Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 505/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2025-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 7, art. 5 ust. 1, art. 21 ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 104
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
article: art. 165b par. 1, art. 187 par.1, art. 191
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 22 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (sprawozdawca) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi [...] Sp. k. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 9 sierpnia 2024 roku nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "DIAS") decyzją z 9 sierpnia 2024 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] ([...]UCS) z 17 maja 2024 r. nakładającą karę pieniężną w wysokości 37.320 zł z tytułu niewywiązania się przez podmiot wysyłający tj. [...] Sp.k. z siedzibą w [...] (dalej: "strona", "skarżący") z obowiązku zgłoszenia przed rozpoczęciem przewozu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 104 dalej "ustawa SENT").

Wyżej wskazana decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

W dniu 30 maja 2022 r. funkcjonariusze [...]UCS dokonali na drodze wojewódzkiej nr [...], w miejscowości [...], kontroli samochodu ciężarowego marki [...], o nr rej. [...], typu cysterna, którym przewożono olej napędowy w ilości 12.700 litrów. Kierowca T. G. oświadczył, że jest pracownikiem firmy [...] załadował towar w miejscowości [...] przy ul. [...] i przemieszcza się do miejsca zamieszkania tj. [...] [...]. Nadto kierowca złożył oświadczenie, że poinformowano go, iż wieczorem dostanie dyspozycje ze wskazanym miejscem rozładunku towaru. W momencie kontroli kierowca posiadał jedynie dokument wydania WZ, niezawierający numeru, podpisów, pieczątek oraz kopię wypisu z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego. Kierowca nie posiadał natomiast nr SENT, jak również żadnych innych dokumentów stanowiących podstawę przewozu towaru bez obowiązku zgłoszenia w rejestrze zgłoszeń. Z przebiegu kontroli sporządzono protokół kontroli, który kierowca podpisał bez zastrzeżeń. W trakcie kontroli dokonano zgłoszenia przewozu przedmiotowego towaru pod nr [...] wskazując jako podmiot wysyłający i odbierający: [...] spółka komandytowa, a jako przewoźnika: [...]

W pismach z 2 stycznia 2024 r. i 1 lutego 2024 r. strona stwierdziła, że przedmiotowy przewóz towaru był przesunięciem międzymagazynowym w rozumieniu art. 3 ust. 7 ustawy SENT pomiędzy stacją paliw w [...] ul. [...], a [...] tj. miejscem zamieszkania kierowcy. Strona podniosła, że kierowca odebrał dokument przesunięcia międzymagazynowego z biura, co potwierdził podpisem na kopii dokumentu, jednakże ze względu na podeszły wiek nie potrafił wyjaśnić, dlaczego nie okazał tego dokumentu do kontroli.

Decyzją z 17 maja 2024 r. organ I instancji nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 37.320 zł ustalając, że przewóz towaru, nie został zgłoszony w rejestrze zgłoszeń, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy SENT, a przewozowi nie towarzyszył dokument przesunięcia międzymagazynowego (dalej: "dokument MM") w rozumieniu art. 3 ust. 7 ustawy SENT, co powoduje odpowiedzialność wynikającą z art. 21 ustawy SENT.

W odwołaniu wniesiono o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka T. G. na okoliczność przebiegu przewozu, nieposiadania nr referencyjnego i dokumentu przesunięcia międzymagazynowego, sytuacji rodzinnej kierowcy i jego stanu psychofizycznego oraz zarzucono naruszenie przepisów:

- art. 165b § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 dalej: "O.p.") poprzez jego niezastosowanie;

- art. 21 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary;

- art. 187 § 1 O.p. poprzez brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego – nieustalenie przyczyn podjęcia przez pracownika strony decyzji o przewozie paliwa bez nadania nr referencyjnego oraz bez dokumentu MM;

- art. 191 O.p. poprzez dowolną ocenę dowodu – protokołu kontroli i uznanie, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od kary.

W odwołaniu strona odmiennie aniżeli w pismach złożonych w trakcie postępowania przed organem I instancji twierdziła, że kierowca nie posiadał jednak dokumentu MM, gdyż znajdował się w sytuacji uniemożliwiającej wypełnienie formalnych obowiązków związanych z przewozem przedmiotowego towaru. Przewóz towaru miał być jedynie "przystankiem" kierowcy w związku z jego prywatnymi obowiązkami rodzinnymi tj. opieką sprawowaną nad matką jego wnuków.

Decyzją z dnia 9 sierpnia 2024 r. DIAS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy odniósł się do zarzutów odwołania uznając je za bezzasadne. W szczególności wskazał, że w sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 165b § 1 O.p. powołując się na postanowienie składu 7 sędziów NSA wydane w sprawie II GPS 1/23. Organ odnosząc się do zarzutów odwołania, że obecny stan prawny przepisów ustawy SENT budzi wątpliwości wskazał, że konstrukcja przepisów jest na tyle precyzyjna i jednoznaczna, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny zgodnie z którym, w momencie kontroli kierowca nie posiadał nr referencyjnego dla przedmiotowego przewozu, ani dokumentu potwierdzającego rzekome przesunięcie międzymagazynowe. Wymaganego zgłoszenia dokonano dopiero w trakcie kontroli drogowej, a podczas całej kontroli ani kierowca, ani osoba rejestrująca zgłoszenie nie zgłaszali, że przedmiotowy przewóz stanowi przesunięcie międzymagazynowe. Organ wyjaśnił, że uznanie przewozu za przesunięcie międzymagazynowe wymaga spełnienia warunku w postaci posiadania w czasie przewozu dokumentu potwierdzającego przesunięcie międzymagazynowe. Tymczasem kierowca w momencie kontroli nie posiadał dokumentu przesunięcia międzymagazynowego.

Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na niespójność w twierdzeniach strony dotyczących okoliczności faktycznych sprawy, które wzajemnie się wykluczają. Strona najpierw bowiem twierdziła, że dokument MM został wydany kierowcy przed rozpoczęciem przewozu, jednak kierowca z niewiadomych przyczyn nie okazał go w trakcie trwającej ponad trzy godziny kontroli. Następnie strona powoływała odmienne od powyższych twierdzenia wskazując na stan psychofizyczny kierowcy i jego sytuację rodzinną, które spowodowały, że kierowca podjął decyzję o przewozie towaru bez wymaganych dokumentów. Strona załączyła dokument, który rzekomo kierowca posiadał w trakcie kontroli, który jednak w ocenie organu nie spełnia wymogów ustawowych (nie wskazano w nim nr referencyjnego środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a ustawy SENT). Jak również organ zauważył, że także osoba zgłaszająca w trakcie kontroli nie przypomniała kierowcy, że posiada rzekomy dokument MM. Wobec sprzeczności tych twierdzeń organ odwoławczy nie dał im wiary, w tym twierdzeniom, że kierowca samowolnie odjechał autocysterną, po zatankowaniu do niej 12.700 litrów oleju napędowego. Przede wszystkim jednak organ odwoławczy wskazał, że powyższe świadczy o złej organizacji strony jako podmiotu wysyłającego, gdyż zadaniem kierowcy nie jest "dbanie" o przygotowanie nr referencyjnych oraz dokumentu MM, co należało do obowiązku strony.

W ocenie organu odwoławczego prawidłowo organ I instancji stwierdził, że nie zaszły nadzwyczajne okoliczności w sprawie, z powodu których można by odstąpić od wymierzenia kary, jak również dokonał analizy sytuacji finansowej strony w oparciu o którą trafnie przyjął, że nie wystąpiły przesłanki z art. 21 ust. 3 ustawy SENT do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ważny interes podmiotu wysyłającego lub ważny interes publiczny.

W skardze do tut. Sądu wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W skardze podniesiono te same zarzuty co w odwołaniu oraz dodatkowo podniesiono zarzut naruszenia przepisów art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7. k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja z 9 sierpnia 2024 r. na mocy której DIAS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...]UCS z 17 maja 2024 r. nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości 37.320 zł, naliczoną – zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy SENT jako 46% wartości brutto przewożonego towaru (nie niższą niż 20000 zł), przy przyjęciu zgodnie z dokumentami przedstawionymi przez stronę – wartości brutto towaru – 81130 zł.

Podstawę prawną wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy SENT. Przepis art. 3 ust. 1 ustawy SENT określa elementy, z których składa się system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraj, podmiot wysyłający jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. W przypadku braku takiego zgłoszenia organ nakłada karę administracyjną na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy SENT.

Prawidłowo organ ustalił stan faktyczny w sprawie zgodnie z którym skarżąca była podmiotem wysyłającym w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 7 i realizowała przewóz towaru wrażliwego w postaci oleju napędowego, co do którego nie dopełniła formalności tj. zgłoszenia przewozu towaru w systemie SENT. Trafne były również spostrzeżenia organu, znajdujące wyraz z uzasadnieniu decyzji, że twierdzenia strony zgłaszane w trakcie trwającego postępowania administracyjnego ewoluuwały i były wzajemnie sprzeczne. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, w tym zwłaszcza z protokołu kontroli, podpisanego bez zastrzeżeń przez kierowcę, że kierowca przemieszczał się z przedmiotowym towarem ze stacji paliw do miejsca zamieszkania kierowcy. W trakcie kontroli ani kierowca, ani podmiot zgłaszający nie wskazywali na żadne okoliczności faktyczne dotyczące trudnej sytuacji osobistej kierowcy, na które strona powoływała się dopiero w odwołaniu. Prawidłowo również organ stwierdził, że w czasie kontroli kierowca nie posiadał nr referencyjnego w systemie SENT, jak również nie posiadał dokumentu MM. Twierdzenia zatem o tym, iż przedmiotowy przewóz stanowił jedynie przesunięcie międzymagazynowe w rozumieniu art. 3 ust. 7 ustawy SENT słusznie organ uznał za niczym niewykazane i nieznajdujące potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Uznanie przewozu jako przesunięcia międzymagazynowego, niepodlegającego systemowi monitorowania drogowego przewozu towarów wymaga bowiem posiadania dokumentu potwierdzającego przesunięcie międzymagazynowe w czasie przewozu.

Konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów ustawy SENT wyklucza możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań (por. wyrok WSA w Gdańsku I SA/Gd 1919/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dalej "CBOSA"). Przepisy ustawy SENT ukierunkowane są na monitorowanie każdego przewozu towarów wrażliwych określonych w ustawie o SENT. Nie jest także skuteczne powoływanie się na brak zamiaru dokonania dostawy paliwa innemu podmiotowi. Chodzi bowiem przede wszystkim o prawo dysponowania nim jak właściciel oraz możliwość dokonania takiej dostawy (w każdej chwili) w sposób niekontrolowany przez służby obsługujące system SENT (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 września 2024 r. II GSK 1001/22, CBOSA).

Jak wyjaśnił NSA w wyroku wydanym w sprawie II GSK 1001/22 przesunięcie międzymagazynowe to przemieszczenie towarów pomiędzy poszczególnymi lokalizacjami (magazynami, miejscami składowania) należącymi do jednego przedsiębiorstwa, skutkujące tyko i wyłącznie zmianą miejsca położenia towarów (nawet chwilowego). Słusznie zatem organ skarbowy zauważył, że nie można uznać za magazyn w rozumieniu art. 3 ust. 7 domu jednorodzinnego znajdującego się pod adresem [...], gdzie mieszka kierowca. Nie można uznać przy tym za miejsce składowania towaru auta (cysterny), albowiem nie jest do niego przypisany żaden adres (lokalizacja).

Niezależnie od tego, jak wynika z protokołu kontroli, kierowca w czasie przewozu nie posiadał dokumentu potwierdzającego przesunięcie międzymagazynowe. Dodatkowo przedstawiony przez stronę dopiero w trakcie postępowania administracyjnego dokument, mający rzekomo potwierdzać przesunięcie międzymagazynowe, nie spełniał wymogów ustawowych. Zwrócić uwagę również należy w tym miejscu, że w wyniku kontroli transportowi nadany został numer SENT, co jest oczywiście niekonsekwentnym działaniem nadawcy w sytuacji, gdyby rzeczywiście celem transportu było przesunięcie międzymagazynowe (niezależnie od wadliwości przedstawionego później dokumentu MM). DIAS zatem prawidłowo stwierdził, że nieposiadanie przez stronę jako podmiot wysyłający jakiegokolwiek ważnego w świetle ustawy SENT dokumentu potwierdzającego realizację przewozu przedmiotowego towaru skutkowało uznaniem, że przewóz towaru wrażliwego był realizowany poza systemem monitorowania. W związku z zaniedbaniem przez stronę jako profesjonalny podmiot wysyłający obowiązków ciążących na niej na mocy przepisów ustawy SENT, powinna ona była liczyć się z negatywnymi konsekwencjami.

Za bezzasadne należało uznać również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego powołanych w odwołaniu oraz skardze wniesionej w niniejszej sprawie. W ocenie sądu ustalenia poczynione w sprawie znajdują uzasadnienie i podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym. Materiał ten był wystarczający i doprowadził do prawidłowych ustaleń faktycznych. Organy nie naruszyły przepisów postępowania w postaci art. 165b § 1 O.p., art. 187 § 1 O.p., art. 191 O.p.

W szczególności nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisu art. 165b § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie. Organ II instancji odniósł się do tego zarzutu w uzasadnieniu decyzji. Prawidłowo wskazał, że wprawdzie art. 26 ust. 5 ustawy SENT przewiduje, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy O.p., jednak zgodnie z postanowieniem składu 7 sędziów NSA II GPS 1/23 (tak też m.in. stwierdzono w wyroku NSA II GSK 1918/23) przepis art. 165b O.p. nie ma zastosowania w postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na podstawie ustawy SENT. Stwierdzono bowiem, że z art. 26 ust. 5 ustawy SENT wynika, że O.p. stosuje się w zakresie nieuregulowanym w ustawie, a w ustawie SENT w art. 28 zawarto unormowanie dotyczące 5-letniego terminu przedawnienia. Jak również, że ustawa SENT nie jest ustawą podatkową. Te m.in. różnice sprawiają, że określony w art. 26 ust. 5 ustawy SENT obowiązek odpowiedniego stosowania O.p. w przypadku art. 165b O.p. będzie się wyrażał brakiem zastosowania tego przepisu w sprawie dotyczącej nałożenia kary za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania. Z postanowienia NSA wynika, że do 3 marca 2022 r. istniała rozbieżność w orzecznictwie, jednakże po tej dacie ukształtowała się w sposób jednolity i trwały, linia orzecznicza zgodnie z którą przepis art. 165b § 1 O.p. nie ma zastosowania w postępowaniach w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT.

Organy dokonały również właściwej subsumcji przepisów ustawy SENT oraz przekonująco uzasadniły swoje stanowisko w zakresie braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary ze względu na ważny interes odbiorcy lub interes publiczny wskazany w art. 21 ust. 3 ustawy o SENT. Przesłanka ważnego interesu strony została właściwie zinterpretowana przez organy. Ważny interes strony zaistnieje wówczas, gdy wystąpią nadzwyczajne okoliczności losowe, powodujące m.in. znaczne obniżenie zdolności płatniczych, w szczególności zagrażające funkcjonowaniu przedsiębiorstwa albo niewywiązywaniu się z nałożonych obowiązków.

Należy zgodzić się z przekonaniem organów, że istnienie tej przesłanki nie zostało wykazane. Organy nie miały podstaw, by uznać, że zagrożona jest płynność finansowa skarżącego. Organ wziął przy tym pod uwagę proporcjonalność wymierzonej kary i jej relację do sytuacji finansowej strony. W szczególności zauważył, że firma działa od początku 2022 r. Z bilansu przedstawionego przez stronę wynika, że osiągnęła zysk netto na koniec 2022 w kwocie 6.243.316,62 zł, a w 2023 r. jej zysk wyniósł 4.708.280,35 zł, w latach 2022-2023 strona uzyskała pomoc de minimis o wartości 569.777,77 zł brutto. Słusznie organ stwierdził, że posiadane informacje dotyczące sytuacji finansowej firmy nie uzasadniają odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ważny interes podmiotu. Strona nie przedstawiła przy tym dowodów, z których wynikałoby, że zachodzą nadzwyczajne względy, które mogłyby wpłynąć na sytuację spółki. Prawidłowo organ uznał, że sytuacja materialna podmiotu nie jest na tyle trudna, aby uniemożliwiała zapłatę nałożonej kary, czy też, aby jej zapłata spowodowała utratę zdolności finansowych, nie doprowadzi również do zagrożenia egzystencji firmy. Wymierzona zatem stronie kara nie jest dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonych celów ustawy SENT.

Organy prawidłowo odniosły się również do zagadnienia ewentualnego zagrożenia interesu publicznego słusznie uznając, że w interesie publicznym leży zapewnienie skutecznego monitoringu towarów. Zdaniem sądu, organy właściwie odczytały treść pojęcia interesu publicznego przez pryzmat zasady proporcjonalności i w odniesieniu do całokształtu okoliczności sprawy, z uwzględnieniem celów ustawy SENT. W szczególności wzięto pod uwagę, że okoliczności, które doprowadziły do nałożenia kary nie miały charakteru losowego i nieprzewidywalnego, nie były wynikiem przyczyn od strony niezależnych, ale braku dostatecznej staranności. Organy miały również na względzie realizację celów ustawy SENT oraz zachowanie właściwej proporcji pomiędzy efektem wymierzonej sankcji a jej dolegliwością.

Ustalenia poczynione przez organy, przy niespójnych i wzajemnie wykluczających się twierdzeniach strony co do braku szczególnych, wyjątkowych okoliczności godzących w ważny interes strony, uzasadniały stwierdzenie, że nałożenie kary administracyjnej nie godzi ani w interes publiczny, ani w interes strony, zwłaszcza w sytuacji gdy dotyczy do działań profesjonalnego podmiotu. Należycie działający przedsiębiorca powinien prowadzić interesy firmy w taki sposób, aby zapewnić jej prawidłowe i właściwe funkcjonowanie w tym w zakresie wywiązywania się z nałożonych na niego obowiązków zgodnie z przepisami ustawy SENT.

Mając na względzie powyższe na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.