Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2615/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej i nałożenia sankcji oddala skargę.


UZASADNIENIE

K. P. złożył w dniu [...].05.2013 r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2013 r. na podstawie § 23 ust.2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 z późn. zm) wraz z załącznikami graficznymi. We wniosku zadeklarowano następujące działki rolne:

• [...].

W dniu [...].07.2014 r. wezwano rolnika do złożenia wyjaśnień w zakresie płatności rolnośrodowiskowej.

W dniu [...].07.2014 r. w gospodarstwie rolnika przeprowadzono czynności kontrolne w zakresie płatności rolnośrodowiskowej.

W dniu [...].07.2014 r. w gospodarstwie rolnika przeprowadzono czynności kontrolne w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Dokonano następujących ustaleń:

• [...].

W tymże dniu rolnik oświadczył, że w części sadu nie zostały przeprowadzone zabiegi pielęgnacyjne w międzyrzędziach. Usuwanie chwastów i siewek drzew postępuje sukcesywnie - opóźnienie jest spowodowane trudnym terenem.

W dniu [...].09.2013 r. wykonawca kontroli – [...] Biuro Kontroli na Miejscu ARiMR poinformowało, że dokonał ponownej analizy dokumentacji w sprawie i potwierdził, że z powodu braku koszeń jak i występowania w dużej mierze licznych obszarów samosiewek drzew oraz co najmniej dwuletniego zachwaszczenia, do powierzchni działki nie wliczono obszaru niekwalifikującego się, a teren ten uznano za nieużytkowany rolniczo.

W dniu [...].09.2013 r. rolnik wniósł zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych. W dniu [...].10.2013 r. wykonawca kontroli poinformował, że dokonał korekty błędów oczywistych raportów, podtrzymując jednocześnie dokonane ustalenia. W dniu kontroli działki rolne [...] uznane zostały za nieużytkowane rolniczo. Na działkach tych nie wykonywano podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych. Działki wykazują duży poziom zachwaszczenia oraz liczne samosiewki drzew i krzewów. Jednocześnie poinformowano o sposobie zgłaszania nadzwyczajnych okoliczności.

W dniu [...].11.2013 r. rolnik po raz kolejny złożył zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych załączając m.in. kopie protokołu jednostki certyfikującej (kopia nieczytelna).

W dniu [...].11.2013 r. wykonawca kontroli – [...] Biuro Kontroli na Miejscu ARiMR ponownie poinformował rolnika o podtrzymaniu ustaleń w sprawie.

W dniu [...].12.2013 r. pełnomocnik strony - adw. A. P. złożyła zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych.

W dniu [...].12.2013 r. w gospodarstwie rolnika przeprowadzono czynności kontrolne w zakresie wzajemnej zgodności. Nie stwierdzono naruszenia norm.

W dniu [...].03.2014 r. wykonawca kontroli wystosował do rolnika pisma, w którym poinformował o zakresie kontroli wykonywanej przez jednostkę certyfikującą i ARiMR oraz podtrzymał dotychczasowe ustalenia.

W dniu [...].03.2014 r. rolnik złożył kolejne zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych.

Powyższe zastrzeżenia także nie zostały uwzględnione przez wykonawcę kontroli.

W dniu [...].05.2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją o nr [...] odmówił przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł. Decyzję doręczono w dniu [...].05.2014 r.

W dniu [...].06.2014 r. K. P. nadał w urzędzie pocztowym odwołanie od decyzji o nr [...] wskazując na naruszenie art. 7, 8, 77, 80, 107 § 3, 130 § 1 i 2 k.p.a, art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.).

W dniu [...].07.2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją o nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując na konieczność dokonania w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego, oceny mocy i wagi poszczególnych dokumentów w sprawie. Wskazano, że decyzja zawierająca rozstrzygnięcie w przedmiocie kwot pieniężnych winna zawierać tak skonstruowane uzasadnienie, aby możliwe było sprawdzenie przez adresata poprawności i sposobu wyliczeń tych kwot. Powyższe odnosi się w szczególności do uzasadnienia faktycznego w zakresie nałożenia sankcji. Ponadto wskazano na potrzebę odniesienia się do raportu z czynności kontroli w zakresie wzajemnej zgodności a także raportu z kontroli gospodarstwa rolnego przez jednostkę certyfikującą. Organ I instancji zobowiązany był także do wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

W dniu [...].10.2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją o nr [...] odmówił przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł. Decyzję doręczono w dniu [...].10.2014 r.

W dniu [...].10.2014 r. K. P. nadał w urzędzie pocztowym odwołanie od decyzji o nr [...] wskazując na naruszenie art. 7, 8, 75 § 1, 77, 80, 107 § 3, 130 § 1 i 2 k.p.a, art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.).

W dniu [...].12.2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją o nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując, że zalecenia zawarte w treści decyzji [...] z dnia [...].07.2014 r. nadal pozostają w mocy.

W dniu [...].03.2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją o nr [...] odmówił przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł. Decyzję doręczono w dniu [...].03.2015 r.

W dniu [...].03.2015 r. K. P. nadał w urzędzie pocztowym odwołanie od decyzji o nr [...] wskazując na naruszenie art. 7, 9, 77, 80, 130 § 1 i 2 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2015 r., nr [...].

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazał na powyższy stan faktyczny sprawy a następnie dokonał analizy obowiązujących przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie i uznał, że odwołanie jest bezzasadne. Dyrektor w pierwszej kolejności wskazał, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 do pakietu 2.10 wynosiła [...] ha.

Z płatności wykluczono działkę rolną [...] o powierzchni [...] ha bowiem zaniechano na niej prowadzenia działalności rolniczej (kod błędu [...]). Na działce nie wykonywano podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych. Działa wykazuje duży poziom zachwaszczenia oraz liczne samosiewki drzew i krzewów. Ponadto z działki rolnej [...] o powierzchni deklarowanej kwalifikowanej [...] ha wykluczono powierzchnię [...] ha jako niekwalifikująca się do przyznania płatności. Na działce tej pomiędzy rzędami jabłoni występuje zachwaszczenie oraz siewki drzew. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w trakcie kontroli na miejscu wynosiła [...] ha.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 16 ust. 5 rozporządzenia komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. L 25 z 28.1.2011, str. 8) jeżeli różnica między całkowitym zatwierdzonym obszarem a całkowitym obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność przekracza 50 %, beneficjenta wyklucza się ponownie z uzyskania pomocy do różnicy między obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność a zatwierdzonym obszarem.

Kwota wynikająca z wykluczeń przewidzianych w ust. 5 akapit trzeci oraz ust. 6 akapit drugi niniejszego artykułu zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 (1). Jeśli niemożliwe jest odliczenie tej kwoty w całości zgodnie ze wspomnianym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, saldo należności zostaje anulowane (art. 16 ust. 7).

Wysokość stawki płatności dla wariantu 2.10 została określona w załączniku 5 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. i wynosi [...] zł/ha.

Kwota sankcji wyniosła: [...] zł.

Dalej organ podkreślił, że dokonując analizy raportu z czynności kontrolnych oraz sporządzonej dokumentacji fotograficznej uznać należy ustalenia pierwszoinstancyjne za prawidłowe. Stwierdzone przez inspektorów terenowych nieprawidłowości znajdują potwierdzenie w zdjęciach.

Organ odwoławczy uznał ustalenia inspektorów terenowych utrwalone w raportach o nr [...] za mogące stanowić podstawę ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie.

Zdaniem organu zdjęcia obrazujące stan działki rolnej [...] (nr zdjęć: [...] nie pozostawiają wątpliwości, iż wykluczona z płatności powierzchnia nie kwalifikuje się do przyznania płatności. Na zdjęciach widoczne jest zachwaszczenie i samosiewki drzew. Organ I instancji dokonał także prawidłowych ustaleń odnośnie wykluczonej z płatności działki rolnej [...] o powierzchni [...] ha. Na działce rolnej zaniechano prowadzenia działalności rolniczej (kod błędu [...]), co obrazują zdjęcia o nr [...]. Na ww. działce rolnej bezspornie nie prowadzono działalności rolniczej, bowiem na działkach tych znajdowało się bardzo duże zachwaszczenie i liczne samosiewki drzew.

Odnosząc się do wyników kontroli jednostki certyfikującej organ odwoławczy zauważył, że w wykazie producentów, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25.06.2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. nr 116, poz. 975) potwierdzane są powierzchnie wszystkich upraw spełniających wymogi produkcji w rolnictwie ekologicznym, zgłoszone przez rolnika na obowiązującym w systemie rolnictwa ekologicznego druku. Ponadto organ wskazał, że jednostka nie ma podstaw prawnych i nie wykonuje pomiarów deklarowanych powierzchni. W związku z powyższym mogą pojawiać się różnice pomiędzy wnioskiem o płatność złożonym przez producenta a wykazem jaki jednostka przekazała do ARiMR.

Niniejszy raport nie może stanowić podstawy do kwestionowania ustaleń inspektorów terenowych, którzy dokonywali oceny upraw jak i ich powierzchni bowiem w czasie kontroli gospodarstwa ekologicznego kontrolerzy nie przeprowadzają pomiarów kontrolowanych działek. Jednostki certyfikujące certyfikują jedynie produkty rolne oraz uprawy i nie mają uprawnień do kwalifikowania konkretnych działek do przyznawania płatności ani do określania sposobu ustalania tej płatności, czy też weryfikowania prawidłowości wniosku złożonego przez producenta. Sporządzony przez jednostkę certyfikującą protokół nie może więc być dokumentem, na podstawie którego kompetentny organ nalicza płatności. Uprawnienie do weryfikowania i kwalifikowania poszczególnych działek jako uprawnionych do płatności obszarowych należy wyłącznie do kierownika biura powiatowego ARiMR, zgodnie ze stosownymi uregulowaniami.

Zdaniem organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu I instancji zostało oparte na zebranym w sposób wystarczający, poprawnie ocenionym stanie faktycznym, znajdującym potwierdzenie w materiale dowodowym.

W skardze na powyższą decyzję K. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej :

- naruszenie art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie tj. protokołu kontroli gospodarstwa rolnego z dnia [...] czerwca 2013 r. sporządzonego przez B. Sp. z o.o. – [...], podczas gdy wskazana jednostka certyfikująca stwierdziła, że powierzchnia działek rolnych [...] wynosi łącznie [...] ha, na których jest uprawiana jabłoń.

- naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niedokonanie oceny i porównania protokołu kontroli gospodarstwa rolnego sporządzonego przez B. Sp. z o.o. – [...] w dniu [...] czerwca 2013 r., z raportami z czynności kontrolnych sporządzonymi przez inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu w dniu [...] lipca 2014 r.

- naruszenie § 4 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 10 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolno środowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, że znaczną część gospodarstwa rolnego stanowią nieużytki i w związku z tym skarżący nie jest uprawniony w tym zakresie do uzyskania płatności rolno środowiskowej z pakietu 2. Rolnictwo Ekologiczne, podczas gdy B. Sp. z o.o. – [...]stwierdziła, że gospodarstwo jest prowadzone zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (z późn. zm.) oraz rozporządzeniem Komisji (WE) nr 889/2008 r. z dnia 5 września 2008 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli (z późn. zm.).

- naruszenie art. 16 ust. 5 oraz ust. 7 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 25 z 28.1.2011, str. 8) poprzez odmówienie płatności rolnośrodowiskowej oraz nałożenie sankcji w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną podczas gdy, różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną nie przekracza 50%.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Biorąc pod rozwagę przytoczone wyżej podstawowe zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja znajduje oparcie w przepisach prawa materialnego, a postępowanie przeprowadzone przez organ nie zostało obarczone takimi wadami, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Sąd podziela ustalenia faktyczne dokonane przez organ w przedmiotowej sprawie.

Przypomnieć należy, że płatność rolnośrodowiskowa, o której mowa w przedmiotowej sprawie, jest pomocą finansową objętą Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, co wynika z treści art. 36 pkt. A ppkt. Iv rozporządzenia Rady (WE) nr. 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. W sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW, DZ. U. UE L 2005.277.1). Płatności rolnośrodowiskowej udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania rolnośrodowiskowe(art. 39 ust. 2 tegoż rozporządzenia). Płatności te obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 5 i 6 oraz załącznikami II iiii rozporządzenia Rady (WE) nr. 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. Ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/ 2005, (WE) 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782 (Dz. UE L 30 str.16, zwanego dalej rozporządzeniem 73/2009), , jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym i określone w programie (art. 39 ust.3). Zobowiązania te podejmowane są z reguły na okres od pięciu do siedmiu lat. W przypadkach koniecznych i uzasadnionych ustala się dłuższy okres dla poszczególnych rodzajów zobowiązań, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 90 ust. 2 rozporządzenia (art. 39 ust.3). Płatności udziela się corocznie i obejmują one dodatkowe koszty i utracone dochody wynikające z podjętego zobowiązania. Tam gdzie to niezbędne, mogą one obejmować koszty transakcji (art. 39 ust. 4). Zgodnie natomiast z art. 50a ust. 1 tegoż rozporządzenia beneficjent otrzymujący płatność przestrzega w całym gospodarstwie podstawowych wymogów w zakresie zarządzania oraz zasad dobrej kultury rolnej zgodnie z ochroną środowiska- zamieszczonych w art. 5 i 6 oraz w załączniku II i III rozporządzenia (WE) nr.73/2009. Jeżeli nie przestrzega tych wymogów i zasad, i jest to wynikiem działania lub zaniechania, które można przypisać bezpośrednio beneficjentowi składającemu wniosek o płatność, to zgodnie z art. 51ust. 1 rozporządzenia, wtedy na podstawie szczegółowych zasad, o których mowa w ust. 4 tegoż przepisu redukuje się całkowitą kwotę płatności, która została lub zostanie przyznana temu beneficjentowi na dany rok kalendarzowy, lub wyklucza się z niej beneficjenta. Natomiast szczegółowe zasady dotyczące redukcji i wyłączeń ustanawia się, wg. wymienionego ust.4, zgodnie z procedurą, o której mowa w art.90 ust.2.

Przepis art. 74 ust. 4 cytowanego rozporządzenia przewiduje, że państwa członkowskie przeprowadzają kontrole zgodnie ze szczegółowymi przepisami wykonawczymi ustanowionymi zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 90 ust. 2, dotyczącą w szczególności rodzaju i intensywności kontroli, dostosowanych do charakteru różnych środków rozwoju obszarów wiejskich.

Wykonaniem m.in. tego zapisu jest rozporządzenie Komisji (UE) z dnia 27 stycznia 2011r. nr. 65/2011 ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr. 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. UE L nr.25 str.8, dalej rozporządzenie nr. 65/2011). Rozporządzenie przewiduje przeprowadzenie kontroli na miejscu oraz stanowi w art. 16 o wielkościach redukcji i wykluczeń z płatności m.in. z powodu przedeklarowania obszaru zgłoszonego do płatności.

Zgodnie z art. 16 ust. 5 jeżeli różnica między całkowitym zatwierdzonym obszarem a całkowitym obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność przekracza 50 %, beneficjenta wyklucza się ponownie z uzyskania pomocy do różnicy między obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność a zatwierdzonym obszarem.

Kwota wynikająca z wykluczeń przewidzianych w ust. 5 akapit trzeci oraz ust. 6 akapit drugi tegoż artykułu zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 ( 1 ). Jeśli niemożliwe jest odliczenie tej kwoty w całości zgodnie ze wspomnianym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, saldo należności zostaje anulowane (art. 16 ust. 7).

Zasady powyższe zostały implementowane w ustawie krajowej obowiązującej w sprawie tj. ustawie z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Ustawa przewiduje w art. 5 ust. 1 pkt. 14 program rolnośrodowiskowy. W przepisie art. 10 ust. 2 stanowi, że pomoc jest przyznawana jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia Rady (WE) nr. 1698/2005 oraz przepisach wydanych na podstawie jej art. 29 ust. 1 pkt. 1, tj. rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Natomiast w art. 18 a stanowi, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest spełnienie w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, o których mowa w rozporządzeniu Rady (WE) nr. 73/2009 oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, przez te wymogi i normy rozumie się wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Ustawa stanowi również w art. 20 ust.3, że w decyzji w sprawie przyznania pomocy w ramach m.in. programu rolnośrodowiskowego, określa się też zmniejszenia tej pomocy i wykluczenia z tej pomocy, jeżeli wynikają one z przepisów unijnych, czyli rozporządzenia Rady (WE) nr. 1698/2005 i rozporządzenia Komisji (WE) nr. 65/2011. Ustawodawca krajowy w art. 29 ustawy udzielił Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi delegacji do określenia w drodze rozporządzenia wykonawczego, szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., dalej rozporządzenie rolnośrodowiskowe) jest wykonaniem tej delegacji.

W przepisach unijnych do, których stosowania odsyła art. 18 a ww. ustawy krajowej, tj. w rozporządzeniu Komisji (WE) nr.1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr. 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr. 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L 2009.316.65, dalej rozporządzenie 1122/2009), znajduje się art. 2 pkt.34, 35, 36 stanowiący również stosowne definicje. "Normy" oznaczają normy określone przez państwa członkowskie zgodnie z art. 6 rozporządzeniu (WE) nr. 73/2009 oraz załącznikiem III do niego, Wymóg w kontekście zasady wzajemnej zgodności oznacza każdy z wymogów w zakresie zarzadzania wynikający z jakiegokolwiek artykułu, o którym mowa w załączniku II do rozporządzeniu (WE) nr. 73/2009 w ramach danego aktu, i którego charakter różni się od innych wymogów zawartych w tym samym akcie. Niezgodność oznacza wszelką niezgodność z wymogami oraz normami.

Zatem z powyższego wynika, że naruszenie treści własnego zobowiązania przez Spółkę jest naruszeniem normy.

Jednym z elementów zobowiązania jest obszar nim objęty. W § 2 pkt. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jest mowa o spełnianiu przez rolnika wymogów na gruntach , na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania. Zgodnie z § 3 pkt. 1 tego rozporządzenia podstawowymi wymaganiami są wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Natomiast według art. 7ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. z 2012r. poz. 1164 ze zm. ), rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego kwalifikujących się do objęcia tą płatnością, jeżeli m.in. wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności oraz przestrzegane są wymogi przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

W przedmiotowej sprawie skarżący rozpoczął zobowiązanie rolnośrodowiskowe w 2011r. (dowód plan działalności rolnośrodowiskowej). W dniu [...] maja 2013 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na dany rok kalendarzowy w wariancie 2.10 – rolnictwo ekologiczne, uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania do powierzchni upraw na działkach:

• [...].

Organ ustalił, że powierzchnia działki [...] deklarowana kwalifikowana wynosi [...] ha. Zgodnie z § 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zobowiązanie rolnośrodowiskowe w trakcie realizacji nie podlega zmianie, zatem organ nie uznał zwiększenia działki [...] do powierzchni zgłoszonej [...] ha.

Ponadto w sprawie zostały przeprowadzone, zgodnie z art.20 rozporządzenia Komisji (UE) nr. 65/2011 i art. 31a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, dwie kontrole na miejscu w dniu [...] lipca 2013 r. Za przeprowadzanie kontroli i inspekcji w zakresie przedmiotowych wymogów i norm odpowiadają wyspecjalizowane organy kontroli. Niezachowanie przez rolnika wymogów i norm sankcjonowane jest zmniejszeniem płatności bądź wykluczeniem z płatności, a agencje płatnicze odpowiedzialne są za ustalanie zmniejszeń płatności lub wykluczeń w konkretnych przypadkach.

Rozporządzenie wykonawcze Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007 r., wydane na podstawie delegacji z art. 32 pkt.3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - w sprawie warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach PROW na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014r. poz.1493 j.t.) wskazuje, że podmioty wykonujące kontrole na miejscu są do tego profesjonalnie przygotowane, dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi i technicznymi.

Powyższą okoliczność potwierdza treść raportów i ich załączników z kontroli na miejscu przeprowadzonej u skarżącego w dniu [...] lipca 2013 r. Wynika z nich okoliczność, że zostały pomierzone łącznie działki [...] (str. 3 raportu [...], że nie można było pomierzyć pozostałych działek z uwagi na brak granic fizycznych poszczególnych działek ( str.4 raportu [...]). Wszystkie działki zostały szeroko sfotografowane, w tym działki [...]. Fotografie są ponumerowane i odpowiednio opisane. Numery zdjęć zostały odpowiednio naniesione na mapę terenu w sposób wskazujący, w którym miejscu i w jakim kierunku była fotografowana działka. Stanowi to o wizualizacji działek, o odzwierciedleniu ich stanu faktycznego na datę kontroli. Podkreślić należy, że była to data odnosząca się do okresu, za który skarżący ubiegał się o przedmiotowe płatności . Nadto data ta wprost odnosiła się do okresu pełnej wegetacji roślin. W czynnościach kontrolnych uczestniczył skarżący. Przedłożone fotografie potwierdzają ustalenia dokonane na miejscu, tj. zachwaszczenie działek, samosiewki na działkach. Zatem wnioski kontroli zawarte w wymienionych raportach, zarówno w formie opisowej jak i przy użyciu omówionych kodów pokontrolnych w zakresie kwalifikalności, nie budzą wątpliwości Sądu. Poddają się sądowej kontroli. Sam skarżący złożył [...] lipca 2013 r. pisemne oświadczenie wskazując, że "w części nie zostały przeprowadzone zabiegi pielęgnacyjne w międzyrzędach, gdyż oczekuje na decyzję [...]. () Usuwanie chwastów i siewek drzew postępuje sukcesywnie – opóźnienie jest spowodowane trudnym terenem". Kolejnym pismem z dnia [...] września 2013 r. skarżący potwierdził, że 2/3 powierzchni międzyrzedzi na dzień kontroli nie było wykoszone. Stwierdził dalej, że wykoszone były wszystkie rzędy tak że sadzonki były dostępne i miały właściwe warunki. Nie wskazał na to ostatnie twierdzenie żadnego dowodu. Nie odniósł się do sporządzonych zdjęć podczas czynności kontrolnych i do okoliczności, że nie potwierdzają one jego argumentów i twierdzeń. Nigdy nie zakwestionował żadnych zdjęć dokonanych podczas kontroli na miejscu. Odmówił podpisania raportów i kilkakrotnie wnosił zastrzeżenia do nich przy czy jedynym argumentem było twierdzenie, że wcześniejsza kontrola przeprowadzona w dniu [...] czerwca 2013 r. przez B. Sp. z o.o. – [...] stwierdziła właściwe użytkowanie i nasadzenia ( jabłoni) na całym deklarowanym areale. Do zastrzeżeń skarżący dołączył zupełnie nieczytelny odpis z ww. protokołu z dnia [...] czerwca 2013 r. mimo, że ciążył na nim obowiązek złożenia dowodu we właściwej formie skoro podnosił okoliczności mające być potwierdzone tym dowodem. Zgodnie z treścią art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, co skutecznie organ podnosił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Niezależnie od tego wskazać należy, że prawidłowo organ uznał, iż protokół z czynności jednostki certyfikującej nie odnosi się wprost do czynności objętych kontrolą na miejscu. Słusznie organ podniósł, że w czasie kontroli gospodarstwa ekologicznego kontrolerzy z jednostki certyfikującej nie przeprowadzają pomiarów kontrolowanych działek. Jednostki certyfikujące certyfikują jedynie produkty rolne oraz uprawy i nie mają uprawnień do kwalifikowania konkretnych działek. Nie daje im takich uprawnień ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. 116 poz. 975, art. 17) ani rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1, ze zm.).

W tym miejscu wskazać należy, że z fotokopii protokołu kontroli jednostki certyfikującej z dnia [...] czerwca 2013 r. załączonej do akt administracyjnych wynika, że podana przez jednostkę powierzchnia [...] ha została przeniesiona z poprzedniego protokołu kontroli z 2012 r., gdyż skarżący nie przedłożył wniosku o płatność ( k 302 akt adm.). W protokole tym nie ma żadnej wzmianki aby kontrolujący dokonywali jakichkolwiek pomiarów.

Słusznie zatem organ wywiódł, że przedłożony dokument nie może stanowić podstawy do kwestionowania ustaleń inspektorów terenowych, którzy w ramach kontroli na miejscu dokonywali oceny upraw i ich powierzchni. Ta ocena jest negatywna dla skarżącego gdyż zgłoszona przez niego powierzchnia działek zadeklarowanych do płatności obejmowała części nieużytkowane rolniczo w wielkościach ustalonych podczas kontroli na miejscu. Bez znaczenia dla sprawy jest okoliczność, że w październiku 2013 r. skarżący zgłosił wykonanie wszystkich zabiegów pielęgnacyjnych na całym zgłoszonym terenie, co potwierdziła kolejna kontrola z grudnia 2013 r. Wymóg zachowania norm przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich jest warunkiem koniecznym dla zachowania tego prawa.

Podkreślić należy, że kontrola na miejscu została przeprowadzona prawidłowo. Potwierdza to dokumentacja sporządzona z tej czynności, w tym zdjęcia terenu.

Słusznie organ zaznaczał, że kontrola ma niezwykle doniosłe znaczenie dla skutecznego funkcjonowania systemu płatności w całej Unii Europejskiej. Stanowi gwarancję rzetelnego wydatkowania wspólnotowych środków budżetowych przeznaczonych na finansowanie tego instrumentu wsparcia dochodowego producentów rolnych. Dopiero po zakończeniu procedury kontrolnej można wydawać decyzje dotyczące płatności (ich przyznania lub odmowy przyznania). Kontrola na miejscu polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. Kontrole na miejscu mają na celu: ustalenie granic i powierzchni działek rolnych, zweryfikowanie zadeklarowanej grupy upraw/uprawy na danej działce rolnej, sprawdzenie przestrzegania minimalnych wymagań (norm) utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolne.

Ponieważ płatności stanowią jeden z instrumentów wspólnej polityki rolnej UE, mogą być przyznawane producentom rolnym spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne. Zgodnie z treścią art. 16 ust. 5 i 7 rozporządzenia Komisji (WE) nr. 65/2011 w przypadku gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% beneficjenta wyklucza się ponownie z uzyskania pomocy do różnicy między obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność a zatwierdzonym obszarem.

Kwota wynikająca z wykluczeń przewidzianych w ust. 5 akapit trzeci oraz ust. 6 akapit drugi tegoż artykułu zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 ( 1 ). Jeśli niemożliwe jest odliczenie tej kwoty w całości zgodnie ze wspomnianym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, saldo należności zostaje anulowane (art. 16 ust. 7).

Tak było w przedmiotowej sprawie.

Ze względu na stwierdzone różnice między powierzchnią stwierdzoną a powierzchnią zadeklarowaną do objęcia płatnością rolnośrodowiskową płatność została odmówiona i została nałożona sankcja.

Wysokość stawki płatności dla wariantu 2.10 została określona w załączniku 5 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku i wynosiła [...] zł/ha.

Kwota sankcji wyniosła: [...] zł.

Reasumując Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa zarzucanych przez skarżącego. W sprawie nie można tez uznać zasadności zarzutu o występowaniu siły wyższej w postaci zniszczeń spowodowanych przez dziki i jelenie. Powyższa okoliczność została podniesiona po terminie przewidzianym art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr. 73/2009.

Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270 j.t. ze zm., dalej p.p.s.a.) w postaci dokumentu z 5 zdjęć nieopisanego terenu, bez daty ich sporządzenia, kserokopii oświadczenia J. S. z dnia [...] czerwca 2015 r. o wykaszaniu międzyrzedzia w sadzie jabłoniowym skarżącego oraz protokołu z [...] grudnia 2015 r. sporządzonego przez [...] na okoliczność oględzin szkody wyrządzonej w zadrzewieniu i sadzie. Powyższe dokumenty sporządzone są po zakończeniu postępowania administracyjnego. Nie poddają się kontroli sądu. Nie wiadomo gdzie i kiedy zrobiono zdjęcia. Protokół szkody dotyczy innego okresu niż objęty zaskarżoną decyzją, a oświadczenie ma formę mało czytelnej kopii i nie wskazuje w jakich konkretnie datach miały być dokonane koszenia. Zatem zgłoszone wnioski dowodowe nie są przydatne do zgłoszonych okoliczności. Ponadto Sąd podnosi, iż postępowanie sądowoadministracyjne ma na celu skontrolowanie działań organu administracyjnego, a nie zastąpienie go w czynnościach ustalających.

Tym samym brak jest podstaw do zakwestionowania prawidłowości wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. Zarzuty skargi o braku odniesienia się organu do protokołu jednostki certyfikującej są pozbawione zasadności.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.