Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 735/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) Sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/GI 1254/21 w sprawie ze skargi W. B. (B.) na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 7 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/GI 1254/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dalej również: Sąd I instancji) w sprawie ze skargi W. B. (dalej również: Skarżący) na postanowienie Wojewody [...] (dalej również: Wojewoda) z [...] lipca 2021 r. nr [...] w punkcie pierwszym uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 2021 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości położonych w [...], oznaczonych działkami o numerach: [...]. W punkcie drugim natomiast zasądził od Wojewody na rzecz Skarżącego kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z 22 kwietnia 2020 r., złożonym 13 maja 2020 r., sprecyzowanym następnie pismami z 12 sierpnia i 2 września 2020 r. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o zwrot ww. nieruchomości stanowiących własność B. M.

Wojewoda [...] postanowieniem z [...] października 2020 r. nr [...] wyznaczył Prezydenta Miasta [...] (dalej również: Prezydent) wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej jako właściwego do rozpatrzenia sprawy o zwrot ww. nieruchomości.

Postanowieniem z[...] czerwca 2021 r. nr [...] – Prezydent wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, działając na podstawie art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a." odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu ww. nieruchomości, bowiem w jego ocenie wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego do wystąpienia o zwrot nieruchomości i uznał, że z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów nie wynika, że jest on spadkobiercą poprzedniego właściciela.

Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł zażalenie, w którym wskazał, że na

mocy darowizny nabył udział w spadku po J. P. (z domu M.), która z kolei była spadkobierczynią ustawową swojego ojca B. M., brata J. M., siostry M. W. (z domu M.) oraz siostry D. M., którzy byli właścicielami przedmiotowych nieruchomości. W jego ocenie, powinien być traktowany jako spadkobierca poprzednich właścicieli nieruchomości (następstwo prawne pod tytułem ogólnym), a co za tym idzie przysługuje mu uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o zwrot wywłaszczonych nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Organ odwoławczy, utrzymując postanowienie w mocy, wyjaśnił w uzasadnieniu, że zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowane zostały przepisami art. 136 - 142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, dalej "u.g.n". Zgodnie z art. 136 ust. 3 powołanego aktu prawnego poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w niej albo części tej nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Definicję poprzedniego właściciela podaje art. 4 pkt 4 u.g.n., stanowiąc iż pod tym pojęciem należy rozumieć osobę, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości, z przepisów tych wynika, że uprawnioną do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może być wyłącznie osoba, której prawo własności zostało odjęte, albo spadkobierca takiej osoby. O legitymacji zatem do wystąpienia z roszczeniem przesądza poprzedni tytuł prawny do nieruchomości wywłaszczonej lub spadkobranie po poprzednim właścicielu. Zgodnie natomiast z art. 1025 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tj. Dz. U. z 2022 r., z późn. zm., dalej cytowany jako "kc"), spadkobiercą jest "osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia", Z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów wynika, że jednym ze spadkobierców B. M. (wskazanego we wniosku jako właściciel wywłaszczonej nieruchomości, na dowód czego załączono zawiadomienie Prezydenta Miasta [...] z [...] września 1975 r. nr [...] o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego) była córka J. P. z domu M., po której spadek z kolei nabyła m.in. U. B. (postanowienia: Sądu Powiatowego w [...] z [...] sierpnia 1953 r., sygn. akt 1 Ns 563/53, Sądu Rejonowego w [...] z [...] maja 2013 r. sygn. akt I Ns 348/13), która z kolei umową zbycia spadku z [...] października 2014 r. Rep. A Nr [...] cały swój udział wynoszący 1/3 części w spadku po zmarłej J. P. darowała W. [...] (B.). W świetle powyższych uregulowań należy stwierdzić, że W. B. nie jest spadkobiercą poprzedniego właściciela uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o zwrot nieruchomości. Powołane wyżej przepisy w precyzyjny sposób określają krąg podmiotów uprawnionych do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, nie zezwalając na szeroką interpretację. Tak więc tylko wymienione w art. 136 ust. 3 u.g.n. osoby mają czynną legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym w sprawie, której przedmiotem jest zwrot nieruchomości i dokonanie rozliczeń z tym związanych. Dowodem bycia spadkobiercą nieżyjących osób fizycznych może być zaś jedynie postanowienie właściwego sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub sporządzony przez notariusza i zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. Podkreślić należy, iż od czasu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami zmienił się krąg podmiotów uprawnionych do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. O ile bowiem początkowo osobami uprawnionymi byli "poprzedni właściciel lub jego następca prawny", o tyle obecnie (na skutek nowelizacji dokonanej w roku 2000) krąg osób uprawnionych został zawężony do "poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy". Zmiana ta, jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 27 lutego 2002 r., III CKN 520/00, ma znaczenie dla oceny możliwości przenoszenia omawianego uprawnienia na rzecz osoby trzeciej, w związku z czym uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części nie może być przeniesione na osobę trzecią w drodze czynności prawnej. Wojewodzie, jak wyjaśnia, znane jest pojawiające się również w orzecznictwie stanowisko sądów zaprezentowane w wyrokach powołanych w odwołaniu, jednakże wyroki te nie wiążą materialnoprawnie organu orzekającego w tej sprawie. Ponadto, zauważa, że przytoczony wyrok z 27 kwietnia 2007 r., sygn. I OSK 844/06 (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA") dotyczy odmiennego stanu faktycznego i prawnego, a mianowicie zarówno wniosek o zwrot, jak i zbycie spadku nastąpiło w momencie obowiązywania regulacji, która uprawnienie do zwrotu przyznawała następcom prawnym poprzedniego właściciela. Powołany natomiast przepis art. 1053 kc stanowi, iż nabywca spadku wstępuje w prawa i obowiązki spadkobiercy, ale nie oznacza to, że nabywca spadku jest spadkobiercą w rozumieniu ww. art. 1025 tegoż Kodeksu, który reguluje stosunki cywilnoprawne miedzy osobami fizycznymi i osobami prawnymi (art. 1). Zgodnie natomiast z zasadą legalizmu sformułowaną w art. 6 k.p.a. działania organów administracji publicznej muszą mieć swoje oparcie w przepisach prawa i dlatego wolno im dokonywać tylko tego, na co wyraźnie zezwalają obowiązujące normy prawa administracyjnego. Art. 136 ust. 3 u.g.n. precyzyjnie określa uprawnionych do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, którymi są jedynie poprzedni właściciel lub jego spadkobierca prawny, a nie jego następca prawny, jak dopuszczały poprzednie regulacje. Zgodnie z art. 61 a § 1 k.p.a., gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis wskazuje dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwszej z tych przesłanek k.p.a. nadaje wymiar podmiotowy (wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną), a drugiej wymiar przedmiotowy (zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania). Nie każde zatem żądanie skierowane do organu administracji publicznej skutkuje automatycznym wszczęciem postępowania administracyjnego. Skoro wnioskodawca nie jest spadkobiercą poprzedniego właściciela nieruchomości, określonym w prawomocnym postanowieniu sądu lub notarialnym akcie poświadczenia dziedziczenia, nie posiada on legitymacji do złożenia wniosku o jej zwrot w trybie przepisów u.g.n. Słusznie zatem organ ł instancji odmówił wszczęcia postępowania i zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy.

Na marginesie organ odwoławczy zauważa, że profesjonalny pełnomocnik wnioskodawcy nie wykazał, czy przedmiotowa nieruchomość w ogóle została wywłaszczona (Prezydent Miasta [...] nie odnalazł decyzji wydanej w tym przedmiocie, nie została ona również przedłożona przez Skarżącego) ani też, że B. M. wskazany przez wnioskodawcę jako właściciel posiadał prawo własności do nieruchomości objętych żądaniem zwrotu. Wobec jednak powyższych ustaleń odstąpiono od badania tych kwestii i postanowiono jak w sentencji.

W skardze do Sądu I instancji Skarżący podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 136 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 1053 kc, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nabywca spadku po poprzednim właścicielu wywłaszczonej nieruchomości nie jest uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o zwrot tej nieruchomości, co doprowadziło do bezzasadnego przyjęcia, że Skarżący nie posiada legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w postanowieniu.

Opisanym na wstępie wyrokiem z 7 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/GI 1254/21 Sąd I instancji uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta z [...] czerwca 2021 r. W punkcie drugim natomiast zasądził od Wojewody na rzecz Skarżącego kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W ocenie Sądu I instancji, w przedmiotowej sprawie Skarżący, który żądał wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości uzyskanej w wyniku darowizny od spadkobierczyni, wbrew stanowisku organów orzekających w sprawie, ma przymiot strony. Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w niej albo części tej nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na ceł określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zatem uprawnioną do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może być wyłącznie osoba, której prawo własności zostało odjęte, albo spadkobierca takiej osoby. Skarżący, jak wynika z akt postępowania, nie jest formalnie spadkobiercą właściciela wywłaszczonych nieruchomości (B. M.), bowiem nabył do nich prawo uzyskując darowiznę od swojej matki (J. P.) w postaci 1/3 części jej udziału w spadku po właścicielu (B. M.). W skład majątku spadkowego wchodziły działki stanowiące przedmiot wniosku o zwrot. W tej sytuacji, zdaniem Sądu I instancji, dysponuje on interesem prawnym (legitymacją procesową), w postępowaniu o zwrot działek. Wstąpił bowiem w sytuację prawną swojej matki, której roszczenie takie niewątpliwie przysługiwało, jako spadkobierczyni właściciela. Zgodnie art. 1036 k.c., nabywca udziału w spadku wchodzi z pozostałymi współspadkobiercami we wspólność majątku spadkowego, w rozumieniu art. 1035 k.c. Nabycie udziału w spadku, podobnie jak dziedziczenie, ma charakter sukcesji generalnej (art. 1053 k.c.). Nabywca spadku nie spadkobiercą, lecz osobą wstępującą we wszystkie prawa i obowiązki spadkobiercy (zbywcy), stąd powinien być traktowany tak jak spadkobierca. Zbycie spadku nie powoduje przecież utraty przez spadkobiercę statusu spadkobiercy i nie zmienia zasad następstwa mortis causa po spadkodawcy. Jeśli zatem, na gruncie art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - to uprawnienie do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługuje właścicielowi, jego spadkobiercy, ale także nabywcy spadku (udziału w spadku), choć nie jest on spadkobiercą, lecz jego następcą w ramach sukcesji uniwersalnej (G.Wolak [w:] M. Fras (red.), M. Habdas (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom VI. Spadki (art. 922-1087, WKP 2019, komentarz do art. 1053 kc, teza 11; podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 844/06 oraz w wyroku z dnia 29 października 2018 r., sygn. akt I OSK 1578/17, źródło CBOSA).

W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że okoliczność, która zdaniem organów orzekających w sprawie stanowiła przeszkodę do podjęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, a więc brak przymiotu strony obecnego Skarżącego, nie zachodzi, a co najmniej nie jest oczywista. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, do wydania zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego go postanowienia pierwszoinstancyjnego o odmowie wszczęcia postępowania, doszło z naruszeniem prawa procesowego - art. 61a § 1 k.p.a. Wobec tego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 259), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", Sąd I instancji uchylił postanowienia organów obu instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda, zaskarżając wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 28 oraz art. 61a § 1 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez podmiot, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., a zatem przez osobę, która posiada interes prawny do bycia stroną w przedmiotowym postępowaniu, co doprowadziło do uchylenia postanowienia Wojewody z dnia 30 lipca 2021 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta,

- naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 28 oraz art. 61a § 1 k.p.a., polegające na nieoddaleniu skargi na decyzję Wojewody, mimo że organy prawidłowo ustaliły, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, gdyż żądanie wszczęcia zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną.

- naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 136 ust. 3 u.g.n., polegającą na uznaniu, że pojęcie "spadkobiercy" obejmuje również osoby, które zawarły ze spadkobiercą umowę zbycia spadku, podczas gdy wstąpienie w prawa i obowiązki spadkobiercy, o czym mowa w art. 1053 kc nie jest tożsame z byciem spadkobiercą.

Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy co do istoty na zasadzie art. 188 p.p.s.a. poprzez oddalenie w całości złożonej skargi, ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Jednocześnie wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

Pismem z 25 marca 2022 r., Skarżący w odpowiedzi na złożoną skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie oświadczył, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podać należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec powyższego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

W oparciu o art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno wskazanie przesłanek kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Wskazanie podstaw kasacyjnych wymusza potrzebę konkretnego przytoczenia tych regulacji prawnych, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.

Rozpoznając zarzuty skarżącego kasacyjnie, w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie są one uzasadnione i z tego powodu skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z podnoszonym art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Organ administracyjny nie ma możliwości samodzielnego ustalenia spadkobierców zmarłej strony na podstawie oświadczeń potencjalnych jej następców prawnych bo dowodem istnienia takiego następstwa może być jedynie postanowienie sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialne poświadczenie aktu dziedziczenia. Zgodnie bowiem z art. 1025 § 2 kc, domniemanie, że dana osoba jest spadkobiercą wynika jedynie albo z treści postanowienia sądowego o stwierdzeniu nabycia spadku albo z notarialnego poświadczenia dziedziczenia.

Jednocześnie, Sąd I instancji zasadnie przyjął, iż zgodnie z art. 1053 kc, nabywca spadku wstępuje w prawa i obowiązki spadkobiercy, dochodzi do sukcesji uniwersalnej między spadkobiercą a nabywcą spadku, w konsekwencji czego nabywcę spadku należy w obrocie prawnym traktować jak spadkobiercę (zob. np. J. Ciszewski, J. Knabe [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. P. Nazaruk, LEX/el. 2021, kom do art. 1053 kc). Szczególnie, przechodząc na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, iż spadkobierca spadkobierców poprzednich właścicieli U. B. umową zbycia spadku z 15 października 2014 r. Rep. A Nr [...] cały swój udział wynoszący 1/3 części w spadku po zmarłej J. P. darowała W. B

Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowiska wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2007 r. sygn. akt I OSK 844/06, a także w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1578/17 (źródło CBOSA), gdzie Sąd podkreślił, że, jeśli co innego nie wynika z treści umowy nabywca uzyskuje wszelkie korzyści i przejmuje wszelkie obciążenia związane z dziedziczeniem jako sukcesją uniwersalną. Jest charakterystyczne dla tego rodzaju następstwa, że wszystkie prawa i obowiązki dotychczasowego podmiotu przechodzą na nowy podmiot jednocześnie i łącznie, bez potrzeby dokonywania - w stosunku do każdego z tych praw i obowiązków - szczególnych czynności, które w braku sukcesji ogólnej byłyby dla ich przeniesienia niezbędne. Oznacza to, że nabywcę spadku w zakresie wynikających z niego uprawnień należy w obrocie prawnym traktować jak spadkobiercę, a więc mającego - jak w tym przypadku - legitymację do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. Zaznaczyć trzeba, że pogląd ten został wyrażony na gruncie art. 136 ust. 3 u.g.n. w brzmieniu już po nowelizacji dokonanej ustawą z 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz. U. Nr 6, poz. 70), która wprowadziła w miejsce następców prawnych poprzedniego właściciela jego spadkobierców jako jedynie, oprócz byłego właściciela, uprawnionych do zgłoszenia żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Sąd w przywołanym wyroku podkreślił, że ta nowelizacja nic nie zmieniła w przedmiotowej kwestii.

Zatem uprawnionym do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. jest także podmiot, który w drodze czynności prawnej nabył spadek. Stanowisko takie znajduje oparcie w literaturze przedmiotu (zob. J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanian, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Legalis 2020, kom. do art. 136, nb 29).

Zatem W. B. jako nabywcę spadku w zakresie wynikających z niego uprawnień należy w obrocie prawnym traktować jak spadkobiercę, a więc mającego legitymację do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe rozważania oraz stan faktyczny niniejszej sprawy, za nieskuteczny należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 28, art. 61a § 1 k.p.a. Powyższy zarzut jest w istocie ściśle powiązany z zarzutem naruszenia art. 136 § 3 u.g.n. a jego konstrukcja wskazuje bowiem, że zarzucane Sądowi wadliwe stwierdzenie naruszeń w zakresie przepisów postępowania przy kontroli decyzji organów administracji jest następstwem uznania przeprowadzonej przez Sąd I instancji wykładni stosowanych przepisów prawa materialnego za niewłaściwą.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.