Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 719/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 3 i art. 16
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Olesińska sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. S.A. w G. na decyzję Inne z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 lutego 2021r. do dnia 28 lutego 2021r. i od dnia 1 marca 2021r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Inne z dnia [...] lipca 2021r. nr [...] 2. umarza postępowanie administracyjne


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia [...] lipca 2021 r. odmawiającą A. G. ("Skarżąca", "Strona") prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne; ubezpieczenie zdrowotne; Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące luty 2021 r. – kwiecień 2021 r.

W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] czerwca 2021 r. Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach, w którym wskazała, że prowadzi przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD - 55.10.Z. Po analizie konta i weryfikacji w rejestrze KRS organ ustalił, że przeważająca działalność Spółki według PKD na 31 marca 2021 r. to 01.43.Z. Ten rodzaj działalności nie znajduje się na wykazie branż, które mogą skorzystać ze zwolnienia za luty 2021 r., marzec 2021 r. i kwiecień 2021 r. W związku z powyższym ZUS uznał, że Spółce nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia [...] lutego 2021 r. do dnia [...] kwietnia 2021 r.

W skardze do tut. Sądu Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności wymienionych aktów administracyjnych (decyzji), ewentualnie ich uchylenie w całości, zarzucając naruszenie:

- ust. 1 pkt 2 i ust. 2 i 2a w zw. ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 i 713, dalej jako: "rozporządzenie COVID-19"), poprzez nieuznanie rzeczywiście prowadzonej przez Skarżącą działalności oznaczonej kodem zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD) 55.10.Z hotele i podobne obiekty zakwaterowania jako przeważającej,

- art. 31zo ust. 8 i 10, art. 31zq ust. 7, art. 31zy ust.1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem , przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacjach kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm. , dalej jako: "ustawa o COVID") oraz §10 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 i 2a w zw. ust. 3 rozporządzenia COVID-19, poprzez bezkrytyczne (bezrefleksyjnie) przyjęcie danych statystycznych jedynie na podstawie rejestru REGON i KRS co do uwidocznionego w ewidencji rodzaju przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez Skarżącą jako płatnika na dzień 31 marca 2021 r. zamiast rzeczowego ustalenia na podstawie obowiązujących przepisów prawa w oparciu o przeprowadzone dowody, jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) Skarżąca jako przedsiębiorca faktycznie (rzeczywiście) prowadziła w tym dniu, a nie jaki rodzaj przeważającej działalności figurował w ewidencji REGON czy KRS,

- art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie powyższych przepisów ustawy o COVID oraz rozporządzenia COVID-19,

- art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób zupełny i wyczerpujący oraz nierozpatrzenie materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia przez ZUS, w sytuacji gdy w sprawie niezbędne

było przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy Skarżąca faktycznie (rzeczywiście) wykonuje przeważającą działalność gospodarczą w zakresie prowadzenia hoteli i podobnych obiektów zakwaterowania pod kodem PKD 55.10.Z, który to kod PKD uprawnia Skarżącą jako przedsiębiorcę do skorzystania z prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia [...] lutego 2021 r. do dnia [...] lutego 2021 r. i od dnia [...] marca 2021 r. do dnia [...] kwietnia 2021 r., co spowodowało

wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o nieudowodnione okoliczności, mimo:

a/ zgłaszanych przez stronę skarżącą w wniosku z dnia [...].06.2021 r., iż przeważającą działalnością jest działalność oznaczona kodem PKD 55.10.Z,

b/ niewyjaśnienie w trakcie postępowaniu administracyjnym przez ZUS w sposób zgodny z prawem jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) Skarżąca jako przedsiębiorca faktycznie prowadziła w dniu 31.03.2021 r.,

