Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 370/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 184 ust. 1, art. 207 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 210 poz 25 art. 2 pkt 7, art. 98 ust. 1, 2
law: ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu  Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999

SENTENCJA

Dnia 16 listopada 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant specjalista Aneta Brzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 roku sprawy ze skargi R. K. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania na realizację projektu z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokat E. Z.-B. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy [...], kwotę 8 856 (osiem tysięcy osiemset pięćdziesiąt sześć) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu R. K. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat E. Z.-B. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23), art. 207 ust. 9 i 12 oraz art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r. (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.) oraz na podstawie art. 5 pkt 2, art. 25 pkt 1 i art. 26 ust. 1 pkt 15 i 15a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1649 ze zm.) oraz art. 98 w związku z art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U.UE.L.06.210.25 str. 66 ze zm.), Zarząd Województwa [...], działający w trybie art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1392 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Przedsiębiorcy w Ł. z dnia [...], o sygn.: [...], określającą R.K. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą A R.K. z siedzibą w Ł. kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 621 339,10 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, jako środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystane przez beneficjenta z naruszeniem procedur, o których mowa wart. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...], w imieniu której działa Centrum Obsługi Przedsiębiorcy w Ł., na warunkach określonych w umowie o dofinansowanie projektu nr [...] z dnia 23 grudnia 2010 r., w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007-2013, przyznała R. K. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą A R.K. z siedzibą w Ł. dofinansowanie w kwocie nieprzekraczającej 1 475 289,00 zł (na które składają się środki Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w kwocie 1 253 995,65 zł i środki budżetu państwa w kwocie 221 293,35 zł, będące pomocą publiczną) na realizację projektu pn.: "Wdrożenie do produkcji samoopalającej kabiny natryskowej zasilanej turbiną w technologii HVLP".

Przedmiotem zawartej umowy było, zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu, wdrożenie innowacyjnej technologii wytwarzania samoopalającej kabiny natryskowej zasilanej turbiną w technologii High Volume Low Pressure (HVLP) poprzez zakup gruntu pod budowę hali produkcyjnej, budowę hali produkcyjnej wraz z niezbędną infrastrukturą oraz nabycie parku maszynowego wraz z niezbędnym do wdrożenia innowacyjnej technologii oprogramowaniem. Zgodnie z umową o dofinansowanie termin realizacji projektu określono na grudzień 2011 r. Na wniosek beneficjenta, aneksem z dnia 4 czerwca 2012 r., zmieniono termin zakończenia realizacji projektu z grudnia 2011 r. na grudzień 2012 r. Na dalszym etapie realizacji inwestycji beneficjent występował kilkukrotnie z prośbą o ponowne wydłużenie terminu zakończenia realizacji projektu, każdorazowo uzyskując zgodę. Ostatecznie, pismem z dnia 2 kwietnia 2015 r. Instytucja Pośrednicząca II stopnia wyraziła zgodę na prolongatę terminu zakończenia realizacji projektu z miesiąca stycznia 2015 r. na miesiąc czerwiec 2015 r.

W dniu 30 czerwca 2015 r. beneficjent ponownie zawnioskował o wprowadzenie zmiany w przedmiocie terminu zakończenia realizacji projektu z miesiąca czerwca 2015 r. na miesiąc grudzień 2015 r. W uzasadnieniu wniosku beneficjent wskazał, iż wydłużenie okresu realizacji projektu, spowodowane jest zbyt późnym otrzymaniem zgody na wydłużenie terminu realizacji projektu i tym samym uniemożliwieniem wykonania przez potencjalnego wykonawcę przedmiotu zamówienia będącego elementem realizacji projektu, z uwagi na krótki czas od wyboru ewentualnego wykonawcy do zakończenia terminu realizacji umowy o dofinansowanie. Ponadto beneficjent wskazał, iż z uwagi na brak możliwości sfinalizowania inwestycji z przyczyn podanych powyżej, instytucja finansowa zapewniająca środki na zakończenie realizacji projektu nie wyraziła zgody na przekazanie przedmiotowych środków.

W związku z zaistniałymi wątpliwościami dotyczącymi prawidłowości realizacji projektu zgodnie z umową w siedzibie beneficjenta, oraz w miejscu realizacji projektu, przeprowadzono kontrolę doraźną. W trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 15 lipca 2015 r. zespół kontrolny otrzymał dokumentację finansową za lata 2010-2014, sporządził dokumentację zdjęciową na miejscu realizacji projektu oraz przeprowadził rozmowę z właścicielem firmy. W wyniku kontroli ustalono, że budynek hali produkcyjnej jest w stanie surowym zamkniętym i wymaga wykończeń, bez których nie jest możliwe posadowienie urządzeń, ani funkcjonowanie zakładu produkcyjno-handlowo-biurowego. Z dziennika budowy wydanego w dniu 7 czerwca 2011 r. wynikało, że ostatnie prace budowlane na terenie hali produkcyjnej przeprowadzone zostały w dniu 15 grudnia 2011 r. Następnie, w listopadzie 2012 r. zamontowano nagrzewnice, w lipcu 2013 r. zamontowano grzejniki w części biurowej i socjalnej, natomiast w sierpniu 2014 r. dokonano montażu komina stalowego. Zespół kontrolny stwierdził również, że beneficjent nie zakupił żadnego z urządzeń i maszyn będących przedmiotem realizacji projektu. Z wyjaśnień beneficjenta wynikało ponadto, że posiada on zadłużenie wynoszące 441 723,00 zł z tytułu kredytu udzielonego przez B S.A., w ramach którego spłacone zostały odsetki, natomiast kwota kapitału w wysokości podanej wyżej, powinna zostać spłacona w 2012 r. W związku z faktem, iż do zrealizowania wskazanego wyżej projektu zaplanowano inwestycje na poziomie 1 237 608,55 zł, beneficjent oświadczył, iż jest w posiadaniu środków finansowych pozwalających na dokończenie inwestycji, zastrzegł jednak, iż na potwierdzenie tego faktu nie może przedstawić żadnej dokumentacji, gdyż obowiązuje go klauzula poufności. W dniu 25 września 2015 r. beneficjent złożył dodatkowe wyjaśnienia, do których dołączone było pismo podpisane przez K. O., Prezesa Zarządu C Sp. z o.o., w którym informuje on w imieniu przedstawicieli grupy inwestorów prywatnych, iż została podjęta decyzja o współfinansowaniu procesu inwestycyjnego w Ł., przy ul. D 13, oraz że szczegółowe warunki współpracy objęte są klauzulą poufności.

W konsekwencji powyższych ustaleń, Instytucja Pośrednicząca II stopnia stwierdziła, że beneficjent nie posiada zdolności do realizacji projektu i osiągnięcia wskaźników rezultatu. Uznano, iż sytuacja ekonomiczna przedsiębiorstwa nie potwierdza zdolności do zakończenia inwestycji, beneficjent natomiast aplikując o środki z RPO WŁ na lata 2007-2013, jak również realizując projekt winien spełniać kryteria wykonalności finansowej projektu, przedstawiając źródła jego finansowania oraz posiadając kondycję finansową wystarczającą do jego zakończenia. Z uwagi zatem na powyższe, IP II stwierdziła, iż beneficjent zaprzestał realizacji projektu, nie zrealizował zakresu rzeczowego oraz nie osiągnął celów projektu, czego konsekwencją było zaistnienie przesłanek do zwrotu dotychczas otrzymanego dofinansowania.

Pismem z dnia 30 listopada 2015 r. IP II poinformowała beneficjenta, że nie wyraża zgody na wydłużenie okresu realizacji projektu z miesiąca czerwca 2015 r. na miesiąc grudzień 2015 r., tym samym termin zakończenia realizacji projektu upłynął w dniu 30 czerwca 2015 r., a beneficjent nie osiągnął założonego celu projektu. W związku z powyższym, pismem z dnia 22 października 2015 r., na podstawie art. 207 ust. 8 pkt 1 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, beneficjent został wezwany do zwrotu w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania, środków w kwocie 621 339,10 zł.

Po bezskutecznym upływie terminu na zwrot środków, w dniu 16 listopada 2015 r. Dyrektor COP w Ł. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, a także sposób zwrotu środków. Kolejnym pismem, z dnia 23 listopada 2015 r. beneficjent poinformowany został o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz składania wniosków i uwag, jednakże, pomimo osobistego odbioru ww. pisma, beneficjent nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia. W konsekwencji, Dyrektor Centrum Obsługi Przedsiębiorcy w Ł. w dniu [...] wydał decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 621 339,10 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.

W dniu 14 stycznia 2016 r. do IP II wpłynęło odwołanie beneficjenta od decyzji wydanej przez Dyrektora COP w Ł. z dnia [...]. Wniósł on o odstąpienie od decyzji dotyczącej zwrotu otrzymanego dofinansowania. Wskazał, iż brak zakupionych maszyn i urządzeń spowodowany był nieuwzględnianiem przez IP II wniosków beneficjenta o przedłużenie terminów realizacji projektu o właściwy okres, o który się zwracał. Beneficjent wskazał również, iż brak finansowania inwestycji ze strony banku spowodowany był bezprawnymi działaniami przedstawicieli lub pracowników E wobec niego, poprzez fałszowanie podpisów pod niektórymi dokumentami. Podał, iż udało mu się pozyskać inwestora prywatnego, jednakże powiadomienie o personaliach inwestora będzie mógł dostarczyć w terminie późniejszym (nie dłuższym niż 14 dni), nadmienił także, że uzyskał ochronę patentową pod nazwą "Urządzenie do nanoszenia preparatów kosmetycznych, zwłaszcza do opalania natryskowego".

W dniu 2 lutego 2016 r. do Instytucji Zarządzającej RPO WŁ wpłynęło uzupełnienie do ww. odwołania, w którym beneficjent podaje, iż inwestorem, który będzie z nim realizował projekt jest J. B.-J. Do pisma tego Beneficjent dołączył m.in. zgodę C Sp. z o.o. z dnia 20 stycznia 2016 r. na ujawnienie danych inwestora, który jest zainteresowany realizacją projektu firmy A R. K., tj. produkcją kabin do opalania natryskowego, zasilanych turbiną HVLP. W dniu 19 lutego 2016 r. beneficjent zapoznał się z aktami sprawy i dodatkowo złożył pismo z informacją, iż w terminie 10 dni zobowiązuje się doręczyć kopię umowy z inwestorem wraz z oświadczeniem dotyczącym kontynuacji projektu pn.: "Wdrożenie do produkcji samoopalającej kabiny natryskowej zasilanej turbiną w technologii HVLP". W dniu 1 marca 2016 r. beneficjent przedłożył kopię umowy przedwstępnej zawartej z inwestorem w dniu 26 lutego 2016 r. oraz oświadczenie Inwestora o kontynuacji projektu.

Po przeprowadzonej analizie zebranego materiału dowodowego, Zarząd Województwa [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powołał brzmienie art. 98 ust. 1 i 2 oraz art. 2 ust. 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r.

Instytucja Zarządzająca RPO WŁ stwierdziła, iż beneficjent naruszył zapisy umowy o dofinansowanie, co skutkuje koniecznością zwrotu wypłaconych w ramach dofinansowania środków. Na podstawie umowy z dnia 23 grudnia 2010 r., Instytucja Pośrednicząca II stopnia przyznała beneficjentowi dofinansowanie na realizację projektu. Umowa o dofinansowanie określa procedury, zasady, warunki i tryb, na jakich beneficjentowi zostało przyznane dofinansowanie oraz konsekwencje wynikające m.in. z niezrealizowania projektu. W § 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie, rozpoczęcie realizacji przedmiotowego projektu ustalono na miesiąc październik 2010 r., a zakończenie na miesiąc grudzień 2011 r. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w związku z wnioskami beneficjenta, IP II w drodze aneksu zmieniła termin realizacji projektu na okres od października 2010 r. do grudnia 2012 r. (aneks z dnia 4 czerwca 2012 r.). Również kilka kolejnych wniosków o wydłużenie terminu zakończenia realizacji projektu zostało zaakceptowanych przez IP II i ostatecznie pismem z dnia 2 kwietnia 2015 r., beneficjent uzyskał zgodę na prolongatę terminu zakończenia realizacji projektu do czerwca 2015 r. W związku z powyższym, w wyniku dokonanych na podstawie § 19 ust. 1 umowy o dofinansowanie zmian w zakresie terminu zakończenia realizacji projektu, beneficjent był zobligowany do realizacji inwestycji zgodnie z uaktualnionym wnioskiem i harmonogramem rzeczowo-finansowym zaakceptowanymi przez IP II, o czym stanowi § 4 ust. 2 przedmiotowej umowy o dofinansowanie projektu. Tym samym beneficjent zobowiązany był zakończyć realizację projektu do dnia 30 czerwca 2015 r., przez co należy rozumieć datę podpisania przez beneficjenta ostatniego protokołu odbioru lub innego równoważnego dokumentu (rzeczowe zakończenie projektu) lub datę poniesienia ostatniego wydatku (kwalifikowalnego lub niekwalifikowalnego) w ramach projektu (finansowe zakończenie projektu). W świetle § 3 ust. 4 umowy o dofinansowanie, w uzasadnionych przypadkach istnieje możliwość przedłużenia ustalonego terminu realizacji projektu. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w dniu 30 czerwca 2015 r. beneficjent zwrócił się do IP II z kolejnym, dziewiątym już wnioskiem o wydłużenie terminu realizacji projektu z miesiąca czerwca 2015 r. na miesiąc grudzień 2015 r. Beneficjent jako zasadniczą przyczynę wskazał, że instytucja finansowa zapewniająca środki na zakończenie realizacji projektu nie wyraziła zgody na przekazanie przedmiotowych środków. Według beneficjenta, przyczyną powyższego było zbyt późne otrzymanie wcześniejszej zgody od IP II na wydłużenie terminu realizacji projektu. Z uwagi na wątpliwości IP II co do możliwości zrealizowania projektu przez beneficjenta, przeprowadzono kontrolę doraźną w siedzibie beneficjenta oraz na miejscu realizacji projektu. W efekcie przeprowadzonej kontroli uznano, że beneficjent nie realizuje projektu, nie zrealizował zakresu rzeczowego oraz nie osiągnął celów projektu. Ponadto, w wyniku poczynionych ustaleń stwierdzono, iż sytuacja finansowa firmy nie potwierdza zdolności przedsiębiorstwa do zakończenia inwestycji. Beneficjent posiada bowiem znacznie zadłużenie w wysokości 441 73,00 zł wynikające z kredytu zaciągniętego z B S.A., instytucja finansowa zapewniająca środki na zakończenie realizacji projektu odmówiła przekazania tych środków, natomiast twierdzenia beneficjenta dotyczące dysponowania przez niego wystarczającymi środkami finansowymi na dokończenie inwestycji nie znajdują poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Co prawda, w dniu 25 września 2015 r. beneficjent złożył w COP w Ł. dodatkowe wyjaśnienia, do których dołączone było pismo zawierające informację o zamiarze współfinansowania przez bliżej nieokreśloną grupę inwestorów procesu inwestycyjnego w Ł. przy ul. D 13. Z pisma tego wynikało również, iż szczegółowe warunki współpracy z firmą objęte są klauzulą poufności, a co za tym idzie, odtajnienie danych inwestora zagrożone jest wysoką karą umowną. W opinii Instytucji Zarządzającej RPO WŁ, beneficjent, składając w dniu 30 czerwca 2015 r. kolejny wniosek o wydłużenie terminu zakończenia realizacji projektu, nie wypełnił przesłanki wskazanej w § 3 ust. 4 umowy o dofinansowanie, niezbędnej do tego, aby IP II po raz kolejny wyraziła zgodę na zmianę terminu realizacji projektu, albowiem, jak wynika z opisanego powyżej stanu faktycznego, beneficjent nie przedstawił żadnych wiążących dokumentów, uzasadniających przyczynę wydłużenia terminu realizacji projektu. Jednocześnie beneficjent naruszył § 16 ust. 4 umowy o dofinansowanie, zgodnie z którym zobowiązał się do przedstawienia na żądanie IP II wszelkich informacji i wyjaśnień związanych z realizacją projektu w wyznaczonym przez nią terminie. Natomiast wynik kontroli doraźnej przeprowadzonej w dniu 15 lipca 2015 r., a także późniejsza korespondencja z beneficjentem dowodzi, że proponowany na grudzień 2015 r. termin zakończenia realizacji inwestycji, nie stanowił realnej daty ostatecznego zakończenia realizowanego przez firmę projektu.

Z uwagi na fakt, że beneficjent nie otrzymał kolejnej zgody na wydłużenie terminu realizacji projektu, ostatecznym terminem zakończenia inwestycji stała się data 30 czerwca 2015 r. W związku z powyższym uznano, że cel projektu wskazany we wniosku o dofinansowanie nie został osiągnięty, pomimo, iż beneficjent ośmiokrotnie otrzymał zgodę na wydłużenie ostatecznego terminu zakończenia realizacji inwestycji. Projekt zakończono bowiem bez realizacji pełnego zakresu rzeczowego, a zakup środków trwałych był niezbędnym celem pośrednim dla realizacji celu projektu. Zakładane wskaźniki produktu kształtowały się na poziomie 0,00% w odniesieniu do takich wskaźników jak: Liczba zakupionych środków trwałych, Liczba zakupionych wartości niematerialnych i prawnych, Liczba wybudowanych/zmodernizowanych budynków. Jedyny wskaźnik, który zrealizowany został na poziomie 100%, to wskaźnik Powierzchnia zakupionego gruntu w ramach projektu. Organ podkreślił, iż dofinansowanie miało służyć realizacji konkretnego przedsięwzięcia określonego w umowie o dofinansowanie, w określonym terminie. Pomimo, iż termin zakończenia inwestycji określony w pierwotnej umowie na miesiąc grudzień 2011 r., został wydłużony aż do dnia 30 czerwca 2015 r., beneficjent przez okres prawie 5 lat nie osiągnął założonego celu projektu.

Instytucja Zarządzająca podtrzymała pogląd wyrażony w decyzji IP II z dnia [...], iż zapisy gwarantujące możliwość zmian warunków umowy, także w zakresie wydłużenia okresu realizacji projektu, pozwalały beneficjentowi na przedsięwzięcie odpowiednich działań w sytuacji zaistnienia czynników mających negatywny wpływ na prawidłową realizację projektu.

W konsekwencji naruszenia przez beneficjenta zapisów umowy o dofinansowanie projektu, spełniona została przesłanka zawarta w art. 184 ustawy o finansach publicznych, co z kolei powoduje konieczność zastosowania trybu przewidzianego wart. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych.

W związku z powyższym, naruszenie § 4 ust. 2 i 5 umowy o dofinansowanie projektu wraz z późniejszym aneksem oraz uzyskanymi zgodami na wydłużenie okresu realizacji projektu, w myśl których beneficjent zobowiązany był zakończyć realizację projektu do dnia 30 czerwca 2015 r., stanowi bezwzględnie naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych. Wykorzystanie przez beneficjenta przyznanej dotacji z naruszeniem procedur, o których mowa wart. 184 ustawy o finansach publicznych, zgodnie z zapisami § 12 ust. 1 pkt 2 umowy o dofinansowanie projektu, obliguje beneficjenta do zwrotu przyznanej dotacji wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ za niezrozumiałe uznał tłumaczenia beneficjenta zawarte dopiero w odwołaniu od decyzji Dyrektora COP z dnia [...], odnośnie zachwiania terminowości realizacji projektu z powodu bezprawnych działań pracowników bądź współpracowników banku. Jak bowiem sam beneficjent wskazał, już w sierpniu 2012 r. powziął wiedzę o dopuszczeniu się fałszerstwa jego podpisów przez pracowników Banku E, czego konsekwencją było odstąpienie przez instytucję finansową od przekazania środków na zakończenie realizacji inwestycji. W żadnym z wniosków składanych do IP " po miesiącu sierpniu 2012 r., beneficjent nie sygnalizował natomiast jakichkolwiek problemów, związanych z posiadaniem środków finansowych na dokończenie inwestycji. Dopiero w ostatnim wniosku, negatywnie rozpatrzonym przez IP II, beneficjent wskazał, iż instytucja finansowa odmówiła mu przekazania środków na zakończenie realizacji projektu i w związku z tym zmuszony był do szukania inwestora prywatnego. Na potwierdzenie powyższego beneficjent nie przedstawił jednak żadnych dokumentów, nie był również w stanie podać personaliów rzekomego inwestora prywatnego, zasłaniając się przy tym obowiązującą go klauzulą poufności. Twierdzenia beneficjenta w tym zakresie miały, jak słusznie zauważyła IP II, charakter w dużym stopniu niedookreślony, niepoparty wiarygodną dokumentacją, a tym samym nie mogącą stanowić podstawy do uznania, iż beneficjent posiada zdolność finansową do zakończenia projektu. Co prawda w dniu 2 lutego 2016 r. do Instytucji Zarządzającej RPO WŁ wpłynęło pismo zawierające informację, iż inwestorem, który wraz z beneficjentem będzie realizował projekt jest J. B.-J., jednakże z dołączonej do tego pisma zgody "C" wynika, iż inwestor ten jest jedynie zainteresowany realizacją projektu, a to nie oznacza, iż będzie on realizował ten projekt. W kolejnym piśmie skierowanym do Instytucji Zarządzającej RPO WŁ beneficjent wskazuje co prawda, że w terminie 10 dni dostarczy umowę z inwestorem, jednakże ustalenia dokonane w wyniku przeprowadzenia postępowania odwoławczego nie zmieniają faktu, iż projekt, na który beneficjentowi przyznano dofinansowanie, nie ma szans na realizację z udziałem środków europejskich w ramach RPO WŁ na lata 2007-2013. Zgodnie bowiem z "Zasadami kwalifikowalności wydatków objętych dofinansowaniem w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007-2013", wydatek kwalifikowalny to wydatek spełniający warunki określone w pkt 4.2. "Zasad kwalifikowalności wydatków ... ", a więc m.in. taki, który został poniesiony w okresie kwalifikowalności.

Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, ostatnim wydatkiem kwalifikowalnym poniesionym przez beneficjenta i zatwierdzonym przez IP II był wydatek z faktury nr [...] z dnia 27 kwietnia 2012 r., przedłożony wraz z wnioskiem o płatność z dnia 30 kwietnia 2012 r. Od tego czasu beneficjent składał jedynie wnioski sprawozdawcze, co znaczy, że do dnia zakończenia realizacji projektu, tj. do dnia 30 czerwca 2015 r. nie dokonał żadnych nowych wydatków, które mogłyby zostać przedłożone IP II do zatwierdzenia. Zgodnie natomiast z uregulowaniami zawartymi w "Zasadach kwalifikowalności wydatków ... ", wydatkiem kwalifikowalnym w projekcie jest wydatek poniesiony najpóźniej w dniu 31 grudnia 2015 r. Z uwagi zatem na powyższe, fakt pozyskania czy też możliwości pozyskania inwestora, który wraz z firmą będzie realizował projekt jest bez znaczenia w kontekście możliwości zrealizowania ww. projektu zgodnie z umową o dofinansowanie oraz harmonogramem rzeczowo-finansowym. Żaden wydatek poniesiony przez beneficjenta po dacie 31 grudnia 2015 r., nie będzie mógł bowiem zostać uznany za kwalifikowalny. Zarzuty dotyczące opieszałości pracowników COP w Ł. również nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

Organ zaznaczył, że w przypadku pierwszych pięciu wniosków beneficjenta o wydłużenie terminu realizacji projektu IP II w pełni je zaakceptowała, natomiast kolejne wnioski były uwzględniane z modyfikacjami dotyczącymi terminu przedłużenia (IP II przedłużała o okresy krótsze niż zawarte we wnioskach beneficjenta). Ponadto, w piśmie z dnia 5 czerwca 2014 r. Instytucja Pośrednicząca II stopnia poinformowała beneficjenta, iż ma on możliwość ogłoszenia kolejnego postępowania przetargowego ze wskazaniem przyczyny jego unieważnienia w postaci utraty finansowania ze środków publicznych, bez konieczności oczekiwania na zgodę na wydłużenie projektu. IP II wskazała ponadto, że w przypadku unieważnienia dwóch kolejnych postępowań oraz podania tego faktu do publicznej wiadomości z uzasadnieniem, beneficjent ma możliwość przeprowadzenia postępowania w trybie zapytania ofertowego. W kontekście powyższego, twierdzenia zawarte w odwołaniu, iż COP nie przedłużało nigdy terminu o wnioskowany przez beneficjenta czas, pozwalający na prawidłowe przeprowadzenie przetargu, są całkowicie chybione. Ponadto, beneficjent we wnioskach o wydłużenie terminu realizacji projektu aż trzykrotnie powoływał się na tę samą przyczynę, tj. unieważnione postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego. Jak jednak ustalono, postępowanie to prowadzone było przez beneficjenta w sposób nieudolny, tj. beneficjent wyznaczał zbyt krótkie terminy realizacji zamówienia, po unieważnieniu jednego postępowania przetargowego kolejne ogłaszane było dopiero po kilku miesiącach. beneficjent wskazywał jedynie na problemy dotyczące postępowania przetargowego na zakup maszyny do cięcia wodą, pozostałe maszyny miały być dostępne i możliwe do zakupienia w ciągu 30 dni. Kontrola doraźna z dnia 15 lipca 2015 r. wykazała natomiast, że beneficjent nie zakupił żadnego z urządzeń i maszyn będących przedmiotem realizacji projektu.

Ponadto, IP II dwukrotnie wyraziła zgodę na wydłużenie terminu realizacji umowy mimo, iż beneficjent nie dotrzymał terminu określonego w § 19 ust. 1 umowy o dofinansowanie, stanowiącym, iż cyt.: "Beneficjent zgłasza w formie pisemnej IP II zmiany dotyczące realizacji projektu, nie później niż 30 dni przed planowanym zakończeniem realizacji projektu (...)". Akta sprawy wskazują natomiast, iż rozpatrzone pozytywnie wnioski z dnia 25 listopada 2013 r. i z dnia 29 stycznia 2015 r. złożone zostały z uchybieniem terminu wskazanego powyżej. W przypadku pierwszego w tych wniosków zakończenie realizacji projektu przypadało bowiem na dzień 30 listopada 2013 r., natomiast w przypadku drugiego wniosku - na dzień 31 stycznia 2015 r. Ostatni wniosek o wydłużenie terminu realizacji projektu, negatywnie rozpatrzony, także został złożony z uchybieniem terminu wskazanego w § 19 ust. 1 umowy o dofinansowanie, złożony został bowiem w dniu 30 czerwca 2015 r., natomiast do tego właśnie dnia beneficjent miał zrealizować projekt, zgodnie z ostatnią zgodą na wydłużenie realizacji projektu.

W kontekście powyższego, zaznaczyć należy, iż to beneficjent, wnioskując o dofinansowanie, a następie je uzyskując i podpisując umowę w dniu 23 grudnia 2010 r., zobowiązał się do realizacji projektu zgodnie i w oparciu o wniosek o dofinansowanie oraz harmonogram rzeczowo-finansowy, a także z należytą starannością oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie zakładanych celów i wskaźników (§ 4 ust. 2 i ust. 5 umowy o dofinansowanie projektu). Niedopuszczalne jest zatem przenoszenie przez beneficjenta odpowiedzialności za nieterminową realizację projektu na osoby trzecie (pracowników/współpracowników Banku, bądź pracowników COP). Powoływanie się na fakt uzyskania ochrony patentowej na urządzenie do nanoszenia preparatów kosmetycznych, zwłaszcza do opalania natryskowego, co ma świadczyć o innowacyjności produktu, pozostaje bez znaczenia w kontekście zwrotu kwoty otrzymanego dofinansowania. Beneficjent bowiem już na etapie składania wniosku o dofinansowanie przedłożył opinię o innowacyjności, wystawioną przez Politechnikę [...]- Wydział Mechaniczny, katedra Techniki Cieplnej i Chłodnictwa i Instytucja Pośrednicząca II stopnia nigdy nie kwestionowała innowacyjności projektu. Podstawowy zarzut podnoszony pod adresem firmy A R. K. to fakt nierealizowania projektu, niezrealizowania zakresu rzeczowego oraz nieosiągnięcia celów projektu.

W związku z powyższym organ uznał, iż istnieją znikome szanse na ukończenie realizacji projektu w terminie, co z kolei doprowadziło do wystosowania do beneficjenta wezwania do zwrotu dotychczas otrzymanego dofinansowania w wysokości 621 339,10 zł w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania, a w konsekwencji niedokonania zwrotu - do wydania w dniu [...] decyzji administracyjnej określającej kwotę przypadająca do zwrotu wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.

Organ wskazał, iż zasady wydatkowania środków europejskich określone są zarówno w regulacjach prawa unijnego, jak i prawa krajowego. Naruszenie przy realizacji programu ww. przepisów skutkuje zastosowaniem określonych sankcji. Zgodnie z art. 2 ust. 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, nieprawidłowością jest jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.

W ocenie Instytucji Zarządzającej RPO WŁ w przedmiotowej sprawie wystąpiła szkoda zarówno realna, jak i potencjalna. Szkoda realna powstała w wysokości środków finansowych wypłaconych beneficjentowi, w kwocie 621 339,10 zł. Natomiast szkodę potencjalną stanowią środki, które nie zostały jeszcze wypłacone beneficjentowi, a wynikają z różnicy kwoty dofinansowania zaplanowanej przez beneficjenta w ramach umowy o dofinansowanie oraz kwoty wypłaconej. Zaprzestanie realizacji projektu przez beneficjenta nastąpiło de facto z dniem poniesienia przez beneficjenta ostatniego wydatku zadeklarowanego we wniosku o płatność pośrednią z dnia 30 kwietnia 2012 r., tj. wydatku z faktury nr [...] z dnia 27 kwietnia 2012 r. Zakres pozostających do wykonania prac oraz zakupów środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych ustalony w wyniku kontroli wskazywał ponadto, że beneficjent nie był w stanie ukończyć projektu w możliwym do zaakceptowania terminie. Niezrealizowanie umowy stwarzało realne zagrożenie bezpowrotnej utraty alokowanych dla tego projektu środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego z powodu nieukończenia jego realizacji zgodnie z zapisami wniosku o dofinansowanie. Zasadniczym celem projektu miało być wdrożenie innowacyjnej technologii wytwarzania samoopalającej kabiny natryskowej zasilanej w technologii High Volume Low Pressure (HVLP), co miało się przyczynić do znacznego wzmocnienia konkurencyjności wnioskodawcy. Ten nadrzędny cel miał być zrealizowany w wyniku wdrożenia innowacyjnych technologii poprzez zakup gruntu, budowę hali produkcyjnej, niezbędnych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych w postaci niezbędnego oprogramowania. Bezpośrednimi rezultatami projektu miało być utworzenie 10 nowych miejsc pracy, 3 nowych produktów, wzrost wartości eksportu do 121 %. W terminie określonym umową, wielokrotnie przedłużanym przez IP II, powyższe cele i rezultaty nie zostały zrealizowane, ani osiągnięte.

Organ ponownie powołał brzmienie art. 98 ust. 1, art. 2 oraz art. 70 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Konkludując organ wskazał, że w przypadku odstąpienia przez Instytucję Zarządzającą RPO WŁ od żądania zwrotu środków wydatkowanych z naruszeniem procedur, o których mowa wart. 184 ustawy o finansach publicznych, przerzucony na nią zostanie ciężar finansowy tej nieprawidłowości. Należy bowiem mieć na uwadze, że wydatki poniesione w sposób nieprawidłowy nie mogą być przedkładane do refundacji Komisji Europejskiej.

Powyższą decyzję R. K. zaskarżył w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając Dyrekcji Centrum Obsługi Przedsiębiorcy opieszałość w działaniu, które uniemożliwiało pozyskanie Inwestora Strategicznego, współdziałającego w realizacji projektu. Skarżący wskazał, iż przedstawił dokładnie stan i możliwości zakończenia realizacji inwestycji, jednakże jego wyjaśnienia nie zostały wzięte pod uwagę. Instytucja Pośrednicząca II stopnia nie zapoznała się z dostarczoną przez beneficjenta dokumentacją.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa [...] wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2016 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz.270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157 poz.1240 ze zm.), rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 czerwca 2006r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U.UE. L. nr 210 z 2006r. poz.25) oraz przepisy "Zasad kwalifikowalności wydatków objętych dofinansowaniem w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007 -2013" dalej z.kw.

Zgodnie z treścią art.207 ust.1 ustawy z 27 sierpnia 2009r. w przypadku w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,

3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10.

W myśl art.184 ust.1 wymienionej ustawy wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

Zgodnie z treścią art.2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z 11 czerwca 2006r. "nieprawidłowością" jest": jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego;

Zgodnie z treścią art.98 ust.1 wymienionego rozporządzenia państwa członkowskie w pierwszej kolejności ponoszą odpowiedzialność za śledzenie nieprawidłowości, działając na podstawie dowodów świadczących o wszelkich większych zmianach mających wpływ na charakter lub warunki realizacji lub kontroli operacji, lub programów operacyjnych oraz dokonując wymaganych korekt finansowych.

W myśl art.98 ust.2 rozporządzenia państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze.

Zgodnie z treścią punktu 4.2 części pierwszej - Zasady ogólne "Zasad kwalifikowalności wydatków objętych dofinansowaniem w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007 -2013", dalej z.kw., wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek, który został poniesiony w okresie kwalifikowalności.

W myśl punktu 4.1 części pierwszej z.kw. wydatek kwalifikowalny to wydatek spełniający warunki umożliwiające jego całkowite lub częściowe pokrycie środkami przeznaczonymi na realizację RPO WŁ, pochodzącymi z budżetu Unii Europejskiej z publicznych źródeł krajowych.

Zgodnie z treścią punktu 8.3 z.kw. wydatek musi być dokonany zgodnie z obowiązującym prawem.

W myśl punktu 8.4 z.kw. wydatek musi być dokonany zgodnie z umową o dofinansowanie projektu.

Z treści przepisu art. 207 ust.1 pkt. 2 w związku z art.184 ust.1 ustawy z 27 sierpnia 2009r. wynika, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art.5 ust.1 pkt.2 i 3 tej ustawy (tj. m.in. pochodzących z budżetu UE) są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. "Inne procedury" o których mowa w art.184 ust.1 wymienionej ustawy to także procedury określone w umowie między beneficjentem a instytucją zarządzającą projektem.

Samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza jednak automatycznie obowiązku zwrotu środków unijnych. Konieczna jest bowiem ocena skutków tego naruszenia w kontekście uregulowań określonych w art.2 pkt.7 i art.98 ust.2 rozporządzenia nr 1083/2006. Środki unijne podlegają zatem zwrotowi tylko wówczas gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art.2 pkt.7 cytowanego rozporządzenia. Wymieniona "nieprawidłowość" ma natomiast miejsce w sytuacji gdy wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do powstania szkody w budżecie ogólnym UE.

Z treści punktu 8.3 i 8.4 z.kw. wynika, że warunkiem uznania wydatku za kwalifikowalny jest to, że musi być on dokonany zgodnie z obowiązującym prawem i z umową o dofinansowanie projektu. Ze środków unijnych finansowane są jedynie wydatki kwalifikowalne a więc takie, które są zgodne z obowiązującym prawem i z umową o dofinansowanie. A contrario oznacza to, że wydatki niekwalifikowalne (czyli dokonane niezgodnie z obowiązującym prawem lub umową o dofinansowanie) nie są finansowane ze środków unijnych. W przypadku wydatku niekwalifikowalnego dochodzi do naruszenia "innych procedur" w rozumieniu art.184 ust.1 ustawy z 27 sierpnia 2009r. (tj. procedur określonych w umowie o dofinansowanie). Naruszenie to stanowi jednocześnie "nieprawidłowość", o której mowa w art.2 pkt.7 rozporządzenia nr 1083/2006 gdyż dochodzi do powstania szkody w budżecie ogólnym UE. Szkoda polega na tym, że ze środków unijnych finansowane są wydatki dokonane niezgodnie z obowiązującym prawem lub umową o dofinansowanie. Innymi słowy ze środków unijnych mogą być finansowane tylko wydatki zgodne z obowiązującymi przepisami i umową o dofinansowanie. Natomiast wszystkie wydatki dokonane z naruszeniem prawa lub umową o dofinansowanie są wydatkami niekwalifikowalnymi i tym samym nie mogą być finansowane z budżetu ogólnego UE. Wydatki te podlegają zwrotowi jako dokonane z naruszeniem obowiązujących procedur (umową o dofinansowanie) w rozumieniu art.184 ust.1 ustawy z 27 sierpnia 2009r. i będące "nieprawidłowością" o której mowa w art.2 pkt.7 rozporządzenia nr 1083/2006.

W rozpoznawanej sprawie Instytucja Pośrednicząca II stopnia (IP II) oraz Instytucja Zarządzająca (IZ) zarzuciły R. K. naruszenie zapisów umowy o dofinansowanie poprzez niezrealizowanie w wyznaczonym terminie projektu określonego w umowie.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w dniu 23 grudnia 2010r. Instytucja Pośrednicząca II stopnia i R. K. zawarli umowę w ramach której skarżącemu przyznano dofinansowanie na realizację projektu pod nazwą "Wdrożenie do produkcji samoopalającej kabiny natryskowej zasilanej turbiną w technologii HVLP". Umowa przewidywała realizację projektu do grudnia 2011r. Termin ten był ośmiokrotnie przedłużany przez Centrum Obsługi Przedsiębiorcy w Ł. przy czym po raz ostatni przedłużono go do dnia 30 czerwca 2015r. W sumie termin realizacji projektu przedłużono aż o 3 lata i 6 miesięcy zaś skarżący nie zrealizował projektu w wymaganym terminie (tzn. do 30 czerwca 2015r.).

W dniu 15 lipca 2015r. IP II przeprowadziła kontrolę w miejscu realizacji projektu tj. w Ł. przy ul. D 13, która wykazała, że projekt nie został wykonany. Kontrola stwierdziła, że:

-hala produkcyjna jest w stanie surowym zamkniętym i wymaga wykończenia bez których nie jest możliwe posadowienie urządzeń ani funkcjonowanie zakładu produkcyjno – handlowo – biurowego

-ostatnie prace budowlane przeprowadzono w dniu 15 grudnia 2011r. co wynika z dziennika budowy

-w listopadzie 2012r. zamontowano nagrzewnice

-w lipcu 2013r. zamontowano grzejniki w części biurowej i socjalnej

-w sierpniu 2014r. dokonano montażu komina stalowego.

Po sierpniu 2014r. w miejscu realizacji inwestycji nie wykonano żadnych prac. Skarżący nie wybudował budynku, nie zakupił żadnych środków trwałych (nie nabył żadnych maszyn i urządzeń koniecznych do realizacji projektu) ani nie nabył żadnych wartości niematerialnych lub prawnych. Jedyną rzeczą, którą zrealizował to zakup gruntu w ramach projektu. Sam R.K. w swoim piśmie z 6 października 2014r. skierowanym do COP określił stopień realizacji projektu na 42,12 % (k.163). Podnieść należy, że pismo to zostało sporządzone już po wykonaniu ostatnich prac na terenie inwestycji przy ul. D 13 ( w sierpniu 2014r. zamontowano komin stalowy). Od momentu rozpoczęcia realizacji projektu (październik 2010r.) do ostatecznego terminu jego wykonania (30 czerwca 2015r.) upłynęło niemal 5 lat (dokładnie 4 lata i 9 miesięcy) zaś projekt nie został zrealizowany nawet w połowie. Mimo tak długiego okresu czasu miało miejsce niewielkie zaawansowanie realizacji projektu.

Okolicznością niesporną jest, że R. K. nie wykonując projektu w wymaganym terminie naruszył § 3 ust.1 pkt.2 oraz § 4 ust.2 i 5 umowy o dofinansowanie. Ten ostatni przepis zobowiązuje bowiem beneficjenta do realizacji projektu zgodnie z harmonogramem rzeczowo – finansowym zatwierdzonym przez IP II oraz do ponoszenia wydatków celowo, rzetelnie, racjonalnie oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie zakładanych celów i wskaźników. Nie ulega wątpliwości, że skarżący naruszył oba wymienione przepisy.

Jak już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach termin realizacji projektu, na wniosek skarżącego, był aż osiem razy przedłużany. R. K. podawał różne przyczyny przesunięcia terminu wykonania projektu. We wniosku pierwszym z 21 listopada 2011r. podał, że dopiero w czerwcu 2011r. otrzymał pozwolenie na budowę, we wniosku drugim z 18 maja 2012r. podał, że jest opóźnienie w budowie hali, we wniosku trzecim z 29 listopada 2012r. także powołał się na opóźnienie w budowie hali produkcyjnej, we wniosku czwartym z 1 sierpnia 2013r. powołał się na zmiany formy prawnej prowadzenia działalności, we wniosku piątym i szóstym z 25 listopada 2013r. i z 30 kwietnia 2014r. powołał się na problemy związane z realizacją zamówień na maszyny, we wniosku siódmym z 29 sierpnia 2014r. powołał się na konieczność wykonania analiz finansowych wymaganych przez instytucję finansową zaś we wniosku ósmym z 29 stycznia 2015r. powołał się na problemy związane z realizacją zamówienia na maszyny oraz na to, że prace budowlane nie mogły być prowadzone zimą. Wszystkie wymienione wnioski zostały uwzględnione przez Instytucję Pośredniczącą II stopnia. Należy zaznaczyć, że IP II może zmienić termin realizacji projektu na wniosek beneficjenta tylko w uzasadnionych przypadkach co wynika z treści § 3 ust.4 umowy o dofinansowanie. W niniejszej sprawie IP II uznała, że miały miejsce takie uzasadnione przypadki i uwzględniła wnioski skarżącego przy czym odnośnie pierwszych pięciu wniosków przyjęto terminy zaproponowane przez R.K. a w pozostałych trzech wnioskach nieco je skrócono( we wniosku szóstym skarżący zaproponował termin – grudzień 2014r. a przyjęto – wrzesień 2014r., we wniosku siódmym zaproponowano termin – maj 2015r. a przyjęto styczeń 2015r. oraz we wniosku ósmym zaproponowano termin – lipiec 2015r. a przyjęto czerwiec 2015r.). Organ I instancji zatem aż ośmiokrotnie przedłużał ostateczny termin realizacji projektu chcąc aby skarżący wykonał projekt określony w umowie o dofinansowanie.

W przekonaniu sądu organy obie instancje słusznie odmówiły przedłużenia po raz dziewiąty terminu realizacji projektu uznając, że proponowany termin (31 grudzień 2015r.) nie stanowi realnej daty zakończenia projektu gdyż skarżący nie przedłożył wiarygodnych dokumentów uzasadniających przyczynę kolejnego wydłużenia realizacji inwestycji. Te zaś dokumenty , które złożył oraz wyniki kontroli z 15 lipca 2015r. wskazują na brak zdolności R.K. do wykonania projektu w proponowanym terminie oraz osiągnięcia zakładanych wskaźników i celów projektu.

W dziewiątym wniosku z 30 czerwca 2015r. skarżący jako jego przyczynę wskazał to, że instytucja finansowa zapewniająca środki finansowe na realizację inwestycji nie wyraziła zgody na przekazywanie środków. R.K. podniósł, że nastąpiło to wskutek tego, iż wcześniejszą zgodę na przedłużenie terminu wykonania projekty (do 30 czerwca 2015r.) otrzymał dopiero 2 kwietnia 2016r. zaś termin realizacji zamówienia na maszyny wynosi 90 dni i żaden producent nie był w stanie ich dostarczyć w ciągu 2,5 miesiąca.

Odnośnie kwestii zbyt późnego powiadomienia skarżącego o terminie przedłużenia terminu realizacji projektu to okoliczność ta była już podnoszona przez R.K. we wcześniejszych wnioskach. Instytucja Pośredniczącą II stopnia szczegółowo odniosła się do tego zarzutu w pismach z 5 czerwca 2014r. (k.152) i z 7 lipca 2015r. (k.176). W szczególności trafnie podniesiono, że skarżący mógł ogłosić kolejne postępowanie przetargowe bez oczekiwania na zgodę na kolejne wydłużenie terminu wykonania projektu. W przypadku zaś unieważnienia dwóch kolejnych postępowań i podania tego do publicznej wiadomości wraz z uzasadnieniem beneficjent ma możliwość przeprowadzenia w trybie zapytania ofertowego. W sytuacji gdyby skarżący prowadził swoje sprawy prawidłowo i z należytą starannością to nie musiał ogłaszać kolejne postępowanie przetargowe dopiero po uzyskaniu zgody na kolejne przedłużenie realizacji projektu lecz mógł to uczynić wcześniej a w przypadku gdyby takiej zgody nie otrzymał to zawsze miał możliwość unieważnić rozpoczęte wcześniej postępowanie. R.K. jednak tak nie postępował lecz całą odpowiedzialność za niemożność przeprowadzenia postępowania przetargowego przerzuca na COP gdyż za późno powiadomił go o przedłużeniu terminu wykonania projektu. Postępowanie skarżącego dowodzi braku znajomości przez niego obowiązujących przepisów o zamówieniach publicznych oraz braku należytej staranności i operatywności w prowadzeniu swoich spraw.

Jeżeli chodzi kwestię braku środków finansowych na realizację projektu to okoliczność ta została podniesiona po raz pierwszy dopiero w dziewiątym wniosku. We wcześniejszych ośmiu wnioskach skarżący ani razu nie zgłaszał tego faktu. Powoływał się na inne przyczyny uzasadniające przedłużenie terminu na wykonanie inwestycji za każdym razem zaznaczając, że nowy termin pozwoli na ukończenie projektu. Dopiero w dziewiątym wniosku R.K. zasygnalizował, że instytucja finansowa odmówiła przekazania środków na zakończenie inwestycji i jest zmuszony do szukania inwestora prywatnego.

Zaznaczyć należy, iż to na przedsiębiorcy (beneficjencie) spoczywa obowiązek zapewnienia odpowiednich środków finansowych na dokończenie realizacji projektu objętego umową o dofinansowanie. To zatem skarżący winien zapewnić taką ilość środków finansowych, która umożliwiłaby mu ukończenie inwestycji. R.K. nie przedstawił jednak żadnych wiarygodnych dokumentów na okoliczność możliwości uzyskania środków pozwalających na zrealizowanie projektu do 31 grudnia 2015r. Za taki wiarygodny dokument nie można uznać pisma C spółka z o.o. w R. z dnia 21 września 2015r. (k.197). Pismo to jest lakoniczne i składa się z dwóch następujących zdań "Działając jako przedstawiciel grupy inwestorów prywatnych informujemy, iż podjęta została decyzja o współfinansowaniu procesu inwestycyjnego w Ł. ul. D 13. Szczegółowe warunki współpracy z beneficjentem objęte są klauzulą poufności". Pismo to jest bardzo ogólnikowe. Nie wiadomo bowiem o jaką grupę inwestorów chodzi, co znaczy "współfinansowanie" (w jakim stopniu ma być współfinansowanie i na jakich zasadach), jakie podmioty mają współfinansować i czy są to podmioty wiarygodne. Kwestie te nie zostały wyjaśnione przez skarżącego a zasłanianie się klauzulą poufności pozostaje w sprzeczności z treścią § 16 ust.4 umowy o dofinansowanie zgodnie z którym, beneficjent na żądanie IP II jest zobowiązany do przedstawienia wszelkich informacji i wyjaśnień związanych z realizacją projektu. Organy obu instancji słusznie uznały, że pisma z 21 września 20915r. nie można uznać za wiarygodny dokument zapewniający skarżącemu środki finansowe na dokończenie realizacji projektu.

Za taki dokument nie można także uznać umowy przedwstępnej sprzedaży z 26 lutego 2016r. zawartej pomiędzy skarżącym a J. B. (k.219). Podkreślić należy, iż umowę tę podpisano po upływie terminu realizacji projektu o który wnioskował R.K. w dziewiątym wniosku (proponowany termin to 31 grudnia 2015r.) a także po wydaniu decyzji przez organ I instancji ([...]). Skoro umowę zawarto po 31 grudnia 2015r. to nie ma ona żadnego znaczenia dla oceny zasadności odmowy przedłużenia po raz dziewiąty terminu realizacji projektu. W dziewiątym wniosku skarżący zobowiązał się bowiem do zakończenia inwestycji do 31 grudnia 2015r. zaś umowę zawarto 26 lutego 2016r. Wspomnieć tylko należy, że złożona umowa jest umową przedwstępną w ramach której J.B. zobowiązała się do zakupu firmy skarżącego pod nazwą A za kwotę 2000000 zł pod warunkiem, że COP przedłuży termin działania umowy o dofinansowania i wyrazi zgodę na zmianę beneficjenta. Dodać także należy, że umowa ta jest również lakoniczna i ogólnikowa. Nie wiadomo bowiem kim jest nabywca, jaka jest jego sytuacja finansowa i czy jest wiarygodnym podmiotem gospodarczym. W sytuacji gdy wymienioną umowę zawarto po upływie prawie ośmiu miesięcy od planowanego zakończenia realizacji projektu (30 czerwca 2015r.), po odmowie kolejnego przedłużenia terminu do wykonania inwestycji (do 31 grudnia 2015r.) i po wydaniu decyzji organu I instancji zobowiązującej do zwrotu kwoty dofinansowania ([...]) umowa ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Nadto jak wynika punktu 4.2 części pierwszej zasady ogólne zasad kwalifikowalności za wydatek kwalifikowalny może zostać uznany tylko taki wydatek, który został poniesiony w okresie kwalifikowalności. W myśl zaś punktu 7.1 z.kw. w ramach RPO WŁ kwalifikowalne są wydatki poniesione nie wcześniej niż 1 stycznia 2007r. oraz nie później niż 31 grudnia 2015r. Z wymienionych przepisów wynika zatem, że mogą zostać uznane za kwalifikowalne wydatki poniesione przez beneficjenta do 31 grudnia 2015r. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że ostatnim wydatkiem kwalifikowalnym skarżącego i zatwierdzonym przez IP II był wydatek z faktury nr [...] z 27 kwietnia 2012r.. Po tym dniu do końcowego terminu realizacji projektu (30 czerwca 2015r.) R. K. nie dokonał żadnych wydatków, które mogłyby zostać przedłożone IP II do zatwierdzenia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie podniesiono, że w świetle punktu 4.3 oraz 7.1 z.kw. umowa przedwstępna z 26 lutego 2016r. nie ma żadnego znaczenia dla zrealizowania projektu w terminie określonym w umowie bo żaden wydatek poniesiony przez beneficjenta po 31 grudnia 2015r. nie może zostać uznany za kwalifikowalny. Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd organu odwoławczego w tym zakresie.

Jak już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach po złożeniu przez skarżącego dziewiątego wniosku o przedłużenie terminu realizacji projektu przeprowadzona kontrola wykazała niewielki stopnień zaawansowania wykonania inwestycji. Mimo upływu prawie 5 lat od momentu rozpoczęcia realizacji projektu stopień ten wynosił około 42,12 %. Nadto R. K. zasygnalizował kłopoty z uzyskaniem środków finansowych na ukończenie inwestycji a także podniósł, że posiada zadłużenie wynoszące 441723 zł z tytułu kredytu udzielonego przez B. Sytuacja finansowa firmy skarżącego była zatem zła i nie przedstawił on wiarygodnych dokumentów świadczących o możliwości uzyskania środków na ukończenie projektu. W tej sytuacji Instytucja Pośrednicząca II trafnie uznała, że R. K. nie posiada zdolności do zrealizowania projektu w proponowanym przez niego już dziewiątym terminie (tj. do 31 grudnia 2015r.) i odmówiła przedłużenia tego terminu. Skoro bowiem osiem razy przedłużano termin wykonania inwestycji zaś przez okres prawie 5 lat projekt nie został zrealizowany nawet w połowie to brak było podstaw do przyjęcia, że skarżący jest zdolny ukończyć projekt w ciągu następnych sześciu miesięcy (do 31 grudnia 2015r.) Decyzja IP II o odmowie przedłużenia terminu realizacji projektu, w przekonaniu sądu, była uzasadniona.

Jak słusznie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji środki unijne nie mogą służyć realizacji inwestycji rozumianej jako finansowanie procesu inwestycyjnego przez bliżej nie określony czas bez względu na to czy proces ten zostanie kiedykolwiek zakończony wykonaniem zamierzonego projektu lecz środki te mają na celu zrealizowanie projektu określonego w umowie o dofinansowanie w terminie ustalonym w tej umowie. W ocenie sądu nie może być tak, że skarżącemu będą przysługiwały środki unijne przez bliżej nieokreślony czas w którym będzie realizował inwestycję i bez względu na to czy projekt ten będzie kiedykolwiek wykonany. R.K. był zobowiązany zrealizować projekt w terminie określonym w umowie przestrzegając harmonogramu rzeczowo-finansowego ustalonego w tej umowie. Skarżący nie przestrzegał jednak wymienionego harmonogramu i nie ukończył inwestycji w ustalonym terminie mimo, że termin ten był ośmiokrotnie przedłużany.

Konsekwencją niezrealizowania przez skarżącego w wymaganym terminie projektu określonego w umowie o dofinansowanie jest to, że ze środków unijnych sfinansowano wydatki niezgodne z umową. Z budżetu ogólnego UE mogą być finansowane tylko wydatki zgodne z umową o dofinansowanie. Natomiast w przypadku gdy ze środków unijnych finansowane są wydatki niezgodne z taką umową dochodzi do powstania szkody w budżecie ogólnym UE. Wydatki takie są wydatkami niekwalifikowalnymi i podlegają zwrotowi jako dokonane z naruszeniem obowiązujących procedur (umową o dofinansowanie) w rozumieniu art.184 ust.1 ustawy z 27 sierpnia 2009r. i będące "nieprawidłowością" o której mowa w art.2 pkt.7 rozporządzenia nr 1083/2006. Organy administracji obu instancji słusznie zobowiązały skarżącego do zwrotu wypłaconych mu środków finansowych.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi, że zatrzymanie realizacji projektu nastąpiło wskutek przestępczej działalności banku.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że na jedenastu oświadczeniach potwierdzających zgodę klienta na przetwarzanie danych osobowych wystawionych na skarżącego, upoważniających E S.A. do przetwarzania danych osobowych, sfałszowano podpis R.K. Wskutek tego, w ocenie skarżącego, instytucja finansowa odstąpiła od przekazywania środków na realizację inwestycji.

Należy zaznaczyć, że o sfałszowaniu podpisów pod wymienionymi oświadczeniami skarżący wiedział co najmniej od sierpnia 2012r. (ekspertyzę grafologiczną sporządzono 11 sierpnia 2012r. k.27-39). Miał on zatem wystarczająco dużo czasu aby pozyskać środki finansowe na realizację projektu. Aż do dziewiątego wniosku nie sygnalizował żadnych problemów finansowych a w ośmiu pierwszych wnioskach podnosił, że przedłużenie terminu wykonania inwestycji umożliwi zrealizowanie całego projektu. Podnoszenie obecnie zarzutu sfałszowania podpisów na jedenastu oświadczeniach jako uzasadnioną przyczynę zatrzymania wykonania inwestycji, w ocenie sądu, nie zasługuje na uwzględnienie.

W przekonaniu sądu bez znaczenia jest zarzut skargi, że R.K. posiada ochronę patentową na urządzenie do nanoszenia preparatów kosmetycznych do opalania natryskowego.

Wymieniona okoliczność nie była kwestionowana przez organy i była ona wiadoma jeszcze przed zawarciem umowy o dofinansowanie. Skarżący już na etapie składania wniosku o dofinansowanie przedstawił bowiem opinię o innowacyjności urządzenia wystawioną przez Politechnikę [...]. Zarzut skargi w tym zakresie nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Niezasadny jest zarzut skargi opieszałego działania Centrum Obsługi Przedsiębiorcy. R. K. nie uzasadnił szerzej tego zarzutu.

Wbrew temu zarzutowi Instytucja Pośrednicząca II stopnia postępowała wyjątkowo wyrozumiale wobec skarżącego. Aż osiem razy przedłużała terminy realizacji projektu na okresy jednorazowo od 3 do 8 miesięcy zaś całkowita prolongata terminu wynosiła aż 3 lata i 6 miesięcy a więc była długa. Mimo upływu prawie pięciu lat realizacji projektu (od października 2010r. do 30 czerwca 2015r.) nie został on wykonany nawet w połowie. Kontrola inwestycji wykazała, że przez okres prawie 5 lat skarżący podejmował jedynie sporadyczne czynności. Należy podkreślić, że w przypadku pierwszych pięciu wniosków COP uwzględniła terminy zaproponowane przez skarżącego a odnośnie następnych trzech wniosków tylko nieznacznie je skróciła. Dodać należy, że wniosek piąty i ósmy zostały uwzględnione mimo, że R.K. złożył je po upływie zakreślonego terminu. Zgodnie z treścią § 19 ust.1 umowy o dofinansowanie wniosek o przedłużenie terminu realizacji projektu należy złożyć nie później niż 30 dni przed zakończeniem wykonania projektu. Wniosek piąty został złożony w dniu 25 listopada 2013r. (termin realizacji projektu upływał 30 listopada 2013r.) a wniosek ósmy złożono 29 stycznia 2015r. (termin realizacji projektu upływał 31 stycznia 2015r.) czyli złożono je z naruszeniem przepisu § 19 ust.1 umowy a mimo to COP uwzględnił te wnioski. Również dziewiąty wniosek złożono z naruszeniem wymienionego przepisu (złożono go 30 czerwca 2015r.czyli ostatniego dnia realizacji projektu). Centrum Obsługi Przedsiębiorcy postępowało zatem wyjątkowo wyrozumiale wobec skarżącego i nie można uznać, że działało opieszale. Zarzut opieszałości działania można postawić postępowaniu skarżącego a nie COP.

Odnośnie kwestii, że COP zbyt późno podejmowało decyzję o przedłużeniu terminu wykonania projektu co uniemożliwiało R.K. prowadzenie postępowania przetargowego, to zarzut ten nie jest zasadny. Kwestia ta została omówiona we wcześniejszej części rozważań. Dodać jedynie należy, że skarżący powoływał się tylko na kłopoty z przetargiem na zakup maszyn do cięcia szkła zaś co do pozostałych maszyn i urządzeń to z ich zakupem nie miało być żadnych problemów (pismo R.K. z 1 sierpnia 2013r. k.130). Tymczasem skarżący nie zakupił żadnych maszyn i urządzeń. Należy zgodzić się z poglądem organów, że postępowania przetargowe były prowadzone nieudolnie bez znajomości obowiązujących w tym zakresie przepisów.

Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art.10 § 1 K.p.a. R.K. został bowiem zawiadomiony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów zarówno przed wydaniem decyzji przez organ I instancji (k.203) jak i przed wydaniem zaskarżonej decyzji (k.211). Skarżący skorzystał z tego prawa w dniu 19 lutego 2016r. (k.215).

Sąd nie podzielił poglądu pełnomocnika skarżącego podniesionego na rozprawie, że R.K. posiadał zdolność do zrealizowania projektu określonego w umowie o dofinansowanie.

Przyjęcie takiego poglądu nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że brak jest podstaw do uznania, iż skarżący zrealizowałby projekt w kolejnym dziewiątym już terminie (tzn. do 31 grudnia 2015r.) Wskazują na to okoliczności omówione we wcześniejszych rozważaniach a mianowicie niewielkie zaawansowanie wykonania projektu po upływie prawie 5 lat jego realizacji, posiadanie przez skarżącego zadłużenia z tytułu kredytu w B na kwotę 441723 zł, brak środków finansowych oraz nieprzedstawienie przez R.K. wiarygodnych dokumentów świadczących o możliwości uzyskania środków na ukończenie projektu. Organy administracji słusznie uznały, że skarżący nie ma zdolności do zrealizowania projektu w terminie do 31 grudnia 2015r. Teza, że R.K. posiadał taką zdolność nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia.

Należy także podnieść jeszcze jedną okoliczność a mianowicie sytuację materialną skarżącego przedstawioną przez niego we wniosku o przyznanie prawa pomocy. R. K. wyjaśnił, że nie osiąga żadnych dochodów i ma do spłacenia 5 kredytów w B, w F i w E w łącznej wysokości 738 649 zł + odsetki. Mieszka wspólnie z matką, emerytką i pozostaje na jej wyłącznym utrzymaniu. Jak przyznał tylko dzięki emeryturze matki może jeszcze funkcjonować. Sytuacja materialna skarżącego przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy uwiarygadnia tezę organów, że R.K. nie posiadał zdolności do zrealizowania projektu w terminie do 31 grudnia 2015r.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. R.K. nie zrealizował projektu określonego w umowie o dofinansowanie w wymaganym terminie mimo, że termin ten był osiem razy przedłużany. Brak było jednocześnie podstaw do uznania, że posiadał on zdolność do wykonania projektu w kolejnym terminie tzn. do 31 grudnia 2015r. Organy trafnie uznały, że ze środków unijnych sfinansowano wydatki niezgodnie z umową i są to wydatki niekwalifikowalne, podlegające zwrotowi jako dokonane z naruszeniem obowiązujących procedur i będące "nieprawidłowością" o której mowa w art.2 pkt.7 rozporządzenia nr 1083/2006. Organy administracji słusznie zobowiązały skarżącego do zwrotu wypłaconych mu środków finansowych. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę R. K.

Na podstawie art.250 p.p.s.a. sąd przyznał adwokat E.Z.– B. kwotę 8856 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

k.ż.