Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 305/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 41a
journal: Dz.U. 2021 poz 266
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Asesor WSA Katarzyna Borońska, Dominik Dymitruk, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 18 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T.M. na decyzje Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 15 lutego 2022 r. Nr GI 06347668-1,W/3223 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranej części uzupełniającej renty rolniczej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 15 grudnia 2021 r. nr GI-06347668-1/15 W-3223; II. zasądza od Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na rzecz strony skarżącej kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 15 lutego 2022 r. po rozpoznaniu wniosku T. M. (strona, skarżący, wnioskodawca) o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Prezes KRUS, organ) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, dalej k.p.a.) i art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2021 r., poz. 266 ze zm., dalej ustawa) utrzymał w mocy swoją decyzję 15 grudnia 2021r., którą odmówi umorzenia nienależnie pobranej części uzupełniającej świadczenia w kwocie 18.580,10 zł.

Do wydania tego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym sprawy.

Decyzją z dnia 30 grudnia 2020 r., Oddział Regionalny KRUS we Wrocławiu ustalił nadpłatę z tytułu nienależnie pobranej części uzupełniającej renty rolniczej za okres od 1 grudnia 2018 r. do 31 października 2020 r. i zobowiązał stronę do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 18.580,10 zł. Przyczyną powstania nadpłaty było wsteczne wyłączenie żony wnioskodawcy z ubezpieczenia społecznego rolników z mocy ustawy oraz prowadzenie działalności rolniczej, co spowodowało brak uprawnień do pobierania części uzupełniającej w myśl przepisu art. 28 ust. 11 ustawy. Od decyzji nie zostało złożone odwołanie do Sądu i stała się ona prawomocna.

W dniu 30 kwietnia 2021 r. strona zwróciła się z wnioskiem do Prezesa KRUS o rozłożenie zaległości na raty ww. zaległości, wniosek został pozytywnie zaopiniowany, została przygotowana umowa o rozłożeniu na raty należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia rentowego, która jednak nie została przez skarżącego podpisana.

W dniu 19 lipca 2021 r. strona złożyła wniosek o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Prośba została uzasadniona trudną sytuacją finansową oraz stanem zdrowia wnioskodawcy. Do wniosku przedłożono odpis postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia - Fabrycznej, dowody wpłat dokonywanych z tytułu alimentów na małoletnie dzieci, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu za rok 2020 oraz zaświadczenia lekarskie, historię zdrowia i choroby wraz z konsultacją neurologiczną.

W toku postępowania, przeprowadzono wywiad społeczny. Ustalono, że wnioskodawca mieszka z matką pobierającą dwie emerytury z KRUS i z ZUS oraz z ojcem pobierającym emeryturę z ZUS i bratem prowadzącym działy specjalne produkcji rolnej. Stwierdzono, że strona użytkuje pokój w domu matki, a wszystkie wydatki na niezbędne potrzeby bytowe, pokrywa matka. Ustalono, również że strona nie korzysta z pomocy finansowej z innych źródeł oraz płaci alimenty na małoletnie dzieci w kwocie około 500,00 zł miesięcznie. Ustalono, że w 2020 roku wnioskodawca osiągnął dochody z tytułu renty rolniczej w wysokości 15400,00 zł oraz z tytułu działów specjalnych produkcji rolnej w wysokości 1573,00 zł, łącznie - 16973,00 zł. Stwierdzono, że strona leczy się w Przychodni Zdrowia Psychicznego i Leczenia Uzależnień oraz w Poradni Neurologicznej. Organ podkreślił, że Komisja Lekarska Kasy uznała, że wnioskodawca jest zdolny do pracy w gospodarstwie rolnym.

W uzasadnieniu decyzji z 15 grudnia 2021 r. Prezesa KRUS ocenił, że wiek oraz stan zdrowia wnioskodawcy umożliwiają podjęcie przez niego pracy zarobkowej. Organ podkreślił, że wnioskodawca mieszka w rodzinnym gospodarstwie rolnym, gdzie, są prowadzone działy specjalne. Podkreślił, że wnioskodawca jest ojcem małoletnich dzieci, wobec których ma zobowiązania alimentacyjne, więc pomimo chorób które go dotknęły, powinien podjąć wszelkie starania, by wypełnić swoje zobowiązania. Ponadto Prezes KRUS stwierdził, że okoliczności podane we wniosku (brak źródeł dochodu, ciężki stan zdrowia) pozostają w sprzeczności z obrazem, jaki wnioskodawca prezentuje w mediach społecznościowych.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona zarzuciła naruszenie art. 41 a ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez jego niezastosowanie. Organ zdaniem strony odmawiając umorzenia opisanej należności, oparł się jedynie na okolicznościach niebędących uzasadnieniem ważnego interesu zainteresowanego poprzez przyjęcie, że wnioskodawca uczestniczy w imprezach okolicznościowych, a z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów wynika, że utrzymuje się z wypłacanego mu świadczenia rentowego w wysokości 555,19 zł miesięcznie, a kwota po potrąceniu stosownych obciążeń podatkowych i składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz po potrąceniu świadczeń alimentacyjnych wynosi 510,69 zł, co wskazuje na jego możliwości płatnicze. Nadto strona podkreślił, że z uwagi na stan zdrowia wnioskodawca nie może podjąć pracy zarobkowej.

W zaskarżonej decyzji organ Prezes KRUS powołał się na przeprowadzony 14 stycznia 2022 r. wywiad i wskazał, że w jego trakcie ustalono, że dochód z tytułu działów specjalnych produkcji rolnej prowadzonej przez brata skrzącego wynosi 17.000 zł rocznie, przychód miesięczny z tytułu emerytur wynosi około 2.800 zł. Ustalono również wydatki wg stanu na 2021 r. : 1. prąd - 355 zł., 2. butla gazowa do gotowania - 80 zł., 3. śmieci - 100 zł.,4. zasądzone alimenty na dzieci wnioskodawcy - 600 zł., 5. leki rodziców wnioskodawcy - 200 zł. miesięcznie, 6. leki wnioskodawcy - 300 zł. miesięcznie, 7. składka na ubezpieczenie rolników 280 zł., 8. podatek od nieruchomości 769 zł. rocznie, 9. oplata za wywóz szamba - 200 zł. kwartalnie, 10. zakup ekogroszku 150 zł. na trzy dni. Organ ustalił, że skarżący mieszka w dużym nieogrzewanym (z powodu braku środków) domu rodziców. Prezes KRUS stwierdził, że na posesji znajdują się dwie szklarnie należące do rodziców wnioskodawcy, prowadzona jest w nich działalność rolnicza przez brata wnioskodawcy. Organ zaznaczył, że na posesji było zaparkowane są cztery samochody i dwa traktorki, nie udało się jednaj stwierdzić kto jest ich właścicielem. Prezes KRUS ponownie rozpoznając sprawę stwierdził, że nie kwestionuje leczenia psychiatrycznego wnioskodawcy jednak podkreślił, że Komisja Lekarska Kasy uznała, że wnioskodawca jest zdolny do pracy w gospodarstwie rolnym. Ponadto organ zauważył, że skarżący zgłoszony do ubezpieczenia społecznego rolników jako domownik, co wiąże się z praca w gospodarstwie. Prezes KRUS podsumowując podkreślił, że młody wiek wnioskodawcy, okresy remisji choroby pozwalają na podjęcie aktywności zawodowej. Organ wzmiankował o trudnej sytuacji finansów funduszu emerytalno- rentowego, wskazując, że wydatki tego funduszu wielokrotnie przekraczają wpływy z tytułu składek opłaconych przez ubezpieczonych rolników,.

W skardze na powyższą decyzję wnioskodawca wyjaśnił, że pozostaje na utrzymaniu rodziców, nie ma żadnego dochodu, nie ma nawet na leki, a koszty utrzymania wzrosły bardzo i nie stać go na spłatę długu.

W uzupełnieniu skargi pełnomocniczka skarżącego zaskarżyła w całości decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 15 lutego 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 15 grudnia 2021 r. w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia w wysokości 18.580,10 zł.

Zarzuciła naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez organ rentowy w sposób dowolny, z pominięciem wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz braku nawiązania do zebranego materiału dowodowego i rozpatrzenia go w sposób wyczerpujący w odniesieniu do możliwości zarobkowych skarżącego, co skutkowało przyjęciem w zaskarżonej decyzji, że strona posiada możliwości zdrowotne i jest w wieku umożliwiającym podjęcie przez niego pracy zarobkowej, podczas gdy wskazana przez organ decyzja z dnia 6 października 2021 r., wydana przez Komisję Lekarską Kasy, uznająca skarżącego za osobę zdolną do pracy w gospodarstwie rolnym została zaskarżona i w chwili obecnej toczy się postępowanie przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w sprawie o sygn. akt VIII U 2651/21, a to potwierdza ważny interes zainteresowanego i możliwość zastosowania umorzenia nienależnie pobranego świadczenia;

2. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez organ rentowy w sposób dowolny, z pominięciem wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz braku nawiązania do zebranego materiału dowodowego i rozpatrzenia go w sposób wyczerpujący w odniesieniu do sytuacji finansowej skarżącego, co skutkowało przyjęciem w zaskarżonej decyzji, że T. M. w chwili obecnej posiada środki finansowe na spłacanie nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 18.580,10 zł, podczas gdy z zebranego przez organ materiału dowodowego wynika, że skarżący wraz z najbliższą rodziną utrzymuje się ze wspólnego dochodu w przeliczeniu na 4-osobową rodzinę wynosi 1.054,17 zł, co stanowi o ważnym interesie skarżącego w umorzeniu nienależnie pobranego świadczenia.

Nadto zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy, polegające na błędnym ustaleniu braku przesłanek ważnego interesu zainteresowanego przejawiającego się w możliwościach płatniczych wnioskodawcy w kontekście pogorszenia się stanu finansów funduszu emerytalno-rentowego, podczas gdy brak umorzenia nienależnie pobranego świadczenia będzie skutkował pogłębieniem się złej sytuacji finansowej skarżącego.

W konsekwencji wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 15 grudnia 2021 r.

W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o oddalenie skargi wnioskodawcy i odrzucenie skargi jego pełnomocniczki jako wniesionej po terminie. Organ podtrzymał stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

W pierwszej kolejności Sąd musi się odnieść do wniosku organu o odrzucenie skargi sformułowanej przez pełnomocnika skarżącego jako wniesionej po terminie. Wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, strona wniosła bowiem skargę samodzielnie w przepisanym terminie do jej wniesienia. Natomiast pismo procesowe pełnomocniczki skarżącego zostało co prawda zatytułowane "skargą", jednak Sąd potraktował je jak pismo procesowe w sprawie przedstawiające stanowisko skarżącego, wobec prawidłowego umocowania adwokata do występowania w sprawie w imieniu strony.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy przypomnienia wymaga, że podstawę prawną podjętego w tym zakresie rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy. Stosownie do tej regulacji, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części.

Brzmienie powyższego przepisu wskazuje, że organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia korzysta z uznania administracyjnego i ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego, jego możliwości płatniczych uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie to nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), następnie jego oceny (art. 80 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 k.p.a. Podkreślić należy, że organ działa w ramach uznania dopiero na etapie, gdy uzna, że w sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 41a ust. 1 ustawy, gdyż ocena w tym przedmiocie wykracza poza zakres uznania i jest kategorią obiektywną, wynikającą z ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W przypadku decyzji uznaniowych, jej uzasadnienie ma szczególne znaczenie dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności powinno być przekonywująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Decyzje w przedmiocie ulg jako decyzje uznaniowe podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej, takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok NSA z 7 lutego 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00, Lex Nr 46473). Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 18 maja 2005 r. sygn. akt FSK 2211/04 (publ. CBOSA) negatywne rozstrzygnięcie, szczególnie podjęte w ramach uznania administracyjnego, powinno być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W przypadku decyzji uznaniowej organ podatkowy zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania.

Oznacza to, że decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny przekraczając zasadę swobodnej oceny dowodów, oceniając materiał dowodowy wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego.

Dokonując analizy zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że proces decyzyjny organu został przeprowadzony wadliwie, gdyż nie spełnił powyższych wymagań. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie został rozpatrzony i oceniony z naruszeniem zasady określonej w art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.

