Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1535/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2024 poz 146
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
article: art. 13, art. 8
journal: Dz.U. 2023 poz 1230
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j.)
article: art. 1 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 134 par. 1, art. 106 par. 3, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 84 par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1526
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Nowecki, asesor WSA Łukasz Jarocki (spr.), Protokolant st. ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lutego 2024 r., nr [...] (dalej: "zaskarżona decyzja" lub "decyzja z 23 lutego 2024 r."), Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ" lub "organ") stwierdził, że M. S. (dalej: "skarżący", "płatnik" lub "strona") podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 16 grudnia 2022 r. do nadal. Zdaniem organu obowiązek ten wynikał z prowadzenia przez skarżącego pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik spółki jawnej "G." Spółka Jawna z siedzibą w Z. (dalej: "spółka"). Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły art. 109 ust. 1-3 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146; dalej: "ustawa o świadczeniach").

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie następującego stanu faktycznego i prawnego:

W dniu [...] sierpnia 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w [...] (dalej: "ZUS"), wystąpił do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o objęcie skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jako wspólnika spółki za okres od 16 grudnia 2022 r.

W uzasadnieniu wniosku ZUS wskazał, że płatnik zgłosił się do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 16 września 2013 r., a następnie 8 czerwca 2023 r. złożył dokument wyrejestrowania, wskazując datę ustania ubezpieczenia zdrowotnego na 16 grudnia 2022 r. ZUS wyjaśnił, że w piśmie z 15 czerwca 2023 r. skarżący poinformował, iż [...] grudnia 2022 r. zawarł umowę zbycia ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki (dalej: "umowa"), w związku z czym od następnego miesiąca nie należy naliczać i odprowadzać składek, nie czekając na zmiany w KRS. Do pisma załączono kopię umowy. ZUS wskazał również, że skarżący rozliczał składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu bycia wspólnikiem spółki w okresie od września 2013 r. do stycznia 2023 r.

Pismem z 26 września 2023 r. Prezes NFZ zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie objęcia go obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu posiadania statusu wspólnika spółki od 16 grudnia 2022 r.

Organ, decyzją z [...] lutego 2024 r., stwierdził, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki w okresie od 16 grudnia 2022 r. do nadal. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, po przytoczeniu stanu faktycznego oraz mających zastosowanie przepisów prawa, Prezes NFZ wskazał m.in., że do wniosku ZUS załączono kopię umowy zbycia ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki jawnej, zawartej [...] grudnia 2022 r. W związku z tym skarżący został wezwany do przedstawienia tego dokumentu w prawidłowej formie, tj. uwierzytelnionej za zgodność z oryginałem przez osobę upoważnioną. Organ wyjaśnił również, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niepoświadczona kserokopia dokumentu nie może być uznana za dowód w sprawie. Poinformował także, że możliwe jest przedstawienie oryginału dokumentu, który na wniosek strony zostanie zwrócony po zakończeniu postępowania. Skarżący, pismem z 11 października 2023 r., wniósł o wydłużenie terminu dostarczenia stosownych dokumentów do 26 października 2023 r., na co Prezes NFZ wyraził zgodę. Strona jednak nie przedstawiła dodatkowych dokumentów. W związku z tym, że skarżący nie dostarczył umowy zbycia udziałów w spółce w prawidłowej formie, organ uznał, że dokument ten nie może zostać uznany za dowód w sprawie. Według Prezesa NFZ, analiza zapisów KRS na dzień 22 lutego 2024 r. wykazała, że strona figuruje jako wspólnik spółki od 14 października 2023 r. do nadal. W związku z tym skarżący został objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego w okresie wskazanym w sentencji decyzji.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, skarżący pismem z 28 marca 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skargę na decyzję Prezesa NFZ, zaskarżając ją w całości. Strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:

I. niewłaściwe zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, poprzez mylne przyjęcie, iż skarżący jest osobą prowadzącą pozarolniczą działalność;

II. naruszenie art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach poprzez błąd w subsumcji, tzn. wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada określonej normie prawnej, w sytuacji, gdy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego wygasł z dniem 16 grudnia 2022 r.;

III. niewłaściwe zastosowanie art. 82 ust. 5 pkt 3 oraz art. 82 ust 1 ustawy o świadczeniach, a także niewłaściwe zastosowanie art. 8 ust. 6 pkt 4 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. 2023 r., poz. 1230 ze zm.; dalej: "ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych" lub "u.s.u.s.") poprzez dokonanie w zaskarżonej decyzji błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także dokonanie jego oceny z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, przez co ocena ta stała się oceną dowolną. Zebrany, bowiem w toku postępowania materiał dowodowy nie uprawniał organu do postawienia tezy, iż strona nadal pozostaje wspólnikiem spółki jawnej oraz, iż prowadzi pozarolniczą działalność. Wbrew ustaleniom organu w tym przypadku nie wystąpiły okoliczności, z których wynikało, że skarżący po zawarciu umowy sprzedaży udziałów w dniu [...] grudnia 2022 r. roku pozostaje wspólnikiem Spółki;

IV. naruszenie art. 10 ustawy Kodeks spółek handlowych z dnia 15 września 2000 r. (Dz. U. z 2000 Nr 94 poz. 1037), gdyż organ błędnie przyjął, iż zawarcie umowy zbycia udziałów nie jest wystarczające do utraty statusu wspólnika spółki jawnej, a utratę statusu wspólnika uzależnił od zgłoszenia dokonanej zmiany w KRS;

V. brak zgromadzenia w przedmiotowej sprawie całości materiału dowodowego potrzebnego do wydania orzeczenia bazującego na ustaleniach faktycznych, nie zaś w oparciu o niepotwierdzone dowodami, a więc traktowane w kategoriach prawdopodobieństwa, zaprezentowane w decyzji tezy organu. Zebrany bowiem w toku postępowania kontrolnego materiał dowodowy nie był wystarczający dla odtworzenia obiektywnie istniejącego stanu faktycznego sprawy.

Z uwagi na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie jej do ponownego rozpoznania Prezesowi NFZ, zasądzenie kosztów procesowych według norm prawem przepisanych, a także o przeprowadzenie rozprawy oraz umożliwienie skarżącemu udział w rozprawie w trybie zdalnym oraz przesłanie linka do wideokonferencji.

Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu jakim jest wydruk wiadomości e-mail na okoliczność potwierdzenia, iż umowa zbycia udziałów została zawarta przez skarżącego w dniu [...] grudnia 2022 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd, po rozpoznaniu sprawy, stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób, który uzasadniałby jej uchylenie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, chyba że ustawy stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; dalej: "p.p.s.a."). Podkreślenia wymaga również, że zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.

W przedmiotowej sprawie Prezes NFZ stwierdził, że skarżący podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik spółki jawnej.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, prowadzące działalność pozarolniczą lub współpracujące z takimi osobami, z wyłączeniem tych, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221, 641, 803, 1414 i 2029) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. Poza zmianami w danych promulgacyjnych, treść tego przepisu nie uległa zmianie w okresie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wynikającemu z decyzji, tj. od 16 grudnia 2022 r.

Zgodnie z definicją osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, zawartą w art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, jest nią osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z kolei art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s. stanowi, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. Wynika z tego, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, w tym m.in. wspólnicy spółki jawnej.

Należy również dodać, że zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz c-i powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.

Zgodnie z art. 13 pkt 4b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu obowiązującym w spornym okresie, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: wspólnicy spółki jawnej, partnerskiej lub komandytowej oraz komplementariusze w spółce komandytowo-akcyjnej - od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego lub od dnia nabycia ogółu praw i obowiązków w spółce, do dnia jej wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego lub zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.

Z powyższej regulacji wynika, że objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki jawnej trwa od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia jej zaprzestania. Oznacza to, że wspólnik spółki jawnej jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym przez cały okres, w którym posiada status wspólnika.

Zgodnie z art. 25¹ § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (dalej: "k.s.h."), spółka jawna powstaje z chwilą wpisu do rejestru. Natomiast zgodnie z art. 84 § 2 k.s.h., rozwiązanie spółki następuje z chwilą jej wykreślenia z rejestru. Z powyższych przepisów wynika, że wspólnik spółki jawnej posiada status wspólnika w okresie, gdy spółka jest wpisana do rejestru, i w tym czasie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. Co więcej, sam fakt pozostawania wspólnikiem przesądza o obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, niezależnie od faktycznego prowadzenia działalności przez spółkę. Ustawodawca przyjął rozwiązanie, w którym o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wspólnika spółki jawnej decyduje jedynie istnienie spółki, od momentu jej wpisania do rejestru do chwili jej wykreślenia.

W niniejszej sprawie skarżący, pismem z 15 czerwca 2023 r., poinformował ZUS o zawarciu umowy zbycia udziałów, wskazując jednocześnie, że od następnego miesiąca nie należy naliczać i odprowadzać składek, niezależnie od zmian w KRS. Do pisma załączył kopię tej umowy. W odpowiedzi ZUS zwrócił się do Narodowego Funduszu Zdrowia o objęcie skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jako wspólnika spółki jawnej od 16 grudnia 2022 r. Pismem z 26 września 2023 r. Prezes NFZ wezwał skarżącego do przedstawienia umowy w prawidłowej formie, tj. uwierzytelnionej za zgodność z oryginałem przez osobę do tego upoważnioną. Wyjaśnił, że niepoświadczona kserokopia dokumentu nie może zostać uznana za dowód w sprawie. Dodatkowo Prezes NFZ wskazał, że możliwe jest również przedstawienie oryginału dokumentu, który na wniosek strony zostanie zwrócony po zakończeniu postępowania. W odpowiedzi na wezwanie organu skarżący zwrócił się o wydłużenie terminu do 26 października 2023 r., na co Prezes NFZ wyraził zgodę. Jednakże, z uwagi na nieprzesłanie dokumentu w wymaganej formie i terminie, Prezes NFZ wydał zaskarżoną decyzję stwierdzającą istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki jawnej.

Nie ma wątpliwości, że niepoświadczone urzędowo kserokopie dokumentów w zdecydowanej większości przypadków nie mogą stanowić dowodu na to, co jest w nich zapisane (Komentarz do art. 76a k.p.a., C. Martysz, tom I, Lex 2010, wydanie II). Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1016/11, zgodnie z którym jednym ze środków dowodowych są dokumenty, przy czym w postępowaniu administracyjnym moc dowodową posiadają nie tylko oryginalne dokumenty, ale również ich uwierzytelnione odpisy. Należy przyjąć, że nieuwierzytelniona kserokopia dokumentu urzędowego nie może korzystać z mocy dowodowej oryginału. Niewłaściwe byłoby jednak wnioskowanie, że kserokopia dokumentu urzędowego nie może być środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym. Różnica w mocy dowodowej polega na tym, że kserokopia właściwie uwierzytelniona korzysta z mocy dokumentu oryginalnego, natomiast brak właściwego uwierzytelnienia powoduje, że taki dokument musi być oceniany w świetle całego materiału dowodowego.

W ocenie Sądu nieuwierzytelniona kserokopia umowy przesłana przez skarżącego do ZUS nie może być traktowana jako dowód o równoważnej mocy co oryginał dokumentu. W związku z tym konieczne było ocenienie tego dokumentu w kontekście całego zgromadzonego materiału dowodowego. Sąd stwierdza, że wniosek skarżącego o przedłużenie terminu na dostarczenie umowy w wymaganej formie, przychylenie się organu do tego wniosku, a następnie brak dostarczenia dokumentów w odpowiedniej formie i terminie, w połączeniu z wydrukiem z KRS potwierdzającym, że skarżący nadal jest wspólnikiem spółki jawnej, prowadzą do wniosku, iż skarżący podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu. Z uwagi na niedostarczenie wymaganych dokumentów oraz brak innego materiału dowodowego, Sąd uznał, że decyzja wydana przez organ nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Wbrew zarzutom skargi organ nie naruszył art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 69 ust. 1, ani art. 82 ust. 5 pkt 2 oraz art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Organ prawidłowo zastosował art. 8 ust. 6 pkt 4 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nie doszło również do naruszenia art. 10 k.s.h.

Rozpoznając sprawę, Sąd nie stwierdził naruszenia art. 7, art. 77 § 1 ani art. 80 k.p.a., które mogłoby istotnie wpłynąć na wynik postępowania. W ocenie Sądu organ prawidłowo zebrał i ocenił zgromadzony materiał dowodowy oraz na tej podstawie zastosował właściwe przepisy. W konsekwencji słusznie uznał, że w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki jawnej.

Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego skarżącego o dopuszczenie dowodu z załączonego do skargi wydruku e-maila (k. 13-14). Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. W ocenie Sądu nieuwierzytelnione kserokopie lub wydruki e-maili nie stanowią dokumentów w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a.

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 1911/21, zgodnie z którym przed sądem administracyjnym dopuszczalne jest jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe, ograniczone do dowodów z dokumentów. Przeprowadzenie postępowania dowodowego z innych środków dowodowych jest niedopuszczalne.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.