Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 558/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. K. i M. K. na czynność Starosty Człuchowskiego z dnia 15 marca 2024 r., nr PCPR.540.15.2024 w przedmiocie wstępnej akceptacji kandydata na rodzinę zastępczą 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. zasądza od Starosty Człuchowskiego solidarnie na rzecz skarżących M. K. i M. K. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarga M. K. i M. K.1 na czynność Starosty Człuchowskiego z dnia 15 marca 2024 r., nr PCPR.540.15.2024, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 25 stycznia 2024 r. skarżący złożyli w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Człuchowie wniosek o przeprowadzenie wstępnej kwalifikacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej dla małoletniego M. K.2

Starosta Człuchowski pismem z dnia 15 marca 2024 r., nr PCPR.540.15.2024, poinformował o dokonaniu negatywnej wstępnej kwalifikacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej. W piśmie tym organ wskazał, że skarżący nie spełniają wszystkich warunków do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, określonych w art. 42 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2024 r., poz. 177) albowiem złożone przez skarżących oświadczenie o niekaralności zawiera nieprawdę gdyż z dokumentu uzyskanego z Krajowego Rejestru Karnego wynika, że skarżący jest osobą karaną. Nadto, w ocenie organu, istnieją wątpliwości, czy skarżący poradzą sobie w sytuacji ujawnienia narażenia małoletniego na utratę zdrowia i życia przez jego matkę.

We wniesionej do Sądu skardze na dokonaną przez organ negatywną wstępną kwalifikację do pełnienia funkcji rodziny zastępczej skarżący wnieśli o: uznanie ich uprawnienia co do możliwości zakwalifikowania ich na szkolenie dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej; o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania; o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonego do skargi zaświadczenia o niekaralności skarżącego z dnia 18 lutego 2023 r.

Zaskarżonej czynności skarżący zarzucili przy tym naruszenie:

przepisów prawa materialnego, tj. art. 42 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej polegające na uznaniu, że skarżący jest osobą karaną i przedłożył oświadczenie o niekaralności zawierające nieprawdę, podczas gdy skarżący nie figuruje w rejestrze karnym jako osoba skazana a oświadczenie jakie przedłożył zawiera prawdziwe informacje w tym zakresie i jest ciągle aktualne;

przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a., które miało wpływ na wynik postępowania przez niewszechstronne rozważenie a przez to nierozpatrzenie w sposób prawidłowy całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego uznania, że w przypadku skarżących istnieją wątpliwości czy poradzą sobie w sytuacji ujawnienia narażenia małoletniego na utratę zdrowia i życia przez jego matkę, podczas gdy takie stanowisko organu nie zostało poparte żadną opinią psychologiczną a stanowi swobodne dywagacje organu i jest zdecydowanie przedwczesne;

- przepisów prawa materialnego, tj. art. 42 i art. 43 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, poprzez brak właściwego merytorycznego rozpoznania sprawy i szczegółowego uzasadnienia przyczyny negatywnej wstępnej kwalifikacji i wskazania obszaru wymagającego poprawy, podczas gdy jest to warunek sine qua non oceny wstępnej kwalifikacji.

W skardze podkreślono, że skarżący nie figuruje w Krajowym Rejestrze Karnym i nie jest wiadome skarżącemu aby był osobą karaną. W przeszłości miał incydent za który został skazany, ale był to występek i doszło do zatarcia skazania.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał przy tym, że negatywna kwalifikacja skarżących do pełnienia funkcji rodziny zastępczej wydana została przez Zespół do spraw weryfikacji kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, który uwzględnił całokształt zgromadzonej dokumentacji. W ramach postępowania pracownik organu odbył wizytę w domu skarżących, podczas której dokonał analizy sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej oraz warunków bytowych i mieszkaniowych skarżących. Nadto, przeprowadzono badanie pedagogiczne, które dotyczyło m.in. motywacji kandydatów oraz ich doświadczeń w opiece nad dziećmi. Co więcej, psycholog przeprowadził ze skarżącymi rozmowę oraz testy psychologiczne, które z kolei pozwoliły określić ich predyspozycje psychiczne i osobowościowe. Na tej podstawie stwierdzono, że istnieją wątpliwości związane z relacjami potencjalnej rodziny zastępczej z matką dziecka (siostrą skarżącej), która podejmowała w przeszłości zachowania zagrażające jego życiu i zdrowiu. Ponadto, z informacji otrzymanych z Krajowego Rejestru Karnego wynika, że skarżący figuruje w Kartotece Karnej Krajowego Rejestru Karnego jako osoba skazana prawomocnym wyrokiem Sądu we Francji za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, co stoi w sprzeczności do złożonego przez skarżącego w toku postępowania oświadczenia o niekaralności i stanowi negatywną przesłankę, o której stanowi art. 42 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r.( poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że czynność Starosty Słupskiego z dnia 15 marca 2024 r., nr PCPR.540.15.2024, stanowiącą negatywną wstępną kwalifikację skarżących do pełnienia funkcji rodziny zastępczej - nie jest zgodna z prawem.

Podstawę prawną zaskarżonej czynności stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2024 r., poz. 177).

Zgodnie z treścią art. 43 powołanej ustawy organizator rodzinnej pieczy zastępczej, na wniosek kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka, przeprowadza na podstawie oceny spełniania warunków, o których mowa w art. 42 ust. 1 i 2, wstępną kwalifikację kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka. Pozytywna wstępna kwalifikacja jest ważna przez okres 2 lat od dnia jej przeprowadzenia (ust. 1). Po przeprowadzeniu wstępnej kwalifikacji, o której mowa w ust. 1, organizator rodzinnej pieczy zastępczej sporządza dokument potwierdzający przeprowadzenie tej wstępnej kwalifikacji, który zawiera w szczególności datę przeprowadzenia wstępnej kwalifikacji oraz wskazanie, czy wstępna kwalifikacja jest pozytywna czy negatywna. Dokument potwierdzający przeprowadzenie wstępnej kwalifikacji jest wydawany pisemnie w postaci papierowej lub elektronicznej (ust. 2). W przypadku gdy wstępna kwalifikacja, o której mowa w ust. 1, jest negatywna, w dokumencie potwierdzającym przeprowadzenie tej wstępnej kwalifikacji organizator rodzinnej pieczy zastępczej szczegółowo uzasadnia przyczyny negatywnej wstępnej kwalifikacji i wskazuje obszary wymagające poprawy, z jednoczesnym pouczeniem strony o przysługującym prawie wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ust. 3).

W niniejszej sprawie, po przeprowadzeniu, na wniosek skarżących, wstępnej kwalifikacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, Starosta Człuchowski w zaskarżonym piśmie z dnia 15 marca 2024 r. stwierdził, że zakończyła się ona wynikiem negatywnym.

Organ uznał bowiem, że skarżący nie spełniają warunków określonych w art. 42 ust. 1 i 2 powołanej ustawy albowiem z dokumentu uzyskanego z Krajowego Rejestru Karnego wynika, że skarżący jest osobą karaną a nadto istnieją wątpliwości czy skarżący poradzą sobie w sytuacji ujawnienia narażenia małoletniego na utratę zdrowia i życia przez jego matkę.

Przepis art. 42 ust. 1 powołanej ustawy stanowi, że pełnienie funkcji rodziny zastępczej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które:

1) dają rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej;

nie są i nie były pozbawione władzy rodzicielskiej, oraz władza rodzicielska nie jest im ograniczona ani zawieszona;

wypełniają obowiązek alimentacyjny - w przypadku gdy taki obowiązek w stosunku do nich wynika z tytułu egzekucyjnego;

4) nie są ograniczone w zdolności do czynności prawnych;

są zdolne do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem, co zostało potwierdzone:

zaświadczeniem lekarskim o stanie zdrowia wystawionym przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2527), oraz;

opinią o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka wystawioną przez psychologa, który posiada co najmniej wykształcenie wyższe magisterskie na kierunku psychologia oraz 2-letnie doświadczenie w poradnictwie rodzinnym;

przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z tym że w przypadku cudzoziemców ich pobyt jest legalny;

zapewnią odpowiednie warunki bytowe i mieszkaniowe umożliwiające dziecku zaspokajanie jego indywidualnych potrzeb, w tym:

a) rozwoju emocjonalnego, fizycznego i społecznego,

b) właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań,

c) wypoczynku i organizacji czasu wolnego;

8) nie figurują w bazie danych Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym.

Ponadto, zgodnie z treścią art. 42 ust. 2 powołanej ustawy pełnienie funkcji rodziny zastępczej niezawodowej lub zawodowej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które nie były skazane prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo.

W ocenie Sądu, materiał sprawy nie pozwala jednakże jednoznacznie stwierdzić aby w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka, o której mowa w art. 42 ust. 2 powołanej ustawy, tj. aby skarżący był skazany prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo.

Zgodnie bowiem z treścią art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (Dz.U. z 2024 r., poz. 276) to w Krajowym Rejestrze Karnym gromadzi się dane o osobach:

1) prawomocnie skazanych za przestępstwa lub przestępstwa skarbowe;

przeciwko którym prawomocnie warunkowo umorzono postępowanie karne w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe;

przeciwko którym prawomocnie umorzono postępowanie karne w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe na podstawie amnestii;

będących obywatelami polskimi prawomocnie skazanymi przez sądy państw obcych;

wobec których prawomocnie orzeczono środki zabezpieczające w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe;

nieletnich, wobec których prawomocnie orzeczono środki wychowawcze, środek leczniczy lub środek poprawczy na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich;

2) prawomocnie skazanych za wykroczenia na karę aresztu;

3) poszukiwanych listem gończym;

4) tymczasowo aresztowanych;

10) nieletnich umieszczonych w schroniskach dla nieletnich.

Niewątpliwie, składając wniosek o przeprowadzenie wstępnej kwalifikacji do

pełnienia funkcji rodziny zastępczej skarżący oświadczył, że nie był karany. Tymczasem, w toku dokonywania wstępnej kwalifikacji, orzekający organ uzyskał z Krajowego Rejestru Karnego datowane na dzień 14 lutego 2024 r. zaświadczenie, z którego wynika, że skarżący w 2015 r. został skazany we Francji za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających na 15 dni kary pozbawienia wolności, której wykonanie zostało zawieszone na 5 lat. Wskazać jednakże należy, że w toku postępowania skarżący nie mógł się odnieść do tej kwestii. Dopiero wraz ze skargą skarżący przedłożył zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego z dnia 18 grudnia 2023 r., w którym wskazano, że skarżący nie figuruje w kartotece karnej krajowego rejestru karnego.

W ocenie Sądu, powyższa kwestia wywołuje uzasadnione wątpliwości. Wątpliwości tych nie usuwa przy tym podniesiona przez skarżącego okoliczność, że doszło do zatarcia skazania. Niewątpliwie bowiem, zgodnie z treścią art. 106 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. z 2024 r., poz. 17) z chwilą zatarcia skazania uważa się je za niebyłe a wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanych. Również, zgodnie z treścią art. 14 ust. 8 ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym dane osób, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 4, usuwa się z Rejestru po otrzymaniu zawiadomienia o zatarciu skazania przesłanego przez właściwy organ państwa obcego, które wydało wyrok. Przedłożone przez skarżącego zaświadczenie o niekaralności zostało jednakże wydane wcześniej (18 grudnia 2023 r.) niż zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego uzyskane przez organ w toku postępowania (14 luty 2024 r.), w którym wskazano na przestępstwo z 2015 r.

Kwestia, czy skarżący był skazany prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo wymaga zatem ponownego jednoznacznego ustalenia. Tym bardziej, że skarżący nie mieli możliwości wypowiedzenia się w tym przedmiocie przed podjęciem zaskarżonej czynności. Nadto, w świetle przedłożonego przez skarżących dokumentu nie można w sposób jednoznaczny stwierdzić, że oświadczenie o niekaralności było nieprawdziwe, jak ocenił to organ.

Ponadto, w ocenie Sądu, dokonana przez organ ocena, że istnieją wątpliwości czy skarżący poradzą sobie w sytuacji ujawnienia narażenia małoletniego na utratę zdrowia i życia przez jego matkę, jawi się jako dowolna i nie znajduje uzasadnienia w materiale sprawy.

Stosownie bowiem do treści art. 42 ust. 7 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej okoliczności, o których mowa w ust. 1-3 tego przepisu, ustala się na podstawie przeprowadzonej przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej analizy sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej.

Ze znajdującej się zaś w aktach sprawy "analizie sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej oraz warunków bytowych i mieszkaniowych kandydata na rodzinę zastępczą" nie wynika uzasadnienie dla takiej oceny. Nadto, wniosek taki nie wynika również ze znajdującej się w aktach sprawy "opinii pedagogicznej dotyczącej predyspozycji opiekuńczo - wychowawczych kandydatów na rodziców zastępczych" a także pozostałej dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy.

Co więcej, zaprezentowana przez organ w piśmie z dnia 15 marca 2024 r. ocena w powyższym zakresie nie została w żaden sposób uzasadniona, co nie odpowiada wymogi szczegółowego uzasadnienia przyczyn negatywnej wstępnej kwalifikacji, określonemu w art. 43 ust. 3 ustawy o wspieraniu o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Nie mogą być przy tym uwzględnione argumenty przedstawione w odpowiedzi na skargę, jako że odpowiedz na skargę składana w toku postępowania sprzed sądem nie może stanowić uzasadnienia dla podjętego rozstrzygnięcia. Wywody i okoliczności podniesione dopiero w odpowiedzi na skargę, które nie stanowiły przedmiotu postępowania poprzedzającego podjęcie zaskarżonej czynności i nie zostały zawarte w jej uzasadnieniu, nie mogą w konsekwencji być przedmiotem oceny sądu.

Powyższe okoliczności, świadczą o podjęciu przez Starostę Człuchowskiego kontrolowanej czynności z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które to przepisy nakładają na orzekające organy obowiązek wyczerpującego i wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i uwzględnienia podczas dokonywania oceny wszystkich okoliczności sprawy.

Nadto, powyższe świadczy o naruszeniu przez orzekający organ wynikającej z art. 11 k.p.a. zasady przekonywania i powiązanego z tą regułą normy art. 107 § 3 k.p.a., które to przepisy nakładają na orzekające organy obowiązek uzasadnienia wydanych decyzji w sposób czytelny i jasny a przy tym uwzględniający wszystkie okoliczności sprawy i niepozostawiający dla ich adresata wątpliwości co do zasadności wydanego rozstrzygnięcia. Co więcej, powyższe świadczy o naruszeniu przez orzekający w sprawie organ art. 8 § 1 k.p.a., z którego wynika, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Mając to na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżona czynność Starosty Człuchowskiego podjęta została z naruszeniem przepisów prawa procesowego i w konsekwencji przepisów prawa materialnego, dlatego też, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd uwzględnił skargę, i na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności.

Ponownie rozpoznając sprawę, zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a., organ uwzględni ocenę prawną przedstawioną przez Sąd.

Jednocześnie, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. o kosztach orzeczono postępowania, zasądzając na rzecz skarżących solidarnie zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 480 zł, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących ustalone na postawie § 14 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964).

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a., wobec wniosku skarżących o rozpoznanie sprawy w tym trybie i braku sprzeciwu organu.