Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2643/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 13 ust, 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 470
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
article: art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2019 poz 2140
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: par. 3 ust. 1, par. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1406
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędzia WSA Dorota Dziedzic - Chojnacka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2021 r. sprawy ze skargi W. F. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2020 roku Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 13 ust, 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 470) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 890 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j,, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2140), po rozpoznaniu wniosku W. F. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2020 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Główny Inspektor Transportu Drogowego wyjaśnił, że w dniu dniu [...] października 2019 r. na odcinku drogi ekspresowej [...] (92 km, na stacji paliw Orlen L.) inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] o nr rej. [...], którym kierował P. F.

Stwierdzono, że w ww. pojeździe samochodowym nie znajduje się urządzenie pokładowe viabox służące do uiszczania opłat elektronicznych, a ponadto pojazd nie został zarejestrowany w krajowym systemie elektronicznego poboru opłat. Tym samym nie została uiszczona opłata elektroniczna za przejazd.

Podczas kontroli z użyciem skanera DSRC znajdującego się w pojeździe służbowym Inspekcji Transportu Drogowego ustalono, że w dniu [...] października 2019 r. przejazd ww. zespołu pojazdów składającego się z pojazdu samochodowego o nr rej. [...] wraz z przyczepą o nr rej. [...] został zarejestrowany przez urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi krajowej nr [...] Z. (granica państwowa) - węzeł [...] i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...]., o godzinie 19:25:58.

Na podstawie informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. ww. pojazdu i przyczepy ustalono, że dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów wynosi 4800 kg, tj. przekracza 3,5 tony, w tym dmc samochodu ciężarowego wynosi 2800 kg, a przyczepy 2000 kg. Ww. pojazd samochodowy o nr rej. [...] został zarejestrowany jako samochód ciężarowy, a jego właścicielem w chwili powstania naruszenia był W. F.

Odcinek drogi krajowej, po którym ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu [...] października 2019 r. tj. [...] Z. (granica państwowa) - węzeł [...] został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 3 lit. a do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Przebieg i ustalenia kontroli zostały utrwalone w protokole kontroli z dnia [...]października 2019 r. nr [...].

Na podstawie pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. nr [...] z dnia [...] października 2019 r., organ stwierdził, że na wskazanym odcinku nie stwierdzono uchybień w ustawieniu tabliczek informacyjnych T-34, oznaczających pobór opłaty elektronicznej.

Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie: protokołu kontroli z dnia [...] października 2019 r. nr [...], zapisu ewidencyjnego o numerze [...], dokumentów okazanych podczas kontroli, informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców pisma informacyjnego Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. z dnia [...] października 2019 r. nr [...], wyjaśnień pełnomocnika złożonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie, sprawy, postanowienia z dnia [...] maja 2020 r. wraz załącznikiem

Organ przytoczył treść przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz szczegółowo odniósł się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy uznając je za bezzasadne.

Stwierdził, iż zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Kontrolowany pojazd poruszał się w ww. dniu po płatnym odcinku drogi publicznej i nie był niewyposażony w urządzenie viabox służące do poboru opłaty elektronicznej. Korzystający nie zawarł umowy z pobierającym opłatę elektroniczną na poddany kontroli pojazd. Zawarcie umowy powinno nastąpić przed rozpoczęciem korzystania z dróg płatnych.

Organ podkreślił, że uiszczenie opłaty elektronicznej może nastąpić jedynie przy wykorzystaniu urządzenia tzw. jednostki pokładowej viabox, będącym urządzeniem w rozumieniu art. 13i ust. 3 udp. Ustawodawca nie przewidział możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej w inny sposób. Skoro zaś strona postępowania takowej umowy nie zawarła, czego następstwem było niewyposażenie pojazdu w wymagane urządzenie viabox, to powyższe w konsekwencji skutkowało nieuiszczeniem opłaty elektronicznej.

Organ nie znalazł także podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego lub odstąpienie od nałożenia kary, o których w art. 189e kpa i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 kpa.

Wyjaśnił, iż wszystkie decyzje w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej mają charakter decyzji związanych. Rozstrzygając sprawę, nie ma zatem możliwości wydania decyzji o innej treści niż ta, którą przewidują przepisy prawa, o ile zaistniał określony w tych przepisach stan faktyczny.

Brak zainstalowania w pojeździe urządzenia, w toku wykonywania przejazdu po drodze publicznej wymienionej w załączniku nr 1 lub nr 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., skutkowało tym, iż opłata elektroniczna nie została uiszczona, zaś organ administracji publicznej obowiązany był do wymierzenia kary administracyjnej, zgodnie z dyspozycją wyrażoną w art. 13k ust. 1 pkt 2 udp. Strona nie posiadając urządzenia viabox w pojeździe, nie powinna dopuścić do poruszania się pojazdu po odcinkach dróg krajowych, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. F. wniósł o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący podniósł zarzuty naruszenia:

1. przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 i art. 13k ust. 4 ustawy o drogach publicznych przez ich niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w sytuacji gdy nie istniały podstawy do wydania tej decyzji, albowiem skarżący nie był zobowiązany do uiszczenia opłaty za przejazd w sytuacji gdy droga, którą poruszał się pojazd jedynie tytularnie była autostradą, a w istocie nie spełniała swojej funkcji, dlatego brak było podstaw do dokonywania opłaty;

2. przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. art. 2 ust. 3 ustawy prawo o ruchu drogowym i z art. 4 ust. 11 w zw. z art. 3 ust. 2 i art. 13 ust. 1 ustawy o drogach publicznych przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w przyjęciu, że droga oznaczona jako "[...]" spełniała kryteria pozwalające uznać ją za autostradę podczas gdy autostrada powinna posiadać co najmniej dwie trwale rozdzielone jezdnie, każdą przeznaczoną do jazdy w innym kierunku oraz co najmniej po 2 pasy ruchu na każdej z jezdni oraz posiadać pobocze lub pas awaryjny, podczas gdy w analizowanym przypadku przesłanki te nie zostały spełnione ze względu na roboty drogowe, które były prowadzone pomiędzy O. a K.;

3. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 76 § 1 KPA w zw. z art. 77 § 1 KPA i art. 80 KPA przez ich niewłaściwe zastosowanie i ustalenie na podstawie protokołu kontroli podpisanego przez P. F. w dniu [...] października 2019 r., że droga była właściwie oznakowana i kierujący pojazdem został prawidłowo poinformowany o obowiązku uiszczenia opłaty na tym odcinku, podczas gdy taka okoliczność nie została stwierdzona we wspomnianym wyżej protokole, a tylko wtedy mogłaby ona korzystać ze specjalnego waloru przydanemu dokumentom urzędowym; brak takiego ustalenia powoduje, że organ oparł swoje rozstrzygnięcia na informacjach nieznajdujących się w materiale sprawy, a to powoduje, że decyzja wydana została z uchybieniem przepisom postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął oraz szczegółowo uzasadnił podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13k ust. 4 ustawy o drogach publicznych.

Z przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. wynika dla korzystających z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej (opłaty elektronicznej). Opłata ta, w myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p. jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, tj. w rozporządzeniu Rady Ministrów dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokość stawek opłaty elektronicznej. Co do zasady uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i (art. 13hc ust. 1 udp). Zasadą jest również, że pobranie opłaty następuje poprzez urządzenie instalowane w tym celu w pojeździe samochodowym. Obowiązek oferowania takiego urządzenia (na potrzeby pobierania opłat) spoczywa na podmiotach pobierających opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru, zgodnie z art. 13i ust. 3 udp.

Kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie na potrzeby pobierania opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a ustawy udp, obowiązany jest do wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3 udp (odpowiednia kategoria pojazdu).

Zasady wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania reguluje wydane na podstawie art. 40a ust. 5 udp rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406). Według § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia: przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną użytkownik: 1. zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną; 2. odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie; 3. instaluje urządzenie w pojeździe do użytkowania w którym zostało ono przeznaczone zgodnie z umową; 4. wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 2; 5. ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 2.

Przepis § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazuje, iż opłatę elektroniczną wnosi się w trybie: przedpłaty albo płatności okresowej z zabezpieczeniem.

Kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie na potrzeby pobierania opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a u.d.p. jest obowiązany do: włączenia urządzenia podczas przejazdu po drodze, na której pobiera się opłatę (pkt 1); wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o rodzaju pojazdu (pkt 2); używania urządzenia zgodnie z przeznaczeniem (pkt 3).

Zgodnie z treścią art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 1500 złotych. Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 i 2, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1 (art. 13k ust. 4 u.d.p.). W myśl art. 13 ust. 1 pkt 2 u.d.p. - do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący nie posiadał w samochodzie zainstalowanego urządzenia służącego do elektronicznego poboru opłat za przejazd odcinkiem płatnym. W tym miejscu należy podkreślić, że obowiązek posiadania urządzenia do poboru opłat elektronicznych jest obowiązkiem o charakterze bezwzględnym albowiem obowiązujący system pozwala na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia, tzw. viaboxu, a co za tym idzie brak zainstalowania w pojeździe tego urządzenia, w toku wykonywania przejazdu po drogach wskazanych w załączniku nr 1 i 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., uniemożliwia uiszczenie opłaty elektronicznej. Tak więc, nie posiadający opłaty elektronicznej nie może korzystać z sieci dróg objętej w/w. rozporządzeniem. W przeciwnym razie nie uiszczenie opłaty powoduje obowiązek organu administracji publicznej nałożenia na kierującego kary administracyjnej, zgodnie z dyspozycją wyrażoną w art. 13k ust. 1 pkt 2 udp.

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 udp za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości:

1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3.5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 3.5 tony oraz przyczepy:

2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach.

Organ odwoławczy miał również podstawy do ustalenia niewystępowania szczególnych sytuacji z art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 kpa.

Zgodnie z art. 189a § 2 kpa w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:

1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,

2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia.

3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,

4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,

5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,

6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się.

Zgodnie z art. 189e kpa w przypadku gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, strona nie podlega ukaraniu.

Zgodnie z art. 189f § 1 kpa organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:

1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub

2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

§ 2. W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających:

1) usunięcie naruszenia prawa lub

2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.

§ 3. Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia.

Jak już wyżej wskazano kara za przejazd po drodze krajowej wymienionej w załączniku do rozporządzeniu Rady Ministrów dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty o której mowa w art. 13 ust 1 pkt 3 udp jest nakładana decyzją związaną, tzn. że organ nie dysponuje w tym zakresie żadną swobodą, nie działa w ramach uznania administracyjnego, lecz w przypadku stwierdzenia naruszenia wymierzenie kary jest z woli ustawodawcy obligatoryjne, a jej wysokość została wprost określona w ustawie. Organ administracji publicznej nie może w takim wypadku ani odstąpić od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, ani też nie może jej miarkować. Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu z dnia 11 lipca 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 205/18, że dyrektywy wymiaru kar administracyjnych przewidziane w k.p.a. nie znajdują zastosowania w przypadku kar nakładanych decyzjami związanymi, czyli takimi w stosunku do których ustawodawca nakazuje stosować pewien jednoznaczny mechanizm - sankcji pieniężne.

Konieczność zastosowania prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przewóz po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłat, które nakładają na nich przepisy ustawy o drogach publicznych, jest konsekwencją samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Obiektywny fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji. Z obowiązujących powszechnie unormowań prawa krajowego wynika bezspornie, iż organy Inspekcji Transportu Drogowego, w toku postępowania administracyjnego, dokonują jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustalą naruszenie przepisów prawa - mają obowiązek zastosowania ściśle określonych sankcji. Dlatego też bez znaczenia są okoliczności, skutkiem których skarżący dopuścił się nieprawidłowości, albowiem organy administracji nie są upoważnione do ustalania i oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa, lecz mają za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków. Istotą kary administracyjnej jest bowiem przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 stycznia 2007 r. P 19/06 proces wymierzania kar pieniężnych należy postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara ta nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej.

Sąd podziela stwierdzenie organu, że waga stwierdzonego naruszenia nie była znikoma Dotyczyła ona bowiem podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych, który to obowiązek jest jasno sprecyzowany w obowiązujących przepisach, nie podlega stopniowaniu, ma bezwzględny charakter, a jego granicę wyznacza dmc pojazdu powyżej 3500 kg (3,5 tony). Przewidziana kary administracyjna nie jest zależna od takich okoliczności, jak cel przejazdu, jednorazowość, czy wysoka częstotliwość przejazdów, nieświadomość, czy nieznajomość przepisów, tylko wynika z samego faktu naruszenia.

Prawidłowo organ stwierdził także, że w sprawie nie wystąpiła okoliczność o której mowa w art. 189e kpa. Przepis ten wyłącza możliwość ukarania strony jedynie w bardzo szczególnej sytuacji, jaką jest siła wyższa. Przepisy prawa nie regulują tego pojęcia, wykształciło się ono w doktrynie i orzecznictwie. I tak, według komentarza Kodeks pracy (Iwulski Józef, Sanetra Walerian, wyd. III, LexisNexis 2013, stan prawny: 15 marca 2013 r. "Za siłę wyższą należy rozumieć zdarzenie pochodzące z zewnątrz, które ma charakter nadzwyczajny, nie da się przewidzieć i któremu nie można zapobiec nawet przy dołożeniu najwyższego stopnia staranności".

Za siłę wyższą jest uznawane wyłącznie zdarzenie charakteryzujące się trzema następującymi cechami: zewnętrznością, niemożliwością jego przewidzenia oraz niemożliwością zapobieżenia jego skutkom. Siła wyższa wyznacza granicę odpowiedzialności na zasadzie ryzyka. Dominuje koncepcja obiektywna siły wyższej rozumianej jako zdarzenie zewnętrzne w stosunku do ruchu przedsiębiorstwa, o charakterze nadzwyczajnym, przejawiającym się w nieznacznym stopniu prawdopodobieństwa jego wystąpienia oraz o charakterze przemożnym, polegającym na niemożności jego "opanowania" i zapobieżenia jego skutkom na istniejącym w danej chwili poziomie rozwoju wiedzy i techniki. Zwykle przejawem tak rozumianej vis maior są katastrofy żywiołowe - trzęsienia ziemi, powodzie lub huragany. Za siłę wyższą mogą być także uznane zdarzenia wywołane przez człowieka, jak działania wojenne lub gwałtowne rozruchy, a także akty władzy publicznej, którym należy się podporządkować pod groźbą sankcji." (wyrok z dnia 31 maja 2019 r. IV CSK 129/18, LEX nr 2690186).

Argumentacja skarżącego może co najwyżej świadczyć o braku należytej staranności w przygotowaniu przejazdu, która powinna być udziałem każdego, kto skutecznie dba o swoje interesy. Skarżący podjął decyzję o wjechaniu na drogę płatną pojazdem bez urządzenia viabox. Tym samym świadomie naraził się na sankcję administracyjną. Podnoszone przez skarżącego okoliczności nie prowadzą do zakwestionowania faktu wykonania przejazdu po drodze płatnej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Jak wynika bowiem z zebranego w sprawie materiału dowodowego naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej spowodowane było brakiem wyposażenia pojazdu w urządzenie viabox, skarżący nie zawarł stosownej umowy z operatorem systemu viaToll.

Odnosząc się do twierdzeń dotyczących braku spełniania przez odcinek drogi, na którym stwierdzono naruszenie wymogów technicznych dla dróg będących autostradami należy podzielić stanowisko Głównego Inspektora Transportu Drogowego, że w Polsce zasady korzystania z dróg publicznych reguluje ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2020, poz. 470) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tekst jednolity Dz. U. 2018 r., poz. 890 ze zm.)

Stosownie do art. 1 udp drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie niniejszej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 udp drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na:

1) drogi krajowe; 2) drogi wojewódzkie; 3) drogi powiatowe; 4) drogi gminne. Natomiast art. 3 udp wprowadza rozróżnienie dróg publicznych ze względu na ich dostępność na drogi ogólnodostępne oraz drogi o ograniczonej dostępności, w tym autostrady i drogi ekspresowe.

Art. 4 pkt 11) udp zawiera definicję legalną pojęcia autostrada rozumianego jako drogę przeznaczoną wyłącznie do ruchu pojazdów samochodowych: a) wyposażoną przynajmniej w dwie trwale rozdzielone jednokierunkowe jezdnie, b) posiadającą wielopoziomowe skrzyżowania ze wszystkimi przecinającymi ją drogami transportu lądowego i wodnego, c) wyposażoną w urządzenia obsługi podróżnych, pojazdów i przesyłek, przeznaczone wyłącznie dla użytkowników autostrady.

Przepisy ustawy o drogach publicznych zawierają również definicje następujących pojęć: remont drogi (tj. wykonywanie robót przywracających pierwotny stan drogi, także przy użyciu wyrobów budowlanych innych niż użyte w stanie pierwotnym) czy przebudowa drogi (wykonywanie robót, w których wyniku następuje podwyższenie parametrów technicznych i eksploatacyjnych istniejącej drogi, niewymagających zmiany granic pasa drogowego). Bezspornie w związku z użytkowaniem dróg krajowych konieczne jest przeprowadzanie robót drogowych, co regulują przepisy ustawy o drogach publicznych. Jednocześnie nie oznacza to, że roboty drogowe na drodze i związane z nimi utrudnienia zmieniają odpłatny charakter drogi publicznej czy wpływają na obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej. Zarządcy dróg informują użytkowników o planowanych i trwających utrudnieniach związanych z korzystaniem z dróg publicznych. Powyższe informacje są na bieżąco udostępniane na stronie internetowej Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad: https://www.gddkia.gov.pl. Przekazywana informacja zawiera w szczególności listę utrudnień, w tym wskazanie drogi i odpowiedniego jej odcinka, datę powstania utrudnienia i przewidywaną datę jego likwidacji, przyczynę, ograniczenia, a także wskazanie ewentualnego objazdu.

Również operator systemu viaTOLL informuje korzystających z systemu viaTOLL m.in. o pracach drogowych występujących na odcinkach dróg krajowych objętych systemem viaTOLL i związanych z tym utrudnień na powszechnie dostępnej stronie internetowej: www.viatoll.pl.

Jak ustalił organ operator systemu viaTOLL nie informował o żadnych utrudnieniach związanych z korzystaniem z systemu viaTOLL na autostradzie [...] w dniu stwierdzonego naruszenia, ani bezpośrednio przed nim, jak i po nim. W związku z powyższym utrudnienia, na które wskazuje skarżący - prace remontowe na odcinku 7 km, powodujące konieczność poruszania się tylko jednym pasem ruchu bez wyznaczonego pobocza lub pasa awaryjnego- nie wpływały na możliwość realizacji obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Nadto organ stwierdził nieprawidłowość typu: Brak komunikacji z OBU, ważna umowa dla NRP nie została zidentyfikowana, co oznacza, że korzystający z pojazdu o nr rej. [...] nie miał 1zawartej umowy z operatorem systemu viaTOLL, nie wyposażył pojazdu w urządzenie pokładowe viabox zgodnie z obowiązującym prawem wszystkie autostrady w Polsce są płatne stosownie do ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 72). Droga krajowa nr [...] Z. (granica państwowa) - węzeł [...] została prawidłowo oznakowana znakami i tabliczkami informacyjnymi wskazującymi, iż jest to płatny odcinek drogi krajowej.

Sąd nie znajduje podstaw, by zakwestionować czynności organu administracji publicznej podejmowanych w toku niniejszej sprawy, a zmierzających do jej wyjaśnienia. Sąd uznał, że zostały zbadane wszelkie istotne w sprawie okoliczności, które poprzedzono przeprowadzeniem stosownych dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Zebrana w sprawie dokumentacja stanowią wystarczający materiał dowodowy dla wykazania naruszenia, o którym mowa w treści zaskarżonej decyzji. Stanowisko wyrażone w obu wydanych decyzjach organ uzasadnił w sposób prawidłowy, przestrzegając zasad określonych szczegółowo przez ustawodawcę w przepisie art. 107 § 3 kpa. Wyjaśnione zostały motywy podjętych rozstrzygnięć, a przytoczona przez organ argumentacja w tym zakresie jest wyczerpująca. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji. Z kolei sam fakt, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Głównego Inspektora Transportu Drogowego, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów.

W konsekwencji Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżone decyzje nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.