Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 643/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 listopada 2024 r. w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 sierpnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 7 stycznia 2021 r. nr [...] Burmistrz Gminy D. (zwany dalej "Burmistrzem" lub "organem I instancji") odmówił przyznania M. Ł. świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia 1 marca 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "Kolegium" lub "organ") uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do rozstrzygnięcia organowi I instancji wyjaśniając, iż przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. został uznany za niekonstytucyjny wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Osoba pobierająca emeryturę (rentę) może zdecydować, które świadczenie wybrać i wówczas może uzyskać to, które jest korzystniejsze.

Decyzją z dnia 21 kwietnia 2021 r. nr [...] Burmistrz ponownie odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia 28 czerwca 2021 r. nr [...] Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji stwierdził, że pomimo zawieszenia renty, cały czas ma ustalone prawo do tego świadczenia. Osoba z ustalonym prawem do renty, w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie może pobierać świadczenia pielęgnacyjnego. Przepisy u.ś.r. nie regulują pobierania dwóch świadczeń z dwóch systemów – ubezpieczeniowego i szeroko rozumianego, pomocowego.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 24 lutego 2022 r. o sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 28 czerwca 2021 r.

Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2022 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Gminy D. z dnia 21 kwietnia 2021 r., nr [...]

Prawomocnym wyrokiem z dnia 12 października 2023 r. o sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 10 czerwca 2022 r.

Decyzją z dnia 22 lipca 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Burmistrza Gminy D. decyzji z dnia 21 kwietnia 2021 r., [...] i przyznało M. Ł. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad bratem M. Ł. na okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 31 maja 2021 r..

Pismem z dnia 31 lipca 2024 r Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w D. przesłał do Kolegium pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 lipca 2024 r., [...], w którym wskazano, że decyzją z dnia 2 kwietnia 2021 r. wstrzymano M. Ł. wypłatę renty od dnia 1 kwietnia 2021 r., jednak decyzją z dnia 21 maja 2021 r. podjęto wypłatę tejże renty od dnia 1 kwietnia 2021 r., tj. od miesiąca, w którym wcześniej wstrzymano jej wypłatę.

Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2024 r., [...], Kolegium wznowiło z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kolegium z dnia 22 lipca 2024 r.

Decyzją z dnia 21 sierpnia 2024 r., nr [...] Kolegium uchyliło w całości ostateczną decyzję własną z dnia 22 lipca 2024 r. oraz w pkt 2 utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza Gminy D. decyzję nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania M. Ł. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że decyzja z 22 lipca 2024 r. podlega uchyleniu jako wydana w okolicznościach, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., natomiast odwołanie M. Ł. od wydanej z upoważnienia Burmistrza Gminy D. decyzji z dnia 21 kwietnia 2021 r., [...], nie zasługuje na uwzględnienie, w związku z czym decyzja Burmistrza zostaje utrzymana w całości w mocy.

Organ wyjaśnił, że w związku z przedstawieniem przez M. Ł. w dniu 21 kwietnia 2021 r. decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 kwietnia 2021 r., [...] o wstrzymaniu mu wypłaty na jego wniosek renty od dnia 1 kwietnia 2021 r. na moment wydania decyzji tak przez Organ I instancji z dnia 21 kwietnia 2021 r., [...], jak i przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia 22 lipca 2024 r., [...], w rozpatrywanej sprawie niewątpliwym i bezspornym pozostawał fakt, że M. Ł. zawiesił realizację świadczenia z ZUS, usuwając tym samym stosownie do wskazówek Organu I instancji negatywną przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia z art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r. Okoliczność ta na skutek działań skarżącego uległa później jednak zasadniczej zmianie, o czym skarżący nie poinformował orzekających w sprawie organów.

Organ wskazał, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych dominuje pogląd, że odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może naruszać zasady równości różnicując w sposób nieuprawniony sytuację opiekunów osób niepełnosprawnych.

Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie skarżący pomimo zawieszenia na jego wniosek wypłaty renty od dnia 1 kwietnia 2021 r. decyzją ZUS z dnia 2 kwietnia 2021 r., na swój wniosek w maju 2021 r. podjął ponownie wypłatę tej renty i to od dnia 1 kwietnia 2021 r., czyli od miesiąca, w którym wcześniej wstrzymano jej wypłatę. Organ zaznaczył, że o powyższej okoliczności skarżący "zapomniał" poinformować orzekające w sprawie organy, wprowadzając je de facto w błąd co do usunięcia przez niego negatywnej przesłanki skutkującej odmową przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wyszła ona na jaw dopiero w dniu 30 lipca 2024 r. na skutek otrzymania przez Organ I instancji pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 lipca 2024 r., [...]. W ocenie organu ujawniona okoliczność w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i ugruntowanego orzecznictwa ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (skarżący był uprawniony i pobierał z ZUS rentę) i - pomimo że istniała w dniu wydania decyzji z dnia 22 lipca 2024 r., nie była znana organowi.

W ocenie organu w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych w związku z ogólną regułą zakazu kumulacji świadczeń nie może utrzymać się sytuacja, w której skarżący byłby uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego, pobierając jednocześnie rentę z ZUS. Jednocześnie organ wyjaśnił, że skarżący został prawidłowo poinformowany, że ma on możliwość wyboru świadczenia. Skarżący skorzystał z opcji wyboru świadczenia pielęgnacyjnego, ale w ocenie organu wybór ten miał charakter jedynie pozorny.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł M. Ł. zarzucając jej naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, nie uwzględniając w procesie wykładni derogacyjnego skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt. SK 2/17, czego skutkiem było uznanie, iż stronie skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z posiadanym przez nią uprawnieniem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, mimo że hipoteza normy prawnej wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. po wejściu w życie w/w wyroku TK nie obejmuje swoim zakresem sytuacji, w której wnioskodawca pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął powyższy zarzut.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zaznaczenia wymaga, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 zwanej dalej: "p.p.s.a.".). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył Skarżący, a organ w odpowiedzi na skargę nie wnosił o przeprowadzenie rozprawy.

Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o uchyleniu w całości decyzji własnej z dnia 22 lipca 2024 r. i utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza o odmowie przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego.

Podlegające kontroli sądowej decyzje zostały wydane w ramach uregulowanej w przepisach art. 145-152 k.p.a. instytucji procesowej wznowienia postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jest jednym z trybów nadzwyczajnych weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych, stanowiących wyjątek od uregulowanej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Z treści wstępnej art. 145 § 1 k.p.a. stanowiącej, że "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie administracyjne", wprost wynika, że wznowienie postępowania jest dopuszczalne wyłącznie w takiej sprawie, w której została wydana ostateczna decyzja kończąca postępowanie w sprawie.

Wśród przesłanek uprawniających do wznowienia postępowania określonych w kodeksie postępowania administracyjnego ustawodawca wymienił m.in. okoliczność wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję

Ujawnienie się nowych, a istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych może być rezultatem przeprowadzenia dowodów bądź ujawnienia się dowodów pod wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów mających miejsce przed wydaniem decyzji, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania

Wobec powyższego wskazać należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją dnia 22 lipca 2024 r., [...] uchyliło decyzje Burmistrza i przyznało Skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na fakt, iż w dniu 21 kwietnia 2021 r. przedstawił on decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 kwietnia 2021 r., [...] o wstrzymaniu mu wypłaty na jego wniosek renty od dnia 1 kwietnia 2021 r.

Tym samym nie ulega wątpliwości, iż na dzień wydawania ww. decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze dysponowało informacją, iż M. Ł. zawiesił realizację świadczenia z ZUS, usuwając tym samym stosownie do wskazówek organu negatywną przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia z art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r.

Jednakże, co wynika z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 lipca 2024 r. (k. [...] akt administracyjnych) od dnia 1 kwietnia 2021 r. tj. od tego samego miesiąca, w którym wstrzymano wypłatę renty, na mocy decyzji z dnia 21 maja 2021 r. podjęto wypłatę przedmiotowego świadczenia. O powyższej okoliczności Skarżący nie poinformował Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Tym samym w ocenie składu orzekającego nie ulega wątpliwości, iż w niniejszej sprawie ziściła się przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Przede wszystkim wskazać należy, iż decyzja z dnia 21 maja 2021 r. istniała w obrocie prawnym w dniu wydawania decyzji z dnia 22 lipca 2024 r., [...].

Ponadto, co wynika z nadesłanych akt administracyjnych, organ – w dniu 22 lipca 2024 r.- nie miał wiedzy o wydanej w sprawie decyzji ZUS wznawiającej wypłatę renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Taką wiedzę uzyskał dopiero na skutek przekazania mu przez Organ I instancji pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 lipca 2024 r., [...].

Natomiast odnosząc się do ostatniego elementu podstawy wznowienia postępowania tj. kwestii czy ujawnienie powyższego faktu ma istotne znaczenie dla sprawy wskazać należy, iż z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, zwanej dalej: "u.ś.r.",) świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, uznał art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

W świetle zarzutów skargi istota sporu sprowadza się do oceny jakie konsekwencje wywołuje powyższy wyrok TK. Zdaniem skarżącego skutkiem tego wyroku jest utrata mocy regulacji czyniąca prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (opiekuna) negatywną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący odwołał się w tym zakresie do wyroku NSA z 11 sierpnia 2022 r., I OSK 2052/21 w którym m.in. stwierdzono, iż uprawniony do takiej renty ma prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Za taki stan rzeczy ponosi odpowiedzialność prawodawca. Po wydaniu bowiem wyroku przez Trybunał Konstytucyjny nie wprowadzono ustawowych rozwiązań regulujących specyficzny status opiekunów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego posiadających jednocześnie rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Należy więc przyjąć, że obecnie uprawnienia takich osób wynikają wprost z zestawienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. z sentencją wyroku TK o sygn. akt SK 2/17.

Sąd nie podziela tego stanowiska, lecz wykładnię powyższego przepisu w powiązaniu z powołanym orzeczeniem TK, przedstawioną m.in. przez NSA w wyroku z dnia 22 listopada 2022 r., I OSK 247/22.

W związku z powyższym w ślad za powyższym orzeczeniem wyjaśnić należy, iż wyrok TK w sprawie o sygn. akt K 2/17 jest wyrokiem zakresowym. Tego rodzaju wyroki są charakteryzowane jako orzeczenia, w sentencji których TK stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, czasowym lub przedmiotowym) zakresie jego zastosowania. W przypadku wyroków zakresowych mamy do czynienia z przypisaniem atrybutu konstytucyjności lub niekonstytucyjności nie całej jednostce redakcyjnej tekstu prawnego, lecz jej określonemu fragmentowi, a dokładnie pewnej normie prawnej, którą można w całości lub części dekodować z określonego przepisu prawnego (por. T. Woś, Wyroki interpretacyjne i zakresowe w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, "Studia Iuridica Lublinensia" 2016, nr 3, s. 990). Wyrok w sprawie o sygn. akt SK 2/17 dotyczy zakresu podmiotowego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. rozstrzygając o konstytucyjności przepisu w stosunku do określonej grupy podmiotów, której ten przepis dotyczy, a mianowicie osób sprawujących opiekę, które mają ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Osoby te mieszczą się w szerszej kategorii osób, którym przysługuje prawo do renty. Skutkiem wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu w zakresie podmiotowym jest utrata mocy obowiązującej nie przez cały przepis, w pełnym zakresie jego obowiązywania, ale wyłącznie w zakresie, w jakim stwierdzona została jego niezgodność z Konstytucją, w odniesieniu do wskazanej grupy podmiotów. Wydanie wyroku zakresowego w sprawie o sygn. SK 2/17 nie było przy tym skutkiem uznania przez Trybunał, że w pozostałym zakresie podmiotowym przepis nie budzi wątpliwości pod względem konstytucyjności. Wyraźnie TK zaznaczył w uzasadnieniu wyroku, że ze względu na konkretny charakter inicjującej postępowanie skargi konstytucyjnej, ocena konstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. odnosi się do zakresu, jaki dotyczy osoby wnoszącej skargę, czyli w jakim wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom mającym ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W piśmiennictwie dostrzega się, że wyroki zakresowe pociągają za sobą pewne komplikacje w procesie stosowania prawa, rozszczepianie regulacji prawnej w drodze orzeczenia niekonstytucyjności na część zgodną i niezgodną z Konstytucją narusza jej konstrukcję całościową i może jej nadać taki kształt, który jest całkowicie nieadekwatny do intencji prawodawcy (tak T. Woś, op. cit., s. 992). Taka sytuacja ma także miejsce w analizowanym przypadku.

Wyrok TK w sprawie o sygn. SK 2/17 usuwa z sytemu prawa negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazaną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w stosunku do osoby mającej ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przez co osoba taka może ubiegać się o to świadczenie.

Ponieważ prawodawca pierwotnie co do zasady wykluczył w ustawie osoby uprawnione do renty od możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, regulacja prawna nie zawiera rozwiązań odnoszących się do usuwania skutku zbiegu prawa do świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego, stanowiących formę redystrybucji dochodu narodowego za pośrednictwem budżetu państwa. Trybunał Konstytucyjny, jako "prawodawca negatywny" takich rozwiązań wyrokiem wprowadzić nie mógł, co nie niweczy tego, że orzeczenie o niekonstytucyjności zakresowej przepisu prowadzi do nowej sytuacji prawnej, pozbawionej kompleksowej regulacji, w szczególności odnoszącej się do warunków uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w zbiegu z innym świadczeniem z zakresu szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego. Zostało to dostrzeżone przez TK w uzasadnieniu wyroku, stwierdzono w nim, że "Trybunał dostrzega, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego.

W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia". Pożądaną i optymalną reakcją na zmianę stanu prawnego wywołaną wyrokiem TK jest ingerencja ustawodawcy. Jej brak powoduje, że stan prawny wywołany wyrokiem podlega stosowaniu w rozpoznawanych przypadkach z uwzględnieniem kontekstu systemowego, w tym konstytucyjnego, funkcjonalnego.

Jak wyżej wskazano, wyrok w sprawie o sygn. akt SK 2/17 nie oznacza, że w pozostałym zakresie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. należy uznawać za zgodny z Konstytucją. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwrócono uwagę na potrzebę uwzględniania kontekstu konstytucyjnego przy wykładni tego przepisu, w szczególności w odniesieniu do osób uprawnionych do emerytury, co skutkowało przyjęciem, że osoby takie (prawnie nie ograniczone w możliwości podjęcia zatrudnienia), nie są pozbawione możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Jest to stanowisko zbieżne ze stanowiskiem przedstawionym w wyroku SK 2/17, w którym wskazano, że osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, może więc – a zatem jest w stanie – faktycznie pracować. Co istotne, nie istnieją również legislacyjne przeciwwskazania do tego, aby podejmowała ona zatrudnienie. Wobec takich osób ustawodawca przewidział jedynie mechanizm zapobiegający pobieraniu przez nie świadczenia. Mechanizm ten polega na zmniejszeniu lub zawieszeniu renty w przypadku osiągnięcia określonego przychodu, według zasad wynikających z art. 103-106 u.e.r.f.u.s. Zdaniem Trybunału, "wskazane w przywołanym przepisie prawo do szczególnej pomocy musi być bowiem tak ukształtowane, aby znajdujące się w trudnej sytuacji rodziny, a do takich należy zaliczyć rodziny, których członkami są niepełnosprawne dzieci, miały możliwość otrzymywania świadczeń pielęgnacyjnych w sytuacji, kiedy to osoba sprawująca opiekę w celu jej wykonywania rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zwłaszcza, jeśli minimalne świadczenie rentowe jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne".

Osoby, które pobierają świadczenia z systemu ubezpieczenia społecznego, mogą podjąć zatrudnienie, ale rezygnują z tego ze względu na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną, znajdują się w analogicznej sytuacji względem siebie, a nie tylko względem opiekunów nie posiadających uprawnienia do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Zasada równości, która stała za rozstrzygnięciem przyjętym w wyroku w sprawie o sygn. akt SK 2/17, powinna znaleźć zastosowanie również do warunków, na jakich opiekunowie osób niepełnosprawnych uprawnieni do świadczeń z ubezpieczenia społecznego (emerytury, renty), rezygnujący z zatrudnienia, mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nakazuje ona przyjąć, że wyrok TK nie wywołał skutku polegającego na możliwości pobierania przez osoby uprawnione zarówno świadczeń z zabezpieczenia społecznego, jak i świadczenia pielęgnacyjnego, ale warunkiem jest dokonanie wyboru i rezygnacja z dotychczas pobieranego świadczenia. Tezę taką można odnaleźć również w uzasadnieniu wyroku SK 2/17, w którym Trybunał stwierdził, że "brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) jeżeli świadczenia tego nie pobierają" (teza 3.3.4. uzasadnienia wyroku).

Świadczenie pielęgnacyjne z założenia ustawodawcy ma funkcję kompensującą rezygnację przecież z zatrudnienia i związaną z tym utratę dochodów. Jest to warunek konieczny i bezwzględny dla otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekuna. Przyjęcie zapatrywania skarżącego oznaczałoby całkowite naruszenie i tej reguły. Nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki by w sposób uprzywilejowany traktować przypadki pobierania rent (w tym z tytułu częściowej niezdolności do pracy) w stosunku do emerytur, dając prymat tym pierwszym przy stosowaniu wypracowanej w judykaturze wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a) u.ś.r., przez uznanie w konsekwencji, że pobierający rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie musi dokonywać wyboru świadczenia korzystniejszego.

Powyższe stanowisko jest dominujące w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego (por. wyrok z 22 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 247/22; z 2 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1623/21; wyrok NSA z 10 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 448/22; z 12 października 2023 r., sygn. akt I OSK 1922/23; z 28 czerwca 2024 r., sygn. akt I OSK 1580/23; z 2 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2231/23).

Mając na uwadze powyższe stanowisko Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosował się więc do prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. uznając, że pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi automatycznie negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia, lecz osoba uprawniona winna dokonać wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno – rentowego.

Tym samym skoro na gruncie niniejszej sprawy Skarżący początkowo zawiesił świadczenie rentowe, a następnie wznowił jego pobieranie, to fakt pobierania świadczenia rentowego niewątpliwie stanowi istotna okoliczność mająca istotne znaczenie w sprawie, gdyż warunkuje możliwość pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.

W takim kontekście, prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że spełniona została przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a) u.ś.r., przesądzająca o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając powyższe na uwadze Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wobec uzyskania informacji o wznowieniu pobierania świadczenia rentowego (w której pobieraniu na skutek powyższego nie było przerwy) zasadnie uchylił decyzję własną o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie utrzymał w mocy decyzję Burmistrza o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W tym miejscu wskazać należy, iż treść rozstrzygnięcia zgodna jest z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. w myśl którego organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Na marginesie Sąd wskazuje, iż zapadłe w sprawie wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2022 r. o sygn. akt II SA/Po [...] oraz z dnia 12 października 2023 r. o sygn. akt II SA/Po [...] nie rozstrzygały powyższej kwestii, a wyłącznie odnosiły się do kwestii terminowości wniesienia odwołania.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.