Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 318/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 par.1, art. 89 par.2, art. 123 par., art. 123 par.2, art.77 par.2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 130 ust.2, art. 156 ust.1
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 12 ust.1, art. 12 ust.2, art. 12 ust.4, art. 12 ust.4f, art. 12 ust.5
journal: Dz.U. 2022 poz 176
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - t.j.
article: art. 3, art. 8
journal: Dz.U. 2023 poz 146
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska,, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu przejścia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Starosta K. decyzją z [...] stycznia 2023 r., znak: [...], działając na podstawie:

art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.),

art. 12 ust. 4 pkt 2, ust. 4a, 4f, 5, art. 18 ust. 1, lc, le, 3 i art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 176 ze zm.),

art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 132 ust. la i 5 oraz art. 156 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.),

orzekł:

o ustaleniu dotychczasowym współwłaścicielom: E. K. w udziale do 1/3 części, T. K. w udziale do 1/3 części i W. K. (dalej przywoływana jako; "Skarżąca") w udziale do 1/3 części do gruntów oznaczonych działką nr [...] o pow. [...] ha, obręb Miasto G. odszkodowanie w łącznej wysokości 3 145,00 zł, z tytułu nabycia tej nieruchomości przez Powiat K., z mocy prawa, na podstawie ostatecznej decyzji Starosty K. nr [...] z dnia [...] lutego 2022 r., znak: [...] zezwalającej na realizację inwestycji drogowej polegającej na rozbudowie drogi powiatowej - ul. [...] w miejscowości G..

Odszkodowania nie powiększa się z tytułu wcześniejszego wydania nieruchomości, z powodu niespełnienia warunku, o którym mowa w art. 18 ust. 1e specustawy;

o stwierdzeniu, że wysokość odszkodowania, o którym mowa w pkt 1 decyzji została ustalona według stanu nieruchomości w dniu wydania przez Starostę K. decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oraz jej wartości na dzień wydania decyzji (art. 18 ust. 1 specustawy);

o ustaleniu, że Zarząd Powiatu w K. wypłaci dotychczasowym współwłaścicielom jednorazowo odszkodowanie, proporcjonalnie do wysokości posiadanego udziału, tj.:

E. K. w wysokości 1 048,33 zł (za udział do 1/3 części),

T. K. w wysokości 1 048,33 zł (za udział do 1/3 części),

W. K. w wysokości 1 048,34 zł (za udział do 1/3 części)

w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna,

odszkodowanie podlega waloryzacji na dzień wypłaty według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości określonych w art. 140 ust. 2 u.g.n.

2. Od ww decyzji odwołanie złożyła Skarżąca.

Decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, poprzez niezastosowanie w sprawie art. 31 § 1 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego, w wyniku czego odszkodowanie w części dotyczącej W. K. nie uwzględniało, że działka gruntu stanowiła współwłasność majątkową małżeńską, a nie własność osobistą męża W. K. - zmarłego Z. K., a także naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 89 § 1 i 2 K.p.a., poprzez niewyznaczenie rozprawy, co spowodowało brak wiedzy o uznaniu przez pozostałych beneficjentów E. i T. K., że działka za którą przysługiwało odszkodowanie stanowiła współwłasność majątkową małżeńską W. K. i jej męża Z. K.. Odwołująca wskazała, że jeżeli powyższe Organ I instancji uznałby za niewystarczające do wydania decyzji, powinien był, zdaniem strony, zawiesić postępowanie administracyjne, z uwagi na prejudycjalność orzeczenia Sądu Rejonowego w K. w sprawie spadkowej.

3. Wojewoda, decyzją z dnia [...] lutego 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 dalej przywoływana jako: "K.p.a.") oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm. - dalej przywoływana jako: "u.g.n."), w związku z art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 162 - dalej przywoływana jako: "specustawa"), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu Organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] lutego 2022 r. Starosta K. wydał decyzję nr [...], znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (dalej przywoływana jako "decyzja zrid"), w trybie m.in. ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja stała się ostateczna 11 kwietnia 2022 r.

