Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 208/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Inne
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 155, art. 216, art. 236, art. 228 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 lipca 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Ł.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 19 kwietnia 2023 r. nr 2001-ICK.5001.4.2023 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia od wezwania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku, stosownie do przepisów art. 62 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813 ze zm.), dalej jako: "ustawa o KAS", na podstawie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej z 16 marca 2023 r., nr 318000-CKZ-3.15001.93.2023.1, wszczął 21 marca 2023 r. wobec Ł. P. (dalej jako: "skarżący") kontrolę celno-skarbową w zakresie przestrzegania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług za miesiące od października do grudnia 2020 r.

Jednocześnie 21 marca 2023 r. Naczelnik doręczył skarżącemu wezwanie z 16 marca 2023 r., nr 318000-CKZ-3.15001.90.2023.2, 318000-CKZ-3.15001.93.2023.2, do przedłożenia dokumentów oraz udzielenia wyjaśnień we wskazanym w wezwaniu zakresie dotyczącym wszczętej kontroli celno-skarbowej. Podstawę prawną wezwania stanowiły przepisy art. 64 ust. 1 pkt 1, pkt 11 i pkt 17, art. 72 ust. 1 pkt 1 i 1a ustawy o KAS oraz art. 155 § 1, art. 189 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.), dalej jako: "o.p.", w zw. z art. 94 ust. 1 pkt. 2 ustawy o KAS.

W związku z ww. wezwaniem skarżący złożył zażalenie w zakresie właściwości organu.

Postanowieniem z 19 kwietnia 2023 r., nr 2001-ICK.5001.4.2023, sprostowanym postanowieniem z 26 maja 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku stwierdził niedopuszczalność zażalenia.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wezwanie nie zawiera cech postanowienia, o którym mowa w art. 216 o.p., na które zgodnie z art. 236 1 o.p. przysługuje zażalenie na wydane postanowienie, gdy ustawa tak stanowi, tj. gdy ustawa przewiduje możliwość zaskarżenia danego postanowienia w drodze zażalenia. Przedmiotowe wezwanie wystosowane w trybie art. 155 o.p. stanowi natomiast czynność materialno-techniczną, dla której przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują zażalenia.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając je w całości, autor skargi zarzucił naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 17 o.p. W oparciu o te zarzuty wniósł o: uwzględnienie skargi i uchylenie skarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie od DIAS w Białymstoku na rzecz podatnika kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że postanowienie zostało wydane na skutek niezrozumienia istoty sprawy i zagadnienia prawnego przez DIAS w Białymstoku i opiera się o art. 61 ustawy o KAS, który zdaniem skarżącego jest niezgodny z Konstytucją.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z 23 czerwca 2023 r. pełnomocnik strony wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.

Postanowieniem z 28 czerwca 2023 r. sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna i podlega oddaleniu.

Istota sporu w niniejszej sprawie koncentruje się wokół dopuszczalności zażalenia na wezwanie do przedłożenia dokumentów i udzielenia organowi wyjaśnień w związku z prowadzoną kontrolą celno-skarbową.

Na wstępie do rozważań skład orzekający zauważa, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który pozostaje bez znaczenia dla niniejszej sprawy). Oznacza to m.in., że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, przytoczonymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (por. uchwała NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09; powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasygnalizowanie tej kwestii jest o tyle istotne, że treść skargi i podniesione w niej zarzuty zasadniczo nie odnoszą się do zaskarżonego rozstrzygnięcia, co oczywiście nie niweczy obowiązku sądu do skontrolowania zaskarżonego postanowienia w pełnym zakresie jego zgodności z prawem.

Zgodnie z art. 239 o.p. w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 16. Zażalenia – do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W myśl natomiast art. 228 § 1 o.p., organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia: 1) niedopuszczalność odwołania; 2) uchybienie terminowi do wniesienia odwołania; 3) pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia warunków wynikających z art. 222. Przy czym postanowienia w ww. sprawach są ostateczne (§ 2).

W realiach niniejszej sprawy mamy do czynienia z pierwszą z wymienionych w art. 228 § 1 o.p sytuacji, tj. niedopuszczalnością odwołania (zażalenia).

Sporne wezwanie z 16 marca 2023 r. wydane zostało w oparciu o treść art. 155 § 1 o.p., zgodnie z którym organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań, przedłożenia dokumentów lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy. Ordynacja podatkowa nie określa wprost charakteru prawnego wezwania. Przyjmuje się, że jest to czynność procesowa pomocnicza, techniczna, cechująca się władczością oraz jednostronnością. Wezwanie jest swoistym nakazem, który może być skierowany do bliżej nieokreślonego kręgu osób. Jest ono instrumentem umożliwiającym wypełnianie zadań przez organy podatkowe, służy porozumiewaniu się organów urzędowych ze stronami postępowania (por. R. Hauser, art. 155 [w:] S. Babiarz, B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski, R. Hauser, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, Warszawa 2019).

W literaturze przedmiotu wskazuje się, że niedopuszczalność odwołania może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy odwołanie wniesione zostanie przez osobę niebędącą stroną postępowania podatkowego. W drugiej grupie przyczyn niedopuszczalności odwołania znajdują się przypadki, w których w ogóle nie występuje przedmiot orzekania (por. S. Presnarowicz, art. 228 [w:] Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2023). W rozumieniu o.p. odwołanie stanowi jeden ze środków prawnych, który umożliwia weryfikację decyzji podatkowych. Powołana ustawa nie zawiera unormowań dopuszczających wniesienie odwołania od aktów niestanowiących decyzji lub od innych czynności organów podatkowych. Organ podatkowy zatem – w wypadku wniesienia odwołania od takich aktów lub czynności – powinien stwierdzić w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania (art. 228 § 1 pkt 1 o.p.), a jeżeli takiego postanowienia nie wydał, powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego (art. 233 § 1 pkt 3 o.p.) (zob. uchwała składu 5 sędziów NSA w Warszawie z 28 października 2002 r., FPK 6/02).

Odpowiednio więc, w sytuacji gdy skarżący złożył zażalenie na wezwanie z 16 marca 2023 r., organ obowiązany był do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia, co zgodnie z prawem uczynił w zaskarżonym do sądu postanowieniu.

Na marginesie jedynie należy zauważyć, że nawet jeśli organ wydałby wezwanie w formie procesowej postanowienia, to nie oznacza to, że wówczas przysługiwałoby na nie zażalenie. Nie przewiduje tego bowiem żaden przepis prawa (zob. art. 236 § 1 o.p.). Takie postanowienie mogłoby ewentualnie być zaskarżone w odwołaniu od decyzji, co wynika z art. 237 ww. ustawy (por. wyrok WSA w Kielcach z 17 lutego 2022 r., I SA/Ke 624/2).

Podkreślić przy tym trzeba, w kontekście treści skargi, że postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia ma charakter jedynie formalny. W takim przypadku kontrola sądu administracyjnego ogranicza się do zbadania zgodności z prawem formalnego aktu. Tym samym zarzuty formułowane w skardze (jak też częściowo w piśmie procesowym z 23 czerwca 2023 r., zawierającym wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia), dotyczące kwestii podatkowych - na etapie badania zasadności niedopuszczalności zażalenia - nie mogą być poddane ocenie organu ani też nie mogą być przedmiotem oceny sądu. Strona wszelkie zarzuty i argumentację odnośnie zobowiązania podatkowego będzie mogła przedstawić w odwołaniu od decyzji merytorycznej. Niemniej przypomnieć należy, że organy podatkowe nie mają kompetencji do badania zgodności przepisów prawa podatkowego z Konstytucją; dokonują one jedynie wykładni przepisów prawa, które nie zostały uchylone (zob. wyrok 7 sędziów NSA w Warszawie z 25 czerwca 2012 r., I FPS 4/12). Także i z tego powodu poza zakresem kontroli pozostawała kwestia właściwości organów kontroli celno-skarbowej, wyznaczona przez art. 61 ustawy o KAS.

Podsumowując, sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie zasadności zarzutów podniesionych w skardze, jak też innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Postanowienie organu znajduje oparcie w przepisach i jest poprawne.

Z uwagi na powyższe sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 p.p.s.a.