Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 426/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2025-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 17 ust 3d, art 30 ust 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2024 poz 323
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia pielęgnacyjnego za świadczenie nienależnie pobrane i zobowiązanie do jego zwrotu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. G. od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w sprawie uznania świadczenia pielęgnacyjnego wypłaconego za okres od [...] lipca 2022 r. do [...] września 2023 r. w kwocie [...] zł za świadczenie nienależnie pobrane, na podstawie, art. 25 ust. 1, art. 30 ust. 2 pkt 1, ust. 2b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2023.390 z póżn. zm., dalej jako - u.ś.r.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2023.775 z póżn. zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zaskarżoną decyzją uznano świadczenie pielęgnacyjne wypłacone J. G. z tytułu opieki sprawowanej nad C. J. za okres od [...] lipca 2022 r. do [...] września 2023 r. w kwocie [...] zł, za świadczenie nienależnie pobrane i wezwano do jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Organ I instancji podał, że wnioskiem z [...].06.2020 r. J. G. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego związku z opieką nad ojcem – C. J. Oprócz wniosku strona złożyła pisemne oświadczenie służące ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W oświadczeniu tym wskazała m.in., iż jest uprawniona do renty z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zobowiązała się do powiadamiania organu I instancji o wszelkich zmianach mających wpływ na jej uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Dołączyła także decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...].11.2018 r. o przeliczeniu renty z której wynika, że renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy przysługiwać miała do [...].09.2020 r. Z uwagi na wiek w jakim powstała niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 1 b u.ś.r.) oraz fakt, że osoba wymagająca opieki pozostawała w związku małżeńskim, a małżonek nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.) decyzją z [...].07.2020 r. odmówiono skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia. Decyzją z [...].09.2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W toku postępowania strona przedstawiła orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności J. J. - małżonki C. J. oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...].09.2020 r. o ponownym ustaleniu na rzecz J. G. renty od [...].10.2020 r. na stałe. Decyzją z dnia [...].10.2020 r. organ I instancji ponownie odmówił stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia [...] marca 2021r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję oraz przyznało J. G. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bezterminowo od [...].10.2020 r. Dnia [...].09.2023 r., organ uzyskał informację o zgonie C. J. w dniu [...].09.2023 r. oraz o tym, że J. G. od [...].06.2022 r. otrzymuje emeryturę. Decyzją z dnia [...].09.2023 r. organ I instancji dokonał wygaszenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Według oświadczenia J. G. nie wnioskowała ona o przyznanie emerytury, która została przyznana z urzędu od dnia [...].06.2022 r z uwagi na osiągnięcie wieku 60 lat. Dalej organ I instancji wyjaśnił, że w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 Iit. a u.ś.r. świadczenie nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku przedemerytalnego, stałego, nauczycielskiego świadczenia przedemerytalnego, kompensacyjnego, rodzicielskiego zasiłku świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r, o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Organ I instancji podkreślił, że we wniosku J. G. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostalo wskazane m.in., że świadczenie to nie przysługuje jeżeli osoba, która opiekę sprawuje ma ustalane prawo do emerytury. Składając wniosek strona złożyła pod odpowiedzialnością karną oświadczenie służące ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które zawierało następujący zapis: "W przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (o których mowa w pkt 1-9 lub innych zmian), niezwłocznie poinformuję organ wypłacający świadczenie o tych zmianach. J. G. pobierała równocześnie zarówno emeryturę (przyznana decyzją ZUS od [...].06.2022r.) i świadczenie pielęgnacyjne (od października 2020 r. do [...].09.2023 r.), które to świadczenia wzajemnie się wykluczały. Zatem doszło do powstania nienależnie pobranych świadczeń. W danym przypadku uznano, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje od dnia [...].06.2022 r. (data wydania decyzji przez ZUS), a o świadczeniu nienależnie pobranym można mówić dopiero od daty doręczenia decyzji o przyznaniu prawa do emerytury, gdyż wówczas strona miała dopiero świadomość, iż jest osobą uprawnioną do emerytury i spełnione są przesłanki art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Ustalono, że decyzja o przyznaniu prawa do emerytury dotarła do Strony [...].07.2022 r. (śledzenie przesyłek - strona Poczty Polskiej). Zatem z uwagi na niezawiadomienie organu o uzyskaniu prawa do emerytury nastąpiła bezpodstawna wypłata świadczenia pielęgnacyjnego, co w konsekwencji powoduje obowiązek zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia za okres od [...].07.2022 r. do [...].09.2023 r.

Od powyższej decyzji J. G. wniosła odwołanie. Skarżąca zarzuciła, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie zawierała pouczenia o tym, że uzyskanie prawa do emerytury będzie skutkowało utratą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a ponadto nie wnioskowała do ZUS o emeryturę.

Przedstawiając motywy rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało na art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Dla oceny, czy świadczenie było nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. znaczenie ma więc nie tylko fakt zaistnienia okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia lub jego wysokość, ale także to, kiedy strona się o tych okolicznościach dowiedziała, ponieważ dopiero wtedy była w stanie zrealizować obowiązek powiadomienia organu o tych okolicznościach. Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno - rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenie pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia. Kolegium wskazało, że świadczenie pielęgnacyjne przyznane zostało J. G. na podstawie wniosku z dnia [...] czerwca 2020 r., które zawierało stosowne pouczenie. Na stronie czwartej wniosku J. G. złożyła oświadczenie, że zapoznała się z warunkami uprawniającymi do świadczenia pielęgnacyjnego, a także, że nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty itd. Przytoczono również art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., który precyzuje świadczenia, których pobieranie pozbawia świadczenia pielęgnacyjnego. Dodatkowo na stronie trzeciej formularza wniosku wytłuszczonym drukiem wyartykułowano pouczenie o treści: "Osoba ubiegająca się jest obowiązana niezwłocznie powiadomić gminny organ właściwy o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (...)." Poniżej poinformowano o konsekwencjach niedopełnienia powyższych obowiązków w postaci powstaniem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i koniecznością ich zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Zdaniem Kolegium bezsporne jest, iż wniosek strony zawierał niezbędne i pełne pouczenie, został przez nią podpisany, wobec czego strona miała świadomość, że uzyskanie prawa do emerytury stanowi przesłankę uniemożliwiającą otrzymywanie świadczenia pielęgnacyjnego, o czym bezzwłocznie powinna poinformować organ wypłacający świadczenie pielęgnacyjne. W tej sytuacji prawidłowe jest ustalenie przez organ I instancji, że J. G. pobierała równocześnie zarówno emeryturę (przyznaną decyzją ZUS od [...].06.2022 r.) i świadczenie pielęgnacyjne (od października 2020 r. do [...].09.2023 r.), które to świadczenia wzajemnie się wykluczały, skutkiem czego w okresie od [...] lipca 2022 r. do dnia [...] września 2023 r. doszło do powstania nienależnie pobranego świadczenia, które podlega zwrotowi. Organ zauważył, że stosownie do art. 30 ust. 9 u.ś.r. strona może zwrócić się do organu który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, o odroczenie terminu płatności, albo o rozłożenie na raty.

Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] J.G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła: naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy tj.: 1) poprzez uznanie, że strona skarżąca nie miała prawa do wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym, a przyznanym jej z urzędu świadczeniem emerytalnym podczas, gdy świadczenie pielęgnacyjne przyznane z tytułu opieki nad ojcem C. J. było znacznie korzystniejsze lub co najmniej została o swoich prawach poprawnie poinformowana i pouczona. Wysokość świadczenia emerytalnego skarżącej od dnia [...] września 2022 r. wynosiła [...] zł podczas gdy wysokość świadczenie pielęgnacyjnego wynosiło [...] zł i było wyższe o [...] zł za okres od września do grudnia 2022 r. tj. ewentualna kwota nienależnie pobranego świadczenia winna zostać za ten okres pomniejszona o [...] zł, natomiast za styczeń i luty o kwotę [...] zł w związku z podwyższeniem wysokości świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie obwieszczenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 1 listopada 2022 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2023. Na podstawie art. 17 ust. 3d u.ś.r. wysokość świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2023 wynosi [...] zł. oraz [...] zł za okres od marca do sierpnia, [...] zł za okres do [...] września 2023 r. tj. do dnia śmierci podopiecznego. Zatem łącznie świadczenie nienależnie pobrane winno zostać obniżone o kwotę [...] zł 2). Naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 8 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1950 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm - dalej k.p.a.) w zw. z art. 25 i 30 u.ś.r. polegające na przyjęciu, że strona została skutecznie pouczona, o swoich prawach i obowiązkach podczas, gdy żadna z wydanych decyzji takiego pouczenia nie posiadała. Zdaniem skarżącej w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione warunki konieczne do uznania świadczenia za nienależnie pobrane na podstawie art. 30 ust. 2 pkt. 1 u.ś.r., polegający na wypłaceniu świadczenia mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczenia skoro osoba pobierająca te świadczenia nie była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Ponadto organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o możliwości wyboru świadczenia (pielęgnacyjnego lub emerytury) i nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego wobec posiadania przez organy informacji uzasadniających twierdzenie, że skarżąca [...] czerwca 2022 r. otrzyma emeryturę i nieuwzględnienie powyższej okoliczności w podjętych decyzjach, a w szczególności poprzez zaniechanie umieszczenia stosownego pouczenia, co ewidentnie wskazuje na naruszenie art. 9 k.p.a.; 2) błędne określenie wysokości świadczenia tak co do zasady jak i wysokości, bowiem zgodnie z decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] określono, że świadczenie nienależnie pobrane datuje się od [...] sierpnia 2022 r, a należność główna wynosi [...] zł, podczas gdy; 5x[...] zł =[...] zł (za okres od [...].08.2022 do [...].12.2022) > 8 X [...] zł = [...] zł (za okres od [...].0! .2023 do [...].08.2023) > 13 x(l/30 x [...] zł) = [...] zł (za okres od [...].09.2023 do [...].09.2023) Co łącznie winno wskazywać kwotę należności głównej: [...] zł tj. o [...] i niższą niż wskazaną przez organ I instancji. Organ w uzasadnieniu nie wskazał matematycznych wyliczeń kwoty głównej co również stanowi o uchybieniu uzasadnienia, a wynikającym z art. 107 k.p.a.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt I lit. a i c p.p.s.a. skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. o uchylenie decyzji ją poprzedzającej tj. decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako - p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. o uznaniu świadczenia pielęgnacyjnego za świadczenie nienależnie pobrane.

Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (DZ.U. z 2023 r. poz. 390, dalej jako - u.ś.r. )

Jak wynika z treści decyzji organów obydwu instancji organy uznały, że w sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Niewątpliwie okolicznością powodującą ustanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (w stanie prawnym obowiązującym w okresie którego dotyczy stan faktyczny sprawy), stanowi przyznanie prawa do świadczenia emerytalnego Zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. (w wersji obowiązującej do dnia 31 grudnia 2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia.

Użyte w przytoczonym powyżej art. 30 ust. 2 pk 1 u.ś.r. pojęcie - "świadczenie nienależnie pobrane" - ma charakter niedookreślony, lecz niewątpliwie obejmuje przesłankę świadomości beneficjenta, że pobierał on - przez określony czas - świadczenie, pomimo tego, że wiedział, że się ono nie należy. Warunkiem uznania świadczenia za nienależnie pobrane jest przy tym prawidłowe pouczenie strony o obowiązku informowania organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo czy wysokość świadczenia. W myśl art. 30 ust. 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. W związku z tym, w sytuacji gdy zaistniały okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia rodzinnego strona powinna - stosownie do pouczenia - niezwłocznie poinformować o tym organ, ale także powinna wstrzymać się z ich pobieraniem, by nie narazić się następnie na wydanie wobec niej decyzji ustalającej nienależnie pobrane świadczenia i nakazującej ich zwrot wraz ustawowymi odsetkami (art. 30 ust. 8 u.ś.r.).

Przenosząc powyższe uwagi na tło rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że decyzją z dnia [...] marca 2021 r. skarżącej przyznane zostało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki na ojcem, natomiast decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. przyznano jej prawo do emerytury- począwszy od [...] czerwca 2022 r. Decyzją z dnia [...] września 2023 r., w związku z uzyskaniem informacji o śmierci C. J., orzeczono wygaśnięcie w.w. decyzji z [...] marca 2021 r. o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Z powyższego wynika, że w okresie od [...] czerwca 2022 r. do dnia [...] września 2023 r. skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne oraz emeryturę.

Z akt sprawy wynika bezspornie, że składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca została pouczona o tym, iż w wypadku ustalenia prawa do emerytury świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, nadto pouczono skarżącą o obowiązku poinformowania organu o okolicznościach mających wpływ na przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jak również o skutkach braku poinformowania organu o tych zmianach. Obszerne pouczenie zostało zawarte w formularzu wniosku o przyznanie świadczenia, który złożyła skarżąca. Zauważyć przy tym należy, że pouczenie zawarte w formularzu wniosku odnosi się precyzyjnie do konkretnego świadczenia, które pobierała skarżąca, zostało sformułowane w sposób opisowy i czytelny, językiem zrozumiałym dla przeciętnego adresata danego świadczenia. W sposób zrozumiały wyjaśniono również w jakich sytuacjach pobierane świadczenie staje się świadczeniem nienależnie pobranym w rumieniu u.ś.r., a także jakie są skutki prawne pobierania takiego świadczenia. Na skutek nie zastosowania się do pouczenia, świadczenie pielęgnacyjne było wypłacane za kolejne okresy miesięczne, zgodnie z decyzją z [...] marca 2021 r.

W świetle przedstawionych przepisów oraz stanu faktycznego sprawy uzasadnione było wydanie zaskarżonej decyzji ustalającej zwrot pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami.

W ocenie Sądu, zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Podniesione w skardze okoliczności nie mogą mieć wpływu na kwalifikację świadczeń pobranych przez skarżącą w analizowanym okresie jako świadczeń nienależnie pobranych w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Zważyć należy, że w toku postępowania dotyczącego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jak również w okresie pobierania przyznanego już świadczenia na wnioskodawcy spoczywają określone obowiązki, które zostały przyjęte i zaakceptowane przez beneficjenta we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Pomimo zaistnienia zdarzenia powodującego ustanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego strona nie poinformowała o tym organu, wobec czego organ nie wstrzymał wypłaty świadczeń.

Odnośnie zarzutu dotyczącego ustalonej w decyzji wysokości nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego zwrócić trzeba uwagę, że z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że kwota [...] zł stanowi faktycznie wypłacone skarżącej świadczenie pielęgnacyjne liczone za okres od [...] lipca 2022 r. (data doręczenia decyzji ZUS z dnia [...] czerwca 2022 r. o przyznaniu emerytury) do dnia [...] września 2023 r. Ustaleń tych skarżąca nie kwestionowała w odwołaniu od decyzji I instancji, podnosząc zarzuty w tym zakresie dopiero w skardze do Sądu.

Zgodnie z art. 17 ust. 3d u.ś.r. wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na następny rok kalendarzowy podlega ogłoszeniu w drodze obwieszczenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", w terminie do dnia 15 listopada każdego roku. W myśl ust. 4 kwotę świadczenia pielęgnacyjnego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę.

Na podstawie Obwieszczenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 27 października 2021 r. (.M. P. 2021. 1021) wysokość świadczenia pielęgnacyjnego w 2022 roku wynosiła [...] zł, natomiast na podstawie Obwieszczenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 1 listopada 2022 r. (.M. P.2022. 1070) wysokość świadczenia pielęgnacyjnego w 2023 roku wynosiła [...] zł.

W skardze skarżąca kwestionuje wysokość ustalonej kwoty nienależnie pobranego świadczenia, jednak zauważyć należy, że wyliczając świadczenie za dany okres skarżąca nie uwzględniła świadczenia pobranego za lipiec 2022 r. (27 dni - [...] zł).

Błędne jest stanowisko wyrażone w skardze w kwestii wymogu obniżenia należności określonej w decyzji o kwotę [...] zł, która. - w ocenie skarżącej - stanowi różnicę pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym, które (z uwagi na kwotę świadczenia) jest bardziej korzystne, a świadczeniem z tytułu emerytury. Obowiązujący stan prawny nie daje podstaw do tego rodzaju rozliczeń. Jak wyżej wskazano w określonych ustawą sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne w całości staje się świadczeniem nienależnie pobranym, wobec czego brak jest możliwości uznania, że jedynie część świadczenia pobranego przez beneficjenta w danym miesiącu stanowi świadczenie nienależnie pobrane. Wynika to również z art. 17 ust. 3 u.ś.r. który określa świadczenie pielęgnacyjne w sztywno określonej wysokości.

W ocenie Sądu nie znalazły potwierdzenia zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu, który uzasadniałby uchylenie zaskarżonej decyzji. Zauważyć należy, że kwestia wyboru przez stronę świadczenia (emerytalnego lub pielęgnacyjnego) mogła stanowić przedmiot rozważań organu i strony w sytuacji poinformowania organu przez stronę o przyznanym jej prawie do emerytury, natomiast wobec braku informacji o fakcie przyznania prawa do emerytury trudno czynić organowi zarzut o braku pouczenia strony w kwestii wyboru świadczenia. Odnosząc się do kolejnych zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego należy wskazać, że w toku postępowania organ zebrał materiał dowodowy, który pozwalał na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Z akt sprawy wynika, ze stronie umożliwiono czynny udział w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Zauważyć również należy, że uchybienia o charakterze procesowym stanowią podstawę uchylenia decyzji jedynie w sytuacji wykazania, że mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W badanej sprawie Sąd nie stwierdził uchybień prawa procesowego o takim charakterze.

W tym miejscu wskazać należy, że u.ś.r. przewiduje możliwość zastosowania określonych ulg w zakresie obowiązku spłaty nienależnie pobranych świadczeń. Zgodnie z art. 30 ust. 9 u.ś.r. organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

W wyroku z dnia 28 czerwca 2024 r. sygn. akt I OSK 1381/23 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko, które Sąd w badanej sprawie podziela, zgodnie z którym obowiązkiem zwrotu objęte są nienależnie pobrane świadczenia, ustalone decyzją wydawaną na podstawie art. 30 u.ś.r., łącznie z naliczonymi na podstawie art. 30 ust. 2b u.ś.r. odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Czas, za który naliczane są odsetki objęte obowiązkiem zapłaty, został sprecyzowany w art. 30 ust. 8 u.ś.r. - od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do daty ich spłaty w wyniku realizacji obowiązku zwrotu, o którym orzekł organ w decyzji ustalającej nienależne pobranie świadczenia. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń aktualizuje się na mocy art. 130 k.p.a. (wpływ odwołania na wykonanie decyzji) - zastosowanie będą miały wówczas normy u.ś.r, regulujące tryby dokonywania tego zwrotu. Art. 30 ust. 9 u.ś.r. wprowadza podstawy prawne zastosowania przez organy administracji instrumentów pomocowych w formie instytucji o charakterze ulg w realizacji obowiązku zwrotu ww. kwot. Strona zobowiązana ma więc możliwość wnioskowania o: umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części; odroczenie terminu płatności kwot nienależnie pobranych świadczeń; rozłożenia na raty podlegających zwrotowi kwot nienależnie pobranych świadczeń. Z powyższej regulacji wynika, że instytucje te mogą mieć zastosowanie wyłącznie do należności objętych obowiązkiem zwrotu, o którym orzekł organ w decyzji ustalającej nienależne pobranie świadczenia rodzinnego.

Z tych wszystkich względów Sąd oddalił skargę na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a.