Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SAB/Ke 117/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne: Oświata
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 114
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.

SENTENCJA

Sygn. [...] II SAB/Ke 117/22 [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek Sędzia WSA Jacek Kuza po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2023 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Kurator Oświaty w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wszczęcie postępowania i dopuszczenie do udziału w postępowaniu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Stowarzyszenie na rzecz Praworządności w Szkołach "Stowarzyszenie Umarłych Statutów" w G. (dalej "Stowarzyszenie") w piśmie z 10 listopada 2022r. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność Kurator Oświaty w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z 7 września 2022 r. o wszczęcie postępowania oraz dopuszczenie do udziału w nim na prawach strony, zarzucając organowi naruszenie art. 31 § 1 pkt 1 i 2, art. 31 § 2 oraz art. 35 § 1 i 3 k.p.a.

W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o zobowiązanie Kurator Oświaty do rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia w terminie 14 dni; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego; rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz udostępnienie akt sądowych w systemie teleinformatycznym sądu.

W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie podniosło, że wnioskiem z 7 września 2022 r. wystąpiło do Kurator Oświaty z żądaniem wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia, w trybie art. 114 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1082, zwanej dalej "ustawą"), sprzecznych z prawem postanowień statutu Katolickiego Liceum Ogólnokształcącego im. św. S. K. w K. oraz dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w tym postępowaniu na prawach strony.

Jak wskazało Stowarzyszenie, pismem z 28 września 2022 r. zostało poinformowane przez organ, że w toku czynności wyjaśniających podjętych na podstawie art. 51 ust. 1 w zw. z art. 55 ustawy, stwierdzono, iż statut ww. szkoły zawiera zapisy niezgodne z prawem. W związku z powyższym zobowiązano dyrektora szkoły do uwzględnienia uwag i poprawienia wskazanych nieprawidłowości pod rygorem wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia niezgodnych z prawem zapisów statutu. [...] strona skarżąca zarzuciła, że w powyższym piśmie brak jest rozstrzygnięcia w zakresie zawartych we wniosku żądań wszczęcia postępowania administracyjnego oraz dopuszczenia do udziału w nim.

Dalej Stowarzyszenie wskazało, że 14 października 2022 r. wniosło do Ministra Edukacji i Nauki za pośrednictwem Kurator Oświaty ponaglenie w trybie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., które do dnia wniesienia skargi nie zostało rozpatrzone. Zdaniem Stowarzyszenia, niniejsza skarga jest zatem dopuszczalna, a organ pozostaje w bezczynności.

Uzasadniając stanowisko w zakresie bezczynności organu, Stowarzyszenie podkreśliło, że we wniosku z 7 września 2022 r. żądało wszczęcia postępowania administracyjnego w trybie art. 114 ustawy oraz dopuszczenia do udziału w nim na prawach strony. Podniosło, że skoro organ w terminie ustawowym nie rozstrzygnął powyższych kwestii w drodze postanowienia to dopuścił się bezczynności. Organ zaniechał bowiem realizacji obowiązku wydania postanowienia w oparciu o art. 31 § 2 k.p.a., ograniczając się do udzielenia odpowiedzi "zwykłym" pismem. Nie wydał stosownego postanowienia również po wniesieniu ponaglenia, a zatem bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie w całości. Organ nie zgodził się z tym, że od dnia wpływu wniosku Stowarzyszenia pozostawał w bezczynności i wyjaśnił, że podjął szereg czynności prowadzących do wyeliminowania sprzecznych z prawem zapisów w statucie szkoły i zastąpienia ich prawidłowymi, a finalnie do wydania postanowienia w sprawie. Kurator podkreślił, że w oparciu o art. 114 ustawy, wszczęcie postępowania w sprawie uchylenia zapisów statutu sprzecznych z prawem następuje wyłącznie z urzędu, a więc nie był związany żądaniem Stowarzyszenia w tym zakresie. Zdaniem organu, po wpłynięciu wniosku a przed ewentualnym wszczęciem postępowania w sprawie uchylenia zapisów statutu szkoły właściwym było zbadanie stawianych przez Stowarzyszenie zarzutów w trybie nadzoru pedagogicznego. Wobec tego organ podjął następujące czynności:

- pismem z 9 września 2022 r. zwrócił się do dyrektora szkoły o przekazania aktualnej wersji statutu;

- dokonał analizy zapisów całego statutu pod względem ich zgodności z prawem w związku z przedstawionymi wątpliwościami;

- pismem z 28 września 2022 r. przekazał dyrektorowi szkoły uwagi do zapisów statutu, zobowiązując go do wprowadzenia zmian do 28 października 2022 r. pod rygorem wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia zapisów statutu sprzecznych z prawem, o czym jednocześnie powiadomił Stowarzyszenie.

Jak wskazał organ, 21 października 2022 r. dyrektor szkoły przekazał uchwałę Rady Pedagogicznej zmieniającą kwestionowane zapisy statutu zgodnie z zaleceniami. Wprowadzone zmiany zostały poddane analizie pod względem ich zgodności z prawem, w wyniku której 23 listopada 2022 r. wydano postanowienia znak: [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia postanowień statutu Liceum Ogólnokształcącego im. Św. S. K. w K.. Stowarzyszenie otrzymało ww. postanowienie, zaś 30 listopada 2022 r. wniosło zażalenie na ten akt.

W ocenie organu, wszelkie działania podjęte w sprawie miały na celu rozpatrzenie zastrzeżeń wskazanych we wniosku Stowarzyszenia i w przypadku ich potwierdzenia, doprowadzenie do zastąpienia błędnych zapisów statutu prawidłowymi. Organ podkreślił, że postępowanie administracyjne w trybie art. 114 ustawy prowadzi wyłącznie do wykreślenia błędnych zapisów statutu bez możliwości określenia przez organ prawidłowego ich brzmienia. Jak pokazuje zaś praktyka rozpatrywania podobnych spraw, wskazywanie nieprawidłowości w statutach w drodze kontroli w ramach nadzoru pedagogicznego i dialogu z dyrektorami szkół daje lepsze i szybsze rezultaty niż prowadzenie postępowań administracyjnych.

Sumując organ podniósł, że w stanie faktycznym tej sprawy nie dopuścił się bezczynności, bowiem podjął szereg czynności celem zbadania sprawy i pozytywnego jej zakończenia, jak również wydał stosowne postanowienie.

W piśmie procesowym z 2 marca 2023 r. Stowarzyszenie odnosząc się do wydania przez organ postanowienia z 23 listopada 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania, podkreśliło, że ustał stan bezczynności, jednak nastąpiło to dopiero po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego.

Strona skarżąca wskazała, że zasadniczo rację ma organ, iż postępowanie administracyjne w trybie art. 114 ustawy wszczynane jest wyłącznie z urzędu. Podniosła jednak, że żądanie organizacji społecznej, o którym mowa w art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a., dotyczy właśnie wszczęcia postępowania z urzędu. Wprost z treści art. 31 § 2 k.p.a. wynika bowiem, że organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Zdaniem Stowarzyszenia, jego wniosek był zatem wiążący dla organu - w przypadku spełnienia kryteriów wskazanych w art. 31 § 1 k.p.a. organ jest zobligowany do uwzględnienia żądania wszczęcia postępowania oraz dopuszczenia do udziału w nim na prawach strony.

W świetle powyższego strona skarżąca podniosła, że organ po wpływie wniosku z 7 września 2022 r., zobligowany był do załatwienia sprawy poprzez wydanie stosownego postanowienia, czego nie dopełnił w terminie ustawowym. Postanowienie wydane zostało po ponad 2 miesiącach od wpływu wniosku (dopiero po złożeniu ponaglenia i skargi na bezczynność), co zdaniem Stowarzyszenia, oznacza, że organ dopuścił się bezczynności.

Odnosząc się do podjętych przez organ działań "pozaprocesowych" mających uzasadniać niewszczynanie postępowania administracyjnego, strona skarżąca podniosła, że kwestie te mogą mieć znaczenie przy merytorycznej ocenie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, pozostają zaś bez znaczenia dla niniejszej sprawy dotyczącej bezczynności w rozpatrzeniu wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W tej sprawie ten warunek został spełniony.

W uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. II OPS [...] (opublik. [...]) Sąd wskazał, że pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. po zmianach tej ustawy dokonanych ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), uzyskując odmienny znaczeniowo sens. I tak bezczynność zdefiniowana została, jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, zaś przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, jak podniósł NSA, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód. Uwzględniając treść art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. i zawarte w nich definicje bezczynności i przewlekłości, przyjąć trzeba, że skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane, co skutkowało złożeniem ponaglenia.

Z kolei skarga na przewlekłość jest skargą na stan postępowania, w którym opieszałość organu powoduje niezałatwienie sprawy niezwłocznie lub szybciej, niż to wynika z art. 35 § 1-3a k.p.a. lub z przepisów szczególnych. Skarga na bezczynność lub na przewlekłe prowadzenie postępowania skierowana jest przeciwko wadliwemu procesowo stanowi postępowania, w wyniku którego konkretna sprawa indywidualna nie postępuje.

Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są bowiem załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Na mocy art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Zakwalifikowanie postępowania organu, jako dotkniętego bezczynnością lub przewlekłością wymaga zbadania sprawy pod wieloma względami, w tym również w zakresie prawnej dopuszczalności wszczęcia i prowadzenia postępowania.

W kontrolowanej sprawie lektura materiałów zebranych w aktach pozwala uznać, że skarga jest nieuzasadniona.

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 7 września 2022 r. strona skarżąca wystąpiła do Kurator Oświaty z żądaniem wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia, w trybie art. 114 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1082, zwanej dalej "ustawą"), sprzecznych z prawem postanowień statutu Katolickiego Liceum Ogólnokształcącego im. św. S. K. w K. oraz dopuszczenia do udziału w nim na prawach strony. Strona skarżąca upatruje bezczynności organu w zaniechaniu wydania przez organ postanowienia w oparciu o art. 31 § 2 k.p.a. oraz ograniczeniu się do udzielenia odpowiedzi "zwykłym" pismem z 28 września 2022 r. w którym poinformowano, że w toku czynności wyjaśniających podjętych na podstawie art. 51 ust. 1 w zw. z art. 55 ustawy, stwierdzono, iż statut ww. szkoły zawiera zapisy niezgodne z prawem. W związku z powyższym zobowiązano dyrektora szkoły do uwzględnienia uwag i poprawienia wskazanych nieprawidłowości pod rygorem wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia niezgodnych z prawem zapisów statutu.

Sąd nie podziela zarzutów skargi i jej argumentacji przedstawionej w jej uzasadnieniu.

Przede wszystkim wskazać należy, że wbrew argumentacji autora skargi organ po wpłynięciu wniosku w pierwszej kolejności podjął działania mające na celu zbadanie zarzutów w trybie nadzoru pedagogicznego i w tym celu:

- pismem z 9 września 2022 r. zwrócił się do dyrektora szkoły o przekazania aktualnej wersji statutu;

- dokonał analizy zapisów całego statutu pod względem ich zgodności z prawem w związku z przedstawionymi wątpliwościami;

- pismem z 28 września 2022 r. przekazał dyrektorowi szkoły uwagi do zapisów statutu, zobowiązując go do wprowadzenia zmian do 28 października 2022 r. pod rygorem wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia zapisów statutu sprzecznych z prawem, o czym jednocześnie powiadomił Stowarzyszenie.

Z akt wynika również, że 21 października 2022 r. dyrektor szkoły przekazał uchwałę Rady Pedagogicznej zmieniającą kwestionowane zapisy statutu zgodnie z zaleceniami. Wprowadzone zmiany zostały poddane analizie pod względem ich zgodności z prawem, w wyniku której 23 listopada 2022 r. wydano postanowienie znak: [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia postanowień statutu Liceum Ogólnokształcącego im. Św. S. K. w K., na które 30 listopada 2022 r. wniesiono zażalenie.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 114 ustawy kurator oświaty, a w przypadku szkół i placówek artystycznych - dyrektor specjalistycznej jednostki nadzoru, o której mowa w art. 53 ust. 1, może uchylić statut publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub placówki albo niektóre jego postanowienia, jeżeli są sprzeczne z prawem. Organowi, który nadał lub uchwalił statut, od decyzji kuratora oświaty, a w przypadku szkół i placówek artystycznych - dyrektora specjalistycznej jednostki nadzoru, o której mowa w art. 53 ust. 1, przysługuje odwołanie odpowiednio do ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania albo ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

Powołany wyżej przepis przewiduje możliwość kontroli treści statutu szkoły lub placówki publicznej przez kuratora oświaty (a w przypadku szkół i placówek artystycznych – przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego) i ewentualnego jego uchylenia w całości lub części, jeżeli wykazuje on sprzeczność z prawem, w drodze indywidualnego aktu administracyjnego - decyzji.

Wszczęcie postępowania w przedmiocie kontroli treści statutu szkoły (placówki) publicznej następuje zawsze z urzędu. Przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być jedynie decyzja wydana w wyniku wszczętego z urzędu przez kuratora oświaty na podstawie art. 114 ustawy postępowania w przedmiocie kontroli treści statutu szkoły, a skargę na tę decyzję może wnieść strona, którą jest organ, który statut nadał lub uchwalił. Jak wskazuje się w orzecznictwie, ten ograniczony w zakresie podstaw wszczęcia oraz stron postępowania tryb postępowania wynika z faktu, że statut szkoły stanowi prawo wewnętrzne i choć ma normatywny charakter, nie jest źródłem powszechnie obowiązujących norm prawa administracyjnego.

Zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a., organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: wszczęcia postępowania (pkt 1) i dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu (pkt 2), jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.

W orzecznictwie oraz piśmiennictwie podnosi się, że przepis ten może mieć zastosowanie tylko wówczas, gdy postępowanie "dotyczy innej osoby", co należy rozumieć w ten sposób, że postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku osoby będącej stroną tego postępowania. Jeżeli organizacja społeczna żąda wszczęcia postępowania, to innymi osobami w rozumieniu art. 31 § 1 k.p.a. będą jedynie te osoby, które mogą być stronami postępowania. Organizacja społeczna nie może zatem żądać wszczęcia postępowania, które nie dotyczyłoby interesu prawnego lub obowiązku jakiegokolwiek podmiotu mogącego z tej przyczyny uzyskać status strony postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 3 marca 2020 r., sygn. akt II OSK [...], LEX nr 3034253, wyrok WSA w Warszawie dnia 21 września 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa [...], LEX nr 2562308 oraz J. M., Wilbrandt-Gotowicz Martyna, W. A., Komentarz do art. 31 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022).

Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, z treści art. 31 § 1 k.p.a. wynika, że organizacja społeczna, składająca wniosek na podstawie tego przepisu nie występuje we własnej sprawie administracyjnej jako strona postępowania. Jej kompetencje do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego lub dopuszczenia jej do takiego postępowania na prawach strony postępowania nie są samoistne. Wiążą się ściśle z konkretną, indywidualną sprawą administracyjną innej osoby, podmiotu, legitymowanego do udziału w tym postępowaniu w charakterze strony, czyli mającego w rozumieniu art. 28 k.p.a. własny interes prawny w rozstrzygnięciu jego sprawy administracyjnej.

W konsekwencji organizacja społeczna nie może żądać wszczęcia postępowania, które nie dotyczyłoby interesu prawnego lub obowiązku jakiegokolwiek podmiotu mogącego ze względu na ten interes uzyskać status strony postępowania administracyjnego.

Jak już wskazano na wstępie, w kontrolowanej sprawie strona skarżąca wystąpiła do organu z wnioskiem o wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego o uchylenie na podstawie art. 114 ustawy sprzecznych z prawem postanowień statutu Katolickiego Liceum Ogólnokształcącego im. św. S. K. w K. oraz dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w tym postępowaniu na prawach strony.

Zdaniem Sądu, przepis art. 114 ustawy, na który powołała się we wniosku strona skarżąca, stanowi wyłącznie o kompetencjach nadzorczych kuratora oświaty dotyczących uchylenia sprzecznego z prawem statutu publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub placówki albo niektórych jego postanowień. Ani z tego przepisu prawnego, ani z innych przepisów tej ustawy nie wynikają kompetencje jakichkolwiek innych podmiotów do kwestionowania legalności postanowień statutowych bądź statutów wymienionych placówek oświatowych w trybie postępowania administracyjnego. Możliwość kontroli treści statutu szkoły przysługuje tylko kuratorowi oświaty (ministrowi właściwemu do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego w przypadku szkół i placówek artystycznych) w postępowaniu wszczętym z urzędu. Stroną takiego postępowania może być wyłącznie organ, który statut nadał lub uchwalił (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 15 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Ke [...], LEX nr 2291299). Wniosek osoby trzeciej (np. rodzica jednego z uczniów) nie wszczyna postępowania w tej sprawie i nie nadaje osobie, która wnosi o zbadanie legalności statutu szkoły, charakteru strony jakiegokolwiek postępowania przed kuratorem oświaty (por. P. M. (red.), Prawo oświatowe. Komentarz do art. 114, wyd. III, WKP 2022).

Należy również zauważyć, że w postępowaniach wszczynanych przez organy z urzędu to wyłącznie do tych organów należy ocena zasadności i konieczności zainicjowania postępowania z urzędu. Aktywność osób trzecich w tego typu sytuacjach ogranicza się wyłącznie do informowania organu o zdarzeniach, które powinien on zbadać. Informacje, żądania, "wnioski" osób trzecich (nie stron postępowania) nie obligują natomiast organu do automatycznego wszczynania postępowania z urzędu.

W sytuacji gdy tylko do wyłącznej kompetencji organu należy podejmowanie czynności z urzędu, organ nie jest zobowiązany do wszczęcia na żądanie osoby trzeciej (na jej wniosek) takiego postępowania. W konsekwencji w sytuacji gdy takie postępowanie się nie toczy, jako pozbawione podstaw faktycznych należałoby uznać orzekanie przez organ o odmowie dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, które nie zostało wszczęte, a więc nie toczy się.

W tym stanie rzeczy, wobec specyfiki postępowania, o którym mowa w art. 114 ustawy, w realiach kontrolowanej sprawy nie sposób twierdzić, że organ dopuścił się bezczynności skoro podjął działania zainicjowane wnioskiem strony skarżącej.