Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 962/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, ust. 2, art. 4 ust. 3, art. 7 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1689
law: Usatwa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Borys Marasek (spr.), Sędzia WSA Piotr Pyszny, Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi A. O. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 17 czerwca 2024 r. nr COF.OUR.6375.24116.2022 ŁD.JJ.ZZ 06206296 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. O. (dalej: skarżąca, zobowiązana) wniosła skargę na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: Poczta Polska, wierzyciel, organ) z dnia 17 czerwca 2024 r. nr COF.OUR.6375.24116.2022 ŁD.JJ.ZZ 06206296 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Poczta Polska postanowieniem z dnia 16 maja 2024 r. oddaliła zarzut nieistnienia obowiązku.

W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązana wniosła o "przesłanie, wypożyczenie" oryginału wniosku o rejestrację odbiorników w celu weryfikacji podpisu przez grafologa. W ocenie zobowiązanej podpis został złożony przez jej matkę, B. O.. Wskazała nadto na przedawnienie należności z racji upływu czasu kiedy abonent nie płacił.

Po rozpoznaniu zażalenia organ utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ wskazał, że zarzut, iż wniosek o rejestrację odbiorników został podpisany przez matkę skarżącej jest nową okolicznością podniesioną na etapie zażalenia w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku. Ponadto wskazanie przez skarżąca na przedawnienie należności wskazuje na wniesienie nowego zarzutu, tj.: wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części z uwagi na przedawnienie.

Powołując się na orzecznictwo sądowe wskazał, że rozpatrzenie wniesionego na etapie zażalenia nowego zarzutu przerzucałoby konieczność rozpoznawania tego zarzutu po raz pierwszy przez organ drugiej instancji, czego nie można pogodzić z zasadą dwuinstancyjności postępowania określoną w art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej "k.p.a.". Zatem zdaniem organu w niniejszym postanowieniu wierzyciel zobligowany jest do ponownego zbadania stanowiska zawartego w postanowieniu z dnia 16 maja 2024 r. w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku. Natomiast zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części wierzyciel pozostawił bez rozpatrzenia.

Odnosząc się dalej do zarzutu nieistnienia obowiązku organ podniósł, iż wierzyciel okazał skarżącej złożony w Urzędzie Pocztowym G. w dniu 1 października 2003 r. "Wniosek o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego" stanowiący o zgłoszeniu do rejestracji odbiorników radiofonicznego oraz telewizyjnego pod adresem: ul. [...], [...] S. (pracownik placówki pocztowej opatrzył dokument datownikiem zawierającym datę 1 października 2003 r., cechy datownika GW przypisane do pracownika przyjmującego rejestrację oraz złożył podpis). Abonent składając przedmiotowy wniosek (zgodnie z obowiązującym wówczas wzorem dokumentu) nie podawał daty urodzenia, numeru dowodu osobistego, gdyż nie było takiego wymogu.

Dokumenty w postaci karty radiofonicznej (druga strona wniosku rejestracyjnego) oraz koperty kartotekowej okazane przy postanowieniu z dnia 16 maja 2024 r. zawierają numer wydanej w dniu 1 października 2003 r. książeczki radiofonicznej [...].

Opłaty abonamentowe regulowane były do listopada 2003 r., na okoliczność czego do zaskarżonego postanowienia załączono wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A., potwierdzający dokonywanie opłat abonamentowych oraz wyjaśniono definicję bazy danych.

Wierzyciel wskazał, że wyjaśnienie kwestii spornej związanej z podważaniem przez skarżącą podpisu widniejącego na dokumencie w postaci "Wniosku o rejestracje odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego" nie należy do kompetencji organu, gdyż badanie argumentów sugerujących podejrzenie popełnienia przestępstwa (sfałszowania podpisu na dokumencie), w istniejącym w Polsce porządku prawnym, należy do kompetencji niezawisłych organów. W przypadku zgłoszenia właściwym organom opisanego faktu, należy poinformować Wydział Abonamentu RTV w B. o rozstrzygnięciu wydanym w tej sprawie. Wyłącznie prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające sfałszowanie podpisu na dokumencie będzie dla operatora wiążące.

W ocenie organu obowiązek wykazania faktu, że podpis złożony na wniosku rejestracyjnym nie jest podpisem skarżącej spoczywa na stronie. Powołując się na orzecznictwo sądowe podniósł, że wierzyciel nie ma obowiązku powołania biegłego z zakresu grafologii, aby wykazać, że podpis widniejący na przedmiotowym wniosku nie został złożony przez skarżącą. Ponadto oryginały zgromadzonej dokumentacji, np. wniosku rejestracyjnego, wierzyciel przekazuje wyłącznie na wniosek sądu i prokuratury. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 13 grudnia 2023 r, sygn. I SAGI 1269/23 wskazał na ewentualną możliwość udostępnienia biegłemu oryginału wniosku w siedzibie wierzyciela.

Za nieuzasadnione organ uznał twierdzenie skarżącej, iż jej matka złożyła za nią podpis na wniosku o rejestrację odbiorników z dnia 1 października 2003 r., bowiem wówczas skarżąca jako jedyna osoba miała meldunek oraz zatrudnienie pod adresem ul. [...] w S.. Aby dokonać rejestracji odbiorników nie było i nie ma wymogu, aby osoba rejestrująca odbiorniki była zameldowana pod adresem wskazanym we wniosku rejestracyjnym oraz aby posiadała zatrudnienie.

Wierzyciel podniósł, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i opłatami abonamentowymi mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689 ze zm.), dalej "u.o.a." lub "ustawa abonamentowa". Ustawa poprzedzająca ww. ustawę to ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1722), która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r.

Organ zacytował treść art. 2 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej. Wskazał, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1324).

W ocenie organu w zaskarżonym postanowieniu zasadnie przywołano przepisy zobowiązujące abonenta do zgłaszania w placówce pocztowej zmian formalnoprawnych mających wpływ na rejestrację odbiorników. Podkreślił, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie jest związany z rejestracją odbiorników (modelu, nazwy) w określonym miejscu, lecz z rejestracją odbiorników przez konkretnego abonenta. Ponadto opłata za posiadanie odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych nie jest związana z prawem własności do lokalu, zatem zbycie lub opuszczenie lokalu mieszkalnego nie stanowi, iż użytkownik odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych nie będzie ich używał w nowym miejscu zamieszkania.

W przypadku zmiany miejsca zamieszkania, użytkownik zarejestrowanych odbiorników radiofonicznych /telewizyjnych powinien niezwłocznie w placówce pocztowej dopełnić formalności aktualizacji danych adresowych i po zaktualizowaniu danych adresowych kontynuować opłaty abonamentowe (jeżeli posiada odbiorniki). Natomiast w przypadku nieposiadania odbiorników należy w placówce pocztowej dopełnić formalności ich wyrejestrowania zgodnie z obowiązującymi w danym okresie czasu aktami prawnymi.

Nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiorników.

Organ stwierdził istnienie po stronie skarżącej obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, bowiem zgłoszona została rejestracja odbiorników, a po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz. 1342) został skarżącej, jako zarejestrowanemu już użytkownikowi odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego, nadany indywidualny numeru identyfikacyjny abonenta [...], który zastąpił imienną książeczkę opłat abonamentowych numer [...]. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego zostało przesłane pismem z dnia 16 maja 2008 r. na adres: ul. [...], [...] S., podany przy rejestracji odbiorników i będący adresem zameldowania skarżącej w okresie od 12 grudnia 1975 r. do 13 lutego 2019 r., czyli aktualny w dacie wysłania przedmiotowego zawiadomienia.

Duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych /telewizyjnych" z dnia 16 maja 2008 r. stanowiący dowód w sprawie, załączony został do postanowienia z dnia 16 maja 2024 r.

Nawiązując do stwierdzenia skarżącej, że obecnie jest osobą bezrobotną, wskazał, że ustawa abonamentowa przewiduje, iż osoby, które posiadają status osoby bezrobotnej (osoba taka powinna być zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) mogą skorzystać z uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych.

Organ podniósł, że zgodnie z art. 4 ust. 3 u.o.a. zwolnienia od opłat w ww. przypadku przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1041) oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Wskazał, że na dzień wydania postanowienia nie dysponuje dokumentem potwierdzającym dopełnienie przez skarżącą formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia od opłat abonamentowych (jeśli odbiorniki skarżąca posiada), czy też z wyrejestrowaniem przedmiotowych odbiorników (w przypadku nieposiadania odbiorników). Zaznaczył przy tym, iż zgłoszenie wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego nie jest tożsame z uzyskaniem zwolnienia od opłat abonamentowych.

Wierzyciel zacytował treść art. 5 ust. 3 u.o.a., zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika.

Natomiast w kwestii uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych przez ojca skarżącej, z tytułu ukończenia 75 lat, wierzyciel wskazał, że warunkiem koniecznym do skorzystania z uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych jest uprzednie zgłoszenie rejestracji odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego używanych przez osobę uprawnioną do zwolnienia od opłat abonamentowych. Takiej rejestracji na dane ojca skarżącej nie stwierdzono, zatem trudno mówić o przysługującym zwolnieniu od opłat abonamentowych.

Organ, mając na uwadze zastrzeżenia co do braku odpowiedzi na pismo skarżącej z dnia 21 lipca 2023 r., w którym przesłała wzór podpisu, wskazał, że pismem z dnia 20 kwietnia 2023 r. skarżąca złożyła zarzut do wszczętego postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego numer 134812E1-67/GD/2022, który nie został przez nią podpisany. W związku z powyższym wierzyciel wezwał skarżącą do uzupełnienia podpisu pod złożonym zarzutem. Z uwagi, na nieodebranie przez skarżącą powyższego wezwania (uznanego za doręczone z dniem 28 czerwca 2023 r. w myśl art. 44 § 4 k.p.a.) w dniu 19 lipca 2023 r. zostało skierowane do skarżącej zawiadomienie o pozostawieniu zarzutu bez rozpoznania, doręczone w dniu 21 lipca 2023 r. Następnie pismem z dnia 1 sierpnia 2023 r. organ udzielił odpowiedzi na pismo skarżącej z dnia 21 lipca 2023 r., które nie zostało podjęte w terminie i odesłano je do nadawcy. W zaskarżonym postanowieniu z dnia 16 maja 2024 r. wierzyciel wyjaśnił powyższą kwestię jednocześnie załączając pismo z dnia 1 sierpnia 2023 r. wraz z kopertą potwierdzającą zwrot do nadawcy.

Wobec powyższych ustaleń organ stwierdził, że w zaskarżonym postanowieniu z dnia 16 maja 2024 r. prawidłowo uznano, iż zarzut nieistnienia obowiązku należy oddalić.

Końcowo organ, cytując treść art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. wskazał, że zebrane w sprawie dowody, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy zostały rozpatrzone. Sformułowanym ocenom dowodów nie można zarzucić, że są zbyt dowolne i wadliwe prawnie. W demokratycznym państwie prawnym byt i działalność każdego organu państwowego, w tym również Poczty Polskiej S.A. będącej spółka Skarbu Państwa, opiera się na obowiązujących przepisach prawa, które określają zarazem kompetencje tego organu i wyznaczają granice jego działalności. Poczta Polska S.A. nie może czynić wyłomu w obowiązujących wskazanych wyżej przepisach prawa, jak również rozstrzygać wbrew obowiązującym przepisom prawa.

Mając powyższe na uwadze podtrzymał zasadność wszystkich argumentów przedstawionych w zaskarżonym postanowieniu i potwierdził, że skarżącą jest nadal zobowiązana do uiszczenia opłat abonamentowych za okres objęty przedmiotowym tytułem wykonawczym. Zatem nie zaistniały określone w art. 34a pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505), dalej "u.p.e.a.", przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Powyższe postanowienie wierzyciela zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania egzekucyjnego ze względu na złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, zwrot kosztów postępowania oraz zwrot kwoty 572,68 zł od Poczty Polskiej uzyskany z zajęcia nadpłaty i nadwyżki podatkowej.

W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 12 lipca 2024 r. złożyła na Policji w W. zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez jej nieżyjącą matkę B. O., która w dniu 1 października 2003 r., wbrew jej woli i wiedzy, w placówce pocztowej w G. złożyła wniosek o rejestrację odbiornika RTV podając się za nią i podrabiając jej podpis. Z uwagi na powyższe uważa, że obowiązek zapłaty za abonament RTV wraz z odsetkami jej nie dotyczy i jest nieistniejący.

Do skargi załączyła kserokopie: potwierdzenia złożenia zawiadomienia z dnia 12 lipca 2024 r., pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 26 czerwca 2024 r. o oddaleniu zarzutu przez wierzyciela oraz zaskarżonego postanowienia organu z dnia 17 czerwca 2024 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia, uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wskazuje, że art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) umożliwia wniesienie skargi na każde postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.

Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem, Dyrektor COF utrzymał w mocy własne postanowienie, którym uznano za niezasadne zarzuty nieistnienia obowiązku.

Skarga nie jest zasadna, ponieważ wydane w kontrolowanej sprawie administracyjnej postanowienie wierzyciela nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1 u.p.e.a.,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Z kolei w myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

Zgodnie natomiast z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:

1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu (art. 35 § 1 u.p.e.a.).

Organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Wierzyciel natomiast rozpoznając zarzut wydaje postanowienie, w którym (art. 34 § 2 u.p.e.a.):

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż zarzut jest środkiem prawnym o niejednolitym charakterze. W zależności od wskazanych podstaw, wyliczonych w sposób wyczerpujący w art. 33 § 2 u.p.e.a., zobowiązany wnosząc zarzut:

1) zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji (art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a.) lub o wymagalność obowiązku (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) – z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzuty na tych podstawach, zamierza wykazać, że obowiązek już nie istnieje albo uległ wygaśnięciu lub, że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo, że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny;

2) zarzuca wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 2 pkt 2-4 u.p.e.a.)

W niniejszej sprawie skarżąca zgłosiła zarzut nieistnienia obowiązku. W ocenie Sądu zarzut ten nie jest zasadny.

Stosownie natomiast do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika.

Po zarejestrowaniu odbiornika RTV, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) - por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 (część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia), wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. I SA/Gl 236/13 (opubl. w CBOSA). Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika (ust. 2). Obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (ust. 3). Z przepisów tych wynika, że po pierwsze, obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych jest adresowany do wszystkich podmiotów, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji odbiorników, który ma umożliwić zidentyfikowanie zobowiązanych do wnoszenia opłaty abonamentowej, tak jak sama opłata, ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli.

Zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z ustaw bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczenia opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. II GSK 2878/15, opubl. w CBOSA). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. K 24/08 orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, ust. 3, ust. 5 i ust. 6 ustawy o opłatach abonamentowych wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczania abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. Analogicznie wypowiadał się NSA wskazując w swoich orzeczeniach, że obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i w wysokości określonej tą ustawą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2015 r., sygn. II GSK 1818/14, opubl. w CBOSA). Po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, w myśl § 5 ust. 1 tego rozporządzenia, dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowiły dowód zarejestrowania odbiorników, nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Z kolei na podstawie ust. 2 tego przepisu, operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia rejestracyjnego z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny zawiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Wobec tego osoby, które przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. zarejestrowały odbiornik, winny kontynuować wnoszenie opłat abonamentowych, bez konieczności dokonywania ponownej rejestracji odbiorników RTV. Natomiast, obowiązkiem operatora publicznego, było nadanie posiadaczom imiennych książeczek indywidualnego numeru identyfikacyjnego w zakreślonym dwunastomiesięcznym terminie, od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia oraz powiadomienie o tym użytkownika. Obowiązek powiadomienia nie jest przy tym równoznaczny z koniecznością posiadania dowodu doręczenia pisma stronie. Prawodawca nie wprowadził obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego, konieczne było posiadanie przez operatora dowodu doręczenia zawiadomienia o jego nadaniu. Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego, nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia strony o jego nadaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. II GSK 913/15, opubl. w CBOSA). Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Podkreślić należy, że przez cały okres, od momentu zarejestrowania przez skarżącego odbiornika, istniał obowiązek powiadamiania operatora wyznaczonego (publicznego) o zmianie miejsca zamieszkania przez użytkownika odbiornika (wcześniej: posiadacza książeczki radiofonicznej/opłaty abonamentowej).

W kontekście przywołanych przepisów stwierdzić przede wszystkim należy, że skarżąca nie podważyła skutecznie domniemania, iż podpis na wniosku o zarejestrowanie odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego nie jest jej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 19 listopada 2021 r. sygn. I GSK 833/21 i z dnia 20 stycznia 2023 r., sygn. I GSK 475/22 (opubl. w CBOSA), organ nie miał obowiązku powołania biegłego z zakresu grafologii celem wykazania, że wzmiankowany podpis nie pochodzi od skarżącej. Dysponował bowiem wnioskiem o zarejestrowanie RTV z widniejącym na nim podpisem skarżącej, zawierającym jej nazwisko, co zasadnie uznał w świetle innych zgromadzonych dowodów za dokument sporządzony przez skarżącą. Jeżeli skarżąca twierdzi, że podpis nie jest jej (został podrobiony) to na niej spoczywał obowiązek wykazania tej okoliczności. Skarżąca wprawdzie wystąpiła do organu o wypożyczenie oryginału dokumentu rejestracji odbiornika, jednak ostatecznie nie przedłożyła dowodu potwierdzającego jej twierdzenia. W sprawie niesporne jest, że na sfałszowanie podpisu na wniosku rejestracyjnym i tym samym niedokonanie rejestracji odbiornika RTV, skarżąca powołała się dopiero w zażaleniu złożonym na postanowienie wierzyciela, a nie w zarzutach.

Tym samym, wobec braku obalenia domniemania, że wniosek o zarejestrowanie RTV pochodził od skarżącej, za prawidłowe należy uznać stanowisko organów, iż skarżąca zarejestrowała odbiornik RTV, co oznacza, że była ona zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych w okresie wskazanym w tytule wykonawczym.

Jak już powyżej wskazano, zarejestrowanie bowiem odbiornika w czasie obowiązywania którejkolwiek z ustaw, bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę do stwierdzenia, że rejestrujący posiada i używa ten odbiornik, a w konsekwencji do potwierdzenia istnienia wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym. Powyższe stanowisko było wyrażane już w orzecznictwie (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. II GSK 5276/16, opubl. w CBOSA).

Także twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego zgłoszenia zaistnienia u osoby uprawnionej ustawowych przesłanek do zwolnienia od opłat abonamentowych przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w ocenie Sądu trafne.

Skarżąca podnosi twierdzenie o posiadanych przez ojca uprawnieniach do zwolnienia od opłat abonamentowych. Jednakże na żadnym etapie postępowania skarżąca nie okazała dowodu potwierdzającego dopełnienie w okresie objętym postępowaniem egzekucyjnym, zarejestrowania odbiornika przez ojca i wymaganych przepisami formalności zwolnienia od opłat abonamentowych. Tymczasem, jak stanowi art. 4 ust. 3 u.o.a., zwolnienia przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Oznacza to, iż wierzyciel zasadnie przyjął, że to skarżąca posiadała status formalno-prawny abonenta zobligowanego do wnoszenia opłat abonamentowych.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. II GSK 1297/15 (opubl. w CBOSA), w którym wskazano, że sam fakt nabycia uprawnienia do zwolnienia, nie jest wystarczającą podstawą do zaprzestania wnoszenia opłat za używanie odbiorników rtv. Przepis art. 4 ust. 3 u.o.a. stanowi bowiem, ze zwolnienie przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce operatora wyznaczonego, oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienia do tych zwolnień. Nie może być zatem wątpliwości, że dla skorzystania ze zwolnienia, konieczne jest przedłożenie w placówce operatora wyznaczonego (Poczty Polskiej S.A.) oświadczenia, o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz dokumentów potwierdzających stosowne uprawnienie. Organ w tym wypadku nie działa z urzędu, to na abonencie spoczywał obowiązek zarejestrowania odbiornika i złożenia oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia i przedstawienia dokumentów potwierdzających uprawnienie do tych zwolnień.

Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że w razie sporu co do faktu przedłożenia w placówce operatora wyznaczonego (Poczty Polskiej S.A.) oświadczenia, o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz dokumentów potwierdzających stosowne uprawnienie, ciężar udowodniania tej czynności spoczywa na zobowiązanym (por. wyrok Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Poznaniu z dnia 4 lutego 2020 r., sygn. III SA/Po 718/19; w Gdańsku z dnia 20 września 2017 r., sygn. I SA/Gd 869/17; w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. I SA/Gl 1075/17 i z dnia 25 lipca 2017 r., sygn. I SA/Gl 428/17, opubl. w CBOSA). Należy przy tym zauważyć, że z samej istoty rzeczy i praw logiki wynika, iż w razie obiektywnego braku złożenia takiego oświadczenia, wierzyciel kwestionujący tę okoliczność nie mógłby wykazać, że sporna czynność nie miała miejsca. W sensie logicznym nie jest po prostu możliwe udowodnienie okoliczności, której istnienie się neguje. Tak samo, zobowiązany nie byłaby w stanie udowodnić braku zarejestrowania odbiornika, jeśli negowałby okoliczność rejestracji - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. I GSK 1503/20 (opubl. w CBOSA). Zgodnie z tymże wyrokiem, "konstrukcja powołanych uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku bez żadnej podstawy "przerzucił" tę powinność na wierzyciela, zobowiązując go do przeprowadzenia kontrdowodu względem twierdzeń zobowiązanego. Tymczasem skoro zobowiązany nie przedstawił dowodów na dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem zarejestrowanego uprzednio odbiornika, a w dokumentacji wierzyciela również brak jest takiego dokumentu, nietrafne są sformułowane przez Sąd I instancji zarzuty naruszenia w tym zakresie przepisów postępowania dowodowego (podobnie wyrok WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 1020/17). Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanej było zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia". Stanowisko to znajduje pełne zastosowanie do wykazania faktu przedłożenia w placówce operatora wyznaczonego (Poczty Polskiej S.A.) oświadczenia, o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz dokumentów potwierdzających stosowne uprawnienie.

W konsekwencji w niniejszej sprawie, jeśli skarżąca nie przedstawiła dowodu zarejestrowania odbiornika przez ojca i przedłożenia w placówce operatora wyznaczonego (Poczty Polskiej S.A.) oświadczenia, o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz dokumentów potwierdzających stosowne uprawnienie, a jednocześnie organ operatora pocztowego twierdzi, że nie posiada takich dowodów w swoim archiwum, to w tych okolicznościach uprawnione było uznanie, że zarzut nieistnienia zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej nie jest zasadny.

To na skarżącej ciążył obowiązek wykazania w postępowaniu, poprzez przedstawienie dowodu zarejestrowania odbiornika przez ojca i przedłożenia w placówce operatora wyznaczonego (Poczty Polskiej S.A.) oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz dokumentów potwierdzających stosowne uprawnienie, że obowiązek ten ustał (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. I SA/Gl 1020/17, z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. I SA/Gl 1610/16, w Olsztynie z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. I SA/Ol 593/16, opubl. w CBOSA).

Organ prawidłowo zatem ocenił, że przedstawione w tym zakresie przez zobowiązaną okoliczności i twierdzenia nie były wystarczające do wykazania, że ustał ciążący na niej obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, mający swe źródło w fakcie rejestracji odbiornika RTV. Wykazanie faktu zarejestrowania odbiornika przez innego domownika i przedłożenia w placówce operatora wyznaczonego (Poczty Polskiej S.A.) oświadczenia, o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz dokumentów potwierdzających stosowne uprawnienie, leży po stronie abonenta chcącego wykazać brak obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Ta okoliczność służy obronie jego praw, a w sensie logicznym nie jest zwykle możliwe udowodnienie okoliczności, której zaistnienie się neguje, tak jak to jest w przypadku organu negującego fakt przedłożenia w placówce operatora wyznaczonego (Poczty Polskiej S.A.) oświadczenia, o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz dokumentów potwierdzających stosowne uprawnienie.

Mając na uwadze powyższe, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.