Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 1233/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-12-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Prawo miejscowe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu w części
Powołane przepisy: article: art 87, art 87 ust 2, art 2, art 94
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art 19 ust 1, art 19 ust2, art 5 ust 1, art 5 ust 2, art 6 ust 1, art 6 ust 3, art 6 ust 4, art 8 ust 1 pkt 2, art 15 ust 3, art 27, art 15 ust 2, art 15 ust 4, art 6 ust 3 pkt 6, art 19 ust 2 pkt 3, art 8
journal: Dz.U. 2006 nr 123 poz 858
law: Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - tekst jednolity
article: art 8 par 1, art 53 par 3, art 147 par 1, art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art 2
journal: Dz.U. 2011 nr 270 poz 1599
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze - tekst jednolity
article: art 101 ust 1, art 40 ust 1, art 94 ust 1
journal: Dz.U. 2013 poz 594
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity.
journal: Dz.U. 2006 nr 127 poz 886
law: Rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków  rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków
article: art 359 par 2, art 481 par 1
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie regulaminu zbiorowego zaopatrzenia w wodę na terenie Gminy I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 5 ust. 3 i 7, § 10 ust. 4, § 11, § 14 ust. 3 i § 15; II. oddala skargę w pozostałej części.


UZASADNIENIE

W dniu 27 grudnia 2013 r. Prokurator Rejonowy w [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na uchwałę Nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...]. w sprawie uchwalenia regulaminu dostarczania wody na terenie Gminy [...]e, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości.

Uchwale tej Prokurator zarzucił istotnie naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 87 i i art. 94 Konstytucji RP oraz art. 19 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1, 3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 15 ust. 3 i art. 27 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858, dalej jako "ustawa"), wobec podjęcia uchwały z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego, poprzez:

1) ograniczenie w § 5 ust. 3 i 7 regulaminu odpowiedzialności dostawcy za prawidłowe utrzymanie wodomierza, w tym jego naprawę związaną z uszkodzeniami powstałymi z winy odbiorcy,

2) określenie w rozdziale IV § 11 regulaminu warunków i związanych z wygasaniem i rozwiązywaniem umów z odbiorcami usług,

3) wskazanie w § 10 ust. 4 regulaminu ograniczenia w możliwości zawierania umów o dostarczenie wody z osobami korzystającymi z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym,

4) wskazanie w § 14 ust. 3 regulaminu terminu ustalenia średniego zużycia wody w przypadku nieprawidłowego działania wodomierza głównego w sposób odmienny, niż wynika to z obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa,

5) przywołanie w § 15 regulaminu regulującym zasady dokonywania rozliczeń za wodę w sposób zmodyfikowany, niż wynika to z obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa,

6) naruszenie hierarchicznego systemem źródeł prawa w punkcie 2 Rozdziału VII.

W odpowiedzi na skargę Rada [...] uznała skargę za zasadną jedynie w części zakwestionowanej przez skarżącego, a w pozostałym zakresie wniosła o jej oddalenie. Jednocześnie wyjaśniono, że Rada Gminy podejmie czynności zmierzające do uchwalenia nowego regulaminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga Prokuratora Rejonowego w [...] zasługiwała na częściowe uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 8 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."), prokurator oraz Rzecznik Praw Obywatelskich mogą wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według ich oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. W takim przypadku przysługują im prawa strony.

Z treści przytoczonego przepisu wynika zatem, że prokurator i Rzecznik Praw Obywatelskich nie działają w sprawie we własnym interesie, lecz w interesie ogólnym – ochrony praworządności lub praw człowieka i obywatela. Oznacza to, że decyzja prokuratora o udziale w postępowaniu przed sądem administracyjnym należy wyłącznie do niego. Jej słuszność nie podlega ocenie sądu nawet wtedy, jeśli – jak miało to miejsce w okolicznościach faktycznych tej sprawy – Prokurator zdecydował się zakwestionować uchwałę Rady Gminy w [...] po prawie siedmiu latach od jej podjęcia.

Trzeba zwrócić uwagę, że według art. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (j.t. Dz.U. z 2011 r. Nr 270, poz. 1599 z późn. zm.), zadaniem prokuratury jest w szczególności strzeżenie praworządności. Stąd w postępowaniu sądowoadministracyjnym prokurator realizuje zadania w zakresie ochrony praworządności uczestnicząc w tym postępowaniu na podstawie art. 8 § 1 p.p.s.a. oraz korzystając z uprawnień i instytucji procesowych przewidzianych w tym przepisie.

