Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1012/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art.134 par.1, art.135, art.151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.2 pkt 8 i 9. art.8 ust.1, art.22 ust.3
journal: Dz.U. 2021 poz 1857
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niewywiązanie się z obowiązku aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu SENT oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 2 maja 2023 r., Naczelnik (...) Urzędu Celno-Skarbowego w O. (dalej: "NUC-S", "organ pierwszej instancji"), nałożył na S.Z. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Transport (...) Z. S. w O. (dalej jako "skarżący", "strona"), karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za niewywiązanie się z obowiązku wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1857 z późn. zm.), dalej jako "ustawa SENT", tj. niewywiązania się z obowiązku aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu (...).

W uzasadnieniu decyzji NUC-S podał, że w dniu 28 listopada 2022 r. w miejscowości R. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę krajowego przewozu towaru dokonywanego pojazdem ciężarowym o nr rej. (...) wraz z naczepą o nr rej. (...). Kontrolujący ustalili, że kierujący pojazdem realizował przewóz przesyłek kurierskich, w tym 855 kg rozcieńczalnika HPF 5.6 pozycja CN 2207 przewożonego na podstawie zgłoszenia SENT.

Podczas kontroli ustalono, że właścicielem zespołu pojazdów, jak również przewoźnikiem jest S. Z. Podmiotem wysyłającym był (...) sp. z o.o. C., a podmiotem odbierającym Zakład Produkcyjno-Handlowo-Usługowy "P." M. L. K.

W toku kontroli ustalono, że przewóz towaru o kodzie CN 2207 nastąpił z naruszeniem przepisów ustawy SENT. Stwierdzono, ze przewoźnik nie wywiązał się z obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 tej ustawy, polegającym na aktualizacji danych środka transportu zawartych w zgłoszeniu (...). W zgłoszeniu tym jest pojazd o nr rej. (...) z naczepą o nr rej. (...), a faktycznie przewóz był realizowany pojazdem o numerach rejestracyjnych: (...) z naczepą o nr rej. (...).

Ustalono, że przewoźnik nie dokonał aktualizacji zgłoszenia SENT w zakresie danych dotyczących numerów rejestracyjnych zespołu pojazdów.

W trakcie postępowania przed organem strona wyjaśniła, że nie jest w stanie określić przyczyny podania błędnych danych, ponieważ procedura wprowadzania danych odbywa się przez spedycję R. sp. z o.o., która zajmowała się całym łańcuchem dostawy przesyłki od nadawcy do odbiorcy. Wszelkie dane wprowadzane są przez pracowników spedycji, z którymi strona ma podpisane umowy i to ich pracownicy zlecają bezpośrednio kierowcom pracę każdego dnia.

Organ pierwszej instancji powołał się na przepisy art. 3 ust. 2 pkt 1, art. 2 pkt 8 i art. 5 ust. 4 ustawy SENT. Stwierdził, że stosownie do art. 8 ust. 1 tej ustawy – w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, podmiot wysyłający, podmiot odbierający, przewoźnik, podmiot sprzedający oraz podmiot nabywający są obowiązani niezwłocznie aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim byli obowiązani do ich zgłoszenia. Analiza materiału dowodowego wykazała, że strona naruszyła obowiązek wynikający z art. 8 ust. 1 ustawy SENT.

W sprawie bezsprzecznie wynika, że skarżący spełnia definicję przewoźnika, o którym mowa w art. 2 pkt 8 ustawy SENT wykonując przewóz drogowy, który został poddany kontroli przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej. Kluczowe dla zawarcia umowy przewozu nie jest zawarcie umowy przewozu, ale jego rzeczywiste wykonywanie. Strona wykonując przewóz drogowy była przewoźnikiem i była zobowiązana do niezwłocznego uzupełnienia danych zawartych w zgłoszeniu. R. sp. z o.o. nie posiada zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego oraz licencji. Wykładnia pojęcia przewoźnik musi być dokonana z uwzględnieniem ustawowej definicji "przewozu towarów", o której mowa w art. 2 ust. 9 ustawy SENT. W konsekwencji wywieść należy, że przewoźnikiem jest osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej – faktycznie wykonująca przewóz nie zaś tylko będąca stroną umowy przewozu. Na przewoźniku faktycznie wykonującym przewóz ciąży obowiązek administracyjny i to ten podmiot poddawany jest kontroli.

Obowiązek aktualizowania danych zawartych z zgłoszeniu spoczywa na podmiotach wskazanych w art. 8 ustawy SENT – w tym na przewoźniku – w takim zakresie, w jakim zobowiązany był do ich zgłoszenia.

Brak prawidłowej wymiany informacji pomiędzy stroną a kontrahentami, czy też pracownikami nie zwalnia z obowiązku podlegania rygorom ustawy. Odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków. Organ nie ma też możliwości miarkowania wysokości nałożonej kary lecz jest związany stawkami ustalonymi przez ustawodawcę. Przewoźnik, jako profesjonalny przedsiębiorca powinien dochować należytej staranności podczas wykonywania przewozu i ponosi pełną odpowiedzialność za uzupełnienia aktualizacji zgłoszenia w zakresie określonym w art. 5 ust. 4 ustawy SENT o prawidłowe dane zgodne ze stanem faktycznym.

Odnosząc się do instytucji odstąpienia od nałożenia kary, organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, że stosownie do art. 24 ust. 3 ustawy SENT za naruszenia określone w ust. 1-2b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Norma prawna zawarta w art. 24 ust. 3 ustawy SENT uregulowała możliwość odstąpienia od ukarania z powodu "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego", przy spełnieniu pozostałych warunków z art. 26 ust. 3 tej ustawy.

Pojęcia "ważnego interesu przewoźnika" i "interesu publicznego" nie zostały zdefiniowane w ustawie. Użycie pojęcia "ważny" akcentuje wyjątkowy charakter i wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, które mogą go uzasadniać. Pojęcie "interesu publicznego" to natomiast dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego itp.

O istnieniu powyższego decydują obiektywne kryteria i nie można go utożsamiać z subiektywnym poczuciem przedsiębiorcy, że jego sytuacja uzasadnia zastosowanie ulgi. Interes podmiotu musi być na tyle istotny, aby jego pominięcie powodowało dla niego wyraźnie dostrzegalne, negatywne skutki. O istnieniu "ważnego interesu przewoźnika" świadczą okoliczności obiektywne. Z kolei pojęcie "interesu publicznego" uwzględnia zaufanie obywatela do organów państwa, wartości wspólne dla całego społeczeństwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. W interesie publicznym jest, aby uczestnicy systemu monitorowania przewozów wywiązali się z obowiązków nałożonych na nich przepisami prawa.

Dokonując analizy sytuacji ekonomicznej przewoźnika w kontekście "ważnego interesu przewoźnika" organ pierwszej instancji, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie potwierdził trudnej sytuacji finansowej strony i stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ważny interes przewoźnika.

Odnosząc się do "interesu publicznego" wskazano, że należy rozpatrywać go w dwóch płaszczyznach:

-ekonomicznej sytuacji zobowiązanego, niosącej doniosłe w skutkach pogorszenie sytuacji finansowej jego przedsiębiorstwa, które może doprowadzić do ograniczenia bądź nawet upadku prowadzonej działalności co w konsekwencji spowoduje konieczność sięgania do środków państwa,

- pozaekonomicznej sytuacji zobowiązanego, związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, co nie powinno jednakże nieść ze sobą negatywnych skutków dla sprawności działania aparatu państwowego.

Analizując istotę obu płaszczyzn dotyczących "interesu publicznego", zdaniem organu pierwszej instancji, płaszczyzna ekonomiczna łączy się w pewien sposób z "ważnym interesem przewoźnika". Jeśli bowiem nie występują przesłanki uzasadniające "ważny interes przewoźnika", to nie wystąpi też groźba, że osoby związane z danym przedsiębiorstwem będą sięgały do środków państwa ze względu na brak możliwości zaspokojenia swoich potrzeb. Dokonując oceny przesłanek "interesu publicznego" na gruncie pozaekonomicznym należy zwrócić uwagę, że w "interesie publicznym" jest budowanie zaufania obywateli do organów władzy publicznej.

Okoliczności wskazane przez stronę nie mogą mieć wpływu na zwolnienie przedsiębiorcy z odpowiedzialności na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Przewoźnik nie może unikać odpowiedzialności wskazując jako odpowiedzialnego kierowcę oraz pracowników spedycji.

Wskazane naruszenie nie powstało w związku ze szczególnymi, nadzwyczajnymi zdarzeniami, niezależnymi od sposobu postępowania strony. W interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości. Pochopne odstąpienie od nałożenia kary byłoby sprzeczne z interesem publicznym.

Organ pierwszej instancji wskazał, że nie jest to pierwszy przypadek w którym strona nie dopełniła obowiązków wynikających z ustawy SENT.

Biorąc powyższe pod uwagę, NUC-S nie dopatrzył się okoliczności wskazanych w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, dotyczących zaistnienia ważnego interesu przewoźnika lub ważnego interesu publicznego, które uzasadniałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za potwierdzone podczas kontroli naruszenie.

W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu, skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w tym niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a w konsekwencji pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego:

- okoliczności dotyczących faktu, że dane w systemie SENT zostały zaktualizowane przez pracownika firmy R. jeszcze w czasie kontroli,

- okoliczności dotyczących faktu, że w niniejszej sprawie obsługa związana z przesyłkami odbywa się całkowicie poza biurem S. Z., a wszelkie dane potrzebne w systemie SENT są wprowadzana przez pracowników spedycji, z którymi strona ma podpisane umowy.

Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

- art. 8 ust. 1 ustawy SENT, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że odpowiedzialność za dokonanie uzupełnienia zgłoszenia ponosi przewoźnik, w sytuacji, gdy przepis niniejszy wskazuje, że podmiot ma dokonać uzupełnienia danych w takim zakresie, w jakim był zobowiązany do ich zgłoszenia w sytuacji, gdy zgłoszenia przewozu dokonywał spedytor R. sp. z o.o., a w konsekwencji obowiązek uzupełnienia zgłoszenia spoczywał również na spedytorze,

- art. 24 ust. 3 ustawy SENT, poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, w oparciu o wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 850/22, że w niniejszej sprawienie nie zachodzą okoliczności przewidziane we wskazanym przepisie i w konsekwencji jego niezastosowanie w sytuacji, gdy postawa strony wskazuje na zaistnienie w sprawie ważnego interesu publicznego, a ponadto przesłanki te powinny być badane w okolicznościach każdej nowej sprawy.

Mając powyższe na uwadze, strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości ewentualnie o zmianę decyzji poprzez odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ewentualnie o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozstrzygnięcia.

Decyzją z 14 września 2023 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej "DIAS", "organ odwoławczy"), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ przedstawił stan faktyczny sprawy i wskazał, że kontrola przeprowadzona przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej wykazała, że przewóz towaru podlegającego monitorowaniu nastąpił z naruszeniem przepisów ustawy SENT. Strona nie wywiązała się z obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy SENT, polegającym na braku aktualizacji danych, do których zgłoszenia zobowiązany został przewoźnik, tj. podania numerów rejestracyjnych środka transportu. W zgłoszeniu (...) widniały numery rejestracyjne (...) oraz (...), natomiast przewóz realizowany był zespołem pojazdów składającym się z ciągnika o numerze rejestracyjnym (...) oraz naczepy o numerze rejestracyjnym (...).

Organ odwoławczy powołał się na postanowienia art. 3 ust. 3 pkt 1 lit. a, ust. 3 art. 2 pkt 8 i art. 22 ust. 2 ustawy SENT.

Podniósł, że stwierdzono niezgodność numerów rejestracyjnych ciągnika siodłowego oraz naczepy ze stanem faktycznym. W trakcie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji ustalił również, że w zgłoszeniu SENT zamiast danych strony jako przewoźnika faktycznie dokonującego przewozu, zostały wskazane dane spedytora.

Jednym z kluczowych zarzutów podniesionych przez stronę jest niezasadne przypisanie przez organ odpowiedzialności strony za brak aktualizacji zgłoszenia SENT, za którą odpowiedzialny jest przewoźnik.

Organ odwoławczy podziela w tej kwestii stanowisko organu pierwszej instancji. Nie budzi wątpliwości, że przewoźnik ponosi skutki prawne za nieprawidłową działalność lub też zaniechanie swoich pracowników. Przewoźnik jest podmiotem odpowiedzialnym za transport towaru i na nim ciąży obowiązek uzupełnienia zgłoszenia o elementy wymienione enumeratywnie w art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy SENT, jak i ich aktualizację wynikającą z art. 8 ust. 1 ustawy. Nałożenie kary uzależnione jest od zaistnienia przesłanek obiektywnych - brak zaktualizowanych danych w zgłoszeniu SENT. Nie zależy od przesłanek subiektywnych takich jak niedopatrzenie, czy brak komunikacji. Odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy czy dobrej lub złej woli – wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków.

Przedstawiona przez ustawodawcę definicja przewoźnika w sposób jasny i czytelny określa, że przewoźnikiem jest osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, faktycznie wykonująca przewóz. Dla wykładni przywołanych przepisów, za prawnie relewantne należy uznać również brzmienie art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. Skoro bowiem kontrola polega na sprawdzeniu danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym, to w zgłoszeniu muszą być podane dane faktycznego przewoźnika.

Skoro strona faktycznie dokonywała przewozu towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem SENT, to ponosi ustawową odpowiedzialność za prawidłowość danych w zgłoszeniu SENT, do których zgłoszenia zobowiązany jest przewoźnik, a następnie ich aktualizację. Nie zwalnia go przy tym z odpowiedzialności fakt, że ma ze spedytorem podpisaną umowę, na mocy której wszystkie techniczne kwestie związane z przewozem należą do obowiązków pracowników spedytora.

Organ odwoławczy nie zgodził się też ze stanowiskiem strony, że niezwłoczne usunięcie błędów w zgłoszeniu w trakcie kontroli winno stanowić przesłankę do odstąpienia od nałożenia kary. Przyjęcie tego powodowałoby negatywne skutki dla prawidłowego monitorowania przewozu tzw. "towarów wrażliwych". Ar. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT wskazuje, że zarówno wydanie decyzji nakładającej karę, jak i jej wysokość nie zależą od uznania organu.

Odnosząc się do kwestii ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, DIAS odwołał się do postanowień art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Wskazał, że pojęcie "ważnego interesu przewoźnika" jest pojęciem niedookreślonym, którego treść jest oceniana w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Wysoką rangę w tej hierarchii mają m.in. zdrowie i życie ludzkie, a także możliwość zarobkowania w celu zdobycia środków na utrzymanie własne i swojej rodziny. "Ważny" oznacza mający dużą wagę, duże znaczenie, wiele znaczący, doniosły, istotny, co podkreśla jego doniosłość, wyjątkowość. Nie każdy zatem interes uzasadnia udzielenie ulgi lecz jedynie "ważny interes". Wskazano, że organ pierwszej instancji ustalił, że strona nie posiada zaległości budżetowych, nie toczą się postępowania egzekucyjne. Otrzymuje dochód z prowadzonej działalności gospodarczej. Dysponuje majątkiem trwałym, który stanowi zaplecze prowadzonej działalności gospodarczej. Analiza sytuacji ekonomicznej wskazuje, że nie występują przesłanki do zastosowania instytucji "ważnego interesu przewoźnika". Zebrane dowody nie potwierdzają trudnej sytuacji strony. Nałożenie kary 10 000 zł nie doprowadziłoby do ograniczenia lub upadku prowadzonej działalności gospodarczej, a co za tym idzie – konieczność obciążania Skarbu Państwa kosztami pomocy.

Odnosząc się do "interesu publicznego" wskazano, że jest również pojęciem niedookreślonym, które można uznać za swoista klauzulę generalną odnoszącą się do norm pozaprawnych. Każdorazowo wymaga zatem dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia wartości jakie kryć się mogą pod tym pojęciem takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego, korekta jego błędnych decyzji, a także sytuacji, gdy zapłata zaległości wobec Skarbu Państwa spowoduje konieczność sięgania przez osobę do środków państwa, ponieważ nie będzie on w stanie zaspokajać swoich podstawowych potrzeb materialnych.

Odnosząc powyższe do przewoźnika jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, "interes publiczny" należy rozpatrywać w dwóch płaszczyznach: ekonomicznej sytuacji zobowiązanego i pozaekonomicznej sytuacji zobowiązanego. DIAS stwierdził, że płaszczyzna ekonomiczna łączy się w pewien sposób z "ważnym interesem przewoźnika". Jeśli bowiem nie występują przesłanki uzasadniające "ważny interes przewoźnika", to nie wystąpi też groźba, że osoby związane z danym przedsiębiorstwem będą sięgały do środków państwa ze względu na brak możliwości zaspokojenia swoich potrzeb. Dokonując oceny przesłanek "interesu publicznego" na gruncie pozaekonomicznym organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w "interesie publicznym" jest zarówno budowanie zaufania obywateli do organów władzy publicznej, jak i sprawność działania aparatu państwowego. Trudno bowiem wyobrazić sobie sytuację, w której obywatele darzyliby zaufaniem państwo, działające nieskutecznie, nawet jeśli wiązałoby się to z otrzymaniem przez nich pewnych doraźnych korzyści. Aspekt ekonomiczny nie stanowi przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

Dokonując analizy "interesu publicznego" na płaszczyźnie pozaekonomicznej nie bez znaczenia jest charakter i skala naruszenia. Trudno bowiem oczekiwać, aby w interesie publicznym było "przyzwalanie" na łamanie przepisów prawa, jeśli wynika to z braku dochowania należytej staranności przedsiębiorcy. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem przepisu ustawy SENT o dużym znaczeniu. Dotyczy bowiem braku aktualizacji zgłoszenia SENT m.in. w zakresie numerów rejestracyjnych środka przewozowego, co jest niezbędne do skutecznego monitorowania przewozu tzw. "towarów wrażliwych". Nie bez znaczenia jest również fakt, że to nie pierwszy przypadek, kiedy strona twierdzi, że nie ponosi odpowiedzialności za zgłoszenie SENT, które są dokonywane przez firmy spedycyjne w jego imieniu.

W ocenie DIAS, nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 10 000zł jako środka prewencyjnego jest niezbędne, gdyż wcześniej nałożona kara pieniężna takiego skutku nie odniosła. Niezbędne jest zatem uświadomienie stronie istoty dbałości o prawidłową aktualizację danych w zgłoszeniach SENT oraz odpowiedzialności za jej brak.

W skardze wywiedzionej do tutejszego Sądu na decyzję DIAS, skarżący zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, tj.:

a) art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w tym niezebrania i nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a w konsekwencji pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego:

- okoliczności dotyczących faktu, że dane w systemie SENT zostały zaktualizowane przez pracownika firmy R. sp. z o.o. jeszcze w czasie trwania kontroli,

- okoliczności dotyczących faktu, że w niniejszej sprawie obsługa związana z przesyłkami odbywa się całkowicie poza biurem firmy S. Z., a wszelkie dane potrzebne w systemie SENT są wprowadzane przez pracowników spedycji, z którymi strona ma podpisane umowy,

b) art. 188 Ordynacji podatkowej, poprzez nieuwzględnienie żądania strony w zakresie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka M. G. oraz zwrócenia się do R. sp. z o.o. o udzielenie informacji, w sytuacji, gdy oba podmioty posiadają wiedzę na temat przedmiotowego zdarzenia i zaistnienia okoliczności przemawiających za tym, że obowiązek uaktualnienia danych nie spoczywał na skarżącym,

2. błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie przez organ drugiej instancji, że odpowiedzialność za aktualizację zgłoszenia SENT, poprzez podanie numerów rejestracyjnych środka transportu ponosi S. Z. w sytuacji, gdy to spółka R. sp. z o.o. wypełniała oraz uzupełniała zgłoszenie SENT, zwalniając z tego obowiązku przewoźników,

3. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

a) art. 8 ust. 1 ustawy SENT, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że odpowiedzialność za dokonanie uzupełnienia zgłoszenia ponosi przewoźnik S. Z. w sytuacji, gdy przepis niniejszy wskazuje, iż podmiot ma dokonać uzupełnienia danych w takim zakresie, w jakim był zobowiązany do ich zgłoszenia, w sytuacji, gdy zgłoszenia przewozu dokonał spedytor R. sp. z o.o., a w konsekwencji obowiązek uzupełnienia zgłoszenia spoczywał również na spedytorze,

b) art. 24 ust. 3 ustawy SENT, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu w oparciu o wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 850/22, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności przewidziane we wskazanym przepisie i w konsekwencji jego niezastosowanie w sytuacji, gdy postawa strony wskazuje na zaistnienie w niniejszej sprawie ważnego interesu publicznego, a nadto przesłanki te powinny być badane w okolicznościach każdej nowej sprawy.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 14 września 2023 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika (...) Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie z dnia 2 maja 2023 r. w całości, ewentualnie uchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 14 września 2023 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika (...) Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie z dnia 2 maja 2023 r. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Jednocześnie skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że organ pierwszej instancji nie ustalił w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaniechał uzyskania od spółki R. szczegółowych informacji dotyczących okoliczności uzupełniania oraz aktualizacji zgłoszenia SENT. Odmówił też przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka M. G. co do okoliczności niezwłocznego zaktualizowania zgłoszenia SENT jeszcze w trakcie kontroli drogowej. Wszystkie przesyłki i związana z nimi obsługa odbywa się poza siedzibą firmy S. Z. Wszelkie dane wprowadzane są przez pracowników spedycji, z którymi skarżący podpisał umowy i to właśnie ich pracownicy zlecają bezpośrednio kierowcom pracę każdego dnia. W rezultacie organ odwoławczy odmówił przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącego, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego i nieuwzględnienia okoliczności, które przemawiają za tym, aby nie nakładać na stronę kary pieniężnej. Odnosząc się do art. 24 ust. 3 ustawy SENT, skarżący podniósł, że aby można było mówić o tym, czy w sprawie zachodzi ważny interes przewoźnika lub ważny interes społeczny należy rozważyć dogłębnie okoliczności sprawy. Organ nie poczynił dostatecznych ustaleń w sprawie, a wręcz odwołał się do tego, że WSA w Olsztynie w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 850/22 uznał, że wobec skarżącego nie można zastosować przesłanki "ważnego interesu społecznego". Pomimo tego, że obie sprawy są podobne, to błędem jest przenoszenie okoliczności poprzedniej sprawy na grunt niniejszego postępowania. Okoliczności każdej sprawy są różne, a w niniejszym przypadku mamy do czynienia z ukaraniem skarżącego za niewywiązanie się z innego obowiązku, niż w powyższej sprawie, zakończonej wyrokiem WSA. Wpisanie prawidłowych danych nastąpiło jeszcze w obecności funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, którzy od razu zweryfikowali poprawność danych. I to właśnie przez pryzmat tych okoliczności należy badać wobec skarżącego przesłankę zaistnienia "ważnego interesu społecznego".

W ocenie skarżącego, zasadnym jest stwierdzenie, że po stronie skarżącego zachodzi przesłanka ważnego interesu społecznego. Skarżący jest przedsiębiorcą stosującym się do obowiązujących przepisów, któremu nie przyświecał cel popełnienia czynu zabronionego godzącego w Skarb Państwa. Jest profesjonalistą, który dokonał przewozu z należytą starannością, o czym niewątpliwie świadczy fakt, że w momencie kontroli kierowca posiadał komplet wymaganych dokumentów, a także aplikację SENT GEO uprawniającą go do przewozu przesyłek monitorowanych. Nie ma więc żadnych podstaw do tego, aby sądzić, że skarżący mógł swoim zachowaniem dążyć do uszczuplenia dochodów budżetowych.

W odpowiedzi na skargę, DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2024 r., Sąd odmówił wstrzymania wykonania decyzji organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem dokonywanej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie decyzji przez sąd administracyjny następuje bowiem tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), powoływanej dalej również jako p.p.s.a., naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym. DIAS - w odpowiedzi na skargę - złożył wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a strona skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy w stosownym terminie.

Stan faktyczny sprawy nie jest kwestionowany, sporne jest wyłącznie ustalenie, kto jest przewoźnikiem towaru w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r.

o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi i nie wywiązał się z obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, polegającym na braku aktualizacji danych, do których zgłoszenia zobowiązany został przewoźnik tj. podania numerów rejestracyjnych środka transportu.

Jak wynika z ustaleń organów, funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej w miejscowości R. w dniu 28 listopada 2022 r. przeprowadzili kontrolę krajowego przewozu towaru. Przewóz był realizowany zespołem pojazdów składających się z ciągnika o numerze rejestracyjny (...) oraz naczepy o numerze rejestracyjnym (...), a w zgłoszeniu (...) widniały numery rejestracyjne (...) oraz (...).

Właścicielem zatrzymanego zespołu pojazdów jak również przewoźnikiem jest S. Z. Podmiotem wysyłającym był (...) sp. z o.o. C., a podmiotem odbierającym Zakład Produkcyjno-Handlowo-Usługowy "P." M. L. K.

Oceniając prawidłowość zaskarżonej decyzji należy wskazać, że stosownie do art. 2 pkt 8 ustawy SENT "przewoźnikiem" jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, wykonująca przewóz towarów. "Przewozem towarów" jest natomiast, zgodnie z art. 2 pkt 9, przemieszczenie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej albo krajowej sieci kolejowej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku.

Sąd podziela pogląd wyrażany powszechnie w orzecznictwie, że skoro pojęcie "przewoźnika" obejmuje wymienione w art. 2 pkt 8 podmioty, które wykonują przewóz towarów, to prawidłowa wykładnia pojęcia "przewoźnik" musi być dokonana

z uwzględnieniem definicji "przewozu towarów", zawartej w art. 2 ust. 9 ustawy SENT. Zauważyć zaś należy, że "przewóz towarów" rozumiany jest jako "przemieszczenie towaru", to znaczy, że w przewozie towarów chodzi o czynności faktyczne (tak np. NSA

w wyroku z 13 stycznia 2023 r., sygn. II GSK 906/22, dostępny pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Podnosi się, że przy przeprowadzaniu wykładni przepisów ustawy SENT, normujących odpowiedzialność administracyjną

i będących podstawą wymierzania administracyjnych kar pieniężnych, należy dać pierwszeństwo wykładni językowej, a w dalszej kolejności w razie potrzeby zweryfikować jej wynik w oparciu o inne rodzaje wykładni, tj. wykładnię systemową i celowościową, mając na uwadze założenia leżące u podstaw wprowadzenia do obrotu prawnego przepisów ustawy SENT (por. wyroki NSA z: 12 marca 2020 r., sygn. II GSK 1464/19; 22 października 2020 r., sygn. II GSK 499/20; NSA z: 12 października 2017 r., sygn. I OSK 829/17; 12 września 2017r., sygn. II FSK 2282/15; 12 stycznia 2017 r., sygn. II FSK 3648/14; 12 kwietnia 2016r., sygn. I OSK 1841/14, CBOSA). W procesie wykładni prawa interpretatorowi nie wolno ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej, poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który się wydaje językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontuje się z innymi przepisami lub weźmie pod uwagę cel regulacji prawnej. Jednym z najmocniejszych argumentów o poprawności interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna dają zgodny wynik. Wobec powyższego, dokonując wykładni pojęcia przewoźnika na gruncie art. 2 pkt 8 i 9 ustawy SENT należy odwołać się do celu tej ustawy i funkcji kary pieniężnej za naruszenie przepisów tego aktu.

Z uzasadnienia projektu ustawy SENT (druk sejmowy VIII.1294) wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów

i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Istnieje więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Uwzględniając treść cytowanych przepisów należy stwierdzić, że "przewoźnikiem" jest osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej, która faktycznie wykonuje przewóz.

Skoro przewoźnikiem w rozumieniu ustawy SENT jest podmiot faktycznie wykonujący przewóz i obowiązki uregulowane w omawianej ustawie względem przewoźnika dotyczą podmiotu faktycznie wykonującego przewóz, to w stanie faktycznym niniejszej sprawy odpowiedzialność niewywiązanie się z obowiązku polegającym na braku aktualizacji danych, do których zgłoszenia zobowiązany był przewoźnik ponosi podmiot, który faktycznie realizował przewóz, a nie spółka, której nie można przypisać ustawowych cech przewoźnika, występująca w roli spedytora. Z uwagi na powyższe, umowy zawarte z innymi uczestnikami procesu przewozu przedmiotowego towaru nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Umowy te regulują bowiem jedynie dwustronne stosunki cywilnoprawne pomiędzy stronami umów i nie wywierają skutków prawnych w sferze administracyjnoprawnej.

Przepisy ustawy SENT nie przewidują możliwości przesunięcia odpowiedzialności za zaniechanie wykonania obowiązków przez podmiot wysyłający, podmiot odbierający, przewoźnika, podmiot sprzedający czy podmiot nabywający w zakresie niezwłocznego aktualizowania danych zawartych w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim byli obowiązani do ich zgłoszenia, na inny podmiot.

W konsekwencji stwierdzić należy, że zasadnie nałożono na skarżącego sporną karę pieniężną.

Należy również podzielić stanowisko organów obu instancji, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki odstąpienia od nałożenia ww. kary, o której mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Przepis ten stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 -2a. z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Skarżący wywodzi, że zaistniała przesłanka "interesu publicznego". Oceny tej nie można podzielić. Nie stanowi bowiem o istnieniu ww. przesłanki okoliczność, że skarżący wykonał ustawowy obowiązek przekazania kierowcy niezbędnych dokumentów a także aplikację SENT GEO, czy brak zamiaru naruszeniu przepisów prawa. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z 8 grudnia 2020 r., II GSK 1052/20 (CBOSA), w interesie publicznym leży powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Strona jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. Przewidziane w ustawie SENT kary za brak aktualizacji danych mają przede wszystkim charakter prewencyjny. Zwolnienie z kary jest zaś uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania (tak NSA w wyroku z 1 kwietnia 2022 r., II GSK 199/22, CBOSA). Taką sytuacją nie jest subiektywne przekonanie o skutecznym scedowaniu wykonywania ustawowych obowiązków.

Trudno też oczekiwać, aby w interesie publicznym było "przyzwalanie" na łamanie przepisów prawa, jeśli wynika to z braku dochowania należytej staranności przedsiębiorcy. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem przepisu ustawy SENT o dużym znaczeniu. Dotyczy bowiem braku aktualizacji zgłoszenia SENT w zakresie numerów rejestracyjnych środka przewozowego, co jest niezbędne dla skutecznego monitorowania przewozu tzw. "towarów wrażliwych".

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieprzesłuchania świadka, organ wskazał, że po merytorycznej ocenie tego wniosku organ odwoławczy uznał , że stan faktyczny do którego ustalenia zmierzał ten wniosek wynika już ze zgromadzonego materiału dowodowego i nie jest kwestionowany przez organ odwoławczy. Należy w pełni podzielić to stanowisko.

Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut skarżącego, niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i pominięcie okoliczności dotyczących faktu, że dane w systemie SENT zostały zaktualizowane przez pracownika firmy R. sp. z o.o. jeszcze w czasie trwania kontroli i obsługa odbywa się poza biurem skarżącego, a wszelkie dane wprowadzane są przez pracowników spedycji, z którymi skarżący ma podpisane umowy.

Zaakceptowanie takiej argumentacji, jak słusznie wskazał DIAS, powodowałoby negatywne skutki dla prawidłowego monitorowania przewozu "towarów wrażliwych". Z całą pewnością nie motywowałoby to przewoźników do rzetelnego dokonywania zgłoszeń SENT, bowiem mogliby usuwać nieprawidłowości dopiero wówczas, gdyby zostały one wskazane przez kontrolujących bez narażania się na sankcje związane z naruszaniem przepisów ustawy SENT.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.