Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 689/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2025-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 1, art. 97 ust. 1 i ust. 3-5
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 124 par. 2, art. 126
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 119 pkt 3, art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 15 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Asesor WSA Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi Miasta P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 31 lipca 2024 roku nr KO.430.25.2024 w przedmiocie uchylenia postanowienia opiniującego pozytywnie wstępny podział nieruchomości oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 lipca 2024 r., nr KO.430.25.2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, na podstawie art.138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej jako: "k.p.a.", uchyliło postanowienie Dyrektora Pracowni Planowania Przestrzennego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 7 czerwca 2024 r., znak: ZPM.4111.38.2024, pozytywnie opiniujące projekt podziału działki nr [...], obręb [...] przy ul. [...] w P. i umarzyło postępowanie organu I instancji w sprawie zaopiniowania wstępnego projektu podziału ww. nieruchomości.

Z akt sprawy wynika, że Kierownik Referatu Gospodarki Nieruchomościami w Urzędzie Miasta Piotrkowa Trybunalskiego wniósł o dokonanie podziału nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...], obręb [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta Nr [...], celem wydzielenia terenu pod poszerzenie układu drogowego oznaczonego na rysunku planu symbolem [...] - ul. [...], zgodnie z ustaleniami wynikającymi z opinii urbanistycznej [...] z dnia 14 lutego 2024 r.

Pismem z dnia 4 czerwca 2024 r. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego Geodeta Miasta, Kierownik Referatu Geodezji, Kartografii i Katastru Urzędu Miasta Piotrkowa Trybunalskiego, zawiadomił strony, na podstawie art. 61 k.p.a. oraz art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.), dalej jako: "u.g.n.", o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie podziału ww. nieruchomości. Jednocześnie poinformował, że działając na podstawie § 3 pkt 6 Statutu Pracowni Planowania Przestrzennego stanowiącego załącznik do uchwały Rady Miasta Piotrkowa Trybunalskiego nr XXII/260/04 z dnia 24 marca 2004 r. w sprawie utworzenia jednostki budżetowej pod nazwą "Pracownia Planowania Przestrzennego" i przyjęcia jej statutu (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 2004 r. Nr 117, poz. 1053 ze zm.), wystąpił z wnioskiem o zaopiniowanie proponowanego podziału nieruchomości.

Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2024 r., wydanym na podstawie m.in. art.93 ust. 1 u.g.n., Dyrektor Pracowni Planowania Przestrzennego w Piotrkowie Trybunalskim pozytywnie zaopiniował projekt podziału działki nr [...], położonej w obrębie [...] m. P. przy ul. [...], z której mają zostać wydzielone działki nr [...] i [...].

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w rejonie ulic: [...], [...], [...], [...] i [...] w P., zatwierdzonym uchwałą nr XXII/367/08 Rady Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 28 kwietnia 2008 r. (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego Nr 191 z dnia 11 czerwca 2008 r., poz. 1791), ze zmianami (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z dnia 20 stycznia 2012 r. poz. [...]3, z dnia 18 kwietnia 2013 r. poz. 2179), działka nr [...], obręb [...], znajduje się w terenie [...], [...] - ul. [...].

Organ przytoczył przepisy ogólne planu miejscowego (§ 3 Działu I) definiujące poszczególne pojęcia, przepisy Działu II (§ 7) zawierającego ustalenia ogólne dla całego obszaru objętego planem, przepisy Działu III Rozdział I (§ 22) zawierającego ustalenia szczegółowe dotyczące terenów przeznaczonych pod zabudowę usługową, oznaczonych na rysunku planu symbolem [...] oraz przepisy Działu III Rozdział III (§ 23) zawierającego ustalenia dotyczące terenów komunikacji, oznaczonych na rysunku planu symbolem [...]. Z postanowień § 23 ust. 2 planu miejscowego wynika, że w terenie przeznaczonym na komunikację wraz z urządzeniami technicznymi, oznaczonym na rysunku planu symbolem [...], ustala się szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy:

a) obowiązek lokalizacji drogi lokalnej - [...] (ul. [...]) o szerokości w liniach rozgraniczających od 13 m do 22 m (zgodnie z rysunkiem planu), 1 jezdnia, 2 pasy ruchu,

b) możliwość obsługi komunikacyjnej terenów 1MWn, 2MN, [...],

c) możliwość lokalizacji sieci infrastruktury technicznej na warunkach określonych w przepisach odrębnych i uzgodnionych z zarządcą drogi,

d) możliwość lokalizacji obiektów małej architektury (wiaty przystankowe, ławki, itp.),

e) zakaz lokalizacji budynków.

Organ stwierdził, że podział działki nr [...], obręb [...] przy ul. [...] w P. jest zgodny z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W wyniku podziału:

1) projektowana działka nr [...], położona będzie w terenie [...],

2) projektowana działka nr [...], położona będzie w liniach rozgraniczających układu komunikacyjnego [...] - ul. [...].

Obsługa komunikacyjna projektowanej działki nr [...] zapewniona będzie poprzez dostęp do ul. [...] oraz ul. [...] - [...]. Organ zaznaczył, iż działka nr [...], obręb [...], nie jest wpisana do rejestru zabytków.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł J.B. (zażalenie zostało wniesione bezpośrednio do Kolegium, z pominięciem organu I Instancji), podnosząc, że jest właścicielem działek nr [...] oraz [...], obręb [...] przy ulicy [...] w P. i nie składał żadnego wniosku o podział ww. działek i nie wyraża zgody na jakikolwiek ich podział. Wnoszący zażalenie wyjaśnił, że na działce nr [...] znajduje się budynek oraz parking, który wynajmuje sieci "[...]" pod supermarket. Podział, jaki został zaproponowany przez organ miasta, byłby dla niego bardzo niekorzystny, ponieważ zmniejszeniu uległby obszar nieruchomości o ok. 10%. W miejscu podziału znajdują się miejsca parkingowe dla klientów supermarketu, a także wiata z koszami na zakupy. Umowa, jaką podpisał z siecią "[...]" na 10 lat, określa wielkość wynajmowanego terenu, a także określa ilość miejsc parkingowych. Zmiana tych zapisów mogłaby powodować straty finansowe w postaci zmniejszenia czynszu, a nawet zerwanie umowy, co wiązałoby się dla skarżącego z ogromnymi stratami finansowymi. Ponadto dodał, że od ponad 20 lat płaci regularnie podatki od ww. nieruchomości i wniósł o przyjęcie innej koncepcji, nienaruszającej jego nieruchomości.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 31 lipca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, po rozpatrzeniu powyższego zażalenia, uchyliło postanowienie organu I instancji i umorzyło postępowanie organu I instancji w sprawie zaopiniowania wstępnego projektu podziału ww. nieruchomości.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji w pierwszej kolejności odniósł się do terminu wniesienia zażalenia J. B., wskazując, że zostało ono nadane w placówce pocztowej operatora publicznego (Poczty Polskiej, placówka w W.), co wynika z załączonej do pisma skarżącego z dnia 24 lipca 2024 r. kserokopii potwierdzenia nadania przesyłki nr [...] (data nadania 25 czerwca 2024 r.; dowód: pieczątka placówki pocztowej) oraz koperty z naklejonym ww. numerem przesyłki wraz z wydrukiem potwierdzenia śledzenia przesyłki poczty polskiej. Okoliczność, że przesyłka została zaadresowana do Samorządowego Kolegium Odwoławczego i tak doręczona przez operatora pocztowego (zamiast do Pracowni Planowania Przestrzennego w Piotrkowie Trybunalskim), nie oznacza - w ocenie organu II instancji - że strona nie zachowała 7-dniowego terminu do wniesienie zażalenia. Wniesienie zażalenia - do organu niewłaściwego (bezpośrednio do organu II instancji), nie powoduje dla strony negatywnych konsekwencji związanych z uchybieniem terminu. Zgodnie z art. 65 § 2 k.p.a., podanie (zażalenie) wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Wychodząc z tych ustaleń Kolegium uznało, że wniesienie przez J. B. zażalenia nie nastąpiło z uchybieniem terminu, a zatem podlegało merytorycznemu rozpatrzeniu.

W dalszej kolejności organ II instancji odwołał się do art. 93 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym, podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje się przepisy art.94. Zgodność z ustaleniami planu, w myśl ust. 1, dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu (art. 93 ust. 2 u.g.n.). W myśl art. 93 ust. 4 u.g.n., zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95, opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Opinię, o której mowa w ust. 4, wyraża się w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 93 ust. 5 u.g.n.). Z powyższych uregulowań - jak podniosło Kolegium - wynika, że o zgodności podziału nieruchomości z planem miejscowym można mówić wtedy, gdy wstępny projekt podziału nie narusza przepisów planu. Postanowienie wydane w tym przedmiocie stanowi jeden z etapów postępowania podziałowego. Zatwierdzenie podziału nieruchomości następuje w drodze decyzji, wydanej przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta (art. 96 ust. 1 u.g.n.).

Odnosząc powyższe do postanowienia z dnia 7 czerwca 2021 r., znak: ZPM.4111.38.2024, Dyrektora Pracowni Planowania Przestrzennego w Piotrkowie Trybunalskim Kolegium wskazało, że opiniując pozytywnie projekt podziału działki nr [...], obręb [...] przy ul. [...] w P., stwierdzono, iż jest on zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w rejonie ulic: [...], [...], [...], [...] i [...] w P., zatwierdzonym uchwałą nr XXII/367/08 Rady Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 28 kwietnia 2008 r. z późniejszymi zmianami. Projektowana działka nr [...], położona będzie w terenie [...], tj. terenie zabudowy usługowej, a projektowana działka nr [...], położona będzie w liniach rozgraniczających układu komunikacyjnego [...] - ul. [...]. W niniejszej sprawie podział dotyczy terenu objętego miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a postępowanie w przedmiocie podziału ww. działki nr [...], położonej w obrębie [...] m. P., wszczęte zostało z urzędu.

Wobec tego – zdaniem Kolegium - rozważenia wymagało, czy istotnie były podstawy do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie podziału ww. nieruchomości, a jeśli tak, to czy postanowienie opiniujące wstępny projekt podziału pod względem zgodności z ustaleniami planu miejscowego w ogóle powinno być wydane.

W tak zakreślonej spornej kwestii Kolegium wskazało art. 97 ust. 1 u.g.n., w myśl którego, podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Jednocześnie zgodnie z art. 97 ust. 3 u.g.n, podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli: 1) jest on niezbędny do realizacji celów publicznych; 2) nieruchomość stanowi własność gminy i nie została oddana w użytkowanie wieczyste.

Kolegium zwróciło przy tym uwagę, że celem publicznym, w rozumieniu u.g.n., jest m.in. wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, drogi rowerowe i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji (art. 6 pkt 1 u.g.n.).

Podział nieruchomości, w trybie art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n., może być wdrożony - jak zauważyło Kolegium - dla realizacji celu publicznego, o którym mowa w art. 6 pkt 1 u.g.n. - wydzielenie działki pod drogę publiczną. Z § 4 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie ulic: [...],[...],[...], [...] i [...] w P. wynika, że przedmiotem ustaleń planu są m.in. tereny zabudowy usługowej, oznaczony na rysunku planu symbolem U (pkt 3), tereny dróg publicznych - ulic lokalnych, oznaczone na rysunku planu symbolem KDL (pkt 6). Z ustaleń ogólnych planu miejscowego, odnoszących się do całego obszaru (§ 7 pkt 5 lit. a) wynika, że dla terenów oznaczonych na rysunku planu symbolem KDL obowiązuje adaptacje lub budowa dróg. Część tekstowa i część graficzna planu miejscowego wskazuje, iż droga (ul. [...]) zlokalizowana częściowo na terenie mającej ulec podziałowi działce nr [...], obręb [...] m. P., ma status drogi publicznej. Znajduje to potwierdzenie na mapie zasadniczej w skali 1:500 z projektem podziału nieruchomości, gdzie zaznaczono, że ul. [...] (działka nr [...]), stanowi drogę publiczną.

Mając na uwadze powyższe Kolegium odwołało się do poglądów doktryny i orzecznictwa, wskazując, że powszechnie przyjmuje się, iż wydzielenie działki pod drogę publiczną może nastąpić, jeśli obszar wydzielanej działki jest przeznaczony pod taką drogę w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Kolegium podkreśliło, że jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 2131/06: "1. Wszczęcie z urzędu - na podstawie art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami - postępowania o zatwierdzenie podziału nieruchomości stanowiącej własność osoby fizycznej, w wyniku którego nastąpić ma wydzielenie działki gruntu pod projektowaną drogę (ulicę) jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy w planie miejscowym droga ta przewidziana jest jako droga publiczna w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, tj. droga krajowa, wojewódzka, powiatowa lub gminna lub ulica leżąca w ciągu którejś z wyżej wymienionych dróg (art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy). 2. W ramach podziału, o którym mowa w art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie jest możliwe prowadzenie z urzędu postępowania i opiniowanie zgodności podziału z ustaleniami planu miejscowego, który nie przewiduje realizacji inwestycji celu publicznego".

Jednocześnie Kolegium zwróciło uwagę na rozbieżność poglądów prezentowanych w orzecznictwie dotyczących wydawania postanowień opiniujących wstępny projekt podziału nieruchomości pod względem zgodności z ustaleniami planu miejscowego, w przypadku wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie podziału nieruchomości. Część składów orzekających wyraża pogląd, że wydanie postanowienia opiniującego proponowany podział jest konieczne zarówno w sprawach, w których postępowanie wszczęte zostało z urzędu, jak i w sprawach prowadzonych na wniosek i wskazuje się przy tym na zmianę stanu prawnego wywołaną wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. z 2004 r. Nr 268, poz. 2663), dalej jako: "rozporządzenie", gdzie w odróżnieniu od uprzednio obowiązującego rozporządzenia z dnia 17 lutego 1998 r. nie znalazł się już przepis wyłączający konieczność opiniowania podziałów dokonywanych z urzędu. W większej części orzeczeń sądów administracyjnych przyjmuje się jednak, że postanowienie opiniujące zgodność projektowanego podziału z planem miejscowym jest wydawane tylko w postępowaniu podziałowym prowadzonym na wniosek strony. W tych orzeczeniach wskazuje się na zbędność wydawania opinii o zgodności proponowanego podziału z planem miejscowym, w trybie art. 93 ust. 4 i 5 u.g.n., w sytuacji gdy podział ów uruchamiany jest z urzędu.

Analizując powyższe poglądy Kolegium stwierdziło, że nie znajduje uzasadnienia odrębne wypowiadanie się przez ten sam organ o zgodności proponowanego podziału nieruchomości z planem miejscowym, w sytuacji gdy z urzędu wszczęto postępowanie podziałowe i nieuprawnione było zatem wydanie przez Dyrektora Pracowni Planowania Przestrzennego w Piotrkowie Trybunalskim postanowienia z dnia 7 czerwca 2024 r., w oparciu o art. 93 ust. 1 u.g.n. W tej sytuacji, Kolegium uznało za zasadne uchylenie ww. postanowienia w całości i umorzenie postępowania w przedmiocie zaopiniowania projektu podziału działki nr [...], obręb [...] m. P.. Końcowo organ II instancji wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie mają znaczenia zarzuty zażalenia skupiające się na aspekcie niekorzystnego dla skarżącego podziału nieruchomości i potencjalnych ogromnych strat finansowych.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosło Miasto Piotrków Trybunalski, reprezentowane przez Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego, zarzucając naruszenie:

1) przepisów postępowania administracyjnego: art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez:

- niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,

- brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co skutkowało błędnym wnioskiem Kolegium, że Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego, który wszczął postępowanie administracyjne, znak: IMG.6831.38.2024, w sprawie podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...] miasta P. oraz Dyrektor Pracowni Planowania Przestrzennego w Piotrkowie Trybunalskim, który wydał postanowienie z dnia 7 czerwca 2024 r., znak: ZPM.4111.38.2024, opiniujące proponowany podział, działali jako ten sam organ,

2) przepisów prawa materialnego: art. 93 ust. 4 oraz art. 93 ust. 5 u.g.n. poprzez nieprawidłowe uznanie przez Kolegium, że w postępowaniu administracyjnym, wszczętym z urzędu, w sprawie podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...] miasta P. nie jest wymagany etap opiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości, w ramach którego wydawane jest postanowienie, na które przysługuje zażalenie.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że stanowisko Kolegium jest błędne, gdyż nie uwzględnia treści uchwały Nr XLI/710/05 Rady Miasta w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 października 2005 r. w sprawie upoważnienia Dyrektora Pracowni Planowania Przestrzennego w Piotrkowie Trybunalskim do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej. Na mocy tej uchwały, wydanej w oparciu o art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Rada Miasta upoważniła Dyrektora m.in. do wydawania postanowień wynikających z przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie zgodności projektu podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzją o warunkach zabudowy lub przepisami szczególnymi. Skarżący zwrócił przy tym uwagę, że podmioty upoważnione na podstawie art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym działają we własnym imieniu, a nie w imieniu rady czy wójta, burmistrza, prezydenta, ergo - wskutek upoważnienia zyskują status organu. Mocą tego przepisu ustawy rada gminy została wyposażona w prawotwórczą kompetencję przyznania uprawnień orzeczniczych określonym podmiotom niemającym takich uprawnień. Po podjęciu uchwały kompetencje ustawowo przypisane wójtom, burmistrzom lub prezydentom miast zostają przeniesione np. na organ utworzonej przez gminę jednostki administracyjnej, co sprawia, że organ ten we własnym imieniu, pełni funkcje administracji (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 7 maja 2019 r. II SA/Rz 235/19, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 7 maja 2019 r. II SA/Rz 237/19).

Zdaniem skarżącego, orzeczenia przywołane przez Kolegium zapadły w odmiennych stanach prawnych i faktycznych, dotyczących postępowań, w których zarówno wszczęcie z urzędu postępowania podziałowego oraz opiniowanie projektu podziału, dokonywane było przez ten sam organ. Powołanie tych orzeczeń było zatem – w ocenie skarżącego - nieuzasadnione, bowiem uchylone przez Kolegium postanowienie nie zostało wydane przez ten sam organ administracji, który wszczął postępowanie podziałowe. Skarżący dodał, że Dyrektor Pracowni Planowania Przestrzennego wydając postanowienie z dnia 7 czerwca 2024 r. nie działał z upoważnienia Prezydenta Miasta, ale jako samodzielny organ upoważniony przez Radę Miasta do realizacji tych zadań.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i oddalenie skargi. Jednocześnie organ podniósł, że postanowienie opiniujące powinno być wydane, gdy postępowanie o podział nieruchomości jest wszczynane na wniosek właściciela nieruchomości. Nieco inaczej sprawa przedstawia się, gdy postępowanie o podział nieruchomości jest wszczynane z urzędu. Gdy zachodzi sytuacja określona w art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n., tj. gdy organ stwierdzi, że podział nieruchomości jest niezbędny dla realizacji celów publicznych, wówczas może dokonać tego podziału z urzędu (w tym przypadku nie jest wymagana zgoda właściciela czy użytkownika wieczystego).

Kolegium zwróciło także uwagę, że ze Statutu Pracowni Planowania Przestrzennego w Piotrkowie Trybunalskim wynika, iż prowadzi ona działalność m.in. w zakresie polityki przestrzennej Miasta Piotrkowa Trybunalskiego, związanej z planowaniem przestrzennym, projektowaniem urbanistycznym i architektonicznym, prowadzi postępowania administracyjne związane z ustaleniem warunków zabudowy oraz lokalizacji inwestycji celu publicznego, wydaje opinie urbanistyczne o zgodności planowanej inwestycji z ustaleniami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, wydaje postanowienia i opinie o podziale nieruchomości (§ 3 pkt 1, 2, 4, 6 Statutu).

Nadto Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego występował do Pracowni Planowania Przestrzennego w Piotrkowie Trybunalskim o zajęcie stanowiska w sprawie zbycia na rzecz użytkownika wieczystego działek nr [...] i [...], obręb [...], położonych przy ul. [...] w P. (pismo z dnia 20 lutego 2024 r.). Zawiadamiając pismem z dnia 4 czerwca 2024 r., znak: IMG.6831.38.2024, o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie podziału nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej nr działki [...], obręb [...], Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego miał wiedzę, że działka ta w części przeznaczona jest na komunikację (układ drogowy) - cel publiczny (w przeciwnym razie nie byłoby możliwości wszczęcia z urzędu postępowania o podział nieruchomości). Kolegium podzieliło prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że w procedurze podziału nieruchomości, dokonywanej w trybie art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n., tj. z urzędu, nie jest wymagany etap opiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 31 lipca 2024 r. uchylające postanowienie Dyrektora Pracowni Planowania Przestrzennego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 7 czerwca 2024 r. pozytywnie opiniujące projekt podziału działki nr [...], obręb [...] przy ul. [...] w P. i umarzające postępowanie organu I instancji w sprawie zaopiniowania wstępnego projektu podziału ww. nieruchomości.

Rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów możliwe było na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Dodać przy tym należy, że w przypadku skargi na tego rodzaju postanowienie skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym nie zostało uzależnione od stosownego wniosku strony w tym zakresie. Stąd też sprawa niniejsza została skierowana do rozpoznania w tym trybie na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 2 grudnia 2024 r.

Dokonując kontroli zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia w trybie uproszczonym w zakresie nakreślonej wyżej kognicji sądów administracyjnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie to odpowiada prawu.

Kluczową kwestią w przedmiotowej sprawie – jak słusznie zauważyło Kolegium – jest ustalenie, czy zaistniały podstawy do wszczęcia z urzędu przedmiotowego postępowania w sprawie podziału wskazanej nieruchomości, a jeśli tak, to czy postanowienie opiniujące wstępny projekt podziału pod względem zgodności z ustaleniami planu miejscowego powinno zostać wydane.

Jak wynika z akt sprawy i co podniosło również Kolegium, Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego pismem z dnia 4 czerwca 2024 r. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie podziału ww. nieruchomości, powołując się przy tym m.in. na art. 97 ust. 1 u.g.n. oraz wniosek Referatu Gospodarki Nieruchomościami. W aktach sprawy znajduje się ów wniosek, datowany na dzień 4 czerwca 2024 r. i podpisany z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Geodetę Miasta, Kierownika Referatu Geodezji, Kartografii i Katastru. Nie ulega wątpliwości, że pismo to, pochodzące od organu, tj. Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego, z upoważnienia którego działał Geodeta Miasta, Kierownik Referatu Geodezji, Kartografii i Katastru, nie stanowi wniosku wszczynającego postępowanie na podstawie art. 97 ust. 1 u.g.n. Zasadnie zatem oceniło Kolegium, że postępowanie w sprawie podziału ww. działki wszczęte zostało z urzędu.

Stosownie do powołanego art. 97 ust. 1 u.g.n., podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Z kolei, zgodnie z art. 97 ust. 3 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli:

jest on niezbędny do realizacji celów publicznych;

nieruchomość stanowi własność gminy i nie została oddana w użytkowanie wieczyste.

Podział nieruchomości, w trybie art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n., tj. z urzędu, może być wdrożony dla realizacji celu publicznego, o którym mowa w art. 6 pkt 1 u.g.n. - wydzielenie działki pod drogę publiczną. Z § 4 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Nr XXII/367/08 Rady Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 28 kwietnia 2008 r. z późniejszymi zmianami, wynika, że w rejonie ulic: [...], [...], [...], [...] i [...] w P. przedmiotem ustaleń planu są m.in. tereny zabudowy usługowej, oznaczony na rysunku planu symbolem U (pkt 3), tereny dróg publicznych - ulic lokalnych, oznaczone na rysunku planu symbolem KDL (pkt 6). Z ustaleń ogólnych planu miejscowego, odnoszących się do całego obszaru (§ 7 pkt 5 lit. a) wynika, iż dla terenów oznaczonych na rysunku planu symbolem KDL obowiązuje adaptacje lub budowa dróg. Część tekstowa i część graficzna planu miejscowego wskazuje, iż droga (ul. [...]) zlokalizowana częściowo na terenie mającej ulec podziałowi działce nr [...], obręb [...] m. Piotrkowa Trybunalskiego, ma status drogi publicznej. Znajduje to potwierdzenie na mapie zasadniczej w skali 1:500 z projektem podziału nieruchomości, gdzie zaznaczono, że ul. [...] (działka nr [...]), stanowi drogę publiczną. Zauważyć również należy, że w aktach sprawy znajduje się pismo z dnia 20 lutego 2024 r., wydane z upoważnienia Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego przez Zastępcę Kierownika Referatu Gospodarki Nieruchomościami, z którego wynika, że została wydana pozytywna opinia z dnia 14 lutego 2024 r. w sprawie zbycia użytkownikowi wieczystemu działek nr [...] i [...] obręb [...] (użytkownik wieczysty tych działek wystąpił z pismem z dnia 2 października 2023 r. o ich sprzedaż na jego rzecz). Z wspomnianej opinii z dnia 14 lutego 2024 r. (jak wskazano w piśmie z dnia 20 lutego 2024 r.) wynika, że należy dokonać podziału działki nr [...] obręb [...], w wyniku którego zostanie wydzielona działka pod poszerzenie układu drogowego oznaczonego na rysunku planu symbolem [...] ulica [...].

Z powyższego wynika zatem, że część działki [...] obręb [...] zostanie przeznaczona na realizację celu publicznego, czyli poszerzenia układu drogowego, tj. ul. [...]. W konsekwencji organ miał podstawy do wszczęcia z urzędu, w oparciu o art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n., postępowania w sprawie podziału przedmiotowej nieruchomości, co zresztą wybrzmiało z pisma organu z dnia 4 czerwca 2024 r. zawiadamiającego o wszczęciu postepowania. Przedstawione okoliczności sprawy jednoznacznie wskazują, iż postępowanie w sprawie podziału nieruchomości zostało wszczęte z urzędu.

Wobec zatem wszczęcia przez Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego postępowania podziałowego z urzędu należy odpowiedzieć na pytanie, czy zasadne było wydania postanowienia z dnia 7 czerwca 2024 r. opiniującego wstępny projekt podziału.

W tej kwestii na gruncie kontrolowanej sprawy Sąd podziela pogląd, na który powołało się Kolegium, że w procedurze podziału nieruchomości, dokonywanej w trybie art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n., tj. z urzędu, nie jest wymagany etap opiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości. Postanowienie opiniujące powinno być wydane, gdy postępowanie o podział nieruchomości jest wszczynane na wniosek właściciela nieruchomości (zob. np. wyrok NSA z dnia 12 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 450/14 czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2011/22, dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). W orzecznictwie prezentowany jest również odmienny, znany, Sądowi pogląd, stanowiący o konieczności wydania postanowienia opiniującego podział zarówno w sprawach, w których postępowanie zostało wszczęte z urzędu, jak i w sprawach prowadzonych na wniosek (np. wyrok NSA z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt I OSK [...]11/09, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Go 1115/17, CBOSA).

W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, jak wskazano wyżej, należy jednak przychylić się do zapatrywania sądów administracyjnych o zbędności opinii o zgodności proponowanego podziału z planem miejscowym w trybie art. 93 ust. 4 i 5 u.g.n., w sytuacji gdy podział ów dokonywany jest z urzędu.

Uwzględniając powyższe należało uznać, że skoro Kolegium zasadnie stwierdziło, że nie jest wymagany etap opiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości, to nieuprawione było wydanie przez Dyrektora Pracowni Planowania Przestrzennego w Piotrkowie Trybunalskim postanowienia z dnia 7 czerwca 2024 r. Słusznie również przyjęło Kolegium, że postanowienie opiniujące powinno być wydane, gdy postępowanie o podział nieruchomości jest wszczynane na wniosek właściciela nieruchomości. Nieco inaczej sprawa przedstawia się, gdy postępowanie o podział nieruchomości jest wszczynane z urzędu. Gdy zachodzi sytuacja – co miało miejsce w niniejszej sprawie - określona w art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n., tj. gdy organ stwierdzi, że podział nieruchomości jest niezbędny dla realizacji celów publicznych, wówczas może dokonać tego podziału z urzędu (w tym przypadku nie jest wymagana zgoda właściciela czy użytkownika wieczystego).

W skardze zarzucono również, że Kolegium nie uwzględniło treści uchwały Nr XLI/710/05 Rady Miasta w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 października 2005 r. w sprawie upoważnienia Dyrektora Pracowni Planowania Przestrzennego w Piotrkowie Trybunalskim do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej. Odnosząc się do tej kwestii należy wskazać, że z uchwały tej wynika, iż Rada Miasta w Piotrkowie Trybunalskim upoważniła Dyrektora Pracowni Planowania Przestrzennego w Piotrkowie Trybunalskim do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej, w tym do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń, wynikających m.in. z przepisów u.g.n., w zakresie zgodności projektu podziału nieruchomości z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzją o warunkach zabudowy lub przepisami szczególnymi. Jednak – jak słusznie podniosło Kolegium - występowanie do Pracowni Planowania Przestrzennego w Piotrkowie Trybunalskim, która realizuje politykę przestrzenną Miasta Piotrkowa Trybunalskiego o zaopiniowanie proponowanego podziału ww. nieruchomości, stosownie do przepisów art. 93 i 94 u.g.n., nie znajdowało uzasadnienia, ponieważ przedmiotowe postępowanie w sprawie podziału działki zostało wszczęte z urzędu, a postępowanie prowadzone w tym trybie nie wymaga ww. zaopiniowania.

Na gruncie powyższych rozważań należało stwierdzić, że organ - wbrew zarzutom skarżącego - dokonał wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, stosując się do zasad regulujących postępowanie administracyjne, określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Jednocześnie zgodzić się należy ze stanowiskiem Kolegium, że w zaistniałych okolicznościach faktycznych sprawy obowiązujące przepisy prawa dostarczyły podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia organu II instancji. Sąd miał również na uwadze, że ustalenia i ocena organu znalazły wyraz w uzasadnieniu postanowienia, spełniającym wymogi z art. 124 § 2 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a.

Z tych względów, Sąd nie podzielając zasadności zarzutów skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

dc