Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1820/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116, art. 116
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 8, art. 16, art. 17, art. 10, art. 11
journal: Dz.U. 2015 poz 1393
law: Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Protokolant - spec. Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2017 r. sprawy ze skargi Z. K., G. R., H. F., H. H. na decyzję Ministra Rozwoju (obecnie Minister Rozwoju i Finansów) z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania stowarzyszenia; oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu ... kwietnia 2013 r. Dyrektor ... w T.(dalej: "organ pierwszej instancji", "Dyrektor") wydał decyzję zobowiązującą Stowarzyszenie ... (dalej: "Stowarzyszenie") do zwrotu środków w wysokości ... zł uznanych za niekwalifikowalne. W związku z wniesieniem odwołania od ww. decyzji, Minister Rozwoju Regionalnego w dniu ... lipca 2013 r. wydał decyzję administracyjną (nr ...) orzekającą o zwrocie przez Stowarzyszenie środków w wysokości ... zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Decyzja Ministra Rozwoju Regionalnego została doręczona w dniu 5 sierpnia 2013 r. i stała się ostateczna.

W dniu 22 listopada 2013 r. Stowarzyszenie zwróciło kwotę ... zł, która została zaksięgowana proporcjonalnie na kwotę główną oraz na odsetki. W związku z brakiem wymaganych środków organ pismem z dnia 18 grudnia 2013 r. przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w T. tytuł wykonawczy z dnia ... grudnia 2013 r. W dniu 30 grudnia 2013 r. Stowarzyszenie zwróciło kwotę ... zł, która została zaksięgowana proporcjonalnie na kwotę główną oraz na odsetki.

W dniu ... stycznia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem nr ... umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Stowarzyszenia. Z postanowienia wynika, że organ egzekucyjny w trakcie postępowania wyegzekwował i przekazał na konto organu pierwszej instancji kwotę ... zł (po zajęciu w dniu 8 stycznia 2014 r. rachunku bankowego Stowarzyszenia) oraz kwotę ... zł (po zajęciu i licytacji ... ruchomości Stowarzyszenia). W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonał szeregu czynności niezbędnych do wyegzekwowania zaległości Stowarzyszenia : (i) dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym w W., (ii) dokonał zajęcia i licytacji 26 ruchomości Stowarzyszenia, (iii) dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu dzierżawy, jednakże zajęcie okazało się nieskuteczne z uwagi na wypowiedzenie umowy najmu przed dokonaniem zajęcia, (iv) spisał protokoły o stanie majątkowym Stowarzyszenia, (v) wystąpił do Wydziału Geodezji i Kartografii i Wydziału Komunikacji w T. z zapytaniem o posiadane przez Stowarzyszenie nieruchomości a także zarejestrowane pojazdy.

Z ustaleń organu egzekucyjnego wynikało, iż Stowarzyszenie obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada siedziby, pomieszczenia były dzierżawione, nie posiada majątku podlegającego egzekucji. Stowarzyszenie nie figuruje w bazie właścicieli nieruchomości na terenie powiatu tucholskiego, nie ma także zarejestrowanego żadnego pojazdu. W oparciu o dostępne w Urzędzie Skarbowym dane organ egzekucyjny stwierdził brak informacji o majątku Stowarzyszenia, do którego organ egzekucyjny mógłby skierować egzekucję. Stwierdzono także brak rachunków bankowych Stowarzyszenia (rachunek bankowy, z którego nastąpiła częściowa realizacja zajęcia został zamknięty z powodu braku obrotów). Pomimo, że część zaległości podatkowych Stowarzyszenia została wyegzekwowana, to następne działania podejmowane przez organ egzekucyjny nie doprowadziły już do całkowitego zaspokojenia wierzyciela.

Nieskuteczna egzekucja zaległości Stowarzyszenia wynikających z decyzji Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia ... lipca 2013 r. stała się przyczyną do wydania decyzji w przedmiocie odpowiedzialności Stron za zobowiązania Stowarzyszenia.

Decyzją z dnia ... października 2015 r. Dyrektor orzekł o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu Stowarzyszenia ... w osobach: Z. K., H. H., H.F. oraz G.R. (dalej: "Skarżący", "Strony") za zobowiązanie Stowarzyszenia wynikające z decyzji administracyjnej Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia ... lipca 2013 r. w kwocie ... zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych.

Wszystkie Strony złożyły odwołanie od powyższej decyzji.

Decyzją nr ... z dnia ... kwietnia 2016 r. Minister Rozwoju (dalej: "Minister", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora. Organ odwoławczy wskazał, że Program Operacyjny Kapitał Ludzki (PO KL) jest współfinansowany z Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) (tzw. środki europejskie) i środków krajowych pochodzących m.in. z budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Zarówno środki europejskie, jak i środki krajowe zgodnie z brzmieniem art. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 poz. 885 z późn. zm.), zwanej dalej "u.f.p." mają charakter środków publicznych, dlatego też źródło pochodzenia środków przeznaczonych na finansowanie działań przewidzianych w ramach PO KL, determinuje reżim prawny obowiązujący dla finansów publicznych. Minister omówił także treść art. 60 pkt 6) u.f.p. i wskazał, że środki objęte decyzją Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia ... lipca 2013 r. mają charakter publicznoprawny, a nie jak twierdzą Strony cywilnoprawny i przepisy dotyczące należności publicznoprawnych w przedmiotowej sprawie powinny znaleźć zastosowanie.

Wyjaśnił, że u.f.p. nie rozstrzyga o odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania z tytułu należności, o których mowa w jej art. 60 pkt 6 u.f.p. Jednocześnie jednak, w zakresie spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 i nieuregulowanych ustawą, w art. 67 odsyła do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisów działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), zwanej dalej "O.p.". Oznacza to, że w zakresie procesowym dotyczącym spraw środków publicznych, stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym (czyli także w kwestii zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich) organy administracji publicznej są zobowiązane wprost stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Stosowanie przepisów k p a. jest obowiązkowe w zakresie nieuregulowanym w ustawie o finansach publicznych. Natomiast w zakresie Ordynacji podatkowej organy administracji publicznej powinny się posiłkować przepisami o zobowiązaniach podatkowych działu III, odpowiednio.

Organ odwoławczy stwierdził, iż wbrew twierdzeniom Stron wszczęcie procedury administracyjnej w przedmiotowej sprawie było nie tylko dopuszczalne, ale wręcz konieczne. Wyjaśnił, że odwołanie do stosowania u.f.p. znajduje się w samej umowie o dofinansowanie projektu, chociażby w jej § 30. To prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż beneficjent podpisując umowę o dofinansowanie projektu był w pełni świadom jakie zasady obowiązują go przy wydatkowaniu powierzonych przez Skarb Państwa środków. Z tego też powodu Minister Rozwoju, rozstrzygając przedmiotową sprawę, miał na względzie publiczno-prawny charakter środków wypłaconych Stowarzyszeniu i wynikające z tego faktu obowiązki instytucji zaangażowanych w realizację Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, w tym konieczność administracyjnego dochodzenia ich zwrotu.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że dniem powstania obowiązku zwrotu środków nie jest dzień wydania decyzji na podstawie art. 207 u.f.p. Decyzja ta jest bowiem decyzją deklaratoryjną i określa kwotę do zwrotu, która wynika ze zdarzeń wcześniejszych, stanowiących przesłankę do zwrotu na podstawie art. 207 ust. 1 u.f.p., tj.: wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystanie środków z naruszeniem procedur, pobranie środków nienależnie lub w nadmiernej wysokości. W tym zakresie decydujące znaczenie ma zatem fakt, kto pełnił funkcję członka zarządu Stowarzyszenia w dniu, w którym środki podlegające zwrotowi na podstawie decyzji nr ... wydanej przez Ministra Rozwoju Regionalnego w dniu ... lipca 2013 r. zostały nieprawidłowo wydatkowane lub zawarte zostały umowy uznane za niekwalifikowalne.

Zdaniem Ministra przepisy Ordynacji podatkowej zawierają zarówno przesłanki pozytywne orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu (które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe) oraz przesłanki negatywne (które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności). Do przesłanek pozytywnych należy okoliczność, że dana osoba pełniła obowiązki członka zarządu w okresie, w którym nieprawidłowo wydatkowano środki oraz konieczność stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej do majątku Stowarzyszenia. Przesłankami negatywnymi są natomiast okoliczności, które może wykazać członek zarządu, a które potwierdzą podjęte przez niego działania zwalniające go z odpowiedzialności za zobowiązania Stowarzyszenia.

