Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1064/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 2 w zw. z art. 61 ust. 2d i art. 64 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta M. [...] z [...] lipca 2022 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] września 2022 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta M. [...] z [...] lipca 2022 r. ustalającą A. N. (tj. Skarżącej) opłatę w wysokości [...] zł za pobyt matki – A. G. – N., w domu pomocy społecznej w K..

Kolegium ustaliło, że koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej wynosi [...] zł, z czego matka Skarżącej uiszcza [...] zł (na mocy decyzji z [...] lipca 2022 r. nr MOPR.WS.WR.4426.6.28WR).

Kolegium wskazało, że w przypadku kiedy mieszkaniec domu pomocy społecznej nie ponosi pełnej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, organ jest zobowiązany poszukiwać osób wymienionych w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia [...] marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, zwanej w skrócie "u.p.s.") zobowiązanych do ponoszenia odpłatności tj. małżonka, zstępnych i wstępnych. Granice obciążenia zstępnych zostały wyznaczone przepisami art. 61 ust. 2 pkt 2 i zależne sąd od tego, o ile dochód danej osoby lub dochód na osobę w rodzinie przekracza 300 % kryterium dochodowego.

Kolegium ustaliło, że A. G. – N. jest wdową i ma troje dzieci: L. N., W. N. oraz A. N. (Skarżącą).

Po przeprowadzeniu wywiadów środowiskowych ustalono, że L. N. nie jest zobowiązana do ponoszenia odpłatności, ponieważ jej dochód nie przekracza 300 % kryterium dochodowego. Natomiast w odniesieniu do W. N. została wydana odrębna decyzja o ustaleniu odpłatności, od której wniesiono odwołanie. Kolegium wydało odrębne rozstrzygnięcie pod sygnaturą KO.411.1343.2022.

Odnośnie Skarżącej Kolegium ustaliło, że Prezydent pismem z [...] maja 2002 r. zwracał się do niej z propozycją zawarcia umowy o ponoszeniu odpłatności za pobyt matki w DPS w K.. Skarżąca wyraziła wolę ponoszenie odpłatności w innej kwocie niż wskazana przez organ (800 zł), co należy uznać za odmowę zawarcia umowy. Uzasadniało to wszczęcie postępowania dotyczącej ustalenia odpłatności w formie decyzji.

Kolegium ustaliło, że wyliczony zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. dochód Skarżącej wynosi [...] zł, a więc jest wyższy od 300 % kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej o [...] zł (3.977,11 zł – [...] zł). Kwota ta stanowi górną granicę odpłatności dla Skarżącej, bowiem zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 b u.p.s. kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % kryterium dochodowego na osobę. W takiej właśnie kwocie ustalono odpłatność Skarżącej, biorąc pod uwagę ponoszone przez nią wydatki, które ujawniła w trakcie wywiadu.

Kolegium podniosło, że wysokość opłaty Skarżącej jest niezależna od wysokości opłaty ponoszonej przez pozostałych zobowiązanych, ponieważ każdy ze zobowiązanych (zstępnych) ma taki sam obowiązek ponoszenia opłat, różnicować je może lub zwalniać z tego obowiązku osiągnę kryterium dochodowe każdego zstępnego. Kolegium podkreśliło, że to gmina pokrywa różnicę między średnim kosztem utrzymania w DPS a opłatami wnoszonymi przez osoby zobowiązane do ponoszenia opłat. Zwolnienie niektórych zobowiązanych z ponoszenia odpłatności nie wpływa na wysokość zobowiązania pozostałych wstępnych, ale na wysokość opłaty, którą ponosi gmina.

Kolegium podniosło ponadto, że przepis art. 67 ust. 2f u.p.s. przewidujący ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej proporcjonalnie do liczby obowiązanych do jej wnoszenia stosuje się jedynie w przypadku określonych w art. 61 ust. 2e u.p.s. tj. w przypadku osób, które jednocześnie odmawiają zawarcia umowy określającej wysokość opłaty za DPS oraz nie wyrażają zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, który służy ustaleniu możliwości ponoszenia opłaty. W przedmiotowej sprawie zatem przepis ten znajduje zastosowania.

Kolegium wskazało, że okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej (w tym wysokości kosztów utrzymania) nie mogą mieć znaczenia w sprawie o ustalenie opłaty za pobyt w DPS (por. wyrok NSA z 6 lipca 2021 r. sygn. I OSK 3377/19). Obowiązek zstępnego wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., chociaż pozostaje w funkcjonalnym związku z przepisami Kodeksu postępowania rodzinnego i opiekuńczego alimentacji, nie jest obowiązkiem alimentacyjnym lecz publicznoprawnym ciężarem powstającym z chwilą przyjęcia osoby skierowanej do DPS. Poniesienie tego ciężaru ma na celu pokrycie określonych w trybie administracyjnym kosztów utrzymania mieszkańca w DPS. Wobec tego zdaniem Kolegium podnoszone w odwołaniu okoliczności dotyczące możliwości ponoszenia opłaty i dużych kosztów utrzymania związanych z zamieszkaniem Skarżącej w W. mogą być przedmiotem wniosku o zwolnienie z części opłaty za pobyt w DPS. Wniosek taki może być rozpatrzony po ostatecznym ustaleniu osoby zobowiązanej i określeniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt w DPS.

Kolegium uznało za niezasadny zarzut braku prowadzenia jednego postępowania w odniesieniu do całej trójki rodzeństwa. Ustawa o pomocy społecznej nie nakazuje ustalenia obowiązku wszystkich zobowiązanych w jednym postępowaniu i w jednej decyzji, nie formułuje tzw współuczestnictwa materialnego (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z 24 czerwca 2016 r. sygn.. IV SA/Gl 937/15). Obowiązku takiego nie nakładają także przepisy postępowania administracyjnego, a możliwość współuczestnictwa formalnego (art. 62 k.p.a.) uzależniona jest od tożsamego stanu faktycznego wszystkich stron. Połączenie kilku spraw dotyczących odpłatności za pobyt w DPS do jednego postępowania jest rozwiązaniem proceduralnym zasługującym na uwagę, lecz o jego zastosowaniu lub pominięciu decydować powinny okoliczności faktyczne odnoszące się każdej strony wpływające w sposób tożsamy lub różny na zakres indywidualnych praw lub obowiązków wyznaczonych prawem (por. wyrok WSA w Poznaniu z 28 kwietnia 2016r. sygn. II SA/Po 88/16).

W skardze do sądu A. N. wniosła o uchylenie decyzji Kolegium, zarzucając jej:

1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 103 ust. 2 z zw. z art. 61 ust. 2d i art. 64 pkt 3 u.p.s. poprzez nieuwzględnienie przy ustalaniu wysokości opłaty za pobyt w DPS możliwości Skarżącej wynikających z sytuacji materialnej, rodzinnej, zawodowej oraz zasady proporcjonalności w ponoszeniu opłaty za pobyt członka rodziny w DPS,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. poprzez ograniczenie w decyzji kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty tylko Skarżącej, mimo że osobami zobowiązanymi są także siostra L. N. i brat W. N., o czym organ wiedział przed wydaniem decyzji,

3) naruszenie prawa procesowego tj. art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a.") poprzez zaniechanie postępowania dowodowego i przeprowadzenia ustaleń faktycznych w zakresie indywidualnej sytuacji materialnej, rodzinnej, zawodowej, mimo że są to okoliczności mające wpływ na rozstrzygnięcie,

4) naruszenie prawa procesowego tj. art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia faktycznego i prawnego w sposób niespełniający kryteriów określonych w przepisie, a w szczególności dotyczących sytuacji materialnej Skarżącej, osiąganych dochodów, jak również braku wskazania okoliczności świadczących o tym, że Skarżąca kwalifikuje się do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS w maksymalnej wysokości, bez uwzględnienia rzeczywistych możliwości Skarżącej w tym zakresie oraz bez uwzględnienia zasady proporcjonalności,

5) naruszenie prawa procesowego tj. art. 9 k.p.a. poprzez niewzięcie pod uwagę możliwości ustalenia odpłatności w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 u.p.s., pomimo złożonego wniosku w tym zakresie,

6) naruszenie prawa procesowego tj. art. 107 § 3 w zw. z art. 11 i art. 8, art. 77 k.p.a. polegające na prowadzeniu postępowania w sposób niewyjaśniający stronie zasadności przesłanek, którym kierował się organ wydając decyzję oraz w sposób niebudzący zaufania, poprzez niewzięcie pod uwagę aktualnego poziomu dochodów Skarżącej, w tym obciążającej ją zobowiązań; nieuwzględnienie, że odpłatność za pobyt matki w DPS winna w proporcjonalny sposób obciążać każdego z zstępnych oraz obciążenie Skarżącej negatywnymi konsekwencjami tych zaniedbań.

W uzasadnieniu Skarżąca zwróciła uwagę, że teza Kolegium, iż proporcjonalne rozdzielenie pomiędzy zstępnych kosztów opłaty za pobyt w DPS ma zastosowanie tylko w przypadku kiedy dana osoba zarówno odmówi podpisania umowy określającej wysokość ponoszonej opłaty za pobyt w DPS jak też odmówi przeprowadzenia wywiadu środowiskowego - prowadzi do absurdalnych wniosków. W przedmiotowej sprawie opłata, którą powinni uiścić wstępni wynosi [...] zł. Jeżeli zatem Skarżąca odmówiłaby zarówno podpisania umowy jak też odmówiłaby wszelkiej współpracy z organem tj. przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, to by zapłaciła kwotę proporcjonalnie rozdzieloną między troje rodzeństwa czyli [...] zł. W przedmiotowej sprawie Skarżącej jednakże współpracowała z organem tj. zgodziła się na wywiad środowiskowy, dostarczyła wszelkie żądane dokumenty określające jej sytuację rodzinną, materialną i zdrowotną; wskazała także kwotę, jaką jest w stanie uiścić (800 zł) tytułem opłaty za pobyt matki w DPS. Na koniec wyraziła wolę dobrowolnego ponoszenia opłaty i zawarcia umowy – a w "nagrodę" za taką postawę otrzymała decyzję ze wskazaniem opłaty w wysokości [...] zł. Brak tymczasem jakiejkolwiek aktywności Skarżącej oznaczałby według stanowiska Kolegium opłatę w wysokości jedynie [...] zł.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zasadniczą kwestią w sprawie jest możliwość orzekania o wysokości opłaty obciążającej Skarżącą w zależności od jej dochodów i możliwości ewentualnie w sposób proporcjonalny (tj. w równych częściach pomiędzy troje rodzeństwa).

W przedmiotowej sprawie nie jest sporne, że Skarżąca jako córka (tj. zstępna) A. G., stosownie do art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. jest zobowiązana do ponoszenia opłaty za jej pobyt w domu pomocy społecznej. Nie jest także sporne, że Skarżąca odmówiła podpisania umowy określającej wysokość opłaty wnoszonej za pobyt matki w DPS tj. umowy o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s.

Należy zauważyć, że w przypadku odmowy przez osoby, o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. popisania umowy o której mowa w art. 103 ust. 2, ustawa przewiduje dwie możliwości.

Otóż zgodnie z art. 61 ust. 2d u.p.s. w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2.

Zgodnie natomiast z art. 61 ust. 2e u.p.s. w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2.

Ponadto zgodnie z art. 61 ust. 2f u.p.s. wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia.

Z powyższego wynika, że ustawodawca przewidział dwa odrębne sposoby ustalania wysokości opłaty w przypadku braku zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s.:

1) w przypadku kiedy jedynie odmówiono zawarcia ww. umowy (sytuacja z art. 61 ust. 2d u.p.s.) – opłata jest ustalana w drodze decyzji, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w art. 61 w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2,

2) w przypadku kiedy zarówno odmówiono zawarcia ww. umowy, jak też odmówiono zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego (sytuacja z art. 61 ust. 2e u.p.s.) – opłata jest ustalana w drodze decyzji w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2; ponadto zgodnie z art. 61 ust. 2f w tym przypadku opłata jest ustalana proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 września 2022 r. sygn. I OSK 222/21 (publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej poprzez stronę internetową http://orzeczenia.nsa.gov.pl/) granice obciążenia małżonka, zstępnych i wstępnych opłatą za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej zostały wyznaczone ustawowo (art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s.). Jeżeli zobowiązany jest osobą samotnie gospodarującą, to obowiązek partycypacji w kosztach pobytu powstaje, gdy jego dochód przekracza 300% kryterium dochodowego. W gruncie rzeczy realne obciążenie takiej osoby jest zależne od tego, o ile jej dochód przekracza powyższą kwotę, opłata bowiem nie może być wyższa od tej nadwyżki.

W takiej sytuacji ustawodawca wprost wyłączył więc stosowanie zasady proporcjonalności. Regułę proporcjonalności przewidział natomiast dla osób (zstępnych, wstępnych), które odmawiając zawarcia umowy jednocześnie nie wyrażają zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, który służy m.in. ustaleniu ich możliwości ponoszenia takiej odpłatności. Ustawodawca w takiej sytuacji zezwala na obciążenie ich odpłatnością "w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2" i "proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia". Świadczy o tym wprost treść 61 ust. 2f u.p.s., który w swej treści zawiera wyraźne odesłanie do art. 61 ust. 2e u.p.s. Ustalenie wysokości opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej proporcjonalnie do liczby osób zobowiązanych do jej ponoszenia może mieć zatem miejsce wyłącznie w przypadku opłaty, o jakiej mowa w art. 61 ust. 2e u.p.s. Opłata, o jakiej mowa w tym przepisie, to opłata ustalana w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Do ustalenia decyzją opłaty w tej wysokości dochodzi wyłącznie w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Przez taka odmowę, skutkującą brakiem ustalenia sytuacji dochodowej osoby lub osób zobowiązanych, osoby te pozbawione są ochrony przewidzianej zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Ponoszona przez te osoby opłata jest niezależna od osiąganego przez nie dochodu (dochodu na osobę w rodzinie), a jeżeli takich osób jest więcej, ponoszą ją w częściach proporcjonalnych.

Natomiast osoby, które wyraziły zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, objęte są ochroną, ponieważ w ich przypadku, w zależności od wysokości dochodu, albo nie mają obowiązku ponoszenia opłaty, albo ponoszą ją w limitowanej wysokości, albo też przy zawarciu umowy lub w wydanej decyzji możliwe jest uwzględnienie przy zawarciu umowy wysokości dochodów i możliwości ponoszenia opłaty (art. 103 ust. 2 u.p.s.).

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że analogiczne stanowisko w analizowanej kwestii prezentowane jest w piśmiennictwie. Zwraca się uwagę, że opłat nie dzieli się po równo na wszystkich zobowiązanych. Na wysokość opłaty nie ma zasadniczego wpływu liczba osób obowiązanych do jej ponoszenia, gdyż głównym czynnikiem kształtującym jej wysokość w odniesieniu do osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy jest ich sytuacja dochodowa. Jeżeli osoby zobowiązane do wnoszenia odpłatności za pobyt małżonka lub krewnego odmówią zawarcia umowy, organ właściwy dla mieszkańca DPS ustali wysokość ich obciążenia w drodze decyzji, uwzględniając ograniczenia wynikające z dochodu tych osób oraz zwolnienia ustawowe i zastosowane przez organ wobec innych zobowiązanych. Znacznie bardziej restrykcyjnie ustawodawca potraktował postawę osób bliskich mieszkańca, którzy odmówią zawarcia umowy i nie wyrażą zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej zostanie wówczas ustalona w drodze decyzji w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane. W takiej sytuacji organ nie bierze pod uwagę ograniczeń wynikających z sytuacji dochodowej, osobistej ani rodzinnej tych osób. Ratio legis tych unormowań sprowadza się do założenia, że skoro osoby te nie chcą ujawnić swojej sytuacji, to organ ma prawo założyć, że są w stanie ponosić opłatę w pełnym wymiarze. Taka okoliczność powinna być uznana za wystarczającą do ustalenia opłaty w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane. Z dodanych do ustawy przepisów wynika, że wysokość opłaty, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia. W przypadku gdy więcej niż jedna osoba zobowiązana do ponoszenia odpłatności odmawia podpisania umowy oraz przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, pozostała opłata stanowiąca dopełnienie średniego kosztu utrzymania w domu pomocy społecznej obciąża te osoby proporcjonalnie, a więc w równych częściach. Wymaga podkreślenia, że proporcjonalny podział opłaty, o którym mowa w ust. 2f, dotyczy tylko sytuacji, w której nastąpiła odmowa zwarcia umowy i przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, nie można z niego wywodzić ogólnej normy postępowania, a więc dzielenia opłaty po równo na wszystkich zobowiązanych (tak I. Sierpowska (w:) Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, LEX/el. 2021, art. 61).

Powyższe stanowisko prowadzi do wniosku, że w przedmiotowej sprawie organ dopuścił się naruszenia art. 61 ust. 2d u.p.s. Jeżeli bowiem Skarżąca odmówiła jedynie podpisania umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. a nie odmówiła przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, to ustalana w drodze decyzji wysokość opłaty za pobyt w DPS powinna uwzględniać nie tylko ograniczenia o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. (300 % kryterium dochodowego), ale także powinna uwzględniać ograniczenia o których mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. tj. powinna uwzględniać wysokość dochodów Skarżącej i jej możliwości uiszczenia opłaty. Słusznie zatem Skarżąca zarzuca, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania nie dokonując ustaleń co do wysokości jej dochodów i możliwości uiszczenia opłaty (naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) oraz nie dając wyrazu ocenie tych okoliczności w uzasadnieniu decyzji (naruszenie art. 107 § 3 k.p.a.).

Odnośnie możliwości rozstrzygania wysokości opłaty jedną decyzja kierowaną do wszystkich zobowiązanych (tj. w przedmiotowej sprawie do całej trójki rodzeństwa) zasadne jest stanowisko organu, że ustawa o pomocy społecznej nie nakazuje ustalenia obowiązku wszystkich zobowiązanych w jednym postępowaniu i w jednej decyzji (brak współuczestnictwa materialnego). Nie jest jednakże wyłączona możliwość prowadzenia jednego postępowania w stosunku do wszystkich osób należących do tego samego kręgu obowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej na podstawie art. 62 k.p.a. Za potrzebą takiego rozwiązania przemawiać może także okoliczność, że w przypadku ustalania sytuacji dochodowej każdej z osób współzobowiązanych do ponoszenia opłaty w odrębnym postępowaniu, stroną takiego postępowania nie jest jedynie osoba, której to postępowanie dotyczy, ale wszystkie osoby współzobowiązane. Zgodnie bowiem z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jeżeli więc organ prowadzi oddzielnie postępowania co do indywidualizacji i wysokości partycypacji w opłatach, to potencjalnie zobowiązani mają interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., aby być uczestnikami takich postępowań. Wysokość opłat, jakie powinna ponosić każda z tych osób, zależy od ustalenia i oceny sytuacji dochodowej innego zobowiązanego. (por. ww. wyrok NSA z 6 września 2022 r.). W przedmiotowej sprawie prowadzi to do wniosku, że organ dopuścił się naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. także w ten sposób, że nie ustalił dla potrzeb przedmiotowego postępowania, jaką wysokość opłaty za pobyt w DPS ustalono w postępowaniu dotyczącym brata Skarżącej – Kolegium w tej kwestii poprzestało jedynie na informacji, że taka odrębna sprawa została rozstrzygnięta.

Ze względu na powyższe, uznając, że wskazane uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sad na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 259) orzekł jak w sentencji wyroku.

W ponownym postępowaniu organ winien orzec po ustaleniu wysokości dochodów Skarżącej oraz rozważeniu możliwości uiszczania przez Skarżącą opłaty za pobyt w DPS. Przed wydaniem rozstrzygnięcia organ winien także uzyskać informację w jakiej wysokości ma uiszczać opłatę za pobyt w DPS brat Skarżącej i włączyć do akt sprawy decyzję w tym przedmiocie ze wskazaniem, czy jest ona ostateczna oraz uwzględnić tą informację przy orzekaniu w niniejszej sprawie.