Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1195/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Po 390/20 w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. G. na rzecz Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu 1350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA w Poznaniu), wyrokiem z 26 lutego 2021 r., sygn. III SA/Po 390/20, oddalił skargę R. G. (dalej zwanego skarżącym lub wnioskodawcą) na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Agencja dalej zwana ARiMR) w Poznaniu z dnia [...] maja 2020 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego.

Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Poznaniu wniósł wnioskodawca, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego:

a. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie § 4 ust. 1 pkt 1, pkt 3 i pkt 5, § 38 i § 39 ust. 2 pkt 2 i pkt 2a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwieju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz.U. z 2013 r. poz. 361 z poźn. zm.) w zw. z art. 81a § 1 K.p.a. poprzez:

• brak uwzględnienia okoliczności bezspornej, że skarżący realizował program rolnośrodowiskowy obejmujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe wyłącznie w ramach pakietów, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 3 (Pakiet 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone) i pkt 5 (Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000), natomiast nigdy nie realizował pakietu o ktorym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 (Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone),

• brak wskazania, która konkretnie jednostka § 38 ww. rozporządzenia znajduje zastosowanie w przedmiotowej sprawie mimo, że przepis ten w ust. 1 - 13 obejmuje zupełnie rożne stany faktyczne (str. 10 uzasadnienia) co uniemożliwia zrozumienie toku wywodu sądu I instancji,

• zastosowanie § 39 ust. 2 pkt 2 i pkt 2a mimo, że organ wskazał jako podstawę żądania zawrotu jedynie § 39 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia, który poczuwszy od dnia 15 marca 2014 roku nie mógł być podstawą żądania zawrotu świadczenia, ponieważ skarżący nigdy nie realizował pakietu, o ktorym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, zatem z tego tytułu organ nie może nakładać na skarżącego żadnych sankcji; sąd nie jest uprawniony do wyręczania organu administracji w zastosowaniu prawidłowej podstawy prawnej jego żądania, a jedynie do oceny prawidłowości zastosowanych przepisów prawa materialnego wskazanych w wydanej przez organ decyzji, co ma istotne znaczenie choćby z punktu widzenia przepisów o przedawnieniu roszczenia,

• uznanie, że § 39 ust. 2 pkt 2 znajduje zastosowanie w przedmiotowej sprawie dotyczącej lat 2013 - 2015, mimo iż ustalenia organów dotyczą wyłącznie roku 2016, zaś ww. przepis ma niewątpliwie charakter jednorazowej sankcji za naruszenie zobowiązania rolnośrodowiskowego i wyraża się obowiązkiem zmniejszenia płatności przyznawanej za rok w którym stwierdzono naruszenie (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 grudnia 2016 roku w sprawie sygn. akt II GSK 1092/15) – przy czym błędne jest stwierdzenie sądu I instancji, na str. 12 uzasadnienia jakoby z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. III SA/Po 648/19 wynikało, że sąd w tamtym rozstrzygnięciu przyjął, że obowiązek zwrotu w przypadku skarżącego ma charakter wsteczny i dotyczy lat poprzednich, bowiem z tego samego uzasadnienia wynika, że sankcja ta znajduje zastosowanie jedynie do tego roku w którym stwierdzono uchybienie - jak zatem określić, który pogląd ma być wiążący, skoro żadne orzecznictwo sądów administracyjnych wskazujące na obowiązek - w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w jednym roku – zwrotu płatności także za poprzedzające ten rok lata nie zostało przytoczone; wręcz przeciwnie przywołane wyroki NSA (z błędną sygnaturą) wskazują na zastosowanie obowiązku zwrotu jedynie do roku, w którym stwierdzono uchybienie; nadto niesporne jest istnienie w obrocie prawnym ostatecznych decyzji o przyznaniu płatności za lata 2012 - 2015, a zatem za te lata nie można mówić o nieprawidłowościach w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego i dowolnie domniemywać, że skarżący nie wywiązał się w tym okresie z podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, a w konkurencji, że wystąpiły podstawy do żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności za lata poprzednie; organ administracyjny weryfikował także w latach 2012 -2015 poprzez kontrole realizację przez skarżącego programu rolnośrodowiskowego; skarżący w skardze wniósł o zobowiązanie organu administracyjnego do wskazania jakie kontrole (z wszystkich możliwych przewidzianych prawem i w ramach kompetencji ARiMR) przeprowadzał organ w związku ze złożonymi przez skarżącego w 2012 - 2015 wnioskami o płatności rolnośrodowiskowe, jednak z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika w jaki sposób sąd I instancji rozpoznał ten wniosek - i w powyższym kontekście pominięcie art. 81a § 1 K.p.a. zgodnie z ktorym, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony,

b. naruszenie przepisów prawa materialnego art. 5 ust. 1 i art. 18 ust. 1 lit. b rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE. L Nr 25, str. 8) i art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 roku ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE. L Nr 227, str. 69) - w latach 2012 - 2015 nie doszło do nienależnego przyznania kwoty w wysokości określonej w zaskarżonej decyzji, ponieważ skarżący realizował zobowiązania rolnośrodowiskowe na powierzchniach wskazanych w decyzjach dopłatowych, co organ administracyjny uprzednio weryfikował poprzez kontrole; skarżący w skardze wniósł o zobowiązanie organu administracyjnego do wskazania jakie kontrole (z wszystkich możliwych przewidzianych prawem i w ramach kompetencji ARiMR) przeprowadzał organ w zawiązku ze złożonymi przez skarżącego W 2012 - 2015 wnioskami o płatności rolnośrodowiskowe, jednak z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika w jaki sposób Sąd I instancji rozpoznał ten wniosek; nadto skarżący wskazuje, iż ww. przepisy to normy o charakterze kompetencyjnym, w decyzji zaś nie zostały przywołane szczegółowe normy prawa krajowego, na podstawie których organ uprawniony byłby do żądania zwrotu należności określonych w zaskarżonych decyzjach, nie wyjaśnił tego także sąd I instancji; w ocenie skarżącego nie można w sposób automatyczny uchybień w zakresie przestrzegania wymagań w ramach poszczególnych pakietów i wariantów odnosić do lat poprzednich, lecz należy badać czy stwierdzone uchybienia (naruszenia, których dopuścił się rolnik) mają wpływ na wykonalność całego 5 - letniego zobowiązania, a jeżeli tak, to jaki; nie zawsze stwierdzone nieprawidłowości w danym roku, z uwagi na ich rozmiar i charakter, dają podstawę do pozbawienia płatności za cały okres objęty dofinansowaniem (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 stycznia 2019 roku w sprawie sygn. akt I GSK 907/18),

c. naruszenie przepisów prawa materialnego art. 3 ust. 1 i 3 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE. L Nr 312, str. 1) poprzez nieprawidłowe uznanie, iż roszczenia objęte zaskarżonymi decyzjami nie przedawniły się - poprzez błędne uznanie, że stwierdzone w 2016 roku nieprawidłowości miały charakter ciągły i powtarzający się, gdy tymczasem dotyczyły wyłącznie 2016 roku i zostały stwierdzone w dniach 7-14 grudnia 2016 roku (str. 4 rubryka 3 protokołu kontroli, kontrola przeprowadzona w dniu 24.1.2017 r. dotyczyły wyłącznie działek E, F, G, P i nie stwierdziła żadnych nieprawidłowości) oraz poprzez pominięcie, że program rolnośrodowiskowy realizowany przez skarżącego był programem wieloletnim realizowanym do 14 marca 2017 roku (niesporne), tymczasem organ wszczął postępowanie w zakresie zwrotu świadczeń dopiero w grudniu 2018 roku (przyznane w piśmie organu z dnia 10 września 2020 roku str. 5) i nie dotyczyło ono lat 2012 - 2013; tymczasem przepis art. 3 ust. 1 ww. rozporządzenia przewiduje jako zasadę czteroletni okres przedawnienia liczony od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1, z tym, że w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia w którym nieprawidłowość ustała; jednocześnie przepis wyznacza ostateczny moment okresu przedawnienia, którym jest w przypadku programów wieloletnich, moment ostatecznego zakończenia programu; chyba, że doszło do przerwania okresu przedawnienia, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca,

2. w zakresie naruszenia prawa procesowego

a. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sierpnia 2002 roku administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z pózn. zm.) poprzez pozbawienie strony możności obrony swych praw i to z dwóch niezależnych przyczyn:

1. po pierwsze zarządzeniem z dnia 14 stycznia 2021 roku przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na podstawie art. 15zzs (3) ust. 3 ustawy z dnia 14 maja 2020 roku o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w zawiązku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875) skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym; tymczasem ustawa z dnia 14 maja 2020 roku o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w zawiązku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS- CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875) nie zamiera art. 15zzs (3) ust. 3 i to w brzmieniu, który uprawniałby przewodniczącego wydziału do skierowania sprawy na posiedzenie niejawne; ustawa z dnia 14 maja 2020 roku o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875) wyłącznie w art. 46 odnosi się do ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374, 567, 568 i 695), którym to artykułem wprowadziła zmiany do ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374, 567, 568 i 695), w tym w punkcie 21 po art. 15zzs dodała art. 15zzs1 - 15zzs5 w brzmieniu:

Art. 15zzs1. W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach rozpoznawanych według przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, zwanej dalej "Kodeksem postępowania cywilnego":

1) rozprawę lub posiedzenie jawne przeprowadza się przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie ich na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w nich uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy lub posiedzenia jawnego bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w nim uczestniczących;

2) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, zaś przeprowadzenie wymaganych przez ustawę rozprawy lub posiedzenia jawnego mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w nich uczestniczących i nie można przeprowadzić ich na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, a żadna ze stron nie sprzeciwiła się przeprowadzeniu posiedzenia niejawnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia ich o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne; w przesyłanym zawiadomieniu należy pouczyć stronę niezastępowaną przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej o prawie i terminie do złożenia sprzeciwu;

3) jeżeli ze względu na szczególne okoliczności prezes sądu tak zarządzi, członkowie składu, z wyjątkiem przewodniczącego i referenta sprawy, mogą brać udział w posiedzeniu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, z wyjątkiem posiedzenia, na którym dochodzi do zamknięcia rozprawy.

Art. 15zzs2. Jeżeli w sprawie rozpoznawanej według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w całości, sąd może zamknąć rozprawę i wydać orzeczenie na posiedzeniu niejawnym po uprzednim odebraniu od stron lub uczestników postępowania stanowisk na piśmie.

Art. 15zzs3. 1. Jeżeli w sprawie rozpoznawanej według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, w której apelację wniesiono przed dniem 7 listopada 2019 r., sąd drugiej instancji uzna, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, może skierować sprawę na posiedzenie niejawne, chyba że strona wniesie o przeprowadzenie rozprawy lub wnosiła o przeprowadzenie niepodlegającego pominięciu dowodu z zeznań świadków lub przesłuchania stron. Sąd rozpoznaje jednak sprawę na posiedzeniu niejawnym w razie cofnięcia pozwu, cofnięcia apelacji albo jeżeli zachodzi nieważność postępowania.

2. Wniosek o przeprowadzenie rozprawy składa się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. W przesyłanym zawiadomieniu należy pouczyć stronę niezastępowaną przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej o prawie i terminie do złożenia wniosku.

Art. 15zzs4. 1. W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich w sprawach, w których strona wnosząca skargę kasacyjną nie zrzekła się rozprawy lub inna strona zażądała przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, jeżeli wszystkie strony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze skierowania sprawy na posiedzenie niejawne wyrażą na to zgodę. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów.

2. W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących.

3. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Mając na uwadze powołaną przez przewodniczącego Wydziału III ww. zarządzeniu podstawę prawną, to należy wskazać, że art. 15zzs (3) ust. 3, zawarty w art. 46 ww. ustawy w ogóle nie zawiera ust. 3, a ust. 1 i 2 odnoszą sią wyłącznie do spraw rozpoznawanych według przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Przedmiotowa sprawa z całą pewnością nie była rozpoznawana w oparciu o przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Analizując treść ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych na dzień wydawania zarządzenia przez przewodniczącego Wydziału III, tj. na dzień 14 stycznia 2021 roku, podstawą prawną procedowania mógłby być art. 15zzs4 ust. 2 i 3, jednakże przeprowadzenie posiedzenia niejawnego było możliwe wyłącznie w sytuacji, gdyby nie można było przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Przedmiotowe zarządzenie nic nie mówi o takiej niemożności, a nadto zostało wydane przez przewodniczącego wydziału, gdy tymczasem przepis odnosi się do przewodniczącego składu sędziowskiego wyznaczonego do rozpoznania sprawy. Nie ulega zatem żadnych wątpliwości, że zgodnie z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych przedmiotowa sprawa powinna być rozpoznana na rozprawie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Naruszenie powyższego przepisu w zw. z art. 10 i art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z póżn. zm.) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkowało naruszeniem praw skarżącego do rozpoznania skargi na rozprawie i pozbawiło skarżącego możliwości czynnego udziału na rozprawie oraz możliwości przedstawienia swojego stanowiska przed składem orzekającym sądu I instancji,

2. po drugie jak wynika z art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych; skarżącemu doręczono odpowiedź na skargę z dnia 15 lipca 2020 roku, w którym przeciwnik skargi powołuje szereg dowodów, m.in.; str. 2 dowód: wniosek z dnia 26 kwietnia 2012 r. dowód: decyzja nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z dnia 27 lutego 2013 r. dowód: odwołanie z dnia 14 marca 2013 r. dowód; decyzja nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji z dnia 27 maja 2013 r, dowód: wniosek z dnia 15 maja 2013 r. dowód: decyzja nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z dnia 17 października 2014 r. str. 3 dowód: odwołanie z dnia 28 października 2014 r. i 1 dowód: wniosek z dnia 13 maja 2014 r. , dowód: decyzja nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z dnia 23 marca 2015 r. dowód; odwołanie z dnia 7 kwietnia 2015 r. dowód: decyzja nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji z dnia 17 lipca 2015 r. dowód: wyrok sądu sygn. akt III SA/Po 954/15 dowód; wniosek z dnia 3 czerwca 2015 r. (wg twierdzeń przeciwnika skargi złożony do Biura Powiatowego ARiMR w Wolsztynie str. 4 dowód: Wniosek z dnia 12 czerwca 2015 r. (Wg twierdzeń przeciwnika skargi złożony do Biura Powiatowego ARiMR w Wolsztynie dowód: decyzja nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej z dnia 16 maja 2015 r. (cug twierdzeń przeciwnika skargi wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wolsztynie dowód: Wniosek z dnia 14 czerwca 2016 r. dowód: raport z kontroli na miejscu nr dok. [...] z dnia 16 lutego 2017 roku dowód: decyzja nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej z dnia 7 czerwca 2017 r. dowód; zawiadomienie z dnia 5 grudnia 2018 r. str. 5 dowód: pisma z dnia 17 grudnia 2018 r. oraz 15 stycznia 2019 r. dowód; informacja z dnia 5 marca 2019 r. dowód: protokół z dnia 6 marca 2019 r. dowód: decyzja nr [...] z dnia 18 marca 2019 roku dowód: odwołanie z dnia 29 marca 2019 r. dowód; decyzja nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji z dnia 26 lutego 2019 r. dowód: wyrok sądu sygn. akt III SA/Po 648/19 , dowód: decyzja nr [...] z dnia 24 lutego 2020 roku dowód: odwołanie z dnia 23 marca 2020 r. dowód: decyzja nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji z dnia 22 maja 2020 r. str. 6 dowód: skarga z dnia 30 czerwca 2020 r

Załączniki te nigdy nie zostały skarżącemu doręczone. Z treści odpowiedzi na skargę nie wynika, by ww. dowody stanowiły akta sprawy administracyjnej, ani też by złącznikiem do odpowiedzi na skargę były akta sprawy administracyjnej (art. 46 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.). Niezależnie od tego art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o podstępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), nie wyłącza ani nie ogranicza stosowania 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o podstępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.). Skoro przeciwnik skargi do swojego pisma będącego odpowiedzią na skargę, dołączył ww. dowody jako załączniki, obowiązany był dołączyć ich odpisy celem doręczenia skarżącemu, i to niezależnie od tego czy załączniki te składały się na akta administracyjne czy też nie. Należy bowiem zauważyć, że sprawa z poziomu postępowania administracyjnego przeszła na poziom sprawy sądowoadministracyjnej, gdzie do postępowania przed sądem administracyjnym zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o podstępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), a nie przepisy K.p.a. Skarżący sygnalizował powyższe w swoim piśmie procesowym z dnia 17 sierpnia 2020 roku (łącznie z zastrzeżeniem, że skarżący nigdy nie składał żadnych wniosków do kierownika Biura powiatowego ARiMR w Wolsztynie). Niestety skarżący nie uzyskał wówczas wsparcia wynikającego z zasady równego prawa do obrony, otrzymując zwrotną informację, że ma prawo wglądu do tych załączników jako strona postępowania w Wydziale Informacji Sądowej. Skarżący wskazuje na pewną niekonsekwencję w podstępowaniu, przewodniczący Wydziału Ill kierując zarządzeniem z dnia 14 stycznia 2021 roku sprawę na posiedzenie niejawne, powołał się także na zarządzenie nr 39 prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 roku oraz zarządzenie nr 26/20 prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2020 roku, które to zarządzenia od 16 i 19 października 2020 roku do odwołania wstrzymały przyjmowanie interesantów przez pracowników Wydziału informacji Sądowej. W istocie więc skarżący został realnie pozbawiony możności obrony praw. Zasada równego prawa do obrony jest realizowana w całym podstępowaniu sądowoadministracyjnym, a jednym z jej przejawów jest jawność tego postępowania wobec stron. Jawność postępowania to jawność akt sądowych, w tym jawność pism procesowych i dołączonych do nich załączników kierowanych przez strony do sądu. Dla wykonania obowiązku zagwarantowania jawności, strony mają obowiązek składania pism i załączników do tych pism wraz z odpisami dla doręczenia ich stronie przeciwnej. Brak doręczenia przez sąd pisma procesowego strony wraz z załącznikami, które miałoby znaczenie dla obrony swoich praw przez stronę przeciwną w ocenie skarżącego prowadzi do nieważności postępowania, szczególnie w realiach funkcjonowania Państwa w 2020 roku i 2021 roku (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2020 roku w sprawie sygn. akt OSK1986/19)

b. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) poprzez ograniczenie się przez sąd do podzielenia stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonej decyzji, w tym co do podnoszonych przez skarżącego zarzutów, bez odniesienia zarzutów do konkretnego stanu faktycznego dotyczącego skarżącego (a nie hipotetycznego) w powiązaniu z przepisami prawa materialnego, co nie pozwala odtworzyć sposób rozumowania sądu I instancji, który doprowadził do takiego właśnie rozstrzygnięcia. Sąd nie wskazał z jakiego materiału dowodowego wynika, że skarżący zmniejszył w latach 2012, 2013, 2014, 2015 obszar zobowiązania rolnośrodowiskowego (nie wynika to także z zaskarżonych decyzji organów administracji), jeżeli organ załączył - jak to wynika z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) - czego skarżący nie mógł zweryfikować z przyczyn wskazanych powyżej - kompletne i uporządkowane akta sprawy dotyczące lat 2012 - 2016, to niewątpliwie wynikały z nich konkretne powierzchnie i to po przeprowadzonych kontrolach, które są przeprowadzane przez ARiMR co roku, a także całkowitym braku odniesienia się do zarzutów skarżącego w zakresie niewskazanie konkretnych podstaw prawnych przez organ (str. 5 skargi - nie można powoływać całego aktu prawnego, bez wskazania konkretnego przepisu), przedawnienia roszczenia i spuentowania, że podziela stanowisko organu. Sąd I instancji nie wyjaśnił, dlaczego interpretacja skarżącego jest nieprawidłowa i dlaczego jej nie podziela, choć została równie obszernie zreferowana w skardze, co przez przeciwnika skargi. W ocenie skarżącego stanowisko sądu nie może ograniczać się ani do całkowitego pominięcia zarzutów skarżącego (str. 5 skargi), ani do jednozdaniowego stwierdzenia, że podziela stanowisko przeciwnika skargi i zbędne jest omawianie zarzutów skarżącego.

Na tej podstawie skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu, a także zasądzenie kosztów postępowania.

Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, a także zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 193 zd. 2 P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku jedynie do przedstawienia oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, korzystając z tego rodzaju możliwości, wobec oddalenia skargi kasacyjnej, w uzasadnieniu swojego wyroku ograniczył się do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.

Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

W myśl przytoczonej wyżej regulacji granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, zakreślają, co do zasady, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, zdefiniowane poprzez wskazanie przez jej autora konkretnych jednostek redakcyjnych przepisów, które jego zdaniem zostały naruszone, a także oparte na tych przepisach twierdzenia, dotyczące mających według skarżącego kasacyjnie miejsce uchybień regulacjom prawa materialnego czy procesowego.

W tym miejscu należy podkreślić, że skarga kasacyjna jest środkiem prawnym o wysoce sformalizowanym charakterze, objętym m.in. z tego względu tzw. przymusem radcowsko-adwokackim, o którym mowa w art. 175 § 1 P.p.s.a. Przymus tego rodzaju został wprowadzony przez ustawodawcę po to, aby zapewnić dochowanie przez ten środek przewidzianych dla niego wymogów, odnoszących się w szczególności do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej. W orzecznictwie przyjmuje się zatem, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych lub też ich uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt I GSK 2774/18, dost. w CBOiS – orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać, bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. II GSK 2140/13, dost. tamże).

Dla zachowania wymaganej prawem formy skargi kasacyjnej konieczne jest jednak oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem konstrukcyjnym skargi kasacyjnej (zob. wyroki NSA z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 16/13 i z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1695/13, dost. tamże). Do autora skargi kasacyjnej należy bowiem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji, postaci tego naruszenia, a w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wykazanie zasadności swych twierdzeń.

Zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego najogólniej rzecz ujmując polega na tzw. błędzie subsumcji, tj. błędnym uznaniu stanu faktycznego ustalonego w sprawie za odpowiadający lub nieodpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w mającej zastosowanie w sprawie normie prawnej, co oznacza, że w tzw. formie pozytywnej zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, zaś w formie negatywnej, z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego (por. np. wyrok NSA z dnia z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15, dost. tamże).

Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie podnosi w skardze kasacyjnej, że sąd rozpoznający sprawę zastosował nie ten przepis prawa materialnego, który powinien być zastosowany, to powinna wskazać przepis właściwy jako podstawę materialną rozstrzygnięcia i uzasadnić, dlaczego ten właśnie przepis powinien lec u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. dlaczego powinien być zastosowany (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r., sygn. akt OSK 121/04, tamże).

W przypadku zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, podkreślić należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać nie tylko konkretne regulacje procesowe, którym uchybił sąd I instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia.

W rozpoznawanej skardze kasacyjnej powołano się, w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego, łącznie na niezastosowanie i niewłaściwe zastosowanie tego rodzaju regulacji, nie precyzując jednoznacznie w każdym przypadku z czego to wynikało. Twierdzenia skarżącego kasacyjnie w tym zakresie są ogólnikowe i przez to mało precyzyjne. Po drugie zaś, poprzez zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego podjęto także czyściwo próbę podważenia prawidłowości poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Tymczasem taki sposób sformułowania zarzutów – w postaci niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego – nie jest skuteczny w sytuacji, gdy strona skarżąca kasacyjnie chce zakwestionować wadliwe, według jej oceny, ustalenia stanu faktycznego. Próba bowiem zwalczenia ustaleń faktycznych, uznanych za prawidłowe w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku, nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (por. np. wyroki NSA z 11 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 1633/15 oraz sygn. akt II FSK 1690/15, tamże).

Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.

Podobnie, jeżeli chodzi o postać zarzutów, rzecz się ma przy naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Podkreślić bowiem należy, że zamierzony skutek skarga kasacyjna może odnieść tylko wówczas, gdy wykazane zostanie takie naruszenie przez sąd I instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Konieczność przypomnienia podstawowych zasad związanych z konstrukcją skargi kasacyjnej w niniejszym przypadku jest spowodowana sposobem jej redakcji, który nie w pełni odpowiada ustawowym wymogom w tym zakresie, wynikającym z regulacji P.p.s.a. Wprawdzie wadliwość rozpoznawanej skargi kasacyjnej nie daje podstaw do odrzucenia tego środka prawnego, gdyż możliwa była rekonstrukcja przez Naczelny Sąd Administracyjny treści zarzutów sformułowanych przeciwko zaskarżonemu wyrokowi, jednakże spowodowała ona znaczne ograniczenie zakresu kontroli zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny. To bowiem wynikało głównie z niemożności precyzyjnego rozgraniczenia podnoszonych przez skarżącego kasacyjnie postaci konkretnych zarzutów, od argumentów ich uzasadnienia, jak również twierdzeń tych pierwszych, w związku z przytaczaniem przez skarżącego kasacyjnie, in extenso, treści przepisów oraz wielokrotnego powtarzania pełnej postaci tych samych podstaw prawnych zarzutów, włącznie z miejscami ich publikacji. Taki sposób zredagowania zarzutów skargi kasacyjnej sprawił, że w znaczącej części stały się one mało czytelne, a argumenty ich uzasadnienia niespójne i tym samym niedookreślone.

Przechodząc do oceny stawianych przez autorkę skargi kasacyjnej zarzutów, stwierdzić należy, że te oparto na podstawie zarówno pkt 1 jak i pkt 2 art. 174 P.p.s.a. W razie zaś powołania w skardze kasacyjnej zarówno zarzutów naruszenia prawa materialnego jak i prawa procesowego, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty prawa procesowego. Dopiero bowiem przesądzenie o prawidłowości ustaleń faktycznych, przyjętych w toku postępowania za podstawę zaskarżonego orzeczenia, umożliwia ocenę procesu subsumpcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego.

W pierwszej kolejności odnosząc do zarzutu numer 2b petitum skargi kasacyjnej, czyli zarzucanego naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez pominięcie w treści uzasadnienia wyroku odniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącego zawartych w skardze skierowanej do WSA w Poznaniu, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji dokonał właściwej kontroli zaskarżonej decyzji, pod względem zgodności z prawem, a także zastosował środek prawny adekwatny do wyniku tej kontroli (art. 151 P.p.s.a.). Sporządzone przez Sąd I instancji uzasadnienie wydanego przez niego wyroku odpowiada zaś wymogom ustawowym, określonym w art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten stanowi normatywny wzorzec kontroli wyroków, a w związku z tym do jego naruszenia dochodzi jedynie wówczas, gdy sąd I instancji uchybi zasadom sporządzania uzasadnienia w sposób wykluczający kontrolę instancyjną jego orzeczenia. Celem prawidłowo sporządzonego uzasadnienia jest bowiem wyjaśnienie powodu wydania określonej treści rozstrzygnięcia w sferze prawnej oraz faktycznej i umożliwienie stronom postępowania oraz sądowi kasacyjnemu, na wypadek wniesienia skargi kasacyjnej, prześledzenie toku rozumowania sądu I instancji, które do takiego rozstrzygnięcia doprowadziło (wyroki NSA z: 11 maja 2016 r., II GSK 1551/16, 28 lipca 2016 r., I GSK 639/15, 9 marca 2016 r., II GSK 301/16 i 13 stycznia 2012 r., I FSK 1696/11, tamże).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko judykatury, iż sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku, wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 P.p.s.a., nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów podniesionych w skardze oraz innych pismach procesowych sprawy i do każdego z argumentów przytoczonych na ich poparcie, ale może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (wyroki NSA z 18 listopada 2016 r., II GSK 702/15; z 19 czerwca 2018 r., II GSK 2336/16; z 18 kwietnia 2018 r., II GSK 2671/16; z 4 października 2018 r., II GSK 2983/16, tamże). Podkreślić również należy, że nie można mylić dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów. Celem uzasadnienia jest wprawdzie przekonanie stron postępowania o trafności rozstrzygnięcia, ewentualna wadliwość argumentacji, bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu, niż wskazany w uzasadnieniu, nie stanowi jednak o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 P.p.s.a., gdy uzasadnienie zawiera odniesienie się do wszystkich zarzutów, mających znaczenie z punktu widzenia potrzeb rozstrzygnięcia sprawy, poprzez odwołanie się do treści przepisów prawa i wyjaśnienie ich zastosowania w konkretnej sprawie.

Część analityczna uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na odtworzenie toku rozumowania Sądu, który doprowadził do stanowiska o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a tym samym możliwa była kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Brak zgody strony wnoszącej skargę kasacyjną z oceną prawną sądu I instancji wyrażoną w wyroku nie umożliwia jego skutecznego zakwestionowania z perspektywy naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a

Przechodząc do zarzutu numer 2a1 petitum skargi kasacyjnej również stwierdzić należy, że zarzut ten nie znajduje uzasadnionych podstaw. W jego treści zarzucono bowiem Sądowi I instancji w pierwszej kolejności dopuszczenie się naruszenia przepisów postępowania, w związku z tym, że w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału III WSA w Poznaniu o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, powołano się na niewłaściwą (nieadekwatną do przedmiotu i rodzaju sprawy) podstawę prawną, a następnie art. 15zzs4 1 ustawy COVID-19 poprzez skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w składzie trzech sędziów wskazując, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, jak również, że brak jest możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Zdaniem skarżącego kasacyjnie naruszenie powyższego przepisu w zw. z art. 10 i art. 90 § 1 P.p.s.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkowało bowiem naruszeniem jego prawa do rozpoznania skargi na rozprawie i pozbawiło go możliwości czynnego udziału w rozprawie oraz możliwości przedstawienia swojego stanowiska przed składem orzekającym Sądu I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten nie znajduje uzasadnionych podstaw.

I tak w zakresie błędnie przytoczonej podstawy prawnej w zarządzeniu kierującym sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym stwierdzić należy, że choć zgodzić się należy ze skarżącym co do samego faktu wadliwej podstawy prawnej zarządzenia, to jednak brak jest jednak podstaw do przyjęcia, że mogło to (samo przytoczenie niewłaściwych przepisów) mieć wpływ na wynik sprawy (na tę zależność nie wskazuje również sam skarżący, koncentrując się jedynie na samym fakcie przytoczenia niewłaściwego przepisu). Samo zarządzenie ma bowiem w istocie techniczny charakter, a możliwość rozpoznania konkretnej sprawy na posiedzeniu niejawnym winna być ocenia poprzez pryzmaty właściwych na gruncie danej procedury przepisów, o czym mowa w drugiej części omawianego zarzutu.

Odnosząc się do tego rodzaju problematyki, jaką stanowi kwestia dopuszczalności skierowania sprawy na posiedzenie niejawne, w pierwszej kolejności wskazać należy, że podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie winien wykazać - a nie tylko stwierdzić - że poprzez rozpoznanie jego sprawy na posiedzeniu niejawnym ograniczono mu prawo do sądu, co miało wpływ na wynik sprawy, czego w niniejszym przypadku nie sposób przyjąć. Przy ocenie tego zarzutu należało mieć na uwadze także to, że przyjęta w art. 10 i art. 90 § 1 P.p.s.a. zasada jawności posiedzeń sądowych i rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych na rozprawie znajduje swoje ograniczenia, gdy przewiduje to przepis szczególny. Takim przepisem szczególnym był art. 15zzs⁴ ust. 2 ustawy COVID-19, który w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego wyroku stanowił, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzały rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie musiały przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Charakter szczególny miał także art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy COVID-19, zgodnie z którym przewodniczący składu orzekającego mógł zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzekał w składzie trzech sędziów. Przepis ten uprawniał przewodniczącego do skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym bez zgody stron postępowania. Przewodniczący nie musiał również zwracać się w przedmiotowym zarządzeniu o podanie informacji czy skarżący jest zaszczepiony. Nie można również zgodzić się z zarzutem skarżącego kasacyjnie, że zarządzenie o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne mógł wydać wyłącznie przewodniczący składu orzekającego, a nie przewodniczący wydziału. Przy wykładni oraz ocenie zastosowania wskazanych wyżej przepisów należało mieć na uwadze, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego, w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. Nie budziło przy tym wątpliwości to, że w stanie faktycznym istniejącym w dacie wydania zaskarżonego wyroku, zarządzony stan pandemii i związane z nim zagrożenie dla życia i zdrowia, uzasadniały stosowanie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości (analogicznie wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 15 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3743/21, z 19 sierpnia 2021 r., sygn. akt I FSK 203/21 czy z 26 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 1191/21, tamże). Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Przepis art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi natomiast o tym, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Przewidziane w art. 15zzs⁴ ustawy COVID-19 ograniczenie prawa do jawnego rozpoznania sprawy jest dopuszczalne ze względu na art. 45 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, odnosi się bowiem do sytuacji wyjątkowej - stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, a więc służy tym samym ochronie zdrowia publicznego, porządku publicznego, wolności i praw jednostek, a także realizacji zadań władzy publicznej, wynikających z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, zgodnie z którym władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, równoważąc wartości indywidualne i publiczne w stanach wyjątkowych. Przewidziana w art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy COVID-19 możliwość rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym i konstytucyjna zasada rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, dawała zatem podstawy do wydania przez przewodniczącego wydziału zarządzenia o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Zastosowanie poszczególnych regulacji z kolejnych jednostek redakcyjnych art. 15zzs⁴ ustawy COVID-19 zależne było od rozwoju bieżącej sytuacji pandemicznej i uwarunkowań infrastruktury technicznej, która umożliwiałaby przeprowadzenie rozprawy zdalnej. Uzależnienie rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym od zgody stron, o którym mowa w art. 15zzs⁴ ust. 1 ustawy COVID-19, dotyczyło postępowania kasacyjnego. Nie pozbawiało natomiast na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 2 ustawy COVID-19 możliwości w szczególnych przypadkach skorzystania przez wojewódzki sąd administracyjny, najpierw przez przewodniczącego, a następnie skład orzekający w konkretnej sprawie, z jej rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym w szczególnych okolicznościach przewidzianych w art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy COVID-19 (por. wyrok NSA z 20 lipca 2021 r., sygn. akt II FSK 136/21 oraz z 18 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 4409/21, tamże). Przepis ten należy odczytać w związku z regulacjami określającymi zasady wewnętrznego funkcjonowania wojewódzkich sądów administracyjnych. Zgodnie więc z § 21 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 5 sierpnia 2015 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1177), do czynności sądowych wykonywanych przez przewodniczącego wydziału orzeczniczego należy ustalanie terminów posiedzeń jawnych i niejawnych w składach trzyosobowych, składów orzekających i ich przewodniczących. Z art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy COVID-19 wynikała zatem kompetencja dla Przewodniczącego Wydziału III WSA w Poznaniu do wyznaczenia posiedzenia niejawnego, zamiast rozprawy. Powierzenie zaś w art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy COVID-19 przewodniczącemu kompetencji do skierowania sprawy na posiedzenie niejawne jest zasadne, gdyż wiąże się z dynamiką charakteryzującą rozprzestrzenianie się zagrożenia epidemicznego w danym obszarze. Przewodniczący jest w stanie bowiem na bieżąco ocenić - ewentualnie uwzględniając rekomendacje właściwych organów państwa (np. Ministra Sprawiedliwości, Ministra Zdrowia, czy Głównego Inspektoratu Sanitarnego) - czy aktualne ryzyka związane z epidemią wirusa COVID-19 pozwalają na przeprowadzenie rozprawy, czy też zachodzi potrzeba rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym. Nie można z ww. przepisów wnioskować jak to uczynił skarżący kasacyjnie, że wynikało z nich uprawnienie wojewódzkiego sądu administracyjnego do automatycznego odwołania wszystkich rozpraw.

Podsumowując ten wątek stwierdzić należy, że możliwe było rozpoznanie wniesionej do WSA w Poznaniu skargi na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy COVID-19, albowiem przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można było przeprowadzić jej, z przyczyn technicznych (brak odpowiednich urządzeń technicznych) na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Zasadnie zatem, w świetle wyżej powołanych przepisów, sprawa została skierowana i rozpoznana przez Sąd I instancji na posiedzeniu niejawnym.

Analizując zasadność kolejnego zarzutu procesowego Naczelny Sąd administracyjny w pierwszej kolejności wyjaśnia, że zarzut zawarty w pkt 2a2 petitum skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia art. 47 P.p.s.a., jest pozbawiony podstaw prawnych.

Zgodnie z 47 § 1 P.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że wskazane w zarzucie dokumenty, które nie zostały doręczone skarżącemu przy odpowiedzi na skargę wchodziły w skład akt administracyjnych sprawy. Akta administracyjne czy też ich części (poszczególne dokumenty w nich zgromadzone) nie są zaś jako takie doręczane skarżącemu, w szczególności na zasadach dotyczących pism stron i ich załączników składanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o czym mowa w art. 47 § 1 P.p.s.a., do którego to przepisu skarżący się odnosi.

