Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2405/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Janeczko, Asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A.M. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 17 sierpnia 2023 r. nr 320/OPON/2023 w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącego A.M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżonym postanowieniem z 17 sierpnia 2023 r. nr 320/OPON/2023 Wojewoda Mazowiecki (dalej: "Wojewoda") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 123 oraz art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz art. 82 ust. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: "Pr. bud."), po rozpatrzeniu zażalenia A.M na postanowienie Starosty [...] z [...]czerwca 2023 r., znak: [...]- utrzymał w mocy to postanowienie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że [...]maja 2021 r., Starosta [...] decyzją Nr [...] udzielił pozwolenia na rozbiórkę trzech budynków technicznych i podziemnego zbiornika na nieczystości zlokalizowanych na terenie działek nr ew. [...], [...], [...] i [...]obr. [...]przy ul. [...]oraz zatwierdził projekt zagospodarowania terenu, projekt architektoniczno - budowlany i udzielił pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego wolnostojącego oznaczonego literą "B1 oraz budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej oznaczonych literami A1" i "A2" oraz "C1" i "C2" na terenie działek nr ew. [...], [...], [...]i [...]obr. [...]przy ul. [...]. Decyzja ta stała się ostateczna 15 czerwca 2021 r.

11 października 2022 r. A.M wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...]Nr [...]z [...]maja 2021 r. oraz o wstrzymanie na podstawie art. 152 § 1 k.p.a., wykonania ww. decyzji Starosty [...]. [...]czerwca 2023 r., Starosta [...]postanowieniem odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty [...]Nr [...]z dnia [...]maja 2021 r. Zażalenie na ww. postanowienie złożył A.M.

Starosta [...]postanowieniem z [...]czerwca 2023 r., znak: [...]odmówił wstrzymania wykonania decyzji Starosty [...]Nr [...]z [...]maja 2021 r.

Wojewoda wskazał, że organ odwoławczy nie ogranicza się tylko do kontroli zaskarżonego postanowienia, lecz zobowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę w jej całokształcie. Ocenia prawidłowość zaskarżonego postanowienia nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w zażaleniu, lecz również pod kątem przepisów prawa materialnego procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżonym postanowieniem.

Wskazał, że stosownie do art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Postępowanie to można podzielić na dwa etapy - etap wstępny i etap rozpoznawczy. Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, w toku którego organ sprawdza, czy spełnia ono wymagania formalne, tj. czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia postępowania oraz czy zostało wniesione w terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a. Natomiast badanie, czy dana przesłanka będąca podstawą wznowienia postępowania faktycznie zaistniała, następuje dopiero w trakcie tzw. postępowania właściwego. Dopiero drugi etap postępowania wznowieniowego, tzw. postępowanie właściwe (rozpoczynające się po wydaniu postanowienia o wznowieniu) ma na celu zbadanie zaistnienia przesłanek wznowienia i wydanie decyzji stosownie do art. 151 k.p.a.

Zgodnie z poglądami doktryny i orzecznictwa strona ma uprawdopodobnić, w jakiej dacie dowiedziała się o decyzji. Jeśli z podania nie można ustalić tej daty, organ ma obowiązek wezwać wnoszącego podanie do jego uzupełnienia. Organ swobodnie ocenia dowody w tej mierze tłumacząc w uzasadnieniu, dlaczego dał, lub nie dał wiary stronie. Obowiązkiem organu jest badanie zachowania terminu z urzędu.

Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wnioskodawca, jako przyczynę wznowienia podał art. 145 § 1 pkt. 1 i 5 k.p.a.

Ponieważ wnioskodawca nie wskazał terminu powzięcia informacji o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, Starosta [...]wezwaniem z 15 grudnia 2022 r., wezwał A.M. do usunięcia braków poprzez szczegółowe określenie terminu powzięcia informacji o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania oraz przedłożenia dowodów świadczących o terminach powzięcia tych informacji. 5 stycznia 2023 r., A.M. nadesłał pismo, w którym wskazał, że powziął informację o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia przedmiotowego postępowania października 2022 r., to jest w dniu, w którym uzyskał informacje od sąsiada o istnieniu podstaw do złożenia przedmiotowego wniosku na podstawie fotokopii dokumentacji akt sprawy.

Organ wskazał, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, ponieważ nie wskazał, od którego sąsiada uzyskał informacje, jakie dokładnie uzyskał informacje i fotokopie dokumentacji akt sprawy. Z orzecznictwa sądowo - administracyjnego wynika, że strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Strona musi więc udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Wnioskodawca nie przedłożył w terminie dowodów świadczących o terminie powzięcia informacji zgodnie z art. 148 k.p.a.

9 czerwca 2023 r. A.M złożył pismo o przeprowadzenie dowodów z przesłuchanie świadka A.S., P.P w celu wykazania faktu, że 4 października 2022 r., dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, od sąsiada A.S., na podstawie fotokopii dokumentacji akt sprawy udostępnionej przez niego.

W związku z tym, że A.M nie uzupełnił braków w wyznaczonym terminie organ powiatowy rozpatrzył przedmiotową sprawę na podstawie zebranych materiałów złożonych w terminie ustalonym w wezwaniu z 15 grudnia 2022 r. i postanowieniem z [...]czerwca 2023 r. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty [...]Nr [...]z [...] maja 2021 r.

Powyższe ustalenia w oczywisty sposób wskazują na niezachowanie ustawowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania określonego w art. 148 § 2 k.p.a., co zgodnie z prawem obliguje organ pierwszej instancji do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.

Natomiast odnosząc się do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody musiały one istnieć w dniu wydania decyzji i nie być znane organowi, który wydał decyzję. Przy ocenie przesłanek wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., najistotniejszym warunkiem jest istnienie nieznanych okoliczności i dowodów w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Jeżeli okoliczności te i dowody powstały po dacie wydania ostatecznej decyzji, nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia, lecz stanowić podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie. Pojawienie się nowych dowodów po wydaniu ostatecznej decyzji może stanowić jedynie podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie.

Art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej. Nadto te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Nowe okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn, mający wpływ na status prawny strony, tj. zakres jego praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia.

Reasumując, organ wskazał, że zasadnym jest utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Starosty [...]z dnia [...]czerwca 2023 r., odmawiającego wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty [...]Nr [...]z dnia [...]maja 2021 r. - z uwagi na niezachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania określonego w art. 148 § 2 k.p.a.

Z postanowieniem tym nie zgodził się A.M. wnosząc pismem datowanym na 26 września 2023 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

"- naruszenie przepisów postępowania, tj. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, to jest nieprzeprowadzenie żadnego postępowania dowodowego w celu ustalenia okoliczności dotyczących powzięcia wiadomości o decyzji nr [...]oraz dotrzymania terminu złożenia wniosku o wznowienie postępowania,

- naruszenie przepisów postępowania, tj. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 148 § 1 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie, że stanowi element formalny wniosku o wznowienie postępowania przedstawienie dowodów i wyczerpujące opisanie okoliczności świadczących o zachowaniu terminu do jego wniesienia, a także na etapie oceny wniosku pod kątem spełnienia wymagań formalnych organ może oceniać twierdzenia strony co do istoty i zaoferowane przez nią dowody,

- naruszenie przepisów postępowania, tj. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego z dnia 7 czerwca

2023 r. o dopuszczenie dowodów w celu wykazania dochowania terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania oraz niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia powodów, dla których organ nie rozpoznał tego wniosku".

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewody oraz poprzedzającego go postanowienia Starosty i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniósł, że zaskarżone postanowienie opiera się na błędnych poglądach prawnych, które skutkowały podjęciem przez organ głęboko wadliwego rozstrzygnięcia.

Od października 2022 r. Starosta [...]przez 8 miesięcy pozostawał bezczynny zarówno w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonalności decyzji Starosty [...]nr [...]z [...]maja 2021 r. w trybie art. 152 § 1 k.p.a., jak i wobec złożenia w tym samym piśmie żądania wznowienia postępowania. Mimo, że wnioski te były wielokrotnie ponawiane, to organ konsekwentnie je ignorował. Asumptem do wydania zarówno zaskarżonego postanowienia z [...] czerwca 2023 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji Starosty oraz również zaskarżonego postanowienia z [...]czerwca 2023 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, stało się dopiero ponaglenie do Wojewody Mazowieckiego z 16 lutego 2023 r. oraz wniesienie 12 maja 2023 r. skargi na bezczynność Starosty do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zarówno zaskarżone postanowienie Starosty z [...]czerwca 2023 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, jak i zaskarżone postanowienie z [...]czerwca 2023 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji Starosty zostały wydane bez odniesienia się merytorycznych argumentów zgłoszonych zarówno w piśmie z 5 października 2022 r., jak i w dalszych pismach.

Zdaniem skarżącego organy obydwu instancji poprzestały na poszukiwaniach pretekstu do uchylenia się od rozpatrzenia merytorycznych argumentów przywołanych w piśmie inicjującym postępowanie z 5 października 2022 r., wskazując na rzekome nieudowodnienie daty powzięcia wiedzy o okolicznościach świadczących o istnieniu podstaw do wznowienia postępowania. Okoliczności te zostały wskazane już w piśmie inicjującym postępowanie, a także na dalszym etapie (w tym w piśmie z 5 stycznia 2023 r.), lecz nawet mimo złożonego przez skarżącego w tym zakresie wniosku dowodowego z 7 czerwca 2023 r. o bezpośrednie przesłuchanie jego i świadków, organ I instancji uchylił się od obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a organ II instancji fakt ten zaakceptował.

Skarżący zaznaczył, że nieprawidłowe jest - powielone przez organ II instancji - przekonanie organu I instancji, jakoby kwestie dotyczące dochowania terminu dla wniesienia podania o wznowienie postępowania podlegały ocenie i uzupełnianiu w trybie art. 64 k.p.a. Organy obydwu instancji zdają się nie rozróżniać między wymogami formalnymi wniosku w postępowaniu administracyjnym, a kwestiami merytorycznymi, takimi jak dochowanie terminu dla dokonania określonej czynności procesowej, w tym przypadku złożenia podania o wznowienie postępowania. Kwestię tę zresztą wyjaśnił Staroście [...] Wojewoda Mazowiecki w powołanym postanowieniu nr 207/OPON/2023 z 23 maja 2023 r. W uzasadnieniu tego postanowienia Wojewoda wytknął już raz Staroście [...], że kwestia dochowania terminu dla żądania wznowienia postępowania nie należy do kwestii formalnych i nie może być ani uzupełniania w trybie art. 64 k.p.a. ani tym bardziej nie może służyć do nieuwzględnienia żądania strony. Organ I instancji, mimo, że zignorował tę wskazówkę Wojewody Mazowieckiego, to Wojewoda Mazowiecki ignorancję tę zbagatelizował wydając zaskarżone postanowienie.

Żaden przepis postępowania administracyjnego nie przewiduje, aby elementem formalnym wniosku o wznowienie postępowania było wskazanie daty powzięcia wiadomości o decyzji ani okoliczności powzięcia tej informacji. Co więcej, głęboko mylą się organy przyjmując, że to strona obowiązana jest tę okoliczność udowodnić. Powołane przez organ I instancji orzeczenie NSA z 19 maja 2000 r. jest odosobnione. W najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych wyraźnie wskazuje się na obowiązek organu, wynikający z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego z urzędu w celu ustalenia dochowania przez stronę terminu dla wniesienia podania o wznowienie postępowania.

Skarżący zaznaczył, że niezależnie od powyższego, w piśmie inicjującym postępowanie oraz w piśmie z 5 stycznia 2023 r. wskazał, kiedy (4 października 2022 r.) i w jakich okolicznościach (od sąsiada) dowiedział się o treści decyzji, wobec której żąda wznowienia postępowania. Organ natomiast nawet nie przesłuchał skarżącego na tę okoliczność, choć obowiązek taki spoczywał na organie w trybie art. 7 k.p.a. i art 77 § 1 k.p.a. W piśmie z 5 stycznia 2023 r. wskazał, że informacje tę powziął od sąsiada. Kwestie dotyczące ewentualnych danych sąsiada, który przekazał informację o decyzji z dnia [...] maja 2021 r. oraz szczegółów ich rozmowy w tym zakresie nie podlegają uzupełnieniu w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Są to kwestie dowodowe, które organ powinien wyjaśnić wzywając na przesłuchanie skarżącego i przeprowadzając dowód w tym zakresie zgodnie z 86 k.p.a.

Skarżący zauważył, że pismem z 15 grudnia 2022 r. Starosta [...]nie mógł wzywać skarżącego do określenia terminu powzięcia wiadomości o decyzji ani przedłożenia dowodów. Przepis art. 64 § 2 k.p.a. nie służy bowiem co do zasady gromadzeniu materiału dowodowego w sprawie.

Wskazał, że pismem z 1 czerwca 2023 r. zgłosił szereg wniosków dowodowych w celu wykazania, że o decyzji dowiedział się w określonym terminie, od kogo i w jakich okolicznościach. Wniosek ten zgodnie z brzmieniem art. 78 § 1 k.p.a. powinien zostać dopuszczony i dowody tam zgłoszone przeprowadzone. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji co prawda zauważył, że taki wniosek został złożony, jednak nie wyjaśnił, dlaczego wniosku tego nie rozpatrzył wbrew dyspozycji art. 78 § 1 k.p.a., a brak tego wyjaśnienia ze strony organu I instancji został zaakceptowany przez organ II instancji. Organy obydwu instancji mylą fazę badania formalnego wniosku od fazy postępowania dowodowego i jego oceny. Dla organów jest w zasadzie wszystko jedno czy chodzi o brak formalny podania czy też o poszukiwanie i przeprowadzanie dowodów, a następnie czynienie ustaleń faktycznych. Jednak Kodeks postępowania administracyjnego wyraźnie te fazy odróżnia, ponieważ każda z nich ma inny cel i inną specyfikę.

Wobec powyższego organ I instancji obowiązany był dopuścić i przeprowadzić dowody zawnioskowane w piśmie z 1 czerwca 2023 r., skoro - jak sam wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - szczegółowe kwestie dotyczące rozmowy z sąsiadem na temat decyzji Starosty [...]nr [...] z [...]maja 2021 r. mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Skarżący zauważył podobieństwo uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Wojewody z 17 sierpnia 2023 r. do poprzedzającego go postanowienia Starosty z [...]czerwca 2023 r., jak również do pisma Starosty z 6 kwietnia 2023 r. o pozostawieniu sprawy bez rozpoznania, a następnie pisma z 21 kwietnia 2023 r. skierowanego do Wojewody Mazowieckiego oraz pisma z 19 maja 2023 r. skierowanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wręcz tożsama treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Wojewody do treści uzasadnienia poprzedzającego postanowienia Starosty świadczą o tym, że organ II instancji w istocie nie rozpoznał zarzutów zażalenia, bowiem nie odniósł się do nich, lecz zaakceptował ustalenia organu I instancji. Wniesienie środka zaskarżenia generuje po stronie organu II instancji obowiązek ustosunkowania się przez organ II instancji do treści zarzutów, a nie bezrefleksyjnego skopiowania tych samych wniosków, jakie legły u podstaw zaskarżonego postanowienia organu I instancji. W tym zakresie wskazał, że organ II instancji w ogóle nie zainteresował się zarzutem nieuzasadnionego nieuwzględnienia wniosku dowodowego z 7 czerwca 2023 r. o dopuszczenie dowodów w celu wykazania dochowania terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania oraz niewyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organu I instancji powodów, dla których organ nie rozpoznał tego wniosku.

Za niedopuszczalną należy uznać sytuację, w której, organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że szczegółowe kwestie dotyczące rozmowy z sąsiadem na temat decyzji Starosty [...]nr [...]z [...]maja 2021 r. mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, aby z drugiej strony zawnioskowanych dowodów w celu wykazania tych okoliczności nie przeprowadzić i jednocześnie nie uzasadnić takiej decyzji, a mimo to organ II instancji rozstrzygnięcie to akceptuje również nie uzasadniając swojego stanowiska.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające prawo naruszało, a skarga była zasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że skarżący – wbrew stwierdzeniom organów w uzasadnieniach obu postanowień – wskazał, jako podstawę wznowienia art, 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a nie "pkt 1 i 5" tego artykułu. Złożenie podania o wznowienie postępowania nie wszczyna automatycznie postępowania wznowieniowego, ale uruchamia fazę wstępną tego postępowania, w której następuje ustalenie czy nie zachodzą przedmiotowe bądź podmiotowe przesłanki niedopuszczalności wznowienia oraz czy zachowany został termin do złożenia podania. Zgodnie z art. 148 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jeżeli podstawą wznowienia postępowania jest okoliczność, że strona bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu, termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z tej przyczyny wynosi miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia podania w fazie wstępnej musi skutkować wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.

Co do zasady, ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. spoczywa na stronie, która domaga się wznowienia postępowania w sprawie. Strona musi więc udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu miesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Nie zwalnia to jednak organu od obowiązku dokonania weryfikacji twierdzeń strony i przedstawianych przez nią dowodów oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie dokonania oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (M. Jaśkowska (w:) M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 148).

Organ rozpoznający podanie o wznowienie postępowania, wywodzone z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., ma obowiązek wyczerpująco zebrać materiał dowodowy w zakresie dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). Zebrany materiał dowodowy powinien być oceniony zgodnie z zasadą swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), a następnie, w razie wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, organ powinien wyartykułować swoje stanowisko w tej mierze w uzasadnieniu postanowienia (art. 149 § 3 w związku z art. 124 § 2 k.p.a.). Uzasadnienie faktyczne, o którym mowa w art. 124 § 2 k.p.a. powinno być rozumiane z uwzględnieniem rozwinięcia tego pojęcia wskazanego w art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 687/19, CBOSA).

Organ I instancji słusznie wezwał skarżącego do szczegółowego wskazania konkretnej daty, w której dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, skoro skarżący we wniosku takiej informacji nie podał. Brak tej informacji stanowi bowiem brak formalny wniosku, podlegający usunięciu w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Stąd też – poprawnie – organ I instancji wezwał skarżącego do usunięcia ww. braków.

Tym niemniej, nieprawidłowo Starosta [...]w wezwaniu z 15 grudnia 2022 r. wskazał, jako "brak formalny" obowiązek udowodnienia ww. terminu, wzywając jednocześnie skarżącego do uzupełnienia tego "braku formalnego" w określonym terminie pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.

Wyjaśnić należy, że brak udowodnienia tej okoliczności przez wnioskodawcę nie jest żadnym brakiem formalnym i powinien być usunięty w postępowaniu dowodowym przeprowadzonym zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 i nast. k.p.a. "Aby zrealizować obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, organ administracji publicznej powinien w szczególności określić zakres postępowania dowodowego w formie postanowienia, w którym wymieni fakty wymagające stwierdzenia oraz środki dowodowe (H. Knysiak-Sydyka, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, s.564). Co istotne, zgodnie z wyrażoną w art. 9 k.p.a. zasadą informowania, postanowienie dowodowe powinno być opatrzone informacją o konsekwencjach nieudowodnienia tej okoliczności" (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 26 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1053/19, CBOSA).

Starosta nie poinformował skarżącego w sposób zgodny z prawem o konsekwencjach nieudowodnienia podanych informacji, a jedynie o rygorze pozostawienia podania bez rozpoznania, który dotyczyć może wyłącznie braków formalnych wniosku. Stanowiło to naruszenie art. 9 k.p.a., nakładającego na władze publiczną obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy mają czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym właśnie celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Takie nieprawidłowe i wadliwie prawne działanie organu I instancji, który najpierw "pozostawia podanie bez rozpoznania", a następnie odmawia wznowienia postępowania – właśnie z uwagi na nieudowodnienie daty, w której skarżący dowiedział się o decyzji – stanowi więc naruszenie art. 9 w zw. z art. 6 k.p.a.

Co więcej, wobec tego, że skarżący pismem datowanym na 1 czerwca 2023 r. (a więc przed wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postepowania, w uzasadnieniu którego Starosta wspomina o ww. wniosku dowodowym) wnosił o przeprowadzenie dowodów na okoliczność daty dowiedzenia się o decyzji (4 października 2022 r.) organ był zobowiązany dowody te przeprowadzić. Wynika to wprost z art. 78 § 1 k.p.a., zgodnie z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Tym samym, Starosta naruszył art. 78 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.

W konsekwencji, organ I instancji nie mógł sporządzić ani poprawnego uzasadnienia faktycznego, ani prawnego swego postanowienia, czym naruszył art. 124 § 2 w zw. z art. 126 i art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 11 k.p.a.

Wojewoda, który – jako organ odwoławczy – ma obowiązek ponownego rozpoznania sprawy (art. 15 k.p.a.), czego nie uczynił akceptując stanowisko organu I instancji, również powyższe przepisy naruszył, utrzymując w mocy wadliwe prawnie postanowienie Starosty [...]. Tym samym naruszył przyjęty za podstawę postanowienia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż ten przepis ma zastosowanie wyłącznie w wypadku prawidłowego rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego.

Starosta [...], ponownie rozpoznając sprawę w warunkach związania oceną prawną tut. Sądu i zawartymi w wyroku wskazaniami co do dalszego postepowania (art. 153 p.p.s.a.) przeprowadzi postępowanie dowodowe w celu umożliwienia skarżącemu udowodnienia daty, w której dowiedział się o wydanej decyzji w postepowaniu, które usiłuje wznowić. Dopuści i przeprowadzi dowody wskazane w piśmie skarżącego datowanym na 1 czerwca 2023 r., a następnie dokona ich oceny w sposób, o którym mowa w art. 80 k.p.a. W zależności od tego, czy skarżący udowodni dzień, w którym dowiedział się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.) organ przeprowadzi postepowanie merytoryczne (art. 149 § 1 i § 2 k.p.a.), kończąc je decyzją określoną w art. 151 § 1 lub § 2 k.p.a. albo skorzysta z dyspozycji art. 149 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.