Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 923/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i 2, art. 134
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 235 (2)
journal: Dz.U. 2016 poz 1666
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst jednolity
article: § 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. znak [...] z dnia [...] r.


UZASADNIENIE

1. Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, decyzją z dnia [...] znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej przywoływana jako K.p.a.), art. 12 ust. 2 pkt 1 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz.1236 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), po rozpatrzeniu odwołania M. R. (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), z dnia 21 września 2012 r. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. znak [...] z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - [...] płuc: [...] azbestowa oraz pozostałe [...] krzemianowe, wymienionej w poz. 3 pkt 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, utrzymał w mocy ww. decyzję.

2. W dniu 14 maja 2013 r., wpłynęła skarga Pana M. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, na powyższą decyzję.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 21 maja 2015 r. (sygn. akt. II SA/Sz 570/13) uchylił zaskarżoną decyzję. W wyroku wskazano, że w rozpoznawanej sprawie nie było kwestionowane przez jednostki orzecznicze, że [...]. Rozbieżności co do stwierdzonych przez lekarzy ilości tych cieni smużystych (znaczne - nieliczne), nie zostały przez Organy inspekcji sanitarnej wyjaśnione. Ponadto wskazano, iż jednostki orzecznicze opinie swe oparły na ocenie obrazu radiologicznego płuc przeprowadzonej wg klasyfikacji Międzynarodowego Biura Pracy.

Tymczasem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że diagnoza oparta na zaleceniach Międzynarodowego Biura Pracy nie zwalnia jednostek orzeczniczych od szczegółowego i przekonującego uzasadnienia stanowiska ujętego w ich opiniach. Dodatkowo w uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, iż choroba zawodowa "[...]" (pkt 3) nie jest w wykazie chorób zawodowych ograniczona przez wskazanie koniecznych do jej stwierdzenia objawów, czy parametrów, a Klasyfikacja Międzynarodowego Biura Pracy nie stanowi wystarczającej podstawy do samodzielnego definiowania tej jednostki chorobowej.

4. Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, decyzją znak [...] z dnia [...] uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. znak [...] z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

5. Rozpoznając ponownie sprawę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S., w toku prowadzonego postępowania, uzyskał dodatkowe wyjaśnienia odnoszące się do procesu orzeczniczego oraz w oparciu o zebrany materiał dowodowy, ocenę narażenia zawodowego i orzeczenia lekarskie wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł., wydał w dniu 9 września 2016 r. decyzję znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - [...], wymienionej w poz. 3 pkt 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

6. Skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. do Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego.

7. Decyzją znak [...] z dnia [...], Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Organ II instancji wskazał, że w toku ponownie prowadzonego postępowania, w celu wyjaśnienia kwestii dotyczących zmian w płucach Skarżącego w związku z koniecznością uzyskania dodatkowych wyjaśnień dotyczących zarzutów przez niego stawianych, oraz w związku z wniesionymi przez Skarżącego zarzutami i dowodami wynikającymi z pisma z dnia 14 listopada 2016 r., notatki służbowej z dnia 22 listopada 2016 r. oraz pisma z dnia 9 marca 2017 r., zwracał się pismami znak [...] z dnia 28 października 2016 r., 1 grudnia 2016 r., 17 stycznia 2017 r., 15 marca 2017 r. do jednostek orzeczniczych, badawczych oraz Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny pracy. W odpowiedzi na powyższe pisma:

- Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w piśmie z dnia 7 listopada 2016 r. znak L.dz.NKL [...] wyjaśnił, że Skarżący, po zapoznaniu się z opinią wydaną przez Instytut wyciągnął z niej błędne wnioski. Ponadto Instytut podał, że w przypadku [...].

- Instytut Medycyny Pracy w Ł. w piśmie z dnia 2 stycznia 2017 r. wyjaśnił, iż podstawą rozpoznania [...]. Diagnostyka taka odbywa się poprzez porównanie wykonanych radiogramów badanego pacjenta ze standardami radiologicznymi rozpowszechnianymi przez Międzynarodowe Biuro Pracy ILO, zawierającymi wytyczne dotyczące rozpoznawania [...]. Do prawidłowej oceny radiograficznych zmian [...] wykorzystywana jest Klasyfikacja Międzynarodowego Biura Pracy (International Labour Organization - ILO), która jest uzupełniona zestawem standardowych radiogramów. Klasyfikacja ILO pozwala na kodyfikację zmian radiologicznych w taki sposób, aby mogła ona być w sposób ujednolicony stosowana w celach głównie orzeczniczych.

Wyjaśniono również, że [...]. Klasyfikacja radiologiczna zmian miąższowych obejmuje zacienienia okrągłe bądź nieregularne - różnice rozmieszczone i ukształtowane w zależności od rodzaju narażenia. Zmiany te, zwane [...], mają przewidzianą kategorię gęstości (czyli ocenę ich koncentracji dokonywaną przez porównanie z radiogramami standardowymi).

Wyróżnia się [...]

W przypadku rozpatrywania zgłoszonej choroby zawodowej Skarżącego wykazano, że [...] Międzynarodowego Biura Pracy. W danym przypadku na wykonanym [...].

W świetle obowiązujących przepisów prawa dotyczących chorób zawodowych, które stanowią, że lekarz posiadający odpowiednie kwalifikacje (określone w odrębnych przepisach), wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania nie tylko na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, analizy przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, ale również w oparciu o aktualną wiedzę medyczną i stosowane w orzecznictwie wytyczne.

Podano, że nie można zgodzić się z opinią, że klasyfikacja [...] Międzynarodowego Biura Pracy nie stanowi wystarczającej podstawy do tworzenia prawnej definicji choroby [...], gdyż właśnie na tej klasyfikacji jest oparte orzecznictwo o chorobach zawodowych w przypadku tego schorzenia. Zwrócono uwagę na fakt, że wszystkie jednostki orzecznicze w podobny sposób uznają swoją opinię orzeczniczą w przedmiotowej sprawie, co tylko potwierdza stosowany standard orzeczniczy. Jednostka wskazała, że takie same stanowisko orzecznicze prezentuje Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w piśmie z dnia 10 czerwca 2016 r. Zatem jednostka ponownie podkreśliła, że po dokonaniu szczegółowej oceny związku choroby z warunkami pracy nie znaleziono podstaw do rozpoznania u Skarżącego choroby zawodowej pod postacią [...]. Na podstawie analizy całości zgromadzonej dokumentacji oraz wykonanych pełnowymiarowych badań [...] nie ma podstaw do zmiany stanowiska dotyczącego rozpoznania choroby zawodowej - [...].

- Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. w piśmie z dnia 23 stycznia 2017 r. znak [...] podał, że w orzeczeniu lekarskim nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. zawarto opis [...] z dnia 24 sierpnia 2011 r. Zarówno zdjęcie, jak i jego opis, były wykonane w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. podczas hospitalizacji Skarżącego z dniach [...] Podczas badania w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w dniu 15 listopada 2011 r., w związku z podejrzeniem [...], pacjent pisemnie nie wyraził zgody na wykonanie kolejnego [...] do celów orzeczniczych (oświadczenie to znajduje się w historii choroby badanego) i dlatego podczas pisania orzeczenia oparto się na opisie [...] z Instytutu Medycyny Pracy w Lodzi dokonanym prawie 3 m-ce wcześniej.

Zgodnie z obowiązującymi wytycznymi dotyczącymi rozpoznawania [...], warunkiem umożliwiającym rozpoznanie [...]. Etiologia zawodowa zmian w tym przypadku nie jest równoznaczna z rozpoznaniem choroby zawodowej, ponieważ musi być jeszcze spełnione kryterium odpowiedniej gęstości tych zmian. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. podał również, że zdjęcie RTG klatki piersiowej z 2010 r., na które powołuje się strona w odwołaniu nie było oceniane w przebiegu postępowania, ponieważ (zawsze bierze się pod uwagę najbardziej aktualny obraz radiologiczny (w tym przypadku z sierpnia 2011 r.).

W 2009 r. Skarżący miał rozpoznaną w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S. chorobę zawodową pod postacią [...]. Jak każda osoba, u której rozpoznano chorobę zawodową od tego czasu został objęty tzw. czynnym poradnictwem w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S.. W ramach czynnego poradnictwa pacjenci mają wyznaczane coroczne wizyty kontrolne w Poradni Chorób Zawodowych, podczas których można wykonać konsultacje lub badania specjalistyczne (np. [...].). Skarżący zgłosił się na takie wizyty tylko dwukrotnie - w 2010 r. i 2011 r. - pomimo faktu, że od 2011 r. objęty jest czynnym poradnictwem także z powodu drugiej choroby zawodowej ([...]).

- Konsultant Krajowy w dziedzinie medycyny pracy w piśmie z dnia 23 marca 2017 r. poinformował, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004r, Nr 125, poz. 1317, z późn. zm.), zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Zgodnie z art. 4 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tj. Dz. U. z 2015r., poz. 464) - lekarz ma obowiązek wykonywać zawód, zgodnie z ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością. Mimo, że w prawie brak definicji aktualnej wiedzy medycznej podobnie jak brak definicji [...] to należy przyjąć, że źródłem aktualnej wiedzy medycznej podobnie jak definicji [...] są publikacje naukowe, zalecenia towarzystw naukowych, jednostek badawczo-rozwojowych i podręczniki wydawane dla lekarzy i studentów medycyny. Konsultant podał również, że w publikacjach: [...]

Do prawidłowej oceny [...] wykorzystywana jest Klasyfikacja Międzynarodowego Biura Pracy opracowana przez ekspertów. Klasyfikacja ta nie implikuje prawnych [...] ani zasad oceny zdolności do pracy i uprawnień do odszkodowania jednak jest pomocna do obiektywnej oceny [...]. Różnica w ocenie ilości [...] wskazanych w orzeczeniach lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii choroby zawodowej Skarżącego. Zgodnie z aktualną wiedzą medyczną rozpoznanie kliniczne każdego rodzaju [...], zgodnie z przyjętym standardem, jest możliwe w oparciu o ocenę [...] standardowymi stanowiącymi uzupełnienie klasyfikacji Międzynarodowego Biura Pracy.

Dalej w uzasadnieniu decyzji Organ II instancji podał, że w przypadku Skarżącego wykazano, że [...] zgodnie ze standardami klasyfikacji [...] Międzynarodowego Biura Pracy, bowiem na wykonanym [...] - oznacza to, że w obrazie [...]

Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że różnica w ocenie ilości [...] wskazanych w orzeczeniach lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii choroby zawodowej Skarżącego, bowiem zgodnie z aktualną wiedzą medyczną rozpoznanie kliniczne każdego rodzaju [...], zgodnie z przyjętym standardem, jest możliwe w oparciu o ocenę [...], a przedmiotowa ocena jest dokonywana poprzez porównanie radiogramu z radiogramami standardowymi stanowiącymi uzupełnienie klasyfikacji Międzynarodowego Biura Pracy.

W sprawie, obie jednostki orzecznicze, tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł., jednoznacznie stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W myśl § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych są to jednostki właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych.

Odnosząc się do kwestii braku zgody Skarżącego na wykonanie [...] podczas badań wykonanych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S. Organ odwoławczy wskazał, że kluczowe znaczenie dla rozpoznania [...]. Dlatego podczas badań wykonywanych przez jednostkę orzeczniczą w przypadku kiedy Skarżący odmówił, na podstawie pisemnego oświadczenia, że nie wyraża zgody na wykonanie zdjęcia [...], Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. wziął pod uwagę zdjęcie [...] wykonane 24 sierpnia 2011 r. w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., w związku z podejrzeniem choroby zawodowej pod postacią [...], które było najbardziej aktualne.

Natomiast zdjęcie klatki piersiowej wykonane w 2010 r. przedstawione przez Skarżącego w siedzibie Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego nie stanowiło najbardziej aktualnego zdjęcia, dlatego nie zostało wzięte pod uwagę przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S.. Przy czym Organ zaznaczył, że zarówno na zdjęciu wykonanym podczas badań w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. w sierpniu 2011 r. jak i wykonanym w maju 2012 r. [...] i stanowiło podstawę do rozpoznania w 2011 r. przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. choroby zawodowej wymieniowej w poz[...] wykazu chorób zawodowych.

Odnosząc się do zarzutu nie wysłania Skarżącego na badania do Instytutu Medycyny Pracy w Zdrowia Środowiskowego w S. Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że w niniejszym przypadku myśl § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. - jednostka orzecznicza I stopnia, oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł. - jednostka orzecznicza II stopnia, są jednostkami właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych. Opinia uzyskana z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. miała charakter ogólny i wyjaśniający.

Odnosząc się do kwestii dotyczącej zatajenia przez pracownika Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w S. pisma Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 18 sierpnia 2016 r. oraz podpisania decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. dnia 9 września 2016 r. przez urzędnika a nie lekarza, Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny informuje, że ww. kwestie zostały wyjaśnione w odrębnie prowadzonym postępowaniu skargowym.

Ponadto w odniesieniu do pisma Skarżącego z dnia 5 czerwca 2017 r. dotyczącego udostępnienia stanowiska Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny pracy z dnia 23 marca 2017r., Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że działając zgodnie z art. 10 K.p.a. pismem z dnia 8 maja 2017 r. zapewnił stronie możliwość ustosunkowania się do otrzymanego od Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny pracy stanowiska zawartego w piśmie z dnia 23 marca 2017 r.

Następnie Organ wskazał, iż z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, wydając decyzję w sprawie choroby zawodowej związany jest orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez jednostki orzecznicze medycyny pracy. Orzeczenia te, mające walor opinii biegłego, podlegają, bowiem ocenie organu z punku widzenia wymogów formalnych dla tego środka dowodowego i jeżeli w ocenie organu są one jasne, wyjaśniają w sposób przekonywujący w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań i warunki pracy badanego, to nie można znaleźć podstaw do tego, by organ zobowiązany był do dalszych poszukiwań celem potwierdzenia stanowiska prezentowanego przez stronę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1766/10).

Organ wskazał, że wprawdzie związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., jednakże istotą związania, o którym mowa wyżej jest to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 lipca 2010 r. sygn. akt IV SA/GI 752/09).

Końcowo Organ podniósł, że w sposób jasny i spójny wykazano brak przesłanek do rozpoznania choroby zawodowej, z uwagi na to, że zmiany [...]

8. W skardze z dnia 16 lipca 2017 r. M. R. zarzucił zaskarżonej decyzji:

- oparcie się na tych samych przesłankach, które uchylił Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 21 maja 2015 r. (sygn. akt II SA/Sz 570/13);

- powołanie się na pismo Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 10 czerwca 2016 r., który również powołuje się na opinię Instytutu Medycyny Pracy z Ł. oraz na ogólnoświatową literaturę Instytutu Medycyny Pracy w Ł.;

- podanie, że Skarżący odmówił wykonania zdjęć [...], na potwierdzenie zarzutu jako dowód przedstawi [...], na które został skierowany przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S., na podstawie którego stwierdzono, że jest zdrowy, w wyniku czego został skierowany do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., gdzie stwierdzono, że "[...]". W odniesieniu do powyższego podał również, że jednostka orzecznicza nie miała prawa oceniać stopnia choroby, ponieważ do określenia stopnia choroby niezbędna jest zgoda Ministra Zdrowia. Jako uzasadnienie odmowy wykonania zdjęcia w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S. Skarżący podał, że "Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. nie ma takiej aparatury żeby mógł zrobić dobre zdjęcie";

- przywołanie pisma Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. znak L.dz.NKL [...] z dnia 7 listopada 2016 r., które stanowi informację, a nie dowód;

- podanie, że Skarżący nie zgłaszał się na wizyty kontrolne do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S.. Na potwierdzenie zarzutów Skarżący przywołał art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 5 i art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy, które cyt. "pokazują niezgodność tego co pisze Sanepid";

- cyt. "Sanepid pisze o wykazanie ścisłego związku przyczynowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy, a powstałymi objawami";

- Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny dr n. med. M. D.-D. w decyzji twierdzi, że sprawa dotycząca zatajenia przez pracowników Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. pisma z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 18 sierpnia 2016 r. została wyjaśniona, ponieważ oskarżył również cyt. "tą panią o ochronę pracowników Stacji Powiatowej w S. do Sanepidu w W.";

Ponadto Skarżący przywołując Konwencje Międzynarodowej Organizacji Pracy Nr 121 art. 6b i c, art. 9 pkt 2, art. 24 pkt 2, Nr 139, art. 6a, b, c, Nr 162, art. 3, art. 4, art. 5, art. 7, art. 9 zarzucił, że Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny łamie prawo.

9. W odpowiedzi na skargę Organ podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, jednak z innych powodów niż podane w skardze.

10. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W tak określonym zakresie kognicji, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a.- zarzutami i wnioskami skargi, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzje rozstrzygające w sprawie zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

11. Na wstępie wywodu należy zakreślić ramy prawne sprawy.

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 2351 Kodeksu pracy, zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z punktu widzenia skutku w postaci rozpoznania choroby zawodowej (czy też wykluczenia podstaw do jej stwierdzenia) istotne jest zatem, aby dane schorzenie było ujęte w wykazie chorób zawodowych oraz było spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem jej wykonywania, co można stwierdzić w sposób bezsporny lub z wysokim prawdopodobieństwem.

Inaczej rzecz ujmując, tak, jak wskazano w wyroku w sprawie II SA/Sz 1218/12 z dnia 30 stycznia 2013 r. (wszystkie cytowane orzeczenia dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl): "Na pojęcie choroby zawodowej składają się elementy: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem".

Stosownie do art. 2352 Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (por. wyrok z dnia 24 maja 2012 r., II OSK 654/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II SA/Bk 1185/14).

Zgodnie § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), zwanego dalej "rozporządzeniem", decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Z treści tego przepisu wynika, że warunkiem koniecznym do stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie.

Właściwe medyczne jednostki orzecznicze uprawnione do tego rozpoznania zostały określone w § 5 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone we wskazanych przepisach, zatrudniony w jednej z wymienionych jednostek orzeczniczych (ust. 1). W ust. 2 i w ust. 3 tego paragrafu wymienia się jednostki orzecznicze I i II stopnia. Te ostatnie powołane zostały do weryfikacji wyników badań i ustaleń oraz ocen jednostek orzeczniczych I stopnia.

W sprawach dotyczących chorób zawodowych zadaniem lekarskich jednostek orzeczniczych jest wydanie orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych.

Wydanie orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej ma miejsce wówczas, gdy lekarskie jednostki orzecznicze stwierdzą, że występujące schorzenie u skarżącego nie jest objęte wykazem chorób zawartych w załączniku do rozporządzenia lub w sytuacji umieszczenia na liście chorób zawodowych, ale braku związku przyczynowego z warunkami pracy (narażenia zawodowego).

12. W doktrynie można wskazać na dwa stanowiska w przedmiocie charakteru orzeczenia lekarskiego. Zgodnie z pierwszym z nich orzeczenie lekarskie jest aktem o szczególnym, mieszanym charakterze, łączącym cechy dowodu, a zwłaszcza opinii biegłego, z niektórymi elementami właściwymi dla aktu administracyjnego (por. J. Cysek, Sądowa kontrola decyzji w sprawach chorób zawodowych (Teza 2) Administracja. 2009/4/69-85, źródło: system informacji prawnej LEX). Zgodnie z innym poglądem, orzeczenie lekarza orzecznika I stopnia nie stanowi [...] aktu administracyjnego, lecz dokument będący opinią biegłego, w którym wypowiada się on w kwestii wystąpienia u osoby ubiegającej się o stwierdzenie choroby zawodowej, jednostki chorobowej wymienionej w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (por. P. Daniel, Orzeczenie lekarskie jako dowód w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej (Teza 2), Ius Novum 2013/3/215-225 źródło: system informacji prawnej LEX).

13. W wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, pod pozycją [...] "[...].

14. W sprawie przypomnieć należy, iż Skarżący został zbadany w kierunku choroby zawodowej w jednostkach orzeczniczych I i II stopnia i otrzymał orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu:

- orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia 26 marca 2012 r. nr [...], w którego uzasadnieniu wskazano, iż na wykonanym zdjęciu [...] z dnia 24 sierpnia 2011 r. w oparciu o klasyfikację radiologiczną Międzynarodowego Biura Pracy, stwierdzono [...]

- orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 16 maja 2012 r. nr [...], w którego uzasadnieniu wskazano, iż na wykonanym zdjęciu [...]

Biorąc pod uwagę powyższe Organy uznały, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

15. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 21 maja 2015 r. (sygn. akt. II SA/Sz 570/13) wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie było kwestionowane przez jednostki orzecznicze, że w [...] Skarżącego występują zmiany takie jak [...]. Rozbieżności co do stwierdzonych przez lekarzy ilości tych [...] nie zostały przez Organy inspekcji sanitarnej wyjaśnione. Ponadto wskazano, iż jednostki orzecznicze opinie swe oparły na ocenie obrazu [...] przeprowadzonej wg klasyfikacji Międzynarodowego Biura Pracy. Tymczasem, jak podkreślił WSA, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że diagnoza oparta na zaleceniach Międzynarodowego Biura Pracy ([...] nie zwalnia jednostek orzeczniczych od szczegółowego i przekonującego uzasadnienia stanowiska ujętego w ich opiniach. Dodatkowo w uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, iż choroba zawodowa "[...] nie jest w wykazie chorób zawodowych ograniczona przez wskazanie koniecznych do jej stwierdzenia objawów, czy parametrów, a Klasyfikacja Międzynarodowego Biura Pracy nie stanowi wystarczającej podstawy do samodzielnego definiowania tej jednostki chorobowej.

Organy ponownie rozpoznając sprawę ograniczyły się do pozyskania dodatkowych wyjaśnień w zakresie swoich opinii.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ II instancji wskazał, iż podstawą rozpoznania [...] są zmiany stwierdzane na pełnowymiarowym zdjęciu radiologicznym kl . Do prawidłowej oceny radiograficznych [...] wykorzystywana jest Klasyfikacja Międzynarodowego Biura Pracy - [...], która jest uzupełniona zestawem standardowych radiogramów.

Ponadto wyjaśniono, że Klasyfikacja radiologiczna [...] nie jest traktowana przez lekarzy orzeczników jako "zbiór zaleceń", lecz jako niezwykle istotne narzędzie służące diagnostyce i rozpoznawaniu [...]. Klasyfikacja ta nie implikuje prawnych definicji [...] ani zasad oceny zdolności do pracy i uprawnień do odszkodowania jednak jest pomocna do obiektywnej oceny radiogramów, rozpoznania i oceny stopnia zaawansowania [...]. Klasyfikacja ILO pozwala na kodyfikację zmian radiologicznych w taki sposób, aby mogła ona być w sposób ujednolicony stosowana w celach głównie orzeczniczych. Jednostki orzecznicze dokonując oceny radiogramów opierają się na wytycznych dotyczących rozpoznawania [...] i stosowania międzynarodowej klasyfikacji [...], które stanowią standardy postępowania diagnostycznego rozpowszechniane przez Międzynarodowe Biuro Pracy ILO i odpowiadają aktualnemu stanowi wiedzy medycznej. Diagnostyka taka odbywa się poprzez porównanie wykonanych radiogramów badanego pacjenta ze standardami radiologicznymi rozpowszechnianymi przez Międzynarodowe Biuro Pracy ILO. Zmiany [...] w obrazie radiologicznym [...] przedstawiają się jako zmiany [...]. Klasyfikacja radiologiczna [...] - różnice rozmieszczone i ukształtowane w zależności od rodzaju narażenia. Zmiany te, zwane małymi, mają przewidzianą kategorię gęstości (czyli ocenę ich koncentracji dokonywaną przez porównanie z radiogramami standardowymi). Wreszcie Organ wskazał, że aby rozpoznać [...] [...] pochodzenia zawodowego opisywane radiogramy powinny mieć gęstość co najmniej w stopniu [...]. W przypadku [...] [...] są to zacienienia [...] - głównie [...]

W tym miejscu wskazać trzeba, Instytut Medycyny Pracy w Ł. w piśmie z dnia 22 marca 2016 r., podniósł, iż typ i kategorię ilościową zmian [...] w [...] oraz zmian [...] klasyfikuje się w oparciu o klasyfikacje Międzynarodowego Biura Pracy - [...]. Podstawą do rozpoznania klinicznego azbestozy jest badanie [...]. Zmiany [...] pojawiają się zwykle po kilkuletnim narażeniu w postaci nieregularnych [...] umiejscowionych w [...].

Z kolei, jak wynika z pisma Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (znak [...] z dnia 10 czerwca 2016 r.), klasyfikacja radiologiczna [...] nie implikuje prawnych definicji [...] ani zasad oceny zdolności do pracy czy uprawnień do odszkodowania. Istnieją bowiem klasyfikacje: rozszerzona (wykorzystywana do badań epidemiologicznych, naukowych i monitorowania stanu zdrowia osób zawodowo narażonych na pyły zwłókniające) i krótka - przewidziana dla celów klinicznych (medycznych). Z punktu widzenia orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych dotyczącego [...] [...] wykorzystywanie powyższej klasyfikacji radiologicznej [...] uprawnionych lekarzy w codziennej praktyce orzeczniczej jest powszechnie przyjęte i od wielu już lat stanowi standard postępowania w tym zakresie nie tylko w Instytucie, ale i w innych jednostkach uprawnionych do orzekania w sprawie chorób zawodowych.

Co istotne, z punktu widzenia orzecznictwa lekarskiego w zakresie chorób zawodowych i z punktu widzenia lekarza specjalisty medycyny pracy nie ma możliwości rozpoznania [...] bez oceny obrazu [...]. Nie można jej zdiagnozować opierając się jedynie na wyniku innych badań.

16. Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy wskazać należy, iż Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. w piśmie z dnia 23 stycznia 2017 r. znak [...] podał, że w orzeczeniu lekarskim nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. zawarto opis zdjęcia [...] z dnia 24 sierpnia 2011 r. Zarówno zdjęcie, jak i jego opis, były wykonane w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. podczas hospitalizacji Skarżącego z dniach 22-26 sierpnia 2011 r. Podczas badania w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w dniu 15 listopada 2011 r., w związku z podejrzeniem [...], pacjent pisemnie nie wyraził zgody na wykonanie kolejnego zdjęcia [...] do celów orzeczniczych (oświadczenie to znajduje się w historii choroby badanego), i dlatego podczas pisania orzeczenia oparto się na opisie zdjęcia z Instytutu Medycyny Pracy w Ł. dokonanym prawie 3 m-ce wcześniej.

W sprawie tej wątpliwości Sądu, które uzasadniają wyeliminowanie rozstrzygnięcia z obiegu prawnego stanowi oparcie tegoż na materiale dowodowym pochodzącym sprzed 6 lat. Co więcej, w zaskarżonym rozstrzygnięciu uwidacznia się, będąca nie do zaakceptowania sprzeczność; Organ II instancji bowiem wskazuje (w ponownie prowadzonym postępowaniu w roku 2017), iż kluczowe znaczenie dla rozpoznania [...] ma ocena zdjęcia [...], przy czym w procesie orzeczniczym brane jest pod uwagę najbardziej aktualne zdjęcie klatki piersiowej oraz jednocześnie, że w oparciu o pełnowymiarowe zdjęcia [...] Skarżącego z dnia 24 sierpnia 2011 r. oraz z dnia 16 maja 2012 r. (oba wykonane i opisane w Instytucie Medycyny Pracy w Ł.) stopień gęstości cieni smużastych typu s został określony jako [...] s wg [...] – co oznacza, że w obrazie [...] stwierdzono zmiany [...], lecz ich gęstość jest niewystarczająca do rozpoznania [...] jako choroby zawodowej.

17. W tym miejscu Sąd zauważa, że związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a.

Istotą związania, o którym mowa wyżej jest to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17.07.2014r., IV SA/G1 817/13).

Podsumowując Sąd wskazuje, że Organ realizując wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 maja 2015r. (sygn. akt. II SA/Sz 570/13), nie powinien jednocześnie pomijać reguł, jakie rządzą postępowaniem administracyjnym. Dla rozstrzygnięcia tej sprawy wzięcia pod uwagę wymagają nie tylko okoliczności wymagające wiadomości specjalnych, (jak dodatkowe wyjaśnienia z jednostek orzeczniczych, badawczych, etc.), ale także konstatacja wynikająca z tychże wyjaśnień, że rozpoznanie kliniczne [...] opiera się o zmianę radiologiczną począwszy od stopnia [...], biorąc pod uwagę aktualną dokumentację. W ponownie prowadzonym postępowaniu brak jest tak rozważań opartych na aktualnym materiale dowodowym, jak i samego materiału – w postaci aktualnego obrazu radiologicznego. Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny poczynił co prawda rozważania w kwestii wyjaśnienia jakie zmiany należy uznać za dostateczne dla stwierdzenia [...] podjął się oceny orzeczeń lekarskich jednostek orzeczniczych nie zauważając jednak, że Organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na nieaktualnej dokumentacji.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że orzeczenia zostały wydane przez kompetentne, specjalistyczne jednostki uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych i orzeczenia te są zgodne co do tego, iż brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, jednak w związku z upływem czasu, w ocenie Sądu, aby w sposób wiarygodny stwierdzić chorobę zawodową u Skarżącego w ponownie prowadzonym postepowaniu, niezbędne jest zebranie aktualnego materiału dowodowego.

Organ bowiem, wydając decyzję w sprawie choroby zawodowej związany jest orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez jednostki orzecznicze medycyny pracy. Orzeczenia te, mające walor opinii biegłego, podlegają jednak ocenie organu z punku widzenia wymogów formalnych dla tego środka dowodowego, oparte natomiast powinny być o najbardziej aktualne wyniki przeprowadzonych badań

18. Podsumowując, zdaniem Sądu, kontrolowane postępowanie budzi zastrzeżenia co do jego wszechstronności w gromadzeniu materiału dowodowego czy jego kompleksowej oceny, stąd też za zasadne należy ocenić zarzuty naruszenia przepisów procesowych, tj. art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Podkreślić należy, że postępowanie w przedmiocie ustalenia choroby zawodowej toczy się według procedury przewidzianej w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Ta procedura, aby mogła być uznana za w pełni zachowaną, oparta musi być o materiał zgromadzony w sposób kompletny i zawierać aktualne, nie zaś historyczne dane o stanie zdrowia Skarżącego. Sąd administracyjny bowiem, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję Organu sanitarnego nie może badać merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego, może jednak oczekiwać aby ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Organ oparte były o aktualny materiał dowodowy.

Skoro orzeczenie lekarskie stanowi środek służący stwierdzeniu choroby zawodowej, to nie może ono budzić żadnych wątpliwości w odniesieniu do diagnozowanej jednostki chorobowej, i musi odzwierciedlać najbardziej aktualny stan zdrowia badanego. Stąd - Organ nie może oprzeć swego rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej wydanej 6 lat temu.

19. Rolą organów w ponownie prowadzonym postępowaniu niech będzie uwzględnienie oceny prawnej dokonanej przez Sąd.

20. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.