Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 733/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Oświata
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskrżone rozstrzygnięcie nadzorcze
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 3, art. 106 § 3, art. 134, art. 148, art. 151, art. 200, art. 205 § 2, art. 212, art. 225
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 88, art. 90, art. 91, art. 100
journal: Dz.U. 2023 poz 40
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2023 poz 40
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
article: art. 83
journal: Dz.U. 2023 poz 900
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.

SENTENCJA

Dnia 10 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi- Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Asesor WSA Anna Dębowska (spr.), Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi Gminy [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Łódzkiego z dnia 28 września 2023 r. nr PNIK-I.4131.798.2023 w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia w sprawie unieważnienia konkursu na stanowisko dyrektora [...] w S. 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze; 2. zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz skarżącej Gminy [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zwraca z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz skarżącej Gminy [...] kwotę 300 (trzysta) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną dnia 26 października 2023 roku, pod pozycją 4110.


UZASADNIENIE

28 września 2023 r. Wojewoda Łódzki wydał na podstawie art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 40 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.g.", rozstrzygnięcie nadzorcze nr PNIK-I.4131.798.2023 stwierdzające nieważność zarządzenia nr 77/23 Wójta Gminy [...] z 16 sierpnia 2023 r. w sprawie unieważnienia konkursu na stanowisko dyrektora [...] w S.

W uzasadnieniu organ nadzoru wyjaśnił, że 5 września 2023 r. wysłał zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wskazanego zarządzenia wskazując na wątpliwości w zakresie tego czy zaszły przesłanki do unieważnienia konkursu przeprowadzonego 22 czerwca 2023 r. na stanowisko dyrektora [...] w S. oraz zarządzenia ponownego przeprowadzenia postępowania konkursowego na podstawie § 8 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1428), powoływanego dalej jako "rozporządzenie z 11 sierpnia 2017 r.".

Wójt Gminy [...] w wyjaśnieniach z 12 września 2023 r. podkreślił, że w ocenie organu prowadzącego zaszły w sprawie okoliczności opisane w uzasadnieniu do rozstrzygnięcia, wskazujące na istnienie związku funkcjonalnego pomiędzy stwierdzonymi nieprawidłowościami w postępowaniu konkursowym, a ich wpływem na jego wynik. Wójt Gminy [...] wskazał na pisma, z których powziął wiedzę o nieprawidłowościach, które stały się podstawą do wydania zarządzenia (tj. pismo Dyrektora [...] w S. z 19 maja 2023 r., stanowiące odpowiedź na wniosek organu prowadzącego z 8 maja 2023 r. w sprawie regulaminu rady rodziców; pismo członka Rady Rodziców działającej przy [...] w roku szkolnym 2022/2023, informujące o nieprawidłowościach w działaniu Rady; pismo z 26 czerwca 2023 r. podpisane "Nauczyciele [...] w S.", informujące o braku bezstronności i obiektywizmu jednego z członków komisji konkursowej). Wójt Gminy [...] wskazał także na fakt braku dostępności Regulaminu Rady Rodziców [...] w S. na stronie internetowej szkoły pomimo tego, że administrator strony przewidział zakładki "Rodzic" i "Dokumenty".

Organ nadzoru stwierdził, że zarządzenie z 16 sierpnia 2023 r. zostało wydane z istotnym naruszeniem § 8 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia z 11 sierpnia 2017 r. "Inne nieprawidłowości", o których mowa w tym przepisie, muszą mieć po pierwsze charakter realny (a nie domniemany), po wtóre zaś muszą pozostawać w związku funkcjonalnym z wpływem na wynik konkursu. Nieprawidłowości przedstawione w uzasadnieniu zarządzenia tych wymogów nie wypełniają. Wójt Gminy [...] wskazuje w uzasadnieniu na dwie nieprawidłowości, na podstawie których unieważnił konkurs na stanowisko dyrektora [...] w S. Jako pierwszą wskazano "niezgodny z prawem wybór przedstawicieli rady rodziców do składu komisji konkursowej". Równocześnie Wójt Gminy [...] wskazał, że wybór ten jest dlatego niezgodny z prawem, bo przedstawicieli Rady Rodziców wybrano do składu komisji na podstawie regulaminu Rady Rodziców uchwalonego 17 maja 2016 r., czyli w czasie kiedy istniały jeszcze szkoły ponadgimnazjalne i mimo zasygnalizowania konieczności zmiany tego regulaminu przed odbyciem konkursu na stanowisko dyrektora [...] w S., Przewodnicząca Rady Rodziców nie podjęła działań naprawczych zmierzających do uchwalenia Regulaminu Rady Rodziców zgodnie z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 900 ze zm.). Co więcej Wójt Gminy [...] powziął informacje o tym, że nie stwierdzono kworum przed głosowaniem nad przedstawicielami Rady Rodziców do składu komisji konkursowej. Wójt Gminy [...] wskazał jeszcze, że Przewodnicząca Rady Rodziców od kilku lat jest najemcą lokalu użytkowego przeznaczonego na sklepik szkolny zlokalizowany w budynku [...] w S. i przez to powziął wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu tej osoby w pracach komisji konkursowej.

Organ nadzoru stwierdził, że po przeanalizowaniu pełnej dokumentacji konkursu na stanowisko dyrektora [...] w S. nie potwierdził wystąpienia nieprawidłowości lub ich wpływu na wynik konkursu. Pomimo podjęcia Regulaminu Rady Rodziców 17 maja 2016 r., jeszcze na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r., poz. 2156), zawiera on wszystkie elementy, które muszą zostać określone w takim regulaminie na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy Prawo oświatowe, tj. określa wewnętrzną strukturę i tryb pracy rady oraz szczegółowy tryb przeprowadzania wyborów do rad, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3, oraz przedstawicieli rad oddziałowych, o których mowa w ust. 2 pkt 1, do rady rodziców odpowiednio szkoły lub placówki. Jedyną nieprawidłowością, która jednak nie ma żadnego wpływu na wynik konkursu jest fakt, że wskazany regulamin zawiera nieaktualną nazwę zespołu szkół, czyli "[...] w S". Jak wprost wynika z dokumentacji konkursowej, w szczególności zaś z "Protokołu z zebrania Rady Rodziców przy [...] w S." z 25 maja 2023 r. i załączonej do niego listy obecności, na tym zebraniu zostało stwierdzone kworum niezbędne do podjęcia uchwał. W następstwie tego Rada Rodziców uchwałą nr 1/25/2023 z dnia 25 maja 2023 r. w sprawie: wskazania dwóch przedstawicieli Rady Rodziców [...] w S do komisji konkursowej na stanowisko dyrektora [...] w S wskazała dwóch przedstawicieli do komisji konkursowej. Wobec tego wskazywany przez Wójta Gminy [...] w uzasadnieniu zarządzenia niezgodny z prawem wybór przedstawicieli rady rodziców do składu komisji konkursowej nie znajduje oparcia w dokumentacji konkursowej i w ocenie organu nadzoru nie może stanowić podstawy do unieważnienia konkursu na podstawie § 8 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia z 11 sierpnia 2017 r.

Według organu nadzoru Wójt Gminy [...] poza swoim subiektywnym odczuciem nie wskazał jakichkolwiek dowodów, które mogłyby potwierdzić brak bezstronności i obiektywności Przewodniczącej Rady Rodziców. W szczególności nie jest taką okolicznością sam fakt wynajmowania przez Przewodniczącą Rady Rodziców lokalu użytkowego przeznaczonego na sklepik szkolny zlokalizowany w budynku [...] w S. Odbywa się to bowiem w ramach prowadzonej przez tę osobę działalności gospodarczej, zaś szkoła niewątpliwie ma z tego określone przychody. Nie ma w tej sytuacji jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że taka osoba mogłaby być nieobiektywna w trakcie trwania konkursu. W sytuacji, w której jest to okoliczność trwająca od kilku lat (jak sam przyznaje wójt w uzasadnieniu zarządzenia), to już na etapie zatwierdzania składu komisji konkursowej wójt powinien wyrazić swoje wątpliwości w tym zakresie, nie zaś dopiero po przeprowadzeniu samego konkursu. Tymczasem zarządzeniem nr 57/23 z 5 czerwca 2023 r. w sprawie składu komisji konkursowej powołanej do przeprowadzenia konkursu na kandydata na stanowisko dyrektora [...] w S. Wójt Gminy [...] powołał komisję konkursową, w której znaleźli się również przedstawiciele wskazani przez Radę Rodziców. Z dokumentacji konkursowej nie wynika, aby wójt w momencie powoływania składu komisji konkursowej zgłaszał jakiekolwiek wątpliwości w tym zakresie, w szczególności odmówił powołania któregokolwiek ze wskazanych do komisji członków. Zgłaszanie takich wątpliwości już po przeprowadzeniu konkursu ma charakter dowolny i arbitralny. Jako drugą nieprawidłowość mogącą mieć wpływ na wynik konkursu Wójt Gminy [...] wskazał "możliwy brak obiektywizmu i bezstronności jednego z członków komisji konkursowej". Wójt podkreślił, że "przedstawicielka Rady Pedagogicznej, nie dochowała zasady bezstronności i obiektywizmu w ocenie poszczególnych kandydatów, gdyż oddała głos na kandydatkę, która wygrała konkurs w zamian za stanowisko wicedyrektora w tej szkole, o czym informowała jeszcze przed konkursem". Wójt zaznaczył, że konkurs rozstrzygnął się wynikiem siedem głosów "za" do pięciu głosów "przeciw" i to właśnie głos tego członka komisji mógł przesądzić o wygranym konkursie. Wójt przy tym powołał się na anonimowe pismo z 26 czerwca 2023 r. podpisane "Nauczyciele [...] w S", które informowało o powyższych okolicznościach i zwrócił się o wyjaśnienia do członka komisji oraz kandydatki na dyrektora. W tym przypadku analiza pełnej dokumentacji konkursu na stanowisko dyrektora [...] w S przekonuje, że opisane nieprawidłowości nie wystąpiły. Pismo z 26 czerwca 2023 r. podpisane "Nauczyciele [...] w S", wskazane w uzasadnieniu przez Wójta Gminy [...], jako anonim nie może samo w sobie być decydujące o przyjęciu jakiejkolwiek okoliczności za udowodnioną. W ten sposób bowiem w każdym tego typu postępowaniu konkursowym zainteresowane osoby mogłyby wpływać na jego przebieg za pomocą takich anonimowych pism. Nie można również na podstawie tego, że kandydatka na stanowisko dyrektora "nie zaprzeczyła jednoznacznie postawionym przez autorów pisma tezom" unieważnić konkursu na podstawie § 8 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia z 11 sierpnia 2017 r. Jak zresztą wynika z pisma tej kandydatki z 20 lipca 2023 r,. potraktowała ona informacje zawarte w anonimowym piśmie jako "insynuacje" i odebrała jako próbę zastraszania, a zatem kandydatka na dyrektora w ocenie organu nadzoru w sposób jednoznaczny zaprzeczyła postawionym w anonimowym piśmie tezom. Wójt Gminy [...] w uzasadnieniu zarządzenia oraz w toku postępowania nadzorczego nie przedstawił zatem żadnych wiarygodnych dowodów na to, że taka okoliczność mogła mieć miejsce.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Gmina [...] wniosła o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie od organu nadzoru zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm.

Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów dla wykazania okoliczności wskazanych w uzasadnieniu skargi. Do skargi załączyła: uchwałę nr X/109/19 z dnia 30 sierpnia 2019 r. w sprawie zmiany nazwy [...] w S, załącznik do tej uchwały – akt założycielski [...] w S., Regulamin Rady Rodziców [...] w S, protokół zebrania z rodzicami uczniów klasy III [...] w S. z 22 września 2022 r., protokół zebrania z rodzicami uczniów w klasie III TI z 20 września 2022 r., protokół zebrania z rodzicami uczniów klasy I LOA z 22 września 2022 r., porządek zebrania z rodzicami w klasie I LOB 19 września 2022 r., protokół zebrania z rodzicami uczniów klasy IV LO4 22 września 2022 r. [...] w S, protokół zebrania z rodzicami uczniów klasy 2 TI 22 września 2022 r. [...] w S, porządek zebrania z rodzicami w klasie IV TI 20 września 2022 r., protokół zebrania z rodzicami uczniów klasy II LO 22 września 2022 r. [..] w S, porządek zebrania z rodzicami w klasie II TPEA 22 września 2022 r., protokół z zebrania z rodzicami uczniów klasy ITI z 22 września 2022 r. [...] w S., protokół z posiedzenia Rady Rodziców przy [...] w S. z 22 września 2022 r. wraz z listą obecności, pismo p.o. Dyrektora [...] w S. D.A. do Wójta Gminy [...] z 12 września 2023 r.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu nadzorczemu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 85, art. 91 ust. 1 zd. 1 oraz art. 91 ust. 4 u.s.g. w związku z § 8 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia z 11 sierpnia 2017 r. przez dokonanie błędnej wykładni przywołanych przepisów i przyjęcie, że w postępowaniu konkursowym na stanowisko dyrektora [...] w S. nie zaistniały uchybienia i nieprawidłowości, które stanowiłyby przesłankę unieważnienia konkursu, a w konsekwencji – przez stwierdzenie nieważności wyżej wskazanego zarządzenia Wójta Gminy [...], choć stanowiło ono prawidłową reakcję organu gminy na dostrzeżone istotne nieprawidłowości w pracach komisji konkursowej, w szczególności umocowania przedstawicieli Rady Rodziców.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że uchybienia dostrzeżone przez wójta oraz wskazane w uzasadnieniu zakwestionowanego zarządzenia miały charakter realny i pozostawały w związku funkcjonalnym z wpływem na wynik konkursu, a ich wpływ na wynik konkursu był istotny, przynajmniej potencjalnie. Przyjmowanie zasady, że konkurs można unieważnić jedynie wtedy, gdy ponad wszelką wątpliwość zostanie dowiedziony wpływ ustalonych nieprawidłowości na wynik konkursu – prowadziłoby do rażąco zawężającej wykładni § 8 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia 11 sierpnia 2017 r. Wystarczające jest wykazanie, że takie nieprawidłowości mogły mieć – z odpowiednio wysokim prawdopodobieństwem – wpływ na wynik postępowania konkursowego. W tym zakresie treść przepisu jest jasna. Bezspornym jest, że w głosowaniu komisji konkursowej głosy rozłożyły się w proporcji 7 do 5. Oznacza to, że o wyniku głosowania mógł decydować pojedynczy głos – gdyby nie został on oddany na zwyciężczynię konkursu, a na jej główną konkurentkę, doszłoby do remisu, czyli konkurs nie zostałby rozstrzygnięty. Realne znaczenie każdego głosu trzeba brać pod uwagę przy ocenie istotności dostrzeżonych uchybień. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy mają okoliczności związane z wyborem przedstawicieli Rady Rodziców do komisji konkursowej. Organ nadzoru dostrzegł, że po wejściu w życie obecnie obowiązującej ustawy Prawo oświatowe oraz po utworzeniu [...] w S. i nadaniu mu nowego aktu założycielskiego, co nastąpiło w 2019 r., nie został uchwalony żaden regulamin Rady Rodziców działającej w tej szkole. Uchylona została ustawa, na podstawie której regulamin został uchwalony. Uchylenie przepisu stanowiącego podstawę wydania aktów niższego rzędu skutkuje utratą przez te akty mocy obowiązującej. Pomocniczo należy przywołać § 32 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", zgodnie z którym "Jeżeli uchyla się ustawę, na podstawie której wydano akt wykonawczy, albo uchyla się przepis ustawy upoważniający do wydania aktu wykonawczego, przyjmuje się, że taki akt wykonawczy traci moc obowiązującą odpowiednio z dniem wejścia w życie ustawy uchylającej albo z dniem wejścia w życie przepisu uchylającego upoważnienie do wydania tego aktu". Tak sformułowaną zasadę należy odpowiednio odnieść do regulaminu Rady Rodziców wydanego pod rządami poprzedniej ustawy oświatowej. Wójt trafnie zatem przyjął, że wybór dwóch przedstawicieli Rady Rodziców odbył się bez jakiegokolwiek obowiązującego regulaminu i że doszło w ten sposób do naruszenia przepisów ustawy Prawo oświatowe, gdyż Rada Rodziców działająca w [...] w S. nigdy dotąd (czyli od powstania tej szkoły aż do dzisiaj) nie posiadała regulaminu. Wobec braku takiego regulaminu nie można uznać za prawidłowe czynności dokonywanych przez osoby twierdzące, że działają jako przedstawiciele Rady Rodziców. Nie istnieje bowiem wymagany ustawą wzorzec oceny prawidłowości ich desygnowania. Nawet gdyby przyjąć, że nadal obowiązuje regulamin Rady Rodziców z 2016 r., to należy uznać, że działająca obecnie Rada Rodziców została wybrana z rażącym naruszeniem jego postanowień. Naruszenie to jest tak daleko idące, że skutkuje nieważnością wyboru członków rady, co przekłada się na niezdolność kolegium podającego się za Radę Rodziców do delegowania przedstawicieli do komisji konkursowej. Regulamin z 2016 r. (znajdujący się w aktach postępowania nadzorczego) w § 2 ust. 1 przewidywał jako zasadę wybór członków Rady Rodziców w głosowaniu tajnym. Już po przedstawieniu wojewodzie wyjaśnień w postępowaniu nadzorczym wójtowi udało się uzyskać kopie protokołów z zebrań, na których dokonano wyboru członków Rady Rodziców. Nie wynika z nich, by spełniony został wymóg tajności wyborów, stanowiący oczywistą gwarancję rzetelności wyłaniania przedstawicieli rodziców. Zwraca również uwagę treść protokołu posiedzenia Rady Rodziców z 22 września 2022 r., z którego wynika, że Rada Rodziców wybrała się sama podczas tego posiedzenia i nastąpiło to w głosowaniu jawnym. Nie da się stwierdzić, by dochowano minimalnych standardów demokratyczności tych wyborów – swobody zgłoszeń na poszczególne funkcje w radzie, przeprowadzenia głosowania, ustalenia wyników głosowania, co pozwala przyjąć, że ustalenie składu jej prezydium oraz rozdział funkcji dokonane zostały bez jakichkolwiek wyborów, ale na zasadzie narzuconego z góry i dokonanego rozstrzygnięcia. Protokół z 22 września 2022 r. wyraźnie wskazuje, że "nowa Rada Rodziców na rok szkolny 2022/23" została wybrana "w wyborach jawnych". W pełni koresponduje to z treścią załączonych protokołów z zebrań klasowych i jednocześnie pozostaje w rażącej sprzeczności z dyspozycją regulaminu Rady Rodziców z 2016 r., zgodnie z którym przedstawiciele rodziców musieli zostać wyłonieni w głosowaniu tajnym. Brzmienie protokołu sugeruje, że wybory do Rady Rodziców odbyły się już z góry na przypisane funkcje, a nie że dopiero na jej posiedzeniu dokonano podziału funkcji pomiędzy kandydatów. Skoro w protokole nie opisano procesu podziału funkcji w radzie (czyli sposobu podjęcia jednej z najważniejszych decyzji w pracach rady), to uznać trzeba, że rozdział tych funkcji dokonał się poza tym posiedzeniem. Omawiany protokół rodzi wątpliwości nawet co do tego, ile osób wchodzi w skład Rady Rodziców. W punkcie 5 czytamy, że "została wybrana nowa Rada Rodziców na rok szkolny 2022/2023 w następującym składzie:" i dalej następuje sześć nazwisk, a jednocześnie na liście obecności na posiedzeniu Rady podpisało się osiemnaście osób. Ilu zatem członków liczy Rada Rodziców? Z pisma p.o. dyrektora szkoły D.A. z 12 września 2023 r. wynika, że wójt nie miał do nich dostępu składając wyjaśnienia w postępowaniu nadzorczym. Dokumenty te potwierdzają zastrzeżenia wójta co do prawidłowości działania Rady Rodziców w szkole, w której odbywał się konkurs. Regulamin Rady Rodziców z 2016 r. jasno stanowił w § 2 ust. 1, że w Radzie Rodziców zasiadają przedstawiciele klasowych rad rodziców wybrani w tajnych wyborach na zebraniu rodziców uczniów danego oddziału. Uzyskane przez wójta dokumenty dotyczące powołania obecnie działającej Rady Rodziców nie wskazują, by wymóg ten został spełniony. Załączone do skargi protokoły pokazują, że na zebraniach rodziców powoływano trójki klasowe (wadliwie – bo bez zachowania tajności głosowania, ale jednak powoływano), ale w żaden sposób nie można wyjaśnić, skąd wzięli się członkowie Rady Rodziców, po jednym z każdej klasy. Kto ich wybrał? Kiedy? Mieli zostać wybrani na zebraniach rodziców poszczególnych klas. Jeśli w uzyskanych przez wójta protokołach z tych zebrań nie ma wzmianki o ich wyborze, to kiedy mieli zostać wybrani? Jeśli założyć, że delegaci do Rady Rodziców zostali wybrani przez "trójki klasowe" spośród ich członków, to byłoby to rażąco sprzeczne z regulaminem Rady Rodziców z 2016 r. i prowadziłoby w linii prostej do konstatacji, że członkowie Rady Rodziców nie zostali prawidłowo wybrani, ich zgromadzenie nie było zebraniem Rady Rodziców i nie mogło delegować przedstawicieli do komisji konkursowej. Organ nadzoru nie zakwestionował ustalenia wójta, że przewodnicząca Rady Rodziców prowadzi w szkole sklepik, a działa on w pomieszczeniu najmowanym przez nią od szkoły i "jest to okoliczność trwająca od kilku lat". Związany z prowadzeniem sklepiku układ stosunków gospodarczoprawnych jest tego rodzaju, że z jednej strony stawia przewodniczącą Rady Rodziców w pozycji podmiotu zależnego od dyrektora szkoły, a z drugiej przewodnicząca jest, a przynajmniej może być, materialnie zainteresowana w tym, kto pełni funkcję dyrektora szkoły. Oddając głos w postępowaniu konkursowym może zwracać uwagę na to, kto, jak określi dla niej czynsz najmu, mniej interesując się tym, kto zapewni lepszą pracę szkoły i lepszą edukację dla jej uczniów. Nie jest uprawnione stanowisko organu nadzoru, że wójt nie mógł unieważnić konkursu na stanowisko dyrektora, gdyż już wcześniej miał wiedzieć o występujących nieprawidłowościach, w szczególności nie odmówił powołania do składu komisji osób będących przedstawicielami Rady Rodziców. Stanowisko wojewody nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach, które nie przewidują w tym zakresie żadnej prekluzji. Przeciwnie – wystąpienie istotnych uchybień w pracy komisji konkursowej powinno skutkować unieważnieniem konkursu, niezależnie od tego, kiedy organ prowadzący szkołę się o nich dowiedział lub mógł dowiedzieć. Przedmiotem ochrony jest tu bowiem jakość postępowania konkursowego, jego przejrzystość i rzetelność, a nie szybkość działania organu gminy. Sam fakt podniesienia zastrzeżeń już po powołaniu komisji nie czyni ich "dowolnymi i arbitralnymi", gdyż znaczenie ma jedynie to, czy uchybienia rzeczywiście występowały i jaki mogły mieć wpływ na wynik konkursu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym.

Organ nadzoru podniósł nadto, że nie zakwestionował tego czy jakieś okoliczności wskazane w zarządzeniu nr 77/23 powinny zostać "ponad wszelką wątpliwość" dowiedzione, lecz wskazał, że "inne nieprawidłowości" muszą mieć po pierwsze charakter realny (a nie domniemany), po wtóre zaś muszą pozostawać w związku funkcjonalnym z wpływem na wynik konkursu". Jest bowiem oczywiste, że w określonych sytuacjach nie da się ponad wszelką wątpliwość dowieść, że dana okoliczność wpłynęła na wynik konkursu lub nie. Ważne jest natomiast, żeby nieprawidłowości wskazane w uzasadnieniu do zarządzenia w ocenie obiektywnego obserwatora mogły zaistnieć (być realne) i żeby pozostawały w związku funkcjonalnym z wpływem na wynik toczącego się konkursu. Zaskakującym jest fakt podnoszenia przez skarżącą braku legitymacji działającej w szkole Rady Rodziców ("osoby twierdzące, iż działają jako przedstawiciele Rady Rodziców"), w sytuacji gdy Wójt Gminy [...] powołując skład komisji konkursowej zarządzeniem nr 57/23 z dnia 5 czerwca 2023 r. w sprawie składu komisji konkursowej powołanej do przeprowadzenia konkursu na kandydata na stanowisko dyrektora [...] w S. powołał komisję konkursową, w której znaleźli się jej przedstawiciele. Zgłaszanie takich wątpliwości w tym stanie faktycznym już po przeprowadzeniu konkursu ma charakter dowolny i arbitralny. Odnosząc się do pisma podpisanego "Nauczyciele [...] w S." organ nadzoru podniósł, że kandydatka na dyrektora w piśmie z 20 lipca 2023 r. potraktowała informacje zawarte w anonimowym piśmie jako "insynuacje" i odebrała to jako próbę zastraszania. Zatem wprost zaprzeczyła. Żadne inne dowody, w szczególności dokumenty (w tym pisma, które nie są anonimowe), czy też ewentualne zeznania świadków, nie potwierdziły tez zawartych w anonimowym piśmie. Pismo to jako anonim nie może samo w sobie być decydujące o przyjęciu jakiejkolwiek okoliczności za udowodnioną. W ten sposób bowiem w każdym tego typu postępowaniu konkursowym zainteresowane osoby mogłyby wpływać na jego przebieg za pomocą takich anonimowych pism. Podnoszenie kwestii tajności głosowania w Radzie Rodziców na tym etapie należy uznać za spóźnione. Stanowi próbę obejścia przepisów i uniemożliwia ocenę legalności danego aktu prawnego. Wyczerpujące uzasadnienie zawierające wszelkie dostrzeżone nieprawidłowości powinno zostać zawarte w uzasadnieniu do zarządzenia.

Na rozprawie 10 stycznia 2024 r. sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", postanowił dopuścić dowód z dokumentów załączonych do skargi.

Pełnomocnik skarżącej złożył pismo z 5 stycznia 2024 r., w którym podtrzymał jej dotychczasowe stanowisko w sprawie podkreślając, że znaczenie ma tylko to, czy przedstawiciele rodziców zostali wyłonieni w prawem przewidziany sposób, a nie to, czy występujące oczywiste uchybienia wójt dostrzegł już na etapie powoływania komisji konkursowej, czy dopiero na etapie wydawania zarządzenia o unieważnieniu konkursu. Pełnomocnik skarżącej oświadczył, że popiera skargę i wnosi o zasądzenie kosztów postępowania.

Pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Jak stanowi art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m. in., stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzekanie w sprawie skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Aktem nadzoru jest m. in. rozstrzygnięcie nadzorcze.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt (art. 148 p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Podkreślić należy, że sąd administracyjny sprawuje jedynie sądową kontrolę administracji publicznej, w tym aktów i czynności podejmowanych przez organy nadzoru, a rozstrzygnięcie nadzorcze jest rodzajem aktem.

Przedmiotem kontroli sądu jest rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Łódzkiego z 28 września 2023 r. stwierdzające nieważność zarządzenia nr 77/23 Wójta Gminy [...] z dnia 16 listopada 2023 r. w sprawie unieważnienia konkursu na stanowisko dyrektora [...] w S.

Zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności orzeka właściwy organ nadzoru, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Stosownie do treści art. 90 u.s.g., wójt obowiązany jest do przedłożenia wojewodzie uchwał rady gminy w ciągu 7 dni od dnia ich podjęcia. Akty ustanawiające przepisy porządkowe wójt przekazuje w ciągu 2 dni od ich ustanowienia (ust. 1). Wójt przedkłada regionalnej izbie obrachunkowej, na zasadach określonych w ust. 1, uchwałę budżetową, uchwałę w sprawie absolutorium oraz inne uchwały rady gminy i zarządzenia wójta objęte zakresem nadzoru regionalnej izby obrachunkowej (ust. 2).

Z powyższego wynika, że o ile uchwały rady gminy oraz wyżej wymienione zarządzenia wójta podlegają obligatoryjnemu przekazaniu organowi nadzoru celem przeprowadzenia stosownego postępowania, o tyle pozostałe zarządzenia podlegają nadzorowi na wniosek organu nadzoru.

W rozpoznawanej sprawie organ nadzoru w piśmie z 28 sierpnia 2023 r., w trybie art. 88 u.s.g., zwrócił się do Wójta Gminy [...] o przesłanie kopii zarządzenia z 16 sierpnia 2023 r., która została przekazana mu wraz z pismem z 31 sierpnia 2023 r.

W przepisach ustawy o samorządzie gminnym nie wskazano jak powinno przebiegać postępowanie nadzorcze, tj. jak dokładnie procedować ma organ nadzoru. Bezspornie rozstrzygnięcie nadzorcze nie jest decyzją administracyjną w tym sensie, że nie jest rozstrzygnięciem w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej, wydawanym po przeprowadzeniu jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego. Zawiera natomiast wynik oceny, czy dana uchwała bądź zarządzenie organu gminy są sprzeczne z prawem w sposób istotny, tj. prowadzący do stwierdzenia ich nieważności bądź w sposób nieistotny, co prowadzi do stwierdzenia ich wydania z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g.). Jak stanowi art. 91 ust. 3 u.s.g. rozstrzygnięcie nadzorcze powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego (ust. 3). W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (ust. 4).

Wskazówką jak należy procedować w postępowaniu nadzorczym jest art. 91 ust. 5 u.s.g., stosownie do którego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że w postępowaniu nadzorczym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się pomocniczo, gdy ustawa o samorządzie gminnym nie normuje cech rozstrzygnięcia nadzorczego oraz zasad i trybu postępowania nadzorczego. Zdaniem sądu, odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego przed organem nadzoru nie może prowadzić do nierespektowania w szczególności zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z oczywistych przy tym względów zastosowanie zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu nadzorczym nie prowadzi do ustalania stanu faktycznego jak dla rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej. Natomiast konieczne jest ustalenie wszystkich okoliczności niezbędnych do stwierdzenia istotnej niezgodności uchwały lub zarządzenia organu gminy z prawem. Jeżeli zatem do tzw. "istotnych naruszeń prawa" zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje do podejmowania uchwał czy zarządzeń, przepisów materialnych regulujących hipotetyczną treść uchwał i zarządzeń, przepisów ustrojowych czy przepisów regulujących procedurę podejmowania i ogłaszania uchwał (zarządzeń) – to jeśli organ nadzoru zarzuca kontrolowanej uchwale bądź zarządzeniu którąś z wyżej wymienionych wad, to powinien dysponować materiałem dowodowym bezspornie na jej wystąpienie wskazującym. Kontrola nadzorcza nie może być również wybiórcza, tzn. nie może dotyczyć niektórych aspektów zarządzenia bądź uchwały, z pominięciem pozostałych.

W ocenie sądu, z akt sprawy, w tym dokumentów złożonych przez pełnomocnika skarżącej wynika, że nie w pełni została przeprowadzona przez organ nadzoru kontrola okoliczności, z powodu których doszło do unieważnienia konkursu. Materiał dowodowy, na podstawie którego podjęto rozstrzygnięcie nadzorcze, był niepełny i niewystarczający do stwierdzenia nieważności zarządzenia Wójta Gminy [...].

Należy podkreślić, że w ustawie Prawo oświatowe określono skład rady rodziców, sposób i tryb jej wyboru oraz kompetencję rady do uchwalenia regulaminy swojej działalności.

Jak stanowi art. 83 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe w skład rad rodziców wchodzą:

1) w szkołach – po jednym przedstawicielu rad oddziałowych, wybranych w tajnych wyborach przez zebranie rodziców uczniów danego oddziału;

2) w placówkach – co najmniej 7 przedstawicieli, wybranych w tajnych wyborach przez zebranie rodziców wychowanków danej placówki;

3) w szkołach artystycznych – przedstawiciele w liczbie określonej w statucie szkoły, wybrani w tajnych wyborach przez zebranie rodziców uczniów danej szkoły.

W myśl art. 83 ust. 3 ustawy Prawo oświatowe w wyborach, o których mowa w ust. 2, jednego ucznia reprezentuje jeden rodzic. Wybory przeprowadza się na pierwszym zebraniu rodziców w każdym roku szkolnym.

Zgodnie z art. 83 ust. 4 ustawy Prawo oświatowe to rada rodziców uchwala regulamin swojej działalności, w którym określa w szczególności:

1) wewnętrzną strukturę i tryb pracy rady;

2) szczegółowy tryb przeprowadzania wyborów do rad, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3, oraz przedstawicieli rad oddziałowych, o których mowa w ust. 2 pkt 1, do rady rodziców odpowiednio szkoły lub placówki.

Z akt sprawy przekazanych przez organ nadzoru nie wynika, aby organ ten zbadał prawidłowość wyboru Rady Rodziców, która następnie miała wybrać ze swojego grona dwóch członków komisji konkursowej.

Według uchwały z 25 maja 2023 r. Rada Rodziców wskazała po przeprowadzeniu głosowania jawnego dwóch przedstawicieli do komisji konkursowej, tj. w głosowaniu jawnym dokonała wyboru dwóch członków komisji konkursowej, tj. B.K. i K. K.

Z protokołu z zebrania z 25 maja 2023 r. wynika, że Rada Rodziców przy [...] w S przez aklamację zdecydowała o odtajnieniu głosowania, a następnie w głosowaniu jawnym dokonała wyboru dwóch członków komisji konkursowej, tj. B. K. i K. K. Na liście obecności widnieje 18 podpisów, przy czym dwa z nich zostały skreślone (B. F i E. W).

Z akt sprawy wynika też, że jeden z członków Rady Rodziców – T.R., której podpis widnieje na liście obecności z 25 maja 2023 r., w piśmie z 10 sierpnia 2023 r. skierowanym do Wójta Gminy [...] zarzuciła, że na pierwszym zebraniu Rady Rodziców 22 września 2022 r. nie podjęto czynności mających na celu uchwalenie regulaminu Rady Rodziców, nie zapoznano jej członków w jakimkolwiek regulaminem. T. R. wskazała na nieprawidłowości związane z wyborem przewodniczącego i skarbnika oraz, że 25 maja 2023 r. odbyło się drugie posiedzenie rady w tym roku szkolnym. Nie odczytano i nie zatwierdzono treści protokołu z poprzedniego zebrania.

Z kolei w piśmie z 12 września 2023 r. p.o. Dyrektora [...] w S- D. A. poinformowała Wójta Gminy [...], że Przewodnicząca Rady Rodziców nie udostępniła dokumentów, tj. kopii protokołów posiedzeń, które odbyły się w roku szkolnym 2022/2023 oraz kopii jej regulaminu. Dokumentacja Rady Rodziców znajduje się w prywatnym domu Przewodniczącej. Pomimo kilkukrotnego kontaktu z Przewodniczącą i z Sekretarzem Rady, do 12 września 2023 r. Przewodnicząca Rady Rodziców nie przekazała kopii tych dokumentów.

Z przedłożonych przez skarżącą protokołów z zebrań z rodzicami oraz z protokołu z posiedzenia Rady Rodziców przy [...] w S z 22 września 2022 r. można natomiast wysnuć wniosek, że do rad oddziałowych rodziców wybrano po trzy osoby z oddziału, a następnie odbyły się jawne wybory podczas, których miała zostać wybrana nowa rada rodziców na rok szkolny 2022/2023. Przy czym z protokołów tych nie wynika, czy na zebraniach rodziców oddziałów dokonano wyboru rad oddziałowych w wyborach tajnych, których przedstawiciele weszli następnie w skład rady rodziców jak tego wymaga powołany wyżej art. 83 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe. Innymi słowy, nie wiadomo, w jaki sposób faktycznie odbyły się wybory do rad oddziałowych, czy były jawne czy tajne. Z części protokołów nie wynika nawet kogo wybrano do rad oddziałowych rodziców (protokół zebrania z rodzicami uczniów w klasie III TI z 20 września 2022 r. k. 14 verte, porządek zebrania z rodzicami w klasie I LOB 19 września 2022 r. k. 15 verte, protokół zebrania z rodzicami uczniów klasy 2 TI 22 września 2022 r. [...] w S. k. 17, porządek zebrania z rodzicami w klasie IV TI 20 września 2022 r. k. 18, protokół zebrania z rodzicami uczniów klasy II LO 22 września 2022 r. [...] w S. k. 19, porządek zebrania z rodzicami w klasie II TPEA 22 września 2022 r. k. 21, protokół z zebrania z rodzicami uczniów klasy ITI z 22 września 2022 r. k. 22).

Co więcej z protokołu z posiedzenia Rady Rodziców przy [...] w S. z 22 września 2022 r. wynika, że miała ona zostać wybrana w składzie 9 osób, tj. Przewodnicząca Rady Rodziców – B. K., Zastępca przewodniczącej – J.K., Sekretarz – K. K., Skarbnik – A. M., Członek – M. C., Członek – P. U., Komisja rewizyjna: Przewodnicząca A.P., Członek J.K., Członek D. R. Listę obecności podpisało natomiast 18 osób. A. P., która została wybrana do Komisji rewizyjnej Rady Rodziców, nie podpisała tej listy, co może świadczyć o tym, że nie uczestniczyła nawet w wyborach do Rady Rodziców, chociaż została do niej wybrana.

Z przedłożonych dokumentów i akt sprawy nie wynika zatem, aby w roku szkolnym 2022/2023 w [...] w S. skład Rady Rodziców został wybrany w sposób zgodny z powołanym wyżej art. 83 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe, tj. aby w jej skład wchodzili po jednym przedstawicielu rad oddziałowych wybranych w tajnych wyborach przez zebranie rodziców uczniów danego oddziału. W konsekwencji tego nie sposób stwierdzić, że w prawidłowy sposób 25 maja 2023 r. dokonano wyboru przedstawicieli Rady Rodziców do komisji konkursowej. Co więcej, na liście obecności z 25 maja 2023 r. było 18 podpisów, w tym dwa przekreślone, zaś Rada Rodziców według protokołu z posiedzenia Rady Rodziców przy [...] w S z 22 września 2022 r. miała liczyć 9 członków. Brak jest przy tym na liście z 25 maja 2023 r. podpisów dwóch osób, które miały być wybrane do Rady Rodziców 22 września 2022 r., tj. A. P. i D. R.

Zdaniem sądu, w tym stanie rzeczy nie sposób uznać, aby organ nadzoru dokonał właściwej weryfikacji zarządzenia unieważniającego konkurs. Nie mógł tego uczynić, gdyż nie dysponował pełną dokumentacją. Jednakże nawet udostępnione mu przez Wójta Gminy [...] dokumenty, w tym pismo T. R. z 10 sierpnia 2023 r., pismo Wójta Gminy [...] z 13 września 2023 r. informujące o przyczynie braku części dokumentów, tj. kopii protokołu pierwszego posiedzenia rady w roku szkolnym 2022/2023, kopii aktualnego regulaminu (nieudostępnienie ich przez Przewodniczącą Rady Rodziców), protokół z zebrania Rady Rodziców przy [...] w S. z 25 maja 2023 r., uchwała nr 1/25/2023 Rady Rodziców [...] w S. z 25 maja 2023 r., lista obecności z 25 maja 2023 r., już świadczyły o tym, że mogą zachodzić istotne nieprawidłowości dotyczące wyboru Rady Rodziców, jej funkcjonowania, a w konsekwencji wyboru przez tę radę przedstawicieli do komisji konkursowej.

Niezebranie przez organ nadzoru materiału dowodowego dającego podstawę do stwierdzenia nieważności zarządzenia Wójta Gminy [...] z 16 sierpnia 2023 r., w sytuacji gdy z przekazanych akt wynikało, że mogą zachodzić wskazane istotne nieprawidłowości stanowi o naruszeniu odpowiednio stosowanych w tym przypadku, na zasadzie art. 91 ust. 5 u.s.g., przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Przedwczesne jest, w ocenie sądu, wypowiadanie się które z prezentowanych stanowisk (Wójta Gminy [...] czy organu nadzoru) zasługuje na uwzględnienie, skoro nie sposób ustalić całokształtu stanu faktycznego, gdyż brak jest wszystkich dokumentów źródłowych.

Niewątpliwie uszło uwadze organu nadzoru, że jeden z członków Rady Rodziców T. R. zarzucała nieprawidłowe procedowanie przy wyborze przez Radę Rodziców przedstawicieli do komisji konkursowej i poddawała w wątpliwość prawidłowość jej wyboru i działania. Z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego nie wynika, aby kwestie te były w ogóle rozważane przez organ nadzoru. Chociaż pismo T. R. było wśród dokumentów przekazanych przez Wójta Gminy [...] organowi nadzoru, to organ ten nie odniósł się do jego treści i stawianych w nim zarzutów. Prawidłowość wyboru przez Radę Rodziców przedstawicieli do komisji konkursowej powinna tymczasem podlegać ocenie z punktu widzenia jego związku przyczynowego z wynikiem konkursu w kontekście § 8 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia z 11 sierpnia 2017 r., skoro wybrała ona dwóch swoich przedstawicieli do komisji konkursowej, a kandydat na stanowisko dyrektora został wyłoniony stosunkiem głosów 7 do 5. Tym samym głosy 2 przedstawicieli Rady Rodziców mogły mieć wpływ na wynik konkursu. Ocena taka jednak w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym nie nastąpiła.

W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba brak wystarczających podstaw do sformułowania wniosku, że unieważnienie konkursu przez Wójta Gminy [...] było istotnie wadliwe, jak orzekł organ nadzoru w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym. Nie można się w tym miejscu odnieść do prawidłowości stosowania przez Radę Rodziców regulaminu z 2016 r., skoro z akt sprawy nie wynika, czy w ogóle i jaki regulamin przyjęła ona w roku szkolnym 2022/2023.

W orzecznictwie wskazuje się, że w następstwie wadliwie powołanej komisji, wszelkie dalsze czynności podjęte w postępowaniu konkursowym również obarczone są wadą prawną, które nie mogą zostać konwalidowane, a w następstwie tego, zatwierdzenie konkursu nie może być skuteczne. Niezgodna z prawem czynność wyboru przedstawiciela rady rodziców do składu komisji konkursowej nie może być legalizowana przez sam fakt podjęcia prac przez komisję i prowadzić do zgodnego z prawem wyłonienia kandydata na dyrektora szkoły. Uznanie, że przedstawiciel rady rodziców został nieprawidłowo wybrany do składu komisji daje podstawę do unieważnienia konkursu z powodu nieprawidłowości w postępowaniu konkursowym, które mogło mieć wpływ na wynik konkursu (por. wyrok NSA z 10 września 2015 r., I OSK 659/15).

W okolicznościach sprawy sąd dopuścił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowód z dokumentów załączonych do skargi, które potwierdziły zasadność skargi. Na podstawie tego przepisu sąd jednakże nie może przeprowadzić pełnego postępowania dowodowego w sprawie za organ nadzoru. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Istotą tej regulacji jest przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów, w sytuacji gdy organ, którego postępowanie sąd kontroluje, dopuścił się pewnych uchybień w wyjaśnieniu sprawy i należy je usunąć. Jednak sąd nie może w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadzać dowodów od początku, za organ nadzoru. Obowiązkiem organu nadzoru było wezwanie Wójta Gminy [...] do nadesłania pełnej dokumentacji w sprawie i jej przeanalizowanie. Powinien był to uczynić organ nadzoru na zasadzie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 91 ust. 5 u.g.n., co jednak nie nastąpiło i skutkowało niepełną weryfikacją zarządzenia unieważniającego konkurs. Pismo z 28 sierpnia 2023 r. kierowane do Wójta Gminy [...] zawierało wyłącznie wezwanie do wyjaśnień i przesłania zarządzenia unieważniającego konkurs. Nie zawierało wezwania do przesłania pełnej dokumentacji sprawy. Podkreślić trzeba, że gospodarzem postępowania nadzorczego jest organ nadzoru. Na wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy był czas, gdyż zarządzenie unieważniające konkurs wpłynęło do organu nadzoru 4 września 2023 r. i miał on trzydzieści dni na podjęcie rozstrzygnięcia. Gdyby tego czasu było zbyt mało, organ nadzoru mógł skorzystać z możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Tymczasem doszło do sytuacji, w której organ nadzoru przypisał organowi gminy uchybienia, które nie w pełni zweryfikował i pominął przekazane mu pismo jednego z członków Rady Rodziców – T. R., które nie było anonimowe oraz wskazywało na nieprawidłowości mogące mieć wpływ na wynik konkursu.

W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze zostało wydane przedwcześnie i z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 3 K.p.a. (w zakresie uzasadnienia nieodnoszącego się do wszystkich okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie) w związku z art. 91 ust. 5 u.s.g.

Jednocześnie wskazać należy, że przepis § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 11 sierpnia 2017 r. nie wskazuje, aby do unieważnienia konkursu z powodu nieprawidłowego powołania komisji konkursowej mogło dojść wyłącznie przed przeprowadzeniem konkursu jako całości. W § 8 ust. 2 rozporządzenia z 11 sierpnia 2017 r. wskazano, że "Organ prowadzący ... zatwierdza konkurs albo unieważnia konkurs i zarządza ponowne jego przeprowadzenie". Nie występuje rozróżnienie, kiedy może a kiedy nie może dojść do unieważnienia konkursu.

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 148 p.p.s.a., uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze.

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1964, ze zm.). Zasądzona od organu administracji na rzecz skarżącej kwota 480 zł obejmuje wynagrodzenie jej pełnomocnika, będącego adwokatem.

Zwrot kosztów postępowania sądowego nie obejmuje natomiast kwoty 300 zł uiszczonej przez skarżącą tytułem wpisu sądowego od skargi. Skarżąca bowiem nie miała obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w rozpoznawanej sprawie z uwagi na ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych na zasadzie art. 100 u.s.g., który stanowi, że postępowanie sądowe, o którym mowa w artykułach poprzedzających jest wolne od opłat sądowych. W myśl art. 212 § 1 p.p.s.a. opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna. Poprzedzające artykuły, o których mowa w art. 100 u.s.g., to między innymi przepis art. 98 dotyczący skargi na rozstrzygnięcie organu nadzorczego. Skarga na rozstrzygnięcie nadzorcze z 28 września 2023 r. nie podlegała zatem obowiązkowi uiszczenia wpisu sądowego. W związku z tym uiszczony przez skarżącą wpis sądowy od skargi podlega zwrotowi na mocy art. 225 p.p.s.a. Stosownie do art. 225 p.p.s.a. opłatę prawomocnie uchyloną w całości lub części postanowieniem sądu oraz różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi, a także pozostałość zaliczki wpłaconej na pokrycie wydatków zwraca się stronie z urzędu na jej koszt.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 225 p.p.s.a. w związku z art. 100 u.s.g., sąd zwrócił skarżącej kwotę 300,00 zł, którą uiściła tytułem wpisu sądowego od skargi.

d.j.