Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 464/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2025-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1167
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności.

SENTENCJA

Dnia 15 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi A. M. na akt Zarządu Województwa z dnia 3 lipca 2024 r. nr [...] [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 20 listopada 2023 r. do siedziby Stowarzyszenia [...] wpłynął wniosek A. M. (dalej także jako wnioskodawca, skarżący) o przyznanie pomocy na rozwój firmy poprzez wprowadzenie innowacyjnych rozwiązań technicznych oraz unikatowych produktów i usług lokalnych, w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" z wyłączeniem projektów grantowych oraz operacji w zakresie podejmowania działalności gospodarczej objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020; nabór nr 29/2023.

Uchwałą nr [...] z 09 stycznia 2024 r. Rada Stowarzyszenia [...] uznała, że wniosek spełnił warunki oceny wstępnej, operacja została wybrana do dofinansowania. W dniu 16 stycznia 2024 r. wniosek został przekazany do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] (k. 267) i tam oceniony, 29 kwietnia 2024 r. (k. 268).

Aktem (informacją) z 03 lipca 2024 r. nr [...] (znak sprawy [...]) Zarząd Województwa, na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2023 r., poz. 2298 z późn. zm., dalej jako ustawa o wspieraniu rozwoju) oraz art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (Dz. U. z 2022 r., poz. 943, dalej jako ustawa o rozwoju lokalnym), poinformował wnioskodawcę o odmowie przyznania pomocy.

Wnioskodawca został wezwany pismem z 20 maja 2024 r. do usunięcia braków, poprawienia oczywistych omyłek w związku ze złożonym wnioskiem.

Do wniosku załączył decyzję o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego. Zgodnie z definicją zawartą w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U.2019, poz.1065 ze zm.) budynek gospodarczy nie może służyć prowadzeniu działalności gospodarczej i wnioskodawca został wezwany do przedstawienia dokumentu potwierdzającego zmianę sposobu użytkowania z budynku gospodarczego na budynek dostosowany do prowadzonej działalności gospodarczej. Jednocześnie, w celu właściwej oceny racjonalności kosztów, wnioskodawca został wezwany do złożenia skorygowanego kosztorysu inwestorskiego dotyczącego budowy ww. budynku.

W związku z zaplanowanym zakupem i montażem podziemnego betonowego zbiornika na deszczówkę o pojemności 15 m3 wnioskodawca został wezwany do złożenia pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego.

Wnioskodawca został nadto wezwany do przedłożenia stanowiska właściwego organu w odniesieniu do posadowienia domku do apiterapii.

Został wezwany także do skorygowania zapisów biznesplanu jak również do właściwego obliczenia wysokości wkładu rzeczowego w formie nieodpłatnej pracy, przy wykorzystaniu iloczynu liczby przepracowanych godzin oraz ilorazu przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w drugim roku poprzedzającym rok, w którym złożono wniosek o przyznanie pomocy i liczby 168 planowanych godzin pracy.

W terminowo nadesłanej odpowiedzi z 19 czerwca 2024 r. wnioskodawca oświadczył, że po uzyskaniu dofinansowania planuje wystąpić do właściwych organów o zmianę sposobu użytkowania i utworzyć w ww. budynku tymczasowe miejsca noclegowe.

Organ ocenił, że nie można jednoznacznie określić jaki jest cel budowy budynku oraz w jaki sposób wpisuje się on w założenia operacji. Zgodnie z wnioskiem o przyznanie pomocy budynek gospodarczy był "niezbędny do rozwinięcia działalności", a jako jego wyposażenie zaplanowano zakup 10 regałów magazynowych, co jasno wskazuje funkcję, jaką ma pełnić. Wnioskodawca wprawdzie informuje o planowanym stworzeniu miejsc noclegowych, nie odnosi się jednak w żaden sposób do celowości zakupu ww. regałów magazynowych. Co więcej, złożony na etapie uzupełnień wniosek zawiera informację, że budynek nie będzie pełnić funkcji warsztatowej, a jedynie pomocniczą, służąc przechowywaniu materiałów, narzędzi, sprzętu oraz produktów rolnych, co stoi w sprzeczności z oświadczeniem dotyczącym organizacji tymczasowych miejsc noclegowych. Jednocześnie treść skorygowanego na etapie uzupełnień celu jasno wskazuje, że operacja skupia się przede wszystkim na działaniach edukacyjnych w formie szkoleń i warsztatów oraz organizacji apiterapii.

