Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1775/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 5 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 226 pkt. 6
journal: Dz.U. 2022 poz 2305
law: Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant starszy referent Agnieszka Fidor, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2024 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy oddala skargę


UZASADNIENIE

[...] P. K. pełniąc zawodową służbę wojskową na stanowisku służbowym: Dowódca Drużyny - Drużyna Ewakuacji - Pluton Remontowy - Kompania Logistyczna - Batalion Piechoty Zmotoryzowanej – [...] Brygada Zmechanizowana, w dniu [...] września 2022 r., podlegając corocznemu opiniowaniu służbowemu za 2022 r., otrzymał ocenę niedostateczną.

Przedmiotową opinię doręczono podoficerowi listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 3 października 2022 r. W dniu [...] października 2022 r. pełnomocnik strony złożył odwołanie od owej opinii służbowej za 2022 r. do Dowódcy [...] batalionu piechoty zmotoryzowanej [...] Brygady Zmechanizowanej. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnictwo zostało udzielone w dniu [...] października 2022 r.

Pismem z dnia 21 października 2022 r. pełnomocnik podoficera został poinformowany o zwrocie pisma zatytułowanego "Odwołanie od opiniowania służbowego za 2022 rok". Jako uzasadnienie zwrotu pisma przywołano jednoznaczne brzmienie art. 127 ust. 4 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. poz. 2305, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą", zgodnie z którym do opiniowania służbowego nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a opiniowany żołnierz w trakcie opiniowania służbowego występuje osobiście i nie może być reprezentowany przez pełnomocnika.

W dalszej kolejności [...] P. K. osobiście w dniu 7 listopada 2022 r. (data stempla pocztowego) złożył odwołanie od opinii służbowej za 2022 r.

Dowódca [...] batalionu piechoty zmotoryzowanej pismem z dnia 23 listopada 2022 r. poinformował podoficera o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia ze względu na przekroczenie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania.

Następnie pismem z dnia 16 grudnia 2022 r. (data wpływu do kancelarii jednostki wojskowej w dniu 21 grudnia 2022 r.) podoficer wniósł wniosek o zweryfikowanie opinii służbowej, w której otrzymał ocenę niedostateczną.

Pismem z dnia 13 stycznia 2023 r. Dowódca [...] Brygady Zmechanizowanej poinformował zainteresowanego, że jego wniosek o zweryfikowanie oceny niedostatecznej z opiniowania służbowego także zostaje pozostawiony bez rozpatrzenia. Stanowisko dowódcy jednostki wojskowej podyktowane było treścią regulacji § 13 ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 lipca 2022 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy (Dz. U. poz. 1462), zgodnie z którym jeżeli opiniowany nie złożył odwołania od opinii służbowej, w której przełożony wystawił ogólną ocenę niedostateczną, siedmiodniowy termin na wniesienie wniosku o zweryfikowanie ostatecznej opinii służbowej, biegnie od dnia, w którym opinia służbowa stała się ostateczna. Mając zatem na względzie, że opinia służbowa została doręczona [...] w dniu 3 października 2022 r., a czternastodniowy termin na wniesienie odwołania upłynął w dniu 17 października 2022 r., to wniosek z dnia 16 grudnia 2022 r. o zweryfikowanie ostatecznej opinii służbowej został złożony po upływie terminu.

Wnioskiem z dnia 22 listopada 2022 r. Dowódca [...] Brygady Zmechanizowanej wystąpił do Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych o zwolnienie [...] z zawodowej służby wojskowej.

Pismem z dnia 20 stycznia 2023 r. pełnomocnik żołnierza przesłał wniosek do organu o przekazanie sprawy Dowódcy [...] Brygady Zmechanizowanej celem wydania nowej opinii służbowej.

Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych rozkazem personalnym Nr [...] (pkt [...]) z dnia [...] maja 2023 r, zwolnił [...] P. K. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] czerwca 2023 r. i przeniósł do pasywnej rezerwy wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej.

Rozpoznając sprawę wskutek wniesionego odwołania Szef Sztabu Generalnego decyzją z dnia [...] lipca 2023r. uchylił skarżone rozstrzygnięcie w części dotyczącej daty zwolnienia i ustalił nową datę zwolnienia na 31 sierpnia 2023r. oraz utrzymał w mocy skarżony rozkaz w pozostałej części.

W uzasadnieniu przywołał art. 226 pkt 6 ustawy o Obronie Ojczyzny i § 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. poz. 433).

