Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1263/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 22 marca 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 1498/21 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] października 2021 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia od skarżącej A.G. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyrokiem z 19 stycznia 2022 r. po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. G. (Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. (Kolegium) z [...] października 2021 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy T. (Wójt) z [...] lipca 2021 r. i zasądził od Kolegium na rzecz Skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy :

Decyzją z [...] października 2021 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta z [...] lipca 2021 r. którą to organ I instancji odmówił przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką G. L.

Organy obu instancji powołały się na przepis art. 17 ust.5 pkt 1 a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020r. poz. 111 ze zm. dalej "ustawa") w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Na podstawie akt sprawy ustalono, że Skarżąca ma ustalone prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, a świadczenie to jest realizowane przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Kolegium podzieliło motywy, jakimi kierował się organ pierwszej instancji rozważając możliwość przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia. Uznało, że z uwagi na przysługujące Skarżącej prawo do renty rolniczej, w aktualnym stanie faktycznym i prawnym zachodzi negatywna przesłanka wykluczająca możliwość przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach, o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 5 pkt. 1 ustawy poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania przez skarżącą emerytury pozbawia ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Nadto z ostrożności procesowej skarżąca zarzuciła organowi w kontekście ww. zarzutu naruszenie:

- art. 17 ust. 1 pkt 1ustawy w związku z art. 32 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, co doprowadziło do nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej w części stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a emeryturą uzyskiwaną przez skarżącą, mimo istnienia wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia;

- art. 7, art. 77 k.p.a. poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, tj. brak ustalenia różnicy wysokości świadczeń, tj. emerytury w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji brak rozważenia, czy różnica wysokości świadczeń, tj. emerytury Skarżącej w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, uzasadnia przyznanie tego świadczenia chociażby w części stanowiącej tę różnicę oraz naruszenie tego przepisu poprzez brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego;

- art. 9 k.p.a. w zw. z art. 79a k.p.a. oraz art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie poinformowania Skarżącej o uznaniu okoliczności pobierania przez skarżącą emerytury za negatywną przesłankę ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązania skarżącej do usunięcia takiej przesłanki poprzez przedłożenie w toku postępowania dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do emerytury, tym samym nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez osobę pobierającą emeryturę skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylając decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. wyjaśnił, że w judykaturze wielokrotnie była podkreślana potrzeba uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej, ponieważ proces wykładni prawa nie może ograniczać się wyłącznie do dyrektyw językowych. Istotne jest również, że orzecznictwo dopuszcza możliwość, że zastosowanie dyrektyw wykładni funkcjonalnej czy systemowej może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet wtedy, gdy wykładnia ta prowadzi do jednoznacznych rezultatów (zob. uchwała NSA składu 7 sędziów z 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09 oraz m.in. wyrok NSA z 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19; wyrok NSA z 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19 czy wyrok NSA z 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA). Co więcej, Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że wykładnia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy powinna uwzględniać również kontekst historyczny pojawienia się tego przepisu w systemie prawa, który przesądza o konieczności zastosowania reguł wykładni systemowej i funkcjonalnej. W dacie uchwalenia ustawy wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego była niższa, niż najniższe ówczesne wysokości świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia. Tym samym, wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest zrekompensowanie danej osobie strat, jakie ponosi w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, było uzasadnione i zgodne z systemem aksjologicznym wyrażonym w Konstytucji RP. W przypadku osób, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było konsekwencją posiadania źródła utrzymania, którego wysokość przewyższała pierwotnie wysokość tego świadczenia, a intencją ustawodawcy było to, aby uprawniony opiekun osoby niepełnosprawnej nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Odczytanie znaczenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy w obecnych realiach, jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe, pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni systemowej oraz funkcjonalnej (zob. wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19, dostępne jw.).

W ocenie Sądu Wojewódzkiego, prawo do renty, niezależnie od organu, który ustalił prawo do tego świadczenia, nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie, nie można znaleźć przekonujących argumentów, uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych z nich, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe, niż świadczenie pielęgnacyjne (por. wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19; wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, CBOSA oraz wyrok NSA z 14 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 702/21, LEX nr 3197189). Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2511/20 istotną cechą osób, będących adresatami zawartej w art. 17 ust. 1 ustawy normy prawnej określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest "sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących (...). Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana w ten sposób, że podmioty, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy, zostały pozbawione świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie tym podmiotom, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 ustawy, umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Z kolei podmiotom, które otrzymują inne dochody niż wymienione w przywołanych przepisach, przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń. W związku z tym zróżnicowaniem należy podkreślić, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach".

W kontekście powyższych uwag Sąd wyjaśnił, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy, w której wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 291), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym w razie zbiegu prawa do emerytury z prawem do renty na podstawie ustawy, uprawnionemu przyznaje się jedno świadczenie - wyższe lub wybrane przez uprawnionego, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 3 i 4. W razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie, z zastrzeżeniem ust. 4. (art. 33 ust. 2 tej ustawy). Przepisy każdej z ustaw regulują przy tym zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 ustawy czy art. 33 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. Biorąc jednak pod uwagę przedstawione powyżej zasady konstytucyjne uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie renty. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia ulega zawieszeniu na zasadach określonych w przepisach emerytalnych. Zawieszenie prawa do renty, zgodnie z art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników skutkować będzie natomiast zawieszeniem jej wypłaty. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z renty od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty.

Sąd uznał, że organ, rozpatrujący wniosek winien poinformować stronę o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty rolniczej i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nadto zgodnie z art. 79a k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości.

Kolegium zaskarżyło wyrok skargą kasacyjną w całości zarzucając mu :

naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt. 1 p.p.s.a) tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a,c p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy w zw. z art 103 ust. 3 w zw. 100 ust. 1 i 134 ust. 1 pkt 1 i 134 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r, poz. 53 ze zm.), przez jego błędną wykładnię i zastosowanie, polegające na uznaniu, że przepis ten nie może prowadzić do wyłączenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w razie posiadania ustalonego prawa do renty w przypadku gdy prawo do renty ulegnie zawieszeniu, gdy tymczasem prawidłowa wykładnia przepisu powinna być taka, iż zawieszenie prawa do renty nie ma wpływu na istnienie przesłanki w postaci ustalenia tego prawa i brak jest wystarczających podstaw do innej niż literalna wykładania przepisu.

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mleć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt. 1 p.p.s.a), tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w związku z art. 79a k.p.a, i art. 24a ust. 1-3 u.ś.r. przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że na organie administracji spoczywał w okolicznościach sprawy obowiązek poinformowania strony o prawie do zawieszenia renty, gdy tymczasem obowiązku takiego organy nie miały, wobec przyjętej i w ocenie organu prawidłowej wykładni przepisu art, 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, iż zawieszenie prawa do renty nie niweczy negatywnej przesłanki przyznania świadczenia, tj. posiadania ustalenia prawa do renty.

Kolegium na podstawie art. 176 w zw. z art. 188 p.p.s.a. wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi ewentualnie, na podstawie art. 176 w związku z art. 185 § 1 p.p.s.a. wnosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

Wniosło również o rozważanie przez Sąd przedstawienia zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie z art. 187 p.p.s.a., w zakresie wykładni i stosowania zarzuconych w skardze przepisów prawa materialnego.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, zasadne okazały się bowiem zarzuty niewłaściwego zastosowania przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego w ustalonym i niekwestionowanym stanie faktycznym sprawy.

Jak wynika z ustaleń organów obu instancji, których w tym zakresie Sąd pierwszej instancji nie zakwestionował, Skarżąca miała ustalone prawo do renty rolniczej z tytułu okresowo całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym od 1 maja 2019 r. do 30 września 2022 r. Sąd kasacyjny wyjaśnia w tym miejscu, że ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2021 r. poz. 266 z późn. zm.) jako formy niepełnosprawności uprawniające do uzyskania renty rolniczej przewiduje trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym (art. 21 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Form tej niezdolności nie można zatem utożsamiać z częściową niezdolnością do pracy, której istnienie nie wyklucza, w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17 prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji Kolegium, Skarżąca miała ustaloną rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na okres od 1 maja 2019 r. do 30 kwietnia 2021 r. a następnie na okres od 1 maja 2021 r. do 30 września 2022 r. Wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką Skarżąca złożyła [...] lutego 2021 r., a więc w okresie kiedy uznana była za całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym. Stan tej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym trwał do dnia wydania decyzji przez Kolegium to jest do [...] października 2021 r., istniał również w dacie rozpoznania skargi wniesionej przez Skarżącą do Sądu Wojewódzkiego.

Sąd kasacyjny przypomina w tym miejscu, że możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest zależna wyłącznie od niespełnienia negatywnych przesłanek z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy ale w pierwszej kolejności od wypełnienia warunków pozytywnych przyznania tego świadczenia określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca legitymowała się orzeczeniem, którego mocą przyznano jej rentę rolniczą z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Oznacza to, że rezygnacja lub niepodjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie miało związku z koniecznością podjęcia opieki nad matką, ale wynikało z orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy. Sąd kasacyjny wskazuje, że z akt sprawy nie wynika, by Skarżąca poszukiwała możliwości podjęcia zatrudnienia poza gospodarstwem rolnym.

Sąd kasacyjny podkreśla w tym miejscu, że jak wynika z powołanych w uzasadnieniu wyroku Sądu Wojewódzkiego orzeczeń, dokonanie przez osobę zainteresowaną wyboru przysługującego świadczenia możliwe jest w sytuacji, gdy osoba ta spełnia podstawowe warunki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 ust. 1 ustawy a jedyną przeszkodą w jego uzyskaniu jest fakt pobierania jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a tej ustawy.

Skoro Skarżąca nie spełniała wymogów z art. 17 ust. 1 ustawy, to nie miała możliwości dokonania wyboru pobieranego świadczenia, w konsekwencji po stronie organów nie powstał w tym zakresie żaden obowiązek informacyjny. Zatem w stanie faktycznym sprawy nie było podstaw do zastosowania przedstawionej przez Sąd Wojewódzki wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy (którą Sąd kasacyjny obecnie rozpoznający sprawę w pełni podziela) ani też do zastosowania art. 24a ust. 1-3 ustawy w związku z art. 79a k.p.a.

W odniesieniu do wniosku skargi kasacyjnej o wystąpienie o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały w składzie siedmiu sędziów z uwagi na konieczność wyjaśnienia rozbieżności powstałych w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle wykładni i stosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy należy wskazać, że zgodnie z art. 187 § 1 p.p.s.a., jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, Naczelny Sąd Administracyjny może odroczyć rozpoznanie sprawy i przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu. Przy rozpoznawaniu niniejszej skargi kasacyjnej zagadnienie takie nie wyłoniło się, w konsekwencji brak było podstaw do zwracania się do składu powiększnego NSA o podjęcie uchwały.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, na podstawie art.188 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę odstępując na podstwie art. 207 § 2 p.p.s.a. od zasądzenia od Skarżącej na rzecz Kolegium zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Rozpoznanie sparwy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziśw nastąpiło na podstawie art 182 § 2 i § 3 p.p.s.a. ponieważ strona skarżąca kascyjnie zrzekła się rozprawy a strona przeciwna w terminei 14 dni od dnia doręczenia jej skargi kasacyjnej nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy.