Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2720/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art.141 par.4, art,185 par.1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski protokolant asystent sędziego Olga Malicka po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2564/22 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia zintegrowanego I. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; II. zasądza od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 560 (pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 13 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt IV SA/Wa 2564/22 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi P. Spółki z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Spółka, skarżąca) na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska (dalej: Minister) z 16 listopada 2022 r., nr DIŚ-III.415.36.2022.AT.12 w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia zintegrowanego, oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z 22 grudnia 2014 r., uzupełnionym 15 stycznia 2015 r., Spółka wystąpiła do Marszałka o wydanie pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji, która wymaga uzyskania takiego pozwolenia zintegrowanego, gdyż zgodnie z ust. 5 pkt 3 lit. b załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. poz. 1169) zaliczana jest do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (§ 2 ust. 1 pkt 47 ww. rozporządzenia), a ponadto klasyfikuje się do instalacji w gospodarce odpadami dla odpadów innych niż niebezpieczne z wyłączeniem działań realizowanych podczas oczyszczania ścieków komunalnych: do odzysku lub kombinacji odzysku i unieszkodliwiania o zdolności przetwarzania ponad 75 ton na dobę, z wykorzystaniem obróbki biologicznej i obróbki wstępnej odpadów przeznaczonych do termicznego przekształcania.

Po analizie materiału dowodowego, decyzją nr 78/17/PZ.Z z 31 sierpnia 2017 r. Marszałek udzielił Spółce wnioskowanego pozwolenia zintegrowanego.

Odwołania od powyższej decyzji wniosły Stowarzyszenie "S." z siedzibą w ., Stowarzyszenie "Z." oraz "M." z siedzibą w K., uczestniczące w postępowaniu na prawach strony.

Decyzją z 19 stycznia 2018 r., nr DZŚ-III.281.139.2017/MT, Minister Środowiska uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu i przeanalizowaniu sprawy, decyzją nr 53/18/PZ.Z z 22 czerwca 2018 r. ponownie udzielono stronie pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie przedmiotowej instalacji.

Od tej decyzji odwołania wniosły ponownie wskazane wyżej Stowarzyszenia.

Decyzją z 5 listopada 2018 r., nr DOŚ-III.285.31.2018.AT.8, Minister Środowiska uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na wejście w życie w dniu 5 września 2018 r. ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1592), zgodnie z którą (art. 9 ust. 1) do postępowań w sprawach o wydanie pozwoleń zintegrowanych uwzględniających zbieranie odpadów lub przetwarzanie odpadów wszczętych, a niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, stosuje się przepisy nowe. Dodatkowo organ II instancji wskazał na opublikowanie w dniu 17 września 2018 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej Decyzji Wykonawczej Komisji (UE) 2018/1147 z dnia 10 sierpnia 2018 r., ustanawiającej konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do przetwarzania odpadów zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE.

W związku z powyższym, pismem z 16 listopada 2018 r. wezwano Spółkę do uzupełnienia braków formalnych wniosku w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia wezwania. Ponadto, stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw, postanowieniem z 21 listopada 2018 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Ministra Środowiska z 19 grudnia 2018 r. zawieszono postępowanie administracyjne w sprawie do czasu uzupełnienia wniosku, jednak nie dłużej niż na 6 miesięcy. Pismem z 16 stycznia 2019 r. strona zwróciła się z prośbą o wydłużenie terminu na uzupełnienie wniosku do 20 maja 2019 r., na co organ I instancji wyraził zgodę. Następnie pismem z 20 maja 2019 r. przedłożono uzupełnienia do wniosku, a w związku z upływem dopuszczalnego okresu zawieszenia postępowania, postanowieniem z 24 maja 2019 r. zostało ono podjęte.

W toku postępowania strona kilkukrotnie modyfikowała wniosek i przesyłała jego uzupełnienia.

W dniu 9 października 2019 r. do Marszałka wpłynęła negatywna opinia Wójta Gminy N. zawarta w postanowieniu z 3 października 2019 r. Zdaniem Wójta, uzyskanie pozwolenia zintegrowanego przez Spółkę wobec zniesienia rejonizacji gospodarki odpadami, może spowodować niekontrolowany napływ odpadów do N. Postanowieniem z 9 lipca 2021 r., nr RA-IN.7023.1.103.2021.AR, Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska pozytywnie zaopiniował przedmiotowe przedsięwzięcie pod względem spełniania wymagań określonych w przepisach ochrony środowiska. Natomiast postanowieniem z 12 stycznia 2022 r., nr PZ.5560.34.1.2020, Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w P. stwierdził spełnienie wymagań określonych w przepisach o ochronie przeciwpożarowej oraz zgodność z warunkami ochrony przeciwpożarowej.

Postanowieniem z 16 lutego 2022 r., nr PZ-OP-II.7222.6.2019.AS, Marszałek określił wysokość zabezpieczenia roszczeń na kwotę 133.070 zł, wskazując formę zabezpieczenia roszczeń w postaci depozytu.

W dniu 4 maja 2022 r. Marszałek wystąpił do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w celu wyjaśnienia dodatkowych okoliczności sprawy, tj. zakończenia procedury odwoławczej od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w sprawie nałożenia kar administracyjnych na Spółkę. Informacje te były niezbędne w celu rozpoznania spełniania przesłanek odmowy wydania zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów, wymienionych w art. 46 ustawy o odpadach. W odpowiedzi Główny Inspektor Ochrony Środowiska poinformował, że procedura odwoławcza od decyzji w sprawie nałożenia kar administracyjnych na stronę nie zakończyła się.

Po przeprowadzeniu wszystkich czynności oraz analizie materiału dowodowego, decyzją z 19 maja 2022 r., nr 59/22/PZ.Z, Marszałek udzielił Spółce wnioskowanego pozwolenia zintegrowanego.

Od powyższej decyzji odwołania wniosły dwie organizacje uczestniczące w postępowaniu: Stowarzyszenie "Z." oraz Stowarzyszenie "S.", zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości i orzeczenie przez organ II instancji co do istoty sprawy poprzez odmowę wydania "zezwolenia", ewentualnie o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Rozstrzygając odwołania organ II instancji z urzędu wziął pod uwagę zmianę stanu faktycznego sprawy, która wystąpiła po wydaniu decyzji Marszałka. W toku postępowania odwoławczego wpłynęło pismo Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 30 sierpnia 2022 r., z którego wynikało, iż rozpatrzone zostały odwołania od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska nakładających kary pieniężne z art. 194 ust. 4 ustawy o odpadach za zbieranie odpadów lub przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia, o którym mowa w art. 41 ustawy o odpadach.

Spółce trzykrotnie wymierzono więc administracyjne kary pieniężne na podstawie art. 194 ustawy o odpadach, na łączną kwotę ponad 150.000 zł.

Decyzje wymierzające administracyjne kary pieniężne stały się ostateczne w toku instancji.

W związku wniesieniem przez Spółkę skarg na decyzje Głównego Inspektora Ochrony Środowiska nakładające administracyjne kary pieniężne, skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., wskazując na sytuację, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 46 ust. 1e pkt 1 lit. b tiret pierwsze ustawy o odpadach jest przepisem o charakterze obligatoryjnym, stąd zaistnienie przesłanek wiązało organ ściśle i nie było tu możliwości wydania innego rozstrzygnięcia niż odmowa wydania pozwolenia. Ustawodawca nie pozostawił w tej kwestii organowi tzw. luzu decyzyjnego. W konsekwencji, na rozstrzygnięcie nie miały wpływu podnoszone przez Stowarzyszenia zarzuty, ani wskazywane dowody, dlatego też organ odwoławczy odstąpił od ich analizy.

W związku z powyższym, organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i odmówił Spółce udzielenia wnioskowanego pozwolenia zintegrowanego.

W skardze na decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżyła ją w całości i zarzuciła jej naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 46 ust. 1e pkt 2 lit. b ustawy o odpadach w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz w związku z art. 8 § 1 kpa, poprzez niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów i oparcie daleko idącej w skutkach decyzji o odmowie wydania pozwolenia zintegrowanego bez uwzględnienia okoliczności dotyczących:

a) zmian stanu prawnego;

b) przewlekłego działania organu w sprawie wydania pozwolenia zintegrowanego;

c) braku zawinienia skarżącej oraz dołożenia wszelkich starań w celu uzyskania pozwolenia;

d) braku uzasadnienia merytorycznego i prawnego do wymierzania kar pieniężnych, stanowiących podstawę odmowy wydania pozwolenia zintegrowanego;

e) spełnienia wymagań ochrony środowiska, w tym wymagań wynikających z najlepszych dostępnych technik oraz braku jakichkolwiek zagrożeń dla środowiska związanych z eksploatacją instalacji, podczas gdy uwzględnienie powyższych okoliczności prowadzi do wniosku, że odmowa udzielenia skarżącej pozwolenia zintegrowanego w żaden sposób nie realizuje celu prawa oraz nie spełnia zawartego w zasadzie proporcjonalności wymogu przydatności.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na swoją rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Klimatu i Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Sąd I instancji oddalając skargę w uzasadnieniu wyroku wskazał, że w całości podzielił ustalenia organu II instancji i wyrażoną przez niego ocenę prawną stanu faktycznego. W szczególności organ odwoławczy prawidłowo zastosował w sprawie przepisy prawa materialnego, ustalając właściwy stan prawny, uwzględniający jego zmiany. Sąd I. instancji wskazał, że okoliczności te znalazły odzwierciedlenie w przedstawionym wyżej uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, więc nie ma potrzeby ich powtarzania.

W niniejszym postępowaniu Sąd nie mógł badać kwestii przewlekłego działania organu w sprawie wydania pozwolenia zintegrowanego. W tej mierze stronie służyły stosowne środki prawne, tj. skarga na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie przez niego tamtego postępowania. Natomiast w niniejszej sprawie Sąd władny był zająć się wyłącznie merytorycznym efektem postępowania administracyjnego.

Przechodząc do meritum Sąd I instancji przypomniał, że skarżąca ubiegała się o pozwolenie zintegrowane na prowadzenie instalacji do kombinacji odzysku i unieszkodliwiania odpadów. W takim przypadku, decyzja o pozwoleniu zintegrowanym może zawierać jednocześnie zezwolenie na przetwarzanie odpadów. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z pozwoleniem zintegrowanym obejmującym swoim zakresem zezwolenie, o którym mowa w art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach, gdyż decyzja dotyczy instalacji, w której prowadzone jest przetwarzanie odpadów. W konsekwencji przy procedowaniu wydania pozwolenia zintegrowanego w zakresie tego zezwolenia niezbędne było zastosowanie przepisów ustawy o odpadach dotyczących wydawania zezwoleń.

Materialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 46 ust. 1e pkt 1 lit. b tiret pierwsze ustawy o odpadach w brzmieniu właściwym dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z tym przepisem, właściwy organ odmawia wydania zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów przedsiębiorcy będącemu osobą prawną (...), jeżeli temu przedsiębiorcy co najmniej trzykrotnie wymierzono administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 194, w ostatnich 10 latach, w wysokości przekraczającej łącznie kwotę 150 000 zł.

Sąd I instancji odwołał się do treści art. 20 ust. 3 ustawy z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1579), zgodnie z którym przy ocenie spełnienia przesłanek odmowy wydania zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów, o których mowa w art. 46 ust. 1e ustawy o odpadach, uwzględnia się administracyjne kary pieniężne, o których mowa w art. 194 tej ostatniej ustawy, nałożone decyzją ostateczną wydaną po dniu 4 września 2018 r.

Według Sądu I instancji, wszystkie decyzje o wymierzeniu skarżącej kar administracyjnych zostały wydane po wyżej wskazanej dacie i mają walor ostateczności. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że przepisy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy odnoszą się wyłącznie do kwestii wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Chodzi o istnienie ostatecznej decyzji w tym względzie. Bez znaczenia zaś jest kwestia wykonania lub wyegzekwowania takiej kary.

Istotne było jedynie, że ostatecznymi decyzjami Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 5 sierpnia 2022 r. wymierzono skarżącej administracyjne kary pieniężne za przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia, tj. za naruszenie z art. 194 ust. 4 ustawy o odpadach. Kary te wyniosły 44.204,69 zł, 106.699,82 zł i 24.600 zł, co w sumie daje kwotę 174.964,51 zł, a więc ponad 150.000 zł.

Sąd I instancji wskazał, że decyzje wymierzające te kary były przedmiotem skarg Spółki w sprawach IV SA/Wa 2132/22, IV SA/Wa 2133/22 i IV SA/Wa 2134/22, które WSA w Warszawie oddalił wyrokami z 31 stycznia 2023 r.

Według Sądu I instancji, nie ma znaczenia okoliczność wstrzymania przez Sąd w tamtych sprawach wykonania decyzji o wymierzeniu tych kar, ani tym bardziej wniesienia skarg kasacyjnych na powołane wyroki z 31 stycznia 2023 r. Faktem bowiem jest, że w obrocie nadal funkcjonują ostateczne decyzje Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 5 sierpnia 2022 r. w przedmiocie wymierzenia skarżącej administracyjnych kar pieniężnych w łącznej wysokości ponad 150000 zł.

W skardze kasacyjnej Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców (dalej: Rzecznik, skarżący kasacyjnie), reprezentowany przez r.pr., na podstawie art. 173 § 1 i 2, art. 176, art. 177 § 1 i art. 8 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023 r. poz. 259 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

A. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie stanowiska Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców przedstawionego w piśmie z dnia 30 grudnia 2022 r. i pominięcie w toku sądowej kontroli decyzji Ministra Klimatu i Środowiska zarzutów dotyczących naruszenia przez organ odwoławczy zasady zaufania oraz obowiązku kierowania się zasadą proporcjonalności, co skutkowało błędnym oddaleniem skargi, podczas gdy w realiach niniejszej sprawy z uwagi na naruszenie ww. zasad zaskarżona decyzja powinna być uchylona;

B. art. 151 p.p.s.a. w zw. z w art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. – dalej: k.p.a.) i art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 221 ze zm., dalej: p.p.) przez niedostrzeżenie przez WSA w toku sądowej kontroli zaskarżonej decyzji naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej oraz obowiązku kierowania się w postępowaniu administracyjnym zasadą proporcjonalności, co przejawiało się w pominięciu istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów, w szczególności tego, że:

- w chwili składania wniosku o udzielenie pozwolenia zintegrowanego Spółka posiadała wymagane zezwolenie na prowadzenie działalności i dążąc do dostosowania prowadzonej działalności do obowiązujących przepisów prawa, z odpowiednim wyprzedzeniem złożyła wniosek (z 22 grudnia 2014 r.) o udzielenie pozwolenia zintegrowanego, które to pozwolenie zobowiązana była uzyskać przed dniem 1 lipca 2015 r.;

- posiadane przez przedsiębiorcę zezwolenie (udzielone na okres do 26 grudnia 2020 r.) utraciło ważność z dniem 22 stycznia 2016 r. z mocy prawa;

- w trakcie prowadzonego postępowania Marszałek Województwa Mazowieckiego trzykrotnie udzielał przedsiębiorcy pozwolenia zintegrowanego decyzjami: z dnia 31 sierpnia 2017 r. i z dnia 22 czerwca 2018 r. (uchylona wyłącznie z uwagi na wejście w życie w dniu 5 września 2018 r. nowych przepisów u.o.) oraz decyzją z dnia 19 maja 2022 r.;

- trzy ostateczne decyzje Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie kar pieniężnych nałożonych na Spółkę w latach 2020 - 2021, zostały wydane jednocześnie w dniu 5 sierpnia 2022 r., po wniesieniu przez organizacje ekologiczne odwołań od pozytywnej dla przedsiębiorcy decyzji udzielającej pozwolenia zintegrowanego;

- zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Ministra Klimatu i Środowiska o odmowie udzielenia pozwolenia zintegrowanego nie była motywowana niespełnieniem wymogów prowadzenia działalności, a nałożeniem na przedsiębiorcę trzech kar pieniężnych w wysokości łącznie ponad 150 000 zł;

- Spółka działając w zaufaniu do organów administracji wykonywała działalność przy spełnieniu obowiązku szczególnej dbałości o ochronę środowiska oraz wypełnieniu warunków wymaganych do uzyskania ww. pozwolenia, co skutkowało błędnym oddaleniem skargi, w sytuacji gdy zastosowanie zasady budzenia zaufania do organów władzy publicznej oraz zasady proporcjonalności rozumianej jako zakaz nadmiernej w stosunku do chronionej wartości, ingerencji w sferę praw i wolności powinno być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji.

II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

A. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 46 ust. 1e pkt. 1 lit. b tiret pierwsze ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 699 ze zm. - dalej: u.o.) przez ich niewłaściwe zastosowanie i niestwierdzenie przez Sąd naruszeń prawa materialnego przez Ministra w decyzji wydanej w oparciu o błędną gramatyczną wykładnię przepisu art. 46 ust. 1e pkt. 1 lit. b, u.o., z pominięciem okoliczności, że Spółka dopełniła wszystkich formalności celem uzyskania pozwolenia zintegrowanego, podjęła niezbędne kroki w celu uniknięcia naruszenia prawa i nie może ponosić ujemnych konsekwencji długotrwałego postępowania administracyjnego, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Powyższe naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem stały się przyczyną odmowy udzielenia pozwolenia zintegrowanego, w sytuacji gdy decyzja Ministra powinna być uchylona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, p.p.s.a.

W świetle powyższych zarzutów wniesiono o: 1. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., ewentualnie 2. w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji, na zasadzie art. 188 p.p.s.a. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Rzecznika wskazano, że w wydanym w niniejszej sprawie wyroku WSA w Warszawie nie uwzględniono stanowiska Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców. Sąd nie odniósł się do argumentacji przedstawionej w piśmie z 30 grudnia 2022 r. i pominął w toku sądowej kontroli decyzji Ministra zarzuty dotyczące naruszenia przez organ odwoławczy zasady zaufania oraz obowiązku kierowania się zasadą proporcjonalności. Spowodowało to błędne oddalenie skargi, na skutek której w realiach niniejszej sprawy zaskarżona decyzja powinna być uchylona.

W ocenie Rzecznika, dokonując sądowej kontroli legalności decyzji w kontekście wskazywanych w skardze naruszeń WSA pominął, że przedsiębiorca prowadził działalność na podstawie zezwolenia (udzielonego mu na okres do 26 grudnia 2022 r.) i w związku ze zmianą przepisów ustawy o odpadach złożył wniosek z 22 grudnia 2014 r. o udzielenie pozwolenia w terminie wynikającym z przepisów prawa i pozwalającym na uzyskanie rozstrzygnięcia przed dniem 1 lipca 2015 r., tj. w terminie wynikającym z art. 28 ust. 3 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014 r. poz. 1101). Rzecznik zwraca uwagę, że postępowanie administracyjne, w przeważającej mierze z przyczyn na które wnioskodawca nie miał wpływu, było prowadzone przez organy administracji długotrwale (prawie 8 lat). Rzecznik zwrócił uwagę, iż w toku postępowania wszczętego wnioskiem z 22 grudnia 2014 r. postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia zintegrowanego organ I instancji udzielał przedsiębiorcy pozwolenia decyzjami: z 31 sierpnia 2017 r., z 22 czerwca 2018 r. oraz z 19 maja 2022 r. Pierwsza z tych decyzji została uchylona w celu przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Powodem uchylenia drugiej decyzji udzielającej pozwolenia zintegrowanego było wejście w życie w dniu 5 września 2018 r. nowych przepisów u.o.

W czasie tego postępowania zostało wydane przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska zarządzenie pokontrolne z dnia 25 listopada 2019 r. Zarządzenie to zostało uchylone przez ten organ w części punktu 2 zarządzeniem z dnia 29 stycznia 2020 r. w którym zalecono, aby przetwarzanie odpadów prowadzić na podstawie wymaganego uprawnienia od dnia otrzymania zarządzenia pokontrolnego. W takiej sytuacji, działający w zaufaniu do organów Przedsiębiorca miał uzasadnione podstawy oczekiwać, że prowadzenie przez niego działalności do czasu uzyskania decyzji w przedmiocie pozwolenia zintegrowanego nie spowoduje żadnych negatywnych konsekwencji. Rzecznik uważa, iż w realiach niniejszej sprawy nie można tracić z pola widzenia, iż mamy do czynienia z sytuacją, w której przedsiębiorca wnioskiem z dnia 22 grudnia 2014 r. uruchomił procedurę ubiegania się o uzyskanie pozwolenia zintegrowanego. W jego zamierzeniu procedura ta miała doprowadzić wykonywaną przez niego działalność do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami prawa. Tak też się stało, gdyż decyzją z dnia 19 maja 2022 r. udzielono Spółce pozwolenia zintegrowanego. Jednakże, w okresie bezpośrednio poprzedzającym wydanie decyzji przez organ odwoławczy, w dniu 5 sierpnia 2022 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska wydał trzy decyzje ostateczne nakładające na Spółkę (zdaniem Rzecznika bezpodstawnie) kary pieniężne w łącznej wysokości ponad 150 000 zł. Znamiennym jest, że decyzje te dotyczyły kar pieniężnych nałożonych na Spółkę decyzjami wydanymi latach 2020-2021.

