Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2218/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Protokolant specjalista Wiesława Jesiotr, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M. T. i G. F. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zawarcia umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. w sprawie zawarcia umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] Zarząd Dzielnicy [...] (dalej także: "organ") - działając na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2 Statutu Dzielnicy [...], stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały nr LXX/2182/2010 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2018 r., poz. 8814) w związku z § 6 pkt 8 uchwały Nr XLVI/ 17422/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m. st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m. st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r., poz. 6725) oraz § 22 ust. 5 uchwały LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 r., poz. 3937, z 2011 r., poz. 3676, z 2013 r. poz. 6, z 2014 r. poz. 6136, z 2016 r. poz. 7888, z 2017 r. poz. 8401 oraz z 2018 r. poz. 5832 i 7040) - nie wyraził zgody na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu m. st. Warszawy z M. T. i G. F. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") (§ 1 zaskarżonej uchwały), powierzając jednocześnie wykonanie owej uchwały Naczelnikowi Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] m. st. Warszawy (§ 2 zaskarżonej uchwały), a także stwierdzając, iż uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia (§ 3 zaskarżonej uchwały).

Zaskarżona uchwała została podjęta w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] marca 2019 r. skarżący M. T. i G. F. wystąpili do Urzędu Dzielnicy [...] z wnioskiem o zawarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony z mieszkaniowego zasobu [...].

W wyniku rozpatrzenia złożonego przez skarżących wniosku, po uzyskaniu stosownych opinii Komisji Mieszkaniowej Dzielnicy [...], Zarząd Dzielnicy [...]- działając na podstawie m.in. § 22 ust. 5 uchwały LVIII/1751/2009 Rady [...] z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 r., poz. 3937 ze zm.) - nie wyraził zgody na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] z M. T. i G. F. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") (§ 1 uchwały), powierzając jednocześnie wykonanie owej uchwały Naczelnikowi Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] (§ 2 uchwały), a także stwierdzając, iż uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia (§ 3 uchwały).

W uzasadnieniu wydanej uchwały Zarząd Dzielnicy [...] wskazał na wstępie, iż rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy zainicjowanej powyższym wnioskiem strony skarżącej zostało dokonane w oparciu o przepisy uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady [...] z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.

Zarząd Dzielnicy [...], powołują się na akta sprawy oraz ustalenia poczynione w toku postępowania - zauważył, że skarżący w 2017 r. zamieszkali w lokalu nr [...] przy ulicy [...]. Organ wskazał, że spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] przy [...] przysługuje rodzicom skarżącej. Organ podniósł, że przedmiotowy lokal mieszkalny składa się z 2 (dwóch) pokoi, kuchni oraz łazienki o powierzchni mieszkalnej wynoszącej 31,20 m2.

Ponadto, organ stwierdził, że toku prowadzonego postępowania sprawdzającego ustalono, że w okresie 6 miesięcy przed złożeniem wniosku M. T. była na urlopie macierzyńskim, natomiast G. F. pracował dorywczo, a od lutego 2019 r. jest zatrudniony na ½ etatu. Organ zaznaczył, że rodzina pozostaje w niedostatku, osiągając dochód wynoszący 781 złotych miesięcznie na osobę.

Zarząd Dzielnicy [...] podkreślił, że skarżący w dniu [...] kwietnia 2019 r. nie wyrazili zgody na przeprowadzenie wizji w lokalu [...] przy ulicy [...], a tym samym uniemożliwili prawidłową analizę ich wniosku.

Organ zauważył, że zgodnie z § 22 ust. 5 cyt. uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady [...] z dnia 9 lipca 2009 r., "odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, (...) potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w ust. 2, jak również informacje uzyskane wtoku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku".

Mając na względzie powyższe, Zarząd Dzielnicy [...] uznał za zasadne niewyrażenie zgody na zawarcie ze skarżącymi umowy najmu lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu.

W piśmie z dnia[...] lipca 2019 r skarżący wnieśli do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (mylnie nazwane odwołaniem od decyzji Zarządu Dzielnicy [...]).

W uzasadnieniu wezwania skarżący wskazali, że w trakcie rozmowy telefonicznej z pracownikiem Urzędu Dzielnicy [...], która odbyła się w dniu [...] kwietnia 2019 r., wyrazili zgodę na przeprowadzenie wizji w lokalu. Niestety, jak podnieśli skarżący, zgody na wspomnianą wizję lokalu nie udzieliła matka skarżącej – K. T., która jest głównym najemcą lokalu mieszkalnego przy ul. [...], a która choruje na depresję, co przyczyniło się do niewyrażenia zgody. Skarżący wskazali jednak, że w wyniku dalszych wspólnych rozmów z K. T., uzyskali od niej zgodę na przeprowadzenie wizji w lokalu. W konsekwencji, skarżący zwrócili się do organu z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Ustosunkowując się do powyższego wezwania skarżących, w piśmie z dnia [...] lipca 2019 r., Naczelnik Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] poinformował stronę skarżącą, że Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nie wyraził zgody na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobu [...]. Jednocześnie, Naczelnik Wydział Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] wskazał, że przesłanki negatywnego rozpatrzenia zostały przedstawione w uzasadnieniu podjętej uchwały, która pozostaje w obrocie prawnym, jako wydana w sposób prawidłowy w oparciu o zgromadzone w sprawie materiały dowodowe.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2019 r. skarżący M. T. i G. F., działając za pośrednictwem organu, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą uchwałę nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. w sprawie niewyrażenia zgody na zawarcie ze skarżącymi umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...]na czas nieoznaczony.

Wnosząc o uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości oraz o zwolnienie z kosztów postępowania, strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej uchwale brak wnikliwego rozpoznania sprawy, co skutkowało odmową udzielenia pomocy mieszkaniowej.

W uzasadnieniu strona skarżąca stwierdziła, iż w dniu [...] kwietnia 2019 r. została wezwana na rozmowę z urzędnikiem prowadzącym sprawę, podczas którego wyraziła zgodę na przeprowadzenie wizji lokalu. W tej sytuacji, jak zauważyła skarżąca, o fakcie przeprowadzenia planowanej wizji lokalu była zobowiązana powiadomić matkę – K. T., będącą głównym najemcą lokalu. Strona skarżąca wskazała, że matka skarżącej od wielu lat leczy się na depresję, co powoduje, że wszelkie zmiany i nagłe sytuacje budzą w niej duży niepokój i silne lęki, co miało niestety wpływ na brak zgody na przeprowadzenie wspomnianej wizji lokalu.

W związku z powyższym, strona skarżąca podkreśliła, że w złożonym oświadczeniu wyraziła zgodę na przeprowadzenie wizji lokalu, zaś powyżej opisana sytuacja (vide: brak wyrażenia zgody na udostępnienie lokalu przez matkę strony skarżącej) był niezależna od strony skarżącej.

Strona skarżąca podniosła, że spełnia podstawowe warunki udzielenia jej wsparcia w postaci przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów lokalowych [...], wskazując przy tym na przeludnienie w miejscu zamieszkania (skarżący podnieśli, że 5,2 m2 na osobę uniemożliwia im normalne funkcjonowanie, jako samodzielnej rodzinie, z uwagi na brak intymności, brak swobody w wykonywaniu codziennych czynności, a także z uwagi na kłótnie rodzinne, zamieszkiwanie w małym pokoju z dziećmi, siostrą i matką, zaś w dużym pokoju mieszka ojciec wraz z partnerem) oraz na niskie dochody (vide: 781,00 złotych miesięcznie/osobę, które nie pozwalają na inne rozwiązania w postaci np. wynajmu mieszkania).

Ponadto, strona skarżąca zarzuciła, że konieczność odbycia wizji lokalu nie stanowi koniecznej przesłanki dającej podstawę do przydziału lokalu komunalnego.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Odnosząc się do zarzutów skargi, organ wskazał, iż zasady wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego [...] zawarte są w uchwale Rady [...] nr. LVIII/1751/2009 z 9 lipca 2009 r., która w przepisie § 22 ust. 2 pkt 5 lit. a) cyt. uchwały stanowi, że "rozpatrując wnioski ubiegających się o lokal, należy poddać wnikliwej analizie warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania". Organ zauważył, że w praktyce polega to na oględzinach wskazanego przez stronę skarżącą, jako miejsce zamieszkania, lokalu, mieszkając w którym wnioskodawcy składają wniosek o przydział lokalu komunalnego. Według organu, należy wówczas stwierdzić, czy strona skarżąca, jako wnioskodawca, faktycznie tam mieszka i czy traktuje to lokum, jako miejsce stałego pobytu, a więc poprzez sprawdzenie m.in., czy są tam miejsca do spania dla danej ilości osób, czy przechowywane tam są ich rzeczy osobiste, czy można tam stwierdzić ślady pobytu dzieci (ubrania, zeszyty, zabawki), itp. Organ stwierdził, że są to czynności ważne, bo od dokonanych ustaleń zależy, czy dany wnioskodawca kwalifikuje się do przyznania mu lokalu z zasobów gminy i umieszczenia go na liście osób oczekujących na najem lokalu (§ 24 ust. 1 cyt. uchwały Rady [...]).

Zarząd Dzielnicy [...] podniósł, że powyższych ustaleń dokonują na miejscu pracownicy urzędu w formie protokołu.

Przechodząc do oceny zarzutów strony skarżącej, organ zauważył, że według zapewnień skarżących, są oni gotowi do oględzin, lecz na przeszkodzie stoi matka skarżącej, jako główny najemca lokalu, która nie wyraża zgody na dokonanie oględzin.

W związku z powyższym, Zarząd Dzielnicy [...] wskazał, że przyznanie lokalu z zasobów gminy jest obłożone szeregiem warunków określonych w przepisach ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy, doprecyzowanych w przepisach cyt. uchwały Rady [...]. Zdaniem organu, dopiero spełnienie tych warunków daje uprawnionym organom gminy możliwość zakwalifikowania i umieszczenia wnioskodawców na liście osób oczekujących na najem lokalu, a następnie skierowania ich do zawarcia umowy najmu.

Organ podkreślił, że przyznanie wspomnianego lokalu komunalnego stanowi istotną pomoc dla członków wspólnoty samorządowej niemogących zaspokoić potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. W konsekwencji, jak zauważył organ, pomoc ta winna trafiać do osób faktycznie tej pomocy potrzebujących, szczególnie ze względu na to, że liczba lokali, jakimi dysponuje gmina, jest mniejsza niż ilość wnioskodawców ubiegających się o przydział lokalu. W tej sytuacji, organ uznał, że zachodzi potrzeba przeprowadzenia szeregu ustaleń odnośnie sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, materialnej i osobistej wnioskodawców w trakcie rozpatrywania ich wniosków. Ponadto, Zarząd Dzielnicy [...] stwierdził, że niektóre z tych ustaleń mogą być dokonane jedynie przy czynnym udziale wnioskodawców, czego przykładem są m.in. oględziny ich aktualnego miejsca zamieszkania (pobytu). W tej sytuacji, zdaniem organu, uniemożliwienie pracownikom urzędu dzielnicy, niezależnie od przyczyn, dokonania oględzin lokalu, w którym skarżący zamieszkują składając wniosek, stanowi podstawę do negatywnego rozpatrzenia wniosku o przydział mieszkania komunalnego.

Organ zauważył jednocześnie, że pracownicy urzędu dzielnicy nie mają uprawnień policyjnych dających im prawo wejść do czyjegoś lokalu dla dokonania czynności służbowych, co oznacza, że mogą je wykonywać tylko za zgodą osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu mieszkalnego.

W związku z powyższym, Zarząd Dzielnicy [...] stwierdził, że to na stronie skarżącej, jako wnioskodawcy, spoczywa obowiązek udostępnienia lokalu do oględzin, a odmowa spełnienia tego obowiązku, niezależnie od przyczyn, uniemożliwiła dalsze postępowanie w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej także: "P.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga M.T. i G. F. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. w przedmiocie niewyrażenia zgody na zawarcie ze stroną skarżącą umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu - nie narusza obowiązujących przepisów prawa.

Na wstępie podkreślenia wymaga fakt, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, a także, gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi.

W tej sytuacji, z uwagi na pojawiające się w podobnych sprawach zarzuty dotyczące braku kognicji sądu administracyjnego w rozstrzyganiu tego typu sporów, co objęty analizowaną skargą, rozpatrując ex officio ten problem, wskazać należy, że - jeśli chodzi o właściwość rzeczową (kognicję) sądów administracyjnych w sprawach skarg na uchwały zarządów dzielnic [...] odmawiających wynajęcia lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony oraz umieszczenia na licie osób oczekujących na najem lokalu zasobu [...], kwestia ta została jednoznacznie przesądzona w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych.

I tak, należy zauważyć, że w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08, NSA wyraźnie uznał, że uchwała zarządu dzielnicy [...], odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu wydanej uchwały NSA stwierdził, że tego rodzaju rozstrzygnięcie nie jest załatwieniem sprawy cywilnej, ale rozstrzygnięciem w sprawie z zakresu administracji publicznej podjętym przez organ dzielnicy, a więc aktem, do którego ma zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a.

Powyższe stanowisko składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało zaakceptowane zarówno w dotychczasowej judykaturze, jak i poglądach doktryny.

W tej sytuacji, uznać należy, iż nie ma najmniejszych wątpliwości formalnoprawnych, że skarga dotycząca spornej uchwały Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. podlega kognicji (właściwości) sądu administracyjnego.

Natomiast, jeśli chodzi o kwestię spełnienia przez skarżącą warunków formalnych do wniesienia skargi, wskazać należy, że zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia z dnia [...] czerwca 2019 r. została skarżącej doręczona. Następnie, strona skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, a z uwagi na brak jego uwzględnienia - wniosła skargę do Sądu.

Należy wyraźnie zauważyć, że w rozpatrywanej sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 506 ze zm.), zgodnie z którym, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (ust. 4).

Powyższe przepisy ustawy o samorządzie gminnym w żaden sposób nie wiążą wniesienia skargi z terminem do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Jedynym warunkiem wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie organu gminy jest uprzednie bezskuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia, co można rozumieć w ten sposób, że przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego skarżący ma obowiązek wezwać organ do usunięcia naruszenia i to wezwanie ma być skuteczne. O bezskuteczności wezwania można mówić zarówno wówczas, gdy organ nie uwzględnił wezwania i to stanowisko przedstawił w odpowiedzi na wezwanie, jak i wtedy, gdy właściwy organ gminy nie zajął stanowiska w sprawie wezwania i nie udzielił odpowiedzi skarżącemu (vide: m.in. uchwała NSA z dnia 7 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07, LEX nr 260435). Tym samym, uznać należy, że terminy, o których mowa w art. 101 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, odnoszą się do organu załatwiającego sprawę, a nie do strony, która zamierza wystąpić z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Zatem jedynym wiążącym terminem jest 30-dniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 53 § 2 P.p.s.a.) i jak już zaznaczono powyżej, termin ten został przez stronę skarżącą dochowany, co oznacza, że skarga w niniejszej sprawie jest dopuszczalna.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej uchwały, zauważyć należy, że w postępowaniu poprzedzającym wynajęcie lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony oraz umieszczenie na licie osób oczekujących na najem lokalu z zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1234 ze zm.), ustawodawca określił działania organu gminy, jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dyspozycją art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a., nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej.

Ponadto, w ocenie Sądu, oczywiste jest to, iż postępowanie zainicjowane wnioskiem o wynajęcie lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony z zasobu [...], jak każde postępowanie przed organami administracji publicznej, powinno odpowiadać regułom demokratycznego państwa prawnego, wynikającym z przepisów art. 2 i art. 7 Konstytucji RP.

Uchwała Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy została wydana na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.

Z art. 21 ust. 3 pkt 5 cyt. ustawy wynika, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej.

We wspomnianej uchwale Rady [...] z dnia 9 lipca 2009 r. tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków został określony w przepisach § 21-25 (dalsze przepisy normują czynności po zakwalifikowaniu do zawarcia umowy najmu). Tryb ten można skrótowo przedstawić, jako procedurę wszczynaną złożeniem wniosku i kończącą się zakwalifikowaniem lub odmową zakwalifikowania do zawarcia umowy. W trakcie postępowania ustaleniu podlegają okoliczności wynikające z przesłanek materialnych określonej sprawy (w tym przypadku zakwalifikowania do zamiany lokalu) oraz okoliczności mające związek z przesłankami materialnymi, wskazane w § 22 ust. 2 cyt. uchwały. Wniosek powinien być złożony wraz z oświadczeniami i dokumentami, o których mowa w § 22 ust. 1. Następnie, zgodnie z § 22 ust. 4 uchwały, wnioski, po przeanalizowaniu i weryfikacji, wskazany przez burmistrza pracownik komórki organizacyjnej urzędu dzielnicy właściwej do prowadzenia spraw lokalowych, przedstawia Komisji, o której mowa w § 21, do zaopiniowania. W myśl § 23 cyt. uchwały Rady [...], Komisja opiniuje wniosek. Na podstawie zaś § 24 ust. 1 przedmiotowej uchwały Rady [...], wnioski zaopiniowane przez Komisję rozpatruje zarząd dzielnicy, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu wnioskodawcy na liście osób oczekujących na najem lokalu.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2017 r., wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 2151/16, wyraźnie wskazał, że z powołanych wyżej przepisów cyt. uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady [...] z dnia 9 lipca 2009 r., a także z art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, niewątpliwie wynika obowiązek, w sprawach rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać praworządnie oraz uwzględniać interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. W tym kontekście, pamiętając, że zaskarżona uchwała ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także art. 7 k.p.a. (por. cyt. wyżej wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09).

Mając powyższe na względzie, uznać należy, że obowiązkiem Zarządu Dzielnicy [...], wydającego sporną uchwałę z dnia [...] czerwca 2019 r., było zatem podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Przy czym, wskazać należy, iż czynnościami niezbędnymi są czynności odnoszące się do okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Zarząd Dzielnicy [...], wydając sporną uchwałę nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., nie dopuścił się naruszenia przepisów § 4 pkt 1 i § 22 ust. 5 w związku z § 24 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...], albowiem - wbrew zarzutom skargi - w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy, przyjmując zasadnie, iż skarżący M. T. i G.F. nie umożliwili pracownikom Urzędu Dzielnicy [...] przeprowadzenia skutecznej wizji lokalu, co uniemożliwiło właściwą ocenę ich wniosku, zaś w konsekwencji dało podstawę do odmowy zakwalifikowania skarżących do wynajęcia lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony z mieszkaniowego zasobu [...].

Zgodnie z § 22 ust. 2 uchwały lokalowej, przy rozpatrywaniu wniosków należy poddać wnikliwej analizie: dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy (pkt 1); zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela (pkt 2); posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 6 ust. 1 pkt 1 (pkt 3); rozporządzenie, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, pod jakimkolwiek tytułem posiadanym prawem do lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części w okresie ostatnich pięciu lat przed dniem złożenia wniosku, a także fakt dokonania przez te osoby zamiany lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części na lokal kwalifikujący ich do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu (pkt 4). Dodatkowo, zgodnie z § 22 ust. 2 pkt 5 uchwały lokalowej, w przypadku osób ubiegających się o najem lokalu na podstawie § 4, wnikliwej analizie należy poddać: warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania (lit. a) oraz warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach (lit. b).

W ocenie Sądu, organ dochował powyższych zasad, bowiem przeprowadził postępowanie wnikliwie, zgromadził w sposób kompletny materiał dowodowy, na który składają się wymagane § 22 ust. 1 oświadczenia i dokumenty, a następnie poddał go analizie, z której wyprowadził logiczne i poprawne wnioski.

Należy, zdaniem Sądu, podzielić stanowisko organu, że uniemożliwienie pracownikom urzędu dzielnicy [...] dokonania oględzin lokalu, w którym skarżący zamieszkują składając wniosek, stanowi podstawę do negatywnego rozpatrzenia wniosku o przydział mieszkania komunalnego i to niezależnie od przyczyn, na które powoływała się strona skarżąca, próbując usprawiedliwić brak zgody na przeprowadzenie wizji lokalu mieszkalnego.

Organ słusznie zauważył, że pracownicy urzędu dzielnicy [...] nie mają uprawnień, które dawałyby im prawo wejścia do czyjegoś lokalu dla dokonania czynności służbowych, co w konsekwencji oznacza, że mogą przeprowadzać wszelkie tego rodzaju czynności, jak m.in. wizja w lokalu, wyłącznie za zgodą osoby posiadającej tytuł prawny do danego lokalu mieszkalnego.

W związku z powyższym, Zarząd Dzielnicy [...] zasadnie stwierdził w uzasadnieniu spornej uchwały, że to na stronie skarżącej, jako wnioskodawcy, spoczywa obowiązek udostępnienia lokalu do oględzin. W tej sytuacji, nie ulega wątpliwości, że odmowa wyrażenia zgody na wizję w lokalu uniemożliwiła pracownikom Urzędu Dzielnicy [...] na właściwe dokonanie oceny wniosku strony skarżącej o zakwalifikowanie do najmu lokalu komunalnego z zasobów mieszkaniowych [...].

Podnieść należy, iż Sąd dostrzega trudną sytuację życiową i materialną skarżących, jednakże - jak wyjaśniono wyżej - najem w omawianym trybie jest ściśle reglamentowany i ogranicza się wyłącznie do osób, które spełniają przyjęte kryteria. Natomiast poszukiwanie w tym trybie "innego mieszkania", bez spełnienia omówionych warunków, nie może odnieść pozytywnego skutku.

Należy zauważyć, że w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały Zarząd Dzielnicy [...] zasadnie wskazał, opierając się na właściwie zgromadzonych w sprawie materiałach dowodowych, iż skarżący zamieszkują, za zgodą matki skarżącej, w lokalu mieszkalnym położonym w [...] przy ul. [...], składającym się z 2 (dwóch) pokoi, kuchni oraz łazienki, o łącznej powierzchni całkowitej 31,20 m2.

Mając powyższe na względzie, podkreślić należy, iż przewidziany uchwałą lokalową najem adresowany jest do ograniczonego kręgu osób, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej i socjalnej. W orzecznictwie podkreśla się również, że przesłanką ubiegania się o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy może być tylko bezdomność, zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi bądź na powierzchni mieszkalnej nieprzekraczającej 6 m2, natomiast nie może być nią chęć poprawy warunków mieszkaniowych.

W ocenie Sądu, strony skarżącej nie sposób uznać za podmiot spełniający wskazane przesłanki, albowiem w toku postępowania nie wykazała, że zamieszkuje wraz z rodziną w mieszkaniu, w którym na jedną osobę przypada 6,70 m2 powierzchni mieszkalnej. Nie wykazała również, by mieszkanie to nie nadawało się na stały pobyt ludzi, w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.

W tym stanie rzeczy, Sąd stwierdził, że podejmując zaskarżoną uchwałę, organ nie naruszył prawa, przeprowadzając wcześniej sporne postępowanie sprawdzające w sposób prawidłowy, nienoszący jakichkolwiek cech dowolności.

W konsekwencji, Sąd uznał, że Zarząd Dzielnicy [...] zasadnie przyjął, że w świetle przepisu § 22 ust. 5 cyt. uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., zaszła podstawa do odmowy pozytywnego zakwalifikowania wniosku i udzielenia stronie skarżącej pomocy z zasobu mieszkaniowego [...].

Wobec powyższego, stwierdzić należy, iż Zarząd Dzielnicy [...], przestrzegając reguł określonych § 22 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady [...] z dnia 9 lipca 2009 r., w sposób wyczerpujący dokonał ustaleń, które pozwoliły stwierdzić, iż strona skarżąca nie spełnia przesłanek warunkujących wynajęcie lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony z zasobu mieszkaniowego [...].

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - rozstrzygając na podstawie art. 151 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.