Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1374/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 59 § 1 pkt 2, art. 64c § 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi J. H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. H. jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z [...] czerwca 2019 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] października 2016 r. nr [...].

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego na podstawie wystawionego przez Burmistrza Miasta [...] tytułu wykonawczego z dnia [...].10.2016r. nr [...], obejmującego należność z tytułu kary za zajęcie pasa drogowego, orzeczonej decyzją z dnia [...].05.2014r. nr [...], w kwocie należności głównej 199.200,00 zł plus odsetki.

W celu wyegzekwowania należności objętej w/w tytułem wykonawczym, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...].11.2016r. nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...]. Przedmiotowe zajęcie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone Zobowiązanemu w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.); dalej: "k.p.a." w dniu 09.12.2016r., natomiast Bank za pośrednictwem elektronicznego systemu OGNIVO otrzymał je w dniu 22.11.2018r.

Pismem z dnia 05.12.2016r. J. H. wniósł zrzuty do powadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...].10.2016r. nr [...] postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...].12.1016r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] zawiesił postępowania egzekucyjne prowadzone wobec majątku J. H., do czasu ostatecznego rozpatrzenia wniesionych zarzutów.

Następnie pismem z dnia 22.02.2018r. Zobowiązany poinformował organ egzekucyjny, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 10.01.2018r., sygn. akt III SA/Kr 1035/17 wstrzymał wykonanie decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...].05.2014r. nr [...], tj. będącej podstawą prowadzenia niniejszej egzekucji. Nadto wyrokiem z dnia 25.01.2018r. sygn. akt III SA/Kr 1035/17 Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...].06.2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji nakładającej karę za zajęcie pasa drogowego.

Postanowieniem z dnia [...].02.2018r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] oddalił zarzut wniesiony przez skarżącego do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia. W/w rozstrzygnięcie Zobowiązany otrzymał w dniu 05.03.2018r.

Na skutek wniesionego przez Stronę pismem z dnia 12.03.2018r. zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie postanowieniem z dnia [...].04.2018r. nr [...] utrzymał w mocy w/w rozstrzygnięcie organu I instancji. Przedmiotowe postanowienie Strona otrzymała w dniu 14.05.2018r.

Postanowieniem z dnia [...].10.2018r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] zawiesił, na wniosek Wierzyciela, przedmiotowe postępowanie egzekucyjne. W/w postanowienie Strona otrzymała w dniu 04.12.2018r.

Postanowieniem z dnia [...].02.2019r. nr [...], wydanym na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314, z późn. zm.); dalej: "u.p.e.a.", organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Zobowiązaniowego na podstawie w/w tytułu wykonawczego. Przedmiotowe rozstrzygniecie skarżący otrzymał w dniu 25.04.2019r.

Następnie zawiadomieniem z dnia [...].02.2019r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] uchylił zajęcie w [...]. Przedmiotowe zawiadomienie dłużnik zajętej wierzytelności otrzymał za pośrednictwem teleinformatycznego systemu OGNIVO w dniu 20.02.2019r.

Pismem z dnia 04.04.2019r. skarżący wniósł o umorzenie prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...].10.2016r. nr [...] postępowania egzekucyjnego oraz zwrot pobranych kwot.

Pismem z dnia 30.04.2019r., uzupełnionym pismem z dnia 21.05.2019r., J. H. wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...].02.2019r. nr [...] wydane w przedmiocie umorzenia postępowanie egzekucyjne prowadzonego wobec majątku Zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...].10.2016r. nr [...].

Po rozpoznaniu sprawy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie postanowieniem z dnia [...].06.2019r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...].02.2019r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku J. H.. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało odebrane przez skarżącego w dniu 21.06.2019r.

W skardze na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu. Wydanemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1. art. 64 § 3 u.p.e.a., poprzez brak zastosowania m.in. w odniesieniu do kosztów egzekucji środków pieniężnych przekazanych Burmistrzowi Miasta [...];

2. art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;

3. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez brak uwzględnienia w okolicznościach niniejszej sprawy;

4. art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez pominięcie istotnych przesłanek, pozwalających na właściwe ustalenie wszystkich okoliczności prawnych i faktycznych sprawy;

5. zasady zapewnienia udziału Strony w postępowaniu, o której mowa w art. 10 k.p.a., poprzez doręczenie korespondencja na adres, gdzie J. H. nie odbiera korespondencji, pomimo wiedzy o adresie prawidłowym;

6. zasady ochrony interesu prawnego strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika, a zwłaszcza uprawnień obywatelskich do właściwego rozpatrzenia sprawy, zawartych m.in. w zasadach określonych w art. 7 k.p.a., art. 2 i art. 31 Konstytucji RP oraz Europejskim Kodeksie Dobrej Administracji, poprzez niepodejmowanie w stosownym czasie działań chroniących interes prawny i majątkowy strony;

7. nieuwzględnienie skutków wyroków sądów administracyjnych, bezpośrednio rzutujących na przebieg postępowania egzekucyjnego, a mianowicie:

- postanowienia WSA w Krakowie z dnia 10.01.2018r., sygn. akt III SA/Kr 105/17 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji Burmistrza Miasta [...];

- wyroku WSA w Krakowie z dnia 25.01.2018r. uchylającego decyzję SKO w [...] z dnia [...].06.2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta [...].

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647, z późn. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie jest zasadna.

Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Należy wyjaśnić, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Istotą umorzenia jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może przy tym nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być zarówno obligatoryjne, jak i fakultatywne. W pierwszym przypadku wystąpienie określonych w ustawie okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania, w drugim zaś zaistnienie przesłanek wskazanych w ustawie, jedynie uprawnia organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Obligatoryjne przyczyny uzasadniające umorzenie postępowania zostały wymienione w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z powyższą normą prawną, postępowanie egzekucyjne umarza się:

1. jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2. jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3. jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4. gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5. jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6. w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7. jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8. jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9. na żądanie wierzyciela;

10. w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Fakultatywny tryb umorzenia postępowania egzekucyjnego przewidziany został natomiast w § 2 powyższego artykułu, według którego postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

W myśl art. 59 § 3 ustawy egzekucyjnej, w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego jest równoznaczne z uchyleniem czynności egzekucyjnych, z wyjątkiem sytuacji, gdy egzekucja jest umarzana na wniosek wierzyciela (art. 60 § 1 ustawy egzekucyjnej).

W sprawie będącej przedmiotem skargi Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...].02.2019r. nr [...], wydanym w trybie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku skarżącego na podstawie wystawionego przez Burmistrza Miasta [...] tytułu wykonawczego z dnia [...].10.2016r. nr [...], obejmującego należność z tytułu kary za zajęcie pasa drogowego, orzeczonej decyzją z dnia [...].05.2014r. nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że Wierzyciel wniósł o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w związku z ostatecznym zakończeniem postępowania przez SKO w [...].

Należy wskazać, że SKO w [...] decyzją z dnia [...].11.2018r. nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...].05.2014r. nr [...], będącej podstawą wystawienia w/w tytułu wykonawczego. Postępowanie egzekucyjne prowadzone jest w oparciu o konkretny tytuł wykonawczy i służy wykonaniu obowiązku wskazanego w tym tytule. Postępowanie egzekucyjne może być prowadzone tak długo, jak długo tytuł ten zachowuje swoją aktualność, tj. jak długo egzekwowana na jego podstawie należność znajduje podstawę w orzeczeniu wskazanym w tytule. Gdy w toku postępowania egzekucyjnego wyeliminowano z obrotu prawnego decyzję, z której wynikała dochodzona należność, postępowanie egzekucyjne wszczęte w oparciu o ten konkretny tytuł wykonawczy nie może być dalej prowadzone i podlega umorzeniu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Wyeliminowanie decyzji wymiarowej z obrotu prawnego oznacza, iż odpadła podstawa wystawienia tytułu wykonawczego, a w konsekwencji brak jest podstawy prawnej do prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Skoro zatem SKO w [...] decyzją z dnia [...].11.2018r. nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...].05.2014r. nr [...], to tym samym odpadła podstawa prawna prowadzenia niniejszej egzekucji. W sprawie zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., a w konsekwencji postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...].10.2016r. nr [...] podlegało umorzeniu.

Odnosząc się do zarzutu Strony dotyczącego nie wskazania przez organ egzekucyjny w podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia art. 64c § 3 u.p.e.a. oraz w uzasadnieniu postanowienia informacji o przysługującym prawie do zwrotu pobranych należności i kosztów postępowania egzekucyjnego wraz z odsetkami ustawowymi, należy zauważyć, że zgodnie z art. 64c § 3, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu. Informacja o zwrocie kosztów egzekucyjnych nie musi być zawarta w postanowieniu o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Analiza treści art. 64c § 3 u.p.e.a. uprawnia do wniosku, że zwrot kosztów egzekucyjnych pobranych od zobowiązanego, w sytuacji, gdy wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, następuje bez potrzeby wydania w tej sprawie orzeczenia. Oznacza to, że zwrot taki jest dokonywany wyłącznie w formie rachunkowej czynności technicznej (księgowej).

Postępowanie w sprawie zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych było przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] prowadzone odrębnie. Pismem z dnia [...].05.2019r. nr [...] organ egzekucyjny zawiadomił J. H., że jest właściwy do zwrotu na wskazany przez Zobowiązanego rachunek bankowy kwoty kosztów egzekucyjnych w wysokości 14.342,80 zł wraz z należnymi odsetkami ustawowymi. Nadto organ poinformował, że pozostała wyegzekwowana kwota po potraceniu opłaty komorniczej została przekazana na konto Burmistrza Miasta [...]. Wobec powyższego w sprawie zwrotu w/w środków wraz z pobraną opłatą komorniczą należy zwrócić się do Wierzyciela. Jednocześnie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...], zgodnie z art. 66 § 1 k.p.a. prawidłowo pouczył skarżącego, że powinien wnieść odrębne podanie o zwrot pobranych należności do właściwego organu.

Podkreślić należy, że kwestie związane ze zwrotem wyegzekwowanej kwoty przez Wierzyciela nie mieszczą się w zakresie niniejszego rozstrzygnięcia, inny jest bowiem ich zakres merytoryczny. W sprawie zwrotu wyegzekwowanej kwoty skarżący powinien wystąpić odrębnym pismem do Burmistrza Miasta [...].

W konsekwencji powyższych ustaleń za nieuprawnione uznać należy pozostałe zarzuty naruszenia prawa procesowego wskazujące na powinność dokonania zwrotu całej wyegzekwowanej kwoty przez organ egzekucyjny.

Mając powyższe na względzie, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.