Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 53/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 134 § 1, art. 174 pkt 1 i pkt 2, art. 176
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant Justyna Mordwiłko-Osajda po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 181/20 w sprawie ze skargi M. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia 22 października 2019 r. nr DZP-II.604.12.2019 w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. S. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 września 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 181/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia 22 października 2019 r. nr DZP-II.604.12.2019 w przedmiocie wyniku egzaminu adwokackiego.

Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił skarżący zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego zmianę w całości poprzez uchylenie zaskarżonej uchwały w całości oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyroki zarzucono:

1. naruszeniu przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że zaskarżona uchwała nie została wydana z naruszeniem ww. przepisów regulujących prowadzenie postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy podczas gdy w oczywisty sposób uchwała ta została wydana z takim naruszeniem ww. przepisów już chociażby z tego powodu, że Organ naruszył wskazane przepisy k.p.a. i wskazane w nich obowiązki m.in. w ten sposób, że nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego zgromadzonego materiału dowodowego w wyniku czego błędnie przyjął, że w ocenianej pracy egzaminacyjnej element istotny z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy się nie znajduje, podczas gdy element taki się w pracy znajdował – Organ przyjął (na stronie 12 zaskarżonej uchwały), że zdający nie rozwinął w treści uzasadnienia zarzutu naruszenia przepisu art. 445 § 1 k.c. podczas gdy zdający rozwinął ten zarzut w uzasadnieniu – poświęcił mu cały, obszerny akapit: chronologicznie drugi akapit uzasadnienia (strona 3 apelacji z prawa cywilnego)

- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż z treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały, chociażby strony 13, literalnie wynika, że wskazane błędne ustalenie faktyczne (wskazane jako brak rozwinięcia niektórych zarzutów w uzasadnieniu) poczynione w wyniku podniesionego naruszenia przepisów postępowania wpłynęło na obniżenie oceny za pracę z prawa cywilnego, a ponieważ ocena za pracę z prawa cywilnego była jedyną oceną negatywną, to wskazane naruszenie przepisów bezpośrednio przełożyło się na treść zaskarżonej uchwały;

2. naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że zaskarżona uchwała nie została wydana z naruszeniem ww. przepisów regulujących prowadzenie postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy podczas gdy w oczywisty sposób uchwałą ta została wydana z takim naruszeniem ww. przepisów już chociażby z tego powodu, że Organ naruszył wskazane przepisy k.p.a. i wskazane w nich obowiązki w ten sposób, że nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego zgromadzonego materiału dowodowego w wyniku czego błędnie przyjął (na stronie 10 uchwały), że w ocenianej pracy egzaminacyjnej elementy istotny z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy się nie znajduje, podczas gdy element taki się w pracy znajdował – Organ przyjął, że zdający nie rozwinął w treści uzasadnienia zarzutu naruszenia przepisu art. 822 § 4 k.c. podczas gdy zdający rozwinął ten zarzut w uzasadnieniu – na stronie 6 apelacji, poświęcając tej kwestii jej przedostatni akapit (tzn. akapit bezpośrednio przed słowami "W związku z powyższym wnoszę jak w petitum")

- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż z treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały, chociażby strony 13, literalnie wynika, że wskazane błędne ustalenie faktyczne (wskazane jako brak rozwinięcia niektórych zarzutów w uzasadnieniu) poczynione w wyniku podniesionego naruszenia przepisów postępowania wpłynęło na obniżenie oceny za pracę z prawa cywilnego, a ponieważ ocena za pracę z prawa cywilnego była jedyną oceną negatywną, to wskazane naruszenie przepisów bezpośrednio przełożyło się na treść zaskarżonej uchwały;

3. naruszeniu przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że zaskarżona uchwała nie została wydana z naruszeniem ww. przepisów regulujących prowadzenie postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy podczas gdy w oczywisty sposób uchwała ta została wydana z takim naruszeniem ww. przepisów już chociażby z tego powodu, że Organ naruszył wskazane przepisy k.p.a. i wskazane w nich obowiązki m.in. w ten sposób, że nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego zgromadzonego materiału dowodowego w wyniku czego błędnie przyjął, że w ocenianej pracy egzaminacyjnej element istotny z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy się nie znajduje, podczas gdy element taki się w pracy znajdował – Organ przyjął, że zdający nie zawarł w treści pracy wskazanych przez ten Organ elementów uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., podczas gdy wskazane przez Organ elementy się w pracy znajdują, a Organ je przeoczył

- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż z treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały, chociażby strony 13, literalnie wynika, że wskazane błędne ustalenie faktyczne poczynione w wyniku podniesionego naruszenia przepisów postępowania wpłynęło na obniżenie oceny za pracę z prawa cywilnego, a ponieważ ocena za pracę z prawa cywilnego była jedyną oceną negatywną, to wskazane naruszenie przepisów bezpośrednio przełożyło się na treść zaskarżonej uchwały;

4. naruszeniu przepisu prawa materialnego, a to art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że Sąd błędnie uznał, że zaskarżona uchwała nie została wydana z naruszeniem ww. przepisu, podczas gdy w oczywisty sposób uchwała ta została wydana z takim naruszeniem ww. przepisu już chociażby z tego powodu, że Organ wobec tego samego elementu stanu faktycznego dwukrotnie w ten sam sposób zastosował ten sam przepis (dwukrotnie wyciągnięto z niego tę samą konsekwencję) – Organ dwukrotnie (najpierw o dwa stopnie, następnie o jeden) obniżył ocenę ze względu na "nieprecyzyjne określenie zakresu zaskarżenia"

- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wskazane obniżenie oceny spowodowało wystawienie negatywnej oceny za pracę z prawa cywilnego, a ponieważ ocena za pracę z prawa cywilnego była jedyną oceną negatywną to wskazane naruszenie przepisów bezpośrednio przełożyło się na treść zaskarżonej uchwały;

5. naruszeniu przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że zaskarżona uchwała nie została wydana z naruszeniem ww. przepisów regulujących prowadzenie postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy podczas gdy w oczywisty sposób uchwała ta została wydana z takim naruszeniem ww. przepisów już chociażby z tego powodu, że Organ naruszył wskazane przepisy k.p.a. i wskazane w nich obowiązki m.in. w ten sposób, że nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego zgromadzonego materiału dowodowego w wyniku czego nieprawidłowo obliczył liczbę elementów stanu faktycznego mających następnie podlegać subsumpcji pod przepis prawa materialnego, tj. nieprawidłowo obliczył liczbę takich elementów, gdyż ten sam element zawarł w tym zbiorze dwukrotnie – Organ dwukrotnie (najpierw o dwa stopnie, następnie o jeden) obniżył ocenę ze względu na "nieprecyzyjne określenie zakresu zaskarżenia"

- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż z treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały, chociażby strony 13, literalnie wynika, że wskazane obniżenie oceny spowodowało wystawienie negatywnej oceny za pracę z prawa cywilnego, a ponieważ ocena za pracę z prawa cywilnego była jedyną oceną negatywną, to wskazane naruszenie przepisów bezpośrednio przełożyło się na treść zaskarżonej uchwały;

6. naruszeniu przepisu prawa materialnego, a to art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że Sąd błędnie uznał, że zaskarżona uchwała nie została wydana z naruszeniem ww. przepisu, podczas gdy w oczywisty sposób uchwała ta została wydana z takim naruszeniem już chociażby z tego powodu, że Organ nie poddał subsumpcji pod ten przepis i użyte w nim kryterium interesu reprezentowanej strony ustalonego elementu stanu faktycznego (związanego z posłużeniem się przez zdającego formułą: Z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego w zakresie spełnionego świadczenia) co doprowadziłoby do korzystnych dla zdającego efektów (gdyż Organ nie kwestionował spełnienia w omawianym kontekście kryteriów wskazanych w tym przepisie) zamiast negatywnych, które zostały wyciągnięte ze wskazanego zabiegu zdającego

- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż zastosowanie wskazanego przepisu przez Organ doprowadziłoby Organ do uznania, że nie można ze wskazanego faktu wyciągać negatywnych dla zdającego konsekwencji, a jednocześnie z treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, że w konsekwencji powyższego Organ uznał, że zdający źle określił zakres zaskarżenia, zaś z tego – jak to wskazano literalnie w zaskarżonej uchwale, chociażby ma stronie 13 – Organ takie negatywne konsekwencje wyciągnął, co wpłynęło na obniżenie oceny za pracę z prawa cywilnego, a ponieważ ocena za pracę z prawa cywilnego była jedyną oceną negatywną to wskazane naruszenie przepisów bezpośrednio przełożyło się na treść zaskarżonej uchwały;

7. naruszeniu przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że zaskarżona uchwała nie została wydana z naruszeniem ww. przepisów regulujących prowadzenie postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy podczas gdy w oczywisty sposób uchwała ta została wydana z takim naruszeniem ww. przepisów już chociażby z tego powodu, że Organ naruszył wskazane przepisy k.p.a. i wskazane w nich obowiązki m.in. w ten sposób, że nie zgromadził i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego zgromadzonego materiału dowodowego w aspekcie koniecznego zbadania jaki jest stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia przepisu art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze w kontekście posłużenia się przez zdającego formułą: Z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego w zakresie spełnionego świadczenia tj. niezbadanie czy zastosowany zabieg jest korzystny z punktu widzenia interesu reprezentowanej strony

- co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż zrekonstruowanie tego elementu stanu faktycznego doprowadziłoby Organ do uznania, że nie można ze wskazanego faktu wyciągać negatywnych dla zdającego konsekwencji a jednocześnie z treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, że w konsekwencji powyższego Organ uznał, że zdający źle określił zakres zaskarżenia, zaś z tego – jak to wskazano literalnie w zaskarżonej uchwale, chociażby ma stronie 13 – Organ takie negatywne konsekwencje wyciągnął, co wpłynęło na obniżenie oceny za pracę z prawa cywilnego, a ponieważ ocena za pracę z prawa cywilnego była jedyną oceną negatywną, to wskazane naruszenie przepisów bezpośrednio przełożyło się na treść zaskarżonej uchwały;

8. naruszeniu przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że zaskarżona uchwała nie została wydana z naruszeniem ww. przepisów regulujących prowadzenie postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy podczas gdy w oczywisty sposób uchwała ta została wydana z takim naruszeniem ww. przepisów już chociażby z tego powodu, że Organ naruszył wskazane przepisy k.p.a. i wskazane w nich obowiązki m.in. w ten sposób, że nie zgromadził i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego zgromadzonego materiału dowodowego w kontekście koniecznego zbadania jaki jest stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia przepisu art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze i wskazanego tam kryterium interesu reprezentowanej strony w kontekście elementu stanu faktycznego jakim było objęcie przez zdającego zakresem zaskarżenia całego żądania co do odsetek tj. niezbadanie czy zastosowany zabieg był korzystny z punktu widzenia interesu reprezentowanej strony

- co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż zrekonstruowanie tego elementu stanu faktycznego doprowadziłoby Organ do uznania, że nie można ze wskazanego faktu wyciągać negatywnych dla zdającego konsekwencji a jednocześnie z treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, że w konsekwencji powyższego Organ uznał, że zdający źle określił zakres zaskarżenia, zaś z tego – jak to wskazano literalnie w zaskarżonej uchwale, chociażby ma stronie 13 – Organ takie negatywne konsekwencje wyciągnął, co wpłynęło na obniżenie oceny za pracę z prawa cywilnego, a ponieważ ocena za pracę z prawa cywilnego była jedyną oceną negatywną, to wskazane naruszenie przepisów bezpośrednio przełożyło się na treść zaskarżonej uchwały;

9. naruszeniu przepisu prawa materialnego, a to art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że zaskarżona uchwała nie została wydana z naruszeniem ww. przepisu, podczas gdy w oczywisty sposób uchwała ta została wydana z takim naruszeniem już chociażby z tego powodu, że Organ nie poddał subsumpcji pod ten przepis i wskazane tam kryterium interesu reprezentowanej strony ustalonego elementu stanu faktycznego (kwestii objęcia przez zdającego zakresem zaskarżenia całego żądania co do odsetek) co doprowadziłoby do korzystnych dla zdającego efektów (gdyż Organ nie kwestionował spełnienia kryteriów wskazanych w tym przepisie) zamiast negatywnych, które zostały wyciągnięte ze wskazanego zabiegu zdającego

- co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż zrekonstruowanie tego elementu stanu faktycznego doprowadziłoby Organ do uznania, że nie można ze wskazanego faktu wyciągać negatywnych dla zdającego konsekwencji, a jednocześnie z treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, że w konsekwencji powyższego Organ uznał, że zdający źle określił zakres zaskarżenia, zaś z tego – jak to wskazano literalnie w zaskarżonej uchwale, chociażby ma stronie 13 – Organ takie negatywne konsekwencje wyciągnął, co wpłynęło na obniżenie oceny za pracę z prawa cywilnego, a ponieważ ocena za pracę z prawa cywilnego była jedyną oceną negatywną to wskazane naruszenie przepisów bezpośrednio przełożyło się na treść zaskarżonej uchwały;

10. naruszeniu przepisu prawa materialnego, a to art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 78e ust. 2 w zw. z art. 78d ust. 6 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że zaskarżona uchwała nie została wydana z naruszeniem ww. przepisów, podczas gdy w oczywisty sposób uchwała ta została wydana z takim naruszeniem już chociażby z tego powodu, że Organ nie zastosował wynikającej w jasny sposób z łącznego czytania tych przepisów normy nakazującej, że ocena pracy egzaminacyjnej ma być dokonywana ściśle w kontekście w jakim praca ta stanowi sporządzenie apelacji (art. 78d ust. 6 ustawy Prawo o adwokaturze) i w konsekwencji wyciągnął negatywne dla zdającego konsekwencje z tego, że zdający nie zawarł w pracy wywodu objaśniającego na czym polega instytucja odpowiedzialności solidarnej, co wszak nie powinno być wymagane, bo wymagane nie jest w aspekcie sporządzania rzeczywistych pism procesowych

- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wskazane obniżenie oceny spowodowało wystawienie negatywnej oceny za pracę z prawa cywilnego, a ponieważ ocena za pracę z prawa cywilnego była jedyną oceną negatywną to wskazane naruszenie przepisów bezpośrednio przełożyło się na treść zaskarżonej uchwały;

11. naruszeniu przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że zaskarżona uchwała nie została wydana z naruszeniem ww. przepisów regulujących prowadzenie postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy podczas gdy w oczywisty sposób uchwała ta została wydana z takim naruszeniem ww. przepisów już chociażby z tego powodu, że Organ naruszył wskazane przepisy k.p.a. i wskazane w nich obowiązki m.in. w ten sposób, że nie zgromadził i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego zgromadzonego materiału dowodowego w kontekście koniecznego zbadania czy z użytego przez zdającego sformułowania "w zakresie w jakim Sąd nie orzekł, iż powód może żądać całości lub części świadczenia od obu pozwanych łącznie lub od każdego z osobna" wynika jednoznacznie uznanie przez Organ za optymalne sformułowanie zaskarżenia w zakresie "w jakim Sąd oddalił powództwo o zasądzenie kwot uwzględnionych w pkt 1 i 2 wyroku na zasadzie in solidum – która to czynność doprowadziłaby Organ do stwierdzenia że takie wynikanie zachodzi, a więc nie można – tak jak to uczynił Organ przyjmując założenie braku wynikania bez uprzedniego zbadania czy rzeczywiście tak jest – wyciągać w tym kontekście negatywnych konsekwencji dla zdającego w postaci obniżenia oceny

- co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż zrekonstruowanie tego elementu stanu faktycznego doprowadziłoby Organ do uznania, że nie można ze wskazanego faktu wyciągać negatywnych dla zdającego konsekwencji, a jednocześnie z treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, że w konsekwencji powyższego Organ uznał, że zdający źle określił zakres zaskarżenia, zaś z tego – jak to wskazano literalnie w zaskarżonej uchwale, chociażby ma stronie 13 – Organ takie negatywne konsekwencje wyciągnął, co wpłynęło na obniżenie oceny za pracę z prawa cywilnego, a ponieważ ocena za pracę z prawa cywilnego była jedyną oceną negatywną, to wskazane naruszenie przepisów bezpośrednio przełożyło się na treść zaskarżonej uchwały;

oraz uchybienia wskazane szczegółowo w treści uzasadnienia.

Odpowiadając na skargę kasacyjną organ administracji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz od skarżącego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem uchwały Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego podjętej w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego stwierdził, że uchwała ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie wniesionej na nią skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadnia twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie.

Innymi słowy, skarga kasacyjna nie podważa prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, z którego wynika, że kontrolowana przez ten Sąd uchwała nie jest zgodna z prawem.

Odnosząc się do wniesionej w rozpatrywanej sprawie skargi kasacyjnej oraz stawianych w niej zarzutów, w punkcie wyjścia wymaga przypomnienia, że podstawowy charakter skargi kasacyjnej, jako środka zaskarżenia wynika przede wszystkim z faktu, że umożliwia ona z inicjatywy stron oraz niektórych organów państwowych dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli wyroków wydawanych w pierwszej instancji przez wojewódzkie sądy administracyjne oraz postanowień tych sądów kończących postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej (art. 173 p.p.s.a.), a istotą wywołanego nią postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest weryfikacja, w granicach wyznaczonych stawianymi zarzutami kasacyjnymi, zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), nie zaś ponowne rozpoznanie sprawy w jej całokształcie.

Jeżeli tak, to za uzasadniony należałoby uznać wniosek, że skarga kasacyjna stanowi środek służący – albowiem tak właśnie i trywialnie rzecz ujmując należałoby do tego podejść – podjęciu merytorycznej polemiki z zaskarżanym nią orzeczeniem wojewódzkiego sądu administracyjnego. Uwzględniając istotę oraz funkcje skargi kasacyjnej za uzasadnione należałoby więc uznać oczekiwanie odnośnie do czytelność formułowanego w niej komunikatu, co jest istotne z tego powodu, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym wniesieniem tego pisma (jak w przypadku skargi czy też zażalenia), ale także z jego treścią (zob. wyrok NSA z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/17), a w tym kontekście, aby zarzuty skargi kasacyjnej oraz podejmowana na ich gruncie polemika odnosiły się do orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego i zawartego w nim rozstrzygnięcia, co stanowi konieczny warunek oceny ich zasadności, a co za tym idzie skuteczności, co nie jest jednak możliwe w sytuacji przeciwnej. Mianowicie, gdy skarga kasacyjna oraz stawiane w niej zarzuty nie są adresowane wobec kwestionowanego nią orzeczenia sądowego i wyrażonego w nim stanowiska (lub się z nimi rozmijają), a więc innymi słowy w sytuacji, gdy merytoryczna polemika jest podejmowana na innym polu dialogu, niż być powinna.

Wobec powyższego należy również podkreślić, że ocena zasadności, a co za tym idzie skuteczności zarzutów zmierzających do podważenia zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie można pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. oraz określonych tymi przepisami prawa koniecznych wymogów, którym w relacji do celu, o którym mowa była powyżej – co ponownie należy zaakcentować – powinny odpowiadać stawiane na ich podstawie zarzuty oraz korespondujące z nimi ich uzasadnienie (por. w tej mierze np. wyroki NSA z dnia: 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1925/21; 6 listopada 2020, sygn. akt II GSK 742/20; 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/15 oraz wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15 oraz wyroki NSA z dnia: 11 października 2022 r., sygn. akt II GSK 581/19; 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt II FSK 187/20; 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18; 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09), a w tym kontekście, że wobec znaczenia konsekwencji wynikających zasady dyspozycyjności – o której mowa była na wstępie – Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać granic zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, albowiem te wyznaczają zarzuty skargi kasacyjnej, a nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, uzupełnianie, konkretyzowanie, uściślanie lub interpretowanie niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych, czy też nadawanie im innego znaczenia niż wynika to z ich treści i towarzyszącej im argumentacji, czy też stawianie jakichkolwiek hipotez i snucie domysłów w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych i domniemywanie tym samym intencji wnoszącego skargę kasacyjną (zob. np. wyroki NSA z dnia: 6 maja 2021 r., sygn. akt I GSK 1542/20; 29 października 2020 r. sygn. akt I GSK 285/18; 16 lipca 2020 r. sygn. akt I GSK 611/20; 4 grudnia 2019 r. sygn. II FSK 2031/18; akt 17 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1695/13).

Z perspektywy przedstawionych uwag wprowadzających – których przypomnienie było konieczne, o czym mowa dalej – należało stwierdzić, że skarga kasacyjna oraz stawiane w niej zarzuty nie mogą odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą.

Skarga kasacyjnej nie podważa bowiem zgodności z prawem wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, lecz kontrolowany przez ten sąd akt, a mianowicie uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego podjętą w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego.

Jakkolwiek konstrukcja wszystkich jedenastu zarzutów kasacyjnych wskazuje, że są one adresowane wobec zaskarżonego wyroku, to jednak z usystematyzowanego w relacji do tychże zarzutów uzasadnienia skargi kasacyjnej, aż nadto jasno i wyraźnie wynika, że zarzuty te zmierzają – a więc wbrew temu na co wskazują, co w tym też kontekście prowadzi do wniosku o oczywistym wręcz braku korespondencji uzasadnienia skargi kasacyjnej ze stawianymi w niej zarzutami – do podważenia zgodności z prawem wymienionej uchwały, co nota bene nie mniej jasno i wyraźnie deklaruje sama strona skarżąca.

Stwierdza bowiem, że "Formuła zaskarżonego wyroku ma tę postać, że Sąd I instancji w kwestii zarzutów podniesionych w skardze ogranicza się do lakonicznych stwierdzeń, iż nie uznaje argumentów skarżącego, zaś sposób procedowania Organu był prawidłowy – słowem nawet nie wskazując dlaczego nie uznaje tych argumentów skarżącego za zasadne. Innymi słowy Sąd I instancji nie podjął żadnej polemiki z zarzutami podniesionymi w skardze, w żaden sposób ich nie sfalsyfikował. W konsekwencji w niniejszej skardze kasacyjnej należy odnieść się bezpośrednio do uchybień samego Organu, których – zgodnie z powyższym wskazaniem – Sąd I instancji w istocie w żaden sposób nie rozważył, a przez to nie wyciągną z nich właściwych konsekwencji procesowych.", a następnie, że "Zgodnie z treścią zaskarżonej uchwały na wynik sprawy w postaci utrzymania w mocy zaskarżonej uchwały Organu I instancji miała wpływ jedynie negatywna ocena [...] za pracę z prawa cywilnego. [...]. Już tylko względy opisane poniżej stanowią jednak o tym, iż ocenienie pracy z prawa cywilnego w sposób negatywny dokonane zostało z naruszeniem prawa. Każdy ze wskazanych powyżej i poniżej zarzutów do zaskarżonej uchwały w sposób samodzielny stanowi zaś o konieczności "podwyższenia" oceny z prawa cywilnego o co najmniej jeden stopień [...]." (zob. s. 8 skargi kasacyjnej), zaś w rekapitulacji, że "[...] nawet uwzględnienie części a nie wszystkich argumentów skarżącego [...] stanowi o konieczności "podniesienia" oceny choćby o jeden stopień [...]" (s. 19 skargi kasacyjnej).

Ponownie podkreślając, że postępowanie wywołane skargą kasacyjną podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, albowiem istotą tego postępowania jest weryfikacja – w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych – zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania, nie zaś weryfikacja zaskarżonego do tego sądu działania organu administracji publicznej, trzeba stwierdzić, że skonstruowana oraz uzasadniona w przywołany powyżej sposób skarga kasacyjna nie mogła być uznana za skuteczną.

Stawiane w niej zarzuty nie zmierzały bowiem do podważenia zgodności z prawem zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, lecz do zakwestionowania legalności aktu stanowiącego przedmiot kontroli tego Sądu, to jest uchwały Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego podjętej w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego. Z przywołanych twierdzeń strony skarżącej oraz rozbudowanego uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika (zob. s. 8 – 19), że naruszenie przepisów prawa materialnego w zakresie odnoszącym się do konkretyzowania na ich podstawie sytuacji prawej adresata wymienionej uchwały oraz naruszenie przepisów prawa procesowego w zakresie, w jakim stanowiły one podstawę prowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego – a w konsekwencji wadliwe ustalenie wyniku egzaminu adwokackiego – strona przypisuje organowi administracji publicznej, nie zaś Sądowi I instancji, który kontrolował prawidłowość rozumienia oraz zastosowania w sprawie przez organ administracji tych przepisów prawa, co prowadzi do wniosku, że naruszenia tychże przepisów prawa strona w żadnym stopniu, ani też zakresie nie wiąże z ich stosowaniem przez ten Sąd, jako wzorców kontroli legalności zaskarżonego aktu. W konsekwencji zaś do tego nie mniej uzasadnionego wniosku, że zarzucanego naruszenia prawa strona nie odnosi do rezultatu sądowoadministracyjnej kontroli działania administracji publicznej, który w rozpatrywanej sprawie zmaterializował się w zaskarżonym wyroku, którym oddalono skargę na wymienioną uchwałę, co innymi słowy oznacza, że skarga kasacyjna oraz stawiane w niej zarzuty nie zostały zaadresowane wobec kwestionowanego nią orzeczenia sądowego, a tym samym, że merytoryczna polemika w zakresie odnoszącym się do ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego została podjęta na innym polu dialogu, niż być powinna.

Zwłaszcza, gdy w tym też kontekście oraz w korespondencji do wszystkich dotychczas przedstawionych argumentów podkreślić, że konsekwencją stanowiska skarżącej spółki, że "[...] Sąd I instancji [...] ogranicza się do lakonicznych stwierdzeń [...] nawet nie wskazując dlaczego nie uznaje [...] argumentów skarżącego za zasadne [...]" oraz, że "[...] nie podjął żadnej polemiki z zarzutami podniesionymi w skardze, w żaden sposób ich nie sfalsyfikował [...]", nie było postawienie zarzutów naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., czy też art. 134 § 1 p.p.s.a., a więc zarzutów bezpośrednio adresowanych wobec wyroku WSA w Warszawie, lecz wniosek, że "[...] w niniejszej skardze kasacyjnej należy odnieść się bezpośrednio do uchybień samego Organu [...]", który zmaterializował się w skardze kasacyjnej, która została skonstruowana oraz uzasadniona w przywołany powyżej sposób, a mianowicie w sposób, który uniemożliwia kontrolę legalności zaskarżonego wyroku Sądu I instancji (zob. w tej mierze również np. wyroki NSA z dnia: 10 grudnia 2021 r., sygn. akt I GSK 1018/21; 29 lipca 2021 r., sygn. akt III FSK 3802/21; 2 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1059/20; 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1565/17).

W związku z tym więc, że przedmiotem kontroli w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną, stosownie do art 173 § 1 p.p.s.a., jest orzeczenie sądu, nie zaś rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, wniesiona w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna – abstrahując już nawet od tego, co nie mniej istotne, że sąd administracyjny nie pełni roli "komisji egzaminacyjnej trzeciej instancji" dokonującej kolejnej merytorycznej oceny pracy egzaminacyjnej w celu ostatecznego ustalenia jej wyniku (zob. np. wyroki NSA z dnia: 22 listopada 2022 r. sygn. akt II GSK 950/19; akt 24 listopada 2021 r., sygn. akt 12 II GSK 411/18; sierpnia 2021 r., sygn. akt II GSK 1478/18; 10 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 1201/18) – nie mogła odnieść skutku oczekiwanego przez skarżącą spółkę.

W rekapitulacji wszystkich przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że skarga kasacyjna, której zarzuty nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach podlegała oddaleniu, jako niezasadna.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.