Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 34/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 13 zw ust. 1a
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie zdalnej w dniu 05 marca 2024r. sprawy ze skargi Ł. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 7 listopada 2023 r. nr BDSPB02-337/2023 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Aleksandrowie Kujawskim z dnia 22 września 2023r. nr BP027.8110.4784.2023.TP.RDM.


UZASADNIENIE

Ł. K. wniósł o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od dnia 15 kwietnia do dnia [...] czerwca 2023 r. Do wniosku załączył fakturę VAT RR Nr [...]/S z dnia [...] kwietnia 2023 r. potwierdzającą sprzedaż 16,1 t pszenicy konsumpcyjnej oraz fakturę VAT RR RR Nr [...]/B z dnia [...] czerwca 2023 r. potwierdzającą sprzedaż 25,9 t pszenicy.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

w A. K. decyzją z dnia [...] września 2023 r. odmówił przyznania pomocy we wnioskowanym zakresie. Organ stwierdził, że skarżący prowadzi w swoim gospodarstwie rolnym produkcję zwierzęcą. Jest jednocześnie podmiotem kupującym pszenicę. W związku z powyższym, zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka określona w § 13zw ust. 1a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187 z późn. zm.) stanowiąca, że pomocy, o której mowa w ust. 1, nie przyznaje się producentowi rolnemu będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot.

W złożonym odwołaniu skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji niewłaściwe zastosowanie art. 13zw ust. 1a rozporządzenia i wniósł o wydanie korzystnej dla niego decyzji, ewentualnie pomniejszenie dopłaty o ilość zakupionej pszenicy jarej, dzięki czemu uzyska płynność finansową przy jednoczesnym poniesieniu kary. Wskazał, że zakupił pszenicę jarą w niewielkiej ilości (1,7 t) w stosunku do ilości, którą sprzedał (42 t), w celu jej siewu. Sprzedał pszenicę ozimą, bo innej nie mógł posiadać, co potwierdza wniosek o płatność obszarową. Dodał, że rozumie, iż z punktu widzenia botaniki, pszenica jara i ozima, to jedna i ta sama roślina, ale cechy biologiczne i proces uprawy tych dwóch gatunków są bardzo różne, obejmuje inne cykle i pory roku, warunki pogodowe i skład gleby, klimat i wielkość upraw. Zaznaczył, że w momencie kiedy kupował pszenicę w marcu, nie miał świadomości, iż pozbawi go to całkowicie dopłaty, ponieważ było to dla niego logiczne i oczywiste, że jest to inny rodzaj zboża, nie jest przeznaczony do dalszej sprzedaży czy paszy dla zwierząt. Skarżący zwrócił uwagę, że zakupił pszenicę z zanieczyszczeniami (plewy i inne) i uszkodzonymi ziarnami, ponieważ była po omłocie kombajnu, należało ją oczyścić i przygotować do siewu. Z powodu słabej jakości gleb i samodzielnego przygotowywania materiału, oczywistym jest, że ilość wysianego zboża musi być znacznie większa.

Decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. Inne utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Zdaniem organu nie budzi wątpliwości fakt, że skarżącemu nie przysługiwała pomoc finansowa w zakresie wsparcia finansowego producenta rolnego, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od dnia 15 kwietnia do dnia [...] lipca 2023 r. Skarżący w dniu [...] marca 2023 r. dokonał zakupu pszenicy jarej

w ilości 1,71 od B. K., G. R.-S. (faktura VAT nr [...] z dnia [...] marca 2023 r.), z kolei w dniach [...] kwietnia 2023 r. i [...] czerwca 2023 r. dokonał sprzedaży łącznie 42 t pszenicy (odpowiednio faktura VAT RR Nr [...]/S z dnia [...] kwietnia 2023 r. potwierdzająca sprzedaż 16,1 t pszenicy konsumpcyjnej i faktura VAT RR RR Nr [...]/B z dnia [...] czerwca 2023 r. potwierdzająca sprzedaż 25,9 t pszenicy). Ponadto skarżący prowadzi w swoim gospodarstwie rolnym produkcję zwierzęcą. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka określona w § 13zw ust. 1a rozporządzenia.

W odniesieniu do zawartego w odwołaniu stwierdzenia, że z punktu widzenia botaniki pszenica jara i ozima to jedna i ta sama roślina, ale cechy biologiczne i proces uprawy tych dwóch gatunków są bardzo różne, obejmuje inne cykle i pory roku, warunki pogodowe i skład gleby, klimat i wielkość upraw, w związku z czym nie dokonano zakupu i sprzedaży tego samego rodzaju zboża, organ podał, iż przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazują wprost: pomoc udzielana jest producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia [...] kwietnia 2023 r. do dnia [...] lipca 2023 r. Ponadto pomocy tej nie przyznaje się producentowi rolnemu będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot. W związku z powyższymi ustaleniami, podniesiona

w odwołaniu kwestia ilości zakupionej i sprzedanej pszenicy nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, ponieważ sama okoliczność dokonania zakupu i sprzedaży przez stronę tego samego rodzaju zboża - pszenica - w okoliczności posiadania przez wnioskującego produkcji zwierzęcej, stanowi podstawę do odmowy przyznania pomocy finansowej. Organ zaznaczył, że organy ARiMR nie tworzą przepisów prawa, będących podstawą ubiegania się o poszczególne rodzaje płatności i pomocy. Zadaniem ww. organów jest stosowanie przepisów do poszczególnych sytuacji faktycznych. Przepisy nie pozostawiają również organom ARiMR żadnej możliwości uznaniowego traktowania poszczególnych przypadków, gdyż są one tak skonstruowane, aby ocena każdego wniosku ograniczała się do prostego porównania, czy wnioskodawca spełnia warunki do uzyskania pomocy, a wówczas powinien ją otrzymać, czy też takich warunków nie spełnia, co musi skutkować odmową przyznania pomocy.

W złożonej skardze skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie pomocy finansowej zgodnie w wnioskiem, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 9, art. 77, art. 80 oraz art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") poprzez brak podjęcia czynności mających na celu wyjaśnienie sprawy, brak pouczenia strony

o możliwości składania wniosków dowodowych w postaci oświadczeń oraz zeznań świadków, a także brak wysłuchania strony, która pozbawiona pomocy profesjonalnego pełnomocnika nie znała swoich praw, a co za tym idzie nie przedstawiła żadnych dowodów. Zdaniem skarżącego, organy administracji publicznej nie podjęły żadnych czynności, żeby wyjaśnić stan faktyczny sprawy. Nie zostały przesłuchane obie strony transakcji, ani przeprowadzony dowód z opinii biegłego, który byłby konieczny do oceny normy wysiewu w zestawieniu do jakości gleby. Tego rodzaju wiedza ma charakter wiadomości specjalnych i nie powinna być rozstrzygana w ramach organu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającej decyzji organu pierwszej instancji, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych przepisów, Sąd uznał, że zawierają ono wady powodujące konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

W konsekwencji skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty Sąd uwzględnia.

Skarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w O. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. K. z dnia [...] września 2023 r.

w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki z związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją [...] wobec [...].

Podać należy, że rozstrzygnięcia powyższe zapadły na skutek złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie pomocy na podstawie § 13zw ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zgodnie

z § 13zw ust. 1 ww. rozporządzenia, w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności;

2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem

w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472;

3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy;

3a) który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność

w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą

w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.;

4) który złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów

o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Stosownie do § 13zw ust. 1a ww. rozporządzenia, pomocy, o której mowa w ust. 1, nie przyznaje się producentowi rolnemu będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot.

W myśl § 13zw ust. 7 tego rozporządzenia, do wniosku, o którym mowa w § 13zw ust. 3 pkt 1, dołącza się kopie faktur VAT lub ich duplikaty potwierdzające sprzedaż pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupiającym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia [...] kwietnia 2023 r. do dnia [...] lipca 2023 r.

Z wydanych decyzji oraz akt sprawy wynika, że do wniosku o przyznanie pomocy skarżący załączył kserokopie:

- faktury VAT RR Nr [...]/S z dnia [...].04.2023 r. potwierdzającej sprzedaż 16,1 t pszenicy konsumpcyjnej;

- faktury VAT RR RR Nr [...]/B z dnia [...].06.2023 r. potwierdzającej sprzedaż 25,9 t pszenicy.

Ponadto organ pierwszej instancji ustalił, że skarżący prowadzi w swoim gospodarstwie rolnym produkcję zwierzęcą. Jednocześnie jest podmiotem kupującym pszenicę, ponieważ dokonał zakupu pszenicy od B. K., G. R.-S.. Strona nabyła od tego podmiotu pszenicę jarą w ilości 1,7 t (faktura VAT Nr [...] z dnia [...].03.2023 r., dołączona do akt sprawy postanowieniem z dnia [...].08.2023 r.).

W związku z powyższym, organy uznały, że w sprawie zaistniała przesłanka określona w § 13zw ust. 1a rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, stanowiąca, że pomocy, o której mowa w ust. 1, nie przyznaje się producentowi rolnemu będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot.

Z kolei skarżący w toku postępowań przed organami oraz w skardze podał, że zakupił 1,7 t pszenicy jarej, którą po zaprawieniu zaprawą zbożową Orius wykorzystał do siewu. Obsiał nią 3,19 ha oraz dokonał wsiewek w zbożu ozimym, ponieważ z powodu awarii siewnika nastąpiła taka konieczność. Podniósł, że w poprzednim roku nie miał zasianej pszenicy jarej, z której plonu mógłby dokonać zasiewu. Ze względu na trudną sytuację finansową nie stać go było na zakup kwalifikowanego materiału siewnego, który jest bardzo drogi. Oświadczył, że nie jest podmiotem skupującym zboża oraz nie wykorzystał tego zboża w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą.

Mając na uwadze powyższe podnieść należy, że na podstawie § 13zw ust. 1a ww. rozporządzenia, pomocy, o której mowa w ust. 1, nie przyznaje się producentowi rolnemu będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot. Zwrócić należy uwagę, że przywołany przepis prawa zawiera przesłankę negatywną przyznania pomocy finansowej. Spełnienie się tej przesłanki wyklucza prawo do uzyskania pomocy. Sąd jednak zauważa, że nie każde nabycie zboża wiąże się z brakiem prawa do uzyskania pomocy, lecz skup dokonany

"w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż". Musi zatem zachodzić "związek" skupu zboża

z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą. O braku podstaw do przyznania pomocy nie decyduje sam fakt prowadzenia produkcji zwierzęcej, lecz wystąpienie "związku" między zakupem zboża a produkcją zwierzęcą.

Tymczasem skarżący podnosi, że nie nabył zboża do produkcji zwierzęcej, lecz do obsiewu pola. W tym kontekście wskazuje, że sprzedał pszenicę ozimą, bo innej nie mógł posiadać, co potwierdza wniosek o płatność obszarową. Skarżący podkreślił, iż rozumie, że z punktu widzenia botaniki, pszenica jara i ozima to jedna i ta sama roślina, ale cechy biologiczne i proces uprawy tych dwóch gatunków są bardzo różne, obejmuje inne cykle i pory roku, warunki pogodowe i skład gleby, klimat i wielkość upraw. Producent rolny podniósł, że w momencie kiedy kupował pszenicę w marcu, nie miał świadomości, że pozbawi go to całkowicie dopłaty, ponieważ było to dla niego logiczne i oczywiste, że jest to inny rodzaj zboża, nie jest przeznaczony do dalszej sprzedaży czy na paszę dla zwierząt. Ponadto strona postępowania nie zgodziła się ze stwierdzeniem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. K., że "przy średniej normie wysiewu pszenicy jarej wynoszącej 170 kg/ha, zakupiona ilość zboża pszenicy jarej pozwala na dokonanie obsiewu areału ok. 10 ha", gdyż jest to norma dla kompleksu glebowego bardzo dobrego materiału kwalifikowanego. Skarżący zwrócił uwagę, że zakupił pszenicę z zanieczyszczeniami (plewy i inne) oraz uszkodzonymi ziarnami, ponieważ była po omłocie kombajnu, należało ją oczyścić i przygotować do siewu. Zauważył, że z powodu słabej jakości gleb i samodzielnego przygotowywania materiału, oczywistym jest, że ilość wysianego zboża musi być znacznie większa. Podniósł, że

w Internecie można znaleźć informację, że "na glebach słabszych, po gorszych przedpłonach zaleca się wysiew do 6 mln/ha zdrowych ziaren, tj. ok. 230 kg -250 kg".

W momencie zakupu trudno było co do kilograma oszacować ilość potrzebnego zboża, gdyż nie wiadomo ile z tego będzie odpadu, ile zostanie zużyte na dokonanie wsiewek

w pszenicy ozimej w związku z awarią siewnika i jaki będzie ostatecznie areał zasiewu.

Zdaniem Sądu, z uwagi na powyższe, organ obowiązany był podać dowody,

z których wywodzi, że zakup w tym konkretnym przypadku pszenicy jarej był przeznaczony (pozostawał w związku) do prowadzonej przez skarżącego produkcji zwierzęcej. Powinien dowodowo wykazać i podać argumenty, które podważają oświadczenie skarżącego, że nabytą pszenicę jarą wykorzystał do obsiewu pola. Faktura nabycia jest z daty [...] marca 2023 r. i jako przedmiot sprzedaży zawiera pszenicę jarą

w ilości 1,7 t. Pszenica ta miała - według skarżącego – służyć zasiewom wiosennym pola o powierzchni 3,19 ha. Organ w tym kontekście podnosi, że taka ilość zboża mogła służyć obsianiu pola o pow. 10 ha. Jednakże organ nie dokonuje oceny argumentów strony, że nabyta pszenica jara była zanieczyszczona (np. plewami). Taką okoliczność (co do jakości) można było zweryfikować u sprzedawcy tej pszenicy jarej. Pozwoliłoby to na ustalenie, jaka ilość pszenicy była potrzebna na obsianie pola o pow. 3,19 ha.

Zdaniem Sądu przedwcześnie organy przyjęły, że zakup pszenicy przez skarżącego pozostawał w związku z produkcją zwierzęcą, skoro skutecznie nie podważono obsiania pola o pow. 3,19 ha pszenicą jarą, którą skarżący – jak podnosi – wiosną 2023 r. nie dysponował. Nie można też jednoznacznie stwierdzić na podstawie ustaleń organu czy faktycznie skarżący nabył pszenicę jarą zanieczyszczoną, a tym samym potrzebował jej ilościowo więcej niż wynikałoby to z wyliczeń organu. Organ obowiązany jest też wskazać, jakie jest źródło danych stanowiących podstawę do wyliczeń wielkości zboża o określonej jakości niezbędnej do obsiania pola o pow. 3,19 ha. Tym bardziej, że w odwołaniu skarżący powołuje się na parametry obsiania pól, wg których zużycie zboża jest większe niż podaje organ. Zaznacza przy tym, że jego pola są "glebami słabszymi".

W przypadku natomiast, gdy organ nie podważy skutecznie (dowodowo) argumentacji strony skarżącej, wówczas z podanych w decyzji przyczyn nie będzie mógł odmówić przyznania płatności.

Oczywiście Sąd dostrzega specyfikę postępowania prowadzonego przed organami w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z przepisem art. 10a ust. 1 ustawy

o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U z 2023 r., poz. 1199), jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. Tym samym w tym postępowaniu na organach nie ciążą obowiązki wynikające z ww. zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Przepis art. 10a ust. 1a ustawy o Agencji stanowi z kolei, że w postępowaniach, o których mowa

w ust. 1, organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania

i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 10a ust. 1b ustawy o Agencji).

Zdaniem Sądu, ustanowiona w art. 10a ust. 1b ustawy reguła dowodzenia oznacza, że

w niniejszym postępowaniu, to na wnioskodawcy ciążył obowiązek udowodnienia faktów uzasadniających kierowane względem organów Agencji żądanie przyznania pomocy finansowej. Tym samym ciężar dowodu wykazania warunków przyznania pomocy spoczywał na skarżącym. Wskazane regulacje nakładają na organy administracyjne wyłącznie obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wprowadzając tym samym odstępstwo od określonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zasady podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Porównanie regulacji dotyczących postępowania w sprawie przyznania pomocy z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą, organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Natomiast w przypadku analizowanej pomocy, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dotyczy to przede wszystkim dowodów wskazanych we wniosku oraz w innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zatem obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Nie ma zatem racji strona skarżąca, że organ był obowiązany w pełnym zakresie – z uwzględnieniem wszystkich wymienionych w skardze zasad – przeprowadzić postępowanie administracyjne, w tym postępowanie dowodowe.

Niemniej jednak należy mieć na uwadze, że skarżący w oświadczeniu oraz konsekwentnie w odwołaniu podnosił, że pszenica, którą nabył nie jest przeznaczona do dalszej sprzedaży czy na paszę dla zwierząt, została wykorzystana do obsiania pól, ponadto gleby są słabe i wymagają większej ilości zboża do obsiania pól niż na glebach lepszej jakości. W odwołaniu zarzucił, że wyliczenia organu pierwszej instancji odnoszą się do norm dla "kompleksu glebowego bardzo dobrego i materiału kwalifikowanego". On natomiast zakupił pszenicę z zanieczyszczeniami (np. plewy) uszkodzonymi ziarnami, ponieważ po omłocie kombajnu, należało ją oczyścić i przygotować do siewu.

W związku z tym, zweryfikowanie tych argumentów skarżącego należy już do organu.

Nie ma natomiast znaczenia jaki był rodzaj pszenicy sprzedanej (ozima), a jaki kupionej (jara). Przepisy nie rozróżniają rodzaju pszenicy, od której zależy prawo do uzyskania bądź odmowy pomocy. Istotne jest, czy między zakupioną pszenicą

a prowadzoną produkcją zwierzęcą zachodził związek, a zatem, że zakup tej pszenicy służył produkcji zwierzęcej. Ponadto należy mieć na uwadze, że na s. 3/5 wniosku, skarżący w części IX pkt [...] złożył oświadczenie, że nie nabywa pszenicy i gryki w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą. Nie wystarczy zatem obalenie tego oświadczenia poprzez wykazanie, że nabył pszenicę, lecz – wobec podanej argumentacji skarżącego - musi być wykazane, że nabycie to pozostawało "w związku" z produkcją zwierzęcą. Skarżący natomiast podnosi, że nabył wprawdzie pszenicę, jednak dla obsiania pola.

Ponadto należy mieć na uwadze, że art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji, nie wyłącza ze stosowania art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym:

§ 1. Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

§ 2. Organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.

Zatem ustawodawca w art. 8 § 1 k.p.a. ustanowił nakaz kierowania się m.in. zasadą proporcjonalności (zob. wyroki: WSA w Poznaniu z 16 września 2022 r., III SA/Po 401/22; WSA w Lublinie z 27 kwietnia 2023 r., II SA/Lu 119/23; WSA w Łodzi z 14 kwietnia 2023 r., III SA/Łd 58/23).

Zdaniem Sądu, organ nie mógł zatem nie ocenić sytuacji przedmiotowej sprawy

w kontekście także tej zasady. Jest to o tyle istotne, że skarżący nabył 1,7 t. zboża,

a sprzedał 41,9 t zboża. Nabycie w stosunku do sprzedaży stanowi 4 %. Skarżący zatem zakupił pszenicę jarą w niewielkiej ilości (1,7 t) w stosunku do ilości, którą sprzedał (42 t). Zatem, jeżeli organ podważy argumenty skarżącego w zakresie przeznaczenia nabytej pszenicy jarej lub wyliczeń co do wielkości zboża koniecznego do obsiania pola o pow. 3,19 ha, to wówczas obowiązany jest ocenić sprawę z uwzględnieniem zasady proporcjonalności. Jeżeli odmawia stosowanie tej zasady, to obowiązany jest to uzasadnić.

Zatem prawidłowe rozpoznanie niniejszej sprawy wymagało wyczerpującego rozpatrzenia złożonego przez stronę wniosku oraz dołączonych do niego dokumentów, ale także konkretnych argumentów skarżącego. W sytuacji stwierdzenia podstaw do odmowy wnioskowanej pomocy, organy powinny były zaś wskazać zarówno motywy podjętej decyzji, jak i odnieść się do argumentacji strony postępowania.

Rozpatrując ponownie sprawę, organy zobowiązane będą uwzględnić wyrażone

w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu. W szczególności organy przeanalizują istnienie w sprawie przesłanek udzielenia wnioskowanej pomocy finansowej,

z uwzględnieniem wyrażonej w niniejszym wyroku oceny prawnej. Wydając ponownie decyzję, organ sporządzi uzasadnienie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107

§ 3 k.p.a., m.in. w zakresie pełnego odniesienia się do argumentacji strony skarżącej. Wskazania bowiem wymaga, że pomimo omówionej wyżej modyfikacji postępowania prowadzonego przez organy ARiMR, organy te nadal są zobowiązane, zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a., wskazać adresatowi decyzji fakty, które uznały za udowodnione

i dowody na których się oparły, oraz dlaczego nie dały wiary twierdzeniom strony czy też nie przyznały mocy dowodowej wskazanym przez niego dowodom. W szczególności decyzje odmowne lub nakładające sankcje względem wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Z decyzji musi zatem wynikać, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie takiej decyzji realizować winno, wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, której stosowania także nie wyłącza art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji, a zgodnie z którą, organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób, w miarę możności, doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Obecnie Sąd nie przesądza, czy i w jakim zakresie przysługuje skarżącemu pomoc finansowa, o którą wnioskuje. Stwierdza wyłącznie, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo. Organ przedwcześnie przyjął, że w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 13zw ust. 1a ww. rozporządzenia.

Sąd zauważa, że w dniu [...] marca 2024 r. (dzień przed rozprawą) oraz w dniu rozprawy (5 marca 2024 r.) wpłynęły do tut. Sądu email-e Pełnomocnika skarżącego

z wnioskiem o zmianę terminu rozprawy, albowiem w tym samym dniu i na tę samą godzinę pełnomocnik ma wyznaczoną rozprawę przed Sądem Okręgowym we [...] II Wydział karny sygn. akt II K 29/23. Wniosek ten nie został podpisany ani własnoręcznie, ani w sposób przewidziany do podpisania w formie elektronicznej. Tymczasem zawiadomienie o rozprawie zostało doręczone [...] lutego 2024 r. Nie było zatem przeszkód, aby wcześniej zawiadomić Sąd składając podpisany wniosek.

Z tych względów, Sąd wniosek o odroczenie rozprawy oddalił.

Na marginesie już tylko podkreślenia wymaga, że w myśl art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu wtedy, gdy sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Rozważając odroczenie rozprawy, sąd musi brać pod uwagę sformułowany w art. 45 ust. 1 Konstytucji nakaz rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki oraz regulację zawartą w art. 7 p.p.s.a., zgodnie z którą sąd powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. W tym kontekście należy też zauważyć, że nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy (art. 107 p.p.s.a.), a wnioski strony skarżącej - w razie jej nieobecności - wynikające ze skargi oraz pism procesowych są przedstawiane w trakcie rozprawy (art. 108 p.p.s.a.). W świetle powyższych regulacji, odroczenie rozprawy jest sytuacją wyjątkową i nadzwyczajną (por. wyrok NSA z dnia [...] maja 2008 r., II FSK 471/07).

Ponownie rozpatrując sprawę organy będą miały na uwadze wywody i wskazania Sądu zawarte w tym wyroku, stosownie do art. 153 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.