Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1477/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 415 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2024 r. sprawy ze skargi S. S.A. w B. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w Gliwicach z dnia 16 czerwca 2023 r. nr GL.RUZ.4213.1.2023.2.BS w przedmiocie cofnięcia bez odszkodowania pozwolenia wodnoprawnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w Gliwicach na rzecz strony skarżącej 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31 marca 2023r. znak [...] Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. orzekł o cofnięciu bez odszkodowania pozwoleń wodnoprawnych udzielonych S. S.A. w B. O. w C., [...], decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni w G. z dnia 23 września 2019 r. znak [...] na usługę wodną, tj. odwadnianie zakładu górniczego - wyrobisk górniczych zlikwidowanej kopani "[...]" przez pompownię "[...]" zlokalizowanej w szybie "[...]" przy utrzymaniu zwierciadła wody do rzędnej -460,0 m n.p.m. oraz na usługę wodną polegającą na wprowadzaniu istniejącym wylotem brzegowym 600 mm (rzędna dna wylotu: 238,60 m n.p.m.) do rzeki B. w km 44+070 wód kopalnianych, pochodzących z odwodniania zlikwidowanej kopalni "[...]" przy pomocy zlokalizowanej w szybie "[...]" Pompowni "[...]".

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia podał, że Spółka naruszyła, w sposób istotny, warunki odprowadzania wód dołowych nałożone decyzją z dnia 23 września 2019 r. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych Spółka dokonała przebudowy instalacji wydobywania/odprowadzania wód zasolonych z wyrobisk górniczych zlikwidowanej kopalni "[...]" oraz zaniechało odprowadzania solanek do zakładu systemu odsalania w C.. Istniejącym wylotem brzegowym do rzeki B. w km 44+070 są odprowadzane zmieszane wody zasolone wraz z solankami. Właściciel pozwolenia nie wykazał, że solanki odprowadzane są do zakładu systemu odsalania w C., zgodnie z zapisami pozwolenia, a w trakcie postępowania ustalono, że zmieszane wody zasolone wraz z solankami są odprowadzanie do rzeki B. wylotem w km 44+070. W/w działanie jest niezgodne z ustaleniami/warunkami uzyskanych pozwoleń wodnoprawnych - niezgodne z celem, zakresem i warunkami pozwoleń wodnoprawnych udzielonych decyzją tego organu z dnia 23 września 2019 r.

Odwołanie od tej decyzji złożyła jej adresatka. Nie zakwestionowała zmian, które zostały dokonane w instalacji odprowadzania wód dołowych. Zarzuciła jednak, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez nieuzasadnione zastosowanie art. 415 pkt 1 Prawa wodnego, przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz błąd w ustaleniach faktycznych, wnosząc o uchylenie decyzji w całości lub uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Podkreśliła, że łączny ładunek chlorków i siarczków odprowadzanych do wód powierzchniowych jest mniejszy niż ten określony w pozwoleniu wodno prawnym.

Zaskarżoną obecnie decyzją Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. uchylił decyzję organu I instancji oraz orzekł o cofnięciu bez odszkodowania pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną polegającą na wprowadzaniu istniejącym wylotem brzegowym 0 600 mm (rzędna dna wylotu 238,60 m n.p.m.) do rzeki B. w km 44+070 wód kopalnianych pochodzących z odwadniania zlikwidowanej kopalni "[...]" przy pomocy zlokalizowanej w szybie "[...]" pompowni "[...]", udzielonego S. S.A. punktem 11.2) decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. z dnia 23 września 2019r. znak [...].

Uzasadniając swe rozstrzygnięcie kasatoryjne organ odwoławczy wskazał, że cofnięciu powinna podlegać jedynie część decyzji dotycząca odprowadzania do wód rzeki B. ścieków stanowiących wody z odwodnienia zakładu górniczego "[...]" pochodzące zarówno z poziomów 112 m i 202 m (stanowiące tzw. "wody słodkie") oraz poziomów 310 m, 410 m i 600 m (stanowiące tzw. "wody miernie zasolone") jak i wody z poziomów 690 m i 781 m, będące wodami najbardziej zasolonymi tzw. "solankami". W tym zakresie działalność Spółki narusza warunki wykonywania uprawnień określone w pozwoleniu wodnoprawnym.

Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji (w zakresie jej pkt II rozstrzygnięcia), wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zarzuciła organowi II instancji naruszenie:

I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 i 2 k.p.a., art. 77 § 1 i 4 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 8la § 1 k.p.a., art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez:

1) niewyjaśnienie przez organy pierwszej i drugiej instancji wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, w tym między innymi przez nieuwzględnienie stanowiska Skarżącej, wyrażonego między innymi w piśmie z 8 kwietnia 2020 roku, które przedstawiało i omawiało okoliczności faktyczne istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i zmierzało do ustalenia obiektywnie istniejącego stanu faktycznego,

