Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 513/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Inne
Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151;
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 6; art. 24 ust. 1 pkt 2; art. 24 ust. 3; art. 26 ust. 3;
journal: Dz.U. 2023 poz 104
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2023 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia [...] 2023 r., nr [...] o nałożeniu na skarżącą A. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco.

W dniu [...] 2022 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili w H., przy ul. [...] kontrolę pojazdu o nr rej. [...], przewożącego za zgłoszeniem [...] z dnia [...] 2022 r. olej słonecznikowy o kodzie CN 1512 w ilości [...] kg. Zgodnie z treścią zgłoszenia podmiotem odbierającym była skarżąca [...] Spółka z o.o. w Z..

Kontrolujący stwierdzili niezgodność dotyczącą miejsca dostarczenia towaru. Według danych w zgłoszeniu miejscem dostarczenia towaru była ul. [...], [...]. Natomiast w okazanym przez kierowcę dokumencie CMR nr [...] miejsce dostarczenia towaru oznaczono jako ul. [...], [...]. Kontrola potwierdziła dostawę towaru na adres ul. [...], [...].

Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] 2022 r.

Postanowieniem z dnia [...] 2022 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej wszczął z urzędu wobec skarżącej postępowanie sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z niedopełnieniem obowiązku wynikającego z ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 104, dalej jako "ustawa SENT").

Pismem z dnia 3 listopada 2022r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej wezwał skarżącą do wyjaśnienia, pod jaki adres kierowca pojazdu o nr rej. [...] w dniu [...] 2022 r. dostarczył towar oraz z czego wynika rozbieżność między zgłoszeniem [...] a dokumentem WZ nr [...], a także do przesłania dokumentów potwierdzających przyjęcie i odbiór towaru ze zgłoszenia [...] W odpowiedzi, która wpłynęła do organu pierwszej instancji w dniu [...] 2022 r., strona wskazała, że towar został dostarczony na adres zgodny z dokumentem WZ nr [...], tj. do magazynu skarżącej przy ul. [...] w H. oraz, że towar został przyjęty na magazyn w dniu 27 czerwca 2022 r. Strona wyjaśniła, że rozbieżność miejsca dostawy między danymi z WZ nr [...], a zgłoszeniem [...] z dnia [...] 2022 r. jest wynikiem omyłki pisarskiej.

Decyzją z [...] 2023 r. organ pierwszej instancji nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł za podanie w zgłoszeniu [...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącą odwołania, decyzją z dnia [...] 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w świetle treści art. 6 ustawy SENT podmiot odbierający ma obowiązek wskazania w zgłoszeniu danych adresowych miejsca dostarczenia towaru. Sankcją za niewykonanie tego obowiązku jest kara pieniężna w wysokości 10000 zł.

Organ ustalił, że przedmiotem przewozu według zgłoszenia [...] był olej sojowy o kodzie CN 1512 w ilości [...] kg. W wyniku kontroli stwierdzono niezgodność ze stanem faktycznym dotyczącą adresu miejsca dostarczenia towaru. Według danych zawartych w zgłoszeniu przewozu [...] z dnia [...] 2022 r. miejsce dostarczenia towaru do ul. [...], [...], natomiast w wyniku kontroli miejsca rozładunku stwierdzono, że towar został dostarczony na terminal przeładunkowy przy ul. [...], [...]. Stwierdzona rozbieżność stanowiła naruszenie art. 6 ust. 2 pkt 5 ustawy SENT, które jest sankcjonowane karą pieniężną w wysokości [...] zł, nakładaną na podmiot odbierający zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. W ustalonych okolicznościach sprawy organ uznał za uzasadnione nałożenie na skarżącą, jako podmiot odbierający, kary pieniężnej.

Organ odwoławczy wskazał, że według wyjaśnień skarżącej zawartych w piśmie z dnia 21 listopada 2022 r., rozbieżność w zakresie miejsca dostawy między danymi z dokumentu WZ nr [...], a zgłoszeniem [...] wynika z omyłki pisarskiej, a ta z automatycznego podstawiania danych w formularzu zgłoszenia elektronicznego. Jak podniosła strona, podczas wprowadzania danych system PUESC2 automatycznie podstawia dane do wypełnienia. Opóźnienie pomiędzy otwarciem i zamknięciem okna wyboru a uruchomieniem i przesunięciem myszki wielokrotnie powoduje podstawienie niewłaściwej pozycji. Zawsze jest to sprawdzane i korygowane. Tym razem niestety błąd nie został wychwycony w porę. Strona podniosła, że powyższa rozbieżność nie wynikała z celowego działania, lecz jedynie z niedopracowania systemu PUESC2, który w tym momencie przechodził zmiany z tzw. zielonego PUESC2 na czerwony [...]

W związku z treścią pisma skarżącej organ stwierdził, że tym samym strona potwierdziła, iż dokonała uzupełnienia zgłoszenia [...] w sposób nieprawidłowy. W ocenie organu odwoławczego, w świetle przepisów ustawy SENT na skarżącej, jako podmiocie odbierającym ciążył obowiązek wskazania w zgłoszeniu prawidłowych danych dotyczących adresu miejsca dostarczenia towaru. Skarżąca, profesjonalnie zajmująca się transportem towarów objętych systemem monitorowania zgodnie z ustawą SENT, powinna zabezpieczyć swoje interesy poprzez zapewnienie wykonywania działalności przewozowej zgodnie z przepisami prawa. Zatrudniając pracowników, skarżąca nie powinna dopuścić do stwierdzonych nieprawidłowości. Skarżąca nie może również usprawiedliwiać swojego błędu okolicznościami powołanymi w piśmie z dnia 21 listopada 2022 r. Organ podkreślił, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą w celach zarobkowych i zawodowo zobowiązany jest dołożyć należytej staranności, by prowadzić ją zgodnie z przepisami prawa. To na przedsiębiorcy ciąży szczególny obowiązek znajomości i przestrzegania obowiązujących regulacji, w szczególności odnoszących się do przedmiotu prowadzonej działalności. Strona zobowiązana jest więc gromadzić informacje i dokumenty, a następnie na ich podstawie dokonywać poprawnej obsługi zgłoszeń przewozu w rejestrze SENT. Tylko rzetelne oraz bieżące uzupełnianie rejestru SENT gwarantuje nienaruszenie przepisów prawa.

Zdaniem organu w okolicznościach sprawy nie można było przyjąć, że ustalona nieprawidłowość stanowi drobny, nieistotny błąd czy omyłkę pisarską lub spowodowana jest niedopracowaniem systemu PUESC, na które skarżąca nie miała wpływu. Organ podkreślił, że stwierdzenie w zgłoszeniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym powoduje nałożenie kary pieniężnej w wysokości [...] zł, a organ nie działa w ramach uznania administracyjnego, nie może wymierzyć kary w niższej wysokości, ponieważ ustawodawca nie wyposażył organu w prawo do jej miarkowania.

Organ odwoławczy podniósł, że odstąpienie od nałożenia kary jest wyjątkiem wymagającym szczególnego uzasadnienia oraz rozważenia w świetle przesłanek ważnego interesu strony oraz interesu publicznego.

Organ przeanalizował przesłankę ważnego interesu odpowiedzialnego podmiotu oraz interesu publicznego i stwierdził, że nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w oparciu o przesłankę ważnego interesu podmiotu odpowiedzialnego.

Z ustaleń organu wynika, że skarżąca w okresie od 3 września 2017 r. do 16 lutego 2023 r. wystąpiła w roli nadawcy w 7522 zgłoszeniach SENT, jako odbiorca w 4854 zgłoszeniach oraz jako przewoźnik w 23 zgłoszeniach. W tym okresie kontroli poddano 1027 zgłoszeń SENT, w tym 47 z wynikiem pozytywnym.

W programie KARTA2 stwierdzono aż 14 decyzji administracyjnych wydanych wobec skarżącej spółki w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT. Z powyższego wynika, że skarżąca jako uczestnik obrotu towarami wrażliwymi nie po raz pierwszy nie dołożyła należytej staranności realizując zapisy ustawy SENT. Organ zwrócił jednocześnie uwagę, że powyższe naruszenia są powielane przez skarżącą na przestrzeni kilku lat (od 2020 r. do 2023 r.).

Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą od dnia [...] r. Zgodnie z informacją zawartą w bazie REGON - działalność przeważająca spółki wg PKD to sprzedaż hurtowa nieprzetworzonego tytoniu, nasion i pasz dla zwierząt (G4621Z). Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że pomimo pandemii sytuacja finansowa skarżącej jest bardzo dobra, (charakteryzuje się tendencją wzrostową), a osiągany przez stronę dochód jest na bardzo wysokim poziomie. W 2021 r. nastąpił trzykrotny wzrost dochodu w stosunku do roku 2020 (dochód 2020 r. - [...] zł oraz w 2021 r.- [...] zł). Ponadto skarżąca dokonuje transakcji wewnątrzwspólnotowych na szeroką skalę.

Skarżąca spółka nie ma zaległości podatkowych i nie było wobec niej prowadzone postępowanie egzekucyjne w okresie ostatnich 5 lat, jak również nie zalega z zapłatą składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Sporządzono wydruk z aplikacji SUDOP - Wyszukiwanie pomocy otrzymanej przez beneficjenta, w celu pozyskania informacji o wielkości pomocy publicznej udzielonej skarżącej. Organ ustalił, że w okresie ostatnich 3 lat skarżąca była beneficjentem pomocy publicznej o łącznej wartości brutto [...] PLN, co stanowi kwotę [...]EURO.

Organ odwoławczy zauważył, że skarżąca, pomimo kierowanych do niej wezwań, nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów mogących wskazywać na zaistnienie jej ważnego interesu w odstąpieniu od nałożenia kary za stwierdzone naruszenie.

W ocenie organu za przesłankę ważnego interesu nie być uznany błąd czy omyłka pisarska pracownika ani zmiany szaty graficznej PUESC, na co powoływała się strona w swoich wyjaśnieniach. Dla uznania zaistnienia "ważnego interesu podatnika" nie wystarczy powołanie się na sytuację finansową, która w przypadku strony jest bardzo dobra i wykazuje tendencję wzrostową, czy na błędy pisarskie, oczywiste omyłki pracownika czy rodzaj naruszenia. Sytuacja musi mieć charakter wyjątkowy, różniący się od sytuacji innych podatników. Odstąpienie od nałożenia kary w sytuacji wskazania błędnych danych dotyczących adresu miejsca dostarczenia towaru byłoby sprzeczne z celem ustawy o SENT.

Dokonując analizy interesu publicznego organ odwoławczy wskazał, że wziął pod uwagę proporcje pomiędzy karą, a przewinieniem. Odstąpienie od nałożenia kary za stwierdzone uchybienie byłoby równoznaczne z zachwianiem zasady proporcjonalności i stawianiem strony w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, które z różnych przyczyn dokonują nieprawidłowych zgłoszeń SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu. Nałożenia kary nie można traktować jako dyskryminacji przedsiębiorcy, gdyż funkcją kary nie jest utrudnienie prowadzenia działalności, a jedynie wymuszenie należytego prowadzenia działalności gospodarczej.

Organ podkreślił, że skarżąca jest podmiotem profesjonalnie zajmującym się obrotem towarów. Od takiego podmiotu należy oczekiwać znajomości przepisów prawa i zasad związanych z przewozem określonego rodzaju towarów. Będący przedmiotem przewozu towar podlegał szczególnemu nadzorowi i rygorom w realizacji tego przewozu. Skarżąca miała zatem wiedzę na temat funkcjonowania ustawy SENT oraz była świadoma ryzyka związanego z takim sposobem zarobkowania, zatem powinna podjąć takie rozwiązania organizacyjne, w tym odpowiednio przeszkolić osoby zgłaszające towary do rejestru, aby zadośćuczynić wymogom stawianym przez poszczególne ustawy regulujące transport drogowy. Postępowanie podmiotu, który w zgłoszeniu SENT wskazał dane niezgodne ze stanem faktycznym nie może być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym. W interesie publicznym jest bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przepisów prawa przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw "wrażliwych" towarów. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Strona jako profesjonalny przedsiębiorca zajmujący się transportem takich towarów powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować pracę przedsiębiorstwa, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. Zachowanie skarżącej naruszało podstawowe cele ustawy SENT. Skoro bowiem celem tej ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a naruszony wymóg należy do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie jego przestrzegania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. zaskarżyła decyzję organu drugiej instancji, zarzucając naruszenie:

I. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:

a) art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 2017 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 z późn. zm., dalej także jako "o.p."), poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób, który nie budzi zaufania strony do organów podatkowych, skutkujący niewyjaśnieniem okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy i niewystarczającym ustaleniem stanu faktycznego, w szczególności brak kompleksowego rozważenia okoliczności przemawiających za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny, pominięciem przy ocenie pojęcia "interesu publicznego" rzeczywistej intencji ustawodawcy wprowadzenia ustawy SENT, co doprowadziło do zaniechania odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, pomimo nieuszczuplenia należności publicznoprawnych,

b) art. 122, art. 187 § 1 i 3 w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 o.p., poprzez niepodjęcie przez organ podatkowy czynności dowodowych w zakresie ustalenia, czy nieprawidłowe dokonanie przez skarżącą zgłoszenia przewozu w systemie informatycznym było faktycznie spowodowane wadliwym działaniem systemu PUESC2, która to okoliczność powinna być udowodniona przez organ podatkowy, co przyczyniło się do zaniechania odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i wydania skarżonej decyzji w oparciu o nieustalony stan faktyczny, pomimo istnienia ku temu ważnego interesu strony,

c) art. 120, art. 121 § 1, art. 122 o.p. w zw. z art. 24 ust. 3 ustawy SENT, poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego wskazania, w jakich przypadkach byłaby możliwość zastosowania odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na przesłankę "interesu publicznego", wobec czego dopiero wtedy byłaby możliwa ocena, czy w niniejszej sprawie zachodzi możliwość zastosowania odstąpienia, wobec czego organ nie podjął wszelkich czynności mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy, wobec czego organ niezasadnie nie zastosował instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na "interes publiczny";

II. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci art. 24 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT, poprzez niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, co wynikało z przyjęcia, że w sprawie nie zachodziła przesłanka "interesu publicznego", podczas gdy odstąpienie od wymierzenia kary uzasadnione było z uwagi na obecność tej przesłanki, w tym: pominięcie w procesie podejmowania decyzji rzeczywistej intencji ustawodawcy wprowadzenia ustawy SENT i nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo braku uszczuplenia należności Skarbu Państwa, eksponowanie profiskalnej roli kary pieniężnej, brak osiągnięcia korzyści majątkowej przez spółkę oraz brak straty finansowej po stronie Skarbu Państwa i społeczeństwa, stopień i rodzaj uchybienia, legalność przewozu.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej tą decyzją w mocy decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej za naruszenie obowiązków w zakresie systemu monitorowania drogowego przewozu towarów.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 104).

Jak wynika z art. 6 ust 1 ustawy SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy SENT, zgłoszenie zawiera:

1) dane podmiotu odbierającego obejmujące:

a) imię i nazwisko albo nazwę,

b) adres zamieszkania albo siedziby;

2) dane nadawcy towarów obejmujące:

a) imię i nazwisko albo nazwę,

b) adres zamieszkania albo siedziby;

3) numer identyfikacji podatkowej podmiotu odbierającego, numer, za pomocą którego podmiot odbierający jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej, albo numer PESEL, a jeżeli nie został nadany, nazwę i numer dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej będącej podmiotem odbierającym;

4) w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług numer, za pomocą którego nadawca towarów jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od wartości dodanej;

4a) w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw opałowych informację, czy podmiot odbierający jest zużywającym podmiotem olejowym lub pośredniczącym podmiotem olejowym;

5) dane adresowe miejsca dostarczenia towaru;

6) dane dotyczące towaru będącego przedmiotem przewozu, w szczególności rodzaju towaru, pozycji CN, ilości, masy brutto lub objętości towaru;

7) w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw opałowych oświadczenie, o którym mowa w art. 89 ust. 5c pkt 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym.

Stosownie do przepisu art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10000 zł.

W przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 (art. 24 ust. 3 ustawy SENT).

Z art. 26 ust. 3 ustawy SENT wynika, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:

1) nie stanowi pomocy publicznej albo

2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

W rozpoznawanej sprawie przepis art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT został prawidłowo zastosowany jako materialnoprawna podstawa nałożenia kary pieniężnej.

Przeprowadzona w dniu [...] 2022 r. kontrola pojazdu o nr rej. [...], przewożącego olej sojowy objęty zgłoszeniem [...] wykazała niezgodność podanego w zgłoszeniu miejsca dostarczenia towaru ze stanem faktycznym. Według danych zawartych w wymienionym zgłoszeniu miejscem dostarczenia towaru była ul. [...] w H., natomiast w wyniku kontroli miejsca rozładunku stwierdzono, że towar został dostarczony na terminal przeładunkowy pod adresem ul. [...] w H.. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym – protokole kontroli (k. 7 akt adm.) oraz zgłoszeniu przewozu [...] (k. 6 akt adm.).

W tym stanie faktycznym organ nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł za podanie w zgłoszeniu przewozowym [...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym.

Powyższe okoliczności stanu faktycznego nie są w sprawie sporne. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do oceny, czy organ prawidłowo przeanalizował ustawowe przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Zdaniem skarżącej organ powinien był bowiem odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej za stwierdzone w toku kontroli naruszenie.

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie organy wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się, odmawiając zastosowania art. 24 ust. 3 ustawy SENT, w myśl którego w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 - 1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Pojęcia ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie. Użycie słowa "ważny" akcentuje wyjątkowy charakter interesu przewoźnika i wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, które mogą go uzasadniać. Pojęcie interesu publicznego to natomiast dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, itp. Pojęcia te mają cechy charakterystyczne dla klauzul generalnych, których indywidualne zastosowanie wymaga wyraźnego odniesienia do konkretnej sprawy i sytuacji, w jakiej organ podejmuje decyzję. Jak podkreśla się w orzecznictwie, niemożność jednoznacznego zdefiniowania tych pojęć powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku ich znaczenie może uwzględniać różne aspekty i okoliczności konkretnej sprawy.

W tym miejscu trzeba zauważyć, że ustawodawca nie przewidział w ustawie SENT możliwości miarkowania kar, ani zmiany ich wysokości przez organ w ramach uznania administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20 oraz z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3478/18). Tym niemniej uznanie administracyjne znajduje ograniczone zastosowanie przy ocenie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. W przepisie art. 24 ust. 3 ustawy SENT przewidziano bowiem możliwość odstąpienia przez organ od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem strony lub interesem publicznym.

Przechodząc do przesłanek pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej wskazać należy, że o istnieniu ważnego interesu przewoźnika uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie przewoźnika, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje, takie jak utrata możliwości wywiązania się ze zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, powodujące brak możliwości uregulowania nałożonej kary przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcia tego nie należy jednak ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 362/20).

W niniejszej sprawie wniosek o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej skarżąca uzasadniała podnosząc, że błąd dotyczący wskazania miejsca dostarczenia towaru wynikał z omyłki pisarskiej związanej z automatycznym podstawianiem danych w formularzu zgłoszenia elektronicznego. Jak podnosiła strona, podczas wprowadzania danych system PUESC2 automatycznie podstawia dane do wypełnienia. Opóźnienie pomiędzy otwarciem i zamknięciem okna wyboru a uruchomieniem i przesunięciem myszki wielokrotnie powoduje podstawienie niewłaściwej pozycji. Zawsze jest to sprawdzane i korygowane. Tym razem błąd nie został wychwycony w porę. Strona podniosła jednocześnie, że powyższa rozbieżność nie wynikała z celowego działania lecz jedynie z niedopracowania systemu PUESC2, który w tym momencie przechodził zmiany z tzw. zielonego PUESC2 na czerwony PUESC2.

W związku z tym zauważyć należy, że podanie prawidłowego adresu miejsca dostarczenia towaru obciążało zgłaszającego. Strona powinna zatem podejmować takie czynności i tak zorganizować pracę swojego przedsiębiorstwa i pracowników wykonujących czynności na rzecz i ze skutkiem dla skarżącej, aby dane wprowadzone do zgłoszenia w systemie SENT były zgodne z rzeczywistością. Strona powinna wykazać w tym zakresie należytą staranność wymaganą od przedsiębiorcy profesjonalnie zajmującego się obrotem towarami podlegającymi systemowi monitorowania zgodnie z przepisami ustawy SENT. W świetle wyjaśnień skarżącej, sposób działania systemu SENT, w tym podnoszona przez skarżącą okoliczność automatycznego podstawiania danych do wypełnienia, które wymagały kontroli i ewentualnego skorygowania, był znany stronie. Liczba dokonywanych przez skarżąca zgłoszeń świadczy o dużym doświadczeniu w zakresie obrotu towarami podlegającymi ustawie SENT. Z wyjaśnień skarżącej wynika, że podanie w okolicznościach sprawy błędnych danych miało nastąpić na skutek niedostrzeżenia w tym przypadku, że dane są nieprawidłowe i niekonania ich korekty. Jednakże okoliczność, że osoba, która w imieniu i na rzecz skarżącej uzupełniała zgłoszenie, nie dokonała wszystkich aktów staranności w celu podania w zgłoszeniu danych zgodnych ze stanem faktycznym, obciąża stronę i nie może być uznana za przemawiającą za odstąpieniem od nałożenia kary. Świadczy bowiem o niedołożeniu przez stronę należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej i wynikających z rodzaju tej działalności obowiązków nałożonych ustawą SENT na podmiot odbierający, jako uczestnika systemu monitorowania drogowego przewozu towarów. W świetle okoliczności powoływanych przez samą stronę nie ma podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Takiej oceny nie zmienia powoływana przez stronę okoliczność dokonywania zgłoszenia w okresie zmiany szaty graficznej systemu PUESC.

Odnosząc się do argumentów strony stwierdzić należy, że skarżąca nie wskazała i nie udokumentowała ważnego interesu, nie wskazała nadzwyczajnych zdarzeń losowych wpływających na jej sytuację materialną, które uzasadniałby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Skarżąca w istocie nie przedłożyła żadnych dokumentów, z których można by wysnuć odmienne wnioski.

Organ dokonał analizy sytuacji majątkowej skarżącej oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji nałożonej na stronę kary. Z ustaleń organu wynika, że skarżąca w okresie od września 2017 r. do lutego 2023 r. wystąpiła jako podmiot odbierający w 4854 zgłoszeniach SENT, a w roli wysyłającego/nadawcy w 7522 zgłoszeniach SENT oraz jako przewoźnik w 23 zgłoszeniach (wydruk z rejestru SENT – k.47 akt adm.). Z informacji Naczelnika Lubelskiego Urzędu Skarbowego z dnia 2 lutego 2023 r. (k. 28 akt adm.) wynika, że skarżąca nie posiada zaległości podatkowych oraz, że w okresie ostatnich pięciu lat nie były prowadzone wobec skarżącej postępowania egzekucyjne dotyczące takich należności. Z informacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Białej Podlaskiej z dnia 2 lutego 2023 r. (k. 30 akt adm.) wynika zaś, że skarżąca nie posiada zaległości z tytułu składek. Organ ustalił również, że skarżąca w okresie ostatnich trzech lat, od 23 czerwca 2021 r. do 3 listopada 2022 r. otrzymała pomoc publiczną o wartości [...] zł, tj. [...] EURO (wydruk z aplikacji SUDOP – k. 33 akt adm.). Jednocześnie z karty analizy podmiotowej przekazanej przez Wydział Analizy Ryzyka i Wymiany Informacji Międzynarodowej Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego wynika, że w roku 2021 nastąpił trzykrotny wzrost dochodu skarżącej spółki w stosunku do roku 2020, osiągając wielkość [...] zł. Uzyskane przez organ pierwszej instancji dane wskazują również, że ilość transakcji wewnątrzwspólnotowych dokonywanych przez skarżącą jest bardzo duża (wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów: w 2020 r. – [...] zł, w 2021 r. - [...] zł; wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów: w 2021 r. - [...] zł, w 2022 r. - [...] zł) (k. 55-60 akt adm.).

Organy obu instancji szczegółowo przeanalizowały i oceniły sytuację finansowo-ekonomiczną oraz majątkową skarżącej w oparciu o dostępne dokumenty i informacje organów. Skarżąca bowiem, mimo wezwania do przedłożenia informacji i dokumentów potwierdzających ważny interes strony lub interes publiczny, nie udostępniła żadnych dokumentów i informacji. W świetle poczynionych przez organy prawidłowych ustaleń, uzasadnione jest zaś stanowisko organu odwoławczego, że skarżąca nie jest zagrożona upadłością, a wręcz przeciwnie – sytuacja finansowa strony jest bardzo dobra i wykazuje tendencję wzrostową. Trafna jest ocena, że w sprawie brak okoliczności pozwalających na uznanie, iż uiszczenie kary pieniężnej w wysokości [...] zł doprowadziłoby do zagrożenia prowadzonej przez skarżącą działalności czy bytu skarżącej.

Rozstrzygając w sprawie organ dokonał również analizy przesłanki interesu publicznego. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy wyjaśnił wyczerpująco, że w sprawie nie zaistniały takie okoliczności, które mieściłyby się w pojęciu interesu publicznego.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela wyrażone w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym właściwe odczytanie klauzuli interesu publicznego jako przewidzianej w art. 24 ust. 3 ustawy SENT przesłanki odstąpienia od nałożenia kary, powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu) to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Ma stanowić narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu paliwami płynnymi, alkoholem całkowicie skażonym oraz suszem tytoniowym, bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków. Jak wynika zatem z uzasadnienia projektu ustawy SENT, kary w niej przewidziane nie mają charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. Nie leży w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20; z dnia 27 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 790/20; z dnia 19 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 1353/20; z dnia 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 291/21).

Dokonując analizy "interesu publicznego" organy nie stwierdziły, by doszło do naruszenia zasady proporcjonalności. Ocena ta jest prawidłowa. Stwierdzone naruszenie polegające na wskazaniu niezgodnych ze stanem faktycznym danych dotyczących miejsca dostarczenia towaru nie może być uznane za mające charakter nieistotny. Godzi bowiem w podstawowy cel ustawy SENT, jakim jest monitorowanie przewozu towarów objętych zakresem ustawy. Skoro celem ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a wymóg w zakresie wskazania w zgłoszeniu adresu miejsca dostarczenia towaru należy do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie jego przestrzegania. Trafnie podniosły organy, że system kontroli powinien być szczelny, skuteczny i bezpieczny, a podmioty trudniące się obrotem towarami objętymi systemem monitorowania powinny dochować należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. Zatem w interesie publicznym jest przekazywanie kompletnych i zgodnych ze stanem faktycznym danych umożliwiających rzeczywistą analizę przepływu towarów wrażliwych. Okoliczności sprawy wskazują zaś, że skarżąca podała w zgłoszeniu dane, które nie odpowiadały stanowi faktycznemu. Jednocześnie stwierdzone naruszenie było wynikiem niedochowania należytej staranności po stronie skarżącej, która mogła przewidzieć skutki takiego działania, a nie następstwem niedających się przewidzieć okoliczności o charakterze zewnętrznym.

Słusznie też organy miały na względzie, że stwierdzone naruszenie w zakresie realizacji przepisów ustawy SENT przez skarżącą nie miało charakteru odosobnionego, gdyż skarżąca jako uczestnik obrotu towarami podlegającymi przepisom ustawy SENT już wcześniej dopuszczała się naruszeń. W okresie od 3 września 2017 r. do 16 lutego 2023 r. kontroli poddano 1027 zgłoszeń, z czego 47 z wynikiem pozytywnym. W programie KARTA2 stwierdzono aż 14 decyzji administracyjnych wydanych wobec skarżącej spółki w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT.

Skarżąca w skardze oraz w toku postępowania administracyjnego akcentowała niewykazanie nielegalnego charakteru transakcji oraz brak uszczuplenia w okolicznościach sprawy należności Skarbu Państwa. Wymaga jednak podkreślenia, że kary przewidziane w ustawie SENT mają charakter prewencyjny, służąc realizacji celu ustawy, jakim jest zwiększenie bezpieczeństwa obrotu towarami wrażliwymi przez skuteczną kontrolę przewozu tych towarów. Jednocześnie zaś w sprawie brak jest szczególnych okoliczności, które przemawiałyby za odstąpieniem od nałożenia kary. Jak wyjaśniono już wyżej, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak jest podstaw do uznania, wbrew argumentacji skarżącej, że nie miała ona wpływu na powstanie stwierdzonej nieprawidłowości. Skarżąca, jako podmiot profesjonalny, powinna tak zorganizować pracę przedsiębiorstwa, aby wypełniać obowiązki przewidziane w przepisach prawa. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie dochowała należytej staranności. Mimo wiedzy co do sposobu działania systemu PUESC oraz sposobu wprowadzania danych w zgłoszeniu, osoba wprowadzająca te dane w przedsiębiorstwie skarżącej nie upewniła się przed dokonaniem zgłoszenia co do prawidłowości uwidocznionych w zgłoszeniu danych. Takie działanie strony naruszało też podstawowe cele ustawy SENT. Jednocześnie naruszenie obowiązków przewidzianych ustawą SENT nie miało w przypadku skarżącej charakteru odosobnionego. Ustalenia organów wskazują na brak należytej dbałości skarżącej w realizacji tych obowiązków.

W rozpatrywanej sprawie organy wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się wymierzając skarżącej karę pieniężną za stwierdzone naruszenie. To, że skarżąca nie zgadza się z wywodami organów, nie świadczy o naruszeniu zasady zaufania do organów administracji. Organy trafnie wywiodły, że zastosowany środek w postaci wymierzenia kary realizuje cele ustawy SENT, gdyż nieprawidłowe wpisanie w zgłoszeniu miejsca dostarczenia towaru zaburza funkcjonowanie systemu monitorowania i uniemożliwia skuteczną kontrolę.

Mając powyższe na uwadze, za nieuzasadnione uznać należy zarzuty skarżącej, że organy nie rozważyły należycie przesłanki interesu publicznego, gdyż pominęły ratio legis ustawy SENT oraz nie uwzględniły legalnego charakteru transakcji, z którą wiązało się przedmiotowe zgłoszenie i braku zagrożenia dla interesów fiskalnych Państwa oraz nieuzyskania w związku z naruszeniem korzyści materialnej przez skarżącą.

Nie zasługują zatem na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez brak prowadzenia postępowania w sposób, który budzi zaufanie do organów podatkowych, a także zarzut naruszenia art. 187 o.p. Przepisy te stanowią, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 o.p.), organy mają obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 o.p.). W myśl art. 187 § 1 o.p. organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Okoliczności faktyczne sprawy nie budzą wątpliwości, ustalenia poczynione w sprawie znajdują uzasadnienie i podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym oraz zostały dokonane w granicach wyznaczonych zasadami prowadzonego postępowania, o których mowa w powołanych wyżej przepisach Ordynacji podatkowej. Zgromadzone dowody i poczynione w oparciu o nie ustalenia, wbrew stanowisku skarżącej, były wystarczające do wydania rozstrzygnięcia i nie wymagały uzupełnienia. Organ nie kwestionował opisanego przez skarżącą sposobu działania systemu, trafnie przy tym uznając, że powoływane okoliczności wskazują na brak należytej staranności skarżącej w realizowaniu obowiązków nałożonych na nią przepisami ustawy SENT.

Organ wyjaśnił także przesłanki, którymi kierował się w zakresie oceny przesłanki "interesu publicznego" i trafnie odniósł je do okoliczności niniejszej sprawy. Jak wskazano już wyżej, w ramach interesu publicznego w każdym indywidualnym przypadku uwzględnieniu podlegają różne aspekty i okoliczności konkretnej sprawy. Chybiony jest zatem zarzut naruszenia przepisów postępowania wskutek niewyczerpującego zdaniem skarżącej wskazania, w jakich okolicznościach istniałaby możliwość zastosowania odstąpienia od wymierzenia kary ze względu na przesłankę "interesu publicznego".

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a.") Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, wniosek taki został złożony przez organ, a skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.