Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 601/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2009-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, 2, 3 i 3a, art. 29, art. 30
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1 - 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 11, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński, Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski,, sędzia WSA Zofia Skrzynecka (spr.), Protokolant Marika Brzozowiec, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 26 listopada 2009r. sprawy ze skargi S.Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa – Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokata kwotę 293 (dwieście dziewięćdziesiąt trzy) zł, obejmującą kwotę 240 zł tytułem wynagrodzenia adwokata podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług w wysokości 53 zł.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 2 lutego 2009 r., S.Z. wniósł o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od października 1999 r. do grudnia 1999, od marca 2000 r. do maja 2000 r. oraz za lipiec 2000 r. w kwocie 1702,34 zł, a także składek na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 287,49 zł za ten sam okres oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 176,26 wraz z odsetkami za zwłokę.

Motywując wniosek wskazał na to, że w latach 2000 -2003 była przeciwko niemu prowadzona egzekucja należności z tytułu składek. Wierzyciel skierował egzekucję do wynagrodzenia za pracę i odzyskał całość zadłużenia skierowanego do egzekucji. W związku z tym, wnioskodawca nie był świadomy istnienia innych zaległości. Jego zdaniem prowadzona poprzednio egzekucja powinna była objąć całość zadłużenia wobec ZUS.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), decyzją z dnia "[...]" umorzył postępowanie w części dotyczącej składek finansowanych przez osoby ubezpieczone niebędące płatnikami składek. W uzasadnieniu tej części rozstrzygnięcia Zakład wskazał, że stosownie do art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie znajduje zastosowania instytucja umorzenia należności.

Ponadto, Zakład, wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 28 ust. 1 – 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek finansowanych przez płatnika. Zdaniem Zakładu, w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy. Zakład nie znalazł również podstaw do uwzględnienia wniosku strony w oparciu o treść art. 28 ust. 3a ustawy w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.).

Decyzją z dnia "[...]" Prezes Zakładu, na skutek wniosku S.Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wyżej opisaną decyzją z dnia "[...]", utrzymał ją w mocy nie znajdując podstaw do zmiany tej decyzji. Powołując się na art. 28 ust. 1-3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych organ podkreślił, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W przepisie ust. 3 powołanego artykułu określono ściśle przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność, m.in. gdy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, gdy wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, lub gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Organ wyjaśnił, iż zawarte w cytowanym wyżej przepisie wyliczenie jest wyczerpujące i stanowi katalog zamknięty sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek daje organowi podejmującemu rozstrzygnięcie potencjalną możliwość umorzenia zadłużenia. Jednakże nawet wystąpienie tych przesłanek, zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie obliguje Zakładu do podjęcia pozytywnej decyzji w zakresie umarzania należności z tytułu składek.

Mając na uwadze powyższe, organ uznał, iż w niniejszej sprawie brak było podstaw do uznania całkowitej nieściągalności należności. Uzasadniając zajęte stanowisko, Prezes Zakładu wskazał, że wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, ponadto nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ aktualnie takie postępowanie nie jest prowadzone. Organ wskazał też, że ZUS nie jest w posiadaniu dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe. Nie nastąpiło także zaspokojenie należności w postępowaniu likwidacyjnym. Wnioskodawca jest właścicielem ruchomości w postaci pojazdu marki Opel Astra o szacunkowej wartości 7500 zł, a zatem, w ocenie organu, istnieje możliwość dochodzenia przez Zakład swoich należności z tej właśnie ruchomości.

Wobec nie stwierdzenia całkowitej nieściągalności wniosek poddany został przez organ analizie z punktu widzenia art.28 ust.3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Art. 28 ust. 3a tej ustawy umożliwia umorzenie należności z tytułu składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, gdy zostaną spełnione warunki określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), a na dłużniku spoczywa obowiązek udokumentowania swojej trudnej sytuacji finansowej.

Według Zakładu ponowna analiza i ocena sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy nie wykazała, by została spełniona przesłanka wyrażona w § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Przepis ten przewiduje możliwość umorzenia składek w sytuacji, gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślono, że zgodnie z treścią wyżej cytowanego przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., ciężar udowodnienia, iż w sprawie wystąpiły wymienione okoliczności spoczywa na zobowiązanym. Analizując zebrane w postępowaniu dowody, Prezes Zakładu stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, że zostały spełnione przesłanki wymienione w §3 rozporządzenia oraz, że w ich wyniku został pozbawiony możliwości pozyskania dochodu umożliwiającego spłacenie należności.

W ocenie organu nie zostało również wykazane, iż stan zdrowia, bądź konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny zobowiązanego trwale pozbawiła go możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Wprawdzie z zaświadczenia o stanie zdrowia dzieci wynika, że wymagają one stałej opieki, jednak nie pozbawiło to wnioskodawcy możliwości prowadzenia działalności gospodarczej od 1.10.2008 r. i osiągania z niej dochodów. Organ wskazał, że wykazane przez wnioskodawcę bieżące miesięczne wydatki wynoszą łącznie 1497,20 zł , do czego dochodzi koszt zakupu opału w kwocie 400 zł na rok, opłata za wywóz nieczystości stałych i ciekłych, wyprawka szkolna dla syna, zakup leków oraz drobnego sprzętu do prowadzenia działalności. Zdaniem organu wnioskodawca nie wykazał w pełni faktycznie ponoszonych kosztów utrzymania lub innych nadzwyczajnych wydatków, które uprawdopodobniłyby, że dochody nie wystarczają na pokrycie niezbędnych potrzeb życiowych. Nie wykazano także, w ocenie organu, że w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego wydarzenia wnioskodawca poniósł straty materialne, które pogorszyły sytuację materialną i finansową jego rodziny.

Odnosząc się do zarzutów strony, że nie wiedziała ona o istniejącym wobec ZUS zadłużeniu, wskazano na art. 46 ust.1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym to płatnik składek zobowiązany jest, według zasad wynikających z przepisów ustawy, obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać i opłacać składki za każdy miesiąc kalendarzowy.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze na powyższą decyzję, skarżący wniósł o uchylenie tej decyzji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi ponownie powołał się na to, że gdyby organ przestrzegał zasad prowadzenia egzekucji a także gdyby w odpowiednim czasie ustalił pełną wysokość zaległości, to możliwe byłoby wyegzekwowanie wszystkich zaległości wobec ZUS w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym od 2000 do 2003r., a tym samym nie powstałoby zadłużenie z tytułu odsetek. Wskazał ponadto, że jego obecna sytuacja finansowa nie pozwala na spłatę zadłużenia wobec ZUS ze względu na wysokość osiąganych dochodów. Podał, że z działalności gospodarczej osiąga dochód 1000 zł brutto, wystarczający jedynie na zaspokojenie potrzeb pierwszego rzędu. Zona jest osobą bezrobotną i z dniem 2 lipca 2009 r. nabyła prawo do zasiłku. Na utrzymaniu skarżący ma dwoje dzieci, jest także obciążony alimentami w kwocie 250 zł na rzecz córki. Według skarżącego zapłacenie zaległych składek, wymienionych w zaskarżonej decyzji, spowoduje konieczność zapewnienia jego rodzinie pomocy ze strony państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspokoić jej podstawowych potrzeb. Zdaniem skarżącego jest to właśnie sytuacja przewidziana w §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, kiedy możliwe jest umorzenie tych należności.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi, wskazując w szczególności, że wbrew twierdzeniom skarżącego niewiedza co do istnienia zobowiązania wobec ZUS nie zwalnia od odpowiedzialności, ani tym bardziej nie uzasadnia umorzenia należności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie przez Sąd była decyzja wydana przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentującego Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Zaznaczyć przy tym trzeba, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie dokonuje się ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz jedynie ocenia, czy właściwe w sprawie organy administracji publicznej ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego odpowiadające poczynionym ustaleniom. Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa bowiem na organie administracji publicznej, zgodnie z treścią art. 77 § 1 k.p.a.

Badając w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wymienionych na wstępie ustaw, zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej powoływanej jako k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r., 137, poz. 887 ze zm.), dalej powoływanej jako u.s.u.s. oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności.

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Jednak nawet wówczas oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Podkreślić należy, iż przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy, pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Mając na względzie okoliczności rozpatrywanej sprawy Sąd podziela stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych co do braku wystąpienia przesłanek całkowitej nieściągalności i - w konsekwencji - braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Jak wynika z akt sprawy skarżący prowadzi działalność gospodarczą a jego żona jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku od dnia 2 lipca 2009r. Na etapie wydawania decyzji przez reprezentującego Zakład Prezesa ZUS źródło dochodu skarżącego i jego rodziny stanowił wyłącznie dochód z działalności gospodarczej i zasiłki rodzinne na dwoje dzieci.

W związku z ustalonym w decyzji stanem faktycznym, Sąd doszedł do przekonania, iż Prezes ZUS słusznie zauważył, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności należności. Wyjaśnić bowiem należy, że choć sytuacja finansowa skarżącego nie jest łatwa, to zauważyć trzeba, że jest on właścicielem pojazdu, który do którego może być skierowana egzekucja. Ponadto uzyskuje dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług budowlanych. Sąd nie mógł zatem odmówić zasadności twierdzeniu organu, iż w sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności należności.

W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Również w tym przypadku zastosowanie znajduje instytucja uznania administracyjnego - prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje bowiem Zakładowi, który może - ale nie musi - umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności.

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Zgodnie z powołanym powyżej przepisem, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, m.in. w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia).

Zdaniem Sądu, w ww. zakresie organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, wskazując, że ani stan majątkowy ani sytuacja rodzinna skarżącego nie uzasadniają twierdzenia o niemożności regulowania należności z uwagi na zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W ocenie Sądu organ trafnie uznał, że okoliczności przedmiotowej sprawy nie wskazują na wystąpienie przesłanek określonych w § 3 rozporządzenia. Stwierdzić bowiem należy, iż zawarta we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy argumentacja nie jest wystarczająca z punktu widzenia oceny sytuacji materialnej skarżącego z perspektywy przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Podkreślić trzeba, iż skarżący nie jest pozbawiony możliwości uzyskiwania dochodu, a jego wysokość w znacznym stopniu uzależniona jest od niego samego. Skarżący nie podnosił zresztą, że uwagi na stan zdrowia, czy też inne okoliczności nie może wykonywać pracy.

Mając na względzie powyższe, Sądu stwierdził, iż organ w sposób prawidłowy poczynił ustalenia dokonane w oparciu o materiał dowodowy, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący. Uzasadnione jest zatem stanowisko Prezesa ZUS, iż brak jest podstaw do umorzenia należności w świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz przepisów rozporządzenia.

Sąd zauważa, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania zaległych składek a umorzenie zaległych składek przy braku przesłanki całkowitej nieściągalności jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie jest niemożliwe wywiązanie się strony ze zobowiązań wobec ZUS, których zaistnienia zainteresowany nie wykazał, to negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne.

Sąd nie zgodził się również z argumentacją, iż nieprawidłowym było działanie organu polegające na zaniechaniu egzekwowania wszystkich zaległości w ramach egzekucji prowadzonej w latach 2000-2003. Argumentacja ta odnosząca się do egzekucji oraz sposobu jej prowadzenia nie może być bowiem rozpatrywana w ramach postępowania dotyczącego wyłącznie umorzenia należności z tytułu składek

Organy obu instancji prawidłowo wywiązały się z nałożonego nań obowiązku poszanowania art. 11 k.p.a., tj. zasady przekonywania. W szczególności Prezes ZUS wyjaśnił stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy, co znalazło wyraz w rzeczowym uzasadnieniu decyzji. Zapewniono stronie prawo do czynnego brania udziału w postępowaniu. Wyrazem tego jest pismo skierowane do strony (k.75) w którym informuje się o możliwości składania dokumentów obrazujących sytuację życiową i finansową. Organ odwoławczy, stosownie do treści art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., podjął niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Nie ulega też wątpliwości, że organ drugiej instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, co znalazło odzwierciedlenie w motywach decyzji.

W sprawie wymaga podkreślenia, iż organ obowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności. Swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem reguł tej oceny. Zasadę swobodnej oceny dowodów można podważyć jedynie, gdy naruszone zostały zasady prawidłowego wnioskowania i logicznego rozumowania. Sąd nie może dokonać odmiennej oceny wiarygodności i mocy dowodowej zebranego w sprawie materiału, chyba że ustalenia zawarte w decyzji mają charakter dowolnych, do czego w rozpoznawanej sprawie nie doszło.

Na zakończenie przypomnieć należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości lub z wnioskiem o rozłożenie należności na raty w myśl art. 29 u.s.u.s., bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje zwłaszcza, jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny Sąd, uznając, w oparciu o art. 145 p.p.s.a. a contrario, że w niniejszej sprawie nie miało miejsca naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia, oraz nie zaistniały przesłanki skutkujące stwierdzeniem jego nieważności, bądź stwierdzeniem wydania z naruszeniem prawa, na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono stosownie do § 2 ust.1 i 3 oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 19 rozporządzenia z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).