Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1155/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 51
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 23 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 901/10 w sprawie ze skargi W.Z. i B. H.-S. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [..] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wykonania robót budowlanych innych niż budowa obiektu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

II OSK 1155/11

UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 901/10, w wyniku rozpoznania skargi W.Z. i B.H.-S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach, w przedmiocie wykonania robót budowlanych, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję organu I instancji. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Dnia [..] października 1998 r., Starosta Będziński decyzją [..], nakazał H.K., G. K. oraz Z.K. wykonanie dokumentacji inwentaryzacyjnej szamba usytuowanego na działce w P. przy ul. [..], oraz wystąpić z wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie przedmiotowego obiektu budowlanego. Decyzją z dnia [..] lutego 1999 r., nr [..], utrzymaną w mocy decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [..] sierpnia 1999 r., nr [..], odmówił wydania pozwolenia na użytkowanie spornego szamba. Następnie Starosta Będziński decyzją z dnia [..] lutego 1999 r., nr [..], nakazał H.K., G.K. oraz Z.K. wykonanie pokryw szamba znajdującego się na działce w P. przy ul. [..], tak, aby zachować odległość 2 m pomiędzy pokrywami, a granicą działki sąsiedniej. Decyzja ta została uchylona decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] czerwca 1999 r., nr [..], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia właściwemu organowi nadzoru budowlanego tj. PINB w Będzinie.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Będzinie postanowieniem nr [..] z dnia [..] października 1999 r. zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie: pozwolenia na użytkowanie szamba, jak również wykonania pokryw ww. szamba - z powodu wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości H., G. i Z. K. od nieruchomości M.H. Następnie ŚWINB postanowieniem z dnia [..] grudnia 1999 r., nr [..] uchylił ww. postanowienie PINB w Będzinie z dnia [..] października 1999 r. w części dotyczącej zawieszenia postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie i umorzył w tym zakresie postępowanie prowadzone przez organ powiatowy, oraz utrzymał w mocy powyższe postanowienie PINB w Będzinie z dnia [..] października 1999 r. w części dotyczącej zawieszenia postępowania w sprawie wykonania pokryw ww. szamba tak aby zachować odległość 2 m między pokrywami a granicą działki sąsiedniej.

Na podstawie wniosku z dnia [..] stycznia 2009 r. B.H.-S. i W.Z., współwłaścicielek działki nr [..], organ I instancji podjął zawieszone postępowanie administracyjne. Decyzją z dnia [..] kwietnia 2009 r. nr [..] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Będzinie umorzył postępowanie administracyjne dotyczące wykonania otworów w płycie górnej zbiornika na nieczystości płynne - szamba. Decyzja ta została uchylona decyzją ŚWINB w Katowicach z dnia [..] czerwca 2009 r., nr [..], a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. W decyzji tej organ odwoławczy wskazał organowi pierwszej instancji na konieczność niebudzącego wątpliwości ustalenia dokładnego terminu realizacji spornego szamba.

Decyzją z dnia [..] grudnia 2009 r. nr [..], wydaną w ramach ponownego postępowania w sprawie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Będzinie umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne dotyczące wykonania w odległości 2 m od granicy działek nr [..] i [..], otworów w płycie górnej zbiornika na nieczystości ciekłe, zlokalizowanego w P. przy ul. [..] (działka nr [..] ), przyjmując, że sporny zbiornik zrealizowano w 1963 r., kiedy to obie działki stanowiły jedną nieruchomość, stąd też bez znaczenia jest kwestia odległości pokrywy od granic później powstałych działek. Skoro bowiem szambo wykonane zostało na działce stanowiącej całość, to nie naruszało odnoszących się do odległości od granicy działek warunków technicznych obowiązujących w czasie jego powstania. Ustalając datę wykonania szamba organ oparł się na domniemaniu, iż skoro pozwolenie na rozbudowę budynku przewidywało, zgodnie z projektem, łazienkę to oczywistym było, zdaniem organu, wykonanie wówczas odprowadzania ścieków do szamba. Organ nadzoru budowlanego wskazał także, że choć umowny podział działek nastąpił w 1973 r. to jednak rzeczywista granica została sądownie ustalona dopiero w 2007 r. Jako podstawę prawną ww. decyzji organ I instancji wskazał w jej części nagłówkowej art. 105 k.p.a.

Od wydanej decyzji pierwszoinstancyjnej wniosły odwołanie B.H.-S. i W.Z. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu strony podniosły, iż organ I instancji powiela uzasadnienie i argumentację z poprzedniej swojej decyzji z dnia [..] kwietnia 2009 r., która została uchylona przez ŚWINB w Katowicach. Nie wnosi w niej konkretnych dowodów, a jedynie opiera się na domysłach i dowolnej interpretacji, a także wręcz negacji istotnych faktów - jak chociażby istniejącej granicy prawnej ustalonej ostatecznie przez Sąd Okręgowy w Katowicach. PINB w Będzinie wywodzi bowiem, iż granica pomiędzy działkami nie została odtworzona, lecz ustalona na nowo. Wersja "6" opinii biegłego sądowego wskazuje natomiast jednoznacznie, iż przebieg granicy na odcinku, gdzie znajduje się szambo nie uległ zmianie. Przebiega ona wzdłuż ogrodzenia, które współwłaściciele K. postawili w latach 70 - tych, a szambo zostało wybudowane w odległości 30 cm od ogrodzenia. Na wybudowanie szamba nigdy nie mieli pozwolenia. Inwestorzy, gdy otrzymali decyzję odmawiającą pozwolenia na użytkowanie szamba z dnia [..] lutego 1999 r., wnieśli sprawę do sądu cywilnego o rozgraniczenie, twierdząc, iż granica powinna się przesunąć o 1,5 m. Wtedy uzyskaliby odpowiednią odległość od granicy i nie musieliby przesuwać otworów w pokrywie szamba. Na ich wniosek organ I instancji zawiesił postępowanie w dniu [..] października 1999 r. w sprawie szamba do czasu rozstrzygnięcia sprawy o rozgraniczenie. Po wyroku Sądu Okręgowego przebieg granicy w większości nie uległ zmianie. Odwołujące wskazały nadto, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [..] września 1961 roku nr [..] pozwalała jedynie na rozbudowę budynku mieszkalnego na działce [..]. Nie ma w aktach projektu szamba, ani pozwolenia na jego budowę. Inwestorzy sami w piśmie z dnia [..] lutego 2003 r. skierowanym do Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego przyznają, że w zatwierdzonym decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej projekcie budowlanym, nie były wyszczególnione żadne urządzenia techniczne, a zatem na wybudowanie szamba nie mieli stosownego pozwolenia.

W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez strony odwołania Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach decyzją z dnia [..] czerwca 2010 r. nr [..] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie przed organem I instancji. W uzasadnieniu organ drugoinstancyjny wskazał, że pozwolenie na rozbudowę budynku mieszkalnego na działce przy ul. [..], na które powołuje się organ I instancji, obejmowało wyłącznie rozbudowę istniejącej części budynku wybudowanego przed 1945 r. oraz między innymi przebudowę sieni na łazienkę. Z powyższego dokumentu organ wywodzi fakt, że skoro wydana została zgoda na realizację łazienki, musiała być także domniemana zgoda na realizację szamba. W związku z tym organ powiatowy wskazuje, że skoro szambo objęte było niejako pozwoleniem z 1963 r., zostało także w tym roku zrealizowane. Zdaniem organu odwoławczego taki tok rozumowania organu pierwszej instancji trzeba uznać za niedopuszczalny. Z samego faktu wymienienia w wydanym na rzecz inwestorów K. pozwoleniu na rozbudowę budynku pomieszczenia łazienki nie można bowiem wywodzić także domniemanego przyzwolenia na realizację szamba, które w tej decyzji nie zostało nigdzie wymienione. Organy państwowe działając w oparciu o przepisy prawa nie mogą czynić podobnych domniemań. W rzeczywistości, jak stwierdził organ II instancji, na wybudowanie spornego szamba H., G. i Z.K. nie mieli nigdy stosownego pozwolenia ani nawet projektu, pomimo że zarówno ustawa Prawo budowlane z 1961 r. jak i ustawa Prawo budowlane z 1974 r. przewidywały przed rozpoczęciem budowy "szamba" obowiązek uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Organ II instancji zaakcentował, iż skoro sporne szambo stanowi samowolę budowlaną, to należy uznać że zaskarżona decyzja narusza art. 105 k.p.a., bowiem nie było podstaw do umorzenia postępowania ponieważ w dalszym ciągu istnieje jego przedmiot w postaci spornego szamba wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej.