Podkreślił, że przywołane przepisy jednoznacznie określają, że zwolnienie żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej wobec niedostatecznej oceny z opinii, nie jest fakultatywne lecz obligatoryjne - na aspekt ten zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 26 października 2010 r. sygn. akt I OSK 712/10.

Oznacza to według organu, że ustawodawca w tym przypadku nie przyznał organowi możliwości wyboru sposobu ustalenia sytuacji kadrowej żołnierza zawodowego, który otrzymał niedostateczną ocenę z opiniowania okresowego (tak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2013 r. (sygn. akt I OSK 1072/12). Stąd w ocenie organu podjęta decyzja nie wymaga zatem uzasadnienia z punktu widzenia uwzględniania słusznego interesu strony i interesu społecznego, w tym przypadku - potrzeb Sił Zbrojnych, jako celowości zwolnienia żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej.

Podkreślił też, że merytoryczna zawartość opinii służbowych należy do autonomicznego obszaru wewnętrznej sfery ocennej (do którego to nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego) w relacji żołnierzprzełożony. Opinie takie nie podlegają więc ocenie co do ich treści w trakcie postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania niedostatecznej oceny ogólnej z opiniowania służbowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie administracyjne nie jest uprawniony do badania zasadności, czy słuszności tych opinii.

Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazano, że poza znaną organowi z urzędu okolicznością przebywania [...] na permanentnym zwolnieniu lekarskim od 27 września 2021 r. strona nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących na brak możliwości osobistego złożenia odwołania od opinii służbowej. Przyjęty sposób argumentacji wskazujący na niemożność podpisania odwołania od opinii służbowej jest w ocenie organu tym bardziej kuriozalny, że [...] nie miał przeciwwskazań zdrowotnych do osobistego podpisania pełnomocnictwa z dnia 10 października 2022 r. dla adw. W. K., czyli w terminie przewidzianym na złożenie odwołania od opinii służbowej.

Wyjaśniono też żołnierzowi, że jeżeli odwołanie od opinii służbowej zostało wniesione przez pełnomocnika jako osobę nieuprawnioną do jego złożenia, organ nie ma uprawnień ani obowiązku wzywania opiniowanego żołnierza do usunięcia braków formalnych ponieważ do procedury opiniowania służbowego nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie ze względu na konieczność osobistego występowania żołnierzy w trakcie opiniowania służbowego złożenie odwołania przez nieuprawniony podmiot nie skutkuje zachowaniem terminu.

Od powyższej decyzji skargę do tut. Sądu wywiódł P. K. domagając się :

1/ uchylenia w całości zaskarżonej lub zmianę wyżej wymienionego rozkazu i przydział służbowy na dotychczas zajmowane stanowisko,

2/ dopuszczenia dowodów z Teczki Akt Personalnych (TAP) będącej w posiadaniu organu na okoliczność dotychczasowych ocen skarżącego z opinii służbowych,

3/ dopuszczenia dowodów z dokumentacji dot. odwołania od opinii służbowej jak również wszelkiej dokumentacji dot. Odwołania,

4/ ponownego rozpoznania odwołania od opinii służbowej przez organ wnioskujący o zwolnienie,

5/ ponownego rozpatrzenia odwołania przez Organ II instancji oraz przeprowadzenie postępowania z czynnym udziałem Skarżącego,

6/ uchylenia decyzji Nr [...] z dnia [...] lipca 2023 r. Szefa Sztabu Generalnego WP, o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

1/ art. 127 Ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny,

2/ art. 226 Ustawy o obronie Ojczyzny,

3/ art. 6, 7, 7a, 8, Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego,

4/ art. 10, 77, 80 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1634 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy wydając skarżoną decyzję organ poruszał się w granicach prawa.

W ocenie tut. Sądu na w/postawione pytanie należało udzielić pozytywnej odpowiedzi.

Zgodnie z treścią art. 226 pkt. 6 ustawy o Obronie Ojczyzny (który to przepis organ wskazał jako podstawę prawą swojej decyzji) żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Sposób sformułowania powyższego przepisu wprost wskazuje na to, że zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej nie zostało pozostawione uznaniu administracyjnemu. Pogląd taki wyraził już z resztą Naczelny Sąd Administracyjny na tle analogicznego w swej treści przepisu wcześniej obowiązującej ustawy pragmatycznej (patrz. I OSK 1072/12).

W świetle powyższego jako uprawniona jawi się teza, iż uzyskanie przez żołnierza zawodowego niedostatecznej ogólnej oceny w okresowej opinii służbowej stanowi wystarczającą podstawę do zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby, i to bez konieczności prowadzenia żadnego dodatkowego postępowania dowodowego.

Słusznie wywiódł więc organ, że w realiach prawnych niniejszej sprawy nie posiada umocowania do badania zasadności czy słuszności zwolnienia żołnierza ze służby i że sam fakt niedostatecznej opinii służbowej obliguje go do wydania omawianego rozstrzygnięcia.

Co zaś się tyczy materii opiniowania służbowego to wyjaśnić należało, że wydawanie okresowych opinii służbowych należy do sfery podległości służbowej między przełożonym a podwładnym, a więc do spraw o jakich mowa w art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.). Opinie są wydawane w postępowaniu, które nie ma charakteru administracyjnego, a jedynie jest postępowaniem wewnętrznym, odrębnym i niezależnym, odbywającym się w ramach wewnętrznych struktur organów wojskowych, do którego nie mają również zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 3 § 3 pkt 2 kpa). Oznacza zaś to tyle, że organ prowadzący postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia ze służby, nie ma uprawnienia do badania zasadności czy słuszności tez zawartych w opinii.

Pogląd taki pozostaje w zgodzie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych którego przykładem jest m. in. teza wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2007 r. (sygn. akt II SA/Wa 2225/06): "Fakt otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w okresowej opinii służbowej jest dla organu wiążący i organ zwalniający nie ma podstaw prawnych do kwestionowania ostatecznej opinii okresowej. Okresowa opinia służbowa nie jest decyzją w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jak też w procesie opiniowania nie mają zastosowania przepisy procedury administracyjnej’’.

Akceptując w pełni w/przywołane konkluzje tut. Sąd rozpoznając przedmiotową skargę nie mógł badać materii związanej z meritum opinii służbowej wystawionej żołnierzowi. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wprost zaś wynika, że skarżący podczas opiniowania w 2022r. otrzymał ocenę niedostateczną i od owej opinii nie odwołał się w sposób skuteczny. Skarżący wniósł przecież odwołanie od opinii osobiście ale z uchybieniem terminu. Także wniosek o weryfikację opinii wniesiony został przez niego z uchybieniem terminu i jako taki nie mógł wywołać skutków prawnych. Odwołanie od opinii wniesione przez pełnomocnika żołnierza także nie mogło wywołać pożądanego przez stronę skutku prawnego (pełnomocnik nie ma uprawnień do takiego działania) czego sam skarżący już nawet nie kwestionuje skoro zarzucał organowi że nie został wezwany do uzupełnienia braku formalnego owego odwołania poprzez jego podpisanie. Skoro jednak omawiane odwołanie było formalnie podpisane (tyle że przez osobę nieuprawnioną), to oczywistym jest że owo pismo procesowe nie było obarczone brakiem formalnym w postaci braku podpisu. Nie występowała więc podstawa faktyczna do tego, aby organ wzywał do uzupełnienia nieistniejącego braku.

Powyższe świadczy więc o tym, że żołnierz nie skorzystał skutecznie z możliwości weryfikacji spornej opinii. Stąd żądania skargi ponownego przeprowadzenia aktu opiniowania jawiły się jako spóźnione na obecnym etapie postępowania. Sama opinia mogła więc stanowić podstawę do wydania skarżonego rozstrzygnięcia.

Rozpoznając niniejszą skargę tut. Sąd nie podzielił też zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Badanie owej materii Sąd musiał dokonywać przez pryzmat normy art. 145 § 1 pkt.1 lit. c P.p.s.a. który to przepis dopuszcza możliwość uchylenia wadliwego aktu tylko wtedy, gdy naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący nie udowodnił zaś istnienia takiego wpływu (zwłaszcza o charakterze istotnym). W szczególności nie wskazał na to, jakich konkretnie czynności procesowych nie mógł dokonać wskutek pozbawienia go prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Również nie udowodnił (ani nawet nie uwiarygodnił) twierdzeń podnoszonych przez siebie na okoliczność swojego stanu psycho-fizycznego uniemożliwiającego mu terminowe złożenie odwołania od opinii a jednocześnie nie uniemożliwiającego mu udzielenia pełnomocnictwa w owym terminie. Tym samym pozbawił więc tut. Sąd możliwości weryfikacji omawianej kwestii i zbadania jej wpływu na rozstrzygnięcie.

W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.