Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 4256/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7 § 3 oraz art. 155a § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "A." sp. z o.o. z siedzibą w Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 101/21 w sprawie ze skargi "A." sp. z o.o. z siedzibą w Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 14 października 2020 r. nr 1001-IEE-1.711.131.2020.2/EW UNP 1001-20-099746 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od "A." sp. z o.o. z siedzibą w Ś. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

|III FSK 4256/21 | |

| | |

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Łd 101/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. sp. z o.o. w Ś. (dalej jako: skarżąca, Spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 14 października 2020 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.

Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że zasadniczy spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do odpowiedzi na pytanie, czy organ egzekucyjny może podejmować czynności w postępowaniu zabezpieczającym, jeżeli doszło do wygaśnięcia decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego i w sytuacji, gdy decyzja organu podatkowego pierwszej instancji określająca wysokość tego zobowiązania podatkowego została uchylona przez organ odwoławczy, a sprawę wymiarową przekazano do ponownego rozpatrzenia.

Jako bezsporne sąd ten wskazał, że Naczelnik Łódzkiego Urzędu Skarbowego w Ł. 25 czerwca 2020 r. dokonał zajęcia zabezpieczającego zwrotu nadpłaty podatku przysługującego skarżącej spółce, a podstawę wystawienia zarządzeń zabezpieczenia (z dnia 2 sierpnia 2019 r.) stanowiła decyzja Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w T. z dnia 15 lipca 2019 r. o zabezpieczeniu wykonania zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2016 i 2017 roku. Wcześniej jednak Naczelnik Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w T. wydał w dniu 3 grudnia 2019 r. decyzję określającą skarżącej spółce przedmiotowe zobowiązania podatkowe, a decyzja ta została uchylona w dniu 21 lipca 2020 r. w postępowaniu odwoławczym i sprawę przekazano organowi podatkowemu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zgodnie z art. 33a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm. - dalej: "O.p.") decyzja o zabezpieczeniu wygasa z dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. W § 2 tego artykułu ustawodawca określił, że wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu nie narusza zarządzenia zabezpieczenia wydanego na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wobec tego wygaśniecie decyzji o zabezpieczeniu nie ma wpływu na ważność zarządzenia o zabezpieczeniu wydanego na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W ocenie WSA w Łodzi w niniejszej sprawie należało uwzględnić jeszcze jeden przepis tj. art. 154 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 - dalej: "u.p.e.a."), a mianowicie § 6, zgodnie z którym zajęcie zabezpieczające nie przekształca się w zajęcie egzekucyjne w przypadku uchylenia przez organ odwoławczy lub sąd administracyjny decyzji stanowiącej podstawę do dokonania zabezpieczenia, o ile wydanie nowej decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie nastąpi w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego lub prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego organowi właściwemu do wydania decyzji. Sąd pierwszej instancji zauważył, że w niniejszej sprawie, na dzień wydania zaskarżonego do Sądu postanowienia, nie doszło do wystawienia tytułu wykonawczego, który mógłby stanowić podstawę dla przekształcenia postępowania zabezpieczającego w postępowanie egzekucyjne, jak również nie upłynął termin sześciu miesięcy do I wydania nowej decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, liczony od dnia doręczenia decyzji kasacyjnej Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w T. decyzją z dnia 21 lipca 2020 r.

Sąd pierwszej instancji podzielił argumentację Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, że podnoszony przez spółkę zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie mógł być rozpoznany w tym postępowaniu. Skarga wnoszona do organu egzekucyjnego w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje na dokonanie czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przeanalizował jednak prawidłowość podjętej czynności zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z tytułu zwrotu nadpłaty. Wskazał na formalnoprawne aspekty zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego (art. 67 i 89 u.p.e.a.) nie dopatrując się uchybień w zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego. W rozpoznawanej sprawie brak było podstaw, by w postępowaniu zainicjowanym skargą na czynność egzekucyjną analizować kwestię zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunków bankowych.

Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).

Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem skargę kasacyjną na podstawie art. 173 § 1 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako: p.p.s.a.) wniósł pełnomocnik skarżącej, który zaskarżył go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przez sąd przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 7 § 3 oraz art. 155a § 1 pkt 1 u.p.e.a. przez zaakceptowanie przez sąd pierwszej instancji dokonania zabezpieczenia bez podstawy prawnej wobec wygaśnięcia decyzji zabezpieczającej oraz decyzji określającej.

Mając na uwadze powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., a także o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. W myśl art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

Przypomnieć należy, że zakres sprawy determinowany jest przez to, że zapoczątkowana została ona skargą na czynność zabezpieczającą polegającą na zajęciu zabezpieczającym wierzytelności Spółki przysługujących jej od NUS z tytułu nadpłat i zwrotów w podatkach. Poprzez zarzut naruszenia art. 7 § 3 oraz art. 155a § 1 pkt 1 u.p.e.a. w skardze kasacyjnej kwestionowane jest "dokonanie zabezpieczenia bez podstawy prawnej wobec wygaśnięcia decyzji zabezpieczającej oraz decyzji określającej". Zarzut ten jest bezzasadny.

Zajęcie zabezpieczające (tj. czynność kwestionowania w trybie skargi) zostało dokonane 25 czerwca 2020 r. Podstawą było zarządzenie zabezpieczenia z 2 sierpnia 2019 r., wydane na podstawie decyzji o zabezpieczeniu z 15 lipca 2019 r. W dacie dokonania kwestionowanej czynności zabezpieczającej (25 czerwca 2020 r.) nie obowiązywała już decyzja o zabezpieczeniu, lecz zarządzenie zabezpieczenia pozostawało w mocy w myśl art. 33a § 2 O.p., zgodnie z którym wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu nie narusza zarządzenia zabezpieczenia wydanego na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego (w miejsce decyzji o zabezpieczeniu) została wydana 3 grudnia 2019 r. i pozostawała w mocy w momencie dokonania (kwestionowanej skargą Spółki) czynności zabezpieczającej – tj. zajęcia wierzytelności dnia 25 czerwca 2020 r. Organy rozpatrujące tę skargę były zobowiązane brać pod uwagę stan istniejący w dniu dokonania kwestionowanej czynności, tj. 25 czerwca 2020 r. Według stanu istniejącego na ten dzień, skarga nie była zasadna. Sąd pierwszej instancji kontrolujący prawidłowość stanowiska organów również był zobowiązany dokonać oceny prawnej z uwzględnieniem stanu istniejącego 25 czerwca 2020 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uczynił to właściwie. Nie znajduje więc podstaw podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 7 § 3 oraz art. 155a § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zgodnie z art. 7 § 3 u.p.e.a. "Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy." Taka sytuacja zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wystąpiła oceniając na dzień 25 czerwca 2020 r. W skardze kasacyjnej kwestionowane jest "dokonanie zabezpieczenia bez podstawy prawnej wobec wygaśnięcia decyzji zabezpieczającej oraz decyzji określającej", trzeba jednak zauważyć, że uzasadnienie zarzutu i argumentacja skargi kasacyjnej odnoszą się do tego, co nastąpiło już po 25 czerwca 2020 r. Uchylenie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, które nastąpiło dnia 21 lipca 2020 r., i przekazanie sprawy organowi podatkowemu pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia nie może zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rzutować na ocenę prawidłowości stanowiska organów i WSA co do prawidłowości czynności zabezpieczającej dokonanej 25 czerwca 2020 r. Oceniając stan na 25 czerwca 2020 r., niewątpliwie nie miał miejsca zarzucany w skardze kasacyjnej brak podstaw do dokonania zabezpieczenia, co sąd pierwszej instancji trafnie i wyczerpująco uzasadnił w zaskarżonym wyroku.

Argumentacja dotycząca zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunków bankowych Spółki (s. 4-5 skargi kasacyjnej) najwyraźniej znalazła się w skardze kasacyjnej przez pomyłkę, ponieważ kwestionowaną w tej sprawie czynnością było zajęcie wierzytelności z tytułu nadpłat i zwrotów podatków, nie zaś zajęcie rachunku bankowego Spółki.

Reasumując, niezasadny okazał się zarówno zarzut naruszenia art. 7 § 3 u.p.e.a., jak też zarzut naruszenia art. 155a § 1 pkt 1 u.p.e.a. (zabezpieczenie na podstawie wystawionego przez wierzyciela zarządzenia zabezpieczenia). Z przedstawionych wyżej powodów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Agnieszka Olesińska (spr.) Sławomir Presnarowicz Jolanta Sokołowska