Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 654/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69  art. 7 ust. 3
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca) Protokolant st. specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 11 sierpnia 2021 r. nr 9001-2020-004299 w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2019 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kamiennej Górze nr 0007-2020-003691 z dnia 16 czerwca 2020 r.; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B. S. (dalej: strona, strona skarżąca, skarżąca) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: Dyrektor OR ARiMR, organ II instancji) z dnia 11 sierpnia 2021 r. numer 90001-2020-004299, utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kamiennej Górze (dalej: Kierownik BP ARiMR, organ I instancji) z dnia 16 czerwca 2021 r. numer 0007-2020-003691 o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 27 kwietnia 2020 r. Kierownik BP ARiMR wydał decyzję, na mocy której przyznał stronie skarżącej na rok 2019 płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej kwocie 61 354,33 zł. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał m.in., że powierzchnia działek zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności wynosiła [...] ha, a powierzchnia działek stwierdzona w toku postępowania została ustalona na [...] ha (łączna powierzchnia obszaru wykluczonego wyniosła [...] ha i obszar wykluczenia został ustalony w oparciu o aktualną powierzchnię maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO). Środki finansowe wynikające z powyższej decyzji zostały przekazane skarżącej na jej rachunek bankowy w dwóch etapach: w dniu 14 listopada 2019 r. (zaliczka na poczet płatności bezpośrednich) oraz w dniu 12 maja 2020 r. (płatność końcowa).

W dniu 20 sierpnia 2020 r. Dyrektor OR ARiMR we Wrocławiu wydał decyzję, w której uchylił powyższą decyzję Kierownika BP ARiMR, wskazując, że powierzchnia MKO powinna być powtórnie, prawidłowo wyznaczona dla części działek, a ponadto wskazał na niedostatki uzasadnienia tak uchylonej decyzji. Mianowicie, uzasadnienie decyzji organu I instancji nie zawierało wskazania, które konkretnie części kwestionowanych przez organ działek zostały wykluczone z płatności i z jakiego powodu.

Po powtórnym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia 22 września 2020 r. orzekł o przyznaniu skarżącej płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na 2019 r. w łącznej wysokości 59 351,26 zł, podając w uzasadnieniu, że powierzchnia działek zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności wynosiła [...] ha, a powierzchnia działek stwierdzona w toku postępowania została ustalona na [...] ha (łączna powierzchnia obszaru wykluczonego wyniosła [...] ha).

Po rozpoznania odwołania strony od wyżej powołanej decyzji organu I instancji, Dyrektor OR ARiMR w dniu 14 grudnia 2020 r. wydał decyzję, w której utrzymał decyzję Kierownika BP ARiMR w mocy, podzielając w całej rozciągłości stanowisko organu I instancji.

Następnie, decyzją z dnia 16 czerwca 2021 r. Kierownik BP ARiMR ustalił stronie skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 1.558,61 zł. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji powołał się m.in. na treść art. 104 k.p.a., art. 29 ust. 1 i art. 49 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r., poz. 1505, dalej jako: ustawa o Agencji), art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312, dalej jako: ustawa o płatnościach), art. 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, s. 69, dalej jako: rozporządzenie Komisji nr 809/2014), art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (DZ. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r. s. 549, z późn. zm., dalej jako: rozporządzenie Parlamentu i Rady nr 1306/2013) oraz art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 312/1 z 23.12.1995, dalej jako: rozporządzenie Rady nr 2988/95). W oparciu o powyższe przepisy, organ stwierdził, że z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której strona uzyskała płatności, utraciła ona uprawnienie do uzyskania ich w części (w kwocie odpowiadającej różnicy między sumą płatności przekazanych na rachunek bankowy strony na podstawie pierwotnej decyzji z dnia 27 kwietnia 2020 r. a sumą tych płatności przyznanych w ostatecznej decyzji z dnia 22 września 2020 r., tj. 1.558,61 zł). Dalej, zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy o płatnościach, organ odstąpił od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w kwocie nie wyższej niż równowartości 100 euro. Następnie organ przeanalizował przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności określone w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014 i wskazał, że w niniejszej sprawie wypłacone na podstawie decyzji z dnia 27 kwietnia 2020 r. płatności na 2019 r. nie wynikały z pomyłki organu, bowiem w dniu wydawania tej decyzji Kierownik BP ARiMR nie posiadał informacji, z których wynikałoby, że powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli administracyjnej jest mniejsza niż powierzchnia faktycznie użytkowana rolniczo (informację tę organ otrzymał już po wydaniu powyższej decyzji). Zatem zdaniem organu błąd ten mógł zostać przez stronę wykryty w zwykłych okolicznościach, ponieważ deklaracja rolnika była większa niż powierzchnia użytkowana rolniczo.

Po rozpatrzeniu odwołania strony skarżącej od powyższej decyzji, decyzją z dnia 11 sierpnia 2021 r. nr 9001-2020-004299 Dyrektor OR ARiMR utrzymał powyższą decyzję w mocy. Organ II instancji nie podzielił stanowiska Kierownika BP ARiMR, że dokonane na rzecz strony płatności w kwocie przekraczającej kwotę należną miałyby nie wynikać z pomyłki organu. Organ II instancji wskazał, że powierzchnia MKO na 2019 r. została wyznaczona na podstawie ortofotomapy datowanej na dzień 12 czerwca 2019 r. i powierzchnia ta została dopasowana do wyników kontroli terenowej z kwietnia 2019 r. (obraz ortofotomapy nie odbiega od wyników kontroli). Skoro zatem powyższe wyniki kontroli oraz ortfofotomapa były w dyspozycji organu I instancji, to w ocenie organu II instancji należy przyjąć, że poprawne wartości MKO były Kierownikowi BP ARiMR znane przy wydawaniu decyzji z dnia 27 kwietnia 2020 r. dotyczącej płatności za 2019 r., co w konsekwencji oznacza, że w sprawie mamy do czynienia z przekazaniem płatności na skutek błędu organu. Jednakże zdaniem Dyrektora OR ARiMR strona mogła z łatwością ten błąd dostrzec, ponieważ występując o płatności na 2019 r. miała świadomość, na jakim obszarze znajdowała się uprawa. Organ ten wskazał, że wyniki kontroli terenowej z kwietnia 2019 r. (dotyczącej sprawy płatności za 2018 r.) wraz z ortofotomapą z czerwca 2019 r. potwierdzają, że strona w 2019 r. użytkowała grunty o powierzchni [...] ha, a obszary zadrzewione, zakrzaczone, porośnięte samosiejkami nie mogą zostać zakwalifikowane do tej płatności. Uprawnionym jest zatem stwierdzenie, że rolnik zawyżył zadeklarowaną powierzchnię, mając świadomość nieprawidłowego oświadczenia w tym zakresie. Stwierdził organ, że trudno byłoby przyjąć, iż błąd w deklaracji, odnoszący się do rzeczywistego użytkowania gruntów, nie mógł zostać przez rolnika wykryty. W tej sytuacji, w ocenie organu II instancji nie zostały spełnione obie przesłanki z art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014, w związku z czym obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności ma w sprawie zastosowanie.

Na powyższą decyzję strona wywiodła skargę do tutejszego Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, wskazując, że rozstrzygnięcia te naruszają przepisy art. 2 w zw. z art. 7 Konstytucji RP. Strona ponadto wniosła o przekazanie Sądowi przez organ dokumentów będących w jego posiadaniu, celem ustalenia przesłanek czynności prawnych podjętych z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 25 marca 2021 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 129/20 tutejszy Sąd oddalił skargę skarżącej na decyzję Dyrektora OR ARiMR z dnia 13 stycznia 2020 r. nr 9001-2020-000017, dotyczącą przyznania skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r. Z uzasadnienia wyroku wynika m.in., że decyzja ta została wydana w oparciu o wyniki kontroli terenowej z kwietnia 2019 r., podczas której ustalono, że powierzchnia zadeklarowana do płatności jest większa od powierzchni stwierdzonej łącznie o [...] ha (zatem powierzchnia stwierdzona wyniosła [...] ha) oraz, że skarżąca argumentowała, że podstawę do ustalenia przedmiotowych płatności winna stanowić ekspertyza dotycząca siedliska przyrodniczego, w której w odmienny sposób wyznaczone zostały działki siedliskowe. Ponadto strona w toku postępowania administracyjnego wnosiła o ponowne przeprowadzenie kontroli na miejscu i w odwołaniu kwestionowała wyniki kontroli, twierdząc, że została ona przeprowadzona nierzetelnie i organ w sposób nieuprawniony wykluczył z płatności powierzchnie, które w rzeczywistości stanowią obszar kwalifikowalny. Prawomocnym postanowieniem dnia 1 lutego 2022 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 96/21 tutejszy Sąd umorzył postępowanie w sprawie ze skargi skarżącej na opisaną już wyżej decyzję Dyrektora OR ARiMR z dnia 14 grudnia 2020 r. nr 9001-2020-004253, dotyczącą przyznania skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 r. (okoliczności znane Sądowi z urzędu).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021.137 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022.329 z późn. zm.) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika BP ARiMR z dnia 16 czerwca 2021 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co skutkowało koniecznością ich uchylenia.

W niniejszej sprawie przedmiot skargi stanowi decyzja Dyrektora OR ARiMR, utrzymująca w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w kwocie 1.558,61 zł. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 29 ustawy o Agencji. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Z kolei zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji, właściwym w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest możliwość zastosowania w stosunku do strony skarżącej przepisu art. 7 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji nr 809/2014, wyłączającego obowiązek zwrotu nienależnie pobranych przez skarżącą płatności.

Stosownie do treści art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 809/2014, w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2.

Jak wynika natomiast z art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014, obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

W niniejszej sprawie wypłata płatności końcowej środków w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przyznanych skarżącej na mocy decyzji z dnia 27 kwietnia 2020 r., nastąpiło w dniu 12 maja 2020 r. Natomiast decyzja Kierownika BP ARiMR o ustaleniu stronie skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 1.558,61 zł została wydana w dniu 16 czerwca 2021 r., a więc po upływie 12 miesięcy od dokonania płatności.

W ocenie Dyrektora OR ARiMR, w sprawie nie doszło do łącznego spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 7 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji nr 809/2014, a tym samym brak jest podstaw do odstąpienia od ciążącego na skarżącej obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności we wskazanej kwocie. Jakkolwiek wypłata płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2019 r. na rzecz skarżącej w nadmiernej wysokości nastąpiła na skutek omyłki organów administracji (co stwierdził Dyrektor OR ARiMR w zaskarżonej decyzji, korygując w tym zakresie stanowisko organu I instancji), to jednak w ocenie tego organu, błąd w tym zakresie mógł zostać wykryty przez skarżącą w zwykłych okolicznościach, ponieważ występując o płatności na 2019 r. zawyżyła ona zadeklarowaną powierzchnię, mając świadomość nieprawidłowego oświadczenia w tym zakresie. Organ wskazał przy tym na znane nie tylko organowi ale również stronie wyniki kontroli terenowej z kwietnia 2019 r. (dotyczącej sprawy płatności za 2018 r.), które wraz z ortofotomapą z czerwca 2019 r. potwierdzają, że strona w 2019 r. użytkowała w rzeczywistości grunty o powierzchni [...] ha.

Oceniając powyższe stanowisko, w pierwszej kolejności wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym celem określonego w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014 wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tę część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. Ocenę taką dodatkowo uzasadnia odwołanie się do reguł wykładni językowej. Przepis art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014 stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki organu. Zwrot ten wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Przyjąć, zatem należało, że możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014 to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik - przy dołożeniu należytej staranności - mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna (por. wyrok NSA z 15 czerwca 2011 r., II GSK 594/10; z 24 kwietnia 2013 r., dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Podkreślenia również wymaga, że treść powyżej wskazanego przepisu art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014 nie definiuje pojęcia "pomyłki organu", a co za tym idzie należy przyjąć szerokie rozumienie tego pojęcia. W konsekwencji powyższego uprawnionym jest w ocenie Sądu stwierdzenie, iż w kontekście art. 7 ust. 3 omawianego rozporządzenia Komisji oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., to na organie procedującym w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności, ciąży obowiązek wyjaśnienia wszelkich okoliczności wpływających na obowiązek zwrotu nienależnych płatności. Tym bardziej, że decyzja nakładająca na rolnika obowiązek zwrotu nie jest decyzją uznaniową, lecz związaną. Dlatego też organ, prowadząc postępowanie w przedmiocie odzyskiwania nienależnej płatności, powinien szczegółowo rozważyć i umotywować istnienie lub brak wszystkich przesłanek, o których mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdza, że zasadnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż wypłata nienależnej płatności na rzecz strony skarżącej spowodowana została błędem organu. Organ II instancji prawidłowo wywiódł, że skoro wyniki kontroli z kwietnia 2019 r. (oraz odpowiadająca tym wynikom ortfofotomapa z czerwca 2019) były w dyspozycji organu I instancji, to trzeba przyjąć, że poprawne wartości MKO były Kierownikowi BP ARiMR znane przy wydawaniu decyzji z dnia 27 kwietnia 2020 r., dotyczącej przyznania na rzecz skarżącej płatności za 2019 r., na podstawie której została wypłacona płatność w zawyżonej wysokości. Dyrektor OR ARiMR słusznie również zauważył, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania w sposób prawidłowy, nie dość wnikliwie zbadał okoliczności sprawy i nie oparł się na powołanych wyżej dowodach, którymi dysponował. Wobec tego Sąd zgadza się z organem, że pierwsza przesłanka wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności (wypłata zawyżonej kwoty na skutek błędu organu) została w sprawie spełniona.

Ponadto, zdaniem Sądu, popełniony przez organ błąd niewątpliwie dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, bowiem odnosi się do powierzchni gruntów użytkowanych rolniczo przez skarżącą w 2019 r., w oparciu o którą dokonywana jest kalkulacja należnej płatności.

Należy jednak stwierdzić, że fakt, iż strona, występując o płatności na 2019 r., zadeklarowała powierzchnię użytkowaną rolniczo [...] ha (znając wyniki kontroli terenowej z kwietnia 2019 r., dotyczącej sprawy płatności za 2018 r.) w sytuacji, gdy powierzchnia działek stwierdzona w toku postępowania została ustalona pierwotnie na [...] ha, a następnie na [...] ha, nie jest w ocenie Sądu wystarczający do uznania, że strona mogła z łatwością dostrzec pomyłkę organu. W sprawie organ wywodził, że błąd odnoszący się do rzeczywistego użytkowania gruntów, mógł zostać przez stronę łatwo wykryty. Nie bierze jednak organ zupełnie pod uwagę okoliczności, że strona od początku kwestionowała wyniki kontroli terenowej z kwietnia 2019 r., i to zarówno w sprawie dotyczącej przyznania płatności za 2018 r., jak i za 2019 r. Mianowicie, strona zaskarżyła do tutejszego Sądu decyzję Dyrektora OR ARiMR z dnia 13 stycznia 2020 r. nr 9001-2020-000017, dotyczącą roku 2018, jak i decyzję Dyrektora OR ARiMR z dnia 14 grudnia 2020 r. nr 9001-2020-004253, dotyczącą roku 2019. W przedmiocie przyznania płatności za 2018 r., tutejszy Sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 25 marca 2021 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 129/20 oddalił skargę skarżącej. Z uzasadnienia tego wyroku wynika wprost, że skarżąca stała na stanowisku, że kontrola terenowa z kwietnia 2019 r., w oparciu o wyniki której została wydana powyższa decyzja Dyrektora OR ARiMR, została przeprowadzona nierzetelnie oraz, że organ w sposób nieuprawniony wykluczył z płatności zadeklarowane przez nią powierzchnie. Ponadto skarżąca zaskarżyła również decyzję Dyrektora OR ARiMR z dnia 14 grudnia 2020 r., dotyczącą przyznania płatności na 2019 r. Jak już wyżej wskazano, również i ta decyzja została wydana w oparciu o wyniki kontroli terenowej z kwietnia 2019 r. (oraz odpowiadającą tym wynikom ortofotomapę z czerwca 2019 r.). Prawomocnym postanowieniem z dnia 1 lutego 2022 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 96/21 tutejszy Sąd umorzył postępowanie w sprawie ze skargi skarżącej na powyższą decyzję.

W ocenie Sądu, w sytuacji, w której strona nie zgadza się z wynikami kontroli terenowej, w oparciu o które ustalana (stwierdzana) jest powierzchnia stanowiąca podstawę do obliczenia należnej płatności, a następnie składa skargi do sądu administracyjnego na decyzje, w których organ traktuje wyniki tej kontroli jako zasadniczy dowód w sprawie, nie można mówić o możliwości dostrzeżenia przez stronę popełnionego przez organy błędu w zakresie tej powierzchni, skutkującego uznaniem części płatności za nienależną (błędu "na jej korzyść"), a tym bardziej dostrzeżenia tego błędu w zwykłych okolicznościach, tak jak jest o tym mowa w treści art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014. Zawarte tam określenie "błąd mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach" odnosi się bowiem zdaniem Sądu do takich sytuacji, w których błąd może zostać dostrzeżony z łatwością, jest oczywisty i dostrzegalny dla każdego. Tymczasem w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z tego rodzaju sytuacją. Nie można bowiem uznać, że skarżąca mogła z łatwością zauważyć ów błąd organu popełniony na jej korzyść, skoro, realizując przysługujące jej prawo do kwestionowania decyzji administracyjnych oraz prawo do sądu, nie zgadzała się ona z przedmiotowymi wynikami kontroli i uznawała je za nierzetelne. Nie sposób też nie dostrzec, że powierzchnia działek stwierdzona w roku 2018 została ustalona na [...] ha, a w roku 2019 pierwotnie na [...] ha, a następnie na [...] ha i to biorąc pod uwagę, że organ przez cały czas dysponował tym samym dokumentem (wyniki kontroli terenowej z kwietnia 2019 r.). Przy tak różnych ustaleniach co do powierzchni stwierdzonej, tym bardziej trudno przyjąć w sposób bezsprzeczny i jednoznaczny, że strona mogłaby sama i to z łatwością zauważyć błąd organu.

Rozstrzygając zaistniały spór odwołać się także należy do zasady uregulowanej w art. 2 Konstytucji RP. Zdaniem Sądu nie sposób przyjąć w demokratycznym państwie prawnym, że organy administracji. przyznając określone świadczenie i wypłacając je obywatelowi nie dostrzegają, iż świadczenie to jest nienależne, oczekują natomiast, że fakt ten z łatwością dostrzeże sam obywatel. Zasady demokratycznego państwa prawa nie pozwalają także na bezkrytyczne przyjęcie, iż w takich sytuacjach kosztami błędu organu, niezauważającego braku spełnienia pewnych kryteriów przyznania świadczenia, obciążany ma być obywatel, osoba nieposiadająca specjalistycznej wiedzy, nieobeznana z przepisami prawa, w odróżnieniu od organów dysponujących wykwalikowanymi pracownikami.

W przekonaniu Sądu nie może być tak, że organ przyznaje konkretnej osobie jakieś świadczenie pieniężne, także w wyniku własnego błędu co do rozumienia przesłanek przyznania świadczenia, bądź niezauważenia ich niespełnienia przez wnioskodawcę, skutkujących następnie utratą prawa do pobierania świadczenia (w tym przypadku w części), a osoba ta, działając w dobrej wierze, wydatkuje te świadczenia, a następnie organ nakazuje jej te świadczenia zwrócić i to po upływie roku od dnia wydania decyzji przyznającej płatność. Tego rodzaju praktyki nie są możliwe w państwie gdzie zasada praworządności jest podstawą jego funkcjonowania (tak również WSA w Łodzi w prawomocnym wyroku z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 939/19, dostępnym na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA).

W tym miejscu podnieść należy, choć nie ma to oparcia w przepisie ustawy, że skarżąca działała w dobrej wierze. Przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, iż podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działa zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale - w danych okolicznościach - usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny, mniemając, że one istnieją, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność tego mniemania można w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II GSK 21/14, CBOSA). Z analizowanego zachowania skarżącej wynika zdaniem Sądu, że pozostawała ona w nieświadomości co do błędu popełnionego przez organ i z pewnością nie było jej celem bezprawne uzyskiwanie świadczenia, a także nie mogła w zwykłych okolicznościach tego błędu dostrzec. Skarżąca, działając w sposób prawnie chroniony (realizując przysługujące jej prawo do kwestionowania decyzji administracyjnych oraz prawo do sądu), kwestionowała bowiem aspekty faktyczne i prawne dotyczące otrzymania przedmiotowej płatności, które przesądziły o przyznaniu jej płatności w zawyżonej (jak się później okazało) wysokości.

Reasumując, Sąd stwierdza, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika BP ARiMR z dnia 16 czerwca 2021 r., wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a to art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014, które to naruszenie niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało wyeliminowanie tych rozstrzygnięć z obrotu prawnego.

Rozpatrując ponownie sprawę zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranej płatności, organy będą zobowiązane do uwzględnienia przedstawionej interpretacji przepisu art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014 oraz stanowiska Sądu dotyczącego oceny okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Z tych wszystkich względów, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.