Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 585/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 98 ust. 1 i 3, art. 93 ust. 1,2,3, art. 129 ust. 5 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant: sekretarz sądowy Edyta Cichecka po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. N. i R. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 października 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 663/19 w sprawie ze skargi S. N. i R. N. na decyzję Wojewody Warmińsko - Mazurskiego z dnia 17 lipca 2019 r. nr IGR-VIII.7581.61.2019.LK w przedmiocie odszkodowania za działkę 1. uchyla zaskarżony wyrok, uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty K. z dnia 24 maja 2019 r. znak GKN-N.683.7.2018; 2. zasądza od Wojewody Warmińsko - Mazurskiego na rzecz S. N. i R. N. solidarnie kwotę 1260 (tysiąc dwieście sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 10 października 2019 r. oddalił skargę S. N. i R. N. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 17 lipca 2019 r., nr IGR-VIII.7581.61.2019.LK w przedmiocie odszkodowania za działkę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Wnioskiem z 15 sierpnia 2016 r. R. i S. N. (dalej jako: "skarżący") wystąpili do Starosty K. (dalej jako: "organ I instancji") o ustalenie odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogę publiczną, tj. działki nr [...], [...] i [...] w obr. [...] miasta K. Wniosek złożony został w trybie art. 98 ust. 3 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Decyzją z 23 lutego 2017 r. organ I instancji odmówił ustalenia odszkodowania za wnioskowane działki wskazując, że działki te nie przeszły na własność gminy i nadal stanowią własność skarżących. Organ II instancji decyzją z 27 kwietnia 2017 r., uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania, nakazując uwzględnienie przeznaczenia działek wynikającego z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji rozdzielił do odrębnego prowadzenia postępowania dotyczące poszczególnych działek. Postanowieniem z 20 kwietnia 2018 r. zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za działkę nr [...] i podjął je 26 października 2018 r. wobec wydania przez Burmistrza Miasta K. decyzji z 4 września 2018 r., zatwierdzającej podział działki nr [...] na dwie działki nr [...] o pow. 0,1219 ha i nr [...] o pow. 0,0101 ha. Decyzja ta stała się ostateczna 17 września 2018 r. Następnie postanowieniem z 20 listopada 2018 r. organ I instancji rozdzielił postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za te dwie działki. Podkreślono, że niniejsze postępowanie dotyczy działki nr [...] o pow. 0,1219 ha w obr. [...] miasta K. .

Decyzją z 24 maja 2019 r. organ I instancji, na podstawie art. 98 ust. 1 i 3 oraz art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm., dalej jako: "u.g.n.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") odmówił ustalenia odszkodowania za działkę nr [...], uzasadniając, że przedmiotowa działka nie przeszła na własność gminy i nadal stanowi własność skarżących.

Decyzją z 17 lipca 2019 r. Wojewoda Warmińsko-Mazurski (dalej jako: "organ II instancji", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania skarżących, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 24 maja 2019 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na decyzję podziałową z 14 listopada 2012 r. zatwierdzającą podział działki nr [...]. Stwierdził, że zgodnie z zapisami m.p.z.p. wydzielona działka nr [...] znajduje się w zdecydowanej części w liniach rozgraniczających obszaru oznaczonego symbolem [...] przeznaczonego pod planowaną drogę publiczną klasy lokalnej oraz w bardzo niewielkim fragmencie w liniach rozgraniczających obszaru oznaczonego symbolem [...], tj. drogi publicznej klasy głównej. W wyniku kolejnego podziału z 4 września 2018 r. powstała działka nr [...]. Organ II instancji wyjaśnił, że działka ta położona jest przy ulicy [...], w całości jest zlokalizowana w zasięgu obszaru funkcyjnego [...], tj. terenu przewidzianego na realizację i utrzymanie drogi publicznej klasy lokalnej. Przy czym organ odwoławczy zauważył, że w decyzji podziałowej wskazano, powołując się na art. 93 ust. 3 u.g.n., że projektowana działka nr [...] będzie posiadała dostęp do drogi publicznej za pośrednictwem działki nr [...], poprzez ustanowienie służebności drogowej. Podkreślił, że w rozstrzygnięciu decyzji podziałowej zawarty jest warunek, że przy zbywaniu działki nr [...] zostanie jej zapewniony dostęp do drogi publicznej, tj. ulicy [...] poprzez ustanowienie służebności drogowej na działce nr [...]. Zdaniem organu II instancji, skoro w decyzji podziałowej miał zastosowanie art. 93 ust. 3 u.g.n., to nie mógł równocześnie mieć zastosowania art. 98 ust. 1 tej ustawy. Dlatego też tego przepisu decyzja podziałowa nie powołuje. Wskazywany jest tam wprawdzie publiczny charakter drogi o znaczeniu lokalnym, jednak nie ma mowy, jak w przypadku art. 98 u.g.n., o przejściu konkretnych działek na rzecz Gminy K. Organ odwoławczy stwierdził, że bez wątpienia skarżący nadal pozostają właścicielami przedmiotowej nieruchomości. W dziale II księgi wieczystej Nr [...], dotyczącej m.in. działki nr [...] (z której powstały po podziale działki nr [...] i [...]), jako właściciele wpisani są nadal skarżący, a w dziale III wpisana jest m.in. służebność przejazdu i przechodu do działki nr [...] (z połączenia m.in. tej działki powstała działka nr [...]). Przejście własności działek wydzielonych pod drogi publiczne jest rozstrzygane przez sąd powszechny w sprawie o wpis prawa własności w księdze wieczystej, względnie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Dopiero ujawnienie w księdze wieczystej własności podmiotu publicznoprawnego daje podstawę do powoływania się w obrocie prawnym na zdarzenie przejścia działek z mocy prawa na rzecz gminy. W sprawie ustalenia odszkodowania organ administracji publicznej nie może rozstrzygać spornych kwestii dotyczących prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zaznaczono, że pełnomocnik skarżących nie kwestionował decyzji podziałowych i nie przedstawił żadnych informacji co do występowania o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący, wnieśli o uchylenie obu decyzji instancyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako: "P.p.s.a."). W przytoczył treść art. 93 ust. 1 i 3, art. 98 ust. 1 i 3, art. 99 oraz art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 u.g.n. Odnosząc powyższe unormowania do treści znajdujących się w aktach sprawy decyzji podziałowych, na podstawie których wydzielona została najpierw działka [...], a następnie działka nr [...], Sąd I instancji stwierdził, że nie dają one podstaw do uznania, że na ich mocy którakolwiek z działek - jako przeznaczona pod drogę publiczną - przeszła na własność gminy. W decyzji z 14 listopada 2012 r. zatwierdzenie podziału nastąpiło z zastrzeżeniem warunku, że przy zbywaniu wydzielonych działek skarżący zapewnią dostęp do drogi publicznej poprzez ustanowienie odpowiednich służebności drogowych w obrębie m.in. działki [...]. Zaś w decyzji z 4 września 2018r. zatwierdzony został podział nieruchomości [...] pod warunkiem, że przy zbywaniu działki [...] zostanie jej zapewniony dostęp do drogi publicznej poprzez ustanowienie służebności drogowej na działce [...]. W podstawach prawnych obu decyzji podziałowych powołano się na art. 96 ust. 1 w zw. z art. 93 ust. 1, 2, 3 i art. 97 ust. 1, 1a, 1b u.g.n. Nie wskazywano w podstawach prawnych art. 98 u.g.n. Z treści powołanej decyzji podziałowej nie wynika, aby działka nr [...] z mocy prawa miała przejść na własność gminy, z którą skarżący prowadzili negocjacje. W decyzji tej nałożono na skarżących obowiązek ustanowienia służebności drogowej na działce nr [...] - w przypadku zbycia działki [...] - w celu zapewnienia dostępu do drogi publicznej. Zatem z treści rozstrzygnięcia wynika, że organ administracji zastosował unormowanie z art. 99 u.g.n., które koresponduje z art. 93 ust. 3 u.g.n., a nie unormowanie z art. 98 u.g.n. Zdaniem Sądu I instancji, skoro decyzja podziałowa dopuszcza możliwość zbywania działek nią objętych, a dodatkowo nakłada na skarżących obowiązek ustanowienia służebności drogowej w celu zapewnienia dostępu do drogi publicznej zbywanym działkom, to brak jest podstaw do uznania, że na jej mocy którakolwiek z działek wydzielona została pod drogę publiczną w rozumieniu art. 98 ust. 1 u.g.n. WSA zauważył, że skarżący nie kwestionowali zawartych w decyzji podziałowej ustaleń co do prawa zbycia działki nr [...] i obowiązku ustanowienia służebności drogowej dla tej działki. Obecnie, wobec wiążącej treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji podziałowej, spóźnione jest podważanie przez skarżących sensu przytoczonych zapisów. Wydzielona działka, dla której w decyzji podziałowej uwzględniono prawo zbycia i ustalono obowiązek ustanowienia służebności gruntowej, nie może mieć charakteru drogi publicznej. Jeżeli bowiem podział nieruchomości uwarunkowany jest ustanowieniem przy zbywaniu nowo powstałych działek odpowiedniej służebności, to tym samym wyklucza to twierdzenie o przejściu własności tych działek na gminę z chwilą, gdy decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Ta okoliczność przesądza o braku podstaw do ustalenia i wypłaty odszkodowania. Zdaniem Sądu I instancji, oceny tej nie zmienia fakt, że w uzasadnieniu decyzji podziałowej podano, że zgodnie z zapisami planu miejscowego teren ten w całości jest zlokalizowany w zasięgu obszaru funkcyjnego stanowiącego rezerwę pod realizację i utrzymanie pasa drogowego. Wprawdzie okoliczność ta może nasuwać wątpliwości co do zgodności dokonanego podziału działki z planem miejscowym, jednakże kwestia ta pozostaje poza zakresem niniejszego postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli skarżący wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

I. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit c) P.p.s.a. w związku z naruszeniem przez organy administracji publicznej w toku postępowania art. 6 K.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji w całości i oddalenie skargi, w sytuacji gdy organ II instancji dopuścił się naruszenia art. 6 K.p.a. poprzez - uzależnienie wydania decyzji przyznającej odszkodowanie za wywłaszczoną działką od przesłanki niewskazanej w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, w tym w szczególności niewskazanej ani w art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n., ani w art. 129 ust. 5 pkt 1) u.g.n, ani w żadnym innym przepisie tej ustawy, a w konsekwencji rażące naruszenie zasady praworządności,

2) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit c) P.p.s.a. w związku z naruszeniem przez organy administracji publicznej w toku postępowania art. 7 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a. w zw. z art. 7b K.p.a. w zw. z naruszeniem art. 98 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 r. (Dz.U. Nr 19, poz. 147, dalej jako "u.k.w.h.") poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi, w sytuacji gdy organ II instancji dopuścił się naruszenia art. 7 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a. w zw. z art. 7b K.p.a. w zw. z art. 98 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 35 ust. 1 u.k.w.h. poprzez:- rażące naruszenie zasady praworządności oraz zaufania do organów administracji publicznej przez organ II instancji, w tym poprzez niepodjęcie jakiejkolwiek współpracy między organami administracji publicznej w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, a w konsekwencji poprzez całkowicie sprzeczne z zasadami praworządności oraz zaufania do organów administracji publicznej skorzystanie przez organ II instancji z zaniechania organów administracji publicznej w zakresie obowiązku złożenia wniosku o ujawnienie w księdze wieczystej praw Gminy K. do działki [...] wydzielonej pod drogę publiczną, w sytuacji gdy konieczność złożenia takiego wniosku jest wprost nakazana w art. 98 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 35 u.k.w.h., a organy administracji publicznej dysponowały podstawą do dokonania wpisu praw Gminy K. do księgi wieczystej (tj. dysponowały ostateczną decyzją zatwierdzającą podział nieruchomości z 4 września 2018 r., znak BNP.6831.18.2018 - dalej jako "Decyzja podziałowa")