W judykaturze ugruntowany jest pogląd, że do skargi prokuratora nie mają zastosowania ograniczenia wynikające z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 594 z późn. zm., dalej jako "u.s.g."). Przepis ten stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Legitymacja prokuratora do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie jest ograniczona przesłankami materialnoprawnymi. Prokurator wnosi skargę w sprawie dotyczącej interesów innych osób i jedyną podstawą jego legitymacji skargowej jest ochrona obiektywnego porządku prawnego. Nie ma on więc obowiązku kierowania wezwania do usunięcia naruszenia prawa, ani wykazania naruszenia interesu prawnego określonej jednostki, bądź interesu społecznego (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2006 r., sygn. akt I OSK 978/06, niepubl. – dostępny w CBOSA).

Zaskarżona uchwała Nr [...]Rady Gminy w [...] z [...] r. w sprawie uchwalenia regulaminu dostarczania wody na terenie [...] opublikowana została w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia 11 maja 2007 r. ([...]). Uchwała ta została wydana – między innymi – na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm., dalej jako "ustawa"), który stanowi, że rada gminy, po dokonaniu analizy projektów regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków opracowanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne, uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zwany dalej "regulaminem". Regulamin jest aktem prawa miejscowego. Oznacza to zatem, że jego zaskarżenie przez prokuratora nie było ograniczone żadnym terminem (art. 53 § 3 p.p.s.a.).

Uznając zatem za dopuszczalną skargę wniesioną przez Prokuratora, Sąd zobowiązany był dokonać merytorycznej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej uchwały. Kontrola ta prowadzi do wniosku, że argumentacja skarżącego jest w przeważającej części uzasadniona, jednakże odnośnie wniosków skargi – nie przemawia za stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały w całości, lecz jedynie w części.

Przede wszystkim należy zauważyć, że akty prawa miejscowego będące źródłem powszechnie obowiązującego prawa (art. 87 ust. 2 Konstytucji), mogą być stanowione wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnienia zawartego w ustawie, która określa też zasady i tryb wydawania tych aktów (art. 94 Konstytucji).

Powyższa zasada konstytucyjna znalazła odzwierciedlenie w art. 40 ust. 1 u.s.g., który stanowi, że na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Należy jednak zaakcentować, że upoważnienie to musi być wyraźne, a nie tylko pośrednio wynikające z przepisów ustawowych i jako takie powinno wskazywać organ administracji publicznej właściwy do wydania danego aktu normatywnego.

Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, regulamin powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym:

1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków,

2) szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług,

3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach,

4) warunki przyłączania do sieci,

5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych,

6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza,

7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków,

8) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków,

9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.

Przyznana radzie gminy cytowanym przepisem kompetencja nie oznacza dowolności w zakresie ustalenia treści regulaminu. Uchwalając bowiem akt prawa miejscowego w oparciu o normę ustawową, organ stanowiący musi ściśle działać na podstawie i w granicach upoważnienia zawartego w ustawie (art. 94 Konstytucji), stąd niedopuszczalne jest dokonywanie wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych. Norma kompetencyjna musi być tak realizowana, aby nie naruszała innych przepisów ustawy, w tym niedopuszczalne jest wkraczanie w materię uregulowaną ustawą. Zakres upoważnienia winien być zawsze ustalany przez pryzmat zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) oraz zasady praworządności (art. 7 Konstytucji). Tym samym, akty prawa miejscowego jako akty wykonawcze do ustawy, mogą być wydawane tylko w zgodzie i w zakresie delegacji ustawowej. Dlatego katalog spraw, które ustawodawca przekazał do unormowania przez radę gminy w regulaminie zbiorowego dostarczania wody i zbiorowego odprowadzania ścieków (art. 19 ust. 2 ustawy), nie oznacza dowolności prawotwórczej, bowiem normy kompetencyjne powinny być interpretowane w sposób ścisły, gdyż niedopuszczalna jest ich rozszerzająca wykładnia.

Przechodząc zatem do oceny zaskarżonej uchwały w kontekście szczegółowych zarzutów zawartych w skardze należy stwierdzić, że za niezgodne z prawem uznać należało postanowienia zaskarżonej uchwały przyjęte w postanowieniach § 5 ust. 3 i 7, § 10 ust. 4, § 11, § 14 ust. 3 i § 15 regulaminu dostarczania wody na terenie [...], co Rada Gminy [...] w odpowiedzi na skargę wyraźnie przyznała.

Zapis § 5 regulaminu określa obowiązki dostawcy usług jakim jest Gmina [...]. Zgodnie z tym postanowieniem, dostawca ma m.in. obowiązek zapewnić prawidłową eksploatację urządzeń zaopatrzenia w wodę wraz z częścią przyłącza do zaworu głównego za wodomierzem oraz dokonywać niezbędnych napraw na swój koszt z wyjątkiem usuwania uszkodzeń powstałych z winy odbiorcy usługi (np. zamarznięcie wodomierza lub uszkodzenia mechaniczne) – § 5 ust.3 regulaminu. Nadto ma obowiązek zapewnić prawidłowe utrzymanie wodomierza, jego naprawę oraz wymianę na koszt dostawcy z wyjątkiem przypadków, gdy naprawa lub wymiana wynika z winy odbiorcy usług (§ 5 ust. 7 regulaminu).

Należy zgodzić się ze skarżącym, że Rada Gminy w [...] wprowadzając do regulaminu postanowienia w takim brzmieniu naruszyła przepisy prawa, w szczególności art. 5 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, wedle którego, jeżeli umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków nie stanowi inaczej, odbiorca usług odpowiada za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie. Tym samym kwestionowane zapisy wprowadziły dodatkowe obowiązki nieznane ustawie, a nadto winny być umiejscowione w umowie zawartej pomiędzy dostawcą a odbiorcą (art. 6 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 3 ustawy). Przede wszystkim zaś regułą jest, że to przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnić należytą jakość dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków (art. 5 ust. 1 ustawy). Obowiązki dostawcy są niezależne od tego, z czyjej winy powstały ewentualne uszkodzenia. W przypadku awarii tych urządzeń – nawet z winy odbiorcy – z odpowiedzialności dostawca nie może się uwolnić, tym bardziej, że ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nakłada na odbiorcę jedynie obowiązek zapewnienia budowy pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego (art. 15 ust. 2 ustawy), a następnie pokrycia kosztów nabycia, zainstalowania i utrzymania urządzenia pomiarowego (art. 15 ust. 3). Brak jest natomiast podstaw do nałożenia na odbiorcę usług obowiązku ponoszenia kosztów ewentualnej awarii tych urządzeń. Nakładając na odbiorcę usług powyższy obowiązek – bez upoważnienia ustawowego – nastąpiła próba ukształtowania przyszłej odpowiedzialność stron umowy za zdarzenia wynikłe podczas jej obowiązywania. Dlatego Sąd podziela stanowisko Prokuratora, że omawiane zapisy regulaminu prowadzą do kreowania obciążeń odbiorców w sposób niezgodny z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

Prokurator zakwestionował także postanowienia § 10 ust. 4 i § 11 regulaminu, które określają zasady zawierania i rozwiązywania umów z odbiorcami usług. Mianowicie według § 10 ust. 4 regulaminu, umowa może być zawarta z osobą, która posiada tytuł prawny do korzystania z obiektu budowlanego, do którego ma być dostarczana woda, a w uzasadnionych przypadkach z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Natomiast § 11 regulaminu odnosi się do warunków wygaśnięcia i rozwiązania umowy z odbiorcą.

Tymczasem należy zwrócić uwagę, że postanowienie regulaminu, zgodnie z którym przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jedynie w "uzasadnionych" przypadkach może (a więc nie musi) wyrazić zgodę na przyłączenie do sieci osoby korzystającej z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym jest sprzeczne z prawem. W świetle bowiem art. 6 ust. 4 ustawy, brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do różnicowania w tej kwestii osób, które są posiadaczami nieruchomości o uregulowanym i nieuregulowanym stanie prawnym. Ustawodawca wychodzi bowiem z założenia, że dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków nie może być uzależnione od tego, czy ktoś dysponuje tytułem prawnym do zajmowanej przez siebie nieruchomości. Z przepisu tego można zatem wyprowadzić wniosek, że wprowadza on zasadę niedyskryminacji w dostępie do systemu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków z uwagi na brak tytułu prawnego do nieruchomości. Tym samym odmienna regulacja zawarta w § 10 ust. 4 regulaminu jest sprzeczna z prawem.

Natomiast postanowienie § 11 regulaminu jest sprzeczne z art. 19 ust. 2 ustawy. Skoro zakres dopuszczalnej regulacji określają w tym zakresie przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, oznacza to, że przekroczenie delegacji ustawowej i kompetencji przez Radę Gminy uzasadnia uchylenie zaskarżonej uchwały także w tej części. Dlatego określenie w omawianym postanowieniu uchwały terminów obowiązywania umowy narusza prawo, gdyż ta materia została przewidziana do uregulowania na drodze zawieranych umów (art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy).

Prokurator skutecznie zakwestionował także ważność § 14 ust. 3 i § 15 regulaminu.

Zgodnie z § 14 ust. 3 regulaminu, w przypadku przejściowej niesprawności wodomierza ilość pobranej wody ustala się na podstawie zużycia wody w ostatnich 6 miesiącach poprzedzających unieruchomienie wodomierza lub na podstawie norm zużycia wody. Według zaś § 15, okresy obrachunkowe mogą być kwartalne lub półroczne (ust. 1). Należność za wodę odbiorca usług zobowiązany jest zapłacić w terminie 21 dni od daty wystawienia faktury (ust. 2). Opóźnienie w regulowaniu należności skutkuje naliczeniem przez dostawcę odsetek ustawowych. Zgłaszanie reklamacji po otrzymaniu faktury nie wstrzymuje obowiązku uregulowania należności. W razie uwzględnienia reklamacji, ewentualna nadpłata podlega zwrotowi lub zostanie zaliczona w poczet przyszłych należności (ust. 4). Jeżeli opłaty nie są wnoszone przez odbiorcę usług w oznaczonym terminie, dostawca po uprzednim pisemnym wyznaczeniu dodatkowego 14-dniowego terminu zapłaty wraz z powiadomieniem o grożących mu konsekwencjach z tytułu nie uregulowania należności ma prawo wypowiedzieć umowę (ust. 5). W przypadku, gdy odbiorca usług nie uiścił opłat za pełny jeden okres obrachunkowy następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej zapłaty, dostawca ma prawo odciąć dostawę wody (ust. 6). Wznowienie dostawy wody następuje po udokumentowaniu przez odbiorcę usług uiszczenia należnych kwot wraz z odsetkami ustawowymi, opłaceniu kosztów poniesionych przez przedsiębiorstwo związanych z zamknięciem i otwarciem przyłącza oraz ponownym zamontowaniu wodomierza i po zawarciu nowej umowy (ust. 7).

Należy zgodzić się ze skarżącym, że kwestie rozliczeń ilości pobranej wody i odprowadzanych ścieków reguluje art. 27 ustawy oraz przepisy Rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886). Warunki zaś odcięcia dostawy wody przewidziano w art. 8 ustawy. Skoro omawiane postanowienia regulaminu powielają, a także w sposób nieuprawniony modyfikują wskazane regulacje, oznacza to, że pozostają w sprzeczności z prawem. Dodatkowo Rada Gminy w [...] przekroczyła swoje kompetencje, czym naruszyła przepisy art. 19 ust. 2 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz art. 359 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 121, dalej jako "k.c."), zgodnie z którym, odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. Jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe (art. 359 § 2 k.c.). Trzeba zwrócić uwagę, że odsetki ustawowe to świadczenie akcesoryjne (dodatkowe, uboczne) i fakultatywne w tym znaczeniu, że ich wymagalność nie jest z mocy prawa obligatoryjna, w szczególności dla stron umowy o cywilnoprawnym charakterze. Dlatego nie mogą być naliczane niejako "z urzędu". Są należne tylko wtedy, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, a wówczas wierzyciel może (lecz nie musi) żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi (art. 481 § 1 k.c.). W takich zaś okolicznościach postanowienie § 15 ust. 3 regulaminu, które z odsetek ustawowych czyni należność pieniężną o obowiązkowym charakterze, tak w zakresie ustalenia ich wysokości, jak i obciążenia nimi odbiorcy usług, przeczy istocie tego rodzaju świadczenia. Tym samym kwestionowana regulacja zawarta w regulaminie nie znajduje uzasadnienia w normie kompetencyjnej upoważniającej organ do podjęcia przedmiotowej uchwały. Nie jest bowiem rolą Rady Gminy określanie podstawy prawnej oraz wysokości, a także obowiązku żądania należności o charakterze akcesoryjnym, skoro kwestię tę przesądził sam ustawodawca. Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków jest aktem prawa miejscowego a jego "regulaminowy" charakter nie powoduje, że mają w odniesieniu do niego zastosowanie inne zasady niż w stosunku do innych aktów prawa miejscowego, w szczególności, że może on powtarzać przepisy ustawowe lub je modyfikować (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 370/07, LEX nr 446997).

W konkluzji, uwzględniając poczynione wyżej uwagi należało stwierdzić, że skarga Prokuratora względem zaskarżonej uchwały i podniesione w niej zarzuty wskazujące na naruszenie prawa przez Radę Gminy [...] zasługiwały na uwzględnienie. Nie powodują jednak one konieczności stwierdzenia nieważności i wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej uchwały w całości, lecz uzasadniają stwierdzenie nieważności uchwały w tej części, która przepisy prawa naruszyła.

W konsekwencji, skoro opisanymi wadami zaskarżona uchwała Rady Gminy w [...] obarczona jest częściowo i w tym zakresie istotnie narusza prawo, to winna zostać tyko w tej części wyeliminowana z obrotu prawnego. Z żadnego z przepisów ustawy nie wynika, w jakich przypadkach sąd administracyjny uwzględniając skargę orzeka o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej uchwały w całości, a kiedy tylko co do części. O tym, czy względem zaskarżonej skargą uchwały należy stwierdzić nieważność w całości, czy tylko w części przesądzają przepisy, które stanowiły podstawę proceduralną i materialnoprawną jej podjęcia. Przepisy te zaś nie wyłączają możliwości utrzymania w mocy zapisów uchwały niesprzecznych z obowiązującym porządkiem prawnym, pomimo tego, że jej poszczególne zapisy w ten porządek godzą. Dlatego – w ocenie Sądu – usunięcie z obiegu prawnego zaskarżonych postanowień uchwały nie pozbawia w pozostałej części możliwości funkcjonowania jej zapisów w obrocie prawnym.

Przeszkody do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały nie stanowi też przepis art. 94 ust. 1 u.s.g. Przepis ten wprawdzie nie pozwala na stwierdzenie nieważności uchwały rady gminy po upływie roku od dnia jej podjęcia, jednakże ograniczenie to nie dotyczy aktów prawa miejscowego. Zaskarżona uchwała, jak wskazano wyżej, taki akt stanowi.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. – stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej: § 5 ust. 3 i 7, § 10 ust. 4, § 11, § 14 ust. 3 i § 15 regulaminu dostarczania wody obowiązującego na terenie Gminy [...]. Pomimo jednak wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej uchwały we wskazanej części nie ma przeszkód, by w pozostałej części uchwała ta zachowała moc obowiązującą.

Sąd nie podziela natomiast zarzutu skarżącego w zakresie naruszenia przez zaskarżoną uchwałę hierarchicznego systemu źródeł prawa.

Mianowicie w rozdziale VII zaskarżonej uchwały obejmującej "Postanowienia końcowe", w pkt 2 stwierdzono, że w sprawach nieuregulowanych niniejszym Regulaminem obowiązują przepisy prawa, a w szczególności ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858) wraz z przepisami wykonawczymi wydanymi na podstawie ustawy. W ocenie Sądu z tak sformułowanego postanowienia nie można wywodzić jego sprzeczności z prawem. W systematyce zaskarżonej uchwały regulacje, z których wywodzone są uprawnienia i obowiązki oznaczone zostały poszczególnymi paragrafami. Omawiane postanowienie nie zostało nimi objęte w ramach postanowień końcowych, a przeto ma charakter informacyjny. Dlatego nie jest uzasadnione twierdzenie, że doszło do naruszenia art. 87 Konstytucji RP, zgodnie z którym źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia (ust. 1), zaś na obszarze działania organów, które je ustanowiły, również akty prawa miejscowego (ust. 2). Wbrew jednakże twierdzeniu skarżącego, kwestionowane w tym zakresie brzmienie zaskarżonej uchwały nie stanowi o pierwszeństwie jej stosowania jako aktu prawa miejscowego przed przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków i przepisami wykonawczymi do tej ustawy.

Z tych też względów – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – skarga podlegała oddaleniu odnośnie tego zarzutu oraz w pozostałym zakresie.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.