Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2105/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 3, art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 i art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędzia del. WSA Magdalena Dobek - Rak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych E. G. i M. K. oraz Ogólnopolskiego Stowarzyszenia X z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1401/22 w sprawie ze skarg E. G. i M. K. oraz Ogólnopolskiego Stowarzyszenia X z siedzibą w R. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 14 lipca 2022 r., nr IFXIV.7840.9.17.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie pozwolenia na budowę oddala skargi kasacyjne.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 8 maja 2023 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1401/22, oddalił skargę E.G., M.K. oraz Stowarzyszenia P. z siedzibą w R. na decyzję Wojewody Śląskiego z 14 lipca 2022 r., nr IFXIV.7840.9.17.2022, umarzającą postępowanie odwoławcze w sprawie odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gliwice z 21 lutego 2022 r., nr 133/2022, zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej N. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w G. (obecnie N. sp. k.) pozwolenia na budowę zespołu czterech budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi wraz z murami oporowymi, wewnętrznymi instalacjami, zbiornikiem na wody deszczowe, wewnętrznym układem komunikacyjnym, 46 miejscami postojowymi oraz zagospodarowaniem terenu, obejmujących fragmenty działek nr [...], [...], [...] i [...], obręb [...] w rejonie [...] obwodnicy miasta.

Wojewoda Śląski, po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez M.H., M.K., E.G. oraz Stowarzyszenie P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735), zwanej dalej k.p.a., stwierdził, że żadnemu z odwołujących się podmiotów nie przysługuje status strony w sprawie pozwolenia na budowę opisanej inwestycji, co uzasadniało umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego ze względów podmiotowych w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a.

Sąd pierwszej instancji oddalając skargi podzielił stanowisko Wojewody odnośnie braku legitymacji procesowej w przedmiotowym postępowaniu odwołujących: M.H. i M.K., których niezabudowana nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] obręb [...] położona w G., oddalona jest od granic terenu inwestycji o około 9 m oraz o około 23 m od najbliższego projektowanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego o wysokości 12,60 m oraz E.G., współwłaścicielki zabudowanej działki nr [...], oddalonej od granic terenu inwestycji o około 80 m oraz o około 105,45 m od projektowanego budynku B. Ocenę legalności zaskarżonej decyzji Sąd przeprowadził w świetle art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 30 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2351), zwanej dalej Prawem budowlanym oraz w całokształcie przedłożonej dokumentacji projektowej ujawniającej uwarunkowania inwestycji kluczowe dla ustalenia, czy w związku z przedmiotową inwestycją obowiązujących z przepisów wynikają ograniczenia w zabudowie nieruchomości odwołujących. Sąd, w ślad za organem odwoławczym, nie zidentyfikował jakichkolwiek ograniczeń w zabudowie działek odwołujących, ani związanych z projektowanym zagospodarowaniem wód opadowych, w tym z odległością zbiornika retencyjnego od granic działek odwołujących, ani związanych ze wzrostem gęstości zaludnienia ani intensywności zabudowy. W odniesieniu do odwołującego się Stowarzyszenia Sąd uznał, że jego legitymacji procesowej nie można wywieść z przepisu art. 89g ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziel społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1029 ze zm.), zwanej dalej u.o.o.ś., albowiem zaskarżona decyzja nie była poprzedzona decyzją środowiskową.

W skardze kasacyjnej E.G. i M.K., zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzuciły:

- naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259), zwanej dalej p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w realiach przedmiotowej sprawy sprowadzające się do niezasadnego przyjęcia, że nieruchomości skarżących kasacyjnie względnie innych nieruchomości nie znajdują się w strefie oddziaływania przedmiotowej inwestycji, w szczególności tych, które kiedyś stanowiły własność inwestora, a które aktualnie są w takim samym zbliżeniu do bardzo dużych zbiorników na wody opadowe i retencyjne jak nieruchomość chociażby A.B. od takich zbiorników zaprojektowanych przez inwestora na etapie A inwestycji;

- naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. przy zastosowaniu art. 28 ust. 3a, art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a i b i ust. 3a lit. a, art. 35 ust. 3 i art. 33 ust. 2 pkt 1 i 11 Prawa budowlanego w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz 86g ust. 1, 2 i 5 u.o.o.ś. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do niezasadnego przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie pozwolenie na budowę nie zostało poprzedzone decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, w sytuacji kiedy pozwolenie to zostało poprzedzone decyzją z dnia 25 marca 2022 r. Prezydenta Miasta Gliwic, nr ŚR-188/2022, o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia N. Sp. z o. o. sp. k. pn. "Budowa zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi i murami oporowymi w Gliwicach na działkach o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] oraz fragmencie działki [...] i [...]", a zakres opracowania projektowego zatwierdzony pozwoleniem na budowę z dnia 21 lutego 2022 r. Prezydenta Miasta Gliwice, nr 133/22, oceniany samodzielnie także wymagał od inwestora załączenia do wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, bowiem powierzchnia garaży, parkingów samochodowych wraz z infrastrukturą im towarzyszącą wynosi 0,7223 ha i jest większa niż wartość wskazana w § 3 ust. 1 pkt 58 rozporządzenia z dnia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r. poz. 1839);

- naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przy uwzględnieniu art. 28 ust. 2 i ust. 3a Prawa budowlanego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w realiach przedmiotowej sprawy w związku z brakiem dopuszczenia do udziału w niniejszym postępowaniu stron postępowania o środowiskowe uwarunkowania toczącego się przed Prezydentem Miasta Gliwice pod znakiem SR.6220.1.55.2021, pomimo iż organ drugiej instancji (Wojewoda Śląski) zgodził się nawet w jednej z poprzednich swoich decyzji z dnia 14 stycznia 2022 r., znak IFXIV.7840.9.35-1.2021, z organem pierwszej instancji (Prezydentem Miasta Gliwice) co do konieczności wyprzedzającego przeprowadzenia postępowania środowiskowego - co powinno być uznane za naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. bez konieczności wykazywania wpływu naruszenia na wynik sprawy;

- naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie w związku z wydaniem ww. decyzji bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, tj. organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego oraz decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia - co powinno być uznane za naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. bez konieczności wykazywania wpływu naruszenia na wynik sprawy;

- naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w związku z brakiem zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co w konsekwencji spowodowało, iż organy i Sąd pierwszej instancji zaniechały podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli - powyższe skutkowało tym, iż organy i Sąd pierwszej instancji procedowały w taki sposób, iż nie został ustalony cały stan faktyczny relewantnego dla przesłanek prawnych określonych w przepisach warunkujących pozytywne rozstrzygnięcie dla wnioskodawcy, w szczególności organ zaniechał ustalenia czy przedmiotowe przedsięwzięcie nie powinno być rozpatrywane również z punktu widzenia spełnienia przesłanek do zakwalifikowania go do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu § 3 ust. 1 pkt 55, 58 i 81 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz co najbardziej rażące w przedmiotowej sprawie i równocześnie naruszające art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., organ drugiej instancji nie uzasadnił prawie w ogóle w swojej decyzji stanowiska co do kwestii szeroko naprowadzanej przez skarżące kasacyjnie w ich odwołaniu odnośnie braku legitymowania się przez inwestora decyzją środowiskową dla niniejszej inwestycji, co do konieczności i możliwości uznania skarżących kasacyjnie za strony niniejszego postępowania w świetle art. 28 ust. 3a Prawa budowlanego w zw. z art. 71 ust. 1 pkt 1, art. 72 ust. 1 pkt 1 i art. 86g ust. 1, 2 i 5 u.o.o.ś.;

- naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uniemożliwieniu skarżącym kasacyjnie wypowiadania się co do dowodów zebranych w niniejszy postępowaniu i przedstawienia własnego stanowiska, co wpłynęło na znaczące ograniczenie wiedzy organów, w szczególności organu pierwszej instancji, co do rzeczywistych, parametrów i cech przedmiotowej inwestycji i w konsekwencji: a) umożliwienia inwestorowi nie wywiązania się z konieczności pozyskania niektórych zgód administracyjnych albo podjęcia próby ich uzyskania zupełnie w innym momencie procedury inwestycyjno-budowlanej niż przewidują to przepisy; b) wyrugowania skarżących kasacyjnie z gwarancji procesowych zapewnianych im w toku postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę w związku z koniecznością poprzedzenia go postępowaniem środowiskowym, w sytuacji tolerowania przez organy faktu uzyskiwania przez inwestora decyzji środowiskowej w zupełnie innym momencie procedury inwestycyjno-budowlanej niż przewidują to przepisy;

- naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a i b, art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego przy zastosowaniu § 9 ust. 1 pkt 1-7 i § 8 ust. 5 uchwały z dnia 2 czerwca 2011 r. nr IX/113/2011 Rady Miejskiej w Gliwicach w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów związanych bezpośrednio z rozwojem układu komunikacyjnego w Gliwicach, położonych wzdłuż południowo-zachodniej obwodnicy miasta oraz autostrady A- 4 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na braku uwzględnienia ratio legis ww. norm prawnych i doprowadzenie do umożliwienia zabudowy zbyt wysokiej (o ilości kondygnacji większej niż dopuszczonej w planie) oraz naruszającej zasady ochrony ładu i kształtowania przestrzennego dzielnicy [...];

- naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a i b, art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego przy zastosowaniu § 18 ust. 1 pkt 3 planu miejscowego o brzmieniu: "Ustala się, że obszar objęty planem za wyjątkiem terenów zamkniętych będzie obsługiwany infrastrukturą techniczną w zakresie: odprowadzania wód opadowych (po ich oczyszczeniu) z powierzchni ulic i parkingów poprzez sieć kanalizacji deszczowej do głównego odbiornika jakim jest rzeka Kłodnica" poprzez ich niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do ich oczywistego naruszenia w świetle braku możliwości odprowadzenia wód opadowych i roztopowych z terenu inwestycji do miejskiej sieci kanalizacji deszczowej do czasu jej zrealizowania czyli prawdopodobnie przez wiele jeszcze lat, a nadto całkowitej fikcyjności założenia poczynionego w opracowaniu projektowym zatwierdzonym decyzją z dnia 21 lutego 2022 r. nr 133/2022 (dotyczącej etapu II przedmiotowej inwestycji), iż do tzw. docelowego momentu, ponad 510 m3 "deszczówki" będzie zagospodarowywane na cele podlewania terenów zielonych;

- naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a i b, art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego przy zastosowaniu § 8 ust. 5 pkt 3 lit. b w zw. z § 6 pkt 13 planu poprzez ich niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do zaprojektowania inwestycji przekraczającej dopuszczalny wskaźnik intensywności zabudowy poprzez brak uwzględnienia w obliczeniach dotyczących spełnienia tego wskaźnika całej powierzchni kondygnacji garażów;

- naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 2 i art. 35 ust. 1 pkt 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego i § 36 ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do braku uwzględnienia ww. normy prawnej przy ustaleniu obszaru oddziaływania przedmiotowej inwestycji, co powinno być szczególnie istotne przy rozważaniach jak ww. zbiornik wpłynie na możliwość zabudowy działek, które wcześniej stanowiły część przedmiotowej inwestycji (na moment wydawania decyzji organów pierwszej i drugiej instancji), a aktualnie stanowią własność Miasta Gliwice (w przyszłości tereny te są planowane pod zabudowę mieszkalną, jednorodzinną);

- naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. przy zastosowaniu art. 28 ust. 3a, art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a i b i ust. 3a lit. a, art. 35 ust. 3 i art. 33 ust. 2 pkt 1 i 11 Prawa budowlanego w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz 86g ust. 1, 2 i 5 u.o.o.ś. i przy uwzględnieniu § 3 ust. 1 pkt 58 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko poprzez ich błędną wykładnię sprowadzającą się do niezaliczenia do zwrotu ustawowego "infrastruktura im towarzysząca" takich elementów zagospodarowania osiedla budynków wielorodzinnych - infrastruktury tego osiedla, jak ciągi pieszo-jezdne, dojazdy, drogi wewnętrzne czy chodniki stanowiące dojścia do parkingów samochodowych czy innych urządzeń budowlanych bądź infrastruktury osiedlowej zlokalizowanej na danym osiedlu budynków wielorodzinnych;

- naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Sąd pierwszej instancji uzasadnienia, w oparciu o które niemożliwym jest zrekonstruowanie toku rozumowania Sądu pierwszej instancji co do niektórych kluczowych dla przedmiotowej sprawy kwestii, w szczególności w kontekście braku jakiegokolwiek rozwinięcia lapidarnej oceny braku wymagania dla przedmiotowej inwestycji posiadania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach sprowadzającej się do jednego zdania: "Niezależnie od tego stwierdzić należy, że w realiach rozpoznawanej organ odwoławczy prawidłowo uznał, że przedmiotowe przedsięwzięcie nie wymagało wcześniejszego uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach";

- naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżące kasacyjnie na rozprawie w dniu 8 maja 2023 r. i we wcześniejszych pismach, a które m. in. stanowiły bardzo cenne dla oceny relewantnych prawnie okoliczności niniejszej sprawy materiały specjalistyczne (opinie techniczne), pozwalające chociażby w prawidłowy sposób zorientować się Sądowi co do rzeczywistej powierzchni przedmiotowej inwestycji (części etapu B) przeznaczonej na garaże, parkingi samochodowe wraz z infrastrukturą im towarzyszącą.

Skarżące kasacyjnie zarzuciły, że organy, co bezzasadnie zaakceptował Sąd pierwszej instancji:

- nie wezwały N. Sp. z o.o. sp. k. do złożenia jednoznacznej informacji w jaki sposób będą odprowadzane wody deszczowe z terenu inwestycji zarówno z terenów utwardzonych, w tym parkingów, jak i dachów budynków mieszkalnych – w karcie informacyjnej będącej podstawą do wydania przedmiotowej decyzji nie jest jednoznacznie opisane, gdzie zlokalizowany jest odbiornik końcowy wody deszczowej i kto jest jego właścicielem. W pkt 1.4 na str. 5 karty informacyjnej zapisane jest, iż: "przedsięwzięcie obejmuje realizację infrastruktury towarzyszącej w postaci wewnętrznej kanalizacji deszczowej wraz z osadnikami i separatorami węglowodorów ropopochodnych oraz zbiornikami retencyjnymi z włączeniem do miejskiej kanalizacji deszczowej zgodnie z ustaleniami z administratorem sieci kanalizacyjnej" oraz w pkt 3 na str. 15 ponownie autor opracowania w kwestii odprowadzenia wód deszczowych powołuje się na ustalenia z administratorem sieci kanalizacyjnej, natomiast w pkt 4 na str. 16 autor karty informacyjnej pisze, iż: "dla garaży podziemnych zostaną zaprojektowane instalacje odwadniające, służące do odprowadzania wody opadowej, śniegu i błota pośniegowego wprowadzanych do garażu na maskach i kołach samochodów. Powstałe w ten sposób ścieki, po oczyszczeniu w osadnikach i separatorach węglowodorów ropopochodnych będą przepompowywane na zewnątrz obiektów a następnie odprowadzane do miejskiej kanalizacji sanitarnej (poprzez system kanalizacji wewnętrznej)" - przy czym do przedmiotowej karty informacyjnej nie dołączono warunków na odprowadzenie całości wód opadowych z przedmiotowej inwestycji, bowiem dołączone warunki nie obejmują wszystkich działek objętych wnioskiem (działki o nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...]), a z warunków jednoznacznie wynika, że aktualnie nie ma wybudowanego odbiornika wody deszczowej, a jeżeli inwestor planuje odprowadzenie części wód deszczowych do kanalizacji sanitarnej powinien załączyć do karty informacyjnej warunki na odprowadzenie takich wód od gestora sieci (w przedmiotowej karcie informacyjnej brak jest takich warunków);

