Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1214/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy: article: Art. 18 ust. 2  pkt 2  w zw. z art. 13  ust. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 622
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
article: Par. 29  ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 231
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia  do kierowania pojazdami
article: Art. 146  w zw. z art. 119
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. M. na czynność Starosty Myślenickiego z dnia 24 maja 2023 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności w zakresie wpisania w rubryce nr 11 daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C w dokumencie prawa jazdy nr [...], II. zasądza od Starosty Myślenickiego na rzecz skarżącego S. M. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarżący S. M. w dniu 6 września 2004 r. uzyskał bezterminowe uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, a w dniu 28 września 2009 r. - kategorii C.

W dniu 13 września 2022 r. skarżący złożył wniosek o wydanie prawa jazdy w kategorii C+E. Do wniosku dołączył orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 9 września 2022 r. stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E oraz orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia 9 września 2022 r. stwierdzające brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami kategorii C+E. W obu orzeczeniach termin następnego badania wyznaczono na 9 września 2027 r.

Starosta M. po rozpoznaniu ww. wniosku w decyzji z 9 maja 2023 r. orzekł o wydaniu skarżącemu uprawniania do kierowania pojazdami, wskazując, że prawo jazdy nr [...] ważne jest do 9 maja 2038 r. W dokumencie tym ponadto określono datę ważności uprawnień kategorii C, C+E, C1, C1+E - na dzień 9 września 2027 r. Ponadto Starosta M. w decyzji z dnia 24 maja 2023 r. nr [...] stwierdził, że skarżący spełnia określone przepisami prawa warunki do wydania dokumentu prawa jazdy. W decyzji tej wskazano m.in. ww. datę ważności uprawnień do kierowania pojazdami kat. C

Decyzję wraz z dokumentem prawa jazdy skarżący odebrał 24 maja 2023 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zaskarżył czynność materialno-techniczną Starosty M. polegającą na wpisaniu daty ważności uprawnień kategorii C w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy nr [...].

Zaskarżonej czynności zarzucił naruszenie:

- art. 18 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z § 29 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami poprzez błędne przyjęcie, że organ dokonując kwestionowanego wpisu miał możliwość wprowadzić w wymienianym dokumencie prawa jazdy wpis dotyczący okresu ważności praw kategorii C w sytuacji gdy skarżący wymieniał prawo jazdy w związku z ukończeniem szkolenia w ramach kategorii C+E, zatem wpis organu poza uzasadnioną zmianą mógł jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim i należało zastosować § 29 ust. 1 ww. rozporządzenia,

- art. 16 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie przez organ, pomimo braku uprawnień, weryfikacji treści wcześniejszych rozstrzygnięć i nadanych skarżącemu uprawnień bezterminowych, co pozostaje w sprzeczności z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności czynności wpisu daty ważności uprawnień kategorii C w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy nr [...], uznanie w wyroku uprawnienia skarżącego do bezterminowego prawa jazdy kat. C oraz nakazanie organowi wydanie nowego dokumentu prawa jazdy pozbawionego wpisu daty ważności uprawnień kategorii C w rubryce 11 oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, względnie o jej oddalenie. Organ wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na brak wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących stronie w administracyjnym w toku instancji. W przypadku nieuznania przez Sąd powyższego argumentu i stwierdzeniu, że skarga podlega rozpoznaniu, organ wniósł o oddalenie skargi z uwagi na to, iż dokument prawa jazdy został wydany skarżącemu w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, tj. ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622) oraz 29 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego wydanego do tej ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli jest czynność materialnotechniczna Starosty M. dotycząca wpisu do prawa jazdy daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C. Wpisu takiego dokonano w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy nr [...]. Jako datę ważności uprawnień kat. C wpisano datę 9 września 2027 r.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że kwestionowana przez skarżącego czynność wpisania daty ważności kategorii C prawa jazdy nie stanowi elementu rozstrzygnięcia zawartego w wydanej, zgodnie z jego wnioskiem, decyzji administracyjnej nadającej mu nowe uprawnienia kategorii C+E, lecz stanowi wyłącznie czynność materialno-techniczną dotyczącą wpisu do prawa jazdy daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C posiadanego przez skarżącego bezterminowo od 2009 roku. Wpis dotyczący kwestionowanego terminu ważności nie jest elementem decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a. czynność wpisu do prawa jazdy terminu ważności jako czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa objęta jest kontrolą sprawowaną przez sądy administracyjne i podlega zaskarżeniu w drodze skargi wnoszonej na taką czynność bezpośrednio do sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o podjęciu czynności. Czynność ta ma bowiem charakter władczy, gdyż definiuje czas korzystania przez osobę fizyczną z uprawnień przewidzianych w przepisach prawa materialnego, tj. w przepisach ustawy o kierujących pojazdami; skierowana jest na zewnątrz aparatu administracyjnego i to wobec indywidulanie oznaczonego podmiotu – kierującego pojazdem.

