Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1320/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędzia WSA Monika Krywow, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2024 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr 2401-IEE.711.723.2022.2/MK UNP: 2401-22-185702 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 16 sierpnia 2022 r., nr 2401-IEE.711.723.2022.2/MK UNP: 2401-22-185702 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania B. B. (dalej: zobowiązana, skarżąca), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej ZUS) z 23 czerwca 2022 r., nr [...], w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

ZUS (będący wierzycielem i organem egzekucyjnym) na podstawie tytułów wykonawczych z 11 kwietnia 2022 r. o nr od TW4480022006617 do TW4480022006624 prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec obowiązanej z uwagi na zaległości obejmujące składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 10/2015 do 05/2018. Podstawą ich wystawienia była decyzja z 30 listopada 2018 r. Zawiadomieniami z 12 kwietnia 2022 r. dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, a także zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w P. S.A. Zawiadomienia te wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanej 28 kwietnia 2022 r.

Bank poinformował ZUS o przeszkodzie w realizacji z uwagi na brak środków na koncie strony, natomiast dłużnik zajętej wierzytelności poinformował o zbiegu egzekucji z komornikiem sądowym. Pismami z 4 maja 2022 r. (osiem pism - po jednym do każdego z powyższych tytułów wykonawczych), zobowiązana wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wnosząc o uchylenie tytułów wykonawczych, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania niniejszych zarzutów. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

- niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w ustawie, tj. zaniechanie wskazania środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych,

- niedopuszczalność egzekucji,

- brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia,

- przedawnienie zobowiązania,

- nieistnienie obowiązku, w związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskiwania z tego tytułu dochodów oraz uiszczanie składki zdrowotnej ze świadczeń emerytalnych.

Równolegle, zobowiązana wniosła skargę na czynności organu egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, wnosząc o uchylenie zaskarżonych czynności egzekucyjnych, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania niniejszej skargi (sześć pism - po jednym do każdego zawiadomienia o zajęciu) Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: bezzasadne i bezprawne dokonanie zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, brak uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., niedopuszczalność egzekucji, dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

ZUS postanowieniem z 12 maja 2022 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne zgodnie z art. 34 ustawy egzekucyjnej do czasu rozpatrzenia złożonych zarzutów. Pismem z 19 maja 2022 r., wezwał stronę o doprecyzowanie treści skarg z 4 maja 2022 r. zgodnie z nowym brzmieniem ustawy egzekucyjnej, jednocześnie pouczył, iż w przypadku nie wypowiedzenia się w terminie 7 dni, okoliczności zawarte w pismach nie zostaną rozpatrzone.

Następnie pismem z 20 maja 2022 r. ZUS wezwał zobowiązaną o wyjaśnienie wątpliwości przez kogo zostały podpisane zarzuty z 4 maja 2022 r. – stronę czy jej pełnomocnika tj. córkę, dodatkowo wezwał do sprecyzowania zarzutów, wyznaczając termin 7 dni pod rygorem pozostawienia zarzutów bez rozpoznania (pismo doręczono 6 czerwca 2022 r.). Zobowiązana wprawdzie pismami z 10 czerwca 2022 r. (nadanymi pocztą 13 czerwca 2022 r.) odpowiedziała na powyższe wezwania, jednak nie zawarła w nich konkretnych informacji, o które wzywał organ egzekucyjny oraz nie uzupełniła braków formalnych. W związku z powyższym zawiadomieniami z 24 czerwca 2022 r. ZUS poinformował stronę o pozostawieniu bez rozpoznania pism z 4 maja 2022 r., tj. skarg na czynności egzekucyjne oraz zarzuty na postępowanie egzekucyjne. Ponadto organ podał, że zawiadomieniem z 24 czerwca 2022 r. organ egzekucyjny wznowił postępowanie egzekucyjne.

Postanowieniem z 23 czerwca 2022 r,. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych − działając jako organ egzekucyjny i reprezentant wierzyciela − odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od TW4480022006617 do TW4480022006624, na podstawie art. 17 § 1 i art. 19 § 4 w związku z art. 59 § 1 pkt 1 i 3 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej u.p.e.a.). Organ nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a.

W zażaleniu zobowiązana zarzuciła postanowieniu brak podstawy prawnej i faktycznej do jego wydania, a także błędną interpretację przepisów o egzekucji administracyjnej, wniosła o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

W uzasadnieniu wskazała, że prowadzenie egzekucji administracyjnej zostało dokonane w sposób niedopuszczalny, albowiem organ nie wykazał w sposób wymagany przepisami prawa wysokości zobowiązania, nie zostało doręczone wcześniej upomnienie, zgodnie z treścią art. 15 § 1 u.p.e.a., doręczenie to było wadliwe. Ponadto podniosła, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie jest władny do podejmowania czynności egzekucyjnych mających na celu doprowadzenie do przymusowego wykonania zobowiązania oraz, że stosuje zbyt uciążliwe środki egzekucyjne. Końcowo zaznaczyła, że treść nowego brzmienia art. 33 u.p.e.a. jest dla niej niezrozumiała i zawiła.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie ZUS i stwierdził, że zostało ono prawidłowo wydane i czyni zadość obowiązującym przepisom prawa. Uznał także, że brak jest podstaw do umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 oraz pkt 3 u.p.e.a.,tj. niedopuszczalności egzekucji, w tym ze względu na zobowiązanego oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27.

Uznał, że nie ma podstaw by stwierdzić, że egzekucja jest niedopuszczalna. Postępowanie egzekucyjne jest niedopuszczalne, w tym ze względu na zobowiązanego, jeżeli:

1) obowiązek wskazany w tytule wykonawczym nie podlega egzekucji administracyjnej,

2) tytuł wykonawczy został wystawiony przez nieuprawniony podmiot,

3) egzekucję prowadzi podmiot niebędący organem egzekucyjnym,

4) przepis prawa wyłącza prowadzenie egzekucji wobec podmiotu wskazanego w tytule wykonawczym, jako zobowiązanego - np. zgodnie z art. 14 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przesłanką niedopuszczalności egzekucji jest korzystanie przez zobowiązanego z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych.

W sprawie żadna z tych przesłanek nie zachodzi, a dochodzone należności dotyczą składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 10/2015 do 05/2018, zaś podstawą do ich wystawienia była decyzja z 30 listopada 2018 r. Zgodnie z art. 24 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm., dalej jako u.s.u.s.) składki te podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W zakresie właściwości rzeczowej art. 19 § 4 u.p.e.a. wskazał między innymi zakres działania Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w stosowaniu środków egzekucyjnych w egzekucji z należności pieniężnych. Z kolei do kompetencji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z art. 73 § 3 pkt 3 u.s.u.s. należy m. in tworzenie przekształcanie i znoszenie terenowych jednostek organizacyjnych oraz określanie ich siedziby, właściwości terytorialnej i rzeczowej. Zgodnie z zarządzeniem Nr 10 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 marca 2008 r. Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. obejmuje zakresem działania teren miasta G., zatem organ ten jest uprawniony rzeczowo oraz miejscowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec strony.

Stwierdził, że również ostatnia z przesłanek niedopuszczalności egzekucji nie ma zastosowania. Kwestionując prowadzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na niespełnienie w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 zobowiązana nie wskazała jakie to braki formalne zawierają ww. tytuły wykonawcze. Organ nie stwierdził naruszeń art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej, bowiem spełniają one wszystkie wymogi przewidziane w tym przepisie oraz zostały sporządzone zgodnie z wzorem obowiązującym na dzień ich wystawienia.

Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia upomnienia (art. 15 § 1 u.p.e.a.) oraz uciążliwości zastosowanego środka wyjaśnił, że zgodnie z nowym brzmieniem przepisu art. 59 u.p.e.a. w trybie dot. umorzenia postępowania egzekucyjnego podlegają ocenie przesłanki; niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27.

W skardze na powyższe postanowienie zobowiązana zarzuciła mu brak podstawy faktycznej i prawnej, a także błędną interpretację przepisów o egzekucji. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ egzekucyjny, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę zobowiązana stwierdziła, że w jej przekonaniu odmowa umorzenia postępowania to czynność egzekucyjna, która została dokonana z naruszeniem przepisów prawa. Według jej oceny organ podatkowy dokonał tej czynności w sposób bezprawny, albowiem nie istnieją podstawy do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia należności pieniężnych, a złożone przeze nią ww. skargi i zawarte w nich argumenty, a także wykazane okoliczności faktyczne w niniejszej sprawie oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego były w pełni zasadne.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej P.p.s.a.) – podlegało postanowienie odmawiające skarżącej umorzenia postępowania prowadzonego na podstawie ośmiu tytułów wykonawczych (nr od TW4480022006617 do TW4480022006624), wystawionych 11 kwietnia 2022 r.

Skarżąca w pismach z 4 maja 2022 r. wniosła do ZUS-u zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a ponadto wniosła skargę na czynność egzekucyjną.

ZUS, Zawiadomieniami z 23 czerwca 2022 r. (dwa pisma karta 141-144 akt administracyjnych), zawiadomił skarżącą, że zarówno wniesione przez nią 4 maja 2022 r. zarzuty do ww. tytułów wykonawczych, jak również skargi na czynność egzekucyjną pozostawia bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych (pisma doręczono skarżącej 1 lipca 2022 r.).

Niniejsze postępowanie dotyczy odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z 11 kwietnia 2022 r. Podstawą ich wystawienia były zaległości obejmujące składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od października 2015 r. do maja 2018 r., stwierdzone uprzednio decyzją z 30 listopada 2018 r. ZUS, Zawiadomieniami z 12 kwietnia 2022 r., dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, a także zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w P. S.A. Zawiadomienia te wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone skarżącej 28 kwietnia 2022 r.

Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:

1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;

2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;

3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;

4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:

a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,

b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;

5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;

7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.

Z przepisu wynika, że zawiera on enumeratywne przesłanki zobowiązujące organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Należy zwrócić uwagę, że powyższe brzmienie przepisu obowiązuje od 30 lipca 2020 r. tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070).

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że postępowanie egzekucyjne dotyczy składek na ubezpieczenie zdrowotne za ww. okres. Zgodnie zaś z art. 24 pkt. 2 u.s.u.s. składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne i dodatkowa opłata, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Zatem pierwsza z przesłanek nie została spełniona.

Z oczywistych względów także żadna z przesłanek wynikających z art. 59 § 1 pkt 2, 4-7 u.p.e.a. nie została spełniona, bowiem tytułem egzekucyjnym objęto należność pieniężną, nie nastąpiła śmierć zobowiązanej, a także postępowanie nie było zawieszone przez 12 miesięcy na wniosek wierzyciela oraz wierzyciel nie wniósł o jego umorzenie.

Zdaniem Sądu, analiza przedmiotowych tytułów wykonawczych wskazuje, że zawierają one wszystkie elementy wskazane w art. 27 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym tytuł wykonawczy zawiera:

1) oznaczenie wierzyciela;

1a) oznaczenie organu albo organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt. 1 lit. d ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług ( Dz. U. z 2018 r. poz. 2206);

2) wskazanie imienia i nazwiska lub nazwy zobowiązanego i jego adresu, a także PESEL, NIP lub REGON, jeżeli zobowiązany taki numer posiada;

3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, ze obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości i rodzaju, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek;

4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń;

5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;

6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;

7) datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania, w imieniu wierzyciela;

8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie adresu miejsca zamieszkania;

9) pouczenie-zobowiązanego o przysługującym mu prawie wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu;

9a) pouczenie zobowiązanego o przysługującym jego małżonkowi prawie do wniesienia sprzeciwu w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym;

10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej;

11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych;

12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku;

13) datę doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej, o którym mowa w art. 18 ust. 1, o której mowa w pkt 1a;

14) datę, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej, o której mowa w art. 2 § 1 pkt. 8 lit. g.

Skarżąca nie wykazała, które z wymogów określonych w art. 27 nie zostały spełnione. Analizując złożone do akt administracyjnych tytuły wykonawcze, nie wykazują braków formalnych skutkujących koniecznością zastosowania art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

Zatem w świetle art. 59 § 1 u.p.e.a. organy prawidłowo uznały, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania, zarówno w zakresie przesłani określonej w pkt 1 jak i pkt 3.

Skarżąca w skardze podnosi, że czynności organy egzekucyjnego były podjęte z "naruszeniem przepisów prawa", w jej ocenie "nie istnieją podstawy do zastosowania środka egzekucyjnego".

Tymczasem w niniejszym postępowaniu nie podlega ocenie czynność egzekucyjna zajęcia należności pieniężnych, a kwestia tego czy organy zasadnie odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego. Czynności egzekucyjne, stosownie do treści art. 54 u.p.e.a. podlegają zaskarżeniu skargą. Jest to zatem odrębny środek przysługujący zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji i brak jest podstaw prawnych do dokonania oceny wskazanej czynności w niniejszym postępowaniu.

Zasadnie w zaskarżonym postanowieniu wskazano, że w niniejszej sprawie nie zaistniały żadne inne okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. Brak podstaw prawnych do umorzenia postępowania egzekucyjnego skutkował brakiem uchylenia czynności egzekucyjnej.

Niezależnie prawidłowo organ wyjaśnił w zakresie właściwości rzeczowej, że art. 19 § 4 u.p.e.a. wskazuje między innymi zakres działania Zakładu w stosowaniu środków egzekucyjnych w egzekucji z należności pieniężnych. Z kolei do kompetencji Zakładu, zgodnie z art. 73 § 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należy m. in tworzenie przekształcanie i znoszenie terenowych jednostek organizacyjnych oraz określanie ich siedziby, właściwości terytorialnej i rzeczowej. Zgodnie z zarządzeniem Nr 10 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 marca 2008 r. Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. obejmuje zakresem działania teren miasta G. Wobec powyższego Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. jest organem egzekucyjnym uprawnionym rzeczowo oraz miejscowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej.

Sąd – kontrolując zaskarżone rozstrzygnięcie − nie stwierdził naruszeń prawa procesowego oraz materialnego skutkujących koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.