2) dokonanie niepełnych, nieobiektywnych i dowolnych ustaleń faktycznych z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, na podstawie fragmentarycznie zgromadzonego materiału dowodowego ocenionego przez organy jednostronnie dla poparcia przyjętej przez siebie tezy, z pominięciem okoliczności niekorespondujących z przyjętą tezą oraz okoliczności faktycznych potwierdzających stanowisko skarżącej,

3) bezkrytyczne zaakceptowanie przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G., dowolnych ustaleń Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. zawartych w decyzji organu I instancji, jakoby skarżąca nie korzystała z pozwolenia wodnoprawnego zgodnie z ustaleniami i warunkami wskazanymi w decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. z dnia 23 września 2019 r,, znak [...], a to rzekomo z uwagi na to, iż skarżąca dokonała przebudowy instalacji wydobywania/odprowadzania wód zasolonych z wyrobisk górniczych zlikwidowanej kompani "[...]" oraz zaniechała odprowadzania solanek do zakładu odsalania "[...]" w C.

4) dokonanie przez organy obydwu instancji ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym i bezzasadne przyjęcie, iż:

a) zawarty w sentencji decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. z dnia 23 września 2019 r., znak [...], o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego w punkcie II po podpunkcie 2) drugi akapit w brzmieniu: "Pompownia stacjonarna "[...]" wodę kopalnianą pompuje przy pomocy trzech pompowni głównego odwadniania, zlokalizowanych na poziomach: 202 m, 401 m i 690 m przy szybie "[...]". Na powierzchnię kierowane są one do odbiorników (rzeki B. i Zakładu [...] S.A.) w następujący sposób:

- kolektorem DN 600 mm do rzeki B. w km 44+070 - wody "słodkie" z poziomów 112 m i 202 m oraz wody "miernie zasolone" z poziomów 310 m ,410 m i 600 m;

- rurociągiem DN 300 mm, prowadzącym estakadą do Zakładu [...] S.A. solanki z poziomów 690 m i 781 m. Ilość wód odprowadzonych na powierzchnię monitorowana jest na podstawie odczytów z przepływomierzy elektroenergetycznych, zainstalowanych na rurociągach odwadniających. Monitoring prowadzony jest w cyklu ciągłym z rejestracją natężenia pompowania oraz dobowej ilości wypompowywanej wody. " jest elementem zawartego w decyzji rozstrzygnięcia sprawy określającym zakres korzystania z wód oraz warunki wykonywania uprawnienia na wprowadzanie ścieków do rzeki B. w sytuacji, gdy wynikający z art. 403 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawó wodne (t.j. Dz. U. z 2022.2625) zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki zawarte są wyłącznie w punkcie II. podpunkcie 1) i podpunkcie 2), kończącym się przywołaniem nazwy rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 roku i jego publikatora oraz w punkcie V. i VI. decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. z dnia 23 września 2019 r., a zarówno tam, jak i nigdzie indziej w treści tej decyzji nie nałożono na Skarżącą obowiązku kierowania wody kopalnianej do Zakładu [...] S.A.

b) skarżąca wprowadzając do wód rzeki B. ścieki stanowiące wody z odwodnienia byłej kopalni "[...]", pochodzące zarówno z poziomów 112 m i 202 m (stanowiące tzw. "wody słodkie") oraz poziomów 310 m, 410 m i 600 m (stanowiące tzw. wody miernie zasolone), jak i wody z poziomów 690 mi 781 m, będące wodami najbardziej zasolonymi tzw. "solankami", narusza warunki wykonywania uprawnień zawarte w punkcie II podpunkt 1 pozwolenia Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. z dnia 23 września 2019 r., które rzekomo miały zobowiązywać Skarżącą do odprowadzania wód z poziomów 690 m i 781 m do Zakładu [...] w sytuacji, gdy nigdzie w tej decyzji nie nałożono na skarżącą obowiązku kierowania wody kopalnianej do Zakładu [...] naruszaniu przez skarżącą warunków pozwolenia wodnoprawnego określonego w decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. z dnia 23 września 2019 r.

c) w "Operacie wodnoprawnym dla Pompowni "[...]" z sierpnia 2018 roku, na podstawie którego wydane zostało pozwolenie wodnoprawne wynika, że wylotem w km 44+070 do rzeki B. wprowadzane będą wyłącznie tzw. "wody słodkie" (z poziomów 112m i 202 m) oraz tzw. "miernie zasolone" (z poziomów 310 m, 410 m i 600 m), a tzw. "solanki" dopływające do wyrobisk na poziomach 781 m i 690 m nadal będą kierowane do Zakładu [...], w sytuacji, gdy z Operatu tego wynika, że potrzeba wykonania nowej dokumentacji i uzyskania nowego pozwolenia jest następstwem planowanej zmiany trasy odprowadzania wód z powodu wypowiedzenia przez P. S.A. J. porozumienia na korzystanie z kolektora i rowu otwartego (wylot 44+427) i planowanego odprowadzania do rzeki B. wszystkich wód kopalnianych pochodzących z odwadniania byłej kopalni "[...]", na co pozwala ich zmniejszona ilość oraz zmniejszone zasolenie, a co wprost wynika z uzasadnienia wniosku Skarżącej o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego z 19 września 2018 roku,

d) przekazywanie wód silnie zasolonych z poziomów 690 m i 781 m do Zakładu [...] miało na celu złagodzenie skutków wprowadzania do wód tego cieku wód silnie zasolonych,

e) udzielone pozwolenie wodnoprawne pozwala skarżącej na odprowadzanie do rzeki B. wszystkich wód kopalnianych pochodzących z odwadniania byłej kopalni "[...]", czyli również z poziomów 690 m i 781 m, podczas gdy, uwzględniając zmniejszoną ilość tych wód oraz stopień ich zasolenia, takie wykonywanie pozwolenie wodnoprawnego nie narusza jego warunków i wynikających z niego obowiązków.

II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 10 § 1 k.p.a. i art. 81 k.p.a. - poprzez brak zapewnienia skarżącej czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym i brak umożliwienia jej wypowiedzenia się w postępowaniu odwoławczym co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,

III. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. - poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji między innymi poprzez zupełne pominięcie argumentacji skarżącej, w tym zawartej w piśmie z 8 kwietnia 2020 roku,

IV. przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy - art. 403 ust. 1 i art 415 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie, że Skarżąca narusza warunki wykonywania uprawnień zawarte w punkcie II podpunkt 2 pozwolenia wodnoprawnego, zawartego w decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. z dnia 23 września 2019 r., w tym w szczególności aby w decyzji tej zobowiązano skarżącą do odprowadzania wód z poziomów 690 m i 781 m do Zakładu [...], w sytuacji, gdy w tej decyzji nie nałożono na skarżącą takiego obowiązku.

Skarżąca wniosła również o przeprowadzenie dowodów z szeregu dokumentów, na okoliczność wykazania, że w ostatnich latach sumaryczna wielkość odprowadzanych przez Spółkę siarczków i chlorków spadła.

Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Na początku skład orzekający stwierdza, że stan faktyczny w sprawie został ustalony w sposób prawidłowy. Skarżąca wykonuje usługę wodną, tj. odwadnianie zakładu górniczego - wyrobisk górniczych zlikwidowanej kopani "[...]". Pierwotnie działalność ta była wykonywana w dwojaki sposób. Część wód zasolonych była realizowana z wykorzystaniem stacji odsalania, część była zrzucana bezpośrednio do rzeki B.. Jak jednak wynika z akt administracyjnych Spółka dokonała przebudowy instalacji odprowadzania wód zasolonych z wyrobisk górniczych zlikwidowanej kopalni "[...]" oraz zaniechało odprowadzania solanek do zakładu systemu odsalania w C.. Obecnie całość wód jest odprowadzana istniejącym wylotem brzegowym do rzeki B.. Okoliczność ta nie jest kwestionowana ani przez skarżącą ani przez organ administracji.

W ocenie Sądu zarówno z treści decyzji z dnia 23 września 2019 r., jak i ze znajdującego się w aktach sprawy operatu wynika, że działalność Spółki powinna być prowadzona w ten sposób, że wody mocno zasolone (z niższych poziomów) powinny być odsalane, zaś wody słodkie i mało zasolone, mogą być kierowane bezpośrednio do rzeki. W tym zakresie skład orzekający akceptuje stanowisko organów administracji.

W oparciu o powyższe organy administracji, działając na podstawie art. 415 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478) Prawo wodne uznały, iż konieczne jest cofnięcie (ograniczenie) pozwolenia wodnoprawnego. W ocenie składu orzekającego orzeczenie takie zapadło przedwcześnie i bez uwzględnienia charakteru rozwiązania przewidzianego w powyższym przepisie. Otóż stanowi on, że "pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania, jeżeli: zakład zmienia cel i zakres korzystania z wód lub warunki wykonywania uprawnień ustalonych w pozwoleniu wodno prawnym".

Przepis powyższy wyraźnie wskazuje, ze rozstrzygnięcie w tym zakresie ma charakter uznaniowy. Po stwierdzeniu zmiany celu i zakresu korzystania z wód organ administracji może ale nie musi cofnąć (ograniczyć pozwolenia). Jednakże nie może on działać w sposób dowolny. W uzasadnieniach organów obu instancji brak jakichkolwiek rozważać dotyczących zasadności cofnięcia (ograniczenia) pozwolenia wodno prawnego. Brak takich ustaleń uniemożliwia merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji.

Dlatego ponownie prowadząc postępowanie powinien rozważyć, czy w zaistniałej sprawie istnieją przesłanki do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 415 pkt 1 prawa wodnego mając świadomość, że jest to decyzja uznaniowa. Jeśli uzna, że ku temu przesłanki zachodzą, powinien to odpowiednio uzasadnić. Przy czym Sąd w żaden sposób nie przesądza tego w sprawie.

Niezależnie od tego Sąd zwraca uwagę skarżącej, że powinna z własnej inicjatywy podejmować działania zmierzające do uregulowania formalnej strony swojej działalności.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę wyżej poczynione rozważania Sądu.