Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 258/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2016 poz 627
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi R. T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy oddala skargę


UZASADNIENIE

Starosta A. decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] odmówił R. B. wydania prawa jazdy kategorii C i C+E.

Z decyzją tą nie zgodził się R. B. i wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zarzucając naruszenie:

- art. 2, 7, 9, 42 ust. 1 i 2, 173 i 177 Konstytucji RP, art. 7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 4 Protokołu nr 7 do tej Konwencji, art. 107 § 1 K.p.a., poprzez wydanie decyzji niezgodnej z prawem i bez podstawy prawnej, to jest przekroczenie kompetencji Starosty i uniemożliwienie odwołującemu korzystania z uprawnień, których nie został pozbawiony na mocy orzeczenia sądowego;

- art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 627 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa) w zw. z art. 175 Konstytucji RP w zw. z art. 42 § 2 K.k., poprzez odmowę zwrotu odwołującemu prawa jazdy kategorii C oraz C+E, podczas gdy orzeczenie organu ma charakter czynności następczej po orzeczeniu przez Sąd w postępowaniu karnym o zakresie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów co do kategorii AM, B1, C1, B+E, C+E, T, a co za tym idzie skoro Sąd miał uprawnienie do orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, nieuprawnionym jest dokonywanie jego rozszerzanie, a tym samym przekroczenie kompetencji Starosty i wydanie decyzji, która w swym rozstrzygnięciu rozstrzyga o zakresie środka karnego, do czego uprawniony jest wyłącznie sąd powszechny;

- art. 10 ust. 1, art. 12 ust. 1 pkt 2. ust. 2 pkt 3 ustawy, poprzez ich błędne zastosowanie i odmowę wydania uprawnienia do prowadzenia pojazdów kategorii C i C + E w sytuacji gdy prawidłowe zastosowanie ww. przepisów winno skutkować wydaniem uprawnienia do kierowania pojazdami wskazanych kategorii;

- art. 7 K.p.a., poprzez wydanie decyzji bez uwzględnienia słusznego interesu obywatela oraz pominięcie przy rozstrzyganiu sprawy, że odmowa wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii C oraz C+E pozbawi odwołującego i jego rodzinę głównego źródła utrzymania.

Wskazując na powyższe naruszenia odwołujący się wniósł o zmianę decyzji w całości poprzez orzeczenie wydania prawa jazdy kategorii C oraz C+E zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w A. VI Wydział Zamiejscowy Karny z siedzibą w S. z dnia [...] grudnia 2016 r. sygn. akt [...], ewentualnie o uchylenie przedmiotowej decyzji i umorzenie postępowania w pierwszej instancji w całości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o odmowie zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii C i C+E stanowił przepis art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy. Organ podniósł, że ustawa ta choć jest aktem stosunkowo nowym, była już kilkukrotnie nowelizowana a wprowadzane w ustawie zmiany objęły też treść art. 12. Zdaniem organu odwoławczego dla prawidłowego i pełnego wyjaśnienia znaczenia zawartych w nim regulacji należy odwołać się do historycznego ich brzmienia i skonfrontowania ich z aktualną treścią art. 12 ustawy.

Podano, że istotnym dla rozpoznawanej sprawy zmianom nie ulegał ust. 1 art. 12 ustawy. Zarówno w tekście pierwotnym ustawy, jak i obecnie, istnieje w nim tak samo brzmiący pkt 2, który stanowi, że prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Przepis ten ustanawia jednoznaczny zakaz wydania prawa jazdy osobie, wobec której sąd prawomocnym wyrokiem zastosował środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów. Zakaz wydania prawa jazdy takiej osobie rozciąga się na cały okres obowiązywania zastosowanego przez sąd środka i dotyczy wszystkich kategorii prawa jazdy, na które rozciąga się sądowy zakaz kierowania pojazdami. Nowelizacje ustawy o kierujących pojazdami znacznie zmieniły natomiast treść ust. 2 art. 12 ustawy. Przepis ten w pierwotnym kształcie brzmiał następująco: przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii:

1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A;

2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;

3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.

Przepis art. 12 ust. 1 pkt 1 - 3 ustawy nakazywał więc odnosić omówiony wcześniej zakaz wydawania prawa jazdy do osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy kategorii określonych w pkt 1 – 3 w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów pewnych - wskazanych przez ustawodawcę kategorii. Formułował zakaz wydawania prawa jazdy innych kategorii niż ta, której dotyczył orzeczony przez sąd zakaz prowadzenia pojazdów. I tak nie pozwalał wydać prawa jazdy osobie ubiegającej się o wydanie go w zakresie kategorii B1 lub B w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów kategorii AM, A1, A2 lub A. Wydanie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D było niedozwolone w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B. Prawo jazdy kategorii B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E nie mogło być z kolei wydane osobom, wobec których orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Organ podniósł, że treść art. 12 ust. 2 ustawy w jego pierwotnym brzmieniu istotnie nasuwać mogła pewne wątpliwości. Mylące w tym wypadku mogło okazywać się użyte przez ustawodawcę sformułowanie "osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy" na oznaczenie podmiotów, których dotyczy zakaz wydawania prawa jazdy z art. 12 ust. 2 ustawy. Sformułowanie to mogło być interpretowane w sposób wąski przyjmujący, że za osobę ubiegającą się o wydanie prawa jazdy należałoby uznać tylko taką, która po raz pierwszy występuje o wydanie prawa jazdy. Natomiast w szerokim ujęciu osobami ubiegającymi się o wydanie prawa jazdy miałyby być wszystkie osoby, które prawo jazdy chcą otrzymać, niezależnie czy miałoby to nastąpić pierwszy raz, czy też chodziłoby o wydanie prawa jazdy zatrzymanego wcześniej, które dana osoba już posiadała.

Organ podniósł, że niejasności w tym zakresie dostrzegł ustawodawca, bowiem nowelizacją ustawy o kierujących pojazdami, która weszła w życie z dniem 25 października 2014 r., w art. 12 ust. 2 po sformułowaniu "wobec osoby ubiegającej się o wydanie" dodał, że zakaz wydawania prawa jazdy dotyczy też osób ubiegających się o "zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii". Obecnie art. 12 ust. 2 pkt 1 - 3 brzmi następująco: przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii:

1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A;

2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;

3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.

Zdaniem organu odwoławczego, tak zmieniony ust. 2 art. 12 ustawy nie pozostawia już wątpliwości, że zakaz wydawania prawa jazdy innych kategorii niż objęte zakazem sądowym dotyczy także tych osób, które posiadają już określone uprawnienia i ubiegają się o zwrot zatrzymanego wcześniej prawa jazdy. Zatem na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy starosta jest zobowiązany do niewydawania prawa jazdy m.in. kategorii C, czy C+E w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których kierowania wymagane jest prawo jazdy kategorii B. Przy tym zakaz ten odnosi się zarówno do kierowców ubiegających się po raz pierwszy o prawo jazdy danej kategorii (w tym wypadku kategoria C i C+E), w czasie trwania zakazu, jak też do kierowców posiadających już takie uprawnienia - przez zakaz zwrotu zatrzymanego im wcześniej dokumentu prawa jazdy w okresie obowiązywania orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B.

Organ odwoławczy podał, że prawo jazdy kategorii AM, B1, B, C1, C, B+E, C1+E, C+E, T, R. B. zostało zatrzymane mocą postanowienia Prokuratora Rejonowego w A. z dnia [...] listopada 2016 r., sygn. akt: [...], które przesłano do Starosty A. Następnie prawomocnym wyrokiem z dnia [...] grudnia 2016 r., sygn. akt: [...] Sąd Rejonowy w A. w VI Zamiejscowym Wydziale Karnym w S. orzekł wobec R. B. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat z wyłączeniem pojazdów objętych kat. C i C+E. Niezależnie jednak od tego, że Sąd wyłączył spod ogólnego zakazu prowadzenia wszelkich podjazdów w ruchu lądowym pojazdów kategorii C i C+E, wniosek R. B. o wydanie - zwrot mu zatrzymanego dokumentu prawa jazdy w zakresie tej kategorii nie mógł być rozpatrzony pozytywnie. Ustawodawca w art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy jednoznacznie wykluczył możliwość zwrotu prawa jazdy kategorii C oraz C+E, osobie, wobec której prawomocnym wyrokiem sądu orzeczony został zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Stąd też organ pierwszej instancji zasadnie odmówił zwrotu zatrzymanego prawa jazdy.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ podał, że nowelizacja ustawy o kierujących pojazdami nie powinna być traktowana jako ustanowienie dodatkowej sankcji administracyjnej nakładanej na osobę, która została już ukarana za popełniony czyn przez sąd karny. Przepis art. 12 ustawy nie ustanawia kary dla kierującego, ustanawia wyłącznie normę kierowaną do organu administracji, którą należy ocenić jako wyraz szczególnej dbałości ustawodawcy o bezpieczeństwo wszystkich uczestników ruchu drogowego. Końcowo podano, że organ administracji nie ma uprawnień by rozstrzygać o zgodności przepisów ustawowych z normami wyższego stopnia wyrażonymi w Konstytucji, czy też ratyfikowanych umowach międzynarodowych. Związany jest przepisami ustawy - w tym wypadku ustawy o kierujących pojazdami, które ma stosować wprost.

Skargę do tej decyzji do sądu administracyjnego wniósł R. B. i podniósł takie same zarzuty jak w odwołaniu, dodatkowo zarzucając naruszenie art. 6 K.p.a. I tak zarzucił naruszenie:

- art. 2, 7, 9, 42 ust. 1 i 2, 173 i 177 Konstytucji RP, art. 7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 4 Protokołu nr 7 do tej Konwencji, art. 107 § 1 K.p.a., poprzez wydanie decyzji niezgodnej z prawem i bez podstawy prawnej, to jest przekroczenie kompetencji Starosty i uniemożliwienie skarżącemu korzystania z uprawnień, których nie został pozbawiony na mocy orzeczenia sądowego;

- art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy w zw. z art. 175 Konstytucji RP w zw. z art. 42 § 2 K.k., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w przedmiocie odmowy zwrotu skarżącemu prawa jazdy kategorii C i C+E, podczas gdy orzeczenie organu ma charakter czynności następczej po orzeczeniu przez Sąd w postępowaniu karnym o zakresie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów co do kategorii AM, B1, C1, B+E, C+E, T oraz nieuprawnione dokonywanie rozszerzenia oraz przekroczenia kompetencji Starosty i wydanie decyzji, która w swym rozstrzygnięciu rozstrzyga o zakresie środka karnego, do czego uprawniony jest wyłącznie sąd powszechny;

- art. 10 ust. 1, art. 12 ust. 1 pkt 2. ust. 2 pkt 3 ustawy, poprzez ich błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy wydania uprawnienia do prowadzenia pojazdów kategorii C i C + E w sytuacji gdy prawidłowe zastosowanie ww. przepisów winno skutkować wydaniem uprawnienia do kierowania pojazdami wskazanych kategorii;

- art. 7 K.p.a., poprzez wydanie decyzji bez uwzględnienia słusznego interesu obywatela oraz pominięcie przy rozstrzyganiu sprawy, że odmowa wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii C oraz C+E pozbawi skarżącego i jego rodzinę głównego źródła utrzymania;

- art. 6 K.p.a., poprzez wydanie decyzji z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów prawa.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi stwierdził, że zakaz wynikający z ust. 2 art. 12 ustawy, dotyczy osoby w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu, a więc nie tylko ram czasowych, w których sąd karny orzekł zakaz, ale też zakresu obowiązywania zakazu. Oznacza to, że organ niezasadnie odmówił mu wydania prawa jazdy kategorii C i C+E, w sytuacji gdy Sąd w prawomocnym wyroku orzekł tylko co do pozbawienia go części uprawnień, z wyłączeniem pojazdów, do których prowadzenia uprawniają kategorie C oraz C+E prawa jazdy. Skarżący za bezpodstawne uznał rozszerzenie przez organ zakazu kierowania pojazdami nałożonego przez Sąd. Zdaniem skarżącego świadczy to o przekroczeniu jego kompetencji i prowadzi do wydania decyzji, która rozstrzyga o zakresie środka karnego, do czego uprawniony jest wyłącznie sąd. W konsekwencji tego, organ dopuścił się też naruszenia art. 175 Konstytucji RP, zgodnie z którym wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe, a nie Starosta. Ponadto skarżący zarzucił, że działanie organów obu instancji należy rozpatrywać jako naruszenie konstytucyjnej zasady zawartej w art. 7 zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, ale też zasady iuria novit curia, która przewiduje, że nikt nie może ingerować w treść orzeczenia sądu karnego, a w szczególności w znaczenie treści tego wyroku dla praw i obowiązków odwołującego w zakresie jego uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych, określonych kategorii. Skarżący podniósł, że decyzja organów administracji ma za zadanie skonkretyzować swoją treścią obowiązujące wobec niego zakazy wynikające ze skutków orzeczonego wobec niego środka karnego przez sąd karny, zatem działaniem organów administracyjnych nie można tych orzeczonych zakazów ani zmniejszać, ani rozszerzać. Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2014 r. sygn. akt I KZP 29/13 wskazał, że o zakazie prowadzenia pojazdów orzeka sąd, określając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy i dopiero to orzeczenie sądu stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie przez właściwy organ administracji, a organ ten nie może rozszerzyć ani zawęzić orzeczonego przez sąd zakazu. Posiłkując się tym twierdzeniem wywiódł, że gdyby wolą ustawodawcy było uniemożliwienie osobom, wobec których orzeczono zakaz kierowania pojazdami, zwrotu prawa jazdy w zakresie innym niż orzeczony, wówczas dokonałby stosownych zmian w Kodeksie karnym, czego jednak uchwalając w dniu 5 stycznia 2011 r. ustawę o kierujących pojazdami, nie uczynił. Zarzucił, że decyzja Starosty stanowi w istocie kolejną sankcję wydaną w innym niż karne postępowaniu za czyn przestępczy. W jego opinii, narusza to w sposób ewidentny zasadę ne bis in idem, która należy do podstawowych zasad prawa karnego, o czym - jak podkreślił odwołujący się - kilkukrotnie wspominał w swoich wystąpieniach Rzecznik Praw Obywatelskich. Ponadto zarzucił, że kwestionowana decyzja pozostaje w sprzeczności z art. 7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, który przewiduje, że nikt nie może być uznany za winnego popełnienia czynu polegającego na działaniu lub zaniechaniu działania, który według prawa wewnętrznego lub międzynarodowego nie stanowił czynu zagrożonego karą w czasie jego popełnienia. Nie będzie również wymierzona kara surowsza od tej, którą można było wymierzyć w czasie, gdy czyn zagrożony karą został popełniony. A także stoi w sprzeczności z zasadą ponownego sądzenia i karania. Nikt nie może być ponownie sądzony lub ukarany w postępowaniu przed sądem tego samego państwa za przestępstwo, za które został uprzednio skazany prawomocnym wyrokiem lub uniewinniony zgodnie z ustawą i zasadami postępowania karnego tego państwa – art. 4 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Zdaniem skarżącego Kolegium miało obowiązek odmówić stosowania przepisów niezgodnych z przepisami Konstytucji RP. Końcowo zarzucono, że zaskarżona decyzja nie uwzględnia słusznego interesu skarżącego. Skarżący jest bowiem zawodowym kierowcą, tak też dotąd zarabiał na życie. Odmowa wydania mu prawa jazdy kategorii C oraz C+ E pozbawi go i jego rodzinę głównego źródła utrzymania. Tym samym naruszony został art. 2 Konstytucji RP.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była możliwość wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii C i C+E w sytuacji, gdy orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych wszelkich kategorii z wyłączeniem kategorii C i C + E.

Stan faktyczny był bezsporny. Wobec skarżącego posiadającego prawo jazdy kategorii AM, B1, B, B+E, C, C1, C+E, C1+E, T prawomocnym wyrokiem sądu z 20 grudnia 2016 r., na podstawie art. 42 § 2 K.k. orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kategorii C i C+E na okres 3 lat od [...] listopada 2016 r. do [...] listopada 2019 r. Wykonując ten wyrok organ decyzją z dnia 31 stycznia 2016 r. cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kat. AM, B1, B, B+E, T.

Skarżący w dniu [...] stycznia 2017 r. złożył wniosek o zwrot prawa jazdy kat C i C+E. Starosta A. decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. odmówił skarżącemu wydania prawa jazdy kat C i C+E. SKO w S. zaskarżoną decyzją z [...] marca 2017 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz.627. ze zm.: zwana dalej ustawą) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 970), obowiązującym od dnia 25 października 2014 r.

Przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy w znowelizowanym brzmieniu, stanowi że prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei art. 12 ust. 2 pkt 2 stanowi, że art. 12 ust. 1 pkt 2 ma zastosowanie także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, C1, C D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, a także kategorii: B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D (art. 12 ust. 2 pkt 3).

W obowiązującym aktualnie stanie prawnym, mającym - jak zasadnie uznało SKO - zastosowanie do sytuacji skarżącego, skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem w postępowaniu karnym i orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, zostaje rozciągnięty również na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o uzyskanie prawa jazdy innej kategorii, jak i w zakresie zwrotu prawa jazdy osobom dysponującym już takim prawem jazdy. Przy czym już w odniesieniu do stosowania art. 12 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2014 r. w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego był wyrażany pogląd, zgodnie z którym zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie o kierujących pojazdami (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2015 r., I OSK 888/14, z 29 października 2015 r., I OSK 382/14, z 3 grudnia 2015 r., I OSK 603/14, z 9 grudnia 2015 r., I OSK 678/14 oraz z 15 lipca 2016 r., I OSK 2514/14, pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji negatywne rozstrzygnięcie przez organy zgłoszonego przez skarżącego wniosku o zwrot prawa jazdy w zakresie kategorii C i C+E – było w pełni prawidłowe i zgodne z prawem.

W sprawie niniejszej pojawia się zagadnienie relacji między treścią wyroku sądu karnego orzekającego, jak w niniejszej sprawie, zakaz prowadzenia pojazdów w określonym zakresie, a mianowicie z wyłączeniem kategorii C i C+E, a przepisami ustawy o kierujących pojazdami, przewidującymi zakaz wydania i zwrotu prawa jazdy kategorii "wyższych" (m.in. kategorii C i C+E), w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii "niższej" (m.in. kategorii B). Należy przy tym wyjaśnić, że umowne określenie kategorii prawa jazdy jako "wyższych" i "niższych" opiera się na fakcie, że uzyskanie uprawnień w zakresie kategorii wyższej (np. C) wymaga dodatkowo spełnienia przesłanek odbycia szkolenia i zdania egzaminu państwowego wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii B (art. 11 ust. 4 ustawy).

Problem ten stanowi podstawę argumentacji skarżącego, który zarzuca naruszenie zaskarżoną decyzją szeregu fundamentalnych zasad porządku prawnego, w tym zasad konstytucyjnych, poprzez swoiste rozszerzenie sankcji karnej wynikającej z prawomocnego wyroku sądu karnego poprzez odmowę zwrotu prawa jazdy w zakresie uprawnień, które nie zostały objęte zakazem orzeczonym w tym wyroku (kategorie C i C+E).

W ocenie Sądu, argumentacja ta nie zasługuje na uwzględnienie.

Jak podniesiono już wyżej, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie o kierujących pojazdami.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że za taką interpretacją omawianych przepisów przemawia wykładnia językowa i celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno sobie wyobrazić, by racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi (kategorii B) zezwolił na prowadzenie pojazdów ciężarowych lub ciężarowych z przyczepą (kategorii C i C+E). Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje ponadto, że celem przyjętych rozwiązań prawnych jest niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które swoim postępowaniem, przez prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji. Przy tym zarówno przy interpretacji, jak i stosowaniu wymienionych przepisów należy mieć na względzie, że przepisy i zasady ruchu drogowego odznaczają się rygoryzmem służącym przede wszystkim zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego.

Jak wskazuje w swoich orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny, wyjaśniając relacje między orzeczeniem sądu karnego, a przepisami ustawy o kierujących pojazdami, decyzja organów administracji konkretyzuje swą treścią obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami, które to dolegliwości są skutkiem orzeczonego przez sąd karny środka karnego. Przy tym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego się o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2015 r., I OSK 678/14).

Nie można zatem uznać, iż w świetle przywołanych wyżej przepisów kodeksu karnego oraz kodeksu karnego wykonawczego brzmienie art. 12 ust. 2 ustawy mogłoby być oceniane jako podważające treść i powagę wyroku karnego orzekającego o zastosowaniu wobec skarżącego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kategorii C i C+E. Z treści wyroku karnego wynika bowiem jednoznacznie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie obejmującym kategorię B, z czym ustawa o kierujących pojazdami wiąże konsekwencje określone między innymi w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela przedstawione stanowisko. Przyjęcie odmiennej interpretacji stanowiłoby zaprzeczenie naczelnej wartości bezpieczeństwa w ruchu drogowym, jakiej mają służyć zarówno przepisy karne, sankcjonujące przestępstwa i wykroczenia godzące w tę wartość, jak i przepisy administracyjne dotyczące wydawania i zwrotu prawa jazdy, których naczelnym ratio legis również jest gwarancja bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Trzeba zauważyć, że prezentowane w zaskarżonej decyzji stanowisko w zakresie wykładni art. 12 ust. 2 ustawy znajduje bardzo istotne uzasadnienie w aktualnym stanie prawnym, po wejściu w życie nowelizacji ustawy o kierujących pojazdami z 2014 r. Nowelizacja art. 12 ust. 2 tej ustawy poprzez dodanie do jego treści instytucji zwrotu prawa jazdy i instytucji przywrócenia uprawnień była świadomym i zamierzonym zabiegiem ustawodawcy. Celem tych zmian było niedopuszczenie do ruchu drogowego osób, które w sposób znaczący zagroziły bezpieczeństwu komunikacji, a w szczególności osób prowadzących pojazd w stanie nietrzeźwości. Z analizowanych przepisów wynika jednoznaczny nakaz dla organu administracji publicznej niewydawania, niezwracania i nieprzywracania uprawnień w zakresie prawa jazdy określonej kategorii w okresie obowiązywania sądowego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych np. kategorii B (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 19 listopada 2015 r., III SA/Kr 679/15 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 stycznia 2016 r., III SA/Lu 1153/15, pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wymaga także podkreślenia, że kwestionowane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy nie zostały wydane w wykonaniu wyroku karnego. Te kwestie zostały uregulowane w rozstrzygnięciu cofającym skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi, z wyłączeniem kategorii C i C+E. Natomiast w rozstrzygnięciu zaskarżonym w niniejszej sprawie organ administracji publicznej w zakresie swojej kompetencji ustawowej rozpatrzył złożony przez skarżącego wniosek dotyczący zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Nie można więc przyjąć, że odmowa zwrotu prawa jazdy kategorii C i C+E stanowi niedopuszczalne decyzją administracyjną rozszerzenie sankcji orzeczonej wyrokiem sądu karnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r., I OSK 888/14, pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec kategorycznego brzmienia zakazów określonych w art. 12 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 1 ustawy, bez wpływu dla prawidłowości zaskarżonej decyzji pozostają powołane w skardze okoliczności dotyczące negatywnego wpływu zaskarżonej decyzji administracyjnej na sytuację majątkową i życiową skarżącego.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stwierdzić należy, że w stanie prawnym sprawy w istocie zarzuty te stanowią zakwestionowanie regulacji ustawowej, którą zastosowały organy, to jest art. 12 ustawy o kierujących pojazdami.

Należy zauważyć, że w świetle utrwalonych poglądów orzecznictwa sądowoadministracyjnego związanie sędziego ustawą, przewidziane w art. 178 ust. 1 Konstytucji, obowiązuje dopóty, dopóki ustawie tej przysługuje moc obowiązująca. Jeżeli w ocenie sądu istnieją istotne wątpliwości co do konstytucyjności przepisu ustawowego, który ma być zastosowany w sprawie, wątpliwości te powinny zostać rozstrzygnięte poprzez skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego (por. przykładowo wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 września 2008 r., II FSK 852/07; z 5 listopada 2010 r., II GSK 1208/10; z 21 stycznia 2011 r., II OSK 101/10; z 10 lutego 2011 r., II OSK 269/10; postanowienie z 12 sierpnia 2014 r., II FSK 2070/14, pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie nie ma jednak tego rodzaju wątpliwości, które nakazywałyby mu skierowanie do Trybunału wniosku o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 12 ustawy o kierujących pojazdami.

Przepis art. 12 ust. 2 ustawy nie narusza zasady państwa prawnego. Organ działający na podstawie tego przepisu nie ingeruje w prawomocny wyrok sądu karnego. To właśnie prawomocny wyrok sądu karnego orzekający zakaz prowadzenia pojazdów leży u podstaw możliwości zastosowania art. 12 ust. 2 ustawy. Adresatem tego przepisu jest organ administracji publicznej, a sfera jego stosowania nie dotyczy sprawy sankcji karnej, o której rozstrzygał sąd karny, lecz odrębnej, choć powiązanej funkcjonalnie, sprawy rozstrzygnięcia w sferze prawa administracyjnego o uprawnieniach do prowadzenia pojazdów. Sposób orzekania sądu karnego w sprawie zakazu prowadzenia pojazdów jest determinowany specyfiką sankcji karnej, która musi być bardzo ściśle powiązana z zachowaniem sprawczym. Stosowanie art. 12 ust. 2 ustawy przez organy administracji publicznej opiera się na zupełnie innych przesłankach – chodzi tu nie o sankcję, lecz o ochronę bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Ponadto trzeba przypomnieć, że wartością chronioną konstytucyjnie jest również bezpieczeństwo publiczne, co wynika z art. 31 ust. 3 Konstytucji, dopuszczającego ustanowienie w ustawie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw sytuacji, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, przy czym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Bez systemu sankcjonowania działań godzących w tę wartość, jej ochrona nie byłaby możliwa. Jak wskazano już wyżej, regulacja zawarta w art. 12 ust. 2 ustawy ma bardzo istotne uzasadnienie celowościowe. Jej celem jest (czasowe) wykluczenie z ruchu drogowego tych kierowców, którzy swoim zachowaniem wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu publicznemu (bezpieczeństwu ruchu drogowego). Z punktu widzenia chronionej konstytucyjnie wartości bezpieczeństwa publicznego nie da się bowiem zaakceptować sytuacji, w której osoba naruszająca w poważnym stopniu zasady ruchu drogowego, która swoim działaniem (prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwym) stwarza realne niebezpieczeństwo w ruchu drogowym, mogłaby nadal być użytkownikiem ruchu drogowego prowadząc bez ograniczeń pojazdy wymagające wyższej kategorii uprawnień, niż te, których czasowo została pozbawiona.

Z omówionych względów uznać należy, że w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy zaskarżona decyzja pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Organy obu instancji dokonały prawidłowej interpretacji i właściwie zastosowały przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy. Odnosząc się zaś do wywodów skargi dotyczących wkroczenia przez organy administracji publicznej, w sferę zarezerwowaną wyłącznie dla władzy sądowniczej co rodzi wątpliwości co do pozostawania przez art. 12 ust. 2 ustawy w zgodzie z art. 2, art. 10 ust. 1, art. 173 i 177 Konstytucji RP należy wyjaśnić, że organy administracji publicznej zobowiązane są do orzekania na podstawie przepisów obowiązującego prawa. W powiązaniu z zasadą legalności wyrażoną w art. 6 K.p.a. oznacza to, że przy załatwianiu indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej zobowiązane są stosować obowiązujące ustawy i akty wykonawcze, kierując się domniemaniem konstytucyjności tych przepisów, których niezgodności z Konstytucją Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził. Podnieść też należy, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 11 października 2016 r., K 24/15 (Dz.U. z 2016 r., poz. 2197) orzekł, że art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym:

a) w zakresie, w jakim przewiduje stosowanie wobec tej samej osoby, za ten sam czyn, sankcji administracyjnej w postaci zatrzymania prawa jazdy i odpowiedzialności prawnokarnej za wykroczenie, jest zgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego 22 listopada 1984 r. w Strasburgu (Dz. U. 2003.42.364) i art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. 1977.38.167);

b) w zakresie, w jakim nie przewiduje sytuacji usprawiedliwiających – ze względu na stan wyższej konieczności – kierowanie pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, jest niezgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji.

Ze stanowiska zaprezentowanego przez Trybunał Konstytucyjny w powołanym orzeczeniu można wysnuć wniosek, że orzeczenie środka karnego w postępowaniu karnym w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych kategorii, nie stoi na przeszkodzie możliwości stosowania wobec tej samej osoby, za ten sam czyn dodatkowych sankcji administracyjnych, co wskazuje na brak naruszenia regulacjami przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy zasady ne bis in idem.

Organy zastosowały w sprawie obowiązujące przepisy, których zgodność z Konstytucją RP nie została podważona. Tym samym nie doszło też do naruszenia praw skarżącego wynikających z Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez bezpodstawne pozbawienie przysługujących mu uprawnień. Organy w sposób uprawniony rozszerzyły na drodze administracyjnej sankcje wynikające z wyroku sądu karnego.

Mając powyższe na uwadze skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.