Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 865/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 81 ust. 12, art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2, ust. 4
journal: Dz.U. 2022 poz 988
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: § 1 pkt 1 ppkt g
journal: Dz.U. 2012 poz 1468
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2012 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: § 6 ust. 7
journal: Dz.U. 2015 poz 776
law: Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu  przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 776 z  późn. zm.).

SENTENCJA

Dnia 26 kwietnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Anna Dębowska, , Sędzia NSA Janusz Nowacki, Protokolant St. sekretarz sądowy, Renata Tomaszewska-Małolepsza, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2023 roku sprawy ze skargi T. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 października 2022 r. nr KO.484.49.2022 w przedmiocie cofnięcia uprawnienia diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 29 kwietnia 2022 roku nr DRK.5422.1.2022; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz T. D. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

0III SA/Łd 865/22

Uzasadnienie

Decyzją z 5 października 2022 r., po rozpatrzeniu odwołania T.D., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego, sprawującego funkcję Starosty, z 29 kwietnia 2022 r. o cofnięciu T.D. uprawnienia diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów nr [...]

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

W dniu 3 listopada 2021 r. do organu I instancji wpłynął wniosek Transportowego Dozoru Technicznego Oddział Terenowy we Wrocławiu z 29 października 2021 r. o wszczęcie postępowania wyjaśniającego w trybie art. 84 ust. 3 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 988 ze zm.), dalej p.r.d., w związku z przeprowadzeniem przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania, wydaniem przez diagnostę zaświadczenia, dokonaniem wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym i przepisami.

Do wniosku dołączono:

- dokumentację zdjęciową,

- protokół Transportowego Dozoru Technicznego z badania nr [...] z 28 października 2021 r. z kontroli doraźnej zbiornika cysterny drogowej, który jest pod ciśnieniem napełniany, opróżniany lub przewożony, wytwórca M., nr fabryczny [...], pojemność 35 m3, zamontowanego na pojeździe - naczepie ciężarowej marki M. o nr rej.[...], nr identyfikacyjny pojazdu – [...], eksploatujący urządzenie D.R., załącznik do ww. protokołu z badania,

- decyzję Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego z 28 października 2021 r. wstrzymującą eksploatację urządzenia technicznego - zbiornik cysterny drogowej, który jest pod ciśnieniem napełniany, opróżniany lub przewożony, z rygorem natychmiastowej wykonalności.

Przekazano ponadto kserokopię zawiadomienia Transportowego Dozoru Technicznego Oddział we Wrocławiu z 29 października 2021 r., skierowanego do Prokuratury Rejonowej w Piotrkowie Trybunalskim o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa polegającego na bezprawnym, tzn. bez wymaganych dokumentów wystawionych przez Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego stwierdzającym sprawność urządzenia technicznego, wykonaniu 1 czerwca 2020 r. przez diagnostę T.D, nr uprawnień [...], badania technicznego pojazdu naczepy ciężarowej marki M. o nr rej. [...], nr identyfikacyjny pojazdu –[...].

Z przekazanych dokumentów wynika, że inspektorzy Transportowego Dozoru Technicznego Oddziału Terenowego we Wrocławiu 28 października 2021 r. przeprowadzili na drodze kontrolę doraźną pojazdu - naczepy ciężarowej marki M., nr rej.[...], a konkretnie urządzenia zamontowanego na przedmiotowym pojeździe, tj. zbiornika cysterny drogowej, który jest pod ciśnieniem napełniany, opróżniany lub przewożony. Powyższe badanie przeprowadzono na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. b, art. 25, art. 28 ustawy z 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (Dz.U. z 2022 r., poz. 1514), dalej u.o.d.t, oraz na podstawie § 25 rozporządzenia Ministra Transportu z 20 października 2006 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie projektowania, wytwarzania, eksploatacji, naprawy i modernizacji specjalistycznych urządzeń ciśnieniowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1465), dalej rozporządzenie w sprawie dozoru technicznego, w ramach nadzoru nad przestrzeganiem przez eksploatującego przepisów o dozorze technicznym. Na podstawie fabrycznej tabliczki znamionowej zbiornika cysterny ciśnieniowej, a także budowy cysterny, zamontowanego osprzętu zabezpieczającego i eksploatacyjnego w pojeździe, stwierdzili, że jest to zbiornik cysterny drogowej, który jest pod ciśnieniem napełniany, opróżniany lub przewożony ciśnieniem wyższym niż 0,5 bara, dlatego też podlega rejestracji w Transportowym Dozorze Technicznym.

Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. g rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2012 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu (Dz.U. z 2012 r. poz. 1468), dalej rozporządzenie w sprawie urządzeń technicznych, dozorowi technicznemu podlegają następujące rodzaje urządzeń technicznych - Urządzenia ciśnieniowe, w których znajdują się ciecze lub gazy pod ciśnieniem różnym od atmosferycznego - zbiorniki, w tym cysterny, do przewozu materiałów niezaliczonych, jako niebezpieczne, które są pod ciśnieniem napełniane, opróżniane lub przewożone, dla których iloczyn nadciśnienia i pojemności jest większy niż 50 barów x dm3, a nadciśnienie jest wyższe niż 0,5 bara.

Z kolei art. 14 ust. 1 u.o.d.t. stanowi, że urządzenia techniczne objęte dozorem technicznym mogą być eksploatowane tylko na podstawie decyzji zezwalającej na ich eksploatację, wydanej przez organ właściwej jednostki dozoru technicznego. Ponadto zgodnie z art. 6 u.o.d.t. urządzenia techniczne powinny być projektowane, wytwarzane, naprawiane, modernizowane oraz eksploatowane zgodnie z ich przeznaczeniem, w sposób zapewniający bezpieczeństwo ich eksploatacji - zgodnie z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. Właściciel pojazdu na eksploatowanie przedmiotowego urządzenia technicznego winien zatem uzyskać stosowny dokument, wystawiony przez organ właściwej jednostki dozoru technicznego, tj. przez Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego. Dokumentem tym jest decyzja Dyrektora TDT. W trakcie ww. badania ujawniono również, że dwa zawory bezpieczeństwa, których zadaniem było zabezpieczenie zbiornika przed niebezpiecznym wzrostem ciśnienia, zostały przez eksploatującego pojazd zablokowane, co skutkowało stworzeniem bezpośredniego zagrożenia dla życia ludzkiego oraz mienia i środowiska.

Jak wynika z ustaleń inspektorów TDT, właściciel pojazdu nie dysponował decyzją Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego zezwalającą na eksploatowanie zbiornika cysterny drogowej, który jest pod ciśnieniem napełniany, opróżniany lub przewożony. Dlatego też Dyrektor Transportowego Dozoru Technicznego w Warszawie 28 października 2021 r. wydał decyzję wstrzymującą eksploatację ww. urządzenia technicznego.

Z przekazanych przez Transportowy Dozór Techniczny Oddział Terenowy we Wrocławiu dokumentów wynika, że pojazd poddany został badaniom technicznym 1 czerwca 2020 r., zakończonych wynikiem pozytywnym. Badanie techniczne przeprowadził diagnosta T.D., w O. S.C. A.D, A.D.2 w Piotrkowie Trybunalskim przy ul. [...]

