Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 126/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Roman Sukhyi po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi F. T., E. T. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Starosta P. decyzją z dnia [...] września 2019 r. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia na rzecz Pani E. T. i Pana F. T. odszkodowania w trybie art. 128 ust. 4 w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 z późn. zm., dalej "u.g.n.") za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości położonej w D. , gmina D., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb D., arkusz mapy [...], działka nr [...] oraz działka nr [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], polegające na udzieleniu przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. decyzją z dnia [...] marca 1963 r., sygn. akt [...] zezwolenia na rzecz Zakładów [...] P. - Teren na wybudowanie naziemnej linii elektroenergetycznej 220 kV na przedmiotowej nieruchomości.

W uzasadnieniu wskazanej decyzji organ I instancji podniósł między innymi, że w niniejszej sprawie legitymację do żądania ustalenia odszkodowania posiadają właściciele nieruchomości w dacie wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Prawo do odszkodowania jest bowiem wolnym prawem majątkowym i nie jest związane z własnością nieruchomości. Roszczenie odszkodowawcze przysługiwało zatem Państwu B. i K. D., a nie wnioskodawcom - aktualnym właścicielom nieruchomości. Ponadto Starosta P. podkreślił, iż zgromadzony w niniejszym postępowaniu materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że wnioskodawcy nie byli właścicielami przedmiotowej nieruchomości w dacie ograniczenia sposobu korzystania z niej, tj. w dniu [...] marca 1963 r. Wnioskodawcy nie wykazali też, aby byli spadkobiercami ówczesnych właścicieli niniejszej nieruchomości.

Z uwagi na powyższe, organ I instancji stwierdził, że wnioskodawcom nie przysługuje prawo do odszkodowania, dlatego zasadne stało się umorzenie postępowania.

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli aktualni właściciele przedmiotowej nieruchomości - Pani E. T. i Pan F. T., zaskarżając decyzję w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucili:

• naruszenie przepisów u.g.n. (art. 128 ust. 1 i 4) poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości przysługuje jedynie jej właścicielom z daty wywłaszczenia;

• naruszenie przepisów u.g.n. (art. 129 ust. 5 pkt 3) oraz art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz.U.1974 r., Nr 10, poz. 64 z późn. zm.) poprzez ich błędną wykładnię, w szczególności polegającą na przyjęciu, iż wskutek nabycia przez wnioskodawców nieruchomości w drodze umowy sprzedaży, nie mogą oni skutecznie ubiegać się o odszkodowanie za wywłaszczenie;

• naruszenie art. 65 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1145, z późn. zm., dalej: k.c.) poprzez jego niezastosowanie, tj. interpretację postanowień umów sprzedaży nieruchomości w sposób niezgodny z zamiarem stron, celem i okolicznościami ich zawarcia oraz zasadami współżycia społecznego;

• naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., przez jego niezastosowanie, tj. brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. przyjęcie, że przeniesienie prawa własności nieruchomości dokonane umową zawierającą postanowienia o przelewie wierzytelności i obciążeń nie skutkuje przejściem na nabywców praw i obowiązków odnoszących się do wywłaszczonej nieruchomości;

• naruszenie art. 7 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, tj. obowiązku dążenia do prawdy obiektywnej oraz ustalenia okoliczności mających znaczenie dla sprawy, w tym także uznania zgromadzonych dowodów, w szczególności przez brak rozważenia słusznego interesu odwołujących się oraz woli stron i celu zawartych przez nie umów sprzedaży nieruchomości;

• naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego i uznanie, że wraz z każdorazowym zawarciem umowy sprzedaży nieruchomości, nie przeszły na nabywców wszystkie korzyści i ciężary z nią związane, w tym roszczenie o ustalenie odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości;

Z uwagi na powyższe odwołujący się wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z jednoczesnym zobowiązaniem organu I instancji do ustalenia należnego odszkodowania.

Wojewoda decyzją z [...] listopada 2019r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją z dnia [...] marca 1963 r., sygn. akt [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. wydało zezwolenie na rzecz Zakładów [...] P. - Teren na wybudowanie naziemnej linii elektroenergetycznej 220 kV m.in. na przedmiotowej nieruchomości, zapisanej wówczas w księdze wieczystej KW D. [...] jako własność Pana K. D..

Przedmiotową decyzję wydano na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. 1974 r., Nr 10, poz. 64 z późn. zm.), który stanowił m.in., iż za zezwoleniem organu do spraw wewnętrznych prezydium powiatowej rady narodowej, organy administracji państwowej, instytucje przedsiębiorstwa państwowe mogą zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach m.in. ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności, urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub naziemne urządzenia techniczne, będące urządzeniami niezbędnymi do korzystania z tych urządzeń.

Spółka A. z siedzibą w K. -J. - następca prawny Zakładów [...] P. - Teren, reprezentowane przez radcę prawnego I. L., m.in. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. potwierdziły realizację inwestycji, które zostały wykonane na podstawie decyzji z dnia [...] marca 1963 r. Ponadto w niniejszym piśmie oświadczono, iż przedmiotowa linia 220 kV relacji P. - P. K. została wykonana w 1965 r. i nadal istnieje, a jej przebieg na nieruchomości odwołującego się odpowiada pierwotnemu.

