Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 186/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 151, art. 3 par. 1,
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1, art. 10 ust. 1 pkt 1, art. 11, art. 11a, art. 21, art. 31, art. 33 ust. 1 pkt 1, art. 9 ust. 2 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 1614
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t. j.)
article: art. 94 pkt 5
journal: Dz.U. 2023 poz 1465
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( t. j.)
article: art. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1550
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Białas-Gołąb po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Centrum [...] w S. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Szczecinie z dnia 5 lutego 2024 r. nr SZ-PPR-A.5112.15.2023 w przedmiocie nakazu wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją nakaz Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Szczecinie z dnia 14 grudnia 2023 r. nr 140164-53-K063-Np01/23 w części zobowiązującej wypłacenie waloryzacji płac, II. oddala skargę w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Nakazem z dnia 14 grudnia 2023 r. nr 140164-53-K063-Np01/23, Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Inspektor Pracy, na podstawie art. 11 pkt 7 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1614, dalej: "u.p.i.p."), art. 94 pkt 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465, dalej: "k.p."), art. 4 Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla pracowników nie będących nauczycielami zatrudnionych w szkołach i placówkach oświatowych prowadzonych przez powiat s. (dalej: "PUZP") zarejestrowanego pod numerem U-CLXV Rejestru Ponadzakładowych Układów Zbiorowych Pracy, Protokołu dodatkowego nr 6 w zw. z art. 10 PUZP, nakazał Centrum Kształcenia [...] w S. (dalej: "Centrum Kształcenia", "skarżący"):

1. wypłacić waloryzację płac za okres styczeń - listopad 2023 r. w kwotach brutto:

- K. J. - 2.984,40 zł,

- G. K. - 2.879,76 zł,

- K. S. - 2.805,40 zł,

- U. S. - 2.788,24 zł,

2. wypłacić wyrównanie dodatku funkcyjnego za grudzień 2022 r. S. S. w wysokości 82,28 zł brutto.

Uzasadniając nakaz wypłaty waloryzacji płac Inspektor Pracy wskazał, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 12 grudnia 2023 r. stwierdzono, że pracodawca nie zastosował waloryzacji wynagrodzeń począwszy od 1 stycznia 2023 r. wobec wszystkich pracowników zatrudnionych na stanowiskach niepedagogicznych, którzy nie zostali objęci podwyżką wynagrodzeń w maju 2023 r. na podstawie art. 4 PUZP. Należne kwoty zostały naliczone przez specjalistę ds. płac i księgowości skarżącego. Inspektor Pracy wskazał ponadto, że decyzja została opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności z uwagi na fakt, iż termin wypłaty świadczeń pieniężnych, wynikających ze stosunku pracy na dzień kontroli upłynął, a w interesie społecznym leży, aby pracownik niezwłocznie otrzymał należne mu świadczenia pieniężne, wynikające ze stosunku pracy.

Natomiast uzasadniając nakaz wypłaty wyrównania dodatku funkcyjnego Inspektor Pracy wskazał, iż w toku kontroli przeprowadzonej w dniu 12 grudnia 2023 r. ustalono, że uprawniony pracownik nie otrzymał wyrównania dodatku funkcyjnego za grudzień 2022 r. zgodnie z tabelą zaszeregowania, wprowadzoną w życie protokołem dodatkowym nr 6 do PUZP obowiązującym od dnia 14 grudnia 2022 r.

Centrum Kształcenia złożyło odwołanie od ww. nakazu podnosząc, że choć należności związane z waloryzacją wynagrodzenia za pracę zostały lub mogły być naliczone to nie zostały zatwierdzone do wypłaty z uwagi na rozbieżności w wykładni PUZP. Centrum Kształcenia wskazało między innymi, że przy realizacji obowiązków, o których mowa w art. 4 PUZP w zakresie podwyższenia wynagrodzenia za pracę pracownikom objętym tym układem zbiorowym pracy, jako podstawę do wyliczenia należy przyjąć wynagrodzenie jakie powinna dana osoba otrzymać za pracę miesięcznie w 2022 r. przy pełnym wymiarze czasu pracy. Jedynie w przypadku, gdy po przeprowadzonych wyliczeniach otrzymana suma miesięcznego wynagrodzenia będzie niższa niż określona na podstawie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę wówczas pracodawca będzie musiał je stosownie podwyższyć do tej kwoty minimalnej. W ocenie Centrum Kształcenia brak było podstaw do przyjęcia takiej wykładni postanowień PUZP, że powinno się w pierwszej kolejności z pominięciem postanowień o podwyższeniu wynagrodzenia określonych w art. 4 PUZP podnieść wynagrodzenia do kwoty minimalnej obowiązującej od dnia 1 stycznia 2023 r. i dopiero wtedy tak podwyższone wynagrodzenia objąć wspomnianą klauzulą waloryzacyjną. Centrum Kształcenia podkreśliło przy tym, że podwyższone wynagrodzenie zgodnie z postanowieniami PUZP podlega wyrównaniu począwszy od 1 stycznia danego roku, w tym przypadku od 1 stycznia 2023 r. Według Centrum Kształcenia inspektor pracy może nakazać wypłatę wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia jedynie, gdy jego wysokość i podstawa są bezsporne, a fakt niewypłacenia należności nie budzi wątpliwości. Do weryfikacji spornych roszczeń dotyczących stosunku pracy właściwy jest jedynie sąd pracy. Zdaniem Centrum Kształcenia, z uwagi na kwestie sporne dotyczące wykładni postanowień PUZP, brak było podstaw do wydania nakazu w przedmiocie wypłaty waloryzacji wynagrodzenia po jego uprzednim podwyższeniu do kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Okręgowy Inspektor Pracy w Szczecinie wydał w dniu 5 lutego 2024 r. decyzję nr SZ-PPR-A.5112.15.2023, którą utrzymał w mocy decyzje nr 1 i 2 zawarte w nakazie Inspektora Pracy z dnia 14 grudnia 2023 r. nr 140164-53-K063-Np01/23.

Organ odwoławczy wskazał, że w dniu 21 września 2023 r. przeprowadzono czynności kontrolne w Centrum Kształcenia, których celem było sprawdzenie realizacji postanowień Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy pracowników niebędących nauczycielami zatrudnionych w szkołach i placówkach oświatowych prowadzonych przez powiat s. w zakresie realizacji Protokołu dodatkowego nr 6 z dnia 25 listopada 2022r., obowiązującego od dnia 14 grudnia 2022 r. oraz obligatoryjnej waloryzacji wynagrodzeń na podstawie art. 4 PUZP.

W toku kontroli, której czynności zostały udokumentowane w protokole kontroli ustalono, że w styczniu 2023 r. podwyższono pracownikom wynagrodzenie zasadnicze w związku ze wzrostem minimalnego wynagrodzenia za pracę. Jednakże w maju 2023 r. nie wszyscy pracownicy, którym podwyższono wynagrodzenie zasadnicze od dnia 1 stycznia 2023 r., zostali objęci waloryzacją wynagrodzenia na podstawie art. 4 PUZP. Ustalono, że waloryzacją w maju 2023 r. nie zostali objęci pracownicy, którzy otrzymywali wynagrodzenia zasadnicze określone w III i V kategorii zaszeregowania, zatrudnieni na stanowisku: konserwator, robotnik gospodarczy, magazynier. Część pracowników w maju 2023 r. została objęta waloryzacją wynagrodzeń. Byli to pracownicy zatrudnieni na stanowiskach: specjalista ds. gospodarczych i uczniów, specjalista ds. administracyjnych i kadr, samodzielny referent ds. księgowości, główna księgowa.

W wyniku przeprowadzonej kontroli, w wystąpieniu z dnia 21 września 2023 r. wydano zalecenie nr 1 naliczenia i wypłacenia - począwszy od dnia 1 stycznia 2023 r. wszystkim uprawnionym pracownikom zatrudnionym na stanowiskach niepedagogicznych, którzy nie zostali objęci waloryzacją wynagrodzenia - waloryzacji wynagrodzenia wynikającej z art. 4 PUZP.

Ponadto w toku kontroli ustalono, że w związku z obowiązywaniem od dnia 14 grudnia 2022 r. protokołu dodatkowego nr 6 do PUZP oraz wprowadzenia załącznika nr 1, określającego tabelę miesięcznych stawek wynagrodzenia zasadniczego pracowników, pracownicy S. S. nie wyrównano dodatku funkcyjnego za grudzień 2022 r.

W związku z powyższym w wystąpieniu z dnia 21 września 2023 r. wydano zalecenie nr 2 wyrównania dodatku funkcyjnego za grudzień 2022 r. uprawnionym pracownikom, na podstawie załącznika nr 1 do Protokołu dodatkowego nr 6 do PUZP, który wszedł w życie w dniu 14 grudnia 2022 r.

W dniu 12 grudnia 2023 r. ponownie podjęto czynności kontrolne w Centrum Kształcenia, których wynik zawarto w protokole kontroli. Celem kontroli było sprawdzenie realizacji zaleceń zawartych w ww. wystąpieniu z dnia 21 września 2023 r. Ustalono, że zalecenia nr 1 i 2 nie zostały wykonane przez Centrum Kształcenia. Pracownikom naliczono waloryzację wynagrodzeń za okres od stycznia 2023 r. do listopada 2023 r. K. J. – 2.984,40 zł brutto, G. K. – 2.879,76 zł brutto, K. S. – 2.805,40 zł brutto, U. S. – 2.788,24 zł brutto, zaś S. S. naliczono kwotę wyrównania dodatku funkcyjnego za grudzień 2022 r. w wysokości 82,28 zł. Kwoty waloryzacji wynagrodzeń i dodatku funkcyjnego zostały naliczone przez Specjalistę ds. płac i księgowości Centrum Kształcenia, lecz nie zostały wypłacone pracownikom. Protokół kontroli został podpisany dnia 12 grudnia 2023 r. przez Centrum Kształcenia, które nie wniosło do niego zastrzeżeń.

W związku z wyliczeniem i niewypłaceniem przez pracodawcę wyżej wskazanych kwot, Inspektor Pracy skierował do pracodawcy 2 decyzje zawarte w nakazie z dnia 14 grudnia 2023 r. w przedmiocie wypłaty waloryzacji płac za okres od stycznia 2023 r. do listopada 2023 r. oraz wypłaty wyrównania dodatku funkcyjnego za grudzień 2022 r.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 11 pkt 7 u.p.i.p., art. 94 pkt 5 k.p., art. 4 PUZP i wskazał, że z postanowień PUZP wynika obowiązek pracodawcy podwyższenia wynagrodzeń pracowników. Waloryzacji płac pracowników objętych ponadzakładowym układem zbiorowym pracy dokonuje pracodawca w okresie trzech miesięcy po dacie ogłoszenia ustawy budżetowej na dany rok z wyrównaniem od 1 stycznia tego roku. Ustawa budżetowa na rok 2023 z dnia 15 grudnia 2022 r. weszła w życie w dniu 8 lutego 2023 r. Kontrola wykazała, że pracodawca dokonał waloryzacji płac na podstawie art. 4 PUZP w maju 2023 r. wobec części pracowników, zaś część pracowników została pominięta. Byli to pracownicy, którzy otrzymywali wynagrodzenie zasadnicze określone w III i V kategorii zaszeregowania, zatrudnieni na stanowisku: konserwator, robotnik gospodarczy, magazynier.

Zdaniem organu odwoławczego, obowiązek waloryzacji wynagrodzenia pracowników objętych ponadzakładowym układem zbiorowym pracy wynika wprost z art. 4 PUZP. Na podstawie dokumentów sporządzonych i przedstawionych przez pracodawcę inspektor pracy ustalił, że pracodawca naliczył, ale nie wypłacił pracownikom wskazanym w decyzjach kwot z tytułu waloryzacji wynagrodzeń. Postanowienia PZUP nie przewidują żadnych wyłączeń w tym zakresie. Waloryzacja wynagrodzeń powinna zatem obejmować wszystkich pracowników niepedagogicznych.

Organ odwoławczy wskazał, że w 2022 r. pracownicy niepedagogiczni zostali objęci waloryzacją wynagrodzeń na podstawie art. 4 PUZP. Część pracowników, która została objęta waloryzacją płac w marcu 2022 r. nie została objęta waloryzacją płac w maju 2023 r. Według organu odwoławczego podwyższenie pracownikom wynagrodzenia zasadniczego w związku ze wzrostem minimalnego wynagrodzenia nie oznacza realizacji obowiązku określonego w art. 4 PUZP. Zmiana wynagrodzenia w styczniu 2023 r. związana zaś była ze wzrostem minimalnego wynagrodzenia za pracę a nie z waloryzacją wynagrodzeń wynikającą z art. 4 PUZP. W tym zakresie organ odwoławczy przedstawił terminy i wysokość podwyższenia wynagrodzenia na przykładzie dwóch pracowników niepedagogicznych. W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że część pracowników została objęta waloryzacją płac na podstawie art. 4 PUZP w marcu 2022 r. i w maju 2023 r. Byli to pracownicy zatrudnieni na stanowisku: specjalista ds. gospodarczych i uczniów, specjalista ds. administracyjnych i kadr, samodzielny referent ds. księgowości, główna księgowa. Organ odwoławczy zobrazował ten fakt na przykładzie dwóch pracowników.

Według organu odwoławczego, przedstawione przez niego przykłady pokazały, że pracodawca w 2022 r. nie miał wątpliwości co do interpretacji art. 4 PUZP. Wszyscy pracownicy niepedagogiczni, których akta osobowe przyjęto do kontroli, zostali objęci waloryzacją wynagrodzeń na podstawie art. 4 PUZP. Natomiast w 2023 r. część pracowników (zatrudnionych na stanowisku konserwator, robotnik gospodarczy, magazynier) została pominięta.

W ocenie organu odwoławczego, takie działanie pracodawcy stanowi naruszenie postanowień art. 4 ust. 2 PUZP, z którego wynika, że wzrost wynagrodzeń pracowników objętych układem następuje w okresie trzech miesięcy po dacie ogłoszenia ustawy budżetowej na dany rok z wyrównaniem od 1 stycznia tego roku. A zatem pracodawca zobowiązany był dokonać waloryzacji wynagrodzeń wszystkim pracownikom niepedagogicznym a nie tylko niektórym, w terminie trzech miesięcy po dacie ogłoszenia ustawy budżetowej, w której podano wskaźnik o jaki należy podnieść wynagrodzenie.

W ocenie organu odwoławczego różnicowanie sytuacji pracowników w zakresie waloryzacji wynagrodzeń za pracę może stanowić naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu, wynikającej z art. 18łŞ § 1 k.p.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 10 PUZP pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku związanym z kierowaniem zespołem przysługuje dodatek funkcyjny. Procentową tabelę miesięcznych stawek dodatku funkcyjnego określa załącznik nr 3. Dodatek, o którym mowa w ust. 1, przysługuje również pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku nie związanym z kierowaniem zespołem, dla którego załącznik nr 3 przewiduje dodatek funkcyjny. Protokołem dodatkowym nr 6 do PUZP, który wszedł w życie i obowiązuje od dnia 12 grudnia 2022 r. zmianie uległa Tabela miesięcznych stawek wynagrodzenia zasadniczego pracowników. Pracodawca nie zastosował się do postanowień tego protokołu. Kontrola zaś wykazała, że pracodawca naliczył, ale nie wypłacił S. S. wyrównania dodatku funkcyjnego.

W ocenie organu odwoławczego świadczenia pieniężne objęte nakazem są należne. Zostały one naliczone przez pracodawcę, lecz nie wypłacone. Prawo do nich wynika z ponadzakładowego układu zbiorowego pracy. W 2022 r. pracodawca zgodnie z ponadzakładowym układem zbiorowym pracy dokonał waloryzacji wynagrodzeń wszystkim pracownikom niepedagogicznym, natomiast w 2023 r. część z nich pominął. Ponadto, w związku ze zmianą ponadzakładowego układu zbiorowego pracy pracodawca naliczył, ale nie wypłacił wyrównania dodatku funkcyjnego za grudzień 2002 r. Powyższe ustalenia znalazły swój wyraz w protokole kontroli i dołączonych do niego dokumentach. Protokół ten został podpisany przez pracodawcę, który nie wniósł do niego zastrzeżeń.

Centrum Kształcenia złożyło skargę na powyższą decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Szczecinie i wniosło o jej uchylenie w całości.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie:

1. art. 11 pkt 7 u.p.i.p. przez jego niezasadne zastosowanie i przyjęcie, że należności związane z waloryzacją wynagrodzenia o pracę są należne, pomimo tego, że mogły zostać naliczone, ale nie zostały zatwierdzone do wpłaty z uwagi na rozbieżności w wykładni ponadzakładowego układu zbiorowego, którego skutki związane z waloryzacją rozciągają się od dnia 1 stycznia danego roku,

2. art. 94 ust. 5 k.p. w zw. z art. 4 ust. 1-3 PUZP przez ich nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący jest zobowiązany do zapłaty należnej tytułem wynagrodzenia, sumy związanej z naliczoną ale nie zatwierdzoną należnością wynikającą z corocznej waloryzacji wynagrodzenia, której skutki rozciągają się od dnia 1 stycznia danego roku, podczas gdy jednocześnie od dnia 1 stycznia danego roku obowiązuje również wartość minimalnego wynagrodzenia za pracę, co skutkuje nieprawidłowym zastosowaniem klauzuli waloryzacyjnej do wynagrodzenia należnego już za nowy rok po jego podwyższeniu do minimalnego wynagrodzenia za pracę, podczas gdy prawidłowe zastosowanie klauzuli waloryzacyjnej skutkuje wprost tym, że począwszy od dnia 1 stycznia danego roku osoby których dotyczy nakaz zarabiały przynajmniej stawkę minimalnego wynagrodzenia, gdyż skutek waloryzacji jest odnoszony od dnia 1 stycznia danego roku;

3. art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775; dalej "K.p.a") w zw. z art. 12 u.p.i.p., przez ich nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że:

- waloryzacja nie została zastosowana w stosunku do wszystkich pracowników, podczas gdy podwyżki zostały obliczone dla wszystkich zatrudnionych zgodnie z układem zbiorowym czyli w stosunku do wynagrodzenia za rok poprzedni, podczas gdy kwota ustalonego przez ustawę minimalnego wynagrodzenia należnego za pracę w 2023 r. była wyższa niż podwyżka wynagrodzenia za 2022 r., stąd też pracodawca nie miał podstaw do wypłacenia tej podwyżki, bo wynagrodzenie pracowników wzrosło i tak z uwagi na funkcję gwarancyjną przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę;

- pracodawca powinien objąć zakresem corocznej podwyżki wynagrodzenia zgodnie z układem zbiorowym nie średnie wynagrodzenia należne pracownikowi za 2023 r., ale minimalne wynagrodzenie za pracę ustalone na 2023 r., co jest całkowicie sprzeczne z treścią układu zbiorowego i zasadami logicznego rozumowania, gdyż jest mowa o corocznej podwyżce wynagrodzenia w stosunku do wynagrodzeń należnych w roku poprzednim, a nie minimalnego wynagrodzenia ustalonego dla danego roku i podwyższenia go w tym samym roku zgodnie z zasadami określonymi w układzie zbiorowym.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że inspektor pracy może nakazać wypłatę wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia jedynie, gdy jego wysokość i podstawa są bezsporne, a fakt niewypłacenia należności nie budzi wątpliwości. Nie jest to możliwe, gdy świadczenie budzi kontrowersje między stronami stosunku pracy w zakresie jego wysokości lub należności. Do weryfikacji spornych roszczeń dotyczących stosunku pracy właściwy jest jedynie sąd pracy. Tymczasem, w ocenie skarżącego, wykładnia przepisów układu zbiorowego prezentowana przez inspektorów pracy prowadzi do takiej wykładni jego przepisów zgodnie z którą wzrosnąć powinno minimalne wynagrodzenie za pracę określone dla danego roku, a nie średnie wynagrodzenie jakie otrzymywał pracownik w roku poprzednim. Takie rozumienie przepisów układu zbiorowego jest sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania, gdyż dotyczą one systematycznego podwyższania wynagrodzenia, które zostało pobrane w roku poprzednim, a nie minimalnego wynagrodzenia za pracę.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje.

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem skargi jest decyzja Okręgowego Inspektora Pracy w Szczecinie z dnia 5 lutego 2024 r. utrzymująca w mocy nakaz Inspektora Pracy z dnia 14 grudnia 2023 r. dotyczący wypłaty oznaczonym pracownikom waloryzacji płac za okres styczeń - listopad 2023 r. oraz wyrównania dodatku funkcyjnego za grudzień 2022 r.

Wskazać należy, że Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w zakresie określonym w ustawie (art. 1 u.p.i.p.).

Do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy m.in. nadzór i kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów dotyczących stosunku pracy, wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, czasu pracy, urlopów, uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem, zatrudniania młodocianych i osób niepełnosprawnych (art. 10 ust. 1 pkt 1 u.p.i.p.).

W razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do m.in. nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu (art. 11 pkt 7 u.p.i.p.).

Pracodawca bezspornie jest obowiązany m.in. do terminowej i prawidłowej wypłaty wynagrodzenia pracownikowi (art. 94 pkt 5 k.p.).

Nakaz wypłaty pracownikowi należnego wynagrodzenia lub innego przysługującego mu świadczenia stanowi drugą - obok postępowania przed sądem powszechnym - administracyjną drogę dochodzenia roszczeń o wynagrodzenia i inne świadczenia. Aby mógł być wydany nakaz, wynagrodzenie lub świadczenie musi być należne, tj. prawo do niego nie może budzić wątpliwości (świadczenie naliczono, lecz nie wypłacono lub prawo do niego wynika wprost z przepisów prawa). Gdy istnieją wątpliwości, inspektor pracy może skierować wystąpienie lub sprawę rozstrzygnąć może sąd pracy.

Postępowanie kontrolne ma na celu ustalenie stanu faktycznego w zakresie przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia oraz udokumentowanie dokonanych ustaleń (art. 21 u.p.i.p.). Ustalenia kontroli dokumentowane są, z zastrzeżeniem ust. 10, w formie protokołu (art. 31 ust. 1 u.p.i.p.). Podmiotowi kontrolowanemu przysługuje prawo zgłoszenia, przed podpisaniem protokołu kontroli, umotywowanych zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole (art. 31 ust. 4 u.p.i.p.). Zastrzeżenia należy zgłosić na piśmie w terminie 7 dni od dnia przedstawienia protokołu (art. 31 ust. 5 u.p.i.p.). W razie zgłoszenia zastrzeżeń, o których mowa w ust. 4, inspektor pracy przeprowadzający kontrolę zobowiązany jest je zbadać, a w przypadku stwierdzenia zasadności zastrzeżeń - zmienić lub uzupełnić odpowiednią część protokołu (art. 31 ust. 6 u.p.i.p.).

W wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli właściwy inspektor pracy m.in. wydaje decyzje, o których mowa w art. 11 pkt 1 - 4 i pkt 6 - 7 oraz art. 11a u.p.i.p. (art. 33 ust. 1 pkt 1 u.p.i.p.).

Zgodnie z art. 4 ust. 1 PUZP, procentowy wzrost wynagrodzeń pracowników objętych układem nie może być w danym roku kalendarzowym niższy od prognozowanego średniego wskaźnika wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określonego w ustawie budżetowej na ten rok.

Stosownie do art. 4 ust. 2 PUZP, wzrost wynagrodzeń, o których mowa w ust. 1 następuje w ramach środków na wynagrodzenia pracowników objętych układem, w okresie trzech miesięcy po dacie ogłoszenia ustawy budżetowej na dany rok z wyrównaniem od 1 stycznia tego roku.

Corocznie, niezależnie od wzrostu wynagrodzeń, o którym mowa w ust.1 tworzy się fundusz na przeszeregowania i awanse pracowników objętych układem w wysokości 10 % kwoty środków przeznaczonych na ww. wzrost wynagrodzeń (art. 4 ust. 3 PUZP).

Wskazać należy, że pierwsza kontrola w Centrum Kształcenia odbyła się w dniu 21 września 2023 r. i zakończyła się wystąpieniem z dnia 21 września 2023 r., w którym Inspektor Pracy wniósł między innymi o naliczenie i wypłacenie począwszy od dnia 1 stycznia 2023 r. wszystkim uprawnionym pracownikom zatrudnionym na stanowiskach niepedagogicznych, którzy nie zostali objęci waloryzacją wynagrodzenia - waloryzacji wynagrodzenia wynikającej z art. 4 Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy zawartego dla pracowników niebędących nauczycielami zatrudnionych w szkołach i placówkach prowadzonych przez powiat s. .

Wystąpienie jest środkiem prawnym, za pomocą którego inspektor pracy występuje o usunięcie stwierdzonych naruszeń prawa pracy bądź o wyciągnięcie konsekwencji w stosunku do osób winnych naruszeń. Jest to niewładczy środek działania Inspekcji Pracy w przeciwieństwie do nakazu – decyzji administracyjnej.

Druga kontrola w Centrum Kształcenia odbyła się w dniu 12 grudnia 2023 r. i zakończyła się wydaniem nakazu z dnia 14 grudnia 2023 r. Z tej kontroli sporządzono protokół, do którego Centrum Kształcenia nie wniosło zastrzeżeń.

W odwołaniu Centrum Kształcenia zakwestionowało uznanie przez organ I instancji wynagrodzeń, objętych nakazem za należne w rozumieniu art. 11 pkt 7 u.p.i.p. wobec rozbieżność w wykładni przepisów układu zbiorowego dotyczących waloryzacji wynagrodzeń.

Organy obu instancji stanęły na stanowisku, że przepisy art. 4 PUZP są jasne i waloryzacja wynagrodzeń winna objąć wszystkich pracowników, zaś pracodawca pominął część pracowników otrzymujących wynagrodzenie zasadnicze w kategorii III i V. Ponadto Inspektorzy ustalili, że waloryzacja wynagrodzenia owych pominiętych pracowników została naliczona przez służby księgowe pracodawcy, lecz niewypłacona. Organ odwoławczy wskazał również, że w 2022 r. pracodawca zastosował waloryzację wynagrodzeń w stosunku do wszystkich pracowników na podstawie art. 4 PUZP, zatem nie miał on wątpliwości co do interpretacji tego przepisu.

Jak powyżej wskazano, ustawodawca wprowadził dwutorowe dochodzenie realizacji prawa do wypłaty należnego wynagrodzenia:

1. na drodze postępowania przed sądem powszechnym na podstawie art. 1 K.p.c., która oparta jest na zasadzie skargowości, tj. roszczeniu pracownika o zapłatę należnego wynagrodzenia;

2. na drodze administracyjnej zgodnie z art. 9 ust. 2 lit. a u.p.i.p, gdzie inspektor Państwowej Inspekcji Pracy właściwy jest do wydania nakazu w formie decyzji administracyjnej (art. 21 lit. a u.p.i.p.) wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę.

Powyższe tryby nie są konkurencyjne. Wydanie nakazu przez inspektora jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy wynagrodzenie pracownika jest należne, a prawo do niego nie budzi żadnej wątpliwości.

Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący przedstawiał Państwowej Inspekcji Pracy swoją odmiennią interpretację układu zbiorowego, negując uprawnienie wskazanych w nakazie pracowników do uzyskania waloryzacji w wysokościach wskazanych przez organ.

W ocenie Sądu okoliczność, że sporna część wynagrodzenia została naliczona przez służby finansowo-księgowe, lecz niewypłacona przez skarżącego, nie ma wpływu na wynik sprawy z uwagi na to, że naliczenie tych wynagrodzeń nastąpiło w związku z zaleceniami, wynikającymi z wystąpieniem Inspektora Pracy z dnia 21 września 2023 r. i nie stanowi to podstawy do przyjęcia, że wynagrodzenie było należne w takiej kwocie w rozumieniu art. 11 pkt 7 u.p.i.p. Nadto wyliczenie tych wynagrodzeń przez służby finansowo-księgowe skarżącego nie zostało zweryfikowane przez Inspektora Pracy, a ujęte w tabeli wyliczenia są przedstawione w taki sposób, iż nie poddają się one kontroli co do sposobu wyliczenia.

Także okoliczność podnoszona przez organ odwoławczy, że w 2022 r. skarżący nie miał wątpliwości co do interpretacji art. 4 PUZP nie ma znaczenia dla rozpoznania sprawy, gdyż stan faktyczny mógł być odmienny. Nie wiadomo, czy waloryzacja wynagrodzeń pracowników w 2022 r. została prawidłowo przeprowadzona przez skarżącego a ów aspekt nie był badany w niniejszym postępowaniu.

Również fakt, że do protokołu z dnia 12 grudnia 2023 r. skarżący nie złożył zastrzeżeń pozostaje bez wpływu na rozpoznanie sprawy, gdyż pracodawca także w skardze nie kwestionuje opisanych w nim ustaleń, w tym w szczególności co do braku wypłaty waloryzacji wynagrodzeń wskazanych ostatecznie w nakazie ani ich wyliczenia zgodnie z interpretacją przyjmowaną przez Państwową Inspekcję Pracy. Jednak pracodawca wyraźne kwestionował przyjętą przy wydawaniu nakazu interpretację zapisów układu zbiorowego przyjętych przez inspektora pracy oraz niesporność ustalonych przez inspektora kwot. Nadto w odwołaniu obszernie swoje stanowisko umotywował. W takim zaś przypadku, wbrew twierdzeniom organów, nie można uznać, że prawo do waloryzacji wynagrodzeń pracowników za 2023 r. w zakresie objętym nakazem było bezsporne.

W ugruntowanym i jednolitym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że można uznać, iż wynagrodzenie lub inne świadczenie jest należne, kiedy prawo do nich nie budzi wątpliwości. Nakaz zapłaty może być wydany tylko wtedy, gdy obowiązek pracodawcy jest bezsporny i wymagalny w czasie przeprowadzenia kontroli, tak więc bezsporne muszą być wysokość i podstawa do wypłaty świadczenia, które nie zostało wypłacone.

Pojęcie należnego wynagrodzenia lub innego świadczenia ma charakter obiektywny, niezależny od przekonania samego inspektora pracy. Nie można mówić o należnym świadczeniu, jeżeli takiej oceny nie podziela pracodawca oraz gdy ocena

i kwalifikacja podnoszonych przez niego zdarzeń prawnych może być różna (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 6743/21 i powołane tam orzecznictwo, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy zatem przyjąć, że tylko w sytuacji, gdy ocena zdarzeń jednoznacznie wskazuje w świetle obowiązujących przepisów, że określone świadczenie przysługuje pracownikowi i nie zostało mu wypłacone, inspektor pracy może skorzystać z uprawnień przewidzianych w art. 11 pkt 7 u.p.i.p. Natomiast, gdy świadczenie przysługujące pracownikowi budzi kontrowersje, w szczególności gdy strony stosunku pracy interpretują odmiennie zaistniałą sytuację (co do wysokości świadczenia lub w ogóle jego należności), jedynym organem uprawnionym do weryfikacji spornych roszczeń wynikających ze stosunku pracy jest sąd pracy. Sąd powszechny jest uprawniony również do wiążącej w danej sprawie interpretacji zapisów układu zbiorowego. Przy czym w ocenie Sądu zapisy powyższego aktu - wbrew tezom organu - nie są jednoznaczne a ich ogólność, jak okazało się w niniejszej sprawie może być podstawą do odkodowywania różnych zasad waloryzacji świadczeń w sytuacji wzrostu wynagrodzenia minimalnego. Podkreślić przy tym należy, że Państwowa Inspekcja Pracy powołana jest tylko do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy. Nie może wkraczać w zakres kompetencji zastrzeżonych przez ustawodawcę na rzecz sądów powszechnych - sądów pracy. Również sądy administracyjne nie są uprawnione do zastępowania sądów pracy w orzekaniu. Rozpoznanie zarzutów skargi w niniejszej sprawie wymagałoby dokonania przez Sąd wykładni art. 4 PUZP i ustalenia prawidłowości objętych nakazem kwot wynagrodzeń, co stanowiłoby naruszenie właściwości rzeczowej.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją nakaz inspektora pracy w części dotyczącej wypłacenia waloryzacji płac (punkt I sentencji).

Z przedstawionych akt sprawy, w tym treści odwołania a także treści skargi nie wynika aby skarżący kwestionował nakaz dotyczący wyrównania dodatku funkcyjnego za grudzień 2022 r. Tym samym kwestię tą Sąd uznał za bezsporną między stronami i w tym zakresie, z uwagi na zawarty w skardze wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. (punkt II sentencji).