Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 483/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2023 poz 1752
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)
article: art. 105  par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 7 maja 2024r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowe w niniejszej sprawie, w związku z wniesioną skargą, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R.( dalej jako: "Kolegium", "SKO") z dn. 7 maja 2024 r. znak [...], na podstawie której, Kolegium, po rozpoznaniu odwołania R. D. ( dalej jako: "skarżąca", "strona") od decyzji Burmistrza Gminy K. z 22 marca 2024 r., znak: [...], umarzającej wszczęte na wniosek R. D. postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości położonej w W. T. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [..] oraz przekazującej z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w K. sprawy granicznej, dotyczącej ustalenia przebiegu granic z działką nr [...] – orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Do wydania ww. decyzji doszło po przeprowadzeniu postępowania w toku którego ustalono następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Decyzją z 22 marca 2024 r., znak: [...] Burmistrz Gminy K. umorzył wszczęte na wniosek R. D. postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy nieruchomością stanowiącą własność R. D. oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] położoną w obrębie geodezyjnym W. T. dla której przez V Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w K. prowadzona jest księga wieczysta nr [...] z nieruchomościami przyległymi t.j.:

- z nieruchomością sąsiednią stanowiąca własność Pani A. K.oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] (w ewidencji gruntów wg stanu z dn. 22 marca 2024 roku — działka nr [...]) położoną w obrębie geodezyjnym W.T. dla której przez V Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w k/ prowadzona jest księga wieczysta nr [...], ’

- z nieruchomością sąsiednią stanowiącą własność Pana L. Ś.oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka ew. nr [...] położoną w obrębie,/ W.T. dla której przez V Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu R K. prowadzona jest księga wieczysta nr [...],

- z nieruchomością sąsiednią stanowiącą własność Gminy K. w ewidencji gruntów jako działka nr [...], położoną w obrębie geodezyjnym W.T. dla której przez V Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rej ono w/ prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

Jednocześnie Burmistrz Gminy K. przekazał sprawę z urzędu do rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy w K., w trybie postępowania nieprocesowego.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w związku z brakiem możliwości dokonania rozgraniczenia w trybie administracyjnym, konieczne jest umorzenie postępowania.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła R. D. argumentując, że postępowanie w sprawie powinno być nadal prowadzone.

SKO w R., po rozpoznaniu odwołania, orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, a w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia powołało następującą argumentację i stanowisko:

Kolegium wskazało, na wynikające z ustaleń organu I instancji okoliczności sprawy, że Strony postępowania tj. właściciele działek nr: [...] i nr [...] odmówili udziału w ww. postępowaniu. Pismem z dnia 02 lutego 2024 roku właściciel działki nr [...] L.Ś. poinformował, iż nie wyraża zgody na ponowne rozgraniczenie swojej działki oraz na ponoszenie kosztów z nim związanych, ponieważ przebieg ustalonych granic jest zgodny ze wcześniejszymi pomiarami geodezyjnymi. Pismem z dnia 12 lutego 2024 roku właściciel działki nr [...] A. K. oświadczyła, iż nie wyraża zgody na poniesienie kosztów na rozgraniczenie. Poinformowała również, iż zleciła geodecie wykonanie pomiarów geodezyjnych na wszystkich swoich działkach podczas których wyznaczone zostały punkty graniczne dla działki [...]. Z uwagi na fakt, iż praca postała przyjęta do Państwowego zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w dniu 23 listopada 2023 roku pod nr [...], A. K. nie widzi potrzeby wykonywania pomiarów geodezyjnych przez kolejnego geodetę, ani tym bardziej ponoszenia kolejnych kosztów z tym związanych. W przebiegu postepowania w wykonaniu zobowiązania wpłacenia określonych należności jako zaliczek na wykonanie operatu geodezyjnego, jedynie R. D. wpłaciła zaliczkę w kwocie 737,50 zł.

W ocenie Kolegium, zasadnie organ I instancji uznał, że w postępowaniu zaistniała sytuacja, w której brak jest możliwości dokonania rozgraniczenia w trybie administracyjnym. Zdaniem organu I instancji przemawia za tym brak zgodnego stanowiska stron w ww. postępowaniu, którzy odmawiają jakiegokolwiek udziału we wszczętym postępowaniu rozgraniczeniowym w tym poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, co oznacza że wobec kwestionowania przez uczestników istnienia sporu co do przebiegu granicy, poza wnioskodawczynią R. D., w niniejszej sprawie nie dojdzie do zawarcia ugody granicznej przed geodetą jak też nie będzie podstaw do wydania decyzji merytorycznej w sprawie.

Kolegium powołując się na przepisy art. 34 ust.1 i 2 ustawy z dn. 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( t.j. DZ U z 2023 r. poz. 1752, dalej jako: "u.p.g.k.") wskazało, że decyzję administracyjną o umorzeniu postępowania i przekazaniu z urzędu sprawy sądowi na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 ustawy, organ wydaje zawsze w przypadku, gdy między stronami istnieje spór co do przebiegu linii granicznych, a równocześnie nie ma podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości. Przesłanki umorzenia postępowania i przekazania sądowi sprawy o rozgraniczenie nieruchomości zostały określone w ustawie jednoznacznie i powinny zaistnieć jednocześnie. Przekazanie sprawy do sądu może nastąpić jedynie wtedy, gdy: 1) dokumenty, znaki i ślady graniczne zebrane przez geodetę nie są wystarczające do jednoznacznego ustalenia linii granicznej między rozgraniczanymi nieruchomościami, a zatem wtedy, gdy brak jest podstaw do wydania merytorycznej decyzji administracyjnej o zatwierdzeniu granic na mocy art. 33 ust. 1 ustawy, przy czym, 2) strony nie złożyły zgodnych oświadczeń o przebiegu linii granicznej, a geodeta nie zdołał nakłonić stron do zawarcia ugody.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu strony, Kolegium wskazało, że z akt postępowania administracyjnego wynika, że geodeta uprawniony nie przeprowadził czynności ustalenia położenia punktów granicznych i przebiegu granicy. Okoliczność ta nie ma jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia, bowiem jak słusznie wskazał organ I instancji jest bezspornym, że właściciele działek podlegających rozgraniczeniu nie zawrą ugody, a także nie złożą zgodnych oświadczeń o przebiegu linii granicznej. Większość uczestników akceptuje przebieg granicy, ale z takim przebiegiem granicy nie zgadza się Skarżąca.

W przypadku braku zgody uczestników postępowania co do przebiegu granicy organ I instancji, nie był uprawniony do ustalenia przebieg granicy. Uwzględnienie stanowiska skarżącej w postępowaniu rozgraniczeniowym wymagałoby zgody pozostałych uczestników postępowania lub jednoznacznego potwierdzenia przebiegu granicy w materiałach zasobu. Jednocześnie Kolegium wskazało, że w orzecznictwie jest zgodnie przyjęte, co należy w pełni zaakceptować, że w razie sporu pomiędzy stronami, wyrażającego się m.in. w nie zawarciu ugody i braku zgodnego oświadczenia w sprawie przebiegu linii granicznych, kiedy inne dowody nie zezwalają na jednoznaczne ich ustalenie, organ administracji publicznej uprawniony jest i zobowiązany do umorzenia prowadzonego postępowania. Nie leży bowiem w jego gestii, lecz w kognicji sądu powszechnego, dokonywanie rozgraniczenia nieruchomości w sytuacjach, gdy strony nie zawarły ugody, ich twierdzenia co do przebiegu granicy są sprzeczne, a ich weryfikacja, pomimo prawidłowych czynności geodety, nie jest możliwa. Ponadto Kolegium stwierdziło, że brak jest podstaw do uwzględnienia oczekiwania Skarżącej, że w związku z wszczęciem postępowania rozgraniczeniowego, w ramach tego postępowania, nastąpi usuwanie ewentualnych błędów w materiałach zasobu geodezyjnego, albowiem przepisy normujące to postępowanie nie przewidują takiej możliwości.

Skargę na powyższą decyzję pismem z dn. 28 maja 2024 r. złożyła R.D. ( skarżąca).

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1/ art. 31 ust.1 i 2 ustawy pr. Geodezyjne i kartograficzne poprzez odstąpienie od zlecenia geodecie wykonania pomiarów geodezyjnych i wytyczenia granic

2/ art. 31 ust.4 poprzez nie przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem geodety celem doprowadzenia do zawarcia ugody

3/ art. 152 i art. 153 prawa cywilnego poprzez nie dopuszczenie do rozgraniczenia nieruchomości w parciu o ostatni spokojny stan posiadania.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w okolicznościach sprawy to organowi powinno zależeć na dokonaniu rozgraniczenia tak aby jej nieruchomość miała zapewniony dostęp do drogi publicznej.

Kolegium w odpowiedzi na skargę, przedkładając akta sprawy, wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Organy I oraz II instancji prawidłowo zastosowały przepis art. 34 ust. 2 pgik, stanowiący podstawę do umorzenia postępowania rozgraniczeniowego.

Zgodnie z art. 33 ust. 1 pgik, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron.

Stosownie do art. 33 ust. 2 pgik, wydanie decyzji poprzedza:

1) dokonanie przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy i uzupełnienia;

2) włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Jak stanowi natomiast art. 34 ust. 1 pgik, jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta).

Na podstawie art. 34 ust. 2 pgik, organ, o którym mowa w ust. 1, umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi.

Decyzja wydana na podstawie art. 34 ust. 2 pgik nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, a jedynie kończy bieg postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Treścią decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazania sprawy sądowi nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie dotyczące przebiegu granic, lecz jedynie wymienione proceduralne powody uniemożliwiające zakończenie sprawy w postępowaniu administracyjnym, od których zaistnienia ustawodawca uzależnił możliwość umorzenia postępowania. Umorzenie postępowania rozgraniczeniowego i przekazanie sprawy sądowi może dotyczyć tylko tych granic, których rozgraniczyć w postępowaniu administracyjnym z wyżej wskazanych przyczyn nie można. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 listopada 2009 r., I OSK 233/09 stwierdził, że jeżeli nie ma właściwych dokumentów pozwalających na jednoznaczne określenie granicy, a stanowiska stron co do przebiegu granicy są sprzeczne, to organ nie ma kompetencji do dokonania rozgraniczenia (tak również WSA w Krakowie w wyroku z 19.04.2021 r., III SA/Kr 1039/20, LEX nr 3185042).

W niniejszej sprawie Organ I instancji a następnie Kolegium prawidłowo stwierdzili, że w toku administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego nie ma możliwości jednoznacznego określenia przebiegu spornych granic. Nie budzi wątpliwości, że nie doszło do zawarcia ugody. Jak wskazały organy zarówno I instancji, jak i Kolegium, strony postępowania tj. właściciele działek nr: [...] odmówili udziału w ww. postępowaniu. Pismem z dnia 02 lutego 2024 roku właściciel działki nr [...] L. Ś. poinformował, iż nie wyraża zgody na ponowne rozgraniczenie swojej działki oraz na ponoszenie kosztów ż nim związanych, ponieważ przebieg ustalonych granic jest zgodny ze wcześniejszymi pomiarami geodezyjnymi. Pismem z dnia 12 lutego 2024 roku właściciel działki nr [...] A. K. oświadczyła, iż nie wyraża zgody na poniesienie kosztów na rozgraniczenie. Poinformowała również, iż zleciła geodecie wykonanie pomiarów geodezyjnych na wszystkich swoich działkach podczas których i wyznaczone zostały punkty graniczne dla działki [...].

Geodeta ocenił po analizie dostępnych materiałów geodezyjno-kartograficznych i zasobu wieczystoksięgowego, że dokonanie rozgraniczenia w trybie postępowania administracyjnego nie jest możliwe.

W konsekwencji powyższych ustaleń organy prawidłowo stwierdziły, że na podstawie zebranych dowodów nie ma możliwości, aby dokonać rozgraniczenia w trybie postępowania administracyjnego, co obligowało do wydania decyzji umarzającej postępowanie rozgraniczeniowe na podstawie art. 34 ust. 2 pgik.

Z przedstawionych wyżej przyczyn Sąd stwierdził, że Organy prawidłowo zastosowały art. 34 ust. 2 pgik, co doprowadziło do oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 2 p.p.s.a.