Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2323/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 26 pkt 3, 28 ust 1
journal: Dz.U. 2007 nr 124 poz 859
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
article: ar t18
journal: Dz.U. 2005 nr 25 poz 202
law: Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji
article: art 3 us 1
journal: Dz.U. 2007 nr 39 poz 251
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach - tekst jednolity
article: ar 72 ust 1 pkt 5, 75 ust 2a
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2013 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przekazania odpadu oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska (zwany dalej: "GIOŚ") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127§ 3 w związku z art. 5 § 2 pkt 4 K.p.a. i w związku z art. 3a ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2007r. Nr 44, poz. 287 ze zm.), art. 26 pkt 3 i art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. Nr 124, poz. 858 ze zm.), w związku z art. 3 ust. 1 lit. b pkt iii oraz art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12.07.2006r. ze zm.), art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 2005r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz. 202 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku D. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją znak: [...] z dnia [...] stycznia 2010r. Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, nakładającą na D. Z. obowiązek przekazania odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu marki L. o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu pojazdów lub do przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

W związku z dokonaniem przez D. Z. zgłoszenia do obrotu towaru w postaci uszkodzonego pojazdu osobowego marki L. o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], w dniu 19 listopada 2007r. Naczelnik Urzędu Celnego w N. poinformował Głównego Inspektora Ochrony Środowiska o międzynarodowym przemieszczaniu odpadu w postaci przedmiotowego pojazdu, przekazując dokumentację zgromadzoną w sprawie. Po analizie nadesłanej dokumentacji GIOŚ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie dokonania nielegalnego wwozu do Polski odpadu w postaci w/w pojazdu. W toku postępowania w/w organ wydał postanowienie znak: [...] z dnia [...] maja 2008 r., w którym wezwał stronę do oddania odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu marki: L. o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...] do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu. Wobec niezastosowania się do w/w postanowienia, decyzją znak: [...] z dnia [...] września 2008r., GIOŚ wezwał D. Z. do oddania odpadu w postaci w/w pojazdu do uprawnionego odbiorcy.

D. Z. wystąpił do GIOŚ z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

GIOŚ decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2008 r.

Skargę na ww. decyzję z dnia [...] listopada 200-8 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. Z.

Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2009 r. (sygn. akt IV SA/Wa 64/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję z [...] września 2008 r. Sąd zarzucił organowi, że ustalenia ,iż przedmiotowy pojazd jest odpadem dokonał tylko na podstawie zaświadczenia o nienaprawialności pojazdu. Nie dokonał natomiast prawidłowej oceny stanu technicznego pojazdu, nie wziął po uwagę opinii rzeczoznawcy przestawionej przez skarżącego. W ocenie Sądu organy nie ustaliły stanu faktycznego sprawy w zakresie ustalenia stanu technicznego pojazdu a zatem naruszyły art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1 KPA. Według Sądu zasadnicze znaczenie w ocenie, czy przedmiotowy pojazd stanowi odpad w rozumieniu powyższego przepisu ma ustalenie, czy pojazd ten można zaliczyć do jednej z kategorii odpadów oznaczonych symbolami od Q1 do Q16 określonych w załączniku nr 1 do ustawy o odpadach. W sprawie niniejszej organ przyjął, że sprowadzony przez skarżącego samochód należy zakwalifikować do kategorii Q2 obejmującej "produkty nieodpowiadające wymaganiom jakościowym". W ocenie organu uszkodzenia pojazdu były bezsporne, a wola wyzbycia się pojazdu przez jego właściciela została potwierdzona w dokumencie "Nonrepairable Certificate" (zaświadczeniu o nienaprawialności) wystawionym przez władze [...] w U. i okoliczności te stanowią wystarczającą przesłankę do uznania przedmiotowego pojazdu za odpad odpowiadający cechom przypisanym odpadom kategorii Q2. Sąd stwierdził, że w świetle okoliczności niniejszej sprawy, powyższe stanowisko organu jest błędne. Zdaniem Sądu w świetle definicji odpadu zawartej w art. 3 ust.1 ustawy o odpadach o uznaniu konkretnego przedmiotu za odpad w pierwszej kolejności decydują obiektywne przesłanki, czyli posiadanie określonych, przypisanych temu przedmiotowi walorów i cech warunkujących korzystanie z niego zgodnie z jego przeznaczeniem, a w przypadku utraty zdolności w zakresie takiego korzystania np. wskutek uszkodzenia istotną kwestią przesądzającą o dalszym traktowaniu przedmiotu jako nadającego się do użytku będzie rozmiar i skutki uszkodzenia. Jeżeli bowiem okaże się, że uszkodzeniu uległy pewne części przedmiotu, które bez uszczerbku dla przewidzianej dla niego funkcji mogą podlegać wymianie, to wówczas właśnie te nienadające się do dalszego użytku części stanowić będą odpady jako odpowiadające właściwościom jakie ustawodawca przypisał odpadom zaliczonym do kategorii odpadów Q6 w/w załącznika nr 1 do ustawy.

Sąd stwierdził, że rozpoznając sprawę ponownie organ w pierwszej kolejności dokona samodzielnych ustaleń, czy spełnione zostały obiektywne przesłanki do uznania przedmiotowego pojazdu za odpad, ze względu na jego stan techniczny i w zależności od wyniku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego z zachowaniem zasad postępowania dowodowego podejmie prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie, uwzględniając powyższe wskazania i ocenę prawną.

Rozpoznając sprawę po wyroku Sądu decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. GIOŚ nałożył na skarżącego obowiązek przekazania odpadu – pojazdu L. do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Organ podniósł m. in., że stosownie do art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy prawo o ruchu drogowym, rejestracji pojazdu dokonuje się m. in. na podstawi dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany, stosownie zaś do art. 72 ust 2a tej ustawy zamiast dowodu rejestracyjnego, dopuszcza się przedstawienie innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu, wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie. Z tłumaczenia dokumentu "Nonrepairable Certificate" wynika, że "tytuł własności został otrzymany i unieważniony przez Wydział Pojazdów Mechanicznych [...] w dniu 30 lipca 2007 r. ponieważ pojazd nie nadaje się do naprawy". Natomiast podstawowym dokumentem uprawniającym o zarejestrowania pojazdu na terytorium S. jest Certyfikat Tytułu Własności (Certificate od Title of Vehicle) i jest to inny dokument w rozumieniu art. 72 ust. 2a ustawy o ruchu drogowym. Nie jest nim natomiast "Nonrepairable Certificate". Konsekwencją jest brak możliwości zarejestrowania takiego pojazdu w Polsce. Podkreślono, że tytuł własności pojazdu został przekazany do unieważnienia przez [...] firmę ubezpieczeniową, zaś kolejne przeniesienia prawa własności tego pojazdu, nie skutkowały jego naprawieniem i zarejestrowaniem. Organ stwierdził, że wobec braku możliwości dokonania rejestracji pojazdu w Polsce, pojazd ten nie może być użytkowany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem i daje to bezsporną podstawę do zakwalifikowania go do kategorii Q6 – przedmioty lub ich części nienadające się do użytku oraz do kategorii Q2 – produkty nie odpowiadające wymaganiom jakościowym.

Organ powołał się na opinię rzeczoznawcy, z której wynika, że przywrócenie poprzedniego stanu pojazdu nie przekracza 7% wartości rynkowej samochodu, jego naprawa jest technicznie i ekonomicznie uzasadniona. Jednak zwrócił uwagę, że powyższe pozostaje bez wpływu na niemożność zarejestrowania pojazdu w Polsce z przyczyn wyżej opisanych (brak dowodu rejestracyjnego lub jego odpowiednika).

Wobec powyższego organ stwierdził, że pojazd jest odpadem o kodzie 16 01 04 * - zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy .

Pismem z dnia 12 lutego 2010 r. skarżący zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając GIOŚ naruszenie art. 26 pkt 3 i art. 28 ust. ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r., art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach wskazując na niezastosowanie się organu do wskazań prawomocnego wyroku WSA z 24 czerwca 2009 r. (IV SA/Wa 64/09).

Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. GIOŚ utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r. Organ odnosząc się do zarzutu niezastosowania się do wytycznych wyroku WSA podniósł, że organ I instancji orzekł w zgodzie z tymi wytycznymi. Dokonał bowiem analizy opinii rzeczoznawcy samochodowego. Jednak zgodnie ze wskazaniem wyroku, rozpatrując sprawę organ winien dokonać oceny całokształtu materiału dowodowego a zatem analizie należało również poddać dokument "Nonrepairable Certificate". GIOŚ podniósł, że nie mógł nie uwzględnić konsekwencji wynikających z faktu wydania tego dokumentu. Organ stwierdził, że z technicznego punktu widzenia pojazd mógłby po naprawie być użytkowany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem. Jednakże równie ważny dla rozstrzygnięcia sprawy jest aspekt prawny co do możliwości użytkowania pojazdu, a wynikający z woli poprzedniego posiadacza określonej przez dokument "Nonrepairable Certificate", a także co do możliwości zarejestrowania pojazdu w Polsce. Organ przeanalizował zapisy Kodeksu [...] dotyczące auta nie nadającego się do naprawy i na tej podstawie doszedł do wniosku, że w związku z wydanym zaświadczeniem o nienaprawialności, przedmiotowy pojazd został wycofany z eksploatacji na terenie S. i przeznaczony na źródło części zamiennych lub złomu.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji zastosował się do wskazań wyroku z 24 czerwca 2009 r., dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego (opinii rzeczoznawcy, zdjęć i innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy), dokonał własnych ustaleń czy zostały spełnione obiektywne przesłanki do uznania przedmiotowego pojazdu za odpad ze względu na stan techniczny wyrażony w opiniach rzeczoznawców samochodowych, ale także ze względu na wyniki analizy pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie, realizując zasadę zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Powyższe uprawniało organ do uznania, że sprowadzony pojazd jest odpadem, jego międzynarodowe przemieszczenie wymagało zastosowania procedury uprzedniego zgłoszenia i zgody właściwych organów. Na podstawie zgromadzonego materiału sprawy ustalono, że odbiorcą odpadu jest D. Z. i to na nim spoczywa odpowiedzialność za nielegalne sprowadzenie odpadu. W takich okoliczność organ miał obowiązek wydać postanowienie w trybie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, co uczynił postanowieniem z dnia 8 maja 2008 r., którym wezwał stronę do oddania odpadu do uprawnionego odbiorcy. Wobec niezastosowania się przez stronę do obowiązku nałożonego ww. postanowieniem, uzasadnione było wydanie decyzji w trybie art. 26 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów z uwzględnieniem przepisu art. 18 ustawy o recyklingu, zgodnie z którym właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji przekazuje go wyłącznie do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów lub stację demontażu.

Podsumowując organ drugiej instancji stwierdził, że postępowanie dowodowe jak i ocena dowodów oraz okoliczności zaistniałych w sprawie zostały przeprowadzone właściwie, a zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego obowiązującego w tym zakresie.

Skargę na powyższą decyzję GIOŚ wniósł D. Z., zarzucając:

- naruszenie art. 26 pkt 3 i art. 28 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. poprzez przyjęcie, że dopuścił się nielegalnego wwozu do Polski odpadu;

- naruszenie art. 3 ustawy o odpadach, poprzez błędne przyjęcie, że sprowadzony pojazd jest odpadem;

- niedotrzymanie terminu załatwienia sprawy (30 dni);

- niezastosowanie się do zaleceń WSA zawartych w wyroku IV SA/Wa 64/09 z dnia 24 czerwca 2009 r. i wyroku IV SA/Wa 1585/09 z 30 listopada 2009 r.;

- przewlekłe prowadzenie postępowania;

- naruszenie art. 7 Kpa poprzez niepodjęcie przez organy niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu wnioskodawcy, które zalecał WSA w swoich orzeczeniach;

- naruszenie art. 77 Kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, istotnego dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy;

- art. 107 § 3 poprzez niewskazanie w uzasadnieniu przyczyn pominięcia ustaleń z opinii biegłego rzeczoznawcy samochodowego i ze zdjęć, z których jednoznacznie wynika, że uszkodzenia są nieznaczne;

Wobec powyższego skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m. in., że na podstawie dostarczonych przez firmę sprzedającą auta zdjęć, zakupił w U. w dniu 12 września 2007 r. i sprowadził do Polski w dniu 23 października 2007 r. samochód marki L. Podkreślił, że samochodu nie nabył od ubezpieczyciela lecz od dealera samochodowego jako nieznacznie uszkodzony. W chwili zakupu skarżący nie został poinformowany o fakcie, że samochód nie posiada dokumentu potrzebnego do oclenia i rejestracji w Polsce.

Skarżący zarzucił, że GIOŚ wbrew zaleceniom sądu administracyjnego, nie dokonał samodzielnych ustaleń, czy zostały spełnione obiektywne przesłanki do uznania przedmiotowego samochodu za odpad. Za niemożliwe do zaakceptowania uznał stanowisko organu, że obiektywne właściwości przedmiotu (jak stan techniczny) pozostają bez znaczenia z punktu oceny przedmiotu jako odpadu. Skarżący wskazał, że treść opinii rzeczoznawców na temat stanu technicznego samochodu jest sprzeczna z dokumentem "Nonrepairable Certificate". Dokument ten nie odzwierciedla faktycznego stanu technicznego pojazdu. Skarżący zarzucił GIOŚ, że organ nie uwzględnił przedłożonych przez skarżącego dowodów z opinii rzeczoznawcy a do innych dowodów odniósł się lakonicznie. Nie przeprowadził dowodów na odparcie twierdzeń skarżącego i wskazanego przez niego dowodu z opinii rzeczoznawców samochodowych, np. poprzez zlecenie przeprowadzenia innej opinii przez biegłego sądowego.

