Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 466/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Służba zdrowia
Ubezpieczenia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 12
journal: Dz.U. 2012 poz 739
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 26 czerwca 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i  urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą
article: art. 149 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1373
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 3 października 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (sprawozdawca) Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 października 2023 roku sprawy ze skargi E. W. na decyzję Dyrektora W. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 maja 2023 r., nr [...] w przedmiocie uwzględnienia odwołania dotyczącego rozstrzygnięcia prowadzonego w trybie konkursu ofert w sprawie zawarcia umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej, po uchyleniu decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora W. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 23 maja 2023 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Dyrektor Oddziału NFZ" lub “organ"), po ponownym rozpatrzeniu wniosku A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z 20 czerwca 2014 r. nr [...], oddalającą odwołanie A. K. od rozstrzygnięcia postępowania nr [...], uchylił decyzję z 20 czerwca 2014 r. nr [...] i uwzględnił odwołanie A. K..

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

W dniu 3 marca 2014 r. Dyrektor Oddziału NFZ na podstawie art. 139 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1373 ze zm., dalej zwaną "ustawą") ogłosił postępowanie nr [...] prowadzone w trybie konkursu ofert w sprawie zawarcia na okres od 1 lipca 2014 r. do 30 czerwca 2017 r. umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie stomatologiczne w zakresie świadczenia ogólnostomatologiczne.

W postępowaniu konkursowym oferty złożyli: A. K., K. S. oraz E. C.-W..

W dniu 23 maja 2014 r. rozstrzygnięto przedmiotowe postępowanie i wskazano dwóch oferentów: K. S. (z łączną liczbą punktów oceny 74,12) oraz E. C.-W. (z łączną liczbą punktów oceny 60,71), z którymi Oddział NFZ zawrze umowy.

Oferta złożona przez A. K., której przyznano 60,48 punktów nie została wybrana. Wybór dwóch pierwszych ofert wyczerpał środki finansowe, które zamawiający przeznaczył na świadczenia będące przedmiotem postępowania, w sposób uniemożliwiający wybór oferty A. K..

W dniu 30 maja 2014 r. A. K. wniosła odwołanie od ww. rozstrzygnięcia. Wskazała, że E. C. - W. odpowiedziała twierdząco na następujące pytania ankietowe nr 6.1.1."Czy oferent zapewnia podjazdy oraz dojścia o nachyleniu zgodnym z przepisami wydanymi na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. 2013 r. poz. 1409 zwanego dalej "Prawem budowlanym")?" (zwane dalej "pytaniem nr 6.1.1.") oraz nr 6.1.3. "Czy oferent zapewnia co najmniej jedno pomieszczenie sanitarne przystosowane dla osób niepełnosprawnych?"(zwane dalej "pytaniem nr 6.1.3."), gdy tymczasem w ocenie odwołującej się E. C. – W. podała nieprawdę, gdyż nie spełnia ww. wymogów.

Decyzją z 20 czerwca 2014 r. nr [...] organ oddalił odwołanie A. K. wskazując, że nie stwierdził naruszenia zasad postępowania konkursowego.

Na skutek wniosku A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z 30 lipca 2014 r. nr [...] Dyrektor Oddziału NFZ uchylił decyzję nr [...] uwzględniając odwołanie A. K.. Organ stwierdził, że oferta E. C. – W. podlegała odrzuceniu z uwagi na zawarcie nieprawdziwych informacji. W ocenie organu nie było podstaw do udzielenia przez ww. oferenta twierdzącej odpowiedzi na pytanie nr 6.1.1., gdyż nachylenie pochylni podjazdu przekracza 18%. Nadto organ stwierdził, że wskazana przez ww. oferenta toaleta dla osób niepełnosprawnych nie spełnia warunku dostępności przewidzianego w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. Nr 75 poz. 690 ze zm. zwanego dalej "rozporządzeniem z 12 kwietnia 2002 r."), z uwagi na szerokość wejścia, brak zapewnienia przestrzeni manewrowej oraz uchwytów ułatwiających korzystanie z ustępu.

Na ww. decyzję nr [...] E. C. – W. wniosła skargę do WSA w Poznaniu, w wyniku której wyrokiem z 13 maja 2015 r. WSA w Poznaniu w sprawie II SA/Po 1112/14 uchylił decyzję nr [...] Wyrokiem z 26 stycznia 2016 r. w sprawie II GSK 2293/15 NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku I instancji zgadzając się z poglądem WSA w Poznaniu, że w postępowaniu konkursowym naruszono przepisy postępowania poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i nie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego.

Decyzją z 26 kwietnia 2016 r. nr [...] Dyrektor Oddziału NFZ utrzymał w mocy decyzję z 20 czerwca 2014 r. nr [...] i oddalił odwołanie A. K.. Organ w oparciu o opinię biegłego stwierdził, że miejsce udzielenia świadczeń spełnia wymogi zgodnie z przepisami Prawa budowlanego w zakresie zapewnienia odpowiednich podjazdów i dojść o odpowiednim nachyleniu, a pomieszczenie sanitarne spełnia wymagania z przepisu § 86 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r.

Na decyzję nr [...] skargę do WSA w Poznaniu złożyła A. K., w wyniku której WSA w Poznaniu wyrokiem z 15 grudnia 2016 r. w sprawie III SA/Po 598/16 uchylił decyzję nr [...] Wyrokiem z 15 grudnia 2016 r. wydanym w sprawie II GSK 1419/17 NSA oddalił skargi kasacyjne od wyroku WSA zgadzając się ze stanowiskiem WSA, że ocena spełnienia wymogów w miejscu udzielenia świadczeń powinna być dokonana według stanu na dzień złożenia oferty, a nie jak to uczynił biegły na dzień oględzin.

Decyzją z 15 lutego 2021 r. nr [...] organ uwzględnił odwołanie A. K. stwierdzając, że w wyniku przeprowadzonego postępowania doszło do naruszenia interesu prawnego odwołującej, gdyż E. C. – W. nie spełnia warunku dotyczącego zapewnienia pomieszczenia sanitarnego dla osób niepełnosprawnych z uwagi na niespełnienie wymagań przewidzianych w § 86 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. w zakresie niezapewnienia przestrzeni manewrowej o odpowiednich wymiarach. Podanie ww. nieprawdziwej informacji dotyczącej pomieszczenia sanitarnego wpłynęło na wynik postępowania konkursowego, gdyż pozytywna odpowiedź na to pytanie była podstawą uzyskania dodatkowych punktów rankingujących – 5,00 pkt, na skutek czego E. C. – W. uzyskała łącznie 60,71 pkt, a A. K. 60,48 pkt. Jednocześnie ze względu na liczne rozbieżności w zebranej dokumentacji dotyczące kąta nachylenia podjazdu, a także ze względu na to, że przedmiotowy podjazd dla osób niepełnosprawnych został przebudowany, organ stwierdził, że na dzień wydania decyzji nie można było jednoznacznie rozstrzygnąć czy E. C. – W. zapewniała podjazdy oraz dojścia o nachyleniu zgodnym z Prawem budowlanym.

W wyniku wniesionej do WSA w Poznaniu przez E. C. – W. skargi na decyzję nr [...], wyrokiem z 17 grudnia 2021 r. wydanym w sprawie III SA/Po 694/21 WSA w Poznaniu uchylił decyzję nr [...] Dyrektora NFZ z 15 lutego 2015 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że podziela argumenty organu dotyczące braku możliwości jednoznacznego rozstrzygnięcia spełnienia przez E. C. – W. wymogu zapewnienia podjazdów oraz dojść o nachyleniu zgodnym z przepisami Prawa budowlanego. Jako wytyczne do dalszego postępowania Sąd wskazał, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ powinien w oparciu o opinię biegłego ustalić stan pomieszczeń sanitarnych na dzień otwarcia ofert. W szczególności powinien ustalić czy od dnia otwarcia ofert nastąpiła jakakolwiek przebudowa pomieszczeń sanitarnych, a jeżeli tak to czy miała wpływ na spełnienie warunku dotyczącego przystosowania pomieszczenia sanitarnego dla osób niepełnosprawnych. Sąd wskazał, że biegły przy sporządzaniu opinii jedynie pomocniczo powinien wykorzystać dokumenty zebrane w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniach 18 czerwca 2014 r. i 11 lipca 2014 r. Nie powinien natomiast uwzględniać pomiarów wykonanych przez pracowników NFZ. Nadto Sąd wskazał, że organ powinien ustalić iloma pomieszczeniami sanitarnymi przystosowanymi dla osób niepełnosprawnych dysponowała E. C. – W. w dniu otwarcia ofert.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu uzupełnionym o opinię biegłego organ wydał zaskarżoną decyzję z 23 maja 2023 r. nr [...] uwzględniającą odwołanie A. K.. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że wobec związania treścią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2021r., nie odnosił się do zagadnienia dostosowania podjazdu dla osób niepełnosprawnych stwierdzając, że ustalenia i ocena prawna przedstawiona w decyzji nr [...] z 15 lutego 2021 r. pozostają aktualne.

Dalej organ stwierdził w oparciu o wydaną w dniu 5 października 2022 r. opinię biegłego, że oferta E. C.-W. podlegała odrzuceniu na podstawie przepisu art. 149 ust. 1 pkt 2 ustawy jako zawierająca nieprawdziwą informację w zakresie zapewnienia na dzień otwarcia ofert co najmniej jednego pomieszczenia sanitarnego przystosowanego dla osób niepełnosprawnych. W ocenie organu przedmiotowe pomieszczenie sanitarno-higieniczne nie spełnia wymogu, jakim jest dostosowanie dla osób niepełnosprawnych przez brak wydzielenia od pozostałych pomieszczeń, funkcjonalnie przynależnych do budynku szkolnego i nie jest zlokalizowane wspólnie w zespole pomieszczeń użytkowanych na cele gabinetu usług medycznych. Dodatkowo w pomieszczeniu tym brakuje wentylacji wspomaganej mechanicznie oraz urządzenia samoczynnie zamykającego drzwi.

Organ stwierdził, że sposób zagospodarowania ww. pomieszczenia na dzień otwarcia ofert był tożsamy ze stanem utrwalonym w dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania. Organ wskazał, że skarżąca w odpowiedzi na wezwanie z 29 lipca 2020 r. złożyła oświadczenie, że w okresie od 18 czerwca 2014 r. do 11 lipca 2014 r. tj. pomiędzy przeprowadzeniem dowodów z oględzin podjazdu i pomieszczenia sanitarno-higienicznego dla osób niepełnosprawnych poprzedzających wydanie decyzji nr [...] oraz nr [...] nie dokonywała zmian budowlanych w pomieszczeniach przeznaczonych na gabinet stomatologiczny w tym podjazdu dla osób niepełnosprawnych oraz pomieszczenia higieniczno-sanitarnego dla osób niepełnosprawnych.

Organ przyjął, że §12 rozporządzenia z 26 czerwca 2012 r. nieprzewidujący zastosowania § 14 rozporządzenia z 26 czerwca 2012 r. do gabinetów stomatologicznych, nie znajduje zastosowania do przedmiotowego gabinetu stomatologicznego świadczącego usługi zarówno wobec uczniów szkoły, jak i pacjentów nie będących uczniami. Zdaniem organu ww. przepis ma zastosowanie jedynie wobec gabinetów stomatologicznych mieszczących się w szkołach i świadczących usługi tylko w stosunku do uczniów szkoły. Organ przyjął, że w sytuacji, gdy gabinet dentystyczny przeznaczony jest zarówno dla uczniów szkoły, jak i dla osób trzecich, należy traktować szkołę oraz gabinet stomatologiczny jako dwa odrębne podmioty i każdy z nich powinien posiadać odrębne zaplecze sanitarne dla osób niepełnosprawnych.

Organ wskazał, że przy ocenie spełnienia warunku dotyczącego przygotowania pomieszczenia sanitarnego dla osób niepełnosprawnych wskazanego przez oferenta biegły uwzględnił przepisy rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. W opinii wskazano, że przedmiotowe pomieszczenie sanitarne nie spełnia przepisu § 85 ust. 2 pkt 7 z 12 kwietnia 2002 r. dotyczącego wymogu stosowania w ustępach ogólnodostępnych wentylacji grawitacyjnej lub mechanicznej – w ustępach z oknem i jedną kabiną, a w innych – mechaniczną o działaniu ciągłym lub włączaną automatycznie. Biegły wskazał bowiem, że przedmiotowe pomieszczenie wyposażone jest w wentylację grawitacyjną bez wspomagania mechanicznego. Nadto biegły stwierdził, że w przedmiotowym pomieszczeniu brak jest urządzenia samoczynnie zamykającego drzwi, który to wymóg przewiduje przepis § 26 załącznika III do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. nr 169 poz 1650).

W tych okolicznościach, w ocenie organu, bez znaczenia pozostaje fakt niemożności rozstrzygnięcia kwestii podjazdu dla osób niepełnosprawnych, zgodnie z twierdzącą odpowiedzią na pytanie nr 6.1.1. Przesłanka bowiem odrzucenia oferty została spełniona z uwagi na nieuprawnione udzielenie twierdzącej odpowiedzi na pytanie nr 6.1.3. Organ wskazał, że nieprawdziwa informacja dotycząca pytania nr 6.1.3. miała wpływ na wynik prowadzonego postępowania konkursowego bowiem pozytywna odpowiedź na ww. pytanie była podstawą uzyskania dodatkowych punktów rankingujących. W ocenie organu tym samym naruszono interes prawny odwołującej A. K.. Doszło bowiem do naruszenia przepisu art. 149 ust. 1 pkt 2 ustawy przyjmując do dalszego udziału w postępowaniu ofertę, która zawierała nieprawdziwe informacje, a w konsekwencji to z tym świadczeniodawcą zawarto umowę o udzielanie świadczeń. Wobec błędnego działania komisji konkursowej i naruszenia przez nią zasad postępowania, świadczeniodawca A. K. została realnie pozbawiona możliwości jej zawarcia. Wskazano, że bez znaczenia dla oceny prawnej zawarcia w ofercie informacji nieprawdziwej jest ewentualny brak świadomości niespełnienia określonego warunku czy brak celowości zawarcia w ofercie informacji nieprawdziwej.

W skardze wniesionej do tut. Sądu E. C. -W. (dalej "skarżąca") wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:

- art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej "K.p.a."), art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego tj. niedokonanie oględzin przedmiotowego pomieszczenia sanitarnego celem ustalenia czy dokonano naprawy wentylatora, czy w chwili otwarcia ofert zamontowana była wentylacja mechaniczna oraz przez odmowę przesłuchania E. C. -W. celem ustalenia, że przedmiotowe pomieszczenie sanitarne jest dostępne dla pacjentów gabinetu stomatologicznego bez konieczności uzyskiwania zgody dyrekcji szkoły;

- art. 84 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z dziedziny stomatologii oraz epidemiologii w celu ustalenia czy po wykonanym zabiegu dentystycznym dochodzi do powstania obniżonej odporności pacjenta oraz czy może dochodzić do zakażeń pomiędzy pacjentami a osobami trzecimi i uznanie przez organ, że fakt ten wynika z faktów powszechnie znanych i nie jest koniecznie dopuszczenie na tę okoliczność dowodu biegłego;

- art. 149 ust. 1 pkt 2 ustawy polegające na jego zastosowaniu w sytuacji braku podstaw zarówno faktycznych jak i prawnych do odrzucenia oferty.

Nadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego:

- § 12 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 26 czerwca 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz.U.2012 r. poz. 739 zwanego dalej "rozporządzeniem") poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż ww. przepis należy rozumieć w ten sposób, że pomieszczenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą w budynku szkoły muszą odpowiadać wymaganiom określonym w § 14, § 16, § 27, § 30 i § 37 rozporządzenia, jeśli mamy do czynienia z gabinetem zlokalizowanym w szkole, realizującym świadczenia zarówno dla uczniów, jak i pacjentów niebędących uczniami, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia przepisu wyklucza wymagania dla takiego gabinetu zawarte w treści § 14 rozporządzenia;

- § 26 ust. 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że przepis ten dotyczy pomieszczenia sanitarnego, gdy tymczasem dotyczy wyłącznie drzwi prowadzących do pomieszczenia izolującego oraz drzwi łączących pomieszczenia izolujące z dalszą częścią ustępu, a nie drzwi łączących ustęp z korytarzem, a także nie dotyczy pomieszczeń higieniczno-sanitarnych przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na zgodny wniosek stron w trybie uproszczonym w myśl przepisu art. 119 pkt. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023 r. poz. 1634 zwanej dalej "P.p.s.a.").

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 149 ust. 1 pkt 2 ustawy przewidujący odrzucenie oferty zawierającej nieprawdziwe informacje. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że podanie nieprawdziwych informacji to takie działanie świadczeniodawcy, który aby uzyskać pozytywne dla siebie rozstrzygnięcie, podaje informacje, które nie znajdują odzwierciedlenia w rzeczywistości. Należy przyjąć, iż "nieprawdziwość" musi dotyczyć okoliczności, które wpływają w jakikolwiek sposób na wynik postępowania, w tym takich, które mogą świadczyć o nieprawidłowym w przyszłości wykonaniu umowy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2021 r. II GSK 1515/19, LEX nr 3148370). Ustawodawca bardzo rygorystycznie podchodzi do podania przez oferenta nieprawdziwych informacji. Organy prowadzące postępowanie konkursowe opierają się bowiem w znacznej mierze na oświadczeniach oferentów, spośród których nie wszystkie są w stanie na etapie tego postępowania zweryfikować.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w kontrolowanej sprawie wydane zostały przez tut. Sąd trzy prawomocne wyroki: z 13 maja 2015 r. o sygn. II SA/Po 1112/14, z 15 grudnia 2016 r. o sygn. III SA/Po 598/16 i z 17 grudnia 2021 r. o sygn. III SA/Po 694/21. Powyższe oznacza, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a., zarówno Dyrektor Oddziału NFZ, jak i Sąd są związani wyrażoną w ww. wyrokach oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania.

W szczególności w wyroku z 17 grudnia 2021 r. w sprawie III SA/Po 694/21 zostało przesądzone, iż nie ma możliwości jednoznacznego rozstrzygnięcia spełnienia przez E. C. – W. wymogu zapewnienia podjazdów oraz dojść o nachyleniu zgodnym z przepisami Prawa budowlanego, w związku z czym Sąd nie odnosił się do ww. zagadnienia.

Dotychczas w sprawie ustalono również, że toaleta dla osób niepełnosprawnych spełnia warunek dostępności przewidziany w § 86 ust. 1 rozporządzeniu z 12 kwietnia 2002 r. zgodnie z którym w budynku, na kondygnacjach dostępnych dla osób niepełnosprawnych, co najmniej jedno z ogólnodostępnych pomieszczeń higienicznosanitarnych powinno być przystosowane dla tych osób przez: 1) zapewnienie przestrzeni manewrowej o wymiarach co najmniej 1,5 x 1,5 m;2) stosowanie w tych pomieszczeniach i na trasie dojazdu do nich drzwi bez progów; 3) zainstalowanie odpowiednio przystosowanej, co najmniej jednej miski ustępowej i umywalki, a także jednego natrysku, jeżeli ze względu na przeznaczenie przewiduje się w budynku takie urządzenia; 4) zainstalowanie uchwytów ułatwiających korzystanie z urządzeń higienicznosanitarnych. Dopuszcza się stosowanie pojedynczego ustępu dla osób niepełnosprawnych bez przedsionka oddzielającego od komunikacji ogólnej (§ 86 ust. 2 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r.).

Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji w ponownie prowadzonym postępowaniu znaczenie miało to czy organ prawidłowo wykonał wytyczne wynikające z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydanego w sprawie III SA/Po 694/21. W powyższym wyroku Sąd stwierdził, że ponownej oceny wymaga kwestia czy E. C. – W. udzieliła prawdziwej odpowiedzi twierdzącej na pytanie ankietowe, czy w miejscu spełnienia świadczeń zapewnia przynajmniej jedno pomieszczenie sanitarne dla osób niepełnosprawnych. W szczególności czy warunek ten został spełniony na dzień otwarcia ofert.

W rozpoznawanej sprawie kontrola sądowa wykazała, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

W sprawie istotnym było to, iż jako miejsce udzielania świadczeń oferent wskazała lokal użytkowy – gabinet dentystyczny znajdujący się w budynku Szkoły Podstawowej przy ul. [...] w K. . Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Dyrektor Oddziału NFZ, po uchyleniu wspomnianym wyrokiem WSA jego poprzedniej decyzji, ponownie prowadząc postępowanie, dopuścił dowód z opinii biegłego, w oparciu o którą stwierdził, że przedmiotowe pomieszczenie sanitarno-higieniczne nie spełnia wymogu, jakim jest dostosowanie dla osób niepełnosprawnych przez brak wydzielenia od pozostałych pomieszczeń, funkcjonalnie przynależnych do budynku szkolnego i nie jest zlokalizowane wspólnie w zespole pomieszczeń użytkowanych na cele gabinetu usług medycznych.

Kwestią sporną w sprawie była interpretacja przepisu § 12 rozporządzenia z 26 czerwca 2012 r. zgodnie z którym do gabinetu dentystycznego w szkole, działającego w strukturze podmiotu wykonującego działalność leczniczą, stosuje się wyłącznie wymagania określone w § 16, § 27, § 30 i § 37. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że ww. przepis należy interpretować w sposób zawężający jako gabinet świadczący usługi jedynie wobec uczniów szkoły. Dlatego też w ocenie organu przepis § 12 rozporządzenia nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie, gdyż w przedmiotowym gabinecie stomatologicznym mają być udzielanie świadczenia zarówno wobec uczniów szkoły, jak i pacjentów nie będących uczniami. Wskazano, że szkoła stanowi budynek użyteczności publicznej, a więc ma zapewnić uczniom dostęp do pomieszczeń sanitarnych przystosowanych do osób niepełnosprawnych. W sytuacji natomiast, gdy gabinet dentystyczny przeznaczony jest zarówno dla uczniów szkoły, jak i osób trzecich, to należy traktować szkołę oraz gabinet stomatologiczny jako dwa odrębne podmioty, a każdy z nich ma obowiązek posiadać własne zaplecze sanitarne w tym pomieszczenia sanitarne dla osób niepełnosprawnych. W ocenie organu znajduje zatem zastosowanie przepis § 14 rozporządzenia z 26 czerwca 2012 r. przewidujący wymóg całkowitego wyodrębnienia gabinetu stomatologicznego od pomieszczeń budynku wykorzystywanych do innych celów. Zdaniem zatem organu, tak jak zostało to wskazane w opinii biegłego, przedmiotowe pomieszczenie sanitarne przystosowane dla osób niepełnosprawnych, w przypadku dostępności dla innych użytkowników, aniżeli stali użytkownicy budynku szkolnego, nie powinno zostać zakwalifikowane jako toaleta publiczna powołując się w tym zakresie na przepis § 14 ust. 2 rozporządzenia.

Odmienną wykładnię przedstawiła skarżącą w skardze podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu § 12 rozporządzenia z 26 czerwca 2012 r., który to zarzut zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu przepis § 12 rozporządzenia z 26 czerwca 2012 r. znajduje zastosowanie w sprawie, gdyż spełniona została dyspozycja ww. przepisu, a mianowicie gabinet dentystyczny znajduje się w szkole i działa w strukturze podmiotu wykonującego działalność leczniczą, a zatem do takiego gabinetu stomatologicznego znajdą zastosowanie wyłącznie wymagania określone w § 16, § 27, § 30 i § 37. A contrario przepis § 14 rozporządzenia z 26 czerwca 2012 r. przewidujący wymóg wyodrębnienia gabinetu leczniczego nie znajduje zastosowania w kontrolowanej sprawie, z uwagi na istnienie szczególnego przepisu § 12 rozporządzenia z 26 czerwca 2012 r. regulującego w sposób kompleksowy wymogi przewidziane dla gabinetów dentystycznych, o czym świadczy użyte w tym przepisie sformułowanie "wyłącznie" i wyłączającego zastosowanie ogólnego przepisu § 14 rozporządzenia z 26 czerwca 2012 r. w myśl zasady "przepis szczególny wyłącza zastosowanie przepisu ogólnego". Twierdzenia organu, że przepis § 12 rozporządzenia z 26 czerwca 2012 r. znajduje zastosowanie wyłącznie do gabinetów dentystycznych świadczących usługi zdrowotne wyłącznie na potrzeby uczniów szkoły stanowi zawężającą wykładnię przepisu § 12 rozporządzenia z 26 czerwca 2012 r. Skoro bowiem ratio legis przepisu § 12 rozporządzenia z 26 czerwca 2012 r. byłoby jego stosowanie wyłącznie do gabinetów dentystycznych działających w szkole, bez dostępu pacjentów z zewnątrz to racjonalny ustawodawca zawarłby w omawianym przepisie stwierdzenie, że przepis ten dotyczy gabinetów dentystycznych, z których mogą korzystać wyłącznie uczniowie szkół z wyłączeniem osób z zewnątrz. Tymczasem tego nie uczynił. Warto zwrócić uwagę również na brak logiki w przyjętej przez organ interpretacji. Bowiem założono w niej, że z uwagi miedzy innymi na kwestie sanitarne i epidemiologiczne musi istnieć odrębne pomieszczenie toalety, która wykorzystywana jest na cele prywatnego gabinetu od toalety dostępnej dla gabinetu działającego dla uczniów. W konsekwencji jednak zaakceptowano, że samo "główne" pomieszczenie gabinetu nie musi być odrębne dla każdego z typów działalności.

Zadaniem Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Funduszu rozpatrującego odwołanie, a następnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jest weryfikacja prawidłowości przeprowadzenia konkursu ofert w aspekcie naruszenia jego zasad, prowadzącego do uszczerbku interesu prawnego świadczeniodawcy zgodnie z przepisami obowiązującymi na dzień otwarcia ofert. Sąd weryfikując wykładnię i stosowanie prawa przez organ stwierdził, że doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego tj. § 12 rozporządzenia 26 czerwca 2012 r.

Nadto w rozpoznawanej sprawie kontrola sądowa wykazała, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art.145 § 1pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Biegły w wydanej opinii wskazał, że na dzień przeprowadzenia oględzin w przedmiotowym pomieszczeniu sanitarnym brak było wentylacji wspomaganej mechanicznie, uruchamianej z jednoczesnym włączeniem światła w pomieszczeniu WC. W ocenie biegłego ww. wspomaganie należy uzupełnić, gdyż nie został spełniony warunek istnienia wentylacji grawitacyjnej lub mechanicznej – w ustępach z oknem i jedną kabiną, a w innych – mechaniczną o działaniu ciągłym lub włączaną automatycznie, który to wymóg przewiduje przepis § 85 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r.

Nadto biegły stwierdził, że na dzień przeprowadzenia oględzin w miejscu udzielania świadczeń nie było urządzenia samoczynnie zamykającego drzwi powołując się na wymóg z § 26 załącznika III do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. nr 169 poz 1650) zgodnie z którym drzwi prowadzące do pomieszczenia izolującego oraz drzwi łączące je z dalszą częścią ustępu powinny zamykać się samoczynnie.

Badając sprawę ponownie Sąd, w świetle oceny i wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 17 grudnia 2021 r. wydanym w sprawie III SA/Po 694/21 uznał, że Prezes Oddziału NFZ dopuścił się naruszenia art. 153 P.p.s.a. przez niedokonanie przez biegłego, który sporządził opinię, ustalenia czy pomieszczenie sanitarne w miejscu udzielania świadczeń było wyposażone we wskazane przez biegłego w opinii rozwiązania techniczne tj. brak wspomaganej mechanicznie wentylacji oraz brak urządzenia samozamykającego drzwi wejściowe, które to ustalenia powinny być dokonane na dzień otwarcia ofert. Ustalenia dotyczące ww. rozwiązań technicznych zostały bowiem dokonane na dzień przeprowadzonych oględzin. Przypomnieć należy, że w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z 17 grudnia 2021 r. Sąd zaznaczył, że biegły powinien dokonać ustaleń dotyczących pomieszczenia sanitarno-higienicznego na dzień otwarcia ofert, w związku z czym należy stwierdzić, że organ nie zastosował się do ww. wytycznych wyroku. Dla sprawy istotne było zatem to czy oferent spełniała warunki wskazane w przepisach technicznych wskazanych w przywoływanych przez biegłego rozporządzeniach na dzień otwarcia ofert, a nie tylko na dzień przeprowadzonych oględzin.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zgromadzony materiał dowodowy w postaci opinii biegłego nasuwa wątpliwości. Materiał ten nie pozwalał na przyjęcie ustaleń faktycznych dokonanych przez organ zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Powyższe uchybienia zatem uznać należy jako mające wpływ na wynik sprawy. Tym samym Sąd uznał, że doszło do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 K.p.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

Z powyższych względów Sąd uznał skargę za zasadną.

Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy jest zobowiązany do materialnej weryfikacji zarzutu naruszenia przepisu § 12 rozporządzenia, jak również do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego zgodnie z oceną prawną wyrażoną przez tut. Sąd poprzez dopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego, w której biegły ustali czy w miejscu spełnienia świadczeń na dzień otwarcia ofert była zamontowana wentylacja wspomagana mechanicznie oraz urządzenie samoczynnie zamykające drzwi.

Przeprowadzając ponowną weryfikację zasadności podniesionych przez odwołującego się oferenta zarzutów, organ - uwzględniając wyniki tej weryfikacji – powinien dokonać ostatecznej oceny, czy i w jakim zakresie doszło do naruszenia interesu prawnego świadczeniodawcy, przejawiającego się w możliwości wyboru jej oferty i zawarcia umowy o udzielanie świadczeń zdrowotnych.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku uchylając zaskarżoną decyzję.

W punkcie II wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023.1964 t.j.) o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącej poniesionych przez nią kosztów postępowania sądowego tj. wpisu w kwocie 200 zł, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł.