Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 486/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją – działając między innymi na podstawie art, 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), w związku art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.; poniżej w skrócie jako "u.ś.r.") - po rozpatrzeniu odwołania skarżącej I. K., od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Ś. przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Ś., nr [...], z dnia [...]., w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną teściową, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podano, że organ I instancji odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ skarżąca nie mieści się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji względem swej podopiecznej, jest bowiem żoną jej syna.

Po przeanalizowaniu akt sprawy i rozważeniu argumentów odwołania, w którym skarżąca przekonywała, że na obecną chwilę nie widzi nikogo, kto oprócz niej mógłby zająć się teściową, gdyż m.in. brat męża nie utrzymuje ze swą matką kontaktu - Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało unormowania ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Stwierdziło, że stosownie do treści art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie natomiast z treścią art. 17 ust. 1a tej ustawy, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki; 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z przywołanych przepisów zdaniem organu odwoławczego wynika, że uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego zostało ściśle powiązane z istnieniem obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności i osobą sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym. Obowiązek alimentacyjny jest pojęciem prawnym, uregulowanym w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej zwanym k.r.o.). Stosownie do art. 128 k.r.o. obowiązek alimentacyjny polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie. Zgodnie z art. 617 § 1 k.r.o. krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej, zaś stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo (§ 2). Wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się linię wstępną (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie, itd.) oraz linię zstępną (dzieci, wnuki, prawnuki, itd.). Według zaś art. 129 § 1 i 134 k.r.o. obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi, zaś w stosunku do rodzeństwa zobowiązany może uchylić się od świadczeń alimentacyjnych, jeżeli są one połączone z nadmiernym uszczerbkiem dla niego lub dla jego najbliższej rodziny.

Innymi słowy, jak dalej wywodził organ, w obowiązku alimentacyjnym chodzi o krewnych powiązanych więzami krwi. Spośród osób niepowiązanych więzami krwi a zobowiązanych do alimentacji ustawodawca wymienia małżonka (art. 130 k.r.o.). Z tym, że z małżeństwa wynika powinowactwo (nie pokrewieństwo) między małżonkiem a krewnymi drugiego małżonka, które trwa mimo ustania małżeństwa (art. 618 k.r.o.). Oznacza to, że osoby spowinowacone nie są objęte obowiązkiem alimentacji. Nie ulega zaś wątpliwości, że teściową i synową łączy stosunek powinowactwa, który nie wiąże się z ustawowym obowiązkiem alimentacji.

W kontekście powyższego organ stwierdził, że przepisy art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyłączają synową (jako powinowatą względem matki męża) z grona osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Nadto, sytuację faktyczną w rozpatrywanej sprawie można w ogóle rozważać wyłącznie w kontekście art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, tzn. jako osobę inną niż matka lub ojciec (pkt 1), opiekun faktyczny dziecka (pkt 2) lub rodzina zastępcza spokrewniona (pkt 3), z tym że ta "inna osoba" powinna być osobą spokrewnioną, a z taką sytuacją w sprawie niniejszej nie mamy do czynienia. Z kolei przepis art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi o "osobach, o których mowa w ust. 1 pkt 4" innych niż spokrewnione w pierwszym stopniu, co należy tłumaczyć jako osoby spokrewnione (przepis pkt 4 stanowi wyłącznie o spokrewnionych a nie spowinowaconych) w stopniu dalszym niż stopień pierwszy z osobą wymagającą opieki. Skarżąca do takich osób (w stosunku do swojej teściowej) nie należy, bowiem nie spełnia warunku podstawowego, czyli pokrewieństwa.

