Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 997/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b); § 20 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2007 nr 200 poz 1443
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na  lata 2007-2013

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Marek Krawczak, , Protokolant - specjalista Marcin Wacławek, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2018 r. sprawy ze skargi Ł. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom"; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Ł. G. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... marca 2017 roku nr ... (dalej "Prezes ARiMR", "Organ II instancji", lub "organ odwoławczy") utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia ... grudnia 2016 roku nr ... o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu ... sierpnia 2011 r. Ł. G. złożył w Ł. Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

W dniu ... września 2011 r. Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr ... o przyznaniu Skarżącemu pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości 75 000.00 zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. W zatwierdzonym decyzją nr ... Planie Rozwoju Gospodarstwa (biznesplanie) planowaną inwestycją był zakup gruntów rolnych o powierzchni ok. 4 ha za kwotę 60 000. 00 zł.

W dniu ... lutego 2012 r. do Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek Skarżącego o płatność na podstawie którego w dniu .. marca 2012 r. pomoc została wypłacona na wskazane konto bankowe.

Pismem z dnia ... marca 2013 r. Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR poinformował Skarżącego m. in. o terminie złożenia potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopii faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających wydatkowanie przynajmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu – po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy oraz oświadczenia, że zakupy w ramach inwestycji zrealizowanych zgodnie z założeniami biznesplanu, nie zostały dokonane na podstawie umowy zawartej między beneficjentem a małżonkiem, wstępnym lub zstępnym beneficjenta ani wstępnym lub zstępnym małżonka beneficjenta- po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy, tj. do dnia 26 marca 2015 roku. W ww. piśmie poinformowano również o konsekwencjach niezłożenia dokumentów w terminie oraz wydatkowania co najmniej 70% otrzymanej kwoty pomocy na inwestycje niezgodnie z założeniami biznesplanu. Ww. pismo zostało skutecznie doręczone w dniu 3 kwietnia 2013 r.

W dniu ... lutego 2016 r. Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR wezwał Skarżącego do złożenia stosownych wyjaśnień oraz ewentualne przedstawienie brakujących dokumentów potwierdzających wydatkowanie co najmniej 70% otrzymanej kwoty pomocy na inwestycje realizowane zgodnie z założeniami biznesplanu oraz oświadczenia, że zakupy w ramach inwestycji nie zostały dokonane na podstawie umowy zawartej między beneficjentem a małżonkiem, wstępnym lub zstępnym beneficjenta ani wstępnym lub zstępnym małżonka beneficjenta.

W dniu ... lutego 2016 r. Ł. G. złożył w Ł. Oddziale Regionalnym ARiMR oświadczenie w sprawie nie zawierania umów sprzedaży w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" z małżonkiem oraz wstępnym i zstępnym swoim i małżonka (oświadczenie z dnia 22 lutego 2016 r.), akt notarialny Repertorium A nr ... z dnia ... lutego 2015 r. dotyczący zakupu od Ł. J. P. działek ewidencyjnych: nr 338 o powierzchni 0,77 ha, nr 287 o powierzchni 0,03 ha i nr 412 o powierzchni 1,10 ha położonych w miejscowości B., gmina R. za łączną kwotę 38 000,00 zł oraz umowę sprzedaży z dnia ... lutego 2015 r., zawartą z M. G. dotyczącą sprzedaży działek ewidencyjnych: nr 369 o powierzchni 0,41 ha położonej w miejscowości J. N. oraz nr 179 o powierzchni 0,12 ha, nr 183 o powierzchni 0,16 ha, nr 329 o powierzchni 0,14 ha, nr 1268 o powierzchni 0,04 ha, nr 1269 o powierzchni 0,12ha, nr 1283 o powierzchni 0,99 ha położonych w miejscowości J. I gmina L., za łączną kwotę 38 000,00 zł, z zaznaczeniem, że 8 000,00 zł zostanie sprzedającemu zapłacone do dnia ... czerwca 2015 r., jak również do tego dnia zostanie zawarty akt notarialny. Własnoręczność podpisów złożonych na ww. umowie sprzedaży została poświadczona przez notariusza w dniu ... czerwca 2015 roku.

W związku z tym, iż złożone przez Ł. G. dokumenty nie były kompletne, w dniu ...marca 2016 r. Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR wezwał Skarżącego do złożenia wyjaśnień i dokumentów, tj. aktu notarialnego dotyczącego zakupu działek rolnych od M. G., dowodów zapłaty dotyczących zakupionych gruntów oraz aktualnych wypisów z rejestru gruntu dla zakupionych działek.

W dniu ... marca 2016 r. Skarżący złożył akt notarialny Repertorium A nr ... z dnia ... lutego 2015 r. oraz wypis z rejestru gruntów dotyczące zakupionych działek, a także wyjaśnienie przyczyny opóźnienia w złożeniu dokumentów w wymaganym terminie.

W dniu ... marca 2016 r. organ I instancji wezwał Skarżącego między innymi do złożenia wyjaśnień w zakresie terminu sprzedaży nieruchomości wyszczególnionych w umowie sprzedaży z dnia ... lutego 2015 r. i akcie notarialnym Repertorium A nr ... z dnia ... czerwca 2015 r., oraz dowodów zapłaty lub oświadczeń sprzedających o otrzymaniu całości zapłaty.

W dniu ... kwietnia 2016 r. Skarżący złożył w Ł. Oddziału Regionalnym ARiMR stosowne dokumenty.

W dniu ... października 2016 r. Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR zawiadomił Skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych na mocy decyzji nr ... z dnia ... września 2011 r. o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków i zgodnie z art. 10 §1 Kpa poinformował o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W dniu ... grudnia 2016 r. Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr ... o ustaleniu Skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom w wysokości 75 000,00 zł

W dniu ... stycznia 2017 r. Skarżący złożył do Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR odwołanie do Prezesa ARiMR od przedmiotowej decyzji.

W dniu ... marca 2017 r. Prezes ARiMR wydał decyzję nr ... o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR nr ... z dnia ... grudnia 2016 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż aktem prawnym, w którym określono szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 jest rozporządzenie z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 201, z późn. zm.): dalej "rozporządzenie wykonawcze".

Na mocy § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego, beneficjent powinien realizować do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy założenia biznesplanu, w tym w szczególności wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie.

Jednocześnie, zgodnie z § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego beneficjent powinien przedłożyć w Agencji potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu - po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy.

Wskazano też, iż na podstawie § 20 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego pomoc podlega zwrotowi w całości lub części jeżeli beneficjent nie spełni warunków, o których mowa w § 18 ust. 1, lub nie przedłoży w Agencji dokumentów, o których mowa w § 19. W przypadku napełnienia warunku o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b, tj. wydatkowania w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie zwrotowi podlega 100% kwoty pomocy.

Wyjaśniono, iż w dniu ... września 2011 r. Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr 0... o przyznaniu Skarżącemu pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości 75 000.00 zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Pomoc została wypłacona w dniu ... marca 2012 r. na konto bankowe wskazane przez Skarżącego.

W związku z przyznaniem pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" Skarżący był zobowiązany do zrealizowania założeń biznesplanu w terminie nie dłuższym niż 5 lat od dnia wypłaty pomocy, a w szczególność, prowadzenia gospodarstwa zgodnie z określoną strukturą produkcji rolnej, wydatkowania 70% pomocy na inwestycje określone w biznesplanie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy oraz przedłożyć w ARiMR potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu - po zrealizowaniu każdej inwestycji i nie późnej niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. W przypadku Skarżącego termin ten upływał w dniu 26 marca 2015 r., (tj. 3 lata od dnia wypłaty pomocy).j

Skarżący w dniu ... lutego 2016 r. (tj. po terminie określonym w decyzji o przyznaniu pomocy) przedłożył do rozliczenia wydatkowania 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie, akt notarialny Repertorium A nr ... z dnia ... lutego 2015 r. na podstawie którego kupił działki od Ł. J. P. oraz umowę sprzedaży z dnia ... lutego 2015 r. zawartą z M. G. (dla której własnoręczność podpisów została poświadczona przez notariusza w dniu [...] czerwca 2015 r.), a następnie w dniu ... marca 2016 r. umowę sprzedaży sporządzoną w formie Aktu Notarialnego Repertorium A nr ... z dnia ... czerwca 2015 r. dotyczącą zakupu od M. G. nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą numer ....

Jak wskazano zgodnie z § 6 ww. umowy sprzedaży z dnia ... lutego 2015 r., strony umowy zobowiązały się do podpisania umowy przyrzeczonej do dnia ... czerwca 2015 r., czyli po terminie wynikającym z § 18 ust. 3 lit. b oraz § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego.

Zgodnie z aktem notarialnym rep. A n1 .. z dnia ... czerwca 2015 r. inwestycja polegająca na zakupie nieruchomości, tj. działki o nr ewidencyjnym 369 pow. 0,41 ha położonej w miejscowości J. N., działki o nr ewidencyjnym 179 pow. 0,12 ha, działki o nr ewidencyjnym 183 pow. 0,16 ha, działki o nr ewidencyjnym 329 pow. 0,14 ha, działki o nr ewidencyjnym 1268 pow. 0,04 ha, działki o nr ewidencyjnym 1269 pow. 0,12 ha, działki o nr ewidencyjnym 1283 pow. 0,99 ha – położonych w miejscowości J. I, dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą za numerem ..., została realizowana w dniu podpisania przedmiotowego aktu, tj. ... czerwca 2015 r., czyli po upływie 3 lat od dnia wypłaty pomocy beneficjentowi.

Organ II instancji zauważył, iż prawo własności nieruchomości przechodzi na nabywcę z chwilą podpisania zobowiązująco – rozporządzającej umowy sprzedaży tej nieruchomości zawartej w określonej przepisami prawa formie szczególnej, tj. aktu notarialnego, a więc realizacja założeń biznesplanu, polegających na zakupie gruntów rolnych następuje w momencie ich nabycia na własność.

Podkreślił, iż już zawierając umowę przedwstępną Skarżący miał świadomość istnienia ryzyka niespełnienia zobowiązań określonych w pkt 4 lit. d i pkt 5 lit. b pouczenia w decyzji nr ... Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR wydanej w dniu ... września 2011 r., wynikających z przywołanych przepisów rozporządzenia wykonawczego.

W konsekwencji uznał, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy Skarżący w wymaganym terminie, tj. do dnia ... marca 2015 r. nie wydatkował co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycję określoną w biznesplanie polegającą na zakupie gruntów rolnych, z uwagi na fakt zawarcia umowy sprzedaży przenoszącej prawo własności nieruchomości na Ł. G. – akt notarialny Repertorium A ..., dopiero w dniu ... czerwca 2015 r. Tym samym zdaniem organu, Skarżący nie wypełnił zobowiązań określonych w decyzji o przyznaniu pomocy wynikających z § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b oraz § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego.

Od decyzji Prezesa ARiMR Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w której zarzucił naruszenie:

a) § 18 ust. 1 pkt 3 lit b w zw. z § 19 pkt 2 i § 20 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania: "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, czego skutkiem było nieprawidłowe stwierdzenie przez organ wydający zaskarżoną decyzję, iż Skarżący Ł. G. zobowiązany jest do zwrotu pobranych płatności w kwocie 75.000,00 złotych wraz z odsetkami z uwagi na niedopełnienie obowiązku złożenia dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej w 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu po zrealizowaniu każdej z inwestycji nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy.

b) art. 155 § 1 k.c. w zw. z art. 158 k.c. oraz art. 73 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie prowadzące do błędnego przyjęcia, iż złożona przez Skarżącego umowa z dnia 26 lutego 2015 roku nie stanowi dokumentu potwierdzającego poniesienie wydatku w wysokości 70% kwoty pomocy, oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób naruszający fundamentalne zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę zaufania obywateli do działania organów.

W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2016, poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Mając zatem na uwadze ww. podstawy orzekania sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podziela ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy działające w sprawie organy prawidłowo uznały, że przyznana Skarżącemu pomoc okazała się płatnością nienależną. W tym zakresie Sąd zobowiązany był skontrolować, czy prowadzone przez organy postępowanie było prawidłowe oraz czy zebrany w sprawie materiał dowodowy uprawniał je do powzięcia wniosków wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej – następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Wypłacone Ł. G. środki w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" pochodzą ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-2 ustawy.

Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 201, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem wykonawczym", "Beneficjent powinien realizować do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy założenia biznesplanu, w szczególności wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie".

Zgodnie z § 19 pkt 2) beneficjent powinien przedłożyć w Agencji "potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu- po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy".