Ww. badania techniczne przeprowadzone zostały bez wymaganych dokumentów wystawionych przez Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego, stwierdzających sprawność urządzenia technicznego - zbiornika cysterny drogowej, który jest pod ciśnieniem napełniany, opróżniany lub przewożony. Jak stanowi art. 81 ust. 12 p.r.d. badanie techniczne pojazdu z zamontowanym urządzeniem technicznym podlegającym dozorowi technicznemu może być przeprowadzone po przedstawieniu dokumentu wydanego przez właściwy organ dozoru technicznego, stwierdzającego sprawność urządzenia technicznego. Ponadto § 6 ust. 7 rozporządzenia z 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach stanowi, że w przypadku badania technicznego pojazdu z zamontowanym urządzeniem technicznym, o którym mowa w art. 81 ust. 12 p.r.d., uprawniony diagnosta w rejestrze zamieszcza informację o dopuszczeniu urządzenia technicznego do eksploatacji, podając numer i datę wystawienia protokołu oraz decyzji dopuszczającej urządzenie do eksploatacji, wydanej przez właściwy organ dozoru technicznego. Uprawniony diagnosta jest więc zobowiązany, przed przystąpieniem do badania technicznego pojazdu, zażądać aktualnych dokumentów stwierdzających sprawność urządzenia technicznego zamontowanego na pojeździe. Zgodnie z art. 81 ust. 13 p.r.d. w przypadku trudności w ustaleniu parametrów technicznych pojazdu, jego konstrukcji, czy też danych identyfikacyjnych, diagnosta może i powinien posłużyć się pisemną opinią rzeczoznawcy samochodowego, o którym mowa w art. 79a p.r.d.

Diagnosta T.D, przeprowadzając 1 czerwca 2020 r. badanie techniczne pojazdu bez wymaganej decyzji Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego, zezwalającej na eksploatację zbiornika cysterny drogowej, przeprowadził badania techniczne niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania oraz dokonał wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym i przepisami.

Zgodnie z art. 84 ust. 3 p.r.d. starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, stwierdzone zostanie, że diagnosta:

- przeprowadził badanie techniczne niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania,

- wyda zaświadczenie, albo dokona wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami.

T.D. złożył pismo z 18 stycznia 2022 r., do którego dołączył:

- zrzut ekranu z systemu CEP,

- wydruk z portalu historiapojazdu.gov.pl,

- pismo ITS z dnia 18-03-2015 r.,

- pismo PISKP z dnia 24-11 -2015 r.,

- oświadczenie właściciela naczepy.

Ponadto T.D.poinformował, że, sporny pojazd w czasie badania nie był pojazdem przeznaczonym do przewozu materiałów niebezpiecznych (ADR), tj. nie posiadał odpowiednich adnotacji w dowodzie rejestracyjnym, ani żadnych oznaczeń zewnętrznych w tym zakresie. Pojazd ten przeznaczony był do przewozu materiałów sypkich, a także był napełniany i opróżniany w sposób grawitacyjny. Podczas badania technicznego właściciel pojazdu nie przedłożył diagnoście żadnych dokumentów, ani nie podniósł, że pojazd musi w związku z tym posiadać odpowiednie dokumenty pochodzące od organu dozoru technicznego. Pojazd nie posiadał także w tym zakresie żadnych adnotacji w swoim dowodzie rejestracyjnym, widniała tylko informacja, że jest to pojazd ciężarowy przeznaczony do przewozu materiałów sypkich.

Pismem z 10 stycznia 2022 r. organ I instancji wystąpił do Starostwa Powiatowego w Piotrkowie Trybunalskim z prośbą o wezwanie właściciela pojazdu R.D. do złożenia wyjaśnień dotyczących przeprowadzonych 1 czerwca 2020 r. badań technicznych ww. pojazdu oraz udzielenia odpowiedzi na zadane w piśmie pytania.

Z udzielonej odpowiedzi wynika, że właściciel pojazdu R.D. nie pamięta, czy był obecny podczas przeprowadzania ww. badań technicznych pojazdu, a także, że naczepa ciężarowa przeznaczona jest do przewozu materiałów sypkich. Nie była wyposażona w dodatkowe tabliczki określające parametry techniczne pojemnika, nie była wyposażona w osprzęt ciśnieniowy. Jej załadunek i rozładunek wykonywany był wyłącznie grawitacyjnie, a montaż elementów ciśnieniowych, służących do wydmuchu transportowego materiału rozpoczął się dopiero pod koniec sierpnia 2021 r., a więc już po przeprowadzonych badaniach technicznych.

Celem potwierdzenia faktu, że montaż elementów ciśnieniowych ww. cysterny, służących do wydmuchu transportowego materiału, nastąpił w sierpniu 2021 r., pismem z 14 lutego 2022 r. organ ponownie wystąpił do Starostwa Powiatowego w Piotrkowie Trybunalskim z prośbą o wezwanie R.D. do złożenia dokumentów potwierdzających ww. okoliczności - np. homologacja, atest, faktura za wykonaną usługę.

Z uwagi na brak odpowiedzi, organ, pismem 21 marca 2022 r., ponownie wystąpił z zapytaniem do Starostwa Powiatowego w Piotrkowie Trybunalskim, czy R.D. dostarczył ww. dokumenty. Pismem z 23 marca 2022 r. Starostwo Powiatowe w Piotrkowie Trybunalskim poinformowało, że 25 lutego 2022 r. R.D. odebrał skierowane do niego wezwanie, jednakże do 14 marca 2022 r. nie dostarczył żadnych dokumentów w sprawie. W związku z powyższym Starostwo Powiatowe w Piotrkowie Trybunalskim 14 marca 2022 r. wysłało ponowne wezwanie do R.D. . W odpowiedzi z 20 marca 2022 r. R.D. stwierdził, że nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających montaż osprzętu ciśnieniowego, bowiem dokonał tego osobiście.

Organ wystąpił dodatkowo 17 lutego 2022 r. oraz 22 lutego 2022 r. do Transportowego Dozoru Technicznego w Warszawie z zapytaniem o możliwość późniejszego zamontowania osprzętu ciśnieniowego cysterny, jeżeli tak, to kto może tego dokonać, a także czy właściciel powinien dysponować homologacją na dany osprzęt.