Skarżący kasacyjnie miał dostęp do akt sprawy zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak również mógł się z nimi zapoznać w toku postępowania sądowego, na każdym jego etapie, a o zebraniu całego materiału dowodowego został odpowiednio. Mógł też on wystąpić do organu z wnioskiem w trybie art. 73 K.p.a. Ponadto sam autor skargi kasacyjnej winien być świadom, że część dokumentów o których doręczenia się domaga, jest jego autorstwa, w szczególności wydruki wniosków o płatność czy też jego odwołania, albo dokumenty te, jak chociażby decyzje kończące postępowanie zostały mu doręczone na poszczególnych etapach postępowania. Dlatego też nie sposób jest zgodzić się z twierdzeniami przedmiotowego zrzutu o pozbawieniu skarżącego możliwości obrony jego praw.

Mając na względzie postać i charakter omawianego zarzutu stwierdzić także należy, że formułując go skarżący kasacyjnie w sposób nieuprawniony i niezasadny odwołuje się do reguł obowiązujących w zakresie doręczania odpisów pism i jego załączników, wynikających z regulacji K.p.c., które w niniejszym przypadku nie znajdowały zastosowania. Świadczy o tym choćby to, że w odniesieniu do dokumentów zgormadzonych w aktach sprawy, niedoręczenie mu których wskazuje jako naruszenie jego praw procesowych, posługuje się terminem "dowody". Wprawdzie w odpowiedzi na skargę organ określił tym mianem niektóre z tych dokumentów, jednakże nie mamy w tym wypadku do czynienia z wnioskami dowodowymi, w rozumieniu art. 106 § 3 P.p.s.a. W ten bowiem sposób organ w sposób nieformalny zatytułował jedynie poszczególne odnośniki, wskazujące na konkretne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, na których oparł on swoje stanowisko procesowe.

W tym zakresie zauważyć także należy, że sąd administracyjny, w odróżnieniu od sądu orzekającego w sprawach cywilnych, nie czyni własnych ustaleń, a jedynie kontroluje organy administracji publicznej, oceniając legalność ich rozstrzygnięć oraz dokonywanych przez nie czynności. W tym zakresie opiera się na materiałach zgromadzonych w aktach administracyjnych danej sprawy, które będąc rezultatem działalności organów administracji publicznej, w zakresie ich wyłącznej kompetencji, nie mogą być traktowane w kategoriach pism procesowych stron. Odwoływania się do akt sprawy nie można także rozpatrywać w kategoriach powoływania się na konkretne dowody, czy wniosków o ich przeprowadzenie. Te bowiem (akta administracyjne sprawy) z założenia są dostępne dla stron, dysponujących prawnymi gwarancjami zaznajomienia się z nimi. Czynienie więc jakiekolwiek analogii w tym względzie do postępowania cywilnego nie znajduje w tym wypadku jakiegokolwiek prawnego uzasadnienia.

Reasumując stwierdzić więc należy, że art. 47 § 1 P.p.s.a. znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku pism procesowych składanych przez strony postępowania w trakcie postępowania przez sądem administracyjnym. Nawet więc jeżeli w odpowiedzi na skargę, której odpis skarżący kasacyjnie otrzymał, organ odwoływał się do dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, to nie można przyjąć, że tego rodzaju dokumenty winny być doręczone stronie przeciwnej, na podstawie art. 47 § 1 P.p.s.a.

W ramach przedmiotowego zarzutu skarżący kasacyjnie wskazywał także na faktyczną niemożność zaznajomienia się z aktami sprawy, związaną z obowiązującym w czasie trwania epidemii reżimem sanitarnym (w trakcie postępowania sądowego), niemniej jednak realizacja jego uprawnień procesowych, do zaznajomienia się z aktami, nie może być rozpatrywana z punktu widzenia dochowania wymogów art. 47 § 1 P.p.s.a. Innymi słowy zauważyć należy, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż w związku z ograniczeniem możliwości przeglądania akt sprawy Sąd I instancji winien był sporządzić odpisy znajdujących się w nich dokumentów i doręczyć je skarżącemu, na podstawie art. 47 § 1 P.p.s.a., naruszenie wyłącznie którego to przepisu podniesiono w ramach przedmiotowego zarzutu.

Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego również stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie.

W ramach pierwszego z tej kategorii zarzutów, oznaczonego w skardze kasacyjnej nr 1a, zarzucono WSA w Poznaniu niewłaściwe zastosowanie § 4 ust. 1 pkt 1, pkt 3 i pkt 5, § 38 i § 39 ust. 2 pkt 2 i pkt 2a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwieju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz.U. z 2013 r. poz. 361 z poźn. zm.) w zw. z art. 81a § 1 K.p.a.

Odnosząc się do tak postawionego zarzutu na wstępie należy zauważyć, że przedmiotem postępowania, w którym wydana została zaskarżona do WSA w Poznaniu decyzja, było ustalenie kwoty nienależnie pobranych przez skarżącego płatności, za lata 2012-2015, wobec zmniejszenia powierzchni zgłoszonych do płatności działek, na którym realizowany był wieloletni program, co miało miejsce w 2016 r., a zostało stwierdzone w r. 2017. Organy rozstrzygające niniejszą sprawę, nie zajmowały się kwestią płatności należnych za 2016 r. Ta bowiem została rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu.

Oprócz tego należy zauważyć, co umyka uwadze skarżącego kasacyjnie, że nieprawidłowość stwierdzona w 2016 r. determinowała ocenę dotyczącą niedochowania warunków realizacji programu wieloletniego w latach wcześniejszych. Innymi słowy nieprawidłowości za lata 2012-2015 nie wynikały bezpośrednio z okoliczności mających miejsce w tym okresie, ale w 2016 r., skutki których rozciągały się jednakże na wcześniejsze lata (niewykonanie części zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2016 r. skutkowało tożsamą oceną odnośnie lat wcześniejszych, z uwagi na wieloletni charakter programu). Wszelkie kwestie związane zaś z płatnościami za 2016 r., jak to już wyżej stwierdzono, wykraczały poza grancie przedmiotowej sprawy. Stąd więc podnoszenie tego rodzaju okoliczności, w ramach rozpatrywanego zarzutu, nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.

