Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 197/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4a ust. 1 pkt 1, art. 4a ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 142 poz 1514
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki /spr./ Sędziowie NSA Gabriela Gorzan WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2009r. sprawy ze skargi R.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego P.z dnia [...]. Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P.na rzecz skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. stwierdza, że decyzje wymienione w pkt I nie mogą być wykonane do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ E.Brychcy /-/ K.Pawlicki /-/ G.Gorzan


UZASADNIENIE

W dniu [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. wydał postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia praw do spadku po zmarłej w dniu [...] września 2007 r. S. H.. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż podatnik powinien złożyć oświadczenie w zakresie skorzystania ze zwolnienia podatkowego z tytułu nabycia praw do spadku na podstawie art. 4a ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, a jeżeli tego nie zrobił, to na podstawie art. 17a ust. 1 w/w ustawy obowiązany był złożyć zeznanie podatkowe SD-3 w terminie 14 dni, zaś spadek, na zasadzie wyrażonej w art. 4a, ust. 3, podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.

Postępowanie podatkowe zostało wszczęte z uwagi na następujący stan faktyczny sprawy.

W dniu[...] grudnia 2007r., Sąd Rejonowy w P. w sprawie o sygn. akt II Ns [...], wydał postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej S. H. w ten sposób, iż spadek w całości na podstawie ustawy odziedziczyła córka, będąca wnioskodawcą niniejszego postępowania- R. L.. W skład masy spadkowej weszły: udział w nieruchomości lokalowej nr[...], położonej w P., al. W., o powierzchni [...] m kw, na zasadach współwłasności ułamkowej zmarłej i córki, zapisanej w KW: [...], wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, a także jednostki uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym, prowadzonym przez Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych [...] o wartości [....] zł.

W dniu [...] stycznia 2008r. nastąpiło przesłanie odpisu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku do urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania podatnika (postanowienie to uprawomocniło się w dniu 05 stycznia 2008r.).

W dniu 13 lutego 2008r. strona złożyła do Sądu Rejonowego wniosek o przywrócenie terminu do zgłoszenia o nabyciu praw do spadku, które rodzą powstanie obowiązku podatkowego W uzasadnieniu podatniczka stwierdziła iż Sąd Rejonowy nie dostarczył postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności natomiast dostarczył je Urzędowi Skarbowemu P., który od dnia jego otrzymania (data wpływu: 17 stycznia 2008r.) zaczął obliczać 30 - dniowy termin na złożenie oświadczenia w przedmiocie skorzystania ze zwolnień podatkowych z tytułu nabycia spadku.

Odpowiadając na powyższe Sąd Rejonowy podał, iż jego obowiązkiem, zgodnie z treścią regulaminu urzędowania sądów powszechnych, jest doręczanie postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku bezpośrednio do właściwego dla podatnika urzędu skarbowego, natomiast doręczanie postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku z urzędu wnioskodawcy czy uczestnikom postępowania spadkowego, nie jest praktykowanie.

W dniu 18 lutego 2008 r. podatniczka złożyła zażalenie na postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej S. H. z uwagi na błędne określenia nazwiska spadkobiercy: "L.", zamiast prawidłowego: "L.", co skutkowało wydaniem w dniu [....] lutego 2008r. postanowienia w sprawie o sygn. akt I Ns [...]o sprostowaniu błędu pisarskiego w nazwisku spadkobiercy.

W dniu 21 lutego 2008r. Urząd Skarbowy P. wezwał podatniczkę, do złożenia zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy na podstawie spadku- formularz SD-3.

W piśmie z dnia 28 lutego 2008r. skierowanym do organu podatkowego I instancji, strona poinformowała o fakcie złożenia zażalenia na błędne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej S. H., wobec czego prosi o wyznaczenie nowego terminu do złożenia oświadczenia i zeznania podatkowego, liczonego od dnia otrzymania nowego postanowienia o stwierdzeniu nabycia praw do spadku z prawidłowo określonym nazwiskiem spadkobiercy. Z kolei w piśmie z dnia 09 marca 2008 r. strona wniosła o zawieszenie biegu terminów do złożenia oświadczenia w przedmiocie skorzystania ze zwolnień podatkowych w zakresie nabycia spadku, uzasadniając go tym, iż błędne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku (ponieważ zawierające omyłkę pisarską w pisowni nazwiska spadkobiercy) jest niewykonalne i nie może rodzić jakichkolwiek skutków prawnych.

Odpowiadając na wezwanie z dnia 21 lutego 2008 r. strona w dniu 20 marca 2008 r. dokonała zgłoszenia do Urzędu Skarbowego P. w przedmiocie nabycia praw do spadku po zmarłej S. H.. Do zgłoszenia strona dołączyła pismo z Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych [..] z dnia [...] marca 2008 r., informujące o wycenie jednostek funduszu oraz akt notarialny z dnia [...] kwietnia 2006 r. umowę w sprawie ustalenia wysokości udziałów w nieruchomości wspólnej. W zgłoszeniu tym podatniczka określiła wartość masy spadkowej w kwocie: [....] zł (udział w nieruchomości lokalowej) i [...] zł (wartość jednostek funduszu inwestycyjnego).

Po wszczęciu postępowania podatkowego podatniczka, odpowiadając na wezwanie organu podatkowego, przedłożyła w dniu 23 czerwca 2008 r. formularza SD-3.

W dniu 02 lipca 2008r. nastąpiło rozliczenie masy spadkowej, zgodnie z którym podatek do zapłaty wyniósł [....] zł.

Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego P.decyzją z [...]r. ustalił stronie podatek do zapłaty w kwocie [....] zł.

W odwołaniu z dnia 11 lipca 2008r. strona powtórzyła swoją argumentację o błędnym nazwisku znajdującym się na postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku

Decyzją z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w P[ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ podał, iż uprawomocnienie się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej S. H.nastąpiło w dniu 05 stycznia 2008r. Termin wynikający z art. 4a ust. 1 pkt. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jest terminem prawa materialnego, wobec czego jego upływ powoduje wygaśnięcie prawa - utratę prawa do zwolnienia podatkowego przy nabyciu spadku i nabycie spadku na zasadach wynikających z art. 4a ust. 3 ustawy. W ocenie organu podatniczka złożyła oświadczenie zbyt późno, mimo że o tym obowiązku wiedziała od samego początku, natomiast przepisy prawa przy zgłoszeniu nie wymagają przedkładania żadnych dokumentów, a zatem nie było przeszkód, by zgłoszenie złożyć. Organ stwierdził, że pracownicy biura podawczego nie mają prawa odmawiać przyjęcia dokumentu.

W skardze z dnia 28 grudnia 2008r. strona złożyła wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podatniczka zarzuciła organowi naruszenie art. 4a ust. 1 pkt. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jak również zasad naczelnych ordynacji podatkowej. Strona powtórzyła dotychczasową argumentację w sprawie. Odwołała się też do art. 1 Konstytucji i art. 9 kpa. Jej zdaniem obowiązkiem urzędników było wszechstronne i wyczerpujące wyjaśnienie stronie treści i znaczenia obowiązujących przepisów prawa podatkowego. Podatniczka złożyła nadto wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka- T. L.(męża).

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodność z prawem. Z kolei w oparciu o art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W przedmiotowej sprawie skarga okazała się zasadna.

Na podstawie akt administracyjnych Sąd ustalił, że;

- postanowienie z dnia 14 grudnia 2007r. (k.2), stwierdzające nabycie spadku, stało się prawomocne z dniem 5 stycznia 2008r.,

- w/w orzeczenie wpłynęło do Urzędu Skarbowego P.w dniu 17 stycznia 2008r. (k.3),

- podatniczka w piśmie z dnia 12 lutego 2008r. (k.4), adresowanym do Sądu Rejonowego w P. odaje, że 16 stycznia 2008r. złożyła w Sądzie Rejonowym wniosek o doręczenie jej odpisu postanowienia z 14 grudnia 2007r. Odpis taki doręczono urzędowi skarbowemu, który - jak zauważa podatniczka - zgodnie z obowiązującymi przepisami zaczął odliczać termin 30 dni. Wskazuje też, że wskutek opieszałości pracowników Sądu poniosła stratę majątkową z tytułu nieprzyznania jej "0" stawki podatku.

- z kolei w piśmie z 12 lutego 2008r. (k.5), skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego P., i zawierającym wniosek o przywrócenie terminu do zgłoszenia nabycia własności lub praw majątkowych, strona podaje, że nie otrzymała postanowienia Sądu z 14 grudnia 2007r. i tym samym nie mogła złożyć stosownego oświadczenia.

- w piśmie z 23 września 2008r. (k.63-66), stanowiącym uzupełnienie odwołania z 11 lipca 2008r., skarżąca opisuje przebieg jej wizyty w Urzędzie Skarbowym P.w dniu 14 stycznia 2008r.

- w piśmie z 28 października 2008r. (k.72) Naczelnik Urzędu Skarbowego P. potwierdził, że skarżąca jest znana pracownikom podległego mu Urzędu i składała wraz z mężem wizyty w Referacie Podatków Majątkowych i Opłat.

Z kolei na rozprawie przed WSA w dniu 5 maja 2009r. skarżąca, nawiązując do swojej bytności w Urzędzie Skarbowym P.w dniu 14 stycznia 2008r., okazała formularz zgłoszenia o symbolu SD-Z1, na którym widnieje data w/w dnia, ale bez prezentaty Urzędu.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że:

- prawdą jest, iż skarżąca dopiero w odwołaniu powołała się na okoliczność, iż odmówiono jej przyjęcia druku SD-Z1. Nie oznacza to jednak, że dopiero na tym etapie postępowania użyła tego argumentu ponieważ zdała sobie sprawę, iż na skutek własnych zaniedbań nie skorzystała z przysługującego jej zwolnienia. Należy zwrócić uwagę na to, iż z pism z 12 lutego 2008r. (k. 4 i 5 akt administracyjnych) wynika, że skarżąca miała świadomość, iż organ podatkowy zaczął odliczać 30- dniowy termin, w którym podatnik zobligowany był do złożenia wszelkich oświadczeń majątkowych. W tej dacie skarżąca uznała już, że poniosła stratę majątkową z tytułu nieprzyznania jej "0" stawki podatku.

- analizując działania skarżącej i biorąc pod uwagę jej ogólną wiedzę odnośnie skutków ewentualnego zaniechania tych działań, należy przyjąć za wysoce prawdopodobne, iż była ona w dniu 14 stycznia 2008r. w Urzędzie Skarbowym P. z zamiarem złożenia formularza SD-Z1.

Z wyjaśnień Naczelnika w/w Urzędu z dnia[...] października 2008r. wynika, że taka wizyta w tym dniu była możliwa -skarżąca z mężem kilkakrotnie składała wizyty w Urzędzie.

- złożenie przez podatniczkę w dniu 16 stycznia 2008r. wniosku o wydanie odpisu postanowienia Sądu Rejonowego (fakt bezsporny - co potwierdza treść pisma przewodniczącej I Wydziału Cywilnego z 14 lutego 2008r. - k.7 akt administracyjnych), również uprawdopodabnia, iż w okresie, w którym biegł miesięczny termin do złożenia stosowanego formularza, skarżąca podjęła działania zmierzające do uzyskania najważniejszego z jej punktu widzenia dokumentu, jakim było w/w orzeczenia Sądu.

W świetle powyższych rozważań skład orzekający doszedł do przekonania, że wobec treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organy podatkowe dopuściły się naruszeń przepisów postępowania , które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie bowiem z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ obowiązany jest zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W okolicznościach niniejszej sprawy nie wyjaśniono, czy skarżąca była w dniu 14 stycznia 2008r. w Urzędzie Skarbowym P.. Nie był przesłuchany na tę okoliczność mąż skarżącej. Z pisma z [...] października 2008r. nie wynika, na podstawie czyich (personalnie) wyjaśnień Naczelnik Urzędu doszedł do przekonania, że przed 5 lutego 2008r. skarżąca nie próbowała złożyć formularza SD-Z1, ewentualnie na podstawie jakich innych dowodów można powyższe stwierdzić.

Na podstawie art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

W świetle w/w przepisu oraz wcześniejszych rozważań należy dojść do wniosku, że w niniejszej sprawie podatniczka miała podstawy, aby takie zaufanie do organów utracić, tym bardziej, że wszystkie podejmowane przez nią, a opisane wyżej działania, zostały ocenione przez pryzmat zasady "in dubio pro fisco" ( rozstrzyganie na korzyść skarbu państwa). Zdaniem składu orzekającego wszystkie ewentualne wątpliwości rozstrzygać należy w myśl zasady "in dubio pro tributario"( w razie wątpliwość rozstrzygać na korzyść podatnika).

Wyjaśnienie okoliczności związanych z obecnością podatniczki w Urzędzie Skarbowym P..w dniu 14 stycznia 2008r. pozwoli ustalić, czy w tym dniu miała ona możliwość złożenia formularza SD-Z1 i tym samym spełnić warunek, o którym była mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy podatkowej.

Jako alternatywne rozwiązanie organ może rozważyć, czy w sprawie zachodziły przesłanki wskazane w art. 4 a ust. 2 ustawy.

W tych okolicznościach orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art.200, a o wykonalności wyroku - na podstawie art. 152 w/w ustawy.

/-/E.Brychcy /-/K. Pawlicki /-/G.Gorzan

M.R.-Ś.