Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 515/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 129 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
article: art. 10 § 1-3, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1-2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Asesor sądowy WSA Michał Ilski (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Wojewody z dnia 15 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku podstaw do wypłaty odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z 26 stycznia 2023 r., nr [...] stwierdził brak podstaw do wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości oznaczone dawniej jako działki nr [...] i [...] położone we [...], gmina [...].

Wyjaśniono, że postanowieniem z 31 marca 2022 r. rozdzielono postępowanie dotyczące zwrotu wskazanych wcześniej nieruchomości i postępowanie dotyczące wypłaty odszkodowania za wywłaszczenie.

Wyjaśniono, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w [...] z 8 stycznia 1962 r., nr [...] wywłaszczono na rzecz Państwa część parceli nr [...] o pow. 1375 m2 i nr [...] o pow. 22 m2 z nieruchomości zapisanej w KW [...] tom [...] karta [...] oraz parcelę nr [...] o pow. 589 m2 z nieruchomości zapisanej w KW W. tom [...] karta [...] stanowiącą tabularną własność J. Ł. a faktyczną po [...] części jego spadkobierców, tj. T. Ł., M. i A. Ł., Z. Ł., L. Ł., J. Ł., J. S., M. K. i K. J.. Z kolei w pkt II wskazanego orzeczenia ustalono wysokość należnego odszkodowania.

Ustalono, że A. Ł. odziedziczył [...] spadku pod J. Ł.. Z kolei spadek po A. Ł. został w [...] odziedziczony przez M. Ł. (dalej zwanego również skarżącym).

Zwrócono się do skarżącego o przedstawienie dokumentów potwierdzających brak wypłaty odszkodowania. Skarżący odmówił wykonania wskazanego wezwania podnosząc, że ustalenie odszkodowania nie świadczy o tym, że doszło do jego faktycznej wypłaty. Podniesiono również, że to organ powinien wykazać fakt wypłaty odszkodowania.

Z ustaleń Starosty wynika, że w Archiwum Państwowym w [...] nie odnaleziono dokumentów mogących poświadczyć wypłatę bądź też brak wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Archiwum Państwowe w [...] Oddział w [...] przesłało potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię pisma Prezydium Miejskiej Rady N. we [...] z 27 listopada 1961 r. w sprawie odszkodowania za drzewka owocowe znajdujące się na terenie wywłaszczonych nieruchomości. SR we [...] poinformował, że nie toczyło się postępowanie o złożenie odszkodowania do depozytu sądowego. Oddział Finansowo-Rachunkowy SO w [...] poinformował, że na koncie sum depozytowych MF brak jest depozytów dotyczących niniejszej sprawy. Wskazano również, że Sąd nie dysponuje żadną dokumentacją w tej sprawie.

Zaznaczono, że B. W. przesłał kserokopie pism z lat 90. dotyczących wypłaty odszkodowania. W jednym z tych pisma wskazano, że J. Ł. i pozostali spadkobiercy otrzymali tytułem odszkodowania [...] zł. Omówiono również dokumenty pozyskane z Urzędu Wojewódzkiego w sprawie o sygnaturze [...] dotyczącej rewindykacji mienia. W aktach tych znajduje się pismo Urzędu Rejonowego we [...] kierowane do Urzędu Wojewódzkiego w [...], z którego wynika, że za wywłaszczony grunt i część pierwszego i drugiego budynku gospodarczego wypłacono odszkodowanie spadkobiercom J. Ł..

W ocenie organu pierwszej instancji pozyskano dokumenty, w których stwierdzono, że spadkobiercom po J. Ł. ustalono oraz wypłacono odszkodowanie. Odwołując się do orzecznictwa stwierdzono, że w sytuacji braku dokumentów przeczących tezie, iż odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ustalono i wypłacono, należy domniemywać, że organy administracji publicznej działały legalnie. W tym kontekście zauważono, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu a samo oświadczenie nie może stanowić potwierdzenia, iż nie doszło do wypłaty odszkodowania.

Skarżący wniósł odwołanie od wskazanej na wstępie decyzji organu pierwszej instancji. Wniesiono o zamianę zaskarżonej decyzji i uwzględnienie wniosku o wypłatę odszkodowania. Ewentualnie zaś wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o przeprowadzenie dowodów wskazanych w piśmie z 13 grudnia 2021 r.

Wojewoda decyzją z 15 maja 2023 r., nr [...] utrzymał w mocy wymienioną na wstępie decyzję organu pierwszej instancji.

Wojewoda wyjaśnił, że brak dowodu potwierdzającego dokonanie wypłaty odszkodowania po upływie kilkudziesięciu lat od daty wywłaszczenia nie może być uznany za równoznaczny z brakiem wypłaty odszkodowania. Brak dokumentacji pozwalającej na stwierdzenie wypłaty odszkodowania stanowi konsekwencję upływu czasu i nie można na tej podstawie doszukiwać się podstawy roszczenia o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Przy braku jakichkolwiek dokumentów przeczących tezie, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ustalono i wypłacono, należy domniemywać, że organy administracji państwowej działały legalnie. W tym kontekście zauważono, że w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady [...] z 8 stycznia 1962 r. ustalono odszkodowanie za wywłaszczenie oraz wskazano termin jego wypłaty. Wobec braku dowodów przeciwnych uznać należy, że odszkodowanie to zostało wypłacone.

Nie przedstawiono żadnego dowodu świadczącego o tym, że organy nie działały legalnie. Za bezsporny uznano fakt legalnego ustalenia odszkodowania co pośrednio prowadzi do wniosku, że również w zakresie jego wypłaty działano legalnie. W tym kontekście odwołano się również do pisma Urzędu Wojewódzkiego z 25 lipca 1991 r., nr [...] W piśmie tym stwierdzono, że doszło do wypłaty odszkodowania spadkobiercom po J. Ł.. Zaznaczono, że wskazane pismo korzysta jako dokument urzędowy z domniemania prawdziwości zawartych w nim oświadczeń i zapisów.

Uznano, że organ pierwszej instancji podjął niezbędne czynności zmierzające do należytego wyjaśnienia sprawy. W tym kontekście zwrócono uwagę na poszukiwanie akt dotyczących postępowania o ustalenie i wypłacenie odszkodowania. Podkreślono, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających fakt braku wypłaty odszkodowania na rzecz uprawnionych. Zaznaczono również, że do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie odszkodowania doszło po upływie ponad 60 lat od przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. W ocenie Wojewody trudno uznać za wiarygodną sytuację, w której osoba wywłaszczona zaniechała jakichkolwiek starań o otrzymanie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia.

Wyjaśniono, że pełnomocnik skarżącego otrzymał zawiadomienie, o którym mowa w art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. – dalej w skrócie: "k.p.a.") 28 stycznia 2023 r., gdy tymczasem decyzja organu pierwszej instancji została wydana 26 stycznia 2023 r. W kontekście powyższego uchybienia zaznaczono jednak, że pełnomocnik skarżącej nie powołał w odwołaniu nowych okoliczności ani dowodów w konsekwencji czego nie wykazano wpływu naruszenia na treść rozstrzygnięcia.

Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę na omówioną powyżej decyzję Wojewody. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

I) art. 7 w zw. z art 77 § 1 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na nieprawidłowej i zupełnie dowolnej ocenie materiału dowodowego, która to ocena doprowadziła organy do błędnego przyjęcia, iż do wypłaty odszkodowania na rzecz spadkodawców wnioskodawcy doszło, podczas gdy:

1) w świetle zebranego materiału dowodowego wynika, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w niniejszej sprawie nigdy nie zostało wypłacone spadkodawcom wnioskodawcy, a także że organ administracji nie zwolnił się z obowiązku spełnienia tego świadczenia poprzez jego złożenie do depozytu sądowego, gdyż:

a) brak jest jakiegokolwiek dowodu w postaci potwierdzenia wypłaty odszkodowania bądź dowodu odebrania kwoty odszkodowania przez spadkodawców wnioskodawcy, tj. brak ustalenia w sposób definitywny i pewny, czy i w jakiej wysokości zostało wypłacone odszkodowanie, co potwierdza okoliczność, iż:

– Archiwum Państwowe w [...] Oddział w [...] nie posiadało dokumentów potwierdzających wypłatę odszkodowania lub jego brak;

– Archiwum Państwowe w [...] nie posiadało dokumentów potwierdzających wypłatę odszkodowania lub jego brak (poszukiwaniem objęto m.in. zachowane zespoły akt: Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w [...] i Urzędu Wojewódzkiego w [...]);

b) brak dowodu, iż doszło do złożenia kwoty odszkodowania do depozytu sądowego, ponieważ:

– SR we [...] przekazał informację, iż w latach 2009-2022 nie toczyło się przed ww. Sądem postępowanie dotyczące złożenia do depozytu sądowego ww. odszkodowania;

– SO w [...] przekazał, informację, iż nie dysponuje żadną dokumentacją w ww. sprawie;

2) z pisma Urzędu Spraw Wewnętrznych z 17 października 1962 r. skierowanym do Prezydium Miejskiej Rady N. Ref. Gosp. Kom. i Mieszkaniowej wynika, że do wypłaty odszkodowania nie doszło (w ww. piśmie wskazano, iż: "Pismem z dnia [...] 1962r. skierowanym do Rady Państwa ob. J. N. doniósł, że tamt. Prezydium nie uregulowało dotychczas przyznanego mu odszkodowania za wywłaszczoną prawomocnym orzeczeniem z dnia 8.1.1962r. część nieruchomości o pow. 777 m2 położoną we [...] przy ulicy [...]. Urząd Spraw Wewnętrznych prosi zatem o wyjaśnienie przyczyny zwłoki, jak również zwraca uwagę, że zgodnie z klauzulą zwartą w orzeczeniu z dn. 8.1.1962r. oraz przepisami art. 12 ustawy z dnia 12.III.1958r./Dz. U. Nr 18 poz. 94 z1961r./, odszkodowanie płatne było najpóźniej do dnia 1. V. 1962 r." – co jest zbieżne z twierdzeniami skarżącego;

3) z pisma A. Ł. i J. Ł. z 8 grudnia 1990 r. skierowanym do Komisji Inwentaryzacyjnej Mienia Komunalnego we [...] wynikało, że odszkodowanie nie zostało wypłacone (w ww. piśmie wskazano: "W imieniu spadkobierców O. naszego J. Ł. zamieszkałego przy Ulicy [...], wnosimy sprzeciw przeciwko wpisaniu jako mienia komunalnego, działki oznaczonej w rejestrze gruntów pod [...], z uwagi na wszczęcie przez nas roszczenia o zwrot zabranego majątku rewindykację z tym związaną");

II) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez:

1) niepodjęcie próby ustalenia okoliczności dotyczących tego czy odszkodowanie zostało wypłacone na podstawie dowodów osobowych, a to w szczególności wobec: braku przesłuchania skarżącego i jego małżonki na okoliczności istotne dla sprawy;

2) brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości - w celu sporządzenia operatu szacunkowego i nieustalenie wysokości należnego wnioskodawcy odszkodowania;

III) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawnym uznanie, iż z pisma Urzędu Rejonowego [...] z 22 stycznia 1991 r. skierowanym do Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego [...] wynika dobitnie, iż do wypłaty odszkodowania doszło, w sytuacji, gdy: ww. pismo nie może stanowić potwierdzenia wypłaty odszkodowania - ww. pismo jest jedynie oświadczeniem organu i jako takie nie stanowi dowodu wypłaty odszkodowania;

