Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 280/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 05 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Miejskiej Pniewy z dnia 30 marca 2023 r. nr LII/410/23 w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu działek ewidencyjnych o nr 110/3, 109/1, 110/2, 297 i 31/1 położonych w miejscowości Rudka 1. stwierdza nieważność § 10 pkt 5 zaskarżonej uchwały; 2. zasądza od Rady Miejskiej Pniewy na rzecz skarżącego Wojewody Wielkopolskiego kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 13 marca 2024 r. Wojewoda Wielkopolski wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę Nr LII/410/23 Rady Miejskiej Pniewy z dnia 30 marca 2023 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu działek ewidencyjnych nr 110/3,109/1,110/2, 297 i 31/1 położonych w miejscowości Rudka.

Zaskarżył ją w części, tj. w zakresie § 10 pkt 5, i wniósł o stwierdzenie nieważności w części, tj. w zakresie § 10 pkt 5, uchwały Nr LII/410/23 Rady Miejskiej Pniewy z dnia 30 marca 2023 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu działek ewidencyjnych o nr 110/3, 109/1, 110/2, 297 i 31/1 położonych w miejscowości Rudka - ze względu na istotne naruszenie prawa.

Na sesji w dniu 30 marca 2023 r. Rada Miejska Pniewy podjęła uchwałę Nr LII/410/23 w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu działek ewidencyjnych o nr 110/3,109/1,110/2, 297 i 31/1 położonych w miejscowości Rudka.

Uchwała wraz z dokumentacją prac planistycznych została doręczona Wojewodzie Wielkopolskiemu 12 kwietnia 2023 r.

Podstawę prawną podjętej uchwały stanowiły przepisy art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40) oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2022 r. poz. 503 ze zm., zwanej dalej: "ustawą" lub "u.p.z.p").

Wojewoda wskazał, że zgodnie z § 10 pkt 5 uchwały, w zakresie zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej ustala się zakaz budowy indywidualnych ujęć wód podziemnych.

Wojewoda podkreślił, że kwestie związane ze sposobem zagospodarowania działek przeznaczonych pod zabudowę, a także gospodarowania wodami, w tym ochrony zasobów wodnych, korzystania z wód oraz zarządzania zasobami wodnymi w sposób szczegółowy regulują przepisy odrębne, w tym m.in.: rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (w dacie podjęcia uchwały; Dz.U. z 2022 r. poz. 1225), ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm.) i ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2023 r. poz. 537 ze zm.).

Dalej argumentowano, że w myśl art. 33 ust. 1, 3 i 4 ustawy - Prawo wodne, właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie. Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego i obejmuje: pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę oraz wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę.

Skarżący stanął na stanowisku, że w związku z tym przepisem każdemu właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie. Jeżeli więc ustawowo dopuszczono korzystanie z wód podziemnych w sposób powyżej opisany, to ustalenia planu miejscowego nie mogą wprowadzać zakazu takiego korzystania, co de facto uczyniono wprowadzając zakaz budowy indywidualnych ujęć wód podziemnych.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz Gminy Pniewy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu pisma wskazano, że zgodnie z przepisami każda działka budowlana przeznaczona pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi powinna mieć zapewnioną możliwość przyłączenia uzbrojenia działki lub bezpośrednio budynku do sieci wodociągowej, kanalizacyjnej, elektroenergetycznej i ciepłowniczej (§ 26 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie). Zgodnie z tym przepisem zasadą jest przyłączenie działki do sieci wodociągowej. Kiedy jest to niemożliwe, działka musi zostać wyposażona w indywidualne ujęcie wody, a także w zbiornik bezodpływowy lub przydomową oczyszczalnię ścieków, jeżeli ilość tych ścieków nie przekracza 5 m3 na dobę.

