Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 868/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Jacek Bursa Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 16 maja 2023 r., znak: WS-VI.7534.1.13.2023.ŁG w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta Krakowski decyzją z dnia 31 marca 2023 r. znak: GN.III.683.1.1.2023.WM orzekł, na podstawie art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r., nr 133, poz. 872 ze zm.), o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz R. B., za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0084 ha, położoną w obrębie W., jednostka ewidencyjna Sułoszowa.

Odwołanie od ww. decyzji w dniu 20 kwietnia 2023 r. (data wpływu do Starostwa Powiatowego w Krakowie) złożył R. B. wskazując, iż: W dniu 8 lutego 2023 r. skierowałem do Starostwa Powiatowego w Krakowie wniosek o ustalenie i wypłacenie mi odszkodowania za przejętą ode mnie pod drogę powiatową działkę nr [...] położoną w obrębie miejscowości W. gmina Sułoszowa. Skierowałem ten wniosek teraz, ponieważ dopiero teraz zakończyło się postępowanie administracyjne w sprawie przejęcia tej działki. Ja przez cały czas kwestionowałem zasadność wydanych decyzji przez Wojewodę Małopolskiego, następnie kierowałem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, a następnie skargę kasacyjną do Naczelnego Sadu Administracyjnego. Starosta Krakowski odmawiając mi przyznania odszkodowania twierdzi, że termin na złożenie wniosku przez właściciela był do 31 grudnia 2005 r. Ale problem polega na tym, że Powiat Krakowski uzyskał własność tej działki na podstawie decyzji Wojewody Małopolskiego, która została wydana dnia 28 września 2016 r znak: WS-IV. 7533.1.17.2015.BA, a więc już po terminie 31 grudnia 2005 r. To jak mogłem w takiej sytuacji składać wniosek przed datą 31 grudnia 2005 skoro wówczas byłem właścicielem tej działki, a decyzja przejęcia została wydana jedenaście lat po dacie 31 grudnia 2005 r. Dlatego decyzja odmawiająca mi przyznania odszkodowania jest sprzeczna z obowiązującym porządkiem prawnym, godzi w zasadę państwa prawa oraz konstytucyjną zasadę ochrony prawa własności. Skoro zabrano mi z mojej własności pod drogę grunt to naturalną rzeczą jest, że należy mi się odszkodowanie. To wynika z zasady praworządności. Niedorzecznością jest odmawianie mi odszkodowania z powodu złożenia wniosku po terminie skoro złożenie takiego wniosku do 31 grudnia 2005 r. prawnie nie było możliwe, grunt do tej daty pod drogę nie był przejęty i stanowił moją własność. Podając powyższe wnoszę o uwzględnienie niniejszego odwołania.".

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 16 maja 2023 r. znak WS-VL7534.1.13.2023.ŁG, na podstawie art. 9a w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.) i art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania R. B. od decyzji Starosty Krakowskiego z dnia 31 marca 2023 r. znak: GN.III.683.1.1.2023.WM – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Wojewoda Małopolski wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego, prowadzonego przez Wojewodę Małopolskiego, jest wyłącznie sprawa odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz R. B., w trybie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0084 ha, położoną w obrębie W., jednostka ewidencyjna Sułoszowa, a co za tym idzie w konsekwencji - weryfikacja prawidłowości i zasadności wydanej w tym zakresie przez Starostę Krakowskiego, również w tym trybie - decyzji z dnia 31 marca 2023 r. znak: GN.III.683.1.1.2023.WM.

Według bowiem utrwalonego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądu, organ II instancji rozpoznając odwołanie, nie może swym rozstrzygnięciem wykraczać poza zakres postępowania wyznaczony decyzją organu I instancji, od której rozpatruje odwołanie.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, za odszkodowaniem ustalanym i wypłacanym wg zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości, złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r., do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Z treści ww. przepisów wynika, iż ustalenie i wypłata odszkodowania następuje przy łącznym spełnieniu następujących przesłanek:

- dana nieruchomość musi być zajęta pod pas drogi publicznej,

- nieruchomość taka nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego,

- z wnioskiem o ustalenie odszkodowania występuje właściciel nieruchomości w terminie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.

Decyzją z dnia 28 września 2016 r. znak: WS-IV.7533.1.17.2015.BA Wojewoda Małopolski stwierdził, że z dniem 1 stycznia 1999 r. Powiat Krakowski nabył z mocy prawa własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0084 ha, położonej w obrębie W., jednostka ewidencyjna Sułoszowa, przysługujące w dniu 31 grudnia 1998 r. R. B., zajętej wg stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. pod drogę powiatową nr K2135 (18117) relacji Pieskowa Skała - Kolonia Wesoła.

Kolejno decyzją z dnia 25 maja 2018 r. znak: DO. 1.6614.2910.2016 (7-RP) Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał ww. rozstrzygnięcie w mocy.

W dniu 27 stycznia 2023 r. R. B. złożył wniosek o odszkodowanie za zajęcie nieruchomości pod drogę, w którym to wskazał: "(...) Działka ta stanowiła moją własność. W związku z powyższym z uwagi na zakończone postępowanie administracyjne w tej sprawie składam wniosek o wypłacenie mi odszkodowania za przejęty pod drogę grunt z mojej nieruchomości.".

Dochowanie terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie jest, jak wyżej wskazano, jedną z przesłanek, od zaistnienia łącznie których zależy pozytywne rozstrzygnięcie sprawy przez organ. W tej sytuacji brak spełnienia choćby jednej z przesłanek powoduje niemożność ustalenia i wypłacenia odszkodowania. Powyższe wynika wprost z treści ww. przepisu i nie budzi żadnych wątpliwości, na co wskazuje również ugruntowane i jednoznaczne w tym zakresie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2007 r. sygn. akt I OSK 394/06: "Wskazanie w przepisie art. 73 ust. 4 terminu do składania wniosków ma tylko takie znaczenie, iż nie można było skutecznie złożyć wniosku przed dniem 1 stycznia 2001 r., a po dniu 31 grudnia 2005 r. roszczenie o odszkodowanie wygasło".

Tym samym zatem nie może budzić wątpliwości, iż wniosek R. B. z dnia 27 stycznia 2023 r. o ustalenie odszkodowania za działkę będącą przedmiotem niniejszej decyzji, złożony został z uchybieniem terminu określonego w tym przepisie.

Skoro zatem stwierdzono uchybienie przez ww. osobę, co do terminu złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania, należało orzec o odmowie jego ustalenia i wypłaty za wyżej opisaną nieruchomość. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że faktu uchybienia terminu nie usprawiedliwia okoliczność braku wiedzy tj. znajomości przepisów obowiązujących, ustawowych terminach wnoszenia żądań dotyczących wypłaty odszkodowania.

Termin określony w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. jest zawitym terminem prawa materialnego. Termin taki ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych, a jego skuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożliwość jego realizacji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 791/10 podkreślił iż: "Termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość dopuszczają przepisy określające dany termin (por. także uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 14 października 1996 r. sygn. OSP 19/96 - ONSA z. 2 z 1997 r., poz. 56). Ustawa z dnia 13 października 1998 r. nie przewiduje możliwości przywrócenia terminu, o jakim mowa w jej art. 73 ust. 4. Nie ma zatem znaczenia, z jakich przyczyn osoba uprawniona w stosownym czasie nie złożyła wniosku. Skutku w postaci wygaśnięcia przedmiotowego roszczenia nie eliminuje w szczególności fakt niewydania decyzji przewidzianej w art. 73 ust. 1 ustawy, bowiem bieg omawianego terminu - na co również prawidłowo zwrócił uwagę Sąd I instancji (a poprzednio Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07) - nie został powiązany ani z faktem ani datą wydania takiej deklaratoryjnej decyzji.

W kontekście powyższego należy przywołać wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 sierpnia 2010 r. sygn. akt II SA/G1 304/10, w którym stwierdzono między innymi, że: "Określony w art. 73 ust 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną termin do złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość drogową jest (...) terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Terminu prawa materialnego nie można w szczególności przywrócić nawet w przypadkach, gdy do jego uchybienia dochodzi bez winy strony". Zdaniem Sądu nie ma na to wpływu także okoliczność, że: "(...) skarżący nie posiadali wiedzy o pozbawieniu ich z mocy prawa własności (...) nieruchomości". W omawianym wyroku WSA w Gliwicach podkreślił również, że: "(...) omawiany art. 73 Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nie nakłada na organy administracji publicznej obowiązku zawiadamiania podmiotów uprawnionych do otrzymania odszkodowania o obowiązujących przepisach prawa, w tym o terminach składania wniosków w sprawach odszkodowań. (...) nie miała tutaj także zastosowania wynikająca z art. 9 k.p.a. zasada informowania stron".

Analiza treści obowiązujących przepisów prawa i orzecznictwa sądów administracyjnych prowadzi zatem do wniosku, że niezależnie od zaistniałych okoliczności faktycznych i prawnych, termin do złożenia wniosku w przedmiocie odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone w trybie przepisów art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm.) nie może zostać przywrócony. Przepisy normujące przedmiotową materię nie przewidują również sytuacji, w której wniosek dotyczący odszkodowania mógłby zostać złożony w późniejszym terminie niż wskazany w powołanej wyżej ustawie tj. po dniu 31 grudnia 2005 r.

Dodatkowo należy zauważyć, iż na uwagę zasługuje także niżej powołany pogląd prawny przedstawiony w dniu 15 września 2009 r. (sygn. akt P 33/07) przez Trybunał Konstytucyjny, który udzielał odpowiedzi na pytanie prawne przedstawione przez WSA w Gliwicach w przedmiocie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm.) w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy. W komunikacie wydanym po ww. wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż z art.73 przepisów wprowadzających wynika, że wszystkie osoby, które utraciły własność nieruchomości na podstawie tego przepisu miały możliwość zgłoszenia w określonym terminie (pomiędzy 1 stycznia 2001 r. a 31 grudnia 2005 r.) roszczenia odszkodowawczego, niezależnie od tego czy została w tym okresie wydana decyzja wojewody. Dlatego kwestionowane przepisy nie naruszają wskazanych w pytaniu prawnym wzorców konstytucyjnych. Trybunał wskazał, że wniosek byłego właściciela nieruchomości o odszkodowanie ma dwojaki charakter. Po pierwsze stanowi oświadczenie, że były właściciel jest i domaga się odszkodowania za wywłaszczenie. Po drugie stanowi żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania. Dla samego zgłoszenia roszczenia odszkodowawczego, stanowiącego oświadczenie o skorzystaniu z prawa do odszkodowania, nie jest potrzebne wcześniejsze uzyskanie decyzji wojewody. Pogląd ten został podtrzymany w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt K 20/09, w którym Trybunał Konstytucyjny zwrócił także uwagę, iż: "W art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających przyjęto pięcioletni termin na zgłoszenie stosownego wniosku, który nie wymagał dochowania szczególnej formy i pełnił podwójną funkcję - zgodnie z ustaleniami dokonanymi w wyroku o sygn. P 33/07 (przedstawionymi powyżej). Była to ponadto jedyna czynność, której prawo wymagało od podmiotu uprawnionego, aby mógł on uchronić się przed negatywnym skutkiem upływu terminu. Samo zaś wskazanie terminu zawitego, przy zachowaniu odpowiedniej vacatio legis, nie może zostać uznane za nadmierne obciążenie".

Należy ponadto mieć na uwadze, iż rozstrzygnięcie wydawane na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy z 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nie tworzy nowego stanu prawnego, lecz jedynie potwierdza w konkretnej sytuacji wywłaszczenie z mocy prawa, a więc ma charakter deklaratoryjny. Ponieważ decyzje takie stanowią wiążące potwierdzenie dokonanych ex lege zmian w sytuacji prawnej określonych podmiotów, to wywołują skutki ex tunc, tj. od chwili, gdy dany stan prawny zaistniał, a zatem potwierdzają one stan prawny istniejący jeszcze przed ich wydaniem.

W efekcie – zdaniem organu odwoławczego - zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji uznać należy za prawidłowe.

R. B. wniósł na ww. decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 16 maja 2023 r. znak WS-VL7534.1.13.2023.ŁG, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił naruszenie:

- prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie poprzez naruszenie art. 73 ust. 1, 3 i 3 a ustawy z dnia 13.10.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami;

- przepisów postępowania, które ma istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 7, 10 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1418/18 po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. B. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 25 maja 2018 r. znak DO.1.6614.2910.2016 /7-RP/ w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości - oddalił skargę.

Pismem z dnia 23 grudnia 2014 r. Zarząd Powiatu Krakowskiego wystąpił do Wojewody Małopolskiego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia z mocy prawa w trybie art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną przez Powiat Krakowski prawa własności nieruchomości położonej w obrębie W., jednostka ewidencyjna Sułoszowa oznaczonej jako działka numer [...] o pow.0.0084 ha.

Decyzją z dnia 28.09.2016 r. znak WS-IN/.7533.1.17.2015.BA Wojewoda Małopolski stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat Krakowski części nieruchomości położonej w obrębie W., jednostka ewidencyjna Sułoszowa oznaczonej jako działka nr [...] o pow.0.0084 ha.

Z uwagi na przejęcie gruntu pod drogę od skarżącego, skarżący wystąpił do Starostwa Powiatowego w Krakowie o ustalenie odszkodowania za przejęty grunt. W dniu 8 lutego 2023 r. skarżący skierował do Starostwa Powiatowego w Krakowie wniosek o ustalenie i wypłacenie mu odszkodowania za przejęty od niego grunt pod drogę powiatową. Skierował ten wniosek teraz, ponieważ dopiero teraz zakończyło się postępowanie administracyjne w sprawie przejęcia tej działki. Skarżący przez cały czas kwestionował zasadność decyzji Wojewody o przejęciu tej działki. Kierował odwołanie, następnie skargę do WSA oraz skargę kasacyjną do NSA.

Starosta Krakowski odmówił skarżącemu przyznania odszkodowania tylko dlatego, że - jak twierdzi - termin na złożenie wniosku przez właściciela był do 31 grudnia 2005 r.

Skarżący nie mógł w tym terminie składać wniosku o odszkodowanie, skoro jeszcze grunt nie był przejęty, nie było dokumentów, a potem toczyło się cały czas postępowanie administracyjne. Odmowa przyznania mu odszkodowania godzi w zasadę praworządności i zasadę państwa prawa. Godzi również w konstytucyjną zasadę ochrony własności. Skoro grunt od skarżącego został przejęty pod drogę, to należy mu się odszkodowanie. Nierealnym zaś było składanie przez skarżącego wniosku o odszkodowanie przed datą 31 grudnia 2005 r., bo wtedy nawet nie wiedział, że droga powiatowa przebiega po jego gruncie i dopiero teraz takie postępowanie administracyjne zakończyło się i dopiero teraz skarżący mógł wystąpić o przyznanie mu odszkodowania, co uczynił. Zatem odmowa przyznania mu i wypłacenia odszkodowania za przejęty grunt pod drogę jest bezzasadna.

Tymczasem w dacie 31 grudnia 1998 r. ta działka numer [...] stanowiła własność skarżącego R. B. i nie była zajęta pod drogę publiczną. Na tym bowiem pasie gruntu rosły drzewa /leszczyny, jesiony/ i te drzewa rosły jedno przy drugim. Skarżący ten pas gruntu pielęgnował, przycinał gałęzie tych drzew. Ten grunt nie był zajęty pod drogę publiczną, nie był we władaniu Starostwa Powiatowego w Krakowie. Na tym gruncie Powiat Krakowski nie wykonywał żadnych prac melioracyjnych i przeciwpowodziowych oraz prac związanych z zimowym utrzymaniem.

Wojewoda Małopolski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Norma art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Zadaniem więc sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu.

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej "P.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.

Zakres możliwego orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest wyznaczony granicami sprawy administracyjnej, określonej przepisami prawa materialnego.

Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja Wojewody Małopolskiego utrzymująca w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 31 marca 2023 r. o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz R. B., za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0084 ha, położoną w obrębie W., jednostka ewidencyjna Sułoszowa.

W wyniku przeprowadzonej według powyższych reguł kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził brak podstaw do jej uchylenia.

Sąd aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną co do istotnych jej elementów wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Należy także stwierdzić, że stan faktyczny przedstawia się tak, jak to wskazał organ II instancji. Ustalenia stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, które w uzasadnieniu decyzji zostały powołane, znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Nie budzą one zastrzeżeń co do ich prawidłowości.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu; spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., a treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło wystarczająco dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 K.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.

W tym stanie rzeczy Sąd podzielił argumentację rozstrzygnięcia organu II instancji, ponieważ jest ona zgodna z obowiązującym prawem.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r., nr 133, poz. 872 ze zm.), zgodnie z którym:

- ust. 1: Nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

- ust. 4: Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Jak trafnie wskazał organ odwoławczy, z treści ww. przepisów wynika, że ustalenie i wypłata odszkodowania następuje przy łącznym spełnieniu następujących przesłanek:

- dana nieruchomość musi być zajęta pod pas drogi publicznej,

- nieruchomość taka nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego,

- z wnioskiem o ustalenie odszkodowania występuje właściciel nieruchomości w terminie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.

W okolicznościach niniejszej sprawy, decyzją z dnia 28 września 2016 r. znak: WS-IV.7533.1.17.2015.BA Wojewoda Małopolski stwierdził, że z dniem 1 stycznia 1999 r. Powiat Krakowski nabył z mocy prawa własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0084 ha, położonej w obrębie W., jednostka ewidencyjna Sułoszowa, przysługujące w dniu 31 grudnia 1998 r. skarżącemu R. B., zajętej wg stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. pod drogę powiatową nr K2135 (18117) relacji Pieskowa Skała – Kolonia Wesoła.

Decyzją z dnia 25 maja 2018 r. znak: DO.1.6614.2910.2016 (7-RP) Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał ww. rozstrzygnięcie w mocy.

W dniu 27 stycznia 2023 r. skarżący R. B. złożył wniosek o odszkodowanie za zajęcie nieruchomości pod drogę, w którym wskazał: "(...) Działka ta stanowiła moją własność. W związku z powyższym z uwagi na zakończone postępowanie administracyjne w tej sprawie składam wniosek o wypłacenie mi odszkodowania za przejęty pod drogę grunt z mojej nieruchomości.:.

Sąd wskazuje, że zachowanie terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie jest, jak wyżej wskazano, jedną z przesłanek, od zaistnienia których łącznie zależy pozytywne rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji.

W tej sytuacji brak spełnienia choćby jednej z przesłanek powoduje niemożność ustalenia i wypłacenia odszkodowania.

Tym samym zatem nie może budzić wątpliwości, iż wniosek skarżącego R. B. z dnia 27 stycznia 2023 r. o ustalenie odszkodowania za działkę będącą przedmiotem zaskarżonej decyzji, złożony został z uchybieniem terminu określonego w tym przepisie i należało orzec o odmowie jego ustalenia i wypłaty za wyżej opisaną nieruchomość, co zgodnie z prawem uczyniły organy w niniejszej sprawie.

Faktu uchybienia terminu do złożenia wniosku nie usprawiedliwia okoliczność braku wiedzy, tj. znajomości przepisów o obowiązujących ustawowych terminach wnoszenia żądań dotyczących wypłaty odszkodowania.

Należy stwierdzić, że zarzuty skargi nie wpływają na legalność i prawidłowość zaskarżonej decyzji, w której uzasadnieniu organ odwoławczy szczegółowo odniósł się do sprawy, powołując się na utrwalone w tym przedmiocie orzecznictwo sądów administracyjnych.

W sprawie nie została naruszona zasada dwuinstancyjności, nie doszło też do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego ani postępowania. Stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony, co nie wymagało uzupełnienia materiału dowodowego. Argumenty i dowody w sprawie zostały ocenione w adekwatny sposób. Kwestia prawna została prawidłowo przez organ rozstrzygnięta, a stosowny wywód jasno i klarownie przedstawiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja została wydana w zgodzie z przepisami prawa. Sąd nie stwierdził naruszenia żadnego ze wskazanych w odwołaniu i skardze przepisów, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.

Rolą sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Takich naruszeń Sąd w sprawie nie stwierdził, dlatego oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.