Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1116/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Romała Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 11 października 2023 r. nr SKO Gd/3556/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga R. S., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 13 października 2023 r. o nr SKO Gd/3556/23 utrzymującą w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 17 kwietnia 2023 r, nr GCŚ/DŚO.007184/SP/04/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, została wniesiona w następującym stanie sprawy:

Pismem z dnia 30 grudnia 2022 r. R. S. za pośrednictwem pełnomocnika złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką M. S. Z akt sprawy wynika, że niepełnosprawna legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku z dnia 3 listopada 2022 r., w którym to M. S. została uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W orzeczeniu wskazano, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 23 sierpnia 2022 r., a orzeczenie zostało wydane na stałe. Z akt sprawy wynika, że niepełnosprawna jest wdową oraz że posiada dwójkę dzieci.

We wniosku o ustalenie prawa do świadczenia skarżący oświadczył, że: na dzień składania wniosku nie podlega on z innego tytułu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu; nie podlega on z innego tytułu ubezpieczeniu zdrowotnemu; nie uzyskał okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego), o którym mowa w art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych; nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna w powiatowym urzędzie pracy; nie ma prawa do zasiłku dla bezrobotnych; nie ma on ustalonego prawa do innego świadczenia na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy; nie przebywa na urlopie wychowawczym oraz nie pobiera zasiłku macierzyńskiego; nie zgłasza okresów nieskładkowych oraz nie przedkłada dokumentów z tym związanych; nie zgłasza członków rodziny do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. We wniosku wskazał również, że zamieszkuje pod tym samym adresem co osoba niepełnosprawna.

Organ I instancji dokonał weryfikacji danych strony oraz niepełnosprawnej matki w systemie PESEL, z której wynika, że skarżący nie mieszka wspólnie z matką. Ponadto dokonano weryfikacji informacji o składkach na ubezpieczenie zdrowotne z której wynika, iż wnioskodawca w okresie od 10 kwietnia 2017 r. do dnia 10 lutego 2022 r. podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu jako pracownik płatnika G. spółka z o.o., dalej również jako spółka. W aktach znajduję się również wypis z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na 18 stycznia 2023 r z którego wynika, że skarżący figuruje nadal w rejestrze jako prezes zarządu (dwuosobowego) wspomnianej spółki.

Organ I instancji zawiadomieniem z 18 stycznia 2023 r. poinformował o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz że nie spełnione zostały warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, co będzie skutkować wydaniem decyzji odmawiającej jego przyznania, z racji prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na przesłane zawiadomienie, strona skarżąca przedłożyła w dniu 27 stycznia 2023 r. do akt sprawy oświadczenie, iż nie prowadzi działalności gospodarczej, a z dniem 10 lutego 2022 r. wnioskodawca złożył rezygnację z pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki, załączając jednoczenie kopię tej rezygnacji.

W złożonym w dniu 2 marca 2023 r. oświadczeniu wystosowanym w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 8 lutego 2023 r. skarżący wskazał, że niepełnosprawna wymaga pomocy przy wykonywaniu czynności higienicznych oraz samoobsługowych, takich jak np. kąpiel. Do wykonywanych czynności opiekuńczych względem matki należy: sprzątanie, pranie, umawianie na wizyty lekarskie i obecność podczas ich przebiegu, realizowanie recept, dawkowanie i podawanie leków, załatwianie wszelkich spraw urzędowych, robienie zakupów oraz zajmowanie się płaceniem rachunków, pomoc w czynnościach higienicznych. Skarżący oświadcza, że jest jedyną osobą, która sprawuje opiekę nad matką. Niepełnosprawna nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez dozoru i pomocy syna. Nie jest osobą leżącą na stałe, porusza się samodzielnie. Może pozostać sama w domu na kilka godzin po uprzednim przygotowaniu jej na tą okoliczność. Jest zdolna do samodzielnego przyjmowania lekarstw oraz spożywania posiłków. Uwzględniając swoje kwalifikacje zawodowe skarżący podjąłby się prowadzenia własnej działalności gospodarczej, gdyby nie fakt sprawowania opieki nad matką. Z oświadczenia wynika, że skarżący jest w trakcie składania wniosku do KRS o wykreślenie jako prezesa zarządu wspomnianej spółki.

W dniu 24 lutego 2023 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy przez pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdańsku celu potwierdzenia faktu sprawowania przez skarżącego opieki nad niepełnosprawną matką. Pracownik socjalny w wywiadzie środowiskowym wskazał, że niepełnosprawna choruje na niedrożność żył (ma opuchnięte nogi); ma nieoperacyjnego guza wątroby, drętwienie rąk i nóg oraz ograniczoną sprawność prawej ręki po upadku. Po mieszkaniu chodzi samodzielnie, bardzo rzadko wychodzi z domu, gdyż mieszka na trzecim piętrze bez windy i ma problem z wejściem po schodach. Sama wykonuje czynności higieniczne, potrzebuje pomocy przy kąpieli i dokładnym myciu. Sama przygotowuje sobie posiłki, rozdziela leki i nie potrzebuje pomocy przy jedzeniu. Wnioskujący syn mieszka oddzielnie, ale codziennie przyjeżdża do matki, żeby móc się nią opiekować. Dojazd zajmuje mu kilka minut. Robi on zakupy, załatwia sprawy urzędowe, opłaca rachunki, zawozi matkę do lekarza, zabiera na spacer, pomaga przy kąpieli. Wykonuje ciężkie prace domowe np. sprzątanie. Wszystkie czynności opiekuńcze zajmują mu 4-5 godzin dziennie. Ponadto jest w stałym kontakcie telefonicznym z matką i w razie potrzeby przyjeżdża do niej nawet wieczorem. Drugi syn niepełnosprawnej mieszka za granicą i rzadko odwiedza matkę. Dlatego też wnioskodawca jest jedyną osobą, która sprawuje od maja 2022 r. opiekę.

W dniu 17 kwietnia 2023 r. Prezydent Miasta Gdańsk wydał decyzję, w której odmówił skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną. Organ I instancji wskazał, że sprawie zachodzi przesłanka negatywna przyznania świadczenia, o której mowa w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390), dalej u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ za podstawę wskazał też brak spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r., stwierdzając, że w sprawie nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącego a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, z uwagi na ustalony zakres tej opieki.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. Skarżący wniósł o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Decyzji zarzucił: naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b pkt. 1 o 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ I instancji, że brak jest związku między rezygnacją z zatrudnienia przez odwołującego a sprawowaniem przez niego opieki na matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje, zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącego nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej. Decyzji zarzucił również naruszenie przepisów procedury: art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad matką, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 11 października 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wskazało jednak, że w tej sprawie przepis art. 17 ust. 1b nie może stać na przeszkodzie nabyciu przez opiekuna osoby dorosłej prawa do wnioskowanego świadczenia. Organ II instancji nie podzielił stanowiska organu I instancji w tym zakresie, wskazując na ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych o konieczności stosowania art.17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.

Kolegium przyznało rację organowi I instancji, że w niniejszej sprawie związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez stronę z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką wskazany w art., 17 ust. 1 nie zachodzi. W uzasadnieniu Organ II instancji wskazał, że pomimo posiadanego znacznego stopnia niepełnosprawności matka skarżącego wykonuje samodzielnie wszystkie czynności związane z codziennymi potrzebami (poza sprzątaniem): przygotowywanie posiłków i ich spożywanie ubieranie się, czynności higieniczne, w tym korzystanie z toalety. Dodatkowo mając także na uwadze doświadczenie życiowe, nie dało wiary oświadczeniu strony, iż czynności opiekuńcze wskazane przez skarżącego zajmują codziennie 4-5 godzin. Co więcej, nawet gdyby istotnie tyle czasu zajmowało by ich wykonywanie, to pozwalałoby to na ich połączenie z aktywnością zawodową, tak jak to istnieje w innych gospodarstwach domowych.

Kolegium upewniło się też na dzień wydania decyzji, że skarżący nadal widnieje w systemie KRS jako prezes spółki oraz że w 2022 i w 2023 r. nie został złożony do sądu rejestrowego żaden wniosek w zakresie dotyczącym zmiany składu zarządu spółki, w szczególności o wykreślenie z funkcji prezesa zarządu spółki. Brak jest więc dowodów pozwalających na uznanie, iż strona wnioskująca zrezygnowała w sposób zgodny z przepisami prawa z pełnienia funkcji prezesa. W związku z tym organ II instancji uznał, że nie wypełniony został ustawowy warunek wskazany w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., jakim jest wykonywanie opieki w zakresie uniemożliwiającym stronie aktywność zawodową.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ I instancji, że brak jest związku między rezygnacją z zatrudnienia przez odwołującego a sprawowaniem przez niego opieki na matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje, zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącego nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej.

Decyzji zarzucił również naruszenie przepisów procedury: art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad matką, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Opierając się na powyższych zarzutach skarżący wniósł:

- na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.. o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

- na podstawie art. 135 p.p.s.a.. również o uchylenie decyzji organu I instancji.

- na podstawie art. 153 p.p.s.a.. o zobowiązanie organów I i II instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie

- na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

- na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

- o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu - umowa zbycia udziałów z dnia 10 lutego 2022 r.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnosi, że brak związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką organ wywiódł w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy. Wskazał również, że przy ocenie prawa opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego niedopuszczalne jest kreowania przez organy rozstrzygające "dodatkowych" nieznajdujących uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa, przesłanek uzyskania świadczenia, jak np.: brak możliwości poruszania się przez osobę niepełnosprawną, korzystanie z pieluchomajtek, występowanie bądź nie określonych dolegliwości.

W załączeniu skarżący przedłożył również umowę zbycia przez udziałów w spółce z dnia 10 lutego 2022 r. na dowód spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną mamą.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu i na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a Sąd - jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej p.p.s.a., nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną, z wyjątkiem skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej.

Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z uwagi na zawarcie odpowiedniego wniosku w skardze sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności art. 17 u.ś.r., w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z powyższych unormowań wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest to, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18).

Należy jednak podkreślić, że wskazane świadczenie nie jest przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za związany z tą opieką rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi też wynikać, że sprawujący opiekę nie podejmuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza mu możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej.

Niewątpliwie matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ze wskazaniem stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie o niepełnosprawności w sposób wiążący określa zakres niezbędnej pomocy osobie niepełnosprawnej, którego nie mogą kwestionować organy orzekające o świadczeniach pielęgnacyjnych.

Opieka nad chorym bliskim musi spełniać przede wszystkim cechę stałości lub długotrwałości. Niniejsze wyklucza zatem sprawowanie czynności opiekuńczych sporadycznie, nie oznacza to jednak stricte opieki całodobowej (por. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., I OSK 2201/15). Równie istotnym czynnikiem wpływającym na zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie, że sprawowanie opieki przez wnioskodawcę w sposób rzeczywisty uniemożliwia podjęcie lub dalsze wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż wskazane świadczenie nie jest wynagrodzeniem za opiekę nad niepełnosprawnym, lecz swoistą rekompensatą za brak możliwości w związku z tym podjęcia i kontynuowania działalności zarobkowej (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13).

W uzasadnieniu decyzji Organ II instancji słusznie wskazał, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 jest zmiana stanu prawnego polegająca na tym, że nie obowiązuje ograniczenie wiekowe dotyczące momentu powstania niepełnosprawności, przewidziane w pierwotnym brzmieniu art. 17 ust. 1b u.ś.r. W swojej decyzji kierował się utrwalonym orzecznictwem w tym zakresie.

Należy zgodzić się z organami obu instancji, że z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że czynności aktualnie wykonywane przez skarżącego w ramach opieki nad matką nie wyczerpują normatywnie określonego zakresu opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, który wymagałby rezygnacji bądź niepodejmowania zatrudnienia.

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że niepełnosprawna choruje na niedrożność żył, co wywołuje opuchnięcie nóg, ma nieoperacyjnego guza wątroby, drętwienie rąk i nóg oraz ograniczoną sprawność prawej ręki po upadku. Jak wskazuje treść wywiadu niepełnosprawna chodzi samodzielnie, bardzo rzadko wychodzi z domu, gdyż mieszka na trzecim piętrze bez windy i ma problem z wejściem po schodach. Sama wykonuje czynności higieniczne, potrzebuje jednak pomocy przy kąpieli i dokładnym myciu. Sama przygotowuje sobie posiłki, rozdziela leki i nie potrzebuje pomocy przy jedzeniu. Świadczy to o dużej samodzielności matki skarżącego.

Skarżący mieszka oddzielnie i jak wskazuje dojazd zajmuje mu od czterech do pięciu minut. Dla niepełnosprawnej robi zakupy, załatwia sprawy urzędowe, opłaca rachunki, zawozi ją do lekarza, zabiera na spacer, pomaga przy kąpieli. Wykonuje też ciężkie prace domowe np. sprzątanie. Wszystkie czynności opiekuńcze zajmują mu 4-5 godzin dziennie. Ponadto jest w stałym kontakcie telefonicznym z matką i w razie potrzeby przyjeżdża do niej nawet wieczorem. Nie są to czynności, które posiadają przymiot stałości lub długotrwałości. Nic nie wskazuje na to, aby niepełnosprawna nie mogła pozostać sama na pewien czas, umożliwiając tym samym skarżącemu podjęcie zatrudnienia. Dodatkowo ani z oświadczenia skarżącego, ani z wywiadu środowiskowego nie wynika, aby wykonywane były specjalne czynności w związku z niepełnosprawnością matki, które wymagały by jego nieustannej dyspozycyjności. Skarżący może swobodnie dysponować swoim czasem dzieląc go miedzy pomocą niepełnosprawnej a pracą zarobkową.

O ile samo sprawowanie przez skarżącego opieki nad niepełnosprawną matką nie budzi wątpliwości, o tyle przedstawione powyżej okoliczności uniemożliwiają przyjęcie, że niewykonywanie przez niego pracy pozostaje w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania tej opieki.

Niezasadne w tym zakresie są też zarzuty skarżącego, jakoby organ czynił dodatkowe kryteria uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Ocena organów została dokonana na podstawie całokształtu osobistych starań skarżącego względem niepełnosprawnej. W żaden sposób nie uwarunkowały swoich decyzji od tego, czy występują takie okoliczności, jak brak możliwości poruszania się przez osobę niepełnosprawną, korzystanie z pieluchomajtek, czy występowanie u niej bądź nie określonych dolegliwości.

W tym miejscu warto wskazać na sprzeczne z ustaleniami organów oświadczenia skarżącego. W szczególności należy zauważyć, że w piśmie z dnia 27 lutego 2023 r. skarżący wskazał, że do czynności wykonywanych na rzecz niepełnosprawnej zalicza przygotowywanie posiłków oraz dawkowanie i podawanie leków. Koliduje to z ustaleniami dokonanymi w wywiadzie środowiskowym z dnia 24 lutego 2023 r., w którym to zawarte jest stwierdzenie, że niepełnosprawna sama przygotowuje swoje posiłki, rozdziela leki, nie potrzebuje pomocy przy jedzeniu. W tym samym oświadczeniu skarżący stwierdził też, że jest w trakcie składania wniosku do KRS o wykreślenie go z funkcji prezesa zarządu wspomnianej spółki. Organ II instancji podał w decyzji, że dokonał pełnej weryfikacji danych w KRS. Według jego ustaleń ani w 2022 r., ani w 2023 r. nie został złożony do sądu rejestrowego żaden wniosek w zakresie zmiany składu zarządu spółki.

Jednocześnie należy zgodzić się ustaleniami organów w zakresie dotyczącym braku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego, w związku z pełnieniem funkcji prezesa zarządu spółki. Kserokopia przedstawionego przez skarżącego pisma zatytułowanym rezygnacja nie stanowi wystarczającego dowodu na to, że rezygnacja ze sprawowanej w spółce funkcji faktycznie nastąpiła. Na podstawie przedstawionych dowodów nie można w żaden sposób domniemywać, że oświadczenie woli skarżącego o rezygnacji zostało skutecznie złożone spółce. Osoba wskazana jako przyjmujący oświadczenie nie złożyła swojego podpisu. Nie ma też żadnego dowodu doręczenia. Treść oświadczenia zawiera w sobie także wyraźny błąd w postaci błędnego nr PESEL osoby przyjmującej. Kolegium słusznie uznało więc, że brak jest dowodów pozwalających na uznanie, iż strona wnioskująca zrezygnowała w sposób zgodny z przepisami prawa z pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki.

Skarżący w skardze wnioskował również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu, którym jest umowa zbycia udziałów z dnia 10 lutego 2022 r.. Należy wskazać, że zgodnie z orzecznictwem oświadczenie związane z zbyciem udziałów nie może być utożsamiane z oświadczeniem o rezygnacji z funkcji członka zarządu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2020 r., II FSK 1576/20, LEX nr 3124427). Nawet jeżeli doszło faktycznie do zbycia udziałów spółki przez skarżącego, to nie oznacza to utraty stanowiska prezesa zarządu tej spółki, co w konsekwencji stanowi o tym, że nie spełniona została przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Nawet w przypadku wyłączenia kwestii sprawowania funkcji prezesa zarządu spółki przez skarżącego, sam zakres czynności przez niego wykonywanych na rzecz niepełnosprawnej nie warunkuje braku możliwości podjęcia zatrudnienia, choćby w wymiarze niepełnym, na co słusznie wskazały w swoich decyzjach oba organy.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.