Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 325/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 64e
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kowalczyk, Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca), Protokolant Referent Jacek Zięba, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2019 r. sprawy ze sprzeciwu Spółki P. z siedzibą w K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz Spółki P. z siedzibą w K kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] kwietnia 2018 r., Wojewoda uchylił decyzję Starosty [...] z [...] sierpnia 2017 r., orzekającą o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz M. U., za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204, ze zm.; dalej jako: u.g.n.) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

We wniosku z [...] października 2016 r. M. U. wystąpiła o ustalenie odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości jej nieruchomości położonej w obrębie R., gm. C., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działki: nr [...] o pow. 3,80 ha, nr [...] o pow. 2,93 ha i nr [...] o pow. 0,86 ha, powstałego na skutek budowy linii energetycznej wysokiego napięcia. Do wniosku dołączono kopię decyzji Naczelnika Gminy C. z [...] kwietnia 1977 r. o zezwoleniu na budowę linii energetycznej 220 kV, która miała przebiegać przez nieruchomości właścicieli wymienionych w załączniku. Dołączona do wniosku kopia decyzji nie zawierała załącznika. Ponadto wnioskodawczyni dołączyła kopię aktu notarialnego z [...] stycznia 1995 r. umowy darowizny i zniesienia współwłasności nieruchomości, dotyczących nieruchomości objętych wnioskiem o odszkodowanie.

W toku postępowania Starosta C. wystąpił do Urzędu Gminy C. oraz do spółki P. Oddział Z. z prośbą o przesłanie "dokumentacji (w szczególności decyzji) dotyczącej budowy linii energetycznej". Starosta nie wskazał ani znaku, ani też daty decyzji Naczelnika Gminy C.. Wójt Gminy C. w odpowiedzi poinformował, że nie posiada żądanej dokumentacji. Z kolei spółka P. poinformowała, że dokumentację w tym zakresie powinna posiadać spółka P. . Spółka P. Oddział w R. w odpowiedzi na wystąpienie Starosty [...] potwierdziła, że przez nieruchomość położoną w obrębie R., gm. C., oznaczoną jako działki: nr [...], nr [...] i nr [...] przebiega linia energetyczna 220 kV C.-M. i przesłała plik decyzji dotyczących budowy tej linii oraz decyzji dotyczących ograniczenia ich prawa własności. Pomimo tego przesłany odpis decyzji Naczelnika Gminy C. z [...] kwietnia 1977 r. również nie zawierał załącznika, ani też informacji o jej ostatecznym charakterze.

Decyzją z [...] sierpnia 2017 r., wydaną na podstawie art. 128 ust. 4 i art. 129 u.g.n., Starosta C. odmówił ustalenia odszkodowania za rzecz M. U..

W uzasadnieniu organ podniósł, że wnioskodawczyni uzyskała tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości w 1995 r. na skutek kolejno: spadkobrania (1/3 udziału w nieruchomości) oraz darowizny i zniesienia współwłasności nieruchomości (2/3 udziału w nieruchomości), a co za tym idzie nie jest uprawniona do żądania ustalenia odszkodowania za szkody powstałe w związku z budową sieci energetycznej. Organ pierwszej instancji stanął na stanowisku, że z roszczeniem tym mogli wystąpić tylko właściciele nieruchomości, których prawo do nieruchomości zostało ograniczone w momencie budowy linii przesyłowej. Uprawnionym do domagania się odszkodowania nie może być zaś osoba, która nabyła taką nieruchomość w drodze umowy (sprzedaży, darowizny) po wybudowaniu tych urządzeń. Obowiązek zapłaty odszkodowania wiąże się ściśle z faktem doznania uszczerbku w przysługującym danemu podmiotowi prawie własności.

Ponadto przesłanką wydania decyzji odmownej był fakt, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Starosta nie potwierdził, iż została wydana decyzja, na podstawie której nastąpiło ograniczenie praw do nieruchomości, za które nie zostało wypłacone odszkodowanie. Wydanie decyzji o odszkodowaniu jest możliwe jedynie wówczas, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

Po rozpatrzeniu odwołania M. U., wskazaną na wstępie decyzją

z [...] kwietnia 2018 r., Wojewoda uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie istnieje zasadnicza różnica pomiędzy treścią żądania a przedmiotem orzeczenia. Przedmiotem żądania zgłoszonego przez M. U. (wniosek z [...] października 2016 r.) było "ustalenie (...) odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości powstałego wskutek budowy (...) linii energetycznej wysokiego napięcia". Natomiast Starosta C. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie "o ustalenie odszkodowania po ograniczeniu praw do nieruchomości", a następnie wydał decyzję "o odmowie ustalenia odszkodowania za szkody powstałe na skutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126 [u.g.n.]".

