Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2152/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 156 § 1 i 2 w zw. z art. 193
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) Sędziowie sędzia NSA Leszek Kiermaszek sędzia del. WSA Grzegorz Antas Protokolant starszy asystent sędziego Beata Zborowska-Guziuk po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Straży Granicznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 686/24 w sprawie ze skargi A. T. na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 12 stycznia 2024 r. nr KG-CU-IV-2.4224.237.2023 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. prostuje oczywistą omyłkę pisarską w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 686/24 w ten sposób, że w pkt 1 sentencji wyroku w miejsce słów zamiast "Placówki Straży Granicznej w Sejnach" wpisać "Komendanta Placówki Straży Granicznej w Sejnach".


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 24 maja 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 686/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. T. uchylił postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z 12 stycznia 2024 r. oraz poprzedzające je postanowienie Komendanta Placówki Straży Granicznej w Sejnach z 11 października 2023 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z 20 września 2023 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w Sejnach (dalej: organ pierwszej instancji lub Komendant Placówki Straży Granicznej) orzekł o zobowiązaniu A. T. (dalej: cudzoziemiec lub skarżący), obywatela [...], do powrotu w związku z wystąpieniem okoliczności, o której mowa w art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519), tj. cudzoziemiec przekroczył granicę wbrew przepisom prawa. Skarżący w dniu 20 września 2023 r. złożył oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania.

W dniu 29 września 2023 r. do Komendant Placówki Straży Granicznej wpłynął wniosek cudzoziemca o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją o zobowiązaniu do powrotu w związku z zaistnieniem przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775; dalej: k.p.a.). Uzasadniając wniosek o wznowienie postępowania, skarżący podniósł, że organowi wydającemu decyzję o zobowiązaniu do powrotu nie była znana nowa istotna okoliczność, tj. że w dniu 13 lipca 2023 r. skarżący uzyskał zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielone decyzją Wojewody Mazowieckiego (dalej: Wojewoda) nr WSC-II-P.6151.24838.2023. Skarżący ponadto wskazał, że w dniu 22 września 2023 r. została mu wydana karta pobytu z terminem ważności do dnia 13 kwietnia 2026 r.

Komendant Placówki Straży Granicznej postanowieniem z 11 października 2023 r. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu.

Komendant Główny Straży Granicznej (dalej również: organ drugiej instancji), po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, postanowieniem z 12 stycznia 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Placówki Straży Granicznej z 11 października 2023 r. Wskazał, że fakt udzielenia skarżącemu przez Wojewodę w dniu 13 lipca 2023 r. zezwolenia na pobyt czasowy nie był znany ani samemu cudzoziemcowi, ani organowi administracji, wydającemu decyzję o zobowiązaniu do powrotu. Organ drugiej instancji podkreślił, że informacja o udzieleniu zezwolenia została zamieszczona przez Wojewodę w systemie informatycznym dopiero w dniu 21 września 2023 r. Okoliczność ta pozostaje jednak bez znaczenia dla prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia, a tym samym nie spełnia wymogu "istotności", o której mowa w treści art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Organ drugiej instancji wyjaśnił, że zasady regulujące przemieszczanie się cudzoziemców po terytoriach obszaru Schengen zostały ustanowione w rozdziale 4 Konwencji Wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. między Rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawne stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (Dz.U.UE.L.2000.239.19.). Cudzoziemcy podlegający obowiązkowi wizowemu mogą, co do zasady, swobodnie przemieszczać się po terytoriach wszystkich umawiających się stron pod określonymi w Konwencji warunkami, w szczególności posiadania ważnej wizy lub dokumentu pobytowego wydanego przez jedno z państw członkowskich. Ani odcisk stampili zamieszczany w dokumencie podróży cudzoziemca, który potwierdza fakt złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w Rzeczypospolitej Polskiej, ani nawet sama decyzja administracyjna o udzieleniu tego rodzaju zezwolenia przez wojewodę, nie uprawniają ich posiadacza do legalnego wjazdu na terytorium innych państw Schengen, a jedynie do czasowego pobytu na terytorium Polski. Nie zaliczają się bowiem do dokumentów pobytowych, o których mowa w art. 2 ust. 16 kodeksu granicznego Schengen i nie znajdują się w późniejszych aktualizacjach wykazu dokumentów pobytowych, o których mowa w powyższym rozporządzeniu, publikowanych w Dzienniku Urzędowym UE.

Komendant Główny Straży Granicznej stwierdził, że w dniu 20 września 2023 r. skarżący nie posiadał dokumentu pobytowego wydanego przez właściwy organ w związku z udzielonym zezwoleniem na pobyt czasowy. Karta pobytu została mu wystawiona dopiero w dniu 22 września 2023 r., a cudzoziemiec odebrał ją u Wojewody w dniu 26 września 2023 r. Skarżący nie legitymował się również ważną w tym dniu wizą. Nie posiadał zatem w tym dniu uprawnienia do przekraczania granic wewnętrznych państw Schengen, a tym samym spełniona została przesłanka do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, o której mowa w art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach. W świetle powyższego, już wstępna ocena podniesionych we wniosku o wznowienie okoliczności, zdaniem organu drugiej instancji, upoważnia do stwierdzenia, że pozostają one bez wpływu na wynik rozstrzygnięcia w sprawie o zobowiązanie skarżącego do powrotu. Komendant Główny Straży Granicznej stwierdził, że uwzględniając w tej sytuacji ekonomikę postępowania administracyjnego, stosując jak najprostsze środki do jej załatwienia, należało odmówić żądanego wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją o zobowiązaniu do powrotu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę stwierdził, że zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Komendanta Placówki Straży Granicznej w Sejnach z 11 października 2023 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 149 § 3 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu oba wskazane wyżej postanowienia należało wyeliminować z obrotu prawnego. Sąd pierwszej instancji nie podzielił oceny organów, że powołana przez skarżącego okoliczność jest nieistotna dla wyniku sprawy o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Stwierdził, że ujawnienie się okoliczności, iż w dacie wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu skarżący legitymował się zezwoleniem na pobyt na terytorium Polski należy uznać za okoliczność spełniającą kryteria z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. pomimo tego, iż w tej dacie skarżący nie odebrał jeszcze karty pobytu. Sąd pierwszej instancji zauważył, że w tej samej dacie zarówno przekroczenia granicy wewnętrznej Schengen z [...] do Polski, jak i wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu (tj. w dniu 20 września 2023 r.) skarżący legitymował się tytułem do pobytu w Polsce (tj. zezwoleniem na pobyt czasowy). Jakkolwiek w dniu tym skarżący nie posiadał jeszcze dokumentu w postaci karty pobytu, formalnie niezbędnego do legalnego przekraczania granicy, niemniej dokument ten ma charakter pochodny w stosunku do zezwolenia. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w tej sytuacji należy zgodzić się z przywołanym orzecznictwem sądowym, że zobowiązanie w takiej sytuacji cudzoziemca do powrotu stanowiłoby nadmierną, nieproporcjonalną sankcję administracyjną w stosunku do wagi formalnego uchybienia, jakiego dopuścił się skarżący. W tych okolicznościach organy obu instancji błędnie uznały, że w sprawie nie wystąpiła przyczyna wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. Bezsporne wykazanie przez skarżącego, że dniu 20 września 2023 r. organ pierwszej instancji nie posiadał wiedzy o uzyskaniu przez skarżącego w dniu 13 lipca 2023 r. zezwolenia na pobyt, która ta okoliczność w świetle orzecznictwa sądowego jednoznacznie uniemożliwiałaby wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu, przesądza o tym, iż na jaw wyszły istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku z 24 maja 2024 r. wniósł Komendant Główny Straży Granicznej, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 302 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 23 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów przez uznanie, że okoliczności:

a) wydania przez Wojewodę Mazowieckiego decyzji z 13 lipca 2023 r. o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy oraz

b) wydania w dniu 22 września 2023 r. (tj. po dacie rozstrzygnięcia o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu) cudzoziemcowi przez Wojewodę Mazowieckiego karty pobytu z terminem ważności do dnia 13 kwietnia 2026 r.,

– miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Skutkowało to niewłaściwym uznaniem przez Sąd pierwszej instancji, że postępowanie administracyjne powinno zostać wznowione na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.;

2) art. 302 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 23 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 307 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, poprzez błędną wykładnię, w sytuacji gdy nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 303 ust. 1 pkt 9a ustawy o cudzoziemcach. Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę, że art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a ocena przesłanki zobowiązania do powrotu ma charakter ściśle zobiektywizowany. Pominął przy tym, że ustawodawca przewidział wprost w art. 307 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach sytuację, w której na skutek zobowiązania cudzoziemca do powrotu, posiadane przez cudzoziemca zezwolenie na pobyt czasowy ulega wygaśnięciu z mocy prawa;

3) art. 23 pkt 2 w zw. z art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach, poprzez błędną wykładnię przejawiającą się w uznaniu przez Sąd pierwszej instancji, że karta pobytu ma charakter pochodny do udzielonego zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce, co doprowadziło do nieprawidłowego wniosku, iż wymóg posiadania karty pobytu przy przekraczaniu granicy państwowej ma zaledwie formalny charakter, podczas gdy w istocie, przekroczenie granicy państwa przez cudzoziemca bez karty pobytu lub dokumentu wizowego stanowi naruszenie prawa materialnego tj. wypełnia przesłankę zobowiązania do powrotu określona w art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach;

II. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 oraz w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, prowadzące do przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej, w sposób eliminujący z obrotu prawnego prawidłowe postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z 12 stycznia 2024 r. oraz postanowienie Komendanta Placówki Straży Granicznej w Sejnach z 11 października 2023 r.;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wykroczenie przez Sąd pierwszej instancji poza granicę sprawy, albowiem skarga dotyczyła wyłącznie postanowienia Komendanta Głównego Straży Granicznej z 12 stycznia 2024 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego, zaś Sąd pierwszej instancji dokonał oceny merytorycznej decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Sejnach o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu;

3) art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez zastosowanie środka przewidzianego ustawą w postaci uchylenia prawidłowych orzeczeń w postaci postanowienia Komendanta Głównego Straży Granicznej z 12 stycznia 2024 r. oraz postanowienia Komendanta Placówki Straży Granicznej w Sejnach z 11 października 2023 r.;

4) art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez zastosowanie środka przewidzianego ustawą w postaci uchylenia postanowienia "Placówki Straży Granicznej w Sejnach z dnia 11 października 2023 r. znak 03-081 /1/P-OWP/2023", podczas gdy organem administracji publicznej jest Komendant Placówki Straży Granicznej w Sejnach;

5) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 302 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 23 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, poprzez nieprawidłowe uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że wydanie przez Wojewodę Mazowieckiego decyzji z 13 lipca 2023 r. o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy oraz wydanie skarżącemu przez Wojewodę Mazowieckiego w dniu 22 września 2023 r. (tj. po dacie rozstrzygnięcia o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu) karty pobytu z terminem ważności do dnia 13 kwietnia 2026 r., miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu. Skutkowało to niewłaściwym uznaniem przez Sąd pierwszej instancji, że postępowanie administracyjne powinno zostać wznowione na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.;

6) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 110 § 1 k.p.a. w zw. z art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach, poprzez uwzględnienie jako przesłanki do wznowienia postępowania w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu przez Sąd pierwszej instancji, okoliczności wydania w dniu 22 września 2023 r. przez Wojewodę Mazowieckiego na rzecz cudzoziemca karty pobytu z terminem ważności do dnia 13 kwietnia 2026 r. Okoliczność ta była nieistotna i nieistniejąca w dacie orzekania przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w Sejnach tj. w dniu 20 września 2023 r.;

7) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., art. 147 k.p.a. oraz art. 149 § 3 k.p.a., poprzez stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, że postępowanie powinno zostać wznowione w oparciu o przedstawione przez cudzoziemca okoliczności we wniosku z 29 września 2023 r., podczas gdy z uwagi na brak istotności przywołanych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, jak również z uwagi na nieistnienie okoliczności w postaci wydania przez Wojewodę Mazowieckiego karty pobytu cudzoziemcowi w dacie wydania przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w Sejnach decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu – organy prawidłowo odmówiły wznowienia postępowania w drodze postanowienia;

8) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 302 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 23 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, poprzez stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, że decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wobec cudzoziemca, któremu udzielono zezwolenia na pobyt czasowy oraz wydano kartę pobytu kartę 2 dni po dacie nielegalnego przekroczenia granicy i wydaniu oraz doręczenia decyzji o zobowiązaniu – jest nadmierna w stosunku do wagi formalnego uchybienia, jakiego dopuścił się skarżący. Dosłowne zastosowanie przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku orzeczeń NSA, które dotyczyły spraw o zobowiązanie cudzoziemca do powrotu, a nie o wznowienie postępowania administracyjnego skutkowało nieuzasadnionym i abstrakcyjnym stwierdzeniem przez Sąd pierwszej instancji, że w wydanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu miało godzić w słuszny interes obywateli oraz w zasadę pogłębiania zaufania do uczestników postępowania do władzy publicznej – pomimo braku spełnienia przez przywołane okoliczności do wznowienia postępowania we wniosku z dnia 29 września 2023 r. przesłanki istotności (lit. a i b) oraz istnienia w dacie wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu (lit. b);

9) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 200 oraz w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., poprzez nieuzasadnione zasądzenie od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz cudzoziemca kwoty 597 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, podczas gdy skarga powinna zostać oddalona w całości;

10) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a., poprzez nieuzasadnione uchylenie postanowienia Komendanta Głównego Straży Granicznej z 12 stycznia 2024 r. oraz postanowienia Komendanta Placówki Straży Granicznej w Sejnach z 11 października 2023r., podczas gdy skarga powinna zostać oddalona w całości.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o zasądzenie od skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W piśmie procesowym z 17 grudnia 2024 r. cudzoziemiec wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdyż zaskarżone orzeczenie, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

2. Przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji było postanowienie wydane w trybie nadzwyczajnym – wznowienia postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jest instytucją stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej, zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, dotknięte jest jedną z wad, wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania przebiega w dwóch fazach. Złożenie wniosku o wznowienie postępowania rozpoczyna fazę pierwszą, to jest prowadzenie przez organ postępowania wstępnego w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia. W tej fazie organ bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na ustawowych przesłankach wznowienia, określonych w art.145 § 1 i art.145a k.p.a. oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art.148 k.p.a. W przypadku, gdy organ oceni, że wniosek o wznowienie postępowania nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art.145 § 1 i art. 145a k.p.a. bądź nie zostały zachowane terminy do jego złożenia przewidziane w art. 148 k.p.a. wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a.

Merytoryczna ocena przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna. Kwestia ta powinna być bowiem przedmiotem odpowiednich ustaleń i oceny dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Odmowa wznowienia postępowania może nastąpić jedynie z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych. Może do niej dojść także wtedy, gdy w sposób oczywisty z twierdzeń zawartych w podaniu o wznowienie wypływa wniosek o braku związku między powołaną podstawą wznowienia a treścią dotychczasowej decyzji. Jeżeli da się z góry wykluczyć ten związek przyczynowy, dopuszczalne będzie wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. W przypadku pojawienia się wątpliwości co do istnienia podstawy wznowienia wskazanej przez stronę konieczne jest wydanie postanowienia o wznowieniu w celu wyjaśnienia, czy wskazana przez stronę podstawa wznowienia występuje (wyrok NSA z 8 lipca 1997 r., SA/Rz 606/96, Samorząd Terytorialny 1997, nr 11, s. 62).

3. W rozpoznawanej sprawie organ w toku czynności wstępnych, oceniając dopuszczalność wniosku o wznowienie postępowania, stwierdził, że powołana przez skarżącego okoliczność jest nieistotna dla wyniku sprawy w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu. Sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska organów. Stwierdził, że ujawnienie się okoliczności, iż w dacie wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu skarżący legitymował się zezwoleniem na pobyt na terytorium Polski należy uznać za okoliczność spełniającą kryteria z art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. pomimo tego, że w tej dacie skarżący nie odebrał jeszcze karty pobytu. Dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena legalności działalności administracji publicznej jest prawidłowa. Z twierdzeń skarżącego zawartych we wniosku o wznowienie postępowania, w sposób oczywisty można wyprowadzić wniosek o związku przyczynowym pomiędzy wskazaną podstawą wznowienia, a treścią dotychczasowej decyzji. W uzasadnieniu wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego skarżący wskazał, że w toku prowadzonego postępowania organowi wydającemu decyzję o zobowiązaniu do powrotu nie była znana nowa istotna okoliczność, tj., że w dniu 13 lipca 2023 r. uzyskał zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielone decyzją Wojewody Mazowieckiego (dalej: Wojewoda) nr WSC-II-P.6151.24838.2023. Skarżący ponadto wskazał, że w dniu 22 września 2023 r. została mu wydana karta pobytu z terminem ważności do dnia 13 kwietnia 2026 r. W ocenie cudzoziemca, wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych oraz dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., powinno skutkować wznowieniem postępowania administracyjnego, a ostatecznie uchyleniem decyzji w przedmiocie zobowiązania do powrotu i umorzeniem postępowania administracyjnego. Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, że w tej samej dacie zarówno przekroczenia granicy wewnętrznej Schengen z [...] do Polski, jak i wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu (tj. w dniu 20 września 2023 r.) skarżący legitymował się tytułem do pobytu w Polsce (tj. zezwoleniem na pobyt czasowy). W świetle powyższego niezasadne jest stanowisko Komendanta Głównego Straży Granicznej zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że decyzja z 13 lipca 2023 r. dotycząca udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym nie stanowi przesłanki wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Podkreślić należy że z analizy treści decyzji z 20 września 2023 r. wynika, że podstawą jej wydania były ustalenia dotyczące przekroczenia granicy wewnętrznej Schengen z [...] do Polski. Przedstawione we wniosku o wznowienie postępowania okoliczności i dowody mają zatem związek ze sprawą dotyczącą zobowiązania cudzoziemca do powrotu. Z twierdzeń skarżącego zawartych we wniosku o wznowienie postępowania, w sposób oczywisty można zatem wyprowadzić wniosek o związku przyczynowym pomiędzy wskazaną podstawą wznowienia, a treścią dotychczasowej decyzji. W tej sytuacji jako nieprawidłowe należy ocenić stanowisko organu, że wskazana przez skarżącego okoliczność nie stanowi przesłanki wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Za niezasadne należy zatem uznać zarzuty naruszenia art. 145 §1 pkt 5 k.p.a., art. 110 § 1 k.p.a. w zw. z art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach, art. 147 k.p.pa. i art. 149 § 3 k.p.a. oraz art. 151 p.p.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 31 § 2 pkt 2 p.p.s.a.

4. Odnosząc się do wydania w dniu 22 września 2023 r. (tj. po dacie rozstrzygnięcia o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu) cudzoziemcowi przez Wojewodę Mazowieckiego karty pobytu z terminem ważności do dnia 13 kwietnia 2026 r. wskazać należy, że organ słusznie zauważył, iż jest do dokument, który nie istniał w dniu wydawania decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Nie może być zatem podstawą wznowienia postępowania administracyjnego. Świadczy on jednak o opieszałości Wojewody Mazowieckiego i niepodejmowaniu działań przez ponad dwa miesiące po wydaniu decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy. Gdyby Wojewoda niezwłocznie po wydaniu decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy wydał cudzoziemcowi kartę pobytu, to w dniu przeprowadzania kontroli cudzoziemiec posiadałby dokument pobytowy. Nie przesądzając wyniku sprawy, zauważyć należy, że sytuacja pobytowa skarżącego będąca wynikiem wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, w szczególności długości załatwiania przez Wojewodę wniosku strony jest okolicznością, która może mieć znaczenie dla rozpoznania sprawy w przedmiocie zobowiązania do powrotu. O ile karta pobytu nie może być w rozpoznawanej sprawie podstawą wznowienia postępowania administracyjnego, o tyle taką podstawą może być decyzja z 13 lipca 2023 r. o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy oraz okoliczność, że cudzoziemcowi do 20 września 2023 r. nie wydano dokumentu pobytowego.

5. Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo umieścił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wytyczne dla organu dotyczące sposobu załatwienia sprawy po wznowieniu postępowania administracyjnego (pkt 4 uzasadnienia wyroku). Wyjaśnić należy, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy była dopuszczalność wznowienia postępowania administracyjnego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane z przyczyn formalnych. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie kontrolował decyzji kończącej postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, ani decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, lecz postanowienie o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego. Merytoryczna ocena przyczyn wznowienia na tym etapie była niedopuszczalna. Zawarcie wytycznych dotyczących sposobu załatwienia sprawy po wznowieniu postępowania administracyjnego stanowiło naruszenie przepisów postępowania. Naruszenie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji podlegały uchyleniu, gdyż organy błędnie uznały, że okoliczności i dowody wskazane we wniosku o wznowienie postępowania nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, a tym samym nie stanowią przesłanki wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

6. Zamierzonego skutku nie mogą odnieść również zarzuty dotyczące naruszenia art. 302 ust. 1 pk 10 w zw. z art. 23 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 8 k.p.a. Nie można podzielić poglądu organu, że przedstawione przez stronę we wniosku o wznowienie postępowania okoliczności i dowody są nieistotne dla wyniku sprawy w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu. Na poparcie tego stanowiska organ powołał się na pogląd zgodnie z którym legalny pobyt nie może być utożsamiany ze zwolnieniem cudzoziemca z posiadania ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu i pobytu na terytorium Polski. Zauważyć należy, że sądy administracyjne zajmowały się problemem przekroczenia granicy wewnętrznej Unii Europejskiej przez cudzoziemców w trakcie postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (zob. m.in. wyroki NSA z 18 października 2017 r., sygn. akt II OSK 669/17; z 15 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 979/17). W wyrokach tych Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 23 pkt 2 w zw. z art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli, o którym mowa w art. 7 k.p.a. Brak posiadania ważnego dokumentu uprawniającego cudzoziemca do wjazdu i pobytu jako przesłanka wydania decyzji o zobowiązania do powrotu musi być zatem indywidualnie oceniana w realiach konkretnej sprawy. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych należy uznać, że błędne jest stanowisko organu, iż okoliczności podnoszone przez skarżącego są nieistotne dla wyniku sprawy w przedmiocie zobowiązania do powrotu.

7. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 302 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 23 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 307 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie bez znaczenia jest jaki skutek wywołuje zobowiązanie cudzoziemca do powrotu na posiadane przez niego zezwolenie na pobyt czasowy. Przedmiotem kontroli jest postanowienie o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego. Ocena dotyczy tego, czy przesłanką określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może być okoliczność, że w dacie wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu skarżący legitymował się zezwoleniem na pobyt na terytorium Polski.

8. Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 200 oraz w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do oddalenia skargi. Sąd pierwszej instancji uwzględniając skargę prawidłowo zasądził od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz cudzoziemca zwrot kosztów postępowania sądowego.

9. Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W sentencji zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji uchylając postanowienie organu pierwszej instancji pomyłkowo wskazał, że jest to rozstrzygnięcie Placówki Straży Granicznej w Sejnach zamiast Komendanta Placówki Straży Granicznej w Sejnach. Sąd pierwszej instancji wskazał prawidłową datę wydania i numer postanowienia organu pierwszej instancji. Pominięcie słowa Komendant było oczywistą pomyłką pisarską i nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku.

10. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.

Zgodnie z art. 156 § 1 p.p.s.a. Sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Sprostowanie może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 156 § 2 p.p.s.a.). Jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji (art. 156 § 3 p.p.s.a.).

W sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 686/24, błędnie wskazano organ pierwszej instancji jako Placówkę Straży Granicznej w Sejnach. Z akt sprawy wynika, że postanowienie z 11 października 2023 r. zostało wydane przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w Sejnach. Błędne pominiecie słowa Komendant w nazwie organu pierwszej instancji było skutkiem oczywistej omyłki pisarskiej, stąd też konieczne było jej sprostowanie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 156 § 1 i 2 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.