Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1254/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art. 5 pkt 3, art. 48, art. 114 ust. 2
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant asystent sędziego Maja Wiercińska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 756/20 w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 28 września 2020 r. nr 2401-IOA1.4322.1.2019.MM w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od S. Sp. z o.o. w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach 4 050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

﻿UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: Sąd I instancji lub WSA) wyrokiem z 4 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 756/20 oddalił skargę S. Sp. z o.o. w K. (dalej: skarżąca kasacyjnie lub spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ) z dnia 28 września 2020 r., nr 2401-IOA1.4322.1.2019.MM w przedmiocie określenia kwoty długu celnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka, w której zaskarżyła orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), zarzucono:

I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 180 § 1, art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.; dalej: o.p.) w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2020 r. poz. 1382; dalej: Prawo celne), a także art. 44 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.U.UE.L.2013.269.1: dalej: UKC), poprzez oddalenie skargi spółki, pomimo że zaskarżona decyzja była wadliwa, ponieważ nie zawierała pełnych i wystarczających ustaleń, których organ winien był dokonać w celu prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego i ustalenia wysokości cła należnego od spółki; ustalenia organu były błędne, ponieważ z zebranego materiału dowodowego wynika, że doszło do wadliwego rozdzielenia przez Komisję kontyngentu taryfowego nr [...], z pominięciem pierwszeństwa spółki wynikającego z dokonanego w dniu [...] stycznia 2019 r. wpisu do rejestru: w piśmie z dnia [...] lutego 2020 roku Komisja wskazała, że w dniu [...] lutego 2019 roku dokonano przydziału kontyngentu, z pominięciem spółki, na rzecz podmiotów, które dokonały zgłoszeń w datach późniejszych niż spółka; w konsekwencji organ dążąc do wyjaśnienia sprawy winien był ustalić, w jakiej wysokości spółka winna była otrzymać kontyngent podczas jego przydzielania w dniu [...] lutego 2019 roku (ewentualnie w datach wcześniejszych), a dopiero w dalszej kolejności dokonać ustalenia wysokości cła - z uwzględnieniem jedynie wartości towarów, które nie zostały objęte kontyngentem; naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania, ponieważ w przypadku objęcia towarów spółki kontyngentem, wymiar cła byłby inny, inna byłaby więc treść zaskarżonej decyzji, a tym samym Inne powinno być rozstrzygnięcie objęte zaskarżonym wyrokiem;

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób utrudniający, lub nawet uniemożliwiający dokonanie kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia, w szczególności zaniechanie wyraźnego wyjaśnienia, dlaczego WSA uznał, że zaniechanie przyznania spółce kontyngentu, a w konsekwencji wymierzenie jej cła, było zasadne, w szczególności, czy w ocenie WSA:

(i) kontyngent został wyczerpany w dniu [...] stycznia 2019 roku, a w konsekwencji przyznanie spółce kontyngentu po tej dacie nie było dopuszczalne, czy też

(ii) chociaż kontyngent nie został wyczerpany w dniu [...] stycznia 2019 roku, do otrzymania go z wcześniejszym pierwszeństwem niż spółka uprawnione były inne podmioty, czy też

(iii) sposób rozdysponowania kontyngentu przez Komisję nie może być przedmiotem weryfikacji przez krajowy organ celny;

dodatkowo, w sytuacji gdy w świetle ustaleń i wykładni przyjętych przez WSA – i zgodnie z art. 236 ust. 2 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.U.UE.L.2015.343.558; dalej: RWKC) oraz art. 56 ust. 4, art. 167 ust. 4 i art. 182 ust 2 UKC – spółka powinna otrzymać przydział kontyngentu, ponieważ: dokonała zgłoszenia wstępnego w formie wpisu do rejestru zgłaszającego w dniu [...] stycznia 2019 roku, a uzupełniającego w dniu [...] lutego 2019 roku, stan kontyngentu na dzień [...] lutego 2019 był dodatni, a w dniu [...] lutego 2019 roku kontyngent został przydzielony na rzecz podmiotów, które dokonały zgłoszeń w dniu [...] stycznia 2019 roku, które wpłynęły do Komisji w dniu [...] lutego 2019 roku, więc miały późniejsze pierwszeństwo niż Spółka do udziału w kontyngencie, co w efekcie powoduje, że nie można oceniać sposobu rozumowania Sądu I instancji.

II. Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:

1. art. 51 ust. 3 i 4, art. 236 ust. 2 RWKC oraz art. 56 ust. 4, art. 167 ust. 4 i art. 182 ust. 2 UKC poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że wyczerpanie kontyngentu taryfowego może nastąpić w sytuacji przejściowego obniżenia salda kontyngentu taryfowego do 0 ("zera") w okresie pomiędzy złożeniem zgłoszenia celnego a złożeniem wniosku o przyznanie kontyngentu, podczas gdy stan przejściowy nie jest prawnie relewantny dla dokonania oceny stanu wyczerpania kontyngentu; naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ mogło skutkować przyjęciem przez WSA. że złożenie przez spółkę zgłoszenia uzupełniającego w dniu [...] lutego 2019 r. nastąpiło po wyczerpaniu kontyngentu, a w konsekwencji nie mogła z niego skorzystać, podczas gdy stan "zerowy" nie oznacza wyczerpania kontyngentu, co potwierdza choćby to, że jeszcze w dniu [...] lutego 2019 roku został przez Komisję przyznany na rzecz innych podmiotów, które dokonały zgłoszeń celnych później niż spółka (czyli po [...] stycznia 2019 r.) - a w konsekwencji przyjęcie, że Komisja Europejska prawidłowo nie przyznała spółce kontyngentu taryfowego i dopuszczalne było zaksięgowanie spółce długu celnego;

2. art. 101 ust. 1 i art. 102 ust. 3 UKC oraz art. 1 ust. 3 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2018/1013 z 17 lipca 2018 r. nakładającego tymczasowe środki ochronne w odniesieniu do przywozu niektórych wyrobów ze stali (Dz.U.UE.L.2018.181.139; dalej: rozporządzenie 2018/1013) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie wymiaru długu celnego wynikającego z zaskarżonej decyzji oraz naliczenia spółce dodatkowej należności celnej w wysokości 25%, za prawidłowe, pomimo że stan faktyczny sprawy ustalony przez organ był niepełny, z uwagi na brak ustaleń dotyczących wielkości kontyngentu, który powinna otrzymać spółka, a nie otrzymała, z uwagi na wadliwe przyznanie kontyngentu podmiotom legitymującym się pierwszeństwem późniejszym niż spółka, przez co zastosowanie przepisów prawa materialnego było przedwczesne, a przez to nieuzasadnione, co doprowadziło do ustalenia długu celnego w błędnej wysokości oraz dodatkowej należności celnej, która nie powinna zostać naliczona;

3. art. 101 ust. 1 i art. 102 ust. 3 UKC oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że krajowe organy celne przed ustaleniem długu celnego nie są zobowiązane i uprawnione do weryfikacji prawidłowości i zgodności z prawem działania Komisji w związku z przydziałem kontyngentu, w szczególności w przypadku stwierdzonych nieprawidłowości polegających na przyznaniu przez Komisję otwartego kontyngentu podmiotom legitymującym się późniejszym pierwszeństwem niż podmiot ubiegający się o przyznanie kontyngentu, co miało wpływ na wynik postępowania, ponieważ ustalenie przez krajowe organy celne nieprawidłowości w działaniach Komisji powinno skutkować odstąpieniem przez organy celne od ustalenia długu celnego oraz naliczenia Spółce dodatkowej należności celnej w wysokości 25% lub ustaleniem i naliczeniem tych należności w niższych kwotach, co jednak wymagałoby uprzedniego ustalenia przez polskie organy celne, w jakiej części kontyngent powinien był zostać przyznany Spółce;

4. art. 48 i art. 5 pkt 3 oraz art. 114 ust. 1 i 2 w zw. z art. 77 ust. 2 UKC poprzez ich błędną wykładnię i błędne przyjęcie, że pojęcie "kontroli po zwolnieniu towarów" obejmuje ustalenie długu celnego na skutek nieprzyznania wnioskodawcy kontyngentu taryfowego, podczas gdy tego rodzaju czynności nie są kontrolą w rozumieniu przywołanego przepisu art. 5 ust. 3 UKC; skutkiem naruszenia była wadliwe przyjęcie, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku kontroli po zwolnieniu towarów, pomimo iż czynności dokonane przez organy celne w sprawie nie stanowiły takiej kontroli, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że odsetki za zwłokę biegną od daty powstania długu celnego, w sytuacji gdy biegną one od upływu 10-dniowego terminu zapłaty dodatkowych należności celnych, wyznaczonego przez organ I instancji.

W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach z 5 kwietnia 2019 r. Alternatywnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniesiono też o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżącej oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Ponadto Spółka wniosła o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej następujących pytań prejudycjalnych:

(I) "Czy art. 51 ust. 3 i 4, art. 52 ust. 1, art. 236 ust. 2 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny oraz art. 56 ust. 4, art. 167 ust. 4 i art. 182 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny należy interpretować w ten sposób, że przejściowe obniżenie salda kontyngentu taryfowego do 0 oznacza wyczerpanie kontyngentu taryfowego i w konsekwencji uniemożliwia przyznanie kontyngentu taryfowego wnioskodawcy, który złożył wniosek o przyznanie kontyngentu w trakcie przejściowego obniżenia salda kontyngentu taryfowego do 0?"

(II) "Czy art. 101 ust. 1 i art. 102 ust. 3 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny należy interpretować w ten sposób, że krajowe organy zobowiązane są do weryfikacji prawidłowości działania Komisji w związku z przydziałem kontyngentu, w szczególności w przypadku stwierdzonych nieprawidłowości polegających na przyznaniu przez Komisję otwartego kontyngentu podmiotom legitymującym się późniejszym pierwszeństwem niż podmiot ubiegający się o przyznanie kontyngentu?"

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na jego rzecz.

W replice na odpowiedź organu, spółka podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wniosła o nieuwzględnienie wniosków organu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, gdyż mimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżone orzeczenie Sądu I instancji odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego: błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji.

W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zgłoszono dwa zarzuty: - w pkt I.1. petitum skargi kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji naruszenie nieistniejącej jednostki redakcyjnej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., tj. "art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a." w powiązaniu z art. 180 § 1 o.p., art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa celnego, a także art. 44 ust. 4 UKC; - w pkt I.2. petitum skargi kasacyjnej wskazano zaś na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności ocenie został poddany najdalej idący zarzut, tj. zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W jego ramach skarżąca kasacyjnie podniosła, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku utrudnia lub nawet uniemożliwia dokonanie kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia, WSA bowiem zaniechał wyraźnego wyjaśnienia w przedmiocie daty wyczerpania kontyngentu oraz możliwości weryfikacji przez krajowe organy sposobu rozdysponowania kontyngentu przez Komisję, podczas gdy spółka powinna otrzymać przydział kontyngentu ze względu na wskazane w ramach tego zarzutu okoliczności faktyczne.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie oraz gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por.: uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09; wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej powoływane orzeczenia tamże). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska Sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Dokonując zatem kontroli uzasadnienia zaskarżonego wyroku w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, iż zawiera ono przedstawienie stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, Sąd I instancji wskazał jaki stan faktyczny i prawny przyjął jako podstawę orzekania. WSA ocenił stanowisko skarżącej, nie mając przy tym bezwzględnego obowiązku odnoszenia się osobno do każdego z argumentów (por. wyrok NSA z 5 lipca 2013 r., II FSK 2204/11). Na tle sformułowania zarzutu zawartego w pkt I.2. in fine podkreślenia wymaga, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska Sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Powołany przepis jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia, i w ramach jego rozpatrywania Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy, o których mowa w powołanym przepisie. Pozwala ono na ustalenie przesłanek, jakimi kierował się WSA podejmując zaskarżone orzeczenie.

Z powyższych względów zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest zasadny.

Nieskuteczny jest zarzut zawarty w pkt I.1. petitum skargi kasacyjnej. Z jego sformułowania oraz uzasadnienia (na s. 7-10 skargi kasacyjnej) wynika, że Spółka kwestionuje w istocie prawidłowość przydziału kontyngentu dokonanego przez Komisję Europejską (w ramach którego skarżącej kasacyjnie kontyngentu nie przyznano), wywodząc z tego że ustalenia organu zaakceptowane przez WSA były błędne. Jej zdaniem organ "winien był ustalić w jakiej wysokości spółka winna była otrzymać kontyngent podczas jego przydzielania (...), a dopiero w dalszej kolejności dokonywać ustalenia wysokości cła".

Naczelny Sąd Administracyjny w ramach oceny tego zarzutu wskazuje, że nietrafne było określenie przez Sąd I instancji, że "spór w niniejszej sprawie w istocie sprowadza się do rozstrzygnięcia tego, czy wniosek skarżącej o przyznanie kontyngentu powinien być rozpatrzony tak, jakby został złożony [...] stycznia 2019 r., w dacie dokonania zgłoszenia celnego, czy tak, jak wynikało to z daty jego faktycznego złożenia w zgłoszeniu uzupełniającym, tj. [...] lutego 2019 r." (s. 21 zaskarżonego orzeczenia), a tym samym dokonywanie rozważań w przedmiocie prawidłowości dokonanego przez Komisję Europejską podziału kontyngentu, w ramach którego skarżącej kasacyjnie kontyngentu nie przyznano. W sprawie bezsporne bowiem było - co także zauważył WSA - że "Komisja nie przyznała skarżącej kontyngentu z uwagi na jego wyczerpanie z dniem [...] stycznia 2019 r., tj. 2 dni przed dokonaniem zgłoszenia uzupełniającego, a tylko jego przyznanie wpłynęłoby na wysokość długu celnego (...)". Spór zatem dotyczył prawidłowości zaksięgowania kwoty należności celnych oraz wskazania terminu od którego naliczane są odsetki za zwłokę.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że krajowy (polski) organ administracji nie ma kompetencji do oceny prawidłowości decyzji podjętej przez Komisję Europejską. Także do kognicji krajowego (polskiego) sądu administracyjnego nie należy ocena lub weryfikacja decyzji organu Unii Europejskiej, co jest wynikiem istniejącego systemu wymiaru sprawiedliwości oraz ustalonej właściwości sądów administracyjnych (v. art. 175 ust. 1 w zw. z art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 i art. 4 p.p.s.a.), które to funkcjonują przecież w ramach określonego porządku prawnego, który respektuje porządek prawny Unii Europejskiej. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w sprawach tego rodzaju jak niniejsza należy uwzględniać i rozdzielać, ustalone w rozporządzeniu wykonawczym Komisji nr 2015/2447, kompetencje przynależne Komisji (art. 51) od kompetencji organów celnych (art. 50 i art. 52) oraz uwzględniać rolę systemu teleinformatycznego w zarządzaniu kontyngentami (art. 54).

Mając na uwadze powyższe, przedstawiony w pkt I.1. petitum skargi kasacyjnej nie mógł zostać poddany ocenie merytorycznej.

W takim niepodważonym stanie faktycznym, zgodnie z którym skarżąca kasacyjnie spółka:

1) dla importowanego towaru zastosowała niepreferencyjny kontyngent o numerze [...] ze stawką celną 0%,

2) nie otrzymała kontyngentu taryfowego uprawniającego do zastosowania stawki celnej 0% z uwagi na wyczerpanie tego kontyngentu;

- skutku nie mogły zatem odnieść zarzuty naruszenia prawa materialnego wyartykułowane w pkt II.1.-II.3. petitum skargi kasacyjnej, ponieważ zastosowanie miał tu art. 1 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2018/1013 z dnia 17 lipca 2018 r. nakładającego tymczasowe środki ochronne w odniesieniu do przywozu niektórych wyrobów ze stali. Zgodnie z tym przepisem "jeżeli stosowny kontyngent taryfowy został wyczerpany lub przywóz danych kategorii produktu nie został objęty stosownym kontyngentem taryfowym, nalicza się dodatkowe należności celne w wysokości 25 %. Te dodatkowe należności celne mają zastosowanie do wartości celnej przywożonego produktu." NSA zauważa także, że nieskuteczność zarzutów z pkt II.2. i II.3. wynika także i z tego, że w ich ramach kwestionowana jest prawidłowość ustaleń faktycznych.

Nieusprawiedliwiony jest zarzut zawarty w pkt II.4 petitum skargi kasacyjnej. W jego ramach spółka podnosi błędną wykładnię i zastosowanie przepisów art. 48 i art. 5 pkt 3 oraz art. 114 ust. 1 i 2 w zw. z art. 77 ust. 2 UKC, co skutkowało naliczeniem odsetek od daty powstania długu celnego, podczas gdy - zdaniem spółki - powinny być one naliczane od upływu 10-dniowego wyznaczonego terminu zapłaty dodatkowych należności celnych. Skarżąca kasacyjnie podnosi m.in., że postępowanie celne prowadzone na skutek nieudzielenia kontyngentu taryfowego nie weryfikuje okoliczności wymienionych w art. 48 UKC.

W odniesieniu do ocenianego zarzutu zauważyć należy, że zgodnie z art. 5 pkt 3 UKC "kontrole celne" oznaczają określone czynności wykonywane przez organy celne w celu zapewnienia zgodności z przepisami prawa celnego oraz innymi przepisami regulującymi wprowadzanie, wyprowadzanie, tranzyt, przemieszczanie, składowanie i końcowe przeznaczenie towarów przemieszczanych między obszarem celnym Unii a krajami lub terytoriami spoza tego obszaru oraz obecność i przemieszczanie w ramach obszaru celnego Unii towarów nieunijnych i towarów objętych procedurą końcowego przeznaczenia. Definicja ta ma szeroki zakres, uszczegóławiany dyspozycją art. 48 UKC. Ta regulacja – odnosząc ją do realiów niniejszej sprawy oraz okoliczności wskazywanych przez spółkę – stanowi m.in., że do celów kontroli celnych organy celne mogą weryfikować prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu celnym, a także weryfikować istnienie, autentyczność, prawidłowość i ważność wszelkich załączonych dokumentów (...).

W sprawie ustalono, że zgłoszenie uzupełniające zostało złożone w dacie, w której był już wyczerpany kontyngent taryfowy, o którego przyznanie ubiegała się skarżąca kasacyjnie. Złożenie tego dokumentu - niezależnie od tego, że w myśl art. 236 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji nr 2015/2447 formalnie warunkowało rozpoznanie wniosku Spółki o przyznanie kontyngentu – było także niezbędne do prowadzenia stosownej procedury celnej. Dopiero bowiem złożenie zgłoszenia uzupełniającego, gdy wcześniej dokonano wpisu do rejestru, powoduje uznanie obu zgłoszeń za jednolity niepodzielny instrument, który staje się skuteczny od daty wpisu do rejestru (v. art. 167 ust. 1 i ust. 4 UKC).

Mając to na uwadze należy wskazać, że z akt sprawy wynika, iż organ celny w ramach prowadzonego postępowania dokonał weryfikacji zgłoszenia celnego uzupełniającego z [...] lutego 2019 r. W postępowaniu tym ustalono, że zgłaszający zastosował niepreferencyjny kontyngent ze stawką celną 0%, podczas gdy towar objęty zgłoszeniem nie został wliczony do tego kontyngentu. To zaś oznacza, że organy w ramach postępowania dokonywały czynności, które mieszczą się w dyspozycji art. 48 UKC, mianowicie dokonały weryfikacji prawidłowości i kompletności informacji podanych w zgłoszeniu celnym w kontekście braku przyznania skarżącej kontyngentu przez Komisję Europejską oraz zapewnienia zgodności procedury z art. 1 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2018/1013. Nie ma zatem racji autor skargi kasacyjnej, że w postępowaniu nie dokonywano weryfikacji, o których mowa w art. 48 UKC, ponieważ były to czynności w ramach procedury przyznawania kontyngentu.

Powyższe ustalenia, z których wynika, że organy przeprowadziły kontrolę celną, wobec braku kwestionowania faktu zwolnienia towarów, wskazują na prawidłowość naliczenia odsetek wedle dyspozycji art. 114 ust. 2 UKC, a nie jakby oczekiwała tego Spółka – zgodnie z art. 114 ust. 1 UKC. Powiadomienie bowiem o długu celnym było wynikiem kontroli po zwolnieniu towarów. A to oznaczało, że odsetki za zwłokę nalicza się od kwoty należności celnych przywozowych od dnia powstania długu celnego, który powstał już z chwilą przyjęcia przez organ celny zgłoszenia celnego w postaci wpisu do rejestru towarów (art. 182 ust. 2 UKC).

Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby w tym postępowaniu zachodziła potrzeba przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej w trybie prejudycjalnym (art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Przede wszystkim wskazane przez skarżącą kasacyjnie pytania dotyczą kompetencji Komisji Europejskiej i ich ewentualnego kwestionowania przez organy krajowe. Ze wskazanych już wcześniej przyczyn natury ustrojowej sprawowanego wymiaru sprawiedliwości zadanie takich pytań, niezależnie od innych względów, byłoby bezprzedmiotowe w sensie merytorycznym.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. in fine orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

O zasądzeniu kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1860).