Postanowienie NSA, sygn. akt I FSK 1634/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 278
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. A. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 737/24 o odrzuceniu skargi J. A. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2004 r., sygn. akt III SA 3051/02 w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Ministra Finansów z dnia 30 września 2002 r. Nr PP10-8012-684/02/MBr/JC w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za listopad 1993 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. J. A. (dalej: Strona lub Skarżący) skarga kasacyjną z dnia 11 lipca 2024 r. zaskarżył w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 737/24.

2. Przywołanym postanowieniem Sąd pierwszej instancji, działając na podstawie art. 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: P.p.s.a.), odrzucił skargę Strony o wznowienie (z uwagi na wydanie wyroku przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. C-442/22) postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2004 r., sygn. akt III SA 3051/02. Stwierdził bowiem, że skarga ta została wniesiona pismem z dnia 21 marca 2024 r., a zatem z uchybieniem pięcioletniego terminu przewidzianego w art. 278 P.p.s.a., przy czym Strona nie był pozbawiona możliwości działania, ani nie była nienależycie reprezentowana przed Sądem, który wydał wyrok z dnia 23 lipca 2004 r.

3. W skardze kasacyjnej Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i merytoryczne rozpoznanie na podstawie art. 188 P.p.s.a. skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [w Warszawie] na decyzję Ministra Finansów z dnia 30 września 2002 r. w sprawie utrzymania w mocy decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 11 marca 2002 r. Nadto, wniósł o uchylenie skarżonej decyzji, uchylenie ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 30 czerwca 1999 r. utrzymującej w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w Puławach z dnia 15 grudnia 1998 r., która wydana została na błędnych ustaleniach faktycznych, a tym samym z naruszeniem prawa materialnego.

Skarżący domagał się także rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa w postępowaniu kasacyjnym.

Sądowi pierwszej instancji Skarżący zarzucił naruszenie:

1) błędną wykładnię art. 278 P.p.s.a. przez wadliwe przyjęcie, że Skarżący nie był pozbawiony możności działania, w sytuacji gdy przez organy i prokuraturę nie był uznawany za pokrzywdzonego, czyli stronę postępowania i nie mógł realizować swych uprawnień, co skutkowało pozbawieniem go możności realnego działania i doprowadziło do wydania zaskarżonego postanowienia;

2) art. 306 § 1 Kodeksu postępowania karnego przez przyjęcie, że Skarżący nie był stroną postępowania karnego, mimo że był faktycznie pokrzywdzony, co skutkowało pozbawieniem go możliwości realnego działania w celu ochrony swoich praw i doprowadziło do oddalenia skargi.

4. Minister Finansów nie skorzystał z prawa do udzielenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

5. Skarga kasacyjna okazała się niezasadna i podlegała oddaleniu.

5.1. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 tego artykułu. Przesłanek takich, na podstawie akt niniejszej sprawy, z urzędu nie odnotowano.

5.2. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, mimo że Skarżący domagał się przeprowadzenia rozprawy, bowiem zgodnie z art. 182 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Jednocześnie, zdaniem Sądu, w sprawie tej niecelowe było skorzystanie z możliwości przewidzianej w art. 90 § 2 P.p.s.a. i skierowanie sprawy na posiedzenie jawne.

5.3. Niezasadny okazał się zarzut błędnej wykładni art. 278 P.p.s.a. z uwagi na przyjęcie, że Skarżący nie był pozbawiony możności działania.

5.3.1. W myśl art. 278 P.p.s.a. po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana.

Jak prawidłowo zauważył Sąd pierwszej instancji, termin przewidziany w tym przepisie jest terminem materialnym i nie podlega przywróceniu. Biegnie niezależnie od terminów wniesienia skargi o wznowienie postępowania przewidzianych w art. 272 § 2 i art. 277 P.p.s.a.

Oznacza to, że nawet gdy skarga o wznowienie postępowania wniesiona zostanie z zachowaniem terminów określonych w art. 272 § 2 i § 3 lub art. 277 P.p.s.a., to i tak będzie podlegała odrzuceniu, gdy stanie się to po upływie terminu przewidzianego w art. 278 P.p.s.a.

5.3.2. Wyjątek, o którym mowa w tym ostatnim przepisie, wskazuje, że termin pięcioletni nie obowiązuje, jeżeli podstawą wznowienia postępowania jest pozbawienie strony możności działania lub brak należytej reprezentacji.

W sprawie tej nie mieliśmy jednak do czynienia z taką sytuacją. Skarżący żądał bowiem wznowienia postępowania w związku z wydaniem wyroku przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 30 stycznia 2024 r., w sprawie C-442/22, tj. z uwagi na przesłankę przewidzianą w art. 272 § 2a P.p.s.a. (błędnie określonym w skardze o wznowienie jako art. 277 § 1 P.p.s.a.), zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia (zdanie pierwsze).

Tym samym wyjątek przewidziany w art. 278 P.p.s.a. w sprawie niniejszej nie zachodził. Strona nie żądała wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 P.p.s.a., który przewiduje, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.

Słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, że Skarżący miał możliwość działania i działał w swojej sprawie o sygn. akt III SA 3051/02, gdyż zaskarżył skargą kasacyjną wyrok wydany w dniu 23 lipca 2004 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Gdyby zatem Skarżący nawet został pozbawiony możliwości działania przed Sądem pierwszej instancji, to już sama nieskuteczna - jak się okazało - próba zaskarżenia tego wyroku oznaczała, że "dowiedział się" o ewentualnym pozbawieniu możliwości działania. Jak zaś stanowi art. 277 P.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że skoro skarga o wznowienie postępowania została wniesiona pismem z dnia 21 marca 2024 r., to został przekroczony pięcioletni termin wskazany w art. 278 P.p.s.a.

5.3.3. W tym miejscu odnotować jednak należało, że Sąd ten wadliwie ustalił, że wyrok z dnia 23 lipca 2004 r., sygn. akt III SA 3051/02, uprawomocnił się w dniu 24 sierpnia 2004 r.

Chociaż ze względu na upływ czasu akta sprawy o sygn. III SA 3051/02 uległy brakowaniu, Sąd mógł ustalić w serwisie internetowym Centralnej Bazy Orzeczeń i Informacji o Sprawach (wersja niedostępna dla stron postępowania), że w postanowieniu odrzucającym skargę kasacyjną od tamtego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, że odpis uzasadnienia wyroku został doręczony Stronie w dniu 19 sierpnia 2004 r. (postanowienie z dnia 29 października 2004 r., sygn. akt III SA 3051/02). Uwzględniając zatem zasady prawomocności formalnej z art. 168 P.p.s.a., w tym także biorąc pod uwagę art. 83 § 2 P.p.s.a. w zakresie liczenia terminów, przyjąć należało, że wyrok w sprawie o sygn. III SA 3051/02 był prawomocny od dnia 21 września 2004 r. Ostatni dzień 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przypadał bowiem w sobotę 18 września 2004 r., a zatem za ostatni dzień tego terminu należało uznać najbliższy dzień roboczy, tj. poniedziałek 20 września 2004 r.

Powyższe nie zmienia jednak faktu, że skarga o wznowienie z dnia 21 marca 2024 r. została wniesiona po upływie pięcioletniego terminu wskazanego w art. 278 P.p.s.a., tj. po 20 września 2009 r.

Z powyższych względów zarzut naruszenia tego przepisu był niezasadny.

5.4. Natomiast całkowicie chybiony okazał się zarzut naruszenia art. 306 § 1 Kodeksu postępowania karnego oraz argumentacja związana z postępowaniem karnym, której autor skargi kasacyjnej poświęcił prawie całe uzasadnienie tej skargi.

Przepis ten - dotyczący zażalenia na odmowę wszczęcia śledztwa w postępowaniu karnym - nie był i nie mógł być stosowany w postępowaniu sądowoadministracyjnym w niniejszej sprawie przez Sąd pierwszej instancji. Nie można byłoby więc uznać, że Sąd ten naruszył zawartą w nim normę.

5.5. Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.