- nie wezwały wnioskodawcy do wskazania długości sieci oraz przyłączy niezbędnej infrastruktury technicznej niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania osiedla, bowiem długość sieci i przyłączy może mieć znaczenie kwalifikacji inwestycji na podstawie § 3 ust. 1 pkt 81 rozporządzenia, a powyższe jest uzasadnione faktem, iż zarówno warunki techniczne na odprowadzenie wód opadowych i roztopowych uzyskane pismami z dnia 10 listopada 2021 r., znak GW.7021.7.281.2021 i z dnia 10 stycznia 2021 r., znak GW.7021.7.300.2020 Wydziału Gospodarowania Wodami Urzędu Miejskiego w Gliwicach, wskazują na potrzebę połączenia wewnętrznej kanalizacji deszczowej wraz ze zbiornikiem bezodpływowym, retencyjnym z miejską siecią kanalizacji deszczowej poprzez kanalizację odwadniającą wykonaną jako element dróg wewnętrznych mających powstać w związku z realizacją decyzji z dnia 13 grudnia 2016 r. Prezydenta Miasta Gliwice, nr 2/2016, udzielającej zezwolenia na realizację inwestycji drogowej w śladzie przyszłych dróg publicznych oznaczonych w planie miejscowym symbolami [...], [...] i [...] na działkach o nr [...], [...] i [...] w kierunku do ulicy [...] - byłby to zatem dłuższy odcinek nowopowstałej sieci (prawdopodobnie co najmniej o długości 1 km);

- nie wezwały wnioskodawcy do dokładnego wskazania powierzchni terenu wyliczonego dla przedmiotowej inwestycji, bowiem z karty informacyjnej wynika, iż łącznie jest to 3,7968 ha, co bliskie jest 4 ha, która jest graniczna w odniesieniu do przepisu § 3 ust. 4 pkt 55 rozporządzenia; wyliczona powierzchnia powinna uwzględniać powierzchnię inwestycji wraz z powierzchnią zajmowaną przez infrastrukturę techniczną, w tym sieci i przyłącza oraz powierzchnię zajętą przez inwestycje związane z połączeniem wewnętrznej komunikacji przedsięwzięcia z [...] obwodnicą Gliwic, co doprowadzi również do objęcia inwestycją działek o nr [...], [...], [...] i [...], a powyższe wynika jednoznacznie z pisma z dnia 28 października 2021 r. Zarządu Dróg Miejskich w Gliwicach, znak ZDM.427.390.2019.BA;

- nie wezwały wnioskodawcy na podstawie § 16 pkt 9 planu miejscowego do zinwentaryzowania urządzeń hydrotechnicznych, w tym przede wszystkim istniejących drenaży - naruszenie istniejących urządzeń hydrotechnicznych, melioracji szczegółowej, tj. rowów otwartych i drenaży, wymaga przebudowy tych urządzeń lub budowy nowych, a działania związane z naprawą, względnie z budową nowych urządzeń melioracyjnych, należy wykonywać w uzgodnieniu z administratorem tych urządzeń. Naruszenie przedmiotowych urządzeń może doprowadzić do zalewania i podtapiania sąsiednich budynków mieszkalnych zlokalizowanych około 2 m poniżej zaprojektowanego osiedla. Problem ten podnoszony był również w petycji do Gminy. Aktualnie już obserwuje się na terenie pól przylegających do ul. [...] okresowe problemy z odprowadzaniem wody podskórnej i opadowej, a budowa osiedla bloków z planowanymi olbrzymimi parkingami podziemnymi usytuowanymi pod 17 blokami, spowoduje bezsprzecznie przerwanie drenaży i ryzyko zalewania sąsiednich posesji, zwłaszcza że najbliższe posesje znajdują się w odległości ok. kilkunastu metrów od ściany bloków. Zaburzenie układu hydrologicznego będzie oddziaływało nie tylko na obszar objęty inwestycją, ale również na otaczające posesje, tereny znajdujące się poniżej w kierunku ul. [...];

- nie wezwały wnioskodawcy do wykazania, iż chłonność terenu zielonego przedsięwzięcia o powierzchni 11.891,5 m2, jest tak duża, iż umożliwia naturalne zagospodarowanie poprzez podlewanie dla wzrostu roślinności, wody opadowej i roztopowej w ilości ponad 510 m3.

Skarżące kasacyjnie wskazały, że w dalszym ciągu popierają wnioski dowodowe z dokumentów, bowiem ani organ II instancji ani Sąd pierwszej instancji nie wypowiedziały się co do ww. dowodów, tj. co do:

- decyzji z dnia 13 grudnia 2016 r. Prezydenta Miasta Gliwice nr 2/2016 udzielającej zezwolenia na realizację inwestycji drogowej w śladzie przyszłych dróg publicznych oznaczonych w planie miejscowym symbolami [...], [...] i [...] na działkach o nr [...], [...] i [...] (po podziale geodezyjnym wprowadzonym ww. decyzją na działkach o nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...]) na okoliczność wykazania, iż nawet realizacja ww. drogi miejskiej wraz z jej kanalizacją odwadniającą, która stosownie do warunków technicznych na odprowadzenie wód opadowych i roztopowych uzyskanych pismami z dnia 10 listopada 2021 r., znak GW.7021.7.281.2021 i z dnia 10 stycznia 2021 r., znak GW.7021.7.300.2020 Wydziału Gospodarowania Wodami Urzędu Miejskiego w Gliwicach, miała być również odbiornikiem wód opadowych i roztopowych dla przedmiotowego przedsięwzięcia, nie zapewnia realnego połączenia wewnętrznej kanalizacji deszczowej wnioskodawcy (w tym jego zbiorników bezodpływowych, retencyjnych) z miejską siecią kanalizacji deszczowej, bowiem ww. decyzja przewiduje wykonanie jedynie odcinków dróg wewnętrznych w kierunku do ulicy [...] w śladzie dróg oznaczonych w planie miejscowym symbolami: [...], [...]i [...], nie obejmując dróg wewnętrznych oznaczonych w planie symbolami: [...], [...], [...] i [...], przez które taka sieć kanalizacji miejskiej również musiałaby przebiegać, aby połączyć teren inwestora z istniejącą siecią kanalizacji deszczowej znajdującej się w okolicy ulicy [...], co obrazuje nadto przedkładana mapa poglądowa; dodatkowo na okoliczność wykazania zasadności zarzutów związanych z naruszeniem przez planowane przedsięwzięcie wnioskodawcy ww. zapisów planu;

- skargi z dnia 27 czerwca 2021 r. na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wraz z jej wszystkimi załącznikami, na okoliczność wykazania zasadności zarzutów związanych z naruszeniem przez planowane przedsięwzięcie wnioskodawcy ww. zapisów planu;

- decyzji z dnia 18 października 2019 r., nr GE.206.2019, i z dnia 24 czerwca 2020 r., nr GE/66/2020, Prezydenta Miasta Gliwice na okoliczność wykazania zasadności zarzutów związanych z naruszeniem przez planowane przedsięwzięcie wnioskodawcy ww. zapisów planu;

- analizy architektonicznej z dnia 30 czerwca 2021 r. wykazującej skalę intensywności zabudowy na terenach objętych symbolami [...] do [...] przy uwzględnieniu podczas obliczania tego wskaźnika powierzchni całkowitej wszystkich kondygnacji projektowanej zabudowy (a nie jedynie kondygnacji nadziemnych) na przykładzie inwestycji deweloperskiej na działkach o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w jednostce strukturalnej [...], przy projektowaniu której "sprytnym zabiegiem inwestora" próbuje się zminimalizować ww. wskaźnik poprzez nieuwzględnienie w ogóle największej kondygnacji parkingu pozornie podziemnego, w sytuacji, kiedy teren wokół tego parkingu sztucznie wynosi się na ok. 2 m powyżej terenów otaczających, m.in. dróg wewnętrznych, a następnie obsypuje się dopiero ziemią, żeby ostatecznie twierdzić, iż w rzeczywistości mamy do czynienia z parkingiem (kondygnacją) podziemną;

- opinii technicznej z dnia 4 stycznia 2022 r. autorstwa mgr inż. arch. W.O. wykazującej wpływ projektowanego systemu kanalizacji deszczowej na działkach N. Sp. z o.o. sp. k. na nieruchomości sąsiednie;

- warunków technicznych na odprowadzenie wód opadowych i roztopowych uzyskanych pismami Wydziału Gospodarowania Wodami Urzędu Miejskiego w Gliwicach z dnia 10 listopada 2021 r. i z dnia 10 stycznia 2021 r. na okoliczność wykazania braku uzyskania przez wnioskodawcę odpowiednich i adekwatnych stanowisk gestorów sieci na etapie niniejszego postępowania i w konsekwencji braku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

- pisma z dnia 28 października 2021 r. Zarządu Dróg Miejskich w Gliwicach, znak ZDM.427.390.2019.BA, na okoliczność wykazania braku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało nie uwzględnieniem w toku analizy części działek również objętych przedmiotową inwestycją, a które mogą wpływać na inne zakwalifikowanie przedsięwzięcia - podciągnięcie go również pod inne przepisy rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko;

- pisma z dnia 13 kwietnia 2021 r. Zarządu Dróg Miejskich w Gliwicach, znak ZDM- AB.0133.24.2021.JK, na okoliczność wykazania braku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało nieuwzględnieniem w toku analizy części działek również objętych przedmiotową inwestycją, a które mogą wpływać na inne zakwalifikowanie przedsięwzięcia - podciągnięcie go również pod inne przepisy rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, jak również na okoliczność niezgodności przedmiotowego przedsięwzięcia z zapisami planu miejscowego, w szczególności § 18 ust. 1 pkt 3, w związku z brakiem faktycznej możliwości zapewnienia dla tego przedsięwzięcia odbioru wody opadowej przez sieć kanalizacji deszczowej;

- mapy poglądowej, m.in. dla działek o nr [...] i [...] oraz mapy poglądowej - sytuacyjnej dla sieci kanalizacji deszczowej w ul. [...] oraz pisma z dnia 26 kwietnia 2021 r. Zarządu Dróg Miejskich w Gliwicach na okoliczność fikcji prawnej przyjętej za podstawę zaskarżonej decyzji oraz braku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

- karty informacyjnej przedsięwzięcia i zawiadomienia z dnia 1 września 2021 r. o wszczęciu postępowania środowiskowego, znak SR-6220.1.55.2021, na okoliczność niezgodności przedmiotowej inwestycji z zapisami planu miejscowego oraz przysługiwania przymiotu stron niniejszego dla skarżących co najmniej w oparciu o przepisy art. 28 ust. 3a Prawa budowlanego w zw. z art. 86g u.o.o.ś.;

- umowy na prace projektowe z dnia 1 marca 2021 r., pisma z dnia 28 maja 2021 r. skarżących B.W. i A.B., pisma z dnia 3 września 2021 r. pracowni Projektowej [...] oraz decyzji z dnia 1 lutego 2022 r. Prezydenta Miasta Gliwice nr 77/2022 na okoliczność znaczącego wpływu inwestycji N. Sp. z o.o. sp. k. na sposób zabudowy nieruchomości sąsiadujących z terenem inwestycji;

- uchwały z dnia 7 października 2021 r. Rady Miasta Gliwice nr XXX/622/2021 w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Gliwice dla obszaru położonego w rejonie południowo-zachodniej obwodnicy miasta oraz ulic Ku Dołom i Wójtowskiej wraz z uzasadnieniem oraz Studium Uwarunkowań i Kierunków zagospodarowania Przestrzennego Miasta Gliwice część A "Uwarunkowania" i część B "Ustalenia" na okoliczność wykazania zasadności interpretacji zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przedstawionej w końcowej części skargi kasacyjnej.

Skarżące kasacyjnie podtrzymały wniosek o dopuszczenie na etapie przed Sądem drugiej instancji ww. materiału jako dowodów z dokumentów, dodatkowo wnosząc o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, bezzasadnie oddalonych przez Sąd pierwszej instancji, tj. wniosków o udostępnienie informacji publicznej z dnia 8 lutego 2022 r. i 9 sierpnia 2022 r.; pism z dnia 21 lutego 2022 r. i 18 sierpnia 2022 r. Urzędu Miejskiego w Gliwicach; opinii technicznej autorstwa mgr inż. arch. W.O. dotyczącej powierzchni garaży, parkingów wraz z towarzyszącą im infrastrukturą; pisma z dnia 28 października 2021 r. Zarządu Dróg Miejskich w Gliwicach, znak ZDM.427.390.2019.BA; decyzji z dnia 7 maja 2021 r. Prezydenta Miasta Gliwice nr 465/2021 o odmowie udzielenia pozwolenia na budowę dla etapu A przedmiotowej inwestycji N. sp. z o.o. sp. k.; decyzji z dnia 14 stycznia 2022 r. Wojewody Śląskiego, znak IFXIV.7840.9.35-1.2021, uchylającej decyzję z dnia 7 maja 2021 r. Prezydenta Miasta Gliwice nr 465/21 i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania na okoliczność braku możliwości automatycznego przyjęcia, iż zakres inwestycji N. sp. z o.o. sp. k. przestał na momenty wydawania decyzji z dnia 14.07.2022 r. Wojewody Śląskiego obejmować etap I mający powstać na terenie działek o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] obręb [...] jak również na okoliczność rzeczywistego obszaru oddziaływania osiedla budynków mieszkalnych wielorodzinnych i handlowo-usługowych oraz zasadności twierdzenia, iż łączna powierzchnia garaży, parkingów samochodowych wraz z infrastrukturą im towarzyszącą kwalifikuje przedmiotowe przedsięwzięcie do wymagających legitymowania się przez inwestora decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, w szczególności braku uwzględnienia w obliczeniach powierzchni infrastruktury towarzyszącej garaży i parkingów budynków wielorodzinnych N. sp. z o.o. sp. k. powierzchni zatoki do zawracania pojazdów (zgodnej z warunkami p.poż.), czyli o wymiarach co najmniej 20x20 m - stosownie do § 12 ust. 9 rozporządzenia z dnia 24 lipca 2009 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i administracji w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych i w konsekwencji zaniżenia powierzchni ww. infrastruktury towarzyszącej o co najmniej 400 m2.

Ponadto, w związku z uzyskaniem dopiero w wyniku złożenia skargi na przewlekłość i bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie udzielenia informacji publicznej o dokumentacji projektowej w zakresie sieci kanalizacyjnej przedmiotowej inwestycji, wskazano dodatkowo, iż w przedmiotowej sprawie nawet sam wnioskodawca w karcie informacyjnej przedsięwzięcia, jak i w dokumentacji projektowej sieci kanalizacji deszczowej wraz ze zbiornikiem bezodpływowym dotyczącej etapu II przedmiotowej inwestycji snuje jedynie teoretyczne dywagacje co do możliwości docelowego (w nieznanej przyszłości) osiągnięcia przez przedmiotową inwestycji zgodności z § 18 ust. 1 pkt 3 planu miejscowego.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku, jak również decyzji organów obu instancji, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego. Jednocześnie zrzeczono się rozprawy.

W skardze kasacyjnej Stowarzyszenie P., zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzuciło:

- naruszenie przepisu prawa procesowego, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 3a Prawa budowlanego w zw. z art. 86g i art. 86h u.o.o.ś. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że organizacja środowiskowa nie jest uprawniona do wniesienia odwołania od decyzji, w oparciu o twierdzenia, że decyzja ta powinna być, choć nie była, poprzedzona wydaniem decyzji środowiskowej, pomimo iż prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku przeciwnego, zaś błędna wykładnia dokonana przez Sąd doprowadziła do pozostawienia w obrocie prawnym nieprawidłowej decyzji organu drugiej instancji umarzającej postępowanie odwoławcze;

- naruszenie prawa procesowego, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a to zaakceptowanie jako prawidłowej decyzji organu drugiej instancji, pomimo że organ ten nie poczynił żadnych ustaleń w zakresie tego, czy wydanie decyzji w pierwszej instancji powinno być poprzedzone wydaniem decyzji środowiskowej, pomimo że w sprawie brała udział organizacja środowiskowa, powołująca się na tę okoliczność, zaś prawidłowa wykładania art. 28 ust. 3a Prawa budowlanego w zw. z art. art. 86g i art. 86h prowadzi do wniosku, że konieczne było zbadanie tej okoliczności przez organ drugiej instancji, przed wydaniem decyzji umarzającej;

- naruszenie prawa procesowego, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Sąd pierwszej instancji uzasadnienia, z pominięciem argumentów, jakie zdaniem Sądu przemawiają za uznaniem, że wydanie decyzji nie powinno być poprzedzone wydaniem decyzji środowiskowej, co czyni niemożliwym zrekonstruowanie toku rozumowania Sądu, pomimo podniesienia w tym zakresie licznych zarzutów przez strony postępowania.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, a także o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto, wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

W piśmie procesowym z 3 stycznia 2021 r., stanowiącym uzupełnienie skargi kasacyjnej, pełnomocnik E.G. i M.K. wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj.: wniosku z dnia 12 września 2023 r. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach, znak WOOŚ.423.527.2023.MK2, o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 21 lutego 2022 r. Prezydenta Miasta Gliwic, nr 133/2022, znak AB.6740.1.1300.2021, w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę dla N. Sp. z o.o. sp. k. na okoliczność wykazania, iż przedmiotowe pozwolenie na budowę wymagało poprzedzenia go decyzją środowiskową, a brak tej decyzji na moment składania wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę stanowił rażące naruszenie prawa szerzej opisane w skardze kasacyjnej; zdjęcia obrazującego stan zaawansowania przedmiotowej budowy na okoliczność zwiększającego się niebezpieczeństwa zalań nieruchomości sąsiednich i wzrostu trudności z odwróceniem faktycznych skutków powstania infrastruktury technicznej na nieruchomości inwestora, z której nie ma możliwości odbioru wód opadowych i roztopowych do miejskiej sieci kanalizacji deszczowej. Ponadto, wniesiono o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia 21 lutego 2022 r. Prezydenta Miasta Gliwic nr 133/2022, znak AB.6740.1.1300.2021 w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę dla N. Sp. z o.o. sp. k. z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla nieruchomości sąsiednich względem nieruchomości inwestora w sytuacji powstania w całości zabudowy wielorodzinnej przewidzianej w projekcie budowlanym zatwierdzonym ww. pozwoleniem na budowę.

Postanowieniem z dnia Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z dnia 6 września 2024. pełnomocnik uczestnika postępowania Stowarzyszenia P.2 w Gliwicach wniósł o przeprowadzenie dowodów ze wskazanych decyzji udzielających pozwolenia na budowę dla inwestycji polegających na budowie budynków mieszkaniowych wielorodzinnych, których treść ma potwierdzać, że organ stykał się już z problematyką odprowadzania wód opadowych z terenów utwardzonych, co mogło mieć wpływ na konieczność uzyskania przez inwestora decyzji środowiskowej, względnie pozwolenia wodnoprawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. (aktualnie t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego wyroku w całości) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa).

Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest nie zasadna.

Zgodnie z art. 193 zd. 2 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, z tego względu pominięto w nim opis przebiegu postępowania i wydanych w sprawie rozstrzygnięć, w zakresie wykraczającym poza konieczność wynikającą z potrzeby oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

Sądowoadministracyjnej kontroli legalności w niniejszej sprawie poddana została decyzja, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., o umorzeniu postępowania odwoławczego w odniesieniu zarówno do skarżących kasacyjnie E.G. i M.K. - z powodu braku interesu prawnego, jak i Stowarzyszenia - z powodu braku ziszczenia się przesłanek normatywnych, łącznie uprawniających do przyznania im statusu stron i udziału w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę dla zespół czterech budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi z murami oporowymi, wewnętrznymi instalacjami, zbiornikiem na wody deszczowe, wewnętrznym układem komunikacyjnym, 46 miejscami postojowymi oraz zagospodarowaniem terenu, obejmującego fragmenty działek nr [...], [...], [...] i [...], obręb [...] w rejonie [...] obwodnicy miasta G.

Przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. stanowi podstawę do umorzenia postępowania odwoławczego, ale nie określa przyczyn umorzenia. W doktrynie i w orzecznictwie wypracowano stanowisko, zgodnie z którym postępowanie odwoławcze może zakończyć się decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego, gdy stało się ono bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Wobec tego w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości, z którą mamy do czynienia m.in., wówczas, gdy wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie. Z treści art. 127 § 1 k.p.a. wynika, że odwołanie służy stronie.

W konsekwencji kluczowym w niniejszej sprawie jest zagadnienie strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę oraz legitymacji procesowej organizacji społecznej (ekologicznej) w takim postępowaniu.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów prawa procesowego, jak i przepisów prawa materialnego. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, ponieważ to one wyznaczały zakres koniecznego do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego niezbędnego do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy, co umożliwiało następnie skontrolowanie procesu subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod zastosowane przepisy prawa materialnego.

Zarzut naruszenia art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, nie zasługuje na uwzględnienie.

Krąg podmiotów uznawanych za strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę powinien być ustalany z uwzględnieniem art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, który stanowi, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Z kolei stosownie do art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, obszarem oddziaływania obiektu jest teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Zadaniem organów w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę jest więc ustalenie, przy uwzględnieniu rodzaju i charakterystyki planowanego obiektu budowlanego, tych przepisów odrębnych, które wprowadzają związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie znajdującego się w jego otoczeniu terenu, oraz wyznaczenie na ich podstawie obszaru oddziaływania. Wobec braku wyraźnego wskazania przez ustawodawcę przepisów, na podstawie których dochodzi do wyznaczenia terenu w otoczeniu obiektu budowlanego, przyjmuje się, że są to powszechnie obowiązujące przepisy prawa wprowadzające określonego rodzaju ograniczenia, czy też utrudnienia w zabudowie tego terenu, w szczególności przepisy techniczno-budowlane, przepisy z zakresu ochrony środowiska, ochrony zabytków, czy też przepisy prawa miejscowego (zob. wyrok NSA z 16 marca 2011 r., II OSK 472/10). Wyznaczenie obszaru oddziaływania inwestycji następuje w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę, na potrzeby każdej konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę funkcję, formę, konstrukcję projektowanego obiektu i inne jego cechy charakterystyczne oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji budowlanej. Stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę mogą być nie tylko osoby, których prawa mogą zostać jednoznacznie naruszone w wyniku realizacji inwestycji, ale też władający nieruchomościami, na zabudowę których inwestycja ta może oddziaływać w takim stopniu, że właściwy organ ma obowiązek sprawdzić w postępowaniu wyjaśniającym, czy zostały spełnione wszystkie wymagania wynikające z przepisów Prawa budowlanego i przepisów odrębnych. Nie chodzi jednak o jakiekolwiek oddziaływanie na nieruchomość sąsiednią, ale o oddziaływanie na nieruchomość w sposób ograniczający wbrew obowiązującym przepisom jej zabudowę. Niezbędne jest wyraźne sprecyzowanie konkretnego przepisu prawa administracyjnego, wykluczającego bądź ograniczającego zabudowę działki sąsiedniej w zakresie regulowanym Prawem budowlanym, ze względu na powstanie projektowanej zabudowy. Pojęcie obszaru oddziaływania obiektu, które ma kluczowe znaczenie dla przyznania statusu strony postępowania, będzie się zatem materializować wówczas, gdy na podstawie konkretnych indywidualnych parametrów danej inwestycji (jej przedmiotu) będą się również konkretyzować odpowiednie wynikające z odrębnych przepisów normy prawa administracyjnego, które będą wytyczać pewną strefę ograniczeń związanych z projektowanymi obiektami.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z uwagi na charakter projektowanej zabudowy oraz jej usytuowanie względem nieruchomości stanowiących własność skarżących – M.K. (działka nr [...]) i E.G. (działka nr [...]), analizie prawidłowo poddano przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1225), zwanego dalej rozporządzeniem.

Organ odwoławczy przeanalizował sytuację faktyczną działek skarżących kasacyjnie przede wszystkim w aspekcie odległości ich usytuowania od granic terenu inwestycji oraz planowanych budynków i stwierdził, że nie zachodzi sytuacja, w której realizacja projektowanych budynków spowoduje ograniczenia w zabudowie działek skarżących (z punktu widzenia wymogów warunków technicznych budynków, w tym odnoszących się do infrastruktury kanalizacyjnej i przewidzianego zbiornika retencyjnego). Sąd a quo podzielając stanowisko organu odwoławczego podkreślił, że poza zachowaniem odległości projektowanych budynków od granic działek skarżących, w tym odległości projektowanego budynku A od granicy działki nr [...] (około 23 m) oraz budynku B od budynku na działce nr [...] (około 105,45 m), uzasadniających takie stanowisko, dokumentacja projektowa, w tym analiza przesłaniania i nasłonecznienia, potwierdzają brak ograniczeń w zabudowie działek skarżących. Ograniczeń w zabudowie nie sposób również powiązać, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, z zaprojektowanym przez inwestora zbiornikiem retencyjnym jako rozwiązaniem z zakresu zagospodarowania wód opadowych. Rozporządzenie nie określa bowiem wymogów warunków technicznych dla tego rodzaju urządzeń, w tym norm odległości od granic działek budowlanych, które powodowałyby ograniczenia w zabudowie terenów sąsiednich. Powoływany w podstawach kasacyjnych § 36 ust. 6 rozporządzenia określa wymogi odległości zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe i kompostowników. Natomiast cały § 36 rozporządzenia określa wymogi odległości dla urządzeń sanitarno-gospodarczych in genere, do których nie zaliczają się zbiorniki retencyjne, co potwierdza systematyka tego aktu i umieszczenie wskazanego przepisu w rozdziale 7 zatytułowanym "Zbiorniki bezodpływowe na nieczystości ciekłe". W tej sytuacji sam fakt zaprojektowania takiego rozwiązania dla przedmiotowej inwestycji nie rodzi ograniczeń w zabudowie działek skarżących, które kształtowałyby ich interes prawny.

Natomiast przypuszczenia skarżących kasacyjnie odnośnie zalewania ich działek w związku z czysto hipotetyczny "przelaniem się" projektowanego zbiornika retencyjnego stanowią wyłącznie wyraz ich subiektywnej obawy, której nie można uzasadnić konkretnym przepisem prawa materialnego określającego wymogi takiego zbiornika, które generowałyby jakiekolwiek ograniczenia w zabudowie działek sąsiednich, w tym stanowiących własność skarżących. Pełnomocnik skarżących sformułował argumentację związaną z zagrożeniem zalewania działek sąsiednich przez planowany zbiornik retencyjny odwołując się do sytuacji prawnej właścicieli innych działek niż skarżących kasacyjnie, tj. A.B. i B.W. (działka nr [...]) i A. i M. I. (działka nr [...]), co wykracza poza granice kontrolowanej sprawy odnoszącej się tylko do sytuacji prawnej skarżących kasacyjnie. Podobnie w tym zakresie nie można było wykorzystać opinii W.O. odnoszącej się do zagrożenia zalewaniem terenów sąsiadujących z inwestycją, albowiem opinia ta odnosi się do innej inwestycji, obejmującej 17 budynków, czyli znacznie większy obszar i więcej budynków.

Przeprowadzonej przez organ odwoławczy i zaakceptowanej przez Sąd a quo oceny ograniczeń w zabudowie działek skarżących wynikających z przepisów odrębnych nie podważył żaden ze wskazanych w skardze zarzutów kasacyjnych.

Nie doszło również do naruszenia art. 28 ust. 3a Prawa budowlanego w zw. z art. 86h i 86g u.o.o.ś. Przepis art. 28 ust. 3a Prawa budowlanego stanowi, że do postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, poprzedzonego decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, stosuje się przepisy art. 86g i art. 86h ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 247, 784, 922, 1211, 1551 i 1718). Przepis art. 86g ust. 1 u.o.o.ś. stanowi, że organizacji ekologicznej powołującej się na swoje cele statutowe, jeżeli prowadzi ona działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania w sprawie zezwolenia na inwestycję, także w przypadku gdy nie brała ona udziału w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji, lub stronie postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach służy prawo do wniesienia odwołania od zezwolenia na inwestycję, poprzedzonego decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach wydaną w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. W postępowaniu odwoławczym organizacja ekologiczna uczestniczy na prawach strony. Z tego wynika, że wskazane przepisy u.o.o.ś. stosuje się w postępowaniu o pozwolenie na budowę, które poprzedzono wydaniem decyzji środowiskowej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Stanowią one podstawą przyznania legitymacji procesowej zarówno organizacji ekologicznej, na zasadzie wyjątku od reguły wynikającej z art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego, spełniającej określone warunki progowe (cele statutowe związane z ochroną środowiska oraz okres funkcjonowania – niekwestionowane w odniesieniu do skarżącego Stowarzyszenia), jak i stronie postępowania środowiskowego, wymagającego udziału społeczeństwa, zakończonego decyzją środowiskową.

Zarówno skarżące kasacyjnie, jak i Stowarzyszenie, zmierzały do wykazania, że pozbawiono ich legitymacji procesowej w niniejszej sprawie z naruszeniem powyższych przepisów ignorując wydanie dla tej inwestycji decyzji z dnia 25 marca 2022 r. o środowiskowych uwarunkowaniach. Analiza akt sprawy przeczy jednak twierdzeniom skarżących, aby dla inwestycji objętej kwestionowaną decyzją z 21 lutego 2022 r. o pozwoleniu na budowę wydano decyzję środowiskową. Decyzję środowiskową, stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko z dnia 25 marca 2022 r., na którą powołują się skarżący, wydano z udziałem skarżących kasacyjnie, ale w istocie dla innej, jakościowo i ilościowo odmiennej, inwestycji dotyczącej dwóch zespołów zabudowy wielorodzinnej (obejmującej oprócz działek składających się na kontrolowaną inwestycję cały kwartał dodatkowych działek), czyli inwestycji znacznie większej, obejmującej 16 budynków mieszkaniowych wielorodzinnych i 1 budynek handlowo – usługowy. Dokumenty zgromadzone w aktach sprawy potwierdzają, że z realizacji tej inwestor zrezygnował wycofując zarówno wniosek o pozwolenie na budowę, co potwierdzono decyzją z 16 lutego 2022 r. o umorzeniu postępowania przed organem pierwszej instancji, utrzymaną w mocy decyzją organu drugiej instancji z 13 marca 2022 r., jak i wniosek o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla tej inwestycji, co spowodowało wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzji z 15 lutego 2023 r. uchylającej decyzję z 25 marca 2022 r. o środowiskowych uwarunkowaniach i umarzającej postępowania przed organem pierwszej instancji.

O ile więc inwestycja w pierwotnym kształcie, polegająca na budowie 17 budynków, obejmowała teren w części pokrywający się z obszarem zainwestowania, którego dotyczy kwestionowana decyzja, o tyle wykluczone jest stwierdzenie jej tożsamości z inwestycją aktualnie procedowaną, która obejmuje jedynie fragment pierwotnego terenu inwestycji, a wydana dla niej decyzja środowiskowa nie może służyć potrzebom budowy 4 budynków mieszkalnych wielorodzinnych i uzasadniać twierdzenie, że jest to postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę, poprzedzone decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. Nie było zatem podstaw, aby przyznać skarżącym kasacyjnie M.K., E.G. oraz Stowarzyszeniu prawo do wniesienia odwołania od przedmiotowego pozwolenia na budowę w trybie art. 28 ust. 3a Prawa budowlanego, jeśli nie poprzedzała go decyzja środowiskowa wydana w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, w którym stronami byli skarżący.

Z kolei skarżące Stowarzyszenie dodatkowo zarzuciło błąd w wykładni art. 28 ust. 3a Prawa budowlanego polegający na przyjęciu, że znajduje on zastosowanie i może stanowić źródło legitymacji Stowarzyszenia wyłącznie wówczas, gdy wydano decyzję środowiskową, a nie w sytuacji, gdy decyzji środowiskowej nie wydano wskutek błędów proceduralnych i materialnoprawnych związanych z brakiem przeprowadzenia właściwej kwalifikacji środowiskowej i weryfikacji potrzeby ustalenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia. Zdaniem Stowarzyszenia, takich uchybień skutkujących brakiem decyzji środowiskowej dla projektowanej inwestycji ani organ odwoławczy ani Sąd pierwszej instancji nie dostrzegli i nie dokonali oceny potrzeby uzyskania w jej przypadku decyzji środowiskowej, co doprowadziło – jego zdaniem – do wadliwego umorzenia postępowania odwoławczego wynikającego z niewłaściwego zastosowania art. 28 ust. 3a Prawa budowlanego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykładnia językowa oraz wewnętrzna wykładnia systemowa powyższego przepisu wskazuje na nietrafność postawionych w powyższym zakresie zarzutów kasacyjnych. Zastosowane w art. 28 ust. 3a Prawa budowlanego odwołanie do dyspozycji art. 86g i 86h u.o.o.ś. wyraźnie potwierdza, że warunkiem sine qua non legitymacji procesowej w sprawie pozwolenia na budowę (zezwolenia na inwestycję) organizacji ekologicznych czy strony postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest uprzednie wydanie takiej decyzji w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, a odwołanie czy skarga do sądu administracyjnego przysługuje tylko w takim zakresie, w jakim organ właściwy do wydania zezwolenia na inwestycję jest związany decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach zgodnie z art. 86 pkt 2. Potwierdza to dodatkowo sformułowany wymóg formalny wskazania w odwołaniu i w skardze zakresu, w jakim zezwolenie na inwestycję jest niezgodne z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach lub nie uwzględnia jej postanowień (art. 86h ust. 3 pkt 1 i ust. 6 pkt 1).

Z uzasadnienia do projektu ustawy nowelizującej z dnia 30 marca 2021 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 784; druk sejmowy nr 939) wynika, że "powyższe zawężenie w zakresie zarówno odwołań, jak i skarg do sądu wynika z uprawnień nadawanych tym podmiotów w dyrektywie EIA (dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko). Przyznanie tym podmiotom uprawnień do uczestniczenia w postępowaniu w sprawie decyzji inwestycyjnych, na równi z uprawnieniami, jakimi dysponują ich strony, stanowiłoby nieuzasadnioną ingerencję w te postępowania i nieznajdującą podstaw w dyrektywie EIA. Wobec tego strony decyzji środowiskowej i organizacje powinny jednoznacznie wskazać, w jakim zakresie zezwolenie na inwestycję jest niezgodne z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach lub nie uwzględnia jej postanowień, i uzasadnić swój zarzut".

Z tego wynika, że celem wprowadzonych nowelizacją przepisów art. 86g i art. 86h było zapewnienie stronom decyzji środowiskowej oraz organizacjom ekologicznym możliwości wnoszenia środków zaskarżenia w stosunku do decyzji zezwalających na realizację przedsięwzięcia, poprzedzonych decyzją środowiskową, podjętych z udziałem społeczeństwa, na etapie postępowania administracyjnego oraz przed sądem. W konsekwencji, tylko uprzednie wydanie decyzji środowiskowej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, dotyczącej inwestycji objętej wnioskiem o pozwolenie na budowę, kształtuje legitymację procesową organizacji ekologicznej oraz strony takiego postępowania do wniesienia odwołania lub skargi od decyzji o pozwoleniu na budowę.

W kontrolowanym postępowaniu decyzji środowiskowej nie wydano, co w sposób jednoznaczny potwierdza materiał zgromadzony w aktach sprawy, z którego skorzystano w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli legalności zaskarżonej decyzji m.in. na podstawie art. 2432 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postepowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1550), zwanej dalej k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a.

Wobec tego powoływane w toku przedmiotowego postępowania okoliczności związane z zarzucaną przez skarżących wadliwą kwalifikacją środowiskową przedmiotowej inwestycji i brakiem prawidłowej weryfikacji potrzeby ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla niej, co potwierdzać ma, w przekonaniu skarżących, wznowienie postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę z 21 lutego 2022 r. oraz wniosek Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska o stwierdzenie jej nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa związanego z brakiem decyzji środowiskowej, nie mają wpływu na ocenę legitymacji procesowej i statusu skarżących w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę w trybie art. 28 ust. 3a Prawa budowlanego i tym samym weryfikację legalności decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego.

W tej sytuacji zarzut, że Sąd pierwszej instancji zaaprobował zaniechanie organów w zakresie zbadania, czy decyzja o pozwoleniu na budowę powinna być poprzedzona decyzją środowiskową, gdy w ocenie Sądu postępowanie odwoławcze zostało prawidłowo umorzone z uwagi na brak interesu prawnego skarżących, w tym legitymacji skarżącego Stowarzyszenia, nie mógł okazać się skuteczny. Brak skutecznego wniesienia odwołania przez podmioty uprawnione wykluczało możliwość prawną merytorycznego rozstrzygnięcia tej sprawy.

Przyjęty sposób interpretacji art. 28 ust. 3a Prawa budowlanego w zw. z art. 86g i art. 86h u.o.o.ś. nie narusza postanowień Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska sporządzonej w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. określającej zasadnicze ramy dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Przewidziane w art. 86g u.o.o.ś. nadanie organizacjom ekologicznym, jak i stronom postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej, uprawnienia do weryfikacji zezwoleń na inwestycję w zakresie ich zgodności z uprzednio wydaną decyzją środowiskową, odniesiono do postępowań w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których wydano decyzję środowiskową w postępowaniu prowadzonym z udziałem społeczeństwa, co jest zgodne z wymogami Konwencji z Aarhus (art. 9 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 10) oraz dyrektywy EIA (art. 11 ust. 1). Wprowadzone zasady udziału członków zainteresowanej społeczności w przedsięwzięciach wywierających wpływ na środowisko odpowiadają kierunkowi niezbędnych zmian nakreślonemu w opinii Komisji Europejskiej (KE) z dnia 7 marca 2019 r. (naruszenie nr 2016/2046), skierowanej do Rzeczypospolitej Polskiej w związku z zarzutami niewłaściwej transpozycji dyrektywy EIA w zakresie art. 11 ust. 1 i 3, tj. regulacji dotyczących dostępu do wymiaru sprawiedliwości.

Biorąc pod uwagę cel wprowadzonych nowelizacją art. 86g i art. 86h, a więc zapewnienie stronom decyzji środowiskowej oraz organizacjom ekologicznym możliwości wnoszenia środków zaskarżenia w stosunku do decyzji zezwalających na realizację przedsięwzięcia w celu weryfikacji ich zgodności z uprzednio wydaną decyzją środowiskową, pominięcie udziału tych podmiotów na etapie postępowania w sprawie decyzji o pozwoleniu na budowę, której nie poprzedzała decyzja środowiskowa, nie stanowi naruszenia prawa.

W konsekwencji, nietrafne okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania polegające na oddaleniu skargi od wadliwej decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze i tym samym pozbawienie skarżących udziału w postępowaniu, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 10 (bez wskazania paragrafu) i art. 81 k.p.a.

Niezasadne są również zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Z zasady prawdy obiektywnej wynika obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ całego materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd a quo trafnie ocenił jako prawidłowe postępowanie organu odwoławczego, który poczynił niezbędne ustalenia faktyczne na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, który dał wiarygodne i kompletne podstawy do weryfikacji statusu skarżących kasacyjnie jako podmiotów uprawnionych do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy uwzględnił przy tym szeroki kontekst porównawczy projektowanej inwestycji związany z tym, że skarżący kasacyjnie w swojej argumentacji nawiązywali do udziału w postępowaniu o środowiskowe uwarunkowania oraz o pozwolenie na budowę dla innej inwestycji obejmującej budowę 17 budynków, z której zrezygnowano, co wymagało analizy decyzji administracyjnych dotyczących tej inwestycji, ustalenia chronologii zdarzeń w tej sprawie i rozgraniczenia ze sprawą będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszeń procesowych nie podważyły kompletności i wszechstronności poczynionych ustaleń faktycznych, które dały podstawę do prawidłowego stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego z przyczyn podmiotowych.

Bezzasadny okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji przedstawił czytelną argumentację uzasadniającą oddalenie skargi od prawidłowej decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie pozwolenia na budowę wykazując, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego objętych podstawami kasacyjnymi, albowiem organ odwoławczy dokonał analizy relewantnych przepisów prawa materialnego, w świetle których ustalił okoliczności faktyczne istotne z punktu widzenia statusu odwołujących jako stron postępowania. Sąd a quo przedstawił stan sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska stron oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie w sposób adekwatny do charakteru zakwestionowanego aktu i niezbędny do tego, aby przeprowadzić skuteczną kontrolę instancyjną wyroku.

Skarżące kasacyjnie w bardzo obszernej skardze kasacyjnej sformułowały szereg zarzutów naruszenia prawa materialnego, w tym przepisów art. 35 ust. 1 lit. a i b, ust. 3a lit. a, ust. 3, art. 33 ust. 2 pkt 1 i 11 Prawa budowlanego, art. 72 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 86g ust. 1, 2 i 5 u.o.o.ś. oraz rozporządzenia § 3 ust. 1 pkt 58 Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1839) powiązanych z naruszeniem postanowień obowiązującego na tym terenie planu miejscowego, podważających legalność decyzji o pozwoleniu na budowę, w tym szczegółowe rozwiązania projektowe objęte zatwierdzonym projektem budowlanym (niezgodność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w zakresie wysokości zabudowy, wskaźnika intensywności zabudowy, do którego nie wliczono powierzchni kondygnacji podziemnej, rzeczywistego kształtu i powierzchni inwestycji, rozwiązań w zakresie odprowadzania wód opadowych, braku pozwolenia wodnoprawnego na zbiornik retencyjny oraz kwalifikacji środowiskowej inwestycji uzasadniającej potrzebę uzyskania decyzji środowiskowej). Sformułowano również całą grupę zarzutów co do niezgodności planu miejscowego ze studium. Wszystkie te zarzuty nie mogły skutecznie podważyć legalności decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze z powodu wniesienia odwołania przez podmiot niebędący stroną postępowania o pozwolenie na budowę.

Sąd Wojewódzki nie miał obowiązku odnosić się do kwestii materialnoprawnych rzutujących na ocenę legalności samej decyzji o pozwoleniu na budowę, albowiem ze względu na brak skutecznego uruchomienia administracyjnego toku instancji odwołaniami pochodzącymi od podmiotów uprawnionych (stron i organizacji ekologicznej) nie leżało to w jego kompetencjach wyznaczonych granicami sprawy sądowoadministracyjnej. W związku z tym nie było podstaw do ustosunkowywania się do powyższych zastrzeżeń. Dopiero przesądzony status prawny skarżących kasacyjnie jako stron postępowania w sprawie przedmiotowego pozwolenia na budowę umożliwiłby kontrolę legalności samej decyzji o pozwoleniu na budowę. Tylko strona postępowania w rozumieniu materialnoprawnym może skutecznie uruchomić administracyjny tok instancji będący właściwym etapem dla ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy.

Z tego powodu nie można zarzucić Sądowi a quo uchybień w zakresie naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodów na okoliczności pozostające poza zakresem rozstrzygnięcia o bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego. Wnioski dowodowe zgłoszone przed Sądem Wojewódzkim, a podtrzymane przed sądem kasacyjnym, zmierzały do wykazania niezgodności rozwiązań projektowych z planem miejscowym oraz wymogami warunków technicznych, a także do wykazania uchybień organów w zakresie oceny inwestycji w trybie art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego, z punktu widzenia wymagań ochrony środowiska (weryfikacja potrzeby uzyskania dla inwestycji decyzji środowiskowej, pozwolenia wodnoprawnego). Wnioski te nie miały zatem służyć wyjaśnieniu istotnych wątpliwości co do statusu skarżących kasacyjnie jako stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy wnioskowany dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu i pozwoli wyjaśnić istotne wątpliwości, oczywiście pod warunkiem, że wątpliwości takie istnieją. Wnioski dowodowe skarżących ani nie pozostają w związku z zaskarżoną decyzją, ani nie przyczyniłyby się do wyjaśnienia wątpliwości z nią związanych. Z art. 106 § 3 p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że celem postępowania dowodowego nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej. Materiał aktowy, na którym oparł się Sąd Wojewódzki, był wystarczający do przeprowadzenia kontroli legalności zaskarżonej decyzji, której wyniki odpowiadają wymogom określonym w przepisach p.p.s.a.

Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione. Z tych przyczyn, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalono skargi kasacyjne jako bezzasadne.

Wobec tego, że skarżący kasacyjnie w skargach kasacyjnych zrzekli się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarg kasacyjnych nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.