Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 462/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 79 par. 1,3
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Horobiowski (sprawozdawca),, Sędziowie: Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman,, Asesor WSA Łukasz Cieślak,, po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 października 2024 r., sprawy ze skargi: P. S.A. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 29 lutego 2024 r., nr SKO/41/P-153/23 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2017 rok: I. uchyla w całości zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta Miasta Jeleniej Góry z dnia 29 sierpnia 2023 r., nr FW.3120.4.14.2023.P8; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze na rzecz strony skarżącej kwotę 2.087,00 zł (dwa tysiące osiemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi.

1.1. Przedmiotem skargi D. S.A. z siedzibą w Ś. (dalej: Strona, Skarżąca, Spółka) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej: organ drugiej instancji, organ odwoławczy, SKO) z dnia 29 lutego 2024 r., nr SKO/41/P-153/23, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Jeleniej Góry (dalej: organ pierwszej instancji, Prezydent) z dnia 29 sierpnia 2023 r., nr FW.3120.4.14.2023.P8, w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku od nieruchomości za 2017 r. w kwocie 6.739,00 zł.

1.2. Z zaskarżonej decyzji wynika, że organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 30 czerwca 2022 r., nr FW.3120.1F.22.2022.P8, wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia Stronie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2017-2022.

1.3. Decyzją z dnia 14 października 2022 r., nr FW.3120.2F.62.2022.P8, Prezydent określił Stronie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2017 w kwocie 33.260,00 zł.

1.4. W dniu 7 listopada 2022 r. wpłynęło odwołanie Spółki z dnia 26 października 2022 r. od ww. decyzji.

1.5. Pismem z dnia 21 listopada 2022 r. Strona przedłożyła korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za lata 2017-2022 z uwagi na dostrzeżone nieprawidłowości w zakresie wykazywania do opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynków, które – jak wskazał Podatnik – zostały rozebrane w 2010 r. Dodatkowo w przedmiotowym piśmie Spółka zawarła wniosek o zwrot nadpłaconego podatku od nieruchomości za lata 2017-2022 o łącznej wysokości 42.015,00 zł.

1.6. SKO – decyzją z dnia 23 stycznia 2023 r., nr SKO/41/P-273/2022 – uchyliło decyzję Prezydenta z dnia 14 października 2022 r. i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia.

1.7. Decyzją z dnia 29 sierpnia 2023 r., nr FW.3120.2F.95.2023.P8, Prezydent umorzył postępowanie w sprawie określenia Stronie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2017 – z uwagi na upływ terminu jego przedawnienia.

1.8. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 29 sierpnia 2023 r., nr FW.3120.4.14.2023.P8, organ pierwszej instancji odmówił Spółce stwierdzenia nadpłaty podatku od nieruchomości za 2017 r. w kwocie 6.739,00 zł. W uzasadnieniu wskazał, że Strona faktycznie pierwotnie zawyżała podstawę opodatkowania dla budynków w zakresie powierzchni wynoszącej [...] m2, jednak nie można mówić o powstałej nadpłacie w związku z opłacaniem podatku od nieruchomości, bowiem Spółka nie miała podstaw prawnych do skorzystania z ulgi podatkowej w postaci zwolnienia zabytkowego budynku od podatku od nieruchomości, gdyż nie zostały spełnione ku temu niezbędne przesłanki.

1.9. Rozpoznając odwołanie od ww. rozstrzygnięcia, decyzją z dnia 29 lutego 2024 r., nr SKO/41/P-153/23, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta odmawiającą stwierdzenia nadpłaty.

W uzasadnieniu przytoczył pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku WSA w Poznaniu o sygn. akt I SA/Po 139/22, zgodnie z którym "gdy organ orzeka w sprawie stwierdzenia nadpłaty (stwierdza nadpłatę lub odmawia stwierdzenia nadpłaty) po upływie terminu przedawnienia, może wydać rozstrzygnięcie jedynie w zakresie stwierdzenia nadpłaty bądź odmowy stwierdzenia nadpłaty, którego podstawą będzie przepis art. 79 § 3 O.p.".

Następnie przytoczył szczegółowe wyliczenia powierzchni do opodatkowania przyjęte przez organ pierwszej instancji i ich nie zakwestionował. Nie zakwestionował – między innymi – przyjętej przez organ pierwszej instancji powierzchni zabytkowej willi, określonej na [...] m2, zamiast podanej przez Spółkę w składanych przez nią w latach 2017-2022 deklaracjach podatkowych i w akcie notarialnym nabycia nieruchomości, określonej na [...] m2.

SKO uznało, że opinia właściwego konserwatora zabytków wyklucza przyjęcie, że nieruchomość była utrzymywana i konserwowana zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, wobec czego Stronie nie przysługuje zwolnienie podatkowe z tego tytułu. Przyjęło również, że z uwagi na okoliczność nabycia nieruchomości w celu zaadoptowania znajdującej się na niej willi na pensjonat, należało uznać ją w badanym roku podatkowym za związaną z działalnością gospodarczą Spółki. To z kolei oznaczało konieczność opodatkowania jej stawkami najwyższymi.

2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

2.2. W skardze do tutejszego Sądu, Strona – wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania – zarzuciła naruszenie:

1) art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 716 ze zm.; dalej: u.p.o.l.) – przez uznanie znajdujących się w posiadaniu podatnika nieruchomości za związane z działalnością gospodarczą;

2) przepisu art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. – poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że Strona nie spełnia wymogów objęcia zwolnieniem określonym w przedmiotowym przepisie, mimo braku dostatecznego wsparcia takiego stanowiska w zebranym materiale dowodowym;

3) art. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2014 r., poz. 1446 ze zm.; dalej: ustawa o ochronie zabytków) – poprzez nieuwzględnienie w pełni wymogów i procedur określonych we wskazanej ustawie przy dokonywaniu oceny stanu nieruchomości objętej postępowaniem podatkowym, w szczególności braku wnikliwej analizy zabytkowego charakteru nieruchomości oraz czynności podjętych przez Podatnika w celu jej ochrony, co miało istotny wpływ na wynik przeprowadzonego postępowania podatkowego;

4) art. 121 § 1, art. 122, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4, art. 187 § 1 i art. 191 w związku z art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.; dalej: O.p.) – przez zaniechanie wyczerpującej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, co znalazło w szczególności wyraz w przyjęciu, że ocena techniczna budynku, dokonana przez konserwatora zabytków w 2015 r., jest aktualna i uzasadnia określenie stanu nieruchomości w badanym roku podatkowym.

2.2. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, przedstawione w zaskarżonej decyzji.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

3.1. Skarga okazała się zasadna, choć z innych przyczyn niż te, które w niej wskazano.

Na wstępie warto przypomnieć, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (ograniczenie to nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie, ponieważ odnosi się do skarg na interpretacje podatkowe).

3.2. Jak stanowi art. 79 § 1 O.p., postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty nie może zostać wszczęte w czasie trwania postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej - w zakresie zobowiązań podatkowych, których dotyczy postępowanie lub kontrola (zdanie pierwsze). W razie wszczęcia z urzędu postępowania podatkowego w sprawie, w której został złożony wniosek o stwierdzenie nadpłaty, żądanie zawarte we wniosku o stwierdzenie nadpłaty podlega rozpatrzeniu w tym postępowaniu (zdanie drugie).

Brzmienie zdania drugiego ww. przepisu nie pozostawia wątpliwości, że reguluje on sytuację, w której najpierw został złożony wniosek o stwierdzenie nadpłaty, zaś dopiero później wszczęto podstępowanie podatkowe, uznając, że są także jeszcze inne – niż wskazane we wniosku o stwierdzenie nadpłaty – okoliczności, które należy wyjaśnić, po czym ewentualnie określić podatek w innej wysokości niż ta, którą zadeklarował podatnik. Wszczęte później postępowanie podatkowe, "pochłania" wówczas wszczęte wcześniej postępowanie, zainicjowane wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty.

Brzmienie zdania drugiego ww. przepisu, zdaniem Sądu, nie dotyczy natomiast takiej sytuacji, jaka występuje w niniejszej sprawie, kiedy to najpierw dochodzi do wszczęcia postępowania podatkowego, a dopiero później złożona zostaje korekta deklaracji wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. W takim wypadku ma bowiem zastosowanie wyżej przytoczony przepis zdania pierwszego § 1 art. 79 O.p. Późniejszy wniosek o stwierdzenie nadpłaty jest wtedy niedopuszczalny, wobec czego, tak jak w niniejszej sprawie, powinien być definitywnie załatwiany postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania o nadpłatę (por. przykładowo wyrok NSA z dnia 2 marca 2021 r. o sygn. akt III FSK 2344/21, publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – dalej: CBOSA). Następnie taki niedopuszczalny, odmownie załatwiony, wniosek, nie ulega już "reaktywacji" z tego powodu, że organ nie zakończył postępowania podatkowego przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, którego dotyczyło zarówno to wcześniejsze postępowanie, jak i późniejszy wniosek o stwierdzenie nadpłaty. W innym wypadku zostałby podważony sens zdania pierwszego, którym jest potrzeba skoncentrowania w jednym postępowaniu, prowadzonym przez organ, wszystkich czynności wyjaśniających i dowodowych oraz konieczność rozważenia w jego ramach z urzędu wszelkich istotnych argumentów, które odnoszą się do nadpłaconego, zdaniem podatnika, zobowiązania podatkowego. Nie ma bowiem żadnego racjonalnego uzasadnienia rozdzielanie aktywności organu podatkowego w obrębie dwóch odrębnych procedur. Pierwszej – w kwestii badania zdarzeń leżących u podstaw wszczynanego wcześniej z urzędu postępowania podatkowego, co pozostawałoby możliwe najdalej do upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Drugiej natomiast – w kwestii badania okoliczności podniesionych w później złożonym wniosku o stwierdzenie nadpłaty, co z kolei byłoby już ograniczone czasowo upływem okresu przedawnienia tego zobowiązania. Taka interpretacja ww. przepisów nie może zostać zaakceptowana. Zgodnie z art. 79 § 3 O.p., decyzję w przedmiocie nadpłaty istotnie należy wydać także po przedawnieniu się zobowiązania podatkowego. Dotyczy to jednak wyłącznie wniosku złożonego skutecznie, czyli przed upływem okresu przedawnienia oraz nie w trakcie postępowania podatkowego.

3.3. Tymczasem w niniejszej sprawie organ podatkowy pierwszej instancji najpierw odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nadpłaty na podstawie art. 79 § 3 O.p., po czym, po upływie przedawnienia, wydał decyzję w przedmiocie wniosku na podstawie art. 79 § 1 O.p. Jednocześnie, na marginesie można zauważyć, że Prezydent przeanalizował okoliczności sprawy w pełnym zakresie, a więc tak, jak uczyniłby to w postępowaniu podatkowym, a nie wyłącznie w zakresie wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Reasumując, kwestię wniosku o stwierdzenie nadpłaty rozstrzygnęło i zakończyło w niniejszej sprawie postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 15 grudnia 2022 r., nr FW.3120.12.8.2022.P8, odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu różnicy (stwierdzenia nadpłaty) podatku od nieruchomości za 2017 r., o co wnosiła Skarżąca w piśmie z dnia 21 listopada 2022 r. (pismo i postanowienie w aktach administracyjnych dołączonych wspólnie do spraw I SA/Wr 411-414, dotyczących decyzji wymiarowych za lata 2019-2022).

Obecnie, na skutek zwłoki organów w postępowaniu podatkowym, które umorzono w związku z upływem okresu przedawnienia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2017 r., w obrocie prawnym pozostaje pierwotna deklaracja podatkowa Strony dotycząca tego roku. Nie została ona podważona ani w postępowaniu podatkowym, ani też w oparciu o nieskuteczną korektę deklaracji, połączoną z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. Zobowiązanie podatkowe za badany rok niewątpliwie wygasło – albo na skutek zapłaty, albo też na skutek przedawnienia.

3.4. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku, albowiem brak było procesowych podstaw do wydania kwestionowanych w skardze decyzji organów obu instancji. Zważywszy na okoliczność, że zarówno decyzja zaskarżona, jak i decyzja ją poprzedzająca, dotknięte są powyższą wadą w tym samym stopniu, co niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 135 p.p.s.a., należało je równocześnie wyeliminować z obrotu prawnego.

3.5. O kosztach postępowania orzeczono jak w punkcie II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składały się: wpłacony należny wpis w kwocie 270,00 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł oraz koszty zastępstwa procesowego obejmujące wynagrodzenie pełnomocnika Strony będącego adwokatem w kwocie 1800,00 zł, którego wysokość ustalono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

3.6. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do dyspozycji art. 119 pkt 2) p.p.s.a.