Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1451/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt. 10 lit c , art. 40a ust. 5
journal: Dz.U. 2017 poz 2212
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jedn.
article: art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 , art. 106 § 3 , art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 52
journal: Dz.U. 2019 poz 1252
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 304 poz 18 art. 7 ust 1 lit a , art. 9 ust 1 ,  art. 22 ust 1        ,art. 40a ust. 1 pkt 4, art.40a ust.5 w związku z  u.j.h. w zw. z  art. 3 pkt 10 lit. c w zw. z art. 3 pkt 5 u.j.h. oraz w związku z art. 7 ust. 1 lit. a, art.9 ust.1 lit. h i j, art.17 ust.1, art.
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i RadyI R (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom  informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia  dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu  Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 2219/18 w sprawie ze skargi P. R. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] października 2018 r. nr [....] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanych artykułów rolno-spożywczych 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych z dnia [...] czerwca 2018 r., nr[....]; 3. zasądza od Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych na rzecz P. R. 840 (osiemset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 2219/18, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę P. R. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] października 2018 r. w przedmiocie kary pieniężnej.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżący prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą: [...], ul. K., lok., [...] K. wniósł do WSA w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno- Spożywczych z dnia [...] października 2018 r., utrzymującą w mocy decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] czerwca 2018r. wymierzającą skarżącemu karę pieniężną w wysokości 1.500 zł za wprowadzenie do obrotu zafałszowanej partii artykułu rolno-spożywczego o nazwie: [...], oznakowanej datą minimalnej trwałości: "Najlepiej spożyć przed końcem: 05/2018" i numerem partii: "Nr partii: [...]" o wartości brutto 245,40 zł.

Sąd pierwszej instancji oddalając skargę, w pierwszej kolejności przypomniał w uzasadnieniu orzeczenia, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2017r., prawomocnym od 7 listopada 2017 r., oddalono skargę skarżącego na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno- Spożywczych zakazującą stronie wprowadzania do obrotu artykułu rolno-spożywczego [...], oznakowanej numerem partii: "Nr partii: [...]" i datą minimalnej trwałości: "Najlepiej spożyć przed końcem: 05/2018", wyprodukowanej w dniu 18 maja 2016 r., o wartości brutto 196,32 zł, pod rygorem natychmiastowej wykonalności. Wyrok ten, z mocy art. 170 p.p.s.a. wiązał Sąd pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że przedmiotem ww. rozstrzygnięcia był ten sam produkt rolno-spożywczy, o którym mowa w sprawie będącej przedmiotem aktualnej kontroli sądowoadministracyjnej (tożsamy numer partii, tożsama data produkcji oraz ta sama data minimalnej trwałości).

Przechodząc do zarzutów skargi, Sąd stwierdził, że nie podważały one prawidłowości decyzji. Sąd podzielił pogląd organu, że na gruncie rozpoznawanej sprawy producent wprowadził na rynek produkt opatrzony datą minimalnej trwałością 05/2018, podczas gdy jednym ze składników ww. artykułu rolno-spożywczego był aromat różany, który w maju 2018 r. nie powinien znajdować się w obrocie z uwagi na fakt, iż 23 miesiące wcześniej minął jego termin minimalnej trwałości. Przedmiotowa partia herbaty "[...]" została wyprodukowana poprzez zmieszanie kilku surowców w mieszalnikach w odpowiednich proporcjach.

W trakcie produkcji herbata nie została poddana żadnym procesom z wykorzystaniem obróbki termicznej, które pozwalałyby na wydłużenie daty minimalnej trwałości. Tego ustalenia organu skarżący nie zakwestionował. Data minimalnej trwałości surowca, określona przez jego producenta, jest datą wiążącą dla dalszych uczestników łańcucha produkcyjnego, za wyjątkiem sytuacji, gdy próby przechowalnicze gotowego wyrobu wskazują na znacznie krótszy termin minimalnej trwałości (np. z uwagi na zastosowane procesy technologiczne). Zdaniem Sądu wyrób gotowy winien być opatrzony datą minimalnej trwałości zgodną z okresem przydatności do spożycia wszystkich składników wchodzących w jego skład. Strona skarżąca nie kwestionowała, że w trakcie procesu produkcji herbaty zostały zastosowane składniki o określonych terminach przydatności. Skarżący podniósł, że wobec braku przepisów pozwalających na jednoznaczne wyznaczenie terminów przydatności do spożycia produktów powstałych z połączenia surowców o różnej trwałości - ostateczny termin przydatności określa producent. Kwestię trwałości składników określają badania przechowalnicze, a producent takimi badaniami dysponował natomiast organ nie odniósł się do nich. Odpierając ten zarzut, jako niezasadny Sąd wskazał, że przedstawione przez stronę badania trwałościowe przeprowadzone na zlecenie strony przez [...] dotyczyły badania pod kątem trwałości partii herbaty wyprodukowanej w marcu 2013 r. a nie 18 maja 2016 r. jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Tym samym, w ocenie Sądu nie można było uznać, że dowód ten mógł być przydatny i ewentualnie wpłynąć na treść decyzji wydanej w niniejszej sprawie niniejszej, co słusznie zauważył organ w zaskarżonej decyzji i powtórzył to w odpowiedzi na skargę. Tak więc również i ten zarzut strony nie mógł prowadzić do uwzględnienia skargi. Sąd podkreślił, że organ trafnie wskazał, iż zmieszanie aromatu różanego (z przekroczoną datą minimalnej trwałości) z jakimkolwiek innym składnikiem, nie wpłynął na wydłużenie czasu jego trwałości oraz bezpieczeństwa.

Sąd podzielił także pogląd organu, że artykuły rolno-spożywcze po przekroczeniu daty minimalnej trwałości mogą utracić takie walory jak smak, czy zapach zapewniony do tej daty. W przedmiotowej sprawie cała baza surowcowa, używana do wytworzenia herbaty [...] charakteryzowała się krótszym terminem minimalnej trwałości niż produkt końcowy. Z kolei walory organoleptyczne przeterminowanych surowców mogą ulec znacznemu pogorszeniu. Pogorszenie walorów organoleptycznych aromatu różanego, aromatu rumowego, pączków róży czy herbaty czarnej, stanowiących bazę surowcową pod produkcję zakwestionowanej herbaty, wpływa bezpośrednio na pogorszenie jakości sensorycznej zakwestionowanego produktu.

Sąd nie mógł też zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że produkt nie był przeznaczony dla finalnego konsumenta, a tym samym z mocy art. 3 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011 nie podlegał jego przepisom. Sąd wyjaśnił, że producent nie dostarcza wyprodukowanej przez siebie herbaty do dalszego wykorzystania technologicznego przez właściciela sieci handlowej, lecz bezpośrednio do sprzedaży przez sklep.

Odnosząc się do kwestii ustalenia wysokości nałożonej kary pieniężnej uwzględniono przesłanki z art. 40a ust. 5 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2212, ze zm., dalej jako: "u.j.h."). Według Sądu, organ wymierzając karę pieniężną wziął je wszystkie pod uwagę i prawidłowo miarkował wysokość sankcji, w szczególności ustalając stopień szkodliwości czynu jako wysoki organ uwzględnił rodzaj i charakter naruszonego dobra oraz rozmiar wyrządzonej szkody.

II

Od przedmiotowego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną, zaskarżając orzeczenie w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1. Naruszenie art.151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i oddalenie skargi oraz nieuchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2018 r. oraz poprzedzającej jej decyzji, pomimo iż w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia przepisów postępowania art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm., dalej jako: "k.p.a."), art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego zmierzającego do wyjaśnienia: czy środek spożywczy objęty decyzją zachowuje swoje właściwości do daty minimalnej trwałości wskazanej przez producenta, a co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego tj. że mamy do czynienia z zafałszowaniem.

2. Naruszenie art. 145 §1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez niezastosowanie i nieuchylenie

zaskarżonej decyzji z dnia 11 października 2018 r. oraz poprzedzającej jej decyzji, pomimo iż w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia przepisów postępowania art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., poprzez uznanie za udowodnione, że zakwestionowana herbata może posiadać niewłaściwe cechy organoleptyczne tj. smak, zapach podczas gdy powyższe ustalenia poczyniono jedynie w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy bez należytego rozpatrzenia i uwzględnienia wszystkich istotnych okoliczności oraz czynników, które mają wpływ na ustalenie daty minimalnej trwałości.

3. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez niezastosowanie i nieuchylenie

zaskarżonej decyzji z dnia 11 października 2018 r. oraz poprzedzającej jej decyzji, pomimo iż w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia przepisów postępowania art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego pozwalającego na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz dokonanie prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego, w szczególności poprzez brak zrozumienia procesu produkcji przedmiotowej herbaty,

4. Naruszenie art. 80 poprzez błędne ustalenie, że przedstawione przez stronę skarżącą badania trwałościowe przeprowadzone przez [...] pod kątem trwałości partii wyprodukowanej w maju 2013 r. nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie, podczas gdy właśnie te dokumenty potwierdzają, że daty minimalnej trwałości ustalone przez producenta po wyprodukowaniu herbaty są rzeczywistą datą minimalnej trwałości.

5. Naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. przez oddalenie wniosku

dowodowego skarżącego dotyczącego zażądania akt postępowania kontrolnego Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. - jako nie mających - zdaniem Sądu pierwszej instancji - znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie, podczas gdy inny dowód przedstawiony przez skarżącego wykazał, że stan faktyczny ustalony przez organy pierwszej i drugiej instancji wymaga uzupełnienia oraz, że skarżący dokonywał warunków związanych z przechowywaniem środków spożywczych,

6. Naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a, przez oddalenie wniosku dowodowego skarżącego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu: Wyniki dla zlecenia [...](badania wykonane przez laboratorium H.)- podczas gdy właśnie te dokumenty potwierdzają, że data minimalnej trwałości ustalona dla herbaty z partii nr [...] jest rzeczywistą datą minimalnej trwałości oraz, że wyprodukowany produkt zachowuje swoje wszystkie deklarowane przez producenta właściwości.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. Naruszenie art. 3 pkt. 10 lit c u.j.h. - poprzez błędną rozszerzającą wykładnię (akceptację błędnej wykładni dokonanej przez organ odwoławczy) polegającą na uznaniu, że sam fakt stwierdzenia niezgodności pomiędzy datą minimalnej trwałości składnika a datą minimalnej trwałości nowego produktu stanowi o zafałszowaniu produktu, w sytuacji, gdy brak jest przepisu w prawie, który właśnie w ten sposób nakazywałby oznakowanie produktu.

2. Naruszenie art. 7 ust 1 lit a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady90/496/E WG, dyrektywyKomisjil999/10/WE, dyrektywy Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz.U. L304 z 22 listopada 2011 r., str. 18; dalej jako: "rozporządzenie 1169/2011"), poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że nadana data minimalnej trwałości wprowadza konsumenta w błąd.

3. Naruszenie art. 52 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2019 r. poz. 1252) poprzez błędną rozszerzającą wykładnię (akceptację błędnej wykładni dokonanej przez organ odwoławczy) polegającą na uznaniu, że produkt powstały przy użyciu składników o różnych datach minimalnej trwałości powinien mieć datę minimalnej trwałości składnika o najkrótszej dacie, w sytuacji kiedy ten składnik wchodzi w interakcje z innymi składnikami i powstaje nowy produkt spożywczy o określonym składzie.

4. Naruszenie art. 22 ust 1 rozporządzenia 1169/2011 poprzez jego błędne zastosowanie a także art. 22 ust 2 w zw. z załącznikiem VIII ust. 1 lit a pkt. iii rozporządzenia 1169/2011 poprzez ich niezastosowanie a w konsekwencji uznanie, że konieczne jest wskazanie w etykietowaniu oznaczenia ilości płatków i pączków róż.

5. Naruszenie art. 17 ust 1 oraz załącznika VI część A pkt. 1 rozporządzenia 1169/2011 poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że brak jest informacji w nazwie produktu o rodzaju herbaty tj. herbata czarna oraz informacji, że herbata jest aromatyzowana,

6. Naruszenie art. 26 ust.2 lit a rozporządzenia 1169/2011 poprzez jego błędne zastosowanie i stwierdzenie, że brak informacji o kraju pochodzenia środka spożywczego wprowadza w błąd konsumenta.

7. Naruszenie art. 9 ust 1 lit h rozporządzenia 1169/2011 poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że skarżący podał niepełną nazwę firmy oraz nie wskazał adresu głównego miejsca wykonywania działalności.

8. Naruszenie art. 9 ust 1 lit j rozporządzenia 1169/2011 poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że brak w c znakowaniu sposobu użycia herbaty utrudnia odpowiednie użycie herbaty.

9. Naruszenie art. 18 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011 poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że podanie w nazwie określenia aromat wprowadza konsumentów w błąd.

10. Naruszenie art. 17 ust. 1oraz § 2 pkt. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2006 w sprawie legalnych jednostek miar (Dz.U. Nr 225, poz.1638) poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że doszło do naruszenia przepisów prawa żywnościowego.

Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie całości zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie sprawy. Ponadto wniesiono o przeprowadzenie dowodu z:

a) dokumentu - wyniki dla zlecenia nr [...] o co wnosił skarżący przed Sądem pierwszej instancji albowiem dokumenty te mają istotne znaczenie dla ustaleń w sprawie.

b) deklaracja zgodności [...] z dnia 15 lipca 2019 r. na okoliczność ich treści a w szczególności potwierdzenia, że skarżący wykorzystuje do produkcji zakwestionowanej herbaty opakowania najwyższej jakości,

c) deklaracja z dnia 26 lipca 2019 r. - na okoliczność ich treści, a w szczególności wykazania, że aromaty wykorzystane przed upływem terminu spełniają zdolności aromatyzowania.

Ponadto, wniesiono o zasądzenie na rzecz strony skarżącej od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokata wg norm przepisanych.

W imieniu strony skarżącej na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

III

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ, wnosząc o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania procesowego według norm przepisanych.

IV

Postanowieniami z dnia 19 kwietnia 2023 r. i 21 września 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny odmówił dopuszczenia B. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.

V

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty uznać należało za trafne.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego.

Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczył oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanej partii artykułu rolno-spożywczego o nazwie "[...]" stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi na tę decyzję na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne - wobec ich prawidłowości - uzasadniały po pierwsze, przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, a po drugie, zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny odnośnie do wprowadzenia przez skarżącego do obrotu zafałszowanego produktu, co w konsekwencji uzasadniało nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 1.500 złotych. która - według Sądu pierwszej instancji - uwzględnia określone przepisami prawa warunki orzekania kary za delikt, który został przypisany skarżącemu.

W tym miejscu należy wskazać, że w ocenie Sądu pierwszej instancji należało zaakceptować stanowisko organu, że skarżący będący producentem herbaty wprowadził na rynek produkt opatrzony datą minimalnej trwałością 05/2018, podczas gdy jednym ze składników ww. artykułu rolno-spożywczego był aromat różany, który w maju 2018 r. nie powinien znajdować się w obrocie z uwagi na fakt, iż 23 miesiące wcześniej minął jego termin minimalnej trwałości. Przedmiotowa partia herbaty "[...]" została wyprodukowana poprzez zmieszanie kilku surowców w mieszalnikach w odpowiednich proporcjach. W trakcie produkcji herbata nie została poddana procesom z wykorzystaniem obróbki termicznej, które pozwalałyby na wydłużenie daty minimalnej trwałości. Według Sądu pierwszej instancji data minimalnej trwałości surowca, określona przez jego producenta, jest datą wiążącą dla dalszych uczestników łańcucha produkcyjnego, za wyjątkiem sytuacji, gdy próby przechowalnicze gotowego wyrobu wskażą na znacznie krótszy termin minimalnej trwałości (np. z uwagi na zastosowane procesy technologiczne). Tym samym wyrób gotowy winien być opatrzony datą minimalnej trwałości zgodną z okresem przydatności do spożycia wszystkich składników wchodzących w jego skład. Natomiast co istotne Sąd pierwszej instancji stwierdził, że kwestię trwałości składników określają badania przechowalnicze, a producent takimi badaniami dysponował natomiast organ nie odniósł się do nich, bowiem zasadnie uznał, że odnoszą się one innej partii herbaty wyprodukowanej w marcu 2013 roku.

Ponieważ w analizowanej sprawie zarzuty o charakterze procesowym dotyczą uchybień w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, a zakres postępowania dowodowego organów administracji publicznej w sprawie determinują przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę rozstrzygania koniecznym jest łączne ustosunkowanie się do zarzutów skargi kasacyjnej.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy art. 40a ust. 1 pkt 4, art.40a ust.5 w związku z u.j.h. w zw. z art. 3 pkt 10 lit. c w zw. z art. 3 pkt 5 u.j.h. oraz w związku z art. 7 ust. 1 lit. a, art.9 ust.1 lit. h i j, art.17 ust.1, art.18ust.1, art.22 ust.1, art.26 ust.2 lit.a pkt 1 części A załącznika VI do rozporządzenia nr 1169/2011.

W związku z powyższym wskazać należy, że przepis art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h. przewiduje nałożenie kary pieniężnej na podmiot, który wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane. W tym miejscu wspomnieć należy, że skarżący kwestionuje zasadność wymierzenia kary pieniężnej jak i jej wysokość uznając, że nie jest ona właściwa przy uwzględnieniu przesłanek z ust.5 art.40a u.j.h.

Z kolei określając - w art. 3 pkt 10 u.j.h. - pojęcie artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego prawodawca wskazał, że jest to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów finalnych, w szczególności jeżeli w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej (art. 3 pkt 10 lit. c ustawy).

W rozumieniu art. 3 pkt 5 u.j.h. jakością handlową są cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.

Z treści przytoczonych przepisów prawa wynika więc, że artykuł rolno-spożywczy jest produktem zafałszowanym także w sytuacji, gdy w jego oznakowaniu podano niezgodnie z prawdą dane dotyczące terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości. Poza sporem winna więc pozostawać okoliczność, że w przedstawionym zakresie ustawa posługuje się dwoma pojęciami warunkującymi stwierdzenie zafałszowania artykułu rolno-spożywczego.

W tym stanie rzeczy dla prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, poza ustaleniami odnoszącymi się do pozostałych stwierdzonych przez organ naruszeń, koniecznym było ustalenie i ocena czy poddany kontroli artykuł rolno-spożywczy w postaci konkretniej partii "[...]" w oznakowaniu zawiera niezgodne z prawdą dane dotyczące daty minimalnej trwałości.

Z akt sprawy wynika, że organy uznały, iż skarżący naruszył wskazane wyżej przepisy prawa z uwagi na to, że wydłużył datę minimalnej trwałości w stosunku do okresów przechowywania wszystkich surowców użytych do wytworzenia partii przedmiotowej herbaty. Natomiast materiał dowodowy nie wskazuje aby organ wyjaśnił w sposób nie budzący żadnych wątpliwości czy w dacie powstania konkretnej, poddanej kontroli partii produktu o nazwie "[...]" użyte do jej wyprodukowania surowce (składniki) miały przekroczoną datę minimalnej trwałości, a tym samym czy w tej dacie nowo powstały produkt (artykuł rolno-spożywczy) powinien mieć datę minimalnej trwałości odpowiadającą datom surowców użytych do jego wyprodukowania, a co więcej czy z uwagi na przedstawiony w toku postępowania przed organami administracji publicznej proces wytworzenia spornej partii herbaty mógł on mieć wpływ na trwałość wytworzonej w ten sposób partii herbaty. Podkreślić bowiem należy, że jak wskazuje na to skarga kasacyjna, proces wytworzenia spornej partii herbaty związany jest nie tylko tak jak to przyjęły organy i jak to zaakceptował Sąd pierwszej instancji, z samym faktem zmieszania poszczególnych surowców ale należy uwzględnić, że do suszu dodawane są aromaty. W ocenie NSA wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności związane z procesem wytwarzania partii herbaty poddanej kontroli mają istotne znaczenie dla oceny czy powstały w ten sposób artykuł rolno-spożywczy posiada właściwości dające podstawę do uznania, że podana na oznakowaniu przez skarżącego data minimalnej trwałości jest prawidłowa (prawdziwa) i nie wprowadza konsumentów w błąd a tym samym czy można z tego powodu postawić skarżącemu zarzut zafałszowania partii artykułu rolno-spożywczego o nazwie "[...]".

Zdaniem NSA samo przeanalizowanie dokumentów odnoszących się do surowców użytych do wytworzenia partii herbaty poddanej kontroli, bez analizy procesu wytwarzania tej partii herbaty i bez ustalenia jednoznacznych właściwości fizykochemicznych czy organoleptycznych artykułu rolno-spożywczego na datę jego wytworzenia oraz na datę wskazaną na oznakowaniu nie może stanowić wystarczającej podstawy do postawienia tezy o niezgodnym z prawdą oznakowaniu partii herbaty w zakresie daty minimalnej trwałości. Przedstawione w tym zakresie stanowisko organu, zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji, nie zostało poparte żadnymi badaniami. Przypomnieć bowiem należy, że jakością handlową są cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności i mając na uwadze fakt, że organy za wysoki stopień szkodliwości czynu uznały wskazane wyżej okoliczności dotyczące podania na oznakowaniu daty minimalnej trwałości kontrolowanej partii herbaty, a pozostałe naruszenia określiły mianem średniego stopnia szkodliwości czynu albo wręcz uznały je za nieprawidłowości o charakterze formalnym, koniecznym będzie także ponowna ocena zaistniałego stanu rzeczy z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 40a ust.5 u.j.h.

W związku z powyższym, w omawianym zakresie zdaniem NSA za zasadne uznać należało zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania wskazane w punktach 1,2,3 petitum skargi kasacyjnej.

Natomiast w zakresie odnoszącym do naruszenia przepisów prawa materialnego należy przypomnieć, że błędna wykładnia prawa materialnego, o której mowa w pkt 1 art. 174 p.p.s.a., to wadliwe zrekonstruowanie normy prawnej z konkretnego przepisu (przepisów) prawa, wyrażające się w mylnym zrozumieniu jego (ich) treści (w tym, poprzez wadliwą klaryfikację znaczeń), a przez to w wadliwym ustaleniu jego (ich) sensu normatywnego przez sąd administracyjny I instancji, co - aby zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię mógł być rozpatrzony - wymaga wykazania na czym dokładnie polegała błędna wykładnia przepisu prawa, którego zarzut kasacyjny dotyczy oraz, jaka powinna być jego wykładnia prawidłowa, co równocześnie oznacza potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej, a więc innymi, słowy wymaga przeciwstawienia stanowisku nieprawidłowemu, stanowiska, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną jest prawidłowa.

Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię w sposób opisany w punkcie 1 i 3 petitum skargi kasacyjnej bowiem z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd pierwszej instancji dokonywał wykładni przedstawianych w skardze kasacyjnej przepisów prawa, a w szczególności aby przedstawił swoje stanowisko w sposób wskazany przez autora skargi kasacyjnej.

Podkreślić także należy, że jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2391/11). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy, tj. zarzutami podniesionymi w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, to zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego ze względu na niewłaściwie ustalony stan faktyczny sprawy są co do zasady zarzutami nieskutecznymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyrok NSA z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt I FSK 1972/11; wyrok NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I FSK 2071/09).

Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionej podstawie. W tym stanie rzeczy uznając, że okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione, a Sąd pierwszej instancji niezasadnie uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa Naczelny Sąd Administracyjny działając w oparciu o przepis art.185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, a następnie działając na podstawie art.188 p.p.s.a. rozpoznał skargę, którą w świetle przedstawionych argumentów należało uwzględnić i orzec na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 i art. 200 p.p.s.a.