Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 86/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9a i art. 133 w związku z art. 240 ust. 1 i art. 241 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi B. B. i P. K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 30 listopada 2022 r. nr NWXIV.7581.2.39.2022 w przedmiocie odszkodowania za prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda Śląski (dalej w skrócie: "Wojewoda" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia 30 listopada 2022 r., nr NWXIV.7581.2.39.2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.), dalej w skrócie: "k.p.a.") oraz art. 9a i art. 133 w związku z art. 240 ust. 1 i art. 241 pkt 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm., dalej w skrócie: "u.g.n."), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. (dalej: "organ I instancji" lub "Prezydent Miasta S.") z dnia 11 października 2022 r., nr [...], uchylił decyzję organu I instancji w całości i odmówił wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz B. B. i P. K. za nieruchomość położoną w S., oznaczoną w momencie wywłaszczenia jako pgr [...], o powierzchni 991 m² i wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 22 sierpnia 1972 r., nr [...].

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Przywołaną decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 22 sierpnia 1972 r., nr [...] (dalej zwaną: "decyzją wywłaszczeniową z 1972 r."), wydaną na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tj. Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64), na wniosek Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S., orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Państwa, w stanie wolnym od obciążeń nieruchomości, położonej w S., oznaczonej jako pgr [...], o powierzchni 991 m², stanowiącej własność spadkobierców A. L., oraz o odszkodowaniu z tego tytułu w wysokości 377.495,60 zł., w tym za składnik gruntowy 3.567,60 zł. i za składnik budowlany 373.928,00 zł.

Wnioskiem z dnia 25 czerwca 2013 r. B. B., reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego W. D., zwróciła się o wypłatę zwaloryzowanego i nie wypłaconego odszkodowania z tytułu wywłaszczonej nieruchomości wraz z należnymi odsetkami naliczonymi od daty wymagalności roszczenia. Zaznaczyła, że odszkodowanie ustalone w decyzji wywłaszczeniowej winno zostać wpłacone do depozytu sądowego, natomiast brak dowodu potwierdzającego ten fakt skutkuje koniecznością jego wypłaty w zwaloryzowanej wysokości w związku z treścią art. 132 ust. 3 oraz art. 128 ust. 1 u.g.n. Sprawa została zarejestrowana pod numerem [...]. Przy piśmie pełnomocnika z dnia 6 maja 2014 r. do akt sprawy złożone zostało pełnomocnictwo do reprezentowania P. K. - bez złożenia wniosku o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania w jej imieniu.

Pismem z dnia 2 grudnia 2014 r. pełnomocnik wniósł o zawieszenie przedmiotowego postępowania w związku z podjęciem "działań zmierzających do uchylenia decyzji wywłaszczeniowej z 1972 r.".

Prezydent Miasta S., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, postanowieniem z dnia 4 grudnia 2014 r., nr [...], działając m.in. na podstawie art. 98 k.p.a., zawiesił w tej sprawie postępowanie na wniosek strony (karta bez numeru akt administracyjnych).

Prezydent Miasta S. zawiadomił pełnomocnika B. B., pismem z dnia 19 grudnia 2017 r. o uznaniu wniosku z dnia 25 czerwca 2013 r. za wycofany, wobec niezwrócenia się z wnioskiem o podjęcie przedmiotowego postępowania, w terminie wskazanym w art. 98 § 2 k.p.a.

W dalszej kolejności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 14 stycznia 2021 r. o sygn. akt I SA/Wa 821/20 oddalił skargę B. B. i P. K. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 15 stycznia 2020 r., nr [...], o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1972 r.

Wnioskiem z dnia 6 kwietnia 2021 r. B. B. i P. K., reprezentowane przez pełnomocnika radcę prawnego W. D., zwróciły się "o wypłatę zwaloryzowanego, a nie wypłaconego odszkodowania z tytułu wywłaszczonej nieruchomości wraz z należnymi odsetkami naliczonymi od daty wymagalności roszczenia ". Przedmiotowy wniosek treścią i uzasadnieniem odpowiada żądaniu z dnia 25 czerwca 2013 r., ale jako nowa sprawa został zarejestrowany pod numerem [...]. Wnioskujące wykazały następstwo prawne po zmarłym w dniu [...] r. A. (A.) L., po którym spadek na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r. sygn. akt [...] nabyły jego żona F. L. i córka B. B., a także po zmarłej w dniu [...] r. F. L., po której spadek na podstawie postanowienia tego Sądu z dnia [...] r. sygn. akt [...] nabyły jej córki: B. B. i P. (P.) K..

Pismem z dnia 31 maja 2022 r. radca prawny W. D. poinformował o wycofaniu w niniejszym postępowaniu umocowania do występowania w imieniu wnioskujących stron - B. B. i P. K..

Pismem z dnia 6 lipca 2022 r. do sprawy zgłosił się nowy pełnomocnik stron - radca prawny P. D..

W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta S. wystąpił do Sądu Rejonowego w S. z wnioskiem o udzielenie informacji, czy ustalone decyzją wywłaszczeniową z 1972 r. odszkodowanie zostało złożone do depozytu sądowego. W odpowiedzi pozyskał odpis postanowienia tego Sądu z dnia [...] r. o sygn. akt [...] o zezwoleniu Skarbowi Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. na złożenie do depozytu sądowego kwoty 377.495,60 zł., należnej spadkobiercom A. L. z tytułu odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości położonej w S. o powierzchni 991 m², orzeczonego prawomocną decyzją wywłaszczeniową z 1972 r.

Decyzją z dnia 11 października 2022 r., nr [...] Prezydent Miasta S., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, odmówił wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W jej uzasadnieniu podał, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek B. B. i P. K., natomiast odszkodowanie zostało przekazane do depozytu sądowego, zatem należy uznać, że zostało wypłacone.

Odwołanie w formie elektronicznej wniósł pełnomocnik B. B. i P. K., który rozstrzygnięciu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, bowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika aby odszkodowanie zostało wpłacone do depozytu sądowego, oraz naruszenie art. 132 ust. 3 w związku z art. 240 ust. 1 i art. 241 pkt 1 u.g.n., polegające na ich niezastosowaniu. W motywach odwołania zaznaczył, że Sąd Rejonowy [...] Wydział Cywilny w S. w piśmie z dnia [...] listopada 2021 r. poinformował, że postanowieniem z dnia [...] r. Sąd zezwolił na złożenie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego, a to nie stanowi potwierdzenia, że zostało ono wpłacone. Również pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. Sąd Rejonowy w S. poinformował, że na rachunku depozytów nie stwierdzono wpłaty kwoty odszkodowania. W związku z powyższym domagał się uchylenia decyzji organu I instancji i wydania orzeczenia co do istoty sprawy, w oparciu o art. 136 § 1 i 2 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wojewoda decyzją z dnia 30 listopada 2022 r., nr NWXIV.7581.2.39.2022, uchylił w całości decyzję organu I instancji z dnia 11 października 2022 r., nr [...], oraz odmówił wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz B. B. i P. K. za nieruchomość położoną w S., oznaczoną w momencie wywłaszczenia jako pgr [...], o powierzchni 991 m² i wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa ostateczną decyzją wywłaszczeniową z 1972 r. Akcentował, że organ I instancji nie oznaczył w sentencji adresatów własnej decyzji tylko w jej uzasadnieniu podał, że postępowanie o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania zostało wszczęte na wniosek B. B. i P. K., oraz doręczył ją ich pełnomocnikowi, co nie jest wystarczające do identyfikacji stron postępowania pierwszoinstancyjnego i adresatów rozstrzygnięcia. Zwrócił uwagę, że ta nieprawidłowość jest powielana przez organ I instancji w kolejnym akcie prawnym, mimo czynienia mu z tego tytułu zarzutów przez organ odwoławczy w treści uzasadnienia decyzji Wojewody z dnia 14 marca 2022 r., nr [...] o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta S., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia 10 stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz B. B. i P. K. za nieruchomość położoną w S., oznaczoną jako działka nr 1, o powierzchni 2915 m². Zdaniem Wojewody, w sentencji decyzji organ I instancji wskazał art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 1 i ust. 5, art. 130, art. 132 ust. 1a u.g.n., a jednocześnie w treści uzasadnienia cytuje treść art. 128 ust. 1 oraz art. 129 ust. 1 i ust. 5 u.g.n., co jest niezrozumiałe, bowiem niniejsza sprawa nie dotyczy wniosku o ustalenie odszkodowania w odrębnej decyzji o odszkodowaniu. Nie ma również uzasadnienia prawnego powoływanie w sentencji decyzji organu I instancji (i nierozwiniętych dalej) treści art. 130 i art. 132 ust. 1a u.g.n. Pierwszy z nich dotyczy bowiem niejako "technicznych" kwestii ustalania wysokości odszkodowania, które w niniejszej sprawie przecież zostało już ustalone w treści decyzji wywłaszczeniowej z 1972 r. Zgodnie natomiast z treścią art. 132 ust. 1a u.g.n. w sprawach, w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna. Odnosząc się do zarzutów odwołania zaznaczył, że w sprawie nie mamy do czynienia z odrębną decyzją o odszkodowaniu, ani też organ nie dokonuje analizy terminowości wypłaty odszkodowania. Kwestią kluczową jest ustalenie czy doszło do wpłaty odszkodowania do depozytu sądowego, o czym milczy organ I instancji. Fakt powołania przez organ I instancji niewłaściwych w sprawie przepisów, jakkolwiek wskazuje na wadliwość działania, nie stanowi jednak przesłanki do uznania, że nastąpiło naruszenie prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że organ administracji mógł wydać zaskarżoną decyzję mając do tego podstawę w innym przepisie tej samej ustawy (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 października 2020 r. sygn. akt II OSK 1651/20). Kwestią drugorzędną jest powielanie przez organ I instancji błędnego oznaczenia decyzji wywłaszczeniowej z 1972 r. jako decyzji o numerze [...], zamiast [...]. W ocenie Wojewody błąd ten nosi znamiona oczywistej omyłki pisarskiej. Lakoniczność uzasadnienia decyzji organu I instancji powoduje, że nie spełnia ono również wymogów zawartych w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Wojewoda dostrzegając przywołane wady decyzji organu I instancji uchylił ją i merytorycznie orzekł o odmowie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz B. B. i P. K. za przedmiotowej nieruchomości. Zaznaczył, że w sprawie o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania przed organem I instancji, wykonującym zadanie z zakresu administracji rządowej, toczyło się już postępowanie z wniosku B. B. z dnia 25 czerwca 2013 r. (nr [...]). Postępowanie to zostało zawieszone postanowieniem Prezydenta Miasta S. z dnia 4 grudnia 2014 r., a następnie wskutek jego niepodjęcia uległo umorzeniu, o czym pełnomocnik strony został zawiadomiony pismem z dnia 19 grudnia 2017 r. Przedmiotowe postępowanie zostało zawieszone na wniosek pełnomocnika B. B., złożonym w trybie art. 98 § 1 k.p.a. W okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania strona nie zwróciła się o jego podjęcie, w związku z czym żądanie wszczęcia postępowania uznane zostało przez organ I instancji za wycofane. W ocenie Wojewody, organ I instancji winien postępowanie to umorzyć - z uwagi na jego bezprzedmiotowość - czego nie uczynił. Na kanwie niniejszego stanu faktycznego brak jest funkcjonowania w obrocie prawnym merytorycznego rozstrzygnięcia i skonkretyzowania w drodze decyzji administracyjnej indywidualnych uprawnień (obowiązków) wynikających z prawa materialnego (a więc decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty), dlatego wniosek ten podlega rozpoznaniu. Natomiast P. K. nie była stroną postępowania administracyjnego o numerze [...], w związku z czym złożony w jej imieniu wniosek z dnia 6 kwietnia 2021 r. również winien podlegać rozpoznaniu. Stosownie do przepisów obowiązujących w chwili wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, tj. w świetle przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zasadą było, iż wywłaszczenie nieruchomości następowało za odszkodowaniem, a obowiązek jego wypłaty ciążył na podmiocie ubiegającym się o wywłaszczenie, o czym traktował art. 7 ustawy. Do ustalenia odszkodowania oraz terminu jego wypłaty dochodziło co do zasady w ramach decyzji o wywłaszczeniu (art. 23 ustawy). W sytuacji, gdy wypłata odszkodowania osobie uprawnionej natrafiała na przeszkody prawne, ówczesne przepisy zobowiązywały do złożenia sumy odszkodowania do depozytu sądu powiatowego właściwego ze względu na położenie nieruchomości (do 1974 r. kwestię tę regulował art. 26 ust. 1 i 2 ustawy, później art. 27). Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na mocy ostatecznej decyzji wywłaszczeniowej doszło do wywłaszczenia nieruchomości, stanowiącej własność spadkobierców A. L. oraz o przyznaniu odszkodowania z tego tytułu w wysokości 377.495,60 zł. Z tej przyczyny, przedmiotem niniejszego postępowania jest ustalenie, czy doszło do wypłaty odszkodowania orzeczonego decyzją wywłaszczeniową z 1972 r. bądź do jej złożenia do depozytu sądowego, zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami prawa. Gdyby ustalenia organów orzekających w sprawie doprowadziły do wniosku, że do wypłaty przedmiotowego odszkodowania do rąk osoby uprawnionej nie doszło, a kwota ustalonego odszkodowania nie została również złożona do depozytu sądowego, wówczas na mocy aktualnie obowiązujących przepisów, tj. w szczególności art. 132 ust. 3 w związku z art. 240 ust. 1 i art. 241 pkt 1 u.g.n., koniecznym byłoby dokonanie jego wypłaty na rzecz uprawnionych w wysokości zwaloryzowanej na dzień jego zapłaty. Tak również został sformułowany wniosek B. B. i P. K. z dnia 6 kwietnia 2021 r., w którym wniosły o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania, które według ich wiedzy nie zostało wpłacone do depozytu sądowego, jak też nie mogło zostać wypłacone spadkobiercom wywłaszczonego właściciela nieruchomości, bowiem nie byli oni wówczas ustaleni. W warunkach niniejszej sprawy przeszkodę, o której mowa w przepisach ustawy z 1958 r. stanowił brak sądowego stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym w dniu [...] r. właścicielu nieruchomości (A. L.), który nie pozwalał na ustalenie prawidłowego kręgu jej spadkobierców. Postępowanie spadkowe zostało po nim przeprowadzone dopiero w 1997 r. W toku postępowania wywłaszczeniowego, spadkobierczynie A. L. przebywały poza granicami kraju, bowiem w 1962 r. przeniosły się do [...] i organ nie był zdolny do ustalenia ich adresów, a administratorem nieruchomości był S. P., który posiadał notarialne pełnomocnictwo do pełnienia opieki nad przedmiotową nieruchomością i brał udział w postępowaniu wywłaszczeniowym. Decyzja wywłaszczeniowa z 1972 r. została doręczona na adres S. P. oraz wywieszona na tablicy ogłoszeń Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S., zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 2 ustawy z 1958 r. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż Prezydent Miasta S. podjął czynności mające na celu ustalenie, czy odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało wpłacone do depozytu sądowego. Świadczy o treść pisma z dnia 25 sierpnia 2021 r., w którym organ zwrócił się do Sądu Rejonowego w S. o udzielenie informacji, czy odszkodowanie ustalone decyzją wywłaszczeniową z 1972 r. zostało złożone do depozytu tego sądu, jako właściwego z uwagi na położenie przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedzi organ uzyskał informację, że w sprawie o sygn. akt [...] z wniosku Skarbu Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S., przy udziale S. P., Sąd zezwolił na złożenie podanej kwoty do depozytu sądowego, o czym orzekł ostatecznym postanowieniem z dnia [...] r. W treści tego postanowienia wskazano, że kwota odszkodowania "zostanie wypłacona spadkobiercom A. L. po przedłożeniu przez nich prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po A. L., albo osobom upoważnionym przez spadkobierców po przedłożeniu przez nich zezwolenia dewizowego udzielonego przez Narodowy Bank Polski, bądź przelania na ich wniosek na rachunek zagraniczny, zablokowany w Oddziale Narodowego Banku Polskiego w S., Sąd uznał ponadto, że według okoliczności przytoczonych we wniosku złożenie do depozytu sądowego (sumy odszkodowania - przyp.) jest prawnie uzasadnione i zgodne z art. 26 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W niniejszej sprawie nie sposób pominąć faktu, że jakakolwiek dokumentacja księgowa lub bankowa potwierdzająca wpłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość do depozytu sądowego, która mogłaby stanowić bezpośredni dowód tego doniosłego prawnie faktu, jest przechowywana tylko przez okres przewidziany stosownymi przepisami, a po jego upływie podlega zniszczeniu. Banki zobowiązane są do przechowywania dokumentów dotyczących rachunków klientów przez okres 5 lat od początku roku następującego po roku w którym transakcje były dokonywane, a po tym okresie dokumentacja co do zasady jest niszczona (art. 88k ust. 7 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe, t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2324), podobnie dzieje się z dokumentami księgowymi (art. 78 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości, t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 217 ze zm.). Pomimo tych okoliczności organ I instancji pozyskał do akt sprawy informację z Sądu Rejonowego w S. o wydaniu postanowienia w przedmiocie zezwolenia na złożenie sumy odszkodowania do depozytu sądowego (pismo Sądu z dnia [...] listopada 2021 r.), a następnie również samo to postanowienie ze stwierdzeniem jego prawomocności. Oczywistym jest, że dokumenty te nie stanowią bezpośrednich dowodów potwierdzających wpłatę ustalonej kwoty odszkodowania do depozytu właściwego sądu w sposób zgodny z obowiązującymi w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku przepisami prawa, jednak nie można przyjąć, że jedynym dowodem na faktyczne dokonanie tej czynności może być dowód z dokumentu potwierdzającego wypłatę. Takie założenie, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, stwarzałoby bowiem potencjalną możliwość wszystkim byłym właścicielom wywłaszczonych nieruchomości oraz ich następcom prawnym do występowania o ponowną wypłatę odszkodowań po upływie ustawowego okresu obowiązku przechowywania dokumentacji księgowej bądź bankowej i zniszczeniu dowodów wypłaty (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia: 13 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 588/18; 14 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 991/12; 10 września 2020 r. sygn. akt I OSK 182/20, oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Bd 1045/19 i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 568/14). Jednocześnie kierując się racjonalnym osądem sytuacji i rozumowaniem opartym na zasadach logiki i doświadczenia życiowego Wojewoda uznał, że udzielenie zezwolenia na złożenie sumy odszkodowania do depozytu sądowego jest zdarzeniem poprzedzającym samą wpłatę kwoty na rachunek depozytowy Sądu. Gdyby bowiem wnioskodawca - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej - nie kierował się zamiarem złożenia przedmiotowej kwoty do depozytu sądowego, w ogóle nie występowałby do Sądu z wnioskiem o udzielenie zgody na dokonanie tej czynności. Wówczas wpłata określonej sumy pieniężnej na rachunek depozytowy sądu obligatoryjnie musiała zostać poprzedzona uzyskaniem zgody na jej wpłacenie, gdyż nikt nie może czynić tego dowolnie, w sposób swobodny i niekontrolowany. Art. 6 k.p.a. zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (tzw. zasada praworządności). Zasada ta wyrażona była w latach 60. i 70. ubiegłego wieku w treści art. 4 k.p.a. (obowiązującego od 1 stycznia 1961 r.), zgodnie z którym organy administracji państwowej działały na podstawie przepisów prawa kierując się interesem ludu pracującego i zadaniami budownictwa socjalistycznego. Nie sposób pominąć również faktu, że organ zobowiązywany do wypłaty odszkodowania miał prawny obowiązek złożenia go do depozytu sądowego w myśl przepisu art. 26 ust. 2 ustawy z 1958 r. (świadczy o tym wykładnia sformułowania użytego w tym przepisie; sumę odszkodowania przypadającą do wypłaty należy złożyć do depozytu sądowego). W związku z powyższym, w ocenie Wojewody przyjąć należy, że brak dokumentacji pozwalającej na jednoznaczne i bezpośrednie stwierdzenie wpłaty odszkodowania ustalonego decyzją wywłaszczeniową do depozytu sądowego, stanowi konsekwencję upływu czasu i nie można na tej podstawie doszukiwać się podstawy roszczenia o wypłatę zwaloryzowanej kwoty tego odszkodowania. Co więcej, fakt dokonania takiej wpłaty można wyprowadzić w sposób pośredni w oparciu o treść zachowanego prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] r. Z tej też przyczyny Wojewoda zarzuty zawarte w odwołaniu uznał za nieuzasadnione, bowiem nie dopatrzył się błędu w ustaleniach faktycznych uczynionych przez organ I instancji. Niezastosowanie w sprawie art. 132 ust. 3 u.g.n., w powiązaniu ze wskazanymi w odwołaniu przepisami, stanowi konsekwencję takiego stanu rzeczy.

