Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 90/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 64
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2024 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 10 listopada 2023 r. nr SKO.PS/4110/662/2023 w przedmiocie odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 10 listopada 2023 r. nr SKO.PS/4110/662/2023 działając na podstawie art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. Z 2023 r. poz. 901 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia 31 sierpnia 2023 r. nr 1238.2023 w przedmiocie zwolnienia M. W. z ponoszenia odpłatności za pobyt ojca – W. W. w domu pomocy społecznej w kwotach:

- 3.692,04 zł za okres od dnia 05.11.2019 r. do dnia 31.12.2019 r.

- 1.742,31 zł miesięcznie od dnia 01.01.2020 r. do dnia 29.02.2020 r.

- 910,11 zł od dnia 01.03.2020 r. do dnia 31.03.2020 r.

- 975,86 zł miesięcznie od dnia 01.04.2020 r. do dnia 31.03.2021 r.

- 1.262,18 zł miesięcznie za okres od dnia 01.04.2021 r. do dnia 30.09.2021 r.

- 488,59 zł za okres od dnia 01.10.2021 r. do dnia 12.10.2021 r.

oraz odmowy P. W. (dalej: skarżący) zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt ojca – W. W. w domu pomocy społecznej w okresie od dnia 5 listopada 2019 r. do dnia 12 października 2021 r.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 15 lipca 2021 r. Wójt Gminy K. wydał decyzję nr 1207.2021 ustalającą dla skarżącego wysokość odpłatności za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w O. począwszy: od dnia 05.11.2019 r. do dnia 31.12.2019 r. w kwocie 3.692,04 zł, od dnia 01.01.2020 r. do dnia 29.02.2020 r. w kwocie 1.742,31 zł miesięcznie, od dnia 01.03.2020 r. do dnia 31.03.2020 r. w kwocie 910,11 zł od dnia 01.04.2020 r. do dnia 31.12.2020 r. w kwocie 975,86 zł miesięcznie; oraz dla M. W. począwszy: od dnia 05.11.2019 r. do dnia 31.12.2019 r. w kwocie 3.692,04 zł, od dnia 01.01.2020 r. do dnia 29.02.2020 r. w kwocie 1.742,31 zł miesięcznie, od dnia 01.03.2020 r. do dnia 31.03.2020 r. w kwocie 910,11 zł od dnia 01.04.2020 r. do dnia 31.12.2020 r. w kwocie 975,86 zł miesięcznie.

Natomiast w dniu 13.10.2021 r. Wójt Gminy K. wydał decyzję nr 1621.2021 ustalającą skarżącemu wysokość odpłatności za pobyt ojca w DPS w O. począwszy: od dnia 01.01.2021 r. do dnia 31.03.2021 r. w kwocie 975,86 zł miesięcznie, od dnia 01.04.2021 r. w kwocie 1.262,18 zł miesięcznie, oraz dla M. W. począwszy: od dnia 01.01.2021 r. do dnia 31.03.2021 r. w kwocie 975,86 zł miesięcznie, od dnia 01.04.2021 r. w kwocie 1.262,18 zł miesięcznie.

Ww. kwoty opłaty ustalono w drodze decyzji administracyjnej w oparciu o art. 61 ustawy o pomocy społecznej.

W dniu 1 grudnia 2022 r. M. W. oraz skarżący złożyli do Wójta Gminy K. Centrum Usług Społecznych w K. wniosek o zwolnienie z opłaty za pobyt ojca w DPS w O.

Po rozpoznaniu wniosku, Wójt Gminy K. decyzją nr 1238.2023 z 31 sierpnia 2023 r. zwolnił M. W. całkowicie z odpłatności ojca za pobyt w DPS w O., natomiast odmówił skarżącemu zwolnienia z ww. odpłatności.

Organ I instancji uznał, że sytuacja rodzinna M. W. uzasadnia istnienie przesłanek określonych w art. 64 ust. 1 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej, natomiast ze względu na niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze skarżącym, odmówiono zwolnienia go z opłaty za pobyt ojca w DPS w O.

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie wniósł skarżący, wskazując na przesłanki zwolnienia określone w art. 64 ustawy o pomocy społecznej i wyrażając niezadowolenie z zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów postępowania i wniósł o uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Opisaną we wstępie decyzją SKO w Krakowie, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

W motywach rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wyjaśnił, że rozstrzygnięcie podejmowane w trybie art. 64 ustawy o pomocy społecznej jest oparte o uznanie administracyjne i należy mieć na uwadze, że interes skarżącego nie może uzyskać przewagi nad interesem społecznym związanym z partycypacją w kosztach pobytu w domu pomocy społecznej. Nie można bowiem doprowadzać do sytuacji, w której obowiązki mieszkańca domu pomocy społecznej jak i członków rodziny w zakresie pokrywania kosztów pobytu w domu pomocy społecznej byłyby w sposób zbyt swobodny i nieznajdujący uzasadnienia w wyjątkowych okolicznościach przerzucane na jednostki samorządu terytorialnego, powodując nadmierne obciążenie sektora finansów publicznych, a w konsekwencji całego społeczeństwa. Ocena sytuacjo skarżącego, będąca przedmiotem oceny należała do organu I instancji, jako organu działającemu w uznaniu administracyjnym. Co do zasady przesłanka trudnych relacji rodzinnych może, ale nie musi stanowić podstawy do zwolnienia z opłaty za pobyt w DPS. Ponadto z akt sprawy musi wynikać także jaka jest sytuacja ekonomiczna skarżącego, czy jest stabilna i czy nosi lub nie, znamiona szczególnie trudnej.

Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji odniósł się do sytuacji M. W., twierdząc, że ocena jego sytuacji była możliwa i wykazała, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 64 pkt 4 ww. ustawy. Natomiast w sytuacji skarżącego, organ I instancji odmówił zwolnienia z płatności za pobyt ojca w DPS, albowiem, skarżący prawidłowo zawiadomiony o konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego odmówił współpracy z organem. Natomiast zgodnie z art. art. 64 ustawy o pomocy społecznej, osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego.

W związku z powyższym – zdaniem Kolegium – istniały co do zasady podstawy do wydania decyzji o odmowie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej ojca skarżącego. Organ I instancji ustalił istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne trafnie przypisując je z zachowaniem przepisów postępowania do mających zastosowanie norm prawnych w zakresie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS. W konsekwencji organ I instancji nie naruszył zasad uznania administracyjnego.

SKO podkreśliło, że skarżący przedstawił dokumenty, wskazując na zaniedbania ze strony ojca. Jednak uchybił innym obowiązkom, a mianowicie obowiązkowi przedstawienia w trakcie wywiadu środowiskowego swojej sytuacji rodzinnej i finansowej.

Na powyższą decyzję, skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskoczonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego, tj. :

a) art. 64 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię i nie zwolnienie skarżącego w całości z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS, w sytuacji gdy w sprawie zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki przemawiające za całkowitym zwolnieniem skarżącego z obowiązku uiszczania przedmiotowych kwot oraz poprzez utrzymanie w mocy decyzji nr 1238.2023 w sytuacji, gdy organ dotychczas nie wydał prawidłowej decyzji poprzez nieuwzględnienie przesłanek do zwolnienia skarżącego od ponoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS, w szczególności w kwestii odmowy prawa do świadczeń alimentacyjnych od ojca na rzecz skarżącego, potwierdzonej zaświadczeniem Komornika Sądowego N. G. z dnia 02 sierpnia 2021 r.

2. naruszenie przepisów postępowania tj.:

a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności, brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego; poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów oraz dowolną ocenę zaprezentowanych w stanie faktycznym sprawy relacji skarżącego z ojcem;

b) art. 8 k.p.a. oraz art. 2 i 31 Konstytucji przez nierówne traktowanie stron postępowania polegające na odmowie zwolnienia skarżącego z odpłatności za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w O. w okresie od 05.11.2019 r. do dnia 12.10.2021 r, podczas gdy M. W. został zwolniony z ww. opłaty, co jest rażąco niesprawiedliwe względem skarżącego i jest przejawem działania organu wykraczającego poza konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej oraz proporcjonalności i co podważyło zaufanie do władzy publicznej.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instalacji w części odmawiającej zwolnienia z odpłatności za pobyt ojca w DPS w O. oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi, skarżący rozwinął powyższe zarzuty, powołując się w tym zakresie na liczne orzecznictwo sądowe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie z dnia 10 listopada 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia 31 sierpnia 2023 r. nr 1238.2023 w przedmiocie odmowy zwolnienia P. W. z ponoszenia odpłatności za pobyt ojca, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydanych w niniejszej sprawie decyzji organów Państwowej Inspekcji Pracy stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.), zwana dalej u.p.s.

Zgodnie z jej art. 61 ust. 1 obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Z kolei ust. 2 art. 61 u.p.s. przewiduje, że opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Natomiast art. 64 u.p.s. wskazuje na możliwość zwolnienia osób wnoszących opłatę lub obowiązanych do wnoszenia opłaty, częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli::

1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;

2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;

4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko;

5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu;

6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu;

7) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty.

Trafnie w orzecznictwie (zob. np. Wyrok WSA w Krakowie z 21.12.2021 r., III SA/Kr 1153/21, LEX nr 3288763) podnosi się, że organ podejmując decyzję na podstawie art. 64 u.p.s. działa w ramach uznania administracyjnego. Należy to odczytywać jako możliwość wyboru przez organ administracyjny sposobu rozstrzygnięcia sprawy, które uznaje za najwłaściwsze, co oczywiście nie oznacza jego dowolności w tym zakresie. Dlatego też kontrola sądowa aktu wydanego w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny czy wydanie takiej decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej (w szczególności, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym prowadzącym do pełnego zebrania materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego sprawy) oraz czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne przyznające organowi dyskrecjonalne uprawnienie w ramach rozstrzygnięcia sprawy. Z uznaniem administracyjnym mamy do czynienia, gdy ustawodawca daje organowi możliwość wyboru konsekwencji prawnych. "Wybór ten jednak nie jest zupełnie dowolny i swobodny, ale ograniczony przez ustawodawcę w samej normie wprowadzającej uznanie" (J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2018, s. 409). Przyjmuje się, że w przypadku wprowadzenia uznania administracyjnego organ podejmuje decyzje nie tylko na podstawie ustawy, ale także uwzględnia zasady celowości, sprawiedliwości oraz szczególne cechy stanu faktycznego (ibidem s. 413). "Skoro prawo daje organowi administracji możliwość wyboru, to każdy wybór mieszczący się w ramach tego upoważnienia jest zgodny z prawem i on sam nie może być z zasady zakwestionowany przez sąd administracyjny. Kontrolując akty swobodne, sąd administracyjny może więc tylko badać, czy nie zostały przekroczone granice uznania i czy podjęte rozstrzygniecie nie było dowolne" (ibidem s. 417). W orzecznictwie sądów administracyjnych zostało wypracowanych szereg reguł dotyczących kontroli decyzji uznaniowej. Jedną z nich jest konieczność zgodności uznania z ogólnymi zasadami prawa, Konstytucją RP oraz zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. Szczególnie podkreśla się znaczenie kontroli zgodności decyzji uznaniowej z art. 7 k.p.a. oraz z konstytucyjną zasada równości co do prawa. Zgodnie z powołanym art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. "Pojęcie interesu społecznego jest trudne do sprecyzowania. Przyjmuje się, że "interes społeczny" jest klauzulą generalną, tj. stanowi zwrot językowy będący częścią przepisu prawnego, służący uelastycznieniu tekstu aktu prawnego, który celowo jest niedookreślony, ma charakter oceniający oraz odsyła do kryteriów pozaprawnych (szerzej na temat klauzul generalnych zob. A. Choduń, A. Gomułowicz, A. Skoczylas, Klauzule generalne i zwroty niedookreślone w prawie podatkowym i administracyjnym, LEX 2013). Pojęcie to uzyskuje treść poprzez odniesienie do konkretnego przypadku. Powołanie się przez organ administracji na interes społeczny wymaga wskazania, na czym polega interes społeczny w konkretnej sytuacji i dlaczego przemawia przeciwko załatwieniu sprawy zgodnie z wnioskiem strony (zob. wyrok NSA z 11 czerwca 1981 r., SA 820/81, ONSA 1981/1, poz. 57)." (P. Przybysz (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. XIII, Warszawa 2021, art. 7.). W odniesieniu do interesu obywateli ustawodawca wprowadził obowiązek uwzględniania tylko tego, który jest "słuszny". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że nie można uznać, iż interes strony jest słuszny, jeżeli godzi on zarazem w interes społeczny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 czerwca 1995 r., SA/Wr 2744/94, LEX nr 26845).

W tym miejscu zauważyć należy, że okoliczności wymienione w art. 64 u.p.s. podane zostały jedynie przykładowo i nie stanowią one katalogu zamkniętego. W orzecznictwie przyjmuje się jednak, że zwolnienie nie powinno nastąpić, jeżeli pomimo zaistnienia wskazanych okoliczności osoba jest w stanie płacić za pobyt w placówce. Stosowanie bowiem odmiennych zasad godzi w idee i cele pomocniczości pomocy społecznej. Niezasadne zwolnienie jest sprzeczne zaś z zasadą pomocniczości, przerzuca bowiem na jednostki samorządu terytorialnego i obywateli koszty utrzymania osób, które są samowystarczalne pod względem finansowym lub mogą być utrzymywane przez swoich krewnych (Wyrok NSA z 18 listopada 2021 r., I OSK 759/21, LEX nr 3262701). Nie można bowiem doprowadzać do sytuacji, w której obowiązki członków rodziny w zakresie pokrywania kosztów pobytu w domu pomocy społecznej jej członka byłyby w sposób zbyt swobodny i nieznajdujący uzasadnienia w wyjątkowych okolicznościach przerzucane na jednostki samorządu terytorialnego, powodując nadmierne obciążenie sektora finansów publicznych, a w konsekwencji całego społeczeństwa (por. np. wyroki WSA: w Szczecinie z dnia 15 maja 2014 r., sygn. II SA/Sz 66/14; w Opolu z dnia 20 marca 2014 r., sygn. II SA/Op 76/14 i inne).Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że organy obu instancji wydając orzeczenie o odmowie zwolnienia skarżącego z częściowego ponoszenia odpłatności za pobyt córki w DPS, nie naruszyły zasad wynikających z regulacji zawartej w art. 64 u.p.s., w uzasadnieniu zaś podjętych decyzji organy wskazały kryteria jakimi kierowały się przy odmowie uwzględnienia zastosowania omawianego zwolnienia.

Z uwagi na powyższe konieczne jest więc przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, celem sprawdzenia czy pomimo zaistnienia okoliczności określonych w art. 64 u.p.s. skarżący nie jest w stanie pokryć kosztów pobytu swojego ojca w DPS-ie bez przerzucania ich ciężaru na barki społeczeństwa.

Należy przy tym wskazać, że brat skarżącego pomimo, że mieszka w Czechach złożył stosowne oświadczenia, które umożliwiły przeprowadzenie stosownej kontroli i ustalenie stanu faktycznego. Po sprawdzeniu jego sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej został on w całości zwolniony z odpłatności za pobyt ojca w DPS-ie. Problem zwolnienia jednego brata, a odmowy zwolnienia drugiego, nie ma nic wspólnego z kwestią nierównego traktowania podmiotów znajdujących się w tej samej sytuacji. Należy zgodzić, się z twierdzeniem, że "równość dwóch lub więcej podmiotów polega na ich przynależności do co najmniej jednej i tej samej klasy, wyróżnionej ze względu na określoną cechę istotną" (L. Garlicki, M. Zubik [w:] M. Derlatka, K. Działocha, S. Jarosz-Żukowska, A. Łukaszczuk, P. Sarnecki, W. Sokolewicz, J. Trzciński, M. Wiącek, K. Wojtyczek, L. Garlicki, M. Zubik, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, Warszawa 2016, art. 32). Konstytucyjna zasada równości wobec prawa (...) polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo. A więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących (Orzeczenie TK z 9.03.1988 r., U 7/87, OTK 1988, nr 1, poz. 1).

W niniejszej sprawie nie sposób stwierdzić czy obaj bracia znajdują się w tej samej klasie podmiotów, z uwagi na brak wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u skarżącego i brak możliwości porównania ich sytuacji majątkowej i rodzinnej. Należy przy tym podkreślić, że organ próbował taki wywiad przeprowadzić, ale bezskutecznie. Również w wydawanych decyzjach uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego było wskazywane jako przyczyna decyzji odmawiające zwolnienia skarżącego z odpłatności za pobyt ojca w DPS-ie.

Istotne jest, czego skarżący nie potrafi zaakceptować, że samo spełnienie się jednej z okoliczności określonych w art. 64 u.p.s. nie jest wystarczającą przesłanką do uzyskania przedmiotowego zwolnienia. Konieczne jest bowiem sprawdzenie jego sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej. Jeżeli bowiem okazałoby się, że jego sytuacja majątkowa jest bardzo dobra, to nie ma podstaw do zwolnienia go z odpłatności, nawet jeżeli zostanie zrealizowana któraś z przesłanek określonych w art. 64 u.p.s.

Zarzut naruszenia art. 7, 77 §1, 80 oraz 107§3 k.p.a. jest niezasadny. Organ zebrał dostępny dla niego materiał dowodowy i na tej podstawie dokonał ustalenia stanu faktycznego. Postepowanie w trybie art. 64 u.p.s. jest postępowaniem wnioskowym, stąd obowiązek dostarczenia materiału dowodowego spoczywa na skarżącym. Trudno sobie w ogóle wyobrazić, aby w niniejszej sprawie organ mógł samodzielnie zebrać informacje na temat stanu majątkowego i rodzinnego skarżącego. Obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i nast.k.p.a.), nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie. Z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (wyrok NSA z 14.02.2023 r., I OSK 2821/19, LEX nr 3504760, zob. również wyrok NSA z 30.06.2022 r., III OSK 5191/21, LEX nr 3368378, wyrok NSA z 20.01.2022 r., III OSK 1185/21, LEX nr 3290586). Stąd Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ przepisów postępowania w niniejszej sprawie, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika, że 23 stycznia 2023 pracownik socjalny udał się do skarżącego celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, ale nikogo tam nie zastał. Wystosowano więc pismo do skarżącego celem ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Z notatki sporządzonej 7 lutego 2023r. wynika, że skarżący nie skontaktował się z organem. Następnie 23 czerwca 2023r. zostało wysłane do pełnomocnika skarżącego pismo w trybie art. 10 §1 oraz 79a k.p.a. informujące o możliwości wydania niekorzystnej dla skarżącego decyzji właśnie ze względu na uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Organ zrobił więc wszystko co do niego należało celem ustalenia stanu faktycznego na potrzeby zastosowania art. 64 u.p.s.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a