Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1085/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3a
journal: Dz.U. 2022 poz 1009
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
article: § 3 ust. 1 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Dnia 29 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 marca 2023 roku sprawy ze skargi D. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 września 2022r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 16 marca 2022 r. sygn. akt III SA/po 1509/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na skutek skargi D. P. uchylił zaskarżoną przezeń decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 31 sierpnia 2021 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek za okresy 08.1994-11.1994, 01.1995-05.1995 i 07.1995 w łącznej kwocie 7000 zł, w tym: składek w kwocie 1077,20 zł, odsetek w kwocie 5912 zł naliczonych na 29 czerwca 2021r. od ww. składek oraz kosztów upomnienia - 10, 80 zł.

Sąd uznał, że w sprawie umorzenia należności z tytułu składek wyjaśnienia wymaga, których składek dotyczy wniosek, a co za tym idzie ustalenie, czy należności te nie uległy przedawnieniu. Decyzje w sprawach tego rodzaju mogą być bowiem wydawane wyłącznie wobec należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalne jest procedowanie w sprawach należności, które wygasły na skutek przedawnienia. Obowiązkiem ZUS było więc ustalenie, czy zaległe składki, o których umorzenie wniósł skarżący, są nadal wymagalne i nie uległy one przedawnieniu. Tym bardziej, że początek zaległości w opłacaniu składek datuje się na 1994, a koniec na 1995 r. Dopiero po prawidłowym ustaleniu okresu, którego dotyczą należności składkowe oraz ich wysokości możliwe jest wydanie przez organ prawidłowej decyzji, na podstawie art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 ze zm.), dalej: usus.

Sąd zważył, iż skoro przedmiotem wniosku o umorzenie należności są składki za okresu l. 1994 i 1995, a skarżący podnosił, że organ ich nie egzekwował, nie informował go o zadłużeniu, mimo występowania przez niego z wnioskiem o wydanie zaświadczeń o niezaleganiu, zawarcia układu ratalnego, co spowodowało powstanie bardzo wysokich odsetek, to powyższe wskazywało na podniesienie przez skarżącego zarzutu przedawnienia. Samo bowiem nieinformowanie strony o zaległościach nie skutkuje umorzeniem składek. Skoro pojawił się zarzut braku podejmowania jakichkolwiek działań przez ZUS, czyli zarzut przedawnienia to należało dokładnie wyjaśnić, czy i ewentualnie dlaczego nie doszło do przedawnienia należności, tj. którego dnia stały się one wymagalne, którego dnia nastąpiła przerwa biegu przedawnienia i od kiedy zaczął się bieg przedawnienia na nowo, czy doszło do ponownej przerwy lub zawieszenia biegu przedawnienia i ewentualnie od kiedy oraz czy nastąpiły jeszcze jakieś inne zdarzenia mające wpływ na bieg przedawnienia, a jeżeli tak to jakie i kiedy miały one miejsce, itp. Okoliczności te winny znaleźć potwierdzenie w dokumentach. Jest to o tyle istotne, że organ powołał się na przesłankę przerwy biegu terminu przedawnienia, której zaistnienie wymaga przedstawienia dowodów powodujących tą okoliczność.

Sąd wyjaśnił, że obecnie art. 24 ust. 4 usus stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. W l. 1994-1995 obowiązywał przepis art. 35 ust. 4 ustawy z 25 listopada 1986r., o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 1989r. nr 25 poz. 137 ze zm., dalej: uofus), zgodnie z którym bieg przedawnienia przerywa każda czynność zmierzająca do ściągnięcia należności jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Również w pierwotnym brzmieniu art. 24 ust. 4 usus należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Przepis był parokrotnie nowelizowany, jak prawidłowo przedstawił to ZUS w zaskarżonej decyzji.

Sąd wskazał, że ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 241, poz. 2074 ze zm.) dokonała w art. 1 pkt 9 zmiany m.in. art. 24 ust. 4 usus, stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zgodnie z art. 23 ustawy zmieniającej weszła ona w życie w dniu 1 stycznia 2003 r. Ustawą zmieniającą dodano do art. 24 m.in. ust. 5b stanowiący, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem. Następnie art. 24 ust. 5b usus zmienił art. 10 pkt 10 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r., nr 121 poz.1264) z dniem 1 lipca 2004 r. i otrzymał brzmienie: "Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego". Kolejną zmianę okresu przedawnienia wprowadzono od 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232, poz. 1378, dalej: urnoop) zmieniono treść art. 24 ust. 4 usus i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 urnoop do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 usus, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (wg zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 usus, ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia ust. 2 powołanego przepisu, stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi, wcześniej przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu.

Sąd uznał, że organ stwierdził, iż nie uległy one przedawnieniu, gdyż w l. 1994-1996 skarżącemu doręczone były upomnienia i tytuły wykonawcze obejmujące zaległości za okres 08.1994-12.1994 i 01.1995-04.1995. Tymczasem w aktach sprawy brak jest ww. tytułów wykonawczych oraz dowodów ich doręczenia skarżącemu. Znajduje się jedynie notatka wskazująca daty odbioru przez stronę tytułów wykonawczych, co z uwagi na brak dowodu ich doręczenia uniemożliwia weryfikację tych twierdzeń. W l. 1994-1995 obowiązywał przepis art. 35 ust. 4 uofus, który przewidywał, że bieg przedawnienia przerywa każda czynność zmierzająca do ściągnięcia należności jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Skoro ZUS nie załączył dowodów doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych, to nie wiadomo, którego dnia nastąpiła przerwa biegu przedawnienia. Po przerwaniu biegu przedawnienia (wskutek zaistnienia okoliczności, o której mowa w art. 35 ust. 4 uofus) przedawnienie zaczyna biec na nowo. W sytuacji, gdy w l. 1994-1996 doszło do przerwania biegu przedawnienia i termin przedawnienia zaczął biec na nowo to należności składkowe skarżącego za okres od 08.1994r. do 07.1995r. uległyby przedawnieniu w l. 1999-2001. Nie można jednak tego stwierdzić bo organ rentowy nie załączył dowodów potwierdzających zawiadomienie skarżącego o czynnościach przerywających bieg terminu przedawnienia. Nie wiadomo więc, którego dnia nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia i którego dnia termin ten zaczął biec na nowo. Nadto organ podał, że 25.01.1999 r. stronie doręczono tytuły wykonawcze obejmujące należności za okres 05.1995 i 07.1995. Do tych należności Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. prowadził postępowanie egzekucyjne, które ostatecznie umorzył 28.01.1999r. Z notatki znajdującej się w aktach i uzasadnienia decyzji nie można ustalić, czy umorzono postępowanie wobec wszystkich zaległości, czy jedynie wobec zaległości za V i VII 1995 r. Organ podał, że ponownie 31.12.2002 r. doręczono skarżącemu upomnienie z 28.01.2003 r. Z notatki w aktach ZUS nie wynika jakiego okresu dotyczy to upomnienie, czy wszystkich zaległości, czy tylko zaległości za V i VII 1995 r. Organ podał, że Dyrektor Oddziału ZUS wystawił zajęcie wierzytelności, które pracodawca skarżącego odebrał 5.02.2003r. Nie wyjaśnił, jakiego okresu dotyczyło to zajęcie, czy dłużnik był zatrudniony u tego pracodawcy i na jakiej podstawie uznał, że była to czynność, o której dłużnika (skarżącego) zawiadomiono. Organ podał, że egzekucja wszczęta przez Dyrektora O. ZUS pozostaje w toku, nie wyjaśniając jakie czynności w tym okresie podjęto, które przerywały albo zawieszały bieg przedawnia. Sąd uznał, że ma to o tyle znaczenie, bo po przerwaniu biegu przedawnienia termin ten zaczyna biec na nowo. W sytuacji zaś zawieszenia biegu terminu przedawnienia to po zakończeniu zdarzenia uzasadniającego zawieszenie termin ten biegnie w dalszym ciągu. W zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono tych kwestii, nie podano ani nie dołączono żadnych dokumentów wskazujących, że o czynności przerywającej bieg przedawnienia zawiadomiono skarżącego. Okoliczności tych Zakład nie wykazał.

Sąd wskazał, że art. 24 ust. 5b usus stanowi, że dla zawieszenia biegu terminu przedawnienia konieczne jest podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której jednak dłużnik został zawiadomiony. Okoliczność ta musi zostać wykazana przez organ. W aktach sprawy poza stwierdzeniem o nieprzedawnieniu należności brak jest dowodu doręczenia zawiadomienia dłużnika o czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek. Co istotne termin przedawnienia rozpoczyna swój bieg osobno dla każdej składki. Kwestii przedawnienia nie wyjaśniono należycie. W tym zakresie doszło do naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 kpa, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Powoduje ono, że zaskarżona decyzja wymyka się spod kontroli sądowej, albowiem nie jest wiadomym czy i które składki były wymagalne na dzień rozstrzygania sprawy przez organ.

Sąd nakazał, by ponownie rozpoznając sprawę organ ustalił daty wymagalności poszczególnych należności z tytułu składek, obliczył termin przedawnienia każdej z nich, ustalił, czy zaszły okoliczności przerywające bądź zawieszające bieg terminu przedawnienia i których należności dotyczyły. Nadto organ winien włączyć do materiału dowodowego dokumenty świadczące o zawieszeniu bądź przerwaniu biegu terminu przedawnienia składek, biorąc pod uwagę, że warunkiem przerwania biegu terminu przedawnienia, było podjęcie przez organ "czynności zmierzającej do ściągnięcia należności", o której dłużnika zawiadomiono, co winno się wykazać. Dopiero tak ustalony stan faktyczny i uzupełniony materiał dowodowy pozwoli na rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie należności.

Ponownie rozpoznając sprawę Zakład uzupełnił materiał dowodowy i po zawiadomieniu strony o możliwości skorzystania z czynnego udziału strony w postępowaniu (pismo z 27.07.2022 r.) decyzją z 14 września 2022 r. nr [...] na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 usus oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie) odmówił D. P. umorzenia należności z tytułu składek 08.1994-11.1994, 01.1995-05.1995, 07.1995 w łącznej kwocie 7000 zł, w tym składek w kwocie 1077 zł, odsetek w kwocie 5912 zł naliczonych na dzień 29.06.2021 r. od ww. składek i kosztów upomnienia – 10,80 zł.

Uzasadniając decyzję organ wskazał, że strona w związku z otrzymaną decyzją z 18.06.2021 r. o odmowie wydania zaświadczenia o niezaleganiu, wnioskiem z 29.06.2021 r. wystąpił do Zakładu o umorzenie składek oraz należnych odsetek za okres 08.1994-11.1994, 01.1995-05.1995, 07.1995. Wyjaśnił, że wcześniej nie był informowany przez ZUS o zadłużeniu pomimo, że wielokrotnie w 2009 r. i 2012 r. otrzymywał zaświadczenie o niezaleganiu, w których nie figurowało zadłużenie. Oświadczył, że w 2017 r. wystąpił o udzielenie układu ratalnego i wskazana zaległość nie obejmowała zadłużenia za l. 1994 i 1995. Również wielokrotnie z Urzędu Skarbowego otrzymywał informacje, że nie posiada zadłużenia. Podkreślił, że nie powinien ponosić konsekwencji braku skutecznych działań ZUS. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym i sytuacji materialnej podał, że ustanie zatrudnienia i podjęcie działalności było wymogiem programu unijnego, do którego przystąpił. Negatywna decyzja ZUS spowodowała zawieszenie podpisania umowy na jednorazowe wsparcie. Powyższe sprawie, że całe działanie straci sens finansowy i spowoduje likwidację działalności gospodarczej. Nadto strona utraci możliwość korzystania z preferencyjnych składek przez kolejne 5 lat. Konieczność spłaty ujawnionego zadłużenia spowoduje, że założenia finansowe projektu (wkład własny), bez dodatkowego kredytowania, będą nie do zrealizowania.

Organ przypomniał o wydanej uprzednio decyzji z 31 sierpnia 2021 r. odmawiającej umorzenia ww. należności z tytułu składek i fakt wydania następnie – wskutek skargi strony – wyroku WSA w Poznaniu z 16 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Po 1509/21. Przytoczono również zasadnicze motywy uchylenia ww. decyzji.

Organ wyjaśnił, że mimo wezwania (pismo z 8.06.2022 r.) strona nie przedłożyła aktualnego oświadczenia o stanie rodzinnych i majątkowym, wskutek czego do ponownej analizy sprawy wykorzystano oświadczenie z 13.07.2021 r. Wskazano, że D. P. jest stanu wolnego i jest aktywny zawodowo. CEIDG wskazuje, że do 10.10.2016 r. prowadził działalność gospodarczą. Ponownie zarejestrował ją 2.07.2021 r., lecz nie wykazał wysokości osiągniętego dochodu z tego tytułu. Oświadczył zaś, że nie uzyskuje dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form pomocy. Jego stałe miesięczne koszty związane z utrzymaniem szacuje na 750 zł, w tym z tytułu: opłat eksploatacyjnych – 250 zł, innych – 500 zł. Poza zadłużeniem w ZUS posiada zobowiązania alimentacyjne, które reguluje na zasadzie dobrowolnych wpłat w wys. 500 zł/m-c. Nie posiada żadnych nieruchomości (wg CBDKW), lecz jest właścicielem: auta [...] rok. prod. [...], auta [...] rok prod. [...], przyczypy [...] rok prod. [...], 2 przyczep typu [...] rok prod. [...]. Nadto strona podała, że posiada laptop [...] o szacowanej wartości 1.500 zł, nie posiada wierzytelności ani praw majątkowych. Wnioskodawca nie wskazał, by on lub członkowie najbliższej jego rodziny mieli problemy zdrowotne.

Organ wyjaśnił, że dokonał ustaleń i oceny z punktu widzenia przesłanek przedawnienia. Wskazał na gruncie powołanych kolejno przepisów: art. 35 ust. 3 i 4 uofus, art. 24 ust. 4-6 usus, ustawy z 18.12.2002 r. o zmianie usus w zakresie art. 24 ust. 4 usus oraz art. 27 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378), dalej: urnoop) i art. 24 ust. 4-6 usus, że należności figurujące na koncie płatnika są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Do przerwania biegu terminu przedawnienia należności objętych wnioskiem doszło w wyniku czynności wymienionych w art. 35 ust. 4 uofus tj. odroczenia terminu płatności, rozłożenia spłaty należności na raty i każdej innej czynności zmierzającej do ściągnięcia należności, o której został zawiadomiony dłużnik. Organ tabelarycznie przedstawił terminy płatności poszczególnych składek za: 08-11/1994, 01-05/1995 i za 07/1995, daty przerwania biegu terminów przedawnienia (z 5 na 10 lat) czynności odnośnie poszczególnych ww. składek oraz przyczyn i dat zawieszenia biegu terminów przedawnienia zaznaczając, że od 01.01.2003 r. czynności zawieszają bieg terminu przedawnienia. Następnie Zakład odnosząc się do zarzutu Sądu, że w poprzedniej decyzji nie wyjaśniono, jakiego okresu dotyczyło wystawione zajęcie wierzytelności, które odebrał pracodawca strony 5 lutego 2003 r., czy strona była zatrudniona u tego pracodawcy i na jakiej podstawie organ uznał, że była to czynność, o której stronę zawiadomiono, stwierdził, że postępowanie egzekucyjne wobec strony było prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z 28.01.2003 r. Tytuły te wraz zajęciami doręczono 26.02.2003 r. stronie na podstawie art. 44 Kpa. Na podstawie tych tytułów dokonano zajęcia wierzytelności na podstawie zawiadomień nr [...] w [...]. Dłużnik zajętej wierzytelności – [...] odebrał zajęcia o nr [...] 5.02.2003 r. Z informacji z ZUS KSI wynika, że w momencie odbioru zawiadomień o zajęciu strona była zleceniobiorcą w [...]. W aktach sprawy znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru potwierdzające doręczenie tytułów wykonawczych, upomnień i zajęcia wierzytelności.

Przechodząc do oceny wniosku o umorzenie należności z tytułu składek organ powołał przepis art. 28 ust. 3 usus i wyjaśnił, że ponowna analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała okoliczności które skutkowałyby umorzeniem zobowiązania. W stosunku do działalności strony nie było prowadzone postępowanie upadłościowe, ani likwidacyjne, a więc przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c usus nie zachodzą. Nie ma zastosowania również art. 28 ust. 3 pkt 1 usus. Wysokość zadłużenia przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (art. 28 ust. 3 pkt 4a usus). Odnośnie przesłanki całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 usus Zakład zważył że konieczne jest, obok zaprzestania prowadzenia działalności, także ustalenie: 1) braku majątku, z którego można egzekwować należności, 2) brak małżonka, 3) brak następców prawnych oraz 4) brak możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Ordynacji podatkowej. W przypadku strony nie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Nadto organ wziął pod uwagę, że strona oświadczyła, iż jest właścicielem 5 środków transportu (2 aut i 3 przyczep). W przedmiotowej sprawie Naczelnik US w K. prowadził postępowanie egzekucyjne, które ostatecznie umorzył 28.01.1999 r. Ponownie 31.12.2002 r. doręczono stronie upomnienie, a 28.01.2003 r. Dyrektor O. ZUS wystawił zajęcia wierzytelności. Strona 20.07.2021 r. i 2.08.2021 r. dokonała wpłaty na poczet posiadanych zaległości, które pokryły zadłużenie. Egzekucję zamknięto. Wobec tego wobec strony nie jest aktualnie prowadzone postępowanie egzekucyjne. Z uwagi na powyższe wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 usus. Wskazane fakty dowodzą, że nie zachodzą przesłanki pozwalające stwierdzić całkowitą nieściągalność należności.

Odnośnie możności umorzenia należności składkowych, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności organ przytoczył art. 28 ust. 3a usus i przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia, by następnie stwierdzić, że nie podstaw do umorzenia. Wskazał, że przesłanki te powinny być stosowane w wyjątkowych sytuacjach, a dla oceny ich wystąpienia niezbędne jest należyte wykazanie przez dłużnika wysokości osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby zaistniała przesłanka umorzenia z uwagi na poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności mogłoby pozbawić stronę możliwości dalszego prowadzenia działalności. Nie stwierdzono również, by strona przewlekle chorowała lub istniała konieczność sprawowania przez nią opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawiałoby stronę możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Strona nie wskazała na problemy zdrowotne, ani nie przedstawiła na tę okoliczność żadnych dowodów. Zakład wykluczył tez możliwość umorzenia należności ze względu na trudną sytuacje finansową strony, która w przypadku opłacenia zadłużenia pozbawiłaby stronę lub jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wskazano, że strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest aktywna zawodowa (prowadzi działalność gospodarczą), nie wykazała wysokości osiąganego dochodu z tej działalności. Nie uzyskuje dochodów z innych źródeł, nie korzysta z pomocy społecznej ani innych form wsparcia. Stałe miesięczne koszty utrzymania strona oszacowała na 750 zł (na dzień 18.07.2021 r.). Poza zadłużeniem w ZUS posiada zobowiązanie alimentacyjne, które dobrowolnie reguluje kwotami 500 zł/m-c.

W tym stanie finansowym D. P. organ wskazał, że podstawowym wskaźnikiem służącym do oceny sytuacji materialnej osoby zobowiązanej jest kwota minimum socjalnego, wynosząca dla 1-osobowego gospodarstwa domowego 1.392,01 zł (wg IPSS na podstawie danych GUS za I kw. 2022 r.). Z uwagi na brak informacji o dochodach wnioskodawcy organ stwierdził, że trudno jest ustalić jego faktyczną materialną i porównać ją ze wskazanym kryterium minimum socjalnego. We wniosku o umorzenie strona nie powołała się na trudną sytuację materialną, czy trudności w regulowaniu swoich zobowiązań i zaspokojeniu swoich podstawowych potrzeb, a wpłatą z 20.07.2021 r. i z 2.08.2021 r. uregulowała zadłużenie. W tym stanie sprawy organ uznał, że wniosek strony nie zasługiwał na uwzględnienie.

W skardze skierowanej do Sądu D. P. wniósł o uchylenie ww. decyzji ZUS oraz zwrot nadpłaconych kwot będących przedmiotem tej decyzji. Zdaniem skarżącego ZUS nie uzupełnił braków wskazanych przez Sąd w wyroku o sygn. akt III SA/Po 1509/21 i nie zastosował się do zaleceń sądu. W zamian – zdaniem skarżącego – Zakład po raz kolejny przeprowadził wadliwą procedurę rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności składkowych.

W odpowiedzi ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skarżący pismem z 1 grudnia 2022 r. wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Pełnomocnik organu w piśmie z 15 grudnia 2022 r. podał, że nie wnosi od ww. stanowiska skarżącego sprzeciwu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że z uwagi na wniosek skarżącego o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i niezgłoszenie przez organ w zakreślonym terminie żądania przeprowadzenia rozprawy Sąd na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: Ppsa) rozpoznał sprawę w tym trybie, na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Relewantnie prawną okolicznością w niniejszej sprawie jest wydanie zaskarżonej decyzji Zakładu, w wyniku ponownego rozpatrzeniu wniosku D. P. z 29 czerwca 2021r., po uchylenia uprzedniej decyzji Zakładu z 31 sierpnia 2021 r. przez Sąd wyrokiem z 16 marca 2022r., sygn. III SA/Po 1509/21. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 Ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ponadto w myśl art. 170 Ppsa orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą, w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku, oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotowa ocenę. Rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu.

W ocenie Sądu kontrolującego legalność zaskarżonej decyzji ZUS nie naruszył powyższych przepisów, wykonując wytyczne Sądu co do dalszego postępowania, jak i stosując się do oceny prawnej zawartej w powołanym wyżej wyroku. Dodać przy tym należy, że przepisy prawa w odniesieniu do wniosku skarżącego z 29 czerwca 2021r. nie uległy zmianie.

Z uwagi na przytoczenie na wstępie niniejszego uzasadnienia stanowiska judykacyjnego Sądu zawartego w wyroku z 16 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Po 1509/21 ponowne jego cytowanie jest zbyteczne. Sąd ograniczył się do wyjaśnienia, dlaczego uznaje, iż organ wydając zaskarżoną decyzję uwzględnił ocenę prawną i wskazania procesowe Sądu przy ponownej ocenie sprawy.

Po pierwsze biorąc pod uwagę, że Sąd w ww. wyroku przyjął, iż w sprawie umorzenia należności z tytułu składek wymaga wyjaśnienia, czy należności z tytułu składek są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu, tj. czy zaległe składki są nadal wymagalne i nie uległy one przedawnieniu, ZUS - uzupełniając materiał dowodowy o archiwalną dokumentację Zakładu z l. 1994-2003 ustalił, którego dnia poszczególne składki za okresy 08.1994, 09.1994, 10.1994, 11.1994, 01.1995, 02.1995, 03.1995, 04.1995, 05.1995 i 07.1995 stały się wymagalne, którego dnia nastąpiła przerwa biegu przedawnienia i od kiedy zaczął się bieg przedawnienia na nowo, czy doszło do ponownej przerwy lub zawieszenia biegu przedawnienia i od kiedy.

Mając na względzie, że przedmiotowe zaległe należności z tytułu składek pochodzą z l. 1004-1995 organ przyjął do oceny kwestii ewentualnego przedawnienia zobowiązań prawną ocenę obowiązujących wówczas przepisów, jak i przepisów późniejszych, istotnych zważywszy na ocenę przerwania biegu terminu przedawnienia i zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Trafnie Zakład wyjaśnił, że aktualnie art. 24 ust. 4 usus stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. W l. 1994-1995, z których pochodzą zaległości składkowe, obowiązywał przepis art. 35 ust. 3 uofus (wyżej powołano pełną nazwę aktu i jej publikator), zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Wedle zaś art. 35 ust. 4 uofus bieg przedawnienia przerywa każda czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Dalej prawidłowo wskazano, że od 1 stycznia 1999 r. (do 31 grudnia 2002 r.) kwestię przedawnienia regulował w pierwotnym brzmieniu art. 24 ust. 4 usus. Stanowił, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Przepis art. 24 ust. 5 usus stanowił zaś, że bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Z kolei od 1 stycznia 2003 r. ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 241, poz. 2074 ze zm.) dokonała zmiany m.in. art. 24 ust. 4 usus, stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od 1 stycznia 2012r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 lit. a) urnoop zmieniono treść art. 24 ust. 4 usus i skrócono okres przedawnienia należności z tytułu składek z 10 lat do 5 lat. Niemniej zgodnie z art. 27 urnoop do przedawnienia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 24 ust. 3 usus. którego bieg rozpoczął przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 1 stycznia 2012 r. Organ słusznie w związku z tym przyjął, że do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (wg zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, liczonym nie od daty ich wymagalności, lecz od 1 stycznia 2012 r.

W tym stanie sprawnym, w oparciu o uzupełniony materiał dowodowy Zakład precyzyjnie wyjaśnił okoliczności przerywające i zawieszające bieg terminu przedawnienia poszczególnych należności z tytułu składek.

I tak odnośnie należności z tytułu składek za 08/1994 wskazano, że termin ich płatności nastąpił 10.09.1994 r. W dacie 23.11.1994 r. doręczno stronie upomnienie, a 29.03.1995 r. strona odebrała tytuł wykonawczy [...], co świadczy o przerwaniu biegu terminu przedawnienia i zastosowaniu 10-letniego okresu terminu przedawnienia. Następnie strona 31.12.2002 r. odebrała upomnienie dotyczące tejże należności (składka za 08/94-07/95 plus koszty upomnienia 08-09/94, koszty egzekucyjne 08/94-07/95), w związku z czym z dniem 1.01.2003 r. doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W dniu 5.02.2003 r. pracodawcy strony ([...]) doręczono tytuł wykonawczy nr [...], a 20.07.2021 r. strona spłaciła należność.

Jednakowo rzecz się ma z należnościami z tytułu składek za 09/1994. Termin ich płatności miał miejsce 10.09.1994 r. W dacie 23.11.1994 r. doręczono stronie upomnienie, a 29.03.1995 r. tytuł wykonawczy [...], co świadczy o przerwaniu biegu terminu przedawnienia i zastosowaniu 10-letniego okresu terminu przedawnienia. Następnie 31.12.2002 r. stronie doręczono upomnienie (składka za 08/94-07/95 plus koszty upomnienia 08-09/94, koszty egzekucyjne 08/94-07/95), w związku z czym od 1.01.2003 r. doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Pracodawcy strony 5.02.2003 r. doręczono tytuły wykonawcze nr [...] i [...], a 20.07.2021 r. strona spłaciła należność.

Co do należności z tytułu składek za 10/1994 wyjaśniono, że jej termin płatności upływał 10.10.1994 r. Na skutek czynności doręczenia stronie upomnienia (23.11.1994 r.) i tytułu wykonawczego nr [...] (29.03.1995 r.) nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia i zastosowania 10-letniego okresu przedawnienia. Wskutek tego kolejna czynność polegająca na doręczeniu stronie upomnienia (31.12.2002 r.) doprowadziła do zawieszenia biegu terminu przedawnienia od 1.01.2003 r. Pracodawcy strony w dacie 5.02.2003 r. doręczono tytuł wykonawczy nr [...], a 20.07.2021 r. strona spłaciła należność.

Odnośnie składki za 10/1994 ZUS wskazał, że jej termin płatności upływał 10.11.1994 r., w dniu 29.03.1995 r. (dacie odbioru tytułu wykonawczego nr [...]) nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia (i zmiana terminu przedawnienia na termin 10-letni), by następnie z powodu odbioru przez stronę upomnienia w dniu 31.12.2002 r. doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia od dnia następnego (1.01.2003 r.). Nadto wskazano, że pracodawca strony 5.02.2003 r. odebrał tytuł wykonawczy [...], a strona 20.07.2021 r. zobowiązanie spłaciła.

Wobec należności z tytułu składki za 11/1994, której termin płatności datuje się na 10.12.1994 r., 14.03.1996 r. doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia na skutek doręczenia stronie tytułu wykonawczego nr [...] Następnie zaś kolejna czynność - doręczenie stronie upomnienia (31.12.2002 r.) skutkowała zawieszeniem biegu terminu przedawnienia od 1.01.2003 r. W dacie 5.02.2003 r. Pracodawcy strony doręczono tytuł wykonawczy nr [...], a 20.07.2021 r. strona spłaciła należność.

Analogicznie nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składki za 01/1995. Jej termin płatności miał miejsce 10.02.1995 r., w dniu 11.04.1995 r. doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia wskutek doręczenia stronie tytułu wykonawczego nr [...] Następnie doręczenie stronie upomnienia (31.12.2002 r.) doprowadziła do zawieszenia biegu terminu przedawnienia (od 1.01.2003 r.), zaś w dacie 5.02.2003 r. pracodawcy strony doręczono tytuł wykonawczy nr [...] Strona spłaciła należność 20.07.2021 r.

Zakład wyjaśnił również, że termin płatności należności z tytułu składek za 02/1995 upływał 10.03.1995 r. Na skutek doręczenia stronie tytułu wykonawczego nr [...] (02.06.1995 r.) nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia i zastosowania 10-letniego okresu przedawnienia. Wskutek tego kolejna czynność polegająca na doręczeniu stronie upomnienia (31.12.2002 r.) doprowadziła do zawieszenia biegu terminu przedawnienia od 1.01.2003 r. Pracodawcy strony w dacie 5.02.2003 r. doręczono tytuł wykonawczy nr [...], a 20.07.2021 r. strona spłaciła należność.

Co do należności z tyt. składek za 03/1995 organ podał, że 10.04.1995 r. upływał termin jej płatności, a z uwagi na odebranie przez stronę 14.03.1996 r. tytułu wykonawczego nr [...] doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia (i zastosowania 10-letniego terminu), by następnie, czynność doręczenia zobowiązanemu upomnienia (31.12.2002 r.) spowodowała zawieszenia od dnia następnego (1.01.2003 r.) biegu terminu przedawnienia. Jednakowo jak w przypadku pozostałych składek 5.02.2003 r. pracodawca strony odebrał tytuł wykonawczy nr [...], a 20.07.2021 r. sama strona spłaciła należność.

W kontekście przytoczonej podstawy prawnej przedawnienia ZUS równie precyzyjnie przedstawił zagadnienie braku przedawnienia należności z tytułu składki za 04/1995. Wyjaśnił bowiem, że skoro jej termin płatności upływał 10.05.1995 r., to z uwagi na odbiór przez skarżącego w dacie 20.06.1995 r. tytułu wykonawczego nr [...] nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia (co wiązało się z zastosowaniem 10-letniego terminu przedawnienia). Następnie doręczenie skarżącemu upomnienia w dniu 31.12.2002 r. oznaczało, że od 1.01.2003 r. doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Nadto w dacie 5.02.2003 r. pracodawca strony odebrał tytuł wykonawczy nr [...], a sama strona 20.07.2021 r. dokonała spłaty zadłużenia z tego tytułu.

Z kolei należności z tyt. składek za 05/1995, których termin płatności upływał 10.06.1995 r. nie przedawniły z uwagi na spisanie 20.01.1999 r. przez poborcę Urzędu Skarbowego w K. (na podstawie egzekucji [...]) protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego i doręczenie go 23.01.1999 r. Nadto Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem 28.01.1999 r. umorzył postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego. Kolejne czynności organu egzekucyjnego – doręczenie 31.12.2002 r. stronie upomnienia spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia od 1.01.2003 r. Następnie 5.02.2003 r. pracodawca strony odebrał tytuł wykonawczy nr [...], a 20.07.2021 r. sama strona spłaciła należność. Jednakowa sytuacja miała miejsce odnośnie należności z tytułu składek za 07/1995, co organ również przedstawił.

Precyzując zgodnie ze wskazaniami Sądu kwestię jakiego okresy dotyczyło wystawione zajęcie wierzytelności, które przez skarżącego pracodawca odebrał 5.02.2003 r. i czy skarżący faktycznie zatrudniony był i tego pracodawcy i na jakiej podstawie ZUS wyjaśnił, co następuje. Po pierwsze postępowanie egzekucyjne wobec strony było prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] – [...] z 28.01.2003 r. (poszczególne tytuły wykonawcze za poszczególne należności składkowe – co wyżej wyjaśniono). Tytuły te z zajęciami wierzytelności doręczono stronie prawidłowo w dniu 26.02.2003 r. na podstawie art. 44 Kpa (doręczenie zastępcze z uwagi na niezastanie adresata). Na podstawie tychże tytułów wykonawczych dokonano zajęcia wierzytelności zawiadamiając o powyższym (zawiadomienia nr [...] - [...]) w [...]. [...] jako dłużnik zajętej wierzytelności odebrał zajęcia o ww. numerach 5.02.2003 r., podczas gdy w czasie tym skarżący był zleceniobiorcą w [...] (co potwierdza informacja z systemu ZUS KSI).

Wobec powyższego uznać należy, iż organ stosując się do oceny prawnej i zaleceń co do dalszego postępowania prawidłowo uzupełnił materiał dowodowy i na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału prawidłowo i rzetelnie wyjaśnił kwestię braku przedawnienia należności z tytułu poszczególnych składek.

Po pierwsze ZUS trafnie wyjaśnił brak podstaw do umorzenia należności z powodu ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z art. 28 ust. 1 usus należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. W myśl art. 28 ust. 2 usus należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Przepis art. 28 ust. 3 usus określa, że całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228, z późn. zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Na gruncie powołanych przepisów Zakład wyjaśnił, że wobec skarżącego nie prowadzono postępowania upadłościowego, ani likwidacyjnego, a więc przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c usus nie zachodzą. Nie ma również zastosowania – co oczywiste - art. 28 ust. 3 pkt 1 usus. Wysokość zadłużenia przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (art. 28 ust. 3 pkt 4a usus). Odnośnie przesłanki zaprzestania prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności (art. 28 ust. 3 pkt 3 usus) Zakład wyjaśnił, że strona nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Odnośnie posiadania majątku organ wskazał, iż skarżący oświadczył, że jest właścicielem 5 środków transportu (2 aut i 3 przyczep). Nadto wyjaśniono, że Naczelnik US w K. prowadził wobec przedmiotowych należności postępowanie egzekucyjne, które ostatecznie umorzył postanowieniem z 28.01.1999 r. Następnie 31.12.2002 r. skarżącemu doręczono upomnienie, zaś 28.01.2003 r. Dyrektor O. ZUS wystawił zajęcia wierzytelności. Strona 20.07.2021 r. i 2.08.2021 r. dokonała wpłaty na poczet posiadanych zaległości, które pokryły zadłużenie. Egzekucję zamknięto. Wobec tego wobec strony nie jest aktualnie prowadzone postępowanie egzekucyjne. Z powyższych przyczyn prawidłowo przyjęto, że wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 usus, bowiem podane okoliczności wskazują, że nie zachodzą przesłanki pozwalające stwierdzić całkowitą nieściągalność należności.

W ocenie Sądu Zakład również prawidłowo ocenił brak podstaw do umorzenia należności składkowych, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl art. 28 ust. 3a usus należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia (wyżej podano jego pełną nazwę i publikator) określa, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W świetle powyższych przesłanek ZUS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, mając na względzie, że skarżący po wydaniu przez Sąd wyroku z 16 marca 2022 r., nie przedstawił nowego oświadczenia o stanie majątkowym, rodzinnym, uwzględnił uprzednio podane informacje i słusznie przyjął, że wniosek o umorzenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślił, że ww. przepisy winny być stosowane w wyjątkowych sytuacjach, przy czym niezbędne jest należyte wykazanie przez dłużnika wysokości osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków. Zebrany materiał dowodowy wskazuje zaś, że nie skarżący nie poniósł strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności. Nie wskazuje również, by skarżący przewlekle chorował lub koniecznym było sprawowanie przezeń opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawiałoby skarżącego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Nie stwierdzono również, by skarżący miał trudną sytuacje finansową, która w przypadku opłacenia zadłużenia pozbawiłaby go lub jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. ZUS wyjaśnił, że D. P. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest aktywny zawodowo prowadząc działalność gospodarczą, nie ujawnił wysokości osiąganego dochodu z tej działalności. Równocześnie skarżący podał, że nie uzyskuje dochodów z innych źródeł, nie korzysta z pomocy społecznej ani innych form wsparcia. W dacie złożenia oświadczenia (18.07.2021 r.) stałe miesięczne koszty utrzymania skarżącego to 750 zł. Poza zadłużeniem w ZUS skarżący posiada zobowiązanie alimentacyjne, które dobrowolnie reguluje kwotami 500 zł/m-c.

W ocenie Sądu rację miał organ przyjmując, że z powodu braku informacji o dochodach skarżącego trudno było ustalić jego faktyczną materialną i porównać ją chociażby z kryterium minimum socjalnego (kwota 1392,01 zł/m-c w 1-os. gosp. domowym). Ponadto sam skarżący w przedmiotowym wniosku o umorzenie należności nie powołał się na trudną sytuację materialną, czy trudności w regulowaniu swoich zobowiązań i zaspokojeniu swoich podstawowych potrzeb. Wpłatami z 20.07.2021 r. i z 2.08.2021 r. uregulował zadłużenie. Słusznie więc uznano, że brak jest podstaw do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a usus w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Reasumując, Sąd stwierdza, że zaskarżoną decyzję Zakład wydał zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, stosując się do oceny prawnej i wytycznych Sądu zawartych w uprzednio wydanym wyroku. Dlatego skargę należało oddalić, o czym Sąd na podstawie art. 151 Ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.