Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 859/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 105 par 1, art. 145 par 1 pkt 4, art. 151 par 1 pkt 1, art. 184 par 1, 4
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 17 lipca 2020 r. znak SKO.4020.OC/272/20 w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 11 lipca 2019 r. nr SKO.4020.OC/532/19; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej na rzecz W. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 3 sierpnia 2016 r. Burmistrz Miasta Łuków stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz określił środowiskowe uwarunkowania dla budowy wytwórni pasz dla zwierząt w Ł. na działkach o nr [...] i [...].

Następnie decyzją z 26 lipca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej, po rozpoznaniu odwołania Stowarzyszenia "M. ", umorzyło postępowanie odwoławcze, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 5 września 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 650/17 umorzył postępowanie ze skargi Stowarzyszenia. Postanowieniem z 26 lipca 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny umorzył postępowanie kasacyjne.

W dniu 10 sierpnia 2017 r. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z 3 sierpnia 2016 r. złożył W. M.. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4 i 5 k.p.a. Dnia 19 października 2017 r. ponowił wniosek o wznowienie postępowania.

W dniu 4 maja 2018 r. do Burmistrza Miasta Łuków wpłynął sprzeciw Prokuratora Rejonowego w Łukowie od decyzji z 3 sierpnia 2016 r., w którym podniesiono zarzut nieprzyznania statusu strony właścicielom nieruchomości znajdujących się na obszarze oddziaływania przedsięwzięcia i na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wniesiono o wznowienie postępowania.

Postanowieniem z 28 maja 2018 r. Burmistrz odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek Prokuratora. Postanowieniem z 28 sierpnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej z urzędu stwierdziło nieważność postanowienia z 28 maja 2018 r. Postanowienie z 28 sierpnia 2018 r. utrzymano w mocy postanowieniem z 5 listopada 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 2 kwietnia 2019 r., II SA/Lu 40/19 oddalił skargę na postanowienie z 5 listopada 2018 r.

Postanowieniem z 26 listopada 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej odmówiło wznowienia postępowania z wniosku W. M. dotyczącego decyzji ostatecznej z 26 lipca 2017 r., argumentując, że nie posiadał statusu strony w postępowaniu zakończonym decyzją z 3 sierpnia 2016 r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z 13 maja 2019 r. Kolegium utrzymało w mocy swoje postanowienie. Na powyższe postanowienie W. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jednak po jej cofnięciu, postanowieniem z 26 listopada 2019 r., II SA/Lu 432/19 Sąd umorzył postępowanie.

Postanowieniem z 3 czerwca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej, wobec sprzeciwu Prokuratora, z urzędu wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Burmistrza Miasta Łuków z 3 sierpnia 2016 r.

Decyzją z 11 lipca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej wznowione postępowanie w sprawie umorzyło na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wniósł W. M.. Decyzją z 17 lipca 2020 r. Kolegium utrzymało w mocy własną decyzję z 11 lipca 2019 r. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 184 § 4 k.p.a., jeżeli podstawą sprzeciwu jest naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wniesienie sprzeciwu wymaga zgody strony. Prokurator nie uzyskał zgody na wniesienie sprzeciwu w imieniu wymienionych w nim 18 osób, stąd też w odniesieniu do tych osób postępowanie należało umorzyć. Kolegium podało, że art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - określa krąg stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przepis ten nie znajduje jednak zastosowania, gdyż zgodnie z art. 509 pkt 8 w związku z art. 545 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. poz. 1566 ze zm.) do postępowań wszczętych i niezakończonych przed 1 stycznia 2018 r. zasadniczo stosuje się przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. obowiązujące przed tą datą. Przyjąć więc należy, że krąg stron postępowania zakończonego decyzją Burmistrza Miasta Łuków z 3 sierpnia 2016 r. określa art. 28 k.p.a. Burmistrz Miasta Łuków określił, na podstawie załączonej przez wnioskodawcę mapy terenu z wyznaczonym obszarem oddziaływania przedsięwzięcia, właścicieli nieruchomości znajdujących się w tym obszarze i na tej podstawie wyznaczył strony postępowania. Większość podmiotów, które wyraziły zgodę na wystąpienie przez Prokuratora w ich imieniu o wznowienie postępowania, wezwane przez Kolegium do wykazania interesu prawnego, nie zajęły stanowiska w sprawie. Organ wskazał, że jeśli chodzi o W. M., to postanowieniem z 13 maja 2019 r. odmówiono wznowienia postępowania na jego wniosek na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją Kolegium z 26 lipca 2017 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego z odwołania Stowarzyszenia "M. " od decyzji Burmistrza z 3 sierpnia 2016 r. uznając, że nie był on legitymowany do udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania, jako strona, a tym samym do żądania wszczęcia postępowania wznowieniowego w sprawie zakończonej opisaną na wstępie decyzją. Zatem jego żądanie wznowienia postępowania zostało załatwione już innym aktem administracyjnym. Zdaniem Kolegium, w obu sprawach przedmiotem postępowania wznowieniowego są te same, ostateczne decyzje administracyjne. W ocenie Kolegium, z uwagi na położenie działek C. P. i E. K. oraz W. M. w stosunku do działek przewidzianych pod przedsięwzięcie, mają oni w sprawie jedynie interes faktyczny.

Wyrokiem z 15 grudnia 2020 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 592/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z 17 lipca 2020 r., znak: SKO.4020.00/272/20 w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania, w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z 11 lipca 2019 r., znak: SKO.4020.OC/532/19, w pkt II zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej na rzecz W. M. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Sąd wskazał, że w postanowieniu z dnia 3 czerwca 2019 r. Kolegium stwierdziło, że wznawia z urzędu postępowanie zakończone ostateczną decyzją Burmistrza Miasta Łuków z 3 sierpnia 2016 r. W decyzji z 11 lipca 2019 r. umorzyło postępowanie wszczęte postanowieniem z 3 czerwca 2019 r., podając, że nastąpiło to po rozpatrzeniu sprzeciwu Prokuratora Rejonowego w Łukowie. Z kolei w zaskarżonej decyzji podano, że chodzi o umorzenie postępowania wznowieniowego wszczętego postanowieniem z 3 czerwca 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania z odwołania Stowarzyszenia "M. " od decyzji z 3 sierpnia 2016 r. Sąd podkreślił, że wznowienie postępowania może dotyczyć jedynie decyzji ostatecznej. W niniejszej sprawie taką decyzją była decyzja Kolegium z dnia 26 lipca 2017 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego Stowarzyszenia "M. " w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia pod nazwą Budowa wytwórni pasz dla zwierząt (głównie produkcja pasz sypkich i granulowanych dla drobiu) i określającej środowiskowe uwarunkowania dla wskazanego zamierzenia inwestycyjnego, realizowanego w Ł.. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, przekonanie skarżącego o rozstrzygnięciu przez Kolegium co do różnych decyzji zapadłych w postępowaniu instancyjnym i odwoławczym ma uzasadnione podstawy.

Sąd wskazał, że nie podziela przekonania Kolegium o możliwości umorzenia wznowionego postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., gdy organ uzna, że wnioskodawca nie jest stroną postępowania. Sąd odwołał się do poglądu orzecznictwa, wedle którego, w przypadku gdy, prowadząc wznowione postępowanie, organ dojdzie do wniosku, że nie zachodzi przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., powinien wydać decyzję, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., a nie umorzyć postępowanie wznowieniowe.

Sąd nie zgodził się z Kolegium, że status strony w postępowaniu o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia w tej konkretnej sprawie należy wyprowadzić z art. 28 k.p.a. Stan prawny w kwestii statusu stron postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko uległ istotnej zmianie z dniem 1 stycznia 2018 r. Do art. 74 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach odziaływania na środowisko, na mocy art. 509 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne dodano ustęp 3a, zgodnie z którym, stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Sąd I instancji podkreślił, że w postępowaniu wznowieniowym stosuje się te przepisy prawa materialnego, które obowiązują w chwili orzekania. Kolegium było zatem zobowiązane uwzględnić nową treść art. 74 ust. 3a ustawy.

Sąd zgodził się ze skarżącym, że odmowa wznowienia postępowania na jego wniosek nie uniemożliwia mu wykazywania interesu prawnego w postępowaniu wszczętym na skutek wniosku innego podmiotu. Wynika to stąd, że legitymację do wniesienia odwołania, czy wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy ma podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy decyzja organu I instancji, a nie tylko podmiot, który zainicjował postępowanie zakończone tą decyzją.

Od wyroku WSA skargę kasacyjną wnieśli: Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej i Ł. Spółka z o.o. z siedzibą w K..

Wyrokiem z 6 listopada 2024 r. wydanym w sprawie III OSK 4615/21, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpatrzenia.

NSA wyjaśnił, że będąca przedmiotem postępowania sprawa została zainicjowana sprzeciwem Prokuratora z 30 kwietnia 2018 r. wniesionym w trybie przepisów art. 184 § 1 i 2 k.p.a. od ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta Łuków z 3 sierpnia 2016 r. o środowiskowych uwarunkowaniach, zaś kwestia organu właściwego do wznowienia postępowania w tej sprawie została przesądzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawomocnym wyrokiem z 2 kwietnia 2019 r., II SA/Lu 40/19.

Sąd II instancji podkreślił, że wspólnym zarzutem obu skarg kasacyjnych jest błędne uznanie przez Sąd Wojewódzki, że status strony w postępowaniu wznowieniowym, dotyczącym ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia, winien być zbadany w oparciu o przepis art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. Zarzut ten NSA podzielił, podnosząc, że do weryfikacji istnienia interesu prawnego osób objętych sprzeciwem Prokuratora w kontekście badania wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie mają znaczenia przepisy międzyczasowe przyjęte w odniesieniu do nowelizacji art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r., jak też przepisy określające status strony postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań, które nie obowiązywały w dacie wydania decyzji będącej przedmiotem wznowienia postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, badanie przesłanki braku udziału strony bez własnej winy w postępowaniu odnosić się powinno do stanu prawnego kształtującego legitymację procesową danej osoby na dzień wydania decyzji ostatecznej będącej przedmiotem wznowienia postępowania. Nie uznał tym samym za prawidłowe stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że w zakresie weryfikacji, czy strony posiadały interes prawny w postępowaniu zakończonym decyzją Burmistrza Miasta Łuków z 3 sierpnia 2016 r., w ramach badania przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., należy stosować te przepisy prawa, które obowiązują w chwili orzekania.

Zdaniem NSA wadliwe stanowisko Sądu I instancji w opisanym zakresie spowodowało, że Sąd ten nie przeprowadził kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, tj. nie ocenił prawidłowości uznania przez organ, że nie potwierdziła się przesłanka pominięcia w postępowaniu zakończonym decyzją Burmistrza Miasta Łuków z 3 sierpnia 2016 r. o środowiskowych uwarunkowaniach stron tego postępowania, do których organ nie zaliczył podmiotów wyrażających zgodę na zgłoszenie przez Prokuratora sprzeciwu w trybie art. 184 § 1 w zw. z art. 184 § 4 k.p.a.

W ocenie NSA stwierdzenie w postępowaniu wznowieniowym, że z wnioskiem o wznowienie wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną skutkować powinno wydaniem decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., a nie decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 k.p.a. Jednakże, jeżeli Kolegium prawidłowo zakwestionowałoby w ramach wznowionego postępowania posiadanie przez określone podmioty statusu stron w postępowaniu zakończonym decyzją z 3 sierpnia 2016 r., to uchylanie przez Sąd decyzji tylko z tego względu, że została wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. celem wydania przez organ ponownego rozstrzygnięcia w trybie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. z takim samym uzasadnieniem i skutkiem dla tych podmiotów biorących udział w postępowaniu, stanowiłoby przejaw nadmiernego formalizmu i prowadziłoby do zbędnego przedłużenia postępowania.

Nie zasługiwał natomiast, w ocenie NSA, na uwzględnienie zarzut skarżącej kasacyjnie Spółki co do błędnego uznania przez Sąd I instancji, że odmowa wznowienia postępowania na wniosek skarżącego nie uniemożliwia mu wykazania interesu prawnego w postępowaniu wszczętym na skutek wniosku innego podmiotu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej orzekało w sprawie wniosku skarżącego o wznowienie postępowania ostatecznym postanowieniem z 13 maja 2019 r., odmawiając wznowienia postępowania administracyjnego "w sprawie umorzenia postępowania z odwołania Stowarzyszenia "M. " od decyzji Burmistrza Miasta Łuków z dnia 3 sierpnia 2016 r.", a więc w sprawie zakończonej decyzją Kolegium z dnia 26 lipca 2017 r. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie orzekało zatem w przedmiocie odmowy wznowienia, na wniosek skarżącego, postępowania zakończonego decyzją Burmistrza Miasta Łuków z 3 sierpnia 2016 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że również stanowisko Sądu Wojewódzkiego w opisanej wyżej kwestii budzi wątpliwości. W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki zauważa, że sprawa dotyczy sprzeciwu Prokuratora Rejonowego w Łukowie, skutkującego wznowieniem z urzędu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza Miasta Łuków z 3 sierpnia 2016 r. w sprawie środowiskowych uwarunkowań (vide: sentencja postanowienia z 3 czerwca 2019 r. SK0.4020.0C/463/19). Dalej natomiast Sąd stwierdził, że wznowienie postępowania może dotyczyć jedynie decyzji ostatecznej i taką decyzją w niniejszej sprawie była decyzja Kolegium z 26 lipca 2017 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego w związku z odwołaniem Stowarzyszenia "M. ", wniesionym od decyzji organu I instancji w sprawie środowiskowych uwarunkowań.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny za konieczne uznał uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia kontroli legalności zaskarżonej decyzji. NSA zobligował Sąd Wojewódzki do uwzględnienia uwag odnoszących się do przepisów stanowiących podstawę do rozważenia posiadania przez wszystkie podmioty wymienione w sprzeciwie Prokuratora statusu stron postępowania. NSA zobowiązał Sąd I instancji do uwzględnienia wiążącego go przedmiotu postępowania wznowionego z urzędu, określonego sprzeciwem Prokuratora, którym była decyzja Burmistrza Miasta Łuków z 3 sierpnia 2016 r. o środowiskowych uwarunkowaniach, nie zaś decyzja Kolegium o charakterze wyłącznie formalnym o umorzeniu postępowania odwoławczego z 26 lipca 2017 r.

Rozpoznając sprawę ponownie, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sprawa została zainicjowana sprzeciwem Prokuratora z 30 kwietnia 2018 r. wniesionym w trybie przepisów art. 184 § 1 i 2 k.p.a. od ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta Łuków z 3 sierpnia 2016 r. o środowiskowych uwarunkowaniach budowy wytwórni pasz dla zwierząt na działkach nr [...] i nr [...] położonych w Ł..

Zgodnie z art. 184 § 1 k.p.a., prokuratorowi służy prawo wniesienia sprzeciwu od decyzji ostatecznej, jeżeli przepisy kodeksu lub przepisy szczególne przewidują wznowienie postępowania. W takim przypadku właściwy organ jest zobligowany wznowić z urzędu postępowanie (art. 186 k.p.a.). Jeżeli podstawą sprzeciwu jest naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wniesienie sprzeciwu wymaga zgody strony.

W konsekwencji wniesienia przez Prokuratora sprzeciwu, którego podstawą było naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., Kolegium wznowiło postępowanie zakończone wyżej wskazaną ostateczną decyzją Burmistrza Miasta Łuków z 3 sierpnia 2016 r. o środowiskowych uwarunkowaniach, a następnie umorzyło wznowione postępowanie z uwagi na brak po stronie wskazanych w sprzeciwie osób interesu prawnego w sprawie.

To stanowisko Kolegium zostało w skardze zakwestionowane.

Chcąc ocenić legalność rozstrzygnięcia organu w tym zakresie, należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że Prokurator w sprzeciwie wskazał trzydzieści pięć osób. Są to: W. M., A. K., S. B., J. K., B. Z.-P., S. P., E. K., C. P., A. P., E. K., C. C., E. C., A. M., K. M., A. J., J. J., M. K., B. K., B. M., R. G., H. N., L. N., E. P., Ł. K., I. M., J. G., A. G., G. G., W. K., A. B., A. S., W. F., R. S., A. S. i R. O..

Spośród tych osób jedynie szesnaścioro: A. S., A. B., W. M., I. M., E. P., J. G., M. K., W. F., G. G., E. K., C. P., B. M., A. K., Ł. K., A. P. i A. G. wyraziło na piśmie zgodę na wniesienie sprzeciwu, która jest wymagana stosownie do treści art. 184 § 4 k.p.a.

Do każdej z tych szesnastu osób Kolegium wystosowało wezwanie do wykazania interesu prawnego w sprawie, przedłożenia aktualnego wypisu i wyrysu z rejestru gruntów dotyczącego działek, z posiadania których wywodzony jest ich interes prawny oraz mapy terenu z lokalizacją tych działek i wykazaniem, że znajdują się one na obszarze oddziaływania spornej inwestycji oraz do wykazania zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania w terminie 14 dni od doręczenia wezwania.

Z tych szesnastu osób jedynie trzy odpowiedziało na wezwanie. Byli to: W. M., E. K. i C. P..

Jeżeli chodzi o dziewiętnaście osób wskazanych w sprzeciwie, które nie wyraziły zgody na jego wniesienie, to, w ocenie Sądu, zasadność odmowy uznania ich za strony wznowionego postępowania jest bezsporna. Brak ich zgody czynił bowiem wniesiony w ich imieniu sprzeciw bezskutecznym.

Sąd podziela również stanowisko Kolegium co do braku legitymacji do udziału we wznowionym postępowaniu trzynastu osób, które nie zareagowały na wezwanie do wykazania interesu prawnego. Okoliczność, że sprawa została zainicjowana sprzeciwem prokuratora, nie eliminuje konieczności umotywowania podstawy wznowienia przez osoby, które uważają, że jako strony bez swojej winy nie brały udziału w postępowaniu. Postępowanie wznowieniowe na podstawie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jest prowadzone zarówno co do tego, czy wnioskodawca (w niniejszej sprawie osoba wskazana w sprzeciwie prokuratora) jest stroną z punktu widzenia materialnoprawnego, jak i co do spełnienia przesłanki z tego przepisu. Jeżeli bowiem okaże się, że wnioskodawca nie jest stroną (nie ma w sprawie interesu materialnoprawnego), to jednocześnie należy stwierdzić, że nie wystąpiła w sprawie podstawa wznowienia wymagana do rozpatrzenia sprawy co do istoty i wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie. W orzecznictwie podkreśla się, że podmiot, który zamierza zakwestionować decyzję w toku postępowania nadzwyczajnego, domagając się wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., winien wykazać, że w dacie jej wydania legitymował się interesem prawnym, który nie został przez organ uwzględniony (zob. wyrok NSA z 6 maja 2022 r., I OSK 1523/21; wyrok NSA z 26 listopada 2019 r., II OSK 40/18).

Kolegium zasadnie zatem wezwało osoby, które wyraziły zgodę na wniesienie sprzeciwu, do wykazania ich interesu prawnego w sprawie, w szczególności wskazania numerów działek, z prawa do których wywodzony jest ich interes prawny. Brak jakiejkolwiek odpowiedzi na wezwanie dawał temu organowi podstawę do odmowy uznania ich za strony postępowania. Wprawdzie organ powinien był w stosunku do tych osób wydać decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., nie zaś decyzję o umorzeniu postępowania w oparciu o dyspozycję art. 105 § 1 k.p.a., jednak uchybienie to samo w sobie, jak stwierdził NSA, nie miało wpływu na wynik sprawy. Ubocznie jedynie należy wskazać, że Kolegium błędnie wezwało te osoby również do wykazania zachowania terminu do wniesienia żądania wznowienia postępowania (podania daty dowiedzenia się o decyzji z 3 sierpnia 2016 r.), ponieważ w przypadku wniesienia sprzeciwu przez prokuratora termin ten nie obowiązuje.

Argumentem uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z 11 lipca 2019 r. jest natomiast brak dostatecznych, jednoznacznych ustaleń Kolegium w zakresie istnienia interesu prawnego po stronie skarżącego W. M., a także E. K. i C. P., tj. osób, które odpowiedziały na wezwanie organu.

Z ustaleń Kolegium wynika jedynie, że "C. P. jest właścicielem działki rolnej o nr [...] i współwłaścicielem z żoną działki nr [...], która położona jest w odległości ok. 500 m w linii prostej od działek, na których planowana jest sporna inwestycja objęta decyzją środowiskową. Działka stanowiąca współwłasność E. K. o nr [...] według jej oświadczenia jest położona w odległości około 250 m od planowanej inwestycji. Wymienione działki, których wskazani są ich właścicielami, nie sąsiadują bezpośrednio z żadną spośród działek objętych wnioskiem inwestora i są położone od strony południowo-zachodniej od miejsca lokalizacji inwestycji w obszarze zurbanizowanej zabudowy, a zabudowaną działkę nr [...] C. P. oddziela od przedsięwzięcia ulica Ł. -droga krajowa. Ustalony stan faktyczny związany z istniejącym naturalnym ukształtowaniem terenu nie uzasadnia twierdzeń stron, że planowane przedsięwzięcie będzie miało wpływ na ich działki położne we wskazanej odległości. Zakres oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia Kolegium ustaliło na podstawie m.in. zapisów karty informacyjnej przedsięwzięcia, zapisów wynikających z map terenu oraz innych dokumentów zgromadzonych w sprawie".

W stosunku do W. M. Kolegium stwierdziło natomiast, że "w ramach postępowania prowadzonego pod tym numerem, a wszczętego wnioskiem W. M., ustaliło, że brak jest przesłanek do uznania, że był on legitymowany do udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania jako jego strona, a tym samym do żądania wszczęcia postępowania wznowieniowego w sprawie zakończonej opisaną na wstępie decyzją. Swoim ustaleniom Kolegium dało wyraz w ostatecznym postanowieniu z dnia 13 maja 2019 r., znak: SKO.4020.OC/957/18/19 o odmowie wznowienia postępowania. Orzeczenie Kolegium było przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który zaakceptował cofnięcie skargi przez W. M., uznając, że Kolegium wyjaśniło stan faktyczny sprawy oraz w sposób wyczerpujący rozpatrzyło zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i stwierdzając, że cofnięcie skargi nie skutkowałoby utrzymaniem w mocy aktu dotkniętego wadą nieważności. Materiał dowodowy zgromadzony w ramach postępowania zakończonego postanowieniem z dnia 13 maja 2019 r. Kolegium włączyło do akt sprawy niniejszego postępowania, uznając, że ustalenia poczynione w tym odrębnym postępowaniu są wiążące. Umorzenie wznowionego postępowania w stosunku do W. M. wynika z faktu, że jego żądanie wznowienia postępowania zostało załatwione już innym aktem administracyjnym. Z materiału dowodowego wynika w sposób bezsporny, że istnieje tożsamość sprawy prowadzonej, dotyczącej wznowienia postępowania, ze sprawą zainicjowaną w przedmiocie wznowienia postępowania przez W. M. w stosunku do wyżej opisanej decyzji, już rozstrzygniętej ostatecznym aktem administracyjnym (postanowieniem Kolegium z dnia 13 maja 2019 r.").

Na wadliwość tej argumentacji w stosunku do W. M. zwrócił już uwagę NSA, wskazując, że odmowa wznowienia postępowania na wniosek skarżącego nie uniemożliwia mu wykazania interesu prawnego w postępowaniu wszczętym na skutek wniosku innego podmiotu. NSA uznał za niewłaściwe argumenty spółki Ł. wskazujące na funkcjonowanie w obrocie prawnym postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w tej samej sprawie na wniosek skarżącego.

W konsekwencji zajęcia tego zakwestionowanego przez NSA stanowiska Kolegium w zasadzie nie zbadało istnienia po stronie W. M. interesu prawnego w niniejszej sprawie (materiał dowodowy zgromadzony w ramach postępowania zakończonego postanowieniem z dnia 13 maja 2019 r. Kolegium włączyło do akt sprawy niniejszego postępowania, bezzasadnie uznając, że ustalenia poczynione w tym odrębnym postępowaniu są wiążące), ogólnikowo jedynie wskazując, że z uwagi na położenie należących do niego działek w stosunku do działek przewidzianych pod przedsięwzięcie, ma on w sprawie jedynie interes faktyczny.

Z kolei ocena braku legitymacji do występowania w charakterze stron w niniejszej sprawie przez C. P. i E. K. została oparta jedynie na kryterium odległości należących do nich działek od terenu inwestycji. Nie jest to argumentacja przekonująca, zważywszy na to, że odległości 250 m czy 500 m nie są duże, jeżeli weźmie się pod uwagę rodzaj i skalę tej inwestycji. Ponadto o braku oddziaływania spornej inwestycji na nieruchomości tych osób nie przesądza fakt, że należące do nich działki nie sąsiadują bezpośrednio z terenem inwestycji oraz że zabudowaną działkę nr [...] C. P. oddziela od przedsięwzięcia droga krajowa. Co więcej, Kolegium nie odniosło się do podnoszonego w sprzeciwie Prokuratora faktu istnienia w obrocie prawnym dwóch opinii: opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie z 16 czerwca 2016 r., znak: WOOŚ.4240.98.2016.KK.2, a także opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łukowie z 30 maja 2016 r., znak: ONS.NZ-700.32.201, w których oba organy opiniujące uznały za konieczne przeprowadzanie oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pn. "Budowa wytwórni pasz dla zwierząt (głównie produkcja pasz sypkich i granulowanych dla drobiu) w miejscowości Ł. przy ul. [...] na działkach o nr [...] i [...], wskazując na szereg potencjalnych uciążliwości dla otoczenia, w tym ewentualnych konfliktów społecznych, związanych z funkcjonowaniem planowanej inwestycji. Oczywiście nie ulega wątpliwości, że opinie nie są wiążące dla organu wydającego decyzję, ale zawarte w nich konkluzje należało wziąć pod uwagę przy ustalaniu kręgu stron postępowania w tej sprawie. Tymczasem Kolegium ten aspekt sprawy całkowicie pominęło.

Nie przekonuje również argument Kolegium, że zamierzenie inwestycyjne objęte decyzją środowiskową jest zgodne z ustaleniami obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Ł.. Zgodność inwestycji z planem miejscowym nie przesądza bowiem o braku odziaływania tej inwestycji na nieruchomości sąsiednie.

Powyższe uchybienia uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Kolegium z 11 lipca 2019 r. w oparciu o dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania, na które składa się wpis od skargi w wysokości 200 zł, zostało wydane na podstawie art. 200 i art. 205 § p.p.s.a.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że wskazana w skardze W. M. rozbieżność w opisie przedmiotu postępowania w osnowie zaskarżonej decyzji z określeniem tego przedmiotu w poprzedzającej ją decyzji Kolegium z 11 lipca 2019 r. i w postanowieniu Kolegium o wznowieniu postępowania z 3 czerwca 2019 r. nie miała wpływu na wynik sprawy. Rozbieżność polegała na tym, że określając przedmiot zaskarżenia, w sentencji postanowienia z 3 czerwca 2019 r. wskazano: "wznowić z urzędu postępowanie zakończone decyzją z 3 sierpnia 2016 r.", w decyzji z 11 lipca 2019 r. wskazano: "sprzeciw od decyzji ostatecznej z 3 sierpnia 2016 r.", zaś w decyzji z 17 lipca 2020 r. powołano się na "umorzenie postępowania wznowieniowego wszczętego postanowieniem z 3 czerwca 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania z odwołania Stowarzyszenia "M. ". Rozbieżność tę należy potraktować jako oczywistą omyłkę organu. Nie ulega wątpliwości, że sprawa dotyczy wznowienia, na skutek sprzeciwu Prokuratora, postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza Miasta Łuków z 3 sierpnia 2016 r. stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz określającą środowiskowe uwarunkowania dla budowy wytwórni pasz dla zwierząt w Ł. na działkach nr [...] i [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało ponadto, że sprawa z wniosku skarżącego o wznowienie postępowania "w sprawie umorzenia postępowania z odwołania Stowarzyszenia "M. " od decyzji Burmistrza Miasta Łuków z dnia 3 sierpnia 2016 r.", zakończona ostatecznym postanowieniem z 13 maja 2019 r., jest sprawa odrębną.

Rozpatrując sprawę ponownie, Kolegium, związane na podstawie art. 153 p.p.s.a. oceną prawną dokonaną przez Sąd, ponownie oceni występowanie po stronie W. M., E. K. i C. P. interesu prawnego w sprawie. W sytuacji uznania interesu prawnego choćby jednej z tych osób, Kolegium rozpozna sprawę co do istoty, zaś w sytuacji, gdy ustali, że żadna z nich nie ma interesu prawnego w sprawie, wyda decyzję, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji.