Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 233/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c; art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 136 ust.3; art. 4 pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 51 ust.2 pkt 3
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 136; art. 138 par.1 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 października 2018 r. sprawy ze skargi W.F., B. L., M. B., G. S., S.P., K. P., T. S, A. B., H. J., W.P. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy pkt I decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr: [...]; II. w pozostałej części skargę oddala; III. zasądza od Wojewody na rzecz W. F., B. L., M. B., G. S., S. P., K. P., T. S., A. B., H. J., W.P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Lu [...]

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] listopada 2017 r. na mocy której odmówiono zwrotu nieruchomości oznaczonej uprzednio jako działka nr [...], wywłaszczonej decyzją z-cy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...] sierpnia 1987 r. położonej w L. przy ul. [...], wchodzącej w obszar działki ewidencyjnej nr [...] (obr. [...], ark. [...]), oznaczonej w dokumentacji geodezyjno- prawnej jako projektowana działka nr [...] oraz umorzono postępowanie w zakresie zwrotu nieruchomości stanowiącej aktualną działkę ewidencyjną nr [...] (obr. [...], ark. [...]), a także nieruchomości oznaczonej uprzednio jako działka nr [...], wchodzącej w obszar aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. [...], ark. [...]).

W uzasadnieniu podano, że decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 1974 r. na wniosek Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w L. w trybie przepisów ustawy z dnia [...] marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10, poz. 64) wywłaszczono na rzecz Państwa między innymi nieruchomość położoną w L. - T., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 1422 m. Jako właścicieli (posiadaczy) nieruchomości wykazano spadkobierców A. P. tj. M. P., K. P., S. P., R. P., H. S., S. P., J. F., W. F. i B. S.. Wywłaszczenie nastąpiło zgodnie z lokalizacją budowy bazy [...]. Wywłaszczona działka wchodzi obecnie w obszar ewidencyjnych nr: [...], (obr. [...], ark[...]), [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (obr. [...], ark. [...]). Według operatu geodezyjno - prawnego sporządzonego dla celów rozliczeniowych przyjętego do Państwowego Zasobu Geodezyjno – Kartograficznego prowadzonego przez Prezydenta Miasta L. w dniu [...] lutego 2017r. wspomniana nieruchomość została oznaczona jako działki rozliczeniowe nr: [...] o pow. 15 m" w obszarze działki ewidencyjnej nr [...] [...] o pow. 436 m2 w obszarze działki ewidencyjnej nr [...], [...] o pow. 34 m2 w obszarze działki ewidencyjnej nr [...], [...] o pow. 99 nr w obszarze ewidencyjnej działki nr [...], [...] o pow. 99 m2 w obszarze ewidencyjnej działki nr [...], [...] o pow. 324 m2 w obszarze ewidencyjnej działki nr [...], [...] o pow. 415 m2 w obrębie działki ewidencyjnej nr [...].

Z kolei decyzją z-cy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...] sierpnia 1987 r. na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2, art. 51 ust. 1, art. 53 ust. 1, art. 56 i 58 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22 z 1985 r. poz. 99) została wywłaszczona na rzecz Państwa nieruchomość położona w L. w dzielnicy Zadębie, oznaczona jako działka nr [...] o pow. 321 nr. Jako współwładających działką wymieniono S. P., G. S., R. P., K. P., B. S., W. P., J. F. i W. F.. Decyzją nie zostało ustalone odszkodowanie, lecz w punkcie V tej decyzji orzeczono, że wypłata ustalonego odszkodowania nastąpi po przedłożeniu prawomocnego tytułu własności nieruchomości. Wywłaszczenie nastąpiło zgodnie z lokalizacją bazy remontowo-budowlanej. Działka [...] obejmuje obecnie część działki nr [...], stanowiącą własność Skarbu Państwa - A. W., a według wspomnianego już operatu geodezyjno - prawnego została oznaczona jako działka [...].

