Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 253/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 64 ust. 1 pkt 2 lit a i b
journal: Dz.U. 2022 poz 1634
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), Protokolant: Referent Dagmara Szymańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Powiatu na decyzję Zarządu Województwa Pomorskiego stanowiącą załącznik do uchwały Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 23 lutego 2023 r., nr 191/431/23 w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu zwrotu dofinansowania projektu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją (stanowiącą załącznik do uchwały organu z dnia 23 lutego 2023 r. nr 191/431/23) Zarząd Województw Pomorskiego po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję (stanowiącą załącznik do uchwały organu z dnia 29 września 2023 r. nr 952/390/22) o odmowie udzielenia Powiatowi P. ulgi polegającej na umorzeniu w całości oraz na umorzeniu w części należności z tytułu zwrotu dofinansowania projektu.

Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Wnioskiem z dnia 22 czerwca 2022 r. Powiat P. wystąpił do Zarządu Województwa Pomorskiego o umorzenie w całości kwoty 90 102,39 zł, to jest kwoty orzeczonego wobec strony odrębną decyzją zwrotu dofinansowania projektu. Projekt dotyczył aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych i był współfinansowany ze środków unijnych. Powiat P. realizował projekt z partnerem – fundacją P..

Jako podstawę wniosku wskazano art. 64 ust. 1 pkt 2 lit a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "u.f.p."). Wskazany przepis dopuszcza możliwość umorzenia należności publicznoprawnych na wniosek zobowiązanego z uwagi na interes publiczny lub ważny interes zobowiązanego.

We wniosku opisano przebieg postępowania prowadzonego przez Zarząd Województwa Pomorskiego w przedmiocie zwrotu dofinansowania projektu. Podkreślono, że podstawą do podjęcia decyzji w tym przedmiocie było zakwestionowanie zakupu wyposażenia i środków trwałych dla stażu trwającego od 2 do 6 miesięcy. Według kontrolujących, wydatki poniesione na zakup określonych narzędzi dotyczyły w istocie środków trwałych. Nie były niezbędne do zorganizowania stażu i nie były kwalifikowalne. Powiat P. zaznaczył, że ma odmienne zdanie w tej kwestii. Nie zostało ono jednak uwzględnione w postępowaniu toczącym się w przedmiocie zwrotu dofinansowania. W Argumentacja ta została podniesiona ponownie we wniosku o umorzenie w celu wykazania, że beneficjent dokonywał prawidłowej, uzasadnionej i celowej refundacji wyposażenia pracy stażystów, wobec czego nie było podstaw do zakwestionowania kwalifikowalności wydatków oraz do wydania decyzji nakazującej zwrot dofinansowania projektu.

Podkreślono, że wydatki, które zdaniem instytucji zarządzającej stanowią nieprawidłowość, poniesione zostały przez ponad 50 pracodawców z terenu Powiatowi P., z którymi podpisano umowy na organizację stażu. Kwestionowanie obecnie wcześniejszych ustaleń wobec przedsiębiorców, podważy ich zaufanie do Powiatowi P. i zniechęci do współpracy przy realizacji kolejnych programów. Dla zachowania właściwych relacji z przedsiębiorcami organizującymi staż, zwrócono się o odstąpienie od konieczności dokonania zwrotu środków.

Strona wskazała, że odwołanie się do interesu publicznego wymaga każdorazowo dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. W ocenie strony w przedmiotowej sprawie zachodziła potrzeba zapewnienia ochrony wartości jakimi są sprawiedliwość, bezpieczeństwo oraz zaufanie do organów władzy publicznej społeczności Powiatowi P., a w szczególności przedsiębiorców i pracodawców, którzy skorzystali z przekazanej im pomocy. Domaganie się zwrotu tej pomocy w obecnej sytuacji będzie naruszało te wartości i będzie skutkować utratą w lokalnej społeczności Powiatowi P. zaufania do organów i instytucji publicznych w tym zakresie. W ocenie strony, w sprawie istotny jest wszystkim fakt, że decyzja w przedmiocie zwrotu oparta została na dyskrecjonalnej wykładni, którą należy uznać za dyskusyjną i z którą strona z przyczyn opisanych we wniosku się nie zgadza.

Wystąpiono o przesłuchanie 11 świadków w osobach przedsiębiorców, którzy skorzystali z projektu, na wykazanie okoliczności, że środki które im zrefundowano były kwalifikowalne (zakup był uzasadniony, racjonalny, efektywny, i celowy), a żądanie zwrotu środków wydanych na ten zakup będzie naruszać wartości istotne dla społeczności lokalnej Powiatowi P. takie jak np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej.

Postanowieniem z dnia 15 lipca 2022 r. Zarząd Województwa Pomorskiego odmówił dopuszczenia wniosków dowodowych. W uzasadnieniu wskazano, że zakreślona teza dowodowa nie odnosi się do materialnoprawnych przesłanek udzielenia ulgi określonych w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit a u.f.p. Wskazano także, że na tym etapie organ nie widzi konieczności badania, czy zakup narządzi środków trwałych były uzasadniony, racjonalny, efektywny, i celowy. Kwestia ta została już rozstrzygnięta w postępowaniu w przedmiocie zwrotu należności. Obecnie strona powiela zaś zaprezentowaną w innym postępowaniu tezę dowodową. W oparciu o art. 78 § 1 i 2 k.p.a. wskazano, że jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność niemająca znaczenia dla sprawy lub już stwierdzona innymi dowodami, organ nie musi uwzględniać żądania strony.

Wniosek strony z dnia 22 czerwca 2022 r. został uzupełniony pismem z dnia 22 sierpnia 2022 r., w którym wskazano, że Powiat P. wnosi o uwzględnienie wniosku poprzez umorzenie należności w całości lub umorzenie jej w części.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzja o zwrocie części dofinansowania obciążająca Powiat P. pociągnie za sobą roszczenie wobec partnera projektu, a w konsekwencji także wobec pracodawców. Wpłynie bardzo negatywnie na dotychczasowe relacje Powiatowi P. z lokalną społecznością. W ocenie strony, wskazana okoliczność uzasadnia zastosowanie ulgi. Podkreślono, że strona uzasadnia swój wniosek interesem publicznym oraz względami społecznymi i gospodarczymi, polegającymi zwłaszcza na utrzymaniu dobrych relacji z pracodawcami i przedsiębiorcami opartych na wzajemnym zaufaniu.

Odwołując się do decyzji o zwrocie dofinasowania projektu, we wniosku przedstawiono tabelę zakwestionowanych zakupów, wskazując, że zdaniem strony dotyczą one narzędzi, a nie środków trwałych. Strona przedstawiła argumenty, które w jej ocenie świadczą o prawidłowości przyjętego przez nią w tym zakresie stanowiska.

W wyniku rozpatrzenia wniosku strony, Zarząd Województwa Pomorskiego - w oparciu o art. 64 ust. 1 pkt 2 lit a u.f.p. - podjął w dniu 29 września 2022 r. decyzję, na podstawie której odmówił udzielenia ulgi:

1/ polegającej na umorzeniu w całości

2/ polegającej na umorzeniu w części

- należności wynikającej z decyzji administracyjnej z dnia 1 lipca 2021 r., przyjętej uchwałą nr 633/263/21 Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 1 lipca 2021 r., obejmującej przypadającą do zwrotu kwotę w wysokości: 90 102,39 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od daty przekazania dofinansowania według poszczególnych transz.

W uzasadnieniu podkreślono, że decyzja w zakresie ulgi jest instytucją szczególną, stosowaną wyjątkowo i podejmowaną w ramach uznania administracyjnego. Wystąpienie przesłanek umorzenia nie oznacza zatem automatycznie umorzenia należności. Niezależnie od tego organ stwierdził, że przesłanki te w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły.

Odmawiając umorzenia należności, organ zaakcentował, że w tego rodzaju postępowaniu nie można weryfikować samej decyzji o zwrocie. W tym zatem zakresie wnioski dowodowe strony, jak i argumenty, uznano za nie mogące mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Zdaniem organu w toku postępowania nie podniesiono argumentów wskazujących na nadzwyczajne okoliczności czy sytuację strony. Okoliczności pozwalających stwierdzić, że sytuacja Powiatowi P., w tym jego kondycja finansowa, ma charakter szczególny, nie stwierdzono również z urzędu. W oparciu o dane opublikowane na stronie internetowej Ministerstwa Finansów organ ustalił, że sytuacja Powiatowi P. nie odbiega od sytuacji innych powiatów w regionie. Mając to na względzie stwierdzono, że strona ma możliwość pokrycia należności w wysokości 90 102,39 zł wraz z odsetkami.

Zdaniem organu okoliczności sprawy nie tylko nie przemawiały za zaistnieniem wystąpienia interesu publicznego, lecz wynika z nich, że umorzenie byłoby w tym wypadku sprzeczne z tym interesem. W tym zakresie wskazano, że w sytuacji rezygnacji instytucji zarządzającej z należnych jej na mocy art. 207 ust. 1 u.f.p. środków, okoliczność ta obciążyłaby budżet Województwa Pomorskiego. Środki muszą być bowiem zwrócone do budżetu unijnego. Ponadto zdaniem organu, , w okolicznościach przedmiotowej sprawy, umorzenie należności jednostce samorządu terytorialnego naruszałoby zasadę równości i stawiałoby stronę w uprzywilejowanej pozycji. Wskazano, że przyznanie ulgi w sytuacji, gdy to strona realizując w partnerstwie z fundacją P., poprzez działania partnera, dopuściła się naruszenia przepisów i procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków publicznych, byłoby wysoce niepożądane z punktu widzenia konieczności zachowania przez instytucje zarządzającą równorzędności traktowania podmiotów otrzymujących takie dofinansowanie, jak też ze względów społecznych, które wymagają, by zobowiązania publicznoprawne były realizowane w pełnej wysokości, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. Przyznanie ulgi w spłacie należności mogłoby wywołać przekonanie, że nawet nieprawidłowa realizacja przez jednostkę samorządu terytorialnego projektów dotowanych ze środków publicznych, może nie powodować negatywnych konsekwencji w postaci zwrotu dofinansowania.

Przeanalizowano także umowę partnerską zawartą przez stronę z fundacją P., podkreślając, że skoro za realizację zadania, w ramach którego nieprawidłowo poniesiono wydatki opowiadał partner, to stronie przysługuje dochodzenia roszczeń regresowych, co stanowi jej uprawnienie.

Podniesione przez stronę argumenty dotyczące negatywnego oddziaływania kwestii zwrotu należności na jej relacje z lokalnymi przedsiębiorcami i utratę zaufania społeczności lokalnej do powiatu, uznano za niestanowiące o wystąpieniu przesłanek z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit a i b u.f.p.

Organ zgodził się ze stroną, że utrzymywanie opartych na wzajemnym zaufaniu, dobrych relacji z pracodawcami i przedsiębiorcami stanowi istotny aspekt działalności jednostki samorządu terytorialnego jaką jest powiat. Jednakże w ramach uznania administracyjnego uznał, że w realiach tej sprawy nie stanowi to sytuacji pozwalającej na umorzenie należności, tak w części, jak i w całości. Powyższe stanowisko organu uzasadnił ciągle istniejącą możliwością dochodzenia na drodze cywilnej nieprawidłowo rozliczonych wydatków od fundacji P.. Z drugiej strony wskazał, że organ może osiągnąć cele zbieżne z zakładanymi - to jest utrzymanie dobrych relacji z pracodawcami i przedsiębiorcami z terenu Powiatowi P. - także w inny sposób, w tym m.in. poprzez rozważenie umorzenia należności cywilnoprawnych względem fundacji P., to jest niedochodzenia ich przez powiat.

Pomimo, że strona nie wykazała w jakim zakresie domaga się umorzenia częściowego, organ zaznaczył, że rozważył możliwość zastosowania ulgi także w tym zakresie. Jednak jak wskazano wyżej, nie stwierdził, aby poprzez podniesione argumenty strona wykazała, by niemożliwe było uregulowanie należności, a także by istniały względy społeczne lub gospodarcze przemawiające za częściowym umorzeniem należności.

W ocenie organu główna część z przedstawionej we wniosku i jego uzupełnieniu argumentacji zmierzała w istocie do ponownego kwestionowania zagadnień rozstrzygniętych już ostateczną decyzją administracyjną. Strona w swoim stanowisku ponownie przywoływała okoliczności, o których organ rozstrzygał w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 207 u.f.p. W kontekście odmiennych, materialnoprawnych przesłanek badanych w ramach postępowania ulgowego prowadzonego w oparciu o art. 64 ust. 1 u.f.p. nie mogło to odnieść zamierzonego przez stronę skutku.

Organ podkreślił, że korzystanie z dofinansowania na realizację projektu w ramach regionalnych programów operacyjnych powinno być zawsze poprzedzone wnikliwą weryfikacją pod kątem własnych zasobów finansowych, tak żeby zapewnić właściwą obsługę merytoryczną zaplanowanego przedsięwzięcia. Jednostka samorządu terytorialnego, tak samo jak i przedsiębiorca, musi mieć na uwadze, że ewentualne niepowodzenia w realizowaniu danej inwestycji, nie skutkują obowiązkiem udzielenia im ulgi w spłacie należności.

Wskazano, że interesu zobowiązanego nie należy utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie skorzystania z ulgi. Realizacja projektów dofinansowanych ze środków Unii Europejskiej wiąże się natomiast z ryzykiem i wymaga od podmiotów składających wnioski o dofinansowanie zachowań zapewniających efektywne, zgodne z prawem i sprawne realizowanie założonych celów, minimalizowanie zagrożeń oraz zapewnienie rezerw na wypadek zaistnienia negatywnych okoliczności. Każdy podmiot powinien podejmować decyzje w sposób przemyślany oraz zważać na wysokość dochodów, obciążenia oraz zabezpieczać środki na wyznaczony cel. Zawierając umowę o dofinasowanie strona zobowiązuje się też, w przypadku stwierdzenia przez instytucję zarządzającą nieprawidłowości, do zwrotu środków z odsetkami w trybie u.f.p.

Powiat P. wystąpił do Zarządu Województwa Pomorskiego o ponowne rozpatrzenie sprawy, podtrzymując dotychczasową argumentację. Dodatkowo wskazano, że w budżecie Powiatowi P. brak jest środków finansowych, które pozwoliłyby na zapłatę całej dochodzonej obecnie należności w wysokości 90 102,39 zł.

Strona zaznaczyła również, że nawet w przypadku wydania decyzji o umorzeniu częściowym, nadal w budżecie powiatu brak będzie środków na zapłatę pozostającej do zapłaty części kwoty przedmiotowej należności. Dlatego też także w przypadku umorzenia częściowego, Powiat P. będzie musiał dochodzić zwróconej części dofinansowania od fundacji P., która z kolei z uwagi na brak środków własnych, zmuszona będzie do dochodzenia przedmiotowej należności od lokalnych przedsiębiorców i zarazem pracodawców z terenu Powiatowi P.. Strona ponownie wystąpiła z wnioskiem o przesłuchanie w sprawie 11 świadków w osobach biorących udział w projekcie przedsiębiorców na okoliczność, że zakup narządzi był kwalifikowalny oraz dla wykazania, że względy społeczne przemawiają za częściowym umorzeniem należności, a brak umorzenia spowoduje wystąpienie roszczeń regresowych.

Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2022 r. organ odmówił przeprowadzenia dowodów, argumentując jak w pierwszym postanowieniu w tym przedmiocie.

Następnie strona wniosła o dopuszczenie wniosków dowodowych w piśmie z dnia 6 lutego 2023 r., stwierdzając, że w sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania wyjaśniającego.

Zarząd Województw Pomorskiego decyzją (stanowiącą załącznik do uchwały organu z dnia 23 lutego 2023 r. nr 191/431/23) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia

29 września 2023 r. o odmowie udzielenia ulg polegających na umorzeniu należności w całości oraz umorzeniu należności w części.

Organ nie zgodził się ze stanowiskiem strony, że rozstrzygając sprawę pominął przesłanki warunkujące udzielenie ulg i nie przeanalizował sprawy pod kątem wystąpienia interesu publicznego oraz względów społecznych.

Organ potrzymał stanowisko, że chociaż utrzymywanie opartych na wzajemnym zaufaniu, dobrych relacji z pracodawcami i przedsiębiorcami stanowi istotny aspekt działalności jednostki samorządu terytorialnego jaką jest powiat, to jednak nie może się to odbywać za cenę obciążenia instytucji zarządzającej (a tym samym budżetu województwa, w ramach którego alokowane są środki na realizację programów dofinansowanych ze środków unijnych) kosztami nieprawidłowej realizacji projektu przez Powiat P. i jego partnera, to jest fundację P..

Podkreślono wyjątkowość stosowania instytucji umorzenia oraz jej uznaniowy charakter. Odniesiono się także ponownie do genezy powstania należności publicznoprawnych po stronie Powiatowi P., wskazując, że jest ona skutkiem refundowania przez partnera projektu kosztów wyposażenia stanowiska pracy stażystów w elementy, które nie były niezbędne do zorganizowania stażu, co było niezgodne z obowiązującymi przepisami i naruszało zapisy umowy o dofinansowanie. Podkreślono, że kwestia ta została już rozstrzygnięta w ostatecznej decyzji. Okoliczność braku skutecznego zaskarżania tej decyzji w drodze skargi do sądu nie mogła zaś zmienić stanowiska organu w tej kwestii, ani też otwierać drogi do jej ponownego ustalenia w postępowaniu ulgowym. Z tego względu zarzuty strony, w których odwoływano się do kwestii dotyczącej wydatków stanowiących nieprawidłowość rozliczoną w ramach programu, uznano za niezasadne. Dodatkowo wskazano, że strona wciąż dysponuje możliwością regresowego dochodzenia zwrotu środków stanowiących nieprawidłowość od partnera projektu odpowiedzialnego za ich nieprawidłowe wydatkowanie.

Ryzyko naruszenia wskazywanych przez stronę wartości (zaufanie, bezpieczeństwo, sprawiedliwość), rozumianych jako dotychczasowe, dobre relacje Powiatowi P. z lokalną społecznością, organ ocenił jako hipotetyczne. Z tego też względu nieprzydatne zdaniem organu byłoby przeprowadzenie wnioskowanego przez stronę w piśmie z dnia 6 lutego 2023 r. dowodu z zeznań świadków - osób zaangażowanych po stronie powiatu oraz partnera w realizację projektu, a także przedsiębiorców, którym refundowano w ramach projektu koszty doposażenia lub wyposażenia stanowiska pracy stażysty w urządzenia, sprzęty i maszyny na okoliczności wskazywane przez stronę. W ocenie organu aktualna w tym zakresie pozostawała argumentacją przedstawiona w postanowieniu z dnia 12 grudnia 2022 r., to jest że osoby te na potrzeby prowadzonego postępowania zaoferować mogłyby nie konkretne fakty, lecz jedynie własną, subiektywną opinię dotyczącą postrzegania przez nie wartości takich jak zaufanie społeczne, prestiż i poparcie, jakimi dotychczas cieszyły się władze Powiatowi P. w lokalnej społeczności drobnych przedsiębiorców. Co więcej, ich opinia w tym zakresie byłaby i tak jedynie tylko cząstkowym obrazem, gdyż na podstawie ocen wąskiej grupy firm korzystających na wsparciu oferowanym w ramach projektu niemożliwe byłoby wyciągnięcie ogólnych wniosków odnoszących się także do pozostałych przedsiębiorców z terenu powiatu.

Ze wskazanym hipotetycznym ryzykiem naruszenia wskazywanych przez stronę wartości wiąże się, zdaniem organu, również fakt, że strona - jeśli uważa, że troska o dobre relacje z przedsiębiorcami Powiatowi P. tego wymaga - po dokonaniu zwrotu należnych środków na rachunek instytucji zarządzającej nie musi przecież dochodzić ich zwrotu od swojego partnera. Jeśli tak rozumiane przez stronę wartości świadczą o wystąpieniu interesu publicznego bądź też względów społecznych lub gospodarczych - strona może też samodzielnie, jako jednostka samorządu terytorialnego i gospodarz ewentualnego postępowania ulgowego, rozważyć obciążenie własnego budżetu pokrytą przez siebie należnością wynikającą z decyzji zwrotowej.

W ocenie Zarządu Województwa Pomorskiego za umorzeniem całościowym, jak i częściowym należności przypadających do zwrotu nie przemawiają, ani ważny interes zobowiązanego ani interes publiczny (art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p.). Nie przemawiają za tym także uzasadnione względy społeczne lub gospodarcze, do których odwołuje się art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p.

Organ podzielił wyrażoną w decyzji z dnia 29 września 2022 r. ocenę, że w okolicznościach tej sprawy sytuacja strony - Powiatowi P., a zwłaszcza jego sytuacja finansowa, nie ma charakteru szczególnego, nadzwyczaj niekorzystnego w porównaniu z innymi jednostkami samorządu terytorialnego z obszaru województwa pomorskiego. Tym samym, w ocenie organu, nie zachodziła też potrzeba przesłuchania w charakterze świadka Skarbnika Powiatowi P., na okoliczność braku środków finansowych w budżecie Powiatowi P., pozwalających na zapłatę należności.

Wskazano, że organ nie kwestionuje, ze jego obowiązkiem jest zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Jednakże strona postępowania, nie przedstawiając jakichkolwiek innych dowodów niż te, które w ocenie organu były nieprzydatne do udzielenia wnioskowanych ulg, musi liczyć się z ewentualnym negatywnym skutkiem i wynikiem postępowania. Jednocześnie w logiczny i szczegółowy sposób wykazano, z jakich względów organ nie znalazł w tej sprawie podstaw do zastosowania ulgi w postaci całkowitego, bądź częściowego umorzenia.

Organ zgodził się z poglądem, że korzystanie z dofinansowania na realizację projektu współfinansowanego ze środków unijnych powinno być zawsze poprzedzone wnikliwą weryfikacją pod kątem własnych zasobów finansowych, tak żeby zapewnić właściwą obsługę merytoryczną zaplanowanego przedsięwzięcia. Strona, tak jak każdy inny podmiot korzystające z tego rodzaju dofinansowania, musi liczyć się możliwością stwierdzenia nieprawidłowości w realizowanym projekcie. Obowiązek zwrotu przez beneficjenta środków wykorzystanych z naruszeniem procedur wraz z odsetkami wynika wprost z art. 207 ust. 1 u.f.p. Strona podpisując umowę o dofinansowanie miała świadomość konsekwencji finansowych związanych z realizacją projektu niezgodnie z procedurami.

Organ zaznaczył, że orzekając w tej sprawie musiał też mieć na względzie, że przyznanie ulgi jednemu podmiotowi, może skutkować zarzutem stawiania go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych podmiotów, które wywiązują się rzetelnie z nałożonych na nie korekt finansowych. Instytucja zarządzająca jest zobowiązana do równorzędnego traktowania podmiotów korzystających ze wsparcia w postaci dofinansowania. Organ uwzględnił przy tym fakt, że kwota przypadająca do zapłaty pochodzi w całości ze środków unijnych, których Zarząd Województwa Pomorskiego jest jedynie dysponentem i które mogą być przeznaczone jedynie na wydatki uznane za kwalifikowalne w danym działaniu programu operacyjnego i zgodnie z warunkami dofinansowania wskazanymi w umowie o dofinansowanie. Środki wydatkowane w sposób nieprawidłowy muszą zostać zwrócone do budżetu Unii Europejskiej na koniec danego okresu programowania. Choć decyzje o zastosowaniu ulg w spłacie zobowiązań oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym, to wierzyciel nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością publicznoprawną. Szczególnie że w tej sprawie wierzytelność dotyczy środków publicznych z udziałem środków unijnych, co do których instytucja zarządzająca jest jedynie dysponentem, a wydatkowanie i rozliczenie przyznanego dofinansowania musi przebiegać w okresie programowania. W przypadku braku odzyskania tych środków przez instytucję zarządzającą obciążają one budżet województwa. Chyba, że instytucja zarządzająca nie odzyskała ich, pomimo wykorzystania wszelkich dostępnych środków, w tym postępowania egzekucyjnego.

Mając na uwadze powyższe, organ nie znalazł podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku strony o zastosowanie ulg.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ stwierdził tym samym, że podjęta w tym przedmiocie decyzja 29 września 2022 r. została wydana w sposób prawidłowy i znajduje uzasadnienie w obowiązującym stanie prawnym.

Podjęte przez Zarząd Województwa Pomorskiego decyzje w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zwrotu dofinansowania projektu, stanowiące załączniki do uchwał organu z dnia 29 września 2022 r. oraz 23 lutego 2023 r. zostały zaskarżone przez Powiat P. w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Strona wniosła o uchylenie obu rozstrzygnięć wydanych w sprawie odmowy udzielenia ulg.

Podniesione w skardze zarzuty zostały skierowane wobec decyzji oraz uchwał i w pierwszej kolejności objęły zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. W ocenie strony przepis ten został naruszony w szczególności poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zachodzi interes publiczny, uzasadniający całkowite lub częściowe umorzenie przedmiotowej należności.

Dodatkowo podkreślono, że wnioskodawca powoływał się głównie właśnie na interes publiczny, jako podstawową przesłankę udzielenia mu ulgi. Wskazano, że w przypadku, gdy wnioskodawca wnosił o częściowe umorzenie należności, zastosowanie znajduje inny przepis, to jest art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p., operujący przesłankami "względów społecznych, gospodarczych, a w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego". W związku z tym analizowanie wniosku o umorzenie w części przez pryzmat interesu publicznego, jak miało to zdaniem pełnomocnika strony miejsce w tej sprawie, stanowi naruszenie przepisu art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. Przepis nie wymienia bowiem takiego kryterium. Wprowadza natomiast kryterium "względów społecznych". Organ całkowicie jednak pominął to kryterium w decyzji z dnia 29 września 2022 r. Natomiast w decyzji z dnia 23 lutego 2023 r. odniósł się do niego marginalnie.

Zdaniem strony, Zarząd Województwa Pomorskiego skupił się przede wszystkim na analizie przesłanki udzielenia ulgi jaką jest ważny interes zobowiązanego, w mniejszym stopniu odnosząc się do drugiej przesłanki umorzenia w postaci interesu publicznego. Wyrazem tego było, w ocenie strony, m.in. stwierdzenie, ze sytuacja finansowa Powiatowi P. nie ma charakteru szczególnego, podczas gdy w przedmiotowym postępowaniu Powiat P. nie powoływał się w ogóle na przesłankę w postaci interesu strony zobowiązanej.

Strona wyjaśniła też, że uzasadnieniem powołania się przez nią na przesłankę interesu publicznego oraz przesłankę względów społecznych były przyczyny związane z potrzebą zapewnienia ochrony wartości jakimi są sprawiedliwość, bezpieczeństwo oraz zaufanie do organów władzy publicznej społeczności Powiatowi P., a w szczególności przedsiębiorców i pracodawców z terenu Powiatowi P., którzy skorzystali z przekazanej im pomocy. To właśnie ochrona tych wartości prowadzi do stwierdzenia, iż domaganie się obecnie zwrotu pomocy, nawet części kwoty w wysokości 90 102,39 zł, w obecnej sytuacji z całą pewnością będzie stanowić naruszenie tych wartości. W ocenie strony najistotniejsze pozostaje jednak, że brak udzielenia ulg będzie skutkować utratą w lokalnej społeczności zaufania do organów Powiatowi P..

W zakresie zarzutów dotyczących prawa procesowego wskazano na naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 k.p.a.

W ocenie strony organ podjął rozstrzygnięcia w sposób arbitralny, z góry przyjmując, że brak jest podstaw nawet do częściowego umorzenia należności wbrew obowiązkowi wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, bezzasadnie odrzucając przedstawione wnioski dowodowe, nie dokonując należytego, wszechstronne wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy - pomimo, że obowiązek taki wynika jasno w szczególności z przepisów art. 7, art. 77 § oraz art. 78 § 1 k.p.a. Takie postępowanie pozostaje nie do pogodzenia z obowiązkiem prowadzenia postępowania w sposób kształtujący zaufanie do organów administracji publicznej w myśl przepisu art. 8 k.p.a.

Strona podkreśliła, że ustawodawca poprzez instytucję umorzenia godzi się, aby koszty umorzenia umarzanych należność obciążały budżet publiczny i jest to istota udzielanych w tym zakresie ulg.

Zdaniem strony organ w ogóle pominął w sprawie co się stanie w przypadku, gdy nastąpi faktyczny zwrot przedmiotowych środków. W tym zakresie strona ponownie opisała mechanizm regresowy, powodujący, że zwróci się o należności do fundacji P., a ta z kolei do przedsiębiorców, którzy wzięli udział w projekcie. Spowoduje to wzrost napięć społecznych w lokalnej społeczności przedsiębiorców, a przede wszystkim ucierpią na tym zaufanie społeczne, prestiż i poparcie, jakim dotychczas cieszyły się władze Powiatowi P. oraz sam powiat jako jednostka samorządu terytorialnego. Strona podkreśliła, że są to wartości bezcenne w kontekście skutecznej i prawidłowej pod względem społecznym działalności samorządu lokalnego. Konieczna jest zatem ich ochrona i umorzenie należności z uwagi na względy społeczne. Kwestie te nie zostały rozważone w sprawie, podczas gdy należało uwzględnić, że zwrot środków pogorszy relacje powiatu z lokalną społecznością, spowoduje utratę zaufania lokalnej społeczności do powiatu i wywoła jej niechęć do udziału w nowych projektach powiatu.

W ocenie strony sugestie organu, według których Powiat P. może albo sam umorzyć przedmiotowe fundacji P., albo dochodzić ich od niej na drodze cywilnoprawnej, są nietrafne z tej przyczyny, że w budżecie Powiatowi P. brak jest środków finansowych na zapłatę należności w kwocie 90 102,39 zł.

Następnie podniesiono, że organ prowadzący postępowanie wielokrotnie oparł się w swoich wywodach na nie odpowiadających prawdzie ustaleniach, które wymagały weryfikacji w oparciu o przedstawione przez stronę dowody, w szczególności w postaci zeznań pracodawców organizujących staże. W ocenie strony dotyczy to przede wszystkim twierdzenia, iż "zrefundowano koszty wyposażenia stanowiska pracy stażystów w elementy, które nie były niezbędne do zorganizowania stażu". Strona przedstawiała dowody, które pozwoliłyby na ustalanie tych okoliczności, były one jednak przez organ arbitralnie odrzucane, jako niemające znacznie w sprawie. Organ nie przeprowadził żadnego z wnioskowanych przez stronę dowodów. Prowadzący postępowanie organ a priori uznał dowody zawnioskowane przez Powiat P. za "nieprzydatne do udzielenia wnioskowanych ulg". Całkowicie arbitralnie uznał też, że wskazani świadkowie mogliby zaoferować "nie konkretne fakty, a jedynie własną subiektywną opinię dotyczącą postrzegania przez nich wartości takich, jak zaufanie społeczne, prestiż i poparcie, jakimi dotychczas cieszyły się władze powiatu". Takie postępowanie organu polegające na odrzuceniu wniosków dowodowych z powodu arbitralnego przyjęcia, że świadkowie nie będą mówić o faktach, w żaden sposób nie uzasadnia odmowy przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. W tym względzie, zdaniem strony, za trafny argument nie można także uznać dokonanego przez organ wskazania, że ryzyko utracenia określonych wartości jest w tej sytuacji czysto hipotetyczne. Podkreślono, że odmówić powadzenia dowodów można tylko gdy są one zbędne. Tego natomiast w przedmiotowej sprawie organ nie wykazał.

Reasumując, w ocenie strony, stanowisko organu w sprawie przedstawionych wniosków dowodowych i ich całkowite pominięcie stanowiło naruszenie art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a oraz 78 § 1 k.p.a. W szczególności poprzez odmowę uwzględnienia żądania strony przeprowadzenia dowodów, których przedmiotem była okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Zaznaczono, ze uznaniowość decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie oznacza dowolności tej decyzji. Konieczne było dokładne zbadanie sprawy i wyjaśnienie, czy istotnie w sprawie nie zachodzą żadne względy, które przemawiałyby za umorzeniem należności w zakresie całkowitym lub częściowym z uwagi na interes publicznych lub interes społeczny. W ocenie strony, organ się z tego obowiązku nie wywiązał i naruszył tym samym zasadę zaufania obywateli do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a.).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. dalej jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny Sądu uczyniono decyzję Zarządu Województwa Pomorskiego (stanowiącą załącznik do uchwały organu z dnia 23 lutego 2023 r. nr 191/431/23) utrzymującą w mocy decyzję Zarządu Województwa Pomorskiego, (stanowiącą załącznik do uchwały organu z dnia 29 września 2023 r. nr 952/390/22) o odmowie udzielenia ulgi polegającej na umorzeniu w całości oraz na umorzeniu w części należności z tytułu zwrotu dofinansowania projektu.

Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zainicjował wniosek Powiatowi P. z dnia 22 czerwca 2022 r. o umorzenie w całości należności w kwocie 90 102,39 zł, wynikającej z decyzji Zarządu Województwa Pomorskiego o zwrot dofinansowania projektu w ww. kwocie. Należność wynikała z decyzji Zarządu Województwa Pomorskiego (stanowiącej załącznik do uchwały organu z dnia 1 lipca 2021 r. nr 633/263/21), utrzymanej w mocy decyzją Zarządu Województwa Pomorskiego (stanowiącą załącznik do uchwały organu z dnia 18 listopada 2021 r. nr 1099/302/21).

Wniosek strony został uzupełniony pismem z dnia 22 sierpnia 2022 r., w którym wskazano, że Powiat P. wnosi o udzielenie ulgi poprzez umorzenie należności w całości lub umorzenie jej w części. W zakresie wniosku o umorzenie częściowe strona nie sprecyzowała kwotowo swojego żądania, to jest w jakiej części kwoty głównej i odsetek domaga się umorzenia.

Materialnoprawną prawną wydanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "u.f.p."), w tym w szczególności art. 64 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, który stanowi, że należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., właściwy organ może na wniosek zobowiązanego:

a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym,

b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.

Przytoczony przepis odnosi się do sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do zapłaty środków publicznych, stanowiących nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym występuje z wnioskiem o udzielenie ulgi o umorzenie tego rodzaju należności w całości lub w części.

W art. 60 u.f.p., określającym zakres pojęcia środków publicznych stanowiących nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym zostały wymienione m.in. należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności.

W przedmiotowej sprawie wnioskodawca wystąpił do organu o rozważenie możliwości zastosowania ulgi w odniesieniu do całości, jak i części kwoty należnej do zwrotu kwoty dofinansowania projektu.

Uzasadniając ww. żądanie skoncentrowano się na dwóch zasadniczych aspektach. Po pierwsze w ocenie strony - ponieważ tak głównie motywowała ona swój wniosek - zwrot należności był niezasadny, a przynajmniej wątpliwie orzeczony.

Po drugie, strona wskazała, że umorzenie jest w tym wypadku konieczne z uwagi na interes publiczny, jak i względy społeczne. W tym zakresie strona wskazała, że zwrot spowoduje, że będzie musiała dochodzić roszeń regresowych od partnera projektu. Ten zaś wystąpi z dalszym roszczeniem do osób, które uczestniczyły w projekcie i którym refundowano określone koszty, które później zostały uznane za niekwalifikowalne. Ponieważ osobami uczestniczącymi w projekcie byli lokalni przedsiębiorcy, spowoduje to utratę zaufania do władzy publicznej i poza tą wartością będzie też godziło w takie wartości jak sprawiedliwość i bezpieczeństwo. Na późniejszym etapie postępowania wskazano też że powiat nie ma przewidzianych w budżecie środków na zwrot. Wystąpiono o przesłuchanie świadków m.in. w osobach przedsiębiorców, którzy skorzystali z projektu na okoliczność, ze środki które im zrefundowano były kwalifikowalne oraz że mechanizm świadczeń regresowych będzie skutkował zaufania do samorządu.

Zarząd Województwa Pomorskiego nie przychylił się do wniosku, uznając podniesione w pismach strony argumenty za niewystarczające dla zastosowania wnioskowanych ulg. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, w sprawie nie stwierdzono wystąpienia przesłanek umorzenia. Wydane w sprawie rozstrzygnięcia dotyczyły przy zarówno odmowy zastosowania ulgi umorzenia w całości, jak i w części należnej do zwrotu kwoty dofinansowania projektu. W takim zakresie strona wystąpiła bowiem o umorzenie.

Instytucja umorzenia uregulowana w art. 64 u.f.p. ma charakter przywileju i powinna być stosowana wyjątkowo. Jest to odstępstwo od ogólnej zasady, że podmiot obciążony obowiązkiem uiszczenia określonych należności publicznoprawnych musi wykonać obowiązek i uiścić zobowiązanie stanowiące w tym wypadku należności budżetowe. Obowiązek ten musi być widziany jako obciążający wszystkie zobowiązane podmioty równo, to jest bez różnicowania pod kątem możliwości zastosowania ewentualnej ulgi, czy ciąży on na obywatelu, przedsiębiorcy, czy jednostce samorządu terytorialnego.

Należy wyjaśnić, że rozpoznając wniosek o umorzenie należności na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p., organ działa w ramach uznania administracyjnego. Oznacza, to, że ustawodawca pozostawił organowi swobodę w stosowaniu umorzenia należności, nawet wówczas, gdy wystąpią przesłanki zastosowania ulgi. Uznanie nie oznacza dowolności organu w zakresie oceny okoliczności sprawy, które stanowią o ważnym interesie zobowiązanego, interesie publicznym, czy uzasadnionych względach społecznych lub gospodarczych.

Z powyższych względu decyzja uznaniowa podlega ograniczonej kontroli sądowej. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy decyzja poprzedzona została prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego i prawnego sprawy. Sąd bada, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, w myśl której organy zobligowane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 k.p.a). Nadto, czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.) i czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) oraz czy wydane decyzje odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności czy uzasadnienie decyzji wskazuje przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Sąd administracyjny jest uprawniony do oceny, czy organ prawidłowo zastosował przepisy prawa, czy w ich kontekście prawidłowo dokonał ustaleń faktycznych i czy te ustalenia znajdują oparcie w wystarczającym materiale dowodowym sprawy, jak również, czy wyprowadzone z tych ustaleń wnioski w zakresie merytorycznym, a więc dokonana ocena prawna sprawy, nie przekraczają zasady swobodnej oceny dowodów, a podjęte wnioski są logiczne i poprawne. Natomiast sam wybór rozstrzygnięcia, dokonany na podstawie kryteriów celowości i słuszności pozostaje poza kontrolą Sądu.

Ponadto wskazać należy, że Sąd dokonuje kontroli decyzji na dzień jej podjęcia, to jest nie zastępuje organu w rozpoznaniu wniosku o umorzenie i ma obowiązek przyjąć stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie jej wydania przez organ.

Wyjaśnić również trzeba, że ustawodawca w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. dla przyznania ulgi polegającej na umorzeniu całości obciążającego stronę zobowiązania wymaga wystąpienia przesłanek "ważnego interesu zobowiązanego" lub "interesu publicznego". Z kolei w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit b u.f.p. dla przyznania ulgi polegającej na umorzeniu części obciążającego stronę zobowiązania ustawodawca odnosi się do "przypadków uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi".

Z uwagi na brak legalnych definicji i nieostrość terminów "ważnego interesu zobowiązanego" i "interesu publicznego", a przez to ich szeroki zakres, zasadniczy wpływ na sprecyzowanie tych pojęć ma orzecznictwo sądowe. Sady administracyjne, rozpatrując konkretne sprawy, wskazują na przesłanki, których wystąpienie świadczyło o możliwości zastosowaniu ulgi. Powyższe odnosi się także do pojęcia "względów społecznych lub gospodarczych", które zostało w ustawie w pewnym stopniu bliżej doprecyzowane, to jest, że chodzi tu w szczególności o przypadki uzasadnione możliwościami płatniczymi zobowiązanego.

W poddanych ocenie Sądu rozstrzygnięciach podano adekwatne wyjaśnienia ww. pojęć, które pozostają zgodne z orzecznictwem sądowym.

W tym zakresie wskazano, że przez ważny interes zobowiązanego należy rozumieć zdarzenia losowe oraz sytuacje osobiste, rodzinne, zdrowotne, czy też ekonomiczne (dotyczące majątku, dochodów, wydatków, możliwości płatniczych), które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego, bądź innych ciężkich skutków. Przy czym Sąd wskazuje pojęcia "ważnego interesu zobowiązanego" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych (choć niewątpliwie to one właśnie przede wszystkim mieszczą się w tym pojęciu), uniemożliwiających uregulowanie dochodzonych należności. Jak wynika z treści uzasadnienia decyzji organ de facto uwzględnił jednak, że pojęcie to funkcjonuje w szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ponieważ odniósł się do sytuacji ekonomicznej Powiatowi P. Zdaniem Sądu przy ocenie tej przesłanki należy też uwzględnić zachowanie samej strony.

Z kolei przesłankę interesu publicznego interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego (por. wyroki WSA w Lublinie z dnia 8 października 2019 r. sygn. akt III SA/Lu 8/19; WSA w Opolu z dnia 28 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Op 248/21).

Reasumując, ocena Sądu w tej sprawie sprowadza się zasadniczo do zbadania, czy podjęte przez organ rozstrzygnięcie mieści się w granicach uznania i czy zostało właściwe uzasadnione, to jest w oparciu o logiczne argumenty oraz zgromadzony w sprawie adekwatny materiał dowodowy. Zdaniem Sądu, na tak postawione pytanie należy udzielić pozytywnej odpowiedzi.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że organ szeroko odniósł się do wskazywanych przez stronę argumentów, które w jej ocenie wskazywały na dopuszczalność i zasadność zastosowania ulgi wobec Powiatowi P.

Poniesiony w tym zakresie w skardze zarzut, że organ przeanalizował przesłanki zastosowania ulgi częściowej przez pryzmat przesłanek zastosowania ulgi całkowitej, jak też, że w ramach analizy zastosowania ulgi całościowej w zbyt dużym stopniu skupił się na ważnym interesie zobowiązanego, a nie na interesie publicznym, nie zasługuje na uwzględnienie i nie odpowiada prawdzie. Zarówno w pierwotnym wniosku o umorzenie zobowiązania w całości, jak i w uzupełnieniu wniosku - w którym równolegle wystąpiono o umorzenie zobowiązania w części - jak i w pozostałych pismach procesowych, strona zbiorczo podnosiła te same argumenty przemawiające w jej ocenie za koniecznością udzielenia ulgi.

Argumenty te, jak wskazano wyżej, były dwojakiego rodzaju. Po pierwsze argumentowano, z jakich względów strona nie powinna w ogóle zostać zobowiązana do zwrotu dotacji. To jest wskazywano na błędy, jakie zdaniem strony skarżącej zaistniały w innym, zakończonym już postępowaniu administracyjnym, którego wyniku strona we właściwym trybie skutecznie nie zakwestionowała. W tym zakresie wnoszono też o przeprowadzenie określonych dowodów na poparcie stawianej tezy, to jest w szczególności w celu wykazania, że zakwestionowane przez instytucję zarządzającą wydatki były w istocie kwalifikowalne. Po drugie, wskazywano na negatywne skutki jakie, w ocenie strony, zwrot części dotacji może wywołać dla lokalnej społeczności przedsiębiorców, którzy skorzystali z projektu. W tym zakresie skoncentrowano się na podkreśleniu, że przedsiębiorcy, którzy skorzystali z projektu, mogą zostać finansowo obciążeni zwrotem przez partnera projektu i w ten sposób stracą zaufanie do jednostki samorządu terytorialnego, która firmowała projekt i pozyskała środki na jego realizację. W ocenie strony również z uwagi na tą okoliczność wskazani przez nią przedsiębiorcy powinny się wypowiedzieć w sprawie jako świadkowie.

W odniesieniu do powyższego, Sąd ocenił, że analiza pism procesowych wnioskodawcy wskazuje, że w istocie to wnioskodawca upatrywał przesłanek umorzenia częściowego i przesłanek umorzenia całkowitego obciążającego go zobowiązania w tym samych okolicznościach faktycznych. Nie można tym samym czynić zarzutu, że organ przeanalizował wszystkie z podanych przez stronę okoliczności pod kątem przesłanek z obu podpunktów art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Strona upatrywała bowiem w opisanych wyżej okolicznościach zarówno wystąpienia przesłanki interesu publicznego, jak i uzasadnionych względów społecznych.

Natomiast w przypadku powołanej przez stronę okoliczności braku zarezerwowania w budżecie środków na uregulowanie zobowiązania z tytułu zwrotu dotacji, dostrzec trzeba, że okoliczność dotycząca ekonomicznej sytuacji wnioskodawcy została wprost ujęta jako przesłanka do rozważenia w ramach ulgi dotyczące częściowego umorzenia (art. 64 ust. 1 pkt 2 lit b u.f.p.). Może być jednak rozpatrywana także pod kątem wystąpienia "ważnego interesu zobowiązanego".

Odnotować trzeba, że każdy z argumentów podniesionych przez stronę został rozważony przez organ, czemu dano wyraz w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji. W okolicznościach przedmiotowej sprawy naruszenia art. 64 u.f.p. nie można upatrywać w dokonaniu przez organ - odmiennej od oceny strony - oceny wagi podniesionych przez nią argumentów.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ja decyzji trafnie, wyczerpująco, z uwzględnieniem zebranego w prawie materiału dowodowego, wiedzy posiadanej z urzędu oraz zasad doświadczenia życiowego i logicznego myślenia wykazano, z jakich względów podniesione przez stronę argumenty nie stanowią o wystąpieniu przesłanek umorzenia. Wbrew zarzutom skargi postępowanie wyjaśniające w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i organ nie naruszył granic uznania administracyjnego. Z treści decyzji w sposób przejrzysty wynika, z jakich względów organ nie znalazł podstaw do zastosowania wobec strony ulgi w spłacie obciążających ją zobowiązań.

Z uwagi na koncentrowanie się stanowiska strony wokół określonych kwestii, zdaniem Sądu należało szerzej przedstawić genezę powstania należności do zwrotu, której umorzenia domagał się Powiat P..

Powiat P. w 2018 r. otrzymał dofinansowanie do projektu "Aktywizacja zawodowa osób pozostających bez pracy w powiecie p. - etap II" w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020. Zarząd Województwa Pomorskiego pełni funkcję instytucji zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020, w ramach którego zawarto umowę na realizację ww. projektu z Powiatem P. jako beneficjentem.

Jak wynika z akt sprawy, Powiatowi P. w ramach tej umowy, jako beneficjantowi, przyznano dofinansowanie w kwocie 1 640 451,98 zł.

Powiat P. realizował projekt wspólnie z partnerem, fundacją P. - strony zawarły w dniu 21 lutego 2018 r. umowę o partnerstwie na rzecz realizacji projektu. Fundacja realizowała większość określonych w umowie zadań w ramach projektu, w tym przedstawiała Powiatowi P. wnioski o refundację środków w oparciu o wydatki przedstawione przez osoby biorące udział w projekcie. Na tej podstawie Powiat P. występował z wnioskami o płatność do instytucji zarządzającej, celem rozliczenia wydatków w projekcie oraz otrzymania środków na dofinansowanie prowadzonych zadań. Projekt został zrealizowany. Dofinansowanie przekazano beneficjentowi w trzech transzach.

Następnie w odrębnym postępowaniu administracyjnym, po zbadaniu poprawności rozliczenia projektu, instytucja zarządzająca, to jest Zarząd Województwa Pomorskiego, zakwestionowała dotyczące projektu wydatki na poziomie 90 202 zł 39 gr. W tym przedmiocie, w oparciu o art. 207 ust. 9 u.f.p., Zarząd Województwa Pomorskiego wydał w dniu 1 lipca 2023 r. względem Powiatowi P. decyzję nakazującą zwrot środków dofinansowania w ww. kwocie 90 202, 39 zł wraz z odsetkami (stanowiącą załącznik do uchwały organu z dnia 1 lipca 2021 r., nr 633/263/21). Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzja nakazująca zwrot części dofinansowania została utrzymana w mocy decyzją Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 18 listopada 2021 r. (stanowiącą załącznik do uchwały organu z dnia 18 listopada 2021 r., nr 1099/302/21). Uznano bowiem, że zrefundowano koszty wyposażenia stanowiska pracy stażystów o przedmioty, które nie były niezbędne do zorganizowania stażu. Z tym stanowiskiem w obecnie ocenianym postępowaniu nie zgadza się strona skarżąca i uważa, że ww. wydatki były uzasadnione, racjonalne, dopuszczalne, to jest nie było podstaw do kwestionowania ich kwalifikowalności w ramach projektu.

Sądowi z urzędu jest wiadome, że postanowieniem z dnia 8 marca 2022 r. (sygn. akt III SA/Gd 124/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę Powiatowi P. na decyzję Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 18 listopada 2021 r. w przedmiocie zwrotu dofinansowania projektu. Postanowienie to jest prawomocne. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 czerwca 2022 r. (sygn. akt I GZ 149/22) oddalił zażalenie strony.

W ramach postępowania prowadzonego w przedmiocie umorzenia (wszczętego na wniosek strony z dnia 22 czerwca 2022 r.) wskazano zatem, że decyzja o zwrocie dofinansowania projektu jest ostateczna. Należy w pełni podzielić stanowisko Zarządu Województwa Pomorskiego, które wyraźnie zaakcentowano w decyzjach odmawiających umorzenia, że w tego rodzaju postępowaniu nie można już weryfikować samej decyzji o zwrocie. W tym zatem zakresie wnioski dowodowe strony jak i argumenty wskazujące na konieczność rozważenia kwalifikowalności wydatków poniesionych na wyposażenie stanowisk stażystów uznano za nietrafione i nieadekwatne. Stanowisko to należy uznać za uprawione.

Postępowanie prowadzone w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zwrotu dofinansowania projektu, nie może być traktowane jako kolejna możliwość weryfikacji podstaw zwrotu należności, o umorzenie której ubiega się strona. Tym celom służy odrębne postępowania administracyjne - które wcześniej też zostało już przeprowadzone. Strona po otrzymaniu decyzji o zwrocie części dofinansowania wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Brak skutecznego zaskarżenia do sądu administracyjnego ostatecznej decyzji nakazującej stronie w trybie art. 207 ust. 9 u.f.p. zwrot dofinansowania ze środków europejskich, nie stanowi zarzutu wobec strony skarżącej. Jest to po prostu określony fakt.

Fakt ten został prawidłowo oceniony przez organ, co do skutków prawnych jakie powoduje, w tym m.in. niemożności skutecznego podnoszenia argumentów dotyczących prawidłowości rozliczenia projektu, jako mających przemawiać za umorzeniem należności. Pozostająca w obrocie prawnym ostateczna decyzja tą kwestię już rozstrzygnęła i na dzień orzekania w sprawie przez Sąd kwestia ta pozostaje zamknięta.

Z tych względów podnoszone w skardze zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie. Organ nie miał obowiązku, ani podstaw do ustalania okoliczności związanych z rozliczeniem dotacji. Przeciwnie, właśnie tego rodzaju działanie, gdyby zostało podjęte w analizowanym postępowaniu, byłoby działaniem podjętym bez podstawy prawnej i stanowiło rażące naruszenie. Czym innym jest jednak wyjaśnienie przez organ w uzasadnieniu decyzji z czego wynikał zwrot dotacji. Nie było to przede wszystkim formułowanie nowej oceny, ale stwierdzenie faktu wynikającego z ostatecznej decyzji podjętej w odrębnym trybie na podstawie art. 207 ust. 9 u.f.p. Podnoszenie przez pełnomocnika strony w tym zakresie, że twierdzenia organu nie odpowiadają prawdzie, jest nieuprawnione. Organ mógł wskazać na okoliczność zakończenie postępowania w sprawie zwrotu dotacji i jednocześnie, wbrew oczekiwaniom strony, nie miał uprawnień aby ponownie, to jest po raz trzeci je weryfikować. Organ podnosząc twierdzenia odnoszące się do postępowania o zwrot dotacji nie formułował nowych ocen prawnych i faktycznych rozstrzygnięć, lecz odnosił się w istocie tylko do zarzutów strony. W tej materii były one bowiem głównie podnoszone.

Dostrzec należy, że we wniosku z dnia 22 czerwca 2022 r., który zainicjował postępowanie w przedmiocie umorzenia, całość obszernego wywodu strony oparto wyłącznie na tezie, że nakazanie zwrotu części dotacji naruszało prawo. Również w piśmie uzupełniającym z dnia 22 sierpnia 2022 r. wskazana argumentacja stanowiła w istocie meritum wniosku strony, gdzie wskazano, że ocena konieczności zakupu wyposażenia dla stażysty była zależna od oceny beneficjenta, a zatem, w ocenie strony, pozostawała tylko w jej gestii i zależała od jej uznania.

Z tych względów strona domagała się przeprowadzenia dowodu m.in. z zeznań świadków - biorących w projekcie przedsiębiorców - to jest przede wszystkim na okoliczność wykazania, że zakup środków trwałych i narzędzi był uzasadniony racjonalny, efektywny i celowy, a dopiero w konsekwencji, że żądane obecnie zwrotu środków na ten zakup będzie naruszać wartości istotne dla społeczności lokalnej Powiatowi P. takie jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej. Okoliczność ewentualnego obciążenia przedsiębiorców zwrotem wydatków (na zasadzie regresu od fundacji P., do której na zasadzie regresu może wystąpić Powiat P.) aktualizuje bowiem w ocenie strony wystąpienie przesłanek interesu publicznego z art. 64 ust. 1 pkt 1 lit a oraz względów społecznych z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit b u.f.p. – przedsiębiorcy stracą bowiem zaufanie do jednostki samorządu.

Wniosek strony o przeprowadzenie dowodów został rozpatrzony negatywnie. W postanowieniu o odmowie przeprowadzenia dowodów prawidłowo wskazano stronie, że na obecnym etapie, to jest wobec zakończenia postępowania w przedmiocie zwrotu środków, organ nie widzi już konieczności badania kwalifikowalności zakwestionowanych wydatków. Przesłuchanie uczestników projektu i ustalenia jakie ewentualnie uczucia i przekonania po ich stronie spowoduje konieczność zwrotu dofinansowania przez powiat, nie miało znaczenia dla ustalenia istotnych okoliczności sprawy. Odmienne znacznie, jakie w tym zakresie strona przypisuje wskazanym dowodom, nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach przedmiotowej sprawy. Przyjmowane przez stronę założenia mają w gruncie rzeczy charakter hipotetyczny. Wskazano również na leżące po stronie Powiatowi P. możliwości uniknięcia sytuacji, której - jak wskazał - najbardziej się obawia, to jest niezadowolenia przedsiębiorców będących uczestnikami projektu.

Reasumując, jako główny argument dla umorzenia należności wskazywano głównie to, że zwrot należności został orzeczony w oparciu o dyskusyjną, wątpliwą w ocenie strony skarżącej interpretację prawa. Dla wykazania, że staże zostały przeprowadzone zgodnie z zasadami projektu i wszystkie wydane środki były kwalifikowalne, strona podnosiła szeroką argumentację. Wnosiła także o przeprowadzanie dowodów w postaci przesłuchania przedsiębiorców, który brali udział w projekcie. Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie nie ma wątpliwości, że wskazane argumenty i dowody pozostają poza przedmiotem postępowania o umorzenie, które nie może stanowić nadzwyczajnej instancji do weryfikacji decyzji o zwrocie środków.

Po drugie, rozważając przedstawioną przez stronę argumentację dotyczącaąutraty zaufania lokalnej społeczności, w tym przedsiębiorców, do powiatu, uznano, że argument ten nie stanowi o wystąpieniu przesłanek umorzenia ani częściowego, ani całkowitego. Wbrew ocenie strony organ ocenił więc, że również w tym przypadku nie można mówić o wystąpieniu przesłanek z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit a i b u.d.f.

W tym zakresie strona przede wszystkim wskazała, że zwrot dofinansowania projektu spowoduje, że będzie musiała dochodzić roszczeń regresowych od partnera projektu, to jest fundacji P. Ten zaś wystąpi z dalszym roszczeniem do osób, które uczestniczyły w projekcie i którym refundowano określone koszty, które później zostały uznane za niekwalifikowalne. W tej okoliczności strona upatrywała - co sprecyzowano w piśmie z dnia 22 sierpnia 2022 r. - zasadności zastosowania ulgi zarówno z uwagi na interes publiczny oraz względy społeczne. Ponieważ osobami uczestniczącymi w projekcie byli lokalni przedsiębiorcy, zdaniem strony zwrot dotacji z uwagi na wyżej przedstawiony mechanizm regresowy, spowoduje utratę ich zaufania do władzy publicznej i poza tą wartością będzie to też godziło w takie wartości jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo. Uzyskanie ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu zwrotu dofinansowania projektu będzie z kolei służyło utrzymywaniu dobrych relacji jednostki samorządu z lokalnymi pracodawcami i przedsiębiorcami, opartych na wzajemnym zaufaniu.

Odnoszą się do powyższego, organ w całości i wyczerpująco rozważył podnoszone przez stronę argumenty. Przede wszystkim wypunktowano, że umorzenie należności w tym wypadku będzie właśnie sprzeczne z interesem publicznym. W tym zakresie nie poprzestano na argumencie, że umorzenie w nieuzasadniony sposób obciąży budżet i koszty te będzie musiało ponieść województwo. Dodatkowo zauważono bowiem, że umorzenie należności w okolicznościach przedmiotowej sprawy w istotny sposób naruszałoby zasadę równości. Strona skarżąca istotnie nie może być stawiana w uprzywilejowanej pozycji w postępowaniu toczącym się w przedmiocie umorzenia należności publicznoprawnych tylko z tego powodu, że zwrot dofinansowania orzeczono wobec jednostki samorządu terytorialnego. Jeżeli jednostka samorządu otrzymała dofinansowanie w określonej części nienależnie (co stwierdzono w odrębnym postępowaniu o zwrocie), nie może być traktowana inaczej, niż każdy inny podmiot, w tym np. przedsiębiorca, który w tożsamej sytuacji, to jest ostatecznego stwierdzenia nieprawidłowości w rozliczeniu projektu finansowego ze środków europejskich, musi te środki zwrócić. Okoliczność, że zwrot dotacji będzie rzutował na wiarygodność podmiotu w przyszłości, nie jest zdaniem Sądu argumentem obiektywnym, ani mogącym stanowić racjonalne uzasadnienie dla umorzenia należności wynikającej z nieprawidłowego rozliczenia projektu ze środków europejskich. W tym znaczeniu nie może być to rozpatrywane, ani jako argument świadczący o wystąpieniu w sprawie interesu publicznego, ani uzasadnionych względów społecznych, czy gospodarczych. Każdy z podmiotów, wobec których orzeczono o zwrocie dotacji, czy dofinansowania ze środków unijnych powinien zatem na występować o umorzenie na zasadzie równych szans. Przyjmując założenie strony skarżącej, każda sytuacja nieprawidłowego rozliczenia dotacji, czy programu, tylko z uwagi na to, że beneficjentem był powiat, powinna skutkować umorzeniem należności.

Sytuacja, w której dany podmiot za zgodą właściwego organu, nie musi realizować swoich należności publicznoprawnych, jak wskazano wyżej, ma charakter wyjątkowy. Wyrażenie stanowiska, że anulowanie zobowiązania może nastąpić z tego powodu, aby zachować reputację podmiotu jako gospodarnej i lojalnej względem lokalnej społeczności jednostki samorządu, w ocenie Sądu, otworzyłoby drogę do nadużyć. Nie budowałoby także wskazywanych przez stronę wartości w postaci zaufania do władzy publicznej, sprawiedliwości i bezpieczeństwa. Przeciwnie, mogłoby wywołać wrażenie "bezkarności", w rozumieniu nieponoszenia odpowiedzialności za swoje zobowiązania. Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko organu, że udzielenie stronie ulgi z powoływanych przez nią względów, w rzeczywistości mogłoby wywołać skutek przeciwny do zamierzonego przez stronę, to jest spowodować w lokalnej społeczności przekonanie, że nawet nieprawidłowa realizacja projektów dotowanych ze środków publicznych może nie powodować negatywnych konsekwencji w postaci zwrotu dofinansowania wraz z odsetkami, jeżeli beneficjentem jest samorząd. Dostrzec też należy, że lokalna społeczność, to nie tylko przedsiębiorcy, który brali udział w projekcie.

Organ był uprawiony do wskazania stronie, że korzystanie z dofinansowania na realizację projektu w ramach regionalnych programów operacyjnych powinno być zawsze poprzedzone wnikliwą weryfikacją pod kątem własnych zasobów finansowych, tak żeby zapewnić właściwą obsługę merytoryczną zaplanowanego przedsięwzięcia. Jednostka samorządu terytorialnego, tak samo jak i przedsiębiorca, musi mieć na uwadze, iż ewentualne niepowodzenia w realizowaniu danej inwestycji, nie mogą automatycznie skutkować obowiązkiem udzielenia ulgi w spłacie należności.

Zasadnie podkreślono też, że umorzenie należności, będzie obciążało budżet publiczny. Muszą być one bowiem zwrócone w całości do budżetu Unii jako w całości pochodzące z tego rodzaju dofinansowania. W tej sytuacji w przypadku umorzenia środki te będzie musiała ponieść instytucja zarządzająca, a więc zarząd województwa. Tego rodzaju działanie w ocenie Sądu niewątpliwie byłoby sprzeczne z interesem publicznym, w sytuacji gdy strona nie przedstawiła żadnych istotnych okoliczności na poparcie swojego żądania.

Jednocześnie logicznie wykazano, że obawy strony, co do utraty zaufania przedsiębiorców do powiatu mają w istocie charakter hipotetyczny. Z tego względu przeprowadzanie dowodów na okoliczność czy rzeczywiście dojdzie do utraty zaufania w ocenie przedsiębiorców i czy powiat straci w ich oczach, gdy będzie od nich dochodził należności, było w sprawie zbędne. Prawidłowo wskazano też, że strona - jeśli uważa, że troska o dobre relacje z przedsiębiorcami Powiatowi P. tego wymaga - po dokonaniu zwrotu należnych środków, nie musi przecież dochodzić ich zwrotu od swojego partnera, co wprost przewidziane jest w zawartych w ustawie o finansach publicznych instytucjach prawnych umożliwiających jednostce samorządu rezygnację z dochodzenia przysługujących jej należności o charakterze cywilnoprawnym (art. 57 u.f.p.). Jeśli tak rozumiane przez stronę wartości świadczą o wystąpieniu interesu publicznego, bądź też względów społecznych lub gospodarczych - strona może samodzielnie jako jednostka samorządu terytorialnego rozważyć obciążenie własnego budżetu pokrytą przez siebie należnością wynikającą z decyzji zwrotowej. Zasadnie zatem wskazano stronie, że mechanizm regresowy, na jaki się powołuje jest w istocie jej uprawnieniem, z którego może skorzystać, aby nie obciążać swojego budżetu zwrotem dofinansowania projektu w kwocie 90 102, 39 zł wraz z odsetkami. Jeżeli zatem strona nie będzie dochodzić roszczeń od fundacji, z którą realizowała projekt, w ogóle nie powstanie problem ewentualnego dalszego regresu względem przedsiębiorców, którym refundowano wydatki, co do których kontrola rozliczenia projektu wykazała, że były niekwalifikowalne (co jak wykazano wyżej nie może być kwestionowane w postępowaniu o umorzenie tych należności). Dostrzec zatem należy, że formułując argumenty wniosku o umorzenie należności strona zakładała, że skorzysta z roszczenia regresowego względem fundacji P.. W żaden sposób nie czyni to jednak pewnym, czy fundacja wystąpiłaby z dalszym roszczeniem regresowym. Wskazano także stronie, że mechanizm roszczeń regresowych obejmujących przedsiębiorców z pewnością nie wystąpi, gdy nie będzie dochodzić roszczeń od partnera, pomimo, że był on odpowiedzialny za realizację zadania, gdzie dokonano nadmiernej kwalifikacji wydatków.

W sprawie zasadnie też wskazano, że badając przesłanki umorzenia należy przeanalizować sytuację ekonomiczną zobowiązanego, a także ustalić jej przyczyny.

Dopiero zestawienie tych elementów wraz z wysokością należności do spłaty, pozwala na ocenę wystąpienia w sprawie przesłanek z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit a i b u.d.f. ("ważny interes zobowiązanego" - art. 64 ust. 1 pkt 2 lit a; "możliwości płatnicze zobowiązanego – "art. 64 ust. 1 pkt 2 lit b). W tym zakresie organ z urzędu ustalił, w oparciu o powszechnie dostępne dane opublikowane przez Ministerstwo Finansów, że w przypadku Powiatowi P. dochody podatkowe planowane na 2022 r. wynoszą 263,23 zł na jednego mieszkańca i pod tym względem spośród 20 jednostek samorządu terytorialnego z województwa pomorskiego ujętych w zestawieniu nie wskazują na to, aby Powiat P. był w gorszym położeniu niż inne jednostki samorządu terytorialnego tego samego szczebla. Tym samym organ nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że Powiat P. znajduje się w trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej mu zapłatę kwoty 90 102,39 zł wraz odsetkami. W ocenie Sądu stanowisko organu zostało w tym zakresie w wystarczający sposób uargumentowane. Z drugiej zaś strony okoliczność, że dany wydatek nie był planowany w budżecie, nie jest wystarczająca dla zastosowania instytucji umorzenia. Strona nie przedstawiła na dowód szczególnie trudnej sytuacji ekonomiczniej powiatu żadnych dokumentów.

Organ podjął czynności w celu wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy – w tym oparł się na dokumentach obrazujących, że sytuacja ekonomiczna Powiatowi P. nie odbiega od sytuacji innych jednostek samorządu terytorialnego w regionie, a także zapisach umowy partnerskiej pozwalającej wnioskodawcy skorzystać z roszczenia regresowego, jednak na zasadzie uprawnienia, a nie obowiązku powiatu. Uwzględnił także wysokość należności do zwrotu, stwierdzając, że z ww. względów Powiat P. nie znajduje się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej mu zapłatę kwoty 90 102,39 zł wraz z odsetkami.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że postępowanie wyjaśniające w sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, wnikliwie, a stanowisko organu jakie zajął w sprawie zostało szeroko uzasadnione. Ze stanowiska tego wynika, że organ rozważył wystąpienie przesłanek umorzenia całkowitego i umorzenia częściowego należności budżetowych. Takie też było żądanie strony, to jest, aby rozważono oba te warianty. Jak wskazano wyżej nie można też czynić organowi zarzutu, że rozważył przesłanki interesu publicznego i względów społecznych przez pryzmat podnoszonych przez skarżącą argumentów. Organ rozważył wszystkie argumenty strony i wykazał powody dla których uznał, że nie stanowią one o wystąpieniu przesłanek wskazywanych przez stronę z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit a i b u.f.p. Rozważono ponadto także, czy sytuacja powiatu jest w jakimś stopniu nadzwyczajna, szczególna, również pod względem finansowym. Takich różnic w stosunku do innych jednostek samorządu nie stwierdzono. Mając na uwadze, że instytucja umorzenia ma charakter szczególny i może być stosowana wyjątkowo, organ nie miał obowiązku samodzielnego poszukiwania dodatkowych argumentów dla umorzenia obciążających Powiat P. należności. Sąd podzielił stanowisko organu, że wnioskowane przez stronę dowody nie dotyczyły okoliczności istotnych dla sprawy prowadzonej w przedmiocie umorzenia. W ocenie Sądu, wszystkie inne argumenty przedstawione przez stronę w kolejnych pismach procesowych, również zostały szczegółowo oraz zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, rozważone przez organ.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, stwierdzając, że organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie naruszył granic uznania administracyjnego.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).