Również w biznesplanie wnioskodawca wskazuje usługi polegające na apiterapii oraz sprzedaż miodów i innych produktów pochodzących od lokalnych producentów. Krótkotrwałe miejsca noclegowe wykazane są jedynie w tabeli 9.1 Prognoza poziomu cen i wielkości sprzedaży, stanowiąc niewielką jednak część planowanych przychodów. Zdaniem organu powyższe rozbieżności uniemożliwiają jednoznaczne określenie funkcji budynku gospodarczego, zaś biorąc pod uwagę fakt, że planowany budynek nie ma służyć organizacji szkoleń czy warsztatów, jak również nie będzie służył do apiterapii, w żaden sposób nie przyczyni się do realizacji celu operacji. Zgodnie z kosztorysem nie przewidziano żadnych kosztów związanych z niezbędną instalacją sanitarną, w zestawieniu rzeczowo-finansowym nie wykazano również żadnych kosztów związanych z zakupem mebli i pozostałego podstawowego wyposażenia, niezbędnego do świadczenia usług w zakresie wynajmu miejsc noclegowych.

Co do zbiornika na deszczówkę wnioskodawca w uzupełnieniu wniosku o przyznanie pomocy poinformował, że zaplanował zakup zbiorników na deszczówkę lub wykonanie zbiornika retencyjnego. W piśmie przewodnim natomiast zwrócił się z prośbą o możliwość zamiany zbiornika podziemnego na budowę oczka wodnego o powierzchni 14 m3, dołączając jednocześnie decyzję Starosty [...], że zamierzeniem inwestora jest budowa oczka wodnego o powierzchni ok. 30 m2. Organ ocenił, że powyższa rozbieżność uniemożliwia określenie, jakiej wielkości oczko wodne wnioskodawca planuje wybudować. Dodatkowo w zestawieniu rzeczowo-finansowym wnioskodawca nadal wykazuje zbiornik na deszczówkę/ zbiornik retencyjny, a koszt w wysokości 5 300 zł wykazywany jest w oparciu o ofertę dołączoną do pierwotnej wersji wniosku, dotyczącą podziemnego betonowego zbiornika na deszczówkę. Organ podkreślił, że wnioskodawca zobowiązany jest do wykazania, że poszczególne koszty odpowiadają cenom rynkowym, załączając co najmniej dwa źródła danej ceny. W przypadku oczka wodnego nie przedstawił żadnej oferty cenowej, co uniemożliwiło zweryfikowanie racjonalności założonych kosztów. Dodatkowo wnioskodawca nie określił jednoznacznie formy planowanego zbiornika wodnego, wskazuje natomiast w uzasadnieniu dwie propozycje, używając sformułowania, która opcja "zostanie najprawdopodobniej wybrana". Tym samym, w ocenie organu niemożliwe jest precyzyjne określenie przeznaczenia i zakresu kosztów związanych z utworzeniem zbiornika wodnego.

Odnośnie domku do apiterapii wnioskodawca oświadczył, że domek ten nie jest trwale związany z gruntem i przewidziano możliwość jego przewożenia w dowolne miejsce (do klienta, w plener), w związku z czym montaż domku nie wymaga zgłoszenia robót budowlanych. Natomiast w treści biznesplanu wskazał, że "wniesione jako wkład własny działki są niezbędne do rozwinięcia działalności poprzez budowę oraz posadowienie domku do apiterapii", co stoi w sprzeczności z oświadczeniem o mobilności tego domku. Dodatkowo wnioskodawca nie poinformował, w jaki sposób będzie się odbywał transport ww. domku. Z posiadanych danych nie wynika, że wnioskodawca dysponuje sprzętem oraz kwalifikacjami niezbędnymi do transportu ponadgabarytowego, a za taki organ uznał domek do apiterapii. W piśmie przewodnim do uzupełnień wnioskodawca poinformował jedynie, że w przypadku dużego zainteresowania mobilną apiterapią planuje zakup specjalistycznej przyczepy, na której zostanie posadowiony na stałe. Zakup ww. przyczepy nie został jednak uwzględniony w zestawieniu rzeczowo-finansowym, w rachunku zysków i strat nie wykazano kosztów związanych z transportem, co pozwoliło przypuszczać organowi, że wnioskodawca w żaden sposób nie jest przygotowany do zapewnienia mobilności ww. domku.

Następnie organ wskazał, że przedłożony na etapie uzupełnień kosztorys nie zawierał wszystkich elementów wymienionych w załączniku nr 1 do instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy dotyczącym rozliczania robót budowlanych. Wnioskodawca złożył jedynie stronę tytułową, która nadal nie zawiera podpisu inwestora, krótką "Ogólną charakterystykę obiektu" oraz tabelę elementów scalonych. Nie przedłożono także co najmniej dwóch konkurencyjnych ofert potwierdzających przyjęty poziom cen dla pozycji wskazanych w kosztorysie jako "kalkulacja własna". Wnioskodawca nie przedstawił również informacji, z jakiej bazy cenowej i za jaki okres korzystano przy sporządzaniu kosztorysu, co uniemożliwia zweryfikowanie racjonalności kosztów w oparciu o numery KNR.

Zestawienie przewidywanych wydatków niezbędnych do realizacji operacji w biznesplanie musi być zgodne z wnioskiem o przyznanie pomocy, a kategorie kosztów powinny być wymienione w taki sam sposób, jak w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji. W biznesplanie przedłożonym na etapie uzupełnień koszty wykazane w tabeli 7.1 Zakres rzeczowo-finansowy - nie są zgodne z kosztami wykazanymi w zestawieniu rzeczowo-finansowym wniosku o przyznanie pomocy. Budowę budynku gospodarczego wykazano w jednej pozycji, podczas gdy powinna ona zostać wykazana zgodnie z tabelą elementów scalonych. Dodatkowo wszystkie wartości stanowiące wkład własny (tj. wartość nieruchomości oraz praca świadczona nieodpłatnie) jak również koszty ogólne wnioskodawca wykazał jako wkład własny - pozostałe wydatki. Organ stwierdził, że zgodnie z danymi wykazanymi w zestawieniu rzeczowo-finansowym wydatki stanowiące podstawę do wyliczenia kwoty pomocy wynoszą 283 411,03 zł, a tym samym wnioskowana kwota pomocy nie może przekroczyć 141 677 zł. Ponadto w tabeli 9.2 "Rachunek zysków i strat" w wierszu A2 "Inne przychody" wykazano pełną wartość wnioskowanej kwoty pomocy, bez uwzględnienia intensywności pomocy ustalonej przez LGD, tj. 49,99% w przypadku przedmiotowej operacji, nie wykazując jednocześnie żadnych odpisów amortyzacyjnych w wierszu B.8.1. W ocenie organu błędne dane uniemożliwiają zweryfikowanie, czy planowana do realizacji operacja jest uzasadniona ekonomicznie.

Następnie organ zarzucił, że wnioskodawca nieprawidłowo oszacował wartość pracy (usług oraz robót budowlanych, świadczonych nieodpłatnie). Wniosek został złożony w 2023 r., w związku z czym do obliczenia powyższej wartości powinien wykorzystać przeciętne wynagrodzenie w 2021 r., które wyniosło 5662,53 zł, a tym samym koszt jednej godziny wynosi 33,71 zł. Wnioskodawca natomiast zastosował przeciętne wynagrodzenie z 2022 r. stosując stawkę godzinową w wysokości 33,83 zł.

Po uzupełnieniu sekcji dotyczącej budowy budynku gospodarczego zgodnie z tabelą elementów scalonych z kosztorysu stwierdzono, że koszty związane z wykończeniem budynku oraz elektryką, wskazane jako praca świadczona nieodpłatnie, zostały uwzględnione również w kosztorysie, a tym samym wykazane zostały w ramach kosztów kwalifikowalnych określonych w § 17 "rozporządzenia". Wnioskodawca nie określił w przejrzysty sposób zakresu planowanych prac, a tym samym nie uzasadnił celowości wykazywania powyższych kosztów w dwóch odrębnych pozycjach zestawienia rzeczowo-finansowego. Wnioskodawca nie uzasadnił również liczby zaplanowanych godzin, w ramach których ma zostać wykonana nieodpłatna praca (przyłącze elektryczne - 148 godz. - koszt pracy dwóch osób, wykończenie budynku gospodarczego - 2890 godz. - wartość półrocznej pracy trzech osób, zagospodarowanie terenu 476 godz. - wartość miesięcznej pracy trzech osób). Wnioskodawca w żaden sposób nie uwiarygodnił potrzeby wykonania tak dużej liczby godzin pracy świadczonej nieodpłatnie oraz nie uzasadnił ich racjonalności.

Organ podkreślił, że pierwotnie koszt ww. prac został oszacowany na podstawie ofert potencjalnych wykonawców, co pozwala stwierdzić, że podstawą do określenia wartości poszczególnych pozycji były kwoty wskazane w załączonych ofertach, a nie faktyczne i racjonalne oszacowanie ilości godzin niezbędnych do wykonania zaplanowanych prac. Ponadto prace polegające na wykonaniu przyłączy elektrycznych oraz wykończenia budynku to prace wymagające szczególnych kwalifikacji. Biorąc pod uwagę fakt, że w pierwotnej wersji wniosku o przyznanie pomocy powyższe koszty zostały oszacowane na podstawie ofert przygotowanych przez specjalistyczne firmy jako mało wiarygodne organ ocenił, że wnioskodawca jest w stanie pozyskać wolontariuszy posiadających odpowiednie kwalifikacje, którzy ww. wymienione prace wykonają nieodpłatnie.

Ponadto organ wymienił następujące nieprawidłowości:

- wnioskodawca stwierdza, że jego firma nigdy nie prowadziła działalności w sektorze rolnym, zatem nie ma potrzeby zapewnienia rozdzielności rachunkowej pomiędzy działalnością w tym sektorze a pozostałą działalnością. Dodatkowo z CEiDG usunięty został kod PKD 01.49.Z Chów i hodowla pozostałych zwierząt. W biznesplanie, sekcja 2.2 "Posiadane zasoby, które będą wykorzystane do prowadzonej działalności gospodarczej" wnioskodawca wskazuje m.in. ule gospodarcze, co pozwala domniemywać, że czerpie on zyski z produktów pszczelich (np. miód), a posiadane rodziny pszczele służą nie tylko celom edukacyjnym i zdrowotnym;

- błędne wpisy we wniosku o przyznanie pomocy uniemożliwiają określenie wysokości wnioskowanej kwoty pomocy. We wniosku w sekcji B.IV "Plan finansowy operacji" wykazano kwotę pomocy z groszami, w sekcji B.VIII "Oświadczenie podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy" wnioskowana wysokość pomocy finansowej jest niezgodna z kwotą wykazaną słownie, natomiast kwota pomocy wykazana w sekcji 6.2 biznesplanu przekracza ustaloną przez LGD intensywność pomocy w wysokości 49,99% kosztów kwalifikowalnych;

- wnioskodawca nie złożył skorygowanego załącznika nr VII.B.5 Oświadczenie o wielkości przedsiębiorstwa;

- wnioskodawca nie złożył ofert dotyczących kosztów geodezyjnych, informując jedynie że koszty geodezyjne ze względu na swoją specyfikę mają charakter nieprzewidywalny i zostały oszacowane na podstawie cenników dostępnych w Internecie. Brak ofert zawierających szczegółowe parametry planowanej usługi uniemożliwia dokonanie oceny racjonalności kosztów;

- w pkt 3.1.1 wniosku o przyznanie pomocy wnioskodawca jako pozostały do wykorzystania limit pomocy de minimis wykazał 500 000 zł, natomiast zgodnie z obliczeniami dokonanymi w załączniku nr VII.B.7.1 przedłożonym na etapie uzupełnień limit ten wynosi 865 100 zł;

- w tabeli 7.2 wniosku o przyznanie pomocy uzupełniono wskaźniki ujęte w załączniku nr 1 do ogłoszenia o naborze, tj. "Liczba operacji polegających na rozwoju istniejącego przedsiębiorstwa", oraz "Liczba operacji ukierunkowanych na innowacje", nie wskazano natomiast sposobu ich pomiaru;

- wnioskodawca nie odniósł się do kwestii, czy w ramach zakresu operacji konieczne będzie uzyskanie pozwoleń, zezwoleń, innych decyzji i dokumentów, niezbędnych do realizacji inwestycji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W skardze A. M., zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, zaskarżył ww. akt w całości, domagając się uchylenia aktu, przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik zarzucił:

1) naruszenie art. 27 ust. 1 punkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej, w szczególności z uwagi na brak wystosowania wezwań do złożenia wyjaśnień przez wnioskodawcę, pominięcie stanowiska wnioskodawcy, a także dokonanie błędnej oceny zgromadzonych dowodów, a w konsekwencji złamanie obowiązku stania na straży praworządności przez organ;

2) naruszenie art. 27 ust. 1 punkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów w ten sposób, że organ nieprawidłowo rozpatrzył materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w szczególności uznając że brak jest spójności i wiarygodności wniosku i biznesplanu, co uniemożliwia określenie czy operacja jest uzasadniona ekonomicznie, a koszty racjonalne i niezbędne do osiągnięcia celu, podczas gdy kompleksowa analiza wniosku wraz z wyjaśnieniami w ocenie pełnomocnika umożliwia w pełni dokonanie pozytywnej oceny wniosku, a co za tym idzie przyznanie prawa pomocy, a przede wszystkim organ błędnie uznał, iż:

a. zachodzi potrzeba zapewnienia rozdzielności rachunkowej pomiędzy działalnością w sektorze rolnym a pozostałą działalnością, podczas gdy powyższe stwierdzenie nie jest zasadne, albowiem skarżący nie korzystał preferencji typowych dla gospodarstwa rolnego czy działu specjalnego produkcji rolnej i prowadził działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach ogólnych (PIT i VAT) oraz opłacał składki na ubezpieczenia społeczne w systemie powszechnym (ZUS);

b. informacje we wniosku o przyznanie pomocy uniemożliwiają określenie wysokości wnioskowanej kwoty pomocy, podczas gdy rozbieżności pomiędzy kwotą określoną cyfrowo a słownie stanowią oczywistą omyłkę pisarską, natomiast wnioskowana kwota pomocy w zapisie cyfrowym w części B.IV i B.VIII jest tożsama i z tychże pozycji wynika poprawność zawnioskowanej kwoty, która nie przekracza ustalonej LGD intensywności pomocy w wysokości 49,99% kosztów kwalifikowanych;

c. skarżący nie złożył skorygowanego załącznika nr N/II.B.5, podczas gdy nie zachodziła taka potrzeba;

d. ocena racjonalności kosztów była niemożliwa do dokonania z uwagi na brak ofert dotyczących kosztów geodezyjnych, podczas gdy skarżący dokonał szacunku kosztów geodezyjnych na podstawie dostępnych cenników, a które to wartości nie odbiegają o przyjętych w obrocie gospodarczym stawek;

e. skarżący błędnie wskazał pozostały do wykorzystania limit pomocy de minimis, podczas gdy wskazana w załączniku VII.B.7.1. kwota jest wyższa od kwoty z pkt. 3.1.1., a kwota dofinansowania niższa od obu tych kwot, co implikuje poprawnością wniosku w tym zakresie;

f. nie wskazano sposobu pomiaru wskaźników wyszczególnionych w załączniku nr 1 do ogłoszenia o naborze, podczas gdy w tabeli 7.2 wniosku wskazano liczbę operacji polegających na rozwoju istniejącego przedsiębiorstwa (1 szt.) oraz liczbę operacji ukierunkowanych na innowację (1 szt.), które dotyczą jednego przedsiębiorstwa, a zatem oczywistym jest, że przedsiębiorstwo prowadzone przez skarżącego spełnia rzeczone wymagania;

g. nie odniesienie się do kwestii konieczności uzyskania pozwoleń, zezwoleń czy innych decyzji i dokumentów miało znaczenie dla merytorycznego rozpoznania wniosku, podczas z samego rodzaju oraz charakteru prowadzonej przez skarżącego działalności wynika, iż takie dokumenty nie będą konieczne;