Pani E. T. i Pan F. T. nabyli własność przedmiotowej nieruchomości przez zawarcie w formie aktu notarialnego umowy sprzedaży nieruchomości z dnia [...] kwietnia 1999 r. (Rep. A nr [...]), sprostowanej aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 2000 r. (Rep. A nr [...]) od Państwa E. i A. K., którzy z kolei nabyli własność działki nr [...] w drodze umowy sprzedaży z dnia [...] października 1974 r. (Rep. [...]) od Pani Ł. S., a własność działki nr [...] Państwo K. nabyli w drodze umowy sprzedaży nieruchomości w formie aktu notarialnego z dnia [...] października 1974 r. (Rep. [...]) od Pana W. D. .

Pani Ł. S. i Pan W. D. byli dziećmi Państwa B. i K. D. i użytkowali działki nr [...] na podstawie nieformalnej umowy darowizny od rodziców. Ich tytuł prawny do ww. działek został potwierdzony aktami własności ziemi, które zostały wydane na podstawie art. 1, 5 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. z 1971 r. nr 27, poz. 250 z późn. zm.). Akty własności ziemi dotyczące działek nr [...] położonych w D. wydano dnia [...] marca 1974 r. Naczelnik Powiatu w P. wydając akt nr [...] stwierdził, iż Pani Ł. S. stała się z mocy prawa właścicielką działki [...], natomiast aktem nr [...] Naczelnik potwierdził tytuł prawny Pana W. D. do działki nr [...] położonej w D. .

Spółka A pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. poinformował, iż linia wysokiego napięcia przebiega przez nieruchomości wnioskodawców na podstawie decyzji z dnia [...] marca 1963 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, nr [...], która została wydana na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Ponadto w niniejszym piśmie zobowiązany odmówił wypłaty odszkodowania w ramach rokowań ugodowych.

Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r., Pani E. T. i Pan F. T. reprezentowani przez radcę prawnego M. C., złożyli wniosek o ustalenie wysokości i zobowiązanie do wypłaty odszkodowania w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, obejmującej działki nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] na cele przesyłowe.

Nieruchomość zapisana w księdze wieczystej KW nr [...] stanowi wyłączną własność Pana F. T.. W piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. pełnomocnik wnioskodawców sprecyzował, iż jeśli chodzi o ustalenie wysokości i zobowiązanie do wypłaty odszkodowania, w związku z ograniczeniem na cele przesyłowe sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej KW nr [...], obejmującej działki nr [...], [...], [...] i [...] wnioskodawcą jest tylko Pan F. T., będący jedynym aktualnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości, a jeśli chodzi nieruchomość oznaczoną KW nr [...], obejmującą działki nr [...] i [...], to wnioskodawcami są Pani E. T. i Pan F. T., będący aktualnymi właścicielami niniejszej nieruchomości.

Organ odwoławczy przyjął, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki wydania decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 k.p.a. Wnioskodawcy nie posiadali legitymacji do dochodzenia odszkodowania. Zgodnie z dyspozycją art. 128 ust. 1 u.g.n. odszkodowanie przysługuje tylko na rzecz "osoby wywłaszczonej", czyli właściciela nieruchomości w momencie wywłaszczenia/ograniczenia sposobu korzystania z niej. W szczególnych przypadkach dopuszcza możliwość, aby osobą uprawnioną do dochodzenia odszkodowania był spadkobierca właścicieli z daty ograniczenia sposobu korzystania.

Właścicielami nieruchomości w momencie ograniczenia sposobu korzystania z niej, tj. w dniu [...] marca 1963 r. byli Państwo B. i K. D.. Zatem to tylko Państwo D. byli osobami uprawnionymi do dochodzenia odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, ewentualnie ich spadkobiercy. Z materiału dowodowego nie wynika, by odwołujący się byli spadkobiercami właścicieli nieruchomości z daty ograniczenia sposobu korzystania z niej.

Biorąc pod uwagę powyższe, należało uznać, iż postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz Pani E. T. i Pana F. T. z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, obejmującej działki nr [...] i [...] położonej w D. jest bezprzedmiotowe, a zatem zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania.

W dalszej części organ odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli E. T. i Pan F. T. wnosząc o uchylenie decyzji Wojewody, a także poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji z jednoczesnym zobowiązaniem organu pierwszej instancji do ustalenia wymiaru należnego odszkodowania uwzględniającego stosowny wymiar zmiany warunków korzystania z nieruchomości, zmiany przydatności użytkowej nieruchomości oraz trwałego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.

Skarżący zarzucili:

1. naruszenie art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP (Dz. U. nr 78, poz. 483), art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. 1995 Nr 36, poz. 175) poprzez pominięcie ciążącego na organie obowiązku ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności skarżących w wysokości odpowiadającej wartości uszczuplonego prawa własności;

2. naruszenie art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, dalej: k.p.a.), przez jego niezastosowanie, to jest brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności przez przyjęcie, że skarżący nie posiadają legitymacji do wystąpienia z roszczeniem o odszkodowanie;

3. naruszenie art. 65 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2019 r. poz. 1145, dalej: k.c.) przez dokonanie błędnej wykładni oświadczeń woli wyrażonych w umowie sprzedaży z dnia [...] kwietnia 1999 r. oraz uznanie, że strony ją zawierające nie dokonały cesji wierzytelności z tytułu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość;

4. naruszenie art. 7 k.p.a., przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, to jest obowiązku dążenia do prawdy obiektywnej oraz ustalenia okoliczności mających znaczenie dla sprawy, w tym także uznania zgromadzonych dowodów, w szczególności przez brak rozważenia słusznego interesu skarżących, których prawo własności zostało ograniczone oraz błędne uznanie, że wnioskodawcom nie przysługuje odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, w tym pominięcie zbadania treści umowy, w której zawarto cesję wierzytelności, której dotyczy przedmiotowe postępowanie;

5. naruszenie art. 6 i 8 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji wbrew przepisom prawa;

6. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego i uznanie, że wraz z zawarciem umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości z dnia [...] kwietnia 1999 r. na wnioskodawców nie przeszło roszczenie o odszkodowanie z tytułu jej wywłaszczenia, pomimo uwzględnienia w treści umowy cesji wierzytelności oraz niedokonania żadnych rozliczeń związanych z trwałym spadkiem wartości tej nieruchomości;

7. naruszenie art. 128 ust. 1 i 4 w zw. z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204, dalej: u.g.n.) poprzez jego błędną wykładnię oraz odmowę ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oraz obniżenia wartości gruntu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie odwołując się do uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Pełnomocnik uczestnika postępowania - Spółki A – w piśmie procesowym z [...] marca 2020r. przychylił się do stanowiska Wojewody i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 P.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa. W szczególności, w ocenie Sądu, organ I jak i II instancji w potrzebnym zakresie wszechstronnie rozpatrzył cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, i na tej podstawie dokonał prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą faktyczną dalszych rozważań.

Z zabranego materiału dowodowego wynika co istotne, że naziemna linia elektroenergetyczna 220 kV relacji P. – P. K. została posadowiona m.in. na nieruchomościach nr [...] i [...] na podstawie Zezwolenia z [...] marca 1963r. w oparciu o art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm., dalej "u.z.t.w.n.") i wykonana w 1965r. Nadal istnieje, a jej przebieg na nieruchomości odwołujących się odpowiada pierwotnemu. Realizacja powyższej linii nastąpiła przed nabyciem nieruchomości przez Skarżących, aktem notarialnym umowy sprzedaży nieruchomości z dnia [...] kwietnia 1999 r. (Rep. A nr [...]), sprostowanym aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 2000 r. (Rep. A nr [...]) od Państwa E. i A. K., którzy z kolei nabyli własność działki nr [...] w drodze umowy sprzedaży z dnia [...] października 1974 r. (Rep. A. II nr [...]) od Pani Ł. S., a własność działki nr [...] Państwo K. nabyli w drodze umowy sprzedaży nieruchomości w formie aktu notarialnego z dnia [...] października 1974 r. (Rep. [...]) od Pana W. D.. Brak jest informacji, aby w związku z realizacją Zezwolenia z [...] marca 1963r. zostało ówcześnie ustalone i wypłacone odszkodowanie.

Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie, na obecnym jej etapie, jest to czy Skarżący są legitymowani do występowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zajęcie na potrzeby powyższej linii elektroenergetycznej i w związku z tym zmniejszenie wartości przedmiotowych nieruchomości nr [...] i [...] wydzielonych odpowiednio z działek [...]

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią w szczególności przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 z późn. zm., dalej "u.g.n."). W myśl art. 128 ust. 1 u.g.n. wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n. odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Z kolei art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

Jest poza sporem, że na wskazanej podstawie prawnej Skarżący domagają się odszkodowania za szczególną postać wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, do jakiego doszło na skutek udzielenia na podstawie art. 35 u.z.t.w.n. Artykuł ten w dacie wydania ww. Zezwolenia stanowił, że organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem naczelnika gminy, a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy) zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach – zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową – ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń (art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n.). Osobom upoważnionym przez właściwy organ, instytucję lub przedsiębiorstwo państwowe przysługiwało prawo dostępu do tych przewodów i urządzeń w celu wykonywania czynności związanych z ich konserwacją (art. 35 ust. 2 u.z.t.w.n.). Jeżeli założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń powodowało, że nieruchomość nie nadawała się do dalszego racjonalnego jej użytkowania przez właściciela na cele dotychczasowe, nieruchomość podlegała wywłaszczeniu w trybie i według zasad przewidzianych w omawianej ustawie dla wywłaszczenia nieruchomości (art. 35 ust. 3 u.z.t.w.n.)

Z ingerencją we własność nieruchomości dokonywaną na podstawie cytowanego art. 35 u.z.t.w.n. – ingerencją o niewątpliwie wywłaszczeniowym charakterze (artykuł był zamieszczony w rozdziale 5 ustawy, zatytułowanym "Szczególny tryb wywłaszczenia") – wiązało się prawo do odszkodowania, na zasadach określonych w art. 36 u.z.t.w.n. W myśl ustępu 1 tego artykułu, odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 strony ustalały na podstawie wzajemnego porozumienia; w razie sporu wysokość odszkodowania ustalał na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach prezydent lub naczelnik miasta (dzielnicy). Zgodnie z art. 35 ust. 2 u.z.t.w.n. odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach powinno być ustalone w przeciągu 30 dni od daty zgłoszenia wniosku o odszkodowanie, przy czym roszczenie o takie odszkodowanie przedawniało się z upływem 3 lat od powstania szkody. Z kolei art. 35 ust. 3 u.z.t.w.n. stanowił, że właścicielowi nie przysługuje prawo do odszkodowania, jeżeli pomimo ograniczenia nie poniósł szkody. Ówczesny komentator objaśniając tę regulację wskazywał, że: "Artykuł 36 uzależnia przyznanie odszkodowania od istnienia szkody będącej skutkiem ograniczenia prawa własności oraz od wniosku właściciela. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że jeżeli wskutek działań, o których mowa w [art. 35] ust. 1 i 2, następuje jakiekolwiek utrudnienie w normalnym użytkowaniu nieruchomości (np. w wyniku postawienia słupów do przewodów telefonicznych lub linii wysokiego napięcia), to właściciel ponosi przez to szkodę – niezależnie od ewentualnych strat w zasiewach, uprawach i plonach – za którą przysługuje mu odszkodowanie. Jedynie w wypadkach, gdy działanie takie nie powoduje żadnych utrudnień w normalnym użytkowaniu nieruchomości ani strat w zasiewach, uprawach i plonach (np. gdy nad gruntem rolnym przebiegają przewody umieszczone na słupach ustawionych na sąsiednich nieruchomościach), ograniczenie prawa własności w sposób określony w art. 35 nie powoduje przyznania odszkodowania" (W. Ramus, Prawo wywłaszczeniowe. Komentarz, Warszawa 1975, s. 215, uw. 1 do art. 35).

W świetle powyższych uwag staje się jasne, że ewentualne nieustalenie na rzecz właściciela danej nieruchomości odszkodowania w związku z przeprowadzeniem przez tę nieruchomość linii przesyłowej mogło być w konkretnym przypadku niekoniecznie wynikiem zaniedbania, lecz – przeciwnie – świadomej decyzji czy to właściciela (który mógł zrezygnować ze złożenia niezbędnego wniosku w tej sprawie), czy to stron lub organu (jeśli np. okazało się, że w konkretnym przypadku przeprowadzenie instalacji nie doprowadziło do powstania szkody w powyższym rozumieniu). W okolicznościach niniejszej sprawy wskazać należy, że przedmiotowa linia napowietrzna przebiega nad działkami Skarżącego i na ich terenie nie jest nawet posadowiony słup, na którym zawieszone są przewody linii elektroenergetycznej.

Współcześnie odpowiednikiem instytucji z art. 35 u.z.t.w.n. są unormowania art. 124 u.g.n., który w ust. 1 stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Za tego rodzaju ingerencję wywłaszczeniową również współcześnie przysługuje odszkodowanie, którego zasady określa przytoczony już wyżej art. 128 ust. 4 u.g.n. W przepisie tym – w odróżnieniu od dawnego art. 36 u.z.t.w.n. – przesądzono, że odszkodowanie przysługuje także za zmniejszenie wartości nieruchomości na skutek przeprowadzenia przewodów. Jest przy tym zasadą, że w przypadku ingerencji z art. 124 u.g.n. wydaje się odrębną decyzję o odszkodowaniu (zob. art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n.). Podobnie więc, jak w przypadku opisanym w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., tj. "gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie".

W najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ostatecznie upowszechniło się przekonanie, że co do zasady przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. może mieć zastosowanie do przypadków pozbawienia praw do nieruchomości, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (zob. wyrok NSA z 02.08.2016 r., I OSK 2635/14; por. też wyroki NSA: z 13.05.2016 r., I OSK 91/14; z 17.09.2015 r., I OSK 90/14; z 16.04.2015 r., I OSK 2035/13; z 19.11.2014 r., I OSK 713/13; z 06.03.2012 r., I OSK 397/11 – wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA"). Wobec brzmienia tego przepisu może już jednak budzić wątpliwości dopuszczalność jego stosowania do analizowanej tu sytuacji przeprowadzania przez nieruchomość urządzeń przesyłowych na podstawie art. 35 u.z.t.w.n., skoro jest to ingerencja, która prowadzi jedynie do "ograniczenia", a nie "pozbawienia" praw do nieruchomości.

Nawet jednak gdyby przyjąć, że analizowany art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. może znaleźć zastosowanie także do sytuacji unormowanych w art. 35 u.z.t.w.n., to i tak odszkodowawcze żądania Skarżących należałoby uznać za niezasadne, gdyż – jak trafnie stwierdził organ II instancji – w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy Skarżący nie byli legitymowany do ich wysuwania.

Jedną z podstawowych zasad rządzących ustalaniem i wypłatą odszkodowania za wywłaszczenie jest zasada jednorazowej wypłaty odszkodowania (por. M. Szalewska, Wywłaszczenie nieruchomości, Toruń 2005, s. 282 i n.). W odniesieniu do ingerencji wywłaszczeniowej określonej w art. 124 u.g.n. – a wcześniej w art. 35 u.z.t.w.n. – oznacza to w szczególności, że roszczenie o odszkodowanie powstaje z chwilą założenia (przeprowadzenia) na nieruchomości urządzeń przesyłowych i od razu obejmuje całość wynikłych stąd szkód, w tym związanych z ewentualnym zmniejszeniem się wartości nieruchomości, i przysługuje osobie będącej właścicielem nieruchomości w chwili uskutecznienia tej ingerencji. Potwierdza to orzecznictwo sądów powszechnych, w którym wskazuje się, że wszelkie szkody związane z ograniczeniem własności na podstawie art. 35 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości mieszczą się w odszkodowaniu zakreślonym przez jej art. 36. Regulując w ust. 1 tego ostatniego artykułu odszkodowanie należne właścicielowi nieruchomości, objęto nim wszelkie straty związane z założeniem i przeprowadzeniem przewodów lub urządzeń, o czym mowa w art. 35 tej ustawy, włącznie ze zmniejszeniem wartości nieruchomości (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 01.04.2016 r., I ACa 1233/15, LEX nr 2044391). W konsekwencji za sam fakt i okres późniejszego (dalszego) utrzymywania urządzeń na nieruchomości nie przysługuje jej aktualnemu właścicielowi odrębne odszkodowanie (które przybierałoby w takim przypadku postać swoistego wynagrodzenia za korzystanie z jego nieruchomości przez przedsiębiorcę przesyłowego). "Nowe" odszkodowanie może przysługiwać aktualnemu właścicielowi nieruchomości tylko za ewentualne szkody wynikłe w związku z incydentalnym udostępnianiem przezeń nieruchomości przedsiębiorcy przesyłowemu w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń – o czym stanowi art. 124 ust. 6 w zw. z ust. 4 u.g.n.

Powyższe prowadzi do wniosku, że osobą uprawnioną do żądania odszkodowania za wywłaszczenie – w tym także za szczególną jego postać przewidzianą w art. 124 u.g.n., a jeszcze wcześniej m.in. w art. 35 u.z.t.w.n. – jest "osoba wywłaszczona" (art. 128 ust. 1 u.g.n.), czyli podmiot będący właścicielem nieruchomości w dacie dokonywania jej wywłaszczenia (zwany też "poprzednim właścicielem"). Skutek decyzji zezwalającej na realizację linii energetycznej, a tym samym ograniczającej prawo własności nieruchomości, przez którą owa linia miała przebiegać, nastąpił bowiem w czasie wydania tej decyzji, a tym samym należy go odnieść do podmiotu, któremu przysługiwało owe prawo w czasie wydania tej decyzji (vide: wyrok NSA z dnia 3 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1235/15; wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2781/15, wyrok NSA z 05.09.2017 r. sygn. akt I OSK 2112/17, wyrok NSA z 16.04.2015 r. sygn. akt I OSK 2035/13, CBOSA). Obowiązek zapłaty odszkodowania wiąże się zatem ściśle z uszczerbkiem majątkowym w postaci ograniczenia prawa rzeczowego do nieruchomości. Uszczerbek ten ponosi podmiot legitymujący się tytułem do nieruchomości w momencie dokonywania ograniczenia prawa rzeczowego. Późniejsi nabywcy takiej nieruchomości uzyskują prawo rzeczowe już ograniczone orzeczonym wywłaszczeniem, a tym samym dokonane wcześniej wywłaszczenie nie wyrządza szkody w ich prawach majątkowych. Konsekwencją przyjęcia, że wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej (art. 128 ust. 1 u.g.n.) jest uznanie, iż wierzytelność o zapłatę odszkodowania nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość, albowiem nie jest roszczeniem wynikającym z zobowiązania realnego, a także nie podlega obowiązkowemu wpisowi do księgi wieczystej. Roszczenie o zapłatę odszkodowania za ograniczenie prawa rzeczowego nie przechodzi na nabywcę własności takiej nieruchomości i nie przysługuje każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości. Powyższe zapatrywanie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym doznaje złagodzenia w przypadku sukcesji generalnej po osobie, wobec której wydano decyzję ograniczającą w trybie wywłaszczenia prawo rzeczowe do nieruchomości. Przejście ogółu praw i obowiązków takiej osoby na następcę prawnego – w drodze chociażby dziedziczenia – oznacza przejście na następcę prawnego także uprawnienia do domagania się odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jako uprawnienia wchodzącego do masy spadkowej i przynależnego spadkobiercom zmarłego właściciela (vide: wyrok NSA z 11 października 2018r., sygn. akt I OSK 2899/19 i powołane tam orzecznictwo, dostępne CBOSA).

Wobec powyższego w ocenie Sądu również te podmioty – poprzedni właściciel względnie jego następca prawny pod tytułem ogólnym – są co do zasady legitymowane do występowania z żądaniem odszkodowania za dokonane wywłaszczenie (w niniejszej sprawie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w związku z założeniem i przeprowadzeniem urządzeń przesyłowych), i to bez względu na to, czy przyjmie się tezę o publicznoprawnym, czy cywilnoprawnym charakterze tego żądania (roszczenia).

Z prawidłowych i niekwestionowanych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że wybudowanie na przedmiotowej nieruchomości linii energetycznej miało miejsce w latach 60-tych ubiegłego wieku, a Skarżący nabyli przedmiotową nieruchomość w 1999 r., a zatem to nie oni zostali wywłaszczeni. Nie są oni także sukcesorami uniwersalnymi ówczesnych właścicieli ww. nieruchomości.

Skoro zatem roszczenie o zapłatę odszkodowania za ograniczenie prawa rzeczowego nie przechodzi na nabywcę własności takiej nieruchomości i nie przysługuje każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości, bez znaczenia pozostaje okoliczność czy Skarżący zawarli umowę cesji wierzytelności jaką jest prawo do odszkodowania za "zaistniałą formę wywłaszczenia" przedmiotowej nieruchomości.

W tym miejscu odnosząc się do zarzutów Skarżących wskazać należy, że przesądzenie charakteru tego żądania (roszczenia) może mieć wyłącznie znaczenie dla rozstrzygnięcia, czy dopuszczalne jest jego przeniesienie także w drodze sukcesji syngularnej.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Poznaniu z 05 maja 2017r. (sygn. akt IV SA/Po 1041/16, dostępny CBOSA), że w przypadku uznania, że żądanie odszkodowania jest uprawnieniem o charakterze publicznoprawnym (administracyjnoprawnym) należałoby w ogóle wykluczyć dopuszczalność takiej sukcesji. Jako zasadę przyjmuje się bowiem osobisty charakter uprawnień i obowiązków podmiotu będącego adresatem działań administracji. W konsekwencji następstwo prawne w prawie administracyjnym ujmowane jest w kategoriach wyjątku od ogólnej zasady osobistego charakteru uprawnień i obowiązków publicznoprawnych, dla którego wystąpienia niezbędny jest zasadniczo wyraźny przepis prawa. Innymi słowy, jak trafnie zauważa się w doktrynie: "Trudno (...) mówić o jakiejkolwiek zbywalności czy przenoszalności prawa lub obowiązków administracyjnoprawnych, bo o tym, czy podmiot zewnętrzny względem administracji będzie podmiotem tych praw lub obowiązków, rozstrzygają zawsze (bezpośrednio lub pośrednio) przepisy prawa. Sama wola stron stosunku, z uwagi na bezwzględnie obowiązujący charakter tych przepisów, jest tu de facto pozbawiona znaczenia prawnego. Pozbawiona znaczenia prawnego jest również kwalifikacja uprawnienia czy obowiązku jako majątkowego, bowiem wobec braku odpowiedniego przepisu prawa, względnie działania organu na podstawie tego przepisu, sama ich majątkowość nie wystarczy do wystąpienia skutku w postaci sukcesji" (E. Szczygłowska, Sukcesja uprawnień i obowiązków administracyjnych, W. 2009, s. 37–38).

W przypadku prawa do odszkodowania, o jakim mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n. – a wcześniej także w art. 36 u.z.t.w.n. – brak jest przepisu prawa, który dopuszczałby możliwość przenoszenia tego uprawnienia przez właściciela (wywłaszczonego lub jego spadkobiercę), w drodze umowy, na inny podmiot. Potwierdza to dominujące orzecznictwo sądowe, w którym wskazuje się, że wierzytelność o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość przysługuje wyłącznie wywłaszczonemu właścicielowi lub też jego następcom prawnym pod tytułem ogólnym. Nie jest to zatem roszczenie, którym uprawniony może skutecznie rozporządzać. Konkluzja ta jest uzasadniona charakterem zobowiązania odszkodowawczego. Ponieważ zaś prawo do odszkodowania jest związane z uszczerbkiem w przysługującym konkretnej osobie prawie własności, nie przechodzi wraz z jej przeniesieniem na nowego właściciela nieruchomości, nie może także być przedmiotem czynności prawnej, skutecznie legitymującej nabywcę do ubiegania się o jego ustalenie i wypłatę. Przejście uprawnienia do uzyskania odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości, może więc być dokonane wyłącznie w drodze sukcesji uniwersalnej, w wyniku której na nabywcę przechodzi ogół praw i obowiązków zbywcy, w tym prawo do uzyskania odszkodowania za wywłaszczenie (tu: ograniczenie) prawa własności nieruchomości. Prawo to nie wynika z faktu nabycia konkretnej nieruchomości czy też wierzytelności, ale wstąpienia w ogół praw i obowiązków zbywcy – wywłaszczonego właściciela (zob. wyrok WSA z 25.10.2016 r., II SA/Łd 471/16, CBOSA).

Wobec powyższego jedynie na gruncie stanowiska o cywilnoprawnym charakterze odszkodowania za wywłaszczenie można w ogóle sensownie rozważać, czy w związku ze zbyciem, przez poprzedniego właściciela, nieruchomości, na której zlokalizowane są urządzenia przesyłowe założone (przeprowadzone) na mocy zezwolenia z art. 35 u.z.t.w.n, doszło do przeniesienia na nabywcę tej nieruchomości także roszczenia o odszkodowanie związane z ograniczeniami wynikającymi z faktu zrealizowania tego zezwolenia. W ocenie Sądu brak dostatecznych podstaw do uznania takiego roszczenia za prawo związane z własnością nieruchomości w rozumieniu art. 50 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380, z późn. zm.). Zatem roszczenie to nie dzieli losu prawnego nieruchomości (argumentum a contrario z art. 47 § 1 w zw. z art. 50 k.c.), co oznacza, że przeniesienie prawa własności nieruchomości nie skutkuje "automatycznie" przejściem na nabywcę tej nieruchomości także roszczenia o odszkodowanie za ww. wywłaszczenie. Do wywołania takiego skutku niezbędne byłoby przynajmniej wyraźne zastrzeżenie (klauzula) w umowie przenoszącej własność tej nieruchomości, ewentualnie odrębna umowa cesji roszczenia. Powyższy wniosek pozostaje spójny z prezentowanym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem, w myśl którego roszczenie o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie przysługuje każdemu właścicielowi nieruchomości, i niedopuszczalne jest domaganie się odszkodowania przez każdego z kolejnych nabywców nieruchomości, chyba że z zawartej umowy wynika, że poprzedni właściciel nieruchomości scedował na rzecz jej nabywcy uprawnienie do dochodzenia odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości w części, w jakiej została ona zajęta pod urządzenia infrastruktury energetycznej (por. wyrok WSA z 19.10.2016 r., IV SA/Po 598/16, CBOSA, i tam przywołane dalsze orzecznictwo). Na rzecz trafności takiego stanowiska przemawiają również względy funkcjonalne. Nie można bowiem wykluczyć, co znajduje potwierdzenie we wskazaniach doświadczenia życiowego, że w sytuacji zbywania nieruchomości, przez którą przebiega linia elektroenergetyczna, ewentualne związane z tym ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, a w konsekwencji zmniejszenie jej wartości, znajdują zwykle swoje odzwierciedlenie w odpowiednio niższej cenie sprzedaży.

W świetle powyższych uwag, stwierdzić należy, że skoro akt notarialny z [...] kwietnia 1999r., na mocy którego Skarżący nabyli od poprzednich właścicieli prawo własności przedmiotowych nieruchomości, nie zawierał żadnej wzmianki (klauzuli) o przeniesieniu, wraz z prawem własności nieruchomości, także dochodzonego obecnie roszczenia odszkodowawczego oraz że pomiędzy Skarżącym, a byłymi właścicielami przedmiotowej nieruchomości, nie została zawarta odrębna umowa o przeniesienie (cesję) roszczenia odszkodowawczego, to nawet zakładając hipotetycznie cywilnoprawny charakter rozważanego roszczenia, nie sposób uznać, że Skarżący wskutek nabycia przedmiotowej nieruchomości zyskali jednocześnie legitymację czynną do dochodzenia tego roszczenia.

Z treści aktu notarialnego z [...] kwietnia 1999r. nie wynika jakakolwiek wzmianka o nabyciu przez Skarżących także roszczeń odszkodowawczych związanych z przedmiotową nieruchomością. Pomiędzy Skarżącymi i zbywcami nie doszło również do zawarcia w tym przedmiocie odrębnej umowy. Podobnie akty notarialne z [...] października 1974 r. - Rep. [...] oraz Rep. [...] nie zawierają wzmianki o nabyciu jakichkolwiek roszczeń odszkodowawczych związanych z działką nr [...] Sprzedający przedmiotowe nieruchomości mogli bowiem przenieść na Skarżących tylko takie prawa jaki sami nabyli na mocy aktów notarialnych z [...] października 1974r.

Nadto wskazać należy, że umowa cesji wierzytelności w postaci zobowiązująco-rozporządzającej, poza oświadczeniem woli stron, musi spełniać istotny warunek jakim jest jednoznaczne oznaczenie tożsamości przelewanego prawa z uwagi na art. 155 § 1 w zw. z art. 510 § 1 k.c., a zatem nie jest możliwy "dorozumiany" tudzież "domyślny" przelew nieoznaczonej - w umowie sprzedaży odrębnego prawa własności – co do tożsamości wierzytelności. Z treści umowy sprzedaży wynikać powinna chociażby wola stron co do przelewu wierzytelności, wątpliwa wydaje się zatem cesja wierzytelności nieoznaczonej co do tożsamości. W ocenie Sądu mając na uwadze treść przedmiotowych aktów przeniesienia własności nieruchomości nie można z nich wywieźć, że Skarżący nabyli prawo do roszczenia odszkodowawczego z uwagi na ograniczenie prawa własności nieruchomości wynikającego z wybudowania linii elektroenergetycznej.

Powołane przez Skarżących stanowisko Sądu wyrażone w orzeczeniu NSA z 12 lipca 2017r. (sygn. akt I OSK 274/17, dostępne CBOSA) nie mogło zatem mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Zapadło bowiem na gruncie odmiennego stanu faktycznego, gdzie skarżący wywodzili prawo do żądania odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności właśnie w oparciu o umowę przelewu wierzytelności obejmującą wyraźnie określoną wierzytelność w postaci odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie, jak to wskazano powyżej.

W niniejszej sprawie bez znaczenia dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy jest rozstrzygnięcie sporu o administracyjno-, czy cywilnoprawnym charakterze roszczenia o odszkodowanie za ograniczenie prawa własności, skoro brak jest podstaw do stwierdzenia, że Skarżący byli uprawnieni do wystąpienia z wnioskiem odszkodowawczym, który zainicjował kontrolowane postępowanie administracyjne.

W przypadku uznania, że Skarżący nie mają legitymacji prawnej do złożenia wniosku o ustalenie dochodzonego odszkodowania, postępowanie przed organem pierwszej instancji zostało prawidłowo umorzone, jako bezprzedmiotowe, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyrok WSA z 14.05.2015 r., II SA/Po 180/15, CBOSA).

Mając powyższe na uwadze niezasadne okazały się wszystkie podnoszone przez Skarżących zarzuty. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 128 ust. 1 i 4 u.g.n. poprzez błędną wykładnię przepisów okazał się on całkowicie nietrafiony. Zasadnie wskazał bowiem organ, że odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości przysługuje nie tylko właścicielom z daty wywłaszczenia/ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, lecz również w szczególnych przypadkach takie uprawnienie posiadają spadkobiercy. Organ I instancji, a za nim organ odwoławczy nie przyjęły, że tylko właściciele nieruchomości w momencie jej wywłaszczenia bądź ograniczenia sposobu korzystania z niej, mają prawo dochodzenia odszkodowania, lecz także inne podmioty, takie jak np. spadkobiercy ówczesnych właścicieli nieruchomości.

Prawidłowo podkreślały organy, że art. 128 ust. 1 u.g.n. wprowadza ograniczenie co do kręgu osób uprawnionych do żądana odszkodowania - do osoby wywłaszczonej. Przy czym nie wskazano w ustawie katalogu innych podmiotów, będących uprawnionymi do dochodzenia odszkodowania. Nie ma żadnego przepisu w ustawie, na podstawie którego każdy z późniejszych właścicieli nieruchomości, której ograniczony jest sposób korzystania z niej, mógłby skutecznie dochodzić odszkodowania. Natomiast art. 128 ust. 4 u.g.n. wskazuje, że odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód, zatem odnosi się do ówczesnego właściciela nieruchomości, którego prawo własności wywłaszczono/ograniczono. Jak wskazano powyżej istotą odszkodowania z tego tytułu jest zrekompensowanie wartości poniesionych szkód powstałych w wyniku wywłaszczenia/ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, odszkodowanie ma spełniać przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Aby odszkodowanie było zasadne, musi nastąpić szkoda. Szkoda nastąpiła w momencie wydania decyzji związanej z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, w sprawie udzielenia zezwolenia na założenie naziemnej linii energetycznej wysokiego napięcia, czyli w dniu [...] marca 1963 r. Decyzja ta bezsprzecznie dotyczyła tylko ówczesnych właścicieli nieruchomości, którzy byli uprawnieni do żądania odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Właściciele w momencie wydania tej decyzji ponieśli szkodę, ponieważ zezwolono Zakładom [...] P. - Teren m.in. na wstęp na teren przedmiotowej nieruchomości, korzystanie z nawierzchni gruntów w celu założenia linii wysokiego napięcia, ustawienie słupów, zawieszenie przewodów, a także na nieograniczony dostęp do linii w celu konserwacji i eksploatacji.

W świetle powyższych ustaleń oraz oceny prawnej w niniejszej sprawie nie mógł także odnieść skutku zarzut naruszenia art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. 1995 Nr 36, poz. 175) poprzez pominięcie ciążącego na organie obowiązku ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności skarżących w wysokości odpowiadającej wartości uszczuplonego prawa własności.

Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 80 k.p.a., czy art. 77 § 1 k.p.a. Organy dokonały prawidłowej analizy zebranych akt sprawy, dysponowały pełnym i wystarczającym materiału dowodowego, niezbędnym do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę w całości, jak orzekł w wyroku.