Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2046/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 61 a § 1, art. 148, art. 156 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant st. asystent sędziego Dorota Kozub - Marciniak po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 168/13 w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego wywłaszczenia nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 168/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, oddalił skargę A. P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego wywłaszczenia nieruchomości.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., znak: [...], Starosta [...], na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Zarządu Gospodarki Terenami z dnia [...] grudnia 1976 r., nr [...], w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości położonej w R. oznaczonej jako działka [...] o pow. 158 m2, KW [...].

W uzasadnieniu organ wskazał na uchybienie terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania, albowiem z materiałów ujawnionych w sprawie wynikało, że wnioskodawczyni już w 2009 r. wszczęła postępowanie o przyznanie nieruchomości zamiennej za działkę nr [...] w R., z czego wywieść należało, że w tej dacie miała wiedzę na temat wywłaszczenia. Podkreślono nadto przeszkodę we wznowieniu postępowania polegającą na zakończeniu rozstrzygnięciem ostatecznym tożsamego wniosku w tej samej sprawie złożonego w dniu 1 lipca 2011 r. przez A. P., ponieważ postanowieniem z dnia [...] września 2011 r., znak: [...], odmówiono wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją Zarządu Gospodarki Terenami.

Zażalenie na ww. postanowienie wniosła A. P..

Zaskarżonym postanowieniem Wojewoda [...], po rozpatrzeniu ww. zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 61 § 1 K.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Według wprowadzonego do Kodeksu postępowania administracyjnego z dniem 11 kwietnia 2011 r. art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W powołanym art. 61a § 1 K.p.a. określone zostały zatem dwie przesłanki, które stoją na przeszkodzie wszczęciu postępowania. Pierwsza z nich obejmuje sytuację, w której żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od podmiotu niebędącego stroną postępowania. Druga zaś przesłanka odwołuje się do innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane, niemniej jednak należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie.

Ponadto Wojewoda wskazał, że Starosta W. wydał już w dniu [...] września 2011 r. postanowienie o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Zarządu Gospodarki Terenami z dnia [...] grudnia 1976 r., nr [...], które stanowi przeszkodę uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania w tej samej sprawie.

Wojewoda pouczył żalącą się o możliwości wzruszenia decyzji wywłaszczeniowej w trybie nadzwyczajnym stwierdzenia nieważności.

Powyższe postanowienie zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu wyjaśniła, że o okolicznościach uzasadniających wznowienie postępowania dowiedziała się dopiero przed złożeniem wniosku. Według skarżącej nikt nie odniósł się do formułowanych przez nią zarzutów, takich jak błędny tryb ustalenia wartości wywłaszczonej nieruchomości, brak powiadomienia właścicieli o toczącym się postępowaniu, brak rozprawy administracyjnej czy niewypłaceniu odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 168/13, oddalając skargę wskazał, że na wstępnym etapie badania wniosku o wznowienie organ administracyjny bada przedmiotowe i podmiotowe podstawy dopuszczalności wznowienia postępowania oraz zachowanie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania. Jeżeli w tym zakresie istnieją przeszkody, organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. wydać postanowienie odmawiające wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie organy oparły się na art. 61a § 1 K.p.a., który zawiera dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie (por. wyrok WSA w Krakowie z 21 marca 2012 r., II SA/Kr 1814/11, LEX nr 1138565; wyrok WSA w Warszawie z 7 sierpnia 2012 r., VII SA/Wa 813/12, LEX nr 1225814). W ocenie Sądu, dyspozycja art. 61a § 1 K.p.a. znajduje zastosowanie również do postępowania wszczynanego podaniem o wznowienie postępowania i uzupełnia wachlarz przedmiotowych podstaw niedopuszczalności wznowienia postępowania objętych przepisem art. 149 § 3 K.p.a. Przesłanka niedopuszczalności wznowienia postępowania zachodzi również wówczas, gdy wcześniej wszczęte postępowanie w tożsamym przedmiocie zostało już ostatecznie zakończone. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, na co wskazywały organy obu instancji.

Wobec powyższego kolejne podanie skarżącej z dnia 12 kwietnia 2012 r. dotyczące wznowienia postępowania zakończonego tą samą decyzją wywłaszczeniową z 1976 r., oparte na tych samych podstawach wznowienia co podanie z dnia 1 lipca 2011 r., jako niedopuszczalne z powodów przedmiotowych nie mogło doprowadzić do wznowienia postępowania. W przeciwnym bowiem razie organ naraziłby się na zarzut nieważności z powodu orzekania w sprawie, w której poprzednio rozstrzygnięto inną decyzją (postanowieniem) ostatecznym (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.).

