Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1340/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części oraz stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.77 ust.3 i ust.4 pkt 2, ust.5
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: §1 ust.1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
article: art. 92 ust.1 i 217;niezgodność przepisów stanowiacych podstawę  orzeczenia z art. 77 ust.4 pkt 2 i 5
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie NSA Janina Antosiewicz (spr.) NSA Henryk Ożóg Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 17 września 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 maja 2007 r. sygn. akt III SA/Lu 63/07 w sprawie ze skargi A. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu 1. uchyla zaskarżony wyrok w zakresie punktu 1, 2. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 17 maja 2007 r. sygn. akt III SA/LU 63/07, oddalił skargę A. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia z dnia [...] nr rep. [...], w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy.

A. Ł. pismem z dnia [...] zwrócił się do Starosty C. o zwrot zawyżonej o [...] zł opłaty za wydanie karty pojazdu oraz o wypłatę należnych z tego tytułu odsetek. Wskazał przy tym, że przedmiotową opłatę w wysokości 500 zł zobowiązany był uiścić w dniu [...] w związku z rejestracją pojazdu marki [...]. Została ona pobrana na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137. poz. 1310), które są sprzeczne z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, a ponadto – jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. w sprawie U 6/04 – § 1 ust. 1 tego rozporządzenia jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP.

Podinspektor Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta C., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta C., decyzją z dnia [...] znak: [...], wydaną na podstawie art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), odmówił A. Ł. zwrotu kwoty [...] zł wraz z odsetkami z tytułu opłaty za kartę pojazdu marki [...] numer nadwozia [...] numer silnika [...], zarejestrowanego pod numerem [...]. Uznał, bowiem że omawiana opłata została ustalona na podstawie przepisów wówczas obowiązującego rozporządzenia, należącego do źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Skutki powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego rozciągają się na przyszłość, a zatem ewentualne z tego tytułu roszczenia mogą być rozpatrywane tylko na drodze postępowania przed sądem powszechnym na podstawie art. 417 Kodeksu cywilnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] nr rep. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej k.p.a.) w związku z art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) – po rozpatrzeniu odwołania A. Ł.- zaskarżone przez niego rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji utrzymało w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 77 Prawa o ruchu drogowym producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 1). Kartę pojazdu dla innego pojazdu samochodowego wydaje, za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem pojazdów zabytkowych i pojazdów, o których mowa w art. 73 ust. 4 (ust.3). W wykonaniu tego przepisu wysokość opłaty ustalona została w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U/04, stwierdzając w punkcie I niekonstytucyjność § 1 ustęp 1 powyższego rozporządzenia, orzekł jednocześnie w punkcie II, że przepis ten traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. W związku z powyższym organ pierwszej instancji nie miał podstaw prawnych do zwrotu opłaty. Wolą Trybunału Konstytucyjnego było, aby utrata mocy obowiązującej przepisu rozporządzenia ustalającego opłatę w wysokości 500 zł nastąpiła dopiero z dniem 1 maja 2006 r. Dlatego opłaty pobrane w tej wysokości do dnia wejścia w życie nowego rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59 poz. 421) nie podlegają zwrotowi.

Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] A. Ł. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, podnosząc, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 17 stycznia 2006 r. jednoznacznie stwierdził, że opłata za kartę pojazdu pobierana była w zawyżonej wysokości, niezgodnie z Konstytucją RP. Wyrok ten powinien stanowić podstawę do zwrotu przedmiotowej należności. Trybunał Konstytucyjny orzekł w nim, iż utrata mocy obowiązującej zakwestionowanego rozporządzenia nastąpi z dniem 1 maja 2006 r. ale uczynił to jedynie ze względu na konieczność uniknięcia pustki prawnej, jaka nastąpiłaby w razie natychmiastowego wyeliminowania wadliwego aktu. Nie zawarł natomiast w swoim orzeczeniu rozstrzygnięcia, iż skutki orzeczenia zostały w jakikolwiek sposób ograniczone w czasie i odnoszą się wyłącznie do zdarzeń przyszłych. Skarżący wskazał ponadto, że stosownie do art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału, takie jak zapadłe w sprawie karty pojazdu, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Odsyłanie w tej sprawie na drogę postępowania przed sądami powszechnymi jest zatem błędne, bowiem postępowania przed sądami powszechnymi dotyczą wyłącznie spraw cywilnych czyli opartych na zasadzie równorzędności podmiotów i ekwiwalentności świadczeń lub też przekazanych sądom powszechnym na podstawie wyraźnego przepisu prawa. Natomiast żądanie zwrotu zawyżonej opłaty administracyjnej na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie ma charakteru sprawy cywilnej ani w znaczeniu materialnym ani też formalnym. Dlatego powinno być rozstrzygnięte na drodze postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej P.p.s.a.), uznał że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. (sygn. akt U 6/04), w którym orzeczono, że:

I. § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) jest niezgodny:

a) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2005 r. Nr 108, poz. 175 ze zm.),

b) z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej;

II. przepis rozporządzenia powołanego w części I traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r.

Powołany przepis rozporządzenia Ministra Infrastruktury stanowił, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. Niezgodność tej regulacji z ustawą – Prawo o ruchu drogowym, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, polega na tym, że przez zawyżenie wysokości przedmiotowej opłaty wykracza ona poza zakres upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. Ten ostatni przepis stanowił, że minister właściwy do spraw transportu określi w drodze rozporządzenia warunki dystrybucji kart pojazdów (ust. 4 pkt 2), w którym należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdów (ust. 5). Tymczasem Minister Infrastruktury – niezgodnie ze wskazanymi tam wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty – ustalił opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział.

W ocenie WSA w Lublinie żądanie zwrotu opłaty za kartę pojazdu, jako opłaty należącej do niepodatkowych opłat publicznoprawnych, stanowiących dochody powiatu, nie może być rozpatrywane ani na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), ani ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

Organy administracji publicznej nie ustalają bowiem, ani nie określają opłaty za kartę pojazdu. Obowiązek uiszczenia opłaty, jak i jej wysokość wynikają bezpośrednio z przepisów prawa. Organ rejestrujący zobowiązany jest, przed wydaniem karty pojazdu, jedynie do pobrania opłaty, bez wydania wcześniej jakiegokolwiek aktu konstytutywnego lub deklaratywnego, co wskazuje na materialno-techniczny charakter tej czynności. Brak jest zatem podstawy prawnej do dochodzenia w trybie postępowania administracyjnego tego typu roszczeń.

Na marginesie – zdaniem WSA w Lublinie – wskazać należy, że roszczenia w przedmiocie zwrotu opłaty uiszczonej na podstawie przepisów wykonawczych, co do których – już po uiszczeniu opłaty – stwierdzono niezgodność z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, mogą być dochodzone w drodze cywilnej przed sądem powszechnym na mocy art. 417 § 1 Kodeksu cywilnego (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.), zgodnie z którym jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Uregulowanie powyższe dotyczy działań organów władzy publicznej, polegających na tzw. bezprawiu legislacyjnym (normatywnym). Podstawę konstytucyjną odpowiedzialności odszkodowawczej Państwa za niezgodne z prawem działanie (zaniechanie) wszystkich organów władzy publicznej, a wśród nich również władzy ustawodawczej, za szkody wyrządzone tzw. bezprawiem legislacyjnym stanowi art. 77 ust. 1 Konstytucji. Natomiast z art. 2 Kodeksu postępowania cywilnego (ustawa z dnia 17 listopada 1964 r., Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.), który ustanawia generalną zasadę kompetencji sądów powszechnych w sprawach cywilnych, oraz przede wszystkim z art. 177 i 175 Konstytucji wynika, że bezprawie normatywne, będące źródłem szkody, może być ustalane przez sądy powszechne i Sąd Najwyższy w postępowaniu o odszkodowanie.

