Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 930/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, 3, 8, 38
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędziowie Sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi K. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. decyzją z dnia [...] października 2014 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 6 pkt 10, art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania G. M., od decyzji działającej z upoważnienia Burmistrza Miasta L., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] września 2014 r., Nr [...], o przyznaniu G. M. zasiłku okresowego w sierpniu 2014 r. w wysokości po 199,26 zł z przeznaczeniem na zakup żywności, środków higienicznych i sanitarnych i o odmowie przyznania G. M. zasiłku okresowego od 1 sierpnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. z przeznaczeniem na opłaty związane z przejazdami do sądów, instytucji, opłaty na znaczki skarbowe, pocztowe i kserokopie, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podało, że decyzją z dnia [...] września 2014 r., Nr [...], Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. na podstawie art. 38 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz.U. z 2013, poz. 182 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r., poz. 823/ oraz art. 104 i 108 Kodeku postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2013 r., poz. 267) orzekł:

- o przyznaniu G. M. zasiłku okresowego w sierpniu 2014 r. w wysokości 199,26 zł z przeznaczeniem na zakup żywności, środków higienicznych i sanitarnych,

- o odmowie przyznania G. M. zasiłku okresowego od 01 sierpnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. z przeznaczeniem na opłaty związane z przejazdami do sądów, instytucji, opłaty na znaczki skarbowe, pocztowe i kserokopie.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że w dniu 7 sierpnia 2014 r. G. M. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku okresowego do grudnia 2014 r. z przeznaczeniem na częściowe zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Potem wyjaśnił, że w trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 12 stycznia 2014 r. (pomyłka: winno być sierpnia) wnioskodawca podał, iż oczekuje wsparcia w formie zasiłku okresowego na zakup żywności, środków higienicznych i sanitarnych, natomiast w oświadczeniu złożonym w dniu 26 sierpnia 2014 r. dodał, że wnosi o-zasiłek okresowy na zakup znaczków, biletów na przejazdy, opłaty za kserokopie. Dalej zaś wskazał, że wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą i spełnia warunki do otrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Podał, że na jego dochód w lipcu 2014 r. składał się dodatek mieszkaniowy w wysokości 143,48 zł. Natomiast kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł. Oznacza to, że różnica między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem G. M. wynosi 398,52 zł. Organ pierwszej instancji przytoczył treść art. 38 i art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Następnie wyjaśnił, iż Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. na realizację zadań w zakresie zasiłków celowych, schronienia, pomocy w naturze, zasiłków okresowych, w ramach środków własnych, dysponuje kwotą 453.653,86 zł. Z kwoty tej zabezpieczył 300.000 zł na pomoc związaną z zakupem opału na zimę oraz kwotę 100.000 zł na pokrycie schronienia dla bezdomnych. Zatem na realizację pozostałych świadczeń pozostaje do jego dyspozycji 53.653,86 zł przy szacowanej liczbie osób i rodzin oczekujących pomocy w postaci zasiłków celowych, specjalnych zasiłków celowych i pomocy w naturze przypada miesięcznie 15 zł. Stwierdził zatem, iż wobec ograniczonych środków finansowych musi gospodarować tak, aby wystarczyło ich na częściowe zaspokojenie podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin wnioskujących o pomoc społeczną. Podał, że w tej sytuacji nie jest możliwe przyznawanie zasiłków okresowych w kwocie wyższej niż w kwocie minimalnej ustawowo zakreślonej. Wskazał, że przy rozpoznawaniu sprawy G. M. miał na względzie jego sytuację życiową i zgłoszone potrzeby, ale również możliwości pomocy społecznej. Podał, że sytuacja życiowa G. M. na tle innych osób korzystających z pomocy społecznej nie jest wyjątkowa, natomiast kwota przyznanego mu świadczenia w części zaspokoi jego potrzeby związane z zakupem żywności oraz środków higienicznych i sanitarnych. Ponadto organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż wnioskowana pomoc przyznana została tylko na miesiąc sierpień, bowiem ewentualne dalsze wsparcie zależne będzie od realizacji przez G. M. postanowień zawartych w kontrakcie socjalnym z dnia [...] sierpnia 2014 r. Organ pierwszej instancji wyjaśnił również, iż nie będzie uwzględniał żądań G. M. o pomoc w formie zasiłku okresowego na opłaty związane z przejazdami do sądów i innych instytucji, a także na zakup znaczków skarbowych, pocztowych i sporządzania kserokopii, wskazując, iż zasiłek może być przyznany na niezbędną potrzebę życiową, a więc taką, bez której osoba nie może egzystować oraz bez której nie może się obejść w warunkach codziennego bytowania. Uznał zatem, że wydatki G. M. na wymienione potrzeby nie zaburzają jego codziennego funkcjonowania i jest on w stanie bez tego egzystować. Wskazał, iż wygrywając sprawę w sądzie może żądać zwrotu kosztów procesu. Decyzja została doręczona G. M. w dniu 5 września 2014 r.