Za naruszenie wymienionych w ramach tego zarzutu przepisów, w postaci ich błędnego zastosowania, nie może być uznane również nieścisłe i nie do końca konsekwentne wskazanie samych podstaw wydanego rozstrzygnięcia, gdyż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wyraźnie wynika na czym zostało ono oparte. Tego rodzaju uchybienie nie może być więc rozpatrywane w charakterze merytorycznych uchybień decyzji, skoro jej uzasadnienie wyraźnie wskazuje jej prawne podstawy. Zasadnie więc WSA w Poznaniu nie stwierdził naruszenia prawa w tym zakresie.

Przedstawione wyżej argumenty są również aktualne, jeżeli chodzi o drugi z materialnoprawnych zarzutów skargi kasacyjnej, oznaczony numerem 1b. W tym bowiem wypadku także nie sposób zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że Sąd I instancji dopuścił się błędu subsumpcji, w zakresie art. 5 ust. 1, art. 18 ust. 1 lit. b rozporządzenia 65/2011 i art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014. Zarzut ten jest bowiem oparty na twierdzeniach wskazujących na to, że w latach 2012-2015 nie zachodziły żadne nieprawidłowości w zakresie realizacji wieloletniego programu, tymczasem jak to już stwierdzono, w odniesieniu do poprzedniego zarzutu, nieprawidłowość w tym względzie wystąpiła faktycznie w roku 2016 r., jednakże prawne jej skutki wynikające z zaprzestania realizacji programu na części zgłoszonych do płatności gruntów, skutkowały stwierdzeniem niezrealizowania założonych celów programu, obejmującego także lata poprzednie. W związku z tym to, że bezpośrednio w tych latach nie stwierdzono uchybień jako takich, co skarżący kasacyjnie akcentuje, nie może skutkować przyjęciem, że obowiązek zwrotu środków w tym przypadku nie wstąpił.

Niezależnie od powyższego zauważyć również należy, że wskazywane przez skarżącego, jako naruszone przez WSA w Poznaniu przepisy, tj. art. 5 ust. 1 i art. 18 ust. 1 lit. b rozporządzenia 65/2011, stanowiły podstawę ustalenia obowiązku zwrotu środków, nie zaś stwierdzenia podstawy konkretnych, powodujących to nieprawidłowości, których wystąpienie skarżący kasacyjnie kwestionuje. Natomiast art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014, stanowi regulację zawierającą podstawę do odstąpienia przez właściwy organ do dochodzenia zwrotu środków, w sytuacji wystąpienia wskazanych w nim okoliczności. Na tego rodzaju okoliczności (błąd organu przy wypłacie środków, który nie mógł być wykryty przez stronę) skarżący kasacyjnie w ogóle się zaś nie powołuje.

Tak więc podstawa prawa przedmiotowego zarzutu nie przystaje do jego stwierdzeń, co już tylko z tego względu powoduje, że nie może on zostać uznany za zasadny.

Końcowo zauważyć jedynie należy, że podstawą ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności było stwierdzenie, w ramach ustaleń faktycznych sprawy, konkretnych nieprawidłowości w zakresie realizacji wieloletniego programu, prawidłowość których nie została podważona. Skarżący kasacyjnie nie podniósł bowiem skutecznych zarzutów w tym względzie, w związku z czym również z tego względu jego twierdzenia odnośnie naruszenia przez WSA w Poznaniu prawa w tym zakresie nie zasługują na akceptację.

Również za pozbawiony podstaw uznać należy ostatni z materialnoprawnych zarzutów skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia art. 3 ust. 1 i ust. 3 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2988/95. Wspomniane przepisy, wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, w odniesieniu do programów wieloletnich nie wyznaczają ostatecznego momentu okresu przedawnienia. Wprawdzie w myśl art. 3 ust. 1 tiret 2 zd. z rozporządzenia 2988/95 w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu, jednakże z jego brzmienia nie można wywodzić, jakoby prawodawca unijny kategorycznie wyznaczał ostateczny moment biegu terminu przedawnienia, w odniesieniu do programów wieloletnich. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w wyroku z 15 czerwca 2017 r., sygn. C-436/15, (Lietuvos Respublikos aplinkos ministerijos Aplinkos projektų valdymo agentūra/UAB "Alytaus regiono atliekų tvarkymo centras" UAB, ZOTSiS 2017, nr 6, poz. I-468.), dokonując wykładni tej regulacji stwierdził, że "ostateczne zakończenia programu" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr° 2988/95 nie oznacza bezwzględnie upływu terminu przedawnienia w odniesieniu do wszystkich ewentualnych nieprawidłowości, których dopuszczono się w trakcie wdrożenia tego programu. Ma to miejsce jedynie w odniesieniu do nieprawidłowości, które ustały ponad cztery lata przed "ostatecznym zakończeniem programu", przy czym wobec braku przerwania biegu przedawnienia ze względu na jeden z powodów przewidzianych w art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2988/95, nieprawidłowości te przedawnią się automatycznie wraz z zakończeniem projektu. Innymi słowy, według TSUE, ostateczne zakończenie programu, w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 2 zdanie drugie rozporządzenia 2988/95, pozwala jedynie na wydłużenie terminu przedawnienia, a nie jego skrócenie.

Tak więc w tym kontekście stwierdzić należy, że nie można zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że w przedmiotowej sprawie doszło do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności po upływie terminu przedawnienia, czego nie zauważył Sąd I instancji.

Z uwagi na powyższe sam rodzaj stwierdzonej nieprawidłowości nie ma w tym wypadku istotnego znaczenia. Termin biegu przedawnienia (podstawowy – czteroletni) bez wątpienia rozpoczął bowiem swój bieg i został skutecznie przerwany. Tak więc decyzja o zwrocie środków mogła zostać skutecznie wydana, a przeciwne twierdzenia skarżącego nie znajdują uzasadnionych podstaw.

Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Na podstawie art. 209, art. 207 § 1 w zw. z art. 204 pkt 1 P.p.s.a., w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., oraz § 14 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, dalej zwanego rozporządzeniem), Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącego kasacyjnie na rzecz Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR kwotę 1 350 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną.