Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1316/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6281 Regulacje spraw majątkowych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 60 ust. 1 pkt. 5 i ust. 5
journal: Dz.U. 1989 nr 29 poz 154
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej.
article: art. 136 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 28, art. 105 par. 1, art. 156 par. 1 pkt 2, art. 157. par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 133 par. 1, art. 134 par. 1, art. 145 par. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. W., M. W., D. W., M. W., S. W., M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 33/20 w sprawie ze skargi P. w W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od P. w W. na rzecz A. W., M. W., D. W., M. W., M. W., A. W. i D. W. solidarnie kwotę 1000 (tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 33/20, po rozpoznaniu skargi Parafii [...] w W.(dalej skarżąca) na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w części, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z [...] grudnia 2013 r. nr [...] i umorzył postępowanie administracyjne oraz zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej.

Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

1.2. Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z [...] grudnia 2013 r. - po rozpoznaniu wniosku J. W. o stwierdzenie nieważność decyzji Wojewody Warszawskiego z [...] stycznia 1996 r., wydanej na podstawie art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 29, poz. 154 ze zm., dalej ustawa), stwierdzającej, że nieruchomości położone w Warszawie, oznaczone jako działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] z obrębu [...], o łącznej pow. 0,7751 ha, przeszły z mocy prawa na własność skarżącej - stwierdził nieważność decyzji Wojewody w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...]. Minister uznał, że z akt sprawy zakończonej ww. decyzją Wojewody nie wynika, aby na spornej nieruchomości znajdował się cmentarz lub obiekt sakralny oraz aby Parafia władała tą nieruchomością 23 maja 1989 r., co stanowi warunek nabycia własności nieruchomości na podstawie art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy. Na skutek wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z [...] grudnia 2013 r., podtrzymując stanowisko w sprawie.

1.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 stycznia 2015 r. sygn. akt [...], po rozpatrzeniu skargi skarżącej na ww. decyzję, oddalił skargę. Następnie w wyniku wniesionej przez skarżącą skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 22 lutego 2017 r. sygn. akt [...]uchylił wyżej wymieniony wyrok oraz decyzję Ministra z 16 kwietnia 2014 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyprowadzenie interesu prawnego wymaga wykładni przepisów prawa i zastosowania w konkretnej sprawie w stanie faktycznym tej sprawy. Wymagało zatem w niniejszej sprawie wyprowadzenia interesu prawnego z art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy w zw. z art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

1.4. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z [...] października 2019 r. utrzymał w mocy decyzję własną z [...] grudnia 2013 r. Minister stwierdził, że skoro Prezydent m.st. Warszawy, w toczącym się przed tym organem postępowaniu o zwrot nieruchomości spornej nie zakwestionował do chwili obecnej statusu strony w odniesieniu do A. W., M. W., J. W. i S. W., to uznać należy, że są oni (i ich następcy prawni) stronami przedmiotowego postępowania. W ocenie Ministra posiadają zatem interes "osobisty, własny, indywidualny, konkretny, aktualny i dający się obiektywnie stwierdzić" zarówno w wyżej wymienionym postępowaniu o zwrot nieruchomości spornej, jak również w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Przymiot strony ww. osób w przedmiotowym postępowaniu, w rozumieniu art. 28 Kpa, wynika z praw tych osób do ubiegania się o zwrot nieruchomości spornej, na podstawie przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204, dalej ugn). Odnosząc się do kwestii spełnienia przesłanek z art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy Minister wskazał, że Parafia w piśmie z 28 marca 2013 r. stwierdziła, iż nieruchomość sporna faktycznie nie została zabudowana budynkiem, natomiast znajduje się na niej część parkingu i stanowi ona część całego kompleksu gruntów parafialnych, jest ona niezbędna do prawidłowego funkcjonowania Parafii. Z akt sprawy wynika, że nieruchomość sporna nie jest zabudowana, co nie pozwala przyjąć zdaniem organu, iż na nieruchomości znajduje się obiekt sakralny oraz, że znajduje się na niej budynek towarzyszący obiektowi sakralnemu. Wobec tego stwierdzono, że decyzja Wojewody Warszawskiego rażąco narusza prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

1.5. Od ww. decyzji Ministra skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wynik postępowania administracyjnego, tj.: art. 28, art. 6, art. 7, art. 78 § 1, art. 8 art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 3 Kpa. W oparciu o powyższe sformułowane zarzuty rozwinięte w motywach skargi Parafia wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

1.6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

1.7. Powołanym na wstępie wyrokiem Sądu Wojewódzkiego z 13 sierpnia 2020 r. skarga została uwzględniona i uchylono wydane w sprawie decyzje oraz umorzono postępowanie administracyjne. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego uszło uwadze Ministra, że w sprawach dotyczących kontroli w postępowaniach nadzwyczajnych legalności decyzji uwłaszczeniowych są różne korelacje, jeżeli chodzi moment wydania decyzji uwłaszczeniowej i datę złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Przepis art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy umożliwiał wydanie decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej nabycie przez kościelną osobę prawną z dniem 23 maja 1989 r. nieruchomości lub jej części będących w tej dacie we władaniu tej osoby i zabudowanych cmentarzami lub obiektami sakralnymi wraz z budynkami towarzyszącymi. Stroną tego postępowania była zatem właściwa kościelna osoba prawna. Nie można pomijać tego, że istota uwłaszczenia w trybie art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy polegała właśnie na tym, iż nabycie prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa przez kościelną osobę prawną z dniem 23 maja 1989 r. następowało kosztem innych osób równolegle ubiegających się o uregulowanie stanu prawnego gruntu na swoją korzyść. Ustawodawca założył zatem, że uwłaszczenie kościelnych osób prawnych będzie odbywało się nawet kosztem potencjalnie zasadnych roszczeń osób trzecich. Zatem w tym szczególnym postępowaniu uwłaszczeniowym organ wojewódzki nie mógł badać, czy nieruchomość uprzednio wywłaszczona lub jej część stała się wcześniej zbędna na cel wywłaszczenia.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zaistniało realne i rzeczywiste powiązanie pomiędzy sytuacją prawną osób ubiegających się o zwrot a przedmiotem postępowania. Samo zgłoszenie w piśmie z 5 sierpnia 1998 r. roszczenia o zwrot przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 136 i art. 137 ugn, a więc dopiero po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej, nie kreuje interesu prawnego do bycia stroną postępowania nieważnościowego, a co najwyżej interes faktyczny. Uznając zatem za zasadny zarzut skargi Parafii Sąd stwierdził, że Minister - wszczynając i prowadząc niniejsze postępowanie nieważnościowe, na skutek wniosku osoby niebędącej stroną w rozumieniu art. 157 § 2 Kpa w zw. z art. 28 Kpa, art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy i art. 136 i art. 137 ugn, tj. J. W. (którego po śmierci popierają jego spadkobiercy: D. W., M. W. i M. W.), a także orzekając merytorycznie w postępowaniu nieważnościowym - naruszył wskazane wyżej przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji z 23 grudnia 2013 r. Stwierdzając nadto, iż zaszła podstawa do umorzenia postępowania nieważnościowego w oparciu o art. 105 § 1 Kpa, Sąd uznał za konieczne umorzenie tego postępowania, jako bezprzedmiotowego.

2. A. W., M. W., D. W., M. W., S. W. i M. W. (dalej skarżący kasacyjnie) wnieśli skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie:

1) naruszenie przepisów postępowania:

a) art. 133 § 1 i art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej Ppsa) w zw. z art. 134 § 1 Ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa w zw. z art. 145 § 3 Ppsa poprzez wyprowadzenie przez Sąd wadliwych wniosków ze stanu faktycznego i rozstrzygnięcie sprawy na podstawie błędnie przyjętych przez Sąd ustaleń faktycznych, tj. że zgłoszenie roszczeń o zwrot przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 136 i art. 137 ugn nastąpiło dopiero po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej, tj. przy piśmie z dnia 5 sierpnia 1998 r.;

b) art. 141 § 4 Ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób niewyjaśniający, z jakich konkretnie względów w ocenie Sądu, w tym konkretnym stanie faktycznym i prawnym, złożenie wniosku o zwrot nieruchomości po wydaniu decyzji o uwłaszczeniu nie rodziłoby po stronie wnioskodawców interesu prawnego;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa, art. 145 § 3 Ppsa w zw. z art. 105 § 1 Kpa i art. 157 § 2 Kpa w zw. z art. 151 Ppsa poprzez bezzasadne uznanie, że postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy fakt wydania decyzji uwłaszczeniowej z rażącym naruszeniem prawa został wykazany na skutek wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ administracji, a pomiędzy niniejszym postępowaniem a postępowaniem zwrotowym istnieje bezpośrednia relacja;

2) naruszenie prawa materialnego:

a) art. 60 ust. 1 pkt 5 i ust. 5 ustawy, art. 136 ust. 1 i 3 ugn w zw. z art. 157 § 2 Kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odmówienie interesu prawnego następcom prawnym wywłaszczonego właściciela w sytuacji, gdy pierwszy wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożyli przed wydaniem decyzji stwierdzającej uwłaszczenie, tj. w dniu 1 sierpnia 1991 r. i wywołuje on skutki prawne od tej daty, niezależnie od jego ponowienia przy piśmie z dnia 5 sierpnia 1998 r.;

b) naruszenie art. 60 ust. 1 pkt 5 i ust. 5 ustawy, art. 136 ust. 1 i ugn, art. 28 Kpa poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że osoba ubiegająca się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ma interes prawny w kwestionowaniu decyzji uwłaszczeniowej w postępowaniu nadzwyczajnym tylko wówczas, gdy złożyła wniosek o zwrot przed 5 grudnia 1990 r. lub przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej;

c) art. 136 ust. 1 i 3 ugn w zw. z art. 28 Kpa w zw. z art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że zgłoszenie roszczenia o zwrot przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 136 ugn nie kreuje interesu prawnego do bycia stroną postępowania nieważnościowego;

d) art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy, art. 136 ust. 1 i 3 ugn, art. 28 Kpa w zw. z art. 2, art. 7, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 157 § 2 Kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odmówienie interesu prawnego następcom prawnym wywłaszczonego właściciela, któremu odjęto własność nieruchomości, która nie została wykorzystana na cele wywłaszczenia i która z rażącym naruszeniem prawa przez organy administracji publicznej została przekazana na własność podmiotowi trzeciemu z pominięciem prawa właściciela do zwrotu nieruchomości, a w konsekwencji wydanie orzeczenia, które nie realizuje zasad praworządności i słusznego interesu jednostki.

W związku z powyższym w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Ponadto w skardze kasacyjnej zawarto wniosek o przeprowadzenie dowodu z 11 dokumentów na okoliczność na okoliczność, że pierwszy wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej decyzją z 31 sierpnia 1977 r., objętej decyzją Wojewody Warszawskiego z [...] stycznia 1996 r. został złożony przez następców prawnych wywłaszczonej właścicielki 1 sierpnia 1991 r.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3.1. Skarga kasacyjna jest zasadna.

3.2. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że nie ma usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia art. 141 § 4 Ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa. Sąd I instancji ocenił legalność zaskarżonej decyzji i wypowiedział się w zakresie istotnych dla rozpoznania sprawy zarzutów i argumentów oraz wskazał podstawę prawną wyroku, a z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika dlaczego skargę uwzględniono. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymaganiom formalnym i pozwoliło na przeprowadzenie kontroli instancyjnej. Zauważyć przy tym należy, że w ramach tego zarzutu nie można zwalczać samej oceny prawnej zawartej w zaskarżonym wyroku.

3.3. Zasadne są natomiast wszystkie pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Należy podzielić stanowisko skarżących kasacyjnie co do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie błędnie przyjętych przez Sąd Wojewódzki ustaleń faktycznych, tj. że zgłoszenie roszczeń o zwrot przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 136 i art. 137 ugn nastąpiło dopiero po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej, tj. pismem z 5 sierpnia 1998 r. Decydując się na dokonywanie samodzielnych ustaleń faktycznych nie można tego czynić w sposób dowolny bez zgromadzenia odpowiedniego materiału dowodowego. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Sąd Wojewódzki nie starał się w ogóle zweryfikować tej okoliczności czy to na rozprawie, czy w ramach dodatkowego postępowania dowodowego. Skutkiem tego jest całkowicie błędne stanowisko Sądu Wojewódzkiego co do daty złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

3.4. Sąd I instancji stwierdził, że wniosek o zwrot został zgłoszony 5 sierpnia 1998 r., tj. dopiero po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej. Jednakże dokumentacja przedstawiona przez skarżących kasacyjnie przeczy temu stwierdzeniu. Żądanie zwrotu działki nr [...] zostało bowiem zgłoszone 1 sierpnia 1991 r. Jak słusznie wskazuje się w skardze kasacyjnej, pominięcie tej okoliczności miało fundamentalny wpływ na wynik sprawy. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, że w tym wniosku wskazano na wywłaszczenie dokonane decyzją Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy nr [...] z [...] listopada 1973 r. Tylko na marginesie należy wyjaśnić, że siłą rzeczy ww. decyzja z [...] listopada 1973 r. nie mogła stanowić podstawy wywłaszczenia, ponieważ na mocy art. 3 ust. 2 ustawy z 22 listopada 1973 r. o zmianie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 48, poz. 282 ze zm., która weszła w życie z dniem 28 listopada 1973 r.) sprawy wszczęte, lecz nie zakończone ostateczną decyzją o odszkodowaniu przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadziło się na nowo na podstawie jej przepisów przy wykorzystaniu zebranego materiału. Finalnie J. W. została wywłaszczona na podstawie dwóch decyzji, tj. decyzji Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] lutego 1974 r. nr [...] oraz decyzji Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] sierpnia 1977 r. nr [...]. Przy tym tą drugą decyzją wywłaszczono część nieruchomości, której dotyczy niniejsze postępowanie. Przedstawione przez skarżących kasacyjnie dokumenty tj. pisma Urzędu Dzielnicy [...] z 1992 r. jednoznacznie wskazują na prowadzenie postępowania w sprawie zwrotu ww. nieruchomości przed dniem wydania decyzji uwłaszczeniowej. Przykładowo pismem z 13 lutego 1992 r. Urząd Dzielnicy - Gminy Warszawa [...] poinformował następców prawnych wywłaszczonej właścicielki, że "w związku ze złożonym przez Państwa wnioskiem zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] nr [...] wywłaszczonej decyzjami z dnia: [...] sierpnia 1977 r., nr [...], z dn. [...] r. nr [...]". W świetle powyższego ponowne złożenie żądania zwrotu tej nieruchomości w 1998 r. nie ma większego znaczenia w sprawie. Zasadnie w skardze kasacyjnej zarzuca się zatem naruszenie art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 Ppsa.

3.5. Skoro wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został złożony przed wydaniem przez Wojewodę Warszawskiego decyzji uwłaszczeniowej to należy odrzucić wszystkie rozważania Sądu I instancji dotyczące tego, że zgłoszenie roszczenia o zwrot przedmiotowej nieruchomości miało miejsce dopiero po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej. Zgłoszenie żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej oznaczało powstanie po stronie następców prawnych poprzedniego właściciela prawnie chronionej ekspektatywy (chroniony interes majątkowy), której zostali oni pozbawieni na skutek wydania decyzji uwłaszczeniowej. Ekspektatywa zwrotu nieruchomości wywłaszczonej jest w pełni chroniona na mocy art. 21 Konstytucji RP oraz art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 20 marca 1952 r. i została uznana przez Sąd Najwyższy za "wierzytelność w stosunku do Skarbu Państwa", która ma "charakter majątkowy i podlega dziedziczeniu" (por. uchwała SN z 27 marca 2001 r., sygn. akt III CZP 3/01). Konstytucyjny mechanizm zwrotu wywłaszczonych nieruchomości jest następstwem braku realizacji celu publicznego uzasadniającego wywłaszczenie, gdyż w tym stanie rzeczy "nie istnieje nie tylko konstytucyjna legitymacja ingerencji we własność prywatną, ale również prawna podstawa (przyczyna) nabycia własności przez podmiot publiczny". Tym samym, co przekonująco wykazał organ, wystąpienie z roszczeniem o zwrot nieruchomości w okolicznościach niniejszej sprawy wykreowało po stronie poprzednich właścicieli interes prawny do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, której skutki mają przecież fundamentalny wpływ na prowadzone od 1991 r. postępowanie zwrotowe. Błędne jest zatem stanowisko Sądu Wojewódzkiego co do tego, że w niniejszej sprawie z art. 136 ust. 3 ugn nie można wywieść interesu prawnego skarżących kasacyjnie do bycia stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej wydanej w trybie art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy. Stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji (w niniejszej sprawie decyzji uwłaszczeniowej), lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. W świetle powyższego zasadny jest zarzut naruszenia art. 60 ust. 1 pkt 5 i ust. 5 ustawy, art. 136 ust. 1 i 3 ugn w zw. z art. 157 § 2 Kpa, jak również art. 28 Kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odmówienie interesu prawnego następcom prawnym wywłaszczonego właściciela.

3.6. Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając stanowisko o przysługiwaniu interesu prawnego następcom prawnym poprzedniego właściciela i uprawnieniu do występowania jako strona w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji, stwierdza, że nie było jakichkolwiek podstaw do umorzenia przez Sąd Wojewódzkie postępowania nieważnościowego. Tym samym zasadny jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa, art. 145 § 3 Ppsa w zw. z art. 105 § 1 Kpa i art. 157 § 2 Kpa w zw. z art. 151 Ppsa.

3.7. Skoro zatem nie było podstaw do umorzenia postępowania nieważnościowego, a istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 Ppsa, rozpoznał skargę na ww. decyzję Ministra. Przy tym podkreślić należy, że kontrolowana przez Sąd I instancji decyzja została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym nieważnościowym. Celem postępowania nadzorczego jest wyłącznie ocena, czy decyzja objęta tym postępowaniem dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych, o których stanowi art. 156 § 1 pkt 1-7 Kpa. W toku postępowania nieważnościowego organ nie gromadzi od początku całego materiału dowodowego, a jedynie ocenia prawidłowość wydanej decyzji. Efekt tej oceny w niniejszej sprawie jednoznacznie wskazuje, że działka nr [...] (obecnie działka nr [...]) nie została zabudowana żadnymi obiektami sakralnymi. W ramach budowy kościoła na terenie zajmowanym przez Parafię nie wybudowano żadnej dodatkowej kaplicy lub innych zabudowań sakralnych, brak jest również jakichkolwiek dokumentów i informacji pochodzących chociażby od samej Parafii, która wskazywałaby na to, że przed 23 maja 1989 r. były wykonywane na terenie Parafii inne prace budowlane. Na nieruchomości nie znajduje się też cmentarz. Potwierdziła to skarżąca zresztą w piśmie z 28 marca 2013 r. - stanowiącym odpowiedź na pismo Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji nr [...], złożonym w niniejszej sprawie - w którym wyraźnie wskazała, że działka nr [...] faktycznie nie została zabudowana budynkiem, natomiast znajduje się na niej część parkingu i stanowi ona część całego kompleksu gruntów parafialnych i jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania Parafii. Natomiast zgodnie z art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy na nieruchomości spornej powinien znajdować się obiekt sakralny lub budynek towarzyszący temu obiektowi sakralnemu.

3.8. W świetle powyższych ustaleń należy w całości podzielić stanowisko organu, że w odniesieniu do działki nr [...] (obecnie działka nr [...]) decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Naruszenie art. 60 § 1 pkt 5 ustawy ma bowiem charakter oczywisty, jednocześnie charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Celem ustawy miało być bowiem m.in. zadośćuczynienie Kościołowi Katolickiemu skutkom przymusowego zawłaszczenia przez Państwo dóbr majątkowych, jednak nie miała ona służyć zawłaszczaniu przez Kościół prywatnych nieruchomości, które też zostały wywłaszczone i o których zwrot ubiegali się poprzedni właściciele.

3.9. Biorąc pod uwagę zasadność kluczowych zarzutów skargi kasacyjnej i oczywistość stanu faktycznego sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony był do zastosowania art. 188 Ppsa. Kontrolując zaś zaskarżoną decyzję z powodów omówionych powyżej uznał, że nie narusza ona prawa, a sama skarga jest niezasadna. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 188 Ppsa i art. 151 Ppsa w zw. z art. 193 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i skargę oddalił. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 Ppsa.