Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1221/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) i lit. c)
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 8 § 1, art. 107 § 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 127 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2023 r. sprawy ze skargi A. A. reprezentowanego przez przedstawicieli ustawowych G. K. i N. Z. na decyzję Podkarpackiego Kuratora Oświaty w Rzeszowie z dnia 28 lipca 2022 r. nr RW.5741.1.2022.MZ w przedmiocie potrzeby kształcenia specjalnego uchyla zaskarżoną decyzję i orzeczenie Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w [...] z dnia 29 czerwca 2022 r. nr 164/2022.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Podkarpackiego Kuratora Oświaty w Rzeszowie (dalej: "Kurator", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] lipca 2022r. nr [...], utrzymująca w mocy orzeczenie Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...] (dalej: "Zespół" lub "organ I instancji") z [...] czerwca 2022r. nr [...], w przedmiocie potrzeb kształcenia specjalnego.

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

NZ, GK wnioskiem z 24 czerwca 2022r. zwrócili się do Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w [...] o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego na okres III etapu edukacyjnego, dla ich dziecka – AA (dalej: ucznia).

Orzeczeniem z [...] czerwca 2022r. nr [...] Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...] orzekł o potrzebie kształcenia specjalnego AA na III etap edukacji ze względu na niepełnosprawność dziecka z autyzmem.

Organ I instancji podał, że przed wydaniem orzeczenia specjaliści poradni opracowali diagnozę pedagogiczną, psychologiczną oraz lekarską. U ucznia stwierdzono sprawność intelektualną, mierzoną w skali inteligencji Wechslera dla dzieci WISC-V, w przedziale wyników poniżej przeciętnych i przeciętnych. Przebieg poszczególnych funkcji intelektualnych nieharmonijny. Zauważono, że chłopiec przejawiał trudności w obszarze relacji rówieśniczych, wzajemności społecznej i emocjonalnej. Posiadał słabą motywację do podejmowania wzmożonego wysiłku umysłowego. Zwrócono uwagę na dobre postrzeganie wzrokowe i pamięć roboczą u chłopca.

Zespół uznał, że najkorzystniejszą formą kształcenia specjalnego dla ucznia będzie realizacja obowiązku nauki w szkole ogólnodostępnej przy wsparciu nauczyciela współorganizującego kształcenie specjalne. W orzeczeniu określono zalecenia związane z edukacją małoletniego, w tym realizację zajęć rewalidacyjnych w celu stymulowania rozwoju sfery społeczno-emocjonalnej oraz zajęć dydaktyczno - wyrównawczych w związku z trudnościami w realizacji wymagań edukacyjnych z poszczególnych przedmiotów. Organ I instancji zwrócił przy tym uwagę na potrzebę dostosowania wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb edukacyjnych i rozwojowych i możliwości psychofizycznych ucznia.

NZ GK wnieśli odwołanie od ww. orzeczenia zarzucając, że organ I instancji nie uwzględnił trudności edukacyjnych syna w całym okresie nauki w szkole podstawowej i dokumentów przedstawionych w sprawie. Zapisy w diagnozie o trudnościach edukacyjnych syna w szkole wskazują na ograniczone możliwości intelektualne, co pozwala wnioskować o niepełnoprawności intelektualnej, co najmniej w stopniu lekkim.

Decyzją z [...] lipca 2022r. nr [...] Podkarpacki Kurator Oświaty w Rzeszowie utrzymał w mocy orzeczenie Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w [...].

Organ odwoławczy podał, że [...] lipca 2022r. specjaliści poradni opracowali ponowną diagnozę pedagogiczną, psychologiczną i lekarską. Psycholog Poradni przeprowadził kolejne badanie sprawności intelektualnej skalą inteligencji Stanford-Bineta 5. Wyniki badania psychologicznego wskazują na sprawność intelektualną w przedziale wyników przeciętnych i poniżej przeciętnych. Uczeń na wyższym poziomie radzi sobie z zadaniami niewerbalnymi, które nie wymagają wypowiadania się. Organ odwoławczy zaznaczył, że suma wyników przeliczeniowych w Skali Pełnej jest najbardziej reprezentatywnym wskaźnikiem ogólnego funkcjonowania intelektualnego danej osoby, plasuje się znacznie powyżej wyników, które można interpretować jako niepełnosprawność intelektualną. Niski wynik uzyskany przez syna odwołujących we wskaźniku Rozumienie Słowne można interpretować jako słabszą stronę funkcjonowania ucznia. Wyniki pozostałych wskaźnikach (Wzrokowo-Przestrzenny, Rozumienie Płynne, Pamięć Robocza i Szybkość Przetwarzania) pozwalają natomiast stwierdzić, że chłopiec pod względem intelektualnym i poznawczym funkcjonuje na wyższym poziomie niż osoba z niepełnosprawnością intelektualną.

Kurator wskazał, że wyniki z badania psychologicznego ucznia skalą inteligencji Stanford-Bineta 5 plasują się na poziomie inteligencji niższej niż przeciętna. Rozwój funkcji intelektualnych przebiega nieharmonijnie w obszarze werbalnym. Zakres pamięci roboczej kształtuje się na poziomie zbliżonym do większości rówieśników. Ocena rozumowania ilościowego - jako umiejętność rozwiązywania problemów i zadań matematycznych - rozwija się na poziomie większości rówieśników. Uczeń na poziomie adekwatnym do wieku opanował umiejętności rozwiązywania zadań logicznych. Zdaniem Kuratora, prezentowany przez badanego poziom wiedzy ogólnej gromadzonej zarówno w toku edukacji formalnej jak i będący efektem stymulacji środowiskowo-kulturowej świadczy o trudnościach w tym obszarze rozwoju. Organ odwoławczy podał, że każde z badań zostało wykonane przez innego psychologa, uzyskane w badaniach wyniki są spójne i nie wskazują na występowanie niepełnosprawności intelektualnej u A. Tym samym decyzja organu I instancji odpowiada prawu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, NZ GK, działający jako przedstawiciele małoletniego AA, wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżący zarzucili wydanie decyzji z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 § 1 i art. 79 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022r. poz. 2000 z późn. zm.) – dalej: "K.p.a." poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy. W ocenie skarżących, organ odwoławczy zaniechał przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychiatry dziecięcego oraz nie uwzględnił trudności edukacyjnych po stronie małoletniego, wskazujące na niepełnosprawność intelektualną w stopniu co najmniej lekkim. To doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 127 ust. 1 i 4 ustawa z dnia 14 grudnia 2016r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021 r. poz. 1082 z późn. zm.) – dalej: "u.p.o.".

W odpowiedzi na skargę Kurator wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r.,poz. 259 dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę naruszenia prawa i przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art.134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na mocy art.145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3).

Podstawę prawną zapadłych w kontrolowanej sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021r. poz. 1148 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2017r. poz. 1743; dalej w skrócie "rozporządzenie").

W myśl art. 127 ust. 1 u.p.o. kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież niepełnosprawne, niedostosowane społecznie i zagrożone niedostosowaniem społecznym, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki odpowiednio w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych, przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i szkołach lub oddziałach integracyjnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 7.

Uczniowi objętemu kształceniem specjalnym dostosowuje się odpowiednio program wychowania przedszkolnego i program nauczania do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia. Dostosowanie następuje na podstawie opracowanego dla ucznia indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego uwzględniającego zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, o którym mowa w ust. 10 (art. 127 ust. 3).

Orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia niepełnosprawności intelektualnej (art. 127 ust. 10).

Zgodnie z art.127 ust.12 u.p.o. od orzeczeń, o których mowa w ust. 10, rodzice dziecka mogą złożyć w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia odwołanie do kuratora oświaty.

W wykonaniu delegacji ustawowej (art. 127 ust. 18 Prawa oświatowego) Minister Edukacji wydał ww. rozporządzenie w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Rozporządzenie to określa skład i tryb powoływania zespołów orzekających, szczegółowe zasady działania zespołów orzekających, tryb postępowania odwoławczego, oraz wzory orzeczeń i opinii.

Zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia, orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się dla dzieci i uczniów niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie oraz zagrożonych niedostosowaniem społecznym, wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, o których mowa w przepisach w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym. Stosownie do § 13 ust. 2 pkt 1-9 rozporządzenia, w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego zespół orzekający określa diagnozę funkcjonowania dziecka lub ucznia, okres, w jakim zachodzi potrzeba kształcenia specjalnego oraz zalecenia obejmujące miedzy innymi warunki i formy wsparcia, cele rozwojowe i terapeutyczne do realizacji podczas zajęć edukacyjnych i innych, najkorzystniejszą formę kształcenia specjalnego, potrzebę zajęć indywidualnych lub w grupie liczące do 5 dzieci, działania ukierunkowane na poprawę funkcjonowania ucznia i działania wspierające rodziców, sprzęt specjalistyczny i środki dydaktyczne.

W myśl § 25 ust. 1 rozporządzenia, od orzeczenia wnioskodawca może wnieść odwołanie do kuratora oświaty za pośrednictwem zespołu, który wydał orzeczenie, w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia. Jeżeli zespół uzna, że odwołanie zasługuje w całości lub części na uwzględnienie, uchyla zaskarżone orzeczenie i wydaje nowe (§ 25 ust. 2). Od nowego orzeczenia służy wnioskodawcy odwołanie § 25 ust. 3). Przewodniczący zespołu jest obowiązany przekazać odwołanie wraz z aktami sprawy kuratorowi oświaty w terminie 14 dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowego orzeczenia, zgodnie z ust. 2 (§ 25 ust. 4). Kurator oświaty, w zależności od potrzeby, zasięga opinii psychologa, pedagoga, lekarza lub innego specjalisty (§ 25 ust. 5). Kurator oświaty rozpatruje odwołanie w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania, a w przypadku potrzeby zasięgnięcia opinii, o której mowa w ust. 5, w terminie 14 dni od dnia, w którym otrzymał tę opinię (§ 25 ust. 6).

Na gruncie kontrolowanej sprawy należy również pamiętać o tym, że postępowanie w przedmiocie orzeczeń wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych oraz postępowanie odwoławcze przed Kuratorem Oświaty jest postępowaniem administracyjnym toczącym się na zasadach określonych w k.p.a., z zastrzeżeniem odrębności proceduralnych wynikających z Prawa oświatowego lub rozporządzenia. Oznacza to, że organ odwoławczy, stosownie do zasady dwuinstancyjności postępowania z art.15 k.p.a. zobligowany jest na nowo rozstrzygnąć przedmiotową sprawę, w jej całokształcie, w oparciu o analizę całego zgromadzonego materiału dowodowego, z zachowaniem zasad procedury, określonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Tych standardów procesowych nie spełniają rozstrzygnięcia obydwu instancji tak w wymiarze formalnym jak i merytorycznym. Sąd stwierdza, że orzeczenie [...] i decyzja organu II instancji, gdyż zgromadzony materiał dowodowy w sprawie który jest obszerny i obejmuje wyniki badań, opinie specjalistów, opinie wychowawców został niewystarczająco wykorzystany dla ustalenia stany faktycznego sprawy, a lektura rozstrzygnięć I i II instancji wskazuje na ogólne odwołanie się do badań. Również cząstkowe opinie psychologów i innych specjalistów zawierają sam opis i charakterystykę małoletniego bez powołania się na konkretne wyniki badań. W opiniach tych należy podać, jakie badania i ich wyniki były podstawą dla przyjętych wniosków w zakresie określenia skali oceny poziomu, dla wyrażenia końcowych wniosków i przyporządkowania do określonego stopnia inteligencji. Tak się jednak nie stało i w postępowaniu przed organem I instancji i Podkarpackim Kuratorem Oświaty. Ze względu na przedstawienie i ocenę w sposób bardzo ogólny ustalonego stopnia sprawności intelektualnej badanego ucznia Sąd uznał, że przedstawiona ocena pozostaje poza jakąkolwiek weryfikacją.

Z orzeczenia nr [...] wynika, że w badaniach psychologicznych przeprowadzonych w ubiegłych latach uzyskiwane przez ucznia wyniki wskazywały na osłabione możliwości intelektualne. Aktualnie przeprowadzone badanie psychologiczne skalą inteligencji Wechlera dla dzieci WISC-V wykazało, że sprawność intelektualna kształtuje się w przedziale wyników poniżej przeciętnych i przeciętnych. Przebieg poszczególnych funkcji nieaktualnych jest nieharmonijny. Z tego orzeczenia nie wiadomo kiedy były przeprowadzane badania wcześniejsze, czy w okresie pandemii korzystał z nauczania zdalnego, czy również nauczycieli, którzy nauczali go w warunkach domowych w okresie stanu epidemii COVID-19. Tego elementu stanu faktycznego ewidentnie zabrakło w wydanych opiniach specjalistów, orzekających organów, a w szczególności pominięto opinię wychowawczyni ucznia, która jest nauczycielką matematyki. Jako wychowawczyni miała nie jednorazowy, ale długotrwały kontakt z uczniem i taka opinia nie może być pominięta. A tak właśnie stało się w niniejszej sprawie. Organ II instancji pominął ponadto orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] lipca 2022 r. nr [...], którym A.A. został zaliczony do osób niepełnosprawnych. We wskazaniach podano, że istnieje konieczność zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby. Podano też, że KK wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i probabilistycznych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Ponadto istnieje konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. W uzasadnieniu podano, że po wnikliwej analizie dostarczonej dokumentacji medycznej, ocenie stanu zdrowia sporządzonej przez lekarza – przewodniczącego składu orzekającego i psychologa uczestniczącego w postępowaniu orzeczniczym stwierdzono, że występujący u dziecka rodzaj schorzenia powoduje konieczność zapewnienia pomocy i opieki w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie w potrzebie dziecka w danym wieku. Z zaprezentowanego orzeczenia wynika, że uczeń wymaga w szerszym zakresie pomocy niż jego rówieśnicy w tym również w zakresie edukacji.

