Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2094/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.64c §3,
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.246 §2 i §4,  art.229 §3,
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Protokolant st. sekr. sąd. - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu należności celnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2010 r., którą utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2009 r. o odmowie zwrotu wyegzekwowanych należności i o odmowie zwrotu wyegzekwowanych odsetek.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Decyzją nr [...] z dnia [...].07.1995r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. wymierzył R.K. należności celne i podatkowe.

Decyzja ta jest decyzją ostateczną. Wniesione od niej odwołanie zostało pozostawione bez rozpatrzenia postanowieniem Prezesa Głównego Urzędu Ceł, z uwagi na wniesienie po terminie; skargę na to postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił ze względu na nieuiszczenie wpisu w wyznaczonym terminie (syg.akt V SA 2889/96.).

Decyzja nie została wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek postępowania wznowieniowego ani w postępowaniu w sprawie stwierdzenia jej nieważności.

Postępowanie egzekucyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu [...].06.1996r. z chwilą doręczenia Stronie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Dyrektora Urzędu Celnego w W. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wyegzekwowano całą zaległość (wpłata na konto Izby Celnej w W. została dokonana [...].11.2002r.).

Postępowanie egzekucyjne, zostało postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego W. nr [...] z dnia [...].04.2008r. umorzone na podstawie art.59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sygn. akt III SA/Wa 2030/06 z 25 stycznia 2007r. z uwagi na fakt, że zobowiązanemu nie doręczono upomnienia mimo, że taki obowiązek ciążył na wierzycielu. Odbiór upomnienia w dniu [...].11.1995r. potwierdziła osoba niepełnoletnia.

Pismem z dnia [...].09.2008r. (data wpływu [...].09.2008r.) Strona wystąpiła z wnioskiem o uchylenie czynności egzekucyjnych oraz o zwrot wyegzekwowanych należności wraz z odsetkami.

Pismem z dnia [...].10.2008r. (data doręczenia [...].11.2008r.) Strona sprostowała wniosek usuwając z niego żądanie uchylenia czynności egzekucyjnych.

Dyrektor Izby Celnej w W. po rozpatrzeniu wniosku, decyzją nr [...] z dnia [...].03.2009r. odmówił zwrotu wyegzekwowanych należności wraz z odsetkami.

Od decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. pełnomocnik R. K. wniósł odwołanie wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Strona zarzuciła naruszenie art. 60 w zw. z art. 59 §1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 2, art. 7 Konstytucji RP, art. 13, art. 207 i art. 210 ustawy Ordynacja Podatkowa, art. 123 kpa w zw. z art. 17 i 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 79 ust.1 i art. 81 ust. 2 ustawy prawo celne. Jednocześnie Strona wystąpiła o zwrot wyegzekwowanych kwot wraz z odsetkami.

Następnie Strona została poinformowana o prawie wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 60 w zw. z art. 59 §1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ zauważył, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem nr [...] z dnia [...].04.2008r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] oraz dokonał zwrotu Stronie kosztów egzekucyjnych.

Organ stwierdził, że należności, które zostały wyegzekwowane były wymagalne i należne w dniu ich wpłaty, tj. decyzja na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy występowała w obrocie prawnym i była ostateczna, tytuł wykonawczy opiewał na prawidłową kwotę należności głównej.

Zdaniem organu okoliczności przedstawione powyżej wskazują na brak podstaw formalno-prawnych do zwrotu wyegzekwowanych należności celnych wraz z odsetkami. Tym bardziej, że w myśl art. 79 ust. 1 prawa celnego pobrane należności zwraca się osobie uprawnionej jeżeli są one nienależne.

Dyrektor Izby Celnej w W. podkreślił, że kluczowym zagadnieniem jest pojęcie nienależności cła. Ustawodawca nie określił, kiedy cło należy uznać za "nienależne". Użycie wyrażenia "były one nienależne" w art. 79 ust. 1 prawa celnego wskazuje, że pojęcie nienależności należy wiązać z momentem pobrania cła, albowiem w powołanym przepisie mowa jest o pobranych należnościach celnych. W przeciwnym razie normodawca użyłby w art. 79 ust. 1 in fine prawa celnego wyrażenia "są nienależne" lub "stały się nienależne". Za cło nienależne należy uznać wyłącznie takie cło które było nienależne już w chwili jego pobrania.

Odnosząc się do żądania zapłaty odsetek od wyegzekwowanych należności organ zauważył, że przepisy art. 81 ust. 2 w związku z art. 79 ust. 1 Prawa celnego przewidują zapłatę odsetek od zwracanych należności celnych i jedynie w przypadku stwierdzenia, że należności te były nienależne.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących formy rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Celnej w W. zauważył, że art. 17 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie może stanowić samoistnej podstawy prawnej do wydania postanowienia. Określa on jedynie działania organu egzekucyjnego, ustanawiając domniemanie formy postanowienia. Zgodnie z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, mającym zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym po myśli art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organy administracji działają na podstawie przepisów prawa. Organ może tylko to i tylko tyle ile dla niego zapisane zostało w prawie.

Odnośnie zarzutu dotyczącego niewłaściwości organu orzekającego w przedmiocie zwrotu organ zauważył, że we wskazanym przez Stronę art. 2 jak i w całej ustawie o egzekucji w administracji nie ma mowy o zwrocie należności przez Organ egzekucyjny. Zgodnie z art. 2521 Kodeksu Celnego z dnia 9 stycznia 1997r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 75 poz. 802) w związku z art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004r. Przepisy wprowadzające Prawo Celne, organem celnym właściwym do rozstrzygania w pierwszej instancji w sprawach uregulowanych przepisami tego działu a więc zwrotu należności celnych jest Dyrektor Izby Celnej.

W skardze na decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r. R. K. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] oraz decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...].

Zaskarżonej decyzji Radosław Kłos zarzucił naruszenie:

← art. 59 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 2, art. 7 Konstytucji RP oraz 7 § 1 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez odmowę zwrotu wyegzekwowanych należności;

← art. 79 ust. 1 i art. 81 ust. 2 ustawy Prawo celne przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

W uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł, że zwrot wyegzekwowanej kwoty stanowi czynność materialno techniczną i w tym przedmiocie ani wierzyciel, ani organ egzekucyjny nie wydają żadnego postanowienia, ponieważ nie przewiduje tego żaden przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa,v.art.145§1 p.p.s.a.)

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wbrew twierdzeniu skargi zwrot wyegzekwowanych należności nie jest czynnością materialnotechniczą i wymaga od organu orzekającego rozstrzygnięcia w formie decyzji.

Ponieważ zgodnie z art.7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a zgodnie z art.6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa , rozpoznając wniosek skarżącego Dyrektor Izby Celnej w W. mógł orzec o zwrocie należności celnej w przypadku istnienia ku temu podstawy w przepisach prawa. Nie są taką podstawą przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t.Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954) dalej jako u.p.e.a., które zawierają podstawę do zwrotu wyłącznie kosztów egzekucyjnych (art.64 c§3 u.p.e.a. ).

Podstawy zwrotu należności celnych należało więc szukać w przepisach regulujących sprawy celne.

W ocenie Sądu w rozpoznanej sprawie winy mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny ( j.t.Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz.802), a nie zastosowane przez Dyrektora Izby Celnej przepisy ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. Prawo Celne (Dz.U. Nr 75, poz.445). Dług celny powstał wprawdzie w czasie obowiązywania Prawa celnego z 1989r., jednak przepisy obowiązującej w dacie powstania długu celnego ustawy Prawo celne zostały uchylone z dniem wejścia w życie ustawy Kodeks celny . Natomiast Kodeks celny został uchylony , w związku z wejściem w życie obowiązującej obecnie ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U.Nr 68, poz.622 ze zm.) .

Natomiast ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, poza stwierdzeniem w art.25, że traci moc ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny , w art.26 wprowadziła zasadę, że przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Przez przepisy dotychczasowe należy rozumieć przepisy ustawy Kodeks celny.

Dlatego oceny podstaw zwrotu należności celnych należało dokonać w oparciu o przepis art.246 §2 Kodeksu celnego stanowiący, że należności celne są zwracane, jeżeli w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w art. 229 § 3.

Zastosowany w sprawie przez Dyrektora Izby Celnej art. 79. 1. Prawa celnego z 1989r. stanowił, że pobrane należności celne zwraca się osobie uprawnionej, jeżeli stwierdzono, że były one nienależne.

Przesłanki będące podstawą oceny możliwości zwrotu należności celnych w rozpoznawanej prawie w obu zacytowanych przepisach są takie same. Organ orzekający zobowiązany był ustalić, czy w momencie pobrania należności celne były nienależne. Tak więc błędne zastosowanie przepisów Prawa celnego z 1989 r. nie miało wpływu na wynik postępowania.

Odnosząc się do merytorycznej oceny istnienia podstawy do zwrotu wyegzekwowanych należności celnych (oraz odsetek) Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej. Wyegzekwowane należności celne wynikały z decyzji wymiarowej , która stała się ostateczna [...] lipca 1995 r. Bieg 3 letniego terminu przedawnienia został przerwany przez wszczęcie postępowania egzekucyjnego w wyniku doręczenia tytułu wykonawczego dnia [...] czerwca 1996 r. (art.83 ut.4 Prawa celnego z 1989r.). Tak więc w dacie wyegzekwowania kwota tych należności była prawnie należna i brak jest podstawy prawnej do orzeczenia o jej zwrocie.

Stosując do zwrotu należności celnych przepisy Kodeksu celnego nie można pominąć treści art.246 § 4 tego aktu prawnego zgodnie, z którym należności celne są zwracane lub umarzane na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od dnia jego powiadomienia o tych należnościach. Datą powiadomienia dłużnika o należnościach celnych w rozpoznanej sprawie jest data doręczenia decyzji wymiarowej tj. dzień [...] lipca 1995 r.

W związku z powyższym, uznając, iż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.