Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1255/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant asystent sędziego Jarosław Lubryczyński po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Ol 885/20 w sprawie ze skargi P. H. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. H. na rzecz Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie 450 (słownie: czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 24 marca 2021 r., I SA/Ol 885/20 oddalił skargę P. H. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Olsztynie z [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

P. H. (dalej: "Skarżący") wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości oraz rozpoznania pierwotnej skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ewentualnie autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Olsztynie. W każdym z przypadków skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz o przeprowadzenie rozprawy.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

a. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 b) ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. - Dz. U. z 2019 r., poz. 1505 z późn. zm. - dalej jako "uARiMR") poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym i oddalenie skargi z powodu niewłaściwego zastosowania naruszonych przepisów skutkującego uznaniem, że Organ miał prawo utrzymać w mocy decyzję organu I instancji ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, mimo że wskazana decyzja dotyczyła płatności stanowiącej przedmiot innej sprawy, obecnie toczącej się na etapie rozpatrywania skargi kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 kwietnia 2021 r. V SA/Wa 2112/20, uznając, że są to dwa rozstrzygnięcia wydane w niezależnych i formalnie odrębnych postępowaniach, podczas gdy tak naprawdę wskazane sprawy za przedmiot miały te same płatności, a zatem Organ nie miał prawa wydawać zaskarżonej decyzji, ponieważ objęte nią kwestie były przedmiotem zawisłego i toczącego się sporu.

b. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 b) uARiMR, w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (dalej jako "rozporządzenie nr 809/2014") poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym i oddalenie skargi z powodu niewłaściwego zastosowania naruszonych przepisów, skutkujące błędnym uznaniem, że Organ prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie nie zaszły w stosunku do przyznanych płatności błędy dotyczące stanu faktycznego niemogące zostać wykryte przez Skarżącego w zwykłych okolicznościach, podczas gdy Skarżący w niniejszej sprawie składał wniosek o przyznanie płatności na podstawie informacji przekazanych przez Organ, nie posiadał innej wiedzy o okolicznościach dotyczących stanu faktycznego, którego dotyczył wniosek, co skutkowało pominięciem faktu, ze zwrot płatności w takiej sytuacji może nastąpić jedynie w terminie 12 miesięcy od dnia ich przyznania, a zatem że nie zachodziły podstawy do utrzymania w mocy decyzji wydanych w niniejszej sprawie.

2. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym i oddalenie skargi z powodu niewłaściwego zastosowania naruszonych przepisów skutkujące:

a. uznaniem, że Organ w sprawie właściwie przeprowadził postępowanie dowodowego, podczas gdy Organ wydając zaskarżoną decyzję posiłkował się w całości ustaleniami zawartymi w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] listopada 2019r. o nr [...] oraz decyzji Dyrektora ARiMR z [...] lutego 2020 r. nr [...], które to decyzje zostały uchylone na mocy Decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] kwietnia 2020 r., nr [...], którą to Decyzją sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Organowi I instancji, który to Organ I instancji wydał następczo decyzję z 30 czerwca 2020 r., w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji pierwotnej, utrzymaną w mocy decyzją Prezesa ARiMR nr [...] z 9 września 2020r., od której Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a następnie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a tym samym Organ posługiwał się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji okolicznościami faktycznymi nieprzyznanymi prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie, co wobec nieprzeprowadzenia przez Organ innego postępowania dowodowego w niniejszej sprawie doprowadziło do nienależytego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności i tym samym rozparzenia istoty sprawy.

b. uznanie, że Organ w sprawie prawidłowo uznał, że to Skarżący nie dochował obowiązku w zakresie podania prawidłowej powierzchni działek, podczas gdy Skarżący powierzchnię działki zadeklarował zgodnie z danymi wskazanymi przez Organ w dokumencie pt. "Informacja dotycząca działek deklarowanych do płatności", a więc bazował na danych posiadanych i opracowanych przez Organ, co w konsekwencji spowodowało postanie po stronie Skarżącego negatywnych konsekwencji związanych z rozpatrzeniem niniejszej sprawy, w sytuacji gdy Skarżący podejmował w niej czynności na podstawie informacji przekazanych przez Organ.

c. pominięciem istotnej dla sprawie okoliczności, a mianowicie tego że Organ w przedmiotowym postępowaniu nie wykazał, kiedy powziął wiadomość o rzekomych nowych okolicznościach faktycznych, z których miałby wynikać rzekome nieprawidłowości, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji i czemu wskazanych wiadomości organ nie powziął wcześniej, jak również czy są to jedyne wiarygodne informacje, na podstawie których można stwierdzić rzekome nieprawidłowości.

2) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. art. 156 § 1 pkt. 2) oraz 3 k.p.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym i oddalenie skargi z powodu niewłaściwego zastosowania naruszonych przepisów skutkujące uznaniem za prawidłowe wydanie przez Organ zaskarżonej decyzji w oparciu o ustalenia zawarte w decyzji Organu I instancji z [...] listopada 2019 r., która to decyzja wraz z decyzją organu II instancji została najpierw uchylona przez Prezesa ARiMR decyzją z [...] kwietnia 2020 r., nr [...], a obecnie w przedmiotowej sprawie toczy się postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, podczas gdy ustalenia faktyczne poczynione w innych nieprawomocnie zakończonych lub uchylonych postępowania, a stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji mogą być nieprawidłowe, a zatem konieczne było przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że decyzja wydana jest bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa oraz w sprawie, która jest zawisła.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Dyrektor Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Olsztynie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Za podstawę wyroku z 24 marca 2021 r., I SA/Ol 885/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przyjął stan faktyczny ustalony przez Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Elblągu

decyzją z [...] lutego 2019 r. przyznał P. H. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018. 18 listopada 2019 r. Kierownik BP, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5) kpa wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną z [...] lutego 2019 r., a następnie decyzją z [...] listopada 2019 r. uchylił decyzję z [...] lutego 2019 r. i przyznał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Decyzja z [...] listopada 2019 r. stała się ostateczna. Następnie, zawiadomieniem z 25 lutego 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elblągu wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego za rok 2018 w wysokości 4. 069,64 złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przyjął, że decyzje zwrotowe wydane w tej sprawie 10 czerwca 2020 r. i 15 października 2020 r. zostały wydane przed upływem terminu przedawnienia. Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera zatem jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a. i oznacza pełne związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku odwoławczym przyczyny wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, tylko weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Według art. 176 pkt 2) p.p.s.a, skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, ich niespełnienie skutkuje odrzuceniem skargi kasacyjnej. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez kasatora, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach powołanej podstawy. Uzasadnienie szczątkowe, błędne lub nie na temat podlega ocenie przy merytorycznym rozpoznaniu sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku prawidłowego formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia tych wymogów. Mając na względzie treść uchwały Pełnego Składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, (treść dostępna w Internecie na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny dokonał łącznej oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

Prawidłowe sformułowanie podstawy skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Skuteczną podstawą zarzutów kasacyjnych opartych na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. może być naruszenie wyłącznie takich przepisów prawa materialnego, które zastosował albo miał zastosować organ administracji publicznej. Podstawą prawną decyzji jest przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego powołany w decyzji jako podstawa prawna decyzji oraz wyjaśniona w uzasadnieniu prawnym decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Takim przepisem prawa jest ten, który kształtuje sytuację prawną podmiotu przez pozbawienie uprawnienia i nałożenie określonego obowiązku, będącego sankcją za jego nieprzestrzeganie.

Podstawą prawną ostatecznej decyzji zwrotowej są przepisy art. 29 ust. 1, ust. 1c, ust. 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa: Środki publiczne pochodzące z funduszy Unii Europejskiej (...) - podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa (...) Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, krajowych, przeznaczonych na: współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych (...). Według art. 29 ust. 7 tej ustawy, do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (...). Ustalone decyzją ostateczną kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o jakich mowa, stają się niepodatkową należnością budżetową wynikającą ze stosunków publicznoprawnych, podlegającą egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. kasator zarzucił Sądowi I instancji w pkt 1. petitum skargi kasacyjnej naruszenie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 b ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 b ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w związku z art. 7 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności: "poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym i oddalenie skargi z powodu niewłaściwego zastosowania naruszonych przepisów skutkującego uznaniem (...)."

Według art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej określając kompetencję sądu administracyjnego w fazie orzekania i co do zasady nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ jego naruszenie przez Sąd I instancji jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom postępowania. Nie jest naruszeniem przepisów postępowania (p.p.s.a.) zastosowanie przez Sąd I instancji środka określonego w ustawie - art. 151 p.p.s.a., kiedy Sąd nie stwierdzi naruszenia prawa z art. 145 § 1 p.p.s.a. Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. może być skuteczny, jeśli kasator podniesie go w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. i powiąże z przepisami postępowania, które w sprawie miały zastosowanie wykazując przy tym, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 b) ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, środki publiczne: krajowe, przeznaczone na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej – podlegają zwrotowi (...). Przepis ten dotyczy zwrotu środków publicznych krajowych (pomoc finansowa), a nie środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej.

W tej sprawie zwrotowi podlega płatność (a nie wsparcie krajowe) wypłacona na podstawie ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, która określa zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym następujących płatności bezpośrednich w rozumieniu art. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013": jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatności dodatkowej, płatności związanych do powierzchni upraw, płatności związanych do zwierząt i płatności dla małych gospodarstw, zwanych dalej "płatnościami bezpośrednimi", oraz płatności niezwiązanej do tytoniu i uzupełniającej płatności podstawowej, zwanych dalej "przejściowym wsparciem krajowym, określonych w przepisach unijnych. Sąd I instancji nie naruszył przepisu art. 29 ust. 1 pkt 2 b) ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, który w sprawie nie miał zastosowania.

Artykuł 7 Odzyskiwanie nienależnych płatności rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności stanowi: 1. W przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki (...). 3.Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Ustalono, że z mocy decyzji z [...] lutego 2019 r. beneficjent otrzymał kwotę nienależną podlegającą zwrotowi. 18 listopada 2019 r. Kierownik BP, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5) kpa wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną z [...] lutego 2019 r., a następnie decyzją z [...] listopada 2019 r. uchylił decyzję z [...] lutego 2019 r. i przyznał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Decyzje ostateczne, których nie można zaskarżyć do sądu, są prawomocne. Z przepisów tych wynika, że prawomocność orzeczeń administracyjnych związana jest z ich niezaskarżalnością zarówno w toku instancji administracyjnej, jak i do sądu administracyjnego. Warunkiem nabycia przez decyzję przymiotu prawomocności jest jej ostateczność.

W tej sprawie, przedmiotem zaskarżenia była decyzja ostateczna Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z 15 października 2020 r. ustalająca kwotę nienależnie pobranych środków publicznych z tytułu płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego za rok 2018 wysokości 4.069,64 złotych. Do wypłacenia środków publicznych doszło, kiedy decyzja z [...] lutego 2019 r. stała się ostateczna. P. H. wniosek o przyznanie płatności złożył 5 czerwca 2018 r. Powierzchnia stwierdzona jednolitej płatności obszarowej (oraz płatności za zazielenienie) wyniosła [...] ha, wobec powierzchni zadeklarowanej do płatności [...] ha. Po wznowieniu postępowania powierzchnia stwierdzona jednolitej płatności obszarowej (oraz płatności za zazielenienie) wyniosła [...] ha. Z mocy decyzji ostatecznej z [...] listopada 2019 r., uchylającej decyzję dotychczasową z [...] lutego 2019 r. oraz określającej należne płatności w ramach JPO oraz płatności za zazielenienie w wysokościach niższych od przyznanych w decyzji uchylonej powstała

kwota do zwrotu, wynikająca z różnicy między środkami publicznymi wypłaconymi P. H. na rachunek bankowy, a środkami publicznymi przyznanymi na podstawie decyzji ostatecznej.

Brak zarzutu błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 29 ust. 1 pkt 1) ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa powoduje, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a.

Według art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. Przepisy postępowania, które mają zastosowanie w rozpoznawanej sprawie sądowoadministracyjnej to przepisy ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przepisy kpa, odpowiednio stosowane przepisy Działu III ustawy Ordynacja podatkowa oraz przepisy p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. oraz przepisów kpa akceptując ustalenie, że P. H. nienależnie pobrał środki publiczne z tytułu płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego za rok 2018 w wysokości 4.069,64 złotych, co było wynikiem zawyżenia powierzchni zadeklarowanej do płatności [...] ha wobec powierzchni stwierdzonej do jednolitej płatności obszarowej (oraz płatności za zazielenienie) [...] ha. Tych ustaleń dokonano przede wszystkim, na podstawie aktualnych danych Agencji płatniczej: baz danych referencyjnych LPIS; materiałów źródłowych stanowiących podstawę modyfikacji danych referencyjnych LPIS; aktualizowanej w cyklu 3 letnim ortofotomapy.

Zgodnie z art. 76 § 1, 2 i 3 kpa, dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzanych przez organy jednostek organizacyjnych lub podmioty, w zakresie poruczonych im z mocy prawa lub porozumienia spraw wymienionych w art. 1 pkt 1 i 4. Przepisy § 1 i 2 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w tych przepisach. Przepisy te mają zastosowanie wprost do oceny mocy dowodowej wystawionych przez wskazane jednostki dokumentów urzędowych, regulacja dotyczy organów lub podmiotów, ściśle określonych. Dokumenty urzędowe w przepisanej formie mogą sporządzić w imieniu organu lub uprawnionego podmiotu wyłącznie osoby uprawnione do wystawienia dokumentu, które na mocy szczególnej regulacji otrzymują prawo do sporządzenia dokumentu. Termin uprawnienie oznacza własne kompetencje osoby wystawiającej dokument do potwierdzania określonych okoliczności. O kompetencji do wystawienia dokumentu, któremu przysługuje walor zaufania publicznego, można mówić wówczas, gdy dokument ma cechy rozstrzygnięcia publicznoprawnego, któremu przysługuje domniemanie prawdziwości. Tego rodzaju dokumentacja ma zwiększoną moc dowodową, która przejawia się istnieniem dwóch domniemań – prawdziwości (autentyczności) oraz zgodności z prawdą twierdzeń w niej zawartych (wiarygodności).

Kasator nie przeprowadził skutecznego dowodu przeciwko treści dokumentów

urzędowych.

Według art. 156 § 1 pkt 2) i 3) kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco. Przepisy te zawarte są w Rozdziale 13 Uchylenie, zmiana oraz stwierdzenie nieważności decyzji kpa. Ostateczna decyzja Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z 15 października 2020 r. została wydana w trybie odwoławczym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1) kpa (Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję). Zgodnie z art. 157 § 2 kpa, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie naruszył przepisów zawartych w Rozdziale 13 kpa, ponieważ postępowanie w tej sprawie toczyło się z zastosowaniem przepisów regulujących postępowanie zwyczajne.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 3) w zw. § 14 ust. 1 pkt. 1) lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt. 2) lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).