Przechodząc do akt sprawy, to Sąd zauważa, że w orzeczeniu nr [...] z [...] czerwca 2022 r. podano, że uczeń potrafi przeszukiwać elementy zbioru pod kątem określonych cech i adekwatnie do rówieśników plasuje się zakres pamięci roboczej ucznia. Przyjęte twierdzenie nie zostało poparte wynikami z przeprowadzonych badań. Brak jest też podania średnich parametrów pamięci roboczej ucznia ósmej klasy szkoły podstawowej, a takie odniesienie uzyskanych wyników przez A.A. do średnich parametrów powinno nastąpić, żeby przedstawione tezy o stanie ucznia stały się obiektywnie zrozumiałe i znajdowały odniesienie do wyników przeprowadzonych badań. Przedstawione zastrzeżenia Sądu odnoszą się do wszystkich postawionych ocen o możliwościach edukacyjnych ucznia.

Sąd stwierdza ponadto, że w orzeczeniu nr [...] podano, że poniżej wyników przeciętnych kształtuje się rozumowanie płynne, które odpowiada za myślenie logiczne oraz rozwiązywanie różnorodnych zadań logicznych wymagających dostrzeżenia relacji, zależności pomiędzy elementami, odnalezienia brakującego fragmentu wzoru. Poniżej wyników przeciętnych funkcjonują również zdolności wzrokowo – przestrzenne, co może świadczyć o niewielkich trudnościach w zakresie wyobraźni przestrzennej oraz analizy i syntezy wzrokowej prezentowanych elementów. Natomiast w uzasadnieniu decyzji organu II instancji podano, że ocena rozumowania ilościowego rozumianego jako umiejętność rozwiązywaniu problemów i zadań matematycznych rozwija się na poziomie większości rówieśników. Uczeń na poziome adekwatnym do wieku opanował umiejętności rozwiązywania zadań logicznych. Spostrzeżenia zawarte w uzasadnieniu orzeczenia nr [...] stoją w sprzeczności z oceną ucznia zawartą w zaskarżonej decyzji. W aktach sprawy znajduje się świadectwo ukończenia szkoły podstawowej oraz zaświadczenie z wynikami egzaminu ósmoklasisty. Wydaje się, że wyniki egzaminu ósmoklasisty są wynikami obiektywnymi. Twierdzenia o umiejętnościach ucznia z języka polskiego na poziomie 22%, jaki uzyskało 6% uczniów oraz z matematyki 12%, który uzyskało 12% uczniów nie potwierdzają tezy organu II instancji, że uczeń na poziomie adekwatnym do wieku opanował umiejętności rozwiązywania zadań logicznych. Organ II instancji dysponował już wynikami egzaminów ósmoklasisty i wyniki ucznia powinny być oceniane przez pryzmat wyników uśrednionych osiągniętych przez innych uczniów tej szkoły. W następnym zdaniu zaskarżonej decyzji, organ II instancji stwierdza, że poziom wiedzy ogólnej gromadzonej zarówno w toku edukacji formalnej jak i będący efektem stymulacji środowiskowo-kulturalnej świadczy o trudnościach w tym obszarze rozwoju. Przytoczone zdanie nie ma żadnego odniesienia do wyników przeprowadzonych badań, ani oceny przyczyn braku wiedzy ogólnej, a ich treści wzajemnie się wykluczają.

Na organie II instancji ciążył obowiązek wszechstronnego, kompleksowego przeanalizowania skarżonego orzeczenia, zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym, z uwzględnieniem obowiązujących w tej materii przepisów prawa, tak aby w zestawieniu z całą dokumentacją sprawy, stanowiskiem odwołujących mógł rzetelnie zadecydować, czy zalecenia wydane w orzeczeniu z dnia 29 czerwca 2022 r. rzeczywiście stanowią najefektywniejsze i najkorzystniejsze rozwiązanie w procesie nauczania i terapii ucznia i są dostosowane do faktycznych indywidualnych potrzeb wsparcia ucznia w procesie kształcenia (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2017 r., I OSK 1190/17 dostępny na str. cbosa).

Z art. 8 § 1 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący jego zaufanie do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Natomiast w art. 11 k.p.a. sformułowano zasadę przekonywania, co oznacza, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Procesową formą realizacji tej zasady jest między innymi art. 107 k.p.a., który określa elementy składowe decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Uzasadnienie decyzji w przedmiocie określenia i wyboru kształcenia specjalnego powinno zatem zawierać argumentację wskazującą na okoliczności stanu faktycznego, który stanowi o prawidłowym zastosowaniu przepisu prawa materialnego. W żadnym momencie tego postępowania nie mogą być pominięte aktualne potrzeby i możliwości ucznia, gdyż to uczeń jest podmiotem takiej decyzji. Przepis art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. obliguje organ do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych oraz wyjaśnienia stronie przyczyn załatwienia żądania strony. Z uzasadnienia decyzji powinien wynikać przede wszystkim tok rozumowania organu i kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia. Strona powinna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji podejmując rozstrzygnięcie. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga zatem logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska, co umożliwia jego kontrolę nie tylko przez stronę będącą adresatem wydanego rozstrzygnięcia lecz również przez inne podmioty, które będą zobligowane do realizacji obowiązków i uprawnień określonych w decyzji. Organ w uzasadnieniu decyzji powinien zatem wskazać na przyjęty sposób myślenia, argumentowania przy ocenie dowodów i jednym z jej elementów winno być ustosunkowanie się do twierdzeń i zarzutów strony podnoszonych w trakcie toczącego się postępowania. Pominięcie ich milczeniem stanowi niewątpliwie naruszenie norm prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. wskazać, że również z zasady dwuinstancyjności wynikają określone wymagania co do treści uzasadnienia rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Uzasadnienie, w którym brak jest rzetelnego ustosunkowania się do zarzutów odwołania albo brak odniesienia się i oceny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i dowodów, pozwalających na zweryfikowanie prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji uprawnia do stwierdzenia, że decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem zasad procesowych, w tym zasady wyrażonej w art. 15 k.p.a.

Ponadto działanie na podstawie art. 138 k.p.a. zobowiązuje organ II instancji do ponownego wszechstronne rozparzenia sprawy tak pod względem formalnym jak i merytorycznym. Nie jest to jedynie kontrola decyzji organu I instancji. Kurator jest wprawdzie organem jednoosobowym, niewyspecjalizowanym tak jak zespół orzekający i może nie dysponować wiedzą specjalistyczną, tym niemniej stosownie do § 25 ust. 5 rozporządzenia kurator oświaty zasięga, w miarę potrzeb, opinii psychologa, pedagoga, lekarza lub innego specjalisty. Będąc zatem samodzielnym organem merytorycznym, kurator oświaty posiada niezbędne środki prawne, zapewniające mu możliwość sformułowania własnej, merytorycznie spójnej oceny sprawy, czego ewidentnie w tej sprawie także zabrakło. Obowiązkiem organu jest zatem dbałość o zapewnienie możliwości jak najefektywniejszego rozwiązania prowadzącego do ustalenia takiej formy wychowania i nauczania, która uwzględnia zasób wiadomości i umiejętności posiadanych przez dziecko i zapewnia ich dalsze doskonalenie w wyniku właściwego, dostosowanego do indywidualnych potrzeb wsparcia. (por. wyr NSA z 19.12.2017r., I OSK1190/17 – dostępny na str. cbosa).

Przenosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie zawiera wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, jej uzasadnienie jest ogólnikowe i niekonkretne, a zatem nie spełnia wymogów wskazanych w art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. Pominięto też zarzuty skarżących rodziców ucznia i opinię wychowawczyni. Decyzje obydwu instancji pominęły wyniki badań a zastosowanie uniwersalnych sformułowań o stanie ucznia naruszają art. 8 § 1 k.p.a. Konsekwencją naruszenia prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy jest naruszenie norm prawa materialnego, bowiem nie można uznać wybrana przez organy forma kształcenia specjalnego jest adekwatna do jego możliwości i poziomu inteligencji. Nie można na żadnym etapie procedowania pominą potrzeb ucznia, który niewątpliwie wymaga wsparcia w tym systemowego i instytucjonalnego.

W związku z powyższym, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Wskazania do ponownego procedowania wynikają wprost z uzasadnienia wyroku. Oceną organu mają być objęte również te dowody, które dostarczyli rodzice nawet przed organem II instancji.