Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 34/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15gg ust. 1, ust. 2, ust. 7 i ust. 23c
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 27 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant : st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2024 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o obowiązku zwrotu świadczeń otrzymanych na rzecz ochrony miejsc pracy I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w P. z dnia 12 lipca 2023 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 1.017,- (jeden tysiąc siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 12 lipca 2023 r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w P. orzekł o obowiązku zwrotu przez M. S. świadczeń w wysokości:

- 560,40 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od 30 lipca 2020 r. do dnia zapłaty włącznie,

- 560,40 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od 28 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty włącznie,

- 560,40 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od 25 września 2020 r. do dnia zapłaty włącznie.

Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej: "K.p.a.", w zw. z art. 15gg ust. 23a ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), dalej: "ustawa".

Decyzją z 28 listopada 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazano, co następuje.

Wnioskiem z 13 lipca 2020 r. M. S. zwróciła się o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzeń pracowników w związku ze spadkiem obrotów gospodarczych w następstwie pandemii Covid-19. Wniosek obejmował dofinansowanie do wynagrodzeń dwóch pracowników na okres trzech miesięcy, tj. lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. i środki na pokrycie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników. Wniosek obejmował kwotę łączną 5 031,30 zł.

Na podstawie wniosku stronie wypłacono świadczenie w trzech transzach po 1 677,10 zł każda (pierwsza transza 30 lipca 2020 r., druga - 28 sierpnia 2020 r., trzecia - 25 września 2020 r.).

Obowiązkiem podmiotu, który otrzymał dofinansowanie ze środków FGŚP było złożenie rozliczenia otrzymanych środków i zwrotu środków niewykorzystanych. Zgodnie z art. 15gg ust. 19 ustawy strona powinna rozliczyć otrzymane środki w terminie 30 dni od zakończenia okresu pobierania świadczeń, czyli do 30 października 2020 r.

Strona złożyła we wskazanym terminie do organu część prawidłowej dokumentacji wymaganej przy rozliczeniu. Wstępna weryfikacja rozliczenia zakończona została wynikiem pozytywnym, ale po końcowej weryfikacji przekazanych materiałów organ stwierdził, że beneficjentka w 2020 r. skorzystała na podstawie art. 31zo ustawy ze zwolnienia w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne w ZUS. W związku z tym beneficjentka złożyła nieprawdziwe oświadczenie w pkt 7 ppkt 6 wniosku, gdyż nie powinna wnioskować o środki na pokrycie składek na ubezpieczenie społeczne pracowników. Skoro tak się stało, to na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 869 ze zm.), dalej: "u.f.p.", wykorzystano środki niezgodnie z przeznaczeniem, a beneficjentka była zobowiązana do zwrotu środków na ubezpieczenie społeczne pracowników w łącznej wysokości 1 681,20 zł wraz z odsetkami w wysokości obliczonej jak dla zaległości podatkowych.

Pismem z 9 marca 2023 r. organ wezwał beneficjentkę do zwrotu części dofinansowania (z tytułu składek na ZUS) wraz odsetkami jak dla zaległości podatkowych w terminie 15 dni od dnia doręczenia pisma. Beneficjentka nie dokonała zwrotu.

Zgodnie z art. 15gg ust. 6 i ust. 7 ustawy beneficjent może otrzymać pomoc na łączny okres 3 miesięcy, gdy nie otrzymał dofinansowania do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy. Pomoc na podstawie art. 15gg i art. 31zo ustawy była udzielana na podstawie takiego samego tytułu, tj. ochrony miejsc pracy.

Przepis art. 15gg ust. 7a ustawy nie miał zastosowania, gdyż wszedł w życie 1 lipca 2021 r. i stosuje się go do wniosków złożonych i nierozpatrzonych przed 1 lipca 2023 r. Wniosek złożono 13 lipca 2020 r. i rozpatrzono 16 lipca 2020 r.

Z kolei art. 15gg ust. 23c ustawy stosuje się do wszystkich wniosków o przyznanie pomocy niezależnie od tego, kiedy zostały rozpatrzone. Przepis ten wszedł w życie 16 grudnia 2021 r. i zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, do zwrotu świadczeń, o których mowa w art. 15gg ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, lub środków, o których mowa w art. 15gg ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1, przyznanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy art. 15gg ust. 23 i 23b-23d ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Nie ma podstaw do powoływania się na relacje między art. 15gg i art. 15zzb ustawy. Zgodnie orzecznictwem NSA (wyrok o sygn. akt I GSK 105/22) wniosek spółki winien być procesowany w oparciu o art. 15zzb ustawy, który w ust. 12 stwierdza, że przedsiębiorca nie może otrzymać dofinansowania w części, w której te same koszty zostały albo zostaną sfinansowane z innych środków publicznych. Pojęcie tych samych kosztów nie jest tożsame z pojęciem takich samych kosztów, którym posługuje się art. 15gg ust. 7 ustawy, a na ich utożsamianie nie pozwalają ani rezultaty wykładni gramatycznej obu terminów ani tego rodzaju stwierdzenia nie można wywieść z ich wykładni systemowej i funkcjonalnej.

Przepis art. 31zo ustawy, na podstawie którego strona została zwolniona z opłacania składek na ubezpieczenie społeczne wskazuje, za które miesiące można uzyskać zwolnienie, nie wprowadza żadnych ograniczeń czasowych.

W skardze na decyzję organu odwoławczego strona zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 15gg w zw. z art. 31zo ustawy przez błędne przyjęcie, że świadczenie na rzecz ochrony miejsc pracy, czyli pomoc udzielona na podstawie art. 15gg ustawy, która była warunkowana spadkiem przychodów i zobowiązywała do utrzymania w zatrudnieniu osób objętych ta formą pomocy, jest tym samym rodzajowo świadczeniem pomocowym (czyli świadczeniem na rzecz ochrony miejsc pracy), co zwolnienie z opłacania składek ZUS, o którym mowa w art. 31zo ust. 1 ustawy, które to zwolnienie było zwolnieniem powszechnym dla firm mikro, a przede wszystkim nie było warunkowane spadkiem przychodów i nie zobowiązywało beneficjenta do utrzymania w zatrudnieniu osób objętych zwolnieniem ze składek na ZUS podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy, a także występowało w innym okresie czasu i dotyczyło innych tytułów wypłat - które to naruszenie sprowadza się do nierozpoznania istoty sprawy i błędnego przyjęcia, że pomoc wynikająca z art. 31zo ustawy jest konkurencyjna w stosunku do świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy udzielonych na podstawie art. 15gg ustawy;

2) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 15gg ust. 1 i 2 w zw. z art. 15gg ust. 6 i ust. 7 oraz art. 15gg ust. 23c ustawy w zw. z art. 169 ust. 1-6 u.f.p. przez ich błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że część środków otrzymanych z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na podstawie art. 15gg ustawy, tj.:

- na pokrycie składek ZUS finansowanych ze środków pracowników (część świadczeń wynikających z art. 15gg ust. 1 ustawy),

- na pokrycie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników należnych od pracodawcy (świadczenia wynikające z art. 15gg ust. 2 ustawy),

została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, w sytuacji gdy środki, które miałyby zostać zwrócone na mocy skarżonych decyzji, zostały przez skarżącą wykorzystane właśnie na zapłatę składek ZUS, a więc zgodnie z art. 15gg ust. 1 i ust. 2 ustawy, co zostało wykazane na podstawie dokumentów potwierdzających płatność tych składek, które to dokumenty załączono do formularzy rozliczających przyznaną pomoc, a także na podstawie dokumentów załączonych do pisma z 29 marca 2023 r. kierowanego do organu pierwszej instancji (Wojewódzkiego Urzędu Pracy w P.), które to pismo stanowiło odpowiedź na wezwanie do zapłaty i argumentowało stanowisko w kwestii odmowy zwrotu żądanych środków oraz potwierdzało stan rozliczeń składek ZUS wskazujący na wykorzystanie otrzymanych środków zgodnie z przeznaczeniem;

3) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 15gg ust. 6 i ust. 7 ustawy w zw. z art. 15gg ust. 7a ustawy przez ich błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że zwolnienie skarżącej ze składek ZUS za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy stanowi takie same tytuły wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy, co składki na ubezpieczenia społeczne pracowników należne od wynagrodzeń (składki ZUS zawarte w wynagrodzeniu pracownika, jak i należne od pracodawcy), ale dotyczące miesięcy od lipca 2020 r. do września 2020 r., na których pokrycie wypłacono środki z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w ramach dofinansowania, o którym mowa w art. 15gg ustawy, a których zwrotu dotyczą skarżone decyzje, w sytuacji gdy przyjmując wykładnię wprowadzoną art. 15gg ust. 7a ustawy należało uznać, że art. 15gg ust. 7 ustawy nie stosuje się do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, chyba że zwolnienie dotyczy tych samych miesięcy, na które przedsiębiorca, zwrócił się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników;

4) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 15gg ust. 7a w zw. z art. 15gg ust. 7 ustawy przez pominięcie zastosowania art. 15gg ust. 7a ustawy, który to przepis stanowi wykładnię normatywną zakresu stosowania art. 15gg ust. 7 ustawy przez wyjaśnienie, że tego przepisu (tj. ust. 7) nie stosuje się do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, chyba że zwolnienie dotyczy tych samych miesięcy, na które podmiot zwrócił się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, to jest świadczeń z art. 15gg ust. 1 i ust. 2 ustawy;

5) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 31zo ust. 1 ustawy przez błędne przyjęcie, że pomoc w postaci zwolnienia z opłacania składek ZUS, o którym mowa w art. 31zo ust. 1 ustawy nie była ograniczona w czasie (w treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego czytamy jakoby art. 31zo ustawy nie wprowadza żadnych ograniczeń czasowych), gdy tymczasem z tych przepisów wyraźnie wynika, że zwolnienie stosowało się wyłącznie na wniosek i przede wszystkim dotyczyło nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne należnych za okres od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r., wobec czego opłacenie składek ZUS należnych za ten okres kasowało możliwość wnioskowania o to zwolnienie, a ich nieopłacenie w terminach wynikających z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (do 15-tego dnia następnego miesiąca) skutkowałoby egzekucją komorniczą, natomiast sam wniosek o zwolnienie ze składek według przepisów obowiązujących w pierwszej połowie 2020 r. dla prawidłowości rozliczeń miał być złożony do końca czerwca 2020 r.;

6) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, które skutkowało wydaniem przez organ pierwszej instancji decyzji stwierdzającej obowiązek zwrotu części świadczeń przysługujących skarżącej na podstawie art. 15gg ustawy, a która to decyzja została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, jako rzekomo świadczenia te zostały przez skarżącą wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, a szczególności przez brak wystarczającego rozpatrzenia treści i zawartości "Formularza rozliczeniowego przyznanych środków na podstawie art. 15gg", który w pkt 3 zatytułowanym "Zestawienie" wskazuje miesiące, których może dotyczyć ewentualny konflikt form pomocy w zakresie składek ZUS i wyjaśnia, że "należy podać kwotę wynagrodzenia bez składek ZUS, jeśli w danym miesiącu skorzystano ze zwolnienia z opłacania ze składek ZUS, o którym mowa w art. 31zo ustawy";

7) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. przez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie, jak organ odwoławczy rozumie pojęcie "taki sam tytuł wypłaty na rzecz ochrony miejsc pracy";

8) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 w zw. z art. 7 i art. 8 K.p.a. oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez ich niezastosowanie i de facto przyjęcie - wbrew zasadzie exceptiones non sunt extendendae (wyjątków nie należy interpretować rozszerzająco), że organ administracyjny (zarówno I jak i II instancji) uprawniony jest do wykroczenia poza powszechnie przyjęte zasady interpretacyjne nakazujące prymat wykładni językowej oraz zasadę powstrzymania się od wykładni rozszerzającej, co doprowadziło do uznania, że wyrażenie "taki sam tytuł wypłaty na rzecz ochrony miejsc pracy" należy interpretować rozszerzając zakres semantyczny tego pojęcia, podczas gdy powyższe przepisy nakazują, aby - zgodnie z zasadą praworządności i działania w granicach prawa - wyrażenia językowe interpretować w sposób ścisły oraz przy zachowaniu prymatu wykładni językowej, a zatem pojęcie "taki sam tytuł wypłaty na rzecz ochrony miejsc pracy" należy wyłożyć jako synonim słowa "identyczny", wykluczając tym samym z jego zakresu semantycznego wszelkie desygnaty, które identyczne nie są, zaś zastosowanie powyższych przepisów powinno prowadzić do przyjęcia, że organ administracyjny - w ramach przyznanych mu kompetencji - nie może dopisywać odpowiednich rozwiązań do obowiązujących aktów prawnych, rozszerzając przy tym ich kontekst językowy, arbitralnie ograniczając tym samym skarżącej możliwość uzyskania pełnego przysługującego dofinansowania;

9) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 w zw. z art. 8 K.p.a. przez całkowite pominięcie w procesie wykładni art. 15gg ust. 7 ustawy zasady wynikającej z wykładni normatywnej wyrażonej przez ustawodawcę w art. 15gg ust. 7a ustawy i w ten sposób naruszenie przez organ zasad starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz realizację zasady pogłębiania zaufania obywatela do władzy publicznej;

10) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji oraz art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., względnie art. 138 § 2 K.p.a. przez nieuchylenie decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy okoliczności sprawy uzasadniały wydanie decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji w zakresie kwotowym wskazanym w skarżonej decyzji.

Skarżąca wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania;

2. zasądzenie od organu odwoławczego na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

W dodatkowym piśmie procesowym strona wskazała, co następuje.

W odpowiedzi na skargę mylnie wskazano podmiot składający skargę przez wymienienie dwukrotnie nazwy spółki jawnej: [...] sp. j., a nie wymieniając osoby fizycznej M. S., co może wskazywać na błąd w zakresie podmiotu, w stosunku, do którego organ odwoławczy formułuje swoje stanowisko.

Przepis art. 15gg ust. 23 ustawy nie daje podstawy do wydania decyzji o zwrocie w przypadku braków w rozliczeniu środków z dofinansowanych z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zgodnie z art. 15gg ust. 19 ustawy.

Organ odwoławczy nie wykroczył poza aspekty objęte decyzją organu pierwszej instancji i odwołaniem od tej decyzji, przez co nie wykonał obowiązku wynikającego z art. 138 K.p.a.

Organy nie wyjaśniły na czym polega naruszenie art. 169 u.f.p., polegające na rzekomym wykorzystaniu niezgodnie z przeznaczeniem otrzymanych środków, podczas gdy środki, o których obowiązku zwrotu stanowi zaskarżona decyzja, wykorzystano na zapłatę składek ZUS (co zostało wykazane i co nie jest kwestionowane przez organy), czyli środki te wykorzystano zgodnie z art. 15gg ust. 1 i ust. 2 ustawy, a więc zgodnie z ich przeznaczeniem.