Powyższa decyzja zezwoliła na realizację inwestycji drogowej polegającej na rozbudowie drogi powiatowej ulicy [...] w miejscowości G. na m.in. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, powstałej z podziału działki nr [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie Miasto G..

Organ I instancji na podstawie informacji z księgi wieczystej nr [...] ustalił, że przedmiotowa nieruchomość na dzień wydania i ostateczności ww. decyzji stanowiła współwłasność: Pani W. K. - udział do 1/3 części, Pani E. K. - udział do 1/3 części i Pana T. K. - udział do 1/3 części.

Pismem z 10 maja 2022 r., znak: [...] Starosta K. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania za ww. nieruchomość na rzecz dotychczasowych współwłaścicieli. Jednocześnie postanowieniem powołał biegłego rzeczoznawcę majątkowego, celem sporządzenia opinii o wartości przedmiotowej nieruchomości w formie operatu szacunkowego. Wezwał również Zarząd Dróg Powiatowych w K. o przedłożenie informacji o terminie wydania nieruchomości przez dotychczasowych współwłaścicieli - zgodnie z art. 18 ust. 1 e specustawy drogowej.

Organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się Informacja z rejestru gruntów według stanu na dzień 28.04.2022 r. wraz z wyrysem z mapy, a także wydruk elektroniczny księgi wieczystej nr [...] 29 sierpnia 2022 r. do Starostwa Powiatowego w K. wpłynął operat szacunkowy sporządzony 27 lipca 2022 r. przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego, w którym określono wartość odtworzeniową przedmiotowej nieruchomości na łączną kwotę 3 145,00 zł, w tym:

- wartość prawa własności działki gruntu nr [...] na kwotę: 864,00 zł,

- wartość części składowych na kwotę: 1 984,48 zł,

- wartość nasadzeń na kwotę: 296,94 zł.

Pismem z 12 października 2022 r., znak: [...] Dyrektor Zarządu Dróg Powiatowych w K. poinformowała organ I instancji, że w nawiązaniu do inwestycji drogowej polegającej na rozbudowie ulicy [...] w G. nie wpłynęły zgłoszenia od właścicieli działek przejętych na powiększenie pasa drogowego, o wcześniejszym wydaniu nieruchomości.

W piśmie z 17 października 2022 r., znak: [...] organ I instancji poinformował strony o sporządzonym operacie szacunkowym i określonych w nim wartościach. Podkreślono jednocześnie, że wysokość odszkodowania poszczególnym współwłaścicielom zostanie ustalona proporcjonalnie do wysokości udziału w prawie własności wywłaszczonej nieruchomości. Wskazał, że strony mogą zapoznać się z aktami sprawy m.in. z operatem szacunkowym, złożyć swoje wnioski i uwagi do niego oraz wypowiedzieć co do zebranych dowodów i materiałów, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. Jeśli natomiast zajdzie potrzeba, organ może również przeprowadzić rozprawę administracyjną, zgodnie z art. 89 § 1 K.p.a. W aktach sprawy znajdują się oświadczenia z 25 października 2022 r., z 28 października 2022 r. odpowiednio Pana T. K. i Pani E. K. o akceptacji wartości nieruchomości i potwierdzeniu stanu nieruchomości na dzień wydania decyzji zrid według opisu zawartego w operacie szacunkowym, a także o braku konieczności przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Pismem z 24 października 2022 r. pełnomocnik Skarżącej wskazał, że działka nie stanowiła odrębnej własności Z. K., lecz stanowiła współwłasność dorobkową małżeńską, ponieważ została nabyta podczas trwania małżeństwa Z. i W. K.. Pełnomocnik Skarżącej wniósł więc o zmianę sposobu podziału odszkodowania.

W odpowiedzi, pismem z 15 listopada 2022 r., Starosta poinformował pełnomocnika, że zaproponowany podział wysokości odszkodowania jest niezgodny z istniejącym stanem prawnym. Organ wyjaśnił, że działka nr [...], z której wydzielono działkę nr [...] jest ujawniona w księdze wieczystej nr [...] i zgodnie z działem II księgi wieczystej współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości w równych udziałach do 1/3 części są: Pani W. K., Pani E. K. i Pan T. K.. Wskazano również, że taki sam stan prawny występuje w ewidencji gruntów i budynków prowadzonym przez Starostę K. . Biorąc pod uwagę powyższe, organ I instancji poinformował, że wysokość odszkodowania winna zostać ustalona proporcjonalnie do wysokości udziałów w nieruchomości - zgodnie z przedstawionym stanem prawnym. Starosta wyjaśnił również dodatkowo, że jak wynika z dokumentów znajdujących się w archiwum ewidencji gruntów i budynków, Z. K. prawo własności działki nr [...] położonej przy ul. [...] w G. nabył aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 2001 r. Rep. A nr [...], tj. na podstawie umowy o dział spadku i o dożywocie. To właśnie na podstawie tego aktu w dziale II ówczesnej księgi wieczystej (KW nr [...]) jako właściciel wpisany został Z. K.. Starosta K. poinformował, że kwestionowany przez pełnomocnika podział spadkowy udziałów nieruchomości nie należy do właściwości tut. Urzędu, a jakiekolwiek spory dotyczące spraw spadkowych powinny być dochodzone na drodze cywilnej w postępowaniu sądowym.

Pismem z 24 stycznia 2023 r., znak: [...] Organ odwoławczy zwrócił się, na podstawie art. 136 § 1 K.p.a., do Organu I instancji o uzupełnienie akt sprawy o informację, czy roboty na nieruchomości, związane z realizacją ww. inwestycji zrid już się rozpoczęły; jeżeli tak - poproszono o wskazanie daty rozpoczęcia robót i przedłożenie zwrotnych potwierdzeń odbioru, zawiadomienia o wydaniu decyzji zrid, skierowanych do dotychczasowych współwłaścicieli.

Starosta K. pismem z 30 stycznia 2023 r., znak: [...] przesłał zwrotne potwierdzenia odbioru Pana T. K., Pani E. K. i Pani W. K. zawiadomień o wydaniu ww. decyzji zrid. Przesłał również pismo Dyrektor Zarządu Dróg Powiatowych w K. z 26 stycznia 2023 r., znak: [...] wraz z protokołem przekazania placu budowy, z którego wynika, że przekazanie nastąpiło 12 maja 2022 r.

Dalej Organ wskazał, jest bezsporne, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha, powstała z podziału działki nr [...] o pow. [...] ha, położona w obrębie ewidencyjnym Miasto G., na mocy ostatecznej decyzji Starosty K. nr [...] z [...] lutego 2022 r., znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, przeszła na własność Powiatu K. pod rozbudowę drogi powiatowej. Za przejętą nieruchomość (art. 12 ust. 4f specustawy drogowej) odszkodowanie w drodze decyzji winien ustalić Starosta K. (art. 12 ust. 4a specustawy drogowej).

Zauważył, że odszkodowanie może skutecznie otrzymać tylko ten, komu przysługiwało określone prawo do nieruchomości w dniu, w którym decyzja zrid stała się ostateczna, ale każdy z tych podmiotów musi udowodnić swój przymiot strony dokumentem o przysługiwaniu określonego prawa rzeczowego. Zasadnicze znaczenie, jak podkreślił Organ ma kwestia określenia stanu prawnego nieruchomości na dzień "uostatecznienia" się decyzji zrid.

Organ, powołując się na księgę wieczystą podkreślił, że okoliczności przedstawione przez Stronę co do współwłasności działki nie znajdują odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Zgodnie z zapisami w księdze wieczystej nr [...], w dacie istotnej dla ustalenia odszkodowania, właścicielami byli Pani W. K., Pani E. K. i Pan T. K., w udziałach do 1/3 każde z nich. Podstawą wpisu w księdze wieczystej dotychczasowych współwłaścicieli i udziałów im przysługujących do nieruchomości było postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Organ podkreślił, że Strona do akt sprawy, ani w postępowaniu prowadzonym przez Starostę K., ani w postępowaniu odwoławczym prowadzonym przez Wojewodę nie przedłożyła żadnych innych dokumentów np. ostatecznych decyzji administracyjnych, umów cywilnoprawnych, prawomocnych orzeczeń sądów, które mogłyby świadczyć o tym, że udziały w prawie własności do przedmiotowej nieruchomości przedstawiają się w inny sposób niż jest to ukazane w księdze wieczystej.

Jednocześnie Organ wskazał, że kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu, wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest zagadnieniem prawa cywilnego Organ administracyjny nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej.

Zdaniem organu odwoławczego, z uwagi na brak przesłanek, nie ma również podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania administracyjnego bowiem w sprawie, na co wskazują zapisy w księdze wieczystej postępowanie spadkowe po zmarłym Panu Z. K. zakończyło się prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w K. o stwierdzeniu nabycia spadku (sygn. akt [...], z dnia [...] sierpnia 2018 r.). W wyniku czego, na dzień wydania i ostateczności decyzji zrid właścicielami nieruchomości byli Pani W. K. - w udziale do 1/3 części, Pani E. K. - w udziale do 1/3 części oraz Pan T. K. w udziale do 1/3 części - potwierdza to wprost treść księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości.

Okoliczności przedstawione przez Skarżącą, nie pozostają zatem w bezpośrednim związku z postępowaniem o ustalenie odszkodowania, a tylko wtedy, zdaniem Organu mogłyby stanowić zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 91 § 1 pkt 4 K.p.a. Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutów odwołania dotyczących naruszenia art. 89 § 1 i 2 k.p.a., poprzez nie wyznaczenie przez Organ I instancji rozprawy administracyjnej i szczegółowo się do nich odniósł.

Organ w decyzji odniósł się także szeroko do podstaw do ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu przejęcia na własność Powiatu K. nieruchomości stanowi - aktualnego operatu szacunkowego z 27 lipca 2022 r., sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego.

Zdaniem Organu odwoławczego operat szacunkowy został sporządzony zgodnie z zasadami ustalonymi w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. W operacie przedstawiono sposób dokonania wyceny nieruchomości tzn. określono przedmiot, zakres wyceny, cel wyceny, podstawy formalnoprawne oraz źródła danych o nieruchomościach, ustalono daty istotne dla określenia wartości nieruchomości, opisano stan nieruchomości, wskazano przeznaczenie nieruchomości, analizę i charakterystykę rynku nieruchomości w zakresie dotyczącym celu i sposobu wyceny, wskazano rodzaj określonej wartości, wybór podejścia i metody, przedstawiono obliczenia wartości nieruchomości oraz wynik wyceny, ponadto załączono istotne dokumenty wykorzystane przy jego sporządzaniu. W konsekwencji, w ocenie organu odwoławczego, przedłożona opinia biegłego czyni zadość obowiązującym przepisom prawa. Organ II instancji podzielił stanowisko Starosty, że operat szacunkowy został sporządzony w sposób prawidłowy i może stanowić dowód co do wartości nieruchomości.

Końcowo Organ przytoczył treść z art. 18 ust. 1e specustawy drogowej i podniósł, że w aktach sprawy znajduje się pismo z Zarządu Dróg Powiatowych w K. (z 12.10.2022 r. znak: [...]), z którego wynika, że dotychczasowi właściciele nie dokonali wcześniejszego wydania nieruchomości na potrzeby przedmiotowej inwestycji.

Zdaniem Organu, skoro w treści art. 18 ust. 1e specustawy drogowej mowa jest o "wydaniu" nieruchomości w określonym terminie, to w tym terminie powinno dojść do przekazania nieruchomości inwestorowi albo w sposób wyraźny (przez złożenie stosownego oświadczenia woli), albo w sposób dorozumiany, tj. gdy właściciel nie czyni przeszkód w objęciu nieruchomości w posiadanie przez inwestora. Oczywistym jest jednak, że aby to bierne zachowanie byłego właściciela mogło skutkować otrzymaniem 5% bonusu to konieczne jest aby w terminie określonym w tym przepisie inwestor objął nieruchomość w posiadanie. W przeciwnym wypadku nie można mówić o faktycznym wydaniu, ani o tym że do niego doszło w przypisanym terminie.

