Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III ARN 43/95
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 1995-10-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 25 pkt 3
journal: Dz.U. 1994 nr 122 poz. 593
law: Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych.
article: art. 27a par. 2 pkt 1, art. 209
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 211, art. 417 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Teza: Niezgodna z prawem wypowiedź sądu administracyjnego, wyrażona w uzasadnieniu wyroku, rażąco sprzeczna z zasadą praworządności w państwie prawnym stanowi naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu art. 417 par. 1 Kpc.

TEZY

Niezgodna z prawem wypowiedź sądu administracyjnego, wyrażona w uzasadnieniu wyroku, rażąco sprzeczna z zasadą praworządności w państwie prawnym stanowi naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu art. 417 par. 1 Kpc.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Kolegium Odwoławczego (...) w przedmiocie rozwiązania umowy oddającej nieruchomość w użytkowanie wieczyste, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 18 stycznia 1995 r. SA/Ł 824/94

zmienił zaskarżone uzasadnienie wyroku w ten sposób, że na trzeciej stronie wykreślił w nim zdanie "W tej sytuacji sprawę powinien załatwić organ innej gminy stosownie do art. 27a par. 2 pkt 1 Kpa".


UZASADNIENIE

Zarząd Miasta Ł. decyzją z dnia 17 marca 1993 r., (...) orzekł o rozwiązaniu umowy notarialnej z dnia 12 czerwca 1990 r. (...) o oddaniu w wieczyste użytkowanie na rzecz Stanisława i Danuty małżonków S. w 1/8 części, Jana i Krystyny małżonków W. w 1/8 części, Ewy L. w 1/8 części, Tadeusza i Stanisławy małżonków M. w 1/8 części, Mirosława i Stefanii małżonków K. w 1/8 części, Antoniego i Urszuli małżonków S. w 1/8 części i Krystyny S.-L. w 2/8 częściach nieruchomości, położonej w Ł. przy ul. P. o powierzchni 828 m2, oznaczonej jako działki nr 351/3 i nr 351/5, stanowiącej własność gminy miejskiej Ł., z uwagi na jej niezabudowanie w terminie określonym w umowie.

Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa Ł. po rozpoznaniu odwołania Krystyny S.-L. oraz Danuty i Stanisława małżonków S., decyzją z dnia 29 listopada 1993 r., (...) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Zarządu Miasta Ł.

Po rozpoznaniu skargi Danuty i Stanisława małżonków S. i Dariusza S. na wyżej wymienioną decyzję Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa Ł., Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Ł., wyrokiem z dnia 18 stycznia 1995 r., (...) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Zarządu Miasta Ł. Ponadto NSA odrzucił skargę Dariusza S. i zasądził od organu odwoławczego na rzecz Danuty i Stanisława małżonków S. kwotę 30 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego.

W uzasadnieniu wyroku, NSA powołując się na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 1993 r., 3/92, dotyczącą ustalenia powszechnie obowiązującej wykładni przepisów art. 27a Kodeksu postępowania administracyjnego /Dz.U. nr 59 poz. 278/ stwierdził, że organy gminy podlegają na podstawie art. 27a Kpa wyłączeniu od załatwienia sprawy rozpatrywanej w formie decyzji administracyjnej, jeżeli przedmiotem sprawy jest stosunek cywilnoprawny, którego gmina jest stroną. Gmina Miejska Ł. jest właścicielem nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste, a więc jest stroną tego postępowania, a decyzja jej organu dotycząca zawartej z nią umowy ma znaczenie dla stosunku cywilnoprawnego z jej udziałem. NSA stwierdził, że "w tej sytuacji sprawę powinien załatwić organ innej gminy stosownie do art. 27a par. 2 pkt 1 Kpa". Wydanie decyzji przez organ wyłączony na podstawie art. 27a Kpa, usankcjonowanej decyzją organu odwoławczego - zdaniem NSA - stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa. Z tego względu na podstawie art. 207 par. 3 Kpa orzekł, jak w sentencji.

Z uwagi na to, że Dariusz S., jako nabywca od Krystyny S.-L. udziału w użytkowaniu wieczystym mający samodzielne prawo wniesienia skargi, wezwany do uiszczenia wpisu od skargi nie zapłacił w terminie wpisu, NSA odrzucił jego skargę na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.

Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną od uzasadnienia powyższego wyroku, zarzucając rażące naruszenie prawa, w szczególności przepisu art. 207 par. 3 w związku z art. 27a par. 2 i art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa. Rewidujący wniósł o zmianę uzasadnienia wymienionego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego przez wykreślenie z jego treści na stronie 3 zdania: "W tej sytuacji sprawę powinien załatwić organ innej gminy stosownie do art. 27a par. 2 pkt 1 Kpa".

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona, gdyż zaskarżony fragment uzasadnienia Naczelnego Sądu Administracyjnego rażąco narusza wymienione w zarzutach tej rewizji nadzwyczajnej przepisy prawa. Z akt sprawy wynika, że decyzja Zarządu Gminy Ł., jak również decyzja Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa Ł. zostały wydane w okresie obowiązywania art. 27a par. 1 i par. 2 Kpa i jego wykładni dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 23 czerwca 1993 r., W 3/92, zawierającej powszechnie obowiązującą wykładnię przepisów art. 27a Kpa /Dz.U. nr 59 poz. 278, OTK 1993 cz. II poz. 46/. W uchwale tej Trybunał Konstytucyjny ustalił, że "organy gminy podlegają na podstawie art. 27a kodeksu postępowania administracyjnego wyłączeniu od załatwiania sprawy rozstrzyganej w formie decyzji administracyjnej, jeżeli przedmiotem sprawy jest stosunek cywilnoprawny, którego gmina jest stroną". W tej sytuacji należy uznać za zasadny wyrok NSA stwierdzający nieważność zaskarżonej decyzji z mocy art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa z powodu rażącego naruszenia prawa przez organ wyłączony od orzekania w sprawie z mocy art. 27a Kpa w rozumieniu ustalonej przez Trybunał Konstytucyjny powszechnie obowiązującej wykładni ustaw. Jednakże przepis art. 27a Kpa został skreślony przepisem art. 25 pkt 3 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 122 poz. 593/. Ustawa ta weszła w życie z dniem 6 grudnia 1994 r. W czasie wydania wyroku przez NSA /18 stycznia 1995 r./ nie obowiązywał już przepis art. 27a Kpa. Zmiany tej nie uwzględniono w zaskarżonym uzasadnieniu wyroku. Zawarte w nim stwierdzenie NSA, że sprawę powinien załatwić organ innej gminy, mające charakter wiążący organy I i II instancji z mocy art. 209 Kpa, jest niezgodne z obowiązującym prawem. Pozostawienie w zaskarżonym uzasadnieniu wyroku nieaktualnych wskazań NSA spowodowałoby nie przewidzianą prawem konieczność wyłączenia się Zarządu Gminy Ł. od załatwienia sprawy o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego gruntu. Doprowadziłoby to także do wydania decyzji administracyjnej przez niewłaściwy organ z naruszeniem przepisów o właściwości i praw stron postępowania administracyjnego. Organ administracyjny byłby zwolniony od związania oceną prawną NSA z mocy art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa tylko wtedy, gdyby orzeczenie NSA było wydane przed wejściem w życie wymienionej ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, co mogłoby być uznane za nieaktualne po wejściu w życie wymienionej ustawy, zmieniającej stan prawny. (...)

Z uwagi na odmienność sytuacji prawnej w sprawie, zasadne jest wniesienie rewizji nadzwyczajnej od tej części uzasadnienia wyroku, która rażąco koliduje z obowiązującym prawem i jest zbędna w dalszym postępowaniu w sprawie.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 21 marca 1969 r., III CRN 102/69 ustosunkowując się do podobnego problemu (...) wyraził pogląd, że jeżeli określona część uzasadnienia orzeczenia jest w danej sprawie zbędna, a merytorycznie wadliwa (...) to uzasadnienie takie narusza powagę wymiaru sprawiedliwości (...). W sytuacji takiej zachodzą przesłanki przewidziane w art. 417 par. 1 zdanie drugie Kpc do objęcia zaskarżeniem przez rewizję nadzwyczajną fragmentu uzasadnienia prawomocnego orzeczenia /OSNCP 1970 r., z. 1 poz. 9/. Podzielając to stanowisko, Sąd Najwyższy w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że nie jest zasadne pozostawienie fragmentu uzasadnienia prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawierającego ocenę niezgodną z obowiązującym prawem w chwili orzekania i mającą wiążącą moc co do dalszego postępowania. Niezgodna z prawem wypowiedź Sądu Administracyjnego, wyrażona w uzasadnieniu wyroku, kolidująca z podstawową zasadą praworządności w państwie prawnym stanowi naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej. Uchybienie takie w rozumieniu art. 417 par. 1 Kpc w związku z art. 211 Kpa uzasadnia wniesienie rewizji nadzwyczajnej i skreślenie przez Sąd Najwyższy odpowiedniej części uzasadnienia wyroku.

W niniejszej sprawie dotyczy to zdania zamieszczonego na str. 3 uzasadnienia, o treści "W tej sytuacji sprawę powinien załatwić organ innej gminy stosowanie do art. 27a par. 1 pkt 1 Kpa". Zawiera ono wadliwe i zbędne wskazania co do dalszego postępowania. Z tego względu Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że z mocy art. 422 par. 1 Kpc w związku z art. 211 Kpa należy skorygować zaskarżoną część uzasadnienia wyroku przez skreślenie wymienionego wyżej fragmentu uzasadnienia. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.