Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 72/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2008-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2008 r. sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta S. decyzją z dnia (...( wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego M. Ś. wraz z małoletnią córką L.Ż. z lokalu przy ul. (...( w S.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte na wniosek M. i M. Ś., którzy wskazali, że M. Ś. opuściła lokal przy ul. (...( w S., zabierając swoje rzeczy i od (...( nie zamieszkuje w tym lokalu.

Organ ustalił w oparciu o zeznania i oświadczenia wskazanych w uzasadnieniu decyzji osób, że jest bezsporne, iż M. Ś. nie zamieszkuje we wskazanym wyżej lokalu, nie ma w nim jej rzeczy i przedmiotów, nie ponosi kosztów utrzymania tego lokalu oraz nie posiada do niego kluczy, L.Ż. – córka M. Ś. została zameldowana w tymże lokalu z urzędu (jako noworodek w miejscu pobytu stałego matki) na podstawie § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 listopada 2002r. w sprawie zgłaszania i przyjmowania danych niezbędnych do zameldowania oraz prowadzenia ewidencji ludności i ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych (Dz.U. Nr 236, poz. 1999 z 2002r.).

Odnosząc się do zeznań M. Ś., która podniosła, iż nie opuściła dobrowolnie przedmiotowego lokalu, w związku z czym wystąpiła do Sądu Rejonowego w S. z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania Prezydent wskazał, że podjęte przez stronę działania okazały się bezskuteczne, bowiem Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z dnia (...( oddalił powództwo. Apelacja wniesiona od tego wyroku przez M. Ś. również została oddalona. Wobec tego organ przyjął, że wyrok oddalający powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania oznacza spełnienie przesłanki "opuszczenia lokalu". Nadto dowody zebrane w sprawie wskazują na to, że M. Ś. wraz z małoletnią córką L.Ż. swoje potrzeby mieszkaniowe zaspakajają poza lokalem, w którym są zameldowane na pobyt stały. W tej sytuacji Prezydent uznał, że dalsze zameldowanie M. Ś. i L.Ż. pod wskazanym adresem byłoby utrzymywaniem fikcji meldunkowej i wyjaśniając treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł na jego podstawie o wymeldowaniu tych osób.

M. Ś. wniosła odwołanie od powyższej decyzji i domagając się jej uchylenia podniosła, że lokalu, w którym była zameldowana na pobyt stały nie opuściła dobrowolnie, lecz z przyczyn niezależnych od jej woli, gdyż została do tego zmuszona przez rodziców, którzy, po wyrzuceniu jej, zmienili zamki w domu. Nie jest prawdą, że w lokalu nie pozostały jej rzeczy. W dniu (...( zwróciła się do Komendy Policji w D. o udzielenie asysty celem zabrania z tego lokalu rzeczy osobistych, które zostały przywłaszczone przez jej rodziców i do dnia sporządzenia odwołania nie zostały zwrócone. M. Ś. nadal korzysta z samochodu, którego jest współwłaścicielką.

Wojewoda decyzją z dnia (...(, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, w części dotyczącej M. Ś., natomiast uchylił tę decyzję w części dotyczącej małoletniej L.Ż. i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Art. 9 ust. 2 b tejże ustawy stanowi z kolei, iż zameldowanie w lokalu służy celom

ewidencyjnym i ma na celu tylko potwierdzenie faktu pobytu.

Badając kwestię dobrowolności opuszczenia lokalu Wojewoda stwierdził, że z treści wyjaśnień M. Ś. z dnia (...( oraz z wyjaśnień wnioskodawców w sposób jednoznaczny wynika, że M. Ś. opuściła lokal przy ul. (...( w S. w dniu (...( i w tym lokalu nie koncentrują się już jej interesy życiowe. Zeznania stron postępowania są w tej sprawie zgodne. Przesłuchani w sprawie świadkowie również potwierdzili, że odwołująca się nie mieszka już w przedmiotowym lokalu.

Ustosunkowując się do twierdzeń zawartych w odwołaniu kwestionującym prawidłowość ustaleń organu I instancji, organ odwoławczy wskazał, że Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z dnia (...( oddalił powództwo M. Ś. uznając, iż pozwani w żaden sposób nie naruszyli posiadania powódki, a wręcz przeciwnie próbowali skłonić ją do powrotu, lecz ta odmawiała. Ponadto Sąd stwierdził, iż działań małżonków Ś. polegających na wymianie zamków nie można zakwalifikować jako samowolnego naruszenia posiadania ich córki. Ponadto Sąd ustalił, iż od chwili opuszczenia domu rodziców M. Ś. nie próbowała kontaktować się z rodzicami jak również nie próbowała wejść do przedmiotowego lokalu. Tym samym Sąd stwierdził, iż M. Ś. z własnej woli utraciła przedmiot posiadania domu położonego w S. przy ul. (...(. Sprawę tę na skutek wniesionej przez M. Ś. apelacji rozpoznawał Sąd Okręgowy w S., który wyrokiem z dnia (...( odrzucił apelacje jako bezzasadną.