Na podstawie § 20 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego pomoc podlega zwrotowi w całości lub części, jeżeli beneficjent nie spełni warunków, o których mowa w § 18 ust. 1, lub nie przedłoży w Agencji dokumentów, o których mowa w § 19. W przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 3) lit. b, tj. wydatkowania w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie zwrotowi podlega 100% kwoty pomocy –kwota ustalona na podstawie § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego.

Zatem wobec, beneficjenta, który nie zrealizuje do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy założenia biznesplanu, w szczególności nie wydatkuje, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie, należy zastosować sankcję w wysokości 100% kwoty wypłaconej pomocy.

Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż w dniu ... września 2011 r. Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr ... o przyznaniu Ł. G. pomocy finansowej z tytułu "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w wysokości 75000,00 zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Pomoc została Stronie wypłacona w dniu ... marca 2012 r. na konto bankowe wskazane przez Stronę.

W związku z przyznaniem pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" Ł. G. był zobowiązany do realizowania założeń biznesplanu w terminie nie dłuższym niż 5 lat od dnia wypłaty pomocy, a w szczególności prowadzenia gospodarstwa zgodnie z określoną strukturą produkcji rolnej, wydatkowania 70 % pomocy na inwestycje określone w biznesplanie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy oraz przedłożyć w ARiMR potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu - po zrealizowaniu każdej inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Powyższe zobowiązania wynikają z § 18 ust. 1 pkt 3) lit b), oraz § 19 pkt 2) rozporządzenia wykonawczego.

Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 3) lit. b) oraz § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, termin realizacji założeń biznesplanu biegnie do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy, natomiast termin na wydatkowanie 70 % pomocy na inwestycje określone w biznesplanie, na złożenie potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopii faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu upływał w dniu 26 marca 2015 r. (tj. 3 lata od dnia wypłaty pomocy).

Ł. G. w dniu ... lutego 2016 r. (tj. po terminie określonym w Decyzji przyznania pomocy nr ... z dnia ... września 2011 r.) przedłożył do rozliczenia wydatkowania 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie akt notarialny Repertorium A nr ... z dnia ... lutego 2015 r. na podstawie którego zakupił działki od Ł. J. P. oraz umowę sprzedaży z dnia ... lutego 2015 r. zawartą z M. G., dla której własnoręczność podpisów została poświadczona przez notariusza w dniu ... czerwca 2015 roku, a następnie w dniu ... marca 2016 r. umowę sprzedaży sporządzoną w formie Aktu Notarialnego Repertorium A nr ... z dnia ... czerwca 2015 r. dotyczącą zakupu od M. G. nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w T. M. prowadzi księgę wieczystą za numerem ....

Zgodnie z art. 155 par. 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. 2017, poz. 459 j.t.) kodeks cywilny, umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, albo że strony inaczej postanowiły.

Zgodnie z art. 158 kodeksu cywilnego, umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy przenoszącej własność, która zostaje zawarta w celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do przeniesienia własności nieruchomości; zobowiązanie powinno być w akcie wymienione, co obliguje do zawarcia umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego.

Jednocześnie, art. 73 kodeksu cywilnego określa:

- w § 1 , Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy ustawa przewiduje rygor nieważności. ",

- w § 2 "Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej inną formę szczególną, czynność dokonana bez zachowania tej formy jest nieważna. Nie dotyczy to jednak wypadków, gdy zachowanie formy szczególnej jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej."

Tym samym należy podzielić stanowisko organu, iż prawo własności nieruchomości przechodzi na nabywcę z chwilą podpisania zobowiązująco - rozporządzającej umowy sprzedaży tej nieruchomości zawartej w określonej przepisami prawa formie szczególnej, tj. aktu notarialnego, a wiec realizacja założeń biznesplanu polegających na zakupie gruntów rolnych następuje w momencie ich nabycia na własność .

W myśl § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego beneficjent powinien przedłożyć w Agencji potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu – po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy.

Zgodnie z aktem notarialnym rep. A nr ... z dnia ... czerwca 2015 r. inwestycja polegająca na zakupie nieruchomości, tj. działki o nr ewidencyjnym 369 pow. 0,41 ha położonej w miejscowości J. N., działki o nr ewidencyjnym 179 pow. 0,12 ha, działki o nr ewidencyjnym 183 pow. 0,16 ha, działki o nr ewidencyjnym 329 pow. 0,14 ha, działki o nr ewidencyjnym 1268 pow. 0,04 ha, działki o nr ewidencyjnym 1269 pow. 0,12 ha, działki o nr ewidencyjnym 1283 pow. 0,99 ha - położonych w miejscowości Jesień I, dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą za numerem ..., została zrealizowana w dniu podpisania przedmiotowego aktu. tj. ... czerwca 2015 r. czyli po upływie 3 lat od dnia wypłaty pomocy beneficjentowi.

Zatem umowę sprzedaży z dnia ... lutego 2015 r. należy uznać za przedwstępną umowę sprzedaży, a kwotę 30 000,00 zł, która została zapłacona M. G. u przez Ł. G., jako zaliczką na poczet ceny.

Termin na wydatkowanie 70 % pomocy na inwestycje określone w biznesplanie, na złożenie potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopii faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu upływał w dniu ... marca 2015 r.

Zgodnie z § 6 ww. umowy sprzedaży z dnia 26 lutego 2015 r., strony zobowiązały się do podpisania umowy przyrzeczonej do dnia 15 czerwca 2015 r., czyli po terminie wynikającym z § 18 ust. 1 pkt 3) lit. b) oraz § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego.

Zawierając umowę przedwstępną Ł. G. zatem miał świadomość istnienia ryzyka niespełnienia zobowiązań określonych pkt 4 lit. d) i pkt 5 lit. b) pouczenia w decyzji nr ... Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR wydanej w dniu ... września 2011 r., wynikających z rozporządzenia wykonawczego.

Umowa przedwstępna może być zawarta w dowolnej formie. Jeżeli jednak ważność umowy przyrzeczonej zależy od zachowania określonej formy, np. umowy przenoszącej własność, która zostaje zawarta w celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do przeniesienia własności nieruchomości – to strona uprawniona z umowy przedwstępnej może dochodzić roszczenia o zawarcie umowy przyrzeczonej tylko wtedy, gdy umowa przedwstępna jest podpisana w takiej samej formie. Umowa przedwstępna zawarta bez zachowania formy aktu notarialnego nie jest nieważna, ale również nie powoduje skutku prawnego w postaci roszczenia o wykonanie umowy przedwstępnej i zawarcie umowy przyrzeczonej. Jeżeli zatem strony umowy przedwstępnej nabycia nieruchomości chcą mieć możliwość dochodzenia zawarcia umowy przyrzeczonej na drodze sądowej – powinny umowę przedwstępną zawrzeć w formie aktu notarialnego (art. 390 § 1 i 2 kodeksu cywilnego).

Prezes ARiMR zasadnie zatem uznał, iż Strona w wymaganym terminie, tj. do dnia ... marca 2015 r. nie wydatkowała w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej70% kwoty pomocy na inwestycję określoną w biznesplanie polegającą na zakupie gruntów rolnych, z uwagi na fakt zawarcia umowy sprzedaży przenoszącej prawe własności nieruchomości na Ł. G. – (akt notarialny Repertorium A [...]), dopiero w dniu ... czerwca 2015 r. Tym samym, Strona nie wypełniła zobowiązań określonych w decyzji o przyznaniu pomocy wynikających z § 18 ust. 1 pkt 3) lit. b) oraz § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego

Termin wynikający z § 18 ust. 1 pkt 3 lit b) oraz § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego jest przepisem prawa materialnego i jako taki nie może być przez organ zmieniony ani przywrócony. Powyższe znalazło potwierdzenie w wyroku WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 778/10 z dnia 22 października 2010 r. Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Takie stanowisko potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 1998 r, sygn. akt II S.A. 1257/1997, gdzie stwierdza się: "Terminy procesowe dotyczą czynności procesowych, ale tylko takich czynnością które stają się aktualne już w toku konkretnego postępowania, zaś termin prawa materialnego jest terminem, który ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych, a jego skuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji." § 18 ust. 1 pkt 3 lit b, i § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego określa obowiązek wydatkowania i udokumentowania poniesionych wydatków w kwocie co najmniej 70 % kwoty pomocy tj. po zrealizowaniu inwestycji i nie później niż 3 lata od dnia wypłaty pomocy finansowej.

Strona posiadała informację, w oparciu o jakie okoliczności faktyczne została podjęta zaskarżona decyzja organu I instancji, tj. warunku określonego w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) i § 19 pkt 2) rozporządzenia wykonawczego.

Zważywszy na wszystkie okoliczności w sprawie, organ odwoławczy zasadnie podzielił stanowisko Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR wyrażone w decyzji z dnia ... grudnia 2016 r., nr ..., iż w niniejszej sprawie istnieją przesłanki do zastosowania § 20 ust. 3 pkt 1 w związku z § 20 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego nakazującego zwrot 100 % kwoty pomocy.

Zgodnie z art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) m 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013, str. 549- 607): ," Do celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:

a) śmierć beneficjenta;

b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym;

d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym;

e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;

f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.".

Zgodnie z § 22 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego: innymi, niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006, kategoriami siły wyższej lub wyjątkowymi okolicznościami, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany, są:

1) uniemożliwiające dalsze prowadzenie gospodarstwa zgodnie z założeniami biznesplanu:

a) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu zawarcia umowy,

b) katastrofa naturalna powodująca trwałe uszkodzenie nieruchomości lub obiektów,

c) wypadek lub awaria skutkująca zniszczeniem budynków, budowli lub innego mienia,

d) wystąpienie organizmów kwarantannowych roślin,

e) rozwiązanie umowy dzierżawy z przyczyn niezależnych od beneficjenta.

Z art. 4 ust. 1 zadanie trzecie i zadanie czwarte rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar admimstracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. L 181 z 20.6.2014, str. 48-73): "w odniesieniu do innych środków rozwoju obszarów wiejskich państwa członkowskie nie wymagają częściowego lub całkowitego zwrotu wsparcia w przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności. W przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich, nie wymaga się zwrotu wsparcia otrzymanego w poprzednich latach, a zobowiązania lub płatności są kontynuowane w kolejnych latach zgodnie z ich pierwotnym okresem trwania.

Jeżeli niezgodność wynikająca z takiej siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności i dotyczy zasady wzajemnej zgodności, nie stosuje się odpowiedniej kary administracyjnej, o której mowa w art. 91 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013.

Przepis art. 4 ust. 1 ww. rozporządzenia stanowi, że: przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

W sprawie Ł. G. zasadnie uznano, iż nie wystąpiły żadne okoliczności wskazane w w/w przepisach prawa w przypadku wystąpienia, których zwrot nie jest wymagany.

Zgodnie z treścią art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o PROW, organ przed którym toczy się postępowanie udziela Stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń oraz informacji, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Z dokumentacji niniejszej sprawy nie wynika, aby Strona występowała do Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR o udzielenie jakichkolwiek dodatkowych informacji, dotyczących rozpoznania przedmiotowej sprawy po dniu ... stycznia 2016 r., tj. po dniu otrzymania pisma informującego o konieczności m. m. dostarczenia ankiety monitorującej sporządzonej zgodnie ze wzorem udostępnionym przez Agencję, zawierającej informacje niezbędne dla celów monitorowania i oceny Programu w terminie do dnia ... czerwca 2016 r.

Stosownie do treści art. 7 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. L 227 z 31.7.2014, str. 69-124), w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki, a odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, jednak nie może być niższa niż stopa procentowa stosowana przy odzyskiwaniu kwot zgodnie z przepisami krajowymi.

W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że kontrola spełnienia przez beneficjenta działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" obowiązków określonych w § 18 rozporządzenia wykonawczego z 17 października 2007 r., została przeprowadzona przez organ prawidłowo. Poczynione ustalenia wskazują na naruszenie przez Ł. G. przepisów (§ 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia wykonawczego i niewykonanie zobowiązań określonych w decyzji przyznającej pomoc. W związku z powyższym, zasadnym jest uznanie przez organ, że Strona, zgodnie z § 20 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego, jest zobowiązana do zwrotu 100% kwoty wypłaconej pomocy finansowej tj. 75.000 zł.

Na koniec odnosząc się do sformułowanych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia zasad postępowania w rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdza, że nie znajdują one uzasadnienia. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów prawa i zawiera - zgodnie z dyspozycją art.107 § 3 k.p.a. - uzasadnienie faktyczne i prawne, oparte na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekającego w sprawie organu.

Z tych względów, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.