Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SAB/Go 63/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6059 Inne o symbolu podstawowym 605
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a, art. 200, 225
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 59, art. 64 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi B. M.-S. na bezczynność Burmistrza Miasta w przedmiocie rozpoznania wniosku I. zobowiązuje Burmistrza Miasta do rozpoznania wniosku B. M.-S. z dnia [...] o przywrócenie terminu, II. stwierdza, że Burmistrz Miasta dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Burmistrza Miasta na rzecz skarżącego B. M.-S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, IV. zwraca ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skarżącemu B. M.-S., na jego koszt, kwotę 31,99 zł (trzydzieści jeden złotych dziewięćdziesiąt dziewięć groszy) tytułem nadpłaconego wpisu sądowego od skargi.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez B.M.- S. jest bezczynność organu – Burmistrza Miasta w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odpowiedzi na wezwanie organu z dnia [...] listopada 2022 roku o sprecyzowanie żądania zawartego we wniosku o usunięcie niezgodności danych w rejestrze PESEL.

Powyższa skarga została wniesiona w oparciu o następujące ustalenia faktyczne:

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2021 roku B.M.- S. zwrócił się do Burmistrza Miasta o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie usunięcia niezgodności danych w rejestrze PESEL. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 roku, znak: [...] Burmistrz Miasta odmówił wszczęcia postępowania. W związku z powyższym B.M. – S. złożył do Wojewody zażalenie na powyższe postanowienie. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, w dniu [...] lutego 2022 r. wydano postanowienie znak [...] utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. B.M. – S. nie zgadzając się z postanowieniem Wojewody złożył na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 czerwca 2022 r. Sygn. akt II SA/Go 157/22 uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta z dnia [...] grudnia 2021 r. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że zarówno z wniosku B.M. – S. jak i z akt sprawy nie wynika, na czym konkretnie według skarżącego polega niezgodność w rejestrze PESEL i jakiej treści sprostowania lub uzupełnienia ww. się domaga. Wobec powyższego Sąd zobowiązał organ I instancji do wezwania skarżącego do usunięcia braku w jego wniosku z dnia [...] grudnia 2021 r.

Pismem z dnia [...] listopada 2022 roku organ I instancji powołując się na art. 64 § 2 k.p.a. oraz w/w wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. wezwał B.M. – S. do sprecyzowania wniosku z dnia [...] grudnia 2021 r. poprzez jednoznaczne wskazanie na czym wg niego polega niezgodność w rejestrze PESEL i jakiego rodzaju sprostowania się domaga. W piśmie zawarto pouczenie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania w przypadku braku odpowiedzi.

W dniu 17 stycznia 2023 roku wpłynęło do Urzędu Wojewódzkiego ponaglenie B.M. – S. na bezczynność organu I instancji w sprawie wniosku [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. W dniu 2 lutego 2023 roku wpłynęła odpowiedź Burmistrza Miasta, w której wyjaśniono, że do chwili obecnej nie wpłynęła odpowiedź na pismo z dnia [...] listopada 2022 r. wzywające skarżącego do sprecyzowania żądania zawartego we wniosku z dnia [...] grudnia 2021 roku. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2023 roku Wojewoda stwierdził, że organ I instancji rozpatrując wniosek skarżącego z dnia [...] grudnia 2021 roku nie dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda wskazał między innymi, że wbrew twierdzeniom podnoszonym przez skarżącego w ponagleniu do organu I instancji nie wpłynęło jego pismo noszące datę [...] grudnia 2022 roku, które miało zawierać odpowiedź na wezwanie organu z dnia [...] listopada 2022 roku.

Po otrzymaniu odpisu postanowienia Wojewody wraz z jego uzasadnieniem skarżący podjął czynności sprawdzające mające na celu ustalenie czy faktycznie jego pismo z dnia [...] grudnia 2022 roku nie wpłynęło do Urzędu Miejskiego. Po ustaleniu, że jego list zawierający to pismo zaginął i nie dotarł do organu pismem noszącym datę [...] lutego 2023 roku złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku tj. do udzielenia odpowiedzi na wezwanie organu I instancji z dnia [...] listopada 2022 roku .

W odpowiedzi na powyższy wniosek pismem z dnia [...] lutego 2023 roku Burmistrz Miasta poinformował skarżącego, że obowiązujące przepisy normujące postepowanie administracyjne nie określają procedury takiej jak przywrócenie terminu do wniesienia odpowiedzi na pismo organu. Po otrzymaniu tego pisma skarżący skierował na adres Wojewody pismo zatytułowane "zażalenie na bezczynność organu". W piśmie tym wskazując na art. 37 k.p.a. stwierdził, że składa zażalenie na bezczynność i bezprawne łamanie prawa przez organ I instancji, którego upatruje w odmowie rozpatrzenia jego wniosku o przywrócenie terminu do udzielenia odpowiedzi na wezwanie organu z dnia [...] listopada 2022 roku o uzupełnienie braków wniosku. W odpowiedzi na powyższe w piśmie z dnia [...] kwietnia 2023 roku Wojewoda poinformował skarżącego, że już w dniu [...] lutego 2023 roku wydał postanowienie w przedmiotowej sprawie, zaznaczając, że wniosek skarżącego z dnia [...] grudnia 2021 roku został pozostawiony bez rozpoznania i obecnie nie toczy się żadne postepowanie w tej sprawie.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. B.M.-S. złożył skargę na bezczynność Urzędu Miasta polegającą na pozostawieniu bez rozpatrzenia jego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odpowiedzi na wezwanie Urzędu Miasta nr [...] z dnia [...] listopada 2022 roku. Skarżący wniósł o:

- ustalenie przez Sąd, czy pismo Urzędu Miasta nr. [...] z dnia [...].11.2022r. ma charakter wezwania zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a.

- spowodowanie rozpatrzenia jego wniosku przez Urzędu Miasta zgodnie z art. 58 i art. 59 k.p.a. w terminie określonym przez prawo k.p.a.

- zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W złożonej odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Stwierdził, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków jego wniosku z dnia [...] grudnia 2021 roku tj. udzielenia odpowiedzi na pismo organu noszącego datę [...] listopada 2022 roku, które otrzymał w dniu 5 grudnia 2022 roku. Jednak składając taki wniosek skarżący nie udzielił jednocześnie odpowiedzi na pismo organu z dnia [...] listopada 2022 roku, co czyni już sam wniosek o przywrócenie terminu bezcelowym. Organ podkreślił, że nadal nie wie co jest przedmiotem wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2021 roku. Uzasadnia to, zdaniem organu, oddalenie złożonej skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem legalności (zgodności z prawem). Stosownie natomiast do treści art. 3 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.).

Skargą wniesioną w niniejszej sprawie skarżący zwalczał bezczynność Burmistrza Miasta w rozpatrzeniu jego wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wniosku z dnia [...] grudnia 2021 roku, który dotyczył usunięcia przez organ niezgodności w rejestrze PESEL.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem skuteczności wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W sprawie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania środkiem takim jest ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia (art. 37 § 1 k.p.a.).

Jak wynika z akt sprawy skarżący dopełnił powyższego wymogu, kierując pismem z dnia [...] marca 2023 roku ponaglenie bezpośrednio do Wojewody w przedmiocie braku rozpatrzenia przez Burmistrza Miasta wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia [...] grudnia 2021 roku. Warunkiem wniesienia skargi jest poprzedzenie jej ponagleniem, nie zaś jego uwzględnienie przez organ wyższego stopnia, więc należy uznać, że skarga w niniejszej sprawie jest formalnie dopuszczalna, umożliwiając sądową kontrolę zarzucanego organowi stanu bezczynności. Należy jednocześnie wskazać, że tryb ponaglenia określony jest w art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu, który prowadzi postępowanie. W przedmiotowej sprawie skarżący nie dochował powyższego trybu albowiem wniósł ponaglenie noszące datę [...] marca 2023 rok bezpośrednio do organu wyższego stopnia. Ponaglenie jako dokument jest podaniem w rozumieniu art. 63 § 1 k.p.a., a tym samym zgodnie z art. 65 § 1 i 2 k.p.a. jego wniesienie nawet do organu niewłaściwego jest skuteczne i powinno skutkować przekazaniem organowi właściwemu (w niniejszej sprawie Burmistrzowi Miasta) z jednoczesnym zawiadomieniem wnoszącego podanie. Powołany przepis służy temu, aby mimo wniesienia podania do organu niewłaściwego zostało ono doręczone organowi właściwemu oraz aby strona z powodu własnego błędu nie poniosła szkody (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2019r., sygn. akt II OSK 3655/19). Tym samym organ właściwy do rozpatrzenia ponaglenia, jakim w niniejszej sprawie był Wojewoda, powinien powiadomić organ prowadzący postępowanie – Burmistrza Miasta o wniesieniu ponaglenia i wezwać ten organ do przekazania akt sprawy oraz ustosunkowania się do wniesionego ponaglenia. Jednakże, w ocenie Sądu, uznanie, że wniesienie ponaglenia bezpośrednio do organu właściwego do jego rozpatrzenia a nie do organu prowadzącego postępowanie, czyli z naruszeniem art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a., nie stanowi wyczerpania środka zaskarżenia o jakim mowa w art. 52 § 2 w zw. z art. 53 § 2b p.p.s.a. byłoby wyrazem nadmiernego formalizmu i sprzeczne z zasadą wynikająca z art.65 k.p.a. Jeśli bowiem skuteczne jest skierowanie podania do organu niewłaściwego, to tym bardziej skuteczne jest skierowanie ponaglenia do organu właściwego do jego rozpatrzenia, pomimo naruszenia trybu jego wnoszenia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że przejawem nadmiernego formalizmu jest także m.in. odrzucenie skargi na wskazanie przez stronę składającą ponaglenie innej podstawy prawnej, niewskazanie organu, do którego ponaglenie jest składane, albo wskazanie organu niewłaściwego (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2020r. sygn. akt II OSK 416/20 oraz z dnia 4 marca 2020r., sygn. akt II OSK 468/20). Jednocześnie do skutecznego wniesienia skargi na bezczynność organu nie jest wymagane uprzednie rozpatrzenie ponaglenia przez organ właściwy. W niniejszej sprawie jak wynika z dokumentów dołączonych przez skarżącego do wniesionej skargi wynika, że wniósł on ponaglenie dotyczące rozpatrzenia jego wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych uprzednio złożonego wniosku. Potwierdza to zarówno pismo zawierające to ponaglenie jak również pismo jakie otrzymał skarżący od Wojewody w odpowiedzi na wniesione ponaglenie, w którym organ ten stwierdził brak podstaw do jego rozpatrzenia.

Przyjąć należy, za poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 24 listopada 2022 roku, sygn. akt II OSK 26/22, że w przypadku nieusunięcia braków formalnych wniosku w terminie wyznaczonym na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. już sam przewidziany w tym przepisie rygor pozostawienia podania bez rozpoznania uznać należy za negatywny skutek dla strony, uzasadniający skorzystanie z instytucji przywrócenia terminu jako środka prawnego chroniącego ją przed brakiem merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej. Negatywne skutki dla strony w razie odmowy przywrócenia terminu mogą być także związane z ustaleniem daty wszczęcia postępowania. Jeżeli żądanie załatwienia sprawy zawiera braki formalne, a braki podania zostaną uzupełnione w wyznaczonym terminie, następuje wówczas konwalidacja dokonanej czynności. W takiej sytuacji wniosek wywołuje skutki prawne od dnia jego złożenia i datą wszczęcia postępowania jest dzień wniesienia podania, nie zaś dzień uzupełnienia tych braków podania. Data wszczęcia postępowania może mieć znaczenie np. dla regulacji intertemporalnych, gdy złożenie wniosku w oparciu o "stary" stan prawny jest korzystniejsze dla strony. Stanowisko takie zostało także przedstawione w wyroku tegoż sądu z dnia 6 września 2022 roku, sygn. akt II OSK 57/22, w którym wskazano, że do wyznaczonego na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku jako terminu procesowego ma zastosowanie instytucja przywrócenia terminu, o której mowa w art. 58 i art. 59 k.p.a.

Akcentowane w orzecznictwie stanowisko o instrukcyjnym charakterze omawianego terminu było wyrażone na gruncie spraw dotyczących bezczynności organów administracji i w odniesieniu do określonego układu procesowego, w którym strona uzupełniła braki formalne podania po wyznaczonym terminie z art. 64 § 2 k.p.a, ale przed pozostawieniem podania bez rozpoznania. Takiej kwalifikacji terminu z art. 64 § 2 k.p.a. nie można jednak rozciągać na skutki związane z uchybieniem tego terminu, zarówno w aspekcie procesowym (pozostawienie podania bez rozpoznania), jak i materialnoprawnym. Zauważyć należy, że datą wniesienia podania w razie uzupełnienia braków po terminie z art. 64 § 2 k.p.a. jest data wniesienia pisma uzupełniającego braki a nie data pisma obarczonego brakami. Ma to niewątpliwie wpływ na ustalenie daty wszczęcia postępowania objętego wnioskiem, a tym samym konsekwencji procesowych związanych z postępowaniem w toku. Przywrócenie terminu służy uchyleniu negatywnych skutków niezachowania terminu. Zauważyć również należy, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie wyłączają możliwości przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych podania, inaczej niż np. w odniesieniu do terminu złożenia prośby o przywrócenie terminu (art. 58 § 3 k.p.a.) Naczelny sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 września 2022 roku, sygn. akt II OSK 2874/21, zauważył, że wykładnia systemowa i funkcjonalna art. 58 § 2 k.p.a. nie pozwala na przyjęcie stanowiska o nieprzywracalności terminu do uzupełnienia braków formalnych podania. W kodeksie postępowania administracyjnego brak jest odpowiednika art. 86 § 2 p.p.s.a. zgodnie z którym przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego.

Podzielić zatem należy stanowisko strony skarżącej, że wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego podania wszczynającego postępowanie, wyznaczonego przez organ w oparciu o art. 64 § 2 k.p.a., rodzi po stronie organu obowiązek jego rozpatrzenia zgodnie z zadami określonymi w art. 58 i 59 k.p.a. Brak podjęcia w tym zakresie przez organ jakichkolwiek czynności zmierzających do rozpatrzenia takiego wniosku, tak jak w niniejszej sprawie, czynni zasadnym skargę w części dotyczącej stwierdzenia bezczynności organu.

Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych podania skarżący złożył w dniu 20 lutego 2023 roku do Urzędu Wojewódzkiego, który zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2023 roku przekazał ten wniosek do rozpoznania Burmistrzowi Miasta. Wniosek ten wpłynął do Urzędu Miejskiego w dniu 24 lutego 2023 roku. Powyższe daty znajdują potwierdzenie w przedłożonych przez organ aktach administracyjnych. Następnie pismem z dnia [...] lutego 2023 roku, które doręczono skarżącemu 3 marca 2023 roku organ poinformował stronę skarżącą , że przepisy kodeksu postepowania administracyjnego nie przewidują procedury przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych podania. Nie wydał w tym przedmiocie, po przeprowadzeniu w odpowiednim zakresie postępowania wyjaśniającego, postanowienia zgodnie z art. 59 § 1 k.p.a. Takie rozpatrzenie wniosku nie nastąpiło do dnia orzekania w przedmiotowej sprawie. Tym samym skarga w przedmiocie stwierdzenia bezczynności organu jest zasadna.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, w przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Bezczynność organu i przewlekłe prowadzenia postępowania są to dwa stany zaniechania odrębnie typizowane, choć powodujące takie same konsekwencje prawne. Wobec sygnalizowanego przez praktykę i doktrynę problemu rozgraniczenia znaczenia obu pojęć ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) znowelizowano od 1 czerwca 2017 r. art. 37 § 1 k.p.a. Zgodnie z jego aktualnym brzmieniem bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Przewlekłość postępowania zaś to stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Bezczynność zachodzi zatem wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok NSA z 9 października 2018r., I OSK 1987/2018, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przewlekłość występuje natomiast w postępowaniu prowadzonym w sposób, który przez czas dłuższy niż wymagany do jego zakończenia i bez uzasadnionej i ważnej przyczyny nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy (art. 12 k.p.a.). Z przewlekłością postępowania mamy do czynienia w sytuacji nieefektywnego działania organu, dokonywania czynności w dużym odstępie czasu, wykonywania czynności pozornych, maskujących bezczynność w sposób formalny, gdy dochodzi do mnożenia czynności i dokonywania czynności niepotrzebnych, zbędnych, co prowadzi do przedłużenia postępowania.

Z przepisów art. 35 § 1-3 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3).

Powyższe przepisy stanowią zasadniczy wyraz dążenia ustawodawcy do ochrony praw jednostki oczekującej od organu administracji publicznej konkretyzacji swoich praw lub obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego. Każda bezczynność czy przewlekłość właściwego organu administracji w sprawie dotyczącej jednostki uniemożliwia konkretyzację tych praw lub obowiązków, godząc tym samym w usprawiedliwioną normatywnie ekspektatywę obywatela szybkiego działania organów administracji w jego sprawie. Zgodnie bowiem z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2).

Wobec powyższego, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązano organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2023 roku o przywrócenie terminu o uzupełnienia braków formalnych podania (pkt 1 wyroku). Organ winien rozpoznać powyższy wniosek w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

W punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, bowiem nie rozpatrzył wniosku skarżącego zgodnie z art. 59 k.p.a. Bezczynność ta wynosi, licząc od dnia złożenia wniosku do dnia złożenia skargi trzy miesiące, a ponad pięć miesięcy licząc do dnia orzekania w niniejszej sprawie. Sąd stwierdził jednocześnie brak podstaw do przyjęcia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. "Rażące" naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jednakże w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia. W niniejszej sprawie brak rozpoznania wniosku skarżącego nie był następstwem złej woli organu czy rażących zaniedbań w organizacji organu rzutujących na czas trwania postępowania, a jedynie błędną interpretacją przepisów prowadzącą do bezzasadnego uznania, że wniosek skarżącego należy pozostawić bez rozpatrzenia o czym go organ w formie pisemnej poinformował. Brak jest więc podstaw do przyjęcia, że bezczynność organu była następstwem oczywistego naruszenia obowiązujących w tym zakresie przepisów prawnych. Z powyższych powodów Sąd nie znalazł również podstaw do wymierzenia organowi, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., grzywny ani też do przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowoadministrascyjnego w wysokości 100 zł tj. uiszczony wpis od skargi (pkt 3 wyroku).

Nadto z uwagi na uiszczenie przez skarżącego wpisu w kwocie przekraczającej 100 zł nadpłaconą kwotę postanowiono zwrócić skarżącemu w oparciu o art. 225 p.p.s.a. (pkt 4 wyroku), zgodnie z którym opłatę prawomocnie uchyloną w całości lub w części postanowieniem sądu oraz różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi, a także pozostałość zaliczki wpłaconej na pokrycie wydatków zwraca się stronie z urzędu na jej koszt.