Ponadto ustalono, iż w dniu (...( M. Ś. w asyście Policji spakowała swoje rzeczy i zaniosła je do radiowozu. Oświadczyła ona wówczas, iż zabrała już wszystkie swoje rzeczy. Przebieg tego zdarzenia potwierdza zaświadczenie wydane przez Komisariat Policji S.-D. w dniu (...(, w którym wskazano również, iż rodzice nie czynili żadnych problemów i udostępnili córce wszystkie wskazane przez nią pomieszczenia. Przebieg zdarzenia potwierdzają też zeznania M. i M. Ś.

W konkluzji Wojewoda stwierdził, że zachowanie odwołującej się polegające na opuszczeniu lokalu położonego przy ul. (...( w S., stanowi opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

W takim stanie rzeczy nie budziło wątpliwości organu odwoławczego, że zasadna jest decyzja Prezydenta Miasta S. o wymeldowaniu M. Ś.

Wątpliwości organu II instancji wzbudziła natomiast prawidłowość decyzji Prezydenta Miasta S. w części dotyczącej małoletniej L.Ż., ur. (...( w S.

Organ gminy wszczął postępowanie administracyjne jedynie w sprawie wymeldowania M. Ś., a postępowanie dowodowe prowadził w kierunku ustalenia, czy M.Ś. spełniła przesłankę opuszczenia lokalu i w tym przedmiocie orzekał merytorycznie. Jednakże w trakcie tego postępowania, podczas przesłuchania w dniu (...( M.Ś. wystąpił z wnioskiem o wymeldowanie z lokalu przy ul. (...( w S., także córki M.Ś. – L.Ż., wskazując, iż również nie mieszka w przedmiotowym lokalu.

Z uwagi na powyższe, zdaniem Wojewody, organ gminy winien wszcząć postępowanie w tej sprawie. Ponadto o wszczęciu takiego postępowania należało zawiadomić wszystkie strony, czego organ gminy nie zrobił.

O tym, że postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie M. Ś. zostało przez organ gminy "rozszerzone" o postępowanie w sprawie o wymeldowanie L.Ż., strony mogły się dowiedzieć dopiero z treści zawiadomienia z dnia (...( o zakończeniu postępowania dowodowego w tej sprawie i o możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami w sprawie.

Z treści uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta S. wynika nadto, iż małoletnia L.Ż. została zameldowania w lokalu przy ul. (...( z urzędu na podstawie § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i administracji z dnia 24 grudnia 2002r. w sprawie zgłaszania i przyjmowania danych niezbędnych do zameldowania i wymeldowania oraz prowadzenia ewidencji ludności i ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych, który określa, że zameldowania noworodka na pobyt stały dokonuje z urzędu właściwy organ gminy w miejscu pobytu stałego matki lub tego z rodziców, u którego dziecko faktycznie przebywa, albo w miejscu określonym przez sąd opiekuńczy. Zameldowania dokonuje się w takich przypadkach na podstawie skróconego odpisu aktu urodzenia przekazanego przez urząd stanu cywilnego, który ten akt sporządził.

Ponieważ zameldowanie małoletniej L.Ż. nastąpiło z urzędu, organ prowadzący postępowanie o wymeldowanie M.Ś. - matki L.Ż., posiadając informację, iż matka dziecka nie przebywa w miejscu swojego stałego zameldowania, winien po złożeniu wniosku o wymeldowanie L.Ż., ustalić przede wszystkim, kiedy dziecko to się urodziło, oraz czy w chwili dokonania z urzędu czynności zameldowania faktycznie przebywało ono w miejscu swojego stałego zameldowania.

Należało więc na wstępie wyjaśnić kwestię podstawową tzn. czy w/w wniosek dotyczy wymeldowania L.Ż. w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, czy też jest to wniosek z art. 47 ust. 2 tejże ustawy co do czynności materialno - technicznej zameldowania powyższej osoby w lokalu przy ul. (...( w S.

Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy ma obowiązek, na podstawie zgłoszenia, dokonać zameldowania lub wymeldowania poprzez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i jej miejsca pobytu. W przypadku gdy zgłoszone dane budzą wątpliwości, to o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy (art. 47 ust. 2 powołanej na wstępie ustawy).

W niniejszej sprawie w celu wyjaśnienia tych wątpliwości należało więc przeprowadzić postępowanie zmierzające do wyjaśniania czy dokonana z urzędu czynność materialno-techniczna zameldowania małoletniej L.Ż. w lokalu przy ul. (...( w S. potwierdzała stan faktyczny czy też nie. W sprawie tej nie przeprowadzono jednak żadnego postępowania wyjaśniającego.

Zgodnie natomiast z art. 7 i 9 Kpa organy administracji publicznej zobowiązane są do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji nie dostosował się do obowiązku wynikającego z wyżej powołanych przepisów, gdyż dokładnie nie zbadał okoliczności sprawy.

Ponadto organ II instancji stanął na stanowisku, że jeżeli w trakcie postępowania o wymeldowanie zostanie ustalone, iż dana osoba nigdy nie zamieszkiwała w lokalu to brak jest podstaw do prowadzenia rozważań na temat tego, czy spełniła ona przesłankę opuszczenia lokalu w rozumieniu w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W takiej sytuacji należy zweryfikować prawidłowość dokonania czynności zameldowania i w razie konieczności uchylić nieprawidłowo dokonaną czynność.

Zdaniem organu odwoławczego sposób zakończenia postępowania wyjaśniającego w sprawie o wymeldowanie małoletniej L.Ż. zależy od ustalenia czy czynność materialno-techniczna polegająca na jej zameldowaniu w lokalu przy ul. (...( w S. została dokonana zgodnie z przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

W związku z powyższym, ponieważ zachodzi konieczność zbadania kwestii prawidłowości zameldowania małoletniej L.Ż. w przedmiotowym lokalu, to należało uchylić decyzję organu I instancji w części dotyczącej jej osoby i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia.

M. Ś. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na wyżej opisaną decyzję ostateczną zarzucając:

1/ nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych a istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,

2/ naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię.

W uzasadnieniu skargi M.Ś., podobnie jak wcześniej w odwołaniu, zakwestionowała prawidłowość ustalenia, że w lokalu stanowiącym miejsce jej zameldowania nie pozostały jej rzeczy, oraz że opuszczenie przez nią tego lokalu miało charakter dobrowolny. Zdaniem skarżącej, przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie powinny być okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania, a nie w dniu orzekania przez organ.

Wojewoda odpowiadając na skargę wniósł jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Przed rozprawą uczestnicy postępowania M. i M.Ś. złożyli pismo procesowe (...( stanowiące wyjaśnienie okoliczności konfliktu z córką, wskazali dowody (...( potwierdzające fakt dobrowolnego opuszczenia przez nią miejsca zameldowania na pobyt stały.

Skarżąca natomiast w kilku pismach procesowych (opatrzonych datami sporządzenia: (...(), rozbudowała twierdzenia skargi na okoliczność nie zaistnienia – według jej twierdzeń – dobrowolności opuszczenia miejsca zameldowania na pobyt stały.

Fakt dołączenia do pism uczestników postępowania oraz skarżącej kopii pism oświadczeń, zawiadomień, Sąd potraktował jako wnioski dowodowe i dopuścił na rozprawie dowód z tych pism stanowiących karty (...( uznając, że mogą być przydatne do załatwienia sprawy.

Na dzień przed wyznaczonym terminem rozprawy skarżąca złożyła osobiście w Sądzie pismo (z dnia (...(), w którym poruszyła kwestię samochodu, którego jest współwłaścicielką, a do którego została pozbawiona dostępu, a także sprawę zgłoszenia aktualizacyjnego NIP złożonego w Urzędzie Skarbowym w S. z powodu zmiany adresu, którego – jak oświadczyła - osobiście nigdy nie składała, a o fakcie jego zgłoszenia dowiedziała się kilka dni przed terminem rozprawy. Wywodząc, że tylko rodzice znają jej numer NIP, co dowodzi tego, że w domu rodziców pozostały jej dokumenty, skarżąca w piśmie tym wniosła o odroczenie rozprawy wyznaczonej na (...(, gdyż chciałaby przedstawić Sądowi zgłoszenie aktualizacyjne NIP, które – jak podejrzewa – zostało złożone przez jej rodziców, którzy wszelkimi metodami chcieli udowodnić, że nie zamieszkuje w miejscu zameldowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie wyjaśnić trzeba, iż sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w zasadzie nie przewiduje prowadzenia przez sąd administracyjny postępowania dowodowego, ponieważ dokonywana jest w oparciu o stan faktyczny istniejący w dacie decyzji ostatecznej i ustalony przez organ administracji publicznej. Sąd administracyjny nie jest uprawiony do czynienia ustaleń własnych. Dlatego, z mocy art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dopuszczalne jest jedynie prowadzenie dowodu z dokumentu o ile przyczyni się to do wyjaśnienia sprawy oraz nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego.

W niniejszej sprawie, strony zainteresowane jej rozstrzygnięciem złożyły wnioski dowodowe, które zostały na rozprawie uwzględnione co do dołączonych do tych wniosków pism i dokumentów.

Sąd nie dopatrzył się natomiast podstaw do uwzględnienia wniosku M. Ś. o odroczenie rozprawy celem umożliwienia jej złożenia kolejnych dowodów i wniosków dowodowych. Złożone przez skarżącą w przeddzień rozprawy pismo wskazuje okoliczności, których udowodnienie wbrew przekonaniu M. Ś., nie mogło mieć żadnego wpływu na wynik sprawy, a zwłaszcza prowadzić do podważenia trafności ustaleń faktycznych i dokonanych co do nich ocen prawnych w zaskarżonej decyzji. Zarówno z faktu, że ojciec skarżącej użytkuje samochód, którego jest ona współwłaścicielką, jak i ewentualności dysponowania przez rodziców dokumentami niezbędnymi do dokonania zgłoszenia identyfikacyjnego NIP nie wynikają bowiem przesłanki uniemożliwiające przyjęcie, że skarżąca opuściła miejsce zamieszkania dobrowolnie, i że w innym miejscu usytuowała swoje centrum życiowe, jak to trafnie przyjął Wojewoda.

Wobec powyższego nie zaistniały żadne racjonalne przesłanki uzasadniające odroczenie rozprawy, zwłaszcza że ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej P.p.s.a) ściśle określa kiedy dopuszczalne jest odroczenie rozprawy. Wśród wymienionych w art. 109 i 110 przypadków ustawa nie przewiduje odroczenia rozprawy celem umożliwienia stronie złożenia wniosku dowodowego i oferowanego nim dowodu.

Wprawdzie, przez przeoczenie, nie zostało zamieszczone w protokole rozprawy odpowiednie postanowienie, jednakże oddalenie omawianego wniosku jest oczywiste, skoro Sąd prowadził rozprawę.

Przechodząc do istoty sprawy, wskazać trzeba, że wbrew sugestiom skarżącej, organy administracji publicznej orzekają według stanu faktycznego istniejącego w dacie decyzji i są uprawnione do oceny zamiaru osoby opuszczającej miejsce stałego zameldowania bez wymeldowania się w kontekście okoliczności zaistniałych również po dniu tego opuszczenia.

Organ odwoławczy nie popełnił błędu orzekając o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji o wymeldowaniu M. Ś., jak również nie naruszył prawa uchylając tę decyzję przekazując sprawę do ponownego rozpoznania w kwestii wymeldowania małoletniej córki skarżącej.

Sytuacja, w której strona, która na skutek rodzinnych niesnasek opuściła miejsce zameldowania na pobyt stały, a w okresie późniejszym nie uzyskała pozytywnego dla Niej orzeczenia sądu powszechnego w przedmiocie przywrócenia naruszonego posiadania jest identyczna z wielokrotnie wskazywaną w orzecznictwie sytuacją, w której osoba opuszcza wprawdzie niedobrowolnie takie miejsce, ale potem nie czyni starań o usunięcie tego stanu rzeczy i nie wnosi do sądu powszechnego powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania.

Z akt administracyjnych wynika, że powództwo M. Ś. o przywrócenie naruszonego posiadania zostało prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego oddalone. Nie ulega też wątpliwości, że skarżąca swoje centrum życiowe zorganizowała poza domem rodziców, w którym była zameldowana. W tych okolicznościach, wobec spełnienia co do M. Ś. przesłanek wymeldowania określonych w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych wydano rozstrzygnięcie zgodne z prawem.

Podzielić też należy stanowisko Wojewody co do tego, że niedostateczne wyjaśnienie sprawy w zakresie okoliczności zameldowania małoletniej L.Ż. nie jest możliwe wysnucie prawidłowych ocen prawnych. Dla ustalenia czy dokonano zameldowania dziecka skarżącej z naruszeniem prawa, co uzasadniałoby uchylenie czynności materialnej zameldowania, bądź czy zameldowanie było zgodne z prawem, lecz wystąpiły okoliczności uzasadniające wymeldowanie niezbędne było przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie wskazanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Reasumując, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja tak pod względem przepisów prawa procesowego, jak i zastosowanych w niej przepisów prawa materialnego, prawa nie narusza.

Dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.