Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 510/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi kasacyjnej
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 178, art. 185 § 1, art. 197 § 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 30 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 1371/23 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi S. w T. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 4 kwietnia 2023 r. znak: DOZ-OAiK.650.355.2022.BKW w przedmiocie pozwolenia na montaż instalacji fotowoltaicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 marca 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 1371/23 odrzucił skargę kasacyjną S. w T. (dalej: "Spółdzielnia") od wyroku tego Sądu z dnia 11 października 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 1371/23. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w wykonaniu zarządzenia z 24 stycznia 2024 r. wezwano pełnomocnika skarżącej kasacyjnie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej kasacyjnie 21 lutego 2024 r. wraz z odpisem zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. W dniu 28 lutego 2024 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącej kasacyjnie poinformował Sąd o uiszczeniu wpisu sądowego, nadsyłając dowód opłaty. W wyznaczonym terminie nie uzupełniono natomiast braku formalnego w postaci złożenia wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Z tego powodu Sąd odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 178 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").

W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółdzielnia zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie:

1. art. 178 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i odrzucenie skargi złożonej na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z uwagi na brak uzupełnienia skargi w zakresie wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie lub oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy w sytuacji, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny przed wydaniem zaskarżonego postanowienia nie wezwał wnoszącego pismo do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci wniosku o rozpoznanie skargi na rozprawie lub złożenie oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy;

2. art. 177a p.p.s.a poprzez jego niezastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i brak wezwania wnoszącego pismo do usunięcia braku wniosku o rozpoznanie skargi na rozprawie lub złożenie oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy w sytuacji, gdy zgodnie ze wskazanym przepisem w przypadku wniesienia skargi nie spełniającej ustawowych wymagań przewodniczący ma obowiązek wezwać stronę do usunięcia braków;

Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do ponownego jej rozpoznania.

W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik Spółdzielni podniósł, że w kopercie otrzymanej z Sądu do niniejszej sprawy znajdowało się jedynie pismo zatytułowane jako doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej oraz wspomniane zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu. W związku z otrzymanym wezwaniem pełnomocnik uzupełnił w zakreślonym terminie brak w postaci wpisu, kierując do Sądu pismo datowane na dzień 21 lutego 2024 r. Nieuzupełnienie braku skargi w przedmiocie wniosku o rozpoznanie skargi na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wynika wyłącznie z faktu, że pełnomocnik nie otrzymał stosownego wezwania, na które Sąd powołuje się w uzasadnieniu postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że zawarte w rozpoznawanym zażaleniu sformułowania wskazujące na odrzucenie "skargi" Naczelny Sąd Administracyjny potraktował jako będące wynikiem niedokładności sformułowania odnoszące się do odrzucenia skargi kasacyjnej. W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji precyzyjnie wskazał wszak, że przedmiotem jego rozstrzygnięcia jest odrzucenie skargi kasacyjnej złożonej od wyroku z dnia 10 października 2023 r., nie zaś odrzucenie skargi Spółdzielni na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 4 kwietnia 2023 r. znak: DOZ-OAiK.650.355.2022.BKW. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") wyraźnie rozróżniają skargę do sądu administracyjnego, o której mowa w art. 3 § 2 tej ustawy, od skargi kasacyjnej będącej środkiem odwoławczym od orzeczeń wojewódzkiego sądu administracyjnego. Pojęcia te nie powinny być zatem stosowanie zamiennie.

Przechodząc do rozpoznania zażalenia uznać należało, że jest ono w pełni zasadne.

Skarga kasacyjna winna czynić zadość wymaganiom ogólnym przewidzianym dla pisma procesowego, jak również zawierać elementy wyszczególnione w art. 176 § 1 i 2 p.p.s.a., w tym wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W myśl art. 177a p.p.s.a. jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie (art. 178 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółdzielnia w skardze kasacyjnej nie zawarła wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie ani nie złożyła oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, co stanowi brak formalny podlegający uzupełnieniu w postępowaniu uregulowanym w art. 177a p.p.s.a. Warunkiem odrzucenia skargi kasacyjnej w opisanej wyżej sytuacji jest bezskuteczny upływ ustawowego terminu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej. Oczywistym jest, że termin siedmiodniowy, o którym stanowi art. 177a p.p.s.a., rozpoczyna swój bieg dopiero z chwilą skutecznego doręczenia stronie wezwania do usunięcia braków formalnych. Reguła ta obowiązuje zresztą w odniesieniu do każdego pisma procesowego, w stosunku do którego ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje rygor odrzucenia pisma z powodu nieuzupełnienia w terminie braków formalnych. W przypadku, gdy stronie nie doręczono skutecznie wezwania, nie może w stosunku do niej rozpocząć biegu termin do usunięcia braków formalnych pisma, a w konsekwencji nie jest możliwe uchybienie terminowi, który nie rozpoczął się.

W niniejszej sprawie pełnomocnik Spółdzielni podnosi, że nie otrzymał on wezwania do złożenia wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Jak wskazał, w przesyłce otrzymanej w dniu 21 lutego 2024 r. było tylko jedno pismo przewodnie dotyczące doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej oraz właściwe wezwanie do uiszczenia wpisu.

Zasadą jest, że pisma wysyłane przez sąd doręcza się adresatom za zwrotnym potwierdzeniem odbioru sporządzonym na ustalonym formularzu. Na formularzu tym wskazuje się m.in. rodzaj przesyłki. Praktyka sądów administracyjnych pokazuje, że informację o zawartości przesyłki zamieszcza się w formie adnotacji w pełnej lub skróconej formie, która pozwala zidentyfikować rodzaj wysyłanego pisma, a jeśli jest ich w kopercie kilka, to każde z nich. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy, który potwierdza fakt i datę doręczenia wskazanych pism i stanowi ono dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Nie jest jednakże wykluczona możliwość obalenia domniemania prawidłowości doręczenia pism wymienionych w zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki.

W niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki uznając, że pełnomocnik skarżącego w jednej przesyłce otrzymał rzeczywiście dwa wezwania: do uiszczenia wpisu sądowego i do usuniecia braku formalnego skargi kasacyjnej, a w związku z tym, że bezskutecznie upłynął mu termin do nadesłania wniosku lub oświadczenia z art. 176 § 2 p.p.s.a., oparł się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. W aktach sprawy rzeczywiście znajdują się odpisy dwóch wezwań skierowanych do adw. W. W. w dniu 15 lutego 2024 r.: jednego do usunięcia braków skargi kasacyjnej przez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy (k. 65) i drugiego dotyczącego doręczenia zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu (k. 66). Na obu tych pismach widnieje adnotacja pracownika sądu, że pismo "wysłano dnia 15 lut. 2014". Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki kierowanej do pełnomocnika skarżącego (k. 20) wynika, że przesyłka ta zawierała: "braki skargi kasacyjnej + wezwanie o wpis (1)". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy zwrotnemu potwierdzeniu odbioru przedmiotowej przesyłki nie można jednak przypisywać decydującego znaczenia przy ustalaniu rzeczywistej zawartości przesyłki kierowanej do pełnomocnika skarżącej – w szczególności wobec podnoszonych w zażaleniu wątpliwości co do tej kwestii.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej oraz doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu (wraz z odpisem tego wezwania) sporządzone zostały na odrębnych drukach i nie sporządzano pisma przewodniego wymieniającego całą zawartość przesyłki, co, w związku z twierdzeniem autora zażalenia o nieotrzymaniu jednego z tych wezwań, nie wyklucza sytuacji, w której omyłkowo do koperty nie zostało włożone wezwanie do usunięcia braków skargi kasacyjnej mimo wymienienia takiego wezwania na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Powyższe rodzi zatem poważne wątpliwości co do tego, czy strona wnosząca skargę kasacyjną faktycznie otrzymała wezwanie do usunięcia braku formalnego tej skargi – tym bardziej, że pełnomocnik wykonał drugie zobowiązanie, tj. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Jeżeli zaś istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości doręczenie zarządzenia nakładającego na stronę obowiązek wykonania określonych czynności procesowych pod rygorem odrzucenia pisma procesowego, to, uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego zbadania tego pisma (por. postanowienia NSA: z 24.05.2013 r., II OSK 1188/13 i z 20.08.2013 r., II OSK 1817/13; CBOSA). Odrzucenie skargi kasacyjnej ze wskazanej przyczyny stanowiłoby bowiem nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu.

Jedynie na marginesie nadmienić warto, że praktyka sporządzania pisma przewodniego zawierającego spis całej zawartości przesyłki kierowanej do strony jest z powodzeniem stosowana w wojewódzkich sądach administracyjnych, także w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie. Niewątpliwie działanie polegające na sporządzeniu tego jednego więcej pisma do strony w sposób znaczący pozwala uniknąć podobnych wątpliwości co do zawartości przesyłki jak wynikłe w niniejszej sprawie.

W kontekście powyższych rozważań uznać należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu nieuzupełnienia jej braku formalnego, w sytuacji, kiedy istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości doręczenia wezwania do usunięcia tego braku, stanowi naruszenie art. 178 p.p.s.a. Z tej przyczyny zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.