Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 805/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 61 ust. 3, art. 104 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 8 marca 2023 r. nr SKO.4116.158.2023 w przedmiocie ustalenia i zwrotu wniesionych zastępczo opłat za pobyt skierowanego do DPS I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 26 stycznia 2023 r. nr MGOPS.5027.1.2023; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu na rzecz skarżącego M. K. kwotę 497 zł /słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z 8 marca 2023 r. nr SKO.4116.158.2023, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] (dalej: "Burmistrz", "Organ I instancji") z 26 stycznia 2023 r. nr MGOPS.5027.1.2023 w przedmiocie ustalenia i zwrotu wniesionych zastępczo opłat za pobyt skierowanego do DPS.

W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 570) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000; dalej: "k.p.a.") oraz art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 104 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm.; dalej: "u.p.s.").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.

W dniu 14 października 2015 r. M. K., opiekun prawny [...] W. M. złożyła wniosek o umieszczenie matki w domu pomocy społecznej ze względu na stan zdrowia.

Po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym decyzją Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] listopada 2015 r. nr [...] W. M. została skierowana do domu pomocy społecznej [...].

Następnie decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] W. M. została umieszczona w Miejskim Domu Pomocy Społecznej w [...], gdzie została przyjęta do powyższej placówki po zakończonej hospitalizacji w dniu 28 czerwca 2016 r.

W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że W. M. jest panną, ma jedną córkę – M. K. oraz dwoje wnuków – M. K1. i K. K. Podczas wywiadu środowiskowego poinformowano M. K., że zgodnie z art. 61 u.p.s., jeżeli dochód jej rodziny oraz dochód jej syna M. K1. zamieszkałego oddzielnie i prowadzącego samodzielne gospodarstwo domowe przekroczy 300% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub osoby gospodarującej w rodzinie będą zobowiązani do partycypowania w kosztach utrzymania członka swojej rodziny w domu pomocy społecznej.

Po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] ustalono osoby zobowiązane, tj. M. K. oraz M. K1. i zobowiązano ich do ponoszenia opłaty za pobyt W. M. w Miejskim Domu Pomocy Społecznej w [...].

Od decyzji tej M. K. i M. K1. wnieśli odwołanie do SKO w Przemyślu, a następnie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z 4 grudnia 2018 r. sygn. akt Il SA/Rz 904/18 oddalił skargę.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. K1. NSA wyrokiem z 28 czerwca 2022 r . sygn. akt I OSK 1085/19 oddalił skargę kasacyjną.

Burmistrz w dniu 17 października 2022 r. przesłał informację do pełnomocnika Skarżącego i M. K. o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu w przedmiocie uznania kwoty wniesionej zastępczo za pobyt W. M. w MDPS w [...].

Z kolei w dniu 21 października 2022 r., Burmistrz przesłał informację do pełnomocnika Skarżącego i M. K. oraz K. K. o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu dotyczącego wydania decyzji zmieniającej decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] marca 2018 r. nr [...] o ustaleniu odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS.

Następnie pismem z 24 października 2022 r. wezwano Skarżącego do zapłaty. W odpowiedzi, Skarżący pismem z 9 listopada 2022 r. zwrócił uwagę, że Burmistrz nie rozpoznał jego wniosku w przedmiocie zwolnienia z odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS, a także sprzeciwił się wyliczonej zawartości zobowiązania.

Następnie Skarżący pismem z 18 stycznia 2023 r. zmodyfikował swój wniosek z 2018 r. i zwrócił się o odstąpienie od żądania zwrotu opłaty wniesionej zastępczo przez gminę.

Decyzją z 23 stycznia 2023 r. nr MGOPS.5027.1.2023 Burmistrz postanowił odstąpić od żądania zwrotu opłaty wniesionej zastępczo przez Miasto i Gminę [...] w okresie zawartym we wniosku. Natomiast wcześniejszą decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] Burmistrz ustalił i zobowiązał Skarżącego do ponoszenia opłaty za pobyt Pani W. M. w Miejskim Domu Pomocy Społecznej w [...]. Ustalono dla Skarżącego odpłatność na kwotę 42.485,09 zł. Z urzędu stwierdzono, że Skarżący nie wywiązywał się z obowiązku poniesienia opłat za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej, opłaty te zastępczo wnosiło Miasto i Gmina [...], w okresie od dnia 28 czerwca 2016 r. do dnia 31 maja 2018 r. w łącznej wysokości: 29.485,09 zł. Wobec powyższego zobowiązano Skarżącego do zwrotu kwoty w wysokości 36.06079 zł, na którą składają się: kwota 25.536,49 zł tytułem wydatków wpłaconych zastępczo za Skarżącego przez Miasto i Gminę [...]; kwota 10.524,30 zł tytułem odsetek.

W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że Skarżący nie uregulował należności od dnia 16 lipca 2016 r., co spowodowało zastępcze ponoszenie opłat przez Miasto i Gminę [...] za osobę, która nie wywiązuje się z nałożonego obowiązku.

Wobec powyższego decyzją z 26 stycznia 2023 r. nr MGOPS.5027.1.2023 Burmistrz Miasta i Gminy [...] postanowił:

1) ustalić wysokość wydatków zastępczo poniesionych za M. K1. przez Miasto i Gminę [...] na kwotę: 25.536,49 zł od dnia 28 czerwca 2016 r. do dnia 31 maja 2018 r. za pobyt W. M. w Miejskim Domu Pomocy Społecznej w [...];

2) zobowiązać M. K1. do zwrotu poniesionych przez Miasto i Gminę [...] zastępczo wydatków z tytułu opłaty za pobyt W. M. w Miejskim Domu Pomocy Społecznej w [...] w wysokości: 25.536,49 zł wraz z kwotą odsetek ustawowych naliczonych każdorazowo od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin płatności opłaty do dnia 26 stycznia 2023 r. w wysokości: 10.524,30 zł, tj. w łącznej kwocie zobowiązania wraz z odsetkami w wysokości: 36.060,79 zł oraz dalszymi ustawowymi odsetkami za opóźnienie do dnia zapłaty świadczenia.

Ostateczna kwota odsetek zostanie wyliczona na dzień, w którym zostanie dokonana płatność.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył M. K1. (dalej: "Skarżący"), zarzucając naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego polegające na błędnym ustaleniu i ocenie sytuacji rodzinnej Skarżącego;

2) art. 6, art. 7a i art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie zasady praworządności i zasady zaufania obywateli do organów państwa polegające na błędnym przyjęciu, że ustalenie odpłatności za pobyt w domu opieki społecznej może nastąpić z jednoczesnym naliczeniem odsetek ustawowych od poszczególnych kwot;

3) art. 104 u.p.s. w zw. z art. 60 pkt 7 i art. 67 ustawy o finansach publicznych, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że możliwe jest obok ustalenia odpłatności za pobyt mieszkańca w DPS ustalenie również odsetek z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej.

Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy Organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku rozpoznania odwołania Skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu, opisaną na wstępie decyzją z 8 marca 2023 r. nr SKO.4116.158.2023, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Kolegium wskazało, że podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy u.p.s.

W dalszej kolejności Organ odwoławczy podał, że w niniejszej sprawie obowiązani z u.p.s. do partycypowania w kosztach pobytu w DPS mieli pełną świadomość, co do tego, jakie i kto będzie ponosił opłaty związane ze skierowaniem ich członka rodziny do DPS i mogli dokonać świadomego wyboru, czy umieścić taką osobę w domu pomocy społecznej, czy inaczej rozwiązać kwestię koniecznej opieki nad nią. Uczestnicy postępowania mieli świadomość że w przypadku, gdy dochody świadczeniobiorcy nie pokrywają w całości kosztów jego pobytu w domu pomocy w dalszej kolejności zobowiązani są jego małżonek, zstępni przed wstępnymi. Natomiast dopiero w przypadku gdy opłaty wnoszone przez wymienione podmioty nie pokrywają w całości kosztów pobytu świadczeniobiorcy w domu pomocy społecznej lub gdy takich podmiotów brak, odpłatność ponieść musi gmina, z której osoba została skierowana do takiej placówki.

Natomiast w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na osobach wymienionych w art. 61 ust. 1 u.p.s. w ustalonej w tym przepisie kolejności. Z obowiązku tego zwolnieni są małżonek, zstępni i wstępni, których dochód nie przekracza 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Organ odwoławczy wskazał, że Burmistrz w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że już na etapie skierowania W. M. do domu pomocy społecznej informował strony postępowania o zasadach kierowania do domu pomocy społecznej zgodnie z art. 54 u.p.s. oraz zasadach odpłatności za dom pomocy społecznej zgodnie z art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s. W trakcie trwania postępowania administracyjnego na każdym etapie osoby zobowiązane do partycypowania w kosztach utrzymania w domu pomocy społecznej ich członka rodziny informowane były o zasadach odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, po czym można wywodzić, że zobowiązani byli zapoznani z warunkami realizacji ciążącego na nich obowiązku.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Skarżącego, Kolegium wskazało, że postępowanie administracyjne zmierzające do ustalenia kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt W. M. w dps zostało przeprowadzone z należytą starannością i dokładnością, zgromadzone w trakcie postępowania dowody pozwoliły na właściwe ustalenie kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności, jak również pozwoliły na rzetelne ustalenie sytuacji dochodowej i majątkowej tych osób. Strona w każdym stadium postępowania miała umożliwiony czynny udział w postępowaniu, wnoszenia dowodów i składania wyjaśnień. Wielokrotnie przeprowadzone rozmowy pomiędzy pracownikiem socjalnym, kierownikiem ośrodka a stronami postępowania, tj. Skarżącym oraz jego mamą M. K. (opiekunem prawnym W. M.) i ustanowionym przez ww. pełnomocnikiem odbywały się na gruncie przepisów u.p.s. i na podstawie zgromadzonych materiałów dowodowych.

W przedmiotowej sprawie w dniu 14 października 2015 r. M. K. (opiekun prawny [...] W. M.) złożyła wniosek o umieszczenie jej w DPS ze względu na stan zdrowia. Ponownie w dniu 26 października 2015 r. złożyła wniosek ze wskazaniem o umieszczenie swojej mamy w Miejskim Domu Pomocy Społecznej w [...]. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego z M. K. oraz zebranych dowodów w sprawie W. M. została skierowana do domu pomocy społecznej. Podczas wywiadu M. K. została poinformowana, że zostanie przeprowadzone postępowanie mające na celu ustalenie kręgu osób zobowiązanych do współuczestniczenia w ponoszeniu opłaty za pobyt członka rodziny w dps. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że W. M. jest panną, ma jedną córkę – M. K. oraz dwoje wnuków – M. K1. i K. K.

Następnie w dniu [...] listopada 2015 r. wydano decyzję kierującą W. M. do DPS nr [...]. W związku z powyższym w dniu 25 lipca 2016 r. do M. K. wysłano pismo informujące wraz z projektem umowy. W dniu 29 lipca 2016 r. M. K. zwróciła do MGOPS w [...] podpisaną umowę. Analogiczna sytuacja miała miejsce w przypadku Skarżącego M. K1. Mimo podejmowanych negocjacji, co do wysokości partycypowania w kosztach pobytu babci w MDPS w [...] umowa nie została ze Skarżącym podpisana.

Kwoty zawarte w sentencji decyzji Organu I instancji wynikają z przekroczonego kryterium dochodowego w rodzinie Skarżącego i M. K. Ze zgromadzonych dokumentów w trakcie postępowania administracyjnego oraz przeprowadzonych wywiadów alimentacyjnych i środowiskowych wynika, że Burmistrz nie naruszył prawa, jeżeli ustalił opłaty w takiej wysokości, która nie pozbawiła obowiązanego dochodu poniżej ustalonego zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit a i b u.p.s. Ze zgromadzonych dokumentów w aktach sprawy materiału dochodowego wynika, że pozostały - po odjęciu opłaty - dochód, nie był i nie jest niższy niż 300% minimum dochodowego.

Odnosząc się do zarzutu pominięcia oświadczenia M. K. z 12 marca 2022 r. Kolegium wyjaśniło, że pomimo złożonego oświadczenia przez M. K. do pokrywania w całości powstałej różnicy za pobyt mamy w DPS od miesiąca marca 2022 r., zawarł w postanowieniu decyzji mieszkańcowi DPS oraz osobom zobowiązanym - wnukom powstałe zobowiązanie zgodnie z art. 61 u.p.s., gdyż M. K. po przesłaniu oświadczenia do Organu, iż będzie pokrywać całość powstałej różnicy za pobyt mamy w DPS do chwili obecnej mimo kilkukrotnych prób podejmowania kontaktu nie skontaktowała się z Organem, nie określiła też swego partycypowania w kosztach utrzymania członka rodziny w DPS, nie wyjaśniła czy są to wpłaty za wszystkich zobowiązanych, dlatego też wpisane zobowiązania miały na celu informację o przysługujących im należnościach za pobyt babci w DPS na wypadek nie regulowania opłaty przez M. K. Natomiast od dnia 1 marca 2022 r., osoby zobowiązane, tj. M. K1. i K. K. nie wnosili żadnych opłat za pobyt babci w DPS. Niemniej jednak oświadczenie M. K. nie może zwolnić Skarżących z ich ustawowego obowiązku ponoszenia opłat. Zwolnienie z ponoszonej opłaty może zostać dokonane jedynie na wniosek zobowiązanego i po spełnieniu przesłanek określonych w u.p.s.

