Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1521/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2025-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 57 ust. 7, art. 59i
journal: Dz.U. 2024 poz 725
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
article: art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 471
law: Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi G. G. (G.) na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 20 lutego 2024 r. nr WINB.WOA.7722.17.2024.KC w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu nielegalnego użytkowania budynku mieszkalnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia 13 grudnia 2023 r. nr [...] [...], 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżącego 2217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. nałożył na obecnie skarżącego G. G. karę pieniężną w wysokości 10.000,00 złotych z tytułu przystąpienia do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...], [...], [...], [...], obr. B., w J. przy ul. [...], bez uzyskania pozwolenia na użytkowanie lub dokonania skutecznego zawiadomienia o zakończeniu budowy.

Jako materialnoprawną podstawę swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał przepisy art. 59i ust. 1 i 4 oraz art. 59f ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (obecnie: Dz. U. z 2024 r., poz. 725). Z uzasadnienia postanowienia wynika m.in., że przedmiotowy budynek został zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę objętego decyzją Prezydenta Miasta J. nr [...] z dnia 28 października 1999 r. W toku postępowania ustalono, że budowa została zakończona i budynek jest użytkowany zgodnie z przeznaczeniem, jednak bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie lub dokonania skutecznego zawiadomienia o zakończeniu budowy. Pismem z dnia 23 sierpnia 2023 r. organ I instancji pouczył skarżącego o treści art. 59i oraz art. 54 i 55 Prawa budowlanego. W dniu 12 grudnia 2023 r. organ przeprowadził czynności kontrolne, podczas których ustalono, iż przedmiotowy budynek jest w dalszym ciągu użytkowany, bez dopełnienia stosownych formalności.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący potwierdził, że budynek jest użytkowany oraz że nie wykonał pouczenia z dnia 23 sierpnia 2023 r. Dopiero w dniu 12 grudnia 2023 r. zgłosił zakończenie budowy, jednak nie było to przejawem jego złej woli a brakiem realnej możliwości wcześniejszego zgłoszenia. Skarżący przedstawił okoliczności, które miałyby potwierdzać tę tezę.

Z akt sprawy wynika ponadto, że dokonane przez skarżącego zawiadomienie o zakończeniu budowy, które wpłynęło do organu I instancji w dniu 11 grudnia 2023 r., przyjęte zostało bez sprzeciwu.

Rozpoznając zażalenie, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zaskarżonym w niniejszym postępowaniu postanowieniem, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał, że postanowienie organu I instancji zostało wydane na podstawie art. 59i ust. 4 Prawa budowlanego. Przytoczył treść tego przepisu, jak również treść art. 54 ust. 1 Prawa budowlanego. Pozytywnie ocenił zastosowaną przez organ I instancji procedurę z art. 59i ust. 2 Prawa budowlanego, polegającą na poinformowaniu inwestora o dalszych skutkach samowoli użytkowej. Organ odwoławczy za poprawne uznał też wyliczenie wysokości nałożonej kary, powołując się przy tym na przepisy art. 59f i art. 59g Prawa budowlanego.

Konkludując organ odwoławczy stwierdził, że kara pieniężna nałożona na skarżącego została prawidłowo zastosowana i obliczona, albowiem organ I instancji w ustalonym stanie faktycznym i prawnym był zobligowany do wydania postanowienia o nałożeniu kary pieniężnej. Także jej wysokość została ustalona zgodnie z przepisami prawa.

Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, iż bez znaczenia, w kontekście prawidłowości nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu, pozostawał fakt dokonania przez skarżącego w późniejszym czasie skutecznego zawiadomienia o zakończeniu budowy. Istotny jest to, że w dacie nałożenia kary skarżący użytkował budynek w warunkach samowoli użytkowej.

W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 59i Prawa budowlanego w zw. z art. 25 i art. 27 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, poprzez błędne i bezzasadne zastosowanie w sprawie art. 59i Prawa budowlanego, gdy tymczasem do zamierzeń budowlanych realizowanych w oparciu o projekt budowlany sporządzony na podstawie przepisów dotychczasowych, dla których przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej wydano ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, przepisy ustawy Prawo budowlane stosuje się w brzmieniu dotychczasowym - a więc bez art. 59i (tj. sprzed nowelizacji).

W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji, a ponadto o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przewidzianych prawem. W uzasadnieniu skarżący przedstawił argumenty na poparcie podniesionego zarzutu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym swoje dotychczasowe stanowisko i stwierdzając, że zarzuty podniesione w skardze są bezzasadne.

Postanowieniem z dnia 18 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 505/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę z przyczyn formalnych na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a.

Na skutek wniesionej przez skarżącego skargi kasacyjnej, postanowieniem z dnia 28 października 2024 r., wydanym w trybie art. 179a p.p.s.a., Sąd uchylił swoje wcześniejsze postanowienie o odrzuceniu skargi.

Następnie, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 29 października 2024 r., skarżący w terminie uzupełnił brak formalny skargi, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem nie do odparcia okazał się sformułowany w niej zarzut naruszenia prawa materialnego.

Ustalony w sprawie stan faktyczny jest bezsporny. Bezsporne jest również to, że kontrolowane postanowienia zostały wydane przez organy nadzoru budowlanego w trybie i na podstawie art. 59i Prawa budowlanego, a przedmiotowy budynek został zrealizowany w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę wydaną przed dniem 19 września 2020 r.

Przypomnieć przyjdzie, że przepis art. 59i Prawa budowlanego został wprowadzony do porządku prawnego na mocy art. 1 pkt 48 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), zwanej dalej ustawą nowelizującą, i zgodnie z art. 39 tej ustawy, wszedł w życie z dniem 19 września 2020 r. Z kolei art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej stanowi, że do zamierzeń budowlanych realizowanych w oparciu o projekt budowlany sporządzony na podstawie przepisów dotychczasowych, dla których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wydano ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę albo dokonano skutecznego zgłoszenia - przepisy m.in. Prawa budowlanego, stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.

Skoro zatem bezspornym w sprawie pozostaje, że przedmiotowy budynek został zrealizowany na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę wydanego przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej (decyzja Prezydenta Miasta J. z dnia 28 października 1999 r., Nr [...]), to w odniesieniu do samowoli użytkowej zastosowanie znajdują przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 września 2020 r. Tym samym przeprowadzenie postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu nielegalnego użytkowania przedmiotowego obiektu i wydanie postanowienia w oparciu o art. 59i Prawa budowlanego, stanowi naruszenie tego przepisu przez bezpodstawne jego zastosowanie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji na podstawie art. 200 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się wpis od skargi, opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz opłata za czynności adwokackie obliczona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964).

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

Prowadząc ponownie postępowanie organy będą miały na uwadze, że w sprawie zastosowanie znajduje art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 września 2020 r. Zgodnie z tym przepisem organ nadzoru budowlanego wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego w przypadku stwierdzenia przystąpienia do jego użytkowania z naruszeniem art. 54 i 55. Przesłanką nałożenia kary z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego jest więc samo stwierdzenie faktu przystąpienia do użytkowania obiektu przed zawiadomieniem organu o zakończeniu budowy. A zatem skoro w niniejszej sprawie zawiadomienie o zakończeniu budowy skarżący złożył dopiero w dniu 11 grudnia 2020 r., a jednocześnie bezspornym się okazało, że przystąpienie do użytkowania budynku miało miejsce przed skutecznym złożeniem tego zawiadomienia, to oznacza, że skarżący przystąpił do użytkowania budynku z naruszeniem art. 54 Prawa budowlanego. Rolą organu będzie w tej sytuacji zbadanie, czy w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 57 ust. 7 zd. 2 Prawa budowlanego sprzed nowelizacji, do kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, co oznacza, że jest ona nakładana na skutek wydania przez organ nadzoru budowlanego postanowienia i stosuje się do niej odpowiednio przepisy działu III ustawy - Ordynacja podatkowa (art. 59g ust. 5), w tym zawarte w rozdziale 8 przepisy dotyczące przedawnienia. Wśród tych przepisów znajduje się przepis art. 68 Ordynacji podatkowej dotyczący przedawnienia prawa do wydania decyzji podatkowej. Zgodnie z paragrafem pierwszym tego przepisu, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Przy czym podkreślić należy, że postanowienie określające wymiar kary za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego należy zaliczyć do tzw. decyzji kształtujących zobowiązanie podatkowe, określonych w art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. A zatem zobowiązanie podatkowe (kara) powstaje dopiero w wyniku działania organu nadzoru budowlanego. Tym samym terminem przedawnienia wymierzenia kary, o której stanowi art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego jest określony w art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej termin trzech lat od końca roku, w którym inwestor przystąpił do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 lub 55 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 524/21 – dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jeżeli w niniejszej sprawie okaże się, że nastąpiło przedawnienie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu, wówczas organ umorzy postępowanie w przedmiocie jej nałożenia.