Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 118/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-08-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska (spr.), Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant spec. Wiesława Jesiotr po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi P. R. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz określenia inwalidztwa 1. uchyla zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej; 2. odrzuca skargę w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej na rzecz skarżącego P. R. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w K. w dniu [...] maja 2023 r., działając na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2022 r. poz. 2305), skierował sierż. P. R. do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. w celu ustalenia jego zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w S. w orzeczeniu z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 190 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 6 pkt 1 oraz ust. 7 i 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, § 2 pkt 1, § 7 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, § 10 oraz § 11 ust. 1 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2022 r. poz. 1243 ze zm.) stwierdziła m.in., że P. R. cierpi na nerwicę neurasteniczną u osoby nadużywającej alkoholu i odwołując się do § 66 pkt 2, § 72 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. i z uwagi na kilkunastoletni przebieg schorzenia, bez widocznej poprawy mimo leczenia, jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej.

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w S. rozpoznała ponadto u badanego schorzenia współistniejące tj. guz prawego gruczołu łzowego leczony operacyjnie (§ 82 pkt 1), krótkowzroczność obu oczu (§ 13 pkt 2), skrzywienie przegrody nosa nieupośledzające jego drożności (§ 26 pkt 3) oraz braki w uzębieniu (§ 24 pkt 1) i stwierdziła, że zarówno schorzenie powodujące jego niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej, jak i schorzenia współistniejące, nie pozostają w związku ze służbą wojskową (pkt 10 orzeczenia). W pkt 11 orzeczenia Komisja zaliczyła badanego do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia.

P. R. w odwołaniu od tego orzeczenia podniósł, że zaświadczenie lekarskie lekarza M. R. z dnia [...] lipca 2023 r., z którego wynika, że od kilkunastu lat jest leczony z powodu nerwicy neurastenicznej, "było pomyłką lekarską", o czym świadczy załączone do odwołania zaświadczenie wystawione przez tego lekarza w dniu [...] sierpnia 2023 r.

Odwołujący się dołączył ponadto do odwołania zaświadczenie lekarskie wystawione przez lek. med. A. S. w dniu [...] sierpnia 2023 r. stwierdzające znaczną poprawę w jego stanie zdrowia.

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] listopada 2023 r. (nr [...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775.), dalej: "k.p.a.", uchyliła w całości zaskarżone orzeczenie RWKL w S. i rozpoznała u badanego anankastyczne zaburzenia osobowości upośledzające zdolności adaptacyjne i powołując się na § 68 pkt 2 (grupa IV) załącznika do rozporządzenia stwierdziła, że schorzenie to czyni go trwale niezdolnym do zawodowej służby wojskowej.

CWKL w W. rozpoznała ponadto u P. R. schorzenia współistniejące: (nadużywanie alkoholu bez cech uzależnienia - § 71 pkt 1; guz prawego gruczołu łzowego leczony operacyjnie - § 82 pkt 1; krótkowzroczność obu oczu - § 13 pkt 2; skrzywienie przegrody nosa nieupośledzające jego drożności - § 26 pkt 3; braki uzębienia - § 24 pkt 1 załącznika do rozporządzenia), zaliczyła go do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia i określiła, że inwalidztwo istnieje od 26 lipca 2023 r.

W uzasadnieniu orzeczenia CWKL wyjaśniła, że w toku postępowania odwoławczego wystąpiła do Konsultanta krajowego do spraw obronności w dziedzinie psychiatrii o wydanie opinii dotyczącej schorzeń psychiatrycznych występujących u skarżącego i jego zdolności do pełnienia dalszej służby wojskowej, a następnie przytoczyła treść tej opinii.

CWKL podała, że konsultant krajowy do spraw obronności w dziedzinie psychiatrii w opinii z dnia [...] października 2023 r. przywołał dokumentację medyczną skarżącego i stwierdził, że wbrew stanowisku lekarza psychiatry, który badał orzekanego w dniu [...] czerwca 2023 r. (w toku postępowania orzeczniczego), P. R. nie cierpi na zaburzenia nerwicowe (§ 66 pkt 2), lecz na anankastyczne zaburzenia osobowości znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne tj. schorzenie wymienione w § 68 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r., a ponadto nadużywa alkoholu (bez cech uzależnienia) oraz, że badany jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej.

