Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 209/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 63
journal: Dz.U. 2023 poz 1429
law: Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 czerwca 2024 r. w sprawie ze skargi O. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 stycznia 2024 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 stycznia 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "Samorządowe Kolegium Odwoławcze" lub "organ"), po rozpatrzeniu odwołania O. A. (dalej również jako "Skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia 27 listopada 2023 r., nr [...]

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy.

O. A. wnioskiem z dnia 2 listopada 2023 r. wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką J. L..

Decyzją z dnia 27 listopada 2023 r. znak [...] Wójt Gminy Z. działając przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Powodem odmowy było stwierdzenie, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu dwudziestego piątego roku życia.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Skarżąca.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję Wójta Gminy wskazało, że jako organ drugiej instancji orzeka na podstawie przepisów obowiązujących w trakcie wydawania decyzji drugiej instancji, chyba że przepisy stanowią inaczej. Kolegium nie stwierdziło, aby przepisy przejściowe, w szczególności art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym dopuszczały stosowanie w niniejszej sprawie przepisów dotychczasowych.

Po przytoczeniu aktualnego brzmienia art. 17 ustawy oświadczeniach rodzinnych organ wskazał, iż z uwagi na to, że osoba, w związku z opieką nad którą, złożono wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia - nie spełniono warunków do przyznania tego świadczenia.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła O. A. zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 17 ust 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię przepisu i nieprawidłowe uznanie, iż niepełnosprawność powstała po zakończeniu nauki w szkole, jak i po ukończeniu 25 roku życia przez osobę wymagającą opieki uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego podczas gdy zastosowanie powyższych norm prawnych nastąpiło bez uwzględnienia skutków prawnych wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014r.- syg, akt K 38/13 oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26.06.2019r. -sygn. akt SK 2/17 - przez co organ naruszył również art. 190 ust 1 Konstytucji RP.

Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła uchylenie decyzji oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy. Ponadto Skarżąca wniosła o obciążenie organu wszelkimi kosztami.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 15 kwietnia 2024 r. pełnomocnik Skarżącej – uzupełniając skargę- podniósł, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

Ponadto stosownie do art. 63 ust. 2 ww. ustawy, osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.

Mając na względzie powyższe przepisy przejściowe związane ze zmianą zasad wspierania osób niepełnosprawnych i ich opiekunów stwierdzić należy, że o możliwości przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przesądza spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych na dzień złożenia wniosku stosownie do art. 24 ust. 2 z uwzględnieniem ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ wniosek został złożony do dnia 31 grudnia 2023 r. Spełnienie przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dzień złożenia wniosku oznacza, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. W konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania tego z nich, który obowiązywał jako ostatni, wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny mogą rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, chyba że strona lub uczestnik postępowania wniosą o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Wniosek strony lub uczestnika postępowania wiąże sąd.

W przedmiotowej sprawie zarządzeniem z dnia 28 marca 2024 r. Przewodnicząca Wydziału II tut. Sądu skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, a żadna ze stron poinformowana o powyższym nie wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy [...] o odmowie przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołując się do aktualnego brzmienia ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.) uznało, iż osoba nad którą sprawowana jest opieka ukończyła 18 rok życia, a więc nie spełniono warunku przyznania tego świadczenia.

W ocenie Sądu na gruncie przepisów ustawy o świadczeniu wspierającym brak jest podstaw prawnych do formułowania oceny, że po zmianach wprowadzonych tą ustawą do złożonych wniosków przed tą datą należy stosować przepisy nowe, a nie przepisy dotychczasowe.

Sąd rozpoznający niniejsza sprawę nie podziela stanowiska organu odwoławczego, iż przepisy przejściowe, w szczególności art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym nie dopuszczają stosowanie w niniejszej sprawie przepisów dotychczasowych.

Analiza treści art. 63 ust. 1-16 ustawy o świadczeniu wspierającym nakazuje przyjmować, że wskazane przepisy normują kwestie związane z przyznawaniem, wypłatą, waloryzacją oraz nienależnym pobieraniem świadczenia pielęgnacyjnego przyznawanego na podstawie przepisów dotychczasowych. Zatem także po wejściu w życie ustawy o świadczeniu wspierającym możliwe jest ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczas obowiązujących zasadach.

Skarżony organ błędnie przyjmuje, że do rozstrzygania o zasadności wniosku Skarżącej należało stosować przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r..

Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Nadto stosownie do art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym, osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.

Wobec tak sformułowanych przez ustawodawcę przepisów przejściowych uznać należało, że o możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przesądzi spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 i art. 17 ust 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.) na dzień złożenia wniosku stosownie do art. 24 ust. 2 z uwzględnieniem ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ wniosek został złożony do dnia 31 grudnia 2023 r. Jeżeli rozpatrujący ponownie sprawę organ dojdzie do przekonania, że skarżący spełnił przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dzień złożenia wniosku będzie to oznaczało, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. W konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych w oparciu o art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym.

Powyższy wniosek płynie również z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 07 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Wskazano w nim bowiem, że nowe warunki w przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego zaczną obowiązywać od dnia 01 stycznia 2024 r. i dotyczyć będą wszystkich osób składających wnioski po raz pierwszy po tej dacie. Natomiast osoby, które nabyły lub nabędą prawo do świadczeń opiekuńczych za okres przed wejściem w życie ustawy będą mogły zachować do nich prawo na zasadzie ochrony praw nabytych na podstawie przepisów przejściowych, o ile osoba z niepełnosprawnościami, nad która jest sprawowana opieka, nie wybierze własnego świadczenia wspierającego.

Dostrzegać zatem należy, że stosownie do art. 24 ust. 2 i 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

W konsekwencji na gruncie art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym przyjmować należy, że o możliwości przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przesądza, stosownie do art. 24 ust. 2 z uwzględnieniem ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 ustawy na dzień złożenia wniosku, gdy wniosek został złożony do dnia 31 grudnia 2023 r..

Z uwagi na fakt, iż materialnoprawną podstawę dla oceny zasadności wniosku Skarżącej winny stanowić przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. oraz przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2023 roku o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.), to zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym po 1 stycznia 2024 r. uznać należy za nieprawidłowe.

Przy rozstrzyganiu sprawy organ oprócz orzekania na podstawie przepisów w brzmieniu sprzed 31 grudnia 2023 r. zobowiązany jest jednocześnie uwzględnić, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku sygn. akt K 38/13 (Dz. U. poz. 1443) w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, orzekł jak w sentencji - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej - p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964). Skarżąca była objęta ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych (w tym wpisu sądowego), jak również z obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, dlatego zwrot kosztów objął wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego w wysokości stawki minimalnej 480 zł.