej.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony prawnej służącym zobowiązanemu na etapie wszczęcia egzekucji. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego i w przypadku zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutów, organy egzekucyjne rozpoznają sprawę w ich granicach (por. wyrok WSA w Gliwicach z 28 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 424/17 i przywołane tam orzecznictwo, CBOSA).

Rolą tego środka jest umożliwienie zobowiązanemu zainicjowania weryfikacji czynności dokonywanych przez organ egzekucyjny, w ściśle określonym w art. 33 u.p.e.a. zakresie. Zarzuty mają więc zapewniać zobowiązanemu ochronę przed naruszeniem przez organ istotnych zasad postępowania egzekucyjnego lub prowadzeniem egzekucji w sytuacji, gdy jest ona niedopuszczalna. Podkreślenia wymaga jednak, że instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym nie może być wykorzystywana do przesądzania kwestii merytorycznych, dotyczących zobowiązania. Dopuszczenie takiej możliwości oznaczałoby bowiem de facto, że organ egzekucyjny działałby na zasadzie trzeciej instancji, co jest niedopuszczalne.

W niniejszej sprawie zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym zostały złożone w stanie prawnym wynikającym z wejścia w życie (z dniem 30 lipca 2020 r.) ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070 ze zm.). Doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, jako czynność wszczynająca egzekucję administracyjną, nastąpiło bowiem w dniu 23 marca 2023 r.

Zarzut w obecnym stanie prawnym jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego. Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzut, zamierza wykazać, że: a) nie jest prawdziwe twierdzenie wierzyciela, że obowiązek istnieje (art. 33 § 2 pkt 1) albo b) wprawdzie obowiązek został nałożony na zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, ale określenie obowiązku w tytule wykonawczym odbiega od treści nałożonego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 2), albo c) obowiązek został nałożony na inną osobę niż wskazana w tytule wykonawczym jako zobowiązany (art. 33 § 2 pkt 3), albo d) tytuł wykonawczy został wystawiony przedwcześnie, bo przed doręczeniem zobowiązanemu upomnienia, które było wymagane (art. 33 § 2 pkt 4), albo e) obowiązek wygasł w całości lub w części, dlatego nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 33 § 2 pkt 5), albo e) obowiązek nie jest wymagalny, dlatego nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 33 § 2 pkt 6).

Dodatkowo, skuteczne wniesienia zarzutu na postępowanie egzekucyjne możliwe jest pod warunkiem zachowania terminu (7 dni od doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego), a ponadto wymaga oparcia zarzutu o przesłanki enumeratywnie wskazane w ustawie (art. 33 § 2 pkt 1-6 u.p.e.a.). W orzecznictwie podkreśla się zamknięty charakter katalogu zarzutów, zawarty w art. 33 u.p.e.a. Oznacza to, że żadna inna przyczyna niż wymieniona w powołanym przepisie nie może stanowić podstawy do uruchomienia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutu i wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1469/10, LEX nr 1113607).

W rozpoznawanej sprawie skarżący kwestionuje możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec niezakończenia postępowania dotyczącego umorzenia należności objętych postępowaniem egzekucyjnym. W dalszej kolejności skarżący podniósł umieszczenie w upomnieniach niewłaściwego adresu zobowiązanego, a także podanie niewłaściwej podstawy prawnej żądanych należności w tytułach wykonawczych w ich punktach 4 i 13. Na tej podstawie organ prawidłowo przyporządkował opisane przez zobowiązanego uchybienia jako zarzuty dotyczące braku wymagalności obowiązku z innego powodu (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.), określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia będącego podstawą egzekucji (art. 33 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a.) oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.).

Sąd, badając zgodność z prawem postanowienia ZUS w zakresie podstaw zgłoszonych zarzutów, podziela zasadność stanowiska organu.

Zgodzić się należy z organem, że zainicjowanie przez zobowiązanego postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległych należności wobec ZUS nie ma wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne. Samo wszczęcie postępowania w sprawie przyznania ulgi nie jest bowiem tożsame zarówno z nieistnieniem obowiązku, jak również z umorzeniem zobowiązania. Konieczne jest zakończenie tego postępowania poprzez wydanie w tym zakresie przez organ decyzji umarzającej.

Jak wynika natomiast z akt sprawy, wniosek skarżącego o umorzenie zaległości objętych tytułami egzekucyjnymi został załatwiony odmownie przez organ postanowieniem z dnia 30 maja 2023 r., nr 430200.71.144.2023.RED-P. Z akt sprawy nie wynika aby strona kwestionowała ww. rozstrzygnięcie.

W zakresie wymagalności obowiązku, należy podkreślić, że pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Przez nieistnienie obowiązku należy rozumieć nie tylko brak należności głównej lub odsetek za zwłokę, lecz również brak innych należności objętych tytułem wykonawczym, w tym kosztów egzekucyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 664/22, LEX nr 3455385).

Ponadto, zobowiązany, podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), winien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1378/08; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 451/12).

Brak wymagalności obowiązku z kolei związany jest co do zasady z odroczeniem terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Dopuszczenie w tym samym przepisie (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. pod lit. c) kwalifikacji braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż określona w lit. a i b, może dodatkowo dotyczyć np. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W niniejszej sprawie podstawę wystawienia ww. tytułów wykonawczych stanowiło orzeczenie – decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 stycznia 2019 r., nr 430271DZPDK19/000015 stwierdzająca, że skarżący jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, za okres od czerwca 2018 r. do listopada 2018 r. Orzeczenie to zostało zaskarżone do Sądu Okręgowego, Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Świdnicy, który wyrokiem z dnia 28 października 2019 r., w sprawie o sygn. akt VII U 270/19, oddalił odwołanie skarżącego. Również apelacja skarżącego od ww. wyroku została oddalona (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt III AUa 160/21).

Na podstawie analizy akt sprawy, w tym wystawionych tytułów wykonawczych, Sąd, wbrew zarzutom skargi, uznał, że egzekucja ma źródło w powołanych w nich przepisach prawa oraz obejmuje należności istniejące i wymagalne.

Podstawę prawną obowiązku objętego tytułami wykonawczymi stanowił art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 23 ust. 1 i art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm., dalej jako: u.s.u.s.) oraz art. 87 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2561).

W myśl art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek.

Zgodnie natomiast z art. 46 ust. 1 u.s.u.s., płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy.

Zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, osoby i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 80 ust. 2, art. 84, art. 85 i art. 86, są obowiązane, bez uprzedniego wezwania, opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminie przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób i jednostek nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym - w terminie do 15. dnia następnego miesiąca.

W myśl art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 690 ze zm.), składki na Fundusz Pracy opłaca się za okres trwania obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenia społeczne.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, termin płatności, w razie nieopłacenia składek, oznacza datę powstania zaległości z tego tytułu i to niezależnie od tego, czy i na ile prawidłowo został wykonany przez płatnika obowiązek wskazania podstawy wymiaru i opłacenia należnej składki. Składki stają się bowiem wymagalne w terminie ich płatności niezależnie od tego, czy zostały prawidłowo rozliczone i wskazane w deklaracji rozliczeniowej, a także wtedy, gdy taka deklaracja nie została złożona. I nie jest w tej kwestii konieczne wydanie decyzji wymiarowej (takie stanowisko zajął m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 15 września 2021 r., sygn. akt I GSK 223/21; z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 897/20 i I GSK 898/20 oraz z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1530/20).

Tym samym w przedmiotowej sprawie wypełniona została hipoteza normy zawartej w art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a., zgodnie z którą egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw.

Stosownie z kolei do uregulowania zawartego w art. 3 § 1 u.p.e.a., egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej.

W niniejszej sprawie wierzycielem i organem egzekucyjnym jest w istocie ten sam organ - Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Organ ten został też wskazany w tytułach wykonawczych jako wierzyciel (zob. art. 83c ust. 1a u.s.u.s.).

