Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2217/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi A. T. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego A. T. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, dalej "PUODO", postanowieniem z dnia [...] września 2023 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.), dalej "k.p.a.", w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781), dalej "u.o.d.o.", odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wniosku A. T., o nakazanie Osiedlu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. usunięcia jego danych osobowych przetwarzanych za pomocą systemu monitoringu wizyjnego oraz spełnienia obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 13, art. 14, art. 15 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), dalej "RODO", w związku z przetwarzaniem ww. danych.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] czerwca 2021 r. do Urzędu Ochrony Danych Osobowych, wpłynęło pismo A. T., dalej "skarżący", dotyczące nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych za pomocą systemu monitoringu wizyjnego przez Osiedle [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G., dalej "Spółka". W treści zawiadomienia skarżący wniósł o "wszczęcie postępowania przeciwko spółce Osiedle [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G k. K., ul [...] G. oraz osobom wchodzącym w skład Zarządu tejże spółki, wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz ukaranie wskazanych podmiotów za fakt uruchomienia systemu monitoringu, rejestrowanie, nagrywanie, udostępnianie nagrań w skład których wchodzą nagrania nieruchomości gruntowej (tzn. części wspólnych) należących do kilkuset podmiotów, do której to nieruchomości prawo przejścia i przechodu posiada zawiadamiający, oraz ustawienie kamer monitorujących i nagrywanie obrazu prywatnego gruntu i domu należącego do składającego skargę".

Organ wyjaśnił również, że w piśmie z dnia [...] września 2021 r. uzupełniającym skargę skarżący sprecyzował swoje żądanie, wskazując, że jego zawiadomienie winno być poczytane zarówno jako zawiadomienie z wnioskiem o podjęcie czynności z urzędu przez PUODO, jak i jako wniosek o podjęcie działań w sprawie indywidualnej skarżącego poprzez nakazanie Spółce usunięcia jego danych osobowych oraz spełnienia wobec niego obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 13, art. 14 i art. 15 RODO.

Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast stosownie do art. 61 a k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa wart. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że jest brak podstaw do prowadzenia postępowania.

PUODO wyjaśnił, że przyczyny, o których mowa w przepisie art. 61 a § 1 k.p.a., ustawodawca nie konkretyzuje, natomiast należy przez nie rozumieć sytuacje oczywiste, które w sposób jasny i niebudzący wątpliwości, przy pierwszym zestawieniu żądanego wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W praktyce wskazuje się, że art. 61 a § 1 k.p.a. znajduje zastosowanie, np. gdy sprawa nie podlega załatwieniu w formie decyzji, ponieważ ma charakter cywilnoprawny lub uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa albo brak jest przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji. Zadaniem organu administracji na ww. etapie jest wyłącznie zbadanie przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania.

Organ podniósł również, że z art. 61 § 1 k.p.a. wynika, iż żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania. O tym, jaki jest charakter i zakres żądania zawarty w piśmie wniesionym przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona. Organ nie może wyręczyć strony i zdecydować za nią, w jakiej sprawie toczyć się będzie postępowanie zainicjowane jej wnioskiem. Organ wskazał, że na aprobatę zasługuje stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 kwietnia 2014 r. (sygn. akt II SA/Wa 2093/13), w którym sąd stwierdził, że "zakres przedmiotowy postępowania administracyjnego wszczynanego na wniosek, zakreśla wnioskodawca. Jest on swoistym .gospodarzem postępowania wnioskowego. Od jego woli uzależnione jest bowiem to, czym ma zająć się organ administracji. Co się tyczy postępowania administracyjnego toczącego się przed Generalnym Inspektorem Ochrony Danych Osobowych [obecnie przed Prezesem UODO] (...) zakres przedmiotowy takiego postępowania zakreśla już żądanie skierowane do administratora danych osobowych, a nie sama skarga do organu. (...) organ może prowadzić postępowanie administracyjne jedynie w zakresie, jaki został określony w żądaniu kierowanym do administratora danych osobowych".

Następnie organ podał, że prawa osoby, której dane dotyczą, zostały określone przede wszystkim w rozdziale III RODO. Osobie, której dane dotyczą, przysługuje m. in. prawo do przejrzystej komunikacji z administratorem danych (art. 12), prawo do informacji, o których mowa w art. 13 i 14 RODO, prawo dostępu do danych (art. 15), do ich sprostowania (art. .16), usunięcia (w tym "prawo do bycia zapominanym) (art. 17), do ograniczenia ich przetwarzania (art. 18), do wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania (art. 21), prawo do przenoszenia danych (art. 20).

PUODO przypomniał, że w niniejszej sprawie skarżący zwrócił się do organu z wnioskiem o podjęcie działań w indywidualnej sprawie skarżącego poprzez nakazanie Spółce usunięcia jego danych osobowych przetwarzanych za pomocą systemu monitoringu wizyjnego oraz spełnienia obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 13, art. 14, art. 15 RODO, w związku z przetwarzaniem przedmiotowych danych. Powyższe uprawnienia zostały uregulowane w odrębnych artykułach, a mianowicie w art. 13 RODO - prawo do informacji w przypadku zbierania danych osobowych od osoby, której dane dotyczą, w art. 14 RODO - prawo do informacji w przypadku pozyskiwania danych osobowych w sposób inny niż od osoby, której dane dotyczą, w art. 15 RODO - prawo dostępu do danych i uzyskania określonych w art. 15 ust. 1 informacji, natomiast w art. 17 RODO - prawo do usunięcia danych osobowych. Organ podkreślił, że administrator musi przetwarzać dane, aby możliwe było spełnienie obowiązku informacyjnego. Tym samym w przypadku uwzględnienia żądania usunięcia danych organ nie może jednoczenie uwzględnić żądania spełnienia obowiązku informacyjnego. Natomiast uwzględnienie żądania spełnienia obowiązku informacyjnego uniemożliwia nakazanie usunięcia danych osobowych, gdyż usuwając je administrator nie mógłby wywiązać się ze spełnienia obowiązku informacyjnego. Ponadto gdyby administrator usunął dane po spełnieniu obowiązku informacyjnego, organ nie mógłby stwierdzić, czy obowiązek informacyjny został wykonany prawidłowo.

Wobec tego PUODO uznał, że powyższe żądania skarżącego są ze sobą sprzeczne i wykluczają się wzajemnie. Żądanie przez skarżącego usunięcia jego danych osobowych wyklucza bowiem możliwość ubiegania się przez skarżącego o spełnienie wobec niego obowiązku informacyjnego w związku z przetwarzaniem przedmiotowych danych za pomocą monitoringu wizyjnego. Sprzeczność żądań zawartych we wniesionym przez skarżącego wniosku, zdaniem organu, stanowi inną uzasadnioną przyczynę, o której mowa w art. 61a k.p.a., zaistnienie której obliguje organ administracji publicznej do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącego o nakazanie Spółce usunięcia jego danych osobowych przetwarzanych za pomocą systemu monitoringu wizyjnego oraz spełnienia obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 13, art. 14, art. 15 RODO.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił rażące naruszenie art. 61 a § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą interpretację i/lub zastosowanie. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia i nakazanie organowi podjęcie postępowania i wyjaśnienia sprawy w zakreślonym przez Sąd terminie 30 dni.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wniósł skargę do Urzędu Ochrony Danych Osobowych w dniu [...] czerwca 2021 r., tj. dwa lata temu. W dniu [...] września 2021 skarżący uzupełnił wniosek, tym samym w dniu tym stał się on ostatecznym. Po dwóch latach prowadzenia postępowania wstępnego organ administracji podjął decyzję zmierzającą jedynie do odepchnięcia od siebie tematu i nie zajęcia się nim, który jest merytorycznie przypisany do tego organu. Zdaniem skarżącego postępowanie organu dotknięte jest przewlekłością, dlatego żądanie zakreślenia przez Sąd terminu na przeprowadzenie postępowania jest zasadne.

Skarżący zarzucił, że wykładnia art. 61 a k.p.a. przyjęta przez PUODO jest niewłaściwa i rażąco narusza jego interes. Skarżący wskazał, że przedstawił kolejno ponumerowane żądania. Wnioski skarżącego organ miał obowiązek realizować zgodnie z kolejnością żądań. Zatem jeżeli żądania skarżącego są w ocenie organu ze sobą sprzeczne, organ winien odpowiednio:

- po merytorycznym rozstrzygnięciu punktu pierwszego i uznaniu go za bezzasadnego winien wydać rozstrzygnięcie oddalające to żądanie i przystąpić do rozstrzygnięcia punktu drugiego;

lub

- po merytorycznym rozstrzygnięciu punktu pierwszego i jego uznaniu za zasadnego w punkcie drugim postępowanie umorzyć jako bezzasadne lub oddalić wniosek.

W ocenie skarżącego postępowanie PUODO stanowi rażące naruszenie procedury administracyjnej, narusza zaufanie do organów Państwa, bowiem stanowi uchylenie się organu od jakiegokolwiek rozstrzygnięcia zasłaniając się tym, że żądania zostały wyartykułowane w jednym piśmie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Warunki rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym ustawodawca określił w art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.), dalej "p.p.s.a." Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu, administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a., który stanowi, ze w sytuacji gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Przepis ten ustanawia dwie podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: podmiotową - wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną i przedmiotową - z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Obie te przyczyny uniemożliwiają w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w formie decyzji administracyjnej. Przyczyny te muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku i być oczywiste. Na tym etapie postępowania organ bada jedynie kwestie formalne, tj., czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku, nie podejmując analizy zasadności wniosku.

Tak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i doktrynie akceptowana jest teza, że inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, a więc przypadki, w których, np. sprawa nie ma charakteru administracyjnego albo sprawa administracyjna nie podlega załatwieniu w formie aktu administracyjnego, w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. B. Adamiak, Komentarz do art. 61 a k.p.a. (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2022, s. 317). Podkreśla się również, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy, wtedy gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (vide: wyrok NSA z 22 maja 2015 r" sygn. akt II OSK 2671/13, LEX nr 1982821).

Zaskarżonym postanowieniem organ odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie jego skargi o nakazanie Spółce usunięcia jego danych osobowych przetwarzanych za pomocą systemu monitoringu wizyjnego oraz spełnienia obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 13, art. 14, art. 15 RODO.

Zdaniem organu należało odmówić wszczęcia postępowania albowiem żądanie skarżącego zawarte w jego skardze skierowanej do PUODO są ze sobą sprzeczne, co stanowi inną uzasadnioną przyczynę, o jakiej mowa w art. 61a § 1 k.p.a.

Wyjaśnić należy, że PUODO, będąc podmiotem publicznym, może podejmować wyłącznie takie działania, które znajdują swoje źródło w przepisach obowiązującego prawa, co wynika z konstytucyjnej zasady legalizmu.

Podnieść należy, że przepisy art. 58 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 RODO określają uprawnienia przysługujące każdemu organowi nadzorczemu - uprawnienia do prowadzenia postępowań, uprawnienia naprawcze i do nakładania kar, uprawnienia do udzielania zezwoleń i uprawnienia doradcze oraz uprawnienia do zgłaszania naruszeń organom wymiaru sprawiedliwości oraz do udziału w postępowaniu sądowym.

Zgodnie z art. 57 ust. 1 lit. f RODO, bez uszczerbku dla innych zadań określonych na mocy niniejszego rozporządzenia każdy organ nadzorczy na swoim terytorium, rozpatruje skargi wniesione przez osobę, której dane dotyczą, lub przez podmiot, organizację lub zrzeszenie zgodnie z art. 80, w odpowiednim zakresie prowadzi postępowanie w przedmiocie tych skarg i w rozsądnym terminie informuje skarżącego o postępach i wynikach tych postępowań, w szczególności jeżeli niezbędne jest dalsze prowadzenie postępowań lub koordynacja działań z innym organem nadzorczym. Przepis art. 80 RODO statuuje prawo umocowania przez osobę, której dane dotyczą podmiotu, organizacji lub zrzeszenia, o których mowa w przepisie, do wniesienia w jej imieniu skargi oraz wykonywania w jej imieniu praw, o których mowa w art. 77, 78, 79, jeżeli uznają, że w wyniku przetwarzania naruszone zostały prawa osoby, której dane dotyczą, wynikające z niniejszego rozporządzenia.

W myśl art. 58 ust. 2 lit. c RODO organowi nadzorczemu przysługuje uprawnienie naprawcze w postaci prawa nakazania administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu spełnienia żądania osoby, której dane dotyczą, wynikającego z praw przysługujących jej na mocy niniejszego rozporządzenia. Prawa te określone są m. in. w art. 13 (informacje podawane w przypadku zbierania danych od osoby, której dane dotyczą), art. 14 (informacje podawane w przypadku pozyskiwania danych osobowych w sposób inny niż od osoby, której dane dotyczą) art. 15 (prawo dostępu przysługujące osobie, której dane dotyczą) oraz art. 17 (prawo do usunięcia danych ("prawo do bycia zapomnianym")) RODO.

Zdaniem Sądu jeżeli osoba kierująca skargę do PUODO formułuje żądanie w ten sposób, iż zachodzi logiczna kolizja między różnym uprawnieniami naprawczymi, które mogłyby być zastosowane przez organ, tj. zachodzi tego rodzaju sytuacją, że zastosowanie przez PUODO jednego uprawnienia naprawczego wyklucza możliwość zastosowania innego, to nie jest to powód do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie.

Organ winien przede wszystkim przeprowadzić postępowanie w sprawie i ustalić, czy żądania skarżącego są uzasadnione. Jeżeli bowiem nie, to ich sprzeczność nie ma żadnego znaczenia. W przypadku natomiast ustalenia, że zasługują one na uwzględnienie organ ma możliwość zastosowania jednego z uprawnień naprawczych odmawiając jednocześnie zastosowania drugiego. Może też poinformować o takiej sytuacji wnoszącego skargę i w trybie art. 64 § 2 k.p.a. wezwać go do sprecyzowania żądania. Nie powinien jednak odmawiać w takim przypadku wszczęcia postępowania.

Zgodzić się należy z organem, że to strona inicjująca postępowanie przed organem jest "gospodarzem" tego postępowania. Organ w takim postępowaniu nie jest jednak wyłącznie biernym wykonawcą żądania strony. Pamiętać należy bowiem, że zgodnie z art. 7 k.p.a. wtoku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; O ile zatem to żądanie strony znajduje umocowanie w przepisach prawa materialnego, a tak sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, organ winien dążyć do merytorycznego załatwienia sprawy.

Tym samym PUODO bezzasadnie odmówił wszczęcia postępowania, czym naruszył art. 61 a § 1 k.p.a.

Rozpatrując ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.

Z przytoczonych wyżej przyczyn, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 2 sentencji, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na wysokość zasądzonych kosztów składa się wpis stały od skargi w wysokości 100 zł.

Wyjaśnić przy tym należy, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie było postanowienie PUODO z [11] września 2023 r. Sąd uwzględniając skargę na tego rodzaju akt w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., nie ma możliwości zobowiązania organu do, jak to określił skarżący "nakazania organowi podjęcia postępowania i wyjaśnienia sprawy w zakreślonym przez Sąd terminie 30 dni".

-----------------------

#