Według skarżącego o zakwalifikowaniu samochodu jako odpadu winna decydować nie treść adnotacji w dokumencie dotyczącym sprowadzonego pojazdu, w tym o nienaprawialności pojazdu, lecz rozmiar i rodzaj rzeczywistych uszkodzeń, które w tym wypadku są nieznaczne, a ubytek wartości tego samochodu nie przekracza 70 % wartości sprawnego samochodu. Zdaniem skarżącego samochód ten spełnia wymogi dopuszczenia do obrotu na terytorium Polski.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w zaskarżonej decyzji wyjaśnił w oparciu o jakie dowody i okoliczności stwierdził, że przedmiotowy pojazd stanowi odpad, dokonując przy tym analizy wszystkich dowodów znajdujących się w aktach sprawy oraz uwzględniając treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2009 r. (sygn. akt IV SA/Wa 64/09). Wyjaśnił także, że wziął pod uwagę opinie rzeczoznawców przedstawione przez skarżącego i nie zakwestionował ustaleń wskazujących na techniczną możliwość naprawy przedmiotowego pojazdu. Był jednak zobowiązany do dokonania ustaleń na podstawie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentu "Nonrepairable Certificate".

Zarzuty skargi uznał zatem za nieuzasadnione i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo w piśmie z dnia 14 marca 2013 r. skarżący uzupełnił i doprecyzował zarzuty i wnioski skargi, podnosząc m. in., że:

- organ nie wykazał na jakiej podstawie zakwalifikował sporny pojazd do kategorii Q6 – przedmioty lub ich części nienadające się do użytku oraz do kategorii Q2 – produkty nie odpowiadające normom jakościowym, w szczególności nie wykazał na jakiej podstawie uważa pojazd za nie nadający się do użytku, czy też dlaczego kwalifikuje jako nie nadający się do użytku cały pojazd, a nie tylko część (do czego zdaniem skarżącego zobowiązywał go wyrok z dnia 24 czerwca 2009 r.) oraz nie wykazał, jakim normom jakościowym pojazd nie odpowiada. Stwierdził, że pojazd nie przeszedł jeszcze w Polsce badań technicznych, więc takie stwierdzenie było co najmniej przedwczesne,

- organ bezpodstawnie przyjął, że poprzedni właściciele pojazdu "pozbyli się" go. Wskazał, że samochód był nieznacznie uszkodzony, jednak ubezpieczyciel zakwalifikował go – zgodnie z przyjętą w S. praktyką wobec nieopłacalności naprawy – jako pojazd "nienaprawialny". Ubezpieczyciel, który przejął własność pojazdu od właściciela anulował Title of Vehicle (odpowiednik polskiego dowodu rejestracyjnego) i miał możliwość: zatrzymać pojazd, sprzedać pojazd lub oddać go na złom. Ubezpieczyciel sprzedał samochód dealerowi samochodowemu i ten sprzedał go skarżącemu,. Zdaniem skarżącego powyższe postępowanie nie spełnia kryterium "pozbycia się" w rozumieniu ustawy o odpadach, jedynie w przypadku oddania samochodu na złom, byłoby ono spełnione. Skarżący nabył pojazd w drodze transakcji sprzedaży. Podkreślił, że żaden z poprzednich właścicieli (ubezpieczyciel, dealer) nie "pozbył" się go, gdyż przenosił własność pojazdu, kierując się czynnikami ekonomicznymi,

- organ naruszył przepisy art. art. 7, 75 § 1, 77§ 1, 78 § 1 80 i 107 K.p.a., bowiem nie podjął wszelkich czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ nie wziął pod uwagę opinii rzeczoznawców, przedkładanych przez skarżącego, nie przeprowadził postępowania w zakresie, jaki był konieczny do ustalenia, czy sprowadzony pojazd spełnia przesłanki do zakwalifikowania do kategorii Q6 i Q2. Ocena dowodów dokonana została w sposób dowolny. Zdaniem skarżącego organ rozstrzygnął sprawę wyłącznie na podstawie fragmentu zebranego materiału dowodowego, nie podał w uzasadnieniu przyczyn, z powodu których odmówił mocy dowodowej dowodom zgłoszonym przez skarżącego. Organ nie powinien rozważać, czy skarżącemu uda się czy nie uda zarejestrować pojazd w Polsce, ta kwestia podlega ocenie innego organu – rejestrującego pojazd. Zdaniem skarżącego zarejestrowanie pojazdu będzie możliwe, organ natomiast dokonał błędnej wykładni przepisu art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Dowód rejestracyjny lub odpowiednik, o którym mowa w wymienionym wyżej przepisie, należy zdaniem skarżącego okazać tylko w sytuacji, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Skoro w niniejszej sprawie nastąpiło anulowanie odpowiednika dowodu rejestracyjnego (Title of Vehicle), należy uznać, że nie był on zarejestrowany, stąd też wnioskodawca jest zwolniony z okazania takiego dokumentu, a rejestracji dokonuje się na podstawie pozostałych dokumentów wskazanych w przepisie art. 72 ustawy, w tym na podstawie dowodu własności pojazdu w postaci faktury dokumentującej nabycie,