Wojewoda stwierdził, że dokładne ustalenie treści żądania strony jest istotne z uwagi na to, że wyznacza ona rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania, organ zaś związany jest tym żądaniem. Precyzyjne ustalenie przedmiotu żądania było niezbędne do ustalenia kompetencji Starosty jako organu administracji publicznej do rozpatrzenia wniosku M. U. z [...] października 2016 r. oraz do ustalenia, czy wnioskodawczyni posiada legitymację do skutecznego żądania czynności organu. W przypadku ograniczenia prawa w korzystaniu z nieruchomości przedmiotem postępowania administracyjnego może być tylko i wyłącznie ustalenie odszkodowania za zaistniałe szkody oraz za zmniejszenie się wartości nieruchomości na skutek działań stanowiących powód czasowego zajęcia nieruchomości. Gdyby jednak przedmiotem żądania miało być ustalenie odszkodowania (wynagrodzenia) z tytułu ustanowienia służebności przesyłu, to jego ustalenie nie należy do kompetencji organu administracji publicznej, gdyż znajduje się w sferze prawa cywilnego.

W dalszej kolejności Wojewoda wywiódł, że jedną z podstawowych zasad rządzących ustalaniem i wypłatą odszkodowania za wywłaszczenie jest zasada jednorazowej wypłaty odszkodowania. W odniesieniu do ingerencji określonej w art. 124 u.g.n. – a wcześniej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. 1974 r. Nr 10, poz. 64, ze zm.; dalej jako: u.w.n.), oznacza to w szczególności, że roszczenie o odszkodowanie powstaje z chwilą założenia (przeprowadzenia) na nieruchomości urządzeń przesyłowych i od razu obejmuje całość wynikłych stąd szkód, w tym związanych z ewentualnym zmniejszeniem wartości nieruchomości i przysługuje osobie będącej właścicielem nieruchomości w chwili uskutecznienia tej ingerencji. W konsekwencji, za sam fakt

i okres późniejszego (dalszego) utrzymywania urządzeń na nieruchomości nie przysługuje jej aktualnemu właścicielowi odrębne odszkodowanie (które przybierałoby w takim przypadku postać swoistego wynagrodzenia za korzystanie z jego nieruchomości przez przedsiębiorstwo przesyłowe). "Nowe" odszkodowanie może przysługiwać aktualnemu właścicielowi nieruchomości tylko za ewentualne szkody wynikłe w związku z incydentalnym udostępnianiem przezeń nieruchomości przedsiębiorcy przesyłowemu w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń.

Osobą uprawnioną do żądania odszkodowania za wywłaszczenie – w tym także za jego szczególną postać przewidzianą w art. 124 u.g.n., a jeszcze wcześniej w art. 35 u.w.n. – jest "osoba wywłaszczona", czyli podmiot będący właścicielem nieruchomości w dacie dokonania jej wywłaszczenia. Poza tym, na zasadach ogólnych, osobą uprawnioną jest także następca prawny na mocy sukcesji uniwersalnej, a więc przede wszystkim spadkobierca poprzedniego właściciela będącego osobą fizyczną. W przypadku prawa do odszkodowania, o jakim mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n., brak jest przepisu prawa, który dopuszczałby możliwość przenoszenia tego uprawnienia przez właściciela wywłaszczonego lub jego spadkobiercę w drodze umowy na inny podmiot. Skoro bowiem prawo do odszkodowania jest związane z uszczerbkiem w przysługującym konkretnej osobie prawie własności, to nie przechodzi wraz z jej przeniesieniem na nowego właściciela nieruchomości. Nie może być także przedmiotem czynności prawnej skutecznie legitymującej nabywcę do ubiegania się o jego ustalenie i wypłatę.

Ustalając wytyczne dla organu I instancji Wojewoda podniósł, że prowadząc ponownie postępowanie administracyjne Starosta ustali, jaki jest faktyczny przedmiot żądania M. U., a następnie zbada, czy jest organem uprawnionym do jego rozpatrzenia oraz czy strona posiada legitymację do jego zgłoszenia.

Od powyższej decyzji spółka P. (dalej jako: skarżąca lub Spółka) wniosła sprzeciw, zarzucając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.

i wnosząc o uchylenie decyzji Wojewody z [...] kwietnia 2017 r.

W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podniosła, że przesłanki określone w

art. 138 § 2 k.p.a. należy interpretować łącznie z przepisem art. 136 k.p.a., który określa granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym i stanowi, że organ drugiej instancji może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełniania dowodów i materiałów w sprawie albo może zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. W ocenie strony, jeśli Wojewoda powziął wątpliwości co do prawidłowości ustalenia przedmiotu żądania w niniejszej sprawie to powinien skorzystać z uprawnień, które przysługują mu na mocy art. 136 k.p.a., a nie uchylać decyzję i przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania. W niniejszej sprawie braki w zakresie materiału dowodowego należało uznać za niewielkie, a więc rzeczą organu odwoławczego było jego uzupełnienie i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Organ ten ograniczył się wyłącznie do odmiennej od organu I instancji oceny prawnej

i wykładni art. 128 ust. 4 u.g.n., czyli prawa żądania odszkodowania przez osobę nie będącą stroną postępowania wywłaszczeniowego przeprowadzonego w oparciu

o art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

W odpowiedzi na sprzeciw Wojewoda wniósł o jego oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z 2 października 2018 r. (II SA/Lu 529/18) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił sprzeciw.

W ocenie Sądu Wojewoda prawidłowo zastosował w sprawie przez art. 138 § 2 k.p.a.. Organ I instancji dopuścił się bowiem naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 7, 8 i 9 k.p.a.), przy czym konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma rzeczywiście istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Starosta nie ustalił w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, co jest przedmiotem żądania wniosku strony z [...] października 2016 r. Organ odwoławczy nie mógł konwalidować stwierdzonych uchybień przez samodzielne ustalenie rzeczywistego przedmiotu zgłoszonego żądania dopiero w postępowaniu odwoławczym, albowiem postępowanie w tym przedmiocie ma charakter podstawowy i rozstrzygający dla końcowego załatwienia sprawy.

W wyniku skargi kasacyjnej Spółki, wyrokiem z 28 maja 2019 r. (I OSK 993/19) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.

W ocenie NSA usprawiedliwione podstawy ma podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Konkluzja sądu I instancji o tym, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, nie została poprzedzona analizą podstawowego w sprawie zagadnienia, jakim jest wykładnia art. 128 ust. 4 i art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., które były podstawą uchylonej przez Wojewodę decyzji Starosty z [...] sierpnia 2017 r. odmawiającej ustalenia odszkodowania.

Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie u.g.n., czyli do stanów faktycznych polegających na odjęciu, przejęciu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania (również na podstawie art. 35 u.w.n.). Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się de facto do odpowiedzi na pytanie, czy uprawnionym do odszkodowania, o którym mowa w art. 36 ust. 1 u.w.n. oraz art. 128 ust. 4 u.g.n., może być aktualny (każdoczesny) właściciel nieruchomości, czy tylko właściciel gruntu, który doznał ograniczenia tego prawa. Sąd I instancji nie poddał w ogóle analizie kwestii tego, czy skarżąca jest podmiotem legitymowanym do wystąpienia z żądaniem ustalenia odszkodowania w trybie administracyjnym, na podstawie aktualnie obowiązującego art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w orzecznictwie przeważa pogląd o możliwości zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. do stanów przeszłych, ale generalnie pogląd ten odnosi się do osób wywłaszczonych, będących adresatami decyzji wydanych w okresie minionym. Przyjęcie, że roszczenie następcy prawnego osoby dawniej wywłaszczonej ma charakter cywilny powodowałoby, że podlegałoby ono przedawnieniu, tak jak roszczenie cywilne (art. 118 k.c.). Uznanie natomiast, że roszczenie dotyczące przyznania odszkodowania, nie ma w tym wypadku charakteru cywilnego powoduje to, że wprawdzie – jako prawo publicznoprawne, nie podlega przedawnieniu, tym niemniej należy w takiej sytuacji wskazać na jakiej podstawie prawnej to prawo przysługuje następcy prawnemu. W przypadku praw o charakterze publicznoprawnym musi bowiem istnieć podstawa prawna wskazująca na przejście tego prawa na następców prawnych. W braku takiej podstawy prawnej, odszkodowanie o którym mowa w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest odszkodowaniem należnym tylko podmiotowi wywłaszczonemu.

Ponadto NSA przyznał rację skarżącemu kasacyjnie, że nie ma wątpliwości co do przedmiotu żądania M. U., która, będąc reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika, celowo wystąpiła do Starosty z wnioskiem o ustalenie odszkodowania, a nie do właściwego sądu z wnioskiem o ustanowienie służebności przesyłu. Przede wszystkim jednak, M. U. w odwołaniu od decyzji Starosty z [...] stycznia 2016 r. nie kwestionowała, że organ ten mylnie odczytał jej żądanie zawarte we wniosku o wszczęcie postępowania. Tym samym, wbrew stwierdzeniu organu odwoławczego, jak i Sądu I instancji, należało uznać, że Starosta prawidłowo odczytał treść jej żądania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie ponownie rozpoznając sprawę zważył co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Po ponownym rozpatrzeniu sprzeciwu wniesionego przez Spółkę, z uwzględnieniem wiążącej w sprawie wykładni zawartej w wyroku NSA z 28 maja

2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że sprzeciw zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Wojewody z [...] kwietnia 2018 r. jest dotknięta wadami prawnymi skutkującymi koniecznością jej uchylenia.

Na wstępie należy zaznaczyć, że sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd w szczególnym trybie, uruchomionym na skutek wniesienia sprzeciwu. Zakres rozpoznania sądu w tym trybie jest ograniczony z uwagi na treść art. 64e p.p.s.a., z którego wynika, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Tym niemniej jednak istotne wskazania co do wykładni i stosowania tego przepisu zostały zawarte w powołanym wyroku NSA z 28 maja 2019 r. Jak podkreślił NSA, rozpoznając sprzeciw, sąd administracyjny zasadniczo nie powinien dokonywać bezpośrednio wykładni prawa materialnego, tym niemniej, jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny w ogóle zignorowane. W ocenie NSA, w rozpoznawanej sprawie spór dotyczący wydania przez Wojewodę decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. determinowany był sporem co do wykładni i zastosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zatem wykładnią prawa materialnego.

W ramach wiążącej w sprawie wykładni NSA wyraził dwie kluczowe dla rozpoznania sprawy dyrektywy co interpretacji art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Po pierwsze, stwierdził, że przepis ten ma zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie u.g.n., czyli do stanów faktycznych polegających na odjęciu, przejęciu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania, a zatem również na podstawie art. 35 u.w.n., w oparciu o który została wydana decyzja Naczelnika Gminy C. z [...] kwietnia 1977 r., zezwalająca na budowę linii energetycznej przez nieruchomości właścicieli wymienionych w załączniku do decyzji.

Po drugie, NSA wskazał, że roszczenie o odszkodowanie w oparciu o art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma charakter publicznoprawny, co oznacza z jednej strony, że nie podlega przedawnieniu, z drugiej jednak – nie przechodzi na następców prawnych ani w drodze sukcesji syngularnej, ani generalnej (w tym spadkobrania). W aktualnie obowiązujących przepisach brakuje bowiem normy prawnej, która przewidywałaby następstwo prawne w zakresie tych roszczeń, tak jak ma to przykładowo miejsce w przypadku roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (art. 136 ust. 2 i 3 u.g.n.). W konsekwencji, odszkodowanie o którym mowa w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest odszkodowaniem należnym tylko podmiotowi wywłaszczonemu.

Analiza uzasadnienia zaskarżonej sprzeciwem decyzji Wojewody wskazuje, że rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego zostało oparte na dwóch motywach: po pierwsze, Starosta nie ustalił rzeczywistej treści roszczeń M. U. podniesionych we wniosku z [...] października 2016 r. Po drugie, Starosta nie ustalił, czy wnioskodawczyni jest podmiotem legitymowanym do wystąpienia z roszczenia odszkodowawczymi na podstawie art. 128 ust. 4 i art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Z obydwoma tymi zasadniczymi motywami wiąże się również podnoszony w uzasadnieniu decyzji Wojewody wątek braku potwierdzenia przez Starostę, czy została wydana decyzja, na podstawie której nastąpiło ograniczenie praw do nieruchomości, wskazanych we wniosku M. U. (s. 5 uzasadnienia).

W ocenie Sądu, żadna z tych przesłanek nie wystąpiła, co prowadzi do konkluzji, że nie było podstaw do wydania decyzji kasacyjnej przez Wojewodę. Rozstrzygające znaczenie w obydwu przypadkach ma wykładnia i wskazania zawarte w wyroku NSA z 28 maja 2019 r.

Co do pierwszego motywu decyzji kasacyjnej, NSA uznał, że wbrew stwierdzeniu organu odwoławczego, jak i Sądu I instancji, Starosta C. prawidłowo odczytał treść żądania zawartego we wniosku z [...] października 2016 r. NSA zgodził się w pełni z twierdzeniami skarżącego kasacyjnie, że nie ma żadnych wątpliwości co do przedmiotu żądania M. U., która, będąc reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika, celowo wystąpiła do Starosty z wnioskiem o ustalenie odszkodowania, a nie do właściwego sądu z wnioskiem o ustanowienie służebności przesyłu. Co więcej, M. U. w odwołaniu od decyzji Starosty

z [...] stycznia 2016 r. nie kwestionowała, że organ ten mylnie odczytał jej żądanie zawarte we wniosku o wszczęcie postępowania.

W konkluzji trzeba stwierdzić, że wbrew argumentom Wojewody nie zachodziła konieczność wyjaśnienia istoty żądań M. U., bo treść tych żądań była jasna

i nie powinna budzić żadnych wątpliwości.

Z kolei, co do drugiego motywu decyzji kasacyjnej Wojewody, kluczowe znaczenie ma wskazana wyżej, zawarta w wyroku NSA wiążąca w sprawie wykładnia art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., z której wynika, że wprawdzie przepis ten ma zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym do stanów faktycznych polegających na odjęciu, przejęciu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania (a zatem również na podstawie art. 35 u.w.n.). Jednakże roszczenie o odszkodowanie w oparciu o art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma charakter publicznoprawny, co oznacza, że nie przechodzi na następców prawnych ani w drodze sukcesji syngularnej, ani generalnej (w tym spadkobrania). W aktualnie obowiązujących przepisach brakuje bowiem normy prawnej, która przewidywałaby następstwo prawne w zakresie tych roszczeń.

Z niespornych w sprawie ustaleń wynika, że M. U. nie była właścicielką spornej nieruchomości w dacie wydania decyzji Naczelnika Gminy C. z [...] kwietnia 1977 r., zezwalającej na budowę linii energetycznej, którą to decyzję wskazano we wniosku o odszkodowanie, jako źródło szkód powstałych na skutek władczej ingerencji w prawo własności. Tytuł własności do całej spornej nieruchomości skarżąca uzyskała "na raty", najpierw w drodze spadkobrania (postanowienie Sądu Rejonowego w C. z [...] maja 1990 r.), a następnie w drodze darowizny i zniesienia współwłasności (umowa w formie aktu notarialnego z [...] stycznia 1995 r.). Obydwa te zdarzenia prawne miały miejsce w odległym czasie od wydania decyzji z 1977 r.

Należy przyznać rację Wojewodzie, że kwestia objęcia nieruchomości decyzją z 1977 r. nie została w sposób jednoznaczny wyjaśniona, z uwagi na to, że Starosta nie uzyskał załącznika do decyzji, wskazującego nieruchomości przez które ma przebiegać linia energetyczna. Można na marginesie wskazać, że kwestia ta w istocie nie była sporna między M. U. a skarżącą Spółką, które nie kwestionowała, że linia energetyczna przechodzi przez działki wskazane we wniosku, co więcej okoliczność tą potwierdziła w piśmie procesowym z [...] stycznia 2017 r. Fakt ten potwierdzają również inne dokumenty – pismo spółki P. z [...] grudnia 2016 r. (w którym wskazano, że linia przebiega przez działkę nr [...]) oraz załączone do odwołania pismo procesowe skarżącej Spółki z [...] stycznia 2016 r., złożone w toku sporu cywilnego prowadzonego między tymi samymi stronami.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy prowadzenie postępowania wyjaśniającego zmierzającego do jednoznacznego wyjaśnienia tej kwestii (poznania treści załącznika do decyzji z 1977 r.) jest jednak zbędne. Jak wskazano wyżej, M. U. nie jest legitymowana do wystąpienia z roszczeniami odszkodowawczymi dotyczącymi ograniczenia własności działek wskazanych w jej wniosku, na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., gdyż nie była właścicielem tych działek w dacie władczej ingerencji. Ta przesłanka jest w zupełności wystarczająca do wydania decyzji odmawiającej przyznania odszkodowania na podstawie ww. przepisu.

Konkludując: wbrew argumentom Wojewody w sprawie nie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., gdyż decyzja Starosty z [...] sierpnia 2017 r. nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania i nie wystąpiła okoliczność, w której konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miałby istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

W konkluzji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., co skutkowało koniecznością je uchylenia, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do wymierzenia organowi grzywny na podstawie tego przepisu.

Następstwem uchylenia zaskarżonej sprzeciwem decyzji kasacyjnej jest konieczność ponownego rozpatrzenia przez Wojewodę odwołania wniesionego przez M. U., z uwzględnieniem przedstawionych wyżej wiążących w sprawie wskazań wyrażonych w wyroku NSA z 28 maja 2019 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800, ze zm.). Zwrot kosztów objął wpis od sprzeciwu w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego w kwocie stawki minimalnej, tj. 480 zł. Pełnomocnik skarżącej nie przedstawił dowodu uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, w związku z tym zwrot kosztów nie mógł objąć tej kwoty.