Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1982/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1429
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskiego Koncernu Naftowego ORLEN Spółka Akcyjna z siedzibą w Płocku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 549/19 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na decyzję Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 13 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 549/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. (dalej: "Stowarzyszenie") na decyzję Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej: "Spółka") z [...] stycznia 2019 r. nr [...]w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej – uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I wyroku); zasądził od Spółki na rzecz Stowarzyszenia kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt II wyroku).

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Stowarzyszenie pismem z [...] kwietnia 2017 r. zwróciło się do Spółki o udostępnienie m. in. 1) uchwał rady nadzorczej w przedmiocie oceny sprawozdań zarządu Spółki PGNiG [...] S.A. (finansowych oraz z działalności za lata 2014-2016), 2) sprawozdań z wyników tej oceny, składanych walnemu zgromadzeniu przez radę nadzorczą, 3) planów finansowych PGNiG [...] S.A. tworzonych na lata 2014-2017 (pkt 5 i pkt 7 wniosku).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 grudnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Wa 371/17 uwzględniającym skargę Stowarzyszenia na bezczynność Spółki w rozpatrzeniu powyższego wniosku, uznał, że informacje objęte pkt 5 i 7 wniosku stanowią informacje publiczne, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c oraz pkt 5 lit. e ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 z późn. zm. – dalej: "u.d.i.p.") i w związku z tym podlegają udostępnieniu w trybie przewidzianym w tej ustawie. Natomiast roczne sprawozdania finansowe oraz sprawozdania z działalności podlegają udostępnieniu na podstawie przepisów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz ustawy o rachunkowości.

Decyzją z [...] lutego 2018 r. Spółka działając na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p., odmówiła Stowarzyszeniu udostępnienia żądanych informacji, twierdząc że stanowią one dla niej wartość gospodarczą i podlegają ochronie przed dostępem osób trzecich. Decyzja ta została uchylona przez WSA wyrokiem z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 550/18.

Decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...] Spółka odmówiła Stowarzyszeniu udostępnienia: 1) uchwał rady nadzorczej zawierających oceny sporządzonych przez zarząd Spółki PGNiG [...] S.A. sprawozdań finansowych oraz z działalności Spółki za lata 2014-2016, 2) sprawozdań rady nadzorczej z wyników tej oceny, składanych walnemu zgromadzeniu, 3) planów finansowych PGNiG [...] S.A. tworzonych na lata 2014-2017 - powołując się na konieczność ochrony tajemnicy przedsiębiorcy.

W uzasadnieniu decyzji Spółka podała, że PGNiG [...] S.A. (którego jest jedynym akcjonariuszem), jest spółką prawa handlowego, która prowadzi działalność gospodarczą w dziedzinie kompleksowej realizacji inwestycji, produkcyjnej oraz serwisowej. Uchwały rady nadzorczej w przedmiocie oceny sprawozdań zarządu (z działalności oraz finansowych) oraz pisemne sprawozdania rady nadzorczej z wyników oceny sprawozdań zarządu są wewnętrznymi dokumentami PGNiG [...], które są przekazywane Spółce z uwagi na strukturę właścicielską. W dokumentach tych znajdują się dane finansowe PGNIG [...] S.A., w tym informacje o rentowności (nierentowności) poszczególnych jej sektorów, których ujawnienie mogłoby "potencjalnie ograniczyć chęć współpracy kontrahentów ze Spółką", a w konsekwencji narazić na straty. Ujawnienie planów finansowych tworzonych na lata 2014-2017, które zawierają poszczególne wydatki i przychody, mogłoby zostać wykorzystane przez inne, konkurencyjne podmioty gospodarcze na rynku, np. przy kalkulacji ceny za usługi.

Spółka dodała, że podjęła niezbędne działania w celu zachowania w poufności tych informacji. Powołała się na Regulamin Zasad Ochrony Informacji, stanowiący załącznik do Polityki Bezpieczeństwa Informacji w Grupie Kapitałowej PGNiG S.A. (zarządzenie nr 14/2015 Prezesa Zarządu Spółki z 26 marca 2015 r.) i wyjaśniła, że sporne informacje są chronione przed dostępem osób trzecich (dostęp do nich posiada ograniczone grono pracowników Spółki). Spółka wskazała, że plany ekonomiczno-finansowe, w tym zatwierdzone plany jej działalności i spółek zależnych, raporty zawierające przetworzone dane finansowe prezentowane dla władz spółki oraz informacje o sytuacji ekonomiczno-finansowej spółek GK PGNiG S.A. zostały wymienione w "Wykazie rodzajów informacji wrażliwych występujących w zakresie działania PGNiG S.A. podlegających szczególnej ochronie".

Stowarzyszenie wniosło skargę do WSA na powyższą decyzję, zarzucając, że została ona wydana z naruszeniem art. 61 ust. 1 Konstytucji, art. 5 ust. 2 u.d.i.p., art. 11 ust. 4 ustawy o nieuczciwej konkurencji (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1233 – dalej: "u.z.n.k.") i art. 16 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 – dalej: "k.p.a.").

W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie stwierdziło, że Spółka nieprawidłowo przyjęła (i uzasadniła), że sporne informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, nie wskazała, w jaki sposób ujawnienie danych historycznych będzie wpływać na sytuację Spółki. Stowarzyszenie dodało, że na gruncie u.d.i.p. ograniczenie jawności ma charakter wyjątku i w związku z tym obowiązkiem podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji było wykazanie, dlaczego w rozpatrywanym przypadku ten wyjątek ma zastosowanie.

Spółka w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie.

W uzasadnieniu opisanego na wstępie wyroku WSA wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że tajemnicę przedsiębiorcy definiuje się przez odwołanie do art. 11 ust. 4 u.z.n.k., zgodnie z którym tajemnica przedsiębiorstwa to nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których podjęto niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Odwołanie się na gruncie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. do art. 11 ust. 4 u.z.n.k. jest uprawnione, ponieważ w art. 11 ust. 4 tej ustawy pojęcie przedsiębiorstwa zostało użyte w znaczeniu podmiotowym (przedsiębiorca), a nie przedmiotowym. W świetle tego przepisu, określone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, jeżeli spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: po pierwsze, są to informacje o charakterze technicznym, technologicznym, dotyczącym przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające dla przedsiębiorcy wartość gospodarczą; po drugie, są to informacje poufne, tzn. nie zostały ujawnione do wiadomości publicznej; po trzecie, przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania poufności takich informacji.

WSA wskazał, że z przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t. j. Dz. U. z 2022, poz. 1467 – dalej: "k.s.h.") wynika, że sprawozdania zarządu z działalności Spółki oraz sprawozdania finansowe za ubiegły rok obrotowy podlegają ocenie rady nadzorczej w zakresie ich zgodności z księgami i dokumentami i ze stanem faktycznym. O wynikach tej oceny rada nadzorcza informuje corocznie walne zgromadzenie akcjonariuszy, w formie pisemnego sprawozdania (art. 382 § 3 k.s.h.).

Natomiast po zapoznaniu się z informacjami objętymi wnioskiem Stowarzyszenia, WSA stwierdził, że Spółka w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazała na okoliczności (informacje), wymagające jej zdaniem ochrony, których jednak te materiały nie zawierają. Spółka stwierdziła, że w dokumentach tych znajdują się dane finansowe PGNIG [...] S.A., w tym informacje o rentowności (nierentowności) poszczególnych jej sektorów, których ujawnienie mogłoby "potencjalnie ograniczyć chęć współpracy kontrahentów ze Spółką", a w konsekwencji narazić na straty. Spółka nie wyjaśniła również, czy są to te same dane, które zostały udostępnione w sprawozdaniu podlegającemu ocenie walnego zgromadzenia, czy też w tych dokumentach znajdują się jakieś treściowo inne informacje, które podlegają ochronie.

WSA podkreślił, że jest związany prawomocnym wyrokiem z 5 grudnia 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 371/17 uwzględniającym skargę Stowarzyszenia na bezczynność Spółki w rozpatrzeniu jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W wyroku tym Sąd uznał, że informacje objęte zaskarżoną decyzją stanowią informację publiczną. Prowadzi to do wniosku, że powoływanie się przez Spółkę na obecnym etapie postępowania na to, że są to wewnętrzne dokumenty PGNiG [...], które są przekazywane Spółce - nie jest uzasadnione.

Spółka wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku – zaskarżając to orzeczenie w całości i zarzucając:

I. W oparciu o art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm. – dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ogólnikowe i niespójne sformułowanie uzasadnienia wyroku w taki sposób, że nie jest możliwe odtworzenie operacji logicznych przeprowadzonych przez WSA, które doprowadziły ten Sąd do wniosków obligujących do wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego skargę, podczas gdy w uzasadnieniu wyroku wojewódzki sąd administracyjny zobowiązany jest zamieścić pełne i przejrzyste wyniki kontroli sądowoadministracyjnej, a rozważania sądu dotyczące legalności działań organu nie mogą przybierać jedynie formy ogólnikowych dywagacji nie poddających się kontroli instancyjnej.

II. W oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 4 u.z.n.k. brzmieniu obowiązującym do dnia 4 września 2018 r. poprzez błędną wykładnię, przejawiającą się w niezasadnym przyjęciu, że informacje o których ujawnienie wnosiło Stowarzyszenie nie stanowią tajemnicy przedsiębiorcy, w sytuacji gdy z materiału sprawy wynika, że treści o ujawnienie których wnosił, stanowią tajemnicę przedsiębiorcy (Spółki).

W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, a w każdym z wyżej wymienionych przypadków o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka przedstawiła argumentację na poparcie postawionych zarzutów, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 r. poz. 2095 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Skarżąca kasacyjnie spółka nie kwestionuje, że wnioskowane informacje stanowią informację publiczną. Oceny dotyczące tej kwestii zostały sformułowane w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 5 grudnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Wa 371/17 i wobec treści art. 153 p.p.s.a. pozostają wiążące tak dla Naczelnego Sądu Administracyjnego i WSA, jak i dla pozostałych stron postępowania.

Skarżąca kasacyjnie w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 4 u.z.n.k. kwestionuje przyjęte przez Sąd pierwszej instancji stanowisko, że informacje, o których ujawnienie wnosiło Stowarzyszenie nie stanowią tajemnicy przedsiębiorcy, w sytuacji gdy z materiału sprawy wynika, że informacje te stanowią tajemnicę przedsiębiorcy (Spółki).

Zarzut błędnej wykładni prawa materialnego zobowiązuje skarżącego kasacyjnie do wykazania, że sąd pierwszej instancji dopuścił się błędu derywacyjnego, który w schemacie polega na prawidłowym doborze przepisów kształtujących prawnomaterialną podstawę wydanego rozstrzygnięcia (proces walidacji) przy jednoczesnym wadliwym odtworzeniu tej podstawy z uwagi na niepoprawną rekonstrukcję norm prawnych, które się na tę podstawę składają (proces derywacji). Naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię ma więc charakter wyłącznie normatywny, abstrahujący od okoliczności faktycznych danej sprawy. Jego istota polega na nieprawidłowym odtworzeniu poszczególnych elementów normy prawnej, która stanowiła podstawę rozstrzygnięcia kształtującego treść stosunku administracyjnoprawnego strony. Może więc dotyczyć albo niewłaściwego odtworzenia zakresu stosowania normy, czyli okoliczności faktycznych, w których znajduje zastosowanie (hipoteza normy prawnej), albo wadliwego ustalenia konsekwencji prawnych w sytuacji prawnej podmiotu, który znalazł się w okolicznościach faktycznych aktywujących tę normę (dyspozycja/sankcja normy prawnej). Niezależnie od tego, którego elementu normy prawnej dotyczy zarzut błędnej wykładni, odnosi się on wyłącznie do jej generalno-abstrakcyjnego wzorca, kształtowanego treścią przepisów, z których się ją wywodzi. Okoliczności faktyczne sprawy pozostają w tej przestrzeni ocen prawnych bez znaczenia. Z tego też względu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, że niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania (a tylko w ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania możliwe jest skuteczne kwestionowanie ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy) zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych - wyrok NSA z 1 lipca 2022 r., III OSK 1241/21.

Autor skargi kasacyjnej błędnej wykładni prawa materialnego upatruje w wadliwym przyjęciu, że treść wnioskowanych informacji nie stanowi tajemnicy przedsiębiorcy w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 4 u.z.n.k. In concreto, podważa sformułowany jego zdaniem przez WSA pogląd, że 1) uchwały rady nadzorczej w przedmiocie oceny sprawozdań zarządu Spółki PGNiG [...] S.A. (finansowych oraz z działalności za lata 2014-2016), 2) sprawozdania z wyników tej oceny, składane walnemu zgromadzeniu przez radę nadzorczą, 3) plany finansowe PGNiG [...] S.A. tworzone na lata 2014-2017 nie podlegają pod ograniczenie dostępowe przewidziane treścią art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Konstrukcja powyższego zarzutu wskazuje zatem, że strona skarżąca kwestionuje prawidłowość kwalifikacji i oceny przez Sąd I instancji treści wnioskowanych do udostępnienia dokumentów z punktu widzenia ich podpadania pod zakres stosowania art. 5 ust. 2 u.d.i.p. W istocie zatem zakwestionowano prawidłowość oceny stanu faktycznego sprawy, a nie przyjęte przez Sąd I instancji rozumienie wskazanych w zarzucie przepisów. W związku z powyższym należy przypomnieć, że próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może następować przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11). Jeżeli skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, ponieważ wadliwie nie zakwalifikowano wnioskowanych informacji pod tajemnicę przedsiębiorcy, to zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię nie mógł osiągnąć oczekiwanego skutku. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11), a wniosek inicjujący postępowanie o udostępnienie informacji publicznej i podlegający ocenie w tym postępowaniu wchodzi właśnie w zakres stanu faktycznego sprawy. Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych (również jako następstwo ich błędnej wykładni) zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń, czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący kasacyjnie nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy - jak to miało miejsce w realiach niniejszej sprawy - czyniąc to w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego, to zarzuty te należy ocenić jako bezskuteczne (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09).

Odmawiając słuszności zarzutowi naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. trzeba w pierwszej kolejności podać, że powołany przepis określa obligatoryjne elementy uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego zaliczając do nich zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Skarżąca kasacyjnie zarzuca, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób, który uniemożliwia odtworzenie podstaw faktycznych i prawnych, w oparciu o które WSA sformułował treść rozstrzygnięcia. Należy potwierdzić, że uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji w zakresie, jaki odnosi się do ocen prawnych dotyczących kwalifikacji wnioskowanych informacji, jako tajemnicy przedsiębiorstwa jest niepełne. Wadliwość ta jednak nie daje podstaw do przyjęcia, że WSA naruszył przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

WSA zwrócił uwagę, że po przeanalizowaniu dokumentacji objętej wnioskiem dostępowym nie można potwierdzić stanowiska skarżącej kasacyjnie, iż zawiera ona dane, które zostały powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jako te, które nie podlegają udostępnieniu, z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Rozwijając tę ocenę WSA podał, że Spółka nie wyjaśniła, czy w żądanych dokumentach, tj. w uchwałach rady nadzorczej w przedmiocie oceny sprawozdań zarządu Spółki PGNiG [...] S.A. (finansowych oraz z działalności za lata 2014-2016), w sprawozdaniach z wyników tej oceny, składanych walnemu zgromadzeniu przez radę nadzorczą, oraz w planach finansowych PGNiG [...] S.A. tworzonych na lata 2014-2017 znajdują się te same informacje, które znajdują się w sprawozdaniach finansowych i z działalności spółki, czy też jakieś inne informacje, które podlegają ochronie. Chodzi bowiem o to, że stosownie do postanowień art. 49 ust. 1 i art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 120 z późn. zm.) spółka akcyjna jest zobowiązana do sporządzenia sprawozdania finansowego oraz sprawozdania z działalności. Sprawozdanie finansowe składa się z bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej, obejmującej wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia – art. 45 ust. 2 ustawy o rachunkowości. W bilansie wykazuje się stan aktywów i pasywów na dzień kończący bieżący i poprzedni rok obrotowy – art. 46 ust. 1 ustawy o rachunkowości. W rachunku zysków i strat wykazuje się natomiast oddzielnie przychody, koszty, zyski i straty oraz obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego za bieżący i poprzedni rok obrotowy – art. 47 ust. 1 ustawy o rachunkowości. Z kolei sprawozdanie z działalności jednostki zawiera między innymi: istotne informacje o stanie majątkowym i sytuacji finansowej, w tym ocenę uzyskiwanych efektów oraz wskazanie czynników ryzyka i opis zagrożeń, a w szczególności informacje o: 1) zdarzeniach istotnie wpływających na działalność jednostki, jakie nastąpiły w roku obrotowym, a także po jego zakończeniu, do dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego; 2) przewidywanym rozwoju jednostki; 3) ważniejszych osiągnięciach w dziedzinie badań i rozwoju; 4) aktualnej i przewidywanej sytuacji finansowej; 5) instrumentach finansowych w zakresie: a) ryzyka: zmiany cen, kredytowego, istotnych zakłóceń przepływów środków pieniężnych oraz utraty płynności finansowej, na jakie narażona jest jednostka, b) przyjętych przez jednostkę celach i metodach zarządzania ryzykiem finansowym, łącznie z metodami zabezpieczenia istotnych rodzajów planowanych transakcji, dla których stosowana jest rachunkowość zabezpieczeń – art. 49 ust. 2 ustawy o rachunkowości. Jeżeli jest to istotne dla oceny rozwoju, wyników i sytuacji jednostki sprawozdanie z działalności jednostki powinno obejmować również, co najmniej: 1) kluczowe finansowe wskaźniki efektywności związane z działalnością jednostki; 2) kluczowe niefinansowe wskaźniki efektywności związane z działalnością jednostki oraz informacje dotyczące zagadnień pracowniczych i środowiska naturalnego – art. 49 ust. 3 ustawy o rachunkowości.

W myśl art. 8 i art. 8a ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. 2022 r. poz. 1683 ze zm.) roczne sprawozdanie finansowe i roczne sprawozdanie z działalności są jawne, albowiem można do nich uzyskać dostęp za pośrednictwem Centralnej Informacji.

Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że Spółka nie wykazała, że we wnioskowanych do udostępnienia dokumentach znajdują się inne dane niż te, które znajdują się w rocznych sprawozdaniach finansowych i z działalności spółki. Stanowisko to nie zostało wyartykułowane w sposób precyzyjny, ale nie jest ono również na tyle lakoniczne, aby nie dało się ustalić jego sensu.

Co kluczowe, przedstawiona w tym zakresie ocena WSA nie może zostać poddana kontroli instancyjnej, gdyż w skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutu naruszenia przepisów postępowania regulujących zakres i tryb gromadzenia i oceny materiału dowodowego oraz czynienia na jego podstawie ustaleń istotnych w sprawie. Do tej kategorii przepisów nie można zaliczyć art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można natomiast skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego – wyrok NSA z 29 listopada 2022 r., sygn. III OSK 6413/21.

Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

W sentencji wyroku uwzględniono okoliczność, że z dniem 2 listopada 2022 roku strona skarżąca kasacyjnie, tj. Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie połączyło się z Polskim Koncernem Naftowym ORLEN Spółka Akcyjna z siedzibą w Płocku poprzez przejęcie PGNiG S.A. przez PKN ORLEN S.A. Z dniem połączenia, a podstawie art. 494 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. 2022 r. poz. 1467 ze zm.) PKN ORLEN S.A. wszedł we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej – PGNiG S.A.

Dla sprawy pozostaje bez znaczenia fakt, że PKN ORLEN S.A. nie jest spółką, w której Skarb Państwa posiada ponad 50% akcji. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje wyrok Sądu pierwszej instancji, uwzględniając stan prawny i faktyczny na dzień jego wydania. Przejęcie spółki zobowiązanej do udostępnienia informacji publicznej przez inną spółkę, po wydaniu przez WSA wyroku w sprawie jej bezczynności, nie ma więc znaczenia dla oceny zgodności z prawem tego wyroku.