Odnosząc się natomiast do skutków omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, Sąd pierwszej instancji zauważył, że zgodnie z art. 188 Konstytucji Trybunał Konstytucyjny jest organem orzekającym w sprawach m.in. zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją oraz zgodności przepisów prawa, wydawanych przez centralne organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. Funkcja kontrolna jest sprawowana przez Trybunał Konstytucyjny zarówno pod względem materialnym – badanie, czy dany akt prawny nie narusza Konstytucji, ustawy lub ratyfikowanej umowy, jak i formalnym – czy dany akt prawny wydał organ kompetentny, czy nie przekroczono przy jego wydawaniu granic delegacji i czy zastosowano właściwy tryb postępowania przy wydawaniu (por. W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Zakamycze 2002, wyd. IV). Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stosownie do art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wchodzą one w życie z dniem ich ogłoszenia, jednakże – na podstawie ust. 3 tego przepisu – Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Zatem późniejszy niż dzień ogłoszenia orzeczenia termin utraty mocy obowiązującej powołanego w wyroku U 6/04 przepisu rozporządzenia z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, ustalony został w oparciu o przepis art. 190 ust. 3 Konstytucji. W dacie pobierania od A. Ł. w drodze czynności materialno-prawnej opłaty za kartę pojazdu, przepis § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia miał zatem moc obowiązującą. Dopiero od momentu wskazanej w wyroku daty utraty mocy obowiązującej normy prawnej norma ta przestaje być regułą powinnego zachowania. Skutków orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie można rozciągać na wcześniejsze stany prawne. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku U 6/04 wskazał, że przepis rozporządzenia powołanego w części I traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r., a więc powyższy wyrok nie może rodzić skutków prawnych do wcześniejszych stanów faktycznych. Stąd też organy w przedmiotowej sprawie zasadnie odmówiły zwrotu skarżącemu przedmiotowej należności i stanowisko to w pełni zasługuje na uwzględnienie.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę kasacyjną wniósł A. Ł., reprezentowany przez adwokata, pełnomocnika z urzędu, zaskarżając to orzeczenie w całości. Na podstawie – jak wskazał – "art. 174 pkt 1 i 2" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzucił "naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, prowadzące do niewłaściwego zastosowania, a to § 1 ust. 1 – rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu w związku z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym polegające na błędnym zastosowaniu powyższych przepisów i uznanie, że dopuszczalne jest nałożenie na A. Ł. opłaty za wydanie karty pojazdu, która zawierać powinna jedynie koszty związane z drukiem i dystrybucją kart pojazdu, gdy w rzeczywistości zawiera ona również pozaustawową daninę publiczną na pokrycie kosztów innych czynności organów administracji".

Adwokat M. S., podnosząc powyższy zarzut, domagał się zasądzenia kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, a ponadto na podstawie art. 176 i art. 188 P.p.s.a wniósł o:

– uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Lublinie w całości, rozpoznanie skargi i dokonanie zmiany zaskarżonego orzeczenia – w razie stwierdzenia podstaw określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ lub b/ lub c/ P.p.s.a. – poprzez uchylenie decyzji "Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta C." z dnia [...] i decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organom administracyjnym;

ewentualnie

– uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Lublinie w całości, rozpoznanie skargi i dokonanie zmiany zaskarżonego orzeczenia poprzez stwierdzenie nieważności decyzji "Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta C." z dnia [...] i decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organom administracyjnym;

ewentualnie

– uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Lublinie w całości, rozpoznanie skargi i dokonanie zmiany zaskarżonego orzeczenia poprzez stwierdzenie wydania decyzji "Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta C." z dnia [...] i decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] z naruszeniem prawa oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organom administracyjnym;

ewentualnie

– uwzględnienie przedmiotowej skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Lublinie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że w niniejszej sprawie wystąpiło w toku procedowania naruszenie prawa materialnego mające bezpośredni wpływ na jej wynik. Zgodnie z upoważnieniem zawartym w ustawie, tj. w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, wysokość opłaty za kartę pojazdu została określona w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie opłat za kartę pojazdu, w którego § 1 określono, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. Nastąpiło to z wyraźnym przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym oraz wytycznych wskazanych w ust. 5 tego przepisu, w myśl których w rozporządzeniu należy uwzględnić znaczenie karty dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów. Wskazać również należy, iż wytyczne zawarte w art. 77 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym nie dają upoważnienia do uwzględnienia w opłacie za kartę pojazdu "kosztów czynności organów rejestrujących" a także wydatków przewidzianych na inne cele, jak i nie mogą stanowić pozaustawowej daniny publicznej na pokrycie innych czynności organów administracji. Regulacja taka narusza konstytucyjną zasadę wyłączności ustawowej przy stanowieniu danin publicznych, co jest nie tylko sprzeczne z porządkiem prawnym ale stanowi nadto kolizję prawa krajowego z przepisami prawa wspólnotowego.

Przekładając powyższą argumentację na grunt niniejszej sprawy, autor skargi kasacyjnej stwierdza, iż A. L., dokonując opłaty za kartę pojazdu, która zawierać powinna jedynie koszty związane z drukiem i dystrybucją kart pojazdu, zmuszony został de facto do zapłaty daniny publicznej na pokrycie kosztów innych czynności organów administracji, co pozwoliło na zapewnienie powiatowi dodatkowych źródeł dochodów przeznaczonych na wykonywanie innych zadań. A zatem mając powyższe na względzie, jak i omawiany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04), nie można się zgodzić z stanowiskiem, iż na A. Ł. ciążył obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu w wysokości 500 zł, w sytuacji gdy wysokość opłaty została ustalona we powyżej wskazanym rozporządzeniu z wyraźnym przekroczeniem upoważnienia zawartym w ustawie – Prawo o ruchu drogowym, co w konsekwencji doprowadziło do sytuacji, w której A. Ł. dokonał opłaty niewspółmiernie przekraczającej koszty wytworzenia i dystrybucji karty pojazdu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwioną podstawę.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania.

W przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek, o których stanowi przepis art. 183 § 2 powołanej ustawy, stąd sprawa podlegała rozpoznaniu tylko w granicach podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Uznając ten zarzut za usprawiedliwiony, Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze, że zaskarżony wyrok zapadł po wydaniu i ogłoszeniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04, w którym Trybunał orzekł, że przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest niezgodny:

a) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym,

b) z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu orzeczenia Trybunał stwierdził, że niezgodność wskazanego przepisu rozporządzenia z ustawą polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykracza ona poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie.

Rozporządzenie niezgodne z przepisami art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, nakazującymi przy ustalaniu wysokości opłaty za kartę pojazdu brać pod uwagę rzeczywiste znaczenie karty dla rejestracji pojazdu oraz koszty związane z drukiem i dystrybucją karty uwzględniło dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział.

W ocenie Trybunału przepis ten jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, nakazującym wydanie rozporządzeń na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania.

Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zakwestionowanego przepisu z art. 217 Konstytucji, gdyż opłata w części wynikającej z jej podwyższenia ponad ustawowe kryteria stanowi nową daninę publiczną. Tego rodzaju daniny mogą zaś być nakładane jedynie w drodze ustawy (OTK-A 2006, nr 1, poz. 3).

Wydając zaskarżony wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny odnotował wprawdzie w jego uzasadnieniu treść orzeczenia Trybunału sygn. akt U 6/04, jednakże wywiódł z tego orzeczenia błędny wniosek co do oceny skutków prawnych tego wyroku.

Trybunał Konstytucyjny orzekł wprawdzie, że niezgodny z ustawą i Konstytucją przepis traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. to należy uznać, że pomimo odroczenia przez Trybunał mocy obowiązującej tego przepisu był on sprzeczny z ustawą i niekonstytucyjny od samego początku jego obowiązywania. Tym samym skład orzekający Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podlegający przepisom Konstytucji (art. 178 ust. 1) uprawniony był do dokonania odmiennej oceny przepisów prawa materialnego. Wydanie bowiem decyzji w oparciu o przepis prawa sprzeczny z ustawą i Konstytucją narusza prawo materialne.

Dodatkowo w tej sprawie wymaga podkreślenia to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dostrzegł w tej sprawie brak podstawy prawnej do wydania decyzji w sprawach żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu, zaś samą czynność pobrania opłaty trafnie zakwalifikował jako czynność materialno-techniczną.

Konsekwencją przyjęcia takiego stanowiska winno być wydanie wyroku stwierdzającego nieważność obu zaskarżonych decyzji w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a., przy zastosowaniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nie zaś oddalenie skargi strony.

Zasadność stanowiska, iż w sprawach zwrotu opłaty za kartę pojazdu nie mają zastosowania przepisy k.p.a. i nie mogą być one załatwiane w drodze decyzji, potwierdza uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07, w której Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy P.p.s.a.(ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 21).

Podzielając powyższe stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał, iż zaskarżony wyrok narusza prawa materialne i korzystając z możliwości jaką stwarza przepis art. 188 ustawy P.p.s.a. uchylił go, a rozpoznając skargę A. Ł. na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 tej ustawy stwierdził nieważność obu zaskarżonych decyzji jako wydanych bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

W odniesieniu do zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika z urzędu, należnego od Skarbu Państwa orzeczenie w tym względzie wyda Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 258-261 ustawy P.p.s.a. i odpowiednich przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1238 ze zm.) do którego należy złożyć stosowny wniosek. Stosownie do § 20 powołanego rozporządzenia pełnomocnik skarżącego powinien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.