Sąd wskazał, że organy, z uwzględnieniem art. 148 K.p.a., rozważyły również terminowość podania skarżącej dochodząc do prawidłowego wniosku, że z podaniem o wznowienie postępowania wywłaszczeniowego skarżąca spóźniła się. Z ujawnionych w sprawie okoliczności faktycznych wynika, że już w 2009 r. skarżąca, wszczynając postępowanie w sprawie przyznania jej nieruchomości zamiennej wobec wywłaszczenia z działki nr [...], miała wiedzę na temat postępowania w przedmiocie wywłaszczenia i decyzji wywłaszczeniowej kończącej to postępowanie. Wobec tego twierdzenia skarżącej, jakoby o wadach postępowania wywłaszczeniowego, między innymi polegających na pozbawieniu jej udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym, dowiedziała się dopiero przed złożeniem podania o wznowienie, nie są wiarygodne. Skoro już w 2009 r. skarżąca miała świadomość pomięcia jej jako strony w postępowaniu w przedmiocie wywłaszczenia, to już składając pierwsze podanie o wznowienie w 2011 r. zrobiła to z uchybieniem terminu wynikającego z art. 148 K.p.a. Nie ulega więc wątpliwości, że kolejne podanie skarżącej o wznowienie postępowania z 12 kwietnia 2012 r., oparte na tych samych podstawach, zostało złożone po upływie terminów określonych w art. 148 § 1 i § 2 K.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyła A. P., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61a § 1, art. 156 § 1 i art. 148 K.p.a., przez rażąco błędną ich wykładnię.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadny uznał zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 61a § 1, art. 156 § 1 i art. 148 K.p.a. Choć zarzut ten dotyczy błędnej wykładni ww. przepisów prawa procesowego stosowanych przez organy administracyjne, to jednak ani z samego zarzutu, ani z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika na czym polega, zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną, błędna ich wykładnia. Brak wyjaśnienia zarzutu w tym zakresie świadczy o błędnie sformułowanym zarzucie, co świadczy o to tym, że zarzut ten nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Ponadto wskazania wymaga, że uzasadnienie skargi kasacyjnej dotyczy terminowości "kolejnego" wniosku o wznowienie oraz wskazanych w nim nowych okoliczności nie wskazanych we wniosku z lat wcześniejszych. W tym miejscu należy podnieść, że w aktualnie rozpatrywanym przez organy wniosku strona skarżąca kasacyjnie oparła się na okolicznościach dotyczących pozbawienia jej udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym, nieprawidłowym ustaleniu wartości wywłaszczonej nieruchomości, niewypłaceniu odszkodowania oraz nieprzeprowadzeniu rozprawy administracyjnej z udziałem biegłego rzeczoznawcy majątkowego.

Po pierwsze, w poprzednim wniosku o wznowienie strona skarżąca kasacyjnie przywołała wszystkie ww. okoliczności oprócz nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej z udziałem biegłego rzeczoznawcy majątkowego. Oznacza to, że pierwsze trzy z wymienionych wyżej okoliczności, na które powołuje się skarżąca, były jej znane już na etapie wcześniejszej złożonego wniosku z 2011 r., i co do którego zapadło już rozstrzygnięcie ostateczne. W tym zakresie istnieją zatem przeszkody przedmiotowe i terminowe do wznowienia postępowania.

Po drugie, w zakresie "nowej" okoliczności dotyczącej nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej z udziałem biegłego rzeczoznawcy majątkowego zauważyć należy, że tego typu okoliczność nie stanowi o zaistnieniu żadnej z przesłanek wznowieniowych określonych w art. 145 § 1 K.p.a. W szczególności okoliczności tej nie można zaliczyć do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., ponieważ brak jest postaw do uznania, że powyższa kwestia nie była znana organowi w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej, skoro zapadła taka decyzja. Ponadto nie zostało wykazane przez skarżącą, że okoliczność ta stanowiła w ogóle wymóg wydania decyzji wywłaszczeniowej. Podniesienie tej okoliczności nie miało zatem wpływu na ocenę jaką sformułował Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, uznając, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przeszkody przedmiotowe, jak i w zakresie "terminowości" kolejnego podania o wznowienie postępowania. Brak szczegółowego odniesienia się przez Sąd I instancji do okoliczności wskazanych w kolejnym wniosku o wznowienie nie miało zatem wpływu na wynik sprawy.

W konsekwencji należało uznać, że Sąd I instancji nie naruszył art. 61a § 1, art. 156 § 1 i art. 148 K.p.a., wskazując, że niedopuszczalność wznowienia postępowania zachodzi również wówczas, gdy wcześniej wszczęte postępowanie w tożsamym przedmiocie zostało już ostatecznie zakończone, oraz że już w 2009 r. skarżąca, wszczynając postępowanie w sprawie przyznania jej nieruchomości zamiennej wobec wywłaszczenia z działki nr [...], miała wiedzę na temat postępowania w przedmiocie wywłaszczenia i decyzji wywłaszczeniowej kończącej to postępowanie.

W związku z zaistniałymi w niniejszej sprawie okolicznościami i dokonaną w oparciu o nie oceną Sądu I instancji, brak jest podstaw do uznania, że doszło do rażącego naruszenia art. 61a § 1, art. 156 § 1 i art. 148 K.p.a. Zarzut skargi kasacyjnej nie zawiera tym samym usprawiedliwionych podstaw.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.