Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 56/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2 pkt 10, art. 4
journal: Dz.U. 2023 poz 810
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M.R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję w części odmowy przyznania skarżącej M.R. prawa do świadczenia wychowawczego za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. M.R. zwróciła się do zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego w związku ze sprawowaniem pieczy zastępczej nad małoletnim wnukiem F.R.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia wychowawczego wyjaśniając, że strona nie jest uprawniona do tego świadczenia jako nie należąca do osób, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 810, w wersji obowiązującej w dacie wydania powyższej decyzji, dalej p.p.w.w.d.)

Od powyższej decyzji M.R. wniosła odwołanie wskazując, iż złożyła wniosek o ustanowienie rodziną zastępczą dla wnuka. Postanowieniem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy w [...] orzekł o zabezpieczeniu, na mocy którego powierzył stronie bezpośrednią pieczę nad wnukiem, który od tego czasu zamieszkuje z wnioskodawczynią i pozostaje na jej wyłącznym utrzymaniu. Rodzice biologiczni wnuka strony nie realizują wobec niego władzy rodzicielskiej i nie partycypują w kosztach jego utrzymania, jak również nie dochodzą należnych dziecku świadczeń. Wnuk strony posiada orzeczenie o niepełnosprawności i cierpi na szereg poważnych schorzeń. Nadto stanowisko organu jest niezgodne z konstytucyjną ochroną praw dziecka.

W wyniku rozpoznania odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił zaskarżoną decyzję w części odmowy świadczenia wychowawczego tj. za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r., a także przyznał stronie świadczenie wychowawcze na okres od [...] r. do [...] r.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż załączone do sprawy zaświadczenie [...] Centrum Pomocy w Rodzinie w [...] z dnia [...] r. pozwala uznać, że od [...] r. zmienił się stan prawny sprawy, co dało podstawę do przyznania świadczenia od dnia umieszczenia dziecka w pieczy z zastępczej. Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 lipca 2023 r., który odnosi się do świadczenia wychowawczego na okres od [...] r. do [...] r., jak również dokumenty załączone wraz z odwołaniem nie stanowią podstawy do przyznania świadczenia za okres od [...] r. do [...] r.

Na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych M.R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., w zakresie nieprzyznania świadczenia wychowawczego na wnuka za okres od [...] r. do [...] r. zarzuciła nieuwzględnienie przez organ, że wcześniej obowiązywało postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. o powierzeniu jej wnuka pod bezpośrednią pieczę. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części odnoszącej się do nieprzyznania świadczenia wychowawczego za okres od [...] r. do [...]r.

W uzasadnieniu podniosła m.in., iż wyrokiem z dnia 5 lipca 2023 r., II SA/Go 270/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WIkp. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS o odmowie świadczenia wychowawczego na wnuka na okres świadczeniowy [...] r. Następnie w dniu [...] r. Sąd Rejonowy w [...] zmienił sposób zabezpieczenia postępowania ustanowiony postanowieniem z dnia [...] r. i do czasu uprawomocnienia zakończenia postępowania nakazał natychmiastowo umieścić wnuka w pieczy zastępczej u skarżącej, więc od tego czasu została ustanowiona rodziną zastępczą dla wnuka. Końcowe postanowienie sądu skarżąca otrzymała w dniu [...] r. którym władza rodzicielska rodziców wnuka skarżącej została zawieszona. Zaświadczenie z PCPR wskazuje tylko na datę, od kiedy została uznana rodziną zastępczą dla wnuka, a nie od kiedy faktycznie była jedynym jego opiekunem, który był wówczas na wyłącznym utrzymaniu strony. Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 lipca 2023 r. wyraźnie uznał, że pozbawiając skarżącą dostępności do świadczenia wychowawczego w sytuacji legalnego powierzenia wnuka pod bezpośrednią, bieżącą pieczę nie uwzględnia istoty świadczenia wychowawczego oraz praw wynikających z Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka, co stanowi naruszenie mających zastosowanie w sprawie przepisów pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka, której Państwo powierzyło pieczę na jego wychowaniem i rozwojem, ma zatem prawo skutecznego domagania się od tegoż Państwa pomocy w sprawowaniu tej opieki, w, tym również pomocy materialnej a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka, jeżeli dochód rodziny uprawnia do jej otrzymania. Nadto skarżąca szczegółowo opisała swoją trudną sytuację rodzinną i materialną oraz trudną sytuację zdrowotną małoletniego wnuka.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Organ przyjął, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r., [...], powierzono stronie jedynie bezpośrednią pieczę nad małoletnim F.R., upoważniając ją do podejmowania decyzji w sprawach leczenia małoletniego, w zakresie diagnostyki psychologicznej, pedagogicznej, logopedycznej, rehabilitacji, kompleksowego wspomagania rozwoju oraz edukacji przedszkolnej. Postanowienie zostało zmienione postanowieniem z dnia [...] r. poprzez umieszczenie małoletniego w pieczy zastępczej skarżącej od dnia 14 sierpnia 2023 r.