- organ nie wypełnił żadnego ze wskazań sformułowanych przez WSA w wyroku z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 64/09, do czego zobowiązuje go art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 z 2002r. poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., poz. 270 ze zm.) dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Oceniając zaskarżoną decyzję w oparciu o wskazane kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska utrzymująca w mocy decyzję tego organu, którą nałożono na D. Z. obowiązek przekazania odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu marki L. o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów.

Powyższego stanowiska nie podzielił skarżący wskazując, że przedmiotowy pojazd nie był odpadem, jego uszkodzenie było nieznaczne i zgodnie z opinią rzeczoznawcy podlegało naprawie.

Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się zatem do rozstrzygnięcia kwestii, czy zakupiony przez skarżącego D. Z. w U. pojazd marki L. o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], stanowił odpad.

Mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny oraz obowiązujące przepisy Sąd doszedł do przekonania, iż przedmiotowy pojazd zakupiony i sprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez skarżącego z U. stanowił odpad, na wwiezienie którego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej skarżący nie posiadał stosownego zezwolenia.

Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Pojęciem "pozbycia się" użytego w powołanym przepisie zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt 960/08 ( CBOIS) uznając, że "pozbycie się", które stanowi konieczną przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko (tak też NSA w wyroku z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 157/11, CBOIS).

Zagadnienie odpadów było także przedmiotem licznych orzeczeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. W połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97 Trybunał orzekł, że przedmiot poddawany procesom odzysku jest odpadem ( wyrok ETS z dnia 15 czerwca 2000 r.,Lex nr 82853). W kolejnym wyroku z dnia 15 stycznia 2004 r. w spawie C-235/02 (ECR 2004/1 B/1-1005) Trybunał stwierdził, że pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania. Odpadami według ETS są także materiały polegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu, będące przedmiotem transakcji lub wymienione na listach handlowych nawet, gdy zostaną poddane procesom dezaktywacyjnym mającym na celu unieszkodliwianie potencjalnych zagrożeń ( wyrok ETS z dnia 25 czerwca 1997 r. w połączonych sprawach C-304/94,C-330/94,C-342/94,C-224/95 - publ. ERC 1997/6/1-03561). W wyroku z dnia 28 marca 1990 r. w sprawie C-359/88 (publ. ERC 1990/3/1-01509) ETS orzekł, że ustawodawstwo krajowe, w którym definicja odpadów wyłącza substancje i przedmioty, które są zdatne do powtórnego wykorzystania, jest niezgodna z prawem wspólnotowym ( por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 157/11, CBOIS). Zauważyć więc należy, że jako odpady traktowane są nie tylko przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się wyzbyć, ale także takie, które podlegają dalszym procesom odzysku w celu ich gospodarczego wykorzystania.

W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, że tytuł własności przedmiotowego pojazdu został przekazany do unieważnienia przez firmę ubezpieczeniową S.. Z tłumaczenia wykonanego przez tłumacza przysięgłego z języka angielskiego dokumentu "Nonrepairable Certificate" wynika, że "tytuł własności został otrzymany i unieważniony przez Wydział Pojazdów Mechanicznych [...] w dniu 30 lipca 2007 r. z tego powodu, że pojazd nie nadaje się do naprawy". Firma ubezpieczeniowa dokonał zbycia pojazdu, a D. Z. nabył go od dealera "P.". Podkreślenia wymaga, że przeniesieniu własności z "P." na skarżącego nie towarzyszyło przekazanie dokumentu własności, tj. amerykańskiego dokumentu Certyficate of Title of Vehicle, który stanowi podstawę do ubiegania się o wydanie dowodu rejestracyjnego pojazdu na terenie U., zatem przedmiotowy pojazd nie mógł być użytkowany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem na terenie U. Zatem zarówno podmiot "S.", jak i "P." nie dokonały czynności w celu ponownego wprowadzenia przedmiotowego pojazdu do ruchu, lecz wyzbyły się go, a wyzbyciu pojazdu nie towarzyszyło przekazanie dokumentu stanowiącego odpowiednik dowodu rejestracyjnego, gdyż ten został anulowany.

Jednocześnie prowadzący sprawę organ wskazał, że zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) rejestracji pojazdu na terenie Polski dokonuje się na podstawie, między innymi, dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był rejestrowany. Stosownie do art. 72 ust. 2a w/w ustawy w przypadku pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacją Szwajcarską lub państwem członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym zamiast dowodu rejestracyjnego, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, dopuszcza się przedstawienie innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu, wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie.

Zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie Sądu, Główny Inspektor Ochrony Środowiska zasadnie przyjął, że dokument "Nonrepairable Certificate" nie jest dokumentem, o którym mowa w ww. przepisie. Odpowiednikiem dokumentu stwierdzającego rejestrację mógłby być Certyficate of Title of Vehicle, którego skarżący nie posiadał. Dlatego też zasadnie przyjęto, że z uwagi na brak możliwości rejestracji przedmiotowego pojazdu na terytorium RP, pojazd ten nie może być użytkowany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem i daje to bezsporną podstawę do zakwalifikowania go jako odpad do kategorii Q6 – przedmioty lub ich części nienadające się do użytku oraz do kategorii Q2 – produkty nie odpowiadające wymaganiom jakościowym. Brak dokumentu Certyficate of Title of Vehicle powoduje, że przedmiotowy pojazd nie może być użytkowany na terenie Polski zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, bowiem nie może zostać zarejestrowany. Zakwalifikowanie przez organy inspekcji ochrony środowiska na podstawie całokształtu sprawy (dokumentacji sprawy, znajomości przepisów prawnych) spornego pojazdu do kategorii Q6 i Q2, nie budzi zastrzeżeń Sądu. Organ, wbrew twierdzeniom skarżącego, uzasadnił swoje stanowisko w tej kwestii wskazując, że niemożność użytkowania pojazdu zgodnie z jego przeznaczeniem na terytorium RP stanowi podstawę do dokonania takiej a nie innej klasyfikacji spornego pojazdu. Przy czym należy zaznaczyć, że uznanie za odpad i odpowiednie sklasyfikowanie dotyczy całego samochodu, bowiem jak to zasadnie wykazał organ, nawet naprawienie uszkodzonych części nie spowoduje, że pojazd będzie mógł być używany zgodnie z jego przeznaczeniem. Dlatego też nieuzasadnione w warunkach niniejszej sprawy byłoby uznanie za odpad jedynie uszkodzonych części, bowiem nie dałoby to i tak możliwości użytkowania pojazdu. Braki w dokumentacji pojazdu (brak odpowiednika dowodu rejestracyjnego) uniemożliwiają zarejestrowanie na terenie Polski spornego pojazdu, niezależnie od jego stanu technicznego. Organ dokonując klasyfikacji pojazdu był zobowiązany wziąć to pod uwagę. Należy podkreślić, że właśnie braki w dokumentacji, w tym brak podstawowego dokumentu jakim jest Certyficate of Title of Vehicle potwierdzają, iż już na terenie U. pojazd uznany został za odpad i nie mógł być użytkowany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem na terenie U.

W ocenie Sądu Główny Inspektor Ochrony Środowiska zasadnie przyjął, że wobec braku dokumentu stanowiącego odpowiednik dowodu rejestracyjnego przedmiotowego pojazdu, a co za tym idzie braku możliwości użytkowania tego pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, stopień uszkodzenia pojazdu pozostaje bez wpływu na zakwalifikowanie go do odpadu rozumianego zgodnie z definicją ustanowioną w art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach.

W ocenie Sądu powyższe nie oznacza, że organy nie zastosowały się do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 64/09. Sąd uchylając poprzednie decyzje organów w tej sprawie stwierdził m. in., że wydając zaskarżone decyzji organ opierał się tylko na dokumencie "Nonrepairable Certificate", w treści decyzji zaś nie odniósł się w ogóle do argumentów i dowodów przedstawionych przez skarżącego (m. in. opinii rzeczoznawcy, twierdzeń o dobrym stanie technicznym pojazdu). Sąd także stwierdził, że świetle definicji odpadu zawartej w art. 3 ust.1 ustawy o odpadach o uznaniu konkretnego przedmiotu za odpad w pierwszej kolejności decydują obiektywne przesłanki, czyli posiadanie określonych, przypisanych temu przedmiotowi walorów i cech warunkujących korzystanie z niego zgodnie z jego przeznaczeniem, a w przypadku utraty zdolności w zakresie takiego korzystania np. wskutek uszkodzenia istotną kwestią przesądzającą o dalszym traktowaniu przedmiotu jako nadającego się do użytku będzie rozmiar i skutki uszkodzenia. Jeżeli bowiem okaże się, że uszkodzeniu uległy pewne części przedmiotu, które bez uszczerbku dla przewidzianej dla niego funkcji mogą podlegać wymianie, to wówczas właśnie te nienadające się do dalszego użytku części stanowić będą odpady jako odpowiadające właściwościom jakie ustawodawca przypisał odpadom zaliczonym do kategorii odpadów Q6 w/w załącznika nr 1 do ustawy.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że przedmiotowy pojazd nie może zostać użytkowany zgodnie z jego przeznaczeniem o czym decydują obiektywne przesłanki w postaci braków w dokumentacji uniemożliwiających rejestrację samochodu na terenie Polski, tym samym cały pojazd – a nie poszczególne jego (uszkodzone) części nie posiada pierwotnych, przypisanych temu przedmiotowi walorów i cech warunkujących korzystanie z niego zgodnie z przeznaczeniem.

Ponadto w zaskarżonej decyzji organ przytoczył ustalenia rzeczoznawców samochodowych (R. J. i F. D.), nie kwestionując ich oceny stanu technicznego pojazdu i stwierdził, że sporny pojazd z technicznego punktu widzenia mógłby być po naprawie użytkowany zgodnie z jego przeznaczeniem. Dlatego też zarzuty skarżącego, że organ nie wziął pod uwagę opinii rzeczoznawców, nie uwzględnił stanu technicznego pojazdu i nie przeprowadził kolejnego dowodu rzeczoznawcy w kwestii stanu technicznego przedmiotowego pojazdu, są całkowicie nieuzasadnione. Organ nie pominął w swych rozstrzygnięciach ustaleń rzeczoznawców co do stanu technicznego pojazdu a wprost przeciwnie przyznał na ich podstawie, że samochód pod względem technicznym mógłby być sprawny, po jego naprawieniu. Należy jednak podkreślić, że był zobowiązany (również na mocy ww. wyroku WSA) do dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego, nie mógł zatem nie uwzględnić skutków wynikających z wydania dokumentu "Nonrepairable Certificate" i braku posiadania przez skarżącego odpowiednika dowodu rejestracyjnego.

Powyższe zatem wskazuje, że organ zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku sądu z 24 września 2009 r.

Chybiony jest więc zarzut skarżącego niezastosowania się w niniejszej sprawie przez organ do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1585/09 bowiem jego przedmiotem była decyzja o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej a przedmiotem niniejszej sprawy jest nałożenie obowiązku przekazania odpadu i organy orzekające w niniejszej sprawie nie były związane jego wytycznymi – co wynika z art. 153 p.p.s.a.

Bezzasadne są również twierdzenia skarżącego, że poprzedni właściciele pojazdu (ubezpieczyciel, dealer) nie pozbyli się samochodu w rozumieniu ustawy o odpadach, o czym świadczy to, że skarżący nabył go w drodze transakcji sprzedaży i każdy z poprzednich właścicieli zbył go z powodów ekonomicznych. Jak już była o tym mowa na wstępie, odpad może być przedmiotem transakcji i pozbycia się go w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach. Pozbycia można również dokonać odpłatnie. W ocenie Sądu stwierdzenie skarżącego, że tylko oddanie spornego pojazdu na złom stanowiłoby okoliczność pozwalającą na uznanie go za odpad jest nieuprawnione.

Z definicji ustawowej zawartej w art. 3 ustawy o odpadach wynika, że odpadem jest każda substancja lub przedmiot należący do jednej z kategorii wymienionej w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz się pozbywa, zamierza pozbyć lub jest obowiązany do pozbycia. Decydujące zatem znaczenie dla oceny czy dany przedmiot jest odpadem ma wola posiadacza, jego intencja, tzw. względy subiektywne. Organ ustalając zatem czy dany przedmiot może być uznany za odpad ma obowiązek ustalenia jaka była wola posiadacza przedmiotów, co częstokroć jest zadaniem trudnym do wykonania. Przy ustalaniu treści aktu woli konieczne jest zatem rozważenie jakie były okoliczności towarzyszące wyzbyciu się przedmiotów i czy one wskazywały na zamiar zbywcy wyzbycia się ich, gdyż nie nadawały się do dalszej eksploatacji zgodnie z przeznaczeniem. Oceny należy dokonać mając na uwadze pierwotne przeznaczenie danego przedmiotu, w tym wypadku samochodu który, zgodnie z definicją zawartą w Wielkiej Encyklopedii PWN, Wydawnictwo Naukowe PWN, t. 24 jest "pojazdem drogowym, silnikowym, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą, 25 km/h, przeznaczonym do przewozu osób lub/i ładunku ciągnięcia przyczep albo wykonywania określonych czynności". Pojazd taki aby spełniał swe funkcje musi być zdatny do użytku zgodnie z przeznaczeniem – najogólniej rzecz ujmując do przemieszczania się, przewozu osób lub rzeczy.

Całościowa ocena przedstawionych w sprawie dowodów wskazuje na to, że posiadacz samochodu zbył go jako nie nadający się do użytku, samochód został wyrejestrowany i nic nie wskazuje, aby po wydaniu dokumentu Nonrepairable Certificate" a zatem dokumentu uniemożliwiającego korzystanie z pojazdu w sposób dotychczasowy zbywca dążył do przywrócenia stanu sprzed wydania tego dokumentu. Zbywca nie przekazał skarżącemu dokumentu uprawniającego pojazd do rejestracji stąd też należało przyjąć, że wyzbył się go jako przedmiotu, który stracił swoje dotychczasowe przeznaczenie. Nie bez znaczenia dla oceny czy samochód stanowi odpad jest i cena za jaką samochód został nabyty przez Skarżącego która była wyjątkowo niska w porównaniu choćby do wartości samochodu , po niewątpliwie niewielkiej naprawie. Świadczy to o tym, że zbywca nie sprzedał samochodu jako pojazdu zdolnego do użytkowania zgodnie z przeznaczeniem ale pozbył się go jako odpad.

Nie można również zgodzić się z zarzutem, ze organ inspekcji środowiska nie powinien w ogóle rozważać kwestii możliwości zarejestrowania spornego samochodu oraz że dokonał błędnej wykładni art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Możliwość zarejestrowania spornego samochodu ma istotne znaczenie w kwestii badania możliwości używania tego pojazdu zgodnie z przeznaczeniem. Nie można zresztą robić zarzutu organowi administracji, że badając kwestię czy sporny samochód stanowi odpad, wykazuje znajomość prawa z zakresu prawa o ruchu drogowym. Za całkowicie błędne należy uznać również stanowisko skarżącego, że skoro w niniejszej sprawie nastąpiło anulowanie odpowiednika dowodu rejestracyjnego, to należy uznać, że nie był on zarejestrowany, stąd też skarżący zwolniony jest z obowiązku przedstawienia takiego dokumentu. W tej kwestii Sąd całkowicie zgadza się z wykładnią art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym dokonaną przez organ. Skoro samochód był wcześniej zarejestrowany, co miało miejsce w przypadku spornego pojazdu, to właściciel tego pojazdu chcąc go zarejestrować powinien przedstawić dokument będący odpowiednikiem dowodu rejestracyjnego, zgodnie z powołanym przepisem. W wyroku z dnia 21 września 2010 r. (sygn. akt III SA/Lu 212/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zgodził się ze stanowiskiem organu, który odmówił zarejestrowania pojazdu sprowadzonego z U., bowiem do wniosku o zarejestrowanie pojazdu nie dołączono dowodu rejestracyjnego, ani dokumentu stanowiącego jego odpowiednik, a jedynie przedst.[...]. Sąd uznał, że brak było podstaw do rejestracji pojazdu, bowiem przepis art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym określa wymagania formalne rejestracji i musi być rozumiany restrykcyjnie. Stanowisko to podziela skład orzekający w niniejszej sprawie.

Podsumowując, należy stwierdzić, że prawidłowo organy inspekcji ochrony środowiska uznały, że w rozpatrywanej sprawie przedmiotowy samochód stanowi odpad. Jego przemieszczenie nastąpiło bez wymaganego zgłoszenia. Organ prawidłowo zastosował powołane w zaskarżonej decyzji przepisy art. 26 pkt 3 i art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, art. 3 ust. 1 lit. b pkt iii oraz art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczania odpadów, art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 2005r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji gdyż mimo upływu terminu o jakim mowa w art. 25 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów nie zastosował się do wezwania, co uprawniało organ do określenia sposobu zagospodarowania odpadem. Prawidłowo również zgromadził i przeanalizował materiał dowodowy, szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko w tym podał z jakich przyczyn nie może uwzględnić zarzutów podnoszonych przez skarżącego, co czyni bezskutecznymi zarzuty naruszenia przepisów postępowania – art. 7, 75 §1, 77§ 1 i 78 § 1, 107 § 3 k.p.a.

Nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia termin w jakim organ załatwił sprawę a więc nie uprawniony jest zarzut niedotrzymania przez organ 30 dniowego terminu do załatwienia sprawy czy przewlekłości postępowania.

Sąd nie stwierdził także, aby organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły art. 153 p.p.s.a.

Wobec powyższego, skoro Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego jak również prawa procesowego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.