Zgodnie z tezą uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygnaturze I OPS 5/13, osobie, którą nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. Z uchwały wynika, że ustawodawca jednoznacznie ograniczył krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny do osób zobowiązanych do alimentacji, zaś wykładnia rozszerzająca ten krąg jest sprzeczna z wyraźną treścią przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że mimo wielokrotnych zmian ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługiwało członkom rodziny, na których spoczywał w stosunku do osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny i ustawodawca nie zmieniał na przestrzeni lat tego warunku. Nadto, wpływ na kształtowanie rozwiązań prawnych dotyczących określenia uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego miało orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (w sprawach P 23/05, P 27/07 oraz P 41/07), w których Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował jako niekonstytucyjnego wymogu istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę i podopiecznym, a wyraził pogląd, iż z woli ustawodawcy nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja dla jej sprawowania z zatrudnienia, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie podkreślono, że cechą relewantną podmiotów potencjalnie uprawnionych do tego świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia dla wywiązania się z szeroko rozumianego obowiązku alimentacyjnego. Celem tych regulacji jest bowiem to, by osoba zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia w związku z wykonaniem ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Nie jest natomiast intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny. Nie można zatem, powołując się na ogóle zasady konstytucyjne, wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia art 17 u.ś.r. pozwala przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną. Żadna wykładnia nie może bowiem prowadzić do skutków oczywiście sprzecznych z wyraźnym brzmieniem przepisu, a ponadto niedopuszczalne jest sądowe uzupełnienie ustawowego katalogu uprawnień socjalnych, ponieważ przepisy art. 32 ust. 1 i art. 67 Konstytucji RP nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń w tym zakresie.

Reasumując, w ocenie organu - skoro na skarżącej, jako na synowej, nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec teściowej, z którą nie jest spokrewniona a wyłącznie spowinowacona, to synowa nie jest uprawniona do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką, którą nad teściową sprawuje. O przyznaniu prawa do tego świadczenia nie może bowiem przesądzać sam fakt sprawowania opieki faktycznej nad osobą niepełnosprawną, bez istnienia obowiązku alimentacyjnego. Poza tym, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowano również stanowisko, zgodnie z którym ustawodawca określając przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w art. 17 u.ś.r. nie odwołał się do definicji rodziny zawartej w art. 3 pkt 16 tej ustawy. Wedle tego przepisu, pod pojęciem rodziny należy rozumieć odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2092 oraz z 2019 r. poz. 1818); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. W przepisie art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. ustawodawca w sposób precyzyjny ustanowił krąg osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Zbędne są zatem rozważania, czy skarżąca względem teściowej stanowi rodzinę w znaczeniu faktycznym przy uwzględnieniu treści art. 3 pkt 16 tej ustawy (vide np. wyrok w sprawie I OSK 962/12).

W skardze na tę decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

- art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 1a u.ś.r., polegające na jego błędnej interpretacji, która niezasadnie zawęża katalog osób uprawnionych do świadczenia rodzinnego do osób, które opiekują się tylko swoimi dziećmi, a więc de facto osobami wobec których ciąży obowiązek alimentacyjny w rozumieniu przepisów k.r.o., co w konsekwencji oznaczałoby utratę gwarancji równego traktowania wobec prawa te osoby, które poświęcają się opiece nad krewnymi lub powinowatymi, wobec których nie mają obowiązku alimentacyjnego, ale dla których są realnie jedynymi członkami rodziny, którzy mogą zrezygnować ze swej aktywności zarobkowej i zawodowej.

Wskazując na powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Akcentując brzmienie art. 17 u.ś.r. skarżąca podniosła, że w toku postępowania załączyła stosowną dokumentację na okoliczność m.in. sprawowania pełnej, trwającej całą dobę opieki nad swoją sędziwą teściową (82 lata), która jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym (tzn. cierpi na tzw. ślepotę oka lewego, a nadto choruje na otępienie, demencję). W ocenie skarżącej zawężanie przez organy katalogu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie do osób należących do kręgu określonego według przepisów k.r.o. o alimentacji nie było zasadne. Na taką błędną interpretację wskazanych w zarzucie przepisów zwracały już kilkakrotnie uwagę sądy administracyjne. W wyroku z dnia 20 stycznia 2011 r. w sprawie II SA/Bk 776/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku skonstatował , że "niezgodne z konstytucyjną zasadą równości byłoby zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia rodzinnego do osób, które opiekują się tylko swoimi dziećmi, a więc de facto osobami, wobec których ciąży obowiązek alimentacyjny. Utraciłyby wówczas gwarancję równego traktowania wobec prawa te osoby, które poświęcając się opiece nad krewnymi lub powinowatymi, wobec których nie mają obowiązku alimentacyjnego, a dla których są jedynymi członkami rodziny i rezygnują dla nich ze swej aktywności zawodowej i zarobkowej". Słuszny, zdaniem skarżącej, jest wobec powyższego pogląd, iż z systemu prawa dekowana winna być norma prawna, która umacnia więź rodzinną i wspiera osoby alimentujące bliskich. Podobnie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 12 października 2010 r. w sprawie sygn. akt II SA/Lu 593/10 oraz Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 16.02.2012 r. w sprawie sygn. akt IVSA/Po 1133/11.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ nie naruszył norm prawa a dokonana wykładnia w zaskarżonej decyzji jest ze wszech miar prawidłowa.

W zakresie meritum sprawy wskazać trzeba, że stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.

- Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i ograniczoną współudziału edukacji.

Z kolei według art. 17 ust. 1a tej ustawy, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki; 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia w rozpatrywanej sprawie była podyktowana brakiem pokrewieństwa pomiędzy skarżącą a osobą, nad którą sprawuje opiekę, to znaczy teściową. Zaakcentować wszakże należy, że warunkiem ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne na mocy art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest przynależność wnioskodawcy do kręgu osób obciążonych wobec osoby wymagającej opieki obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W sytuacji gdy ustawodawca wyraźnie wprowadza w wymienionym przepisie wymóg istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę i osobą podlegającą opiece, odsyłając w tym zakresie do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, to brak takiego obowiązku pomiędzy wnioskodawcą i osobą, którą się on opiekuje, wyklucza przyznanie wnioskowanego świadczenia. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2017 r. (sygn. akt I OSK 1168/17) w takim przypadku wykładnia inna niż pozajęzykowa jest nieuprawiona, gdyż prowadziłaby do poszerzenia kręgu osób uprawnionych, a to byłoby zastąpieniem przez Sąd ustawodawcy. Jeżeli przepis ustawy wymienia wprost osoby, które mogą otrzymać dane świadczenie, to nawet jeżeli wykluczenie z tego wykazu innych podmiotów może budzić wątpliwości, nie jest rzeczą Sądu, ale ustawodawcy, uzupełnienie kręgu osób uprawnionych. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 marca 2019 r. (sygn. akt I OSK 4353/18).

Godzi się również podkreślić, że orzeczenia przywołane w skardze są nieaktualne, zapadły bowiem przed dniem 9 grudnia 2013 r., czyli przed datą przyjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały z 9 grudnia 2013 r. (sygn. akt I OPS 5/13), podjętej w związku z rozbieżnościami istniejącymi wówczas w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle spraw o podobnym stanie faktycznym, na gruncie tego samego przepisu prawa. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie, na której nie ciąży obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Opowiadając się za literalną wykładnią art. 17 ust. 1 u.ś.r., Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że nie można tego przepisu interpretować rozszerzająco i z powołaniem się na wykładnię prokonstytucyjną nadawać znaczenia przepisom ustawy sprzecznego z jej brzmieniem, uzasadniając to tym, że sędziowie w sprawowaniu swego urzędu podlegają zarówno Konstytucji, jaki i ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Stosowanie prawa przez sądy nie powinno bowiem wypełniać istniejących instytucji prawnych zupełnie nowymi treściami, wbrew jasno wyrażonej woli ustawodawcy. Nie można zatem, powołując się na ogóle zasady konstytucyjne, wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 u.ś.r. pozwala przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną. NSA uznał, że stosownie do art. 128 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy).

Jakkolwiek komentowana uchwała została podjęta przez Naczelny Sąd Administracyjny na tle ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2013 r., lecz nowelizacje u.ś.r., które nastąpiły po tej dacie, nie dokonały zmian odnośnie do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Nadal uprawnienie to zależy od istnienia obowiązku alimentacyjnego opiekuna względem osoby niepełnosprawnej.

Skoro jak niewadliwie ustalono w rozpatrywanej sprawie skarżąca jest synową osoby niepełnosprawnej, a zatem nie jest z nią spokrewniona, a jedynie spowinowacona, to tym samym na stronie skarżącej nie ciąży obowiązek alimentacyjny względem tej osoby niepełnosprawnej. Okoliczność, że skarżąca jako jedyna może faktycznie sprawować opiekę nad teściową z powodów jakie podawała w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze – nie ma znaczenia prawnego. O uprawnieniu bowiem do świadczenia pielęgnacyjnego decydują wyłącznie przesłanki normatywne, to znaczy ściśle określone w ustawie i niespełnienie chociażby jednej z nich uniemożliwia przyznanie świadczenia. Wobec tego organy orzekające nie mogły zadośćuczynić żądaniu skarżącej, gdyż zobowiązane są działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa.

W przedstawionym świetle, na mocy art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu w całości.

Skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.