c/ pominięcie w trakcie postępowania i nie badanie faktu przez ZUS, że przeważającym przedmiotem działalności Skarżącej w dniu 31.03.2021 r. było prowadzenie hoteli i podobnych obiektów zakwaterowania, a zatem, działalność opisana kodem PKD 55.10.Z i uznanie, że wyłączne znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy ma aspekt formalny, związany z treścią wpisu w rejestrach REGON i KRS na dzień 31 marca 2021 r., które wykazują przeważającą działalność Skarżącej oznaczonej kodem PKD 01.43.Z, choć nie odpowiada on stanowi faktycznemu,

d/ pominięcie w trakcie postępowania i niezbadanie faktu, że Skarżąca w dniu [...].04.2021r., wystąpiła do KRS, a w dniu [...].05.2021r., dokonała zmiany oznaczenia przeważającej działalności gospodarczej (kod PKD) w rejestrze KRS na działalność oznaczoną kodem 55.10.Z, a tym samym, że w chwili wydania zaskarżonych decyzji przez ZUS, jej przeważającą działalnością była działalność oznaczona kodem 56.10.Z, które to uaktualnienia wpisu w rejestrze REGON i KRS powinno być uwzględnione przez ZUS,

- art. 7, art. 9, art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 76 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie przez ZUS w toku postępowania i nie wzięcie pod uwagę dowodów z dokumentów przedłożonych przez Skarżącą, które ZUS posiadał "z urzędu" gdyż były one dołączone przez Skarżącą do skargi do WSA w Bydgoszczy z dnia 30.06.2021 r., wniesionej za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. Inspektorat w G. na decyzję z dnia [...].06.2021 r., sygn. sprawy [...]

- w zw. z pkt 3/ jak wyżej art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 75 § 1, art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79a § 1 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku informacyjnego przez ZUS względem strony Skarżącej przed wydaniem skarżonych decyzji i nie powiadomienie Skarżącej o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane przez nią oraz nie rozpoznanie przez ZUS wniosków dowodowych z dokumentów wskazanych i przedłożonych przez Skarżącą (pkt 1-2 zarzuty ad II. pkt 3/).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Nie mniej w ostatnim akapicie pisma Zakład wyjaśnił, że kwestia zwolnienia Skarżącej spółki z obowiązku opłacania składek za miesiące luty-kwiecień 2021 r. była już przedmiotem wcześniejszej decyzji organu, tj. decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia [...] czerwca 2021 r., [...], od której również wniesiona została skarga do tut. Sądu. Sprawa prowadzona była pod sygn. I SA/Bd 432/21 i zakończyła się, nieprawomocnie, w dniu 5 października 2021 r,, uchyleniem zaskarżonej decyzji. Mając zatem na względzie, że zarówno w dacie wydania decyzji przez organ I instancji, tj. w dniu [...] lipca 2021 r., jak i w dacie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2021 r., w obrocie prawnym funkcjonowała ostateczna decyzja z dnia [...] czerwca 2021 r. rozstrzygająca tą samą sprawę, zasadne jest, w ocenie organu, rozważenie zastosowania w niniejszej sprawie art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a.

W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2021r. Strona wskazała, na niezasadność wniosku organu o oddalenie skargi w sytuacji wydania w tej samej sprawie kolejnej decyzji administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.

Na wstępie zaznaczenia wymaga, że wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych ustaw (Dz. U. poz. 1090). Zgodnie z nim, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Skarżąca została poinformowana o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja powinna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za zasadną, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z z 2020 r., poz. 256 ze zm. dalej jako: "k.p.a."), co spowodowało konieczność stwierdzenia jej nieważności, jak również decyzji organu I instancji. Zgodnie z przywołanym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji , która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco.

W piśmiennictwie przyjmuje się, że stwierdzenie nieważności decyzji ze względu na to, że sprawa została rozstrzygnięta decyzją ostateczną wydaną przed weryfikowaną decyzją, jest konsekwencją zasady trwałości decyzji (art. 16 § 1 k.p.a.). Uzyskanie cechy ostateczności przez decyzję powoduje niemożność ponownego orzekania w tej sprawie bez usunięcia z obrotu prawnego tej decyzji. Jeżeli zaś pomimo to została wydana kolejna decyzja, to staje się konieczne stwierdzenie jej nieważności. Warunkiem stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. jest ustalenie, że w tej samej sprawie kolejno po sobie wydane zostały dwie decyzje, z których ta pierwsza jest ostateczna (zob. P. Przybysz - Komentarz aktualizowany do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, System Informacji Prawnej LEX, teza 23 oraz przywołane tam orzecznictwo). Ponadto res iudicata następuje w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Konieczne jest zatem, aby obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego i faktycznego.

Z takim przypadkiem mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] czerwca 2021r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...] lutego 2021r. do [...] kwietnia 2021r. Decyzja ta została wydana na skutek złożenia przez Spółkę w dniu [...] maja 2021r. wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności za luty, marzec i kwiecień 2021r. Decyzja została odebrana w dniu [...] czerwca (urzędowe potwierdzenie odbioru- w aktach admin.). Od decyzji tej nie został złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy , wobec czego stała się ona ostateczna z upływem 14 dniowego terminu na złożenie tego środka zaskarżenia. Następnie w związku ze złożeniem przez Stronę wniosku z dnia [...] czerwca 2021r. o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za luty, marzec, kwiecień 2021r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał w dniu [...] lipca 2021r. decyzję nr [...], którą odmówił prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia1 lutego 2021r. do dnia [...] lutego 2021r. i od dnia [...] marca 2021r. do dnia [...] kwietnia 2021r. W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Inne decyzją z dnia [...] września 2021r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Jak słusznie zauważył organ, w odpowiedzi na skargę, już w dacie wydania przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia [...] lipca 2021r. w obrocie prawnym funkcjonowała ostateczna decyzja z dnia [...] czerwca 2021r. Ponowne orzekanie w tym samym przedmiocie było niedopuszczalne ze względu na wskazaną wyżej zasadę trwałości decyzji administracyjnych.

Konsekwencją zatem naruszenia zakazu orzekania w tym samym przedmiocie po raz drugi musiało być stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji jako wydanych z naruszeniem zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 k.p.a.). Ze względu na naruszenie zakazu ponownego orzekania w tej samej sprawie, zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji dotknięte są wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, Sąd uznał, że zachodzi podstawa do zastosowania przepisu art. 145 § 3 p.p.s.a. Otóż, zgodnie z tym przepisem, w przypadku, gdy sąd, uchylając decyzję lub postanowienie w całości albo części (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), albo stwierdzając nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), stwierdzi dodatkowo występowanie podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego, zobowiązany jest do jednoczesnego umorzenia takiego postępowania administracyjnego. Komentowany przepis jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu będzie więc zastępowało rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i będzie pełniło funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty (por. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz /w:/ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, wyd. 5, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017 oraz powołana tam literatura i orzecznictwo).

Obligatoryjny charakter umorzenia postępowania administracyjnego przez sąd (w przypadku stwierdzenia podstawy do jego umorzenia) należy rozumieć jako nałożony na sąd administracyjny obowiązek zbadania występowania przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego w każdym przypadku, gdy sąd uchyli decyzję lub postanowienie w całości albo w części na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., albo stwierdzi nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt II GSK 1952/14). Zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa, bezprzedmiotowość oznacza, że nie występuje któryś z elementów materialnego stosunku prawnego, co powoduje niemożliwość wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty (por. wyr. NSA z dnia 9 marca 2000r., sygn. akt IV SA 12/98, niepubl.; podobnie: wyrok NSA z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 1785/13). Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać zarówno z braku istnienia przesłanki podmiotowej, jak i przedmiotowej w danym postępowaniu administracyjnym. W niniejszej sprawie mając bowiem na uwadze okoliczność rozstrzygnięcia wniosku Strony z dnia [...] maja 2021r. w przedmiocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za luty, marzec i kwiecień 2021r. ponowny wniosek Skarżącej złożony w dniu [...] czerwca 2021r. nie mógł zostać rozpatrzony merytorycznie a postępowanie nim wszczęte powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym, w punkcie 2 sentencji na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne.