Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 583/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 12 § 6 pkt 2, art. 201 § 3, art. 228 § 1 pkt 2, art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 239, art. 236 § 1, art. 236 § 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art. 141 § 4.
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 września 2021 r. sygn. akt I SA/Ol 484/21 w sprawie ze skargi D.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 6 maja 2021 r. nr 2801-IEW.4263.11.2021 w przedmiocie ulgi płatniczej. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od D.S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 360 (słownie: trzystasześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 września 2021r. sygn. akt I SA/Ol 484/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę D. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 6 maja 2021 r., nr 2801-IEW.4263.11.2021 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia.

Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 - dalej p.p.s.a.) zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

- art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c" p.p.s.a. w związku z art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 w związku z art. 236 § 2 pkt 1 w związku z art. 239 O.p. - niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez Sąd I instancji, w sytuacji gdy Skarżący wykazał, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie dnia 30.03.2021r. nr 2801-IEW.4263.9.2021 przedwcześnie i bezzasadnie poprzez postanowienie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie, ponieważ:

- postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] nie zostało skutecznie i prawidłowo Skarżącemu doręczone, a tym samym termin do wniesienia zażalenia nie rozpoczął biegu,

- zażalenie zostało wniesione z ostrożności w terminie w terminie 7 dni od dni zapoznania się przez Skarżącego z treścią postanowienia,

- art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1 i § 2 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez Sąd pierwszej instancji, gdyż Skarżący wykazał, że wydanie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie nie zostało poprzedzone przeprowadzeniem wyczerpującego postępowania mającego na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy co do tego, czy doręczenie Skarżącemu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] było skuteczne, a tym samym czy rozpoczął bieg termin do wniesienia zażalenia;

- art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 217 § 1 i § 2 w związku z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez Sąd pierwszej instancji, gdyż Skarżący wykazał, że postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie nie zawiera prawidłowego uzasadnienia, bowiem Skarżony organ bezzasadnie przyjął, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia;

- art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku w związku z art. 122, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające nieprawidłowym uzasadnieniu wyroku w którym Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny niezgodnie z rzeczywistością, gdyż błędnie przyjął, że termin do wniesienia zażalenia został uchybiony, na 5. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku w związku z art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 w związku z art. 236 § 2 pkt 1 w związku z art. 239 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym uzasadnieniu, w którym Sąd i instancji przedstawił stan faktyczny niezgodnie z rzeczywistością, gdyż błędnie przyjął, że zaistniały przesłanki do stwierdzenia uchybienia terminu do zażalenia na postanowienie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...].

Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (wynagrodzenia doradcy podatkowego).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu administracyjnego kosztów, postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jako niezasadna nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie było postanowienie wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 O.p., którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji w przedmiocie odmowy zawieszenia na wniosek strony postępowania w sprawie rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług za marzec 2018 r. i maj 2020 r. wraz z odsetkami za zwłokę.

Zgodnie z treścią art. 236 § 1 O.p. na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Przepis art. 201 § 3 O.p. stanowi, że na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy zażalenie. Stosownie zaś do treści art. 236 § 2 pkt 1 O.p. zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Zgodnie z treścią art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

Słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, że brzmienie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. nie pozostawia wątpliwości, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia powinno nastąpić w przypadku ustalenia, że skarżący przekroczył termin określony w art. 236 § 2 pkt 1 O.p. Podejmując zatem rozstrzygnięcie w oparciu o art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 239 O.p. nakazującym odpowiednie stosowania przepisów dotyczących odwołań do zażaleń, organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie postanowienia oraz kiedy zostało wniesione zażalenie na to postanowienie. To te elementy są kluczowe przy ocenie dochowania 7-dniowego terminu do wniesienia zażalenia i to one przesądzają o ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.

W odniesieniu do zarzutów skargi kasacyjnej związanych z nieprawidłowym doręczeniem skarżącemu postanowienia należy zauważyć, że z okoliczności faktycznych sprawy jednoznacznie wynika, że postanowienie organu I instancji z 1 lutego 2021 r. zostało doręczone skarżącemu 17 lutego 2021 r. Natomiast zgodnie z art. 12 § 6 pkt 2 O.p., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1041 z późn. zm.) lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub otrzymane przez polską placówkę pocztową operatora wyznaczonego po nadaniu w państwie spoza Unii Europejskiej albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. Z akt zgromadzonych w przedmiotowej sprawie wynika, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 1 lutego 2021 r., znak: 2805-SEW2.4263.44.2020.10.SZD, zostało doręczone stronie w dniu 17 lutego 2021 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia. Zatem termin do wniesienia zażalenia, określony w art. 236 § 2 pkt 1 upłynął z dniem 24 lutego 2021 r. W dniu 26 lutego 2021 r. do Urzędu Skarbowego w [...] wpłynęło zażalenie, które nadane zostało w placówce pocztowej w dniu 25 lutego 2021 r. (data stempla pocztowego). Powyższe skutkuje więc uchybieniem 7-dniowego terminu do wniesienia zażalenia. Rozstrzygnięcie to zawierało właściwe pouczenie o środku i terminie jego zaskarżenia. W rozpoznawanym przypadku, co również nie jest sporne, ustawowy 7- dniowy termin do złożenia zażalenia upływał w dniu 24 lutego 2021 r. , który przypadł w dniu roboczym. Powyższy przepis ma charakter bezwarunkowy, co oznacza, że w każdym przypadku stwierdzenia uchybienia terminowi organ drugiej instancji nie może rozpatrzyć merytorycznie zażalenia, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.

Słusznie wskazano w związku z tym w zaskarżonym wyroku, że nie może mieć wpływu na wynik sprawy kwestia nieuwzględnienia przez organ I instancji wniosku strony o zawieszenie postępowania oraz o przedłużenie terminu do sprecyzowania i uzupełnienia wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowych, czy też wniosku o łączne rozpoznanie spraw dotyczących zaległości za marzec 2018r. Uchylenie negatywnych skutków uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia w sytuacji opisanej w skardze kasacyjnej jest natomiast możliwe w drodze wniosku o przywrócenie terminu, który wszczyna odrębne postępowanie, ale z akt sprawy nie wynika jednak, by strona taki wniosek złożyła.

Autor skargi kasacyjnej natomiast ogólnikowo twierdzi, że postanowienie nie zostało skutecznie i prawidłowo doręczone, i tym samym organy nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny. Dlatego też słusznie stwierdzono w zaskarżonym wyroku, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej działał przy wydaniu zaskarżonego postanowienia na podstawie prawa. Prawidłowo wyjaśniono w uzasadnieniu postanowienia ustalenia faktyczne oraz ich skutki procesowe oraz ustalono datę doręczenia postanowienia stronie oraz datę wniesienia zażalenia. Skoro zażalenie zostało wniesione po terminie, to obowiązkiem organu było wydanie postanowienia. Natomiast argumentacja zawarta w skardze kasacyjnej nie zdołała podważyć oceny dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie.

Za pozbawiony uzasadnionych podstaw należało uznać także zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom przewidzianym w tym przepisie. Zawiera bowiem: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd pierwszej instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia i co istotne, wyrok poddaje się kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. To zaś, że w skardze kasacyjnej nie zgodzono się z oceną strony skarżącej, nie stanowi skutecznej podstawy do uznania zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. za zasadny.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a.

SNSA Dominik Gajewski SNSA Anna Dalkowska SWSA (del.) Bogusław Woźniak