Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 124/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 2 w zw. z art. 58
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2024r. sprawy ze skargi S. B. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 12 grudnia 2023 r., Nr 191/2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu na rzecz S. B. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s w G. odmówił przyznania S. B. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W dniu [...] października 2023 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji. Oświadczył, że zarówno w miesiącu czerwcu jak

i w miesiącu lipcu 2023 r. stawił się w Biurze Powiatowym ARiMR w C. z/s

w G. wnosząc o wydanie decyzji w ramach dopłat bezpośrednich i uzyskał informację, że decyzja ta zostanie wydana przez organ w "najbliższym czasie". W dniu [...] sierpnia 2023 r. otrzymał pismo o odmowie przyznania pomocy z KPO i tego samego dnia udał się do Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s w G., aby zapoznać się z tą decyzją i móc ją przeczytać, ponieważ nie mógł jej znaleźć na stronie internetowej. Producent wskazał, że pracownik Biura Powiatowego ARiMR nie umiał mu pomóc, na miejscu nie było również Kierownika Biura, w związku z czym został poinformowany, że kolejnego dnia ktoś się z nim skontaktuje, jednak do kontaktu nie doszło. Skarżący wskazał, że w nawale prac żniwnych nie miał czasu kolejny raz udać się do Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s w G. i czekał na kontakt ze strony Agencji. Ponadto podniósł, że nie rozumie, dlaczego decyzja została wydana elektronicznie, a inne pisma związane z obsługą wniosku o dopłaty obszarowe były przesyłane papierowo za pośrednictwem poczty. Jak twierdzi o otrzymaniu decyzji nie został poinformowany w żaden sposób, tj. ani mailowo, ani za pomocą SMS-a.

W odpowiedzi na wezwanie organu do uzupełnienia wniosku poprzez m.in. wskazanie daty ustania przyczyny uchybienia terminu, strona podała, że jest to [...] października 2023 r., tj. dzień, w którym skarżącemu doręczono decyzję z dnia [...] września 2023 r.,

z której dowiedział się, iż decyzja z dnia [...] lipca 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego została rzekomo skutecznie doręczona w dniu [...] sierpnia 2023 r.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. postanowieniem z [...] grudnia 2023 r. działając na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2023 r., poz. 775 z późn. zm.; dalej jako: "k.p.a."), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s w G. z dnia 21 lipca

2023 r. w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Dyrektor zaznaczył, że dokonał szczegółowej analizy procesu dystrybucji na profil rolnika na Platformie Usług Elektronicznych ARiMR decyzji z dnia [...] lipca 2023 r.

W wyniku tej analizy ustalono, że jak wynika z potwierdzenia doręczenia dokumentu wygenerowanego z systemu PUE Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na profilu skarżącego na PUE ARiMR w dniu [...] lipca 2023 r. o godz. 12:08:06 wygenerowane zostało powiadomienie o umieszczeniu na nim decyzji. Z kolei doręczenie ww. decyzji nastąpiło zgodnie z art. 10c ust. 7 pkt 7 lit. b ustawy z dnia [...] maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu [...] sierpnia 2023 r. Organ podał, że skarżący w dniu [...] kwietnia 2022 r. wyraził zgodę na elektroniczną wymianę korespondencji. Udzielona przez rolnika zgoda dotyczy konkretnego postępowania w danej kampanii, a w niniejszym postępowaniu odnosi się ona do postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich. Zatem od [...] sierpnia 2023 r. rozpoczął swój bieg 14-dniowy termin na wniesienie odwołania od wskazanej decyzji. Wniesione w dniu [...] października 2023 r. odwołanie nie zostało wniesione

w ustawowym terminie.

W ocenie Dyrektora podniesione przez skarżącego okoliczności nie są wystarczające do przyjęcia "braku winy" strony w nieterminowym dokonaniu czynności. Rozpoznając argument strony odnośnie do dużej ilości prac żniwnych i braku w związku

z powyższym możliwości udania się do Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s

w G., organ zauważył, że w razie niemożności dokonania czynności we własnym zakresie strona zawsze ma możliwość ustanowienia pełnomocnika, a także właściwie dbając o własne interesy ma możliwość skorzystania z pomocy osób trzecich. Ponadto wyrażając zgodę na elektroniczną wymianę korespondencji, w każdym momencie ma możliwość logowania się do systemu teleinformatycznego ARiMR w celu sprawdzenia umieszczonej w nim korespondencji. Tym samym w ocenie organu odwoławczego, argumentacji strony nie można uznać za przeszkodę, której strona nie mogła usunąć.

Biorąc pod uwagę powyższe, organ stwierdził, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło w wyniku niedochowania przez stronę staranności w dbaniu

o swoje prawa i uprawnienia wynikające z prowadzonego postępowania administracyjnego przed organem.

W złożonej do tut. Sądu skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 58 k.p.a. w zw. z art. 59 § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i odmowę przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s w G. z dnia [...] lipca 2023 r. w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, podczas gdy w niniejszej sprawie zasadnym jest jego przywrócenie, gdyż skarżący w toku postępowania uprawdopodobnił, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy,

b) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, a tym samym zebranie przez organ I instancji materiału dowodowego w sposób wybiórczy,

a następnie dokonanie jego niewyczerpującej analizy, bez uwzględnienia zarzutów

i wniosków strony,

c) art. 12 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a tym samym zaniechanie wnikliwego rozpoznania sprawy przez organ I instancji, niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz pominięcie obiektywnych dowodów i przytoczonych okoliczności uprawdopodobniających

i potwierdzających zasadność stanowiska strony,

d) art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, a tym samym naruszenie przez organ I instancji zasady praworządności, uwzględniania interesu stron, a także zasady sprawiedliwości społecznej oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

Skarżący podkreślił, że jeszcze przed wydaniem decyzji kilkukrotnie pojawiał się

w siedzibie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prosząc o jak najszybsze rozpoznanie wniosku o przyznanie płatności na rok 2022. Ponadto dwukrotnie rozmawiał w tej kwestii również z Kierownikiem Powiatowego Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, który zapewnił, że w najbliższym czasie decyzja zostanie wydana. O fakcie wydania decyzji dowiedział się dopiero w dniu [...] sierpnia 2023 r., kiedy to otrzymał pismo w przedmiocie odmowy pomocy z KPO. Dlatego też, jeszcze tego samego dnia udał się do siedziby ARiMR w G., celem zapoznania się z decyzją, gdyż nie mógł znaleźć jej w dokumentach elektronicznych. Niestety żaden z pracowników nie potrafił otworzyć pliku. Poinformowano go jedynie, że organ się z nim skontaktuje, celem wyjaśnienia sytuacji, czego nie uczyniono. Skarżący dodał, że niezrozumiałym jest fakt, iż decyzja w tym przedmiocie została wydana

w formie dokumentu elektronicznego, zwłaszcza, że pozostałe pisma w tym zakresie przesyłane były w formie tradycyjnej, za pośrednictwem poczty. Co więcej, w żaden sposób nie został powiadomiony o wydaniu decyzji. Nie otrzymał w tym zakresie, chociażby sms-a czy maila.

Skarżący zauważył, że doręczanie pism za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej odbywa się poprzez wysłanie przez organ na adres elektroniczny adresata zawiadomienia z adresem elektronicznym, z którego można pobrać dokument, a także pouczeniem dotyczącym sposobu jego odbioru. Adresat nie otrzymuje na tym etapie samego pisma, a jedynie informację o możliwości jego odebrania. Dostęp do treści dokumentu otrzymuje się dopiero po kliknięciu w oddany link i podpisaniu urzędowego poświadczenia odbioru np. kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Skarżący wyjaśnił, że nie otrzymał jakiejkolwiek informacji o wydaniu przez organ decyzji oraz o tym, iż może się z nią zapoznać w formie elektronicznej. W świetle powyższego nie sposób przyjąć, aby skarżący z własnej winy uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Zdaniem skarżącego, to po stronie organu wystąpiły znaczne uchybienia uniemożliwiające mu obronę swoich praw.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia

z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Stąd Sąd oddalił wniosek skarżącego o przeprowadzenie rozprawy.

Oceniając zaskarżone postanowienie w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu. Spór w sprawie sprowadza się do zagadnienia odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.

Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 58 § 1 w zw. z art. 59 § 2 k.p.a. Zgodnie z treścią pierwszego z powołanych przepisów, czyli art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść

w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie

z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Z kolei na podstawie art. 59 § 1 i § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej, a od postanowienia

o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie, zaś o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.

Zastosowanie art. 58 § 1 k.p.a. wymaga uprzedniego stwierdzenia, że w sprawie miało miejsce uchybienie terminu do dokonania czynności. W przypadku stwierdzenia uchybienia terminu rolą organu jest ustalenie czy strona zwracająca się z prośbą

o przywrócenie terminu dotrzymała 7-dniowego terminu wynikającego z art. 58 § 2 k.p.a. dopełniając czynności, której przywrócenia terminu dochodzi. W dalszej kolejności organ bada, czy wnioskodawca uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Co istotne, wnioskodawca w sprawie przywrócenia terminu ma obowiązek uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) określonego stwierdzenia.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że rozstrzygając spór w niniejszej sprawie należy uwzględnić wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 maja 2024 r. w sprawie I SA/Bd 123/24 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Sprawy te pozostają w związku z faktem, że w obu sprawach skarżący kwestionuje zgodność z prawem postanowień, którymi organ: 1) stwierdził uchybienie terminu wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji oraz 2) odmówił przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienie odwołania (postanowienie to jest przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie).

Związek ten wynika wprost z konstrukcji i charakteru instytucji przywrócenia terminu (art. 58 k.p.a.) oraz kolejności procedowania przez organy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu (art. 58 k.p.a.) i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.).

W piśmiennictwie oraz w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku

o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 58 k.p.a. jest etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 134 ww. ustawy, niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania czy jednocześnie z nim). Skoro bowiem punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje. Przepisy art. 134 k.p.a. nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Wniosek w tym zakresie, złożony mimo braku uchybienia terminu, jest niedopuszczalny. Z tej perspektywy pierwszeństwo powinno mieć zatem rozstrzygnięcie w postaci postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu. Tego rodzaju postanowienie otwiera bowiem drogę do rozpatrzenia wniosku

o przywrócenie terminu jako w ogóle mogącego osiągnąć cel, dla którego ten rodzaj wniosku został przewidziany. Umożliwia zajęcie się badaniem jego zasadności,

w szczególności oceną przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu. Ocena taka jest możliwa tylko i wyłącznie wtedy, gdy termin odwoławczy został przekroczony. Wówczas nie ma już racji bytu badanie okoliczności przekroczenia terminu jako "załatwionej" postanowieniem o stwierdzeniu uchybienia terminu. Takie postanowienie nie stoi też w żaden sposób na przeszkodzie załatwieniu wniosku o przywrócenie terminu, także w sposób pozytywny (por. Komentarz do art. 162 O.p. [w:] Etel L. Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany (Lex/el. 2023) i powołane tam wyroki NSA: z 5.05.2015 r., I FSK 322/14; z 8.08.2012 r.: I FSK 1445/11; I FSK 1443/11; I FSK 1444/11 oraz I FSK 1446/11).

Ze wskazanego powyżej stanowiska, które Sąd w niniejszej sprawie w całości podziela wynika podstawowa zależność wyrażająca się w tym, że rozstrzygnięcie

w kwestii zasadności wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania musi zostać poprzedzone ustaleniem, że do uchybienia terminu doszło. Należy podkreślić, że w rozpatrywanej sprawie te dwie kwestie zostały rozstrzygnięte przez organ odrębnymi postanowieniami i jak wskazano wyżej obydwa rozstrzygnięcia zostały zaskarżone przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w B..

Wyrokiem z 7 maja 2024 r. sygn. akt I SA/Bd 123/24 WSA w Bydgoszczy uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Sąd stwierdził, że brak było podstaw do przyjęcia, że doszło do prawidłowego, skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji z dnia [...] lipca 2023 r.

o odmowie przyznania mu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Stanowisko organu, że skarżący "na etapie składania wniosku o przyznanie pomocy wyraził zgodę na prowadzenie postępowania drogą elektroniczną" nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Należy zauważyć, że tylko wyrażenie zgody, o której mowa w art. 10c ust. 3 ustawy o ARiMR umożliwia m.in. doręczanie pism za pośrednictwem systemu teleinformatycznego Agencji. Zgody takiej nie stanowi zatem sam fakt złożenia przez skarżącego do tego systemu wniosku z dnia [...] maja 2022 r.

o przyznanie płatności na rok 2022.

W ocenie tut. Sądu dopiero po wykonaniu obowiązku ponownego rozstrzygnięcia przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. sprawy w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, ze względu na stwierdzone w ww. wyroku w sprawie I SA/Bd 123/24 uchybienie prawa procesowego, możliwe będzie wydanie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia w zakresie ewentualnego przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania.

W konsekwencji rozstrzygnięcia podjętego w wyroku w sprawie o sygn. akt

I SA/Bd 123/24 zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie nie może się ostać. Dopiero bowiem po rozstrzygnięciu, czy w sprawie skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania możliwe będzie ewentualne rozstrzygnięcie w zakresie merytorycznej oceny zasadności wniosku skarżącego w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z tych względów tut. Sąd stwierdza, że wydanie zaskarżonego postanowienia nastąpiło z naruszeniem art. 58 § 1 oraz art. 59 § 2 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, bowiem na obecnym etapie sprawy przedwczesne jest rozstrzyganie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te złożył się wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).

Wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym wyroku są dostępne na stronie CBOSA (www.orzeczenia.nsa.gov.pl.).