Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1278/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Kara administracyjna
Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 78 ust .2 pkt 1, art. 140mb pkt 2, pkt 6
journal: Dz.U. 2022 poz 988
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: art. 58 § 2, art. 189f
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 15zzzzzn2
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2023 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 8 sierpnia 2022 r. nr SKO.407.KO.1753.161.2022 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia 7 lipca 2022 r. nr KM.5413.118.2022.MM; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu na rzecz skarżącego B. L. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 8 sierpnia 2022 r. nr SKO.407.KO.1753.161.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu (dalej: SKO, Kolegium), po rozpoznaniu odwołania B.L. (dalej: Skarżący), utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] (dalej: Starosta) z 7 lipca 2022 r. nr KM.5413.118.2022.MM w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu.

Jak wynika z akt sprawy, Skarżący w dniu 24 maja 2021 r. składając wniosek o rejestrację pojazdu jednocześnie zawiadomił Starostę o nabyciu pojazdu marki [...], nr nadwozia VIN: [...], nr rejestracyjny [...], od P. S.A. z siedzibą w [....].

Starosta Powiatu [...] decyzją z 7 lipca 2022 r. nr KM.5413.118.2022.MM nałożył na Skarżącego administracyjną karę pieniężną w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu w nieprzekraczalnym terminie 30 dni.

W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji wyjaśnił, że nabycia pojazdu dokonano w dniu 19 kwietnia 2021 r., natomiast Starosta został o tym fakcie powiadomiony z naruszeniem ustawowego 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.; dalej: P.r.d.), gdyż do dnia 19 maja 2021 r. Skarżący nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku.

Organ I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie określając wysokość kary zbadał przesłanki z art. 140n ust. 4 P.r.d. oraz Zarządzenia Starosty Powiatu [...] z dnia [...] maja 2022 r. nr [...], tj. zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Badając powtarzalność naruszenia Organ I instancji stwierdził, że tego typu naruszenie przepisów prawa jest pierwszym, jakiego dopuścił się Skarżący w badanym okresie czasu. Skarżący zgłosił nabycie ww. pojazdu w 35. dniu od daty nabycia, zatem przekroczył ustawowy termin o 5 dni. Ponadto Organ I instancji ustalił, że Skarżący nie uzyskał korzyści finansowej z tytułu naruszenia przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie, w którym zarzucił naruszenie art. 6 i 7 w zw. z art. 8 § 1 i art.189a § 1, art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.), poprzez brak wnikliwej oceny wagi naruszenia przez Skarżącego prawa i zaniechanie odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i wydania pouczenia mimo, że waga naruszenia prawa była znikoma, a strona zaprzestała jego naruszania. Wobec powyższego Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania względnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu, opisaną na wstępie decyzją z 8 sierpnia 2022 r. nr SKO.407.KO.1753.161.2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że przedmiotowy pojazd został nabyty w dniu 19 kwietnia 2021 r., a zatem 30-dniowy termin do zgłoszenia nabycia pojazdu upływał z dniem 19 maja 2021 r., natomiast faktyczne zgłoszenie nabycia pojazdu nastąpiło w dniu 24 maja 2021 r. Zatem Skarżący przekroczył termin o 5 dni. Natomiast w sytuacji stwierdzenia niewykonania opisanego obowiązku w ustawowym terminie organ ma obowiązek wydać stosowną decyzję, jednak decyzja ta ma charakter związany, co oznacza, że organ nie ma żadnego luzu decyzyjnego w kwestii nałożenia kary. Luz decyzyjny pojawia się dopiero w sytuacji ustalania wysokości kary.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że Starosta uwzględnił zakres naruszenia, okoliczność, że jest to pierwsze naruszenie jakiego dopuściła się strona w badanym okresie oraz brak uzyskania przez stronę korzyści finansowej z tytułu naruszenia przedmiotowego obowiązku. Starosta rozważył również sprawę w kontekście art. 189f § 1 k.p.a., tj. możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu. W niniejszej sprawie za przedmiotowe naruszenie nie została wcześniej nałożona żadna kara, natomiast waga naruszenia prawa nie jest znikoma, gdyż naruszenie to trwało 5 dni.

Kolegium rozpatrzyło sprawę również w kontekście art. 15 zzzzzn² ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842; dalej: ustawa o COVID), pomimo ustania z dniem 16 maja 2022 r. stanu epidemii i zastąpienie go stanem zagrożenia epidemicznego.

W ocenie Organu odwoławczego przepis ten wszedł w życie z dniem 16 grudnia 2020 r., natomiast wyraźną intencją ustawodawcy było to, aby obywatele nie ponosili negatywnych konsekwencji niedopełnienia obowiązków, jeśli ich dopełnienie jest obiektywnie bardzo utrudnione, czy wręcz niemożliwe do realizacji w warunkach ogłoszonej epidemii. Jednak ustawa o COVID nie ma charakteru nadrzędnego nad innymi przepisami prawa, a stanowi o zasadach interpretacji przepisów, w sytuacji szczególnej, jaka wynika z ogłoszonego stanu epidemii. Ustawodawca z uwagi na sytuację zaistnienia stanu epidemii mocą art. 1 pkt 17 ustawy z dnia 31 marca 2020 r, o zmianie ustawy o COVID przedłużył początkowo do 31 grudnia 2020 r. terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d do 180 dni, natomiast na mocy art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o COVID, terminy te wydłużył do 60 dni.

W ocenie Kolegium z ww. działań legislacyjnych wynika, że ustawodawca nie zdecydował się na ogólne odesłanie do "przepisów prawa administracyjnego", ale w sposób niebudzący wątpliwości, z odwołaniem się do wybranych przepisów wskazał, że wydłuża określone w nich terminy. Odwołując się z kolei do reguły racjonalnego prawodawcy należałoby przyjąć, że skoro tego typu jednoznaczne regulacje zakreślając początkowo końcowy termin jej stosowania na dzień 31 grudnia 2020 r., aktualnie zaś do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, to ewentualna zmiana tego terminu powinna nastąpić w identycznej lub zbliżonej formie, czyli na drodze ustawowej.

Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że art. 15zzzzzn² ustawy o COVID wszedł w życie z dniem 16 grudnia 2020 r., a zatem w dacie, kiedy wciąż obowiązywał wydłużony termin na dokonanie czynności związanych z nabyciem i zbyciem pojazdu. Oznacza to, że w przypadku uznania, że oba ww. przepisy regulują tę samą materię, zaistniałaby konieczność zastosowania jednej z reguł kolizyjnych. W takim przypadku pierwszeństwo należałoby dać normie szczegółowej i stosować ją przed normą ogólną. Kolegium podkreśliło, że pomimo upływu terminu wskazanego w przywołanym art. 31i ustawy o COVID, przepis ten nie został uchylony i wciąż obowiązuje na mocy art.31ia ww. ustawy.

Ponadto w ocenie Kolegium terminy, o których mowa w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., dotyczą obowiązków, które nie są realizowane przez "stronę" w toku jakiegokolwiek postępowania administracyjnego i w praktyce trudno byłoby wskazać, który z sześciu punktów omawianego przepisu (art. 15 zzzzzn²) mógłby znaleźć zastosowanie w przypadku uchybienia terminowi wynikającemu z art. 71 ust. 7 lub art. 78 ust. 2 pkt 1. Od dochowania omawianych terminów nie jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej. Nie są to także terminy "do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki", przedawnienia, czy też "których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności". Nie są to ponadto terminy zawite, a obowiązki których dotyczą nie są związane z obowiązkami dotyczącymi wpisu do odpowiedniego rejestru. Skutkiem niedokonania obowiązków, o których mowa art. 71 ust. 7 lub art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., jest "popadnięcie w opóźnienie", przy czym charakter samego obowiązku powoduje, że o ile zawiadomienie przez organ zbywcy/nabywcy o uchybieniu terminu można uznać za celowe, to jednak nie sposób uznać, że termin ten mógłby zostać przywrócony. Wraz z upływem terminu nie jest związana utrata możliwości skutecznego dopełnienia obowiązku, a uchybienie terminowi wskazanemu w przepisie ma "jedynie" ten skutek, że wiąże się nałożeniem kary pieniężnej. Zdaniem SKO nawet ewentualne zawiadomienie zobowiązanego i przywrócenie mu terminu w trybie art. 15zzzzzn² ustawy o COVID nie powinno wpłynąć na stosowanie art. 140mb P.r.d. W omawianej regulacji brak jest odpowiednika art. 31i ust. 1 pkt 2 i 31ia ust. 1 pkt 2 ustawy o COVID, który stanowi, że art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. W konsekwencji wydaje się, że ewentualne zawiadomienie zobowiązanego o uchybieniu terminu o którym mowa w art. 71 ust. 7 lub art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., a nawet przywrócenie mu terminu na dokonanie czynności, nie powinno wpływać na stosowanie kar wobec zobowiązanych, którzy nie dopełnili obowiązku w pierwotnym terminie wynikającym z ustawy. W sytuacji przyjęcia tezy o zaistnieniu tego uchybienia w czynnościach obu organów administracyjnych, to w sytuacji gdyby organy je aktualnie przeprowadziły, to i tak de facto nie wpłynie to na zmianę stanu faktycznego polegającego na tym, że Skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku i popełnił tym samym delikt administracyjny, skutkujący nałożeniem na niego kary pieniężnej. Podstawą tego stanu rzeczy jest ustanowiony stan prawny, którego nie sposób podważyć lub zmienić sytuacją stanu epidemii Covid-19.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, B.L. zarzucił naruszenie art. 6 i 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 8 § 1 i art.189a § 1, art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności brak wnikliwej oceny wagi naruszenia przez Skarżącego prawa i zaniechanie odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i wydania pouczenia mimo, że waga naruszenia prawa była znikoma, a strona zaprzestała jego naruszania.

Wobec tak sformułowanego zarzutu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że w przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że wykonał obowiązek zawiadomienia o nabyciu pojazdu z 5-dniowym opóźnieniem i jest to pierwsze tego typu naruszenie, jakiego się dopuścił. W ocenie Skarżącego organ błędnie, bo automatycznie zastosował karę pieniężną. W sprawie doszło do przekroczenia terminu zgłoszenia faktu nabycia pojazdu ale miało ono charakter jednorazowy, dotyczyło tylko jednego pojazdu a nabywca nie odniósł z tego faktu żadnych korzyści.

Skarżący podkreślił, że naruszenie miało miejsce w maju 2021 r., a więc w okresie kiedy obowiązywały różnego rodzaju obostrzenia i ograniczenia związane z wprowadzeniem na terenie kraju stanu epidemii. Ustawodawca właśnie ze względu na te utrudnienia zdecydował się na wydłużenie terminu wykonania obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. najpierw do 180 dni, a następnie do 60 dni (art. 31i oraz art. 31ia ustawy o COVID). W lipcu 2021 r. kiedy wydłużono termin wykonania obowiązku rejestracji, skala zachorowań była zdecydowanie mniejsza niż w okresie kwiecień/maj 2021 r. W ocenie Skarżącego ww. okoliczności nie można pomijać przy ocenie wagi naruszenia do jakiego w tym wypadku doszło. Skoro ustawodawca uznał utrudnienia związane z pandemią za uzasadniające wydłużenie wspomnianego terminu o 30 dni to w ocenie Skarżącego nie można zgodzić się z organem, że realizacja obowiązku z opóźnieniem 5-dniowym (w granicach wydłużonego o 30 dni terminu) przesądza o braku możliwości zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary w oparciu o art. 189f § 1 k.p.a.

Zdaniem Skarżącego to właśnie pandemiczne obostrzenia spowodowały, że organ który zarzuca mu 5-dniowe opóźnienie w wypełnieniu obowiązku, sam na przedmiotowe naruszenie zareagował dopiero decyzją z 7 lipca 2022 r., czyli po ponad trzydziestu dniach. Skarżący podniósł, że swoim działaniem nie naruszył takich wartości jak zdrowie lub życie człowieka, a jedynie dokonał przerejestrowania pojazdu. Organ wadliwie nie nadał tym okolicznościom odpowiedniego znaczenia, czym przekroczył granice uznania administracyjnego.

Skarżący nie zgodził się z organem również, że w sprawie nie zaszły okoliczności uzasadniające skorzystanie z dobrodziejstwa przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej czego organ wadliwie zaniechał. Pojazd został zarejestrowany w dniu 24 maja 2021 r. więc brak było zagrożenia dla legalnego obrotu pojazdami w Polsce, gdyż organy administracji posiadały wiedzę na temat jego aktualnego właściciela.

Wobec powyższego naruszenie prawa miało charakter znikomy, a zatem wystąpiły przesłanki do obligatoryjnego zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę SKO w Tarnobrzegu wniosło o jej oddalenie wskazując, że wskazane w skardze argumenty o stanie pandemii; o zmianie terminów na dokonanie tej czynności prawnej; o braku wystąpienia narażenia takich wartości jak zdrowie lub życie człowieka spóźnioną czynnością zgłoszenia nabycia i rejestracji pojazdu, jakkolwiek w pewnym sensie zasadne, to nie mogą mieć jednak istotnego wpływu na przebieg kontrolowanego postępowania, skutkiem którego należałoby wyeliminować z obiegu prawnego rozstrzygniecie organu I instancji.

Kolegium wyjaśniło również, że czynność zawiadomienia o nabyciu pojazdu nie wymaga osobistego stawiennictwa we właściwym urzędzie. W przypadku organu I instancji dostępne są inne rozwiązania, np. można dokonać zawiadomienia poprzez pełnomocnika, skorzystać z systemu e-PUAP, wysłać dokumenty listownie za pośrednictwem poczty, lub wrzucając dokumenty do urny znajdującej się przy urzędzie. Sporna czynność jest stosunkowo prosta i nie absorbuje wiele czasu, a 30-dniowy termin na jej załatwienie wydaje się być terminem racjonalnym, w trakcie którego Skarżący miał możliwość dokonania tej czynności prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.; dalej "P.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn dotyczących wadliwej wykładni art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020 r, poz. 1842, dalej: ustawa covid).

W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że do naruszenia obowiązku, wynikającego z art. 78 ust .2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym doszło w maju 2021r. Skarżący winien był do 19 maja 2021r. zawiadomić Starostę o nabyciu pojazdu, podczas gdy uczynił to z 5 – dniowym opóźnieniem, tj. 24 maja 2021r., w czasie obowiązywania stanu epidemii.

Do naruszenia art. 78 ust .2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym doszło więc w okresie, w którym nie obowiązywał już art. 31i ust. 1 ustawy covid, w czasie którego obowiązywał wydłużony do 180 dni termin na zawiadomienie o nabyciu pojazdu (do 31 grudnia 2020r.), a przed wydłużonym do 60 dni okresem dla tegoż zawiadomienia na mocy art. 31ia ust. 1 ustawy covid (od 1 lipca 2021r.). Co do zasady więc Skarżącego obowiązywał 30-dniowy termin do zrealizowania obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu.

Sąd nie podziela przedstawionej w zaskarżonej decyzji argumentacji co do tego, że w stosunku do 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym – nie może mieć zastosowania art. 15zzzzzn2 ustawy covid. W tym zakresie Sąd w zupełności podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2023r. II GSK 821/22, w którym Naczelny Sąd wskazał, kierując się wykładnią celowościową i funkcjonalną, że przepis art. 15zzzzzn2 ustawy covid, wprowadzający szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii, ma zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu, a zatem także do przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym (dalej: p.r.d.) Intencją ustawodawcy było objęcie zakresem art. 15zzzzzn2 ustawy covid wszystkich przepisów, w tym również prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków. Od przewidzianego w tym przepisie obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu oraz wyznaczenia stronie 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie, nie przewidziano żadnych wyjątków.

W przepisie art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy covid ustawodawca odwołuje się do stwierdzenia uchybienia terminu przewidzianego "przepisami prawa administracyjnego", co wskazuje na to, że chodzi o wszystkie przepisy wchodzące w skład tej dziedziny prawa. W sześciu punktach zostały wymienione dokładnie, o jakiego rodzaju terminy chodzi (np. terminy zawite, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, terminy do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, terminy przedawnienia). Zauważyć należy, że cechą wspólną tych terminów jest to, że są to terminy, których upływ powoduje, że strona traci prawo żądania ukształtowania jej sytuacji prawnej poprzez podjęcie przez organ określonego rozstrzygnięcia. Jednocześnie w ust. 2 i w ust. 3 art. 15 zzzzzn2 ustawodawca wprost dopuścił możliwość złożenia wniosku o ich przywrócenie odwołując się przy tym do art. 58 § 2 k.p.a., a więc do konstrukcji prawa procesowego dotyczącej wyłącznie terminów procesowych.

Analiza treści tego przepisu niewątpliwie wskazuje, że z woli ustawodawcy w okresie stanu epidemii dopuszczalne stało się przywrócenie terminów materialnych, których zgodnie z obowiązującym systemem prawa nie można przywrócić i których upływ oznacza utratę roszczenia, czy ochrony prawnej.

Ustawodawca ze względu na szczególne okoliczności związane z pandemią zabezpieczył interesy stron w postępowaniu administracyjnym w ten sposób, że przewidział możliwość przywrócenia tych terminów, których upływ w normalnych okolicznościach powodowałby obowiązek nałożenia na stronę kary pieniężnej. Oznacza to, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, od zachowania których uzależniona jest m.in. ochrona prawna przed organem administracji publicznej, organ taki w okresie epidemii powinien zastosować się do treści art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy covid i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia strony o przekroczeniu terminu i wyznaczeniu terminu trzydziestu dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Nie oznacza to jednak, że już sam stan epidemii zobowiązywał organ do przywrócenia terminu w każdym przypadku stwierdzenia jego uchybienia. Omawiany przepis nie wskazuje też, aby intencją ustawodawcy było automatyczne przeniesienie na organ ciężaru inicjatywy dowodowej związanej z przywróceniem uchybionego terminu. Chociaż ustawodawca wprost nie wskazał w ww. przepisie, to przyjąć trzeba, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym, poprzedzone zawiadomieniem organu w trybie art. 15 zzzzzn2 ust. 2 ustawy covid, powinno być prowadzone przez organ w trybie art. 58 i nast. k.p.a. z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonej przez art. 15 zzzzzn2 ustawy covid, jedynie w zakresie terminu do złożenia wniosku o przewrócenie terminu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazany w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. termin do zawiadomienia organu o nabyciu/zbyciu pojazdu ma charakter materialny. Niezachowanie terminu do zawiadomienia organu o nabyciu/zbyciu pojazdu w świetle p.r.d. wywołuje ujemny skutek dla strony, którym jest obowiązek wszczęcia przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w zakreślonym przez ustawę terminie o nabyciu pojazdu ( art. 140mb pkt 2 p.r.d.).

Organ stwierdzając uchybienie przez Skarżącego terminu - z uwagi na zgłoszenie o nabyciu pojazdu, które miało miejsce 24 maja 2021 r. - powinien był w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe czynności w kontrolowanej sprawie nie zostały jednak przez organ podjęte.

Skoro w rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji nie zastosował przepisu art.15zzzzzn2 ustawy covid i nie wyznaczył stronie 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, a SKO błędnie przyjęło, że ww. przepis nie miał w niniejszej sprawie zastosowania, to należało stwierdzić, że doszło do pozbawienia Skarżącego możliwości skorzystania z zagwarantowanej w tym przepisie instytucji przywrócenia terminu, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem ewentualne przywrócenie terminu spowoduje, że Skarżącemu nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.

Sąd nie podzielił również argumentacji Kolegium co do braku podstaw do zastosowania art. 189f k.p.a.

Zgodnie z treścią art. 189f § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

Kolegium uzasadniając brak podstaw do zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. odwołało się do celów, jakie ma realizować obowiązek wynikający z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. wskazując, że obowiązek zawiadamiania o nabyciu pojazdu ma służyć zabezpieczeniu przed sytuacjami, w których pojazd nadal zarejestrowany jest na zbywcę i w rezultacie utrudnione jest zidentyfikowanie podmiotu odpowiedzialnego za pojazd. W ocenie Sądu oceniając podstawę do zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. należy w pierwszej kolejności odwołać się do indywidualnych okoliczności danego stanu faktycznego, w którym doszło do naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. a więc w szczególności do wagi naruszenia prawa.

NSA w wyroku z 12 stycznia 2022 r. sygn. akt II GSK 2528/21 wyraził pogląd, że wymierzając karę pieniężną, o której mowa w art. 140mb pkt 2 p.r.d., organ administracji oprócz wskazanych w tym przepisie dyrektyw wymiaru kary poprzez odesłanie zawarte w art. 140mb pkt 6 p.r.d. do odpowiedniego stosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej, ma możliwość zastosowania regulacji przewidzianych działem IVa kodeksu postępowania administracyjnego. Dział III Ordynacji podatkowej reguluje ulgi w spłacie zobowiązań, terminy przedawnienia zobowiązań i odsetki. Oznacza to, że w zakresie odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i pouczenia, mają zastosowanie przepisy działu IVa k.p.a., natomiast w odniesieniu do terminów przedawnienia, nakładania i egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej oraz udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej, odpowiednio stosowane będą przepisy Ordynacji podatkowej. Przyjęcie poglądu, że przepis art. 140mb ust. 4 p.r.d. w sposób autonomiczny i wyczerpujący reguluje dyrektywę wymiaru kary administracyjnej w sprawie naruszałoby fundamenty normatywne i aksjologiczne regulacji ogólnej dotyczącej administracyjnych kar pieniężnych przewidzianej działem IVa kodeksu postępowania administracyjnego, prowadząc do naruszenia chronionych konstytucyjnie zasad równości i proporcjonalności.

To, że przepis art. 189f § 1 k.p.a. ma zastosowanie do kar przewidzianych w art. 140mb p.r.d. jest też powszechnie akceptowane w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Warszawie z 23 lutego 2021 r., VII SA/Wa 1974/20; wyrok WSA w Łodzi z 15 grudnia 2020 r., III SA/Łd 603/20; wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 17 lutego 2021 r., II SA/Go 373/20; wyrok WSA w Kielcach z 7 października 2021 r., I SA/Ke 428/21; wyrok WSA Szczecinie z 12 listopada 2020 r., II SA/Sz 637/20).

Zatem w pierwszej kolejności Organ I instancji winien będzie zawiadomić Skarżącego w trybie art. 15zzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy covid o uchybieniu terminu i wyznaczyć stronie 30 – dniowym termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Od złożenia takiego wniosku i wyniku jego rozpoznania zależy tok dalszego procedowania. Dopiero po przyjęciu, że Skarżący naruszył termin do zgłoszenia staroście zawiadomienia o nabyciu pojazdu, a więc po przyjęciu, że Skarżący w ogóle powinien ponosić odpowiedzialność na podstawie art. 140mb pkt 2 p.r.d. organ zobowiązany będzie do rozważenia zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. Zastosowanie art. 189f § 1 k.p.a. organ rozważy dopiero po stwierdzeniu przesłanek do nałożenia kary administracyjnej wynikającej z art. 140mb pkt 2 p.r.d.

Z przyczyn powyżej wskazanych Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty z 7 lipca 2022r. Na podstawie art. 200 P.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości stanowiącej równowartość uiszczonego wpisu sądowego.