Skarżący wnioskując o umorzenie należności powoływał się na zły stan zdrowia oraz trudną sytuację materialną.

W ocenie Sądu, doszło do naruszenia przepisów postępowania w zakresie ustalania zaistnienia przesłanek umorzenia, ujętych w przepisie art. 41a ustawy: po pierwsze przesłanki ważnego interesu zainteresowanego, po drugie stanu finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego. Stwierdzić należy, że organ stosownie do wymogów art. 77 § 1 k.p.a. nie rozpatrzył wszechstronnie materiału dowodowego i nie dokonał jego oceny zgodnie z art. 80 k.p.a.

Odnosząc się do pierwszej z wymienionych przesłanek, przypomnieć należy, że ważny interes w umorzeniu należności ze względu na trudną sytuację ubezpieczonego istnieje wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty należności i jego sytuacją materialną istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego jego podstawowych potrzeb życiowych.

Z okoliczności podanych przez skarżącego wynika, że znajduje się on w trudnej sytuacji materialnej, zatem organ powinien rozważyć, czy spłata przedmiotowego zadłużenia bądź jego egzekucja z majątku zobowiązanego nie spowoduje niemożności zaspokojenia przez niego podstawowych potrzeb życiowych.

Z akt sprawy wynika, że cierpi on na schizofrenię paranoidalną, w związku z chorobą występują u skarżącego bardzo silne lęki związane z urojeniami prześladowczymi, które uniemożliwiają jakąkolwiek systematyczną aktywność (k.62 akt adm.). W aktach znajdują się zaświadczenia z Wrocławskiego Centrum Zdrowia Psychicznego i Leczenia Uzależnień (k.60, k.61, k.63, k.64 akt adm.) oraz zaświadczenia lekarskie i wyniki badań związanych z problemami neurologicznymi skarżącego (k.65 - k.67, k.68, k.69 akt adm.). Ponadto z załącznika do protokołu wizytacji przeprowadzonej 14 stycznia 2022r. w gospodarstwie rolnym rodziców skarżącego wynika, ze skarżący przebywał w tym czasie w szpitalu na dziennej terapii grupowej w związku z zaostrzeniem objawów chorobowych (k.84 akt adm.)

Wobec zgromadzonego materiału dowodowego twierdzenia organu, że wnioskodawca jest w sytuacji, gdy posiadane gospodarstwo rolne i prowadzone działy specjalne, środowisko rodzinne, dają mu możliwość pracy i osiągania dochodu oraz, okresy remisji podstawowej choroby pozwalają na podjęcie aktywności zawodowej nie znajdują logicznego uzasadnienia. Powyższe twierdzenia Prezesa KRUS nie znajdują nawet oparcia w orzeczeniu Komisji Lekarskiej Kasy, na które powołuje się organ, którego nie ma w aktach (nawet kopii). Zgodnie z treścią orzeczenia lekarzy KRUS (podaną przez organ) choroba wnioskodawcy ograniczyła jego możliwości zarobkowe do pracy w gospodarstwie rolnym, wbrew więc treści ww. orzeczenia Prezes KRUS przyjął, że wnioskodawca może podjąć aktywność zawodową. Nie wiadomo także Sądowi czym kierował się Prezes KRUS, kiedy przyjął, że u skarżącego występują okresy remisji choroby, Sąd nie wie również na jakiej podstawie organ stwierdził, że w czasie występowania ewentualnej remisji skarżący będzie mógł podjąć pracę zawodową. Ponadto, zdaniem Sądu, nie bez znaczenia dla oceny stanu zdrowia skarżącego ma podnoszona przez jego pełnomocnika okoliczność, że decyzja wydana na podstawie wskazanego orzeczenia Komisji Lekarskiej, uznająca skarżącego za osobę zdolną do pracy została zaskarżona i toczy się w tej sprawie postępowanie przed Sądem Okręgowym. Organ w żaden sposób nie odniósł się do tej okoliczności.

Zupełnie niezrozumiałe dla Sądu jest również przyjęcie przez organ, że prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza w latach 2011-2014 stanowi podstawę do przyjęcia, że w roku 2022 może podejmować aktywność zawodową, nie uszło uwadze Sądu, że dokumentacja lekarska obrazująca stan zdrowia skarżącego odnosi się do roku 2021,a nie do lat 2011-2014.

Sąd stwierdził ponadto, ze również sytuacja finansowa skarżącego nie została prawidłowo ustalona przez organ. Słusznie stwierdziła pełnomocniczka skarżącego, że wyłącznym dochodem wnioskodawcy są wypłacane mu świadczenia rentowego w wysokości 555,19 zł miesięcznie. Kwota, która pozostaje po potrąceniu stosownych obciążeń podatkowych i składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz po potrąceniu świadczeń alimentacyjnych świadczy o możliwościach finansowych skarżącego w spłaceniu sumy 18.580,10 zł. Skarżący pozostaje na dobrowolnym utrzymaniu rodziny. W aktach znajduje się oświadczenie matki skarżącego, że pozostaje on na jej całkowitym utrzymaniu(k. 86 akt adm.). Powyższe nie oznacza, jednak że Prezes KRUS może obciążać bliskich skarżącego koniecznością spłaty długu wnioskodawcy. Zbędne jest również, dla oceny stanu majątkowego strony, powołanie przez organ okoliczności, że na posesji rodziców skarżącego znajdują się samochody osobowe i sprzęt rolniczy , o ile własności żadnego z ww. pojazdów i sprzętów nie można przypisać stronie.

Również twierdzenia organu dotyczące wieku skarżącego jako pozytywnej prognozy w jego karierze zawodowej nie znajdują oparcia w fakcie że skończył on 46 lat.

Z przedstawionych przyczyn Sąd stwierdził, że wyprowadzone przez organ wnioski co do przesłanki ważnego interesu zobowiązanego nie znajdują odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym. W konsekwencji Sąd przyjął, że postępowanie w zakresie ustalenie powyższej przesłanki zostało przeprowadzone z naruszeniem zasad określonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Prezes KRUS odmawiając umorzenia z powodu drugiej przesłanki, stanu finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego, podał, że analiza stanu finansów tego funduszu wskazuje, że jego wydatki wielokrotnie przekraczają wpływy z tytułu składek opłaconych przez ubezpieczonych rolników, a brakującą kwotę wydatków na realizację gwarantowanych przez KRUS świadczeń emerytalno-rentowych pokrywa budżet Państwa w kwocie określonej ustawą budżetową, w konsekwencji każde umorzenie nienależnie pobranego świadczenia rentowego pogarsza stan finansów funduszu, ograniczając przewidywane wpływy, co nie leży w interesie ubezpieczonych.

W ocenie Sądu, organ ograniczając się jedynie do stanu środków finansowych funduszów, odmówił umorzenia należności przyjęciem abstrakcyjnego pierwszeństwa stanu funduszów przed przesłanką ważnego interesu zainteresowanego. Podstawą odmowy umorzenia należności, nie jest ponadto wystarczające stwierdzenie organu, każde umorzenie zaległych należności obciążające stan finansów funduszy Kasy jest sprzeczne z interesem społecznym ubezpieczonych.

Powyższe zdaniem Sądu samo w sobie nie wskazuje jednak na nadrzędność tak rozumianego stanu finansów funduszów, który stałby na przeszkodzie uwzględnienia wniosku o umorzenie należności w kwocie 18.580,10 zł., w sytuacji gdy po stronie skarżącego brak jest dochodu i majątku mogącego uczynić zapłatę tej kwoty za realnie możliwą. Prawodawca w art. 41a ustawy przewidział dla szczególnych przypadków, a bezspornie taki występuje w rozpoznawanej sprawie, możliwość umorzenia należności, przyznając priorytet sytuacji zobowiązanego. Sytuacja skarżącego wymaga bardziej szczegółowego rozważenia w kontekście wartości składających się na przesłankę stanu finansów funduszów, którą niewątpliwie uznać należy za interes społeczny. Zdaniem Sądu takie rozumienie przesłanki stanu finansów funduszów, jakie zaprezentowano w zaskarżonej decyzji jest nieprawidłowe ponieważ nie może zamykać się wyłącznie w stwierdzeniu o złej kondycji finansowej Funduszu. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 2 marca 2016 r., II FSK 2474/15 (publ. CBOSA) i posiłkując się tym wyrokiem uważa, że bywają takie sytuacje, w których już sam rachunek ekonomiczny przemawia za udzieleniem ulgi np. nie ma możliwości ściągnięcia należności w pełnej wysokości, a sytuacja ekonomiczna i zdrowotna zobowiązanego wyklucza możliwość radykalnej poprawy jego sytuacji finansowej w dającym przewidzieć się okresie. W ocenie Sądu taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Organ odmawiając umorzenia należności przewiduje poprawę sytuacji majątkowej skarżącego, w związku z możliwością podjęcia przez niego pracy zarobkowej. Zdaniem Sądu są to przewidywania oparte jedynie na optymistycznych prognozach, które jednak nie znajdują uzasadnienia wobec szeroko udokumentowanego stanu zdrowia skarżącego. Prezes KRUS prawidłowo rozstrzygając sprawę, musi mieć na uwadze to, że na dzień wydania decyzji ustala fakt spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy. Organ zobowiązany jest zatem uwzględnić okoliczność, że skarżący nie ma majątku a jego potrzeby związane z bieżącym utrzymaniem i leczeniem w pierwszej kolejności muszą być zaspokajane i czynią to jego rodzice, którzy są w wieku emerytalnym. Tym samym na dzień wydania decyzji, w istocie hipotetyczne są rozważania czy i w jakim zakresie skarżący będzie mógł podjąć pracę, która umożliwi mu spłatę zaległości.

W ocenie Sądu istnienia przesłanki interesu społecznego nie można wiązać wyłącznie z obowiązkiem ponoszenia przez zobowiązanych składek. Zdaniem składu orzekającego rozpoznającego niniejszą sprawę, argumentacja organu, nie jest zatem wyczerpująca, co więcej wadliwie zawęża rozumienie przesłanki stanu finansów funduszów. Ulgi wymienione w art. 41a ustawy nie stanowią przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej przez Państwo zobowiązanemu po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie świadczenia) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia, tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby zainteresowanego. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia takich zaległości, Państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia (por. wyroki NSA: z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3139/13; z dnia 3 lipca 2007 r.,sygn. akt I FSK 1026/06; publ. CBOSA). W konsekwencji ustalenie przez organ kwestii istnienia przesłanki stanu finansów funduszów, a zatem interesu społecznego, wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie składek w pełnej wysokości i zwrot nienależnie pobranych świadczeń, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku powinien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu społecznego (dochodzenie należności, a jeżeli tak to w jakim trybie w sytuacji majątkowej i osobistej w jakiej znalazł się skarżący oraz przy ponoszeniu jakich kosztów związanych z egzekwowaniem należności, czy też zastosowanie ulgi). Dokonując "ważenia" obu wartości organ uwzględnia rzecz jasna także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1351/11; publ. CBOSA). Tak właśnie w ocenie Sądu należy postrzegać przesłankę interesu społecznego, określoną w art. 41a ustawy jako stan finansów funduszów. Uwzględnienie istnienia przesłanki interesu społecznego i rzetelne procedowanie co do wniosku zobowiązanego nie może być postrzegane jako "akt łaski", ale musi być efektem rzetelnej oceny, co w ustalonych realiach stanu faktycznego będzie z punktu widzenia społecznego korzystniejsze: zastosowanie ulgi, czy też odmowa uwzględnienia żądania strony. Takich rozważań zabrakło w zaskarżonej decyzji. W konsekwencji błędnego procedowania organ nie ustalił w sposób rzetelny czy w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka stanu finansów funduszów, czym naruszył również art. 7 k.p.a.(zob. wyrok WSA z dnia 30 marca 2018, sygn. akt I SA/Ke 158/18; publ. CBOSA).

Ponownie rozstrzygając sprawę organ rozważy wszechstronnie zebrany materiał dowodowy w kontekście zaprezentowanej wyżej wykładni przesłanek: ważnego interesu wnioskodawcy i stanu finansów funduszów, a wynik swoich ustaleń i oceny przedstawi w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c., art. 135 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w pkt. 1 wyroku.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i 205 p.p.s.a.