Konsultant podał, że stwierdzone rozpoznanie znajduje oparcie w pominiętej przez lekarzy psychiatrów dokumentacji medycznej badanego z Kliniki Psychiatrycznej [...] WSZK w B., gdzie był hospitalizowany z powodu osobowości anankastycznej oraz zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania spowodowanych użyciem alkoholu, a jej pominięcie przez lekarzy psychiatrów i oparcie rozpoznania wyłącznie o jednorazowe ambulatoryjne badanie orzekanego było nieprofesjonalne.

P. R. nie zgodził się z tym orzeczeniem CWKL w W. i w piśmie z dnia [...] grudnia 2023 r. wywiódł od niego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w zakresie pkt 8A (tj. rozpoznania u niego schorzenia o którym mowa w § 68 pkt 2 załącznika), 9 (orzeczenia o niezdolności do służby wojskowej), 11a, d (zaliczenia do trzeciej grupy inwalidztwa od dnia 26 lipca 2023 r.).

Skarżący zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie :

1. art. 80 § 1 k.p.a., w uzasadnieniu tego zarzutu podniesiono, że CWKL oparła się na opinii Konsultanta Krajowego, która jest ogólna i odwołuje się do doświadczenia zawodowego opiniującego oraz dokumentacji medycznej z Kliniki Psychiatrycznej w B. (pochodzącej sprzed pięciu miesięcy), pomija, że skarżący od ponad 4 lat leczy się na neurastemię, nie uwzględnia treści zaświadczenia lekarza psychiatry z dnia [...] sierpnia 2023 r. (załączonego do odwołania) z którego wynika, że aktualnie stan psychiczny skarżącego uległ znacznej poprawie. Zdaniem skarżącego, mając na uwadze rozbieżności między zaświadczeniami lekarzy psychiatrów, a dokumentacją z leczenia w Klinice należało poddać go stosownej obserwacji szpitalnej, zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy obronie Ojczyzny;

2. art. 138 § 2 k.p.a., przez jego niezastosowanie, w uzasadnieniu tego zarzutu podniesiono, że z uwagi na konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, istniały podstawy do wydania tzw. decyzji kasacyjnej;

3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne uzasadnienie decyzji, w uzasadnieniu tego zarzutu podniesiono, że w zaskarżonym orzeczeniu nie wyjaśniono, dlaczego skarżący jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej, mimo że stosownie do § 68 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r. rozpoznanie u badanego schorzenia, o którym mowa w tym przepisie, nie wyklucza orzeczenia o zdolności do służby wojskowej (Z/N).

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia RWKL w S. z dnia [...] lipca 2023 r. oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę CWKL wniosła o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1203/04, publ. CBOSA). Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej.

Drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego oraz inwalidztwo. Podstawę takich orzeczeń stanowią m.in. przepisy ustawy z dnia 11 marca 2022 r . o obronie Ojczyzny (Dz. U. poz. 2305), ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2023 r. poz. 1100 ze zm.), ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2022 r., poz. 2528 ze zm.). Orzeczenia te poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są nie przez wojskowe komisje lekarskie, lecz przez inne organy (wojskowy organ emerytalny lub ZUS). Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają charakter orzeczenia wstępnego jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

W świetle powyższego sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku schorzenia ze służbą wojskową oraz określenia inwalidztwa (por. uchwała Składu Siedmiu Sędziów SN z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, publik. OSNP 2000/5/167; postanowienie Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/100, publ. ONSA 2001/2/47; wyroki NSA: z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1203/04; z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2227/11, publ. CBOSA).

Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że skarga P.R. w zakresie obejmującym punkty 11 a i d orzeczenia CWKL z dnia [...] listopada 2023 r., jako że dotyczą one określenia inwalidztwa a dokładnie zaliczenia skarżącego do III inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia od dnia [...] lipca 2023 r. oraz ustalenia, że inwalidztwo istnieje od dnia [...] lipca 2023 r. jest niedopuszczalna i w tym zakresie podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia w tym zakresie nie należy bowiem do właściwości sądu administracyjnego.

Uznając natomiast za dopuszczalną skargę na zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia kategorii zdolności (niezdolności) do służby ma charakter ograniczony i sprowadza się w istocie do badania orzeczenia pod względem formalnym. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest sprawdzenie prawidłowości postępowania poprzedzającego zaliczenie badanego do jednej z kategorii zdolności do służby, w szczególności zbadanie, czy organ rozstrzygając o zaliczeniu do kategorii zdolności do służby miał do tego odpowiednie podstawy faktyczne i prawne, a więc np. czy badanie stanu zdrowia zostało przeprowadzone prawidłowo i czy znajduje oparcie w wyczerpującym wywiadzie chorobowym i odpowiedniej dokumentacji medycznej. Sąd administracyjny nie dokonuje natomiast oceny stanu zdrowia badanego we własnym zakresie, nie jest uprawniony do kwestionowania dokonanego przez komisję lekarską rozpoznania oraz stwierdzonych schorzeń prowadzących do ustalenia kategorii badanego do służby, o ile znajdują potwierdzenie w dokumentacji medycznej.

Sąd kontrolując decyzję w zakresie dotyczącym zdolności skarżącego do służby stwierdził, że narusza ona art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2024 r., poz. 935).

Przypomnieć należy, że w zaskarżonym orzeczeniu CWKL, odwołując się do opinii Konsultanta Krajowego do Spraw Obronności, rozpoznała u skarżącego anankastyczne zaburzenia osobowości znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne z kwalifikacją do § 68 pkt 2.

Zgodnie z treścią "Wykazu chorób i ułomności uwzględnianego przy ocenie zdolności do służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa (...)" stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r., do § 68 pkt 2 kwalifikuje się zaburzenia osobowości upośledzające lub znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne poddające się korekcji, którym w przypadku grupy IV (żołnierze zawodowi) odpowiada kategoria Z/N (zdolny/niezdolny do zawodowej służby wojskowej). Według objaśnień szczegółowych, które mają charakter normatywny § 68 pkt 2 dotyczy osób, u których na tle długotrwałej dezadaptacji stwierdza się okresy zadowalającego funkcjonowania.

Jak już wyżej wskazano, sąd administracyjny nie posiadając specjalistycznej wiedzy medycznej, nie ma podstaw do kwestionowania rozpoznanego przez CWKL schorzenia Skarżącego zwłaszcza, że diagnozę w postaci "osobowości anankastycznej" postawiono wobec skarżącego w następstwie jego pobytu w Klinice WSzK w B. Rzecz jednak w tym, że z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia nie wynika z jakich powodów CWKL uznała, że wobec skarżącego należy zastosować kategorię N - niezdolny do zawodowej służby wojskowej. CWKL nie wyjaśniła również z jakich powodów stwierdziła, że w przypadku Skarżącego niezdolność do służby ma charakter trwały. Zgodnie z art. 190 ust. 10 pkt 3 ustawy o obronie Ojczyzny kategoria N oznacza zarówno trwałą jak i czasową niezdolność fizyczną i psychiczną żołnierza do zawodowej służby wojskowej. Zatem obowiązkiem CWKL było nie tylko wyjaśnienie z jakich względów zakwalifikowała Skarżącego na podstawie § 68 pkt 2 jako niezdolnego do zawodowej służby wojskowej (kategoria N a nie kategoria Z), ale również z jakich względów przyjęła, że niezdolność ta ma charakter trwały.

