Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 645/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 7, 9, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. M. na decyzję Wojewody z dnia 17 września 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

D. M. wniosła skargę na decyzję Wojewody z dnia 17 września 2012r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 12 września 2011r. o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przejętą z mocy prawa na własność Mimista G. –miasta na prawach powiatu, działkę nr [...], km 20 obręb G. o pow. 28,5m²(wydzieloną z działki nr [...], km20) położoną przy ul. Ch. w G.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 6 stycznia 2005r.do Prezydenta Miasta wpłynął wniosek M.P. z dnia 5 stycznia 2005r. o odszkodowanie za działkę zajętą pod drogę publiczną. Reprezentujący wnioskodawczynię pełnomocnik wniósł na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną o wypłatę odszkodowania za działki gruntu znajdujące się w G.-O. Trójmiasta w okolicach drogi Ch.:

-nr [...] o pow. 2m²,

-nr [...] o pow. 391m²,

-nr [...] o pow. 77m²,

-nr [...] o pow. 280m²,

-nr [...] o pow. 179m²,

-nr [...] o pow. 3m²

-nr [...] o pow. 1995m²,

-nr [....] o pow. 3m²,

-nr [...] o pow. 1m²,

-nr 5[....] o pow. 52m,²

łącznie 2983m², zajętych pod drogę krajową drogę publiczną nr 6, wskazując, że wysokość odszkodowania winna być ustalona zgodnie z art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998r., jako wartość tych nieruchomości według stanu na dzień wejścia w życie ustawy. Wskazano, ze działki wymienione w petitum są wynikiem wielokrotnych podziałów działek należących o państwa K.

W uzasadnieniu podano, że M. P. i jej matka A. K. są na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w G. (sygn. akt [...]) spadkobiercami B. K., który wraz z żoną A. byli właścicielami działek gruntu o nr [...]. Decyzje dotyczące wywłaszczenia z tych działek oraz decyzje komunalizacyjne ich dotyczące zostały usunięte z obrotu na skutek ich unieważnienia.

Wyżej wymienione nieruchomości zostały zajęte pod drogę publiczną i stanowiły w konsekwencji powyższego, do dnia 31 grudnia1998r., własność M. P. i A. K.

W piśmie procesowym z dnia 6 września 2007r. M. P. (spadkobierczyni A.K.) podała, że wobec podjęcia zawieszonego postępowania w przedmiocie wypłaty odszkodowań za działki zajęte pod drogi oraz powzięcia nowych wiadomości w sprawie, prostuje swój wniosek o wypłatę odszkodowania za działki zajęte pod drogi publiczne z dnia 5 stycznia 2005r. i wskazuje aktualne znane prawidłowe numery ewidencyjne działek powstałych z podziałów działek nr [....] wpisanych do ksiąg wieczystych kw[...] i [...], za które domaga się odszkodowania. Podała, że numery ewidencyjne działek aktualnie znane wnioskodawczyni, które powstały z ww. i które zostały zajęte pod drogi publiczne to działki:

-nr [...],

- nr[...],

- nr[...],

- nr [...],

- nr [...],

- nr [...],

- nr [...],

- nr [...],

- [..],

- [...],

- nr [...],

- nr [....].

Wskazano, że według wiedzy wnioskodawczymi wszystkie ww. działki powstały z działek należących dawniej lub należących aktualnie do wnioskodawczymi. Wskazano, że w razie uzyskania dalszej i pełniejszej wiedzy o sposobach podziału działek nr [...] wniosek może zostać ponownie uzupełniony. Niezależnie od tego podniesiono, że rzeczą organu administracji prowadzącego postępowanie jest ustalenie wszystkich numerów działek powstałych z ww. działek i wpisanych do ksiąg wieczystych nr [...].

Decyzją z dnia 2 litego 2010r. Prezydent Miasta ustalił dla M. P. odszkodowanie w kwocie 795.440zł za nieruchomości położone w G. przy obwodnicy T. stanowiące działki nr [...].

Natomiast odnośnie działki nr [...], której m.in. dotyczyło pismo z dnia 6 września 2007r. to zgodnie z projektem jej podziału, z ww. działki powstały działki nr [...] o pow. 0,0285ha i nr [...] o pow. 0,0320ha., zgodnie ze złożonym do akt sprawy projektem jej podziału, z czego na własność Miasta G., w trybie przepisu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r., jako działka drogowa przeszła działka nr [...] o pow. 285m², jako zajęta pod drogę publiczną , ulicę Ch.

