Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2670/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Monika Kramek, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Asesor WSA - Agnieszka Jendrzejewska, , Protokolant st. specjalista - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2024 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w L. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 6 października 2023 r. nr RzPP-DPR-WPZ.45.246.2023.MSZU w przedmiocie uznania praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów oddala skargę.


UZASADNIENIE

W związku z informacjami pozyskanymi przez Rzecznika Praw Pacjenta (dalej również "RPP" lub "Organ") ze strony internetowej podmiotu leczniczego [...] sp. z o.o. w L. (dalej również "Skarżąca", "Spółka", "podmiot leczniczy"): https:// [...] mogącymi świadczyć o stosowaniu przez podmiot leczniczy praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, oraz z uwagi na doniesienia medialne związane z działalnością tzw. receptomatów, postanowieniem z 30 sierpnia 2023 r. znak RzPP-DPR-WPZ.45.246.2023.MSZU, RPP wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów przez podmiot leczniczy w postaci bezprawnych, zorganizowanych działań lub zaniechań mających na celu pozbawienie lub ograniczenie prawa pacjentów do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2023 r., poz. 1545, dalej "u.p.p.").

W toku postępowania wyjaśniającego Organ ustalił, że Skarżąca udziela świadczeń zdrowotnych w szczególności za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności. I tak, pacjent za pośrednictwem portalu internetowego udostępnionego przez podmiot leczniczy zobowiązany jest do uzupełnienia oraz przesłania formularza na temat swojego stanu zdrowia. Na podstawie otrzymanego wywiadu osoba wykonująca zawód medyczny podejmuje decyzję co do udzielenia bądź też odmowy udzielenia świadczenia medycznego. Pacjent oświadcza, że dane podane w formularzu są prawidłowe i zgodne z prawdą. Jednocześnie osoba wykonująca zawód medyczny może kontaktować się z pacjentem w celu uzupełnienia karty informacyjnej (wywiadu) i/lub uzyskania dalszych informacji na temat stanu zdrowia.

Organ ustalił również, że Spółka wprowadziła taką organizację procesu udzielania świadczeń zdrowotnych, która dopuszcza udzielenie przez lekarza świadczenia zdrowotnego oraz orzeczenie o stanie zdrowia pacjenta, w tym zaordynowanie produktu leczniczego dostępnego z przepisu lekarza (na receptę), wyłącznie na podstawie ankiety on-line, bez kontaktu (badania) pacjenta z lekarzem. Możliwość kontaktu lekarza z pacjentem, bądź uzyskanie od pacjenta dodatkowej dokumentacji medycznej, ma bowiem charakter fakultatywny.

Powyższe zostało ustalone na podstawie wyjaśnień Skarżącej, Regulaminu serwisu (https:// [...] ) oraz informacji dostępnych na stronie internetowej Spółki.

Mając powyższe ustalenia na uwadze, decyzją z 6 października 2023 r. nr RzPP-DPR-WPZ-45.246.2023.MSZU, RPP uznał praktyki stosowane przez podmiot leczniczy polegające na organizacji procesu udzielenia świadczeń zdrowotnych za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności w ten sposób, że dopuszcza on orzeczenie przez lekarza o stanie zdrowia pacjenta, w tym zaordynowanie produktu leczniczego dostępnego z przepisu lekarza (na receptę) i wystawienie e-recepty w tym zakresie, bez zbadania pacjenta, jedynie na podstawie ankiety on-line, za naruszające zbiorowe prawo pacjentów do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 8 u.p.p., i nakazał ich zaniechanie (pkt I sentencji decyzji). Jednocześnie w pkt II sentencji decyzji Organ zobowiązał podmiot leczniczy do złożenia RPP w nieprzekraczalnym 30-dniowym terminie, licząc od dnia otrzymania decyzji, informacji o stopniu realizacji działań zmierzających do zaniechania stosowania praktyk, o których mowa w pkt I. Decyzji w pkt I nadano rygor natychmiastowej wykonalności (pkt III sentencji decyzji).

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca w skardze zarzuciła naruszenie przepisów:

1) postępowania, których naruszenie miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:

a) art. 7, 77 § 1 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej "k.p.a.") w zw. z art. 65 u.p.p., poprzez brak oceny całokształtu materiału dowodowego, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności dokonanie tejże oceny bez należytej analizy wyjaśnień Skarżącej zawartych w piśmie z 5 września 2023 r. oraz treści załączonych do ww. pisma dokumentów, w szczególności dokumentu "Standard Medyczny - Konsultacja E-recepta", jak również zaniechania zgromadzenia wszystkich istotnych w sprawie informacji, czego konsekwencją było:

błędne przyjęcie, że rozwiązanie telemedyczne stosowane przez Skarżącą (tj. możliwość orzeczenia przez lekarza o stanie zdrowia pacjenta, w tym wypisanie recepty na produkt leczniczy, w oparciu o dane wynikające z ankiety on-line wypełnianej przez pacjenta, przy jednoczesnym zagwarantowaniu lekarzowi technicznej możliwości kontaktu z pacjentem, uzupełnienia dokumentacji medycznej lub przekierowania pacjenta do konsultacji telefonicznej) wyklucza wzajemny kontakt, współdziałanie i interakcję między pacjentem a lekarzem, a w rezultacie nie może być uznane za "badanie" pacjenta w rozumieniu art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. z 2023 r., poz. 1516, dalej: "u.z.l.") - brak dokonania przez RPP ustaleń w zakresie obowiązującego w podmiocie leczniczym standardu dotyczącego zalecanego lekarzom sposobu postępowania z pacjentem "telemedycznym", co było następstwem zaniechania dokonania przez RPP należytej oceny wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności dokumentu w postaci "Standard Medyczny - Konsultacja E-recepta";

brak ustalenia rzeczywistej treści ankiet on-line wykorzystywanych w podmiocie leczniczym dla realizacji świadczeń telemedycznych (konsultacja e-recepta), a w konsekwencji, dowolne i odgórne przyjęcie, że ankiety on-line stosowane przez Skarżącą nie spełniają kryterium badania podmiotowego pacjenta;

brak weryfikacji i ustalenia przez RPP częstotliwości korzystania przez lekarzy współpracujących z podmiotem leczniczym, z dostępnych technicznych funkcjonalności pozwalających na bezpośredni kontakt z pacjentem, który skorzystał z ankiety on-line, tj. możliwości przekierowania pacjenta na konsultację telefoniczną/stacjonarną, czy też skierowania do pacjenta prośby o uzupełnienie informacji, dokumentacji medycznej lub też udzielenie dostępu do IKP (tj. Internetowego Konta Pacjenta), co było następstwem przyjęcia przez RPP błędnego i odgórnego stanowiska, że fakultatywny charakter ww. technicznych funkcjonalności (a więc zależny od decyzji lekarza) nie gwarantuje ich realnego wykorzystywania w relacji z pacjentem;

brak ustalenia przez RPP w sposób należyty stanu faktycznego w niniejszej sprawie, tj. z uwzględnieniem rzeczywistego przebiegu procesu udzielania świadczeń zdrowotnych o charakterze telemedycznym (konsultacja e-recepta), obowiązującego i realizowanego konkretnie w podmiocie leczniczym, co było następstwem schematycznego prowadzenia przez RPP postępowania w sprawie, w oparciu o doniesienia medialne oraz sposób udzielania świadczeń telemedycznych realizowany w innym niż Skarżąca podmiotach leczniczych (tzw. "receptomaty");

nieuwzględnienie w dokonanej ocenie materiału dowodowego, że wśród pacjentów korzystających z ankiety on-line w ramach usługi "konsultacja e-recepta" są również pacjenci kontynuujący leczenie farmakologiczne, co pozwala na udzielenie im świadczeń zgodnie z dyspozycją art. 42 ust. 2 u.z.l., a więc bez konieczności przeprowadzenia ich badania, w sytuacji uznania przez lekarza, że wystawienie tzw. recepty powtórkowej jest uzasadnione stanem zdrowia pacjenta odzwierciedlonym w dokumentacji medycznej.

art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 65 u.p.p. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej z uwagi na:

wydanie decyzji, której treść oraz uzasadnienie nie korespondują z zakresem informacji, co do udzielenia których RPP zobowiązał Skarżącego w ramach pisma z 30 sierpnia 2023 r.;

zobowiązanie Skarżącej do udzielenia informacji, które okazały się bezprzedmiotowe i niemające znaczenia w świetle zaprezentowanej przez RPP wykładni prawa materialnego, co wskazuje na schematyczne prowadzenie przez Organ postępowania w sprawie, z pominięciem oceny indywidualnej sytuacji Skarżącej oraz przyjętego w podmiocie leczniczym sposobu organizacji procesu udzielania świadczeń telemedycznych;

art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 65 u.p.p. poprzez jego błędne zastosowanie wyrażające się w niewskazaniu, na jakich dowodach oparł się Organ wydając decyzję oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w szczególności w zakresie złożonych przez Skarżącą wyjaśnień oraz załączonych dokumentów, obejmujących również dokument "Standard Medyczny - Konsultacje E-recepta"

art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 59 ust. 1 u.p.p. w zw. z art. 65 u.p.p. poprzez jego niezastosowanie, a w rezultacie wydanie decyzji stwierdzającej istnienie praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjenta, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia art. 42 ust. 1 u.z.l. oraz należyta ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie powinna doprowadzić RPP do wniosku o braku podstaw do wydania zaskarżonej decyzji, a w efekcie do umorzenia prowadzonego w sprawie postępowania

prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 42 ust. 1 u.z.l. poprzez dokonanie przez RPP jego błędnej wykładni, a w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że:

zdalne wypełnienie przez pacjenta ankiety on-line, a następnie jej przekazanie do lekarza celem dokonania analizy medycznej, nie może zostać uznane jako "zbadanie pacjenta za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności" w rozumieniu art. 42 ust. 1 u.z.l;

okoliczność, że lekarz wystawiający e-receptę, w oparciu o ankietę on-line, ma zagwarantowaną realną możliwość nawiązania bezpośredniego kontaktu z pacjentem (w celu uzupełnienia dokumentacji medycznej lub przekierowania pacjenta do konsultacji telefonicznej) pozostaje bez znaczenia, dla oceny prawidłowości sposobu organizacji przez podmiot leczniczy procesu udzielania świadczeń zdrowotnych za pośrednictwem systemów teleinformatycznych i systemów łączności;

rozumienie pojęcia "systemów teleinformatycznych lub systemów łączności" należy ograniczać wyłącznie do rozwiązań gwarantujących bezpośredni, zdalny kontakt z pacjentem, tj. na zasadzie analogicznej do konsultacji telefonicznej (teleporady) lub wideokonsultacji;

właściwy przebieg badania podmiotowego (wywiadu) pacjenta wymaga, aby pytania lekarza były zadawane pacjentowi "aktywnie", "na bieżąco", tj. w czasie trwania rozmowy z pacjentem ("tu i teraz"), podczas gdy wykorzystywanie ankiety jako sposobu gromadzenie przez lekarza informacji na temat stanu zdrowia pacjenta, a następnie analiza jej treści, jest dopuszczalną i szeroko stosowaną przez środowisko medyczne formą przeprowadzania wywiadu z pacjentem i kwalifikuje się jako tzw. badanie podmiotowe;

art. 59 ust. 1 pkt 1 u.p.p. w zw. z art. 8 u.p.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne w przyjęcie, że proces udzielania świadczeń w zakresie usługi telemedycznej "konsultacja e-recepta" przyjęty w podmiocie leczniczym miał charakter bezprawny, podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 42 u.z.l. oraz należyta i wszechstronna ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, pozwala na dokonanie odmiennych ustaleń faktycznych, prowadzących do wniosku, że ww. proces nie koliduje z brzmieniem art. 42 u.z.l., a tym samym nie narusza dyspozycji art. 8 u.p.p.

Skarżąca z daleko posuniętej ostrożności procesowej, w przypadku nieuwzględnienia ww. zarzutów, na zasadzie ewentualności. zarzuciła również:

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 42 ust. 2 u.z.l poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że wśród pacjentów korzystających z możliwości zwrócenia się o wystawienie e- recepty za pośrednictwem ankiety on-line, są również pacjenci kontynuujący leczenie farmakologiczne, co w konsekwencji doprowadziło do wydania przez RPP decyzji bez dokonania zastrzeżenia w jej treści, że swoim zakresem nie obejmuje ona sytuacji, w której lekarz wystawia e-receptę w celu kontynuacji leczenia na podstawie art. 42 ust. 2 u.z.l,

- naruszenia przepisów postępowania, których naruszenie miało istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy, tj. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 65 u.p.p. w zw. z art. 42 ust. 2 u.z.l. poprzez wydanie przez RPP decyzji nieuwzględniającej przepisu art. 42 ust. 2 u.z.l., tj. zaniechania przez RPP wyłączenia z zakresu wydanej decyzji przypadków dotyczących pacjentów zgłaszających się do Skarżącej po wystawienie e-recepty w celu kontynuacji leczenia.

W motywach skargi Skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty w sposób obszerny je argumentując.

W odpowiedzi na skargę RPP wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację w sprawie.

W piśmie procesowym z 31 stycznia 2024 r. Skarżąca zawarła polemikę z argumentacją Organu zawartą w odpowiedzi na skargę oraz podtrzymała swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że sentencja decyzji RPP dotyczy praktyk polegających na: organizacji procesu udzielenia świadczeń zdrowotnych za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności w ten sposób, że dopuszcza on orzeczenie przez lekarza o stanie zdrowia pacjenta, w tym zaordynowanie produktu leczniczego dostępnego z przepisu lekarza (na receptę) i wystawienie e-recepty w tym zakresie, bez zbadania pacjenta, jedynie na podstawie ankiety on-line. Z sentencji, a więc z rozstrzygnięcia organu, jasno wynika, że dotyczy ona orzekania o stanie zdrowia pacjenta bez badania, a więc przypadku, o którym mowa w art. 42 ust. 1 u.z.l. Przepis zawarty w art. 42 ust. 2 u.z.l. nie posługuje się pojęciem "orzekać" i nie tego przepisu dotyczy rozstrzygnięcie. Należy też wyjaśnić, że decyzja organu administracji to sentencja (rozstrzygnięcie) wraz z uzasadnieniem faktycznym i prawnym, które to elementy należy odczytywać łącznie. Wszelkie zarzuty Skarżącej w tym zakresie należy uznać zatem za chybione, gdyż w żaden sposób nie świadczą one o wadliwości decyzji Organu.

Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skargi, sąd wskazuje, że zgodnie z art. 8 u.p.p. pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym. Celem art. 8 u.p.p. jest zapewnienie pacjentowi bezpieczeństwa podczas udzielenia mu świadczeń zdrowotnych. W literaturze podkreśla się, że zachowanie należytej staranności jest kluczowym elementem zasad ogólnej ostrożności, których zachowania wymaga się w trakcie procesu udzielania świadczeń zdrowotnych. Zasady ostrożności mają na celu zapewnienie osiągnięcia pozytywnego skutku podjętych czynności medycznych i zminimalizowania ryzyka związanego z ich podjęciem. Przestrzeganie tych zasad ma stanowić dla pacjenta gwarancję, że podjęte czynności są dla niego bezpieczne. Nie ma gotowego katalogu zasad ostrożnego postępowania. Wskazówek w tym zakresie można doszukiwać się w obowiązujących przepisach prawa, a także w coraz bogatszym orzecznictwie sądowym z zakresu prawa medycznego.

Ocena, czy doszło do naruszenia zasad ostrożności musi obejmować cały proces udzielania świadczeń zdrowotnych niezależnie od jego etapu. Ocena ta powinna być dokonana przez pryzmat profesjonalizmu oraz zachowania staranności obowiązującej w danym zawodzie medycznym. Jednocześnie mając na uwadze, że przedmiotem działań jest zdrowie i życie ludzkie wymaga się staranności podwyższonej, dalej idącej niż przeciętna (standard fachowca). (p. D. Karkowska (red.); Prawa pacjenta i Rzecznik Praw Pacjenta. Komentarz, Lex 2023; komentarz do art. 8).

Wspomnieć należy również o organizacji procesu udzielania świadczeń zdrowotnych, jaka powinna być zapewniona przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych. Ma ona istotny wpływ na zachowanie zasad ostrożności. Sprawne funkcjonowanie podmiotu leczniczego, właściwa organizacja pracy są kluczowymi elementami prawidłowego procesu leczenia.

W rozpoznawanej sprawie Organ ustalił, że Skarżąca udziela świadczeń zdrowotnych w szczególności za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności. Spółka wprowadziła taką organizację procesu udzielania świadczeń zdrowotnych, która dopuszcza udzielenie przez lekarza świadczenia zdrowotnego oraz orzeczenie o stanie zdrowia pacjenta, w tym zaordynowanie produktu leczniczego dostępnego z przepisu lekarza (na receptę), wyłącznie na podstawie ankiety online - formularza, bez kontaktu (badania) pacjenta z lekarzem. Możliwość kontaktu lekarza z pacjentem, bądź uzyskanie od pacjenta dodatkowej dokumentacji medycznej, ma bowiem charakter fakultatywny. Powyższe zostało ustalone na podstawie wyjaśnień Skarżącej, dokumentu "Standard Medyczny – Konsultacja E-recepta" oraz informacji dostępnych na stronie internetowej Spółki.

W tej sytuacji Sąd uznał, że Organ dokonał prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego sprawy, a jego analiza została dokonana przy zastosowaniu logicznego rozumowania z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa.

Przepisy ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty (art. 42 ust. 2 u.z.l.), jasno wskazują, kiedy lekarz może bez badania pacjenta wystawić receptę. Jest to możliwe wyłącznie w zakresie recepty niezbędnej do kontynuacji leczenia, jeżeli jest to uzasadnione stanem zdrowia pacjenta odzwierciedlonym w dokumentacji medycznej. Niemniej jednak zasadą zawsze jest ocena stanu zdrowia pacjenta zakończona wydaniem orzeczenia lekarza. Orzeczenie to poprzedzone powinno być osobistym zbadaniem pacjenta lub zbadaniem jego za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności (art. 42 ust. 1 u.z.l.).

Zasady udzielania świadczeń zdrowotnych przyjęte w Spółce nie uwzględniały powyższych przepisów.

Organ w zaskarżonej decyzji prawidłowo wyjaśnił, co należy rozumieć przez pojęcie badania uznając, że jest to zespół czynności, przy czym ich zakres u każdego pacjenta może być inny, w zależności od danego przypadku. Trafnie wskazał, że w takim ujęciu badanie pacjenta przez lekarza wymaga ich wzajemnego kontaktu, współdziałania, interakcji. Badanie lekarskie wymaga bowiem dokonania oględzin, a więc bezpośredniego zetknięcia się z pacjentem. Przy tym badanie podmiotowe (wywiad) obejmuje przede wszystkim aktywne zadawanie przez lekarza pytań związanych z objawami chorobowymi, stanem zdrowia pacjenta, zażywanymi lekami, w tym na choroby przewlekłe, oraz historią choroby. W tym procesie może aktywnie uczestniczyć pacjent, udzielając odpowiedzi na pytania lekarza. Odpowiedzi te z kolei powinny być analizowane pod kątem dostarczanych informacji przez lekarza. Natomiast badanie przedmiotowe (fizykalne), tj. – w zależności od objawów – dotykanie, opukiwanie, osłuchiwanie pacjenta przez lekarza, itp. Oczywiście w ramach telemedycyny badanie przedmiotowe doznaje ograniczeń, jednak dalej jest możliwe, oceniane może być przykładowo zachowanie pacjenta lub też głos pacjenta.

Sąd podkreśla, że z przepisu art. 42 ust. 1 u.z.l. nie wynika, że wypełnienie ankiety w pełni pozwala na uznanie, że doszło do zbadania pacjenta. Wypełnienie ankiety nie może prowadzić do wniosku, że pacjent, oprócz jej wypełnienia, musi odpowiedzieć na pytania zadane mu przez lekarza. Ankieta nie może również zastąpić badania fizykalnego pacjenta. Co istotne takiego samego zdania jest samorząd lekarski, którego zadaniem ustawowym jest dbanie o sumienne wykonywanie zawodu lekarza, a także organizacje pacjentów (v. stanowisko Komisji Etyki Lekarskiej Naczelnej Rady Lekarskiej z 12 lutego 2023 r. dostępne na stronie internetowej Naczelnej Rady Lekarskiej).

W przypadku Skarżącej zarówno przeprowadzenie badania (w ramach teleporady), jak i nawet przedstawienie dokumentacji medycznej, to czynności o charakterze tylko fakultatywnym.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że wzorzec zasad racjonalnego i ostrożnego postępowania nie pozwala na przyjęcie, że wskazanie przez pacjenta wybranego leku i udzielenie odpowiedzi na kilka podstawowych, sztywnych i sztampowych pytań – za pośrednictwem ankiety internetowej – może stanowić wystarczający substytut wywiadu z pacjentem, czyli badania podmiotowego. W tych okolicznościach w żadnym wypadku ułożone pytania nie mogą każdorazowo odzwierciedlić sytuacji indywidualnej danego pacjenta, a jak wynika z powyższego materiału, w praktyce Spółki, lekarz nie zawsze ma obowiązek nawiązania kontaktu z pacjentem, celem ustalenia właśnie indywidualnych wskazań dotyczących zgłaszającej się osoby, zadawania aktywnych pytań pacjentowi i przede wszystkim zadania pytań spersonalizowanych do osoby pacjenta. Do każdego pytania bowiem może zostać udzielona różna odpowiedź, która powinna potencjalnie nakierować lekarza na inne dalsze pytania i upewnienie się do rzeczywistych względów zdrowotnych dotyczących danego pacjenta.

Tymczasem procedura wdrożona przez Skarżącą umożliwia wydanie recepty bez przeprowadzenia badania u pacjenta. Dla ustalenia bezprawnego zorganizowania działania naruszającego zbiorowe prawa pacjentów wymagane jest stwierdzenie wystąpienia takiej praktyki w działaniu podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, które znajduje wyraz w przyjętej regulacji wewnętrznej przybierającej różną formę, bądź formę prawną (uchwalonego regulaminu, zarządzenia), lub formę czynności faktycznych - zamieszczonych komunikatów, informacji ustanawiających zakazy lub nakazy skierowane do pacjentów podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych.

Nie jest istotne przy tym, czy lekarze korzystali z dostępnych w Spółce funkcjonalności umożliwiających bezpośredni kontakt z pacjentem, skoro wprowadzona procedura umożliwia wystawienie recepty bez przeprowadzenia badania. Liczy się sam fakt władczego i organizacyjnego ustalenia procesu udzielania świadczeń zdrowotnych, który może spowodować naruszenie praw każdego potencjalnego pacjenta.

Podnoszone przez Skarżącą zagwarantowanie lekarzowi technicznej możliwości kontaktu z pacjentem, uzupełnienia dokumentacji medycznej lub przekierowania pacjenta do konsultacji telefonicznej tylko potwierdza słuszność stanowiska Organu, jako potwierdzenie stanu, że obowiązkowe badanie w trakcie orzekania o stanie zdrowia, o którym mowa w art. 42 ust. 1 u.z.l., nie ma zawsze miejsca (a przynajmniej nie zawsze musi mieć miejsce), a powinno mieć. Korzystanie, czy kwestia częstotliwości korzystania przez lekarza z fakultatywnej możliwości badania pacjenta nie ma znaczenia, przesądza w tym zakresie przyjęta organizacja procesu udzielania świadczeń zdrowotnych.

Od podmiotu leczniczego wymaga się, aby zapewnił taką organizację udzielania świadczeń zdrowotnych, która uwzględnia podstawową zasadę, jaką jest osobiste zbadanie pacjenta lub zbadanie go za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności. Odmienna interpretacja powyższego przepisu prowadziłaby to sprzeczności z przepisem art. 68 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do ochrony zdrowia. Brak takiej organizacji może spowodować nierozpoznanie problemu zdrowotnego pacjenta albo niezasadne zastosowanie leku. Przy tym należy podkreślić, że każdy lek może spowodować wystąpienie działania niepożądanego, zaś już w szczególności ze swej istoty leki dostępne wyłącznie na receptą powinny być stosowane pod szczególnym nadzorem lekarza. Dlatego też, zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w przedmiocie nakazu zaniechania stosowania ww. praktyk znajduje tu pełne uzasadnienie.

Konkludując, ankieta on-line w żaden sposób nie jest badaniem pacjenta, o którym mowa w art. 42 ust. 1 u.z.l. i nie może stanowić podstawy do orzekania o stanie zdrowia. Organ dokonał w tym zakresie dogłębnej analizy obowiązujących przepisów prawa, przedstawionego przez Skarżącą materiału, a także przytoczył zapatrywanie na tę kwestię innych podmiotów (Naczelnej Rady Lekarskiej).

A zatem za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 8 u.p.p. W konsekwencji Sąd za niezasadny uznał również zarzut naruszenia art. 59 ust. 1 pkt 1 u.p.p., ponieważ zakwestionowana przez Organ praktyka w sposób oczywisty pozostaje w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa (a więc jest bezprawna). Rzecznik uzasadnił to szczegółowo w decyzji, wskazując na przepis art. 8 u.p.p., który zobowiązuje do organizacji procesu udzielania świadczeń zdrowotnych z należytą starannością, a czego podmiot leczniczy nie zrealizował poprzez nieuwzględnienie w tej organizacji wymogów określonych w art. 42 ust. 1 u.z.l.

Sąd stwierdza, że wbrew zarzutom Skarżącej, nie doszło do naruszeń przepisów prawa procesowego i materialnego przez Organ w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), co mogłoby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ podjął wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz dysponował materiałem wystarczającym do wydania decyzji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy prawidłowo zinterpretowane.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.