Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1301/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 1,7, 8, art. 15 i 7
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Protokolant ref. staż. - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 stycznia 2011r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. skargę oddala


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. (Inspektorat w O.) w dniu (...).08.2002 r. wystawił wobec Z. B., tytuły wykonawcze, w tym tytuł wykonawczy o nr: (...), którym objął zaległości, z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiąc 08/2002. Klauzula wykonalności została nadana tytułowi wykonawczemu w dniu (...).11.2002 r.

W dniu (...).11.2002r. Zobowiązany złożył wniosek o restrukturyzację, posiadanych zaległości, w związku z czym do czasu wydania decyzji o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego (decyzja nr (...) z dn. (...).03.2004r.) organ egzekucyjny nie podejmował czynności w celu realizacji tytułu wykonawczego.

W dniu (...).09.2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O., działając jako organ egzekucyjny m.in. na podstawie wystawionego i przesłanego mu do realizacji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. (Inspektorat w O.) tytułu wykonawczego o nr: (...), zawiadomieniami o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę z dnia 16.09.2008 r. nr (...) i nr (...), które skierował do firm: "E." i "U." Sp. z o.o. z siedzibę w J., przy ul. (...), podjął próbę zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę Z. B..

Zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę u ww. pracodawców zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 22.09.2008 r. Z adnotacji zamieszczonej w ww. tytule wykonawczym wynika, że w dniu 16.09.2008r. został wysłany zobowiązanemu za pośrednictwem poczty odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego.

Pismem z dnia 24.09.2008 r. Zobowiązany wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr (...), podnosząc:

1/ zarzut wykonania egzekwowanego obowiązku;

2/ braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia;

3/ zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego

i wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego i wstrzymanie (zawieszenie) czynności egzekucyjnych do czasu rozpoznania złożonych zarzutów.

Z uwagi na konieczność uzyskania ostatecznego stanowiska wierzyciela, Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w trybie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji o zajęcie przez wierzyciela stanowiska w kwestii złożonych przez zobowiązanego zarzutów.

Wierzyciel, po dokonaniu analizy rozliczeń składek na koncie płatnika (tj. Z. B.), postanowieniem z dnia (...).10.2008r. nr (...) ustosunkował się do złożonych przez zobowiązanego zarzutów w tym. dot. ww. tytułu wykonawczego o nr (...) i odrzucił zarzut dotyczący wykonania obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym oraz braku doręczenia upomnienia w skarżonej sprawie. Postanowieniem z dnia (...).11.2008r. nr (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wydanym po rozpatrzeniu złożonych zarzutów, w tym dot. tytułu wykonawczego o nr (...)., uznał bezzasadność złożonych przez dłużnika zarzutów.

Następnie postanowieniem z (...).06.2009r., nr (...) Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził nieważność postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia (...).11.2008r. nr (...), jako że wydane zostało z naruszeniem prawa (tj. art. 34 § 1 i § 4 u.p.e.a. oraz art. 65 Kpa).

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. w oparciu o postanowienie wierzyciela z dnia (...).10.2008r. nr (...) , wydał w dniu (...).07.2009r. postanowienie nr (...), w którym za bezzasadny uznał zarzut dotyczący wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym o nr (...) z dnia (...).08.2002r., ponadto za bezzasadny uznał zarzut braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę.

W dniu 24.07.2009r. (data stempla pocztowego) Z. B. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie zażalenie na ww. postanowienie. Zażalenie uzupełnił pismem z dnia 26.08.2009r.

Skarżący w zażaleniu, jak i w złożonym do niego uzupełnieniu, zakwestionował prawidłowość wydanego przez wierzyciela (ZUS) postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela odnośnie uprzednio złożonych zarzutów, w tym dot. ww. tytułu wykonawczego. W szczególności Skarżący zarzucił, iż wydane przez wierzyciela (ZUS) postanowienie w sprawie, nie spełnia kryteriów prawidłowego ustosunkowania się wierzyciela do zarzutów dłużnika bowiem, zdaniem Strony wierzyciel, nie może zbiorczo ustosunkowywać się do złożonych zarzutów, musi to uczynić konkretnie, tj. winien odnieść się szczegółowo do każdego zarzutu, odnosząc się do konkretnego tytułu wykonawczego.

Postanowieniem z (...) kwietnia 2010 r. nr (...) Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z (...) lipca 2009 r. nr (...).

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W., organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. słusznie uznał za bezzasadny zarzut dotyczący wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym o nr: (...).

Wierzyciel (Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.), jak wskzał organ odwoławczy po dokonaniu analizy rozliczeń na koncie płatnika na dzień 14.10.2008r. i stwierdzeniu istniejącego nadal zadłużenia z tytułu składek na Ubezpieczenie Społeczne i Fundusz Pracy za okres objęty tytułem wykonawczym o nr: (...), wydał na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowienie nr (...) z (...).10.2008 r. o odrzuceniu zarzutu dotyczącego wykonania obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny jest związany w tym zakresie stanowiskiem wierzyciela i nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów .

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W., słusznie za bezzasadny został uznany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. zarzut dot. braku uprzednio doręczonego zobowiązanemu upomnienia w zaskarżonej sprawie (tj. o nr (...)). Organ wyjaśnił, iż stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutu braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia nie jest dla organu egzekucyjnego wiążące, zatem zarzut ten organ egzekucyjny obowiązany jest rozpoznać w oparciu o posiadany materiał dowodowy sprawy, nie zaś tylko o stanowisko wierzyciela.

Z akt sprawy wynika jednak, iż ZUS z nałożonego przez ustawodawcę obowiązku powiadomienia Strony o nieuregulowaniu w terminie należności wywiązał się, gdyż upomnieniem nr (...) z dnia (...).07.2002r. (doręczonym w dniu 03.07.2002r.) dokonał powiadomienia Strony w tym przedmiocie (odbiór ww. upomnień potwierdziła księgowa T. W.).

Ponadto, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W., zarzut dot. zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, tj. zajęcie wynagrodzenia za pracę w firmach; "E." Sp. z.o.o. i "U." Sp. z. o.o. słusznie został uznany za bezzasadny przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., bowiem argumentacja skarżącego, iż w sytuacji, gdy na nieruchomości stanowiącej jego własność została na rzecz ZUS ustanowiona hipoteka przymusowa kaucyjna, która jego zdaniem w sposób wystarczający zabezpiecza roszczenia wierzyciela, prowadzenie postępowania egzekucyjnego i dokonywanie w jego ramach zajęć praw majątkowych jest równoznaczne z zastosowaniem zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ stosował środki egzekucyjne najmniej uciążliwe dla skarżącego w pierwszej kolejności egzekucję z pieniędzy następnie z rachunku bankowego a kiedy okazały sie nieskuteczne egzekucję z wynagrodzenia za pracę.

Ponadto Dyrektor podniósł, że zastosowany środek egzekucyjny nie spowodował dla zobowiązanego żadnych negatywnych następstw w postaci pogorszenia sytuacji materialnej, bowiem zajęcia wynagrodzenia nie zostały zrealizowane, gdyż obaj pracodawcy poinformowali o istniejącej przeszkodzie w realizacji przedmiotowych zajęć, (Strona nie pobiera żadnego wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji Prezesa w obu Spółkach) zatem zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego należy, zdaniem organu, uznać za bezzasadny.

Dalej organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż postanowienie z dnia (...).10.2008r., o nr (...) wydane przez ZUS (...) Oddział w W. Inspektorat w O., zawierające stanowisko wierzyciela w sprawie złożonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone m.in. na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego zostało doręczone Stronie.

Odnośnie natomiast twierdzenia Strony, że pozbawiona została prawa do zaskarżenia postanowień ZUS, zawierających stanowisko wierzyciela w sprawie złożonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne organ zauważył, iż zgodnie z art. 83c ust.2 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137 ze zm.), od postanowień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie stanowiska wierzyciela, wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego zażalenie nie przysługuje.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z (...) kwietnia 2010 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W skardze wskazał, że podtrzymuje zarzuty zgłoszone w zarzutach na postępowanie egzekucyjne oraz w innych pismach składanych w postępowaniu egzekucyjnym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zakres prowadzonego w sprawie postępowania wyznaczyła treść zarzutów zgłoszonych przez stronę w stosunku do tytułu wykonawczego nr (...) z (...) sierpnia 2002r. wystawionego przez ZUS (...) Oddział w W. (Inspektorat w O.).

