Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 544/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Wojciech Rowiński Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2024 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 23 stycznia 2024 r. nr [...]; 2. umarza postępowanie administracyjne.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy) decyzją z dnia 15 kwietnia 2024 r. nr [...] – po rozpatrzeniu sprawy w drugiej instancji na skutek odwołania A. Z. (dalej również: skarżąca; strona) – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: k.p.a. oraz m.in. art. 30 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 323) - dalej: u.ś.r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P. (dalej również: Prezydent Miasta; organ I instancji) z dnia 23 stycznia 2024 r. nr [...], wydaną w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.

Decyzje te zostały wydane w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia 13 października 2022 r. nr [...] Prezydent Miasta P., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 12 października 2022 r., przyznał A. Z. prawo do świadczeń rodzinnych w formie m.in.: zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku 18-24 lat na M. Z., w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r. (pkt 2 osnowy decyzji) oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] na M. Z. w kwocie [...]zł jednorazowo (pkt 4 osnowy). Powyższa decyzja została w całości zrealizowana, a ostatnia wyplata świadczeń nastąpiła w październiku 2023 r.

Z kolei decyzją z dnia 11 grudnia 2023 r. nr [...] Prezydent Miasta P., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 1 sierpnia 2023 r.: I. przyznał A. Z. prawo do świadczeń rodzinnych w formie m.in.: zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku 18-24 lat na J. Z. w kwocie [...]zł miesięcznie (pkt I.1 osnowy decyzji) oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia w kwocie [...]zł miesięcznie na syna J. (pkt I.2 osnowy) - na okres od 1 listopada 2023 r. do 31 sierpnia 2024 r.; II. odmówił przyznania świadczenia w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] na J. Z. (pkt II.1 osnowy), wyjaśniając, że syn J. w roku szkolnym [...] rozpoczął 3 klasę 3-letniej szkoły branżowej i w przypadku kontynuacji nauki przez syna w tym roku szkolnym należy złożyć wniosek o zasiłek rodzinny wraz z dodatkami do dnia 31 października 2024 r.

W piśmie z dnia 15 grudnia 2023 r. A. Z., poinformowała Prezydenta Miasta, że pełnoletnia córka M. Z. od listopada 2023 r. prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe wraz z partnerem.

W tych okolicznościach organ I instancji wystąpił o udostępnienie informacji do C. (dalej również: C. ), czy M. Z. w roku szkolnym [...] jest uczniem tejże szkoły. W dniu 8 stycznia 2024 r. (data wpływu pisma z dnia 2 stycznia 2024 r.) C. poinformowało organ, że M. Z. z dniem 31 sierpnia 2023 r. ukończyła naukę w ostatniej 4 klasie Technikum Zawodowego.

W takiej sytuacji Prezydent Miasta w decyzji z dnia 23 stycznia 2024 r. uznał świadczenia rodzinne pobrane od września 2023 r. do października 2023 r. na córkę M. Z. w łącznej kwocie [...]zł za świadczenia nienależnie pobrane (pkt 1 i 2 osnowy decyzji) oraz zobowiązał A. Z. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, które na dzień wydania decyzji wynoszą [...] zł (pkt 3 i 4 osnowy).

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w związku z zaprzestaniem nauki przez córkę M. Z. wypłacone świadczenia w powyższym okresie są świadczeniami nienależnie pobranymi, ponieważ zostały wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do ich pobierania.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. Z., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania, podniosła, że pierwotna decyzja z dnia 13 października 2022 r. wydana została prawidłowo, gdyż w swoim wniosku wskazała, że córka M. Z. po zakończeniu szkoły średniej zamierza kontynuować naukę w szkole policealnej. Wyjaśniła, że w listopadzie 2023 r. córka opuściła dom rodzinny. Skarżąca stwierdziła, że organ I instancji, opierając się na zaświadczeniu z C. , wiedział, kiedy jej córka rozpoczęła naukę i kiedy ją zakończy. Zdaniem strony, w takich warunkach nie może ona ponosić odpowiedzialności za błędy organu i nie ma podstaw do żądania zwrotu wypłaconych należności, gdyż nie została ona skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, motywując swoje rozstrzygnięcie, w uzasadnieniu decyzji z dnia 15 kwietnia 2024 r., przywołało treść art. 30 ust. 1 oraz art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.

Kolegium wskazało na to, że skoro córka skarżącej M. Z. z dniem 31 sierpnia 2023 r. ukończyła szkołę średnią, co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia C. sp. z o.o. w P. z dnia 2 stycznia 2024 r. i nie kontynuuje dalszej nauki, to zasadne było uznanie, że wypłacone na to dziecko świadczenia rodzinne w okresie od września do października 2023 r. [zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...]] są świadczeniami nienależnie pobranymi, ponieważ zostały wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do ich pobierania.

W ocenie organu II instancji, w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy zaistniały przesłanki uznania pobranych przez A. Z. świadczeń rodzinnych w okresie od września do października 2023 r. w kwocie [...]zł za świadczenia nienależnie pobrane. Pobrana kwota jest nienależnym świadczeniem, ponieważ zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje na dziecko do ukończenia 21 roku życia, pod warunkiem, że kontynuuje naukę w szkole (z wyłączeniem szkół wyższych). Kolegium podniosło, że najistotniejszą okolicznością uznania pobranych świadczeń za nienależnie pobrane był w tej sprawie fakt niepoinformowania organu o niekontynuowaniu nauki przez córkę M. . Powyższą informację organ I instancji uzyskał dopiero po weryfikacji sytuacji rodzinnej strony, w związku ze złożeniem wniosku o świadczenia rodzinne na nowy okres zasiłkowy i oświadczeniem, że córka M. prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe.

Organ odwoławczy podkreślił, że strona została prawidłowo pouczona o obowiązku niezwłocznego poinformowania organu m.in. o zmianie sytuacji rodzinnej, jak i dochodowej, a stosowne pouczenie zostało zawarte m.in. w decyzji nr [...] z dnia 13 października 2022 r. przyznającej świadczenia rodzinne.

W takiej sytuacji Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji co do uznania wypłaconych w okresie od września do października 2023 r. na córkę M. wiadczeń rodzinnych za świadczenia nienależnie pobrane; w tym okresie strona otrzymała z tytułu przyznanych świadczeń łączną kwotę [...]zł (2 x [...] zł + [...] zł).

Ponadto, powołując się na treść art. 30 ust. 2b i art. 30 ust. 8 u.ś.r., organ II instancji stwierdził, że skarżąca zobowiązana jest zwrócić kwotę nienależnie pobranych świadczeń z odsetkami ustawowymi.

Na koniec Kolegium wyjaśniło, że zmiana sytuacji rodzinnej spowodowana zakończeniem nauki przez córkę strony miała wpływ na jej uprawnienia do świadczeń rodzinnych, a w sytuacji, gdy świadczenia zostały pobrane, to zasadny jest ich zwrot.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. Z., nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu II instancji, wniosła o uwzględnienie skargi ("oddalenie" żądania organu w zakresie zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń) i umorzenie postępowania w tym przedmiocie. Skarżąca podniosła (podobnie jak w odwołaniu), że pouczenie nie może być uznane za prawidłowe, gdy przytacza jedynie przepis ustawy bez jego wyjaśnienia, a tylko prawidłowe pouczenie stanowi warunek żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W tym zakresie strona odwołała się do stanowiska orzecznictwa. Ponadto stwierdziła, że nie zgadza się z naliczonymi odsetkami od kwoty świadczeń objętych żądaniem zwrotu.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja odwoławcza utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie uznania wypłaconych skarżącej świadczeń rodzinnych – w formie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] przez córkę skarżącej – za świadczenie nienależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu.

Podstawą faktyczną uznania przez organy w niniejszej sprawie pobranych przez skarżącą świadczeń rodzinnych na córkę M. Z. za okres od września 2023 r. do października 2023 r. za świadczenie nienależnie pobrane była okoliczność niepoinformowania niezwłocznie organu I instancji o tym, że M. Z. z dniem 31 sierpnia 2023 r. ukończyła naukę w ostatniej 4 klasie Technikum Zawodowego prowadzonego przez C. .

Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do tego, czy w ustalonych okolicznościach wypłacone skarżącej świadczenia za okres od września 2023 r. do października 2023 r. były świadczeniami nienależnie pobranymi w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Treść przywołanego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że warunkiem uznania na jego podstawie świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane jest świadomość braku prawa do pobierania danego świadczenia, która to świadomość świadczeniobiorcy musi wynikać z uprzedniego pouczenia. W orzecznictwie utrwalił się pogląd – a który Sąd w niniejszym składzie podziela – w myśl którego obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów, czy też w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma zatem świadomość osoby pobierającej świadczenie. Osoba zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi być świadoma, że okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia, wystąpiła. Z tego względu istotne jest dochowanie obowiązku poinformowania świadczeniobiorcy o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia, a następnie ustalenie, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter świadczenia nienależnego (por. np. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1392/21; por. też np. orzeczenia przywołane w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 11 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Po 461/21 - dostępne w Internecie pod adresem: http:orzeczenia.nsa.gov.pl).

W okolicznościach niniejszej sprawy jest poza sporem, że w treści decyzji z dnia 13 października 2022 r. nr [...] skarżąca została pouczona, że w przypadku wystąpienia: 1) zmian w liczbie członków rodziny, 2) zmian w sytuacji zawodowej i dochodowej członków rodziny, "czyli w przypadku: - zakończenia urlopu wychowawczego, - uzyskania prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, - uzyskania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, - uzyskania zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, emerytury, renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, - rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, - uzyskania zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, i, co się z tym wiąże, przekroczenia kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczeń rodzinnych oraz 3) innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym wyjazdu członka rodziny poza granicę Rzeczypospolitej Polskiej w celach zarobkowych, osoba pobierająca świadczenia rodzinne jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tych zmianach organ wypłacający świadczenia zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych. Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu (art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych)".

Pouczenie to w tym zakresie stanowi rozwinięcie treści art. 25 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym, w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne. Uszło jednak uwadze organów, że skarżąca nie została wprost pouczona o konieczności poinformowania organu o tym, że dziecko zakończyło naukę czy też, że nie kontynuuje nauki [po zakończeniu danego roku szkolnego], jak i o tym, że okoliczność taka skutkuje brakiem prawa do ich pobierania.

Zaznaczania wymaga również to, że przywołany wcześniej przepis art. 25 ust. 1 u.ś.r. nie daje organom uprawnienia do pomijania na tej podstawie prawnej istotnych okoliczności faktycznych, tzn. o charakterze prawotwórczym, które się ujawnią w toku postępowania, a które nie zostały "niezwłocznie" podane do wiedzy organu przez osobę zobowiązaną. Przy ocenie, czy zaistniały okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych decydujące są materialnoprawne przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych warunkujące to prawo, a zatem te, z którymi ustawa łączy skutek w postaci nieprzysługiwania lub ustania prawa do świadczeń rodzinnych. Sam zaś fakt niedotrzymania wymogu informacyjnego z art. 25 ust. 1 u.ś.r. nie ma takiego charakteru. Przepis ten nie uchyla generalnej normy z art. 7 k.p.a. ustanawiającej zasadę prawdy obiektywnej, w myśl której organy podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy - a co, najogólniej rzecz ujmując, oznacza, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością (por. np. orzecznictwo przywołane w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 25 sierpnia 2022 r. sygn. akt IV SA/Po 401/22, dostępnym jw.).

Zawarte w pierwotnej decyzji z dnia 13 października 2022 r. pouczenie dotyczące treści art. 25 ust. 1 u.ś.r. (o obowiązku informacyjnym świadczeniobiorcy), uszczegółowione w pkt 2 poprzez wskazanie, o jakie zmiany w sytuacji zawodowej i dochodowej członków rodziny chodzi, jak i odwołujące się w pkt 3 do "innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym wyjazdu członka rodziny poza granicę Rzeczypospolitej Polskiej w celach zarobkowych", za prawidłowe pouczenie na gruncie art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. uznane być nie może. Ponadto warto odnotować, że w decyzji tej zostało wskazane ustawowe wyjaśnienie odpowiadające treści art. 30 ust. 1 u.ś.r., dotyczące obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Podobne pouczenia zostały zawarte w decyzji z dnia 11 grudnia 2023 r. nr [...], przyznającej świadczenia rodzinne innemu uczącemu się dziecku wnioskodawczyni na kolejny okres zasiłkowy, do 31 sierpnia 2024 r.

W przekonaniu Sądu, tak – łącznie ujmowany – obowiązek informacyjny nałożony na skarżącą nie zawierał pouczenia o utracie prawa do pobierania świadczenia w razie niewywiązania się z takiego obowiązku. Samo tylko [uszczegółowione] poinformowanie o okolicznościach z art. 25 ust. 1 u.ś.r. nie jest bowiem tożsame z pouczeniem o utracie prawa do pobierania świadczenia w razie braku poinformowania organu o zakończeniu czy też zaprzestaniu [nie kontynuowaniu] przez dziecko nauki od danego miesiąca, a w szczególności po zakończeniu roku szkolnego - w tym wypadku o tym, że dziecko ukończyło naukę w doczasowej szkole średniej i nie podjęło dalszej nauki we wrześniu 2023 r. Treści zwarte w pierwotnej decyzji przyznającej świadczenia rodzinne nie są równoznaczne z omawianym tu pouczeniem. Nie można też, jak to czyni organ I instancji, uzasadniać żądania zwrotu treścią art. 6 u.ś.r. Przepis ten określa, w jakich sytuacjach przysługuje zasiłek rodzinny, skoro art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. nie tylko wskazuje na okoliczność wypłacenia świadczeń rodzinnych mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń rodzinnych, ale również wprowadza warunek konieczny, aby osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Zauważyć również należy, że zgodnie z art. 25 ust. 1 u.ś.r. w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1 u.ś.r., jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne. Z przepisu tego wynika zatem, że świadczeniobiorca ma obowiązek informowania organu m.in. o "innych zmianach", ale jedynie takich, które mają wpływ na prawo do świadczenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 281/22, dostępny jw.). Niemniej jednak nie ulega wątpliwości, że dla oceny, czy został spełniony warunek pouczenia, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., konieczne jest uwzględnienie celu tej regulacji prawnej. Wprowadzając powyższy wymóg, ustawodawca zmierzał do tego, aby obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego ciążył wyłącznie na osobach, które pobierały dane świadczenie w sposób w pełni świadomy w tym znaczeniu, że zdawały sobie sprawę, iż świadczenie im nie przysługuje. W konsekwencji, pouczenie, o którym mowa w przywołanym przepisie, to tylko takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że – zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego – można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia rodzinnego (por. wyrok NSA z dnia 10 września 2019 r. sygn. akt I OSK 1139/19, dostępny jw.).

O ile też można uznać, że pouczenie zawarte w decyzji z dnia 13 października 2022 r. (pkt 1 pouczenia) jednoznacznie wskazywało na obowiązek niezwłocznego powiadomienia organu o zmianach w liczbie członków rodziny (o czym też skarżąca poinformowała organ w piśmie z dnia 15 grudnia 2023 r.), to już pouczenie w zakresie zawiadomienia o innych zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych (pkt 3 pouczenia) było jedynie hasłowe. Nie przywołano też w tym pouczeniu treści przepisu art. 6 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., do którego odniosło się Kolegium w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia (w pierwotnej decyzji w ogóle nie wskazano treści art. 6 u.ś.r.), a zarazem w decyzji z dnia 13 października 2022 r. przyznano m.in. na córkę M. świadczenia na okres zasiłkowy do 31 października 2023 r., jak również jednorazowy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...], dysponując określoną wiedzą wynikającą z materiału zgromadzonego w sprawie z wniosku skarżącej z dnia 12 października 2022 r. Trzeba również odnotować, że w kolejnej sprawie, dotyczącej przyznania świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy [...] na niepełnosprawnego syna skarżącej, zasiłek rodzinny z dodatkami przyznano już tylko na okres do 31 sierpnia 2024 r. (uwzględniając uwarunkowania pobieranej nauki – 3 klasa szkoły 3-letniej), zaś dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] nie przyznano, wskazując na konieczność złożenia nowego wniosku do dnia 31 października 2024 r.

Niezależnie od powyższego warto zauważyć, że w rozpatrywanym przypadku, na gruncie stosowania przepisu art. 30 u.ś.r. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. w odniesieniu do niejednoznaczności pouczenia i pozostałych okoliczności sprawy, wątpliwości tego rodzaju rozstrzygane powinny być na korzyść strony obowiązanej do zwrotu świadczenia.

Wszystko to prowadzi do wniosku, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy pobrana przez skarżącą w okresie wskazanym w kwestionowanych decyzjach kwota świadczeń rodzinnych (z tytułu przyznanego zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem) nie stanowi – wbrew stanowisku organów obydwu instancji – nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wobec tego, sposób rozstrzygnięcia sprawy i argumentacja organów wskazywały na naruszenie przepisów art. 30 ust. 1 i 2 u.ś.r. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a., co niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto świadczyło również o istotnym naruszeniu przepisów postępowania - art. 7, art. 8 § 1 i art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. To z kolei powodować musiało uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. obydwu zakwestionowanych w niniejszej sprawie decyzji, o czym Sąd orzekł w pkt I sentencji wyroku.

Przedstawiona przez Sąd ocena prawna powoduje jednocześnie, że dalsze procedowanie w przedmiocie nienależnie pobranych przez skarżącą świadczeń rodzinnych stało się bezprzedmiotowe. Zatem postępowanie administracyjne wszczęte w sprawie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od września 2023 r. do października 2023 r. na kwotę 370 zł i zobowiązania skarżącej do zwrotu tej kwoty (wraz z odsetkami) podlegało umorzeniu – jak też Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.