Sąd dostrzega wprawdzie, że Konsultant Krajowy w opinii z dnia [...] października 2023 r. podał, że "orzekanego należy uznać za niedolnego do zawodowej służby wojskowej", jednak również nie uzasadnił swego stanowiska w tym zakresie. Skoro natomiast schorzenie zakwalifikowane do § 68 pkt 2 wykazu chorób i ułomności może skutkować przyznaniem kategorii Z lub N, to kwestia uzasadnienia dla przyznania określonej kategorii ma kluczowe znaczenie w sprawie.

Zdaniem Sądu, nie można natomiast zgodzić się ze skarżącym, że CWKL w okolicznościach faktycznych sprawy nie miała podstaw do wydania orzeczenia reformatoryjnego (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Podkreślić należy, że CWKL nie stwierdziła potrzeby przeprowadzenia ponownych badań oraz uzupełnienia materiału dowodowego o dodatkową dokumentację medyczną na etapie postępowania przed RWKL, nie stwierdziła też potrzeby przeprowadzenia dodatkowych, specjalistycznych badań Skarżącego na etapie postępowania odwoławczego. CWKL, dysponując obszerną, ale zawierającą rozbieżności, dokumentacją medyczną Skarżącego, powzięła wątpliwości do co interpretacji tejże dokumentacji w kontekście rozpoznanych u skarżącego schorzeń, a w dalszej kolejności co do kwalifikacji zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Wynika to wprost z pisma CWKL skierowanego do Konsultanta Krajowego do spraw Obronności w dziedzinie psychiatrii z dnia [...] września 2023 r., w którym wyrażono prośbę o wydanie opinii dotyczącej występujących u badanego schorzeń psychicznych oraz jego zdolności do dalszej służby wojskowej na podstawie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej i ewentualnie po przeprowadzeniu badania klinicznego".

Wskazać w tym miejscu należy, że jednym z zadań Konsultanta Krajowego jest wydawanie opinii o stosowanym postępowaniu diagnostycznym, leczniczym i pielęgnacyjnym w zakresie jego zgodności z aktualnym stanem wiedzy, z uwzględnieniem dostępności metod i środków (art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o konsultantach krajowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2524 ze zm.). Opiniodawcza rola Konsultanta służy usuwaniu ewentualnych rozbieżności (np. w zakresie rozpoznania schorzenia) w przypadku ich wystąpienia w zgromadzonej w toku postępowania orzeczniczego dokumentacji.

Wydając opinię z dnia [...] października 2023 r. Konsultant Krajowy uznał za wystarczającą zgromadzoną w postępowaniu dokumentację orzeczniczo-lekarską nie stwierdzając podstaw do przeprowadzenia badania klinicznego. Wziął bowiem pod uwagę okoliczność, że skarżący był hospitalizowany w Klinice Psychiatrycznej [...] Wojskowego Szpitala Klinicznego w B. w okresie [...] kwietnia 2023 – [...] maja 2023 r. W czasie pobytu skarżącego w ww. placówce przeprowadzono badania laboratoryjne, poddano skarżącego terapii, wykonano badanie psychologiczne. Konsultant wyjaśnił z jakich względów w okolicznościach sprawy należy przyjąć rozpoznanie ustalone w oparciu o przeprowadzoną obserwację w warunkach stacjonarnych w ww. Klinice (gdzie zdiagnozowano osobowość anankastyczną). Powołał się przy tym na przeprowadzone tam badanie psychologiczne (k. 28 akt admin.), które zostało pominięte przez lekarza psychiatrę badającego skarżącego w postępowaniu przez RWKL w S. (k. 25 akt admin.). Konkludując stwierdził, że u skarżącego należy rozpoznać anankastyczne zaburzenia osobowości znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne i uznać go za niedolnego do zawodowej służby wojskowej.

Rozpatrując ponownie sprawę CWKL uwzględni powyższą ocenę prawną i wyjaśni w sposób przekonujący zastosowanie określonej kategorii zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej w związku ze stwierdzonymi schorzeniami.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Orzeczenie o odrzuceniu skargi w części dotyczącej określenia inwalidztwa, zawarte w pkt 2 sentencji wyroku, wydano na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., natomiast o kosztach postępowania orzeczono w pkt 3 wyroku w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy.