Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 390/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-12-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 221
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art. 52 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1634
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman Sędziowie: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Asesor WSA Tomasz Trybuszewski Protokolant: starszy specjalista Agnieszka Dąbrowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M.Ś. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2023 r. nr 0201-IEW1.613.1.2023.MW w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji orzekającej o odpowiedzialności podatkowej wspólnika spółki za zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące: XII/2016, od I do VI/2017 r. wraz z odsetkami za zwlokę i kosztami egzekucyjnymi postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4 listopada 2022 r. (nr 0226-SEW.4123.4.2022) Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław-Psie Pole orzekł o solidarnej ze spółką odpowiedzialności M. Ś. jako wspólnika za zaległości podatkowe M. spółka jawna, wynikające z określonego decyzją Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie z dnia 7 października 2020 r. (nr 378000-CKK1.3.2020 oraz 378000-CKK1.4103.2.2020) zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości oraz kosztami postępowania egzekucyjnego za okresy: grudzień 22016 r. oraz miesiące od stycznia do czerwca 2017 r.

Pismem z dnia 22 grudnia 2022 r. strona, reprezentowana przez adwokata, wniosła o stwierdzenie nieważności tej decyzji w powołaniu na przesłankę z art. 247 § 1 pkt 3 i art. 247 § 1 pkt 6 w zw. z art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, dalej: O.p.). W uzasadnieniu tego żądania podniosła, że objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Psie Pole nie została skutecznie doręczona albowiem jej doręczenie nastąpiło bezpośrednio podatnikowi, z pominięciem pełnomocnika, który złożył pełnomocnictwo do akt organu podatkowego jeszcze przed doręczeniem decyzji stronie. We wniosku powołano się na m.in. na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2364/16, w którym Sąd ten przyjął że "okoliczność, iż pełnomocnik ustanowiony przez stronę zgłasza swój udział po wydaniu decyzji administracyjnej a przed jej doręczeniem stronie, nie zwalnia organu z obowiązku doręczenia tej decyzji pełnomocnikowi. W takiej sytuacji bowiem doręczenie decyzji tylko stronie, jeżeli działa ona przez ustanowionego pełnomocnika będzie bezskuteczne".

Decyzją z dnia 28 lutego 2023 r. (nr 0201-IEW1.613.12023.MW) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Psie Pole z dnia 4 listopada 2022 r.(nr 0226-SEW.4123.4.2022).

Od tej decyzji pełnomocnik strony wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji, jak również, stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Psie Pole z dnia 4 listopada 2022 r. (nr 0226-SEW.4123.4.2022).

Decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2023 r. pełnomocnik strony zarzucił naruszenie:

- art. 145 § 2 w zw. z art. 210 § 1 i art. 211 O.p. polegające na błędnym uznaniu, że "wyekspediowanie" decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Psie Pole z dnia 4 listopada 2022 r. (nr 0226-SEW.4123.4.2022) w dniu 4 listopada 2022 r. oraz doręczenie jej bezpośrednio stronie w dniu 10 listopada 2022 r. z pominięciem faktu formalnego zgłoszenia się do sprawy pełnomocnika strony w dniu 9 listopada 2022 r. skutkowało wejściem do obrotu prawnego wspomnianej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Psie Pole z dniem 10 listopada 2022 r., a w efekcie uznanie, że po fakcie "wyekspediowania" w/w decyzji w dniu 4 listopada 2022 r. – możliwe było doręczenie pełnomocnikowi strony jedynie kopii tej decyzji (dopiero w dniu 27 lutego 2023 r. z pouczeniem o braku możliwości jej zaskarżenia);

- art. 247 § 1 pkt 3 w zw. z art. 145 § 2 i art. 210 § 1 pkt 8 O.p. poprzez niestwierdzenie rażącego naruszenia prawa i pozostawienie w obrocie prawnym decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, tj. z kwalifikowanym naruszeniem art. 145 § 2 O.p. wobec błędnego uznania, że pominięcie pełnomocnika ustanowionego w postępowaniu podatkowym może stanowić jedynie podstawę wzruszenia decyzji ostatecznej w ramach wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności;

- art. 2 w zw. z art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 120 O.p. polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji przez organ podatkowy z naruszeniem naczelnych zasad prawa, w szczególności zasady legalizmu;

- art. 121 O.p. poprzez naruszenie zasady zaufania podatnika do organu podatkowego i błędne uznanie, że dla oceny prawidłowości doręczenia decyzji kluczowy uznać należy moment ekspedycji przesyłki zawierającej pismo, a nie moment jej odbioru;

- art. 122 O.p. polegające na naruszeniu zasady prawdy obiektywnej poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności brak ustalenia, że skarżący decyzję organu otrzymał dopiero w dniu 12 listopada 2022 r., co ustalono po opuszczeniu Zakładu Karnego w G. w dniu 8 grudnia 2022 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu wniósł o oddalenie skargi w całości.

Dodatkową argumentację w sprawie skarżący przedstawił w piśmie procesowym z dnia 12 czerwca 2022 r., w którym min. zarzucił organowi działanie w złej wierze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna.

W myśl art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.

Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi w sprawie jest, wydana po rozpatrzeniu wniosku strony złożonego w trybie art. 247 § 1 pkt 3 i 6 O.p., decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2023 r., mocą której organ ten odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Psie Pole z dnia 4 listopada 2022 r. (nr 0226-SEW.4123.4.2022).

Powołany w podstawie prawnej tej decyzji przepis art. 248 § 2 pkt 1 O.p. stanowi, że właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia.

W myśl art. 13 § 3 O.p. organami podatkowymi wyższego stopnia są organy odwoławcze.

Co umknęło uwadze, zgodnie z art. 221 O.p., w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji m.in. przez dyrektora izby administracji skarbowej odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym.

Decyzja wydana w pierwszej instancji przez dyrektora izby administracji skarbowej (art. 221 O.p.) to rozstrzygnięcie, które zapadło w związku ze wznowieniem postępowania lub uruchomieniem trybu nieważności ( Leonard Etel (red.), Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. art. 120-344. Komentarz, Opublikowano: LEX/el. 2023).

W rozpoznawanej sprawie, zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2023 r. kończyła postępowanie przeprowadzone w pierwszej instancji w sprawie wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Psie Pole z dnia 4 listopada 2022 r. (nr 0226-SEW.4123.4.2022).

Od tej decyzji stronie przysługiwało – zgodnie z treścią art. 221 § 1 p.p.s.a. - odwołanie do dyrektora izby administracji skarbowej, a nie od razu skarga do sądu administracyjnego, jak to błędnie pouczono stronę w decyzji.

Uzupełniająco należy wskazać, że w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidziany został wyjątek od obowiązku wyczerpania środków zaskarżenia określonego w art. 52 § 1 p.p.s.a., który jednak nie mógł mieć zastosowanie w sprawie. Mianowicie, w treści art. 52 § 3 p.p.s.a. ustawodawca wprowadził prawo do wniesienia skargi bez zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W piśmiennictwie oraz orzecznictwie sądowym wskazuje się, że gramatyczna wykładnia § 3 uzasadnia przyjęcie, że procedura przewidziana w tym przepisie dotyczy jednak jedynie tych przypadków, w których ustawa w sposób jednoznaczny ustanawia instytucję ponownego rozpatrzenia sprawy. Powyższa regulacja nie znajdzie więc zastosowania w wypadku odwołania, o którym mowa w art. 221 § 1 i 2 O.p., mimo że w sytuacjach określonych w tym przepisie organem rozpoznającym odwołanie, podobnie jak w przypadku ponownego rozpatrzenia sprawy, jest organ, który wydał zaskarżoną decyzję (por. A. Kabat w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 7 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2020 r., sygn. akt II FSK 262/20).

W konsekwencji, w realiach rozstrzyganej sprawy, wniesienie przez stronę skargi do sądu administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2023 r. naruszało art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., stanowiąc podstawę do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Kierując się przedstawioną argumentacją Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji postanowienia.

Zawarte w punkcie II sentencji postanowienia orzeczenie o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi (w kwocie 200 zł) znajduje swoje umocowanie w treści art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Sąd podziela prezentowane w orzecznictwie sądowym stanowisko, że zawarte w art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zastrzeżenie "do dnia rozpoczęcia rozprawy" dotyczy tylko umorzenia postępowania w związku z cofnięciem pisma. Sąd jest natomiast zobligowany do zwrotu stronie całego uiszczonego wpisu od pisma odrzuconego, niezależnie od tego, czy odrzucenie pisma nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, czy na rozprawie (por. postanowienia WSA w Gliwicach z dnia 16 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Gl 279/20 oraz sygn. akt I SA/Gl 280/20).