Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1414/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska - Ziołek sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2022 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia określonych dokumentów 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego M. R. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 30 sierpnia 2017 r. uczestniczka postępowania – M. L. złożyła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tucholi, dalej zwanego; "organem I instancji" podanie o wyjaśnienie czy rozbudowa domku letniskowego w K. [...], L. ma tytuł prawny (k. 5 akt organu I instancji tom I).

Po dokonaniu przez organ I instancji kontroli ww. nieruchomości w dniu 23.10.2017 r., organ ten 26.10.2017 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie samowoli budowlanej dotyczącej budynku rekreacji indywidualnej, znajdującego się na terenie działek o nr ewid.[...], [...] oraz [...] w K. gm. T. (k. 4, 10 c ww. akt).

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tucholi decyzją z dnia 22.10.2018 r. o znak: PINB.450.4.2017 orzekł o umorzeniu, gdyż stało się bezprzedmiotowe, w rozumieniu art.105 §1 kpa.

W wyniku wniesionego odwołania przez uczestniczkę M. L., Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zwany też: "organem odwoławczym", decyzją z dnia 16.12.2028 r., znak: WINB-WOP.7721.127.2018.AJ - uchylił zaskarżoną decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Wskutek wniesionych sprzeciwów przez D. R. i skarżącego od tej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 11 czerwca 2019, w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 130/19 oddalił sprzeciwy. W uzasadnieniu ww. wyroku WSA w Bydgoszczy wskazał, że stan faktyczny sprawy nie został przez organ I instancji ani dokładnie wyjaśniony, ani w pełni nie zebrano materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie istotnych okoliczności sprawy.

D. R. i skarżący wnieśli skargę kasacyjną od ww. wyroku, którą Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 lutego 2020 r., w sprawie II OSK 181/20 oddalił.

Następnie postanowieniem pierwszoinstancyjnym w przedmiotowej sprawie z dnia 18 czerwca 2021 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tucholi na podstawie art. 49g ust 1 i ust 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane ( Dz. U. z 2020 r., poz. 1333), zwanej dalej: "pb", oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2020 r. poz. 256), zwanej dalej: "kpa", nakazał skarżącemu - M. R.:

przedłożenie w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w T., w terminie do dnia [...] października 202lr., poniższe dokumenty legalizacyjne:

1. oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością (działki o nr ewid.[...], [...], [...]) na cele budowlane;

2. geodezyjną inwentaryzację powykonawczą obiektu budowlanego;

3. ekspertyzę techniczną sporządzoną przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującą, czy stan techniczny obiektu budowlanego:

a. nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz

b. pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.

Powyższe rozstrzygnięcie organ I instancji oparł zasadniczo o następujące ustalenia i rozważania:

W dniu 28.05.2021 r. do tutejszego organu, w związku z toczącym się postępowaniem co do którego stosuje się przepisy ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r., wpłynął wniosek z dnia 25 maja 2021 r., skarżącego - M. R. o przeprowadzenie uproszczonej legalizacji budynku, znajdującego się w miejscowości K., [...], [...].

Na terenie działek o nr ewid.[...], [...] i [...] (obręb geodezyjny L. , jednostka ewidencyjna T. - obszar wiejski) w K., znajduje się budynek rekreacji indywidualnej. Położenie tego obiektu budowlanego, organ nadzoru budowlanego ustalił podczas kontroli w dniu [...].10.2017 r. na podstawie istniejących znaków granicznych. Budynek ten jest konstrukcji drewnianej, parterowy z poddaszem użytkowym, posadowiony na betonowych bloczkach fundamentowych, o dachu dwuspadowym krytym blachodachówką. Na parterze znajduje się salon z kuchnią, łazienka i pomieszczenie gospodarcze, natomiast na poddaszu są 4 pokoje mieszkalne.

Zasadnicza (główna) część budynku jest w kształcie prostokąta o wymiarach 13,85 x 9,56 [m], o wysokości 5,50 [m] i znajduje się na działkach o nr ewid.[...] i [...]. Większa część znajduje się na działce o nr ewid.[...] Część, która jest na działce o nr ewid.[...], jest na całej szerokości tej działki, która, zgodnie z ewidencją gruntów, jest drogą. Na działce drogi znajdują się drzwi wejściowe do budynku, przed którymi jest drewniany podest z balustradą. Te drzwi i podest są od strony północnej.

Przy ścianie zachodniej rzeczonej bryły zasadniczej znajduje się zadaszony taras - o wymiarach 7.30 x 4,58 [m], konstrukcji drewnianej (słupy, krokwie, balustrada), dach pokryty płytami PCV, podłoga również drewniana. Ten taras znajduje się na terenie działki o nr ewid.[...] Zbiornik na nieczystości ciekłe znajduje się na terenie działki o nr ewid.[...], a studnia na działce o nr ewid.[...]

Podczas rzeczonej kontroli w dniu 23.10.2017 r. nie dopatrzono się nieprawidłowości co do jego stanu technicznego (naruszenie zasad sztuki budowlanej i przepisów technicznych).

Rzeczone działki stanowią własność różnych podmiotów. Właścicielem działki o nr ewid.[...] jest W. R., działki o nr ewid.[...] jest A. S., a właścicielkami działki o nr ewid.[...] jest M. L. i Pani D. R.. Przedmiotowy obiekt budowlany użytkuje skarżący.

Żadna ze stron postępowania nie posiada dokumentacji budowy tego obiektu budowlanego (tytuł prawny, projekt budowlany).

Pani M. L. twierdzi, iż w stanie jak obecnie ten obiekt jest wynikiem rozbudowy, dokonanej w 2016 r. przez skarżącego, obiektu wybudowanego pod koniec lat 80-tych XX wieku przez ojca skarżącego, K. R.. To stanowisko wyraziła podczas rzeczonej kontroli w dniu 23.10.2017 r. oraz podczas przesłuchania w dniu 20.03.2018r. Z kolei skarżący oraz D. R. (wdowa po K. R.) twierdzą, że przedmiot postępowania został wybudowany na początku lat 80-tych XX wieku, a jego obecny stan jest wynikiem remontu dokonanego w 2016 r., a nie rozbudowy.

Jako dowód, Pani M. L. dostarczyła do organu nadzoru budowlanego zdjęcia fotograficzne (5 szt.), które mają przedstawiać przedmiot postępowania sprzed rozbudowy dokonanej przez Pana M. R., czyli stan z daty budowy. Wiarygodność tego dowodu neguje skarżący, twierdząc, m.in. w piśmie z dnia 22.05.2018 r., że nie jest możliwe jednoznaczne uznanie, iż zdjęcia te przedstawiają przedmiotowy obiekt.

Podczas przesłuchania w dniu 20 marca 2018 r., w charakterze świadka, W. R., po okazaniu wspomnianych zdjęć, świadek ten oświadczył, że znajduje się na nich budynek wybudowany w latach 80-tych XX wieku, który został rozbudowany na większy do stanu jak obecnie, a rozbudowa ta miała miejsce po śmierci K. R. i miało to miejsce najprawdopodobniej w 2010 r., a rozbudowa polegała na poszerzeniu ścian szczytowych, natomiast co do wysokości budynku nie jest w stanie tego stwierdzić, a być może został również rozbudowany na długości.

Przesłuchana w tym dniu, M. L. oświadczyła, że po śmierci K. R., nastąpiła rozbudowa budynku, której inwestorem był skarżący i polegała na zwiększeniu szerokości budynku, dobudowaniu tarasu, powiększeniu poddasza jako użytkowego, jak również mogło dojść do zwiększenia wysokości budynku.

W piśmie z dnia 22 maja 2018 r., W. R. złożył sprostowanie swoich zeznań z dnia 20 marca 2018 r., oświadczając, że nie jest w stanie stwierdzić czy budynek na okazanych zdjęciach to budynek, który został wybudowany w latach 80-tych XX wieku, zmianę swoich zeznań tłumacząc dużym stresem i zdenerwowaniem podczas przesłuchania. Ponadto złożył sprostowanie co do stwierdzenia, że budynek został rozbudowany, oświadczając, że w rzeczywistości był ten budynek poddany tylko remontowi.

W. R. zeznał j/w również w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w Tucholi - sprawa Rsd-189/18 z zawiadomienia przez organ nadzoru budowlanego o podejrzenia popełnienia przestępstwa samowoli budowlanej.

Przesłuchiwana w toku powyższego postępowania, w charakterze świadka A. S. (właścicielka działki o nr ewid.[...]) nie miała wiedzy, czy budynek ten się zmienił po wykonanym remoncie (postanowienie Prokuratury Rejonowej w Tucholi z dnia 30.05.2018 r. Rsd-189/18 o umorzeniu dochodzenia).

Przesłuchany przez organ I instancji świadek M. K. oświadczył, że budowa tego obiektu miała miejsce w latach 80-tych XX wieku i osobiście w niej uczestniczył (pomagał budować). Zarówno w dacie budowy, jak i obecnie, świadek ten mieszka niedaleko przedmiotu sprawy. Oświadczył również, iż jest pewny, że nie nastąpiła rozbudowa wcześniej istniejącego obiektu podczas wykonywania robót w 2016 r. lecz odnowienie budynku. Odnośnie tarasu, oświadczył, iż przy tej ścianie budynku istniał już w latach 80-tych, ale był raczej mniejszy.

Świadek I. R. - sąsiadka zeznała, że skarżący budynek remontował, najprawdopodobniej na przełomie 2015/2016r., podczas którego jego wymiary ani kształt się nie zmieniły.

Przesłuchani jako świadkowie wykonawcy prac przy budynku A. L. i K. T. oświadczyli, że podczas prac remontowych, około roku 2016, budynek w żaden sposób nie został rozbudowany ani przebudowany.

Istnienie obiektu na terenie działki o nr ewid [...] można odczytać z fotograficznych zdjęć lotniczych z lat 1997, 2005, 2010, 2013, 2016, 2018, 2019, 2020 pozyskanych z Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii., z fotografii nie da się jednak stwierdzić czy obiekt zmieniał kształt bądź wymiary. W pozyskanych zdjęciach z lat 1984, 1985, 1986 nie ma możliwości zidentyfikowania istnienia obiektu. Główny Urząd Geodezji i Kartografii dla działek 522/1, 548/6, 548/8 w swoich zasobach nie zgromadził zdjęć lotniczych z lat 1987-1996.

Istnienie na terenie działki o nr ewid.[...] "domku letniskowego" w 2009 r. wynika z Uproszczonego Planu Urządzenia Lasów Niestanowiących Własności Skarbu Państwa Gminy Tuchola wieś: L. , zatwierdzonego decyzją Starosty Tucholskiego dnia 01.10.2009 r. Nr OŚ.6112-110/09, dla tejże działki.

Skarżący przesłuchiwany w dniu 12.10.2017 r. w charakterze świadka, przez funkcjonariusza policji zeznał, że właścicielem budynku stał się na podstawie darowizny przez swoich rodziców w dniu 11.01.2016 r., działka, na której posadowiony jest przedmiot postępowania należy do W. R., z którym ma zawartą umowę dzierżawy w 2016 r. na okres 10 lat, i który pisemnie wyraził zgodę na prace remontowe tegoż budynku. Zeznał, iż budowa miała miejsce w 1984 r., a w 2016 r. dokonał remontu tego budynku. Podkreślił, że postanowienie Sądu Rejonowego w Gdyni, dotyczące stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym w dniu [...].02.2016 r. ojcu nie dotyczy przedmiotowego budynku, gdyż został on mu darowany za życia ojca, a zatem nie wchodzi do masy spadkowej, do której wchodzi działka przed budynkiem, na której posadowiony jest taras. Zeznania te są wiarygodne, ponieważ zostały złożone w innej sprawie.

W świetle powyższego, przyjąć należy, iż przedmiot postępowania został wybudowany w połowie lat 80-tych XX wieku przez K. R., a następnie w 2016 r. wyremontowany przez skarżącego, czyli doprowadzony do stanu używalności, sprawności technicznej, w powszechnym rozumieniu remontu, w tym świadków, czegoś (budynku) co istniało wcześniej, tym bardziej, że świadkowie rozróżniają termin (pojęcie) rozbudowy. Żaden ze świadków, ani osób przesłuchiwanych nie potwierdził wersji Pani M. L., że w 2016 r. nastąpiła rozbudowa budynku.

Budowa ta została wykonana pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane /Dz. U. Nr 38 poz. 229 z późn. zm./, która obowiązywała do 31 grudnią 1994 r.

Organ nadzoru budowlanego z urzędu prowadził postępowanie na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974 r., z uwagi jednak na złożony w sprawie wniosek o legalizację uproszczoną dalsze postępowanie prowadzone będzie na podstawie uproszczonego postępowania legalizacyjnego (art. 49f-49i pb).

W niniejszej sprawie występuje zatem okoliczność, o której stanowi art. 49f czyli przesłanki uproszczonego postępowania legalizacyjnego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie, uczestniczka postępowania M. L. stwierdziła, że ponownie załącza, jako dowód zdjęcia budynku w K. [...] z maja 2013 (załączniki 1-3) wraz z oświadczeniami uczestników zjazdu rodzinnego na odwrocie, jak też załącza zdjęcia właściciela budynku, K. R., który kosi trawnik przed swoim domkiem letniskowym w K. [...] (załączniki nr.4,5,6,7).

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, co następuje:

Załączone zdjęcia zostały przesłane do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tucholi oraz do Kujawsko-Pomorskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy w listopadzie 2018. Niezaprzeczalnym jest fakt, że dom przedstawiony na ww. zdjęciach jest domem, który budował K. R. w latach 80-tych w K. i który w chwili jego śmierci należał do K. R. i jego żony, D. . O faktycznym wyglądzie budynku świadczą przedłożone niniejszym zdjęcia, a o jego lokalizacji szczególne znaki topograficzne, np. istniejący w sąsiedztwie budynku słup energetyczny, dach sąsiedniego budynku, żywopłot, charakterystyczne drzewa, a przede wszystkim, koszący trawę K. R.. Kosi on trawę przed swoim domem letniskowym w K. [...], a nie jak twierdzą świadkowie, przed jakimkolwiek domem w lesie.

Skarżący zeznając jako powód w sprawie sygn.. akt .XV C 641/20 w Sądzie Okręgowym w Gdańsku powiedział, że jako dziecko, w latach 80-tych pomagał ojcu przy budowie domku, a następnie przez kilkanaście lat przyjeżdżał do niego w celach rekreacyjnych. Niemożliwe jest, aby skarżący nie pamiętał, jak wyglądał domek jego rodziców przed rokiem 2016, w którym był co najmniej kilkadziesiąt razy. Przykre jest również, że skarżący nie rozpoznaje swojego ojca, koszącego trawnik. Nieprawdopodobne są również twierdzenia powołanych świadków, p. W. R. i jego żony, I. R., sąsiadów mieszkających od ponad 20 lat w odległości ok. 200 m od budynku w K. [...], że nie rozpoznają na zdjęciach budynku wybudowanego przez K. R. - budynek drewniany, typu Wieżyca, załączniki 1-7. Wniosek z tego jest taki, że pp. R. którzy przez ponad 20 lat przechodzili koło tego budynku, który był przecież posadowiony na ich działce, patrzyli na niego, zbierali grzyby wokół domu, bywali na imieninach organizowanych przez K. , nagle doznali całkowitej amnezji, nie wiedzą jak dom wyglądał, ale twierdzą, że dom nie został rozbudowany. Jeżeli nie został rozbudowany, przebudowany lub wybudowany na nowo, to powinien wyglądać tak jak na załączonych zdjęciach , załączniki 1-7, a nie tak jak na załączniku nr.8. Podobnie niewiarygodne są zeznania p. M. K. , który pomagał przy budowie domu w latach 80-tych. Z zeznań p. A. L. i p. K. T., wykonawców prac budowlanych w 2016 wynika, że budynek z lat 80-tych nie został w żaden sposób rozbudowany ani przebudowany. Wykonawcy powołali się na umowę wykonania prac zawartą z inwestorem, więc faktyczny zakres tych prac musi wynikać z tej umowy. Należy tu nadmienić, że skarżący twierdzi, że zainwestował w domek ok. 200 000 zł, co zeznał w czasie toczącej się sprawy sądowej o dział spadku ( sprawa sygn.. VII Ns 1285/17, Sąd rejonowy w Gdyni).

Budynek w K. 8. , wybudowany w latach 80-tych miał powierzchnię 44 m2, w tym na parterze ok.30 m2, a na piętrze ok. 14 m2, co potwierdza ewidencja podatkowa podatku od nieruchomości w Urzędzie Powiatowym w Tucholi, z której wynika, że do końca roku 2016 figurował budynek o powierzchni 44 m2, od którego był płacony podatek. Na zdjęciu z 2017, załącznik nr.8 widnieje budynek o wymiarach 13,85 x 9,56=132,4 m2, z poddaszem użytkowym oraz zabudowanym, zadaszonym tarasem o wymiarach 7,3x4,58=33,4 m2. Razem więc obiekt budowlany z 2016 ma w rzucie powierzchnię 165,8 m2, czyli jest blisko czterokrotnie większy od budynku z lat 80-tych. Trudno uwierzyć, że tak istotna zmiana w powierzchni budynku nie jest widoczna na zdjęciach lotniczych wykonanych w latach 1997-2020, a uzyskanych z Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii.

W 2016 powstał budynek, którego wcześniej na działkach [...] nie było. Zważywszy na fakt, że budynek z 2016 jest w rzucie cztery razy większy od poprzedniego, nie może być mowy o tym, że budynek został wyremontowany lub przebudowany, zgodnie z definicjami remontu i przebudowy z Prawa Budowlanego ( zmianie uległy powierzchnia i kubatura budynku).

W dniu 28.8.2017 uczestniczka przyjechała do domku letniskowego w K. [...] i spotkała się w nowym, nie znanym jej do tamtego momentu domku (przyjeżdżała tam regularnie, kilkanaście razy w roku z jej partnerem K. R. w latach 2008-2015) z p. D. R. i p. I. R.. Z tego spotkanie istnieje nagranie, które potwierdza, że stary domek, cytat I. R.: " został przewalony, a to jest nowy dom". Spis wypowiedzi stanowi załącznik nr.9 do niniejszego pisma, a nagranie znajdujące się na płycie CD, jest dowodem w sprawie sygn. XV 641/20 prowadzonej w Sądzie Okręgowym w Gdańsku, jest także w posiadaniu skarżącego i uczestniczki.

Ponadto, skarżący nie może być właścicielem budynku letniskowego w K. [...], gdyż K. R. nie mógł w dniu [...].01.2016 darować go synowi, albowiem w tym dniu leżał w szpitalu w [...] i nie miał świadomości. Zmarł [...] lutego 2016 r., a uczestniczka została jego spadkobierczynią.

Kujawsko – pomorski Wojewódzki inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2021 r. nr WINB-WOP.7722.56.2021.AJ, na podstawie art.123 w związku z art.138 §2 i art.144 kpa oraz art.49g ust.1 i ust.2, art.83 ust.2 pb i art.25 ustawy z dnia 13.02.2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz.471, ze zm.), zwanej dalej: "ustawą zmieniającą", uchylił zaskarżone postanowienie w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ nadzoru budowlanego I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł o następujące ustalenia i rozważania:

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art.49g ust.1 i ust.2 pb

Powyższe przepisy zawarte w art. 49f i art.49g ww. ustawy zostały wprowadzone ustawą z dnia 13.02.2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz.471), które weszły w życie w dniu 19.09.2020 r., zgodnie z art.39 tej ustawy. Jednakże istotne w tym przypadku jest brzmienie art. 25 ww. ustawy z dnia 13.02.2020 r., który stanowi: "Do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym."

Zatem ustawą zmieniającą wprowadzono do pb (m.in.) przepis art.49f dotyczący uproszczonego postępowania legalizacyjnego w stosunku do takich obiektów, od których zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat (ust. 1). Z kolei art.49f ust. 2 stanowi, że w przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego. Niemniej jednak, z uwagi na datę wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, tj. w dniu 26.10.2017 r. (zawiadomieniem znak: PINB.450.4.2017) i jej niewątpliwe niezakończenie w dniu 19.09.2020 r. (data wejścia w życie ustawy zmieniającej), przepis art.49f pb w tej sprawie nie znajduje zastosowania. Stąd, zarówno art.49f jak i art.49g nie mogą stanowić podstawy prawnej do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przez organy nadzoru budowlanego (w tym zakresie czyt. wyroki, np. WSA w Poznaniu z dnia 09.07.2020 r., sygn. akt II SA/Po 892/20).

Ponadto zgodnie z art. 103 ust.2 pb - przepisu art.48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Natomiast przepisy dotychczasowe zawarte są w ustawie uprzednio obowiązującej, tj. z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz.229, z późn. zm.). Z kolei art.48 ust.pb. stanowi o tym, że - organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego:

1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo

2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.

Wobec powyższego zaskarżone postanowienie nie może się ostać, jako wydane z rażącym naruszeniem prawa, tj. art.49f i art.49g pb, w związku z art.25 ustawy z dnia 13.02.2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tucholi winien natomiast kontynuować postępowanie wszczęte z - urzędu w dniu 26.10.2017 r., znak: PINB.450.4.2017 w sprawie samowoli budowlanej, dotyczącej budynku rekreacji indywidualnej znajdującego się na terenie działek o nr ewid[...] w K., gm. T., w oparciu o przepisy pb w brzmieniu do dnia 18.09.2020 r. Przy czym, w dalszym toku przedmiotowego postępowania organ I instancji winien kierować się wskazówkami i wytycznymi zawartymi w ww. wyrokach sądów administracyjnych, tj. wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 11.06.2019 r., sygn. akt II SA/Bd 130/19 oraz NSA z dnia 06.02.2020 r., sygn. akt II OSK 181/20, co wynika z art. 153 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).

Natomiast z uzasadnienia powyższych orzeczeń wynika, że - stan faktyczny sprawy nie został przez organ I instancji dokładnie wyjaśniony, ani w pełni nie zebrano materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie istotnych okoliczności sprawy, zaś szczegółowej analizy wymaga kwalifikacja prawna inwestycji z punktu widzenia przepisów pb, a w szczególności, jednoznacznego ustalenia w zakresie modernizacji lub przebudowy tego obiektu przeprowadzonej w 2016 r.

Podkreślić należy, iż przedłożony materiał dowodowy w badanej sprawie nie wykazuje, by aktualny budynek posiadał takie same gabaryty jak obiekt istniejący pierwotnie (przed jego tzw. "remontem"), co wynika z powyższej analizy dowodów, w tym: zeznań świadków, zdjęć lotniczych, zdjęć przedstawionych prze stronę skarżącą do zażalenia i do protokołu z dnia 27.12.2017 r. oraz zdjęć załączonych do protokołu kontroli PINB w Tucholi z dnia 23.10.2017 r. (które to dowody opisano powyżej). Nadto, brak jest dokumentów- potwierdzających prawo własności lub prawo do zarządzania przedmiotowym obiektem budowlanym przez skarżącego (m.in. brak jest uwiarygodnionej umowy darowizny lub orzeczenia sądu w tym zakresie).

W skardze złożonej przez skarżącego na powyższe postanowienie zaskarżył je w całości i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

I/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1/ art. 25 ustawy zmieniającej, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w kontekście złożonego przez skarżącego wniosku o przeprowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, za sprawą wszczętą i niezakończoną w rozumieniu w/w przepisu należy uważać wszczęte w dniu [...] października 2017 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. postępowanie w sprawie samowoli budowlanej, kiedy to prawidłowa wykładnia przywołanego wyżej przepisu winna prowadzić do wniosku przeciwnego;

2/ art. 49f i art. 49g pb w zw. z art. 32 ustawy zmieniającej, poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji uznanie przez organ, że w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego nie może zostać przeprowadzone uproszczone postępowanie legalizacyjne, albowiem istnieje sprawa wszczęta i niezakończona przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, podczas gdy w rzeczywistości brak było przeciwwskazań dla wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, w związku z czym wyżej wymienione przepisy winny znaleźć zastosowanie, a postępowanie w sprawie uproszczonej legalizacji powinno być kontynuowane,

3/ art. 32 ust. 1 w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na wydaniu przez organ postanowienia, którego treść prowadzi do nieuprawnionego różnicowania sytuacji podmiotów dążących do przeprowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, wyłącznie w zależności od tego, czy istnieje sprawa wszczęta i niezakończona przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2020 poz. 471, ze zm.), a więc różnicowania sytuacji podmiotów charakteryzujących się tą samą cechą istotną, co narusza konstytucyjną zasadę równości;

II/ naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1/ art. 80 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegające na dowolnej, a nie swobodnej i wszechstronnej ocenie materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne przyjęcie przez organ, że materiał dowodowy w badanej sprawie nie wykazuje, by aktualny budynek posiadał takie same gabaryty jak obiekt istniejący pierwotnie, kiedy to analiza rzeczonego materiału dowodowego, w tym zwłaszcza zeznania świadków, powinna prowadzić do wniosku, że budynek ten nie uległ rozbudowie, a został jedynie wyremontowany;

2/ art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia które konkretnie dowody organ uznał za wiarygodne, a które z nich uznał za pozbawione tej cechy, a w szczególności niewyjaśnienie powodów, dla których odmówił wiarygodności przynajmniej części zeznań złożonych w toku postępowania przez świadków oraz strony postępowania, w sytuacji w której zeznania te są logiczne, wewnętrznie spójne, a nadto wzajemnie się uzupełniają.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Zaszły przesłanki do uwzględnienia skargi, choć nie wszystkie jej zarzuty okazały się zasadne.

Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", doprowadziła Sąd do stanowiska, że w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji.

W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że przedmiotowy budynek został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej przez ojca skarżącego, K. R. w latach osiemdziesiątych XX wieku, a zatem ponad 20 lat przed datą wszczęcia niniejszego postępowania administracyjnego.

Podstawę materialnoprawną wydanego przez organ pierwszej instancji postanowienia stanowił art. 49 g pb, który stanowi o obowiązku przedłożenia dokumentów w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym celem jego skutecznego przeprowadzenia.

Organ odwoławczy, kwestionując stanowisko organu I instancji uznał, że pomimo, iż w toku postępowania przepisy pb zmieniły się na mocy ustawy, która weszła w życie w dniu 19 września 2020 r. - to w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy dotychczasowe. W tym zakresie organ odwoławczy powołał się na treść art. 25 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.

Jak wynika zaś z akt rozpoznawanej sprawy wniosek skarżącego z 25.05.2021 r. o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego dotyczy obiektu, wobec którego zostało już wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne 26.10.2017 r., w przedmiocie samowoli budowlanej i które do dnia złożenia przedmiotowego wniosku nie zostało ostatecznie zakończone.

Wskazać zatem należy, że przepis art. 49f p.b. (dodany przez art. 1 pkt 37 ustawy zmieniającej, która weszła w życie z dniem 19 września 2020 r.), wprowadza szczególną regulację określającą przesłanki wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. W myśl tego przepisu w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne (art. 49f ust. 1 p.b.). W przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, tj. obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego (art. 49f ust. 2 p.b.). Nie można natomiast wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli termin, o którym mowa w ust. 1, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1 (art. 49f ust. 5 p.b.). Jednocześnie w przypadku stwierdzenia stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzi organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze postanowienia, bezzwłoczne zabezpieczenie obiektu budowlanego lub jego części oraz usunięcie stanu zagrożenia. Na postanowienie to przysługuje zażalenie (art. 49f ust. 3 i 4 p.b.).

Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej (druk nr 121, s. 43 i następne, dostępny na: https://www.sejm.gov.pl) wprowadzenie uproszczonej procedury administracyjnej w odniesieniu do samowoli budowlanych starszych niż sprzed 20 lat jest konieczne ze względu na wymóg zachowania standardów w zakresie bezpieczeństwa. W Polsce istnieje i jest użytkowany szereg obiektów budowlanych samowolnie wybudowanych przed wieloma laty, co do których organy nadzoru budowlanego nie mają wiedzy, a tym samym nie mogły podjąć przewidzianych w pb, działań. Właściciele zwykle nie podejmują bowiem prób legalizacji samowolnie zrealizowanych obiektów budowlanych z obawy przed wysokimi opłatami legalizacyjnymi, a także obawiając się wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji o rozbiórce - przede wszystkim ze względu na ich niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Ponadto obowiązek przechowywania co najmniej przez okres istnienia obiektu dokumentacji związanej z wydanym pozwoleniem na budowę lub zgłoszeniem został wprowadzony dopiero na mocy przepisów pb. W związku z tym, niejednokrotnie jest wręcz niemożliwe do ustalenia, czy dana inwestycja zrealizowana w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane została wybudowana bez wymaganej zgody. W sytuacji zatem wzniesienia obiektu budowlanego przed 1 stycznia 1995 r. brak możliwości okazania przez aktualnego właściciela tego obiektu decyzji o pozwoleniu na budowę sam w sobie nie oznacza jeszcze, że jest to samowola budowlana (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 928/17, LEX nr 2446436). Podkreślono również, że nowa procedura daje możliwość wystąpienia do organu nadzoru budowlanego z żądaniem wszczęcia postępowania legalizacyjnego w formie uproszczonej i tym samym legalizacji starych samowoli budowlanych, co pozwoli uregulować stan prawny obiektów budowlanych i zwiększyć ich bezpieczeństwo, bowiem zalegalizowane obiekty budowlane podlegają okresowym kontrolom wynikającym z rozdziału 6 pb.

Powyższe oznacza, że zamiarem ustawodawcy było możliwie szerokie stosowanie nowej regulacji - uproszczonego postępowania legalizacyjnego - do starych samowoli budowlanych.

Należy przy tym zaznaczyć, że zgodnie z art. 32 ustawy zmieniającej, nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. do dnia 19 września 2020 r.) decyzję o nakazie rozbiórki. Z powołanego wyżej przepisu wprost wynika, że ustawa nowelizująca eliminuje możliwość wszczęcia postępowania legalizacyjnego uproszczonego w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie tej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki.

W ocenie Sądu, a contrario, należy przyjąć, że w stosunku do obiektów budowlanych, co do których nie wydano przed wejściem w życie ustawy zmieniającej decyzji o rozbiórce, przepisy dotyczące postępowania legalizacyjnego uproszczonego znajdują zastosowanie.

W rozpoznawanej sprawie bezspornie przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej nie została wydana decyzja o nakazie rozbiórki obejmująca budynek posadowiony na terenie działek o nr ewid.[...], [...] oraz [...] w K.. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, nie było przeszkód do zastosowania w tym przypadku przepisów regulujących uproszczone postępowanie legalizacyjne. Co istotne nie jest kwestionowanym, że w niniejszej sprawie przedmiotowy budynek został zrealizowany przed 1995 r. Tym samym, odmowa wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego możliwa była jedynie w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 32 ustawy zmieniającej.

Zauważyć przy tym należy, że systematyka przepisów przejściowych zawartych w ustawie zmieniającej również pozwala na uznanie, że przepis art. 32 wskazanej ustawy stanowi niejako lex specialis wobec art. 25 tej ustawy, wyłączając jego stosowanie we wskazanych stanach faktycznych. Celem przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań legislacyjnych (jak wynika to z wyżej zaprezentowanego uzasadnienia do projektu ustawy) było bowiem jak najszersze uporządkowanie kwestii samowoli budowlanych, powstałych jeszcze w czasie obowiązywania uprzednich przepisów budowlanych. Tym samym, od zasady stosowania uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 p.b. ustawodawca przewidział wyjątek jedynie w art. 32 ustawy zmieniającej. Ponadto wykładnia przepisów zaprezentowana przez organy jest sprzeczna z założeniami racjonalnego ustawodawcy, które zabraniają interpretowania norm w ten sposób, że niektóre fragmenty ustawy stają się zbędne. Przyjęte przez ustawodawcę rozwiązania prawne mają charakter kompromisowy, zgodnie z którymi można wszcząć postępowanie uproszczone w stosunku do każdego obiektu budowlanego, wobec którego nie wydano decyzji o nakazie rozbiórki do dnia 19 września 2020 r. i to niezależnie od tego, czy w stosunku do niego wszczęto już postępowanie legalizacyjne. W niniejszej zaś sprawie – co ponownie należy podkreślić - mimo tego, że postępowanie legalizacyjne zostało wszczęte w oparciu o przepisy obowiązujące przed wejściem w życie ustawy zmieniającej (w 2018 r.) to do dnia złożenia wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego nie wydano nakazu rozbiórki wskazanej zabudowy. Nie zachodzi też sytuacja określona w art. 49f ust. 5 pb, by termin, o którym mowa w art. 49 f ust. 1 pb, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1, zwłaszcza, że w przedmiotowej sprawie postanowienia o wstrzymaniu budowy nie wydawano. W tym miejscu należy wskazać, że biorąc pod uwagę treść art. 49f ust. 5 pb, należy dojść do wniosku, że w istocie ustawodawca wprowadził dwie procedury legalizacyjne, zwykłą (art. 48 ust. 1 pb) oraz uproszczoną (art. 49 f ust. 5 pb), a co za tym idzie, należy je uznać za dwie różne "sprawy" administracyjne. Uważna analiza cytowanej tu regulacji pozwala dostrzec, że ustawodawca traktuje tryby legalizacyjne: "zwykły" (z art. 48 ust. 1 pb.) i "uproszczony" (art. 49f ust. 5 pb.) jako odrębne. Zaznacza bowiem, że zainicjowanie trybu "zwykłego" przed upływem 20 lat od zakończenia budowy (wydanie postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1 pb) jest a limine przesłanką negatywną wszczęcia trybu uproszczonego.

Powyższe prowadzi do wniosku, że regulacja intertemporalna z art. 25 ustawy zmieniającej nie odnosi się do uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Rolą art. 49f i nast. nie było zmodyfikowanie reguł, wedle których prowadzone są procedury legalizacyjne "zwykłe". Przepisem tym dodano, niejako "obok", postępowanie nowe, wszczynane w odrębnym i szczególnym trybie – które, jeżeli zostanie zainicjowane i są ku niemu przesłanki – tworzy nową konkurencyjną sprawę administracyjną (vide: wyroki: - WSA w Poznaniu z dnia 13.10.2021 r., sygn. akt II SA/Po 418/21; - WSA w Olsztynie z dnia 7.12.2021 r., sygn. akt II SA/Ol 610/21).

Mocą noweli pb, skarżący uzyskał z dniem 19 września 2020 r. uprawnienie do żądania wdrożenia wobec spornego budynku postępowania legalizacyjnego uproszczonego – jako odrębnej, nowej sprawy. Prawo to daje mu art. 49f ust. 2 pb. Wobec skorzystania przez niego z tego prawa, procedura uproszczona uzyskała pierwszeństwo, a procedura zwykła powinna być zawieszona do czasu zakończenia procedury uproszczonej.

Dlatego też stanowisko organu odwoławczego w zakresie przyjęcia braku podstaw do możliwości zastosowania uproszczonej procedury legalizacyjnej w przedmiotowej sprawie nie jest zasadne, a zasadne są zarzuty skargi wyrażone w tym zakresie.

W konsekwencji powyższego, organ i instancji winien zawiesić dotychczas prowadzone postępowanie legalizacyjne i nadać bieg procesowy podaniu skarżącego o uproszczoną legalizację spornego budynku.

Zupełnie natomiast odrębnym zagadnieniem jest to, czy istnieją warunki prawne do zalegalizowania spornego budynku na podstawie nowowprowadzonych przepisów uproszczonej legalizacji. Warunki takie niewątpliwie zaistniałyby w sytuacji, kiedy samowola budowlana miała miejsce 20 lat temu, bo tylko takie przypadki są objęte regulacją art. 49f–49i pb (vide: Plucińska-Filipowicz Alicja (red.) Filipowicz Tomasz, Wierzbowski Marek(red.) Buliński Kamil Despot-Mładanowicz Arkadiusz Kosicki Artur Rypina Mariusz Wincenciak Mirosław Wincenciak-Pruszyńska Katarzyna. Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, LEX).

W nowowprowadzonym postępowaniu w przedmiocie uproszczonej legalizacji, podstawowym obowiązkiem organów będzie więc dokonanie ustaleń, kiedy ustała mająca miejsce ostatnio samowola budowlana. W warunkach przedmiotowej sprawy oznacza to, że w przypadku potwierdzenia się wersji skarżącego o dokonaniu jedynie remontu spornego budynku będzie możliwe zastosowanie przepisów uproszczonej legalizacji. W przypadku natomiast potwierdzenia się wersji uczestniczki postępowania M. L., że sporny budynek został rozbudowany w 2016 r. (co wymagało zgłoszenia lub pozwolenia na budowę), powyższe przepisy nie będą mogły stać się podstawą legalizacji a wtedy zajdą przesłanki do podjęcia zawieszonego postępowania w przedmiocie prowadzonego dotychczas procesu w przedmiocie samowoli budowlanej, wszczętego z urzędu 26.10.2017 r.

Aktualne więc w istocie pozostają wytyczne WSA w Bydgoszczy wynikające z wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 11.06.2019 r., sygn. akt II SA/Bd 130/19 oraz NSA z dnia 06.02.2020 r., sygn. akt II OSK 181/20, jak też stanowisko zajęte przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji w zakresie konieczności dokonania przez organ I instancji ustaleń faktycznych w zakresie modernizacji lub przebudowy tego obiektu przeprowadzonej w 2016 r. i dokonania szczegółowej analizy kwalifikacja prawnej inwestycji z punktu widzenia przepisów prawa budowlanego.

Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że przedłożony materiał dowodowy w badanej sprawie nie wykazuje, by aktualny budynek posiadał takie same gabaryty jak obiekt istniejący pierwotnie (przed jego tzw. "remontem"), jak też brak jest dokumentów- potwierdzających prawo własności lub prawo do zarządzania przedmiotowym obiektem budowlanym przez skarżącego. Organ I instancji oparł swe rozstrzygnięcie jedynie na fragmentarycznej części materiału dowodowego, tj. na oświadczeniach skarżącego, pisemnym oświadczeniu świadka W. R., który odwołał w nim swe wcześniejsze zeznania oraz zeznaniach świadków: - M. K. , - I. R., - A. L. i K. T. do których podszedł mało wnikliwie, bezkrytycznie i bezrefleksyjnie.

Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której świadek W. R. w pisemnym oświadczeniu odwołał swe zeznania złożone ustnie przed organem, które potwierdzały wersję uczestniczki M. L. i pisemnie potwierdził wersje skarżącego, a więc diametralnie różną od tego, co zeznał i w tej sytuacji organ poprzestał na takim pisemnym oświadczeniu świadka, nie wzywając go na rozprawę i nie przesłuchując ponownie, czym zaniechał wyjaśnienia bardzo istotnej okoliczności, a mianowicie przyczyn zmiany podanej przez świadka wersji zdarzeń na zupełnie przeciwną w stosunku do wcześniej złożonych zeznać, którą zresztą zaprezentował tez będąc przesłuchiwany na policji. Nie trzeba dodawać, zmiana zeznań jest na tyle wyjątkowym i nadzwyczajnym zachowaniem, że wymaga bardzo wnikliwego przesłuchania świadka, właśnie na tą okoliczność celem poczynienia ustaleń, co do wiarygodności jego twierdzeń i przyczyn zmiany zeznań.

Również nie do zaakceptowania jest sytuacja braku przesłuchania świadków z urzędu wobec przedłożenia przez uczestniczkę w dniu [...].11.2018 r., materiału dowodowego w postaci oświadczeń i fotografii, które stoją w sprzeczności z wersją skarżącego. Dotyczy to fotografii załączonych na kartach 66.13 – 66.18 akt administracyjnych tom II i oświadczeń B. F. (k. 66.7 ww. akt), - A. M. (k. 66.4 ww. akt), - A. B. (k. 66.3 ww. akt), - A. B. (k. 66.2 ww. akt), - D. F. (k. 66.1 ww. akt), - A. W. (k. 66.5 ww. akt). Materiały te wskazują fotografie uroczystości odbywanych na terenie spornej posesji, wskazując sporny budynek i uczestników uroczystości. Wskazują też ojca skarżącego koszącego trawę, jak wynika z twierdzeń uczestniczki. Materiał ten może więc w sposób niewątpliwy przesądzić o stanie faktycznym, jaki w rzeczywistości miał miejsce, jak również wpłynąć na ocenę wiarygodności świadków, którzy twierdzili o nierozbudowywaniu spornego budynku i którzy nie rozpoznawali tego budynku na fotografiach przedłożonych przez uczestniczkę. Waga dowodów przedłożonych przez uczestniczkę jest o tyle istotna, że są one oparte o fotografie, które mają walor niepodważalnie bezstronnego dowodu, a dokumentują nie tylko wygląd spornego budynku, ale też poprzez znajdowanie się na nich uczestników uroczystości, a nawet ojca skarżącego, jak i szczególnych znaków topograficznych, które wskazuje z zażaleniu uczestniczka, mogą potwierdzić tożsamość obiektu.

Twierdzenie organu I instancji o niemożliwości stwierdzenia z fotografii lotniczych czy sporny obiekt zmieniał kształt bądź wymiary, stanowi w istocie twierdzenie gołosłowne, które nie zostało poparte jakąkolwiek nawet próbą analizy tego materiału dowodowego, a jest to na tyle ważny materiał dowodowy – wobec bezstronnego waloru fotografii – że w sytuacji braku umiejętności pracowników organu I instancji poddania go analizie, wymaganym jest zwrócenie się o jej przeprowadzenie do odpowiedniego rzeczoznawcy.

Niewątpliwie więc zgromadzony materiał dowodowy został przez organ I instancji wykorzystany jedynie w pewnym fragmencie. Tymczasem wobec zupełnie rozbieżnych stanowisk skarżącego i uczestniczki M. L., zachodzi konieczność przeprowadzenia dowodu ze wszystkich dokumentów, w tym fotografii i oświadczeń osób, które zostały zgromadzone w sprawie, a przede wszystkim przesłuchania tych wszystkich osób, w tym, które złożyły oświadczenia pisemne, w charakterze świadka, po pouczeniu o odpowiedzialności karnej.

Należy stwierdzić, że brak jest podstawy prawnej na odbieranie przez świadków zeznań na piśmie. Pomimo iż brzmienie art. 83 kpa jest oczywiste, należy przypomnieć, że brak jest warunków prawnych do stosowania odpowiednio przepisów dotyczących składania oświadczeń przez stronę postępowania. W wyroku z dnia 2 kwietnia 2009 r. II OSK 477/08 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "przepisy kpa nie przewidują, aby świadek mógł swoją wiedze o stanie faktycznym sprawy przekazywać organowi administracji w formie oświadczenia. Zgodnie z art. 75 § 2 kpa oświadczenie za zgodą organu administracji może złożyć jedynie strona pouczona o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania i to wtedy, gdy przepisy nie wymagają zaświadczenia. W odniesieniu do świadków kodeks zna jedynie dowód z zeznań świadka, złożonych właśnie po pouczeniu o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania - art. 83 § 3 kpa. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2011 r. w sprawie. II GSK 401/10 stwierdził że "dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Różnica w wartości dowodowej dokumentu prywatnego i zeznania świadka wynika przede wszystkim z faktu, że świadek składa zeznania po uprzedzeniu go przez organ administracji publicznej o odpowiedzialności za fałszywe zeznania, a osoba składająca pisemne oświadczenie w formie dokumentu prywatnego, nie jest obciążona taką odpowiedzialnością, co może mieć wpływ na treść i prawdziwość składanych oświadczeń. Ponadto świadek składając zeznania na rozprawie administracyjnej, odpowiada na konkretne pytania prowadzącego rozprawę, a także obecnych stron. Składając natomiast pisemne oświadczenie, oświadcza to co sam chce, bez możliwości uzupełnienia, czy uściślenia podanych faktów".

Rozbieżność stanowisk stron wymaga też przesłuchania stron, tj. skarżącego i uczestniczki M. L. w trybie art. 86 kpa, a więc po pouczeniu o odpowiedzialności karnej, co wynika z odpowiedniego stosowania art. 83 § 3 kpa w tym zakresie.

Istotnym dowodem będzie też protokół rozprawy przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w Gdyni w sprawie VII NS 1285/17, w trakcie której - jak twierdzi uczestniczka w zażaleniu – skarżący miał stwierdzić, że zainwestował w domek 200000 zł., o który to protokół organ winien zwrócić się do ww. Sądu.

Z uwagi jak już podkreślono na zakres rozbieżności w stanowisku stron, niezbędne jest przesłuchanie wszystkich świadków po pouczeniu o odpowiedzialności karnej (w dotychczasowych protokołach ich przesłuchań, brak adnotacji o pouczeniu o odpowiedzialności karnej) celem wymuszenia na nich mówienia prawdy.

Jak już to wcześniej wskazano, zachowują w przedmiotowej sprawie aktualność wytyczne zawarte w wyrokach WSA w Bydgoszczy z dnia 11.06.2019 r., sygn. akt II SA/Bd 130/19 oraz NSA z dnia 06.02.2020 r., sygn. akt II OSK 181/20, co do potrzeby dokonania ustaleń faktycznych w sprawie. Obowiązywanie na mocy art. 153 p.p.s.a. wytycznych zawartych w ww. wyrokach jest jednak ograniczone do wskazanej kwestii, albowiem po wydaniu ww. wyroków zmienił się stan prawny poprzez możliwość zastosowania w sprawie od 19.09.2020 r. uproszczonej procedury legalizacyjnej.

Zarzuty skargi w zakresie naruszenia prawa procesowego nie są zasadne, albowiem słuszna była konkluzja organu odwoławczego w świetle poczynionych wyżej wywodów o tym, że, jak to ujął ww. organ: "przedłożony materiał dowodowy w badanej sprawie nie wykazuje, by aktualny budynek posiadał takie same gabaryty jak obiekt istniejący pierwotnie (przed jego tzw. "remontem". Podnoszony w skardze obowiązek szczegółowej analizy materiału dowodowego obciąża w pierwszym rzędzie organ I instancji, by została zrealizowana zasada dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz lit. c, p.p.s.a. skarga podlegała uwzględnieniu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zastosuje się do oceny i wskazań wynikających z powyższych rozważań.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.