Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 3226/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 219, art. 239
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 26 § 5 pkt 2, art. 27 § 1 pkt 9, art. 33 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del) Mirella Łent (sprawozdawca), Protokolant asystent sędziego Jakub Witan, po rozpoznaniu w dniu 7grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 października 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 634/20 w sprawie ze skargi B. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 7 lipca 2020 r., nr 1001-IEE-1.711.85.2020.2/EW w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz B. P. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 października 2020 r. sygn. III SA/Łd 634/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie ze skargi B. P. (dalej jako: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 7 lipca 2020 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna z dnia 28 maja 2020 r. nr 1010.SEE.711.364.2020.2BM oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 580 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku, sąd pierwszej instancji wskazał, że spór w rozpoznawanej sprawie dotyczył zasadności prowadzonej egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 24 października 2019 r. nr [...], wystawionego na zaległość skarżącej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł za 2013 r. Skarżąca podniosła zarzuty w oparciu o treść art. 33 § 1 pkt 2, 6 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a.", wskazując na brak wymagalności dochodzonego obowiązku, niedopuszczalności egzekucji oraz niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 § 1 u.p.e.a. WSA w Warszawie uznał, że strona skarżąca miała rację formułując zarzut z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a i podnosząc, że w dniu wszczęcia egzekucji, tj. 25 października 2019 r. (data doręczenia zawiadomienia bankowi) obowiązek określony w tytule wykonawczym nie był wymagalny, bowiem postanowienie o nadaniu decyzji nieostatecznej z 12 września 2019 r. rygoru natychmiastowej wykonalności doręczono pełnomocnikowi strony 29 października 2019 r., a odpis tytułu wykonawczego stronie dopiero 30 października 2019 r. W tej sytuacji nie można było uznać, że późniejsze doręczenie pełnomocnikowi strony postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji wymiarowej po doręczeniu zawiadomień bankowi było prawidłowe i skutkowało skutecznym wszczęciem egzekucji na podstawie art. 26 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Chronologia doręczeń wskazuje, że obowiązek określony w decyzji z 12 września 2019 r. był niewymagalny, co czyniło skutecznym zarzut z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Wyrok ten w całości dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie CBOSA).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku a podstawie art. 173 § 1 i 2 w związku z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz.2325 tj. ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", złożył pełnomocnik organu, który zaskarżył go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 29 § 1 w zw. z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., przez uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji wskutek mylnego uznania, że sprawdzenie, czy przed wszczęciem egzekucji postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostało doręczone zobowiązanej, nie stanowi badania wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym - podczas gdy na mocy art. 29 § 1 u.p.e.a., do badania wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym organ egzekucyjny nie jest uprawniony;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z 135 p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 239a i art. 239b § 4 zdanie 2 i w zw. z art. 212 w zw. z art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 t.j. ze zm.) dalej: "O.p.", przez błędną ich wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie w związku z przyjęciem przez Sąd, że w dniu wszczęcia egzekucji obowiązek określony w tytule wykonawczym nie był wymagalny ponieważ skutek prawny nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności następuje dopiero z chwilą doręczenia postanowienia w sprawie nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności - podczas gdy skutek taki następuje od chwili wydania postanowienia w sprawie nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności i skutek ten trwa nadal w związku z tym data doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy;

3. Sąd rozpoznał skargę i wydał wyrok w sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zamiast na podstawie art. 58 ust. 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 26 § 5 pkt 2 i 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., postanowieniem odrzucić skargę, skoro nie jest sporne, że tytuł egzekucyjny został doręczony skarżącej 30 października 2019 r., a skarżąca zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wniosła 29 października 2019 r. (uzupełnione 6 listopada 2019 r.), tj. przed doręczeniem tytułu egzekucyjnego i w konsekwencji, przed początkiem biegu terminu do wniesienia zarzutów, a więc w momencie braku legitymacji do ich wniesienia.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, pełnomocnik organu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i oddalenie skargi bądź przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz organu zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej i kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego, według norm przepisanych, a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, t.j. ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego została oddalona.

Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznał zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 29 § 1 w zw. z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Autor skargi kasacyjnej nie ma racji dopatrując się nieprawidłowego uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. Wprawdzie sprawdzenie, czy przed wszczęciem egzekucji postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostało doręczone zobowiązanej, mieści się w pojęciu badania wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to w sprawie nie nastąpiło to na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a., który należy odróżnić od art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Trzeba podkreślić, że przepis ten został skierowany do organu egzekucyjnego, natomiast adresatem art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. pozostaje również wierzyciel. Ten w związku ze złożeniem zarzutów ma obowiązek rozstrzygania o nich, a jego stanowisko jest stanowiskiem formalnym i wyraża się w drodze zaskarżalnego postanowienia (art. 34 u.p.e.a.). Podstawę prawną działania organu egzekucyjnego, a zarazem wierzyciela, stanowił art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., gdyż skarżąca odwołując się do tego przepisu złożyła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z tym przepisem podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Bezspornie z brakiem wymagalności obowiązku mamy do czynienia, gdy egzekwowane są obowiązki wynikające z decyzji nieostatecznej, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności.

Niezasadnym jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z 135 p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 239a i art. 239b § 4 zdanie 2 i w zw. z art. 212 w zw. z art. 219 O.p. Nie można przyznać racji autorowi skargi kasacyjnej, że skutek prawny w postaci wykonalności obowiązku podlegającego egzekucji, którego podstawą prawną jest decyzja nieostateczna, następuje z mocy samego nadania rygoru, o jakim mowa w art. 239a i nast. O.p. bez doręczenia postanowienia. Zgodnie z art. 212 O.p. w zw. z art. 219 O.p. dopiero doręczenie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności wiąże organ, wprowadza orzeczenie do obrotu prawnego i załatwia sprawę wykonalności decyzji nieostatecznej, co przekłada się na wykonalność obowiązku, jaki decyzja nakłada. W sprawie podstawą obowiązku podlegającego egzekucji była decyzja nieostateczna, której wymagalność zależała od nadania rygoru natychmiastowej wykonalności i dla uznania za niezasadny zarzut braku wymagalności obowiązku, o jakim mowa w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., należało wykazać, że doręczono postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. W bezspornych okolicznościach sprawy doręczenie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nastąpiło po zawiadomieniu wszczynającym egzekucję administracyjną, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji.

Na koniec za niezrozumiały należy uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 58 ust. 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 26 § 5 pkt 2 i 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznawał sprawę ze skargi na postanowienie wydane przez organ, a nie zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Nie wiadomo jaki w tych okolicznościach sens prawny organ nadał temu, że tytuł egzekucyjny został doręczony skarżącej 30 października 2019 r., a skarżąca zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wniosła 29 października 2019 r. (uzupełnione 6 listopada 2019 r.), tj. przed doręczeniem tytułu egzekucyjnego. Przyjmując, że w sprawie chodziło o paragraf, a nie ustęp, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn niż wymienione wcześniej w przepisie, wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor w zasadzie powtarza treść zawartą w podstawach prawnych i brak rozwinięcia tej myśli, w szczególności brak wykazywania niedopuszczalności skargi na kontrolowane postanowienie, nie pozwalało na rozpoznanie tego zarzutu.

Mając na względzie powyższe oraz art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 p.p.s.a., art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wynagrodzenie za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 16 sierpnia 2018 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 1687).

Mirella Łent Wojciech Stachurski Sławomir Presnarowicz