Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 853/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 2 i art. 120 w zw. z art. 119 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak WSA Anna Wesołowska WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. i J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] solidarnie na rzecz A. S. i J. R. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku A. S. i J. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] kwietnia 2011 r. stwierdzającą, że decyzja Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. w części dotyczącej punktu V w odniesieniu do lokali mieszkalnych w budynkach przy ul. [...] wydana została z naruszeniem prawa oraz stwierdzającą jej nieważność w pozostałym zakresie.

Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1957 r. odmówiono przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości w. położonej przy ul. [...]. Orzeczenie to zostało następnie wyeliminowane z obrotu prawnego decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 1993 r., którą stwierdzono jej nieważność.

Następnie decyzją Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] ponownie rozpatrzono wniosek dekretowy ustanawiając na 99 lat prawo użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego nr ewidencyjnym [...] z obrębu [...] na rzecz T. J., M. P., M. P., J. P. i M. K. dla każdej z tych osób po 1/8 części. Jednocześnie ustalono czynsz symboliczny i odmówiono ww. osobom ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...], pochodzącego z danej nieruchomości [...] oznaczonej jako [...] nr hip. [...] stanowiącego obecnie część działek o nr ewid. [...], [...], [...] i [...] z obr. o [...] uzasadniając odmowę tym, że wskazany w V punkcie sentencji decyzji grunt stanowi ulice zaś w części jest zabudowany komunalnymi budynkami mieszkalnymi co skutkuje brakiem możliwości pogodzenia korzystania z niego przez dawnych właścicieli z jego faktycznym przeznaczeniem.

W dniu 10 stycznia 2008 r. T. J., M. P., J. P. i M. K. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Burmistrza Gminy [...] w części dotyczącej punktu V jej sentencji tj. w części odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] stwierdziło, że decyzja Burmistrza Gminy [...] w części dotyczącej pkt V decyzji, w części dotyczącej lokali mieszkalnych w budynkach przy ul. [...] o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], , [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] wydana została z naruszeniem prawa oraz stwierdziło nieważność tej decyzji w części dotyczącej pkt V decyzji w pozostałym zakresie, z powodu rażącego naruszenia art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wniosek dekretowy został wniesiony w terminie i przez osoby do tego legitymowane. Wskazał, że odmowa uwzględnienia wniosku może mieć miejsce tylko wtedy, gdy przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela lub jego następców prawnych nie da się pogodzić z przeznaczeniem nieruchomości wynikającym z mpzp a każda inna przesłanka jest prawnie obojętna dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Kolegium skonstatowało, że decyzja nr [...] w części punktu V nie odzwierciedla tej zasady ponieważ nie można uznać za spełnioną przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu przejawiającej się w stwierdzeniu bez szczegółowej analizy stanu faktycznego sprawy że jeśli przedmiotowy grunt stanowi tereny ulic a w części teren zabudowany komunalnymi budynkami mieszkalnymi to korzystanie z niego przez dawnych właścicieli nie da się pogodzić z jego faktycznym przeznaczeniem. Kwestia ta zdaniem organu, nie znalazła wyjaśnienia w treści decyzji. Zasadne jest zdaniem SKO, twierdzenie wnioskodawców, że istotna jest tylko ocena możliwości korzystania z nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli czy ich następców prawnych wynikająca z przeznaczenia nieruchomości zgodnie z mpzp nie zaś faktycznym przeznaczeniem nieruchomości. Brak jest bowiem dowodu potwierdzającego, że przedmiotowy grunt stanowi w części drogę – ulicę, a nawet gdyby tak było to niezasadnie odmówiono uwzględnienia wniosku dekretowego co do całej części gruntu liczącego [...] m2. Kolegium zwróciło uwagę na znajdującą się w aktach sprawy mapę z zaznaczonymi granicami dawnej nieruchomości hipotecznej "[...]", w której obecnych granicach dawnej nieruchomości nie znajduje się żadna droga publiczna. Wobec tego odmowa ustanowienia prawa użytkowania wieczystego co do gruntu o pow. [...] m2 oparta została na błędnych ustaleniach nie znajdujących oparcia w dowodach tym bardziej, że w we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia organ stwierdził, że przedmiotowy grunt położony jest w obrębie obszaru przeznaczonego pod funkcje mieszkaniowo-usługowe. SKO podniosło również, że z chwilą negatywnego rozpatrzenia wniosku dekretowego gmina uzyskiwała prawo do dysponowania gruntem, w tym sprzedaży lokali wraz z ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego w ułamkowej części gruntu jako prawa związanego z własnością lokali. Z tych powodów Kolegium wyłącznie w odniesieniu do lokali mieszkalnych o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], , [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] stwierdziło, że oceniana decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Pozostałe lokale wyodrębniono albo przed datą uprawomocnienia się kontrolowanej decyzji albo już po tej dacie ale zawarcie aktu notarialnego było następstwem wykonania wydanej przedtem decyzji administracyjnej o sprzedaży. Wiele lokali mieszkalnych w budynkach na przedmiotowym gruncie

Pismem z dnia 14 czerwca 2011 r. A. S. i J. R. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr KOC [...] utrzymał powyższą decyzję wskazując, że nie narusza ona prawa zatem brak było podstaw do jej uchylenia. Organ wskazał, że w sprawie w bardzo obszernym uzasadnieniu decyzji [...] wnikliwie wyjaśniono przesłanki jej podjęcia a także przyczyny dla których uznano, że decyzja nr [...] we wskazanej przez wnioskodawców części była wadliwa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Odnosząc się do zarzutu odwołania Kolegium wyjaśniło, że z akt lokalowych lokalu mieszkalnego nr [...] wynika, że pierwotne nabycie tego lokalu od Gminy nastąpiło przed datą wydania ocenianej decyzji na co wskazuje wprost treść dokumentów.

W złożonej do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie skardze A. S. i J. R. zarzucili organowi naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [....] poprzez błędną ocenę legalności rozstrzygnięcia zawartego w pkt V kwestionowanej decyzji Burmistrza Gminy [...] i przyjęcie, że J. P. i T. P. jako osoby wnioskujące o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości byli osobami uprawnionymi do domagania się realizacji na ich rzecz tego prawa, a także pominięcie tego, że wobec braku po stronie spadkobierców J. P. i T. P. interesu prawnego;

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 2 kpa poprzez błędne stwierdzenie braku wystąpienia w tej sprawie nieodwracalnych skutków prawnych i utrzymanie w mocy swojej decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. orzekającej o stwierdzeniu nieważności decyzji Burmistrza Gminy [...] w części dotyczącej pkt V jeżeli chodzi o lokal mieszkalny nr [...] i prawa z nim związane.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.) – powoływana dalej jako "ppsa", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze, ale które miały wpływ na wynik sprawy toczącej się przed organem administracji publicznej.

Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) – powoływany dalej jako "kpa". Z akt sprawy wynika bowiem, że skierowana ono została do osób nieżyjących tj. E. i W. I. którzy zmarli przed wydaniem zaskarżonej decyzji (W. I. w dniu [...] czerwca 1985 r. – vide: akt zgonu [...], a E. I. w dniu [...] października 2012 r. – vide: pismo strony z 18 grudnia 2015 r.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie, z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi, jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. Jest to, bowiem uchybienie w wyniku, którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu, musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona o prawach, której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną.

Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.), każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, Lex nr 82653; wyrok WSA z dnia 12 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 2422/03, Lex nr 190564; wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33).

Powyższe oznacza, że wymienione wyżej osoby W. i E. I., którzy zmarli przed dniem wydania zaskarżonego orzeczenia nie mogły być jego stroną, bowiem z chwilą śmierci strony postępowania, w jej prawa i obowiązki powinni wstąpić jej następcy prawni.

Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 120 w zw. z art. 119 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.