Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 763/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71 a  par. 9
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Sędziowie WSA Beata Machcińska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi W. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 25 kwietnia 2022 r. nr 2401-IEE.711.305.2022.2.MT UNP: 2401-22-094379 w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej przez dłużnika kwoty zajętej wierzytelności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 25 kwietnia 2022 r. nr 2401-IEE.711.305.2022.2.MT UNP:2401-22-094379 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej także: DIAS) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.J. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z 23 lutego 2022 r. nr [...] określające wysokość nieprzekazanej przez W. C. kwoty w wysokości 15.461,10 zł tytułem realizacji zawiadomienia z 11 października 2021 r. nr [...] o zajęciu wierzytelności pieniężnej należnej M. Sp. z o.o.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zawiadomieniem z 11 października 2021 r. nr [...] organ egzekucyjny zajął wierzytelności pieniężne W. C. należne M. Sp. z o.o. w T.. Zajęcie to doręczono 19 października 2021 r. W związku z brakiem odpowiedzi na ww. zawiadomienie. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. pismem z 18 listopada 2021 r. nr [...] dokonał ponaglenia dłużnika zajętej wierzytelności. Następnie, pismem z 4 grudnia 2021 r. W. C. poinformował organ egzekucyjny, że w stosunku do M. Sp. z o.o. z siedzibą w T. nie posiada żadnych zobowiązań. Dodał, że wskazane zadłużenie dotyczy poprzedniego zarządu Spółki, który zaległości powstałe do czerwca 2021 r. zobowiązał się uregulować.

Organ egzekucyjny pismem z 7 stycznia 2022 r. nr [...] wezwał W. C. do złożenia wyjaśnień w kwestii daty i sposobu zapłaty faktur o nr: [...] na kwotę 1.291,50 zł oraz [...] na kwotę 14.169,60 zł.

Pismem z 22 stycznia 2022 r. W. C. poinformował organ egzekucyjny, że wpłaty za faktury zostały dokonane gotówką w dniu ich otrzymania na ręce prezesa Spółki D. S.. Na potwierdzenie przedstawił pokwitowanie zapłaty - druki KP.

Postanowieniem z 23 lutego 2022 r. nr [...] organ egzekucyjny określił wysokość nieprzekazanej przez W. C. kwoty w wysokości 15.461,10 zł tytułem realizacji zawiadomienia z 11 października 2021 r. nr [...] o zajęciu wierzytelności pieniężnej należnej M. Sp. z o.o.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że z ustaleń organu egzekucyjnego wynika, że faktury o nr [...] oraz o nr [...] zostały zapłacone przez W. C. gotówką po potwierdzeniu odbioru przedmiotowego zajęcia i winny zostać przekazane na poczet zaległości M. Sp. z o.o.

W związku z powyższym organ egzekucyjny stwierdził, że nie została przekazana kwota 15.461,10 zł.

Organ egzekucyjny zaznaczył, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, członek zarządu, który objął tę funkcję wtedy, gdy spółka była niewypłacalna, posiadała długi, ponosi odpowiedzialność solidarną za długi spółki powstałe po objęciu funkcji prezesa. W związku z tym Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. uznał, że obowiązkiem W. C. było przekazywanie wszystkich wierzytelności względem M. Sp. z o.o. na poczet zajęcia. Zaniechanie tego obowiązku, stanowiło podstawę wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty.

W zażaleniu na to postanowienie strona, wnosząc o jego uchylenie w całości, podniosła, że twierdzenie, iż jest zobowiązana do przekazania na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. kwoty 15.467,10 zł na poczet zobowiązania M. Sp. z o.o. jest błędne. Zauważyła przy tym, że w efekcie będzie musiała dwukrotnie zapłacić za tą samą usługę, co jest niezwykle krzywdzące.

Postanowieniem z 25 kwietnia 2022 r. nr 2401-IEE.711.305.2022.2.MT Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z 23 lutego 2022 r. nr [...].

Aprobując stanowisko organu I instancji DIAS stwierdził, że bezsporne jest, iż strona bezzasadnie uchylała się od przekazania organowi egzekucyjnemu całości wierzytelności zajętej zawiadomieniem z 11 października 2021 r. nr [...].

W myśl art. 67a § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 479, dalej: u.p.e.a.) organ egzekucyjny zajmując wierzytelność wstępuje w prawa i obowiązki zobowiązanego. Od tej chwili zobowiązany nie ma prawa wydawać dłużnikowi żadnych dyspozycji co do sposób regulowania zobowiązań. Organ egzekucyjny z chwilą zajęcia zastępuje zobowiązanego we wzajemnych relacjach związanych z dokonaniem zapłaty. Z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnej dłużnik stracił prawo dysponowania zajętą wierzytelnością, a jego rola ogranicza się do przekazania należnej kwoty organowi egzekucyjnemu. Żaden z przepisów nie zwalnia z tego obowiązku, podobnie jak o tym zwolnieniu nie może przesądzać jakakolwiek informacja uzyskana od Prezesa Zarządu M. Sp. z o.o., czy przedkładane przez niego dokumenty. Również zapłata dokonana bezpośrednio do rąk zobowiązanego, z pominięciem organu egzekucyjnego, nie zwalnia strony z obowiązku wykonania zajęcia na rzecz organu egzekucyjnego.

Wydanie postanowienia w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym wymaga stwierdzenia, że zostały spełnione wymogi wynikające z ww. przepisu. Pierwszym z nich jest wystąpienie bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu w całości bądź w części. Drugim natomiast przeprowadzenie czynności kontrolnych, na podstawie których organ dojdzie do przekonania, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od wpłaty zajętej wierzytelności. Pierwsza z wymienionych przesłanek jest obligatoryjna i nie może być pominięta przez organ egzekucyjny, natomiast wystąpienie drugiej nie będzie konieczne, gdy materiał dowodowy sprawy, zgromadzony przy uwzględnieniu regulacji wynikających z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. pozwoli na niewątpliwe stwierdzenie, że doszło do bezpodstawnego uchylania się przez dłużnika od wypłaty zajętej wierzytelności na rzecz organu egzekucyjnego.

Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i dowody uzyskane w jego efekcie potwierdziły istnienie przesłanki warunkującej wydanie postanowienia z 23 lutego 2022 r. Strona przedstawiła dowody KP dotyczące faktur o nr: [...] (KP z 3 listopada 2021 r.) na kwotę 1.291,50 zł oraz [...] (KP z 10 listopada 2021 r.) na kwotę 14.169,60 zł.

W sprawie zaszła zatem sytuacja, iż cel kontroli został osiągnięty, bez konieczności jej przeprowadzenia. Zgodnie z art. 71a § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, z zastrzeżeniem § 2. W ww. przepisie użyto sformułowania "organy egzekucyjne uprawnione są", co oznacza, że istnieje jedynie uprawnienie, a nie obowiązek do przeprowadzenia kontroli. Tym samym uznać należało, że nie jest to wymóg obligatoryjny. Ponadto wskazania wymaga, że celem postępowania w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty wierzytelności jest ustalenie, czy dłużnik zajętej wierzytelności nie uchylił się od bezpodstawnego przekazania wierzytelności organowi egzekucyjnemu, który dokonał zajęcia. Jeżeli więc cel ten jest zrealizowany bez konieczności przeprowadzenia kontroli, to należy uznać, że nieprzeprowadzenie kontroli, o której mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody do wydania postanowienia o jakim mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1515/10). W orzecznictwie prezentowany jest też pogląd, że ustalenie bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności może nastąpić alternatywnie na podstawie zgromadzonego w sprawie egzekucyjnej materiału dowodowego lub poprzez przeprowadzenie kontroli (por. wyrok NSA z 16 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 2245/18, wyrok WSA w Poznaniu z 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 196/10, wyrok WSA w Gdańsku z 27 września 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 633/11).

Zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności strona otrzymała 19 października 2022 r., a zatem zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a. organ wezwał stronę, aby od 19 października 2022 r. należnej kwoty do wysokości niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczała zobowiązanej, tj. M. Sp. z o.o. Skoro faktury na łączną kwotę 15.461,10 zł zostały zapłacone gotówką po dokonaniu ww. zajęcia, to winny być zapłacone organowi egzekucyjnemu na poczet zaległości M. Sp. z o. o.

Art. 89 § 2 u.p.e.a. zajęciem obejmuje zarówno istniejące wierzytelności, jak i powstałe w przyszłości wierzytelności przedmiotowo związane z już istniejącym stosunkiem prawnym.

Błędne jest zatem twierdzenie strony, że współpraca z M. Sp. z o. o. została nawiązana z nowym zarządem co stało się podstawą do regulowania zobowiązań bezpośrednio nowemu prezesowi.

W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 7 § 2 i § 3 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zażalenia na postanowienie oddalające skargę, pomimo stosowania przez organ egzekucyjny środków w postaci zajęcia wierzytelności, mimo, iż egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym został wykonany (dokonano zapłaty);

- art. 89 § 1 w zw. z art. 67 § 1 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zażalenia na postanowienie oddalające skargę, pomimo braku w zawiadomieniu o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej wymaganego oznaczenia wierzytelności, do której organ kieruje egzekucję, tj. w szczególności brak wskazania tytułu prawnego, z którego ta wierzytelność miała wynikać;

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez jego zastosowanie przez organ i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, podczas gdy postanowienie to było dotknięte wadami uzasadniającymi jego uchylenie oraz uchylenie czynności egzekucyjnych na podstawie art. 54 § 5a u.p.e.a.

- art. 107 § 3 w związku z art. 126 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia motywów rozstrzygnięcia, czym naruszona została także zasada przekonywania i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej, co także stanowiło odejście od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw.

Wobec tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że DIAS nie uwzględnił zażalenia pomimo, iż egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym został wykonany (dokonano zapłaty). Dłużnik dokonał zapłaty gotówkowej dla wierzyciela – M. Sp. z o.o. na rzecz poprzedniego zarządu tej spółki. Nie ma zatem obowiązku regulowania po raz drugi spełnionego zobowiązania, ponieważ obecnie w Spółce został powołany nowy zarząd, a za zobowiązania spółki odpowiada istniejący zarząd i ten zarząd, który był powołany w momencie istnienia zobowiązań podatkowych. W niniejszym stanie faktycznym dłużnik był zobowiązany wobec poprzedniego zarządu Spółki.

Skarżący wskazał także, iż w art. 67 § 2 u.p.e.a. ustawodawca wprowadził elementy składające się na treść zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności. Z treści tego przepisu wynika, iż wolą ustawodawcy jest taka konstrukcja zawiadomienia, która umożliwia identyfikację dłużnika zajętej wierzytelności, zobowiązanego oraz dochodzonych należności, jak również tytułów wykonawczych. Nie ulega wątpliwości, iż każdy z wyżej wymienionych elementów musi zostać w treści zawiadomienia wskazany w sposób, który pozwala na właściwe utożsamienie stron postępowania egzekucyjnego oraz ustalenie tożsamości zobowiązania. O skuteczności zawiadomienia decydować będzie jego kompletność, tj. sytuacja, gdy będzie ono zawierało wszystkie wymienione elementy, które - dodatkowo - będą prawidłowo skonstruowane, czyli np. pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia będzie wyczerpująco informowało o prawnych konsekwencjach zajęcia, a nie tylko odsyłało do wybranych przepisów ustawy. Jak trafnie wskazał organ II instancji, organ egzekucyjny kierując zawiadomienie często nie posiada wiedzy o tym, czy zobowiązanemu przysługuje jakakolwiek wierzytelność u dłużnika zajętej wierzytelności, a tym bardziej z jakiego tytułu. W niniejszym stanie faktycznym organ egzekucyjny przedstawił w sposób lakoniczny motywy swojego rozstrzygnięcia. Oparł swoje stwierdzenia głownie na fakcie, że zobowiązanie, które przejęło powinno być przez dłużnika dokonane do jego rąk, a nie do zobowiązanego podmiotu, czyli w tym przypadku M. Sp. z o.o.

Ponadto z akt sprawy wiadomo, że dłużnik zajętej wierzytelności przedstawił organowi egzekucyjnemu druk potwierdzający, że dokonał wpłaty za faktury w dniu ich otrzymania do rąk prezesa Spółki. Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy, a taka sytuacja ma miejsce w tym stanie faktycznym.

Zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować natomiast jako przesłankę prawną, a nie faktyczną. O braku bezpodstawności uchylania się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności można mówić w tych przypadkach, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela. Innymi słowy mówiąc, podstawą do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu - w rozumieniu art. 71a § 9 u.p.e.a. - mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, przelewu wierzytelności itp.). Pojęcie to oznacza tyle, co "bez podstawy prawnej" (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2007 r., sygn. akt I FSK 984/06, wyrok WSA w Lublinie z 5 października 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 395/18).

Zdaniem strony skarżącej w niniejszym stanie faktycznym istnieje okoliczność prawna, która umożliwia skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania. Jest to fakt dokonania zapłaty do rąk prezesa spółki, wobec której był zobowiązany dłużnik zajętej wierzytelności.

Ponadto zawiadomienie o zajęciu wierzytelności zostało odebrane przez dłużnika 19 października 2021 r. i zostało pozostawione bez odpowiedzi. Jeżeli wierzytelność nie zostanie uznana, to nie ma w tym przypadku zastosowania art. 91 u.p.e.a. Na mocy tego przepisu, organ egzekucyjny ma prawo wszcząć postępowanie egzekucyjne wprost do majątku dłużnika zajętej wierzytelności, gdy ten uchyla się od zapłaty i jednocześnie wierzytelność została przez niego uznana. W sytuacji, gdy wierzytelność nie zostanie uznana, nie można mówić o skutecznym zajęciu wierzytelności, a zatem jeżeli nie było skutecznego zajęcia wierzytelności to nie można żądać, ażeby dłużnik zapłacił za zobowiązanie pieniężne do rąk organu egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.) podlegało postanowienie z 25 kwietnia 2022 r. nr 2401-IEE.711.305.2022.2.MT UNP:2401-22-094379, którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z 23 lutego 2022 r. nr [...] określające wysokość nieprzekazanej przez skarżącego kwoty w wysokości 15.461,10 zł tytułem realizacji zawiadomienia z 11 października 2021 r. nr [...] o zajęciu wierzytelności pieniężnej należnej M. Sp. z o.o.

Kontrolę tą rozpocząć należy od wskazania, że zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Na mocy art. 89 § 2 zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług.

Jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny na podstawie analizy plików JPK zawiadomieniem z 11 października 2021 r. nr [...] zajął wierzytelności pieniężne skarżącego należne M. Sp. z o.o. Zawierało ono, zgodnie z art. 89 § 3 u.p.e.a. prawidłowe pouczenie dłużnika zajętej wierzytelności w zakresie wezwania do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, oświadczenia: o uznaniu zajętej wierzytelności zobowiązanego, o przekazaniu organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność. Powyższe zawiadomienie zawierało również informację, iż zajęcie jest dokonanie z chwilą jego doręczenia, a także, iż zajęcia wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczą również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Ponadto, przedmiotowe zawiadomienie zawierało informację o tym, że jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, mimo że wierzytelność została przez niego uznana i jest wymagalna, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej.

Powyższe zawiadomienie dłużnik odebrał osobiście 19 października 2021 r. i nie udzielił na nie żadnej odpowiedzi. W związku z tym organ egzekucyjny w piśmie z 18 listopada 2021 r. zawarł ponaglenie dłużnika zajętej wierzytelności. W reakcji na nie skarżący w piśmie z 4 grudnia 2021 r. oświadczył, że nie posiada wobec M. Sp. z o.o. z siedzibą w T. żadnych zobowiązań. Dowiedział się bowiem od Prezesa Zarządu M. Sp. z o.o., że egzekwowane od tej spółki zadłużenie dotyczy poprzedniego zarządu spółki, który zaległości powstałe do czerwca 2021 r. zobowiązał się uregulować, na co uzyskał aprobatę urzędu skarbowego.

Wpłaty za fakturę nr [...] w kwocie 1.291,50 zł skarżący dokonał gotówką w dniu 3 listopada 2021 r., a za fakturę nr [...] zapłacił gotówką w kwocie 14.169,60 zł w dniu 10 listopada 2021 r., co potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy dowody KP.

Z powyższego wynika, że skuteczne zajęcie wierzytelności skarżącego wobec

M.Sp. z o.o. nastąpiło z dniem 19 października 2021 r. i zawierało prawidłowe pouczenie, w tym informację, że zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia, obejmuje także wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, które powstaną po dokonaniu zajęcia, a uchylanie się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu skutkuje przymusowym ściągnięciem zajętej kwoty od dłużnika zajętej wierzytelności.

Jak więc wykazano zajęcie wierzytelności skarżącego wobec M. sp. z o.o. było prawidłowe i skuteczne, a skarżący z dniem 19 października 2021 r. utracił prawo dysponowania zajętą wierzytelnością i winien ją przekazać organowi egzekucyjnemu, czego zaniechał. Na mocy art. 67a § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny zajmując wierzytelność wstępuje bowiem w prawa i obowiązki zobowiązanego.

Zgodnie z art. 71b u.p.e.a. jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności.

Z kolei art. 71a § 9 u.p.e.a. stanowi, że jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty.

Wydanie wspomnianego wyżej postanowienia wymaga zatem stwierdzenia bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu w całości bądź w części, co ma miejsce w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 71a § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, z zastrzeżeniem § 2. W ww. przepisie użyto sformułowania "organy egzekucyjne uprawnione są", co oznacza, że istnieje jedynie uprawnienie, a nie obowiązek do przeprowadzenia kontroli. Tym samym uznać należało, że nie jest to wymóg obligatoryjny. Ponadto wskazania wymaga, że celem postępowania w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty wierzytelności jest ustalenie, czy dłużnik zajętej wierzytelności nie uchylił się od bezpodstawnego przekazania wierzytelności organowi egzekucyjnemu, który dokonał zajęcia. Jeżeli więc cel ten jest zrealizowany bez konieczności przeprowadzenia kontroli, to należy uznać, że nieprzeprowadzenie kontroli, o której mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody do wydania postanowienia o jakim mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1515/10, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie prezentowany jest też pogląd, że ustalenie bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności może nastąpić alternatywnie na podstawie zgromadzonego w sprawie egzekucyjnej materiału dowodowego lub poprzez przeprowadzenie kontroli (por. wyrok NSA z 16 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 2245/18, wyrok WSA w Poznaniu z 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 196/10, wyrok WSA w Gdańsku z 27 września 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 633/11).

Z akt sprawy wynika bezspornie, że skarżący po prawidłowym zajęciu wierzytelności, opatrzonym szczegółowym pouczeniem co do skutków jej nieprzekazania organowi egzekucyjnemu, dokonanym w dniu 19 października 2021 r. wpłacił gotówką na rzecz Prezesa M. Sp. z o.o.: w dniu 3 listopada 2021 r. za fakturę nr [...] kwotę 1.291,50 zł oraz w dniu 10 listopada 2021 r. za fakturę nr [...] kwotę 14.169,60 zł, co potwierdzają dowody KP. Bezpodstawnie uchylił się zatem od nałożonego na niego obowiązku, czego nie można skutecznie usprawiedliwić powołując się na informacje uzyskane od Prezesa Zarządu M. Sp. z o.o. (z której miało wynikać, że zajęcie nastąpiło w ramach egzekwowania zobowiązań spółki powstałych w czasie pełnienia funkcji przez poprzedni zarząd, który obiecał uregulować te zaległości). Negatywną przesłanką wydania takiego postanowienia nie jest także akcentowana przez stronę okoliczność, iż dokonał on już płatności za wystawione przez niego faktury, wobec czego poniesie te należności dwukrotnie. Bezpodstawne uchylanie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności ma bowiem miejsce nie tylko wówczas, gdy dłużnik nie przekazuje należnej kwoty ani organowi egzekucyjnemu ani kontrahentowi. W realiach niniejszej sprawy, skoro organ na podstawie analizy plików JPK powziął wiedzę o fakturach wystawionych przez M. Sp. z o.o. i pozyskał od skarżącego dowody opłacenia gotówką w listopadzie 2021 r. gotówką faktur nr [...] w kwocie 1.291,50 zł i nr [...] w kwocie 14.169,60 zł, to wydanie postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności w kwocie 15.461,10 zł było uprawnione. W opisanych realiach nie sposób uznać, że omawiane wierzytelności nie były uznane przez skarżącego.

Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia art. 107 § 3 w związku z art. 126 K.p.a., gdyż zaskarżone postanowienie zawiera właściwe i wyczerpujące uzasadnienie rozstrzygnięcia.

Jak więc wykazano powyżej zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, wobec czego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skarge, której zarzuty okazały się niezasadne.