IV) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż organ pierwszej instancji był uprawniony do zobowiązania wnioskodawcy do przedstawienia dokumentów potwierdzających brak wypłaty odszkodowania, w sytuacji, gdy: fakt, iż nie doszło do wypłaty odszkodowania na rzecz spadkobierców wnioskodawcy wynikał z samych jego twierdzeń; ww. zobowiązanie nie miało racji bytu - żaden przepis k.p.a. nie nakłada na stronę takiego obowiązku;

V) art. 8 § 1 w zw. z art. 6 i art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a. poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej i wydanie zaskarżonej decyzji bez umożliwienia wnioskodawcy wypowiedzenie się w przedmiocie zebranych dowodów;

VI) art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie przez organ błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz uchybienie podstawowym regułom oceny wiarygodności i mocy dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że odszkodowanie zostało wypłacone, podczas gdy z materiału dowodowego nie można było wysnuć takiego wniosku;

VII) art. 81a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie na korzyść wnioskodawcy niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy;

VIII) art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 344 – dalej w skrócie: "u.g.n.") w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż odszkodowanie nie przysługuje, ponieważ organ stwierdził, że odszkodowanie zostało wypłacone, przy czym organ nie ustalił powyższego w sposób niepodważalny i pewny, na podstawie dowodu potwierdzającego wypłatę, tylko w oparciu o swoje subiektywne przekonanie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Rozstrzygnięcie sporu wymaga dokonania kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W ocenie organów należy przyjąć, że doszło do wypłaty odszkodowania orzeczonego orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w [...] z 8 stycznia 1962 r., nr [...] Skarżący kwestionuje powyższe zapatrywanie zwracając uwagę m. in. na brak dowodów wypłaty odszkodowania.

Rację w sporze należało przyznać organom administracji publicznej.

Podstawę prawną rozstrzygnięć organów stanowił art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu: gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. W orzecznictwie przyjmuje się, że przytoczony przepis stanowi podstawę do przyznania odszkodowania za już dokonane pozbawienie prawa do nieruchomości i tym samym może być on stosowany do spraw zaszłych, w których doszło do pozbawienia prawa do nieruchomości bez ustalonego odszkodowania. Przepis ten niejako "uaktualnia" regulacje prawne, które przewidywały przyznanie odszkodowania za odjętą nieruchomość, a do wydania aktu o odszkodowaniu nie doszło [tak: wyrok NSA z 24 lutego 2022 r., I OSK 820/21].

W orzecznictwie wskazuje się również, że aby skutecznie odmówić zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., organ administracji powinien wykazać wszelkimi dostępnymi dowodami, że odszkodowanie z tytułu pozbawienia praw do nieruchomości zostało faktycznie ustalone. W sytuacji jednak, kiedy z uwagi na znaczny upływ czasu nie wszystkie fakty są możliwe do odtworzenia w kontekście wydania w przeszłości decyzji odszkodowawczej, ocena zaistnienia przesłanek materialnych musi być dokonywana na podstawie całokształtu materiału dowodowego, jednak prawidłowo zebranego i ocenionego, zgodnie z postanowieniami art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. [por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 519/21]. W kontekście twierdzeń skargi podnoszących, że to organ jest zobligowany do przedstawienia dowodu wypłaty odszkodowania wskazać należy, że organy administracji publicznej nie mają obowiązku "wieczystego" przechowywania akt spraw dotyczących wywłaszczenia nieruchomości i związanych z tym postępowań odszkodowawczych. W konsekwencji brak stosownych dokumentów nie może automatycznie przesądzać o każdorazowym obowiązku ustalania i wypłacania w takiej sytuacji odszkodowania w oparciu o art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Przepis ten nie może stanowić źródła nieuzasadnionego dochodu tylko z tego powodu, że w danej sprawie np. z uwagi na upływ czasu, wystąpiły trudności z ustaleniem występującego w niej stanu faktycznego. Przepis ten ma bowiem za zadanie umożliwiać urzeczywistnienie zasady słusznego odszkodowania należnego z tytułu wywłaszczenia, w tym także tego, które nastąpiło w okresie obowiązywania w państwie poprzedniego ustroju społeczno-politycznego. Wykładnia tego przepisu, zgodnie z którą przepis ten może być stosowany także do stanów faktycznych powstałych przed jego wejściem w życie, przemawia za tym by działania organów administracji publicznej, podejmowane w poprzednim ustroju społeczno-politycznym, były oceniane w sposób bardzo ostrożny [tak: wyrok NSA z 27 kwietnia 2022 r., I OSK 1483/21]. Sąd podziela przy tym pogląd głoszący, że brak dokumentów z uwagi na upływ okresu ich archiwizacji nie stanowi potwierdzenia przesłanek warunkujących zastosowanie normy wyrażonej w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Prowadzone na podstawie tego przepisu postępowanie wyjaśniające ma w istocie na celu weryfikację twierdzeń wskazujących na spełnienie tego rodzaju przesłanek [por. wyrok NSA z 10 września 2020 r., I OSK 182/20].

Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 k.p.a. rozumowanie organu, w wyniku którego ustala on istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki, wiedzy oraz doświadczenia życiowego.

W ocenie Sądu dokonana przez organy ocena materiału dowodowego, prowadząca w rezultacie do wniosku, że doszło do wypłaty odszkodowania odpowiada powyższym wskazaniom.

Z niekwestionowanych okoliczności sprawy wynika, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady [...] z 8 stycznia 1962 r., nr [...] wywłaszczono część parceli nr [...] o pow. 1375 m2 i nr [...] o pow. 22 m2 z nieruchomości zapisanej w KW [...] tom [...] karta [...] oraz parcelę nr [...] o pow. 589 m2 z nieruchomości zapisanej w KW [...] tom [...] karta [...] stanowiącą tabularną własność J. Ł. a faktyczną po [...] części jego spadkobierców, tj. T. Ł., M. i A. Ł., Z. Ł., L. Ł., J. Ł., J. S., M. K. i K. J.. Z kolei w pkt II wskazanego orzeczenia ustalono wysokość należnego odszkodowania.

Skarżący kwestionując zapatrywania organów powołuje się m. in. na pismo Urzędu Spraw Wewnętrznych z 17 października 1962 r. skierowane do Prezydium Rady [...] Referatu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] (k. [...] I akt adm.). Ze wskazanego pisma wynika, że J. N. pismem z 18 września 1962 r. poinformował Radę Państwa, że nie uregulowano przyznanego mu odszkodowania za część nieruchomości wywłaszczonej wskazanym powyżej orzeczeniem. W piśmie tym zwrócono się do Prezydium o wyjaśnienie przyczyn zwłoki jak również zwrócono uwagę, że termin wypłaty odszkodowania mijał 01 maja 1962 r. Dostrzec przy tym należy, że J. N. był również adresatem orzeczenia Prezydium z 8 stycznia 1962 r. ([...]).

Skarżący wskazuje również na pismo A. Ł. i J. Ł. z 8 grudnia 1990 r. skierowane do Komisji Inwentaryzacyjnej Mienia Komunalnego we [...] ([...].). Analiza wskazanego pisma prowadzi do wniosku, że stanowiło ono jedynie wyraz sprzeciwu wobec uznania działki nr [...] za mienie komunalne. Pismo to wskazuje również na wystąpienie przez spadkobierców po J. Ł. z roszczeniem o zwrot zabranego majątku. Treść omawianego pisma nie świadczy jednak w żadnej mierze o tym, że nie doszło do wypłaty odszkodowania wynikającego z orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady [...] z 8 stycznia 1962 r. Podkreślić należy, że w piśmie tym powołano się na wystąpienie z roszczeniem o zwrot majątku nie zaś z roszczeniem o wypłatę orzeczonego przez Prezydium odszkodowania. W piśmie tym nie wskazywano również w żadnej mierze aby w przeszłości nie doszło do wypłacenia należnego odszkodowania.

Wydając zaskarżoną decyzję trafnie podnosi się, że fakt wypłaty odszkodowania znajduje potwierdzenie m. in. w piśmie Urzędu Wojewódzkiego z 25 lipca 1991 r. skierowanym do J. Ł. (k. [...] t. II akt adm.). W piśmie tym wprost wskazuje się, że wszystkim osobom objętym postępowaniem wywłaszczeniowo-odszkodowawczym orzeczono odszkodowanie. W piśmie tym wprost stwierdza się, że J. Ł. jak i pozostali spadkobiercy otrzymali tytułem odszkodowania [...] zł.

J. Ł. w piśmie z 28 grudnia 1990 r. ([...].) skierowanym do Urzędu Wojewódzkiego w [...] nie podnosił, że nie doszło do wypłaty odszkodowania za wywłaszczony grunt. W piśmie tym wnoszono o dokonanie wymiany gruntu oraz wypłacenie odszkodowania za rozebrane budynki i opłotowanie, przy czym jak wynika z wyjaśnień zawartych w tym piśmie rozebranie budynków zostało dokonane w trakcie II wojny światowej przez okupanta.

Także w piśmie Urzędu Rejonowego we [...] z 22 stycznia 1991 r. ([...].) wskazuje się jedynie na niewypłacenie odszkodowania za budynki rozebrane przez okupanta.

Okoliczność braku wypłaty odszkodowania za grunt nie była również podnoszona przez J. Ł. w piśmie z 10 sierpnia 1991 r. skierowanym tak jak wcześniejsze pismo do Urzędu Wojewódzkiego w [...] ([...] akt adm.).

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że brak jest jakichkolwiek dowodów na podnoszenie przez adresatów zapadłego w sprawie orzeczenia Prezydium z 8 stycznia 1962 r. po 18 września 1962 r. twierdzeń o braku wypłaty na ich rzecz orzeczonych im odszkodowań za wywłaszczone grunty. Podkreślić przy tym należy, że po 18 września 1962 r. prowadzono korespondencję z organami administracji publicznej, w której spadkobiercy J. Ł. nie kwestionowali faktu wypłaty odszkodowania za wywłaszczone grunty. Powyższa okoliczność rozważona na tle całości zebranego w sprawie materiału dowodowego przemawia za uznaniem, że doszło do wypłaty odszkodowania wynikającego z orzeczenia Prezydium z 8 stycznia 1962 r. W konsekwencji przyjąć należy, że w sprawie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, które zgodnie z regułą wyrażoną w art. 81a § 1 k.p.a. należałoby rozstrzygnąć na korzyść skarżącego. Niezależnie od powyższego dostrzec należy, że wyrażona w tym przepisie reguła na mocy art. 81a § 2 pkt 1 rozważanego aktu nie znajduje zastosowania w sytuacji gdy w sprawie uczestniczą strony o spornych interesach. Sytuacja, o której mowa we wskazanym ostatnio przepisie miała miejsce w niniejszej sprawie bowiem stroną postępowania administracyjnego było również [...] i Gmina [...], które w sytuacji odmiennego rozstrzygnięcia byłoby zobligowane do wypłaty przyznanego skarżącemu odszkodowania.

W ocenie Sądu zamierzonego rezultatu nie mogą wywrzeć twierdzenia skargi wskazujące na nieprzesłuchanie przez organ skarżącego jak i jego małżonki na "okoliczności istotne dla sprawy". Stronie postępowania administracyjnego nie przysługuje bezwzględne roszczenie procesowe o przeprowadzenie określonego dowodu. W orzecznictwie ukształtował się pogląd, według którego organ powinien posługiwać się najmniej skomplikowanymi środkami dowodowymi. Nie ma też obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego w nieskończoność, w tym przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Uwzględnienie żądania strony zależy od tego, czy wnioskowany dowód może przyczynić się do dokładniejszego wyjaśnienia sprawy, a nie powoduje jedynie przedłużenie postępowania czy zwiększenie kosztów postępowania [tak: wyrok NSA z 28 maja 2020 r., I GSK 1768/19]. W sprawie przeprowadzono szeroko zakrojone postępowanie dowodowe występując do szeregu instytucji o przekazanie dokumentów przydatnych dla ustalenia czy doszło do wypłaty spornego odszkodowania. W konsekwencji w ocenie Sądu podjęto wystarczające czynności ukierunkowane na wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy.

Zamierzonego skutku nie mogą wywrzeć również argumenty skargi zwracające uwagę na nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego celem sporządzenia operatu szacunkowego. Z ustaleń organów wynika, że wbrew twierdzeniom skargi skarżącemu nie przysługiwało roszczenie o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość bowiem należne z tego tytułu odszkodowanie zostało wypłacone jego spadkodawcom.

Zamierzonego rezultatu nie mogą wywrzeć zarzuty skargi wskazujące na brak prawa organu pierwszej instancji do wezwania skarżącego do przedstawienia dokumentów potwierdzających brak wypłaty odszkodowania. Niezależnie bowiem od powyższego wezwania Starosta przeprowadził szeroko zakrojone postępowanie dowodowe zwracając się do szeregu instytucji o nadesłanie dokumentów istotnych dla ustalenia czy doszło do wypłaty odszkodowania. W konsekwencji organ pierwszej instancji wywiązał się z obciążającego go obowiązku podejmowania wszelkich działań niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Całokształt przeprowadzonego przez organy postępowania dowodowego nie pozwala na przyjęcie aby w jego trakcie doszło do przerzucenia ciężaru dowodu na skarżącego.

Zgodzić należało się z zarzutem skargi wskazującym na wydanie zaskarżonej decyzji bez umożliwienia skarżącemu wypowiedzenie się w przedmiocie zebranych dowodów. Zgodnie z art. 10 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (§ 1). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (§ 2). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (§ 3). W orzecznictwie wskazuje się, że uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny [tak: wyrok NSA z 20 czerwca 2023 r., II OSK 2157/20; por. również uchwała NSA z 25 kwietnia 2005 r., FPS 6/04]. W realiach niniejszej sprawy nie wykazano w żaden sposób jak zaniechanie przez Wojewodę wyznaczenia terminu, o którym mowa w art. 10 § 1 k.p.a. przełożyło się na wynik sprawy. Uzasadniając zarzut naruszenia wskazanej normy w skardze przytacza się jedynie okoliczności związane z wydaniem przez organ pierwszej instancji decyzji przed upływem wyznaczonego przez niego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Również w tym kontekście nie przedstawia się jakichkolwiek okoliczności pozwalających na uznanie, że wydanie decyzji przez Starostę przed upływem wyznaczonego przez niego terminu do wypowiedzenia się w sprawie mogło wpłynąć na wynik sprawy.

Podsumowując całokształt powyższych rozważań należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Prawidłowo uznano, że doszło do wypłaty odszkodowania ustalonego orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w [...] z 8 stycznia 1962 r. Z uwagi na powyższe za bezzasadne należało uznać zarzuty podnoszące naruszenie przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe jak i zarzut naruszenia zasady prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.). Nie naruszono również zasady praworządności (art. 6 k.p.a.) jak i zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie (art. 8 § 1 k.p.a.). Naruszenie przez organ postanowień art. 10 § 1 k.p.a. nie przełożyło się w żaden sposób na wynik sprawy. Zapadłe rozstrzygnięcia stanowią rezultat trafnego zastosowania przepisów u.g.n. Z uwagi na powyższe za bezzasadne należało uznać również zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) należało orzec, jak w sentencji.