Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 3767/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 49c ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
article: art. 67a § 1 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska (sprawozdawca), Konrad Halota, Protokolant, , po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 805/20 w sprawie ze skargi S. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2020 r. nr PR4.8011.5.2.2020.DUR w przedmiocie ulgi płatniczej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. z siedzibą w W. na rzecz Ministra Finansów kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 24 listopada 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 805/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi S. z siedzibą w W. (dalej PZD, Skarżący, Strona) oddalił skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2020 r. znak PR4.8011.5.2.2020.DUR w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej.

Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosło S. w W., zaskarżając wyrok w całości.

Pełnomocnik skarżącego zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj. art.49c ust 1 ustawy - Prawo budowlane w związku z art. 67a § 1 pkt 2 i 3 ustawy - Ordynacja podatkowa

w związku z art. 65 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych. Sąd

w zaskarżonym Wyroku uznał, że osobowość prawna i przymiot strony

w postępowaniu przysługuje jedynie P. jako stowarzyszeniu posiadającemu osobowość prawną. Zdaniem skarżącego takie stanowisko jest błędne i sprzeczne z przepisami obecnie obowiązującej ustawy

o rodzinnych ogrodach działkowych (ustawy z 2013 r.), jak i ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach, działkowych. Zgodnie z art. 65 ust. 1 pkt 2) ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, z dniem wejścia w życie ustawy, jednostki organizacyjny skarżącego stały się jednostkami organizacyjnymi skarżącego

i organami stowarzyszenia. W celu zatem ustalenia jednostek organizacyjnych skarżącego i jego organów, należy zatem odwołać się do przepisów ustawy

z dnia 8 lipca 2005r. o rodzinnych ogrodach działkowych. Zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 1) tejże ustawy, jednostkami organizacyjnymi skarżącego są rodzinne ogrody działkowe. Im zatem przysługuje przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu.

Pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, zasadzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie.

Organ nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną, jednak pełnomocnik organu stawił się na rozprawie i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postepowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) – dalej P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.

Skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię. W ocenie Skarżącego, Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo uznał, że osobowość prawna i przymiot strony w postępowaniu przysługuje jedynie P. jako stowarzyszeniu posiadającemu osobowość prawną. Zdaniem Strony jednostkami organizacyjnymi skarżącego są rodzinne ogrody działkowe, im zatem przysługuje przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu.

Z niekwestionowanych w sprawie ustaleń stanu faktycznego wynika, że w obrocie prawnym funkcjonuje postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinku z 11 września 2018 r., którym ustalono opłatę legalizacyjną P. w W. za rozpoczęcie budowy, bez wymaganego pozwolenia, obiektu na terenie działki nr ew. [...] przy ul. K. w S. Na skutek zażalenia wniesionego przez PZD, ww. postanowienie PINB zostało utrzymane w mocy przez Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 1 lutego 2019r. PZD nie zaskarżył skutecznie ww. postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, celem poddania kontroli zarówno ze strony adresata tego postanowienia (strony postępowania) jak i zasadności wymierzenia opłaty legalizacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 49c ust. 1 Prawa budowlanego - do opłat legalizacyjnych w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707 oraz z 2023 r. poz. 180 i 326), z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie. Autor skargi kasacyjnej nie uzasadnił w jaki sposób Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 49c ust. 1 Prawa budowlanego – również w powiązaniu z przytoczonymi przepisami ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Postępowanie w zakresie umorzenia opłaty legalizacyjnej organy przeprowadziły na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Sąd I instancji trybu tego nie zakwestionował.

Z kolei zgodnie z art. 65 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych – P., o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. poz. 1419, z 2006 r. poz. 1600, z 2008 r. poz. 1237 i 1475 oraz z 2012 r. poz. 837), staje się stowarzyszeniem ogrodowym w rozumieniu niniejszej ustawy i zachowuje osobowość prawną (pkt 1), z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy jednostki organizacyjne i organy samorządu P., o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, stają się jednostkami organizacyjnymi i organami stowarzyszenia ogrodowego, o którym mowa w pkt 1, a członkowie tych organów zachowują mandaty.

Przedmiotowe postępowanie dotyczy wniosku o umorzenie opłaty legalizacyjnej nałożonej na P. Z treści przywołanego art. 65 ust. 1 i 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych wynika, że P. posiada osobowość prawną, jednocześnie może tworzyć jednostki organizacyjne. Prawidłowo Sąd I instancji wskazał, że osobowość prawna jak i przymiot strony przysługuje PZD jako stowarzyszeniu posiadającemu osobowość prawną. Poza sporem jest również, że PZD posiadają jednostki organizacyjnie, czego Sąd I instancji nie negował. Jednak to, że Strona posiada jednostki organizacyjne nie oznacza, że jednostki te posiadają osobowość prawną.

P. jest ogólnopolskim stowarzyszeniem ogrodowym, posiadającym osobowość prawną, wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS 0000293886. Jak stanowi § 31 Statutu PZD (uchwalonego przez XII Krajowy Zjazd Delegatów PZD w dniu 2 lipca 2015 r. z późn. zm.) jednostkami organizacyjnymi PZD są: 1) rodzinne ogrody działkowe, 2) jednostki terenowe, 3) jednostka krajowa.

Zgodnie z treścią art. 45 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych - do stowarzyszeń ogrodowych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach. Z kolei z treści art. 10a ust. 1 ustawy Prawo o stowarzyszeniach – wynika, że stowarzyszenie może tworzyć terenowe jednostki organizacyjne (...). Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu - jeżeli statut stowarzyszenia tak stanowi, terenowa jednostka organizacyjna może uzyskać osobowość prawną. W takim przypadku statut stowarzyszenia określa warunki, które muszą być spełnione, aby mogła ona uzyskać osobowość prawną (...).

Wskazać należy, że ze statutu PZD nie wynika, by terenowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać osobowość prawną. Do Krajowego Rejestru Sądowego PZD zostały wpisane jako jednostki terenowe poszczególne okręgi. Okręgi te nie zostały wpisane jednak jako jednostki organizacyjne posiadające osobowość prawną. Okręg działa na rzecz i w interesie członków PZD oraz rodzinnych ogrodów działkowych na obszarze swojego działania. Na zasadach określonych w statucie okręg zarządza majątkiem trwałym oraz rozporządza środkami finansowymi i majątkiem ruchomym pozostającym w jego dyspozycji (§ 94 Statutu).

Ze Statutu wynika, że w zakresie swoich kompetencji zarząd okręgu samodzielnie reprezentuje PZD, w tym w sprawach sądowych, administracyjnych i podatkowych. W tym zakresie okręgowy zarząd może samodzielnie zaciągać zobowiązania majątkowe w imieniu PZD. Okręgowy zarząd może przejąć prowadzenie spraw i postępowań sądowych, administracyjnych i podatkowych prowadzonych przez zarząd ROD (§111 pkt 1 i 2 Statutu). Uprawnienie zarządu okręgu – jednostki terenowej - do reprezentowania PZD w określonym rodzaju spraw nie oznacza, że ta jednostka terenowa posiada osobowość prawną. Zarząd ma uprawnienie tylko do reprezentowania PZD w określonym w Statucie zakresie i robi to w imieniu PZD.

Rodzinny ogród działkowy, jako jednostka organizacyjna PZD również nie posiada takiej osobowości prawnej. Zgodnie natomiast z § 72 pkt 2 Statutu, rodzinny ogród działkowy m.in. zarządza infrastrukturą ogrodową oraz rozporządza środkami finansowymi i majątkiem ruchomym pozostającym w dyspozycji ROD. W zakresie spraw zwykłego zarządu, o których mowa w § 72 Statutu, zarząd ROD samodzielnie reprezentuje PZD, w tym w sprawach sądowych, administracyjnych i podatkowych. W tym zakresie zarząd ROD może samodzielnie zaciągać zobowiązania majątkowe w imieniu PZD. Powyższe regulacje Statutu Skarżącego potwierdzają, że jednostki organizacyjne nie posiadają osobowości prawnej, zarząd tych jednostek uprawniony jest tylko do reprezentowania PZD w zakresie określonym w Statucie.

Mając powyższe na uwadze prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, że jedynie PZD jako stowarzyszenie posiada osobowość prawną, a tym samym zarzut skargi kasacyjnej jest niezasadny.

Opłata legalizacyjna została ustalona za rozpoczęcie budowy na terenie ROD w S. Adresatem tego postanowienia prawidłowo był PZD. Niniejsza sprawa dotyczy opłaty która została wymierzona PZD i to PZD jest stroną postępowania dotyczącego umorzenia tej opłaty. Natomiast zarząd okręgu mógł ewentualnie reprezentować PZD w postępowaniu, jeżeli nie wykraczało to poza kompetencje wynikające ze Statutu.

Na marginesie wskazać należy, że prawidłowo Sąd I instancji wskazał, że kluczowe w sprawie było to, że skoro PINB ustalił opłatę legalizacyjną jednostce krajowej – PZD - i to ta jednostka, działając poprzez ustanowionych pełnomocników, domagała się umorzenia, odroczenia, rozłożenia na raty opłaty legalizacyjnej – to uprawnione było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w kierunku oceny sytuacji ekonomicznej adresata tego postanowienia, celem rozważenia przesłanek w postaci "interesu strony" oraz "interesu społecznego". Prawidłowo w sprawie organy przyjęły, że przedmiotem oceny w postępowaniu o umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty opłaty legalizacyjnej jest sytuacja ekonomiczna PZD w Warszawie - czyli sytuacja adresata, którego opłatą obciążono. Odrębną zaś kwestią są wewnętrze finansowe rozliczenia PZD w Warszawie z jednostką organizacyjną – rodzinnym ogrodem działkowym im. H. S. w S.

Z tych też względów na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną należało oddalić. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. 205 § 2 P.p.s.a.

|Sędzia WSA (del.) |Sędzia NSA |Sędzia NSA |

|Anna Juszczyk-Wiśniewska |Jan Rudowski |Jacek Pruszyński |