Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 401/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61, art. 64 § 2, art. 7 i 77, art. 80, art. 105 § 1, art. 138 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 18, art. 33, art. 34, art. 54.
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski sędzia WSA Andrzej Brzuzy po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 7 września 2023 r., nr 2801-IEE.7192.97.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością: P. z siedzibą w O. (dalej jako zobowiązana, spółka, strona, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej jako WSA) w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako DIAS) z 7 września 2023 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Postanowienie wydano w związku z prowadzonym wobec spółki postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego z 20 maja 2023 r., wystawionego przez Burmistrza Miasta [...] (dalej jako Burmistrz), na należności z tytułu opłaty za zajęcie pasa drogowego, w łącznej kwocie należności głównej 32.220 zł.

Z przedłożonych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że postanowieniem z 6 lipca 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] (dalej NUS), powołując art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w skrócie: "u.p.e.a."), oddalił skargę spółki z 1 czerwca 2023 r., na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w M. S.A. w całości jako bezprzedmiotową. Dokonane zawiadomieniem z 24 maja 2023 r. zajęcie, bank w całości zrealizował 31 maja 2023 r. Egzekucja została w ten sposób zakończona przed wpływem skargi. Ustosunkowując się do wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, zgłoszonego w oparciu art. 54 § 7 u.p.e.a., NUS podał, że wyegzekwowanie należności 31 maja 2023 r. z zakwestionowanego zajęcia powoduje, że nie było możliwości wstrzymania wykonania egzekucji na wniosek zgłoszony po tej dacie.

Natomiast złożone przez stronę odrębnym pismem z 1 czerwca 2023 r. zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej: nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia – stały się przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez wierzyciela.

Na skutek zażalenia na to rozstrzygnięcie, DIAS wydał zaskarżone do tut. Sądu postanowienie z 7 września 2023 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie: "k.p.a.") w związku z art. 144, art. 105 § 1 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. Podał w uzasadnieniu, że zakończenie egzekucji administracyjnej w wyniku realizacji zaskarżonego zajęcia powoduje uchylenie zajęcia i w konsekwencji skutkuje bezprzedmiotowością postępowania odwoławczego. Ewentualne uznanie skargi za zasadną nie miałoby i tak wpływu na czynność egzekucyjną, która została uchylona w wyniku zakończenia egzekucji administracyjnej. Zastrzeżenia strony co do zasadności i prowadzenia postępowania egzekucyjnego zostały poddane ocenie w odrębnym postępowaniu w ramach zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Wniosek o wstrzymanie organ odwoławczy uznał za bezprzedmiotowy. Przedstawił treść art. 35 § 1 i art. 54 § 7 u.p.e.a. podając, że sprawa zgłoszonych zarzutów została ostatecznie rozstrzygnięta przez wierzyciela. Podał ponadto, że Burmistrz postanowieniem z 28 czerwca 2023 r. oddalił w całości zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako SKO) postanowieniem z 7 sierpnia 2023 r. utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza. Wobec tego sprawa zgłoszonych zarzutów została ostatecznie rozstrzygnięta i żądanie wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów jest również bezprzedmiotowe.

W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie postanowienia DIAS z 7 września 2023 r. w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zarzuciła:

1. brak szczegółowej analizy sprawy poprzez ponowne nieuwzględnienie braku obowiązku skarżącej uregulowania należności wskazanych w tytułach wykonawczych;

2. rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie zasadności umorzenia postępowania, podczas gdy wyegzekwowanie należności nie zwalnia orany skarbowe z obowiązku wnikliwego rozpoznania sprawy;

3. rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i 77 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie przez organ stanu faktycznego sprawy i zaniechanie żądania uzupełnienia dokumentu w postaci protokołu zdawczo-odbiorczego pod rygorem wskazanym w art. 64 § 2 k.p.a.;

4. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 138 § 1 pkt 1, art. 105 § 1 i art. 61 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie, że w sprawie zachodził przypadek bezprzedmiotowości, o jakim mowa w art. 105 § 1 k.p.a. skutkujący koniecznością umorzenia postępowania.

Strona w treści skargi podniosła, że czynności egzekucyjne zostały dokonane z naruszeniem art. 54 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a., a nadto z uwagi na brak uwzględnienia okoliczności nieistnienia obowiązku wobec skarżącej oraz błędu co do zobowiązanego, środek egzekucyjny skierowano do podmiotu faktycznie niebędącego zobowiązanym w tym postępowaniu. W tych okolicznościach nieprawidłowe jest uznanie, że wyegzekwowanie w toku egzekucji administracyjnej określonych należności zamyka możliwość rozpoznania sprawy. Organ egzekucyjny nie uwzględnił ponadto okoliczności uzasadniających wstrzymanie egzekucji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie stało się postanowienie DIAS z 7 września 2023 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, wydane na skutek zażalenia zobowiązanej na postanowienie NUS z 6 lipca 2023 r. o oddaleniu skargi spółki na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w M. S.A. Dokonane zajęcie bank w całości zrealizował już 31 maja 2023 r. DIAS uznał w tej sytuacji bezprzedmiotowość zażalenia na postanowienie NUS z 6 lipca 2023 r.

Zgodnie z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), dalej jako "u.p.e.a.", w sprawach nieuregulowanych przez tę ustawę stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia DIAS był przepis art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", w związku z art. 18 u.p.e.a. i art. 105 § 1 k.p.a. Na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Stosownie do art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Natomiast z art. 54 § 4 u.p.e.a. wynika zasada, że organ egzekucyjny rozpoznający skargę na czynność egzekucyjną wydaje rozstrzygnięcie w formie postanowienia.

Sąd uznał, że oparciu o zgromadzony materiał dowodowy uprawnione jest stanowisko, że w sprawie zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości. Byt postępowania mającego na celu rozpoznanie odwołania od skargi na czynność egzekucyjną jest uzależniony od postępowania głównego, jakim jest postępowanie egzekucyjne w administracji. Na tle specyficznego stanu faktycznego w niniejszej sprawie Sąd uznał, że nie ma podstaw aby rozpoznawać zażalenie zobowiązanej na postanowienie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną – po wyegzekwowaniu całej należności i zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Celem egzekucji jest przymusowa realizacja obowiązku przy użyciu środków wymienionych w u.p.e.a. W niniejszej sprawie obowiązek polegał na opłaceniu kwoty pieniężnej za zajęcie pasa drogowego, co wynika z tytułu wykonawczego z 20 maja 2023 r. Realizacja tego obowiązku nastąpiła 31 maja 2023 r. na skutek wpływów uzyskanych z zajęcia wierzytelności skarżącej w banku. Powoduje to, że bezprzedmiotowe stało się rozpoznanie przez DIAS zażalenia na postanowienie NUS z 6 lipca 2023 r. w sprawie oddalenia skargi spółki na czynność egzekucyjną zajęcia wskazanej wierzytelności. W zaistniałych okolicznościach sprawy rację ma DIAS, że ewentualne uznanie skargi za zasadną nie miałoby i tak wpływu na czynność egzekucyjną. Zakończenie egzekucji administracyjnej wskutek zastosowania środka egzekucyjnego oznacza bowiem utratę bytu prawnego samego środka egzekucyjnego, przy zastosowaniu którego wyegzekwowano całą należność dochodzoną w tytule wykonawczym.

Jednocześnie zastrzeżenia skarżącej co do zasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nie podlegają ocenie w trybie art. 54 u.p.e.a. Sąd ma na uwadze, że skarżąca podniosła zastrzeżenia w ramach głównego zarzutu skargi, że organ odwoławczy zamyka jej możliwość rozpoznania sprawy z powodu wyegzekwowania należności w toku egzekucji administracyjnej. Zarzut ten spółka powiązała z nieuwzględnieniem okoliczności nieistnienia obowiązku skarżącej, błędu co do zobowiązanego, co ma powodować w ocenie strony, że środek egzekucyjny zastosowano wobec podmiotu faktycznie niebędącego zobowiązanym w tym postępowaniu. Ta argumentacja, przedstawiona już w skardze na czynność zajęcia wierzytelności w banku, stanowi bezpośrednio zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej z art. 33 § 2 u.p.e.a.: nieistnienia obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanego. Wskazane zarzuty wraz z zarzutem braku uprzedniego doręczenia upomnienia, zostały rozpoznane w odrębnym postępowaniu przez wierzyciela. SKO postanowieniem z 7 sierpnia 2023 r. utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza z 28 czerwca 2023 r. oddalające w całości zarzuty zobowiązanej w sprawie egzekucji administracyjnej. Wyrokiem z 19 grudnia 2023 r., I SA/Ol 352/23, WSA w Olsztynie oddalił skargę spółki na postanowienie SKO z 7 sierpnia 2023 r.

Podnoszenie zarzutów z art. 33 § 2 u.p.e.a. jako uzasadnienie skargi na czynności egzekucyjne narusza zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne, nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, to jest skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2019 r., II OSK 1108/18). Skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania konkretnych czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2023 r., I GSK 1426/19; powoływane wyroki są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zatem z uwagi na niekonkurencyjność środków zaskarżenia nie ma podstaw, aby zarzuty poddane merytorycznej ocenie w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez wierzyciela w trybie art. 33 u.p.e.a. i art. 34 u.p.e.a., były przedmiotem dodatkowych rozważań Sądu w niniejszej sprawie. Podobnie przy rozpoznaniu zarzutów z art. 33 § 2 u.p.e.a. SKO ustosunkowało się do sformułowanego również w petitum kierowanej obecnie do tut. Sądu skargi zarzutu zaniechania żądania uzupełnienia protokołu zdawczo-odbiorczego pod rygorem wskazanym w art. 64 § 2 k.p.a. SKO w postanowieniu z 7 sierpnia 2023 r. uznało podnoszoną kwestię za nieistotną.

Żądanie wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów również było bezprzedmiotowe. Zgodnie bowiem z art. 54 § 7 zdanie drugie u.p.e.a., w uzasadnionych przypadkach organ egzekucyjny może wstrzymać dalszą realizację tego środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne. Niecelowe i nietrafne byłoby wstrzymanie dalszej realizacji środka egzekucyjnego, którego zastosowanie doprowadziło już do wyegzekwowania należności objętych egzekucją, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

Wobec tego nie są uzasadnione zarzuty kierowanej do tut. Sądu skargi odnośnie naruszenia: art. 105 § 1 k.p.a., art. 7 i 77 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 1, art. 105 § 1 i art. 61 k.p.a., wraz z zaprezentowaną w skardze argumentacją. DIAS nie naruszył bowiem prawa umarzając postępowanie odwoławcze zaskarżonym postanowieniem z 7 września 2023 r.

Mając na uwadze powyższe, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".