Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 805/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Maciej Gapski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 21 czerwca 2023 r., znak: ZOA-I.7721.2.2019 w przedmiocie nakazania sporządzenia projektu budowlanego zamiennego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rykach z dnia 12 kwietnia 2023 r., znak: NB.7355/Gm.R./8/16/17/18/19/20/21/22/2023; II. zasądza od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie na rzecz K. W. kwotę 980 zł (dziewięćset osiemdziesiąt złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 czerwca 2023 r., znak: ZOA-I.7721.2.2019 Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania K. W., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rykach z dnia 12 kwietnia 2023 r. znak: NB.7355/Gm.R./8/l6/17/18/19/20/21/22/2023, nakładającą na D. i L. O. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych na działce o nr ewid. [...], położonej w [...], gmina Ryki, stanowiącej własność D. i L. O., wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, wraz z opinią o prawidłowości zastosowanych rozwiązań technicznych oraz nakazującą [...] i L. O. odłączenie odwodnienia dachu budynku mieszkalnego istniejącego na działce o nr ewid. [...], położonej w [...], Gmina Ryki, stanowiącej własność [...] i L. O., od studni [...] zlokalizowanej na działce o nr ewid. [...], w odległości około 1 m od ogrodzenia działki o nr ewid. [...], stanowiącej własność K. W. i odprowadzanie wód opadowych z dachu ww. budynku mieszkalnego na teren nieutwardzony własnej działki bądź do usytuowanego w odległości nie mniejszej niż 2,00 m od granic działek sąsiednich, dołu chłonnego o średnicy Ř 600, głębokości co najmniej 1,50 m, w terminie do 31 sierpnia 2023 r.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rykach działając zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. na żądanie K. W. w dniu 6 kwietnia 2016 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie prowadzonych robót budowlanych na działce o nr ewid. [...], położonej w [...], gmina Ryki, stanowiącej własność [...] i L. O..

PINB w Rykach decyzją z dnia 26 sierpnia 2016 r. znak: [...] umorzył postępowanie administracyjne w ww. sprawie. W wyniku rozpatrzenia odwołania K. W. od decyzji PINB w Rykach z dnia 26 sierpnia 2016 r. znak: [...], tutejszy organ decyzją z dnia 1 grudnia 2016 r. znak: [...] utrzymał w mocy ww. decyzję.

W związku z pismem K. W. z dnia 23 lutego 2017 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie zrealizowanych robót budowlanych związanych z zagospodarowaniem działki o nr ewid. [...], położonej w [...], gmina Ryki, stanowiącej własność [...] i L. O..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 25 maja 2017 r. o sygn. akt II SA/Lu 95/17 uchylił decyzję LWINB z dnia 1 grudnia 2016 r. znak: ZOA-III.7721.29.2016 oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia 26 sierpnia 2016 r. znak: NB.7355/Gm.R./8/2016.

W dniu 2 października 2017 r. do PINB w Rykach wpłynęło pismo K. W. zawierające wniosek o połączenie ww. spraw w celu wspólnego rozpoznania. W związku z powyższym organ I instancji postanowieniem z dnia 4 października 2017 r. połączył ww. sprawy do wspólnego rozpatrzenia.

Podczas oględzin, przeprowadzonych przez organ I instancji w dniach: 29 kwietnia 2016 r., 5 lipca 2016 r., 26 kwietnia 2017 r., 11 października 2017 r. oraz 22 lutego 2018 r. ustalono, że na działce o nr ewid. [...], położonej w [...], gmina Ryki, stanowiącej własność pp. [...] i L. O., realizowana jest budowa budynku mieszkalnego wraz z wewnętrznymi instalacjami oraz budową zbiornika na nieczystości ciekłe i budynkiem gospodarczym. Budowa realizowana jest w oparciu o: 1) decyzję Starosty Ryckiego nr [...] z dnia 28 listopada 2011 r. znak: AB.6740.585.11, zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę; 2) decyzję Starosty Ryckiego nr [...] z dnia 21 kwietnia 2015 r. znak: AB.6740.96.2015, dotyczącą wyrażenia zgody na odstąpienie od decyzji nr 585.11 z dnia 28 listopada 2011 r. znak: AB.6740.585.11 oraz zezwalającą na zmianę ww. pozwolenia na budowę w zakresie zmiany pojemności i kształtu oraz lokalizacji zbiornika na nieczystości ciekłe, zgodnie z aneksem zmian opracowanym przez projektantów; 3) decyzję Starosty Ryckiego nr [...] z dnia 30 grudnia 2015 r. znak: AB.6740.386.2015, wyrażającą zgodę na zmianę ww. pozwolenia na budowę nr [...] z dnia 28 listopada 2011 r. znak: AB.6740.585.11, w zakresie zmiany ukształtowania terenu wokół budynku mieszkalnego i gospodarczego oraz wykonania odwodnienia działki, zgodnie z aneksem zmian opracowanym przez projektanta.

W trakcie przeprowadzonych oględzin stwierdzono, iż inwestorzy - [...] i L. O. wykonali skarpę zlokalizowaną wzdłuż granicy działki o nr ewid. [...] stanowiącej własność K. W., niwelującą różnice poziomu gruntów pomiędzy działkami o nr ewid. [...] i [...]. W zaniżeniu skarpy przy ogrodzeniu pomiędzy ww. działkami o nr ewid. [...] i [...], wzmocniono grunt płytami ażurowymi oraz umieszczono drenaż Ř 100 mm, który zbiera wodę ze skarp i terenu w pobliżu granic działek i odprowadza do studni chłonnych (oznaczonych w projekcie budowlanym zamieszczonym w aktach 1 instancji symbolem [...] i [...]) połączonych ze sobą rurą betonową Ř 600.

Podczas oględzin ustalono również, że poziom terenu działki [...] i L. O. o nr ewid. [...], został podniesiony zgodnie z ww. decyzją z dnia 30 grudnia 2015 r. znak: [...], o około 1 m. Ustalono także, że wody opadowe z działki o nr ewid. [...] będącej własnością K. W., przechwytywane są przez betonową studnię wpadową [...] znajdującą się na działce inwestorów i odprowadzane są poprzez przepust betonowy Ř 600 mm do studni [...] zgodnie z naturalnym kierunkiem spływu wód opadowych w kierunku działki o nr ewid. [...].

W ocenie organu I instancji istotną okolicznością w warunkach niniejszej sprawy jest stwierdzenie przez Wojewodę Lubelskiego decyzją z dnia 8 grudnia 2016 r. znak: IF-VII.7840.4.55.2016.BZ nieważności decyzji Starosty Ryckiego z dnia 30 grudnia 2015 r. znak: AB.6740.386.2015 wyrażającą zgodę na zmianę decyzji Starosty Ryckiego z dnia 28 listopada 2011 r. znak: AB.6740.585.2011, zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej D. i L. O. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wraz z wewnętrznymi instalacjami: elektryczną, sanitarną oraz wykonanie robót budowlanych polegających na budowie zbiornika na nieczystości ciekłe i budynku gospodarczego z wewnętrzną instalacją elektryczną na działce o nr ewid. [...] położonej w m. [...], gm. R., w zakresie ukształtowania terenu działki wokół budynku mieszkalnego i gospodarczego oraz wykonania odwodnienia działki.

Mając na uwadze powyższe ustalenia organ I instancji, działając na podstawie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, postanowieniem z dnia 18 października 2017 r. znak: NB.7355/Gm.R./8/16/2017, wstrzymał [...] i L. O. prowadzenie robót budowlanych na działce o nr ewid. [...] położonej w [...], gmina R. stanowiącej własność [...] i L. O. wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę. W wyniku rozpatrzenia zażalenia K. W. na postanowienie PINB w Rykach z dnia 18 października 2017 r. znak: NB.7355/Gm.R./8/16/2017, tutejszy organ postanowieniem z dnia 11 grudnia 2017 r. znak: ZOA-III.7721.29.2016, uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji działając na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, postanowieniem z dnia 28 marca 2018 r. znak: NB.7355/Gm.R./8/16/17/2018, nakazał [...] i L. O. obowiązek sporządzenia przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane i przedłożenia oceny technicznej prawidłowości odprowadzenia wód opadowych z terenu działki o nr ewid. [...] położonej w [...], gmina Ryki, stanowiącej własność [...] i L. O. wraz z uwzględnieniem rzędnych terenu i rzędnych posadowienia urządzeń służących odprowadzeniu wody oraz budynków zlokalizowanych na ww. działce, ze wskazaniem prac niezbędnych do wykonania w celu doprowadzenia do zgodności z prawem i warunkami technicznymi, w terminie do dnia 30 czerwca 2018 r.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia K. W. na postanowienie PINB w Rykach z dnia 28 marca 2018 r. znak: NB.7355/Gm.R./8/16/17/2018, tutejszy organ postanowieniem z dnia 23 maja 2018 r. znak: [...], uchylił ww. postanowienie PINB w Rykach w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i wyznaczył nowy termin do dnia 31 sierpnia 2018 r. oraz w pozostałej części utrzymał ww. postanowienie w mocy. Na powyższe postanowienie ostateczne z dnia 23 maja 2018 r. znak: [...], skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, złożyła K. W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 27 listopada 2018 r. o sygn. akt II SA/Lu [...], oddalił skargę K. W. na ww. postanowienie ostateczne LWINB.

W toku dalszego postępowania przedstawiono ocenę (opinię) techniczną z października 2018 r. dotyczącą zakłócania stosunków wodnych na działkach o nr ewid. [...] i [...] w miejscowości S., gmina Ryki, sporządzoną przez mgr inż. T. C. oraz uzupełniającą ocenę (opinię) techniczną, sporządzoną przez mgr inż. T. C..

PINB w Rykach, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, decyzją z dnia 23 stycznia 2019 r. znak: NB.7355/Gm.R/8/16/17/18/2019, nałożył na [...] i L. O. obowiązek wykonania żelbetowego dołu chłonnego o wymiarach zewnętrznych: długość 3,5 m, szerokość 2,4 m oraz głębokość 1,5 m wraz z niezbędnym wyposażeniem (wlot, wylot, krata i pokrywa) na działce o nr ewid [...], położonej w [...], gmina Ryki, stanowiącej własność [...] i L. O., w sposób wskazany w opinii technicznej z października 2018 r. oraz opinii uzupełniającej z dnia 4 grudnia 2018 r., sporządzonych przez T. C., w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w terminie do dnia 31 maja 2019 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że dla doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem niezbędnym jest wykonanie dołu chłonnego, którego położenie oraz parametry techniczne wynikają z opinii przedłożonych przez inwestorów.

W wyniku rozpatrzenia odwołania K. W. od decyzji PINB w Rykach z dnia 23 stycznia 2019 r., znak: NB.7355/Gm.R/8/16/17/18/2019, tutejszy organ decyzją z dnia 5 kwietnia 2019 r., znak: ZOA-III.7721.29.2016 uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Dnia 12 czerwca 2019 r. na podstawie art. 89 k.p.a. w siedzibie Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Rykach odbyła się rozprawa administracyjna. W jej trakcie M. W. oraz r. pr. J. Z. zaproponowali: 1) doprowadzenie terenu działki [...] do stanu pierwotnego pozwolenia na budowę z dnia 28 listopada 2011 r., 2) przeniesienie instalacji odprowadzającej wody opadowe z działki nr [...] o 5 metrów od granicy z działką [...], 3) udrożnienie naturalnego spływu wód opadowych z działek nr [...], [...], [...] i [...]. Wyrazili również żądanie, aby dokumentacja planowanych i wykonywanych robót budowlanych była z nimi konsultowana oraz wykonana na koszt [...] i L. O.. Natomiast L. O. oraz A. P. oświadczyli, że w ramach ugody zobowiązaliby się wykonać prace zapewniające brak ingerencji w stosunki wodne pomiędzy działkami [...] i [...] poprzez przeniesienie studni chłonnej na odległość 3 metrów oraz wierzchołka istniejącej skarpy na odległość 5 metrów od granicy z działką [...].

Organ I instancji dnia 30 sierpnia 2019 r. wydał decyzję znak: [...], którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 7 Prawa budowlanego nałożył na [...] i L. O. obowiązek wykonania żelbetowego dołu chłonnego o wymiarach zewnętrznych: długość 3,5 m, szerokość 2,4 m oraz głębokość 1,5 m wraz z niezbędnym wyposażeniem, w miejscu istniejącej studni chłonnej S1 na działce o nr ewid. [...], w odległości 0,5 m od granicy z działką o nr ewid. [...]. PINB w Rykach wskazał, że przedmiotowy dół chłonny oraz niezbędne przyłącza wraz z osprzętem technicznym należy wykonać w sposób wskazany w opinii technicznej z października 2018 r. oraz opinii uzupełniającej z grudnia 2018 r., sporządzonych przez T. C. w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w terminie do dnia 30 listopada 2019 r.

W wyniku rozpatrzenia odwołania K. W. od decyzji PINB w Rykach z dnia 30 sierpnia 2019 r., znak: [...] LWINB, decyzją z dnia 28 października 2019 r., znak: ZOA-I.7721.2.2019 uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

PINB w Rykach ponownie rozpatrując sprawę przeprowadził w dniu 5 listopada 2019 r. kontrolę zabudowy działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości S.. W jej trakcie ustalono, że w okresie od ostatnich oględzin (tj. 17 kwietnia 2019 r.) stan faktyczny nie uległ zmianie, czyli że na przedmiotowej działce nie są prowadzone żadne roboty budowlane związane z zagospodarowaniem terenu, a budynek gospodarczy ciągle znajduje się w stanie surowym, wykonano w nim jedynie instalację elektryczną.

Organ I instancji działając na podstawie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego, postanowieniem z dnia 18 listopada 2019 r. znak: NB.7355/Gm.R./8/l 6/17/ł 8/2019, nałożył na D. i L. O. obowiązek sporządzenia przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane i przedłożenia projektu wykonawczego określając sposób wykonania, układ i rodzaj zbrojenia oraz klasę betonu w zakresie wykonania żelbetowego dołu chłonnego o wymiarach zewnętrznych: długość 3,5 m, szerokość 2,4 m oraz głębokość 1,5 m wraz z niezbędnym wyposażeniem (wlot, wylot, krata i pokrywa) w miejscu istniejącej studni chłonnej S1 na działce ozn. nr geod. [...], położonej w [...], gmina Ryki, stanowiącej własność D. i L. O., w odległości 0,5 m od granicy z działką ozn. nr geod. [...] wraz z podłączeniem do istniejących rur drenażowych i kolektora w postaci rury betonowej o 600 mm odprowadzającej wody opadowe do studni [...], z zachowaniem rzędnych (wlot i krata 165.60, wylot 165.31, pokrywa 166.10, dno 164.60) w terminie do dnia 31 stycznia 2020 r.

W wyniku rozpatrzenia ww. zażalenia K. W. na postanowienie PINB w Rykach z dnia 18 listopada 2019 r. znak: NB.7355/Gm.R./8/l6/17/18/2019, LWINB postanowieniem z dnia 13 stycznia 2020 r. znak: ZOA-1.7721.2.2019 uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

PINB w Rykach rozpatrując ponownie sprawę w dniu 5 sierpnia 2020 r. dokonał oględzin zabudowania dz. o nr ewid. [...]. W ich trakcie ustalono, że na przedmiotowej działce nie są prowadzone żadne roboty budowlane związane z zagospodarowaniem terenu, a stan faktyczny od ostatniej kontroli (z dnia 15 listopada 2019 r.) nie uległ zmianie. Budynek gospodarczy posadowiony na tej nieruchomości ciągle znajduje się w stanie surowym zamkniętym. W odległości ok. 1 m od ogrodzenia usytuowanego w granicy z dz. o nr ewid. [...] istnieje studnia z kręgów betonowych, do której wprowadzono drenaż ułożony wzdłuż tego ogrodzenia. Druga studnia znajdująca się w odległości ok. 8 m od ogrodzenia wykonanego w granicy z dz. o nr ewid. [...] służy m.in. gromadzeniu wody z dachu budynku mieszkalnego. Obecny podczas prowadzonych czynności M. W. (niebędący stroną przedmiotowego postępowania, natomiast będący małżonkiem K. W.) oświadczył, że prace budowlane wykonane na dz. o nr ewid. [...] były w jego ocenie niezgodne z uzyskanym pozwoleniem na budowę. Zdaniem M. W. zagospodarowanie terenu przedmiotowej działki powoduje zalewanie dz. o nr ewid. [...]. Natomiast L. O. oświadczył, że powstawanie zastoin wodnych jest spowodowane zapychaniem wykonanego drenu przez korzenie roślinności z dz. o nr ewid. [...], a woda jaka wybija z tej działki przepływa przez dz. o nr ewid. [...], której jest współwłaścicielem.

PINB w Rykach decyzją z dnia 9 września 2020 r., znak: NB.7355/Gm.R./8/l6/17/18/19/2020 na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 7 Prawa budowlanego nałożył na D. i L. O. obowiązek wykonania żelbetonowego dołu chłonnego o wymiarach i w sposób wskazany w sentencji zaskarżonej decyzji.

L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania K. W. oraz D. O., decyzją z dnia 7 grudnia 2020 r. znak: ZOA-I.7721.2.2019, uchylił ww. decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i wyznaczył nowy termin wykonania obowiązku do dnia 31 marca 2021 r., zaś w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2021 r. o sygn. akt II SA/Lu 52/21, uchylił ww. decyzję PINB w Rykach oraz decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu wyroku WSA w Lublinie wskazał, że przedmiotowa inwestycja nie została wykonana bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, co wyklucza zastosowanie wobec inwestorów sankcji wynikających z art. 48 Prawa budowlanego. Wyjaśniono, że mając na uwadze fakt, iż przy realizacji przedmiotowej inwestycji doszło do zmiany rzędnych terenu działki, to zadaniem organów nadzoru budowlanego jest ocena charakteru tego odstąpienia, a konkretnie ustalenie, czy jest to odstąpienie istotne w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego. W przypadku takiej oceny zalecono zastosowanie wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.

PINB w Rykach rozpatrując ponownie sprawę, w celu ustalenia aktualnego stanu faktycznego niniejszej sprawy, w dniu 6 października 2021 r. dokonał oględzin zabudowania dz. o nr ewid. [...]. W ich trakcie ustalono, że na przedmiotowej działce nie są prowadzone żadne roboty budowlane związane z zagospodarowaniem terenu, a stan faktyczny od ostatniej kontroli (z dnia 5 sierpnia 2020 r.) nie uległ zmianie. Budynek gospodarczy posadowiony na tej nieruchomości ciągle znajduje się w stanie surowym zamkniętym.

PINB w Rykach postanowieniem z dnia 27 października 2021 r. znak: [...] [...]/18/19/20/2021, na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego w związku z art. 36a ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego, wstrzymał D. i L. O. prowadzenie robót budowlanych na działce o nr ewid. [...], położonej w [...], gmina R., stanowiącej własność D. i L. O., wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę. W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że w zakresie odstąpienia polegającego na podwyższeniu rzędnych terenu działki o nr ewid. [...], miało miejsce istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki. Odstępstwo to polega na zwiększeniu oddziaływania przedmiotowego budynku poza działkę, na której został on zaprojektowany, co wypełnia dyspozycję art. 36a ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego, a więc mając na uwadze zapadłe w niniejszej sprawie orzeczenia sądowoadministracyjne, w przedmiotowej sprawie należy zastosować art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego.

Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu zażalenia D. O. postanowieniem z dnia 15 grudnia 2021 r. znak: ZOA-I.7721.2.2019, utrzymał w mocy ww. postanowienie organu I instancji.

Następnie PINB w Rykach decyzją z dnia 23 grudnia 2021 r. znak: NB.7355/Gm.R./8/l6/17/18/19/20/2021, nałożył na D. i L. O. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych na działce o nr ewid. [...] położnej w [...], gmina Ryki, stanowiącej własność pp. D. i L. O. wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, wraz z opinią o prawidłowości zastosowanych rozwiązań technicznych, w terminie do 31 maja 2022 r.

L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołań D. O. oraz K. W., decyzją z dnia 23 lutego 2022 r. znak: ZOA-I.7721.2.2019, uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Tutejszy organ w uzasadnieniu decyzji wskazał m.in., że PINB w Rykach wydając rozstrzygnięcie nie zbadał, czy istnieje konieczność wykonania przez inwestora określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Organ I instancji ponownie rozpatrując niniejszą sprawę w dniu 25 maja 2022 r. przeprowadził oględziny w przedmiotowej sprawie. W trakcie czynności stwierdzono, że na działce o nr ewid. [...] w [...], gmina Ryki, nie są prowadzone żadne roboty budowlane, a stan faktyczny przedmiotowej sprawy nie uległ zmianie od czasu ostatniej kontroli.

PINB w R. decyzją z dnia 27 lipca 2022 r. znak: [...], nakazał D. i L. O. odłączenie odwodnienia dachu budynku mieszkalnego istniejącego na działce o nr ewid. [...], położonej w [...], Gmina Ryki, stanowiącej własność D. i L. O., od studni [...] zlokalizowanej na działce o nr ewid. [...], w odległości około 1 m od ogrodzenia działki o nr ewid. [...], stanowiącej własność K. W. i odprowadzanie wód opadowych z dachu ww. budynku mieszkalnego na teren nieutwardzony własnej działki bądź do usytuowanego w odległości nie mniejszej niż 2,00 m od granic działek sąsiednich, dołu chłonnego o średnicy Ř 600, głębokości co najmniej 1,50 m, w terminie do 30 października 2022 r.

Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania K. W., decyzją z dnia 26 września 2022 r. znak: ZOA-I.7721.2.2019, uchylił ww. decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 16 listopada 2022 r. o sygn. akt II SA/Lu 739/22, oddalił sprzeciw od ww. decyzji tutejszego organu.

PINB w Rykach rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę, w celu ustalenia aktualnego stanu faktycznego niniejszej sprawy, w dniu 8 marca 2023 r. dokonał oględzin zabudowania dz. o nr ewid. [...]. W ich trakcie ustalono, że na przedmiotowej działce nie są prowadzone żadne roboty budowlane związane z zagospodarowaniem terenu, a stan faktyczny od ostatniej kontroli (z dnia 25 maja 2022 r.) nie uległ zmianie, poza modernizacją bramy wjazdowej na posesję. W budynku gospodarczym na przełomie czerwca i lipca 2022 r. wykonano podkłady betonowe pod posadzki.

Organ I instancji decyzją z dnia 12 kwietnia 2023 r., znak: NB.7355/Gm.R./8/l6/17/18/19/20/21/22/2023, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, nałożył na D. i L. O. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych na działce o nr ewid. [...], położonej w [...], gmina Ryki, wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, wraz z opinią o prawidłowości zastosowanych rozwiązań technicznych oraz nakazał D. i L. O. odłączenie odwodnienia dachu budynku mieszkalnego istniejącego na działce o nr ewid. [...], położonej w [...], Gmina Ryki, od studni [...] zlokalizowanej na działce o nr ewid. [...], w odległości około 1 m od ogrodzenia działki o nr ewid. [...], stanowiącej własność p. K. W. i odprowadzanie wód opadowych z dachu ww. budynku mieszkalnego na teren nieutwardzony własnej działki bądź do usytuowanego w odległości nie mniejszej niż 2,00 m od granic działek sąsiednich, dołu chłonnego o średnicy Ř 600, głębokości co najmniej 1,50 m, w terminie do 31 sierpnia 2023 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że inwestorzy - D. i L. O. - realizując przedmiotową inwestycję dopuścili się istotnego odstąpienia od warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, ponieważ podniesiono rzędne terenu działki o nr ewid. [...] o ok. 1 m, wykonano skarpę wzdłuż granicy działki o nr ewid. [...], zmieniono naturalny spływ wód opadowych oraz podłączono rury spustowe odprowadzające wody opadowe z dachu budynku mieszkalnego do studni S1 usytuowanej w odległości ok. 1 m od granicy z działką sąsiednią o nr ewid. [...], przez co zwiększono obszar oddziaływania przedmiotowego obiektu budowlanego poza działkę, na której został on zaprojektowany i zrealizowany.

W wyniku odwołania wniesionego przez K. W. w sprawie orzekał Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie, który decyzją z dnia 21 czerwca 2023 r., znak: [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rykach.

Na wstępie organ wyjaśnił, że w sprawie zastosowanie miały przepisy Prawa budowlanego obowiązujące przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471). Natomiast przepis art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego należało zastosować w brzmieniu nadanym ww. ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. W tym kontekście organ wskazał, że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu 6 kwietnia 2016 r. oraz nie zostało zakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ww. ustawy, tj. do dnia 19 września 2020 r.

W pierwszej kolejności Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie stwierdził, że organ I instancji dokonał właściwej analizy wykonanych przez inwestorów robót budowlanych, pod względem ich zgodności z warunkami udzielonego pozwolenia na budowę oraz zatwierdzonego projektu budowlanego, stwierdzając istotne odstępstwa od warunków udzielonego pozwolenia na budowę.

Organ, odwołując się do treści art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym po dniu 19 września 2020 r.), wskazał, że z akt sprawy wynika, iż decyzja Starosty Ryckiego z dnia 30 grudnia 2015 r. znak: AB.6740.386.2015 (k. 14 akt I instancji), została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją ostateczną Wojewody Lubelskiego z dnia 8 grudnia 2016 r. znak: IF-VII.7840.4.55.2016.BZ (k. 79 i 80 akt I instancji), w związku z czym inwestorzy nie legitymują się na dzień dzisiejszy decyzją o pozwoleniu na budowę, która uprawniałaby ich do wykonania podniesienia terenu działki o nr ewid. [...] oraz wykonania odwodnienia, co przesądza o odstąpieniu od zatwierdzonego w tym zakresie projektu budowlanego.

Podwyższenie rzędnych terenu działki o nr ewid. [...] stanowi, w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym po dniu 19 września 2020 r.) istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki. Organ I instancji w toku prowadzonego postępowania słusznie wyjaśnił, że odstąpienie to powoduje zwiększenie obszaru oddziaływania obiektu budowlanego poza działkę, na której został on posadowiony. Wskutek podniesienia poziomu działki inwestorów o około 1 m, wykonano skarpę zlokalizowaną wzdłuż granicy działki o nr ewid. [...], stanowiącej własność K. W., niwelującą różnicę poziomu gruntów pomiędzy działkami o nr ewid. [...] i [...]. Takie ukształtowanie terenu działki stanowiącej własność D. i L. O. spowodowało zmianę naturalnego spływu wód opadowych. Wskazać więc należy, iż rodzaj, wielkość i charakter zmian ewidentnie kwalifikuje je jako odstąpienie istotne, zdefiniowane w art. 36a ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego.

W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie miało miejsce wykonanie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, co realizowało dyspozycję art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ww. nowelizacji) i powodowało konieczność wdrożenia postępowania naprawczego, o jakim mowa w art. 50 i 51 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ww. nowelizacji), tj. wydania decyzji nakładającej obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ww. nowelizacji).

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że w świetle poczynionych przez organ I instancji ustaleń faktycznych w zakresie dopuszczenia się przez inwestora istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, organy nadzoru budowlanego określają jedynie kierunek działań inwestora, pozostawiając mu przy tym swobodę w zakresie sposobu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Orzecznictwo sądowoadministracyjne zwraca uwagę iż, obowiązkiem projektanta jest opracowanie projektu budowlanego zamiennego zgodnie z przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, a także w sposób zapewniający doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Projekt budowlany zamienny powinien przy tym uwzględniać zmiany wynikające z wykonanych już robót budowlanych. Obowiązkiem organu jest natomiast sprawdzenie projektu zamiennego w zakresie objętym regulacją art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, mającą odpowiednie zastosowanie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ww. nowelizacji), a zwłaszcza w zakresie zgodności z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i przepisami techniczno-budowlanymi (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2517/13).

Jak podkreślił organ podstawowym celem postępowania prowadzonego w trybie art. 51 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ww. nowelizacji) jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych (obiektu budowlanego) do stanu zgodnego z prawem, przez co należy rozumieć stan, w którym określone roboty budowlane nie będą pozostawały w kolizji z przepisami prawa, a w szczególności Prawa budowlanego.

Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie podzielił także stanowisko PINB w Rykach zawarte w zaskarżonej decyzji, iż w tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym zachodzi potrzeba nakazania wykonania określonych czynności lub robót w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, poza sporządzeniem projektu budowlanego zamiennego. Organ I instancji mając na uwadze miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego oraz § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 z późn. zm.), który stanowi, iż: "Dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione.", nakazał pp. D. i L. O., w terminie do dnia 31 sierpnia 2023 r., odłączenie odwodnienia dachu budynku mieszkalnego istniejącego na działce o nr ewid. [...], położonej w [...], Gmina Ryki, od studni [...] zlokalizowanej na działce o nr ewid. [...], w odległości około 1 m od ogrodzenia działki o nr ewid. [...], stanowiącej własność K. W. i odprowadzanie wód opadowych z dachu ww. budynku mieszkalnego na teren nieutwardzony własnej działki bądź do usytuowanego w odległości nie mniejszej niż 2,00 m od granic działek sąsiednich, dołu chłonnego o średnicy Ř 600, głębokości co najmniej 1,50 m. W ocenie organu odwoławczego zakres nakazanych przez PINB w Rykach robót budowlanych czyni za dość dyspozycji § 28 ust. 2 ww. rozporządzenia ws. Warunków technicznych, który stanowi, że: "W przypadku budynków niskich lub budynków, dla których nie ma możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych".

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że pracownicy organów nadzoru budowlanego powinni co do zasady samodzielnie dokonywać ustaleń w przedmiocie stanu technicznego i faktycznego obiektów budowlanych. W inspektoratach nadzoru budowlanego na stanowiskach inspektorów nadzoru zatrudnione są bowiem osoby, które posiadają uprawnienia budowlane co najmniej w ograniczonym zakresie. PINB w Rykach dokonał oceny i opisu wykonanych robót budowlanych w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy w sprawie i określił zakres robót budowlanych niezbędnych do wykonania w przedmiotowym przypadku

Organ wskazał, że niezrozumiały jest zarzut strony skarżącej jakoby organ I instancji miał stwierdzić w zaskarżonej decyzji, iż można nie nakładać obowiązku sporządzenia projektu zamiennego zagospodarowania działki. Zaskarżona decyzja organu I instancji z dnia 12 kwietnia 2023 r. znak: NB.7355/Gm.R./8/l6/17/ł8/19/20/21/22/2023, w istocie nakłada na D. i L. O. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych na działce o nr ewid. [...], położonej w [...], gmina Ryki, wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, wraz z opinią o prawidłowości zastosowanych rozwiązań technicznych, w terminie do dnia 31 sierpnia 2023 r.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nadto, że w sprawie dokonano wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniono zebrany w sprawie materiał dowodowy. PINB w Rykach dokonał także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosował normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

Decyzja Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie została zaskarżona przez K. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

W skardze decyzji zarzucono naruszenie:

• art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, poprzez jego niezastosowanie, to jest niezastosowanie przepisu, który obliguje organ do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, poprzez brak zobowiązania Uczestników do usunięcia w sposób skuteczny, określony przez Organ I Instancji, to jest do zmiany przez Uczestników kierunku spływu wód opadowych z działki Uczestników i skierowanie ich w innym kierunku, niż na działkę Wnioskodawców i przywrócenia stanu poprzedniego, tj. zgodnie z naturalnym kierunkiem spływy kierunek na wschód. Organ II Instancji w skarżonej decyzji błędnie uznał za Organem I Instancji, że wskazane w decyzji roboty budowlane, tożsame ze wskazanymi w decyzji z dnia 27 lipca 2022 r., sygn. akt: NB.7355/Gm.R./8/16/l 7/18/19/20/21/2022, są wystarczające do doprowadzenia nieruchomości Uczestników do stanu zgodnego z prawem, a ich wykonanie kończy problem zalewania działki Wnioskodawczyni, a przez nakazanie wykonania projektu budowlanego zamiennego Organ I Instancji jedynie sankcjonuje i legalizuje prace budowlane niezgodne nie tylko z zatwierdzonym projektem zgodnym z warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę, ale także niezgodne z m.p.z.p. i przepisami prawa, co jest oczywiście niedopuszczalne,

• art. 7, 8, 9, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a. poprzez całkowite pominięcie materiału dowodowego zebranego w sprawie - Organ II Instancji nie dostrzegł, że Organ I Instancji od ośmiu lat nie podejmuje żadnych kroków w celu wyjaśnienia sprawy, mimo oczywistych argumentów Wnioskodawczyni i oczywistej zasadności jej żądania, nie rozpoznaje sprawy co do jej istoty. Obydwa Organy nie uwzględniają faktu, iż postępowanie z wniosku z dnia 23 lutego 2017 r. /postępowania w sprawie doprowadzenia stanu działki Uczestników do stanu zgodnego z zezwoleniem na budowę z roku 2011/ i z wniosku z dnia 01 kwietnia 2016 r. zostały postanowieniem PINB w Rykach z dnia 04 października 2017r. połączone do wspólnego rozpoznania.

Wskazując na takie zarzuty w skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu zasadnicza wadliwość orzekania w sprawie polegała na niedostatecznym wyjaśnieniu i rozpatrzeniu przez organy nadzoru budowlanego czy zakres nakazanych do wykonania robót budowlanych jest wystarczający do zniwelowania zmiany naturalnego spływu wód opadowych, do której doszło w wyniku zaistniałego odstępstwa od projektu budowlanego w związku podniesieniem poziomu działki inwestorów.

Zaskarżonym rozstrzygnięciem Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rykach z dnia 12 kwietnia 2023 r. znak: NB.7355/Gm.R./8/l6/17/18/19/20/21/22/2023, nakładającą na D. i L. O. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych na działce o nr ewid. [...], położonej w [...], gmina Ryki, stanowiącej własność D. i L. O., wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, wraz z opinią o prawidłowości zastosowanych rozwiązań technicznych oraz nakazującą D. i L. O. odłączenie odwodnienia dachu budynku mieszkalnego istniejącego na działce o nr ewid. [...], położonej w [...], Gmina Ryki, stanowiącej własność D. i L. O., od studni [...] zlokalizowanej na działce o nr ewid. [...], w odległości około 1 m od ogrodzenia działki o nr ewid. [...], stanowiącej własność K. W. i odprowadzanie wód opadowych z dachu ww. budynku mieszkalnego na teren nieutwardzony własnej działki bądź do usytuowanego w odległości nie mniejszej niż 2,00 m od granic działek sąsiednich, dołu chłonnego o średnicy Ř 600, głębokości co najmniej 1,50 m, w terminie do 31 sierpnia 2023 r.

Prawnomaterialną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm. - dalej jako: "prawo budowlane" lub "p.b.").

Kwestionowaną w sprawie decyzją nałożono na inwestorów obowiązki dwojakiego rodzaju: po pierwsze obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, po drugie obowiązek wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Rozstrzygnięcie takie znajduje podstawę w art. 51 ust.1 pkt 3 prawa budowlanego.

Z ustaleń organu wynika, że inwestorzy dopuścili się istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, co obligowało organ do nałożenia na inwestorów obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego.

Rozstrzygnięcie takie znajduje swe uzasadnienie w dokonanych ustaleniach faktycznych i zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

W tej części decyzji nie kwestionowali ani inwestorzy, ani też sama skarżąca, która zarzucała naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. poprzez jego niezastosowanie, to jest niezastosowanie przepisu, który obliguje organ do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, poprzez brak zobowiązania uczestników do usunięcia w sposób skuteczny, określony przez organ I Instancji, to jest do zmiany przez uczestników kierunku spływu wód opadowych z działki uczestników i skierowanie ich w innym kierunku, niż na działkę wnioskodawców i przywrócenia stanu poprzedniego, tj. zgodnie z naturalnym kierunkiem spływy kierunek na wschód.

Niewątpliwie z art. 51 ust.1 pkt 3 p.b. wynika konieczność nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Nałożenie w decyzji wydawanej na podstawie art. 51 ust.1 pkt 3 p.b. obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych jest konieczne zawsze wtedy, gdy jest to niezbędne do doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

W sprawie, co do zasady, organ dostrzegał konieczność nakazania inwestorom wykonania określonych robót budowlanych albowiem rozstrzygnięcie takie zostało zamieszczone w zaskarżonej decyzji

Konieczność nałożenia na inwestorów obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem nie budzi w sprawie wątpliwości w związku z ustaleniem, że wskutek podniesienia poziomu działki inwestorów o około 1 m, wykonano skarpę zlokalizowaną wzdłuż granicy działki o nr ewid. [...], stanowiącej własność K. W., niwelującą różnicę poziomu gruntów pomiędzy działkami o nr ewid. [...] i [...], a takie ukształtowanie terenu działki stanowiącej własność inwestorów spowodowało zmianę naturalnego spływu wód opadowych.

Organ odwoławczy wprost podzielił stanowisko PINB w Rykach, iż w tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym zachodzi potrzeba nakazania wykonania określonych czynności lub robót w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, poza sporządzeniem projektu budowlanego zamiennego oraz przywołał w tym kontekście § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który stanowi, iż: "Dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione".

Tymi też okolicznościami organ motywował nałożenie na inwestorów obowiązku odłączenie odwodnienia dachu budynku mieszkalnego istniejącego na działce o nr ewid. [...], położonej w [...], stanowiącej własność D. i L. O., od studni [...] zlokalizowanej na działce o nr ewid. [...], w odległości około 1 m od ogrodzenia działki o nr ewid. [...], stanowiącej własność K. W. i odprowadzanie wód opadowych z dachu ww. budynku mieszkalnego na teren nieutwardzony własnej działki bądź do usytuowanego w odległości nie mniejszej niż 2,00 m od granic działek sąsiednich, dołu chłonnego o średnicy Ř 600, głębokości co najmniej 1,50 m, w terminie do 31 sierpnia 2023 r.

Analiza treści powyższych nakazów, opiewających na odłączenie odwodnienia dachu budynku mieszkalnego inwestorów od studni S1 zlokalizowanej w odległości około 1 m od granicy nieruchomości stron oraz odprowadzanie wód opadowych z dachu budynku mieszkalnego na teren nieutwardzony własnej działki bądź do dołu chłonnego usytuowanego w odległości nie mniejszej niż 2,00 m od granic działek sąsiednich, wskazuje, że nakazy te miały na celu przeciwdziałanie możności odprowadzania wód opadowych i roztopowych z nieruchomości (budynku) inwestorów na grunty sąsiednie.

Skutkiem wykonania tych robót powinno być zatem wykluczenie możności odprowadzania wód opadowych i roztopowych z nieruchomości (budynku) inwestorów na grunty sąsiednie – działkę nr [...] stanowiącą własność skarżącej K. W..

