Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1390/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Borys Marasek, Sędzia WSA Monika Krywow (spr.), Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 20 lipca 2021 r. nr 2401-IEE.711.581.2021.2 UNP: 2401-21-155857 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 20 lipca 2021 r., nr 2401-IEE.711.581.2021.2 UNP: 2401-21-155857, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej Dyrektor, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej jako u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia B. B. (dalej jako zobowiązana, skarżąca) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej jako organ egzekucyjny) z 18 maja 2021 r., nr [...], w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

30 listopada 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (działając jako Wierzyciel) wystawił wobec zobowiązanej tytuły wykonawcze o nr od TW 44800200011445 do TW 44800200011449 obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenia zdrowotne za okres od lipca 2019 r. do lutego 2020 r. oraz składkę na FP, FS i FGŚP za lipiec i sierpień 2019 r.

Zawiadomieniami z 2 grudnia 2020 r., nr od [...] do [...] organ egzekucyjny zajął zobowiązanej inne wierzytelności pieniężne tj. z tytułu zwrotu i nadpłaty podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G..

Zawiadomienia te zostały doręczone zobowiązanej wraz z odpisami tytułów wykonawczych 23 grudnia 2020 r., natomiast [...] Urząd Skarbowy w G. potwierdził odbiór zajęć 2 grudnia 2020 r. (zajęcia doręczono przez platformę e-PUAP).

Sześcioma analogicznymi pismami z 28 grudnia 2020 r. w terminie przewidzianym w art. 54 u.p.e.a. zobowiązana wniosła skargi na czynności organu, egzekucyjnego. Zaskarżonym czynnościom zarzuciła bezzasadne i bezprawne dokonanie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz niedopuszczalność egzekucji, a także brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 tej ustawy. W oparciu o powyższe zobowiązana wniosła o uchylenie zaskarżonych czynności egzekucyjnych, umorzenie postępowania egzekucyjnego i zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania sprawy.

Postanowieniem z 12 lutego 2021 r, nr [...] organ egzekucyjny oddalił wniesione przez zobowiązaną skargi.

Pismem z 8 marca 2021 r., zobowiązana złożyła zażalenie na ww. postanowienie, w którym zarzuciła brak podstawy prawnej i faktycznej do wydania postanowienia, a także błędną interpretacje przepisów u.p.e.a. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu zobowiązana podniosła, że prowadzenie egzekucji administracyjnej zostało dokonane w sposób niedopuszczalny, albowiem organ nie wykazał w sposób wymagany przepisami prawa wysokości zobowiązania, a nadto nie zostały wcześniej doręczone upomnienie, zgodnie z treścią art. 15 § 1 u.p.e.a. Zdaniem zobowiązanej wbrew twierdzeniu organu egzekucyjnego doręczenie było doręczeniem wadliwym, a zatem nie powinno nieść za sobą ujemnych skutków prawnych.

Ponadto wskazała, że Dyrektor Oddziału ZUS w Z. nie jest władny do podejmowania czynności egzekucyjnych mających na celu doprowadzenie do przymusowego wykonania zobowiązania, albowiem według art. 54 Prawa bankowego środki pieniężne zgromadzone na rachunkach oszczędnościowych są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego. W dalszej części wskazała, że stosownie do treści art. 87 K.p. organ powinien był uwzględnić, że nie zobowiązana posiada wolnych środków pieniężnych i świadczy pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy oraz, że organ nie dokonał ostrożności, aby zabezpieczyć kwotę wolną od potrąceń, stosując zbyt uciążliwe środki egzekucyjne. Jednocześnie podniosła, że tytuły wykonawcze stwierdzające istnienie zaległości podatkowych są wadliwe i z tej przyczyny zajęcie winno być uchylone.

W wyniku rozpoznania zażalenia Dyrektor postanowieniem z 26 kwietnia 2021 r., nr 2401-IEE.711.336.2021.2/M K/094768 uchylił postanowienie organu egzekucyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Ponownie rozpoznając sprawę organ egzekucyjny zbadał i dokonał formalnej oceny zaskarżonej przez zobowiązaną czynności egzekucyjnej i ponownie oddalił skargi.

Zachowując 7 dniowy termin do wniesienia zażalenia pismem z 8 czerwca 2021 r. zobowiązana wniosła zażalenie, podnosząc tożsame zarzuty co w poprzednim piśmie z 8 marca 2021 r.

Rozpoznając powyższe zażalenie Dyrektor stwierdził, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. Nie podzielił stanowiska jakoby zajęcia wierzytelności dokonane zostały z naruszeniem przepisów ustawy. Wskazał, że nie noszą one również znamion zbytniej uciążliwości.

Wyjaśnił, że skarga na czynność egzekucyjną nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, a tym bardziej nie ocenia się braku doręczenia upomnienia, niedopuszczalności egzekucji oraz wadliwości tytułów wykonawczych. Zarzuty te nie mogą być przedmiotem analizy w postępowaniu skargowym z art. 54 u.p.e.a., dlatego nie odniósł się do nich merytorycznie.

Zdaniem organu odwoławczego zaskarżone postanowienie zawiera jednocześnie wszystkie wymagane prawem elementy. Organ dokonał oceny czynności egzekucyjnej przez pryzmat podnoszonych w skardze zarzutów i obowiązujących przepisów prawa.

Zajęcia innych wierzytelności pieniężnych tj. zajęcia z tytułu zwrotów i nadpłat podatków na poczet należności pieniężnej, zostały dokonane prawidłowo. Organ egzekucyjny przy ich dokonywaniu nie naruszył przepisów u.p.e.a. Prawidłowo dokonał zajęć w oparciu o aktualny wzór zawiadomienia wynikający z załącznika nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Jednocześnie druk zawiadomienia zawiera wszystkie elementy. Zajęcia opatrzone zostały kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Ich doręczenie [...] Urzędowi Skarbowemu w G. nastąpiło 2 grudnia 2020 r. Wydruk zawiadomienia, o którym mowa wyżej, został doręczony zobowiązanej wraz z odpisami tytułów wykonawczych 23 grudnia 2020 r.

Dyrektor wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny nie dokonał zajęcia rachunku bankowego, tylko dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej tj. zajęcia z tytułu zwrotów i nadpłat podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G., zatem nie mógł dopuścić się naruszenia przepisów prawa bankowego.

Wskazano także, że wbrew twierdzeniom zobowiązanej Dyrektor Oddziału ZUS Z. jest organem egzekucyjnym upoważnionym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zastosował on środek egzekucyjny, do zastosowania którego uprawnia go ustawodawca.

Na powyższe postanowienie zobowiązana wniosła skargę zarzucając mu brak podstawy faktycznej i prawnej, błędną interpretację przepisów o egzekucji i nieprawidłowe dokonanie zajęcia innych wierzytelności pieniężnych tj. z tytułu zwrotu i nadpłaty podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G..

Wniosła zatem o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I Instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi zobowiązana stwierdziła, że zaskarżona czynność egzekucyjna w postaci zajęcia innych wierzytelności pieniężnych tj. z tytułu zwrotu i nadpłaty podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G. została dokonana na podstawie zawiadomień z 2 grudnia 2020 r. nr od [...] do [...] na skutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego objętego tytułami wykonawczym o nr od TW44800200011445 do TW448200011449 wystawionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z..

W jej przekonaniu powyższa czynność egzekucyjna została zatem dokonana z naruszeniem przepisów prawa. Według zobowiązanej organ podatkowy dokonał tej czynności w sposób bezprawny, albowiem nie istnieją podstawy do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotów i nadpłat podatków w [...] Urzędzie skarbowym w G..

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowość zajęcia przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. inne wierzytelności pieniężnej tj. z tytułu zwrotu i nadpłaty podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G..

W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 19 § 4 u.p.e.a. Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń.

Zatem już z treści powyższego przepisu wynika, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowanie egzekucji w trybie przepisów u.p.e.a. w zakresie należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń.

W niniejszej sprawie tytuły wykonawcze o nr od TW 44800200011445 do TW 44800200011449 obejmują należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenia zdrowotne za od lipca 2019 r. do lutego 2020 r. oraz składkę na FP, FS i FGŚP za lipiec i sierpień 2019 r., zatem Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. był uprawniony do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o powyższe tytuły, zgodnie z ww. przepisem.

Należy także zauważyć, że stosownie do art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Zgodnie zaś z § 2 tego artykułu organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W myśl art. 1a ww. ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o środku egzekucyjnym - rozumie się przez to:

a) w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję:

- z pieniędzy,

- z wynagrodzenia za pracę,

- ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej,

- z rachunków bankowych,

- z innych wierzytelności pieniężnych,

- z praw z instrumentów finansowych w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi, zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku, oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków,

- z papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych,

- z praw majątkowych zarejestrowanych w rejestrze akcjonariuszy,

- z weksla,

- z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej,

- z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością,

- z pozostałych praw majątkowych,

- z ruchomości,

- z nieruchomości.

Porównanie treści art. 1a i art. 19 § 4 u.p.e.a. wskazuje zatem, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organ egzekucyjny jest uprawniony do dokonywania czynności egzekucyjnych w sposób ograniczony, tj. jedynie poprzez do stosowanie egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych.

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny zajął przysługujące zobowiązanej wierzytelności w postaci wierzytelności pieniężnych z tytułu zwrotu i nadpłaty podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G., a zatem inne wierzytelności pieniężne. Oznacza to, że nie doszło do naruszenia art. 19 § 4 u.p.e.a., bowiem środek ten został przewidziany w tym przepisie.

W myśl art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określone w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność; zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem; doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1 (§ 3).

Stosownie do art. 67 § 2. Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:

1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;

2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;

3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;

4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju;

5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin

płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;

6) kwotę kosztów egzekucyjnych;

a) opłaty manipulacyjnej,

b) opłaty za czynności egzekucyjne,

c) wydatków egzekucyjnych,

d) opłaty egzekucyjnej,

e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2;

7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;

8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;

9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.

Jednocześnie zgodnie z § 2a tego artykułu, jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej:''

1) w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego;

2) zawiadomienie o zajęciu zawiera PESEL, NIP lub REGON zobowiązanego albo jego numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, albo numer w innym rejestrze lub ewidencji, o ile są znane organowi egzekucyjnemu;

Zgodzić się zatem należy ze stwierdzeniem, że zawiadomienia 2 grudnia 2020 r., nr od [...] do [...], wystawione zostały zgodnie z wzorem określonym w Załączniku nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych i zawierają wszystkie niezbędne elementy wynikające z ww. przepisów.

Sąd wskazuje, że stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:

1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;

2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

Zatem w świetle art. 54 § 1 u.p.e.a. przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną mogą być tylko i wyłącznie wady tej czynności. Skarga na czynność egzekucyjną nie jest bowiem uniwersalnym środkiem zaskarżenia. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, a tym bardziej nie ocenia się braku doręczenia upomnienia, niedopuszczalności egzekucji oraz wadliwości tytułów wykonawczych. Zarzuty te nie mogą być przedmiotem analizy w postępowaniu skargowym z art. 54 u.p.e.a., albowiem ustawodawca przewidział możliwość wniesienia odrębnego środka zaskarżenia w postaci zarzutów (art. 33 § 1 u.p.e.a.). W przypadku podniesienia zarzutów z art. 33 § 2 tej ustawy organ winien je rozpoznać, jednakże w odrębnym od niniejszego postępowaniu, wydając stosownie rozstrzygnięcie. W niniejszym postępowaniu nie jest bowiem możliwe wypowiadanie się w kwestii dotyczącej braku upomnienia czy niedopuszczalności egzekucji.

Stąd też Sąd nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) orzekł jak w sentencji.