Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 674/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 3 § 1, art. 145 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 92a ust. 1, ust. 5, ust. 7, art. 92b, art. 92c, art. 1 ust. 2 pkt 2, art. 4 pkt 22
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 6, art. 8, art. 9, art. 10, art. 15, art. 138 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 13 ust. 1 lit. b, art. 10 ust. 5 lit. a
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 60 poz 1 art. 32, art. 33, art. 34
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie  drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz  zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych  odnoszących się do transportu drogowego.

SENTENCJA

Dnia 16 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Janusz Nowacki, Protokolant st. sekretarz sądowy Aneta Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi M. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 3 sierpnia 2023 r. nr BP.500.162.2022.0165.LD5.443196 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 3 sierpnia 2023 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Łodzi z 26 kwietnia 2022 r. i nałożył na M. P., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] M. P. karę pieniężną za naruszenie przepisów transportu drogowego w wysokości 15.000 zł.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym.

18 marca 2021 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił M. P. o zamiarze wszczęcia w jego przedsiębiorstwie kontroli w dniu 15 kwietnia 2021 r. Przedmiotem kontroli miało być przestrzeganie przez przedsiębiorcę regulacji dotyczących okresów prowadzenia pojazdów i obowiązkowych przerw oraz czasu odpoczynku kierowcy, a także regulacji dotyczących uprawnień do wykonywania przewozów drogowych oraz uprawnień do kierowania pojazdami w okresie od 16 kwietnia 2020 r. do 15 kwietnia 2021 r. Kontrolę w zakresie czasu pracy przeprowadzono dla okresu od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r.

Zgodnie z okazanymi w toku kontroli dokumentami, przedsiębiorca w okresie 6 miesięcy przed rozpoczęciem kontroli zatrudniał średnio 6 kierowców.

W dniu kontroli przedsiębiorca nie przekazał organowi zapisów z kart kierowców, zapisów z tachografów cyfrowych, wykresówek czy innych form ewidencji czasu pracy kierowców. Sporządzono kartę pobrania zapisów z urządzeń rejestrujących. W toku kontroli organ kilkukrotnie wzywał kontrolowanego do okazania brakujących dokumentów, tj. zapisów z urządzeń rejestrujących, plików z kart kierowców, wykresówek kierowców oraz zaświadczeń o nieprowadzeniu pojazdu z okresu od 16 kwietnia 2020 r. do 15 kwietnia 2021 r. Brakujące dane kontrolowany przekazał w dniach 19, 20, 21 lipca 2021 r. Po zgromadzeniu materiału dowodowego pozwalającego na zakończenie kontroli 5 sierpnia 2021 r., sporządzono protokół kontroli o numerze [...].

Pismem z 18 sierpnia 2021 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu wobec niej postępowania administracyjnego z urzędu w zakresie naruszeń stwierdzonych w protokole z 5 sierpnia 2021 r. Protokół wraz z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania administracyjnego doręczono stronie 23 sierpnia 2021 r.

31 sierpnia 2021 r. do organu wpłynął wniosek strony o wydłużenie terminu na składanie wyjaśnień. 27 września 2021 r. do organu wpłynęły wyjaśnienia strony, w których odnośnie do wykazanego w protokole kontroli naruszenia lp 6.2.1. dotyczącego ujawnionej w dniach 15 i 16 grudnia 2020 r. "jazdy bez karty" pojazdu o nr. rej. [...] podniesiono, że organ nie ustalił kto kierował spornym pojazdem nie wyjaśnił jaki charakter miały mieć te nieudokumentowane na kartach kierowców przejazdy, które miałyby wskazywać na obowiązek stosowania tachografów. Strona wyjaśniła, że w jej firmie wszystkie przejazdy techniczne i serwisowe np.: do zatankowania, do przeglądu, napraw, legalizacji tachografów, jak również przejazdy związane z przygotowaniem pojazdu do realizacji kolejnego zadania transportowego w czasie gdy kierowcy odpoczywają wykonują kierowcy techniczni, którzy nie wykonują przewozów drogowych, a dla ich rozliczenia robią notatki przejazdy te dokumentujące. Sporne przejazdy najprawdopodobniej wykonywane były do klienta w celu okazania do sprzedaży. Strona zakwestionowała także prawidłowość kwalifikacji powyższego naruszenia do pozycji lp. 6.2.1. Z kolei odnośnie naruszenia lp. 6.3.16 polegającego na nieudostępnieniu danych z krat kierowców i tachografu cyfrowego pojazdu nr rej [...] z dni 2, 19 i 21 grudnia 2020 r., którego przejazdy zostały zarejestrowane w systemie VIATOLL strona wyjaśniła, że przejazdy te nie były związane z działalnością przedsiębiorstwa lecz odbywały się w celu dostarczenia materiałów budowlanych na budowę domu na gospodarstwie rolnym rodziny pracownika. Na wezwanie organu do uprawdopodobnienia złożonych wyjaśnień strona w piśmie z 25 marca 2022 r. wskazała, że w dniach 15 i 16 grudnia 2020 r. pojazd nr rej [...] był holowany do serwisu w miejscowości Przegędza. Przejazd wykonywał M. Z. Do pisma strona załączyła fakturę nr [...] z 16 grudnia 2020 r. Odnośnie przejazdów w dniach 2,19 i 21 grudnia 2020 r. M. P. wyjaśnił, że posiada gospodarstwo rolne, w tym sady, w którym wykorzystuje posiadane pojazdy, przejazdy z ich użyciem wykonuje samodzielnie lub z pomocą zatrudnionych w firmie kierowców technicznych, którzy nie posiadają karty kierowcy i wykonują tylko przejazdy zwolnione ze stosowania tachografów. W ocenie strony nie ma potrzeby wskazywania dokładnych tras przejazdów w tych dniach bowiem nie przekraczały one odległości 100 km od bazy.

Decyzją z 26 kwietnia 2022 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł. Organ wskazał, iż strona dopuściła się naruszeń w postaci: przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas do mniej niż 30 minut (lp. 5.11) – tj. przekroczenia tego czasu przez poszczególnych kierowców kolejno o 3, 15 i 8 minut z które nałożył karę w wysokości 300 złotych; przekroczenia dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone o czas do mniej niż 1 godziny (lp. 5.2) – tj. przekroczenia tego czasu przez jednego z kierowców o 13 minut, za które nałożył karę 100 zł; przekroczenia maksymalnego dwutygodniowego czasu prowadzenia pojazdu o czas do mniej niż 10 godzin (lp. 5.4) – tj. przekroczenia tego czasu przez jednego z kierowców o 1 godzinę i 30 minut, za które nałożył karę 250 zł; niespełnienia wymogu dziennego okresu odpoczynku przez skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego o czas do 1 godziny oraz skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin (lp. 5.6) – tj. skrócenie dziennego czasu odpoczynku przez jednego z kierowców o 1 godzinę i 8 minut oraz przez drugiego z kierowców o 11 minut sankcjonowane karą w wysokości 300 złotych; skrócenia wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego (lp.5.7) przez jednego z kierowców o 2 godziny i 3 minuty za które nałożył karę w wysokości 900 złotych; niewłaściwej obsługi lub odłączenia homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujących nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi (lp. 6.2.1) – w trakcie analizy przekazanych plików cyfrowych ujawniono okresy jazdy bez karty pojazdem o numerze rej. [...] przez 3 godziny i 53 minuty w dniu 15 grudnia 2020 r. oraz przez 5 godzin i 30 minut w dniu 16 grudnia 2020 r., sankcjonowane karą w wysokości 5.000 złotych; nieudostępnienia podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego - za każdy dzień w odniesieniu do każdego kierowcy łącznie za 66 dni, sankcjonowane karą w wysokości 500 złotych, łącznie 33.000 zł (lp. 6.3.16). Zgodnie z art. 92a ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2201) - zwanej dalej "u.t.d." nałożona na stronę kara została ograniczona do kwoty 15.000 zł.

Pismem z 13 maja 2022 r. strona odwołała się od powyższej decyzji podnosząc, iż odniosła się do ustaleń protokołu kontroli i zgłosiła wnioski i wątpliwości dotyczące sposobu stosowania prawa przez organ oraz błędów dotyczących kwalifikowania poszczególnych naruszeń. Wskazała także, iż uzupełniła na wezwanie organu wyjaśnienia, wykazując charakter przewozów, dowody i okoliczności w jakich wykonywane były przejazdy we wskazanych okresach pojazdów [...] i A. bez dokumentowania aktywności kierowców. Strona wskazała również, że w dniach 15 i 16 grudnia 2020 r. pojazd [...] był holowany do serwisu, gdzie wykonano jego naprawę i inne czynności serwisowe. W ocenie strony nie był to przewóz drogowy i kwalifikacja naruszenia jest błędna. Przejazd do warsztatu był przejazdem technicznym w celu naprawy, kierowany przez osobę nie wykonującą transportu drogowego. Z kolei w dniach 2, 19 i 21 grudnia 2020 r. pojazdem A. wykonywano przejazdy nie związane z działalnością transportową firmy. Strona wskazała, że posiada gospodarstwo rolne, w tym sady, na których wykorzystuje pojazdy, które są jego własnością. Takie przewozy strona wykonuje samodzielnie lub za pomocą zatrudnionych w firmie kierowców technicznych, którzy nie posiadają karty kierowcy i wykonują tylko przejazdy zwolnione ze stosowania tachografu.

Przywołaną na wstępie decyzją z 3 sierpnia 2023 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Łodzi z 26 kwietnia 2022 r. i nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł.

Organ II instancji wskazał, że ponowna analiza danych cyfrowych z kart kierowców oraz tachografów potwierdziła, iż strona dopuściła się wskazanych przez organ I instancji naruszeń w postaci: przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas do mniej niż 30 minut – tj. przekroczenia tego czasu przez poszczególnych kierowców kolejno o 3, 15 i 8 minut; przekroczenia dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone o czas do mniej niż 1 godziny – tj. przekroczenia tego czasu przez jednego z kierowców o 13 minut; przekroczenia maksymalnego dwutygodniowego czasu prowadzenia pojazdu o czas do mniej niż 10 godzin – tj. przekroczenia tego czasu przez jednego z kierowców o 1 godzinę i 30 minut; niespełnienia wymogu dziennego okresu odpoczynku przez skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego o czas do 1 godziny oraz skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin – tj. skrócenie dziennego czasu odpoczynku przez jednego z kierowców o 1 godzinę i 8 minut oraz przez drugiego z kierowców o 11 minut; skrócenia wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego – zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej - o czas do 1 godziny, o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin, oraz za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin – tj. skrócenia wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego przez jednego z kierowców o 2 godziny i 3 minuty. Organ odwoławczy stwierdził na podstawie dokumentów zgromadzonych podczas kontroli w siedzibie przedsiębiorcy, w szczególności w oparciu o wykaz kierowców i wykaz pojazdów oraz w oparciu o dane udostępnione przez operatora systemu poboru opłat, że przedsiębiorca nie udostępnił podczas kontroli zapisów zarejestrowanych na kartach kierowców za łącznie 66 dni, za co kara pieniężna została nałożona przez organ I instancji na stronę słusznie i zgodnie z przepisami prawa.

Organ wskazał także, że ponowna analiza okazanych w toku kontroli dokumentów oraz danych cyfrowych wykazała, iż doszło do przejazdów bez karty kierowcy pojazdem o numerze rej. [...] przez: 5 godzin i 30 minut od 16 grudnia 2020 r., godz. 01:00 do 16 grudnia 2020 r., godz. 12:12 – tj. 221 km, 40,18 km/h; oraz 3 godziny i 53 minut od 15 grudnia 2020 r., godz. 21:04 do 16 grudnia 2020 godz. 01:00 – tj. 140 km, 36,05 km/h. W dniach 15 i 16 grudnia 2020 r. pojazdem o numerze rej. [...] wykonywano przewóz międzynarodowy na terenie Czech oraz Polski. Bezspornym jest, że przejazd pojazdem o numerze rej. [...] w dniach 15 i 16 grudnia 2020 r. został zrealizowany po drogach publicznych. Dowodzi tego pokonany dystans, gdyż stan licznika w chwili usunięcia karty z tachografu 15 grudnia 2020 r. wynosił 688746 km, natomiast 16 grudnia 2020 r., po ponownym zainstalowaniu karty w tachografie, wynosił 689107 km. Różnica stanów licznika kilometrów wynosi więc 361 kilometrów.

Jednocześnie organ zauważył, że przekazana przez stronę faktura VAT nr B. z dnia 16 grudnia 2020 r. dotyczy diagnozy komputerowej, wymiany pompy oraz normaliów warsztatowych, nie zawiera zaś informacji o holowaniu, na które powołuje się strona w wyjaśnieniach. W opinii organu odwoławczego holowanie pojazdu na dystansie 361 kilometrów jako duży koszt byłoby odnotowane. W świetle powyższego, opisane wyżej przejazdy nie miały charakteru jednostkowego związanego tylko z próbami po naprawach pojazdu, ale były częścią przewozu drogowego rzeczy, w związku z czym kara pieniężna za ten stan faktyczny została nałożona przez organ I instancji słusznie i zgodnie z przepisami prawa.

Odnosząc się do twierdzenia strony, że w dniach 2, 19 i 21 grudnia 2020 r. pojazdem o numerze rej. A. wykonywano przejazdy niezwiązane z działalnością transportową firmy, organ wskazał, iż w toku kontroli, kiedy podniósł on powyższy zarzut, był wzywany do uprawdopodobnienia i wskazania dowodów na powyższe okoliczności. W odpowiedzi na wezwania strona wyjaśniła wówczas lakonicznie, że przejazdy były wykonywane w oparciu o przepis art. 13 ust. 1 lit. b Rozporządzenia nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 – dalej "rozporządzenia nr 561/2006" oraz wskazała, że przewozy wykonywali kierowcy, którzy karty kierowcy nie posiadali. Zdaniem organu powyższe wyjaśnienia strony mają jedynie na celu próbę uniknięcia odpowiedzialność administracyjnej za ciężkie naruszenia przepisów prawa. Jeszcze na etapie kontroli zobowiązano przedsiębiorcę do przekazania dokumentów potwierdzających fakt wykorzystywania pojazdów do przewozów wyłącznych ze stosowania przepisów rozporządzenia nr 561/2006. Skarżący informacji takich nie przekazał organowi, co zostało odnotowane w protokole z okazania dokumentów. Dodatkowo kontrolowany przekazał w dniu kontroli informację dotyczącą działalności przedsiębiorstwa, w której nie wskazał pojazdów ani kierowców, którzy wykonywali przejazdy w oparciu o wyłączenia spod obowiązku stosowania ww. przepisów.

W ocenie organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, iż pojazd o nr rej. A. 2 grudnia 2020 r. został zarejestrowany na płatnym odcinku dróg Konin Wschód-Modlą na drodze A2, 19 grudnia 2020 r. został zarejestrowany na płatnym odcinku Gorzyczki (granica państwowa) - Węzeł Gorzyce na drodze A1, 21 grudnia 2021 r. został zarejestrowany na płatnych odcinkach dróg A2, S8 oraz DK58. Wobec powyższego należy uznać, że argumentacja podniesiona w odwołaniu strony ma na celu uniknięcie kary po zapoznaniu się treścią protokołu kontroli oraz opisem naruszeń zawartych w decyzji administracyjnej. Dodatkowo organ podkreślił, że strona nie uprawdopodobniła swoich tez i nie przedłożyła na te okoliczności dowodów, które stanowiłyby przesłankę do uchylenia decyzji w tym zakresie. W odwołaniu strona nie wskazała także na żadne okoliczności, które w jej ocenie uzasadniałyby zastosowanie art. 92b i art. 92c u. t. d.

Organ odwoławczy wskazał, iż w niniejszej sprawie organ I instancji częściowo błędnie naliczył kary pieniężnej za naruszenia z zakresu czasu pracy kierowców i dlatego konieczne było uchylenie decyzji organu I instancji w celu zmiany sposobu naliczenia kary za rzeczywisty okres przekroczenia i zakwalifikowania wyłącznie do jednej pozycji (określonego punktu) załącznika nr 3 do u.t.d. Łączna kara pieniężna za wszystkie stwierdzone w sprawie naruszenia po rozpoznaniu przez organ odwoławczy wyniosła 39.500 zł ale z uwagi na art. 92a ust. 5 pkt 1 u.t.d. została ona zredukowana do kwoty 15.000 zł.

Na powyższa decyzję M. P. 4 września 2023 r. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynikających z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 k.p.a., tj. zasady praworządności i działania na podstawie przepisów prawa, zasady dążenia do prawdy obiektywnej i zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej;

art. 15 k.p.a. oraz stanowiącego jego konkretyzację art. 127 k.p.a., poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności jako gwarancji procesowej strony postępowania administracyjnego, wyrażającej się w możliwości żądania przez nią wyjaśnienia wątpliwości faktycznych i prawnych w ponownym rozstrzygnięciu jej sprawy indywidualnej załatwionej decyzją organu I instancji;

art. 92a ust. 3 pkt 2 u.t.d. oraz Ip. 6.2.1 i Ip. 6.3.16 załącznika numer 3 tejże ustawy, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, skutkujące usankcjonowaniem przejazdów wyłączonych spod regulacji przepisów rozporządzenia 561/2006 z jednoczesnym deficytem ustalenia przez organ charakteru przewozu i celu przejazdu oraz tego, kto przedmiotowy przejazd wykonywał, w sytuacji kiedy określona w protokole kontroli aktywność nie pozostawała w bezpośrednim związku z wykonywaniem przewozu drogowego, o którym jest mowa w art. 4 rozporządzenia 561/2006;

Ip. 6.2.1 załącznika 3 do u.t.d. w zw. z art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d., art. 35 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. UE.L. z 2014 r., poz. 60 s.1) – dalej "rozporządzenie 165/2014" oraz art 7a k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym zakwalifikowaniu, że przejazd bez włożonej karty stanowi czyn wskazany w Ip. 6.2.1 załącznika 3 do u.t.d., tj. niewłaściwą obsługę lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, a nie czyn wskazany w Ip. 6.3.19 załącznika 3 do u.t.d.;

przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i niewydanie decyzji w oparciu o całokształt okoliczności sprawy a także przez orzekanie bez kierowania się zasadą słuszności interesu strony oraz przepisami art. 7a § 1 i art. 81a k.p.a., które nakazują rozstrzygać wątpliwości co do stanu faktycznego lub wątpliwości prawne na korzyść strony postępowania.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu swojej skargi odnosząc się do naruszenia lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d., tj. niewłaściwej obsługi lub odłączenia homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkującego nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi skarżący wskazał, iż pomimo składanych przez niego zastrzeżeń, organ II instancji wskazując na dokonane przejazdy pojazdem o numerze rej. [...] bez zalogowanej karty kierowcy w dniach 15 i 16 grudnia 2021 r. stwierdził, iż spełnione zostały przesłanki naruszenia Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 u.t.d., nie ustalając, kto w tym okresie pojazdem kierował, co jest istotną okolicznością, bowiem naruszenie to związane jest ściśle z precyzyjnie ustaloną aktywnością konkretnego, kontrolowanego w przedsiębiorstwie kierowcy i musi dotyczyć rzeczywiście udowodnionego zachowania, które może stanowić podstawę stwierdzonego naruszenia. Organ nie przeanalizował sprawy pod kątem możliwego zastosowania Ip. 6.3.19 - tj. niepoprawnego stosowania wykresówek lub karty kierowcy. Skarżący wskazał ponadto, że na wezwanie organu uzupełnił wyjaśnienia w piśmie z 25 marca 2022 r. Ponadto podkreślił, że niewłaściwa obsługa, o której mowa w Ip. 6.2.1 nie dotyczyła tachografu, ale karty kierowcy. W tym stanie rzeczy, jeśli była to nieprawidłowość, należało ją zakwalifikować jako czyn opisany w Ip. 6.3.19 załącznika 3 do u.t.d., tj. niepoprawne stosowanie wykresówek lub karty kierowcy. Według strony ocena stanu faktycznego jednoznacznie wskazuje, że nie był to przewóz drogowy, o jakim jest mowa w art. 4 rozporządzenia 561/2006 i kwalifikacja naruszenia jako Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym jest błędna.

Strona podniosła także, że w piśmie z 25 marca 2022 r. oraz odwołaniu z 13 maja 2022 r. wyjaśniła, iż analiza kart kontrolowanych kierowców M. G. i K. K. nie wykazała żadnej luki w dokumentowaniu aktywności tych kierowców i jazdy konkretnym pojazdem. W toku kontroli organ nie uwzględnił świadectw kierowców o okresach nieprowadzenia pojazdów, odpoczynków i urlopów, z których wynikało, że kierowca M. G. w okresie od 15 grudnia 2021 r. do 5 stycznia 2022 r. przebywał na urlopie, a kierowca K. K. 15 grudnia 2021 r. odbierał odpoczynek. W dniach 2, 19 i 21 grudnia 2020 r. pojazdem [...] skarżący oraz wskazane przez niego osoby wykonywali przewozy zwolnione ze stosowania tachografu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, chociaż podniesione w niej zarzuty w części są zasadne.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2023 r. poz. 1634) – dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania obowiązującej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie była decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 3 sierpnia 2023 r. wymierzająca M. P. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą [...] M. P. karę pieniężną za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w wysokości 15 000 zł.

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych kryteriów, kontrola legalności wykazała, że w zaskarżonej decyzji, jak trafnie podnosi w swojej skardze strona, doszło do naruszenia prawa materialnego, które nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. W ocenie sądu, w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, organ niewłaściwie zastosował przepisy prawa materialnego popełnił zatem błąd subsumcji poprzez nieprawidłowe zakwalifikowanie wykonywanego w dniach 15 i 16 grudnia 2020 r. przewozu bez zalogowanej karty kierowcy jako naruszenia polegającego na niewłaściwej obsłudze sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi, określone w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje to naruszenie karą pieniężną w wysokości 5000 zł. Zdaniem sądu naruszenie to odpowiada treści lp. 6.3.19 ("Niepoprawne stosowanie wykresówek lub karty kierowcy"), za które kara wynosi 2000 zł. Okoliczność powyższa nie miała jednak wpływu na wynik sprawy bowiem łączna wysokość kar za stwierdzone w toku kontroli w przedsiębiorstwie skarżącego naruszenia zamykała się kwotą ponad 39.000 zł i z uwagi na treść art. 92a ust. 5 pkt 1 u.t.d,. z uwzględnieniem ilości zatrudnianych przez niego kierowców, została przez organ zmniejszona do wysokości maksymalnej przewidzianej tym przepisem kary tj. kwoty 15.000 zł. A zatem stwierdzone przez sąd naruszenie pozostaje bez wpływu na treść kontrolowanego rozstrzygnięcia i dlatego skarga podlega oddaleniu.

Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji na wstępie wskazać należy, że jej podstawę materialnoprawną stanowiły przepisy cyt. wcześniej ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, która w art. 92a ust. 1 przewiduje odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów ustalających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie ogólne granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Zgodnie z tą regulacją podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Z tym, że suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy nie może przekroczyć kwot określonych w art. 92a ust. 5 u.t.d., uzależnionych od średniej liczby kierowców zatrudnionych przez kontrolowany podmiot w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli. Dla podmiotu zatrudniającego kierowców w średniej liczbie do 10 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli, suma tych kar nie może przekroczyć 15.000 zł (art. 92a ust. 5 pkt 1 u.t.d.).

Odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. ma charakter obiektywny nie jest uzależniona od winy podmiotu wykonującego transport drogowy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Omawiana kara jest niezależna także od winy kierowcy wykonującego przewóz w imieniu przedsiębiorcy oraz jego ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z innych przepisów prawa. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 3 do ustawy, do którego odsyła art. 92a ust. 7 u.t.d. Określone w tym załączniku kary pieniężne ustalono w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów i kara nie może być nałożona w innej wysokości niż określona w załączniku. Oznacza to, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ, co do zasady, zobowiązany jest nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz załącznika nr 3 do ustawy. Zaznaczyć należy, że celem sankcji określonych w ustawie o transporcie drogowym jest wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy takich działań organizacyjnych, które zagwarantują bezpieczeństwo innych użytkowników dróg poprzez właściwy dobór kierowców i ułożenie planu ich pracy. Podmiot wykonujący transport drogowy jako pracodawca ponosi ryzyko osobowe, to znaczy obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek ich działań. Podmiot ten zobowiązany jest do przeprowadzania bieżących kontroli, czy kierowcy przestrzegają przepisów prawa i powinien w taki sposób organizować i nadzorować ich pracę, aby jednocześnie umożliwić sobie wypełnianie ciążących na nim obowiązków (por. wyroki NSA z 21 listopada 2017 r. sygn. akt II GSK 280/16 i z 17 października 2017 r. sygn. akt II GSK 3242/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA"). Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz drogowy z odpowiedzialności możliwe jest bowiem jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d. W tym miejscu zaznaczyć należy, że w kontrolowanej sprawie nie wystąpiły ustawowe przesłanki uzasadniające zwolnienie skarżącego z odpowiedzialności za ujawnione naruszenia, a powody takiego stanu rzeczy zostały przez organ szczegółowo omówione w kontrolowanej decyzji.

W tym miejscu podkreślić należy, że skarżący w żaden sposób nie podważa ani ustaleń faktycznych organu, ani oceny prawnej dokonanej w zaskarżonej decyzji, co do naruszeń dotyczących czasu pracy kierowców sklasyfikowanych do lp. 5.2, 5.4, 5.6, 5.7, 5.11. Stwierdzenie wobec skarżącego ostatnio przywołanych naruszeń nie budzi także jakichkolwiek zastrzeżeń rozpoznającego niniejszą sprawę sądu. Prawidłowo także przez organ odwoławczy została ustalona przewidziana za nie w przepisach załącznika nr 3 kara.

Przechodząc do spornych w sprawie kwestii, w kontekście zarzutów skargi, badając w pierwszej kolejności legalność działań podejmowanych w niniejszej sprawie przez organy w toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, sąd stwierdził, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i organy nie dopuściły się naruszenia zarzucanych w skardze przepisów postępowania. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, bowiem wynika to z załączonych do skargi akt administracyjnych, że organy transportu drogowego kilkukrotnie wzywały kontrolowanego przedsiębiorcę do przedłożenia dokumentów dotyczących czasu pracy kierowców tj. zapisów z kart kierowców i tachografów cyfrowych oraz zaświadczeń o nieprowadzeniu pojazdów za objęty kontrolą okres. Zobowiązanie to nie zostało wykonane zgodnie z wezwaniem organu, co szczegółowo zostało wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżący do czasu zakończenia kontroli nie przedłożył wykresówek za wszystkie dni pracy oraz dokumentów potwierdzających nieprowadzenia pojazdów w okresie od 16 kwietnia 2020 r do 15 kwietnia 2021 r. Tymczasem, jak wynika z art. 92a 7 u.t.d. oraz lp. 6.3.16. załącznika nr 3 do ustawy, należało je złożyć w toku kontroli w przedsiębiorstwie, która zakończyła się w tej sprawie protokołem kontroli z 5 sierpnia 2021 r. Łącznie w toku kontroli nie okazano danych za 66 dni.

W odniesieniu do nieprzedstawienia zapisów zarejestrowanych na tachografie cyfrowym za dni 2, 19 i 21 grudnia 2020 r. skarżący w toku postępowania twierdził, że powinno go objąć zwolnienie przewidziane w art. 13 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 561/2006, a dotyczące sytuacji wykonywania przewozu pojazdami używanymi lub wynajmowanymi bez kierowcy przez przedsiębiorstwa rolnicze, ogrodnicze, leśne, gospodarstwa rolne lub rybackie do przewozu rzeczy w ramach własnej działalności gospodarczej w promieniu do 100 km od bazy przedsiębiorstwa. Strona w toku postępowania twierdziła, że pojazd o nr rej. A. był wykorzystywany na potrzeby prowadzonej przez stronę działalności rolniczej -skarżący jest bowiem właścicielem gospodarstwa rolnego w tym sadu i dlatego nie był zobowiązany do stosowania urządzeń rejestrujących w tych dniach. Nie przedstawił jednak żadnych dowodów, które mogłyby potwierdzić wykonywanie przewozu w ramach zwolnienia z obowiązku używania tachografu. Przedsiębiorca poza swoim oświadczeniem nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających fakt posiadania takiego gospodarstwa rolnego ani jego lokalizacji, a zatem jego twierdzenia w zakresie wykonywania w spornych dniach przewozów zwolnionych pozostają całkowicie gołosłowne. Zdaniem sądu przedsiębiorca oraz osoby, które ewentualnie wykonywały na jego rzecz takie przejazdy, winny legitymować się bądź dokumentami przewozowymi, czy posiadać choćby faktury, rachunki za paliwo zużyte w trakcie przewozów do gospodarstwa rolnego, przedstawić jakiekolwiek dokumenty wykazujące prawdziwość poniesionych twierdzeń. Tymczasem w kontrolowanej sprawie z wyjaśnień strony nie wynika nawet miejsce lokalizacji posiadanego gospodarstwa rolnego ani okoliczność na ją odległość były wykonywane rzekome przewozy od bazy przedsiębiorstwa, poza gołosłownym stwierdzeniem, że nie przekraczały one odległości 100 km od bazy przedsiębiorstwa. Podnieść w tym miejscu trzeba, że ciężar wykazania okoliczności objętych hipotezą art. 13 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 561/2006 obciąża przedsiębiorcę, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów i to jemu znane są okoliczności, które pozwoliłoby zastosować przewidziane w nim wyłączenie. Wprawdzie w postępowaniu administracyjnym to na organie spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia (art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a.), jednakże na stronie ciąży obowiązek współdziałania z organem i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń zwłaszcza, gdy postępowanie zmierza do nałożenia na nią obowiązków, a nieudowodnienie konkretnego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej (zob. wyrok NSA z 5 marca 20105 r., sygn. akt II GSK 188/14, dostępny w CBOSA). Nie można było zatem uznać, aby w wymienionych w decyzji dniach przewozy tymi pojazdami wykonywane były w ramach zwolnienia z art. 13 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 561/2006, zwłaszcza, że skarżący nie ujawnił żadnych konkretów odnośnie kwestionowanych przewozów, ogólnie tylko wskazując, że przewóz był wykonywany na rzecz gospodarstwa rolnego.

Za całkowicie prawidłowe sąd uznał także ustalenia organów w zakresie naruszenia polegającego na jeździe w dniach 15 i 16 grudnia 2020 r. pojazdem o nr rej [...] bez zalogowanej karty kierowcy. Zasadnie organy odmówiły wiarygodności twierdzeniom skarżącego, iż w spornych dniach pojazd był holowany do warsztatu w miejscowości Przegędza. Za trafną uznać należy dokonają w tym względzie ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W kontrolowanej decyzji organ wskazał, że pokonany przez samochód dystans wskazuje, że przejazd został zrealizowany po drogach publicznych. Stan licznika kiedy usunięto kartę z tachografu w dniu 15 grudnia 2020r., wynosił 68.8746 km natomiast 16 grudnia 2020r., kiedy ponownie zainstalowano kartę w tachografie stan licznika wskazywał wartość 68.9107 km. Różnica stanów licznika wynosiła zatem 361 kilometrów. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że skarżący nie wykazał podnoszonego przez siebie faktu holowania pojazdu na tym dystansie. Słusznie ocenił organ odwoławczy w kontrolowanej decyzji, że holowanie pojazdu na dystansie 361 kilometrów jako duży koszt winno być odnotowane na przedstawionej przez stronę fakturze. Tymczasem przekazana przez stronę faktura Vat nr B. z dnia 16 grudnia 2020 r. dotyczy diagnozy komputerowej pompy AdBlue, wymiany pompy, oraz normaliów warsztatowych. Przekazany dokument nie zawiera informacji o holowaniu, na które powołuje się strona w wyjaśnieniach. Nadto w swoich pierwszych wyjaśnieniach z 22 września 2021 roku strona wskazywała, że te przejazdy były realizowane do klienta w celu okazania pojazdu do sprzedaży.

Reasumując powyższe wskazać należy, że za niezasadne sąd uznał zawarte w skardze zarzuty dotyczące nienależytego ustalenia stanu faktycznego sprawy, z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie sądu organom orzekającym nie można skutecznie zarzucić prowadzenia postępowania z naruszeniem zasad zawartych w powołanych w skardze przepisach postępowania administracyjnego. Zgromadziły one bowiem w sposób należyty pełny materiał dowodowy niezbędny do wypdania rozstrzygnięcia w sprawie. Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego jest zarówno zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, ale także ich prawidłowa ocena. Oceny tej organ dokonuje natomiast na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski są logiczne (art. 80 k.p.a.). Wymogi te zostały w rozpoznawanej sprawie przez organy spełnione. Dokonanie tej oceny niezgodnie z oczekiwaniami skarżącego z oczywistych względów nie może stanowić naruszenia powołanych w skardze przepisów. Jeszcze raz wyjaśnić należy, że ustalenie pewnych faktów, zwłaszcza tych, o których wie wyłącznie strona, pozostaje poza zakresem możliwości organu w przypadku braku współdziałania ze strony kontrolowanego. Nakaz zebrania przez organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego nie oznacza, że organ ten ma obowiązek zastąpić profesjonalnego przedsiębiorcę we właściwym dokumentowaniu transportu drogowego. Jeżeli przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy nie przedłoży dowodów będących w jego posiadaniu, to obciążają go negatywne konsekwencje tego zaniechania. Z przedstawionych względów sąd za niezasadne uznał zarzuty skargi wskazujące na naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.

Przechodząc z kolei do oceny podniesionych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d., podmioty wykonujące przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem ponoszą odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - zgodnie z art. 4 pkt 22 tej ustawy - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych, wymienionych w art. 4 pkt 22 litera a-y u.t.d. Na podstawie art. 4 pkt 22 u.t.d. przyjąć należy, że odpowiedzialność z art. 92a ust. 1 u.t.d. dotyczy naruszenia obowiązków lub warunków wynikających zarówno z tej ustawy, jak i podanych w tym przepisie aktów, w tym m.in. z przepisów cytowanych wyżej: rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, a także rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego. W art. 32 rozporządzeniu nr 165/2014 dotyczącym tachografów stosowanych w transporcie drogowym wskazano, że przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy mają obowiązek zapewniać poprawne działanie i właściwe użytkowanie tachografów i kart kierowcy. Stosownie do art. 34 rozporządzenia nr 165/2014 kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Wykresówki ani karty kierowcy nie wyjmuje się z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów.

Konsekwencje naruszenia powyższych zasad zostały przewidziane w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d., który karą pieniężną w wysokości 5.000 zł sankcjonuje niewłaściwą obsługę lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi.

W kontrolowanej sprawie stronie przepisano naruszenie lp 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy polegające w opinii organu na tym, że w dniach 15 i 16 grudnia 2020 r. doszło do przejazdu pojazdem nr rej. [...] bez zalogowanej karty kierowcy na dystansie 361 km. W ocenie organów obu instancji takie działanie kwalifikować należy jako naruszenie określone w pkt 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. w postaci niewłaściwej obsługi lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi. Natomiast zdaniem skarżącego, dokonana przez organ kwalifikacja jest błędna, gdyż stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości nie dotyczyły niewłaściwej obsługi lub odłączenia tachografu. Zdaniem strony organ wanien przeanalizować ustalony stan faktyczny pod katem możliwego zastosowania lp. 6.3.19 załącznika nr 3 do ustawy. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę uznał stanowisko strony skarżącej w tym zakresie za prawidłowe. Należało zgodzić się ze stroną, że kwalifikacja przez organy uchybienia, polegającego na niewłożeniu przez kierowcę jego karty kierowcy do tachografu, była nieprawidłowa, albowiem brak jest podstaw do przyjęcia, iż uchybienie to odpowiada naruszeniu opisanemu w załączniku nr 3 do u.t.d. w pkt 6.2.1., czyli wykonywaniu przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf. W opinii sądu ingerencja w prawidłowość działania tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf oznacza oddziaływanie na to urządzenie, a nie brak jakiegokolwiek działania – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, musi się ona zatem wiązać z podjęciem przez przedsiębiorcę lub kierowcę czynności skutkujących nieprawidłowym działaniem tachografu.

W tym miejscu wskazać należy, że na bazie art. 306a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1138 ze zm.) penalizującego tzw. oszustwo licznikowe, polegające na zmianie wskazań drogomierza pojazdu mechanicznego lub na ingerowaniu w prawidłowość jego pomiaru. W literaturze przedmiotu wskazano, że ingerowanie w prawidłowość pomiaru drogomierza oznacza oddziaływanie na niego za pomocą różnych środków czy sposobów, zakłócających poprawność jego funkcjonowania. Mogą to być różnego rodzaju urządzenia blokujące, spowalniające lub przyspieszające działanie drogomierza. Ingerencja może przybrać postać wymontowania na jakiś czas sterownika odpowiedzialnego za pomiar. Może także polegać na zainstalowaniu oprogramowania fałszującego wskazania drogomierza. Artykuł 306a § 1 k.k. może obejmować szeroką grupę zachowań. Przepis ten dotyczy każdej formy oddziaływania na prawidłowość pomiaru drogomierza – zarówno mechaniczną (np. dokonaną przy użyciu tzw. bączka, poprzez zaklejenie lub zamalowanie pola cyfr), jak i elektroniczną (np. za pomocą złącza diagnostycznego OBD i oprogramowania). Niedozwoloną ingerencją w drogomierz będzie też wymiana tych jego elementów, które służą do prawidłowego dokonania pomiaru licznika (D. Szeleszczuk, Kryminalizacja "cofania liczników" w świetle projektowanej nowelizacji Kodeksu karnego, Prokuratura i Prawo" 2019/1. s. 86–89). W ocenie sądu, rację ma skarżący, że w niniejszej sprawie nie doszło do jakiejkolwiek nieuprawnionej ingerencji w działanie tachografu, czy jego odłączenia, które penalizuje lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Z akt sprawy nie wynika, by doszło do jakiejkolwiek manipulacji w działanie urządzenia, które skutkowało niezarejestrowaniem na karcie kierowcy aktywności, karta ta bowiem nie została w ogóle włożona przez kierowcę wykonującego transport w podanym w decyzji okresie. W niniejszej sprawie stwierdzone naruszenie nie dotyczy ingerencji w działanie tachografu, ale wadliwego użycia (braku użycia) karty kierowcy. Nie można zatem w tym przypadku mówić o naruszeniu określonym w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d., który umieszczony został w punkcie 6.2. "Wykonywanie przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf" i przewiduje karę w wysokości 5000 zł, ale z sytuacjami opisanymi w punkcie 6.3 załącznika nr 3 do u.t.d., odnoszącymi się do "Naruszenia zasad i warunków użytkowania tachografu", za które ustawodawca przewidziała kary pieniężne w wysokości od 50 zł do 3000 zł. W lp. 6.3.5. załącznik wymienia: "Niedopuszczalne wyjęcie wykresówek lub karty kierowcy, mające wpływ na rejestrację danych", które zagrożone jest karą rzędu 3.000 zł. Natomiast w lp.6.3.19, ustawodawca wymienił naruszenie opisane jako: "Niepoprawne stosowanie wykresówek lub karty kierowcy, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w pkt 6.3.1-6.3.10 i 6.3.14". Przewidziana za to naruszenie kara wynosi 2000 zł. W ocenie sądu naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu bez zalogowanej karty kierowcy nie stanowi wykonywania przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf i nie może być sankcjonowane karą w wysokości 5.000 zł z tytułu niewłaściwej obsługi lub odłączenia homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkującego nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi. Niewłożenie karty do tachografu nie jest także równoznaczne z jej wyjęciem, dlatego w sprawie nie mamy do czynienia z przypadkiem przewidziany w lp. 6.3.5. załącznika do u.t.d. Zdaniem tutejszego sądu naruszenie to należało zakwalifikować - zgodnie ze stanowiskiem strony - jako czyn opisany w lp. 6.3.19 załącznika 3 u.t.d., tj. niepoprawne stosowanie wykresówek lub karty kierowcy, bowiem żaden z punktów lp. 6.3. załącznika nr 3 do u.t.d. nie przewiduje wprost kary odnoszącej się do niewłożenia karty kierowcy do urządzenia rejestrującego (por. wyrok WSA w Gliwicach w sprawie sygn. akt. III SA/Gl 648/20 z 13.01.2021 r., wyrok WSA w Łodzi w sprawie sygn. akt III SA/Łd 752/21 z 23.02.2022 r. dostępne w CBOSA). Niezależnie jednak od trafności sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. w zw. z art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. z powodów wskazanych na wstępie rozważań w przedmiotowej sprawie, nie sposób zakwestionować zasadności nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł, która została orzeczona w zaskarżonej decyzji. Niezasadność pozostałych podniesionych w skardze zarzutów, mimo stwierdzonego przez sąd wskazanego powyżej naruszenia, nie pozwala na uwzględnienie skargi z uwagi na brak wpływu tego uchybienia na wynik sprawy, bowiem na skarżącego i tak powinna zostać nałożona kara pieniężna w wysokości 15.000 zł.

Zgodnie z art. 10 ust. 5 lit. a) tiret pierwsze rozporządzenia (WE) nr 561/2006, przedsiębiorstwo transportowe używające pojazdów objętych zakresem niniejszego rozporządzenia i wyposażonych w urządzenie rejestrujące zgodne z załącznikiem IB do rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 zapewniają wczytywanie danych z jednostki pojazdowej oraz karty kierowcy z częstotliwością określoną przez Państwo Członkowskie oraz wczytywanie odpowiednich danych częściej aby zapewnić wczytanie danych dotyczących wszystkich działań podejmowanych przez to przedsiębiorstwo lub dla niego. W myśl art. 10 ust. 5 lit. a) tiret drugie w/w rozporządzenia, przedsiębiorstwa transportowe używające pojazdów objętych zakresem niniejszego rozporządzenia i wyposażonych w urządzenie rejestrujące zgodne z załącznikiem IB do rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 zapewniają, aby wszystkie dane wczytane zarówno z jednostki pojazdowej jak i z karty kierowcy, były przechowywane przez co najmniej dwanaście miesięcy po ich z zarejestrowaniu oraz na żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych, były dostępne, bezpośrednio albo na odległość, na terenie tego przedsiębiorstwa.

W myśl art. 32 ust. 1 zd. 1 rozporządzenia nr 165/2014 przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy zapewniają poprawne działanie i właściwe użytkowanie tachografów i kart kierowcy. Zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach (art. 32 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014). Zgodnie z art. 33 ust. 2 rozporządzenia nr 165/2014 Przedsiębiorstwa transportowe przechowują wykresówki i wydruki, w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 35, w porządku chronologicznym oraz w czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydają ich kopie zainteresowanym kierowcom na ich wniosek. [...] Wykresówki, wydruki oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Stosownie zaś do art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014 kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Wykresówki ani karty kierowcy nie wyjmuje się z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów lub jest konieczne do wprowadzenia symbolu państwa po przekroczeniu granicy. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona.

Z powyższych regulacji wynika zatem, że przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy zobowiązany jest do przechowywania w siedzibie przedsiębiorstwa wykresówek, wydruków oraz wczytanych danych oraz do ich okazania lub doręczenia na żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Konsekwencją powyższego jest treść lp. 6.3.16 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, który nieudostępnienie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego - za każdy dzień w odniesieniu do każdego kierowcy, sankcjonuje karą pieniężną w wysokości 500 zł. W kontrolowanej sprawie w oparciu o wykaz kierowców, wykaz pojazdów oraz dane udostępnione przez operatora systemu poboru opłat, ustalono, że przedsiębiorca nie udostępnił podczas kontroli wykresówek, wszystkich pozostałych form ewidencji czasu pracy w odniesieniu do kierowcy M. G., za 19 dni, w odniesieniu do kierowcy K. K., za 13 dni, w odniesieniu do kierowcy M. P. za 31 dni. Prawidłowo organ ustalił że kara z stwierdzone naruszenie wynosi 33.000 zł.

Końcowo wskazać jeszcze należy, że w ocenie sądu organy obu instancji nie naruszyły również - wyszczególnionych w skardze - przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 15 k.p.a. Organy Inspekcji Transportu Drogowego, nakładając na skarżącego określoną w kontrolowanej decyzji karę pieniężną nie dopuściły się istotnego naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisach art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. ani zasady pogłębiania zaufania do organów państwa - art. 8 k.p.a. Postępowanie było prowadzone na podstawie przepisów prawa, organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w toku postępowania sąd nie stwierdził nieprawidłowości mogących zachwiać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Należy także podkreślić, że skarżący miał zagwarantowane prawo czynnego udziału w postępowaniu, mając pełną możliwość wypowiadania się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, a także miał prawo do składania żądań i przedstawiania własnych twierdzeń i dowodów. Organ odwoławczy, wbrew zarzutom skargi nie naruszył również art. 15 k.p.a. co prawda orzekając reformacyjnie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w miejsce wymierzonej skarżącemu przez organ I instancji kary pieniężnej w kwocie 15.000 zł, organ wymierzył mu również karę pieniężną w kwocie 15.000 zł dokonując jedynie prawidłowego, odmiennego od organu I instancji ustalenia wysokości kar za przekroczenie przepisów o czasie pracy kierowców. W ocenie sądu w tej sytuacji organ odwoławczy winien utrzymać w mocy rozstrzygniecie organu I instancji, jedynie w uzasadnieniu decyzji wytykając popełniony przez ten organ błąd. Jednak wskazane uchybienie pozostaje całkowicie bez wpływu na wynik kontrolowanej sprawy.

Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

R. T-M.