W dniu 18 marca 2022 r. otrzymano informację od P.N, Głównego Specjalisty ds. Technicznych Transportowego Dozoru Technicznego w Warszawie, z której wynika, że cysterna ciśnieniowa obligatoryjnie podlega pod dozór techniczny, sprawowany przez Transportowy Dozór Techniczny. Co za tym idzie, eksploatujący/użytkownik cysterny ciśnieniowej nie może dowolnie (we własnym zakresie) zmieniać parametrów pracy urządzenia, wyposażenia zabezpieczającego lub modernizować urządzenie. Powyższą kwestię reguluje art. 17 ust. 1 u.o.d.t., z którego wynika, że dokonanie naprawy lub modernizacji urządzenia technicznego wymaga uprzedniego uzgodnienia z organem właściwej jednostki dozoru technicznego. Ponadto § 11 rozporządzenia w sprawie warunków dozoru technicznego stanowi, że zmiana nastaw osprzętu zabezpieczającego i jego połączeń ze specjalistycznym urządzeniem ciśnieniowym jest możliwa wyłącznie po uzyskaniu zgody Transportowego Dozoru Technicznego. Dodatkowo § 1 pkt 1 lit. g rozporządzenia w sprawie urządzeń technicznych stanowi, że dozorowi technicznemu podlegają następujące rodzaje urządzeń technicznych - Urządzenia ciśnieniowe, w których znajdują się ciecze lub gazy pod ciśnieniem różnym od atmosferycznego - zbiorniki, w tym cysterny, do przewozu materiałów niezaliczonych, jako niebezpieczne, które są pod ciśnieniem napełniane, opróżniane lub przewożone, dla których iloczyn nadciśnienia i pojemności jest większy niż 50 barów x dm3, a nadciśnienie jest wyższe niż 0,5 bara. Brzmienie powyższego paragrafu może sugerować, że dotyczy to tylko urządzeń, w których znajdują się ciecze lub gazy pod ciśnieniem różnym od atmosferycznego. Jednakże jak orzekł NSA w wyroku z 7 września 2021 r., II GSK 647/21, takie odczytanie tegoż przepisu prowadzi do wniosku, że to nie urządzenie należy poddawać dozorowi technicznemu, ale czynność jego wykorzystania w sposób potencjalnie tworzący zagrożenie. Co za tym idzie - cysterna stanowi urządzenie techniczne, które z mocy prawa podlega dozorowi technicznemu, a więc może być eksploatowane wyłącznie na podstawie decyzji właściwego organu jednostki dozoru technicznego, tj. Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego, zezwalającej na jej eksploatację. Poddanie więc stałemu dozorowi technicznemu przedmiotowego urządzenia jest koniecznością. Nie jest ono zależne od faktycznego wykorzystania urządzenia, lecz od możliwości jego wykorzystania. Decydujące znaczenie ma bowiem przeznaczenie użytkowanej cysterny, która została wyprodukowana z przeznaczeniem do wykonywania operacji ciśnieniowych, jak i bezciśnieniowych. Takie właśnie przeznaczenie ma cysterna, zamontowana na spornym pojeździe. Potwierdza to protokół Transportowego Dozoru Technicznego z 28 października 2021 r. z kontroli doraźnej zbiornika cysterny drogowej, który jest pod ciśnieniem napełniany, opróżniany lub przewożony.

Wobec powyższego organ I instancji wydał 29 kwietnia 2022 r. decyzję o cofnięciu T.D. uprawnień diagnosty.

W odwołaniu od ww. decyzji skarżący zarzucił jej naruszenie:

- prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d. poprzez uznanie, że diagnosta swoim postępowaniem wypełnił znamiona przeprowadzenia badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania lub wydania zaświadczenia albo dokonania wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, czym naruszył przepisy rozporządzenia w sprawie badań technicznych pojazdów,

- nieuzasadnione i wadliwe wskazanie, że w przypadku przeprowadzenia przez diagnostę badania technicznego niezgodnego z określonym zakresem i sposobem wykonania nie istnieje możliwość zastosowania miarkowania konsekwencji wynikających z naruszeń prawa przez diagnostę (albowiem istnieje "określony zakres i sposób wykonania" badania technicznego pojazdu, który to sposób i zakres może być różny w zależności od sytuacji i realiów konkretnej sprawy), a tym samym nie doszło do rozważenia, czy ciężar popełnionego przez diagnostę uchybienia jest na tyle istotny, że daje podstawę do wydania orzeczenia o cofnięcie uprawnień na okres 5 lat (albowiem zgodnie z art. 84 ust. 4 p.r.d. "w przypadku cofnięcia diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych, ponowne uprawnienie nie może być wydane wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna),

- procedury administracyjnej, tj. art. 7, 7a, 8, 77, 80 i 107 k.p.a. poprzez fragmentaryczne i niewystarczające rozważenie materiału dowodowego, niedokładne wyjaśnienie i określenie stanu faktycznego sprawy, sporządzenie błędnego i niepełnego uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji, a także wobec wydania decyzji z pominięciem oceny zachowania diagnosty w kontekście zakresu i pełnego zbadania sposobu przeprowadzenia badania technicznego, a tym samym braku rozważenia przepisów prawa materialnego wskazanych w pkt 1 i 2 zarzutów odwołania i analizy tego, czy ciężar popełnionego przez diagnostę uchybienia jest na tyle istotny, że daje podstawę do wydania orzeczenia o cofnięciu uprawnień na okres 5 lat.

Wskazaną na wstępie decyzją z 5 października 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 84 ust. 3 p.r.d. starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 pkt 1 p.r.d., stwierdzono:

1/ przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania;

2/ wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami.

Zatem wykonanie badań technicznych pojazdów sprzecznie z wymogami prawa i stanem faktycznym zawsze będzie rodziło po stronie organu obowiązek cofnięcia uprawnień. Żadne inne okoliczności, w tym również intencje, jakimi kierował się diagnosta poświadczając nieprawdę, nie mogą być brane pod uwagę. Przepis ten spełnia funkcję zapobiegawczą i sankcyjną jednocześnie. Jego celem jest więc odsunięcie nierzetelnych diagnostów od czynności kontroli stanu technicznego pojazdów.

Z kolei art. 81 ust. 12 p.r.d. przewiduje, że badanie techniczne pojazdu z zamontowanym urządzeniem technicznym podlegającym dozorowi technicznemu może być przeprowadzone po przedstawieniu dokumentu wydanego przez właściwy organ dozoru technicznego, stwierdzającego sprawność urządzenia technicznego.

Organ wskazał, że zgodnie z § 1 pkt 1 lit. g rozporządzenia w sprawie urządzeń technicznych, dozorowi technicznemu podlegają następujące rodzaje urządzeń technicznych - urządzenia ciśnieniowe, w których znajdują się ciecze lub gazy pod ciśnieniem różnym od atmosferycznego - zbiorniki, w tym cysterny, do przewozu materiałów niezaliczonych, jako niebezpieczne, które są pod ciśnieniem napełniane, opróżniane lub przewożone, dla których iloczyn nadciśnienia i pojemności jest większy niż 50 barów x dm3, a nadciśnienie jest wyższe niż 0,5 bara.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.o.d.t. urządzenie techniczne objęte dozorem technicznym, mogą być eksploatowane tylko na podstawie decyzji zezwalającej na ich eksploatację, wydanej przez organ właściwej jednostki dozoru technicznego.