Rozpoznając wniosek o wypłatę odszkodowania za działkę nr [...] (wydzieloną z działki nr [...]) przejętą pod drogę publiczną, Prezydent Miasta wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej decyzją dnia 12 września 2011r. po rozpatrzeniu wniosku umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przejętą z mocy prawa na własność Miasta G. –miasta na prawach powiatu działkę nr [...] o pow. 285m²( wydzieloną z działki nr [...]).

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 73 ust. 1 i 2 pkt 2, ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r.-Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 153, poz. 872 ze zm.), art. 128-135 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. nr z 2004r., nr 261, poz. 2603 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji Prezydenta Miasta przytoczył wyżej opisane wnioski skarżącej z dnia 5 stycznia 2005r. i z dnia 6 września 2007r. Organ wskazał, że przejęcie nieruchomości na rzecz Miasta G. nastąpiło w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 zew zm.), który stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1989r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, wypłacanym na wniosek właściciela złożony od dnia 1 stycznia 2001r. do 31 grudnia 2005r. Po upływie tego okresu roszczenie odszkodowawcze wygasa. Ograniczenie okresu dochodzenia roszczenia zostało przez Trybunał Konstytucyjny uznane za zgodne z art. 21 Konstytucji RP stanowiącym, że własność podlega ochronie, a wywłaszczenie dopuszczalne jest jedynie na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem - wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004r., SK11/02-OTK 2004/7/6.

Organ wskazał, że wniosek o ustalenie odszkodowania za działkę nr [...]( z podziału, której powstała działka nr [...]) został złożony po terminie przewidzianym ww. przepisem, czyli po dniu 31 grudnia 2005r. Przekroczenie zakreślonego terminu powoduje wygaśniecie roszczenia, co oznacza, że wnioskodawczyni utraciła możliwość dochodzenia odszkodowania. Organ podkreślił, że we wniosku z dnia 5 stycznia 2005r. wnioskodawczyni precyzyjnie określiła za jakie działki żąda ustalenia i wypłaty odszkodowania. Wniosek ten nie obejmował swoim żądaniem działki nr 490/13, która została przez wnioskodawczynię wskazana dopiero w dniu 6 września 2007r. W ocenie organu było to nowe żądanie dotyczące uzyskania odszkodowania za inną działkę zajętą pod drogę publiczną, złożone po upływie terminu z art. 73 ust. 4 ww. ustawy. Przekroczenie terminu powoduje wygaśnięcie roszczenia co oznacza, że wnioskodawczyni utraciła możliwość dochodzenia odszkodowania.

Organ wskazał, że niezasadne jest twierdzenie zawarte w piśmie strony z dnia 6 września 2007r., podnoszące, iż rzeczą organu prowadzącego postępowanie jest ustalenie wszystkich numerów działek, które zostały zajęte pod drogi publiczne. Wskazano, że nieokreślenie przez wnioskodawczynię za jakie konkretnie nieruchomości zajęte pod drogę publiczną dochodzi odszkodowania, obligowało by organ do ustalenia tej okoliczności. Jednakże nie można wymagać, aby w przypadku precyzyjnego sformułowania wniosku, tak jak to miało miejsce rozpatrywanej sprawie, Prezydent Miasta miał domniemywać, że w istocie wnioskodawczyni już we wniosku z dnia 5 stycznia 2005r. domagała się odszkodowania także za działkę nr [...].

Powołując się na powyższe organ I instancji ustalił, że roszczenie wnioskodawczyni M. P. o wypłatę odszkodowania za działkę nr [...] (wydzieloną z działki nr [...]) dochodzone w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. wygasło na skutek nie złożenia wniosku w terminie przewidzianym w tym przepisie. Jednocześnie organ podał, że brak roszczenia, które mogłoby być uwzględnione na drodze postępowania administracyjnego oznacza, że postępowanie takie jest bezprzedmiotowe, co stanowi przesłankę jego umorzenia.

Od powyższej decyzji M. P. wniosła odwołanie do Wojewody.

W odwołaniu strona podniosła, że organ pierwszej instancji naruszył art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez błędne uznanie, że sprostowanie wniosku skarżącej z dnia 5 stycznia 2005r. dokonane w dniu 6 września 2007r. stanowiło nowy wniosek, wobec czego roszczenie o wypłatę odszkodowania za działkę nr [...] wygasło oraz naruszenie przepisu art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne uznanie, że stwierdzenie wygaśnięcia roszczenia z art. 73 ust. 4 ustawy powoduje bezprzedmiotowość uzasadniającą jego umorzenie. W związku z powyższym skarżąca zawnioskowała o uchylenie przedmiotowej decyzji i wydanie orzeczenia, co do istoty sprawy, tj. wydanie decyzji przyznającej odszkodowanie.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono przed wszystkim, że sprostowanie wniosku skarżącej z dnia 5 stycznia 2005r. dokonane w dniu 6 września 2007r. nie może być traktowane jako nowe żądanie w kwestii ustalenia odszkodowania za inną działkę zajętą pod drogę publiczną, złożone po upływie terminu wskazanego w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r.. Działka oznaczona w sprostowaniu nr [...] stanowi de facto działkę powstałą z podziału działek nr [...], objętych treścią pierwotnie złożonego wniosku. Należy zatem uznać, że roszczenie skarżącej nie wygasło, gdyż zostało zgłoszone przed dniem 31 grudnia 2005r.. Sprostowanie wniosku dokonane przez skarżącą miało jedynie na celu uaktualnienie danych ewidencyjnych nieruchomości zajętych pod drogi publiczne i nie może być traktowane jako nowy wniosek w rozumieniu przepisu art. 73 ust. 4 ustawy. Konsekwentnie skarżąca dochodzi odszkodowania na działkę nr [...](wydzieloną z działki nr [...]), gdyż roszczenie w tym przedmiocie zostało zgłoszone w prawem przewidzianym terminie.

Nadto skarżąca podniosła, że konsekwencją uznania przez organ, że roszczenie wygasło winno być rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, gdyż organ nie miał podstaw do wydania w takiej sytuacji decyzji umarzającej postępowanie.

Powołując się na powyższe skarżąca zarzuciła, że w okolicznościach sprawy organ nie tylko błędnie uznał, że roszczenie skarżącej wygasło, lecz w ogóle nie odniósł się do treści zgłoszonego żądania i bezpodstawnie umorzył postępowanie, mimo iż skarżąca domagała się wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty.

Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie a następnie rozpoznając odwołanie przytoczył treść cyt. wyżej przepisu art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Wojewoda podkreślił, że brak chociaż jednej z przesłanek, zawartych w powyższym przepisie, stanowi podstawę do odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania. Z treści przepisu wynika jednoznacznie, iż uprawnionym do otrzymania odszkodowania jest tylko właściciel nieruchomości, który w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. złożył wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania.

W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, że wniosek skarżącej działającej poprzez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, z dnia 5 stycznia 2005r. został złożony w ustawowym terminie i dotyczył działek położonych w G. oznaczonych nr: [...] Z kolei pismo z dnia 6 września 2007r., w którym skarżąca wniosła o wypłatę odszkodowania m.in. za działkę nr [...], twierdząc, że jest to sprostowanie wniosku z dnia 5 stycznia 2005r., zostało złożone po terminie.

Organ II instancji wskazał, że z dokumentów zgromadzonych przez organ I instancji wynika, że działki o nr ;[...] w wyniku zmian geodezyjnych stały się działkami nr [...]. Następnie z podziału działki [...] powstały działki nr [...]. W tej sytuacji działka nr [...], której dotyczył wniosek z dnia 6 września 2007r. była samodzielną nieruchomością, która nie pozostawała w żadnym związku z działkami wskazanymi w złożonym z zachowaniem terminu, wnioskiem z dnia 5 stycznia 2005r. Organ II instancji wskazał, że nie można się zgodzić z argumentacją skarżącej zawartą w odwołaniu, iż sprostowanie wniosku z dnia 5 stycznia 2005r. dokonane w dniu 6 września 2007r. nie może być traktowane jako nowe żądanie dotyczące ustalenia odszkodowania. We wniosku z dnia 5 stycznia 2005r. wyraźnie zostały wskazane, poprzez ich enumeratywne wyliczenie, numery działek za które pełnomocnik strony żądał odszkodowania. Nie ulega wątpliwości, że wniosek ten nie dotyczył działki nr [...], gdyż działka o takim numerze pojawiła się dopiero w piśmie z dnia 6 września 2007r. W piśmie tym żądanie odszkodowania za działkę nr [...] było nowym wnioskiem

