Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1089/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Par. 1 ust. 5
journal: Dz.U. 1997 nr 109 poz 704
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Asystent Sędziego Urszula Czerwińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2016 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w K na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 12 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy na rzecz strony skarżącej A Sp. z o.o. z siedzibą w K kwotę 457 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Inspektor Pracy po przeprowadzeniu w dniach 19 lutego, 23 lutego, 5 marca, 9 marca, 13 marca i 16 marca 2015 r. kontroli w firmie A Sp.z.o.o. z siedzibą w K działając na podstawie art. 11 pkt 1, 6, 6a w związku z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2012 r., poz. 404 ze zm.) wydał nakaz z dnia [...] 2015 r. nr [...].

Zgodnie z treścią nakazu w decyzji nr [...] spółka została zobowiązana do podporządkowania zakładowej służby bezpieczeństwa i higieny pracy bezpośrednio pracodawcy tj. prezesowi zarządu Spółki. Inspektor Pracy stwierdził bowiem, że stosownie od wymogów § 1 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy, służba bhp podlega bezpośrednio pracodawcy. Natomiast u pracodawcy będącego jednostką organizacyjną służba bhp polega bezpośrednio osobie zarządzającej tą jednostką lub osobie wchodzącej w skład organu zarządzającego, upoważnionej przez ten organ do sprawowania nadzoru w sprawach w zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy.

Ponadto w decyzji nr [...] nakazu nałożono obowiązek skonsultowania z pracownikami lub ich przedstawicielami w trybie i na zasadach określonych w art. 23711a Kodeksu pracy "tabeli norm przydziału obuwia i odzieży roboczej... do używania, których zobowiązani są pracownicy...".

W decyzji nr [...] nakazu zobowiązano skonsultować z pracownikami lub ich przedstawicielami tabelę norm przydziału środków indywidualnej ochrony do używania, których zobowiązani są pracownicy.

Oprócz tego w decyzji nr [...] zobowiązano do określenia w tabeli norm przydziału obuwia i odzieży roboczej, środków indywidualnej ochrony do używania których zobowiązani są pracownicy, stanowiska pracy, ma których jest niezbędne stosowanie środków indywidualnej ochrony oraz używanie odzieży i obuwia roboczego.

W decyzji nr [...] nakazu określono, że należy dokonać zmiany w tabeli norm przydziału obuwia i odzieży roboczej, środków indywidualnej ochrony poprzez dodanie w niej, że "krem do rąk jako dermatologiczny środek ochrony skóry zalicza się do środków ochrony indywidualnej". Jednocześnie w powyższym nakazie określono termin realizacji zaleceń na dzień 30 maja 2015 r.

Od powyższego nakazu A Sp.z.o.o. wniosła odwołanie twierdząc, że decyzji nr [...], [...], [...] i [...] nakazu są niezgodne z prawem. Zaskarżonemu nakazowi zarzucono:

1/ w zakresie decyzji nr [...] naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że służba bezpieczeństwa i higieny pracy (dalej powoływana jako służba bhp) nie została podporządkowana osobie bezpośrednio zarządzającej, w momencie gdy podczas kontroli przekazano organowi I instancji informacje o strukturze organizacyjnej w tym o osobie odpowiedzialnej za bezpieczeństwo i higienę pracy, której została bezpośrednio podporządkowana służba bhp. W tym zakresie zarzucono również naruszenie § 1 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przez osobę zarządzającą jednostką organizacyjną, której winna zostać podporządkowana służba bhp należy rozumieć wyłącznie prezesa zarządu danego podmiotu, podczas gdy powołany przepis ustala szerszy krąg osób uprawnionych do bezpośredniego nadzoru nad służbą bhp;

2/ w zakresie decyzji nr [...] i [...] naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że podejmowane przez spółkę działania związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, następnie uwidacznianie w obowiązujących u spółki dokumentach pn. Tabela norm przydziału obuwia, odzieży roboczej, środków ochrony indywidualnej oraz środków higieny, do używania których zobowiązani są pracownicy oraz pn. Tabela norm przydziału obuwia, odzieży roboczej, środków ochrony indywidualnej oraz środków higieny, do używania których zobowiązani są pracownicy, nie były konsultowane z przedstawicielami załogi. W tym zakresie zarzucono również naruszenie art. 23711a § 1 Kodeksu pracy poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na przyjęciu, że prowadzone przez spółkę dokumenty tj. powyżej wskazane tabele powinny stanowić odrębny przedmiot konsultacji z pracownikami, podczas Dy powołany przepis nie przewiduje takiego obowiązku;

3/ w zakresie decyzji nr [...] naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 12 ustawy poprzez błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie polegającą na przyjęciu, że krem do rąk wskazany w treści dokumentów pn. Tabela norm przydziału obuwia, odzieży roboczej, środków ochrony indywidualnej oraz środków higieny, do używania których zobowiązani są pracownicy oraz pn. Tabela norm przydziału obuwia, odzieży roboczej, środków ochrony indywidualnej oraz środków higieny, do używania których zobowiązani są pracownicy, stanowi dermatologiczny środek ochrony skóry, a przez to winien zostać określony jako środek ochrony indywidualnej, podczas gdy przedmiotowy krem, stanowi środek pielęgnacyjny, nierealizujący funkcji ochronnych właściwych i koniecznych dla środków ochrony indywidualnej, zaś u skarżącej spółki stosowany jest inny krem spełniający funkcje ochronne dla pracowników pn. "E". Zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, a to § 2 punkt 9 i tabeli nr 3 Lp 10 do załącznika nr 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 września 1997 roku w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że każdy krem, niezależnie od jego charakterystyki stanowi dermatologiczny środek ochronny, przez co winien być uznany za środek ochrony indywidualnej.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca spółka, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, wniosła o uchylenie nakazu w zaskarżonej części oraz umorzenie postępowania wobec braku podstaw prawnych i faktycznych dla przyjęcia, że jej działania mogły stanowić naruszenie przepisów prawa pracy.

Okręgowy Inspektorat Pracy decyzją z dnia 12 czerwca 2015 r., nr [...], uchylił decyzję nr [...] nakazu z dnia [...] 2015 r. w części dotyczącej terminu jej realizacji i w tym zakresie wyznaczył nowy termin wykonania na dzień 31 lipca 2015 r., w pozostałym zakresie decyzję utrzymując w mocy, a ponadto uchylił decyzje nr [...], [...] i [...] powyższego nakazu i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Organ odwoławczy odnosząc się do zaskarżonej decyzji nr [...] wskazał, że w świetle zapisów protokołu kontroli organem uprawnionym do zarządzania i reprezentowania spółki jest zarząd składający się wyłącznie z jednego członka tj. Prezesa Zarządu E. P. A.

Organ odwoławczy wskazał, że z § 1 ust. 5 rozporządzenia w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy wynika, że służba bhp podlega bezpośrednio pracodawcy, a u pracodawcy będącego jednostką organizacyjną służba bhp podlega bezpośrednio osobie zarządzającej tą jednostką lub osobie wchodzącej w skład organu zarządzającego, upoważnionej przez ten organ do sprawowania nadzoru w sprawach z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Prokurent J. P. w kontrolowanej spółce odpowiada za sprawy produkcyjne i techniczne, w tym bezpieczeństwo i higienę pracy, a odpowiedzialność ta nie wynika z pisemnego zakresu obowiązków, lecz z zajmowanego stanowiska oraz udzielonej prokury. Nadto w pisemnym oświadczeniu z dnia 05.03.2015r., stanowiącym załącznik do protokołu kontroli, J. P. stwierdził, że nie posiada pełnomocnictwa do jednoosobowego reprezentowania spółki we wszystkich sprawach związanych z prawem pracy. Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie ma znaczenie, że prokurent J. P. jest zatrudniony w spółce na stanowisku Wiceprezesa ds. produkcji w oparciu o umowę o pracę. Wewnętrzny schemat organizacyjny spółki, na którym opiera się podział kompetencyjny, wskazuje jednoznacznie, że służba bhp podlega J. P., który odpowiada jedynie za wydzielony obszar działalności pracodawcy. Tym samym nie można przyjąć, że jest on osobą zarządzająca w rozumieniu § 1 ust. 5 ww. rozporządzenia.

Nadto organ odwoławczy wskazał, że ustalenia dotyczące faktycznego podporządkowania służby bhp u odwołującego nie budzą wątpliwości, bowiem Inspektor pracy w tym zakresie zebrał niezbędny materiał dowodowy.

Tym samym organ odwoławczy uznał, że decyzja nr [...] jest zasadna. Utrzymując w mocy obowiązek podporządkowania służby prezesowi zarządu spółki, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu jej wykonania i w tym zakresie orzekł co do istoty, ustalając nowy termin wykonania obowiązku na dzień 31.07.2015 r. tak, aby w dacie orzekania przez odwoławczy strona miała zapewnioną realną możliwość jego wykonania.

W zakresie zaskarżonych decyzji nr [...] i [...] organ odwoławczy wskazał, że obowiązek konsultacji z pracownikami lub ich przedstawicielami wszystkich działań związanych z bhp, w szczególności przydzielania pracownikom środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego wynika wprost z art. 23711a § 1 pkt 4 Kodeksu pracy. Nadto stwierdził, że art. 23711a § 1 pkt 4 Kodeksu pracy nie określa żadnych wymogów formalnych dotyczących konsultacji w zakresie bhp, w szczególności nie wymaga zachowania formy pisemnej na potwierdzenie faktu przeprowadzenia konsultacji. W ocenie organu odwoławczego należy przyjąć, że w sytuacji braku dokumentacji potwierdzającej realizację obowiązku z art. 23711a § 1 pkt 4 Kodeksu pracy ustalenia inspektora pracy powinny opierać się na zeznaniach pracowników lub ich przedstawicieli lub członków komisji bhp. Organ odwoławczy zauważył, że w świetle protokołu kontroli obowiązujące w zakładzie tabele norm przydziału obuwia i odzieży roboczej, środków indywidualnej ochrony oraz środków higieny, do używania których zobowiązani są pracownicy A Sp. z o. o. K, ul. O oraz ul. I nie były konsultowane z przedstawicielami załogi. Pracodawca w tym zakresie wniósł zastrzeżenia, w których podniósł ustalenie o braku konsultacji obowiązujących u niego tabeli z przedstawicielami załogi niezgodne ze stanem rzeczywistym, a inspektor pracy nie podjął działań w kierunku należytego wyjaśnienia tej kwestii, pomimo iż miał możliwość spotkania z członkami komisji bhp, którzy zostali poinformowani o prowadzonej kontroli i wyrazili gotowość do spotkania.

W ocenie organu odwoławczego należy przyjąć, że w sytuacji braku dokumentacji potwierdzającej realizację obowiązku z art. 23711a § 1 pkt 4 Kodeksu pracy. ustalenia inspektora pracy powinny opierać się na zeznaniach pracowników lub ich przedstawicieli lub członków komisji bhp. Z protokołu kontroli nie wynika, na jakich dowodach inspektor pracy oparł ustalenie o braku konsultacji wspomnianych tabeli z przedstawicielami załogi. Organ odwoławczy podkreślił, że na organie administracji publicznej ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego wynikający z art. 7 K.p.a. W związku z tym organ uznał, że zachodzą przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji nr [...] i [...] i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ naruszono przepisy postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres spraw ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie, niezbędne jest, bowiem przeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność realizacji obowiązku konsultacji zasad przydziału środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego w obowiązujących w spółce tabelach, a w szczególności ustalenie, z kim i kiedy były one uprzednio konsultowane.

Natomiast w zakresie zaskarżonej decyzji nr [...] organ odwoławczy wskazał, że inspektor pracy zaniechał przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dotyczącego wykazania różnic pomiędzy kremem do rąk sklasyfikowanym w ww. tabelach jako środek higieniczny, a kremem o nazwie "E", który stanowi środek ochrony indywidualnej. Z protokołu kontroli nie wynika, na jakiej podstawie inspektor pracy uznał krem do rąk uwidoczniony w ww. tabelach jako środek higieniczny, za środek ochrony indywidualnej. W związku z tym, mając na względzie obowiązek organu wyczerpującego zbadania sprawy wynikający z art. 7 K.p.a., stwierdził, że zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, ponieważ naruszono przepisy postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres spraw ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Na powyższą decyzję, w ustawowym terminie, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę wniosła A Sp. z o.o. z siedzibą w K, zarzucając jej:

1/ w zakresie rozstrzygnięcia co do decyzji nr [...]: a/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji nr [...] w zakresie, w jakim organ l instancji nakazał podporządkować zakładową służbę bhp bezpośrednio pracodawcy, tj. prezesowi zarządu skarżącej spółki, podczas gdy w sprawie nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki uzasadniające twierdzenie, że prokurent skarżącej nie jest osobą zarządzającą w skarżącej spółce, władną do sprawowania nadzoru w sprawach z zakresu bhp, wobec czego organ II instancji powinien uchylić decyzję nr [...] w całości i umorzyć postępowanie w zakresie objętym jej przedmiotem;

- art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uchyleniu decyzji nr 1 w części dotyczącej terminu jej realizacji i w tym zakresie wyznaczeniu nowego terminu przyporządkowania zakładowej służby bhp prezesowi zarządu skarżącej do dnia 31 lipca 2015 r., podczas gdy w sprawie nie zachodzi potrzeba wyznaczania jakiegokolwiek terminu celem zmiany przyporządkowania służby bhp z uwagi na fakt, że zakładowa służba bhp została prawidłowo przyporządkowana prokurentowi skarżącej, wobec czego organ II instancji powinien uchylić decyzję nr [...] w całości i umorzyć postępowanie w zakresie objętym jej przedmiotem,

b/ naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a to:

- § 1 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 roku w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 1997 roku Nr 109, poz. 704, dalej jako "Rozporządzenie"), w zw. z art. 31 § 1 Kodeksu pracy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że prokurent spółki zajmujący stanowisko wiceprezesa do spraw produkcyjnych nie jest osobą zarządzającą jednostką organizacyjną, której może zostać skutecznie podporządkowana służba bhp, podczas gdy powołane wyżej przepisy dopuszczają możliwość podporządkowania służby bhp prokurentowi jako osobie zarządzającej jednostką organizacyjną, przez co organ II instancji dokonał błędnej wykładni pojęcia "osoba zarządzająca" zakładem pracy wskazanej w § 1 ust. 5 rozporządzenia, niezgodnej z aktem rangi ustawowej;

- § 1 ust. 5 rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ustalona w umowie spółki skarżącej reprezentacja łączna wyłącza możliwość uznania prokurenta spółki za osobę zarządzającą zakładem pracy;

2/ w zakresie rozstrzygnięcia co do decyzji [...] i [...] naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyczerpującego rozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez błędne przyjęcie, że zakres działań skarżącej objęty treścią dokumentów pod nazwą "Tabela norm przydziału obuwia, odzieży roboczej, środków ochrony indywidualnej oraz środków higieny, do używania których zobowiązani są pracownicy A sp. z o.o., K, ul. O" oraz "Tabela norm przydziału obuwia, odzieży roboczej, środków ochrony indywidualnej oraz środków higieny, do używania których zobowiązani są pracownicy A sp. z o.o., K, ul. I", nie był konsultowany z przedstawicielami załogi, podczas gdy z całokształtu materiału dowodowego wynika, że prawidłowo przeprowadzono procedurę konsultacyjną,

- art. 138 § 2 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uchyleniu decyzji nr [...] i [...] w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji, z uwagi na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego i wyjaśnienia, czy przeprowadzono konsultacje z pracownikami skarżącej lub ich przedstawicielami ww. tabel, podczas gdy zgromadzony w tym zakresie materiał dowodowy oraz wyjaśnienia skarżącej, potwierdzają, że zakres działań skarżącej objęty treścią ww. tabel był konsultowany z przedstawicielami załogi, wobec czego organ II instancji powinien uchylić zaskarżone decyzje nr [...] i [...] w całości i umorzyć postępowania pierwszej instancji w zakresie objętym jej przedmiotem,

- art. 12 § 1 K.p.a polegającego na naruszeniu zasady szybkości postępowania poprzez wydanie rozstrzygnięcia kasatoryjnego, w przypadku gdy zebrany materiał dowodowy pozwalał na uchylenie decyzji nr [...] i [...] oraz umorzenie postępowania pierwszej instancji w tym zakresie,

3/ w zakresie rozstrzygnięcia co do decyzji nr [...]:

- art. 7 K.p.a i art. 77 § 1 K.p.a w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyczerpującego rozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez błędne przyjęcie, że "krem do rąk" określony w treści ww. tabel jako dermatologiczny środek ochrony skóry zalicza się do środków ochrony indywidualnej, podczas gdy z całokształtu materiału dowodowego wynika, że skarżąca prawidłowo zakwalifikowała ww. "krem do rąk" jako zwykły środek pielęgnacyjny (higieniczny);

- art. 138 § 2 K.p.a poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uchyleniu decyzji nr 5 w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji, z uwagi na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego i wyjaśnienia, jakie kremy wydawane są w zakładach skarżącej, w jakim celu i jakiego rodzaju krem uwidoczniony jest w treści ww. tabel, podczas gdy zgromadzony w tym zakresie materiał dowodowy oraz wyjaśnienia skarżącej, potwierdzają, że "krem do rąk" określony w treści ww. tabel jest środkiem pielęgnacyjnym (higienicznym), nie zaś środkiem ochrony indywidualnej, wobec czego Organ powinien uchylić zaskarżoną decyzję nr [...] w całości i umorzyć postępowania pierwszej instancji zakresie objętym jej przedmiotem,

- art. 12 § 1 K.p.a. polegającego na naruszeniu zasady szybkości postępowania poprzez wydanie rozstrzygnięcia kasatoryjnego, w przypadku gdy zebrany materiał dowodowy pozwalał na uchylenie decyzji nr [...] oraz umorzenie postępowania l instancyjnego w tym zakresie.

W uzasadnieniu skarżąca spółka wskazała, że § 1 ust. 5 ww. rozporządzenia przewiduje wyznaczenie konkretnej osoby, której podlegać powinna służba bhp. Celem regulacji jest zindywidualizowanie u pracodawcy, będącego jednostką organizacyjną, odpowiedzialności za działania związane z nadzorem nad służbą bhp. Osobą sprawującą tę funkcję winna być osoba zarządzająca lub wchodząca w skład organu zarządzającego, upoważniona przez ten organ do sprawowania nadzoru w sprawach z zakresu bezpieczeństwa i ochrony pracy. Skarżąca wskazała, że istotnym dla uznania danej osoby za zarządzającą daną jednostką jest zatem zakres sprawowanych przez nią funkcji i ich faktyczne wykonywanie.

W skardze podniesiono, że J. P. pozostaje ze skarżącą w dwóch stosunkach prawnych. Pierwszy związany jest ze stosunkiem pracy i obszarem powierzonych mu w tym zakresie obowiązków pracowniczych, drugi ze stosunkiem cywilnym w zakresie udzielonej prokury dla reprezentowania skarżącej w sprawach sądowych i pozasądowych. Zdaniem skarżącej już sam fakt pełnienia przez J. P. funkcji prokurenta powinien zostać uznany za wystarczający do przyjęcia, iż jest osobą zarządzającą jednostką organizacyjną w rozumieniu § 1 ust. 5 ww. rozporządzenia. Skarżąca wskazała, że powyższe zostało potwierdzone w licznych orzeczeniach sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego, jak choćby w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2005 roku, sygn. akt l PK 125/2005, w którym wprost wskazano, że "prokurent spółki handlowej może być uznany za osobę zarządzającą zakładem pracy w imieniu pracodawcy rozumieniu art. 24126 § 2 w związku z art 31 § 1 kp". Wszak występowanie za spółkę we wszelkich sprawach sądowych i pozasądowych, na mocy samego prawa niesie za sobą także dopuszczalność działania przez prokurenta w sferze wewnętrznej mocodawcy, w tym do działania w obszarze bezpieczeństwa i higieny pracy. Z kolei według skarżącej spółki pozostawanie przez prokurenta spółki w zatrudnieniu i wynikający z niego zakres obowiązków pracowniczych w żaden sposób nie wpływa na pełnienie powierzonej funkcji.

Nadto skarżący podkreślił, że organ całkowicie pominął w toku postępowania materiał dowodowy, z którego wynika, że jedyny członek zarządu skarżącej przebywa na stałe poza granicami Polski i z tego powodu nie może prowadzić bieżącego nadzoru nad działaniami służby bhp.

Skarżąca spółka wskazała również, że przy ustalaniu zakresu podmiotowego pojęcia "osoby zarządzającej" winien zastosować również art. 31 § 1 Kodeksu pracy dla zachowania spójności przeprowadzonej wykładni z aktem wyższej rangi. W ocenie skarżącej wskazany przepis zawiera bowiem zbieżne zakresowo pojęcie prawne, które już wielokrotnie stanowiło przedmiot interpretacji sądów powszechnych. W tym aspekcie wskazała, że zgodnie z jednolitym orzecznictwem za osobę zarządzającą u pracodawcy będącego jednostką organizacyjną uznaje się prokurenta spółki. Takie poglądy prezentowane są w licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego, np. w przywołanym przez nią wyroku z 8 grudnia 2005 roku, sygn. akt l PK 125/2005, gdzie przyjęto, że "(...) powód działając jako prokurent pozwanej Spółki, łącznie z drugim członkiem jej zarządu, mógł korzystać wymienionego uprawnienia do zarządzania spółką", czy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1997 roku, sygn. akt II UKN 82/97, zgodnie z którym "(...) prokura upoważnia do wszystkich czynności sądowych zasadowych, jakie są związane z prowadzeniem jakiegokolwiek przedsiębiorstwa zarobkowego. Powyższy zakres prokury wynika z mocy samego prawa. (...) Porównanie treści art. 198 § 1 i 2 i art. 61 § 1 i 2 Kodeksu handlowego prowadzi do wniosku, że poza sprawami, które można określić jako czynności przekraczające zwykły zarząd, uprawnienia prokurenta są takie same jak zarządu spółki".

