Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1283/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzje I i II instancji oraz postanowienie organu administracji
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 481/19 w sprawie ze skargi T. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...]; 3. uchyla postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w całości; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz T.H. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 481/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę T. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Dnia 25 sierpnia 2017 r. T. H. (dalej skarżący) wniósł do Prezydenta Miasta K. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko w rodzinie, czyli niezależnie od kryterium dochodowego - na syna S. H. (dalej drugie dziecko).

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta K. (dalej Prezydent) decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lipca 2018 r.), odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko S. H. w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r.

W uzasadnieniu decyzji Prezydent wskazał art. 1 ust. 2 i 3, art. 16 i 11 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r. poz. 1851 ze zm., dalej ppwd), mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Z akt sprawy wynika, że skarżący przebywa za granicą Rzeczypospolitej Polskiej w Hiszpanii - kraju, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Prezydent przekazał wniosek skarżącego wraz z dokumentacją [...] Urzędowi Wojewódzkiemu w K., celem ustalenia czy w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W odpowiedzi Prezydent otrzymał postanowienie Wojewody [...] z [...] lipca 2018 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] lipca 2018 r.), że w sprawie z wniosku skarżącego z 25 sierpnia 2017 r. nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 1 października 2017 do 30 września 2018 r. z uwagi na fakt, że w okresie, na który złożono wniosek, zarówno skarżący jak i członkowie jego rodziny, przebywają poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym w ww. okresie nie zachodzi element transgraniczny, nie występuje zbieg uprawnień do pobierania świadczeń wychowawczych na terenie Polski i Hiszpanii. W tym stanie rzeczy organem właściwym do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie jest Prezydent Miasta K.

Mając na uwadze art. 1 ust. 2 i 3 ustawy [z dnia 11 lutego 2016 r.] o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci [Dz. U. z 2018 r. poz. 2134, dalej ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci bądź ppwd] Prezydent ustalił, że w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. wnioskowane świadczenie wychowawcze nie przysługuje, gdyż skarżący wraz z całą rodziną w okresie, w jakim ma otrzymywać świadczenie, przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący zakwestionował postanowienie z [...] lipca 2018 r. stwierdzające, że w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, i decyzję z [...] lipca 2018 r. Skarżący wskazał, że postępowanie administracyjne, w którym zapadło postanowienie Wojewody, odbyło się niezgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. bez udziału stron, a ustanowiony przez niego pełnomocnik nie uzyskał w Biurze Urzędu [...] pełnej informacji w zakresie warunków zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zdaniem skarżącego, takie postępowanie dyskryminuje polskie rodziny, które przebywają razem z dziećmi poza granicami kraju. W poprzednim okresie 2016/2017 przyznano mu decyzją nr [...] prawo do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko. Podstawą przyznania tego świadczenia było to, że na zasadzie pierwszeństwa zgodnie z zasadami europejskimi w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, krajem tym jest Hiszpania. Wyjaśnił, że z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, uprawniającego do tego świadczenia w Hiszpanii, świadczenia tego nie otrzymał w Hiszpanii, a świadczenie zostało wypłacone przez Polskę, jako kraj drugiej kolejności. Wniósł o uchylenie decyzji z [...] lipca 2018 r. wydanej w oparciu o błędne postanowienie z [...] lipca 2018 r.

Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] marca 2019 r.), na podstawie na podstawie art. 1 ust. 3, art. 4, art. 5, art. 11, art. 13, art. 16, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134), w zw. z art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220, dalej uśr) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej kpa), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej Kolegium) utrzymało w mocy decyzję z [...] lipca 2018 r.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że działania podejmowane przez Wojewodę celem ustalenia czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a tym samym właściwości rzeczowej organu, nie miały charakteru działań podejmowanych w sprawie złożonego wniosku. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym (wyrok WSA w Krakowie z 17.2.2015 r. III SAB/Kr 91/14; wyrok WSA w Warszawie z 10.4.2008 r. IV SA/Wa 1322/07) do czasu ustalenia przez marszałka województwa (obecnie wojewodę) koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a tym samym swojej właściwości w przedmiotowej sprawie nie było prowadzone postępowanie administracyjne mające za przedmiot rozpatrzenie wniosku skarżącego. Kwestionowane postanowienie dotyczyło ustalenia, że w sprawie z wniosku z 25 sierpnia 2017 r. w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Oznacza to, że organem właściwym do rozstrzygnięcia sprawy w tym okresie był Prezydent Miasta K. Zarzut, że postanowienie Wojewody jest wadliwe, bo było prowadzone bez udziału strony, nie zasługiwał na uwzględnienie.

W ramach kontroli instancyjnej Kolegium ustaliło, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i brak jest podstaw do jej zmiany bądź uchylenia. Zasady przyznawania świadczenia wychowawczego zostały określone w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2016 r.

Zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 [pkt 1] i 3 ppwd prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze.

W sprawie z wniosku skarżącego z 25 sierpnia 2017 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego na drugie dziecko w okresie zasiłkowym 2017/2018, nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r., gdyż w okresie, na który został złożony wniosek, skarżący i wszyscy członkowie jego rodziny przebywali poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. nie zachodzi element transgraniczny, nie występuje zbieg uprawnień do pobierania świadczenia wychowawczego na terenie Polski i Hiszpanii na gruncie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i nie mają zastosowania przepisy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W tym stanie rzeczy, w sprawie nie została spełniona ustawowa przesłanka wynikająca z powołanego wyżej przepisu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

W zakresie twierdzeń zawartych w odwołaniu, a dotyczących przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2016/2017, Kolegium stwierdziło, że nie może zająć stanowiska z uwagi na to, że twierdzenia te wykraczają poza ramy niniejszego postępowania. Przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a to oznacza, że organ administracji nie ma możliwości orzekania w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego na zasadzie uznania administracyjnego. W ocenie Kolegium, należało zaskarżoną decyzję, jako prawidłową, utrzymać w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo; ponowne rozpatrzenie sprawy; zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący odniósł, że pracuje na kontrakcie lokalnym i aktualnie mieszka w Hiszpanii wraz z żoną i dwójką dzieci. Wszyscy są obywatelami polskimi, mieszkającymi tymczasowo w Hiszpanii. Miejscem ich zameldowania jest K. Zarzucił Kolegium, że przed wydaniem decyzji nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego z udziałem stron tylko oparto się na postanowieniu Wojewody [...] z [...] lipca 2018 r., że w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W Hiszpanii skarżącemu nie przysługują żadne świadczenia wychowawcze na dziecko z uwagi na przekroczenie progu dochodowego rodziny obowiązującego w tym kraju. Skarżący uważa, że w takim wypadku to Polska, jako kraj drugiej kolejności, winien wydać decyzję co do jego wniosku w przedmiocie prawa do świadczenia wychowawczego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem III SA/Kr 481/19 na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. i organ pierwszej instancji, nie naruszyły obowiązujących przepisów prawa, skutkujących uchyleniem kontrolowanych decyzji.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407), prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 października do dnia 30 września roku następnego (art. 18 ust. 1 ppwd).

W rozumieniu pojęcia "miejsce zamieszkania" w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, uprawnione jest posłużenie się definicją zamieszczoną w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, dalej kc). Jakkolwiek jest to definicja sformułowana na potrzeby prawa cywilnego, to charakteryzuje się uniwersalnością umożliwiającą jej wykorzystanie także w prawie administracyjnym. Pozwala ona przy tym na rozróżnienie miejsc stałego i czasowego pobytu danej osoby, co byłoby utrudnione przy przyjęciu potocznego rozumienia "zamieszkiwania". Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25 kc). Zamieszkanie jest więc, w rozumieniu tego przepisu, prawną kwalifikacją określonego stosunku danej osoby do miejsca, na którą składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Aczkolwiek zastrzec w tym miejscu należy, że element odnoszący się do faktycznego przebywanie nie oznacza stałości (permanentności) przebywania w określonej miejscowości. Jak wskazuje się w judykaturze i doktrynie przerwa w faktycznym przebywaniu w danym miejscu, i to nawet długotrwała, nie daje automatycznie podstaw do uznania, że nie stanowi ono miejsca zamieszkania. Tymczasowa zmiana miejsca pobytu zasadniczo pozostaje bowiem bez wpływu na miejsce zamieszkania. O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. W przypadku osób mających miejsce zamieszkania w kraju, a wyjeżdżających za granicę, istotne znaczenie będzie więc miało to, czy ów wyjazd nosi znamiona wyjazdu stałego, czy też tymczasowego. Nie w każdym bowiem wypadku wyjazdu za granicę i dłuższego nawet tam pobytu zmienia się ze skutkiem prawnym miejsce zamieszkania. Dotyczy to zwłaszcza - jak wskazywał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 15.7.1978 r. IV CR 242/78 (OSNC 1979/6/120) - wyjazdu na studia, w misji dyplomatycznej, wyjazdu służbowego, wyjazdu w celach zarobkowych.

W [uzasadnieniu] projek[tu] ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. stwierdzono wprost, że: "...ustawa warunkuje prawo do świadczenia wychowawczego od zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w którym świadczenie to ma przysługiwać, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Rozwiązanie takie ma na celu eliminację potencjalnych przypadków, w których ośrodek interesów życiowych danej osoby znajdowałby się w innym państwie, zaś osoba ta byłaby nadal nienależnie uprawniona do pobierania świadczenia wychowawczego w Polsce" (druk nr 216, Sejm VIII kadencji - www.sejm.gov.pl). Wskazanie na "ośrodek interesów życiowych" stanowi wprost odwołanie do dwu elementów pojęcia "miejsca zamieszkania" wynikających z art. 25 kc, czyli fizycznego przebywania w danej miejscowości (corpus) i zamiaru, woli stałego pobytu (animus). Jak zauważono w doktrynie, ustalenie istnienia drugiej przesłanki jest zawsze rzeczą niełatwą i w tym zakresie przyjmuje się kryterium zobiektywizowane. O zamieszkiwaniu z zamiarem stałego pobytu mówi się wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (J. Gudowski red., Kodeks cywilny. Komentarz. Księga pierwsza. Część ogólna - komentarz do art. 25 Kodeksu cywilnego, LEX/el). Od miejsca zamieszkania należy odróżnić pobyt zwykły, kiedy osoba fizyczna przebywa w danej miejscowości przez dłuższy czas i prowadzi tam aktywną działalność życiową, ale jednak nie ma lub nie uzewnętrznia zamiaru związania się na stałe z daną miejscowością, np. pracownik przebywający na kilkuletnim tylko kontrakcie w danej miejscowości (szerzej A. Kidyba red., Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna. Wyd. 2 - komentarz do art. 25 kc, LEX/el). Z tego względu w orzecznictwie wyrażono pogląd, że nawet długotrwała przerwa w przebywaniu w danej miejscowości nie pozbawia danej osoby miejsca stałego zamieszkania. Taka sytuacja może mieć miejsce w przypadku osoby studiującej na terenie Unii Europejskiej poza krajem pochodzenia, wykonywania mandatu posła często przez więcej niż jedną kadencję, osadzenia w zakładzie karnym, czy delegowania pracownika do innego kraju na czas określony i w celu wykonania określonej czynności (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 13.8.2013 r. III AUa 1529/11; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 13.1.2010 r. II AKz 915/09; postanowienie NSA z 21.12.2006 r. II GW 5/06, wyrok SN z 25.11.1975 r. III CRN 53/75).

Zdaniem Sądu I instancji organy trafnie uznały, że pobyt skarżącego wraz z rodziną w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. w Hiszpanii miał cechy stałego tam zamieszkiwania. Sam skarżący podkreślał i podkreśla, że w dalszym ciągu mieszka wraz z rodziną w Hiszpanii. Organy miały wszelkie podstawy, by uznać, że to ten kraj jest centrum ich życiowych interesów, skoro skarżący i jego rodzina wykonują tam wszelkie czynności życia codziennego. Tam śpią, spożywają posiłki, załatwiają swe interesy, odbierają korespondencję itp. Zameldowanie w K. i posiadanie obywatelstwa polskiego nic w tym zakresie nie zmienia, skoro miało i ma miejsce zarówno faktyczne, fizyczne przebywanie skarżącego i jego rodziny w Hiszpanii (corpus), jak i póki co i również zamiar tam przebywania (animus) nie uległ zmianie. Samo stwierdzenie woli powrotu w przyszłości nie jest wystarczające, skoro nawet skarżący nie określił, kiedy ten powrót miałby nastąpić. Termin ten musi być od początku przewidywalny, przemijalny, a jego zakres usprawiedliwiony okolicznościami stanowiącymi powód opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu. W pojęciu zamiaru wykorzystać należy dorobek judykatury i doktryny, wykształcony na kanwie spraw o wymeldowanie i zameldowanie w miejscu pobytu. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko więc wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego, czy pozostają z nią w sprzeczności. Z akt sprawy nie wynika, ani też, co istotne dla treści rozstrzygnięcia, skarżący nie dowiódł, poza stwierdzeniem, że wyjechał do Hiszpanii będąc oddelegowanym do firmy mającej tam siedzibę, że jego kontrakt jest jedynie kilkuletni i ma on rzeczywiście zamiar powrotu do kraju. Wobec wyraźnego stanowiska zawartego w uzasadnieniu decyzji I instancji, skarżący winien w odwołaniu od tej decyzji podniesione w nim w tym zakresie twierdzenia uprawdopodobnić stosownymi dokumentami, z których by wynikało, że rzeczywiście został, jak twierdzi, oddelegowany do pracy do siedziby jego firmy znajdującej się w Madrycie w Hiszpanii. Kwestie te muszą być weryfikowalne. Nawet do skargi ani do chwili wyrokowania, skarżący nie przedłożył do akt dokumentów na poparcie swych twierdzeń, że jego wyjazd do Hiszpanii ma jedynie charakter czasowego tam przebywania, a nie stałego.

Skoro we wskazanym okresie skarżący i jego rodzina nie zamieszkiwali w kraju w rozumieniu art. 1 ust. 3 ppwd, to zasadnie orzekające organy w sytuacji, gdy w tym okresie nie zachodził zbieg uprawnień do przedmiotowego świadczenia w Hiszpanii i w Polsce, odmówiły przyznania skarżącemu żądanego świadczenia. W świetle postanowień art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ppwd nie zaistniały przesłanki do przyznania skarżącemu żądanego świadczenia wychowawczego.

Zasadnie aspekty te podkreślił WSA w Krakowie w wyroku z 31.10.2019 r. III SA/Kr 856/19; Lex 2743334, podnosząc, że: "Przyjęte w art. 1 ust. 3 ustawy z 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci rozwiązanie ma na celu eliminację potencjalnych przypadków, w których ośrodek interesów życiowych danej osoby znajdowałby się w innym państwie, zaś osoba ta byłaby nadal nienależnie uprawniona do pobierania świadczenia wychowawczego w Polsce. Intencją ustawodawcy było, aby członkowie rodziny, w której ma być przyznane świadczenie wychowawcze, nie mieli ośrodka interesów życiowych w innym państwie, lecz w Polsce."

Skarga nie mogła wywrzeć zamierzonego skutku, gdyż w ocenie Sądu orzekające organy nie naruszyły, ani przepisów prawa materialnego - ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, ani przepisów postępowania – art. 7, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 kpa, zobowiązujących je do ustalenia wszystkich istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności sprawy - w stopniu skutkującym uchyleniem kontrolowanych decyzji.

Skargę kasacyjną wywiódł T. H., reprezentowany przez adw. R. P., zaskarżając w całości wyrok III SA/Kr 481/21, zarzucając wyrokowi naruszenie:

I. przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa):

1. art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 8, art. 77 § 1, art. 80 kpa przez odmowę uchylenia decyzji organu odwoławczego, w sytuacji uchylenia się przez organy administracji od wszechstronnej analizy materiału dowodowego oraz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

2. art. 3 § 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 6, 7, 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 [kpa] w zw. z art. 28 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przez błędne pominięcie dowodu z przesłuchania skarżącego w charakterze strony, co w konsekwencji doprowadziło do zbędnych ustaleń faktycznych w zakresie miejsca zamieszkania skarżącego;

II. prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ppsa):

3. art. 1 ust. 1, 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w zw. z art. 25 kc przez błędną wykładnię wskazanych przepisów, a w konsekwencji uznanie, że czasowy wyjazd pracownika wraz z rodziną w celach zarobkowych na zagraniczny, ograniczony czasowo kontrakt, przy jednoczesnym braku zamiaru zmiany stałego pobytu ze strony skarżącego, uprawnia do stwierdzenia, że miejscem zamieszkania skarżącego w rozumieniu niniejszej ustawy jest obecnie Hiszpania, w sytuacji gdy Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni "miejsca zamieszkania" oraz pojęcia czasowego "pobytu", zaś prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów i ich zastosowanie w niniejszej sprawie prowadzą do wniosku, że miejscem zamieszkania skarżącego oraz jego rodziny jest położone w Polsce miasto "M.", a zatem w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do przyznania i wypłaty świadczenia wychowawczego w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci;

4. art. 11 w zw. z art. 67 w zw. z art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zw. z art. 59 i art. 60 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego przez błędną wykładnię i przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi element transgraniczny a w konsekwencji nie występuje zbieg uprawnień pobierania świadczeń rodzinnych, a tym samym skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia na terenie Polski.

Do skargi kasacyjnej pełnomocnik załączył potwierdzone za zgodność z oryginałem odpisy: decyzji z [...] lipca 2017 r. nr [...] Marszałka Województwa [...] o przyznaniu T. H. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko S. H. w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. w kwocie 500 zł miesięcznie (k. 199-200=11-12 akt sądowych); informacji Wojewody [...] z [...] marca 2020 r. nr [...], że Wojewoda na podstawie art. 1, art. 67 i art. 68 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L Nr 166/1 z 30 kwietnia 2004 r.); art. 59, art. 60 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L Nr 284/1 z 30 października 2009 r.); art. 16, art. 18 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134 ze zm.), po wstępnej analizie dokumentacji z wniosku T. H. z 28 sierpnia 2018 r., Wojewoda uznał, że w okresie od od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r., mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustawodawstwo hiszpańskie ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa, zatem wniosek zostanie przekazany do instytucji właściwej państwa członkowskiego, której ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa; informacji Wojewody [...] z [...] stycznia 2021 r. nr [...] o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko M.H. na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r.; S. H. na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r. - na każdego z nich w kworach po 500 zł miesięcznie (k. 201-202v akt sądowych).

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy są zarzuty z pierwszej (art. 174 pkt 1 ppsa) podstawy kasacyjnej, przeto należało je rozpoznać w pierwszej kolejności.

Trafne okazały się zarzuty naruszenia - przez błędną wykładnię - wskazanych jako wzorce kontroli w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej: art. 11 w zw. z art. 67 w zw. z art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.4.2004, s. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, z późn. zm., dalej rozporządzenie 883/2004) w zw. z art. 59 i art. 60 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009, s. 1, z późn. zm., dalej rozporządzenie 987/2009) przez błędną ich wykładnię a także art. 1 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134, zm. poz. 1554 i 2354, z 2019 r. poz. 903 i 60; punkt II.3 i II.4 petitum skargi kasacyjnej) .

Uwadze Sądu I instancji uszło, że art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134, zm. poz. 1554 i 2354, z 2019 r. poz. 903 i 60) nakazuje brać pod uwagę przepisy unijne, które to przepisy Wojewoda wydając postanowienie z [...] lipca 2018 r., a następnie Prezydent Miasta K. wydając decyzję z [...] lipca 2018 r., a także Kolegium wydając decyzję z [...] marca 2019 r. błędnie pominęły. Tymczasem ustęp 3 art. 1 ppwd stanowi: "Prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej". W zakresie normatywnym, istotnym dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, ustęp 2 art. 1 ppwd stanowi: "Prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje: 1) obywatelom polskim;...".

"Osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim." (art. 67 zd. 1 rozporządzenia 883/2004).

Dorobek orzecznictwa TSUE, w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, przedstawiony został w punkcie 7 uzasadnienia projektu ustawy (druk sejmowy IX. 1530). W aktualnym stanie prawnym, wynikającym z zastosowania ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz przepisów rozporządzenia UE nr 883/2004 i rozporządzenia UE nr 987/2009, świadczenie wychowawcze jest traktowane jako świadczenie rodzinne w rozumieniu prawa Unii Europejskiej [art. 67 znajduje się w rozdziale 8 Świadczenia rodzinne rozporządzenia 883/2004 - uwaga NSA] i objęte zakresem przedmiotowym koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w celu ochrony praw osób migrujących w obrębie Unii Europejskiej. Wynika stąd konieczność stosowania regulacji unijnych, które przewidują określony sposób ustalania prawa, wysokości i wypłaty takich świadczeń, w ramach procedur międzynarodowych postępowań realizowanych przez polskie instytucje właściwe we współpracy z instytucjami zagranicznymi z obszaru świadczeń rodzinnych. Przy wprowadzaniu ustawy uwzględniono ówczesny dorobek prawny w zakresie instytucji prawa Unii Europejskiej i kwalifikację prawną świadczenia wychowawczego na gruncie unijnych przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Doświadczenia ze stosowania tych regulacji oraz dorobek orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) stanowi podstawę do aktualnego [na dzień sporządzenia uzasadnienia projektu ustawy - druk sejmowy IX. 1530] przeglądu konstrukcji prawnej świadczenia wychowawczego w kontekście prawa unijnego. W wyniku tej analizy jest proponowane wprowadzenie do ustawy regulacji przewidującej wypłacanie świadczenia wychowawczego w sytuacji, w której w wyniku zastosowania przepisu art. 68 rozporządzenia nr 883/2004 polskie ustawodawstwo nie jest ustawodawstwem pierwszej kompetencji, w wysokości świadczenia w gwarantowanej kwocie świadczenia wynikającej z polskiej ustawy. W ten sposób polski system świadczeń rodzinnych zagwarantuje świadczenia dla wszystkich rodzin, w tym również pracowników migrujących, na jednakowym poziomie, powyżej minimalnego standardu wynikającego ze stosowania rozporządzeń z zakresu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Będzie to sprzyjać poprawie sytuacji materialnej rodzin. Przyjęcie tej konstrukcji prawnej w istotny sposób przyspieszy również przyznawanie świadczeń dla rodzin osób migrujących, z uwagi na uniknięcie długotrwałych i pracochłonnych postępowań wyjaśniających prowadzonych w dotychczasowym stanie prawnym we współpracy z zagranicznymi instytucjami przez polskie instytucje właściwe, których celem było ustalenie prawa i wysokości świadczeń wychowawczych, w przypadku pracy lub zamieszkiwania za granicą w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Konfederacji Szwajcarskiej.

Rozporządzenie nr 883/2004 i wykonawcze rozporządzenie nr 987/2009, jest wtórnym prawem unijnym, którego celem jest stworzenie prawnych ram gwarantujących, że osoby korzystające z traktatowej swobody przemieszczania się w ramach Unii Europejskiej, w zakresie przysługujących im praw i obowiązków, będą traktowane w świetle przepisów prawa krajowego (wewnętrznego) tak samo jak osoby, które z tej swobody nie korzystają.

W związku z tym, zgodnie z ustaloną linią orzeczniczą TSUE, osoby takie nie mogą stracić uprawnień do świadczeń z zabezpieczenia społecznego ani otrzymywać świadczeń w niższej wysokości tylko dlatego, że korzystają z prawa do swobodnego przepływu. Tym samym zadaniem/celem regulacji zawartych w przepisach prawa wtórnego jest zagwarantowanie, że osoby korzystające ze swobody przemieszczania się nie będą traktowane gorzej niż osoby niekorzystające z tej swobody.

Z powyższego można wysnuć wniosek, że przepisy rozporządzenia UE nr 883/2004 wprowadzające koordynację (a nie, jak to w wielu orzeczeniach podkreślał TSUE - harmonizację) autonomicznych ustawodawstw poszczególnych państw członkowskich zawierają normy kolizyjne, które gwarantują minimalny zakres uprawnień przysługujących osobom przemieszczającym się w ramach Unii Europejskiej.

Zgodnie z art. 68 ust. 2 rozporządzenia UE nr 883/2004, w przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne są udzielane zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo na podstawie przepisów ust. 1. Uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw są zawieszane do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo i, w odpowiednim przypadku, jest określany dodatek dyferencyjny dla sumy, która przekracza tę kwotę. Jednakże taki dodatek dyferencyjny nie musi być przewidziany dla dzieci zamieszkujących w innym państwie członkowskim, kiedy uprawnienie do przedmiotowego świadczenia wynika wyłącznie z miejsca zamieszkania.

W ten sposób prawodawca unijny zagwarantował, że w sytuacji, w której osoba korzysta ze swobody przemieszczania się i w ramach tej swobody np. podejmuje działalność zawodową w innym państwie członkowskim niż państwo zamieszkania jej i jej dzieci, uzyskane przez nią na te dzieci świadczenie rodzinne będzie wynosić nie mniej niż w sytuacji, gdyby tę działalność wykonywała w państwie zamieszkania, czyli tak, jakby znajdowała się w sytuacji, w której nie korzystałaby ze swobody przemieszczania się. Z drugiej strony art. 68 ust. 2 nakłada na państwo, zgodnie z ustawodawstwem którego są wypłacane świadczenia rodzinne, obowiązek wypłaty dodatku dyferencyjnego, mimo że nie jest to przecież państwo, którego ustawodawstwo zostało wyznaczone jako mające pierwszeństwo zgodnie z art. 68 ust. 1 rozporządzenia. Celem tego przepisu jest ustanowienie minimalnej ochrony w postaci gwarancji, że osoba przemieszczająca się w ramach Unii Europejskiej nie będzie w zakresie uprawnień do świadczeń rodzinnych traktowana gorzej niż osoba, która nie korzysta z możliwości przemieszczania się w ten sposób, że w wyniku korzystania z tej swobody uzyskałaby świadczenie rodzinne w niższej kwocie niż osoba nieprzemieszczająca się w ramach Unii Europejskiej.

Odpowiedź, czy przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w tym powołane wyżej postanowienia art. 67 i art. 68 rozporządzenia nr 883/2004, stoją na przeszkodzie, by państwo, którego ustawodawstwo nie ma pierwszeństwa w wypłacie świadczenia rodzinnego, a świadczenie to było wypłacane zgodnie z ustawodawstwem innego państwa, mogło mimo to wypłacać to świadczenie w pełnej wysokości, czyli nie ograniczając się jedynie do wypłaty dodatku dyferencyjnego, została zawarta w orzeczeniach TSUE.

Z ustalonej linii orzeczniczej TSUE wynika, że wykładnia przepisów prawa wtórnego z zakresu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, z której wynikałoby, że przepisy o koordynacji zakazują państwu członkowskiemu przyznania osobie objętej przepisami o koordynacji ochrony przewidzianej w przepisach prawa krajowego szerszej niż ta, która została zagwarantowana na podstawie przepisów o koordynacji, byłaby sprzeczna z postanowieniami Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Stanowisko TSUE jest rozwijane w kierunku zapewnienia osobom migrującym największej korzyści w zakresie uprawnień do świadczeń spośród oferowanych przez system rozporządzenia unijnego i przez ustawodawstwo krajowe. W orzeczeniu C-69/79 ws. Jordens-Vosters TSUE orzekł m.in., że "dokonanie takiej wykładni rozporządzenia nr 1408/71, zgodnie z którą stoi ono na przeszkodzie wydaniu przepisów krajowych przyznających pracownikowi dalej idącą ochronę niż ta, która wynika ze stosowania rozporządzenia, oznaczałoby wyjście poza zakres tego celu, a także przekroczenie granic celu i zakresu art. 42 WE". Trybunał stwierdził w tym przypadku, że dokonanie wykładni art. 19 rozporządzenia w taki sposób, że zabraniałby on właściwej jednostce przyznania pracownikowi bardziej korzystnych świadczeń ubezpieczeniowych niż te, które jest ona zobowiązana mu zapewnić na mocy prawodawstwa wspólnotowego, jeśli przepisy krajowe, które wspomniana jednostka stosuje, zezwalają jej na przyznanie w szczególnych okolicznościach takiego uzupełnienia ochrony ubezpieczeniowej na rzecz wspomnianych ubezpieczonych, zaprzeczałoby literze i duchowi tego artykułu. Podobny wniosek można wysnuć na podstawie analizy tez zawartych w orzeczeniu C-352/06 ws. Bosmann.

W wyroku z 16 września 2009 r. w sprawie von Chamier-Glisczinski sygn. C-208/07 Trybunał stwierdził, że interpretowanie rozporządzenia nr 1408/71 w taki sposób, że zakazuje ono państwom członkowskim przyznania pracownikom i członkom ich rodziny dalej idącej ochrony socjalnej niż ta, która wynika ze stosowania omawianego rozporządzenia, prowadziłoby zarówno do wykroczenia poza cele rozporządzenia, jak i cele i zakres art. 48 TFUE. Wyrok Chamier-Glisczinski wyciąg: "W istocie dokonanie wykładni rozporządzenia nr 1408/71 w taki sposób, że zakazuje ono państwom członkowskim przyznania pracownikom i członkom ich rodziny dalej idącej ochrony socjalnej niż ta, która wynika ze stosowania omawianego rozporządzenia, prowadziłoby zarówno do wykroczenia poza cele rozporządzenia, jak i cele i zakres art. 42 WE (podobne wyroki: z dnia 10 stycznia 1980 r. w sprawie 69/79 Jordens–Vosters, Rec. s. 75, pkt 11, z dnia 5 lipca 1988 r. w sprawie 21/87 Borowitz, Rec. s. 3715, pkt 24, a także z dnia 20 maja 2008 r. w sprawie C–352/06 Bosmann, Zb.Orz. s. I–3827, pkt 27-29, 33).".

W wyroku C-611/10 Hudziński i Wawrzyniak TSUE orzekł, że celem rozporządzenia 1408/71 jest przyczynienie się do polepszenia poziomu życia i warunków zatrudnienia pracowników migrujących. Przypomniał, że interpretowanie rozporządzenia nr 1408/71 w taki sposób, że zakazuje ono państwom członkowskim przyznania pracownikom i członkom ich rodziny dalej idącej ochrony socjalnej niż ta, która wynika ze stosowania omawianego rozporządzenia, prowadziłoby zarówno do wykroczenia poza cele rozporządzenia, jak i cele i zakres art. 48 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Trybunał wyjaśnił, że "regulacje Unii w obszarze koordynacji krajowych systemów prawnych w zakresie zabezpieczenia społecznego, biorąc pod uwagę w szczególności cele przyświecające tym regulacjom, nie mogą bowiem, poza wyraźnym wyjątkiem zgodnym z tymi celami, być stosowane w taki sposób, by pracownik migrujący lub osoby z jego tytułu uprawnione, były pozbawione prawa do świadczeń przyznawanych wyłącznie na podstawie przepisów prawa państwa członkowskiego. Mając na uwadze powyższe rozważania, należy stwierdzić, że nie można wykluczyć przyjęcia wykładni art. 14 pkt 1 lit. a) i art. 14a pkt 1 lit. a) rozporządzenia nr 1408/71, zgodnie z którą państwo członkowskie może przyznać świadczenia rodzinne w takiej sytuacji jak rozpatrywana przez sąd krajowy, w której pracownik migrujący ani nie utracił uprawnień do świadczeń z zabezpieczenia społecznego, ani nie otrzymywał świadczeń w niższej wysokości w związku z tym, że skorzystał z przysługującego mu prawa do swobodnego przepływu, ponieważ zachował prawo do świadczeń rodzinnych o tym samym charakterze we właściwym państwie członkowskim, dlatego że taka wykładnia może przyczynić się do polepszenia poziomu życia i warunków zatrudnienia pracowników migrujących poprzez przyznanie im dalej idącej ochrony socjalnej niż ta, która wynika ze stosowania wspomnianego rozporządzenia, i w ten sposób przyczynia się do realizacji celu tych przepisów polegającego na ułatwieniu swobodnego przepływu pracowników.".

Mając na względzie powyższe orzecznictwo TSUE stanowiące istotny dorobek prawny Unii Europejskiej, można w pełni potwierdzić, że ustawodawstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej, które nie ma pierwszeństwa w zakresie przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych, a które przewiduje wypłatę tego świadczenia w pełnej (gwarantowanej) wysokości, w sytuacji, w której przepisy rozporządzenia nr 883/2004 nakładają obowiązek wypłaty jedynie dodatku dyferencyjnego, nie stoją w sprzeczności z postanowieniami art. 68 ust. 2 tego rozporządzenia czy art. 10 rozporządzenia nr 987/2009, a co więcej są one zgodne z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i celem rozporządzenia, w pełni realizując aksjologię prawa Unii Europejskiej.

To oznacza, że nie ma przeszkód w zapewnieniu przez Rzeczpospolitą Polską dalej idącej ochrony socjalnej niż wynikająca z rozporządzenia nr 883/2004 (istotne argumenty podniesione w druku sejmowym IX.1530).

Mimo zatem, że argumenty podniesione w druku sejmowym IX.1530 dotyczą zmiany przepisów polskich po okresie, którego dotyczy zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca, to przywołane orzeczenia TSUE, zapadłe jeszcze pod rządem rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. (Dz. Urz. WE Nr L 149 z dnia 21 marca 1971 r. ze zm., dalej rozporządzenie nr 1408/71), wskazują na standardy prawa europejskiego, których celem jest ustanowienie minimalnej ochrony w postaci gwarancji, że osoba przemieszczająca się w ramach Unii Europejskiej nie będzie w zakresie uprawnień do świadczeń rodzinnych traktowana gorzej niż osoba, która nie korzysta z możliwości przemieszczania się w ten sposób, że w wyniku korzystania z tej swobody uzyskałaby świadczenie rodzinne w niższej kwocie niż osoba nieprzemieszczająca się w ramach Unii Europejskiej.

Przyjmuje się, że osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego państwa członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym państwie członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali w pierwszym państwie członkowskim (a zatem miejsca zatrudnienia). Reguła ta została wcześniej potwierdzona na gruncie art. 73 rozporządzenia nr 1408/71 w sprawie Imbernon (C-321/93), w której Trybunał stwierdził, że jeżeli ustawodawstwa krajowe uzależniają przyznanie i ustalenie wysokości świadczeń na dzieci lub współmałżonka pracownika od ich zamieszkania w kraju jego zatrudnienia, to warunek ten można uznać za spełniony, jeśli dziecko lub małżonek zamieszkuje na terytorium innego państwa członkowskiego (G. Uścińska, Koordynacja..., s. 46). Również w orzecznictwie polskich sądów administracyjnych potwierdza się szerokie rozumienie uprawnienia dla członków rodziny (wyrok NSA z 7.6.2011 r. I OSK 295/11), jak również zasadę miejsca zamieszkania określającą ustawodawstwo właściwe (wyrok WSA w Rzeszowie z 10.2.2010 r. II SA/Rz 874/09, aprobowane przez K. Ślebzaka, Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Komentarz, Wolters Kluwer 2012, uw. 1 do art. 67 rozporządzenia 883/2004).

Skoro prawidłowa wykładnia art. 11 w zw. z art. 67 w zw. z art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia 883/2004 w zw. z art. 59 i art. 60 ust. 1 i 2 rozporządzenia 987/2009 prowadzi do wniosku, że osoba przemieszczająca się w ramach Unii Europejskiej nie będzie w zakresie uprawnień do świadczeń rodzinnych traktowana gorzej niż osoba, która nie korzysta z możliwości przemieszczania się w ten sposób, że w wyniku korzystania z tej swobody uzyskałaby świadczenie rodzinne w niższej kwocie niż osoba nieprzemieszczająca się w ramach Unii Europejskiej, to bez znaczenia dla uprawnień skarżącego jest to, czy członkowie rodziny pracownika przebywają wespół z tym pracownikiem (co w sposób oczywisty służy pogłębianiu więzi rodzinnych) - w okresie, gdy pracownik korzysta z możliwości przemieszczania w ramach Unii Europejskiej - w Hiszpanii, zachowuje on prawo do świadczenia wychowawczego jako obywatel polski, tak jakby nie skorzystał z możliwości przemieszczania się (art. 1 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ppwd). Sąd I instancji nieprawidłowo dokonał wykładni art. 25 kc. Przez fakt, że pracownik przez kilka lat pracuje na terenie Hiszpanii i zamierza wrócić do kraju swego pochodzenia (animus), nie traci przymiotu zamieszkania w K. Wprost do takiego wniosku prowadzi postanowienie SA z 15.7.1978 r. IV CR 242/78, OSNC 1979/6/120), zapadłe w czasach, gdy wyjazd obywatela Polski do kraju Unii Europejskiej był rzadkością, a Polska nie była członkiem Unii Europejskiej. Sformułowanie "położone w Polsce miasto M." (s. 3 wers 9 skargi kasacyjnej) stanowi zapewne oczywistą omyłkę pisarską.

Zarzuty naruszenia art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 8, art. 77 § 1, art. 80 kpa oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 6, 7, 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 [kpa] w zw. z art. 28 ppwd okazały się zasadne. Sąd I instancji nietrafnie zaaprobował rezultaty nieprawidłowo - z naruszeniem art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 86 kpa – przeprowadzonego postępowania dowodowego, nie zobowiązując skarżącego do przedłożenia konkretnych dowód, a także nie przesłuchując strony, dla ustalenia istoty i celu pobytu skarżącego i członków jego rodziny w Hiszpanii. Brak przeprowadzenia tych dowodów doprowadził do oceny dowodów z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Naruszało zasadę pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 § 1 kpa) takie działanie organów, które w tożsamej sytuacji faktycznej prowadziło do oceny, że w okresach: od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. i od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r. miały wobec skarżącego zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, co skutkowało przyznaniem ostatecznymi decyzjami świadczenia wychowawczego na małoletniego syna S. H., a jedynie w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie miły zastosowania, co z naruszeniem wskazanych - tych samych -przepisów materialnoprawnych, skutkowało odmową przyznania świadczenia wychowawczego na ów okres.

Naczelny Sąd Administracyjny, uznając że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę (art. 188 ppsa).

Skoro zaskarżona decyzja narusza art. 11 w zw. z art. 67 w zw. z art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia 883/2004 w zw. z art. 59 i art. 60 ust. 1 i 2 rozporządzenia 987/2009 w zw. z art. 1 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ppwd oraz art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 kpa, czego Sąd I instancji nie dostrzegł, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 193 i art. 135 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, decyzję ją poprzedzającą i postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w całości. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 oraz art. 200 i art. 205 § 2 ppsa.

Rozpoznając sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w wyroku I OSK 1283/21 (art. 153 ppsa), uwzględniając znowelizowane przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.