Z powołanych w pkt 13 tytułów wykonawczych przepisów wynika kompetencja ZUS (a zatem także i jego terenowej jednostki organizacyjnej) do inicjowania postępowania zmierzającego do przymusowego wykonania przez płatników obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych, zdrowotnych i w zakresie wynikającym z ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Zgodnie z powołanym art. 24 ust. 2 u.s.u.s., składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie podlegają potrąceniu ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. W myśl z kolei art. 93 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (ust. 1). Należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (ust. 2). Zgodnie natomiast z art. 107 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy od składek na Fundusz Pracy nieopłaconych w terminie Zakład Ubezpieczeń Społecznych pobiera odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760). Składki te oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, o których mowa w ust. 3, nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub przepisów o postępowaniu cywilnym. Składki, należności z tytułu odsetek i dodatkowej opłaty są przekazywane na rachunek bankowy dysponenta Funduszu Pracy.

Z akt sprawy, w tym wystawionych tytułów wykonawczych, wynika zatem, że egzekucja ma źródło w powołanych w nich przepisach prawa (pkt 13 tytułów). Także dokonana w punkcie 4 ww. tytułów wykonawczych identyfikacja postawy prawnej obowiązku jako orzeczenia pozostaje prawidłowa i zgodna ze stanem faktycznym sprawy.

W odniesieniu do zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia z uwagi na wskazany w nim błędny adres zobowiązanego, Sąd wskazuje, że jak wynika z wystawionych tytułów wykonawczych – w sprawie zaistniała okoliczność braku konieczność doręczenia skarżącemu uprzedniego upomnienia. Zgodnie bowiem z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1626), egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. Jak wynika z akt, w stosunku do należności objętych przedmiotowym postępowaniem, zostało wydane prawomocne orzeczenie – decyzja ZUS z dnia 8 stycznia 2019 r., nr 430271DZPDK19/000015. Organ nie maił zatem obowiązku wysyłania do skarżącego upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a.

W kwestii natomiast zgłoszonej w treści zarzutu wadliwości tytułów wykonawczych w myśl art. 27 u.p.e.a., organ zasadnie stwierdził, że zagadnienie to podlega ocenie w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a., tj. umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z akt, ZUS odmówił umorzenia postępowania w zw. z ww. zarzutem, postanowieniem z dnia 30 maja 2023 r., nr 430200.71.144.2023.RED-P. Okoliczność ta nie podlega zatem rozpoznaniu w niniejszym postępowaniu dotyczącym kontroli postanowienia z dnia 25 lipca 2023 r., nr 430100.71.301.2023-RED-P.

Ponadto organ wyjaśnił na jakiej podstawie dokonał rozliczenia dokonanych przez skarżącego wpłat – na podstawie § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1771), zgodnie z którym zakład dokonuje rozliczenia dokonanej przez płatnika składek wpłaty na koncie płatnika i zewidencjonowania danych na koncie ubezpieczonego za dany miesiąc kalendarzowy na podstawie deklaracji oraz raportów lub deklaracji korygującej i raportów korygujących, w części przypadającej na dany fundusz według podziału ustalonego zgodnie z § 7 ust. 1 (ust. 1). Kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenia społeczne podlega zaliczeniu na fundusz emerytalny i otwarte fundusze emerytalne, fundusz rentowy, fundusz chorobowy oraz fundusz wypadkowy, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności, z uwzględnieniem § 13 ust. 1 (ust. 2). Kwota wpłaty w części przypadającej na Fundusz Emerytur Pomostowych podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 3). Kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenie zdrowotne podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 4). Kwota wpłaty w części przypadającej na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Solidarnościowy podlega zaliczeniu na należności z tych tytułów, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 5).

Organ stwierdził, że zaksięgował na koncie skarżącego zaległości o wcześniejszym terminie płatności, wobec czego dokonane wpłaty musiały zostać zaksięgowane właśnie na te najdawniej wymagalne zaległości.

W odniesieniu do zarzutu nieczytelnej formy tytułów doręczanych do skarżącego Sąd wyjaśnia, że wystawione w sprawie tytuły wykonawcze zostały sporządzone zgodne ze wzorem ustalonym na mocy rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2021 r., poz. 176).

Reasumując, organ egzekucyjny wykazał, że nie są zasadne żadne z podnoszonych przez skarżącego zarzutów przewidzianych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wobec powyższego ZUS, rozpoznając wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, zasadnie utrzymał w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.

Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.