Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 606/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28  ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2022 poz 1009
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 czerwca 2023 r. nr UP-388/2023 (480000/71/67488/2023) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 1 czerwca 2023 r. UP-388/2023 Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Zakład) po rozpoznaniu wniosku Z. J. – dalej strona, skarżąca – o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 17 stycznia 2023 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek utrzymał w mocy sporną decyzję .

Stan sprawy jest następujący;

17 listopada 2022 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek strony o umorzenie należności z tytułu składek gdzie powołano się na trudną sytuację życiową, finansową oraz zdrowotną.

ZUS po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia decyzją z 17 stycznia 2023 r. nr [...] na podstawie art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) zwanej dalej u.s.u.s. - odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ:

1) nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne wymieniona w art. 2) nie wykazała Pani zgodnie z treścią art. 28 ust. 3a ww. ustawy, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych Pani gospodarstwa domowego.

3) nie wykazała Pani, aby powstanie zadłużenia było następstwem jakiegoś szczególnego zdarzenia.

4) nie wykazała Pani, aby przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiła Panią możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona zakwestionowała legalność wydanej decyzji .

Stwierdziła, że ZUS nie powinien działać na szkodę osób pokrzywdzonych i prowadzić absurdalnej wykładni przepisów. Stwierdziła, że ZUS nie wyraził zgody na umorzenie należności, gdyż dba o "dobro ogólne jako Społeczeństwa", natomiast strona jako matka opiekująca się dwójką dzieci niepełnosprawnych jest integralną częścią tego samego społeczeństwa. Wskazała że ZUS z jednej strony pisze o możliwości umorzenia składek i daje nadzieję na nowy początek, a za chwilę wydaje decyzję odrzucającą całość wniosku i pozostawia nawet odsetki sięgające wartości samego kapitału. Zaznaczyła, że Urząd Skarbowy również rozpatrywał sprawę zaległych należności i umorzył całość zobowiązań. Poinformowała, że córka J. ma [...] oraz inne dolegliwości, tak jak młodsza córka A. Uznała, że jeżeli Urząd Skarbowy umorzył całość zobowiązań to dlaczego ZUS nie może podobnie postąpić. Poinformowała, że rodzina otrzymuje wsparcie z MOPS, czyli zasiłki dla najuboższych. MOPS ma do wglądu wszystkie ponoszone przez rodzinę koszty, wysokość świadczeń, zasiłków. Zaznaczyła, że na koniec miesiąca zazwyczaj otrzymuje 200,00 zł od babci, bo przy obecnej inflacji rodzinie brakuje pieniędzy na jedzenie. Dziewczynki otrzymują dodatek z MOPS do wyżywienia w szkole. Wyjaśniła, że nie opłacała składek, gdyż zajmowała się małą J. z [...]. Musiała wypłacić pracownikowi wynagrodzenie, bo też miał rodzinę do utrzymaniu. Uczciwie zatrudniała Pani każdą osobę, mimo że koszty opłacania takiego pracownika są duże. Nadmieniła, że przeoczyła wpisanie niektórych kosztów związanych z utrzymaniem, co nie było z jej strony celowym działaniem. Podniosła, że sytuacja jej jest wyjątkowa.

Zakład decyzją z dnia 1 czerwca 2023r. nie uwzględnił wniosku o ponowne rozpoznanie i utrzymał w mocy sporną decyzję .

Opisał w treści wydanej decyzji ustalone okoliczności sprawy, a to dot. aktu notarialnego umowy majątkowej małżeńskiej z 31 sierpnia 2006 r. Rep. A nr [...]; orzeczenia nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego A. J. wydanego przez Powiatową Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w T. z 19 lipca 2022 r.; orzeczenia nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego J. J., orzeczenia o niepełnosprawności A. J., orzeczenia o niepełnosprawności J. J., zaświadczenia z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z 15 maja 2023 r. i z 19 maja 2023 r.

Zakład podejmując decyzję wskazał, iż niezbędnym warunkiem wydania przez ZUS prawidłowej decyzji w sprawie umorzenia jest jednoznaczne stwierdzenie, że należności objęte wnioskiem są zgodnie z przepisami prawa wymagalne i nie uległy przedawnieniu. W tym względzie wskazał, iż w decyzji z 17 stycznia 2023 r. nr [...] (str. 4) organ pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że należności figurujące na koncie strony jako płatnika składek są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu ZUS zatem jako wierzyciel w przedmiotowej sprawie ma obowiązek egzekwować powstałe zadłużenie zgodnie z przepisami u.s.u.s.

Oceniając stan sprawy Zakład stwierdził, iż strona jest mężatką, nie pracuje zarobkowo, nie pobiera zasiłków/świadczeń z Urzędu Pracy; ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem 6.610,00 zł w tym: 980,00 zł czynsz, 340,00 zł opłaty eksploatacyjne, 220,00 zł koszty związane z leczeniem, 5.070,00 zł inne wydatki (ubezpieczenie, paliwo, bilety, kredyt, żywienie); wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, z którym ma rozdzielność majątkową od 2006 r. oraz dwiema małoletnimi córkami J. i A. J.; posiada inne zobowiązania pieniężne: gdzie z tytułu podatków - w związku z trudną sytuacją finansową Urząd Skarbowy umorzył zaległe podatki z okresu prowadzonej działalności; z tytułu zaciągniętych kredytów przy czym strona nie zna ich wielkości, nie posiada domu, gospodarstwa rolnego oraz innych nieruchomości; praw majątkowych oraz wierzytelności; majątku ruchomego, córki wymagają stałej opieki ze względu na stan zdrowia. Jest dotknięta tachykardią napadową serca; mąż jest jedynym żywicielem rodziny; otrzymuje świadczenie i zasiłek rodzinny ze względu na trudną sytuację finansową i opiekę nad dziewczynkami. Mąż od 2 maja 2007 r. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, w firmie P S.A. Zakład [...], gdzie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za ostatnie 3 miesiące wyniosły: luty 2023 r. - 3.411,00 tj. około 2.655,45 zł netto + wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy finansowane ze środków pracodawcy za okres od 16 stycznia 2023 r. do 27 stycznia 2023 w kwocie 1.733,88 zł; marzec 2023 r. - 4.733,37 tj. około 3.556,53 zł netto + wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy finansowane ze środków pracodawcy za okres od 20 lutego 2023 r. do 24 lutego 2023 w kwocie 722,45 zł; kwiecień 2023 r. - 5.732,64 tj. około 4.237,00 zł netto.

Na lokalu mieszkalnym o powierzchni 68,50 m położonym w T. ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego na łączną kwotę 176.506,26 zł;

Zakład przywołał treść art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określający sytuacje całkowitej nieściągalności. Stwierdził przy tym, że w przypadku strony: przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nienastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe; nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s – gdyż wprawdzie zaprzestała strona prowadzenia działalności gospodarczej; jednak pobiera świadczenie pielęgnacyjne z tytułu niepodejmowania zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, które od 1 stycznia 2023 r. wynosi 2.458,00 netto miesięcznie; jest współwłaścicielką nieruchomości, na której ZUS dokonał zabezpieczenia; posiada następców prawnych - dwie córki.

Stwierdził także, iż przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych należności z tytułu składek, o których umorzenie strona wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - 16,00 zł. Podobnie przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy na obecną chwilę nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; komornik sądowy postanowieniem z 24 czerwca 2022 r. umorzył prowadzone postępowania egzekucyjne, jednak było ono prowadzone na rzecz innego wierzyciela; w uzasadnieniu postanowienia wskazano, że egzekucja prowadzona wobec strony okazała się bezskuteczna; nie ustalono majątku dłużnika, z którego można skutecznie prowadzić dalszą egzekucję, w tym ruchomości, rachunków bankowych, wynagrodzenie za pracę, wierzytelności i praw majątkowych; zawiadomieniem z 31 marca 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. zakończył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie dalszego tytułu wykonawczego/odpisu tytułu wykonawczego wobec majątku zobowiązanego, z uwagi na jego nieskuteczność; jednak przesłanka całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. zachodzi wówczas, gdy Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Do do wypełnienia hipotezy powyższej normy dochodzi jedynie wtedy, gdy podjęta przez organ egzekucyjny czynność stwierdza brak majątku, z którego można prowadzić, egzekucję; w przypadku czynności w postaci postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wydane w tym przedmiocie orzeczenie musi być orzeczeniem, które oprócz formalnego zakończenia postępowania egzekucyjnego stwierdza równocześnie brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; istotne znaczenie ma to, że ZUS jako wierzyciel zobowiązany jest na bieżąco badać sytuację finansową dłużnika i jeśli ta uległaby zmianie i jeśli pojawiłyby się składniki majątku, bądź też źródło dochodu mogące stanowić przedmiot egzekucji, zgodnie z art. 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma nie tylko prawo, ale obowiązek zastosowania środków egzekucyjnych, tymczasem strona jest współwłaścicielką nieruchomości, na której ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego na kwotę 176.506,26 zł;.

Także przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne; wobec zadłużenia na strony koncie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora ZUS Oddziału w Z. Postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaś zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek.

Zakład dokonał oceny także, czy wobec strony nie zachodzą przesłanki określone w § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem" i dokonał przywołania ich treści.