Tym samym, w efekcie postępowania administracyjnego trwającego prawie 8 lat, zakończonego skarżoną decyzją Ministra z dnia 16 listopada 2022 r., Przedsiębiorca został pozbawiony możliwości prowadzenia działalności stanowiącej zasadnicze źródło przychodów Spółki i zapewniającej miejsca pracy dla zatrudnionych przez nią osób.

Według oceny Rzecznika, w zaistniałych w niniejszej sprawie okolicznościach oparto się na literalnej wykładni art. 46 ust. le pkt 1 lit. b tiret pierwsze ustawy o odpadach dokonanej z pominięciem zasady zaufania oraz zasady proporcjonalności, co przejawia się w zupełnym pominięciu przez Sąd niezwykle skomplikowanej sytuacji Spółki wynikającej z długotrwałego prowadzenia postępowania administracyjnego.

Zdaniem Rzecznika, organy administracji i dokonujący kontroli działalności administracji pod kątem zgodności podejmowanych rozstrzygnięć z przepisami prawa Sąd administracyjny nie mogą wymagać, aby podmiot wykonujący działalność koncesjonowaną, na bliżej nieokreślony czas ubiegania się o nowe pozwolenie zaprzestał wykonywania generującej niebagatelne koszty działalności. Jak wynika bowiem z okoliczności niniejszej sprawy, Przedsiębiorca nie naraziłby się na odmowę udzielenia pozwolenia zintegrowanego będącą konsekwencją nałożenia kar administracyjnych za prowadzenie działalności bez wymaganego zezwolenia wyłącznie poprzez zaprzestanie prowadzenia działalności, co najmniej od stycznia 2016 r. (gdyż z mocy art. 232 u.o. w dniu 26 stycznia 2016 r. upłynął termin ważności posiadanego zezwolenia). Rzecznik stoi na stanowisku, iż zasady doświadczenia życiowego nie pozwalają na zaakceptowanie takiego podejścia administracji, które wymaga wstrzymania, nakierowanej na uzyskiwanie zysku (m. in. w celu pokrycia kosztów m.in. wynagrodzeń, inwestycji w tym unowocześniania posiadanego dedykowanego do tej działalności taboru maszynowego oraz kosztów utrzymania majątku) działalności koncesjonowanej o wysokim stopniu zorganizowania, wykonywanej z użyciem zasobów ludzkich i technologicznych, tylko i wyłącznie po to, aby oczekiwać (od momentu jej wstrzymania przez bliżej nieokreślony czas) na zakończenie procedury udzielania pozwolenia.

W ocenie Rzecznika, dokonana przez organy administracji wykładnia art. 46 ust. 1e pkt 1 lit. b tiret pierwsze ustawy o odpadach narusza zasadę proporcjonalności bowiem wydane w tej sprawie negatywne rozstrzygnięcie prowadzi w istocie do zaprzestania prowadzenia działalności przez przedsiębiorcę, który jak wynika z ustaleń organu pierwszej instancji (str. 49 decyzji z dnia 19 maja 2022 r.) posiada warunki techniczne i organizacyjne pozwalające na prowadzenie działalności w sposób nie stwarzający zagrożenia dla środowiska oraz zdrowia i życia ludzi. Prowadzi działalność w zakresie przetwarzania odpadów zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz wymogami najlepszej dostępnej techniki. W toku prowadzonych w Spółce kontroli nie stwierdzono innych naruszeń jak tylko brak pozwolenia zintegrowanego, nie stwierdzono w szczególności wystąpienia (zaistnienia) realnego zagrożenia dla środowiska. Rzecznik stoi na stanowisku, iż pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia przyczyn i okoliczności braku pozwolenia oraz przyczyn i okoliczności nałożenia na spółkę trzech kar pieniężnych, których łączna wysokość przekroczyła 150 000 zł, skutkowało nieuzasadnioną odmową udzielenia pozwolenia zintegrowanego. Zdaniem Rzecznika, w toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd powinien uwzględnić, iż Spółka w chwili składania wniosku o udzielenie pozwolenia zintegrowanego posiadała wymagane zezwolenie na prowadzenie działalności i z odpowiednim wyprzedzeniem złożyła wniosek z dnia 22 grudnia 2014 r. oraz, że w toku postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia spółka spełniała wymogi do i uzyskania pozwolenia o czym świadczą decyzje organu pierwszej instancji udzielające pozwolenia: z dnia 31 sierpnia 2017 r., z dnia 22 czerwca 2018 r. oraz z dnia 19 maja 2022 r.

Zdaniem Rzecznika, w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można pominąć, że to na skutek długotrwałego postępowania administracyjnego posiadane przez przedsiębiorcę zezwolenie utraciło moc (w dniu 26 stycznia 2016 r.), zaś pozwolenie zintegrowane w pierwszej instancji zostało wydane dopiero w dniu 19 maja 2022 r.

W skardze kasacyjnej Spółka, reprezentowana przez r.pr., zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi:

1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 46 ust. 1e pkt 1 lit. b) tiret pierwsze ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 699 ze zm.) w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz w zw. z art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegającą na błędnym uznaniu, że w niniejszej sprawie istotny był jedynie fakt, że ostatecznymi decyzjami Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 5 sierpnia 2022 r. wymierzono skarżącej administracyjne kary pieniężne za przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia, tj. za naruszenie z art. 194 ust. 4 ustawy o odpadach, a ta błędna wykładnia doprowadziła do niewłaściwego zastosowania wskazanych przepisów i w konsekwencji oparcia daleko idącej w skutkach decyzji o odmowie wydania pozwolenia zintegrowanego niezbędnego do prowadzenia działalności, bez uwzględnienia okoliczności dotyczących:

a) zmian stanu prawnego w obszarze pozwoleń zintegrowanych,

b) przewlekłego działania organu w sprawie wydania pozwolenia zintegrowanego,

c) braku zawinienia skarżącej Spółki oraz dołożenia wszelkich starań w celu uzyskania pozwolenia,

d) braku uzasadnienia merytorycznego i prawnego do wymierzania kar pieniężnych, stanowiących podstawę odmowy wydania pozwolenia zintegrowanego,

e) spełnienia wymagań ochrony środowiska, w tym wymagań wynikających z najlepszych dostępnych technik oraz braku jakichkolwiek zagrożeń dla środowiska związanych z eksploatacją instalacji,

podczas gdy uwzględnienie powyższych okoliczności prowadzi do wniosku, że odmowa udzielenia skarżącej spółce pozwolenia zintegrowanego w żaden sposób nie realizuje celu prawa oraz nie spełnia zawartego w zasadzie proporcjonalności wymogu przydatności, w związku z tym Sąd I instancji bezkrytycznie akceptując wadliwą wykładnię art. 46 ust 1e pkt 1 lit. b) tiret pierwsze ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach dokonaną przez organ, nietrafnie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. zamiast ją uwzględnić w całości i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) uchylić zaskarżoną decyzję w całości;

II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie prawa procesowego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpoznania sprawy i pominięcie przy ocenie prawnej podnoszonych w skardze okoliczności, z których wynika, że brak uzyskania pozwolenia zintegrowanego i w konsekwencji nałożenie kar pieniężnych w trybie art. 194 ust. 4 ustawy o odpadach nastąpiło z przyczyn niezależnych i niezawinionych przez skarżącą spółkę,

2) art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez brak dokładnego i rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy polegający na braku uwzględnienia przez organ okoliczności, iż skarżąca spółka spełnia wszystkie wymagania do uzyskania pozwolenia zintegrowanego stawiane przez nowe uwarunkowania prawne, co potwierdzają pozytywne decyzje Marszałka Województwa Mazowieckiego oraz wydane w toku postępowania pozytywne uzgodnienia organów współdziałających (wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska oraz komendanta powiatowego państwowej straży pożarnej), co jednocześnie potwierdza, że eksploatowana przez spółkę instalacja do przetwarzania odpadów spełnia wymagania ochrony środowiska, w tym wymagania wynikające z najlepszych dostępnych technik oraz może być użytkowana bez jakichkolwiek zagrożeń, a brak uzyskania pozwolenia zintegrowanego i w konsekwencji nałożenie kar pieniężnych w trybie art. 194 ust. 4 ustawy b odpadach nastąpiło z przyczyn niezależnych i niezawinionych przez skarżącą spółkę, co prowadzi do wniosku, że za dowolne i arbitralne należy uznać ustalenia organu dokonane z pominięciem istotnych dla wyniku sprawy okoliczności, a uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziły do wydania przez organ decyzji kasatoryjnej w sytuacji, w której pozwolenie zintegrowane zostało wydane przez organ I instancji, co w konsekwencji pozbawiło skarżącą spółkę uprawnienia do prowadzenia działalności, dlatego też postępowanie wyjaśniające powinno być przeprowadzone dokładnie, z dużą wnikliwością i skrupulatnie, bez pomijania istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, czego w tej sprawie zabrakło i dlatego doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3, natomiast Sąd I instancji podzielając bezkrytyczne i bezrefleksyjne ustalenia organu i przyjmując je za własne, dopuścił się naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a, wobec czego Sąd nietrafnie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. zamiast ją uwzględnić w całości i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) uchylić zaskarżoną decyzję w całości;

3) art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez brak zawieszenia z urzędu postępowania w sytuacji, w której rozstrzygnięcie sprawy zależało od wyniku innych toczących się postępowań sądowoadministracyjnych, ponieważ zaskarżona do Sądu I instancji decyzja Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 16 listopada 2022 r. wydana została w oparciu o art. 46 ust. 1e pkt 2 lit. b) ustawy o odpadach, który formułuje przesłankę do odmowy wydania zezwolenia odpadowego (oraz pozwolenia zintegrowanego) z uwagi na wymierzenie danemu podmiotowi administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 194, w ostatnich 10 latach, w wysokości przekraczającej łącznie kwotę 150 000 zł - z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika jednoznacznie, że była to jedyna podstawa do odmowy wydania Spółce pozwolenia zintegrowanego, a w toku pozostawały następujące postępowania dotyczące kar pieniężnych, które stanowiły podstawę do odmowy wydania pozwolenia zintegrowanego:

a) postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 5 sierpnia 2022 r. w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej - sygn. akt przed WSA w Warszawie IV SA/Wa 2132 /22,

b) postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 5 sierpnia 2022 r. w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej - sygn. akt przed WSA w Warszawie IV SA/Wa 2133 /22,

c) postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 5 sierpnia 2022 r. w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej - sygn. akt przed WSA w Warszawie IV SA/Wa 2134 /22,a zatem zachodziła podstawa do zawieszenia postępowania, czego Sąd I instancji nie uczył pomimo wniosku skarżącej Spółki w tym zakresie, a uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziły do wydania zaskarżonego wyroku w sytuacji, w której spełniona została przesłanka do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego.

Biorąc pod uwagę powyższe wniesiono o: 1) uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości i rozpoznanie skargi oraz jej uwzględnienie w całości i uchylenie decyzji Ministra Klimatu i Środowiska znak DIŚ-III.415.36.2022.AT. 12 w całości, 2) zasądzenie na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego oraz sądowoadministracyjnego (za obie instancje sądowe), w tym kosztów zastępstwa, według norm przepisanych, ewentualnie wniesiono o: 3) uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 4) zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa, według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Spółka spełnia wszystkie wymagania do uzyskania pozwolenia zintegrowanego stawiane przez nowe uwarunkowania prawne, co potwierdzają pozytywne decyzje Marszałka Województwa Mazowieckiego oraz wydane w toku postępowania pozytywne uzgodnienia organów współdziałających (wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska oraz komendanta powiatowego państwowej straży pożarnej). Powyższe potwierdza, że eksploatowana przez skarżącą instalacja do przetwarzania odpadów spełnia wymagania ochrony środowiska, w tym wymagania wynikające z najlepszych dostępnych technik oraz może być użytkowana bez jakichkolwiek zagrożeń. Przy dokonywaniu oceny zasadności zastosowania art. 46 ust. le pkt 1 lit. b) ustawy o odpadach, dotyczącego odmowy wydania pozwolenia zintegrowanego, a także wydanych dla skarżącej Spółki kar pieniężnych w trybie art. 194 ust. 4 ustawy o odpadach, uwzględnienia wymagają przyczyny braku uzyskania przez skarżącego pozwolenia zintegrowanego, dotyczące m.in. zmian stanu prawnego w obszarze zgód odpadowych oraz przewlekłego działania organu w sprawie wydania pozwolenia zintegrowanego.

Kluczowa dla niniejszej sprawy jest okoliczność, że przyczyny braku posiadania przez skarżącą spółkę obowiązującego uprawnienia do gospodarowania odpadami, nie są związane z zaniedbaniami ze strony Spółki, a wynikają z kilkukrotnych zmian stanu prawnego w obszarze zgód odpadowych oraz z przewlekłego rozpatrywania wniosku o wydanie pozwolenia. Procedura wydawania dla Spółki decyzji o pozwoleniu zintegrowanym trwa bowiem od grudnia 2014 r., a brak uzyskania tego pozwolenia, który skutkował wymierzeniem przez organy Inspekcji Ochrony Środowiska kar pieniężnych w trybie art. 194 ust. 4 ustawy o odpadach, spowodowany był okolicznościami, na które spółka nie miała wpływu.

W ocenie Spółki, wydana przez Ministra Klimatu i Środowiska decyzja rażąco narusza określoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz w art. 8 § 1 k.p.a. zasadę proporcjonalności, a twierdzenie swoje skarżąca Spółka opiera na stanowiskach wyrażonych szeroko w doktrynie, jak i w orzecznictwie.

W realiach niniejszej sprawy podkreślenia wymaga, że pomimo krótkiego okresu, pozostawionego podmiotom prowadzącym instalacje na odpowiednie przygotowanie wniosku i uzyskanie decyzji o pozwoleniu zintegrowanym - w wyniku przyjęcia ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw, skarżąca spółka złożyła wniosek do właściwego organu z odpowiednim wyprzedzeniem, tak aby pozostawić organowi ustawowy, sześciomiesięczny okres na wydanie pozwolenia. Niemniej jednak pozwolenie to nie zostało wydane do dnia wejścia w życie obowiązku jego uzyskania, w związku z przewlekłością właściwego organu ochrony środowiska. To z kolei było spowodowane faktem, że nowe regulacje objęły zasadniczo przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1029 ze zm.), a więc stosownie do art. 378 ust. 2a p.o.ś., sprawy udzielenia pozwoleń zintegrowanych trafiły kumulatywnie do marszałka województwa.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie, podkreślenia wymaga, że cele określonej w art. 194 ust. 4 ustawy o odpadach kary pieniężnej, a także ustanowionej w art. 46 ust. e pkt 2 lit. b) tej ustawy przesłanki do odmowy wydania pozwolenia, polegają na motywowaniu podmiotów do podejmowania działań zmierzających do wykonania obowiązku uzyskania wymaganego pozwolenia lub zezwolenia. Cel ten zostanie zatem osiągnięty, jeżeli podmiot prowadzący instalację uczynił wszystko, aby uzyskać wymagane prawnie pozwolenie. O zrealizowaniu tego celu można więc mówić już w sytuacji, w której podmiot złożył z odpowiednim wyprzedzeniem prawidłowo sporządzony wniosek o wydanie pozwolenia zintegrowanego, wyczerpując tym samym możliwości swojego działania, bowiem reszta zależy już od sprawnego działania organu administracji rozpatrującego taki wniosek.

Skarżąca kasacyjnie uważa, że przyczyny braku posiadania przez skarżącą spółkę obowiązującego uprawnienia do gospodarowania odpadami związane są z trzykrotną zmianą stanu prawnego w obszarze zgód odpadowych oraz przewlekłym rozpatrywaniem wniosków Spółki o wydanie pozwolenia. Były to zatem okoliczności, na które skarżąca spółka nie miała wpływu. W zasięgu działania Spółki było podjęcie działań w celu dostosowania prowadzonej działalności do zmieniających się uwarunkowań prawnych oraz składanie i modyfikowanie wniosków o udzielenie pozwolenia zintegrowanego. Na każdym etapie spółka dokładała wszelkich możliwych starań, aby dostosować działalność do nowych wymagań prawnych. Nie jest to zatem sytuacja, w której spółka nie miała w ogóle uprawnienia do przetwarzania odpadów. Spółka dysponowała prawomocnym pozwoleniem, które straciło moc nie na skutek upływu czasu na jaki zostało wydane, ale na skutek częstych zmian prawnych. Ponadto wprowadzone zmiany prawne nie uwzględniały obciążenia organów właściwych do wydania nowych pozwoleń, co skutkowało tym, że postępowania te prowadzone były w sposób rażąco przewlekły i zdecydowana większość podmiotów nie uzyskała wymaganego pozwolenia na czas.

Ponadto jak wskazano na etapie postępowania przed WSA w Warszawie, zaskarżona decyzja wydana została w stanie, w którym decyzje Głównego Inspektora Ochrony Środowiska o wymierzeniu skarżącej kar pieniężnych za przetwarzanie odpadów bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego pozostawały wykonalne. W okresie od wydania zaskarżonej decyzji do wniesienia skargi do WSA w niniejszej sprawie, wydane zostały postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wstrzymaniu wykonania decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska o karach pieniężnych, w związku z tym należy uznać, że ustała jedyna przesłanka do odmowy wydania spółce pozwolenia zintegrowanego. Z treści wydanych przez sąd administracyjny postanowień wynika, że skutki prawne wynikające ze zbiegu trzech ostatecznych decyzji o wymierzeniu Spółce kar pieniężnych, tworzą niebezpieczeństwo spowodowania trudnych, a nawet niemożliwych do odwrócenia negatywnych następstw wykonania zaskarżonych decyzji. Wykonalność decyzji jest nadal wstrzymana, a sprawy z nimi związane jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zostały skierowane do NSA w Warszawie.

Powyższych okoliczności również nie uwzględnił Sąd I instancji. Naruszenie przepisów postępowania miało również miejsce poprzez brak zawieszenia z urzędu postępowania w sytuacji, w której rozstrzygnięcie sprawy zależało od wyniku innych toczących się postępowań sądowoadministracyjnych. Skarżący we wniosku z 7 kwietnia 2023 r. poinformował Sąd I instancji, że w toku pozostawały następujące postępowania dotyczące kar pieniężnych, które stanowiły podstawę do odmowy wydania pozwolenia zintegrowanego. W ocenie Spółki, ww. postępowania sądowoadministracyjne dotyczące kar pieniężnych stanowią podstawę do zawieszenia niniejszego postępowania z urzędu, z uwagi na ich bezpośredni związek z postępowaniem w sprawie wydania lub odmowy wydania pozwolenia zintegrowanego. W przypadku bowiem uwzględnienia skarg kasacyjnych Spółki kary pieniężne stanowiące jedyną podstawę odmowy wydania pozwolenia zintegrowanego zostaną usunięte z obrotu prawnego, co będzie miało bezpośredni wpływ na postępowanie w sprawie wydania tego pozwolenia.

Według skarżącej kasacyjnie, wskazać w tym aspekcie należy, że w przypadku uwzględnienia skarg kasacyjnych Spółki oraz uchylenia decyzji o karach pieniężnych przez sąd administracyjny, zaistnieje podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia zintegrowanego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. W sytuacji zatem, w której zaskarżona decyzja o odmowie wydania pozwolenia zintegrowanego została wydana na podstawie innych decyzji, względy ekonomii procesowej przemawiają za tym, aby zawiesić dokonywanie kontroli jej zgodności z prawem, jeśli toczy się już postępowanie dotyczące tych innych decyzji.

Postanowieniem z 19 marca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek Spółki o zawieszenie postępowania kasacyjnego w związku z pozostającymi aktualnie w toku trzema postępowaniami sądowoadministracyjnymi dotyczącymi kar pieniężnych, które stanowiły podstawę odmowy wydania pozwolenia zintegrowanego.

Pismem z 13 marca 2024 r. Spółka wniosła o połączenie niniejszej sprawy na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a., ze sprawami ze skarg kasacyjnych od wyroków WSA w Warszawie z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2132/22, IV SA/Wa 2133/22, IV SA/Wa 2134/22 dotyczących wymierzenia Spółce administracyjnych kar pieniężnych.

Pismem z 26 marca 2024 r. Spółka wniosła o zawieszenie niniejszego postępowania z uwagi na złożenie w dniu 18 marca 2024 r. wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie: 1) uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Klimatu i Środowiska z 16 listopada 2022 r., znak DIŚ-III.415.36.2022.AT.12 uchylającej decyzję Marszałka Województwa Mazowieckiego z dnia 19 maja 2022 r. Nr 59/22/PZ.Z udzielającą pozwolenia zintegrowanego oraz orzekającej o odmowie udzielenia pozwolenia zintegrowanego oraz alternatywnie w sprawie: 2) wznowienia postępowania w sprawie wydania pozwolenia zintegrowanego w trybie art 145 § 1 pkt 8 k.p.a.

Pismem z 12 kwietnia 2024 r. Minister Klimatu i Środowiska wniósł o odroczenie posiedzenia oraz zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania skarg kasacyjnych od wyroków WSA w Warszawie z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2132/22, IV SA/Wa 2133/22, IV SA/Wa 2134/22.

Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie spółki na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2024 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, bez podania podstawy prawnej, złożył wniosek o odroczenie terminu rozprawy z uwagi na fakt, że zostało wszczęte nadzwyczajne postępowanie przez Ministra Klimatu i Środowiska.

Na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił oddalić wnioski o odroczenie posiedzenia oraz wniosek o połączenie spraw III OSK 2720/23 oraz III OSK 1038/23, III OSK 1039/23, III OSK 1040/23 w celu ich wspólnego rozpoznania. Podczas rozprawy Naczelny Sąd Administracyjny postanowił oddalić również wnioski o zawieszenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym.

Skargi kasacyjne mają usprawiedliwione podstawy.

W świetle art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Odnosząc się do skargi kasacyjnej Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców wskazać należy co następuje. W skardze kasacyjnej Rzecznika zarzucono naruszenie przepisów postępowania oraz naruszenie prawa materialnego. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania.

Zasługuje na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt A. petitum skargi kasacyjnej Rzecznika dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego objęty został zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., wskazany w pkt. A. petitum skargi kasacyjnej, bowiem jego zasadność wyklucza możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych, objętych zarzutami skargi kasacyjnej nieprawidłowości. Autorka skargi kasacyjnej Rzecznika zasadnie zarzuciła Sądowi I instancji nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do stanowiska Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców przedstawionego w piśmie z 30 grudnia 2022 r. i pominięcie w toku sądowej kontroli decyzji Ministra zarzutów dotyczących naruszenia przez organ odwoławczy zasady zaufania oraz obowiązku kierowania się zasadą proporcjonalności, co skutkowało błędnym oddaleniem skargi, podczas gdy w realiach niniejszej sprawy z uwagi na naruszenie ww. zasad zaskarżona decyzja powinna być uchylona.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodzić należy się ze stanowiskiem autorki skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało bowiem sporządzone w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności nie zawiera wszystkich elementów konstrukcyjnych wymienionych w powyższym przepisie prawa i nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podejmując zaskarżone orzeczenie. W piśmie z 30 grudnia 2022 r., znak: DIŚ-IIL415.36.2022.AT.12 Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców złożył zawiadomienie o wstąpieniu do postępowania wraz ze stanowiskiem w sprawie.

Zdaniem Rzecznika, zaskarżona decyzja narusza zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej oraz obowiązek kierowania się w postępowaniu zasadą proporcjonalności określoną w art. 8 § 1 k.p.a. i w art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 162 ze zm.). Naruszenie to przejawia się w uchyleniu decyzji Marszałka udzielającej przedsiębiorcy pozwolenia zintegrowanego i nieuzasadnionej odmowie udzielenia tego pozwolenia. Natomiast przedsiębiorca złożył wniosek o udzielenie pozwolenia w wynikającym z przepisów prawa terminie, zaś kolejne pozytywne dla przedsiębiorcy decyzje organu pierwszej instancji były uchylane przez organ odwoławczy na skutek odwołań stowarzyszeń biorących udział w postępowaniu na prawach strony. Postępowanie z przyczyn niezależnych od wnioskodawcy było prowadzone przez organy administracji długotrwale (prawie 8 lat). W czasie tego postępowania zostało wydane przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska zarządzenie pokontrolne z 25 listopada 2019 r. Zarządzenie to zostało uchylone przez ten organ w części punktu 2 zarządzeniem z 29 stycznia 2020 r. w którym zalecono, aby przetwarzanie odpadów prowadzić na podstawie wymaganego uprawnienia od dnia otrzymania zarządzenia pokontrolnego. Według Rzecznika, działając w zaufaniu do organów przedsiębiorca mógł oczekiwać, że prowadzenie przez niego działalności do czasu uzyskania decyzji w przedmiocie pozwolenia zintegrowanego nie spowoduje żadnych negatywnych konsekwencji.

W tym kontekście należy podkreślić, że cytowany wyżej przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia orzeczenia wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Brak szczegółowego odniesienia się przez Sąd I instancji do zarzutów przedstawionych w piśmie z 30 grudnia 2022 r. Rzecznika, stanowiącego zawiadomienie o wstąpieniu do postępowania wraz ze stanowiskiem w sprawie, i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach przedstawionych w skardze Spółki, było wadliwe, ponieważ kwestie podniesione w piśmie Rzecznika z 30 grudnia 2022 r. miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte przez Sąd I instancji nie miały charakteru ubocznego i w sposób istotny rzutowały na wynik sprawy. Zarzuty Rzecznika dotykały kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Ich całkowite pominięcie uczyniło uzasadnienie wyroku wadliwym w stopniu istotnym, tj. uniemożliwiającym przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia. Taka sytuacja zaistniała na gruncie niniejszej sprawy. Zgodnie z art. 8 § 3 p.p.s.a., Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców może wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praw mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 i 2105 oraz z 2022 r. poz. 24, 974 i 1570). W takim przypadku przysługują mu prawa strony. Ustawa z 6 marca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej (Dz.U. poz. 650), uzupełniła treść komentowanego przepisu przez dodanie § 3 uprawniającego Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców do udziału w każdym toczącym się postępowaniu, a także do podejmowania czynności procesowych, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praw mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich przedsiębiorców w rozumieniu Prawa przedsiębiorców. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców może wziąć udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a także: 1) wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na akt lub czynność (bezczynność) organu wykonującego administrację publiczną; 2) wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego; 3) wnieść skargę o wznowienie postępowania. W piśmie z 30 grudnia 2022 r. Rzecznik zawiadomił o wstąpieniu do postępowania oraz przedstawił swoje stanowisko w sprawie. Ratio legis udziału Rzecznika w postępowaniu administracyjnym oraz postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest umożliwienie udziału w postępowaniach temu organowi państwa, który zobowiązany jest do działania w interesie społecznym oraz interesie obywateli.

Argumentacja Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, zawarta w piśmie z dnia 30 grudnia 2022 r. dotycząca naruszenia art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 46 ust. 1e pkt 1 lit. b tiret pierwsze ustawy o odpadach można było uznać za argumentację podniesioną ponadto na poparcie zarzutów skargi Spółki.

Z treści sentencji wyroku Sądu I instancji oraz z jego uzasadnienia nie wynika również, że rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi P. Spółki z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 16 listopada 2022 r., nr DIŚ-III.415.36.2022.AT.12 w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia zintegrowanego nastąpiło przy udziale Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców.

Skarga kasacyjna Spółki zawiera również usprawiedliwione podstawy. W tej skardze kasacyjnej zasadny okazał się zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. skarżąca kasacyjnie Spółka upatruje zasadniczo w braku odniesienia się przez Sąd I instancji do argumentacji podniesionej w skardze wskazującej na to, że w toku postępowania zaniechano wszechstronnego rozpatrzenia sprawy i pominięto przy ocenie prawnej podnoszone w skardze okoliczności, z których wynika, że brak uzyskania pozwolenia zintegrowanego i w konsekwencji nałożenie kar pieniężnych w trybie art. 194 ust. 4 ustawy o odpadach nastąpiło z przyczyn niezależnych i niezawinionych przez skarżącą Spółkę. Cytowany wyżej przepis art. 141 § 4 jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. Przypomnieć ponownie należy, że funkcja uzasadnienia orzeczenia wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny.

Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Sąd I instancji w niezwykle skrótowym i bardzo lakonicznym uzasadnieniu jedynie przytoczył, że decyzje wymierzające administracyjne kary pieniężne były przedmiotem skarg Spółki w sprawach IV SA/Wa 2132/22, IV SA/Wa 2133/22 i IV SA/Wa 2134/22 tut. Sądu, który oddalił je wyrokami z 31 stycznia 2023 r.

Tym samym w pełni zasadny okazał się zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku nie odniósł się do pisma procesowego skarżącej kasacyjnie Spółki z 7 kwietnia 2023 r. zawierającego wniosek o zawieszenie postępowania z urzędu.

Skarżąca kasacyjnie Spółka w piśmie z 7 kwietnia 2023 r. wniosła o zawieszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z urzędu postępowania w sprawie skargi Spółki na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 16 listopada 2022 r. znak DIŚ-III.415.36.2022.AT.12 uchylającą decyzję Marszałka Województwa Mazowieckiego z dnia 19 maja 2022 r. Nr 59/22/PZ.Z zn. PZ-OP-II.7222.6.2019.AS oraz odmawiającą udzielenia Spółce pozwolenia zintegrowanego, prowadzonego pod sygn. akt IV SA/Wa 2564/22, na zasadzie określonej w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W uzasadnieniu tego pisma skarżąca kasacyjnie Spółka podniosła, że postępowania sądowoadministracyjne dotyczące kar pieniężnych stanowią podstawę do zawieszenia niniejszego postępowania z urzędu, z uwagi na ich bezpośredni związek z postępowaniem w sprawie wydania lub odmowy wydania pozwolenia zintegrowanego. W przypadku bowiem uwzględnienia skarg kasacyjnych Spółki kary pieniężne stanowiące jedyną podstawę odmowy wydania pozwolenia zintegrowanego zostaną usunięte z obrotu prawnego, co będzie miało bezpośredni wpływ na postępowanie w sprawie wydania tego pozwolenia. Zdaniem Spółki, w sytuacji, w której zaskarżona decyzja o odmowie wydania pozwolenia zintegrowanego została wydana na podstawie innych decyzji, względy ekonomii procesowej przemawiają za tym, aby zawiesić dokonywanie kontroli jej zgodności z prawem, jeśli toczy się już postępowanie dotyczące tych innych decyzji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji nie odniósł się do wniosku Spółki przedstawionego w piśmie z 7 kwietnia 2023 r. oraz jego uzasadnienia.

Wskazać jednak należy, że postanowieniem z 19 marca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek Spółki o zawieszenie postępowania kasacyjnego w związku z pozostającymi aktualnie w toku trzema postępowaniami sądowoadministracyjnymi dotyczącymi kar pieniężnych, które stanowiły podstawę odmowy wydania pozwolenia zintegrowanego. W tym stanie rzeczy wniosek z 7 kwietnia 2023 r. jest bezprzedmiotowy.

Skoro trafne okazały się zarzuty dwóch skarg kasacyjnych dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., to za przedwczesne Naczelny Sąd Administracyjny uznał odnoszenie się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego wyartykułowanych w skargach kasacyjnych oraz pozostałych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie można bowiem ocenić zasadności poglądu w sytuacji, gdy nie został on w ogóle wyrażony, a z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika - jak to wskazano wyżej - by Sąd ten badał prawidłowość interpretacji przepisów powołanych w pismach procesowych, w tym piśmie Rzecznika z 30 grudnia 2022 r. pod kątem zarzutów i argumentów tam podnoszonych (do czego będzie obecnie zobowiązany przy ponownym rozpoznaniu sprawy).

Z wyżej wskazanych względów zasadne było uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.

Odnośnie wniosku o połączenie spraw do wspólnego rozpoznania należało wskazać, że zgodnie z art. 111 § 2 p.p.s.a., sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. Przepis ten przewiduje zatem fakultatywne połączenie spraw w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy pozostają one ze sobą w związku. Przy czym, połączenie kilku oddzielnych spraw na podstawie powołanego przepisu w celu ich łącznego rozpoznania (rozstrzygnięcia) jest uprawnieniem (nie obowiązkiem) sądu, ma charakter techniczny, organizacyjny i należy do pojęć z zakresu tzw. ekonomii procesowej. Sąd nie ma obowiązku połączenia spraw w celu ich łącznego rozpoznania.

W zakresie wniosku o zawieszenie postępowania z 26 marca 2024 r. przypomnieć należy, że skoro w art. 56 p.p.s.a. ustawodawca wskazał, iż w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu, to należy a contrario przyjąć, iż nie ma podstaw do zawieszenia postępowania sądowego w sytuacji, gdy administracyjne postępowanie w trybie nadzwyczajnym zostało uruchomione po wniesieniu skargi. Jeżeli nie ma podstaw do zawieszenia postępowania przed sądem administracyjnym, a sprawa nie może być rozstrzygana jednocześnie w postępowaniu administracyjnym i sądowym, to organ administracji ma obowiązek zawiesić administracyjne postępowanie nadzwyczajne do czasu prawomocnego zakończenia sprawy zawisłej przed sądem administracyjnym (wyrok NSA z 24.02.2021 r., III OSK 3494/21, LEX nr 3168400). Złożony na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2024 r. wniosek o odroczenie posiedzenia był niezasadny z tożsamych przyczyn.

Co do wniosku Ministra Klimatu i Środowiska, który pismem z 12 kwietnia 2024 r. wniósł o odroczenie posiedzenia oraz zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania skarg kasacyjnych od wyroków WSA w Warszawie z 31 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2132/22, IV SA/Wa 2133/22, IV SA/Wa 2134/22 wyjaśnić należało, że charakter związku powołanych spraw z niniejszą sprawą w kontekście przesłanek zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego został rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnym postanowieniem z 19 marca 2024 r., III OSK 2720/23.

O kosztach orzeczono natomiast na podstawie art. 209 oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a.