Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1269/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33  par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Sędzia WSA Beata Machcińska, Asesor WSA Piotr Pyszny, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi P. Z. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 24 lipca 2023 r. nr COF.OUR.635.3896.2023 ŁD.JJ.ZZ 03015170 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 lipca 2023 r. nr COF.OUR.635.3896.2023 ŁD.JJ.ZZ 03015170 Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: wierzyciel, Dyrektor) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: k.p.a. ) w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.) oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz.1689, dalej: ustawa abonamentowa, u.o.a.) utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 13 czerwca 2023 r. nr [...] oddalające zarzut nieistnienia obowiązku zgłoszony w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 10 marca 2023 r. nr 18856E1-16A/WA/2023.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez P.Z. (dalej: zobowiązany, skarżący) wystawiono tytuł wykonawczy z dnia 10 marca 2023 r., obejmujący zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2018 r. do kwietnia 2019 r. W dniu 16 marca 2023 r. organ egzekucyjny trakcie dokonał zajęcia rachunku bankowego. Zawiadomienie o tym zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu 21 marca 2023 r.

W piśmie z dnia 26 marca 2023 r. zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, podnosząc nieistnienie obowiązku. Oświadczył, że nie dokonywał rejestracji odbiorników RTV, na przesłanej kserokopii "Wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego" nie widnieje podpis strony. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów k.p.a.

Postanowieniem z dnia 29 marca 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zawiesił postępowanie egzekucyjne.

Stanowisko wierzyciela wobec wniesionych zarzutów zostało zawarte w postanowieniu Dyrektora z dnia 13 czerwca 2023 r. nr [...] (sprostowanym postanowieniem z dnia 20 lipca 2023 r. nr [...]), którym oddalił on zarzut nieistnienia obowiązku. W załączeniu do tego postanowienia wierzyciel przekazał jako dowody w sprawie: kserokopię złożonego "Wniosku o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z dnia 3 września 1994 r., wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzający dokonywanie wpłat do grudnia 2001 r., duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] oraz kserokopię "Zgłoszenia rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych" z dnia 14 kwietnia 2019 r.

W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany zarzucił wierzycielowi naruszenie zasad wyrażonych w k.p.a. (w art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art.12, art. 75, art. 77, art. 78, art. 80, art. 81a, art. 84). Podniósł, że nie zebrano pełnego materiału dowodowego w sprawie, postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało wadliwie gdyż nie istniały przesłanki do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wskazał, że prowadząc w latach ubiegłych korespondencję z Pocztą Polską S.A., a także składając aktualnie zarzuty udowodnił w dostateczny sposób, iż jako osoba pełnoletnia zdolna do czynności prawnych nie złożył w 1994 r. wniosku o rejestrację odbiorników RTV w placówce pocztowej i nie opatrzył dokumentu swoim podpisem.

Wierzyciel nie uwzględnił zażalenia.

Na wstępie swoich rozważań wskazał, że od momentu, gdy Poczta Polska S.A wystawiła wobec strony upomnienie z dnia 28 listopada 2018 r. nr [...] zobowiązany czynnie uczestniczył w postępowaniu. Kierował korespondencję do Poczty Polskiej S.A., otrzymywał na nią odpowiedzi, zapoznawał się z okazanymi materiałami dowodowymi, przedstawiał swoje stanowisko w sprawie. W aktach prowadzonej sprawy znajduje się pełna dokumentacja zgromadzona od 2018 r, w tym pisma strony, odpowiedzi Poczty Polskiej S.A, Centrum Obsługi Finansowej Wydziału Abonamentu RTV, dokumenty w postaci wniosku rejestracyjnego, duplikatu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta [...], upomnień z dnia 28 listopada 2018 r. oraz z dnia 30 marca 2022 r., pisma z Komisariatu Policji W., odpowiedzi przekazanej przez Pocztę Polską S.A. do wskazanego komisariatu zawierającej wyjaśnienia w tej sprawie wraz z okazaniem dokumentacji, w tym oryginału wniosku o rejestrację odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego z dnia 3 września 1994 r,, pisma z Prokuratury Rejonowej W., w tym postanowienie z dnia [...] o umorzeniu dochodzenia z uwagi na przedawnienie czynów (podejrzenia złożenia pod wnioskiem rejestracyjnym z 1994 r. podpisu przez osobę, która posłużyła się danymi strony). W ocenie wierzyciela zrealizowane zatem zostały zasady wymienione w art. 7, art. 75, art. 77, art. 80 k.p.a., jak również art. 8, art. 9, art. 10 k.p.a., co umożliwiło zajęcie stanowiska w postanowieniu z dnia 13 czerwca 2023 r.