Wnioskiem z dnia [...] września 2015 r. W. F. działając w imieniu własnym oraz pozostałych spadkobierców A. P. wystąpił do Prezydenta Miasta L. o zwrot nieruchomości stanowiącej dawne działki nr [...] i [...], położonej w L. przy ul. [...]. W piśmie z dnia [...] września 2015 r. wnioskodawca wskazał, że jego wniosek dotyczy działki nr [...], części działek nr [...] i nr [...], które uległy wydzieleniu z działek nr [...] i [...]. Do pisma załączył mapę z zaznaczoną nieruchomością wnioskowaną do zwrotu. Ponadto w piśmie z dnia [...] października 2015 r. wnioskodawca poinformował, że byli właściciele wywłaszczonej nieruchomości i niektórzy z ich spadkobierców tj. B. G., A. P., M. P., K. P., R. P., S. P., H. S., i J. F. nie żyją. Wskazał także, że dokumentem potwierdzającym prawo własności wywłaszczonej nieruchomości jest postanowienie Sądu Powiatowego w L. z dnia [...] listopada 1969 r. sygn. akt II Ns [...] wraz z uzasadnieniem. Następnie przy piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. W. F. złożył do akt sprawy upoważnienia do reprezentowania w sprawie o zwrot ww. nieruchomości udzielone mu przez: T. S., G. S., W. A. P., K. P., M. B. i A. B.. W piśmie złożonym [...] maja 2017r. W. F. stwierdził, że podtrzymuje wniosek o zwrot działek oznaczonych obecnie nr. [...], [...] oraz [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017r. Prezydent Miasta L. wyłączył do odrębnego postępowania wniosek o zwrot wywłaszczonej działki nr [...]. Odmawiając natomiast zwrotu dawnej działki [...], obecnie jako projektowana działka [...], organ wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147, z późn. zm.) zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, może żądać jedynie poprzedni właściciel lub jego spadkobierca. Definicję poprzedniego właściciela podaje art. 4 pkt 4 ustawy, stanowiąc, iż należy przez to rozumieć osobę, która pozbawiona była prawa własności nieruchomości. O legitymacji do wystąpienia z roszczeniem przesądza posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości wywłaszczonej. Tymczasem w toku postępowania wnioskodawcy nie wykazali, aby byli właścicielami nieruchomości oznaczonej jako dawna działka [...]. Mimo wezwań, nie przedstawili dokumentów potwierdzających prawo własności osób pierwotnie władających nieruchomością, także w decyzji wywłaszczeniowej nie ustalono stanu hipotecznego gruntu. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. Dyrektor Wydziału Geodezji Urzędu Miasta L. stwierdził, że nie posiada dokumentów do ustalenia stanu prawnego dawnych działek nr: [...], [...] i [...]. Własności nieruchomości nie potwierdziły także nadesłane z Archiwum L. Urzędu Wojewódzkiego w L. przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r., rejestr szacunkowy z dnia [...] lutego 1974 r., pismo Miejskiej Rady Narodowej z dnia [...] maja 1972 r., opinie biegłego z dnia [...] czerwca 1873 r. i notatka z rokowań o dobrowolne odstąpienie nieruchomości z dnia [...] kwietnia 1973 r. Z protokołów rozpraw, jakie miały miejsce [...] lutego 1987 r. i [...] marca 1987 r., w której uczestniczył W. F. i S. P. wynika natomiast, że władający nie posiadają aktu własności działki nr [...]. W. F. stwierdził, że jedynym dokumentem potwierdzającym prawo własności działki jest postanowienie Sądu powiatowego w L. z dnia [...] listopada 1969 r. sygn. akt II Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym w dniu [...] grudnia 1901 r. B. G..

Organ zaznaczył ponadto, że wnioskodawcy nie złożyli postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia po osobach wywłaszczonych. Z postanowienia Sądu Powiatowego w L. z dnia [...] listopada 1969 r. sygn. akt II Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po B. G. wynika, że spadek nabyli M. M., A. W., K. K. i A. P. po [...] części, natomiast prawo do dziedziczenia gospodarstwa rolnego położonego w L. w części przypadającej zmarłej w dniu [...] maja 1954 r. A. P. uzyskali: M. P. w [...] cz., K. P. w [...] cz., H. S. [...] cz., R. P. w [...] cz., S. P. w [...] cz., W. F. w [...] cz., J. F. w [...] cz., B. P. w [...] cz. i S. P. w [...] cz. Z postanowienia nie wynika jednak, że dawna działka [...] wchodziła w skład gospodarstwa rolnego.

