Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 172/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 8, art. 53 ust. 14, art. 101 ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka, Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Wyry z dnia 31lipca 2023 r. nr GOPS.420.2.121.2023 o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Wyry a Prezydentem m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku A. A. o przedłużenie pobytu w mieszkaniu chronionym wspieranym postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy Wyry w piśmie z 31 lipca 2023 r. nr GOPS.420.2.121.2023 wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Prezydentem m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku A. A. o przedłużenie pobytu w mieszkaniu chronionym wspieranym.

Wnioskodawca wskazał, że do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej "GOPS") w Wyrach wpłynął, przekazany wraz z pismem z 27 lutego 2023 r. przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej (dalej "MGOPS") w Gostyniu, wniosek A. A. z 15 czerwca 2023 r., skierowany do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] m.st. Warszawy, o przedłużenie pobytu w mieszkaniu chronionym wspieranym. Zgodnie z załączoną dokumentacją, ostatnie miejsce zameldowania A. A. to [...] Gostyń, ul. [A], gdzie zamieszkuje jej matka.

Jak ustalił GOPS w Wyrach, zainteresowana od ok. 3 lat mieszka w mieszkaniu chronionym w Warszawie, ul. [B]. Jak podała matka zainteresowanej, A. A. od ok. 3 lat nie mieszka, ani nie przebywa na terenie Gostynia (miejscowość będąca administracyjnie właściwa dla Gminy Wyry), Zainteresowana sporadycznie odwiedza matkę. Zdaniem GOPS w Wyrach, to potwierdza, że zainteresowana nie ma związku z Gostyniem.

Po przekazaniu podania pismem z 22 marca 2023 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [C] m.st. Warszawy (zainteresowana przebywała wcześniej pod adresem ul. [D] w Warszawie), tamtejszy organ stwierdził swoją niewłaściwość i 5 kwietnia 2023 r. odesłał podanie do GOPS w Wyrach.

Zdaniem GOPS w Wyrach, powyższe potwierdza, że zainteresowana przebywa i mieszka w Warszawie, gdzie od ok. 3 lat koncentruje swoją aktywność życiową.

W ocenie GOPS w Wyrach nie można uznać, że A. A. jest osobą bezdomną, ponieważ mieszka w mieszkaniu chronionym. Posiada stały meldunek, a przed pobytem w mieszkaniu chronionym również nie była bezdomna. Zdaniem organu, w przypadku A. A. nie można ustalić miejsca zamieszkania. Oznacza to, że nie można ustalić właściwego organu na podstawie art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.s.".

Dlatego też, w niniejszej sprawie właściwość miejscowa organu powinna być ustalona według "miejsca pobytu strony", na podstawie art. 21 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.".

Podsumowując, organ podkreślił, że skoro miejscem pobytu strony jest Warszawa, ul. [B], to właściwym w sprawie organem jest Prezydent m.st. Warszawy (Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] m.st. Warszawy).

Prezydent m.st. Warszawy pismem z 22 września 2023 r. nr OPS.DUO.513.38.2023.WAW wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość przez wskazanie, że organem właściwym w sprawie jest Wójt Gminy Wyry.

Jak wskazała strona przeciwna, zainteresowana nie zamieszkuje obecnie w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy, a zameldowana jest na pobyt stały w lokalu na terenie gminy Wyry. Zatem, należy ją uznać za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s.

Zdaniem Prezydenta m.st. Warszawy, mieszkanie chronione nie może być traktowane jako lokal mieszkalny w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725.), powoływanej dalej jako "u.o.p.".

Wsparcie świadczone w mieszkaniu chronionym nie stanowi zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych osób lub rodzin zgodnie z "art. 53 ust. 11" u.p.s. a pobyt w takim mieszkaniu ma charakter tymczasowy. Organ wyjaśnił, że pobyt w mieszkaniu chronionym jest podobny do pobytu w ośrodku wsparcia, gdzie w ramach m.in. interwencji kryzysowej, można znaleźć czasowe schronienie i wsparcie terapeutyczne. Mieszkanie chronione jest formą pomocy społecznej, przygotowującą osoby przebywające tam czasowo lub bezterminowo do prowadzenia samodzielnego życia lub wspomagającą te osoby w codziennym funkcjonowaniu. W rozumieniu ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, nie jest lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób. Zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s., w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego zameldowania tej osoby na pobyt stały.

Jak ustalono w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 15 czerwca 2023 r., A. A. "jest z przerwami studentką III roku [...] w Warszawie nie pracuje, utrzymuje się z renty rodzinnej". W mieszkaniu chronionym przy ul. [B] przebywa od 1 września 2022 r., gdzie została skierowana bezpośrednio po zakończeniu hospitalizacji na Oddziale [...] przy ul. [...] w Warszawie. Zainteresowana oświadczyła, że po ukończeniu studiów chciałaby wynająć mieszkanie i podjąć pracę. Z powodów osobistych nie chce wracać do Gostynia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów, o których mowa w art. 4 P.p.s.a., objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Jako spór o właściwość można określić obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej sprawy administracyjnej.

Podstawowe znaczenie dla wskazania przez Naczelny Sąd Administracyjny organu właściwego do załatwienia sprawy ma poczynienie przez organy administracji ustaleń określających przedmiot sprawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że o sporze o właściwość (kompetencyjnym) możemy mówić jedynie w sytuacji, kiedy istnieje pomiędzy organami rozbieżność stanowisk co do zakresu ich kompetencji, w odniesieniu do konkretnej tej samej sprawy administracyjnej, nie ma zaś sporu co do stanu faktycznego i stanu prawnego sprawy (postanowienia NSA: z 10 marca 2006 r. sygn. akt II OW 84/05, z 5 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OW 13/11 i z 23 sierpnia 2011 r. sygn. akt II OW 62/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Pozostające w sporze organy nie mają wspólnego organu wyższego stopnia (§ 1 pkt 12 lit. c i § 1 pkt 7 lit. f rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych, Dz. U. Nr 198, poz. 1925). Złożony wniosek, w sprawie określonej jako wydanie decyzji "o przedłużenie pobytu w mieszkaniu chronionym wspieranym". podlegał jednak oddaleniu z powodów, które zostaną przedstawione poniżej.

Na początku należy zwrócić uwagę, że pomiędzy złożeniem wniosku przez A. A. (15 czerwca 2023 r.) a orzekaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny (18 stycznia 2024 r.), treść art. 53 u.p.s., dotyczącego wsparcia w mieszkaniu chronionym, została zmieniona przez art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. (Dz. U. poz. 1693). Zmiany weszły w życie z dniem 1 listopada 2023 r.

Zmienione zostało określenie wsparcia. Określenie mieszkanie "chronione wspierane" zastąpiono określeniem "mieszkanie wspomagane" (art. 53 ust. 6), a określenie mieszkanie "chronione treningowe" – "określeniem "mieszkanie treningowe" (art. 53 ust. 4). Wskazano, że kwalifikacja osoby ubiegającej się o pobyt w mieszkaniu treningowym lub wspomaganym odbywa się na podstawie dokumentów potwierdzających spełnianie przesłanek, o których mowa w ust. 1. Rodzinnego wywiadu środowiskowego nie przeprowadza się (art. 53 ust. 13).

Trzeba jednak zaznaczyć, że nie została zmieniona zasada, zgodnie z którą wsparcie w mieszkaniu wspomaganym jest przyznawane na czas określony (od której ustawodawca przewidział wyjątki, por. art. 53 ust. 9, wcześniej ust. 7), a także zasada, zgodnie z którą wsparcie świadczone w mieszkaniu treningowym lub wspomaganym nie stanowi zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych osób lub rodzin (art. 53 ust. 14, wcześniej ust. 11).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nowelizacja art. 53 u.p.s. nie uniemożliwia rozstrzygnięcia zagadnienia będącego przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. Tym niemniej znajdujące się w aktach sprawy dokumenty nie pozwalają na rozpoznanie wniosku, ponieważ nie wynika z nich o jaki rodzaj wsparcia toczy się spór, nie można zidentyfikować okresu, na który wparcie ma być udzielone, a także miejsca, gdzie to wsparcie ma być udzielone.

Wójt Gminy Wyry wskazał, że spór dotyczy rozpoznania wniosku A. A. o "przedłużenie pobytu" w mieszkaniu "chronionym wspieranym" przy "ul. [B]". Wśród przesłanych dokumentów nie było jednak samego wniosku o przyznanie wsparcia - złożonego przez A. A., organ nie podał też jakiego okresu dotyczy wsparcie. Jednocześnie, w dołączonym wywiadzie środowiskowym, w części B. "Potrzeby i oczekiwania osoby lub rodziny zgłoszone podczas przeprowadzania wywiadu", jest mowa o skierowaniu "do mieszkania chronionego przy ul. [E] w Warszawie dla osób z [...] w okresie od 15.06.2023 r. do 14.12.2024 r.", prowadzonego przez Fundację [...] w ramach projektu [...] – mieszkanie chronione-wspierane. Ponadto, organ dołączył podpisane przez A. A. 30 czerwca 2023 r. wycofanie wniosku w sprawie pobytu w mieszkaniu "chronionym-treningowym".

Z kolei, w odpowiedzi na wniosek, Prezydent m.st. Warszawy określa przedmiot sporu jako "skierowanie" na pobyt w mieszkaniu "chronionym wspieranym", przy ul. [E], a czas wsparcia "od 15.06.2023 r. do 14.12.2023 r." (z dokumentów wynika, że chodzi o 14.12.2024 r. - przyp. NSA).

Tym samym, w sprawie używane są dwa określenia: mieszkanie "chronione-wspierane" oraz "chronione-treningowe", które – zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej - dotyczą różnych rodzajów wsparcia. Nie zostało też jednoznacznie wskazane, czy w sprawie wydano już skierowanie dotyczące wsparcia, co zdaje się sugerować wnioskodawca, określając przedmiot jako "przedłużenie pobytu w mieszkaniu chronionym wspieranym". Do akt nie dołączono stosownej decyzji wraz z uzasadnieniem właściwości organu kierującego.

Ponadto, w sprawie podawane są różne adresy mieszkań ([B] oraz [E]). I tak, do wniosku dotyczącego mieszkania znajdującego się pod adresem ul. [B] dołączono akta administracyjne dotyczące mieszkania znajdującego się pod adresem ul. [E]. Prezydent m.st. Warszawy nie odniósł się do tej rozbieżności w odpowiedzi na wniosek pisząc wyłącznie o mieszkaniu przy ul. [E]. Nie wyjaśnił jej również sam wnioskodawca po doręczeniu mu tej odpowiedzi.

Trudno przy tym uznać, że w sprawie chodzi o mieszkanie przy ul. [E], skoro do akt dołączono również wycofanie przez A. A. wniosku obejmującego właśnie to mieszkanie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, to wszystko, wskazuje, że nie sposób ustalić stanu faktyczny sprawy, co uniemożliwia rozpoznanie złożonego wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. Należy podkreślić, że dokumenty, dołączone do wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, powinny potwierdzać ustalenia przedstawione we wniosku i pozwalać na ustalenie wszystkich okoliczności mających znaczenie w sprawie.

W związku z powyższym, skoro nie można uznać, że mamy do czynienia ze sprawą, która może być rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny, to wniosek Gminy Wyry podlegał oddaleniu.

Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.