Zobowiązany za pośrednictwem organu egzekucyjnego, którym w przedmiotowej sprawie jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w O., podniósł w stosunku do wystawionego tytułu wykonawczego zarzut wykonania egzekwowanego obowiązku, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, także zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, zgodnie z dyspozycją art. 33 pkt 1 pkt 7 i pkt 8 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. nr 229, poz. 1954 zwaną dalej u.p.e.a.).

Uzasadnieniem dla pierwszego z tych zarzutów miały być - zdaniem skarżącego - kserokopie przelewów stanowiące załączniki do złożonych zarzutów, które w jego opinii miały potwierdzić, że zaległość obejmująca składki na FP i FGSP za miesiąc maj 2002r. - została dokonana. Zarzut skarżącego określony treścią art. 33 pkt 1 u.p.e.a. dotyczący wykonania obowiązku należy do zarzutów, w odniesieniu do których organ egzekucyjny, w tym przypadku Naczelnik Urzędu Skarbowego w O., jest bezwzględnie związany stanowiskiem wierzyciela czyli ZUS. ZUS w swoim postanowieniu z [...] listopada 2008 r. wyraźnie stwierdził, że po dokonaniu rozliczenia konta dłużnika ustalił, że opłacił on w całości jedynie składki zdrowotne, a na koncie dłużnika nadal istnieje zaległość z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jak i Fundusz Pracy. Wprawdzie tytuł wykonawczy dotyczy składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ale stwierdzenie wierzyciela mimo, że jest niepełne, jest zdaniem Sądu prawidłowe. Trudno bowiem zdaniem Sądu uznać, że należności składkowe na wspomniane Fundusze w tym na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zostały uregulowane, gdyż kserokopie przelewów dołączone nie tylko do zarzutów dotyczących Tytułu Wykonawczego (...) ale i do innych Tytułów dotyczą jedynie wpłat na składki zdrowotne, a nie jak twierdzi skarżący wszystkich składek. W ocenie Sądu intencją skarżącego, było opłacenie składek za ubezpieczenie zdrowotne, gdyż zgodnie z załączonymi do zarzutów dowodami wpłat na konto ZUS, które dokonywane są na formularzach, ich treść wskazuje, że każdy rodzaj składek ma przyporządkowany swój kod. Numer rachunku bankowego poprzedza się numerem kodu kolejno umieszczając: nr 83 - dla dokonania wpłat na ubezpieczenia społeczne, nr 78 - dla wpłat na ubezpieczenie zdrowotne oraz nr 73 - dla wpłat na FP i FGŚP. Zatem zobowiązany dokonując w dniu 30 maja 2006r. wpłaty i poprzedzając numer rachunku bankowego ZUS nr 78, dokonał tym samym wpłaty na ubezpieczenie zdrowotne. Na koncie płatnika natomiast nadal istnieje zadłużenie z tytułu składek na FP i FGSP za miesiąc maj 2002r. Niezależnie od tego przedstawione dowody wpłat nie dotyczą okresu składkowego za miesiąc maj 2002 r. Poza tym prawidłowość stanowiska wierzyciela w tym zakresie, nie może być badana przez organ egzekucyjny, a skoro dodatkowo opisane wyżej dowody wpłat potwierdzają słuszność tego stanowiska, brak jest podstaw do jego podważania przez organ egzekucyjny, co wynika z dyspozycji art. 34 § 1 u.p.e.a. Wierzyciel po dokonaniu analizy zadłużenia za okres objęty ww. tytułem wykonawczym, stwierdził jego istnienie i winno być ono, jak słusznie zauważa organ, przedmiotem dalszego dochodzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. w postępowaniu egzekucyjnym.

Należy podkreślić, że Z. B. prowadząc działalność gospodarczą był zobowiązany na podstawie art. 17 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007r. nr 11 poz. 74 ze zm.) do obliczenia i przekazywania co miesiąc do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składek na ubezpieczenia własne oraz za zatrudnionych pracowników, czego jednak nie wykonał.

Zatem zarzut skarżącego, że prowadzona wobec niego egzekucja dotyczy nieistniejącego obowiązku, jest całkowicie bezzasadny.

Uzasadnieniem dla kolejnego zarzutu, którego dotyczy art. 33 pkt 7 u.p.e.a - zdaniem skarżącego - jest brak doręczenia mu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1, ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stanowisko wierzyciela (ZUS) odnośnie tego zarzutu nie jest dla organu egzekucyjnego (Naczelnika Urzędu Skarbowego w O.) wiążące, zatem organ egzekucyjny był obowiązany rozpoznać go w oparciu o posiadany materiał dowodowy sprawy, a nie - jak w przypadku poprzedniego - tylko o stanowisko wierzyciela.

Obowiązek doręczenia upomnienia spoczywa na wierzycielu i jest warunkiem koniecznym do tego aby egzekucja administracyjna mogła zostać wszczęta, o czym stanowi art. 15 § 1 u.p.e.a. Wierzyciel czyli ZUS, z nałożonego przez ustawodawcę obowiązku wywiązał się informując skarżącego upomnieniem nr (...) z (...) lipca 2002r. doręczonym w dniu 3 lipca 2002r. za pośrednictwem księgowej T. W. o nieuregulowanych należnościach, objętych przedmiotowym tytułem wykonawczym.

Ponadto w ocenie Sądu również uzasadnienie dla trzeciego z zarzutów (art. 33 pkt 8 u.p.e.a.) przedstawione przez zobowiązanego, dotyczące zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, zostało prawidłowo ocenione przez organ egzekucyjny. Stanowisko przyjęte przez ZUS, podobnie jak w przypadku drugiego z zarzutów, nie było wiążące dla organu egzekucyjnego.

Zajęcie wynagrodzenia za pracę, zdaniem skarżącego stanowi zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, jednak z treści art. 7 § 1 u.p.e.a. wynika, że wybór środka egzekucyjnego powinien być dokonany w taki sposób, aby doprowadzić do wykonania obowiązku bez potrzeby stosowania kolejnych środków egzekucyjnych. Organ egzekucyjny, słusznie zdaniem Sądu przyjął, że najmniej uciążliwa dla zobowiązanego jest egzekucja z pieniędzy, a egzekucja z nieruchomości jest środkiem najbardziej uciążliwym. Organ egzekucyjny zastosował w pierwszej kolejności egzekucję z pieniędzy, później z rachunku bankowego, a gdy te okazały się nieskuteczne sięgnął do wynagrodzenia za pracę. Nie stoi temu na przeszkodzie wcześniejsze ustanowienie hipoteki przymusowej kaucyjnej na nieruchomości stanowiącej własność zobowiązanego.

Ważnym podkreślenia jest fakt, że środek w postaci egzekucji z wynagrodzenia za pracę również nie spowodował pogorszenia sytuacji materialnej zobowiązanego, gdyż przedmiotowe zajęcie wynagrodzenia nie odniosło przewidywanego skutku. Zarzut ten podniesiony przez zobowiązanego w świetle podniesionych wyżej okoliczności należy traktować jako bezzasadny.

Odnośnie zaś argumentu przedstawionego w treści skargi przez zobowiązanego, dotyczącego faktu, że m. in. zaskarżone. postanowienie zostało wydane w oparciu o "zbiorczo" przygotowane stanowisko wierzyciela, należy stwierdzić, że zdaniem Sądu nie zasługuje on również na uwzględnienie. Skarżący zarzuca, że odpowiedź wierzyciela na jego zarzuty nie jest przygotowana w sposób indywidualny, ustosunkowujący się do podniesionych przez niego pismem z 24 września 2008r. zarzutów. ZUS, będący wierzycielem w przedmiotowej sprawie, w swoim postanowieniu z (...) października 2008r. zawierającym jego odpowiedź w sprawie złożonych zarzutów wymienił tytuły wykonawcze, co do których zajął stanowisko, w sposób szczegółowy je uzasadnił czyli wskazał jak rozliczył dokonane przez zobowiązanego wpłaty, jaką część zaległości one pokrywają i przyporządkował kwoty, które pozostały do zapłaty. Ponadto wskazał także, kiedy konkretnie doręczył stronie upomnienia w odniesieniu do tytułów wykonawczych. Wobec tego argument podniesiony przez skarżącego o zbiorczym traktowaniu przez wierzyciela przedstawionych przez niego zarzutów jest nieuzasadniony.

Należy uznać, że złożone przez zobowiązanego w toku postępowania egzekucyjnego zarzuty, zostały ocenione przez organ egzekucyjny prawidłowo, z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela (odnośnie pierwszego z zarzutów), co musiało skutkować uznaniem ich za bezzasadne a co z kolei znalazło swój wyraz w prawidłowych rozstrzygnięciach organu I i II instancji, które Sąd w pełni aprobuje.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.