Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1395/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2006 nr 129 poz 902
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 20 listopada 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Hanna Parypa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2007 roku sprawy ze skargi Stowarzyszenia "N." na postanowienie Ministra Środowiska z dnia (...) maja 2007 r. nr (...) w przedmiocie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia polegającego na modernizacji i rozbudowie oczyszczalni ścieków - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. Minister Środowiska, przywołując art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a., uchylił postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2007 r. w przedmiocie uzgodnienia, w ramach postępowania poprzedzającego wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje przedsięwzięcia (zwanej dalej decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach) polegającego na modernizacji i rozbudowie oczyszczalni ścieków [...] zlokalizowanej w W. przy ul.[...] , w części dotyczącej niektórych warunków realizacji przedsięwzięcia, orzekając w tym przedmiocie. Minister, modyfikując treść postanowienia, odmiennie sformułował warunki dotyczące wymagań w zakresie ochrony akustycznej (zmiana pkt II.1, uchylenie pktll.2), instalacji dotyczącej termicznego unieszkodliwiania odpadów (zmiana pktIII.3 i uchylenie pktIII.4). Uzupełniono też warunki uzgodnienia o kwestie związane z gospodarką odpadami i ochrony przed zanieczyszczeniem gruntu w wyniku wprowadzania płynnych substancji szkodliwych (dodanie pkt IV i V). Uzgodnienia dokonywano w myśl art. 48 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm.).

Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Ministra

Środowiska wynika, iż brak jest przeszkód dla dokonania uzgodnienia

poprzedzającego wydanie decyzji o środowiskowych

uwarunkowaniach. Odnosząc się szczegółowo do zarzutów zawartych w zażaleniach, organ administracji przywołał następujące okoliczności:

- na etapie uzgodnienia projektu przedsięwzięcia niezasadne byłoby żądanie sporządzenia przeglądu ekologicznego, w rozumieniu art. 237 ustawy - Prawo ochrony środowiska, przegląd sporządza się dla calu ustalenia oddziaływania istniejącego przedsięwzięcia nie zaś planowanego,

- raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko został sporządzony na podstawie najbardziej aktualnych i dostępnych danych, wymaganych w myśl art. 52 ustawy - Prawo ochrony środowiska, określając wartości emisji przyjęto najmniej korzystne dla środowiska warunki,

Sygn. akt IV SA/Wa 1395/07

- dokonane szacunki nie wskazują na możliwości przekroczenia wartości odniesienia dla substancji złowonnych (amoniaku siarkowodoru, merkaptanów) - przewidywane stężenia są znacznie niższe od dopuszczalnych; pomimo braku przepisów dotyczących emisji odorowej, planuje się hermetyzację obiektów stanowiących źródło emisji wskazanych substancji a powietrze zanieczyszczone nimi będzie odciągane i poddawane dezodoryzacji, przeprowadzone analizy wskazują, iż mogą być dotrzymane wymagania dotyczące emisji przy spalaniu odpadów,

- opracowując raport oparto się na danych dotyczących m.in. jakości ścieków surowych, które będą doprowadzane do oczyszczalni a obecnie są odprowadzane kolektorem [...] i [...],

- uwzględniono wszystkie rodzaje odpadów powstających w związku z eksploatacją modernizowanej oczyszczalni, przeanalizowano które z nich poddać można termicznej obróbce w spalarni odpadów, dla szacunku przyjęto, iż 96% spalanych odpadów stanowić będą osady ściekowe MPWiK,

- określając wymagania dotyczące ochrony akustycznej prawidłowo zakwalifikowano tereny wskazując tereny zamieszkane,

- w procedurze ocen oddziaływania na środowisko, jako jedno przedsięwzięcie potraktowano instalacje realizowane na terenie oczyszczalni oraz kolektor odprowadzający ścieki po oczyszczeniu; budowę kolektorów sanitarnych do przesyłu ścieków do oczyszczalni z [...] W. potraktowano jako odrębne przedsięwzięcie - budowa ta stanowi element innego przedsięwzięcia tj. przebudowy całego systemy kanalizacyjnego [...] W. (długości ok. 10,5 km); inny jest zakres oddziaływania obu przedsięwzięć,

- w raporcie uwzględniono oddziaływanie maszyn i urządzeń w trakcie procesu budowlanego - przewidywane w raporcie rodzaje i ilości maszyn nie budzą zastrzeżeń: ich wykorzystanie nie powinno powodować przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku,

- pewne trudności przy sporządzaniu raportu wynikały z braku standardów odnośnie poziomów wibracji oraz odorów w środowisku nie zaś z powodu braku możliwości oceny oddziaływania w tym zakresie,

Sygn. akt IV SA/Wa 1395/07

- rozpatrywano dwa warianty modernizacji oczyszczalni - zakładający maksymalne wykorzystanie obiektów istniejących oraz z wykorzystaniem obiektów nowych - rozwiązanie drugie jest optymalne w kontekście ograniczenia rozprzestrzeniania odorów i aerozoli,

- obszar specjalnej ochrony ptaków "Natura 2000" – [...] został utworzony dla ochrony wskazanych gatunków ptaków a oceniając, czy inwestycja znacząco negatywnie wpłynie na ten obszar trzeba rozważyć czy zredukuje ona obszar występowania kluczowych siedlisk lub liczebność populacji kluczowych gatunków, naruszy równowagę między nimi, spowoduje fragmentację obszaru, spowoduje utratę lub redukcję kluczowych cech; elementem który może oddziaływać na obszar jest wyłącznie budowa kolektora odprowadzającego ścieki, oddziaływanie na obszar będzie dotyczyło prowadzenia prac ziemnych i emisji zanieczyszczeń z maszyn przy pracach budowlanych, jednak działania w tym zakresie będą miały wyłącznie charakter okresowy a więc nie będą w znaczy sposób negatywnie oddziaływać na obszar; nie naruszono więc przepisów art. 34 i 35 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.), nie nastąpi też zakłócenie funkcjonowania obszaru jako siedliska rzadkich ptaków chronionego w myśl dyrektywy Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz.Urz. UE wyd. spec. 15/t.l s.98 ze zm.),

- budowa kolektorów na terenie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu stanowi inwestycję celu publicznego stąd nie dotyczą jej zakazy wynikające z ustanowienia tego obszaru (art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody),

- prawidłowo w raporcie oszacowano ilość ścieków opadowych trafiających do oczyszczalni, natomiast szacunki przestawione przez wnoszących zażalenie są wadliwe bowiem przyjęto, iż do oczyszczalni dostana się ścieki z 67% powierzchni miasta (ok. 120 km2), natomiast znaczna cześć z tych ścieków trafia do innych odbiorników niż kanalizacja (wskazano przykładowe kanały potoki i rowy); dopuszczalne jest też odprowadzanie ścieków przelewami burzowymi (10 razy do roku), przelew taki przewidziano w ciągu oczyszczalni, kolejne będą także projektowane w ramach przebudowy sieci kanalizacyjnej,

Sygn. akt IV SA/Wa 1395/07

- nie ma obowiązku dołączania do raportu modeli symulacyjnych systemu kanalizacyjnego, wymagania w tym zakresie wynikające z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. Nr 137, poz. 984), dotyczą etapu uzyskiwania pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków,

- nie nastąpi kumulacja oddziaływania modernizacji oczyszczalni ścieków z oddziaływaniem kolektora przesyłowego; mogący oddziaływać na środowisko budynek przepompowni przy ul. [...] będzie zlokalizowany kilka kilometrów od oczyszczalni,

- kwestia lokalizacji rozbudowywanej oczyszczalni została przesądzona uprzednio, w raporcie przytoczono jedynie argumentację, która legła u podstaw przyjęcia wariantu rozbudowy oczyszczalni w miejscu funkcjonowania dotychczasowej.

Uzasadniając zmianę warunków uzgodnienia wskazano m.in., iż określenie wymagań zawartych w pkt II.2 i III.4 postanowienia organu I. instancji było zbędne.

W skardze na postanowienie Ministra Środowiska, uczestniczące na prawach strony w postępowaniu administracyjnym, Stowarzyszenie "N." podniosło następujące zarzuty, żądając uchylenia zaskarżonego aktu:

- wadliwie dokonano oceny oddziaływania na środowisko jedynie przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie i modernizacji oczyszczalni [...] wraz z kolektorem odprowadzającym ścieki, bowiem inwestycja w tym zakresie jest jedynie częścią większego przedsięwzięcia - przebudowy systemu kanalizacyjnego W. wiążącego się ze skierowaniem ścieków z lewobrzeżnej W. na teren oczyszczalni [...] (naruszenie art. 46 ust. 2a ustawy - Prawo ochrony środowiska); pominięto przez to m.in. kwestie nakładania uciążliwości na etapie realizacja dwu przedsięwzięć na tym samym terenie (północna B.), pominięto także kumulacje uciążliwości zapachowych (z komór rozprężnych i przepompowni oraz osadników i innych elementów oczyszczalni [...]) w tym z innych kolektorów, które są przebudowywane w okolicy oczyszczalni (B., D.

Sygn. akt IV SA/Wa 1395/07

S., np. przy ul. [...] ), kwestię tę pominięto także analizując oddziaływanie na obszar "Natura 2000",

- przeprowadzenie analizy oddziaływania dla części przedsięwzięcia jest sprzeczne z systemem pozwoleń zintegrowanych - pomija się istotną kwestii analizy całości oddziaływania,

- wskazano, iż brak jest podstaw prawnych aby postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla rozbudowy oczyszczalni oraz przebudowy sieci kanalizacyjnej prowadziły dwa różne organy (burmistrz dzielnicy i Prezydent),

- sporządzony raport nie jest miarodajny, nie ma bowiem projektu inwestycji, dane przyjmowane do obliczeń w poprzednich raportach były zróżnicowane, nie ma danych opartych na systematycznych badaniach np. odnośnie ścieków surowych, które będą dopływać do oczyszczalni,

- zostały naruszone przepisy dotyczące ochrony obszarów "Natura 2000"; W. stanowi z ornitologicznego punktu widzenia obszar priorytetowy dla ochrony awifauny, uznanie przez organ administracji, iż oddziaływanie czasowe może mieć znaczenie dla oceny, czy oddziaływanie takie jest znaczące nie ma uzasadnienia ani w przepisach ustawy o ochronie przyrody, ani ustawy - Prawo ochrony środowiska, (wskazano, iż emisja w wartościach bezwzględnych będzie większa niż wyrażona w stosunku do godziny); ponieważ zdaniem Skarżącego oddziaływanie ma charakter znaczący w sprawie powinny znaleźć zastosowanie zasady określone w art. 34 i 35 ustawy o ochronie przyrody, w szczególności należało rozważyć istnienie wariantów alternatywnych, czego faktycznie nie zrobiono (wariant rezygnacji z budowy oczyszczalni dla aglomeracji nie jest adekwatną alternatywą),

- dopuszczając lokalizację kolektora do zrzutu ścieków w granicach W. Obszaru Chronionego Krajobrazu pominięto zakaz realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz lokalizacji obiektów w odległości mniej niż 10 m. od linii brzegu, czym naruszono przepisy rozporządzenia o utworzeniu tego obszaru, stanowiącego samoistny zakaz realizacji przedsięwzięć,

Sygn. akt IV SA/Wa 1395/07

- wadliwie oceniono ilość ścieków deszczowych, jakie trafią do oczyszczalni: zaprezentowano w tym zakresie zweryfikowaną własną metodykę dokonania obliczeń oraz wskazano, iż z jej zastosowaniem szacowana ilość ścieków deszczowych będzie dwa razy większa (ponad 1 min. m3/d) niż przyjęta w raporcie (nieco ponad pół min. m3/d); nieuprawnione jest wskazywanie na planowaną budowę przelewów burzowych skoro, dopuszczalne jest ich wykorzystanie najwyżej 10 razy do roku,

- analiza alternatywnych lokalizacji oczyszczalni nie została przeprowadzona w raporcie rzetelnie, bezpodstawnie odstąpiono od realizacji oczyszczalni w północnej części W. (rejon [...] lub[...]), która jest mniej intensywnie zurbanizowana niż tereny przyległe do istniejącej oczyszczalni [...] (wskazano, iż wszystkie uciążliwości będą dotyczyć mieszkańców jednego rejonu miasta), przetłaczanie znacznej ilości ścieków na proponowane odległości nie jest ekonomicznie uzasadnione, budowa jednej oczyszczalni zbiorczej zamiast kilku odrębnych stanowi poważne zagrożenie w przypadku wystąpienia awarii: nie analizując innych wariantów lokalizacji przedsięwzięcia naruszono wymaganie analizy rozwiązań alternatywnych,

- naruszono przepisy prawa wspólnotowego zarówno dotyczące oceny oddziaływania przedsięwzięć na środowisko - dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz.Urz. UE wyd. spec. 15/t.l s.248 ze zm.) jak i dotyczące zasad ochrony obszarów "Natura 2000" - dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.Urz. UE wyd. spec. 15/Ł2 s.102 ze zm.).

Wniesiono również dalej idący wniosek - o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, wskazując, iż ponieważ zostało ono wydane z naruszeniem norm prawnych z zakresu ochrony środowiska jest ono nieważne z mocy art. 11 ustawy - Prawo ochrony środowiska.

W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawarte w zaskarżonym

Sygn. akt IV SA/Wa 1395/07

postanowieniu. Podniesiono też, iż, w ocenie organu, także wskazane w skardze szacunki odnośnie ilości ścieków deszczowych, jakie będą trafiać do oczyszczalni, są nieprawidłowe.

Uczestnik postępowania, Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji W.S.A. (wnioskodawca) w piśmie procesowym (k.63-65) wniosło o oddalenie skargi i podzieliło generalnie argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd oddalił skargę, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w zakresie uzasadniającym jego uchylenie.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w ramach procedury ocen oddziaływania na środowisko, która kończy się wydaniem końcowego rozstrzygnięcia - decyzji administracyjnej o środowiskowych uwarunkowaniach - przez organ właściwy w sprawie (w tym przypadku Prezydenta Miasta - art. 46a ust 7 pkt 4 ustawy -Prawo ochrony środowiska). Zostało ono wydane w ramach postępowania, które kończy się rozstrzygnięciem kwestii enumeratywnie wymienionych w ustawach. Zostały one wskazane w art. 56 ust. 2 i 4 ustawy - Prawo ochrony środowiska. W toku procedury ocen wymagane są uzgodnienia dokonywane m.in. z wyspecjalizowanym organem ochrony środowiska - w rozpatrywanym przypadku z wojewodą (art. 48 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska). Przepisy nie określają szczegółowo, co ma być przedmiotem uzgodnienia, w szczególności nie wynika z ich treści, aby miał być nim projekt decyzji. W tej sytuacji, organ uzgadniający rozstrzyga kierując się ogólnie zakresem swojej kompetencji oraz informacjami zawartymi we wniosku inwestora (art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska) oraz zgromadzonym materiałem dowodowym, w szczególności informacjami zawartymi w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 48 ust. 3 pkt 2 wskazanej ustawy) oraz innymi opracowaniami i dokumentami czy analizami, o ile zostaną zgromadzone lub sporządzone dla celu postępowania.

W rozpoznawanej sprawie dla potrzeb postępowania został sporządzony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Z jego treści wynika, iż przy spełnieniu proponowanych przez inwestora

Sygn. akt IV SA/Wa 1395/07

warunków technicznych realizacja przedsięwzięcia nie będzie prowadzić do naruszenia wymagań ochrony środowiska.

Sporządzony przez inwestora raport nie stanowi dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 K.p.a., nie korzysta więc z domniemania zgodności jego treści ze stanem faktycznym. W związku z tym, zawarte w raporcie stwierdzenia odnośnie faktów i analizy ich znaczenia podlegają ocenie jak każdy dowód w sprawie, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.). W sytuacji gdy organ prowadzący postępowanie uzna, iż zachodzi potrzeba odnośnie weryfikacji danych zawartych w raporcie w określonym zakresie, powinien podjąć stosowne działania w tym celu (art. 77 § 1 K.p.a.). Jednocześnie trzeba wykluczyć takie rozumienie przepisów, iż pomimo nałożenia przez prawodawcę obowiązku sporządzenia odnośnej dokumentacji przez inwestora, rolą organu orzekającego w sprawie jest ponowne przeprowadzenie pełnej analizy na podstawie równolegle gromadzonych przez siebie danych, co byłoby niezbędnym warunkiem pełnej merytorycznej analizy treści raportu i wynikających z niego wniosków. Jak wskazano, zakres weryfikacji informacji zawartych w raporcie przez organ prowadzący postępowanie musi być adekwatny do okoliczności sprawy takich jak m.in. ocena fachowości opracowania, jego szczegółowości, potwierdzonych urzędowo kwalifikacji autorów raportu (stopnie, tytuły naukowe, uprawnienia rzeczoznawcy itp.), stopnia skomplikowania sprawy oraz zakresu kwestionowania przez uczestników postępowania przedłożonych danych. Organ administracji musi mieć w tym kontekście na względzie zarówno obowiązek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy (art. 7 i 77 K.p.a.) jak i obowiązek uwzględnienia zasady ekonomii postępowania (art. 12 K.p.a.). Analiza określonych kwestii zawartych w raporcie znajduje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia. Zakres szczegółowości tej analizy musi być adekwatny m.in. do zakresu i stopnia skonkretyzowania poszczególnych zarzutów odnośnie treści raportu, o ile zostaną one podniesione w trakcie postępowania.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji obu instancji dokonały uzgodnienia zawierając katalog warunków, które muszą zostać uwzględnione przez organ określający środowiskowe uwarunkowania zgody na realizacje przedsięwzięcia. Jednocześnie organ odwoławczy ustosunkował się do zarzutów skonkretyzowanych w toku postępowania m.in. przez stowarzyszenie "N", odnośnie kwestii merytorycznych, związanych z

Sygn. akt IV SA/Wa 1395/07

dokonaną w raporcie oceną oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko.

W tym kontekście niezasadne są zarzuty skargi odnośnie orzeczenia w sprawie bez właściwego jej wyjaśnienia. W szczególności nie może prowadzić do skutecznego zakwestionowania orzeczenia zarzut, iż dane dotyczące oddziaływania przedsięwzięcia przyjęte w raporcie są wadliwe. Twierdzenie to strona skarżąca wywodzi z faktu, iż w kolejno sporządzanych raportach dane były różne. Jednocześnie jednak strona potwierdza, iż nie była sprecyzowana, a więc mogła ulegać zmianom, koncepcja realizacji oczyszczalni. W tym kontekście przedwczesne byłoby domniemanie, iż dane istotnie są wadliwe. Jednocześnie strona nie sprecyzowała na czym oparto takie twierdzenia (poza ogólnym wskazaniem, iż dane te są rozbieżne z przyjmowanymi w poprzednich opracowaniach). W tej sytuacji organ administracji nie był zobligowany do prowadzenia szerszego postępowania wyjaśniającego odnośnie tego problemu niż znalazło to wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia (ocena przez organ administracji przyjętych danych).

Nie znalazł jednocześnie potwierdzenia bardziej szczegółowo sprecyzowany zarzut, iż nie ustalono parametrów ścieków surowych jakie będą dopływać do oczyszczalni. Jak wyjaśnił organ administracji, opisując te parametry w raporcie, oparto się na wynikach badań ścieków odprowadzanych aktualnie do wód, a które mają być skierowane do oczyszczenia (str. 53-54 raportu, w tym przypis nr 9). Nie został także wystarczająco uzasadniony zarzut błędnego ustalenia w raporcie ilości odprowadzanych ścieków deszczowych. Organ administracji w zaskarżonym orzeczeniu szczegółowo odniósł się do kwestii szacunku tych ścieków wskazując przyczyny, dla których obliczenia strony skarżącej są wadliwe - w ocenie organu większa ilość ścieków z terenów generalnie skanalizowanych trafia do innych odbiorników niż kanalizacja (rowy kanały) bądź jest wchłaniana do ziemi. Samo przedstawienie w skardze kolejnych obliczeń, których wyniki odbiegają od przyjętych w dokumentacji sprawy nie może przesądzać, iż szacunki przyjęte w raporcie sporządzonym przez osoby kwalifikujące się określoną wiedzą i umiejętnościami były wadliwe. Stosując zasadę swobodnej oceny dowodów organ administracji mógł oprzeć się na dokumentacji specjalistycznej sporządzonej przez osoby o określonym wykształceniu, o ile podzielał wyrażone w niej poglądy, a strona przeciwna nie przedłożyła w trakcie postępowania administracyjnego dowodów, których wiarygodność byłaby porównywalna (analizy,

Sygn. akt IV SA/Wa 1395/07

dokumentacje sporządzone przez osoby o stosownych kwalifikacjach). W takim przypadku przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, w myśl art. 84 § 1 K.p.a, jako warunek uznania, iż sprawa została właściwie wyjaśniona, nie było konieczne, uwzględniając zasadę ekonomii postępowania (art. 12 K.p.a.).

W powyższym kontekście nie znajduje również potwierdzenia zarzut dotyczący naruszenia przepisów dotyczących ochrony sieci obszarów "Natura 2000", w związku z planowaniem działań inwestycyjnych na terenach obszaru "D", ustanowionego rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 21 lipca 2004 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz.U. Nr 229, poz. 2313). Jak trafnie wskazał to organ administracji, sformułowany w art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zakaz ingerencji (będący odzwierciedleniem norm prawa wspólnotowego -stosownych przepisów dyrektywy nr 1992/43/WE), dotyczy wyłącznie znaczącego oddziaływania na obszary "Natura 2000". W świetle art. 6 ust. 2 dyrektywy nr 1992/43/WE obowiązkiem państw członkowskich jest podjecie odpowiednich działań w celu uniknięcia na obszarach "Natura 2000" pogorszenia stanu siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków oraz niepokojenia gatunków o ile to niepokojenie może mieć znaczenie dla celów dyrektywy.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na uznanie, iż ingerencja nie będzie miała charakteru znaczącego z punktu widzenia celu ustanowienia obszaru. W szczególności w raporcie zawarto informacje o szczegółowo przeprowadzonej inwentaryzacji stanowisk gatunków ptaków, dla celu ochrony których utworzono obszar, wskazano katalog przewidywanych oddziaływań wskazując, iż będą one jedynie miejscowe i ograniczone do czasu realizacji przedsięwzięcia, nie będą więc miały wpływu na osiągnięcie celu -ochronę bytowania określonych gatunków (str. 305 - 308 raportu oraz skoroszyt załączników - zał 14 i 15). Wobec stopnia szczegółowości analizy, nie budzą wątpliwości zawarte konkluzje (str. 309 raportu). W tym kontekście, podnoszone w skardze okoliczności odnośnie generalnie istotnego znaczenia korytarza W., jako ostoi stanowisk ptaków objętych ochroną, czy wskazanie iż całkowita emisja zanieczyszczeń do powietrza w toku przeprowadzania całości prac wyrażona w jednostkach bezwzględnych będzie znaczna w ocenie strony skarżącej, nie może prowadzić do podważania wniosków zawartych w raporcie sporządzonym przez osoby o określonych kwalifikacjach. Nie można podzielić także poglądu wyrażonego w

Sygn. akt IV SA/Wa 1395/07

skardze, iż co do zasady jakiekolwiek oddziaływania na etapie realizacji przedsięwzięcia wyklucza przyjęcie, iż oddziaływanie przedsięwzięcia nie będzie znaczące, w rozumieniu przepisów dotyczących ochrony obszarów "Natura 2000" (będzie mieć znaczenie dla osiągnięcia celów ustanowienia obszaru). Rolą organu administracji w sprawie indywidualnej jest ocena i właściwa kwalifikacja ingerencji. Należy dokonywać tego kierując się powszechnym rozumieniem kwalifikatora "znaczący" (istotny z punktu widzenia celów dyrektywy). W tym kontekście może odgrywać znaczenie rozmiar ingerencji zarówno z uwagi na intensywność jak i czas. Nie można a proiori założyć, iż nawet znaczna intensywność ingerencji, o ile nastąpi ona w określonym krótkim czasie nie będzie miała wpływu na zachowanie dóbr chronionych. Jak wskazano w zaskarżonym orzeczeniu, rozważając kwestie, czy ingerencja jest istotna trzeba mieć na uwadze względy, dla których utworzone obszar a w tym, czy konkretna ingerencja zredukuje obszar występowania kluczowych siedlisk lub liczebność populacji kluczowych gatunków, naruszy równowagę między nimi, spowoduje fragmentację obszaru, spowoduje utratę lub redukcję kluczowych cech. Strona skarżąca nie przywołała konkretnych argumentów potwierdzających, iż przyjęta metoda oceny lub przyjęte dane były wadliwe. W tej sytuacji niezasadne pozostaje także zarzuty dotyczące naruszenia regulacji określających warunki realizacji przedsięwzięć, gdy przewiduje się ich negatywny wpływ na obszary "Natura 2000" (kwestia wykluczenia rozwiązań alternatywnych, określanie wymaganej kompensacji itd.).

Odrębnym od poruszanego wyżej zagadnieniem jest kwestia, czy przy ostatecznym określaniu warunków realizacji przedsięwzięcia (w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach) nie byłoby zasadne ustalenie konkretnych wymagań odnośnie realizacji przedsięwzięcia m.in. na obszarze "Natura 2000", tak aby gwarantowały one iż ingerencja nie będzie miała charakteru znaczącego (np. warunków zakresie pory roku prowadzenia robót, rodzaju stosowanych urządzeń czy stosowanych technik). Kwestie te zasygnalizowano stosunkowo ogólnie w postanowieniu organu I. instancji, zalecając "ograniczenie do minimum okresu budowy, przy zachowaniu szczególnej dbałości o siedliska i gatunki, dla których zostały utworzone obszary objęte ochroną prawną" (pkt LI). Faktycznie nie określono więc na etapie procedury uzgodnień konkretnych warunków prowadzenia prac (poza ich ograniczeniem do pory dziennej - pkt 1.2). Jednocześnie należy wskazać, iż z przepisów nie wynika aby celem dokonania uzgodnień

Sygn. akt IV SA/Wa 1395/07

było określenie przez organ uzgadniający wszelkich wymaganych warunków (przepisy w ogóle nie wskazują obowiązku określania warunków, co nie wyklucza dopuszczalności ich określenia). W razie przesądzenia wszystkich istotnych kwestii w postanowieniu w przedmiocie uzgodnienia, bezzasadny byłby wymóg wydawania orzeczenia kończącego sprawę - decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Nie trafny jest zarzut, iż sporządzona dokumentacja jest wadliwa gdyż brak było wszystkich danych odnośnie ostatecznych rozwiązań technicznych, jakie mają być zastosowane w zmodernizowanej oczyszczalni (brak projektów itp.). Trzeba podkreślić, iż prawodawca umiejscawiając procedurę ocen oddziaływania na środowisko na etapie poprzedzającym uzyskanie pozwolenia na budowę, przesądził iż sporządzenie projektu budowlanego określającego konkretne rozwiązania techniczne nie jest niezbędne. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, o ile stosowna analiza wykaże, iż przy zastosowaniu właściwych rozwiązań realizacja przedsięwzięcia jest możliwa, określa warunki, jakie musi zachować inwestor aby inwestycja określonego rodzaju mogła zostać zrealizowana (art. 56 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo ochrony środowiska).

Nie zasadny jest zarzut odnośnie wadliwej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w kontekście przeprowadzenia postępowania wyłącznie dla przedsięwzięcia stanowiącego fragment szerszego zamierzenia. Bowiem z treści sporządzonego dla potrzeb postępowania raportu wynika, iż jego autorzy uwzględniali budowę oczyszczalni wraz z kolektorem spustowym jako fragment projektu generalnej przebudowy sieci kanalizacyjnej na terenie aglomeracji (patrz np. str. XVI raportu). Generalnie należy stwierdzić, iż realizacja inwestycji o charakterze infrastrukturalnym, o ile realizowana jest jako odrębne zadania nie wymaga objęcia jednym rozstrzygnięciem w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań (pewne rygory w tym zakresie wyrażono jedynie w niedotyczącym przedmiotowo niniejszego przedsięwzięcia art. 46 ust. la ustawy - Prawo ochrony środowiska). Takie rozumienie obowiązujących regulacji wynika wprost z ich brzmienia (patrz ogólna definicja przedsięwzięcia - art. 46 ust. 2 Prawo ochrony środowiska). Trzeba zważyć, iż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach poprzedza wydanie konkretnego rozstrzygnięcia indywidualnego w sprawie (art. 46 ust. 4 pkt la-9 ustawy - Prawo ochrony środowiska). Zakres decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach powinien być więc dostosowany do przedmiotu

Sygn. akt IV SA/Wa 1395/07

orzekania w kolejnym postępowaniu. W sytuacji, gdy z uzasadnionych powodów, stosowne dokumentacje sporządzane są dla poszczególnych przedsięwzięć stanowiących cześć dużego zamierzenia, np. na etapie ubiegania o uzyskanie pozwolenia na budowę, środowiskowe uwarunkowania mogą być określane także dla odnośnych przedsięwzięć, stanowiących etapy zamierzenia. Określa się bowiem w nich konkretne warunki, które muszą być uwzględnione przez organ orzekający w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę. Trzeba podkreślić, iż w przedmiotowej sprawie całość zamierzenia, poza modernizacją i przebudową oczyszczalni, dotyczy przebudowy ponad 10 km. sieci kanalizacyjnej w aglomeracji.

