Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2472/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 136, 137, 140 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2012 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z [...] grudnia 2009 r. nr [...] – obie w części zobowiązującej M.B. do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kwoty zwaloryzowanego odszkodowania; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części opisanej w pkt. 1 wyroku nie podlega wykonaniu; 3. w pozostałej części skargę oddala; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego M.B. kwotę 230 (dwieście trzydzieści) złotych tytułem zwrotu połowy kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...], decyzją z [...] listopada 2011 r. w [...], uchylił decyzję Prezydenta W. z [...] grudnia 2009 r. w [...] w części określającej zwaloryzowaną kwotę odszkodowania w wysokości [...] zł, którą M.B. został zobowiązany do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa i ustalił aktualną wartość tej kwoty na [...] zł zaś w pozostałej części tj. orzekającej o zwrocie na rzecz M.B. nieruchomości położnej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 i działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że objęte decyzją działki stanowią części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o pow. [...] m2 wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego W.[...] z [...] października 1978 r. Nieruchomość ta stanowiła w dniu wywłaszczenia własność skarżącego M.B. i została przeznaczona pod zabudowę Zakładów [...] im. [...] – zgodnie z decyzją lokalizacyjną nr [...] z [...] lipca 1977 r. Organ ustalił, że nieruchomość przejęta powyższą decyzją wywłaszczeniową obecnie stanowią działki ewidencyjne: nr [...], nr [...] – część, nr [...] i nr [...] część z obrębu [...]. Przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją są działki nr [...] i nr [...]. Pozostałe działki zostały objęte odrębnymi postępowaniami administracyjnymi, w których zostały także wydane decyzje. Zostało ustalone w toku postępowania, że decyzją Prezydenta W. z [...] września 1982 r. stwierdzono, że decyzja lokalizacyjna nr [...] z [...] lipca 1977 r. straciła swoją ważność z uwagi na brak wystąpienia przez inwestora o wydanie pozwolenia na budowę. Z wypisu z rejestru gruntów oraz odpisu z księgi wieczystej wynika, że działka nr [...] o pow. [...] m2 stanowi własność Skarbu Państwa i jest we władaniu Zarządu Dzielnicy [...] W., natomiast działka nr [...] o pow. [...] m2 stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w użytkowaniu Zakładów [...]. Organ I instancji przeprowadził w dniu 10 lipca 2009 r. oględziny przedmiotowej nieruchomości, w trakcie których ustalił, że działka nr [...] zajęta jest częściowo pod zieleń, a częściowo pod ogrodzenie z bloków betonowych. Teren jest niezabudowany, porośnięty trawą i drzewami. Natomiast działka nr [...] stanowi usypany wał (piach, kamienie, gruz) i jest niezabudowana. Organ w świetle powyższych ustaleń uznał, że zostały spełnione przesłanki z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami uzasadniające zwrot nieruchomości, gdyż stały się one zbędne dla realizacji celu wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n. Bezspornym jest bowiem, iż na omawianych działkach nie została zrealizowana inwestycja w postaci rozbudowy Zakładów [...] im. [...]., na którą to zostały one przeznaczone. Podkreślenia wymaga, zdaniem organu, że decyzja lokalizacyjna nr [...] z [...] lipca 1977 r. straciła swoją ważność na podstawie ostatecznej decyzji z [...] września 1982 r. Wyłączenie spod lokalizacji inwestycji skutkuje tym, że nie można, w tej sytuacji, mówić o zrealizowaniu jakiegokolwiek celu wywłaszczenia. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie organu I instancji w przedmiocie zwrotu części nieruchomości wskazanej w decyzji jest zasadne i prawidłowe. Na etapie postępowania odwoławczego uzupełniony został materiał dowodowy o nowo sporządzony operat szacunkowy z [...] sierpnia 2011 r., wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego M.D.. Kwota zwaloryzowanego odszkodowania na dzień [...] sierpnia 2011 r., po uwzględnieniu denominacji, wyniosła [...] zł. Wobec tego konieczne było uchylenie decyzji w części określającej zwaloryzowaną kwotę odszkodowania i orzeczenie aktualnej wartości tej kwoty na [...] zł

W skardze na decyzję Wojewody [...], uzupełnionej pismem pełnomocnika adwokata A.Z. z dnia [...] maja 2012 r., M.B. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 7 i 77 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i niewyczerpujące zbadanie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie,

2) art. 136 ust. 3 i 4 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niewłaściwą wykładnie, wskutek której błędnie uznano, iż nie jest zasadny zwrot skarżącemu całości gruntu, na którym cel wywłaszczenia nie został zrealizowany,

3) art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 7 kpa poprzez brak ustaleń czy skarżącemu, w wyniku wywłaszczenia zostało wypłacone odszkodowanie i w konsekwencji o obowiązku zwrotu przez skarżącego zwaloryzowanej kwoty odszkodowania w sytuacji kiedy nie było wiadome czy skarżący w ogóle otrzymał w wyniku wywłaszczenia jakiekolwiek odszkodowanie,

4) art. 62 kpa poprzez nie załatwienie sprawy dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej w decyzji o wywłaszczeniu jako działki nr ew. [...] w jednym postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem jednej decyzji w sprawie,

5) art. 107 kpa poprzez brak istotnych elementów decyzji, w szczególności poprzez niewyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne rozstrzygnięcia, w szczególności poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji na okoliczność wyodrębnienia z wywłaszczonej nieruchomości działek o tak kuriozalnym kształcie i położeniu (wewnątrz nieruchomości) jakimi są działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...] objęte zakwestionowaną decyzją, jak również poprzez brak wyjaśnienia co do okoliczności związanych z przekazaniem na rzecz podmiotów trzecich nieruchomości.

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga tylko częściowo jest zasadna.

Z materiału dokumentacyjnego wynika, że decyzją Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] października 1978 r. została wywłaszczona nieruchomość stwierdzająca własność skarżącego M.B. położona w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2.

Wywłaszczona nieruchomość stanowiła w dacie wywłaszczenia działkę oznaczoną w ewidencji gruntów nr [...]. Skarżący wnioskiem z 17 sierpnia 2004 r. wystąpił o zwrot całej nieruchomości objętej decyzją wywłaszczenia z 1978 r. Zostało przez organ zwrotowy ustalone, że dawna działka nr [...] obecnie stanowi działki ewidencyjne nr: [...], [...], część działek nr [...] i [...] – w obrębie [...]. Organ w zaskarżonej decyzji rozstrzygnął częściowo o wniosku skarżącego o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a mianowicie orzekł o zwrocie działek nr [...] i nr [...] w obrębie [...]. Natomiast co do pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości zostały wydane jeszcze dwie decyzje, którymi odmówiono zwrotu. Są to decyzje Prezydenta W.: z [...] grudnia 2009 r. nr [...] odmawiająca zwrotu działki nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha, która wg oświadczenia złożonego na rozprawie w dniu 30 maja 2012 r. przez pełnomocnika skarżącego jest ostateczna i odwołanie nie było wnoszone oraz decyzja z [...] grudnia 2009 r. nr [...] orzekająca o odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości wchodzącej w skład działki nr [...] o pow. [...] m2, która wg. oświadczenia złożonego na rozprawie została uchylona przez organ odwoławczy, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Znacząca część skargi i jej zarzutów, a także obszernego uzasadnienia tych zarzutów sprowadza się do kwestionowania przez skarżącego rozpatrzenia jego wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości aż trzema decyzjami, z których każda odnosi się do innych części nieruchomości objętej decyzją wywłaszczeniową. Zdaniem Skarżącego jego wniosek winien być rozstrzygnięty jedną decyzją, co pozwoliłoby na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i wyczerpujące zbadanie materiału dowodowego.

Odnośnie tych zarzutów skargi to należy wskazać, że zasadą postępowania administracyjnego jest rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej co do jej istoty jedną decyzją administracyjną. Zasada ta wyrażona jest w art. 104 § 1 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Jednocześnie przepis ten w §2 przewiduje wyjątek od tej zasady dopuszczając możliwość decyzji częściowej stanowi bowiem, że decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Kryterium dopuszczalności wydania decyzji częściowej ma charakter przedmiotowy (vide: wyrok NSA z 12.06.2001r. sygn. akt II SA 3214/00 – Lex nr 75525). Tak więc dopuszczalne jest wydanie kilku decyzji rozstrzygających daną sprawę co do istoty, z których każda rozstrzyga sprawę w części. W rozpoznawanej sprawie było to możliwe z uwagi na znaczącą powierzchnię nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot, podziale tej nieruchomości w przeszłości na kilka działek ewidencyjnych, których stan faktyczny i prawny był różny w dacie rozpatrywania wniosku zwrotowego. W zakwestionowanej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zaznaczono w uzasadnieniach, że rozstrzyga tylko częściowo wniosek zwrotowy i w jakiej części oraz, że w części nierozstrzygniętej przewidziane jest wydanie odrębnych decyzji, co też się stało. Należy więc stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisu art. 104 kpa i kwestionowanie przez skarżącego, że wniosek jego nie został rozstrzygnięty przez wydanie jednej decyzji jest nieuzasadnione. Tym bardziej, że rozstrzygnięcie inną decyzją wniosku zwrotowego, co do przeważającej powierzchni wywłaszczonej nieruchomości bo aż [...] m2 z [...] m2 wywłaszczonej jest już ostateczne. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 62 kpa, gdyż reguluje ten przepis kwestię współuczestnictwa, a więc kwestii podmiotowych, a nie przedmiotowych, które wiążą się z rozstrzygnięciem sprawy kilkoma decyzjami częściowymi. Część zarzutów skargi - przeważająca – odnosi się do tej części wywłaszczonej nieruchomościami, której dotyczył wniosek zwrotowy, a która została rozstrzygnięta innymi decyzjami, nie stanowi przedmiotu rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji zatem pozostaje poza kontrolą Sądu w niniejszym postępowaniu.

Przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości reguluje przepis ust. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarstwie nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.) – jest nią zbędność wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stosownie do treści art. 137 ust. 1 powołanej ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli, mimo upływu okresów określonych w tym przepisie, cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. W postępowaniu zwrotowym organ bada tylko przesłanki określone w powołanych przepisach art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i w razie ich wystąpienia orzeka o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Stosownie zaś do ust. 2 art. 137 jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. W rozpoznawanej sprawie organ orzekł o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości, objętej zaskarżoną decyzją, gdyż ustalił, że co do tej części nieruchomości wystąpiły przesłanki uzasadniające jej zwrot – o co sam skarżący wnioskował. Niezasadnie więc skarga zarzuca naruszenie art. 136 ust. 3 i 4 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Również nie znajduje potwierdzenia zarzut naruszenia art. 107 kpa, gdyż zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy przewidziane tym przepisem. Z tych względów skarga w części dotyczącej orzeczenia o zwrocie wymienionych w nim działek gruntu, jako niezasadna, podlega oddaleniu.

Natomiast uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten stanowi, że w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel zwraca właścicielowi nieruchomości w dniu zwrotu ustalone w decyzji odszkodowanie. Zaskarżoną decyzją został nałożony na M.B. obowiązek zwrotu na rzecz Skarbu Państwa ustalonej w decyzji wywłaszczeniowej kwoty odszkodowania na nieruchomość, której zwrot orzeczono. Oczywistym jest, że zwrot odpowiednio zwaloryzowanej kwoty odszkodowania może dotyczyć tego odszkodowania, które zostało wypłacone wywłaszczonemu. Ma racje skarżący, że samo ustalenie odszkodowania w decyzji wywłaszczeniowej nie jest jednoznaczne z rzeczywistą wypłatą. Skarżący w piśmie uzupełniającym skargę podnosi, że nie pamięta, czy zostało mu wypłacone odszkodowanie ustalone w decyzji wywłaszczeniowej. W materiale dokumentacyjnym brak jest dowodów potwierdzających fakt wypłaty odszkodowania skarżącemu. Również nie wynika by organ zwrotowy prowadził jakiekolwiek ustalenia w tym zakresie. Należy więc uznać, że nałożenie na skarżącego obowiązku zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kwoty [...] zł było co najmniej przedwczesne, a zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły w tej części z naruszeniem art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy co uzasadnia uchylenie, w tej części, decyzji organów obu instancji. Ponownie rozpoznając sprawę zastosowania przepisu art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarstwach nieruchomościami organ ustali przede wszystkim czy M.B. zostało wypłacone, ustalone w decyzji wywłaszczeniowej, odszkodowanie i w zależności od wyniku tych ustaleń rozstrzygnie kwestię zwrotu przez M.B. tego odszkodowania w części odnoszącej się do nieruchomości, której zwrot został orzeczony.

Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152, art. 151 i art. 206 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.