Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1008/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6332 Należności  przedemerytalne
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka (spr.), Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski, Marek Stojanowski, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 czerwca 2005 r. sygn. akt IV SA/Wr 876/04 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia przedemerytalnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. przyznaje od Skarbu Państwa na rzecz adwokata R. K. pełnomocnika z urzędu kwotę 219,60 zł (dwieście dziewiętnaście złotych sześćdziesiąt groszy) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Decyzją Starosty Powiatu [...] z dnia [...], nr [...] odmówiono B. K. prawa do świadczenia przedemerytalnego. W dniu [...] Wojewoda Dolnośląski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że skarżący nie spełnił wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia przedemerytalnego, które zdaniem organu muszą być spełnione łącznie. Ponadto wskazał, że w dniu pierwszej rejestracji w urzędzie pracy skarżący miał 57 lat i legitymował się okresem uprawniającym do emerytury wynoszącym 37 lat 1 miesiąc i 29 dni. Organ odwoławczy zauważył jednak, że gdyby skarżący udokumentował 40 letni okres uprawniający do emerytury i tak nie spełniłby wymogu dotyczącego rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 20a ustawy – o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, przyczyny dotyczące zakładu pracy oznaczają rozwiązanie stosunku pracy z powodu upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych, a także wygaśnięcie stosunku pracy z powodu śmierci pracodawcy lub gdy przepisy ustawy przewidują wygaśnięcie stosunku pracy w przypadku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i nie zaproponowanie przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy. Jak wywodzi organ odwoławczy skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, nie był więc osobą zatrudnioną w ramach umowy o pracę. Ustanie prowadzenia działalności gospodarczej nastąpiło z chwilą jej wyrejestrowania, a nie z powodów podanych we wskazanej wyżej ustawie. Art. 37k ustawy – o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu tylko w jednym przypadku przewiduje możliwość przyznania świadczenia przedemerytalnego bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, tj. jeśli w przypadku mężczyzny ukończyło on 63 lata i posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący ci najmniej 25 lat. W niniejszej sprawie skarżący nie spełnia wymogu minimalnego wieku warunkującego przyznanie świadczenia.

Powyższa decyzja została zaskarżona do sądu administracyjnego. B. K. zarzucił w skardze nietrafne zastosowanie przepisów ustawy z dnia 13 marca 2003 r. – o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844). Ponadto według strony nastąpiła również błędna wykładnia art. 37k ust. 1 ustawy – o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a także nie został zawarty w odwołaniu zarzut, iż przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. – o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, przewidują możliwość uwzględnienia sytuacji skarżącego. Jednocześnie w skardze wskazano, że organ nie odniósł się do zarzutu dotyczącego nierzetelnego obliczenia stażu pracy.

W dniu 3 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę B. K. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia przedemerytalnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. – o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. nr 120, poz. 1252) z dniem 1 sierpnia 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przejął zadania związane z przyznawaniem i wypłatą świadczeń przedemerytalnych. Stosownie do art. 30 ust. 1 tej ustawy do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przez sprawy wszczęte i niezakończone rozumie się także wnioski o ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego złożone przed dniem przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych podlegające rozpatrzeniu po dniu przejęcia w związku z art. 37l ust. 2 i art. 27 ust.1, 5 i 6 ustawy – o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Jak podnosi Sąd zgodnie z art. 37k ust. 1 ustawy – o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, z zastrzeżeniem ust. 9, osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli:

1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiadała

okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i

25 lat dla mężczyzn, lub

2) do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn

dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie

krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat i 55 lat mężczyzna oraz

osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla

kobiet i 35 dla mężczyzn, lub

3) do rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w

którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, osiągnęła

okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i

40 lat dla mężczyzn, lub

4) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy,

posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla

kobiet i 39 dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z

niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. – o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. z 2002 r. nr 9, poz. 85, nr 127, poz. 1088 i nr 155,poz. 1287) lub

5) zakończyła okres zatrudnienia, o którym mowa w art. 19 ust. 2a i w wyniku

zaliczenia go do okresu uprawniającego do emerytury spełnia warunki

określone w pkt 1,3 lub 4

Regulacje zawarte w art. 37k ust. 1 pkt 2-5 wiążą prawo do świadczenia przedemerytalnego z zatrudnieniem w ramach stosunku pracy, przy czym punkt 5 odnosi się do zaprzestania wykonywania pracy z przyczyn wskazanych w art. 19 ust. 2a, tj. ustania wykonywania prac interwencyjnych. Jedynie pkt 1 art. 37k ust. 1 nie uzależnia prawa do świadczenia przedemerytalnego od uprzedniego pozostawiania w stosunku pracy. Jedynie pkt 1 art. 37k ust. 1 ustawy nie uzależnia prawa do świadczenia przedemerytalnego od uprzedniego pozostawania w stosunku pracy, gdyż dotyczy on osób, które osiągnęły wiek określony w tym przepisie, tj. 58 lat u kobiet i 63 lat u mężczyzn i osoby te posiadają staż zaliczany do uprawnień emerytalnych i osoby te posiadają staż zaliczony do uprawnień emerytalnych – kobiety 20 lat i mężczyźni 25 lat. Rejestracja skarżącego w Powiatowym Urzędzie Pracy nastąpiła po zaprzestaniu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, a nie ustania stosunku pracy. Zdaniem sądu organy administracyjne trafnie wskazały, że prawo do świadczenia przedemerytalnego może być przyznane jedynie wówczas, gdy wnioskodawca spełnia wszystkie kryteria odnoszące się do grupy osób, w tym kryterium wieku i stażu zaliczanego do tych uprawnień. Skoro skarżący nie spełnia kryterium wiek; o którym mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 to słusznie organy przyjęły, że świadczenie przedemerytalne nie może być przyznane. Zdaniem sądu orzekającego sytuacja skarżącego nie odpowiada treści przepisów szczególnych o rozwiązaniu stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników Art. 2 ust. 1 pkt 20a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. – o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003 r. nr 58, poz. 514 ze zm.) określa co należy rozumieć przez rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Przepisy szczególne, o których mowa w tym przepisie – to ustawa z dnia 13 marca 2003 r. – o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. z 2003 r. nr 90, poz. 844 ze zm.). Przepisy te odnoszą się wyłącznie do osób zatrudnionych na podstawi stosunku pracy. Skarżący w okresie poprzedzającym rejestrację nie pozostawał w stosunku pracy, a zatem przepisy tej ustawy jak i art. 37k ust. 1 pkt 2 i3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. – o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie mają zastosowania. Nie ma zastosowania w stosunku do skarżącego przepis art. 37k ust. 1 pkt 4 ustawy, gdyż skarżący prowadził działalność gospodarczą we własnym imieniu i na własny rachunek, nie pozostawał natomiast w stosunku pracy. W stosunku do ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. – o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. z 2002 r. nr 9, poz. 85 ze zm.) sąd podał, że ustawa ta ma zastosowanie tylko do osób będących pracodawcami w stosunku do innych osób, a wskazane w niej zasady ochrony roszczeń dotyczą wyłącznie roszczeń pracowniczych (art. 5 ust.1).Sąd uznał, że nie ma znaczenia w sprawie zapis art. 5 ust. 2 ustawy, w którym stwierdzono, że przepisy tej ustawy stosuje się do osób, które wykonują pracę zarobkową na innej podstawie niż stosunek pracy, jeżeli z tego tytułu podlegają obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Zdaniem sądu regulacja ta nie może odnosić się do osób prowadzących działalność gospodarczą we własnym imieniu, gdyż przepis ten dotyczy osób wykonujących pracę zarobkową na innej podstawie niż stosunek pracy.

Pełnomocnik B. K. w dniu 8 sierpnia 2005 r. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 czerwca 2005 r. zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 37k w zw. z art. 37l ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. – o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003 r. nr 58, poz. 514 ze zm.). Uchybienia te miały polegać na przyjęciu, że przesłanki niezbędne do uzyskania świadczenia przedemerytalnego określone w art. 37k ust. 1 pkt 1-5 powołanej wyżej ustawy winny być spełnione koniunktywnie podczas gdy z przepisu tego jednoznacznie wynika, że winny być spełnione alternatywnie. Ponadto strona zarzuca naruszenie prawa polegające na przyjęciu, iż przesłanki, których mowa art. 37k ust. 1 pkt 1-5 ustawy – o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, niezbędne do uzyskania świadczenia przedemerytalnego winny być spełnione w dacie ostatniego rozwiązania stosunku pracy podczas gdy zgodnie z art. 37l ustawy powinny być one spełnione dopiero w dacie rejestracji bezrobotnego w powiatowym urzędzie pracy. Argumentując swoje stanowisko skarżący podnosi, że uzyskała pierwszą rejestrację w powiatowym urzędzie pracy w dniu 14 maja 2003 r. natomiast drugą w dniu 19 grudnia 2003 r., zaś z wnioskiem o przyznanie świadczenia przedemerytalnego wystąpił 30 lipca 2004 r. W dacie pierwszej rejestracji B. K. miał 57 lat oraz legitymował się okresem zatrudnienia wynoszącym 41 lat 3 miesiące i 4 dni. Gdyby Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględnił treść art. 37l ust. 1 ustawy – o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu musiałby stwierdzić, iż przesłanki niezbędne do uzyskania świadczenia przedemerytalnego, o których mowa w art. 37k ust. 1 pkt 1-5 ustawy należy spełnić nie w dacie rozwiązania ostatniego stosunku pracy lecz w dacie rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, a w dacie tejże rejestracji strona skarżąca legitymowała się zatrudnieniem wynoszącym 41 lat 3 miesiące i 4 dni, zaś ostatni stosunek pracy trwający 6 miesięcy i 20 dni został rozwiązany na mocy porozumienia stron na wniosek pracownika jednakże z przyczyn dotyczących zakładu pracy (likwidacja budowy eksportowej w Niemczech), a zatem spełniała wymogi, o których mowa w art. 37k ust. 1 pkt 3 ustawy co winno było skutkować przyznaniem świadczenia przedemerytalnego.

Jak wskazuje skarżący w powyższej sprawie dwukrotnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z dnia 2 lutego 2002 r., sygn. akt II SA 2646/01 i 28 lutego 2002 r., sygn. akt II SA 2761/01.

Ponadto w skardze kasacyjnej podnosi się, że zarówno Starosta Powiatu w [...] jak i Wojewoda Dolnośląski jednoznacznie stwierdzili w zaskarżonych decyzjach, że przesłanki niezbędne do uzyskania świadczenia przedemerytalnego, o których mowa w art. 37 k ust. 1 pkt 1, 2, 3, 4 i 5 winny być spełnione koniunktywnie. Zarzut błędnej interpretacji powyższego przepisu był już podnoszony w skardze, do którego to zarzutu Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ustosunkował się w sposób jednoznaczny. Zdaniem strony skarżącej wystarczy, aby uprawniony spełnił jedną z przesłanek, o której mowa w omawianym przepisie a nie każdą z nich.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej co oznacza, że związany jest podstawami zaskarżenia jak i wnioskami skarżącego określającymi przedmiot zaskarżenia (całość lub część orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego). Natomiast z urzędu bierze Sąd pod rozwagę nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach określonych w § 2 art. 183 ustawy, a która w niniejszej sprawie nie występuje. Mając na uwadze powyższą zasadę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna.

W myśl art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. – o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. z 2003 r. nr 58, poz. 514 ze zm.) świadczenie przedemerytalne przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 9 osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli spełnia także chociaż jeden z pięciu warunków wymienionych w pkt 1-5 tego ustępu. Z kolei przepisy art. 37l ust. 1 i 2 ustawy stanowią, że prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełnia warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek tej osoby i przysługuje od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do tych ustaleń. Przepisy art. 37l ust. 1 jak i art. 37k ust. 1 określają materialnoprawne warunki, których spełnienie uzależnia przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Art. 37l ust. 1 wiąże nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego z dniem rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Natomiast ustawodawca nie wiąże z datą rejestracji konieczności złożenia wniosku o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Wniosek taki osoba może złożyć zarówno w dacie rejestracji jak i w okresie późniejszym, ale warunki o których wyżej mowa muszą być spełnione w dniu rejestracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w tym znaczeniu podał w uzasadnieniu o spełnieniu jednocześnie warunków z art. 37k ustawy. Z uzasadnienia Sądu (str. 7-8) wbrew wywodom skargi kasacyjnej nie wynika, aby Sąd przyjął, że do uzyskania świadczenia przedemerytalnego przesłanki wymienione w ust. 1 art. 37k pkt 1,2,3,4 i 5 winny być spełnione jednocześnie. Sąd podał, że skarżący nie spełnia kryterium przewidzianego w art. 1 ust. 1 pkt 1 z uwagi na nie osiągnięcie przewidzianego w tym przepisie wieku. Następnie dokonuje ustaleń czy skarżący spełnia kryterium pkt 2 i 3 art. 37k ustawy – o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu lub z pkt 4 czy też 5. Wywody zatem skargi kasacyjnej w tym przedmiocie nie zasługują na uwzględnienie. Prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał analizy pkt 3 ust. 1 art. 37k ustawy. W pkt tym bowiem jest mowa o rozwiązaniu stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym osoba była zatrudniona. W okresie poprzedzającym rejestrację skarżący nie pozostawał w stosunku pracy, gdyż prowadził własną działalność gospodarczą, który wyrejestrował w dniu 3 kwietnia 2003 r. Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. – o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w art. 1 ust. 2 pkt 1 stanowi, że ustawa ma zastosowanie do obywateli polskich zamieszkałych w Polsce, poszukujących i podejmujących zatrudnienie lub inną pracę zarobkową na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zatrudnienie lub inną pracę zarobkową za granicą u pracodawców zagranicznych. Skarżący twierdził, że pracował w Niemczech między pierwszą a drugą rejestracją w powiatowym urzędzie pracy. Nie wykazał jednak, czy rzeczywiście pracował i czy zachodził w związku z tym jeden z warunków określonych w pkt 2, 3 czy 4 art. 37k ust. 1. Należy podkreślić, że ani w dniu pierwszej rejestracji, która miała miejsce w dniu 14 maja 2003 r. jak i drugiej rejestracji w dniu 19 grudnia 2003 r. skarżący nie spełniał ani jednego z warunków przewidzianych w art. 37k ust. 1 ustawy.

Z tych względów skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).