Odrębną kwestią od określenia, co stanowi w konkretnej sprawie przedsięwzięcie, dla którego są ustalane środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia, jest zagadnienie właściwej kwalifikacji przedsięwzięcia i pełnej oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko. Dokonując tej oceny, o ile przedsięwzięcie z uwagi na swój charakter ma stanowić część planów inwestycyjnych, należy uwzględnić oddziaływanie na środowisko całego zamierzenia. Bowiem w innym przypadku nie możliwa jest prawidłowa ocena skutków dla środowiska, jakie wywrze przedsięwzięcie objęte konkretną decyzją (pominięcie zjawiska kumulacji przewidywanych oddziaływań). W tej sytuacji nie trafne jest odwołanie w skardze do treści art. 46 ust. 2a ustawy - Prawo ochrony środowiska, gdyż przepis ten wskazuje jedynie, iż jednym przedsięwzięciem mogą być działania inwestycyjne realizowane przez wiele podmiotów, nie ogranicza zaś możliwości orzekania odnośnie kwestii związanych z realizacją odrębnego przedsięwzięcia stanowiącego docelowo element większego zamierzenia.

Wobec powyższych uwag nie trafne są zarzuty skargi, iż niedopuszczalne było wyrażenie przez organ uzgadniający stanowiska odnośnie przedsięwzięcia stanowiącego docelowo element większego zamierzenia. Nie znajduje równocześnie potwierdzenia zarzut, iż analizując oddziaływanie przedsięwzięcia pominięto konkretne kwestie związane z kumulacją uciążliwości w wyniku szerszej przebudowy systemu oczyszczania ścieków w aglomeracji. Jak wyjaśniono, odnośnie emisji do powietrza (w tym substancji złowonnych) brak jest możliwości kumulacji oddziaływania, skoro najbliższe planowane w ramach przebudowy systemu kanalizacyjnego potencjalne źródło emisji tych substancji znajduje się kilka kilometrów od oczyszczalni [...] (przepompownia na drugim brzegu W.). Odnośnie domniemanych innych źródeł uciążliwości zapachowych (podnoszona kwestia

Sygn. akt IV SA/Wa 1395/07

przebudowy systemu kanalizacyjnego w okolicy oczyszczalni (teren B.) strona Skarżąca nie przywołała konkretnych argumentów mogących potwierdzać tezę o możliwości kumulacji uciążliwości zapachowych z nich pochodzących, które należało uwzględnić w raporcie. Bezskuteczne jest także podnoszenie zarzutu pominięcia kwestii kumulacji uciążliwości na etapie prowadzenia prac budowlanych. Bowiem uciążliwości tego rodzaju mają jedynie charakter ściśle miejscowy i okresowy (hałas, emisja spalin) a także brak jest przesądzeń, iż prace budowlane będą realizowany na przyległych terenach w tym samym czasie.

Poza zakresem oceny legalności zaskarżonego postanowienia pozostaje w niniejszym postępowaniu sądowym kwestia, czy zasadne jest orzekanie w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia przez organy różnych szczebli w strukturze urzędu W.. Kwestia ta nie ma żadnego wpływu na ocenę legalności zaskarżonego orzeczenia.

Nie zasadne są zarzuty odnośnie wadliwej analizy alternatywnych lokalizacji oczyszczalni. Jak wynika z treści raportu i zaskarżonego orzeczenia kwestie te nie były analizowane w kontekście ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizacje przedsięwzięcia. W raporcie jedynie przytoczono argumentację, jaka legła u podstaw wyboru wariantu lokalizacji w miejscu dotychczasowej oczyszczalni "[...]". W świetle uwarunkowań formalnoprawnych - ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla konkretnej lokalizacji modernizowanej oczyszczalni ostateczną decyzją Prezydenta W.z dnia [...] września 2005 r. (utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2005 r.), która była poprzedzona procedurą ocen oddziaływania na środowisko przeprowadzoną według ówczesnych regulacji (m.in. uzyskano wymagane uzgodnienia) - brak było przesłanek dla powtórnego rozważania lokalizacji przedsięwzięcia w kontekście wszystkich uwarunkowań w zakresie ochrony środowiska. Istotnym aspektem sprawy mogłaby być wyłącznie kwestia ingerencji w dobra chronione na obszarach "Natura 2000" (patrz tak samo uzasadnienie w sprawie sygn. akt IV SA 443/06 str. 16 i 17). Jednak z uwagi na okoliczność, iż jak wyjaśniono, ingerencja nie będzie miała charakteru znaczącego (istotnego z punktu widzenia ochrony obszaru) zbędna była w tym kontekście analiza alternatywnych lokalizacji (a contr ario art. 34 ust. 1 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody).

Sygn. akt IV SA/Wa 1395/07

Wobec powyższego, zawarta w raporcie analiza rozwiązań alternatywnych (różne warianty realizacji w tej samej lokalizacji) spełnia wymagania wynikające zarówno z prawodawstwa krajowego (art. 52 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo ochrony środowiska), jak i implementowanych stosownych regulacji prawa wspólnotowego (dyrektywy nr 1985/337/EWG). Przepisy te nie nakładają expressis verbis obowiązku analizy różnych wariantów lokalizacji przedsięwzięcia.

Nie trafne są również pozostałe zarzuty podniesione w skardze z następujących przyczyn:

- budowa instalacji związanych z oczyszczaniem ścieków stanowi inwestycję celu publicznego, nie dotyczą jej więc zakazy wynikające z rozporządzenia nr 3 Wojewody Mazowieckiego z dnia 13 lutego 2007 r. w sprawie [...] (Dz.Urz Woj. Maz. Nr [...], poz. [...]), co wynika wprost z treści art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, normy wynikające z ustawy są wiążące dla właściwego ustalenia skutków prawnych wprowadzenia określonych unormowań w aktach wykonawczych,

- strona skarżąca w toku postępowania administracyjnego nie przedłożyła wiarygodnych dowodów, z których wynikałoby iż w przypadku zrealizowania planowanej oczyszczalni, będzie dochodziło do przekroczenia dopuszczalnych ilości zrzutów burzowych wskazanych w rozporządzeniu w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego; jak wskazano organ administracji dokonał adekwatnej do stopnia szczegółowości zarzutów, oceny szacunku ścieków burzowych zawartego w raporcie; na tym etapie postępowania nie było także niezbędne tworzenie zweryfikowanych modeli symulacyjnych odpływu ścieków, skoro mają one dotyczyć przewidywanego średniego zrzutu przelewami ścieków burzowych ze wszystkich przepływów z kanalizacji na terenie całej aglomeracji (§ 20 ust. 2 rozporządzenia), która jak wskazano ma podlegać kompleksowej modernizacji (symulacja taka może być niezbędna na etapie uzyskiwania stosownych pozwoleń wodnoprawnych),

- w rozpoznawanej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy dotyczące najlepszych dostępnych technik w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo ochrony środowiska; dotyczą one

Sygn. akt IV SA/Wa 1395/07

wyłącznie instalacji enumeratywnie wymienionych w rozporządzeniu wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 201 ust. 2 ustawy; nie zwalania to organu orzekającego w sprawie od rozważenia rozwiązań optymalnych z punktu widzenia zapewnienia ochrony środowiska jako całości (wszelkich aspektów oddziaływań), jednak w toku postępowania administracyjnego nie sformułowano konkretnych zarzutów w tym zakresie, stąd nie można uznać a priori, iż rekomendowane w raporcie rozwiązania nie są optymalne.

Poza oceną Sądu pozostają, podniesione w skardze, kwestie naruszenia określonych zapisów dyrektyw nr 1979/409/EWG, nr 1985/337/EWG i nr 1992/43/WE, jako iż ich regulacje generalnie nie rodzą skutków w sferze prawa wewnętrznego państw członkowskich. W rozpoznawanej sprawie nie wykazano, ani Sąd nie dostrzegł w urzędu, szczególnego przypadku uzasadniającego zastosowanie wprost regulacji wspólnotowych.

Wobec nie stwierdzenia wydania zaskarżonego orzeczenia z naruszenia przepisów z zakresu ochrony środowiska, bezzasadne jest rozważanie przez Sąd dopuszczalności stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia w związku z treścią art. 11 ustawy - Prawo ochrony środowiska, dotyczącego decyzji administracyjnych.

Sąd rozpoznając sprawę, nie będąc związany zakresem skargi, dostrzegł, iż zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie przywołania podstawy prawnej orzekania (art. 107 § 1 K.p.a.), co nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Organ odwoławczy, orzekając w sprawie, uchylił w części postanowienie organu I. instancji (zmodyfikowano treść warunków uzgodnienia). Podstawą orzekania w tym przedmiocie był w istocie wyłącznie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. (w zw. z art. 144 K.p.a.), nie zaś, jak przywołano w części wstępnej zaskarżonego postanowienia, także art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu. Bezzasadnie także organ administracji, uchylając określone warunki uzgodnienia, stwierdził, iż umarza postępowanie w tym zakresie. Przedmiotem postępowania było bowiem uzgodnienie poprzedzające wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i w tym przedmiocie postępowanie w żadnym zakresie nie zostało umorzone.

Wskazane uchybienie przepisom postępowania nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy, a więc jego stwierdzenie przez Sąd nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonego aktu, co wynika a contr ario z

Sygn. akt IV SA/Wa 1395/07

art. 145 §. 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.