Z kolei § 6 ust. 7 rozporządzenia w sprawie badań technicznych przewiduje, że w przypadku badania technicznego pojazdu z zamontowanym urządzeniem technicznym, o którym mowa w art. 81 ust. 12 p.r.d., uprawniony diagnosta w rejestrze zamieszcza informacje o dopuszczeniu urządzenia technicznego do eksploatacji, podając numer i datę wystawienia protokołu oraz decyzji dopuszczającej urządzenie do eksploatacji wydanej przez właściwy organ dozoru technicznego.

W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie stan faktyczny sprawy jest bezsporny. W dniu 1 czerwca 2020 r. skarżący wykonał badanie techniczne pojazdu marki M. o nr rej. [...] z zainstalowanym na naczepie ciężarowej zbiornikiem cysterny drogowej z pozytywnym wynikiem, wydając stosowne zaświadczenie i dokonując wpisu w dowodzie rejestracyjnym pojazdu.

Tymczasem, jak ustalił w dniu kontroli 28 października 2021 r. TDT na podstawie tabliczki znamionowej zbiornika cysterny ciśnieniowej, budowy cysterny, zamontowanego osprzętu zabezpieczającego i eksploatacyjnego, był to zbiornik cysterny drogowej, który jest pod ciśnieniem napełniany, opróżniany lub przewożony ciśnieniem wyższym niż 0,5 bara. Z protokołu z badania [...] wynika, że ciśnienie dopuszczalne/próbne wynosi 0,2 i 0,3 Mpa, a więc przekracza 0,5 bara (1 bar to 0,1 Mpa). Dane wynikają z tabliczki zastępczej znajdującej się na zbiorniku cysterny ciśnieniowej, pochodzącej z 2010 r. Żadnej innej tabliczki TDT nie stwierdził.

Kolegium wystąpiło do R.D. o przedstawienie jakichkolwiek dokumentów potwierdzających fakt montażu tabliczek. Jednak R.D. nie udzielił w tej kwestii żadnej odpowiedzi. Kolegium podkreśliło, że zastępcza tabliczka znamionowa znajdująca się na cysternie wyraźnie wskazuje datę jej montażu - 2010 r. Zastępcza tabliczka znamionowa określa też, że ciśnienie dopuszczalne/próbne cysterny wynosi 0,2 i 0,3 Mpa, a więc przekracza 0,5 bara (1 bar to 0,1 Mpa). Jednocześnie brak jest dokumentów organu dozoru technicznego stwierdzających sprawność tego urządzenia technicznego. To zaś w konsekwencji oznacza, że w dniu badania technicznego cysterna zawierała takie właśnie oznaczenia. To w rezultacie oznacza również, że do badania przedstawiono pojazd z urządzeniem technicznym podlegającym dozorowi technicznemu TDT.

Organ podał, że diagnosta był zobowiązany, przed przystąpieniem do badań technicznych pojazdu, zażądać aktualnych dokumentów stwierdzających sprawność urządzenia technicznego zamontowanego na pojeździe. Ponadto, zgodnie z art. 81 ust. 13 p.r.d., w przypadku trudności w ustaleniu parametrów technicznych pojazdu, jego konstrukcji, czy też danych identyfikacyjnych diagnosta może i powinien posłużyć się pisemną opinią rzeczoznawcy samochodowego, o którym mowa w art. 79a p.r.d.

W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że badania techniczne pojazdu powinny zakończyć się wynikiem negatywnym. Diagnosta jednak dopuścił pojazd do ruchu. Oznacza to, że przeprowadzał badania niezgodnie z zakresem i sposobem wykonania, a także wydał zaświadczenie i dokonał wpisu do dowodu rejestracyjnego niezgodnie ze stanem faktycznym i przepisami.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ wskazał dodatkowo, że stan techniczny naczepy nie podlegał ocenie - istotne jest, czy urządzenie techniczne zamontowane na naczepie ciężarowej podlega dozorowi technicznemu. Wprawdzie nałożona sankcja jest dotkliwa, jednak jest uzasadniona celem w postaci konieczności zagwarantowania rzetelnego wypełniania przez diagnostów obowiązków wpływających na bezpieczeństwo ruchu drogowego, a poza tym z woli ustawodawcy organ tak restrykcyjnie musi działać. Wprawdzie w dowodzie rejestracyjnym pojazdu jest zawarta adnotacja, że pojazd służy do przewozu materiałów sypkich, jednakże w chwili kontroli oznaczenie cysterny wskazało, że jest to urządzenie ciśnieniowe podlegające dozorowi technicznemu. Organ podał również, że na odpowiedzialność wynikającą z art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d. nie mogą mieć wpływu okoliczności wystąpienia stwierdzonych uchybień, ich ilościowego stosunku do badań prawidłowo przeprowadzonych przez skarżącego, a także tego, czy popełnione uchybienia miały charakter rażący w tym sensie, że wpływały bezpośrednio na wystąpienie realnego zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Przepis ten nie daje organowi prawa do miarkowania konsekwencji. Wykonanie badań technicznych pojazdów sprzecznie z wymogami prawa i stanem faktycznym zawsze będzie rodziło po stronie organu obowiązek cofnięcia uprawnień, przepisy prawa nie przewidują żadnej gradacji sankcji wobec diagnostów.

Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył T.D, zarzucając jej naruszenie:

1/ Prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d., poprzez:

a) nieprawidłowe uznanie, że diagnosta swoim postępowaniem wypełnił znamiona przeprowadzenia badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania, jak również wydania zaświadczenia albo dokonania wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami oraz naruszył szereg przepisów rozporządzenia w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach,

b) nieuzasadnione i wadliwe wskazanie, że w przypadku przeprowadzenia przez diagnostę badania technicznego niezgodnego z określonym zakresem i sposobem wykonania nie istnieje możliwość zastosowania miarkowania konsekwencji wynikających z naruszeń prawa przez diagnostę (albowiem istnieje "określony zakres i sposób wykonania" badania technicznego pojazdu, który to sposób i zakres może być różny w zależności od sytuacji i realiów konkretnej sprawy), a tym samym nie doszło do rozważenia, czy ciężar popełnionego przez diagnostę uchybienia jest na tyle istotny, że daje podstawę do wydania orzeczenia o cofnięcie uprawnień na okres 5 lat (albowiem zgodnie z art. 84 ust.4 p.r.d. "w przypadku cofnięcia diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych, ponowne uprawnienie nie może być wydane wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna) co skutkowało utrzymaniem w mocy poprzednio zapadłej decyzji Starosty;

2/ błędną wykładnię § 1 ust. 1 lit. g rozporządzenia w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu, wobec uznania, że naczepa, która służyła do przewozu materiałów sypkich, podlegała dozorowi technicznemu, a co za tym idzie w przedmiotowej sprawie badanie techniczne winno zostać przeprowadzone jedynie po przedstawieniu dokumentu wydanego przez właściwy organ dozoru technicznego, stwierdzającego sprawność urządzenia technicznego (art. 81 ust.12 p.r.d.).

3/ prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 w zw. z ust. 4 p.r.d. w przypadku niezgodności tego uregulowania z wyrażoną w art. 2 i 31 ust.3 Konstytucji RP zasadą proporcjonalności, albowiem przepis ten, jako unormowanie o charakterze sankcyjnym, nie określa gradacji kar ze względu na stopień winy, co prowadzi do karania diagnosty cofnięciem uprawnień w każdym przypadku naruszenia przez niego procedury badania albo wydania zaświadczenia z niego, bez względu na charakter, stopień zawinienia i skutki jego czynu, co w konsekwencji prowadzi do powstania sytuacji uniemożliwiającej ubieganie się o ponowne uprawnienia diagnosty wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu uprawnienia stała się ostateczna (art. 84 ust.4 p.r.d.);

4/ procedury administracyjnej, tj. art. 7, 7a, 8, 77, 80, 81a i 107 k.p.a. poprzez fragmentaryczne i niewystarczające rozważenie materiału dowodowego, w tym w kontekście także złożonych w postępowaniu odwoławczym zarzutów, niedokładne wyjaśnienie i określenie stanu faktycznego sprawy, sporządzenie błędnego i niepełnego uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji, a także wobec wydania decyzji z pominięciem oceny zachowania diagnosty w kontekście zakresu i pełnego zbadania sposobu przeprowadzenia badania technicznego, a tym samym braku rozważenia przepisów prawa materialnego wskazanych w pkt 1 i 2 zarzutów skargi i analizy tego, czy ciężar popełnionego przez diagnostę uchybienia jest na tyle istotny, że daje podstawę do wydania orzeczenia o cofnięcie uprawnień na okres 5 lat.

Wskazując na powyższe naruszenia autor skargi wniósł o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał m.in., że wydając decyzję organy posłużyły się tylko stwierdzeniami pochodzącymi z pism TDT przedstawiających jego stanowisko w tym zakresie oraz określających stan techniczny naczepy na dzień stanowczo późniejszy niż badanie techniczne, tj. ma 28 października 2021 r., czyli dzień kontroli doraźnej naczepy. Pominięto całkowicie, że w dniu badanie technicznego naczepa nie była wyposażona w dodatkowe tabliczki określające parametry techniczne pojemnika, nie była wyposażona w osprzęt ciśnieniowy. Jej załadunek i rozładunek wykonywany był wyłącznie grawitacyjnie, a montaż elementów ciśnieniowych, służących do wydmuchu transportowego materiału, rozpoczął się dopiero pod koniec sierpnia 2021 r., a więc już po przeprowadzonych badaniach technicznych. Zamiast tego posłużono się jedynie domniemaniem, że stan naczepy był niezmienny w trakcie jej eksploatacji i badań diagnostów, a zatem musiała ona podlegać dozorowi technicznemu.

Organ powielił jedynie wnioski TDT, nie dokonując przy tym żadnych swoich ustaleń lub niezależnych wniosków. W sprawie praktycznie nie przeprowadzono pełnego postępowania dowodowego i nie ustalono obiektywnie przeznaczenia naczepy i jej właściwości na dzień badania technicznego. Organ administracji całkowicie bezkrytycznie i bez jakiejkolwiek próby ustalenia obiektywnego stanu faktycznego i analizy przepisów prawa oparł swoje decyzje jedynie na stanowisku z pism Transportowego Dozoru Technicznego. Tymczasem strona wskazała i przedstawiła dowody na to, że była to naczepa przeznaczona do przewozu materiałów sypkich. Pomimo posiadania tej informacji nie dokonano żadnej analizy prawnej jej znaczenia dla sprawy. Organ nie dokonał żadnych ustaleń w zakresie konstrukcji i przeznaczenia naczepy poprzez zasięgniecie informacji u jej producenta, a także nie przesłuchano przedstawicieli podmiotu, który ją obecnie użytkuje, na okoliczność, w jaki sposób jest ona faktycznie wykorzystywana,

W art. 81 ust. 12 p.r.d. wskazano, że badanie techniczne pojazdu z zamontowanym urządzeniem technicznym podlegającym dozorowi technicznemu może być przeprowadzone po przedstawieniu dokumentu wydanego przez właściwy organ dozoru technicznego, stwierdzającego sprawność urządzenia technicznego. Ww. przepis posługuje się pojęciem pojazdu z zamontowanym urządzeniem technicznym podlegającym dozorowi technicznemu. Naczepa nie spełnia przedmiotowego wymogu. Ewentualne stawianie diagnoście zarzutów w tym zakresie należy uznać jako nieuzasadnione prawnie. Wartość nadciśnienia (nawet powyżej 0,5 bara) w takim przypadku nie ma żadnego znaczenia dla sprawy, albowiem warunek ten dotyczy tylko zbiorników przewożących materiały w stanie ciekłym lub lotnym. Ważne jest także stwierdzenie ustawodawcy, który wyraźnie precyzuje, że norma dotyczy zbiorników, w których znajdują się, a nie potencjalnie mogą znajdować się ciecze lub gazy pod ciśnieniem różnym od atmosferycznego. Tym bardziej należało przeprowadzić postępowanie dowodowe i ustalić, co faktycznie było w naczepie przewożone,

Skoro ustawodawca nie zaliczył cystern przewożących materiały w stanie skupienia stałym do katalogu § 1 pkt 1 rozporządzenia, to nastąpiło skuteczne wyłączenie ich z katalogu urządzeń dozorowych w tym zakresie. Należy przyjąć, że zagrożenie, które powodują takie cysterny, jest znacznie mniejsze niż tych przewożących ciecze lub gazy, co było powodem takiego, a nie innego rozstrzygnięcia ustawodawcy w tym zakresie.

W ocenie skarżącego nie można wyciągać negatywnych skutków w stosunku do diagnosty za niewypełnienie obowiązku, który obiektywnie nie istniał w dniu badania. Zachowania skarżącego nie można zakwalifikować jako umyślnego naruszenia przepisów, nierzetelnego postępowania, którego skutkiem było dopuszczenie do ruchu pojazdu stwarzającego bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Z niezwykle formalistycznego i pomijającego cel przepisu art. 84 ust. 3 p.r.d. wynika niemożliwa do zaakceptowania konstatacja, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy uzasadnione jest cofnięcie skarżącemu uprawnień z powodu wydania zaświadczenia niezgodnego z przepisami prawa. Tymczasem wszelkie wątpliwości faktyczne i prawne powinny być tłumaczone przez organy zawsze na korzyść osoby, której postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty dotyczy, w przedmiotowej sprawie nie ma dowodów na to, aby diagnosta celowo i umyślnie zafałszował wynik badania w celu dopuszczenia pojazdu do ruchu niezgodnie z przepisami prawa.

Zdaniem skarżącego praktyka polegająca na rozważaniu spraw jedynie w wąskim ujęciu bez rozważania zakresu naruszenia, tj. ogniskowanie się jedynie na tym, czy naruszenie miało miejsce lub nie bez oceny całego kontekstu i zakresu tego naruszenia, jest błędna. Stawia to na równi zarówno diagnostów, którzy dopuścili się przestępstwa fałszu intelektualnego w wydawanych dokumentach po stwierdzeniu przez sąd w postępowaniu karnym nawet wielokrotnego poświadczenia nieprawdy, co stwarza ogromne potencjalne zagrożenie w ruchu drogowym, z diagnostą, który dokonał jedynie naruszenia pewnego ułamku procedur służących ocenie pojazdu. Skoro orzecznictwo wskazuje na możliwość miarkowania konsekwencji w takich sytuacjach, organ w niniejszej sprawie winien odpowiedzialność miarkować po wyjaśnieniu przebiegu, motywacji diagnosty i skutków zdarzenia, przyjmując kwalifikacje czynu diagnosty jedynie jako naruszanie procedury badania.

Zgodnie z art. 84 ust. 4 p.r.d. w przypadku cofnięcia diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych, ponowne uprawnienie nie może być wydane wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna. Zatem decyzja administracyjna wywołuje skutki bardzo surowe i właściwie w wielu przypadkach eliminujące dożywotnio diagnostę z możliwości wykonywania zawodu, ze względu na rozwój techniki samochodowej.

Zdaniem skarżącego art. 84 ust. 3 p.r.d. wyraźnie wskazuje, że należy rozważyć w takiej sprawie nie tylko sam fakt wypełnienia przez diagnostę znamion czynu w nim opisanego, ale należy ustalić także zakres tego naruszenia, jego ewentualne skutki, a także rozważyć, czy charakter naruszenia procedury badania upoważnia do cofnięcia uprawnień zawodowych na lat 5.

Powołując się na orzecznictwo sądowe, skarżący podniósł, że na gruncie art. 84 ust. 3 pkt 1 p.r.d. istnieje możliwość miarkowania przez organ konsekwencji wynikających z naruszeń prawa przez diagnostę, co wynika z samej treści tego przepisu, że istnieje "określony zakres i sposób wykonania" badania technicznego pojazdu, który to sposób i zakres może być różny w zależności od sytuacji i realiów konkretnej sprawy. Tym samym zadaniem organu administracyjnego jest w takiej sytuacji szczególnie wnikliwe zbadanie zakresu ewentualnych nieprawidłowości w wykonywaniu przez danego diagnostę funkcji i rozważenie, czy ciężar popełnionego przez niego uchybienia jest istotnie na tyle duży, że daje podstawę do wydania orzeczenia o cofnięcie uprawnień.

Ponadto w sprawie należało ocenić, jaki te uchybienia miały wpływ na bezpieczeństwo w ruchu oraz czy naruszenie procedury badania w stosunku do pojazdu nie może być rozpatrywane w zakresie miarkowania możliwości wymierzenia kary i czy rzeczywiście diagnosta zasługuje na cofnięcia uprawnień zawodowych na lat 5 - wyłączając jego okoliczności osobistych, motywacji do działania oraz ocenić zakres naruszenia procedury i wpływ ewentualnych uchybień na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Nie ma żadnych dowodów na działanie diagnosty w celu świadomego naruszenia procedury lub istnienia jakichkolwiek motywów finansowych w celu legalizacji pojazdu. Jeśli zaś istnienie rozbieżność interpretacji sądów co do stosowania sankcji określonej w art. 84 ust. 3 p.r.d. w zakresie, czy dopuszczalne jest miarkowanie odpowiedzialności, to należało wątpliwości w tym zakresie rozstrzygnąć na korzyść diagnosty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie zakres kontroli przeprowadzanej przez sąd administracyjny wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 84 ust. 3 p.r.d. starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 pkt 1, stwierdzono: przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania (pkt 1); wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami (pkt 2).

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że odpowiedzialność wynikająca z art. 84 ust. 3 p.r.d. ma charakter obiektywny, o czym świadczy wprost jego treść: uprawniony organ "cofa" diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych w razie stwierdzenia okoliczności określonych w art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d. Okolicznością wymienioną w punkcie 1 tego przepisu jest przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania, zaś w punkcie 2 jest wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Organ nie ma więc swobody w podjęciu decyzji, lecz jest zobligowany do cofnięcia uprawnień, gdy zaistnieją okoliczności, o których mowa w art. 84 ust. 3 p.r.d. Organ nie jest też uprawniony do miarkowania sankcji, co oznacza, że uchybienia o dużym ciężarze gatunkowym są traktowane na równi z uchybieniami o mniejszych skutkach. Przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania oraz wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami zawsze będzie rodziło po stronie organu obowiązek cofnięcia uprawnień. Żadne inne okoliczności, w tym również przyczyny, na skutek których zdaniem diagnosty doszło do stwierdzonych uchybień, nie mogą być brane pod uwagę (por. np. wyroki NSA: z 12 września 2012 r., II GSK 422/11; z 27 czerwca 2012 r., II GSK 619/11; z 12 stycznia 2012 r., II GSK 1395; z 25 lutego 2015 r., II GSK 46/14; z 12 kwietnia 2013 r., II GSK 60/12).

Przepis art. 84 ust. 3 p.r.d. spełnia funkcję zapobiegawczą i sankcyjną jednocześnie. Jego celem jest odsunięcie nierzetelnych diagnostów od czynności kontroli stanu technicznego pojazdów. Przeprowadzenie wadliwego badania, wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnego ze stanem faktycznym lub przepisami może mieć bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego, a przez to godzić w życie i zdrowie ludzkie. Ważkość obowiązków i odpowiedzialność spoczywające na diagnoście pozostaje zatem w związku z sankcją za uchybienie powyższym obowiązkom. Surowość prawa w tym zakresie odnoszona jest właśnie do wskazanych obowiązków i skutków ich zaniedbania przez diagnostę, a przez to możliwych następstw takiego działania (por. wyroki NSA: z 21 września 2017 r., II GSK 3537/15; z 13 czerwca 2018 r., II GSK 1239/15).

Należy w tym miejscu podkreślić, że w przypadku cofnięcia diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych, ponowne uprawnienie nie może być wydane wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna (art. 84 ust. 4 p.r.d.).

Podstawowe znaczenie w sprawie cofnięcia uprawnienia diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów ma zatem dokonanie bezspornego i niebudzącego wątpliwości ustalenia, że diagnosta przeprowadził badanie techniczne niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania, wydał zaświadczenie albo dokonał wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami oraz że w przypadku takiego ustalenia ustawa nie dopuszcza żadnego wyjątku, który wyłączyłby wydanie decyzji cofającej uprawnienia diagnosty. W szczególności decyzja taka nie jest uzależniona od motywów, którymi się kierował diagnosta, naruszając art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d.

Wobec tego wykonywaniu kompetencji polegającej na nakładaniu dolegliwości w postaci sankcji prawnej – w rozpatrywanej sprawie sankcji administracyjnej polegającej na cofnięciu uprawnień diagnosty – nie może towarzyszyć żadna dowolność, czy też arbitralność. W konsekwencji uzasadnione jest oczekiwanie, że w postępowaniu toczącym się w sprawie cofnięcia uprawnień diagnosty organ administracji publicznej jednoznacznie ustali oraz wykaże zaktualizowanie się wszystkich przesłanek uzasadniających nałożenie takiej sankcji. Dotyczy to zarówno faktycznych, jak i prawnych przesłanek i stanowi warunek konieczny, aby uznać takie działania organu za zgodne z prawem.

