Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 272/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 i 9, art. 94
journal: Dz.U. 2020 poz 910
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tj

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 943/21 w sprawie ze skargi Gminy [...] na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie opinii o zamiarze przekształcenia szkoły I. oddala skargę kasacyjną, II. oddala wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 października 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 943/21 oddalił skargę Gminy [...] na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki (dalej jako Minister) z dnia 22 stycznia 2021 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dolnośląskiego Kuratora Oświaty (dalej jako Kurator) z dnia 26 sierpnia 2020 r. nr [...] negatywnie opiniujące zamiar przekształcenia Szkoły Podstawowej im. [...] w S. (dalej jako Szkoła) z dniem 1 września 2021 r.

W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że podstawę prawną postanowienia Kuratora z dnia 26 sierpnia 2020 r. stanowił przepis art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 910) zgodnie z którym szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 14-18, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich - tych uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu. Szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty (art. 89 ust. 3 Prawa oświatowego).

W ocenie Sądu z akt sprawy wynika, że strona skarżąca nie wypełniła wymagania określonego w powyższym przepisie. W dniu 14 maja 2020 r. Rada Miejska w [...] podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zamiaru przekształcenia z dniem 1 września 2021 r. Szkoły Podstawowej im. [...] w S. W treści uchwały wskazano, że zamierza się przekształcić Szkołę Podstawową im. [...] w S. o stopniu organizacyjnym klas I-VIII z oddziałem przedszkolnym w Filię Szkoły Podstawowej im. [...] w T. o strukturze organizacyjnej obejmującej klasy I-III z oddziałem przedszkolnym. Ponadto wskazano, że obwód przekształcanej szkoły zostanie włączony do obwodu Szkoły Podstawowej im. [...] w T., upoważniając jednocześnie Burmistrza Miasta i Gminy [...] do dokonania wszystkich czynności wymaganych przepisami prawa w celu przedmiotowego przekształcenia, powierzając mu jej wykonanie. Zamiar przekształcenia szkoły uzasadniono bardzo małą liczbą uczniów oraz drastycznym spadkiem ich liczby i brakiem perspektyw na poprawę tej sytuacji, wysokimi kosztami utrzymania szkoły (najmniej licznej spośród wszystkich szkół, dla których organem prowadzącym jest Gmina [...]). Rada Miejska w [...] w podjętej uchwale jako dzień przekształcenia Szkoły wskazała 1 września 2021 r., co jak słusznie zauważył Minister, wskazany termin jest innym niż ten wynikający z przepisu art. 89 ust. 1 w związku z art. 89 ust. 9 Prawa oświatowego. Zgodnie z przywołanymi przepisami, szkoła może być przekształcona z końcem roku szkolnego, albowiem art. 94 ustawy stanowi, że rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach oświatowych rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy z dniem 31 sierpnia następnego roku. Reasumując Sąd stwierdził, że przedmiotowa uchwała Rady Miejskiej w [...], będąca przedmiotem niniejszego postępowania, narusza prawo poprzez określenie innego niż obowiązujący ustawowy termin przekształcenia wymienionej szkoły.

Zwrócono przy tym uwagę, że jakiekolwiek próby nowelizacji przedmiotowej uchwały po wydaniu przez organy obu instancji negatywnej opinii o zamiarze przekształcenia Szkoły w zakresie terminu tego przekształcenia nie mają wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż Sąd ocenia zaskarżone postanowienie Ministra na datę jego wydania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Gmina [...], zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego, poprzez przyjęcie, że Gmina [...] nie wypełniła obowiązku nałożonego na nią w zakresie terminu przekształcenia Szkoły Podstawowej w S. o stopniu organizacyjnym klas I-VIII z oddziałem przedszkolnym w Filię Szkoły Podstawowej w T. o strukturze organizacyjnej klas I-III z oddziałem przedszkolnym,

2) przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że próby jakiejkolwiek nowelizacji uchwały Rady Miejskiej w [...] nr [...] w sprawie zamiaru przekształcenia z dniem 1 września 2021 r. Szkoły Podstawowej w S. o strukturze organizacyjnej obejmującej klasy I-VIII i oddział przedszkolny w Filię Szkoły Podstawowej w T. o strukturze organizacyjnej obejmującej klasy I-III oraz oddział przedszkolny, po wydaniu przez organy obu instancji negatywnej opinii o zamiarze przekształcenia Szkoły w zakresie terminu tego przekształcenia, nie mają wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż Sąd ocenia zaskarżone postanowienie Ministra Edukacji i Nauki na datę jego wydania.

W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed Sądem pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa prawnego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a.

W tej sprawie żadna z przesłanek wynikających z ww. przepisów w tej sprawie nie zachodzi, a tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Sprawa ta podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w tej sprawie polegające na stwierdzeniu, że wynikającego z tego przepisu obowiązku Rada Miejska w [...] nie wykonała we właściwym terminie.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego mającym w tej sprawie zastosowanie w związku z art. 89 ust. 9 tej ustawy, szkoła publiczna może być zlikwidowana lub przekształcona z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie.

Tym samym dana szkoła może być przekształcona nie w dowolnej dacie, ale tylko z końcem roku szkolnego. Wynika to wprost z wykładni językowej ww. przepisu i jest przy tym celowe takie właśnie ustalenie terminu przekształcania lub likwidacji szkoły publicznej. Dzięki takiemu rozwiązaniu uczniowie już z początkiem roku szkolnego mogą kontynuować naukę w nowej szkole.

Zgodnie z art. 94 Prawa oświatowego rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy - z dniem 31 sierpnia następnego roku.

Tym samym skoro zgodnie z § 1 uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 14 maja 2020 r. nr [...] w sprawie zamiaru przekształcenia Szkoły Podstawowej im. [...] w S. wskazano na dzień 1 września 2021 r. jako na dzień przekształcenia tej szkoły, a nie dzień 31 sierpnia 2021 r., to jest to przekroczenie delegacji ustawowej obejmującej w tej sprawie przekroczenie wskazania terminu likwidacji lub przekształcenia szkoły niż wynika to wprost z ustawy. Rada gminy nie może zmienić daty końca roku szkolnego.

Nie jest zasadnym także i drugi zarzut skargi kasacyjnej, zgodnie z którym Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, że nowelizacja uchwały Rady Miejskiej w [...] nr [...] w sprawie zamiaru przekształcenia z dniem 1 września 2021 r. Szkoły Podstawowej w S. nie mogła być w tej sprawie uwzględniona.

Jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, datą kontroli zaskarżonego w tej sprawie postanowienia Ministra był dzień 22 stycznia 2021 r. Na tę datę Sąd badał prawidłowość ustaleń dokonanych w sprawie przez organ administracyjny. Na tę datę Rada Miejska w [...] nie zmieniła daty przekształcenia ww. Szkoły.

Wprawdzie z akt sprawy wynika, że Rada ta uchwałą z dnia 26 lutego 2021 r. nr [...] r. znowelizowała § 1 ww. uchwały z dnia 14 maja 2020 r. nr [...] i wprowadziła prawidłowy termin przekształcenia szkoły jako ostatni dzień roku szkolnego, jednakże nowelizacja ta nie mogła zostać w tej sprawie uwzględniona. Została ona bowiem podjęta już po dacie wydania zaskarżonego postanowienia.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Wniosek o zasądzenie od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz Ministra kosztów postępowania nie podlegał uwzględnieniu, gdyż odpowiedź na skargę kasacyjną została złożona po upływie 14 dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, a więc po upływie terminu określonego w art. 179 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z 14 września 2021 r. sygn. akt II OSK 2173/19).