Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1280/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 36a ust. 5, w art. 36a ust. 5 pkt 1,  art. 51 ust. 1 pkt 3, ust. 7
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 141 § 4, art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia del. WSA Marta Laskowska – Pietrzak Protokolant starszy inspektor sądowy Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. sp. z o.o. z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 620/20 w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 26 lutego 2020 r. nr WINB-WOA.7721.535.2019.AN w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 19 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 620/20 oddalił skargę P. Sp. z o.o. w R. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 26 lutego 2020 r. nr WINB-WOA.7721.535.2019.AN w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym w sprawie.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] (dalej "PINB") decyzją z 7 listopada 2019 r. nr 193/19, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1186 z późn. zm., dalej w skrócie "Prawo budowlane") nałożył na P. Sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej Spółka lub Inwestor) obowiązek przedstawienia 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany, wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych przy budowie kanalizacji sanitarnej wraz z przykanalikami oraz pompowniami ścieków w dzielnicy [...] Miasta [...] w zakresie odcinka kanalizacji sanitarnej zlokalizowanego na działkach nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] położonych przy ul. [...] w [...] w terminie czterech miesięcy, od daty otrzymania decyzji. Powyższe zmiany odnosiły się do projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty [...] nr [...] z [...] 2003 r. ([...]) - zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Prezydentowi Miasta [...] pozwolenia na budowę kanalizacji sanitarnej wraz z przykanalikami oraz pompowniami ścieków w dzielnicy [...]. Decyzja ta była wynikiem postępowania wszczętego z urzędu w wyniku wniosku W. W. z 5 czerwca 2019 r. w zakresie dokonania oceny zgodności z prawem budowlanym realizacji dodatkowych przykanalików kanalizacji sanitarnej w trakcie budowy kanalizacji w latach 2003-2006. Zdaniem wnioskującej roboty budowlane stanowiły samowolę budowlaną gdyż zostały wykonane w większym zakresie niż wynikało to z pozwolenia na budowę.

Pierwotnie wykonanie dodatkowych przykanalików kanalizacji sanitarnej, wykazane w oświadczeniu kierownika budowy o zakończeniu budowy, zostało zakwalifikowane jako nieodstępujące w sposób istotny od zatwierdzonego projektu budowlanego, wobec czego PINB decyzją z 30 września 2015 r. nr 292/15 umorzył w całości przedmiotowe postępowanie administracyjne.

Następnie Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach ("ŚWINB") po rozpatrzeniu odwołania W. W. decyzją z dnia 4 grudnia 2015 r., nr WINB-WOA.7721.171.2015.DP utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Na skutek skargi W. W. Sąd wyrokiem z dnia 13 lipca 2016 r. sygn. II SA/Gl 95/16 uchylił decyzję ŚWINB oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Ponownie rozpatrując sprawę PINB decyzją z 23 kwietnia 2018 r. nr 69/18 PINB ponownie umorzył postępowanie. Na skutek odwołania ŚWINB decyzją z 18 marca 2019 r. nr WINB-WOA.7721.254.2018.AK uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Organ porównał projekt kanalizacji z jej stanem rzeczywistym i uznał, że podczas realizacji inwestycji dokonano odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, polegających na zmianie lokalizacji studzienki k195. Zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym studzienka k195 miała znajdować się na działce nr [...], natomiast w toku budowy została przesunięta i wykonana na działce nr [...] (skrócono też długość przykanalika). Ponadto wykonano dodatkową studzienkę zbiorczą k190 w ciągu kanalizacyjnym na działce nr [...] z przykanalikami do budynków nr [...] i [...], a także wykonano dodatkowe studzienki kanalizacyjne: k191 na działce nr [...] i k196 na działce nr [...]. Jednocześnie zrezygnowano ze studzienki kanalizacyjnej na działce nr [...] projektowanej na wysokości budynków nr [...] i nr [...] od strony ul. [...] w [...].

Organ stwierdził, że przeprowadzone zmiany miały wpływ na sposób zagospodarowania nieruchomości oraz ograniczenie sposobu jej użytkowania przez właścicieli, a tym samym w świetle rozważań organu II instancji dokonane zmiany zakwalifikował jako istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego. Organ zastosował art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Zaakcentował, że powyższe prace budowlane zostały zrealizowane w toku budowy sieci, następnie legalnie przystąpiono do jej użytkowania wskutek zawiadomienia o zakończeniu budowy w trybie art. 54 Prawa budowlanego. Organ mając na uwadze ugruntowane stanowisko sądów administracyjnych, przyjął, że nie było prawnych przeszkód do przeprowadzenia postępowania naprawczego w ramach wskazanej wyżej normy prawa budowlanego.

Po rozpatrzeniu odwołań Spółki oraz W. W. i T. W. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach decyzją z 26 lutego 2020 r. nr WINB-WOA.7721.535.2019.AN, uchylił decyzję PINB w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i w tym zakresie wyznaczył nowy termin – 4 miesiąca od dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego, zaś w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy. Organ odwoławczy podzielił pogląd o zastosowaniu art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego w sprawie a także dokonane przez organ I instancji ustalenia stanu faktycznego. Odnosząc się do treści art. 36a ust. 4 Prawa budowlanego, który zwiera definicję istotnych odstępstw uznał, że stwierdzone odstępstwa należało uznać za istotne, gdyż wpływają one znacząco na sposób zagospodarowania działki oraz stanowią ograniczenie sposobu użytkowania nieruchomości ograniczając jednocześnie prawo własności przysługujące W. W. oraz T. W. Zauważył, że w orzecznictwie przesunięcie bądź dokonanie dodatkowej studzienki kwalifikowane jest jako istotne odstępstwo od projektu budowlanego.

Organ stwierdził, że na podstawie art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego przepisy art. 51 tej ustawy znajdują zastosowanie również do robót zakończonych, przy czym nie wydaje się wówczas postanowienia o wstrzymaniu robót.

Zatem rozstrzygnięcie organu I instancji było prawidłowe a jedynie konieczne okazało się nowe wyznaczenie terminu wypełnienia obowiązku nałożonego decyzją PINB.

Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na powyższą decyzję domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania Zarzuciła naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego oraz przepisów postępowania w zakresie zebrania i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, nie stwierdził naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 145 § 1 P.p.s.a. i skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Dokonując oceny czy ustalone w toku postępowania administracyjnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego posiadają charakter istotnych odstępstw Sąd zauważył, że zgodnie z brzmieniem art. 36a ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, dalej jako "Prawo budowlane"), istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie projektu zagospodarowania działki lub terenu, z wyjątkiem urządzeń budowlanych oraz obiektów małej architektury. W toku postępowania administracyjnego organy ustaliły, że w trakcie realizacji inwestycji dokonano odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, polegających na zmianie lokalizacji studzienki k195. Zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym studzienka k195 miała znajdować się na działce nr [...], natomiast w toku budowy została przesunięta i wykonana na działce nr [...] (skrócono też długość przykanalika). Ponadto wykonano dodatkową studzienkę zbiorczą k190 w ciągu kanalizacyjnym na działce nr [...] z przykanalikami do budynków nr [...] i [...], a także wykonano dodatkowe studzienki kanalizacyjne: k191 na działce nr [...] i k196 na działce nr [...]. Jednocześnie zrezygnowano ze studzienki kanalizacyjnej na działce nr [...] projektowanej na wysokości budynków nr [...] i nr [...] od strony ul. [...] w [...]. Ustalenia te znalazły pełne oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym oraz nie stanowią przedmiotu sporu. Za sporną Sąd uznał kwalifikację prawną tych zmian.

Oceniając stanowisko organów, dotyczące istotnego charakteru stwierdzonych odstępstw od zatwierdzonej dokumentacji projektowej, Sąd wskazał, że Sąd rozpatrywał już skargę na decyzję ŚWINB z dnia 4 grudnia 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję PINB z dnia 30 września 2015 r., którą ten organ I instancji umorzył postępowanie w rozpoznawanej obecnie sprawie. Ustalony wówczas przez organy administracji stan faktyczny wskazywał wyłącznie na odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego polegające na korekcie tras kanałów głównych w obrębie tej samej działki, korekcie tras przykanalików w obrębie tych samych działek oraz na wykonaniu dodatkowych przykanalików. Takie ustalenia tutejszy Sąd w wyroku z dnia 13 lipca 2016 r. (sygn. akt II SA/Gl 95/16) uznał za zbyt ogólnikowe. W ocenie Sądu wskazane w powyższym wyroku braki ustaleń faktycznych, zostały w ramach ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego wyeliminowane w zakresie niezbędnym do tego, aby uznać istotny charakter odstępstw. Według Sądu, kluczowe znaczenie w tym zakresie miało ustalenie dotyczące studzienki kanalizacyjnej k195 (jej usytuowanie jest widoczne m.in. na mapie stanowiącej kartę 147 akt administracyjnych organu I instancji). W ramach ponownie prowadzonego postępowania w odniesieniu do tej studzienki organy ustaliły, że została zlokalizowana na terenie działki [...], przy czym według zatwierdzonego projektu miała być ona zlokalizowana na terenie działki [...] (prawidłowość tego ustalenia nie stanowi przedmiotu sporu). Jest to zmiana dotycząca zagospodarowania terenu, a zatem jest zmianą, o której mowa w art. 36a ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego. Sąd zauważył, że jednak to jeszcze nie przesądza automatycznie o istotnym charakterze tej zmiany, gdyż taka kwalifikacja zależy od okoliczności danej sprawy. Okolicznością zaś, która w ocenie Sądu, determinuje istotność tego odstępstwa jest to, że dotyczy ono właśnie studzienki kanalizacyjnej. Usytuowanie takiego urządzenia stanowi znaczącą ingerencję na terenie nieruchomości, której dotyczy i pociąga za sobą ograniczenia w korzystaniu z niej. Wynika to niejako z natury urządzenia, jakim jest studzienka kanalizacyjna, a przede wszystkim z konieczności zapewnienia dostępu do takiej studzienki. Oznacza to, że miejscem w którym znajduje się studzienka kanalizacyjna i jego najbliższym otoczeniem właściciel nieruchomości nie może swobodnie gospodarować i np. zabudować. Innymi słowy już z samej zasady ingerencja i ograniczenia wynikające z ulokowania na danej nieruchomości studzienki kanalizacyjnej są na tyle istotne, że bez konieczności dodatkowego dowodzenia przyjąć można, że usytuowanie nieprzewidzianej w zatwierdzonym projekcie studzienki kanalizacyjnej stanowi odstępstwo o charakterze istotnym.

Powyższe uwagi i ocenę Sąd odniósł także do dodatkowej studzienki k190 usytuowanej na działce nr [...], a także dodatkowych studzienek kanalizacyjnych: k191 na działce [...] oraz k196 na działce [...].

W świetle powyższych rozważań Sąd stwierdził, że skoro w toku postępowania administracyjnego w związku z dokonaniem ustaleń dotyczących studzienki k195, a także studzienek k190, k191, k196 wykazane zostało zaistnienie istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, to zgodnie z dyspozycją normy prawnej wynikającej z art. 51 ust. 1 pkt. 3 Prawa budowlanego w brzmieniu znajdującym zastosowanie przy wydaniu zaskarżonej decyzji, organ zobligowany był nałożyć, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych. Utrzymując zaś w mocy (za wyjątkiem terminu wykonania) rozstrzygnięcie PINB nakładające na skarżącą Spółkę obowiązek przedstawienia projektu budowlanego zamiennego ŚWINB, prawidłowo zastosował omawiany przepis prawa materialnego. Tym samym zarzuty naruszenia art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego, jak i art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego okazały się bezzasadne.

Także pozostałe zarzuty skargi Sąd uznał za niezasadne.

Sąd wskazał, że dla zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego bez znaczenia pozostaje zapatrywanie skarżącej Spółki, że wobec braku wyrażania zgody przez właścicieli działki nr [...], co do przebiegu instalacji będącej przedmiotem postępowania, sporządzenie projektu wskazanego w decyzji jest bezprzedmiotowe. Sąd stwierdził, że w obowiązującym stanie prawnym brak jest podstaw do tego, aby nałożenie obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, na etapie wydania decyzji nakładającej taki obowiązek, uzależniać od zapatrywań lub spekulacji strony dotyczących możliwości wyrażenia przez właściciela nieruchomości zgody na zmiany wynikające z projektu zamiennego.

W ocenie Sądu, nie doszło również do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania. Kwalifikacja danego odstępstwa jako istotnego odbywa się niezależnie od tego, czy odstępstwo to był aprobowane przez właścicieli poszczególnych nieruchomości, na których znajduje się sporna kanalizacja sanitarna. Stąd zarzut dotyczący nieprawidłowego uznania przez organ, że właściciel spornej nieruchomości nie wyraził zgody na zmiany, nie mógł już z samej zasady odnieść skutku. Ponadto postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w zakresie wystarczającym do ustalenia wszystkich okoliczności, istotnych z punktu widzenia znajdujących zastosowanie norm prawa materialnego. Zebrany zaś w sprawie materiał dowodowy został rozpatrzony w całości i właściwe oceniony, a poczynione na jego podstawie ustalenia Sąd uznał za prawidłowe.

Sąd przyznał rację skarżącej Spółce, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wskazał dowodów na podstawie, których uznał dokonane odstępstwa od zatwierdzonego projektu za istotne. Uznał, że brak ten pozostaje jednak bez wpływu na wynik postępowania. Nie stanowią bowiem przedmiotu sporu same ustalenia dotyczące rzeczywistego przebiegu kanalizacji sanitarnej oraz położenia poszczególnych studzienek kanalizacyjnych wraz z zakresem zmian w stosunku do zatwierdzonego projektu, a te ustalenia, zdaniem Sądu, były wystarczające do uznania stwierdzonych odstępstw za istotne.

Sąd wskazał, że bez znaczenia dla legalności decyzji pozostaje okoliczność, że do zawiadomienia o zakończonej w 2006 r. inwestycji inwestor dołączył zaświadczenie o dokonanych odstąpieniach od zatwierdzonego projektu budowlanego, które zostały przez projektanta uznane za nieistotne zgodnie z art. 36a ust. 5b PrBud, a organ nadzoru budowlanego nie podjął wówczas żadnych kroków w tym zakresie, co ma pozwalać na domniemanie, że zmiany te zostały zaakceptowane. Już bowiem w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 13 lipca 2016 r. Sąd przesądził, że dokonanie kwalifikacji przez projektanta nie ma charakteru wiążącego ani dla organów administracji architektoniczno-budowlanej ani dla nadzoru budowlanego. Błędne zaś uznanie, przez projektanta, że odstąpienie ma charakter nieistotny, nie wyklucza możliwości podjęcia przez organy budowlane przewidzianych prawem działań. Stanowisko to pozostaje nadal aktualne.

Na obecnie ocenianym etapie postępowania Sąd uznał, że brak było podstaw oceny skutków ewentualnego nałożenia na skarżącą obowiązku przywrócenia sieci do pierwotnego stanu projektowego i na podstawie przewidywań dotyczących tych skutków dokonywać oceny obecnie zaskarżonej decyzji.

P. Sp. z o.o. w R. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości.

Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię tj.:

a. art. 36a ust. 5 ustawy Prawo budowlane z uwagi na nieprawidłowe ustalenie przez WSA w Gliwicach skutków odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego, co doprowadziło do uznania, iż w niniejszej sprawie miało miejsce istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, tj. zmiany zagospodarowania działki nr [...] oraz ograniczenia sposobu korzystania z działki przez właścicieli, podczas gdy odstąpienie od zatwierdzonego projektu jest odstąpieniem nieistotnym z uwagi na brak wystąpienia skutków określonych w przepisie art. 36a ust. 5 ustawy Prawo budowlane;

b. art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane poprzez nałożenie na P. Sp. z o.o. z siedzibą w R. bezwzględnego obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych w postaci zmiany położenia studzienki kanalizacyjnej k190, k191, k195 oraz k196 przy budowie kanalizacji sanitarnej wraz z przykanalikami oraz pompowniami ścieków w zakresie odcinka określonego powyżej, podczas gdy z uwagi na brak wyrażenia zgody przez właścicieli działki nr [...] co do realnego przebiegu ww. instalacji będącej przedmiotem wymaganego projektu zamiennego, sporządzenie takiego projektu jest bezprzedmiotowe i nie wywoła pożądanych skutków prawnych;