Nadto organ odwoławczy powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 30 grudnia 2009r. sygn. akt I OSK141/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2009r. sygn. akt I SA/Wa 1010/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 sierpnia 2010r. sygn. akt II SA/GL 359/10) podkreślił że w przypadku, gdy we wniosku precyzyjnie zostały określone działki, za które ma być ustalone odszkodowanie, kolejny wniosek nie może zostać potraktowany jako uzupełnienie wniosku wcześniejszego. Nadto wskazano, że po upływie terminu wskazanego w ustawie roszczenie wygasa, bez względu na powody złożenia wniosku po terminie. Wygaśniecie roszczenia oznacza, że po upływie terminu, który jest terminem prawa materialnego, roszczenie nie przysługuje i nie może być dochodzone.

W konsekwencji organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że roszczenie o zapłatę odszkodowania za działkę nr [...] wygasło i nie może być dochodzone.

Odnosząc się do zarzutu kwestionującego prawidłowość umorzenia postępowania w sprawie organ II instancji powołał się na wyrok NSA z dnia 29 marca 2011r. sygn. akt I OSK 791/10 i uznał, że Prezydent Miasta prawidłowo orzekł o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za działkę oznaczoną nr [...], na tej podstawie, że wniosek skarżącej został złożony po terminie wskazanym w art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998r.

D. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz przepisów postępowania, tj. art. 7, 9 i 77 kpa, poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie rozstrzygającym sprawę.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że nie budzi wątpliwości, iż na podstawie ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, odszkodowanie jest ustalane i wypłacane na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 do 31 grudnia 2005r., jednakże nie można się zgodzić ze stanowiskiem organu, że pismo z dnia 6 września 2007r. było nieskuteczne, gdyż zostało złożone po terminie. Skarżąca powołała się na uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 marca 2012r. sygn. akt II SA/Kr 1655/11( opubl. Wspólnota rok 2012, nr 12, str. 31), w którym Sąd stwierdził, że dla skuteczności wniosku o wypłatę odszkodowania za zajęcie nieruchomości na fragment drogi nie jest niezbędne wskazywanie geodezyjnego oznaczenia wydzielonej i zajętej działki lecz wystarczy ogólniejsze określenie nieruchomości (jej części), która została zajęta. Wystarczające w tym zakresie jest np. wskazanie księgi wieczystej, w której nieruchomość ta jest zapisana lub podanie nazwy ulicy(drogi) wybudowanej na tej nieruchomości. Ponadto w uzasadnieniu do wyroku z dnia 20 grudnia 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (sygn. akt II SA/Kr 1654/11) wskazał, że trzeba mieć na uwadze, że cyt. przepis art. 73 ustawy posługuje się terminem nieruchomości mającym szersze znaczenie od pojęcia działki. Przepis art. 73 ust. 1 w szczególności stanowi, że odszkodowanie przysługuje za nieruchomości pozostające w dniu 31.12.1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, które nie stanowią ich własności a zajęte zostały pod drogi publiczne. Podniesiono, że w zaskarżonej decyzji organ wskazał, że skarżąca wystąpiła o wypłatę odszkodowania za działki gruntu znajdujące się w G.-obwodnica T., w okolicach ulicy Ch., dodatkowo w piśmie zostały wskazane numery działek. Natomiast w piśmie z dnia 6 września 2007r. wskazano działkę nr [...]. Istotnym dla sprawy jest, że zwłaszcza działka nr [...] stanowi bezpośredni fragment ul. Ch. Wszystkie powyższe działki sąsiadują ze sobą a kolejne podziały oraz zmiany ich numeracji były wykonywane przez Skarb Państwa lub Gminę. Również ostatni podział działki nr [...] nie został dokonany na wniosek skarżącej. Z podziału tego wyodrębniono dwie kolejne działki, w tym działkę drogową nr [...]. stanowiącą fragment ul. Ch. Nadto decyzją z dnia 23 czerwca 2009r. nr 411 Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji komunalizacyjnej Wojewody z dnia 27 marca 1991r. w części dotyczącej nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Gminę Miasta G. własności nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...]. Z datą wydania wskazanej decyzji został wyjaśniony stan prawny m.in. spornej działki.

W skardze podniesiono, że wnosząc pismo z dnia 5 stycznia 2005r., które zainicjowało postępowanie w sprawie skarżąca podniosła, że, że od lat 60-tych ubiegłego stulecia poprzednicy skarżącej rozpoczęli starania o odzyskanie całego terenu, który uległ parcelacji dokonywanej przez Skarb Państwa ze względu na budowę Obwodnicy T. oraz związanej z nią infrastruktury. Gmina Miasta G. jest w posiadaniu rozległej dokumentacji z tym związanej w zakresie granic geodezyjnych, jak i numeracji poszczególnych działek. Zatem w oparciu o art. 7 i 77 kpa winna była w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Organ administracji nie może poprzestać na wąskim literalnym(dosłownym) odczytaniu wniosku o wypłatę odszkodowania. W sprawie został również naruszony art. 9 kpa, skoro pierwotny wniosek zawierał wszelkie informacje, że chodzi o działki położone w obszarze Obwodnicy T. oraz ul. Ch. z jednoczesnym doprecyzowaniem ówcześnie znanych skarżącej numerów działek, to powinno to prowadzić do dokonania przez organy administracji publicznej ustalenia całego pasa gruntu zajętego pod drogi, stanowiącego część nieruchomości należącej do skarżącej. Mając na uwadze niewątpliwie skomplikowaną zmieniającą się strukturę działek, będących w przeszłości w całości własnością spadkobierczyni skarżącej, Prezydent Miasta, winien w sposób szczególnie wnikliwy dokonać analizy stanu prawnego całego zakreślonego przez skarżącą obszaru, w tym i ul. Ch. Nie można zatem zgodzić się z stanowiskiem organu odwoławczego, że działka nr [...] była samodzielną nieruchomością, która nie pozostawała w żadnym związku z działkami wskazanymi we wniosku z dnia 5 stycznia 2005r. takiemu stanowisku przeczy zarówno sama numeracja działek oraz kolejność.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, powołując się na dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r., - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

W niniejszej sprawie D. M. nie zgadza się z decyzją Wojewody z dnia 17 września 2012 r., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 12 września 2011r. r., umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość - działkę nr [...], o pow.285 m2 położoną w G., przy ul. Ch., zajętą pod budowę drogi powiatowej - Obwodnicy T.

Skarżąca D. M. wykazała swoją legitymację do domagania się opisanego odszkodowania składając postanowienia Sądu Rejonowego w G. Wydział VII Cywilny:

- z dnia 22 maja 1997r. sygn. akt VII [...] o nabyciu spadku po B. K. przez żonę zmarłego A. K. i córkę M. P.,

- z dnia 16 kwietnia 2008r. sygn. akt [...] o nabyciu w całości spadku po zmarłej A. K. przez córkę M. P.

- oraz z dnia 18 kwietnia 2012r. sygn. akt [...] o nabyciu w całości spadku po zmarłej M.P. przez córkę D. M. (skarżącą).

W niniejszej sprawie podstawę prawną, która legła u podstaw odmownego rozstrzygnięcia, stanowiły przepisy art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. 1998, Nr 133, poz. 872 ze zm.), zwanej w dalszej części uzasadnienia Ustawą.

I tak, zgodnie z art. 73 ust. 1 Ustawy - nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Stosownie do ust. 2 tego art. odszkodowanie, o którym mowa w ust.1, wypłaca: 1) gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r., drogami gminnymi, 2) Skarb Państwa w odniesieniu do pozostałych dróg. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa (art. 73 ust. 4 Ustawy).

Przepis ten wprowadził generalną zasadę uwłaszczenia w odniesieniu do nieruchomości zajętych w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogi publiczne.

Jak wynika z treści przywołanego przepisu ustawodawca przyjął, że podstawową przesłanką przyznania odszkodowania jest złożenie wniosku przez właściciela wywłaszczonej nieruchomości w określonym terminie, tj. w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.

W niniejszej sprawie zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji przyjęły, że skarżąca nie złożyła wniosku w ustawowym terminie, która to okoliczność była podstawą negatywnego rozstrzygnięcia. Natomiast skarżąca twierdziła, że skuteczny wniosek złożyła już z dniem 5 stycznia 2005r.

Z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa na własność Miasta G. - miasta na prawach powiatu przeszła działka nr [...] wydzielona z działki nr [...], o pow. 285m2, położona w G. przy ul. Ch., zajęta pod drogę powiatową, stanowiąca własność skarżącej jako spadkobierczyni byłych właścicieli. Potwierdziła tą okoliczność decyzja Wojewody z dnia 1czerwca 2011r. (nr [...]), która stała się ostateczna z dniem 21 czerwca 2011r. grudnia 2007 r.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się przede wszystkim do oceny zachowania przez skarżącą ustawowego terminu do złożenia wniosku o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w trybie przywołanego przepisu Ustawy, a więc czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego można uznać, że w ustawowym terminie, tj. w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005r. złożyła skutecznie wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania.

W ocenie Sądu wniosek taki nie został skutecznie złożony przez skarżącą.

Na wstępie rozważań należy podkreślić, że skarżąca powoływała się na wniosek z dnia 5 stycznia 2005r. r., który w jej ocenie, stanowił wniosek o przyznanie odszkodowania również za działkę nr [...], z przyczyn wskazywanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak i w skardze. Natomiast wniosek z dnia 6 września 2007r. nie był kolejnym, nowym wnioskiem, gdyż już wniosek z dnia 5 stycznia 2005r. dotyczył ww. nieruchomości, w szczególności na tej podstawie, że we wniosku tym skarżąca podała, że domaga się wypłaty odszkodowania za działki położone w G. w okolicach ul. Ch. przeznaczone na budowę Obwodnicy, działka nr [...] stanowi fragment tej ulicy. Powołano się również na liczne podziały geodezyjne działek wymienionych we wniosku z dnia 5 września 2005r., dokonywane bez wniosku i udziału skarżącej.

Zachowanie terminu do złożenia wniosku jest podstawową przesłanką do ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Termin ten obejmował okres od dnia 1 stycznia 2001 do 31 grudnia 2005 r., co oznaczało, że tylko w tych granicach czasowych możliwe było skuteczne złożenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania.

W tym miejscu należy wskazać, na charakter prawny przywołanego terminu. Nie podlega bowiem dyskusji, że termin określony w przepisie art. 73 ust. 4 Ustawy jest terminem zawitym prawa materialnego. Oznacza to m.in., że termin ten nie może być przywrócony, a wniosek złożony po tym terminie powoduje, że roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wygasa. I to niezależnie od tego, z jakich powodów strona nie dochowała temu terminowi. Dla biegu terminów prawa materialnego nie są bowiem istotne przyczyny jego uchybienia. Dlatego też takie okoliczności, jak nieznajomość prawa czy brak pouczenia przez organ o możliwości żądania odszkodowania, nie może mieć wpływu na jego zachowanie oraz na skutki jego upływu. W konsekwencji też złożenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania poza ustawowym terminem oznacza niemożność uwzględnienia roszczenia.

Stwierdzić, zatem należy, skarżąca mogła złożyć skutecznie wniosek o ustalenie i wpłatę odszkodowania za przejęcie na drogę działki nr [...] tylko w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.

Okoliczność i data złożenia wniosku z dnia 5 września 2005r. była bezsporna. Poza sporem również była okoliczność złożenia pisma uzupełniającego ten wniosek w dniu 6września 2007r.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem wniosku złożonego w dniu 5 września 2005r. było żądanie wypłaty odszkodowania za wymienione w piśmie działki gruntu, zajęte pod drogę publiczną, w okolicach ul. Ch. Treść tego wniosku jednoznacznie precyzowała, ale i determinowała przedmiot żądania. A żądaniem tym było ustalenie i wypłata odszkodowania za wymienione w tym wniosku działki, zostały one również wymienione w uzasadnieniu wniosku, po drugie treść wniosku określała przedmiot żądania w sposób nie nasuwający żadnych wątpliwości. W takiej sytuacji nie można uznać, aby po stronie organu administracyjnego mógł powstać obowiązek domagania się od strony sprecyzowania treści żądania oraz obowiązek ustalania, czy i jakie inne nieruchomości skarżącej zostały zajęte pod drogi publiczne. Organ prowadził postępowanie administracyjne dotyczące ustalenia odszkodowania za opisane w tym wniosku działki. Trudno też mówić o innym przedmiocie żądania, skoro jasno wynikał on z treści złożonego w dniu 5 września 2005r. wniosku, a jego pierwotna treść nie obejmowała działki nr [...]. Nadto w sytuacji gdy postępowania zostaje wszczęte na wniosek, przedmiot postępowania wyznacza strona i organ jest nim związany.