Z wyżej wskazanych względów skarga podlega rozpoznaniu przez sąd, a wniosek o jej odrzucenie zawarty w odpowiedzi na skargę jest niezasadny.

W zakresie formy załatwienia wniosku skarżącego o wydanie nowego dokumentu prawa jazdy stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych jest jednolite - wymiana dokumentu prawa jazdy realizowana przez wydanie nowego dokumentu w oparciu o przepis art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami ( Dz.U. z 2023 r., poz. 622; powoływanej dalej jako "u.k.p.") stanowi czynność z zakresu administracji publicznej - czynność materialno-techniczną dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, która na mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. objęta jest kognicją sądów administracyjnych. Wynika to z charakteru tej czynności - skoro wydanie nowego dokumentu następuje z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych, to skutkiem takiej czynności organu nie jest powstanie lub odjęcie po stronie osoby wnioskującej o wymianę dokumentu jakichkolwiek uprawnień, czy też czasowe ich ograniczenie (np. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt. IOSK 585/16, wyrok z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Po 848/13).

Organ wydając skarżącemu dokument prawa jazdy nie pouczył go o możliwości zaskarżenia ww. czynności do sądu administracyjnego. Nie włączył także do akt administracyjnych koperty, w której przesłana została skarga, pomimo że to na niej znajduje się istotna data – data nadania skargi w urzędzie pocztowym.

Mając na uwadze ww. błędy organu oraz fakt że składając skargę skarżący wskazał na uiszczenie wpisu od skargi w dniu 21 czerwca 2023 r. (zatem w terminie 30 dni od dnia odebrania dokumentu prawa jazdy w dniu 24 maja 2023 r.), a organ nie kwestionował terminowości wniesienia skargi, Sąd uznał, że została wniesiona w terminie. Miał też na uwadze przepis art. 53 § 2 p.p.s.a.

Skarga jest zasadna ponieważ czynność organu polegająca na wpisie daty ważności uprawnień kategorii C w rubryce nr 11 dokumentu prawa jazdy skarżącego była bezpodstawna, a zatem niezgodna z prawem.

Według art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na czynność stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w którym ustawodawca określił przesłanki uwzględnienia skargi stosuje się odpowiednio.

Stan faktyczny sprawy był niesporny. Sporna kwestia dotyczyła oceny, czy organ miał podstawę prawną aby w wydanym dokumencie prawa jazdy wpisać datę ważności uprawnień kategorii C, które skarżący bezterminowo otrzymał w 2009 r., otrzymując wcześniej orzeczenie lekarskie z dnia 30 marca 2009 r. (k. 2 a.adm. )

Osoba posiadająca prawo jazdy (...) jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia (art. 18 ust. 1 u.k.p.) Na wniosek osoby uprawnionej w przypadkach, o których mowa w ust. 1, starosta wydaje, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 lub w art. 16 ust. 1, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych (art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p.).

Skarżący złożył wniosek o wydanie prawa jazdy kategorii C+E. Po jego rozpatrzeniu przyznano skarżącemu uprawnienia tej kategorii. Przyznanie nowego uprawnienia wygenerowało po stronie Starosty obowiązek wymiany posiadanego przez skarżącego dokumentu prawa jazdy. Na podstawie art. 18 ust. 2 u.k.p. taka wymiana dokumentu prawa jazdy dokonywana jest poprzez wydanie nowego dokumentu prawa jazdy. W zakresie, w jakim nie dotyczy to przyznania nowych uprawnień, tj. w nin. sprawie - kategorii C, dokonana w tym trybie wymiana prawa jazdy nie wpływa na zakres posiadanych uprawnień i obowiązków wnioskodawcy. Przed złożeniem wniosku w poprzednim dokumencie prawa jazdy skarżącego uwidocznione było bowiem posiadanie przez skarżącego uprawnień kategorii C nabytych w dniu 28 września 2009 r. bezterminowo. Zatem nowy dokument, o którym w mowa w art. 18 ust. 2 u.k.p,. w przypadku skarżącego - w zakresie uprawnień kategorii C - winien w istocie jedynie powtórzyć zapisy zawarte w poprzednio posiadanym dokumencie prawa jazdy. Dokonana w omawianym tutaj trybie wymiana prawa jazdy, za wyjątkiem bezspornego potwierdzenia nabycia uprawnień nowej kategorii, nie wpływa bowiem w żaden sposób na zakres posiadanych, na podstawie ostatecznej decyzji Starosty M. z dnia 28 września 2009 r. uprawnień oraz obowiązków skarżącego.

W licznym orzecznictwie sądów administracyjnych dostępnym w bazie orzeczeń CBOSA (np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 2 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 1135/19) zwrócono uwagę, że pojęcie "prawo jazdy" jest używane w przepisach prawa w dwóch znaczeniach. W pierwszym znaczeniu, jest rozumiane jako uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju. Natomiast w drugim znaczeniu jest używane na określenie dokumentu urzędowego potwierdzającego posiadanie przez daną osobę uprawnienia do prowadzenia pojazdów wskazanych w nim kategorii. W tym znaczeniu prawo jazdy stanowi urzędowy dowód posiadania przez oznaczoną w jego treści osobę fizyczną uprawnień do kierowania pojazdami. Z tego względu organ dokonując na podstawie art. 18 ust. 2 u.k.p. czynności materialno - technicznej wydania nowego prawa jazdy może dokonać zmian wpisów w dokumencie jedynie w zakresie określonym treścią złożonego wniosku. W konsekwencji, skutkiem takiej czynności organu nie może być, wykraczające poza wniosek, powstanie, odjęcie lub czasowe ograniczenie jakichkolwiek uprawnień osoby wnioskującej o wymianę dokumentu prawa jazdy. Przepis art. 18 u.k.p. nie daje podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany danych (dodanie nowych uzyskanych uprawnień) organ uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z procedurą określoną powyższym przepisem organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Zatem powyższa regulacja ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby nie było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie uprawnienia do kierowania pojazdami posiada określona osoba. Nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, powinien więc poza uzasadnioną zmianą (wynikającą ze złożonego wniosku) jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim – pierwotnym z uwzględnieniem zakresu uprawnień wynikających z przyjętych przez ustawodawcę kategorii prawa jazdy, zgodnie z art. 6 ust. 1 u.k.p. i przepisami rozporządzenia. Dokonane zmiany nie mogą dotyczyć (modyfikować) posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami, gdyż wynika to m.in. z konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych oraz zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.

Nie można uznać za prawidłowe stanowiska organu stwierdzającego, że ograniczenie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii C wynika z orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 9 września 2022 r., w którym skarżącemu wyznaczono datę kolejnego badania na 9 września 2027 r. dla kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E, czy orzeczenia psychologicznego.

Stanowisko to nie znajduje podstawy prawnej ani w przepisach ustawy o kierujących pojazdami ani w przepisach rozporządzenia wykonawczego.

Po pierwsze wskazać należy, że podstawą prawną ww. orzeczenia lekarskiego był art. 75 ust. 1 pkt 1 u.k.p. (w orzeczeniu psychologicznym wyraźnie zaznaczono że dotyczy ono kat. C+E), który stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub uprawnienia do kierowania tramwajem. Oznacza to, że skarżący nie stawił się na badania celem przedłużania ważności prawa jazdy kat. C (art. 75 ust. 1 pkt 2 u.k.p.), czy też nie został na nie skierowany celem weryfikacji posiadanych już uprawnień (kat. B i C) ze względu na istniejące uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia (art. 75 ust. 1 pkt 5). Organ nieprawidłowo uznał zatem, że skoro z przedstawionego orzeczenia lekarskiego, (które skarżący zobowiązany był złożyć z uwagi na rozszerzenie uprawnień o nową kategorię) wynikało, że został określony termin następnych badań, to jako datę ważności uprawnień również w zakresie kat. C należało wpisać datę z tego orzeczenia. Podkreślić jeszcze raz należy, że orzeczenie lekarskie z 2022 roku w żaden sposób nie odnosiło się do orzeczenia lekarskiego z 2009 r. poprzedzającym nadanie uprawnień kat. C, w którym zaznaczono odnośnie terminu kontrolnego badania lekarskiego - "bezterminowo".

Zgodnie z § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 poz. 231), dalej w skrócie: rozporządzenie, zgodnie z którym w przypadku osób, posiadających w dniu wejścia w życie ustawy uprawniania do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub orzeczeniem psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo.

Przepis § 29 rozporządzenia wyraźnie rozróżnia pojęcie "data ważności prawa jazdy" od pojęcia "data ważności uprawnienia".

O ważności prawa jazdy mówi ust. 2 tego przepisu, według którego w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a, nie może być dłuższa niż 15 lat. W przypadku osób, posiadających, tak jak skarżący, w dniu wejścia w życie ustawy uprawniania do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub orzeczeniem psychologicznym - data ważności prawa jazdy, o której mowa § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a, nie może być dłuższa niż 15 lat. Nie chodzi jednak o oznaczenie daty ważności prawa jazdy w znaczeniu podania daty wskazującej kres ważności przysługujących stronie praw podmiotowych lecz wyłącznie o ważność samego dokumentu prawa jazdy – jako dokumentu urzędowego, który jedynie potwierdza posiadanie przez określoną osobę uprawnienia. Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu podlegają odrębnie – data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r. poz. 702) określa wzór prawa jazdy wydawanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wg którego na pierwszej stronie dokumentu prawa jazdy umieszcza się cyfry i dane, które oznaczają m.in. w pozycji 4b "datę ważności prawa jazdy", a na drugiej stronie dokumentu, w pozycji pod cyfrą 11 umieszcza się "datę ważności uprawnienia".

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokumenty prawa jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności dla określonych kategorii. Wg art. 13 ust.1 pkt 2 u.k.p. prawo jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D lub D+E wydaje się na okres 5 lat, nie dłużej jednak niż na okres wynikający z orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2, z zastrzeżeniem art. 15. Przepis ten nie skutkuje jednak utratą bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabytego przez osoby pod rządami poprzednich przepisów dotyczących nabywania takich uprawnień. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy, osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (zob. m.in. wyrok TK z 12 grudnia 2013 r. K 5/13 OTK-A 2013/9/137; wyrok WSA w Szczecinie z 23 stycznia 2014 r., II SA/Sz 897/13, opubl. w CBOSA). Przepis art. 13 ust. 1 u.k.p nie reguluje zatem uprawnienia do kierowania pojazdami, a jedynie terminy ważności dokumentu prawa jazdy. Nie mógł być zatem podstawą kwestionowanego nin. skargą wpisu.

Wbrew wywodom przedstawionym w odpowiedzi na skargę, stanowiska organu nie może uzasadniać przepis § 29 ust. 3 rozporządzenia, który dotyczy osób, którym po dniu wejścia w życie ustawy data ważności uprawnienia została zmieniona w związku z przedłożeniem nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że nigdy nie została wydana decyzja administracyjna zmieniająca ważność uprawnień kategorii C, które skarżący nabył bezterminowo w 2009 r., a z przedłożonych zaświadczeń wynika, że brak jest przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania przez skarżącego pracy na stanowisku kierowcy. Brak jest zatem dokumentów wskazujących na ograniczenie powyższych uprawnień skarżącego do kierowania pojazdami bezterminowo, a - jak już podniesiono -orzeczenia, w którym wskazano termin kolejnego badania lekarskiego i psychologicznego zostały wydane w związku z obowiązującą procedurą wpisu nowego uprawnienia i wskazane w nich terminy badań mają znaczenie dla uzyskania przez skarżącego tylko nowego uprawnienia i jego ważności. Orzeczenia te nie skutkują ustaleniem nowej daty ważności posiadanych wcześniej uprawnień do kierowania pojazdami. Organ nie miał zatem prawa rozszerzenia skutków orzeczenia lekarskiego – w zakresie terminów ważności uprawnień C+E - do posiadanych przez skarżącego bezterminowych uprawnień w zakresie kategorii C.

Z tych względów § 29 ust. 3 rozporządzenia nie miał zastosowania w stanie faktycznym sprawy. Niezależnie od tego warto zauważyć, że stosowanie tego przepisu rozporządzenia skutkowałoby tym, że nabyte na podstawie ustawy w drodze decyzji administracyjnej bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w akcie wykonawczym. Skoro bowiem ani art. 18 u.k.p. ani inny przepis tej ustawy nie przewiduje uprawnienia organu do weryfikacji posiadanych przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami, to nie można ich wyprowadzać z aktu wykonawczego. Przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu nabycia nowych uprawnień stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. Co więcej podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Oznaczałoby to naruszenie podstawowej dyrektywy wykładni systemowej nakazującej respektowanie hierarchii aktów normatywnych. Ponadto, nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu, która w tym zakresie nie mieści się w upoważnieniu ustawowym (por. wyrok NSA z 10 listopada 2021 r. II GSK 2030/21, opubl. w CBOSA).

Również § 10 ust. 3 pkt. 10 lit. a rozporządzenia nie mógł być podstawą zaskarżonej czynności. Przepisu tego nie można bowiem odczytywać w oderwaniu od całej treści § 10, która jak wynika z części początkowej § 10 ust. 1 dotyczy wydania prawa jazdy, tj. nabycia uprawnień do kierowania pojazdami jako publicznych praw podmiotowych. Wskazania wynikające z § 10 ust. 3 pkt. 10 lit. a obejmują sytuację, w której stronie, po spełnieniu wymogów ustawowych, organ nadaje uprawnienia do kierowania pojazdami. Organ zobligowany jest zatem stosować się do tych wskazówek w zakresie, w jakim wpisuje po raz pierwszy uprawnienia nowo nabyte. Natomiast brak jest podstaw, aby wskazówki z tego przepisu stosować do uprawnień wcześniej nabytych, w odniesieniu do których wpis do dokumentu prawa jazdy jest jedynie powtórzeniem informacji o dotychczas posiadanych uprawnieniach stwierdzonych w poprzednio wydanym prawie jazdy (na podstawie ostatecznej decyzji w przedmiocie nadania tych uprawnień). Wskazana regulacja była już przedmiotem ocen sądów administracyjnych, które wywiodły (por. np. wyroki NSA: z 24 lutego 2021 r., I OSK 2312/20; z 21 października 2021 r., II GSK 1421/21; z 10 listopada 2021 r., II GSK 2030/21; z 17 marca 2022 r., II GSK 98/22 - opubl. w CBOSA), że literalne odczytanie § 10 ust. 5 rozporządzenia może być rozumiane jako upoważnienie do określenia daty ważności nie tylko uprawnień, o których mowa w art.15 u.k.p., ale również uprawnień nabytych bezterminowo. Taki jednak rezultat wykładni należy uznać za wadliwy, bo nieuwzględniający kontekstu systemowego. Przyjęcie takiej wykładni doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. Ponadto podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Jak wskazał NSA w wyroku z 24 lutego 2021 r. I OSK 2312/20 przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy strona nie musi ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami, a ograniczenia wprowadzone w krajowym systemie, wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. nr 2006/126/WE w sprawie praw jazdy (Dz.U.UE.L z 2006 r. Nr 403, poz. 18 z późn. zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy.

Podsumowując, wydane skarżącemu orzeczenie lekarskie, w oparciu o które ubiegał się o wydanie prawa jazdy w zakresie dotychczas nieposiadanej przez niego kategorii C+E, dotyczy jedynie nowego uprawnienia a nie posiadanych dotychczas kategorii prawa jazdy. W związku z tym nie mogło stanowić uzasadnienia do podjęcia zakwestionowanej w skardze czynności materialno-technicznej. Organ nie mógł z uwagi na orzeczenie lekarskie, które dotyczyło badań lekarskich w zakresie nabycia nowych uprawnień zmienić wcześniejszej decyzji dotyczącej uprawnień kategorii C. Tylko w przypadku nowo nabytych uprawnień, tj. kat. C+E, data kolejnego badania ogranicza okres ich ważności. Stanowisko organu, że złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych, o którym mowa w art. 18 ustawy, stwarza podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji posiadanych przez kierowcę uprawnień, w tym uprawnień nabytych bezterminowo, a podstawę prawną do ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowią przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy jest pozbawione podstaw prawnych i pozostaje w sprzeczności z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 zd. 2 k.p.a.

W postępowaniu z wniosku o wydanie nowej kategorii uprawnień do kierowania pojazdami organ nie miał zatem podstaw prawnych aby dokonać weryfikacji wcześniej nadanych uprawnień kat. C. Nie mógł zatem - z uwagi na zaświadczenie lekarskie, które dotyczyło badań lekarskich w zakresie nabycia nowych uprawnień – ograniczyć uprawnień kat. C. Naruszył tym samym przepisy art. 18 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 1b u.k.p. oraz § 29 rozporządzenia, dokonując ich błędnej wykładni.

Wobec powyższego Sąd stwierdził bezskuteczność czynności wpisu daty ważności uprawnień kategorii C w dokumencie prawa jazdy wydanym skarżącemu. Ponownie rozpoznając sprawę, organ zobligowany będzie na podstawie art. 153 p.p.s.a. uwzględnić przedstawione wyżej stanowisko Sądu i wydać skarżącemu nowy dokument prawa jazdy potwierdzający posiadanie bezterminowego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C, tj. pozbawionego wpisu daty ważności uprawnień w rubryce 11.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., w trybie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego równowartość uiszczonego wpisu od skargi.