Organ podtrzymał stanowisko, iż piecza bieżąca to sądowe powierzenie pieczy nad dzieckiem na podstawie art. 96 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, która nie jest równoważna pieczy zastępczej. Poza tym zgodnie z art. 13 ust. 4 pkt 3 pkt ca) powyższa okoliczność powinna być potwierdzona dokumentem w postaci zaświadczenia odpowiednio organizatora rodzinnej pieczy zastępczej, Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie albo od innego organizatora pieczy zastępczej, które potwierdza umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo- wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym, wraz z datą umieszczenia dziecka, o którym mowa w art. 190 ustawy o pieczy zastępczej o umieszczeniu dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej, wraz z datą umieszczenia. Złożone do akt zaświadczenie PCPR w [...] potwierdza umieszczenie małoletniego w pieczy zastępczej skarżącej od [...] r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. W myśl cytowanego art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, natomiast skarżąca w terminie 14 dni od daty zawiadomienia o tym fakcie nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Skarga okazała się zasadna.

Tytułem wstępu wskazać należy, iż zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nie zawiera w swojej sentencji wyraźnie sformułowanego rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy decyzji z [...] r. w zakresie odmowy przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego w okresie od [...] r. do [...] r., bądź też rozstrzygnięcia o odmowie przyznania świadczenia w tym okresie. Jednakże Sąd przyjął, iż zaskarżona decyzja taką odmowę obejmuje, gdyż wynika to niewątpliwie z jej uzasadnienia, w którym organ stwierdził, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia za okres od [...] r. do [...] r. Również skarżąca nie miała wątpliwości co do treści rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji i w skardze wniosła o jej uchylenie w takiej właśnie części.

Przechodząc do istoty sprawy przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że w okresie objętym zaskarżoną odmową (od [...] r. do [...] r.) skarżąca znajdowała się w takiej samej sytuacji prawnej, jak w okresie od [...] r. do [...] r., którego dotyczył wydany wcześniej, prawomocny wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Go 270/23. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w tym wyroku uwzględniają sytuację skarżącej i jej wnuka, ukształtowaną postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r., sygn. akt [...] w przedmiocie zabezpieczenia postępowania, mocą którego powierzono jej bezpośrednią pieczę nad małoletnim wnukiem.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela wykładnię przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, przedstawioną w przywołanym wyżej wyroku z dnia 5 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Go 270/23.

Celem tej regulacji jest udzielenie przez państwo pomocy rodzicom/opiekunom w wychowaniu dzieci w formie częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (świadczenie wychowawcze). Należy zauważyć, że jak zasadnie podnosi się w orzecznictwie - chociaż świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi (faktycznemu albo prawnemu), to w istocie świadczenie to służy dziecku. Charakter i cel tego świadczenia winny mieć nadrzędne znaczenie przy ustalaniu praw do niego. Świadczenie to służy zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę. Skierowane jest do podmiotów, które opiekę nad dzieckiem rzeczywiście sprawują (por. wyrok WSA w Gliwicach z 3 marca 2022 r., II SA/Gl 1056/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stosownie do treści art. 4 ust. 1 p.p.w.w.d. – w wersji obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji – celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. W myśl art. 4 ust. 2 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje: 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, albo 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo 3) opiekunowi prawnemu dziecka, albo 4) dyrektorowi domu pomocy społecznej, albo 5) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2022 r. poz. 447, 1700 i 2140).

W myśl art. 2 pkt 10 p.p.w.w.d. opiekunem faktycznym dziecka jest osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka.

Co do zasady bieżącą pieczę nad dzieckiem sprawują rodzice, o czym stanowi art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, dalej k.r.o.). W myśl tego przepisu rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień. W niniejszej sprawie zasada ta nie ma zastosowania, bowiem zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r., sygn. akt [...] w przedmiocie zabezpieczenia postępowania w sprawie o zawieszenie, pozbawienie, ograniczenie władzy rodzicielskiej A.K. i G.R. nad małoletnim F.R. oraz o umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej M.R., to skarżącej została powierzona bezpośrednia piecza nad małoletnim. W świetle przepisów p.p.w.w.d. wśród uprawnionych do ubiegania się o świadczenia wychowawcze ustawa nie uwzględniła osoby faktycznie opiekującej się dzieckiem, czyli takiej, która sprawuje pieczę bieżącą nad dzieckiem z mocy orzeczenia sądu. Ustawa ograniczyła krąg opiekunów faktycznych do osób, które wystąpiły z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka (art. 2 pkt 10 p.p.w.w.d.). Tym samym pozbawiła opiekuna dziecka, nad którym jest sprawowana piecza bieżąca, możliwości uzyskania przynajmniej częściowego pokrycia wydatków na jego utrzymanie.

Wykładnia językowa art. 4 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 2 pkt 10 p.p.w.w.d., wprowadzając ograniczenie w dostępności do świadczenia wychowawczego dla osób, którym sąd powszechny w drodze orzeczenia powierzył wykonywanie bieżącej pieczy nad dzieckiem, narusza przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i Konwencji o Prawach Dziecka, a więc regulacje wyższego rzędu. Do takiego rezultatu nie prowadzą natomiast wyniki wykładni funkcjonalnej pozwalające urzeczywistnić normy i wartości eksponowane w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i Konwencji o Prawach Dziecka. Wspomniany art. 2 pkt 10 p.p.w.w.d. definiuje opiekuna faktycznego dziecka jako osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. Niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka byłoby zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia wychowawczego wyłącznie do tych, które faktycznie opiekują się dzieckiem, ale jedynie pod warunkiem, że wystąpiły do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka, a pominięcie osób, które na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego wykonują bieżącą pieczę nad dzieckiem. Wykładnia językowa art. 4 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 2 pkt 10 p.p.w.w.d. – w zakresie, w jakim wyznacza kryteria podmiotowe przyznania świadczenia wychowawczego, które nie pozwalają osiągnąć celów postawionych w regulacjach konstytucyjnych i konwencyjnych – nie daje zadowalających wyników. Co więcej, wykładnia ta narusza również przepisy art. 2 oraz art. 32 ust. 2 Konstytucji, statuujące zasadę państwa prawa, zasadę równości i zakaz dyskryminacji. Pominięcie wśród osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego osób sprawujących bieżącą pieczę nad dzieckiem na mocy aktu stosowania prawa wydanego przez organy państwa, pozostaje w sprzeczności z celem tej ustawy i celem samego świadczenia wychowawczego, którym jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Stąd też, wprowadzając odstępstwo od zasady równości ustawodawca nie może ograniczyć się tylko do jasnego, w sensie językowym, sformułowania kryterium, ale przede wszystkim zastosowane kryterium winno pozostawać w bezpośrednim związku z celem przyjętej regulacji.

Powyższą konkluzję potwierdza art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., a ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską dnia 30 kwietnia 1991 r. (Dz. U. z 1991 r., Nr 120, poz. 526), zwanej dalej Konwencją, stanowiący, iż dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa. We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka (art. 3 ust. 1 Konwencji). Państwa, zgodnie z warunkami krajowymi oraz odpowiednio do swych środków, będą podejmowały właściwe kroki dla wspomagania rodziców lub innych osób odpowiedzialnych za dziecko w realizacji tego prawa oraz będą udzielały, w razie potrzeby, pomocy materialnej oraz innych programów pomocy, szczególnie w zakresie żywności, odzieży i mieszkań (art. 27 ust. 3 Konwencji). Przepisy te, jako pochodzące z ratyfikowanej i należycie ogłoszonej umowy międzynarodowej, stanowią część krajowego porządku prawnego i są bezpośrednio stosowane, co wynika z art. 91 ust. 1 Konstytucji (por. wyrok NSA z 4 marca 2020 r., I OSK 2140/18, wyroki WSA w Poznaniu z 2 listopada 2021 r., II SA/Po 127/21, WSA w Krakowie z 25 stycznia 2023 r., III SA/Kr 1532/22, WSA w Bydgoszczy z 4 maja 2023 r., II SA/Bd 1/23, WSA w Gliwicach z 25 lutego 2022 r., II SA/Gl 1646/21, WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 7 września 2022 r., II SA/Go 269/22).

Mając powyższe na uwadze uznać należało, że pozbawienie skarżącej, której legalnie powierzono bezpośrednią bieżącą pieczę nad małoletnim i która ją faktycznie sprawuje, dostępności do świadczenia wychowawczego i tym samym odmowa przyznania jej wnioskowanego świadczenia w oparciu o literalną wykładnię art. 4 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 10 p.p.w.w.d., nie uwzględnia istoty świadczenia wychowawczego oraz praw wynikających z Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka, co stanowi naruszenie mających zastosowanie w sprawie przepisów p.p.w.w.d.

Odnosząc się do argumentacji organu zawartej w odpowiedzi na skargę stwierdzić należy, iż wydanie przez Sąd Rejonowy w [...] postanowienia z dnia [...] r., sygn. akt [...], na mocy którego zmieniony został sposób zabezpieczenia postępowania ustanowiony postanowieniem z dnia [...] r. poprzez orzeczenie o natychmiastowym umieszczeniu małoletniego F.R. w pieczy zastępczej skarżącej będącej jego babcią nie zmieniło faktu, iż skarżącej została powierzona bezpośrednia piecza nad małoletnim już wcześniejszym postanowieniem tego Sądu z dnia [...] r. Od tego czasu strona sprawowała i sprawuje tę pieczę nad wnukiem – również w okresie od [...] r. do [...] r. – i to na skarżącej w tym okresie ciążył obowiązek opieki nad nim i zaspokajania jego potrzeb życiowych, przy czym z tym właśnie związane wydatki ma częściowo pokrywać świadczenie wychowawcze. W okresie pozostawania w obrocie prawnym postanowienia z [...] r. została sformułowana powyższa wykładnia przepisów p.p.w.w.d., przedstawiona w dotyczącym poprzedniego okresu świadczeniowego prawomocnym wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Go 270/23.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ będzie zobowiązany do uwzględnienia oceny prawnej oraz wskazań wyrażonych w niniejszej sprawie (art. 153 p.p.s.a.).