Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 462/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 a, art. 22 ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 104
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2023 r. sprawy ze skargi P. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego nałożył na P.Ł. karę pieniężną w wysokości 20 000 zł za niewywiązanie się z obowiązku przedstawienia środka transportu wraz z towarem, objętego zgłoszeniem [...] na Terminalu w celu przeprowadzenia kontroli. Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 3 ust. 1, 2, 11, art. 12a ust. 1, 3 i 5 oraz art. 26 ust. 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 104 ze zm., dalej jako ustawa SENT) - w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu [...] czerwca 2022 r. P.Ł. zarejestrował w systemie PUESC w rejestrze zgłoszeń SENT zgłoszenie przewozu z Litwy do Francji odpadów o nazwie "electronic scrap" i kodzie odpadu 160216, w ilości 22.350 kg. Transport towaru realizowany był zestawem pojazdów o nr rejestracyjnych [...]. Wraz z numerem referencyjnym zgłoszenia - [...], przewoźnik otrzymał wezwanie do przedstawienia środka transportu z towarem na Terminalu, celem przeprowadzenia kontroli, na podstawie przepisów ustawy SENT, jednakże kierujący pojazdem nie zgłosił do kontroli środka transportu o wskazanych numerach rejestracyjnych [...] wraz z przewożonym towarem.

Pismem z [...] października 2022 r. organ wezwał przewoźnika do przedłożenia dokumentów dotyczących przewozu i dostarczenia towaru, objętego zgłoszeniem przewozu [...]. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Następnie organ wskazał, że postanowieniem nr [...] z [...] grudnia 2022 r. wszczął z urzędu w stosunku do P.Ł., jako przewoźnika postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie i tym samym postanowieniem dopuścił, jako dowód w sprawie:

- pismo Działu Realizacji - SENT Urzędu Celno- Skarbowego [...] z [...] lipca 2022 r., wraz z załącznikami,

- wydruki z systemu SENT-GEO - Monitorowanie Lokalizacji Pojazdów wg nr zgłoszenia [...],

- wezwanie Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego nr [...] z [...] października 2022 r., wraz z zpo.

Organ poinformował też przewoźnika o możliwościach wnioskowania o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej zgodnie z przepisami ustawy, a nadto pismami z dnia [...] grudnia 2022 r. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddziału o informacje o rozliczeniu przez przewoźnika składek ubezpieczeniowych, a także do Naczelnika Urzędu Skarbowego o informacje dotyczące rozliczeń podatkowych.

Następnie organ przywołał treść przepisów mających zastosowanie w sprawie, tzn. art. 3 ust. 1, 2, 11, art. 12a ust. 1, 3 i 5 oraz art. 26 ust. 5 ustawy SENT i uznał za bezsporne, że P.Ł., jako przewoźnik, nie wykonał wezwania do przedstawienia zgłoszonego towaru do kontroli na Terminalu, a tym samym naruszył przepisy art. 12a ust. 3 ustawy SENT.

W dalszej części uzasadnienia organ I instancji wskazał, iż istota monitorowania przewozu towarów wrażliwych, opiera się na prawidłowej rejestracji przewozów w systemie SENT. Uzupełnienie wszystkich danych w systemie, daje właściwym organom pełną możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli, które nie ograniczają się wyłącznie do sprawdzania pojazdów na drodze krajowej. Precyzyjne zarejestrowanie wszystkich danych w systemie umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów i rodzaju wykonywanego przewozu. Wprowadzony ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru, nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Jednakże oceniono je, jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które podlegają ochronie. Przedmiotem monitorowania przewozu towarów są towary określane, jako wrażliwe i należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju, ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję. Jeżeli przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu wraz z towarem, w określonym czasie i miejscu, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. W przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego, zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju, w celu przeprowadzenia kontroli. W przypadku, gdy przewoźnik otrzyma wezwanie do kontroli, jest zobowiązany skontaktować się telefonicznie z Urzędem Celno-Skarbowym wskazanym w wezwaniu i powiadomić o planowanej dacie i godzinie dostarczenia towaru do miejsca dostarczenia towaru lub miejsca zakończenia przewozu. Pomimo tego, że w niniejszej sprawie przewoźnik – P.Ł. – otrzymał od organu stosowne wezwanie do kontroli, nie zgłosił przewożonego towaru do kontroli w wyznaczonym miejscu. Na podstawie odczytów z kamer ANPRS organ ustalił, że pojazd o nr rej. [...] wyjechał z Polski [...] czerwca 2022 r. o godz. 5:58. W prowadzonym postępowaniu przewoźnik, jako podmiot zajmujący się transportem towarów wrażliwych, nie wskazał okoliczności lub przyczyn powstałych nieprawidłowości.

Organ uznał, że kara za brak zgłoszenia do kontroli środka transportu wraz z towarem, zgodnie z wezwaniem jest należna i wskazał, że prowadząc postępowanie, zobligowany przepisami art. 22 ust. 3 ustawy SENT, przeanalizował również przesłanki przemawiające za odstąpieniem od nałożenia kary. Podniósł, że instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej musi być poparta wystąpieniem szczególnie ważnych, uzasadnionych i obiektywnych kryteriów - powodów, które w ustawie w sposób ogólny określono, jako ważny interes podatnika lub interes publiczny, generalnie rozumiany, jako ważna przyczyna, dla której zastosowanie odstępstwa jest uzasadnione i które pozostają w bezpośrednim związku z momentem naruszenia obowiązku przewidzianego w ustawie SENT. Rozstrzygnięcia w sprawach ewentualnego nałożenia kary pieniężnej mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego,

o czym świadczy użyte w przepisie art. 22 ust. 3 ww. ustawy sformułowanie "może". Wobec tego, że przewoźnik – poinformowany o możliwości wypowiedzenia się co do konieczności odstąpienia przez organ od wymierzenia kary – nie wykazał się w tym zakresie aktywnością, organ analizy przesłanek przemawiających za ewentualnym odstąpieniem od nałożenia kary, dokonał w oparciu o informacje pozyskane od Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział. Z informacji, jakich uzyskał od Naczelnika Urzędu Skarbowego wynika, że:

- na dzień [...] grudnia 2022 r. P.Ł. nie posiadał zaległości podatkowych oraz nie było wobec niego prowadzone postępowanie egzekucyjne,

- występował w 2022 r. z wnioskami o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych tj.: [...] lipca 2022 r. o odroczenie zaległości w podatku VAT za okres od maja do [...] września 2022 r. i na jego wniosek postępowanie to zostało umorzone;

[...] sierpnia 2022 r. o odroczenie do [...] października 2022 r. zapłaty zaległości

w podatku VAT za czerwiec 2022 r.; [...] września 2022 r. o odroczenie do [...] listopada 2022 r. zapłaty zaległości w podatku VAT za lipiec 2022 r.; [...] listopada 2022 r.

o odroczenie do [...] lutego 2023 r. zapłaty zaległości z podatku VAT za wrzesień 2022 r., które w trybie art. 169 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa zostały pozostawione bez rozpatrzenia,

- nie występował z wnioskiem o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych w związku z sytuacją epidemiologiczną SARS-CoV-2,

- był w latach 2020-2022 stroną czynności majątkowych zbycia - nabycia składników majątkowych w postaci: - samochodów: osobowych - 4 szt. (w tym typu QUAD), ciężarowych 6 szt., 12 przyczep/naczep samochodowych, 1 lawety, 1 motoru, - użytków rolnych niezabudowanych o powierzchni: 25.100 m2, posiadających księgę wieczystą o nr: [...], o wartości 220.000 zł,

- w składanych deklaracjach VAT-7 wykazał w latach 2019-2022 nabycie środków trwałych odpowiednio na kwoty: 61.805 zł, 863.650 zł, 551.291 zł, 626.307 zł.

Z danych zawartych w deklaracjach/zeznaniach rocznych PIT-36L i PIT-37 wynika, że w ramach prowadzonej działalności P.Ł. osiągnął w latach 2019-2021 znaczne dochody.

Następnie organ wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział przekazał dane o rozliczeniach przewoźnika składek ubezpieczeniowych, z których wynika, że:

- składał on deklaracje rozliczeniowe i na [...] grudnia 2022 r. posiadał zadłużenie w łącznej kwocie: 116.549,27 zł (w tym ze składek na FUS, FUZ, FPiFS oraz FGŚP),

- było wobec niego prowadzone postępowanie egzekucyjne z zaległości w płaceniu składek na: FUS za okresy: 10, 12/2019 r., 12/2020 r., 12/2021 r., 2-4, 7, 9-10/2022 r., na kwotę należności głównej: 54.849,37 zł, waz z odsetkami, kosztami upomnienia i egzekucyjnymi; FUZ za okresy: 10/2019 r., 12/2020 r., 12/2021 r., 2-4, 7, 9-10/2022 r. na kwotę należności głównej: 26.701,35 zł, waz z odsetkami, kosztami upomnienia i egzekucyjnymi; FPiFS oraz FGŚP za okresy: 4, 12/2020 r., 12/2021 r.,

2-4, 7, 9-10/2022 r. na kwotę należności głównej: 4.055,19 zł, wraz z odsetkami, kosztami upomnienia i egzekucyjnymi,

- przewoźnik nie występował o ulgi w spłacie zobowiązań ze względu na sytuację epidemiczną SARS-CoV

2.

Po przeanalizowaniu zebranych dokumentów organ ocenił sytuację finansową strony jako stabilną, ze znacznymi kosztami uzyskania przychodów. Następnie organ przeanalizował częstotliwość przewozów międzynarodowych towarów wrażliwych, jakie strona zaewidencjonowała na platformie PUESC i ustalił, że w systemie SENT od

[...] kwietnia 2017 r. do [...] czerwca 2022 r. (do dnia rejestracji zgłoszenia [...]), zarejestrowała 171 zgłoszeń; do momentu wydania decyzji zarejestrowała 522 zgłoszeń przewozu towarów wrażliwych. Na taką ilość zgłoszeń w przypadku pięciu spraw toczyło się postępowania wobec naruszenia przepisów ustawy SENT, w tym jedno w tej sprawie. Z bazy SUDOP organ wygenerował raport - listę przypadków pomocy publicznej otrzymanej przez beneficjenta, z którego wynika, że przez ostatnie 3 lata przewoźnik otrzymał pomoc w kwocie: 5.000 zł (co stanowi 1.123,72 euro).

Mając powyższe na uwadze organ uznał, że brak jest przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ważny interes podatnika, gdyż musiałby on wynikać ze zdarzenia nadzwyczajnego, mającego bezpośredni związek z powstałym naruszeniem, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie kary. Strona również nie przedstawiła żadnych okoliczności faktycznych sprawy, które miałyby istotny wpływ na ocenę sytuacji i wymierzenie kary pieniężnej, jak również nie wskazała na sytuacje, które warunkowałyby przyznanie ulgi ze względu na interes przewoźnika. Fakt nieprzedstawienia środka transportu do kontroli, nie był spowodowany okolicznościami, na które przewoźnik nie miał wpływu. Poza powyższym, organ dokonał również analizy okoliczności sprawy pod kątem istnienia przesłanki interesu publicznego. Wskazał, że pojęcie interesu publicznego nie zostało zdefiniowane w ustawie. Wypełnienie jej treści należy do organów orzekających. Jest to dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji i tym podobne. Celem ustawy SENT jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów. Realizacji tego celu służyć ma system kontroli, który będzie szczelny, skuteczny i bezpieczny. Tylko taki system uniemożliwi podmiotom, trudniącym się przewozem towarów, omijanie systemu monitorowania. Zobowiąże te podmioty do dochowania należytej staranności w wypełnianiu obowiązków.

Zdaniem organu, uchybienie, jakiego strona się dopuściła nie może być rozpatrywane w kategorii uchybień formalnych. Nieprzedstawienie środka transportu wraz z towarem do kontroli, uniemożliwiło kontrolę tego konkretnego przewozu. Kontrola ww. przewozu, do której nie doszło, miała na celu sprawdzenie przewożonego towaru z przedstawionymi w zgłoszeniu SENT dokumentami. Nieprzedstawienie przewożonego towaru do kontroli spowodowało, że cel ustawy, polegający na zapewnieniu bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania przewozu towarów wskazanych w ustawie, nie został w przedmiotowej sprawie osiągnięty. Stwierdzone uchybienie stanowiło ryzyko realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych. Wskazuje na to brak możliwości kontroli przewozu. Sankcja za tego rodzaju naruszenia ma zapobiec sytuacji, w której nie można będzie ustalić, czy towar przewożony danym środkiem transportu, dostarczony został do miejsca przeznaczenia i czy na trasie jego przewozu nie został zamieniony na inny towar, pochodzący z niewiadomego źródła. Mając powyższe na uwadze organ uznał, że w przedmiotowej sprawie odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie leży również w interesie publicznym.

P.Ł., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania, tj.

1. art. 120 o.p. w zw. z art. 121 § 1 o.p. w zw. z art. 122 o.p. w zw. z art. 187

§ 1 o.p. w zw. z art. 191 o.p. polegające na nie rozpatrzeniu wszystkich okoliczności sprawy oraz nie podjęciu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez pominięcie faktu, iż z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2022 r. oraz pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział z dnia [...] grudnia 2022 r., jednoznacznie wynika, że odwołujący ma problemy finansowe, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego ustalenie podstawy faktycznej sprawy i przyjęcia, że nie zaistniały okoliczności uzasadniające odstąpienie w całości lub w znacznej części od nałożenia kary ze względu na ważny interes przewoźnika;

2. art. 120 o.p. w zw. z art. 121 §1 o.p. w zw. z art. 122 o.p. w zw. z art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 191 o.p. polegające na nie rozpatrzeniu wszystkich okoliczności sprawy oraz nie podjęciu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez brak wystąpienia do podmiotu wysyłającego tj. U o przesłanie wszelkich dokumentów związanych z transportem, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego ustalenie podstawy faktycznej sprawy oraz przerzucania na podatnika ciężaru dowodu w postępowaniu podatkowym;

3. art. 120 o.p. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, polegające wydaniu decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności, poprzez nałożenie na odwołującego kary, która swoją surowością jest rażąco nieproporcjonalna do rangi przewinienia i jego potencjalnych skutków;

II. naruszenie prawa materialnego tj. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 u.s.m.d. poprzez jego niezastosowanie w przypadku gdy okoliczności sprawy wskazują, że wystąpiły okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia na odwołującego kary pieniężnej ze względu na ważny interes przewoźnika i interes publiczny.

Pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do odwołania w postaci: dokumentów dotyczących przewozu objętego zgłoszeniem [...], wydruku korespondencji z komunikatora pomiędzy odwołującym a kierowcą, kopii Faktury VAT [...] z dnia [...] lipca 2022 r. oraz o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie wszczętego postępowania.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko DIAS podkreślił, że nie budzi wątpliwości okoliczność, iż P.Ł. przewoził towar - odpady o kodzie systemowym 160216, w ilości 22.350 kg, który podlegał reżimowi przepisów ustawy SENT. Dnia [...] czerwca 2022 r. o godz. 16:42:05 przewoźnik zarejestrował w systemie PUESC, w rejestrze przewozu towarów wrażliwych SENT, przewóz tego towaru z Litwy do Francji i otrzymał dla tego zgłoszenia nr referencyjny - [...]. W zgłoszeniu wskazał, że towar będzie przewożony zestawem pojazdów o nr rej. [...] w terminie od [...] czerwca 2022 r. Ponieważ z odczytów z kamer ANPRS wynikało, że pojazd o numerach rejestracyjnych [...] wyjechał z terytorium kraju przez byłe DPG - wywóz [...] czerwca 2023 r. o godz. 05:58:06, organ uznał, że transport odbył się w terminie podanym w zgłoszeniu SENT. Kolejnym dowodem są dokumenty przesłane przez stronę już po wydaniu zaskarżonej decyzji, potwierdzające dostarczenie towaru do odbiorcy [...] lipca 2022 r.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że ustawa SENT określa zasady systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, jak i odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym i kolejowym przewozem towarów podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, kierującego środkiem transportu oraz podmiotów dokonujących obrotu paliwami. Przepis art. 3 ust. 1 ustawy o SENT określa elementy, z których składa

się system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków, wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane. W art. 3 ust. 2 ustawy przedstawiono katalog towarów, które podlegają systemowi monitorowania wraz z pozycjami Nomenklatury Scalonej, z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki, czy rodzaju opakowań jednostkowych. Katalog towarów objętych systemem monitorowania poszerzony został wydanym w związku z art. 3 ust. 11 ustawy SENT rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2022 poz. 898). W § 1 pkt 7 tego rozporządzenia wskazano, że systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi jest objęty przewóz: towarów innych niż wymienione w art. 3 ust. 2 pkt 1-3a ustawy SENT będących jednocześnie odpadami w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2022 r. poz. 699), które podlegają rozporządzeniu (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (...), bez względu na ich ilość w przesyłce. Do tego katalogu należą między innymi przewożone przez P.Ł. odpady. W myśl art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 tej ustawy w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. W ustawie SENT przewidziano tzw. dyrektywę kontroli. Jest to obowiązek przewoźnika przedstawienia środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem SENT do kontroli. Zgodnie z treścią art. 12a ust. 1, jeżeli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazanych w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. W art. 12a ust. 3 ustawodawca wskazał, że w przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego, zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju, w celu przeprowadzenia kontroli. Zgodnie natomiast z przepisami ustawy SENT, za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 i 4 oraz art. 15 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20.000 zł (art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy).

Następnie DIAS podkreślił, że z akt sprawy wynika, że realizowany przez przewoźnika transport towaru był zgłoszony do rejestru transportu towaru podlegającego monitorowaniu - numer referencyjny zgłoszenia [...]. Wraz z numerem referencyjnym zgłoszenia przewoźnik otrzymał wezwanie do zgłoszenia środka transportu wraz z towarem na Terminalu, celem przeprowadzenia kontroli, na podstawie przepisów ustawy SENT. Wezwanie zawierało dokładne dane miejsca wyznaczonego do przedstawienia towaru i informację o sposobie powiadomienia o planowanej dacie i godzinie przedstawienia towaru do kontroli oraz jakie konsekwencje przewidziane są w przypadku niewykonania wezwania. Przejazd zestawu pojazdów o nr rej. [...] przez przejście graniczne -wywóz nastąpił [...] czerwca 2022 r. o godz. 05:58:06. Kierowca nie zgłosił się do kontroli.

W ocenie organu z powyższego wynika, że przewoźnik nie wywiązał się z nałożonego nań obowiązku, a tym samym naruszył przepisy art. 12a ust. 3 ustawy SENT. Wraz z odwołaniem przewoźnik przedłożył wydruki korespondencji z komunikatora pomiędzy nim a kierowcą, z których wynika, że poinformował kierowcę o obowiązku stawienia się do kontroli - przesłał kierowcy zawiadomienie o obowiązku stawienia się do kontroli. Na żadnym etapie postępowania nie wyjaśnił jednak dlaczego doszło do naruszenia. Tymczasem istota monitorowania przewozu towarów wrażliwych, opiera się na prawidłowej rejestracji przewozów w systemie SENT. Uzupełnienie wszystkich danych w systemie, daje właściwym organom pełną możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli, które nie ograniczają się wyłącznie doi sprawdzania pojazdów na drodze krajowej. Precyzyjne zarejestrowanie wszystkich danych w systemie umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów i rodzaju wykonywanego przewozu. Wprowadzony ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru, nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Jednakże oceniono je, jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które podlegają ochronie. Przedmiotem monitorowania przewozu towarów są towary określane, jako wrażliwe i należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju, ze wzglądu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję. Podstawowe i zasadnicze uregulowania ustawy o SENT odnoszą się właśnie do konkretnych obowiązków nałożonych na poszczególne podmioty. Odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów ciąży na wysyłającym, odbierającym, przewoźniku i kierującym środkiem transportu. Jednym z obowiązków jest obowiązek przewoźnika przedstawienia środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem SENT do kontroli. Wezwanie do kontroli zatytułowanej "Informacja o kontroli przewozu" wysyłane jest wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Co do zasady wezwanie wysyłane jest podmiotowi, który "obsługuje" zgłoszenie. Może być wysłane bezpośrednio przewoźnikowi. Może być też wysłane podmiotowi wysyłającemu lub podmiotowi odbierającemu. Wówczas są one zobowiązane przekazać je przewoźnikowi wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. W przypadku gdy przewoźnik otrzyma wezwanie do kontroli ma obowiązek skontaktować się telefonicznie z UCS wskazanym w wezwaniu i powiadomić o planowanej dacie i godzinie dostarczenia towaru do miejsca dostarczenia towaru lub miejsc zakończenia przewozu. Wezwanie wysyłane jest w języku polskim, angielskim i rosyjskim.

W ocenie DIAS okoliczność podnoszona w odwołaniu, iż w sprawie zawinił kierowca, nie ma wpływu na odpowiedzialność przewoźnika. Ustawa SENT jest skonstruowana w taki sposób, że przewoźnik, nie może uwolnić się od odpowiedzialności za przewóz towaru objętego monitorowaniem, bez dopełnienia obowiązków nałożonych ustawą SENT, powołując się na nienależyte wypełnianie obowiązków przez kierowcę. Odpowiedzialność za dokonywanie poszczególnych czynności wynikających z ustawy SENT ponoszą podmioty gospodarcze wymienione w tej ustawie, nie zaś osoby przez nie upoważnione, np. kierowca. Ustawa w żadnym w swych zapisów nie wskazuje, aby możliwe było przeniesienie określonych w niej obowiązków (a więc i skutków ich niewypełnienia lub nienależytego wypełnienia) na inne podmioty. Ustawodawca wprowadzając przepis prawa powszechnie obowiązujący ustawą SENT nałożył na przewoźników obowiązek przedstawienia środka transportu wraz z towarem do kontroli. Przepis ten jednoznacznie wskazuje przewoźnika, a nie kierowcę, jako zobowiązanego, do wykonania tego obowiązku. Zdaniem DIAS przewoźnik nie zastosował się do wezwania i tym samym dopuścił

się naruszenia przepisów ustawy SENT. W ustawie brak norm, które zezwalają przewoźnikowi na odstąpienie od zgłoszenia się do kontroli. Tym samym, wszelkie skutki złej realizacji obowiązków ustawowych przez osoby, którym zlecono ich wykonanie na drodze cywilnej, obciążają zlecającego (tj. podmiot obowiązany do realizacji obowiązków ustawowych).

W ocenie DIAS organ I instancji zasadnie uznał, że zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, a w konsekwencji do wymierzenia przewoźnikowi kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 12a ust. 3 ustawy SENT. Odnosząc się do możliwości odstąpienia od wymierzenia kary organ odwoławczy podkreślił, że przewoźnik nie wystąpił z wnioskiem o odstąpienie od wymierzenia kary, ani z uwagi na "ważny interes publiczny", ani z uwagi na ważny interes przewoźnika. Nie złożył także żadnych dokumentów i wyjaśnień w tym zakresie. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego zbadał z urzędu, czy w sprawie występują przesłanki przemawiające za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej ze względu na "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Ponowna analiza akt przeprowadzona przez DIAS nie wykazała przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej stanowi wyjątek od opisanej zasady obligatoryjności tej kary. Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. W niniejszej sprawie jednakże takie okoliczności nie wystąpiły. Za odstąpieniem od nałożenia sankcji nie przemawia również interes publiczny. W tym bowiem interesie leży powszechne i prawidłowe stosowanie prawa przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw towarów wrażliwych. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel takimi towarami. Każdy zatem z podmiotów tego łańcucha jest obowiązany w trakcie całej trasy umożliwić lokalizację pojazdu wraz z towarem. W interesie publicznym leży, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, a przede wszystkim by podmioty zajmujące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. W interesie publicznym jest to, by zastosowana sankcja spełniła swoje funkcje prewencyjne. Szeroko rozumiany "interes publiczny" w monitorowaniu przewozu towarów wynika przede wszystkim z zagrożenia występowania "szarej strefy" i oszustw podatkowych w handlu towarami uznanymi za "wrażliwe". Intencją organów kontrolujących prawidłowość stosowania przepisów ustawy SENT nie jest uderzenie w przedsiębiorców legalnie i rzetelnie prowadzących działalność gospodarczą, którzy odprowadzają należne daniny publicznoprawne lecz skuteczne monitorowanie rynku "towarów wrażliwych". Z tego też względu ustawodawca nie uzależnił możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nawet jeśli nieprawidłowości powstały wskutek nieumyślnego błędu ludzkiego. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów, o czym była już mowa powyżej. Skoro zaś cel ten polega na uszczelnieniu obrotu towarami wrażliwymi, to odstępowanie od nałożenia kary winno mieć charakter wyjątkowy. Brak konsekwencji i nadmierny liberalizm w nakładaniu i egzekwowaniu kar mógłby prowadzić do wypaczenia sensu ustawy i spowodować lekceważenie nałożonych nią obowiązków. Przesłanka "interesu publicznego" rozumiana jest, jako dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, korekta jego błędnych decyzji. Wreszcie należy wziąć pod uwagę, że w interesie publicznym jest płacenie kar, a nie odstępowanie od nich.

Następnie organ podniósł, że zadaniem przewoźnika jest pełnienie nadzoru nad wykonywanym transportem. Uchybienie, jakiego dopuścił się przewoźnik w niniejszej sprawie nie może być rozpatrywane w kategorii uchybień formalnych. Nieprzedstawienie środka transportu wraz z towarem do kontroli we właściwości Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego, Oddział Celny, uniemożliwiło kontrolę tego konkretnego przewozu. Kontrola ta miała na celu sprawdzenie przewożonego towaru z przedstawionymi w zgłoszeniu SENT dokumentami. Nieprzedstawienie przewożonego towaru do kontroli spowodowało, że cel ustawy, polegający na zapewnieniu bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania przewozu towarów wskazanych w ustawie, nie został w przedmiotowej sprawie osiągnięty. Sankcja za tego rodzaju naruszenia ma zapobiec sytuacji, w której nie można będzie ustalić, czy towar przewożony danym środkiem transportu dostarczony został w całości do miejsca przeznaczenia i czy na trasie jego przewozu nie został zamieniony na inny towar, pochodzący z niewiadomego źródła. Kary pieniężne nakładane na podstawie ustawy o SENT są przewidziane za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów i są one niezależne od winy podmiotów, na które są nakładane. Odpowiedzialność przewoźnika nie jest wyłączona nawet za uchybienia, które zostały popełnione wskutek nieświadomego działania lub błędu. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel takimi towarami.

Zdaniem DIAS organ I instancji zasadnie uznał, że zaistniały przesłanki do wymierzenia P.Ł. kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 12a ust. 3 ustawy SENT i nałożył na niego karę w odpowiedniej wysokości.

P.Ł., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Sądu skargę na decyzję organu odwoławczego, w której zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 122 o.p. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, w szczególności wpływu uchybienia skarżącego na należności publicznoprawne; czy zaniechanie było dokonywane w ramach oszustwa, czy też innych przestępstw; czy nieprawidłowości te zdarzyły się jednokrotnie (sporadycznie) czy też występują na tyle często u tego przewoźnika, że świadczą o co najmniej niedbałości, nienależytej staranności w prowadzeniu swoich interesów, a które to okoliczności są istotne z punktu rozumowania pojęcie interesu publicznego, określonego w art. 22 ust. 3 SENT;

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 120 o.p.; art. 121 § 1 o.p.;

art. 122 o.p.; art. 180 § 1 o.p.; art. 187 § 1 o.p.; art. 191 o.p. poprzez odstąpienie od zbadania czy przewożony towar objęty zgłoszeniem pochodził z legalnego źródła i czy towar objęty zgłoszeniem został dostarczony do podmiotu odbierającego a tym samym czy w wyniku zaniechania przewoźnika powstała jakakolwiek należność na rzecz Skarbu Państwa, która to nie została uregulowana, a w konsekwencji czy nałożenie kary administracyjnej w wysokości 20.000,00 złotych za niedopatrzenie niewpływające na sprawowanie nadzoru nad drogowym przewozem towaru objętego zgłoszeniem SENT, nie stoi w sprzeczności z celowością wprowadzenia ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP;

3. art. 120 o.p. w zw. z art. 121 §1 o.p. w zw. z art. 122 o.p. w zw. z art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 191 o.p. polegające na nie rozpatrzeniu wszystkich okoliczności sprawy oraz nie podjęciu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez pominięcie faktu, iż z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2022 r. oraz pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział z dnia [...] grudnia 2022 r., jednoznacznie wynika, że skarżący ma problemy finansowe, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego ustalenie podstawy faktycznej sprawy i przyjęcia, że nie zaistniały okoliczności uzasadniające odstąpienie w całości lub w znacznej części od nałożenia kary ze względu na ważny interes przewoźnika;

4. art. 120 o.p. w zw. z art. 121 § l o.p. w zw. z art. 122 o.p. w zw. z art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 191 o.p. polegające na nie rozpatrzeniu wszystkich okoliczności sprawy oraz nie podjęciu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez brak wystąpienia do podmiotu wysyłającego tj. U str. 1 o przesłanie wszelkich dokumentów związanych z transportem, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego ustalenie podstawy faktycznej sprawy oraz przerzucania na podatnika ciężaru dowodu w postępowaniu podatkowym;

5. art. 122 o.p. w zw. z art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 121 § 1 o.p. polegające na nie rozpatrzeniu wszystkich okoliczności sprawy oraz nie podjęciu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez nieuwzględnienie przez organ materiału dowodowego w postaci dokumentów dotyczących przewozu objętego zgłoszeniem [...] wydruku korespondencji z komunikatora pomiędzy skarżącym, a kierowcą, kopii Faktury VAT [...] z dnia [...] lipca 2022 r., co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego ustalenie podstawy faktycznej sprawy a w szczególności nie uwzględniono, iż skarżący dopełnił należytej staranności w celu podstawienia pojazdu do kontroli poprzez powiadomienie kierowcy a na którego to zaniechanie skarżący nie miał wpływu;

6. art. 120 o.p. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, polegające na wydaniu decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności, poprzez nałożenie na skarżącego kary, która swoją surowością jest rażąco nieproporcjonalna do rangi przewinienia i jego potencjalnych skutków;

II. naruszenie prawa materialnego ti.:

1. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 SENT poprzez jego niezastosowanie w przypadku gdy okoliczności sprawy wskazują, że wystąpiły okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia na skarżącego kary pieniężnej ze względu na ważny interes przewoźnika i interes publiczny;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 SENT, poprzez ich niewłaściwą wykładnie, szczególnie w zakresie pojęcia ważnego interesu publicznego, użytego w art. 22 ust. 3 SENT, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w

art. 120 o.p., 121 § 1 o.p oraz 187 § 1 o.p oraz zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny, a tym samym braku wskazania w jaki sposób brak w zgłoszeniu tylko i wyłącznie nr naczepy wpływa na brak monitorowania przewozu;

3. art. 26 ust. 3 SENT przez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy skarżący spełnił przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, w tym w szczególności mając na uwadze znikomy rozmiar uchybienia, który nie miał wpływu na leżący po jego stronie obowiązek podatkowy;

4. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 Konstytucji RP; 64 ust. 3 Konstytucji RP; art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w związku z art. 22 SENT, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nałożeniu kary pieniężnej za delikt administracyjny, bez uwzględnienia okoliczności dotyczących tego czynu,

w szczególności jego wpływu na należności publicznoprawne, co narusza zasadę sprawiedliwości oraz proporcjonalności określoną w powołanych przepisach Konstytucji RP.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów pełnomocnik skarżącego wniósł

o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone

w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.

Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] o nałożeniu na P.Ł. kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł za niewywiązanie się z obowiązku przedstawienia środka transportu wraz z towarem, objętego zgłoszeniem [...] na Terminalu w celu przeprowadzenia kontroli.

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zdaniem Sądu organy obydwu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy przypisując skarżącemu (jako przewoźnikowi) odpowiedzialność związaną z dokonanym zgłoszeniem, w tym niewywiązanie się z obowiązku przedstawienia środka transportu wraz z towarem do kontroli, a także bez naruszenia prawa rozważyły przesłanki odstąpienia od ukarania wykluczając zastosowanie ulgi na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT.

Z akt sprawy (zgłoszenie SENT, list CMR) wynika, że sporny przewóz miał charakter międzynarodowy (między państwami członkowskimi), bowiem był realizowany z Litwy do Francji. Wykonywany transport mieścił się w pojęciu przewozu towarów,

o którym mowa w art. 2 pkt 9 ustawy SENT, zaś skarżący należy do kręgu podmiotów uznanych przez ustawodawcę za przewoźnika (art. 2 pkt 8 ustawy SENT). Zgodnie

z art. 7 ust. 1 ustawy SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia.

Zgodnie z art. 12a ust. 1 ustawy SENT jeżeli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazanych w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Odpowiednio podmiot wysyłający i podmiot odbierający są obowiązani przekazać przewoźnikowi treść wezwania wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze (art. 12a ust. 2 ustawy SENT). W przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli (art. 12a ust. 3 ustawy SENT).

Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy potwierdza, że osoba zgłaszająca otrzymała zwrotne potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia. Zostało jej doręczone wezwanie NUCS do przedstawienia środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem do kontroli na Terminalu, celem przeprowadzenia kontroli. Wezwanie to zawierało dokładne dane miejsca, w którym przewoźnik ma przedstawić do kontroli środek transportu i towar. Uznać zatem należało, że skarżący miał pełną wiedzę o obowiązku stawienia się do kontroli.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przewoźnik to przedsiębiorca profesjonalnie zajmujący się przewozem towarów, od którego należy oczekiwać znajomości przepisów prawa i zasad związanych z przewozem określonego rodzaju towarów (por. wyroki WSA w Szczecinie: z dnia 9 września 2021 r., II SA/Sz 149/21, z dnia 9 grudnia 2021 r., II SA/Sz 932/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 października 2020 r., III SA/Gd 427/20, dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl. - dalej: CBOSA). Okoliczność, że skarżący poinformował kierowcę o obowiązku stawienia się do kontroli, nie zwalnia skarżącego jako przewoźnika od odpowiedzialności za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 12 ust. 3 i 4 ustawy SENT. Wskazać trzeba, że odpowiedzialność za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi przedsiębiorca i to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi się posługuje w wykonywaniu działalności gospodarczej i to niezależnie od stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą (por. wyroki NSA: z dnia 6 lipca 2011 r., II GSK 716/10 i z dnia 12 grudnia 2019 r., II GSK 676/19, CBOSA). Wymaga podkreślenia, że strona jako profesjonalny przedsiębiorca, powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. Nie można także tracić z pola widzenia, że przepisy ustawy SENT przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów, a więc są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu.

Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20.000 zł. Okoliczności sprawy uzasadniały nałożenie takiej kary.

W ocenie Sądu, bez naruszenia prawa organy ustaliły też brak podstaw do zastosowania ulgi z art. 22 ust. 3 ustawy SENT, co może nastąpić w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Niewątpliwie odpowiedzialność przewidziana w art. 22 ust. ust. 1 pkt 3 ustawy SENT ma charakter administracyjny, a zatem do jej zastosowania wystarczające jest popełnienie stypizowanego przez przepis prawa materialnego czynu, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego lub osób działających w jego imieniu lub na jego rzecz. Zwraca się jednak obecnie uwagę, że do zachowania współczesnych standardów sankcji administracyjnych konieczne jest odejście od ich absolutystycznego rozumienia i stworzenie prawnej możliwości uwzględniania sytuacji szczególnych i jednostkowych (vide: D. Danecka, Konwersja odpowiedzialności karnej w administracyjną w prawie polskim, Warszawa 2018 i powołane tam poglądy doktryny i orzecznictwa). Na konieczność uwzględnienia okoliczności indywidualizujących kary administracyjne zwraca również uwagę Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por.: wyrok TSUE z 2 czerwca 2016 r., C-418/14; LEX nr 2051260). Wynikiem realizacji tych postulatów są wprowadzone w ustawie SENT "klauzule generalne" umożliwiające uwzględnienie okoliczności indywidualnych w ramach jednostkowej sprawy, tj. właśnie "ważny interes przewoźnika" i "interes publiczny" przewidziane w art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Z kolei w art. 26 ust. 3 ustawy SENT zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożonej kary. Stosownie do tej regulacji organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

W kontekście systemowym art. 22 ust. 3 ustawy SENT odczytywać należy jako prawną gwarancję uwzględnienia indywidualnej sytuacji jednostki w ramach odpowiedzialności administracyjnoprawnej regulowanej ustawą SENT.

W niniejszej sprawie nie wystąpił jednak "ważny interes przewoźnika", uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary. Przesłanka ta została właściwie zinterpretowana przez organy, co po dokonanej analizie materiału dowodowego doprowadziło do prawidłowej konkluzji o odmowie jej zastosowania. Ważny interes strony zaistnieje wówczas, gdy wystąpią nadzwyczajne okoliczności losowe powodujące przykładowo znaczne obniżenie zdolności płatniczych, w szczególności zagrażające funkcjonowaniu podmiotu albo grożące niewywiązywaniem

się z nałożonych obowiązków. Użycie słowa "ważny" wskazuje, że nie każdy interes uzasadnia odstąpienie od wymierzenia kary, bo taki interes posiada każdy podmiot dążący do ograniczenia obciążeń finansowych. Chodzi o interes szczególnie istotny, wyjątkowy, ważniejszy niż właściwy wszystkim pozostałym przedsiębiorcom spełniającym przesłanki do wymierzenia kary.

Z akt sprawy nie wynika w jaki sposób zapłata kary administracyjnej miałaby wpłynąć na działalność skarżącego, jeśli się zważy na ustaloną w toku postępowania wysokość uzyskanych przychodów w latach 2019-2021 oraz uzyskiwanie dochodów, pomimo ich spadku. Organy zasadnie zwróciły uwagę na fakt nabywania przez skarżącego środków trwałych, co świadczy o stabilnym i długotrwałym rozwoju przedsiębiorstwa. W świetle przedstawionych okoliczności fakt posiadania zaległości publicznoprawnych wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (116.549,27 zł), nie oznacza realnego zagrożenia dla funkcjonowania przedsiębiorstwa. Skarżący nie powoływał się również na szczególne okoliczności, które uniemożliwiłyby mu poniesienie kary, czy też wskazywałyby na realne zagrożenie płynności finansowej mogące doprowadzić do zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej czy ogłoszenia upadłości.

Zdaniem Sądu, zasadnie również organy administracji publicznej przyjęły, że nie została spełniona również druga przesłanka określona w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, tj. interes publiczny. W judykaturze podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. wyroki NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r.,

II GSK 360/1, z dnia 13 lutego 2020 r., II GSK 1498/19, CBOSA). Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalność nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając dane regulacje prawne. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Służy temu objęcie kontrolą wszystkich podmiotów biorących udział w obrocie tymi towarami, w tym podmiotów wysyłających, podmiotów odbierających, jak również przewoźników, z czym związane jest nałożenie dodatkowych obowiązków. Istniała potrzeba wprowadzenia tej ustawy, ponieważ wyspecjalizowane grupy działające na rynkach towarów wrażliwych nie płaciły należnych podatków oraz dokonywały wyłudzeń nienależnych zwrotów. Istniała więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Tylko w przypadku tak wszechstronnej kontroli jest możliwa skuteczna walka ze wspominanymi wyżej negatywnymi skutkami dla gospodarki krajowej naruszeniami, mającymi określony wymiar fiskalny, uszczupleniami w budżecie państwa. Jak wynika zatem z uzasadnienia ustawy SENT, kary w niej przewidziane nie mają charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny.

W orzecznictwie wskazuje się, że przesłanki odstąpienia od nałożenia kary powinny nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu), to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2022 r., II GSK 2559/21, CBOSA). Z jednej strony podnosi się, że nie leży w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych,

o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (por. wyroki NSA: z dnia 12 października 2021 r., II GSK 771/21, z dnia 23 września 2021 r., II GSK 1058/21, z dnia 19 lutego 2021 r., II GSK 1353/20, z dnia 9 kwietnia 2021 r., II GSK 291/21, CBOSA). Z drugiej strony zwraca się uwagę, że stosowanie odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT powinno mieć charakter wyjątkowy. Nie można pominąć przy ocenie możliwości zastosowania odstąpienia od nałożenia kary tego, czy stwierdzone naruszenie nosi znamiona działania celowego, czy też nie jest przejawem lekceważącego stosunku przewoźnika do wypełniania nałożonych ustawą obowiązków. Właściwe odczytanie treści pojęcia interesu publicznego w konkretnej sprawie winno nastąpić przez pryzmat zasady proporcjonalności, w odniesieniu do całokształtu okoliczności sprawy, z uwzględnieniem celów ustawy SENT (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2022 r., II GSK 2559/21, CBOSA).

Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy niniejszej należy zwrócić uwagę, że nie sposób odwoływać się do poglądów orzecznictwa wskazujących, iż w interesie publicznym nie leży nakładanie przez organy kar pieniężnych na podmioty działające zgodnie z prawem, a dopuszczające się jedynie nieistotnych czy też oczywistych omyłek, błędów w zgłoszeniu SENT czy też uchybień formalnych, bowiem nie jest to sytuacja w jakiej znalazł się skarżący. Nieprzedstawienie na wezwanie NUCS środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem SENT w miejscu wyznaczonym przez organ stanowiło poważne naruszenie, uniemożliwiające realizację celów ustawy SENT czyli wykonania kontroli przewozu. Zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy SENT kontrola obejmuje m.in. weryfikację danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego, dokonanie oględzin towaru, w tym pobranie próbki towaru. Naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 wypacza zatem cel ustawy SENT. Niestawienie się do kontroli uniemożliwiło organowi jakąkolwiek kontrolę dokonywanego przewozu, a działania te stworzyły realne zagrożenie wystąpienia nieprawidłowości w rozliczeniach transportu. Jak słusznie wywodzi organ w takiej sytuacji niemożliwe jest ustalenie czy towar został przywieziony do miejsca przeznaczenia i czy na trasie jego przewozu nie został zamieniony na inny towar, pochodzący z niewiadomego źródła. To zaś skutkuje brakiem możliwości ustalenia, czy nie zaistniało realne zagrożenie interesów fiskalnych Skarbu Państwa przez uszczuplenie w kluczowych dla budżetu państwa podatkach (VAT). Wezwanie do stawienia się pojazdu wraz z towarem do kontroli nakłada na przewoźnika obowiązek i nie jest to przedmiotem jego wyboru. Stwierdzone naruszenie uniemożliwiło monitorowanie przewozu towaru wrażliwego i kontrolę łańcucha dostaw, a w efekcie prawidłową kontrolę obowiązków podatkowych związanych z tego rodzaju towarem. Takie zachowania nie mogą być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym.

Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Każdy zatem z podmiotów obowiązany jest stawić się na wezwanie organu w celu przeprowadzenia kontroli, zaś w sytuacji nieprzestrzegania przepisów prawa winien mieć świadomość konsekwencji, a przede wszystkim sankcji, które są istotnym elementem ustawy SENT uruchamianym w przypadku naruszenia przyjętych zasad. Strona jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. W interesie publicznym leży, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty zajmujące się obrotem towarami objętymi systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków.

W świetle powyższego bezskuteczny jest argument strony o konieczności odstąpienia od ukarania z uwagi na niestwierdzenie uszczupleń budżetowych. Trafnie wskazuje się w orzecznictwie, że brak zagrożenia karą związany z automatycznym odstępowaniem od jej wymierzenia w przypadku stwierdzenia braku uszczuplenia dochodów budżetowych doprowadziłby do powszechnego celowego bądź niecelowego uchylania się przewoźników od stosowania art. 12a ust. 3 ustawy SENT, a w konsekwencji uniemożliwiłoby to ściślejszą kontrolę przewozu towarów podlegających ustawie. Ratio legis ustawy SENT zasadniczo sprowadza się do zwiększenia skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem zapewnienia bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania (kontroli) przewozu towarów uznanych za "wrażliwe" prawodawca uznał, by przewóz niektórych towarów był rejestrowany, dostrzegając konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu tego typu towarów. Wprawdzie zgodzić się należy z poglądem, że celem nakładania tych kar nie powinno być zwiększenie dochodów budżetu państwa, to jednak nie można pominąć, że funkcją regulacji ustawy SENT jest wspomniana prewencja, która przez groźbę wysokiej kary za naruszenia norm monitorowana przewozu towarów wrażliwych ma odstraszać podmioty podlegające ustawie SENT od lekceważenia rygorów zgłaszania przewozu tych towarów.

Dlatego odstępowanie od kary w przypadku naruszenia tzw. dyrektywy kontrolnej z art. 12a ust. 3 ustawy SENT powinno następować w wyjątkowych sytuacjach, gdyż naruszenie to godzi w istotę i podstawowe cele ustawy SENT. W interesie publicznym leży zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a rolą profesjonalnego przewoźnika prowadzącego działalność gospodarczą związaną

z transportem "towarów wrażliwych" jest podjęcie takich rozwiązań organizacyjnych

(w tym przeszkolenie osób wysyłających zgłoszenia do rejestru oraz kierowców pojazdów), aby zadośćuczynić wymogom stawianym przez poszczególne ustawy regulujące transport drogowy. Z okoliczności faktycznych sprawy niniejszej bezspornie wynika, że środkiem transportu o nr rejestracyjnych [...] skarżący przewoził z Litwy do Francji odpady o nazwie "electronic scrap" o kodzie 160216, w ilości 22.350 kg.

Sąd w sprawie niniejszej ma na uwadze, że konieczna jest refleksja nad karaniem na podstawie ustawy SENT, tak aby nie było ono automatyczne i bezrefleksyjne oraz by uwzględniało treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej (tj. zasadę proporcjonalności, w szczególności w aspekcie współmierności zastosowanych kar względem celu i funkcji, którym służy ustawa SENT, por. np. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 24 stycznia 2023 r., II SA/Bk 870/22, CBOSA). W związku z tym wskazać należy na przypadki ukarania za błędy formalne i omyłki jak np. literówki w numerach rejestracyjnych pojazdów albo niewskazanie numeru listu przewozowego. Stanowisko takie znajduje oparcie w orzecznictwie NSA (por.: przykładowo wyrok z dnia 1 lipca 2021 r., II GSK 145/21, CBOSA). W niniejszej sprawie występuje jednak zupełnie inna sytuacja. Przewoźnik dopuścił

się naruszenia, które godzi w sens i cel ustawy SENT, tj. zakłóca typowanie w analizie ryzyka, wyklucza rzeczywistą kontrolę nad przewozem ładunku objętego szczególną uwagą i nadzorem, a w konsekwencji uniemożliwia kontrolę obrotu towarami wrażliwymi. Nie ulega wątpliwości, że nie można porównywać ze sobą takiej sytuacji z sytuacją zaledwie uchybień formalnych w wypełnianiu zgłoszenia SENT. Dlatego, w ocenie sądu, wymierzona w sprawie kara pieniężna nie jest dotkliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne do osiągnięcia celów ustawy, a tym samym odmowa odstąpienia od ukarania nie jest sprzeczna z interesem publicznym, w tym z tworzącą go zasadą proporcjonalności (art. 22 ust. 3 ustawy SENT). Zwłaszcza, że w toku postępowania nie stwierdzono, aby zaistniały szczególne okoliczności, które realizację obowiązku ustawowego czyniłyby niemożliwą. Nadto naruszenie zaistniałe w niniejszej sprawie nie ma charakteru jednostkowego (5 stwierdzonych naruszeń ustawy SENT).

W konsekwencji powyższego za niezasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego - art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT.

W ocenie Sądu organy obydwu instancji w sposób prawidłowy przeprowadziły proces wydania decyzji, w tym także w jej części uznaniowej obejmującej ocenę wystąpienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. Uwzględniły wszystkie przepisy mające w sprawie zastosowanie, zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, pojęcia nieostre zostały zinterpretowane prawidłowo, nie pominięto istotnych elementów stanu faktycznego oraz wybrały rozwiązanie przewidziane przepisem prawa materialnego jednocześnie należycie je uzasadniając. Nie można organom zarzucić uchybień w zakresie, który miałby wpływ na wynik sprawy. Jak wyżej wyjaśniono, nie doszło również do naruszenia zasady proporcjonalności czy sprawiedliwości (art. 31 ust. 3, art. 2 Konstytucji RP). Ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania ich z obrotu prawnego, w kontekście zarzutów podniesionych w skardze.

Z tych względów, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).