Ponadto, w ocenie Sądu, jeżeli treść przepisów w zakresie obowiązków formalnoprawnych diagnosty nie jest jednoznaczna, to rozbieżności w tym zakresie nie powinny rodzić sankcji dla diagnosty. (patrz także wyrok NSA z 12 sierpnia 2021 r., II GSK1392/18).

Ponieważ prawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d., to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis prawa materialnego wyznaczał on i determinował zarazem przedmiot postępowania w rozpatrywanej sprawie. Oczywiste jest więc tym samym, że wyznaczał on zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie oraz mające znaczenie prawne okoliczności, których ustalenie było konieczne do załatwienia sprawy.

Zgodnie z art. 81 ust. 12 p.r.d. badanie techniczne pojazdu z zamontowanym urządzeniem technicznym podlegającym dozorowi technicznemu może być przeprowadzone po przedstawieniu dokumentu wydanego przez właściwy organ dozoru technicznego, stwierdzającego sprawność urządzenia technicznego.

W myśl § 6 ust. 7 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badanach (Dz.U. z 2015 r. poz. 776 ze zm.), w przypadku badania technicznego pojazdu z zamontowanym urządzeniem technicznym, o którym mowa w art. 81 ust. 12 ustawy, uprawniony diagnosta w rejestrze zamieszcza informacje o dopuszczeniu urządzenia technicznego do eksploatacji, podając numer i datę wystawienia protokołu oraz decyzji dopuszczającej urządzenie do eksploatacji wydanej przez właściwy organ dozoru technicznego.

W rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 grudnia 2012 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu (Dz.U. z 2012 r. poz. 1468) określono w § 1 rodzaje urządzeń technicznych, które podlegają dozorowi technicznemu. W punkcie 1 wymienione są urządzenia ciśnieniowe, w których znajdują się ciecze lub gazy pod ciśnieniem różnym od atmosferycznego, w tym (ppkt g) zbiorniki, w tym cysterny do przewozu materiałów niezaliczonych jako niebezpieczne, które są pod ciśnieniem napełniane, opróżniane lub przewożone, dla których iloczyn nadciśnienia i pojemności jest większy niż 50 barów x dm³, a nadciśnienie jest wyższe niż 0,5 bara.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się więc do rozstrzygnięcia kwestii, czy skarżący diagnosta 1 czerwca 2020 r. mógł wykonać badania techniczne pojazdu z zainstalowanym na naczepie zbiornikiem cysterny drogowej bez przedstawienia przez właściciela pojazdu decyzji zezwalającej na eksploatację cysterny, jeżeli tak jak twierdzi, w czasie badania pojazd nie był przeznaczony do przewozu materiałów niebezpiecznych (ADR), zbiornik nie miał zamontowanego sprzętu ciśnieniowego ani żadnych tabliczek, był napełniany i opróżniany grawitacyjnie, a w dowodzie rejestracyjnym naczepy był wpis, że jest przeznaczona do przewozu materiałów sypkich i nie było w nim żadnych dodatkowych oznaczeń, a więc cysterna nie posiadała zamontowanych urządzeń ciśnieniowych? W przypadku pozytywnej odpowiedzi na pierwsze pytanie należało rozważyć, czy stan faktyczny przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia przez organ, że cysterna miała tabliczki znamionowe określające parametry pojemnika i zainstalowane urządzenia ciśnieniowe w dniu badania technicznego przeprowadzonego przez diagnostę, znajduje oparcie w zebranym materiale dowodowym.

W ocenie sądu, w świetle powyżej przytoczonych przepisów, jeżeli cysterna w przedmiotowej sprawie w dacie badania przez diagnostę nie posiadałaby urządzenia ciśnieniowego, w którym znajdowały się ciecz lub gaz pod ciśnieniem, to nie podlegałaby dozorowi technicznemu.

Dlatego szczególne znaczenie ma w sprawie zupełność i ocena materiału dowodowego zgromadzonego przez organ. Zdaniem sądu, przyjęte za podstawę zaskarżonej decyzji ustalenia faktyczne, odnoszące się do przebiegu oraz wyniku badania technicznego pojazdu – naczepy ciężarowej, na której zamontowano zbiornik - cysternę, wobec braku ich zupełności, nie były prawidłowe i wystarczające do wydania decyzji.

Zdaniem sądu za niewystarczające dla przypisania skarżącemu zachowania, o którym mowa w art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d., należy uznać poprzestanie przez organy administracji publicznej na wynikach kontroli drogowej przeprowadzonej 28 października 2021 r., w sytuacji gdy badania techniczne pojazdu – naczepy zostały przeprowadzone przez skarżącego 1 czerwca 2020 r. (ponad rok wcześniej). Wskazana okoliczność i wyraźnie widoczna na jej tle kwestia upływu czasu od chwili przeprowadzenia wymienionych badań, nie może pozostawać bez wpływu na wniosek, że brak jest pewności co do tego, czy podczas przeprowadzania przez skarżącego badań technicznych 1 czerwca 2020 r. stan techniczny naczepy był tożsamy ze stanem faktycznym stwierdzonym podczas kontroli drogowej przeprowadzonej 28 października 2021 r. Ustalenia organu w tym zakresie, przyjęte za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, nie zostały potwierdzone innymi ustaleniami, które potwierdzałyby zasadność twierdzenia odnośnie do tożsamości przedmiotu tychże badań. O tego zaś zależy ocena zasadności stanowiska organu, że skarżący uchybił obowiązkowi przeprowadzenia badania technicznego tej naczepy w sposób, o którym mowa w art. 81 ust. 12 p.r.d. w związku z § 2 ust. 1 i w § 6 ust. 7 rozporządzenia z 26 czerwca 2012 r., a co za tym idzie również prawidłowości wnioskowania odnośnie do zaktualizowania działaniem przypisanym skarżącemu znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d., a tym samym również przesłanek podjęcia decyzji o cofnięciu uprawnienia do wykonywania badań technicznych.

Brak jest także oceny dowodów przeciwnych znajdujących się w aktach administracyjnych, gdyż wbrew temu, co stwierdził organ, stan faktyczny sprawy nie jest bezsporny.

W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego skarżący podnosił, że w dacie przeprowadzania przez niego badań pojazd był przeznaczony do przewozu materiałów sypkich, zbiornik był napełniany i opróżniany grawitacyjnie, w dowodzie rejestracyjnym pojazdu była informacja tylko o tym, że jest to pojazd ciężarowy przeznaczony do przewozu materiałów sypkich. Właściciel pojazdu R.D konsekwentnie i jednoznacznie to potwierdzał, wyjaśniając dodatkowo, że naczepa podczas badań technicznych nie miała zamontowanych jakichkolwiek urządzeń ciśnieniowych. Dopiero po przeprowadzonych przez skarżącego badaniach zamontowane zostały przez niego osobiście w sierpniu 2021 r. elementy ciśnieniowe służące do wydmuchu transportowanego materiału, a we wrześniu 2021 r. tabliczki określające parametry (oświadczenie z 14 stycznia 2022 r., wyjaśnienia z 2 lutego i z 20 marca 2022 r.). Nie ma przy tym znaczenia, że użytkownik urządzenia nie mógł we własnym zakresie montować osprzętu ciśnieniowego cysterny, co wynikało z odpowiedzi udzielonej przez Głównego Specjalistę ds. Technicznych z DT w Warszawie (k- 23 akt adm.). Podkreślić należy, że z § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 20 października 2006 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie projektowania, wytwarzania, eksploatacji, naprawy i modernizacji specjalistycznych urządzeń ciśnieniowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1465) wynika, że mowa jest w nim o cysternach ciśnieniowych, jako zbiornikach wraz – co trzeba podkreślić – z wyposażeniem obsługowym, konstrukcyjnym i osprzętem zabezpieczającym, które są trwale połączone z podwoziem drogowym stanowiąc nieodłączną część ramy lub umożliwiające transport multimodalny, a według § 1 pkt 1 lit. g rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2012 r. dozorowi technicznemu podlegają urządzenia techniczne – urządzenia ciśnieniowe, w których znajdują się ciecze lub gazy pod ciśnieniem różnym od atmosferycznego – zbiorniki, w tym cysterny, do przewozu materiałów niezaliczonych jako niebezpieczne, które są pod ciśnieniem napełniane, opróżniane lub przewożone, dla których iloczyn nadciśnienia i pojemności jest większy niż 50 barów x dm3, a nadciśnienie jest wyższe niż 0,5 bara.

Dlatego tym bardziej za uzasadnione i konieczne należało uznać przeprowadzenie ustaleń, które potwierdziłyby zasadność wniosku organów administracji o tożsamości przedmiotu badania podczas kontroli doraźnej 28 października 2021 r. oraz badań technicznych 1 czerwca 2020 r. Przeprowadzenie tych ustaleń nie było niemożliwe. W tym stanie rzeczy oparcie się przez organy administracji na ustaleniach poczynionych podczas kontroli drogowej 28 października 2021 r. nie może być uznane za wystarczające. Zebrany przez organy administracji materiał dowodowy nie pozwala rozstrzygnąć wątpliwości co do rzeczywistego stanu technicznego pojazdu podczas przeprowadzonych przez skarżącego badań technicznych, a w konsekwencji tego, czy skarżący uchybił ciążącym na nim obowiązkom. Wątpliwości te wzmacniają oświadczenia i wyjaśnienia właściciela wymienionej naczepy, z których wynika, że w dniu badań technicznych, tj. 27 maja 2019 r., 1 czerwca 2020 r. i 4 czerwca 2021 r., nie była ona wyposażona w urządzenie ciśnieniowe oraz tabliczkę znamionową i nie podlegała w związku z tym dozorowi technicznemu (badania techniczne w pozostałych dwóch datach wykonane zostały przez innego diagnostę, w stosunku do którego wydana została odrębna decyzja). W omawianym zakresie nie mniej istotne jest i to, że w § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 20 października 2006 r. mowa jest o cysternie trwale połączonej z podwoziem drogowym wraz – co ponownie trzeba podkreślić – z wyposażeniem obsługowym, konstrukcyjnym i osprzętem zabezpieczającym, co w relacji do przywołanego powyżej argumentu czasu przeprowadzenia badania doraźnego podczas kontroli drogowej 28 października 2021 r. oraz badań technicznych 1 czerwca 2020 r. powoduje, że odwołanie się do treści tabliczki znamionowej, nawet jeżeli została wyprodukowana w 2010 r., umieszczonej na naczepie poddanej badaniu doraźnemu 28 października 2021 r., również nie może być uznane za wystarczające ani dla wykazania, że przedmiot wymienionych badań był tożsamy, ani tym bardziej dla wykazania zaktualizowania się przesłanki wydania decyzji, o której mowa w art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d.

Z powyższych względów należy uznać, że faktyczne podstawy wydania zaskarżonej decyzji, wobec braku ich zupełności, nieustalenia i niewykazania stanu technicznego pojazdu w dniu przeprowadzania przez skarżącego badań technicznych, nie mogły być uznane za wystarczające dla przypisania skarżącemu zachowania, o którym mowa w art. 84 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 p.r.d., a w konsekwencji dla przyjęcia, że w sprawie zaktualizowały się określone tym przepisem przesłanki podjęcia decyzji o cofnięciu uprawnień do wykonywania badań technicznych. Tym samym organy administracji naruszyły przepisy postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Celem art. 84 ust. 3 p.r.d.- jak podkreśla się w orzecznictwie - jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów dokonujących wpisów do dowodów rejestracyjnych lub wystawiających zaświadczenia skutkujące dopuszczeniem do ruchu pojazdów niesprawnych, bądź w istocie niesprawdzonych pod względem technicznym, co naraża na niebezpieczeństwo uszkodzenia ciała lub utraty życia osoby korzystające ze zgłoszonych do badań pojazdów, jak i innych użytkowników drogi, a także powoduje ryzyko szkody w mieniu (por. np. wyroki: WSA w Bydgoszczy z 5 czerwca 2007 r., II SA/Bd 333/07; NSA z 1 października 2008 r., I OSK 1450/07; NSA z 3 grudnia 2013 r., II GSK 1251/12). Zatem w relacji do potrzeby ścisłej wykładni art. 84 ust. 3 p.r.d. oraz określonych nim przesłanek nałożenia sankcji administracyjnej, ocena odnośnie do proporcjonalności i adekwatności sankcji administracyjnej nakładanej na podstawie art. 84 ust. 3 p.r.d. musi każdorazowo pozostawać w ścisłym związku ze stanem faktycznym ustalonym w postępowaniu prowadzonym w sprawie cofnięcia uprawnień i siłą rzeczy – skoro chodzi o cofnięcie uprawnień, z którymi skorelowane są w oczywisty sposób konkretne obowiązki – jest i musi być odnoszona do oceny treści, wagi i znaczenia obowiązków, którym diagnosta uchybił wykonując powierzone mu zadania, które są istotne z punktu widzenia potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz eliminowania i ograniczania ryzyk z ruchem tym związanych (por. wyroki NSA: z 16 marca 2018 r., II GSK 1664/16; z 23 lipca 2021 r., II GSK 1378/18, II GSK 1392/18).

W świetle przedstawionych powyżej argumentów skarga zasługiwała na uwzględnienie, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien rozważyć dopuszczenie dowodu z przesłuchania właściciela pojazdu na okoliczność stanu naczepy w dniu badania technicznego, rozważyć czy istnieją inne dokumenty, z których stan techniczny naczepy w tym dniu może wynikać, odnieść się do pozostałych dowodów znajdujących się w aktach i dokonać ich oceny zgodnie z art. 80 i 81 k.p.a. Ocena ta powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018 r. poz. 265 ze zm.) sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącego kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zasądzona kwota obejmuje uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego, będącego radcą prawnym, w wysokości 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

A.M.