Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 989/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. b, art. 21 ust. 1 pkt 131
journal: Dz.U. 2021 poz 1128
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych -t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Tomasz Kolanowski (sprawozdawca), , Protokolant Agata Milewska, po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 175/21 w sprawie ze skargi M.D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 3 grudnia 2020 r. nr 1001-IOD-3.4102.27.2020.14.MW.U21; UNP: 1001-20-119607 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M.D. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 3600 (słownie: trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 kwietnia 2021 r. sygn. akt. I SA/Łd 175/21, oddalający skargę M.D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 3 grudnia 2020 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r.

Wyrok ten dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") w związku z art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej jako: "o.p."), przez akceptację przez Sąd naruszenia przez organ drugiej instancji zasady swobodnej oceny materiału dowodowego;

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku czasu i sposobu realizacji celu mieszkaniowego.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 1 pkt 131 w zw. z ust. 25 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1128 ze zm., dalej jako: "u.p.d.o.f.") przez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że stronie nie służy prawo do skorzystania z ulgi mieszkaniowej, gdyż nie realizowała własnych celów mieszkaniowych.

Mając na uwadze podniesione zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest niezasadna, gdyż wyrok pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zdaniem skarżącej, organy jak również Sąd pierwszej instancji skopiowały ustalenia płynące z postępowania w sprawie cywilnej z tzw. skargi pauliańskiej. Sąd cywilny dokonał oceny, czy skarżąca mogła realizować cel mieszkaniowy, nie mając według skarżącej kompetencji do takiej oceny pod kątem podatkowym. Tych ustaleń sądu powszechnego nie wolno zatem było bezwiednie kopiować w sprawie podatkowej, ale należało dokonać ich samodzielnej oceny.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy pogląd skarżącej, co do zasady jest prawidłowy, jednak okoliczność uwzględnienia powództwa organu w sprawie ze skargi pauliańskiej ma znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Należy przypomnieć, że zdaniem organu wydatek poniesiony w związku z zakupem lokalu położonego w S. przy ul. [...], nie był przeznaczony na zaspokojenie własnego celu mieszkaniowego strony. Swoje ustalenia organ oparł między innymi na wyroku Sądu Okręgowego w S. z 24 września 2018 r., [...], uwzględniającym powództwo organu o uznanie za bezskuteczną sprzedaży ww. lokalu przez R.K. Sąd Okręgowy w S. wprost przyjął, że twierdzenia skarżącej (pozwanej) o zamiarze zabezpieczenia własnych warunków mieszkaniowych były w oczywisty sposób niewiarygodne i gołosłowne. Powyższą ocenę podzielił Sąd Apelacyjny w Ł. w wyroku z 3 sierpnia 2020 r., [...].

Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. "Zasadą jest, że orzeczenie prawomocne nie wywołuje skutków erga omnes, jednakże art. 365 § 1 in fine wyraźnie stanowi, że wyjątkowo, na mocy szczególnych przepisów, skuteczne jest wobec innych osób niż strony procesu oraz organy państwowe i organy administracji publicznej. W tym wypadku w nauce mówi się o rozszerzonej prawomocności (materialnej) orzeczeń." (P. Telenga [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom I. Art. 1-729, red. A. Jakubecki, LEX/el. 2019, art. 365). W tym miejscu nie jest jednak konieczne powoływanie się na skuteczność orzeczenia sądu cywilnego i rozważanie tego, czy w sprawie mamy do czynienia z jego rozszerzoną prawomocnością.

Przypomnieć bowiem należy, że dla skuteczności skargi pauliańskiej konieczne jest przyjęcie, że osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, przy czym wystarczy wykazanie, że na podstawie czynności prawnej dłużnika nabyła ona rzecz lub prawo albo została zwolniona z obowiązku, co spowodowało zmianę w majątku dłużnika prowadzącą do pokrzywdzenia wierzycieli (por. wyroki: Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 1999 r., I CKN 287/98, Lex nr 147253; Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2020 r., I ACa 313/19, Lex nr 2825702).

Powyższe oznacza, że skoro skarga pauliańska okazała się skuteczna, za uprawnioną można uznać ocenę organów, że istotą czynności skarżącej nie była realizacja jej celu mieszkaniowego. Przyjmując nawet, że dla realizacji własnego celu mieszkaniowego istotnym jest jedynie samo poniesienie wydatków na nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie (art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. b w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f.), to nie może budzić wątpliwości, że zwolnienie to nie przysługuje w sytuacji, gdy wydatki na nabycie wymienionego prawa zostały poniesione w celu usunięcia majątku spod egzekucji. Przyznanie w takiej sytuacji ulgi podatkowej nie tylko nie spełniałoby celu preferowanego przez ustawodawcę, ale stanowiłoby nadużycie prawa do ulgi podatkowej.

Tym samym za niezasadny należało uznać zarówno zarzut naruszenia prawa procesowego odnoszącego się do oceny materiału dowodowego (art. 191 o.p.), a także naruszenia prawa materialnego (art. 21 ust. 1 pkt 131 w związku z ust. 25 pkt 1 lit. b u.p.d.o.f.). Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż po pierwsze nie służy on do podważania ustaleń faktycznych, a po drugie uzasadnienie zaskarżonego wyroku, choć wykazuje pewne sprzeczności wskazywane przez skarżącą, zawiera wszystkie elementy wymagane tym przepisem.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a.