Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 786/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Świadczenie socjalne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca) Asesor WSA Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej, po rozpatrzeniu odwołania G. R. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Parczewa z [...] marca 2023 r., Nr [...], o odmowie przyznania G. R. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad żoną A. R..

Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.

Wnioskiem z 6 lutego 2023 r. G. R. (dalej jako "skarżący") wystąpił o ustalenie na jego rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad żoną A. R.. Do wniosku dołączył wymagane dokumenty i oświadczenia, w tym orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Starachowicach z dnia 7 sierpnia 2006 r., Nr [...], o znacznym stopniu niepełnosprawności żony, wydanym na stałe.

Decyzją z [...] marca 2023 r., Nr [...], Burmistrz Parczewa (dalej jako "organ I instancji") odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niespełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą jest związek przyczynowo skutkowy między rezygnacją i niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną. Organ I instancji ustalił, że wprawdzie żona skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe, jednak nie jest osobą niezdolną do pracy. Przez kilka lat pracowała jako kasjerka oraz opiekunka. Nie wymaga pomocy przy przemieszczaniu się. Czynności związane z samoobsługą, takie jak spożywanie posiłków, korzystanie z toalety, dbanie o higienę osobistą wykonuje samodzielnie. Czynności wykonywane przez skarżącego stanowią zwykłe obowiązki osoby pozostającej w związku małżeńskim i będącej jednocześnie rodzicem.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił organowi I instancji błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy poprzez przyjęcie, że zakres opieki nad żoną nie wypełnia dyspozycji tego przepisu, podczas gdy w rozumieniu tego przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długoterminowej lecz niekoniecznie całodobowej. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki nad żoną.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W ocenie Kolegium organowi I instancji nie można skutecznie zarzucić naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615). Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący spełnia część przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w art. 17 ust. 1 ustawy, a mianowicie mieści się w kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego określonym w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż jest obciążony wobec żony obowiązkiem alimentacyjnym, o którym mowa w art. 23 i 27 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a jego żona legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym przez Powiatowy Zespól do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Starachowicach z dnia 7 sierpnia 2006r. Nr [...] W orzeczeniu tym stwierdzono, że niepełnosprawność i znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 2001 r. Stwierdzono ponadto, że A. R. jest zdolna do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej (pkt 1) i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7). A. R. legitymuje się równocześnie orzeczeniem Komisji Lekarskiej z 18 kwietnia 2019 r. w którym stwierdzono, że nie jest ona niezdolna do pracy, co wynika z decyzji ZUS z dnia 24 kwietnia 2019 r. Nr [...] odmawiającej przyznania A. R. prawa do renty socjalnej.

Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 14 lutego 2023 r. z G. R. w obecności jego żony wynika, że niepełnosprawność A. R. związana jest z dysfunkcją narządu ruchu polegającą na tym, że żona skarżącego ma niedowład prawej stopy i w związku z tym lekko utyka. Ponadto leczy się z powodu schorzeń nerek (ma wyznaczony zabieg usunięcia kamieni nerkowych) i uskarża się na dolegliwości związane ze schorzeniem kręgosłupa, ale podczas wywiadu nie okazała żadnych dokumentów lekarskich potwierdzających te schorzenia. Obecnie tylko w razie potrzeby przyjmuje leki przeciwbólowe i leki bez recepty związane z chorobą nerek oraz leki ziołowe.

Organ odwoławczy stwierdził, że A. R. pomimo swojej niepełnosprawności w stopniu znacznym nie potrzebuje pomocy męża w poruszaniu się, porusza się samodzielnie, a nawet jest w stanie nosić na rękach dwuletnie dziecko. Nie potrzebuje pomocy przy spożywaniu posiłków, załatwianiu potrzeb fizjologicznych, przyjmowaniu leków, załatwianiu spraw urzędowych. Jest w stanie sama umyć się, przygotować obiad, pozmywać naczynia, zaopiekować się czworgiem dzieci w wieku 15, 13, 9, i 2 lat, a jedynie gdy gorzej się czuje, wymaga pomocy męża w tych czynnościach.

Organ ustalił, że w okresie od 21 października 2019 r. do 30 września 2022 r. A. R. była zatrudniona na stanowisku sprzedawca - kasjer w firmie [...] Sp. z o.o., w pełnym wymiarze czasu pracy i ze świadectwa pracy nie wynika, aby była to praca w "warunkach chronionych". Wcześniej, bo od 7 grudnia 2017 r. do 1 października 2018 r. A. R. była również zatrudniona w Domu Pomocy Społecznej w K. na stanowisku opiekuna.

Biorąc pod uwagę stan faktyczny ustalony podczas wywiadu środowiskowego ze skarżącym i jego żoną organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że czynności, przy których A. R. wymaga pomocy, a więc pomoc przy wejściu lub wyjściu z wanny, a także w opiekowaniu się dziećmi, gotowaniu, sprzątaniu, zmywaniu, praniu - i to tylko wtedy, gdy czuje się gorzej - a także robieniu zakupów i paleniu w piecu, nie są czynnościami ściśle związanymi z opieką nad osobą niepełnosprawną, ale z prowadzeniem gospodarstwa domowego i są wykonywane w każdym gospodarstwie domowym, także w takim, w którym członkowie rodziny są aktywni zawodowo i wychowują dzieci. Twierdzenia skarżącego podczas wywiadu środowiskowego, że nie może zostawić żony samej na dłużej niż 3-4 godziny, a także, że musi być w gotowości do niesienia pomocy w razie potrzeby uznał organ za nieprzekonujące z uwagi na to, że żona skarżącego już po ustaleniu znacznego stopnia niepełnosprawności pracowała w pełnym wymiarze czasu pracy. Tym samym skarżący nie spełnia warunku określonego w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Organ odwoławczy podkreślił, że nie zawsze ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności automatycznie nakazuje przyjąć, że osoba niepełnosprawna wymaga opieki w takim rozmiarze, który uniemożliwia opiekunowi podjęcie aktywności zawodowej. Opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a jej zakres musi wykluczać możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa procesowego organ odwoławczy stwierdził, że okoliczności dotyczące zakresu opieki skarżącego nad żoną zostały ustalone w oparciu o wyjaśnienia ich samych podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 14 lutego 2023 r. Wyjaśnienia te dały obraz codziennych potrzeb życiowych, które pomimo niepełnosprawności A. R. jest w stanie zaspokoić sama we własnym zakresie i tych, przy których wymaga pomocy innej osoby i pozwoliły ocenić, czy opieka sprawowana przez skarżącego uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję organu II instancji skarżący zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych:

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaną przez niego opieką nad żoną podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo-skutkowy istnieje.

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącego nie wypełnia dyspozycji przepisu, podczas gdy w rozumieniu powołanego przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia - opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej;

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad żoną, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz decyzji organu I instancji. Jednocześnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona. W ocenie sądu organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego.

Przedmiotem skargi jest decyzja o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz osoby uprawnione do świadczenia określone zostały w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "ustawa" lub w skrócie: "u.ś.r.".

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przepis art. 17 ust. 5 stanowi natomiast, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego;

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury.

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Skarżący ubiegał się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad A. R., legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Starachowicach z 7 sierpnia 2006 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, ustalającym jako przyczynę niepełnosprawności upośledzenie narządu ruchu, istniejące od 2001 r. Z orzeczenia tego wynika ponadto, że A. R. jest zdolna do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Skarżący jest mężem A. R., należy zatem do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Nie zachodzą także przesłanki negatywne, określone w art. 17 ust. 5 u.ś.r., co jest bezsporne. Sąd podziela jednak stanowisko organów obu instancji, że skarżącemu nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, ponieważ nie została spełniona podstawowa przesłanka określona w art. 17 ust. 1 ustawy, to jest niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. rezygnacja z zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej – powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Z art. 17 ust. 1 wynika, że w przypadku ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne niezbędne jest wykazanie, że istnieje konieczność sprawowania stałej lub długotrwałej opieki, która powoduje niemożność podjęcia zatrudnienia przez osobę bliską lub powoduje konieczność rezygnacji z zatrudnienia Konieczne jest ustalenie wymiaru opieki, jakiej wymaga osoba niepełnosprawna, w celu zaspokojenia jej potrzeb w aspekcie braku możliwości podjęcia aktywności zawodowej przez jej opiekuna (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1655/22, czy z 26 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 1205/22). Ocena ta jest możliwa wyłącznie poprzez ustalenie, jakie codzienne potrzeby życiowe - pomimo niepełnosprawności - jest w stanie zaspokoić sobie we własnym zakresie osoba niepełnosprawna ewentualnie, w zakresie jakich potrzeb ma już zapewnioną pomoc osób bliskich. Tylko w razie ustalenia, że w przeważającym zakresie takie potrzeby osoby niepełnosprawnej nie mogą być zaspokojone w powyższy sposób, można mówić o konieczności rezygnacji z zatrudnienia przez członka rodziny w celu zapewnienia osobie niepełnosprawnej koniecznej opieki.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną musi istnieć taki związek, w którym to konieczność sprawowania opieki jest przyczyną, a zarazem przeszkodą w podejmowaniu pracy zarobkowej. Dopiero istnienie takiego związku powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne staje się surogatem wynagrodzenia za pracę, której opiekun nie może podjąć bądź kontynuować (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1575/22, z 14 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 1239/22, z 21 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 794/22, czy z 23 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 237/20).

Pomiędzy zaprzestaniem (bądź niepodejmowaniem) zatrudnienia a sprawowaną opieką musi zatem istnieć bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy, którego brak wyklucza możliwość przyznania świadczenia (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1096/22).

Ustawa nie określa charakteru opieki, w szczególności nie wskazuje, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest opieka stała. Jednak cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego nakazują przyjąć, że chodzi tu o ustawiczną opiekę nad osobą niepełnosprawną. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Opieka uprawniająca do świadczenia pielęgnacyjnego jest takim rodzajem opieki, która powoduje, że niemożliwe jest sprawowanie opieki i jednoczesne świadczenie pracy czy wykonywanie innych czynności zarobkowych. Innymi słowy, to konieczność sprawowania określonej formy opieki stanowi przyczynę rezygnacji z zatrudnienia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1096/22). Do cech takiej opieki należy zaliczyć długoterminowość jej sprawowania lub trwały charakter. Opieka stała, poza tym, że wyklucza możliwość wykonywania pracy zarobkowej, powinna być sprawowana codziennie. Opieka ta nie może zatem być świadczona niecodziennie, a jeżeli nawet codziennie, to wyłącznie przez część doby (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 sierpnia 20223 r., sygn. akt I OSK 1661/22, czy z 26 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 1205/22).

W rozpoznawanej sprawie organ ustalił, że skarżący nie sprawuje nad żoną opieki, która uniemożliwiałaby podjęcie zatrudnienia, a zatem nie sprawuje opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Ustalenie to jest prawidłowe, znajduje bowiem potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Skarżący nie podważył skutecznie ustaleń organu.

Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, pracownik socjalny przeprowadził w dniu 14 lutego 2023 r. wywiad środowiskowy, mający na celu ustalenie okoliczności dotyczących sprawowania przez skarżącego opieki nad żoną.

Z protokołu sporządzonego w czasie wywiadu wynika, że żona skarżącego utyka lekko na prawą nogę, jednak porusza się samodzielnie, nie potrzebuje pomocy męża w poruszaniu się, sama dba o własną higienę - samodzielnie wykonuje wszystkie czynności higieniczne, czasami potrzebuje tylko pomocy męża przy wyjściu z wanny, samodzielnie spożywa posiłki. Skarżący oświadczył wprawdzie, że jego opieka polega na gotowaniu, sprzątaniu, praniu oraz pomocy przy wychowywaniu dzieci, jego żona stwierdziła jednak, że jest w stanie samodzielnie wykonywać takie prace domowe, jak gotowanie czy zmywanie. Mąż robi natomiast zakupy i pali w piecu. Skarżący i jego żona mają czworo dzieci w wieku 15, 13, 9, i 2 lat. Jak zauważył pracownik sporządzającym wywiad środowiskowy, żona skarżącego nie tylko porusza się bez czyjejkolwiek pomocy, ale jest nawet w stanie podnosić i nosić na rękach dwuletnie dziecko, co wielokrotnie czyniła w czasie wywiadu.

Z wywiadu środowiskowego wynika, że żona skarżącego nie potrzebuje pomocy przy spożywaniu posiłków, załatwianiu potrzeb fizjologicznych, przyjmowaniu leków, załatwianiu spraw urzędowych. Jest w stanie sama umyć się, przygotować obiad, pozmywać naczynia, zaopiekować się czworgiem dzieci, a jedynie gdy gorzej się czuje, wymaga pomocy męża w tych czynnościach.

Podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym czynności wykonywane przez skarżącego nie wymagają ciągłego i nieprzerwanego zaangażowania skarżącego. Czynności te w znacznej mierze polegają na wykonywaniu zwykłych czynności związanych z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego i opieką nad dziećmi. Jako takie czynności te nie kolidują zatem z możliwością podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i mogą być wykonywane obok czynności mających na celu zapewnienie bieżących środków utrzymania. Deklarowany przez skarżącego wymiar opieki nie charakteryzuje się zatem związkiem przyczynowo-skutkowym wymaganym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W świetle przedstawionych okoliczności nie budzi wątpliwości, że pomoc świadczona przez skarżącego żonie nie ma charakteru stałej i ciągłej opieki, która wymuszałaby rezygnację z zatrudnienia. Trafnie zauważa organ, że jeżeli nawet skarżący pomaga żonie w jakimś zakresie, to czynności, przy których żona skarżącego wymaga pomocy, a więc pomoc przy wejściu lub wyjściu z wanny, a także w opiekowaniu się dziećmi, gotowaniu, sprzątaniu, zmywaniu, praniu - i to tylko wtedy, gdy czuje się gorzej - a także robieniu zakupów i paleniu w piecu, nie są czynnościami ściśle związanymi z opieką nad osobą niepełnosprawną, ale z prowadzeniem gospodarstwa domowego i są wykonywane w każdym gospodarstwie domowym, także w takim, w którym członkowie rodziny są aktywni zawodowo i wychowują dzieci. Słusznie również uznał organ za nieprzekonujące twierdzenia skarżącego, że nie może zostawić żony samej na dłużej niż 3-4 godziny, a także, że musi być w gotowości do niesienia pomocy w razie potrzeby. Należy bowiem zauważyć, że jak wynika z prawidłowych ustaleń organu, od 7 grudnia 2017 r. do 1 października 2018 r. żona skarżącego była zatrudniona w Domu Pomocy Społecznej w K. na stanowisku opiekunki. Z kolei w okresie od 21 października 2019 r. do 30 września 2022 r. żona skarżącego była zatrudniona na stanowisku sprzedawca - kasjer w firmie [...] Sp. z o.o., w pełnym wymiarze czasu pracy i - co należy podkreślić - ze świadectwa pracy nie wynika, aby była to praca w warunkach chronionych. Oba okresy zatrudnienia przypadają na czas niepełnosprawności skarżącej, istniejącej – jak wynika z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Starachowicach z 7 sierpnia 2006 r. – od 2001 r. Należy również zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się dokument (decyzja ZUS z 24 kwietnia 2019 r. Nr [...] odmawiająca przyznania A. R. prawa do renty socjalnej), z którego wynika, że orzeczeniem z 18 kwietnia 2019 r. Komisji Lekarska nie stwierdziła całkowitej niezdolności do pracy A. R..

Trudno zatem uznać argumenty skarżącego o konieczności sprawowania opieki nad żoną, która jeszcze niedawno pracowała w pełnym wymiarze czasu pracy i zajmowała się czworgiem dzieci. Skarżący sam przyznał, że tylko pomaga przy wychowywaniu dzieci.

Z akt sprawy nie wynika, by po ustaniu zatrudnienia doszło do znaczącego pogorszenia stanu zdrowia żony skarżącego. Do akt nie została dołączona żadna dokumentacja lekarska. Z wyjaśnień obojga małżonków składanych w czasie wywiadu środowiskowego wynika, że A. R. leczy się z powodu schorzeń nerek i uskarża się na dolegliwości związane ze schorzeniem kręgosłupa. Przyznała jednak, że tylko w razie potrzeby przyjmuje leki przeciwbólowe i leki bez recepty związane z chorobą nerek oraz leki ziołowe. Leki przyjmuje sama, nie trzeba jej ich podawać.

Zakres opisanych wyżej czynności, które wykonuje skarżący w żadnym wypadku nie może być uznany za sprawowanie opieki uzasadniającej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., winna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o prawidłowe zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć stałej aktywności zawodowej, wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania. Tymczasem żona skarżącego jest osobą samodzielnie zaspokajającą swoje podstawowe potrzeby, niewymagającą czynności opiekuńczych, a jedynie pomocy w niektórych czynnościach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego i opieką nad czwórką dzieci.

W świetle powyższego brak było podstaw do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad żoną.

W ocenie sądu organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły i oceniły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych co do zakresu opieki sprawowanej przez skarżącego i wydania rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jest kompletny i został poddany wszechstronnej analizie, a wyprowadzone wnioski należało uznać za spójne i logiczne. Zaskarżona decyzja odpowiada wymogom art. 107 § 1 i 3 k.p.a., zawiera bowiem wszystkie wskazane w tym przepisie elementy oraz wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zarzuty naruszenia art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. są więc nieuzasadnione.

Z przytoczonych powodów brak podstaw do uwzględnienia skargi.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.).

Sprawa niniejsza rozpoznana została w postępowaniu uproszczonym na podstawie przepisu art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Skarżący zgłosił w skardze wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a organ nie złożył w terminie czternastu dni wniosku o przeprowadzenie rozprawy.