Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 988/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: at. 136 ust. 1 i ust. 3, art. 137 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 7 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.), Asesor WSA Tomasz Porczyński, , Protokolant Asystent sędziego Izabela Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2024 roku sprawy ze skargi J.L. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 28 września 2023 roku nr GN-III.7581.24.2022.AG w sprawie odmowy zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz skarżącego J. L. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z 28 września 2023 r., nr GN-III.7581.24.2022.AG, Wojewoda Łódzki, podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – w skrócie: "k.p.a." – po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta Łodzi od decyzji Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, nr GN.6821.46d.2012 z [...] grudnia 2021 r. w przedmiocie:

1. zwrotu na rzecz J.L. części nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1789 ha, obręb [...], dla której Sąd Rejonowy dla Ł. [...] w Ł. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą [...];

2. zwrotu przez wnioskodawcę na rzecz Gminy Miasta Ł. zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 32443,64 zł (trzydzieści dwa tysiące czterysta czterdzieści trzy [...])

- uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...] położonej w Ł. w obrębie [...].

Organ II instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że wnioskiem z 26 marca 2012 r. J.L. wystąpił do Prezydenta Miasta Łodzi o zwrot m.in. działki nr [...] położonej w Ł. przy ul. [...]. Wojewoda Łódzki postanowieniem z 18 czerwca 2012 r., nr GN-III.7581.W.31.2012.KR, wyznaczył do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy o zwrot Starostę [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej. Spośród działek objętych roszczeniem zwrotowym pochodzącym od J.L. działka nr [...] została wyłączona do odrębnego postępowania nr GN.6821.46d.2012, prowadzonego przed Starostą [...] . Pozostałe tereny o ogólnej pow. ok. 3,7857 ha zostały zwrócone wnioskodawcy odrębnymi decyzjami.

Dalej Wojewoda wskazał, że decyzją z 28 grudnia 2021 r. wydaną na podstawie art. 136 ust. 3 i 4, art. 137, art. 139, art. 140 ust. 1, 2, 3 i 4, art. 142 i art. 217 w związku z art. 96 ust. 1b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.), po wcześniejszych orzeczeniach i orzeczeniach kasatoryjnych organu II instancji, powodujących przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, Starosta [...] po raz kolejny orzekł o zwrocie działki nr [...] na rzecz J.L. za zwrotem na rzecz Gminy Miasta Ł. zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 32443,64 zł.

W odwołaniu od ww. decyzji Prezydent Miasta Łodzi nie podzielił stanowiska organu I instancji w zakresie zwrotu działki nr [...]. W szczególności strona podkreśliła, że pomimo wskazania we wcześniejszej decyzji Wojewody Łódzkiego nie zostały poczynione ustalenia, czy przedmiotowa działka stanowi w części drogę. Strona zakwestionowała również stanowisko organu, że skoro część infrastruktury powstała przed wywłaszczeniem, nie można jej uznać za zrealizowanie celu wywłaszczenia prezentując orzecznictwo, zgodnie z którym okoliczność, iż na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości nie została zrealizowana żadna inwestycja budowlana, nie stanowi o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Nie ulega wątpliwości, że w sytuacji gdyby działka została wywłaszczona pod konkretną zabudowę, która nie zostałaby zrealizowana kwestia zbędności nieruchomości przedstawiałaby się odmiennie. W rozpoznawanej sprawie mamy jednak do czynienia z sytuacją kiedy istniejący na nieruchomości stan zagospodarowania odpowiadał od samego początku celowi wywłaszczenia. Na działce nr [...] od samego początku miały znajdować się sieci uzbrojenia budowanego osiedla mieszkaniowego. Wynika to z planów realizacyjnych oraz opracowania sporządzonego przez geodetę A. K. Wspomniana przez organ przychodnia zdrowia miała zostać wybudowana na działkach nr [...],[...] i [...]. Na działce nr [...] miał się znajdować jedynie niewielki fragment (róg) budynku, przy całej powierzchni działki wynoszącej 1789 m2. W przypadku, gdy celem wywłaszczenia jest budowa obiektów stanowiących infrastrukturę złożoną oraz wieloetapową, która jest realizowana przez dłuższy okres czasu, a w związku z tym może podlegać różnym modyfikacjom, orzecznictwo sądowoadministarcyjne wyraża pogląd, iż poszczególne obiekty, wchodzące w skład takiej złożonej lub wieloletniej infrastruktury technicznej, stanowią jedynie element inwestycji. Zwłaszcza w przypadku osiedli mieszkaniowych orzecznictwo uznaje, że są one pewnym, swego rodzaju, mikroorganizmem, który rządzi się szczególnymi zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. Z tego względu nie można wykluczyć możliwości by na terenie osiedlowym, w miejscu, które pierwotnie było przeznaczone pod konkretny obiekt, powstał obiekt inny lub by w takim miejscu została pozostawiona przestrzeń mająca charakter rekreacyjny, jeśli takie rozwiązanie było bardziej potrzebne mieszkańcom osiedla. Zgodnie z założeniami przyjętymi w decyzji lokalizacyjnej dnia [...].09.1987r., nr [...] [...], o ustaleniu lokalizacji inwestycji budowy osiedla mieszkaniowego [...]-[...], przy planowaniu budowy osiedla mieszkaniowego, odprowadzanie ścieków sanitarnych przewidziane było do kolektora sanitarnego "[...]" (w realizacji - 0,6x1,05 m), natomiast odprowadzanie wód opadowych przewidziane było do kolektora deszczowego "[...]" (w realizacji 1,4 m i 1,2 m). Powyższe potwierdza, iż na dzień wywłaszczenia kolektory pozostawały w realizacji i służyć miały właśnie nowemu osiedlu mieszkaniowemu zgodnie z planowaną inwestycją. Podkreślić należy, iż ww. infrastruktura techniczna przechodzi przez teren osiedla zlokalizowanego po drugiej stronie ul. [...], a także przez osiedle mieszkaniowe przy ul. [...], a tym samym, jest funkcjonalnie z nimi związana.

Strona przytoczyła w odwołaniu przepis art. 46 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, mówiący, że wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna m. in. na cele budowy i utrzymania dróg, budynków użyteczności publicznej, urządzeń i instalacji, urządzeń sanitarnych i inne oczywiste cele społeczne. Jak wynika z tego przepisu, wywłaszczenie nie było uwarunkowane wyłącznie planowaniem nowej inwestycji, z którą wiązałaby się konieczność wykonania określonych robót. Realizacja celu wywłaszczenia mogła polegać na używaniu nieruchomości wskazanych w akcie wywłaszczeniowym, poprzez utrzymanie istniejących urządzeń i instalacji. Również na gruncie art. 112 ust. 1 w związku z art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, celem publicznym nie musi być inwestycja wymagająca przeprowadzenia wyłącznie nowych robót budowlanych, czy też innych zabiegów faktycznych (wyrok NSA z 13.06.2016 r., I OSK 2151/15).

Biorąc pod uwagę zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego dla nieruchomości, Prezydent Miasta Łodzi skonstatował, że istnieją na niej znaczące ograniczenia polegające na wyznaczeniu pasów ochronnych dla istniejącej infrastruktury oraz wytyczone są nieprzekraczalne linie zabudowy uniemożliwiające racjonalne jej wykorzystanie na cele budowlane. Skoro infrastruktura istniała w dacie wywłaszczenia, już wtedy nie można było wykorzystać nieruchomości na cele budowlane. Zatem na przedmiotowej działce nie było planowane budownictwo, ale infrastruktura techniczna dla powstającego osiedla mieszkaniowego, dlatego zasadnym było jej utrzymanie. W pojęciu "utrzymywania" infrastruktury (obiektów, urządzeń itp.) mieszczą się także działania zmierzające do zachowania tytułu prawnego do nieruchomości, na której zostały one posadowione. Utrata takiego tytułu bowiem otwiera możliwość wystąpienia przez właściciela nieruchomości z roszczeniem windykacyjnym lub negatoryjnym, co w rezultacie może skutkować koniecznością rozbiórki (demontażu) wzniesionej infrastruktury (wyrok WSA w Poznaniu z 25.01.2018 r., IV Sa/Po 859/17).

Po rozpatrzeniu całości akt sprawy oraz złożonego odwołania, organ drugiej instancji przytoczył treść art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.) – powoływanej także jako: "u.g.n." – a następnie odwołał się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 (OTK-A 2014/3/31), orzekł o niezgodności z Konstytucją art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie, w jakim za zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - przyjmuje się, iż ocena zbędności nieruchomości poprzez pryzmat terminów uregulowanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie powinna odnosić się do wywłaszczenia dokonanego przed wprowadzeniem ich do obrotu prawnego (por. wyroki NSA z 12 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1663/12, z 24 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2876/12, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Dalej Wojewoda wskazał, że aktem notarialnym umową sprzedaży Rep. [...] z [...] grudnia 1988 r. Skarb Państwa nabył od J.Ż. (spadkodawczyni J.L. - postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. [...] w Ł. z [...].02.2005 r., sygn. akt [...]) nieruchomość położoną w Ł. przy ul. [...] i [...], uregulowaną w księdze wieczystej nr [...], zawierającą obszaru 3,6139 ha, składającą się z działek [...] i [...], oraz nieruchomość położoną w Ł. przy ul. [...], uregulowaną w księdze wieczystej nr [...] o obszarze 5 ha.

W akcie notarialnym zapisano, powołując się na mapę nr [...] z [...] maja 1988 r., iż opisane wyżej nieruchomości oznaczone są numerami działek: [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], a nieruchomość uregulowana w księdze wieczystej nr [...] zawiera obszaru 3,6139 ha, nieruchomość uregulowana w księdze wieczystej nr [...] - 5,0220 ha.

Jak wynika z opracowania geodezyjnego z 2017 r., aktualna działka nr [...] odpowiada częściom dawnych działek nr [...] i nr [...]. Działka nr [...] pochodzi z księgi wieczystej nr [...], a działka [...] - z księgi wieczystej nr [...].

W czasie oględzin przeprowadzonych 26 stycznia 2015 r. i 22 grudnia 2017 r. organ I instancji ustalił, że teren działki nr [...] jest niezabudowany, zadrzewiony. Przez przedmiotową działkę nr [...] przebiegają sieci infrastruktury technicznej w postaci kanalizacji sanitarnej i deszczowej. Wykluczone zostało ponadto w toku postępowania odwoławczego, by działka leżała w liniach rozgraniczających drogi publicznej.

Według stanu na dzień zawarcia umowy sprzedaży z grudnia 1988 r., na terenie działki istniały już sieci infrastruktury technicznej w postaci kolektora sanitarnego i kolektora deszczowego wybudowane w 1987 r. Budowa kanałów została zrealizowana dla potrzeb odprowadzania ścieków z osiedla mieszkaniowego [...]. Inwestorem była Dyrekcja Budowy Oczyszczalni Ścieków i Wodociągu S. na podstawie projektu technicznego "Kanał sanitarny i deszczowy dla osiedla mieszkaniowego [...] zespół [...] w Ł.".

W piśmie z 7 stycznia 2020 r., nr BPG.0253.20.1.MKR, [...] Spółka [...] podała, że kolektor sanitarny został wybudowany w roku 1987 na podstawie decyzji nr 104/82 z 16 kwietnia 1982 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego obejmującego budowę kanału deszczowego i sanitarnego dla oś. [...]. Ustalono, że postanowieniem nr 200/84 z 30 maja 1984 r. Wojewódzki Zarząd Urbanistyki Architektury i Nadzoru Budowlanego w Ł. przedłużył termin ważności ww. decyzji do 30 kwietnia 1985 r. Następnie, decyzją nr B/88/85 z 22 kwietnia 1985 r. Wydział Planowania Przestrzennego, Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miasta Ł. udzielił Dyrekcji Budowy Oczyszczalni Ścieków i Wodociągu S. - [...] pozwolenia na budowę inwestycji polegającej na budowie kolektora sanitarnego i deszczowego dla oś. mieszkaniowego [...] Zespół [...]. Protokołem nr [...] r. z [...] sierpnia 1987 r. przekazano do eksploatacji kolektor sanitarny [...] [...], a protokołem nr [...] r. - kolektor deszczowy [...] [...] D=1,40 m o dł. 487,33 m i D=1,20 o dł. 421,80 m. Wiadomo również, że decyzją z 5 lutego 1985 r. nr IV-W-W-II-Z/8221/3/85 Wydziału Wywłaszczeń Urzędu Dzielnicowego [...]-[...] zezwolono, na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1985 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10, poz. 64 z 1974 r., zm. Dz. U. Nr 11, poz. 79 z 1982 r.) Dyrekcji Budowy Oczyszczalni Ścieków i Wodociągu S. - [...] na czasowe zajęcie nieruchomości położonych w Ł. przy ul. [...] w związku z przeprowadzeniem na nich kanalizacji sanitarnej i deszczowej dla osiedla [...]. Decyzja obejmowała między innymi stanowiącą własność J.Ż. działkę nr [...] .

Przez działkę przechodzą ponadto: kanał sanitarny o średnicy 0,20 (nr arch. [...], nr inw. [...]) i kanał deszczowy o średnicy 0,40 m (nr arch. [...], nr inw. [...]) wybudowane w latach 1999 - 2001 dla potrzeb odprowadzania ścieków i wód opadowych z osiedli mieszkaniowych [...] i [...] (pismo Zakładu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. z dnia [...] września 2017 r.). Inwestorem było Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Usług Inwestycyjnych. Prace wykonano na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z [...].09.1999 r. dotyczącego kanalizacji na osiedlu [...] w ul. [...] i w ulicach projektowanych nr [...], [...], [...] w Ł. Po wywłaszczeniu na działce nr [...] wybudowane zostały zatem kanał deszczowy i kanał sanitarny odchodzące na północ od istniejących kolektorów w stronę ul. [...]. Kanały odbierają ścieki sanitarne i wody opadowe z terenu osiedla mieszkaniowego zlokalizowanego pomiędzy ul. [...] i ul. [...] - na północ i na [...] od ul. [...], i są niezbędne do funkcjonowania osiedla mieszkaniowego (pismo [...] z [...] lipca 2018 r.).

Wojewoda wyjaśnił, że zasadniczą kwestią rozpatrywaną przez organ administracji publicznej w postępowaniu dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie celu wywłaszczenia. Istota "zbędności" polega wszak na tym, że cel wywłaszczenia nie jest i nie był realizowany. Cel wywłaszczenia ustala się na podstawie decyzji wywłaszczeniowej (aktu wywłaszczeniowego). Doprecyzowanie i wyjaśnienie celu wywłaszczenia powinno nastąpić na podstawie analizy całej dostępnej dokumentacji, która powstała przed wywłaszczeniem, a pozostawała w związku z prowadzonym postępowaniem wywłaszczeniowym. Tylko takie dokumenty, jak podał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 502/15, mogą mieć walor pełnej wiarygodności w procesie identyfikacji celu wywłaszczenia i wskazywać na rzeczywistą intencję organów administracji w tym zakresie.

