Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 194/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1775
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant: starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2024 r. sprawy ze skargi S. Cz. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 6 września 2023 r. nr 9002-2023-000847 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2021 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") w B. wpłynął wniosek S. C. ("strona" "skarżący") o przyznanie płatności na 2021 r. Na podstawie złożonego wniosku i zmian do niego, skarżący ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do powierzchni [...] ha, płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatności za zazielenienie), płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), płatności związanej do zwierząt gatunku bydło domowe (Bos taurus) do [...] sztuk zwierząt oraz płatności związanej do krów do [...] sztuk zwierząt. Wraz z wnioskiem Strona przedłożyła materiał graficzny oraz oświadczenia o zwierzętach zadeklarowanych do płatności.

Decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

w [...] umorzył postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej w części dotyczącej powierzchni wycofanej zmianą do wniosku w dniu [...] czerwca 2021 r., odmówił przyznania Stronie jednolitej płatności obszarowej (JPO), płatności redystrybucyjnej oraz płatności związanej do krów z jednoczesnym nałożeniem sankcji na wskazane płatności a także odmówił przyznania płatności za zazielenienie oraz płatności związanej do bydła. Z płatności zostały w całości wykluczone działki ewidencyjne nr [...], nr [...] o deklarowanej powierzchni [...] ha. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że Strona nie spełniała warunków przyznania płatności w stosunku do ww. działek.

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] maja 2022 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ I instancji uwzględnił i poddał ocenie cały istniejący w sprawie materiał dowodowy. W szczególności organ I instancji nie podał, na czym oparł swoje przekonanie o tym, że obie strony konfliktu kontroli krzyżowej współużytkowały sporne grunty i że podejmowały wobec tych samych gruntów określone zabiegi agrotechniczne, świadczące o woli ich użytkowania na własny rachunek.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w dniu [...] września 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Na mocy tej decyzji, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] umorzył postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej w części dotyczącej powierzchni [...] ha, wycofanej przez S. C. w dniu [...] czerwca 2021 r. Ponadto odmówiono przyznania Stronie wszystkich wnioskowanych przez nią płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nakładając jednocześnie sankcje w zakresie płatności JPO, płatności redystrybucyjnej oraz płatności do krów. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ I instancji wskazał, że z zebranego w postępowaniu materiału dowodowego wynika, że zarówno S. C., jak i druga strona konfliktu kontroli krzyżowej nie mogły w sposób dowolny wykonywać czynności składających się na posiadanie gruntów rolnych, tj. swobodnie dokonywać odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierać plonów oraz utrzymywać grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami). Organ I instancji wskazał, że chodzi tu o wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa, które obejmują działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy w gospodarstwie, o czym mówi art. 8 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1775 ze zm.), dalej "ustawa o płatnościach". Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wskazał, że zgodnie z art. 19a ust. 1 rozporządzenia 640/2014, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5 krotność stwierdzonej różnicy. Różnica, na którą powołał się organ, wynikała z wykluczenia z wniosku S. C. wszystkich działek ewidencyjnych i rolnych, które wcześniej nie zostały przez niego wycofane z wniosku. W zakresie płatności do krów, sankcje wynikały ze stwierdzenia nieprawidłowości w stosunku do więcej niż 3 zwierząt, zgodnie z art. 31 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia 640/2014.

Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wydał w dniu [...] lutego 2023 r. decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że dla rozstrzygnięcia sprawy jednoznacznego określenia wymaga kwestia użytkowania przez S. C. deklarowanej przez niego we wniosku działki ewidencyjnej nr [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wydał w dniu [...] czerwca 2023 r. decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ I instancji umorzył postępowanie w części dotyczącej powierzchni, która została wycofana przez Stronę na podstawie zmiany do wniosku z dnia [...] czerwca 2021 r. Ponadto, organ I instancji odmówił przyznania S. C. płatności redystrybucyjnej, płatności związanej do bydła oraz płatności związanej do krów, przy czym w zakresie płatności związanej do krów odmowa jej przyznania połączona była z nałożeniem na stronę sankcji administracyjnej. Przyznane zostały natomiast Stronie: jednolita płatność obszarowa do powierzchni [...] ha, określonej na podstawie art. 19a ust. 1 rozporządzenia Komisji 640/2014 oraz płatność za zazielenienie do powierzchni stwierdzonej, wynoszącej 10,13 ha.

W dniu [...] lipca 2023 r. skarżący złożył odwołanie, nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją w zakresie ustaleń poczynionych przez organ I instancji w stosunku do działki ewidencyjnej [...], ponownie podkreślając osobiste użytkowanie tej działki ewidencyjnej.

Inne decyzją z dnia [...] września 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przybliżył stan prawny i podał, że w przedmiotowej sprawie, w stosunku do działek deklarowanych do płatności przez S. C., stwierdzono błąd, tzw. konflikt kontroli krzyżowej, polegający na tym, że te same grunty zostały zadeklarowane we wniosku również innego beneficjenta - K. C.. Konflikt ten dotyczył dwóch działek ewidencyjnych, o numerach [...] Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że obie strony konfliktu kontroli krzyżowej podejmowały wobec tych samych gruntów określone zabiegi agrotechniczne. Charakter tych zabiegów wskazuje, że prowadzone one były z wolą użytkowania deklarowanych gruntów na własny rachunek. Zarówno S. C. jak i K. C. przedstawiali dowody na potwierdzenie tego, że użytkowali wskazane grunty bądź osobiście, bądź poprzez inne osoby, działające na ich zlecenie.

Odnośnie działki [...], zdaniem organu nie ulega wątpliwości, że S. C. prowadził na części tej działki uprawę kukurydzy oraz, również na części, uprawę [...], wysianej jesienią 2020 r. Okoliczność ta jest potwierdzona przez świadka - A. P., ale także przez K. C., która np. w pismach datowanych na dzień [...].05.2021 r., skierowanych m.in. do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz do Kujawsko-Pomorskiej Izby Rolniczej wskazała, że w dniu [...].04.2021 r. S. C., poprzez wynajętą firmę, na podanej działce ewidencyjnej dokonał wysiewu kukurydzy, przez co doprowadził do zniszczenia dokonanego przez K. C. wcześniejszego siewu [...]. Z kolei z wyjaśnień S. C. wynika, że w momencie siewu kukurydzy na części działki [...] miał on świadomość, że wcześniej prowadzone były na tym gruncie zabiegi związane z siewem [...]. Co do części ww. działki z uprawą pszenicy, organ wskazał, że w deklaracjach S. C. i K. C. uprawę pszenicy wskazano na różnych, chociaż zbliżonych powierzchniach: [...] ha wg. wniosku S. C. i [...] ha we wniosku K. C.. Z zeznań świadka - A. P. wynikało, że wykonywał on usługi związane z uprawą pszenicy na rzecz S. C., a także że część tej pszenicy otrzymał za wykonane usługi, a pozostałą część zakupił od strony. Na potwierdzenie zakupu, w aktach sprawy znajduje się dokument elektroniczny - potwierdzenie przelewu. Z kolei K. C. przedłożyła do akt sprawy jej dotyczącej rachunek z dnia [...].10.2020 r. na zakup [...] kg [...], która miała zostać przeznaczona na siew. S. C. przedstawił natomiast dowód zakupu kukurydzy na siew. Zeznania stron oraz świadka zgodnie wskazują, że zbioru kukurydzy dokonała K. C., a zbioru pszenicy - S. C., przy czym obie strony podają, że plony te zostały skradzione przez drugą stronę. Biorąc pod uwagę powyższe dowody, tj. wyjaśnienia S. C. i K. C., zeznania świadka oraz dokumenty przedłożone do akt spraw podczas postępowań dotyczących ww. osób (dołączonych odpowiednio do postępowań na podstawie postanowień organu I instancji) organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że w stosunku do działki ewidencyjnej nr [...] zarówno S. C. jak i K. C. prowadzili określone zabiegi agrotechniczne, przy czym dokonywali tego zarówno przed dniem [...].05.2021 r., jak i po tym dniu. Zdaniem organu, taki stan faktyczny uniemożliwia przyjęcie, że na wynikający z ustawy dzień [...].05.2021 r. faktycznym użytkownikiem gruntu była wyłącznie jedna, określona osoba. Nie można przy tym mówić odnośnie ww. działki o jej współużytkowaniu, a raczej o niezależnie od siebie podejmowanych działaniach, częściowo niweczących działania drugiej strony. Zarówno S. C. jak i K. C. traktowali grunt rolny położony na działce ewidencyjnej [...] jako pozostający w ich władaniu, pomimo posiadania wiedzy o takim samym stosunku drugiej strony błędu kontroli krzyżowej. Z wyjaśnień stron wynika, a potwierdzeniem tego faktu jest treść księgi wieczystej [...], że wskazana działka jest współwłasnością S. C. i K. C., co przesądza o tym, że każdemu z nich przysługuje tytuł prawny do tego gruntu. Jednocześnie żadna ze wskazanych osób nie była w stanie w sposób samodzielny i niezakłócony przez drugą stronę prowadzić działalności rolniczej na działce [...] Organ odwoławczy podzielił więc stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G., że powierzchnia [...] ha, zadeklarowana przez S. C. na działce ewidencyjnej [...] powinna zostać wykluczona z wniosku.

Odnośnie kolejnej działki, objętej błędem kontroli krzyżowej oznaczonej numerem [...] ustalono, że grunt ten był wykorzystywany do wypasu zwierząt. S. C. wskazywał ponadto, że na działce [...] dokonał włókowania i bronowania, trawę z tej działki skosił i dokonał sprzątnięcia w czerwcu-lipcu 2021 r. Użytkowanie wskazanego gruntu, polegające na wypasie, związane było ściśle ze zwierzętami, deklarowanymi w ramach płatności związanej do krów i płatności związanej do bydła. Zarówno K. C. jak i S. C. występowali o przyznanie takich płatności. S. C. deklarował do płatności związanej do bydła 3 sztuki zwierząt, o numerach [...], [...] i [...]. Te same sztuki zgłoszone były do płatności przez K. C.. W ramach płatności związanej do krów, S. C. zadeklarował [...] sztuk zwierząt. Spośród nich, [...] było tymi samymi sztukami, które deklarowała do płatności K. C.. Pozostałe 3 sztuki oznaczone były numerami: [...], [...] i [...]. Jednocześnie jednak S. C. podał, że prowadził na gruncie zabiegi bronowania i włókowania, czy też że dokonał zbioru trawy. K. C. z kolei kwestionowała wyjaśnienia Strony w tym zakresie, podnosząc m.in. brak śladów prowadzenia wskazywanych przez stronę zabiegów pielęgnacyjnych oraz niekorzystne ukształtowanie gruntu, co najmniej utrudniające prowadzenie takich zabiegów.

W ocenie organu odwoławczego, żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że S. C. nie wykonywał na działce [...] opisywanych przez siebie zabiegów pielęgnacyjnych oraz zbioru trawy. Ponadto, opisywane przez Stronę czynności nie wykluczały możliwości prowadzenia wypasu bydła na tym gruncie, deklarowanego przez K. C.. W ocenie organu, sam fakt wykonywania bronowania, włókowania i zbiórka siana z działki [...] pozwala na przyjęcie, że wskazany grunt był użytkowany rolniczo przez S. C.. Jednocześnie, prowadzenie wypasu bydła uzasadnia przyjęcie, że grunt był użytkowany rolniczo również przez K. C..

W składanych w trakcie postępowania wyjaśnieniach (m.in. w piśmie z dnia [...].09.2021 r. oraz na rozprawie administracyjnej w dniu [...].09.2021 r.) S. C. podkreślał, że pozostaje współwłaścicielem zwierząt wraz z K. C.. Strona wskazała także, że kontroli stanu bydła dokonywała jedynie przez wizytacje na polu, na którym bydło było wypasane, ponieważ zwierzęta przebywają w miejscowości C. i utrzymywane są przez K. C.. S. C. nie ma jednak dostępu do budynków, również dokonywaniem zgłoszeń zwierzęcych zajmuje się K. C.. Ponadto Strona wskazała, że dokonała zgłoszenia kradzieży 3 sztuk krów o numerach [...], [...] i [...].

Uwzględniając przywołane wyjaśnienia Strony, wskazanego przez nią świadka oraz dowody zebrane w sprawie organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że S. C. był posiadaczem zwierząt zadeklarowanych przez siebie we wniosku. Strona sama bowiem przyznaje, że nie posiada dokumentacji dotyczącej zwierząt ani nawet możliwości bezpośredniej styczności z nimi, poza pobytami na pastwisku. Tym samym, forma użytkowania działki ewidencyjnej nr [...] poprzez prowadzenie na niej wypasu nie była realizowana przez S. C., a jedynie przez K. C..

Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że zarówno Strona, jak i K. C. w stosunku do działki ewidencyjnej [...] spełniali warunek "posiadania" czyli faktycznego użytkowania, tego gruntu. Jednocześnie, jak wynika z treści księgi wieczystej [...], jedynym właścicielem działki ewidencyjnej [...] pozostaje S. C..

Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie organu odwoławczego, w opisanej sytuacji, w stosunku do działki 17/2, rozstrzygające dla oceny uprawnień do płatności jest stanowisko zawarte w orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 17 grudnia 2020 r. w sprawie o sygn. C-216/19, WQ przeciwko Land Berlin, zgodnie z którym art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiejkolwiek podstawy prawnej,

w rozumieniu tego przepisu kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są "w dyspozycji" jedynie właściciela tych obszarów.

Wobec przyjęcia, że działalność rolnicza była prowadzona na działce ewidencyjnej [...] w różnych formach zarówno przez stronę, jak i przez K. C., oraz wobec treści księgi wieczystej [...] organ odwoławczy zgodził się z oceną zawartą w zaskarżonej decyzji, że S. C. spełnia w stosunku do tego gruntu zarówno warunek "posiadania" - w znaczeniu użytkowania rolniczego, jak i posiada do niego tytuł prawny. Zasadnie więc, zdaniem organu odwoławczego, powierzchnia [...] ha na omawianej działce ewidencyjnej została uwzględniona w naliczeniu należnych Stronie płatności.

Reasumując organ odwoławczy za zasadne uznał rozstrzygnięcie organu I instancji co do tego, że powierzchnia kwalifikująca się do płatności na podstawie wniosku S. C. na rok 2021 wynosi [...] ha i dotyczy jedynie powierzchni działki ewidencyjnej [...]. Prawidłowo z wniosku została wykluczona powierzchnia [...] ha, zadeklarowana na działce ewidencyjnej [...]. Prawidłowo również organ

I instancji zastosował do rozstrzygnięcia sprawy w zakresie jednolitej płatności obszarowej treść art. 19a ust. 1 rozporządzenia 640/2014. Nie budzi także wątpliwości organu odwoławczego przyznanie płatności za zazielenienie do powierzchni 10,13 ha, w oparciu o treść art. 23 ust. 2 rozporządzenia 640/2014, a także odmowa przyznania płatności redystrybucyjnej. Co do pomniejszenia przyznanych płatności z tytułu stwierdzonych naruszeń w zakresie wzajemnej zgodności, organ wyjaśnił, że wynika ono z przeprowadzonych kontroli na miejscu, obejmujących zwierzęta zadeklarowane do płatności przez Stronę. Jakkolwiek stwierdzono, że S. C. nie był w posiadaniu zadeklarowanych przez siebie zwierząt, to jednak pozostawał ich współwłaścicielem, a w sytuacji zgłoszenia ich do płatności był odpowiedzialny również za spełnienie wszystkich warunków wynikających z zasad wzajemnej zgodności. Rozstrzygnięcie organu I instancji co do pomniejszenia płatności z tytułu nieprawidłowości stwierdzonych wobec zwierząt zgłoszonych do płatności przez S. C. organ odwoławczy uznał za prawidłowe. Zdaniem Dyrektora OR ARiMR, organ I instancji zasadnie odmówił przyznania płatności związanej do bydła oraz płatności związanej do krów. S. C., pomimo zgłoszenia [...] sztuk bydła i [...] sztuk krów oraz tego, że pozostawał ich współwłaścicielem, pozbawiony był możliwości samodzielnej opieki nad zwierzętami. Opieka ta, według wyjaśnień Strony, realizowana była poprzez wizyty na pastwisku, na którym bydło było wypasane, jednocześnie jednak strona nie była w posiadaniu dokumentacji dotyczącej zwierząt w okresie składania wniosku, a także w okresie późniejszym, nie miała również możliwości swobodnego dostępu do siedziby stada. Zasadnie więc wszystkie zadeklarowane zwierzęta zostały wykluczone zarówno z płatności związanej do bydła jak i z płatności związanej do krów, a ponadto, w zakresie płatności związanej do krów, istniały przesłanki do zastosowania art. 31 ust. 2 rozporządzenia 640/2014, a więc do odmowy przyznania płatności związanej do krów z sankcjami, obliczonymi na podstawie wskazanego przepisu. Organ odwoławczy podkreślił, że w odwołaniu S. C. nie kwestionował rozstrzygnięcia organu I instancji w zakresie płatności związanej do krów i płatności związanej do bydła.

W złożonej do tut. Sądu skardze skarżący podał, że nie zgadza się z wydaną decyzją, gdyż uprawiał zgłoszone działki, ponosił nakłady finansowe związane z uprawą tych plantacji. Skarżący podtrzymał swoją argumentację przedstawioną we wcześniejszych pismach do ARiMR. Ponadto stwierdził, że otrzymał informację dotyczącą swoich decyzji od pracownika ARiMR i jest przekonany, że dopłata mu się należy ze względu na art. 8 ust. 1 pkt 2, którego treść nie uległa zmianie. W związku z powyższym skarżący wniósł o przychylne rozpatrzenie jego skargi.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Wstępnie należy podać, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na rozprawie. O taki tryb rozpoznania sprawy skarżący zawnioskował w piśmie z dnia [...] marca 2024r.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd uznał, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonej decyzji.

Istotą sporu pomiędzy stronami postępowania jest ocena, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy zaistniały przesłanki do odmowy stronie wypłaty świadczenia w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021. Zdaniem skarżącego, przysługują mu dopłaty zgodnie ze złożonym wnioskiem w zakresie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do powierzchni [...], płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatności za zazielenienie), płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), płatności związanej do zwierząt gatunku bydło domowe (Bos taurus) do [...] sztuk zwierząt oraz płatności związanej do krów do [...] sztuk zwierząt. Organy odmówiły jednak przyznania stronie płatności redystrybucyjnej, płatności związanej do bydła i płatności związanej do krów, a w zakresie płatności związanej do krów odmowa jej przyznania połączona była z nałożeniem na stronę sankcji administracyjnej. Skarżącemu przyznano natomiast jednolitą płatność obszarową do powierzchni [...] oraz płatność za zazielenienie do powierzchni [...].

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego według stanu prawnego obowiązującego w 2021r. oraz przepisy wykonawcze prawa europejskiego (wspólnotowego), prawidłowo wskazane przez organy administracji w zaskarżonych decyzjach. Z art. 154 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz.U.UE.L.2021.435.1) wynika, że rozporządzenie (UE) nr 1307/2013 traci moc ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2023 r. Ma ono jednak w dalszym ciągu zastosowanie do wniosków o przyznanie pomocy odnoszących się do lat składania wniosków rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2023 r. Wobec tego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 608, z późń. zm. – zwane dalej rozporządzeniem nr 1307/2013) ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie.

Ponadto, w myśl art. 13 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością (Dz. U.UE.L.2022.183.12) Rozporządzenie delegowane (UE) nr 640/2014 traci moc ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2023 r. Rozporządzenie to stosuje się jednak nadal m.in. do wniosków o przyznanie pomocy w ramach płatności bezpośrednich złożonych przed 1 stycznia 2023 r.

Należy także zauważyć, że zgodnie z art. 168 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 roku, poz. 412) z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. z dniem 15 marca 2023r., straciła moc ustawa z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Niemniej zgodnie z art. 167 ww. ustawy z dnia 8 lutego 2023r., do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określonych w ustawie uchylanej w art. 168, a także do postępowań w sprawach dotyczących tych płatności: 1) wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, 2) zakończonych ostateczną decyzją wydaną na podstawie dotychczasowych przepisów, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy - stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec tego, ustawa z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego również ma zastosowanie do niniejszego postępowania.

Z regulacji zawartych w tej ustawie wynika, że płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności, oraz; 2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha (art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach). Pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli: 1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz 2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro (art. 7 ust. 2 ustawy o płatnościach).

W myśl art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa, płatności związane do powierzchni upraw i uzupełniająca płatność podstawowa, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami", będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Jak stanowi natomiast art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach, wysokość płatności obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni - po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej - po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%.

Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności liczba uprawnień do płatności przydzielona rolnikowi jest równa liczbie kwalifikujących się hektarów, które rolnik ten deklaruje w swoim wniosku o przyznanie pomocy zgodnie z art. 72 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 i które są w jego dyspozycji w dniu określonym przez dane państwo członkowskie.

Należy podkreślić, że jednym z warunków uzyskania płatności jest złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku i oznaczenie przez stronę w złożonym wniosku działki (działek) i powierzchni obszaru użytkowanego rolniczo, co do którego strona ubiega się o otrzymanie danej płatności. Zadeklarowany w ten sposób obszar podlega weryfikacji organu, dokonywanej w drodze kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o płatnościach, organ przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 58 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii. O ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność.

Należy również podkreślić, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności ustawodawca przewidział modyfikacje ogólnych zasad postępowania administracyjnego w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji. I tak, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach). Ponadto zgodnie z ust. 3 tego artykułu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z powyższego wynika, że w postępowaniach dotyczących przyznania płatności obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. Ustawodawca nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, przyjmując zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. To oznacza przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz jednoczesny brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność, a także brak obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ciężar wykazania, że zostały spełnione przesłanki, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności, obciąża rolnika, który wnioskował o ich przyznanie.

Skoro jednym z warunków uzyskania płatności jest oznaczenie przez stronę w złożonym wniosku działki (działek) i powierzchni obszaru użytkowanego rolniczo, co do którego strona ubiega się o otrzymanie danej płatności, to zadeklarowany w ten sposób obszar podlega weryfikacji organu, dokonywanej w drodze kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności.

Innymi słowy, to na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że spełnia warunki do uzyskania wnioskowanej płatności, a rolą organu jest ocena zebranego materiału dowodowego. Jak podnosi się w orzecznictwie, to wnioskodawca powinien wykazać, że faktycznie użytkował grunty wskazane do przyznania płatności, tj. faktycznie nimi władał i rolniczo gospodarował na tych gruntach (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 614/18, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 217/21).

Organ pierwszej instancji weryfikując złożony przez skarżącego wniosek ustalił, iż wystąpił, tzw. konflikt kontroli krzyżowej. Oznacza to, że dwóch lub więcej producentów rolnych złożyło wniosek o przyznanie płatności na te same działki rolne. Konflikt dotyczył działek ewidencyjnych nr [...] oraz nr [...].

Odnośnie działki ewidencyjnej nr [...] ustalono, że została ona zadeklarowana we wnioskach skarżącego oraz K. C.. W ocenie składu orzekającego prawidłowe są ustalenia i wnioski organu odnoszące się do konfliktu kontroli krzyżowej względem tej działki. Treść wpisów w Dziale II urządzonej dla tej nieruchomości księgi wieczystej księgi wieczystej nr [...] przesądza, że jedynym jej właścicielem jest skarżący (k. 43-50 akt adm.). W toku postępowania stwierdzono natomiast, że grunt ten był wykorzystywany m.in. do wypasu zwierząt deklarowanego przez K. C.. Znajdują także potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy twierdzenia skarżącego, że na działce [...] dokonał włókowania i bronowania, trawę z tej działki skosił i dokonał jej sprzątnięcia w czerwcu-lipcu 2021r.

Ponadto skarżący wskazał na użytkowanie tego gruntu polegające na wypasie zwierząt, które deklarował w ramach płatności związanej do krów i płatności związanej do bydła. W przypadku krów wskazał [...] sztuk zwierząt. Spośród nich, [...] było tymi samymi sztukami, które deklarowała do płatności K. C.. Pozostałe [...] sztuki oznaczone były numerami: [...], [...] i [...]. W przypadku bydła – zadeklarował [...] sztuki zwierząt, o numerach [...], [...] i [...] – te same zwierzęta zadeklarowała do płatności także K. C..

Wykluczyć należy jednak prowadzenie na działce ewidencyjnej nr [...] wypasu przez skarżącego. W tej kwestii organy prawidłowo ustaliły, że brak jest podstaw do uznania, by był on posiadaczem ( w rozumieniu przepisów regulujących omawiane płatności ) zwierząt zadeklarowanych we wniosku. W składanych w trakcie postępowania wyjaśnieniach podkreślał bowiem, że pozostaje współwłaścicielem zwierząt wraz z K. C.. Podał także, że kontroli stanu bydła dokonywał jedynie przez wizytacje na polu, na którym bydło było wypasane, ponieważ zwierzęta przebywają w miejscowości C. i utrzymywane są przez K. C.. Oprócz tego skarżący nie ma dostępu do budynków, a dokonywaniem zgłoszeń dotyczących zwierząt zajmuje się K. C.. Skarżący zgłosił dokonanie kradzieży [...] sztuk krów o numerach [...], [...] i [...]. Konfrontując złożone przez skarżącego wyjaśnienia z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie brak jest podstaw do uznania, że był on posiadaczem zwierząt zadeklarowanych przez siebie we wniosku. Skarżący nie posiada dokumentacji dotyczącej zwierząt, nie ma możliwości swobodnego dostępu do siedziby stada poza pobytami na pastwisku, zwierzętami faktycznie zajmuje się K. C..

Niezależnie od tego rację ma organ, że wykonanie zabiegów bronowania, włókowania i zbiórka siana z działki [...] pozwala na przyjęcie, że grunt ten był użytkowany rolniczo także przez S. C..

Sąd podziela pogląd, że płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Istotą płatności jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Takim producentem jest osoba, która swobodnie decyduje o profilu upraw i dokonuje zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony. Celem wprowadzenia dopłat jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomoc rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Istotne jest więc rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest składany wniosek (zob. np. wyroki NSA: z 13 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 260/07; z 11 stycznia 2007 r., sygn. akt II GSK 258/06; z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 87/11). Zatem, beneficjentem pomocy bezpośredniej powinien być rolnik faktycznie użytkujący grunty rolne, który decyduje o profilu upraw i dokonuje zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a ponadto jest posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem, użytkownikiem, najemcą, zarządcą) deklarowanych działek rolnych.

Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt I GSK 2077/19, podczas wykładni pojęcia "posiadanie" użytego przez prawodawcę krajowego, należy uwzględniać podstawowe warunki przyznawania tego rodzaju płatności określone przez prawo wspólnotowe. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd odniósł się do odpowiednich regulacji prawa wspólnotowego podając, iż prawodawca unijny w rozporządzeniu nr 1307/2013 przyjął, że z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych hektary, o których mowa w ust. 2, muszą pozostawać w posiadaniu rolnika w dniu ustalonym przez państwo członkowskie, który nie może przypadać później niż ustalona przez to państwo członkowskie data zmiany wniosku o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (art. 36 ust. 5). Z kolei rolnikiem jest osoba fizyczna lub prawna bądź grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą (art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013). Na tej podstawie NSA wywiódł, że "aby otrzymać płatności do deklarowanych działek rolnych konieczne jest, aby w okresie objętym płatnością były one zarówno w posiadaniu rolnika, jak to, by to on samodzielnie lub z pomocą innych osób prowadził na nich działalność rolniczą (posiadał decyzyjność w odniesieniu do związanych z gruntem prac polowych). Nie musi ich wykonywać osobiście, ale decyzyjność musi mieć charakter ciągły przez cały rok kalendarzowy. Konieczne jest więc stwierdzenie czy posiadacz, który złożył wniosek o płatność podejmował odpowiednie starania rolne w stosunku do działek".

W rezultacie, w ocenie Sądu, pod pojęciem "posiadania" należy rozumieć prowadzenie na gruncie działań, wchodzących w zakres działalności rolniczej, przy czym działania te muszą być wykonywane na własny rachunek, w oparciu o swobodnie podejmowane decyzje, z wyłączeniem ingerencji innych osób.

W analogicznej do opisanej wyżej sytuacji Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 17 grudnia 2020 r., C-216/19, WQ przeciwko Landowi Berlin, (LEX nr 3095408) oceniał, czy w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiegokolwiek prawa ich użytkowania, "kwalifikujące się hektary" odpowiadające rzeczonym obszarom są "w dyspozycji", w rozumieniu art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1307/2013 pierwszego lub drugiego z wnioskodawców, czy też nie są w dyspozycji żadnego z nich. Trybunał uznał, że o ile państwa członkowskie mają prawo domniemywać, że kwalifikujące się hektary związane z wnioskiem o przydzielenie uprawnień do płatności są w dyspozycji rolnika składającego wniosek, o tyle mają one obowiązek systematycznego przeprowadzania kontroli wniosków o przyznanie uprawnień do płatności i odpowiadających im wniosków o płatność w celu zapobiegania i, w razie potrzeby, korygowania popełnionych nieprawidłowości oraz odzyskiwania nienależnych płatności. W przypadku złożenia dwóch lub więcej konkurencyjnych wniosków o przyznanie uprawnień do płatności, jak miało to miejsce w sprawie przed sądem krajowym, domniemanie, zgodnie z którym kwalifikujące się hektary związane z wnioskiem o przydzielenie uprawnień do płatności są w dyspozycji rolnika składającego wniosek, zostaje jednak podważone. W takiej sytuacji właściwe organy państw członkowskich są zobowiązane do sprawdzenia, w dyspozycji którego z tych dwóch wnioskodawców są kwalifikujące się hektary. TSUE doszedł przy tym do przekonania, że art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1307/2013 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiegokolwiek prawa ich użytkowania, kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są "w dyspozycji" jedynie właściciela tych obszarów, w rozumieniu tego przepisu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że teza ta ma charakter uniwersalny, w sytuacjach spornych, gdzie dwa lub więcej podmiotów występuje o płatności do tego samego obszaru (zob. wyroki: WSA w Opolu z dnia 5 października 2022 r. sygn. akt I SA/Op 238/22, WSA w Białymstoku z dnia 2 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Bk 386/22). Z tych względów uprawnienie do płatności do działki nr [...] leży po stronie właściciela-skarżącego, który w ocenie organu wykazał prowadzenie na niej działalności rolniczej polegającej na włókowaniu, bronowaniu i zbiórce siana (skarżący nie wykazał jedynie, że prowadził na niej wypas zwierząt). Skarżący spełnia w stosunku do tego gruntu zarówno warunek "posiadania" - w znaczeniu użytkowania rolniczego, jak i posiada do niego tytuł prawny. Nadto wykonywane przez strony konfliktu kontroli krzyżowej czynności: włókowanie i bronowanie przez stronę oraz wypas bydła przez K. C., wzajemnie się nie wykluczały. Zasadnie więc powierzchnia [...] na omawianej działce ewidencyjnej została uwzględniona w naliczeniu należnej skarżącemu płatności. Jednocześnie organ wykazał, że nie było podstaw do przyznania skarżącemu płatności związanej do bydła i płatności związanej do krów.

Sąd nie dopatrzył się również nieprawidłowości w zakresie ustaleń dotyczących działki ewidencyjnej nr [...]. Wspomniana działka wchodzi w skład nieruchomości, dla której urządzono księgę wieczystą nr [...] (k. 37-42 akt adm.). W jej Dziale II wpisano, że własność tej nieruchomości przypada Skarżącemu oraz K. C. jako wspólność ustawowa małżeńska. Zarówno Skarżący, jak i K. C. zadeklarowali wymienione grunty do przyznania płatności, co doprowadziło do konfliktu kontroli krzyżowej. Oboje też wykazali określone, podejmowane przez nich, działania w stosunku do tego gruntu. Wskazywały one, że był on użytkowany rolniczo osobiście, bądź poprzez inne osoby, działające na ich zlecenie.

Z ustaleń faktycznych sprawy wynika, że skarżący prowadził na części tej działki uprawę kukurydzy oraz, również na części, [...], wysianej jesienią 2020 r. Skarżący w momencie siewu kukurydzy na części działki [...] wiedział, że wcześniej prowadzone były przez K. C. na tym gruncie zabiegi związane z siewem [...], niwecząc tym samym, podjęte wcześniej zabiegi rolne. W dalszej kolejności ustalono, że zbioru kukurydzy zasianej przez skarżącego dokonała K. C., a zbioru pszenicy zasianej przez K. C. - skarżący, przy czym obie strony wskazują, że plony te zostały skradzione przez drugą stronę.

Zebrane w sprawie dowody potwierdzają więc, że w stosunku do działki ewidencyjnej nr [...] zarówno skarżący jak i K. C. prowadzili określone zabiegi agrotechniczne, przy czym dokonywali tego zarówno przed dniem [...] maja 2021 r., jak i po tym dniu. W tej sytuacji obie strony konfliktu krzyżowego należy uznać za współposiadaczy i zarazem faktycznych użytkowników przedmiotowej działki. Ich posiadanie nie miało jednak niezakłóconego charakteru. Faktycznym użytkownikiem gruntu nie był wyłącznie skarżący. Można zauważyć, że działania stron konfliktu kontroli krzyżowej wzajemnie się znosiły – zasiew kukurydzy w miejsce wcześniej wsianego [...], zebranie przez K. C. kukurydzy wcześniej zasianej przez skarżącego, zebranie przez niego pszenicy zasianej przez K. C.. W tej sytuacji, żadna ze wskazanych osób nie była w stanie w sposób samodzielny, swobodny i niezakłócony przez drugą stronę prowadzić działalności rolniczej na działce nr [...]. W ocenie Sądu taki stan faktyczny uniemożliwia przyjęcie, że na dzień [...] maja 2021r. faktycznym użytkownikiem gruntu była wyłącznie jedna osoba. Nie można przy tym mówić o współużytkowaniu gruntu, a raczej o niezależnie od siebie podejmowanych działaniach, niweczących działania drugiej strony. W efekcie, skoro skarżący nie wykazał, że w sposób samodzielny i niezakłócony władał i użytkował zadeklarowanym gruntem rolnym, swobodnie decydując o profilu upraw, o dokonywaniu zabiegów agrotechnicznych oraz o zbiorze plonów - to organ słusznie odmówił przyznania płatności do powierzchni wynoszącej [...] ha, zadeklarowanej na działce ewidencyjnej [...]. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że organy ARiMR nie występują w roli arbitra między stronami konfliktu kontroli krzyżowej, gdyż ich rolą nie jest rozstrzyganie sporów między wnioskodawcami, lecz ustalenie, kto jest posiadaczem działek oraz kto spełnia wymogi dotyczące przyznawania wnioskowanych płatności.

Na dokonane w sprawie ustalenia nie wpływa załączone przez skarżącego do protokołu z rozprawy oświadczenie A. P. z dnia [...] maja 2024r., z którego wynika, że skarżący wykonywał prace polowe w dniu [...] maja 2021r. W toku postępowania organ ustalił, ze skarżący wykonywał zabiegi rolnicze na gruncie. Odwoływał się również do zeznań złożonych przez A. P..

Zasadnie również organy zastosowały do rozstrzygnięcia sprawy w zakresie jednolitej płatności obszarowej treść art. 19a ust. 1 rozporządzenia 640/2014. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5 krotność stwierdzonej różnicy. Dodatkowo, kara administracyjna nie może przekroczyć 100% kwot wyliczanych w oparciu o obszar zgłoszony.

Należycie organy ustaliły także uprawnienie do płatności za zazielenienie do powierzchni [...] ha, w oparciu o treść art. 23 ust. 2 rozporządzenia 640/2014, pomniejszoną ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia. U skarżącego stwierdzono bowiem następujące niezgodności: 1) deklarowane zwierzęta nie zostały zidentyfikowane za pomocą środków identyfikacji i paszportu, bądź zwierzę nie było wpisane w księdze rejestracji lub na dzień złożenia wniosku nie dokonano zgłoszenia zwierzęcia wymaganego na podstawie przepisów o identyfikacji i rejestracji zwierząt, 2) dla sztuk o oznakowaniu [...], [...], [...] stwierdzono, że zwierzę nie przebywało w siedzibie stada przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności. Dodatkowo sztuki deklarowane do płatności do bydła przez skarżącego zostały również zadeklarowane w innym wniosku o przyznanie płatności. Z kolei kontrola Inspekcji Weterynaryjnej Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w [...] wykazała, że posiadacz bydła nie zgłasza faktu urodzenia, śmierci oraz przewozu bydła do i z siedziby stada wraz z datami tych zdarzeń kierownikowi biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w terminie do 7 dni od dnia nastąpienia tego zdarzenia. Dało to podstawę do zastosowania pomniejszeń płatności za zazielenienie.

Zasadnie organy oceniły również brak przesłanki do przyznania płatności redystrybucyjnej. Jest ona przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej jest większa niż 3 ha. Płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika: 1) nie większej niż 30 ha oraz 2) pomniejszonej o 3 ha (art. 14 ust. 1-2 u.p.s.w.b.).

Organ pierwszej instancji stwierdził, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2021 wynosiła [...] ha. Z kolei powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła [...] ha, a po jej pomniejszeniu zgodnie z art. 14 ust. 2 u.p.s.w.b. o [...] ha – [...] ha. Uwzględnić trzeba także wykluczoną z przyznania płatności dodatkowej powierzchnię [...] ha gruntów rolnych zadeklarowanych przez skarżącego w ramach działki ewidencyjnej nr [...]. Stosując pomniejszenia z tytułu przedeklarowania, powierzchnia zatwierdzona do płatności dodatkowej wynosi [...] ha, jest zatem niższa niż minimalna powierzchnia wynikająca z art. 14 ust. 1 u.p.s.w.b., tj. 3 ha.

Ustalenia faktyczne poczynione w sprawie nie dały także podstaw do przyznania płatności do bydła oraz do krów. Skarżący wprawdzie był współwłaścicielem zgłoszonych [...] sztuk bydła i [...] sztuk krów, nie miał jednak możliwości samodzielnej opieki nad zwierzętami. Opiekę realizował poprzez wizyty na pastwisku, na którym bydło było wypasane. Skarżący nie był natomiast w posiadaniu dokumentacji dotyczącej zwierząt w okresie składania wniosku, a także w okresie późniejszym, nie miał również możliwości swobodnego dostępu do siedziby stada. Słusznie więc wszystkie zadeklarowane zwierzęta zostały wykluczone zarówno w płatności związanej do bydła jak i z płatności związanej do krów, a ponadto, w zakresie płatności związanej do krów, zaistniały przesłanki do zastosowania art. 31 ust. 2 rozporządzenia 640/2014, a więc do odmowy przyznania płatności związanej do krów z sankcjami, obliczonymi na podstawie wskazanego przepisu

Organ w sposób wyczerpujący przeprowadził postępowanie dowodowe, a zebrane dowody ocenił wnikliwie logicznie, w całokształcie materiału dowodowego. Zebrany materiał przeanalizował z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Skarżąc miał możliwość wypowiedzenia się co do wszystkich dowodów w sprawie. W konsekwencji organ rzetelnie ustalił stan faktyczny sprawy, a skarżący nie zakwestionował skutecznie ustaleń organów ani wysokości przyznanych płatności. Opierając się zatem na tych ustaleniach organ dokonał prawidłowej oceny w przedmiocie posiadania i użytkowania gruntu rolnego, jako koniecznego warunku do otrzymania płatności, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Prawidłowo zastosowane zostały także przepisy prawa materialnego, szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ dał temu wyraz w sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał w nim fakty, które uznał za udowodnione, omówił dowody, na których się oparł i przyczyny, z powodu których odmówił innym dowodom wiarygodności. Wskazał również podstawę prawną swego rozstrzygnięcia z przytoczeniem właściwych i adekwatnych dla sprawy przepisów.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, oddalił skargę.

U. Wiśniewska J. Szulc J. Ziołek