Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 62/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 4
journal: Dz.U. 2023 poz 742
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Protokolant: referent Ksawery Sobczak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. U. na decyzję Rektora Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu z dnia 7 grudnia 2023 r. nr D-DST.5501.1.1195.2023 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Pismem z 19 października 2023 r. A. U. (dalej: skarżąca) złożyła wniosek o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024. We wniosku tym skarżąca nie wskazała informacji w przedmiocie kierunków studiów podejmowanych przez nią na innych niż U. uczelniach do dnia złożenia wniosku o przyznanie tego stypendium. Jednocześnie skarżąca oświadczyła o kompletności i zgodności ze stanem faktycznym podanych przez nią danych, pod rygorem odpowiedzialności za podanie nieprawdziwych danych, w tym pod rygorem odpowiedzialności dyscyplinarnej i świadomości obowiązku zwrotu bezprawnie pobranych środków.

Decyzją z 7 grudnia 2023 r. (RD-DST.5501.1.1195.2023) Rektor Uniwersytetu Ekonomicznego we W. – na podstawie art. 86 ust. 1 okt 4, ust. 2 w zw. z art. 23 ust. 1 i 93 ust. 4-6 i 8 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U z 2023 r., poz. 742) – odmówił skarżącej stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024 wobec przekroczenia przez skarżącą łącznego dopuszczalnego okresu przysługiwania świadczeń stypendialnych, bez względu na ich pobieranie (12 semestrów liczonych od momentu podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy na pierwszym kierunku).

W toku postepowania ustalono (w systemie POL-on), że łączny okres dotychczasowych studiów skarżącej na wszystkich uczelniach i kierunkach jest dłuższy niż ten przez nią wskazany (i dłuższy niż 12 miesięcy), ponieważ obejmuje:

- 1 semestr na Uniwersytecie Ekonomicznym we W.; Wydział Z. 1 października 2015 – 28 lutego 2016 - skreślenie 28 lutego 2016 r.,

- 6 semestrów na Uniwersytecie Ekonomicznym we W.; Z. 1 października 2019 – 13 czerwca 2022; przy czym skarżąca pobierała stypendium rektora od października 2020 do czerwca 2021 oraz od października 2021 do czerwca 2022 (4 semestry),

- 3 semestry na Uniwersytecie Ekonomicznym we W.; Z. 15 października 2022 - obecnie; przy czym skarżąca pobierała stypendium rektora od października 2022 do lutego 2023 (1 semestr),

- 2 semestry na Politechnice Wrocławskiej; Wydział G. 26 września 2011- 29 czerwca 2012- skreślenie 29 czerwca 2012 r.

- 1 semestr w Wyższej Szkole Bankowej we W.; Wydział F. 1 października 2016- 1 marca 2017 - skreślenie 1 marca 2017 r.,

- 2 semestry w Wyższej Szkole Bankowej we W.; Wydział F. 27 października 2017- 12 marca 2018 - skreślenie 12 marca 2018 r.

- 1 semestr na Uniwersytecie Wrocławskim; Wydział N. 1 października 2013 – 29 stycznia 2014 - skreślenie 29 stycznia 2014.

Od niniejszej decyzji skarżąca – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając jej naruszenie:

1. art. 93 ust. 4 p.s.w.n poprzez błędną wykładnię i uznanie, że okres przysługiwania świadczeń, o których mowa w tym przepisie, to okres studiowania liczony od momentu podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy na pierwszym kierunku studiów, więc utożsamianie pojęcia przysługiwania świadczenia z okresem posiadania statusu studenta, podczas gdy przez okres przysługiwania świadczenia należy rozumieć okres, w którym student jest beneficjentem pomocy finansowej określonej w ustawie wobec spełnienia przezeń przesłanek jej otrzymywania (okres przyznania świadczenia),

2. art. 93 ust 4 p.s.w.n. w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z 3 lipca 2018 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na uwzględnieniu okresów studiowania poprzedzających wejście w życie naruszonego art. 93 ust. 4 p.s.w.n., podczas gdy ustawa, w tym naruszony przepis, znajduje zastosowanie do okresów następujących po 1 października 2019 r.

3. art. 7a k.p.a. w zw. z art. 93 ust. 4 p.s.w.n. przez niezastosowanie i nierozstrzygnięcie wątpliwości wynikających z interpretacji art. 93 ust. 4 p.s.w.n. na korzyść skarżącej,

Nadto pełnomocnik skarżącej wnosząc końcowo o uchylenie zaskarżanej decyzji wniósł o przedstawienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienia prawnego obejmującego wykładnię przepisu art. 93 ust. 4 p.s.w.n. (w brzmieniu obecnie obowiązującym), w szczególności ustalenia, czy wskazane w tym przepisie pojęcie "przysługiwania świadczenia" należy wiązać wyłącznie z "posiadaniem statusu studenta". W przypadku zaś uznania, że treść art. 93 ust. 4 p.s.w.n. nie budzi wątpliwości i wskazane w tym przepisie pojęcie "przysługiwania świadczenia" należy wiązać wyłącznie z "posiadaniem statusu studenta", pełnomocnik wniósł również o przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu w zakresie oceny zgodności art. 93 ust. 4 p.s.w.n. (w brzmieniu obecnie obowiązującym) z Konstytucją.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasową argumentację.

Na rozprawie, która odbyła się przed tutejszym Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 6 sierpnia 2024 r. Sąd postanowił odmówić uwzględnienia wniosków skarżącej o przedstawienie zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia składowi 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wniosku o przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze. zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi jest decyzja Rektora Uniwersytetu Ekonomicznego we W. z 7 grudnia 2023 r. – wydana na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4, ust. 2 w zw. z art. 23 ust. 1 i 93 ust. 4-6 i 8 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U z 2023 r., poz. 742) – którą organ ten odmówił skarżącej stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024 wobec przekroczenia przez skarżącą łącznego dopuszczalnego okresu przysługiwania świadczeń stypendialnych, bez względu na ich pobieranie (12 semestrów liczonych od momentu podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy na pierwszym kierunku).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że – wbrew twierdzeniom skargi – nie narusza one prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W pierwszej kolejności podnieść należy, że w sprawie bezspornym jest, że pismem z 19 października 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024. We wniosku tym skarżąca winna zamieścić informacje – odzwierciedlające rzeczywisty stan – w przedmiocie wszystkich kierunków studiów podejmowanych przez nią na innych niż U. uczelniach do dnia złożenia wniosku, lecz jak wynika z jego treści nie uczyniła tego. Tymczasem z treści art. 94 ust. 1 p.s.w.n. wynika, że student ubiegający się o świadczenie, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 albo otrzymujący takie świadczenie niezwłocznie powiadamia uczelnię o wystąpieniu okoliczności powodującej utratę prawa do świadczenia na podstawie art. 93 ust. 3-8. Niniejsze uregulowanie znalazło również odzwierciedlenie w § 3 pkt 9 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu Ekonomicznego we W. stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora Uniwersytetu Ekonomicznego we W. z 28 września 2023 r. (145/2023) w sprawie wprowadzenia ww. Regulaminu. Dodatkowo w pkt 1 – 8 Regulaminu szczegółowo doprecyzowane zostały zasady przyznawania świadczeń, w tym stypendium rektora, o które wnioskowała skarżąca, zaś w pkt 11 Regulaminu wskazane zostało, że "świadczenia pobrane, na podstawie nieprawdziwych danych lub fałszywego oświadczenia podlegają zwrotowi. Przedstawienie nieprawdziwych danych, stanowi z kolei podstawę skierowania przez rektora wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przez Komisję Dyscyplinarną dla studentów, niezależnie od odpowiedzialności karnej przewidzianej przepisami prawa". Co istotne w sprawie, skarżąca była świadoma powyższego, czego dowodzi (wprost) treść jej wniosku z 19 października 2023 r., w którym po pierwsze oświadczyła, że zapoznała się z obowiązującym Regulaminem świadczeń dla studentów Uniwersytetu Ekonomicznego we W. i zobowiązała się stosować do jego przepisów, a po drugie oświadczyła, że jest świadoma odpowiedzialności za podanie nieprawdziwych danych, w tym odpowiedzialności i zwrotu bezprawnie pobranych środków finansowych wskazując, że "wszystkie załączone dokumenty oraz dane w nich zawarte są kompletne i zgodne ze stanem faktycznym".

Podczas weryfikacji wniosku skarżącej z danymi zawartymi w systemie POL-on ustalono, że łączny okres dotychczasowych studiów skarżącej na wszystkich uczelniach i kierunkach przekraczał 12 miesięcy, a tym samym skarżąca nie spełniała przesłanki umożliwiającej przyznanie jej wnioskowanego stypendium rektora (art. 93 ust. 4 p.s.w.n.).

W tym miejscu podnieść należy, iż stosownie do art. 342 ust. 1 p.s.w.n. Zintegrowany System Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on prowadzi Minister. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, POL-on jest systemem teleinformatycznym w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2023 r. poz. 57) i stosownie do ust. 3 pkt 2 tego przepisu obejmuje bazy danych - wykaz studentów. Jak stanowi art. 342 ust. 4 p.s.w.n. dane w systemie POL-on są przetwarzane w celu wykonywania zadań związanych z ustalaniem i realizacją polityki naukowej państwa, przeprowadzaniem ewaluacji jakości kształcenia, ewaluacji szkół doktorskich i ewaluacji jakości działalności naukowej, prowadzeniem postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, stopnia doktora habilitowanego i tytułu profesora, ustalaniem wysokości subwencji i dotacji, nadzorem nad systemem szkolnictwa wyższego i nauki, realizacją zadań przez NAWA, NCBiR oraz NCN. Na potrzeby rozpatrywanej sprawy wskazać też należy, że art. 344 ust. 1 p.s.w.n. zawiera wyliczenie danych znajdujących się w wykazie studentów (m.in. datę rozpoczęcia studiów, datę ich ukończenia i nazwę uzyskanego tytułu zawodowego albo datę skreślenia z listy studentów), natomiast art. 344 ust. 2 p.s.w.n. stanowi, że dane, o których mowa w ust. 1 oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 353 w tym zakresie, wprowadzają do systemu POL-on rektorzy oraz rektorzy uczelni prowadzonych przez kościoły i inne związki wyznaniowe otrzymujących subwencje, dotacje i inne środki z budżetu państwa. Zgodnie z art. 354 ust. 1 p.s.w.n. dane w systemie POL-on są aktualizowane, archiwizowane i usuwane (jedynie) przez podmiot, który je wprowadził.

Zgodnie zaś z art. 365 pkt 3 p.s.w.n. środki finansowe na szkolnictwo wyższe i naukę przeznacza się na świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 ustawy, tj.m.in. na stypendia rektora. Zgodnie natomiast z art. 371 ust. 2 p.s.w.n. środki finansowe, o których mowa m.in. w art. 365 pkt 3 p.s.w.n. przyznaje się w formie dotacji podmiotowej. Powyższe regulacje prawne oznaczają, że środki finansowe na wypłatę stypendium rektora pochodzą z budżetu państwa i są przekazywane uczelni jako subwencja podmiotowa. W związku z faktem, że z przytoczonego powyżej art. 342 ust. 4 p.s.w.n. wynika, że dane zgromadzone w systemie POL-on są wykorzystywane do realizacji polityki naukowej państwa oraz ustalania wysokości dotacji, to przyjąć należy, że uzasadnione było posługiwanie się nimi przez organ I instancji przy ustalaniu uprawnienia do przyznania stypendium, co też miało miejsce w sprawie. Końcowo podnieść należy, że znamienne w sprawie jest to, że skarżąca nie podważała okoliczności, że faktycznie studiowała na innych uczelniach (poza U.) i nie wykazała tego we wniosku o przyznanie stypendium rektora.

Podstawy i tryb przyznawania stypendium rektora studentowi regulują natomiast przepisy art. 86 i następne ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2023 r. poz. 742 ze. zm.), dalej: p.s.w.n.

Jak wynika z treści skargi skarżąca dużą uwagę przykłada do okoliczności, że ustawą z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2232), dalej ustawa nowelizująca, dokonano istotnej zmiany ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Przepis art. 93 ustawy, dotyczący możliwości przyznania świadczeń oraz utraty prawa do nich, zmieniony został przez art. 1 pkt 3 ustawy nowelizującej, zmieniającej ustawę z dniem 18 grudnia 2021 r. Przed nowelizacją art. 93 ustawy stanowił w ust. 2 pkt 1, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1- 4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 93 ust. 1 p.s.w.n. świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich. Student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku. Świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy:

1) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny;

2) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia. (art. 93 ust. 2 i 3 p.s.w.n.).

Stosownie do treści art. 93 ust. 4 p.s.w.n. łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:

1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów;

2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.

Łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów (art. 93 ust. 5 p.s.w.n.).

W myśl art. 93 ust. 6 do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że ustawa nowelizująca dokonała istotnej zmiany okresu istnienia uprawnienia studenta do pobierania świadczeń z art. 86 i art. 359.

Stosownie do art. 16 ustawy nowelizującej, tj. przepisu przejściowego do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Powyższe oznacza, że odnośnie do roku akademickiego 2023/2024 – a zatem semestru którego dotyczy wniosek skarżącej z 19 października 2023 r. – należy stosować przepisy ustawy w brzmieniu nadanym przez ustawę nowelizującą. Tak też (prawidłowo) przyjął organ odwoławczy rozpoznając wniosek skarżącej, bowiem w podstawie prawnej decyzji podał odpowiednie przepisy ustawy w wersji opublikowanej w Dzienniku Ustaw z 2023 r. poz. 742 ze. zm.

Stosownie do art. 86 ust. 1 p.s.w.n. student może ubiegać się o stypendium rektora, zaś art. 91 stanowi, że stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Ograniczenie możliwości przyznania stypendium ustawodawca uregulował w art. 93 p.s.w.n. W ust. 4 zawarto regulację, zgodnie z którą łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:

1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów;

2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.

Skarżąca w skardze podniosła, że ograniczenie z art. 93 ust. 4 p.s.w.n. należy odnosić do rzeczywistego okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem tej pomocy. Dodatkowo stwierdziła, że okres jej studiowania przed wejściem w życie nowego brzmienia art. 93 p.s.w.n. nie powinien być brany pod uwagę, gdyż oznaczałoby to naruszenie zasady lex retro non agit.

Powyższe stanowisko skarżącej jest jednak – zdaniem Sądu – bezzasadne. Bez wątpienia bowiem ustawa zmieniająca od dnia 18 grudnia 2021 r. zmodyfikowała regulacje ustalania okresu przysługiwania świadczeń, stanowiąc, że wynosi on określoną ilość semestrów, (i co istotne w sprawie) bez względu na pobieranie świadczenia przez studenta. Rację ma organ odwoławczy wskazując, że pogląd wyrażony przez skarżącą, iż pojęciu "przysługuje" wobec braku definicji ustawowej, należy nadać powszechnie rozumiane znaczenie językowe i odnieść je do świadczenia, które zostało przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów, ukształtował się na gruncie poprzedniego brzmienia spornego przepisu i jako takie – wbrew twierdzeniu skarżącej – nie może znaleźć zastosowania i odzwierciedlenia w jej sprawie.

Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. regulującymi zasadę praworządności – organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, tj. norm prawa procesowego obowiązującego w dacie orzekania oraz prawa materialnego z daty zaistnienia zdarzenia prawnego – w niniejszej sprawie złożenia wniosku (czyli w sprawie w dacie 19 października 2023 r.). Powyższe obowiązuje także organy orzekające w niniejszej sprawie z mocy art. 86 ust. 2 p.s.w.n., który stanowi, że przyznanie stypendium oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej.

Na podstawie danych ze Zintegrowanego Systemu informacji o nauce polskiej i szkolnictwie wyższym POL-on ustalono, że skarżąca przekroczyła określoną ustawową liczbę semestrów (12), co uniemożliwiło przyznanie jej stypendium rektora. Skarżąca podjęła bowiem pierwsze studia na Wydziale G. na Politechnice Wrocławskiej w roku akademickim 2012/2013 i studiowała wówczas przez okres 2 semestrów. Następnie w roku akademickim 2013/2014 rozpoczęła studia na Wydziale N. na Uniwersytecie Wrocławskim i studiowała wówczas 1 semestr. W roku akademickim 2016/2017 skarżąca rozpoczęła studia na Wydziale Z. U. i studiowała 1 semestr. Równocześnie skarżąca rozpoczęła również w roku akademickim 2016/2017 studia na Wydziale F. w Wyższej Szkole Bankowej we W. i studiowała 1 semestr. W roku akademickim 2017/2018 skarżąca rozpoczęła studia na Wydziale F. w Wyższej Szkole Bankowej we W. i studiowała 2 semestry. Następnie rozpoczęła studia na kierunku Z. w U. w roku akademickim 2019/2020 i studiowała 6 semestrów. W roku akademickim 2022/2023 skarżąca rozpoczęła studia na kierunku Z. w U. i kontynuuje je do chwili obecnej. Skarżąca, co wymaga podkreślenia Sądu, ustaleń tych nie kwestionowała. Tym samym – jak wynika z powyższego – w chwili składania wniosku o stypendium rektora w dniu 19 października 2023 r. skarżąca była na 16 semestrze studiów. Dlatego też – wbrew twierdzeniom skarżącej – liczba rozpoczętych przez nią semestrów podczas całej edukacji nie kwalifikowała jej do przyznania stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024.

Nowelizacja art. 93 p.s.w.n. jednoznacznie bowiem ograniczyła czasokres, przez który to prawo przysługuje (do 12 semestrów, ewentualnie 14 semestrów dla jednolitych studiów magisterskich), wiążąc ten czas z okresem samego studiowania jako podstawowej przesłanki ustawowej i związanego z nią uprawnienia do ubiegania się o świadczenia, z którego student może korzystać.

Powyższe stanowisko potwierdza analiza uzasadnienia do ustawy nowelizującej, opublikowanego na stronie internetowej Sejmu RP, druk nr 1569, Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw. Na stronie 4 tego uzasadnienia wskazano, że: "Celem wprowadzenia zmiany w art. 93 ustawy jest zróżnicowanie okresu przysługiwania świadczeń dla studentów w zależności od czasu trwania studiów, a także doprecyzowanie sposobu ustalania tego okresu. Obecnie okres przysługiwania świadczeń wynosi 6 lat, niezależnie od okresu trwania studiów. Proponuje się wprowadzenie regulacji przewidującej przysługiwanie świadczeń maksymalnie przez łączny okres do 12 semestrów, w tym w przypadku studiów pierwszego stopnia - do 9 semestrów, zaś w przypadku studiów drugiego stopnia - do 7 semestrów. Jednocześnie w ust. 2 proponuje się utrzymanie dotychczasowej zasady, zgodnie z którą poszczególne świadczenia przysługiwały tylko na jednym kierunku studiów – w przypadku równoczesnego kształcenia na kilku kierunkach, przy czym pozostawia się do wyboru studenta, na którym kierunku będzie otrzymywał poszczególne świadczenia. W przypadku jednolitych studiów magisterskich, które zgodnie z przepisami prawa trwają 11 albo 12 semestrów, proponuje się wydłużenie okresu przysługiwania świadczeń o 2 semestry. Zmiana ta korzystnie wpłynie przede wszystkim na wsparcie kształcenia na kierunkach medycznych trwających zazwyczaj 6 lat. Przepis w zaproponowanym brzmieniu zapewni studentom tych kierunków, analogicznie do przypadku studentów kształcących się na studiach trwających do 5 lat, możliwość pobierania stypendiów i zapomóg do czasu ukończenia studiów, także w przypadku wydłużenia okresu ich trwania o rok, np. w związku ze skorzystaniem z prawa do urlopu od zajęć. Ponadto – w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i ujednolicenia sposobu ustalania przez uczelnie prawa studentów do świadczeń – proponuje się doprecyzowanie okresów przysługiwania świadczeń przez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. Wyrażenie "rozpoczęty semestr" występujące w tym przepisie należy traktować jako pełny semestr, bez względu na to, czy kształcenie trwało przez okres całego semestru czy krócej. Zgodnie z intencją projektodawcy nie będzie miało znaczenia, czy kształcenie trwało miesiąc czy dłużej (...)"(wyrok WSA

III SA/Łd 21/24 z 18 kwietnia 2024 r.).

Jeszcze raz zatem wskazać należy, że odnośnie do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy, art. 16 p.s.w.n. nowelizującej, ustawodawca przewidział możliwość stosowania przepisów ustawy zmienianej w brzmieniu dotychczasowym jedynie w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022. A zatem – wyłącznie w tym zakresie – ustawodawca nie posłużył się zasadą bezpośredniego działania nowej ustawy, polegającej na tym, że od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do stosunków prawnych (zdarzeń, stanów rzeczy) danego rodzaju niezależnie od tego, czy dopiero powstaną, czy też powstały wcześniej przed wejściem w życie nowego prawa, lecz trwają nadal w czasie dokonywania zmiany prawa. W związku z powyższym, wbrew zarzutom skarżącej zawartym w skardze, przyznawanie świadczenia w postaci stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024 podlega reżimowi ustawy w wersji zmienionej. Nie sposób również przyznać racji skarżącej, iż w sprawie doszło do naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz poprzez wliczenie do okresu przysługiwania świadczeń zdarzeń sprzed dnia 1 października 2019 r. tj. sprzed wejścia w życie ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce. Po pierwsze wskazana tam argumentacja odwołuje się do orzecznictwa zapadłego na gruncie odmiennego stanu prawnego i zupełnie innych uwarunkowań – dotyczy wejścia w życie ustawy z 20 lipca 2018 r. o szkolnictwie wyższym i nauce, stypendia przewidziane w tej stanowiły inne świadczenia od tych, przyznawanych na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2783). Zmianie uległo nie tylko nazewnictwo świadczeń, ale także kompetencje do ich przyznawania oraz sposób finansowania. Po drugie na mocy ustawy zmieniającej ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie nowych kryteriów nabywania prawa do świadczeń do czego miał prawo. Zgodnie z ogólną zasadą prawa intertemporalnego, w razie wątpliwości czy należy stosować ustawę dawną czy nową, pierwszeństwo ma ustawa nowa. Zasada ta tłumaczona jest domniemaniem, że ustawa nowa powinna być lepszym odbiciem aktualnych stosunków normatywnych, bardziej dostosowanym do aktualnego stanu prawnego. Jest ona wyrazem woli ustawodawcy powziętej później niż wola ustawodawcy, której wyrazem był wcześniejszy akt normatywny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2010 r., sygn. akt II FSK 1100/10). Jednocześnie właśnie w ustawie zmieniającej zwarto wspomniane wcześniej regulacje przejściowe, tj. powoływany już art. 16 precyzujący zasady wejścia w życie nowych rozwiązań, zachowując "stare zasady" do świadczeń przyznawanych w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 (wyrok WSA we Wrocławiu z 5 kwietnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 547/23).

Dalej wskazać należy, że zdaniem Sądu, brzmienie art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w wersji obowiązującej w sprawie skarżącej jest jednoznaczne i konkretne. Treść tego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Wbrew przekonaniu skarżącej opisana zmiana przepisów była na tyle istotna i czytelna, że nie można obecnie przyznania pomocy w formie stypendium wiązać z okolicznością jego uprzedniego pobierania. Skoro bowiem zgodnie z obecnym brzmieniem art. 93 ust. 4 p.s.w.n. określone w ilości semestrów ograniczenie czasowe uprawnienia studenta do pobierania świadczeń studenckich występuje – co zostało jasno i wprost wyartykułowane przez ustawodawcę – "bez względu na ich pobieranie przez studenta" – to bezzasadne jest ustalanie, czy student otrzymywał już wcześniej stypendium i wiązanie tych ustaleń z jego aktualnym prawem do tego świadczenia. W aktualnym stanie prawnym istotny jest "okres studiowania", a nie "okres pobierania stypendium", co stanowi podstawę zarzutów skargi, która nie mogła zostać przez Sąd uwzględniona. Raz jeszcze bowiem należy podkreślić, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym ustawodawca określił łączny okres 12 semestrów (z podziałem na limit semestrów obowiązujący na studiach I i II stopnia), w czasie którego studentowi przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. (m.in. stypendium rektora), uniezależniając przyznanie tego prawa – jak było to rozumiane w uprzednio obowiązującym stanie prawnym – od okoliczności rzeczywistego pobierania świadczenia. Na gruncie aktualnie obowiązującego stanu prawnego okolicznością wpływającą na posiadanie przez studenta prawa do świadczeń jest zatem sama możliwość ubiegania się o świadczenie w związku z posiadanym statusem studenta, nie zaś przysługiwanie studentowi takiego świadczenia rozumiane jako bycie przez studenta beneficjentem świadczenia i otrzymywanie go w danym semestrze (wyrok WSA w Gdańsku z 16 listopada 2023 r., III SA/Gd 204/23).

Przyjąć zatem należy, że jedynym kryterium, jakie w zakresie zastosowania art. 93 ust. 4 p.s.w.n. powinno być ustalone, to okoliczność, przez jaką ilość semestrów skarżąca mogła ubiegać się o świadczenie z art. 86 ust. 1 pkt 4 p.s.w.n, z tego względu, że posiadała status studenta. Innymi słowy, ustawodawca jednoznacznie zmienił wcześniejszą normę z pierwotnie uregulowanym czasem przysługiwania stypendium, uzależnionym – co znajdowało potwierdzenie w ówczesnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym i na co nieprawidłowo powołuje się wciąż skarżąca – od faktu otrzymywania świadczeń stypendialnych, dokonując aktualnie jej doprecyzowania, że łączny okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na I i II stopnień studiów), bez względu na ich pobieranie przez studenta (wyroki WSA: w Gliwicach z 28 lutego 2023 r., III SA/Gl 31/23 oraz w Gdańsku z 11 maja 2023 r., III SA/Gd 98/23).

Skoro zatem skarżąca – co nie jest w sprawie kwestionowane – składając wniosek o przyznanie stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024, studiowała łącznie już przez 16 semestrów, to przekroczony został limit, o którym mowa w art. 93 ust. 4 p.s.w.n, a tym samym brak było podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego stypendium. Mając powyższe na uwadze Sąd nie podzielił zarzutów skargi w zakresie nieprawidłowej wykładni art. 93 ust. 4 p.s.w.n. A tym samym nie podzielił zarzutu naruszenia przez organy art. 7a k.p.a w zw. art. 93 ust. 4 p.s.w.n. a w konsekwencji naruszenia art. 6 i 7 k.p.a., gdyż w ocenie Sądu w sprawie nie zachodziły wątpliwości co do interpretacji tegoż przepisu, które mogłyby zostać rozstrzygnięte na korzyść skarżącej, tak jak to podniosła w skardze.

Odnosząc się końcowo do wniosków skarżącej zawartych w skardze w zakresie przedstawienia zagadnienie prawnego składowi siedmiu sędziów NSA oraz pytania prawnego do TK wskazać należy, Sąd na rozprawie postanowieniem oddalił ww. wnioski. W pierwszej kolejności podnieść należy, że z pytaniem prawnym w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej może wystąpić Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu skargi kasacyjnej, co wynika wprost z art. 187 § 1 p.p.s.a. Ponadto skoro zdaniem Sądu brzmienie art. 93 ust. 4 p.s.w.n. jest jednoznaczne i konkretne, to jako takie nie budziło żadnych wątpliwości interpretacyjnych Sądu. Tym samym Sąd nie dostrzegł podstaw prawnych do zwrócenia się w tym zakresie z pytaniem do TK.

W konsekwencji powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.