Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 509/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 93 ust.3
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi B. G., M. M.-G., A. G., M. T., W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2024r. nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej również: SKO, Kolegium), na podstawie art. 126 w zw. z art. 158 § 1, art. 157 § 1, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta M. B. z [...] sierpnia 2022r., [...] nr [...]

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Prezydent M. B. decyzją z [...] sierpnia 2022r. ([...]), w oparciu o art. 93 ust. 1 i 2, art. 96 ust. 1 i 4, art. 97 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021r., poz. 1899 dalej powoływanej jako: "u.g.n.") zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], wpisanej w księdze wieczystej nr [...] jako własność gminy B. polegający na podziale działki nr [...] o powierzchni 0,0278 ha w wyniku której powstały działki:

-- nr [...] o pow. 0,0127

- nr [...] o pow. 0,0151 ha.

W uzasadnieniu decyzji podano, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego osiedla "[...]" zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady M. B. z dnia [...] stycznia 2012 r. (Dz. Urz. Woj. [...] [...] marca 20212r.) działki [...] położone są na terenach zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i usługowej. Organ wskazał, że § 12 pkt 5 ww. planu dopuszcza przeprowadzenie podziałów geodezyjnych służących potrzebom dokonania uregulowań własnościowych oraz poprawie warunków funkcjonowania nieruchomości. Wyjaśniono dalej, że podział ma na celu wyodrębnienie działki nr [...] z przeznaczeniem do zbycia na rzecz wspólnoty mieszkaniowej przy ul. [...] w trybie art. 209a ustawy o gospodarce nieruchomościami, a działka nr [...] zostanie przeznaczona do zbycia na poprawę warunków zagospodarowania nieruchomości sąsiednich położonych w tym samym konturze urbanistycznym oznaczonym symbolem 97.MW-U (zgodnie z opinią Wydziału Administracji Budowlanej). Organ nadmienił, że działki przeznaczone do zbycia na rzecz właścicieli nieruchomości sąsiednich zwolnione są z warunku dostępności do drogi publicznej na mocy art. 93 ust. 3 zd. 3 w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. Organ wskazał na uzyskanie pozytywnego stanowiska Miejskiego Konserwatora Zabytków oraz pozytywne zaopiniowanie podziału przez Prezydenta M. B. postanowieniem z [...] marca 2022r.

Wnioskiem z [...] października 2023r. B. G., M. M.-G., A. G., M. A. T. oraz W. B., reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika, wnieśli - na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - o stwierdzenie nieważności wyżej opisanej decyzji z [...] sierpnia 2022r., zarzucając, że kwestionowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy wskazali przede wszystkim na art. 93 ust. 3 zd. 3 u.g.n. i podnieśli, że podział nieruchomości, w wyniku której dochodzi do wydzielenia działek gruntu bez dostępu do drogi publicznej jest dopuszczalny pod warunkiem, ze projektowane do wydzielenia działki stanowią część nieruchomości, których zbycie byłoby możliwe w drodze bezprzetargowej (art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n.). Zdaniem wnioskodawców warunek ten nie został spełniony w odniesieniu do działki nr [...] albowiem działka ta przylega do czterech innych i poprawa warunków zagospodarowania nieruchomości sąsiednich (o której jest mowa w art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n.) jest możliwa teoretycznie do każdej z nich. W tej sytuacji, w ocenie wnioskodawców, zbycie działki nr [...] nie może odbyć się w trybie bezprzetargowym. Na poparcie argumentacji zaprezentowanej w tej kwestii wnioskodawcy powołali się na poglądy judykatury.

W uzasadnieniu wniosku powołano się nadto na interes prawny żądających stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej – jako posiadających roszczenie o nabycie całej działki [...] na podstawie art. 209 a u.g.n. Wnioskodawcy powołali się na zamiar nabycia działki nr [...] wyrażony w piśmie z [...] maja 2018r. do Prezydenta M. B. oraz na uzyskanie zezwolenia na wystąpienie z roszczeniem zawarcia umowy o oddanie w wieczyste użytkowanie przyległej nieruchomości gruntowej, stanowiącej ww. działkę nr [...]. Do wniosku dołączono odpis postanowienia Sądu Rejonowego w B. z [...] kwietnia 2019r. (syg. akt [...]).

Zawiadomieniem z [...] lutego SKO poinformowało strony postępowania o wszczęciu na wniosek postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Prezydenta M. B. z [...] sierpnia 2022 r. nr [...],

Następnie zaskarżoną decyzją opisaną na wstępie Kolegium odmówiło stwierdzenia ww. decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości nr [...] w B.).

