Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 78/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skargi E. C.-S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 27 listopada 2023 r. nr SKO Gd/4403/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

E. C. (dalej: strona, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: organ odwoławczy, Kolegium) z dnia 27 listopada 2023 r. nr SKO Gd/4403/23, utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Pelplin z dnia 16 czerwca 2023 r. nr 000454/SP/06/2023, którą odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem Z. S.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 16 maja 2023 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem Z. S. Do wniosku załączono kopię orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 9 września 2011r. nr akt 574031 ustalającego, że Z. S. jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji, a niesamodzielność ta pozostaje w związku ze stanem narządu ruchu; kopię orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Tczewie z dnia 20 grudnia 2011r. nr [...] zaliczającego Z. S. do znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Niepełnosprawność Z. S. istnieje od 20 września 2003 r., a ustalony stopień datuje się od 9 września 2011 r. Orzeczenie zostało wydane na stałe.

Z załączonego do wniosku zestawienia czynności wykonywanych w zakresie opieki nad osobą niepełnosprawną wynika, że: około godziny 7:00 następuje poranna pobudka, pomoc w przygotowaniu ubrań i ubieraniu oraz pomoc przy czynnościach higienicznych; 8:00 - 10:00 - szykowanie śniadania i podanie lekarstw; 10:00 - 12:00 codzienny masaż nogi i codzienne zakupy; 12:00 - 14:00 codzienne sprzątanie, pranie, prasowanie, sprzątanie domu, częste mycie okien; 14:00 - 16:00 przygotowanie obiadu, wspólny obiad oraz sprzątanie po obiedzie, 16:00 - 18:00 przy dobrym samopoczuciu spacer, codzienne smarowanie maściami; 18:00 - 20:00 wspólnie spędzany czas, rozmowy, przygotowanie kolacji i wspólny posiłek, 20:00 - 22:00 przygotowanie do snu, pościelenie, pomoc przy wieczornej toalecie.

W dniu 13 czerwca 2023 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono, że skarżąca zamieszkuje wspólnie z mężem, który jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Z.S. uległ wypadkowi ponad 20 lat temu i od tego czasu, po wielu operacjach prawej nogi, nadal ma problemy z chodzeniem - nosi specjalny but ortopedyczny, prawa noga jest krótsza, zniekształcona i sztywna. Porusza się o kulach, lecz jak oznajmił, żona musi go asekurować i podtrzymywać. Mąż skarżącej leczy się u pulmunologa w Starogardzie Gdańskim - wizyty w razie konieczności (co roku), przyjmuje pompki. Jest też pod kontrolą lekarza rodzinnego - choruje na ciśnienie. Nie korzysta z żadnej terapii ani rehabilitacji.

Czynności wskazane przez skarżącą podczas wywiadu środowiskowego: toaleta poranna - pomoc w umyciu pomoc w umyciu oraz ubieraniu się (stojąc Z. S. traci równowagę) - 1 godzina, przygotowywanie śniadania - pół godziny, wyjście na spacer ok. 1 godzina, ponowne przygotowywanie posiłku przed obiadem – pół godziny. Następnie skarżąca przygotowuje obiad nie tylko dla męża i siebie ale również dla dzieci, które są w szkole. Po obiedzie Z. S. odpoczywa, nigdzie nie wychodzi, często go boli noga. Wieczorem skarżąca pomaga w toalecie, podaje tabletki, przygotowuje posiłek - trwa to ok. 2 godzin. Z. S. pozostaje sam w domu, jak poinformowali oboje małżonkowie, ok. 1 godziny, wówczas skarżąca jedzie rowerem do P. po zakupy. Jeżeli wie, że będzie dłużej, do męża przychodzi sąsiadka. W gospodarstwie domowym wspólnie zamieszkują z dziećmi, które uczą się, pozostałe dzieci usamodzielniły się i pracują. Skarżąca nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, ponieważ jak oznajmiła, ma problem z chodzeniem (problem z biodrami), a nadto nawet gdyby chciała podjąć zatrudnienie nic ma możliwości dojazdu z ich wsi gdziekolwiek oraz nie może zostawić męża samego na cały dzień. Według pracownika socjalnego opieka sprawowana jest w sposób właściwy.

Decyzją z dnia 16 czerwca 2023 r. Burmistrz Miasta i Gminy Pelplin odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ w wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie występuje związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, bowiem skarżąca podjęła zatrudnienie 1 kwietnia 2012 r. i pracowała do 25 września 2014 r., gdy mąż był już osobą niepełnosprawną posiadającą znaczny stopień niepełnosprawności. Skarżąca wykonuje czynności w ramach gospodarstwa domowego dla wszystkich domowników.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, opisaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych Kolegium wskazało, że przepisu tego organ I instancji nie zastosował, a zatem nie mógł go naruszyć. Organ I instancji odmówił natomiast przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niespełnienia wynikającej z art. 17 ust. 1 tej ustawy przesłanki związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem i ocenę tę organ odwoławczy podzielił. Kolegium podkreśliło, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby rezygnacja z zatrudnienia (lub jego niepodejmowanie) wymuszona była koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą niepełnosprawną, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Tymczasem z oświadczenia skarżącej wynika, że nie jest ona w stanie podjąć zatrudnienia, ponieważ sama ma problem z chodzeniem (problem z biodrami). Dodatkowo cytując za pracownikiem sporządzającym wywiad środowiskowy "nawet gdyby chciała podjąć zatrudnienie, nie ma możliwości dojechania z ich wsi gdziekolwiek". Zdaniem organu, skarżąca nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na stan swojego zdrowia oraz nie wykazuje chęci jego podjęcia, o czym świadczy wypowiedź "nawet gdyby chciała podjąć zatrudnienie". Wobec powyższego Kolegium uznało, że skarżąca nie wyraża chęci podjęcia zatrudnienia, nawet w sytuacji, w której nie byłaby zobowiązana do zapewnienia niepełnosprawnemu mężowi stałej i długotrwałej opieki, czym nie wypełnia ustawowej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Dodatkowo, w ocenie organu odwoławczego wskazywane przez skarżącą czynności nakierowane ściśle na niepełnosprawnego męża, nie wykluczają możliwości podjęcia zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Czynności takie jak przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, sprzątanie, pranie, prasowanie, mycie okien, związane są z prowadzeniem gospodarstwa domowego i są czynnościami, które są podejmowane w każdej rodzinie, także w tej w której wszyscy członkowie pracują. W ocenie Kolegium rozmiar pomocy świadczonej wobec osoby niepełnosprawnej nie jest na tyle absorbujący, aby tym samym nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia w jakimkolwiek wymiarze czasu pracy.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła:

naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji wadliwe ustalenie, że pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez E. C. a sprawowaną przez nią opieką nad mężem nie zachodzi bezpośredni związek w sytuacji kiedy dla prawidłowej oceny tej okoliczności organ rozpoznający sprawę winien ustalić wyłącznie, czy na dzień złożenia wniosku istnieje jakakolwiek inna przesłanka uniemożliwiająca skarżącej podjęcie zatrudnienia poza sprawowaną przez nią opieką na osobą niepełnosprawną;

naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji wadliwe ustalenie, że pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaną przez nią opieką nad mężem nie zachodzi bezpośredni związek, albowiem E. C. ma problemy z chodzeniem w sytuacji kiedy po pierwsze organ II instancji w żaden sposób nie ustalił charakteru oraz częstotliwości ewentualnych schorzeń skarżącej, a także pominął okoliczność, iż zgodnie z wolą ustawodawcy, beneficjentami świadczenia pielęgnacyjnego mogą być także np. renciści, a więc osoby częściowo niezdolne do pracy;

naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, mające wpływ na wynik postępowania poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji wadliwe ustalenie, że opieka sprawowana przez skarżącą nad mężem nie odpowiada definicji opieki określonej przez ustawodawcę w cytowanym przepisie w sytuacji kiedy prawidłowa analiza przedmiotowego przepisu prowadzi do wniosku, że opieka nad osobą chorą obejmuje oprócz czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego osoby chorej, czynności związane z osobą chorego takie jak: przebieranie, dbanie o leki, umawianie wizyt lekarskich, itp., co jak wynika wprost ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ma miejsce w niniejszej sprawie;

naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na całkowicie dowolnej, wybiórczej i arbitralnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności oświadczenia skarżącej, złożonego w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, skutkujące błędnym uznaniem, że nie zachodzi bezpośredni związek pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem w sytuacji kiedy prawidłowa i zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie przemawia za ustaleniem, że przedmiotowy związek istnieje i to w sposób bezpośredni, a nadto poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich możliwych czynności zmierzających do ustalenia całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności ustalenia jaki jest rzeczywisty stan zdrowia skarżącej i czy uniemożliwia jej on podjęcie zatrudnienia, skoro to właśnie ta okoliczność miałaby przemawiać za brakiem związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaną przez nią opieką nad mężem.

W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że zgodnie z treścią orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 9 września 2011 r., Z.S. został uznany za osobę trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Postawiona przez uprawniony do tego organ diagnoza ma charakter stały, a biorąc pod uwagę także okres jaki upłynął od jej wydania, zasady logiki i doświadczenia życiowego nakazują przyjąć, iż stan zdrowia chorego nie tylko nie uległ poprawie, ale wręcz systematycznie się pogarsza. Okoliczność ta sama w sobie determinuje ustalenie, że chory jest osobą wymagającą opieki osoby trzeciej. Kolegium próbuje oceniać wagę czynności wykonywanych przez skarżącą przy mężu sprowadzając je do obowiązków związanych wyłącznie ściśle z prowadzeniem gospodarstwa domowego, tymczasem opieka nad mężem obejmuje także inne czynności. Już tylko z zestawień wykonywanych czynności, dołączonych do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wynika wprost, że skarżąca jest potrzebna mężowi przy szeregu innych czynności choćby takich jak korzystanie z toalety, masowanie, kontrolowanie snu, umawianie wizyt lekarskich, podawanie lekarstw. Zakładając, że skarżąca znalazłaby zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy, trudno zrozumieć, jak według organu II instancji, miałaby wtedy funkcjonować osoba niepełnosprawna. Przygotowanie i podanie mężowi ciepłego posiłku, przygotowanie ciepłej herbaty, podanie lekarstw, asekuracja w korzystaniu z toalety to tylko przykłady czynności, które muszą być realizowane na bieżąco – w ramach potrzeb zgłaszanych przez osobę niepełnosprawną i nie da się ich wykonać przed pracą lub po pracy. Są to potrzeby bieżące, których realizacja wymaga obecności opiekuna osoby niepełnosprawnej.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) – zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z uwagi na zaistnienie sytuacji określonej wskazanym przepisem sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Celem tego przepisu było częściowe wynagrodzenie - poprzez ww. świadczenie - osobom zdolnym do pracy - faktu rezygnacji z tego zatrudnienia (lub niepodejmowania zatrudnienia), z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu wskazanym w ustawie. Nie jest to zatem świadczenie adresowane do osoby niepełnosprawnej ale do podmiotu sprawującego opiekę. Nie chodzi tu także o jakąkolwiek opiekę ale taką, której zakres, natężenie wykluczy możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia.

Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Tym samym analiza istnienia związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją (niepodejmowaniem zatrudnienia) wymaga oceny i zbadania kilku obszarów. Po pierwsze istotny jest stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w tym szczególności ocena zakresu czynności, które jest w stanie wykonać samodzielnie a w jakim wymaga stałej i długotrwałej opieki. Przy czym ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza w żadnej mierze kwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21).

W świetle utrwalonego orzecznictwa opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, nie dotyczy tylko i wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gdańsku z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 996/21; w Lublinie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 795/20). Zatem organy są nie tylko uprawnione, ale i zobowiązane do przeprowadzania takich analiz, a umocowanie to wynika z art. 17 ust. 1 ustawy.

Najistotniejszym jednak i najbardziej ważącym elementem podlegającym ocenie na gruncie ww. przepisu jest zakres czynności faktycznie realizowanych przez opiekuna w relacji do możliwości wykonywania pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w każdym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Jednocześnie Sąd podziela stanowisko strony skarżącej wyrażone w skardze, że Kolegium położyło nadmierny nacisk na oświadczenie skarżącej, że ma ona problemy z chodzeniem oraz że nawet gdyby chciała podjąć pracę to nie mogłaby tego uczynić z powodu problemów komunikacyjnych w sytuacji, gdy skarżąca jednoznacznie oświadczyła, że nie podejmuje pracy zasadniczo z powodu opiekowania się mężem. Weryfikacji zatem wymagało to, czy rzeczywiście zakres czynności opiekuńczych świadczonych wobec męża uniemożliwia jej podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Przy czym zaznaczyć należy, że miarodajny dla rozstrzygnięcia jest aktualny stan faktyczny, a nie historyczny. Oznacza to, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest to, z jakich powodów skarżąca w latach wcześniejszych poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie świadczenia nie podejmowała zatrudnienia.

Z ustaleń faktycznych wynika, że mąż skarżącej uległ wypadkowi ponad 20 lat temu i od tego czasu, po wielu operacjach prawej nogi, nadal ma problemy z chodzeniem - nosi specjalny but ortopedyczny, prawa noga jest krótsza, zniekształcona i sztywna. Z. S. porusza się o kulach. Z wywiadu środowiskowego wynika, że ponieważ traci równowagę stojąc, wymaga pomocy przy toalecie porannej i wieczornej. Skarżąca oprócz tego przygotowuje mężowi posiłki. Z. S. pozostaje sam w domu, jak poinformowali oboje małżonkowie, ok. 1 godziny, wówczas skarżąca jedzie rowerem do P. po zakupy. Jeżeli wie, że będzie dłużej, do męża przychodzi sąsiadka. W gospodarstwie domowym wspólnie zamieszkują z dziećmi, które uczą się, pozostałe dzieci usamodzielniły się i pracują.

Z załączonego do wniosku zestawienia czynności wykonywanych w zakresie opieki nad osobą niepełnosprawną wynika, że: około godziny 7:00 następuje poranna pobudka, pomoc w przygotowaniu ubrań i ubieraniu oraz pomoc przy czynnościach higienicznych; 8:00 - 10:00 - szykowanie śniadania i podanie lekarstw; 10:00 - 12:00 codzienny masaż nogi i codzienne zakupy; 12:00 - 14:00 codzienne sprzątanie, pranie, prasowanie, sprzątanie domu, częste mycie okien; 14:00 - 16:00 przygotowanie obiadu, wspólny obiad oraz sprzątanie po obiedzie, 16:00 - 18:00 przy dobrym samopoczuciu spacer, codzienne smarowanie maściami; 18:00 - 20:00 wspólnie spędzany czas, rozmowy, przygotowanie kolacji i wspólny posiłek, 20:00 - 22:00 przygotowanie do snu, pościelenie, pomoc przy wieczornej toalecie.

W realiach rozpoznawanej sprawy zasadnie wywodzi Kolegium, że nie wystąpiły przesłanki uzasadniające ustalenie prawa do wnioskowanego przez stronę skarżącą świadczenia. Zebrany materiał dowodowy nie potwierdza, że zakres czynności podejmowanych przez skarżącą względem męża wpisuje się w zakres stałej lub długotrwałej opieki, która spowodowała, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia (nie podejmuje pracy).

Słusznie Kolegium zauważa, że Z. S. mimo swojej niepełnosprawności jest w znacznym stopniu samodzielny – wymaga pomocy przy ubraniu się, udaniu się do lekarza, przygotowaniu posiłków. Z akt nie wynika, aby rzeczywiście nie mógł on pozostawać w domu sam i wymagał stałego czuwania osoby drugiej. W ocenie Sądu prawidłowe są wnioski organu administracji, wyprowadzane z zebranego materiału dowodowego, stwierdzające, że znaczna część z opisanych przez skarżącą czynności jakie wykonuje w związku z opieką nad mężem wpisuje się w normalne działania związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Są one charakterystyczne dla większości osób, które są aktywne zawodowo, prowadzą gospodarstwo domowe i mają pod opieką osoby wymagające wsparcia, a nie legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności. Pranie, sprzątanie, gotowanie, prasowanie, podawanie posiłków, ścielenie łóżka, robienie zakupów, opłacanie rachunków są czynnościami, które mogą być przy odpowiedniej organizacji wykonywane przed lub po pracy. Pozostałe zaś czynności opisane przez skarżącą nie absorbują jej w takim zakresie aby wykluczało to podjęcie zatrudnienia. Pomoc świadczona mężowi dotyczy czynności, które zasadniczo podejmowane są rano i wieczorem (pomoc w ubraniu się, podanie leków) lub też nie są wykonywane codziennie.

Akta sprawy nie potwierdzają również, aby Z. S. potrzebował w związku ze swoimi schorzeniami nieustannej pomocy lub dozoru ze strony osoby drugiej. Z akt sprawy nie wynika, aby wymagał on pomocy w spożywaniu posiłków, korzystaniu z toalety, czy przyjmowaniu przygotowanych dla niego leków.

Słusznie w tej sytuacji stwierdziło Kolegium, że mimo ograniczeń ruchowych mąż skarżącej jest wystarczająco samodzielny, aby pozostawać w domu sam w czasie, który skarżąca może przeznaczyć na wykonywanie pracy. Należy zatem zgodzić się z oceną organów, że zakres koniecznej opieki wyznaczonej potrzebami osoby niepełnosprawnej nie wymaga od skarżącej całkowitej rezygnacji z zatrudnienia. Czynności jakie skarżąca wykonuje w ramach sprawowanej opieki nie są na tyle absorbujące, aby uniemożliwiały jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Należy zatem zaaprobować wyrażany w zaskarżonej decyzji pogląd, że skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, bowiem sprawowana opieka, jej zakres i natężenie nie wyklucza rezygnacji czy niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która jak już wskazano nie musi być realizowana w pełnym wymiarze czasu pracy.

Raz jeszcze należy podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane w sytuacji, gdy czas poświęcany na czynności opiekuńcze nad niepełnosprawnym członkiem rodziny absorbuje jedynie część dnia, gdyż stan taki umożliwia podjęcie zatrudnienia. Nie zachodzi bowiem wówczas wymagana ustawą przesłanka przyznania świadczenia, jaką jest rezygnacja z pracy lub niepodejmowanie pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki. Opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a jej zakres wykluczać możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, tak więc związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być rzeczywisty. W niniejszej sprawie organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że zakres deklarowanych przez skarżącą czynności związanych ze sprawowaną, wymaganą i konieczną – z uwagi na niepełnosprawność męża – opieką nie stanowi sam w sobie podstawy do powstrzymywania się od aktywności zawodowej przez skarżącą.

Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad mężem. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).