Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 522/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art, 54 par. 1, par. 2, art. 79 par. 1 , par. 2, par. 4
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

| Sygn. akt I SA/Kr 522/24 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 grudnia 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz, Sędziowie: WSA Inga Gołowska, WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w dniu 18 grudnia 2024 r., sprawy ze skargi M. B., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, z dnia 15 kwietnia 2024 r. nr SKO.EA/418/31/2024,, w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną,, , , skargę oddala., , , ,


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2024r., nr SKO.EA/418/31/2024 utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 31 stycznia 2024r., nr EW-01.3160.2.2.2024.MP, mocą którego oddalono skargę M. B. (dalej: "zobowiązany", "skarżący") na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, tj. zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie z dnia 5 grudnia 2023r., nr EW- 03.3160.51124.2023.JK, z powodu braku podstaw do zakwestionowania zaskarżonej czynności egzekucyjnej.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Postanowieniem Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 31 stycznia 2024r., nr EW-01.3160.2.2.2024.MP, orzeczono o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, tj. zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie z dnia 5 grudnia 2023r., nr EW-03.3160.51124.2023.JK, z powodu braku podstaw do zakwestionowania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W dniu 8 stycznia 2024r. zobowiązany złożył pismo zatytułowane skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, tj. zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS Oddział w Krakowie z dnia 5 grudnia 2023r. W treści pisma zakwestionował dokonane czynności z uwagi na ich działanie z naruszeniem przepisów prawa. Powyższe pismo Prezydent Miasta Krakowa potraktował, jako skargę na czynność egzekucyjną złożoną w trybie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 poz. 2505, dalej: "u.p.e.a."). Prezydent wyjaśnił, że z uwagi na złożone przez ww. zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji z tytułu wykonawczego z dnia 28 listopada 2023r., nr [...], postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. Następnie przywołano przepis art. 54 u.p.e.a. oraz wyjaśniono, że w skardze na czynności egzekucyjne mogą być podnoszone wyłącznie kwestie dotyczące prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego w świetle przepisów regulujących sposób i formę prowadzenia czynności egzekucyjnych. Wyjaśniono, że rozpatrując skargę zobowiązanego, organ egzekucyjny ocenia jedynie czynność egzekucyjną - badając czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny działał zgodnie z przepisami prawa. Opisano zastosowanie środka egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej, jakim jest zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. W kontekście powyższego przeanalizowano prawidłowość działań, podjętych przez organ egzekucyjny przy zastosowaniu środka w egzekucji należności pieniężnej, jakim było zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS na podstawie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z dnia 5 grudnia 2023r., nr EW-03.3160.51124.2023.JK. W dalszej części uzasadnienia Prezydent wyjaśnił, że powiadomił zobowiązanego o dokonaniu czynności egzekucyjnej doręczając mu w dniu 2 stycznia 2024r. zawiadomienie z dnia 5 grudnia 2023r., nr EW-03.3160.51124.2023.JK o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS wraz z tytułem wykonawczym z dnia 28 listopada 2023r. Przywołano przepisy regulujące wszczęcie egzekucji stwierdzając, że została ona skutecznie wszczęta wobec ww. Mając na uwadze przytoczone przepisy prawa oraz zaistniały w sprawie stan faktyczny stwierdzono, że zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS na podstawie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności nastąpiło zgodnie z prawem, a więc skarga zobowiązanego powinna być oddalona.

Na ww. postanowienie zażalenie w ustawowym terminie złożył zobowiązany, który w treści zażalenia wskazał na czynności dokonane przez Prezydenta Miasta Krakowa, jednocześnie podkreślając, że podejmowane wobec niego działania są niezgodne z prawem i rażąco naruszają przepisy prawa.

Po przeprowadzeniu postępowania zażaleniowego, SKO w Krakowie wydało postanowienie z dnia 15 kwietnia 2024r., o którym mowa na wstępie. W uzasadnieniu wskazano na stan faktyczny sprawy, powołano się na treść art. 54 u.p.e.a. i uznano, że odniesieniu do rozpoznawanej sprawy, termin na wniesienie skargi w trybie art. 54 u.p.e.a. został dochowany, bowiem zawiadomienie z dnia 5 grudnia 2023r., nr EW- 03.3160.51124.2023.JK o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS Oddział Kraków wraz z tytułem wykonawczym z dnia 28 listopada 2023r., nr [...] doręczone zostało zobowiązanemu dnia 2 stycznia 2024r., a skarga została przez niego wniesiona dnia 8 stycznia 2024r. W orzecznictwie wyjaśnia się, że nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować, jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego. Skarga na czynności egzekucyjne jest środkiem o charakterze subsydiarnym, co oznacza, że stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, a zakres wykorzystania skargi jest ograniczony przez zakres stosowania innych środków prawnych (tak: NSA w wyroku z 16.11.2022r., IIIFSK 1142/21). W postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej (postępowania zabezpieczającego), zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. NSA w wyroku z 22.11.2022r., III FSK 1125/21). Kolegium po dokonaniu analizy akt sprawy stwierdziło, iż nie ma uchybień w działaniach podjętych przez organ egzekucyjny przy zastosowaniu środka w egzekucji należności pieniężnej, jakim było zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS, dlatego też utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zakwestionował czynności, dokonane w sprawie z uwagi na podejmowanie ich z naruszeniem przepisów prawa, m.in. k.p.a. i i k.p.c. Skarżący nie zgodził się z postanowieniem Kolegium, uznał je za nieważne i wadliwe, naruszające prawo, ustawy i orzecznictwo. Skarżący wniósł o usunięcie zbiegu prawnego wszystkich niezgodności z prawem, które naruszają praworządność.

W odpowiedzi na skargę SKO w Krakowie podtrzymało w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024r., poz. 935) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodniesione w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie, zaistniały zatem warunki do jej rozpoznania w trybie uproszczonym.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 kwietnia 2024r., nr SKO.EA/418/31/2024, którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 31 stycznia 2024r., nr EW-01.3160.2.2.2024.MP, mocą którego oddalono skargę M. B. na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, tj. zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie z dnia 5 grudnia 2023r., nr EW- 03.3160.51124.2023.JK.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd doszedł do przekonania, że postanowienie to odpowiada prawu, a skarga jest niezasadna.

Stosownie do treści przepisu art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Ten środek zaskarżenia służy zatem kontroli prawidłowości podejmowanych w postępowaniu egzekucyjnym działań zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego z perspektywy ich zgodności z przepisami regulującymi sposób i formę ich dokonania. W ramach środka zaskarżenia, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, uregulowana przepisem art. 54 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje oceny prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc ocenia jej zgodność z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia.

Ponadto wskazać należy, że art. 54 § 1 u.p.e.a. jest przepisem proceduralnym, dającym zobowiązanemu określone uprawnienie procesowe do złożenia skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. W § 2 tego artykułu nie nałożono na zobowiązanego obowiązku wskazania, jakie przepisy ustawy zostały naruszone przy dokonaniu czynności egzekucyjnej. Ma on jedynie określić zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Przyjmując zasadę ograniczonego formalizmu, wystarczy, że strona wykaże minimalny poziom wymagań formalnych podania, aby skutecznie zainicjować postępowanie administracyjne. Z kolei rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną powinno być wyrazem całościowej oceny zasadności zarzutów skierowanych wobec zastosowanej czynności egzekucyjnej; jednakże organ egzekucyjny nie może w tym postępowaniu oceniać aktów i działań podejmowanych w toku całego postępowania egzekucyjnego.

Z tego powodu nie mogą podlegać rozpatrzeniu w postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną, m.in. zarzuty dotyczące prawidłowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego, istnienia i wymagalności obowiązku, czy dopuszczalności egzekucji (zob. wyrok NSA z dnia 14 marca 2024r., sygn. akt III FSK 4848/21).

Również w piśmiennictwie akcentuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54).

Szczegółowy tryb zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego opisany został w przepisie art. 79 § 1 i 2 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń.

W myśl art. 79 § 4 pkt 1 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób.

Na gruncie badanej sprawy organ egzekucyjny prawidłowo zastosował środek przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i zajął świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami.

Wskazać należy, że w kontrolowanej sprawie, termin na wniesienie skargi w trybie art. 54 u.p.e.a. został dochowany, bowiem zawiadomienie z dnia 5 grudnia 2023r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS wraz z tytułem wykonawczym z dnia 28 listopada 2023r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 2 stycznia 2024r., a skarga została przez niego wniesiona w dniu 8 stycznia 2024r.

Przechodząc dalej zauważyć należy, że organ egzekucyjny w dniu 5 grudnia 2023r. doręczył przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej organowi rentowemu, tj. ZUS, Oddział w Krakowie, zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej nr EW-03.3160.51124.2023.JK oraz wezwał organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązania, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Ponadto, jak już wcześniej wskazywano, organ egzekucyjny powiadomił skarżącego o dokonaniu czynności egzekucyjnej, doręczając mu w dniu 2 stycznia 2024r. zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej nr EW-03.3160.51124.2023.JK z dnia 5 grudnia 2023r. wraz z tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 28 listopada 2023r.

Zatem analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, iż organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej zgodnie z wyżej powołanymi przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zawiadomienie to spełnia ustawowe wymogi formalne, o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. i zawiera wszystkie wymagane elementy. Odpis tego zawiadomienia prawidłowo i skutecznie doręczono skarżącemu w dniu 2 stycznia 2024r., czym wypełniono przesłanki zawarte w art. 79 § 4 pkt 1 u.p.e.a. Oczywistym jest również, iż zastosowany środek egzekucyjny znajduje się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.

W konsekwencji, Sąd nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie uchybień formalnych w dokonanej przez organ egzekucyjny czynności zajęcia świadczenia emerytalnego skarżącego. Czynność ta została dokonana prawidłowo, z zachowaniem procedur i wymogów formalnych opisanych wyżej.

Ponadto Sąd stwierdza, że w toku postępowania organy obu instancji nie naruszyły ogólnych zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., a także w art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. i w całości zrealizowały obowiązki wynikające z tych zasad. Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie właściwie oceniono stan faktyczny oraz materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, nie naruszając zasady prawdy obiektywnej, ani zasady praworządności. To, że prawidłowe rozstrzygnięcie organów, nie spełnia oczekiwań strony nie może samo w sobie stanowić podstawy do uznania jej zarzutów. Dlatego też brak było podstaw do stwierdzenia, że organ, dokonując zajęcia ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, naruszył przepisy prawa regulujące kwestie zastosowania środka egzekucyjnego, jakim jest egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej.

Z powyższych względów Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a.