Od wymienionej decyzji oraz innych wydanych w tej samej dacie wnioskodawca złożył odwołanie. Wniósł o uchylenie wymienionych decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa poprzez brak uzasadnienia oraz w związku z uchybieniami w prawidłowym zastosowaniu art. 1 ust. 1, art. 3 Ust. 1, ust. 3 i ust. 4 i art. 38 ustawy o pomocy społecznej i § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 186 ze zm.). Ponadto podniósł, że organ pierwszej instancji poświadcza nieprawdę w dokumentach i przekracza swoje uprawnienia, czym narusza art. 225 § 1 kpa.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zważyło, co następuje:

G. M. w dniu 7 sierpnia 2014 r. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w L. wniosek o przyznanie mu zasiłku okresowego do 31 grudnia 2014 r. w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby z przeznaczeniem na częściowe zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, w szczególności na: zakup żywności, środków higienicznych i sanitarnych, opłat zaległych i bieżących z tytułu czynszu, energii elektrycznej i gazu.

Z rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 12 sierpnia 2014 r. wynika, że G. M., lat [...], jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Nie podejmuje prac dorywczych. Jest osobą samotną, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszka w lokalu składającym się z pokoju i kuchni. Leczy się z powodu schorzeń kardiologicznych. Legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności. W aktach sprawy znajduje się orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane w dniu [...] lipca 2009 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. zaliczające G. M. do lekkiego stopnia niepełnosprawności na stałe. Wydatki jego stanowią: czynsz w kwocie 280,79 zł, z czego 143,48 zł pokrywa dodatek mieszkaniowy, opłata za gaz w kwocie 39,79 zł z terminem płatności do dnia 15 września 2014 r. i w kwocie 39,79 zł z terminem płatności do dnia 15 lipca 2014 r. nie zapłacony. Z wywiadu tego wynika, że G. M. oczekuje pomocy w formie zasiłku okresowego na zakup żywności, środków higienicznych i sanitarnych oraz zasiłku celowego na pokrycie opłat za czynsz, energię elektryczną i gaz oraz na opłaty związane z przejazdami do sądów oraz innych instytucji i na znaczki skarbowe i pocztowe. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] sierpnia 2014 r. został zawarty z nim kontrakt w przedmiocie złożenia wniosku o dodatek energetyczny, zaś realizując ustalenia kontraktu z dnia [...] lipca 2014 r., złożył on w dniu 14 sierpnia 2014 r. w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. wniosek w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W lipcu 2014 r. dochód jego stanowił dodatek mieszkaniowy w kwocie 143,48 zł, przyznany na podstawie decyzji Burmistrza Miasta L. nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. na okres od 1 lipca 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. Z materiałów sprawy wynika również, iż organ pomocy społecznej decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2014 r. przyznał G. M. w sierpniu 2014 r. zasiłek celowy w kwocie 100,00 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie opłat za gaz, energię elektryczną, zaś decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2014 r. odmówił mu przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności od września 2014 r. do grudnia 2014 r. w ramach programu "Pomocy państwa w zakresie dożywiania. Odwołanie o tych decyzji zostanie rozpoznane przez organ odwoławczy w odrębnych decyzjach.

Materialnoprawną podstawą skarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn.zm.), zwanej dalej "ustawą, które precyzyjnie określają warunki przyznawania pomocy społecznej. Jak wynika z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jej celem nie jest jednak wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie jej życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Celem tym nie może więc się stać zapewnienie wnioskodawcy stałego źródła dochodów. Odmienna interpretacja przepisów ustawy jest niedopuszczalna i byłaby całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania. Dalej w art. 3 ust. 4 ustawa stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 38 ust. 1 ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Z kolei art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy stanowi, że w przypadku osoby samotnie gospodarującej, zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że według ust. 3 i 4 tegoż art. 38 kwota zasiłku nie może być niższa niż 50% pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby i nie może być niższa niż 20,00 zł miesięcznie. Według zaś art. 38 ust. 5 ustawy okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy.

Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 pkt. 1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osoby samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Natomiast według tegoż art. 6 pkt 10 ustawy określenie osoba samotnie gospodarująca oznacza osobę prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe. Na mocy § 1 pkt 1 a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823) kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej nie może przekraczać 542,00 zł.

W świetle art. 8 ustawy o pomocy społecznej bezspornym jest, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu wnioskowanej pomocy. Jest osobą niepracującą, lecz zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. bez prawa do zasiłku, nieposiadającą świadczeń emerytalnych lub rentowych, legitymującą się orzeczeniem

o lekkim stopniu niepełnosprawności, leczącą się kardiologicznie, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego miesięczny dochód to dodatek mieszkaniowy w kwocie 143,48 zł.

Zasiłek okresowy jest świadczeniem o charakterze obligatoryjnym, na co wskazuje sformułowanie "zasiłek okresowy przysługuje", a nie zasiłek okresowy "może być przyznany". Oznacza to, że spełnienie przesłanek ustawowych daje podstawę do przyznania uprawnienia a nie pozostawia tego prawa ocenie opartej na uznaniu wyprowadzonym z zasad ogólnych przyjętych w ustawie o pomocy społecznej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 listopada 2012 r. sygn. akt 1 OSK 1222/12 (orzecznictwo.nsa.gov.pl) przyznanie zasiłku okresowego nie ma charakteru uznaniowego, bowiem spełnienie warunków do jego przyznania obliguje organ do jego przyznania. Uznaniu administracyjnemu pozostawiona jest jedynie (w określonym ramach) jego wysokość i okres pobierania, poprzez ustawowo określoną możliwość miarkowania. Skoro ustawa o pomocy społecznej dopuszcza możliwość przyznania zasiłku okresowego w wysokości między określonymi przepisami maksimum i minimum, to orzekając w sprawie zasiłku organy pomocy społecznej obowiązane są kierować się ogólnymi zasadami przyznawania tej pomocy. Zaznaczyć również należy, że szczególne okoliczności, których wystąpienie uprawnia do zasiłku okresowego, wskazane zostały przez ustawodawcę jedynie przykładowo. Przyjąć tym samym trzeba, że każda trudna sytuacja, połączona z niemożliwością jej przezwyciężenia będzie uprawniała do otrzymania tego świadczenia. Jego przyznanie jednak w każdym przypadku uzależnione będzie od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

W rozpatrywanej sprawie skarżoną decyzją organ pierwszej instancji przyznał G. M. w sierpniu 2014 r. zasiłek okresowy w kwocie 199,26 zł.

Kwestia ustalenia wysokości zasiłku okresowego pozostawiona została, jak już wyżej wspomniano, tzw. względnemu uznaniu administracyjnemu, czyli w granicach pomiędzy najwyższą i najniższą kwotą zasiłku wynikającą z art. 38 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, w oparciu o ocenę organu obejmującą jego możliwości finansowe, ilość osób i rodzin ubiegających się o tę pomoc i przy uwzględnieniu hierarchii potrzeb, na które środki te mają być przeznaczone. Organ nie jest więc z jednej strony zobowiązany do przyznawania zasiłku w maksymalnej wysokości, z drugiej jednak strony nie jest uprawniony do rozstrzygania dowolnie, bez odniesienia do wskazanych wyżej kryteriów. Przy przyznawaniu tego świadczenia organy muszą uwzględniać fakt, że w sytuacji posiadania ograniczonych środków finansowych na ten cel, środki te winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Za nieprawidłowe należałoby uznać działania organu polegające na finansowaniu potrzeb tylko jednej lub kilku osób lub rodzin, z pominięciem pozostałych uprawnionych, chociażby sytuacja materialna albo zdrowotna tej osoby była najtrudniejsza. Organ ma bowiem obowiązek dokonywać każdorazowo oceny nie tylko sytuacji materialnej wnioskodawcy, analizować ilość i rodzaju skierowanych do niego form pomocy, ale także przestrzegać pewnej dyscypliny finansowej pozwalającej zabezpieczyć realizację potrzeb wszystkich osób uprawnionych w okresie rozliczeniowym. Organ pierwszej instancji uzasadniając wysokość przyznanego świadczenia wykazał, że środki będące w ich dyspozycji są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich potrzeb osób uprawnionych w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. W związku z ograniczonymi środkami finansowymi będącymi w dyspozycji organu pierwszej instancji musiał on uwzględnić ich wielkość oraz ilość podmiotów kwalifikujących się do przyznania pomocy i dokonać stosownego rozdziału tych środków w taki sposób, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Przy czym należy wskazać, iż jest okolicznością powszechnie znaną, że potrzeby osób korzystających z pomocy społecznej są znacznie większe od możliwości finansowych ośrodków pomocy społecznej, toteż nie zawsze jest możliwe zaspokojenie wszystkich potrzeb. W tej sytuacji dzielona pomoc społeczna nie zawsze musi być przyznana w takiej wysokości, aby w pełni mogła zaspokoić zaistniałe potrzeby, gdyż nie pozwala na to ograniczoność środków, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej. Skoro zatem dochód skarżącego na potrzeby ustalenia uprawnień do zasiłku okresowego wyniósł 143,48 zł, to minimalna kwota zasiłku okresowego mogła wynieść 199,26 zł, bowiem ta kwota stanowi 50% różnicy pomiędzy kryterium dochodowym wynoszącym w przypadku skarżącego 542,00 zł a jego dochodem (542,00 zł - 143,48 zł = 398,52 zł x 50%).

W tej sytuacji organ odwoławczy, jakkolwiek mając świadomość trudnej sytuacji bytowej skarżącego, nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszenia prawa. Natomiast organ odwoławczy nie może nakazać zrealizowania świadczenia, gdy brak jest na ten cel środków finansowych.

Skargę na powyższą decyzję złożył wnioskodawca. Zarzucił jej rażące naruszenie obowiązujących przepisów prawa mające istotny wpływ na wynik spraw w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 i innych k.p.a. w związku z art.:

1) art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1-4 i 38 ustawy o pomocy społecznej "poprzez uporczywe przyjęcie i stosowanie jednolitej dla wszystkich beneficjentów zasady przyznawania 50% zasiłku wyznaczonego według zasad art. 38 ustawy o pomocy społecznej z absurdalnym w istocie poświadczającym nieprawdę ustanawianiu decyzji w przedmiocie przyznawania zasiłków okresowych;

2) naruszenie art. 2 ust. 1-4 w zw. z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej – poprzez stałe – błędne i dowolne przyznawanie zasiłku celowego, w oparciu o kryteria i wysokość świadczenia dotyczące różnicy między kryterium dochodowym a dochodem rodziny, gdy w tym przypadku sprawa dotyczy osoby samotnie gospodarującej;

3) naruszenia celowego przepisów obowiązującego prawa w zakresie o ustanowienie programu wieloletniego "Pom. Państw. w zakresie dożywiania w tym normy określonej" w § 96 R. Ministrów z 7.07.2006 r. poprzez nieprzyznawanie ekwiwalentu pieniężnego za niemożność spożywania gorącego posiłku – a powodowanie przebywania wnioskodawcy w godzinach wydawania posiłków na terenie L. oraz z wielu innych powodów np. uczestniczenia w kursach itp. – co jest dostatecznie uzasadniającym argumentem do przyznania ryczałtu. Nadto istnieją również inne argumenty".

Skarżący stwierdził też, że podtrzymuje zarzuty ujęte w odwołaniu oraz innych pismach w kwestiach, co do których wydawano całkowicie sprzeczne i absurdalnie uzasadnione decyzje – szczególnie decyzje organu odwoławczego.

W związku z powyższym zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając ten wniosek przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości kontrolując działalność administracji publicznej oraz rozstrzygając spory kompetencyjne i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). W postępowaniu sądowoadministracyjnym badaniu podlega zatem prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Sąd administracyjny nie rozważa więc kwestii, czy zaskarżona decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy decyzja ta mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga nie zasługiwała zatem na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 8 ust. 1, art. 3 ust. 4, w związku z art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Ustawa o pomocy społecznej stanowi w art. 2 ust. 1, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Przytoczony przepis wskazuje jako cel pomocy społecznej zaspakajanie "niezbędnych" potrzeb życiowych. Termin ten nie ma jednak praktycznego znaczenia. Nie wskazuje bowiem zakresu owej niezbędności, która może obejmować tylko środki zabezpieczające minimum biologicznej egzystencji człowieka. Może też oznaczać zaspokojenie różnorodnych potrzeb społecznych.

Artykuł 3 ust. 3 ustawy stanowi, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zgodnie z art. 3 ust. 4, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W przepisach tych ustanowiono zasady indywidualizacji i fakultatywności świadczeń z pomocy społecznej. Zasada indywidualizacji dotyczy z jednej strony indywidualnego rozpoznania świadczeń, z drugiej zaś dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczeniobiorcy. Zasada fakultatywności polega na niemożności domagania się przez osoby i rodziny ubiegające się o świadczenia pomocy społecznej, aby przyznano im je w określonym rodzaju, formie i rozmiarze.

Pomoc społeczna, także świadczona w formie zasiłku okresowego, nie zaspokaja całkowicie potrzeb jej beneficjentów. Powinni oni również wykorzystywać własne środki i możliwości. Z uwagi na ograniczoność środków, którymi dysponują organy pomocy społecznej, a także z uwagi na wielość potrzebujących, takie całkowite zaspokojenie potrzeb jest niemożliwe. Zasiłek okresowy, którego materialnoprawną podstawę stanowi art. 38 ustawy o pomocy społecznej, jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego chociaż ustawodawca określił minimalną i maksymalną kwotę zasiłku, a także stwierdził, że kwota zasiłku ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy – w tym przypadku kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby.

Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, powoduje, że sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku okresowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy. Chodzi o dostosowywanie rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że skarżący znajduje się rzeczywiście w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej głównie pozostawaniem bez pracy. Skarżący nie ma żadnego własnego dochodu. Utrzymuje się z świadczeń pomocy społecznej. Jest zatem osobą, której należy udzielić pomocy społecznej. Należy jednak podkreślić, że wartość przyznanego świadczenia zależy od uznania organu wydającego decyzję po spełnieniu warunków określonych w art. 38 ustawy o pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie żądań. Ośrodki pomocy społecznej, w tym organ I instancji, dysponują ograniczonymi środkami finansowymi. Posiadane środki muszą być rozdzielane pomiędzy osoby wymagające wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.

Sądowa kontrola uznania administracyjnego polega nie tylko na badaniu zachowania granic uznania, ale także na szczególnie dokładnej analizie postępowania dowodowego poprzedzającego decyzję i realizacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Kontroli tej podlega bowiem także sposób interpretowania przez organ - występujących w tekście normatywnym - pojęć nieostrych, a w analizowanym tu przypadku, zwłaszcza pojęcia "możliwości pomocy społecznej".

Przechodząc do realiów niniejszej sprawy należy przede wszystkim stwierdzić, że skarżący jest osobą uprawnioną do uzyskania zasiłku okresowego uregulowanego w art. 38 ust. 1 uchwały o pomocy społecznej.

Z przeprowadzonego wywiadu wynika, że jest osobą samotnie gospodarującą, nie pracującą, jedyny dochód, który uzyskuje, to kwota 143,48 zł z tytułu dodatku mieszkaniowego, leczy się na schorzenie kardiologiczne.

Przedmiotem skargi jeśli idzie o powyższe świadczenie jest jego wysokość. Według twierdzeń skargi organ stosuje wobec wszystkich beneficjentów jednolite kryterium przyznawania 50% różnicy pomiędzy kryterium dochodowym a dochodem. Ponadto, według skarżącego, Ośrodek uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie powołuje się na nieprawdziwe dane dotyczące zasobów finansowym organu, na dowód czego skarżący na rozprawie przedłożył sprawozdanie z działalności Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. za 2014 r.

Odnosząc się do powyższych zarzutów należy przede wszystkim stwierdzić, że organ prawidłowo obliczył wysokość zasiłku okresowego.

Zgodnie z art. 38 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie (ust. 2). Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby (ust. 3 pkt 1 ustawy).

Jedyny dochód, który posiada skarżący to dodatek mieszkaniowy jak wcześniej podano w kwocie 143,48 zł miesięcznie (przyznany na okres lipiec-grudzień 2014 r.).

W myśl art. 8 omawianej ustawy nie podlega on wyłączeniu z dochodu (wlicza się do dochodu). Matematyczne wyliczenie wygląda następująco: kryterium dochodowe 542 zł – dochód 143,48 zł = 398,52 zł x 50% = 199,26 zł.

Taką też kwotę zasiłku okresowego otrzymał zainteresowany. Wyliczenie zatem minimalnego zasiłku okresowego jest prawidłowe.

Pytanie dalsze jest takie, czy były podstawy do podwyższania zasiłku okresowego (ponad podstawy).

Mając na uwadze sytuację majątkową skarżącego należy uznać, że istotnie znajduje się on w trudnej sytuacji życiowej, nie posiada bowiem żadnego stałego dochodu, emerytury, renty. Sądowi też z urzędu wiadomo, że skarżący od wielu lat stale korzysta z pomocy ośrodka pomocy społecznej. W dacie wydawania decyzji posiadał lekki stopień niepełnosprawności – co za tym idzie mógł podjąć pracę. Z oświadczenia skarżącego złożonego podczas wywiadu środowiskowego w dniu 12 sierpnia 2014 r. wynika, że nie pracował nawet dorywczo.

Tym samym pomoc społeczną skarżący traktuje jako wyłączny środek utrzymania.

Z powołanych na wstępie zasad ogólnych ustawy o pomocy społecznej wynika, że ustawodawca traktuje przewidziane w ustawie formy pomocy jako działania wspierające beneficjentów w sytuacji występujących w ich życiu trudności. Zatem należało by stwierdzić, że skarżący jest osobą, która mogłaby podjąć pracę zarobkową (w dacie wydawania decyzji) – z drugiej strony ośrodek pomocy społecznej jest podmiotem, który otrzymuje ze środków publicznych określone kwoty i jak powszechnie wiadomo, nie wystarczają one na pokrycie oczekiwanych a nieraz niezbędnych potrzeb beneficjentów.

To, że MOPS w L. jest w takiej sytuacji wykazuje w uzasadnieniu, wymieniając otrzymane środki i sposób ich zagospodarowania.

Te twierdzenia zwalcza skarżący wskazując na inne dane liczbowe zawarte w sprawozdaniu rocznym Ośrodka za 2014 r. (dołączone do akt sprawy IV SA 929/14). Jak należy wnioskować skarżący uważa, że środki na pomoc jakie uzyskuje MOPS są takie, że mógłby uzyskać pomoc – świadczenie okresowe w wyższej kwocie.

Odnosząc się do powyższych zarzutów należałoby przede wszystkim stwierdzić, że Sąd w oparciu o powyższe sprawozdanie nie jest w stanie stwierdzić, że twierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji nie polegają na prawdzie. W tej kwestii mógłby się wypowiedzieć tylko specjalista. Przede wszystkim sprawozdanie dotyczy pewnego zamkniętego okresu. W miesiącu sierpniu zabezpieczono pewne działy pomocy, w okresie sprawozdawczym Ośrodek może już w sposób dokonany mówić o rozdzieleniu środków. Przesunięcie środków finansowych, w czasie trwania roku pomiędzy działami nawet w wysokości kilku lub kilkudziesięciu tysięcy złotych nie zmienia sytuacji ośrodka pomocy, który dysponuje określonymi, zawsze mniejszymi, kwotami niż wynika to z potrzeby.

Odnosząc się do okresu na jaki przyznano skarżącemu zasiłek okresowy należało zauważyć, że, co podkreślają organy, zawarto ze skarżącym dwa kontrakty socjalne; jeden dotyczący zwolnienia z opłat za energię elektryczną, drugi - złożenia wniosku do organów orzekających o niepełnosprawności osób. Jak wynika z twierdzeń uzasadnienia decyzji do podpisania ich doszło w lipcu i sierpniu 2014 r. i w dacie wydania decyzji nie były one zrealizowane przez podmioty, do których były skierowane.

Niewątpliwie innej treści niż dotychczas orzeczenie o niepełnosprawności, czy też przyznanie dodatku energetycznego ma istotny wpływ na rodzaj i wysokość przyznanego przez Ośrodek świadczenia.

Tym samym w ocenie Sądu uzasadnione było przyznanie świadczenia okresowego tylko w miesiącu sierpniu 2014 r. Z urzędu Sądowi wiadomo, że skarżący zwrócił się o przyznanie zasiłku okresowego w miesiącu wrześniu 2014 r.

W ocenie Sądu nie przekracza granic uznania administracyjnego ustalenie wysokości omawianego w niniejszej sprawie świadczenia.

Tym samym zarzut naruszenia art. 2, art. 3 i art. 38 ustawy o pomocy społecznej a także przepisów kodeksu postępowania administracyjnego - art. 7, art. 77, art. 80 jest nieuzasadnione.

Organ zebrał niezbędny dla sprawy materiał dowodowy i dokonał jego właściwej oceny.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak wyżej.