Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1086/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6560
Hasła tematyczne: Podatek od czynności cywilnoprawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 223
law: Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1086/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 listopada 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki (spr.), Sędziowie: WSA Grażyna Firek, WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2016 r., sprawy ze skargi P.S. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 6 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 15 marca 2016 r. P. S. złożył wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych nabycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe:

Wnioskodawca wziął udział w licytacji spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Licytacja była przeprowadzona przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym. Wnioskodawca wygrał licytację. W związku z tym Sąd Rejonowy 18 lutego 2016 r. wydał postanowienie o udzieleniu na jego rzecz przybicia. Orzeczenie zapadło na podstawie art. 987 Kodeksu postępowania cywilnego i stało się prawomocne z dniem 26 lutego 2016 r. Wnioskodawca nie został jeszcze wezwany do zapłaty ceny nabycia w trybie art. 967 Kodeksu postępowania cywilnego. Po otrzymaniu takiego wezwania wnioskodawca zamierza zapłacić cenę nabycia pomniejszoną o wpłaconą wcześniej rękojmię. Po dokonaniu wpłaty Sąd Rejonowy wyda postanowienie, o jakim mowa w art. 998 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, tj. postanowienie o przysądzeniu licytowanego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Z chwilą uprawomocnienia się tego postanowienia wnioskodawca nabędzie przedmiotowe prawo. W związku z przyszłym nabyciem spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego (z chwilą uprawomocnienia, się postanowienia sądu o jego przysądzeniu) wnioskodawca ma wątpliwość, czy nabycie takie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Wnioskodawca ma wątpliwość, czy orzeczenie sądu o przysądzeniu prawa należy do kategorii orzeczeń sądowych wywołujących takie same skutki prawne jak czynności cywilnoprawne wymienione w punkcie 1 tego przepisu. Wątpliwość dotyczy w szczególności tego, czy orzeczenie to wywoła takie same skutki prawne jak umowa sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, która to czynność prawna podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) przywołanej ustawy.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

czy nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w wyniku uprawomocnienia się postanowienia sądu o przysądzeniu tego prawa w trybie art. 998 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych?

Zdaniem wnioskodawcy nabycie to nie podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych.

Prawomocne orzeczenie o przysądzeniu prawa:

a) przenosi to prawo na nabywcę (art. 999 § 1 Kodeks postępowania cywilnego), przy czym nabycie ma charakter pierwotny,

b) jest tytułem wykonawczym do wprowadzenia nabywcy w posiadanie i tytułem wykonawczym do opróżnienia pomieszczeń (art. 999 § l ww. ustawy),

c) pożytki przypadają nabywcy od chwili uprawomocnienia się postanowienia (art. 999 § 2 ustawy),

d) wygasają wszelkie prawa i skutki ujawnienia praw i roszczeń osobistych nawet, jeśli są ujawnione przez wpis w księdze wieczystej (art. 1000 § 1 cyt. ustawy),

e) nabywca uzyskuje prawo do wypowiedzenia umów najmu i dzierżawy zawartych na czas oznaczony (art. 1002),

f) nie powstaje roszczenie o zapłatę ceny sprzedaży, gdyż ta musi być uiszczona przed wydaniem postanowienia o przysądzeniu (art. 998 § 1 Kodeks postępowania cywilnego),

g) nabywcy nie przysługują roszczenia wynikające z rękojmi (art. 879 ustawy).

Natomiast skutki prawne umowy sprzedaży są następujące:

a) umowa przenosi prawo na kupującego (art. 535 w zw. z art. 155 § l ustawy Kodeks cywilny), jednak nabycie ma charakter pochodny,

b) umowa sprzedaży nie jest tytułem wykonawczym do wprowadzenia nabywcy w posiadanie, ani tytułem wykonawczym do opróżnienia pomieszczeń,

c) pożytki przechodzą na nabywcę od chwili wydania przedmiotu umowy (art. 548 § 1 w zw. z art. 555 ustawy),

d) nie wygasają hipoteki, ani inne ograniczone prawa rzeczowe ujawnione przez wpis w księdze wieczystej,

e) nabywca nie ma prawa wypowiedzieć umów najmu ani dzierżawy zawartych na czas oznaczony (art. 692 Kodeksu cywilnego),

f) po stronie sprzedawcy powstaje roszczenie o zapłatę ceny (art. 535 ww. ustawy),

g) po stronie sprzedawcy powstaje odpowiedzialności z tytułu rękojmi (art. 556 § 1 ustawy),

h) po stronie sprzedawcy powstaje obowiązek udzielenia kupującemu potrzebnych wyjaśnień o stosunkach prawnych i faktycznych dotyczących przedmiotu umowy sprzedaży oraz obowiązku wydania dokumentów (art. 546 § 1 w zw. z art. 555 cyt. ustawy).

Zdaniem wnioskodawcy katalog skutków prawnych wywoływanych przez postanowienie sądu o przysądzeniu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego jest różny od katalogu skutków prawnych wywoływanych przez umowę sprzedaży takiego prawa.

Interpretacją indywidualną z dnia 6 czerwca 2016r. znak: [...], Minister Finansów, na podstawie art. 14b § 1 i § 6 Ordynacji podatkowej uznał, że stanowisko wnioskodawcy jest nieprawidłowe.

Uzasadniając ocenę organ podał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych podlegają umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych. Na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 3 w/w. ustawy, podatkowi podlegają także orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2. Natomiast stosownie do art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy przepisy ustawy o czynnościach cywilnoprawnych stosuje się odpowiednio do przedmiotów opodatkowania określonych ust. 1 pkt 2 i 3.

Dalej organ wskazał na cechy umowy sprzedaży z art. 535 k.c. podkreślając, że skutki przysądzenia własności zostały uregulowane w art. 999 Kodeksu postępowania cywilnego. Stosownie do § 1 tego przepisu prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi własność na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w katastrze nieruchomości oraz przez wpis w księdze wieczystej lub przez złożenie dokumentu do zbioru dokumentów. Prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności jest tytułem wykonawczyni do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości i opróżnienia znajdujących się na tej nieruchomości pomieszczeń bez potrzeby nadania mu klauzuli wykonalności. Przepis art. 791 stosuje się odpowiednio. Od chwili uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności na rzecz nabywcy należą do niego pożytki z nieruchomości. Powtarzające się daniny publiczne przypadające z nieruchomości od dnia prawomocności postanowienia o przysądzeniu własności ponosi nabywca. Świadczenia publicznoprawne niepowtarzające się nabywca ponosi tylko wtedy, gdy ich płatność przypada w dniu uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności, lub po tym dniu (art. 999 § 2 ustawy). Z powyższego wynika, że sprzedaż może nastąpić w różnych trybach, w tym w egzekucyjnym postępowaniu sądowym. Z w/w. przepisów wynika, bowiem, że nabycie nieruchomości w drodze licytacji publicznej stanowi nabycie w drodze sprzedaży.

Pismem z dnia 20 czerwca 2016r. wnioskodawca wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa.

Organ podatkowy pismem z dnia 11 lipca 2016r. udzielił odpowiedzi na w/w. wezwanie, stwierdzając brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.

P. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą interpretację zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych poprzez przyjęcie, że nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w wyniku uprawomocnienia się postanowienia sądu o przysądzeniu tego prawa, wydanego w trybie art. 998 § 1 k.p.c., podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił konieczność dokonania wykładni językowej art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, który wskazuje na wywołanie takich samych skutków prawnych, jak czynności cywilnoprawne wymienione w punkcie 1 lub 2. Skoro ustawodawca w żadnym miejscu ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych nie wyjaśnia, co należy rozumieć przez sformułowanie "takie same" skutki prawne, należy odwołać się do normalnego, potocznego, znaczenia tego sformułowania, tj. do znaczenia jakie posiada ono na gruncie języka polskiego: bliźniacze, identyczne, jednorakie, tożsame, jednakowe, jednakie, równoważne, itp. Skarżący przywołał wyrażoną we wniosku analizę porównawczą skutków prawnych orzeczenia o przysądzeniu prawa i umowy sprzedaży, wskazując na różnice w zakresie charakteru nabycia pierwotnego i pochodnego, przymiotu tytułu wykonawczego, przypadania pożytków, wygasania hipotek i innych praw rzeczowych, powstania roszczenia o zapłatę, oraz rękojmi.

Wobec przedstawionej argumentacji wnosił o uchylenie zaskarżonej interpretacji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjeta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie z art. 146 § 1 ustawy o p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, nie doszło bowiem do wskazywanego przez skarżącego naruszenia prawa materialnego ważącego dla prawidłowości wydanej przez organ interpretacji.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że nabycie w sądowym postępowaniu egzekucyjnym spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w wyniku uprawomocnienia się postanowienia sądu o przysądzeniu tego prawa nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych ( dalej: p.c.c.) wynika zasada, że opodatkowaniu podlegają wyłącznie czynności cywilnoprawne wymienione w tym katalogu. W świetle ugruntowanego orzecznictwa sądowego oraz poglądów doktryny nie budzi wątpliwości, że katalog ten ma charakter zamknięty. Bezsporne jest, że czynności niewymienione w przywołanym przepisie nie są objęte opodatkowaniem nawet, jeżeli wywoływałyby podobne skutki ekonomiczne jak czynności wskazane enumeratywnie przez ustawodawcę.

W art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a w/w. ustawy wymienione zostały umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych. Z kolei w myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o p.c.c. zakresowi przedmiotowemu tej ustawy podlegają także orzeczenia sądów, w tym również polubownych oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne jak czynności cywilnoprawne wymienione w punktach 1 i 2. Dyspozycja art. 1 ust 1 pkt 2 przedmiotowej ustawy stanowi, że ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o czynnościach cywilnoprawnych, przepisy ustawy stosuje się odpowiednio do przedmiotów opodatkowania określonych w ust. 1 pkt 2 i 3.

Nie budzi wątpliwości, że istotą umowy sprzedaży jest przeniesienie własności przedmiotu umowy ze sprzedającego na nabywcę. Prawomocne postanowienie sądu o przysądzeniu własności również przenosi własność na nabywcę. Jest ono skutkiem uwzględnienia wniosku wierzyciela o przejęcie nieruchomości w trybie art. 989 k.p.c., a nie skutkiem wygrania przetargu przez licytanta, który zaoferował najwyższą cenę.

Orzeczenie takie wywołuje takie same skutki prawne jak czynność prawna wymieniona w art.1 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, co determinuje spełnienie przesłanki opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego zawiera się w katalogu ograniczonych praw rzeczowych, a to w art. 244 § 1 i § 2 k.c. Cechy ograniczonego prawa rzeczowego nie stanowią, że są one rzeczami, a jedynie świadczą, że prawa te są z rzeczą związane. Szczegółowe uregulowanie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu zawarte jest w ustawie z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn.: Dz. U. 2013.119.1222). Przepis art. 172 ust. 1 tej ustawy stanowi, że spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest prawem zbywalnym, podlega egzekucji i jest ograniczonym prawem rzeczowym.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w postępowaniu egzekucyjnym, na gruncie ustawy o p.c.c. kwalifikowane jest jako sprzedaż prawa majątkowego; z tej przyczyny podlega temu podatkowi na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o p.c.c.

Nieuprawnione jest w tym kontekście przywoływanie przez skarżącego różnic pomiędzy umową sprzedaży, a orzeczeniem o przysądzeniu własności, dla wykazania, że to ostatnie nie wywołuje takich samych skutków, jak umowa sprzedaży. Nie tracąc bowiem z pola widzenia, ze oba te zdarzenia prawne z istoty rzeczy nie wywołują identycznych konsekwencji we wszystkich prawnych aspektach, to jednak bez wątpienia przypisać im należy taki sam skutek wiodący, jakim jest nabycie prawa.

Również w doktrynie przyjmuje się, że w przypadku dokonywania w trybie postępowania egzekucyjnego i upadłościowego sprzedaży praw majątkowych, czynność taka nie podlega wyłączeniu z opodatkowania (zob. Z. Ofiarski, Ustawy: o opłacie skarbowej, o podatku od czynności cywilnoprawnych. Komentarz, ABC, 2009, wyd. III).

Wobec przedstawionych motywów bezprzedmiotowe stają się rozważania dotyczące argumentacji prawnej organu o charakterze historycznym.

Mając powyższe na uwadze, sąd oddalił skargę, w oparciu o art. 151 ustawy o p.p.s.a.