Uzasadniając decyzję w części dotyczącej umorzenie postępowania o zwrot działki [...] i działki [...] organ stwierdził z kolei, że działki te nie były przedmiotem wywłaszczenia. Zgodnie z aktualną informacją z rejestru gruntów działka nr [...] stanowi własność A. B., A. K. i E. S.. Z kolei działka nr [...] znajduje się we współwładaniu J. F., W. F., K. P., R. P., S. P., W. P., B. R., G. S.. Dla działki nr [...] nie jest prowadzona księga wieczysta. Na podstawie odpisów skróconych aktów zgonu organ ustalił, że S. P. zmarł w dniu [...] lipca 1995 r., W. P. zmarła w dniu [...] marca 1987 r., K. P. zmarł w dniu [...] lutego 1994 r., J. F. zmarł w dniu [...] kwietnia 1993 r., a R. P. zmarł w dniu [...] czerwca 2001 r.

Po rozpoznaniu odwołania W. F., T. S., M. B., G. S., W. P., K. P. i A. B. Wojewoda decyzją z dnia [...] stycznia 2018r. decyzję Prezydenta Miasta L. utrzymał w mocy. Również organ odwoławczy podzielił stanowisko, według którego zwrot wywłaszczonej nieruchomości może nastąpić tylko na rzecz byłego właściciela lub jego spadkobiercy, co jasno wynika z treści wspomnianego już art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Z dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie, w tym z decyzji z-cy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...] sierpnia 1987 r. o wywłaszczeniu dawnej działki nr [...], wynika, że wymienieni w tej decyzji współwładający: S. P., G. S., R. P., K. P., B. S., W. P., J. F. i W. F., w dacie wydania tej decyzji nie posiadali tytułu własności do nieruchomości. W konsekwencji tego nie otrzymali również za tę nieruchomość odszkodowania, bowiem odszkodowanie za ww. grunt przysługiwało jedynie właścicielowi. O tym fakcie świadczy zapis w punkcie V i VI ww. decyzji, zgodnie z którym wypłata ustalonego odszkodowania nastąpi po przedłożeniu prawomocnego tytułu własności nieruchomości, zaś po upływie terminu określonego w punkcie IV decyzji tj. po upływie 30 dni, w którym decyzja stanie się ostateczna, kwotę odszkodowania należy w całości przekazać do depozytu sądowego. Zdaniem Wojewody fakt ten potwierdzają również sami wnioskodawcy, podnosząc w odwołaniu, iż odszkodowania nie otrzymali. Ponadto pomimo wielokrotnego wezwania organu I instancji o dostarczenie tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości, wnioskodawcy takiego dokumentu nie dostarczyli. Badając archiwalną dokumentację wywłaszczeniową, jak również akta ksiąg wieczystych, organ nie odnalazł takiego dokumentu. Wnioskodawcy nie dostarczyli również postanowień stwierdzających spadek po zmarłych osobach wykazanych w decyzji wywłaszczeniowej. W ocenie organu tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości nie stanowi postanowienie Sądu Powiatowego w L. z dnia [...] listopada 1969 r. sygn. akt II Ns [...]. Zdaniem Wojewody prawidłowe jest także umorzenie postepowania co do zwrotu działek nr [...] i [...] (obr. [...], ark[...]), skoro w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że nie zostały one wywłaszczone. Z analizy sporządzonej w niniejszym postępowaniu dokumentacji geodezyjno-prawnej wynika, że wywłaszczona dawna działka nr [...] nie wchodzi w obszar aktualnej działki ewidencyjnej nr [...], która to działka zgodnie z informacją z ewidencji gruntów oraz odpisem z księgi wieczystej KW [...], stanowi własność osób fizycznych (trzecich). Natomiast zgodnie z wykazem zmian gruntowych z dnia [...] grudnia 1986 r., sporządzonym do celów wywłaszczenia, dawna działka nr [...] o pow. 709 m2, której jako władających wymieniono M. P., s-ców W. P., B. F., K. P., S. P., H. S. i Z. P., została podzielona na działki nr [...] o pow. 388 m2 i nr [...] o pow. 321 m2, która została wywłaszczona decyzją z dnia [...] sierpnia 1987 r.. Działka nr [...] pozostała poza wywłaszczeniem i zgodnie z aktualną informacją z ewidencji gruntów pozostaje we współwładaniu: J. F., W. F., K. P., R. P., S. P., W. P., B. R. i G. S.. Dla działki tej nie została założona księga wieczysta.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. F., B. L., T. S., M. B., G. S., W. P., K. P., A. B., H. J. i S. P. zarzucili decyzji Wojewody, że w pewnym sensie akceptuje bezprawie i toleruje brak wszelkiej sprawiedliwości przez urzędników, którzy nie zadali sobie trudu cokolwiek wyjaśnić. Zdaniem skarżących ich prawo własności określa testament B. G., który nadaje prawo nabycia jego córkom m.in. ich babci A. P.. Brak aktu własności należy natomiast tłumaczyć tym, że w XIX wieku nabycie własności regulował Imperator Car Rosji, który ukazem nadał prawo własności setkom tysięcy polskich rolników, w tym B. G.. Prawo to było zawsze respektowane i nikt tej własności nie kwestionował. Skarżący zaznaczyli, że prawo własności nadaje także niezbywalne prawo zasiedzenia po trzydziestu latach użytkowania. W tym przypadku było to ponad 100 lat i praw nabytych nikt nie kwestionował, dlatego nikt nie występował o prawo własności. Skarżący zaprzeczyli, aby nie zostało wypłacone odszkodowanie za działkę [...]. Organ chciał je wypłacić, jednak nie zostało przyjęte z uwagi na jego wysokość. Miało zatem zostać złożone do depozytu sądowego. Kwestia ta nie była w ogóle rozpatrywana. Zdaniem skarżących wszelkie dokumenty związane z wywłaszczeniem posiada Urząd Miasta, a jeśli nie może ich odnaleźć to świadczy o bałaganie. Mimo, że od początku było wiadomym, że nie ma możliwości odnalezienia aktu własności, nigdy nie stwierdzono niezasadności podnoszonych argumentów. Bez tego dokumentu wszelkie zaś działania były bezprawne i nie powinny mieć miejsca. W mniemaniu skarżących organ powinien także wyjaśnić status działki [...] z której wywłaszczył jej część o powierzchni 1422m˛. Ostatecznie stwierdzili, że domagają się zwrotu działki o powierzchni 321m ˛, działki zamiennej o powierzchni 1422m˛ i wypłaty odszkodowania za bezprawne korzystanie od 1974r.

Odpowiadając na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim zaznaczyć trzeba, że nie ma podstaw wniosek skarżących dotyczący zmiany zaskarżonej decyzji i orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości lub przyznania nieruchomości zamiennej i wypłacie odszkodowania z tytułu bezprawnego, w ich mniemaniu korzystania, z nieruchomości. Należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017r. poz. 2188) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Oznacza to, że jego zadaniem jest ustalenie, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym i znajdujący się w przedstawionych sądowi aktach sprawy materiał dowodowy jest pełny, czy został prawidłowo oceniony i czy jest wystarczający do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej. Sądy administracyjne nie zastępują, ani też nie uzupełniają działania organów administracji publicznej, nie mogą zatem zmienić zaskarżonej decyzji i decydować o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości lub przyznaniu nieruchomości zamiennej, jak chcą skarżący, kwestie te podlegają wyłącznej kompetencji odpowiednich organów administracji publicznej, czy w sprawie wypłaty odszkodowania z tytułu domniemanego bezprawnego korzystania z nieruchomości do sądów powszechnych. Bezzasadne są również te zarzuty skargi, które dotyczą wywłaszczonej działki o nr ewidencyjnym [...], sprawa bowiem wniosku o jej zwrot została postanowieniem Prezydenta Miasta L. z dnia [...] sierpnia 2017r. wyłączona do odrębnego postępowania i nie była przedmiotem zaskarżonej decyzji.

Zgodzić należy się z organami rozpoznającymi sprawę, że wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości powinien zostać rozpoznany na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U z 2018r. poz. 121) skoro został złożony [...] września 2015 r. a więc już po jej wejściu w życie. Nawet, jeśli zważyć, że wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości o byłym nr ewidencyjnym [...] został po raz pierwszy złożony już [...] września 1991r. i powtórzony [...] stycznia 2000r., to również zastosowanie miałyby przepisy ustawy z 1997r. a to z mocy jej art. 233, według którego sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Z treści wniosku z [...] stycznia 2000r. wynika, że sprawa zwrotu działki nadal nie została załatwiona, z kolei we wniosku z [...] września 2015r. stwierdzono, że sprawa zwrotu nie została załatwiona także po złożeniu wniosku z [...] stycznia 2000r. W piśmie z dnia [...] września 2015r. Prezydent Miasta L. podał jednak, że pismem z dnia [...] marca 2000 r W. F. został wezwany do jego uzupełnienia, a po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu, wniosek pozostawiono bez rozpoznania, co oznacza, ze sprawa została zakończona już wówczas bez merytorycznego rozstrzygnięcia. Stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami zwrot nieruchomości wywłaszczonej może nastąpić tylko i wyłącznie na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy. Pozostałe osoby pozbawione praw rzeczowych lub posiadania nie są zatem uprawnione do wystąpienia z wnioskiem o zwrot nieruchomości w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 4 ustawy przez poprzedniego właściciela należy rozumieć osobę, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego na podstawie innych tytułów. Tym samym z wnioskiem o zwrot nieruchomości nie może wystąpić samoistny posiadacz, co potwierdza powołany w decyzji Prezydenta Miasta L. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2001r. (I SA 1789/99 ). Ochrona posiadania ma charakter wyłącznie roszczeń cywilnoprawnych i nie jest realizowana obecnie w ramach prawa publicznego. Słusznie zatem uważają organy rozpoznające sprawę, że brak wykazania się prawem własności wyklucza możliwość orzeczenia zwrotu, bez rozważenia czy w sprawie w ogóle zachodzą przesłanki skutecznego jego dochodzenia. Równie zasadny jest wniosek, że w sprawie nie zostało dotychczas wykazane, aby skarżący posiadali prawo własności przedmiotowej nieruchomości. Trafnie zauważono, że wymienieni w decyzji z dnia [...] września 1987r. S. P., G. S., R. P., K. P., B. S., W. P. , J. F. i W. F. opisani zostali jedynie jako współwładający nieruchomością. Tytuł własności skarżących nie został potwierdzony w dokumentach uzyskanych przez organ I instancji. Z protokołu rozprawy wywłaszczeniowo – odszkodowawczej, jaka miała miejsce [...] lutego 1987r. z udziałem S. P. wynika natomiast, że potwierdził on brak tytułu własności do działek [...] i [...] o powierzchni 709m˛. Stan ten został powtórzony w protokole kolejnej rozprawy wywłaszczeniowo – odszkodowawczej, jaka miała miejsce [...] marca 1987r. tym razem z udziałem S. P. i W. F., z której jednoznacznie wynika, że do wywłaszczanej działki nr [...] o powierzchni 321m˛ nie mają tytułu własności. W piśmie z dnia [...] maja 2016r. Zastępca Dyrektora Wydziału Gospodarowania Mieniem Urzędu Miasta L. wyjaśnił, że działka o nr [...] powstała z podziału działki [...] na działki o nr [...] i [...]. Nie ustalono jednak właścicieli działki [...]. Potwierdza to wykaz zmian gruntowych z [...] grudnia 2012r., gdzie jako władających działką [...] wskazano M. P. jej spadkobiercę W. P., B. F., K. P., S. P., H. S. i Z. P.. Dokonany podział widoczny jest na mapie gruntów przeznaczonych do Wojskowych Zakładów Remontowych w L.. Co więcej, na brak tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości wskazywał wielokrotnie W. F. w składanych w toku postępowania pismach podnosząc bezprawność dokonanego wywłaszczenia właśnie z uwagi na nieustalenie stanu prawnego. Już w piśmie z dnia [...] grudnia 2015r. skarżący zwracał uwagę, że nie można przejmować niczego na co prawdopodobnie nie ma aktu własności, natomiast należało przeprowadzić postępowanie sądowe, nadające prawo własności spadkobiercom, która i tak była nabyta od 100 lat. Powyższą tezę powtórzył w kolejnym piśmie z dnia [...] lutego 2016r., przekonując, że wszelkie działania i decyzje winny być unieważnione, skoro bez aktualnego aktu własności nie było podstaw do zaboru mienia. Trzeba przy tym podkreślić, że wbrew jego mniemaniu, artykułowanemu w toku postępowania, nie ma żadnych podstaw, aby za stosowny tytuł własności uznać postanowienie Sądu Powiatowego w L. z dnia [...] listopada 1969r. ( II Ns [...] ) o stwierdzeniu nabycia spadku po B. G.. Stwierdzenie nabycia spadku stanowi bowiem jedynie domniemanie, że osoba która takie stwierdzenie uzyskała jest spadkobiercą (art. 1025 par. 2 Kc) i ma charakter tylko deklaratywny. W myśl art. 1027 kc stwierdzenie nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia są niezbędne spadkobiercy dla udowodnienia swoich praw wynikających z dziedziczenia względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia. Akty te nie kreują jednak żadnego prawa własności, jak uważa skarżący. Podzielając stanowisko organów, przypomnieć jednak należy, że stosownie do art. 51 ust.2 pkt.3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22 z 1985 r. poz. 99) do wniosku o wywłaszczenie należało dołączyć poświadczony odpis z księgi wieczystej, stwierdzający prawo własności nieruchomości oraz istniejące na nieruchomości obciążenia albo, jeżeli nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej, poświadczony odpis dokumentu ze zbioru dokumentów, stwierdzający prawo własności nieruchomości oraz istniejące obciążenia, lub 4) zaświadczenie właściwego państwowego biura notarialnego stwierdzające, że nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej i nie jest dla niej prowadzony zbiór dokumentów, oraz wyciąg z ewidencji gruntów i budynków stwierdzający, w czyim posiadaniu znajduje się nieruchomość. Z akt nie sposób wywieść, jakie dokumenty zostały złożone wraz z wnioskiem Urzędu Miejskiego w L. o wywłaszczenie przedmiotowej działki. Z pewnością ich ogląd mógł być pomocny dla potwierdzenia stanowiska organów i pomocny dla usunięcia wątpliwości, zgłaszanych przez skarżących. Wątpliwości wynikają również z tego, że według sporządzonego [...] lutego 2017r. przez biegłego geodetę operatu technicznego z wykonania dokumentacji do zwrotu nieruchomości, działka nr [...] została objęta obecną działką [...] o powierzchni 1,0543ha, dla której, według informacji z rejestru gruntów, prowadzona jest księga wieczysta i zbiór dokumentów. Z tej właśnie działki wyłączono działkę [...] o powierzchni 0,0321m˛ przeznaczona do zwrotu. Według decyzji Prezydenta Miasta L. z [...] marca 2003r. działka [...] położona przy ulicy [...] została podzielona na działki o nr [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 22677m˛. Z decyzji wynika, że działka miała założona księgę wieczystą Kw nr [...]. Kolejną decyzją z dnia [...] listopada 2016r. dokonano podziału działki [...] na działki o nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,9431 ha, a decyzją z dnia [...] stycznia 2007r. dokonano dalszego podziału działki [...] ( 1,6758ha ) na działki [...],[...] i [...] ( ta ostatnia o powierzchni 1,0543ha ). Według pisma Sadu Rejonowego L. W. w L. z siedzibą w Ś. V Wydział Ksiąg Wieczystych, adresowanego do Państwowego Biura Notarialnego w L. działka nr [...] powstała m.in. z działki nr [...]. Z pisma wynika, że dotyczy wniosku o wyłączenie z księgi wieczystej nr [...] terenu o powierzchni 6,9211 ha i urządzenie dla odłączonego terenu nowej księgi wieczystej. Chodzi o nowo powstałe działki nr [...] Z pisma wynika także, że dla działki [...] [...] kwietnia 1988r. WGGG złożył wniosek o założenie księgi wieczystej. Można zatem sądzić, że dla działki [...] była założona księga wieczysta. Wspomniane okoliczności nie były przez organy badane. Organ odwoławczy w ramach art. 136 kpa ustali zatem, czy w aktach wywłaszczeniowych znajduje się wniosek o wywłaszczenie przedmiotowej działki i jakie dokumenty zostały do niego dołączone, chodzi zwłaszcza o wspomniane już zaświadczenie właściwego państwowego biura notarialnego. Z akt wynika bowiem, że nie został on przedstawiony wraz z decyzją wywłaszczeniową i innymi dokumentami wywłaszczeniowymi. Sprawdzi ponadto, kto został ujawniony w księdze wieczystej prowadzonej dla działki nr [...] oraz sprawdzi treść wspomnianego wniosku z dnia [...] kwietnia 1988r. i jaki był jego efekt. Na podstawie uzyskanych informacji zweryfikuje następnie dotychczasowe ustalenia.

Rację ma także organ, wskazując na konieczność wykazania tytułu do występowania jako strona w postępowaniu o zwrot nieruchomości postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku. Należy wyjaśnić, że w myśl art. 1025 § 2 kc, domniemywa się, że spadkobiercą jest osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku. Do czasu uzyskania stwierdzenia nabycia spadku nie ma więc podstaw do traktowania jakiejkolwiek osoby jako spadkobiercy. Jak już wspomniano, stwierdzenie nabycia spadku następuje w drodze postanowienia sądu powszechnego (art. 627 kpc oraz art. 669 kpc ) lub aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza (art.95a ustawy z dnia [...] lutego 1991 r. - Prawo o notariacie). Z powołanych przepisów wynika, że kwestia następstwa prawnego w drodze spadkobrania podlega rozstrzygnięciu przez sąd powszechny lub ustaleniu przez notariusza. Organ administracji nie mógł zatem we własnym zakresie ustalić tej okoliczności, na podstawie przede wszystkim oświadczeń W. F.. Powyższe stanowisko potwierdził także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 kwietnia 2016 r. ( I OSK 1577/15 opubl. w CBOSA ) w którym wyjaśnił, że niedopuszczalne jest przyjmowanie domniemania posiadania interesu prawnego w sprawie przy braku dokumentu stwierdzającego nabycie spadku (prawomocnego postanowienia sądu powszechnego lub aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza), bowiem ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie może orzekać w materii należącej do kognicji sądów powszechnych. Dopiero wykazanie następstwa prawnego prawomocnym postanowieniem sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktem poświadczenia dziedziczenia przez notariusza jest podstawą dla przyjęcia istnienia legitymacji do bycia stroną postępowania. W przypadku ustalenia przez organ prowadzący postępowanie braku u danej osoby aspirującej do uczestniczenia w postępowaniu w charakterze strony interesu prawnego obowiązany jest on, w zależności od etapu postępowania, odmówić jego wszczęcia na mocy art. 61a § 1 kpa (gdyby żądanie pochodziło od takiej osoby) albo umorzyć postępowanie w pierwszej instancji na podstawie art. 105 § 1 kpa (w sytuacji ustalenia takiej okoliczności w toku prowadzonego przez siebie postępowania). Natomiast jeżeli doszło do zainicjowania postępowania odwoławczego przez osobę nie mającą statusu strony postępowania, wówczas organ odwoławczy obowiązany jest je umorzyć na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r. sygn. OPS 16/98; wyrok NSA z 18 maja 2012 r. sygn. I OSK 1091/12 opubl. w CBOSA). W myśl bowiem art. 127 § 1 kpa, odwołanie może wnieść jedynie strona postępowania. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy zastosuje się do tych uwag.

Nie ma podstaw do kwestionowania zaskarżonej decyzji w zakresie umorzenia postępowania dotyczącego zwrotu działki [...] i [...]. W świetle orzecznictwa nie budzi wątpliwości, że art. 105 § 1 kpa ma zastosowanie w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 wrzesnia 2010r. ( II OSK 1393/09 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ) wyjaśnił, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Umorzenie postępowania administracyjnego stanowi zatem orzeczenie formalne, kończące postępowanie, bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. W sprawie nie ulega wątpliwości, że działki [...] i [...] nie były przedmiotem wywłaszczenia. Jak już wspomniano, działki [...] i [...] powstały w wyniku podziału działki [...]. Tylko ta ostatnia została wywłaszczona decyzją z dnia [...] sierpnia 1987 r. Według danych z rejestru gruntów działka nr [...] znajduje się w we władaniu J. F., W. F., K. P., R. P., S. P., W. P., B. R. i G. S.. Nigdy zresztą wcześniej nie było to kwestionowane. Sami skarżący w skardze wskazywali, że po wywłaszczeniu części działki, pozostała część jest w nadal w ich dyspozycji. Z kolei działka nr [...] położona przy ulicy [...] stanowi, według rejestru gruntów własność osób fizycznych. Sporządzony w sprawie operat techniczny wskazuje natomiast, że nie była ona objęta wywłaszczanymi działkami [...] lub [...]. W efekcie nie mogły być przedmiotem orzekania o ich zwrocie, co czyniło postępowanie w tym zakresie bezprzedmiotowym.

Z powyższego względu na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit. c ) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2018r. poz. 1302 ) uchylono zaskarżoną decyzję w części utrzymującej rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta L. dotyczącej odmowy zwrotu działki o numerze [...]. W pozostałej części na podstawie art. 151 powołanej ustawy skargę należało oddalić. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 wspomnianej ustawy. Obejmują one zwrot wpisu od skargi w kwocie 200 złotych.