Organ podkreślił nadto, że nie jest możliwe ustalenie czy w chwili wybudowania szambo spełniało warunki techniczne dotyczące odległości od granicy z sąsiednią nieruchomością, bowiem w tym czasie granica nie została jeszcze wyznaczona. Niezależnie jednak od poczynionych ustaleń zgodnie z art. 103 ust 1 i 2 ustawy Prawa budowlanego z 1994 r., do spraw wszczętych przed dniem 1 stycznia 1995 r., a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy. Przy tym przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, przez które należy rozumieć przepisy ustawy z 1974 r. Jednakże art. 48 ustawy odnosi się wyłącznie do obiektów budowlanych natomiast w niniejszym przypadku, zdaniem organu II instancji, mamy do czynienia z urządzeniem technicznym (art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane), a nie z obiektem budowlanym. Zatem stosownie do art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania ustawy z 1974 r. Prawo budowlane, ponieważ do spornego szamba nie ma zastosowania art. 48 ustawy Prawo budowlane. Wobec powyższego, zdaniem ŚWINB w Katowicach zaskarżona decyzja narusza art. 103 ust. 2 w zw. z art. 48 ustawy Prawo budowlane. Postępowanie winno bowiem być prowadzone w oparciu o art. 51 ust. 1 w zw. z art. 51 § 7 ustawy Prawo budowlane. W konsekwencji należało w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji. Jednakże organ powiatowy winien wszcząć postępowanie w oparciu o art. 51 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z 1994 r. Prawo budowlane, a następnie, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, wydać stosowne rozstrzygnięcie.

Pismem z dnia [..] lipca 2010 r. W.Z. i B. H.- S. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu ponownie podniosły kwestię granicy pomiędzy działkami, w konkluzji stwierdzając, iż stanowiące samowolę budowlaną szambo zostało wybudowane w 1975 r. przy granicy działek tj. w odległości 30 cm od płotu istniejącego od lat 60., kiedy to nastąpił podział działek. Nie spełnia warunków technicznych tj. odpowiedniej odległości od granicy działki sąsiedniej - co jest bardzo uciążliwe z powodu unoszącego się fetoru ze zbiornika, który jest w bardzo złym stanie technicznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylając decyzje organów obu instancji stwierdził, decyzja organu odwoławczego narusza art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., natomiast rozstrzygnięcie ją poprzedzające narusza art. 105 i 107 § 3 k.p.a., a także art. 7 i 77 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Sąd I instancji stwierdził, że słusznie Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach dostrzegł wadliwość rozstrzygnięcia organu I instancji o umorzeniu postępowania. Skoro bowiem w dalszym ciągu istnieje przedmiot postępowania w postaci spornego szamba, to niewątpliwie twierdzenie, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe należy ocenić jako nieuprawnione. Prawidłowo przeto organ II instancji uchylił zaskarżoną doń decyzję w całości, nie wystąpiła bowiem bezprzedmiotowość sprawy. Prawidłowo też w uzasadnieniu za niedopuszczalne uznał wyprowadzenie przez organ I instancji wniosku, że skoro w projekcie rozbudowy budynku przewidziano łazienkę to należy domniemywać, że także odprowadzenie z niej ścieków do szamba, a skoro z kolei szambo to miało służyć budynkowi mieszkalnemu to zapewne wykonano je wtedy kiedy rozbudowie podlegał budynek. Twierdzenia takie są bowiem arbitralne i nieuprawnione. Rozstrzygnięcia administracyjne nie mogą opierać się na przypuszczeniach organu lecz na dokonanej przezeń ocenie dowodów, a uzasadnienie zawierać ma wskazanie jakim dowodom organ dał wiarę, a jakim odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.). Skoro zatem ani projekt ani pozwolenie na rozbudowę budynku nie ujmowały szamba to zasadnym jest twierdzenie organu II instancji, że w konsekwencji wykonane ono zostało w warunkach samowoli budowlanej co rodzić musi określone prawem skutki. Nie można bowiem domniemywać, jak czyni to organ I instancji, iż pozwolenie na rozbudowę obejmowało nie tylko obiekty w nim ujęte lecz także w nim nie przewidziane. Nie można też, jak uczynił to organ I instancji, domniemywać, iż szambo zostało wykonane w tym samym okresie, w którym rozbudowano budynek, twierdzenie takie w żaden sposób nie zostało bowiem przez organ wykazane. W rzeczywistości zaś data, w której wykonano szambo nie została przez organ I instancji, nawet w przybliżeniu ustalona.

Zdaniem Sądu prawidłowo organ odwoławczy uchylił, z uwagi na naruszenie art. 105 k.p.a., decyzję pierwszoinstancyjną. Jednakże wadliwie umorzył postępowanie przed organem I instancji podejmując tym samym analogiczne jak organ I instancji rozstrzygnięcie z innym jedynie, zdaniem Sądu nietrafnym, uzasadnieniem. Zdaniem bowiem organu II instancji postępowanie administracyjne w sprawie wykonanego szamba winno toczyć się wprawdzie dalej jednak na innej podstawie prawnej (art. 51 ustawy Prawo budowlane) niż postępowanie dotychczasowe. W odczuciu ŚWINB w Katowicach powoduje to konieczność umorzenia dotychczas przez organ I instancji prowadzonego postępowania i wszczęcia nowego. Teza ta, zdaniem Sądu, nie jest trafna. Postępowanie pierwszoinstancyjne toczyło się bowiem w sprawie, nie zaś wyłącznie na podstawie określonej normy prawnej. Tym samym wynikająca z oceny okoliczności faktycznych sprawy sama li tylko zmiana w toku postępowania podstawy prawnej przy zachowaniu tożsamości sprawy nie stanowi przyczyny uzasadniającej umorzenie toczącego się postępowania i wszczęcie nowego w tym samym przedmiocie.

Sąd nie podzielił też przekonania wyrażonego przez organ II instancji w zaskarżonej decyzji co do trybu, w którym sprawa winna być kontynuowana. Nie zaakceptował przyjętej przez organ tezy, iż szambo nie stanowi obiektu budowlanego, a tym samym nie odnosi się do niego zawarty w art. 103 Prawa budowlanego nakaz stosowania przepisów ustawy z 1974 r. Zdaniem organu II instancji szambo stanowi bowiem urządzenie techniczne, a tym samym objęte ono jest ustawową definicją urządzenia budowlanego i w konsekwencji stanowi formę inną niż obiekt budowlany, o którym mowa w art. 3 pkt 1 ustawy. Teza ta, zdaniem Sądu, nie znajduje oparcia w obowiązującym prawie. Stosownie do art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane przez urządzenia budowlane należy bowiem rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Z kolei przez obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy rozumieć należy budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, bądź obiekt małej architektury. Prawo budowlane definicji tych nie przeciwstawia, nie powoduje zatem, iż obiekt mieszczący się w jednej z nich tym samym wyłączony jest z innych. Przeciwnie, podkreśla, iż obiektem budowlanym jest nie budynek bądź budowla lecz formy te wraz z instalacjami i urządzeniami. W konsekwencji szambo kwalifikować należy jako urządzenie stanowiące jednocześnie obiekt budowlany. Niezależnie od tego czy powstało już w dacie budowy budynku, czy też w okresie późniejszym funkcjonalnie związane jest bowiem z budynkiem mieszkalnym pełniąc w stosunku do niego rolę służebną. Jak podkreśla się w orzecznictwie istnienie obiektu budowlanego nie jest bowiem możliwe bez pewnych urządzeń technicznych zaliczanych do urządzeń budowlanych i odwrotnie, budowa urządzeń budowlanych bez powiązania ich z konkretnym obiektem budowlanym (budynek, budowla), nie ma racji bytu. Odłączanie urządzeń budowlanych od pojęcia obiektu budowlanego, czy też rozdzielne ich traktowanie niezgodne jest zatem z ratio legis przepisów Prawa budowlanego – por. wyrok NSA z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 696/08.

Pogląd, iż szambo stanowi obiekt budowlany należy do utrwalonych, choć różnie uzasadnianych, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Spotyka się bowiem także ocenę, iż szambo stanowi obiekt budowlany albowiem stanowi budowlę w rozumieniu ustawy. Art. 3 pkt 9 ustawy obejmuje instalacje, w tym np. przyłącza kanalizacyjne. Połączone z budynkiem mieszkalnym zbiorniki natomiast, a takim bezodpływowym zbiornikiem na nieczystości ciekłe jest szambo, zdefiniowane zostały w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego jako budowla, a więc obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury (art. 3 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego) – por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2006 r., sygn.. akt II OSK 881/05.

Niezależnie od wyboru jednej z powyższych argumentacji jest niewątpliwym, iż szambo zakwalifikowane winno być jako obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Konsekwencją zaś zdefiniowania zbiornika jako obiektu budowlanego musi być, w realiach przedmiotowej sprawy, ocena stanu prawnego z uwzględnieniem art. 103 ustawy Prawo budowlane.

Oceniając kwestionowane decyzje Sąd I instancji odniósł się też do zakresu przedmiotowego sprawy, wskazując że osnowa decyzji pierwszoinstancyjnej traktuje jedynie o otworach w pokrywie szamba, wyłącznie ich wykonanie traktując jako przedmiot prowadzonego postępowania. Ponadto, ani z wydanej przez organ decyzji, ani też z przedłożonych Sądowi akt nie wynika dlaczego organ akurat w taki sposób określił przedmiot sprawy administracyjnej, zawężając kwestię kwestionowanego przez właścicielki sąsiedniej działki szamba do otworów w pokrywie. Natomiast w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego rozważania prowadzone są nie w zakresie otworów lecz samowolnego, bez uzyskania stosownego pozwolenia, wykonania szamba określanego jako przedmiot postępowania.

W ramach ponownie prowadzonego postępowania zalecono sprecyzowanie zakresu przedmiotowego sprawy prowadząc postępowanie w takim zakresie aby w sposób właściwy i pełny załatwić sprawę administracyjną. Sąd krytycznie ocenił rozważania organów w kwestii granicy pomiędzy działkami, nie ustosunkowujące się w sposób wyczerpujący do argumentacji skarżących podnoszących, iż ich zdaniem granica została w roku 2007 nie tyle ustalona przez Sąd Okręgowy co w istocie odtworzona.

W skardze kasacyjnej Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach naruszenie:

-przepisów prawa materialnego, tj. art. 48 ust. 1 w zw. z art. 103 ust. 2 w zw. z art. 51 "przy zast. ust. 7 i art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane" poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego za podstawę materialnoprawną do wywiedzenia poglądu prawnego polegającego na uznaniu, że szambo podlega legalizacji w trybie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego , a nie w trybie art. 51 Prawa budowlanego, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej "p.p.s.a."

- naruszenie prawa procesowego, to jest art. 1 i art. 3 § 1 1 p.p.s.a. – polegające "na odstąpieniu przez Sąd I instancji od kontroli działalności organu administracji publicznej na rzecz orzekania w sprawie" , to jest na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych.

W motywach skargi podniesiono, że za koniecznością uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania prowadzonego w ramach niewłaściwej podstawy materialnoprawnej przemawiają racje związane z ekonomiką procesową oraz postulat klarowności postępowania. Odnośnie kwalifikacji szamba wskazano, że nie budzi wątpliwości fakt, iż powstało ono pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1961 r bądź z 1974 r., a zatem materialnoprawną podstawą do likwidacji tej samowoli budowlanej może być przepis art. 51 Prawa budowlanego aktualnie obowiązującego, przy założeniu , że mamy do czynienia z częścią obiektu budowlanego.

H. i G.K., w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosły o uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Z kolei W.Z. i B.H.-S. wniosły o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Chybione są zarzuty wskazane w skardze jako naruszenia prawa procesowego, to jest art. 1 i art. 3 § 1 p.p.s.a. Art. 1 p.p.s.a. stanowi, że prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Z kolei art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Poza enigmatycznym stwierdzeniem skargi kasacyjnej, że naruszenie prawa procesowego polegało na odstąpieniu przez sąd I instancji od dokonania kontroli działalności organu na rzecz orzekania w sprawie, skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnienia naruszenia powołanych przepisów. Nie jest rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego doszukiwanie się intencji skarżącego kasacyjnie. W konsekwencji tak sformułowane zarzuty należało uznać za chybione .

Z kolei zarzut naruszenia prawa materialnego sprowadza się do wskazania, że sąd I instancji wadliwie przyjął, iż w rozpoznawanej sprawie do procedury legalizacyjnej nie miał zastosowania art. 51 Prawa budowlanego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd I instancji ocenił, że wykonanie szamba było realizacją obiektu budowlanego do którego legalizacji ma zastosowanie przepis art. 103 Prawa budowlanego. Jak wskazuje sam skarżący w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2000 r., sygn. OPS 20/99 (ONSA 2000/4/133) jest mowa o przyłączu wodociągowym, które uznano za urządzenie budowlane w myśl art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego. W myśl bowiem art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego urządzeniem budowlanym jest urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym urządzenia służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, zaś zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego obiektem budowlanym jest budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi. Niewątpliwie przyłącza kanalizacyjne są urządzeniami, o jakich mowa w art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego. Natomiast zbiorniki zdefiniowane zostały w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego jako budowle, a więc obiekty budowlane nie będące budynkami lub obiektami małej architektury (art. 3 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego). Konsekwencją zdefiniowania zbiorników, a do nich należą też bezodpływowe zbiorniki na nieczystości płynne, jako budowli, jest stwierdzenie, że dla realizacji takiej budowli wymagane jest pozwolenie na budowę, którego z kolei brak, w odniesieniu do samowoli powstałych przed 1 stycznia 1995 r., skutkuje uruchomieniem procedury przewidzianej w Prawie budowlanym z 1974 r – z mocy art. 103 ustawy - Prawo budowlane. W orzecznictwie sądów administracyjnych przeważających jest pogląd, że w procedurze legalizującej samowolne wykonanie szamba należy uznawać je za budowle (wyrok NSA z 29.09.2006 r. II OSK 1155/05, LEX 320915 , wyrok NSA z 07.06.2006 r., II OSK 881/05). Pogląd ten skład orzekający podziela. To zaś oznacza, jak słusznie zauważa Sąd I instancji, że do wybudowanego szamba zastosowanie ma art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego. W konsekwencji podniesiony zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego art. 48 ust. 1 w zw. z art. 103 ust. 2 w zw. z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, poparty między innymi tezą z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2000 r., sygn. OPS 20/99 (ONSA 2000/4/133), dotyczącą przyłączy a nie szamba, nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zostały stosunkowo obszernie wyłożone argumenty odnośnie poprawności rozstrzygnięcia organu odwoławczego o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania. Jednakże petitum skargi kasacyjnej nie zawiera zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji norm wynikających z art. 138 k.p.a., dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny nie odniósł się do kwestii dokonanej przez Sąd I instancji oceny poprawności rozstrzygnięcia organu odwoławczego.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.