Dalej wskazano, że wierzyciel okazał stronie kopię złożonego w Urzędzie Pocztowym W. [...] w dniu 3 września 1994 r. "Wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego /telewizyjnego" stanowiącego o zgłoszeniu do rejestracji odbiorników radiofonicznego oraz telewizyjnego pod adresem: ul. [...], [...] W. (pracownik placówki pocztowej opatrzył dokument datownikiem zawierającym datę 3 września 1994 r., cechy datownika przypisane do pracownika przyjmującego rejestrację oraz złożył podpis). Składając przedmiotowy wniosek (zgodnie z obowiązującym wówczas wzorem dokumentu) abonent nie podawał daty urodzenia, numeru dowodu osobistego, gdyż nie było takiego wymogu. Wierzyciel w zaskarżonym postanowieniu na stronie drugiej podał w wyniku pomyłki pisarskiej numer wydanej książeczki radiofonicznej [...], podczas gdy należało wpisać [...] (powyższy błąd sprostowany został postanowieniem z dnia 20 lipca 2023 r. nr [...]).

Dokument w postaci karty radiofonicznej okazany przy postanowieniu z dnia 13 czerwca 2023 r. zawiera prawidłowy numer wydanej w dniu 3 września 1994 r. rejestracji książeczki radiofonicznej.

Jak wskazano w ww. postanowieniu opłaty abonamentowe regulowane były do 10 maja 2001 r. kiedy to wniesiono ostatnią opłatę za okres od stycznia 2001 r. do grudnia 2001 r. Okazano przy tym dokument pochodzący z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. w postaci wydruku z systemu potwierdzającego wnoszenie wspomnianych opłat (wyjaśniono, że widniejący na wydruku adres zamieszkania zobowiązanego obejmuje już dokonaną aktualizację danych zgłoszoną przez stronę podczas wyrejestrowania odbiorników dokonano w dniu 14 kwietnia 2019 r., kiedy strona podała aktualny adres - ul. [...], [...] W.

Zdaniem wierzyciela okazanie stronie przy rozpatrzeniu zarzutu dowodu w postaci wydruku z bazy danych o abonentach potwierdzającego wnoszenie opłat do 2001 r. nie narusza zasady wymienionej w art. 9 i 10 k.p.a., gdyż na każdym etapie prowadzonej sprawy zobowiązany może czynnie w niej uczestniczyć, co też nastąpiło, gdyż wniesiono zażalenie i ustosunkowano się do okazanego dokumentu.

Nadto wskazano, że Poczta Polska S.A. nie jest uprawniona do wydawania opinii w kwestii sfałszowania dokumentu (Wniosku o rejestrację odbiornika), bowiem to strona uważa, iż wniosek nie został przez nią sporządzony, a złożony podpis nie należy do niej. Zatem Poczta Polska S.A. wskazała w prowadzonej korespondencji na możliwość złożenia do organów ścigania doniesienia o popełnionym przestępstwie czy też uzyskania opinii biegłego z zakresu grafologii.

Do akt sprawy włączone zostały m.in. pisma z Prokuratury Rejonowej W.U., w tym postanowienie z dnia 24 marca 2021 r. o umorzeniu dochodzenia z uwagi na przedawnienie czynów.

Z nadesłanych przez zobowiązanego dokumentów nie wynika, że wniosek rejestracyjny z dnia 3 września 1994 r. nie został przez niego wypełniony, a podpis na wniosku rejestracyjnym nie jest jego podpisem. Postanowienie prokuratury odnosi się tylko do przedawnienia karalności czynu, a nie rozstrzyga kwestii sfałszowania podpisu.

W postanowieniu z dnia 13 czerwca 2023 r. przywołano orzecznictwo NSA dotyczące problematyki kwestionowania przez abonentów autentyczności ich podpisów na wnioskach rejestracyjnych. W takich sprawach (niezależnie od okoliczności) NSA orzekł, iż organ nie miał obowiązku powoływania biegłego z zakresu grafologii celem wykazania, iż podpis nie pochodzi od skarżącego, a wobec faktu braku obalenia domniemania, iż wniosek pochodził od skarżącego za prawidłowe uznane zostało stanowisko wierzyciela, że skarżący zarejestrował odbiorniki i był zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych (por. wyroki NSA w sprawach I GSK 475/22 i I GSK 833/21). Pierwszym z wymienionych orzeczeń NSA uchylił przywołany przez stronę wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/GI 268/21.

Wierzyciel nie jest więc obowiązany przez przepisy prawa do zasięgania opinii biegłego z zakresu grafologii w przypadku, gdy zobowiązany kwestionuje, iż nie on wypełnił dokument dotyczący rejestracji odbiornika.

Skoro więc nie wydano w sprawie prawomocnego orzeczenia stwierdzającego, iż podpis na wniosku rejestracyjnym został sfałszowany, nie przedstawiono opinii biegłego z zakresu grafologii stwierdzającego sfałszowanie podpisu, wierzyciel podtrzymał swoje stanowisko i stwierdził, że wszczęte w tej sprawie postępowanie egzekucyjne jest uzasadnione.

Dalej Dyrektor ponownie zauważył, iż obowiązki związane z rejestracją odbiorników RTV i opłatami abonamentowymi mają swoje źródło w przepisach ustawy abonamentowej. Ustawa poprzedzająca ww. ustawę to ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1722), która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy abonamentowej, na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczania abonamentu, a mocą art. 7 ust, 3 tej ustawy, do tego abonamentu stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 2 § 1 pkt, 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

W myśl art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.

Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324).

Po stronie zobowiązanego leży zatem obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych do dnia 13 kwietnia 2019 r., bowiem zgłoszona została rejestracja odbiorników, a po wejściu po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz. 1342) został zobowiązanemu, jako zarejestrowanemu już użytkownikowi odbiorników RTV, nadany indywidualny numeru identyfikacyjny abonenta ([...]), który zastąpił imienną książeczkę opłat abonamentowych nr [...]. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] przesłane zostało pismem z dnia 18 sierpnia 2008 r, na adres: ul. [...], [...] W. - aktualny w dacie wysłania przedmiotowego zawiadomienia (podany przy zgłoszeniu rejestracji odbiorników i będący adresem zameldowania strony od lipca 1993 r. do listopada 2009 r.). Duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia 18 sierpnia 2008 r. został załączony do postanowienia z dnia 13 czerwca 2023 r.

Użytkownicy odbiorników, którzy dokonali ich rejestracji na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji oraz wcześniejszych uregulowań prawnych, poprzedzających ustawę o opłatach abonamentowych, pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat (za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania).

Na podstawie obowiązujących przepisów nie anulowano zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a wyłącznie imienną książeczkę opłat zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym.

Skoro zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wysłano na prawidłowy adres, to jeżeli strona nie zgadzała się z nadaniem tego numeru, bowiem nigdy (jak twierdzi) nie zgłaszała rejestracji, winna wówczas wyjaśnić przedmiotową sprawę. Zawiadomienie nie jest postanowieniem ani decyzją i nie przysługują na nie środki odwoławcze, takie jak np. wniesienie zażalenia, odwołania, ale pismo wyjaśniające abonent może złożyć na każdym etapie sprawy.

Nadto wierzyciel stwierdził, że w zaskarżonym postanowieniu zasadnie przywołano przepisy zobowiązujące abonenta do zgłaszania w placówce pocztowej zmian mających wpływ na rejestrację odbiorników.

Podkreślono także, iż obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie jest związany z rejestracją odbiorników (modelu, nazwy) w określonym miejscu, lecz z rejestracją odbiorników przez konkretnego abonenta. W przypadku zmiany miejsca zamieszkania, użytkownik zarejestrowanych odbiorników powinien niezwłocznie w placówce pocztowej dopełnić formalności aktualizacji danych adresowych i i kontynuować opłaty abonamentowe. Natomiast w przypadku nieposiadania odbiorników należy w placówce pocztowej dopełnić formalności ich wyrejestrowania, zgodnie z obowiązującymi w danym okresie aktami prawnymi.

Nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. Wyrejestrowanie zgłoszone zostało w dniu 14 kwietnia 2019 r. w Urzędzie Pocztowym W. [...] (kopię dokumentu potwierdzającego powyższą formalność załączono do akt sprawy).

Wobec powyższego wierzyciel zaaprobował oddalenie zarzutu nieistnienia obowiązku.

W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 78, art. 79a, art. 80 i art. 84 k.p.a. w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez wierzyciela pełnego postępowania wyjaśniającego:

a) w postaci braku powołania biegłego z zakresu analizy grafologicznej celem weryfikacji podpisu skarżącego,

b) niedopuszczenie przez wierzyciela dowodu zgłoszonego przez skarżącego w postępowaniu wyjaśniającym w postaci kopii dowodu osobistego skarżącego, w którym widnieje podpis skarżącego

co jest rażącym naruszeniem zasady prawdy obiektywnej.

2. art. 8 § 1, art. 9, art.10 k.p.a. "poprzez manipulację orzecznictwem, tj. celowe wprowadzenie przez wierzyciela w błąd skarżącego w ramach postępowania wyjaśniającego, poprzez wybiórcze oraz błędne przywoływanie przez wierzyciela orzecznictwa NSA i WSA, co miało służyć wywiedzeniu argumentacji wierzyciela". Wobec powyższych zarzutów skarżący wniósł o:

1. na podstawie art. 156 k.p.a. w rozumieniu art. 145 § 1 P.p.s.a.

- uchylenie postanowienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia 24 lipca 2023 r.

- uchylenie tytułu wykonawczego z dnia 10 marca 2023 r. nr 18856E1-16AA/A/2023,

- umorzenie w całości postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie powyższego tytułu wykonawczego.

2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowo-administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi na wstępie opisano stan faktyczny sprawy podając w szczególności, że w reakcji na upomnienie z dnia 28 listopada 2018 r. nr [...] skarżący zwrócił się do wierzyciela do wydanie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów dokumentów, będących podstawą do wystawienia ww. upomnienia. W odpowiedzi otrzymał od wierzyciela:

1. kserokopię "Wniosku o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z dnia 3 września 1994 r., na której nie widnieje podpis skarżącego,

2. kserokopię karty radiofonicznej [...] z wpłatami za lata 1994-1996 wystawione na imię i nazwisko skarżącego,

3. kserokopię zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...],

4. kserokopię "Zgłoszenia rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych" z dnia 14 kwietnia 2019 r., na którym widnieje podpis skarżącego, gdyż jest to zgłoszenie wyrejestrowania go z bazy abonentów Poczty Polskiej S.A. które złożył osobiście w placówce pocztowej.

Ww. kserokopie posiadają pieczątkę "za zgodność z oryginałem" oraz podpis i pieczątkę "z upoważnienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Stanowisko ds. Obsługi Abonentów M.P.".

Ponadto, już na etapie postępowania egzekucyjnego, wierzyciel dołączył nowy dowód w sprawie, który nie był przedstawiony na etapie postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez wierzyciela w latach 2018-2023 - zrzut ekranu programu komputerowego mający być wydrukiem z elektronicznej bazy o abonentach Poczty Polskiej potwierdzający dokonywanie opłat od stycznia 2001 r. do grudnia 2001 r. w kwocie 149,28 zł (Wydruk nie ma pieczątki "za zgodność z oryginałem", posiada podpis i pieczątkę "z upoważnienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Stanowisko ds. Obsługi Abonentów M.P.". Na wydruku tym widnieje imię i nazwisko skarżącego, jednak nie widnieje indywidualny numeru identyfikacyjny [...].

Odnosząc się do tych przedstawionych przez wierzyciela dowodów, w trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzonego w latach 2018-2023, skarżący zgodnie z art 60. Kodeksu cywilnego, w piśmie z dnia 23 kwietnia 2019 r. złożył wierzycielowi oświadczenie woli i wiedzy, w którym poinformował, że:

1. Będąc osobą pełnoletnią, zameldowaną pod adresem ul. [...], [...], W., nie dokonywał nigdy osobiście rejestracji odbiornika RTV,

2. Wniosek, którego kserokopię otrzymał od wierzyciela w dniu 4 kwietnia 2019 r., nie był wypełniony przez niego i nie widnieje na nim jego podpis,

3. Wniosek został zatem złożony bez wiedzy i zgody strony, mimo że w 1994 r. był osobą pełnoletnią i posiadał zdolność do czynności prawnych.

4. Nie dokonywał osobiście jakichkolwiek wpłat tytułem opłacania abonamentu RTV, gdyż nie posiadał żadnego odbiornika RTV i z tego względu żadnego nie rejestrował. Jeśli takie opłaty były dokonywane, to bez jego wiedzy i umocowania.

5. W dniu 14 kwietnia 2019 r. dokonał wyrejestrowania z bazy abonentów RTV Poczty Polskiej S.A.

Stosownie do żądań wierzyciela, skarżący w dniu 16 marca 2021 r. w Komisariacie Policji W. złożył zawiadomienie o dokonaniu oszustwa na jego szkodę dotyczące skierowania Upomnienia Nr [...] z tytułu zapłaty za abonament RTV za okres 2013-2018, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. W trakcie składania zeznań od strony pobrano próbki pisma ręcznego celem włączenia ich do materiału dowodowego. O tym fakcie strona poinformowała wierzyciela w korespondencji z dnia 16 marca 2021 r., przesyłając kopię potwierdzenia złożenia zawiadomienia. W dniu 24 marca 2021 r. Prokuratura Rejonowa W. w W. wydała postanowienie o umorzeniu dochodzenia w związku z przedawnieniem karalności (art 17 § 1 pkt 6 K.p.k.). Kopię tego postanowienia skarżący przesłał wierzycielowi, który stwierdził, że nie wynika z niego, iż podpis abonenta został sfałszowany.

W tym stanie rzeczy skarżący w dniu 12 maja 2021 r. zwrócił się do Prokurator Prokuratury Rejonowej W. o wydanie próbek pisma ręcznego pobranych podczas składania zeznań w Komisariacie Policji W. w dniu 16 marca 2021 r. (sprawa [...]) celem włączenia ich do materiału dowodowego postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez wierzyciela. Uzyskał odpowiedź, że postępowanie w tej sprawie zostało umorzone w związku z przedawnieniem karalności i nie ma podstaw do wykonania jakichkolwiek czynności sprawdzających, w tym powołania biegłego z zakresu pisma ręcznego. Kopię tego pisma przekazał wierzycielowi w piśmie z dnia 5 listopada 2021 r.

Skarżący, zgodnie z art 79a § 2 k.p.a. w piśmie z dnia 25 czerwca 2021 r.. udostępnił wierzycielowi kopię swojego dowodu osobistego z jego własnoręcznym podpisem i żądaniem włączenia jej przez organ do materiału dowodowego. W trakcie postępowania wyjaśniającego wierzyciel nie ustosunkował się do tego żądania.

W piśmie z dnia 23 stycznia 2023 r. wierzyciel wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie należy zwrócić się do biegłego grafologa, a po wierzyciel dokona ponownej analizy swojego stanowiska w zależności od treści opinii biegłego.

W piśmie z dnia 6 lutego 2023 r. skarżący zadeklarował pełną gotowość do dalszej współpracy celem prawidłowego i pełnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności zadeklarował poddanie się analizie grafologicznej przeprowadzonej przez biegłego powołanego przez wierzyciela.

