Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2562/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Nina Beczek (spr.), Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2023 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr DO-II.7610.327.2021.JL w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju i Technologii, po rozpatrzeniu wniosku spółki [...] S.A. w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z 23 sierpnia 2022 r. nr DO-II.7610.327.2021.JL utrzymał w mocy w zaskarżonej części decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 21 września 2021 r. nr DO.II-7610.594.2019.KC stwierdzającą, że decyzja Wojewody [...] z 27 kwietnia 2004 r. nr SP.V.7720/2/2170a/KZ/04 w części dotyczącej działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] (powstałych z działki nr [...]), nr [...], nr [...] (powstałych z działki nr [...]), nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] (powstałych z działki nr [...], powstałej z podziału działki nr [...] oraz z działki nr [...] powstałej z działki nr [...], a wcześniej z działki nr [...]) i nr [...] (powstałej z działki nr [...]) została wydana z naruszeniem prawa.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z dnia 21 września 2021 r. stwierdził m.in., że decyzja Wojewody [...] z dnia 27 kwietnia 2004 r. stwierdzająca nabycie z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w L., oznaczonego jako działki nr [...] o pow. 0,3241 ha, nr [...] o pow. 0,4094 ha, nr [...] o pow. 0,1084 ha, nr [...] o pow. 0,0152 ha, nr [...] o pow. 0,0043 ha, nr [...] o pow. 0,1383 ha, nr [...] o pow. 0,2642 ha, nr [...] o pow. 0,0922 ha, nr [...] o pow. 0,1373 ha z obrębu [...], nr [...] o pow. 4,6551 ha z obrębu [...], nr [...] o pow. 3,3435 ha, nr [...] o pow. 3,8296 ha z obrębu [...] oraz prawa własności budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na tym gruncie, w części dotyczącej działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] (powstałych z działki nr [...]), nr [...], nr [...] (powstałych z działki nr [...]), nr [...] oraz nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] (powstałych z działki [...], powstałej z podziału działki nr [...] oraz z działki nr [...] powstałej z działki nr [...], a wcześniej z działki nr [...]) i nr [...] (powstałej z działki nr [...]), została wydana z naruszeniem prawa oraz umorzył postępowanie, w części dotyczącej działki nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]) oraz umorzył postępowanie, w części dotyczącej działki nr [...] (powstałej z działki nr [...]).

[...] S.A. z siedzibą w W. wystąpiły z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w części dotyczącej stwierdzenia, że decyzja Wojewody [...] z 27 kwietnia 2004 r. została wydana z naruszeniem prawa.

Minister Rozwoju i Technologii, ponownie rozpoznając sprawę, na wstępie określił ramy postępowania nadzorczego. Następnie wskazał, że oceniana w niniejszym postępowaniu nadzorczym decyzja Wojewody [...] z 27 kwietnia 2004 r. została wydana m.in. na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.). Zatem w aspekcie zgodności z tym przepisem oraz w odniesieniu do stanu faktycznego i prawnego w dacie orzekania należało ocenić kwestionowaną decyzję. Podkreślił, że jak wynika z akt postępowania uwłaszczeniowego działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...], nr [...] i nr [...]. Następnie działka nr [...] uległa dalszym podziałom i obecnie odpowiada działkom nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Natomiast działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...], nr [...] i nr [...], zaś działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...] i nr [...]. Działka nr [...] została podzielona na działki nr [...] i nr [...]. Natomiast działkom nr [...] i nr [...] obecnie odpowiadają skomunalizowane działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...].

Następnie Minister za bezzasadny uznał zarzut podniesiony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczący bezpodstawnego ustalenia przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w decyzji z 21 września 2021 r., że uwłaszczona nieruchomość była w dniu 5 grudnia 1990 r. i w dniu 27 października 2000 r. własnością jednostki samorządu terytorialnego, a nie Skarbu Państwa. Analizując ten zarzut organ nadzoru wskazał, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 12 czerwca 2014 r. nr KKU-102/12 uchylająca w całości decyzję Wojewody [...] z 9 maja 2012 r. nr GN-IV.7532.391.2011.AW i stwierdzająca, na podstawie art. 18 ust. 2 oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), nabycie przez Gminę Miasto [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] b. nr i pod ulicą [...], ul. [...] - pod ulicą i al. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów m. in. jako działki nr [...], (obecnie nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]), nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] (powstałe z działek nr [...] i nr [...]) w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...]. Wyrokiem z dnia 5 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2635/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] S.A. na powyższą. decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 12 czerwca 2014 r., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2317/15 oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Powyższe oznacza, że wymieniona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 12 czerwca 2014 r., jest prawomocna. Ponadto prawo własności Gminy Miasta [...] do nieruchomości oznaczonej jak działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] potwierdza treść księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowych działek. Zatem za prawidłową należało uznać ocenę przedstawioną w decyzji organu I instancji, że nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem, nie stanowiła własności Skarbu Państwa zarówno według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., jak i na dzień 27 października 2000 r. Okoliczność wydania przy tym decyzji komunalizacyjnej po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej pozostaje bez wpływu na ocenę spełniania przesłanki własności Skarbu Państwa, bowiem decyzja taka potwierdza jedynie stan prawny, który zaistniał w dniu 27 maja 1990 r.

Biorąc zatem pod uwagę powyższe okoliczności, organ nadzoru podzielił stanowisko Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii wyrażone w zaskarżonej decyzji z 21 września 2021 r., że decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [...] z 27 kwietnia 2004 r. w części dotyczącej działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] zawiera wadę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż rażąco narusza prawo, tj. art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r.

Końcowo organ wskazał, że 10-letni termin, o którym mowa w art. 156 § 2 kpa, upłynął najpóźniej w dniu 4 maja 2014 r., a zatem nie jest możliwe stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji na podstawie art. 156 § 1 kpa. W tych okolicznościach organ zobowiązany jest do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Rozwoju i Technologii do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły [...] S.A. z siedzibą w W. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że decyzja Wojewody [...] z 27 kwietnia 2004 r. rażąco narusza prawo, tj. art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", w sytuacji, kiedy decyzja Wojewody [...] z 27 kwietnia 2004 r. w dacie jej orzekania została wydana zgodnie z ustalonym stanem faktycznym i prawnym nieruchomości i uzyskała walor prawomocności.

Wskazując na przedstawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 21 września 2021 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że z wnioskiem o uwłaszczenie wystąpiła 9 kwietnia 2014 r., wówczas w księdze wieczystej Skarb Państwa wpisany był jako właściciel nieruchomości, a przy tym na nieruchomości usytuowana jest linia kolejowa nr [...] L., która jest linią państwowego znaczenia – na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 2013 r. w sprawie wykazu linii kolejowych o znaczeniu państwowym (Dz. U. poz. 569) wydanego w wyniku delegacji ustawowej na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz. 789 z późn. zm.).

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Kontrolowana w trybie nadzoru decyzja Wojewody [...] z 27 kwietnia 2004 r. została wydana na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "ustawa". Decyzja ta stwierdzała nabycie z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" prawa użytkowania wieczystego zabudowanego gruntu Skarbu Państwa, położonego w L., oznaczonego jako działki nr [...] o pow. 0,3241 ha, nr [...] o pow. 0,4094 ha, nr [...] o pow. 0,1084 ha, nr [...] o pow. 0,0152 ha, nr [...] o pow. 0,0043 ha, nr [...] o pow. 0,1383 ha, nr [...] o pow. 0,2642 ha, nr [...] o pow. 0,0922 ha, nr [...] o pow. 0,1373 ha z obrębu [...], nr [...] o pow. 4,6551 ha z obrębu [...], nr [...] o pow. 3,3435 ha, nr [...] o pow. 3,8296 ha z obrębu [...] oraz prawa własności budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na tym gruncie. Wskazany przepis art. 34 ust. 1 i 3 tej ustawy stanowi, że grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie praw, o których mowa w ust. 1 i ust. 3, nie może naruszać praw osób trzecich (ust. 4).

Stwierdzając nabycie prawa użytkowania wieczystego z naruszeniem prawa organ podał, że nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem, nie stanowiła własności Skarbu Państwa ani według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., ani na dzień 27 października 2000 r. Minister przywołał w tym zakresie wiążącą i prawomocną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 12 czerwca 2014 r. nr KKU-102/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2635/14 oddalający skargę i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2317/15 oddalający skargę kasacyjną [...] od powyższego wyroku Sądu I instancji z dnia 5 maja 2015 r. Organ wskazał ponadto, że prawo własności Gminy Miasta [...] do nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] potwierdza treść księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowych działek. Rację ma Minister, który w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji twierdzi, że uwłaszczenie [...] dokonywane w trybie art. 34 ustawy nie może odnosić się do mienia podlegającego komunalizacji z mocy prawa, tj. mienia komunalizowanego na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.). Mienie to bowiem stało się własnością gmin już w dacie 27 maja 1990 r., a sama okoliczność wydania deklaratoryjnej decyzji komunalizacyjnej po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej pozostaje bez wpływu na ocenę spełnienia przesłanki własności Skarbu Państwa, bowiem decyzja taka potwierdza jedynie stan prawny, który zaistniał w dniu 27 maja 1990 r. (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03 i wyroki NSA z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt. I OSK 1926/11, z dnia 3 stycznia 2013 r,. sygn. akt I OSK 1475/11 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1788/16 – dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu argumentacja organu i dokonana przez Ministra wykładnia przywołanych wyżej przepisów nie narusza prawa, w tym art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że w sprawie nie doszło do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z 27 kwietnia 2004 r., a jedynie organ uznał, że została ona wydana z naruszeniem prawa. Wbrew zarzutom skargi, nie ma więc podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. poz. 1491) znowelizowała art. 156 § 2 kpa, czyniąc niedopuszczalnym stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej – o ile od jej doręczenia upłynęło dziesięć lat, co Minister w kontrolowanej sprawie uwzględnił. Zaskarżona decyzja Ministra nie eliminuje uwłaszczeniowej decyzji Wojewody [...] z 27 kwietnia 2004 r. z obrotu prawnego, a zatem zarzuty skarżącej w tym zakresie są niezasadne. Chybione są też zarzuty co do tego, że deklaratoryjna decyzja komunalizacyjna nie kreuje prawa "wstecz", a więc z datą 27 maja 1990 r. W sprawach związanych z komunalizacją nie budzi wątpliwości, że skutek prawny zmiany właściciela mienia państwowego nastąpił z mocy samego prawa w dniu 27 maja 1990 r. W dacie wydawania kontrolowanej w trybie nadzoru decyzji uwłaszczeniowej Wojewody z 27 kwietnia 2004 r. – a dotyczącej stanu prawnego określanego na dzień 5 grudnia 1990 r. ze skutkiem na dzień 27 października 2000 r. – sporna nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem nie stanowiła własności Skarbu Państwa, a zatem niezasadne było uznanie, że w stosunku do niej zaistniały przesłanki z art. 34 ustawy. I jakkolwiek istotnie, w dacie wydania decyzji Wojewody w 2004 r., decyzja komunalizacyjna nie funkcjonowała w obrocie prawnym, to jednak finalnie, jej skutek – następujący z mocy samego prawa – nie może być zignorowany, co znalazło wyraz w zaskarżonej decyzji nadzorczej. Trzeba w tym zakresie podkreślić, że komunalizacja mienia Skarbu Państwa była zjawiskiem powszechnie znanym, a organem orzekającym w tym przedmiocie jest w I instancji wojewoda, a więc ten sam organ, który orzekał w 2004 r. w kontrolowanej w ramach nadzoru sprawie.

W tym stanie sprawy, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.).