Strona zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie art. 15gg ust. 7a w zw. z art. 31zo ustawy i w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. przez pominięcie zastosowania art. 15gg ust. 7a ustawy, zapewne z uwagi na błędne przyjęcie, że przepisu tego nie stosuje się do wniosków złożonych i nierozpatrzonych przed 1 lipca 2023 r., podczas gdy przepis ten powinien być stosowany już wcześniej (do wcześniej złożonych wniosków), a zgodnie z wyrokiem o sygn. III SA/Po 570/23 organ powinien rozważyć zastosowanie tego przepisu w realiach sprawy i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Z kolei brak precyzyjnego uzasadnienia stanowiska, jakoby uzyskane na podstawie art. 31zo ustawy zwolnienie w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne w ZUS wykluczało uzyskanie świadczenia na podstawie innych regulacji powoduje niespełnienie wymogu wynikającego z art. 107 § 3 K.p.a., to jest wymogu wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz naruszenia art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., a w konsekwencji art. 8 i art. 11 K.p.a., jak również art. 107 § 1 i 3 K.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Strona zarzuciła błędne przyjęcie, że ustawa nie wprowadza żadnych ograniczeń czasowych na uzyskanie zwolnienia z opłacania składek ZUS na podstawie art. 31zo ustawy (który w swoim ust. 1 wskazuje ma możliwość zwolnienie z opłacania składek ZUS za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. i z której to możliwości skarżąca skorzystała), gdy tymczasem art. 31zp ustawy (w szczególności w brzmieniu obowiązującym do 15 grudnia 2020 r.) jednoznacznie wskazuje, że uzyskanie zwolnienia z opłacania składek ZUS na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy jest możliwe pod warunkiem złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r., czyli ustawa ta nie pozwalała, aby zwolnienie z opłacanie składek na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy pokrywało się czasowo z możliwością uzyskania pomocy na postawie art. 15gg ust. 1 i ust. 2 ustawy, który przecież został dodany do ustawy po okresie możliwości skorzystania ze zwolnienia z opłacania składek ZUS w oparciu o art. 31zo ustawy w ówczesnym jego brzmieniu (przed nowelą od 15 grudnia 2020 r.).

Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podniósł, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie mogą się ostać, gdyż wnioskowana pomoc dotyczy innego okresu niż przyznana wcześniej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.".

Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie. W przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawa środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie był art. 15gg ustawy.

Zgodnie z art. 15gg ust. 1 ustawy podmioty, o których mowa w art. 15g ust. 1, u których wystąpił spadek obrotów gospodarczych w rozumieniu art. 15g ust. 9, w następstwie wystąpienia COVID-19, mogą zwrócić się z wnioskiem do dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy, właściwego ze względu na swoją siedzibę, o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników, o których mowa w art. 15g ust. 4, nieobjętych:

1) przestojem, o którym mowa w art. 81 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, lub

2) przestojem ekonomicznym w następstwie wystąpienia COVID-19, o którym mowa w art. 15g ust. 5, lub

3) obniżonym wymiarem czasu pracy w następstwie wystąpienia COVID-19, o którym mowa w art. 15g ust. 5.

Stosownie do art. 15gg ust. 2 ustawy podmiotom, o których mowa w ust. 1, przysługują środki z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników należnych od pracodawcy na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych od przyznanych świadczeń, o których mowa w ust. 1.

Przepis art. 15gg ust. 7 ustawy stanowi, że podmiot może otrzymać dofinansowanie z FGŚP wyłącznie w przypadku, jeśli nie uzyskał pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy.

Zgodnie z art. 15gg ust. 7a ustawy przepisu art. 7 ustawy nie stosuje się do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, chyba że zwolnienie dotyczy tych samych miesięcy, na które podmiot zwrócił się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, ze środków FGŚP, na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników. Przepis art. 15gg ust. 7a ustawy dodano przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy COVID-19 (Dz. U. z 2021 r., poz. 1192). Zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy zmieniającej do wniosków, o których mowa w art. 15gg ust. 1 ustawy, złożonych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, stosuje się przepis art. 15gg ust. 7a ustawy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Jako że w kontrolowanej sprawie wniosek został złożony 13 lipca 2020 r. i został rozpatrzony przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej (jej wejście w życie nastąpiło 1 lipca 2021 r., pomoc przyznano jeszcze w roku 2020), do wniosku złożonego przez skarżącą nie stosuje się przepisu art. 15gg ust. 7a ustawy.

Zgodnie z art. 15gg ust. 19 ustawy podmiot, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany do rozliczenia otrzymanych świadczeń i środków z FGŚP na wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, w terminie do 30 dni od zakończenia okresu pobierania świadczeń.

Stosownie do art. 15gg ust. 20 ustawy podmiot, o którym mowa w ust. 1, składa do właściwego wojewódzkiego urzędu pracy w szczególności:

1) dokumenty potwierdzające prawidłowość wykorzystania świadczeń i środków z FGŚP zgodnie z przeznaczeniem;

2) dokumenty, potwierdzające zatrudnienie pracowników, na których otrzymał świadczenie, przez okres wskazany we wniosku.

Z kolei art. 15gg ust. 23a ustawy stanowi, że dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy wzywa podmiot, który nie wywiązał się z obowiązku określonego w ust. 19 lub 20, do wywiązania się z niego w dodatkowym terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem obowiązku zwrotu całości otrzymanej pomocy wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków. Jeżeli podmiot nie wywiąże się z tego obowiązku w dodatkowym terminie, dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy wydaje decyzję o zwrocie. Przepis ten stosuje się do kontrolowanej sprawy na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy COVID-19 (Dz. U. z 2021 r., poz. 2317). Z kolei na podstawie art. 6 ust. 1 tej ustawy zmieniającej stosuje się do kontrolowanej sprawy art. 15gg ust. 23 ustawy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Przepis art. 15gg ust. 23 ustawy w tym brzmieniu stanowi, że podmiot, który nie poddał się kontroli, jest obowiązany do zwrotu na rachunek bankowy wojewódzkiego urzędu pracy całości otrzymanej pomocy wraz z odsetkami, liczonymi od dnia przekazania środków wykorzystanych niezgodnie z warunkami określonymi w ustawie.

Stosownie do wspomnianego wyżej art. 15gg ust. 19 ustawy strona była obowiązana do rozliczenia otrzymanych świadczeń i środków z FGŚP na wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, w terminie do 30 dni od zakończenia okresu pobierania świadczeń, czyli do 30 października 2020 r. (okres pobierania świadczeń zakończył się bowiem 30 września 2020 r.). Organ odwoławczy stwierdził, że strona złożyła we wskazanym terminie część prawidłowej dokumentacji wymaganej przy rozliczeniu. Wstępna weryfikacja rozliczenia zakończona została wynikiem pozytywnym, ale po końcowej weryfikacji przekazanych materiałów organ stwierdził, że strona w 2020 r. skorzystała na podstawie art. 31zo ustawy ze zwolnienia w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne w ZUS, stąd nie mogła już skorzystać z pomocy, o której mowa w art. 15gg ust. 2 ustawy.

Skarżąca z kolei uważa, że okres finansowania składek z art. 15gg ust. 1 i ust. 2 ustawy nie pokrywa się ze zwolnieniem z obowiązku opłacanie należności z tytułu składek z art. 31zo ust. 1 ustawy, gdyż zwolnienie to obejmowało okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., zaś finansowanie z art. 15gg ust. 1 i ust. 2 ustawy przyznane było za okres od lipca 2020 r. do września 2020 r., a ponadto że wspomniane wyżej rodzaje pomocy nie stanowią takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy.

Zdaniem Sądu organy błędnie uznały, że przy skorzystaniu ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy (skarżąca uzyskała takie zwolnienie za okres wcześniejszy niż okres, za który otrzymała dofinansowanie z FGŚP) nie jest możliwe przyznanie pomocy na podstawie art. 15gg ust. 1 i ust. 2 ustawy, gdy te rodzaje pomocy udzielono na inne okresy.

Przepis art. 15gg ust. 7 ustawy stanowi, że podmiot może otrzymać dofinansowanie z FGŚP wyłącznie w przypadku, jeśli nie uzyskał pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy.

Kluczowe jest zatem ustalenie czy przyznanie na podstawie art. 15gg ust. 1 i ust. 2 ustawy odpowiednio świadczeń z FGŚP na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników (w tym finansowanych przez nich składek) i środków z FGŚP na opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne pracowników należnych od pracodawcy (od przyznanych świadczeń na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników) stanowi taki sam tytuł wypłaty co zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy, zgodnie z którym na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne należne z okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w wymienionych w tym przepisie okresach i zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Zdaniem Sądu powyższe instytucje nie stanowią takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy.

Po pierwsze, zwolnienie z art. 31zo ust. 1 ustawy nie stanowi tytułu wypłaty, gdyż w tej instytucji nie następuje żadna wypłata. Pomoc ta nie polega na wypłacie, lecz na zwolnieniu z obowiązku opłacania nieopłaconych składek. W odróżnieniu od niej dofinansowanie z art. 15gg ust. 1 i ust. 2 ustawy polega odpowiednio na wypłacie środków z FGŚP na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników (w tym finansowanych przez nich składek) i na opłacaniu składek należnych od pracodawcy od przyznanych świadczeń na podstawie art. 15gg ust. 1 ustawy (dofinansowania wynagrodzeń).

Po drugie, już sama konstrukcja tych dwóch rodzajów pomocy, w odniesieniu do składek na ubezpieczenie społeczne, uniemożliwia równoczesne ich udzielenie za te same okresy, gdyż nie można zwolnić strony z obowiązku opłacania nieopłaconych składek i jednocześnie dokonać na jej rzecz wypłaty na sfinansowanie składek (skoro zwolniono z obowiązku ich opłacania). Wspomniane rodzaje pomocy nie były skarżącej przyznane za te same miesiące: zwolnienie z art. 31zo ust. 1 ustawy obejmowało okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., a dofinansowanie z art. 15gg ust. 1 i ust. 2 ustawy przyznano za okres od lipca 2020 r. do września 2020 r.

Oznacza to, że jeżeli podmiot uzyskał na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy zwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, to następnie nie ma przeszkód otrzymania dofinansowania z FGŚP na podstawie art. 15gg ust. 1 i ust. 2 ustawy, tym bardziej że - jak już wyżej wspomniano - zwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek z art. 31zo ust. 1 ustawy dotyczy innych miesięcy niż otrzymane dofinansowanie z art. 15gg ust. 1 i ust. 2 ustawy. Tak było w kontrolowanej sprawie, gdyż skarżąca uzyskała zwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników za okres wcześniejszy niż okres, za który otrzymała dofinansowanie z FGŚP.

Organy niezasadnie kwestionując sfinansowanie składek na ubezpieczenie społeczne dwóch pracowników skarżącej za okres od lipca 2020 r. do września 2020 r. naruszyły zatem art. 15gg ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 15gg ust. 7 i ust. 23c ustawy, co miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.). Ten ostatni przepis stanowi, że w przypadku wykorzystania świadczeń, o których mowa w ust. 1, lub środków, o których mowa w ust. 2, niezgodnie z przeznaczeniem, pobrania ich nienależnie lub w nadmiernej wysokości stosuje się odpowiednio przepisy art. 169 ust. 1-6 u.f.p. Organy nie wykazały, aby któraś z wymienionych wyżej sytuacji nastąpiła.

Zasadnie skarżąca wskazała, że w odpowiedzi na skargę mylnie wskazano podmiot składający skargę jako [...] sp. j., a nie M. S., ale nie mogło to mieć wpływu na wynik sprawy.

Wobec tego Sąd w pkt I. sentencji wyroku orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W pkt II. sentencji wyroku orzeczono o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Na zasądzone koszty składają się: kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi, kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwota 900 zł tytułem wynagrodzenia radcowskiego.

Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji zastosuje się do oceny prawnej wyrażonej w niniejszym uzasadnieniu i wyda stosowne orzeczenie.