Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1685/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Borys Marasek, Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi G. J., K. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 września 2023 r. nr SKO.F/41.4/817/2023/14992 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za 2015 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 22 września 2023 r., znak SKO.F/41.4/817/2023/14992, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej jako organ, SKO), odmówiło K.P. i G.J. (dalej jako strona, skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. (dalej jako Prezydent Miasta) z 18 stycznia 2021 r., w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na 2015 r., dotyczącego nieruchomości położonej w S. przy ul. [...].

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 – dalej jako OP, Ordynacja podatkowa).

Stan sprawy:

Decyzją z 18 stycznia 2021 r. Prezydent Miasta ustalił G.J., K.P. i S.O. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2015 dot. nieruchomości przy ul. [...] w kwocie 39.371 zł.

Decyzja powyższa została nadana do skarżącej na adres w S. przy ul. [...], a skarżącemu przy ul. [...]. Zgodnie z potwierdzeniem odbioru została ona w obu przypadkach uznana za doręczoną, po jej dwukrotnej awizacji, z dniem 8 lutego 2021 r. Doręczenie nastąpiło w trybie art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej. W świetle powyższego termin do wniesienia odwołania upłynął 22 lutego 2021 r.

Pismem z 28 kwietnia 2023 r. strony wniosły odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący podnieśli, że decyzja Prezydenta Miasta doręczana była na nieaktualny adres przy ul. [...] w S. Adres ten nigdy nie był miejscem zamieszkania stron, a jedynie miejscem zameldowania przez krótki czas na przełomie 2009 i 2010 r. W konsekwencji przeszkoda uniemożliwiająca zapoznanie się skarżących z decyzją ustała dopiero 21 kwietnia 2023 r., tj. w dacie, w której strony zapoznały się z aktami sprawy. Nieskuteczne były również doręczenia zastępcze, ponieważ na awizowanych przesyłkach doręczyciel winien wpisać słowa "adresat wyprowadził się", w miejsce słów "adresat nie podjął przesyłki w terminie".

Z tym stanowiskiem nie zgodził się organ. Wskazał, że doręczeń dokonywał pod adres podany przez skarżącego K.P. w druku informacji w sprawie nieruchomości za 2010 r. Od tej daty skarżący nie zawiadomili organu o zmianie miejsca zamieszkania. Organ wskazał również, że skarżący był pełnomocnikiem skarżącej na podstawie udzielonego mu w 2010 r. pełnomocnictwa. Skarżący nie powiadomili organu o ewentualnym wypowiedzeniu pełnomocnictwa.

W skardze na to postanowienie skarżący zarzucili:

- naruszenie art. 162 § 1 OP w zw. art. 163 § 2 OP, poprzez ich błędne zastosowanie i w konsekwencji odmówienie skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z 18 stycznia 2021 r. w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2015 dot. nieruchomości przy ul. [...] w S., podczas gdy strona uprawdopodobniła, że wniesienie odwołania po terminie nastąpiło bez jej winy, a to z uwagi na nieprawidłowe doręczenie przedmiotowej decyzji;

- błąd w ustaleniach faktycznych, który miał istotne znaczenie dla zaskarżonego rozstrzygnięcia, a polegający na przyjęciu, że w roku 2021 właściwym adresem zamieszkania, a zarazem adresem do korespondencji dla stron był adres w S. przy ul. [...], podczas gdy już wówczas, tj. w 2021 roku podatnicy nie mieli obowiązku prewencyjnie aktualizować adresów do korespondencji, tym bardziej mających dotyczyć postępowania podatkowego odnośnie do roku 2015, a organy podatkowe co najmniej już od 2017 roku dysponowali informacją, tj. wydrukiem z systemu bazy danych meldunkowych z dnia 27.01.2017 r. (oryginał w aktach postępowania podatkowego UM S. nr [...] dotyczących podatku od nieruchomości przy ul. [...], która to informacja również potwierdza nieaktualność tegoż adresu, na który to mimo to organy podatkowe kierowały korespondencję nawet w 2021 r.;

- naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie słusznego interesu strony, a także poprzez brak podjęcia wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy w szczególności bezzasadne przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do przeprowadzenia dodatkowych dowodów zawnioskowanych w odwołaniu na fakt niezamieszkiwania K.P. pod adresem [...] w S. oraz wymeldowania spod tego adresu z dniem 3 grudnia 2010 r., braku zawinienia zainteresowanego w nieodebraniu przedmiotowej decyzji oraz wszelkich pozostałych pism kierowanych do niego pod ten adres od wskazanej daty, oraz na fakt braku umocowania K.P. do reprezentacji G.J. w przedmiotowym postępowaniu;

- naruszenie art. 75 §1 kpa w zw. z art. 7 kpa, poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawy, a w zasadzie pominięcie dowodu z wydruku z systemu bazy danych meldunkowych z dnia 27.01.2017 r. (oryginał w aktach postępowania podatkowego UM S. nr [...] dotyczących podatku od nieruchomości przy ul. [...], a która to informacja potwierdza nieaktualność adresu w S., ul. [...], na który to mimo to organy podatkowe kierowały korespondencję jeszcze w 2021 r.

W oparciu o te zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 233 § 1 OP, odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 223 § 2 pkt 1 OP).

Zgodnie z art. 162 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Z powyższego przepisu wynika, że organ podatkowy przywróci termin do dopełnienia czynności, dla której termin był określony, gdy kumulatywnie spełnione zostaną cztery przesłanki, tj., gdy podatnik:

1. złoży wniosek o przywrócenie terminu z podaniem przyczyn naruszenia terminu,

2. uprawdopodobni (przedstawi wiarygodne okoliczności), że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy,

3. wniesie prośbę (podanie, wniosek) o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu,

4. równocześnie (jednocześnie) z wniesieniem wniosku dopełni czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy decyzja organu pierwszej instancji w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r. została prawidłowo doręczona skarżącemu, w związku z czym, czy uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego.

O braku winy w uchybieniu terminowi można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody obiektywnie usunąć. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przepis art. 162 OP nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminowi wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie określonej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminowi podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Uprawdopodobnienie przeszkód uniemożliwiających dochowanie czynności obciąża wnioskującego, przy czym uprawdopodobnienie oznacza, że strona powinna jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny.

W tym miejscu przywołać należy art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju.

Z akt administracyjnych wynika, że decyzja Prezydenta Miasta ustalająca zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2015 r. została nadana na adres skarżącej podany w informacji w sprawie podatku od nieruchomości za 2010 r. (ul. [...]) oraz na adres skarżącego wynikający z pełnomocnictwa udzielonego mu przez skarżącą (ul. [...]). W obu przypadkach, po dwukrotnej awizacji 25 stycznia i 1 lutego 2021 r., decyzja została uznana za doręczoną 8 lutego 2021 r.

W tym momencie pojawia się pierwsza wymagająca rozstrzygnięcia kwestia sporna. Skarżący stanął na stanowisku, że w dacie doręczania decyzji nie był pełnomocnikiem skarżącej, a ta, nie zamieszkiwała pod adresem, pod który organ podjął próbę doręczenia.

Organ zaś stanął na stanowisku, że skarżąca była reprezentowana przez współskarżącego – K.P.

W niniejszej sprawie okoliczność ta ma jednak drugorzędne znaczenie, ponieważ ze zwrotnych potwierdzeń odbioru i z samych decyzji wynika, że zostały one nadane oddzielnie do każdego ze skarżących pod adres wskazywany jako miejsce zamieszkania odpowiednio w informacji za 2010 r. i przedłożonym pełnomocnictwie. Wbrew twierdzeniom skargi w niniejszej sprawie decyzja Prezydenta Miasta została uznana za doręczoną skarżącej osobiście, pod adresem podanym przez nią organowi.

Sąd zdaje sobie sprawę z faktu, że adres ten wynikał ze złożonej informacji dotyczącej 2010 r. Jednakże przede wszystkim wymaga podkreślenia, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że przed wszczęciem postępowania podatkowego z urzędu podstawowe znaczenie mają informacje zawarte w rejestrze (urzędowym zbiorze informacji). Opowiedzenie się za odmienną tezą podważałoby w gruncie rzeczy skuteczność działań aparatu publicznego, który – ze względu na brak dostatecznych danych, umożliwiających komunikowanie się ze stroną (podmiotem dysponującym w sprawie interesem prawnym) – nie byłby w stanie wywiązać się z nałożonych nań obowiązków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2017 r., II FSK 585/15).

Nie można zasadnie oczekiwać, że organ podatkowy każdorazowo przed wszczęciem postępowania będzie prowadził szeroko zakrojone czynności w celu ustalenia adresu strony. Taki obowiązek powstałby dopiero wówczas, gdyby w toku postępowania organ powziął wątpliwości co do prawidłowości podanego przez stronę adresu (np. korespondencja wróciłaby z adnotacją, że adresat wyprowadził się).

Tymczasem w tej sprawie organ przeprowadził postępowanie w zakresie niezbędnym do prawidłowego ustalenia adresu, na który winna być kierowana korespondencja i nie pojawiły się wątpliwości co do podanych przez skarżących adresów. Przede wszystkim podkreślić należy, iż organ podjął czynności w celu ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania skarżących. Organ poddał w tym celu analizie dane, które sami skarżący podali organowi. Organ nie mógł także powziąć zasadnych wątpliwości co do podanych przez skarżących adresów. Zwrot korespondencji nie nastąpił bowiem z adnotacją, że adresat się wyprowadził, lecz że korespondencji nie podjęto w terminie. Taka adnotacja nie mogła wzbudzić w organie podejrzeń, że adres, na który kierowana jest korespondencja był nieprawidłowy.

W takiej sytuacji organ miał prawo kierować korespondencję na ustalony w ten sposób adres i wywodzić z tej czynności określone skutki procesowe. To skarżący jako dysponenci wiedzy o swoim adresie zamieszkania, w przypadku jego zmiany powinni wskazać aktualny adres zamieszkania i dokonać aktualizacji danych identyfikacyjnych. Choć obowiązek taki nie wynika z ustawy, to jednak skarżący zdawali sobie sprawę z tego, że ciąży na nich obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Należyta dbałość o realizację praw w postępowaniu podatkowym wymaga współpracy z organem, a nie wprowadzania organu w błąd co do miejsca swojego zamieszkania.

Sądowi z urzędu wiadomo, że w innej sprawie, w której skarżący był stroną postępowania, konsekwentnie wskazywał adres przy ul [...] jako ten, pod który należy wysyłać kierowaną doń korespondencję. W aktach sprawy zawisłej przed tutejszym Sądem pod sygn. akt I SA/Gl 1526/24, znajduje się kopia wniosku o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzające stan zaległości z 14 listopada 2017 r. złożonego do Prezydenta Miasta oraz deklaracja wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami. W obu tych pismach skarżący podał ten sam adres do korespondencji, jednak i pod tym adresem nie udało się doręczyć skarżącemu decyzji.

Sąd dostrzega, że adres, pod który wysłano decyzję dla skarżącego wynika z pełnomocnictwa udzielonego mu przez skarżącą, a nie ze złożonej informacji; tam bowiem skarżący podał adres zamieszkania, przy ul. [...] w S. Jednak nie czyni to postępowania organu wadliwym. Zwrócić należy uwagę, że w toku postępowania dotyczącego uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości za 2018 r., zawisłej pod sygn. akt I SA/Gl 1686 i 1687/23, organ doręczał korespondencję pod adres wynikający ze złożonej informacji za 2010 r. Jednak i pod tym adresem skarżący nie odbierał kierowanej doń korespondencji.

Zwrócić należy również uwagę na fakt, że oboje skarżący poza podaniem, że w dacie doręczania im decyzji nie mieszkali pod adresami, pod które organ nadał korespondencję, nie podali gdzie wówczas mieszkali.

W konsekwencji organ nie miał podstaw, by kierować decyzję pod inny adres niż ten, pod którym korespondencja została uznana za doręczoną a trybie art. 150 OP. Zgodnie z tym przepisem, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Skoro zatem art. 162 § 1 OP dla przywrócenia terminu wymaga, by uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony, to w niniejszej sprawie ta przesłanka nie została spełniona. Nie może usprawiedliwiać uchybienia terminu fakt, że strona zataja przed organem aktualny adres zamieszkania wówczas, gdy w obszarze właściwości tego organu posiada nieruchomość i jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Jak już wyżej wskazano, organ nie ma obowiązku nieograniczonego poszukiwania strony.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 5 października 2020 r.

W konsekwencji, nie można uznać, że organ naruszył przepis art. 162 § 1 O.p. wydając zaskarżone postanowienie.

Nie mogły zostać uwzględnione zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż organ odwoławczy stosuje przepisy Ordynacji podatkowej.

Niemniej materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy był wystarczający do wydania zaskarżonego postanowienia.

W ocenie Sądu nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia wskazanych przez pełnomocnika skarżącego dowodów, w tym zeznań świadków, oględzin miejsca, czy wywiadu środowiskowego na fakt niezamieszkiwania skarżącego pod adresem doręczenia już od 17 grudnia 2015 r. Zasadnie bowiem uznał organ odwoławczy, że okoliczności dotyczące prawidłowego doręczenia decyzji na wskazany adres potwierdzają wystarczająco inne dowody, w tym pisma samego skarżącego, a także dokumenty urzędowe.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) oddalił skargę.