Odnosząc się do zarzutu naliczania odsetek od nieterminowych płatności z tytułu opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, wnoszonych przez osoby zobowiązane wymienione w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s., Organ odwoławczy uznał, że w przypadku nieterminowej płatności należy obciążyć spóźnionych zobowiązanych odsetkami zgodnie z przepisami ogólnymi odnoszącymi się do świadczeń pieniężnych.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł M. K1., zarzucając naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego polegające na błędnym ustaleniu i ocenie sytuacji rodzinnej Skarżącego;

2) art. 6, art. 7a i art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie zasady praworządności i zasady zaufania obywateli do organów państwa polegające na błędnym przyjęciu, że ustalenie odpłatności za pobyt w domu opieki społecznej może nastąpić z jednoczesnym naliczeniem odsetek ustawowych od poszczególnych kwot;

3) art. 104 u.p.s. w zw. z art. z art. 60 pkt 7 i art. 67 ustawy o finansach publicznych, poprzez ich błędną wykładnię, polegające na przyjęciu, że możliwe jest obok ustalenia odpłatności za pobyt mieszkańca w DPS ustalenie również odsetek z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej.

Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie, o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi II instancji, względnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji, a także o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Podczas rozprawy przeprowadzonej w dniu 18 października 2023 r. pełnomocnik Skarżącego M. K1. - adwokat P. S. podtrzymał wniesioną skargę i podniósł, że w sprawie kluczowe znaczenie miało złożone przez M. K. oświadczenie z 12 marca 2022 r., w którym oświadczyła ona, że będzie pokrywała w całości należności za pobyt swojej matki w DPS, którego to oświadczenia Organy nie uwzględniły wydając rozstrzygnięcia. Pełnomocnik podtrzymał również złożone przez Skarżącego zarzuty dotyczące naliczania odsetek od należności głównej. Natomiast Skarżący M. K1. podniósł, że nigdy nie było jego zamiarem przedłużanie postępowania, dążył do szybkiego jego załatwienia, a także chciał ponosić opłatę za pobyt babci w DPS na warunkach uzgodnionych z Organem w umowie, do której zawarcia dążył. Do zawarcia umowy nie doszło nie z jego winy, w związku z powyższym sprzeciwia się obciążeniu go powstałymi z tego tytułu odsetkami.

Skarżący przedstawił Sądowi decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] stycznia 2023 r. nr [...] o odstąpieniu od żądania zwrotu opłaty wniesionej zastępczo przez Miasto i Gminę [...] za pobyt babci w domu pomocy społecznej za okres od dnia 1 lutego 2017 r. do 30 kwietnia 2017 r. i wskazuje na nieprawidłowości tej decyzji w zakresie wyliczenia należności.

Natomiast obecna na rozprawie uczestniczka M. K. wskazała na przedłożone przez siebie oświadczenie do Organu w dniu 12 marca 2022 r. Podniosła, że podjęła starania w celu uregulowania należności jej dzieci, tak by cała kwota była opłacona przez nią za pobyt matki z DPS. W trakcie trwającego postępowania wyjechała do N., gdzie zatrudniła się w celu uzyskania zarobków pozwalających jej na uregulowanie całego długu. Zmieniała swoje miejsce zamieszkania, ale w postępowaniu reprezentował ją pełnomocnik, do którego Organ nie zwrócił się z pismami dotyczącymi wyjaśnienia niezbędnych kwestii. Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja wydana w przedmiocie ustalenia i zobowiązania do zwrotu wysokości wydatków zastępczo poniesionych za Skarżącego przez Miasto i gminę [...] za pobyt W. M. w Miejskim Domu Pomocy Społecznej za okres od dnia 28 czerwca 2016 r. do 31 maja 2018 r. w kwocie 25.536,49 zł wraz z ustawowymi odsetkami wynoszącymi na dzień wydania decyzji 10.524,30 zł.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 61 ust. 3 i art. 104 ust. 1 i 3 u.p.s. Stosownie do ich treści, w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a u.p.s., z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, ustalonego w decyzji lub umowie, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 104 ust. 3-8 u.p.s. stosuje się odpowiednio (art. 61 ust. 3 u.p.s.).

Wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej (art. 104 ust. 3 u.p.s.).

Obowiązek wnoszenia, przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 z późn. zm.), opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 tej ustawy, wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 tej ustawy lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ustawy o pomocy społecznej ( patrz uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego 7 sędziów NSA W-wa z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17, to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Aądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl). Takim aktem stosowania prawa, w którym nastąpi ustalenie osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 60 ust. 1 i art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s., jest decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 59 ust. 1 tej ustawy.

Z uwagi na to, że wyrokiem z dnia 18 października 2023 r. została uchylona decyzja zmieniająca decyzję ustalającą i zobowiązującą do ponoszenia opłat za pobyt W. M. w DPS przez M. K1., to odpadła również podstawa faktyczna i prawna do ustalenia i zobowiązania do poniesienia wydatków zastępczo poniesionych za ten okres przez Gminę. Zwrócić należy przy tym uwagę, ze uchulona przez Sąd decyzja obejmowała poza określeniem należności przypadającej na rzecz M. K1. także ustalenie pełnej wysokości należności za pobyt w dps, jak również zobowiązania pozostałych osób, kształtujące odpowiedzialność M. K1. za przypadające na niego należności.

Dopiero ponowne wydanie decyzji ustalającej wysokość obowiązku i zobowiązania poszczególnych osób stanowić będzie podstawę do ponownego ustalenia i zobowiązania do zwrotu wydatków poniesionych przez Gminę.

Nie powiódł się natomiast podniesiony przez M. K1. zarzut nieuprawnionego nałożenia obowiązku uiszczenia odsetek od nieterminowego regulowania należności.

Skarżący M. K1. kwestionuje możliwość nałożenia tego obowiązku w ogóle wskazując, że brak jest ku temu podstaw w ustawie o pomocy społecznej.

Owszem u.p.s. nie reguluje tej kwestii. Nie mniej jednak zwrócić należy uwagę, że należności za pobyt członka rodziny w dps są niczym innym jak niepodatkowymi należności budżetowymi o charakterze publicznoprawnym, o których mowa w art. 60 pkt. 7 ustawy 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( Dz.U. z 2023 r., poz.1270; dalej: "u.f.p.").

Zgodnie bowiem z art. 9 pkt 3 i 7 u.f.p. sektor finansów publicznych tworzą m.in. jednostki budżetowe. DPS jest jednostką budżetową.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.f.p. jednostki budżetowe są jednostkami organizacyjnymi sektora finansów publicznych nieposiadającymi osobowości prawnej, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu państwa lub budżetu jednostek samorządu terytorialnego, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek odpowiedniego budżetu.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 i 5 u.f.p., środkami publicznymi są między innymi dochody publiczne, a także przychody jednostek sektora finansów publicznych pochodzące z prowadzonej przez nie działalności i pochodzące z innych źródeł. W tym miejscu należy zauważyć, że w myśl art. 36 pkt 2 lit. o ustawy o pomocy społecznej świadczeniami z pomocy społecznej są świadczenia niepieniężne w postaci pobytu i usług w domu pomocy społecznej. Natomiast zgodnie z art. 55 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej dom pomocy społecznej świadczy usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu, w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających.

Na gruncie przywołanych przepisów ustawy o finansach publicznych, nie może budzić wątpliwości fakt, że środki, którymi dysponuje DPS są środkami publicznymi, do których stosuje się przepisu ustawy o finansach publicznych, w tym również definicję środków publicznych. Powyższe było już wielokrotnie wskazywane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (patrz wyroki: NSA z 29 lipca 2015 r., II GSK 1488/14, z 15 lipca 2015 r., II GSK 1363/14, z 7 lipca 2015 r., II GSK 496/14, z 16 grudnia 2014 r., II GSK 1988, 1989/13, 65, 774/14 z 27 listopada 2014 r., II GSK 1755, 1819, 1368, 1369/13, z 22 lipca 2014 r., II GSK 1155, 616, 1447, 922, 1035, 1093, 1094/13, 20 maja 2014 r. II GSK 290/13 z 16 kwietnia 2014 r., II GSK 28, 67, 132, 331, 332, 448, 498, 481, 679, 295, 836, 747/13 i inne - wszystkie dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skoro tak, to na podstawie art. 67 ustawy o finansach publicznych stosuje się do nich przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.). w przepisie tym jest mowa o należnościach, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych ustawą o finansach publicznych. Należności za pobyt członka rodziny w DPS nie zostały uregulowane w ustawie o finansach publicznych, ale jest o nich mowa w art. 60 pkt 7 u.f.p., a zatem zastosowanie wyżej wymienionych przepisów nie może budzić wątpliwości.

Dział III Ordynacji podatkowej dotyczy zobowiązań podatkowych i reguluje między innymi kwestie nieterminowego regulowania należności podatkowych rodzących prawo naliczania odsetek – art. 53 Ordynacji podatkowej. Zatem nie można zgodzić się ze Skarżącym, że odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS za nieterminowe regulowanie należności za pobyt członka rodziny w DPS nie należą się odsetki.

Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a.