Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 271/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Gospodarka komunalna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6i ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 888
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Dominik Gajewski, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 452/22 w sprawie ze skargi M.S. i K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 5 kwietnia 2022 r., nr SKO.4177.8-9.2021 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 29 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 452/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi M.S. i K.S. (dalej: "Skarżący" lub odpowiednio ,,Skarżąca’’, ,,Skarżący’’) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi (dalej: "SKO" lub "Kolegium" lub "organ II instancji") z 5 kwietnia 2022 r. w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi - uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy L. (dalej: "organ I instancji") oraz zasądził od SKO na rzecz Skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

Kolegium działając na podstawie art. 173 w związku z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") reprezentowane przez radcę prawnego zaskarżyło powyższe rozstrzygnięcie w całości, zarzucając Sądowi I instancji:

1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.; dalej: "p.u.s.a.") przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która to nie przystaje do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego, co spowodowane było błędną wykładnią norm prawa procesowego;

2. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 121 § 1, art. 187 § 1, art. 180 § 1, art. 188, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm.; dalej: "o.p.") poprzez uznanie, że przepisy te zostały naruszone w stopniu uzasadniającym uchylenie ostatecznej decyzji, podczas gdy stanowisko organów administracji - w zakresie zamieszkiwania K.S. pod adresem w M. - zostało wyjaśnione w treści decyzji organu I i II instancji i znajduje poparcie w znajdującym się w aktach sprawy spójnym i rozległym materiale dowodowym, w tym:

- wpisach Pana K. S. na forum internetowym [...],

- notatkach służbowych pracowników Urzędu Gminy L. Pana H. K. i Pana T. N.,

- protokołach z zebrania wiejskiego Sołectwa M.,

- odbieraniu przez Pana K. S. korespondencji pod adresem M. 1

Sąd I Instancji pominął zupełnie fakt, że wskazany materiał dowodowy rozpatrywany łącznie pozwala na ustalenie, że Pan K. S. zamieszkuje w M. 1;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z 191 o.p. poprzez uznanie, że na gruncie niniejszej sprawy wpisy na forum internetowym "[...]" niczego nie dowodzą, w sytuacji, gdy Kolegium wyraźnie wskazało, że wpisy te potwierdzały jedynie ustalenia poczynione w postępowaniu wyjaśniającym i były zbieżne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w postaci opisanych wyżej dokumentów w tym: notatek służbowych, protokołów z zebrań wiejskich, znajdujących się w aktach sprawy zwrotek,

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 180 § 1 i art. 172 § 1 o.p. poprzez uznanie, że notatki służbowe pracowników Urzędu Gminy L. nie mogą stanowić "dowodu na fakt zamieszkiwania przez skarżącego na terenie nieruchomości" podczas gdy zgodnie z przepisami art. 180 § 1 o.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem,

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 177 § 1 o.p., art. 187 § 3 o.p. oraz art. 180 § 1 o.p. poprzez uznanie, że nie może być dowodem w sprawie notatka urzędowa pracownika urzędu w sytuacji, gdy notatek tych nie należy traktować jako "czynności organu podatkowego, z których nie sporządza się protokołu, utrwalonych się w aktach w formie adnotacji podpisanej przez pracownika dokonującego tych czynności", lecz jako potwierdzenie faktów znanych pracownikom - wykonującym określone czynności - z urzędu - to jest w związku z powierzonymi im zadaniami. Nie zmienia to jednak faktu, że notatki te zostały ocenione jako fragment zgromadzone w sprawie materiału dowodowego, a zgodnie z przepisami art. 180 § 1 o.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem,

e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 180 § 1 o.p. poprzez uznanie, że protokoły z zebrania wiejskiego nie mogą stanowić dowodu w sprawie w sytuacji, gdy wynika z nich, że K.S. brał udział zarówno w rzeczonych zebraniach jak i głosowaniach, a zatem musi być mieszkańcem sołectwa,

f) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 194 § 1 i 3 i art. 187 § 1 o.p. poprzez uznanie, że w niniejszym stanie faktycznym zwrotne potwierdzenie odbioru pism nie stanowi dowodu, podczas gdy odbierając korespondencję Pan K.S. podpisywał się na zwrotkach jako "dorosły domownik",

g) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 120 i 191 o.p. poprzez zakwestionowanie argumentów Kolegium dotyczących zameldowania i uznanie, że miały one wpływ na wadliwość decyzji skutkującą jej uchyleniem, w sytuacji, gdy zameldowanie nie jest w ogóle okolicznością badaną w postępowaniu w sprawach opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi,

h) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 180, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. poprzez uznanie, że Kolegium naruszyło rzeczone przepisy nie uznając, że zawiadomienie spółdzielni kierowane do Skarżącego potwierdza zamieszkiwanie pod adresem w Ł., gdy tymczasem zawiadomienie spółdzielni o wysokości opłat kierowane jest do właścicieli nieruchomości, a nie do jej mieszkańców i w żaden sposób nie odnosi się do ewentualnego zamieszkiwania pod danym adresem,

i) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 194 § 1 o.p. poprzez uznanie, że miało miejsce rażące naruszenie tej normy art. 194 o.p. polegające na zignorowaniu wyroku Sądu Rejonowego w Ł. z 14 października 2021 r., sygn. akt [...], co uzasadnia uchylenie decyzji organu administracji w sytuacji, gdy w postępowaniu podatkowym zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające – zgromadzono odrębny materiał dowodowy od tego, którym dysponował sąd powszechny wydając wyrok, a w wydanych przez organy I i II instancji decyzjach wskazano, jaki materiał dowodowy stał się podstawą wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

j) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 188 o.p. poprzez uznanie, że sprzeczne z prawem było zignorowanie wniosków dowodowych o uwzględnienie oświadczeń osób bliskich skarżących na okoliczność zamieszkania K.S. w sytuacji, gdy okoliczności te zostały zweryfikowane przy wykorzystaniu innych środków dowodowych: w tym: notatek służbowych, protokołów z zebrań wiejskich, wpisów na forum internetowym,

k) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez niepełne przedstawienie stanu faktycznego i prawnego, przedstawienie oceny prawnej niespójnej i nielogicznej w zakresie własnych rozważań, schematyzm uzasadnienia. Sąd I instancji przyjął bowiem, że organy administracji wadliwie oceniły cały zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, gdy tymczasem dowody znajdujące się w aktach sprawy rozpatrywane łącznie pozwoliły na ustalenie, że Pan K.S. zamieszkuje w M. Sąd I Instancji bezrefleksyjnie dał zaś wiarę wszystkim twierdzeniom strony niezależnie od tego czy znajdują one poparcie w dowodach czy też nie.

W oparciu o tak postawione zarzuty, SKO wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, a w przypadku, gdyby wniosek powyższy nie zasługiwał na uwzględnienie – o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpatrzenia. Kolegium zawnioskowało również o orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, wobec zrzeczenia się prawa do rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która oparta została na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., gdzie wskazuje się, że chodzi o naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), jak również naruszenie przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w zarzutach naruszenia przepisów postępowania Kolegium kwestionuje stanowisko Sądu I instancji co do oceny w zakresie naruszenia przepisów o.p. dotyczących spełnienia przesłanki zamieszkiwania. Należy bowiem nadmienić, że zgodnie z art. 6i ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 888 ze zm., dalej jako: u.c.p.g.) ustawodawca, powstanie obowiązku ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku nieruchomości na której zamieszkują mieszkańcy, wiąże z przesłanką zamieszkiwania, gdyż obowiązek ten powstaje za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Stąd też dla ustalenia zaistnienia tej przesłanki w konkretnej sprawie istotna staje się ocena zastosowania przez organ podatkowy przepisów postępowania podatkowego. Wyjściowe w tym względzie staje się zatem wskazanie na treść zasady prawdy materialnej zgodnie z art. 122 o.p. Stosownie do tego unormowania w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Prawodawca nakłada zatem na organ w toku postępowania podatkowego obowiązek podejmowania takich działań, które mają zakres wyznaczony sformułowaniem ,,wszelkie działania’’, przy czym jednocześnie ogranicza je poprzez kryterium niezbędności. Jednocześnie tak sformułowany zakres działań organu podatkowego jest doprecyzowany poprzez wskazanie na ich cel, a zatem dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy w postępowaniu podatkowym. Przy rozpatrywaniu czynności podejmowanych w toku postepowania podatkowego przez organy podatkowe konieczne staje się więc łączne uwzględnienie zakresu wszelkich działań kwalifikowanego poprzez kryterium niezbędności oraz spełnienie dwóch celów, tj. pierwszego odnoszącego się do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego a także drugiego, tj. załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Nie można zatem poprzestać jedynie na spełnieniu celu odnoszącego się do załatwienia sprawy, bez uwzględnienia dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Trzeba bowiem zauważyć, że normodawca w pierwszej kolejności, przy określeniu tych celów, wskazuje na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego. Konieczne staje się również podkreślenie, że nie chodzi jedynie o wyjaśnienie stanu faktycznego, ale takie, które ma wymiar kwalifikowany poprzez dokładne. Z jednej zatem strony nie chodzi jedynie o wskazanie stanu fatycznego, lecz jego wyjaśnienie, a z drugiej strony takie, które ma wymiar kwalifikowany poprzez kryterium dokładności. Przy ocenie zatem spełnienia przesłanki dotyczącej zamieszkiwania trzeba uwzględnić to, czy działania organu prowadzącego postępowanie podatkowe wypełniały tak określony cel w odniesieniu do tej przesłanki. Należy jednocześnie zauważyć, iż ustawowo określony zakres obowiązków organu podatkowego wynikający z zasady prawdy materialnej nie jest nieograniczony, lecz podyktowany jest dążeniem do uzyskania pewności co do stanu faktycznego, a zatem jego dokładnego wyjaśnienia, co akcentuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok NSA z 18 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 28/23).

W orzecznictwie tym wskazuje się bowiem na konieczność uwzględnienia tak określonego celu przy ocenie spełnienia wymogów wynikających z art. 122 o.p., gdyż chodzi o stworzenie ,,rzeczywistego obrazu’’ danej sprawy. W wyroku tego Sądu z 23 lutego 2023 r., sygn. akt III FSK 1899/21 trafnie zatem wskazano, iż ,,z zasady tej wynika dla organu obowiązek "wyczerpującego zbadania" wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu’’.

Wymogi wynikające z art. 122 o.p. są powiązane z regulacją art. 187 §1 o.p. umieszczoną w rozdziale dotyczącym dowodów w postępowaniu podatkowym, zgodnie z którą organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z tego rozwiązania legislacyjnego wynika zatem obowiązek zebrania przez organ podatkowy materiału dowodowego i jego wyczerpującego rozpatrzenia, przy czym należy podkreślić, iż oba zakresy obowiązków dotyczą pojęcia całego materiału dowodowego, a zatem takiego, który stanowi podstawę do wskazania na ,,rzeczywisty obraz’’ danej sprawy. W wyroku NSA z 20 stycznia 2023r., sygn. akt II GSK 546/22 zasadnie zatem stwierdzono, iż ,,(...)celem zgromadzenia materiału dowodowego jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy’’. Z art. 187 §1 o.p. wynika zatem nałożony na organy podatkowe obowiązek przeprowadzenia postępowania podatkowego co do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia danej sprawy. Trafnie zatem przyjęto w wyroku NSA z 12 października 2022r., sygn. akt I FSK 911/22, iż ,,w świetle zaś regulacji zawartej w art. 187 § 1 O.p. obowiązek przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy spoczywa na organach orzekających. Zakres (granice) postępowania dowodowego w danej sprawie wyznacza przy tym zawsze norma o charakterze materialnoprawnym’’. Stąd też przy ocenie granic przeprowadzanego postepowania dowodowego kluczowe znaczenia ma norma prawa materialnego, a zatem wyznaczająca, jak w rozpoznawanej sprawie, przesłankę zamieszkiwania.

Należy przy tym zauważyć, że posłużenie się przez ustawodawcę pojęciem całego materiału dowodowego w odniesieniu do jego zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia koresponduje z wynikają z art. 191 o.p. zasadą swobodnej oceny dowodów, zgodnie z którą organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, iż ocena ta powinna być dokonana z zachowaniem wszechstronności, przy czym jednocześnie formułuje się obiektywne kryteria służące zapewnieniu tej wszechstronności, tj. m.in. kierowanie się wskazaniami wiedzy, prawidłami logiki, czy zgodnością oceny z doświadczeniem życiowym - wyrok NSA z 12 października 2023 r., sygn. akt II FSK 2097/18. Stąd też ,,sprzeczna z zasadą swobodnej oceny dowodów jest taka konstrukcja oceny materiału dowodowego, która opiera się na podkreślaniu istotności jednych dowodów przy pomijaniu lub pomniejszaniu wagi innych, gdyż tego rodzaju ocena będzie oderwana od oceny całokształtu materiału dowodowego, który dopiero w całości daje obraz stanu faktycznego sprawy’’- wyrok NSA z 28 września 2023 r., sygn. akt I FSK 795/23. Należy bowiem podkreślić, iż chodzi o ocenę całokształtu materiału dowodowego, która ma być wszechstronna.

Odnosząc te uwagi ogólne do niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że trafnie uznał Sąd I instancji, oceniając czynności organów, iż doszło do naruszenia zasady prawdy materialnej z art. 122 o.p. i jej rozwinięcia w art. 187 §1 o.p., a także zasady swobodnej oceny dowodów. Należy bowiem ponownie zauważyć, iż realizacja wymogów wynikających z art. 122 i art. 187 §1 o.p. powinna doprowadzić do wskazania ,,rzeczywistego obrazu’’ danej sprawy, a zatem w tym przypadku dotyczącego przesłanki zamieszkiwania.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela zatem stanowisko WSA, że nie są miarodajne w kwestii zamieszkiwania, jako potwierdzenie przesłanki wynikającej z u.c.p.g., wpisy na forum internetowym mieszkańców, skoro sam podatnik tłumaczył powód umieszczenia wpisów na tym forum, wskazując, że podobnie wpisy takie można umieszczać na innych forach, co nie oznacza, iż z faktu tego należy wywodzić wniosek co do potwierdzenia zamieszkiwania.

Prawidłowa jest również ocena zaprezentowana przez Sąd I instancji w przedmiocie notatek sporządzonych przez pracowników Urzędu Gminy L. jako czynności, które nie można zakwalifikować jako czynności organu podatkowego. Słusznie uznał zatem WSA, że osoby sporządzające notatki powinny być przesłuchane w charakterze świadków z udziałem Skarżących, zaś czynność ta powinna mieć odzwierciedlenie w protokole. Brak takiej czynności, jak stwierdził Sąd I instancji, powoduje, że poczynione przez pracowników ,,obserwacje’’ nie mają wartości dowodowej w sprawie na okoliczność zamieszkiwania Skarżącego na nieruchomości w M.

Trafnie również Sąd I instancji zakwestionował ocenę organów co do znaczenia protokołów z zebrania wiejskiego sołectwa M., gdzie Skarżący, uczestnicząc w tym zebraniu, złożył podpis na liście obecności w dniu 21 sierpnia 2015 r. i 31 stycznia 2019 r. Prawidłowo uznał Sąd I instancji stanowisko Skarżącego, że nie został on uprzedzony, iż zebranie jest zamknięte tylko dla mieszkańców, zaś był on tam tylko na prośbę żony, a jego podpis jest jedynie potwierdzeniem jego obecności na danym zebraniu. Słusznie wskazuje przy tym WSA, iż z protokołów tych zebrań nie wynika, kto jest uprawniony do głosowania, że do udziału w głosowaniu uprawnienie ma tylko mieszkaniec, a także, czy obecność Skarżącego nie została potraktowana jako udział pełnomocnika żony, odwołując się również do oświadczenia sołtysa.

W dalszej kolejności WSA, kwestionując czynności organów podatkowych, zasadnie odniósł się również do potwierdzenia odbioru przez Skarżącego w dniu 28 lutego 2021 r. i w dniu 5 kwietnia 2022 r. przesyłek kierowanych do Skarżącej z adnotacją ,,dorosły domownik’’ i z podpisem Skarżącego, gdzie stwierdził, iż organy nie ustaliły z czego wynikała jego obecność pod tym adresem, gdyż niewykluczone, że opiekował się posesją podczas nieobecności żony.

Prawidłowo również wskazuje Sąd I instancji na znaczenie zawiadomienia kierowanego do Skarżącego przez spółdzielnię mieszkaniową w Ł. w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, kwestionując tym samym stanowisko organu, który stwierdził, iż nie stanowią dowodu na okoliczność zamieszkiwania Skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny nadmienił, iż ze znajdujących się w aktach sprawy pism spółdzielni wynika, iż wywóz nieczystości dotyczy jednej osoby, pomimo, że pismo jest skierowane do Skarżących.

Przy realizacji wymogu wszechstronnej oceny dowodów, nie można również pominąć, jak zasadnie stwierdził Sąd I instancji, prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 14 października 2021 r. [...] uniewinniającego Skarżącą od dokonania zarzucanego jej czynu niewywiązania się z obowiązku wyjaśnienia wątpliwości w złożonej deklaracji w Urzędzie Gminy L. Należy zatem podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż organ powinien przeprowadzić dowody na okoliczność faktów badanych przez Sąd Rejonowy.

Biorąc pod uwagę powyższe nie można uznać zasadności zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 121 § 1, art. 187 § 1, art. 180 § 1, art. 188, art. 191 o.p., poprzez wskazanie przez autora skargi kasacyjnej, iż przepisy te zostały naruszone w stopniu uzasadniającym uchylenie ostatecznej decyzji. Należy bowiem stwierdzić, że WSA zasadnie zakwestionował, jako ustalenie kluczowej przesłanki zamieszkiwania, oparcie się na wpisach Skarżącego na forum internetowym "[...]", notatkach służbowych pracowników Urzędu Gminy L., protokołach z zebrania wiejskiego Sołectwa M., odbieraniu korespondencji pod adresem M. 1.

W konsekwencji powyższego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z 191 o.p. w odniesieniu do prawidłowej oceny WSA co do wpisów na wskazanym forum internetowym, jak również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 180 § 1 i art. 172 § 1 o.p., a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 177 § 1 o.p., art. 187 § 3 o.p. oraz art. 180 § 1 o.p. w zakresie oceny notatek służbowych pracowników Urzędu Gminy L., co do których prawidłowo wskazał Sąd I instancji na konieczność przeprowadzenia dowodu w postaci przesłuchania tych pracowników z udziałem Skarżących, co powinno mieć odzwierciedlenie w protokole.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 180 § 1 o.p. co do kwalifikacji udziału w zebraniach wiejskich Skarżącego, w odniesieniu do potwierdzenia przesłanki zamieszkiwania. Nie można podzielić zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 194 § 1 i 3 i art. 187 § 1 o.p., gdyż, jak zauważył WSA, konieczne stanie się ustalenie w ponownie prowadzonym postępowaniu charakteru obecności Skarżącego pod przedmiotowym adresem, w sytuacji nieobecności żony.

Mając na względzie niezbędność, wskazywaną także w orzecznictwie NSA, przedstawienia ,,rzeczywistego obrazu’’ danej sprawy, a zatem w tym przypadku w ramach wskazania przesłanki zamieszkiwania, nie sposób podzielić również pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 120 i 191 o.p. dotyczących zameldowania, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 180, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. odnoszące się do zawiadomienia spółdzielni kierowanego do Skarżącego, czy też art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 194 § 1 o.p. w odniesieniu do wyroku Sądu Rejonowego w Ł. z 14 października 2021 r., sygn. akt [...].

Biorąc pod uwagę wymóg wszechstronności oceny całego materiału dowodowego wynikający z art. 191 o.p. trafne jest również stanowisko WSA co do konieczności uwzględnienia wniosków dowodowych o przesłuchanie świadków na okoliczność miejsca zamieszkania Skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że stosownie do art. 188 o.p. ustawodawca określił, kiedy należy uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, tj. jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Wskazany obowiązek jest zatem warunkowany tym, że przedmiotem dowodu są takie okoliczności, które mają znaczenie dla sprawy, przy czym ustawodawca rezygnuje z realizacji tego obowiązku wówczas, gdy okoliczności te, a zatem mające znaczenie dla danej sprawy, są stwierdzone wystarczająco innym dowodem. Ustalenie okoliczności dotyczących przesłanki zamieszkiwania, a zatem także z uwzględnieniem przywołanych oświadczeń, należy ocenić z punktu widzenia regulacji art. 188 o.p. Nie sposób więc uwzględnić zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 188 o.p.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż niezasadny jest także zarzut odnoszący się do uzasadnienia wyroku poprzez wskazanie na art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni odpowiada wymogom przewidzianym w art. 141 § 4 p.p.s.a. umożliwiając jego kontrolę instancyjną. Zawiera bowiem: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej uzasadnienie. Wskazywany przy tym schematyzm uzasadnienia można uznać jako formułowanie dodatkowych wymogów dotyczących kształtu uzasadnienia, które nie wynika ze wskazanego art. 141 § 4 p.p.s.a.

W konsekwencji powyższego chybiony jest zarzut naruszenia prawa materialnego, gdzie Kolegium wskazuje na naruszenie art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Jolanta Sokołowska Paweł Borszowski (spr.) Dominik Gajewski