Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 639/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Pomoc publiczna
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: § 10
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19
article: art. 4, art. 5 ust. 1 i 5, art. 7 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1991 nr 46 poz 203
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 maja 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach.
article: art. 36 pkt 13, art. 40 pkt 1, art. 49 ust. 1, art. 50
journal: Dz.U. 2021 poz 112
law: Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - t..j.
article: art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 162
law: Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - t.j.
article: art. 7, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i 4, art. 79a § 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jarosław Szaro /spr./, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Fundacji "A." na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 28 lutego 2021 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej Fundacji "A." kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3) zarządza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz skarżącej Fundacji "A." zwrot kwoty 470 (czterysta siedemdziesiąt) złotych tytułem nienależnie uiszczonego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Fundacja "A" z/s w L. (dalej: skarżąca, wnioskodawca, płatnik, Fundacja) poddała kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2021 r. nr [...]. Odmówiono nią przyznania jej jako płatnikowi prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, za okres od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r.

Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynikało, że wypełniając w dniu 1 marca 2021 r. wniosek na formularzu RDZ-B7 o zwolnienie z ww. należności Fundacja oświadczyła, że według stanu na dzień 30 listopada 2020 r. prowadziła jako przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 55.10.Z, a przychód z tej działalności był o co najmniej 40% niższy niż w styczniu 2020 r. Podała, że ma status mikroprzedsiębiorcy, a zawiązana została 21 marca 2002 r. Forma prawa została określona jako fundacja.

Zakład, powołując się na przepisy art. 31zq ust. 7 i art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.; dalej zwana jako: "ustawa o COVID") oraz § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (dalej: "rozporządzenie", odmówił zwolnienia Fundacji z ww. należności. Uznał, że wnioskodawca nie prowadził jako przeważającej działalności oznaczonej jednym z kodów PKD wymienionych w przepisach ww. rozporządzenia. Na skutek weryfikacji ustalono, że na dzień 30 listopada 2020 r. Fundacja prowadziła działalność oznaczoną kodem 94.99.Z, który nie uprawnia do rzeczonego zwolnienia.

W skardze zarzucono naruszenie przez Zakład przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 9 i art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.") poprzez nieuwzględnienie i niezebranie w sposób wyczerpujący dostępnego materiału dowodowego, w tym dokumentów urzędowych i nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Wytknięto, że Zakład oparł się wyłącznie na informacjach z bazy REGON, nie czyniąc żadnych dodatkowych ustaleń odnośnie wskazanej we wniosku działalności związanej z prowadzeniem hotelu i obiektów zakwaterowania, choćby poprzez analizę statutu Fundacji i danych z rejestru KRS. Tymczasem kod PKD 94.99.Z nie odnosi się do rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej, lecz do statusu podmiotów gdzie indziej niesklasyfikowanych. Nadany przez Urząd Statystyczny kod 55.10.Z jest wykorzystywany do rozliczeń z Zakładem. Fundacja od niemal samego początku swojego istnienia prowadzi 3 obiekty hotelowe i zatrudnia wielu pracowników.

Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o kosztach postępowania.

W odpowiedzi Zakład wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji i podkreślając znaczenie dla sprawy danych z rejestru REGON.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Przeprowadzona kontrola wykazała konieczność zastosowania przez Sąd względem kontrolowanej decyzji Zakładu środków określonych w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Wydano ją bowiem w warunkach wadliwie ustalonych okoliczności faktycznych, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy; doprowadziło do wadliwej subsumpcji. Zarzuty skargi trafnie wskazywały na te uchybienia.

Z przedłożonych Sądowi akt sprawy i stanowisk stron wynika, że skarżąca ubiegała się o udzielenie pomocy mającej przeciwdziałać negatywnym skutkom COVID-19 w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania opisanych na wstępie składek za grudzień 2020 r. oraz styczeń i luty 2021 r. Prawo takie wynikało z przepisów § 10 cyt. rozporządzenia. Zaznaczyła we wniosku, że prowadziła jako przeważający rodzaj działalności gospodarczej działalność oznaczoną kodem PKD 55.10.Z – Hotele i podobne obiekty zakwaterowania. Zakład po przeprowadzonej weryfikacji w internetowej bazie REGON, prowadzonej przez Główny Urząd Statystyczny, ustalił, że przeważającą działalnością Fundacji jest ta oznaczona kodem 94.99.Z – Działalność pozostałych organizacji członkowskich, gdzie indziej niesklasyfikowana.

Działania weryfikacyjne Zakładu zostały niestety ograniczone tylko do tej jednej czynności. Pominięto natomiast fakt, że Fundacja jest osobą prawną, działającą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach.

W myśl art. 4 ustawy o fundacjach, fundacja działa na podstawie przepisów niniejszej ustawy i statutu. W art. 5 ust. 1 postanowiono z kolei, że statut może m.in. zawierać postanowienia dotyczące prowadzenia przez nią działalności gospodarczej. Rozmiary tej działalności muszą służyć realizacji jej celów (art. 5 ust. 5). Fundacja podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego i od chwili wpisania do rejestru uzyskuje osobowość prawną (art. 7 ust. 1 i 2).

Materialnoprawne podstawy wpisu do ww. rejestru reguluje ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 112; dalej "ustawa o KRS"). Rejestr ten składa się z:

1) rejestru przedsiębiorców,

2) rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej,

3) rejestru dłużników niewypłacalnych (zob. art. 1 ust. 2 oraz art. 3 ustawy o KRS).

Fundacje zasadniczo podlegają wpisaniu do ww. rejestru "stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej" (art. 49 ust. 1 ustawy o KRS), ale jeżeli zgodnie ze statutem podejmuje prowadzenie działalności gospodarczej, wówczas podlega obowiązkowi wpisu także do "rejestru przedsiębiorców" (art. 50 i art. 36 pkt 13 ustawy o KRS). W takim przypadku należy uwzględnić, że w myśl art. 40 pkt 1 ustawy o KRS, w dziale 3 "rejestru przedsiębiorców" zamieszcza się dane o przedmiocie działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności, w tym jeden przedmiot działalności przeważającej. Dodać należy jeszcze, że w myśl art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162), przedsiębiorcą jest m.in. osoba prawna wykonująca działalność gospodarczą, czyli zorganizowaną działalność zarobkową, wykonywaną we własnym imieniu i w sposób ciągły (art. 3 cyt. ustawy). Do działalności takiej niewątpliwie zalicza się prowadzenie hoteli i innych podobnych obiektów zakwaterowania.

W świetle powyższego, rozpoznając wniosek Fundacji w oparciu o przepisy § 10 rozporządzenia, Zakład powinien poddać analizie zarówno postanowienia jej statutu, jak i dane wpisane w rejestrach publicznych Krajowego Rejestru Sądowego. Rozpoznanie wniosku nie mogło być ograniczone li tylko do podjęcia czynności określonych w rozporządzeniu (§ 10 ust. 3 – weryfikacji w rejestrze podmiotów REGON), ponieważ czynności organu administracji publicznej, w jakim to charakterze występował w sprawie Zakład, wymagały działania zgodnie z zasadą praworządności, czyli na podstawie i w granicach prawa. Dotychczasowa analiza ograniczona została tylko do zbadania treści wpisów w internetowej bazie REGON (wydruk załączono do akt), ale okazała się ona zawodna i niepełna. Nie uwzględniała tego, że krajowy rejestr urzędowy podmiotów gospodarki narodowej, o jakim mowa w art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 955), tj. rejestrem podmiotów REGON, obejmuje osoby prawne niezależnie od tego, czy prowadzą one działalność gospodarczą, czy nie. W rejestrze tym odnotowuje się dane m.in. o wykonywanej działalności, w tym rodzaju przeważającej działalności (art. 42 ust. 3 pkt 4 ustawy o statystyce publicznej), ale – jak trafnie zaznaczono w skardze – są to informacje o podmiocie (osobie prawnej, fundacji jako takiej), a nie o przedmiocie prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, o jakiej mowa w § 10 rozporządzenia. Działania te nie mogły być uznane za spełniające wymagania określone w § 10 ust. 3 rozporządzenia, a tym bardziej w art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ dane zawarte w bazie REGON nie odzwierciedlają regulacji przewidzianych w ustawie o fundacjach oraz ustawie o KRS. Na podstawie danych z tej bazy można ustalić jedynie przeważający – główny przedmiot danej osoby prawnej, ale nie jest to równoznaczne z główną (przeważającą) działalnością gospodarczą, której osoba prawna, w tym fundacja, może nie prowadzić. Nie podjęto natomiast w ogóle ustaleń w kontekście tego, czy Fundacja miała status przedsiębiorcy – uczestnika obrotu gospodarczego, do których kierowana była wnioskowana pomoc (tj. płatnika składek prowadzącego, jako przeważający, określony rodzaj działalności gospodarczej). Na podstawie danych z internetowej bazy REGON nie można było ustalić, że Fundacja wpisana jest w dwóch rejestrach KRS (dane w bazie REGON wskazują tylko na rejestr "stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej"), że poza działalnością statutową prowadzi także działalność gospodarczą i że określona w bazie REGON jako "przeważająca" działalność nie odnosi się do działalności gospodarczej, lecz podstawowej działalności statutowej podmiotu gospodarki narodowej. Wpisy te wskazywały jedynie, że poza działalnością organizacji członkowskich prowadzi ona inne rodzaje działalności według PKD, ale nie określa już, jaki te działalności miały charakter. Dopiero analiza wpisów w rejestrze "stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej" oraz wpisów w "rejestrze przedsiębiorców" Krajowego Rejestru Sądowego, w świetle przywołanych wyżej przepisów obu cytowanych ustaw, pozwalała na uchwycenie wskazanej dystynkcji i ustalenie, że Fundacja, poza organizacją członkowską o charakterze zakładowym (działająca w oparciu o majątek), jest także przedsiębiorcą – uczestnikiem obrotu gospodarczego.

Z dołączonych do skargi, samodzielnie pobranych przez Fundację wydruków, o jakich mowa w art. 4 ust. 4a i ust. 4aa ustawy o KRS, dopuszczonych przez Sąd jako dowód na rozprawie w dniu 18 listopada 2021 r., które Sąd zweryfikował w oparciu o jawne dane z tego rejestru (art. 8 ustawy o KRS), wynika że skarżąca Fundacja wpisana jest do dwóch rejestrów KRS, choć pod jednym, tym samym numerem [...]. O ile wpisy w rejestrze "stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej" wskazują na ustalenia Zakładu, o tyle wpisy w "rejestrze przedsiębiorców" oceniane przez pryzmat powołanych dotychczas przepisów prawa potwierdziły zasadność stanowiska skarżącej Fundacji. Ponieważ wnioskowana przez Fundację pomoc kierowana była do przedsiębiorców (jak wynika z tytułu rozporządzenia "uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19"), to w przekonaniu Sądu Zakład powinien poczynić ustalenia pod kątem działalności gospodarczej Fundacji, a nie tylko jej głównej działalności statutowej.

W "rejestrze przedsiębiorców" jako przeważający przedmiot działalności przedsiębiorcy (Fundacji) wpisany został kod PKD 55.10.Z – Hotele i podobne obiekty zakwaterowania, który został także odnotowany w bazie REGON, w części opisanej jako "pozostałe działalności wg PKD". Działalność gospodarcza związana z prowadzeniem hoteli i obiektów zakwaterowania jest posiłkową działalnością Fundacji, ale jako działalność gospodarcza jest działalnością przeważającą, odnotowaną w taki sposób w rejestrze przedsiębiorców. Kod ten został zaś wymieniony w przepisach § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w ust. 2 rozporządzenia. Z przepisu tego wynika zatem, że Fundacja spełniała warunek prowadzenia jako przeważający rodzaj działalności gospodarczej według kodu PKD wymienionym w § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Ustalenia Zakładu w tym obszarze okazały się więc wadliwe.

Błędne zastosowanie przepisów § 10 rozporządzenia było wynikiem poczynionych dotychczas przez Zakład ustaleń z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. Uchybień tych Zakład mógłby uniknąć, gdyby przed wydaniem decyzji zadośćuczynił wymaganiom określonym w art. 9, art. 10 § 1 i art. 79a § 1 K.p.a. Wówczas Fundacja miałaby możliwość dopełnienia czynności określonych w art. 79a § 2 K.p.a. i wyjaśnienia powyższych okoliczności. W aktach nie tylko brakuje dowodów wywiązania się przez organ z tych obowiązków, ale brakuje również adnotacji, o jakiej mowa w art. 10 § 3 K.p.a., informującej o przyczynach odstąpienia od zapewnienia stronom realizacji praw wynikających z tych przepisów. Ponadto, jak trafnie zarzucono w skardze, Zakład powinien z urzędu zweryfikować, z jakich tytułów Fundacja opłaca składki na ubezpieczenia społeczne za zgłaszanych ubezpieczonych. Obowiązek taki ciążył na nim z mocy art. 77 § 4 K.p.a., a była to okoliczność mogąca mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z podanych względów Sąd, mając na względzie przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., art. 7, art. 77 § 1, art. 9, art. 10 § 1 i art. 79a § 1 K.p.a., uchylił kontrolowaną decyzję. Wydano ją przedwcześnie, z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rzeczą Zakładu w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie poczynienie ustaleń odpowiadających stanowisku Sądu zaprezentowanym w uzasadnieniu. Zakład uwzględni fakt, że Fundacja, poza prowadzeniem podstawowej działalności statutowej, jest także uczestnikiem obrotu gospodarczego – przedsiębiorcą wpisanym do rejestru przedsiębiorców KRS.

W zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania Sąd:

- zwrócił stronie skarżącej uiszczony nienależnie wpis od skargi, stosownie do art. 225 P.p.s.a., ponieważ w myśl art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) P.p.s.a. skarga (sprawa) była wolna od kosztów sądowych,

- zasądzono od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800), ponieważ Fundacja była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika z wyboru, przy czym niezasadnie uiszczona opłata skarbowa od złożonego do akt pełnomocnictwa (por. art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o opłacie skarbowej) nie mogła obciążyć Zakładu.