Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 291/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, ust. 15-15e
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza S. K. z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...].


UZASADNIENIE

II SA/Bd 291/23

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 listopada 2022 r., znak: [...], Burmistrz S. K. odmówił M. B. (dalej: skarżący) wypłaty świadczenia w formie dodatku węglowego.

W motywach swojego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że we wniosku o wypłatę dodatku węglowego skarżący wskazał jako główne źródło ogrzewania swojego gospodarstwa domowego kocioł na paliwo stałe – ekogroszek. W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego organ ustalił, że skarżący dokonał pierwszego wpisu do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (dalej "CEEB") w dniu [...] kwietnia 2022 r. wskazując, że źródłem ciepła w budynku jest kocioł na paliwo stałe, a jako rodzaj stosowanych paliw wskazał inne rodzaje biomasy. Następnie w dniu [...] sierpnia 2022 r. skarżący dokonał wpisu drugiej deklaracji do CEEB wskazując, że rodzajem stosowanych paliw jest węgiel i paliwa węglopochodne. Organ powołując się na treść art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 141 z późn. zm. – dalej "u.d.w."), zgodnie z którym dodatek węglowy przysługuje, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego zostało wpisane lub zgłoszone do CEEB do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do CEEB, uznał, że skarżący nie spełnia przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia, ponieważ złożył drugą deklarację do CEEB ze zmianą rodzaju stosowanych paliw w dniu [...] sierpnia 2022 r., czyli po przekroczeniu terminu wskazanego w tym przepisie.

Od powyższej decyzji organu I instancji skarżący wniósł odwołanie podnosząc, że

spełnia wszystkie przesłanki przyznania dodatku węglowego. Skarżący wyjaśnił, że opala dom ekogroszkiem, natomiast w wyniku pomyłki w pierwszej deklaracji błędnie wskazano jako paliwo inny rodzaj biomasy, zaś druga deklaracja stanowiła korektę tak, by odpowiadała stanowi faktycznemu istniejącemu także w chwili dokonywania wpisu źródła ciepła do CEEB.

W wyniku rozpatrzenia ww. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 5 stycznia 2023 r., znak: [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że skarżący dokonując modyfikacji deklaracji źródła ciepła do CEEB po dacie 11 sierpnia 2022 r., która to deklaracja spowodowała uzyskanie uprawnienia do pobrania dodatku węglowego, naruszył przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia wskazane w art. 2 ust. 1 u.d.w. Ponadto w ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania art. 2 ust. 15g u.d.w., gdyż przepis ten odnosi się wyłącznie do sytuacji, gdy główne źródło ogrzewania nie zostało zgłoszone lub wpisane do CEEB. W takiej sytuacji, w ocenie organu II instancji, dodatek węglowy nie może zostać skarżącemu przyznany.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący podtrzymał zarzuty wskazane w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w szczególności podnosząc, że w pierwszej deklaracji do CEEB błędnie wskazano jako paliwo zasilające źródło ciepła w domu skarżącego inny rodzaj biomasy, natomiast druga deklaracja, w której wskazano jako paliwo węgiel i paliwa węglopochodne, stanowiła korektę i została złożona celem doprowadzenia zgodności danych w ewidencji ze stanem faktycznym istniejącym także w chwili dokonywania wpisu źródła ciepła do CEEB. Ponadto w ocenie skarżącego argumentacja niezastosowania przez organ II instancji art. 2 ust. 15g u.d.w. jest nielogiczna i niepoparta dowodami.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – dalej powoływanej jako "p.p.s.a.) skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku, nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym w niniejszej sprawie został zgłoszony przez organ administracji w odpowiedzi na skargę, natomiast skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję wydaną przez Burmistrza S. K. z dnia [...] listopada 2022 r., w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do CEEB, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełnienia warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 u.d.w. węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Stąd ustalenie w toku sprawy, że paliwem używanym w gospodarstwie domowym skarżącego jest biomasa istotnie wyklucza możliwość przyznania dodatku węglowego.

Co jednak istotne wskazana okoliczność nie została jednoznacznie ustalona w toku przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania. W deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródle spalania paliw, która została zgłoszona do CEEB w dniu [...] kwietnia 2022 r. skarżący jako źródło ciepła wskazał kocioł na paliwo stałe zasilany innymi rodzajami biomasy, tym niemniej w dniu [...] sierpnia 2022 r. została złożona nowa deklaracja, w której wskazano jako źródło ciepła kocioł na paliwo stałe zasilany węglem i paliwami węglopochodnymi. Organy uznały bowiem, że jeżeli wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało ujawnione w CEEB na dzień 11 sierpnia 2022 r. stanowi to wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego, pomimo że skarżący wskazał w odwołaniu od decyzji organu I instancji, że pierwsza deklaracja zawierała błąd co do rodzaju stosowanego paliwa i nie była zgodna ze stanem faktycznym.

Organy ustaliły zatem w sprawie jedynie okoliczności, które zostały ujawnione w CEEB we wskazanej w art. 2 ust. 1 u.d.w. dacie, to jest w dniu 11 sierpnia 2022 r. Mając na uwadze, że w złożonym wniosku o przyznanie dodatku węglowego skarżący pod groźbą odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń wskazał, że ogrzewa gospodarstwo domowe kotłem na paliwo stałe w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w., poczynione przez organy ustalenie należy uznać za niewystarczające dla dokonania oceny wniosku skarżącego. Wobec sprzeczności pomiędzy treścią oświadczenia skarżącego, a treścią ujawnioną w CEEB zaistniały bowiem wątpliwości co do faktycznego źródła, jakim ogrzewane jest gospodarstwo domowe skarżącego.

Wątpliwości te powinny być w sprawie jednoznacznie rozstrzygnięte jako mające charakter istotny w świetle treści art. 2 ust. 1 u.d.w. W ocenie Sądu, powyższe jednoznacznie ilustruje, że dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wykładnia art. 2 ust. 1 u.d.w. prowadzi do rezultatów sprzecznych z celem wprowadzenia wskazanego przepisu, jakim jest zagwarantowanie przyznania dodatku węglowego tym osobom, które faktycznie ogrzewają swoje gospodarstwo domowe węglem. Organ zajął bowiem stanowisko, że wskazana w powołanym przepisie data, to jest 11 sierpnia 2022 r. stanowi jedyny wyznacznik dla weryfikacji źródła ogrzewania danego gospodarstwa domowego poprzez sprawdzenie jakie źródło ogrzewania figurowało w tej dacie w CEEB.

W przedmiotowej sprawie nie uwzględniono, że zgodnie z wyjaśnieniami skarżącego korekta deklaracji dotyczącej źródeł spalania paliw wynika ze zwykłej pomyłki, albowiem jako paliwo stałe stosuje węgiel i paliwa węglopochodne. Tymczasem organ odwoławczy nie ocenił tej okoliczności, pomimo że kwestia błędu w deklaracji została podniesiona w odwołaniu. Należy w tym miejscu podkreślić, że z dniem 20 września 2022 r. na mocy ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, została wprowadzona regulacja przewidziana w art. 2 ust. 15a-15d u.d.w zaś art. 52 ustawy zmieniającej stanowi, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 50 stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Z kolei przepisy art. 2 ust. 15f i 15g u.d.w. zostały wprowadzone z dniem 3 listopada 2022 r. na mocy ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2236), której art. 31 ust. 1 nakazuje również do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, prowadzonych na podstawie u.d.w., stosować przepisy w nowym brzmieniu. Wszystkie te przepisy obowiązywały już w dacie orzekania przez organy w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 2 ust. 15a u.d.w. dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności:

1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768);

2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie:

a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265),

b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577),

c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692),

d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561);

3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).

Weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma więc mieć charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. do czego sprowadzały się ustalenia organów w niniejszej sprawie. Co więcej katalog źródeł i informacji, o którym mowa w powołanych przepisach, a w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy, ma w tym zakresie charakter otwarty. Tym samym brak ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie używanego w gospodarstwie domowym skarżącego rodzaju paliwa jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 2 ust. 15a i następnych ustawy o dodatku węglowym, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. – dalej "k.p.a.") organy administracji w toku postępowania tak z urzędu, jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy nie sprostały wskazanym w art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. obowiązkom. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło bowiem pomimo posiadania przez organ informacji, że stan ujawniony w deklaracji może różnić się od stanu rzeczywistego.

Należy także wskazać, że na podstawie art. 2 ust. 15b-15e u.d.w. jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Pozornie mogłoby się wydawać, że obowiązek przeprowadzenia wywiadu środowiskowego dotyczy więc bezpośrednio jedynie sytuacji, gdy występują sprzeczności w zakresie ustalenia, czy mamy do czynienia z gospodarstwem domowy jednoosobowym, czy wieloosobowym. Tym niemniej zgodnie z art. 2 ust. 15d u.d.w. w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Należy więc przyjąć, że istnienie jakichkolwiek wątpliwości, również w zakresie głównego źródła ogrzewania w gospodarstwie domowym, skutkuje obowiązkiem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

W świetle powołanych przepisów art. 7 i art. 77 § k.p.a. oraz art. 2 ust. 15a i następnych ustawy o dodatku węglowym Sąd uznał za niewłaściwy pogląd, jakoby żaden przepis ustawy nie dawał organom uprawnień do badania ewentualnych rozbieżności między wpisami w CEEB na dzień 11 sierpnia 2022 r., a stanem rzeczywistym. Przeciwnie, ustalenie powyższego stanowiło obowiązek organu.

Z powyższych względów, z uwagi na błędną wykładnię art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 15 u.d.w. oraz naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 15a i następnych ustawy o dodatku węglowym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie dodatku węglowego powinno zatem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 1, ust. 15, ust. 15a-15e u.d.w. oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego, a zatem zadaniem organów będzie jednoznaczne ustalenie rodzaju paliwa stosowanego w głównym źródle ogrzewania budynku jednorodzinnego, w którym mieszka wnioskodawca, na podstawie już posiadanych informacji oraz rozważenie przeprowadzenia w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego.