Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 63/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 5 ust. 1 pkt 1b, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1657
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. G. na postanowienie Wojewódzki Inspektor Sanitarny z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 grudnia 2022 r. Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej "organ II instancji", "organ odwoławczy" lub "WIS"), po rozpatrzeniu zażalenia K. G. (dalej "skarżąca", "strona"), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. (dalej "organ I instancji", "wierzyciel" lub "PIS") z dnia 19 października 2022 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ I instancji wielokrotnie informował skarżącą o ustawowym obowiązku poddania jej małoletniego syna J. G. (urodzonego 13 sierpnia 2017 r.) obowiązkowym szczepieniom ochronnym, w tym pismami z dnia 20 lipca 2018 r., z dnia 28 sierpnia 2018 r. i z dnia 3 marca 2020 r. Z uwagi na nieskuteczność kierowanych do strony pism, w dniu 11 grudnia 2018 r., a następnie w dniu 15 marca 2022 r., wierzyciel wydał upomnienia, wzywające skarżącą do niezwłocznego wykonania obowiązku zaszczepienia syna.

W dniu 14 kwietnia 2022 r. organ I instancji wydał wobec skarżącej tytuł wykonawczy nr [...], w którym, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt. lit b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657 ze zm.) - dalej: "ustawa o zwalczaniu zakażeń" lub "ustawa", a także rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) – dalej: "rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r.", nakazał skarżącej poddanie syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), różycę, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, inwazyjnemu zakażeniu Streptococcus pneumoniae, inwazyjnemu zakażeniu Heamophilus influenzae typ b.

Organ I instancji w dniu 14 kwietnia 2022 r. złożył do Wojewody Lubelskiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącej, w związku z uchylaniem się od obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym.

Pismem z dnia 29 czerwca 2022 r. skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zarzucając niewykonalność obowiązku wynikającą z niewykluczenia przez lekarza przeciwskazań do szczepienia i braku indywidualnego kalendarza szczepień oraz brak wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji w części C5 tytułu wykonawczego. Skarżąca wskazała na naruszenie art. 33 § 2 pkt 2c i art. 27 § 1 pkt 3 i 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.".

Postanowieniem z dnia 19 października 2022 r. organ I instancji oddalił zarzuty skarżącej jako nieuzasadnione. Wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych wynika z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy o zwalczaniu zakażeń, a wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych oraz grupy osób obowiązanych do poddania się szczepieniom określa rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. Wierzyciel wskazał, że niepoddawanie dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym ogranicza prawo dziecka do profilaktycznego świadczenia zdrowotnego służącego zapobieganiu wystąpienia chorób zakaźnych, naraża dziecko na zachorowanie lub utratę zdrowia przez co narusza dobro dziecka i jest sprzeczne z interesem społecznym. Wyjaśnił też, że w aktach sprawy nie ma żadnych informacji potwierdzających trwałe przeciwwskazania do wykonania szczepień ochronnych u dziecka skarżącej. PIS wskazał, że na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 14 kwietnia 2022 r. skarżąca może wprost odczytać jaki obowiązek jest egzekwowany, podstawę prawną tego obowiązku, jak też przepisy prawa, na podstawie których prowadzona jest egzekucja.

Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez skarżącą, postanowieniem z dnia 12 grudnia 2022 r. WIS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że strona była informowana o konieczności wykonania wskazanego obowiązku za pośrednictwem licznej korespondencji. Wyjaśnił, że lekarz z przychodni Centrum Medyczne M., poinformował Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P., że dziecko, J. G., nie zostało poddane szczepieniom ochronnym, przesyłając "Formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych" z dnia 3 lipca 2018 r., co oznacza, że lekarz zgłaszający nie stwierdził przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień u dziecka. Także w ostatnim z pism otrzymanym przez wierzyciela od lekarza z podmiotu leczniczego, do którego zapisane jest dziecko (pismo z dnia 9 marca 2022 r.), lekarz stwierdził brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych. P. to zostało dostarczone wierzycielowi w dniu 11 marca 2022 r., tj. przed wydaniem tytułu wykonawczego przez wierzyciela oraz skierowaniem wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej do organu egzekucyjnego. W ocenie organu odwoławczego dokumentacja medyczna znajdująca się w aktach sprawy, w tym też dołączona do zażalenia nie pozwala na stwierdzenie braku wymagalności obowiązku w myśl art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., ponieważ brak jest jednoznacznej informacji od lekarza informującej o długotrwałych przeciwwskazaniach zdrowotnych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. WIS wyjaśnił, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym obejmuje całą procedurę, tj. badanie kwalifikacyjne oraz szczepienie ochronne. Badanie kwalifikacyjne jest nieodłącznym elementem procesu szczepienia, a obowiązek dotyczy wszystkich elementów składowych tego procesu. WIS podkreślił, że skarżąca miała 5 lat na wykonanie obowiązku.

