Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1646/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 10 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi T. K. (K.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 2 sierpnia 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2317/2023/17006 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12 lipca 2023 r. nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K., na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej: "u.ś.r.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), odmówiono T. K. (dalej: "Strona", "Skarżący") przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką E. K. (dalej: "osoba wymagająca opieki").

Po przywołaniu podstawy normatywnej rozstrzygnięcia, w tym brzmienia art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz ustalenia, że zgodnie z orzeczeniem nr [...] z dnia 26 listopada 2015 r. niepełnosprawność osoby wymagającej opieki istnieje od 73 roku życia, organ uznał, iż powyższe uzasadnia odmowę przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia.

Decyzja została doręczona w dniu 13 lipca 2023 r.

W złożonym w dniu 25 lipca 2023 r. odwołaniu od ww. decyzji Skarżący sformułował zarzut naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co determinuje naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Podkreślił, że przywołany wyrok Trybunału odnosi się do sytuacji Skarżącego. Na potwierdzenie swojego stanowiska przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, działając w oparciu o art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją z dnia 2 sierpnia 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2317/2023/17006, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Na wstępie uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił aktualny stan sprawy, przywołał podstawę prawną rozstrzygnięcia, a następnie - w kwestii przyczyny odmowy, o którą oparto zaskarżoną decyzję, wyjaśnił, iż w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 - art. 17 ust. 1b data powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W oparciu o akta sprawy ustalił, iż Strona zamieszkuje pod innym adresem niż jego wymagająca wsparcia matka, która prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W toku postępowania Strona wskazała, że dojeżdża codziennie do matki wykonywać czynności mające na celu udzielenie pomocy.

Zdaniem organu odwoławczego zakres opieki sprawowanej przez Stronę oraz poszczególne czynności wykonywane przez nią, nie są na tyle angażujące, aby nie mogła podjąć choćby częściowego zatrudnienia, w dogodnej dobowo porze, uwzględniając fakt, iż w opiece nad matką mogłyby wspomagać także pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji.

W powołaniu na wyroki sądów administracyjnych wskazał, iż wnioskowane świadczenie nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Jak natomiast wynika z wywiadu Strona nie sprawuje opieki całodobowo. Z ustaleń wynika, że osoba wymagająca opieki jest osobą schorowaną co wynika z wieku oraz przebytych chorób w przeszłości, jednak potrafi na co dzień funkcjonować samodzielnie, jest osobą chodzącą, czynności fizjologiczne załatwia sama, samodzielnie spożywa posiłki. Pomocy wymaga w utrzymaniu czystości w mieszkaniu, robieniu zakupów, przygotowaniu posiłków oraz przy wizytach lekarskich. W tym zakresie pomoc zapewnia syn – wnioskodawca.

W ocenie Kolegium, w przypadku Strony zakres i sposób sprawowanej opieki nie wykluczają możliwości podjęcia przez Stronę zatrudnienia, choćby w częściowym wymiarze czasu pracy, w dogodnej dobowo porze. W sprawie nie zachodzi zatem bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez stronę w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Końcowo zwrócił uwagę, że matka Strony posiada jeszcze inne osoby zobowiązane do alimentacji, a zatem jej dzieci powinny wspólnie realizować obowiązek alimentacyjny.

Decyzja została doręczona w dniu 18 sierpnia 2023 r.

Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc w dniu 15 września 2023 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Względem zaskarżonej decyzji podniósł zarzuty naruszenia:

- art. 7 i art. 8 k.p.a. przez ich niezastosowanie i wydanie decyzji bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz w sprzeczności z zasadą zaufania obywateli do organów Państwa,

- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie Skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji,

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego,

- art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. przez brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia,

- art. 2 Konstytucji RP statuującego zasadę zaufania publicznego do państwa i prawa oraz ochronę praw nabytych, przez jego niezastosowanie skutkujące odmową przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także uznanie uprawnienia i przyznanie świadczenia od dnia 30 czerwca 2023 r.

W uzasadnieniu wskazał, iż rozważania w zaskarżonej decyzji nie dają odpowiedzi czy organ odwoławczy utrzymuje decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie jej zaskarżenia czy ją uchyla. Podkreślił, że zakwestionowanie zakresu i sposobu opieki, których nie podnosił organ pierwszej instancji, pozbawił Skarżącego możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji, czym organ naruszył art. 10 k.p.a., nie zebrał także dodatkowych materiałów, które mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Wskazał także, iż nie istnieje konieczność zamieszkiwania z podopiecznym pod tym samym adresem. Ponadto opieka nie musi być sprawowana całodobowo, nie jest także zasadny zarzut aktywności osoby wymagającej opieki w postaci spożywania posiłków i załatwiania czynności fizjologicznych czy nawet aktywności fizycznej.

Skarżący zaakcentował, że sprawowana opieka wymaga zaangażowania i poświęcenia znacznej ilości czasu, środków oraz pozostawania do dyspozycji podopiecznego. W odniesieniu do pomocy innych osób zobowiązanych do alimentacji podał, że ma tylko jedną żyjącą siostrę, a organ nie ustalił, czy mogłaby sprawować opiekę. W ocenie Skarżącego organ stara się zbagatelizować faktyczny stan zdrowia i potrzeby niepełnosprawnej matki. Podkreślił, że od sześciu lat opiekuje się matką, jest to opieka stała i długoterminowa, która uniemożliwia Skarżącemu realizację planów zawodowych. Do skargi przedłożono kserokopie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Kolegium podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.

Przeprowadzona zgodnie z kryterium legalności kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu administracji publicznej jest zgodne z prawem. Zarzuty skargi okazały się niezasadne. Zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a także przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.

Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 2 sierpnia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji – Prezydenta Miasta K. z dnia 12 lipca 2023 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 17 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji; zmiana stanu prawnego od dnia 1 stycznia 2024 r. nastąpiła na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, Dz. U. z 2023 r., poz. 1429). Stosownie do treści ust. 1 wskazanej regulacji świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie przyznawane jest w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów (zob. B. Chludziński w: P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Lex el. 2021). Ustawodawca w przywołanej regulacji stanowi o konieczności niepodejmowania bądź rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą tej opieki wymagającą.

W rozpatrywanej sprawie wyjaśniając przyczynę odmowy organ pierwszej instancji wskazał na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 1b u.ś.r.).

Organ odwoławczy zasadnie nie podzielił tego stanowiska.

Odnotowania w tym miejscu wymaga, iż rozpoznając sprawę organ odwoławczy zasadnie wyjaśnił, iż przyczyna odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać oparta na tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która została uznana, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r. sygn. I OSK 1079/17, jeżeli Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie omawiane orzeczenie, powołany art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny.

Organ odwoławczy w motywach rozstrzygnięcia wskazał natomiast, że w sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki przez Stronę. Skarżący podniósł, iż zakres sprawowanej przez niego od sześciu lat opieki nad niepełnosprawną matką, w tym zaangażowanie i poświęcony czas, uniemożliwia mu realizację planów zawodowych.

Z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy wynika, iż postępowanie zostało wszczęte na wniosek Strony złożony w dniu 30 czerwca 2023 r. (karta nr 1 akt administracyjnych), osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nr [...] wydanym przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. dnia 26 listopada 2015 r. (karta nr 13 akt administracyjnych).

Z przeprowadzonego wywiadu wynika natomiast, że Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z małżonką M. Z. oraz synem T. i córką Z.. Rodzina nie uzyskuje dochodu, Skarżący prowadził działalność gospodarczą do 2014 r., jego małżonka do 2015 r., aktualnie są bezrobotni zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, syn jest studentem, natomiast córka ukończyła liceum ogólnokształcące. Osoba wymagająca opieki zamieszkuje oddzielnie. Skarżący przebywa u matki codziennie do godzin popołudniowych, opiekuje się matką od 2017 r. Osoba wymagająca opieki ma jeszcze córkę L. L., z którą ma regularny kontakt. Córka nie opiekuje się jednak matką. W odniesieniu do sytuacji zdrowotnej osoby wymagającej opieki ustalono, że jest osobą "praktycznie niewidomą, cierpi na zwyrodnieniowe zapalenie stawów, ma [...], cierpi na silne bóle stawów, choruje na nadciśnienie", "nie jest w stanie sama wyjść z domu", "po mieszkaniu porusza się z dużym trudem", nie jest w stanie samodzielnie: zrobić zakupów, umyć naczyń czy sprzętu sanitarnego, zrobić prania, umyć okien, załatwić spraw urzędowych, pójść do lekarza czy na badania. W tych czynnościach pomaga Skarżący, wykupuje leki, zawozi do przychodni, pomaga w przygotowywaniu posiłków. Matka Skarżącego "nie jest osobą leżąca, jednak w chwilach gorszego stanu zdrowia wymaga pomocy przy wstawaniu z łóżka, czynności fizjologiczne załatwia sama, posiłki również spożywa samodzielnie", "do mycia okien i sprzątania wynajmowana jest osoba z zewnątrz" (wywiad z dnia 7 lipca 2023 r., karta nr 19-27 akt administracyjnych). Jak wynika z karty zakresu pomocy, osoba wymagająca opieki: samodzielnie spożywa posiłki oraz załatwia potrzeby fizjologiczne, z trudem samodzielnie przygotowuje posiłki, wstaje z łóżka oraz porusza się pomieszkaniu, Skarżący pomaga natomiast w robieniu zakupów, myciu naczyń i sprzętu sanitarnego, sprzątaniu mieszkania, praniu, myciu okien, załatwianiu spraw urzędowych (kart z dnia 7 lipca 2023 r., karta nr 34 akt administracyjnych).

Składając wniosek Skarżący oświadczył, że w ramach wykonywanych czynności: organizuje wszelkie zakupy, utrzymuje czystość, podaje i kontroluje poprawność przyjmowanych leków, zawozi matkę na wizyty lekarskie, badania ambulatoryjne, czuwa nad ciągłością zamówień leków. Wskazał, iż bez wsparcia Skarżącego matka nie wychodzi sama na zewnątrz (karta nr 16 akt administracyjnych).

Ustalenia wywiadu, w tym zakres ww. czynności opiekuńczych wykonywanych przez Skarżącego względem matki nie był w toku sprawy kwestionowany.

W treści odwołania, ani też na etapie złożonej skargi, Skarżący nie podnosił aby ustalenia wywiadu były niepełne, nie wskazywał na inne czynności, które wykonuje w ramach sprawowanej opieki, nie składał również wniosków dowodowych. Zakwestionowanie rzetelności wywiadu odnosiło się wyłącznie do kwestii ustaleń co do córki osoby wymagającej opieki (str. 3 uzasadnienia skargi).

W ocenie Sądu, poczynione w sprawie ustalenia pozwalają na stwierdzenie, iż w sprawie nie została spełniona przesłanka stanowiąca istotę przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia.

Zgodnie z brzmieniem przywołanego wyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, jeżeli osoba wymieniona w tym przepisie nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Niewątpliwie konieczny pozostaje bezpośredni związek pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną opieką nad osobą legitymującą się stosownym orzeczeniem. Sprawowana opieka w sposób oczywisty winna stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 456/22). Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11, z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20).

Zgodnie z niekwestionowanymi ustaleniami osoba wymagająca opieki – matka Skarżącego mieszka sama w odrębnym lokalu, samodzielnie spożywa posiłki oraz załatwia potrzeby fizjologiczne. Ponadto - choć z trudem - samodzielnie porusza się w mieszkaniu, przygotowuje posiłki oraz wstaje z łóżka. W okresach pogorszenia się stanu zdrowia ma trudności z samodzielnym wstaniem z łóżka. Czynności związane ze sprzątaniem mieszkania i myciem okien wykonuje osoba z zewnątrz (pomoc domowa).

Czynności opiekuńcze wykonywane przez Skarżącego, nie pozwalają zatem na przyjęcie, że niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez Skarżącego nastąpiła w celu sprawowania opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Pozostałe natomiast czynności (takie jak: wykonywanie zakupów, czuwanie nad ciągłością dostaw leków, zawożenie na wizyty lekarskie oraz badania, pomoc w załatwianiu spraw urzędowych), których wykonywanie przez Skarżącego nie jest poddawane pod wątpliwość, wpisują się w czynności opiekuńcze stanowiące pomoc dla osób bliskich jej wymagającej.

W konsekwencji nie została spełniona pozytywna przesłanka przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia określona w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zasadnie w ocenie Sądu, organ odwoławczy przyjął, że sprawowana opieka nie wyklucza podjęcia przez Skarżącego zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Należy pamiętać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz wyłącznie do tych, którzy sprawując opiekę nad członkiem rodziny czynią to w zakresie uniemożliwiającym im podjęcie innej pracy. Odnotowania także wymaga, iż obowiązek alimentacyjny względem osoby wymagającej opieki może być realizowany nie tylko przez osobistą opiekę, lecz również może przybrać wymiar finansowy.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w tym zarzucanego w skardze naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania, w tym prawidłowego zastosowania przepisów określających zasady związane z gromadzeniem dowodów, ich oceną oraz uzasadnieniem.

W sprawie właściwie ustalono stan faktyczny, prawidłowo go rozważono z uwzględnieniem obowiązujących wówczas przepisów prawa materialnego, które poddano trafnej wykładni i następnie zasadnie zastosowano. Motywy podjętego rozstrzygnięcia zostały uzasadnione stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W zaskarżonej decyzji organ odwoływał się do stanu faktycznego sprawy i do norm prawnych mających w niej zastosowanie. W tym zakresie Sąd również nie dopatrzył się naruszeń. Wbrew argumentacji skargi zaskarżona decyzja nie budzi wątpliwości co do rozstrzygnięcia oraz stanowiska organu odwoławczego.

Sąd zauważa, że wydanie zaskarżonej decyzji nie zostało poprzedzone zawiadomieniem o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jednakże uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2157/20). Takie okoliczności nie zostały wykazane.

Wskazując natomiast w skardze na uchybienie organu odwoławczego w postaci zaniechania zebrania dodatkowych materiałów, które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie spraw, Skarżący nie wskazał jednocześnie, nie wymienił jakie dowody bądź materiały, które organ pominął, miałyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie.

Zgodzić należy się ze stanowiskiem skargi, że przyznanie świadczenia nie zostało uzależnione od zamieszkiwania wraz z podopiecznym, przy czym wskazana okoliczność nie stanowiła przyczyny odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, lecz był nią brak związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki przez Skarżącego.

W kwestii wskazanego w zaskarżonej decyzji obowiązku alimentacyjnego siostry Skarżącego, zauważenia wymaga, iż przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa kto, spośród osób będących w tym samym stopniu pokrewieństwa względem osoby niepełnosprawnej, winien sprawować opiekę i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie. Zarzut nieustalenia przez organ czy córka osoby wymagającej opieki mogłaby taką opiekę sprawować, nie mógł mieć zatem wpływu na rozstrzygnięcie.

Odnotowania również wymaga, iż organ w żaden sposób nie zanegował stanu zdrowia osoby wymagającej opieki, konieczności udzielania jej pomocy i opieki oraz czynności sprawowanych przez Skarżącego w ramach tej opieki. Jednakże samo stwierdzenie konieczności pomocy lub opieki osobie niepełnosprawnej nie oznacza automatycznego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej tego rodzaju opiekę.

Kontrola sądowoadministracyjna doprowadziła zatem do wniosku, iż w sprawie nie doszło do naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r., ani też do naruszenia podniesionych w skardze norm konstytucyjnych.

Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez Skarżącego w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie wraz z pouczeniem (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.