Natomiast naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania Spółka upatruje w naruszeniu:

a. art. 134 § 1 P.p.s.a. i 135 P.p.s.a. w zw. z art. 57 § ust. 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez niedostateczne rozpatrzenie zarzutów skargi przez WSA w Gliwicach, co doprowadziło do braku wyjaśnienia przez Sąd czy właściciel spornej nieruchomości wyraził zgodę m.in. na obecną trasę przykanalików oraz dodatkowej studzienki kanalizacyjnej na działce nr [...];

b. art. 134 § 1 P.p.s.a. i 135 P.p.s.a. w zw. z art. 57 § ust. 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez niedostateczne rozpatrzenie zarzutów skargi przez WSA w Gliwicach, a tym samym dowolne przyjęcie, bez dostatecznego zbadania okoliczności, iż dokonane odstępstwa, zakwalifikowane jako odstępstwa o charakterze istotnym, spowodowały zmiany zagospodarowania działki nr [...] oraz ograniczenie sposobu korzystania z działki przez właścicieli;

c. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazania dowodów stanowiących podstawę wydanego wyroku, w szczególności w odniesieniu do dowodów będących podstawą do uznania dokonanych odstępstw od zatwierdzonego projektu jako istotnych.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji (powinno być wyroku) w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji (powinno być wyroku) i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Ponadto Spółka domaga się zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącej kasacyjnie Spółki, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.

W. W. oraz T. W. wnieśli odpowiedź na skargę kasacyjną, w której domagają się jej odrzucenia (powinno być oddalenia) wskazując, że nie zawierała ona uzasadnionych zarzutów. Wnieśli też o nieuwzględnienie żądania zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz Spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez P. Sp. z o.o. w R. nie miała uzasadnionych podstaw.

Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie czy Sąd I instancji prawidłowo ocenił legalność zaskarżonej decyzji, którą zobowiązano Spółkę do sporządzenia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany, wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych przy budowie kanalizacji sanitarnej wraz z przykanalikami oraz pompowniami ścieków w dzielnicy [...] Miasta [...] w zakresie odcinka kanalizacji sanitarnej zlokalizowanego na działkach nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] położonych przy ul. [...] w [...] w terminie czterech miesięcy, od daty otrzymania decyzji organu odwoławczego.

Skoro nie są kwestionowane ustalenia faktyczne organów, że na działce nr [...] znajduje się studzienka kanalizacyjna k195 wraz ze skróconym przykanalikiem a ponadto wykonano dodatkową studzienkę zbiorczą k190 w ciągu kanalizacyjnym na działce nr [...] z przykanalikami do budynków nr [...] i [...], a także wykonano dodatkowe studzienki kanalizacyjne: k191 na działce nr [...] i k196 na działce nr [...], poza tym zrezygnowano ze studzienki kanalizacyjnej na działce nr [...] projektowanej na wysokości budynków nr [...] i nr [...] od strony ul. [...] w [...], to odnosząc powyższe do zatwierdzonego decyzją Starosty [...] nr [...] z [...] 2003 r. ([...]) - zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Prezydentowi Miasta [...] pozwolenia na budowę kanalizacji sanitarnej wraz z przykanalikami oraz pompowniami ścieków w dzielnicy [...], projektu budowlanego należy jednoznacznie uznać, że zmienione zostało zagospodarowanie ww. działek względem projektowanego. W przypadku studzienki kanalizacyjnej jest to najbardziej widoczne bowiem doszło do zagospodarowania działki, która pierwotnie nie była w ogóle terenem inwestycji. Projekt lokalizował tą studzienkę na działce nr [...], zaś została ona przesunięta i wykonana na działce nr [...].

Słusznie Sąd I instancji zauważa w zaskarżonym wyroku, że powyższe samo w sobie nie decyduje o istotnym odstąpieniu od projektu budowlanego bowiem należy tą okoliczność poddać ocenie znaczenia dokonanej zmiany w okolicznościach konkretnej sprawy. Idąc tym tokiem rozumowania Sąd I instancji wskazał, że umieszczenie urządzenia jakim jest studzienka kanalizacyjna znacząco ingeruje w prawo własności bowiem właściciel w związku z lokalizacją takiej studzienki doznaje ograniczeń w posiadanym prawie własności i nakładane są na niego stosowne obciążenia. Słusznie zauważa Sąd I instancji, że wynika to z natury tego urządzenia, którego lokalizacja implikuje konieczność zapewnienia dostępu do takiej studzienki jej właścicielowi, którym jest właściciel sieci kanalizacyjnej. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że miejscem, w którym znajduje się studzienka kanalizacyjna i jego najbliższym otoczeniem właściciel nieruchomości nie może swobodnie gospodarować i np. zabudować go. Ulokowanie studzienki kanalizacyjnej na nieruchomości będącej prywatną własnością z zasady prowadzi do ingerencji w to prawo i ogranicza je. Zatem umiejscowienie studzienki kanalizacyjnej powoduje na tyle istotne skutki dla właściciela nieruchomości, na której jest zlokalizowana, że bez konieczności dodatkowego dowodzenia zasadnie Sąd I instancji przyjął, że usytuowanie nieprzewidzianej w zatwierdzonym projekcie studzienki kanalizacyjnej stanowi odstępstwo o charakterze istotnym.

W ocenie NSA, obowiązek sporządzenia zamiennego projektu budowlanego nie jest bezprzedmiotowy z uwagi na przewidywane przez Spółkę problemy odnośnie do uzyskania zgody właścicieli działki nr [...] na rzeczywisty przebieg instalacji sanitarnej na ich nieruchomości. Kwestią zasadniczą w niniejszej sprawie jest to czy organ był uprawniony do zobowiązania Spółki do przedłożenia zastępczego projektu budowlanego a nie to czy faktycznie uzyskanie takiego projektu zamiennego będzie możliwe. Dla wydania zaskarżonej decyzji nie było istotne czy możliwe będzie uzyskanie przez inwestora zgód właścicieli działek, które objęte zostały istotnym odstępstwem od dotychczasowego projektu ale jedynie ustalenie czy do istotnego odstępstwa rzeczywiście doszło. Ich aprobata nie była potrzebna do wydania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.

Wobec powyższego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące błędnej wykładni Sądu art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego i art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, NSA uznał za niezasadne.

Sąd nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania uznając kwestię uzyskania zgody właściciela działki nr [...] na poprowadzoną przez jego działkę instalację kanalizacyjną (obecna trasa przykanalików i dodatkowa studzienka kanalizacyjna) bez znaczenia dla prawidłowości nałożenia na Spółkę obowiązku przedłożenia zamiennego projektu budowlanego. Znaczenie miało tylko ustalenie czy doszło do istotnego odstępstwa wykonanymi robotami budowalnymi i to zostało jednoznacznie ustalone i potwierdzone materiałem dowodowym zgormadzonym przez organy. Brak zgody właściciela nieruchomości na taki przebieg instalacji kanalizacyjnej po jego działce nie miał znaczenia dla wydania zaskarżonej decyzji. Rozważanie tej kwestii na obecnym etapie postępowania przez organy administracji było niezasadne i prowadzenie w tym kierunku postępowania wyjaśniającego czy dowodowego nie miałoby wpływu na prawidłowość nałożonego obowiązku.

Zdaniem NSA, Sąd I instancji nie dopuścił się dowolnej oceny gdy przyjął, że na działce nr [...] również doszło do istotnego odstępstwa od projektu budowlanego. Budowa przykanalików o innym niż projektowany przebiegu i dodatkowej studni kanalizacyjnej jak już była mowa wpływa na możliwość swobodnego gospodarowania własnością i z tego powodu ma charakter istotnego odstępstwa. Materiał dowodowy zebrany przez organy administracji potwierdził, że roboty budowlane przeprowadzone na tej działce odbiegały od projektu i miały znaczenie istotne z punktu widzenia prawa własności.

W ocenie NSA, Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a. Analiza uzasadnienia prowadzi do wniosku, że zawiera ono wszystkie elementy wskazane w tym przepisie a sposób rozumowania Sądu i podjęte rozstrzygnięcie wynika logicznie z argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu i przytoczonych tam adekwatnych przepisów ustawy Prawo budowlane. Sąd przeprowadził swoje rozumowanie i przedstawił argumenty na jego poparcie, z których wynika, że w sprawie organy słusznie uznały, że zmiany w przedmiotowej inwestycji kanalizacyjnej miały w świetle zatwierdzonego projektu budowlanego charakter zmian istotnych i uzasadnione było nałożenie na Spółkę jako inwestora obowiązku z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.

Wobec powyższego za niezasadne uznać należało postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego wyroku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.