Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 330/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2024 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 lutego 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia odwołania J. Z. (dalej również: wnioskodawczyni; skarżąca; strona) – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - dalej: k.p.a. – utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy D. (dalej również: Burmistrz; organ I instancji) z dnia 25 października 2023 r. znak [...], wydaną w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzje te zostały wydane w następujących okolicznościach sprawy.

W dniu 23 czerwca 2023 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w D. wpłynął wniosek J. Z. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką E. T..

Do wniosku dołączona została m.in. kopia orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 19 listopada 2012 r. o zaliczeniu E. T. do znacznego stopnia niepełnosprawności, z którego wynika, że stopnień niepełnosprawności datuje się od 14 września 2023 r., nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, orzeczenie zostało wydane na stałe.

Na postawie wywiadu środowiskowego z dnia 29 czerwca 2023 r. ustalono, że wnioskodawczyni nie podejmuje pracy w związku z opieką nad matką, zakres opieki uległ zwiększeniu w związku z urazem ortopedycznym matki, która obecnie jest osobą leżącą, w stosunku do której wszystkie obowiązki opiekuńcze wykonuje córka.

Burmistrz Miasta i Gminy D. decyzją z dnia 7 lipca 2023 r. odmówił przyznania J. Z. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Burmistrz uzasadnił odmowę tym, że nie jest spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) - dalej: u.ś.r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 sierpnia 2023 r. uchyliło w trybie instancyjnym tę decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po uzupełnieniu materiału dowodowego, Burmistrz decyzją z dnia 25 października 2023 r. ponownie odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji tym razem jako powód odmowy wskazał dwie przesłanki. Pierwszą – tak, jak poprzednio – dotyczącą niespełnienia warunku z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Drugą zaś z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., wskazując, że wnioskodawczyni pobiera zasiłek dla opiekuna przyznany w związku z opieką nad E. T. od dnia 15 maja 2014 r. oraz że w dniu 23 czerwca 2023 r. wnioskodawczyni oświadczyła, iż zrezygnuje z pobieranego zasiłku dla opiekuna po pozytywnym rozpatrzeniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że strona nie spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ ma przyznane prawo do zasiłku dla opiekuna.

W odwołaniu od tej decyzji J. Z. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium, motywując swoje rozstrzygnięcie, w uzasadnieniu decyzji z dnia 29 lutego 2024 r. wyjaśniło, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2003 r. o świadczeniu wspierającym o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) - dalej: u.ś.w., która zmieniła brzmienie przepisu art. 17 u.ś.r. Organ II instancji, powołując się na brzmienie przepisu przejściowego art. 63 u.ś.w., stwierdził, że w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w dniu 23 czerwca 2023 r. i do dnia 31 grudnia 2023 r. nie została wydana decyzja przyznająca prawo do świadczenia (strona nie nabyła prawa do świadczenia pielęgnacyjnego). Zarazem organ odwoławczy wskazał na to, że na gruncie art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje na osobę powyżej 18 roku życia.

W takich okolicznościach Kolegium uznało, że zaskarżoną decyzję należy utrzymać w mocy, ale z innych przyczyn niż wskazane w uzasadnieniu tejże decyzji. W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji uzasadnił odmowę tym, że nie jest spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.s.r., który już nie obowiązuje (został uchylony przez art. 43 pkt 4 lit b u.ś.w.). Jednocześnie organ II instancji stwierdził, że strona od dnia 1 stycznia 2024 r. może wystąpić o przyznanie świadczenia wspierającego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W skardze na decyzję odwoławczą J. Z. podniosła m.in., że nadal ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przyznawanego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Stwierdziła, że wniosek został złożony do dnia 31 grudnia 2023 r. i uważa, że możliwe jest rozpatrzenie go na starych zasadach. Strona argumentowała, że wobec użytego w tym przepisie sformułowania o "powstaniu prawa" do świadczenia w określonym czasie, a nie "ustalenie prawa" uważa za zasadne stosowanie przepisów dotychczasowych, mimo nierozstrzygnięcia do 31 grudnia 2023 r. o przyznaniu jej tego prawa.

Kolegium w odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z niepodejmowaniem pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę decyzji odmownej organu I instancji stanowiły przepis art. 17 ust. 1 i 1b oraz ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., tj. przepisy tej ustawy w brzmieniu obwiązującym do 31 grudnia 2023 r. Natomiast podstawą decyzji odwoławczej były przepisy art. 17 ust. 1 u.ś.r. w nowym brzmieniu (obowiązującym od 1 stycznia 2024 r.) i art. 63 u.ś.w.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przy tym według art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Z kolei w dacie rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. - patrz: art. 43 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. - Dz.U. z 2023 r., poz. 1429, zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 stycznia 2024 r.) stanowił, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1359 oraz z 2022 r., poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego – jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast art. 17 ust. 1b u.ś.r. został z dniem 1 stycznia 2024 r. uchylony (patrz: art. 43 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 7 lipca 2023 r.).

W niniejszej sprawie niewątpliwie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia jeszcze w 2023 r., a organ I instancji rozstrzygnął merytorycznie sprawę w dniu 25 października 2023 r. W postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji przedłożyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności osoby, w związku z opieką nad którą wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W aktach administracyjnych znajdują się także pozostałe dokumenty, które mogły okazać się przydatne organom przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, m.in. kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 29 września 2023 r., opis czynności pomocowo-opiekuńczych oraz oświadczenia strony.

Organ I instancji poza oceną okoliczności sprawy z perspektywy art. 17 ust. 1b u.ś.r., wskazał także na zaistnienie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. (ustawy w dotychczasowym brzmieniu), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

W rozpoznawanej sprawie stanowisko organu I instancji dotyczące zachodzenia podstawy do odmowy przyznania świadczenia ze względu na niespełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. było nieprawidłowe. Nie umknął przy tym organowi fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał orzekł o niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Niemniej jednak z powodu braku podjęcia przez ustawodawcę działań legislacyjnych w zakresie zmiany przepisu uznanego za niekonstytucyjny Burmistrz odmówił zastosowania wykładni przedstawionej przez Trybunał Konstytucyjny w tym wyroku. W ocenie Sądu argumentacja organu I instancji jest w powyższym zakresie błędna, gdyż zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, a zatem organ przy podejmowaniu rozstrzygnięcia powinien był zastosować wykładnię dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. akt K 38/13 (zob. np. stanowisko NSA w wyroku z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 923/16, dostępnym w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podobnego niedopatrzenia nie dopuścił się organ II instancji, który jednak skupił się w uzasadnieniu swojej decyzji na całkowicie innej kwestii. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, od 1 stycznia 2024 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (z wyjątkiem przepisów wyraźnie wskazanych w art. 71 tej ustawy). Organ odwoławczy trafnie wskazał także m.in. na brzmienie przepisu art. 63 ust. 1 u.ś.w., zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmieniającej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 roku, stosuje się przepisy dotychczasowe.

W takich okolicznościach Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w dniu 23 czerwca 2023 r. i do dnia 31 grudnia 2023 r. nie została wydana decyzja przyznająca prawo do świadczenia (strona nie nabyła prawa do świadczenia pielęgnacyjnego), a zarazem na gruncie art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje na osobę powyżej 18 roku życia. Wobec tego organ II instancji uznał za zasadne utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję, jednak z innych przyczyn niż wskazane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji.

Wobec takiego stanowiska organu odwoławczego, należy przede wszystkim zauważyć, że Kolegium błędnie założyło, iż w niniejszej sprawie należy zastosować przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r.

W ocenie Sądu przepis art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy interpretować w ten sposób, że jeżeli na skutek ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego - czy to organ odwoławczy, czy to organ I instancji ustali, że zakres opieki sprawowanej przez wnioskodawcę spełniał przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z koniecznością stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną, jak również do 31 grudnia 2023 r. spełnione zostały wszystkie inne warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego według przepisów obowiązujących do tej daty, to przyjąć należy, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało na dzień złożenia wniosku, zatem do dnia 31 grudnia 2023 r.

Ponadto, na możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego także "od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r.", a zatem – przyjmując, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego według dotychczasowego brzmienia art. 17 u.ś.r., powstało czy też mogło powstać przed 1 stycznia 2024 r. – na konieczność rozstrzygania sprawy na podstawie dotychczasowych przepisów, wprost wskazuje treść przepisu art. 63 ust. 2 u.ś.w., stanowiąc, że osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.

Wobec tak sformułowanych przez ustawodawcę przepisów przejściowych, uznać należało, że o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przesądza w danej sprawie spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. na dzień złożenia wniosku, najpóźniej na dzień 31 grudnia 2023 r. W konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie w takiej sytuacji możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych, stosowanych na podstawie art. 63 ust. 1 u.ś.w. (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 30 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 912/23, dostępny jw.). Poza tym wniosek taki płynie również z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, w którym wskazano na to, że nowe warunki w przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego zaczną obowiązywać od dnia 1 stycznia 2024 r. i dotyczyć będą wszystkich osób składających wnioski po raz pierwszy po tej dacie. Natomiast osoby, które nabyły lub nabędą prawo do świadczeń opiekuńczych za okres przed wejściem w życie ustawy będą mogły zachować do nich prawo na zasadzie ochrony praw nabytych na podstawie przepisów przejściowych, o ile osoba z niepełnosprawnościami, nad którą jest sprawowana opieka, nie wybierze własnego świadczenia wspierającego (patrz: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 marca 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 105/24, dostępny jw.).

W następnej kolejności należy podkreślić, że decyzji organu odwoławczego należy stawiać wszystkie wymagania wynikające z podstawowych zasad postępowania administracyjnego i szczegółowych reguł prowadzenia postępowania wyjaśniającego (dowodowego). W stosunku do decyzji administracyjnej wskazuje się ustawowo na konieczność respektowania zasady prawdy obiektywnej (art. 7), zasady prowadzenia postępowania w sposób wzbudzający zaufanie do władzy publicznej (art. 8), zasad należytego informowania stron i przekonywania, tj. wyjaśniania przesłanek podjętych rozstrzygnięć (art. 9 i art. 11), z którymi wiążą się wymogi w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego, rozstrzygnięcia i motywowania stanowiska organu (m.in. art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, obejmujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.

Odniesienie się przez organ administracji do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy jest istotne z punktu widzenia wyżej przywołanych, podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Uzasadnienie decyzji winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia (patrz np. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2022 r. sygn. akt III OSK 4906/21, dostępny jw.).

Ze względu na wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest co do zasady takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a działanie organu drugiej instancji nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji (patrz np. wyrok NSA z dnia 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 3040/17, dostępny jw. - i powołane tam orzecznictwo).

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co już tylko z samej tej przyczyny uzasadnia wyeliminowanie decyzji odwoławczej z obrotu prawnego. Ponadto – jak już to wyżej wskazano – budził zasadnicze zastrzeżenia sposób wykładni i zastosowania w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego, tj. art. 63 ust. 1 [i pominięcie brzmienia art. 63 ust. 2] u.ś.w. oraz art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. W tych warunkach miało to wpływ na wynik sprawy, bowiem błędna wykładnia art. 63 u.ś.r. ukierunkowała charakter rozstrzygnięcia, tj. utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji z przyjęciem, że odmowa przyznania świadczenia jest zasadna, jakkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w decyzji organu I instancji. To z kolei spowodowało brak poczynienia ustaleń faktycznych oraz dokonania oceny okoliczności sprawy na podstawie przepisów art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.

Z powyższych względów, uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przywołanych przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, Sąd uznał za zasadne wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego.

Ponownie rozpatrując sprawę, Kolegium przede wszystkim uwzględni wyżej wskazaną wykładnię przepisu art. 63 ust. 1 i 2 u.ś.w. W konsekwencji, organ II instancji rozpatrzy sprawę w instancji odwoławczej, stosując przepisy dotychczasowe, tj. sprzed nowelizacji, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2024 r., o ile nie zajdą inne przesłanki wyłączające z art. 63 u.ś.w.

Niezbędne będzie również odniesienie się do okoliczności faktycznych i kwestii prawnych dotyczących zachodzenia negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. (w jego dotychczasowym brzmieniu), na którą wskazał organ I instancji, podnosząc, że strona nie spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ ma przyznane prawo do zasiłku dla opiekuna. Wszystko to jest to konieczne dla prawidłowego zastosowania w sprawie przepisów zawartych w art. 17 u.ś.r., w szczególności dla rozstrzygnięcia, czy zachodzą podstawy do przyznania przedmiotowego świadczenia i od jakiego momentu. Organy powinny bowiem w toku postępowania zapewnić stronie realną możliwość wyboru świadczenia, gdyż art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie może być interpretowany i stosowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. (w poprzednim brzmieniu ustawy), który przewidywał, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną, także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Po drugie, w zależności od wyniku rozważenia wszystkich istotnych aspektów sprawy, organ odwoławczy rozstrzygnie, czy w granicach postępowania odwoławczego, na podstawie dotychczas poczynionych ustaleń faktycznych możliwe jest merytoryczne zakończenie sprawy w II instancji.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.