W odpowiedzi wierzyciel w piśmie z dnia 10 marca 2023 r. poinformował, że nie widzi podstaw do powołania biegłego, gdyż to na stronie spoczywa obowiązek udokumentowania, że nie dokonała rejestracji odbiorników RTV, gdyż podpis pod wnioskiem nie należy do niej.

W dalszej kolejności wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy obejmujący opłatę abonamentową za okres od 1 stycznia 2018 r. do 30 kwietnia 2019 r., wobec czego skarżący wniósł zarzut nieistnienia obowiązku. Został on oddalony postanowieniem z dnia 13 czerwca 2023 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia 24 lipca 2023 r.

Dalej, uzasadniając zarzuty skargi, na wstępie wskazano w szczególności, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że w postępowaniu administracyjnym nie znajduje zastosowania zasada, iż ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonego faktu wywodzi skutki prawne (art. 6 K.c.). Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek zgromadzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Dalej skarżący przywołał obszerne fragmenty wyroku WSA w Gliwicach z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 268/21, wydanego w analogicznym stanie faktycznym. Wskazano w nim, że zasada prawdy obiektywnej zobowiązuje organ prowadzący postępowanie do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością (...) W ramach tego procesowego zadania wierzyciela mieści się także wykazanie, że dowód w postaci wniosku o rejestrację odbiornika RTV został podpisany przez zobowiązanego, albo przez osobę działającą w jego imieniu (np. przedstawiciela ustawowego, czy pełnomocnika, w tym, o którym mowa w art. 33 §4 k.p.a.). Ma to szczególne znaczenie, jeśli - tak jak w tej sprawie - zobowiązany kwestionuje autentyczność swojego podpisu twierdząc, że podpis ten został podrobiony. Zdaniem Sądu wykazanie autentyczności tego podpisu mieści się w granicach dowodzenia przez wierzyciela powstania obowiązku uiszczania opłat. Złożenie wniosku o rejestrację odbiornika RTV przez inną osobę aniżeli zobowiązany i podrobienie podpisu na tymże wniosku wbrew jego woli, nie mogło przecież prowadzić do powstania obowiązku uiszczania opłat abonamentowych przez zobowiązanego.

W tym miejscu skarżący zaznaczył, że (jak wykazano wyżej) wykorzystał wszystkie wskazane mu przez wierzyciela instrumenty udowodnienia swoich racji. Przywołując ponownie argumentację zawartą w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 268/21 dotyczącą rozkładu ciężaru dowodu, podkreślono, ze Sąd ten dostrzegł argumenty pragmatyczne, które należy uwzględnić w ramach wykładni funkcjonalnej art 7, art 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w kontekście art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. Otóż, zaaprobowanie koncepcji wierzyciela prowadziłby do powstania sytuacji, że ciężar udowodnienia fałszerstwa podpisu zobowiązanego spoczywałby na zobowiązanym, a jednocześnie zobowiązany nie miałby skutecznego instrumentu no udowodnienie swoich racji. W sytuacji jak w tej sprawie, złożenie przez zobowiązanego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa nie pozwoliło na zweryfikowanie jego twierdzeń co do braku autentyczności podpisu. Prokurator wobec upływu terminu przedawnienia ścigania przestępstwa podrobienia dokumentu (art. 270 § 1 K.k.), a tym samym zaistnienia negatywnej przesłanki procesowej z art. 17 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 534) umorzył dochodzenie. Przedawnienie karalności (art. 17 § 1 pkt 6) stanowi bowiem bezwzględną przeszkodę dla prowadzenia postępowania karnego." Nie do przyjęcia jest takie rozumienie koncepcji prowadzenia postępowania dowodowego, przy którym organ administracji przyjmuje całkowicie bierną postawę, ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania, czy nie, i przerzucając w konsekwencji obowiązek wyjaśnienia sprawy na stronę.

Jednocześnie zaznaczono, że w trakcie postępowania wyjaśniającego stanowisko wierzyciela odnośnie powołania biegłego grafologa było przez niego prezentowane w sposób nieoczywisty i niejasny dla strony. W piśmie z dnia 23 stycznia 2023 r. (a więc prawie 5 lat od wystawienia pierwszego upomnienia), wierzyciel stwierdził: "jednocześnie Poczta Polska S.A. wyjaśnia, iż w przedmiotowej sprawie należy zwrócić się do biegłego grafologa, który może dokonać weryfikacji, czy Pana podpis został sfałszowany". Tym samym wierzyciel nie wskazał jednoznacznie, że to na skarżącego przerzuca ten obowiązek. Strona pozostawała więc w przekonaniu, że to wierzyciel powoła grafologa i wezwie skarżącego do poddania się badaniu grafologicznemu, na co wyraził on zgodę w piśmie z 6 lutego 2023 r. Jednoznaczne stanowisko w tej sprawie wierzyciel wyraził dopiero w piśmie z dnia 10 marca 2023 r., w którym odrzucił możliwość powołania biegłego przez organ (a potem niezwłocznie, tego samego dnia wystawił tytuł wykonawczy). Tymczasem, jak wskazano w cytowanym już wyroku WSA w Gliwicach z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 268/21 wierzyciel przenosi obowiązek udowodnienia fałszerstwa na zobowiązanego, ale symptomatyczne jest to, że nie wskazuje instrumentów (poza złożeniem zawiadomienia do prokuratury - co wszak zobowiązany uczynił), przy pomocy których zobowiązany miałby to realnie i skutecznie uczynić. Wobec tego, jak się wydaje, jedyną drogą na wykazanie przez zobowiązanego swoich racji pozostawałoby zwrócenie się przez niego do "prywatnego" biegłego grafologa. Problem jednak w tym, że miarodajne wypowiedzenie się biegłego grafologa co do autentyczności podpisu wymaga dysponowania przez biegłego oryginałem dokumentu, na którym ów kwestionowany podpis został złożony, a więc wniosku o rejestrację odbiornika z 14 kwietnia 2001 r. Ten dokument jest zaś w dyspozycji wierzyciela, a nie zobowiązanego. Badanie pisma na kserokopii dokumentu wyklucza przecież uwzględnienie wszystkich zmiennych, jak np. naciskowości pisma (por. T. Hanausek, Kryminalistyka, Zakamycze 2005, s. 182-183; W. Gutekunst, Kryminalistyka, Warszawa 1974, s. 516). Trudno sobie wyobrazić, aby Poczta Polska S.A. wydała ze swoich zasobów ten dokument zobowiązanemu, a nawet "prywatnemu" biegłemu. Zatem proponowane przez wierzyciela rozumienie rozkładu ciężaru dowodzenia co do tego, czy podpis zobowiązanego został sfałszowany zakłada na niego swoistą pułapkę. Zobowiązany musiałby bowiem wykazać kluczową dla sprawy okoliczność, a jednocześnie nie miałby narządzi, aby to uczynić. W konsekwencji takie rozumienie reguł dowodzenia opartych o regulacje ustawy o opłatach abonamentowych a także art 7, art 77 § 1 i art. 80 k.p.a. doprowadziłoby do naruszenia konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawa, tworzącej podstawy zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa." Zdaniem Sądu wierzyciel, wbrew obowiązkowi, który zaktualizował się na podstawie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. nie zweryfikował autentyczności podpisu zobowiązanego na wniosku o rejestrację odbiornika RTV. Wierzyciel mógł to uczynić w szczególności poprzez dopuszczenie biegłego (art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) z zakresu pisma ręcznego, który szybko oraz kategorycznie wyjaśniłby sporną kwestię.(wyrok NSA, I SA/Gl 268/21).

Nadto skarżący wytknął, że wierzyciel nie włączył do materiału dowodowego kopii dowodu osobistego strony z okresu, kiedy został złożony wniosek rejestracyjny, czym naruszył zasady prowadzenia postępowania dowodowego. Organ administracji publicznej może bowiem nie uwzględnić żądania przeprowadzenia dowodu tylko w ściśle określonych okolicznościach, wymienionych w art. 78 § 2 k.p.a., nie może pozostawać bierny wobec wniosków dowodowych, a odmowa uznania jakiegoś dowodu za wiarygodny wymaga konkretnego uzasadnienia.

Ponadto zarzucono organowi "celowe wprowadzanie w błąd podczas postępowania wyjaśniającego poprzez manipulowanie orzecznictwem, tj. wybiórcze a także błędne przywoływanie przez wierzyciela orzecznictwa, co miało służyć potwierdzeniu argumentacji wierzyciela". Na poparcie tego zarzutu wskazano w szczególności, że cytując wyrok NSA z dnia 19 listopada 2021 r., sygn. akt I GSK 833/21 organ powołał się na stanowisko Dyrektora COF Poczty Polskiej S.A. (a więc wierzyciela), a nie uzasadnienie prawne przedstawione przez NSA. NSA wyraźnie wskazał, że: "jeżeli skarżący twierdzi, że podpis nie jest jego (wg strony został podrobiony) to na nim spoczywał obowiązek wykazania tej okoliczności. Tymczasem poza stwierdzeniem, że ponieważ w dacie widniejącej na wniosku na stałe przebywał z rodziną w Kanadzie nielogiczne byłoby rejestrowanie RTV w Polsce, skarżący nie poczynił żadnych kroków prawnych w celu wykazania, że miał miejsce wskazywany przez niego czyn zabroniony.". Tym samym NSA wyraźnie wskazał, że chodzi o brak kroków prawnych po stronie skarżącego. Z kolei w innym przywołanym przez wierzyciela wyroku NSA z dnia 20 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 475/22 Sąd zwrócił uwagę, że na sfałszowanie podpisu na wniosku rejestracyjnym i tym samym nie dokonanie rejestracji odbiornika RTV, skarżący powołał się dopiero w zażaleniu, czyli z uchybieniem terminu określonego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

Zdaniem strony opisany sposób argumentacji (w którym niekonsekwentnie omawia się także kwestię rozkładu ciężaru dowodu w tym postępowaniu) ma stworzyć wrażenie, że "niezależnie od okoliczności" istnieje linia orzecznicza NSA, w myśl której skarżący nie może domagać się od wierzyciela powołania biegłego z zakresu grafologii, co stoi w sprzeczności z art. 9 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę wierzyciel podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia 24 października 2023 r. stanowiącym ripostę na odpowiedź na skargę skarżący podtrzymał zarzuty, wnioski skargi i ponowił dotychczasową argumentację. Dodatkowo zwrócił w szczególności uwagę, że skuteczność dokonania rejestracji wniosku o rejestrację odbiornika RTV w przedmiotowej sprawie wierzyciel opiera wyłącznie na przepisach zawartych w swojej własnej wewnętrznej instrukcji i tym argumentuje prawidłowe wykonanie tej czynności przez pracownika Poczty Polskiej S.A. Obecnie Poczta Polska S.A. wymaga już od osób dokonujących rejestracji odbiornika RTV okazania dokumentu tożsamości (zob. Załącznik 1, oficjalna strona Poczty Polskiej: Strona Główna > Współpraca > Abonament RTV > Rejestracja odbiorników rtv - najważniejsze informacje, https://rtv.poczta-polska.pl/?action=Rejestracja#, Rejestracja odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w placówce pocztowej, zrzut ekranu z dnia 21.10.2023 r.). Tym samym, w 1994 r., Poczta Polska S.A., nie weryfikując tożsamości osób dokonujących rejestracji odbiornika RTV, dopuszczała możliwość łamania prawa poprzez rejestrację odbiorników RTV na inne osoby przez osoby do tego nieuprawnione, tj. popełnienie oszustwa, czyli czyn z art. 286 § 1 k.k., co miało miejsce w odniesieniu do skarżącego.

Nadto podkreślono, że skarżący, nawet, gdyby zdecydował się na powołanie prywatnego biegłego grafologa, nie mógłby mu przedstawić oryginałów dokumentów do analizy, gdyż są one w posiadaniu wierzyciela, który, jak twierdzi, mógłby udostępnić je wyłącznie na wniosek sądu lub prokuratury. Z kolei wniosek strony o wydanie próbek pisma ręcznego pobranych w Komisariacie Policji W. w dniu 16 marca 2021 r. nie został uwzględniony z uwagi na umorzenie sprawy.

Odnośnie wskazywanego przez wierzyciela braku reakcji strony na zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego skierowanego na aktualny adres skarżącego w dniu 18 sierpnia 2008 r. skarżący podniósł, że zawiadomienie to nie jest postanowieniem ani decyzją wierzyciela, od których przysługują środki odwoławcze. Nie stanowi ono rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby, do której zostało skierowane. (por. wyrok NSA, I GSK 833/21). Ponadto wskazał, że w 2008 r. nie otrzymał takiego zawiadomienia, gdyż od 2002 r. nie przebywa pod ówczesnym adresem zameldowania, co może potwierdzić jego żona. Jednocześnie zaznaczył, że okoliczność ta nigdy nie była badana, ani wyjaśniana przez organ pomimo wielokrotnych oświadczeń w tej materii. Jeśli takowe zawiadomienie zostało do strony wysłane, to nie ma ona wiedzy o tym kto, kiedy, i czy w ogóle odebrał taką korespondencję. Oczywiste jest przy tym, że – jak podał wierzyciel - "nie odnotowano zwrotu korespondencji", gdyż zawiadomienie wysłano zwykłym listem bez potwierdzenia odbioru. Skarżący nie miał więc jak skontaktować się z Pocztą Polską S.A. i wyjaśniać tej sprawy, gdyż po prostu o niej nie wiedział.

W podsumowaniu pisma skarżący wskazał, że:

- blisko 30 lat temu dokonano oszustwa na jego szkodę poprzez sfałszowanie podpisu na wniosku rejestracyjnym odbiornika RTV, o czym dowiedział się dopiero w 2018 r.,

- Poczta Polska S.A., która dokonała tej rejestracji uznała, na podstawie własnej instrukcji wewnętrznej, że przebiegła ona prawidłowo, choć obecnie wymaga już okazania dokumentu tożsamości,

- Poczta Polska S.A. dokonała również oceny materiału dowodowego, wyłączając z niego kopię dowodu osobistego skarżącego, odmówiła powołania biegłego z zakresu grafologii,

- skarżący zgłosił sprawę do Prokuratury, ale została umorzona ze względu na przedawnienie czynu.

- stronie uniemożliwiono powołanie biegłego z zakresu grafologii, żeby nie mogła wykazać, iż podpis na wniosku nie jest jej podpisem i wystawiono tytuł egzekucyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie z dnia 24 lipca 2023 r., którym Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 13 czerwca 2023 r. oddalające zarzut nieistnienia obowiązku zgłoszony przez skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 10 marca 2023 r. obejmującego zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2018 r. do kwietnia 2019 r.

Kontrolę tą rozpocząć należy od wskazania, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 § 2 u.p.e.a., wskazując wśród nich nieistnienie obowiązku (pkt 1). Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

W niniejszej sprawie skarżący zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku, oświadczając, że nie dokonywał rejestracji odbiorników RTV, a na przesłanej mu kserokopii "Wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego" nie widnieje jego podpis.

Nie ulega wątpliwości, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 21 pkt 1 ustawy z 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r., poz. 307 z późn. zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41 poz. 264 ze zm.).

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r. poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70 poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa abonamentowa. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniejszej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia, wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

Stosownie do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika.

Jednocześnie Sąd podkreśla, że u.o.a. nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści albo formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej, jest używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV.

Sąd podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. II FSK 2116/16 (wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzeczeniu tym NSA stwierdził, że u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Analogiczne wnioski wynikają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15.

Przechodząc do rozważań nad zagadnieniem nieistnienia obowiązku wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się wniosek z dnia 3 września 1994 r. o zarejestrowanie odbiorników radiofonicznego oraz telewizyjnego, na dane: P.Z., ul. [...], [...] W. (pod którym skarżący był zameldowany w okresie od lipca 1993 r. do listopada 2009 r.).

Z punktu widzenia organu fakt dokonania rejestracji zrodził obowiązek skarżącego w zakresie ponoszenia opłat abonamentowych. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje bowiem od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 3012/17).

Zaprzeczając temu obowiązkowi skarżący twierdzi, że dokonano oszustwa na jego szkodę poprzez sfałszowanie podpisu na wniosku rejestracyjnym, czego nie był świadomy aż do 2018 r. Odnotowania w tym miejscu wymaga, że skarżący, jak sam oświadczył, zamieszkiwał pod wskazanym wyżej adresem, pod którym dokonano rejestracji odbiorników RTV w okresie od 1994 r. do 2002 r. i twierdzi, że nie posiadał wówczas odbiorników RTV. Wysoce prawdopodobne jest zatem, że na dane personalne skarżącego zarejestrowano odbiorniki użytkowane w lokalu, w którym skarżący wówczas zamieszkiwał, a opłaty były uiszczane do czasu jego wyprowadzki (jak wynika z akt sprawy ostatnią opłatę uiszczono za 2001 r.).

Sąd podziela stanowisko wierzyciela, że jeżeli skarżący twierdzi, iż podpis na wniosku o rejestrację nie jest jego podpisem, to na nim spoczywał obowiązek wykazania tej okoliczności. Rozkład ciężaru dowodu jest przy tym analogiczny, jak w przypadku wymogu okazania przez stronę sformalizowanego dowodu wyrejestrowania odbiornika, co znajduje potwierdzenie w jednolitej, ugruntowanej linii orzeczniczej (por. m.in. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 650/14, z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 518/14; z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 376/13 oraz WSA w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 57/14, wyroki NSA z dnia 29 października 2021 r., sygn. akt I GSK 637/21 oraz z dnia 26 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 704/22).

Tymczasem skarżący nie podważył skutecznie domniemania, że podpis na wniosku o rejestrację, na którym widnieje nazwisko i imię skarżącego, nie jest jego podpisem, a wierzyciel nie jest zobowiązany do powołania biegłego z zakresu grafologii, celem wykazania, że podpis złożony na wniosku o rejestrację odbiorników nie został złożony przez skarżącego (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2021 r., sygn. akt I GSK 833/21). W tej sytuacji, jeżeli skarżący twierdzi, iż podpis nie jest jego podpisem (został sfałszowany) to na nim, co do zasady, spoczywał obowiązek wykazania tej okoliczności, co czego nie jest wystarczające powołanie się na wady wydanej w 1993 r. przez Centralny Zarząd Poczty Polskiej Instrukcji Realizacji Usługi Radiofonicznej, w której nie wymieniono czynności związanych z weryfikacją tożsamości osoby wypełniającej wniosek o rejestrację odbiornika RTV.

Nie ulega wątpliwości, że Poczta Polska S.A. do chwili obecnej nie dysponuje dokumentem potwierdzającym sfałszowanie podpisu na przedmiotowym wniosku o rejestrację odbiorników.

Wbrew twierdzeniom skarżącego wierzyciel nie sugerował aż do dnia 10 marca 2023 r., z którą to datą wystawiono tytuł wykonawczy, że to on dopuści dowód z opinii biegłego. Już w (znajdującym się w aktach sprawy) piśmie z dnia 9 listopada 2022 r. wyjaśnił bowiem skarżącemu, że po jego stronie leży udowodnienie, iż podpis na wniosku został sfałszowany.

Odnośnie wskazywanych przez stronę trudności w uzyskaniu oryginału wniosku, co potwierdził wierzyciel, podając w postanowieniu z dnia 13 czerwca 2023 r., że oryginały posiadanych dokumentów udostępnia na wniosek sądu i prokuratury wskazać należy na ewentualną możliwość udostępnienia biegłemu oryginału wniosku w siedzibie wierzyciela.

W związku z powyższym, wobec braku obalenia domniemania, iż wniosek o zarejestrowanie odbiornika RTV pochodził od skarżącego za prawidłowe należy uznać stanowisko organów, iż był on zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych wskazanych w tytule wykonawczym z dnia 10 marca 2023 r.

Przedstawione przez skarżącego argumenty nie mogły zatem odnieść oczekiwanego przez niego skutku w postaci uwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku. Stąd też wierzyciel właściwie uznał zarzut z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. za niezasadny.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.