Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SAB/Ke 45/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu (art. 149 § 1a p.p.s.a.)
Powołane przepisy: article: art. 161 § 1 pkt 3, art. 149 § 1, art. 149 § 1a, art. 200, art. 205 § 2 i art. 206
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 4 ust. 1 pkt 3, art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a, art. 13 ust. 1,2
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Jacek Kuza, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2023 r. sprawy ze skargi D. S. na bezczynność Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Barycz w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Barycz do załatwienia wniosku D. S. z dnia 3 stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Barycz na rzecz D. S. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 27 marca 2023 r. dziennikarz portalu [...] D. S. wniósł to tut. Sądu, za pośrednictwem Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo Barycz, skargę na bezczynność Nadleśnictwa w udostępnieniu informacji publicznej, zarzucając naruszenie:

1. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek;

2. art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej ("udip"), poprzez błędną wykładnię pojęcia "informacji przetworzonej" i uznanie, że przedmiotem wniosku była informacja przetworzona w rozumieniu ustawy, podczas gdy informacje te są w posiadaniu organu i stanowią informację prostą, niewymagającą przetworzenia;

3. art. 3 ust. 1 pkt 1 udip, poprzez uznanie, że wnioskodawca nie wykazał, aby udostępnienie żądanej informacji było szczególnie istotne dla interesu publicznego, a tym samym przyjęciu przez organ, że nie została spełniona przesłanka udostępnienia informacji przetworzonej, podczas gdy skarżący szczegółowo opisał okoliczności uzasadniające udostępnienie tej informacji.

Wobec powyższego skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania jego wniosku i wydania decyzji uwzględniającej ten wniosek, w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku oraz stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i niezałatwienia sprawy w terminie, a nadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że 3 stycznia 2023 r. wystąpił do Nadleśnictwa Barycz z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w trybie udip obejmującej informacje dotyczące rozdzielenia środków na cele społecznie użyteczne w Nadleśnictwie od 2015 r. do chwili obecnej, wykaz beneficjentów oraz kwot dotacji i darowizn z datami, kiedy zostały one przyznane. Wniosek przesłano drogą elektroniczną na adres: barycz@radom.lasy.gov.pl.

W piśmie z 17 stycznia 2023 r. organ stwierdził, że żądana informacja stanowi informację przetworzoną i wezwał wnioskodawcę do wykazania, że udostępnienie żądanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W odpowiedzi z 27 stycznia 2023 r. wnioskodawca wskazał okoliczności przemawiające za uznaniem informacji za istotną dla interesu publicznego. W piśmie z 10 lutego 2023 r. organ poinformował wnioskodawcę, że pozostawia jego wniosek bez dalszego biegu z uwagi na niewykazanie, że skarżący jest przedstawicielem prasy i że żądana informacja nie ma służyć wyłącznie realizacji partykularnych celów. W dniu 10 lutego 2023 r. skarżący udzielił dalszych informacji, w tym załączając numer i zdjęcie swojej legitymacji prasowej. W piśmie z 22 lutego 2023 r. organ poinformował wnioskodawcę, że pozostawia jego wniosek bez rozpoznania.

W dalszej części uzasadnienia skarżący wskazał, że w świetle art. 4 ust. 1 pkt 3 udip, art. 32 ust. 1 i art. 4 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach Nadleśniczy jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe oraz działające w jego imieniu poszczególne Nadleśnictwa wykonują zadania publiczne w rozumieniu art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 2 udip, a wnioskowana informacja stanowi informację publiczną. Wnioskowana informacja istnieje i istniała w chwili złożenia wniosku, we wnioskowanej przez skarżącego formie. Nadleśnictwa są bowiem zobowiązane do realizowania szeregu obowiązków sprawozdawczych, w tym związanych z udzielaniem darowizn. Wysiłek podjęty przy zbieraniu danych, ich poszukiwaniu w rejestrach czy archiwach nie stanowi przetworzenia, a jedynie przekształcenie posiadanych informacji. W związku z brakiem jakiejkolwiek kontroli nad zarządzaniem majątkiem Skarbu Państwa w zakresie przyznawanych darowizn, z punktu widzenia społeczeństwa niezbędne jest uzyskanie tych informacji i zweryfikowanie prawidłowości dokonanych rozporządzeń. Skarżący jako dziennikarz działa w istocie w imieniu społeczeństwa i sprawuje zawód zaufania publicznego. Organ w żaden sposób nie uzasadnił, co legło u podstaw uznania, ze wnioskodawca nie wykazał szczególnej istotności wnioskowanej informacji dla interesu publicznego.

Na koniec skarżący wskazał, że w prawach dotyczących udostępnienia informacji publicznej przepisy Kpa mogą być stosowane tylko w przypadkach określonych w udip. Ta natomiast nie przewiduje możliwości zastosowania art. 64 § 2 Kpa, tj. pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Skarga wpłynęła do organu 31 marca 2023 r. W odpowiedzi na skargę organ poinformował, że 13 kwietnia 2023 r. udostępnił skarżącemu żądaną informację publiczną, zgodnie z wnioskiem z 3 stycznia 2023 r. Stan bezczynność zatem całkowicie ustał. Organ stwierdził, że stan bezczynności miał miejsce bez podstawy prawnej. Wobec bezprzedmiotowości postępowania, wniósł o jego umorzenie. Do odpowiedzi na skargę dołączono skierowane do skarżącego pismo z 13 kwietnia 2023 r. wraz z załącznikiem zawierającym zestawienie kwot darowizn przyznanych przez Nadleśnictwo Barycz na cele społecznie użyteczne w okresie objętym wnioskiem.

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, gdyż zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej "Ppsa", sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 3a ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 1914), w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Tym samym, udostępnienie prasie informacji, która ma walor informacji publicznej w rozumieniu tej ustawy, odbywa się w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nie w trybie art. 4 Prawa prasowego. Podkreślenia wymaga, że art. 3a Prawa prasowego w zakresie dostępu prasy do informacji publicznej zrównuje prawa dziennikarza z prawami każdego podmiotu, który o taką informację może się ubiegać (patrz: J. Sobczak, Prawo prasowe. Komentarz, Warszawa 2008 r., dostępny w LEX). Innymi słowy, osoba, która w celach dziennikarskich chce otrzymać informację publiczną ma takie same uprawnienia, jak osoba działająca na podstawie przepisów udip. W konsekwencji, w przypadku takiej osoby stosuje się przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 3 sierpnia 2018 r., sygn. II SAB/Wr 109/18).

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe – Nadleśnictwo Barycz jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej określonej we wniosku z 3 stycznia 2023 r. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 3 udip do udostępniania informacji publicznej obowiązane podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa. Stosownie zaś do art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2022 poz. 672 ze zm.) Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Natomiast zgodnie z art. 32 ust. 2 pkt 3 tej ustawy w skład Lasów Państwowych wchodzą nadleśnictwa. Z zakresu wyznaczonych w art. 35 ust. 1 ww. ustawy kompetencji i zadań nadleśniczego wynika, że prowadzi on samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu oraz odpowiada za stan lasu. Nie ma również sporu co do tego, że żądane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną. Zgodnie z art. 1 ust. 1 udip, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Wnioskowane przez skarżącego informacje należy zakwalifikować jako informacje publiczne o majątku Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a udip.

Uwzględniając skargę na bezczynność na podstawie art. 149 § 1 Ppsa, sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie do art. 149 § 1a Ppsa, jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skoro zatem wniosek skarżącego dotyczył informacji publicznej i został skierowany do właściwego podmiotu, to odpowiedź powinna być udzielona na zasadach i w trybie określonych w ustawie, a mianowicie:

– zgodnie z art. 13 ust. 1 udip udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2;

– jeżeli w tym terminie informacja publiczna nie może być udostępniona, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 udip);

– w przypadku uwzględnienia wniosku udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 ustawy). W tej ostatniej sytuacji podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2);

– odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1).

Bezczynność podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej zachodzi wówczas, gdy podmiot ten nie reaguje na wniosek o udostępnienie informacji w terminie przewidzianym w ustawie, tj. nie podejmuje czynności przewidzianych w art. 13, art. 14, art. 15 ust. 2 lub art. 16 i nie udostępnia informacji publicznej ani nie wydaje decyzji odmownej w tym zakresie. Analizując, czy w niniejszej sprawie doszło do zarzucanego przez skarżącego stanu bezczynności oraz dokonując oceny jego charakteru, Sąd miał na uwadze stan faktyczny sprawy w dacie własnego orzekania. Nie można bowiem zobowiązać organu do określonego działania, jeśli zostało ono w dacie orzekania już podjęte (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017 r., sygn. I OSK 1789/16). Z akt sprawy wynika, że ostatecznie wniosek skarżącego został rozpatrzony w całości 13 kwietnia 2023 r., w związku z czym Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa (pkt I wyroku).

Nie ulega przy tym wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się bezczynności, gdyż przekroczone zostały terminy określone w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy. Sąd na podstawie art. 149 § 1a Ppsa orzekł, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). Za rażące naruszenie przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw administracyjnych można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki WSA: w Warszawie z 11 grudnia 2013 r., sygn. I SAB/Wa 525/13; w Poznaniu z 19 lutego 2014 r., sygn. IV SAB/Po 126/13). Przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, znaczenie będą miały okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2013r., sygn. I SAB/Wa 415/13).

W rozpoznawanej sprawie organ udzielił skarżącemu żądanej informacji niezwłocznie po wpłynięciu skargi na bezczynność. Z akt sprawy wynika, że zwłoka była wynikiem błędnego przekonania organu, że wniosek dotyczy informacji przetworzonej, a wnioskodawca nie wykazał szczególnej istotności informacji dla interesu publicznego. Nie można zatem dopatrzeć się ze strony organu lekceważenia skarżącego, czy też celowego przedłużania postępowania, tym bardziej, że sam skarżący nie wniósł o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu dla oceny, czy w rozpoznawanej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a Ppsa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt III wyroku na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 206 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.). Zasądzone koszty uwzględniają m.in. uiszczony wpis od skargi (100 zł) i opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł). Jeśli zaś chodzi o koszty profesjonalnego zastępstwa procesowego, na podstawie art. 206 Ppsa Sąd zmiarkował kwotę wynagrodzenia pełnomocnika, obliczoną w oparciu o wskazany wyżej przepis rozporządzenia. Niniejsza sprawa jest bowiem jedną z wielu analogicznych, inicjowanych przez skarżącego spraw, będących konsekwencją składania tożsamych wniosków o udzielenie informacji publicznej do szeregu Nadleśnictw na obszarze właściwości tut. Sądu. Zwrot jedynie połowy kosztów wynagrodzenia pełnomocnika reprezentującego skarżącego uzasadnia zatem niewielki w istocie nakład pracy powodowany seryjnością spraw, powielaniem treści wnoszonych skarg oraz ich nieskomplikowanym charakterem (por. m.in. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 15 czerwca 2022 r., sygn. II SAB/Go 44/22 i przywołane tam orzecznictwo).