Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 531/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 200a ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
article: art. 8 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 października 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P.M. na decyzję Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 12 maja 2023 r. nr DSS.405.49.2023 w przedmiocie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 28 lutego 2023 roku numer 91 dr/st.dok.proj/2023; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu w Białymstoku na rzecz skarżącego P.M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 12 maja 2023 r. nr DSS.405.49.2023 Rektor Uniwersytetu w Białymstoku utrzymał w mocy własną decyzję z 28 lutego 2023 r. nr 91dr/st.dok.proj/2023 w przedmiocie odmowy przyznania P.M. (dalej: doktorant, skarżący) zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2022/2023.

Zaskarżone decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 3 października 2022 r. skarżący wystąpił do o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w roku akademickim 2022/2023.

Decyzją z 28 lutego 2023 r. Rektor odmówił przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2022/2023. Organ wskazał na brzmienie § 1 ust. 2 oraz ust. 3 Regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej oraz na regulację art. 195 ust. 4a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm., dalej: p.s.w.). Wywiódł z ich treści, że studia doktoranckie trwają nie krócej niż 2 lata i nie dłużej niż 4 lata. Jak wskazał, taki sam zapis został przeniesiony do § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku. Ponadto zgodnie z Programem studiów doktoranckich czas trwania studiów doktoranckich został określony na 4 lata. Zdaniem organu, skarżący, będąc na IV roku studiów doktoranckich w roku akademickim 2021/2022, nie uzyskał zaliczenia seminarium doktoranckiego. Rok 2021/2022 oznaczał - zgodnie z § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich - koniec czasu trwania studiów doktoranta.

Dalej organ wskazał, że wnioskiem z 10 czerwca 2022 r. skarżący wystąpił do Kierownika studiów doktoranckich o przedłużenie okresu odbywania studiów z powodu przedłużających się badań. Warunkiem uzyskania zgody na przedłużenie studiów z powodu prowadzenia badań naukowych, było zaliczenie wszystkich przedmiotów objętych programem studiów, z wyłączeniem seminarium doktoranckiego. Powyższa przesłanka została spełniona w odniesieniu do doktoranta, w związku z czym 20 lipca 2022 r., na podstawie § 9 ust. 2 Regulaminu studiów doktoranckich, została wydana przez Kierownika studiów doktoranckich pozytywna decyzja w przedmiocie przedłużenia odbywania studiów doktoranckich. Jednak skarżący w ocenianym roku akademickim 2021/2022 nie wykazał się terminową realizacją programu studiów doktoranckich i tym samym nie znalazł się w gronie 30% najlepszych doktorantów. Komisja co prawda rekomendowała skarżącego do przyznania przedmiotowego stypendium przyznając mu 649, 5 punktów, jednak doktorant nie spełnił warunków określonych w § 2 ust. 1, 3 i 4 oraz § 1 ust. 2 Regulaminu uprawniających do otrzymania, zgodnie z dyspozycją §1 ust 3 Regulaminu, środków finansowych w wysokości kwoty zwiększenia stypendium doktoranckiego, stanowiących stypendium doktoranckie z dotacji projakościowej.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł P.M. Zarzucił:

- naruszenie art. 4 lit. "c" uchwały nr 1/2020 Rady Wydziału Chemii Uniwersytetu w Białymstoku z 30 stycznia 2020 r. w sprawie dokumentu "Zasady oceny dokonań doktorantów na Wydziale Chemii Uniwersytetu w Białymstoku od roku akademickiego 2019/2020" w związku z § 2 ust. 4 zarządzenia Nr 7 UwB przez jego niezastosowanie (skarżący wskazał, że ocena jest podstawą ustalania list rankingowych doktorantów II-IV roku do przyznania stypendium doktoranckiego zwiększonego z dotacji projakościowej);

- naruszenie przepisów postępowania w postaci obrazy art. 8 § 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie polegające na odstąpieniu bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, a to przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej także w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich.

Zaskarżoną decyzją z 12 maja 2023 r. Rektor utrzymał w mocy własną decyzję wydaną w pierwszej instancji.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Rektor wskazał na treść art. 200a ust. 1 p.s.w. oraz Regulamin zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku (wprowadzonego Zarządzeniem nr 7 Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 5 czerwca 2012 r.). Doktorancka Komisja Stypendialna Wydziału Biologii i Wydziału Chemii opiniując wnioski doktorantów IV roku studiów doktoranckich brała pod uwagę kryteria ustalone przez Radę Wydziału Biologii Uchwałą nr 2/2020 z dnia 18 lutego 2020 r. oraz Radę Wydziału Chemii Uchwałą nr 1/2020 z dnia 30 stycznia 2020 r. Przy ustalaniu listy rankingowej przyjęto punkty uzyskane przez doktoranta na podstawie sprawozdania doktoranta za rok akademicki 2021/2022.

Organ wskazał, że zgodnie z § 4 ust. 1 regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej stypendium nie zostanie przyznane doktorantowi, który nie wypełnia obowiązków wynikających z Regulaminu studiów. Z kolei zgodnie z art. 195 ust. 4a p.s.w. "studia doktoranckie trwają nie krócej niż 2 lata i nie dłużej niż 4 lata". Taki sam zapis został przeniesiony do § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku, który stanowi załącznik nr 1 do Uchwały nr 2061 Senatu Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 26 kwietnia 2017 r. W roku akademickim 2021/2022 doktorant, będąc na lV roku studiów doktoranckich, nie uzyskał zaliczenia seminarium doktoranckiego. Rok 2021/2022 oznaczał - zgodnie z § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich - koniec czasu trwania studiów doktoranta. Zgodnie z załącznikiem nr 3 do programu studiów doktoranckich, wprowadzonego uchwałą nr 46/2017 Rady Wydziału Biologiczno-Chemicznego z 8 czerwca 2017 r. w sprawie zatwierdzenia programu studiów doktoranckich w zakresie biologii od roku akademickiego 2017/2018, warunkiem zaliczenia IV roku jest m.in. zaliczenie przedmiotów objętych planem i programem studiów, przy czym warunkiem uzyskania zaliczenia seminarium doktoranckiego jest zaakceptowane przez promotora pisemne sprawozdanie z realizacji badań, przedstawienie w formie prezentacji uzyskanych wyników, czynne uczestnictwo w przynajmniej jednej konferencji naukowej (referat, komunikat, poster). Doktorant decyzją z 20 lipca 2022 r. na podstawie § 9 ust. 2 Regulaminu studiów doktoranckich uzyskał przedłużenie odbywania studiów doktoranckich, a zatem w ocenianym roku akademickim 2021/2022 nie wykazał się terminową realizacją programu studiów doktoranckich.

Zdaniem organu, może zaistnieć sytuacja, w której doktorant osiągający wyróżniające się wyniki w jednym zakresie, w pozostałych zaś przeciętne, nie uzyska zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej. Ponadto organ zaznaczył także, że doktorant nie wypełnił obowiązku wynikającego z Regulaminu studiów tj. nie ukończył wspomnianych studiów terminowo, co skutkuje niemożnością uzyskania stypendium niezależnie od wypełnienia bądź niewypełnienia pozostałych kryteriów oceny.

Organ stwierdził, że poprzez utrwaloną praktykę rozumie między innymi: procedurę wnioskowania o zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, ocenę merytoryczną wniosków zgodnie z kryteriami, sporządzenie list rankingowych, wydanie rekomendacji przez Doktorancką Komisję Stypendialną Wydziału Biologii i Wydziału Chemii oraz podjęcie przez Rektora decyzji w sprawie przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na podstawie powyższych elementów. Wszystkie te przesłanki zostały spełnione. Ponadto żaden zapis zawarty w ustawie ani w regulaminie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej nie nakłada na Rektora obowiązku wypłacania stypendium wszystkim doktorantom na przedłużeniu studiów doktoranckich.

Skargę do sądu administracyjnego wywiódł P.M. Zarzucił:

1. naruszenie art. 4 lit. "c" uchwały nr 1/2020 Rady Wydziału Chemii Uniwersytetu w Białymstoku z 30 stycznia 2020 r. w sprawie dokumentu "Zasady oceny dokonań doktorantów na Wydziale Chemii Uniwersytetu w Białymstoku od roku akademickiego 2019/2020" w związku z § 2 ust. 4 zarządzenia Nr 7 UwB przez jego niezastosowanie polegające na ustaleniu, czy skarżący znajduje się wśród 30 % najlepszych doktorantów z pominięciem zasad tej oceny określonych w powołanej uchwale;

- prawa materialnego w postaci obrazy § 1 ust. 3 zarządzenia nr 7 Rektora UwB z dnia 5 czerwca 2012 r. w sprawie regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku przez jego niezastosowanie polegające na nieprzyznaniu skarżącemu - znajdującego się w grupie 30% najlepszych doktorantów - zwiększenia stypendium doktoranckiego;

- przepisów postępowania w postaci obrazy art. 8 § 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie polegające na odstąpieniu bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, a to przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej także w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich.

W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, podtrzymał argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sądowoadministracyjna kontrola działalności organów administracji publicznej odbywa się według kryterium zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Zdaniem sądu, zaskarżona decyzja o odmowie przyznania skarżącemu stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2022/2023 została wydana z naruszeniem prawa materialnego i prawa procesowego, w warunkach art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a., co skutkuje koniecznością jej uchylenia oraz uchylenia – z tych samych powodów – decyzji wydanej przez Rektora w pierwszej instancji.

Nie budzi wątpliwości, że skarżący rozpoczął studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, zatem do rozpatrzenia jego wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej nie miały zastosowania przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.), lecz przepisy przejściowe przewidziane w akcie wprowadzającym tę ustawę, tj. ustawie z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm., dalej: ustawa wprowadzająca). W myśl art. 279 ust. 1 ustawy wprowadzającej studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. Stosownie do treści art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej, uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm., dalej: p.s.w.) w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 p.s.w. Z kolei w myśl art. 286 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzającej, doktoranci, którzy rozpoczęli stacjonarne studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, mogą otrzymywać zwiększenie stypendium doktoranckiego, o którym mowa w art. 200a ust. 1 p.s.w. na zasadach dotychczasowych. Do dnia 31 grudnia 2023 r. regulaminy, o których mowa w art. 200a ust. 1 p.s.w., przyjęte przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, zachowują moc. Zgodnie zaś z art. 200a ust. 1 i 2 p.s.w. zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5, przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Doktorantowi znajdującemu się w grupie liczącej nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, mogą zostać przyznane środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium, o którym mowa w ust. 1. Kwota zwiększenia stypendium staje się stypendium doktoranckim.

Stosownie z kolei do regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku (zarządzenie nr 7 Rektora UwB z dnia 5 czerwca 2012 r.), zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, zwanej dalej dotacją projakościową, przyznawane jest przez Rektora na wniosek doktoranta, zaopiniowany przez właściwą komisję doktorancką. Komisja sporządza listę doktorantów, których rekomenduje do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z zachowaniem zasady, iż uprawnienie do zwiększenia stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich (§ 1 ust. 2 regulaminu). Doktorantowi znajdującemu się w grupie 30 % najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, przyznaje się środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium doktoranckiego. Zwiększenie to staje się stypendium doktoranckim (§ 1 ust. 3 regulaminu).

Przesłanki przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej zostały szczegółowo opisane w § 2 regulaminu. Stosownie do ust. 1 § 2 regulaminu, zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej przysługuje doktorantowi wyróżniającemu się w pracy naukowej i dydaktycznej. Z kolei § 2 ust. 3 regulaminu stanowi, że zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej może być przyznane doktorantowi na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich, który wyróżniał się osiągnięciami w pracy badawczej w poprzednim roku studiów. Ocena osiągnięć doktoranta w pracy badawczej powinna uwzględniać w szczególności: 1) publikacje, 2) udział w konferencjach z wygłoszonym referatem lub plakatem dotyczącym tematyki pracy badawczej doktoranta, 3) odbyte staże związane z tematyką pracy badawczej doktoranta, 4) postępy w pracy doktorskiej/wszczęcie przewodu doktoranckiego, 5) kierowanie projektem naukowo-badawczym w ramach NCBiR lub NCN. Rada wydziału na wniosek komisji doktoranckiej właściwej jednostki organizacyjnej ustala szczegółowe zasady dokonywania oceny doktorantów drugiego i kolejnych lat studiów. Zasady podaje się do wiadomości publicznej poprzez ogłoszenia na stronie internetowej jednostki. Jednocześnie w myśl § 3 ust. 2 regulaminu, Komisja doktorancka dokonuje oceny wniosków zgodnie z zasadami, o których mowa w § 2 ust. 2 i 4 i rekomenduje do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej nie więcej niż 30% doktorantów każdego roku danych studiów doktoranckich.

W niniejszej sprawie, Rektor odmawiając przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w podstawie prawnej decyzji wskazał na § 1 ust. 2, § 2 ust. 1, 3 i 4 regulaminu, zaś w uzasadnieniu zasadniczą przesłanką odmowy jego przyznania było nieterminowe realizowanie przez skarżącego przewidzianego stosownymi przepisami programu studiów doktoranckich.

W ocenie sądu nie można zgodzić się z powyższym stanowiskiem. Nieterminowe realizowanie studiów doktoranckich, wbrew stanowisku organu, nie może stanowić przesłanki uzasadniającej odmowę przyznania stypendium z dotacji projakościowej – nie wynika to z obowiązujących na Uniwersytecie w Białymstoku regulacji prawnych, w szczególności Regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku. Wskazać przede wszystkim należy, że w § 2 ust. 3 regulaminu, wśród kryteriów oceny zwiększenia stypendium doktoranckiego – wyróżnianiem się osiągnięciami w pracy badawczej w poprzednim roku studiów – nie znajduje się przesłanka "terminowego realizowania programu studiów doktoranckich", a zatem nie może być ona postrzegana jako podstawowa, zasadnicza kwestia przy ocenie wniosku doktoranta o przyznanie stypendium.

Zgodzić się należy z Rektorem, że z treści art. 195 ust. 4a p.s.w. oraz § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku wynika, że studia doktoranckie trwają nie krócej niż 2 lata i nie dłużej nić 4 lata. Powyższa regulacje nie oznacza jednak, że studia doktoranckie nie mogą trwać dłużej, co wprost zostało przewidziane w § 9 ust. 2-7 regulaminu studiów doktoranckich. Jak wskazuje § 9 ust. 2 i 3 ww. regulaminu, kierownik studiów doktoranckich, na wniosek doktoranta, po zasięgnięciu opinii opiekuna naukowego lub promotora, może przedłużyć okres odbywania studiów doktoranckich, zwalniając jednocześnie doktoranta z obowiązku uczestniczenia w zajęciach w przypadku konieczności prowadzenia długotrwałych badań naukowych, realizowanych w ramach studiów, łącznie nie dłużej niż o 2 lata. Warunkiem uzyskania zgody na przedłużenie studiów z ww. powodu jest zaliczenie wszystkich przedmiotów objętych programem studiów, z wyłączeniem seminarium doktoranckiego. Oznacza to, że samo skorzystanie przez skarżącego, zgodnie z obowiązującymi przepisami, z możliwości przedłużenia studiów doktoranckich o określony czas – w niniejszej sprawie na podstawie decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich z 20 lipca 2022 r. z uwagi na konieczność prowadzenia długotrwałych badań naukowych realizowanych w ramach studiów - nie może być traktowane jako równoznaczne z nieterminową realizacją programu studiów doktoranckich. Legalne, usprawiedliwione koniecznością prowadzenia badań naukowych, przedłużenie studiów doktoranckich z jednoczesnym zaliczeniem wszystkich przedmiotów objętych programem studiów (z wyłączeniem seminarium doktoranckiego) nie oznacza nieterminowej realizacji programu studiów. Przesłanki terminowej realizacji programu studiów doktoranckich nie można wprost odnieść do sytuacji doktorantów przedłużających studia na podstawie § 9 ust. 2 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku, bowiem tacy doktoranci nie są już objęci programem studiów – zaliczyli wszystkie wymagane przedmioty, zaś zaliczenie seminarium doktoranckiego zostało uzależnione od przygotowania rozprawy doktorskiej – na przygotowanie której w późniejszym terminie uzyskali zgodę właściwych organów UwB. Nie może zatem być przesłanką odmowy przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich.

Wbrew stanowisku Rektora, uzasadnienia odmowy przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej nie może stanowić §4 ust. 1 regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku. Stosownie do tegoż paragrafu regulaminu, kierownik studiów doktoranckich może wystąpić z wnioskiem o cofnięcie zwiększenia stypendium doktoranckiego w przypadku gdy doktorant nie wypełnia obowiązków wynikających z Regulaminu studiów doktoranckich lub został ukarany karą dyscyplinarną. Wskazać bowiem należy, że powyższy przepis dotyczy ewentualnego cofnięcia przyznanego stypendium z dotacji projakościowej a nie jego przyznania, a ponadto jego zastosowanie jest uzależnione od wniosku właściwego kierownika studiów doktoranckich, a nie wyłącznej decyzji Rektora. Zdaniem sądu, nie można zarzucać doktorantowi, że nie wypełnia obowiązków wynikających z regulaminu studiów doktoranckich, jeżeli na podstawie tego samego regulaminu, została wydana decyzja zezwalająca mu na przedłużenie studiów doktoranckich z uwagi na konieczność prowadzenia długotrwałych badań naukowych realizowanych w ramach studiów. Interpretacja zaprezentowana przez Rektora nie tylko nie znajduje odzwierciedlenia w brzmieniu ww. przepisu, ale skutkowałaby przyjęciem, że wszyscy doktoranci, przedłużający studia na podstawie stosownych decyzji właściwych kierowników studiów doktoranckich, naruszają swoje obowiązki zapisane w ww. regulaminie, a w konsekwencji mogą być pociągnięci do odpowiedzialności dyscyplinarnej.

W konsekwencji powołana przez Rektora przesłanka nieterminowego realizowania programu studiów doktoranckich nie ma zastosowania dla oceny spełnienia przesłanek do uzyskania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, względem doktorantów przedłużających okres odbywania studiów doktoranckich, z uwagi na konieczność prowadzenia badań naukowych (§ 9 ust. 2 regulaminu studiów doktoranckich). Sama okoliczność legalnego przedłużenia studiów doktoranckich nie może stanowić podstawy do wykluczenia doktoranta z grupy 30% najlepszych doktorantów każdego roku danych studiów doktoranckich. Tym samym zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 200a p.s.w. w zw. z § 1 ust. 3 regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku.

Niewątpliwie postępowanie o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego jest postępowaniem konkursowym. Istota tego postępowania sprowadza się do ustalenia odpowiedniego, biorąc pod uwagę liczbę doktorantów na poszczególnych latach i ilość środków finansowych, którymi dysponuje uczelnia, liczby doktorantów na poszczególnych latach studiów, którzy będą mogli uzyskać zwiększenie stypendium. Organ uczelniany nie prowadzi więc postępowania wyjaśniającego w klasycznym rozumieniu tego pojęcia (stosując pełne spektrum dowodowe) lecz ogranicza się do oceny złożonych do wniosku wszczynającego postępowanie dokumentów i na tej podstawie dokonuje gradacji dokonań poszczególnych aktywności doktoranta stanowiących o wypełnieniu określonego w ustawie kryterium wyróżniania się w pracy naukowej i dydaktycznej. Zatem z powodu ograniczonej kwoty dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych prawo do zwiększenia stypendium doktoranckiego może być przyznane tylko niektórym doktorantom, tj. nie więcej niż 30% z grupy tych najlepszych. Powyższe nie oznacza jednak, że Rektor może wprowadzać dodatkowe, nieprzewidziane stosownym regulaminem kryteria oceny poszczególnych doktorantów, nie mieszczące się w pojęciu "wyróżniania się w pracy naukowej i dydaktycznej".

Za zasadny sąd uznał również zarzut naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. Stosownie do tegoż przepisu, organ administracji prowadzący postępowanie jest związany swoją wcześniejszą praktyką rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Przez utrwaloną praktykę należy rozumieć zgodne z prawem, akceptowane przez sądy, stabilne, jednolite, ustandaryzowane i wieloletnie oraz znane publicznie postępowanie organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw tego samego rodzaju w takich samych stanach faktycznych i prawnych - zob. wyrok NSA z 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1016/22, CBOSA.

Z twierdzeń skarżącego wynika, czemu nie zaprzeczył Rektor na etapie postępowania przed organem jak i w odpowiedzi na skargę, że za wcześniejsze lata akademickie, Rektor w odniesieniu do doktorantów przedłużających studia doktoranckie, przyznawał stypendia doktoranckie. Powyższa praktyka nie została zakwestionowana przez tut. sąd we wcześniejszych wyrokach dotyczących tej tematyki, nie uległ również zmianie stan prawny. Co więcej, tut. sąd wypowiedział się już w kwestii przesłanek przyznawania stypendium doktoranckiego osobom przedłużającym studia doktoranckie na Uniwersytecie w Białymstoku. W prawomocnym wyroku z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 312/22, dotyczącym odmowy przyznania "zwykłego" stypendium doktoranckiego stwierdził, że przyznawanie stypendium doktoranckiego doktorantom, którym przedłużono okres odbywania studiów doktoranckich jest możliwe, jednak ich sytuacja prawna jest odmienna w stosunku do pozostałych doktorantów, co może wpływać też na sferę ubiegania się o określone świadczenia. Jednocześnie wskazał, że przesłanki terminowej realizacji programu studiów doktoranckich nie można wprost odnieść do sytuacji doktorantów przedłużających studia, gdyż nie są oni już objęci programem studiów, zatem przesłankę tę należy pominąć w stosowaniu. Z akt sprawy nie wynika, a przynajmniej nie wskazał tego Rektor, z jakich przyczyn zmienił swoje ugruntowane stanowisko i obecnie uznaje, że osobom przedłużającym studia doktoranckie nie można przyznawać stypendium doktoranckiego, w tym z dotacji projakościowej. Niewątpliwie odstąpienie od tej utrwalonej praktyki, bez uzasadnionej przyczyny, jest sprzeczne z art. 8 § 2 k.p.a. Oczywiście, powyższy zakaz nie ma charakteru bezwzględnego, co oznacza, że organ może od niego odstąpić, winien jednak wykazać uzasadnioną przyczynę, dla której tak czyni, czyli uzasadnić dlaczego wcześniejsze stanowisko było nieprawidłowe i w jakim zakresie nie daje się pogodzić z zasadą działania na podstawie i w granicach prawa (zasadą praworządności). Wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonej decyzji, dyrektywa art. 8 § 2 k.p.a. nie odnosi się jedynie do kolejności działań podejmowanych w toku postępowania, ale również do merytorycznego sposobu załatwienia sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wskazaną powyżej ocenę prawną, mając przede wszystkim na uwadze, że sama okoliczność przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, z uwagi na konieczność prowadzenia badań naukowych (§ 9 ust. 2 regulaminu studiów doktoranckich) nie jest równoznaczna z nieterminową realizacją programu studiów doktoranckich i nie może stanowić negatywnej przesłanki do przyznawania wnioskowanego stypendium. Organ powinien ocenić wniosek skarżącego o przyznaniu stypendium z dotacji projakościowej w oparciu o kryteria wynikające z § 2 ust. 3 regulaminu w sprawie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej UwB, mając na uwadze opinię właściwej komisji doktoranckiej.

Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji wydanych w obu instancjach. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.