Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 779/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2025-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 2. art. 5 ust. 4, 4a, 4b, 4c i art. 22 b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Jakub Chojnacki Protokolant Starszy asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 22 czerwca 2023 r. nr SKO Gd/661/23 w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego "gdański bon żłobkowy" uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Skarga S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 22 czerwca 2023 r., nr SKO Gd/661/23, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia 17 grudnia 2021 r. Dyrektor Gdańskiego Centrum Świadczeń przyznał skarżącej prawo do świadczenia pieniężnego "gdański bon żłobkowy" na dziecko A. J. na okres od dnia 1 listopada 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2022 r. w kwocie 433 zł miesięcznie.

Pismem z dnia 8 listopada 2022 r. Dyrektor Gdańskiego Centrum Świadczeń zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia wysokości i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego "gdański bon żłobkowy" na dziecko A. J. na okres od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 31 sierpnia 2022 r. przyznanego decyzją z dnia 17 grudnia 2021 r. z uwagi na przekroczenie progu kryterium dochodowego.

Decyzją z dnia 6 grudnia 2022 r., nr GCŚ/ZNU/013691/ZZ_GBŻ/12/2022, wydaną na podstawie art. 5 ust. 4, 4b i art. 22b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 i § 14 ust. 1 załącznika do uchwały Rady Miasta Gdańska z dnia 25 kwietnia 2019 r., nr IX/170/19, w sprawie wprowadzenia świadczenia pieniężnego "gdański bon żłobkowy" dla rodzin zamieszkujących na terenie Gminy Miasta Gdańska (DZ. Urz. Woj. Pom. z 2019 r., poz. 2402), Dyrektor Gdańskiego Centrum Świadczeń orzekł, że pobrane przez skarżącą świadczenie pieniężne "gdański bon żłobkowy" na dziecko A. J. za okres od 1 lutego 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r. w kwocie 3031 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązał skarżącą do jego zwrotu.

Uzasadniając wydaną decyzję, organ wskazał, że podczas wydawania decyzji z dnia 17 grudnia 2021 r. wiadome było, że skarżąca była zatrudniona na czas nieokreślony od dnia 2 stycznia 2018 r. w A. Spółce z o.o. Jednakże, do wniosku z dnia 31 lipca 2022 r. o ustalenie prawa do świadczenia "gdański bon żłobkowy" na rok szkolny 2022/2023 skarżąca załączyła kopie umowy o pracę zawarte z J. z o.o.: na czas określony od dnia 1 grudnia 2021 r. do dnia 31 maja 2022 r. oraz na czas nieokreślony od dnia 1 czerwca 2022 r. Z informacji pozyskanych z Centralnego Systemu Informatycznego Zabezpieczenia Społecznego "Emp@tia" z ZUS z dnia 10 sierpnia 2022 r. wynika, że skarżąca została zgłoszona do ubezpieczeń zdrowotnych z tytułu umowy o pracę w firmie J. Spółka z o.o. w dniu 1 grudnia 2021 r. W dniu 21 września 2022 r. organ otrzymał od B. Spółki z o.o. zaświadczenie, z którego wynika, że skarżąca została zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w okresie od dnia 1 grudnia 2021 r. wraz z wynagrodzeniem za styczeń 2022 r. w wysokości 6332,12 zł netto.

Mając to na uwadze, organ uznał, że skarżąca w trakcie okresu, na który zostało przyznane jej świadczenie pieniężne decyzją z dnia 17 grudnia 2021 r., uzyskała dochód, mający wpływ na przyznane jej tą decyzją uprawnienie. Zgodnie bowiem z treścią § 5 ust. 1 pkt 2 załącznika do uchwały Rady Miasta Gdańska z dnia 25 kwietnia 2019 r., nr IX/170/19, w sprawie wprowadzenia świadczenia pieniężnego "gdański bon żłobkowy" dla rodzin zamieszkujących na terenie Gminy Miasta Gdańska, z zastrzeżeniem § 6-7, świadczenie przysługuje, jeżeli przeciętny miesięczny dochód rodziny dziecka w przeliczeniu na osobę albo przeciętny miesięczny dochód dziecka pozostającego pod opieką prawną osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym rok szkolny, na który ustala się prawo do świadczenia, nie przekracza kwoty 2800 zł.

