Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 704/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Czarny - Drożdżejko Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 października 2023 roku sprawy ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 15 lutego 2023 r., nr SKO.NP/4115/19/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 15 lutego 2023 r., nr SKO.NP/4115/19/2023, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 12 grudnia 2022 r. znak: 524/00174/12/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W podstawie materialnoprawnej powołano art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. 2022 r. poz. 615) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Brzesku decyzją z dnia 12 grudnia 2022 r. znak: 524/00174/12/2022 odmówił L. B. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką K. R., legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 10.09.2007 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pomocowy wyjaśnił, że chociaż osoba wymagająca opieki posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, to jednakże nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych ponieważ niepełnosprawność K. R. nie powstała w okresach wymienionych w tym przepisie.

Nadto, zdaniem organu I instancji, część obowiązków w zakresie opieki nad niepełnosprawną matką może przejąć także rodzeństwo wnioskodawczyni, tj. L. R. oraz J. R., na których też ciąży obowiązek alimentacyjny, wynikający wprost z treści art. 129 § 1 Kodeksu rodzinnego, jak i obowiązek moralny.

Dalej zaznaczono, że zgodnie z art. 17 ust 5 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

W tym miejscu organ I instancji stwierdził, że L. B. ma przyznany w okresie od 1.07.2013 r. do nadal zasiłek dla opiekuna na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. 2014 r. poz. 567).

W odwołaniu od ww. decyzji pełnomocnik L. B. zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

- błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna zasiłku dla opiekuna stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku skarżącej o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

- niezastosowanie art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych przez to, nieuwzględnienie, że w razie zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń, jak wynika z treści art. 27 ust. 5 ustawy,

- naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że wnioskodawcy nie przysługuje prawo do świadczenie pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że żyją jeszcze inne osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny.

Organ II instancji uzasadniając ww. decyzję z dnia 15 lutego 2023 r. na wstępie przytoczył brzmienie art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5, art. 24 ust. 2 i art. 27 ust. 5 ustawy.

Ustalono, że L. B. zamieszkuje w B. wraz z mężem i córką. L. B. nie pracuje, deklaruje że regularnie zajmuje się niepełnosprawną matką, co jej zdaniem koliduje z podjęciem stałego zatrudnienia. L. B. jeździ do matki do miejscowości G. każdego dnia, bardzo często zostaje z matką również na noc. K. R. jest 87-letnią osobą (wdową) z ustalonym znacznym stopniem niepełnosprawności wydanym na stałe. K. R. jest osobą chodzącą, lecz mającą problemy z poruszaniem się. Ww. podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego skarżyła się na problemy zdrowotne, głównie na uciążliwe bóle głowy, które powodują zawroty. K. R. wskazała również, że ma problemy zwyrodnieniowe stawów, dlatego też ciężko jej się nawet ubrać samodzielnie. Podczas wywiadu ustalono, że L. B. jest jedyną z dzieci K. R., która przebywa w Polsce. Pozostałe dzieci, tj. synowie L. R. i J. R. mieszkają i pracują w Anglii. Według wywiadu środowiskowego nie mają możliwości podjęcia opieki nad matką. Wnioskodawczyni deklaruje, że pomaga matce w przygotowywaniu posiłków, wykupywaniu oraz dowożeniu leków. Ponadto zawozi matkę do lekarza i towarzyszy jej podczas wizyt lekarskich, pomaga matce w kąpieli i innych czynnościach higienicznych. Ww. zajmuje się także załatwianiem wszystkich spraw za matkę poza domem, gdyż K. R. wychodzi z domu wyłącznie wtedy, gdy idzie do lekarza.

Dalej wskazano, że z przedłożonego świadectwa pracy, wystawionego w dniu 31.12.2005r. wynika, że L. B. była zatrudniona w okresie od 12.08.1985r. do 31.12.2005r., a stosunek pracy został rozwiązany na podstawie porozumienia stron z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.

Ponadto ustalono, że wnioskodawczyni od dnia 1.07.2013r. jest uprawniona do zasiłku dla opiekuna, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką.

Rozpoznając niniejszą sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie w pierwszej kolejności wskazało, że organ pomocowy dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i wydał rozstrzygnięcie w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną z naruszeniem art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. (...) Pomimo wskazanego uchybienia, Kolegium doszło do przekonania, że kwestionowana decyzja ostatecznie odpowiada prawu, ponieważ rację ma organ l instancji stwierdzając, iż w rozpoznawanej sprawie brak jest bezpośredniego związku przyczynowo skutkowego, pomiędzy rezygnacją z wykonywania pracy zarobkowej oraz niepodejmowaniem przez L. B. zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką.

Organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, iż w realiach niniejszej sprawy wykonywanie opieki nad matką nie uniemożliwia w sposób zupełny odwołującej podjęcia pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasowym.

Argumentując wyżej postawioną tezę, SKO odwołując się m.in. do zakresu pomocy świadczonej matce przez L. B. (wskazanego przez stronę w załączniku do wniosku) uznało, że nie powoduje on niemożności zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w jakimkolwiek wymiarze czasowym. Przede wszystkim K. R. nie jest osobą cały czas leżącą, niezdolną do samodzielnego spożywania posiłków, czy przyjmowania lekarstw. Organ II instancji podkreślił w tym miejscu, że skarżąca nie wykonuje przy matce takich czynności opiekuńczych, które absorbowałyby ją nieustannie i wymagały ciągłej obecności przy niej w domu, nie pozwalając na jakąkolwiek aktywność zawodową. Świadczy o tym zarówno analiza załącznika do wniosku pod nazwą - "Czynności wykonywane podczas opieki nad K. K.", jak i przedłożonego zaświadczenia z dnia 7.02.2022r w postaci opisu badania RTG matki wnioskodawczyni.

Podsumowując, zdaniem Kolegium, wnioskodawczyni może zorganizować czynności pielęgnacyjno-opiekuńcze wobec matki godząc je z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową chociażby w minimalnym wymiarze. Część czynności, które wykonuje L. B., można wykonywać przed pracą lub po pracy. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego (sprzątanie, robienie zakupów, pranie) mogą być wykonywane również poza godzinami zatrudnienia, tak jak to się odbywa w szeregu gospodarstw domowych, w których pod opieką pracujących pozostają chociażby małoletnie dzieci lub osoby starsze.

Organ II instancji zwrócił też uwagę, że K. R. oprócz wnioskodawczyni posiada jeszcze dwóch synów, na których w równym stopniu co na stronie ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki.

Sprawowanie opieki nad rodzicem przez dzieci nie musi być wykonywane przez wszystkich z rodzeństwa bezpośrednio, ale opieka może być także sprawowana przy pomocy osób trzecich, np. opiekunki, a dzieci z racji ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego mogłyby przeznaczać część swoich dochodów na jej wynagrodzenie, zwłaszcza, iż większej liczbie zstępnych łatwiej jest spełnić łącznie taki obowiązek we wzmiankowanej formie.

W tym stanie sprawy, wobec niespełnienia przez L. B. powyżej omówionej przesłanki warunkującej ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bezprzedmiotowy, zdaniem SKO, okazał się zarzut pełnomocnika odwołującej się odnośnie błędnej wykładni art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez przyjęcie, że okoliczność pobierania przez odwołującą się zasiłku dla opiekuna stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazany zarzut miałby bowiem znaczenie jedynie w przypadku, gdyby jedyną przesłanką do odmowy przyznania ww. dochodzonego świadczenia byłaby okoliczność pobierania przez nią zasiłku dla opiekuna, co w sprawie niniejszej jak wykazano wyżej nie zachodzi.

W piśmie z dnia 23 marca 2023 r. L. B. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem wniosła do WSA w Krakowie skargę od ww. decyzji SKO zarzucając naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji tj. art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą.

Mając na uwadze powyższy zarzut wniesiono o rozpoznanie sprawy w trybie

uproszczonym oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu zarzucono organowi II instancji nie wzięcie w ogóle pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego, w trakcie którego pracownik socjalny w żaden sposób nie zakwestionował samego faktu sprawowania opieki jak i zakresu czynności opiekuńczych deklarowanych przez samą skarżącą w złożonym oświadczeniu.

Nadto zdaniem autora skargi, organ dokonał pobieżnej oceny oświadczenia wnioskodawcy odnoszącego się do zakresu i harmonogramu sprawowanej opieki. W ocenie skarżącej, wskazane dokumenty w wystarczający sposób potwierdzają, że matka wnioskodawcy potrzebuje w opisanym w tych dokumentach zakresie codziennej, stałej opieki. Co również istotne, okoliczność, że matka skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej lub długotrwałej opieki drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, została potwierdzona przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ zaliczający osobę niepełnosprawną do grupy osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności.

Natomiast z wywiadu środowiskowego sporządzonego w niniejszej sprawie wynika, że osoba niepełnosprawna jest przewlekle chora. W wywiadzie szczegółowo opisano codzienne czynności wykonywane w ramach stałej, całodobowej opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką. Czynności te składają się na kompleksową opiekę i pomoc w zwykłych czynnościach życia codziennego dla osoby, która - jak orzekł uprawniony organ, jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Obok przygotowywania i podawania leków, systematycznego mierzenia ciśnienia, organizacji wizyt lekarskich, wyjazdów na badania lekarskie, wskazano również takie najbardziej podstawowe i niezbędne, czynności egzystencjalne, wykonywane przy osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji, jak przygotowanie ubrań i pomoc w ubieraniu, przygotowywanie posiłków i przygotowanie do snu, pomoc przy zabiegach higienicznych i dbałość o miejsce zamieszkania, ale również pranie, sprzątanie i prasowanie.

W ocenie skarżącej, Kolegium pochopnie wykluczyło zwykłe czynności życia codziennego z zakresu opieki i pomocy uzasadniającej prawo do świadczenia. Wszystkie te czynności są konieczne, aby zapewnić osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji właściwe warunki życia i zadbać o jej dobrostan adekwatnie do orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności. Zarzucono Kolegium, iż nie zdołało podważyć wynikającej ze zgromadzonego przez organ l instancji materiału dowodowego potrzeby sprawowania przez skarżącą całodobowej i kompleksowej opieki nad matką niepełnosprawną w stopniu znacznym, niezdolnej do samodzielnej egzystencji. SKO nie przedsięwzięło bowiem jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej w celu wykazania zbędności podejmowania określonych czynności w ramach opieki i pomocy nad matką, uzasadniających konieczność rezygnacji z zatrudnienia (niepodejmowania zatrudnienia).

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na to, że pełnomocnik wniósł w skardze o zastosowanie tego trybu postępowania, a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 wymaga od organów zindywidualizowanej oceny konkretnej sytuacji rodzinnej występującego o przyznanie świadczenia opiekuna osoby niepełnosprawnej. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być bowiem traktowane jako alternatywa do uzyskiwania stałego dochodu przez członków najbliższej rodziny w sytuacji gdy obowiązujące przepisy (tu: przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) gwarantują uzyskiwanie świadczeń w postaci obowiązku alimentacyjnego. Z tych to powodów powołany art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 sierpnia 2023 r., I OSK 1575/22 wskazał, że analiza powyższego przepisu wskazuje, że do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest wystarczające stwierdzenie znacznego stopnia niepełnosprawności u podopiecznego wnioskodawcy zobowiązanego do świadczeń alimentacyjnych na rzecz osoby niepełnosprawnej, ale przede wszystkim rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź niepodejmowanie takich zajęć z uwagi na konieczność podjęcia opieki nad osobą niepełnosprawną. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęło się, że pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną musi istnieć taki związek, w którym to konieczność sprawowania opieki jest przyczyną, a zarazem przeszkodą w podejmowaniu pracy zarobkowej. Dopiero istnienie takiego związku powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne staje się surogatem wynagrodzenia za pracę, której opiekun nie może podjąć bądź kontynuować (por. wyroki NSA: z 14 marca 2023 r., I OSK 1239/22; z 21 lutego 2023 r., I OSK 794/22, czy z 23 czerwca 2020 r., I OSK 237/20).

Poza sporem w tej sprawie jest, że matka skarżącej - K. R. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Tarnowie z dnia 10.09.2007 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, ze stwierdzeniem, iż ww. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (k. 1 a.a.).

Jednakże wskazać w tym miejscu należy, że legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (przykładowo wyrok NSA z 16 kwietnia 2021r., sygn. I OSK 2859/20, wyroki WSA: w Gliwicach z 3 listopada 2022 r. sygn. II SA/Gl 1122/22, w Łodzi z 25 października 2022 r. sygn. II SA/Łd 308/22, w Gliwicach z 13 października 2022 r. sygn. II SA/Gl 1022/22 oraz II SA/Gl 961/22, w Gdańsku z 13 października 2022 r. sygn. III SA/Gd 252/22, w Szczecinie z 29 września 2022 r. sygn. II SA/Sz 692/22, w Łodzi z 27 września 2022 r. sygn. II SA/Łd 676/22, w Bydgoszczy z 27 września 2022 r. sygn. II SA/Bd 565/22, w Łodzi z 20 września 2022 r. II SA/Łd 626/22). W konsekwencji w każdym przypadku, gdy dana osoba ubiega się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, badać należy okoliczności faktyczne sprawy oraz istnienie związku przyczynowo - skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (wyrok NSA z 7 maja 2020r., sygn. I OSK 1049/19).

Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, tj. m.in. zakres czynności wykonywanych przez skarżącą podczas opieki, czynności dotyczące opieki, wywiad środowiskowy oraz oświadczenie L. B. – należy zgodzić się z ustaleniami poczynionymi przez SKO w Tarnowie, które uznało, że charakter i zakres wykonywanych przez skaczącą czynności w przeważającej mierze składa się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego (przygotowywanie posiłków, pomoc w sprzątaniu zakupy, wykupywanie lekarstw), które przy właściwej organizacji dają możliwość pogodzenia z wykonywaniem aktywności zawodowej. Wymienionych czynności nie można uznać za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej. W konsekwencji należy zgodzić się z organem II instancji, że brak jest związku przyczyno-skutkowego w tym zakresie.

Odpowiadając na zarzut skargi, podkreślić raz jeszcze należy, że w sprawie jest niekwestionowane, że matka skarżącej z powodu niepełnosprawności wymaga opieki i pomocy innych osób. Nie jest to jednak jedyna z przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem art. 17 ust. 1 u.ś.r. wprowadza także wymóg, by opieka ta była tego rodzaju, że jej podjęcie kolidowałoby w sposób obiektywny z możliwością kontynuowania lub podjęcia jakiegokolwiek i w jakimkolwiek wymiarze czasu zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r.,

Jak już wyżej wspomniano, w rozstrzyganej sprawie skarżąca od samego początku reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika, który nie przedstawił jakiejkolwiek dokumentacji medycznej matki skarżącej, która to dokumentacja uprawdopodobniałaby konieczność niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia z uwagi na charakter i zakres niezbędnych czynności opiekuńczych. Z opisu czynności wykonywanych pod czas opieki dołączonych do wniosku – nie wynika, aby musiały być one wykonywane wyłącznie w czasie poświęcanym typowo na zatrudnienie.

Należy również wskazać, że organ odwoławczy nie negował również faktu należytego sprawowania opieki przez skarżącą, słusznie przy tym akcentując, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowią w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odmówił przyznania świadczenia ze względu na fakt, że zakres opieki podejmowanej przez skarżącą w realiach niniejszej sprawy, nie uniemożliwia jej podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie.

We wniesionej skardze w żaden sposób (podobnie również na etapie postępowania administracyjnego) nie została w jakikolwiek sposób podważona ocena przesłanki braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowana opieka nad matka. Zdaniem pełnomocnika skarżącej Kolegium pochopnie wykluczyło zwykłe czynności życia codziennego z zakresu opieki i pomocy uzasadniającej prawo do świadczenia.

Zakres i charakter czynności szczegółowo opisany w zaskarżonej decyzji i mający swoje odniesienie w formularzu czynności wykonywanych podczas opieki z 13.09.2022 r., kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego s.12,13, oświadczeniu L. B. i oświadczenie K. R. - wskazuje, że niewątpliwie matka skarżącej jest osobą z wieloma schorzeniami i wymaga wsparcia nie mniej jednak nie jest osobą obłożnie chorą, bez kontaktu, czy też objawami wymagającymi ciągłej obecności opiekuna. Z akt sprawy nie wynika aby nie była w stanie samodzielnie spożywać posiłków gdyż skarżąca nie wymieniła karmienia matki w zakresie sprawowanych czynności opiekuńczych. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że skarżąca jest osobą chodzącą. Okoliczności te wskazują, że w podstawowych sferach funkcjonowania matka skarżącej wykazuje samodzielność i nie wymaga opieki w stopniu na tyle absorbującym aby uniemożliwiał skarżącej podjęcie pracy zarobkowej choćby w częściowym wymiarze czasu pracy.

Z załączonego do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego formularza czynności wykonywanych podczas opieki z 13 września 2022 r. (k. 1 a.a.) wynika, że codziennie ma miejsce: kąpiel, obcinanie paznokci, strzyżenie włosów, mycie protezy, mycie zębów, moczenie nóg; smarowanie kremami przeciw odparzeniom; przygotowywanie ubrań, ubieranie; ćwiczenia fizyczne, mierzenie ciśnienia; układanie do snu, czuwanie podczas snu; prowadzenie do toalety, podmywanie (kilka razy dziennie); przygotowywanie i przynoszenie opału, palenie w piecu; sprzątanie, pranie, prasowanie; podawanie leków; przygotowywanie i podawanie posiłków.

Między godzinami:

7-9 ma miejsce – poranna toaleta, przygotowanie ubrań i pomoc w ubraniu, przygotowanie śniadania, podanie lekarstw;

9-11 - odpoczynek po śniadaniu, sprzątanie, szybkie zakupy;

11-13 - przygotowanie i podanie drugiego śniadania, zaprowadzenie do toalety, przygotowanie obiadu;

13-15 - zaprowadzenie do toalety, podanie obiadu, ćwiczenia, masowanie;

15 -17- odpoczynek po obiedzie, pranie, prasownie, dotrzymywanie towarzystwa mamie, zaprowadzenie do toalety

17-19 - przygotowywanie i podanie podwieczorku, zaprowadzenie do toalety

19-21- przygotowanie, podanie kolacji, podanie leków, toaleta, kąpiel wieczorna, ścielenie łóżka, przygotowanie piżamy i pomoc w ubraniu;

21-23 w razie potrzeby wstaje w nocy do mamy.

W oświadczeniu z 10 października 2023 r. skarżąca wskazała, że zapewnia matce pomoc w zakresie: przygotowanie posiłków, wizyty lekarskie, wykupywanie lekarstw, porządki, pomoc w czynnościach dnia codziennego i czynnościach higieniczno-pielęgnacyjnych.

W ocenie Sądu takie czynności, jak przygotowywanie posiłków, podanie leków, pomiary ciśnienia, pomoc w czynnościach higienicznych, a tym bardziej czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego trudno uznać za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności opiekuna. Są to bowiem typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i mają pod opieką chorych członków rodziny, a które wykonują przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, czy też w dni wolne od pracy. Pogląd ten koresponduje z utartą linią orzeczniczą sądów administracyjnych.

Zatem biorąc pod uwagę stan zdrowia matki skarżącej oraz zakres i charakter czynności opiekuńczych sprawowanych przez skarżącą, Sąd stwierdził, że organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że w sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad matką.

Orzekający w niniejszej sprawie Sąd podzielił również pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym możliwość współdziałania rodzeństwa wnioskodawcy w opiece nad niepełnosprawnym rodzicem jest postrzegana jako element stanu faktycznego mającego wpływ na ustalenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem aktywności zawodowej wnioskującego, a potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1235/22, czy wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1280/22). W stosunku do pozostałych żyjących dzieci matki skarżącej nie stwierdzono obiektywnych przeszkód w możliwości wsparcia skarżącej w opiece nad matką w wybranej formie (np. poprzez sfinansowanie usług opiekuńczych).

Reasumując, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie została oparta na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione przez organy ustalenia zostały właściwie ocenione, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), skargę oddalił jako bezzasadną.