Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 410/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od środków transportowych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 9
journal: Dz.U. 2019 poz 1170
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda Asesor sądowy Jakub Polanowski (sprawozdawca) Protokolant starszy inspektor sądowy Marta Ścibor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 kwietnia 2024 r. nr SKO.41/1232/P/2024 w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2021 r. I. oddala skargę; II. przyznaje adwokat A. S. kwotę 1.107 (jeden tysiąc sto siedem złotych w tym VAT) tytułem wynagrodzenia za czynności podjęte w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 23 kwietnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej: Kolegium, organ odwoławczy, organ), po rozpatrzeniu odwołania M. P. (dalej: strona, podatnik, skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta Lublin (dalej: Prezydent, organ pierwszej instancji, organ podatkowy) z 17 stycznia 2024 r. określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2021 r., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2382 ze zm.; dalej: O.p.), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że decyzją wydaną przez Prezydenta określono skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2021 r. w kwocie 2.064 zł. Ustalono, iż w roku podatkowym strona była właścicielem autobusu Mercedes-Benz, nr rej. [...]. Pojazd był zarejestrowany na E. P., jednak przyznano jego własność podatnikowi postanowieniem Sądu Rejonowego w L. (dalej: Sąd Rejonowy) z [...] r., II Ns [...], o podziale majątku wspólnego.

Organ pierwszej instancji wskazał, że obowiązek podatkowy wygasa m.in. w sytuacji wyrejestrowania pojazdu, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Podatek został określony od autobusu o liczbie miejsc do siedzenia, poza miejscem kierowcy, równej lub wyższej niż 22, niespełniającego normy co najmniej EURO 4, niepodsiadającego instalacji gazowej i niezasilanego energią elektryczną.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że opodatkowany autobus nie istnieje od 2002 r. Nikt bowiem nie potwierdza jego istnienia, w tym stacje diagnostyczne dokonujące przeglądów technicznych, zaś organ podatkowy nie zbadał należycie faktu tego. Skarżący nigdy nie przejął omawianego pojazdu, zaś w 2005 r. wystąpił do właściwego organu o jego wyrejestrowanie.

Rozpoznając wniesione odwołanie organ odwoławczy stwierdził, że skarżący pozostawał właścicielem środka transportowego w postaci autobusu Mercedes-Benz 0302, nr rej. [...], posiadającego ponad 22 miejsca do siedzenia poza miejscem kierowcy, wyprodukowanego w 1973 r. Powyższe wynika z karty informacyjnej pojazdu oraz prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z [...] r., II Ns [...], o podziale majątku wspólnego E. P. i skarżącego, mocą którego powyższy pojazd przyznano stronie. Odnotował przy tym organ fakt, że 5 maja 2009 r. podatnik wniósł o wyrejestrowanie autobusu, jednak – w wyniku nieusunięcia przez niego braków złożonego wówczas wniosku – pozostawiono bez rozpoznania ten wniosek.

Zdaniem Kolegium, jakkolwiek skarżący podnosi szeroko argumentację zmierzającą do podważenia stanowiska organu pierwszej instancji, w istocie pozostawał w roku podatkowym podatnikiem podatku od środków transportowych. Przede wszystkim bowiem skarżący nie dokonał skutecznie wyrejestrowania opisanego wyżej autobusu, co niweczyłoby obowiązek podatkowy, ani nie wykazał zmiany właściciela tego pojazdu, co powodowałoby przejście obowiązku podatkowego na inny podmiot. Natomiast, jak wskazał organ, na wygaśnięcie obowiązku podatkowego w niniejszej sprawie nie ma wpływu zniszczenie pojazdu, jego utylizacja czy też kradzież. Organ wyjaśnił, że choć w praktyce podatnicy mogą faktycznie pojazdu nie używać, to z prawnego punktu widzenia zobowiązani są do składania deklaracji na podatek od środków transportowych i jego opłacania. Dlatego też dopóki właściciel pojazdu nie złoży wniosku o jego wyrejestrowanie, czego konsekwencją będzie wydanie decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu, dopóty będzie na nim ciążył obowiązek podatkowy. Dopiero wydanie decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu będzie skutkowało wygaśnięciem obowiązku podatkowego – z końcem miesiąca, w którym dokonano wyrejestrowania.

Podsumowując Kolegium podkreśliło, że organ pierwszej instancji, wbrew twierdzeniom strony, dokonał prawidłowego określenia podatku od środków transportowych w kwocie 2.064 zł, przy uwzględnieniu liczby miejsc do siedzenia w autobusie, normy emisji spalin, rodzaju wykorzystywanej energii do jego napędzania oraz w oparciu o stawkę wprowadzoną § 1 pkt 10 lit. c) uchwały nr 302/XI/2015 Rady Miasta Lublin z 19 listopada 2015 r. w sprawie określenia wysokości rocznych stawek podatku od środków transportowych na 2016 rok (Dz. Urz. Woj. Lub. z 2015 r., poz. 4343).

W skardze do Sądu na powyższą decyzję Kolegium skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji niezgodność z prawem, a w szczególności naruszenie:

1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: K.p.a.), przez wydanie decyzji opartej na błędnie ustalonym stanie faktycznym przez przyjęcie, że skarżący jest właścicielem autobusu, nr rej. [...], marki Mercedes-Benz zarejestrowanego na E. P., pomimo tego, że podatnik w 1999 r. wyzbył się prawa własności tego pojazdu zgodnie z art. 180 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2023 r., poz. 1610 ze zm.; dalej: K.c.) przez jego porzucenie;

2. art. 6 i art. 7 K.p.a. oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej: Konstytucja RP), to jest zasady praworządności, przez brak właściwego działania polegającego na wnikliwym ustaleniu obowiązującej w tej sprawie normy prawnej dotyczącej prawa własności i wyzbycia się prawa własności przez porzucenie rzeczy ruchomej przez skarżącego, braku podstawowych pojęć prawnych dotyczących prawa własności, w tym animus - świadomości bycia właścicielem, corpus - braku posiadania rzeczy i dokumentów pojazdu, których pomimo postanowienia Sądu Rejonowego E. P. nie wydała skarżącemu ani Wydziałowi Komunikacji Urzędu Miasta L. (dalej: Wydział Komunikacji), pomimo zastrzeżenia w tej kwestii przed tym Sądem, że dokona przerejestrowania pojazdu w Wydziale Komunikacji;

3. art. 7 K.p.a., to jest zasady prawdy obiektywnej, przez zaniedbanie obowiązku wszechstronnego zbadania sprawy zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do ustalenia, co stało się z pojazdem od jego porzucenia przez stronę w 1999 r., gdy tymczasem pozostałość złomowa po okradzionym z silnika i kół pojeździe nie istnieje;

4. art. 7 K.p.a., to jest zasady uwzględniania z urzędu słusznego interesu obywatela, przez narzucanie przemocą własności pozostałości złomowej po autobusie, który był własnością E. P., a po krzywdzącym orzeczeniu, skutecznie został przez stronę porzucony w 1999 r., a tym samym nastąpiło wyzbycie się przez stronę prawa własności i obowiązku ponoszenia opłat oraz podatków związanych z tym pojazdem;

5. art. 140 i art. 180 K.c. przez pominięcie przepisów prawa cywilnego materialnego w zakresie pojęcia prawa własności oraz wyzbycia się prawa własności rzeczy ruchomej przez jej porzucenie;

6. art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez pominięcie obowiązku zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonanie oceny całkowicie dowolnej bez ustosunkowania się do zarzutów M. P., jak też brak ustosunkowania się do konkretnych okoliczności, w tym faktu, że skarżący składając, na żądanie urzędników w 2009 r. wniosek o wyrejestrowanie porzuconego, zdewastowanego i okradzionego pojazdu zgłosił, że wszystkie dokumenty pojazdu znajdują się u właścicielki E. P. i to od niej Wydział Komunikacji musi je odebrać, aby wyrejestrowanie było skuteczne.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, albo o stwierdzenie jej nieważności.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że jest gnębiony przez organ podatkowy nakładaniem opłat naliczanych od 51-letniego pojazdu, który nie istnieje, nie został też przerejestrowany po orzeczeniu w sprawie podziału majątku. Oświadczył, że w 1999 r. porzucił ten pojazd, co w oczywisty sposób powinno zwolnić go z obowiązków podatkowych. Podniósł, że autobus bez silnika i kół, popadł w dewastację i ruinę, rozpadł się i przestał istnieć. Zarzucił, że te bezsporne fakty są jednak dla organu nieistotne.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W dniu 30 sierpnia 2024 r. skarżący złożył pismo procesowe, do którego dołączył pismo Prezydenta z 17 lipca 2024 r. informujące o postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec strony w związku z nieuregulowanymi zaległościami z tytułu podatku od środków transportowych oraz o tym, że na mocy art. 17 ust. 3 ustawy z 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz. U. z 2023 r. poz. 1394 ze zm.), pojazd skarżącego nr rej [...] figuruje w zestawieniu pojazdów, których decyzje o rejestracji wygasają z dniem 10 czerwca 2024 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie spór pomiędzy stronami dotyczył ustalenia, czy wymieniony w decyzji pojazd – autobus, którego skarżący jest jedynym właścicielem (i był nim w 2021 r.), podlega opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych, zaś obowiązek podatkowy w tym zakresie obciąża skarżącego.

W pierwszej kolejności trzeba wyjaśnić, że w myśl art. 8 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2023 r., poz. 70 ze zm.; dalej: u.p.o.l.), opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegają:

1) samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton;

2) samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej równej lub wyższej niż 12 ton;

3) ciągniki siodłowe i balastowe przystosowane do używania łącznie z naczepą lub przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów od 3,5 tony i poniżej 12 ton;

4) ciągniki siodłowe i balastowe przystosowane do używania łącznie z naczepą lub przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów równej lub wyższej niż 12 ton;

5) przyczepy i naczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają dopuszczalną masę całkowitą od 7 ton i poniżej 12 ton, z wyjątkiem związanych wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego;

6) przyczepy i naczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają dopuszczalną masę całkowitą równą lub wyższą niż 12 ton, z wyjątkiem związanych wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego;

7) autobusy.

Stosownie zaś do art. 9 u.p.o.I., obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Jak właścicieli traktuje się również jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, na które środek transportowy jest zarejestrowany, oraz posiadaczy środków transportowych zarejestrowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako powierzone przez zagraniczną osobę fizyczną lub prawną podmiotowi polskiemu (ust. 1). Jeżeli środek transportowy stanowi współwłasność dwóch lub więcej osób fizycznych lub prawnych, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (ust. 2). W razie zmiany właściciela środka transportowego zarejestrowanego, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności (ust. 3).

W świetle ust. 4 tego artykułu, obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty. Wskazany wyżej obowiązek podatkowy powstaje także od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został dopuszczony ponownie do ruchu po upływie okresu, na jaki została wydana decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu tego pojazdu z ruchu (art. 9 ust. 4a).

Istotne jest przy tym, mając na uwadze okoliczności rozpoznawanej sprawy, że zgodnie z art. 9 ust. 4b u.p.o.l., zarejestrowanie środka transportowego oznacza jego rejestrację, z wyjątkiem rejestracji czasowej, w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym.

Jak wynika z art. 9 ust. 5 u.p.o.l., omawiany obowiązek podatkowy wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, lub z końcem miesiąca, w którym upłynął czas, na który pojazd powierzono.

Zarazem, na co wskazuje art. 9 ust. 6 u.p.o.l., podmioty wymienione w ust. 1, są obowiązane:

1) składać, w terminie do dnia 15 lutego właściwemu organowi podatkowemu, deklaracje na podatek od środków transportowych na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu – w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku;

2) odpowiednio skorygować deklaracje w razie zaistnienia okoliczności mających wpływ na powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego, lub zmianę miejsca zamieszkania, lub siedziby – w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tych okoliczności;

3) wpłacać obliczony w deklaracji podatek od środków transportowych – bez wezwania – na rachunek budżetu właściwej gminy.

W myśl zaś art. 11 u.p.o.I., podatek od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, jest płatny w dwóch ratach proporcjonalnie do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 lutego i do dnia 15 września każdego roku (ust. 1). Jeżeli obowiązek podatkowy powstał: 1) po dniu 1 lutego, a przed dniem 1 września danego roku, podatek za ten rok płatny jest w dwóch ratach proporcjonalnie do czasu trwania obowiązku podatkowego w terminie: a) w ciągu 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego - I rata, b) do dnia 15 września danego roku - II rata; 2) od dnia 1 września danego roku, podatek jest płatny jednorazowo w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego (ust. 2). Jeżeli obowiązek podatkowy powstał lub wygasł w ciągu roku, podatek za ten rok ustala się proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których istniał obowiązek (ust. 3).

Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym okolicznościami, z jakimi ustawodawca wiąże powstanie obowiązku podatkowego od środków transportowych jest rejestracja oraz nabycie zarejestrowanego środka transportowego. Sądy akcentują, że z żadnego fragmentu zacytowanych wyżej przepisów nie wynika, aby konieczność opłacania podatku od środków transportowych uzależniona była od użytkowania pojazdu czy też jego fizycznego posiadania. W związku z tym okoliczności takie, jak niewykorzystywanie pojazdu, brak badań technicznych, zły stan techniczny pojazdu, jego fizyczna likwidacja, czy brak możliwości korzystania z niego nie oznaczają, że doszło do wygaśnięcia obowiązku podatkowego. Do tego niezbędne jest bowiem wyrejestrowanie pojazdu lub wydanie decyzji organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu. Dlatego dopóki dany pojazd jest zarejestrowany, na jego właścicielu ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, w myśl art. 9 ust. 1 u.p.o.I., nawet jeśli z pojazdu tego właściciel faktycznie nie korzysta. Obowiązek zapłaty podatku od środków transportowych nie jest bowiem uzależniony od faktycznego korzystania z pojazdu czy od poruszania się nim po drogach publicznych (zob. przykładowo jedynie wyroki NSA z: 21 kwietnia 2017 r., II FSK 690/15; 23 października 2018 r., II FSK 1053/18 i II FSK 1054/18; 24 stycznia 2019 r., II FSK 2812/18; 24 kwietnia 2023 r., III FSK 1964/21).

Nie ulega wątpliwości Sądu, że zasadnie oceniły organy podatkowe obu instancji, iż skarżący nie przedstawił żadnych argumentów nawiązujących do przepisów prawa, które mogłyby uzasadniać przyjęcie, że wskazany pojazd nie podlega opodatkowaniu lub też z opodatkowania tego zwolniony jest skarżący. Zauważyć przy tym należy, że skarżący w gruncie rzeczy u podstaw prezentowanego stanowiska pomija obowiązujący stan prawny w zakresie przesłanek powodujących powstanie obowiązku zapłaty podatku od środków transportowych. Skarżący powinien przy tym mieć świadomość tak określonego stanu prawnego rozpatrywanej sprawy, skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z [...] r., I. , oddalił jego skargę na decyzję Kolegium w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2018 r., w której skarżący podnosił tożsamą argumentację jak w niniejszej sprawie, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] r., I. oddalił skargę kasacyjną strony od tego wyroku WSA w Lublinie.

Wyjaśnić należy zatem stronie, że jak podkreślano we wskazanych orzeczeniach, z punktu widzenia przesłanek powstania obowiązku podatkowego i opodatkowania podatkiem od środków transportowych, nie ma prawnego znaczenia jaki jest stan techniczny autobusu, gdzie się on fizycznie znajduje, czy podatnik chce i może z niego korzystać. W tej kwestii kluczowe znaczenia ma natomiast to, że podatnik w wyniku podziału majątku wspólnego w 2021 r. był jedynym właścicielem autobusu, pojazd ten w rozpatrywanym roku podatkowym nie został wyrejestrowany ani nie był czasowo (formalnie) wycofany z ruchu. Na tę okoliczność skarżący nie przedstawił dowodów. Sądowi jest zaś wiadome z urzędu – na podstawie treści wskazanego wyżej wyroku z [...] r., I. , a także wyroku Sądu z [...] r., I. , które wskazują na odmowę wyrejestrowania pojazdu, z uwagi na brak zaświadczenia o przekazaniu pojazdu czy niekompletnego pojazdu przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu lub punkt zbierania pojazdów przy jednoczesnym ustaleniu, że podatnik posiada nadwozie pojazdu z podzespołami zawieszenia układu jezdnego, układu kierowniczego i hamowania) – że pojazd, którego dotyczyły wydane w tych sprawach rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, to jest autobus Mercedes-Benz 0302, nr rej. [...], był zarejestrowany w roku podatkowym, którego dotyczy niniejsza sprawa, a podatnik nie udokumentował trwałej i zupełnej utraty jego posiadania bądź zmian w prawie własności. Podatnik nie wykazał też okoliczności świadczących o usunięciu pojazdu z drogi, a w rezultacie o jego przepadku, w trybie określonym w art. 130a ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.). Natomiast na wynik sprawy nie ma wpływu podnoszona przez stronę okoliczność, że z dniem 10 czerwca 2024 r., na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy z 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości, wygasła decyzja o rejestracji pojazd skarżącego nr rej. [...]. Niewątpliwie bowiem w roku podatkowym objętym zaskarżoną decyzją pojazd ten nie był wyrejestrowany.

Nie budzi więc wątpliwości Sądu, że w tym stanie sprawy uwzględnienie skargi strony oznaczałoby nieuzasadnione odstąpienie od opodatkowania podatkiem od środków transportowych z naruszeniem nie tylko ustawowych, ale również konstytucyjnych zasad obowiązującego porządku prawnego.

W następstwie organ trafnie przyjął, że autobus o parametrach opisanych w karcie pojazdu (niekwestionowanych w toku postępowania) jest przedmiotem opodatkowania podatkiem od środków transportowych (art. 8 pkt 7 u.p.o.I.). Podatnikiem jest zaś właściciel tego pojazdu (art. 9 ust. 1 u.p.o.I.). W konsekwencji w 2021 r. na skarżącym, którego prawo własności niezaprzeczalnie wynika z prawomocnego orzeczenia sądowego w sprawie podziału majątku wspólnego, spoczął obowiązek podatkowy w tym podatku (art. 9 ust. 4a u.p.o.I.). Deklarowane porzucenie przez skarżącego pojazdu (z zamiarem wyzbycia się prawa własności) nie odnosi konsekwencji w prawie podatkowym. Nie polega to przy tym na nieznajomości normy art. 180 K.c., czy braku respektowania wynikających z tego przepisu reguł, ale zastosowaniu przepisów innego systemu prawnego, jakim jest prawo podatkowe. Przepisy obu systemów nie zawsze pozostają ze sobą zgodne, szczególnie w zakresie skutków określonych zdarzeń, ale wynika to z odmiennej roli tych regulacji. Przepisy podatkowe mają za zadanie przede wszystkim ochronę interesu Państwa (samorządu), co wyraża się również w kontestowanych przez skarżącego przepisach u.p.o.l.

Nie sposób też podzielić stanowiska, że od 1993 r., to jest od daty, w której wydana została opinia techniczna stwierdzająca, że autobus nie nadaje się do eksploatacji, a jego silnik został wymontowany i zdeponowany we wskazanym podmiocie, pojazd ten nie spełnia kryteriów pojazdu silnikowego, a tym samym i pojazdu samochodowego, w rozumieniu przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Wymontowanie z pojazdu silnikowego jego części napędowej (silnika), podobnie jak np. odkręcenie kół nie powoduje, że przestaje on spełniać te kryteria. Jego konstrukcja techniczna determinuje bowiem ocenę jego przeznaczenia, niezależnie od tego, czy na skutek ingerencji został on pozbawiony części przynależnych do niego podzespołów.

Skarżący podniósł, że z uwagi na nieprzerejestrowanie pojazdu przez jego małżonkę po podziale majątku wspólnego, w 1999 r. porzucił ten pojazd. Zgodnie z art. 180 K.c. właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci. Na podstawie tej czynności następuje zrzeczenie się jej prawa własności. Wyzbycie się posiadania rzeczy w sposób umożliwiający zawładnięcie nią każdemu oznacza jej porzucenie. Poprzez skuteczne zrzeczenie się rzeczy ruchomej przez właściciela rzecz ta staje się niczyją (zob. J. Ciszewski, M. Ciszewski, Komentarz do art. 180, [w:] P. Nazaruk (red.), Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, nr 1). Wyzbywając się pojazdu, skarżący uznał, że nie może być traktowany nadal jako podatnik. Tym bardziej, że pojazd ten nie istnieje fizycznie, uległ rozkradzeniu i zezłomowaniu. Jednak, co stanowczo podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny we wspomnianej wyżej sprawie ze skargi podatnika (I. ), przesłanką wygaśnięcia obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych, zgodnie z art. 9 ust. 3 u.p.o.I., może być zbycie pojazdu – przeniesienie prawa własności – a więc sytuacja, w której pojazd zmienia właściciela, a nie staje się rzeczą niczyją (w myśl powoływanego przepisu kodeksu cywilnego). W rozpoznawanej sprawie stanowisko skarżącego nie jest jednoznaczne, albowiem raz twierdzi on, że pojazdu nigdy nie objął w posiadanie, innym razem wskazuje, że nie korzystał z niego, gdyż nie przeszedł on remontu, kolejny raz utrzymuje, że pojazd porzucił, a jeszcze innym razem podnosi, że rozkradziono części autobusu, by następnie przedstawiać fakturę VAT na sprzedaż złomu stalowego – ściśle nieopisaną przedmiotowo – i twierdzić, że omawiany pojazd w ten sposób zutylizował.

Należy podkreślić, że podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie mogą być rozpoznane merytorycznie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana w procedurze podatkowej, do której Kodeks postępowania administracyjnego nie ma zastosowania. Sąd ocenił jednak te zarzuty przez pryzmat przepisów Ordynacji podatkowej, w tym stanowiących odpowiednik przywołanych w skardze przepisów K.p.a. - art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Uznał, że organy prawidłowo ustaliły niezbędne w sprawie fakty, które poddały właściwej ocenie prawnej, z uwzględnieniem cytowanych powyżej przepisów ustawy podatkowej. Organy odniosły się do każdego z twierdzeń skarżącego, uwzględniając także zagadnienia związane z prawem własności pojazdu. Wyjaśnić należy, że wbrew stanowisku skarżącego, stan faktyczny sprawy, który pozostaje istotny dla rozstrzygnięcia, jest w istocie niesporny. Różnice pomiędzy stroną i organem dotyczą natomiast oceny prawnopodatkowej tego stanu faktycznego, co szczegółowo omówiono powyżej, wskazując na prawidłowość stanowiska organu w tym zakresie. Organy oceniły, że porzucenie pojazdu, które deklaruje skarżący, nie daje podstawy do odstąpienia od opodatkowania, podobnie jak obiektywnie znaczny wiek pojazdu i deklarowany zły stan techniczny lub nawet jego zezłomowanie. Z kolei brak porozumienia małżonków i ich współdziałania w wyrejestrowaniu pojazdu nie może przekładać się na prawnopodatkową ocenę sprawy.

Z tych względów Sąd, nie znajdując również podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 8 pkt 3 oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r., poz. 763). Ustalona kwota wynagrodzenia obejmuje podatek od towarów i usług w stawce 23%.