Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1011/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) Protokolant asystent sędziego Małgorzata Krawiec po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. Sp. z o.o. w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 196/21 w sprawie ze skargi Z. Sp. z o.o. w C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 16 grudnia 2020 r. nr 3201-IEE3.711.201.2020.2 ; 3201-IEE3.7.711.196.2020.3371 w przedmiocie odmowy uchylenia czynności w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Z. Sp. z o.o. w C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 16 czerwca 2021 r., sygn. I SA/Sz 196/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej WSA w Szczecinie), po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we C. (dalej zwanej spółką lub skarżącą) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 16 grudnia 2020 r., nr 3201-IEE3.711.201.2020.2; 3201-IEE3.7.711.196.2020.3371, w przedmiocie odmowy uchylenia czynności w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej, oddalił przedmiotową skargę.

Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Szczecinie z 16 czerwca 2021 r wniosła spółka, zaskarżając go w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

• art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 z poźn. zm.; dalej jako: "u.p.e.a.") poprzez jego błędną wykładnię, na podstawie której Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął za organem podatkowym, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 58 § 2 u.p.e.a., podczas gdy w sprawie zaistniały wskazane w tym przepisie przesłanki, w szczególności przesłanka ważnego interesu skarżącej, co skutkowało nieuwzględnieniem żądania skarżącej i oddaleniem skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.;

• art. 151 P.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżone postanowienie naruszało art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735).dalej jako: "K.p.a."), poprzez niepodjęcie przez organ odwoławczy (Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie) wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia i zrozumienia sytuacji finansowej (w tym utraty płynności finansowej) oraz zrozumienia specyfiki działalności gospodarczej skarżącej, których właściwe wyjaśnienie przekładało się na wykazanie ważnego interesu skarżącej w sprawie, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a.;

• art. 151 P.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżone postanowienie naruszało art. 8 K.p.a., poprzez przyjęcie przez organ odwoławczy, że w sprawie weryfikacji przesłanek z art. 58 § 2 u.p.e.a. istotne znaczenie miało stanowisko wierzyciela w zakresie możliwości uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych, w sytuacji gdy sprzeciw wierzyciela nie powinien być podstawowym wyznacznikiem przy badaniu prawa do uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych; działanie to postawiło wierzyciela w pozycji uprzywilejowanej i tym samym doprowadziło do tego, że postępowanie egzekucyjne nie jest prowadzone w sposób nie budzący zaufania skarżącej co do bezstronności i równego traktowania, co powinno skutkować uchyleniem postanowienia na podstawie art 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe skarżąca kasacyjnie spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Szczecinie, a także zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania w sprawie, uwzględniających koszty zastępstwa procesowego przez doradcę podatkowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że WSA w Szczecinie w rażąco nieprawidłowy sposób dokonał oceny sytuacji faktycznej skarżącej oraz jej ważnego interesu w zwolnieniu wnioskowanych środków pieniężnych.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 193 zd. 2 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku, jedynie do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, korzystając z tego rodzaju możliwości, wobec oddalenia skargi kasacyjnej organu, w uzasadnieniu swojego wyroku ograniczył się do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.

Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Artykuł 176 P.p.s.a. określa elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (por. postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04, wszystkie dost. w CBOiS - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych.

W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, w postaci dopuszczenia się błędu wykładni, w kontekście wyżej przedstawionych wymogów wskazać należy, że na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego, które jego zdaniem zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, a także podania na czym polegała ich błędna wykładnia oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia konkretnej regulacji (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). Innymi słowy skarżący kasacyjnie, formułując tego rodzaju zarzut, nie może się jedynie ograniczyć do wskazania przepisu, który został według niego błędnie zinterpretowany, ale winien również podać jak dany przepis winien być prawidłowo wykładany.

Tak samo w przypadku zarzucenia naruszenia prawa materialnego, poprzez jego błędne zastosowanie, zarzut skargi kasacyjnej winien zawierać jednoznaczne stwierdzenie na czym miał polegać w konkretnym przypadku błąd subsumpcji.

W przypadku zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, podkreślić należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać konkretne regulacje procesowe, którym uchybił sąd I instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia.

W niniejszym przypadku, w którym brak jest podstaw do stwierdzenia wystąpienia przesłanek nieważności, enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., skarżąca kasacyjnie sformułowała trzy zarzuty, nie określając jednoznacznie czy dotyczą one naruszenia prawa materialnego czy też procesowego.

W pierwszym z zarzutów podniosła naruszenie przez WSA w Szczecinie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 2 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię tego drugiego przepisu z uwagi na uznanie, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające jego zastosowanie.

Odnosząc się do tej postaci zarzutu w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że zarzut ten został wadliwie skonstruowany, co już tylko z tego względu wyklucza możliwość uznania jego zasadności. Po pierwsze bowiem zauważyć należy, że przepis art. 58 ust. 2 u.p.e.a. (ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm.) nie stanowi regulacji materialnoprawnej, jako że odnosi się on do typowo procesowej instytucji, jaką jest uchylenie czynności egzekucyjnej. To więc wyklucza przyjęcie naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Po drugie zaś, w ramach tego zarzutu, skonstruowanego jako zarzut materialnoprawny, zarzucono WSA w Szczecinie uchybienie art. 58 ust. 2 u.p.e.a., poprzez wadliwą jego wykładnię nie wyjaśniając w żaden sposób na czym ta wadliwa wykładnia miałby polegać i jak, zdaniem skarżącego kasacyjnie, przepis ten winien być prawidłowo wykładany. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany zarzutami skargi, z uwagi na tego rodzaju brak omawianego zarzutu, nie jest więc w stanie się do niego odnieść.

Na marginesie zauważyć także należy, że w ramach twierdzeń przedmiotowego zarzutu, wskazując na zaistnienie w niniejszej sprawie przesłanek uchylenia czynności, skarżąca kasacyjnie argumentowała raczej za wadliwym zastosowaniem wskazanej przez siebie regulacji niż za jej błędną wykładnią, na co się nominalnie powołuje, jak również pośrednio dążyła do wykazania błędnie poczynionych w sprawie ustaleń. To zaś tylko potwierdza, że omawiany zarzut jest wewnętrznie sprzeczny, a przy tym niespójny i niepełny, wobec czego uznać go należało za nieskuteczny.

Za pozbawiony podstaw uznać należy zarzut oparty na twierdzeniach odnośnie naruszenia przez Sąd I instancji art. 7 K.p.a. W tym bowiem wypadku nie można zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie, że w sprawie nie podjęto wszystkich działań wymaganych do dokładnego wyjaśnienia i zrozumienia sytuacji finansowej spółki, co przekłada się na przesłankę ważnego interesu w sprawie. W tym bowiem przypadku zauważyć należy, że zgodnie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. powołując się na przesłankę kasacyjną w postaci naruszenia przepisów postępowania, dla skuteczności tego zarzutu wymagane jest nie tylko wykazanie uchybienia konkretnej regulacji prawa procesowego, ale także tego, że takie uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Tymczasem przedmiotowy zarzut w ogóle pomija tego rodzaju zależność. Poza tym w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że rzeczywiście doszło do uchybienia art. 7 K.p.a. Stan faktyczny sprawy, zwłaszcza w tym jej aspekcie jaki dotyczy ustalenia sytuacji majątkowej spółki, nie budził wątpliwości. Co zaś się tyczy zaistnienia przesłanek z art. 58 ust. 2 u.p.e.a. to w tym względzie zauważyć należy, że w sytuacji spółki stwierdzono nie tylko brak zaistnienia jej ważnego interesu w uchyleniu czynności egzekucyjnej, ale także to że szkodziłoby to interesom wierzyciela. Tymczasem Sąd I instancji stanął na stanowisku że obie te przesłanki muszą być zrealizowane łącznie. Dlatego niepogłębienie ustaleń odnośnie sytuacji spółki, nie może być traktowane jako wyraz naruszenia art. 7 K.p.a., a tym bardziej takiego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Podobne uwagi odnieść należy jeżeli chodzi o ostatni z zarzutów skargi kasacyjnej, oparty na twierdzeniach odnośnie naruszenia między innymi art. 8 K.p.a. W tym wypadku skarżąca kasacyjnie podniosła, że WSA w Szczecinie bezzasadnie przyjął, że w sprawie istotne znaczenie miało stanowisko wierzyciela, tj. jego sprzeciw wobec uchylenia czynności egzekucyjnej. Nie sposób jest jednak zgodzić się z jej twierdzeniami, że w sprawie doszło do uprzywilejowania sytuacji wierzyciela, z naruszeniem zasady nakazującej budzenie zaufania do organów egzekucyjnych, zwłaszcza w aspekcie bezstronności i równego traktowania. WSA w Szczecinie nie kierował się bowiem w zakresie swojego rozstrzygnięcia sprzeciwem ze strony wierzyciela, ale stwierdził, że nie zaistniały dwie z czterech przesłanek, od spełnienia których ustawodawca uzależnił możliwość uchylenia czynności egzekucyjnej. Brak jest też podstaw do przyjęcia, że Sąd I instancji zaakceptował w jakikolwiek sposób uprzywilejowanie wierzyciela względem spółki. Jej przeciwne twierdzenia w tym zakresie są gołosłowne i tym samym nie znajdują uzasadnionych podstaw.

WSA w Szczecinie dokonał oceny zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie, z punktu widzenia rozwiązań przyjętych w art. 58 § 2 u.p.e.a., w granicach uznania administracyjnego, jakie zostało przyznane organowi z woli ustawodawcy. W tym zakresie rozpatrzył spełnienie przesłanki w postaci nieszkodzenia przez uchylenie czynności egzekucyjnej interesom wierzyciela, w kategoriach obiektywnych (z punktu widzenia zapewnienia zabezpieczenia jego roszczeń). Nie można więc w tym wypadku mówić o jakimkolwiek faworyzowaniu wierzyciela.

Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 207 § 1 P.p.s.a., w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., oraz § 14 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, dalej zwanego rozporządzeniem), Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącej kasacyjnie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie kwotę 360 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną.