Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 881/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1-2, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 37
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
article: art. 132, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi L. S. (S.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 3 kwietnia 2023 r. nr SKO.IV/424/1180/2023 w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania zasiłku stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 26 stycznia 2023 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 106 ust. 5 w związku z art. 4, art. 11 ust 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.) w związku z art. 163 i 104 Kodeksu postępowania administracyjnego Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. działając z upoważnienia Burmistrza Miasta W. uchylił decyzję własną z 4 grudnia 2019 r., nr [...] (wraz z późniejszymi zmianami) przyznającą zasiłek stały L. S. (dalej skarżący lub strona). W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że wyżej wymieniony 28 września 2022 r. osiągnął wiek emerytalny, zaś z informacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że ma zgromadzoną kwotę kapitału początkowego, co uprawnia go do nabycia świadczenia emerytalnego. Dlatego, pismem z 22 sierpnia 2022 r. poinformowano go o konieczności złożenia wniosku o ustalenie prawa do emerytury wskazując, że może to uczynić 30 dni przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Równocześnie przesłano mu wzór przedmiotowego wniosku oraz wezwano, aby po jego złożeniu dostarczył stosowne potwierdzenie, a w przypadku uzyskania świadczenia poinformował o jego wysokości. W treści przedmiotowego pisma pouczono go również, że zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także inne wymienione w tym przepisie zachowania mogą stanowić podstawę ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Pismo to strona odebrała 6 września 2022 r. Do 7 listopada 2022 r. skarżący nie poinformował organu o podjęciu działań w powyższej sprawie, z kolei Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na stosowne wezwanie przesłał do Ośrodka pismo informacyjne z 15 listopada 2022 r., z którego wynika, że strona nie pobiera renty ani emerytury i nie wystąpiła z wnioskiem o to świadczenie. Wobec tego, pismem z 19 grudnia 2022 r. poinformowano skarżącego o terminie przeprowadzenia aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego wyznaczonym na 27 grudnia 2022 r. Korespondencja zawierająca to pismo nie została odebrana, zaś podczas wizyt przeprowadzonych 21 i 27 grudnia 2022 r. skarżącego nie zastano w domu i pozostawiano mu pisma z prośbą o kontakt, celem przeprowadzenia aktualizacji wywiadu. Strona nie skontaktowała się jednak z Ośrodkiem w tej sprawie ani nie udzieliła jakiejkolwiek informacji czy złożyła wniosek o ustalenie prawa do emerytury chociaż w międzyczasie była kilkukrotnie widziana zarówno na terenie tej instytucji jak i w Urzędzie Miejskim w W.

W tym stanie rzeczy, pismem z 29 grudnia 2022 r. skarżącego zawiadomiono o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia decyzji z 4 grudnia 2019 r. przyznającej zasiłek stały z uwagi na brak jego współpracy z pracownikiem socjalnym polegający na niezłożeniu wniosku o emeryturę. Także to pismo nie zostało przezeń odebrane, choć 10 stycznia 2023 r. pobrał on w kasie Ośrodka zasiłek stały, co wskazuje, że był w Mieście i celowo nie odbierał kierowanej doń korespondencji. Równocześnie skarżący nadal nie zastosował się do zaleceń pracownika socjalnego, nie złożył wniosku o ustalenie prawa do emerytury ani też nie poinformował o przyczynach zaniechania bądź o ewentualnych okolicznościach uniemożlwiających podjęcie zalecanych działań.

Zdaniem organu pierwszej instancji, takie zachowanie skarżącego wskazuje, że nie wykorzystuje on własnych możliwości, świadomie rezygnuje z przysługującego mu świadczenia emerytalnego korzystając w zamian z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego oraz zasiłków celowych. Wszystko to kwalifikuje się jako brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, a w rezultacie uzasadnia uchylenie decyzji o przyznaniu zasiłku stałego na podstawie art. 106 ust. 5 tej regulacji. Przez współdziałanie, o którym mowa w pierwszym z powyższych unormowań należy bowiem rozumieć gotowość strony do współpracy oraz podjęcie działań zgodnych z uzasadnionymi i rozsądnymi propozycjami zmierzającymi do przezwyciężenia trudnych sytuacji, w jakich się znalazła, a także do zaprzestania korzystania z pomocy społecznej i rozpoczęcia samodzielnego, odpowiedzialnego życia w społeczeństwie. Egzekwowanie takiego współdziałania od podopiecznych systemu pomocy społecznej jest istotne również dlatego, że pomoc ta nie może sprowadzać się do prostego rozdawnictwa świadczeń a w konsekwencji kształtować nieprawidłowych nawyków.

Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej wniósł L. S. domagając się jej uchylenia oraz podnosząc zarzuty naruszenia: art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego - polegającego na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie i uznaniu, że brak jest podstaw do pobierania przezeń zasiłku stałego; art. 9 i art. 10 tego Kodeksu - poprzez brak należytego poinformowania go o zebraniu materiału dowodowego w sprawie i istotnych okolicznościach faktycznych, co uniemożliwiło mu ustosunkowanie się do nich; art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej - poprzez uznanie, że nie współdziałał z organem podczas, gdy wielokrotnie stawiał się w jego siedzibie i informował o swojej sytuacji życiowej jak również o tym, dlaczego nie złożył wniosku o ustalenie prawa do emerytury. Nadto zarzucił naruszenie art. 37 ustawy o pomocy społecznej, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż zasiłek stały nie przysługuje po osiągnięciu wieku emerytalnego oraz, że niezłożenie wniosku o emeryturę uzasadnia uchylenie decyzji o przyznaniu spornego zasiłku.

Odwołujący się podkreślił, że jako działacz społeczny często bywał zarówno w Urzędzie Miasta W. jak i w tamtejszym Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej zaś podczas tych pobytów nigdy nie informowano go, że ma się zgłosić do pracownika wspomnianego Ośrodka. Podniósł przy tym, iż nie złożył wniosku o emeryturę, gdyż nie byłoby to dlań korzystne z uwagi na termin waloryzacji przypadający na marzec 2023 r. i dlatego ma zamiar to uczynić dopiero wtedy. Nadto podkreślił, że uzyskanie wieku emerytalnego nie stanowi w świetle art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przesłanki wykluczającej pobieranie zasiłku stałego, jednak nawet gdyby przyjąć, że tak jest, uchylenie prawa do wspomnianego świadczenia powinno było nastąpić ze skutkiem od momentu osiągnięcia przezeń tego wieku, a nie od samego początku czyli od grudnia 2019 r., gdyż we wcześniejszym okresie spełniał wszelkie wymogi warunkujące jego pobieranie.

Decyzją z 3 kwietnia 2023 r. nr SKO.IV/424/1180/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium zaprezentowało dotychczasowy przebieg postępowania oraz w sposób szeroki przywołało treść mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o pomocy społecznej. Podkreśliło przy tym, że w świetle unormowań wskazanej ustawy, celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb oraz umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3), osoby korzystające z pomocy społecznej są zobowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4), zaś brak takiej współpracy może stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń (art. 11 ust. 2). Kolegium wywiodło, że zachowanie strony polegające na nieskładaniu wniosku o ustalenie prawa do emerytury wskazuje na brak współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji. Powołało się bowiem na szereg orzeczeń sądów administracyjnych, gdzie stwierdzono, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, to jest jedynie uzupełniający względem własnych środków, możliwości i uprawnień osób ubiegających się o pomoc, powinna zmierzać do umożliwienia im samodzielnego funkcjonowania w społeczeństwie i dlatego powinna wymagać od nich gotowości do współdziałania z pracownikiem socjalnym oraz skorzystania z jego uzasadnionych i rozsądnych propozycji mających na celu przezwyciężenie trudności życiowych w jakich się znalazły. Dlatego bierność beneficjenta systemu pomocy społecznej wobec takich propozycji oraz świadome i celowe uchylanie się od współpracy z organem wyczerpuje dyspozycję art. 11 ust. 2 powołanej ustawy z 12 marca 2004 r. W tym kontekście organ odwoławczy zaznaczył, że skoro pozostawanie bez stałego źródła dochodu stanowi dominujący problem strony, to propozycja złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia emerytalnego jest działaniem adekwatnym do tej sytuacji. Równocześnie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że skarżący nie współdziałał z pracownikiem socjalnym w zakresie powyższej kwestii, chociaż jako regularnie korzystający ze świadczeń socjalnych powinien mieć świadomość, że uchylanie się od tego obowiązku może spowodować odmowę przyznania świadczeń. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wywiodło, że aktywność realizowana poza płaszczyzną współpracy z organem pomocy społecznej nie stanowi dostatecznego przejawu współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Za współpracę taką nie mogą być więc uznane zachowania, które są wprawdzie nakierowane na komunikację z organem pomocy społecznej, jednak zmierzają wyłącznie do wyznaczania kolejnych terminów spotkań i uporczywe kwestionowanie składanych przez ten organ propozycji.

Z powyższą decyzją Kolegium nie zgodziła się strona, która wniosła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając uchylenia tego aktu. Skarżący podniósł zarzut naruszenia art.7, art. 9, art. 10, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegającego na braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie i uznaniu, że nie ma podstaw do dalszego pobierania przezeń zasiłku stałego. Zarzucił także błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na bezpodstawnym uznaniu, że nie współdziałał z organem w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, podczas gdy wielokrotnie stawiał się w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w W. i informował o swojej sytuacji, a także wyjaśniał, dlaczego nie złożył wniosku o emeryturę. Skarżący ponownie zwrócił uwagę, że jako działacz społeczny często bywał we wspomnianym Ośrodku i wielokrotnie udzielał wyjaśnień odnośnie swojej sytuacji życiowej, jednak podczas tamtych wizyt nigdy nie informowano go, że ma się zgłosić do pracownika tej instytucji. Nadto zaakcentował, że wydana w sprawie decyzja pozbawia go prawa do spornego świadczenia za długi okres począwszy od przyznania tego zasiłku, zaś sytuacja materialna uniemożliwia mu dokonanie zwrotu środków otrzymanych z niniejszego tytułu od roku 2019. Dlatego, w jego ocenie, jeżeli już organy stwierdziły podstawę uzasadniająca cofnięcie mu prawa do pobierania zasiłku stałego, powinny to uczynić ze skutkiem od dnia osiągnięcia przezeń wieku emerytalnego ani za cały wspomniany okres.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej wniosło o jej oddalenie i przywołując argumentację analogiczną do tej, jaką podniosło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdziło, iż nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 § 1 powyższej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

W tym kontekście nie stwierdzono podstaw do uwzględnienia skargi. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) wykazała bowiem, że zaskarżony akt odpowiada wymogom prawa, gdyż nie narusza obowiązujących przepisów w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi jest w niniejszej sprawie decyzja uchylająca stronie prawo do pobierania zasiłku stałego z pomocy społecznej

Odnosząc się do tej skargi w pierwszej kolejności przyjdzie wskazać, że zgodnie z art. 37 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej oraz pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że stosownie do postanowień art. 2 ust. 1 powołanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom lub rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 wspomnianej regulacji), a jej zadaniem jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz do ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 tej ustawy).

Należy podkreślić, że na mocy art. 4 powołanej ustawy, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązane są do współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, z kolei w myśl art. 11 ust. 2 tego aktu, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych.

Przywołany stan normatywny pozwala stwierdzić, że świadczenie z pomocy społecznej jest prawem, które przysługuje osobie spełniającej wymogi do jego otrzymania, jednakże otrzymanie jak i późniejsze pobieranie tego świadczenia nie jest bezwarunkowe, ponieważ beneficjent zobowiązany jest do wypełnienia określonych obowiązków wynikających z unormowań prawnych. Jak zaznaczono powyżej, zasadniczym celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Aby osiągnąć ten cel organy administracji podejmują szereg działań, wśród których kluczową rolę pełni praca socjalna, ponieważ to jest ten instrument, który umożliwia usamodzielnienie osoby i wyprowadzenie z systemu pomocy społecznej. Zatem umożliwienie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka będzie możliwe dopiero wówczas, gdy usamodzielni się daną osobę, a to oznacza, że przyznane jej świadczenie powinno być wkomponowane w system działań opracowanych przez pracownika socjalnego, zmierzających do wyprowadzenia osoby z systemu pomocy społecznej i umożliwienia jej życia w godnych warunkach.

Dążąc do osiągnięcia tego celu organ pierwszej instancji zwrócił skarżącemu - pobierającemu zasiłek stały na mocy decyzji wydanej 4 grudnia 2019 r. - uwagę, iż w związku z faktem, że 28 września 2022 r. osiągnie wiek emerytalny, może wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury czyniąc to 30 dni przez osiągnięciem takiego wieku. Wyraźną informację o tym zawarto w adresowanym doń piśmie datowanym na 22 sierpnia 2022 r., które zostało mu doręczone (odbiór osobisty) 6 września 2022 r. W treści wspomnianego pisma zalecono wyżej wymienionemu nie tylko złożenie wniosku o emeryturę, lecz także przedstawienie potwierdzenia jego złożenia oraz powiadomienie o ewentualnym uzyskaniu świadczenia emerytalnego i jego wysokości. Wypada też podkreślić, iż we wskazanym piśmie zawarto jasne i wyczerpujące pouczenie o tym, że brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może być podstawą między innymi uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia. Nie budzi zatem wątpliwości, iż skarżący był świadom, że brak współpracy z organem pierwszej instancji, polegający na nieuzasadnionym zaniechaniu podjęcia zalecanych mu czynności zmierzających do uzyskania należnej mu emerytury może odnieść skutek w postaci utraty pobieranego przezeń zasiłku.

Skarżący czynności takich nie podjął, co sam przyznał zarówno w odwołaniu jak i w skardze do tutejszego Sądu motywując to niekorzystnymi uwarunkowaniami dotyczącymi wysokości emerytury, która wobec planowanej waloryzacji byłaby wyższa, gdyby wystąpił z wnioskiem dopiero w marcu 2023 r. Jakkolwiek zaś twierdzi, że udzielał w tym zakresie organowi odpowiednich wyjaśnień, to jednak jego wywodów nie potwierdzają dokumenty zalegające w aktach administracyjnych. Nie był bowiem obecny w miejscu zamieszkania w dniu 27 grudnia 2022 r., na który wyznaczono aktualizację rodzinnego wywiadu środowiskowego, chociaż nie tylko wysłano mu o tym powiadomienie (dwukrotnie awizowane i nieodebrane przezeń pismo z 19 grudnia 2022 r.), lecz dodatkowo pozostawiono stosowną informację w miejscu jego zamieszkania podczas wizyty dokonanej 21 grudnia 2022 r.

W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, trudno uznać za przekonujące jego twierdzenia, że nie wiedział o nałożonych nań obowiązkach, skoro odbierając powyższe pismo z 22 sierpnia 2022 r. miał świadomość, że zobligowano go nie tylko do wystąpienia z wnioskiem o emeryturę, lecz także do powiadomienia organu pierwszej instancji o fakcie jego złożenia oraz o tym czy świadczenie to uzyskał (a jeżeli tak to w jakiej wysokości). Chybione jawią się również jego wywody, że nie miał wiedzy o wyznaczonym terminie aktualizacji wywiadu. Po pierwsze bowiem, przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie tej czynności była dwukrotnie awizowania, a skarżący nie podał (zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i w samej skardze) żadnych powodów, dla których jej nie podjął, jak również przyczyn, z których nie zareagował na późniejszą informację w niniejszym zakresie pozostawioną w jego miejscu zamieszkania przez pracownika socjalnego 21 grudnia 2022 r. W takiej zaś sytuacji nie może zasłaniać się brakiem świadomości o planowanym wywiadzie. Z analogicznych przyczyn nie może skutecznie powoływać się również na brak możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego (wskazywał na to w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej). Także bowiem wysłane doń zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 29 grudnia 2022 r., gdzie zawarto wyraźną informację o przysługującym mu w niniejszych ramach uprawnieniu nie zostało przezeń odebrane pomimo prawidłowego dwukrotnego awizowania. Obie opisane powyżej przesyłki (to jest zarówno ta zawierająca pismo z 19 grudnia 2022 r. jak i ta z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania administracyjnego) zostały prawidłowo skierowane na adres jego zamieszkania a ich skuteczne doręczenie nastąpiło w trybie zastępczym, na zasadach określonych w art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego. Również w tym drugim przypadku skarżący nie wyjaśnił dlaczego przesyłki nie podjął. Powodem takim mogłaby być na przykład (hipotetycznie) jego dłuższa nieobecność w miejscu zamieszkania, jednak strona sama to wykluczyła skoro - jak już zauważono wyżej - przyznała, że w tamtym okresie często bywała w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w W. w związku z prowadzoną działalnością społeczną.

W tym kontekście zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku, gdyż organy obydwu instancji trafnie zakwalifikowały zachowanie strony jako brak jej współpracy w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej wyczerpujący przesłankę określoną w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem orzecznictwa sądowego, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, ustawa o pomocy społecznej jest ukierunkowana na udzielanie wsparcia osobom rzeczywiście go potrzebującym i nie dopuszcza wykorzystywania środków społecznych przez osoby, które mają możliwość zaspokojenia potrzeb życiowych z własnych środków, jednak nie czynią tego z własnej woli i wyboru. Negatywne zachowania osób ubiegających się o świadczenie mogą spowodować wydanie negatywnych dla nich decyzji administracyjnych, skutkujących ograniczeniem świadczenia, odmową jego przyznania lub uchyleniem decyzji o jego przyznaniu (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1851/06 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 320/14 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów administracyjnych).

Wbrew zaleceniom organu pierwszej instancji skarżący nie wykorzystał istniejących po jego stronie możliwości i uprawnień zmierzających do poprawy swej sytuacji materialnej nie podejmując działań ukierunkowanych na uzyskanie prawa do emerytury, które bezspornie mógł otrzymać, gdyż spełniał ku temu konieczne wymogi. Tym samym nie podjął współpracy w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji stwarzając podstawy do zastosowania art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej przewidującego możliwość uchylenia decyzji administracyjnej na niekorzyść strony między innymi w przypadku wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 11 powołanej regulacji. Na skuteczne zakwestionowanie takiego stanowiska nie mogła wpłynąć podnoszona przezeń argumentacja o tym, iż zamierzał wystąpić o ustalenie prawa do świadczenia emerytalnego dopiero w marcu 2023 r., gdyż wtedy mógł je otrzymać w większym rozmiarze. Po pierwsze bowiem, zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy wcale nie potwierdza jego wywodów, aby miał udzielać organom takich wyjaśnień w toku prowadzonego postępowania, po drugie zaś - przytoczona argumentacja nie stanowi w ocenie Sądu uzasadnionej przyczyny zaniechania podjęcia zalecanych działań wcześniej. Nawet bowiem, gdyby złożenie wniosku o emeryturę kilka miesięcy później miało mu zapewnić nieco wyższe świadczenie, okoliczność ta nie może uzasadniać dalszego pobierania przezeń zasiłku stałego - aż do marca 2023 r., czyli faktycznego przerzucenia kosztów jego utrzymania na ogół podatników w okresie, w którym spełniał już warunki do pozyskania przysługującego mu stałego źródła dochodu, lecz świadomie odstąpił od ubiegania się o jego otrzymanie.

Mając na względzie zaprezentowane wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jej uchylenie. Dlatego działając na podstawie art. 132 oraz art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o oddaleniu skargi.

Niezależnie od tego, Sąd uznał za konieczne odniesienie się do wywodów podnoszonych w skardze, gdzie strona zarzucała bezpodstawne "uchylenie (...) zasiłku za okres od 2019 r." i wyraziła obawę, że będzie musiała zwrócić wszystkie środki, jakie pobrała z niniejszego tytułu w całym okresie obowiązywania decyzji z 4 grudnia 2019 r. W tych ramach przyjdzie wyjaśnić, że stanowisko skarżącego jest błędne, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie uchylające decyzję o przyznaniu mu zasiłku stałego nie wywiera - jak twierdził - skutków prawnych ex tunc czyli z mocą wsteczną, lecz obowiązuje jedynie na przyszłość, to jest dopiero po jego wydaniu. Innymi słowy, zaskarżona decyzja powoduje uchylenie skarżącemu prawa do pobierania zasiłku stałego dopiero od dnia, w którym stała się ona ostateczna, natomiast nie rzutuje na zasiłki wypłacone mu we wcześniejszym okresie i w żadnym razie nie powoduje, że stanowią one świadczenie nienależnie pobrane.