Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 832/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.1 ust 2 pkt 2 lit.d
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
article: art.87
journal: Dz.U. 2019 poz 1482
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - t.j.
article: art.182 § 2 art 183 § 1 i 2 art 184
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: NSA Zygmunt Zgierski (spr.) del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2136/20 w sprawie ze skargi K.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 maja 2021 r. oddalił skargę K.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] lipca 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącej z [...] lipca 2019 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz jej dziecka Prezydent W. decyzją z [...] października 2019 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] stycznia 2020 r. uchyliło powyższe rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z [...] kwietnia 2020 r. Prezydent W. orzekł o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Kolegium z [...] lipca 2020 r. W uzasadnieniu organ podkreślił, że skarżąca nie posiada wymaganej przepisami karty pobytu, tylko kartę stałego pobytu członka rodziny obywatela Unii Europejskiej, a kształt obowiązujących przepisów nie uzasadnia od odstąpienia od wykładni literalnej i oparcia się na pozostałych metodach wykładni przepisów.

Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżąca nie należy do kategorii osób uprawnionych do uzyskania wnioskowanego przez nią świadczenia, gdyż nie legitymuje się dokumentami wymaganymi przez prawo, a w szczególności nie posiada karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", a zamiast tego legitymuje się kartą stałego pobytu członka rodziny obywatela Unii Europejskiej. Sąd wywiódł przy tym, że zasady przyznania wnioskowanego świadczenia zostały precyzyjnie określone w obowiązujących przepisach, w związku z czym brak jest podstaw do rozszerzenia zasad przyznawania wspomnianego świadczenia. W ocenie Sądu gdyby intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia wszystkim osobom posiadającym prawo do pracy, to znalazłoby to odzwierciedlenie w obowiązujących przepisach. Tym samym Sąd nie znalazł podstaw do odstąpienia od językowej wykładni obowiązujących regulacji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca. Zaskarżyła to rozstrzygnięcie w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania. K.W. zrezygnowała z prawa rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r. poz. 2407, z późn. zm.), dalej: ustawa pomocowa, przez jego błędną wykładnię i uznanie, że karta stałego pobytu członka rodziny obywatela Unii Europejskiej nie daje uprawnienia do przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko, a uprawnienie to przyznaje jedynie przedstawienie karty stałego pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", co w konsekwencji doprowadziło do niezgodnej z przepisami prawa materialnego i linią orzeczniczą odmowy przyznania świadczenia.

Uzasadniając powyższy zarzut podniesiono, że karta stałego pobytu członka rodziny obywatela Unii Europejskiej przyznaje takie same lub nawet większe uprawnienia niż karta pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Mając na uwadze przedmiot rozpoznawanej sprawy oraz treść zarzutu skargi kasacyjnej należy uznać, że spór w rozpoznawanej sprawie koncentruje się wokół zagadnienia polegającego na rozstrzygnięciu, czy świadczenie wychowawcze przysługuje wyłącznie w sytuacji legitymowania się przez wnioskodawcę dokumentami wyraźnie wskazanymi w obowiązujących przepisach.

W świetle powyższego należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy pomocowej prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje m. in.: obywatelom polskim (pkt 1) oraz cudzoziemcom, do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (pkt 2 lit. a), jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską dwustronnych umów międzynarodowych o zabezpieczeniu społecznym (pkt 2 lit. b), przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2021 r. poz. 2354 oraz z 2022 r. poz. 91, 583, 830 i 835), jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 2 lit. c), posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy (pkt 2 lit. d).

Analiza powyższych przepisów wskazuje, że o ile obywatele polscy posiadają na gruncie tego przepisu nieograniczone prawo do świadczenia wychowawczego, to w przypadku cudzoziemców nie wszyscy oni mogą korzystać z tego świadczenia. Należy zatem uznać, że a contrario te grupy cudzoziemców, które nie zostały wymienione (zdefiniowane) w art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy pomocowej, nie są uprawnione do przyznania im świadczenia wychowawczego. W przypadku grupy cudzoziemców objętych art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d tego aktu normatywnego zostali oni określeni przez wskazanie, że są to cudzoziemcy posiadający kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy". Zaznaczyć jednakże należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego cechą istotną z punktu możliwości przyznania im świadczenia wychowawczego nie jest prawna możliwość podjęcia pracy, ale legitymowanie się określonym rodzajem dokumentu. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych brak adnotacji "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu w sytuacji, gdy legitymujący się nią cudzoziemiec zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2019 r. poz. 1482, z późn. zm.) może podjąć pracę zarobkową lub jest ustawowo zwolniony z obowiązku ubiegania się o zezwolenie na pracę, nie traci prawa do uzyskania świadczenia wychowawczego wyłącznie z powodu braku stosownej adnotacji na karcie pobytu (por. w szczególności wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2337/17). Podkreślenia jednakże wymaga, że stanowisko to dotyczy braku adnotacji na dokumencie wymienionym w art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy pomocowej, a więc na karcie pobytu.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca legitymuje się natomiast kartą stałego pobytu członka rodziny obywatela Unii Europejskiej, tj. dokumentem niewymienionym w analizowanym przepisie. Oznacza to, że powyższe stanowisko judykatury dotyczące dopuszczalności przyznania świadczenia wychowawczego nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie. Skarżąca z woli ustawodawcy nie jest bowiem zaliczana do grupy cudzoziemców uprawnionych do uzyskania tego świadczenia, ale stanowi odrębną grupę z punktu widzenia art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy pomocowej.

Podzielić przy tym należy zapatrywanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że redakcja powyższego przepisu jest jasna i brak jest podstaw do posługiwania się w jego przypadku innymi metodami wykładni. Rację ma Sąd pierwszej instancji, który wskazał, że gdyby przesłanką przyznania wspomnianego świadczenia były inne okoliczności niż wymienione w analizowanym przepisie, jak np. fakt możliwości legalnego podjęcia i wykonywania pracy zarobkowej, to redakcja art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy pomocowej byłaby mniej szczegółowa i kazuistyczna, a w warstwie redakcyjnej oparta byłaby wyłącznie na tej okoliczności, a nie na wskazaniu poszczególnych grup cudzoziemców uprawnionych do świadczenia wychowawczego i wymaganych dokumentów, którymi powinni się legitymować.

W konsekwencji powyższego należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy pomocowej przez jego błędną wykładnię. Tym samym niezasadny okazał się jedyny zarzut zawarty w skardze kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.

Jednocześnie w myśl art. 182 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.