WIS uznał za niezasadny także zarzut naruszenia art. 27 u.p.e.a., gdyż tytuł wykonawczy zawiera elementy wskazane w tym przepisie. W kontekście zarzutów zażalenia wyjaśnił również, że o ile przez podstawę prawną prowadzenia egzekucji należy rozumieć przepisy, na podstawie których dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej obowiązków danego rodzaju, o tyle podstawa prawna egzekwowanego obowiązku zależna jest od tego, co jest źródłem obowiązku podlegającego egzekucji - czy wynika on z decyzji administracyjnej, czy też bezpośrednio z przepisu prawa. W pierwszym przypadku w tytule wykonawczym powinna zostać wskazana ta decyzja, w drugim ten przepis. Z treści tytułu wykonawczego jasno wynika podstawa prawna obowiązku niepieniężnego (wskazana przez wierzyciela w części B pkt 1 tytułu wykonawczego), a nadto w treści tytułu wykonawczego wskazano art. 26 u.p.e.a. Tym samym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 14 kwietnia 2022 r., skarżąca (zobowiązana) może jasno odczytać, jaki obowiązek jest egzekwowany, podstawę prawną tego obowiązku jak również przepisy prawa, na podstawie których egzekucja jest prowadzona.

W skardze na powyższe postanowienie, skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej "k.p.a.", art. 136 k.p.a., art. 138 k.p.a. w zw. z art. 27 u.p.e.a., gdyż tytuł wykonawczy zawiera istotne uchybienia, nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., nie zawiera pełnej i właściwej podstawy prawnej obowiązku szczepień u dziecka oraz podstawy prawnej prowadzonej egzekucji, a nadto dokonano błędnej interpretacji zarzutów stawianych w zażaleniu;

2. art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu postanowienia okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez skarżącą oraz oparcie rozstrzygnięcia jedynie na twierdzeniach wierzyciela;

3. art. 7a k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 81a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;

4. art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujący uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.

Skarżąca zarzuciła także błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że nie dopełniła obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, podczas gdy zobowiązana wyraził zgodę na poddanie małoletniego procedurze obowiązkowym szczepieniom ochronnym w związku z czym wystawione zostały skierowania do poradni specjalistycznych, związane bezpośrednio z obowiązkiem szczepień.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Skarżąca kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji.

Wyjaśnić należy, że postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut w całości lub w części, albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu.

W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w wyniku wystawienia w dniu 14 kwietnia 2022 r. wobec skarżącej tytułu wykonawczego. Tytuł wykonawczy wystawiony został na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy o zwalczaniu zakażeń.

Wbrew zarzutom skargi, tytuł wykonawczy spełnia wymogi z art. 27 u.p.e.a. Został wystawiony według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 176 ze zm.). W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola, w tym także podstawę prawną egzekucji oraz podstawę prawną obowiązku objętego tytułem. Z części C formularza wprost wynika, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Inna podstawa prawna (pkt 5) nie jest polem wymaganym i jak wynika z objaśnień dotyczących sporządzania tytułu wykonawczego w przypadku niewypełniania pozycja może zostać pominięta (niewydrukowana).

Podstawą do wydania tytułu egzekucyjnego było niedopełnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu małoletniego dziecka skarżącej obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jak wynika z akt skarżąca był wielokrotnie od 2018 r. informowana o konieczności wykonania wskazanego obowiązku, m.in. pismami z dnia 20 lipca 2018 r., z dnia 28 sierpnia 2018 r., z dnia 15 i 23 października 2018 r., z dnia 15 stycznia 2019 r., czy z dnia 3 marca 2022 r. Z uwagi na liczną korespondencję skarżącej, w której skarżąca wskazywała, że obowiązek jest wykonywany, a dziecko otrzymało skierowanie do poradni szczepień oraz innych poradni specjalistycznych celem wykluczenia przeciwskazań do szczepień, PIS monitorował stan sprawy i kilkukrotnie zawracał się do przychodni, w której zarejestrowane jest dziecko o udzielnie informacji o aktualnym stanie zaszczepienia dziecka i stanie ewentualnych przeciwskazań do szczepień u małoletniego J. G. (pisma z dnia: 7 listopada 2018 r., 28 grudnia 2018 r., 5 czerwca 2020 r., 24 maja 2021 r., 8 marca 2022 r., 23 września 2022 r.). Po uzyskaniu stanowiska, iż stan zaszczepienia dziecka się nie zmienił, oraz że w dokumentacji dostępnej w przychodni nie ma żadnych przeciwskazań do szczepień wierzyciel wystosował w dniu 15 marca 2022 r. upomnienie, w którym wezwał stronę do wykonania obowiązku. Następnie wystąpił do organu właściwego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Skarżąca wniosła zarzuty na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a.

Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że brak było podstaw do uwzględnienia zarzutów.

W kwestii podstawy prawnej obowiązku wskazać należy, że jak wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zwalczaniu zakażeń, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Art. 17 ust. 1 powołanej ustawy stanowi, że osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1. Zarówno art 5 ust. 1 pkt 1 lit b, jak i art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu zakażeń zostały wskazane w tytule wykonawczym w zakresie danych dotyczących podstawy prawnej obowiązku.

Zgodnie z kolei z upoważnieniem zawartym w art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu zakażeń, Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. Przepis § 5 rozporządzenia stanowi, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy.

Szczepienie ochronne jest świadczeniem zdrowotnym w rozumieniu art. 5 pkt 40 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561 ze zm.).

Szczepienie ochronne polega na podaniu szczepionki przeciw chorobie zakaźnej, w celu sztucznego uodpornienia organizmu przeciwko tej chorobie. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, wymaganym realizacją w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się:

1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz

2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta.

Nie ma zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu wynika bezpośrednio z mocy przepisów ustawowych. Natomiast w Programie Szczepień Ochronnych (PSO), ogłaszanym na dany rok przez Głównego Inspektora Sanitarnego zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny, dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepienia. Nie wynika natomiast z niego obowiązek szczepień ochronnych.

W § 3 rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r., określono maksymalną granicę wieku dziecka, które ma zostać zaszczepione konkretną szczepionką. Opracowanie szczegółowego kalendarza szczepień, obwarowanego względami medycznymi, warunkami epidemiologicznymi, nie należy do materii ustawowej, przy czym ogłoszenie komunikatu w tym zakresie przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej nie ma wpływu na istnienie obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, wynikającego z mocy prawa. Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyrok z dnia 24 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 2772/19) - w § 3 rozporządzenia uregulowano przedział okresu w zakresie chorób, w którym jest wymagane zrealizowanie obowiązku szczepienia. Fakt, że w przepisie tym został wyznaczony termin maksymalny wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że to po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Skład orzekający w niniejszej sprawie to stanowisko podziela. Jak dalej wskazał NSA w powołanym wyroku "Określony w komunikacie Głównego Inspektora Nadzoru Sanitarnego okres czasu, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności tego obowiązku. Niewykonanie tego obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Poszczególne terminy w tymże akcie określone nie powinny być rozumiane jako dające zobowiązanemu prawo do wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka, a tym bardziej jako terminy, których upływ stanowi dopiero o wymagalności omawianego obowiązku".

Sądowi znany jest z urzędu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 (opublikowany w Dz.U. z dnia 12 maja 2023, poz. 909). W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że "Art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, ze zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej." – pkt I wyroku. Jednocześnie w pkt II wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "Wyrok Trybunału nie pozbawia GIS kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, PSO na dany rok, ani nie ogranicza zakresu treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie. Innymi słowy, termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być - w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa - wskazane w PSO na dany rok, jednakże komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy".

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie podzielić należy stanowisko reprezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por.np wyroki w sprawach sygn. akt: II FSK 190/16, I GSK 900/18, czy II GSK 230/12), zgodnie z którym orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego odraczające utratę mocy obowiązującej przepisu nie powoduje automatycznego skutku w postaci, czy to obowiązku dalszego stosowania tego przepisu przez sądy, czy też odmowy jego stosowania. Należy zawsze rozważyć powody, dla których Trybunał odroczył utratę mocy przepisu naruszającego zasady konstytucyjne, rodzaj tego naruszenia i znaczenie tego przepisu dla systemu prawa. Trzeba także mieć na względzie to, czy odmowa stosowania przepisu nie będzie prowadziła do wtórnej niekonstytucyjności poprzez naruszenie innej zasady konstytucyjnej, którą przepis uznany za niezgodny z Konstytucją chronił, czy realizował.

Zgodnie z art. 47 Konstytucji RP, "Każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym". Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji "Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw". Oprócz tych wartości konstytucyjnych, do których odwołał się Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku nie można pomijać, że szczepienia ochronne są podstawową formą zapobiegania i zwalczania chorób zakaźnych, a na mocy art. 68 ust. 4 Konstytucji RP "Władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska".

Mając zatem na względzie rozwiązanie zawarte w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP należy, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawi, uznać, że objęcie przedmiotem ochrony konstytucyjnej zdrowia publicznego, uzasadnia czasowe stosowanie przepisu, którego domniemanie zgodności z Konstytucją zostało przez TK obalone. Art. 68 Konstytucji RP określa podstawowe obowiązki władzy publicznej w ochronie zdrowia i odpowiadające im prawo jednostki do ochrony zdrowia. Ochrona zdrowia, o której mowa w art. 68 ust. 1, nie dotyczy jedynie zapewnienia każdemu dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej, lecz obejmuje także zwalczanie chorób epidemicznych i zapobieganie negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska. Jednym z przejawów zapobiegawczej formy ochrony zdrowia są właśnie szczepienia ochronne. W ocenie sądu odmowa zastosowania wskazanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów spowodowałaby powstanie luki prawnej i zamknęłaby drogę do rozstrzygania w zakresie wykonania ustawowego obowiązku polegającego na poddaniu małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Naruszałoby to tym samym prawo dziecka do profilaktycznego świadczenia zdrowotnego służącego zapobieganiu wystąpienia chorób zakaźnych, co mogłoby skutkować zachorowaniem lub utratą zdrowia, a to z kolei narusza dobro dziecka i jest sprzeczne z interesem społecznym.

Syn skarżącej J. G. urodził się 13 sierpnia 2017 r., a zatem z uwagi na jego wiek, obowiązek określony w tytule wykonawczym miał charakter wymagalny. Trzeba podkreślić, że o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do podania szczepionki dziecku decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania lub inne względy sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie.

Jak już wskazano skarżąca był wielokrotnie informowana o obowiązku wykonania szczepień ochronnych u syna, a także o skutkach jego niewykonania.

Skarżąca uważa jednak, że obowiązek zaszczepienia dziecka nie jest wymagalny ani wykonalny. Brak wymagalności wynika, zdaniem skarżącej, z braku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia oraz skierowania dziecka do poradni specjalistycznych. Jak uzasadniała skarżąca skierowania wystawione zostały w dniu 31 stycznia 2022 r., tytuł wykonawczy wystawny został natomiast w dniu 14 kwietnia 2022 r., a wizyta w poradni specjalistycznej odbyła się w dniu 27 czerwca 2022 r. W tym okresie nie można mówić o wymagalności obowiązku.

Tymczasem jak wynika z akt lekarz z przychodni Centrum Medyczne M., W. S., poinformował PIS, że dziecko, J. G., nie zostało poddane szczepieniom ochronnym, przesyłając "Formularz zgłoszenia osoby uchylającej od obowiązkowych szczepień ochronnych" z dnia 3 lipca 2018 roku, co oznacza, że lekarz zgłaszający nie stwierdził przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień u dziecka. Po tej dacie, jaj wykazano, PIS kilkukrotnie jeszcze zwracał się do podmiotu leczniczego, do którego zapisane jest dziecko, czy stwierdzono jakiekolwiek przeciwskazania zdrowotne do wykonania szczepień ochronnych u małoletniego syna skarżącej.

Podzielić należy stanowisko organu, że w sprawie nie ma dokumentacji medycznej, stwierdzającej istnienie przeciwwskazań do zaszczepienia dziecka. Skarżąca nie podważyła skutecznie ustaleń organów w tym zakresie.

