Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 167/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i odmówiono wstrzymania wykonania decyzji

SENTENCJA

Dnia 4 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 1056/23 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 25 września 2023 r., znak: ZOA-Xyll.7721.4.2023 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", w Lublinie, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta Zamość z dnia 23 maja 2023 r., znak: PINB 5162.7.2023, nakazującą Wspólnocie Mieszkaniowej [...] z siedzibą przy ul. [...] w Z. rozbiórkę ogrodzenia zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] przy granicy z działką nr ewid. [...] w Z..

Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że wykonanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego,, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, z samej istoty tej czynności, może wywołać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej, szkody lub może spowodować trudne do odwrócenia skutki (zob. np. postanowienia NSA z: 10 stycznia 2012 r., II OSK 2619/11, 19 stycznia 2012 r., II OZ 1382/11, 24 lutego 2012 r., II OSK 385/12, 5 października 2012 r., II OZ 863/12, 23 stycznia 2013 r., II OZ 29/13, 20 marca 2013 r., II OSK 779/12 i 7 kwietnia 2017 r., II OZ 375/17). Sąd stwierdził, że rozbiórka opisanego wyżej obiektu budowlanego, zgodnie z zaskarżoną decyzją, doprowadzić może do tak istotnej bądź trwałej zmiany rzeczywistości, że powrót do stanu poprzedniego może nastąpić jedynie po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Komentarz do art. 61, [w:] Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. M. Wierzbowski, SIP Legalis, Warszawa 2023, nb. 6).

Zażalenie na ww. postanowienie wniósł uczestnik postepowania – L. sp. z o.o. z siedzibą w Z., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W zażaleniu sformułowano zarzuty naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. przez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, pomimo iż strona skarżąca nie wykazała, że jej wykonanie spowoduje wystąpienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków; oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu postanowienia podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na zażalenie skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa wniosła o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania oraz dopuszczenie dowodu z dokumentu – Informacja o sposobie montażu z dnia 5 lutego 2024 r. na fakt znaczącej szkody grożącej w wyniku przeprowadzenia prac rozbiórkowych, nieodwracalnego zniszczenia płotu i elementach otoczenia (chodnik, krawężnik) jakie muszą nastąpić w efekcie prac rozbiórkowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania aktu administracyjnego, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06). Przy czym źródło tych zagrożeń ma stanowić zaskarżony akt administracyjny. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Nie jest więc rolą sądu administracyjnego na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku czynić ustalenia w zakresie istnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej. W oparciu o ww. przepis to sąd ocenia czy w świetle przywołanej przez stronę skarżącą argumentacji zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji.

Choć zasadniczo Sąd I instancji ma rację, że wykonanie nakazu rozbiórki ogrodzenia ze swej istoty może powodować zaistnienie przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a., jednak tego rodzaju argumentacja nie może być wystarczająca do wykazania, że w konkretnej sprawie zaistnieją przesłanki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ocena w tym zakresie wymaga wykazania określonego stanu rzeczy, tj. istnienia konkretnych okoliczności, które w powiązaniu z wykonaniem nakazu mogłyby wskazywać na zaistnienie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W tym zakresie ocena Sądu I instancji jest lakoniczna, ponieważ opiera się jedynie na stwierdzeniu, że strona skarżąca wykazała, że wykonanie nakazu objętego zaskarżoną decyzją, może wywołać takie niebezpieczeństwo. Jeżeli skarżąca Wspólnota wskazuje na koszty finansowe związane z wykonaniem nakazu (ewentualna kwestia zniszczenia ogrodzenia, nawierzchni parkingu, chodnika i krawężników) to powinna wykazać jaki jest koszt wykonania przedmiotowego nakazu oraz przedstawić swoją sytuację finansową tak aby można było w ogóle ocenić, czy może być mowa w niniejszej sprawie o "znacznej szkodzie" lub "trudnych do odwrócenia skutkach". Tego rodzaju wskazania nie zawiera zaś wniosek skarżącej Wspólnoty, w którym poprzestano wyłącznie na ogólnych twierdzeniach wskazujących na bezpowrotne zniszczenie płotu oraz uszkodzenie nawierzchni parkingu. Co do zasady nakaz rozbiórki generuje jakieś koszty finansowe.

Dlatego trafnie argumentuje się w zażaleniu, że stanowisko skarżącej Wspólnoty zawarte we wniosku opiera się w istocie tylko na ogólnym powołaniu się na prawnych przesłankach wstrzymania wykonania decyzji bez wskazania konkretów, zaś ocena Sądu I instancji opiera sią na lakonicznych twierdzeniach. Oceny tej nie niweczą sposoby demontażu/montażu ogrodzenia, czy to przedstawione w załączeniu do zażalenia, jak i przez skarżącą Wspólnotę w odpowiedzi na zażalenie, ponieważ w istocie nie dotyczą przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.

Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że Sąd I instancji wadliwie ocenił, że skarżąca Wspólnota w swoim wniosku wykazała zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., dlatego zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji; brak zaś wykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. uprawnia do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W tym miejscu wskazania wymaga, że odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie oznacza, że strona skarżąca w toku dalszego postępowania przed Sądem Administracyjnym nie będzie mogła ponownie wnioskować o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji o ile uprawdopodobni zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.

Z powyższych względów, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.

Odnosząc się zaś do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, stwierdzić należało, że nie mógł on zostać uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji. Na obecnym etapie postępowania nie znajduje bowiem zastosowania reguła wynikająca z art. 209 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07).