Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 795/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1630
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Owsińska- Gwiazda (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Sikora, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi M.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 27 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia 8 sierpnia 2023 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 27 września 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy S. Nr [...] z dnia 08.08.2023r., o odmowie M. A. (dalej: Skarżący) przyznania dodatku węglowego.

W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

W dniu 3.10.2022r. wpłynął do GOPS wniosek Skarżącego o wypłatę dodatku węglowego. Po podaniu obowiązujących przepisów i toku postępowania w wyniku oględzin u Skarżącego i jego oświadczenia ustalono, że używa on węgla oraz drzewa jako opału zasilającego kocioł na paliwo stałe. Organ I instancji odmawiając przyznania wnioskowanego dodatku w/w decyzją z 8.08.2023 r. wskazał, że powodem odmowy przyznania dodatku jest zgłoszenie do centralnej ewidencji emisyjności budynków przed 11.08.2022 r. kotła na paliwo stałe zasilanego drewnem kawałkowym wpisanym w dniu 17.06.2022 r., a w dniu 31.08.2022 r. dokonano korekty zgłoszenia wskazując węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe.

W odwołaniu Skarżący zarzucił naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez brak ustalenia, co jest podstawowym paliwem zasilającym kocioł na paliwo stałe i poprzestanie wyłącznie na ustaleniu, że używane są zarówno węgiel i drewno, podczas gdy w protokole oględzin w dniu 4.05.2023 r. zapisano jego oświadczenie, że podstawowym paliwem jest węgiel, a brak dowodów na nieprawdziwość oświadczenia; naruszenie art. 107§ 3 kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób chaotyczny, wewnętrznie sprzeczny, co nie pozwala ustalić rzeczywistego powodu odmowy; naruszenie art. 2 ust. 15 g ustawy o dodatku węglowym poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie świadczenia, podczas gdy powinien on zostać zastosowany w sprawie w związku z korektą deklaracji, której zgodność ze stanem faktycznym została potwierdzona w czasie wywiadu środowiskowego, a więc zostały spełnione przesłanki do przyznania dodatku węglowego. Wniósł o uchylenie decyzji i przyznanie dodatku węglowego podnosząc, że głównym paliwem jest węgiel, stosowane są oba paliwa w różnych stopniach, ale drewno nie jest paliwem podstawowym (głównym).

SKO utrzymując w mocy decyzję organu I instancji w/w decyzją wskazało, że zasady przyznawania dodatku węglowego określone zostały w ustawie z 05.08.2022r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023r., poz. 1630) - zwanej dalej "ustawą". Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. W myśl art. 2 ust. 3 ustawy, przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.

Podniosło, że zgodnie z art. 2 ust. 15a ustawy katalog danych i informacji jakie należy badać nie ma charakteru zamkniętego wobec użycia sformułowania "w szczególności". Możliwe jest zatem sięganie przez organ do innych posiadanych w swoich zasobach informacji mających na celu ustalenie spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania dodatku węglowego.

SKO podniosło, że Skarżący w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i spalania paliw złożonej w dniu 17.06.2022 r. jako rodzaj stosowanych w kotłach paliw stałych podał drewno kawałkowe. W kolejnej deklaracji złożonej w dniu 31.08.2022 r. jako rodzaj stosowanych w kotłach paliw stałych wskazał węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe. Kolegium w decyzji kasatoryjnej z 12.04.2023 r. wskazało, że przekazany przy sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający do rozstrzygnięcia sprawy z uwagi m.in. na brak dowodów potwierdzających poprawność danych zawartych we wniosku Skarżącego w zakresie określonym art. 2 ust. 15a ustawy. Następnie wskazało, że w dniu 6.02.2023 r. dwóch pracowników socjalnych GOPS w S. w miejscu zamieszkania M. A. sporządziło notatkę, która została przez niego podpisana i wynika z niej, że piec jest opalany drzewem i węglem. Kolegium podniosło, że ta notatka niewiele wyjaśnia. Kolegium zasugerowało, aby w ponownym postępowaniu organ jednoznacznie ustalił, czy podstawowym paliwem jest węgiel, czy drewno. W dniu 4.05.2023 r. pracownicy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. sporządzili notatkę służbową w miejscu zamieszkania Skarżącego. Zapisali w niej, że w pomieszczeniu, w którym umieszczony jest kocioł na paliwo stałe znajduje się zarówno węgiel jak i drewno. M. A. oświadczył, że podstawowym rodzajem paliwa jest węgiel. W ocenie Kolegium z tak przeprowadzonych oględzin oraz sporządzonej notatki niewiele wynikało, ponieważ organ I instancji nadal nie ustalił, co jest podstawowym rodzajem paliwa służącym do ogrzania domu. W dniu 24.07.2023 r. dwóch pracowników GOPS w S. udało się do miejsca zamieszkania Skarżącego, gdzie sporządzono protokół podpisany również przez wnioskodawcę. W protokole zapisano, że w kotłowni jest drewno kawałkowe oraz węgiel kamienny (kostka). Skarżący 24.07.2023 r., świadomy odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia podał, że dom w którym zamieszkuje, ogrzewany jest kotłem na paliwo stałe. Podstawowym rodzajem paliwa, które stosuje, jest węgiel oraz drzewo. SKO wskazało, że Skarżący w kolejnej deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i spalania paliw złożonej w dniu 31.08.2022 r. jako rodzaj stosowanych w kotłach paliw stałych, podał węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe. Również w oświadczeniu złożonym w dniu 24.07.2023 r. wskazał, że podstawowym rodzajem paliwa, które stosuje, jest węgiel oraz drewno.

Kolegium podniosło, że z art. 2 ust. 1 ustawy wynika, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest m.in. kocioł na paliwo stałe zasilany paliwami stałymi. W myśl art. 2 ust. 3 ustawy przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Zdaniem Kolegium, przekazany przy sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z ustaleniami organu I instancji poczynionymi w wyniku przeprowadzonego 24.07.2023 r. wywiadu środowiskowego oraz złożonego pod odpowiedzialnością karną przez Skarżącego w tym samym dniu oświadczenia, nie budzi wątpliwości, że zarówno węgiel jak i drewno kawałkowe stosowane są w kotle stałym jako rodzaj paliwa. Zatem węgiel nie jest podstawowym źródłem paliwa zasilającym kocioł na paliwo stałe, co uzasadnia odmowę przyznania dodatku węglowego. Kolegium nie podzieliło zarzutów odwołania, bowiem nie dopatrzyło się naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mającym wpływ na

rozstrzygnięcie. Podkreśliło, że pracownicy organu I instancji kilkukrotnie dokonywali oględzin w miejscu zamieszkania Skarżącego. Stwierdziło, że trudno również przyjąć, że Skarżący podpisując protokół z oględzin nie zapoznawał się z jego treścią, skoro sam złożył oświadczenie (pod odpowiedzialnością karną).

W skardze Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie art. 7, art. 8. art. 11, art. 15. art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 pkt 1 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego i dowolne oraz sprzeczne z materiałem dowodowym przyjęcie, że węgiel nie jest podstawowym paliwem zasilającym kocioł na paliwo stałe, pomimo tego, że w protokole z oględzin 4 maja 2023 r. zapisano moje oświadczenie, że podstawowym paliwem jest węgiel, jak również w każdym z wniesionych odwołań podnosiłem, że węgiel jest podstawowym paliwem zasilającym kocioł, a Organ II instancji pominął te okoliczności i poprzestał wyłącznie na oświadczeniu podpisanym w dniu 24 lipca 2023 r., nie próbując nawet wyjaśnić sprzeczności pomiędzy sprzecznymi oświadczeniami, mimo, że Skarżący w ostatnim odwołaniu wskazywałem na okoliczności podpisania oświadczenia z dnia 24 lipca 2023 r. Powyższe naruszenia doprowadziły do naruszenia prawa materialnego opisanego w punkcie 2 poniżej.

2. art. 2 ust. 15g. ustawy o dodatku węglowym z dnia 5 sierpnia 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 1692), tj. z 13 stycznia 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 141) poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie świadczenia, podczas, gdy przepis ten powinien zostać zastosowany w mojej sytuacji w związku z korektą deklaracji, której zgodność ze stanem faktycznym została potwierdzona w czasie wywiadu środowiskowego, a więc zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia w formie dodatku węglowego.

Wniósł o uchylenie obu decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazał m.in., że dokonana w dniu 31 sierpnia 2022 r. korekta zgłoszenia do CEEB wynikała z pierwotnie dokonanej omyłki przy zgłoszeniu, a podczas wywiadu środowiskowego, w tym na podstawie mojego oświadczenia stwierdzono, że źródło wskazane w korekcie jest faktycznie zainstalowane i użytkowane. Tak sytuacja została wprost omówiona w Poradniku Ministerstwa Klimatu i Środowiska dostępnego pod adresem: https://www.gov.pl/web/klimat/poradnik-dla-samorzadow-dotyczacy-wyplaty-dodatku-węglowego gdzie napisano: "Jeśli w ramach przeprowadzonej przez gminę weryfikacji stwierdzone zostanie, że zgłoszona do CEEB zmiana deklaracji po 11 sierpnia 2022 r. odpowiada stanowi faktycznemu - świadczenie może być przyznane". Zdaniem Skarżącego dodatek węglowy jest świadczeniem o charakterze socjalnym mającym zaspokoić podstawowe potrzeby bytowe w okresie jesienno-zimowym, a intencją ustawodawcy było zapewnienie realnego wsparcia dla gospodarstw domowych, aby zakresem ustawy o dodatku węglowym objąć jak najszerszy zbiór sytuacji, w których, w wyniku wywiadu środowiskowego okaże się, że zmiana/korekta deklaracji po 11 sierpnia była konieczna i uzasadniona z uwagi na pierwotną omyłkę, a wnioskodawca faktycznie korzysta ze źródła ogrzewania zasilanego paliwem stałym. Wskazują też na to kolejne nowelizacje.

Zarzucił, że Organ II instancji nie dostrzegł oczywistej sprzeczności pomiędzy oświadczeniem z 4 maja 2023 r., gdzie wskazywał, że podstawowym paliwem jest węgiel, a oświadczeniem z 24 lipca 2023 r.. gdzie miał wskazać, że podstawowym paliwem jest węgiel oraz drewno. Rozbieżności tej żaden z organów nie dostrzegł ani nie wyjaśnił, i to pomimo że wyraźny zarzut w tym przedmiocie Skarżący zgłosił już w odwołaniu od decyzji Wójta. Świadczy to, zdaniem Strony, o niepełnym wyjaśnieniu stanu faktycznego oraz braku wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego - wbrew dyspozycji przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza w kontekście zasady budowania zaufania strony postępowania do organu administracji publicznej (art. 8 k.p.a.). Wskazał, że wbrew temu co przyjął Organ II instancji, nie ustalono podstawowego paliwa, a jedynie ustalono jakie paliwa są używane. Podkreślił, że w protokole z poprzednich oględzin 4 maja 2023 r. zapisano oświadczenie, że podstawowym paliwem jest węgiel, co jest w pełni zgodne z prawdą. Natomiast w czasie ostatnich oględzin 24 lipca 2023 r. ponownie stwierdzono u Skarżącego zarówno węgiel oraz drewno, co wynika z tego, że przy podstawowym paliwie, jakim jest węgiel Skarżący musi dodatkowo używać drewna do rozpałki, przy czym paliwem głównym jest węgiel, a drewno jest używane pomocniczo. Skarżący podpisując ostatni protokół nie zapoznawał się z jego treścią, ale jeżeli w protokole znalazło się rzekomo moje oświadczenie - a tak wynika z uzasadnienia skarżonej decyzji - , że "stosowane jako główne rodzaje paliwa są węgiel i drewno" to nie jest to prawdą. Tak jak pisał wyżej, podstawowym, czyli głównym paliwem jest węgiel, przy czym rzeczywiście oba paliwa są stosowane w rożnych stopniach, ale drewno nie jest paliwem podstawowym (głównym). W zimie drewno ma zastosowanie znikome. Dodatek węglowy miał zaspokoić podstawowe potrzeby bytowe w okresie jesienno-zimowym, a więc kiedy bezspornie podstawowym paliwem używanym przeze mnie jest węgiel, a drewno jest używane głownie do podpałki oraz w sytuacji, gdy warunki ekonomiczne nie pozwalają na zakup węgla. Natomiast w lecie rzeczywiście spalam w piecu drewno, ale nie służy ono do ogrzewania domu, ale jedynie do podgrzania wody, ponieważ nie stać Skarżącego na podgrzewanie wody w inny sposób (np. energią słoneczną). Być może wykorzystywanie drewna w większym stopniu w okresie letnim, a więc w czasie oględzin 24 lipca 2023. przyczyniło się do tego, że osoba sporządzająca protokół w ten sposób sformułowała oświadczenie do mojego podpisu. Podsumowując, wskazał, że materiał dowodowy potwierdza, że posiadał piec na węgiel, że wykorzystuję węgiel oraz, że podstawowym paliwem jest węgiel. Sprzeczność oświadczenia z 24 lipca 2023 r. winna zostać wyjaśniona przez Organy po uchyleniu zaskarżonej decyzji, a Organ I instancji mógłby odebrać oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej od dorosłych domowników odnośnie tego co jest podstawowym paliwem wykorzystywanym w piecu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 27.09.2023r. utrzymująca w mocy decyzję Organu I instancji o odmowie przyznania Skarżącemu dodatku węglowego. Powody odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia na każdym z dwóch etapów toczącego się postępowania były odmienne. Wójt Gminy S. odmówił dodatku wskazując, że dokonana przez Skarżącego 23 sierpnia 2022 r. korekta deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i spalania paliw poprzez zadeklarowanie, że źródłem ciepła w gospodarstwie Skarżącego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe zasilane paliwami stałymi i dopisanie węgla i paliw węglopochodnych oraz drewna kawałkowego została złożona po 11 sierpnia 2022 r., co zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w., uniemożliwiało przyznanie wnioskowanego dodatku. Kolegium utrzymując w mocy powyższą decyzję wskazało z kolei jako podstawę prawną art. 2 ust. 1 tej ustawy orzekając, że nie budzi wątpliwości, iż zarówno węgiel jak i drewno kawałkowe stosowane są w kotle stałym jako rodzaj paliwa, zatem węgiel nie jest podstawowym źródłem paliwa zasilającym kocioł na paliwo stałe, co uzasadnia odmowe przyznania dodatku węglowego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy o dodatku węglowym. Jak stanowi art. 2 ust. 1 tej ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 roku o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez paliwa stałe rozumie się natomiast węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.). Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji złożonego wniosku, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 2 ust. 15 u.d.w.).

Zgodnie z art. 2 ust.15b u.d.w. (dodanym łącznie z ust. 15a-15e do ustawy na mocy art. 50 pkt 1 lit. g ustawy z 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw Dz.U. 2022 r. poz. 1967) jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c u.d.w.), a w toku wywiadu ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d u.d.w.).

W treści ust. 15f określono, że w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się.

Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 15g u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.

Z całokształtu powołanych regulacji wynika jasno, że zmierzają one – przy odformalizowaniu procedury – do objęcia pomocą finansową w postaci dodatku węglowego jak największej liczby gospodarstw domowych, uprawniając, a jednocześnie obligując, organy gminy do wnikliwego, wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej, w tym w zakresie źródeł ciepła rodzaju stosowanych paliw w gospodarstwach domowych i to nie tylko tych, co do których wpłynął wniosek o wypłatę dodatku węglowego, ale także tych, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy. Jak wskazuje się w uzasadnieniu projektu ustawy (druk IX.2471), projektowana regulacja ma na celu zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału. Proponowane wsparcie finansowe w postaci dodatku węglowego wspomoże budżety domowe oraz zwiększy poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego. Tym samym przyczyni się do ograniczenia negatywnych skutków sytuacji międzynarodowej na te z gospodarstw domowych, dla których główne źródło ciepła zasilane jest paliwami stałymi. Proponowane rozwiązania związane z wypłatą dodatku węglowego uzupełniono o inne regulacje, o tożsamym celu, czyli zwiększeniu bezpieczeństwa energetycznego państwa.

W tym kontekście nie budzi wątpliwości, że sporny dodatek tym bardziej może zostać przyznany osobie, która zgłosiła takie źródło ogrzewania do wskazanej ewidencji w wyniku korekty wcześniej złożonej deklaracji, nawet jeżeli uczyniła to już po 11 sierpnia 2022 r. Jak wynika zaś z akt administracyjnych Skarżący wniosek o przyznanie dodatku węglowego złożył 3.10.2022 r. wskazując, że głównym źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika natomiast, że zasadniczym powodem odmowy przyznania dodatku węglowego był fakt, że w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożonej do CEEB 17.06.2022 r. jako zainstalowane źródło wskazano: kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy z ręcznym podawaniem paliwa/ nasypowy; jako rodzaj stosowanego paliwa wskazano: drewno kawałkowe, w sytuacji, gdy następnie w korekcie deklaracji złożonej 31 sierpnia 2022r. w zakresie dotyczącym rodzaju stosowanego paliwa dopisano węgiel i paliwa węglopochodne.

W tych okolicznościach organ I instancji doszedł do przekonania, że korekta deklaracji w zakresie rodzaju stosowanego paliwa dokonana przez Skarżącego po dniu 11 sierpnia 2022 r. była niedopuszczalna i skutkowała odmową przyznania wnioskowanego dodatku, skoro kocioł na paliwo stałe jest eksploatowany od 10 lat i nie był kotłem uruchomionym po raz pierwszy w ciągu 14 dni przed zgłoszeniem dokonanym w dniu 31.08.2022 r. Tymczasem w świetle przytoczonych wyżej przepisów, w szczególności art. 2 ust. 15g u.d.w., powyższy pogląd nie zasługuje na aprobatę. Nie można tracić z pola widzenia, że dodatek węglowy może zostać przyznany nawet osobie, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, jak i osobie w gospodarstwie domowym, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 (zob. art. 2 ust. 15 f i ust. 15g ustawy).

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie doszło zarówno do naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego.

Należy podkreślić, że oprócz ustawy o dodatku węglowym obowiązuje równolegle ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (ustawa z dnia 15 września 2022 r. t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1772).), która wyposaża właściwe organy gminy w wachlarz uprawnień procesowych, analogicznie jak w przypadku ustawy o dodatku węglowym, po to by umożliwić udzielenie pomocy w postaci dodatku dla gospodarstw domowych jak największej liczbie osób spełniających warunki ustawowe. Należy także podkreślić, że identyczny był termin składania wniosków – do 30 listopada 2022r.

Zgodnie z art. 24 ust. 25a ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła, w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do dodatku dla gospodarstw domowych. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 25 ust. 2 stosuje się.

Należy więc zauważyć, że jeżeli organ I instancji ustalił, że skarżący spełnia przesłanki wynikające z ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła, rolą organu było przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych skarżącemu w drodze decyzji administracyjnej z urzędu. W takiej sytuacji decyzja mogła więc zostać wydana bez konieczności składania wniosku przez skarżącego. Jeżeli natomiast organ ustalił, że skarżący spełniał przesłanki do przyznania dodatku węglowego to powinien był ów dodatek przyznać.

Organy na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego ustaliły, że zarówno węgiel jak i drewno kawałkowe stosowane są w kotle stałym jako rodzaj paliwa, zatem węgiel nie jest podstawowym źródłem paliwa zasilającym kocioł na paliwo stałe, co uzasadnia odmowę przyznania dodatku węglowego. Czyniąc powyższe ustalenia organy obu instancji nie wypowiedziały się dlaczego odmawiają wiary oświadczeniu Skarżącego z 4 maja 2023 r., w którym wskazuje on w sposób jednoznaczny, że podstawowym rodzajem paliwa jest węgiel. Takie samo stanowisko zawarł Skarżący w odwołaniu, gdzie wskazuje, że podstawowym rodzajem stosowanego paliwa jest węgiel, drewno stosuje do rozpałki. Drewno jest używane pomocniczo. Wskazał też, że faktycznie stosuje oba rodzaje paliwa: węgiel i drewno, ale w różnych stopniach, drewno nie jest paliwem podstawowym (głównym). Na rozprawie w dniu 11 stycznia 2024 r. Skarżący oświadczył, że głównym paliwem do ogrzewania 300 metrowego domu jest węgiel, nie da się ogrzać 300 metrowego mieszkania w zimie przy pomocy wyłącznie drewna. Nie da się też ogrzać węglem bez użycia drewna jako rozpałki. Oświadczył też, że węgla używa wyłącznie latem do grzania wody (protokół rozprawy k. 23 akt sądowych). Kolegium nie wypowiedziało si ę też co do zarzutów zawartych w odwołaniu.

W konsekwencji należało przyjąć, że dowody, na podstawie których odmówiono Skarżącemu prawa do dodatku węglowego pozostawały ze sobą w częściowej sprzeczności, której organy nie dostrzegły, względnie dostrzegając w żaden sposób nie wyjaśniły. Było to zaś o tyle doniosłe, że na etapie postępowania odwoławczego skarżący sygnalizował niejasności w zakresie stosowanych rodzajów paliwa, podkreślając wykorzystywanie do ogrzewania domu zarówno węgla jak i drewna, przy czym drewna tylko po podpałki bądź latem do grzania wody. O takim stanie rzeczy świadczy również treść odwołania i wyniki wszystkich oględzin, notatki z których nota bene bardzo lakoniczne, nie mniej potwierdzają obecność węgla i drewna w domu Skarżącego.

Bez usunięcia powołanych rozbieżności w oparciu o dostępne środki dowodowe, których katalog – w myśl art. 75 § 1 k.p.a. – ma charakter otwarty, nie jest możliwe wydanie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Aby bowiem do tego doprowadzić organy winny przede wszystkim zebrać, a następnie rozpatrzyć wyczerpująco zgromadzony materiał dowodowy w celu ustalenia, czy dana okoliczność została udowodniona. Skoro jednak tego nie zrobiły (z uwagi na rozbieżności w poszczególnych oświadczeniach) nie sposób uznać, że kwestionowana obecnie decyzja Kolegium oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały w stanie faktycznym niebudzącym żadnych wątpliwości. Prowadzi to zaś do wniosku, że rozstrzygnięcia organów naruszają przepisy postępowania (art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd podziela również stanowisko strony względem uchybienia przez organ odwoławczy art. 8 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Jego obowiązkiem było przecież odpowiednie przeanalizowanie żądań i twierdzeń strony, a następnie danie temu wyraz w sporządzonym uzasadnieniu. W sytuacji, gdy organ odwoławczy obowiązek ten zrealizował w stopniu nieadekwatnym do potrzeb istniejących w niniejszej sprawie, podjęte przez niego rozstrzygnięcie niewątpliwie naruszało zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów je prowadzących.

Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności zakwestionowaną decyzję Kolegium, jak i poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji, należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 u.p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Wskazania co do dalszych czynności wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku i sprowadzają się do ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie na podstawie prawidłowo zgromadzonego i wyczerpująco ocenionego materiału dowodowego. Następnie organ I instancji zobowiązany będzie wydać stosowną decyzję na podstawie właściwie zastosowanych przepisów prawa, z zachowaniem prawidłowego trybu procedowania, w treści której wyjaśni przesłanki jakimi kierował się orzekając oraz odniesieni się do sformułowanego przez stronę stanowiska wraz z wnioskami dowodowymi.