Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 109/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 13zs, par. 2 ust. 1 pkt 6, ust. 2 pkt 4, ust. 3, par. 13x ust. 68,
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 10a ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2023 r. sprawy ze skargi P.K. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia 13 stycznia 2023 r. nr 9013-00000001224/23 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach decyzją z 13 stycznia 2023 r.

nr 9013-00000001224/23 utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pińczowie z 6 grudnia 2022 r.

nr BP242.8110.7214.2022.BB/DM o odmowie przyznania P. K. pomocy finansowej w zakresie wsparcia finansowego rodziny, której zagraża utrata płynności finansowej w związku z wystąpieniem w gospodarstwie rolnym w 2022 r. szkód spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi.

Organ ustalił, że 15 listopada 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w P. wpłynął wniosek P. K. o udzielenie ww. pomocy finansowej. Wnioskodawca 15 listopada 2022 r. złożył kalkulację z oszacowania zakresu

i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w roku 2022,

a także informację o uprawach i szkodach w wyniku suszy. Następnie 28 listopada 2022r. złożył pierwszą stronę wniosku o udzielenie pomocy finansowej w zakresie wsparcia finansowego rodziny, której zagraża utrata płynności finansowej w związku

z wystąpieniem w gospodarstwie rolnym w 2022 r. szkód spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi oraz oświadczenie o sprzedaży produktów rolnych od 1 stycznia 2021 r. do 30 września 2022 r. z gospodarstwa rolnego w związku z prowadzeniem którego został złożony wniosek o przyznanie pomocy.

Organ wskazał, że wnioski o udzielenie pomocy finansowej w zakresie wsparcia finansowego rodziny, której zagraża utrata płynności finansowej w związku

z wystąpieniem w gospodarstwie rolnym w 2022 r. szkód spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi rozpatrywane są w oparciu

o Rozporządzenie Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2015 poz. 187, ze zm.), dalej "rozporządzenie". Organ wskazał ponadto na art. 10a ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2157, j.t.) dalej "ustawa o Agencji" określający zakres stosowania przepisów Kodeksu postepowania administracyjnego.

Organ powołał przepisy rozporządzenia określające warunki przyznania pomocy m.in. § 13 zs ust. 3 i 4 zgodnie z którym pomoc, o której mowa w ust 1, jest przyznawana jednemu członkowi rodziny, o której mowa w ust. 2, któremu został nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w ust 2 pkt 3, na jego wniosek, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania tego członka rodziny. Wniosek składa się na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej do dnia 30 listopada

2022 r. Za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu prawidłowo wypełnionego

i kompletnego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania członka rodziny, o której mowa w ust.2, ubiegającego się

o pomoc, o której mowa w ust. 1.

W 2022 r. wniosek o oszacowanie szkód powstałych w wyniku suszy

w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw i zwierząt gospodarskich na obszarach, w których (zgodnie z monitoringiem suszy prowadzonych przez Instytut Uprawy. Nawożenia i Gleboznawstwa- Państwowy Instytut Badawczy w Puławach) można było składać wyłącznie za pośrednictwem aplikacji publicznej "Zgłoś szkodę rolniczą’", tzn. bez udziału komisji gminnych szacujących straty, powołanych zarządzeniami właściwego miejscowo Wojewody. Wypełniony wniosek, po uzupełnieniu informacji dotyczących prowadzonej produkcji roślinnej, produkcji zwierzęcej, stratach w stawach rybnych, stratach w uprawach trwałych oraz informacji o posiadanym ubezpieczeniu należało podpisać Profilem Zaufanym i wysłać w aplikacji do 31 października 2022 r. Producent rolny miał prawo do kilkukrotnego uzupełniania strat w poszczególnych uprawach w miarę ich obejmowania suszą wskazywaną przez System Monitoringu Suszy Rolniczej kolejnych upraw rolnych - do czasu potwierdzenia ostatniego zgłoszenia poprzez podpisanie wniosku o oszacowanie strat Profilem Zaufanym. Podpisanie wniosku uruchomiło proces generowania protokołu strat

w gospodarstwie rolnym, który przekazywany był do zatwierdzenia przez Wojewodę

i uniemożliwiał dokonywanie dalszych zgłoszeń lub kalkulacji. Ww. aplikacja publiczna w zakresie produkcji zwierzęcej zawierała zaimplementowaną listę, dostępną przy wypełnianiu ww. wniosku o szacowanie szkód.

Organ wskazał, że P. K. składając wniosek o udzielenie pomocy finansowej w zakresie wsparcia finansowego rodziny, której zagraża utrata płynności finansowej w związku z wystąpieniem w gospodarstwie rolnym w 2022 r. szkód spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi, powinien podczas szacowania strat w gospodarstwie uwzględnić produkcję zwierzęcą. W niniejszej sprawie istotny jest fakt, że przedstawiona kalkulacja z oszacowania zakresu

i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w roku 2022 r. została błędnie sporządzona, ponieważ nie obejmowała danych z całego gospodarstwa, które są konieczne do obliczenia średniej rocznej produkcji rolnej.

Z posiadanych przez Agencję danych zawartych w Systemie Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt wynika, że na dzień składania wniosku o oszacowanie szkód powstałych

w wyniku suszy tj. na 3 listopada 2022 r. rolnik posiadał 3 sztuki bydła, jednak nie uwzględnił produkcji zwierzęcej podczas szacowania strat, pomimo jej prowadzenia

w 2022 r. Stąd też w przypadku, gdy nie podano danych o produkcji zwierzęcej,

a wiadomym jest, iż jest ona prowadzona to szacowanie w zakresie określenia % szkód w średniej rocznej produkcji rolnej z całego gospodarstwa nie odzwierciedla faktycznego % szkód w gospodarstwie. Pominięcie którejkolwiek z upraw czy produkcji zwierzęcej nie daje prawdziwego wyniku szacowania strat z całego gospodarstwa,

w związku z powyższym prowadzi do odmowy przyznania pomocy.

Na powyższą decyzję P. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego. Wskazał, że w okresie, za jaki były szacowane szkody, posiadał 2 sztuki bydła a nie 3 i we wniosku o oszacowanie szkód wpisał, że

w produkcji zwierzęcej szkody u niego nie wystąpiły. Podniósł, że bydło hoduje na użytek własny więc nie można mówić o produkcji zwierzęcej i zarzuca, ze ciele urodziło się w jego gospodarstwie po 30 września 2022 r. a szkody były szacowane do tej daty i że dopełnił wszystkich formalności, które należało dopełnić i podał stan faktyczny zarówno produkcji zwierzęcej, jak i produkcji rolnej.

Skarżący zarzucił ponadto, że przed wydaniem decyzji nie został poinformowany o możliwości zapoznania się z dowodami w sprawie oraz że organ przywołuje przepis dotyczący szacowania szkód w celu udzielenia kredytu bankowego a on nie występował o kredyt bankowy Strona wskazała, że przepisy stanowią, że ze względu na posiadanie zwierząt oszacowane szkody mogą być wyższe o 10%, ze względu na straty w uprawach rolnych, które to uprawy są przeznaczone na pasze. Skarżący zaś miał straty na uprawach, które były przeznaczone na pasze dla zwierząt. W ocenie skarżącego skoro nie podał zwierząt to ma obniżoną wysokość pomocy,

a nie zawyżoną. W tej sytuacji nie rozumie dlaczego nie przysługuje mu pomoc.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz.U.2021.137) i art. 134 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(j.t. Dz.U.2023.259), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja dyrektora Agencji w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu pomocy finansowej w zakresie wsparcia finansowego rodziny, której zagraża utrata płynności finansowej w związku

z wystąpieniem w gospodarstwie rolnym w 2022 r. szkód spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi.

Spór w sprawie dotyczy braku uwzględnienia przez stronę w kalkulacji

z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w roku 2022 produkcji zwierzęcej. Zdaniem organu strona w ww. kalkulacji nie uwzględniła 3 sztuk bydła, których była posiadaczem 3 listopada 2022 r. zgodnie

z systemem identyfikacji i rejestracji zwierząt, do czego była zobowiązana.

W ocenie strony natomiast nie była ona zobowiązana do podania w kalkulacji liczby zwierząt, ponieważ nie prowadzi produkcji zwierzęcej, lecz hoduje bydło na własne potrzeby oraz nie poniosła strat w zwierzętach. Ponadto, za okres za który były szacowne szkody posiadała 2 sztuki bydła, a nie 3. Ciele urodziło się dopiero i nie widniało jeszcze w ewidencji.

Sąd stwierdza, że stanowisko organu jest prawidłowe.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowi § 13 zs rozporządzenia. Zgodnie z ust. 1 pkt 2 tego przepisu w 2022 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i rynków rolnych, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, w zakresie wsparcia finansowego rodziny, której zagraża utrata płynności finansowej w związku z wystąpieniem

w gospodarstwie rolnym w rozumieniu przepisów o podatku rolnym szkód spowodowanych wystąpieniem w 2022 r.: suszy w rozumieniu przepisów

o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, które zostały obliczone za pośrednictwem publicznej aplikacji, o której mowa w § 13x ust. 6.

Z kolei z § 13x ust. 6 rozporządzenia wynika, że protokół szacowania szkód jest generowany automatycznie za pomocą publicznej aplikacji, jeżeli szkody spowodowane wystąpieniem suszy wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej, o której mowa w ust. 1, po uprzednim złożeniu przez producenta rolnego wniosku o oszacowanie tych szkód. Wniosek o oszacowanie szkód zawiera m.in. informacje o liczbie zwierząt utrzymywanych w gospodarstwie rolnym, a w przypadku gdy dany gatunek jest objęty przepisami ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2019 r. poz. 1149 i 1824 oraz z 2020 r. poz. 300), zwanej dalej "ustawą o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt" - zgodnej

z liczbą zwierząt wpisanych do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych,

o którym mowa w ustawie o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt

(§ 13x ust. 6 pkt 6 rozporządzenia).

Zgodnie zaś z §13 zs ust. 8 rozporządzenia wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, wynosi:

1. 10.000 zł - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1:

a) pkt 1, wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu przepisów o podatku rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku

o najwyższej i najniższej wielkości produkcji, lub

b) pkt 2, wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu przepisów o podatku rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo

2. 5000 zł - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1:

a) pkt 1, wynoszą nie więcej niż 30% i nie mniej niż 1% średniej rocznej produkcji rolnej, o której mowa w pkt 1 lit. a, lub

b) pkt 2, wynoszą nie więcej niż 30% i nie mniej niż 1% średniej rocznej produkcji rolnej, o której mowa w pkt 1 lit. b.

Z powyższego wynika, że do obliczenia wyniku szacowania strat potrzebne są dane w zakresie średniej rocznej produkcji rolnej. Średnia produkcja rolna dotyczy natomiast danych z całego gospodarstwa, tj. produkcji roślinnej i zwierzęcej. Pod pojęciem produkcji rolnej należy rozumieć uzyskiwanie produktów w stanie nieprzetworzonym, pochodzącym z uprawy (produkty roślinne), chowu lub hodowli (produkty zwierzęce). Pominięcie którejkolwiek z upraw czy produkcji zwierzęcej nie daje prawdziwego wyniku szacowania strat z całego gospodarstwa, w związku

z powyższym prowadzi do odmowy przyznania pomocy.

W niniejszej sprawie organ ustalił, że przedstawiona przez skarżącego kalkulacja z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w roku 2022 r. została błędnie sporządzona, ponieważ nie obejmowała danych z całego gospodarstwa, które są konieczne do obliczenia średniej rocznej produkcji rolnej. Na podstawie zawartych w Systemie Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt organ ustalił bowiem, że na dzień składania wniosku o oszacowanie szkód powstałych w wyniku suszy tj. na dzień 3 listopada 2022 r. skarżący posiadał 3 sztuki bydła, jednak nie uwzględnił produkcji zwierzęcej podczas szacowania strat, pomimo jej prowadzenia w 2022 r.

Wpływu na treść rozstrzygnięcia nie mają zarzuty skargi.

W świetle przedstawionych rozważań gdy wnioskodawca nie podaje danych o produkcji zwierzęcej, którą prowadzi to szacowanie w zakresie określenia procenta szkód w średniej rocznej produkcji rolnej z całego gospodarstwa nie odzwierciedla faktycznego procenta szkód w gospodarstwie. Rolnik podaje przy tym każdą liczbę posiadanych zwierząt na dzień sporządzenia wniosku, nawet jeżeli szkody nie obejmują zwierząt i ich hodowla odbywa się na własne potrzeby gospodarstwa.

W kontekście zarzutów skargi należy też podkreślić, że ww. aplikacja publiczna

w zakresie produkcji zwierzęcej zawiera szczegółową listę zwierzą, dostępną przy wypełnianiu wniosku o szacowanie szkód, w tym mi.in. byczki, byki, cielęta i jałówki. Wbrew twierdzeniom skargi z przepisów rozporządzenia nie wynika, że dane dotyczące produkcji zwierzęcej, które wnioskodawca zobowiązany był podać we wniosku o kalkulację szkody miały dotyczyć okresu od 1 stycznia 2021 r. do

30 września 2022 r. Stosownie do § 13zs ust. 2 pkt 4 rozporządzenia ten zakres czasowy dotyczy jedynie warunku sprzedaży produktów rolnych z gospodarstwa rolnego w wysokości co najmniej 5000 zł brutto (w ww. okresie). Poza sporem przy tym jest, że w tym okresie skarżący posiadał 2 sztuki bydła.

Wymaga wyjaśnienia, że postępowanie w sprawach dotyczących przyznania pomocy finansowej w zakresie wsparcia finansowego rodziny, której zagraża utrata płynności finansowej w związku z wystąpieniem w 2022 r. w gospodarstwie rolnym szkód spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi, zgodnie

z § 13 zs ust. 3 rozporządzenia ma charakter wnioskowy. Oznacza to, że jest ono wszczynane jedynie na wniosek zainteresowanego podmiotu i prowadzone w zakresie określonym przez niego we wniosku. Wniosek o przyznanie pomocy zawiera oświadczenia i zobowiązania związane z pomocą, której dotyczy. Oświadczenia te obejmują przede wszystkim znajomość warunków otrzymania przedmiotowej pomocy. Tym samym to na stronie ciąży obowiązek złożenia prawidłowo wypełnionego

i kompletnego wniosku. Dane zawarte we wniosku mają umożliwiać weryfikację ich prawdziwości. Oznacza to, że obowiązkiem rolnika jest wypełnienie wniosku przy dołożeniu należytej staranności. To wnioskujący rolnik dysponuje wiedzą

o posiadanych zwierzętach oraz decyduje o treści wniosku, który podpisuje i składa

w Agencji. W niniejszej sprawie, strona składając wniosek oświadczyła, że zna zasady przyznawania pomocy, jednocześnie potwierdzając, że została pouczona o skutkach prawnych złożenia fałszywego oświadczenia z art. 297 § 1 Kodeksu karnego.

W związku z powyższym odpowiedzialność za treść znajdującą się we wniosku ponosi występujący z nim rolnik. Organ nie odpowiada za szacowanie strat w gospodarstwie. Dodatkowo należy wskazać, że wypełniając wniosek o oszacowanie strat skarżący mógł skorzystać z udostępnionej instrukcji jego wypełnienia. W instrukcji tej zostało m.in. wyjaśnione, że strona deklaruje czy posiada produkcje zwierzęcą i podaje wybierając z listy (o której była już mowa wyżej) jaki rodzaj produkcji zwierzęcej posiada. Przedmiotowa pomoc jest pomocą, o którą producent ubiega się dobrowolnie, zatem to wyłącznie na nim spoczywa obowiązek złożenia wniosku w taki sposób, aby organ odczytał żądnie wnioskodawcy zgodnie z jego wolą.

Wbrew twierdzeniom skargi organ nie naruszył prawa poprzez brak zawiadomienia skarżącego o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem. Zgodnie bowiem z art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kpa, z wyłączeniem m.in. art. 10, regulującego obowiązek organu zawiadomienia strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

Podsumowując, prawo do uzyskania płatności rolniczych nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym. Wynika z przepisów krajowych i unijnych. Wymaga od beneficjentów tych płatności profesjonalnej wiedzy, w tym zasad dotyczących przyznawania pomocy, z której mogą, ale nie muszą korzystać. Nakłada to na nich również obowiązki w zakresie proceduralnej staranności, w których wypełnianiu nie mogą ich zastąpić organy państwa. Rolnik, składając wniosek

o płatności składa oświadczenie o znajomości prawa i reguł związanych

z przyznawaniem płatności. Rodzi to konsekwencje w postaci uznania, także przez organy, że jego autor zna prawo i reguły dotyczące uzyskiwania płatności. Instytucje takie jak Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa mają służyć pewną pomocą rolnikom, ale tylko o tyle, o ile jednoznacznie o taką pomoc się zwracają. (por. wyrok NSA z 17 października 2019 r., sygn. akt I GSK 500/19; CBOSA).

Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.