Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 235/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. S. i A. S. na decyzję Wojewody z dnia 2 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z 2 lutego 2017 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty z 25 listopada 2016 r. odmawiającej A. i A. S. uchylenia po wznowieniu postępowania ostatecznej decyzji Starosty z 10 listopada 2015 r. o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z instalacją gazu oraz zbiornikiem na wody opadowe w miejscowości P. (działka nr [..]).

Stan sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 29 kwietnia 2016 r. skarżący złożyli w Starostwie Powiatowym wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę z 10 listopada 2015 r. nr [..]. Decyzją tą Starosta zatwierdził projekt budowlany i udzielił spółce A. (dalej jako "Spółka") pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego (6 lokali mieszkalnych) wraz z instalacją gazu oraz zbiornikiem na wody opadowe w miejscowości P., na działce nr [..]. W ocenie skarżących, w niniejszej sprawie wyszły jednakże na jaw istotne nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jak bowiem wskazali, są oni właścicielami działki nr [..] i od 2015 r. prowadzili rozmowy z przedstawicielem Spółki w sprawie jej sprzedaży. Z uwagi na deklarowane przez Spółkę rychłe nabycie działki, w dniu 22 sierpnia 2015 r., na wyraźną jej prośbę, złożyli oświadczenie o udzieleniu jej zgody do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Na tej podstawie wydane zostało przez Starostę pozwolenie na budowę dla Spółki, którego skarżący nie kwestionowali z uwagi na prowadzone w tym czasie przez Spółkę działania w celu sfinalizowania umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości. Jednakże Spółka nie wykonała swojego zobowiązania do zwarcia tej umowy. Dlatego też skarżący uważają, że udzielone Spółce pozwolenie na budowę wydane zostało w oparciu o oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, które nie miało oparcia w żadnym tytule prawnym wskazanym w art. 3 pkt 11 ustawy - Prawo budowlane. Dopiero bowiem, gdyby Spółka dopełniła swojego zobowiązania w zakresie zakupu działki nr [..], tak jak pierwotnie deklarowała, doszłoby do konwalidacji prawnej złożonego oświadczenia. Skarżący podkreślili przy tym, że na dzień wydawania pozwolenia na budowę jak i na dzień złożenia wniosku o jego wydanie Starosta nie miał wiedzy na temat braku po stronie Spółki prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Skarżący wskazali także, że o tym, iż Spółka nie jest zainteresowana już nabyciem należącej do nich działki nr [..] dowiedzieli się ostatecznie w dniu 31 marca 2016 r.

Starosta, postanowieniem z 20 września 2016 r., wydanym na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił na żądanie skarżących postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją Starosty z 10 listopada 2015 r. nr [..], przyjmując, że dniem, w którym skarżący dowiedzieli się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania jest dzień 31 marca 2016 r., a złożony wniosek o wznowienie oparty został na podstawie określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

W dniu 29 sierpnia 2016 r. skarżący złożyli do akt sprawy pismo, w którym wskazali, że oświadczenie z 22 sierpnia 2015 r. zostało złożone pod wpływem błędu wywołanego podstępem A. i nie stanowi tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 11 ustawy - Prawo budowlane.

W dniu 2 września 2016 r. A. złożyła do akt sprawy pismo, w którym wyjaśniła, że skarżący usiłowali wymusić na niej zakup m.in. działki nr [..] po cenie zawyżonej z uwagi na wysokość ustanowionej na działce hipoteki, co nie odpowiadało wcześniejszym ustaleniom.

W dniu 12 września 2016 r. skarżący złożyli do akt sprawy pismo, które doręczyli także Spółce w dniu 29 sierpnia 2016 r. w którym oświadczyli, że uchylają się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego w dniu 22 sierpnia 2015 r. z uwagi na złożenie go pod wpływem błędu wywołanego podstępem przedstawicieli Spółki, którzy zapewnili ich o chęci nabycia nieruchomości stanowiącej m.in. działkę nr [..] i uzgodnili warunki jej nabycia.

Następnie, w piśmie z dnia 7 października 2016 r., skarżący podtrzymali dotychczasowe stanowisko w sprawie, wskazując, że kwestionują stanowisko, iż w oparciu o oświadczenie z 22 sierpnia 2015 r. doszło do powstania tytułu prawnego w rozumieniu art. 3 pkt 11 ustawy - Prawo budowlane dla Spółki. Oświadczenie takie ma charakter wyłącznie dowodowy i w razie wątpliwości powinno podlegać badaniu przez organ. Jak wskazali, niekwestionowanie przez nich w postępowaniu pierwotnym braku prawa Spółki do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie oznacza, że zarzutu w tym zakresie nie mogą podnieść na etapie postępowania wywołanego wznowieniem, jako przyczyny wznowieniowej. Brak po stronie Spółki prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie był bowiem znany Staroście w chwili rozstrzygania sprawy w postępowaniu pierwotnym, a okoliczność ta miała istotne znaczenie dla sprawy, której przedmiotem było udzielenie pozwolenia na budowę.

Starosta,decyzją z 25 listopada 2016 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., odmówił skarżącym uchylenia decyzji dotychczasowej z 10 listopada nr [..].

Organ w uzasadnieniu wydanej decyzji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Warunkiem wznowienia postępowania w omawianym przypadku jest, aby nowa okoliczność czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i aby istniały w dniu wydania decyzji oraz aby nie były znane organowi, który wydał decyzję. Powołany zaś przez skarżących nowy dowód pojawił się już po wydaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Do wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę inwestor dołączył oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wskazując, że prawo to wynika z pisma skarżących z 22 sierpnia 2015 r. o treści: "wyrażamy zgodę na prawa do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane i złożenie wniosków na pozwolenia na budowę przez firmę A. przez A. Ż. zamieszkałą ul. W., S. w stosunku do niżej wymienionych działek: [..]-[..]". Oświadczenie to mogło zostać zakwestionowane jedynie w zwykłym postępowaniu administracyjnym o wydanie pozwolenia na budowę, gdyż oświadczenia składane przez stronę w postępowaniu administracyjnym korzystają z domniemania prawdziwości, jeżeli nie są sprzeczne z innymi dowodami lub okolicznościami i faktami znanymi organowi administracyjnymi z urzędu. Prawo organu do oceny, czy przedłożone w postępowaniu administracyjnym dokumenty i twierdzenia inwestora faktycznie uprawniają go do dysponowania nieruchomością na cele budowlane istnieje z kolei wyłącznie w przypadku powzięcia na etapie postępowania zwykłego wątpliwości co do tego prawa. W przedmiotowej sprawie na etapie postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę nie było jakichkolwiek podstaw do uznania, że oświadczenie to jest niezgodne z rzeczywistym stanem prawnym, a skarżący nie kwestionowali złożonego przez Spółkę oświadczenia, choć brali czynny udział w tym postępowaniu. Do podstawowych obowiązków organu administracji architektoniczno – budowlanej, jak wskazał Starosta, nie należy zaś kwestia kupna - sprzedaży nieruchomości i nie jest ona rozpatrywana zarówno w zwykłym jak i nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym.

Od decyzji Starosty skarżący wnieśli odwołanie, domagając się jej uchylenia i podnosząc, że wydana został ona z naruszeniem:

- art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - przez przyjęcie, że okoliczność braku prawa wnioskodawcy A. do dysponowania działką nr [..] w P. na cele budowlane pojawiła się po wydaniu decyzji z 10 listopada 2015 r. oraz, że w postępowaniu w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę - po jego wznowieniu na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - nie jest możliwe przytaczanie nowych okoliczności, w szczególności kwestionowanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane;

- art. 3 pkt 11 ustawy - Prawo budowlane - przez przyjęcie, że Spółka legitymowała się prawem do dysponowania działką nr [..] w P. na cele budowlane;

- art. 35 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane a contrario - przez przyjęcie, mimo powzięcia informacji o nieistnieniu prawa Spółki do dysponowania działką nr [..] na cele budowlane, że nie zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji z 10 listopada 2015 r. wydanej z naruszeniem tego przepisu;

- art. 149 § 2 k.p.a. - przez zaniechanie rozstrzygnięcia sprawy, wbrew treści postanowienia z 20 września 2016 r., zarówno co do przyczyn wznowieniowych, jak i co do istoty sprawy;

- art. 77 § 1 k.p.a. - przez pominięcie w materiale dowodowym stanowiska skarżących w zakresie kwestionowania prawa Spółki do dysponowania działką nr [..] na cele budowlane.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z 2 lutego 2017 r. – wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty z 25 listopada 2016 r.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Wojewoda stwierdził na wstępie, że pod względem proceduralnym postępowanie wznowieniowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, gdyż postanowieniem z dnia 20 września 2016 r. Starosta wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją nr [..], a następnie umożliwił stronom wypowiedzenie się w przedmiotowej sprawie oraz powiadomił strony, w trybie art. 10 k.p.a., o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji.