3) naruszenie art. 27 ust. 1 punkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów, w ten sposób, że organ nie udzielił wnioskodawcy niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, w szczególności organ nie pouczył wnioskodawcy o konieczności wyjaśnienia okoliczności wskazanych we wniosku, co do których organ powziął wątpliwość, by następnie z tego powodu wyciągnąć negatywne skutki wobec wnioskodawcy;

4) naruszenie art. 27 ust. 1 punkt 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów, w ten sposób, że organ nie umożliwił wnioskodawcy czynnego udziału w postępowaniu, w tym złożenia stosownych wniosków czy wyjaśnień, by następnie uniemożliwiając wnioskodawcy złożenie stosownych wyjaśnień, oprzeć negatywną decyzję na tych okolicznościach, co sprzeczne jest z uprawnieniami strony gwarantowanymi przez przepisy prawa.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym akcie. Podkreślił obowiązywanie zasady jednokrotnego uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Kontroli Sądu w tym postępowaniu podlega akt Zarządu Województwa z 03 lipca 2024 r. którym odmówiono przyznania skarżącemu pomocy, o którą ubiegał się w ramach poddziałania 19.2 Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 - na skutek uznania przez organ, że nie zostały spełnione warunki przyznania pomocy.

Zarząd Województwa powołał się na art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (Dz. U. z 2022 r., poz. 943), zgodnie z którym, jeżeli nie są spełnione warunki udzielenia wsparcia na wdrażanie strategii rozwoju lokalnego (LSR), zarząd województwa informuje wnioskodawcę o odmowie udzielenia tego wsparcia zgodnie z przepisami regulującymi zasady wsparcia z udziałem poszczególnych funduszy (EFSI).

Zarząd Województwa powołał się także na art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2023 r., poz. 2298 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, w przypadku, gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy w ramach, między innymi, działań i poddziałań o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 14, podmiot właściwy w sprawie o przyznanie pomocy (tutaj: Zarząd Województwa) informuje w formie pisemnej o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy.

Zgodnie z art. 35 ust. 2 tej ustawy, w przypadku odmowy przyznania pomocy, podmiotowi ubiegającemu się o przyznanie pomocy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej także jako P.p.s.a.).

W ocenie Sądu organ wydał zgodne z prawem rozstrzygnięcie, czyniące zadość ustawowemu wymogowi z art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju. Odmowa przyznania pomocy zawiera wyjaśnienie okoliczności, które zadecydowały o takim rozstrzygnięciu, przy czym organ rzetelnie ocenił sprawę. Sąd podziela argumenty organu, z uwagą dotyczącą zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego, która znajduje się w dalszej części uzasadnienia.

Skarżący ubiegał się o dofinansowanie aby rozszerzyć zakres działalności gospodarczej. Zakres tematyczny tego naboru w myśl informacji na stronie internetowej LGD jest zgody z § 2 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2019 r. poz. 664 – na dzień złożenia wniosku). Co oznacza, że pomoc jest przyznawana na operacje w zakresie rozwoju przedsiębiorczości na obszarze wiejskim objętym strategią rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność (...) przez rozwijanie działalności gospodarczej.

Postępowanie o przyznanie pomocy jest prowadzone w trybie określonym ustawą o rozwoju lokalnym. Zgodnie z art. 23 ust. 6 tej ustawy jedną z zasad obowiązujących w tym trybie jest zasada jednokrotnego uzupełnienia wniosku oraz dokumentów dołączonych do wniosku. Organ w odpowiedzi na skargę słusznie wskazał, że nie jest to typowe postępowanie administracyjne, w którym organ jest zobowiązany m.in do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, czy też do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Główną inicjatywę w tym postępowaniu ma beneficjent starający się o wsparcie.

Zdaniem Sądu organ prawidłowo uznał, że wezwanie do uzupełnienia wniosku (k. 328-332) wyraźnie określało zakres uzupełnienia dokumentów i zgodnie z zasadą jednokrotnego uzupełnienia wniosku oraz dokumentów dołączonych do wniosku organ oczekiwał przedłożenia wszystkich żądanych dokumentów oraz usunięcia wskazanych braków. Jest faktem, że wezwanie było obszerne, ale treść wezwania stanowi krytyczną analizę wniosku oraz biznesplanu, uzasadnioną w realiach sprawy.

W tym kontekście zarzuty skargi dotyczące braku wystosowania wezwania do złożenia wyjaśnień, a co za tym idzie błędnej oceny zgromadzonych dowodów oraz niezapewnienia stronie aktywnego udziału w postępowaniu poprzez uniemożliwienie złożenia kolejnych uzupełnień/wyjaśnień - są całkowicie bezzasadne.

Sąd w pełni podziela zarzucany przez organ brak spójności i wiarygodności operacji z zakresem rzeczowym przedstawionym przez skarżącego w biznesplanie.

W ocenie Sądu organ miał podstawy ocenić pomysł budynku gospodarczego jako nieracjonalny i wewnętrznie sprzeczny, jako koszt nieuzasadniony z perspektywy prowadzenia warsztatów, szkoleń i mobilnych usług apiterapii. Koszt ten został umotywowany wdrożeniem usług związanych z udostępnianiem miejsc noclegowych, z całkowitym pominięciem nakładów jakich wymaga adaptacja budynku w celu świadczenia usług noclegowych [biznesplan, tabela 7.1, pkt 10, s. 24 – k. 377]. Argument skargi o przyszłościowym charakterze inwestycji jest nie do przyjęcia, skoro zgodnie z zasadami udzielenia wsparcia, każde zadanie wymienione w zestawieniu rzeczowo-finansowym musi być adekwatne do celu i zakresu operacji; zachować pełną z nim spójność oraz przyczyniać się do osiągnięcia celu operacji [instrukcja, pkt B. lll, pkt 6, s. 14 - k 569]. Musi zatem spełniać warunek uzasadnienia zakresem operacji, warunek racjonalności i niezbędności do osiągnięcia celu, którym w niniejszym przypadku było upowszechnianie prozdrowotnych zabiegów apiterapii, prowadzenie działań edukacyjnych [szkolenia i prezentacje] w plenerze oraz u klienta; co skarżący wyraźnie potwierdził [pismo z 19 czerwca 2024, strona 2, pkt. 4 – k. 333].

Cel projektu zgodnie z punktem 4.1 biznesplanu [k. 361-363] czy też B.III.6 wniosku o przyznanie pomocy [k. 335v] nie obejmował jakiejkolwiek formy działalności noclegowej.

Zgodnie z biznesplanem skarżący wykazał posiadanie istniejącego już budynku gospodarczego, który będzie wykorzystywany do prowadzonej działalności gospodarczej [tabela 2.2, k. 357]. Wyjaśnił zatem kwestię przechowywania planowanych do zakupu regałów, pozostawiając miejsce przechowywania sprzętu we wniosku niewypełnione [pkt B.lll, pkt 8.1, s.8 – k. 337v]. Sąd uznaje za uprawdopodobniony argument organu zawarty odpowiedzi na skargę, o bezzasadności budowy nowego budynku gospodarczego celem przechowywania regałów, że planowany budynek po modyfikacji stałby się dla realizacji projektu całkowicie zbędny i realizacji celów projektu służyć nie może.

Sąd podziela także argument organu dotyczący braku spójności i wiarygodności operacji w zakresie domku do apiterapii [tabela 7.1, pkt 1, s.21 – k. 374]. Skarżący zadeklarował w "pierwotnym" biznesplanie, że wniesione jako wkład własny działki są niezbędne do – między innymi - rozwinięcia działalności poprzez budowę oraz posadowienie domku do apiterapii [k. 39], zatem organ zasadnie zapytał w wezwaniu z 20 maja 2024 r. o wyjaśnienie, czy w ramach planowanego do realizacji zakresu operacji konieczne będzie uzyskanie pozwoleń, zezwoleń innych decyzji i dokumentów (k. 331). Odpowiedź skarżącego, że domek nie będzie trwale związany z gruntem, że skarżący przewiduje przewożenie domku do klienta, w plener (k. 333v) organ miał podstawy uznać za dalece niewystarczającą; zasadnie wytknięto w zaskarżonym akcie brak informacji w biznesplanie i wniosku o sposobie przewożenia tego domku (o posiadaniu naczepy, kwalifikacji do transportu domku). Słusznie organ potraktował, jako wątpliwą, informację skarżącego zawartą w ww. uzupełnieniu wniosku, że w przypadku dużego zainteresowania mobilną apiterapią skarżący planuje zakup specjalistycznej przyczepy, na której domek zostanie posadowiony na stałe (k. 333v), skoro zakup takiej przyczepy nie został uwzględniony w zestawieniu rzeczowo-finansowym ani w rachunku zysków i strat.

Organ słusznie zarzucił, że skarżący wykazał ww. działki jako wkład własny (na kwotę 45 705,74 zł), co przekłada się na wysokość określonej we wniosku kwoty pomocy [zestawienie rzeczowo-finansowe wniosku, sekcja 11.11, pkt 1-2 – k. 339v]. Wskutek zadeklarowanej mobilności domku grunty te względnie ich część stały się w projekcie zbędne, zatem ich wartość powinna zostać odpowiednio umniejszona - wraz z kwotą dofinansowania, która jest przecież pochodną kosztów kwalifikowanych.

W tym kontekście zarzuty skargi o przykładaniu przez organ zbyt dużej wagi do zastosowanej nomenklatury, że organ nadinterpretowuje słowo "posadowiony", że skarżący patrzy na projekt szerzej i przyszłościowo, żeby go rozwijać i w większym stopniu realizować cele operacji – Sąd uznaje za gołosłowne, bowiem nie wyjaśniają ww. uzasadnionych wątpliwości organu.

Sąd podkreśla, że wszystkie elementy wniosku musza zachować pełną spójność z przyjętym celem operacji, a każde zadanie wymienione w zakresie rzeczowym musi ten cel warunkować, adekwatnie do swego zakresu. W kontrolowanej sprawie tak nie jest, przez co organ nie mógł pozytywnie ocenić wniosku, generalnie z powodów opisanych w jego uzasadnieniu, mających charakter merytoryczny

Sąd stwierdza, że w zaskarżonym akcie organ trafnie wywodzi konieczność zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek przeznaczony do oferowania miejsc noclegowych, ale to uzasadnił w niepełny sposób.

Organ oparł się na definicji legalnej budynku gospodarczego z § 3 pkt 8 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065). Rozporządzenie to ustala warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i związane z nimi urządzenia, ich usytuowanie na działce budowlanej oraz zagospodarowanie działek przeznaczonych pod zabudowę (§ 1) przy czym jego przepisy stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków (§ 2 ust. 1). Z kolei przeznaczenie/funkcja budynku wynikają z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

W kontrolowanej sprawie gospodarczy charakter tego budynku wynika wprost z a) projektu zagospodarowania działki [k. 397] oraz b) decyzji o pozwoleniu na budowę, wydanej przecież w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy, przywołaną w pozwoleniu na budowę i w jej granicach [k. 416]. Zatem skarżący, chcąc zmienić sposób użytkowania budynku gospodarczego, musi najpierw uzyskać zmianę decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, skoro przedmiotowa działka nie znajduje się na obszarze objętym ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ewentualnie wykazać zgodność nowego sposobu użytkowania tego budynku z przepisami miejscowego planu, jeżeli w międzyczasie został uchwalony i wszedł w życie.

Podsumowując, zaskarżony akt jest w ocenie Sądu zgodny z prawem. Przez co Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 P.p.s.a.