W tym zakresie stwierdził, iż przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma w przypadku strony zastosowania, ponieważ działalność gospodarcza nie jest już prowadzona.

Dalej zauważył, iż wystąpienie przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. W tym względzie opisując stan zdrowia córek i strony zauważył, iż stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu nie jest samoistną przesłaną do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, gdyż przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Nie kwestionując problemów zdrowotnych A. i J. J. i konieczności sprawowania przez stronę opieki nad chorymi dziećmi stwierdził iż w jej przypadku przesłanka ta nie zachodzi. Aktualnie nie może strona podjąć zatrudnienia, z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad chorymi dziećmi jednak w zamian za rezygnację z zatrudnienia otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne dla opiekuna osoby niepełnosprawnej, które od 1 stycznia 2023 r. wynosi 2.458,00 zł miesięcznie i jest waloryzowane każdego roku. Zatem nie jest pozbawiona źródła dochodu na spłatę zobowiązań wobec ZUS.

Podobni ograniczone możliwości płatnicze, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny.

W ocenie Zakładu ustrój rozdzielności majątkowej zabezpiecza jedną ze stron przed odpowiedzialnością za długi współmałżonka w przypadku prowadzonych postępowań egzekucyjnych na majątku dłużnika. Jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych dokonuje się z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka niezależnie od panującego między nimi ustroju majątkowego. Wskazał iż rodzina strony korzysta z Programu 500+ na dwoje dzieci w łącznej wysokości 1.000,00 zł miesięcznie oraz otrzymuje zasiłek rodzinny w wysokości 83,91 zł miesięcznie, otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 431,68 zł miesięcznie. Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem oraz zobowiązanie pieniężne oszacowano na łączną kwotę 6.610,00 zł, które nie są nadzwyczajnymi kosztami jakie musi strona ponosić. Zakład podkreślił, iż posiadane zobowiązania wobec innych wierzycieli nie mogą być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek. Zakład zaznaczył, iż minimum socjalne ustalone 5 grudnia 2022 r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w IV kwartale 2022 r., które dla 4-osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 5.214,96 zł podczas gdy aktualny dochód w gospodarstwie domowym strony to około 8.274,00 zł netto miesięcznie. Zatem w niniejszej sprawie niewątpliwie nie można stwierdzić zaistnienia sytuacji ubóstwa. Dochód rodziny w pełni wystarcza na pokrycie wskazanych kosztów związanych z utrzymaniem oraz zobowiązań w łącznej miesięcznej wysokości 6.610,00 zł.

W ocenie Zakładu w sprawie nie istnieją szczególne przesłanki umorzenia zaległości, tj. osobie zobowiązanej nie grozi niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych, niemożność odbudowania majątku po klęsce żywiołowej czy też konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, która pozbawia możliwości osiągania dochodu.

W ocenie Zakładu podjęcie decyzji o umorzeniu należności na chwilę obecną byłoby przedwczesne i nieuzasadnione. Zakład widzi szansę na wyegzekwowanie należności w przyszłości, np. w formie układu ratalnego zawartego na dogodnych warunkach.

W skardze do WSA w Gliwicach strona zakwestionowała legalność wydanej decyzji wskazując, iż w analogicznej sytuacji faktycznej Urząd Skarbowy umorzył zaległe zobowiązania podatkowe .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz.1634 - dalej jako Ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa), albo stwierdzi wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 Ppsa). Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Oceniając zaskarżoną decyzję, według podanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że nie jest ona prawidłowa.

Istota sporu w sprawie dotyczy oceny legalności decyzji ZUS Oddziału w B. nr UP-388/2023 utrzymującej w mocy decyzję ZUS z dnia 17 stycznia 2023r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

Podejmując sporną decyzję na podstawie art. 28 u.s.u.s. i odnosząc przesłanki tej regulacji do stanu faktycznego sprawy organ stwierdził, iż w sprawie te nie zachodzą. W szczególności organ zauważył, iż niezbędnym warunkiem wydania przez ZUS prawidłowej decyzji w sprawie umorzenia jest jednoznaczne stwierdzenie, że należności objęte wnioskiem są zgodnie z przepisami prawa wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Wskazał przy tym, iż w decyzji z 17 stycznia 2023 r. nr [...] na str. 4 organ pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że należności figurujące na koncie strony jako płatnika składek są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu stad ZUS jako wierzyciel w przedmiotowej sprawie ma prawo i obowiązek egzekwować powstałe zadłużenie zgodnie z przepisami u.s.u.s.

Oceniając wydaną decyzję i stwierdzenia w niej zawarte Sad doszedł do przekonania, iż wydana decyzja wymyka się spod kontroli Sądu. W ocenie Sądu w tej sprawie dotyczącej umorzenia należności w pierwszym rzędzie wymagało ustalenia jakich należności i jakiego okresu dotyczących sporna decyzja dotyczyła. Ustalenia wymagało czy należności są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Trzeba bowiem podkreślić, że decyzje w sprawach tego rodzaju mogą być wydawane wyłącznie w przypadku należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalne jest natomiast procedowanie w sprawach dotyczących należności, które wygasły na skutek przedawnienia. W tym zaś zakresie Sad nie mógł skontrolować legalności wydanej decyzji. Przede wszystkim w aktach sprawy nadesłanych Sądowi brak jest dokumentów źródłowych na podstawie których organ orzekał i stwierdził iż należności z tytułu składek o które strona wnioskowała nie uległy przedawnieniu. Brak jest nadto wniosku o umorzenie zaległości wobec ZUS, oświadczenia strony co do danych podstawowych związanych z jej stanem majątkowym i innych dokumentów potwierdzających stan majątkowy strony. W realiach rozpoznawanej sprawy, obowiązkiem Zakładu jako organu ponownie rozpoznającego wniosek strony było nadto w pierwszej kolejności ustalenie, czy zaległe składki co do których wnioskowała skarżąca o ich umorzenie są nadal wymagalne i nie uległy one przedawnieniu. Obowiązkiem także Zakładu było wykazanie w wydanej decyzji jakie okoliczności stanu faktycznego i jakie czynności organu dokonane w sprawie przeczą przedawnieniu naleznosci o których umorzenie strona wnioskowała. W tym względzie brak jest natomiast jakichkolwiek rozważań organu. Powyższe oznacza, iż Zakład wydając sporną decyzję naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania określoną w art. 15 k.p.a. Jak zaś słusznie stwierdził WSA w Gliwicach w wyroku o sygn. akt III S/VGI 55/23, z dnia 28 marca 2023 r. organ odwoławczy jest obowiązany ocenić prawidłowość decyzji pierwszoinstancyjnej nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej tą decyzją. Temu obowiązkowi uchybiono co oznacza, iż w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy( art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).

W ocenie Sądu przy rozpoznawaniu wniosku strony w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek doszło także do naruszenia przepisów art. 7, art. 77, art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego a w konskwencji i naruszono art. 28 ust. 3 u.s.u.s i w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Naruszenie w/w przepisów procesowych polega na tym że organ dokonując oceny przesłanek w tych regulacjach opisanych wskazał na okoliczności przeczące ich zaistnieniu, a jednocześnie w żaden sposób ich nie wykazał ich dowodami zwartymi w aktach. Organ odnosząc się do zaistnienia poszczególnych enumeratywnie wymienionych przesłanek w w/w przepisach i powołując się na ustalone okoliczności stanu faktycznego w zakresie sytuacji finansowej materialnej, majątkowej strony , jej dzieci, ustalenia hipoteki na mieszkaniu w T. nie poparł swych twierdzeń dokumentami źródłowymi w oparciu o które wywiódł swe ustalenia. W konsekwencji wydana decyzja przez Zakład nie znajduje jakiegokolwiek oparcia w materiale dowodowym z akt sprawy .

Taki sposób procedowania w sprawie oznacza, iż organy obu instancji, nie dołączając do akt dokumentów z których wywodzą skutek prawny dla strony dopuściły się w ten sposób naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie bowiem do art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast według art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Sąd podziela pogląd wyrażony przez WSA w wyroku z 27 września 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 536/1 (publ.:www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że organ administracyjny wszystkie swoje twierdzenia o zdarzeniach prawnych istotnych w danej sprawie powinien wykazać poprzez załączenie do akt sprawy dokumentów obrazujących daną okoliczność. Sąd zauważa także, iż nie jest jego rzeczą uzupełnianie dowodów w sprawie, gdyż Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Jak stanowi art. 133 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż Sąd przy ocenie legalności aktu bierze pod uwagą materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dodać należy, iż Sąd administracyjny nie ma obowiązku ustalania okoliczności sprawy.(por. wyrok NSA I OSK 1664/17z dnia 31 października 2017 r.) publ. LEX nr 2400692. Z przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika bowiem nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyroki NSA z dnia: 26 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 497/09, LEX nr 594014, 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09, LEX nr 746707, 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 763/12, LEX nr 1219174).

W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę uwagi poczynione w treści uzasadnienia i uwzględni je ponownie oceniając wniosek strony o ponowne rozpoznanie sprawy. Nadto włączy w poczet materiału dowodowego dokumenty na podstawie których dokonał oceny materialnoprawnych przesłanek istnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt-1-6 u.s.u.s. Podobnie w sposób wyczerpujący ustali i oceni czy w sprawie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, i da temu wyraz w treści ponownie wydanej decyzji.