W ocenie skarżącej spółki podporządkowanie służby bhp jest obowiązkiem pracodawcy, zaś w tym obszarze, w przypadku jednostek organizacyjnych, działają podmioty występujące "za pracodawcę" bądź "u pracodawcy" określone w art. 31 § 1 Kodeksu pracy w zw. z § 1 i § 5 ww. rozporządzenia.

Reasumując skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ wskazał, że w świetle § 1 ust. 5 ww. rozporządzenia osoba, której ma podlegać służba bhp, powinna legitymować się określonymi przymiotami, żeby mogła być uznana za osobę zarządzającą, tj. powinna działać bezpośrednio w imieniu pracodawcy oraz posiadać uprawnienia do podejmowania w imieniu pracodawcy wszelkich decyzji z zakresu bhp, w tym również o charakterze materialnym.

Organ podniósł, że upoważnienie do działania w zakresie bhp udzielone prokurentowi, nie spełnia wymogów przytoczonego przepisu, gdyż nie posiada on kompetencji do samodzielnego podejmowania jednoosobowych decyzji w imieniu pracodawcy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kluczowa kwestia sporu, jaka powstała w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy obowiązujący stan prawny, który wymaga podporządkowania służby bhp bezpośrednio pracodawcy pozwala na bezpośrednie podporządkowanie osobie zarządzającej jednostką organizacyjną, w tym przypadku prokurentowi J. P., który w spółce odpowiada za sprawy produkcyjne i techniczne, w tym bezpieczeństwo i higienę pracy.

Przede wszystkim wskazać należy na regulacje ustawowe definiujące pojęcie pracodawcy, tworząc jego definicje legalną, do którego odwołuje się normodawca w rozporządzeniu BHP. Zgodnie z art. 3 Kodeksu pracy – pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. I jakkolwiek przepisy Kodeksu pracy nie wyjaśniają, jakie warunki musi spełniać dany podmiot, aby uzyskać status jednostki organizacyjnej zdolnej do zatrudniania pracowników, to w doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że jednostka organizacyjna może być pracodawcą, jeśli: jest dopuszczona przez prawo, ma uregulowany sposób kierowania swoimi sprawami i reprezentacji w stosunkach zewnętrznych oraz ma majątek wyodrębniony od majątku założycieli lub członków (por. np. T. Liszcz: Prawo pracy, Warszawa 2007, s. 108-110, a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 1979 r., sygn. akt I PR 16/79, PiZS 1980 nr 10, s. 69). Konieczną przesłanką uznania jednostki organizacyjnej za pracodawcę jest wyposażenie kierownika tej jednostki w uprawnienia do zatrudniania i zwalniania pracowników (por. A.M. Świątkowski: Indywidualne prawo pracy, Gdańsk-Kraków 2001, s. 297). W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano, że każda osoba prawna (poza Skarbem Państwa) ma zdolność do bycia pracodawcą w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy dla zatrudnionych przez nią pracowników, chyba że dla niektórych z nich za pracodawcę należy uznać jednostkę organizacyjną stanowiącą jakąś jej część składową (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 1991 r., sygn. akt I PRN 47/91, OSP 1992 nr 7-8, poz. 151).

Wskazać również należy, że zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu pracy za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje osoba lub organ zarządzający tą jednostką albo inna wyznaczona do tego osoba. Wykładnię pojęcia " wyznaczona" znaleźć można tak w orzecznictwie jak i w literaturze przedmiotu. Skład orzekający w pełni akceptuje stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt I PK 155/10, z którego wynika, że "wyznaczenie w rozumieniu art. 31 Kodeksu pracy może obejmować nie tylko wszystkie czynności z zakresu prawa pracy, ale także czynności określonego rodzaju, lub wszystkie czynności z zakresu prawa pracy, tyle że w przypadku nieobecności kierownika jednostki. Ograniczenie tego rodzaju należy uznać za dopuszczalne. Wyznaczenie może nastąpić w akcie ustrojowym lub porządkowym danej jednostki: statucie, regulaminie pracy ". W postanowieniu z dnia 29 stycznia 2014r. sygn. akt I PK 238/ 13 Sąd Najwyższy stwierdził, że w stosunkach pracy w zakresie zasad reprezentacji pracodawcy pierwszeństwo mają regulacje prawa pracy (art. 31 Kodeksu pracy), a wyznaczenie osoby do dokonywania za pracodawcę czynności prawnych z zakresu prawa pracy może nastąpić w każdy sposób dostatecznie ujawniający taką wolę reprezentowanego.

W odniesieniu do spółek prawa handlowego w wyroku z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I PKN 131/98 Sąd Najwyższy stwierdził, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być reprezentowana w sprawie z zakresu prawa pracy przez osobę wyznaczoną na podstawie art. 31 (w stanie faktycznym sprawy wyznaczenie polegało na udzieleniu pełnomocnictwa przez członków zarządu).

Powyższe ustalenie będzie miało istotne znaczenie w rozstrzyganej sprawie. Przechodząc do dalszych rozważań podkreślenia wymaga, że to właśnie w interesie pracodawcy leży, aby w zakładzie pracy były przestrzeganego przepisy prawa pracy w tym przepisy dotyczące bhp. Aby pracodawca mógł dobrze wykonywać nałożone na niego przepisami obowiązki potrzebuje odpowiedniego wsparcia. Przepisy Kodeksu pracy nakładają na pracodawcę obowiązek utworzenia służby bhp, która pełni funkcje doradcze i kontrolne w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Służba bhp jest organem niezależnym, który podlega tylko pracodawcy.

Kodeks pracy w art. 23711 § 5 upoważnia Radę Ministrów do wydania rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu działania, uprawnienia, organizacji, liczebności i podporządkowania służby bezpieczeństwa i higieny pracy oraz kwalifikacji wymaganych do wykonywania zadań tej służby. Na tej podstawie wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. Nr 109, poz. 704 ze zm.) – dalej r.s.b.h.p. Zgodnie z § 1 ust. 5 r.s.b.h.p. służba bezpieczeństwa i higieny pracy podlega bezpośrednio pracodawcy. U pracodawcy będącego jednostką organizacyjną służba bezpieczeństwa i higieny pracy podlega bezpośrednio osobie zarządzającej tą jednostką lub osobie wchodzącej w skład organu zarządzającego, upoważnionej przez ten organ do sprawowania nadzoru w sprawach z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Podkreślenia wymaga, że odpowiednia organizacja służby bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym sposób jej podporządkowania w hierarchii zakładu pracy, ma kluczowe znaczenie dla należytej realizacji zadań w tym zakresie przez pracodawcę.

Zatem podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należy, że z obowiązujących przepisów prawnych jednoznacznie wynika, że służba bhp w jednostce organizacyjnej podlega pracodawcy lub osobie zarządzającej tą jednostką lub osobie wchodzącej w skład organu zarządzającego upoważnionej przez ten organ do sprawowania nadzoru w sprawach bhp. Na pytanie czy prokurent spółki może być uznany za osobę zarządzającą jednostki organizacyjnej należy, zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie, udzielić odpowiedzi twierdzącej. Wynika to z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2005 r., sygn. akt I PK 125/05, które teza jest aktualna na kanwie obowiązujących przepisów. W wyroku tym Sąd Najwyższy stwierdził, że prokurent spółki handlowej może być uznany za osobę zarządzającą zakładem pracy w imieniu pracodawcy w rozumieniu art. 31 § 1 Kodeksu pracy. Oczywiście, jak wynika z uzasadnienia powyżej cytowanego orzeczenia, uprawnienie takie powinno wynikać z zapisów KRS-u lub zapisów innych aktów określających regulamin pracy w danym zakładzie.

Skoro tak to w niniejszej sprawie przesądzającym powinny być zapisy KRS-u spółki A Sp.z.o.o. Z dokumentacji KRS wynika, że w skarżącej spółce zarząd jest jednoosobowy. Natomiast organem uprawnionym do reprezentacji podmiotu jest prezes zarządu samodzielnie lub dwaj członkowie zarządu działający łącznie lub członek zarządu działający z prokurentem lub dwaj prokurenci łącznie. Tym samym prokurent spółki może zostać uznany za osobę zarządzającą zakładem pracy w imieniu pracodawcy. Zwrócić należy ponadto uwagę, że w KRS-ie zapisano możliwość udzielenia przez zarząd pełnomocnictw, które będą upoważniać osoby wyposażone w takie pełnomocnictwa do działania samodzielnie, o ile będą one udzielone do wykonywania konkretnej czynności lub czynności o konkretnym charakterze.

Z powyższego należy wyprowadzić wniosek, że prokurent spółki ma określony zakres uprawnień wynikający już z samego kodeksowego charakteru prokury i tych uprawnień nie można mu ograniczyć. Ponadto w tych konkretnych okolicznościach prokurent zgodnie z zapisem KRS jest uprawniony do reprezentacji podmiotu i skoro można mu udzielać dalszych pełnomocnictw to tym samym można go zobowiązać do zarządzania służbą bhp. W tym konkretnym przypadku jest to ponadto usprawiedliwione faktem, że prezes zarządu a tym samym jedyny jego członek przebywa zagranicą i jest obywatelem Irlandii, zatem podporządkowanie mu służby bhp było jedynie czynnością pozorną. Prokurent, który jest na miejscu i jest wyposażony w odpowiednie upoważnienia może zarządzać tą służbą, a tym samym może korzystać z uprawnień do zarządzania spółką. Prokurent będący na miejscu, w zakładzie pracy ma możliwość sprawowania bezpośredniego i faktycznego nadzoru nad służbą bhp. Pamiętać trzeba, że nadzór obejmuje kontrolę oraz kompetencje do merytorycznego korygowania działalności podmiotu poddanego nadzorowi.

Tym samym, pomimo zmian gospodarczych i nomenklaturowych, wciąż aktualny – z uwagi na tożsamość użytych przez ustawodawcę pojęć – pozostaje pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2000 r., sygn. akt I PKN 536/00, że organ lub osoba, która na podstawie przepisów prawa lub statutu zarządza jednostką organizacyjną będącą pracodawcą, mogą wyznaczyć inną osobę do dokonywania czynności z zakresu prawa pracy – co w ocenie Sądu wystąpiło w przedmiotowej sprawie. Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej argumenty organy administracyjne przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zobowiązane będą rozważyć czy w tym konkretnym przypadku prokurent spółki może być osobą, której podporządkowana będzie służba bhp. Oceny tej należy dokonać biorąc pod uwagę powyżej zaprezentowane orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego. Pamiętać również należy, że zapisy aktu prawnego należy odczytywać mając na względzie również wykładnię celowościową. Podporządkowanie służby bhp organowi zarządzającemu miało na celu umożliwienie podejmowania konkretnych decyzji i szybkiego reagowania w sytuacjach zagrożenia. W tej konkretnej sprawie podporządkowanie tej służby jedynemu członkowi zarządu, który przebywa za granicą byłoby iluzoryczne i niewykonalne.

Mając powyższe na uwadze za słuszne należy uznać argumenty strony skarżącej, która stwierdziła, że organy naruszyły przepisy prawa materialnego a to § 1 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy. Ponownie rozpoznając sprawę organy wezmą pod uwagę poczynione przez Sąd ustalenia, a ponadto dokonają ponownej analizy zebranego materiału dowodowego celem ustalenia czy tabele norm przydziału obuwia, odzieży roboczej, środków ochrony indywidualnej oraz środków higieny były właściwie konsultowane z przedstawicielami załogi. W tym zakresie, dotyczącym decyzji nr 2,3 i 5 rację ma organ odwoławczy, że postępowanie powinno zostać ponownie, wnikliwie przeprowadzone w celu wyjaśnienia wszelkich powstałych wątpliwości.

W podsumowaniu stwierdzić należało, że zaniechanie przez organ tak pierwszej, jak i drugiej instancji, analizy wszystkich regulacji przedmiotu spowodowało – co szerzej wyjaśniono wyżej – skupienie wywodów na § 1 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy uchwalonym w 1997 r., bez uwzględnienia organizacji i funkcjonowania A Sp.z.o.o. jako pracodawcy i wzięcia pod uwagę wewnętrznych unormowań, a także zapisów KRS spółki.

W związku z tym wystąpiła konieczność uchylenia - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a., zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającego ją nakazu inspektora pracy.

Wskazania, co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.

Zgodnie z art. 200 P.p.s.a., Sąd orzekł o obowiązku zwrotu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania.