Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 552/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 46 ust. 2, art. 47 ust. 3, art. 8, art. 24
journal: Dz.U. 2022 poz 1191
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 200, art. 205 § 1, art. 209
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 4 marca 2024 r. nr O-III.621.2.1.2024 w przedmiocie odmowy udostępnienia danych adresowych I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 15 stycznia 2024 r. nr CKS-E.5345.1165.2023.JG; II. zasądza od Wojewody Podkarpackiego na rzecz skarżącej T. Z. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzją z [...] marca 2024 r. nr [...] Wojewoda [...] (dalej: "Wojewoda", "Organ II instancji" lub "Organ odwoławczy") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej k.p.a.) w związku z art. 47 ust. 3 w zw. z art. 46 ust. 2 pkt 1 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 z późn. zm.; dalej: "u.e.l.") po rozpatrzeniu odwołania T. Z. (dalej: "Skarżąca") od decyzji Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "Organ I instancji") z [...] stycznia 2024 r. nr [...], odmawiającej udostępnienia danych adresowych J. Z. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wydanie decyzji poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

W dniu [...] września 2023 r. do Prezydenta Miasta [...] wpłynął wniosek T. Z. o udostępnienie z rejestru PESEL adresu zameldowania na pobyt stały i czasowy J. Z. W uzasadnieniu Skarżąca podała, że wyżej wymieniony przebywał ostatnio pod adresem [...], zaś w 2013 r. w [...]. Obecnie ma około 22-23 lata i najprawdopodobniej mieszka lub zamieszkiwał w okolicach ul. [...].

Do wniosku Skarżąca dołączyła kserokopię zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego w [...] z [...] września 2023 r., sygn. [...] o zwrocie pozwu, w sprawie z jej powództwa przeciwko J. Z. o zapłatę, w którym Sąd zobowiązał Skarżącą, jako wnioskodawczynię, do wystąpienia do właściwego organu o udostępnienie adresu pozwanego.

Pismem z [...] października 2023 r. Organ wezwał Skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie dokumentów jednoznacznie wskazujących na interes prawny w uzyskaniu adresu zameldowania J. Z., uzupełnienie opłaty za udostępnienie informacji oraz wskazanie dodatkowych danych personalnych w tym imion rodziców, daty urodzenia – pełnego zakresu danych gromadzonych w rejestrze PESEL.

W odpowiedzi na powyższe pismo Skarżąca podała, że w przeszłości zawarła umowę najmu z J. Z. jednakże bez wskazania konkretnych danych. Powyższe wynikało z faktu, że J. Z. był wychowankiem [....] w [...] i nie posiadał stałego miejsca zamieszkania.

Decyzją z [...] stycznia 2024 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił T. Z. żądanych danych adresowych J. Z.

Skarżąca wniosła od tej decyzji odwołanie, po rozpatrzeniu którego Wojewoda [...] opisaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji.

W uzasadnieniu podał, że wyszukiwanie danych jest czynnością techniczną i opiera się na podanych przez Wnioskodawcę kryteriach wyszukiwania. Kryteriami wyszukiwania mogą być tylko takie dane, jakie gromadzone są w rejestrze PESEL. Dane wskazane przez Wnioskodawczynię, uzupełnione w toku prowadzonego postępowania nie pozwoliły na skuteczne wyodrębnienie z rejestru PESEL osoby poszukiwanej. Końcowo Wojewoda wskazał, że organ gminy nie jest uprawniony do poszukiwania osoby i ustalania jej danych adresowych w innych instytucjach.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie T. Z. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.

W skardze zarzuciła naruszenie:

- art. 7 k.p.a. poprzez niezastosowanie się do przepisu w postaci braku podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i ustalenia podmiotu, co do którego Skarżąca złożyła wniosek;

- art. 77 k.p.a. poprzez brak działania które ma na celu wyczerpujące zebranie i przeprowadzenie materiału dowodowego, brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;

- art. 8 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób budzący wątpliwości i brak wyjaśnienia Skarżącej istotnych dla niej kwestii;

- art. 6 k.p.a. poprzez działanie organu administracyjnego niemieszczące się w granicach prawa oraz naruszające przepisy prawa, a tym samym naruszenie zasady praworządności.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. , poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli jest decyzja Wojewody w przedmiocie odmowy udostępnienia danych adresowych J. Z.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy u.e.l. Zgodnie z art. 46 ust. 2 tej ustawy, dane z rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców oraz rejestrów zamieszkania cudzoziemców, mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Natomiast przepis art. 47 ust. 3 ustawy stanowi, że organ rozpatrujący wniosek o udostępnienie danych odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, udostępnienia danych jednostkowych, jeżeli nie zostały spełnione warunki określone w art. 46, w tym interesu prawnego.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że ujawnienie danych z bazy PESEL następuje w drodze czynności materialno technicznej, a jedynie odmowa ich udostępnienia przybiera formę decyzji. Ciężar wskazania danych osobowych identyfikujących dostatecznie osobę, do której wniosek się odnosi, obarcza wnioskodawcę, co wynika z użytego w art. 46 ust. 2 u.e.l. sformułowania "wykażą". Wnioskodawca celem zindywidualizowania konkretnej osoby ze zbioru danych PESEL, powinien podać dane, które w tym rejestrze się znajdują zgodnie z art. 8 u.e.l. zawierającym katalog takich danych. Tylko bowiem na podstawie danych wymienionych w art. 8, można wyodrębnić osobę, której danych wniosek dotyczy (wyrok NSA z 27 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 74/22, to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jednocześnie w wyroku z 20 grudnia 2022 r. sygn. akt II OK 2115/21 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w sytuacji gdy wskazane przez wnioskodawcę kryteria wyszukiwania oparte na wskazaniu imienia i nazwiska nie prowadzą do zindywidualizowania osoby poszukiwanej, a jednocześnie nie jest możliwa filtracja wyników oparta na uwzględnieniu przy wyszukiwaniu innych informacji odnoszących się do danych osobowych osoby poszukiwanej (np. data urodzenia, miejsce urodzenia, nazwisko rodowe), organ nie jest uprawniony do podjęcia dodatkowych czynności zmierzających do określenia przedmiotu wyszukiwania, gdyż wykracza to poza przyznane mu kompetencje).

Zgodnie z art. 8 u.e.l. baza danych PESEL zawiera m.in.:

14) adres i datę zameldowania na pobyt stały;

15) kraj miejsca zamieszkania;

16) kraj poprzedniego miejsca zamieszkania;

17) datę wymeldowania z miejsca pobytu stałego;

18) adres i datę zameldowania na pobyt czasowy oraz datę upływu deklarowanego terminu pobytu.

W sprawie Skarżąca wskazała, że domaga się ujawnienia z bazy danych PESEL adresu zameldowania lub zamieszkania J. Z., z którym łączyła ją umowa najmu mieszkania. Najemca nie uregulował należności z tytułu najmu, nie zabrał rzeczy osobistych. Do wniosku dołączyła zarządzenie Przewodniczącego Sądu Rejonowego w [...] z [...] września 2023 r., sygn. akt [...] o zwrocie pozwu o zapłatę przeciwko J. Z. z uwagi na nie uzupełnienie braku formalnego pozwu poprzez nie wskazanie adresu zamieszkania pozwanego. Podała, że J. Z. ma około [...] lat, w [...]przebywał w [....] w [...], obecnie najprawdopodobniej przebywa w okolicach ul. [...], w pobliżu [....].

Odmawiając ujawnienia danych z bazy PESEL Organ wskazał, że Skarżąca nie podała danych umożlwiający wyodrębnienie z bazy PESEL osoby, której wniosek dotyczy, tym samym nie wykazała względem której z wielu figurujących w rejestrze osób o podanym imieniu i nazwisku posiada interes prawny uprawniający do pozyskania informacji.

W cenie Sądu stanowisko Organów jest co najmniej przedwczesne.

Z decyzji Organu wynika jedynie, że w bazie danych PESEL figuruje wiele osób pod podanym imieniem i nazwiskiem. Organ nie wyjaśnił natomiast, czy na podstawie pozostałych, podanych przez Skarżącą danych indywidualizacja wskazanej osoby była niemożliwa. Skarżąca w swoim wniosku poza imieniem i nazwiskiem podała bowiem przybliżony wiek a także adres czasowego zameldowania, który zgodnie z art. 24 u.e.l. wynika z obowiązku meldunkowego. W związku z powyższym nasuwa się pytanie, na które nie można znaleźć odpowiedzi w uzasadnieniu decyzji tak I, jak i II instancji, czy na podstawie tych danych nie da się z grupy osób o tym samym imieniu i nazwisku wyróżnić osoby spełniającej te dodatkowe kryteria, jakimi są wiek oraz miejsce czasowego zameldowania.

Brak odniesienia się przez Organy obu instancji do tych informacji czyni decyzję niejasną. Nadal bowiem nie wiadomo czy Organ wykorzystał wszystkie podane przez Skarżącą informację celem zindywidualizowania osoby.

Zwrócić należy przy tym uwagę, że Skarżąca w swoim wniosku podała wszystkie znane jej informacje dotyczące osoby, której identyfikacja konieczna jest w dochodzeniu praw przed sądem powszechnym. W związku z powyższym zadaniem Organu było wzięcie ich pod uwagę i ustosunkowanie się do nich. Tymczasem z uzasadnienia decyzji Organów obu instancji czytamy, że podanie imienia i nazwiska nie jest wystraczające dla indywidualizacji osoby. Rodzi to wątpliwości co do uwzględnienia przez Organ wszystkich podanych przez Skarżącą informacji.

Wzywanie Skarżącej do nadesłania pełnego zakresu danych gromadzonych w bazie PESEL, celem uzupełnienia wniosku, w sytuacji, gdy oczywistym jest, że wobec niemożności odnalezienia wyżej wymienionej osoby Skarżącą takimi danymi nie dysponuje wydaje się niedorzeczne.

Mając to wszytko na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Z uwagi na konieczny do przeprowadzenia zakres postępowania oraz mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności postępowania Sąd uchylił również decyzję Organu I instancji. Rozstrzygniecie znajduje uzasadnienie w treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 1 i 209 p.p.s.a.