Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1104/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant asystent sędziego Maja Wiercińska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 2425/20 w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od A. J. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 marca 2021 r. V SA/Wa 2425/20 po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] sierpnia 2020 r. nr [...].

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

A. J. – dalej: strona lub wnioskodawca - 2 kwietnia 2020 r. złożył do ZUS wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r. na podstawie przepisów ustawy z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 568).

ZUS decyzją z [...] sierpnia 2020 r. umorzył postępowanie w sprawie rozpatrzenia ww. wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za okres marzec - maj 2020 r.

W uzasadnieniu wskazał na regulację zawartą w art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm., dalej: "ustawa o przeciwdziałaniu COVID-19"), i wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania określona w art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), bowiem Strona nie złożyła dokumentów rozliczeniowych za miesiące marzec - maj 2020 r. w przepisanym terminie, tj. do 30 czerwca 2020 r.

Orzekając na skutek wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy ZUS decyzją z 16 października 2020 r. uchylił zaskarżoną i odmówił Stronie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w związku z niezłożeniem w terminie wszystkich wymaganych dokumentów, Stronie nie przysługuje prawo do zwolnienia z należności, o które wnioskowała. 2 marca 2020 r. Strona dostarczyła deklarację ZUS DRA cz. II z ustaloną podstawą wymiaru na okres luty - grudzień 2020 r. w kwocie 1 480,76 złotych. Pracownik Zakładu w obecności wnioskodawcy sporządził deklarację ZUS DRA za miesiąc luty 2020 r. z rozliczonymi składkami od ustalonej podstawy, która została zaakceptowana podpisem strony. Jednakże, po przetworzeniu dokumentów w systemie okazało się, że są błędne. Po otrzymaniu informacji o nieprawidłowościach wnioskodawca przesłał w dniu 1 kwietnia 2020 r. poprawną deklarację ZUS DRA cz. II, w której dokonał zmiany kwoty dochodu z działalności i najniższej podstawy wymiaru z kwoty 1 480,76 złotych na 1 112,89 złotych. Nie złożył jednak korekty ZUS DRA za miesiąc luty 2020 r. z rozliczonymi składkami od poprawnie ustalonej podstawy wymiaru, jak również deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA za miesiąc marzec 2020 r. Z uwagi na brak poprawnych dokumentów zgodnie z przepisami utworzył się przypis składek z urzędu za marzec, kwiecień i maj 2020 r. z wykazaną podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Poprawne dokumenty Strona złożyła dopiero 8 lipca 2020 r., tj. z uchybieniem terminu.

Uzasadniając uchylenie decyzji organów obu instancji WSA w Warszawie podkreślił, że organ naruszył obowiązki informacyjne, o których mowa w art. 9 k.p.a. Nadto zaskarżona decyzja narusza art. 7 k.p.a.

Sąd I instancji zauważył, że pracownik Zakładu, w obecności Strony, sporządził deklarację ZUS DRA za miesiąc luty 2020 r. z rozliczonymi składkami od ustalonej podstawy (zaakceptowane podpisem Strony), a po przetworzeniu dokumentów w systemie, dokumenty te okazały się błędne. Organ tego nie kwestionował. Strona podała, że przyczyną nieterminowego złożenia dokumentów rozliczeniowych nie była zła wola wnioskodawcy, lecz brak potrzebnej wiedzy co do obowiązujących wymogów formalnych, jakie należy spełnić by uzyskać przedmiotowe zwolnienie.

WSA zaznaczył, że organ ponownie rozpoznając sprawę winien poddać sprawę analizie w ramach zakreślonych wskazanymi przepisami prawa. Mając na uwadze fakt, że organ dopuścił się uchybień, których skutki nie mogą obciążać stronę, powinien pominąć fakt opóźnienia w złożeniu dokumentów jako okoliczność wpływającą na rozstrzygnięcie o zasadności wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Strona nie może bowiem ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy "WSA w Białymstoku" - powinno być WSA w Warszawie do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o uchylenie. Opcjonalnie skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. W każdym przypadku organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie:

1. art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "p.p.s.a."), art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. art. 123 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm., dalej: "u.s.u.s.") w zw. z art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") i art. 9 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez WSA, że w postępowaniu administracyjnym wszczętym na skutek złożenia wniosku 2 kwietnia 2020 r. o zwolnienie ze składek za ZUS naruszył mające zastosowanie w sprawie w/w przepisy art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. i w konsekwencji bezzasadne uchylenie decyzji obydwu instancji,

2. art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach oraz rozpatrzenia i odniesienia się jak również oceny przez WSA zarzutu naruszenia art. 31zo ust. 2 i ust. 2a oraz art. 31 zq ust. 2 i ust. 3 ustawy z 2 marca o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U.2020.372 ze zm., zwana "ustawa o COVID") w zw. z art. 47 ust. 2a u.s.u.s. oraz w konsekwencji braku zawarcia w uzasadnieniu ustawowego elementu mianowicie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia jak również nieuwzględnienia wynikającej z akt sprawy okoliczności, że wnioskodawca nie był zwolniony z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych za okres marzec-maj 2020 r.

3. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu wyroku błędnych wskazań co do dalszego postępowania zalecających pominięcie przez organ faktu opóźnienia w złożeniu dokumentów przez stronę, jako okoliczności wpływającej na rozstrzygnięcie o zasadności wniosku o zwolnienie z opłacania składek, które to wskazania powodują u organu uzasadnione wątpliwości w zakresie ich realizacji.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

ZUS w piśmie procesowym z 18 stycznia 2022 r., wskazał, że Sąd I instancji rozstrzygając sprawę nie powiadomił organu jako strony postępowania sądowoadministracyjnego - o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne jak również o terminie wyznaczonego w sprawie posiedzenia niejawnego.

A. J. nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców Oddział Terenowy w Białymstoku pismem z [...] czerwca 2022 r., wstąpił do postępowania i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej ZUS w całości.

Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców Oddział Terenowy w Białymstoku pismem z [...] grudnia 2022 r. wskazał, że organ [...] października 2022 r. wydał decyzję w przedmiocie zwolnienia strony z opłacania należności z tytułu składek ZUS za miesiące marzec, kwiecień, maj 2020 r.

Wobec takiej decyzji organu, przedmiot postępowania został rozstrzygnięty zgodnie z żądaniem strony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 19 marca 2021 r.,

V SA/Wa 2425/20 wyraził w trybie art. 153 p.p.s.a. ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, wiążące w sprawie sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, obejmujące wyłącznie przepisy postępowania, ponieważ podstawą rozstrzygnięcia jest art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie obejmują następujące zagadnienia:

1. "Na skutek złożenia wniosku z dnia 2 kwietnia 2020 r. doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego. W toku tego postępowania organ był zobowiązany,

zgodnie z art. 9 K.p.a., do udzielania Skarżącemu wyjaśnień m in. o okolicznościach

prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków, a więc konkretnie wskazać, jakich dokumentów brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. (...) Z akt sprawy wynika, że w pracownik Zakładu, w obecności Skarżącego, sporządził deklarację ZUS DRA za miesiąc luty 2020 r. z rozliczonymi składkami od ustalonej podstawy (zaakceptowane podpisem Skarżącego), a po przetworzeniu dokumentów w systemie, dokumenty te okazały się błędne. Organ tego nie kwestionuje.(...) Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ naruszył obowiązki informacyjne, o których mowa w art. 9 K.p.a. (...) Jednakże, nie można tracić z pola widzenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego w tym, m.in. wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej,

zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są podjąć wszelkie kroki

niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy

mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony."

2. "Ponownie rozpoznając sprawę organ, mając na uwadze wskazania Sądu, winien

poddać sprawę analizie w ramach zakreślonych wskazanymi przepisami prawa. Mając na uwadze fakt, że organ dopuścił się uchybień, których skutki nie mogą obciążać Skarżącego, powinien pominąć fakt opóźnienia w złożeniu dokumentów jako okoliczność wpływającą na rozstrzygnięcie o zasadności wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Strona nie może bowiem ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu."

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 marca 2021 r. wytycza granice rozpoznania sprawy po uchyleniu decyzji ostatecznej oraz decyzji ją poprzedzającej. Uwzględnienie skargi spowodowało, że sprawa miała być ponownie rozpatrzona przez organ administracji publicznej zgodnie z oceną prawną obejmującą wyłącznie przepisy postępowania oraz wskazaniami co do dalszego postępowania. Wyrażona ocena prawna tylko formalnie nie obejmuje przepisów prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie, ponieważ podstawą rozstrzygnięcia nie był art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a.

Ocena prawna obejmująca przepisy postępowania wskazuje sposób ich zastosowania przez organ administracji publicznej przy ponownym rozpatrzeniu sprawy i jest powiązana ze wskazaniami co do dalszego postępowania. Natomiast ocena prawna obejmująca prawo materialne wyrażona przez Sąd I instancji obejmuje wykładnię konkretnego przepisu prawa materialnego celem jego prawidłowego zastosowania do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy. Elementy oceny prawnej muszą zostać wyrażone w postaci jednoznacznych twierdzeń sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający organowi administracji publicznej oraz sądowi ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych.

Według art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej określając kompetencję sądu administracyjnego w fazie orzekania i co do zasady nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ jego naruszenie przez Sąd I instancji jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom postępowania. Zarzucając Sądowi I instancji w pkt 1. petitum skargi kasacyjnej naruszenie art. 135 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. kasator wskazał, jakie przepisy postępowania zostały naruszone: art. 7 kpa, art. 9 kpa. Naruszenie tych przepisów postępowania przez Sąd I instancji polegało na błędnym stwierdzeniu naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasator wskazał, że naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania: art. 135 p.p.s.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.; art. 7 kpa; art. 9 kpa jest uchybieniem, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2) p.p.s.a.).

W pkt 3. petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. "poprzez zawarcie w uzasadnieniu wyroku błędnych wskazań co do dalszego postępowania zalecających pominięcie przez organ faktu opóźnienia w złożeniu dokumentów przez Skarżącego, jako okoliczności wpływającej na rozstrzygnięcie o zasadności wniosku o zwolnienie z opłacania składek, które to wskazania powodują u organu uzasadnione wątpliwości w zakresie ich realizacji."

Zgodnie z art. 141 § 4 zdanie drugie p.p.s.a., jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Natomiast, według art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W omówieniu do wyroku ETPC z 28 marca 2017 r. (skargi nr 45668/05 i 2292/06) Agnieszka Wilk-Ilewicz przedstawiła następujące tezy: Wymagane jest, aby uzasadnienie stanowiło konsekwentną, logiczną, zwięzłą, a zarazem pełną syntezę, a nie tylko zestaw wypowiedzi często w ogóle ze sobą niepowiązanych. Powinno być zwięzłe i jednocześnie przekonywające. Nie może być przeładowane rozwlekłą argumentacją, w tym wywodami formułowanymi zamkniętym językiem prawniczym, a także obszernymi wywodami naukowymi. Ma to być motywacja realna, odpowiednia do danej sprawy, konkretnych decyzji i potrzeb stanu danej sprawy, a nie pozorna. Uzasadnienie jest przekonywające tylko wtedy, gdy argumenty w nim powołane są trafne (celnie użyte), a nie wówczas, gdy jest ich mnogość. Długość uzasadnienia nie ma nic wspólnego z jego jakością. Jeżeli uzasadnienie jest za długie, to wówczas znajduje zastosowanie zjawisko nazwane mapowaniem tekstu, rozumiane jako poszukiwanie myśli kluczowych.

Podstawą prawną decyzji ostatecznej jest przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego powołany w decyzji jako podstawa prawna decyzji oraz wyjaśniona w uzasadnieniu prawnym decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Takim przepisem prawa jest ten, który kształtuje sytuację prawną podmiotu przez pozbawienie uprawnienia lub nałożenie określonego obowiązku, będącego sankcją za jego nieprzestrzeganie.

Jako podstawę prawną decyzji ostatecznej z [...] października 2020 r. powołano art. 31zq ust. 7 i ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.).

Przepisy te brzmią: Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji. Od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy (...).

Natomiast, w uzasadnieniu decyzji ostatecznej powołano art. 31zo ust. 2 i ust. 2a oraz art. 31zq ust. 3 wskazanej ustawy:

"Na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Na wniosek płatnika składek będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 2, za okres od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i: 1) przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. oraz 2) dochód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, nie był wyższy niż 7000 zł. Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 3 Izo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 8, należnych za lipiec, sierpień, wrzesień 2020 r. - do dnia 31 października 2020 r., w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 10, należnych za listopad 2020 r. - do dnia 31 grudnia 2020 r., a w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 12, należnych za listopad 2020 r., grudzień 2020 r., styczeń 2021 r., luty 2021 r. lub marzec 2021 r. - do dnia 30 kwietnia 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania."

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 19 marca 2021 r. przytoczył przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Przy czym, nie wyraził oceny prawnej obejmującej wykładnię przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie do prawidłowo ustalonego jej stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził: "Mając na uwadze fakt, że organ dopuścił się uchybień, których skutki nie mogą obciążać Skarżącego, powinien pominąć fakt opóźnienia w złożeniu dokumentów jako okoliczność wpływającą na rozstrzygnięcie o zasadności wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Strona nie może bowiem ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu."

Jednoznaczne nakazanie organowi administracji publicznej, aby pominął fakt opóźnienia w złożeniu dokumentów w istocie oznacza, że jest to ocena prawna dotycząca zastosowania niewskazanych wprost przepisów prawa materialnego, pomimo tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1) lit a) p.p.s.a.).

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.

Z tego powodu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponowego rozpoznania Wojewódziemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2) i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2) lit. b) oraz § 14 ust. 1 pkt 1) lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).