II. naruszenie przepisów prawa materialnego ti.:

1) art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n. w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 1) u.g.n. przez ich błędną wykładnię polegającą na wadliwym przyjęciu przez Sąd, że w przypadku wydania ostatecznej decyzji podziałowej, działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne przechodzą z mocy prawa na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa, tylko w sytuacji, gdy w decyzji podziałowej, jako podstawa prawna wydania decyzji wskazany był przepis art. 98 ust. 1 u.g.n., podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do przyjęcia, że działki te przechodzą z mocy prawa na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna, niezależnie od powołania w podstawie prawnej takiej decyzji art. 98 ust. 1 u.g.n. i niezależnie od zamieszczenia w sentencji takiej decyzji, bądź w jej uzasadnieniu takiej podstawy czy nawet informacji o przejściu własności na gminę, powiat, województwo lub Skarb Państwa, gdyż skutek w postaci przejścia własności działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne następuje z mocy samego prawa i jest niezależny od jakiegokolwiek orzeczenia organów administracji publicznej w tym zakresie,

2) art. 93 ust. 3 u.g.n. poprzez ¡ego niewłaściwe zastosowanie do działki nr [...] w sytuacji, gdy działka ta, w wyniku wydanej Decyzji podziałowej nie została obciążona służebnością na rzecz żadnej innej działki, w tym w szczególności działki nr [...], gdyż działka sąsiednia, nr [...], wydzielona na podstawie tej samej Decyzji podziałowej będzie posiadała dostęp do drogi publicznej poprzez położenie wzdłuż pasa drogowego ulicy [...],

3) art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n. w zw. z art. 93 ust. 3 u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że podział działki gruntu dokonany na podstawie art. 93 ust. 3 u.g.n. wyklucza możliwość zastosowania do tej samej działki art. 98 ust. 3 u.g.n., podczas gdy art. 98 ust. 1 u.g.n. dotyczy wszystkich działek wydzielonych pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, bez względu na to, czy jednocześnie z wydzieleniem działki pod drogę publiczną następuje wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych,

a w konsekwencji naruszenie art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n. w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 1) u.g.n. poprzez ich błędne niezastosowanie w niniejszej sprawie i bezzasadne uznanie przez Sąd, że nie zasługuje na uwzględnienie wniosek o ustalenie odszkodowania za działkę oznaczoną numerem [...] dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgą wieczystą nr KW [...], w sytuacji, gdy w realiach przedmiotowej sprawy zostały wypełnione wszystkie przesłanki do ustalenia odszkodowania, wynikające ze wskazanych przepisów, tj. działka [...] została wydzielona pod drogę publiczną gminną z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek jej właścicieli, a decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna.

|Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: |

|Skarga kasacyjna okazała się zasadna. |

|Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami |

|zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania |

|sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od |

|zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek. |

|Przechodząc do oceny zarzutów kasacyjnych należy stwierdzić, iż przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych, |

|przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. W pierwszej kolejności rozpoznaje się zarzuty procesowe, jednak z uwagi na to, iż zarzuty |

|podniesione w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. odwołują się do skutków nieprawidłowego zastosowania prawa materialnego |

|to ocenę zasadności kasacji odnieść należy najpierw do zarzutów naruszenia prawa materialnego. Rozstrzygnięcie zasadności zarzutów |

|naruszenia prawa materialnego będzie miało wpływ na ocenę zarzutów naruszenia przepisów procesowych. |

|Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje prawidłowość odmowy ustalenia odszkodowania za działkę nr [...], powstałą w wyniku podziału |

|dokonanego decyzją Burmistrza Miasta K. a z dnia 14 listopada 2012 r. w wyniku którego wydzielono działkę nr [...] oraz podziału dokonanego|

|decyzją Burmistrza Miasta K. a z dnia 4 września 2018 roku, zatwierdzającą podział działki [...] na działki [...] i [...]. |

|Mając na uwadze, iż podziału wydzielającego przedmiotową działkę dokonano na podstawie art. 96 ust. 1 w zw. z art. 93 ust. 1 – 3, art. 97 |

|ust. 1 ust. 1a, ust. 1b i art. 99 u.g.n., problemem w sprawie pozostaje kwestia możliwości ustalenia odszkodowania za grunt, który z mocy |

|prawa przeszedł na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w trybie art. 98 ust. 1 u.g.n., w sytuacji gdy w samej |

|decyzji podziałowej, przy podziale dokonanym na wniosek właściciela, nie jest wskazany jako podstawa prawna art. 98 ust. 1 u.g.n., ale |

|m.in. art. 93 u.g.n. |

|W toku dotychczasowego postępowania zgodnie przyjmowano, iż skutek w postaci przejścia własności nieruchomości wydzielonej pod drogę |

|publiczną na Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, a w przypadku użytkowania wieczystego wygaśnięcie tego prawa w |

|odniesieniu do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne, następuje z mocy samego prawa. Stanowi o tym art. 98 ust. 1 u.g.n. Pomimo |

|dostrzeżenia tej okoliczności przez organy i Sąd I instancji, nie nadano jej właściwego znaczenia. Przepis art. 98 ust. 1 u.g.n. stanowi |

|obowiązek organu administracji wydzielenia części działki pod drogę publiczną, jeżeli takie jest przeznaczenie nieruchomości w miejscowym |

|planie zagospodarowania przestrzennego nieruchomości o ile podział nieruchomości następuje na wniosek jej właściciela. Podziału |

|nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego, przy czym zgodność ta dotyczy zarówno przeznaczenia |

|terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu (art. 93 ust. 1 i 2 u.g.n.). Tym samym, dla konieczności wydzielenia |

|w decyzji podziałowej części działki pod drogę publiczną, nie mają znaczenia plany inwestycyjne właściciela nieruchomości ale także |

|zarządcy drogi. Kluczowe pozostaje wyłącznie przeznaczenie gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Istotny jest skutek |

|prawny owego obowiązku organu wydzielenia działki pod drogę publiczną i tryb, w jakim skutek ów następuje. W świetle przepisu art. 98 ust. |

|1 u.g.n. skutek ten następuje z mocy samego prawa, a zatem dla swej ważności nie potrzebuje jakichkolwiek dalszych działań, w |

|szczególności potwierdzenia w treści orzeczenia organów administracji lub sądów. Natomiast skutkiem prawnym, o których mowa w art. 98 ust. |

|1 u.g.n., jest utrata własności (użytkowania wieczystego) działek wydzielonych pod drogi publiczne. Skoro skutek ten następuje z mocy prawa|

|to nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości. Utrata własności (użytkowania wieczystego) |

|działek wydzielonych pod drogi publiczne pozostaje konsekwencją decyzji podziałowej i nie ma na nią wpływu ani dotychczasowy właściciel |

|(użytkownik wieczysty) nieruchomości, ani organ orzekający o zatwierdzeniu podziału nieruchomości, ani też Skarb Państwa lub jednostka |

|samorządu terytorialnego, na których rzecz następuje nabycie prawa własności gruntu wydzielonego pod drogę publiczną. Charakter prawny |

|nabycia własności gruntu z mocy samego prawa oznacza, że nawet jeśli w podstawie prawnej decyzji podziałowej nie został powołany art. 98 |

|ust. 1 u.g.n., jak również, w rozstrzygnięciu tej decyzji nie wskazano o wydzieleniu działki pod drogę publiczną, to nie oznacza, że |

|wskutek podziału nie nastąpiło wydzielenie działki pod drogę publiczną, a w konsekwencji utrata przez dotychczasowego właściciela prawa do |

|gruntu. Przepis art. 98 ust. 1 u.g.n. określa bowiem wyłącznie skutek podziału nieruchomości dokonanego w trybie art. 93 i nast. u.g.n. |

|Postanowienia decyzji w przedmiocie podziału nie mają zatem znaczenia w świetle art. 98 ust. 1 u.g.n., podobnie, brak przywołania tegoż |

|przepisu w podstawie prawnej decyzji podziałowej (vide: wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2006 r., I OSK 276/05; wyrok NSA z dnia 20 maja 2014 r.|

|I OSK 2681/12; wyrok NSA z dnia 24 maja 2019 r., I OSK 2212/17; wyrok NSA z dnia 2 października 2019 r., I OSK 159/18, |

|www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). |

|Tak więc to sama decyzja podziałowa kreuje nowy stan prawny w postaci odjęcia, przysługującego właścicielowi prawa do gruntu. Dla powstania|

|tego skutku nie są potrzebne jakiekolwiek inne, oprócz decyzji podziałowej, zdarzenia prawne, w szczególności nie są potrzebne zmiany |

|wpisów w księdze wieczystej. |

|Istotne jest także i to, że do oceny skutku, o którym mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n. uprawniony jest organ administracji w postępowaniu |

|administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie odszkodowania. Skutek przejścia na Skarb Państwa lub jednostkę samorządu |

|terytorialnego prawa własności gruntu, w warunkach powyższego przepisu, jest bowiem przesłanką ustalenia w drodze decyzji administracyjnej |

|odszkodowania, a zatem ocena jego spełnienia mieści się w kompetencjach organu administracji publicznej. |

|Decydując o zasadności żądania przyznania odszkodowania w świetle art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n. organ musi zbadać wyłącznie czy wskutek decyzji|

|podziałowej nastąpiło wydzielenie działki pod drogę publiczną. Jak zaznaczono już powyżej Zaistnienie skutku w postaci przejścia z mocy |

|prawa własności nieruchomości jest wyłącznie konsekwencją wydzielenia działki pod drogę publiczną (vide: wyrok NSA z dnia 2 października |

|2019 r., I OSK 159/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Trafne są zatem zarzuty kasacyjne naruszenia art. 98 ust. 1 i 3 w zw. z art. 129 ust. 5|

|pkt 1) u.g.n. oraz art. 98 ust. 1 i 3 w zw. z art. 93 ust. 3 u.g.n. w zakresie błędnej oceny skutków prawnych decyzji podziałowej, w |

|sytuacji gdy z niekwestionowanych okoliczności sprawy wynika, iż przedmiotowa działka wyznaczona została pod drogę publiczną, zgodnie z |

|postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w konsekwencji, z uwagi na charakter drogi publicznej przewidzianej w |

|miejscowym planie, przeszła na własność Miasta K. , przez co skarżący utracili do niej tytuł prawny. Skutkiem takiego stanu rzeczy winna |

|być wypłata odszkodowania na warunkach wskazanych w art. 98 ust. 3 u.g.n. |

|Należy także zauważyć, iż nie ma podstaw do tego, by mówić o dwóch trybach postępowania w sprawie podziału nieruchomości w odniesieniu do |

|podziału dokonywanego na podstawie art. 93 ust. 1 u.g.n. i art. 98 ust. 1 u.g.n. Bo chociaż art. 98 ust. 1 u.g.n. przewiduje szczególny |

|skutek dokonanego podziału w postaci przejścia prawa własności gruntu przewidzianego pod drogę publiczną, to nie oznacza, że w tym |

|przypadku ma miejsce odrębny tryb postępowania. Także bowiem w tym przypadku, tak jak w każdym innym gdy istnieje miejscowy plan |

|zagospodarowania przestrzennego, jego treść przesądza o możliwości podziału nieruchomości (vide: E.Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce |

|nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, uwagi do art. 98; wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2017 r., I OSK 909/15; wyrok WSA w |

|Gdańsku z dnia 8 listopada 2017 r., II SA/Gd 469/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). |

|Z tego punktu widzenia kwestia warunkowości decyzji podziałowej, wydzielającej przedmiotową działkę nie ma znaczenia przy ocenie skutków |

|tej decyzji, które nastąpiły z mocy samego prawa. Tym bardziej, że warunkowość owej decyzji dotyczy wyłącznie kwestii ustanowienia |

|służebności. |

|Fakt ustanowienia służebności gruntowych na podstawie art. 93 u.g.n. nie ma wpływu na samo przejście z mocy prawa własności działki |

|wytyczonej pod drogę publiczną. Raz jeszcze podkreślić należy, że brak planów zarządcy drogi tyczących realizacji na działce nr [...] drogi|

|gminnej, mimo obowiązującego w tym zakresie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dostatecznie uzasadnia ustanowienie takich |

|służebności, które będą umożliwiały korzystanie z wydzielonych działek do czasu realizacji drogi gminnej. Zasadny jest zatem zarzut |

|kasacyjny naruszenia art. 98 ust. 1 i 3 w zw. z art. 93 ust. 3 u.g.n. |

|W konsekwencji powyższych uwag za trafny uznać należy zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 1 pkt 1) lit c) P.p.s.a. w związku z |

|naruszeniem zasady legalności działania organów administracji statuowanej art. 6 k.p.a. Nie można jednak zgodzić się z zarzutem naruszenia |

|art. 6 k.p.a. wskutek wydania decyzji na podstawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie stanowi aktu prawa powszechnie |

|obowiązującego. Pogląd prawny przywołany przez organ odwoławczy, z przywołaniem konkretnego orzeczenia sądu administracyjnego, nie oznacza,|

|iż uzasadnienie takiego orzeczenia staje się aktem prawnym, zawierającym normy postępowania. Pogląd prawny przywołany w zaskarżonej decyzji|

|nie pozostawał niczym więcej jak tylko wyrazem sądowej interpretacji określonych przepisów u.g.n. Pogląd ten autor kasacji skutecznie |

|zakwestionował stosownym zarzutem naruszenia prawa materialnego. |

|Nie jest natomiast trafnie przywołany zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit c) P.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 |

|oraz art. 7b K.p.a. i w zw. z art. 98 ust. 2 u.g.n. i art. 35 ust. 1 k.w.h. W świetle oceny prawnej wyrażonej na gruncie norm prawa |

|materialnego wypada uznać, iż w toku dotychczasowego postępowania zgromadzony został materiał dowodowy pozwalający ustalić fakt przejścia |

|na Miasto K. własności przedmiotowej działki, wydzielonej decyzją podziałową pod drogę publiczną. Kwestia ujawnienia w księdze wieczystej |

|wpisu prawa Miasta K. do wydzielonej nieruchomości drogowej nie jest warunkiem koniecznym ustalenia odszkodowania należnego skarżącym. |

|Tytułem do ustalenia i wypłaty odszkodowania pozostaje bowiem wyłącznie ostateczna decyzja zatwierdzająca podział (vide: wyrok NSA z dnia |

|30 października 2020 r., I OSK 1113/20, wyrok NSA z 11 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1839/19 www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). |

|Z powyższych powodów Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżony wyrok uchylił, a uznając, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona |

|rozpoznał skargę orzekając o uchyleniu zarówno zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (art. 188 w zw. z art. 145 § |

|1 pkt 1 lit a) i c), art. 135 i art. 193 P.p.s.a.). |

|Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną tyczącą podstaw odszkodowawczych za grunt wydzielony pod drogę |

|publiczną w trybie art. 98 ust. 1 u.g.n. (art. 153 w związku z art. 193 P.p.s.a.), a następnie podejmie działania celem ustalenia |

|odszkodowania należnego dawnym właścicielom, stosownie do warunków określonych w art. 98 ust. 3 u.g.n. |

|O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. |