Pismem z dnia 8 lipca 1988 r. Dyrekcja Inwestycji Miejskich [...] w Ł. wystąpiła do Urzędu Dzielnicowego Ł.-[...] o wszczęcie postępowania w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości stanowiącej własność J.Ż., uzasadniając wniosek przeznaczeniem nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego Miasta Łodzi pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] – [...], pod budownictwo komunalne i spółdzielcze. Wnioskodawca podał, że została wydana przez Wydział Planowania Przestrzennego, Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego 11 maja 1987 r. za numerem [...] decyzja o ustaleniu lokalizacji tej inwestycji. Urząd Dzielnicowy Ł.-[...] zawiadamiając o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w sprawie nr IV-GGG-III/N/8221/113/88 wskazał, że wywłaszczenie następuje pod budowę osiedla mieszkaniowego (bez podania nazwy). Postępowanie wywłaszczeniowe uległo umorzeniu z racji zawarcia [...] grudnia 1988 r. umowy kupna-sprzedaży.

Postępowanie wywłaszczeniowe było prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 z 1985 r.). Zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 3 obowiązującej wówczas ustawy, nieruchomość mogła być wywłaszczona, jeżeli była niezbędna na cele uspołecznionego budownictwa mieszkaniowego. Przepisem art. 54 ust. 2 pkt 1 ustawy, inwestor był zobowiązany dołączyć do wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego decyzji o lokalizacji inwestycji.

Powołana w akcie notarialnym decyzja lokalizacyjna nr [...] z [...] września 1987 r. była wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 35, poz. 185) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie podziału inwestycji i ich zakresu, zasad i trybu ustalania ich lokalizacji (Dz. U. Nr 31, poz. 140). Co do zasady określonej w art. 35 ust. 1 pkt 3 ustawy o planowaniu przestrzennym, lokalizacja inwestycji jednostki gospodarki uspołecznionej oraz inwestycji w produkcyjnej realizowanej przez inną jednostkę organizacyjną lub osobę fizyczną wymagała wydania decyzji lokalizacyjnej.

Stąd w realiach sprawy wydana została i dołączona przez Dyrekcję Inwestycji Miejskich [...] w Ł. do wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego decyzja lokalizacyjna nr [...]. Legitymowanie się przez inwestora decyzją lokalizacyjną było niezbędne do złożenia wniosku o wywłaszczenie i przeprowadzenie inwestycji.

Rolą decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji było określenie linii rozgraniczających teren inwestycji oraz warunków i wytycznych kształtowania zabudowy, a także warunków technicznych realizacji inwestycji (art. 42 ust. 1 ustawy o planowaniu). Wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji budowlanej poprzedzało w ówczesnym czasie udzielenie wskazań lokalizacyjnych (§ 3 ww. rozporządzenia z 1985 r.). Wskazania lokalizacyjne zawierały z kolei informacje wynikające z planów społeczno- gospodarczych i planów zagospodarowania przestrzennego, dotyczące miejscowości lub miejsca, na którym inwestycja może być realizowana, oraz warunki jej realizacji (art. 36 ust. 1 ustawy o planowaniu). Jak wynika z art. 39 omawianej ustawy, lokalizacja inwestycji mogła być już imiennie określona w planie zagospodarowania przestrzennego.

Przystępując do aktu notarialnego z [...] grudnia 1988 r. osoba występująca w imieniu Skarbu Państwa oświadczyła w § 3 aktu, że nabycia dokonuje z przeznaczeniem nieruchomości pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] - [...] i okazała ww. decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji wydaną przez Prezydenta Miasta Łodzi z [...] września 1987 r., sygn. [...]. W decyzji lokalizacyjnej nr [...] ustalona została, zgodnie z planem zagospodarowania województwa łódzkiego zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Narodowej Miasta Ł. z [...] marca 1977 r. oraz zmianami do planu, w punkcie 1. na wniosek Dyrekcji Inwestycji Miejskich [...] lokalizacja inwestycji budowlanej polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego [...] - [...] na [...] od ulicy [...]. Teren pod projektowane osiedle został ograniczony ul. [...], projektowaną ulicą [...], projektowaną [...] i ulicą projektowaną łączącą [...] z ul. [...]. W punkcie 2. decyzji ustalona została na wniosek Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" lokalizacja inwestycji budowlanej polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego [...] - [...] na północ od ulicy [...]. Teren pod projektowane osiedle został ograniczony ul. [...], projektowaną ulicą [...], projektowaną [...] i projektowaną ul. [...].

W załączniku opisowym do decyzji lokalizacyjnej wskazując cel opracowania powołano się na konieczność uruchomienia i przeprowadzenia inwestycji zgodnie z ustawą o planowaniu przestrzennym z 12 lipca 1984 r. i rozporządzenia Rady Ministrów z 27 czerwca 1985 r. w sprawie podziału inwestycji oraz zakresu zasad i trybu ustalania ich lokalizacji. Przy opracowaniu materiału korzystano z projektu miejscowego szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla [...] z marca 1984 r. i projektu miejscowego planu ogólnego [...] - [...] z maja 1985 r. Decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji miały być wydawane inwestorom sukcesywnie.

W załączniku opisowym do decyzji lokalizacyjnej nazwa [...] - [...] używana jest dla określenia zespołu mieszkaniowego, jednostki, nie zaś osiedla (np. punkty 2.11, 2.12, 3.1.2). Funkcjonująca w dokumencie nazwa osiedla mieszkaniowego to najczęściej [...] (np. punkty 3.2.3, 3.3.1).

W aktach sprawy znajduje się ponadto dokument Koncepcja Zagospodarowania Jednostki [...] w osiedlu [...] - [...] z lipca 1987 r. (dopisek "[...]" został dodany do nazwy osiedla [...]). Inwestorem jednostki [...] osiedla "[...], nazwanej roboczo [...], była Dyrekcja Inwestycji Miejskich [...] w Ł. Koncepcja została opracowana na podstawie materiałów przygotowanych przez [...] i [...] w Ł . W koncepcji osiedle mieszkaniowe funkcjonuje ogólnie pod nazwą [...], dopiero przy jednostce [...] dopisywana jest nazwa [...] - [...], mówi się o wschodnim [...], są ponadto odwołania do jednostki [...] (punkt 1.5.4.), czy jak również nie tylko do części wschodniej, ale i do części zachodniej (punkt 1.5.5.), co oznacza, że człon "[...]" stanowi opis usytuowania danego fragmentu osiedla [...] będącego przedmiotem realizowanej inwestycji. Potwierdzeniem powyższego jest chociażby opis położenia w punkcie 2.2. - "projektowana jednostka [...] jest południowo-wschodnią częścią [...]". W późniejszym czasie ta część osiedla [...] nazwana jest "[...] - [...]". Co więcej, w dokumentach dotyczących wybudowania na spornym terenie przed wywłaszczeniem infrastruktury technicznej też widnieje nazwa osiedla [...].

Zgodnie z planem zagospodarowania województwa łódzkiego zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Narodowej Miasta Ł. z 27 marca 1977 r. w sprawie zatwierdzenia planu zagospodarowania przestrzennego województwa łódzkiego do 1990 roku (Dz. Urzędowy Rady Narodowej m. Ł. Nr 3, poz. [...]), powołanym w decyzji lokalizacyjnej nr [...] , ze zmianami określonymi w zarządzeniach Prezydenta Miasta Łodzi nr [...] z 18 lipca 1983 r. i nr [...] z 16 czerwca 1984 r. oba w sprawie zmian w planie zagospodarowania przestrzennego województwa miejskiego łódzkiego do 1990 r. (odpowiednio Dz. Urzędowy Rady Narodowej m. Ł. Nr 8 poz. [...] i Dz. Urzędowy Województwa Łódzkiego Nr 5 poz. [...]), również powołanymi w decyzji nr [...] , w jednostce planistycznej nr [...] [...] (ówczesna nazwa dzielnicy obejmującej przedmiotowe tereny), zaplanowano realizację nowego osiedla mieszkaniowego zabudowy wielorodzinnej [...]. W planie nastąpiły zmiany układu komunikacyjnego wynikające z projektowanych struktur funkcjonalno-przestrzennych osiedli [...] i [...], dotyczące tras ogólnomiejskich, w tym m. in. [...], ul. [...] i ul. [...].

Dalej Wojewoda wskazał, że z dokumentów omówionych powyżej wynika, że celem wywłaszczenia była budowa przewidzianego już w planie od 1983 r. osiedla mieszkaniowego pod nazwą [...]. Cel publiczny - budowa osiedla mieszkaniowego [...] został już nazwany w planie zagospodarowania przestrzennego z 1983 r." ale też w wytycznych planistycznych Biura Programowania i Projektowania Rozwoju Łodzi z kwietnia 1979 r. Osiedle [...] miało być budowane etapami przez różnych wykonawców, o czym świadczy choćby decyzja lokalizacyjna nr [...] adresowana do dwóch inwestorów. Na podstawie wytycznych z miejscowego planowania przestrzennego do projektowania realizacyjnego z kwietnia 1979 r. wiadomo, że budowę osiedla [...] podzielono na pięć przedsięwzięć inwestycyjnych, których wielkość wynikała z układu funkcjonalno-przestrzennego osiedla. Każde przedsięwzięcie inwestycyjne dotyczyło tylko jednego fragmentu osiedla [...]. Zasadniczo decyzja lokalizacyjna służyła wykonaniu samej inwestycji jako pojedynczego etapu realizacji ogromnego celu publicznego, decyzja określała linie rozgraniczające teren poszczególnych wyodrębnionych w ramach celu publicznego inwestycji oraz warunków i wytycznych kształtowania zabudowy, a także warunków technicznych realizacji inwestycji. Cel publiczny - osiedle mieszkaniowe [...] był jednak określony już wcześniej w planie zagospodarowania przestrzennego. Przewidziane w planie osiedle dla potrzeb ekonomiki jego budowy zostało podzielone na jednostki, przy czym posługiwano się również przypisanymi tym jednostkom dodatkowymi nazwami. Stosowanie tej praktyki nie oznacza, że mamy do czynienia z różnymi osiedlami mieszkaniowymi, w rozumieniu - z różnymi celami publicznymi. Celem publicznym było osiedle mieszkaniowe o nazwie [...]. Realizacja tak szeroko zakreślonego celu publicznego przewidzianego na rozległym obszarze została podzielona na etapy wykonywane przez różne jednostki w ramach wyodrębnionych i roboczo nazywanych pojedynczych inwestycji.

Na podstawie akt wywłaszczeniowych, w tym wniosku Dyrekcji Inwestycji Miejskich [...] w Ł. z 8 lipca 1988 r. i planu geodezyjnego z 20 maja 1988 r. nr [...] , wnosi się, że działki nr [...] i nr [...] znajdowały się w granicach osiedla, a zatem były niezbędne na cel wywłaszczenia. Aktualna działka nr [...] usytuowana jest zatem na terenie przewidzianym decyzją lokalizacyjną pod osiedle. Zgodnie z załącznikiem graficznym do decyzji lokalizacyjnej nr [...] na spornym terenie nie planowano zabudowy. Na marginalny, południowo wschodni fragment działki wrysowano na planie narożnik przychodni zdrowia, mającej być usytuowanej niemalże w całości na sąsiednim terenie. Po wywłaszczeniu na działce wybudowano kanalizację sanitarną i deszczową dla potrzeb osiedla mieszkaniowego. Teren działki nr [...], zgodnie z decyzją lokalizacją nr [...] i wcześniejszymi dokumentami planistycznymi poprzedzającymi tę decyzję, wchodził w skład dużej jednostki osiedla mieszkaniowego [...] i był jej niezbędnym elementem tworzącym spójną i funkcjonalną całość.

Organ II instancji dodał, że zasadnicze znaczenie w okolicznościach sprawy ma ponadto fakt, że stanowisko zaprezentowane przez organ odwoławczy w niniejszej decyzji jest następstwem poglądów Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonych w wyroku z 28 września 2022 r., sygn. akt I OSK 1440/19, dotyczącym działki usytuowanej nieopodal przedmiotu niniejszej sprawy, działki zagospodarowanej pod urządzenia infrastruktury, wywłaszczonej na ten sam cel publiczny, dla realizacji którego również posłużyła decyzja lokalizacyjna nr [...] (punkt 1.). Sąd skonstatował, że celem wywłaszczenia było budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne, nie zaś budowa osiedla o konkretnej nazwie. W ocenie Sądu dla rozstrzygnięcia sprawy o zwrot nie ma istotnego znaczenia, czy doszło do zmiany nazwy osiedla, czy jego części. Przedmiotowy teren znajdował się i znajduje bowiem na [...] od ul. [...] na terenie odpowiadającym opisowi w punkcie 1. decyzji lokalizacyjnej nr [...] okazanej przy zawarciu aktu notarialnego.

Kierując się uzasadnieniem przywołanego wyroku organ odwoławczy uznał, że nie ulega wątpliwości w realiach niniejszej sprawy, że po dacie wywłaszczenia na terenie działki pociągnięte zostały dodatkowe nitki kanalizacji sanitarnej i deszczowej, które po podłączeniu do kanalizacji już istniejącej stanowią system sieci obsługujący część osiedla [...] po północnej i południowej stronie ul. [...]. Po wywłaszczeniu powstała dodatkowa infrastruktura związana z inwestycją, na realizację której działka została wywłaszczona i zaspokajając potrzeby mieszańców funkcjonującego osiedla mieszkaniowego służy celowi publicznemu uzasadniającemu wywłaszczenie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyłożonej w wyroku z dnia 28 września 2022 r., sygn. akt I OSK 1440/19, zasadniczo punktem wyjścia dla oceny realizacji celu wywłaszczenia winno być ustalenie, jakie konkretnie zagospodarowanie na określonym terenie było przewidziane w projektach inwestycji, przy czym przy ocenie realizacji celu, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, należy uwzględnić nie tylko zabudowę mieszkaniową i towarzyszącą, ale również infrastrukturę techniczną osiedla (ciągi komunikacyjne, sieci wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze) niezbędną do jego prawidłowego funkcjonowania. W okolicznościach sprawy należy wziąć pod uwagę, co też słusznie podniosła strona odwołująca się, że w dniu wywłaszczenia przez działkę przebiegały już sieci kanalizacyjne, co wykluczało jej zagospodarowanie pod zabudowę. Poprowadzenie dodatkowej infrastruktury, co też nastąpiło, stanowi więc, obok zieleni, jedyny możliwy sposób wykorzystania terenu. Co ważne nadto, Sąd przytoczył fragment koncepcji planu realizacyjnego jednostki [...] z 12 kwietnia 1988 r., zgodnie z którym należało w maksymalnym stopniu wykorzystać w pełni uzbrojone tereny poprzez projektowanie normatywnych działek. Celem wydzielenia działki nr [...] z fragmentów wywłaszczonych działek [...] i [...] było zatem wykorzystanie spornego terenu pod infrastrukturę.

W ocenie Wojewody niewybudowanie na sąsiednim terenie budynków przewidzianych na planie realizacyjnym osiedla nie oznacza zmiany celu, ani tym bardziej braku realizacji celu na spornym gruncie. Cel publiczny został wykonany poprzez poprowadzenie po wywłaszczeniu sieci kanalizacyjnych służących obsłudze powstałych bloków mieszkalnych na dalszych terenach wybudowanego po obu stronach ul. [...] osiedla [...]. Istniejące przed wywłaszczeniem sieci nie mogły bez dodatkowych nowych odcinków zapewnić takiej obsługi.

W świetle art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – w skrócie: "k.p.a." – orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być ona ponownie weryfikowana i odmiennie rozważona. Wojewoda Łódzki nie mógł zatem wydać orzeczenia bez uwzględnienia stanowiska Naczelnego Sadu Administracyjnego przedstawionego w wyroku z [...] września 2022 r. sygn. akt I OSK 1440/19, dotyczącego rozumienia zasadniczych w niniejszym postępowaniu kwestii.

Na ostateczną decyzję Wojewody Łódzkiego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył J.L., zarzucając naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy), tj. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na:

1. niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy przebiegająca przez działkę infrastruktura, powstała po dacie wywłaszczenia, oraz czy była wykorzystana w związku z budowanym osiedlem mieszkaniowym, o którym mowa w decyzji lokalizacyjnej;

2. niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w braku dogłębnej analizy dokumentów, map geodezyjnych, map technicznego uzbrojenia terenu, a co za tym idzie błędnej interpretacji wyroku NSA z 28 września 2022 r., sygn. akt I OSK 1440/19, na który to powołuje się organ.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uwzględnienie skargi.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że jedyną infrastrukturą, która przebiega przez nieruchomość jest kolektor ściekowy (sanitarny), wybudowany przed dniem wywłaszczenia. Podczas trwającego postępowania, kilkukrotnie podnoszona była kwestia, że działki sąsiadujące zostały zwrócone w postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Działki sąsiadujące oznaczone wtedy i dzisiaj numerami [...], [...] obręb [...], działki były własnością innych osób. Postępowanie w tych sprawach prowadziło Starostwo Powiatowe w B. W załączniku nr 1 dołączonym do skargi dokładnie wskazano lokalizację działek zwróconych, jak i tej którego zwrotu odmówiono.

Skarżący dodał, że przez działki sąsiadujące i zwrócone, przebiega ten sam kolektor sanitarny który był podstawą odmowy zwrotu działki [...]. Należy założyć że w przypadku działek [...], oraz [...], zwrot nieruchomości nie kolidował z wybudowanym przed datą wywłaszczenia wszystkich tych działek, kolektorem ściekowym (załącznik nr 2 ). Infrastruktura o której mówi organ, tj. ta która została podłączona do kolektora sanitarnego, prowadzi nie do osiedla wybudowanego w ramach decyzji lokalizacyjnej. Ale do osiedla powstałego w latach 2000. Osiedle powstało w wyniku sprzedaży przez Gminę Miasto [...] działek firmie komercyjnej. Nieruchomości nabyła firma B., której właścicielem był [...] . Z działki [...] wychodzi tylko jedno jedyne podłączenie do wyżej opisanej nieruchomości B. (załącznik numer 2). Na tamtym terenie nie było planowane żadne osiedle, powstałe osiedla w latach 2000, były inwestycjami komercyjnymi.

Skarżący wskazał, że orzecznictwo mówi o infrastrukturze podziemnej, że nie koliduje ona ze zwrotem wywłaszczonych nieruchomości. Organ wydający decyzję powołał się na wyrok NSA z 28 września 2022 r., sygn. akt I OSK 1440/19, jednak nieruchomość, która była przedmiotem rozstrzygnięcia NSA, od samego początku była przeznaczona pod ulicę. W ulicy, jak to jest praktykowane, umieszcza się infrastrukturę techniczną, taką jak kanalizacja, woda, gaz itp. Ta działka jako działka drogowa nie podlegała zwrotowi. Wojewoda Łódzki nie dokonał analizy wyroku do stanu rzeczywistego.

Skarżący wyjaśnił, że na działce [...] uchwalony jest Miejski Plan Zagospodarowania Przestrzennego, uwzględniający zabudowę wielorodzinną. Ze względu na przebiegający na działce kolektor sanitarny, wyznaczona jest strefa ochronna, która przewiduje zakaz zabudowy. Na działkach sąsiednich, zwróconych jeszcze przed uchwaleniem MPZP, występuje zabudowa wielorodzinna, również ze strefą ochronną dla kolektora ściekowego.

Konkludując, z trzech sąsiadujących ze sobą działek [...], [...], [...], dwie z nich zostały zwrócone w wyniku prowadzonych postępowań przez Starostwo Powiatowe w B., pomimo biegnącego przez nie kolektora sanitarnego. Jedna, której dotyczy ta skarga, otrzymała odmowę zwrotu. W tym stanie rzeczy niniejsza skarga jest w pełni zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniósł o oddalenie skargi.

W uzupełnieniu do skargi z 3 listopada 2023 r. pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 8 § 1, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę ustaleń stanu faktycznego i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz brak należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności dotyczących celu wywłaszczenia oraz braku jego realizacji na terenie spornej nieruchomości, przez co organ II instancji błędnie przyjął, że na terenie spornej działki zrealizowano cel wywłaszczenia, podczas gdy prawidłowa analiza zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie powinna prowadzić do konkluzji, że:

a) przedmiotowa nieruchomość nie zawierała zabudowań, czy innych posadowień w związku z realizacją budowy Osiedla [...];

b) istniejąca na niej infrastruktura nie mogła sama w sobie stanowić celu wywłaszczenia, a w późniejszym okresie nie była na ten cel przeznaczona, bowiem ten nigdy nie powstał;

c) sąsiednie nieruchomości o numerach działek [...] i [...] zostały zwrócone właścicielom pomimo istnienia na nich podobnej infrastruktury technicznej, co w konsekwencji prowadzi do przyjęcia, że wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna do realizacji celu wywłaszczenia i powinna ulec zwrotowi.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 136 ust. 3 i 4, art. 137, art. 139, art. 140 ust. 1, 2, 3 i 4, art. 142 i art. 127 w zw. z art. 96 ust. 1b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie i bezzasadne przyjęcie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwrotu nieruchomości w sytuacji, gdy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i brak jest podstaw do twierdzenia, iż zrealizowano cel wywłaszczenia.

Mając powyższe na uwadze pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Łódzkiego z [...] września 2023 r., nr GN-III.7581.24.2022.AG, w całości wobec naruszenia przepisów prawa materialnego oraz naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przekazanie sprawy właściwemu organowi do ponownego rozpoznania.

Nadto pełnomocnik skarżącego wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania od organu II instancji, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W ocenie pełnomocnika skarżącego w orzeczeniach sądów administracyjnych przyjmujących, że infrastruktura techniczna stanowi cel wywłaszczenia podkreśla się, że jej powstanie ma być przewidziane w decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny uzbrojenia terenu. Posługiwanie się w tym zakresie zbiorczą kategorią sieci infrastruktury technicznej nie jest uzasadnione. Należy odróżnić przypadki, w których następuje realizacja infrastruktury technicznej dla potrzeb obiektów, na rzecz których nastąpiło wywłaszczenie od przypadków, w których infrastruktura techniczna jest realizowana jako samodzielna i odrębna inwestycja. W pierwszym przypadku, nawet jeśli zebrane materiały dotyczące celu wywłaszczenia nie zawierają informacji o wykonywaniu takiej infrastruktury, jeżeli warunkuje ona funkcjonowanie obiektu stanowiącego cel wywłaszczenia, jej realizacja stanowi przeszkodę w dokonaniu zwrotu, świadczy bowiem o realizacji celu wywłaszczenia. Gdy realizacja tej infrastruktury stanowi samodzielną inwestycję, nie objętą celem wywłaszczenia, wówczas jej wykonanie na działce nie świadczy o realizacji celu wywłaszczenia i nie może być przeszkodą w zwrocie.

Organ II instancji eksponuje nadto, iż cel wywłaszczenia wiązał się zamiarem inwestycyjnym w postaci budowy osiedla mieszkaniowego. Zatem bezspornie wywłaszczenie nastąpiło nie ze względu na zastany stan przedmiotowej nieruchomości, lecz ze względu na obiekty budowlane, które miały powstać. O zrealizowaniu celu wywłaszczenia zatem winno świadczyć, nie oddanie w sierpniu 1987 r. kolektora deszczowego [...] [...], lecz późniejsza realizacja planów inwestycyjnych, które m.in. miały uwzględniać fragment budynku przychodni zdrowia, a także drogę dojazdową do niej.

Odwołując się do orzecznictwa pełnomocnik skarżącego podkreślił, że nie można, bez naruszenia konstytucyjnej reguły ochrony własności, przyjąć założenia, że celowi rekreacji służyć może każdy teren zielony, bez względu na to, co się na nim znajduje. Cel publiczny, na który odjęto nieruchomość, powinien być ze względu na art. 21 Konstytucji RP wąsko pojmowany, a wszelkie niejasności należy interpretować na korzyść tego, kogo nieruchomość wywłaszczono, gdyż to jego prawo zostało odjęte na rzecz interesu ogółu. Ponadto, gdy realizacja infrastruktury technicznej stanowi samodzielną inwestycję, nie objętą celem wywłaszczenia, wówczas jej wykonanie na działce nie świadczy o realizacji celu wywłaszczenia i nie może być przeszkodą w zwrocie.

Pełnomocnik skarżącego dodał, że kolejna infrastruktura techniczna została zrealizowana po wydaniu decyzji nr B/l.993/99/0.07 dotyczącej pozwolenia na budowę kanalizacji sanitarnej i deszczowej na osiedlu [...] - [...]. Ponadto organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wywodzi, iż kanał sanitarny i kanał deszczowy zostały wybudowane w latach 1999-2001 dla potrzeb odprowadzania ścieków i wód opadowych z osiedli mieszkaniowych [...] i [...]. Jednak przebieg kanalizacji oraz sposób jej podłączenia z wcześniej istniejącą siecią, w kontekście zrealizowania celu wywłaszczeniowego nie był poddany wnikliwej analizie przez organ II instancji. W ocenie Skarżącego infrastruktura wybudowana w latach 1999-2001 nie prowadzi do osiedla wybudowanego w ramach decyzji lokalizacyjnej nr [...] z dnia 11 maja 1987 r., lecz do osiedla powstałego już po roku 2000. Osiedle to było jednak inwestycją komercyjną realizowaną przez developera B. (obecnie L. S.A. z siedzibą w Ł.). Organ II instancji wiążąc późniejszą infrastrukturę sanitarno-deszczową z celem wywłaszczenia dokonał tego bez przywołania dowodów wskazujących na takie techniczne powiązanie, bowiem samo pismo Zakładu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. z dnia 1 września 2017 r. nie jest do tego wystarczające. Wskazuje ono skądinąd na funkcję kanału sanitarnego i deszczowego w zakresie odprowadzania ścieków i wód opadowych z osiedli mieszkaniowych [...] i [...], co stoi w sprzeczności z treścią decyzji. Stąd ocena materiału dowodowego dokonana przez organ II instancji jest dowolna a nie swobodna, zaś wadliwość postępowania dowodowego w tym zakresie wymaga uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do jej ponownego rozpoznania.

Co więcej, zdaniem pełnomocnika skarżącego, dokumenty i dowody określające sposób zagospodarowania nieruchomości, które zostały sporządzone po zawarciu umowy jej nabycia lub po wydaniu decyzji o jej wywłaszczeniu, nie mogą być traktowane jako konkretyzujące cel nabycia lub wywłaszczenia dla potrzeb prowadzenia obecnie postępowania zwrotowego, skoro skuteczność tego nabycia lub wywłaszczenia była zależna od sformalizowanego określenia celu, nawet w sposób ogólnikowy, przed sporządzeniem aktu nabycia lub wywłaszczenia, a najpóźniej w samym akcie nabycia lub wywłaszczenia.

W konsekwencji pełnomocnik skarżącego za nieuprawnione uznał skonkretyzowanie przez organ II instancji celu wywłaszczenia nieruchomości nr ewidencyjny działki [...], poprzez odwoływanie się do pisma Zakładu Wodociągów i Kanalizacji z 1 września 2017 r. Cel wywłaszczenia, ewentualnie uzasadniony wybudowaniem dodatkowej kanalizacji deszczowo - sanitarnej winien być, wnikliwie zweryfikowany poprzez sprawdzenie rzeczywistego przebiegu tej kanalizacji oraz sposobu jej wykorzystywania. Cel wywłaszczenia winien być także ściśle interpretowany, co tym bardziej rodzi potrzebę wnikliwego ustalenia przez organy administracyjne rzeczywistego sposobu wykorzystywania wywłaszczanej nieruchomości, z uwzględnieniem przebiegu i roli wybudowanej po wielu latach sieci kanalizacji deszczowej i sanitarnej.

Pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że uwadze organu II instancji umknął fakt, iż sporna nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] w obrębie [...] leży obok nieruchomości o numerach działek [...] oraz [...]. Obie te nieruchomości, były przedmiotem postępowania o ich zwrot po uprzednim wywłaszczeniu i obie zostały zwrócone właścicielom. Podkreślenia wymaga fakt, iż kolektor sanitarny i deszczowy, który znajduje się na nieruchomości należącej do skarżącego bezspornie istniały już w chwili wywłaszczenia, bowiem odebrano je protokołem z [...] sierpnia 1987 r. nr [...] . Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego wobec J.Ż. Nastąpiło [...] lipca 1988 r., zaś [...] grudnia 1988 r. została zawarta umowa kupna-sprzedaży obejmująca sporną nieruchomość, co w konsekwencji doprowadziło do umorzenia postępowania wywłaszczeniowego. Infrastruktura ta nie mogła zatem stać na przeszkodzie zwrotowi nieruchomości działki nr [...], skoro nie stanowiła przeszkody do zwrotu nieruchomości sąsiednich.

W ocenie pełnomocnika skarżącego organ II instancji naruszył tym samym nakaz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej wyrażony w art. 8 § 1 k.p.a. Realizacji zasady wyrażonej w tym przepisie nie sprzyja podejmowanie w tej samej sprawie przeciwstawnych działań przez organy państwa i dokonywanie skrajnie różnej oceny tego samego stanu faktycznego przez organy administracji, jak również zmienność rozstrzygnięć podejmowanych w sprawie przez organy administracji.

Pełnomocnik skarżącego, w oparciu o przytoczone orzecznictwo stwierdził, że istnienie infrastruktury technicznej jako takiej nie stanowi przeszkody do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, gdyż samo istnienie na nieruchomości takiej infrastruktury nie uniemożliwia korzystania z niej byłemu właścicielowi, a co najwyżej może ograniczać jej pełne zagospodarowanie w przyszłości. Dostęp do infrastruktury technicznej może być natomiast zapewniony poprzez ustanowienie ograniczonych praw rzeczowych np. służebności gruntowej, a ewentualne usytuowanie na terenie działki jakiejkolwiek budowli będzie wymagało uzyskania stosownego pozwolenia organów, dzięki czemu i tak zachowana zostanie kontrola nad dostępnością do znajdującej się tam infrastruktury podziemnej.

Niezależnie od powyższego pełnomocnik skarżącego zauważył, że wobec prawnych możliwości uzyskania zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej, istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma określenie, jaka część nieruchomości została rzeczywiście zagospodarowana na potrzeby realizacji celu wywłaszczenia. Nie wydaje się wystarczające posłużenie się w tym przypadku ogólną, zbiorczą kategorią sieci kanalizacyjnej deszczowej i sanitarnej, bez uwzględnienia okresu ich powstania oraz zakresu rzeczywistego wykorzystania, w szczególności gdy realizacja danej części infrastruktury stanowi samodzielną inwestycję, nie objętą celem wywłaszczenia.

W piśmie z 16 stycznia 2024 r., pełnomocnik uczestnika postępowania Gminy Miasto [...] stwierdził, że Wojewoda Łodzi słusznie podnosi w odpowiedzi na skargę, iż zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego i decyzją lokalizacyjną nr [...] , osiedle [...] planowane było po obu stronach ulicy [...]. Zgromadzony materiał dowodowy świadczy o budowie na działce nr [...], po wywłaszczeniu, dodatkowych sieci infrastruktury technicznej służących dla celów funkcjonowania osiedla mieszkaniowego. Charakter inwestycji został zachowany. Ewentualne modyfikacje pierwotnych założeń budowy poszczególnych fragmentów osiedla [...] na innym terenie nie stanowią o braku realizacji celu jako całości. Z powyższych względów przedmiotowa skarga winna ulec oddaleniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Kontrola ta dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dniu wydania zaskarżonej do sądu decyzji.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Podkreślić przy tym należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakreślonych powyżej granicach Sąd stwierdził, że narusza ona prawo w stopniu, który w świetle powołanego art. 145 pkt 1 p.p.s.a. uzasadnia jej uchylenie w całości.

Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest decyzja Wojewody Łódzkiego z [...] września 2023 r. odmawiająca zwrotu na rzecz J.L. części nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1789 ha, obręb [...], dla której Sąd Rejonowy dla Ł. [...] w Ł. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą [...].

Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wskazać należy, że przesłanki dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości zostały określone w art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jak wynika z art. 136 ust. 1 u.g.n. podstawową zasadą jest to, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Stosownie natomiast do ust. 3 powołanego artykułu poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.).

Z przytoczonych przepisów wynika, że uwzględnienie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależnione od ustalenia, że nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tylko nieruchomość, która spełnia wskazane w przepisie art. 137 ust. 1 u.g.n. warunki może być uznana za zbędną i w konsekwencji zwrócona byłym właścicielom lub ich spadkobiercom. Zasadniczym zadaniem organów orzekających w tym zakresie jest więc ustalenie, czy nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest bowiem jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Przy czym, przyjęta w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. konstrukcja materialnoprawnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jednoznacznie przesądza, że podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie akceptowany jest pogląd, że w przypadku wywłaszczenia nieruchomości pod osiedle mieszkaniowe czy też budownictwo mieszkaniowe cel wywłaszczenia uznaje się za zrealizowany nie tylko w razie wybudowania na objętych wywłaszczeniem nieruchomościach budynków mieszkalnych, ale również innych obiektów związanych immanentnie z potrzebami mieszkańców, czy też szerzej z funkcjonowaniem osiedla mieszkaniowego. Dotyczy to zatem wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla – takich jak budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (chodniki). Za infrastrukturę związaną nierozerwalnie z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania danego osiedla i jego mieszkańców uznaje się ponadto wszelkie instalacje (w tym podziemne) – linie komunikacyjne, wodociągi, magistrale wodociągowej, przewody elektryczne, instalację gazową, sanitarną czy kanały deszczowe (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1999 roku, sygn. akt: IV SA 2033/96 oraz wyroki WSA: w Krakowie z dnia 5 listopada 2013 roku, sygn. akt: II SA/Kr 958/13; w Poznaniu z dnia 17 czerwca 2011 roku, sygn. akt: II SA/Po 158/11 oraz z dnia 20 grudnia 2007 roku, sygn. akt: III SA/Po 648/07; w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2011 roku, sygn. akt: II SA/Łd 37/11 oraz z dnia 21 października 2008 roku, sygn. akt: II SA/Łd 664/08; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie przyjmuje się również, że budowa infrastruktury technicznej, a szczególnie podziemnej, może nie kolidować ze zwrotem nieruchomości. Jednak, co istotne, jeżeli zrealizowana na nieruchomości infrastruktura podziemna nierozerwalnie związana jest z obsługą istniejącego osiedla i jako taka była jednym z elementów celu, dla którego dokonano wywłaszczenia, to wybudowaną infrastrukturę uznać należy za urządzenie służące mieszkańcom, a tym samym realizujące cel wywłaszczenia. W takim przypadku brak jest podstaw do zwrotu wobec zrealizowania celu wywłaszczenia, a tym samym braku przesłanki z art. 136 ust 3 u.g.n. (por. wyrok NSA z 20 września 2013 r., sygn. akt I OSK 643/12, wyrok WSA w Łodzi z 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 102/16).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że ustalenia organu orzekającego o odmowie zwrotu przedmiotowej działki budzą wątpliwości, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego dokonana została prawidłowa interpretacja przepisu art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. Nie została bowiem wyjaśniona ponad wszelką wątpliwość zasadnicza kwestia sporna w niniejszej sprawie, a mianowicie czy zaistniała przesłanka zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia, a dokładnie, czy cel ten został na wywłaszczonej nieruchomości zrealizowany.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że aktem notarialnym Rep. [...] nr [...] z [...] grudnia 1988 r. zawarto umowę sprzedaży, na podstawie której Skarb Państwa nabył od J.Ż. (spadkodawczyni J.L.) nieruchomość położoną w Ł. przy ul. [...] [...] i [...], uregulowaną w księdze wieczystej nr [...], zawierającą obszaru 3,6139 ha, składającą się z działek [...] i [...], oraz nieruchomość położoną w Ł. przy ul. [...], uregulowaną w księdze wieczystej nr [...] o obszarze 5 ha.

Przystępując do aktu notarialnego z [...] grudnia 1988 r. osoba występująca w imieniu Skarbu Państwa oświadczyła w § 3 aktu, że nabycia dokonuje z przeznaczeniem nieruchomości pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] - [...] i okazała ww. decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji wydaną przez Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 11 września 1987 r. sygn. [...]. Natomiast w decyzji lokalizacyjnej nr [...] ustalona została, zgodnie z planem zagospodarowania województwa łódzkiego zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Narodowej Miasta Ł. z 27 marca 1977 r. oraz zmianami do planu:

1) na wniosek Dyrekcji Inwestycji Miejskich II lokalizacja inwestycji budowlanej polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego [...] - [...] na [...] od ulicy [...]; teren pod projektowane osiedle został ograniczony ul. [...], projektowaną ulicą [...], projektowaną [...] i ulicą projektowaną łączącą [...] z ul. [...];

2) na wniosek Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" lokalizacja inwestycji budowlanej polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego [...] - [...] na północ od ulicy [...]; teren pod projektowane osiedle został ograniczony ul. [...], projektowaną ulicą [...], projektowaną [...] i projektowaną ul. [...].

Według stanu na dzień zawarcia umowy sprzedaży z grudnia 1988 r., na terenie działki nr [...] (odpowiadającej częściom dawnych działek nr [...] i nr [...]) istniały już sieci infrastruktury technicznej w postaci kolektora sanitarnego i kolektora deszczowego wybudowane w 1987 r. Potwierdza to m.in. załączone do akt administracyjnych pismo [...] Sp. z o.o. w Ł. z 1 września 2017 r. (znak: [...]), z którego wynika, że na terenie działki [...] zlokalizowany jest kolektor sanitarny o średnicy D=0,80m (nr arch. 209-678, nr inw. [...]), który znajduje się na majątku [...] Spółki [...] , oraz w dzierżawie i eksploatacji [...] Sp. z o.o. oraz kanał deszczowy o średnicy D=1,20m (nr arch. [...], nr inw. [...]), który znajduje się w majątku Miasta [...] i jest w eksploatacji [...] Sp. z o.o. Oba kanały zostały zrealizowane w latach 1985-87, dla potrzeb odprowadzania ścieków i wód opadowych z osiedla mieszkaniowego [...]. Inwestorem tych kanałów była Dyrekcja Budowy Oczyszczalni Ścieków i Wodociągu S.. Kanały te zostały zrealizowane na podstawie projektu, technicznego "Kanał sanitarny i deszczowy dla osiedla mieszkaniowego [...] zespół [...] w Ł.".

Ponadto, jak wynika z ww. pisma [...] Sp. z o.o. na przedmiotowej działce zlokalizowany jest kanał sanitarny o średnicy 0,20m (nr arch. [...], nr inw. [...]), który znajduje się na majątku [...] Spółki [...] oraz w dzierżawie i eksploatacji [...] Sp. z o.o. oraz kanał deszczowy o średnicy 0,40m (nr arch. [...], nr inw. [...]), który znajduje się w majątku Miasta [...] i eksploatacji [...] Sp. z o.o. Kanały o nr arch. [...] oraz [...] zostały zrealizowane w latach 1999-2001, dla potrzeb odprowadzania ścieków i wód opadowych z osiedla mieszkaniowego [...] i [...]. Inwestorem tych kanałów było Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Usług Inwestycyjnych. Kanały te zostały zrealizowane na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z [...].09.1999 r. dla kanału sanitarnego oraz [...] z [...].09.1999 r. dla kanału deszczowego.

Z kolei w piśmie [...] Sp. z o.o. z 3 lipca 2018 r. (znak: TT.423.366.2018/T/TK) wskazano, że kanały: sanitarny i deszczowy zlokalizowane na działce nr [...] obręb [...] położonej przy ul. [...] w Ł. są odbiornikami ścieków sanitarnych oraz wód opadowych z terenu osiedla mieszkaniowego zlokalizowanego pomiędzy obecnymi ul. [...] i [...], na północ od ul. [...] do rejonu ul. [...] oraz na [...] od ul. [...] do rejonu posesji [...] nr [...] i [...] nr [...]. Lokalizacje tych kanałów są zgodne z: 1. obowiązującym Projektem Generalnym zlewni kolektora sanitarnego [...] dla sieci kanalizacji sanitarnej; 2. obowiązującym Projektem Generalnym odprowadzania wód opadowych w zlewni rzeki O. dla kanalizacji deszczowej. Opisane w załączniku do decyzji nr [...] z 11.09.1987 r. kolektor sanitarny "[...]" (obecnie kolektor sanitarny [...]) i rzeka O. są odbiornikami ścieków sanitarnych i wód opadowych odprowadzanych siecią kanalizacyjną z osiedla opisanego w decyzji nr [...] z dnia 11.09.1987 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji. Kanały: sanitarny d=0,80 m i deszczowy d=1,2 m zlokalizowane na działce nr [...] obręb [...] są jej częścią. Istniejące na działce nr [...] położonej w Ł. przy ul. [...] w obrębie [...] opisane w piśmie kanały (sanitarny d=0,80 m i deszczowy d=1,20 m) są niezbędne do funkcjonowania osiedla mieszkaniowego objętego decyzją nr [...] z dnia 11.09.1987 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji.

Z powyższego nie wynika zatem w sposób niebudzący wątpliwości, że wskazywany w pismach [...] rejon osiedla mieszkaniowego [...] i [...] odpowiada tej samej lokalizacji, co rejon osiedla [...] [...] objętego decyzją lokalizacyjną nr [...] z 11.09.1987 r. Tym samym, nadal nie ma jednoznacznej odpowiedzi, czy elementy infrastruktury zrealizowane na działce objętej wnioskiem o zwrot już po wywłaszczeniu nieruchomości służą realizacji celu wywłaszczenia – obsługują osiedle mieszkaniowe [...] [...] powstałe na podstawie ww. decyzji lokalizacyjnej.

Sąd w składzie orzekającym nie podziela poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 28 września 2022 r., I OSK 1440/19, dokonując oceny celu wywłaszczenia również w oparciu o decyzję lokalizacyjną nr [...] stwierdził, że celem wywłaszczenia było budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne, nie zaś budowa osiedla o konkretnej nazwie. W judykaturze akcentuje się bowiem, że cel wywłaszczenia należy interpretować ściśle, stosownie do treści art. 136 ust. 1 u.g.n. zakazującego przeznaczania nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Cel wywłaszczenia nie może być zatem dorozumiany czy interpretowany rozszerzająco (zob. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 311/17). Podkreślił to dobitnie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt K 6/05 (OTK-A 2008/3/41), wskazując na obowiązek dopuszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich wypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia. W ocenie tut. Sądu cel wywłaszczenia nie może być interpretowany rozszerzająco, skoro cel wywłaszczenia związany był z budową osiedla [...] [...], to nie można rozciągać celu na jakikolwiek inny rejon osiedla [...].

W tym miejscu należy odwołać się do uzasadnienia poprzedniej decyzji Wojewody Łódzkiego z 27 listopada 2020 r., nr GN.-III.7581.325.2019.AG, w której organ odwoławczy wskazał, że prowadząc postępowanie wyjaśniające, organ I instancji powinien odnieść się, czy przez działkę przebiegają sieci infrastruktury technicznej wybudowanej po 2 grudnia 1988 r., tj. po dniu wywłaszczenia dla celu publicznego określonego jako budowa osiedla mieszkaniowego [...] [...]. Wojewoda podniósł wówczas, że w przypadku infrastruktury powstałej dla innego celu (innego osiedla – [...]), nie będzie ona kolidowała ze zwrotem, natomiast w przypadku, gdy infrastruktura została wybudowana dla potrzeb osiedla [...] [...], zwrot nie będzie możliwy, gdy faktycznie osiedle to powstało. Konkludując, potwierdzenie istnienia na działce infrastruktury powstałej dla obsługi osiedla wskazanego w dokumentach wywłaszczeniowych, tj. [...] [...], pociągać będzie za sobą konieczność ustalenia, czy infrastruktura rzeczywiście obsługuje powstałe osiedle [...] [...], która to okoliczność będzie stała na przeszkodzie zwrotowi.

Nie ulega wątpliwości, że po dacie wywłaszczenia, na działce o nr [...] powstały elementy infrastruktury technicznej w postaci kanału sanitarnego i deszczowego, ale jak już zostało wyżej wskazane po pierwsze kanały te zostały wybudowane po upływie 10 lat od dnia wywłaszczenia, a po drugie ww. kanały zostały zrealizowane dla potrzeb odprowadzania cieków i wód opadowych z osiedla mieszkaniowego [...] i [...], a nie Osiedla [...] [...].

W związku z powyższym nadal brak jest wyjaśnienia ponad wszelką wątpliwość, czy istniejąca w dacie wywłaszczenia infrastruktura techniczna została wykorzystana do odbioru ścieków sanitarnych i opadowych pochodzących z budowy osiedla [...] [...]. Z akt sprawy nie wynika bezspornie, że infrastruktura techniczna powstała w związku z inwestycją, na realizację której nieruchomość została wywłaszczona i służy celom wywłaszczenia. Organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób przekonujący, że osiedle mieszkaniowe [...] [...] jest tą samą inwestycją co osiedle mieszkaniowe [...], czy [...], położone na tym samym obszarze, co objętym decyzją lokalizacyjną nr [...] .

Poza tym organ II instancji nie odniósł się w sposób należyty do podnoszonych argumentów skarżącego, co do zwrotu innych działek (nr [...] oraz nr [...]), przez które przebiega ten sam kolektor sanitarny i deszczowy.

Z przytoczonych względów Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w punkcie drugim wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Wojewoda Łódzki ponownie rozpoznając niniejszą sprawę zobowiązany będzie uwzględnić treść powyższych rozważań Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, a w szczególności ponad wszelką wątpliwość wyjaśni, czy wywłaszczona nieruchomość została rzeczywiście zagospodarowana na potrzeby realizacji celu wywłaszczenia.