Następnie Wojewoda podkreślił, że nową okolicznością - nieznaną Staroście podczas prowadzenia postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę dla terenu działki nr [..] w P., jest - według skarżących, uzyskanie przez nich w dniu 31 marca 2016 r. informacji od inwestora A., iż nie jest on zainteresowany nabyciem działki nr [..], a tym samym utratą przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W ocenie Wojewody fakt, że skarżący w dniu 31 marca 2016 r. dowiedzieli się, że inwestor nie chce wywiązać się z umowy przedwstępnej kupna sprzedaży przedmiotowej działki rzeczywiści nie był znany Staroście w dniu 10 listopada 2015 r., gdyż przesłanka ta powstała po tej dacie. W dniu wydania decyzji 10 listopada 2015 r. inwestor dysponował natomiast prawem do terenu - działki nr [..]. W aktach sprawy dotyczących wydania pozwolenia na budowę nr [..] znajduje się bowiem oświadczenie skarżących z 22 sierpnia 2015 r., z którego wynika, że wyrażają oni zgodę Spółce na dysponowanie nieruchomością nr [..] na cele budowlane. W toku postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę skarżący nie skorzystali z prawa do wniesienia odwołania od decyzji udzielającej pozwolenia na budowę i stała się ona ostateczna. Z kolei, poprzez złożenie w dniu 29 sierpnia 2016 r. oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych złożonego w dniu 22 sierpnia 2015 r. oświadczenia woli skarżący, jak wskazał Wojewoda, nie wycofali swojego oświadczenia skutecznie i nie uchylili się od jego skutków. Gdyby nawet uznać, że pismo z 29 sierpnia 2016 r. odniosło skutek prawny - polegający na wycofaniu zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, to skutek ten następuje dopiero z chwilą ogłoszenia go adresatowi (inwestorowi). Zgodnie bowiem z treścią art. 61 § 1 k.c. oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Przepis powyższy

- o odwołaniu oświadczenia woli przez składającego to oświadczenie - zmierza wyłącznie do ochrony interesów adresata (w tym przypadku Inwestora). Odwołanie złożonego oświadczenia woli po jego złożeniu dopuszczalne jest jedynie za zgodą adresata (Inwestora). Dlatego też, zgoda właścicieli na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane nie jest oświadczeniem o charakterze procesowym, które można swobodnie cofnąć w toku postępowania. Jest jednym z możliwych źródeł uprawnień do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, o których istnieniu zapewnia Inwestor w trybie określonym w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane i jako oświadczenie woli w rozumieniu prawa cywilnego, co do zasady, jest nieodwołalne. Zatem, jeżeli stanowisko właścicieli ulega zmianie po wyrażeniu zgody, nie zmienia to oceny, że określony w wymienionym przepisie wymóg został spełniony. Ewentualne spory pomiędzy współwłaścicielami na tym tle dotyczą stosunków cywilnoprawnych i podlegają rozpoznaniu przez sądy powszechne.

We wniesionej do Sądu skardze skarżący domagają się uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ja decyzji organu I instancji, zarzucając zaskarżonej decyzji, że wydana została z naruszeniem:

- art. 3 pkt 11 ustawy Prawo budowlane – poprzez błędne przyjęcie, że Spółka legitymowała się prawem do dysponowania działką nr [..] na cele budowlane;

- art. 35 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane - przez błędne przyjęcie, że prawo Spółki do dysponowania działką nr [..] na cele budowlane istnieje, mimo powzięcia informacji o nieistnieniu tego prawa, a w konsekwencji uznaniu, że nie zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji z 10 listopada 2015 r. nr [..], wydanej z naruszeniem tego przepisu;

- art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - przez przyjęcie, że podniesiony przez skarżących fakt braku tytułu prawnego Spółki do dysponowania nieruchomością (działka nr [..]) na cele budowlane w okolicznościach sprawy nie stanowi nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu wskazanego przepisu, istotnej dla sprawy i istniejącej w dniu wydania decyzji z 10 listopada 2015 r., nieznanej Staroście, jak również, że w postępowaniu wznawiającym postępowanie w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę nie jest możliwe podnoszenie w trybie przepisu art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. nowej okoliczności faktycznej, polegającej na kwestionowaniu prawa wnioskodawcy do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, której pozwolenie dotyczy;

- art. 11 k.p.a. - przez niedołożenie należytej staranności w wyjaśnieniu skarżącym zasadności podjętych decyzji w zakresie terminu do zgłaszania nowych okoliczności, ograniczonego zdaniem orzekających organów wyłącznie do postępowania zwykłego oraz niemożności podnoszenia w postępowaniu wznowieniowym nowej istotnej okoliczności w postaci braku prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wbrew oczywistej treści art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i poglądom orzeczniczym;

- art. 80 k.p.a. – przez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów wskazujących na kwestionowanie przez skarżących braku po stronie Spółki prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, które to naruszenie nastąpiło w konsekwencji niewyjaśnienia w sposób jasny, zrozumiały i logiczny oraz poprzez przyjęcie, że podniesienie zarzutu braku po stronie Spółki prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane możliwe jest wyłącznie w postępowaniu zwykłym a nie wznowieniowym, wbrew oczywistej treści art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i poglądom orzeczniczym;

- art. 77 § 1 k.p.a. – przez pominięcie w materiale dowodowym stanowiska skarżących, że kwestionują prawo Spółki do dysponowania działką nr [..] na cele budowlane;

- art. 7 k.p.a. - poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji przyjęcie, że Spółka w chwili wydania decyzji Starosty z 10 listopada 2015 r. nr [..] miała tytuł prawny do dysponowania nieruchomością do celów budowlanych.

Naruszenia te, w ocenie skarżących, miały istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący, jak wskazali, konsekwentnie stoją bowiem na stanowisku, że w chwili wydania decyzji z 10 listopada 2015 r. Spółka nie miała prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i prawa takiego nie nabyła przede wszystkim na podstawie oświadczenia skarżących z 22 sierpnia 2015 r. Złożone zaś przez nich w dniu 29 sierpnia 2016 r. oświadczenie nie było cofnięciem oświadczenia z 22 sierpnia 2016 r., a wskazywało na uchylenie się przez skarżących od skutków prawnych oświadczenia z 22 sierpnia 2015 r. Skarżący twierdzą przy tym, że oświadczenie o zgodzie na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane jest odwołalne.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz podkreślając, że uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, złożone przez skarżących w dniu 29 sierpnia 2016 r., tj. już po dacie zatwierdzenia przez Starostę decyzją z 10 listopada 2015 r. projektu budowlanego i udzieleniu inwestorowi pozwolenia na budowę, nie powoduje skutku w postaci konieczności uchylenia tejże decyzji w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania i odmowy udzielenia pozwolenia na budowę z uwagi na brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W dacie udzielenia pozwolenia na budowę inwestor legitymował się bowiem prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja Wojewody z 2 lutego 2017 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty z 25 listopada 2016 r. są zgodne z prawem. Decyzje te wydane zostały na skutek złożonego przez skarżących wniosku o wznowienie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - postępowania zakończonego decyzją Starosty z 10 listopada 2015 r. nr [..], mocą której zatwierdzono projekt budowlany i udzielono A. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego (6 lokali mieszkalnych) wraz z instalacją gazu oraz zbiornikiem na wody opadowe w miejscowości P., na działce nr [..]. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 27 listopada 2015 r.

Na wstępie zauważyć należy, że instytucja wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny. Stwarza bowiem możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością określoną wyczerpująco w przepisach art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania stanowi więc wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej, którą ustanawia art. 16 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz w art. 145a i art. 145b k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Przepis art. 148 § 1 k.p.a. stanowi zaś, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie zaś z art. 149 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 1) i postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Następnie, zgodnie z art. 151 k.p.a., organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150 k.p.a., po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 tej ustawy wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (§ 1). W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a., organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (§ 2).

Przeprowadzone przez orzekające w niniejszej sprawie organy postępowanie i wydane rozstrzygnięcia spełniają wymogi powołanych przepisów.

Starosta postanowieniem z 20 września 2016 r., wydanym na podstawie art. 149 § 1 k.p.a., wznowił na żądanie skarżących postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją Starosty z 10 listopada 2015 r. nr [..], słusznie przyjmując, że dniem, w którym skarżący dowiedzieli się o okoliczności stanowiącej według nich podstawę do wznowienia postępowania był dzień 31 marca 2016 r. a złożony wniosek o wznowienie oparty został na podstawie określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Sąd podziela przy tym stanowisko orzekających w sprawie organów, które po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego, uznały, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła wskazana przez skarżących przyczyna wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jako nową okoliczność faktyczną lub nowy dowód, który istniał w dniu wydania decyzji Starosty z 10 listopada 2015 r., nr [..], a nie był znany temu organowi, skarżący wskazali nieposiadanie przez inwestora A. na dzień wydania decyzji prawa do dysponowania działką nr [..] w P. na cele budowlane, wskazując, że w dniu 31 marca 2016 r. nie została między skarżącymi a inwestorem zwarta umowa sprzedaży tej działki, a od skutków udzielonej przez skarżących inwestorowi w dniu 22 sierpnia 2015 r. zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane uchylili się oni oświadczeniem złożonym w dniu 29 sierpnia 2016 r.

Przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Powołany przepis może mieć więc zastosowanie, gdy spełnione zostaną łącznie trzy przesłanki: po pierwsze - ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe; po drugie - nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej; po trzecie - nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2016 r., str. 665). Nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne a zatem dotyczą przedmiotu sprawy oraz mają znaczenie prawne a tym samym w konsekwencji mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 6/15, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przede wszystkim zaś nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody musiały istnieć już w dniu wydania decyzji ostatecznej. Jeżeli okoliczności te i dowody powstały po dacie wydania ostatecznej decyzji, nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 986/09, LEX nr 746382). Takie rozwiązanie prawne koresponduje z ukształtowaniem założeń postępowania dowodowego przed organem odwoławczym, w toku którego można zgłaszać nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody, aż do zakończenia sprawy decyzją ostateczną. Dlatego też, jeżeli okoliczności faktyczne powstały po wydaniu ostatecznej decyzji, to dają one jedynie podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie, a nie będą podstawą wznowienia postępowania (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2016 r., str. 666). Wznowienie postępowania na podstawie okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 2631/11, LEX nr 1356313).

Niewątpliwie fakt posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest (a tak było na dzień wydawania decyzji z 10 listopada 2015 r., nr [..]) okolicznością istotną w sprawie wydania pozwolenia na budowę. Zgodnie bowiem z treścią art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto m. in. złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ponadto, zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć: oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Jak wynika z akt sprawy dotyczącej wydania przez Starostę decyzji z 10 listopada 2015 r., nr [..] inwestor – A. do złożonego wniosku o wydanie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z instalacją gazu oraz zbiornikiem na wody opadowe dołączył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania działką nr [..] w P. na cele budowlane, wskazując, że wynika ono ze stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienie do wykonywania robót i obiektów budowlanych i dołączając do niego oświadczenie, złożone w dniu 22 sierpnia 2015 r., przez A. S., A. S. oraz P. K. o treści: "wyrażamy zgodę na prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i złożenie wniosków na pozwolenia na budowę przez firmę A. reprezentowaną przez A. Ż. zamieszkałą ul. W., S. legitymującą się dowodem osobistym nr [..] w stosunku do niżej wymienionych działek (...) [..] w P. przy ul. K.". Pozostaje bezsporne, że w toku postępowania o wydanie pozwolenia na budowę skarżący nie kwestionowali złożonego przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania ich nieruchomością na cele budowlane, jak również złożonego przez nich samych oświadczenia z 22 sierpnia 2015 r. a tym samym organy zasadnie uznały, że na dzień wydawania decyzji z 10 listopada 2015 r. inwestor wykazał fakt posiadania prawa do dysponowania działką nr [..] na cele budowlane.

Zgodzić się też należy z orzekającymi w sprawie organami, które wskazały, że istota oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest taka sama jak oświadczenia, o którym mowa w art. 75 § 2 k.p.a. i polega na możliwości przyjęcia przez organ twierdzenia strony co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy lub co do stanu prawnego. Inwestor powinien bowiem wykazać posiadanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane ale nie ma obowiązku udowodnienia, że prawo to rzeczywiście mu przysługuje. Oświadczenia składane przez stronę w postępowaniu administracyjnym korzystają z domniemania prawdziwości, jeżeli nie są sprzeczne z innymi dowodami lub okolicznościami i faktami znanymi organowi administracyjnemu z urzędu. Jak ustalono w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może zostać skutecznie zakwestionowane w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Skoro oświadczenie jest jedynie środkiem dowodowym mającym wykazać dysponowanie przez inwestora prawem do nieruchomości na cele budowlane i jako środek dowodowy podlega ono badaniu przez organ, to badanie to powinno zmierzać, w razie wątpliwości co do prawa inwestora, w kierunku ustalenia rzeczywistego stanu prawnego. Ciężar dowodu spoczywa na inwestorze, który powinien w tym celu przedstawić stosowny dokument, wykazujący jego uprawnienie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2009 r., sygn. akt

II OSK 1534/08, LEX nr 571813). W sytuacji złożenia przez inwestora oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - niezakwestionowanego przez inne strony postępowania, przepisy nie wymagają zatem, aby inwestor wykazał się posiadaniem tytułu prawnego do nieruchomości, a organ nie ma podstaw do kwestionowania tego oświadczenia inwestora, złożonego w tym zakresie pod rygorem odpowiedzialności karnej. Dopiero w sytuacji kwestionowania przez strony postępowania prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, organ architektoniczno-budowlany zobowiązany jest kwestię tę wyjaśnić, nie poprzestając wyłącznie na odnotowaniu faktu złożenia przez inwestora wskazanego wyżej oświadczenia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2245/15). Skoro zatem w podstępowaniu zakończonym decyzją o pozwoleniu na budowę z 10 listopada 2015 r. nikt (w szczególności skarżący) nie kwestionował przedłożonego przez Spółkę oświadczenia o prawie do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane, zatem organ także nie miał podstaw aby to oświadczenie zakwestionować.

Z kolei, przywołana przez skarżących okoliczność, że w dniu 31 marca 2016 r. dowiedzieli się, że inwestor – A. nie jest zainteresowany nabyciem od nich własności działki nr [..] miała miejsce niewątpliwie już po wydaniu decyzji z 10 listopada 2015 r. a tym samym nie mogła istnieć w dniu jej wydania. Nie mogła zatem również stanowić podstawy wznowienia postępowania.

Tak samo, złożone przez skarżących w dniu 29 sierpnia 2016 r. oświadczenie o treści: "uchylamy się od skutków prawnych oświadczenia woli, złożonego w dniu 22 sierpnia 2015 r., zgodnie z treścią którego wyraziliśmy zgodę na dysponowanie przez A. (KRS nr [..]) naszymi nieruchomościami, położonymi w P. przy ul. K. (działki nr [..]-[..] objęte księga wieczystą nr [..]) na cele budowlane. Oświadczenie w/w treści złożyliśmy pod wpływem błędu, wywołanego podstępem przedstawicieli tej spółki, którzy zapewnili nas o chęci nabycia w/w nieruchomości i uzgodnili warunki tego nabycia. Ostatecznie w dniu 31 marca 2016 r. dowiedzieliśmy się, ze A. nie jest zainteresowana, wbrew wcześniejszym zapewnieniom, nabyciem działek nr [..]-[.]. w P. (...). Oświadczenie niniejsze ma moc wsteczną tj. skutkuje tym, że oświadczenie z 22 sierpnia 2015 r. traktuje się jak niebyłe" – nie istniało w dniu wydawania prze Starostę decyzji z 10 listopada 2015 r. Stanowi zatem nową okoliczność faktyczną i nowy dowód ale powstałe po wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę. Co za tym idzie, nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania. Odmienna ocena wywołanych przez to oświadczenie skutków prawnych, dokonana przez organy i skarżących, nie ma więc w przedmiotowej sprawie znaczenia.

Z uwagi na niewykazanie wystąpienia w niniejszej sprawie przyczyny wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. orzekające w sprawie organy prawidłowo wydały decyzję na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. o odmowie uchylenia decyzji Starosty z 10 listopada 2015 r. nr [..].

Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - uznając wniesioną w tej sprawie skargę za niezasadną - orzekł o jej oddaleniu na podstawie

art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017. poz. 1369).