Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 926/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2025-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska /spr./, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 29 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi G. Sz. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 11 września 2024 r., nr 2201-IEE.7192.2.242.2024.WK w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Organ egzekucyjny - Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku (dalej: Naczelnik, organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku G.S. (dalej: Zobowiązany, Skarżący) m.in. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez:

Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie o numerach: [...] z 5 maja 2023 roku, [...] z dnia 5 września 2023 roku, [...] z dnia 21 grudnia 2023 roku, [...] z dnia 23 stycznia 2024 roku.

Organ egzekucyjny doręczył Zobowiązanemu wydruki w/w tytułów wykonawczych w dniu 23 maja 2024 roku wraz z wydrukami zawiadomień o numerach:

• nr [...] z dnia 11 maja 2023 roku o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S.A. W odpowiedzi udzielonej pismem z tego samego dnia, bank wskazał na brak środków;

• nr [...] z 11 września 2023 roku o zajęciu innej wierzyteleności pieniężnej w Izbie Administracji Skarbowej w Gdańsku;

• nr [...] z dnia 8 stycznia 2024 roku o zajęciu wierzytelności z rachunku ban-kowego i wkładu oszczędnościowego w S. S.A. W odpowiedzi udzie-lonej pismem z tego samego dnia, bank wskazał na przeszkodę realizacji zajęcia, brak środków;

• nr [...] z dnia 24 stycznia 2024 roku zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w P. S.A. B. S.A. W odpowiedzi udzielonej pismem z 25 stycznia 2024 roku, bank wskazał na przeszkodę realizacji zajęcia, brak środków.

Pismem z 29 maja roku Zobowiązany wniósł skargę na dokonane czynności egzekucyjne, w której podniósł, że czynności powinny zostać uchylone, bowiem skarżone tytuły wykonawcze (w oparciu o które dokonano czynności) zostały wystawione w oparciu o nieostateczne decyzje, co do których istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że zostały wydane w sprzeczności z prawem. Decyzje te są analizowane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku i Sąd, dlatego też nie posiadają przymiotu prawomocności. Postanowieniem z 28 czerwca 2024 roku organ egzekucyjny oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor), po rozpatrzeniu złożonego zażalenia, postanowieniem z 11 września 2024 roku utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z 28 czerwca 2024 roku oddalające skargę na czynność egzekucyjną.

Organ egzekucyjny, w przypadku zaskarżonych czynności, podjął działania w celu zastosowania środków (przewidzianych dla egzekucji świadczeń pieniężnych - art. 1a pkt 12 lit. a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 - dalej jako u.p.e.a.), do których stosowania upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazane środki wymienione zostały w art. 80 u.p.e.a. w/w ustawy tj. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz art. 89 § 1 u.p.e.a., tj. zajęcie innej wierzytelności pieniężnej.

Z akt sprawy wynika, że w celu zastosowania środków egzekucyjnych zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przede wszystkim w/w zawiadomienia skutecznie doręczono dłużnikom zajętych wierzytelności. Z akt sprawy wynika również, że wydruki tytułów wykonawczych (w oparciu o które dokonano zajęć) doręczono Zobowiązanemu wraz z wydrukami zawiadomień nr [...] z dnia 11 maja 2023 roku, [...] z 11 września 2023 roku, nr [...] z dnia 8 stycznia 2024 roku, nr [...] z dnia 24 stycznia 2024 roku.

Tym samym organ dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 80 u.p.e.a. i art. 89 § 1 u.p.e.a.. Zawiadomienia spełniają także wszystkie wymogi, określone w art. 67 § 2 u.p.e.a.

Dodatkowo Dyrektor wyjaśnił, że podnoszone zarzuty dotyczące istnienia obowiązku oraz dotyczące decyzji stanowiących podstawę prawną dochodzonego obowiązku nie mogą być badane w ramach skargi na czynność egzekucyjną, bowiem wychodzą poza jej zakres.

Na rozstrzygnięcie organu odwoławczego G.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jego uchylenia oraz uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 2 in principio w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej: k.p.a.) w zw. art. 18 u.p.e.a. oraz art. 54 § 6 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - poprzez nieuchylenie Postanowienia Naczelnika w całości i brak wydania orzeczenia co do istoty sprawy przez uwzględnienie skargi na czynności egzekucyjne i uchylenie czynności egzekucyjnych, pomimo wadliwego przyjęcia w Postanowieniu Naczelnika, że dokonanie czynności egzekucyjnych nie nastąpiło z naruszeniem ustawy, podczas gdy w niniejszej sprawie realizowanie tytułu wykonawczego pozostaje sprzeczne z prawem, a przez to narusza ustawę w zakresie braku podstawy do podejmowania czynności egzekucyjnych w związku z wydanym wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 9 października 2024 r., III SA/Gd 531/23, w którym sąd administracyjny uchylił decyzję Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni (dalej: Naczelnik PUCS) z dnia 20 stycznia 2023 r.. (dalej: Decyzja I instancji) w części dotyczącej odpowiedzialności Skarżącego, która to decyzja stanowiła podstawę prawną obowiązku określonego w znacznej części tytułów wykonawczych, których dotyczy skarżone Postanowienie i która jest zbliżona w swojej treści do decyzji powoływanych jako podstawa w pozostałej części tytułów wykonawczych określonych w Postanowieniu, wobec czego odpadła podstawa do dalszego prowadzenia egzekucji w oparciu o Decyzję I instancji, jak również istnieje spore ryzyko niezgodności z prawem pozostałych decyzji określonych w Postanowieniu, które zwiększa dodatkowo wystąpienie następujących okoliczności:

a) Skarżący nie jest dłużnikiem solidarnym w niniejszej sprawie,

b) organy celne w sposób nieuprawniony uznały, że wskazano niewłaściwą wartość celną w dokonanych zgłoszeniach,

c) zastosowano błędną metodę określenia wartości celnej towarów, tj. metodę wartości transakcyjnej podobnych towarów, podczas gdy Organy celne powinny zastosować metodę wartości transakcyjnej identycznych towarów,

d) organy celne przedwcześnie, zbyt pochopnie i bez potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym przyjęły, że działalność stron była pozorowana celem wprowadzenia do obrotu towarów z zamiarem uszczuplenia należności celnych i podatkowych,

e) organy celne nie były uprawnione do powiadomienia dłużnika o długu celnym w związku z upływem trzyletniego terminu od dnia powstania długu celnego;

2) art. 138 § 1 pkt 2 in principio w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. art. 18 u.p.e.a. oraz art. 54 § 6 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 54 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. - poprzez nieuchylenie Postanowienia Naczelnika w całości i brak wydania orzeczenia co do istoty sprawy przez uwzględnienie skargi na czynności egzekucyjne i uchylenie czynności egzekucyjnych, pomimo wadliwego przyjęcia w Postanowieniu Naczelnika, że nie zastosowano zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej, podczas gdy na gruncie niniejszej sprawy zastosowane zostały wobec Skarżącego 4 zajęcia, dokonane następującymi zawiadomieniami:

a) zawiadomieniem z dnia 24 stycznia 2024 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej, o której mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe lub innych należności pieniężnych, nr [...],

b) zawiadomieniem z dnia 8 stycznia 2024 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej, o której mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe lub innych należności pieniężnych, nr [...],

c) zawiadomieniem z dnia 11 maja 2024 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej, o której mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe lub innych należności pieniężnych, nr [...],

d) zawiadomieniem z dnia 11 września 2023 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, nr [...] (Cz. nr [...]),

(dalej łącznie: "Zawiadomienia") które powinny zostać uznane w niniejszej sprawie za zbyt uciążliwe środki egzekucyjne, a ponadto nie uwzględniono okoliczności dotyczących stanu zdrowia i sytuacji finansowej Skarżącego przemawiających za nadmierną uciążliwością zastosowanych środków egzekucyjnych, które wynikają z następujących dokumentów, stanowiących załączniki do niniejszej skargi:

a) umowy o pracę zawartej pomiędzy G.S. a spółką T. sp. z o.o. w dniu 6 lipca 2023 r.,

b) zaświadczenia otrzymanego od psychoterapeuty mgr. T.S. z dnia 8 maja 2024 r.,

c) wyciągu z wyniku badania rezonansem magnetycznym z dnia 2 maja 2024 r.,

d) zaświadczenia lekarskiego z dnia 22 maja 2024 r., wystawione przez lek. N.P.,

e) zaświadczenia wydanego przez B. SA z dnia 13 lutego 2024 r., dotyczącego wprowadzonych blokad na rachunku Skarżącego,

f) zawiadomienia o zajęciu udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, nr [...],

g) zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę, nr [...],

h) zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, nr [...],

i) zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę, nr [...];

3) art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. - poprzez brak uzasadnienia w odniesieniu do nieuwzględnienia zarzutów Skarżącego dotyczących oddalenia skargi na czynności egzekucyjne w Postanowienia Naczelnika, pomimo dokonania czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, a przez to przez naruszenie zasady wyjaśniania stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, jak również w związku z brakiem właściwego oznaczenia przedmiotu rozstrzygnięcia przez błędne oznaczenie Postanowienia Naczelnika.

Odpowiadając na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszeniem prawa. Analiza akt sprawy oraz zaskarżonego postanowienia nie daje podstaw do przyjęcia, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym doszło do uchybienia uzasadniającego uchylenie zaskarżonego aktu.

Zgodnie z treścią art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. (art. 54 § 3 u.p.e.a.).

Określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynność egzekucyjną, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. W ramach skargi na czynność egzekucyjną można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W postępowaniu tym nie orzeka się natomiast o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Skarga na czynność egzekucyjną nie może więc być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora w toku całego postępowania egzekucyjnego. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r. o sygn. akt II FSK 2053/18, skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane. Ma to na celu uniknięcie sytuacji, w ramach której dany zarzut byłby rozpatrywany w kilku środkach ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne i nie można ich stosować zamiennie. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. i zgodnie z tym przepisem, kognicja organów nadzoru jest ograniczona wyłącznie do badania zgodności z prawem i prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Oznacza to, iż przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych.

W postępowaniu skargowym prowadzonym w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy również podkreślić, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.

W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21; CBOSA). Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (por. wyroki NSA: z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt II FSK 2843/16; z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3867/14; z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 802/13; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11; CBOSA).

W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (por. wyroki NSA: z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II FSK 48/18; z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13, CBOSA).

Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.

Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną, w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, mogła być jedynie prawidłowość postępowania organu egzekucyjnego w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania przedmiotowych czynności egzekucyjnych. W kontekście powyższego nie można w ramach niniejszej sprawy administracyjnej merytorycznie odnosić się do zarzutów dotyczących zasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego

W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne, to jest działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, którymi w tym przypadku było zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz zajęcie innej wierzytelności pieniężnej, tj. wierzytelności z tytułu przekazów pocztowych.

Wskazane środki wymienione zostały w art. 80 u.p.e.a. w/w ustawy tj. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz art. 89 § 1 u.p.e.a., tj. zajęcie innej wierzytelności pieniężnej.

Z akt sprawy wynika, że w celu zastosowania środków egzekucyjnych zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przede wszystkim w/w zawiadomienia skutecznie doręczono dłużnikom zajętych wierzytelności. Z akt sprawy wynika również, że wydruki tytułów wykonawczych (w oparciu o które dokonano zajęć) doręczono Zobowiązanemu wraz z wydrukami zawiadomień nr [...] z dnia 11 maja 2023 roku, [...] z 11 września 2023 roku, nr [...] z dnia 8 stycznia 2024 roku, nr [...] z dnia 24 stycznia 2024 roku.

Tym samym organ egzekucyjny dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 80 u.p.e.a. i art. 89 § 1 u.p.e.a..

Zawiadomienia o zajęciu spełnia też ustawowe wymogi formalne, o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. i zawiera wszystkie wymagane elementy.

Należy dodać, iż zastosowane środki egzekucyjne znajdują się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., a z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że zastosowanie przedmiotowych środków egzekucyjnych było zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Sąd nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie uchybień formalnych w dokonanych przez organ egzekucyjny czynności zajęcia.

Podsumowując, Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedzone zostało dokładnym wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności sprawy (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.), z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego (art. 7a, art. 8, art. 9 k.p.a.) co znalazło odzwierciedlenie w sporządzonym uzasadnieniu (art. 124 § 2 k.p.a.).

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 137) oddalił skargę, uznając ją za niezasadną.