Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1793/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 175,  art.  184
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art.  1  par.  1, 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art.  3  par.  1,  art.  145,  art.  151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.  156
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 240  par.  1  pkt  5,  art.  128
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art.  86  ust.  2  pkt  1
journal: Dz.U. 2013 poz 727
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego "[...]"[...] Sp. J. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej; oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...].06.2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] "[...]" w [...] orzekł względem Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego "[...]"[...] Spółka Jawna (dalej-Skarżący lub Strona) o retrospektywnym zaksięgowaniu należności celnych w kwocie 447 zł za towar ujęty z zgłoszeniu celnym SAD nr [...] z [...].11.2010 r.

W związku z wniesionym odwołaniem Organ II instancji pismem z dnia 9.08.2013 r. wezwał Stronę do przedłożenia urzędowego tłumaczenia na j. polski dokumentów w języku obcym. W odpowiedzi Strona wskazała, że koszt tłumaczeń przekraczałaby dodatkową wartość cła w związku z czym odstępuje od wniesionych odwołań.

W efekcie Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...].09.2013 r. umorzył postępowanie odwoławcze.

2. W piśmie datowanym na dzień 12.12.2013 r. Strona złożyła wniosek o wznowienie postepowania w sprawie zakończonej decyzją Naczelnika UC [...] "[...]" w [...] z dnia [...].06.2013 r. wskazując jako podstawę treść art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) – dalej o.p.

W ocenie Strony postępowanie, które dotyczyło wymiaru należności celnych przed tym Organem toczyło się bez uwzględnienia dokumentów w postaci faktur sporządzonych w j. chińskim. Organ nie brał pod uwagę okoliczności z nich wynikających gdyż nie rozumiał ich treści. Obecnie, kiedy Skarżący uzyskał ich tłumaczenia zaistniała możliwość ustalenia, że koszty transportu ponosił chiński dostawca towarów.

Spełniona została w ten sposób przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 o.p., tj. istnienia dowodu, który w dniu wydania decyzji nie był znany Organowi ze względu na niezrozumiałość jego treści; konieczne jest zatem obligatoryjne wznowienie postępowania w celu ustalenia wysokości należności celnych.

3. Decyzją z dnia [...].03.2014 r. Dyrektor IC w [...] – stosownie do treści art. 245 § 1 pkt 2 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 o.p., art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19.03.2004 r. – Prawo celne (Dz. U. z 2013 r., poz. 727), dalej Prawo celne – odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...].09.2013 r. z uwagi na brak istnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 o.p.

Pismem z dnia 15.04.2014 r. Strona wniosła odwołanie.

Decyzją z dnia [...].05.2014 r. Dyrektor Izby Celnej – stosownie do treści art. 233 § 1 pkt 1 o.p., art. 73 ust. 1 Prawa celnego – utrzymał w mocy zaskarżony akt administracyjny.

W motywach stwierdzono, że wskazane we wniosku o wznowienie postępowania dokumenty w postaci faktur transportowych, tyle że bez tłumaczeń, znajdowały się w aktach sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Nie można zatem w tym przypadku uznać, że nastąpiło ujawnienie nowych dowodów w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wyjaśniającego.

Przedstawienie tłumaczenia dokumentu nie uzasadnia bowiem twierdzenia, że przedłożono nowy dowód (vide wyrok NSA z 17.02.2005 r., sygn. GSK 1274/04). Warto – zdaniem Dyrektora IC w [...] – zwrócić uwagę na utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że dowodem w postępowaniu przed organami administracji celnej w rozumieniu art. 180 § 1 o.p. jest treść dokumentu obcojęzycznego, a nie jego tłumaczenie. To ostanie nie zastępuje bowiem dokumentu sporządzonego w języku obcym lecz służy jedynie ustaleniu, jaka była jego treść (vide wyrok NSA: z 15.05.2012 r., sygn. I GSK 341/11; z 16.05.2012 r., sygn. I GSK 376/11). Obowiązek zaś dokonania tłumaczenia dokumentów spoczywa na Stronie postępowania, zgodnie z treścią art. 86 ust. 2 pkt 1 Prawa celnego.

Z tych rozważań wynika, że dowód w postaci tłumaczenia faktury transportowej oraz powołana okoliczność ponoszenia kosztów transportu nie wyczerpują przesłanki uzasadniającej wznowienia postepowania w trybie art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Po pierwsze, dowód w postaci tłumaczenia faktury transportowej nie istniał w dniu wydania decyzji przez Dyrektora IC w dniu 18.09.2013 r., a po drugie, okoliczność prawidłowego określenia wartości celnej towaru (z uwzględnieniem kosztów transportu) była przedmiotem rozpoznania przez Naczelnika UC [...] "[...]" w [...] w decyzji z dnia [...].06.2013 r. Natomiast przedmiotem decyzji Dyrektora IC w [...] z dnia [...].09.2013 r. było formalne umorzenia postępowanie odwoławczego.

W konsekwencji należało uznać, iż powoływane przez Stronę tłumaczenie faktury transportowej nie stanowiło nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy.

4. W skardze – żądając uchylenia obu decyzji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego – zarzucono:

a) naruszenie treści art. 240 § 1 pkt 5 o.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu poprzez przyjęcie, że w okolicznościach faktycznych nie ma podstaw do wznowienia postępowania;

b) naruszenie treści art. 128 o.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i przyjęcie, że wznowienie postępowania naruszyłaby zasadę trwałości decyzji administracyjnej z pominięciem faktu, że decyzje winny być wydawane w sposób odpowiadający prawu i faktom stanowiącym podstawę ich wydania.

W ocenie Skarżącego rażąco naruszono treść art. 240 § 1 pkt 5 o.p., albowiem postępowanie, które dotyczyło wymiaru należności celnych toczyło się bez uwzględnienia treści dokumentów (faktur) sporządzonych w j. chińskim. Organ nie brał pod uwagę okoliczności z nich wynikających, gdyż nie rozumiał ich treści. Obecnie, po przetłumaczeniu wiadome jest, że koszty transportu ponosił sprzedawca wobec czego zaistniała podstawa do wznowienia postępowania; spełniona została przesłanka istnienia dowodu, który w dniu wydania decyzji nie był znany Organowi i brany pod uwagę ze względu na niezrozumiałość jego treści.

Taka konstatacja nie pozostaje w sprzeczności z ideą trwałości decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 128 o.p. Zasada ta nie może służyć jako argument usprawiedliwiający wydanie decyzji błędnej, niezgodnej z przepisami prawa i prowadzącej do uzyskania świadczeń fiskusowi nienależnych.

W sytuacji braku środków na tłumaczenie faktur, to Organ powinien – w trosce o zachowanie zasady prawdy obiektywnej – dokonać tłumaczeń, albowiem to na nim spoczywa obowiązek wyjaśnienia istotnych okoliczności. Zatem niewłaściwe jest twierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji, że na podstawie art. 86 ust. 2 pkt 1 Prawa celnego Organ zwolniony był od obowiązku zbadania treści dokumentu, gdy nie przedłużono jego tłumaczenia. Skoro Organ przy wydawaniu decyzji nie wziął pod uwagę treści faktur, to w istocie nie dokonał ustaleń faktycznych zmierzających do właściwego rozstrzygnięcia wymiaru należności celnych.

5. W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami rozstrzygnięć.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy - zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.

Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwianiem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu. Sąd administracyjny, bowiem dokonuje - w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych - kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może zatem - co do zasady - zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.

II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.

Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi, bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.

III. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca, bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływ na wynik sprawy.

IV. W ocenie Sądu – gdy Skarżąca odwołuje się do treści art. 240 § 1 pkt 5 o.p. jako podstawy wznowienia postępowania, w wyniku którego dąży de facto do zmiany zapadłego uprzednio ostatecznego rozstrzygnięcia – musi wykazać, że brak wiedzy Organu podatkowego o okoliczności potwierdzanej nowo przedkładanym mu dowodem miał wpływ na zapadłe rozstrzygnięcie. Tymczasem wskazane dokumenty w postaci faktur transportowych, tyle że bez tłumaczeń, znajdowały się w aktach sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Nie można było zatem uznać, że nastąpiło ujawnienie nowych dowodów w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wyjaśniającego. Przedstawienie tłumaczenia dokumentu nie uzasadnia bowiem twierdzenia, że przedłożono nowy dowód (vide wyrok NSA z 17.02.2005 r., sygn. GSK 1274/04), zwłaszcza, iż w judykaturze utrwalony jest pogląd, iż dowodem w postępowaniu przed organami administracji celnej w rozumieniu art. 180 § 1 o.p. jest treść dokumentu obcojęzycznego, a nie jego tłumaczenie. Nie zastępuje bowiem ono dokumentu sporządzonego w języku obcym lecz służy ustaleniu jaka jest treść tego dokumentu (zob. cyt. wyżej poglądy judykatury – pkt 3 uzasadnienia).

Bezsprzecznie obowiązek dokonania tłumaczenia dokumentów w postępowaniu wyjaśniającym spoczywa na stronie (art. 86 ust. 2 pkt 1 Prawa celnego). Nie jest też prawdą, że Skarżąca nie posiadała środków na ten cel, albowiem z treści pisma z dnia 3.09.2013 r. jednoznacznie wynika: "koszt tłumaczenia dokumentów z języka chińskiego na język polski przekraczałaby dodatkowo wartość cła naliczonego przez Naczelnika UC "[...]" w [...] w związku z powyższym odstępuje od wymienionych odwołań".

Jak z powyższego cytatu Skarżącym nie kierował brak środków lecz rachunek ekonomiczny. Można rzec – volenti non fit iniuria (chcącemu nie dzieje się krzywda).

V. W toku postępowania nie naruszono też treści art. 128 o.p. Z przepisu tego wynika, że tylko wyraźnie określone przyczyny stanowiące o najdalej idących wadliwościach decyzji, mogą prowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej. Naturalną konsekwencją jest, iż postępowanie nadzwyczajne nie mogą zastępować kontroli instancyjnej, zwłaszcza, kiedy – jak w niniejszej sprawie – strona Skarżąca z niej sama rezygnuje biorąc pod uwagę rachunek ekonomiczny.

Ostateczna decyzja administracyjna posiada w swym założeniu cechy trwałego rozstrzygnięcia i przysługuje jej przymiot domniemania prawdziwości ustaleń faktycznych, poczynionych w danej sprawie i stanowiących podstawę decyzji (art. 128 o.p.). Naruszenie tego domniemania, a w konsekwencji decyzji ostatecznej, w drodze wznowienia i postępowania, może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych i dlatego przepisy określające zakres stosowania tej instytucji i nie mogą być poddawane wykładni rozszerzającej.

VI. Mając na względzie powyższe należało – stosownie do treści art. 151 p.p.s.a. – orzec jak w sentencji.