W jej uzasadnieniu Kolegium powołało się na treść art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 157 k.p.a. oraz art. 16 § 1 k.p.a. i wyjaśniło, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej może nastąpić w przypadku wystąpienia kwalifikowanych wad (niezgodności z prawem), które nie są możliwe do zaakceptowana ze względu na stopień naruszenia oraz wynikające stąd skutki prawne. Kolegium zaprezentowało szeroko stanowisko judykatury zajmowane w tej kwestii. Odnosząc się do wniosku Kolegium skonstatowało, że objęta nim decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa albowiem przedmiotowy podział nieruchomości miał na celu wydzielenie działek gruntów przeznaczonych do zbycia na poprawę zagospodarowania nieruchomości sąsiednich (tu powołano § 12 pkt 5 Uchwały Nr [...] Rady M. B. z dnia [...] marca 2012r.). samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło nadto, że działki przeznaczone do zbycia na rzecz właścicieli nieruchomości sąsiednich zwolnione są z warunku dostępności do drogi publicznej na mocy art. 93 ust. 3 w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n.

W ocenie Kolegium za niewystarczające należało uznać powoływanie się we wniosku na naruszenie ogólnych zasad k.p.a. bez wskazania konkretnych zarzutów. Kolegium podniosła też, że w toku procedowania nad projektem podziału nieruchomości nie naruszono przepisów prawa (zapewniono stronom udział w postępowaniu, uzyskano stosownie opinie) i z tych względów nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] sierpnia 2022r.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli: B. G., M. M.-G., A. G., M. A. T. oraz W. B. (Skarżący), reprezentowani przez pełnomocnika, zarzucając naruszenie następujących przepisów:

- art. 156 § 1 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 i art. 107§ 3 k.p.a. polegające na nierozpoznaniu istoty sprawy i całkowitym pominięciu zarzutów i argumentacji zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej

- art. 93 ust. 3 zd. 3 w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy projektowane do podziału działki gruntu nie maja dostępu do drogi publicznej, a jednocześnie jedna z nich (działka nr [...]) ma być zbyta w drodze przetargu,

- art. 73 k.p.a. i art. 10 k.p.a. polegające na uniemożliwieniu Skarżącym zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

Podnosząc powyższe zarzuty Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Kolegium, stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej i zasądzenie na rzecz Skarżących zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę w całości i wywody w niej zawarte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 217 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W tym zakresie ocenie sądu administracyjnego podlega, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia, bądź stwierdzenie jego nieważności. Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona natomiast przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, w którym odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej wykazała, że akt ten został wydany z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Przechodząc już na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd za prawidłowe uznał wywody Kolegium co do charakteru postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Niewątpliwe jest to nadzwyczajny tryb postępowania, którego celem jest wyłącznie skontrolowanie, czy określona decyzja jest dotknięta jedną z wadliwości wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie to jest przy tym samodzielne i całkowicie odrębne w stosunku do postępowania, w którym następuje merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Nie służy ono rozpoznaniu sprawy objętej weryfikowaną decyzją w jej zasadniczym przedmiocie. Dopiero stwierdzenie nieważności powoduje przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi, który wydał wadliwy akt i do rozpoznania istoty sprawy.

Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Wskazane przez ustawodawcę przesłanki stwierdzenia nieważności mają charakter wyczerpujący, co oznacza brak możliwości stosowania w tym zakresie wykładni rozszerzającej i stwierdzania nieważności z innych przyczyn niż określone w art. 156 § 1 K.p.a.

Odnotowania też wymaga, że rozpatrując sprawę w omawianym trybie, organ orzekający obowiązany jest wziąć pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania badanej decyzji, a ewentualna późniejsza zmiana stanu prawnego czy zmiana okoliczności faktycznych nie może mieć wpływu na dokonywaną przez niego ocenę. Organ, co do zasady, nie przeprowadza nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie lub kwestionowanie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu zakończonym decyzją będącą przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzwyczajnym.

Podkreślić również trzeba, że w sytuacji, gdy - tak jak w niniejszej sprawie - postępowanie o stwierdzenie nieważności zostaje wszczęte na wniosek, organ powinien dokonać oceny okoliczności faktycznych sprawy, w tym wskazanych we wniosku, w odniesieniu do wszystkich podstaw stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

W kontrolowanej sprawie, w ocenie Sądu, pomimo trafnych uwag ogólnych na temat postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności Kolegium przedwcześnie i dowolnie stwierdziło, że zachodzą podstawy do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta M. B. z [...] sierpnia 2022r. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że stanowisko organu nie zostało należycie umotywowane zarówno w sferze faktycznej, jak i w sferze prawnej, a zatem nie sposób zweryfikować jego poprawności.

Należy zauważyć, że SKO ograniczyło się do przytoczenia § 12 pkt 5 uchwały nr [...] Rady M. B. z [...] marca 2012r. (w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Stare M." w B.) i wskazania, że wyodrębnione działki mają zostać przeznaczone "do zbycia na poprawę zagospodarowania sąsiednich nieruchomości". Można przyjąć, że w ocenie Kolegium decyzja podziałowa nie narusza zatem przepisu art. 93 ust. 1 u.g.n. (zgodność z ustaleniami miejscowego planu). Kolegium w sposób wyraźny i jednoznaczny tego nie stwierdziło, a co więcej nie wyjaśniło jakie okoliczności zostały wzięte pod uwagę i w oparciu o jakie dowody zgromadzone w toku postępowania podziałowego uznano, że spełnione zostały przesłanki określone ww. przepisie. W odniesieniu do wyodrębnienia działki nr [...] to ocenę zgodności decyzji podziałowej z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (przeznaczenie do zbycia na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...]) można oprzeć w oparciu o fakt istnienia w obrocie prawnym decyzji Prezydenta M. B. z [...] maja 2012r. nr [...], zatwierdzającej podział nieruchomości celem wyodrębnienia działki nr [...] (decyzji brak jest w aktach, ale została opisana w opinii prawnej z [...] marca 2019r. - k. 42 akt adm.). Analiza akt administracyjnych nie pozwala jednak ustalić, z czego Kolegium wywodzi zgodność wyodrębnienia działki nr [...] z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania "Stare M." w B.. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji Kolegium, jak i weryfikowanej decyzji Prezydenta M. B. nie wskazuje powodów, dla których ww. działka została uznana za niezbędną do poprawienia warunków zagospodarowania nieruchomości przyległych, jak również nie określono w nim konkretnych nieruchomości, do których działka nr [...] miałyby zostać przyłączona. Konieczne jest zatem podkreślenie, że badanie zgodności podziału geodezyjnego nieruchomości z ustaleniami miejscowego planu powinno polegać na ocenie zgodności podziału nieruchomości z postanowieniami planu co do całości dzielonej nieruchomości - to jest każdej z działek powstałych na skutek podziału. Ocena zgodności podziału nieruchomości z ustaleniami miejscowego planu dotyczyć też powinna zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania każdej z wyodrębnianych działek gruntu.

Kolegium nie wyjaśniło nadto dlaczego uznano, że w sprawie ma zastosowanie norma wynikającą z treści art. 93 ust. 3 u.g.n. Zgodnie z treścią ww. przepisu w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kwestionowanej decyzji podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej; za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Nie ustanawia się służebności na drodze wewnętrznej w przypadku sprzedaży wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną. Przepisu nie stosuje się w odniesieniu do projektowanych do wydzielenia działek gruntu stanowiących części nieruchomości, o których mowa w art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. Stosownie natomiast do treści art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kwestionowanej decyzji Prezydenta M. B., nieruchomość jest zbywana w drodze bezprzetargowej, jeżeli przedmiotem zbycia jest nieruchomość lub jej części, jeśli mogą poprawić warunki zagospodarowania nieruchomości przyległej, stanowiącej własność lub oddanej w użytkowanie wieczyste osobie, która zamierza tę nieruchomość lub jej części nabyć, jeżeli nie mogą być zagospodarowane jako odrębne nieruchomości. Dodać przy tym należy, że wobec zastrzeżenia zawartego w art. 10 ust. 1 u.g.n. przepisy działu II tej ustawy (art. 10-91 u.g.n.) stosuje się do nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa oraz własność jednostek samorządu terytorialnego. Z przywołanych powyżej regulacji wynika zatem, że co do zasady jednym z niezbędnych warunków dopuszczalności dokonania podziału nieruchomości jest zapewnienie wydzielanym działkom gruntu dostępu do drogi publicznej. Niemniej jednak ustawodawca przewidział w tym zakresie pewne odstępstwo na rzecz nieruchomości stanowiących własność publiczną (należących do Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego), które mogą podlegać podziałowi geodezyjnemu nawet w przypadku braku zapewnienia dostępu do drogi publicznej wydzielanym działkom, o ile stanowią one nieruchomości, które mogłyby zostać zbyte w trybie bez przetargu (art. 93 ust. 3 in fine u.g.n. w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. w zw. z art. 10 ust. 1 u.g.n.). Aby jednak tego rodzaju odstępstwo od ogólnie przyjętej reguły z art. 93 ust. 3 u.g.n. mogło znaleźć w danym przypadku zastosowanie niezbędne jest łączne wystąpienie przesłanek warunkujących możliwość zbycia wydzielanych nieruchomości w trybie bezprzetargowym, o których mowa w art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n., tj. przedmiotem zbycia musi być nieruchomość (lub jej części) niezbędna do poprawienia warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej, nieruchomość przyległa stanowi własność lub została oddana w użytkowanie wieczyste osobie, która zamierza zbywaną nieruchomość (lub jej części) nabyć i ta nieruchomość (lub jej części) nie może być zagospodarowana jako odrębna nieruchomość.

Analizując treść uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia nie sposób przyjąć, aby Kolegium rozważało spełnienie ww. przesłanek dopuszczalności podziału nieruchomości, którego skutkiem miałoby być wydzielenie działek gruntu nie posiadających dostępu do drogi publicznej (jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie). Skarżący we wniosku inicjującym postępowanie nieważnościowe zarzucili Prezydentowi M. B. rażące naruszenie art. 93 ust. 3 u.g.n. przy wydawaniu decyzji podziałowej, prezentowana w tej kwestii argumentacja poparta została zaś stanowiskiem judykatury. Obowiązkiem Kolegium było zatem szczegółowe odniesienie się do stanowiska sformułowanego we wniosku – czego w sprawie zabrakło. Kolegium w tym zakresie ograniczyło się do jednozdaniowego stwierdzenia, a mianowicie wskazania, że: " Samorządowe Kolegium zauważa, że działki przeznaczone do zbycia na rzecz właścicieli nieruchomości sąsiednich zwolnione są z warunku dostępności do drogi publicznej na mocy art. 93 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n." Niewątpliwie takie uzasadnienie decyzji nie mieści się w standardach procedury administracyjnej, bowiem w żadnych stopniu nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

W tym miejscu przypomnienia wymaga, że również w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji mają zastosowanie zasady ogólnego postępowania administracyjnego, przy pomocy których organ winien dążyć do ustalenia, czy zaistniały okoliczności przewidziane w art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 3190/18). Wskazać zatem trzeba, że w myśl zasady ustalonej w art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji zobowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W odniesieniu do tej zasady doniosłą rolę pełni uzasadnienie decyzji, które stosownie do przepisu art. 107 § 3 k.p.a. powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie służy bowiem przekonaniu strony postępowania, że jej stanowisko zostało wzięte pod uwagę i rozważone w kontekście wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Motywy oraz tok rozumowania organu, przedstawiające ocenę i proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, powinny natomiast zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący, aby możliwe było ustalenie zajętego przez organ stanowiska, również w kontekście zarzutów podniesionych przez strony postępowania. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie stanowi również o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści, zgodnie z regułą wyrażoną w art. 11 k.p.a.

W przekonaniu Sądu w badanej sprawie Kolegium niewątpliwie naruszyło wskazane przepisy wobec braku przedstawienia w uzasadnieniu decyzji argumentacji pozwalającej na ocenę poprawności zaprezentowanego przez organ stanowiska. Sformułowane w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania zasługiwały w pełni na uwzględnienie. Przede wszystkim słusznie zarzucono w skardze, że organ dokonał jedynie marginalnej oceny decyzji objętej wnioskiem Skarżących. Jeszcze raz należy podkreślić, że organ zobowiązany był odnieść się do podnoszonych przez Skarżących we wniosku o stwierdzenie nieważności wszystkich argumentów dotyczących naruszenia prawa zaistniałego w decyzji podziałowej. Tak jednak nie stało się w rozpoznawanej sprawie, co skutkuje uznaniem przez Sąd, że organ dopuścił się również naruszenia zasad postępowania wyrażonych w art. 7 i art. 77 §1 k.p.a.

Niezależnie od zarzutów skargi i towarzyszącej im argumentacji Sąd dostrzega także inne wady zaskarżonej decyzji Kolegium. Sąd przypomina, że myśl art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie powoduje jednak automatycznie wszczęcia tego postępowania. Inicjuje on jedynie czynności wyjaśniające, które w tej fazie nie mogą jeszcze obejmować badania czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce, a dotyczą jedynie formalnej dopuszczalności wniosku, w tym ustalenia istnienia po stronie wnioskodawcy przymiotu strony. W sytuacji, gdy ustalenia z zakresu przymiotu strony wnioskodawcy wymagają przeprowadzenia bardziej szczegółowego postępowania wyjaśniającego, winno ono nastąpić w toku postępowania administracyjnego. Wówczas właściwy organ powinien wszcząć postępowanie nieważnościowe, co stwarza możliwość do szczegółowego badania legitymacji strony wnioskodawcy. Legitymacja ta jest taką kwalifikacją podmiotu, której oceny dokonuje się nie in abstracto, lecz zawsze na gruncie konkretnej sprawy, w związku z potrzebą odpowiedzi na pytanie, czy określony układ stosunków faktycznych w kontekście norm materialnych tworzy sprawę rozstrzyganą w postępowaniu administracyjnym i czy konkretny podmiot korzysta z determinowanego prawem materialnym uprawnienia do występowania w postępowaniu prowadzonym w tej sprawie jako osoba, której sfery prawnej ma ono dotyczyć. Bez pozytywnego zweryfikowania legitymacji osoby ubiegającej się o wszczęcie postępowania nie jest możliwe jego uruchomienie (i prowadzenie), postępowanie bowiem może toczyć się na wniosek strony, nie zaś osoby, która się nią mieni. Stwierdzony przez organ brak przymiotu strony wnioskodawcy uniemożliwia wydanie przez ten organ orzeczenia co do meritum sprawy, choćby nawet wniosek zawierał trafną argumentację merytoryczną (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 3750/19).

W niniejszej sprawie Kolegium nie poczyniło żadnych ustaleń faktycznych, a przynajmniej nie dało temu wyrazu w treści zaskarżonej decyzji w kwestii, czy Skarżący mają interes prawny w kwestionowaniu decyzji podziałowej w trybie nadzwyczajnym. Jest to o tyle istotne, że nie byli oni stroną postępowania podziałowego. Brak jakiejkolwiek argumentacji odnośnie do omawianej kwestii powoduje, że organ już na wstępnym etapie nie rozpatrzył sprawy w jej całokształcie.

Konstatując Sąd zwraca uwagę, że zakończenie postępowania nadzwyczajnego decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej oznacza, że sprawa jej eliminacji z obrotu prawnego została merytorycznie rozpoznana, nie stwierdzono żadnej z podstaw stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz że zdecydowano o pozostawieniu przedmiotowej decyzji w obrocie prawnym. W okolicznościach rozpoznawanej sprawie wobec braku prawidłowego uzasadnienia rozstrzygnięcia nie sposób stwierdzić czy organ dokonał takiej analizy. Wobec zaś zatem braku omówienia przez Kolegium podstaw do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji [...] sierpnia 2022r. Sąd uznał, że sprawa nie została rozpoznana w jej całokształcie, a brak merytorycznego stanowiska Kolegium w omówionych powyżej kwestiach uniemożliwia ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji co do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej. Pamiętać przy tym trzeba, że sądy administracyjne badają wyłącznie legalność podjętych decyzji i nie zastępują organów w załatwianiu spraw. Rzeczą Sądu nie jest zaś poszukiwanie argumentów przemawiających za zasadnością stanowiska organu, czy też odpowiedź na postawione w toku postępowania przed organem zarzuty Skarżących. Ujawnione naruszenia, w ocenie Sądu, mogły natomiast mieć niewątpliwy wpływ na wynik sprawy, ponieważ Kolegium istotnie naruszyło szereg podstawowych zasad procedury administracyjnej, w tym określonych w art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a w konsekwencji naruszyło też przepis art. 156 § 1 k.p.a. i art. 157 § 2 k.p.a. Natomiast stwierdzone wadliwości - z uwagi na ich charakter oraz skutki - czynią koniecznym uchylenie zaskarżonej decyzji.

Z uwagi na powyższe, na obecnym etapie postępowania Sąd nie może odnieść się do pozostałych zarzutów skargi, gdyż kwestie te nie były przedmiotem oceny Kolegium w zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej.

W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach, zawarte w pkt 2 sentencji wyroku, uzasadnia treść art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony przez Skarżących solidarnie wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika strony karżącej w kwocie 480 zł, wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.) oraz zwrot równowartości opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictw - w łącznej kwocie 748 zł.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą Kolegium przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a.