Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 886/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 4 lit. b, art. 68,
journal: Dz.U. 2023 poz 900
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, Sędzia WSA Renata Nawrot, , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi małoletniego W. K. reprezentowanego przez rodziców W. K. i G. K. na decyzję Mazowieckiego Kuratora Oświaty z dnia 12 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczniów 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Liceum im. J. S. w W. z dnia 9 sierpnia 2023 r. nr [...]; 2) zasądza od Mazowieckiego Kuratora Oświaty na rzecz skarżącego małoletniego W. K. reprezentowanego przez rodziców W. K. i G. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Syg. akt VIII SA/Wa 886/23

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 12 października 2023 roku, nr [...] M.Kurator Oświaty działając na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2023 roku, poz. 775 ze zm. dalej jako k.p.a.) w związku z art. 51 ust.1 pkt 4 lit.b ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku Prawo oświatowe( DZ.U z 2023 roku, poz. 900 dalej jako ustawa), po rozpatrzeniu odwołania rodziców małoletniego W. K. – W. i G. K. od decyzji nr [...] z 9 sierpnia 2023 roku wydanej przez Dyrektora [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w W. w przedmiocie skreślenia ucznia W. K. z listy uczniów – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.

Decyzją nr [...] z dnia 9 sierpnia 2023 roku Dyrektor [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w W. skreślił z listy uczniów [...] Liceum ucznia klasy 1c W. K.. Podstawą prawną wydania decyzji był art. 68 ust.2 i § 69 ust.1 ustawy oraz ust.2 pkt 8 Statutu [...] Liceum. Decyzję wydano na podstawie uchwały nr [...] Rady Pedagogicznej z dnia 23 czerwca 2023 roku po zasięgnięciu opinii Samorządu Uczniowskiego.

Odwołanie od decyzji wnieśli przedstawiciele ustawowi małoletniego W. K.. W odwołaniu zarzucali organowi naruszenie przepisów ustawy, a także przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Organ wskazał, że w dniu 3 października 2023 roku do Kuratorium Oświaty wpłynęło pismo zawierające wyjaśnienia dyrektora szkoły oraz dokumentacje w sprawie. Podnosił, że organ pierwszej instancji swoje ustalenia oparł na informacjach dostarczonych przez poszkodowanych i świadków zdarzeń oraz ich potwierdzenie przez policję. Argumentował, że skarżący nie kwestionował naruszeń wskazanych w zgłoszeniu na policję. Zdaniem organu w sytuacji dopuszczenia się przez skarżącego przemocy rówieśniczej wobec kolegi ze szkoły i internatu powoduje, że decyzja organu pierwszej instancji była zgodna ze stanem faktycznym.

Skargę na decyzje organu odwoławczego wniósł W. K. reprezentowany przez przedstawicieli ustawowych – rodziców G. K. i W. K..

Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 i art. 86 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w niniejszej sprawie i nie zebranie w tym celu w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, zwłaszcza :

- nie przesłuchanie małoletniego W. K. w obecności psychologa,

- nie przesłuchanie rodziców małoletniego W. K.,

- nie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego psychologa celem ustalenia jaki jest stopień rozwoju małoletniego M. B. małoletniej K. N., czy prawidłowo rejestruje i odtwarza zdarzenia, czy przejawia skłonności do konfabulacji, czy jest podatny na sugestie,

- nie przesłuchanie małoletnich M. B., O. P., F. D., J.K., K. N. w obecności psychologa,

- nie przesłuchanie rodziców małoletnich O. P., F. D., J. K., co skutkowało błędnym ustaleniem, że doszło do naruszenia i dopuszczenia się przemocy rówieśniczej i uznanie, że decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z prawem,

- art. 42 ust.3 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 roku ( DZ.U nr 78, poz. 483 ze zm.) poprzez uznanie za winnego małoletniego W. K.o dopuszczenia się przemocy rówieśniczej wobec kolegi z internatu i szkoły pomimo braku prawomocnego wyroku stwierdzającego jego winę,

Art. 70 ust.1 Konstytucji RP poprzez naruszenie konstytucyjnego prawa małoletniego W. K. do nauki oraz znaczne utrudnianie wypełniania konstytucyjnego obowiązku nauki.

Wobec powyższego skarżący wnosił o:

- uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania,

- zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2023 roku, poz. 1615.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji), zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2023, poz.1634) – dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, sąd każdorazowo obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać, czy postępowanie administracyjne zostało prawidłowo przeprowadzone w sprawie przez właściwe organy administracji publicznej. Obowiązany jest przy tym ocenić, czy w sprawie został prawidłowo ustalony stan faktyczny, czy stronie skarżącej organy zapewniły możliwość uczestniczenia w postępowaniu, a także czy organy dokonały prawidłowej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów materialnoprawnych.

Należy zauważyć, że postępowanie administracyjne jest zorganizowanym procesem stosowania prawa, który obejmuje następujące etapy:

a) ustalenie, jak norma obowiązuje w znaczeniu dostatecznie określonym na potrzeby rozstrzygnięcia;

b) uznanie za udowodniony fakt na podstawie określonych materiałów i w oparciu przyjętą teorię dowodów;

c) subsumpcja faktu uznanego za udowodniony, pod stosowaną normę prawną;

d)wiążące ustalenie konsekwencji prawnych faktu uznanego za udowodniony na podstawie stosowanej normy.

Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są - zawarte w art. 6

i art. 7 k.p.a - zasada praworządności oraz dochodzenia prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. W myśl art. 77 § 1 k.p.a organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a decyzja powinna być należycie uzasadniona, z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania o konieczności uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Przyczyną uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji było naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r., poz. 900 ) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, powołanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie jako "k.p.a.", wobec czego należało zastosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a.

Przedmiotem skargi jest decyzja M. Kuratora Oświaty w W. z dnia 12 października 2023 roku, nr [...] mocą której utrzymana została decyzja z dnia 9 sierpnia 2023 roku, Dyrektora [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w W., nr [...] w przedmiocie skreślenia W. K. z listy uczniów tej szkoły. Podstawę zaskarżonej decyzji, stanowił art. 68 ust.2 ustawy, zgodnie z brzmieniem którego, dyrektor szkoły lub placówki może, w drodze decyzji, skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły lub placówki. Skreślenie następuje na podstawie uchwały rady pedagogicznej i po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego.". Z użytego w tym przepisie sformułowania "dyrektor szkoły lub placówki może, w drodze decyzji, skreślić ucznia" wynika, że decyzja w tym przedmiocie należy do kategorii tzw. decyzji uznaniowych. Mamy z nimi do czynienia wówczas, gdy norma prawna zawiera dyspozycję w formie alternatywy, najczęściej przez sformułowanie "organ (...) może" (por. piśmiennictwo: M. Mincer, Uznanie administracyjne, Toruń 1983, s. 41-92 i powołana tamże literatura oraz M. Jaśkowska, Uznanie administracyjne w świetle orzecznictwa NSA, OMT 1983, nr 3, s. 35-39, jak również W. Jakimowicz, Zewnętrzne granice uznania administracyjnego w orzecznictwie, PiP 2010, nr 5, s. 42-43). Oznacza to, że organ administracji posiada swobodę działania oraz możliwość wyboru następstwa prawnego określonego w normie prawnej, jak również sposobu załatwienia sprawy, jednak ma obowiązek wnikliwego uzasadnienia przesłanek i kryteriów, jakimi się kierował, wybierając taki a nie inny sposób załatwienia sprawy, oraz pełnego i wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego. Nie ulega również wątpliwości, że decyzja w tym przedmiocie winna być poprzedzona przeprowadzeniem stosownego postępowania wyjaśniającego, a przy wydaniu rozstrzygnięcia organ winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, nadto motywy podjętego rozstrzygnięcia winny znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji.

W przywołanej normie art. 68 ust. 2 ustawy ustawodawca jasno określił, iż dyrektor szkoły może w drodze decyzji skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie, na podstawie uchwały rady pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego. Bezspornie w rozpatrywanej sprawie tryb ten został zachowany.

W tym miejscu zaznaczyć przyjdzie, iż statut szkoły stanowi jedynie akt norm prawa wewnątrzszkolnego oraz ma zawierać jedynie rodzaje nagród i kar stosowanych wobec uczniów oraz tryb odwoływania się od kary, co wynika z treści: art. 39 ust. 2 w związku z art. 60 ust. 1 pkt 7 ustawy o systemie oświaty i § 17 pkt 2 załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. z 2001 r. nr 61, poz. 624). Żaden inny przepis prawa nie doprecyzowuje przykładów nagród i kar pozostawiając w tym zakresie pełną swobodę organom stanowiącym statuty szkół.

Tymczasem decyzję o skreśleniu z listy uczniów, na mocy art. 68 ust. 2 ustawy, może podjąć jedynie dyrektor szkoły jako organ skreślający z listy uczniów i reprezentujący szkołę na zewnątrz, który nie jest w tym zakresie związany żadną inną normą prawa materialnego, jedynie przywołanym przepisem rangi ustawowej. Z tego powodu istnieją poważne podstawy do tego, aby nie tylko oczekiwać od dyrektora wnikliwego rozważenia sprawy, lecz także tego, aby istniała możliwość dalszej kontroli prawidłowości decyzji w toku instancji oraz ewentualnie przez sąd administracyjny po wniesieniu skargi. Jest to zgodne z zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i stwarza należytą gwarancję równego traktowania wszystkich osób przez władze publiczne (art. 32 Konstytucji RP).Zaakcentować przyjdzie, iż dyrektor szkoły nie jest związany nawet uchwałą rady pedagogicznej, która wyraża jedynie swoje stanowisko, natomiast wyłącznie dyrektor może skreślić ucznia z listy uczniów (por. Komentarz do art. 39 ustawy o systemie oświaty, Mateusz Pilich, Dom Wydawniczy ABC 2012, s. 397). O tym, czy dane okoliczności sprawy, nawet wobec zaistnienia przypadku przewidzianego w statucie oraz podjęcia przez radę stosownej uchwały w sprawie skreślenia ucznia z listy uczniów, uzasadniają jego skreślenie, w istocie decyduje dyrektor szkoły na zasadzie swobodnego uznania.

Postępowanie w sprawie skreślenia ucznia z listy uczniów toczy się według przepisów k.p.a., zwłaszcza mają w nim zastosowanie art. 7-10, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wszystkie czynności postępowania dokonywane ustnie należy przy tym utrwalać w protokołach, gdyż w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada pisemności (art. 14 § 2 k.p.a.). Uwaga powyższa jest niezbędna zważywszy na treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Decyzja o skreśleniu z listy uczniów, do wydania której stosuje się reguły postępowania określone w kodeksie postępowania administracyjnego, może być podjęta jeżeli zostało przeprowadzone postępowanie administracyjne, w którym zebrano dowody, dokładnie wyjaśniano stan faktyczny, a wydane rozstrzygnięcie uwzględnia interes społeczny i interes obywatela oraz zawiera stosowne uzasadnienie ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 1995 roku, syg. akt I SA 267/95). W poprzednim stanie prawnym kwestia usunięcia ucznia ze szkoły była regulowana przepisem, art. 39 ust.2 ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty( DZ.U z 2004 roku, nr 256, poz. 1071 ze zm.). Obecnie obowiązujący przepis art. 68 ust.2 ustawy został uchwalony w takim samym brzmieniu. Dodatkowo, obok uchwały rady pedagogicznej, która warunkuje wszczęcie postępowania, ustawa o systemie oświaty wprowadziła wymóg zasięgnięcia przez dyrektora szkoły opinii samorządu uczniowskiego. Jednak opinia w sprawie skreślenia ucznia, nawet jeśli jest dla ucznia negatywna, to w dalszym ciągu nie przesądza o wyniku postępowania, bowiem decyduje o nim w sposób swobodny wyłącznie dyrektor szkoły.

Sądowa kontrola uznaniowych decyzji jest ograniczona. Sąd może tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ rozstrzygając sprawę zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu jej załatwienia, po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności. Nakłada to na organ obowiązek wnikliwego uzasadnienia przesłanek, jakimi się kierował, wybierając właśnie taki sposób załatwienia sprawy oraz obowiązek pełnego i wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego, celem zgromadzenia materiału dowodowego dającego podstawy do rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 listopada 2011 r. o sygn. II SA/Wa 1592/11, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA).

Organ podejmując decyzję związany jest regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i merytorycznego rozstrzygania. W szczególności powinien przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej wynikającej z treści art. 7 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 kwietnia 2011 r. (art. 1 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), a więc podejmować również z urzędu wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, bowiem działając na podstawie przepisu prawa materialnego, przewidującego uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1981 r. o sygn. akt SA 820/81, publ. ONSA 1981, nr 1, poz. 57). Z przepisu art. 7 k.p.a. wynika zatem domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2006 r. o sygn. I OSK 777/05, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA).

Organ jest również zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie Sądu brak jednoznacznych ustaleń faktycznych, które by wskazywały jakich, kiedy i wobec kogo czynów dopuścił się skarżący W. K., które skutkowały wydaniem decyzji o skreśleniu go z listy uczniów szkoły. Stanowisko organu odwoławczego, iż organ w postaci dyrektora szkoły nie ma uprawnień do badania zajścia, które wywołało tak drastyczne konsekwencje nie znajduje usprawiedliwienia. Organ przed wydaniem decyzji jest zobowiązany przeprowadzić szczegółowe postępowanie wyjaśniające, aby na podstawie ustaleń faktycznych zastosować przepis prawa materialnego – w tym wypadku art. 68 ust.2 ustawy w związku z przepisami statutu szkoły i internatu. Prowadzone postępowanie przed sądem rodzinnym służy zupełnie innym celom, a mianowicie ustaleń czy doszło do naruszeń przepisów kodeksu rodzinnego, kodeksu karnego, ewentualnej demoralizacji, a jeśli tak to jakie środki winno się zastosować wobec małoletniego. W ocenie Sądu materiał zgromadzony w sprawie w postaci notatek urzędowych sporządzonych przez nauczyciela, informacji dyrektora Liceum, opinii o uczniu, wniosków M. B., A.N. nie mogą zastąpić pełnego postępowania admiracyjnego i w żadnym stopniu nie są wystarczające aby mogła zostać wydana decyzja administracyjna. Co prawda w aktach sprawy znajdują się kserokopie postanowień o wszczęciu postępowań przez różne Sądy – Wydziały Rodzinne i Nieletnich, z tym że zakreślone są nazwiska małoletnich i nie wiadomo przeciwko komu jaki Sąd prowadzi postępowanie.

W ocenie Sądu organy wydawały przedmiotowe decyzje bez prawidłowego zebrania materiału dowodowego, która to sytuacja nie pozwalała poczynić rzeczywistych ustaleń faktycznych, co zasadniczo praktycznie uniemożliwia przeprowadzeni właściwej kontroli instancyjnej.

Jak już wspomniano kontrola sądu administracyjnego, w przypadku uznania administracyjnego, nie obejmuje kwestii słuszności wyboru rozstrzygnięcia, ale zobowiązuje do zbadania zgodności decyzji z prawem i ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania oraz czy właściwie uzasadnił podjęte przez siebie rozstrzygnięcie. Rola tego sądu ogranicza się zatem do oceny sposobu ustalenia treści kryteriów indywidualizujących oraz sposobu ich wykorzystania w rekonstrukcji normy prawnej przepisu prawa materialnego, a także zbudowania uzasadnienia treści decyzji w taki sposób, aby wykazać podjęte przez organ działania i jego tok rozumowania, z punktu widzenia wszystkich wartości mających znaczenie dla treści podjętego rozstrzygnięcia, w tym stanowiska zajętego w odniesieniu do wyjaśnień i wniosków strony postępowania (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2013 r. o sygn. akt I OSK 1389/12 i z dnia 14 grudnia 2010 r. o sygn. akt I OSK 1279/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA).

Zdaniem składu orzekającego, ustawodawca nie nałożył na organ bezwzględnego obowiązku podjęcia takiej decyzji, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Organ nie jest bowiem związany treścią normy prawa materialnego, ale ma pełną swobodę w wyborze sposobu rozwiązania sprawy. Natomiast, w przypadku pojawienia się kryteriów mogących ze sobą pozostawać w kolizji, zobowiązany jest do zindywidualizowania sposobu ich wyważenia i podania wyniku pozostających ze sobą w kolizji wartości z punktu widzenia ich znaczenia dla treści decyzji. Pozostawiona organowi swoboda w zakresie rozstrzygania nie posiada jednak charakteru bezwzględnego, na co wskazywał organ odwoławczy błędnie twierdząc, iż w tej sprawie był związany do obligatoryjnego zastosowania regulacji Statutu oznaczonej jako obowiązek skreślenia z listy uczniów, która to sankcja, zdaniem tego organu, nie wykracza poza granice uznania administracyjnego.

Zaakcentować przyjdzie, iż w ocenie składu orzekającego, tzw. "luz" decyzyjny organu, wynikający z uznaniowego charakteru decyzji, wymaga wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy, zarówno tych, które odzwierciedlają indywidualną sytuację skarżącego lub też stoją na przeszkodzie takiemu uznaniu, jak i tych, które leżą po stronie samego organu, przy jednoczesnym respektowaniu celów określonych w ustawie o systemie oświaty. Nie ulega jednak wątpliwości, że rolą każdej szkoły jest obok realizacji zadań dydaktycznych, prowadzenie działalności wychowawczej, skierowanej do powierzonych jej opiece uczniów. Natomiast uczeń, który swoją podstawą narusza ogólnie przyjęte normy określone w statucie szkoły, powinien liczyć się z możliwością ponoszenia konsekwencji swoich zachowań.

W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją, uchybiły wskazanym powyżej regułom postępowania i to w sposób mający istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, w szczególności poprzez niewyczerpujące i mało wnikliwe jej rozpatrzenie. Przede wszystkim podkreślić należy, że z jednej strony należało wyważyć interes ogółu uczniów szkoły, a z drugiej strony interes samego skarżącego (art. 7 k.p.a.). Dodatkowo, w uzasadnieniach obu rozstrzygnięć nie dokonano analizy sytuacji skarżącego, z uwagi na treść art. 107 § 3 k.p.a., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy powinny rozważyć powyższe okoliczności, jak i przepisy prawa mające zastosowanie do ich oceny. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonywującej treści (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1994 r. o sygn. III ARN 55/94, publ. OSNAPiUS z 1995 r. Nr 7, poz. 83). Zatem usprawiedliwiony jest zarzut skarżącego, dotyczący naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania w przedmiocie dokonania niewadliwych ustaleń faktycznych. W ocenie Sądu doszło też do naruszenia dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności w zakresie odnoszącym się do braku szczegółowej argumentacji, która legła u podstaw zastosowania przez organy najsurowszej kary z obowiązującego katalogu kar. Organ pierwszej instancji nie wyjaśnił, dlaczego uznał, iż zastosowanie wobec skarżącego kary najsurowszej jest w tym wypadku uzasadnione, jak również nie podał, z jakich przyczyn uznał, iż którakolwiek z kar łagodniejszych nie będzie karą adekwatną wobec jego zachowania. Tym samym nie uzasadnił, dlaczego skorzystał z najbardziej rygorystycznej w skutkach sankcji administracyjnej. W powyższym zakresie decyzje organów obu instancji nie zawierają uzasadnienia, które pozwoliłoby na dokonanie oceny legalności zaskarżonej decyzji. Nie można wykluczyć, że zachowanie W. K. było rażąco naganne i w kontekście powołanych regulacji prawnych, w tym uregulowań Statutu [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] oraz statutu internatu i mogło skutkować skreśleniem go z listy uczniów, jednak koniecznym jest wówczas szczegółowe uzasadnienie takiej decyzji, w tym poczynienie niewadliwych ustaleń faktycznych, przeprowadzenie dowodowego w tym zakresie.

Z tych też względów biorąc pod uwagę naruszenie przepisów postępowania, brak pełnego postępowania dowodowego i poczynienia ustaleń faktycznych nie dawał podstawy do zastosowania przepisów prawa materialnego. Prawidłowo można zastosować przepisy prawa materialnego tylko wtedy gdy poczyniono niewadliwe ustalenia faktyczne.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów Konstytucji RP należy zauważyć, iż do ich naruszenia mogłoby dość w przypadku bezpośredniego odnoszenia się do norm tam zawartych, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Z tych też względów biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c) p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.