W skardze z dnia 29 grudnia 2022 r., wniesionej w formie elektronicznej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik B. B. i P. K., zarzucił decyzji Wojewody naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 81 w związku z art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz wydanie decyzji na podstawie domniemania faktycznego wbrew zebranym dokumentom. Wobec tych zarzutów pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, jak też rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Uzasadniając skargę zauważył, że organy nie udowodniły, że doszło do skutecznego złożenia odszkodowania do depozytu sądowego, na zasadzie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 3 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tj. Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94, dalej w skrócie: "uztwn"), oraz pominął treść odpowiedzi Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] stycznia 2015 r., że na rachunku depozytów nie stwierdzono wpłaty odszkodowania od podmiotów wskazanych w piśmie z dnia 22 października 2014 r. W takiej sytuacji, w ocenie pełnomocnika, ustalone odszkodowanie nie zostało złożone do depozytu sądowego. Z kolei, art. 76 k.p.a. wskazuje na nadanie pierwszeństwa dowodom z dokumentu urzędowego a domniemaniu faktycznemu. Wojewoda nie podjął również z urzędu żadnych czynności zmierzających do pozyskania innych dowodów, które mogłyby rozstrzygnąć wątpliwości, w tym nie dokonał analizy akt sprawy [...] i nie wystąpił do właściwego archiwum o dokonanie kwerendy, w celu wyszukania akt dokumentujących postępowanie w przedmiocie wyrażenia zgody na złożenie odszkodowania do depozytu. Strony zatem, w myśl art. 7 i art. 8 k.p.a., nie mogą ponosić odpowiedzialności za braki formalne w tym zakresie, dlatego w przypadku gdyby okazało się, że odszkodowanie zostało złożone do depozytu, to należało ustalić czy depozyt był złożony ważnie, czy sąd ogłosił publicznie o zezwoleniu na jego złożenie i czy jest pokwitowanie jego przyjęcia, czy też Skarb Państwa nie wystąpił o jego zwrot względnie czy wydana została decyzja o przejściu na własność Skarbu Państwa niepodjętego depozytu (por. § 3 ust. 1, § 10, § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 1965 r. o zasadach i trybie postępowania w sprawach o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego - Dz. U. Nr 42, poz. 261 oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1971 r. w sprawie orzekania o przejściu depozytów na własność Państwa - Dz. U. Nr 7, poz. 78).

Wojewoda jako organ odwoławczy, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Przedstawiona regulacja prawna nie pozostawia wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Organy administracji, zgodnie z zasadą praworządności, działać mogą wyłącznie na podstawie powszechnie obowiązującego prawa i nie posiadają uprawnień do rozpatrywania spraw w oparciu o zasady słuszności i współżycia społecznego. Jeżeli zatem wydana w sprawie decyzja znajduje oparcie w przepisach prawa materialnego, a nadto pozostaje w zgodzie z regułami procedury administracyjnej, mimo, iż nie odpowiada oczekiwaniu strony, jest legalna.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Wojewody Śląskiego z dnia 30 listopada 2022 r., nr NWXIV.7581.2.39.2022, w przedmiocie odmowy wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości położonej w S., oznaczonej w momencie wywłaszczenia jako pgr [...], o powierzchni 991 m². Wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na mocy ostatecznej decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 22 sierpnia 1972 r., nr [...] (decyzja wywłaszczeniowa z 1972 r.).

Postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem stron skarżących, które twierdzą, że nie nastąpiło wypłacenie odszkodowania orzeczonego wobec ich ojca, jako uprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości. Poza sporem jest, że organy dotarły do akt postępowania wywłaszczeniowego, które zawierały najistotniejsze dokumenty.

Dokonana przez Sąd analiza tych akt wskazuje, że Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia 21 czerwca 2019 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1972 r. Następnie po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Rozwoju decyzją z dnia 15 stycznia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z 21 czerwca 2019 r. Również w uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1-2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94, dalej zwanej: "ustawą") wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych oraz dla planowej realizacji budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. Niezbędność przedmiotowej nieruchomości dla realizacji tego celu została potwierdzona decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia 22 grudnia 1969 r., wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S., którą to ustalono lokalizację szczegółową pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]", realizowanego przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" w S. Mimo, że żaden z egzemplarzy decyzji z dnia 22 grudnia 1969 r. nie zachował się w aktach sprawy, to decyzja ta funkcjonowała w obrocie prawnym (jest ona wzmiankowana we wniosku wywłaszczeniowym z dnia 17 kwietnia 1972 r.). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie. Zgodnie z treścią znajdującego się w aktach archiwalnych sprawy zaświadczenia Państwowego Biura Notarialnego w S. z dnia [...]1971 r. o stanie prawnym nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], położonej w S. przy ul. [...]o łącznej pow. 1866 m², jej właścicielem hipotecznym był A. L. Organ wywłaszczeniowy, co wynika z treści wniosku wywłaszczeniowego, dysponował wiedzą o śmierci A. L., który zmarł w dniu [...] r., a więc przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowo-odszkodowawczego. Ponadto, nieruchomość zawnioskowana do wywłaszczenia była administrowana przez S. P., który legitymował się notarialnym pełnomocnictwem upoważniającym go do sprawowania pieczy nad nieruchomościami należącymi do następców prawnych A. L., przy czym - jak dalej wynika z treści wniosku wywłaszczeniowego - S. P. był wielokrotnie wzywany do wskazania nazwisk i miejsca pobytu spadkobierców lub przedłożenia upoważnienia do załatwiania spraw wywłaszczeniowych. Jak wynika z akt sprawy pełnomocnik współwłaścicielek wywłaszczonej nieruchomości nie uczynił zadość żądaniom organu wywłaszczeniowego wobec czego przejęcie nieruchomości w drodze dobrowolnej umowy zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy nie było możliwe. Jednocześnie organ wywłaszczeniowy dysponował zaświadczeniami potwierdzającymi fakt opuszczenia kraju przez osoby zameldowane wraz z A. L. a postanowienie Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r. sygn. akt [...], potwierdzające następstwo prawne po właścicielu hipotecznym nieruchomości, wydane zostało po 25 latach od daty wydania rozstrzygnięcia o wywłaszczeniu nieruchomości. Oznacza to, że w dacie orzekania o wywłaszczeniu za odszkodowaniem zarówno F. L., jak i B. B. nie dysponowały dokumentem potwierdzającym ich tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości.

Zgodnie z art. 15 ustawy wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie zgłoszony naczelnikowi powiatu. W aktach archiwalnych zachował się wniosek wywłaszczeniowy Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia 17 kwietnia 1972 r., do którego dołączona była również mapa sytuacyjno-rozgraniczeniowa nr [...] z 28 lipca 1970r., zaświadczenie Państwowego Biura Notarialnego z dnia [...]1971 r., operat szacunkowy składnika gruntowego i składnika roślinnego, dwa operaty składnika budowlanego, protokół uzgodnień operatów składnika budowlanego, wzmiankowana wcześniej decyzja lokalizacyjna z dnia 22 grudnia 1969 r. wraz z mapą, a także kopie czterech pism adresowanych do S. P. oraz cztery zaświadczenia z Biura Ewidencji Ludności w S. Zgodnie z art. 16 ustawy o wszczęciu postępowania zawiadamiano za dowodem doręczenia właściciela (posiadacza) nieruchomości i osoby, którym służyły do nieruchomości ograniczone prawa rzeczowe. Odpis zawiadomienia wywieszano na tablicy ogłoszeń właściwej rady narodowej gromadzkiej (miejskiej, osiedla). Osoby zainteresowane, których miejsce pobytu było nieznane, zawiadamiano za pomocą obwieszczenia wywieszonego na tablicy ogłoszeń prezydium właściwej rady narodowej gromadzkiej.

Pismem z dnia 8 czerwca 1972 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w Katowicach poinformowało strony o wszczęciu postępowania, jednocześnie informując o terminie rozprawy wyznaczonej na [...] r. Ponadto, jeden egzemplarz zawiadomienia przekazano Wydziałowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. celem dokonania obwieszczenia poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń. Zgodnie z art. 21 ustawy, odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość powinno być ustalone na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu opinii biegłych powołanych przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej. W niniejszej sprawie organ wyznaczył rozprawę i przeprowadził ją w dniu [...] r., a z zachowanego w aktach sprawy protokołu rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej wynika, że ani pełnomocnik współwłaścicielek nieruchomości, ani biegli sporządzający operaty szacunkowe nie uczestniczyli w rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej.

Z treści wniosku wywłaszczeniowego z dnia 17 kwietnia 1972 r. wynika, że organ przy ustaleniu odszkodowania oparł się na opinii biegłego rzeczoznawcy (inż. K.). W aktach archiwalnych sprawy zachowały się opinie biegłych rzeczoznawców: mgr inż. S. M. z czerwca 1971 r. oraz opinia mgr inż. B. Z. z marca 1971 r. Obaj rzeczoznawcy byli biegłymi z listy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach. Opinia szacunkowa mgr inż. S. M. oparta została na przepisach ustawy, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 1961 r. w sprawie określenia wysokości odszkodowania, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 1962 r. w sprawie szczegółowych norm szacunkowych dla budynków oraz wytycznych cennika PZU, wydanie III z 1966 r., uwzględniającego zwyżki cen materiałów budowlanych z dnia 13 grudnia 1970 r.

Szczególny tryb zawiadamiania o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego (art. 16 ust. 2 ustawy), miejscu i terminie przeprowadzenia rozprawy (art. 18 ust. 2 ustawy), wydaniu decyzji wywłaszczeniowej (art. 28 ust. 1 zd. drugie ustawy) miał zastosowanie w stosunku do właścicieli nieruchomości, których miejsce pobytu nie było znane. Osoby spadkobierców A. L. niewątpliwie żyły w momencie trwania postępowania wywłaszczeniowego. Z uwierzytelnionego odpisu prawomocnego postanowienia spadkowego z dnia [...] r. sygn. akt [...] wynika, że po śmierci A. L. spadek po nim nabyły żona F. L. i córka B. B. Próby uzyskania informacji o miejscu pobytu spadkobierców A. L. nie dały rezultatu, ponieważ administrator wywłaszczanej nieruchomości S. P. nie podał tych danych ubiegającemu się o wywłaszczenie, o czym świadczą pisma PMRN w S. z: 14 kwietnia 1971 r., 10 sierpnia 1971 r., 15 lutego 1972 r. Pisma kierowane do Wydziału Spraw Wewnętrznych Referat Ewidencji Ludności o podanie adresu zamieszkania B. (B.) L. i F. L. nie dały rezultatu. Ewidencja ludności podała, że B. L. i F. L. wyjechały do [...] w roku 1962.

Mając powyższe na względzie, rację należy przyznać organom obu instancji, że nie ma dowodu na wpłatę odszkodowania do depozytu, ale także nie ma dowodu, że nie miała ona miejsca. Należy zatem zakładać, że działanie organów administracji publicznej (wówczas państwowej) było zgodne z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Nie kwestionując zasadności opisanego powyżej postępowania wyjaśniającego, które było prowadzone w oparciu o szerokie spektrum materii dowodowej, Sąd zwraca uwagę, że stosownie do przepisów obowiązujących w chwili wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, tj. w świetle przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zasadą było, iż wywłaszczenie nieruchomości następowało za odszkodowaniem, a obowiązek jego wypłaty ciążył na podmiocie ubiegającym się o wywłaszczenie, o czym traktował art. 7 ustawy. Do ustalenia odszkodowania oraz terminu jego wypłaty dochodziło co do zasady w ramach decyzji o wywłaszczeniu (art. 23 ustawy). W sytuacji, gdy wypłata odszkodowania osobie uprawnionej natrafiała na przeszkody prawne, ówczesne przepisy zobowiązywały do złożenia sumy odszkodowania do depozytu sądu powiatowego właściwego ze względu na położenie nieruchomości (do 1974 r. kwestię tę regulował art. 26 ust. 1 i 2 ustawy, później art. 27).

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż Prezydent Miasta S. podjął czynności mające na celu ustalenie, czy odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało wpłacone do depozytu sądowego. Świadczy o treść pisma z dnia 25 sierpnia 2021 r., w którym organ zwrócił się do Sądu Rejonowego w S. o udzielenie informacji, czy odszkodowanie ustalone decyzją wywłaszczeniową z 1972 r. zostało złożone do depozytu tego sądu, jako właściwego z uwagi na położenie przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedzi organ uzyskał informację, że w sprawie o sygn. akt [...] z wniosku Skarbu Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S., przy udziale S. P., Sąd zezwolił na złożenie podanej kwoty do depozytu sądowego, o czym orzekł ostatecznym postanowieniem z dnia [...] r. W treści tego postanowienia wskazano, że kwota odszkodowania "zostanie wypłacona spadkobiercom A. L. po przedłożeniu przez nich prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po A. L., albo osobom upoważnionym przez spadkobierców po przedłożeniu przez nich zezwolenia dewizowego udzielonego przez Narodowy Bank Polski, bądź przelania na ich wniosek na rachunek zagraniczny, zablokowany w Oddziale Narodowego Banku Polskiego w S., Sąd uznał ponadto, że " według okoliczności przytoczonych we wniosku złożenie do depozytu sądowego jest prawnie uzasadnione i zgodne z art. 26 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości".

Nie sposób pominąć faktu, że organ zobowiązywany do wypłaty odszkodowania miał prawny obowiązek złożenia go do depozytu sądowego w myśl przepisu art. 26 ust. 2 ustawy z 1958 r. (świadczy o tym wykładnia sformułowania użytego w tym przepisie: sumę odszkodowania przypadającą do wypłaty należy złożyć do depozytu sądowego). Sam brak dokumentacji pozwalającej na jednoznaczne i bezpośrednie stwierdzenie wpłaty odszkodowania ustalonego decyzją wywłaszczeniową do depozytu sądowego, stanowi konsekwencję upływu czasu i nie można na tej podstawie doszukiwać się podstawy roszczenia o wypłatę zwaloryzowanej kwoty tego odszkodowania. Co więcej, fakt dokonania takiej wpłaty można wyprowadzić w sposób pośredni w oparciu o treść zachowanego prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] r. Oczywistym jest, że dokumenty te nie stanowią bezpośrednich dowodów potwierdzających wpłatę ustalonej kwoty odszkodowania do depozytu właściwego sądu w sposób zgodny z obowiązującymi w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku przepisami prawa, jednak nie można przyjąć, że jedynym dowodem na faktyczne dokonanie tej czynności może być dowód z dokumentu potwierdzającego wypłatę. Takie założenie, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, stwarzałoby bowiem potencjalną możliwość wszystkim byłym właścicielom wywłaszczonych nieruchomości oraz ich następcom prawnym do występowania o ponowną wypłatę odszkodowań po upływie ustawowego okresu obowiązku przechowywania dokumentacji księgowej bądź bankowej i zniszczeniu dowodów wypłaty (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia: 13 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 588/18; 14 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 991/12; 10 września 2020 r. sygn. akt I OSK 182/20, oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Bd 1045/19 i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 568/14).

W niniejszej sprawie nie sposób pominąć faktu, że jakakolwiek dokumentacja księgowa lub bankowa potwierdzająca wpłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość do depozytu sądowego, która mogłaby stanowić bezpośredni dowód tego doniosłego prawnie faktu, jest przechowywana tylko przez okres przewidziany stosownymi przepisami, a po jego upływie podlega zniszczeniu. Banki zobowiązane są do przechowywania dokumentów dotyczących rachunków klientów przez okres 5 lat od początku roku następującego po roku w którym transakcje były dokonywane, a po tym okresie dokumentacja co do zasady jest niszczona (art. 88k ust. 7 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe, t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2324), podobnie dzieje się z dokumentami księgowymi (art. 78 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości, t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 217 ze zm.).

Niewątpliwie w niniejszej sprawie zaistniała potrzeba skorzystania z dowodów pośrednich mających potwierdzić fakt wpłacenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość do depozytu sądowego. Użycie tych dowodów, tj. informacji uzyskanej z Sądu Rejonowego w S., a także postanowienia tego Sądu z dnia [...] r., jest zgodne z zasadami kodeksowymi rządzącymi postępowaniem dowodowym. Ponadto, postanowienie Sądu, jako dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy w jego zakresie działania stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 k.p.a.), tj. podmiot zobowiązany do wypłaty osobom uprawnionym odszkodowania z tytułu wywłaszczenia uzyskał zgodę na zwolnienie się z tego obowiązku poprzez wpłatę sumy odszkodowania w całości do depozytu sądowego, zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami. Samo udzielenie zezwolenia na złożenie sumy odszkodowania do depozytu sądowego jest zdarzeniem poprzedzającym samą wpłatę kwoty na rachunek depozytowy Sądu, bowiem gdyby sam wnioskodawca - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej - nie kierował się zamiarem złożenia przedmiotowej kwoty do depozytu sądowego, w ogóle nie występowałby do Sądu z wnioskiem o udzielenie zgody na dokonanie tej czynności. Wówczas wpłata określonej sumy pieniężnej na rachunek depozytowy sądu obligatoryjnie musiała zostać poprzedzona uzyskaniem zgody na jej wpłacenie, gdyż nikt nie może czynić tego dowolnie.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy zaakcentować, że żaden przepis prawa nie przewiduje powinności bezterminowego archiwizowania dokumentów finansowych, dopuszczając możliwość przeprowadzania ich okresowego brakowania (niszczenia), to w tych okolicznościach brak dokumentu bezpośrednio potwierdzającego przekazanie bądź złożenie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego, nie może stanowić podstawy dla przyjęcia tezy o zaniechaniu takiego obowiązku, jak również o braku jego realizacji. Nie można bowiem przyjąć, że jedynym dowodem na dokonanie wpłaty przyznanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość do depozytu sądowego może być dowód z dokumentu potwierdzającego taką wpłatę.

Orzekające w sprawie organy obu instancji jednoznacznie i prawidłowo uznały, iż odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości zostało wypłacone. Zgodnie z art. 133 obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowanie wpłaca się do depozytu sądowego, jeżeli: 1) osoba uprawniona odmawia jego przyjęcia albo wypłata odszkodowania natrafia na trudne do przezwyciężenia przeszkody lub 2) odszkodowanie za wywłaszczenie dotyczy nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Przepis ten ma na celu z jednej strony zabezpieczenie interesów osób uprawnionych do otrzymania odszkodowania, z drugiej z kolei zabezpiecza również interesy podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania. Jednocześnie należy zauważyć, co powyżej wywiedziono, iż na dzień orzekania przez uprawniony organ, przedmiotowa nieruchomość była nieruchomością o nieuregulowanym stanie prawnym, ponieważ organowi nie był znany krąg spadkobierców byłego właściciela tej nieruchomości. Również obowiązujące w dacie wywłaszczenia przepisy, tj. ustawa z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, przewidywały możliwość złożenia środków do depozytu sądowego. Brak dokumentacji pozwalającej na stwierdzenie wpłaty ustalonej prawidłowo kwoty odszkodowania do depozytu sądowego stanowi zatem konsekwencję upływu czasu i nie można na tej podstawie wywodzić podstawy wniosku o wypłatę zwaloryzowanej kwoty odszkodowania.

W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, nadto nie dostrzeżono w toku postępowania sądowoadministracyjnego innych uchybień wskazujących na konieczność uwzględnienia skargi z urzędu, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji.

Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl.).