Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 423/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2021-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 par. 3, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 18, art. 59
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 61a,
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech (spr.) Asesor sądowy Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie postepowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735) – dalej w skrócie: "K.p.a.", po rozpoznaniu zażalenia J. B. (dalej też jako: skarżący, strona, zobowiązany) – utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., w dniu 15 grudnia 1992 r., wystawił w stosunku do zobowiązanego tytuł wykonawczy o nr [...], obejmujący zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1991 r. Podstawą prawną dochodzenia ww. zaległości była decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z [...] nr ew. [...]. W dniu 19 listopada 1993 r. dokonano zabezpieczenia przedmiotowej wierzytelności podatkowej, poprzez ustanawianie hipoteki przymusowej na należącej do skarżącego nieruchomości, objętej księgą wieczystą o numerze [...].

Postępowanie egzekucyjne prowadzone było - na wniosek wierzyciela - przez Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w K., który działając na podstawie art. 824 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1999r. Nr 52, poz. 532 ze zm. - w brzmieniu wówczas obowiązującym), postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...], umorzył postępowanie z uwagi na jego bezskuteczność.

Zobowiązany, pismem z dnia 12 maja 2021 r. wniósł o umorzenie prowadzonej egzekucji z ww. nieruchomości, a także o wykreślenie ww. wpisu z księgi wieczystej w dziale IV pod nr 2 dotyczącego ustanowionej hipoteki. W uzasadnieniu skarżący powołując się na przepis art. 70 § 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325, ze zm.) – dalej w skrócie: "O.p.") wskazał, że powołany przez organ przepis został uznany przez Trybunał Konstytucyjny (wyrok z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12) za niezgodny z Konstytucją i nie może być stosowany przez organy egzekucyjne i sądy. Zobowiązany wyjaśnił, że powołany przepis dotyczył wprawdzie art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym w latach 1998- 2002, niemniej przepis art. 70 § 8 O.p. stanowi jego odpowiednik. Na potwierdzenie słuszności swoje stanowiska skarżący przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2018 r., sygn. akt GSK 758/16.

W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wezwał stronę do uzupełnienia ww. pisma z dnia 12 maja 2021 r. poprzez wskazanie wierzyciela i sygnatury wystawionego przez niego tytułu wykonawczego na podstawie, którego w ocenie skarżącego prowadzona jest egzekucja z nieruchomości, a także podanie numeru zawiadomienia o zajęciu wskazanej we wniosku nieruchomości. Ponadto, zwrócono się o wyjaśnienie, na jakiej podstawie zobowiązany uważa, że prowadzona jest wobec niego egzekucja z nieruchomości.

W odpowiedzi na wezwanie organu, skarżący pismem z dnia 24 maja 2021 r. poinformował, że występując z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego kierował się dokumentem wystawionym przez Urząd Skarbowy z dnia 26 września 2018 r., nr [...], tj. zawiadomieniem o zagrożeniu ujawnienia w rejestrze należności publicznoprawnych dotyczących zaległości w podatku PIT za grudzień 1991 r. w wysokości 6.499,37 zł. wraz z odsetkami w wysokości 20.307,00 zł. Następnie skarżący oświadczył, że wniosek z dnia 12 maja 2021 r. kierowany jest do wierzyciela, który rzekomo wydał decyzję o zobowiązaniu w podatku PIT za rok 1991 lub grudzień 1991 r., a której do dnia dzisiejszego skarżącemu nie udostępniono. Dodatkowo zobowiązany zaznaczył, że za przedmiotowy rok nie uzyskał dochodów, a poniósł jedynie olbrzymie straty z powodów politycznych. Jednocześnie skarżący zwrócił się o udzielenie informacji, czy Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał wpisu do hipoteki przymusowej oraz poprosił o umożliwienie zapoznania się z decyzją wymiarową w podatku PIT za 1991 r. lub grudzień 1991 r., bądź jej doręczenie. Końcowo skarżący wskazał, że owej decyzji nie ma w obrocie prawnym, a zobowiązanie nie istnieje. Do pisma dołączył kserokopie zawiadomienia nr [...] o zagrożeniu ujawnieniem w rejestrze należności publicznoprawnych, pismo zatytułowane "odwołanie" z dnia 1 października 2018 r., wezwanie nr [...], pismo zatytułowane "sprzeciw" z dnia 0 października 2018 r., postanowienie nr [...], pismo zatytułowane "odwołanie" z dnia 2 listopada 2018 r., postanowienie nr [...] o niedopuszczalności zgłoszonego sprzeciwu, pismo zatytułowane "zażalenie" z dnia 29 grudnia 2018 r.

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., działając na podstawie art. 61a K.p.a. odmówił wszczęcia postępowania z wniosku strony z dnia 12 maja 2021 r. w części dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z nieruchomości opisanej w księdze wieczystej nr [...].

W uzasadnianiu wydanego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. występuje jako organ egzekucyjny i wierzyciel. Podkreślił, że właściwy do rozpoznania wniosku w części dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego jest organ egzekucyjny, natomiast w zakresie żądania wykreślenia hipoteki przymusowej ustanowionej na nieruchomości właściwy do rozpoznania jest wierzyciel, który zajmie w tym zakresie odrębne stanowisko.

W dalszej części uzasadnienia organ egzekucyjny zaznaczył, że administracyjne postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie tytułu wykonawczego, którego odpis doręczany jest zobowiązanemu. Z kolei zajęcia nieruchomości dokonuje się w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy poprzez doręczenie zawiadomienia o zajęciu nieruchomości zobowiązanemu i właściwemu sądowi wieczystoksięgowemu. Organ podkreślił, że prowadzenie egzekucji z nieruchomości wiązałoby się z istnieniem w obrocie prawnym tytułu wykonawczego, którego odpis zostałby stronie doręczony, a także ujawnieniem w księdze wieczystej faktu jej prowadzenia. W ocenie organu egzekucyjnego złożone przez zobowiązanego żądanie, w części dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z ww. nieruchomości nie daje podstaw do wszczęcia postępowania, gdyż postępowanie w tym zakresie nie jest prowadzone. Nie można bowiem umorzyć postępowania, które nie jest prowadzone. Organ nie prowadzi i nigdy nie prowadził egzekucji z nieruchomości wpisanej do KW nr [...].

Zaakcentowano jednocześnie, że w księdze wieczystej ujawnione są wyłącznie egzekucje z nieruchomości prowadzone przez sądowe organy egzekucyjne. Organ uznał, że wyjaśnienia i dokumenty przedłożone przez stronę nie są dowodami w sprawie, albowiem dotyczą odrębnego postępowania podatkowego prowadzonego w przeszłości. Organ egzekucyjny zwrócił zarazem uwagę, że pismem z dnia 12 lipca 2019 r. zobowiązany wnosił już tożsame żądanie, które zostało rozpoznane postanowieniem z dnia [...], nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w tym zakresie i przedstawiono stosowne wyjaśnienia. Organ egzekucyjny zaznaczył, że okoliczności sprawy od tamtej pory nie uległy zmianie i nie jest prowadzona egzekucja z ww. nieruchomości.

W zażaleniu wniesionym na postanowienie organu egzekucyjnego zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia z uwagi na niedochowanie wymogów postępowania egzekucyjnego, a także o wznowienie postępowania z mocy art. 145 § 1 pkt 1, 2, 3, 5 K.p.a. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

- przepisów postępowania, które miało istoty wpływ na wynik sprawy;

- art. 146 § 1 K.p.a. w związku z art. 154 § 1 K.p.a.;

- art. 2 w związku z art. 32 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.

W ocenie strony organ egzekucyjny wydając ww. postanowienie naruszył podstawowe zasady postępowania tj. art. 105 § 1 i 2 K.p.a. Podkreślił, że organ egzekucyjny w swoim rozstrzygnięciu nie odniósł się do stanu faktycznego na dzień wydania postanowienia, "matacząc" w faktach i pomijając istotne dla sprawy dowody. Zdaniem strony Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. uniemożliwił dopuszczenie do sprawy wnioskowanych dowód i zapoznanie się z materiałem dowodowym znajdującym się w tamtejszym organie. Podniósł, że do dnia dzisiejszego nie otrzymał decyzji wymiarowej w sprawie podatku PIT za 1991 r.

Końcowo zobowiązany wniósł o dołączenie poprzednich wniosków i dowodów w postaci: wniosku o umorzenie postępowania z 2019 r., pisma z dnia 12 lipca 2019 r., wniosku o umorzenie postępowania z 2021 r., pisma z dnia 30 października 2018 r., pisma z dnia 24 maja 2021 r. i uznanie ich za integralne części niniejszego zażalenia, gdyż nie były rzetelnie i obiektywnie rozpatrzone.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O. nie znalazł podstaw do uwzględnienia podniesionych zarzutów i wskazanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy w pierwszej kolejności opisał dotychczasowy przebieg postępowania, wskazał na instytucję wszczęcia postępowania na żądanie strony przewidzianą w art. 61 § 1 K.p.a., zwrócił uwagę na art. 61a § 1 K.p.a. i na odesłanie zawarte w art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), dalej w skrócie: "u.p.e.a.", a także przywołał przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, uregulowane w przepisie art. 59 u.p.e.a.

Organ zwrócił następnie uwagę, że żądanie strony w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego i wykreślenia hipoteki przymusowej, ustanowionej na nieruchomości nr. [...] zostało przez organ rozpoznane dwutorowo. I tak organ wyjaśnił, że w części dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego przeprowadzone zostało postępowanie wyjaśniające w którym ustalono, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., działając jako organ egzekucyjny, nie prowadzi i nigdy nie prowadził przeciwko skarżącemu egzekucji z nieruchomości o podanym numerze księgi wieczystej [...]. Wprawdzie ww. organ wystawił wobec strony tytuł wykonawczy z dnia 15 grudnia 1992 r., nr [...], obejmujący zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1991 r., niemniej jednak postępowanie egzekucyjne prowadzone było - na wniosek wierzyciela - przez Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w K. i postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] zostało umorzone z uwagi na jego bezskuteczność. Organ egzekucyjny nigdy ponownie nie wszczął postępowania egzekucyjnego w ww. zakresie.

Uzasadnioną w ocenie organu przyczyną niemożności wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego był bezprzedmiotowy wniosek zobowiązanego. Jak argumentował organ, w sytuacji, gdy egzekucja została już zakończona, a tym samym zakończyło się postępowanie egzekucyjne, wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest bezprzedmiotowy, a tym samym nie powinno oceniać się jego zasadności. Brak bowiem czynności podlegającej zaskarżeniu, skutkuje stwierdzeniem bezprzedmiotowości postępowania i odmową wszczęcia postępowania w sprawie, zgodnie z art. 61a K.p.a.

Organ odwoławczy zauważył też, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. nigdy nie wszczął egzekucji z nieruchomości wpisanej do księgi wieczystej o nr [...], co potwierdzają zapisy w Dziale III rejestru Elektronicznych Ksiąg Wieczystych dla wskazanej nieruchomości. Jednocześnie organ wskazał, że samo ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości skarżącego nie może być uznane za wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Czynność ustanowienia hipoteki przymusowej nie ma bowiem charakteru czynności wszczynającej postępowanie egzekucyjne, a głównym celem hipoteki przymusowej jest zabezpieczenie oznaczonej wierzytelności, a nie jej zaspokojenie (art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 2019 r. poz. 2204, dalej w skrócie: "u.k.w.h"). Dyrektor Izby wyjaśnił, że ww. przepisy podobnie jak i przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.) - dalej w skrócie: "K.p.c." określają hipotekę przymusową jako środek zabezpieczenia, a nie jako "środek egzekucyjny" (art. 747 pkt 2 K.p.c.). Nie ma wątpliwości, że postępowania egzekucyjnego z nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową nie wszczyna wniosek o wpis hipoteki. W razie wygaśnięcia hipoteki organ podatkowy obowiązany jest bowiem dokonać wszelkich czynności umożliwiających wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej (art. 94 i 100 u.k.w.h.), w szczególności poprzez złożenie stosownego wniosku.

Końcowo organ odwoławczy odnosząc się do żądania wykreślenia hipoteki przymusowej ustanowionej na ww. nieruchomości wyjaśnił, że w sprawie ustalono, iż zaległość objęta decyzją z dnia [...] nr ew. [...] w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych PIT za 1991 r. (będącą podstawą dokonania wpisu) jest nieściągalna. W rezultacie Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., działając jako wierzyciel, pismem z dnia 24 czerwca 2021 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w K., Wydział Ksiąg Wieczystych z wnioskiem o wykreślenie hipoteki przymusowej ustanowionej na nieruchomości skarżącego o numerze księgi wieczystej [...]. W związku z powyższym w ww. zakresie skarżący winien oczekiwać odrębnej odpowiedzi od Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., działającego w sprawie jako wierzyciel.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skarżący wniósł m.in. o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił tożsame argumenty podnoszone w zażaleniu wniesionym na postanowienie organu I instancji. Zdaniem skarżącego zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego, jak i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O. minęli się z prawdą, pominęli dowody i nie dopuścili do zapoznania się z materiałem dowodowym - licząc, że może znowu uda się odrzucić wniosek z powodu niedotrzymania terminu. Zdaniem strony przedstawione kalendarium sprawy i wcześniejsze postępowanie świadczą o "matactwie", aby ustrzec się przed zarzutem przekroczenia terminu umorzenia postępowania egzekucyjnego, które trwa 30 lat i zabiera mu pieniądze i resztki majątku.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nadto, w myśl przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym zastosowania w sprawie).

Wyjaśnić również należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Rozpoznając sprawę według wskazanych powyżej kryteriów, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty oraz wspierające je argumenty Sąd stwierdza, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa, a zatem brak było podstaw do wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Przedmiotem postępowania przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie jest ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O., utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Dokonując sądowej kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakreślonych wyżej granicach, na wstępie przypomnieć należy, że z uwagi na odesłanie z art. 18 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 tej ustawy, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści powołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji materialnej w rozumieniu art. 28 K.p.a. do złożenia wniosku, a drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania, przy czym przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy jednak przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, a mianowicie, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, a także gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już merytoryczne rozstrzygnięcie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt III UK 16/15, publ. LEX nr 1814918).

Brzmienie tego przepisu wyraźnie wskazuje, że organ administracji państwowej, każdorazowo w przypadku stwierdzenia, że w sprawie zachodzą przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania i rozpatrzenie treści żądania, nie może przystąpić do merytorycznego badania wniosku, lecz obowiązany jest zaniechać dalszych czynności i odmówić wszczęcia postępowania. Użyte w tym przepisie wyrażenie "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania administracyjnego stoją na przeszkodzie przepisy prawa, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 lutego 2012 r., sygn. VI SA/Wa 2450/11, dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak inne, przytoczone orzeczenia).

A zatem w przypadku odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a., organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 999/14), a zadaniem organu administracji jest wyłącznie zbadanie przesłanki dopuszczalności wszczęcia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 347/11).

Art. 59 u.p.e.a. reguluje natomiast kwestię umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując obligatoryjne i fakultatywne jego przesłanki. Jeżeli w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wystąpią przeszkody o trwałym charakterze, uniemożliwiające dalsze prowadzenie postępowania bądź powodujące, że jego dalsze prowadzenie jest niecelowe, następuje umorzenie postępowania egzekucyjnego. Może ono nastąpić w każdym stadium postępowania, gdyż przepis art. 59 nie wyznacza terminu do złożenia takiego wniosku. Żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany i wierzyciel mogą wnieść na każdym etapie postępowania egzekucyjnego.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy przypomnieć należy, że kwestią/zagadnieniem wymagającą oceny Sądu w niniejszej sprawie jest ocena prawidłowości rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego, który w oparciu o art. 61a § 1 K.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Przedmiotem sporu między stronami jest zatem zasadność odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku strony dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego z nieruchomości opisanej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 15 grudnia 1992 r., nr [...]. Skarżący zauważa, że jego wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego powinien zostać rozpatrzony, a w rezultacie jego rozpatrzenia powinny zostać podjęte wnioskowane przez niego czynności. Organ stoi natomiast na stanowisku, że postępowanie w przedmiotowej sprawie nie może być wszczęte z uzasadnionych przyczyn, tj. z powodu bezprzedmiotowości postępowania. W sprawie nie toczy się bowiem postępowanie egzekucyjne, które miałoby zostać umorzone.

W niniejszym sporze rację należy przyznać organowi.

Sąd podziela stanowisko Dyrektora Izby, który powołując się na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz poczynione w oparciu o niego ustalenia wywodzi, że wszczęcie postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy postępowanie egzekucyjne, którego dotyczy wniosek, zostało wszczęte i nadal toczy się. Nie można umorzyć postępowania egzekucyjnego, które nie toczy się – niezależnie od tego, czy nigdy nie zostało ono wszczęte, czy też zostało wszczęte i zakończone przed złożeniem wniosku o jego umorzenie.

Należy w tym miejscu podkreślić, że skarżący we wniosku z dnia 12 maja 2021 r. sformułował żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego i wykreślenia hipoteki przymusowej ustanowionej na nieruchomości nr KW [...].

W niniejszej sprawie, po wniesieniu przez skarżącego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające.

Z akt sprawy nie wynika jednak, by Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., działając jako organ egzekucyjny prowadził przeciwko skarżącemu postępowanie egzekucyjne z nieruchomości nr KW [...]. Wprawdzie, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wystawił wobec skarżącego tytuł wykonawczy z dnia 15 grudnia 1992 r., o nr [...], obejmujący zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1991 r., a podstawą prawną dochodzenia zaległości objętej ww. tytułem wykonawczym była decyzja tego organu z dnia [...] (nr ew. [...]). Niemniej jednak postępowanie egzekucyjne prowadzone było - na wniosek wierzyciela - przez Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w K. i postanowieniem z dnia [...], sygn. Akt [...] zostało ono umorzone z uwagi na jego bezskuteczność. Organ egzekucyjny nigdy nie wszczął ponownie postępowania egzekucyjnego w ww. zakresie.

Jak również ustalono, w dniu 19 listopada 1993 r. dokonano zabezpieczenia wierzytelności podatkowej poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na należącej do skarżącego nieruchomości objętej księga wieczystą nr [...], jednakże tamtejszy organ nigdy nie wszczął egzekucji z tej nieruchomości, co potwierdzają zapisy w Dziale III rejestru Elektronicznych Ksiąg Wieczystych dla wskazanej nieruchomości. Ujawnione natomiast w księdze wieczystej egzekucje z nieruchomości związane są wyłącznie z egzekucjami prowadzonymi przez sądowe organy egzekucyjne.

Jednocześnie zgodzić się należy z organem, że ustanowienie hipoteki przymusowej poprzez jej wpis w księdze wieczystej jest zabezpieczeniem wykonania zobowiązania w przyszłości i nie stanowi czynności wszczynającej postępowanie egzekucyjne. Postępowania o wpis hipoteki przymusowej nie można bowiem traktować jak postępowania egzekucyjnego, zaś hipoteki przymusowej jako środka egzekucyjnego. Hipoteka przymusowa nie zmierza do zaspokojenia wierzyciela i nie warunkuje wszczęcia egzekucji z nieruchomości, a sąd wieczystoksięgowy nie działa jako organ egzekucyjny. Postępowanie o wpis hipoteki przymusowej odbywa się na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, regulujących postępowanie wieczystoksięgowe (art. 6261 – art. 62613 Kodeksu postępowania cywilnego, Dz. U. 2021 r., poz. 1805 t.j.), zamieszczonych w księdze dotyczącej postępowania nieprocesowego. Ustanowienie hipoteki przymusowej nie jest zatem ani rodzajem, ani sposobem egzekucji. Jego skutkiem nie jest też wyegzekwowanie roszczenia, lecz zabezpieczenie wykonania zobowiązania. Dopiero zaspokojenie wierzyciela z nieruchomości, na której ustanowiona została hipoteka przymusowa następuje w postępowaniu egzekucyjnym, którego jednakże nie wszczyna ani wniosek o wpis hipoteki do księgi wieczystej, ani dokonanie takiego wpisu. W razie natomiast wygaśnięcia hipoteki organ podatkowy obowiązany jest dokonać wszelkich czynności umożliwiających wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej, w szczególności poprzez złożenie stosownego wniosku.

Odnosząc się jednocześnie do żądania strony wykreślenia hipoteki przymusowej

ustanowionej na ww. nieruchomości w sprawie ustalono, że zaległość objęta decyzją Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1991 r. (będącą podstawą dokonania wpisu) jest nieściągalna, a wierzyciel pismem z dnia 24 czerwca 2021 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w K., Wydział Ksiąg Wieczystych z wnioskiem o wykreślenie hipoteki przymusowej ustanowionej na nieruchomości nr [...].

Jedynie uzupełniająco zauważyć należy, że art. 61a § 1 K.p.a stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego m.in. w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej. Jak słusznie podkreślił organ II Instancji, pismem z dnia 12 lipca 2019 r. skarżący wnosił tożsame żądanie, które zostało rozpoznane postanowieniem z dnia [...], nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiotowym zakresie, a stronie przedstawiono stosowne wyjaśnienia. Okoliczności sprawy od tamtej pory nie uległy zmianie i nie jest prowadzona egzekucja z ww. nieruchomości. Brak jest podstaw do przyjęcia, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. prowadzi obecnie postępowanie egzekucyjne wobec składników majątkowych strony. Skarżący natomiast nie przedstawił nowych okoliczności, które mogłyby być przedmiotem badania w postępowaniu w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że tożsamość spraw wyrażająca się w tożsamości podmiotowej, przedmiotowej oraz identyczności stanu faktycznego i prawnego sprawy obecnej oraz poprzedniej sprzeciwia się wydaniu merytorycznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy należy uznać, że organy administracji zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówiły stronie, na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W ustalonym stanie faktycznym zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób mający lub mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Organy prawidłowo dokonały analizy podnoszonych przez skarżącego okoliczności, a postępowanie przeprowadziły zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Dokonaną na tym tle ocenę organów, Sąd uznaje jako prawidłową, uznając tym samym zarzuty skargi w tym zakresie za nieuzasadnione.

Końcowo jedynie dodać należy, odnosząc się do argumentów sformułowanych w skardze oraz piśmie procesowym strony z dnia 2 września 2021 r., że sąd jest związany granicami sprawy, a te zakreśla przedmiot postępowania administracyjnego, w którym zostało wydane zaskarżone postanowienie. Niedopuszczalne jest zatem wkraczanie dokonywaną oceną prawną w sprawę odmienną od tej, której dotyczyło postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonego postanowienia. Tym samym Sąd podejmując rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie nie może odnosić się do innych postępowań prowadzonych zarówno przez sądy, jak i inne organy administracyjne, a także do materiału dowodowego, niezwiązanych z przedmiotem sprawy, które uwypukla skarżący. Kwestie te nie były przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem i nie mogły być przedmiotem czynionych przez Sąd ocen prawnych.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.