Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 30/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: uchylono zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie
Powołane przepisy: article: art. 132 ust.1, art. 132 ust.2, art. 132 ust.3 pkt 3, art. 134ha ust.2,art. 135ja pkt 5, art. 135j ust,2 pkt 4, art. 135e ust.1
journal: Dz.U. 2021 poz 1882
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.a, art. 135, art. 200, art. 205 par.2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na orzeczenie Komendanta Policji z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary upomnienia I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] września 2022 r., nr [...], II. zasądza od Komendanta Policji na rzecz skarżącego M. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] września 2022 r. Komendant Miejski Policji w S. uznał podkom. M. S. winnym tego, że w okresie od 1 czerwca 2022 r. do dnia 23 czerwca 2022 r. w S., jako rzecznik dyscyplinarny Komendanta Miejskiego Policji w S., prowadząc postępowanie dyscyplinarne [...] przeciwko mł. asp. D. J. wykazał się bezczynnością w sprawie w ten sposób, że nie wykonał żadnej czynności zleconej przez przełożonego dyscyplinarnego w postanowieniu nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] maja 2022 r. o uchyleniu postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych, czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zw. z § 15 pkt 1 zarządzenia Komendanta Głównego Policji nr 30 z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji.

Za powyższe przewinienie dyscyplinarny przełożony wymierzył karę upomnienia.

Pismem z dnia 4 października 2022 r. M. S. złożył odwołanie od opisanego wyżej orzeczenia, zarzucając mu naruszenie art. 134ha ust. 2, art. 135j ust. 1 i 2, art. 135g ust. 1 i 2 ustawy o Policji poprzez błędną ocenę dowodów, dokonaną z pominięciem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, prowadzącą do niesłusznego uznania, że obwiniony dopuścił się bezczynności w toku prowadzonego przez siebie postepowania dyscyplinarnego, w sytuacji gdy:

- w sprawie nie doszło do przekroczenia ustawowego terminu na przeprowadzenie czynności dowodowych,

- organ I instancji przy ocenie czy doszło do bezczynności wziął pod uwagę jedynie fragment okresu przewidzianego na przeprowadzenie czynności dowodowych przez M. S.,

- postepowanie dyscyplinarne zostało umorzone na skutek zwolnienia ze służby D. J., czyli wystąpienia okoliczności niezależnej od obwinionego.

Ponadto, zdaniem strony, niesłusznie uznano, że obwiniony nie wykonał żadnej czynności zleconej przez przełożonego dyscyplinarnego, w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego (wyjaśnień obwinionego, zeznań świadków oraz dokumentów), a nawet samego uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że obwiniony w okresie wskazanym w zarzucie dokonał m.in. uzupełniającego przesłuchania D. J..

M. S. podniósł także zarzut naruszenia art. 135e ust. 1 oraz art. 135g ust. 1 ustawy o Policji poprzez niepodjęcie przez organ I instancji czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy oraz niezbadanie i pominięcie okoliczności przemawiających na korzyść obwinionego, w szczególności:

- organ nie przeprowadził analizy obciążenia obwinionego jego podstawowymi zadaniami służbowymi wynikającymi z karty opisu stanowiska pracy,

- organ nie przeprowadził analizy faktycznej możliwości przeprowadzenia czynności w ramach grafiku służbowego we wskazanym w zarzucie terminie,

- organ nie wziął pod uwagę faktu, że niezależnie od tego, czy obwiniony M. S. zakończyłby czynności dowodowe w ustawowym terminie, postępowanie dyscyplinarne prowadzone przeciwko D. J. i tak zostałoby umorzone ze względu na jego zwolnienie do służby,

- obwiniony w toku całego postępowania dowodowego wykonał szereg czynności.

W uzasadnieniu odwołania, strona podniosła, że nie zasługuje na aprobatę okoliczność, iż przy ocenie rzekomej bezczynności obwinionego w toku prowadzonego przez niego postępowania dyscyplinarnego rozpatrywany jest tylko okres od 1 do 23 czerwca 2022 r., stanowiący jedynie część ustawowego czasu na przeprowadzenie postępowania dowodowego. Podejście takie jest nieuprawnione, jeśli pod uwagę weźmie się fakt, że termin do zakończenia czynności dowodowych przez M. S. przypadał na dzień 18 lipca 2022 r. Przy takiej analizie sprawy, dywagacje na temat tego, czy w sprawie rzeczywiście doszło do bezczynności mają charakter czysto hipotetyczny, a dokonana w ten sposób ocena postępowania obwinionego jest wybiórcza i nie uwzględnia wszystkich okoliczności sprawy.