Organ II instancji zauważył, że dokumentów nadesłanych przez Starostę wynika, że plac budowy został przekazany wykonawcy w celu realizacji inwestycji 12 maja 2022 r. (pismo Zarządu Dróg Powiatowych w K. z 26.01.2023 r., znak: [...] r. + protokół przekazania placu budowy). Z kolei zawiadomienia o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zostały doręczone dotychczasowym współwłaścicielom nieruchomości Pani W. K. - dnia 10 lutego 2022 r., a Pani E. K. i Panu T. K. - dnia 11 lutego 2022 r.

Organ uznał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że dotychczasowi współwłaściciele nie wydali nieruchomości do dyspozycji inwestora, inwestor nie objął również nieruchomości w posiadanie w terminie przewidzianym w art. 18 ust. 1e, bowiem nie doszło do rozpoczęcia realizacji inwestycji w wymaganym ww. przepisem terminie. Zatem z uwagi na niespełnienie przesłanki cytowanego powyżej przepisu art. 18 ust. 1e specustawy, Starosta K. prawidłowo orzekł w decyzji o niepowiększaniu ustalonego odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości.

4. Niezadowolona z treści rozstrzygnięcia Skarżąca, działając przez pełnomocnika złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, podnosząc tożsame co w odwołaniu naruszenia: prawa materialnego, poprzez niezastosowanie w sprawie art. 31 § 1 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego, w wyniku czego odszkodowanie w części dotyczącej W. K. nie uwzględniało, że działka gruntu stanowiła współwłasność majątkową małżeńską, a nie własność osobistą męża W. K. - zmarłego Z. K., a także naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 89 § 1 i 2 K.p.a., poprzez niewyznaczenie rozprawy, co spowodowało brak wiedzy o uznaniu przez pozostałych beneficjentów E. i T. K., że działka za którą przysługiwało odszkodowanie stanowiła współwłasność majątkową małżeńską W. K. i jej męża Z. K.. Odwołująca wskazała, że jeżeli powyższe Organ I instancji uznałby za niewystarczające do wydania decyzji, powinien był, zdaniem strony, zawiesić postępowanie administracyjne, z uwagi na prejudycjalność orzeczenia Sądu Rejonowego w K. w sprawie spadkowej.

5. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

6. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Z uwagi na brak zgłoszenia przez strony zainteresowania udziałem w rozprawie w trybie zdalnym, sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).

7. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.

Zgodnie z art. 12 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza podział nieruchomości, a linie rozgraniczające teren, w tym granice pasów drogowych, ustalone decyzją stanowią linie podziału nieruchomości. Nieruchomości lub ich części wymienione decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych lub własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych, z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym w odrębnej decyzji, o której mowa w art. 18 ww. ustawy.

Na podstawie art. 12 ust. 5 specustawy drogowej do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. Jak wynika natomiast z art. 18 ust. 1 specustawy wysokość przedmiotowego odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ 1 instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania.

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.) ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (art. 130 ust. 2 u.g.n.). W świetle art. 156 ust. 1 u.g.n. rzeczoznawca majątkowy sporządza opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego.

Zgodnie z art. 12 ust. 4f specustawy drogowej odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Ustalenie kręgu podmiotów, którym przysługują prawa rzeczowe, następuje przy tym na podstawie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej, zbiorze dokumentów czy też innych dokumentach potwierdzających tytuł prawny do nieruchomości.

8. Przenosząc powyższe na tę sprawę wskazać trzeba, że jest bezsporne, że nieruchomość, której współwłaścicielem była Skarżąca, oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha, powstała z podziału działki nr [...] o pow. [...] ha, położona w obrębie ewidencyjnym Miasto G., na mocy ostatecznej decyzji Starosty K. nr [...] z [...] lutego 2022 r., znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, przeszła na własność Powiatu K. pod rozbudowę drogi powiatowej. Za przejętą nieruchomość (art. 12 ust. 4f specustawy drogowej) odszkodowanie w drodze decyzji powinien ustalić Starosta K. (art. 12 ust. 4a specustawy drogowej).

Wskazywano już, że zgodnie z art. 12 ust. 4 specustawy drogowej odszkodowanie może skutecznie otrzymać tylko ten, komu przysługiwało określone prawo do nieruchomości w dniu, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Każdy z podmiotów musi wykazać się jednak przymiotem strony. Podstawowym dokumentem, na podstawie którego można ustalić prawa rzeczowe do nieruchomości jest księga wieczysta.

Jak wynika z akt sprawy, z księgi wieczystej nr [...] wynika, że zarówno na dzień wydania i na dzień kiedy decyzja Starosty K. z dnia [...] lutego 2022 r., znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości byli: Skarżąca - w udziale do 1/3 części, E. K. - w udziale do 1/3 części i T. K. - w udziale do 1/3 części. Powyższe zapisy widnieją w dziale II księgi wieczystej i zostały wpisane na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. o stwierdzeniu nabycia spadku o sygn. akt [...] z [...] sierpnia 2018 r. W dziale III księgi wieczystej - brak wpisów.

Zgodnie z art. 3 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. 2023 r., poz. 146), prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje. Oznacza to, że podmiot wywodzący swoje prawo do nieruchomości z księgi wieczystej nie musi prawa tego dodatkowo udowadniać, bowiem korzysta ono z domniemania zgodności ze stanem faktycznym. Domniemanie unormowane w art. 3 ww. ustawy może być obalone w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Prawo ujawnione w księdze wieczystej korzysta także z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, co oznacza, że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (art. 5 ww. ustawy). Zgodnie zaś z art. 8 tej ustawy rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wyłącza wzmianka o wniosku, o skardze na orzeczenie referendarza sądowego, o apelacji lub kasacji oraz ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Z akt sprawy wynika także, że w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości nie odnotowano żadnych wpisów, w szczególności ostrzeżeń, które ograniczałyby prawo do zbywania nieruchomości albo stwarzałyby wątpliwości co do treści wpisów praw jej dotyczących.

9. Rację należy przyznać Organowi, że ewentualnie toczące się postępowanie o dział spadku nie stanowi zagadnienia wstępnego, obligującego organ administracji do zawieszenia postępowania odszkodowawczego. W takiej sytuacji krąg spadkobierców i przysługujących im praw do spadku jest już ustalony, a dopiero z chwilą działu spadku wykreowany zostanie nowy stan prawny.

Kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu, wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest zagadnieniem prawa cywilnego. Organ administracji publicznej nie ma możliwości, co słusznie podkreślił Organ odwoławczy, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Przyjęcie poglądu odmiennego, polegającego na tym, że domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 u.k.w.h., mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której organ zastępowałby sąd powszechny bo wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów art. 31 § 1 K.r.i.o.

10. Co do zarzutu w zakresie nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej Sąd wskazuje, że w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje reguła, że organ orzekający rozpoznaje sprawę na rozprawie. Zgodnie z art. 89 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany przeprowadzić rozprawę, gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania. Organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin (art. 89 § 2 k.p.a.). Ocena, czy przeprowadzenie rozprawy przyczyni się do przyspieszenia lub uproszczenia postępowania, należy, na co słusznie zwrócił uwagę Organ, do prowadzącego je organu.

Zgodnie z art. 123 § 1 i 2 K.p.a., w związku z art. 77 § 2 K.p.a., jeżeli strona zgłasza wniosek dowodowy w zakresie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, to obowiązkiem organu jest odniesienie się do tego wniosku w formie postanowienia, w którym przyjmuje wniosek lub go odrzuca, z podaniem przyczyn swojej decyzji. Organ II instancji prawidłowo ocenił nie odniesienie się do tej kwestii przez Organ I instancji i słusznie także uznał, że choć nastąpiło naruszenie przepisów prawa procesowego, to jednak naruszenie to nie miało wpływu na prawidłowość decyzji.

11. Nie znajdując zatem podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obiegu prawnego, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.