Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 12/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przywrócono termin
Powołane przepisy: article: art. 86 par. 1, art. 87 par. 2, art. 76 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Gminy C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 282/22 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi Gminy C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 9 czerwca 2017 r., nr 0401-IOV.4103.101.2017 w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, marzec kwiecień, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2011 r., styczeń i marzec 2012 r. oraz wrzesień 2013 r. postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić Gminie C. termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.


UZASADNIENIE

Gmina C. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 9 czerwca 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, marzec kwiecień, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2011 r., styczeń i marzec 2012 r. oraz wrzesień 2013 r.

Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Bd 779/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję. Od powyższego wyroku wywiedziona została przez organ skarga kasacyjna.

Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt I FSK 816/18, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Bd 779/17, w całości i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 282/22, oddalił skargę. Odpis wyroku wysłano na adres pełnomocnika skarżącej - dor. pod. J. W. Przesyłka po dwukrotnym awizowaniu (w dniach 11 i 19 lipca 2022 r.) została pozostawiona w aktach ze skutkiem doręczenia w dniu 25 lipca 2022 r.

W dniu 31 października 2022 r. Gmina C. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 282/22. Skarżąca podniosła, że nie dokonała przedmiotowej czynności bez swojej winy. O tym, że w sprawie zapadł wyrok, powzięła informację dopiero w dniu

25 października 2022 r. Tego dnia Wójt Gminy C. przeprowadził rozmowę telefoniczną z pracownikiem Urzędu Skarbowego.

Skarżąca zauważyła, że w sprawie ustanowionych zostało dwóch pełnomocników, tj. dor. pod. J. W. i r. pr. D. M. Wszelka korespondencja po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania była kierowana na adres do doręczeń wskazany przez dor. pod. J. W. ([...], [...] W.), nie zaś na adres wskazany przez r. pr. D. M. (ul. [...], [...] W.), pomimo że na drugi z wymienionych adresów wszelką korespondencję w sprawie kierował Naczelny Sąd Administracyjny.

Powołując się na orzecznictwo i doktrynę, skarżąca podkreśliła, że dokonując wyboru pełnomocnika przy doręczaniu korespondencji sąd powinien kierować się skutecznością i efektywnością doręczeń pism; wybór pełnomocnika powinien mieć racjonalne uzasadnienie. W przekonaniu skarżącej takim racjonalnym wyborem byłoby doręczenie korespondencji pełnomocnikowi umocowanemu w grudniu 2021 r., zważywszy że: dor. pod. J. W. ostatnią czynność w sprawie podjął w 2017 r., został umocowany przez osobę nie piastującą obecnie funkcji organu jakim jest Wójt Gminy C., pełnomocnictwo r. pr. D. M. zostało udzielone później, co rodzi uzasadnione pytanie o zamiar Wójta Gminy C. co do odwołania pełnomocnictwa poprzedniemu pełnomocnikowi, na adres do doręczeń wskazany przez r. pr. D. M. korespondencję w przedmiotowej sprawie kierował Naczelny Sąd Administracyjny, pierwsza korespondencja kierowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy do dor. pod. J. W., po przekazaniu sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, nie została podjęta w terminie.

Postanowieniem z dnia 28 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił Gminie C. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 282/22 i jednocześnie zwrócił Gminie C. kwotę 100 zł uiszczoną tytułem opłaty kancelaryjnej.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, podniesione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie pozwalają uznać, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z uchybieniem terminu nie było zawinione przez stronę.

Sąd wskazał, że w dniu wysyłania odpisu wyroku w aktach sprawy

znajdowały się dwa pełnomocnictwa udzielone przez stronę skarżącą. Skarżąca

w żaden sposób nie wskazała, któremu z ustanowionych przez nią pełnomocników należy dokonywać doręczeń. W tej sytuacji, stosownie do treści art. 76 § 3 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej - "p.p.s.a."), Sąd sam dokonał wyboru pełnomocnika do doręczeń. Sąd podkreślił, że wbrew twierdzeniom strony, z samego faktu późniejszego udzielenia pełnomocnictwa r. pr. D. M., nie wynika, że to właśnie jemu należało doręczać korespondencję. Nie można też podzielić stanowiska skarżącej, że wybór dokonany przez Sąd nie miał racjonalnego uzasadnienia, skoro żadne z pełnomocnictw nie zostało odwołane, a wskazane przez pełnomocników adresy do doręczeń znajdują się w W.

Na wskazane postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie,

że skarżąca nie wykazała, iż bez swojej winy nie złożyła w terminie 7 dni przewidzianego w art. 141 § 2 p.p.s.a. wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 282/22. W uzasadnieniu zażalenia przytoczyła argumentację podobną do zawartej we wniosku o przywrócenie terminu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.

Stosownie do art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Gmina C. uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 282/22, w związku z czym zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do dokonania tej czynności.

Naczelny Sad Administracyjny podziela stanowisko skarżącej, że doręczenie odpisu wyroku z dnia 5 lipca 2022 r. na adres właściwy dla dor. pod. J. W. nie było w okolicznościach niniejszej sprawy uzasadnione.

Zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a., jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Zgodnie zaś z art. 76 § 3 p.p.s.a., jeżeli jest kilku pełnomocników jednej strony, sąd doręcza pismo tylko jednemu z nich.

Przepisy ustawy nie precyzują, któremu pełnomocnikowi, spośród wielu ustanowionych w sprawie, należy doręczać pisma. Sąd pierwszej instancji uczynił słuszne co do zasady założenie, że w przypadku gdy strona ustanowiła kilku pełnomocników, lecz nie wskazała, ani żaden z pełnomocników nie wskazał, któremu z nich należy dokonywać doręczeń, to wyboru pełnomocnika, któremu doręcza się pisma w postępowaniu sądowym dokonuje sąd. Jednakże pozostawienie sądowi w takim przypadku wyboru nie oznacza, ze wybór ten może być dowolny. Jak zasadnie zwraca się uwagę w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można z omawianej normy wnioskować, że wybór pełnomocnika cechuje pełna dowolność (postanowienie NSA z dnia 22 czerwca 2012 r., sygn. akt I FSK 671/12 oraz postanowienie z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 46/12). Także w doktrynie przyjmuje się, że wskazane jest, aby wybór pełnomocnika miał racjonalne uzasadnienie (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 76). Sąd, dokonując wyboru pełnomocnika, powinien się kierować skutecznością i efektywnością doręczeń pism (H. Knysiak-Sudyka [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, art. 76).

Z akt sprawy wynika, że dor. pod. J. W. ostatniej czynności w sprawie dokonał w dniu 4 września 2017 r., wnosząc pismo stanowiące odpowiedź na wezwanie do przedstawienia sposobu wyliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia wskazanej w skardze (k. 39). W dniu 14 grudnia 2021 r. swój udział w sprawie jako pełnomocnik Gminy C. zgłosił r. pr. D. M. Pełnomocnik ten złożył w imieniu skarżącej wniosek o zwrot kosztów postępowania i reprezentował skarżącą na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 15 grudnia 2021 r. Doręczano mu też odpis wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wraz z uzasadnieniem (k. 128). Po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy kierował korespondencję sądową (pismo z dnia 23 maja 2022 r. z informacją o możliwości rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz odpis pisma procesowego organu z dnia 27 maja

2022 r.) na adres dor. pod. J. W. Przesyłki z tą korespondencją nie zostały podjęte przez adresata, uznano je za doręczone w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. Pomimo tego kolejna korespondencja, zawierająca odpis wyroku z dnia 5 lipca 2022 r., również wysłana została na adres dor. pod. J. W.

Działanie Sądu pierwszej instancji, polegające na wysłaniu odpisu wyroku na adres pełnomocnika, który ostatniej czynności w sprawie dokonał przed pięcioma laty, a bieżąco nie podejmował korespondencji, w sytuacji występowania drugiego pełnomocnika, ustanowionego na etapie postępowania kasacyjnego, poprzedzającego ponownego rozpoznanie sprawy, a więc w okresie istotnie bliższym względem podejmowanej przez sąd czynności doręczenia odpisu wyroku, niewątpliwie nie było zgodne z zasadami skuteczności i efektywności doręczeń pism. Co prawda skarżąca nie wypowiedziała pełnomocnictwa dor. pod. J. W., ale w przypadku gdy pełnomocnik ten ostatniej czynności w sprawie dokonał w 2017 r., a wysyłana na jego adres korespondencja nie była podejmowana, to wskazane zasady wymagały aby doręczenia odpisu wyroku dokonać na adres nowego pełnomocnika, który aktywnie uczestniczył w sprawie. Ponieważ Sąd pierwszej instancji przy doręczaniu nie kierował się skutecznością i efektywnością doręczeń, należało uznać, że strona nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a w konsekwencji, że zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do dokonania tej czynności.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 oraz art. 188 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.