Jak ustalił organ I instancji małoletni J. G. byt kierowany przez POZ do Poradni Szczepień W. Ryzyka celem ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień już na początku 2019 roku (pismo z dnia 4 stycznia 2019 r., k.[...] akt adm.). Jak wynika też z przedmiotowego pisma dziecko zostało skierowane po raz kolejny do Poradni Neurologicznej, jednak do przychodni nie dostarczono żadnych informacji o ewentualnych przeciwskazaniach do zaszczepienie. Pomimo upływu tak znacznego okresu czasu (kilkadziesiąt miesięcy) od skierowania dziecka przez placówkę POZ do Poradni Szczepień, jak wynika z akt faktycznie skarżąca nigdy nie udała się z małoletnim synem na właściwe badania celem ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień dziecka. W piśmie z dnia 9 września 2019 r., skarżąca w odpowiedzi na zapytanie organu co do zaplanowanej na dzień 13 sierpnia 2019 r. wizyty w Poradni Szczepień W. Ryzyka i wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wyjaśniła, że aktualny termin wizyty w przedmiotowej poradni przypada na dzień 7 stycznia 2020 r., a ponadto, że skarżąca ciągle oczekuje na wizytę neurologiczną (k. [...] akt adm.). Z dołączonej zaś do zażalenia na postanowienie organu I instancji kserokopii informacji dla lekarza kierującego z Przychodni Pediatrycznej Szczepień Dzieci W. Ryzyka jasno wynika, że w tym dniu do poradni zgłosił się ojciec bez dziecka, oraz że lekarz specjalista chorób zakaźnych napisał schemat kontynuacji szczepień ochronnych.

Z akt administracyjnych wynika nadto, że rodzice małoletniego sukcesywnie pobierali kolejne skierowania do poradni specjalistycznych bez żadnego efektu. Skarżąca przy piśmie z dnia 31 stycznia 2020 r. dołączyła kserokopie wydanych w dniu 30 stycznia 2020 r. skierowań do Poradni d/s Szczepień oraz do Poradni: alergologicznej, i ortopedycznej i kardiologicznej uzasadniając, że strona zrealizowała ustawowy obowiązek właśnie poprzez zgłoszenie się do POZ w P. w celu rozpoczęcia przez lekarza procedury kwalifikacyjnej. W piśmie z dnia 25 marca 2022 r., w odpowiedzi na upomnienie, skarżąca wyjaśniła, że podczas wizyty w dniu 30 stycznia ze względu na stan zdrowia dziecka, dziecko zostało skierowane do poradni alergologicznej, kardiologicznej i ortopedycznej i jednocześnie lekarz nie stwierdziła możliwości zaszczepienia dziecka. Tymczasem z wydanego w dniu 30 stycznia 2020 r. zaświadczenia przez lekarza B. S. wynika, że to ze względu na wątpliwości rodziców co do możliwości uczuleń na niektóre preparaty w składzie szczepionek skierowano rodziców do Poradni d/s Szczepień i Poradni Alergologicznej (k.[...] akt adm.). W piśmie z dnia 26 maja 2021 r. Dyrektor Centrum Medycznego M. lek. Med. W. S. po raz kolejny potwierdził brak w posiadanej dokumentacji informacji co do przeciwskazań do szczepień ochronnych dziecka skarżącego. W piśmie tym wyjaśniono również, że stan zaszczepienia małoletniego J. G. nie uległ zmianie. Dziecko aktualnie ma zaszczepioną tylko BCG i I daw. WZW t.B., oraz że dziecko dostało skierowanie do Poradni Szczepień jednak do dnia 26 maja 2021 r. rodzice nie dostarczyli żadnej informacji zwrotnej. Informacja ta została powtórzona w piśmie z dania 23 września 2022 r. Jak nadto ustalił organ I instancji (notatka służbowa - k.[...] akt adm.) dziecko na ostatniej wizycie lekarskiej w dniu 3 marca 2020 r. było z powodu zapalenia spojówek ,oraz że w dniu 31 marca 2022 r. odbyła się teleporada w celu pozyskania tych samych, co wystawione w dniu 30 stycznia 20202 r. skierowań do poradni specjalistycznych: alergologicznej, kardiologicznej i ortopedycznej z powodu ich przedawnienia. Wyjaśniono, iż w tym dniu nie odbyła się kwalifikacja do szczepień.

W tych okolicznościach nie jest dowolne stanowisko organu I instancji, że po pierwsze skarżąca nie przedstawiła żadnej dokumentacji potwierdzającej wizyty u specjalisty, zgłaszając się do POZ jedynie po kolejne skierowania do tych samych oraz innych specjalistów, co oznacza, że skarżąca nie podejmuje realnych działań mających na celu wykonanie obowiązku szczepień ochronnych małoletniego syna. Także podnoszone w skardze okoliczności co do odbytej w dniu 27 czerwca 2022 r. wizyty w poradni specjalistycznej nie zostały w żaden sposób skonkretyzowane. Po drugie, że wbrew twierdzeniom skarżącej w aktach sprawy nie ma żadnych informacji potwierdzających trwałe przeciwwskazania do wykonania szczepień ochronnych u małoletniego J. G. i po trzecie, że skarżąca nie udaje się z dzieckiem do lekarzy specjalistów celem wykluczenia domniemanych przeciwwskazań, których lekarze POZ u dziecka nie stwierdzili, zaś indywidualny kalendarz szczepień nie został opracowany z racji braku zgłoszenia się skarżącej z dzieckiem do Poradni Szczepień. W tych okolicznościach trafna jest także ocena organu odwoławczego, że dokumentacja medyczna znajdująca się w aktach sprawy w tym też dołączona przez stronę do zażalenia nie pozwala na stwierdzenie braku wymagalności obowiązku w myśl art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., ponieważ brak jest jednoznacznej informacji od lekarza informującej o długotrwałych przeciwwskazaniach zdrowotnych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych.

Jeszcze raz podkreślić należy, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o jakim mowa w art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu zakażeń jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej.

Na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r., lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

Skoro jak ustaliły organy skarżąca przez blisko 5 lat nie wykazała, że w oparciu o przeprowadzone konsultacje specjalistyczne istnieją uzasadnione przeciwskazania do szczepień, a organ ustalił, że takich długotrwałych przeciwwskazaniach zdrowotnych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych brak, co nie zostało przez skarżącą skutecznie podważone, to tym samym zarzuty skargi w zakresie niewymagalności egzekwowanego obowiązku uznać należy za chybione, a argumentację skarżącej, że podejmuje ona kroki w celu wykonania obowiązku za niewiarygodną.

W ocenie sądu, w komunikacie Głównego Inspektora Nadzoru Sanitarnego – okres czasu, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne szczepionki, na dzień dzisiejszy jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Jak wcześniej wskazano, obowiązek poddania dziecka szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym, jest obowiązkiem wynikającym z ustawy. Jednocześnie brak jest przepisu, który wyłączałby obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom tylko ze względu na możliwe hipotetyczne powikłania (por. wyrok WSA w Kielcach z 21 lutego 2013 r., sygn. II SA/Ke 7/13).

W tych okolicznościach, w świetle zgromadzonych w aktach sprawy dowodów, nie ulega wątpliwości, że syn skarżącej nie był zaszczepiony mimo braku przeciwwskazań do szczepienia stwierdzonych przez lekarza, do czego de facto przyczyniła się sama skarżąca, kwestionując istnienie obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego. Wbrew zarzutom skargi, obowiązek skarżącej poddania małoletniego syna szczepieniom ochronnym istnieje i jest wymagalny.

Niewykonanie obowiązku stanowiło natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Syn skarżącej podlega obowiązkowi szczepień ochronnych przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym z dnia 14 kwietnia 2022 r. Opiekę nad małoletnim sprawuje skarżąca, będąca jego matką. Na niej więc spoczywa odpowiedzialność wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy o zwalczaniu zakażeń, zgodnie z którym – w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2020 r. poz. 849 oraz z 2022 r. poz. 64 i 974). Treść tego obowiązku została stwierdzona w tytule wykonawczym z dnia 14 kwietnia 2022 r., wystawionym przez organ I instancji.

Niesłuszne są również zarzuty dotyczące naruszenia art. 7a k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 81a k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz popełnienia przez organ błędu w ustaleniach faktycznych. W ocenie sądu, nie zostały naruszone przepisy postępowania. Organy podjęły wszelkie czynności, aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy. Materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia. Prawidłowo ustalony w sprawie stan faktyczny, jak i prawny nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Wbrew zarzutom uzasadnienie zaskarżonego postanowienia czyni zadość wymogom określonym w art. 124 § 2 k.p.a. oraz w art. 107 § 3. W szczególności zawiera ono uzasadnienie faktyczne i prawne odpowiadające standardowi przewidzianemu w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe sąd oddalił skargę jako bezzasadną, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a."

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu – sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).