Zdaniem M. S., próbuje się ukarać go nie za faktycznie popełnione przewinienie, ale za hipotetyczną możliwość jego popełnienia. Z treści zarzutu wynika, że skarżący nie wykonał żadnej czynności zleconej przez przełożonego dyscyplinarnego, tymczasem ze zgromadzonego materiału dowodowego oraz z uzasadnienia orzeczenia wynika, że w sprawie został przesłuchany obwiniony. Strona wskazała, że przesłuchanie to miało na celu wyjaśnienie wątpliwości zasygnalizowanych w postanowieniu Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] maja 2022 r. Dodatkowo w okresie objętym zarzutem, obwiniony ustalił, że notatkę służbową z dnia 17 stycznia 2022 r. sporządził asp. K. D., a także uzyskał z Wydziału Kryminalnego KP S. kopię notatki z dnia 8 stycznia 2022 r. sporządzonej przez post. O. D. (dotyczącej niepowrócenia do domu małoletniej O. M.).

Strona podkreśliła, że jeśli obwiniony zakończyłby czynności dowodowe i przekazał przełożonemu dyscyplinarnemu akta postepowania przed upływem terminu przypadającego na 18 czerwca 2022 r., to i tak doszłoby do umorzenia rzeczonego postępowania dyscyplinarnego z uwagi na zwolnienie D. J. ze służby z dniem 28 czerwca 2022 r.

Orzeczeniem z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] Komendant Policji utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w S..

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że Komendant Miejski Policji w S. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r. wszczął postępowanie dyscyplinarne wobec mł. asp. D. J. i wyznaczył do jego prowadzenia podkom. M. S.. Postępowanie to dotyczyło dwóch przypadków niewłączenia kamer nasobnych przed podjęciem interwencji związanych z legitymowaniem osób popełniających wykroczenia.

Skarżący po przeprowadzeniu czynności w tej sprawie, w dniu 19 maja 2022 r. sporządził sprawozdanie z postępowania dyscyplinarnego zawierające wniosek o uniewinnienie mł. asp. D. J..

Po zapoznaniu się ze sprawozdaniem i materiałami postepowania, Zastępca Komendanta Miejskiego Policji w S., uznał je za niekompletne i wymagające uzupełnienia. W związku z tym w dniu [...] maja 2022 r. wydane zostało postanowienie Komendanta Miejskiego Policji w S. o uchyleniu postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych z dnia [...] maja 2022 r. i zwróceniu akt postępowania dyscyplinarnego rzecznikowi w celu usunięcia stwierdzonych braków w materiale dowodowym. W postanowieniu tym wymieniono następujące czynności jakie winien wykonać rzecznik dyscyplinarny:

- ustalenie, które interwencje mające miejsce w dniach 7 i 8 stycznia 2022 r., przeprowadzone przez mł. asp. D. J. oraz post. O. D. zostały zarejestrowane urządzeniami systemu RAW, a które nie, z jakich przyczyn oraz którymi kamerami, poprzez w szczególności przesłuchanie obwinionego oraz świadka na te okoliczności oraz załączenie kserokopii notatnika służbowego post. O. D.,

- ustalenie na jakiej podstawie przesłuchana w charakterze świadka post. O. D. twierdzi, że wszystkie interwencje przeprowadzone przez mł. asp. D. J. zostały przez niego nagrane oraz przyczyn, z powodu których wymieniona nie zarejestrowała interwencji skoro uruchamiana kamera partnera z patrolu wydawała wyraźny komunikat, cyt. "nagrywam" oraz "koniec nagrywania" (przesłuchanie świadka),

- ustalenie kto był dowódcą patrolu w składzie mł. asp. D. J. i post. O. D., a w przypadku ustalenia, że funkcję tę pełnił mł. asp. D. J. ustalenie, czy zwracał uwagę post. O. D. na konieczność włączenia kamery oraz przyczyn z powodu których nie zrobił tego (zgromadzenie dokumentacji, przesłuchanie świadka i obwinionego),

- dołączenie do akt sprawy notatki urzędowej post. O. D. z interwencji przy al. [...] celem realizacji wniosku dowodowego obwinionego,

- ustalenie kto sporządził notatkę służbową z dnia 17 stycznia 2022 r. (karta 7 akt postępowania) i przesłuchanie tej osoby na okoliczność jej sporządzenia,

- ustalenie w jakim czasie przechowywane są nagrania w systemie obsługującym kamery nasobne (przesłuchanie świadka),

- ustalenie liczby rekordów w systemie obsługującym kamery nasobne z uwzględnieniem poszczególnych kamer, a dotyczących interwencji przeprowadzonych przez patrol w składzie mł. asp. D. J. i post. O. D. w dniach 7 i 8 stycznia 2022 r. (przesłuchanie świadka),

- ustalenie, czy po 8 stycznia 2022 r. zgłaszana była awaria kamery użytkowanej przez mł. asp. D. J. w dniach 7 i 8 stycznia 2022 r., kiedy to nastąpiło, jaka była usterka i czy doszło do jej naprawy (przesłuchanie świadków),

- dołączenie do akt sprawy dokumentacji dotyczącej eksperymentu, a w szczególności protokołu z czynności, o którym mowa w sprawozdaniu.

Jednocześnie Komendant Miejski Policji w S., pismem z dnia 27 maja 2022 r. wystąpił do Komendanta Policji o przedłużenie na czas oznaczony czynności dowodowych w postępowaniu wobec mł. asp. D. J.. Postanowienie o przedłużeniu czynności dowodowych wydane zostało w dniu [...] maja 2022 r. i przedłużono termin prowadzenia czynności do dnia 18 lipca 2022 r.

W dniu 17 czerwca 2022 r. podkom. M. S. przesłuchał w charakterze obwinionego mł. asp. D. J.. W dniu 13 lipca 2022 r. skarżący przesłał akta postępowania dyscyplinarnego do Naczelnika Wydziału Skarg i Wniosków KMP w S., zaś w dniu 18 lipca 2022 r. Komendant Miejski Policji w S. umorzył postępowanie dyscyplinarne prowadzone przeciwko mł. asp. D. J..

Komendant Policji ustalił, że podkom. M. S. korzystał z urlopu wypoczynkowego w dniach: 27 czerwca 2022 r. – 11 lipca 2022 r., 6 – maja 2022 r. i 24 – 30 maja 2022 r. Stwierdził ponadto, że mł. asp. D. J. został zwolniony ze służby z dniem 28 czerwca 2022 r. rozkazem personalnym z dnia [...] maja 2022 r. Przyczyną zwolnienia było jego pisemne zgłoszenie (z dnia 29 marca 2022 r.) wystąpienia ze służby w związku z powołaniem do zawodowej służby wojskowej.

W ocenie organu odwoławczego, mając na uwadze wydane skarżącemu polecenie w zakresie postępowania dyscyplinarnego, M. S. winien przedłożyć akta postępowania wraz z projektem sprawozdania do dnia 13 lipca 2022 r. Wobec tego zlecone czynności dowodowe winien zrealizować w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 13 lipca 2022 r. Biorąc jednak pod uwagę, że korzystał on w okresie od 27 czerwca 2022 r. do 11 lipca 2022 r. z urlopu wypoczynkowego, zatem należy przyjąć, że czas na realizację czynności był ograniczony do dni od 1 do 23 czerwca 2022 r.

Podkom. M. S. to oficer i przełożony, który kieruje przebiegiem służby lub pracy podwładnych, ma obowiązek tworzenia warunków do sprawnej, efektywnej i terminowej realizacji przez podwładnych zadań służbowych. Winien mieć świadomość konieczności właściwego planowania czynności służbowych, tak aby istniała możliwość ich wykonania w wyznaczonych terminach. W związku z powyższym, bak jest możliwości uwzględnienia twierdzeń skarżącego, że miał zamiar wykonać zlecone czynności po wykorzystaniu urlopu wypoczynkowego. Nieracjonalne bowiem we właściwym planowaniu czynność było ustalanie ich wykonania w przeciągu 2 dni. Z uwagi na zakres czynności ich wykonanie w ciągu 2 dni było niemożliwe.

Przyjmując za skarżącym, że planował wykonanie czynności dowodowych po powrocie z urlopu i miał na ich wykonanie czas do 18 lipca 2022 r. a nie do 13 lipca 2022 r., to należy stwierdzić, że świadomie planował on niezastosowanie się do polecenia przełożonego w zakresie przedłożenia akt sprawy wraz z projektem sprawozdania na 5 dni przed jej zakończeniem.

Komendant Policji pokreślił, że skarżący jako rzecznik dyscyplinarny podlegał bezpośrednio Komendantowi Miejskiemu Policji w S. i był zobowiązany do wykonywania jego poleceń. Zgodnie z § 15 pkt 1 i 2 zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji wykonywanie czynności podwładnego w szczególności polega na terminowej, dokładnej i starannej realizacji zadań stałych, określonych w kartach opisów i opisach stanowisk pracy, oraz poleceń przełożonego. Nadto podwładny jest zobowiązany do niezwłocznego powiadamiania przełożonego o okoliczności utrudniającej lub uniemożliwiającej realizację zadania stałego albo polecenia w wyżej określony sposób. W przypadku braku możliwości wywiązania się z terminowego wykonania i zakończenia zleconych przez przełożonego dyscyplinarnego czynności skarżący winien zgłosić to Komendantowi Miejskiemu Policji w S., podając przyczyny, które mają wpływ na powyższą okoliczność. Skarżący takich czynności nie podjął jednak. Nie udokumentował także w aktach postępowania dyscyplinarnego ewentualnie podjętych kroków, które umożliwiałyby mu zrealizowanie zleconych mu czynności dowodowych. Nie wyznaczył terminów przesłuchań świadków i nie skierował do nich wezwań zgodnie z obowiązującą procedurą. Nie można uznać, że nie dopuścił się on naruszenia dyscypliny służbowej poprzez bezczynność w sprawie tylko na podstawie tego, że ponownie przesłuchał obwinionego. Wyjaśnienia obwinionego w porównaniu z innym materiałem dowodowym, z uwagi na jego status w postępowaniu mają nikłą wartość dowodową.

Organ odwoławczy podkreślił, że rzecznik dyscyplinarny mimo posiadania wiedzy o przyszłym zwolnieniu obwinionego ze służby winien przeprowadzić czynności dowodowe i podporządkować się poleceniom przełożonego w tym zakresie. Bezczynność pdkom. M. S. wystąpiła, a jedynie skutek jej wystąpienia z uwagi na umorzenie postępowania nie spowodował większych perturbacji w sprawie. Wobec tego należało uznać, że wymieniony dopuścił się zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego. Wymierzona mu kara dyscyplinarna upomnienia jest adekwatna do popełnionego czynu. Z racji zajmowanego stanowiska (Naczelnik Wydziału Prewencji) powinien on stanowić przykład nienagannego zachowania, w szczególności w zakresie terminowości, dokładności i staranności wykonywania powierzonych mu zadań.

Pismem z dnia 16 grudnia 2022 r. M. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. orzeczenie Komendanta Policji z dnia [...] listopada 2022 r. podnosząc oprócz zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji z dnia [...] września 2022 r., także zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, w szczególności:

- art. 135g ust. 2 ustawy o Policji poprzez uznanie, że skarżący nie zakończyłby czynności dowodowych w terminie, w sytuacji gdy w tym zakresie istnieją nie dające się usunąć wątpliwości, które powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść obwinionego,

- art. 135k ustawy o Policji poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności i brak ustosunkowania się przez organ II instancji do wszystkich zarzutów wskazanych w odwołaniu od orzeczenia organu I instancji, w szczególności do zarzutu dotyczącego braku przeprowadzenia analizy obciążenia obwinionego jego podstawowymi zadaniami służbowymi wynikającymi z karty opisu stanowiska pracy w kontekście możliwości przeprowadzenia czynności w ramach grafiku służbowego we wskazanym w zarzucie terminie.

Skarżący powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że aby skutecznie postawić funkcjonariuszowi zarzut niedopełnienia obowiązków służbowych organ musi wykazać, że wykonanie tych obowiązków w należyty sposób było obiektywnie możliwe, a ich niewykonanie jest wynikiem zawinionego naruszenia przez funkcjonariusza obowiązków, które w rozpoznawanej sprawie miałoby polegać na niewłaściwym wykorzystywaniu i organizowaniu sobie czasu pracy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2023 r., poz. 259 - dalej "p.p.s.a.").

W tak określonym zakresie kognicji, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone orzeczenie, podobnie jak orzeczenie je poprzedzające naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

M. S. obwiniony został o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na tym, że w okresie od 1 czerwca 2022 r. do dnia 23 czerwca 2022 r. w S., jako rzecznik dyscyplinarny Komendanta Miejskiego Policji w S., prowadząc postępowanie dyscyplinarne [...] przeciwko mł. asp. D. J. wykazał się bezczynnością w sprawie w ten sposób, że nie wykonał żadnej czynności zleconej przez przełożonego dyscyplinarnego w postanowieniu nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] maja 2022 r. o uchyleniu postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych, czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zw. z § 15 pkt 1 zarządzenia Komendanta Głównego Policji nr 30 z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji.

Za powyższe przewinienie dyscyplinarny przełożony wymierzył karę upomnienia.

Zgodnie z wymienionym wyżej art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2023 r., poz. 171), naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy. Jednocześnie jak stanowi § 15 pkt 1 zarządzenia Komendanta Głównego Policji nr 30 z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji, wykonywanie czynności podwładnego w szczególności polega na terminowej, dokładnej i starannej realizacji zadań stałych, określonych w kartach opisów i opisach stanowisk pracy, oraz poleceń przełożonego.

Z kolei w myśl art. 132 ust. 1 tej ustawy, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej.

Definicję pojęcia "naruszenie dyscypliny służbowej" zawiera art. 132 ust. 2 ustawy o Policji. Jest nim czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Katalog otwarty przypadków zakwalifikowanych, jako naruszenie dyscypliny służbowej określa art. 132 ust. 3 omawianej ustawy. Jak już wspomniano, w świetle art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, jest nim zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy. Przy dokonywaniu wykładni tego przepisu niezbędne jest uwzględnienie podanej wyżej definicji pojęcia "naruszenie dyscypliny służbowej". Oznacza to, że dla wykazania, iż wykonanie przez policjanta czynności służbowej zostało dokonane w sposób nieprawidłowy, konieczne jest zarówno ustalenie na czym polegała owa "nieprawidłowość" wykonania czynności jak i wskazanie związku tego przepisu z innymi przepisami prawa lub rozkazami i poleceniami wydanymi przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów.

Przyjęty przez organ w zawartym w zaskarżonym orzeczeniu opisie czynu zarzucanego skarżącemu – sposób działania: "wykazał się bezczynnością w sprawie w ten sposób, że nie wykonał żadnej czynności zleconej przez przełożonego dyscyplinarnego w postanowieniu nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] maja 2022 r." co prawda precyzuje jakiego polecenia wymieniony nie wykonał jednakże nie odpowiada wynikającym z akt sprawy faktom a co za tym idzie budzi wątpliwości co do tego na czym w istocie miała polegać nieprawidłowość ewentualnie zaniechanie czynności służbowej.

Należy też zwrócić uwagę na przepisy dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów na etapie wszczęcia postępowania (art. 134 i) ust. 6 pkt 4 i 5 omawianej ustawy) wskazujących, że już postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego zawiera m.in. nie tylko opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu lecz także jego kwalifikację prawną oraz uzasadnienie faktyczne zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego. (wyrok Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 5 grudnia 2017 r. I OSK231/16 LEX nr 2463123).

Analiza powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że w toku postępowania dyscyplinarnego organ dokonuje oceny zebranego materiału dowodowego po kątem konkretnego opisu przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z jego kwalifikacją prawną. Nie ulega zatem wątpliwości, że opis czynu powinien odpowiadać wspomnianej kwalifikacji prawnej.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że postanowieniem Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] kwietnia 2022 r. M. S. został wyznaczony do przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego wszczętego przeciwko mł. asp. D. J. (w związku z dwoma przypadkami niewłączenia kamer nasobnych przed podjęciem interwencji). Nie ulega też wątpliwości, że po zapoznaniu się ze sprawozdaniem (z 19 maja 2022 r.) z postępowania dyscyplinarnego zawierającym wniosek o uniewinnienie mł. asp. D. J. oraz materiałami tego postępowania, Zastępca Komendanta Miejskiego Policji w S., uznał je za niekompletne i wymagające uzupełnienia. Postanowieniem z [...] maja 2022 r. Komendant Miejski Policji w S. uchylił postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych z dnia [...] maja 2022 r. i zwrócił akta postępowania dyscyplinarnego rzecznikowi w celu usunięcia stwierdzonych braków w materiale dowodowym.

Wśród wskazanych w postanowieniu czynności jakie winien wykonać rzecznik dyscyplinarny znalazło się m.in.:

- "ustalenie, które interwencje mające miejsce w dniach 7 i 8 stycznia 2022 r., przeprowadzone przez mł. asp. D. J. oraz post. O. D. zostały zarejestrowane urządzeniami systemu RAW, a które nie, z jakich przyczyn oraz którymi kamerami, poprzez w szczególności przesłuchanie obwinionego oraz świadka na te okoliczności oraz załączenie kserokopii notatnika służbowego post. O. D.",

- ustalenie kto sporządził notatkę służbową z dnia 17 stycznia 2022 r. (karta 7 akt postępowania) i przesłuchanie tej osoby na okoliczność jej sporządzenia,

- dołączenie do akt sprawy notatki urzędowej post. O. D. z interwencji przy al. [...] celem realizacji wniosku dowodowego obwinionego.

Poza stronami nie ma też sporu co do tego, że skarżący w dniu 17 czerwca 2022 r. przesłuchał w charakterze obwinionego – mł. asp. D. J.. Wymieniony przedstawił także notatkę służbową z dnia 22 czerwca 2022 r., z której wynika, że ustalił dane autora notatki z dnia 17 stycznia 2022 r. oraz uzyskał kopię notatki z dnia 8 stycznia 2022 r. sporządzonej przez post. O. D..

Zdaniem organu odwoławczego wskazane wyżej przesłuchanie obwinionego nie ma jednak żadnego znaczenia w kontekście ustalenia bezczynności skarżącego w analizowanej sprawie bowiem wyjaśnienia obwinionego w porównaniu z innym materiałem dowodowym np. zeznaniami świadków, z uwagi na jego status w postępowaniu i "prawo budowania linii obrony, a w szczególności do mijania się z prawdą, mają nikłą wartość dowodową". Jak wynika z powyższego organ nie uznał zatem przesłuchania obwinionego za jakąkolwiek czynność zleconą przez przełożonego dyscyplinarnego pomimo, że właśnie tego przesłuchania dotyczyło pierwsze z zaleceń zawartych w postanowieniu z dnia [...] maja 2022 r. To właśnie Komendant Miejski Policji w S. we wspomnianym postanowieniu nakazał rzecznikowi dyscyplinarnemu ustalenie okoliczności dotyczących interwencji przeprowadzonych w dniach 7 i 8 stycznia 2022 r. poprzez "w szczególności przesłuchanie obwinionego". Skarżący bezsprzeczne czynność tę wykonał (w dniu 17 czerwca 2022 r.) wobec czego za całkowicie niezrozumiałe i sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym należy uznać zarzucanie mu "niewykonania żadnej czynności zleconej przez przełożonego dyscyplinarnego". Dodatkowo zauważyć należy, że wymieniony podjął także inne czynności, w tym ustalił zgodnie z zaleceniem zawartym w ww. postanowieniu z dnia [...] maja 2022 r. kto sporządził notatkę służbową z dnia 17 stycznia 2022 r. znajdującą się na k. 7 akt postępowania, oraz uzyskał notatkę urzędową post. O. D. z interwencji przy al. [...]. Co prawda można mieć wątpliwości co do należytego udokumentowania tych czynności w aktach postępowania skoro skarżący uzyskane dokumenty przedstawił dopiero po wszczęciu wobec niego postępowania dyscyplinarnego, jednakże podkreślenia wymaga, że jak wynika z opisu czynu zawartego w zaskarżonym orzeczeniu nie zarzucono mu wadliwego wykonywania czynności lecz niewykonanie w ogóle jakichkolwiek czynności.

Słusznie też podnosi skarżący, że w sytuacji gdy wyznaczono mu konkretny termin na wykonanie przedmiotowych czynności, stwierdzenie, że ich w ogóle nie podjął możliwe byłoby dopiero po upływie tego terminu. Jak wynika z akt postępowania, rozkazem personalnym Komendanta Miejskiego Policji nr [...] z dnia [...] maja 2022 r. mł. asp. D. J. został zwolniony ze służby w Policji z dniem 28 czerwca 2022 r. z uwagi na złożenie przez niego pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby w Policji wraz z załączonym rozkazem personalnym Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej nr [...] z dnia [...] marca 2022 r. dotyczącym powołania do zawodowej służby wojskowej.

Pomimo posiadanej już w dniu 25 maja 2022 r. wiedzy o zwolnieniu wymienionego ze służby, Komendant Miejski Policji w S. wystąpił w dniu 27 maja 2022 r. do Komendanta Policji o przedłużenie czasu trwania postępowania dyscyplinarnego prowadzonego wobec mł. asp. D. J. na czas oznaczony do 3 miesięcy, pomijając tę okoliczność w swoim wniosku z dnia 27 maja 2022 r. Postanowieniem z dnia [...] maja 2022 r. termin prowadzenia czynności w tej sprawie został przedłużony do 18 lipca 2022 r. Należy przy tym podkreślić, że skarżący nie posiadał wówczas wiedzy o zwolnieniu wspomnianego funkcjonariusza ze służby wobec czego nie wiedział również, że z uwagi na treść art. 135ja pkt 5 ustawy o Policji konieczne stanie się umorzenie postępowania dyscyplinarnego przeciwko mł. asp. D. J.. Zgodnie bowiem ze wspomnianym przepisem, postępowanie dyscyplinarne umarza się, jeżeli obwiniony przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu.

Jak przyjmuje się w orzecznictwie, zwolnienie policjanta ze służby ma taki skutek, że postępowanie dyscyplinarne nie może toczyć się wobec takiej osoby i staje się ono bezprzedmiotowe. Osoba zwolniona ze służby przestaje bowiem podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu.

Z tego względu, chociaż postępowanie przeciwko temu funkcjonariuszowi zostało umorzone postanowieniem z dnia [...] lipca 2022 r., to jednak faktycznie nie mogło toczyć się już od dnia 28 czerwca 2022 r. tj. od kiedy został on zwolniony ze służby.

Wobec takiej chronologii zdarzeń za całkowicie niezrozumiałe należy uznać, przedłużenie wspomnianego postępowania aż do 18 lipca 2022 r. Jednocześnie w sprawie bezspornym jest, że skarżący został poinformowany jedynie o przedłużeniu postępowania do tego właśnie dnia, natomiast nie uprzedzono go, że faktycznie ma czas na wykonanie zaleconych czynności jedynie do 27 czerwca 2022 r. W tej sytuacji nie sposób mu zarzucać, że udał się na urlop wypoczynkowy (na który niewątpliwie musiał uzyskać zgodę przełożonego) pomimo, że nie wszystkie czynności zostały jeszcze wykonane. Biorąc pod uwagę, że zaplanował on urlop w okresie od 27 czerwca 2022 r. do 11 lipca 2022 r., zatem nie miał możliwości dokończenia czynności po urlopie, o czym jednak nie został poinformowany.

Co więcej, zważywszy na zawarty, w skierowanym do skarżącego, piśmie Naczelnika Wydziału Skarg i Wniosków KMP w S. z dnia 1 czerwca 2022 r. zapis dotyczący konieczności przedłożenia akt wraz z projektem sprawozdania ww. Naczelnikowi w terminie 5 dni przed planowanym zakończeniem sprawy ("zgodnie z poleceniem insp. P. M., Komendanta Miejskiego Policji w S."), faktyczny termin przeprowadzenia zleconych czynności uległ skróceniu z 28 czerwca 2022 r. do 23 czerwca 2022 r. Jednocześnie M. S. nie został zwolniony z jakichkolwiek obowiązków, a zatem jego zadaniem – jako Naczelnika Wydziału Prewencji Komendy Miejskiej Policji w S. nadal było organizowanie i nadzorowanie pracy Wydziału, sprawowanie bezpośredniego nadzoru nad kierownikami Rewirów Dzielnicowych, Referatem ds. wykroczeń, służbą dyżurną oraz podległymi asystentami ds. organizacji służby i nieletnich, opracowywanie sprawozdań, raportów, wniosków czy też sprawowanie nadzoru nad terminowym wykonywaniem przez policjantów czynności wyjaśniających w sprawach o wykroczenia i wykonywaniem funkcji oskarżyciela publicznego z ramienia Komisariatu oraz rejestracją zgodnie z obowiązującymi przepisami (karta opisu stanowiska pracy – k. 141 akt postępowania). Jak podaje skarżący, w okresie od 1 stycznia do 7 sierpnia 2022 r., podlegli mu funkcjonariusze tj. dzielnicowi (w liczbie 17), zatrzymali 58 sprawców przestępstw, 98 osób poszukiwanych, sporządzili 96 meldunków informacyjnych, wylegitymowali 4897 osób, przeprowadzili 3522 wywiady, 1198 kontroli pojazdów, 1261 reakcji na wykroczenia, w tym 420 mandatów, 820 pouczeń i 20 notatek celem sporządzenia wniosków o ukaranie do Sądów. Łącznie skarżącemu podlega 45 policjantów, tj. dzielnicowi, służba dyżurna, referat ds. wykroczeń, specjalista i asystenci Wydziału Prewencji. W tym okresie osobiście nadzorował on służbę zewnętrzną 308 funkcjonariuszy, uczestniczył najczęściej jako dowódca w 48 zabezpieczeniach. Na dzień 7 sierpnia 2022 r., referat prowadził 764 postępowania, a od 1 stycznia do 7 sierpnia 2022 r. sporządzono 782 wnioski o odstąpienie od ukarania, 64 wnioski o ukaranie, łącznie prowadzono 2237 spraw.

Także w sprawozdaniu z postępowania dyscyplinarnego [...] z dnia 19 września 2022 r. rzecznik dyscyplinarny przyznał, że jest faktem niezaprzeczalnym, iż podkom. M. S. jako Naczelnik Wydziału Prewencji Komisariatu Policji S. KMP w S., z uwagi na zajmowane stanowisko wykonuje obowiązki w czasie niejednokrotnie ponadnormatywnym, a zakres jego obowiązków służbowych jako przełożonego jest większy z uwagi na zajmowane stanowisko.

Powyższe okoliczności organy obu instancji uznały jednak za nieistotne bowiem skarżący nie zgłaszał trudności w zachowaniu terminu realizacji poleceń służbowych.

W ocenie Sądu, z uwagi na charakter stawianego skarżącemu zarzutu oraz faktyczne skrócenie terminu do wykonania zleconych mu czynności, organy winny wykazać, że skarżący pomimo tego, iż posiadał możliwość wykonania poleceń, nie uczynił tego, dopuszczając się bezczynności. Innymi słowy, dla wykazania, że działanie policjanta było zawinione, należało ustalić, czy miał on obiektywną możliwość wykonania poleceń, bowiem dopiero wówczas, gdyby okazało się, że obciążenie pracą nie było nadmierne i pozwalało wykonywać czynności procesowe w prowadzonych postępowaniach przygotowawczych na bieżąco, a pomimo tego policjant ich nie podjął i dopuścił się bezczynności, można byłoby uznać ją za zawinioną. Jak już wyżej wskazano organ nie kwestionując w zasadzie obciążenia skarżącego licznymi obowiązkami uznał, że nie stanowiły przeszkody w wykonaniu czynności skoro nie zgłosił on żadnych trudności w tym zakresie. Tym samym organ w istocie uchylił się od zbadania czy skarżący miał obiektywną możliwość wykonania poleceń w wyznaczonym mu czasie.

Powyższe kwestie, choć istotne, nie mają jednak przesądzającego dla sprawy znaczenia, skoro skarżącemu nie zarzucono wadliwego czy przewlekłego prowadzenia zleconych czynności lecz niewykonanie w ogóle jakichkolwiek czynności, co jednak z przyczyn, o których była mowa wcześniej nie dopowiada rzeczywistości. Niezależnie od tego jakie zdanie organy mają o znaczeniu dla sprawy czynności procesowej polegającej na przesłuchaniu obwinionego to jednak nie ulega wątpliwości, że jest to czynność nie tylko przewidziana przepisami prawa ale też zalecona postanowieniem Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] maja 2022 r. Skoro została przez skarżącego przeprowadzona, zatem nie może być mowy o "niewykonaniu żadnej czynności", a opis czynu zarzucanego skarżącemu nie odpowiada w takiej sytuacji ustaleniom dokonanym w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. Sam organ przyznaje bowiem, że przesłuchanie to miało miejsce, umniejszając a właściwie pozbawiając je jednak jakiegokolwiek znaczenia dla sprawy. Jednocześnie za niedopuszczalne należy uznać ukaranie funkcjonariusza za inny niż zarzucany mu czyn, bez zmiany opisu tego czynu, bez zmiany zarzutów.

W ocenie Sądu, z przyczyn o których była mowa powyżej w realiach niniejszej sprawy nie może być mowy o naruszeniu dyscypliny służbowej poprzez całkowite zaniechanie jakiejkolwiek czynności służbowej zleconej przez przełożonego dyscyplinarnego. Stąd też Sąd podzielił zarzuty odnoszące się do błędnej oceny dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie, a nadto uznał, że wskazany przez organ opis czynu wraz z jego kwalifikacją nie odpowiada stanowi faktycznemu wynikającemu z tychże dowodów, co wiąże się z naruszeniem art. 134ha ust. 2, art. 135j ust. 2 pkt 4, 135e ust. 1 ustawy o Policji.

Rozpoznając zatem sprawę na nowo, organ zobowiązany jest do rozważenia czy w tym wypadku doszło do naruszenia dyscypliny służbowej lub nieprzestrzegania zasad etyki zawodowej, a jeśli tak to w jaki sposób, z jakich przepisów wynikał ewentualny obowiązek wykonania czynności służbowej. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone, jak również poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] września 2022 r.

Natomiast o kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) – na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w związku z wystąpieniem przesłanek wymienionych w tym przepisie.