Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1666/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: Art. 145 par. 1  pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Michna Sędzia WSA Maria Zawadzka Protokolant starszy referent Monika Kostecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2024 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 1 września 2023 r., nr SKO.NP/4115/274/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz skarżącej B. O. 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 1 września 2023 r. nr SKO.NP/4115/274/2023 utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia 10 lipca 2023 r. nr MOPS.52524.BS.86.2.07.2023 odmawiającą przyznania skarżącej B. O. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem K. O.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że sprawa była już przedmiotem postępowania prowadzonego przed Kolegium, które decyzją z dnia 6 czerwca 2023 r. SKO.NP/4115/177/2023 uchyliło decyzję Burmistrza Miasta B. z 21 kwietnia 2023 r. odmawiającą przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego i przekazało organowi l instancji sprawę do ponownego rozpoznania. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Burmistrz Miasta B. wydał ww. decyzję z dnia 10 lipca 2023 r. W uzasadnieniu wskazał, że skoro ustawodawca nie zmienił art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, domniemywa się, że jego zamierzoną wolą jest w istocie wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Tym samym organ ma obowiązek stosować jako pierwszą i podstawową wykładnię literalną ww. przepisu.

W odwołaniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez brak uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co determinuje naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżąca wskazała schorzenia na które cierpi ojciec oraz opisała sprawowaną wobec niego opiekę, którą dzieliła się wraz z siostrą i bratem. Podsumowując, wniosła o uchylenie decyzji oraz przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, względnie o uchylenie decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji.

Kolegium wskazało następnie, że po raz kolejny organ l instancji nie uwzględnił zmiany stanu prawnego, która nastąpiła na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13, który orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Skoro zatem nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia na podstawie przepisu w stosunku, do którego - w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego - odpadło domniemanie zgodności z Konstytucją, to uznać należało, że doszło do naruszenia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. W konsekwencji przesłanka w postaci czasu powstania niepełnosprawności ojca skarżącej nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia. Z tego względu błędne w tej mierze było stanowisko organu I instancji.

Odnosząc się do pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, SKO podało, że w oświadczeniu z 4 kwietnia 2023 r. skarżąca wskazała, że jej tata wymaga 24 godzinnej opieki i to jest głównym powodem rezygnacji z pracy. Nadto dodała, że do 2019 r. pracowała w N., ale pogarszający się stan zdrowia ojca zmusił ją do zmiany pracy. Do września 2022 r. pracowała natomiast na umowę zlecenie, lecz ciągłe kłopoty zdrowotne ojca (omdlenia) nie pozwoliły kontynuować zatrudnienia. Na potwierdzenie powyższego przedłożyła szereg świadectw pracy obrazujących przebieg zatrudnienia, począwszy od wydanego w dniu 27 lutego 1993 r. do 24 sierpnia 2021 r. oraz 11 umów zlecenia z okresu od 24 maja 2021 r. do 31 sierpnia 2022 r. zawartych z firmą S. Sp. z o. o. w B. Nadto organ wyjaśnił, że skarżąca jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako bezrobotna bez prawa do zasiłku (dowód: oświadczenie z dnie 23 marca 2023 r.)

Kolegium wyjaśniło, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż ojciec skarżącej zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności orzeczeniem z dnia 6 marca 2023 r. wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. do 31 marca 2026 r. ze stwierdzeniem, że niepełnosprawność istnieje od 1 sierpnia 1998 r., zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 13 lutego 2023 r. Wobec ojca skarżącej wydano także uprzednio trzy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności zaliczające go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenia te datowane są na dzień 10 lipca 2015 r. (na stałe), 16 lutego 2009 r. (na stałe) oraz 27 lutego 2006 r. (na okres do 7 lutego 2009 r.) W ich treści zapisano, że niepełnosprawność badanego datuje się od 1 sierpnia 1998 r.

Zestawiając dane dotyczące aktywności zawodowej skarżącej z przywołanymi orzeczeniami o stopniu niepełnosprawności wydanymi względem jej ojca, Kolegium stwierdziło, że nie dopatrzyło się związku przyczynowo - skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Jednocześnie organ dodał, że skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 23 marca 2023 r.

Powyższe stanowisko potwierdza, zdaniem organu, oświadczenie skarżącej, o sprawowaniu - w okresie jej aktywności zawodowej - opieki naprzemiennej nad ojcem. Ponadto z wywiadu środowiskowego z 22 czerwca 2023 r. wynika, że decyzja o rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą "podyktowana była tym, że siostra ma dłuższy staż pracy, pracuje w pełnym wymiarze godzin, natomiast Pani B. O. pracowała na umowę zlecenie po parę godzin w tygodniu".

Organ odnosząc się następnie do stanu zdrowia ojca skarżącej wskazał na wywiad środowiskowy z dnia 4 kwietnia 2023 r. oraz oświadczenie skarżącej, w których podała informację o wystąpieniu u ojca nawrotu choroby nowotworowej prostaty oraz podejrzeniu choroby Alzheimera. Nadto wyjaśniła, że ojciec cierpi na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę. U chorego występują omdlenia, zaniki pamięci, brak kontroli nad potrzebami fizjologicznymi. Po śmierci jej brata w 2022 r. stan zdrowia ojca znacznie się pogorszył w związku z czym musiała podawać mu leki na apetyt, leki przeciwwymiotne. Jednocześnie przestał on poznawać nawet najbliższą rodzinę.

Kolegium zwróciło również uwagę na uzupełniony w sprawie materiał dowodowy o brakujące dokumenty medyczne, ocenę niepełnosprawnego w skali Barthel oraz Skrócony Test Sprawności Umysłowej (AMTS), które miały zobrazować zarówno przebieg leczenia ojca skarżącej, jak jego aktualny stan zdrowia.

Analizując uzupełniony przez organ pomocowy materiał dowodowy Kolegium podkreśliło, że dostrzegło zbiór dokumentów medycznych opatrzony tytułem "Dokumentacja medyczna pacjenta" obejmująca lata 2020 - 2023. Dokumenty te są wydane w Poradni Lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej SP MZOZ w B. i stanowią w znacznej mierze "wizyty receptowe". Nadto dokumenty te zawierają rozpoznane u niepełnosprawnego schorzenia - w tym główne, tj. przewlekła niewydolność nerek oraz współistniejące, tj. nowotwór złośliwy gruczołu krokowego, cukrzyca, otyłość, zaburzenia metabolizmu lipoprotein, nadciśnienie samoistne (pierwotne), przewlekła choroba niedokrwienna serca, kamica żółciowa. Jednocześnie Kolegium zwróciło uwagę na fakt odnotowany w ramach wizyty w SP MZOZ w B. z dnia 18 lipca 2022 r. "pacjent pozostaje w kontroli urologicznej - stan po usunięciu prostaty - bez wznowy", co świadczy o eliminacji u pacjenta wspomnianego nowotworu. Tym samym zapisy dokonywane w ramach wizyt lekarskich, dotyczące choroby współistniejącej - nowotworu złośliwego gruczołu krokowego, należy traktować jako element "Historii Chorób" u pacjenta. Wreszcie, w ocenie organu, załączone dokumenty medyczne z wizyt lekarskich w SP MZOZ nie dają obrazu aktualnego stanu zdrowia niepełnosprawnego, a jedynie ograniczają się do zapisów wspomnianych rozpoznanych u ww. chorób oraz zaleconych przez lekarza badań analitycznych. Analiza przedłożonych dokumentów medycznych nie potwierdza zatem sugerowanego przez skarżącą pogorszenia stanu zdrowia ojca, co więcej wskazuje na pozytywny aspekt, tj. skuteczne leczenie nowotworu prostaty, bez wznowy.

SKO wskazało także na przedłożoną przez skarżącą ocenę pacjenta wg skali Barthel sporządzoną w dniu 29 czerwca 2023 r. z zapisów której wynika, że ojciec skarżącej uzyskał wynik na poziomie 10 pkt na 100 pkt możliwych do osiągnięcia oraz na AMTS - Skrócony Test Sprawności Umysłowej, w ramach którego ww. uzyskał wynik na poziomie 1 pkt, co oznacza ciężkie upośledzenie pamięci (0-3 pkt). Ponadto wyjaśniło, że z informacji pozyskanych w trakcie wywiadu z dnia 22 czerwca 2023 r. wynika, iż pomoc i opieka jaką wypełnia skarżąca nad ojcem polega na zabezpieczeniu ojcu niezbędnych potrzeb, czynnościach toaletowych (mycie, przebieranie pampersa, golenie), podawaniu leków, organizowaniu wizyt lekarskich, czynnościach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (gotowanie, sprzątanie, podawanie posiłków). Nadto odnotowano, że cykl dnia ojciec ma zaburzony bowiem ma kłopoty ze snem w nocy, wobec czego odsypia w dzień. Ponadto podopieczny ma zaniki pamięci, często się potyka, nie utrzymuje równowagi. W oświadczeniu z dnia z 22 czerwca 2023 r. skarżąca opisała czynności codzienne związane z opieką tj. rano - poranna toaleta, mycie, przebieranie pampersa, przygotowanie śniadania, podanie leków, pomiar cukru i ciśnienia krwi, przygotowanie obiadu, masowanie kończyn, pranie. Kiedy przyjeżdża siostra w godzinach wieczornych skarżąca robi zakupy. Następnie wieczorem wykonuje toaletę, podaje lekki i kolację, czuwa w nocy, kontroluje czynności fizjologiczne mimo zakładanego pampersa.

Mając na uwadze powyższe, Kolegium wskazało, że czynności opiekuńcze skarżącej związane z ojcem nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu. W opinii organu, skarżąca powinna rozważyć możliwość zwrócenia się do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie pomocy w postaci usług opiekuńczych. Taka pomoc mogłaby stanowić uzupełnienie sprawowanej przez nią opieki, umożliwiając jej podjęcie zatrudnienia. Okoliczność ta mogłaby zapewne pomóc skarżącej w wykonywaniu czynności opiekuńczych względem ojca. Nadto część obowiązków w ramach czynności opiekuńczych może przejąć siostra skarżącej, na której również ciąży (czego jest świadoma) wobec ojca obowiązek alimentacyjny, wynikający wprost z treści art. 129 § 1 Kodeksu rodzinnego, jak i obowiązek moralny.

W skardze do WSA Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez jego nieprawidłową wykładnię, skutkującą uznaniem, iż nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej formy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem, pomimo tego, że jedynie ona jest w stanie sprawować stałą i osobistą opiekę nad chorym ojcem i w tym właśnie celu zrezygnowała z zatrudnienia;

- art. 7 w zw. z art 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i tym samym niepoczynienie przez organ należytych ustaleń, m.in. odnośnie braku faktycznej możliwości sprawowania stałej całodobowej opieki nad ojcem przez innych członków jego rodziny, braku po stronie jej siostry jako osoby zobowiązanej do alimentacji wobec ojca, możliwości finansowania usług opiekuńczych ze względu na sytuacje rodzinną i majątkową, a także braku faktycznej możliwości uzyskania przez skarżącą pomocy w postaci usług opiekuńczych w wymiarze, który dawałby realną możliwość podjęcia przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia; jak również dokonanie przez organ oceny dowodów wbrew zasadom logiki, zasad doświadczenia życiowego i wiedzy.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą wydania ww. decyzji były przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei w myśl art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy, Kolegium słusznie wskazało, że nie można zgodzić się z argumentacją organu I instancji jakoby nie było możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z faktem, że niepełnosprawność ojca skarżącej powstała po datach zakreślonych w art. 17 ust. 1b ustawy. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W obecnej sytuacji prawnej nie jest zatem dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdzono w ww. wyroku. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium. Wobec powyższego, moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia tylko z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy.

Mając na uwadze art. 17 ust. 1 ustawy, wyjaśnić należy, że podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie pielęgnacyjne ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy, należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Pojęcie opieki, o którym mowa w powyższym przepisie, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21).

Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy, opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13).

Zdaniem Sądu, zasadny jest zarzut skargi naruszenia art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym ojcem w zakresie wymaganym jego stanem zdrowia, a w konsekwencji nieuprawnione uznanie, że pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaną przez skarżącą opieką brak związku przyczynowo – skutkowego. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie uzasadnia stwierdzenie, że fakty i okoliczności mające istotne z punktu widzenia możliwości dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego zostały wykazane stosownymi dokumentami. Zgromadzony w aktach postępowania materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający do oceny stanu faktycznego oraz wydania decyzji w sprawie. Sąd nie podzielił jednak oceny dokonanej przez organ odwoławczy o braku związku przyczynowo - skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem

W przedmiotowej wykazane zostało, że ojciec skarżącej wg skali Barthel uzyskał jedynie 10 pkt na 100 pkt możliwych do osiągnięcia oraz wg AMTS - Skróconego Testu Sprawności Umysłowej uzyskał wynik na poziomie 1 pkt, co oznacza ciężkie upośledzenie pamięci (0-3 pkt), co przy możliwości poruszania się (ograniczonego, ale jeszcze możliwego) przez niego po mieszkaniu oznacza konieczność stałej, ciągłej, 24 godzinnej opieki, nie pozwalającej na pozostawienie niepełnosprawnego samego w domu. Dlatego opieka jaką wypełnia skarżąca nad ojcem jako osobą niepełnosprawną dotkniętą również schorzeniami natury psychicznej, polegająca na całkowitym zabezpieczeniu jego potrzeb, również w nocy, łącznie z czynnościach związanymi z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przy uwzględnieniu niezbędnej pomocy siostry, czy nawet kilku godzin opieki uzyskanej w ramach świadczeń opiekuńczych z ośrodka pomocy społecznej (gdyby je uzyskała) – zdaniem Sądu – nie pozwala na podjęcie zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu. Pomoc bowiem świadczona przez siostrę z reguły w godzinach popołudniowych czy dniach wolnych od pracy pozwala na uzyskanie czasu na załatwienie spraw poza domem oraz niezbędny odpoczynek w 24 godzinnej opiece nad niepełnosprawną osobą.

Zdaniem Sądu, skarżąca wykazała, że nawet pomimo pomocy siostry musiała zrezygnować z pracy w celu sprawowania opieki i wymaga wsparcia Państwa w tej pomocy.

Mając na uwadze powyższe, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy uwzględni powyższą oceną Sądu.

Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.