Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 483/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 7, art. 77, art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Agnieszka Kręcisz - Sarna (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 kwietnia 2023 r. sprawy ze sprzeciwu H. G. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 3 marca 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/209/2023/1943 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 3 marca 2023 r. numer: SKO.PSŚ/41.5/209/2023/1943 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium" lub "organ odwoławczy") uchyliło w całości decyzję z dnia 29 grudnia 2022 r. znak: [...] wydaną przez Prezydenta Miasta B. (dalej: "organ pierwszej instancji") w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższa decyzja Kolegium zapadła w następującym stanie sprawy.

Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 29 grudnia 2022 r. odmówił H.G. (dalej "skarżąca") przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Podstawę prawną decyzji stanowiły w szczególności przepisy art. 20 ust. 3 w związku z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 390; dalej "u.ś.r.") oraz art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej "k.p.a."). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że mąż skarżącej legitymuje się trzema orzeczeniami, które dotyczą różnych jednostek chorobowych oraz symboli przyczyn niepełnosprawności. Rozpatrując wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wzięto po uwagę orzeczenie, które zalicza męża skarżącej do grona osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności z przyczyn o symbolu [...] ([...] powodujące ograniczenie jego sprawności), wydanym na okres do dnia 31 grudnia 2024 r. Jednocześnie wskazano, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej "ZUS"), a w dniu 27 grudnia 2022 r. wpłynęła decyzja ZUS z dnia 20 grudnia 2022 r. w sprawie zawieszenia skarżącej wypłaty emerytury od dnia 1 stycznia 2023 r. W tych okolicznościach organ pierwszej instancji uznał, że z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia. Osoba pobierająca emeryturę jest osobą wyłączoną z grona beneficjentów świadczeń pielęgnacyjnych. Ponadto w sprawie nie została spełniona pozytywna przesłanka przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż mąż skarżącej nie posiada dokumentu potwierdzającego powstanie niepełnosprawności przed ukończeniem 18 roku życia bądź w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Z uzasadnienia decyzji wynika także, że opieka skarżącej nad mężem jest na tyle absorbująca, że skarżąca nie może podjąć jakiejkolwiek pracy. Mąż skarżącej wymaga całodobowej opieki. Ich dzieci nie mogą sprawować osobistej opieki nad ojcem ponieważ pracują zawodowo i posiadają własne rodziny. Jednakże z uwagi niespełnienie wymogów z art. 17 ust. 5 pkt 1a oraz z art. 17 ust. 1b u.ś.r. skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego oraz sprzeczność ustaleń faktycznych ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Wskazała na naruszenie w jej sprawie zasady równości i niewykonywanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. Podkreśliła, że uzyskała decyzję ZUS o zawieszeniu wypłaty emerytury co daje jej prawo do wnioskowanego świadczenia i jest zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 sierpnia 2022 r., sygn. akt. II SA/Gl 721/22, wydanym w sprawie jej pierwszego wniosku o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Podniosła, że jej mąż legitymuje się wydanym na stałe orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r., które załączyła do swojego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia z dnia 10 października 2022 r. Zwróciła także uwagę na ustalenia poczynione podczas wywiadu środowiskowego i opinię pracownika socjalnego, z których to dokumentów wynika, że mąż wymaga jej stałej opieki. Z tych względów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania, działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., decyzją z dnia 3 marca 2023 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił chronologicznie przebieg postępowania administracyjnego oraz przywołał regulacje art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. a, ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Zdaniem Kolegium przed wydaniem decyzji organ pierwszej instancji powinien był wystąpić do właściwego organu orzekającego w sprawie niepełnosprawności w celu wyjaśnienia w sposób nie budzący wątpliwości w jakim stopniu mąż skarżącej jest obecnie niepełnosprawny i na jaki okres. Z akt postępowania wynika bowiem, że mąż skarżącej dysponuje trzema orzeczeniami w zakresie niepełnosprawności, które dotyczą różnych jednostek chorobowych oraz symboli przyczyn niepełnosprawności.

Odnośnie przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kolegium wskazało, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., K 38/13. Jeśli zaś chodzi o przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a. u.ś.r. Kolegium podkreśliło, że skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. W toku postępowania skarżąca przedstawiła decyzję ZUS z dnia 20 grudnia 2022 r., z której wynika, że na jej wniosek zawieszono wypłatę emerytury od dnia 1 stycznia 2023 r.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organ powinien ustalić, czy strona występująca z żądaniem przyznania jej tego świadczenia znajduje się w takiej sytuacji życiowej i rodzinnej, że gdyby nie sprawowała opieki nad niepełnosprawną osobą, a zostałaby jej zaoferowana praca to byłaby gotowa do jej podjęcia. W rozpatrywanej sprawie w wywiadzie środowiskowym pracownik socjalny wskazał, że skarżąca jest osobą zdrową, jednakże nie podejmuje zatrudnienia, gdyż jest w wieku poprodukcyjnym. Kolegium stwierdziło zatem, że organ pierwszej instancji nie ustalił w toku postępowania w sposób nie budzący wątpliwości: 1) czy skarżąca pomimo posiadanego wieku (ukończony 77 rok życia) chciałaby podjąć zatrudnienie, a tylko opieka nad mężem powoduje, że rezygnuje z podjęcia tego zatrudnienia; 2) ile czasu skarżąca poświęca w ciągu dnia na opiekę nad mężem oraz na wykonanie poszczególnych czynności; 3) z mężem strony, w jakim zakresie jest samodzielny. Tym samym czy można uznać, że w przypadku skarżącej istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką nad mężem. Brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego w powyższym zakresie skutkuje naruszeniem przez organ pierwszej instancji art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.. Biorąc pod uwagę fakt, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie Kolegium uchyliło decyzję pierwszoinstancyjną w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Skarżąca wniosła sprzeciw od decyzji Kolegium zarzucając naruszenie przepisów postępowania poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Zdaniem skarżącej sprawa jest dojrzała do konkretnej decyzji, a nie do uchylenia się od niej i przewlekania sprawy. Ponadto skarżąca podniosła te same argumenty co w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Podkreśliła, że sprawa trwa już wiele miesięcy, wskutek zawieszenia emerytury jej rodzina została pozbawiona środków do życia. Poddała w wątpliwość stanowisko Kolegium wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnośnie podejmowania przez nią zatrudnienia oraz w zakresie podważania orzeczeń o niepełnosprawności dotyczących jej męża.

W odpowiedzi na sprzeciw Kolegium wniosło o jego oddalenie, wskazując ponownie na argumenty uzasadniające uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2a w zw. z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Stosownie do art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 p.p.s.a.). Natomiast w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji, sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).

Sprzeciw skarżącej jako zasadny zasługuje na uwzględnienie.

Należy wyjaśnić, że w ramach niniejszego postępowania Sąd ocenia wyłącznie czy organ odwoławczy zasadnie wydał decyzję kasacyjną z art. 138 § 2 k.p.a., nie rozstrzyga zaś sprawy merytorycznie. Sąd nie ma podstaw prawnych, aby odnosić się do podnoszonych w skardze zarzutów merytorycznych.

Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Przesłankami dopuszczalności uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia są naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów postępowania oraz – stanowiące konsekwencję tego naruszenia – zaniechanie wyjaśnienia przez ten organ okoliczności faktycznych sprawy w stopniu mającym wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Przewidziana w art. 138 § 2 k.p.a. możliwość przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Dlatego niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu. Decyzja o charakterze kasacyjnym nie może więc być wydana w innych sytuacjach, z powodu innych wad decyzji pierwszej instancji (por. wyrok NSA z dnia 29 marca 2006 r., II OSK 633/05, opubl. w internetowej bazie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Przy czym samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, jakkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest jednak przesłanką wystarczającą. Niezbędne jest bowiem dodatkowo wykazanie, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2014 r., II OSK 2279/13, CBOSA).

Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a., jest równoznaczny z nieprzeprowadzeniem przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r., II OSK 2846/12, opubl. CBOSA). Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy należy przy tym oceniać z uwzględnieniem przepisów prawa materialnego, które mogą mieć zastosowanie w danej sprawie.

Sama konieczność uzupełnienia dowodów, nie jest wystarczającą przesłanką do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Konieczność przeprowadzenia dowodu lub kilku dowodów mieści się bowiem w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego (art. 136 k.p.a.), wyłączając dopuszczalność uchylenia decyzji. W przypadku zatem zastosowania przepisu art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy powinien w sposób jednoznaczny wskazać nie tylko na wadliwość postępowania przed organem pierwszej instancji, ale i powody, dla których nie było możliwe w danej sprawie zastosowanie przez organ odwoławczy art. 136 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2011 r., I OSK 2056/10, opubl. w CBOSA). Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, pomimo istnienia możliwości przeprowadzenia postępowania uzupełniającego w trybie art. 136 k.p.a., narusza art. 138 § 2 k.p.a.

W dalszej kolejności należy wskazać, że zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego zostały określone w art. 17 u.ś.r. Zgodnie z tą regulacją świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane m. in. osobie, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Pierwszą podstawową przesłanką uprawniającą do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Drugą zasadniczą przesłanką uprawniającą do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie precyzuje ani zakresu ani charakteru tej opieki. Z uwagi na cel i istotę świadczenia pielęgnacyjnego przyjmuje się, że opieka powinna być osobista, stała bądź długotrwała i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Ponadto z art. 17 ust. 1 b u.ś.r. wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Wskazać jednak należy, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., K 38/13. Wobec tego ustalenie czy osoba wnioskująca o świadczenie pielęgnacyjne spełnia warunki do jego przyznania powinno następować z wyłączeniem tej części normy art. 17 ust. 1b u.ś.r.,, która z dniem ogłoszenia wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Przesłanki wykluczające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zostały ujęte w art. 17 ust. 5 u.ś.r. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w przypadku, gdy opiekun ma ustalone prawo do jednego ze świadczeń oznaczających formalny kres jego aktywności zawodowej lub świadczeń ustalonych w związku z opieką nad członkiem rodziny. Przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stojące po stronie osoby, nad którą opieka jest sprawowana, zostały wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a i b u.ś.r.

Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego sprawy należy wskazać, że w zaskarżonej decyzji Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., uznając, że brak ustalenia daty powstania niepełnosprawności męża skarżącej w orzeczeniu o niepełnosprawności może stanowić przesłankę odmownego załatwienia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy zarzucił organowi pierwszej instancji także błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że ustalone prawo do emerytury wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji gdy skarżącej na jej wniosek zawieszono wypłatę emerytury od 1 stycznia 2023 r.

Ponadto Kolegium wskazało na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. jako podstawę uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego w zakresie istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a opieką nad mężem, a także w zakresie w jakim stopniu mąż skarżącej jest obecnie niepełnosprawny i na jaki okres. Jednocześnie Kolegium uznało, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Zauważyć należy, że organ odwoławczy nie wskazał na żadne konkretne braki w materiale dowodowym organu pierwszej instancji, a jedynie na fakt braku jednoznacznych i nie budzących zastrzeżeń ustaleń, czy sprawowanie przez skarżącą opieki nad mężem faktycznie wyklucza możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, że pracownik socjalny we wnioskach zawartych w wywiadzie środowiskowym zaznaczył, że skarżąca jest osobą zdrową, jednakże nie podejmuje zatrudnienia, gdyż jest w wieku poprodukcyjnym. W związku z tym, w ponownie prowadzonym postępowaniu Kolegium nakazało organowi pierwszej instancji ustalić czy skarżąca pomimo posiadanego wieku chciałaby podjąć zatrudnienie, a tylko opieka nad mężem powoduje, że rezygnuje z podjęcia tego zatrudnienia oraz ile czasu skarżąca poświęca w ciągu dnia na opiekę nad mężem oraz na wykonanie poszczególnych czynności. Kolegium wskazało także na potrzebę ustaleń z mężem skarżącej w jakim zakresie jest on samodzielny.

W ocenie Sądu Kolegium nieprawidłowo przyjęło, że organ pierwszej instancji nie dokonał wystarczających ustaleń stanu faktycznego sprawy co do zakresu i rozmiaru faktycznie realizowanych czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą w stosunku do jej męża.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego (m. in. wywiad środowiskowy) w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że mąż skarżącej jest osobą niesamodzielną, wymagającą stałej, wszechstronnej i kompleksowej pomocy w zaspokajaniu wszystkich podstawowych potrzeb życiowych. Jest osobą niepełnosprawną ruchowo ([...]) i ma problemy z poruszaniem ([...]). Cierpi na nadciśnienie, cukrzycę, schorzenia nerek i kręgosłupa, a także schorzenia [...] ([...]) i niedosłuch (korzysta z aparatu słuchowego). Wskutek czego wymaga m.in. pomocy w porannej i wieczornej toalecie, przygotowywaniu posiłków, przygotowaniu leków, pomocy w korzystaniu ze sprzętu protetycznego, pomocy w zakresie komunikacji (nie pisze i nie czyta), podczas załatwiania spraw urzędowych i wizyt lekarskich, pomocy w wyjściach poza mieszkanie. Mąż skarżącej wskazał w wywiadzie, że skarżąca sprawuje nad nim opiekę całodobowo. Okoliczność tę potwierdziła także skarżąca oraz pracownik socjalny. Wykazane w postępowaniu pierwszoinstancyjnym czynności opiekuńcze skarżącej dotyczą wszystkich podstawowych przejawów codziennego funkcjonowania jej męża. Czynności te są rozciągnięte w czasie (wykonywane całodobowo), a przez to wymagają praktycznie ciągłej gotowości i systematycznego działania ze strony skarżącej, co wyklucza podjęcie zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Jeśli zaś chodzi o stopień samodzielności męża skarżącej wobec braku możliwości samodzielnego wykonywania przez niego czynności higienicznych oraz podstawowych czynności zapewniających prawidłowe funkcjonowanie nie jest w opinii Sądu zasadne drobiazgowe ustalanie, czy np. mąż skarżącej samodzielnie korzysta z toalety, spożywa posiłki i przyjmuje leki (skoro i tak wymaga nieustannej pomocy w czynnościach bytowych).

Trudno zatem uznać, by zgromadzone przez organ pierwszej instancji dowody nie były wystarczające do oceny przez Kolegium przesłanek istotnych z punktu widzenia treści art. 17 ust. 1 u.ś.r., albo też aby Kolegium nie było w stanie w trybie art. 136 k.p.a uzyskać dodatkowych dowodów w sprawie (np. poprzez przeprowadzenie rozprawy lub uzyskanie pisemnych wyjaśnień skarżącej odnośnie chęci podjęcia zatrudnienia oraz czy zaniechała ona podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad mężem.). Także kwestia w jakim stopniu mąż skarżącej jest obecnie niepełnosprawny i na jaki okres mogła być przez Kolegium wyjaśniona w trybie art. 136 k.p.a. poprzez zwrócenie się do właściwego organu orzekającego w sprawie niepełnosprawności o przedstawienie wyjaśnień w tym zakresie. Jednakże Kolegium nie przeprowadziło uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a., a nadto nie wyjaśniło z jakich przyczyn nie zastosowało przepisu art. 136 k.p.a.

Należy mieć na uwadze, że zadaniem organu odwoławczego jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Wobec tego organ odwoławczy powinien ponownie ocenić cały zebrany materiał dowodowy, ewentualnie go uzupełnić, gdyż dokonuje on po raz drugi rozstrzygnięcia w całości tej samej sprawy, a nie jedynie oceny prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji. W zaskarżonej decyzji Kolegium nie wskazało dlaczego wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a.

Reasumując, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie przez Kolegium art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy nie dokonał merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, błędnie przekazując ją do ponownego rozpatrzenia. Obowiązkiem organu odwoławczego jest zatem ewentualne uzupełnienie postępowania dowodowego stosownie do art. 136 k.p.a. i orzeczenie co do istoty sprawy.

W skardze nie sformułowano żądania wymierzenia Kolegium grzywny. Sąd z urzędu rozważył zastosowanie tego środka przewidzianego w art. 151a § 1 p.p.s.a. uznając, że w okolicznościach faktycznych sprawy nie ma żadnych podstaw do jego użycia. W ocenie Sądu dla orzeczenia grzywny nie jest wystarczające tylko uwzględnienie sprzeciwu, ale konieczne jest zaistnienie rażącego naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. W okolicznościach niniejszej sprawy nie miało miejsca zamierzone przewlekanie postępowania i uchylanie się od wydania rozstrzygnięcia przez Kolegium. Nie zachodzi także obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ odwoławczy nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z tego względu Sąd nie orzekł o wymierzeniu Kolegium grzywny.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.