Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1236/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 3 pkt 1 lit. a). 3 pkt 3 lit.a)  i c)
journal: Dz.U. 2021 poz 1255
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 17 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 904/23 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 24 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej oraz odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 października 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 904/23, oddalił skargę J. W. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 24 lutego 2023 r., nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej oraz odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji skarżący J. W. złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1255) - dalej: "ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej". Skarżący we wniosku stwierdził, że w grudniu 1970 r. brał udział w protestach społecznych w S. W sierpniu 1971 r. miał zostać rozpoznany na dworcu PKP w S. jako uczestnik tych wydarzeń, a następnie zatrzymany i przewieziony na Komendę Milicji w S. Wnioskodawca podnosił, że w czasie transportu na komendę oraz już na komendzie w czasie wielokrotnych, także nocnych, przesłuchań miał być dotkliwie pobity przez funkcjonariuszy milicji, w wyniku czego miał doznać obrażeń polegających na rozcięciu łuku brwiowego oraz skóry na głowie. Skarżący twierdził też, że był bity pałką w stopy. Zdarzenia te miały mieć miejsce podczas pobytu na komendzie, który trwać miał, według wnioskodawcy, około tygodnia. Następnie został tymczasowo aresztowany na 3 miesiące.

Po dokonaniu oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności dając wiarę oświadczeniu wnioskodawcy odnośnie jego udziału w protestach w S. w grudniu 1970 r. i skazania w związku z udziałem w tych protestach, organ decyzją z dnia 21 grudnia 2017 r. Nr [...] potwierdził skarżącemu status osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Po uprawomocnieniu się tej decyzji, w dniach 25 sierpnia 2022 r. oraz 31 sierpnia 2022 r. zostały przekazane do Urzędu pisma z Prokuratury Regionalnej w W., do których dołączono dokumenty dotyczące okoliczności, które miały znaczenie przy rozstrzyganiu sprawy o potwierdzenie skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Prokuratura Regionalna w W. do ww. pism dołączyła dokumenty pochodzące z akt sprawy o uznanie wyroku z dnia 16 grudnia 1971 r. za nieważny, toczącej się przed Sądem Okręgowym w W. (o sygn. akt: [...]), z których wynika, że skarżący był tajnym współpracownikiem Milicji Obywatelskiej o pseudonimie "[...]" w latach 1968 - 1972, pismo Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 10 sierpnia 2018 r., znak: [...], informujące o wyniku przeprowadzonej kwerendy dotyczącej Strony oraz kopię postanowienia o tymczasowym aresztowaniu z dnia 30 sierpnia 1971 r. (sygn. akt: [...]).

W związku z powyższym, z uwagi na ujawnienie po uprawomocnieniu się decyzji Szefa Urzędu z dnia 21 grudnia 2017 r. o potwierdzeniu skarżącemu statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych oraz dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, Szef Urzędu postanowieniem z dnia 5 września 2022 r., nr [...] wznowił postępowanie administracyjne w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W odpowiedzi na postanowienie o wznowieniu postępowania, w dniu 7 września 2022 r. Skarżący udzielił pisemnych wyjaśnień.

Po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, decyzją z dnia 29 grudnia 2022 r. Szef Urzędu uchylił decyzję własną z dnia 21 grudnia 2017 r. nr [...] i odmówił stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W ustawowym terminie ustanowiony w sprawie pełnomocnik Strony wystąpił do Szefa Urzędu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia 24 lutego 2023 r., nr [...] Szef Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 29 grudnia 2022 r., nr [...] uchylającą decyzję własną z dnia 21 grudnia 2017 r., nr [...] i odmawiającą Skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Szefa Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 24 lutego 2023 r.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. W odniesieniu do zarzutu skargi związanego z postanowieniem Sądu Okręgowego w W. z dnia 31 października 2018 r., sygn. [...] Sąd meriti zauważył, że odpis tego postanowienia znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, a analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, iż okoliczności wynikające z tego dokumentu były poddane ocenie organu w kontekście wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie. Nadto przywołane przez Skarżącego postanowienie jest postanowieniem wydanym przez Sąd Okręgowy w W. [...] Wydział Karny. Wbrew twierdzeniom skargi to orzeczenie nie zostało wydane przez sąd cywilny. Siłą rzeczy do tego postanowienia nie ma zastosowania przytoczony w skardze art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd Wojewódzki nie podzielił poglądu, że organy orzekające w niniejszej sprawie na mocy przytoczonego przez skarżącego art. 365 § 1 k.p.c. były związane ww. postanowieniem Sądu Karnego.

Sąd pierwszej instancji zauważył, że w niniejszym postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązują przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w szczególności jej art. 11. Według tego przepisu sąd administracyjny wiążą ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa. Zgodnie z tym przepisem zatem sąd administracyjny jest związany tymi ustaleniami prawomocnego wyroku wydanego w postępowaniu karnym, które odnoszą się do popełnienia przestępstwa. Przez pojęcie ustalenia prawomocnego wyroku, w ujęciu przytoczonego przepisu, należy rozumieć ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa oraz miejsca i czasu jego popełnienia. Pojęcie ustalenia prawomocnego wyroku w rozumieniu art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", należy rozumieć ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, miejsca i czasu jego popełnienia. Sąd administracyjny nie jest związany ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku karnego, a zatem jest uprawniony do oceny - tak jak innych dowodów w sprawie - ustaleń zawartych w uzasadnieniu wymienionego wyroku. Przywołany przepis wymienia tylko prawomocne wyroki skazujące. Oznacza to, że art. 11 nie dotyczy wyroków uniewinniających i umarzających postępowanie. Zgodnie z art. 11 P.p.s.a. sąd administracyjny jest związany jedynie ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego wydanego w postępowaniu karnym, stąd też przepis ten nie może być przedmiotem wykładni rozszerzającej, co oznacza, że ani wyrok uniewinniający, ani wyrok w postępowaniu dotyczącym wykroczeń nie wiążą sądu.

Przytoczone przez organ szczegółowo okoliczności mające swoje oparcie we wszechstronnie zgromadzonym i opisanym materiale dowodowym pozwalają na stwierdzenie, że wersja zdarzeń opisana w skardze nie jest prawdopodobna, zwłaszcza, że jest ona niezgodna nawet z zeznaniami składanymi przez samego skarżącego podczas jego przesłuchania w dniu 4 listopada 2022 r. w postępowaniu administracyjnym pod groźbą odpowiedzialności karnej. Znamienne w sprawie jest, że nawet siostra skarżącego zaprzecza jego działalności opozycyjnej. W czasie zeznań złożonych podczas rozprawy w dniu 10 kwietnia 2019 r. w Sądzie Okręgowym w W. [...] Wydział Karny w sprawie o odszkodowanie, podawała, że była z bratem w bardzo dobrych relacjach i widywali się niemal codziennie, nie wskazywała jednak na jakąkolwiek jego aktywność w opozycji antykomunistycznej, czy bycie inwigilowanym przez organy bezpieczeństwa państwa. Wręcz przeciwnie, wyjaśniła, że informacja o udziale jej brata w wydarzeniach grudniowych w S. była dla niej zaskoczeniem.

Podobnie, gdy chodzi o twierdzenia skarżącego dotyczące represji w postaci pozbawienia możliwości wykonywania zawodu taksówkarza na skutek uprawomocnienia się wyroku Sądu Powiatowego w S. z dnia 16 grudnia 1971 r. Znamienne w sprawie jest, że skarżący po raz pierwszy wyraził ten zarzut dopiero we wszczętej w dniu 29 stycznia 2019 r. sprawie o odszkodowanie i zadośćuczynienie. Jak słusznie zauważył organ w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Szefa Urzędu z dnia 21 grudnia 2017 r. o potwierdzeniu statusu osoby represjonowanej, skarżący takich okoliczności nie podnosił. Nie podnosił ich także w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w W. o unieważnienie wyroku, sygn. akt: [...]. Prawidłowo organ podkreślił, że w sprawie o stwierdzenie nieważności wyroku (sygn. akt: [...]) na rozprawie w dniu 31 października 2018 r. Skarżący zeznawał, że niewiele zarabiał w grudniu 1970 r. "Ja miałem wtedy 21 lat, żonę, 2-letnie dziecko, niewiele zarabiałem, a tu jeszcze przed świętami taka podwyżka była, bolało to mnie. Sprzeciwiałem się tej władzy". Dopiero na etapie sprawy o odszkodowanie i zadośćuczynienie skarżący zaczął twierdzić, że w okresie poprzedzającym jego zatrzymanie w sierpniu 1971 r. osiągał bardzo wysokie dochody. Słusznie wskazuje organ w tym zakresie, że twierdzenia te nie zostały poparte żadnymi dowodami, są one niewiarygodne i służyły potrzebom prowadzonego postępowania o odszkodowanie i zadośćuczynienie.

W ocenie Sądu meriti prawidłowo organ zauważył, że skarżący nie okazał również żadnego dowodu na to, że Milicja w lutym 1972 r. dostarczyła do wydziału komunikacji urzędu miejskiego prawomocny wyrok w jego sprawie i w związku z tym cofnięto mu licencję na taksówkę. Twierdzenie to pozostało także gołosłowne. Rację ma organ, że dowodem pozbawienia możliwości świadczenia usług w zakresie przewozów taxi w okresie do 28 lutego 1972 r. nie może być pismo ZUS z dnia 20 grudnia 2018 r. o objęciu ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (taxi). Dokument ten nie potwierdza wykonywania działalności gospodarczej. Słusznie zauważa organ, że z ww. pisma wynika, że składki opłacane były także w okresie, gdy skarżący przebywał w areszcie i siłą rzeczy nie mógł wówczas świadczyć usług przewozowych. Pomimo podejmowanych prób organ nie pozyskał żadnych dowodów na okoliczność świadczenia przez skarżącego usług przewozowych po wyjściu z aresztu do lutego 1972 r. ani na okoliczność rzekomo represyjnego cofnięcia zezwolenia. Również z zeznań siostry skarżącego złożonych w postępowaniu o odszkodowanie i zadośćuczynienie złożonych na posiedzeniu w dniu 10 kwietnia 2019 r. wynika, że skarżący po wyjściu z aresztu miał problemy zdrowotne. Mając powyższe na uwadze prawidłowo organ uznał za niewiarygodne twierdzenia skarżącego dotyczące podjęcia świadczenia usług przewozu taksówką po wyjściu z aresztu 16 grudnia 1971 r. i zaprzestania ich świadczenia na skutek rzekomego cofnięcia. Sąd podziela pogląd organu, że bardziej prawdopodobną wersją zdarzeń było zaprzestanie prowadzenia działalności przez skarżącego na skutek jego ówczesnego stanu zdrowia.

Działalności skarżącego w opozycji antykomunistycznej nie potwierdzają również dokumenty pozyskane przez organ w wyniku kwerendy przeprowadzonej w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej.

Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie wyszły na jaw nowe dowody i nowe okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, podczas gdy ani postanowienie o tymczasowym aresztowaniu, ani pismo IPN z dnia 10 sierpnia 2018 r. nie ujawniają nowych okoliczności faktycznych w sprawie.

Wbrew twierdzeniom skargi Sąd Wojewódzki podzielił pogląd, że w postępowaniu wznowieniowym ustalono, iż postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna o potwierdzeniu skarżącemu statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych, było dotknięte wadliwością wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., tj. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Prawidłowo organ uznał, że nowymi w przedmiotowej spawie dowodami są: Postanowienie o tymczasowym aresztowaniu skarżącego z dnia 30 sierpnia 1971 r. oraz akta osobowe skarżącego z Aresztu Śledczego w S. Z dowodów tych wynikają nowe okoliczności dotyczące przyczyn aresztowania i uwięzienia skarżącego.

Z powyższych względów, skoro zarzuty skargi okazały się niezasadne, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się innych uchybień obligujących go do uchylenia zaskarżonej decyzji, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę w niniejszej sprawie oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. W. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji, zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) tj.:

a) art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - poprzez niewłaściwą realizację funkcji kontrolnej w stosunku do organu i oddalenie przez Sąd pierwszej instancji skargi w sytuacji, gdy zasługiwała ona na uwzględnienie z uwagi na wydanie decyzji organu z rażącym naruszeniem przepisów prawa postępowania i materialnego, poprzez ustalenie, że skarżący nie jest osobą represjonowaną w rozumieniu art. 3 ustawy o działaczach opozycji komunistycznej. Prawidłowa, całościowa analiza sprawy prowadzi to konkluzji, że zaistniały przewidziane prawem okoliczności, uzasadniające przyznanie statusu osoby represjonowanej;

b) art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - poprzez niewłaściwą realizację funkcji kontrolnej w stosunku do organu i oddalenie przez Sąd I instancji skargi na decyzję Organu, w sytuacji gdy zasługiwała ona na uwzględnienie z uwagi na fakt, że organ naruszył przepisy postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1, 78 § 2, 80, art. 107 § 3 K.p.a., poprzez:

- niewłaściwą ocenę zebranego materiału dowodowego i uznanie w oparciu o niewykazane przypuszczenia, że:

> skarżący nie brał udziału w wystąpieniu wolnościowym, a był jedynie świadkiem. Tymczasem będąc przeciwnikiem ówczesnego systemu w chwili gdy, marsz zaczął się organizować, to skorzystał z okazji i dał wyraz swoim poglądom przyłączając się do czynnego udziału w tym wystąpieniu. Jego zachowanie i uczestnictwo w manifestacji i kontynuowanie marszu i w ostateczności podpalenie budynku Komitetu PZPR, wymagało jednoznacznej decyzji i musiało wiązać się z chęcią wyrażenia w ten sposób poglądów.

> skarżący został zatrzymany w sierpniu 1971 r. z zarzutem obrazy i napaści na funkcjonariusza, podczas gdy powodem zatrzymania i pobicia była jego działalność opozycyjna, a w szczególności aktywny udział w wystąpieniu wolnościowym w grudniu 1970 r. Zarzuty zostały postawione bez faktycznego pokrycia w rzeczywistych zdarzeniach, bowiem prawo karne było wyłącznie narzędziem wykorzystywanym przez ówczesne władze do walki z oponentami reżimu, takimi jak skarżący. Jednocześnie zasady logiki przeczą aby przyjąć kwalifikację czynu i przebieg zdarzeń jak w postanowieniu z 1971 r., bowiem w takim przebiegu wydarzeń, skarżący sam musiałby napaść na 5 funkcjonariuszy, podczas gdy skarżący stanowczo zaprzeczał, że kogokolwiek kiedykolwiek napadł i podawał szczegółowe okoliczności dlaczego znalazł się na dworcu i jaki był jego cel podróży (nabycie w W. taksometru do taksówki) oraz że został zatrzymany ze względu na to, że został rozpoznany przez funkcjonariusza z którym się szarpał na wystąpieniu wolnościowym w 1970 r.

> skarżący nie doznał represji w sytuacji gdy, został pobity już w dniu zatrzymania, dalej był bity i torturowany w trakcie pobawienia go wolności przez trzy i pół miesiąca aż do grudnia 1971 r. w czasie którym znęcano się psychicznie i fizycznie do tego stopnia, że obawiał się czy wyjdzie stamtąd żywy. Istota dowodów takich jak chociażby zaświadczenie o pobycie skarżącego w szpitalu potwierdza tezę o rozstroju zdrowia doznanym od momentu zatrzymania i osadzenia w areszcie. Logika nakazuje wnioskować, że osoby zdrowe nie były kierowane na leczenie do szpitala. Skoro zatem skarżący po zatrzymaniu przez funkcjonariuszy MO a następnie osadzeniu w areszcie znalazł się w szpitalu, to musiał doznać jakichś obrażeń;

> skarżący był tajnym współpracownikiem służby bezpieczeństwa w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 2) ustawy o działaczach opozycji podczas gdy, podkreślenia wymaga rozróżnienie służby bezpieczeństwa, od zwykłej Milicji. Skarżący był osobą która zgłosiła Milicji fakt popełnienia przez kogoś przestępstwa kradzieży. Nigdy nie był współpracownikiem służby bezpieczeństwa;

- nieprzeprowadzenie zawnioskowanych przez skarżącego dowodów (przesłuchania p. M., czy p. K.), w sytuacji gdy:

> nie zweryfikowano faktycznej działalności opozycyjnej skarżącego i jego udziału w wystąpieniu wolnościowym w grudniu 1970 r. przyjmując z góry ukierunkowaną tezę, że nie był to udział spełniający przesłanki z art. 3 pkt 3) ustawy o działaczach opozycji i jednocześnie przerzucając odpowiedzialność za brak dowodów na Skarżącego. Obecnie z winy organu, ze względu na śmierć pana Malkiewicza tego dowodu nie da się przeprowadzić.

> organ nie przedłożył żadnego kontrdowodu, że skarżący nie jest osobą represjonowaną i nie prowadził działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 3 ustawy o działaczach opozycji, a jego tezy zostały tylko i wyłącznie wywnioskowane na potrzeby z góry założonego rozstrzygnięcia odmawiającego przyznania statusu osoby represjonowanej. Skarżący był więziony przez okres dłuższy niż 30 dni, brał udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności, był pobity przez funkcjonariusz i doznał rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, był pozbawiony możliwości wykonywania zawodu oraz został skazany za popełnienie przestępstwa w istocie za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości.

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi pomimo mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przez organ administracji art. 7 i 8 k.p.a., a także art. 75 § 1 w zw. z art. 76 § 1 - 2 art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. - wskutek przyjęcia, że prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 31 października 2018 r., sygn. [...] zostało uznane jako zwykły dokument i nie jest wiążące dla Stron, podczas gdy postanowienie to jest kończącym postanowieniem w sprawie, jest prawomocne i korzysta z powagi rzeczy osądzonej, a obalenie domniemania wynikającego z tegoż orzeczenia nie może nastąpić niejako przy okazji innego postępowania, co nastąpiło tu bez zastosowania przeciwdowodów i ich uzasadnienia, tylko w sposób wybiórczy. Tymczasem w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w W. został udowodniony związek pomiędzy popełnionymi czynami za które został skazany w 1971 r. skarżący, a jego działalnością na rzecz Państwa Polskiego;

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi pomimo mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przez organ administracji art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie wyszły na jaw nowe dowody i nowe okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, podczas gdy ani postanowienie o tymczasowym aresztowaniu, ani pismo IPN z dnia 10 sierpnia 2018 r. nie ujawniają nowych, prawotwórczych okoliczności w sprawie. Wbrew twierdzeniem organu i Sądu, w niniejszej sprawie nie miało miejsca ujawnienie nowych okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego.

e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi pomimo mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przez organ administracji art. 81a k.p.a. oraz nierozstrzygnięcie zachodzących w sprawie wątpliwości na korzyść Strony. Organ wszelkie wątpliwości wyinterpretował na niekorzyść Skarżącego, odnosząc się do rozbieżności w użytych w zeznaniach słowach, czy też braku przedłożenia przez Skarżącego dowodów. Tymczasem postępowanie w niniejszej sprawie należało potraktować z dużą ostrożnością z uwagi na upływ długiego okresu od wydarzeń (ponad 50 lat), braku możliwości zdobycia nowych dowodów czy, podeszłego wieku Skarżącego. Mimo tego Organ poczynił niekorzystne domniemania w miejscu, gdzie brak jest dowodów.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o działaczach opozycji poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie przez skarżącego, że nie spełnia przesłanek w nim wskazanych, w szczególności, że zdaniem organu z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, że skarżący podlegał represjom za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego;

b) art. 3 pkt 3 lit. a, c ustawy o działaczach opozycji - w wyniku czego Wojewódzki Sąd Administracyjny przez niewłaściwą jego wykładnię, a także nieprawidłowe zastosowanie uznał, że ze skarżący nie spełnił wskazanych tam przesłanek w sytuacji gdy, jego udział w wystąpieniu wolnościowym w grudniu 1970 r. nie budzi wątpliwości. Jednocześnie zachodzi związek przyczynowo skutkowy z udziałem w tym zdarzeniu, bowiem w wyniku tego zdarzenia doszło do zatrzymania skarżącego na dworcu i osadzenia go w areszcie (pod pretekstem znieważenia funkcjonariuszy). Następnie doszło do pozbawienia go licencji na taksówkę, a tym samym możliwości wykonywania swojego zawodu;

c) art. 3 pkt 4 ustawy o działaczach opozycji komunistycznej, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżący nie spełnia przesłanek w nim wskazanych, w sytuacji gdy został on skazany z popełnienie przestępstwa de facto za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości.

III. Na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a w zw. z art. 193 P.p.s.a. skarżący kasacyjnie wniósł o:

1. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu - zaświadczenia Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. [...] w S. z dnia 12 grudnia 2023 r. na okoliczność potwierdzenia okresu pozostawania pod opieką szpitala a tym samym doznania uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, wskutek zatrzymania i pobicia przez funkcjonariuszy MO.

2. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu - wkładki do książki zdrowia więźnia w kolorowej kserokopii na okoliczność tego, że w dniu 3 grudnia 1971 r. nie została stwierdzona zdolność do pracy skarżącego, bowiem w tej rubryce widnieje pieczęć archiwum ZK w C., a nie lekarza stwierdzającego zdolność do pracy.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł:

1. w razie stwierdzenia przez WSA, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, przed przedstawieniem skargi kasacyjnej NSA na podstawie art. 179a P.p.s.a.:

a) uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w całości i ponowne rozpoznanie sprawy,

b) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym o kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu przed WSA i postępowaniu ze skargi kasacyjnej przed NSA według norm prawem przepisanych.

2. w przypadku przekazania skargi kasacyjnej NSA wniesiono o:

a) rozpoznanie sprawy na rozprawie,

b) uchylenie wyroku WSA w całości oraz uchylenie decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 24 lutego 2023 r., nr [...],

względnie:

c) uchylenie wyroku WSA w całości na podst. art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 176 P.p.s.a. i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania,

d) w każdym przypadku, zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym o kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu przed WSA i postępowaniu ze skargi kasacyjnej przed NSA według norm prawem przepisanych.

Wobec nasuwających się poważnych wątpliwości w niniejszej sprawie, skarżący kasacyjnie zawnioskował o przedstawienie na podstawie art. 187 § 1 P.p.s.a., składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego do rozstrzygnięcia zagadnień prawnych:

1. Czy skutki prawomocnego postanowienia sądu karnego wydanego w trybie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, są tożsame ze skutkami prawomocnego wyroku skazującego z punktu widzenia art. 11 P.p.s.a. w postępowaniu, którego przedmiotem jest status osoby represjonowanej z powodów politycznych?

2. Czy wykładnia przepisu art. 81a K.p.a. i zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony tam wyrażona, znajduje zastosowanie w przypadku przeprowadzenia postępowania w trybie art. 149 § 2 K.p.a. oraz odebrania uprawnienia tj. statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych, gdy w sprawie z uwagi na znaczny upływ czasu (ponad 50 lat) dowody są znikome lub ich brak, a te dowody, które znajdują się w aktach sprawy według obiektywnych kryteriów oraz logicznego rozumowania można oceniać na różne sposoby?

Nadto skarżący kasacyjnie złożył wniosek o rozpoznanie sprawy poza kolejnością wpływu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty dodatkowo umotywowano.

W piśmie procesowym z dnia 29 lutego 2024 r. organ administracji wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, nieprzeprowadzanie rozprawy oraz zasądzenie od skarżącego kasacyjnie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skargach zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.

Podstawy, na które można się powołać w skardze kasacyjnej, zostały sprecyzowane w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych formach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej zgłoszono szereg zarzutów zarówno dotyczących naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania. W przypadku, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie jednak zarzuty naruszenia przepisów postępowania wiążą się w sposób bezpośredni z zarzutami naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego, stąd wymagają one łącznego omówienia. Wszystkie bowiem podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty koncentrują się na podważeniu sformułowanej przez Sąd pierwszej instancji oceny prawnej, że skarżący nie spełnia ustawowych wymogów pozwalających na potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Rzeczowe odniesienie się do zarzutów kasacyjnych wymaga uprzedniego przedstawienia tła normatywnego niniejszej sprawy.

Ustawa o działaczach opozycji komunistycznej, dla potrzeb realizacji przewidzianych w niej uprawnień, każe wyróżniać dwie kategorie podmiotów. Pierwszą kategorią są działacze opozycji antykomunistycznej, czyli osoby, które w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziły, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce - art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji komunistycznej. Natomiast drugą kategorię uprawnionych stanowią "osoby represjonowane z powodów politycznych". Definicję takiej osoby zawarto w art. 3 ustawy o działaczach opozycji. Powołany przepis wskazuje na kilka rodzajów okoliczności uznawanej przez ustawodawcę za represjonowanie z powodów politycznych, co powoduje, że zaistnienie choćby jednej z nich uzasadnia nadanie przez organ żądanego przez wnioskodawcę statusu.

Jak wynika z materiału aktowego sprawy Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 21 grudnia 2017 r. Nr [...] potwierdził skarżącemu status osoby represjonowanej z powodów politycznych. Po uprawomocnieniu się tej decyzji, w dniach 25 sierpnia 2022 r. oraz 31 sierpnia 2022 r. zostały przekazane do Urzędu pisma z Prokuratury Regionalnej w W., do których Prokuratura dołączyła dokumenty, z których wynikało, że skarżący był tajnym współpracownikiem Milicji Obywatelskiej o pseudonimie "[...]" w latach 1968 – 1972 oraz pismo Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 10 sierpnia 2018 r., znak: [...], informujące o wyniku przeprowadzonej kwerendy dotyczącej Strony oraz kopię postanowienia o tymczasowym aresztowaniu z dnia 30 sierpnia 1971 r. (sygn. akt: [...]).

W związku z powyższym, z uwagi na ujawnienie po uprawomocnieniu się decyzji Szefa Urzędu z dnia 21 grudnia 2017 r. istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych oraz dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, Szef Urzędu postanowieniem z dnia 5 września 2022 r., nr [...] wznowił postępowanie administracyjne, które ostatecznie zakończyło się zaskarżoną w niniejszym postepowaniu decyzją, utrzymującą w mocy decyzję z dnia 29 grudnia 2022 r., nr [...] uchylającą decyzję z dnia 21 grudnia 2017 r., nr [...] i odmawiającą skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która "przebywała w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce". Norma prawna wywiedziona z przywołanego przepisu wymaga kumulatywnego wystąpienia trzech przesłanek, aby możliwe było potwierdzenie represji z powodów politycznych, o której mowa w tym przepisie. Po pierwsze, wnioskodawca musiał przebywać w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku. Po drugie, pozbawienie wolności jednorazowo trwało dłużej niż 48 godzin lub wielokrotnie - dłużej niż 30 dni. Po trzecie, pobyt w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia był konsekwencją prowadzenia działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Dopiero kumulatywne wystąpienie wszystkich tych przesłanek, przy braku przesłanki negatywnej z art. 4 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, pozwala na ustalenie, że w stosunku do wnioskodawcy zastosowano represję z powodów politycznych, o której mowa w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej.

Jak wynika materiału aktowego w sprawie skarżącego stwierdzone zostało, że w okresie od 29 sierpnia 1971 r. do 16 grudnia 1971 r. był pozbawiony wolności. Na mocy postanowienia o tymczasowym aresztowaniu z dnia 30 sierpnia 1971 r. (sygn. akt: [...]) został umieszczony w Areszcie Śledczym w S., gdzie przebywał do 16 grudnia 1971 r., tj. do dnia rozpatrzenia przez Sąd Powiatowy w S. sprawy z oskarżenia publicznego o czyn z art. 235 i 236 dawnego kodeksu karnego (sygn. akt: [...]). Zatem spełnione zostały przesłanki pierwsza i druga, o których mowa powyżej, tj. wnioskodawca przebywał w więzieniu na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 jednorazowo dłużej niż 48 godzin. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala natomiast stwierdzić, że w niniejszej sprawie została spełniona trzecia przesłanka, o której mowa powyżej. Nie wykazano bowiem, że pobyt skarżącego w więzieniu był konsekwencją prowadzenia działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Wręcz przeciwnie, z nowych dowodów będących podstawą wznowienia postępowania, tj. z postanowienia o tymczasowym aresztowaniu z dnia 30 sierpnia 1971 r. oraz z akt osobowych skarżącego z Aresztu Śledczego w S., wynika, że powodem jego aresztowania było przestępstwo o charakterze chuligańskim popełnione w stanie nietrzeźwym, a polegające na biciu i kopaniu funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej, używając pod ich adresem słów obelżywych. Skazany został z art. 235 i art. 236 dawnego kodeksu karnego, tj. za przestępstwa użycia przemocy lub groźby bezprawnej w celu zmuszenia funkcjonariusza publicznego do zaniechania czynności służbowej oraz znieważenia funkcjonariusza publicznego.

Wskazane działania strony polegające na napaści i pobiciu osób związanych z ustrojem komunistycznym, trudno jest uznać za wzięcie udziału w wystąpieniu wolnościowym mającym na celu odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce w rozumieniu cytowanej ustawy.

Nadto, w wyniku analizy zebranych w sprawie dowodów nie wykazano, aby skarżący uczestniczył w wystąpieniu wolnościowym w S. w grudniu 1970 r. Skarżący nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dowodów. Jak wynika z zeznań złożonych przez skarżącego w dniu 4 listopada 2022 r. w czasie przesłuchania w charakterze strony, w których to skarżący opisał okoliczności, w jakich miał znaleźć się w grupie protestujących na ulicach S. w grudniu 1971 r., stwierdził on: "Nie chciało mi się pracować więc z ciekawości chciałem zobaczyć co tam się dzieje (...) Ja z ciekawości tam byłem.". Zatem nie był on świadomym uczestnikiem wystąpienia wolnościowego, które miało miejsce w S. w grudniu 1970 r., lecz znalazł się tam powodowany ciekawością.

Powoływane przez skarżącego okoliczności inwigilacji, szykanowania, braku wykonywania pracy, utraty zdrowia mogłyby mieć w sprawie znaczenie, gdyby były następstwem udziału skarżącego w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce – art. 3 pkt 3 lit. a-d ustawy o działaczach opozycji. Skarżący jednak udziału w takim wystąpieniu nie brał. Udział w wystąpieniu wolnościowym nie jest wprawdzie pojęciem zdefiniowanym, jednakże musi być formą świadomego uczestnictwa, w przedsięwzięciu zorganizowanym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka, a ponadto, pojęcie "wystąpienie" oznacza w języku polskim "publiczne zabranie głosu" i "zorganizowane działanie podjęte przeciwko czemuś" (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1039/18, LEX nr 2675769). Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem, że wystąpienie musi co do zasady wiązać się z zewnętrzną manifestacją sprzeciwu przeciwko jakiemuś zjawisku lub działaniu osób, albowiem nie jest niczym innym, jak "publicznym okazywaniem uczuć, postawy wobec czegoś lub kogoś przez jednostkę lub grupę, pokazaniem swoich poglądów i opinii na ważne sprawy polityczne i społeczne.". Nie można zatem pojęcia "wystąpienie wolnościowe" interpretować w sposób rozszerzający i przyjmować, że każde zachowanie, wskazujące na brak akceptacji działań podejmowanych przez ówczesne władze i wyrażające niezadowolenie z braku poszanowania praw politycznych człowieka może być potraktowane jako indywidualne wystąpienie o charakterze wolnościowym w rozumieniu ustawy.

Podobnie rzecz się ma w odniesieniu do postanowień art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, zgodnie z którymi warunkiem uznania za działacza opozycji antykomunistycznej jest prowadzenie w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożonej odpowiedzialnością karną, działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji z nowo przedstawionych w sprawie dowodów nie wynika aby skarżący działał w jakichkolwiek strukturach zorganizowanych lub we współpracy z takimi strukturami na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Należy zatem uznać, że organ, a w ślad za nim Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenili, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności uzasadniające potwierdzenie skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zostały udowodnione. Organ opierał się przy tym zarówno na dowodach dostarczonych przez skarżącego, zeznaniach świadków, jak również pozyskanych we własnym zakresie i wyprowadził z nich wnioski, które w sposób racjonalny uzasadnił w wydanej decyzji.

Podkreślić w tym miejscu należy, że powszechne rozumienie represji politycznych jest znacznie szersze niż przyjmowane przez ustawodawcę w art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, który to przepis wymienia enumeratywnie okoliczności, jakie muszą zachodzić wobec osoby, by przyznać jej status represjonowanego. Poczucie osobistej krzywdy, doznanej traumy, cierpienia, utrudnień życiowych w tamtym czasie nie zostały uznane przez ustawodawcę za przesłankę umożliwiającą uzyskanie przedmiotowego statusu. Odmienna od oczekiwań skarżącego ocena przez organ administracji, a następnie Sąd pierwszej instancji zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie świadczy o tym, że doszło do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów.

Odnosząc się zaś do kwestii związania sądu administracyjnego ustaleniami zapadłego w stosunku do skarżącego postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 31 października 2018 r., sygn. [...], wskazać należy, że zgodnie z art. 11 P.p.s.a., ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Sąd administracyjny jest związany tymi ustaleniami prawomocnego wyroku wydanego w postępowaniu karnym, które odnoszą się do popełnienia przestępstwa. Przez pojęcie ustalenia prawomocnego wyroku, w ujęciu komentowanego przepisu, należy rozumieć ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa oraz miejsca i czasu jego popełnienia. Sąd administracyjny nie jest przy tym związany ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku karnego, a zatem jest uprawniony do oceny - tak jak innych dowodów w sprawie - ustaleń zawartych w uzasadnieniu wymienionego wyroku (por. A. Kabat, Komentarz do art. 11 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX nr 556423). Oznacza to, że sąd administracyjny musi uwzględnić w swoim orzeczeniu tego rodzaju wyrok karny, a co najistotniejsze - nie ma prawa do jego kwestionowania, czy w jakikolwiek inny sposób dezawuowania ustaleń z niego wynikających. Innymi słowy, źródłem takich ustaleń pozostaje wówczas tylko i wyłącznie sam wyrok karny. Powoduje on niedopuszczalność ferowania odmiennych od niego ocen w oparciu o jakikolwiek inny materiał dowodowy zebrany w danej sprawie poddawanej osądowi sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 30 sierpnia 2017 r., sygn. I FSK 2274/15, LEX nr 2359478). W przedmiotowej zaś sprawie nie doszło do wydania prawomocnego wyroku skazującego, ponieważ ww. postanowienie Sądu Okręgowego w W., dotyczyło uznania wyroku Sądu Powiatowego w S. z dnia 16 grudnia 1971 r. za nieważny. Wyrok ten zatem nie był wyrokiem prawomocnie skazującym, a tym samym nie miał mocy wiążącej w znaczeniu nadanym przez art. 11 P.p.s.a.

Nie było zatem podstaw do wystąpienia ze wskazanymi w skardze kasacyjnej pytaniami prawnymi do poszerzonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, zwłaszcza w odniesieniu do wątpliwości skarżącego dotyczących przepisu art. 81a K.p.a., gdyż z uwagi na obszerność zgormadzonych w aktach sprawy materiałów dowodowych nie występują w przedmiotowej sprawie "niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego", o których mowa w ww. przepisie. Wszystkie bowiem ustalenia organu odnośnie stanu faktycznego sprawy miały pokrycie w zebranym przez ten organ materiale dowodowym.

Odnosząc się z kolei do wniosku strony skarżącej kasacyjnie o przeprowadzanie przez Naczelny Sąd Administracyjny dowodu uzupełniającego w postaci wskazanych w skardze kasacyjnej dokumentów należy wyjaśnić, że w świetle przepisów P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo nie prowadzi postępowania dowodowego, co wynika z faktu związania tego Sądu granicami skargi kasacyjnej. W postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną NSA ocenia wyłącznie prawidłowość działania sądu administracyjnego pierwszej instancji w granicach podstaw kasacyjnych. Wprawdzie przepis art. 106 § 3 P.p.s.a. przewiduje możliwość uzupełnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym materiału dowodowego przez dopuszczenie dowodu z dokumentów, lecz ta instytucja ma zastosowanie głównie przed sądem pierwszej instancji (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 847/16, LEX nr 2118270).

Reasumując powyższe rozważania, brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia przez właściwy organ przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak i naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

Wniosek organu administracji o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie mógł zostać uwzględniony z uwagi na złożenie odpowiedzi na skargę kasacyjną z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 179 P.p.s.a.