Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1009/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 33 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: par. 6
journal: Dz.U. 1998 nr 165 poz 1197
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania  składek, wypłaconych zasiłków z ubezpieczeń chorobowego i wypadkowego, zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych oraz  kolejności zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant: Katarzyna Żychlińska, po rozpoznaniu w dniu 16 styczna 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi L. M. –T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] roku nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz L. M.-T. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 21 grudnia 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. wystawił na L. M.-T. tytuły wykonawcze obejmujące składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od sierpnia 2004 r. do listopada 2004 r. i za grudzień 2005 r. o numerach od [...] do [...].

Zawiadomieniami z dnia 27 grudnia 2011 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego skarżącej stanowiącego wierzytelność pieniężną z rachunku bankowego w Banku A S.A.

Zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone skarżącej w dniu 30 grudnia 2012 r.

W dniu 5 stycznia 2012 r. skarżąca wniosła zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ww. tytułu wykonawcze, wnosząc o jego uchylenie z uwagi na wykonanie obowiązku nimi objętego oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia złożonych zarzutów. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, ze wymienione w tytułach wykonawczych kwoty zostały uregulowane przelewem bankowym z dnia 6 lutego 2006 r. Wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. uznał zarzuty za nieuzasadnione oraz odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

W wyniku rozpoznania zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu nakazano wskazanie podstawy prawnej rozpoznania zarzutów oraz wyjaśnienie wątpliwości co do istnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi z dnia 21 grudnia 2011 r.

Pismem z dnia 15 maja 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadomił, że zakończył realizację potrąceń dokonywanych na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 34 w związku z art. 33 pkt 1, art. 17 i art. 18 oraz art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny uznał zarzuty za nieuzasadnione wniesione na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżąca nie opłaciła należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne, który to obowiązek wynika z treści art. 47 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ wyjaśnił, że dokonana w dniu 6 lutego 2006 r. wpłata rozliczona została na poczet wskazanego miesiąca w niej miesiąca - czyli 12/2002, a następnie kolejno na starsze okresy zaległości – od 1/2003 do 12/2005. Rozliczenie nastąpiło w oparciu o zaewidencjonowane w systemie dokumenty.

Organ zaznaczył także, że w składanych przez skarżącą deklaracjach rozliczeniowych za okresy 05/1999, 07/1999, 09/1999, 12/1999 i 5/2000 istniały braki zatem po skorygowaniu tych dokumentów uległ zmianie sposób rozliczenia wpłaty z 6 lutego 2006 r. Organ wskazał, że nieprawidłowości, które miały wpływ na sposób rozliczenia wpłaty:

DRA za 05/1999 - brak wykazanej należnej składki na Fundusz Ubezpieczenia

Zdrowotnego w wysokości 60,52 zł. Zatem składka ta nie była w ogóle

uwzględniona w rozliczeniu. Po skorygowaniu tego błędu i w dniu 30 kwietnia

2008 r. automatycznie zmieniła się wysokość ogólnego zadłużenia na koncie

o 60,52 zł.,

DRA za 07/1999 - korekta deklaracji złożona w dniu 9 listopada 1999 r.

zawierała błędną wysokość składki należnej za ten miesiąc na Fundusz Ubezpieczeń

Społecznych tj. 43,18 zł; natomiast winno być 73,18 zł. Błąd został skorygowany

z urzędu w dniu 16 marca 2006 r. Saldo wzrosło zatem o 30,00 zł.; w tym miejscu

zaznaczyć należy, iż ewentualna wysokość zadeklarowanej składki i jej późniejsze

korekty na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych miały również znaczenie

rozliczania wpłat na Funduszu Ubezpieczeń Zdrowotnych,

DRA za 09/1999 - korekta deklaracji zawierała błędną

wysokość należnej składki na FUZ tj. 79,18 zł; winno być 73,18 zł. Błąd ten został

z urzędu skorygowany w dniu 12 lipca 2006 r. - saldo zmniejszyło się o 6,00 zł,

DRA za 12/1999 - w deklaracji złożonej przez 13.01.2000 r. wskazano

błędnie należną składkę na FUZ - 73,18 zł; następnie w dniu 16.01.2000 r. złożono

korektę tej deklaracji wykazując wysokość składki w kwocie 85,41 zł;

natomiast należało wskazać 87,81 zł - saldo zwiększyło się o 2,40 zł,

brak deklaracji za miesiąc 05/2000 r. - deklaracja została sporządzona z urzędu

w dniu 16 czerwca 2008 r. - saldo na FUZ wzrosło o 126,21 zł.

Organ wyjaśnił, że upomnienie z dnia 20 stycznia 2006 r. nie uwzględniało czterech dokonanych w późniejszym czasie korekt dokumentów oraz jednej brakującej deklaracji. W upomnieniu uwzględniono składki za okres od 01/2003 do 07/2003, 11/2003, 12/2003, od 02/2004 do 12/2005 na łączną kwotę należności głównej: 2.855,14 zł plus koszty upomnienia 8,80 zł.

Po ponownym rozliczeniu konta w dniu 11 lutego 2006 r. uwzględniającym powyższą wpłatę oraz skorygowaniu deklaracji za miesiąc 07/1999 Zakład wystawił następne upomnienie ([...]), które skarżąca odebrała w dniu 20.04.2006 r. Wskazano w nim zadłużenie na FUZ:

09/2004-103,93 zł,

10/2004-148,46 zł,

11/2004- 148,46 zł,

12/2005- 159, 10 zł

Ponowne rozliczenie nastąpiło w dniu 29 grudnia 2006 r. Uwzględniono wówczas korektę deklaracji za 09/1999 r. Zaległość na koncie uległa zmianie tj.:

09/2004- 73,83 zł,

10/2004- 148,46 zł,

11/2004- 148,46 zł,

12/2005- 159, 10 zł.

Wystawiono kolejne upomnienie, które skarżąca odebrała w dniu 9 stycznia 2007 r.

W rozliczeniu z dnia 5 maja 2008 r. wzięto również pod uwagę prawidłowe deklaracje rozliczeniowe za miesiące 05/1999 oraz za 12/1999. Ustalono -wówczas, że na koncie pozostaje zadłużenie za:

08/2004- 54,32 zł,

09/2004-148,46 zł,

10/2004-148,46 zł,

11/2004-148,46 zł,

12/2005-159, 10 zł.

W dniu 10 października 2011 r. skarżąca odebrała upomnienia obejmujące ww. zaległości (nr [...], [...], [...], [...], [...] z dnia 05.10.2011 r.).

W dniu 14 października 2011 r. wpłynęło do ZUS i pismo z prośbą o rozliczenie i podanie aktualnego stanu konta. W odpowiedzi przesłano pismo z dnia 17.11.2011 r. informujące ponownie o sposobie rozliczenia wpłaty w wysokości 3.641,94 zł z dnia 06.02.2006 r.

Organ egzekucyjny wyjaśnił, że o stanie konta skarżąca informowana była wielokrotnie poprzez m.in. upomnienie z dnia 11 kwietnia 2006 r., z dnia 29 grudnia 2006 r., z dnia 5 października 2011 r. oraz pismo z dnia 17 listopada 2011 r. Organ uznał, że zarzut wykonania obowiązku za okres od 8/2004 r. do 11/2004 r i 12/2005 r/ nie może zostać uwzględniony.

ZUS wyjaśnił, że brak jest podstaw do wstrzymania postępowania egzekucyjnego z uwagi na to, że zarzuty zostały rozpatrzone przedmiotowym postanowieniem.

W zażaleniu skarżąca wniosła o uchylenie o powyższego postanowienia i umorzenie postępowania w sprawie, zarzucając niewykonanie zaleceń zawartych w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], niewykazanie lub błędne, nieprawdziwe czy też sprzeczne ze stanem faktycznym i przepisami dotyczącymi sposobu rozliczania składek przedstawienie sposobu rozliczenia wpłaconej w dniu 6 lutego 2006 r. kwoty. Skarżąca zarzuciła także rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania postępowania w sytuacji wyegzekwowania w kwietniu 2012 r. całej kwoty.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. uchylił powyższe postanowienie w części dotyczącej odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego i w tej części umorzył postępowanie w I instancji oraz w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ powołując się na treść przepisu art. 33 oraz art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazał, że Dyrektor [...] Oddziału ZUS w Ł. prawidłowo jako organ egzekucyjny i wierzyciel uznał, że skarżąca wniosła zarzut z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. polegający na wykonaniu obowiązku.

Organ odwoławczy podzielił argumentację Dyrektora ZUS w zakresie prawidłowości rozliczenia wpłaty dokonanej w dniu 6 lutego 2006 r. na poczet zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne.

W zakresie zarzutu polegającego na odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego organ odwoławczy wskazał, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, czyli 20 czerwca 2012 r. wobec wyegzekwowania należności w kwietnia 2012 r. wniosek o wstrzymanie był bezprzedmiotowym. Zatem w tym zakresie uznał za konieczne uchylenie zaskarżonego postanowienia i na podstawie art. 105 §1 k.p.a. umorzenie postępowania.

W skardze z dnia 17 października 2012 r. L. M.-T. wniosła o uchylenie postanowienia organu I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie przepisu art. 80 i art. 136 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób dostateczny rozliczenia dokonanej przez skarżącą wpłaty w dniu 6 lutego 2006 r. kwoty 3641,94 zł. oraz niewyjaśnienie sprzecznych oświadczeń ZUS zawartych w postanowieniu wobec uznania dokonanej przez skarżącą wpłaty na poczet należności za okres od 12/2002 do 12/2005, a następnie wpłatę tę po korekcie rozliczył na poczet przedawnionych opłat na FUZ za 1999 r. Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nieuwzględnienie, ze w świetle braku jednoznacznego ustalenia zaległości w opłatach na rzecz FUZ egzekucja wskazanej w tytułach wykonawczych kwoty jest niedopuszczalna.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przy czym zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W przedmiotowej sprawie budzi wątpliwości sposób rozliczenia dokonanej przez skarżącą w dniu 6 lutego 2006 r. wpłaty na poczet zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Jak wynika z treści upomnienia z dnia 20 stycznia 2006 r. – wskazano tam składki za okres od grudnia 2002 do grudnia 2005, natomiast z treści upomnienia nie wynika, że skarżąca ma nieprawidłowości na koncie w związku z zaległościami za rok 1999. Zaległości te nie uległy przedawnieniu, bowiem stosujemy do nich 10 letni termin przedawnienia. Skarżąca jednak dokonała wpłaty kwoty 3.641,94 zł w dniu 6 lutego 2006 r. zgodnie z przepisami oznaczając płatność symbolem M i wskazując miesiąc grudzień 2002 r. jako początek zaległości. Organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie prawnej korygował wpłatę dokonaną przez skarżącą na wcześniejsze okresy nie wynikające z upomnienia na podstawie którego skarżąca dokonała wpłaty kwoty 3.641,94 zł na dokumencie płatniczym o którym mowa w art. 47 ust. 4 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obejmującym zaległości od grudnia 2002 r. do grudnia 2005 r. jak to wynika z upomnienia z dnia 20 stycznia 2006 r. nr UP 7706.

Tymczasem jak wynika z § 6 ust. 1 rozporządzenia z 30 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, wypłaconych zasiłków z ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego, zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych oraz kolejności zaliczenia wpłat składek na poszczególne fundusze ( Dz. U. nr 165 poz. 1197 ) - oznaczone wpłaty składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych dokonane przez płatnika składek w obowiązującym terminie i wysokości wynikającej z rozliczenia dokonanego w deklaracji rozliczeniowej zalicza się na pokrycie należności zgodnie z jego dyspozycją.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że wpłata dokonana przez skarżącą w dniu 6 lutego 2006 r. była realizacją wysłanego do niej upomnienia z dnia 20 stycznia 2006 r., w której organ informował skarżącą o zaległościach w opłacaniu składek za okres od grudnia 2002 do grudnia 2005 wskazując ich wysokość. Zastosowanie się skarżącej do powyższego upomnienia oznaczało wykonanie obowiązku. Wobec powyższego, jeżeli zapłacona kwota nie pokryła zaległości na koncie zusowskim skarżącej z powodu późniejszego wykrycia przez ZUS innych zaległości za okresy wcześniejsze niż wskazane w upomnieniu z dnia 20 stycznia 2006 r., to organ winien w pierwszej kolejności wyjaśnić skarżącej sposób rozliczenia uiszczonej w dniu 6 lutego 2006 r. należności. Tymczasem wysłanie kolejnego upomnienia z dnia 11 kwietnia 2006 r. obejmującego okres w części pokrywający się z okresem wynikającym z upomnienia z dnia 20 stycznia 2006 r. mogło wprowadzić w błąd skarżącą i wzbudzić jej wątpliwości, co do zasadności żądania wykonania obowiązku i wysłania kolejnego upomnienia.

Tym bardziej, że organ dokonywał jeszcze dwukrotnego rozliczenia wpłaconej na podstawie upomnienia z dnia 20 stycznia 2006 r. kwoty ( W dniu 29 grudnia 2006 r. i 5 maja 2008 r. ) nie informując o tym skarżącej.

W tej sytuacji za uzasadniony można uznać zarzut naruszenia art. 33 pkt. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu .egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. nr 229 poz. 1954 ze zm ).

Skarżąca bowiem dokonując wpłaty na podstawie upomnienia z dnia 20 stycznia 2006 r. mogła pozostawać w przeświadczeniu, że wykonała ciążący na niej obowiązek w opłaceniu składek. W ocenie Sądu z naruszeniem zasady zaufania obywateli do organów Państwa wynikającej z art. 8 kpa organ w przedmiotowej sprawie wielokrotnie przeliczał w różny sposób wpłaconą przez skarżącą kwotę w dniu 6 lutego 2006 r. nie wyjaśniając jej ani podstawy prawnej ani takiego sposobu działania.

Przyjęty przez organy sposób rozliczania odnosi się do sytuacji kiedy płatnik sam dobrowolnie reguluje składki, ewentualnie dokonuje wpłat w związku ze składanymi korektami niezależnie od tego czy robi to w terminie czy po terminie. W niniejszej sprawie skarżąca dokonała wpłaty na wezwanie organu w wyniku przesłanego jej upomnienia.

W ocenie Sądu oznacza to wypełnienie obowiązku uiszczenia zaległych składek zgodnie z upomnieniem z dnia 20 stycznia 2006 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt1 lit. a i c p.p.s.a. i art. 200 tej ustawy orzekł jak w sentencji.

AK