Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1381/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 20 ust 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Filip Rutkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2013 r. sprawy ze skargi W. T. i M. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 19 kwietnia 2010 r. do Urzędu W. wpłynął wniosek W. T. o ujawnienia jej w ewidencji gruntów jako właściciela działek ewidencyjnych, o których mowa w postanowieniu Sądu Rejonowego [...] w W. z dnia [...] lipca 2009 r., sygn. akt [...], tj: działek ew. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], położonych w W. przy ul. [...] i ul. [...] o łącznej pow. 1.133 m², oznaczonych na mapie sporządzonej przez geodetę W. K., zaewidencjonowanej w Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. za numerem [...] w dniu [...] stycznia 2008 r., stanowiącej integralną część powyższego postanowienia.

W ww. postanowieniu z dnia [...] lipca 2009 r. Sąd Rejonowy [...] stwierdził, że W. T. i M. T. nabyli na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej z dniem 1 stycznia 2007 r. w drodze zasiedzenia własność nieruchomości składającej się z wyżej wskazanych działek ewidencyjnych.

W dniu 13 sierpnia 2010 r. do Urzędu W. wpłynął wniosek M. T. o ujawnienia go w ewidencji gruntów jako właściciela powyższych działek ewidencyjnych i ponowny wniosek W. T. w tym przedmiocie.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. Sąd Rejonowy [...] w W. orzekł m. in. o sprostowaniu z urzędu oczywistych omyłek pisarskich w postanowieniu z dnia [...] lipca 2009 r. poprzez zastąpienie poprzednich numerów działek ewidencyjnych numerami następującymi: nr [...] (zamiast nr [...]), nr [...] (zamiast nr [...]), nr [...] (zamiast nr [...]), nr [...], nr [...] (zamiast nr [...]), nr [...] (zamiast nr [...]),[...] (zamiast nr [...]), nr [...] (zamiast nr [...]), nr [...] (zamiast nr [...]).

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Prezydent W. orzekł:

1. o aktualizacji operatu ewidencyjnego w zakresie działek ew. nr [...] i nr [...] z obrębu [...], opisanych w postanowieniu Rejonowego [...] w W. z dnia [...] lipca 2009 r. (po jego sprostowaniu) oraz

2. o odmowie aktualizacji operatu ewidencyjnego w zakresie pozostałych działek ew., opisanych w powyższym postanowieniu, tj. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], [...] i nr [...].

Odwołania od powyższej decyzji wnieśli:

1. w zakresie pkt 1 decyzji - G., który wskazał, że działka ew. nr [...] została nabyta przez Skarb Państwa aktem notarialnym z dnia [...] listopada 2012 r.,

2. w zakresie pkt 2 decyzji - wnioskodawcy W. T. i M. T., którzy wskazali, że nabycie przez Skarb Państwa własności działek ewidencyjnych wymienionych w pkt 2 decyzji nastąpiło z dniem 15 grudnia 2006 r., zaś nabycie ich własności przez wnioskodawców w drodze zasiedzenia nastąpiło z dniem 1 stycznia 2007 r., co oznacza, że wnioskodawcy zasiedzieli działki należące już do Skarbu Państwa, a to uzasadnia ujawnienie wnioskodawców w ewidencji gruntów jako właścicieli tych działek.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego:

1. uchylił pkt 1 decyzji organu pierwszej instancji i w tym zakresie orzekł o:

a) aktualizacji operatu ewidencji gruntów w ten sposób, że dla działki ew. nr [...] w miejsce dotychczasowego wpisu ujawnił wnioskodawców W. T. i M. T. jako współwłaścicieli na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej, a jako podstawę tej własności podał postanowienie Sądu Rejonowego [...] w W. z dnia [...] lipca 2009 r.,

b) umorzeniu postępowania w zakresie działki ew. nr [...],

2. utrzymał w mocy pkt 2 decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że:

- ad pkt 1a) decyzji: w odniesieniu do działki ew. nr [...] ujawniona została w księdze wieczystej własność wnioskodawców W. T. i M. T., która nabyli z dniem 1 stycznia 2007 r. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] w W. z dnia [...] lipca 2009 r. Rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie podawało jednak jakiego w związku z tym wpisu do ewidencji gruntów należy dokonać, stąd podlegało uchyleniu w tym zakresie,

- ad pkt 1b) decyzji: przyczyną umorzenia postępowania w zakresie działki ew. nr [...] była okoliczność, że działka ta została sprzedana przez wnioskodawców W. T. i M. T. Skarbowi Państwa aktem notarialnym z dnia [...] listopada 2012 r.,

- ad pkt 2 decyzji: część działek, o których mowa w postanowieniu z dnia [...] lipca 2009 r. jest położona na terenie przeznaczonym na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. na realizację inwestycji polegającej na budowie drogi ekspresowej [...] i była przedmiotem decyzji tego organu z 2010 r. i tak:

▪ decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. stwierdzono, że Skarb Państwa nabywa własności działek ew. nr [...] i nr [...] (obecnie odpowiednio działki nr [...] i nr [...]) z dniem uostatecznienia się tej decyzji, co nastąpiło 29 września 2010 r. i zostało ujawnione w księdze wieczystej. Postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] lipca 2009 r. rozstrzygnęło jedynie, kto był właścicielem tych działek w dniu 1 stycznia 2007 r. (wnioskodawcy) i w związku z tym mogą oni ubiegać się o wypłatę odszkodowania,

▪ pięcioma decyzjami Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. stwierdzono nabycie przez Skarb Państwa z dniem 15 grudnia 2010 r. własności działek ew. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] (części działek o numerach odpowiednio [...], [...], [...], [...] i [...]), ustalono odszkodowanie na rzecz W. oraz ustalono trwały zarząd G.

Organ wskazał, że dla tego terenu istnieją w obrocie prawnym dokumenty o rozbieżnej treści, tj. postanowienie Sądu Rejonowego [...] w W. z dnia [...] lipca 2009 r. oraz pięć decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. W księdze wieczystej dla tych działek jako właściciela ujawniono Skarb Państwa. Jako że organ ewidencyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania sporów o prawo własności, zasadnie odmówiono dokonania wpisu w ewidencji gruntów poprzez ujawnienie wnioskodawców jako właścicieli tych działek.

W. T. i M. T. wnieśli do Sądu skargę na decyzję organu odwoławczego w części dotyczącej pkt 2 (utrzymującej w mocy pkt 2 decyzji organu pierwszej instancji) zarzucając niezasadną odmowę dokonania zmian w ewidencji gruntów pomimo przedstawienia postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lipca 2009 r. uzasadniającego dokonania zmiany, czym naruszono art. 20 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. nr 193, poz. 1287 ze zm), zwanej dalej "P.g.k." oraz § 47 ust. 1 i § 46 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454), zwanego dalej "rozporządzeniem".

Skarżący zwrócili uwagę, że decyzje Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. stwierdzają nabycie nieruchomości w nich wymienionych z dniem 15 grudnia 2006 r., zaś skarżący nabyli je w drodze zasiedzenia później - w dniu 1 stycznia 2007 r. Oznacza to, że skarżący (mocą postanowienia o zasiedzeniu) wyeliminowali tytuł prawny Skarbu Państwa do tych nieruchomości. Organ odwoławczy nie dostrzegł takiej sekwencji zmian własności nieruchomości, a ponadto mimo otrzymania w dniu 19 kwietnia 2010 r. wniosku o dokonanie zmian w ewidencji poprzez wpisanie jako właścicieli skarżących, dokonał w niej wpisów ujawniających jako ich właściciela Skarb Państwa.

W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Stosownie do art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.k. w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się właściciela gruntu.

O tym, kto jest właścicielem gruntu rozstrzyga się na podstawie tytułów wymienionych w § 12 ust. 1 pkt 1-6 rozporządzenia.

Zgodnie § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia prawa osób do gruntów uwidacznia się w ewidencji na podstawie:

1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych,

2) prawomocnych orzeczeń sądowych.

Aktualizacji operatu ewidencyjnego dokonuje się niezwłocznie po uzyskaniu przez organ ewidencyjny odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych (§ 47 ust. 1 rozporządzenia).

Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych (§ 46 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia).

Wynika z powyższego, że wpisy zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają charakter pochodnych informacji o właścicielu gruntu, które wynikają z wyżej wymienionych tytułów. Słusznie zatem organ zaznaczył, że organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające, natomiast samodzielnie nie mogą rozstrzygać czyichkolwiek uprawnień do gruntu. Postępowanie ewidencyjne nie służy kreowaniu stanu prawnego gruntu bez istnienia któregoś ze wspomnianych wyżej tytułów. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich do gruntu bez powołania się na któryś z tytułów wymienionych w § 12 ust. 1 rozporządzenia.

Sporne w sprawie było dokonanie zmiany w ewidencji gruntów polegającej na wpisaniu skarżących jako właścicieli działek ew. nr [...], nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...].

Prawomocne orzeczenie sądowe - postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lipca 2009 r. - stwierdza, że skarżący nabyli na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej z dniem 1 stycznia 2007 r. w drodze zasiedzenia własność powyższych działek. Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 46 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia orzeczenie to jest podstawą do dokonania stosownej zmiany.

Niemniej jednak, w realiach niniejszej sprawy, dokonanie zmiany wynikającej z przedmiotowego postanowienia nie jest możliwe, gdyż Skarb Państwa został ujawniony jako właściciel w prowadzonej dla tych działek księdze wieczystej nr [...].

Zgodnie natomiast z obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r., nr 124, poz. 1361 ze zm.), zwanej dalej "u.k.w.", domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Obecnie istnieje więc domniemanie, że właścicielem przedmiotowych działek jest Skarb Państwa.

Jeżeli skarżący uważają, że - mimo istniejącego wpisu w księdze wieczystej - są właścicielami przedmiotowych działek, mogą wystąpić z roszczeniem o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym w trybie określonym w ustawie z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece.

Skarżący w toku postępowania wieczystoksięgowego mogą przedłożyć prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego [...] w W. z dnia [...] lipca 2009 r. o nabyciu z dniem 1 stycznia 2007 r. w drodze zasiedzenia własności nieruchomości składającej się z wyżej wskazanych działek ewidencyjnych.

Powyższy tryb pozostaje jednak poza postępowaniem administracyjnym w przedmiocie dokonania zmian w ewidencji gruntów.

Wobec tego zasadne jest stanowisko organu odwoławczego, że w obecnej sytuacji (istnienie różnych dokumentów dotyczących własności tych samych nieruchomości) nie jest dopuszczalne wpisanie skarżących do ewidencji gruntów jako właścicieli przedmiotowych działek ew. nr [...], nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...].

W związku z tym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).