Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 696/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 3 pkt 2, art. 49d, art. 59f
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant starszy asystent sędziego Anna Górska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 526/21 w sprawie ze skargi A.K. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 14 czerwca 2021 r. nr WOP.7722.40.2021.EL w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 5 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 526/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.K. (dalej zwana skarżącą) na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej PWINB) z dnia 14 czerwca 2021 r., nr WOP.7722.40.2021.EL w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych - uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pucku (dalej PINB) z dnia 30 marca 2021 r., nr PINB-7141/007b/2021/AO oraz zasądził od PWINB na rzecz skarżącej kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Pismem z dnia 14 stycznia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pucku zawiadomił skarżącą, właścicielkę działki nr [...] położonej w obrębie [...], gmina K., o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zabudowy zlokalizowanej na terenie ww. działki.

W protokole z oględzin z dnia 24 marca 2021 r., w których uczestniczyła skarżąca, stwierdzono, że na powyższej działce skarżąca zrealizowała:

1) w 2006 r. obiekt budowlany na bloczkach betonowych o konstrukcji drewnianej, dwukondygnacyjny o dachu dwuspadowym, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 3,08 m x 2,00 m x 2,22 m x 4,10 m x 6,05 m x 6,05 m; wraz z zadaszonym tarasem drewnianym o wymiarach 2,22 m x 2,20 m, trwale związany z gruntem, wykonany bez wymaganego zgłoszenia budowy;

2) w 2004 r. obiekt budowlany zakotwiczony metalowymi szpilkami o konstrukcji drewnianej, parterowy o dachu dwuspadowym, pełniący funkcję gospodarczą, o wymiarach 2,60 m x 2,55 m, do którego dołączony jest drewniany zadaszony taras o wymiarach 4,20 m x 2,55 m; trwale związany z gruntem, posadowiony bez wymaganego zgłoszenia budowy;

3) w 2003 r. obiekt budowlany na kostkach betonowych o konstrukcji drewnianej, parterowy o dachu jednospadowym, pełniący funkcję sanitariatu (WC), trwale związany z gruntem o wymiarach 0,85 m x 1,00 m, posadowiony bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Niniejsze postępowanie dotyczy wybudowanego w 2004 r. obiektu budowlanego zakotwiczonego metalowymi szpilkami o konstrukcji drewnianej, parterowego o dachu dwuspadowym, pełniącego funkcję gospodarczą.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 30 marca 2021 r., znak: PINB-7141/007b/2021/AO, na zasadzie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, ze zm.; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 725; dalej Prawo budowlane) wstrzymał roboty budowlane przy posadowieniu obiektu budowlanego zakotwiczonego metalowymi szpilkami, wykonanego bez wymaganego zgłoszenia budowy. Ponadto poinformował skarżącą o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu budowlanego lub jego części w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy oraz o konieczności wykonania niezbędnych zabezpieczeń budowy, w tym przed dostępem osób niepowołanych.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca.

PWINB postanowieniem z dnia 14 czerwca 2021 r., nr WOP.7722.40.2021.EL, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej K.p.a.) uchylił postanowienie organu pierwszej instancji w całości i:

1) wstrzymał budowę przedmiotowego budynku gospodarczego, trwale związanego z gruntem za pomocą metalowych szpilek, wykonanych bez wymaganego zgłoszenia budowy;

2) poinformował skarżącą o możliwości złożenia wniosku o legalizację budynku w terminie 30 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia

3) poinformował skarżącą o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji ww. budynku, która będzie wynosiła 5.000 zł zgodnie z przepisem określającym w art. 49 d ust. 2 pkt 2 lit. a Prawa budowlanego.

PWINB wskazał, że przedmiotowy obiekt pełniący funkcję gospodarczą jest parterowy z tarasem, o powierzchni zabudowy wynoszącej 6,63 m2 (z tarasem o powierzchni 10,71 m2), trwale związany z gruntem za pomocą zakotwionych metalowych szpilek. Zatem skarżąca zobowiązana była dokonać skutecznego zgłoszenia w organie architektoniczno-budowlanym, ponieważ budynek ten spełnia warunki określone w art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a Prawa budowlanego.

Przedmiotowy budynek pełniący funkcję gospodarczą wraz z zadaszonym tarasem znajduje się wśród wyjątków enumeratywnie wymienionych w art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a Prawa budowlanego, których budowa wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Zatem skarżąca zobowiązana była dokonać skutecznego zgłoszenia w organie architektoniczno-budowlanym. Organ odwoławczy uznał podjęte przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcie za zasadne, ale ponieważ przedmiotowy obiekt jest trwale związany z gruntem, czyli jest budynkiem, podjął w trybie odwoławczym postanowienie reformatoryjne.

Powyższe postanowienie PWINB skarżąca zaskarżyła do sądu administracyjnego, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła, że błędnie przyjął organ, że przedmiotowy obiekt jest budynkiem, trwale związanym z gruntem, a jego realizacja wymagała dokonania zgłoszenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, uznając ją za bezzasadną i podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku z dnia 5 stycznia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd przytoczył treść art. 48 ust. 1 i ust. 3 oraz ust. 5 Prawa budowlanego i wskazał, że ustalenia czy dane roboty budowlane podlegały reglamentacji ustawy -Prawo budowlane, w tym w szczególności czy na ich wykonanie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę, dokonanie zgłoszenia, czy też można ich było dokonać bez jakichkolwiek formalności, należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie wybudowania danego obiektu. Usuwanie zaś skutków samowoli budowlanej następuje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie podjęcia rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu organy nie dokonały prawidłowej kwalifikacji zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie budowy, poprzestając wyłącznie na weryfikacji obiektu w świetle przepisów obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przy czym, uchybienie to nie miało zasadniczego wpływu na wynik sprawy, albowiem również na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów przedmiotowa zabudowa nie została prawidłowo zakwalifikowana.

Sąd nie podzielił stanowiska organów, że przedmiotowy obiekt jest budynkiem gospodarczym, trwale związanym z gruntem, który wymagał dokonania zgłoszenia. Uznał, że takiego stanowiska nie można zaakceptować, bowiem jest ono sprzeczne z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Wskazany przepis stanowi, że przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. W ocenie Sądu fundamentem będzie "osadzona w ziemi dolna część budynku". Dolna płaszczyzna fundamentu musi znajdować się pod powierzchnią ziemi, zaś przeniesienie fundamentu w inne miejsce musi wymagać prac ziemnych. Fundament jest elementem konstrukcyjnym budynku, który zapewnia jego stabilność i trwałość (istotą budynku jest m.in. to, że niezmiennie znajduje się w tym samym miejscu) i przenosi ciężar budynku na grunt.

W ocenie Sądu skoro ani ułożone na ziemi bloczki betonowe ani kostki betonowe nie spełniają roli fundamentu, to z pewnością nie mogą jej pełnić szpilki metalowe, za pomocą których obiekt został przymocowany do gruntu (Sąd powołał wyroki WSA: w Szczecinie z 15 października 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 151/20, w Gdańsku z 24 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 499/21 i 15 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 337/21).

Sąd wskazał, że obiekt będący przedmiotem kontroli jest posadowiony na gruncie i z nim związany za pomocą metalowych szpilek, czego nie można uznać za fundament w rozumieniu przywołanym powyżej. Z materiału dowodowego nie wynika, aby obiekt ten miał jakiekolwiek fundamenty w rozumieniu niezbędnym do tego, aby uznać go za budynek. Samo zaś związanie z gruntem uzyskane za pomocą metalowych szpilek, pomimo uzyskania efektu stabilności i odporności na warunki atmosferyczne i siły przyrody, nie jest wystarczające do przypisania mu cech fundamentu i takiego związania z gruntem, które wynika z ich występowania i determinuje uznanie za budynek.

W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy nie oceniły prawidłowo wpływu braku fundamentów obiektu na jego kwalifikację prawnobudowlaną. Organy uznały, że posadowienie obiektu na gruncie za pomocą szpilek metalowych umożliwia opieranie się obiektu siłom natury i zapewnia jego stabilność, co oznacza trwałe związanie z gruntem i uprawnia do uznania go za budynek. Nie dostrzegły jednak, że w świetle art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego sama cecha trwałego związania obiektu z gruntem nie determinuje kwalifikacji obiektu jako budynku. Jednym bowiem z elementów współkształtujących budynek są fundamenty, za pomocą których osiąga się owo związanie. Istnieć musi więc taka konstrukcja, która spełniać będzie rolę fundamentu i dopiero jego obecność pozwala na osiągnięcie trwałości związania z gruntem, a co za tym idzie pozwala na kwalifikację zabudowy jako budynku – przy spełnieniu pozostałych ustawowych wymogów, tj. wydzielenia go z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych i posiadania dachu.

Sąd uznał, że dostrzeżone naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. miały wpływ na wynik sprawy. Materiał dowodowy nie dawał bowiem podstaw do kwalifikacji wybudowanego obiektu jako budynku ze wszystkimi tego konsekwencjami, ale jako obiektu tymczasowego nietrwale związanego z gruntem, który niewątpliwie istnieje na nieruchomości dłużej niż 120 dni, a przy tym nie był przewidziany do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce (art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w 2004 r.). Nieuwzględnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i nieprawidłowa ocena dowodów uniemożliwiała dokonanie prawidłowej kwalifikacji spornej zabudowy. Ta zaś była kluczowa dla stwierdzenia samowoli, a następnie trybu usunięcia jej skutków i wreszcie wysokości opłaty legalizacyjnej, którą zobowiązana będzie uiścić skarżąca, jeżeli wyrazi wolę jej zalegalizowania.

W konsekwencji Sąd stwierdził, że realizacja spornego obiektu wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a nie – jak stwierdziły organy – zgłoszenia. Wobec tego Sąd uznał, że zarówno kwalifikacja przedmiotowego obiektu jako budynku, jak i przypisanie mu wyłącznie wymogu dokonania zgłoszenia, dyskwalifikuje oba rozstrzygnięcia podjęte w niniejszej sprawie.

Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej P.p.s.a.), uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł PWINB, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zaskarżając to orzeczenie w całości.

Skarga kasacyjna zawiera jeden zarzut materialnoprawny.

Pełnomocnik organu zarzucił bowiem naruszenie art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania nie posiada fundamentów, nie jest trwale związany z gruntem i nie może zostać zakwalifikowany jako budynek.

W oparciu o wskazaną podstawę pełnomocnik organu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, ewentualnie oddalenie skargi. Ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik organu rozwinął argumentację mającą przemawiać za zasadnością podniesionych zarzutów, odwołał się przy tym do utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, ukształtowanego na gruncie art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Rozpoznawana skarga kasacyjna, pomimo wielu występujących w sprawie zagadnień, zawiera tylko jeden zarzut koncentrujący się wokół problemu prawnego, sprowadzającego się do prawidłowej wykładni art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, którego brzmienie na przestrzeni lat nie uległo zmianie, przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.

Stanowiska stron w zakresie rozumienia pojęcia budynku, w świetle przywołanego przepisu, są rozbieżne. Sąd pierwszej instancji twierdzi, że budynek musi być trwale związany z gruntem za pomocą fundamentu, którym jest zagłębiony element konstrukcyjny, którego wykonanie wymaga prac budowlanych. Opowiada się za wąskim rozumieniem pojęcia fundamentu przyjmując, że szpilki metalowe (pręty) nie spełniają roli trwałego związania z gruntem, dlatego nie są fundamentem. Z kolei wnoszący skargę kasacyjną organ stoi na stanowisku, że obiekt budowlany umiejscowiony na ziemi w taki sposób posiada cechy fundamentu, jest trwale związany z gruntem i powinien zostać zakwalifikowany jako budynek.

Odnosząc się do tak zakreślonego przedmiotu sporu należy stwierdzić, że w orzecznictwie i praktyce administracyjnej, odmiennie niż na gruncie prawa cywilnego, utrwalił się pogląd, że o trwałości związania z gruntem decyduje taki sposób posadowienia obiektu, który zapewnia całej konstrukcji pełną stabilność, uniemożliwiając czynnikom zewnętrznym przesunięcie czy wręcz zniszczenie. Za trwale związane z gruntem uznaje się więc budowle posadowione na jego powierzchni, jednakże w sposób uniemożliwiający ich przemieszczanie. Cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się więc do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce (zob. wyroki NSA z dni: 3 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1261/15, LEX nr 2328914, 20 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 989/18, LEX 3022174, 11 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 1884/18, LEX nr 3218805). Podkreśla się także, że trwałości związania z gruntem nie niweczy możliwość jego demontażu i przeniesienia w inne miejsce, gdyż jest to jedynie okoliczność mogąca przesądzać o tymczasowości takiego obiektu, a nie o trwałości związania z gruntem (zob. wyroki NSA z dni: 15 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2836/17, LEX nr 2751293 i 8 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 1288/18, LEX nr 3064780).

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela również stanowisko prezentowane w orzecznictwie, że dla przyjęcia trwałego związania z gruntem nie ma decydującego znaczenia związanie obiektu budowlanego z fundamentem zagłębionym w ziemię, czy też wielkość zagłębienia fundamentu w gruncie. Przede wszystkim pojęcie fundamentu nie powinno być rozumiane wyłącznie w sensie techniczno - budowlanym. O trwałości związania z gruntem w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego nie decyduje technologia wykonania fundamentu. Fundament ma zapewnić trwałość całej konstrukcji, uniemożliwić jej przesunięcie (tak wyroki NSA z dni: 18 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2605/21, LEX nr 3512411; 12 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1433/10, LEX nr 1151874; z 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1500/17, LEX nr 3655279). Fundament jest zatem elementem konstrukcyjnym, którego zadaniem jest przenoszenie obciążeń na grunt. Parametry fundamentu i sposób jego posadowienia w gruncie zależą od wielkości przenoszonych obciążeń, które z kolei zależą od wielkości i rodzaju konstrukcji. Fundament może być wykonany z różnych materiałów. Technologie budowlane umożliwiają zaś stosowanie alternatywnych rozwiązań konstrukcyjnych, które pełnią równoważne funkcje. Fundamentem są więc też fundamenty punktowe pozwalające na swobodne oparcie obiektu na cegłach, kamieniach, kostkach lub bloczkach betonowych bądź pozwalające w inny sposób na trwale powiązać obiekt z gruntem. Istotna jest trwałość, stabilność całej konstrukcji.

Słusznie więc podnosi pełnomocnik wnoszącego skargę kasacyjną, że o tym czy dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem czy też nie, nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, nie decyduje również technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia go w inne miejsce, ale to czy wielkość tego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Dlatego też, w sytuacji gdy charakterystyka obiektu (masa, rozmiar, posadowienie obiektu) zapewniają mu stabilność i pozwalają na opieranie się czynnikom zewnętrznym, to tym samym determinują fakt uznania przedmiotowego obiektu za trwale związany z gruntem.

Niepodobna uznać, że parterowy obiekt budowlany o dachu dwuspadowym, pełniący funkcję gospodarczą o powierzchni zabudowy 10,71 m2, posadowiony na gruncie za pomocą metalowych szpilek (prętów) nie jest trwale związany z gruntem i nie może zostać zakwalifikowany jako budynek, w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Błędny jest wniosek, że posadowienie obiektu na gruncie za pomocą takich prętów nie jest wystarczające do przypisania mu cech fundamentu i takiego związania z gruntem, które wynika z ich występowania i determinuje uznanie za budynek.

Z przytoczonych względów, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji dokonał wadliwej wykładni art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego uznając, że obiektu nieposiadającego betonowego fundamentu zagłębionego w ziemi nie można zakwalifikować jako budynku. Przedmiotowy obiekt o powierzchni zabudowy 10,71 m2 łącznie z tarasem pełni funkcję gospodarczą; jest trwale związany z gruntem, posiada przegrody budowlane, tj. ściany i dach, zatem spełnia definicję budynku, o której mowa w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego.

Jak już stwierdzono, granice skargi kasacyjnej zostały zakreślone wąsko i nie obejmują, poza art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, innych przepisów mających znaczenie w sprawie. Wypowiadając się w granicach zgłoszonej podstawy kasacyjnej należy stwierdzić, że zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że ocena, czy dany obiekt zrealizowany został zgodnie z prawem winna być dokonana według przepisów obowiązujących w dacie wykonywania robót, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy.

Jednakże w stanie prawnym obowiązującym w 2004 r. budowa obiektu gospodarczego o powierzchni zabudowy powyżej 10 m2 nie była możliwa na podstawie zgłoszenia robót budowlanych, a więc konieczne było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w 2004 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016) pozwolenia na budowę nie wymagała budowa wolno stojących budynków gospodarczych, wiat i altan o powierzchni zabudowy do 10 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów nie mogła przekraczać jeden na każde 500 m2 powierzchni działki, a powierzchnia działki nie może być mniejsza niż 500 m2. Według przepisów obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a Prawa budowlanego, budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2 (łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki) nie wymaga już decyzji o pozwoleniu na budowę, lecz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, jak słusznie przyjął organ.

Wprawdzie skarga kasacyjna nie zawiera zarzutu naruszenia art. 49 d w powiązaniu z art. 59 f Prawa budowlanego dotyczącego wysokości opłaty legalizacyjnej, to jednak wyjaśnić należy, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych nie kończy postępowania legalizacyjnego. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy, zgodnie z art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, informuje się dodatkowo o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Informacja ta nie przesądza o wysokości opłaty legalizacyjnej (zob. wyrok NSA z 26 września 2024 r., sygn. akt II OSK 2735/21, publ.: CBOSA). Kwota opłaty, o której mowa w art. 49 d w powiązaniu z art. 59 f Prawa budowlanego zostanie ustalona w odrębnym postępowaniu i zakończy się wydaniem postanowienia, na które służy zażalenie, stosownie do art. 59 g ust. 1 Prawa budowlanego, oczywiście o ile zostanie złożony wniosek o legalizację.

Rozważania powyższe skłaniają do konkluzji, że zarzuty skargi kasacyjnej okazały się usprawiedliwione. Sąd pierwszej instancji w wyniku kontroli sądowej zaskarżonego postanowienia uwzględnił skargę, tymczasem powinien był ją oddalić. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i w oparciu o art. 151 tej ustawy oddalił skargę.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 206 P.p.s.a. przyjmując, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Zagadnienie prawne i wywody skargi kasacyjnej są zbieżne z tymi przedstawionymi w sprawach o sygn. akt: II OSK 695/22 i II OSK 697/22, rozpoznawanych jednocześnie.