Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SAB/Po 14/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2 pkt 8, art. 53 § 2b, art. 119 pkt 4, art. 120, art. 122, art. 149 § 1, § 1a i § 2, art. 200 w zw. z art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8 § 1, art. 12 § 1, art. 35 § 1, art. 36 § 1, art. 37,
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 9 ust. 2i,
journal: Dz.U. 1997 nr 121 poz 770
law: Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Asesor sądowy WSA Michał Ilski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Starosty w przedmiocie wydania decyzji w sprawie nabycia nieruchomości i prawa użytkowania wieczystego nieruchomości I. stwierdza, że Starosta dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Starostę do wydania decyzji w terminie jednego miesiąca od zwrotu akt; IV. wymierza Staroście grzywnę w kwocie [...] V. zasądza od Starosty na rzecz strony skarżącej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zawiadomieniem z dnia 25 listopada 2016 r. Starosta poinformował m.in. M. S. (dalej: "skarżący") o wszczęciu postępowania w sprawie nabycia nieruchomości i prawa użytkowania wieczystego nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej nr [...] w której jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa, a jako użytkownik wieczysty M. Sp. z o.o.

W dniu 27 lutego 2017 r. Starosta zwrócił się do Prokuratorii Generalnej RP [...] o złożenie powództwa do właściwego Sądu Okręgowego [...] o unieważnienie czynności prawnej - wniesienia aportu w postaci prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków M. T. do Spółki z o.o M. w O.. oraz kolejnych umów przenoszących te składniki majątkowe.

M. S. pismem z dnia 6 kwietnia 2017 r. zgłosił swoje uczestnictwo w charakterze strony w ww. postępowaniu jako wierzyciel hipoteczny wpisany w księdze wieczystej nr [...] zamiast wierzyciela hipotecznego M. T. na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego [...] z dnia 30 listopada 2016 r.

Pismem z dnia 4 maja 2017 r. Starosta wskazał, iż w jego ocenie wierzyciele Spółki M. w O. nie mają statusu strony w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 9 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o K. R. S. z dnia 20 sierpnia 1997 r. (Dz.U. Nr 121, poz. 770 – dalej: "przepisy wprowadzających ustawę o KRS"). Ponadto Starosta wyjaśnił, iż sprawa ma charakter skomplikowany i wymaga zgromadzenia materiału dowodowego oraz podjęcia czynności prawnych mających na celu wyjaśnienie stanu prawnego nieruchomości.

Pismem z dnia 25 maja 2017 r. M. S. złożył zażalenie na niezałatwienie ww. sprawy w terminie.

Postanowieniem z dnia 12 lipca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] nie stwierdziło bezczynności organu i odmówiło wyznaczenia terminu załatwienia ww. sprawy. SKO uznało, iż wydanie decyzji w trybie art. 9 ww. ustawy uzależnione jest w pierwszej kolejności o jednoznacznego ustalenia, iż przedmiotowa nieruchomość wchodziła w skład mienia określonego podmiotu, co nie zostało dotąd należycie wyjaśnione, gdyż w księdze wieczystej nr [...] umieszczono ostrzeżenie o niezgodności księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym skierowane przeciwko prawu użytkowania wieczystego wpisanemu na rzecz M. Spółka z o.o. w O. .

Pismem z dnia 28 sierpnia 2017 r. Starosta w odpowiedzi na pisma złożone przez M. S. o wgląd w akta ww. sprawy poinformował, iż nie jest stroną przedmiotowego postępowania, a co za tym idzie nie przysługuje mu również prawo do udostępnienia akt sprawy.

M. S. złożył w dniu 6 września 2017 r. zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławcze [...] na ww. pismo Starosty.

Starosta pismem z dnia 21 września 2017 r. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i jednocześnie poinformował M. S., iż postanowieniem z dnia 4 września 2017 r. Sąd Okręgowy [...] udzielił zabezpieczenia roszczenia Skarbu Państwo reprezentowanego przez Starostę o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]., U. K. sygn. akt. [...]

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] postanowieniem z dnia 18 października 2017 r. utrzymało postanowienie Starosty w mocy. Na powyższe postanowienie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt. IV SA/Po 1241/17 Sąd oddalił ww. skargę. N. S. A. w Warszawie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 2813/18 uchylił ww. wyrok i przekazał sprawę Sądowi do ponownego rozpoznania. W następstwie ponownie przeprowadzonego postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 12 maja 2021 r. uchylił postanowienie SKO z dnia 18 października 2017 r. wskazując, iż M. S. jako wierzycielowi hipotecznemu przysługuje status strony w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 9 ust. 2i przepisów wprowadzających ustawę o KRS. W konsekwencji powyższego postanowieniem z dnia 4 listopada 2021 r., SKO uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Pismem z dnia 13 czerwca 2022 r. Starosta poinformował M. S. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

W międzyczasie zawiadomieniem z dnia 8 stycznia 2019 r. Starosta poinformował Prokuratora Okręgowego w [...]. i Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę, że w niniejszej sprawie nie jest możliwe zachowanie terminu wskazanego w art. 35 k.p.a. i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy tj. 31 stycznia 2020 r. Następnie wyznaczył termin do 31 stycznia 2022 r. Pomimo upływu tego ostatniego terminu organ I instancji nie zawiadomił stron o jego przedłużeniu i wyznaczeniu nowego terminu sprawy, ani na jakim etapie znajduje się sprawa.

Pismem z dnia 30 marca 2022 r. strona złożyła ponaglenie na bezczynność Starosty w przedmiocie niezałatwienia sprawy administracyjnej w postępowaniu w sprawie nabycia nieruchomości i prawa użytkowania wieczystego nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] w trybie art. 9 ust.2i przepisów wprowadzających ustawę o KRS.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w sprawie toczyło się postępowanie przed sądem powszechnym o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego. W wydanym przez Sąd Apelacyjny w Łodzi wyroku z dnia 9 grudnia 2019 r. pod sygn. akt [...] Sąd Apelacyjny wskazał, na zastrzeżenia dotyczące procedowania w sprawie nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości oraz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej kw nr [...] w trybie art. 9 ust. 2i przepisów wprowadzających ustawę o KRS. Skarżący podkreślił, że od wyroku minęły ponad 2 lata, a nadal nie doszło do wydania decyzji.

Pismem z dnia 8 maja 2023 r. skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Starosty, polegającą na niewydaniu decyzji w postępowaniu w sprawie nabycia nieruchomości i prawa użytkowania wieczystego nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej kw nr [...] w trybie art. 9 ust. 2i przepisów wprowadzających ustawę o KRS i wniósł o:

1. zobowiązanie Starosty do wydania decyzji stwierdzającej nabycie z dniem 1 stycznia 2016r. z mocy prawa przez Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę, jako organu wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, prawa własności nieruchomości i prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w O. przy ul. [...], stanowiącej teren zabudowany o powierzchni 0.7388 ha oraz budowle i inne urządzenia stanowiące odrębną nieruchomość, dla których Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą kw nr [...] na podstawie art. 9 ust. 2b w związku z art. 9 ust. 2a, 2i, 2j przepisów wprowadzających ustawę o KRS w terminie dwóch tygodni od dnia uprawomocnienia się wyroku,

2. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3. wymierzenia Staroście grzywny na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,

4. zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W skardze przytoczono treść wniesionego wcześniej ponaglenia.

SKO [...] postanowieniem z dnia 11 maja 2023 r., uznało ponaglenie za uzasadnione oraz wyznaczyło termin na załatwienie sprawy do 31 października 2023 r.

W ocenie SKO w rozpoznawanej sprawie, mimo upływu terminów określonych w art. 35 k.p.a., organ niewątpliwie nie załatwił sprawy, bowiem nie tylko nie wydał decyzji, o którą ubiegała się strona, ale także od stycznia 2022 r. nie poinformował strony ani innych zainteresowanych organów i instytucji o przedłużeniu terminu załatwienia niniejszej sprawy i wyznaczeniu nowego terminu jej rozstrzygnięcia. Od tego momentu, a więc 31 stycznia 2022 r. organ pozostaje w bezczynności w załatwieniu niniejszej sprawy. Kolegium wyznaczyło nowy termin załatwienia sprawy uwzględniając wyjątkowo skomplikowany charakter sprawy oraz konieczność współdziałania przy jej załatwieniu z innymi organami oraz Sądami.

W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie w całości oraz rozpatrzenie sprawy na rozprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się powszechnie, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. jest niezależne od woli stron, albowiem to uprawnieniem Sądu jest ocena, czy sprawę rozpoznać w trybie uproszczonym, czy też zgodnie z art. 122 p.p.s.a. na rozprawie (por. wyroki NSA: z 08.12.2020 r. I FSK 1110/20, I FSK 1121/20 i I FSK 1122/20; z 16.02.2021 r. III FSK 2430/21, wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, publ.; w skrócie "CBOSA"). Stąd też Sąd nie jest związany wnioskiem organu o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Celem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu, jest dokonanie oceny, czy w sprawie wystąpiła bezczynność organu, a następnie rozważenie, czy istnieją podstawy do wydania rozstrzygnięć na podstawie art. 149 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Na podstawie art. 149 § 1a tej ustawy jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Istotną okolicznością warunkującą możliwość merytorycznego rozpoznania skargi w tym postępowaniu, było ustalenie, czy w sprawie zostało wydane orzeczenie kończące postępowanie zainicjowane wnioskiem w dniu 25 listopada 2016 r. Jak ustalono w toku postępowania sądowego, wydanie decyzji nastąpi do 31 października 2023 r., tj. zgodnie z wyznaczonym terminem przez SKO [...] w postanowieniu z 11 maja 2023 r. (notatka służbowa z 22 sierpnia 2023 r. - [...].).

Kolejną okolicznością warunkującą możliwość merytorycznego rozpoznania skargi w tym postępowaniu, było ustalenie czy skarżący wniósł ponaglenie, o którym mowa w art. 37 k.p.a. W tym kontekście nie ma żadnych wątpliwości, że skarżący wypełnił ten ustawowy wymóg występując do organu I instancji pismem z 30 marca 2022 r. Sąd zwraca uwagę, że z treści art. 53 § 2b p.p.s.a. wynika, że skargę na bezczynność można wnieść w każdym czasie po uprzednim ponagleniu organu. Przepis ten nie warunkuje natomiast dopuszczalności skargi od tego, czy ponaglenie zostało rozpoznane (por. wyrok WSA w Szczecinie z 28 listopada 2019 r., sygn. akt II SAB/Sz 88/19). Sąd podziela wyrażony w orzecznictwie pogląd, według którego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu, a warunek ten jest spełniony niezależnie od stanowiska zajętego przez właściwy organ, do którego skierowano ponaglenie. Skarga taka jest dopuszczalna zatem niezależnie od tego, czy organ wyższego stopnia rozpatrzy ponaglenie (zażalenie) oraz niezależnie od tego, czy jego stanowisko będzie pozytywne lub negatywne (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 października 2019 r., sygn. akt I SAB/Bd 8/18; wyrok WSA w Warszawie z 7 lipca 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 27/20 i powołane tam orzecznictwo).

Przystępując zatem do meritum, w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że bezczynność w prowadzeniu postępowania przez organ administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu, lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność w prowadzeniu postępowania została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (por. wyrok NSA z 7 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 389/15 i powołane tam piśmiennictwo).

W przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej, kontrola Sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy istotnie ten organ pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy, gdyż skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania. W konsekwencji zakres sądowej kontroli skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynności oraz czy w zakreślonym przepisami procesowymi terminie, dokonał powyższych działań (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 255/16).

Analizując tok postępowania w przedmiocie załatwienia sprawy administracyjnej w postępowaniu w sprawie nabycia nieruchomości w trybie art. 9 ust. 2i przepisów wprowadzających ustawę o KRS, należy mieć na uwadze ustawowe terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym.

Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. (§ 3).

Ponadto, w myśl art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2).

Stosownie zaś do art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).

Bezsporne w tej sprawie jest, że Sąd Apelacyjny [...] wyroku z dnia 9 grudnia 2019 r. pod sygn. akt [...] wskazał, na zastrzeżenia dotyczące procedowania w sprawie nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości oraz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej kw nr [...] w trybie art. 9 ust. 2i przepisów wprowadzających ustawę o KRS. Zawiadomieniem z 8 stycznia 2019 r. Starosta poinformował Prokuratora Okręgowego w [...]., i Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę, że w niniejszej sprawie nie jest możliwe zachowanie terminu wskazanego w art. 35 k.p.a. i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy tj. 31 stycznia 2020 r. Następnie zawiadomieniem z dnia 16 kwietnia 2020 r. Starosta poinformował Prokuratora Okręgowego w [...]. i Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę, że w niniejszej sprawie nie jest możliwe zachowanie terminu wskazanego w art. 35 k.p.a. i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy tj. do 31 stycznia 2022 r. Pomimo upływu tego terminu organ I instancji nie zawiadomił stron o jego przedłużeniu i wyznaczeniu nowego terminu sprawy. Co więcej organ I instancji pomimo wskazania w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 maja 2021 r., iż M. S. posiada status strony w niniejszym postępowaniu co organ zresztą uznał przyznając mu prawo do wglądu w akta sprawy nie powiadomił go ani o przedłużeniu terminu załatwienia ww. sprawy ani na jakim etapie znajduje się sprawa. Pokreślić w tym miejscu również należy, iż pismem z dnia 31 marca 2022 r. Starosta wystąpił do Prokuratorii Generalnej RP o wystąpienie z powództwem do Sądu Rejonowego w [...]. o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym, a następnie pismami z dnia 9 czerwca 2022, 10 października 2022 i 19 stycznia 2023 r. występował o udzielenie informacji do ww. organu, czy przedmiotowe powództwo zostało złożone, ale nie poinformował skarżącego o tym fakcie przesyłając choćby ww. pisma skierowane do Prokuratorii Generalnej do wiadomości skarzącego.

Od wyroku wydanego przez Sąd Apelacyjny w Łodzi z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt [...] minęło ponad 3 lata , a organ nadal nie wydał decyzji w sprawie.

Podnieść też należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Po 170/21, wskazał, iż M. S. jako wierzycielowi hipotecznemu przysługuje status strony w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 9 ust. 2i przepisów wprowadzających ustawę o KRS.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] w postanowieniu z 11 maja 2023 r., w którym uznaje ponaglenie na bezczynność Starosty za uzasadnione, przyznaje, że co najmniej od dnia 31 stycznia 2022 r., nie załatwiono sprawy, nie zawiadomiono skarżącego, o potrzebie przedłużenia terminu na załatwienie sprawy. A to oznacza, że bezczynność organu na dzień wniesienia skargi wynosiła ponad 15 miesięcy, a na dzień orzekania przez Sąd w tej sprawie wynosi już ponad 20 miesięcy.

Z tego względu należało stwierdzić bezczynność w prowadzeniu postępowania przez organ I instancji (pkt I sentencji wyroku).

W takiej sytuacji Sąd obowiązany był ocenić - stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. – czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wskazać tu należy, że organ I instancji przekroczył w sposób znaczny termin wymieniony w art. 35 § 1 k.p.a. Nie można przy tym pomijać, że przepis art. 8 § 1 k.p.a. nakazuje prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej, natomiast przepis art. 12 tej ustawy zobowiązuje organy administracji publicznej, aby działały w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Innymi słowy, samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego (prawnego) uzasadnienia (wyrok NSA z dnia 11 września 2017 r., II FSK 1365/17).

Wprawdzie zarzut bezczynności dotyczy wyjątkowo skomplikowanej sprawy, w której zachodzi konieczność współdziałania przy jej załatwieniu z innymi organami oraz sądami, istotne jest jednak, że organ mimo upływu terminów wskazanych w art. 35 k.p.a. nie zastosował art. 36 k.p.a. tj. nie zawiadomił strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Mimo, że pismem z 31 marca 2022 r. Starosta wystąpił do Prokuratorii Generalnej RP o wystąpienie z powództwem do Sądu Rejonowego w [...]. o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym, a następnie pismami z dnia 9 czerwca 2022, 10 października 2022 i 19 stycznia 2023 r. występował o udzielenie informacji do ww. organu, czy przedmiotowe powództwo zostało złożone, to w żaden sposób nie poinformował o tym fakcie skarżącego przesyłając choćby ww. pisma skierowane do Prokuratorii Generalnej do jego wiadomości

Sąd uznał zatem, że stwierdzona bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa (pkt II sentencji wyroku).

Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie miesiąca od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

W judykaturze podkreśla się, że grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma charakter przede wszystkim prewencyjny. Celem grzywny jest oddziaływanie mobilizujące i prewencyjne na organ, ale również represyjne, bowiem grzywna ma także stanowić karę za szczególnie naganny przypadek zwłoki. Jest ona dodatkowym środkiem dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę (w przywołanych przepisach użyto słowa "może"), czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności. Zarówno więc wymierzenie grzywny czy przyznanie sumy pieniężnej - nie jest obligatoryjne (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 listopada 2019 r., III SAB/Gd 58/19; wyroki WSA w Białymstoku: z dnia 5 października 2019 r., II SAB/Bk 75/19, z dnia 11 października 2018 r., II SAB/Bk 97/18). Zdaniem NSA, uznanie sądowe cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2019 r., I OSK 153/19).

W świetle powyższych kryteriów i bezspornych okoliczności faktycznych sprawy Sąd uznał, że zachodzi potrzeba zdyscyplinowania organu i zastosowania na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. środków represyjnych w postaci grzywny (pkt IV sentencji wyroku).

W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.