Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2566/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 5 pkt 1 lit. b, art. 24 ust. 2, art. 27 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. a82 § 2, art. 183 § 1 i 2, art. 184
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: NSA Marian Wolanin del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 151/23 w sprawie ze skargi L.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 listopada 2022 r., nr KOA/4198/Sr/22 w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W WARSZAWIE WYROKIEM Z 25 KWIETNIA 2023 R. ODDALIŁ SKARGĘ L.S. NA DECYZJĘ SAMORZĄDOWEGO KOLEGIUM ODWOŁAWCZEGO W WARSZAWIE Z 16 LISTOPADA 2022 R. W PRZEDMIOCIE PRZYZNANIA PRAWA DO ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca. Zaskarżyła to rozstrzygnięcie w całości, wniosła o jego uchylenie i rozpoznanie skargi bądź przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Dodatkowo skarżąca zrzekła się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

1) 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615, z późn. zm.), dalej: uśr, przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane stronie skarżącej od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od 1 lutego 2022 r. gdyż w okresie do 31 sierpnia 2022 r. pozostawała w mocy decyzja przyznająca stronie skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego;

2) art. 27 ust. 5 pkt 3 uśr przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu za niemożliwe przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której w okresie od 1 lutego 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r. pozostawała w mocy decyzja przyznająca skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, podczas gdy to rolą organu administracji jest znalezienie takiego rozwiązania procesowego, które umożliwiłoby jej skorzystanie z prawa wyboru świadczenia rodzinnego, które chce pobierać, aby możliwe było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku.

Uzasadniając powyższe zarzuty, skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 24 ust. 2 uśr dokonanie wyboru przysługującego świadczenia powinno skutkować umożliwieniem pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, począwszy od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek o to świadczenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 ppsa w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego postanowienia determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Spór w rozpoznawanej sprawie koncentruje się wokół problematyki momentu początkowego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w zależności od daty ustania wypłaty świadczenia blokującego możliwość przyznania tego świadczenia. Zaskarżoną decyzją przyznano bowiem skarżącej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką, począwszy od dnia 1 września 2022 r., w sytuacji, gdy wniosek o to świadczenie złożyła w dniu 7 lutego 2022 r. W ocenie organu odwoławczego o dacie, od której wypłacane będzie to świadczenie, zadecydowało uchylenie decyzją z 10 sierpnia 2022 r. decyzji przyznającej skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego, który to zasiłek blokował możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym [niż w pozostałych punktach] osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zauważyć jednakże należy, że spełnienie przesłanek pozytywnych nie gwarantuje przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca przewidział bowiem, że świadczenie to nie przysługuje w sytuacji wystąpienia określonych okoliczności, do których należy pobieranie konkurencyjnego świadczenia. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b uśr świadczeniem takim jest m.in. specjalny zasiłek opiekuńczy. Przyznanie zatem świadczenia pielęgnacyjnego osobie uprawnionej do świadczenia konkurencyjnego, w tym przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego, wymaga rezygnacji z takiego świadczenia na podstawie art. 27 ust. 5 uśr. Dopiero po ustaniu poboru świadczenia konkurencyjnego można mówić o powstaniu warunków do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z wyborem osoby uprawnionej do tego świadczenia.

Jednocześnie w myśl art. 24 ust. 2 uśr prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 uśr nie można traktować jako bezwzględnego nakazu, który nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia innych norm. Określone świadczenie rodzinne (tu: świadczenie pielęgnacyjne) może być przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Treść art. 24 ust. 2 uśr należy odczytywać więc w ten sposób, że wnioskodawcy może przysługiwać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dopiero od miesiąca następującego po ostatnim miesiącu, w którym przysługiwało jej konkurencyjne świadczenie. Przysługiwanie stronie prawa do konkurencyjnego świadczenia wyklucza bowiem możliwość jednoczesnego pobierania przez nią świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 210/21, z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 870/21, z 17 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1190/21, z 11 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1400/21, z 19 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1390/21, z 29 czerwca 2022 r., sygn. akt I OSK 1586/21, z 26 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1859/21, z 3 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 211/21, z 7 października 2022 r., sygn. akt I OSK 2317/21, z 25 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 189/22, z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2042/21, czy z 28 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2255/22).

W rozpoznawanej sprawie skarżącej decyzją z 11 stycznia 2022 r. przyznany został specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r. Oznacza to, że w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (7 lutego 2022 r.) skarżącej przysługiwało konkurencyjne świadczenie uniemożliwiające przyznanie jej wnioskowanego świadczenia. Pobieranie zasiłku ustało dopiero na skutek wydania na wniosek skarżącej decyzji z 10 sierpnia 2022 r. orzekającej o uchyleniu decyzji z 11 stycznia 2022 r. Oznacza to, że pobieranie zasiłku blokującego przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ustało w sierpniu 2022 r., a zatem świadczenie pielęgnacyjne – zgodnie z przedstawionymi powyżej wywodami – mogło być przyznane dopiero od września 2022 r.

W świetle powyższych wywodów zarzuty skargi kasacyjnej w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należało uznać za niezasadne.

Na marginesie powyższego należy przypomnieć, że kontroli sądowoadministracyjnej podlegała decyzja, której mocą przyznano skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od września 2022 r. Argumenty dotyczące możliwości wstecznego uchylenia decyzji przyznającej skarżącej prawo do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego, jako dotyczące odrębnej decyzji niebędącej przedmiotem niniejszego postępowania, nie mogły odnieść spodziewanego przez autora skargi kasacyjnej skutku.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.