Organ wskazał przy tym, że zgodnie z § 8 ust. 1 załącznika do powołanej uchwały do ustalenia dochodu, o którym mowa w § 5 ust. 1 pkt 2, stosuje się odpowiednio art. 3 pkt 2 i art. 5 ust. 4 – 4b i 7-9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z tym, że uwzględnia się również osoby pełniące funkcję rodziny zastępczej, dzieci przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej i osoby, o których mowa w art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz uzyskanie i utratę świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej. Następnie, organ wskazał, że z oświadczenia i informacji pozyskanych za pośrednictwem Centralnego Systemu Informatycznego Zabezpieczenia Społecznego "Emp@tia" z Ministerstwa Finansów i ZUS ustalono, że rodzina skarżącej w 2020 r. uzyskała dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w wysokości 68 739,81 zł netto i nie uzyskała innego dochodu niepodlegającego opodatkowaniu. Z uwagi na utratę zatrudnienia nastąpiła utrata dochodu. Zgodnie z art. 5 ust. 4b w zw. z art. 3 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych, na podstawie danych pozyskanych z elektronicznego Centralnego Systemu Informatycznego Zabezpieczenia Społecznego "Emp@tia" z ZUS nie uwzględniono dochodu utraconego w łącznej wysokości 57 722,55 zł (dochód skarżącej z tytułu zatrudnienia w A.). Na podstawie art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych, pozostały dochód uzyskany przez rodzinę w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy 2021/2022, tj. w 2020 r. został podzielony przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, gdyż był on uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, tj. 11 017,26 zł (pozostały dochód) / 4 m-cy (liczba miesięcy, w których był uzyskiwany dochód) = 2 754,32 zł. Z uwagi na uzyskanie zatrudnienia nastąpiło uzyskanie dochodu. Zgodnie z art. 5 ust. 4b w zw. z art. 3 pkt 24 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych, na podstawie dostarczonego zaświadczenia pracodawcy uwzględniono uzyskanie dochodu przez skarżącą za styczeń 2022 r. w wysokości 6 332,12 zł netto. W konsekwencji, organ ustalił, że dochód miesięczny trzyosobowej rodziny, w przeliczeniu na osobę, w styczniu 2022 r. wyniósł 3 028,81 zł netto (2 754,32 zł + 6 332,12 zł = 9 086,44 zł/3 osoby = 3 028,81 zł) i przekroczył kwotę 2 800 zł, tj. określone w § 5 ust. 1 pkt 2 załącznika do uchwały, kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia pieniężnego "gdański bon żłobkowy" obowiązujące w roku szkolnym 2021/2022. Organ wskazał także, że skarżąca zakończyła stosunek pracy w firmie A. z dniem 1 grudnia 2021 r., zatem zgodnie z art. 5 ust. 4b w zw. z art. 3 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych z tytułu zakończonej umowy "utraciła dochód". Następnie z dniem 1 grudnia 2021 r. skarżąca podjęła zatrudnienie w B. Spółce z o.o., tym samym zgodnie z art. 5 ust. 4b w zw. z art. 3 pkt 24 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych na podstawie kolejnej z umów "uzyskała dochód" mający wpływ na prawo do świadczenia. Każda z powyższych umów o pracę traktowana jest jako odrębne źródło dochodu.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącą odwołania, zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 22 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium wskazało przy tym, że zgodnie z § 8 ust. 1 załącznika do powołanej uchwały do ustalenia dochodu, o którym mowa w § 5 ust. 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio art. 3 pkt 2 i art. 5 ust. 4-4 c i 7-9 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W wyniku ponownego przeliczenia dochodu ustalono, że dochód miesięczny trzyosobowej rodziny w przeliczeniu na 1 osobę w styczniu 2022 r. wyniósł 3028,81 zł i przekroczył kwotę 2800 zł, tj. kryterium dochodowe określone w § 5 ust. 1 pkt 2, uprawniające do świadczenia pieniężnego "gdański bon żłobkowy", obowiązujące w roku szkolnym 2021/2022. Mając to na uwadze, Kolegium stwierdziło, że organ I instancji zasadnie uznał, że w związku z tym świadczenie pieniężne "gdański bon żłobkowy" nie przysługiwało skarżącej począwszy od 1 lutego 2022 r. a pobrane świadczenie stanowi świadczenie nienależnie pobrane, o którym mowa w § 14 ust. 2 pkt 1 powołanej uchwały.

Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania, Kolegium wskazało, że zgodnie z § 3 uchwały Rady Miasta Gdańska z dnia 25 kwietnia 2019 r., nr IX/170/19, w sprawie wprowadzenia świadczenia pieniężnego "gdański bon żłobkowy" dla rodzin zamieszkujących na terenie Gminy Miasta Gdańska upoważnia się Dyrektora Gdańskiego Centrum Świadczeń do prowadzenia postępowań w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w uchwale a także do wydawania decyzji administracyjnych. Zakres upoważnienia obejmuje zatem prowadzenie wszelkich postępowań w sprawie przyznania ww. świadczenia "gdański bon żłobkowy", jak też wszelkich postępowań w tym zakresie kończących się wydaniem decyzji administracyjnej, w tym decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych z tego tytułu świadczeń. Nadto, obowiązujące przepisy nie uniemożliwiają Dyrektorowi upoważniania pracowników Gdańskiego Centrum świadczeń do prowadzenia postępowania, czy wydawania w jego imieniu decyzji administracyjnych w zakresie przedmiotowego świadczenia.

We wniesionej do Sądu skardze, skarżąca zarzuciła brak upoważnienia w uchwale dotyczącej "gdańskiego bonu żłobkowego" do wszczęcia, prowadzenia postępowania administracyjnego i wydawania decyzji administracyjnych przez Dyrektora Gdańskiego Centrum Świadczeń jak i pracowników. Ponadto, skarżąca wskazała, że, w jej ocenie, uchwała dotycząca "gdańskiego bonu żłobkowego" nie wskazuje organu właściwego do prowadzenia postępowania i wydawania decyzji w sprawie nienależnie pobranego świadczenia. Nadto, skarżąca podkreśliła, że nie zgadza się z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji, gdzie wskazano, że Dyrektor Gdańskiego Centrum Świadczeń był upoważniony do prowadzenia wszelkich postępowań w sprawie przyznania tego świadczenia, w tym decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 22 czerwca 2023 r. wydana została z naruszeniem przepisów prawa.

Kontrolowaną decyzją utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Gdańskiego Centrum Świadczeń z dnia 6 grudnia 2022 r. orzekającą, że pobrane przez skarżącą świadczenie pieniężne "gdański bon żłobkowy" na dziecko A. J. za okres od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 31 sierpnia w kwocie 3031 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym i skarżąca zobowiązana jest do jego zwrotu.

Podstawę prawną kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy uchwały Rady Miasta Gdańska z dnia 25 kwietnia 2019 r., nr IX/170/19, w sprawie wprowadzenia świadczenia pieniężnego "gdański bon żłobkowy" dla rodzin zamieszkujących na terenie Gminy Miasta Gdańska. Uchwała ta została podjęta na podstawie delegacji zawartej w art. 22b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.). Zgodnie z jego treścią Rada gminy, biorąc pod uwagę lokalne potrzeby w zakresie świadczeń na rzecz rodziny, może w drodze uchwały, ustanowić dla osób zamieszkałych na terenie jej działania świadczenia na rzecz rodziny inne niż określone w art. 2 pkt 1-3, 4 i 5 (ust. 1). Szczegółowe zasady przyznawania świadczeń, o których mowa w ust. 1, oraz ich wysokość określa uchwała, o której mowa w ust. 1 (ust. 2). Do świadczeń, o których mowa w ust. 1, nie stosuje się przepisów rozdziałów 4, 6 i 7 (ust. 3). Wypłaty świadczeń, o których mowa w ust. 1, finansowane są ze środków własnych gminy (ust. 4).

Z treści § 14 ust. 1 załącznika do powołanej uchwały wynika, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie jest obowiązana do jego zwrotu. Przepis § 14 ust. 2 załącznika do powołanej uchwały wyjaśnia przy tym, że za nienależnie pobrane świadczenie uważa się:

1) świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących utratę prawa do świadczenia lub zmniejszenie wysokości przysługującego świadczenia albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca była pouczona o braku prawa do jego pobierania;

2) świadczenie przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierająca;

3) świadczenie przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo przyznane na postawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia.

Orzekające w sprawie organy uznały, że pobrane przez skarżącą świadczenie pieniężne "gdański bon żłobkowy" za okres od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 31 sierpnia w kwocie 3031 zł, przyznane skarżącej decyzją z dnia 17 grudnia 2021 r., jest świadczeniem nienależnie pobranym albowiem w trakcie okresu, na który zostało przyznane to świadczenie, skarżąca uzyskała dochód, który spowodował przekroczenie kryterium dochodowego określonego w § 5 ust. 1 pkt 2 załącznika do powołanej uchwały, uprawniającego do przyznania tego świadczenia. Stwierdzono przy tym, że dochód miesięczny trzyosobowej rodziny w przeliczeniu na 1 osobę w styczniu 2022 r. wyniósł 3028,81 zł.

Jednakże, w ocenie Sądu, dokonane przez organ I instancji i całkowicie zaakceptowane przez organ II instancji, obliczenia w tym zakresie są zupełnie nieczytelne i niezrozumiałe, a tym samym nie mogą stanowić uzasadnienia dla dokonanego w kontrolowanej decyzji ustalenia, że wypłacone skarżącej za okres od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 31 sierpnia 2022 r. świadczenie stanowi świadczenie nienależnie pobrane.

Wskazać na wstępie należy, że zgodnie z treścią § 5 ust. 1 pkt 2 załącznika do powołanej uchwały z zastrzeżeniem § 6-7 świadczenie przysługuje, jeżeli przeciętny miesięczny dochód rodziny dziecka w przeliczeniu na osobę albo przeciętny miesięczny dochód dziecka pozostającego pod opieką prawną, osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym rok szkolny, na który ustala się prawo do świadczenia, nie przekracza kwoty 2 800 zł.

Z powołanego § 5 ust. 1 pkt 2 wynika, że świadczenie "gdański bon żłobkowy" przysługuje, jeżeli przeciętny miesięczny dochód rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym rok szkolny, na który ustala się prawo do świadczenia, nie przekracza kwoty 2800 zł.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 17 grudnia 2021 r. przyznano skarżącej prawo do świadczenia pieniężnego "gdański bon żłobkowy" na okres od dnia 1 listopada 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2022 r., wskazując w uzasadnieniu tej decyzji, że skarżąca spełnia przesłanki niezbędne do przyznania tego świadczenia m.in. dlatego, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł 2521,51 zł. W decyzji tej nie wyjaśniono przy tym, jakie składniki uwzględniono przy obliczeniu dochodu rodziny a tym samym, w jaki sposób wyliczono tę kwotę.

W decyzji Dyrektora Gdańskiego Centrum Świadczeń z dnia 6 grudnia 2022 r. stwierdzono zaś, że rodzina w 2020 r. uzyskała dochód w wysokości 68 739, 81 zł i nie uzyskała dochodu niepodlegającego opodatkowaniu. Czyniąc to ustalenie, nie wskazano na jakikolwiek dokument, mający odzwierciedlenie w aktach sprawy. Przeliczenie tego dochodu na przeciętny miesięczny dochód w trzyosobowej rodzinie nie daje jednakże kwoty 2521,51 zł, którą to kwotę wskazano w decyzji z dnia 17 grudnia 2021 r. Tym samym, budzi wątpliwości możliwość przyjęcia tej kwoty jako kwoty bazowej za 2020 r.

Ponadto, w kontrolowanych decyzjach wskazano, że z dniem 1 grudnia 2021 r. skarżąca zakończyła stosunek pracy w firmie A. i od tego też dnia podjęła pracę w J. z o.o., a za styczeń 2022 r. otrzymała z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 6332,12 zł. Nadto, wskazano, że przeciętny miesięczny dochód rodziny od stycznia 2022 r. wzrósł do kwoty 3028,81 zł. Dokonanie przez orzekające organy powyższego obliczenia jest całkowicie niezrozumiałe. Nie budzi jedynie wątpliwości, że skarżąca w styczniu 2022 r. otrzymała wynagrodzenie w kwocie 6332,12 zł, jako że wynika to z konkretnych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z § 8 ust. 1 załącznika do powołanej uchwały do ustalenia dochodu, o którym mowa w § 5 ust. 1 pkt 2, stosuje się odpowiednio art. 3 pkt 2 i art. 5 ust. 4-4c i 7-9 ustawy, z tym że uwzględnia się również osoby pełniące funkcję rodziny zastępczej, dzieci przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej i osoby, o których mowa w art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz uzyskanie i utratę świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej. Tak więc, zgodnie z treścią art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód rodziny to suma dochodów członków rodziny. Stosownie zaś do treści art. 5 ust. 4 w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4a). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4b). Przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wykreślenia z rejestru lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny, osoba ucząca się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy, lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą (art. 5 ust. 4c).

Orzekające w sprawie organy obliczając w kontrolowanych decyzjach dochód na kwotę 3028,81 zł powołały się najpierw na przywołany powyżej art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych w odniesieniu do utraty dochodu, który to przepis nie dotyczy utraconego dochodu a jedynie dochodu uzyskanego. Utraconego dochodu dotyczy natomiast art. 5 ust. 4. Organ I instancji przyjął przy tym, że dochód utracony to kwota 57 722,55 zł, nie wskazując jednakże skąd ta kwota wynika. Następnie, organ powołał się na art. 5 ust. 4a, który to przepis ma zastosowanie jedynie do uzyskanego dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i wskazał, że pozostały dochód uzyskany przez rodzinę w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy tj. w 2020 r., wynoszący 11 017,26 zł został podzielony przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, tj. przez 4, co dało kwotę 2754,32 zł. Niezrozumiałe jest jednak przyjęcie 4 miesięcy za okres, w którym dochód był osiągany w 2020 r., gdyż z pozostałych twierdzeń organu wynika jedynie, że skarżąca w grudniu 2021 r. nie pracowała już w A. Spółce z o.o. a przez cały rok 2020 r. pozostawała w tej Spółce w zatrudnieniu.

Obliczenia w powyższym zakresie, stanowiące bazę do dalszych obliczeń dochodu rodziny, są zatem całkowicie niezrozumiałe i, jako dowolne, nieznajdujące uzasadnienia i oparcia w materiale sprawy, nie poddają się ocenie, a w konsekwencji nie mogły stanowić podstawy wydanych w sprawie decyzji.

Powyższe świadczy o tym, że kontrolowane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Z kolei, Sąd nie może w zastępstwie organu dokonać ustaleń niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, jako że sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu.

Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie przy tym do treści art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W świetle zaś art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Nie może być przy tym uznana za zgodną z prawem decyzja administracyjna wydana bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych objętych hipotezą przepisów mających w sprawie zastosowanie (zob. wyrok NSA z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1241/20, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych (zob. wyrok NSA z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 251/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nadto, wskazane uchybienia świadczą o wydaniu przez orzekające w sprawie organy decyzji z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane.

Powyższe uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Nie zasługiwał przy tym na uwzględnienie zarzut skarżącej dotyczący braku upoważnienia do wszczęcia, prowadzenia i wydawania decyzji w przedmiocie gdańskiego bonu żłobkowego przez Dyrektora Gdańskiego Centrum Świadczeń. Zgodnie bowiem z treścią § 3 powołanej wyżej uchwały z dnia 25 kwietnia 2019 r. upoważnia się Dyrektora Gdańskiego Centrum Świadczeń w Gdańsku do prowadzenia postępowań w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w uchwale a także do wydawania decyzji administracyjnych. Niewątpliwie, powyższe obejmuje także prowadzenie i wydawanie decyzji w sprawie nienależnie pobranego świadczenia, które uregulowane zostało w powołanej uchwale. Zgodnie zaś z treścią § 14 ust. 3 załącznika powołanej uchwały o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń orzeka się w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast, pracownik tego organu został upoważniony do wydawania decyzji w imieniu Dyrektora Gdańskiego Centrum Świadczeń w Gdańsku na podstawie powołanego w decyzji zarządzenia nr 10/22 Dyrektora Gdańskiego Centrum Świadczeń z dnia 1 kwietnia 2022 r. w sprawie upoważnienia pracowników Gdańskiego Centrum Świadczeń do prowadzenia postępowań, w tym do wydawania decyzji oraz poświadczania za zgodność z oryginałem odpisów dokumentów w sprawach świadczenia pieniężnego "gdański bon żłobkowy" dla rodzin zamieszkujących na terenie Gminy Miasta Gdańska. Zgodnie bowiem z treścią art. 268 k.p.a. organ administracji publicznej może upoważniać, na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej, pracowników obsługujących ten organ do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, zaświadczeń, a także do poświadczania za zgodność odpisów dokumentów przedstawionych przez stronę na potrzeby prowadzonych postępowań z oryginałem.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uwzględnił skargę i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 22 czerwca 2023 r. Stwierdzone przez Sąd naruszenia przepisów postępowania mogą być konwalidowane w postępowaniu przed organem odwoławczym. Zgodnie bowiem z treścią art. 136 § 1 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Wskazania co do dalszego postepowania wynikają wprost z powyższych rozważań i są wiążące przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a.