Burmistrz podał, że w drodze publicznej, przebiegającej w bezpośrednim sąsiedztwie obszaru objętego planem, znajduje się istniejąca sieć wodociągowa. Biorąc powyższe uwarunkowania pod uwagę w uchwale zmieniającej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla terenu działek ewidencyjnych o nr 110/3,109/1,110/2, 297 i 31/1 ustalono § 10 w zakresie zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej ustalono pkt 4, zgodnie z którym zaopatrzenie w wodę pitną powinno następować wyłącznie z sieci wodociągowej oraz w pkt. 5, zgodnie z którym zakazano budowy indywidualnych ujęć wód podziemnych. Możliwość podłączenia na chwilę obecną do sieci wodociągowej nieruchomości objętych miejscowym planem została potwierdzona w opinii nr P00491/23 z dnia 27 kwietnia 2023 r. przez Pniewskie Przedsiębiorstwo Komunalne Sp. z o.o.

Gmina Pniewy uważa, że skarga nie jest zasadna. Należy bowiem zauważyć, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego z samej swojej istoty ogranicza w pewnych aspektach właścicieli w wykonywaniu ich praw własności. Ingerencja ta jest możliwa, lecz musi być oczywiście uzasadniona i proporcjonalna. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że nieruchomości objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego mają możliwość przyłączenia do sieci wodociągowej (co wynika z pisma Pniewskiego Przedsiębiorstwa Komunalnego Sp. z o.o. z dnia 27 kwietnia 2023 r.). Zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie ograniczają więc w żadnym uprawnień właścicielskich do korzystania z nieruchomości, w tym do budowy. Natomiast zakaz budowy indywidualnych ujęć wody ma służyć ochronie środowiska i zapobieganiu suszom, które w coraz większym stopniu dotykają obszar Polski i terenu Gminy Pniewy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.

Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Wojewoda Wielkopolski uczynił uchwałę Nr LII/410/23 Rady Miejskiej Pniewy z dnia 30 marca 2023 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu działek ewidencyjnych nr 110/3,109/1,110/2, 297 i 31/1 położonych w miejscowości Rudka (zwana dalej "Uchwałą"), opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego z dnia 22 września 2023 r., pod pozycją 8473.

Rada Miejska w Pniewach przyjęła uchwałą zaskarżony akt na podstawie upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm., dalej: "u.s.g.") oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2022 r. poz. 503 ze zm., zwanej dalej: "ustawą" lub "u.p.z.p"), w brzmieniu obowiązującym na dzień podjęcia Uchwały.

W świetle art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może już we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały (zarządzenia) organu gminy, a jedynie może zaskarżyć taki wadliwy, jego zdaniem, akt do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 93 ust. 1 u.s.g. Realizując tę kompetencję, organ nadzoru nie jest skrępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi (zob. np.: wyrok NSA z 15.07.2005 r., II OSK 320/05, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 7; postanowienie NSA z 29.11.2005 r., I OSK 572/05, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie "CBOSA").

W rozpoznawanej sprawie Wojewoda w ustawowym terminie 30 dni od dnia otrzymania Uchwały nie orzekł o jej nieważności chociażby w części, wobec czego władny był zaskarżyć Uchwałę w trybie art. 93 u.s.g. do sądu administracyjnego.

Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona Uchwała, jako podjęta w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego, wynika wyraźnie w treści przepisu art. 14 ust. 8 u.p.z.p. Tym samym bez wątpienia należy ona do kategorii aktów zaskarżalnych do sądu administracyjnego, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a.

Przedmiotem zaskarżenia została objęta tylko część Uchwały, tj. jej § 10 pkt 5. W konsekwencji - co do naruszenia zasad sporządzania planu - tylko w tej części Uchwała została poddana kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu w związku z zakresem zaskarżenia.

Mając wszystko to na uwadze Sąd uznał skargę Wojewody z 13 marca 2024 r. za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania, w granicach zaskarżenia oraz własnej kognicji. Oceny, czy zaskarżony plan miejscowy jest obarczony wadą skutkującą stwierdzeniem jego nieważności przez sąd administracyjny na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., dokonuje się przez pryzmat przesłanek wynikających z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. W myśl tego przepisu istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.

Pojęcie "trybu sporządzania planu miejscowego" (zwanego też potocznie "procedurą planistyczną") – którego zachowanie stanowi przesłankę formalną zgodności planu miejscowego z przepisami prawa – odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a na jego uchwaleniu skończywszy.

Z kolei pojęcie "zasad sporządzania planu miejscowego" – których przestrzeganie stanowi przesłankę materialną zgodności planu miejscowego z przepisami prawa – należy wiązać z samym sporządzeniem (opracowaniem) aktu planistycznego, a więc z merytoryczną zawartością tego aktu (część tekstowa, graficzna, załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej (por. wyroki NSA: z 25.05.2009 r., II OSK 1778/08; z 11.09.2008 r., II OSK 215/08 – CBOSA). Zasady sporządzania planu miejscowego w aspekcie jego wymaganej oraz dopuszczalnej treści zostały szczegółowo określone przede wszystkim w przepisach art. 15 ust. 2 i 3 u.p.z.p. – określających katalog zagadnień (elementów treściowych) podlegających normowaniu w planie miejscowym: "obowiązkowo" (ust. 2) oraz "w zależności od potrzeb" (ust. 3) – a dodatkowo scharakteryzowany w rozporządzeniu Ministra infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1587; w skrócie "rozporządzenie"). Należy jednak zauważyć, że taki sposób rozumienia owej "obligatoryjności" elementów planu wymienionych w art. 15 ust. 2 u.p.z.p., zgodnie z którym plan miejscowy musi zawierać poszczególne ustalenia, o których mowa w tym przepisie, wówczas, gdy okoliczności faktyczne dotyczące obszaru objętego planem, wynikające zwłaszcza z istniejącego lub planowanego przeznaczenia i sposobu zagospodarowania terenu, uzasadniają dokonanie takich ustaleń (por. wyroki NSA: z 23.04.2010 r., II OSK 311/10; z 13.10.2011 r., II OSK 1566/11; z 06.09.2012 r., II OSK 1343/12 – CBOSA; por. też: Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, pod red. Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2016, art. 15 Nb 6, s. 18; I. Zachariasz [w:] H. Izdebski, I. Zachariasz, Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, Warszawa 2013, uw. 3 do art. 15). W pewnym sensie są to więc także postanowienia wprowadzane do konkretnego planu miejscowego "w zależności od potrzeb" – z tym że "potrzeb" pojmowanych obiektywnie, jako ściśle uwarunkowanych istniejącymi okolicznościami faktycznymi, a nie, jak na tle art. 15 ust. 3 u.p.z.p., bardziej subiektywnie, jako wynikających z własnej, swobodnej oceny organu planistycznego (por. wyrok NSA z 27.11.2018 r., II OSK 2406/18, CBOSA).

Dalej należy podkreślić, że w świetle art. 91 ust. 1 zd. pierwsze w zw. z ust. 4 u.s.g. uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, chyba że naruszenie prawa ma charakter nieistotny. Na gruncie tych przepisów przyjmuje się, że pojęcie "sprzeczności z prawem" obejmuje sprzeczność postanowień aktu prawa miejscowego z jakimkolwiek aktem prawa powszechnie obowiązującego, w tym także z rozporządzeniem – co w konsekwencji oznacza, że również z Zasadami techniki prawodawczej, które stanowią załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. z 2016r., poz. 283, dalej "ZTP"). Choć w większości przypadków sprzeczność z konkretnymi, szczegółowymi dyrektywami legislacyjnymi zawartymi w ZTP będzie miała zapewne charakter nieistotnego naruszenia prawa, to jednak nie można wykluczyć sytuacji, w których konkretne uchybienie zasadom techniki prawodawczej trzeba będzie zakwalifikować jako istotne naruszenie prawa. Będzie to zwłaszcza dotyczyć reguł określanych w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego ("TK") mianem "rudymentarnych kanonów techniki prawodawczej" (zob. np.: postanowienie TK z 27.04.2004 r., P 16/03, OTK-A 2004, nr 4, poz. 36; wyrok TK z 23.05.2006 r., SK 51/05, OTK-A 2006, nr 5, poz. 58; wyrok TK z 16.12.2009 r., Kp 5/08, OTK-A 2009, nr 11, poz. 170; wyrok TK z 03.12.2015 r., K 34/15, OTK-A 2015, nr 11, poz. 185), nakaz przestrzegania których postrzegany jest jako jeden z elementów konstytucyjnej zasady prawidłowej legislacji (por. T. Zalasiński, Zasady prawidłowej legislacji w poglądach Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2008, s. 51). Podobne stanowisko zajął w doktrynie G. Wierczyński, zdaniem którego sytuacje, w których naruszone zostały ZTP, powinny być traktowane jako nieistotne naruszenie prawa, a sytuacje, w których wraz z naruszeniem ZTP doszło do naruszenia konstytucyjnych zasad tworzenia prawa – jako naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności aktu prawa miejscowego (zob. G. Wierczyński, Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz, Warszawa 2016, s. 32; por. też D. Dąbek, Prawo miejscowe, Warszawa 2015, s. 205–206).

Konsekwentnie należy przyjąć, że naruszenie przez organ planistyczny owych "rudymentarnych kanonów techniki prawodawczej" będzie równoznaczne z istotnym naruszeniem zasad sporządzania planu miejscowego.

Jednym ze wspomnianych "rudymentarnych kanonów" jest niewątpliwie reguła wynikająca z § 115 (podobnie: § 134 pkt 1) w zw. z § 143 ZTP, w myśl której w akcie prawa miejscowego zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym (upoważnieniu ustawowym). Regulacja ta koresponduje z przepisem art. 94 Konstytucji RP, który wskazuje, że akty prawa miejscowego muszą być ustanawiane nie tylko "na podstawie", ale i "w granicach" upoważnień zawartych w ustawie. W odniesieniu do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego owe granice upoważnienia ustawowego wyznaczają przede wszystkim przepisy art. 4 ust. 1 oraz art. 15 ust. 2 i 3 u.p.z.p.

Podkreślić należy, że - jak wynika z postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 15 kwietnia 2008 r. sygn. P 26/07 (OTK-A 2008, nr 3, poz. 52) - tworzenie przepisów zbędnych jest błędem techniki prawodawczej, który w konkretnym przypadku może prowadzić do uznania, że doszło do sprzeczności z wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawnego zasadą poprawnej legislacji – jeśli zostanie wykazane, że skutków tego błędu nie można usunąć za pomocą reguł wykładni i reguł kolizyjnych powszechnie uznawanych i stosowanych w praktyce egzegezy przepisów prawnych (por. G. Wierczyński, Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz, Warszawa 2016, uw. 12 do § 11 ZTP).

Przekładając powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że z treści skargi jednoznacznie wynika, iż – jak to już wyżej wspomniano – przedmiotem zaskarżenia została objęta tylko część Uchwały, a mianowicie § 10 pkt 5. W konsekwencji - co do naruszenia zasad sporządzania planu - tylko w tej części Uchwała została poddana kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu.

Zaskarżone postanowienie § 10 pkt 5 Uchwały stanowi, że: "W zakresie zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej ustala się: zakaz budowy indywidualnych ujęć wód podziemnych". Przy czym, Sąd zauważa, że w § 10 pkt 4 Uchwały uchwałodawca wskazał, że "zaopatrzenie w wodę pitną wyłącznie z sieci wodociągowej".

Trzeba zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, że zakwestionowane postanowienie § 10 pkt 5 Uchwały stanowi o istnym naruszeniu prawa.

Wojewoda słusznie wskazał, że zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r., poz. 2625) zwykłe korzystanie z wody przysługuje właścicielowi gruntu, na którym znajduje się woda stanowiąca jego własność oraz z wody podziemnej. Mając ścisłe powiązanie z właścicielem gruntu instytucja zwykłego korzystania z wody obejmuje zaspokojenie potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego. Precyzując zakres tego uprawnienia ustawodawca unormował, że zwykłe korzystanie z wód obejmuje pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę oraz wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi także w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę (ust. 4 tego przepisu).

Jednym z instrumentów zarządzania zasobami wodnymi, aby zapobiec zagrożeniu tych dóbr, jest pozwolenie wodnoprawne. Z art. 395 pkt 3 i 5 Prawa wodnego wynika, że pozwolenie wodnoprawne nie jest wymagane na wykonywanie urządzeń wodnych do poboru wód podziemnych na potrzeby zwykłego korzystania z wód z ujęć o głębokości do 30 m oraz pobór wód powierzchniowych lub podziemnych w ilości nieprzekraczającej 5 m3 na dobę. Ustawodawca uznał więc, że kontrola korzystania z zasobów wodnych w taki sposób i w takim rozmiarze nie jest konieczna z uwagi na cele Prawa wodnego. Tym samym uznał, że w takich przypadkach nie jest konieczne ograniczanie, poprzez obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, wolności i praw konstytucyjnych, m.in. z uwagi na ochronę środowiska.

Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela w pełni stanowisko Naczelnego Sadu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2510/14 (dostępne CBOSA), zgodnie z którym nie jest konieczne ograniczanie wykonywania prawa własności nieruchomości poprzez ustanawianie w planie miejscowym zakazu budowy indywidulanych ujęć wody o parametrach, które zwalniają z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Wprowadzenie takiego zakazu jest, w świetle art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, nadmiernym ograniczeniem prawa własności nieruchomości.

Zakaz budowy wszelkich indywidualnych ujęć wody ustanowiony w planie miejscowym nie znajduje więc uzasadnienia w obowiązującym systemie prawnym i sprzeciwia się postanowieniom art. 33 Prawa wodnego, który przyznaje właścicielowi gruntu prawo do korzystania z wody powierzchniowej i podziemnej w ramach zwykłego korzystania z wód znajdujących się w jego gruncie.

Nadto wbrew temu co podnosi Rada Miejska, ochrona środowiska jest też jednym z celów Prawa wodnego. Wynika to chociażby z art. 10 tej ustawy, w którym stanowi się, że zarządzanie zasobami wodnymi służy zaspokajaniu potrzeb ludności i gospodarki oraz ochronie wód i środowiska związanego z tymi zasobami, w szczególności w zakresie m.in. zapewnienia odpowiedniej ilości i jakości wody dla ludności; ochrony przed powodzią oraz suszą, czy ochrony zasobów wodnych przed zanieczyszczeniem oraz niewłaściwą lub nadmierną eksploatacją. Jednym z instrumentów zarządzania zasobami wodnymi są zgody wodnoprawne (art. 11 pkt 2 Prawa wodnego).

Jak wskazano powyżej, z art. 33 ust. 3 i ust. 4 pkt 1 oraz art. 395 pkt 5 i 7 Prawa wodnego wynika, że pozwolenie wodnoprawne nie jest wymagane na wykonanie urządzeń wodnych do poboru wód podziemnych na potrzeby zwykłego korzystania z wód z ujęć o głębokości do 30 m oraz pobór wód powierzchniowych lub wód podziemnych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 mł na dobę na potrzeby zwykłego korzystania z wód. Ustawodawca uznał więc, że kontrola korzystania z zasobów wodnych w taki sposób i w takim rozmiarze nie jest konieczna z uwagi na cele Prawa wodnego. Tym samym uznał, że w takich przypadkach nie jest konieczne ograniczanie wolności i praw konstytucyjnych z uwagi na ochronę środowiska (por. aktualny na gruncie obowiązującej ustawy - Prawo wodne wyr. NSA z 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2510/14, CBOSA).

Odnosząc się do argumentacji Rady Miejskiej w Pniewach wskazać należy, że prawo o którym mowa powyżej nie doznaje ograniczeń ze względu na § 26 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225, dalej jako: "warunki techniczne"). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu działka budowlana przewidziana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi powinna mieć zapewnioną możliwość przyłączenia uzbrojenia działki lub bezpośrednio budynku do sieci wodociągowej, kanalizacyjnej, elektroenergetycznej i ciepłowniczej, a dla budynków wymienionych w § 56 - także telekomunikacyjnej. Natomiast z ust. 3 tego przepisu wynika, że w razie braku możliwości przyłączenia do sieci zewnętrznej zaopatrzenia wodę, istnieje prawna możliwość zabudowy nieruchomości pod warunkiem zapewnienia możliwości korzystania z indywidualnego ujęcia wody.

Przy czym, należy wskazać, że nie istnieje prawny obowiązek przyłączenia się do sieci wodociągowej. Zapotrzebowanie na wodę można realizować poprzez uruchomienie własnych ujęć (zob. H. Palarz, Rozdział IX Obowiązek przyłączenia do sieci kanalizacyjnej w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach [w:] Przyłączenie do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej. Aspekty prawne, Warszawa 2015).

Przepis § 26 ust. 3 warunków technicznych, do którego odwołuje się organ planistyczny odnosi się bowiem do warunków zabudowy i zagospodarowania działki budowlanej w zakresie zaopatrywania terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową w indywidualne ujęcie wody. Dlatego wprowadzanie w kontrolowanej Uchwale regulacji odnoszącej się do ogólnego zakazu budowy indywidualnych ujęć wód podziemnych, stanowi nieuprawnione przekroczenie władztwa planistycznego gminy, jak również czyni prawo przysługujące właścicielowi gruntu na podstawie ustawy iluzorycznym (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Po 157/21; WSA w Gdańsku z dnia 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 310/18, dostępne CBOSA).

Stąd, jako niezgodne z aktami prawa wyższego rzędu, zaskarżone postanowienie § 10 pkt 5 Uchwały należało wyeliminować z obrotu prawnego. Przyznane gminie władztwo planistyczne nie uzasadnia wprowadzenia w kontrolowanym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dla terenu działek położonych w miejscowości Rudka zakazu budowy indywidualnych ujęć wód podziemnych.

Końcowo wskazać należy, że na powyższe stanowisko Sądu nie ma też wpływu zapewnienie gestora sieci wodociągowej o możliwości przyłączenia nieruchomości objętych planem miejscowym do sieci wodociągowej. Rada Miejska w Pniewach wskazywała, że zagwarantowano to pismem Pniewskiego Przedsiębiorstwa Komunalnego Sp. z o.o. z dnia 27 kwietnia 2023 r. (k. 289 akt planistycznych). Wskazać należy, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem abstrakcyjnym i generalnym, istniejącym w obrocie prawnym niezależnie od porozumień czy umów cywilnoprawnych zawartych na jego tle. Jego postanowienia muszą być, więc zgodne z przepisami rangi ustawowej, a także rozporządzeniami, jako aktami prawnymi wyższego rzędu. Wbrew twierdzeniom organu, nie można także kategorycznie uznać, aby wybudowanie przez gminę sieci wodociągowej było w każdej sytuacji jednoznaczne z zapewnieniem możliwości przyłączenia uzbrojenia działki lub bezpośrednio budynku do sieci wodociągowej.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. stwierdził nieważność § 10 pkt 5 Uchwały, jak orzeczono w pkt 1 wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. i art. 205 P.p.s.a., obejmujących zwrot od organu na rzecz Skarżącego wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 480 zł, równoważnego minimalnej stawce za czynności radcy prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.), jak w punkcie 2 wyroku.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs? ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm. w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 kwietnia 2023 r.) zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału IV z 6 maja 2024 r. (k. 34 akt sąd.). Stronom umożliwiono złożenie dodatkowych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które miałyby być podnoszone na rozprawie (k. 35 i nast. akt sąd.).