Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 86/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Oświata
Inne
Środki unijne
Finanse publiczne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1 pkt 2, art. 67
journal: Dz.U. 2022 poz 1634
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), sędzia WSA Marcin Kojło, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Fundacji I. w B. na decyzję Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia [...] grudnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2022 r., nr [...], Wojewódzki Urząd Pracy w Białymstoku - Instytucja Pośrednicząca Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020, dalej jako: "IP RPOWP", określił kwotę zobowiązania przypadającą do zwrotu w wysokości: 40.033,31 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania transzy (w formie zaliczki), tj. od 19 sierpnia 2019 r. do dnia dokonania zwrotu oraz kwotę w wysokości 104.062,49 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania transzy (w formie zaliczki), tj. od 20 grudnia 2019 r. do dnia dokonania zwrotu, przypadającą do zwrotu od Beneficjenta: Fundacji I. z siedzibą w B., dalej jako: "Fundacja", wypłaconej w związku z realizacją Projektu pt. "Edukacyjny Żłobek E. w Z.", dalej jako: "Projekt", na podstawie Umowy o dofinansowanie Projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 z [...] lipca 2019 r., nr [...] (zaktualizowanej aneksem z [...] lipca 2019 r., nr [...] i z [...] listopada 2020 r., nr [...]), dalej jako: "Umowa o dofinansowanie".

W ocenie organu pierwszej instancji Fundacja nieprawidłowo wykonała Umowę o dofinansowanie, albowiem naruszyła szereg jej postanowień, w tym w szczególności § 3 ust. 1, § 5 ust. 4, § 7 ust. 2 stanowiący, że Projekt miał być zrealizowany w pełnym zakresie zgodnie z Wnioskiem o dofinansowanie, określonymi w nim wskaźnikami produktu i rezultatu osiągniętymi i zachowanymi na wskazanym poziomie, co jest jednoznaczne z wydatkowaniem środków niezgodnie z procedurami, a tym samym zaistnieniem przesłanki do wydania decyzji w sprawie zwrotu części dofinansowania na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1634 ze zm.), dalej jako: "u.f.p.".

Organ pierwszej instancji przeanalizował poziom realizacji poszczególnych zadań oraz powiązanych z nimi wskaźników i stwierdził, że:

- w ramach zadania nr 1 przeprowadzone zostały zaplanowane we Wniosku o dofinansowanie prace adaptacyjne i dostosowawcze. W związku z tym, że Beneficjent zobowiązał się do utworzenia 24 nowych miejsc w żłobku, a powstało ich tylko 15 uznano, że wskaźnik "liczba placówek poddanych pracom" został zrealizowany na poziomie 62,50%;

- w ramach zadania nr 2 zakupione zostało wyposażenie sal (meble dla dzieci), kuchni i łazienki. W związku z tym, że Beneficjent zobowiązał się do utworzenia 24 nowych miejsc w żłobku, a powstało ich tylko 15 uznano, że wskaźniki: "liczba zestawów wyposażenia sal dla dzieci", "liczba zakupionych zestawów do kuchni", "liczba zestawów wyposażenia łazienek" zostały zrealizowane na poziomie 62,50%;

- strona nie zrealizowała zadania nr 3 zgodnie z Wnioskiem o dofinansowanie, tj. nie zapewniła bieżącego funkcjonowania 24 miejsc opieki na dziećmi do lat 3 w ramach Projektu. Strona zwiększyła usługę opieki nad dziećmi tylko o 15 nowych miejsc. Tym samym wskaźnik "liczba osób opiekujących się dziećmi w wieku do lat 3 objętych wsparciem w programie" mierzący liczbę osób (rodziców) pełniących funkcje opiekuńcze nad dziećmi, które otrzymały wsparcie towarzyszące aktywizacji zawodowej w postaci opieki nad dziećmi w żłobku, pomimo że pomocniczo wyliczono jego osiągnięcie na poziomie 64,93% (biorąc pod uwagę liczbę osób i miesięcy w ciągu roku) to również przyjęto, że został osiągnięty na poziomie 62,50% (15 osób). Wskaźniki: liczba utworzonych miejsc opieki na dziećmi w wieku do lat 3 - wskaźnik zrealizowany na poziomie 62,50%, "liczba zatrudnionego personelu do opieki nad dziećmi do lat 3 - wskaźnik zrealizowany na poziomie 62,50% (mimo zatrudnienia odpowiedniej liczby osób, w związku z faktem utworzenia tylko 15 miejsc opieki uznano, że wskaźnik został wykonany na wskazanym poziomie), "liczba miesięcy opieki nad dziećmi do lat 3 - wskaźnik zrealizowany na poziomie 64,93% - w ciągu 12 miesięcy miały funkcjonować 24 miejsca, ponieważ utworzono tylko 15 miejsc, uznano, że wskaźnik został zrealizowany na poziomie 62,50%, "liczba dzieci w wieku do lat 3, którym zapewniono wyżywienie w żłobku" - wskaźnik zrealizowany na poziomie 60,48%", "liczba osób pozostających bez pracy, które znalazły pracę lub poszukują pracy po opuszczeniu programu" i "liczba osób, które powróciły na rynek pracy po przerwie związanej z urodzeniem/wychowaniem dziecka lub utrzymały zatrudnienie po opuszczeniu programu" - wskaźnik zrealizowany na poziomie 70,56%. Jeżeli chodzi o wskaźnik rezultatu "liczba dzieci w wieku do lat 3, którym zapewniono wyżywienie w żłobku" to biorąc pod uwagę utworzenie tylko 15 miejsc, uznać należało, że został wykonany na poziomie 62,50%.

Tym samym organ pierwszej instancji przyjął, że założenia merytoryczne Projektu (cel Projektu) zostały zrealizowane na poziomie 62,50% i w związku z tym, zgodnie z regułą proporcjonalności w takiej wysokości za kwalifikowalne mogą być uznane wydatki poczynione w Projekcie (wydatki bezpośrednie i odpowiadające im koszty pośrednie). W konsekwencji kwota podlegająca zwrotowi wynosi 144.095,80 zł.

Po rozpoznaniu odwołania Zarząd Województwa Podlaskiego decyzją z [...] grudnia 2022 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że celem Projektu było zwiększenie aktywności zawodowej i zatrudnienia oraz stworzenie dogodnych warunków do godzenia życia zawodowego i rodzinnego rodziców wśród 24 osób z gminy Z. i powiatu białostockiego, sprawujących opiekę nad dziećmi do lat 3, poprzez stworzenie nowych miejsc opieki w żłobku i zapewnienie opieki instytucjonalnej w żłobku ich dzieciom przez 12 miesięcy w okresie od maja 2019 r. do października 2020 r. Docelowo w ramach Projektu miało być utworzonych 24 nowych miejsc opieki nad dziećmi.

Projekt był realizowany w okresie od 1 maja 2019 r. do 31 października 2020 r. Okres realizacji Projektu był tożsamy z okresem, w którym poniesione wydatki mogą zostać uznane za kwalifikowalne. Wypłata dofinansowania dokonywana była w postaci zaliczek na podstawie wniosków o płatność. Wszystkie wydatki poniesione w ramach Projektu rozliczane były metodą uproszczoną.

Przeprowadzona przez Zespół Kontrolujący IP RPOWP kontrola Projektu potwierdziła, że placówka została poddana pracom adaptacyjnym (zadanie nr 1), zakupione zostało także wyposażenie łazienki, sal dla dzieci, kuchni (zadanie nr 2). Poniesione w związku z realizacją ww. zadań wydatki przedstawione do rozliczenia we wnioskach o płatność nie mogły jednak zostać uznane w całości za kwalifikowalne. Beneficjent uzasadniał we Wniosku o dofinansowanie przeprowadzenie ww. prac adaptacyjnych i zakup wyposażenia żłobka w związku z planowanym (zadeklarowanym) utworzeniem 24 nowych miejsc opieki nad dziećmi. Skoro zamiast 24 miejsc w żłobku utworzono tylko 15 miejsc, to zdaniem Zarządu słusznie organ pierwszej instancji uznał, że wydatek nie może być kwalifikowany w 100%, a jedynie w 62,50%. Przeprowadzenie prac adaptacyjnych dwóch sal w placówce, w której utworzone miały być w ramach Projektu 24 nowe miejsca opieki (wskaźnik: "liczba placówek poddanych pracom adaptacyjnym" - 1 sztuka), ostatecznie nie służyło osiągnięciu rezultatu w postaci realizacji opieki nad 24 dziećmi do lat 3, co pozwoliłoby na aktywizację zawodową 24 osób (rodziców dzieci w wieku do 3 lat) w ramach Projektu. Podobnie, elementy wyposażenia placówki w związku z planowanym utworzeniem 24 nowych miejsc opieki (wskaźniki: "liczba zestawów wyposażenia sal dla dzieci" - 2 zestawy, "liczba zakupionych zestawów do kuchni" - 1 zestaw, "liczba zestawów wyposażenia łazienek" - 1 zestaw) nie służyły ostatecznie osiągnięciu ww. rezultatu. Oceniając ww. zadania przez pryzmat wydatków, nie można zdaniem organu uznać, że zostały one wykonane zgodnie z założeniami Projektu.

Organ odwoławczy uznał, że argumentacja Fundacji podniesiona w odwołaniu jest błędna i sprowadza się do zmniejszenia lub nawet pominięcia znaczenia celu Projektu oraz ram czasowych kwalifikowalności wydatków, przy jednoczesnym nadaniu znaczenia pierwszorzędnego zadaniom, z których składa się Projekt. Tymczasem dokumentacja konkursowa, dokumenty programowe (RPOWP na lata 2014-2020, Wytyczne kwalifikowalności), a także Umowa o dofinansowanie kładą głównie nacisk na osiągnięcie celu w jakim przyznane zostało wsparcie finansowe.

Jeżeli chodzi o zadanie nr 3: bieżące funkcjonowanie placówki przez 12 miesięcy, co do którego strona wskazywała, że w jego ramach zapewniona zostanie opieka nad 24 dziećmi w związku z utworzeniem nowych miejsc w żłobku, co wiązać się miało z poniesieniem kosztów dotyczących zatrudnienia 4 opiekunek, dyrektora, opłaty za wynajem lokalu, media, kosztów zakupu materiałów do przygotowania posiłków (24 osoby x 20 dni średniomiesięcznie x 20 miesięcy), słusznie zdaniem Zarządu organ pierwszej instancji uznał, iż zadanie nie zostało zrealizowane zgodnie z założeniami, a wydatki rozliczone w Projekcie nie mogą być w całości uznane za kwalifikowalne. Beneficjent przed rozpoczęciem realizacji Projektu dysponował już 15 miejscami opieki na dziećmi. Koszty prac adaptacyjnych przeprowadzonych po rozpoczęciu realizacji Projektu i koszty zakupu wyposażenia, dzięki którym liczba dzieci mogących przebywać w żłobku miała zostać zwiększona o 24, jak też związane z nimi koszty bieżącego funkcjonowania placówki mogłyby zostać uznane za kwalifikowalne w Projekcie, gdyby strona faktycznie zwiększyła liczbę dzieci mogących być objętych opieką do 39 (15 + 24). Decyzja o spełnieniu wymagań lokalowych i sanitarnych dla 30 dzieci dowodzi, że w ramach Projektu utworzono tylko 15 miejsc.

W świetle powyższego, w stanie faktycznym zaistniałym w niniejszej sprawie dofinansowanie powinno zostać pomniejszone, zgodnie z § 22 Ogólnych warunków umów o dofinansowanie projektów ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020, dalej jako: "OWU", oraz art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U. UE C 326 z 2012 r. ze zm.), dalej jako: "TUE", w sposób proporcjonalny do stopnia osiągnięcia założeń Projektu i udzielonego wsparcia.

Pozostawienie stronie całej kwoty dofinansowania przeznaczonego na Projekt, który nie został zrealizowany w kształcie określonym w dokumentacji aplikacyjnej, spowodowałoby, że w ramach budżetu UE doszłoby do sfinansowania wydatków niezgodnych z zasadami udzielania wsparcia rządzącymi programami operacyjnymi. W sprawie mamy do czynienia ze szkodą rzeczywistą, gdyż budżet ogólny Unii Europejskiej poniósł uszczerbek powodowany nieuzasadnionym wydatkiem. Beneficjent otrzymał środki przeznaczone na utworzenie nowych 24 miejsc w żłobku, a stworzył tylko 15.

Fundacja nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 9 oraz art. 67 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 2 pkt 36 oraz art. 143 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 320 ze zm.), dalej jako: "rozporządzenie ogólne", w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 818 ze zm.), dalej jako: "ustawa wdrożeniowa" w zw. z art. 5 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 986 ze zm.), dalej jako: "specustawa covidowa", w zw. z rozdz. 6.6.2. Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 z dnia 21 grudnia 2020 r., dalej jako: "Wytyczne", w zw. z § 3 ust. 1 oraz § 5 ust. 4 oraz § 7 ust. 2 Umowy o dofinasowanie, poprzez uznanie, że Beneficjent:

- nie osiągnął wskaźników dla Zadania nr 1 - dostosowanie placówki - prace adaptacyjne, gdyż Fundacja nie przygotowała 24 nowych miejsc w żłobku dzieci, ponieważ w ramach Projektu rzekomo wykorzystała 9 miejsc utworzonych przed rozpoczęciem Projektu, podczas gdy Zadanie nr 1 polegało na wykonaniu prac adaptacyjnych, które Fundacja wykonała w sposób całościowy oraz zgodnie z Wnioskiem o dofinansowanie;

- nie osiągnął wskaźników dla Zadania nr 2 - zakup wyposażenia placówki, gdyż Fundacja nie przygotowała 24 nowych miejsc w żłobku dzieci, ponieważ w ramach Projektu rzekomo wykorzystała 9 miejsc utworzonych przed rozpoczęciem Projektu, podczas gdy Zadanie nr 2 polegało na zakupie niezbędnego wyposażania do sal opieki oraz kuchni i łazienki, które Fundacja zakupiła oraz wykorzystała zgodnie z Wnioskiem o dofinansowanie;

- nie osiągnął wskaźników dla Zadania nr 3 - bieżące funkcjonowanie placówki, gdyż Fundacja nie przygotowała 24 nowych miejsc w żłobku dzieci, ponieważ w ramach Projektu rzekomo wykorzystała 9 miejsc utworzonych przed rozpoczęciem Projektu, podczas gdy Zadanie nr 3 polegało na zagwarantowaniu przez Fundację przez cały okres realizacji Projektu 24 nowych miejsc w żłobku, co Fundacja wykonała, a ponadto argumentacja organu oparta jedynie na decyzjach PPIS w Białymstoku oraz zaświadczeniach o wpisie do rejestru żłobków i klubów dziecięcych prowadzonych przez Burmistrza Z. nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na różnicę pomiędzy maksymalną liczbą dzieci mogących przebywać w żłobku (na którą powołuje się organ), a rzeczywistą liczbą utworzonych miejsc w żłobku (cel Projektu),

co prowadzi do wniosku, że wobec nienaruszenia ww. postanowień Umowy o dofinasowanie - Zadania nr 1, Zadania nr 2 oraz Zadania nr 3, jak również przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki do zwrotu dofinansowania przez Fundację;

2. art. 184 u.f.p. w zw. z art. 2 pkt 36 w zw. z 143 ust. 2 rozporządzenia ogólnego, poprzez naruszenie zasad zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów związanych z realizacją środków europejskich, tj. zobowiązanie beneficjenta do zwrotu środków pomimo dalszego braku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiocie wykazania przez Zarząd Województwa wystąpienia nieprawidłowości, w szczególności niewykazania zaistnienia konstytutywnych przesłanek składających się na pojęcie nieprawidłowości w postaci (i) działania lub zaniechania Beneficjenta (ii) stanowiącego naruszenie prawa, (iii) powodującego lub mogącego spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej, poprzez obciążenie budżetu Unii Europejskiej nieuzasadnionym wydatkiem, podczas gdy nie każde potencjalne naruszenie automatycznie prowadzi do powstania szkody rzeczywistej lub potencjalnej w budżecie ogólnym Unii Europejskiej,

co prowadzi do wniosku, że żądanie zwrotu dofinansowania jest bezpodstawne, gdyż nie doszło do wystąpienia nieprawidłowości w rozumieniu prawa unijnego, a tylko takie może uzasadniać domaganie się zwrotu środków przez organy pierwszej i drugiej instancji;

3. art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 143 ust. 2 rozporządzenia ogólnego w zw. z art. 5 ust. 4 TUE, poprzez żądanie przez organ pierwszej instancji oraz organ drugiej instancji zwrotu dofinasowania w oparciu jedynie o stopień osiągnięcia założeń merytorycznych określonych we Wniosku o dofinansowanie (w ocenie beneficjenta zrealizowanych w pełnym zakresie), podczas gdy WUP oraz ZWP nie dokonały oceny wpływu rzekomych uchybień na wysokość żądanej kwoty do zwrotu, a także nie przeprowadziły rozumowania odnoszącego się do powagi i rangi rzekomych uchybień, co prowadzi do wniosku, że organ pierwszej instancji, a następnie również organ drugiej instancji w odgórny sposób zastosował sankcję nieproporcjonalną do zarzucanych beneficjentowi uchybień;

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 138 § 2a w zw. z art. 138 § 2 w zw. z art. 136 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), dalej jako: "k.p.a.", poprzez jego niezastosowanie i wydanie przez organ odwoławczy decyzji IZ utrzymującej zaskarżoną decyzję IP w mocy, podczas gdy w sprawie doszło do naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77, art. 80, art. 81, art. 81a, art. 85 oraz art. 89 k.p.a. w zw. z art. 67 u.f.p., poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym pominięcie okoliczności faktycznych oraz nieprzeprowadzenie dowodów na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, pomimo złożenia wniosków dowodowych przez Fundację oraz bezpodstawnego pominięcia wniosków procesowych strony oraz art. 7a. art. 8, art. 10 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 67 u.f.p. oraz art. 41 ust. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych (wersja skonsolidowana) (Dz. Urz. UE C 326 z 2012 r., str. 391 ze zm.), dalej jako: "KPP", poprzez jednostronną, dowolną i dokonaną wyłącznie na niekorzyść beneficjenta ocenę okoliczności faktycznych, w tym pominięcie wyjaśnień i argumentów przedstawionych przez beneficjenta w toku postępowania, w tym w szczególności w uzasadnieniu decyzji IP oraz decyzji IZ, z jakich przyczyn organ pierwszej instancji oraz organ drugiej instancji odmówiły wiarygodności wyjaśnieniom Fundacji, podczas gdy z pominiętych przez WUP oraz Zarząd Województwa wyjaśnień beneficjenta wynika jednoznacznie, że nie zachodzą przesłanki do nałożenia obowiązku zwrotu środków, a ustalenia WUP oraz ZWP są wewnętrznie sprzeczne - organ potwierdza całościowe wykonania prac remontowych oraz zakupu wyposażenia, a jednocześnie określa wskaźnik realizacji Zadania nr 1 oraz Zadania nr 2 na poziomie 62,5%, co prowadzi do wniosku, że udział Fundacji jako strony w postępowaniu miał charakter iluzoryczny, zaś organy naruszyły zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej oraz prawo beneficjenta do sprawiedliwego rozpoznania sprawy, a ZWP winien zgodnie z treścią art. 138 § 2a w zw. z art. 138 § 2 k.p.a.: uchylić zaskarżoną decyzję IP z określeniem wytycznych w zakresie wykładni przepisów art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.fp. w zw. z art. 2 pkt 36 oraz art. 143 ust. 2 rozporządzenia ogólnego, ewentualnie - przeprowadzić z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał zaskarżoną decyzję IZ, czego organ drugiej instancji nie uczynił, gdyż zaniechał podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, jak również nie uwzględnił dowodów świadczących o naruszeniu zasady uprawnionych oczekiwań beneficjenta,

co oznacza, iż organ drugiej instancji nie wyeliminował wątpliwości co do stanu faktycznego w trybie art. 136 k.p.a., gdyż w rzeczywistości nie przeprowadził dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, mimo iż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na wydane decyzją IZ rozstrzygnięcie.

W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi wniósł o: uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji IZ oraz poprzedzającej ją decyzji IP w całości; ewentualnie o uwzględnienie skargi oraz stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji IZ oraz poprzedzającej ją decyzji IP w całości; zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów wynagrodzenia zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Strona wniosła także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W związku z postanowieniem organu z 1 marca 2023 r. wstrzymującym wykonanie zaskarżonej decyzji, sąd uznał za zbędne rozpoznawanie wniosku w trybie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z 4 kwietnia 2023 r. pełnomocnik Fundacji podtrzymał dotychczasowe twierdzenia i wnioski oraz doprecyzował i uzupełnił treść wcześniejszych wywodów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór w sprawie, pomimo obszerności skargi i jej uzasadnienia, w głównej mierze sprowadza się do oceny, czy Fundacja zrealizowała Projekt w zgodzie z zapisami Umowy o dofinansowanie. W opinii sądu należy zaaprobować stanowisko organów obu instancji, że strona nie zrealizowała w pełni Zadań nr 1-3, a powiązane w nimi wskaźniki zostały zrealizowane jedynie w części, a w związku z tym tylko część poniesionych przez Fundację wydatków mogła zostać uznana za kwalifikowalne w Projekcie.

Gwoli teoretycznego wstępu sąd zauważa, że w myśl § 3 ust. 1 oraz § 7 ust. 1 i 2 Umowy o dofinansowanie Fundacja zobowiązana była do zrealizowania Projektu w pełnym zakresie, z należytą starannością, w szczególności do ponoszenia wydatków celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów zgodnie z Umową o dofinansowanie i jej załącznikami, Wnioskiem o dofinansowanie, a także z zachowaniem przepisów prawa unijnego i krajowego i obowiązujących przy wydatkowaniu przyznanych środków Wytycznych kwalifikowalności. Warunki realizacji Projektu stanowiły postawę do udzielenia Stronie wsparcia ze środków publicznych, tj. dofinansowania "wydatków kwalifikowalnych", które w § 1 ust. 1 pkt 20 OWU, będących załącznikiem do Umowy o dofinansowanie, zostały zdefiniowane jako koszty lub wydatki poniesione w związku z realizacją Projektu przez Beneficjenta, Partnera lub Realizatora Projektu, które kwalifikują się do refundacji lub rozliczenia w przypadku systemu zaliczkowego zgodnie z Umową oraz wydanymi przez ministra właściwego ds. rozwoju regionalnego Wytycznymi kwalifikowalności. Odnosząc się do zapisów Wytycznych kwalifikowalności, należy wskazać, że warunkiem uznania wydatków za kwalifikowalne jest m.in. zgodność ich poniesienia z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i prawa krajowego, umową o dofinansowanie oraz innymi dokumentami, do których stosowania beneficjent się zobowiązał. Ocena kwalifikowalności wydatków dokonywana jest na każdym etapie realizacji projektu, zarówno podczas weryfikacji wniosków o płatność przedkładanych przez beneficjenta pomocy, jak też podczas kontroli w zakresie obowiązków nałożonych na beneficjenta umową o dofinansowanie oraz wynikających z przepisów prawa, które mogą nastąpić po zatwierdzeniu i rozliczeniu wydatków w ramach wniosku o płatność. Weryfikacji podlega zgodność dostarczonych produktów lub zrealizowanych usług (działań) z założeniami określonymi we wniosku o dofinansowanie projektu (rozdział 6.2, pkt 1 i 2 oraz pkt 3 lit. b) i e) oraz rozdział 6.6.2 pkt 4 Wytycznych kwalifikowalności).

Z § 3 ust. 1 Umowy o dofinansowanie wynika, że beneficjent (Fundacja) zobowiązany był do realizacji Projektu na podstawie Wniosku o dofinansowanie, w tym do osiągnięcia lub zachowania wskaźników produktu i rezultatu. Zgodnie z § 22 ust. 1 pkt 2 OWU w przypadku nieosiągnięcia celu projektu (wyrażonego wskaźnikami produktu i rezultatu w zależności od założeń wskazanych w zatwierdzonym wniosku) wysokość wydatków w zatwierdzonych wnioskach o płatność może zostać proporcjonalnie zmniejszona poprzez zastosowanie przez IZ RPOWP reguły proporcjonalności. Zastosowanie reguły proporcjonalności ma miejsce pod warunkiem, że nieosiągnięcie założeń merytorycznych Projektu wynika z przyczyn leżących po stronie beneficjenta. Podczas ustalania stopnia nieosiągnięcia założeń merytorycznych Projektu IP RPOWP bierze pod uwagę m.in. stopień winy lub niedochowania należytej staranności przez beneficjenta skutkujące, nieosiągnięciem ww. założeń, charakter kryterium, okoliczności zewnętrzne mające na to wpływ, w szczególności opóźnienia ze strony podmiotu będącego stroną umowy w zawarciu umowy lub przekazywaniu środków na finansowanie Projektu.

Podkreślenia wymaga, co zdaje się umykać stronie, że celem Projektu było zwiększenie aktywności zawodowej i zatrudnienia oraz stworzenie dogodnych warunków do godzenia życia zawodowego i rodzinnego rodziców wśród 24 osób z gminy Z. i powiatu białostockiego, sprawujących opiekę nad dziećmi do lat 3, poprzez stworzenie nowych miejsc opieki w żłobku i zapewnienie opieki instytucjonalnej w żłobku ich dzieciom przez 12 miesięcy w okresie od maja 2019 r. do października 2020 r. Z Wniosku o dofinansowanie (por. pkt IV.1) wynika, że w ramach Projektu miały zostać utworzone 24 nowe miejsca opieki nad dziećmi. Głównymi rezultatami Projektu miały być: wsparcie ośrodka pełniącego funkcje opiekuńcze nad dziećmi do lat 3 (1 żłobek), wsparcie osób pełniących funkcje opiekuńcze na dziećmi do lat 3 i powracających na rynek pracy po przerwie związanej z wychowaniem dziecka oraz osoby pozostające bez zatrudnienia (łącznie 24 osoby), a także udostępnienie usług w zakresie opieki nad dziećmi w wieku do 3 lat (24 osoby). Realizację Projektu zaplanowano w ramach 3 głównych zadań: Zadanie nr 1: dostosowanie placówki - prace adaptacyjne, Zadanie nr 2: zakup wyposażenia placówki, Zadanie nr 3: bieżące funkcjonowanie placówki, dla których koszty wskazane w budżecie zostały skalkulowane (oszacowane) w związku z utworzeniem nowych 24 miejsc opieki nad dziećmi (por. pkt VII.6 Wniosku o dofinansowanie). Wskaźnikami monitorującymi osiągnięcie założeń merytorycznych i celu głównego Projektu były wskaźniki wybrane przez beneficjenta i wymienione w pkt VI Wniosku o dofinansowanie, tj.: "Liczba osób opiekujących się dziećmi w wieku do lat 3 objętych wsparciem (docelowo 24 osoby), Liczba utworzonych miejsc opieki nad dziećmi do lat 3 (docelowo 24 sztuki), Liczba zatrudnionego personelu do opieki nad dziećmi do lat 3 (4 osoby), liczba placówek poddanych pracom adaptacyjnym (1 sztuka), Liczba zestawów wyposażenia dla dzieci (2 zestawy), Liczba kuchni wyposażonych w sprzęt (1 zestaw), Liczba zakupionych zestawów do kuchni (1 zestaw), Liczba zakupionych zestawów wyposażenia łazienek (1 zestaw), Liczba miesięcy opieki nad dziećmi do lat 3 (docelowo 12 miesięcy), Liczba osób pozostających bez pracy, które znalazły pracę lub poszukują pracy po opuszczeniu programu (7 osób), Liczba osób, które powróciły na rynek pracy po przerwie związanej z urodzeniem/wychowaniem dziecka lub utrzymały zatrudnienie, po opuszczeniu programu (docelowo: 17 osób), Liczba dzieci w wieku do lat 3, którym zapewniono wyżywienie w żłobku (24 sztuki)". Wskaźniki produktu: "Liczba osób opiekujących się dziećmi w wieku do lat 3 objętych wsparciem w programie, Liczba utworzonych miejsc opieki nad dziećmi do lat 3" oraz wskaźniki rezultatu: "Liczba osób pozostających bez pracy, które znalazły pracę lub poszukują pracy po opuszczeniu programu" i "Liczba osób, które powróciły na rynek pracy po przerwie związanej z urodzeniem/wychowaniem dziecka lub utrzymały zatrudnienie po opuszczeniu programu" zostały określone jako kluczowe dla projektu, których osiągniecie miało być potwierdzone stosownymi dokumentami wskazanymi w § 5 ust. 4 OWU, dostępnymi podczas kontroli projektu.

Zgodnie z Regulaminem Konkursu nr RPPD.02.02.00-IP.01-20-001/18 w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 z dnia 11 marca 2019 r., dalej jako: Regulamin konkursu, w przypadku projektów, których wartość wkładu publicznego nie przekracza wyrażonej w PLN równowartości 100.000 Euro (jak w sprawie niniejszej) projekt obligatoryjnie rozliczany jest uproszczonymi metodami rozliczania wydatków, o których mowa w Wytycznych kwalifikowalności. Wydatki rozliczane uproszczoną metodą są traktowane jako wydatki poniesione. Biorąc pod uwagę specyfikę projektów rozliczanych metodą uproszczoną, należy podkreślić, że przy zastosowaniu tej metody projekt nie jest rozliczany na podstawie faktycznie poniesionych wydatków, potwierdzonych dokumentami księgowymi, lecz zapłata nastąpi w przypadku, gdy osiągnięty zostanie wskaźnik (produktu, rezultatu) określony dla danego zadania.

Kontrola Projektu wykazała, że faktycznie placówka (żłobek) została poddana pracom adaptacyjnym w ramach Zadania nr 1, jak też beneficjent dokonał zakupu wyposażenia łazienki, sal dla dzieci i kuchni w ramach Zadania nr 2. Słusznie jednak organy stwierdziły, że poniesione na te cele wydatki nie mogły zostać uznane w całości za kwalifikowalne.

Przypomnienia w tym miejscu wymaga, że we Wniosku o dofinansowanie (pkt V i pkt VII.6) zostało wskazane, że na potrzeby prowadzenia żłobka przewidziano prace adaptacyjne umożliwiające sprawowanie opieki nad 2 grupami dzieci (24 osoby). Podobnie, kwota potrzebna na zakup wyposażenia sal i kuchni została oszacowana jako niezbędna do poniesienia w związku z utworzeniem – co należy podkreślić - nowych 24 miejsc opieki nad dziećmi do lat 3. Raz jeszcze zaakcentować trzeba, że celem działania 2.2 RPOWP jest zwiększenie aktywności zawodowej i zatrudnienia wśród osób sprawujących opiekę nad dziećmi do lat 3. W przypadku Fundacji, realizacja Projektu i otrzymane dofinansowanie miało służyć utworzeniu 24 miejsc w żłobku, dzięki którym 24 osoby będą mogłyby być aktywne zawodowo, przy wskazaniu, że cel ten musi zostać osiągnięty w terminie od 1 maja 2019 r. do 31 października 2020 r.

Tymczasem z akt sprawy wynika, że w żłobku utworzono de facto nie 24, a jedynie 15 nowych miejsc. Zgodnie z decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku z [...] października 2018 r., nr [...], potwierdzono spełnienie wymagań lokalnych i sanitarnych w Niepublicznym Żłobku "E." na pobyt 15 dzieci. Z kolei z decyzji PPIS z [...] czerwca 2019 r., nr [...], wynika, że przedmiotowy żłobek spełnia wymagania lokalowe i sanitarne budynku na pobyt 30 dzieci. Opierając się na materiale dowodowym sprawy i uzyskanych wyjaśnieniach, organ pierwszej instancji słusznie doszedł do przekonania, że Fundacja jeszcze przed rozpoczęciem Projektu dysponowała 15 miejscami w żłobku, a w terminie realizacji Projektu utworzyła kolejne 15 miejsc (co potwierdzają ww. decyzje PPIS). Skoro więc Fundacja zobowiązała się do utworzenia 24 nowych miejsc, a utworzyła jedynie 15, to wskaźnik "liczba placówek poddanych pracom" związany z Zadaniem nr 1 został zrealizowany jedynie na poziomie 62,50%.

Podobnie, jeżeli beneficjent zobowiązał się do utworzenia 24 nowych miejsc opieki, a utworzył ich tylko 15, to także związany z tym zakup elementów wyposażenia placówki w ramach Zadania nr 2, pozwalał na uznanie zrealizowania wskaźników: "liczba zestawów wyposażenia sal dla dzieci" - 2 zestawy, "liczba zakupionych zestawów do kuchni" - 1 zestaw, "liczba zestawów wyposażenia łazienek" - 1 zestaw, jedynie na poziomie 62,50%.

Rację należy przyznać organom także co do stanowiska w zakresie realizacji przez Fundację Zadania nr 3, w ramach którego wskazywano, że zapewniona zostanie opieka nad 24 dziećmi w związku z utworzeniem nowych miejsc w żłobku, co wiązać się miało z poniesieniem kosztów dotyczących zatrudnienia 4 opiekunek, dyrektora, opłaty za wynajem lokalu, media, kosztów zakupu materiałów do przygotowania posiłków. Kolejny raz należy odnieść się do ww. decyzji PPIS z [...] października 2018 r. Wbrew bowiem twierdzeniom strony, decyzja te nie tylko określała maksymalną liczbę dzieci, która mogła przebywać w żłobku, ale przede wszystkim odnosiła się do liczby faktycznie utworzonych miejsc (15). Decyzja ta stwierdzała spełnienie wymagań lokalowych i sanitarnych na pobyt 15 dzieci, co potwierdzało również Zaświadczenie o dokonaniu wpisu w rejestrze żłobków i klubów dziecięcych z 12 marca 2019 r. wydane przez Burmistrza Z. Z kolei decyzja PPIS z [...] czerwca 2019 r. potwierdziła spełnienie wymagań na pobyt 30 dzieci, w związku z planowanym z dniem 1 września 2019 r. zwiększeniem z 15 do 30 dzieci objętych opieką w placówce. Jak słusznie zauważył organ w zaskarżonej decyzji, ww. rozstrzygnięcia PPIS stanowiły potwierdzenie, że obiekt spełnia wymagania zawarte w § 2 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lipca 2014 r. w sprawie wymagań lokalowych i sanitarnych jakie musi spełniać lokal, w którym ma być prowadzony żłobek lub klub dziecięcy (Dz. U. z 2019 r. poz. 72 ze zm.), a wymagania te sprawdzane są poprzez kontrolę na miejscu przed wydaniem właściwej decyzji. Jeśli obiekt został prawidłowo przygotowany do pełnienia swojej funkcji, prace przystosowawcze zostały wykonane, a sprzęt zakupiony, organ wydaje decyzję pozytywną. Nie powinno więc budzić wątpliwości, że lokal był przystosowany pod względem warunków lokalowych i sanitarnych do opieki nad 15 dzieci jeszcze przed rozpoczęciem projektu, a w trakcie jego trwania limit ten został zwiększony do 30 dzieci (decyzja PPIS z 19 czerwca 2019 r.). Zatem należy uznać, że w trakcie trwania Projektu liczba miejsc została zwiększona w rzeczywistości o 15, nie zaś jak zakładał projekt – o 24. Proporcjonalnie do tej liczby winny zwiększać się także koszty bieżącego funkcjonowania placówki, aby mogły zostać uznane za kwalifikowalne. Informacje, które wskazywała strona w oparciu o strony internetowe: www.biznes.gov.pl/pl/opisy-procedur/-/proc/1100 czy www.poznan.pl/mim/bm/news/inicjatywvradnych.c.c13/koszt-utworzenia-zlobkow.161003.html , twierdząc, że przedsiębiorca, wnosząc o utworzenie miejsc opieki w żłobku podaje ich maksymalną – potencjalną – liczbę, czy że koszty związane z rzeczywistym utworzeniem miejsca w żłobku nie są tożsame z maksymalną liczbą dzieci, które żłobek może przyjąć, nadal pozostają bez znaczenia dla faktu, że przedmiotowy żłobek prowadzony przez Fundację zapewniał jeszcze przed rozpoczęciem Projektu 15, a w trakcie jego trwania łącznie 30 miejsc dla dzieci.

Najistotniejsze jest bowiem to, że beneficjent miał obowiązek zagwarantowania 24 nowych miejsc w trakcie trwania Projektu, a nie minimum 24 miejsc ogółem – wliczając to miejsca już wcześniej utworzone. W rzeczywistości w związku z Projektem nowych miejsc utworzono tylko 15, wobec czego za kwalifikowalne mogą być uznane tylko wydatki związane z 15 miejscami. Koszty prac adaptacyjnych, wyposażenia, bieżącego funkcjonowania placówki, obliczone w odniesieniu do 24 nowych miejsc, winny więc zostać proporcjonalnie pomniejszone do faktycznie utworzonych w ramach Projektu miejsc.

W tym miejscu sąd zauważa, że nadrzędne znaczenie dla oceny realizacji Projektu ma osiągnięcie jego celu, nie zaś realizacja zakresu rzeczowego, poprzez dokonanie zakupów czy wykonanie wymaganych prac. To właśnie wskaźniki umożliwiają weryfikację tego, czy cel Projektu został zrealizowany. Efektem zrealizowania ww. wskaźników produktu miało być osiągnięcie wskaźnika rezultatu. Wskaźniki rezultatu są natomiast zawsze logicznie powiązane ze wskaźnikami produktu i mają dostarczać informacji o zmianach, jakie nastąpiły po zakończeniu realizacji projektu, w porównaniu z wielkością wyjściową. Rezultat należy definiować jako bezpośredni i natychmiastowy wpływ realizowanego projektu na otoczenie społeczno-ekonomiczne, uzyskany w trakcie lub bezpośrednio po zakończeniu realizacji projektu (por. wyrok WSA w Białymstoku z 16 lutego 2022 r., I SA/Bk 545/21; powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie budzi zatem wątpliwości sądu, że cel główny Projektu nie został osiągnięty – Fundacja nie wykonała bowiem wskaźników produktu, mierzących stopień realizacji głównego celu projektu, a co za tym idzie, nie osiągnęła zamierzonych rezultatów projektu, które są ściśle powiązane ze stopniem realizacji wskaźnika produktu.

Istotą konkursu i dofinansowania jest osiągnięcie zamierzonego celu, na jaki środki unijne zostały przekazane. Zgodzić się zatem należy z organem odwoławczym, że nie osiągając zamierzonych celów i zadeklarowanych rezultatów (wskaźników), skarżąca doprowadziła do zaistnienia szkody rzeczywistej, tj. ubytku, nieuzasadnionego wydatku, który powstał w budżecie ogólnym Unii Europejskiej i budżecie Państwa, poprzez sfinansowanie nieuzasadnionego i nie wynikowego wydatku. Z uzasadnienia decyzji organów wynika jednoznacznie, że powodem żądania zwrotu dofinansowania jest nieosiągnięcie zamierzonych w Umowie o dofinansowanie oraz we wniosku o dofinansowanie celów i rezultatów Projektu, które są mierzone przy pomocy wskaźników określonych we wniosku o dofinansowanie oraz w umowie. Organ szczegółowo wskazuje, które wskaźniki nie zostały przez beneficjenta osiągnięte i jaki jest stopień ich osiągnięcia.

Zgodnie bowiem z art. 207 ust. 1 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Wystąpienie w określonej sytuacji faktycznej którejkolwiek ze wskazanych przesłanek pociąga za sobą obowiązek wszczęcia procedury administracyjnej zmierzającej do nałożenia określonych w komentowanym przepisie sankcji (zob. W. Miemiec [w:] Ustawa o finansach publicznych. Komentarz, red. Z. Ofiarski, LEX/el. 2021, art. 207 oraz powołane tam orzecznictwo). Procedury – jakich naruszenie może uzasadniać zastosowanie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. – mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje uzgodniony sposób działania beneficjenta [...]. Sposób ten jest obowiązujący, a odstępstwo od niego bez wątpienia stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 u.f.p. (zob. wyrok NSA z 16 listopada 2017 r., II GSK 489/16). Podobne stanowisko znajdujemy w innym orzeczeniu sądu administracyjnego, gdzie przyjęto, że z przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p. wynika, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków pochodzących z budżetu UE są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu, przy czym te "inne procedury", o których mowa w art. 184 ust. 1 ww. ustawy, to także procedury określone w umowie między beneficjentem a instytucją zarządzającą (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 19 października 2017 r., III SA/Gd 422/17). Z kolei w uzasadnieniu wyroku WSA w Szczecinie z 5 listopada 2020 r., I SA/Sz 436/20, przyjęto, iż przez naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu bezzwrotnych środków europejskich wykorzystanych do sfinansowania projektów należy rozumieć naruszenie zarówno przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym przepisów art. 184 i 44 u.f.p. oraz obowiązujących bezpośrednio przepisów prawa Unii Europejskiej (w tym rozporządzenia nr 1303/2013), a także postanowień regulaminu konkursu oraz postanowień umowy o dofinansowanie. W uzasadnieniu wyroku powołano także uzasadnienie do orzeczenia NSA z 14 listopada 2019 r., I GSK 1452/18, gdzie przyjęto, że przy interpretacji pojęcia "innych procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu", o których mowa w art. 184 u.f.p. należy uwzględnić zarówno potoczne znaczenie wyrazu "procedura", jak i sposób uregulowania w prawie krajowym wdrażania programów operacyjnych. Przyjmuje się, że procedury, o których mowa w art. 184 ust. 1 ww. ustawy to procedury określone w umowie międzynarodowej lub inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu wydatkowanych środków. Mogą to być procedury wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, takich jak np. Prawo zamówień publicznych, ale również procedury określone w dokumentach systemu realizacji danego programu, a także procedury określone w umowie o dofinansowanie realizacji projektu. Niedotrzymanie zaś warunków określonych w tych przepisach, zobowiązuje organ do wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że Fundacja nie dopełniła "procedur" – rozumianych szeroko, co dopuszcza judykatura – nie dotrzymując postanowień Umowy o dofinansowanie, a to ze względu na niezrealizowanie w pełni celu Projektu. Beneficjent naruszył bowiem jeden z warunków kwalifikowalności wydatków, wskazany w rozdziale 6.2 pkt 3 lit. b) i e) Wytycznych kwalifikowalności, co skutkuje uznaniem, że nieprawidłowo wykonał Umowę o dofinansowanie, naruszając odpowiednie postanowienia, tj. § 3 ust. 1 i § 7 ust. 1 i 2 tej Umowy. Konsekwencją tego jest zatem stwierdzenie, że strona wydatkowała środki niezgodnie z procedurami, a tym samym zaistnieniem przesłanki do wydania decyzji w sprawie zwrotu dofinansowania na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

Zdaniem składu orzekającego organ w sposób prawidłowy ustalił także wartość korekty. W myśl art. 143 ust. 2 rozporządzenia ogólnego państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych - biorąc pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze polityki spójności lub EFMR, stosując proporcjonalną korektę. Organ słusznie ocenił, że szkoda powstała w efekcie naruszenia procedur, miała charakter realny, wymierny. Zgodnie z obowiązującą w projekcie regułą proporcjonalności w przypadku nieosiągnięcia założeń merytorycznych, zarówno wydatki ryczałtowe, jak i koszty pośrednie, uznaje się za niekwalifikowalne w proporcji (§ 22 ust. 1 pkt 2 OWU, § 5 ust. 6 Umowy o dofinansowanie). Beneficjent utworzył jedynie 15 z zaplanowanych 24 nowych miejsc, a więc nie mógł finansować całej inwestycji ze środków konkursowych, a jedynie w proporcji, w jakiej wydatki wskazują na realizację założeń. Zdaniem sądu, biorąc pod uwagę interes finansowy UE, w tym okoliczność, że działanie lub zaniechanie beneficjenta miało szkodliwy wpływ na budżet Unii Europejskiej, poprzez obciążenie go nieuzasadnionym wydatkiem (poniesionym niezgodnie z przepisami prawa), który nie może być uznany za kwalifikowalny w Projekcie, a także wagę i charakter naruszenia, tj. fakt, że nieutworzenie 24 miejsc w żłobku zgodnie z założeniami we Wniosku o dofinansowanie miało negatywne znaczenie dla osiągnięcia celu Działania 2.2., należy stwierdzić, że kwota korekty finansowej w wysokości 144.095,80 zł w pełni odzwierciedla rozmiar "szkody".

Mając na uwadze powyższe, sąd za nieuzasadnione uznał zarzuty naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 9 oraz art. 67 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 2 pkt 36 oraz art. 143 ust. 2 rozporządzenia ogólnego w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 5 specustawy covidowej w zw. z rozdz. 6.6.2. Wytycznych w zw. z § 3 ust. 1 oraz § 5 ust. 4 oraz § 7 ust. 2 Umowy o dofinansowanie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że strona nie zrealizowała w pełni celów Projektu, co skutkowało obciążeniem budżetu UE nieuzasadnionym wydatkiem poniesionym niezgodnie z przepisami prawa (Umową o dofinansowanie, obowiązującymi Wytycznymi), który nie może być uznany za kwalifikowalny w Projekcie.

Także w związku z powyższym sąd nie miał podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 184 u.f.p. w zw. z art. 2 pkt 36 w zw. z 143 ust. 2 rozporządzenia ogólnego. Nie ma bowiem wątpliwości co do tego, że w sprawie doszło do nieprawidłowości po stronie beneficjenta, skutkujących powstaniem szkody rzeczywistej w budżecie UE, co z kolei uzasadnia zwrot środków. Także sama wysokość ustalonej korekty znajduje swoje uzasadnienie, co wyklucza zasadność zarzutu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 143 ust. 2 rozporządzenia ogólnego w zw. z art. 5 ust. 4 TUE. Twierdzenie autora skargi, jakoby organu nie dokonały oceny wpływu rzekomych uchybień na wysokość żądanej kwoty do zwrotu, a także nie przeprowadziły rozumowania odnoszącego się do powagi i rangi rzekomych uchybień, nie może się ostać. Choćby na str. 22-24 zaskarżonej decyzji organ odwoławczy dokonał rzetelnej analizy przesłanek nałożenia korekty finansowej, jak też krok po kroku przedstawił sposób jej wyliczenia.

Niezasadne okazały się także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 138 § 2a w zw. z art. 138 § 2 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a., które w istocie mają charakter wynikowy wobec naruszeń przepisów: art. 7, art. 77, art. 80, art. 81, art. 81a, art. 85 oraz art. 89 k.p.a. w zw. z art. 67 u.f.p. oraz art. 7a, art. 8, art. 10 i art. 107 8 3 k.p.a. w zw. z art. 67 u.f.p. oraz art. 41 ust. 1 i 2 KPP. Organy obu instancji zgromadziły materiał dowodowy pozwalający na ustalenie niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego sprawy. Ustaleniom tym dały wyraz w treści uzasadnień swoich rozstrzygnięć, które są spójne, logiczne i kompletne. Organ odwoławczy ustosunkował się do zarzutów podniesionych przez beneficjenta, jak też dokonał skrupulatnej wykładni zastosowanych przepisów. Co wymaga podkreślenia w kontekście stanowiska strony: organy zasadniczo nie negowały tego, że strona podjęła pewne kroki w celu realizacji projektu, jednak skutecznie zrealizowała je jedynie w części (15 z 24), i właśnie ta zakwestionowana część była powodem do uznania, że cele Projektu nie zostały zrealizowane. To, że żłobek był już wcześniej przystosowany do przyjęcia 15 osób, a w trakcie trwania Projektu liczba ta została podniesiona do 30 osób, zostało potwierdzone dokumentami urzędowymi. Wnioski dowodowe Fundacji w istocie nie zmierzały do obalenia wiarygodności tych dokumentów, jak też strona nie podjęła skutecznej próby wykazania za pomocą adekwatnych środków dowodowych, aby w rzeczywistości liczba miejsc nowoutworzonych w ramach projektu była inna niż ustalona przez organ.

Sąd nie dopatrzył się w sprawie także innych naruszeń, zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, jak też zaistnienia przesłanek nieważnościowych, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 p.p.s.a.