Z materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżąca ostatecznie wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę nr [...] złożyła w dniu 6 września 2007r., podając, że domaga się wypłaty odszkodowania za nieruchomości, których aktualne dane ewidencyjne są jej znane i które podlegały kolejnym podziałom. Dopiero w tym piśmie skarżąca zawarła wniosek o wypłatę odszkodowania. Dlatego nie można podzielić stanowiska skarżącej starającej się nadać inne znaczenie złożonemu przez siebie wnioskowi.

W konsekwencji stwierdzić należy, że skarżąca złożyła wniosek o odszkodowanie za ww. działkę w dniu 6 września 2007r. a więc po upływie ustawowego terminu. Należy ponownie podkreślić, że z treści wniosku złożonego w dniu 5 stycznia 2005r. wynikało, że roszczenie o odszkodowanie dotyczy działek w nim wymienionych. Działka nr [...] była działką odrębną od wymienionych we wniosku i nie została w nim wymieniona, a więc wniosek z dnia 5 stycznia 2005r nie obejmował swoim żądaniem działki nr [...], która została wskazana przez skarżącego dopiero w dniu 6 września 2007r. Oświadczenie złożone w tym dniu nie mogło być uznane za sprostowanie lub uzupełnienie wcześniej złożonego wniosku, i zostało prawidłowo uznane jako nowe żądanie w kwestii ustalenia odszkodowania za inną działkę, które z uwagi na upływ terminu nie mogło być przez organ pozytywnie rozpatrzone. Niezasadnym jest także zarzut skarżącej, że organ miał obowiązek dodatkowo ustalać jakie inne działki zostały zajęte pod drogę przy ul. Ch. w G. lub domagać się takiego wskazania od skarżącej. Gdyby wnioskodawczyni nie określiła za jakie nieruchomości zajęte pod drogi publiczne dochodzi odszkodowania, wtedy organ miałby obowiązek ustalania innych okoliczności. Jednakże żądanie od organu, aby w przypadku precyzyjnego sformułowania wniosku, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, podejmowania dodatkowych działań nie znajduje uzasadnienia. Roszczenia skarżącej zostały precyzyjnie sformułowane poprzez podanie numerów działek oraz ich powierzchni. Przepis stanowi o wygaśnięciu roszczenia. Wniosek z dnia 5 września 2005r. precyzował te roszczenia, roszczenie z tytułu zajęcia działki nr [...] nie zostało w nim zgłoszone Zatem ostatecznie stwierdzić należy, że roszczenie skarżącej za przejęte pod drogi działki niezgłoszone do 31 grudnia 2005r.wygasły i nie mogą być dochodzone.

We wniesionej skardze, skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie, w jej ocenie, miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisów art. 7, 9 i 77kpa.

Niewątpliwie organy administracji zobowiązane są działać zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów k.p.a. Zgodnie z art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organy mają również obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania materiału dowodowego i ich wszechstronnej oceny(art. 7 i 77 kpa)

W tym miejscu należy podkreślić, że w przypadku powoływania się na naruszenie przepisów postępowania, skuteczne podniesienie zarzutu w tym zakresie wymaga wykazania, że powołane naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (nie mogą to być hipotetyczne twierdzenia strony). W ocenie Sądu, materiał dowodowy sprawy nie pozwala na stwierdzenia istnienia takiego charakteru naruszeń w mniejszej sprawie. Skarżąca spółka nie wykazała, aby przywołane przez nią uchybienia, miały istotny wpływ na wynik sprawy. Brak wpływu uchybień dotyczących prowadzonego postępowania na wynik sprawy wynika również z przedstawionych wyżej ustaleń dotyczących obowiązków organu w rozpatrywanej sprawie. Ostatecznie wydane w sprawie rozstrzygnięcia nie naruszają prawa. Istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy było ustalenie, że strona nie złożyła wniosku w ustawowym terminie o ustalenie i wypłatę odszkodowania.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2012r., nr 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.