W realiach przedmiotowej sprawy nie jest to wystarczające albowiem niedozwolona zmiana stanu wód na gruncie to nie tylko odprowadzanie wód na grunty sąsiednie, ale również zmiana kierunku i natężenia odpływu wód opadowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Stan prawny, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., a do którego należy doprowadzić wadliwie wykonane roboty budowlane, to także stan uwzględniający zakaz z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Powyższe miał na uwadze także organ nadzoru budowlanego przywołując ten przepis w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

§ 29 rozporządzenia stanowi, że zabronione jest dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości.

Zakres przedmiotowy powyższego przepisu jest szeroki. Wyklucza on tak możność odprowadzania wód opadowych na grunty sąsiednie, jak również zabrania dokonywania jakiejkolwiek zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości.

Trafnie więc w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że przepis ten reguluje nie tylko stany faktyczne dotyczące odprowadzania wód opadowych z terenów wyżej położonych na tereny niżej położone, ale także sytuacje spowodowane robotami budowlanymi skutkującymi podwyższeniem rzędnej terenu w wyniku czego dochodzi do zmiany dotychczasowego kierunku spływu wód opadowych, a więc w sytuacji, gdy właściciel nieruchomości sąsiedniej domaga się utrzymania dotychczasowego kierunku spływu wód opadowych z terenu jego nieruchomości, który to spływ został zmieniony na skutek podjęcia robót związanych z projektowaną budową oraz daje organom podstawę do nałożenia na inwestora obowiązku podjęcia działań zapobiegających zmianie naturalnego spływu opadowych wód powierzchniowych powodującego zatrzymywanie się tych wód na sąsiedniej działce (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 1189/10).

W sprawie, co ustalił także organ odwoławczy, nie budzi wątpliwości, że wskutek podniesienia poziomu działki inwestorów wykonano skarpę zlokalizowaną wzdłuż granicy nieruchomości niwelującą różnicę poziomu gruntów pomiędzy działkami nr [...] i [...], a takie ukształtowanie terenu działki stanowiącej własność inwestorów spowodowało zmianę naturalnego spływu wód opadowych. Naturalny, istniejący w tym miejscu spływ wód opadowych z terenów położnych wyżej, w tym m.in. z działki skarżącej nr [...], odbywał się przez działkę inwestorów nr [...].

Skoro więc wskutek nielegalnych działań inwestorów doszło do zmiany naturalnego spływu wód opadowych to tym samym obowiązkiem organu było wyjaśnienie tej kwestii oraz nałożenie na inwestorów obowiązku wykonania takich czynności lub robót budowlanych, któryby przywróciłyby naturalny spływ wód opadowych na tym terenie.

Jak wskazano w zaskarżonej decyzji nałożono na inwestorów jedynie obowiązki mające na celu wykluczenie możności odprowadzania wód opadowych i roztopowych z nieruchomości (budynku) inwestorów na grunty sąsiednie. W decyzji nie nałożono natomiast na inwestorów żadnych obowiązków, których celem byłoby utrzymanie (przywrócenie) dotychczasowego kierunku spływu wód opadowych z terenu nieruchomości skarżącej, a który to spływ został zmieniony na skutek wykonania robót budowlanych przez inwestorów. W szczególności w decyzji nie nałożono na inwestorów obowiązku podjęcia działań niwelujących dokonaną zmianę naturalnego spływu opadowych wód opadowych, która skutkowała zatrzymywaniem się tych wód na sąsiedniej działce stanowiącej własność K. W..

Organ odwoławczy, pomimo, że dostrzegał fakt dokonanej na tym terenie zmiany naturalnego spływu wód opadowych, to jednak w żaden sposób okoliczności tej nie wyjaśnił i nie rozpatrzył, szczególności w kontekście potrzeby nałożenie na inwestorów obowiązku wykonania czynności lub robót budowlanych, które przywróciłyby naturalny spływ wód opadowych na tym terenie.

W sprawie organ odwoławczy całkowicie pominął powyższe okoliczności, co oznacza, że w sposób niedostateczny wyjaśnił i rozpatrzył kwestię nałożenia na inwestorów obowiązku wykonania wszystkich czynności lub robót budowlanych, które są niezbędne do doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, z uwagi na dokonaną przez inwestorów zmianą naturalnego spływu wód opadowych.

Zaniechanie przez Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie należytego wyjaśnienia i rozpatrzenia tych okoliczności sprawia, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Naruszenie to dotyczyło okoliczności, które decydowały o istocie i zakresie obowiązków nakładanych decyzją wydawaną w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., co oznacza, że kwalifikować należało je jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy i skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Organ w tym zakresie dopuścił się także naruszenia prawa materialnego, nieprawidłowo stosując w sprawie art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego. Naruszenie prawa materialnego miało tu charakter wtórny albowiem było konsekwencją niedostatecznego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Naruszenie to dotyczyło okoliczności, które przesądzały o możliwości i potrzebie nałożenia na inwestorów obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, co sprawia, że kwalifikować należy je jako mające istotny wpływ na wynik sprawy i skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Nadto, mimo, że zarzuty dotyczące tych kwestii podnoszono także we wniesionym odwołaniu i wcześniejszych pismach skarżącej, organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do tych okoliczności, czym naruszył także art. 107 § 3 k.p.a. oraz przepisy statuujące dwuinstancyjność postępowania. Obowiązkiem organu odwoławczego przy uzasadnianiu decyzji jest bowiem ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w odwołaniu oraz w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego.

W tym kontekście należy natomiast zauważyć, że do okoliczności takich odniósł się natomiast organ I instancji, który wyjaśnił, że wody opadowe z działki o nr [...] - własność K. W. przechwytywane są przez usytuowany w ogrodzeniu wlot do betonowej studni [...] (usytuowanej ok. 1 m od ww. ogrodzenia), a następnie rurociągiem średnicy 0,6m odprowadzane na działkę nr [...] (instalacja wykonana w miejscu istniejącej wcześniej na działce nr [...] niecki terenowej). Bezspornym jest, że wykonane ukształtowanie terenu działki stanowiącej własność [...] i L. O. spowodowało zmianę naturalnego spływu wód opadowych. Jednakże ewidentnie wykonana w miejscu istniejącej wcześniej niecki terenowej na działce nr [...] instalacja spowodowała, iż zmianie nie uległ kierunek spływu wód jaki istniał na przedmiotowej działce przed rozpoczęciem robót.

Okoliczność taka nie może jednak sanować decyzji organu odwoławczego.

Po pierwsze organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do tych okoliczności, ani też w żaden sposób ich nie rozpatrzył.

Rozstrzygając w sprawie dotyczącej wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego organ musi rozważyć także to czy przy wykonaniu obiektu doszło do naruszenia norm techniczno-budowlanych i czy zachodzi potrzeba doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Rezultat powyższych rozważań musi zostać odzwierciedlony w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym w sposób umożliwiający dokonanie sądowej kontroli decyzji i rozstrzygnięcie czy wydana decyzja nie cechuje się dowolnością.

Obowiązek taki odnosi się również do rozpoznającego odwołanie organu drugiej instancji.

Wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej.

Organ odwoławczy jest wyposażony przede wszystkim w kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a tylko w ograniczonym zakresie ma on kompetencje kasacyjne. Istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu (zażaleniu) w stosunku do decyzji organu I instancji.

W tej sytuacji obowiązkiem organu drugiej instancji było ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy administracyjnej.

Organ odwoławczy powinien zatem dokonać ustalenia i oceny wszystkich okoliczności istotnych do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., w tym także kwestii nałożenia na inwestorów obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Nadto obowiązkiem organu drugiej instancji, oprócz ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w całości, była także kontrola zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu w stosunku do rozstrzygnięcia organu I instancji oraz odniesienie się do tych zarzutów w uzasadnieniu decyzji. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego strona winna dowiedzieć się między innymi o tym, jak ten organ ocenił podniesione przez nią zarzuty, a stanowisko w tym zakresie powinno być umotywowane. (art. 107 § 3 k.p.a. i art. 127 § 2 k.p.a.), a z czego organ odwoławczy się nie wywiązał.

Po drugie stanowisko organu I instancji, co do tego, że wykonana w miejsce istniejącej wcześniej niecki terenowej na działce nr [...] instalacja składająca się z wlotu w ogrodzeniu, studni S1 i studni S2 oraz łączącego je rurociągu spowodowała, że zmianie nie uległ kierunek spływu wód jaki istniał na przedmiotowej działce przed rozpoczęciem robót, nie ma bynajmniej charakteru ewidentnego, czy też oczywistego.

W tej kwestii już na samym wstępie należy zauważyć, że przeprowadzone w sprawie oględziny, choć stosunkowo liczne, to mają jednak charakter niezwykle lakoniczny i ogólnikowy. Dotyczy to również oględzin tej instalacji, które przeprowadzono w dniu 6 października 2021 r. (k.377 akt administracyjnych). Protokół z tych oględzin ma ogólnikowy charakter, przy czym w ramach tych oględzin nie opisano w żaden sposób, ani też nie zmierzono wlotu usytuowanego w ogrodzeniu, przez który mają być przechwytywane wody opadowe z działki nr [...]. Wlotu tego nie opisano i nie zwymiarowano także podczas innych oględzin przeprowadzonych w sprawie, a jedyne jego fotografie to te złożone do akt sprawy na k.445-448 akt administracyjnych.

Na podstawie samych protokołów z oględzin trudno jest stwierdzić, czy wykonanie przedmiotowej instalacji składającej się z wlotu w ogrodzeniu, studni S1 i studni S2 oraz łączącego je rurociągu, jest wystarczające do tego, by przywrócić w tym miejscu naturalny spływ wód opadowych, który został zakłócony działaniem inwestorów i który skutkował zatrzymywaniem się wód opadowych na sąsiedniej działce stanowiącej własność skarżącej.

Przede wszystkim przeciwko takiemu twierdzeniu przeczą złożone do akt administracyjnych fotografie, na których widać bardzo duże zastoiska wody na działce skarżącej przy granicy z działką inwestorów (k.29-41 akt administracyjnych). Powyższe potwierdzałoby twierdzenia skarżącej, że to betonowe elementy ogrodzenia skarżących tamują odpływ wody opadowej z działki skarżącej oraz przeczyłyby twierdzeniu, że wykonana przez inwestorów instalacja, łącznie z wlotem usytuowanym w ogrodzeniu, pozwala na odprowadzenie wód opadowych z działki skarżącej w takim stopniu, w jakim było to możliwe przed dokonaną przez inwestorów zmianą naturalnego spływu wód opadowych na tym obszarze.

Do tych okoliczności nie odniósł się żaden z organów, co świadczy o nienależytym wyjaśnieniu i rozpatrzeniu tych okoliczności. W szczególności zaś żaden z organów nie rozważył, czy dla przywrócenia naturalnego spływu wód opadowych na tym obszarze nie jest konieczne wykonania jakiś dodatkowych robót budowlanych, takich jak przykładowo wykonanie kolejnych wlotów w ogrodzeniu umożliwiających pełny spływ wód opadowych z działki skarżącej, czy chociażby robót na które wskazywali sami inwestorzy podczas przeprowadzonej rozprawy administracyjnej takich jak odsunięcia studni chłonnej i wierzchołka wykonanej skarpy na odległość dalszą od granicy nieruchomości, czy też wykonanie dodatkowego odpływu liniowego z korytek betonowych wzdłuż granicy nieruchomości (k.233-234 akt administracyjnych).

Zaniechanie przez organy wyjaśnienia tych okoliczności świadczy o braku należytego wyjaśnienia i rozpatrzenia okoliczności istotnych dla wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b.

Jako, że uchybień takich dopuściły się organy obu instancji, oprócz zaskarżonej decyzji, uchylono także decyzję organu pierwszej instancji (art. 135 p.p.s.a.).

Skutkiem wyroku Sądu będzie powrót sprawy do etapu postępowania przed organem I instancji, celem ponownego rozpatrzenia. Obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę będzie ponowne rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wyżej oceny prawnej (art. 153 p.p.s.a.).

W ponowionym postępowaniu organ powinien w pierwszym rzędzie dokonać oceny czy wykonanie instalacji składającej się z wlotu w ogrodzeniu, studni S1 i studni S2 oraz łączącego je rurociągu, jest wystarczające do tego, by przywrócić na tym obszarze naturalny spływ wód opadowych, który został zakłócony działaniem inwestorów i który skutkował zatrzymywaniem się wód opadowych na sąsiedniej działce stanowiącej własność skarżącej.

Organ powinien także wyjaśnić i rozważyć czy i jakie czynności oraz roboty budowlane należy wykonać w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, po to, by wykluczyć tak możność odprowadzania wód opadowych na grunty sąsiednie, jak również, by przywrócić naturalny spływ wód opadowych na tym terenie.

Organy rozpatrzą cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i uwzględnią przy rozstrzyganiu sprawy wszystkie przeprowadzone dowody, dbając o to, by dokonane ustalenia faktyczne wynikały z przeprowadzonych w postępowaniu środków dowodowych. Sporządzając uzasadnienie decyzji organy zadbają o to, by należycie i wyczerpująco wyjaśnić podstawę faktyczna i prawną rozstrzygnięcia.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na koszty poniesione przez skarżącą składały się kwoty: 500 zł uiszczonego wpisu oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł.