Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1523/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 106, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 184, art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1634
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Michał Kowalski sędzia del. WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "K." S.A. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 275/19 w sprawie ze skargi "K." S.A. w R. na decyzję Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 9 sierpnia 2018 r. nr 7/2018 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; 2. zasądza od Zarządu Województwa Pomorskiego na rzecz "K." S.A. w R. 20 900 (dwadzieścia tysięcy dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: WSA, Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 12 marca 2019 r. (sygn. akt I SA/Gd 275/19) w sprawie ze skargi K. Spółka Akcyjna z siedzibą w R. (dalej: skarżąca, spółka, beneficjent) na decyzję Zarządu Województwa Pomorskiego (dalej: organ) z dnia 9 sierpnia 2018 r., nr 7/2018 w przedmiocie zwrotu środków przyznanych z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego na lata 2007-2013 oddalił skargę.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] czerwca 2012 r. została zawarta umowy o dofinansowanie projektu pomiędzy Województwem Pomorskim, reprezentowanym przez Agencję Rozwoju Pomorza SA (ARP SA, zwaną dalej: IP 2) a spółką. Następnie umowa ta była dwukrotnie anektowana: w dniach [...] lutego 2014 r. i [...] listopada 2014 r.

Zgodnie z umową o dofinansowanie projektu i aneksami, beneficjent otrzymał na realizację ww. Projektu dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w kwocie łącznej nieprzekraczającej [1] zł. Przedmiotem projektu było nabycie 2 innowacyjnych linii technologicznych oraz przeszkolenie personelu i utworzenie 5 miejsc pracy. Celem projektu był wzrost innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstwa poprzez zakup 2 innowacyjnych linii technologicznych, wprowadzenie nowego produktu [...], a także wdrożenie technologii kompleksowego rozsiewu i ponownego składania [...].

Beneficjent realizował projekt i składał wnioski o płatność. Na podstawie przedkładanych przez beneficjenta wniosków o płatność i dołączonych do niego dokumentów IP 2 wypłaciła beneficjentowi dofinansowanie w kwotach: [2] zł oraz [3] zł.

W okresie trwałości projektu Urząd Kontroli Skarbowej w Gdańsku przeprowadził czynności kontrolne w siedzibie beneficjenta, które zaowocowały wydaniem protokołu z dnia [...] maja 2016 r. (przekazanego przez beneficjenta do IP2 pismem z dnia [...] listopada 2016 r.), a następnie podsumowaniem ustaleń dokonanych w projekcie. Skutkiem przeprowadzonej kontroli było wydanie podsumowania ustaleń w projekcie, w których Urząd Kontroli Skarbowej stwierdził, że wydatki w projekcie nie są zgodne z zasadami kwalifikowalności określonymi w przepisach unijnych i krajowych.

Wskutek zgłoszonych przez Urząd Kontroli Skarbowej nieprawidłowości IP2 postanowił ponownie zweryfikować Projekt. W wyniku tej weryfikacji podzielono ustalenia dokonane przez Urząd Kontroli Skarbowej i zwrócono się do Zarządu Województwa Pomorskiego o rozwiązanie umowy z beneficjentem.

Decyzją z dnia 28 grudnia 2017 r. Zarząd Województwa Pomorskiego zobowiązał spółkę do zwrotu środków przyznanych w ramach umowy o dofinansowanie Projektu. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia 9 sierpnia 2018 r.

Organ stwierdził, iż w związku z realizacją projektu doszło do nieprawidłowego przeprowadzenia rozeznania rynku oraz niewypełnienia obowiązków wynikających z umowy o dofinansowanie i wytycznych, co skutkowało uznaniem wydatków za niekwalifikowane i koniecznością zwrotu dofinansowania. Organ ustalił, że beneficjent przeprowadził postępowanie ofertowe na dostawę linii technologicznej [...] o niekontrolowanym przebiegu krzywej [...] oraz ponownego składania i mieszania [...] o kontrolowanym przebiegu krzywej oraz linii technologicznej do przerobu [...], a także przeprowadzenie szkolenia pracowników z zakresu obsługi powyższych linii technologicznych. Zamawiający skierował zapytanie ofertowe z dnia [...] stycznia 2014 r. do trzech wykonawców. Następnie z jednym z nich, który przedstawił ofertę najkorzystniejszą, czyli z Ł. Spółka Akcyjna, podpisał w dniu [...] lutego 2014 r. umowę na dostawę powyższej linii.

Zamawiający w przedmiocie zamówienia w zapytaniu ofertowym zażądał elementów linii technologicznej, które jak się okazało były już w jego posiadaniu w dniu ogłoszenia tego zapytania, tj. w dniu [...] stycznia 2014 r. Po podpisaniu umowy z wykonawcą (oferentem), elementy linii technologicznej zostały sprzedane wykonawcy na podstawie umowy z dnia [...] lutego 2014 r., a następnie sfinansowane z projektu.

Beneficjent w składanych wnioskach o płatność przedstawił m.in. faktury dokumentujące poniesione wydatki na używane maszyny i urządzenia stanowiące elementy składowe linii technologicznej do rozsiewu i ponownego składania [...]: faktura nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. wystawiona przez firmę Ł. Spółka Akcyjna, na kwotę [4] zł netto, [5] zł brutto - pozycja nr 7 faktury dotyczy używanego [...], wartość na fakturze to [6] zł netto, [7] zł brutto; faktura nr [...] z dnia [...].05.2014 r. wystawiona przez firmę Ł. Spółka Akcyjna, na kwotę [8] zł netto, [9] zł brutto - pozycja nr 4 dotyczy używanej Baterii [...] i przesiewacza [...], wartość na fakturze to [10] zł netto, [11] zł brutto.

Sprzedający Ł. SA zakupił ten używany sprzęt i maszyny od firmy C. Sp. z o.o. z siedzibą w K., co potwierdza wystawiona na niego faktura nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., data dostawy i wykonania usługi [...] kwietnia 2014 r., obejmująca m.in. D. [...] (bateria hydrocyklonów wraz z przesiewaczem) na wartość [12] zł netto, D. [...] ([...]) na wartość [13] zł netto.

Wcześniej C. Sp. z o.o. zakupiła te same używane elementy linii technologicznych, tj. ww. przesiewacz [...] D. [...] oraz baterię [...] i [...] D. [...] od beneficjenta za kwotę odpowiednio [14] zł netto oraz [15] zł netto. Cena tych samych urządzeń zmieniła się. Beneficjent sprzedał urządzenia za cenę odpowiednio [16] zł netto i [17] zł netto. C. Sp. z o.o. odsprzedało je nieznaczenie drożej (odpowiednio o 1 i o 2 tys. złotych) do Ł. SA. Natomiast Ł. SA te same urządzenia, aczkolwiek jako składowe linii technologicznej sprzedała już znacznie drożej. Odpowiednio 3 razy i prawie 2 razy drożej w stosunku do pierwszej transakcji.

Przesiewacze typu D. zostały zabudowane i dopasowane do pracy w linii, jednakże przeprowadzone prace nie dotyczyły ingerencji w zmianę konstrukcji. Deklaracje zgodności używanych elementów zostały wystawione przez producenta tych maszyn/urządzeń.

W celu oceny prawidłowości transakcji będącej przedmiotem projektu zwrócono się do Ł. Spółka Akcyjna o przedłożenie kalkulacji ceny wraz z dokumentami będącymi podstawą tej kalkulacji za wyprodukowanie przedmiotowych linii technologicznych. Ł. Spółka Akcyjna dwukrotnie odpowiedziała, że przedmiotem umowy były między innymi: przesiewacz [...] oraz przesiewacz [...], które spółka zakupiła od firmy C. a poprzednim właścicielem była spółka K. SA - przesiewacze zostały przystosowane do linii rozsiewu [...], pompy do podawania [...] z wodą firmy L. (2 sztuki) oraz zespół pompy [...] technologicznej na [...] wraz z oprzyrządowaniem (...).

Ponadto Ł. Spółka Akcyjna oświadczyła, że w tych podzespołach użyto m.in. wymienionych pomp zakupionych wg faktury [...] od firmy K. SA, a reszta urządzeń do linii rozsiewu (...), do węzła przerobu [...] (zestaw sortujący, [...], przenośniki, system siły i sterowania) zostały zakupione i odbudowane jako nowe na podstawie faktur [...], [...], [...] z wykorzystaniem istniejących napędów, motoreduktorów, silników.

Ł. Spółka Akcyjna przedstawiła listę faktur, dokumentujących zakup urządzeń i materiałów stanowiących koszty wytworzenia linii technologicznych w kwocie [18] zł. Organ ustalił, że faktury wskazane pod nr [...] na łączną kwotę [19] zł zostały wystawione przez beneficjenta – K. SA i dotyczyły zespołu urządzeń, które weszły następnie w skład linii technologicznych zakupionych przez beneficjenta do Projektu od Ł. SA.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ ustalił, że przedmiot Projektu (dwie linie technologiczne) w zadeklarowanej wysokości kosztów kwalifikowanych [20] zł został zakupiony przez Ł. bezpośrednio od beneficjenta K. S.A. za cenę [21] zł netto oraz pośrednio od beneficjenta (poprzez C. Sp. z o.o.) za cenę [22] zł netto, a następnie odbudowany jako nowy przez Ł. SA.

W kwocie sprzedaży przez Ł. SA na rzecz K. SA, tj. [23] PLN wartość elementów sprzedanych pośrednio lub bezpośrednio z K. SA do Ł. SA wynosi [24] zł – a więc 89% ogólnej wartości. Pozostałe składniki kalkulacji to faktury za drobne elementy o wartości od kilkudziesięciu złotych do kilkudziesięciu tysięcy oraz koszty robocizny pracowników – [24] zł.

Organ ustalił zatem, że beneficjent przeprowadził postępowanie ofertowe na dostawę linii technologicznej rozsiewu piasku o niekontrolowanym przebiegu krzywej uziarnienia oraz ponownego składania i mieszania piasku o kontrolowanym przebiegu krzywej oraz linii technologicznej: węzła do przerobu [...], a także przeprowadzenie szkolenia pracowników z zakresu obsługi powyższych linii technologicznych, a w przedmiocie zamówienia zażądał elementów linii technologicznej, które były w jego posiadaniu w dniu ogłoszenia zapytania ofertowego, tj. w dniu [...] stycznia 2014 r. Po podpisaniu umowy z wykonawcą (oferentem) tj. w dniu [...] lutego 2014 r., elementy linii technologicznej zostały sprzedane Wykonawcy ([...] lutego 2014r.), a następnie te same elementy zostały sfinansowane z projektu.

Beneficjent oświadczył we wniosku o dofinansowanie projektu, że cyt. "Wszystkie wymienione powyżej wydatki planowane do poniesienia w ramach projektu są niezbędne i adekwatne do osiągnięcia założonych celów projektu." Tymczasem opisane wyżej działania beneficjenta są niezgodne z zapisami Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków w ramach działań 1.1-1.2 RPO WP 2007-2013 r. (Rozdział V - Zasady kwalifikowania wydatków, 5.1 Ocena kwalifikowalności wydatku, dalej: Wytyczne).

W Wytycznych zapisano m.in., że wydatkiem kwalifikującym się do współfinansowania jest wydatek spełniający łącznie następujące warunki: jest efektywny i racjonalny; został dokonany w sposób oszczędny, tzn. w oparciu o zasadę dążenia do uzyskania założonych efektów przy jak najniższej kwocie wydatku. Analizowany wydatek wymogów tych nie spełnia.

Zdaniem organu beneficjent dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) 1260/1999 (Dz. Urz. L 210 z 31.07.2006, s. 25 z późn. zm., dalej: rozporządzenie (WE) 1083/2006), który stanowi, iż nieprawidłowością jest jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Wykrycie takiego naruszenia i uznanie go za nieprawidłowość rodzi obowiązek odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo, nałożenia korekty finansowej (art. 98 rozporządzenia nr 1083/2006).

Organ odwoławczy uznał, że działanie beneficjenta wypełnia też przesłankę, o której mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2016, poz. 1870 t.j. ze zm.), tj. wykorzystanie środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184. Przepis ten stanowi, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu, (ust. 1) oraz że przy wydatkowaniu środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 5 lit. c i d, a także środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z tych środków, stosuje się odpowiednio zasady rozliczania określone dla dotacji z budżetu państwa (ust. 2).

Pod pojęciem procedur, których naruszenie uprawnia do wydania decyzji określającej kwotę zwrotu, rozumiane są postanowienia dokumentów regulujących zasady przyznawania i wykorzystania dofinansowania, w tym zasady ponoszenia wydatków w ramach projektu, a także zapisy Umowy o dofinansowanie, Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków w ramach RPO WP 2007-2013, Przewodnika Beneficjenta RPO WP 2007-2013. Nie został przez ustawodawcę przewidziany zamknięty katalog procedur, na podstawie których wydatkowane są środki unijne związane z realizacją konkretnych programów operacyjnych. W związku z powyższym zdaniem organu niewypełnienie postanowień umowy oraz dokumentów regulujących zasady przyznawania i wykorzystania dofinansowania, powoduje konieczność odzyskiwania przez IZ RPO WP kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawania decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o których mowa w przepisach o finansach publicznych. Co więcej obowiązek zwrotu przez beneficjenta nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania wynika wprost z Umowy o dofinansowanie.

Ze względu na nieprawidłowe przeprowadzenie rozeznania rynku oraz niewypełnienie obowiązków wynikających z umowy oraz Wytycznych organ odwoławczy uznał 100% wydatków za niekwalifikowane.

Strona od powyższej decyzji złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga jest bezzasadna. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA powołał znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy prawne, powołując także orzecznictwo organów ochrony prawnej w tym zakresie tj. art. 2 pkt 7, art. 60, art. 70 ust. 1, art. 98 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006 oraz art. 184 u.f.p., art. 207 ust.1, ust. 8 z ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240; dalej: "u.f.p.").

Po przedstawienia stanu prawnego znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie WSA dokonał subsumcji tych przepisów do stanu faktycznego. WSA wskazał, że przedmiot projektu (dwie linie technologiczne) w zadeklarowanej wysokości kosztów kwalifikowanych [25] zł (w tym: szkolenie pracowników w zakresie obsługi linii) nie był nowy, jak to zapisano we wniosku o dofinansowanie i nie został wyprodukowany przez Ł. SA (wykonawcę), a został zakupiony przez Ł. SA bezpośrednio od beneficjenta K. SA za cenę [26] zł netto oraz pośrednio od beneficjenta (poprzez C. Sp. z o.o.) w kwocie [26] zł netto (zakup przez beneficjenta od C. Sp. z o.o. w kwocie [27] zł netto - przesiewacze D.). Ponadto beneficjent przeprowadził postępowanie ofertowe na dostawę linii technologicznej rozsiewu [...] o niekontrolowanym przebiegu krzywej [...] oraz ponownego składania i mieszania [...] o kontrolowanym przebiegu krzywej oraz linii technologicznej: węzła do przerobu [...], a także przeprowadzenie szkolenia pracowników z zakresu obsługi powyższych linii technologicznych a w przedmiocie zamówienia zażądał elementów linii technologicznej, które były w jego posiadaniu w dniu ogłoszenia zapytania ofertowego tj. w dniu [...] stycznia 2014 r. Po podpisaniu umowy z Wykonawcą (oferentem) tj. w dniu [...] lutego 2014 r., elementy linii technologicznej zostały sprzedane wykonawcy, a następnie sfinansowane z projektu.

WSA stwierdził, że z wyliczeń wynika, że w cenie nabycia przez skarżącą od Ł. SA linii technologicznych wynoszącej [28] zł, wartość elementów sprzedanych pośrednio lub bezpośrednio z K. SA do Ł. SA wynosi [29] zł, czyli 89%. Pozostałe składniki kalkulacji to faktury za drobne elementy o wartości od kilkudziesięciu do kilkudziesięciu tysięcy złotych oraz robocizna pracowników wykonawcy – [30] zł.

WSA wskazał, ze kalkulacja powyższa sporządzona została przez kierownika działu księgowości spółki Ł. SA, a więc osobę dysponującą odpowiednią wiedzą w tym zakresie i mającą dostęp do odpowiednich informacji. WSA stwierdził, że zasadnie organ uznał, że skarżąca zaakceptowała i przyjęła do rozliczenia fakturę wystawioną przez Ł. SA, stąd też kwestia poprawności kalkulacji kosztów pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z tego powodu nie zasługuje na uwzględnienie jej argumentacja dotycząca zaniżenia przez producenta kosztów wytworzenia linii technologicznych.

WSA uznał, że bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 78 k.p.a. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność poprawności kalkulacji ceny wytworzenia innowacyjnych linii technologicznych zawartej w oświadczeniu producenta. WSA stwierdził, że skarżąca kwestionuje wiarygodność powyższej kalkulacji, żaden jednak z podniesionych przez nią argumentów do jej stanowiska nie przekonuje.

Sąd zgodził się z oceną organu, że kwestionowany przez stronę dokument kosztorysu znajdujący się w oświadczeniu Ł. SA jest autentyczny, pochodzi od podmiotu uprawnionego do jego sporządzenia - producenta linii technologicznej. Ponadto dokument powstał w oparciu o dowody księgowe i nie ma podstaw do kwestionowania jego poprawności.

WSA wskazał, że organ odwoławczy odniósł się do kwestii zasadności odmowy przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Uznał, że fakt, iż ocena organu w tej kwestii różni się od oczekiwanej przez stronę nie uzasadnia postawionego zarzutu. Podobnie ocenił zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 k.p.a., wskazując, że organ rozpoznał sprawę co do istoty i odniósł się do wszystkich istotnych zarzutów skarżącej podniesionych w odwołaniu. Fakt, że nie zostały one uwzględnione, nie oznacza, że organ dopuścił się naruszenia wskazanych przepisów.

WSA jednoznacznie stwierdził, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje podnoszona w skardze okoliczność, że urządzenia D., sprzedane przez skarżącą do C. SA, zostały przez nią zakupione w okresie kwalifikowalności wydatków. Istotne jest - zdaniem WSA - że urządzenia te były wcześniej w posiadaniu skarżącej i zostały sprzedane zanim złożyła wniosek o dofinansowanie, a następnie ponownie kupione, jako przedmiot projektu już w okresie kwalifikowalności wydatków.

Nieuzasadniony jest – zdaniem WSA - także zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, poprzez oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na oświadczeniu Ł. SA z dnia [...] kwietnia 2016 r. oraz protokołów zdawczo-odbiorczych z pominięciem pozostałej części materiału dowodowego. Sąd ten szczegółowo przedstawił swoją interpretację stwierdzając, że skarżąca nie sprecyzowała, jakie dowody znajdujące się w aktach sprawy ustaleniom tym przeczą, w związku z czym jej zarzuty w tym zakresie uznać należy za gołosłowne. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że stan faktyczny w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia został ustalony prawidłowo.

WSA wskazał, ze istotą sprawy było rozstrzygnięcie, czy przedmiot projektu spełniał warunki dofinansowania danego konkursu, czy skarżąca realizowała projekt zgodnie z wnioskiem i czy przy realizacji tego projektu nie naruszono obowiązujących norm prawnych narażając budżet unijny na szkodę. WSA podkreślił, że przedmiotem projektu miało być nabycie dwóch innowacyjnych linii technologicznych, przeszkolenie personelu i utworzenie 5 miejsc pracy. Celem projektu był wzrost innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstwa poprzez zakup 2 innowacyjnych linii technologicznych, wprowadzenie nowego produktu ([...]), a także wdrożenie technologii kompleksowego rozsiewu i ponownego składania mieszanek [...]. WSA zgodził się z organem, że dofinansowanie miało zostać udzielone na realizację projektu o charakterze typowo innowacyjnym, w rzeczywistości zaś był to projekt odtworzeniowy. Tak bowiem ocenić należy sytuację, w której do wyprodukowania tych linii technologicznych wykorzystano 89% urządzeń i maszyn, które uprzednio posiadał beneficjent. WSA stwierdził, że projekt taki, jako niezgodny z wnioskiem o dofinansowanie, nie powinien był skorzystać z dofinansowania.

W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, iż wydatki poniesione przez skarżącą na realizację projektu musiały zostać uznane za niekwalifikowalne. Przez wydatki kwalifikowalne należy rozumieć w świetle zawartej przez skarżącą umowy o dofinansowanie wydatki lub koszty poniesione zgodnie z zapisami Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków w ramach działań 1.1-1.2 RPO WP 2007-2013. Stanowią one, że wydatkiem kwalifikującym się do współfinansowania jest wydatek spełniający łącznie kilka warunków, w tym powinien być efektywny i racjonalny oraz dokonany w sposób oszczędny, jak również zgodny z kategoriami wydatków wynikającymi z postanowień umowy o dofinansowanie projektu. Niespełnienie któregokolwiek z warunków powoduje, iż dany wydatek nie może skorzystać z przymiotu kwalifikowalności. Wytyczne nie zawierają odstępstw od powyższych zasad.

Powyższe przesądza w ocenie WSA o prawidłowym zakwalifikowaniu przez organ spornych wydatków poniesionych na realizację projektu za niekwalifikowalne, tj. podlegające zwrotowi, gdyż nie spełniają kryteriów efektywności, racjonalności i oszczędności, a przede wszystkim są niezgodne z wnioskiem o dofinansowanie.

WSA zaakceptował też stanowisko organu wskazujące, że wartość wydatków niekwalifikowalnych określono na 100% ze względu na skalę nieprawidłowości, powagę naruszeń oraz na fakt, że wskazane nieprawidłowości dotyczyły zamówienia, będącego głównym założeniem całego projektu.

Zasadnie więc zdaniem WSA organ uznał, iż beneficjent dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006, przez którą rozumieć należy jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby (potencjalnie) spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego

Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku. Spółka wniosła o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt. 2 p.p.s.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

1.1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz art. 134 § 1, art. 135 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 i art. 3 § 1 tej ustawy oraz art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez niewłaściwa realizację sądowo-administracyjnej funkcji kontrolnej i nie rozpoznanie sprawy co do istoty, tj. nie objęcie zakresem rozpoznania (zakresem sprawy administracyjnej) postępowania przed Sądem I instancji szczegółowego ustalenia, czy skarżąca dopuściła się stawianych jej zarzutów w zakresie nieprzestrzegania zasad efektywności, racjonalności i oszczędności wydatków oraz zasady prawidłowego rozpoznania rynku, a przesądzenie o zasadności powyższych zarzutów na podstawie pojedynczego i niepodpartego innymi dowodami niż oświadczenie Ł. S.A. twierdzenia Urzędu Kontroli Skarbowej w protokole z czynności kontrolnych, że "przedmiot Projektu" (czyli dwie kompletne linie technologiczne) nie był nowy i nie został wyprodukowany przez Ł. a zakupiony wcześniej od beneficjenta, a jednocześnie nie wyjaśnienie lub pominięcie:

1.1.1. czy zapytanie ofertowe skarżącej było sformułowane w taki sposób, że dotyczyło charakterystycznych i zindywidualizowanych elementów linii technologicznych, w których posiadaniu była skarżąca przed zawarciem Umowy o dofinansowanie, co mogłoby uniemożliwić potencjalnym wykonawcom zrealizowanie zamówienia poprzez zakup urządzeń i maszyn o tych samych parametrach na rynku od innych podmiotów;

1.1.2. czy urządzenia, które potem wmontowano do linii technologicznych objętych Umową o dofinansowanie zostały odsprzedane Ł. S.A. na zasadach rynkowych, tj. czy uzyskana cena sprzedaży mogła zawyżyć wycenę wydatków kwalifikowanych w Projekcie i tym samym zaważyć na uznaniu takich wydatków za niezgodne z zasadami racjonalności i oszczędności;

1.1.3. czy przedmiotem transakcji odsprzedaży do Ł. S.A. było zbycie całych używanych linii technologicznych, czy tylko pojedynczych urządzeń, które potem posłużyły do złożenia unikalnych, innowacyjnych linii technologicznych i wdrożeniu innowacyjnego procesu technologicznego produkcji piasku;

1.1.4. czy pierwotnie zbyte Ł. S.A. urządzenia mogły zostać uznane za kompletne linie technologiczne i służyć podobnym bądź tym samym celom co założone dla innowacyjnych linii technologicznych objętych umową o dofinansowanie;

1.1.5. co z jednej strony było przedmiotem transakcji zakupu urządzeń od skarżącej przez Ł. S.A. oraz z drugiej strony - transakcji wykonania, montażu i uruchomienia linii technologicznych oraz jakie rzeczywiste zdarzenia gospodarcze zostały przez te transakcje odzwierciedlone (nie tylko na podstawie dokumentów księgowych w postaci faktur wystawionych przez skarżącą dla Ł. S.A., którymi posłużył się Urząd Kontroli Skarbowej, ale także na podstawie materiału zdjęciowego dokumentującego powstanie linii, zakresu umowy wykonania linii technologicznych z Ł. S.A., kosztorysu umownego zawartego w powyższej umowie, oświadczeń skarżącej co do stanu urządzeń, protokołu z kontroli wykonania umowy o dofinansowanie sporządzonego przez Agencję Rozwoju Pomorza S.A., ostatecznego harmonogramu rzeczowo finansowego realizacji projektu decyzji o pozwoleniu na budowę i pozwolenia na użytkowanie (zgodnie z zawiadomieniem złożonym na podstawie art. 54 i 57 ustawy - Prawo budowlane) dla powstałych w oparciu o umowę o dofinansowanie linii technologicznych);

1.1.6. fragmentu oświadczenia Ł. z dnia [...] kwietnia 2016 x., na którym swoje rozstrzygnięcia oparł Urząd Kontroli Skarbowej, a następnie Zarząd Województwa P., zawierającego wyjaśnienie, iż przesiewacz pięciopokładowy oraz przesiewacz odwadniający "zostały przystosowane" do linii rozsiewu piasku, a reszta urządzeń do linii rozsiewu i węzła przerobu [...] "została zakupiona i odbudowana jako nowe z wykorzystaniem wyłącznie istniejących napędów, motoreduktorów i silników"';

1.2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. i 133 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 3 § 1 tej ustawy oraz art. 1 § 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez niewłaściwą realizację sądowo-administracyjnej funkcji kontrolnej i błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na uznaniu, że: "przedmiot Projektu (dwie linie technologiczne) w zadeklarowanej wysokości kosztów kwalifikowalnych [...] zł (...) nie był nowy, jak to zapisano we wniosku o dofinansowanie i nie został wyprodukowany przez Ł. S.A., a zakupiony od beneficjenta K. S.A. (...)", na podstawie "całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym w szczególności na podstawie dokumentacji związanej z dofinansowaniem projektu, faktur, ewidencji środków trwałych oraz wartości materialnych i niematerialnych", bez wskazania przez Sąd I instancji na jakich dokładnie dokumentach znajdujących się w aktach sprawy oparł się ustalając powyższe (a nie wyłącznie powielił w tym zakresie treść protokołu Urzędu Kontroli Skarbowej oraz zaskarżone decyzje Zarządu Województwa Pomorskiego);

1.2.2. skarżąca sprzedała gotowe i działające linie technologiczne do Ł. S.A., a następnie te same linie po niewielkiej modernizacji, której koszty stanowiły 1/5 wartości Projektu, zakupiła od Ł. S.A. i wniosła o refundację ich kosztów do wysokości [...] zł, podczas gdy w wyniku produkcji przez Ł. S.A. z używanych urządzeń powstały całkiem nowe produkty o zupełnie innych parametrach technicznych i innej przydatności technologicznej;

1.2.3. co pośrednio wynikało z rozumowania Sądu I instancji, mogło dojść do pozorności transakcji handlowych pomiędzy Ł. S.A. a skarżącą, gdyż w rzeczywistości przedmiotem umowy wykonania linii technologicznych nie było wyprodukowanie, dostawa, montaż i uruchomienie nowych linii, tylko modernizacja używanych;

1.2.4. skarżąca zrealizowała Projekt o charakterze odtworzeniowym, a nie innowacyjnym, co zostało przesądzone na podstawie niepodpartego konkretnymi dowodami twierdzenia Urzędu Kontroli Skarbowej oraz powtórzeniu tego twierdzenia przez Zarząd Województwa Pomorskiego bez przeprowadzenia własnych ustaleń w tym zakresie;

1.2.5. z oświadczenia Ł. S.A. z dnia [...] kwietnia 2016 r. wynika, jakoby wykonawca ten odkupił od skarżącej gotowe linie technologiczne, a następnie po ich niewielkiej modernizacji ponownie odsprzedał linie skarżącej już w ramach umowy o dofinansowanie, co Sąd I instancji wywodzi pomijając całkowicie materiał zdjęciowy dokumentujący powstanie linii, zakres umowy wykonania linii technologicznych z Ł. S.A., kosztorys umowny zawarty w powyższej umowie, oświadczenia skarżącej co do stanu urządzeń, protokół z kontroli wykonania umowy o dofinansowanie sporządzony przez Agencję Rozwoju Pomorza S.A., harmonogram rzeczowo - finansowy projektu oraz decyzję o pozwoleniu na budowę i pozwolenie na użytkowanie (zgłoszenie zgodnie z art. 54 i 57 ustawy - Prawo budowlane) dla powstałych w oparciu o umowę o dofinansowanie linii technologicznych;

1.2.6. skarżąca zaakceptowała i przyjęła do rozliczenia faktury wystawione przez Ł. S.A., stąd też kwestia poprawności kalkulacji kosztów linii technologicznych zawartej w oświadczeniu Ł. S.A. z dnia [...] kwietnia 2016 r. pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, podczas gdy z powyższych faktur wystawionych przez Ł. SA. i załączonych do nich protokołów przekazania wynika, że koszt uruchomienia i rozruchu instalacji to [...] zł netto (faktura nr [...]) oraz koszt instalacji węzła do przerobu [...] to [...] zł neto (faktura nr [...]), co jest niezgodne z oświadczeniem i późniejszą kalkulacją Ł. S.A. (koszt robocizny - nakładów godzinowych wykazany na kwotę [30] zł netto);

1.2.7. skarżąca nie sporządziła własnego kosztorysu powykonawczego linii technologicznych, z tego też względu kosztorys zawarty w oświadczeniu Ł. z [...] kwietnia 2014 r. jest jedynym dokumentem, z którego wynika rzeczywisty koszt inwestycyjny poszczególnych składników linii, podczas gdy w aktach sprawy znajduje się zatwierdzony przez Agencję Rozwoju Pomorza S.A. i niekwestionowany przez pozostałe organy harmonogram rzeczowo - finansowy projektu, w którym m.in. koszty montażu obu linii wyceniono na kwotę kosztów kwalifikowanych odpowiednio [...] zł i [...] zł;

1.2.8. "(...) nie jest niczym niespotykanym, co słusznie zauważył organ, że wartości poszczególnych pozycji oferty (i to przygotowanej wg szablonu zamawiającego) mogą różnić się co do wartości tych pozycji z ostatecznej kalkulacji kosztów, jakie poniósł producent na wykonanie zamówienia. Dopiero po wykonaniu zamówienia producent może ostatecznie podliczyć te koszty, formalne jest także to, że jedne pozycje mogą mieć ostatecznie inną wartość niż pierwotnie planowano.", podczas gdy umowa wykonania linii technologicznych przez Ł. S.A. w § 1 wyraźnie ustala jako ryczałtowe poszczególne składniki wynagrodzenia za poszczególne elementy składowe linii i za prace instalacyjne - montażowe (ostatnie łącznie na kwotę [...] zł netto zgodnie z ust. 1.1.15 i 1.2.10), powyższe potwierdzają faktury i protokoły odbioru, o których mowa w pkt. 1.2.7 powyżej, a ponadto w żadnym innym paragrafie umowy wykonania linii technologicznych przez Ł. S.A. nie ma wskazania, że wynagrodzenie ma charakter kosztorysowy i ostateczna kalkulacja kosztów wykonania linii może być inna od stwierdzonej umownie;

1.2.9. "(...) obecna linia jest technologicznie nie lepsza od poprzedniej, a także to, że beneficjent wykonał projekt pod wzglądem rzeczowym.", podczas gdy skarżąca nie odsprzedała Ł. żadnej "poprzedniej linii technologicznej", którą następnie zmodernizowano, a dokonała jedynie odsprzedaży urządzeń, jakich można było użyć do skonstruowania innowacyjnych linii technologicznych będących przedmiotem umowy o dofinansowanie;

1.2.10. "(...) beneficjent przeprowadził postępowanie ofertowe na dostawę linii technologicznej żądając takich elementów tej linii, które były w jego posiadaniu w dniu ogłoszenia zapytania ofertowego.", podczas gdy skarżąca w zapytaniu ofertowym wymieniła urządzenia typowe i dostępne na rynku dla każdego potencjalnego wykonawcy, który mógł, ale nie musiał dokonywać odkupu urządzeń będących w posiadaniu skarżącej, a następnie dokonywać takiego przerobienia tych urządzeń, aby odpowiadały przedmiotowi zamówienia w postaci innowacyjnych linii technologicznych przystosowanych do wdrożenia innowacyjnej metody przesiewania;

1.3. art. 106 ust. § 3 p.p.s.a. poprzez nie przeprowadzenie dowodu z ekspertyz, jakimi były znajdujące się w aktach sprawy korzystne dla skarżącej: opinia sporządzona przez T. M. na zlecenie Prokuratury Okręgowej w Gdańsku w sprawie PR tt Ds. 74/2016 (została złożona przez skarżącą w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Pomorskiego do akt sprawy w dniu 19 kwietnia 2018 r.) oraz Resume z dnia [...] stycznia 2018 r. do tej opinii;

1.4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo, iż zaskarżona decyzja organu rażąco narusza prawo w następującym zakresie:

1.4.1. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 8 i 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie niezbędnych kroków w celu przeprowadzenia pełnego i właściwego postępowania dowodowego oraz dokładnego wyjaśnienia motywów rozstrzygnięcia i stanu faktycznego sprawy co do tych samych okoliczności co wskazane w opisie zarzutów w pkt 1.1. i 1.2. powyżej;

1.4.2. art. 77 § 1 i 78 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność poprawności kalkulacji ceny wytworzenia innowacyjnych linii technologicznych, zawartej w oświadczeniu Ł. S.A. z dnia [...] kwietnia 2016 r.;

1.4.3. art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów polegającej na przyjęciu, iż okoliczności i twierdzenia zawarte w oświadczeniu Ł. S.A. z dnia [...] kwietnia 2016 r. świadczą o nieistotności lub nawet pozorności postanowień umowy wykonania linii technologicznych z Ł. S.A. oraz faktur wystawionych na podstawie tej umowy przez wykonawcę w zakresie poszczególnych elementów kosztorysowych,

1.4.4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy z uwagi na te same okoliczności co wskazane w zarzucie zawartym w pkt 1.1. powyżej.

1.5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. art. 151 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez takie sformułowanie uzasadnienia wyroku, który w rzeczywistości stanowił powtórzenie twierdzeń organu zawartych w zaskarżonej decyzji, że pozbawił stronę możliwości prawidłowego sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej i polemizowania z argumentacją Sądu I instancji, a Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu może utrudnić kontrolę orzeczenia;

2. naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.):

2.1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej "u.f.p.") w związku z § 5 ust. 4 Umowy o dofinansowanie. Rozdziałem 9 Przewodnika beneficjenta RPO WP 2007-2013 dla Działań 1.1

- 1.2 (Załącznik do uchwały Zarządu Województwa Pomorskiego) oraz Rozdziałem V - Zasady kwalifikowalności wydatków. Podrozdziałem 5.1 Ocena kwalifikowalności wydatku, pkt 4) lit. c) i f) Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków w ramach działań 1.1.

- 1.2 RPO WP 2007-2013 (Załącznik do Przewodnika beneficjenta), tj. uznanie, że skarżąca dokonała wydatku w sprzeczności z zasadą efektywności i racjonalności, a także nie zrobiła tego w sposób oszczędny, tzn. w oparciu o zasadę dążenia do uzyskania założonych efektów przy jak najniższej kwocie wydatku, podczas gdy nie dokonano analizy prawnej w jaki sposób całość dofinansowania miałaby być wykorzystana nieefektywnie, nieracjonalnie i nieoszczędnie, w rzeczywistości zarzucając skarżącej "charakter odtworzeniowy projektu", nie czyniąc jednocześnie zarzutu, że wydatek - całość dofinansowania, który poczyniła nie jest "niezbędny do realizacji projektu" (zgodnie z Rozdziałem V - Zasady kwalifikowalności wydatków, Podrozdziałem 5.1 Ocena kwalifikowalności wydatku, pkt 4) lit. a) Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków w ramach działań 1.1. -1.2 RPO WP 2007-2013);

2.2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 184 u.f.p. w związku z § 5 ust. 4 umowy o dofinansowanie, Rozdziałem 9 Przewodnika beneficjenta RPO WP 2007-2013 dla Działań 1.1 - 1.2 (Załącznik do uchwały Zarządu Województwa Pomorskiego) oraz Rozdziałem V - Zasady kwalifikowalności wydatków, kwalifikowalności wydatku Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków działań 1.1. - 1.2 RPO WP 2007-2013 (Załącznik do Przewodnika beneficjenta), tj. błędne uznanie, że skarżąca przeprowadziła nieprawidłowe rozeznanie rynku, gdyż "w przedmiocie zamówienia zażądała elementów linii technologicznej, które były w jej posiadaniu w dniu ogłoszenia zapytania ofertowego [...] stycznia 2014 r." podczas gdy rozeznanie rynku wiąże się z zasadą "zachowania konkurencyjności" i powinno być rozumiane jako niezastosowanie się przez beneficjenta do zasad uczciwej konkurencji i równego traktowania potencjalnych wykonawców, czego skarżącej ani w postępowaniu przed organem, ani w zaskarżonym wyroku nie zarzucono;

3. naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) poprzez niewłaściwą interpretację (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.):

3.1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. art. 151 p.p.s.a. zw. z art. 207 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p. oraz w zw. z art. 2 pkt. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U.iJe.L.2006.210.25 z dnia 2006.07.31, ze zm., dalej "rozporządzenie Rady 1083/2006"), tj. błędne i dowolne, niepoparte analizą prawną uznanie, że organ nie ma obowiązku wykazywania wystąpienia potencjalności szkody, aby domagać się zwrotu dofinansowania, podczas gdy wskazany przepis rozporządzenia Rady 1083/2006 nakazuje ustalenie związku przyczynowego między stwierdzonym naruszeniem prawa, a rzeczywistą lub potencjalną szkodą w budżecie UE, konieczne jest zatem przeprowadzenie takiej operacji myślowej, w której zaprezentowane zostanie logiczne następstwo zdarzeń zapoczątkowanych naruszeniem prawa, a zakończonych finansowaniem lub możliwością finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu UE.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Zarządu Województwa Pomorskiego w Gdańsku wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od strony a rzecz organu zwrotu Kostów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Ponadto pismem z dnia [...] kwietnia 2023r. skarżąca kasacyjnie spółka wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów: postanowienia Prokuratury Okręgowej w Gdańsku z dnia 29 marca 2021r. (PO II Ds. 89.2018), postanowienia Prokuratury Okręgowej w Gdańsku z dnia 5 lutego 2021r. (PO II Ds. 89.2018), postanowienia Sądu Rejonowego w Kościerzynie z dnia 9 marca 2022 r. (II K 526/20) oraz decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 22 stycznia 2021r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występowała. Kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku może być zatem dokonana wyłącznie w zakresie zdeterminowanym podstawami, na których została oparta skarga kasacyjna. Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym, a jej granice wyznaczone są przez podstawy i wnioski. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego w jego całokształcie.

Skargę kasacyjną, w granicach której orzeka Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawa prawna skargi kasacyjnej polegająca na naruszeniu przepisów postępowania powinna zatem zawierać wskazania, w jakiej postaci przejawia się naruszenie prawa procesowego oraz uprawdopodobnienie istnienia potencjalnego związku przyczynowego między uchybieniem procesowym a rozstrzygnięciem sprawy.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach normatywnych unormowanych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przepisu postępowania tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. (zarzuty w tym zakresie zawarte zostały w pkt 1.2. oraz pkt 1.5 petitum skargi kasacyjnej). Skarżąca kasacyjnie wskazuje na naruszenie przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez ten Sąd błędnego ustalenia stanu faktycznego polegającego na uznaniu, że: "przedmiot Projektu (dwie linie technologiczne) w zadeklarowanej wysokości kosztów kwalifikowalnych [...] zł (...) nie był nowy, jak to zapisano we wniosku o dofinansowanie i nie został wyprodukowany przez Ł. S.A., a zakupiony od beneficjenta K. S.A. (...)", na podstawie "całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym w szczególności na podstawie dokumentacji związanej z dofinansowaniem projektu, faktur, ewidencji środków trwałych oraz wartości materialnych i niematerialnych", bez wskazania przez Sąd I instancji na jakich dokładnie dokumentach znajdujących się w aktach sprawy oparł się ustalając powyższe.

W związku z tak sformułowanym zarzutem należy podkreślić, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona skarżąca trafnie zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (zob. zarzut 1.2. i 1.5 petitum skargi kasacyjnej).

Sporządzenie uzasadnienia wyroku niezgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. usprawiedliwia uchylenie zaskarżonego wyroku wtedy, gdy wydane orzeczenie nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu istotnych braków w wywodzie prawnym sądu lub w przedstawieniu przyjętego do tego celu stanu faktycznego kontrolowanej sprawy .

Podkreślić należy, że przedmiotem rozstrzygnięcia organu był zwrot środków przeznaczonych na wykonanie projektu realizowanego na podstawie umowy o dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2007-2013. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o finansach publicznych regulujące na gruncie prawa krajowego zwrot dotacji udzielonej ze środków unijnych. Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p.: "W przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184; 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek wskazany przez organ lub jednostkę przekazujące te środki, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. W art. 184 ust. 1 ww. ustawy przewidziano, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku stwierdził, że doszło do wykorzystania środków z naruszeniem procedur o których mowa w art.184 u.f.p., lecz zaniechał dokonania kompleksowej oceny czy zaistniały podstawy do wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p. Analiza treści zaskarżonej decyzji wskazuje, że IZ orzekając o zwrocie dofinansowania, uznała zaistnienie przesłanek do zwrotu w stanie faktycznym sprawy. Organ ustalił bowiem, iż w związku z realizacją Projektu doszło do nieprawidłowego przeprowadzenia rozeznania rynku oraz niewypełnienia obowiązków wynikających z umowy o dofinansowanie i Wytycznych, co skutkowało uznaniem wydatków za niekwalifikowane. Organ wskazał, że Beneficjent oświadczył we wniosku o dofinansowanie projektu, że "Wszystkie wymienione powyżej wydatki planowane do poniesienia w ramach projektu są niezbędne i adekwatne do osiągnięcia założonych celów projektu." Tymczasem opisane wyżej działania beneficjenta są niezgodne z zapisami Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków w ramach działań 1.1-1.2 RPO WP 2007-2013 r. (Rozdział V - Zasady kwalifikowania wydatków, 5.1 Ocena kwalifikowalności wydatku). W Wytycznych zapisano m.in., że wydatkiem kwalifikującym się do współfinansowania jest wydatek spełniający łącznie następujące warunki: jest efektywny i racjonalny; został dokonany w sposób oszczędny, tzn. w oparciu o zasadę dążenia do uzyskania założonych efektów przy jak najniższej kwocie wydatku. Analizowany wydatek - zdaniem organu - wymogów tych nie spełnia. Okoliczność ta - zdaniem organu - skutkowała koniecznością zwrotu dofinansowania.

W będącej przedmiotem kontroli judykacyjnej sprawie IZ ustaliła, że środki przeznaczone na realizację projektu zostały wykorzystane z naruszeniem umowy o dofinansowanie projektu i Wytycznych. Wobec tego Sąd I instancji kontrolując prawidłowość ustaleń faktycznych miał obowiązek oceny, czy środki przeznaczone na realizację programu finansowego z udziałem środków europejskich zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, a w konsekwencji czy organ prawidłowo ustalił kwotę do zwrotu. Sąd kontrolując przebieg postępowania dowodowego przede wszystkim miał obowiązek oceny zapisów umowy oraz sposobu jej wykonania (biorąc pod uwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy administracyjnej), a następnie dokonując wykładni przepisów powszechnie obowiązującego prawa unijnego i krajowego, jak również Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków ocenić prawidłowość - w aspekcie normatywnym – wydanej przez organ decyzji.

W związku z powyższym NSA stwierdza, że w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji zostały wskazane i ocenione podstawy normatywne zastosowane przez organ wydający decyzję z dnia 9 sierpnia 2018 r. Nr 7/2018 w przedmiocie zwrotu środków przyznanych z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego na lata 2007-2013. Jednakże w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak jest jakiejkolwiek analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych tj. wniosku o dofinansowanie, umowy o dofinansowanie projektu o numerze [...] pn. "Wdrożenie innowacyjnego procesu produkcji [...] i budowa innowacyjnego węzła przerobu [...] w firmie "K. " SA w R.", a także - częściowo - Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków w ramach działań 1.1-1.2 RPO WP 2007-2013. WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - w zakresie zasadności ponoszenia wydatków w ramach realizacji Programu – stwierdził, że wydatkiem kwalifikującym się do współfinansowania jest wydatek spełniający łącznie kilka warunków, w tym powinien być efektywny i racjonalny oraz dokonany w sposób oszczędny, jak również zgodny z kategoriami wydatków wynikającymi z postanowień umowy o dofinansowanie projektu.

Ponadto, WSA w uzasadnieniu wyroku potwierdzając pogląd przedstawiony przez organ, stwierdził, że: "dofinansowanie miało zostać udzielone na realizację projektu o charakterze typowo innowacyjnym, w rzeczywistości zaś był to projekt odtworzeniowy. Tak bowiem ocenić należy sytuację, w której do wyprodukowania tych linii technologicznych wykorzystano 89% urządzeń i maszyn, które uprzednio posiadał beneficjent. Projekt taki, jako niezgodny z wnioskiem o dofinansowanie, nie powinien był skorzystać z dofinansowania.". Twierdzenia powyższe nie zawierają jakiegokolwiek uzasadnienia i nie wskazują argumentów takiej oceny realizacji projektu dokonanej przez WSA. Tym bardziej, że w aktach sprawy znajdują się liczne, istotne - z perspektywy oceny judykacyjnej – dowody, których WSA nie poddał jakiejkolwiek analizie i wniosków z przeprowadzonej analizy nie zawarł w uzasadnieniu wyroku. NSA wskazuje, że w skardze do WSA skarżąca kwestionowała okoliczność ustaloną przez organ, że obie linie technologiczne nie posiadają elementu innowacyjności (a to w zakresie realizacji przez stronę umowy o dofinansowania z dnia [...] czerwca 2012 r.).

Jest to uchybienie uzasadnienia, które nie może zostać zaakceptowane - pod kątem spełnienia wymogów wzorców normatywnych uzasadnienia - albowiem w aktach administracyjnych znajduje się opinia sporządzona przez T. M. wykonana na zlecenie Prokuratury Okręgowej w Gdańsku w sprawie Ds. 74/2016. Opinia ta została złożona przez skarżącą w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Pomorskiego do akt sprawy w dniu [...] kwietnia 2018 r. Ponadto w aktach administracyjnych znajduje się podsumowanie tej opinii z dnia [...] stycznia 2018 r. NSA wskazuje, że w konkluzji tego dokumentu zawarte jest twierdzenie, że przedmiotowy projekt wykonywany przez skarżącą, a będący częścią jej zobowiązań wynikających z łączącej strony umowy o dofinansowanie w aspekcie oceny innowacyjności projektu zawiera stwierdzenie, że projekt ten - momencie realizacji - był innowacyjnym projektem.

WSA kontrolując przebieg postępowania dowodowego przede wszystkim miał normatywny obowiązek oceny zapisów zarówno wniosku o dofinansowanie, jak również umowy o dofinansowanie z dnia [...] czerwca 2012 r., oraz sposobu jej wykonania przez skarżącą, a następnie, dokonując wykładni przepisów powszechnie obowiązującego prawa unijnego i krajowego, Wytycznych oraz – po dokonaniu tej oceny - powinien ocenić czy zachowanie beneficjenta jest sprzeczne z powyższymi aktami prawnymi, wytycznymi i treścią wniosku o dofinansowanie oraz umowy o dofinansowanie i ocenę te zawrzeć w uzasadnieniu wyroku. Podkreślić należy, że ocena ta winna dotyczyć zarówno zasady tj. 1) czy spełnione zostały normatywne przesłanki zwrotu środków przyznanych oraz 2) czy kwota zwrotu dofinansowania została przez organ prawidłowo ustalona.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest bowiem pogląd, że inne procedury, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., to także procedury określone w umowie między beneficjentem a instytucją zarządzająca projektem. Kontrola Sądu powinna obejmować zarówno prawidłowość dokonanych ustaleń faktycznych, jak i subsumcji przepisów prawa materialnego pod ustalony stan faktyczny. Tymczasem z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd częściowo, jednakże w istotnym zakresie, pominął ten obowiązek.

Jeszcze raz należy podkreślić, że podstawą do wydania decyzji administracyjnej w rozpoznawanej sprawie był przepis art. 207 ust. 1 u.f.p. Podkreślić należy, że podpisana przez beneficjenta umowa określała procedurę wykonywania przez niego projektu. WSA powinien zatem dokonać jednoznacznej oceny, czy naruszenie wynikających z tej umowy postanowień, organ zasadnie uznał w tej sprawie za podstawę wydania decyzji o zwrocie kwoty dofinansowania. Organ w zaskarżonej decyzji wskazał na istnienie przesłanek z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art.184 u.f.p. Te okoliczności powinny stanowić przedmiot oceny Sądu w tej sprawie, gdyż stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji.

Podsumowując należy stwierdzić, ze Sąd I instancji nie przedstawił stanu faktycznego przyjętego za podstawę orzekania, Obowiązek zwięzłego przestawienia stanu faktycznego, o którym mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń dokonanych przez organ administracji, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem. Nie wystarczy ograniczyć się do stwierdzenia, co ustalił organ, lecz niezbędne jest wskazanie, które ustalenia zostały przyjęte przez Sąd I instancji, a które nie. Uchwałą podjętą w składzie siedmiu sędziów NSA przesądzono, iż przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Nadto uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska wobec zarzutów zgłoszonych w skardze, co w konsekwencji doprowadziło do braku wyjaśnienia podstawy prawnej. Sąd ogólnikowo wskazał, że zebrany przez organ materiał dowodowy uprawniał do uznania, ze w sprawie doszło do wykorzystania środków z naruszaniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., co skutkowało koniecznością wydania decyzji o zwrocie środków.

Sąd I instancji podał jedynie, że w trakcie postępowania administracyjnego organ nie poprzestał na ustaleniach dokonanych w trakcie kontroli oraz na treści oświadczenia o rozwiązaniu umowy, ale przeprowadził postępowanie dowodowe. Do licznych wniosków dowodowych składanych przez stronę w toku postępowania organ odniósł się w treści decyzji.

Podkreślić należy, że organ w uzasadnieniu decyzji dokonał analizy m. in. dowodu z opinii biegłego T. M. Biegły ten stwierdził w opinii m.in., "...że zakupione linie innowacyjne z wyposażeniem zgodnym z wykazem i specyfikacją techniczną zawartym w umowie z dnia [...]-2-2014 r., to zupełnie inne linie produkcyjne niż te, które by można sobie wyobrazić, gdyby składały się z wyposażenia ilościowego i jakościowego opartego na sprzedaży urządzeń K. SA do Ł. SA.". Ponadto biegły ten stwierdził, że uzyskano wzrost przepustowości całego procesu o 22%. Zwiększona przepustowość przekłada się na znacznie większe wydobycie w tym samym analizowanym okresie czasu w stosunku d starych linii. Jednostkowa przepustowość wzrosła z [...] do [...] t/h. Ponadto z kserokopii podsumowania tej opinii wynika, że linie technologiczne potwierdzają możliwości uzyskiwania kontrolowanej krzywej uziarnienia, w nieosiągalnym dotychczas zakresie wielkości.

W aspekcie innowacyjności projektu WSA stwierdził w uzasadnieniu wyroku (k. 19-20), że: "...dofinansowanie miało zostać udzielone na realizację projektu o charakterze typowo innowacyjnym, w rzeczywistości zaś był to projekt odtworzeniowy. Tak bowiem ocenić należy sytuację, w której do wyprodukowania tych linii technologicznych wykorzystano 89% urządzeń i maszyn, które uprzednio posiadał beneficjent. Projekt taki, jako niezgodny z wnioskiem o dofinansowanie, nie powinien był skorzystać z dofinansowania." Jednakże WSA nie dokonał jakiejkolwiek samodzielnej analizy projektu jak również nie odniósł się do ww. opinii biegłego. Ponadto, w aktach sprawy znajdują się dokumenty z postępowania karnego, które nie stanowiły przedmiotu analizy dokonywanej przez WSA.

Z przedstawionego wywodu wynika, że WSA nie dokonał własnej, kompleksowej oceny prawidłowości przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego. Sąd I instancji uchylił się od kompleksowej kontroli zaskarżonej decyzji, nie przedstawiając rzetelnej i pogłębionej analizy wykazującej na trafność sformułowanej tezy o naruszeniu procedur z art. 184 u.f.p.

Podsumowując powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że model sporządzonego uzasadnienia, gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów, uniemożliwia przeprowadzenie kontroli prawidłowości tego orzeczenia, w odniesieniu do zagadnień prawnych naruszenia przez beneficjenta art. 207 ust. 1 u.f.p.

W realiach sprawy, lektura zaskarżonego wyroku doprowadziła Naczelny Sąd Administracyjny do wniosku, że nawet jeśli przyjąć założenie, że Sąd I instancji przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonej decyzji z punktu widzenia przedstawionych przez organ analiz i w konsekwencji poczynionych przez niego finalnych ocen odnośnie naruszenia przepisów u.f.p., to nie dał temu takiego wyrazu, aby tego rodzaju założenie uznać za spełnione.

Taki stan rzeczy sprawia, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może poddać analizie wszystkich kwestii poruszonych w ramach skargi kasacyjnej. Nie znając bowiem stanowiska WSA w danej sprawie niepodobna ocenić, czy doszło do zarzucanych w skardze kasacyjnej naruszeń przepisów w tym zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 592/08). Rozstrzygnięcie tych problemów przez Naczelny Sąd Administracyjny - w sytuacji, gdy uwzględniono zarzut skargi kasacyjnej dotyczący ich pominięcia w rozważaniach zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - jest niedopuszczalne także z uwagi na dyrektywy wynikające z konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności. Sąd wyższej instancji nie powinien wszak odnosić się do kwestii, w stosunku do których Sąd I instancji nie zajął stanowiska, mimo że miał taki obowiązek.

Kwestie te rozważy zatem WSA podczas ponownego rozpoznania sprawy, dając swojemu stanowisku należyty wyraz w uzasadnieniu, o ile będzie ono sporządzone. Stanowisko to musi odnieść się do wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz do racji podnoszonych przez strony sporu, dokonując wyczerpującej i umotywowanej oceny ich wartości argumentacyjnej. WSA zobowiązany będzie także do oceny bardzo obszernego materiału dowodowego istotnego z perspektywy przedmiotu postępowania w przedmiocie zwrotu środków, a mianowicie czy – biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy, a to pod kątem prawidłowości oceny dokonanej przez organ w zakresie uznania za innowacyjny projekt realizowany na podstawie ww. umowy o dofinansowanie i okoliczności towarzyszących realizacji tego projektu z perspektywy stanu faktycznego oraz prawnego. Tego niezwykle istotnego z perspektywy wzorca normatywnego uzasadnienia brak.

Dodać też należy, że skarżący zarzucając w pkt 1.3. petitum skargi kasacyjnej naruszenie art. 106 § p.p.s.a. wskazał na zaniechanie przeprowadzenia przez WSA dowodu z powyżej opisanej opinii biegłego. Wskazać należy, że zakres kognicji sądu administracyjnego jest ograniczony do kontroli legalności zaskarżonego aktu i wyłącza możliwość czynienia przez ten sąd ustaleń faktycznych, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Podkreślić należy, że przeprowadzenie przez sąd administracyjny uzupełniającego postępowania dowodowego jest dopuszczalne tylko z ograniczeniem do dowodu z dokumentu (art. 106 § 3 p.p.s.a.) i to w sytuacji, gdy wnioskowany dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Celem postępowania przed Sądem I instancji, nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (wyrok NSA z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II GSK 164/05, ONSAiWSA 2006, nr 2, poz. 45).

Dokonując analizy powyższego zarzutu należy wskazać, że jest to zarzut niezasadny albowiem art. 106 normuję problematykę dowodową na etapie postępowania sądowego i w ramach tego postępowania przewiduje możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, które jest dopuszczalne tylko z ograniczeniem do dowodu z dokumentu. Natomiast skarżąca powoływała się dowód z opinii biegłego, a więc inny środek dowodowy, który nie może być - z uwagi na brak procesowej normy w tym zakresie - przeprowadzony w toku postępowania sądowego.

Jednakże - biorąc pod uwagę zakres tego zarzutu skargi kasacyjnej o charakterze procesowym - Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji zobowiązany był do dokonania analizy także i tego dowodu – jednakże nie w trybie art. 106 p.p.s.a. - kontrolując judykacyjnie przedmiotową sprawę – gdyż dowód ten został załączony do akt administracyjnych lecz dokonując analizy materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione powyżej powody przesądzają o konieczności uwzględnienia skargi kasacyjnej. Stąd, stosownie do art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

O kosztach Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r., w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).