Również istotna jest zdaniem Ministra okoliczność, iż z przywołanego przepisu wynika wprost jak rozłożony jest ciężar dowodzenia powyższych przesłanek. Na organie spoczywa bowiem obowiązek wykazania bezskuteczności egzekucji oraz pełnienia przez członka zarządu funkcji w czasie dokonania w sposób wadliwy wydatku dotyczącego projektu, natomiast wykazanie okoliczności wyłączających odpowiedzialność obciąża Strony. Minister powołał się na orzecznictwo sądowoadministracyjne i stwierdził, że prowadząc postępowanie w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Stowarzyszenia organ w pierwszej kolejności powinien stwierdzić istnienie przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, a dopiero w przypadku ich stwierdzenia rozważyć, czy strona postępowania w sposób wiarygodny przedstawiła okoliczności egzoneracyjne.

W ocenie organu odwoławczego wyżej opisany stan faktyczny sprawy przesądza o zaistnieniu pierwszej z przesłanek pozytywnych postępowania ws. odpowiedzialności osób trzecich tj. przesłanki "bezskuteczności egzekucji".

Jak wskazał Minister, drugą przesłanką niezbędną do orzeczenia odpowiedzialności osób trzecich jest pełnienie przez tą osobę funkcji członka zarządu w czasie kiedy doszło do nieprawidłowego wydatkowania środków przekazanych w ramach projektu lub podpisania umowy, która tego rodzaju wydatków dotyczy. W orzecznictwie sądowym na tle stosowania art. 116 § 2 O.p., przesłanka "pełnienia obowiązków członka zarządu" rozumiana jest formalnie, tj. jako posiadanie formalnych uprawnień członka zarządu za konkretny okres, niezależnie od tego, czy obciążony odpowiedzialnością członek zarządu faktycznie zajmował się interesami podmiotu, w którym był członkiem zarządu i czy w ogóle posiadał taką możliwość.

W tym zakresie organ odwoławczy zauważył, że zakwestionowane decyzją Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia ... marca 2013 r. wydatki dotyczyły: (i) zakupu materiałów na realizację szkoleń; (ii) wynagrodzenia personelu projektu wykonującego szkolenia remontowo-budowlane; (iii) zakupu kratki parkingowej. Wydatki te zostały dokonane, a umowy podpisane w okresie od 26 lipca do 30 grudnia 2011 r.

Zgodnie z pełnym odpisem dla Stowarzyszenia z rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i publicznych zakładów opieki zdrowotnej: (i) H.F. została wpisana jako członek zarządu Stowarzyszenia wpisem dokonanym w dniu 19 maja 2006 r. a wykreślona wpisem z dnia 5 czerwca 2013 r.; (ii) H. H. został wpisany jako członek zarządu Stowarzyszenia wpisem dokonanym w dniu 24 lutego 2009 r. a wykreślony wpisem z dnia 5 czerwca 2013 r.; (iii) Z.K. została wpisana jako członek zarządu Stowarzyszenia wpisem dokonanym w dniu 20 kwietnia 2010 r. a wykreślona wpisem z dnia 5 czerwca 2013 r.; (iv) G.R.został wpisany jako członek zarządu Stowarzyszenia wpisem dokonanym w dniu 20 kwietnia 2010 r. a wykreślony wpisem z dnia 5 czerwca 2013 r.

Wobec powyższego Minister stwierdził, iż w czasie dokonywania wydatków lub podpisywania umów zakwestionowanych decyzją Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia ... lipca 2013 r. w skład zarządu wchodzili: Z.K., H. H., H.F., G.R. i wobec wszystkich wymienionych wyżej osób należało przeprowadzić postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności za zobowiązanie. Organy zaangażowane w odzyskiwanie nieprawidłowo wydatkowanych w projektach środków są bowiem zobowiązane ustalić w pełnym zakresie krąg osób, które mogą ponosić odpowiedzialność za dane zaległości i w odniesieniu do nich wszystkich wszcząć postępowanie administracyjne.

Jak ustalił Minister, w dniu 14 września 2015 r. Dyrektor wszczął postępowanie administracyjne wobec Stron w sprawie orzeczenia o ich odpowiedzialności za zobowiązania wynikające z decyzji Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia ... lipca 2013 r. i jednocześnie poinformował Strony o możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za długi Stowarzyszenia, jeżeli wskaże mienie Stowarzyszenia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości Stowarzyszenie w znacznej części.

W toku postępowania administracyjnego Strony poruszały kwestie (i) wykreślenia Stowarzyszenia z rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i publicznych zakładów opieki zdrowotnej; (ii) podjęcia w dniu 28 marca 2013 r. decyzji o likwidacji podmiotu (Strony podkreślały, iż w okresie prowadzenia postępowania likwidacyjnego całym majątkiem Stowarzyszenia dysponowała Komisja Likwidacyjna), (iii) społecznego wykonywania funkcji członka zarządu, (iv) prowadzenia przez Stowarzyszenie działalności non profit, w związku z czym w sprawie nie było możliwe zgłoszenie upadłości czy też wszczęcie postępowania układowego i tym samym wyłączenie odpowiedzialności członków zarządu w trybie art. 116 O.p. Jednocześnie jednak Strony nie wskazały majątku, z którego możliwe byłoby zaspokojenie wierzyciela.

W przedmiotowej sprawie zdaniem Ministra organ pierwszej instancji słusznie uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające odpowiedzialność Stron za zobowiązania Stowarzyszenia. Strony w ramach postępowania administracyjnego nie wykazały żadnego majątku, z którego możliwa byłaby egzekucja. Ponadto organ pierwszej instancji słusznie przyjął, że druga z egzoneracyjnych przesłanek w przedmiotowej sprawie nie może mieć zastosowania. Organ odwoławczy uznał, iż członkowie zarządu osób prawnych nieprowadzących działalności gospodarczej nie mają możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe i składkowe tych osób na podstawie przesłanki braku winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęciu postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości.

W niniejszej sprawie nie miał zdaniem Ministra znaczenia fakt, iż w momencie orzekania o odpowiedzialności Stron za zobowiązania Stowarzyszenia, podmiot ten już nie funkcjonuje. Organ odwoławczy ustalił, iż zgodnie z odpisem pełnym z rejestru stowarzyszeń Stowarzyszenie zostało wykreślone z Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 21 maja 2015 r. Brak jednak podstaw do uznania, by odpowiedzialność osób trzecich ze względu na solidarny charakter odpowiedzialności ze Stowarzyszeniem za zaległości podatkowe uzależniona była od istnienia (funkcjonowania) Stowarzyszenia.

Minister wyjaśnił, iż członkowie organów zarządzających osób prawnych odpowiadają za zaległości publicznoprawne tych osób bez względu na to, czy otrzymywali jakiekolwiek przysporzenie majątkowe np. z tytułu wynagrodzenia za pełnioną funkcję, bądź pozostawania z tego tytułu w stosunku pracy. Nie ma też w sprawie znaczenia, czy wskazane podmioty prowadzą działalność gospodarczą, co zbliża je do spółek prawa handlowego, czy też działają na zasadzie non profit (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt I Sa/Łd 225/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie bez znaczenia w tym kontekście jest także waga interesu, któremu ewentualne różnicowanie w odpowiedzialności za zaległości ma służyć, czy pozostaje w odpowiedniej proporcji do wagi interesów, które zostaną naruszone w wyniku wprowadzenia ww. rozróżnienia (w tym np. interesy Skarbu Państwa związane z realizacją PO KL). Działalność non profit oraz społeczne wykonywanie funkcji w stowarzyszeniach należy traktować jako cechę tej formy prawnej, nie zaś jako argument dopuszczenia do powstania zaległości i niemożliwości ich uregulowania. Przyjęcie w całości poglądu przeciwnego mogłoby doprowadzić do stworzenia mechanizmu nadużyć w zakresie tworzenia stowarzyszeń będących np. pracodawcami, nieuiszczającymi składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne Z tego powodu należy uznać, iż społeczne wykonywanie przez Strony funkcji członków zarządu Stowarzyszenia nie uprawnia organów administracji publicznej do odstąpienia od orzeczenia o ich odpowiedzialności za zobowiązania Stowarzyszenia.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotem postępowania w sprawie odpowiedzialności Stron za zobowiązania Stowarzyszenia nie mogą być bowiem okoliczności związane z powstaniem obowiązku samego Stowarzyszenia do zwrotu części dofinansowania. Odnosząc się także do wniosku Stron o umorzenie spłaty zwrotu środków w całości i umorzenie postępowania wobec wszystkich członków zarządu Stowarzyszenia organ odwoławczy wyjaśnił, że potraktował go jako przedwczesny, dotyczy on bowiem zobowiązania, którego wszystkie elementy - w tym najistotniejsze mające wpływ na określenie jego rozmiaru - nie zostały jeszcze ostatecznie skonkretyzowane. Konkretyzacja obowiązku Stron dokona się bowiem dopiero po zakończeniu postępowania, którego efektem będzie przedmiotowa decyzja administracyjna ostatecznie określająca obowiązek Stron do zwrotu określonej kwoty środków publicznych, wraz z terminem ich zwrotu.

Reasumując Minister stwierdził, że na dzień dokonania wydatków objętych decyzją Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia ... marca 2013 r. Strony były członkami zarządu Stowarzyszenia oraz że egzekucja prowadzona przeciwko Stowarzyszeniu okazała się bezskuteczna. Przesłanki egzoneracyjne nie wystąpiły, zatem należało uznać odpowiedzialność Stron za zobowiązanie Stowarzyszenia w wysokości ... zł. W sprawie na podstawie art. 108 § 2 pkt 4 O.p., uwzględniono także koszty postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko Stowarzyszeniu.

Organ odwoławczy uwzględnił fakt, iż w decyzji Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia ... lipca 2013 r. organ dla kwoty ... zł ograniczył wartość odsetek do kwoty ... zł.

W skardze na powyższą decyzję Skarżący wnieśli o unieważnienie w całości decyzji Ministra i powołali się m.in. na prawo do obrony oraz w jego ramach prawo do wysłuchania zawarte w Konstytucji RP (art. 42 ust. 2) i Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (art. 6).

W piśmie z dnia 29 czerwca 2016 r. Skarżący obszernie uzupełnili skargę.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ są prawidłowe i podzielane przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie.

Na wstępie przypomnieć należy, że w dniu ... lipca 2011 r. podpisano ze Stowarzyszeniem umowę nr ... o dofinansowanie Projektu pn. "...". Kwota dofinansowania Projektu została przyznana ze środków EFS oraz z Budżetu Państwa. W wyniku przeprowadzonej kontroli projektu stwierdzono nieprawidłowości skutkujące wydaniem decyzji o zwrocie środków wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych. W dniu ... kwietnia 2013 r. Dyrektor ...w T. wydał decyzję zobowiązującą Stowarzyszenie do zwrotu środków w wysokości ... zł uznanych za niekwalifikowalne. W związku z wniesieniem odwołania od ww. decyzji, Minister Rozwoju Regionalnego w dniu ... lipca 2013 r. wydał decyzję administracyjną orzekającą o zwrocie przez Stowarzyszenie środków w wysokości ... zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Decyzja Ministra Rozwoju Regionalnego jest ostateczna. Brak zwrotu środków w wyznaczonym terminie spowodował wszczęcie postępowania egzekucyjnego przeciwko Stowarzyszeniu. Egzekucja okazała się bezskuteczna.

Przede wszystkim wskazać należy, że regulacja prawna o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości podatkowe osób prawnych, innych niż spółki kapitałowe prawa handlowego, na osoby trzecie znajduje się w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

Zgodnie z treścią art. 116a O.p. za zaległości podatkowe (a także za ww. kwoty zwrotu części dofinansowania) innych osób prawnych niż wymienione w art. 116 O.p. odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami. Przepis art. 116 O.p. stosuje się odpowiednio.

Zgodnie z treścią art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2).nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 O.p.). Stosownie natomiast do art. 116 § 4 O.p. powyższe przepisy stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji.

Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do członków zarządu stowarzyszenia w myśl art. 116a O.p. Stowarzyszenie jest osobą prawną. Nabywa osobowość prawną z ustawy, z chwilą wpisania go do Krajowego Rejestru Sądowego o czym stanowi art. 8, art. 16 i art. 17 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach ( Dz. U. z 2015r. poz. 1393 ze zm., dalej "p.s."). Zgodnie zaś z art. 11 ust.3 stowarzyszenie jest zobowiązane posiadać zarząd, który reprezentuje je w sposób określony w statucie i wpisany do rejestru sądowego (art. 10 ust1 pkt 5 i 6 p.s.).

Jak wskazał organ administracji, zgodnie z pełnym odpisem dla Stowarzyszenia z rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i publicznych zakładów opieki zdrowotnej: H. F. została wpisana jako członek zarządu Stowarzyszenia wpisem dokonanym w dniu 19 maja 2006 r. a wykreślona wpisem z dnia 5 czerwca 2013 r.; H. H. został wpisany jako członek zarządu Stowarzyszenia wpisem dokonanym w dniu 24 lutego 2009 r. a wykreślony wpisem z dnia 5 czerwca 2013 r.; Z. K. została wpisana jako członek zarządu Stowarzyszenia wpisem dokonanym w dniu 20 kwietnia 2010 r. a wykreślona wpisem z dnia 5 czerwca 2013 r.; G.R. został wpisany jako członek zarządu Stowarzyszenia wpisem dokonanym w dniu 20 kwietnia 2010 r. a wykreślony wpisem z dnia 5 czerwca 2013 r.

Zatem prawidłowo organ ustalił, że w czasie dokonywania wydatków lub podpisywania umów zakwestionowanych decyzją Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia ... lipca 2013 r. w skład zarządu wchodzili: Z.K., H.H., H.F., G.R.

Prawidłowo też organ ustalił, iż zwrot przez Stowarzyszenie środków w wysokości ... zł został nałożony na stowarzyszenie w związku z decyzją Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia ... lipca 2013 r. Egzekucja należności była bezskuteczna. Stowarzyszenie nie posiada majątku. Pojęcie "bezskutecznej egzekucji" należy rozumieć jako sytuację, w której nie ma jakichkolwiek wątpliwości, iż nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku stowarzyszenia. Podnieść należy, że bezskuteczność egzekucji przeciwko stowarzyszeniu jest warunkiem poniesienia odpowiedzialności przez członków zarządu. Wykładnia językowa terminów "egzekucja" i "bezskuteczna" kojarzy się jednoznacznie z podjęciem przez uprawniony podmiot przewidzianego prawem formalnego postępowania przymuszającego, którego skutek w postaci zaspokojenia wierzytelności nie nastąpił. Zostało przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, które wykazało, że stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku, do którego można byłoby skierować egzekucję.

Zaznaczyć należy, że postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem nr ... umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Stowarzyszenia, uzasadniając to faktem, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Zatem zaistniały podstawy do przeniesienia odpowiedzialności z tytułu niezwróconej przez Stowarzyszenie zwrotu kwoty ... zł, wynikającej z decyzji administracyjnej Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia ... lipca 2013 r. ze stosownymi odsetkami na członków zarządu stowarzyszenia, w myśl art. 116a w zw. z art. 116 O.p.

Przypomnieć należy, ze zgodnie z treścią art. 116 § 1 O.p. ww. przepisu członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległość podatkową (zwrot części dofinansowania) tylko przez wykazanie przesłanek opisanych w tym artykule. Jest to zamknięty katalog przesłanek egzoneracyjnych (uwalniających od odpowiedzialności). Jak wyżej wskazano są nimi, według normodawcy w wersji obowiązującej w przedmiotowej sprawie, okoliczności wykazywane przez danego członka zarządu, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; c) wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

W przedmiotowej sprawie dwie pierwsze okoliczności opisane w pkt. a i b nie są możliwe do wykazania z uwagi na fakt, iż stowarzyszenie nie prowadziło działalności gospodarczej przez co nie miało zdolności upadłościowej i układowej w myśl art. 5 prawa upadłościowego i naprawczego - ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. (Dz. U. z 2012r. poz.1112) w wersji obowiązującej na datę orzekania organów. Okoliczność ta pozostaje bez wpływu na odpowiedzialność członków zarządu. Brak zdolności upadłościowej i układowej stowarzyszenia nie powoduje zwolnienia z odpowiedzialności przewidzianej art. 116a i art. 116 O.p. poprzez uznanie braku zawinienia członka zarządu w zgłoszeniu takiego wniosku.

W sprawie również Skarżący nie wskazali mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Zdaniem Sądu, gdyby takowe mienie istniało Skarżący wskazaliby je chociażby po to, aby zwolnić się, od osobistej odpowiedzialności. W tym miejscu godzi się podkreślić, że wszelkie okoliczności uwalniające członka zarządu od odpowiedzialności obowiązany jest wykazać on sam. Organ orzekając o odpowiedzialności członka zarządu na mocy art. 116 § 1 O.p. ma natomiast obowiązek wykazać jedynie fakt sprawowania tej funkcji przez osobę o odpowiedzialności, której orzeka oraz okoliczność, że egzekucja z majątku danego podmiotu okazała się bezskuteczna. W ocenie Sądu, organ sprostał temu zadaniu, natomiast Skarżący nie wykazali żadnej okoliczności egzoneracyjnej (zwalniającej go od odpowiedzialności).

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego z ordynacji podatkowej w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Nie doszło też do naruszenia przepisów prawa materialnego z art. 116a oraz z art. 116 § 1, § 2 i § 4 O.p. w stopniu wpływającym na wynik sprawy.

Odnosząc do wskazywanych przez Skarżących w skardze oraz w kolejnych pismach zarzutów dotyczących postępowania zakończonego decyzją Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia ... lipca 2013 r. o zwrocie środków przez Stowarzyszenie, które powodowałoby, iż ww. decyzja o zwrocie środków byłaby wadliwa - Sąd wskazuje, iż decyzja o odpowiedzialności Stron za zobowiązania Stowarzyszenia jest odrębną w stosunku do decyzji wydanej wobec Stowarzyszenia o zwrocie środków.

Minister słusznie zauważył, iż ww. zarzuty nie mogą być w przedmiotowej sprawie rozpatrywane. Przedmiotem postępowania w sprawie odpowiedzialności stron za zobowiązania Stowarzyszenia nie mogą być bowiem okoliczności związane z powstaniem obowiązku samego Stowarzyszenia do zwrotu części dofinansowania.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd zawsze związany jest granicami sprawy, w której skargę wniesiono i nie może wkraczać swoimi ocenami prawnymi w sprawę inną niż ta, jaka była przedmiotem postępowania przed organami administracji. Sprawę rozpatrywaną przez Sąd określa Skarżący, wskazując konkretny akt (decyzję, postanowienie, interpretację), którego skarga dotyczy. Skarżący wnieśli skargę na decyzję w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności solidarnej członków zarządu za zobowiązania z tytułu zwrotu środków nieprawidłowo wydatkowanych w Projekcie realizowanym przez Stowarzyszenie, a zatem tylko ta decyzja mogła być przedmiotem rozpoznania Sądu. W tak zakreślonych granicach sprawy Sąd nie mógł ani badać i orzekać o zasadności określenia kwoty zwrotu środków nieprawidłowo wydatkowanych.

Niemniej jednak Sąd odnosząc się do zarzutów Skarżących, że nie mogli bronić się w postępowaniu prowadzonym wobec Stowarzyszenia w przedmiocie zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne zauważa, iż stowarzyszanie jak to wskazano powyżej jest osobą prawną. Osobą prawną kierują w zależności od jej formy odpowiednie władze. Zmiana władz stowarzyszenia - zmiana zarządu nie powoduje, iż stowarzyszenie nie może bronić swoich praw w postępowaniu przed organem administracji.

W rozpatrywanej sprawie zarząd Stowarzyszenia pomimo tego, iż nie było w jego składzie Skarżących nie zgodził się z decyzją wydaną w dniu ... kwietnia 2013 r. przez Dyrektora ... w T. zobowiązującą Stowarzyszenie do zwrotu środków w wysokości ... zł uznanych za niekwalifikowalne, gdyż wniesiono odwołania od ww. decyzji.

Minister Rozwoju Regionalnego po rozpoznaniu odwołania w dniu ... lipca 2013 r. wydał decyzję administracyjną orzekającą o zwrocie przez Stowarzyszenie środków w wysokości ... zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Należy zauważyć, iż w wyniku postępowania odwoławczego została zmniejszona kwota zwrotu.

Stowarzyszenie nie złożyło skargi do sądu administracyjnego i powyższa decyzja Ministra jest ostateczna. Ponadto, w dniu 22 listopada 2013 r. Stowarzyszenie zwróciło na konto kwotę ... zł.

Zatem ponownie należy wskazać, iż argumentacja przedstawiona przez Skarżących dotycząca decyzji Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia ... lipca 2013 r. nie może mieć wpływu na istnienie odpowiedzialności byłych członków zarządu Stowarzyszenia.

Mając powyższe na względzie skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.