Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 67/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza M. i Gminy J. P. z dnia [...] października 2022 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z 28 października 2022 r. nr ŚR.000464.2022 Burmistrz Miasta i Gminy Janowo Pomorskie odmówił M. P. (dalej: skarżąca, strona) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem M. P., legitymującego się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Brodnicy z dnia 16 września 2022 r. kwalifikującym go do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do 30 września 2023 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne nie mogło zostać stronie przyznane z uwagi na to, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po 25 roku życia (tj. w 34 roku życia) osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, zaś współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jako drugą przesłankę negatywną organ wskazał uprawnienie strony do pobierania świadczenia emerytalnego, wyjaśniając, iż zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm. – dalej "u.ś.r.") świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, natomiast strona ma ustalone prawo do emerytury. Odnosząc się do dołączonej do wniosku decyzji KRUS W Brodnicy z dnia 21 października 2022 r. z której wynika, że na wniosek strony od 1.11.2022r. wstrzymano wypłatę emerytury, organ wskazał, że prawo do emerytury jest prawem niezbywalnym, zatem nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała, że spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a jednocześnie korzysta z prawa wyboru świadczenia korzystniejszego, niż pobierana przez nią wcześniej emerytura z KRUS. Świadczenie to zostało bowiem zawieszone. Wnioskująca sprawuje opiekę nad synem posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu decyzją z 23 listopada 2022 r. znak SKO-82-876/22, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) .oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 735), zwanej dalej: "k.p.a.", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy zakwestionował stanowisko organu I instancji dotyczące wykładni przepisu art. 17 ust. 1 b u.ś.r. w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Kolegium zważyło, że zasadne jest uwzględnienie stanowiska sądów administracyjnych, zgodnie z którym w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później niż po ukończeniu 25 lat, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Artykuł 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wprowadza negatywną przesłankę, w myśl której świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Kolegium stwierdziło, że z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, iż pobieranie emerytury stanowi negatywną przesłankę do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego.

Problem jednoczesnego pobierania emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego zajmuje poczesne miejsce w orzecznictwie sądów administracyjnych, niemniej zdaniem Kolegium, odstąpienie od wykładni literalnej ww. przepisu nie jest uzasadnione. Może mieć to miejsce wyłącznie i wyjątkowo wówczas, gdy językowe rozumienie danego przepisu prowadzi do skutków rażąco niesprawiedliwych lub niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia państwa prawa. W rozpatrywanym przypadku sytuacja taka nie zachodzi. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego emerytowi pobierającemu emeryturę byłoby działaniem contra legem (przeciwko prawu). Świadczenia emerytalne jest bowiem świadczeniem zastępującym dochód wynikający ze świadczenia pracy, po osiągnięciu wieku emerytalnego. Świadczenie pielęgnacyjne jest natomiast skierowane do tej grupy osób, która jest aktywna zawodowo i nie osiągnęła jeszcze wieku emerytalnego Zdaniem organu osoby mające ustalone prawo do emerytury zrezygnowały z zatrudnienia lub odpowiednio go nie podejmują nie ze względu na inną lecz z uwagi na nabycie prawa do emerytury, które to prawo jest dużo silniejsze (pewniejsze i stabilniejsze) od prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powołując się na wskazane wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego Kolegium uznało, że bez inicjatywy ustawodawczej, w oparciu o wykładnię obowiązującego prawa, nie sposób uznać, że podmioty mające ustalone prawo do emerytury mogą domagać się przyznania im świadczenia pielęgnacyjnego.

M. P. w skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie wniosku i przyznanie świadczenia. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- poprzez zastosowanie normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 b u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że wyrokiem TK z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 doszło do naruszenia art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

- art. 16a ust. 1 lit. a ustawy, zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie , że fakt wcześniejszego ustalenia na rzecz skarżącej prawa do emerytury, mimo jego zawieszenia na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, pozbawia ją prawa do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wstępnie należy wyjaśnić, że na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – dalej "p.p.s.a.") skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym. W niniejszej sprawie organ złożył wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na co strona skarżąca wyraziła zgodę.

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga jest zasadna.

Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny legalności odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie sprawującej opiekę nad osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji jeżeli ma ona ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego (...).

Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że 12 października 2022 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mając wcześniej ustalone prawo do emerytury rolniczej. Z akt sprawy wynika również, że syn skarżącej M. P. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Brodnicy z dnia 19 września 2022 r. nr 33142/2022 r. kwalifikującym go do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającym stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji - do 30 września 2023 r. Co istotne w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, wraz z wnioskiem skarżąca przedłożyła decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 21 października 2022 r. znak DSG/GE-812181/15 o wstrzymaniu od dnia 1 listopada 2022 r. wypłaty emerytury rolniczej, z powodu rezygnacji z wypłaty świadczenia w oparciu o przepis art. 103 ust. 3 i art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 504, dalej) w zw. z art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. 2022 r. poz. 933, dalej "u.u.s.r.")

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie podziela stanowiska organów orzekających w sprawie, zgodnie z którym w przypadku zaistnienia konieczności rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (w tym pracy w gospodarstwie rolnym) w związku z koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności, niedopuszczalne jest usunięcie przez osobę wnioskującą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przeszkody określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez formalne zawieszenie w całości (decyzją właściwego organu) przyznanego wcześniej świadczenia emerytalnego.

Należy wskazać, że aktualnie w orzecznictwie sądów administracyjnych dostrzega się potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej i systemowej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19, z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19, z 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2809/20, z 5 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 1195/21, i z 16 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1242/21). W orzecznictwie podkreśla się, że proces wykładni prawa zaczyna się wprawdzie od dyrektyw językowych, ale nie może ograniczać się wyłącznie do ich zastosowania. Nie sposób zatem podzielić stanowiska autora skargi kasacyjnej, który wskazał, że ze względu na jednoznaczną treść analizowanego przepisu i uzyskane na jej podstawie wyniki wykładni językowej brak jest podstaw do sięgania po metody wykładni systemowej czy celowościowej. Przepis prawny jest bowiem jasny wtedy gdy wyniki wykładni gramatyczno-językowej, celowościowej i systemowej są spójne i nie wykazują rozbieżności na gruncie poszczególnych metod wykładni. Rozbieżności te, w powiązaniu z ustalonym konstytucyjnym wzorcem ochrony praw człowieka i obywatela, pozwalają na odstąpienie od literalnej treści przepisu w celu możliwie najszerszej realizacji wzorca konstytucyjnego ze względu na cel uchwalenia przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1242/21). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przywołana powyżej linia orzecznicza sądów administracyjnych powoduje, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odstąpił od literalnej, językowej wykładni analizowanego przepisu, a uzyskane za jej pomocą wyniki uzupełnił efektami wykładni celowościowej. Literalne odczytanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., nakazujące wyeliminowanie z kręgu uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego osób, które mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie, naruszałoby bowiem konstytucyjną zasadę równości (por. wyroki NSA z 24 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1416/20, z 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2809/20, z 5 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 1195/21 i z 16 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1242/21).

Jak wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób, będących adresatami zawartej tam normy prawnej określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest przesłanek uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości ich prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy mają oni ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i gdy świadczenie to jest niższe od świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien uniemożliwiać stronie uzyskania świadczenia korzystniejszego, ale powinien podjąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać, stosując rozwiązania proceduralne gwarantujące stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawo wyboru świadczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2020 r., sygn. akt I OSK 2199/19).

Powyższe przemawia za celowością dopuszczenia możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom spełniającym warunki do otrzymania tego świadczenia, a pobierającym dotychczas rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy lub emeryturę rolniczą.

Warunkiem niezbędnym do przyznania tego świadczenia jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z tych świadczeń. W ocenie Sądu w tym ujęciu funkcję analizowanego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. należy zatem rozumieć jako sposób uniknięcia kumulacji pobieranych świadczeń, nie zaś jako wykluczenie możliwości ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie spełnia przesłanki do uzyskania innego świadczenia określonego w tym przepisie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1242/21).

Na podstawie art. 34 ust. 1 u.u.s.r., prawo do renty rolniczej ulega zawieszeniu na zasadach określonych w art. 103-106 ustawy emerytalnej. Przepis art. 34 ust. 1 u.u.s.r. stanowi, iż prawo do emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia ulega zawieszeniu na zasadach określonych w przepisach emerytalnych. W takim przypadku nie zawiesza lub nie zmniejsza się wypłaty części składkowej emerytury rolniczej lub renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy albo nadwyżki emerytury lub renty inwalidzkiej z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin ponad 95% emerytury podstawowej. Nie ulega wątpliwości, że - jak zauważył Sąd Najwyższy w uchwale z 23 lutego 2022 r. sygn. III UZP 12/21 - przepis art. 34 ust. 1 u.u.s.r. miesza dwie nietożsame konstrukcje, to jest zawieszenie prawa (zdanie 1) oraz zawieszenie wypłaty (zdanie 2). W licznych orzeczeniach Sąd Najwyższy akcentuje ponadto również istotę i konstrukcję przepisów regulujących system zabezpieczenia społecznego dając wskazówki prawidłowej ich interpretacji (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 sierpnia 2005 r., I UK 378/04, OSNP 2006 nr 13-14, poz. 218; z dnia 23 października 2006 r., I UK 128/06, OSNP 2007 nr 23-24, poz. 359; z dnia 29 stycznia 2008 r., I UK 239/07, OSNP 2009 nr 7-8, poz. 103; z dnia 4 marca 2008 r., II UK 129/07, OSNP 2009 nr 11-12, poz. 155; z dnia 19 maja 2009 r., III UK 6/09, LEX nr 509028). Wprawdzie przepis art. 44 ust. u.u.s.r. stanowi, że zawieszenie prawa do świadczeń oraz zawieszenie lub wstrzymanie ich wypłaty stosuje się z urzędu, jednak jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 maja 2023 r. sygn. I OSK 1262/22, ani organy prowadzące postępowanie w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, ani sądy administracyjne nie zostały powołane do rozstrzygania w przedmiocie zawieszenia renty rolniczej (także emerytury rolniczej). Nie jest zatem rolą ani tych organów, ani sądów administracyjnych w postępowaniu administracyjnym przesądzanie tej kwestii. Jeżeli natomiast osoba pobierająca emeryturę rolniczą, na swój wniosek doprowadzi do całkowitego zawieszenia jej pobierania (również w zakresie obejmującym wypłatę części składkowej), oraz fakt ten udokumentuje stosownym dokumentem organu rentowego, to brak będzie przeszkód, aby skorzystała z możliwości wyboru świadczenia pielęgnacyjnego, w miejsce wcześniej otrzymywanego świadczenia rentowego/emerytury.

W judykaturze konsekwentnie się wskazuje, że zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 33 u.u.s.r., zgodnie z którym, w razie zbiegu prawa do emerytury z prawem do renty na podstawie ustawy, uprawnionemu przyznaje się jedno świadczenie - wyższe lub wybrane przez uprawnionego, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 3 i 4 (ust. 1), natomiast w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie, z zastrzeżeniem ust. 4 (ust. 2). Przepisy każdej z ustaw regulują przy tym zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów w odniesieniu do innych świadczeń (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 33 ust. 4 u.u.s.r.). Jedynym przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r. sygn. I OSK 2813/20, z 24 maja 2023 r. sygn. I OSK 1262/22). W takim przypadku, jeśli zawieszenie prawa do renty/emerytury rolniczej skutkować będzie wstrzymaniem jej wypłaty (również w zakresie obejmującym wypłatę części składkowej), to uznać należy, że wyeliminuje w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających zawieszenia prawa do emerytury, w którym strona przedstawi decyzję o zawieszeniu tego prawa (wstrzymaniu wypłaty świadczenia w całości).

Podkreślenia w okolicznościach sprawy ponownie wymaga, że skarżąca do wniosku z 12 października 2022 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dołączyła decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 21 października 2022 r. o wstrzymaniu od dnia 1 listopada 2022 r. wypłaty emerytury rolniczej, z powodu rezygnacji z wypłaty świadczenia w oparciu o przepis art. 103 ust. 3 i art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien zatem ustalając stan faktyczny sprawy ocenić, czy przedłożona decyzja w istocie powoduje zawieszenie prawa do świadczenia z ubezpieczenia (całkowite wstrzymanie wypłaty),w przedstawionym wyżej rozumieniu.

W przypadku, gdyby decyzja ta nie obejmowała całości (wszystkich elementów świadczenia emerytalnego) organ rozpatrujący wniosek winien poinformować stronę o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do emerytury rolniczej i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty w całości (obejmującej również część składkową). Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nadto zgodnie z art. 79a k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie renty. W niniejszej sprawie organy oparły swe rozstrzygnięcia na błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i przedwcześnie uznały brak prawa do przedmiotowego świadczenia. W konsekwencji organy niedostatecznie także ustaliły stan faktyczny w tym rodzinny, skład gospodarstwa domowego syna, zaistnienie związku przyczynowego pomiędzy koniecznością rezygnacji z zatrudnienia a koniecznym zakresem osobistej stałej i długotrwałej opieki wnioskującej (matki) nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym od 18.08.2022 r. synem (35lat). Dalej zaniechały poinformowania skarżącej o przysługującej jej możliwości wyboru świadczenia. Skutkowało to przedwczesną odmową przyznania wnioskowanego świadczenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd nie podziela argumentacji organu odwoławczego w przedstawionym wyżej zakresie. Prawidłowe okazało się stanowisko Kolegium co do wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczące braku wpływu wieku powstania niepełnosprawności na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które konwalidowało błędne stanowisko organu I instancji.

Z tych powodów na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono o uchyleniu decyzji organów obydwu instancji. Ponownie prowadząc postępowanie organ uwzględni wyrażoną w uzasadnieniu ocenę prawa i wiążące go wskazania (art. 153 p.p.s.a.).