Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2945/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 156  par 2 art 158
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), Protokolant referent stażysta Kamila Lewikowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi J. W., J. L., A. L., K. S., R. C. i A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 października 2022 r. nr KOC/4195/Go/22 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 25 października 2022 r. nr KOC/419/Go/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej Kolegium lub organ) utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2022 r. nr KOC/3487/Go/22.

W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

W dniu 15 września 2016 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wpłynął wniosek J.W., J.L., B.K. i M.C., reprezentowanych przez adw. A.U., o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia 29 kwietnia 1972 r, nr GKM-IV/6210/208/72/BP, odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości położonej w W. przy [...] Ozn. hip. "[...]". Do wniosku załączono dokumenty potwierdzające następstwo prawne po byłych właścicielkach nieruchomości.

Po wpłynięciu wniosku pełnomocnik wnioskodawców poinformował o śmierci B.K., składając jednocześnie akt poświadczenia dziedziczenia po tej osobie. Następnie pełnomocnik wnioskodawców poinformował o śmierci M.C.

Postanowieniem z dnia 22 marca 2021 r. sygn. KOC/5457/Go/16 Kolegium zawiesiło wszczęte postępowanie do czasu ustalenia następców prawnych po zmarłej M.C.

Następnie, decyzją z dnia 8 czerwca 2022 r. sygn. KOC/3487/Go/22 Kolegium podjęło zawieszone postępowanie i orzekło o umorzeniu postępowania na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosła pełnomocnik wnioskodawców adw. A.U. Wraz z wnioskiem pełnomocnik przedłożyła akt poświadczenia dziedziczenia po M.C. Następnie w piśmie z dnia 28 lipca 2022 r., pełnomocnik wniosła o zawieszenie postępowania do czasu rozpatrzenia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy sygn. K 2/22.

Zaskarżoną decyzją z 25 października 2022 r. SKO utrzymało w mocy własną decyzję z 8 czerwca 2022 r.

Rozpoznając złożony wniosek Kolegium wyjaśniło, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia 29 kwietnia 1972 r. nr GKM-l\//6210/208/72/BP, odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości położonej w W. przy [...], ozn. Hip, "[...]" zostało umorzone z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491 dalej powoływana jako "ustawa zmieniająca"). Przepis ten stanowi bowiem, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa

Organ wyjaśnił, że decyzja, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności została wydana w dniu 29 kwietnia 1972 r. i podana do wiadomości w drodze obwieszczenia z dnia 18 maja 1972 r., umieszczonego na tablicy ogłoszeń gmachu Prezydium Rady Narodowej [...] Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w trybie art. 45 k.p.a. Wnioskiem z dnia 23 czerwca 1972 r. Prezydium Rady Narodowej [...], działając w imieniu Skarbu Państwa, zwróciło się do Państwowego Biura Notarialnego Sekcja IX o przepisanie na własność Skarbu Państwa tytułu własności przedmiotowej nieruchomości położonej przy [...] w W. Zaświadczeniem z dnia 14 listopada 1972 r. Państwowe Biuro Notarialne w W. Sekcja IX zaświadczyło o założeniu zbioru dokumentów Rep. Zd. [...]. Dla nieruchomości położonej w W. przy [...], stanowiącej działkę gruntu nr [...]. Z powyższego wynika, że co najmniej w tej dacie decyzja z dnia 29 kwietnia 1972 r. nr GKM-l\//6210/208/72/BP była ostateczna i weszła do obrotu prawnego.

Kolegium nie znalazło również podstaw do zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, gdyż regulacja zawarta w art. 145a k.p.a. przewiduje możliwość wznowienia postępowania, w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Warszawie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiedli skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji jej poprzedzającej, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

1, art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 poz. 1491) w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski poprzez umorzenie postępowania administracyjnego w sytuacji gdy:

- przepis ustawy nowelizującej narusza zasadę demokratycznego państwa prawa wyrażoną ww. przepisie Konstytucji, zasadę ochrony interesów strony w toku postępowania oraz zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa poprzez dokonanie znaczącej zmiany przepisów w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego;

- przepis ustawy nowelizującej narusza zasadę proporcjonalności poprzez użycie przez ustawodawcę nieproporcjonalnych środków do realizacji celu założonego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 co w konsekwencji skutkuje pozbawieniem skarżących prawa do ubiegania się o odszkodowanie za nieruchomość położoną przy dawnym [...] w W. z uwagi brak możliwości uzyskania prejudykatu koniecznego do wytoczenia powództwa o odszkodowanie związanego z wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej;

2. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski poprzez umorzenie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy przepis ustawy nowelizującej jest niezgodny z zasadą równości wyrażoną ww. przepisie Konstytucji poprzez różnicowanie sytuacji obywateli państwa polskiego, co w konsekwencji skutkowało pozbawieniem skarżących prawa do ubiegania się do ubiegania się o odszkodowanie z uwagi brak możliwości uzyskania prejudykatu koniecznego do wytoczenia powództwa o odszkodowanie związanego z wydaniem

wadliwej decyzji administracyjnej;

3. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski poprzez umorzenie postępowania administracyjnego w sytuacji gdy przepis ustawy nowelizującej doprowadził do pozbawienia ochrony prawnej praw majątkowych skarżących oraz do materialnoprawnego zróżnicowania statusów własności, co w konsekwencji skutkowało pozbawieniem skarżących prawa do ubiegania się o odszkodowanie za nieruchomość położoną przy dawnym [...] w W. z uwagi brak możliwości uzyskania prejudykatu koniecznego do wytoczenia powództwa o odszkodowanie związanego z wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej

4. art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. [dalej jako: Konwencja Europejska] w zw. z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji Europejskiej w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie w sytuacji gdy przepis ustawy nowelizującej narusza zasadę zakazu dyskryminacji w zakresie ochrony prawa własności mienia skarżących wyrażonych w Konwencji Europejskiej, co skutkowało pozbawieniem skarżących prawa do ubiegania się o odszkodowanie z uwagi na brak prejudykatu koniecznego do wytoczenia powództwa o odszkodowanie związanego z wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej;

5. art. 6 ust. 1 Konwencji Europejskiej w zw. z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji Europejskiej w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez umorzenie postępowania administracyjnego w sytuacji gdy działanie organu tj. wydanie przedmiotowej decyzji w oparciu o przepis ustawy nowelizującej narusza prawo skarżących do rzetelnego procesu sądowego określonego w Konwencji Europejskiej oraz prowadzi do pozbawienia skarżących prawa do ubiegania się o odszkodowanie z uwagi na brak prejudykatu koniecznego do wytoczenia powództwa o odszkodowanie związanego z wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa. Zdaniem Sądu stanowisko organu jest prawidłowe.

Przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy nie można pominąć wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., (sygn. P 46/13), w którym zostało stwierdzone, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że niedookreślony charakter przesłanki rażącego naruszenia prawa powoduje - zdaniem Trybunału - iż z czasem wzrasta ryzyko prawne, polegające na możliwości wykształcenia się odmiennej linii orzeczniczej zarówno w stosunku do norm materialnych jak i procesowych, które legły u podstaw wydanej decyzji, jak i samej przesłanki rażącego naruszenia prawa. Zwrócono też uwagę, że działanie organów państwa na podstawie prawa, będące przejawem zasady praworządności, nie oznacza bezwzględnego obowiązku eliminowania z obrotu wadliwych decyzji, na podstawie których strona nabyła prawo (...), po upływie znacznego czasu od wydania tego aktu administracyjnego. Jedynie (pkt 8.4) w szczególnych okolicznościach, gdy przemawia za tym inna zasada konstytucyjna, jest dopuszczalne odstąpienie od zasady bezpieczeństwa prawnego (...). Należą tu sytuacje nadzwyczaj wyjątkowe, gdy ze względów obiektywnych zachodzi potrzeba dania pierwszeństwa określonej wartości chronionej bądź znajdującej (...) oparcie w przepisach Konstytucji. Przytaczając dotychczasowe swe orzecznictwo Trybunał podkreślił, że owe ograniczenia czasowe są konieczne z uwagi na wartość, którą jest stabilność stosunków prawnych, służąca porządkowi publicznemu, oraz ze względu na rosnące z czasem trudności dowodowe w prowadzeniu ewentualnego nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego, a także ze względu na ochronę praw nabytych przez osoby trzecie. Trybunał wyraził też pogląd, że trwałość decyzji organów władzy nie może być pozorna. Ostatecznie Trybunał pozostawił ustawodawcy do rozstrzygnięcia czy właściwe byłoby zastosowanie dziesięcioletniego terminu prekluzyjnego z art. 156 § 2 k.p.a., czy też innego terminu.

W celu dostosowanie systemu prawa do powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., ustawodawca zdecydował się dokonać zmian w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zmianę brzmienia art. 156 § 2 k.p.a. (zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.1491), dalej jako "ustawa zmieniająca") oraz dodanie § 3 w art. 158 k.p.a. (dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.).

W obecnym stanie prawnym, obowiązującym od 16 września 2021 r. (dzień wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.), nie stwierdza się już zatem nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.), jak też nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat (art. 158 § 3 k.p.a.).

Z brzmienia przepisów przejściowych uregulowanych w art. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. wynika z kolei, że do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust. 1). Natomiast postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (ust. 2).

W niniejszej sprawie skarżący nie kwestionują ustaleń organów dotyczących wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z 29 kwietnia 1972 r. po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia tego orzeczenia. Ustalenia w tym zakresie wynikają przede wszystkim ze znajdującego się w aktach sprawy obwieszczenia z 18 maja 1972 r. Z pouczenia zawartego w powyższym orzeczeniu wynika, że w razie nieodebrania pisma przez adresata w terminie czternastu dni od wywieszenia obwieszczenia, pisma te uważa się za doręczone w ostatnim dniu okresu, na który wywieszono obwieszczenie t.j. w dniu 7 czerwca 1972 r. Z kolei z zaświadczenia z dnia 14 listopada 1972 r. Państwowego Biura Notarialnego w W. Sekcja IX wynika okoliczność założenia zbioru dokumentów Rep. Zd. [...] dla nieruchomości położonej w W. przy [...], stanowiącej działkę gruntu nr [...] o pow. 6 arów 64,5 m2 i złożeniu do zbioru dokumentów decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia 29 kwietnia 1972r. nr GKM- 17/6210/208/72/BP. Ta okoliczność również wskazuje na wejście przed tą datą do obrotu prawnego decyzji z 29 kwietnia 1972 r. Do Państwowego Biura Notarialnego można było bowiem składać jedynie decyzje ostateczne. Natomiast wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 29 kwietnia 1972 r. wpłynął do organu 15 września 2016 r. (data prezentaty wniosku). Ustalenie te nie budzą również wątpliwości Sądu.

Zestawiając więc powyższe okoliczności należy uznać, że datą doręczenia (ogłoszenia) kwestionowanej decyzji był najpóźniej 14 listopada 1972 r., natomiast datą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności był 15 września 2016 r. Z porównania powyższych dat wynika zatem, że od daty doręczenia (ogłoszenia) decyzji do daty złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji upłynęło blisko 44 lat.

W konsekwencji zastosowanie w sprawie znalazłby w art. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r, obligujący organ do umorzenia postępowania.

Z uzasadnienia skargi wynika, że istotą sporu w sprawie nie jest prawidłowość zastosowania przez organ ww. przepisu, ale kwestia konstytucyjności przyjętych w ustawie zmieniającej rozwiązań. Zarzuty skargi koncentrują się bowiem na wykazywaniu sprzeczności norm prawnych ustanowionych w art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy oraz art. 156 § 2 k.p.a. w brzmieniu zmienionym z aksjologią konstytucyjną.

Tego rodzaju niekonstytucyjności, Sąd w składzie orzekającym w sprawie, nie dostrzega.

Umykać zdaje się uwadze skarżącym, że każdy system prawa przewiduje ograniczenia czasowe w dochodzeniu roszczeń, a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują po upływie określonego terminu. Tytułem przykładu można tu przywołać: zasiedzenie, następujące odpowiednio po upływie 30 bądź 20 lat w zależności od tego czy mamy do czynienia z posiadaczem w złej czy dobrej wierze (art. 172 § 1 i 2 k.c.); przedawnienie roszczeń przeciwko wieczystemu użytkownikowi o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, jak również roszczenie wieczystego użytkownika o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu, które przedawniają się z upływem lat trzech od tej daty (art. 243 k.c.); przedawnienie roszczeń z czynów niedozwolonych (art. 4421 § 1 i 2 k.c.). Nawet w postępowaniu karnym ustawodawca przewiduje ustanie karalności- po 30 latach, gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa (art. 101 § 1 pkt 1 k.k.), po 20 latach gdy stanowi inną zbrodnię (art. 101 § 1 pkt 2 k.k). Wszystkie te regulacje (poza szczególnymi wyjątkami) określają maksymalny czas przedawnienia (dochodzenia) roszczeń na maksymalnie 30 lat.

W art. 31 ust. 3 Konstytucji R.P. zawarta została z kolei zasada proporcjonalności. Wymaga ona aby ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw były wprowadzane w formie ustawy (aspekt formalny), aby konieczność ustanawiania takich ograniczeń nie naruszała istoty danej wolności lub prawa podmiotowego i tylko wtedy gdy istnieje konieczność ich wprowadzenia w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia, moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Zakres wprowadzonych ograniczeń powinien być zatem proporcjonalny tzn. konieczny dla realizacji określonego celu (wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 24 stycznia 2006 r., SK 40/04, z 29 września 2008 r., SK 52/05, z 28 września 2006 r., K 45/04,). Jak wskazywał niejednokrotnie Trybunał należy w takim kontekście rozważyć czy istnieje rzeczywista potrzeba dokonania danej ochrony a z drugiej należy mieć pewność, że podjęte środki prawne będą skuteczne tj. rzeczywiście służące i niezbędne dla realizacji określonego celu. Chodzi bowiem o stosowanie jak najmniej uciążliwych środków dla podmiotów których prawa będą regulacją ustawową ograniczone. Zasada proporcjonalności łączy się z zakazem nadmiernej ingerencji w sferę spraw i wolności konstytucyjnych. Test proporcjonalności polega więc na ocenie czy ograniczenia (tu czasowe) są konieczne w demokratycznym państwie prawa, czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków, czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego z którym jest połączona, czy efekty wprowadzonej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych na obywatela.

W ocenie sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, wprowadzona regulacja ograniczająca możliwość skutecznego wnioskowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej była konieczna i wynikała z przywoływanego na wstępie wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 46/13. Doprowadziła także do zamierzonych i wskazanych w tym wyroku skutków tj. ograniczenia w czasie możliwości eliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, służy ochronie interesu publicznego w tym interesu Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, które na skutek decyzji pozbawiających prawa własności nabyły ich prawa przy uwzględnieniu także i tego, że nabycie to z uwagi na upływ terminów zasiedzenia i tak by nastąpiło i nie stanowią nadmiernego ciężaru dla obywatela, który przez 30 lat mógł skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności. Ten okres czasu był wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania decyzji czy postanowienia z obrotu prawnego. Jeżeli zatem jednostka przez wiele lat nie korzysta z przysługujących jej praw, to musi się liczyć z tym, że w pewnym momencie takiej możliwości zostanie pozbawiona. W takim przypadku zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa. Nie bez znaczenie dla oceny zasadności skargi pozostaje również to, że co najmniej od daty wydania ww. wyroku przez Trybunał Konstytucyjny każdy – a więc także skarżący - powinien się liczyć z tym, że ustawodawca go wykona i stworzy regulacje ograniczające w czasie możliwość wzruszania w trybie nadzwyczajnym decyzji. Na tym polega m.in. zasada zaufania do organów. To właśnie zasada zaufania do prawa powinna być rozumiana w ten sposób, że po tak długim okresie czasu organy nie będą mogły podważać decyzji ostatecznych. Zasada zaufania do prawa opiera się bowiem na pewności prawa i przewidywanym postępowaniu organów państwa. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji skarżący złożyli po blisko 44 latach do daty doręczenia kwestionowanego orzeczenia i po ponad roku od wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015r. Musieli zatem (a przynajmniej powinni) liczyć się z tym, że efektywność takiego postępowania może być zagrożona.

Zdaniem sądu norma stanowiąca podstawę rozstrzygnięcia organu nie narusza także zasady ochrony własności i nie pozbawia podmiotów prawa własności czy prawa dziedziczenia oraz nie uniemożliwiła uzyskanie odszkodowania za zabrane mienie.

Zgodnie z art. 160 § 1 k.p.a. stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. albo na skutek stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie. Przepis ten (wraz z § 2, 3 i 6) ma zastosowanie do roszczeń cywilnoprawnych o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu. W tych sprawach właściwa jest droga postępowania przed sądem powszechnym (por. uchwała pełnego składu SN z 31 marca 2011 r. sygn. akt III CZP 112/10). Zgodnie z art. 417(1) § 2 k. c. jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu jej niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy ostateczna decyzja została wydana na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Przepisy art. 160 § 1 kpa oraz art. 417(1) § 2 k.c. nie mogą stanowić podstawy prawnej wydania decyzji administracyjnej w administracyjnej sprawie indywidualnej. Oznacza to, że kwestią ewentualnej, czysto hipotetycznej sprawy odszkodowawczej nie można generować sprawy administracyjnej uznanej przez ustawodawcę za niedopuszczalną na jej pewnym etapie z uwagi na znaczny upływ czasu.

Roszczenie odszkodowawcze jest roszczeniem o charakterze obligacyjnym a nie rzeczowym (jak to jest w przypadku prawa własności). Ustawodawca miał prawo, i uczynił to ustawą, ograniczyć możliwość stwierdzania nieważności z uwagi na upływ czasu. Nie ma tu konfliktu pomiędzy Konstytucją a ustawą a tylko w takiej sytuacji sąd mógłby powołać się wprost na przepisy Konstytucji, która w systemie źródeł prawa stoi nad ustawami. Generalnie jednak do badania zgodności ustaw z Konstytucją powołany jest w Polsce Trybunał Konstytucyjny.

Sąd odrzuca zatem zarzuty skargi oparte na przywołanych w skardze przepisach Konstytucji Rzeczypospolitej Polski, w tym zwłaszcza jej art. 2 a także art. 32 ust. 1 i 64 ust. 2. W ocenie Sądu, racje konstytucyjne w aspekcie zasady praworządności mogły zostać ograniczone przez potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego, a ponadto przez zasadę zaufania obywatela do państwa, w tym zasadę pewności prawa, które wynikają z art. 2 Konstytucji RP. Z tego względu przyjęte rozwiązanie normatywne spełnia zasadę proporcjonalności, w zakresie w jakim racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością równoważą jej negatywne skutki (vide wyrok tut. Sądu w sprawie I SA/Wa 148/22 (LEX nr 3354507) i przywołany tam wyrok ETPCz z 30 sierpnia 2007 r., Wielka Izba, skarga nr 44302/02, § 68).

Wobec powyższego nie doszło w sprawie do naruszenia art. 2 ust. 2 noweli k.p.a. jak również art. 6 ust. 1 oraz art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Konkludując zatem stwierdzić należy, że wobec upływu ponad 30 lat od doręczenia kwestionowanego w postępowaniu nadzorczym orzeczenia administracyjnego z 1972 r. do dnia złożenia wniosku inicjującego to postępowanie, zaistniała podstawa do jego obligatoryjnego umorzenia. Z chwilą wejścia w życie ustawy zmieniającej (16 września 2021 r.) organy administracji utraciły bowiem możliwość merytorycznej oceny takiej decyzji, a prowadzone w tym przedmiocie postępowania podlegały umorzeniu z mocy ustawy, co zaskarżona decyzja jedynie potwierdzała.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.