Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 28/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 § 2, art. 54 § 1, § 2, art. 80 § 1, § 2, § 2a
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi T. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 6 listopada 2023 r. nr 0601-IEE.7192.199.2023.2 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 listopada 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, po rozpatrzeniu zażalenia T. T. (skarżący, zobowiązany, strona) na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Biłgoraju z 11 września 2023r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Biłgoraju, działając jako organ egzekucyjny, prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w Zamościu, tytułów wykonawczych z 9 stycznia 2023 r. nr: [...] którymi objęto nieuiszczone składki na: ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za wrzesień i październik 2022 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz koszty upomnienia. Zaległości te wynikają ze złożonych deklaracji.

Zawiadomieniami z 10 stycznia 2023 r. nr: [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w P. . Zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu 12 stycznia 2023 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności - elektronicznie w dniu 10 stycznia 2023 r. Pismami z 21 lutego 2023 r. P. . zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęć w postaci zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową. Wskazał również, że środki uzyskane z realizacji zajęć przekazywane będą do komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Zamościu.

W związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnej z sądową do środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w P. administracyjny organ egzekucyjny przekazał sądowemu organowi egzekucyjnemu adnotację do tytułów wykonawczych nr: [...] w celu łącznego prowadzenia egzekucji z tego składnika majątkowego zobowiązanego. Pismem z 28 lutego 2023 r. komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Zamościu zawiadomił Dyrektora Oddziału ZUS w Biłgoraju o przyjęciu sprawy.

W dniu 24 stycznia 2023 r. do organu egzekucyjnego wpłynęły pisma skarżącego z 19 stycznia 2023 r. zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne". Organ nadał bieg pismom jako skardze na czynności egzekucyjne zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w P.

W skardze zobowiązany zarzucił naruszenie art. 62 § 1 u.p.e.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące prowadzeniem egzekucji przez Dyrektora Oddziału ZUS w Biłgoraju w sytuacji, gdy z uwagi na zbieg egzekucji winna być ona prowadzona przez sądowy organ egzekucyjny, który jako pierwszy dokonał zajęcia wierzytelności.

Postanowieniem z 8 marca 2023 r. Dyrektor Oddziału ZUS w Biłgoraju oddalił skargę na czynności egzekucyjne. Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z 15 maja 2023 r. organ odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu, Dyrektor Oddziału ZUS w Biłgoraju wydał postanowienie z 12 czerwca 2023 r., którym oddalił skargę. Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z 8 sierpnia 2023 r. organ odwoławczy ponownie uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Postanowienie z 11 września 2023 r. organ oddalił skargę na czynności egzekucyjne. W zażaleniu skarżący zarzucił, że postanowienie to zostało wydane z naruszeniem art. 62 § 1 k.p.a. Wniósł o uchylenie wszystkich podjętych przeciwko zobowiązanemu czynności egzekucyjnych, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W rozpoznaniu zażalenia organ odwoławczy wskazał, że skarga z art. 54 u.p.e.a. nie przysługuje w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (m.in. zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. W postępowaniu w trybie art. 54 u.p.e.a., nie orzeka się też o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani jego prowadzenia. Konsekwencją ewentualnego uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną nie jest umorzenie postępowania egzekucyjnego, a ewentualnie uchylenie kwestionowanej czynności lub usunięcie stwierdzonej wady tej czynności.

W niniejszej sprawie, zgodnie z art. 7 u.p.e.a., organ egzekucyjny zastosował środki egzekucyjne przewidziane w ustawie (art. 1a pkt 12 lit a) u.p.e.a.), które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.

Analizując przebieg zaskarżonych czynności egzekucyjnych polegających na zajęciach dokonanych zawiadomieniami z 10 stycznia 2023 r. o numerach: [...] organ nadzoru stwierdził, iż zostały one przeprowadzone prawidłowo. Podstawę zajęć stanowił tytuły wykonawcze z 9 stycznia 2023 r. o numerach: [...] którymi objęto nieuiszczone składki na: ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za wrzesień i październik 2022 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz koszty upomnienia. Zawiadomienia o zajęciu spełniają wymogi zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Spełniają one również wymogi art. 67 § 2a u.p.e.a. Zostały one sporządzone zgodnie ze wzorem stanowiącym załącznik nr 3 do Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U.2021.26). Czynności zajęcia wierzytelności przeprowadzono zgodnie z uregulowaniami zawartymi w art. 80 - 87 u.p.e.a.

Nadto, w ocenie organu, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych.

W świetle powyższego organ stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona.

W odniesieniu do zawartego w skardze i zażaleniu zarzutu naruszenia przez organ egzekucyjny art. 62 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące prowadzeniem egzekucji przez Dyrektora Oddziału ZUS w Biłgoraju w sytuacji, gdy z uwagi na zbieg egzekucji winna być ona prowadzona przez sądowy organ egzekucyjny, który jako pierwszy dokonał zajęcia wierzytelności organ wskazał, że jest on niezasadny. W sprawie, stosownie do art. 62b § 1 u.p.e.a., po zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej, administracyjny organ egzekucyjny tj. Dyrektor Oddziału ZUS w Biłgoraju przekazał sądowemu organowi egzekucyjnemu - komornikowi sądowemu przy Sądzie Rejonowym w Zamościu adnotację z 22 lutego 2023 r. do tytułów wykonawczych o numerach: [...] w celu dalszego łącznego prowadzenia egzekucji z wierzytelności z zajętego rachunku bankowego. Pismem z 28 lutego 2023 r. komornik zawiadomił Dyrektora Oddziału ZUS w Biłgoraju o przyjęciu sprawy. Sądowy organ egzekucyjny jest jednak właściwy jedynie do prowadzenia łącznej egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego w P. gdyż to do tego prawa majątkowego zobowiązanego nastąpił zbieg. Dyrektor Oddziału ZUS w Biłgoraju nadal pozostaje organem egzekucyjnym właściwym do prowadzenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...]

W skardze na powyższe postanowienie T. T. zarzucił naruszenie art. 62 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące prowadzeniem egzekucji przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Biłgoraju w sytuacji, gdy z uwagi na zbieg egzekucji winna być ona prowadzona przez sądowy organ egzekucyjny, który jako pierwszy dokonał zajęcia wierzytelności. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargo wskazano, że z uwagi na zbieg egzekucji winna być ona prowadzona przez sądowy organ egzekucyjny, który jako pierwszy dokonał zajęcia wierzytelności. Zgodnie z art. 62 § 1 u.p.e.a., w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego egzekucje do tej rzeczy albo prawa majątkowego prowadzi łącznie sądowy organ egzekucyjny albo organ egzekucyjny, który jako pierwszy dokonał zajęcia, a w razie niemożności ustalenia tego pierwszeństwa - organ, który dokonał zajęcia na poczet należności w wyższej kwocie. Egzekucja administracyjna pozostaje w zbiegu z wcześniejszą egzekucją tych wierzytelności wszczętą przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Zamościu [...] Komornik zajął te wierzytelności w dniu 21 października 2022 r., zatem dalsze postępowanie winno być prowadzone przez komornika jako sądowy organ egzekucyjny.

W sądowym postępowaniu egzekucyjnym zobowiązany zaskarżył czynności komornika, zarzucając naruszenie art. 831 § 1 pkt 7) k.p.c. poprzez jego niezastosowanie w sprawie skutkujące egzekucją wierzytelności przypadających dłużnikowi z budżetu państwa lub od Narodowego Funduszu Zdrowia z tytułu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej; naruszenie art. 890 § 2 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie skutkujące zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego dłużnika przeznaczonych na wypłaty wynagrodzeń dla pracowników dłużnika, podczas gdy prawidłowe zastosowanie wskazanego przepisu winno prowadzić do zwolnienia przez komornika spod egzekucji tych środków. Przedmiotowe wyłączenia spod egzekucji wiążą również organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Zarządzeniem z dnia 12 marca 2024 r. sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest legalność dokonanej przez organ czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego, a w konsekwencji zasadność oddalenia jego skargi na tę czynność.

Podstawę prawną postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.), w brzmieniu obowiązującym po 30 lipca 2020 r. (ustawa zmieniająca - Dz.U. z 2019, poz. 2070), a w szczególności jej art. 54 § 1, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Przepisy te stanowią o wyłącznych podstawach skargi, która powinna określać zaskarżoną czynność, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). Czynność egzekucyjna to, jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w u.p.e.a. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienie, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu powszechnego. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego – w stosunku do wskazanych wyżej – środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne.

Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, czy też nieistnienia obowiązku), ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13). Dlatego też skarżący w niniejszej sprawie nie może skutecznie podnosić tych zarzutów, które są nakierowane na podważenie zasadności wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 749/13). Zatem – jak już powiedziano - w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej, co zasadnie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu. Zasada niekonkurencyjności środków w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej (por. wyroki NSA: z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2972/17; z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13).

Przechodząc do oceny zasadności skargi wskazać trzeba, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (o czym mowa w art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego lub też zastosowaniu określonego wprawdzie w ustawie środka, ale zastrzeżonego do egzekucji innego rodzaju obowiązków, albo zastosowaniu go w sposób naruszający ustawę.

Jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W art. 1a pkt 12 lit a) u.p.e.a ustawodawca wskazał środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych. W rozpoznawanej sprawie, organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie egzekucyjnej, tj. w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 4 u.p.e.a. - egzekucję z rachunków bankowych.

Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie: 1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego; 3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji. Jak stanowi art. 80 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również środki pieniężne: 1) których nie było na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia; 2) które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia. Art. 80 § 2a u.p.e.a. stanowi, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nie obejmuje kwot pochodzących ze:1) świadczeń alimentacyjnych, świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, świadczeń rodzinnych, dodatków rodzinnych, pielęgnacyjnych, porodowych, dla sierot zupełnych, zasiłków dla opiekunów, świadczeń z pomocy społecznej, świadczeń integracyjnych, świadczeń wychowawczych, jednorazowych świadczeń, o których mowa w art. 10 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem", świadczenia dobry start, rodzinnego kapitału opiekuńczego, o którym mowa w ustawie z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym, dofinansowania obniżenia opłaty rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna, o którym mowa w art. 64c ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 2011r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, dodatku osłonowego, o którym mowa w ustawie z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym, oraz dodatku węglowego, o którym mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym; 2) świadczeń, dodatków i innych kwot, o których mowa w art. 31 ust. 1, art. 80 ust. 1 i 1a, art. 81, art. 83 ust. 1 i 4, art. 84 pkt 2 i 3 i art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, oraz środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, o których mowa w art. 83 ust. 2 i art. 84 pkt 1 tej ustawy, w części przysługującej na umieszczone w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka dzieci i osoby, które osiągnęły pełnoletność, przebywając w pieczy zastępczej. Według art. 80 § 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Z akt sprawy wynika, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co zresztą nie podlega kwestionowaniu przez skarżącego.

Organ egzekucyjny – Dyrektor Oddziału ZUS w Biłgoraju na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych, w dniu 10 stycznia 2023 r. przesłał elektronicznie do P. jako do dłużnika zajętej wierzytelności, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z prowadzonego przez ten bank na rzecz skarżącego (zobowiązanego) rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej, o której mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe lub innych należności pieniężnych, do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wezwał bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Ponadto organ wezwał bank, aby niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu, zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego, oraz by po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji. Zawiadomienie zawierało pouczenia dla banku i zobowiązanego. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułów wykonawczych zostało skutecznie doręczone skarżącemu na adres prowadzonej działalności gospodarczej – [...] w dniu 12 stycznia 2023r. (k. 13 akt administracyjnych; przesyłka skwitowana przez osobę uprawnioną do odbioru korespondencji).

W wykonaniu pouczeń, dłużnik zajętej wierzytelności w piśmie z dnia 21 lutego 2022 r. zawiadomił organ o przeszkodzie w realizacji zajęcia w postaci zbiegu egzekucji. W związku z tym Dyrektor ZUS przesłał adnotacje do tytułów wykonawczych z informacją o zbiegu egzekucji i organie właściwym do komornika sądowego [...]. W dniu 28 lutego 2023 r. komornik sądowy zawiadomił o przejęciu sprawy egzekucyjnej, przy czym zaznaczył, że obejmuje ona egzekucję z rachunku bankowego.

Zdaniem Sądu, organ egzekucyjny dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. Nie ulega wątpliwości, że zawiadomienie zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 pkt 1-8 u.p.e.a. oraz § 2a pkt 1-2 tej ustawy. Zgodnie z treścią art. 67 § 2, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera: 1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; 2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; 3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego; 4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego – również wskazanie jego rodzaju; 5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; 6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych: a) opłaty manipulacyjnej, b) opłaty za czynności egzekucyjne, c) wydatków egzekucyjnych, d) opłaty egzekucyjnej; e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2; 7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; 8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; 9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. Zgodnie z art. 67 § 2a u.p.e.a., jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego lub z użyciem środków komunikacji elektronicznej, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie: 1) w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego raz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego; 2) zawiadomienie o zajęciu zawiera PESEL, NIP lub REGON zobowiązanego albo jego numer w KRS, albo numer w innym rejestrze lub ewidencji, o ile są znane organowi.

Skierowane do dłużnika zajętej wierzytelności zawiadomienie zawiera wszystkie wymagane i wskazane powyżej elementy. Wskazano w nim zarówno PESEL i NIP skarżącego, jak też organ egzekucyjny (Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) i wierzyciela (Zakład Ubezpieczeń Społecznych). Ponadto, skierowane do dłużnika zajętej wierzytelności i do skarżącego zawiadomienia sporządzone zostały według wzoru określonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Skarżący podniósł jednak, że w jego ocenie, zbieg egzekucji powoduje, że dalsze prowadzenie egzekucji winno zostać powierzone komornikowi sądowemu. Ma to dla skarżącego znaczenie zasadnicze, bowiem w postępowaniu prowadzonym przez komornika sądowego podniósł zarzuty z ustawy – Kodeks postępowania cywilnego w zakresie wyłączeń egzekucyjnych. Zdaniem organu, powstały zbieg egzekucji nie skutkuje zmianą organu egzekucyjnego w ogólności, a jedynie w zakresie środka egzekucyjnego, do którego nastąpił zbieg.

Odpowiadając na powyższe wskazać należy, że do zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej dochodzi wówczas, gdy organ egzekucyjny prowadzący egzekucję administracyjną oraz organ prowadzący egzekucję sądową wobec tego samego zobowiązanego, dokonały zajęcia tej samej nieruchomości, rzeczy ruchomej lub prawa majątkowego (art. 62 u.p.e.a.). W konsekwencji organy te konkurują ze sobą o to, kto zrealizuje zajęcie egzekucyjne. Zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej nie wstrzymuje jednak czynności egzekucyjnych (art. 62a u.p.e.a.). Jeżeli zajęte kwoty w dniu realizacji zajęcia nie wystarczają na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych, to dłużnik zajętej wierzytelności postępuje w sposób określony w art. 69a § 1 u.p.e.a., to jest przekazuje środki pieniężne: a) organowi egzekucyjnemu, który pierwszy dokonał zajęcia, a w razie niemożności ustalenia tego pierwszeństwa - organowi, który dokonał zajęcia na poczet należności pieniężnych w wyższej kwocie, albo b) administracyjnemu organowi egzekucyjnemu - w przypadku zbiegu egzekucji, o którym mowa w art. 62 § 2, albo c) sądowemu organowi egzekucyjnemu - w przypadku zbiegu egzekucji, o którym mowa w art. 62 § 3 i 4. Równocześnie dłużnik zajętej wierzytelności pod rygorem odpowiedzialności za szkodę, niezwłocznie zawiadamia o zbiegu egzekucji właściwe organy egzekucyjne, wskazując datę doręczenia zawiadomień o zajęciach dokonanych przez te organy i wysokość należności, na poczet których zajęcia zostały dokonane. Jeżeli doszło do zbiegu egzekucji i zajęte kwoty nie wystarczają na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych, to zobowiązany w przypadku zbiegu egzekucji do ruchomości albo prawa majątkowego, którego warunkiem wykonywania jest posiadanie dokumentu, pod rygorem odpowiedzialności za szkodę, niezwłocznie zawiadamia o zbiegu egzekucji właściwe organy egzekucyjne, wskazując datę doręczenia zawiadomień o zajęciach dokonanych przez te organy i wysokość należności, na poczet których zajęcia zostały dokonane (art. 69a § 2 u.p.e.a.).

W niniejszej sprawie administracyjny organ egzekucyjny o zbiegu egzekucji z toczącą się już egzekucją sądową dowiedział się po dokonaniu czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w P. (pismo banku z dnia 21 lutego 2023 r.). Komornik sądowy powiadomił o przejęciu sprawy zarówno dłużnika zajętej wierzytelności (bank), jak i zobowiązanego w dniu 28 lutego 2023 r. Jak natomiast wynika z dokonanego przez komornika sądowego planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego (postanowienie komornika z dnia 2 marca 2023 r.), wierzyciel w niniejszej sprawie otrzymał kwotę 2.666,26 zł dopiero w wyniku tego podziału. Nie naruszono zatem w żadnym razie zasad prowadzenia postępowania, o których mowa w art. 62 i nast. u.p.e.a. W szczególności, jak zasadnie podniósł organ, zbieg egzekucji do określonej rzeczy lub prawa majątkowego nie powoduje co do zasady, że całość egzekucji przejmuje organ wskazany w zbiegu, a postępowanie tylko z powodu zaistnienia zbiegu egzekucji winno zostać umorzone.

Jednocześnie, zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, co jednak możliwe jest w przypadku możliwości dokonania wyboru w tym zakresie. Z przepisu tego wynikają dwie zasady, tj. zasada celowości (stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania zobowiązania) oraz zasada stosowania najłagodniejszego środka z wielu dostępnych organowi. Specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia przy tym, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego zawsze będzie dla zobowiązanego swego rodzaju dolegliwością. O uciążliwości środka egzekucyjnego nie może jednak świadczyć subiektywne przekonanie strony. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe (choć w tym względzie pewne wskazania wykształciła judykatura). W toku danego postępowania egzekucyjnego organ to postępowanie prowadzący powinien zatem w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. Natomiast wykazanie przez zobowiązanego uciążliwości wymaga nie tylko wskazania, na czym uciążliwość polega, ale wymaga zidentyfikowania innego prawa majątkowego, do którego mogłyby zostać skierowane czynności egzekucyjne organu.

W ocenie Sądu, organ słusznie stwierdził, że środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie był dla skarżącego zbyt uciążliwy. Nade wszystko, skarżący nie wskazał żadnego innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję.

W konsekwencji Sąd uznał zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.