Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1462/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 62 pkt 1, art. 133 par. 1, art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 27 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A Sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 367/20 w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz A Sp. z o.o. w G. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 21 października 2020 r., sygn. V SA/Wa 367/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA w Warszawie) po rozpoznaniu skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej zwanej spółką lub skarżącą) na decyzję na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej, oddalił skargę.

W stanie faktycznym sprawy Prezes Agencji Rynku Rolnego decyzją z dnia [...] września 2012 r. przyznał spółce refundację wywozową do wniosku WPR1 o numerze [...] z dnia [...] lipca 2012 r. [...], w wysokości 1 567,54 EUR, tj. 6 664,40 zł z tytułu wywozu towarów o kodach ERN:0201 20 30 9110 w ilości 10 410 kg i 0201 20 50 9110 w ilości 9 233 kg.

Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu w okresie od dnia 12 września 2014 r. do 28 lutego 2017 r., a następnie Naczelnik Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego (WUCS) w Poznaniu w okresie od 1 marca 2017 r. do 13 września 2017 r. przeprowadzili w spółce kontrolę w zakresie prawidłowości wypłaty refundacji wywozowych przyznawanych do wywozu produktów rolnych do państw trzecich, realizowanych w ramach finansowania wspólnej polityki rolnej zgodnie z przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L z 2013 r., poz. 347, str. 549, z póżn. zm.; zwane dalej: "rozporządzeniem nr 1306/2013").

W toku kontroli ustalono, że część wywiezionego mięsa pochodzi ze zwierząt, w stosunku do których w dniu uboju stwierdzono rozbieżności dotyczące: płci pomiędzy kategorią ubojową, a płcią zgłoszoną do rejestracji w bazie systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ), dwukrotne uboje zwierząt o tym samym numerze identyfikacyjnym, uboje zwierząt o tym samym numerze identyfikacyjnym w dwóch różnych ubojniach, w tym w spółce, niezgodności w wieku pomiędzy danymi w paszporcie, a wiekiem wynikającym z uzębienia ubitych sztuk, rozbieżności pomiędzy wagą bitą ciepłą (WBC) a wagą schłodzonych ćwierci.

Powyższe ustalenia znalazły się w protokole kontroli z dnia 28 września 2017 r., do którego spółka nie wniosła uwag.

Naczelnik WUCS w Poznaniu uznał, że wystąpiły przesłanki do zainicjowania postępowania celnego w przedmiocie uznania za nieprawidłowy zapisu zawartego w polu 34a (kraj pochodzenia) zgłoszenia celnego do procedury wywozu sporządzonego w formie elektronicznej i zaewidencjonowanego pod pozycją MRN12PL394010E0142205.

Następnie Naczelnik WUCS w Poznaniu po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w związku z brakiem możliwości ustalenia niepreferencyjnego pochodzenia 3 115,40 kg masy netto mięsa z partii 19 643,00 kg masy netto zgłoszonej do procedury wywozu według zgłoszenia celnego, zaewidencjonowanego pod pozycją 12PL394010E0142205 z dnia 4 lipca 2012 r., wydał w dniu 23 kwietnia 2019 r. decyzję nr 394000-COC-3.4322.85.2018 dotyczącą zmiany zapisów w zgłoszeniu celnym nr MRN 12PL394010E0142205. Zmianie uległy zapisy dotyczące pola 34a (kod kraju pochodzenia) oraz 38 (masa netto). Pozycja 1 i 2 zgłoszenia dotyczącego wywozu towaru o kodach ERN: 0201 20 30 9110 i 0201 20 50 9110 została podzielona na dwie pozycje: pozycja 1a - brak kodu kraju pochodzenia dla ilości 3 115,40 kg, pozycja 1b - kod kraju pochodzenia PL dla ilości 16 527,60 kg.

Pozycja 1 zgłoszenia otrzymała zapis: pozycja 1 - pole 34a - puste (brak kodu kraju pochodzenia).

Mając powyższe na uwadze Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa postanowieniem z dnia 12 lipca 2019 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej, wypłaconej na podstawie decyzji z dnia z dnia 18 września 2012 r. Następnie zaś organ ten decyzją z dnia 28 sierpnia 2019 r. określił wysokość tej kwoty na 249,49 EUR, tj. 1 063,00 zł uzyskanych na mocy ww. decyzji.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołania spółki, decyzją z dnia 13 grudnia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Minister odniósł się w pierwszej kolejności do powołanych w odwołaniu zarzutów dotyczących przedawnienia dochodzenia należności. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie początkiem biegu terminu przedawnienia była data 12 września 2013 r., tj. data ostatniej płatności refundacji, przyjmując jednocześnie - z uwagi na związek czasowy w jakim pozostawały nieprawidłowości - że stwierdzona nieprawidłowość miała charakter ciągły.

Dokonując oceny dokumentów przekazanych przez Naczelnika WUCS w Poznaniu przy piśmie z dnia 21 września 2018 r. Minister uznał, że określały one dokładnie operacje, w odniesieniu do których istniało podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości dla wskazanych w nich zgłoszeń, które można było z kolei jednoznacznie odnieść do numerów transakcji i wypłaconych przez agencję płatniczą refundacji. Uznano je zatem za wystarczające z punktu spełnienia wymogów aktów przerywających bieg terminu przedawnienia.

Minister wskazał przy tym, że takie stanowisko zaprezentował również Naczelnik WUCS w Poznaniu, który skierowaną do spółki korespondencję (wezwania), dołączoną do pisma z dnia 21 września 2018 r., uznał za spełniającą wymogi określone w akapicie trzecim art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/1995. Całość tej korespondencji pochodzi natomiast sprzed dnia 12 września 2017 r., tj. terminu upływu 4-letniego okresu przedawnienia.

Minister podkreślił, że kwestie pochodzenia towaru ostatecznie określane są przez służby celne na podstawie przepisów celnych. W myśl art. 61 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. U. UE L 269 z 10.10.2013 r.. str. 1. z późn. zm.), jeżeli w zgłoszeniu celnym wskazane zostaje pochodzenie zgodnie z przepisami prawa celnego, organy celne mogą zażądać od zgłaszającego udowodnienia pochodzenia towarów. Niezależnie od przedstawienia dowodu pochodzenia zgodnie z przepisami prawa celnego lub innym prawodawstwem unijnym regulującym określone dziedziny, w przypadku uzasadnionych wątpliwości organy celne mogą zażądać dodatkowego dowodu w celu upewnienia się, że wskazane pochodzenie jest zgodne z regułami określonymi w stosownych przepisach unijnych. Mimo składanych wyjaśnień spółka nie rozwiała wątpliwości organów celnych powyższym zakresie.

W powyższej decyzji Naczelnika WUCS jednoznacznie wskazano, że z uwagi na stwierdzone rozbieżności między wagą bitą ciepłą, a wagą schłodzonych ćwierci nie można uznać, iż zwierzęta poddane ubojowi były tożsame ze zwierzętami, dla których wydano określone numery kolczyków. W związku z powyższym Naczelnik WUCS w uznał, że nie jest możliwe stwierdzenie, iż zgodnie z zasadami niepreferencyjnego pochodzenia towarów, krajem pochodzenia mięsa uzyskanego z przedmiotowych zwierząt, zgodnie z deklaracją złożoną w zgłoszeniu celnym, jest Polska. Co więcej, niemożność identyfikacji wskazanych sztuk bydła, od których pochodziło uzyskane mięso, powoduje, że kraju pochodzenia tego mięsa nie można ustalić w ogóle

Podsumowując Minister wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 3 i 4 obowiązującego w trakcie wywozu rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawie dokumentów stosowanych w obrocie towarami objętymi Wspólną Polityką Rolną oraz szczegółowych warunków i trybu postępowania z tymi towarami, w zakresie przewidzianym dla organów celnych (Dz. U. z 2010 r. nr 73, poz. 469), dane wpisywane we wniosku o refundację powinny odpowiadać danym zawartym w zgłoszeniu celnym lub pozycji zgłoszenia celnego, przy czym wniosek o refundację może dotyczyć mniejszej ilości towaru niż ilość wynikająca ze zgłoszenia celnego. W związku z powyższym refundację wypłaconą na podstawie wniosku o refundację WPR1 2012/0564/0100 (MRN 12PL394010E0142205), niezgodnego z danymi zawartymi w ww. zgłoszeniu celnym w stosunku do ilości mięsa, co do której nie ustalono pochodzenia należało uznać za nienależną.

WSA w Warszawie, po rozpoznaniu skargi spółki, wyrokiem z 21 października 2020 r., przedmiotowa skargę oddalił.

W uzasadnieniu wyroku Sąd odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 54 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013, Sąd uznał, że niniejszej sprawie termin wskazywany w tym przepisie nie upłynął, gdyż to nie agencja płatnicza, którą w tej sprawie była Agencja Rynku Rolnego, a następnie w wyniku przekształceń Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, przeprowadzał kontrolę, ale organy celno-skarbowe, które nie mają kompetencji w zakresie wypłaty refundacji wywozowych, co tym samym oznacza, że nie były agencją płatniczą.

Sąd dodał również, że termin ten odnosi się że termin ten odnosi się do państwa członkowskiego, a nie do beneficjenta.

WSA w Warszawie uznał, że nieprawidłowość, która miała miejsce w sprawie niniejszej miała charakter ciągły. Nieprawidłowości stwierdzone w wyniku kontroli celno-skarbowej miały miejsce w ciągu jednego roku budżetowego (16.10.2012 r.- 15.10.2013 r.), dotyczyły zgłoszeń wywozu mięsa wołowego i rozbieżności w zakresie jego wagi i pochodzenia tusz wołowych. Wywóz tego mięsa do państw trzecich stanowił podstawę do wypłaty refundacji wywozowych. Wobec czego prawidłowo organ uznał, że początkiem biegu terminu przedawnienia jest data 12 września 2013 r. jako data ostatniej płatności refundacji wywozowej.

W zakresie pojęcia szkody Sąd powołał się wyrok TSUE wydany w sprawie C- 59/14, zgodnie z którym art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich należy interpretować w ten sposób, że szkoda powstaje w chwili wydania decyzji o przyznaniu refundacji wywozowej odnośnemu eksporterowi. To od tej chwili bowiem istnieje rzeczywiście szkoda w budżecie Unii. Nie można uznać tej szkody za istniejącą przed datą ostatecznego przyznania tej korzyści, ponieważ oznaczałoby to przyznanie, że termin przedawnienia dla żądania zwrotu tej kwoty może rozpocząć bieg już w chwili, w której nie została ona jeszcze przyznana (por. pkt 32, 33; pkt 2 sentencji)

Jak wynika z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, okres przedawnienia wynosi cztery lata od chwili dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. Zasady sektorowe dla refundacji wywozowych zostały unormowane w rozporządzeniu Komisji (WE) z nr 612/2009 dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającym wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.U.UE.L.2009.186.1 z dnia 2009.07.17 ). Zgodnie z art. 49 ust. 4 lit. b obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeśli okres, który upłynął między dniem zawiadomienia beneficjenta o ostatecznej decyzji o przyznaniu refundacji a dniem przekazania beneficjentowi przez władze krajowe lub wspólnotowe pierwszej informacji o rodzaju nienależnej płatności, jest dłuższy niż cztery lata. Przepis ten stosuje się tylko wtedy, gdy beneficjent działał w dobrej wierze. Termin przedawnienia jest więc taki sam, jak określony w rozporządzeniu 2988/95 i podobnie ulega przerwaniu z chwilą powiadomienia przez władze krajowe o nieprawidłowości.

Analizując treść wezwań organów celno-skarbowych przeprowadzających kontrolę, skierowanych do spółki, w zakresie prawidłowości wypłaty refundacji wywozowych Sąd stwierdził, iż spełniają one wymogi dla zawiadomienia o nieprawidłowości, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia 2988/95, rozumianym w sposób zaprezentowany przez Trybunał w sprawie C-52/14.

Czynności te, prowadzone początkowo w trybie postępowania kontrolnego, które następnie dało podstawę do wszczęcia postępowania w przedmiocie zmiany zgłoszenia celnego, muszą być uznane za akty właściwego organu władzy. Pisma te były skierowane do skarżącej, czyli został także spełniony warunek zawiadomienia odnoszącego się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości.

Strona została w dniu 25 maja 2017 r. wezwana do wyjaśnienia odchyleń dotyczących wielkości ubytków m.in. w SAD nr 0142205 z dnia 4 lipca 2012 r., oraz do złożenia m.in. tego zgłoszenia celnego wraz z załącznikami (faktury sprzedaży, świadectwa WIJHARS wraz z listami ćwierci, dokumenty potwierdzające schodzenie towaru).

Zaskarżona decyzja nie określa konkretnie które pismo przerwało bieg przedawnienia, ograniczając się do ogólnego powołania się na wszystkie pozyskane z Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego dokumenty. Jednak dokumenty te, znane stronie - gdyż do niej kierowane- znajdują się w aktach administracyjnych, na podstawie których Sąd kontroluje wydaną decyzję. Możliwa jest więc weryfikacja przez Sąd prawidłowości ustaleń organu zgodnie z dyspozycją art. 133 § 1 P.p.s.a., co w konsekwencji oznacza, że istnienie w aktach dokumentu wskazującego na konkretne nieprawidłowości skierowanego do strony przed 12.09.2017 r. musi prowadzić do uznania, że w stosunku do tej nieprawidłowości termin przedawnienia został skutecznie przerwany. Z tych powodów sformułowane w skardze zarzuty dotyczące naruszenia zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania w zakresie odnoszącym się do przedawnienia dochodzenia zwrotu refundacji należy uznać za niezasadne

W kwestii zarzutów dotyczących pochodzenia towaru WSA stwierdził, że jest w tym zakresie związany decyzją celną – stanowiącą dokument urzędowy, która jest prawomocna.

Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie wniosła spółka, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

• w granicach art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

- naruszenie przepisu art. 54 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. nr 347, str. 549 z późn. zm.; zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 1306/2013"), przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że termin określony w tym przepisie "odnosi się do państwa członkowskiego, a nie do beneficjenta", która to wykładnia jest nie tylko sprzeczna z bezpośrednim brzmieniem przepisu ale również narusza zasady ogólne stosowania przepisów prawa unijnego w krajowych porządkach prawnych państw członkowskich.

• w granicach art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. naruszenie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w powiązaniu z niżej wskazanymi przepisami, przez nieuzasadnione oddalenie skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 grudnia 2019 r., znak: RR.prz.027.32.2019, utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z dnia 28 sierpnia 2019 r., nr 204/9300/19/oe, ustalającą kwotę nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej, pomimo naruszenia tych przepisów przez organ I i/lub II Instancji, tj.:

a. art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L z 1995 r., poz. 312, str. 1; zwane dalej: "rozporządzeniem nr 2988/95"), przez nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd I instancji, że pomimo, iż zarówno decyzja organu I jak i lI instancji nie określa, które konkretnie pismo wystosowane do skarżącej przerwało bieg przedawnienia, a ogranicza się jedynie do ogólnego powołania się na wszystkie pozyskane dokumenty z Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego, możliwa jest weryfikacja przez Sąd prawidłowości ustaleń organu zgodnie z dyspozycją art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem istnienie w aktach dokumentu wskazującego na konkretne nieprawidłowości skierowanego do strony przed dniem 12 września 2017 r. musi prowadzić do uznania, że w stosunku do tej nieprawidłowości termin przedawnienia został skutecznie przerwany, podczas gdy w sprawie zaniechano ustalenia czy, którekolwiek z pism z Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego, dotyczyło nieprawidłowości związanych z wywozem, dla którego przyznano refundację w drodze decyzji z dnia 18 września 2012 r. (chodzi przy tym o konkretne nieprawidłowości związane z tą konkretną refundacją, a nie jakiekolwiek nieprawidłowości w sprawie), a jeżeli tak to które oraz czy wystarczająco dokładnie określa operacje w odniesieniu do których istniało podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości dla wskazanych w nich zgłoszeń, a także czy zostało ono podane do wiadomości osoby, której zachowanie można przypisać osobie prawnej - skarżącej;

b. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, z późn. zm.; zwanej dalej: "K.p.a.") w związku z art. 77 § 1 K.p.a., poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd I instancji, że zarówno organ I jak i II instancji dokonały wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także zebrały w sposób wyczerpujący i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, podczas gdy: - w aktach sprawy brak jest protokołu kontroli Naczelnika WUCS w Poznaniu z dnia 28 września 2017 r., pisma przekazującego w/w protokół kontroli Dyrektorowi Generalnemu Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, a także dowodu doręczenia skarżącej decyzji Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu zmieniającej zgłoszenie celne, - w aktach sprawy brak jest dowodów doręczeń - osobie której zachowanie można przypisać osobie prawnej (skarżącej) - pism z Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego, które rzekomo przerwały bieg przedawnienia, - w/w organy wzięły pod uwagę jedynie dokumenty urzędowe w postaci protokołu kontroli Naczelnika WUCS w Poznaniu z dnia 28 września 2017 r. (RPEiR) oraz decyzji Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu zmieniającej zgłoszenie celne, a jednocześnie pominęły przy tym inne dokumenty urzędowe znajdujące się w aktach sprawy, tj. świadectwa zdrowia (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego nie "wartościuje" dokumentów urzędowych, a tym samym nie przyznaje pierwszeństwa niektórym / wybranym z nich), - w/w organy nie włączyły do akt niniejszego postępowania następujących dokumentów urzędowych: rejestru z systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ) oraz dzienników badania przedubojowego i poubojowego;

c. art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 11 K.p.a., poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd I instancji, iż decyzja organu I jak i II instancji zawierała uzasadnienie prawne pomimo, iż w/w organy nie wyjaśniły stronie jej podstaw prawnych, tj. nie dokonały wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięć zawartych w decyzji (ograniczyły się jedynie do ich przytoczenia), tj. zaniechały m.in. odniesienia się do kwestii przedawnienia dochodzonych należności, co w konsekwencji uniemożliwiło stronie odniesienie się do rozstrzygnięcia skarżonej decyzji (m.in. w zakresie przedawnienia), a także doprowadziło do naruszenia podstawowych zasad postępowania i prawa administracyjnego

2. art. 133 w zw. z art. 62 pkt 1 oraz art. 113 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez zaniechanie zarządzenia skompletowania akt niezbędnych do rozpoznania sprawy, w szczególności protokołu kontroli Naczelnika WUCS w Poznaniu z dnia 28 września 2017 r., pisma przekazującego w/w protokół kontroli Dyrektorowi Generalnemu Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, a także dowodu doręczenia skarżącej decyzji Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu zmieniającej zgłoszenie celne, a tym samym zamknięcie rozprawy w sprawie niedostatecznie wyjaśnionej, a w konsekwencji wydanie wyroku na podstawie niekompletnych akt sprawy;

3. naruszenie przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nieuwzględnienie wszystkich prawnych aspektów sprawy, w szczególności poprzez pominięcie istnienia w systemie prawa normy art. 49 ust. 4 lit. b rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. UE L z 2009 r., poz. 186, str. 1, z późn. zm.; zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 612/2019") wskazującej, iż obowiązek zwrotu przez beneficjenta kwoty nienależnie otrzymanej nie ma zastosowania jeżeli okres, który upłynął między dniem zawiadomienia beneficjenta o ostatecznej decyzji o przyznaniu refundacji a dniem przekazania beneficjentowi przez władze krajowe lub wspólnotowe pierwszej informacji o rodzaju nienależnej płatności, jest dłuższy niż cztery lata, o ile beneficjent działał w dobrej wierze, co w niniejszej sprawie miało miejsce albowiem okres, który upłynął miedzy dniem zawiadomienia strony o ostatecznej decyzji o przyznaniu refundacji a dniem przekazania stronie pierwszej informacji o rodzaju nienależnej płatności, jest dłuższy niż cztery lata - decyzja o przyznaniu refundacji wywozowej wydana została w dniu 18 września 2012 r. natomiast (jak wynika z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) pierwszą informację o rodzaju nienależnej płatności strona mogła otrzymać najwcześniej w dniu 24 stycznia 2017 r. (pismo - wezwanie Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu), a zatem okres pomiędzy dniem wydania w/w decyzji, a tym samym najwcześniejszym dniem w którym skarżąca mogła dowiedzieć się o przyznaniu refundacji a datą, którą opatrzone zostało pismo Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu, a tym samym najwcześniejszym dniem kiedy władze krajowe mogły przekazać beneficjentowi pierwszą informację o rodzaju nienależnej płatności, jest dłuższy niż cztery lata;

4. naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegającego na niezawarciu w uzasadnieniu skarżonego wyroku stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, tj. zaniechania przez Sąd I instancji wyjaśnienia skarżącej powodów uznania, iż w sprawie: (1) wszelkie pisma z dnia z Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego, które rzekomo przerwały bieg przedawnienia podane zostały do wiadomości osoby, której zachowanie skarżącej (w uzasadnieniu skarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ograniczył się jedynie do wskazania wysłanych pism, bez wykazania skuteczności ich doręczenia do osoby, której zachowanie można przypisać osobie prawnej); (2) p. M. D. jest osobą, której zachowanie można przypisać osobie prawnej - skarżącej, w odniesieniu do pisma, które odebrał w dniu 13 września 2017 r.; (3) protokół kontroli Naczelnika WUCS w Poznaniu z dnia 28 września 2017 r. (RPEiR) oraz decyzja Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu zmieniająca zgłoszenie celne, są "wartościowszymi" dokumentami urzędowymi aniżeli inne dokumenty urzędowe znajdujące się w aktach sprawy, tj. świadectwa zdrowia; (4) stronie zapewniono czynny udział w każdym stadium postępowania albowiem nie stosuje się w tym przypadku art. 10 K.p.a., podczas gdy nie zapewniono jej prawa wglądu w akta sprawy, albowiem zastosowanie art. 73 § 1 K.p.a. nie zostało wyłączone. można przypisać osobie prawnej.

Na tej podstawie skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi w oparciu o art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Oprócz tego wystąpiła o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zaznaczono, że WSA w Warszawie nie uwzględnił wszystkich prawnych aspektów sprawy, tj. pominął iż w systemie prawa istnieje norma art. 49 ust. 4 lit. b rozporządzenia nr 612/2009 wskazująca, iż obowiązek zwrotu przez beneficjenta kwoty nienależnie otrzymanej nie ma zastosowania jeżeli okres, który upłynął między dniem zawiadomienia beneficjenta o ostatecznej decyzji o przyznaniu refundacji a dniem przekazania beneficjentowi przez władze krajowe lub wspólnotowe pierwszej informacji o rodzaju nienależnej płatności, jest dłuższy niż cztery lata, o ile beneficjent działał w dobrej wierze, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Okres, który upłynął miedzy dniem zawiadomienia strony o ostatecznej decyzji o przyznaniu refundacji a dniem przekazania stronie pierwszej informacji o rodzaju nienależnej płatności, jest bowiem dłuższy niż cztery lata - decyzja o przyznaniu refundacji wywozowej wydana została w dniu 18 września 2012 r., natomiast (jak wynika z uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie) pierwszą informację o rodzaju nienależnej płatności osoba, której zachowanie można przypisać osobie prawnej - skarżącej mogła (hipotetycznie-o czym dalej) otrzymać najwcześniej w dniu 24 stycznia 2017 r. (pismo - wezwanie Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu).

Podobnie decyzja organu I jak i II instancji nie określa, które konkretnie pismo wystosowane do skarżącej przerwało bieg przedawnienia, a ogranicza się jedynie do ogólnego powołania się na wszystkie pozyskane dokumenty z WUCS.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, a także zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej okazały się trafne.

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że z przepisów art. 174 i art. 183 § 1 P.p.s.a. wynika, że postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołane wniesioną skargą kasacyjną nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej, w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy, a którymi związanie polega na tym, że wskazanie przez skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, wskazujące na naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego, w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne, niewyartykułowane przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe (tzn. jasne i niebudzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony.

Z art. 176 P.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przepis ten określa elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (por. postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04, te orzeczenia oraz powoływane dalej dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże).

Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaznaczenia wymaga, że nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed Sądem I instancji. Oznacza to, że obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok sądu I instancji byłby inny. Innymi słowy, w skardze kasacyjnej należy wskazać przepisy, które zdaniem jej autora zostały naruszone oraz uzasadnić na czym konkretnie to naruszenie polegało, a także – co istotne – wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia w takim stopniu, że gdyby do nich nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny.

Powyższe wyjaśnienie odnoszące się do prawidłowego sfomułowania i uzasadnienia zarzutów skargi kasacyjnych było w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezbędne z uwagi na sposób zredagowania zarzutu zawartego w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej odnoszącego się do art. 133 P.p.s.a. Przepis ten składa się z mniejszych jednostek redakcyjnych (paragrafów). Natomiast autor skargi kasacyjnej w treści tego zarzutu, jak i jego uzasadnieniu wskazał, że obejmuje on cały przepis. Nie wiadomo zatem, która z jednostek redakcyjnych wskazanych przepisów stanowi przedmiot zarzutu kasacyjnego. Niemniej jednak analizując niniejszy zarzut w połączeniu z zarzutem 1b petitum skargi kasacyjnej mimo dostrzeżonych błędów, mając na względzie treść uchwały Pełnego Składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, (treść dostępna na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl) skład orzekający dokonał oceny zarzutów skargi w zakresie naruszenia prawa procesowego, bowiem te poddają się rozpoznaniu, w takim zakresie, jaki wynika z uzasadnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że na uwzględnienie zasługiwał zarzut procesowy nr 1b i w części zarzut nr 2 petitum skargi kasacyjnej.

Autor skargi kasacyjnej zarzuca Sądowi I instancji naruszenie przepisu art. 151 P.p.s.a., w powiązaniu z niżej wskazanymi przepisami, przez nieuzasadnione, oddalenie skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 grudnia 2019 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z dnia 28 sierpnia 2019 r., nr [...], ustalającą kwotę nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej, pomimo naruszenia tych przepisów przez organ 1 i/lub II instancji, tj.: art. 7 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a., poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd I instancji, że zarówno organ I jak i II instancji dokonały wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także zebrały w sposób wyczerpujący i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Zdaniem autora skargi kasacyjnej w/w organy nie włączyły do akt niniejszego postępowania następujących dokumentów urzędowych: rejestru z systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ) oraz dzienników badania przedubojowego i poubojowego, protokołu kontroli Naczelnika WUCS w Poznaniu z dnia 28 września 2017 r., pisma przekazującego w/w protokół kontroli Dyrektorowi Generalnemu Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, a także dowodu doręczenia skarżącej decyzji Naczelnika WUCS w Poznaniu zmieniającej zgłoszenie celne. W konsekwencji w aktach sprawy brak jest dowodów doręczeń - osobie której zachowanie można przypisać osobie prawnej (skarżącej) - pism z Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego, które rzekomo przerwały bieg przedawnienia.

Odnosząc się do tych zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że stosownie do art. 54 § 2 zd. pierwsze P.p.s.a., organ, którego działanie jest przedmiotem skargi, przekazuje ją sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Do uregulowania tego nawiązuje art. 133 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a., który stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. Aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 P.p.s.a. są zarówno akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. W przypadku, gdy akta te nie spełniają wymagań określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a., przewodniczący wydziału lub wyznaczony sędzia na mocy art. 62 pkt 1 P.p.s.a. zarządza skompletowanie akt niezbędnych do rozpoznania sprawy, a w razie potrzeby także innych dowodów. Powyższe uzupełnienie powinno dotyczyć dokumentów, które stanowiły składnik akt sprawy administracyjnej i którymi dysponował organ, podejmując zaskarżony do sądu akt. W piśmiennictwie zauważa się, że niekompletność akt administracyjnych sprawy nie może być utożsamiana z niekompletnością materiału dowodowego zgromadzonego przez organ administracji publicznej w toku postępowania administracyjnego. Przypisywana omawianemu wymaganiu waga jest wynikiem tego, że to na podstawie akt sprawy sąd administracyjny ocenia, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, czy został prawidłowo zebrany oraz, czy jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego sprawy i wydania kwestionowanego aktu administracyjnego. W razie zatem, gdyby organ administracji nie przedłożył sądowi pełnych akt sprawy (co powinno wynikać z tychże akt), sąd nie powinien orzekać w sprawie, lecz powinien wezwać organ administracyjny do uzupełnienia akt sprawy. Jeżeli tego nie uczyni, wydany wyrok nie będzie zgodny z prawem (por. A. Bińczyk, M. Kopacz, O znaczeniu akt sprawy dla wyniku sądowoadministracyjnej kontroli działalności administracji publicznej, ZNSA 2013, nr 3, s. 125 i n.; K. Radzikowski, Orzekanie przez sąd administracyjny na podstawie akt sprawy, ZNSA 2009, nr 2, s. 50 i n.). W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym sytuację tę ocenia się podobnie, albowiem za istotną wadliwość procesową uznaje się tak oparcie orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tj. faktach, które nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy, jak i pominięcie części ustaleń, będące wynikiem dokonywania kontroli sądowej zaskarżonego aktu w oparciu o niekompletne akta sprawy (por. wyrok NSA z 15 lutego 2023 r., III OSK 7450/21; wyrok NSA z 3 marca 2022 r., II OSK 797/19; wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r., II OSK 1191/19; wyrok NSA z 28 września 2018 r., I OSK 1763/18; wyrok NSA z 9 maja 2018 r., II OSK 485/18, te orzeczenia oraz powoływane dalej dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże).

Zwrócić należy uwagę, że zawarty w powołanym powyżej art. 133 § 1 P.p.s.a. obowiązek orzekania przez sąd administracyjny na podstawie "akt sprawy", nie wyłącza w postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwości przeprowadzenia przez sąd uzupełniającego postępowania dowodowego, przy czym Sąd może (z urzędu lub na wniosek stron) przeprowadzić wyłącznie dowody uzupełniające z dokumentów, jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie - art. 106 § 3 P.p.s.a. Do kompetencji sądu administracyjnego nie należy bowiem rozstrzyganie sprawy administracyjnej co do jej meritum. Zadaniem sądu administracyjnego jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu i przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w tym ocena, czy organ administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Z tego względu celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego danej sprawy, lecz ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. To zaś oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do ponownego rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania jej stanu faktycznego. Tym samym w postępowaniu przed sądem administracyjnym strona nie może oczekiwać, iż sąd będzie prowadził postępowanie dowodowe i ustalał stan faktyczny sprawy. Nie można też oczekiwać, że sąd administracyjny ustali stan faktyczny posługując się domniemaniem faktycznym.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z zarzutem skargi kasacyjnej zawartym w pkt 1b i 2 petitum skargi kasacyjnej. Sąd I instancji, nie przeprowadził szczegółowej analizy, czy przedstawione przez organ akta sprawy zakończonej wydaną w sprawie zaskarżona decyzją były kompletne, tj. czy stanowiły całość materiału, którym dysponował organ, podejmując decyzję ustalającą kwotę nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej. Tym samym WSA w Warszawie dopuścił się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 62 pkt 1, art. 133 § 1, art. 135, art. 141 § 4 i art. 153 P.p.s.a., a także art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., ponieważ orzeczenie przez Sąd I instancji o oddaleniu skargi wiązało się z oparciem się przez Sąd na stanie sprawy niezgodnym ze stanem rzeczywistym.

Na stronie 21 uzasadnienia wyroku Sąd I instancji niezasadnie stwierdził, że co prawda zarzut skargi dotyczący braku określenia konkretnie które pismo przerwało bieg przedawnienia, ograniczając się do ogólnego powołania się na wszystkie pozyskane z Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego dokumenty. Sąd I instancji podkreślił, że dokumenty te, znane stronie - gdyż do niej kierowane - znajdują się w aktach administracyjnych, na podstawie których Sąd kontroluje wydaną decyzję. Nie jest to jednak, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko oparte na faktach". Za niemające oparcia w aktach sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał zapis na stronie 21 uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, w którym stwierdzono, że: "ostateczną decyzją nr [...] z [...].04.2019 r. Naczelnik Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu zmienił to zgłoszenie i uznał, że w stosunku do 3.115,40 kg masy netto mięsa z partii 19.643,00 kg nie można ustalić niepreferencyjnego pochodzenia mięsa".

Rację ma autor skargi kasacyjnej wskazując, że twierdzenie to jest gołosłowne i niemające oparcia w aktach administracyjnych sprawy. Wbrew stanowisku zawartemu w zaskarżonym wyroku, akta administracyjne obejmują jedynie kserokopię decyzji Naczelnika WUCS w Poznaniu zmieniającą zgłoszenie celne. Próżno szukać w aktach sprawy, przede wszystkim protokołu kontroli Naczelnika WUCS w Poznaniu z dnia 28 września 2017 r., pisma przekazującego stronie w/w protokół kontroli Dyrektorowi Generalnemu Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, a także dowodu doręczenia skarżącej decyzji Naczelnika WUCS w Poznaniu zmieniającej zgłoszenie celne. Materiał dowodowy, wbrew stanowisku Sądu I instancji i twierdzeniu organu zawartemu chociażby w odpowiedzi na skargę, nie potwierdza faktu, że decyzja Naczelnika WUCS w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2019 r. jest decyzją ostateczną. Zwłaszcza, że jest to decyzja wydana przez organ pierwszej instancji w administracyjnym toku instancji i strona mogła wnieść odwołanie do właściwego Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

Przyjęciu takiego wniosku nie stoi na przeszkodzie okoliczność, że tenże stan rzeczy był wynikiem zasługującego na krytyczną ocenę zachowania organu administracji, który przekazał Sądowi I instancji wraz ze złożoną przez skarżącego skargą niekompletne akta administracyjne. Nieprzesłanie do Sądu I instancji kompletnych akt, jakkolwiek obciąża organ, tym niemniej powinno było stanowić asumpt do podjęcia przez Sąd z urzędu działania polegającego na wezwaniu organu do uzupełnienia akt administracyjnych sprawy o ww. materiał. Zgodzić się należy ze skarżącym kasacyjnie, że przeprowadzana przez sąd administracyjny ocena prawidłowości opartych na materiale dowodowym ustaleń organu w zakresie stanu faktycznego jest bezpośrednio zależna od właściwej weryfikacji przez sąd kompletności materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie dysponował kompletnymi aktami sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją i na zasadność przyjęcia tego rodzaju wniosku wskazywał zgromadzony w przekazanych Sądowi aktach materiał dowodowy, którego szczegółowa analiza pozwalała stwierdzić, iż wydając w sprawie zaskarżoną decyzję organ miał do dyspozycji niepełny materiał dowodowy, w szczególności oparł się na decyzji Naczelnika WUCS w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2019 r. bez jakiegokolwiek potwierdzenia, że została ona doręczona stronie i jest to decyzja ostateczna. Jest to o tyle istotna informacja, że należy pamiętać, że decyzja Naczelnika WUCS w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2019 r. stanowi w tej sprawie istotne zagadnienie wstępne ustalające bowiem niezgodności dotyczące zgłoszenia celnego dokonanego przez skarżącą. Stanowiła ona zatem podstawowy dokument na podstawie którego stwierdzono oraz ustalono kwotę nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej.

Na marginesie należy zauważyć, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Zawarty w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. zwrot "w oparciu" wskazuje, że musi zachodzić związek przyczynowy pomiędzy decyzją organu, a inną decyzją lub orzeczeniem sądu. Chodzi tu zatem o sytuację, gdy jedna decyzja lub orzeczenie sądu stanowi podstawę innej decyzji, od nich zależnej (pochodnej). Przesłanka z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. dotyczy wyłącznie takiej sytuacji, gdy rozstrzygniecie, na którym oparł się organ, wydając decyzję w sprawie głównej, stanowiło podstawę prawną decyzji głównej, a nie podstawę faktyczną. Sytuacja taka ma miejsce w przypadku, gdy nie jest możliwe wydanie decyzji w postępowaniu głównym bez decyzji/orzeczenia, na których organ ma się oprzeć. Zachodzi tu bezwzględna zależność pomiędzy nimi. W sprawie niniejszej w oparciu o decyzję Naczelnika WUCS w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2019 r. została wydana w sprawie zaskarżona decyzja i zdaniem składu orzekającego w pełni wpisuje się w przepis art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a.

Rozpoznając ponownie sprawę, WSA w Warszawie przeanalizuje zebrany w sprawie materiał dowodowy, wezwie organ, o ile nim dysponuje, do uzupełnienia materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności poprzez nadesłanie: protokołu kontroli Naczelnika WUCS w Poznaniu z dnia 28 września 2017 r., pisma przekazującego w/w protokół kontroli Dyrektorowi Generalnemu Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, a także dowodu doręczenia skarżącej decyzji Naczelnika WUCS w Poznaniu zmieniającej zgłoszenie celne. Przedstawienie przez organ uzupełnionego materiału dowodowego powinno również zawierać precyzyjną informację odnoszącą się do ustalenia, czy decyzja Naczelnika WUCS w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2019 r. jest decyzją ostateczną.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla również, że informacji tych nie był w stanie w żaden sposób uzupełnić pełnomocnik organu, który na rozprawie w dniu 27 września 2024 r. wskazał, że nie ma wiedzy by organ otrzymał od urzędu celno – skarbowego informacje potwierdzające, że decyzje tego organu zostały doręczone stronie i są ostateczne. Podkreślił również, że nie ma wiedzy, czy organ dysponuje również protokołem kontroli przeprowadzonej przez urząd celno–skarbowy, jak również, czy organ dysponuje potwierdzeniami odbioru pism wysyłanych przez organy celno– skarbowe, które miałyby przerywać bieg przedawnienia.

Reasumując stwierdzić należy, że rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym wyraża się w poddaniu wyroku Sądu I instancji kontroli w obszarze wyznaczonym zarzutami wnoszącego skargę kasacyjną i na Naczelny Sąd Administracyjny niewątpliwie nie może zostać przeniesiona kompetencja Sądu I instancji, jeżeli z uwagi na istotne uchybienia popełnione przy orzekaniu przez tenże sąd, co obejmuje m.in. orzekanie w oparciu o niekompletne akta, nie może być mowy o przeprowadzeniu w sprawie wymaganej przepisami P.p.s.a. weryfikacji legalności zaskarżonego aktu.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że z uwagi na wskazane wyżej uchybienia, zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz pozostałe zarzuty procesowe są przedwczesne. Obie formy naruszenia prawa materialnego, o których mowa w art. 174 pkt 1 P.p.s.a., mogą odnosić się jedynie do sytuacji, gdy w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób niebudzący wątpliwości. Natomiast zasadność zarzutów natury procesowej będzie mogła mieć miejsce dopiero wtedy, gdy Sąd I instancji, korzystając z kompetencji przewidzianej w art. 62 § 2 P.p.s.a., skompletuje akta niezbędne do rozpoznania sprawy, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu I instancji zostało oparte na niezweryfikowanym stanie faktycznym, przytoczonym w zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 42 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935), zasądzając od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz spółki kwotę 440 zł. Obejmuje ona zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego w wysokości 240 zł, zwrot opłaty kancelaryjnej od uzasadnienia wyroku wynoszącej 100 zł, a także zwrot wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł.