Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 401/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 11, art. 134 par 1, art. 145 i art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. art. 2 ust. 3 i art. 98 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 847
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - t.j.
article: art. 121, art. 180 par 1, art. 181, art. 188 i art. 191
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art. 189f par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Asesor WSA Andrzej Mącznik Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 8 sierpnia 2023 r. nr 2601-IOA.4246.1.2023 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Kielcach decyzją z 8 sierpnia

2023 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Świętokrzyskiego Urzędu Celno - Skarbowego w Kielcach z 27 lutego 2023 r.,

nr [...], wymierzającą B. W. karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł za urządzanie gry hazardowej bez koncesji na czterech automatach do gry - elektronicznych zestawach komputerowych marki HP o numerach: [...], [...], [...], [...]

Dyrektor wskazał na podstawy prawne rozstrzygnięcia tj. przepisy ustawy

z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 847 ze zm., dalej: "u.g.h."): art. 8, art. 2 ust. 3, art. 2 ust. 5, art. 3, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1 oraz art. 89 ust 1. Z powyższych regulacji wynika, że co do zasady, urządzanie gier na automatach jest dozwolone wyłącznie w kasynach gier po uprzednim uzyskaniu stosownej koncesji. Wyjątek od powyższej zasady dotyczy prowadzenia działalności przez podmiot wykonujący monopol państwa w zakresie gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach.

Spór w sprawie dotyczy legalności nałożenia na stronę, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a) u.g.h. kary pieniężnej w łącznej wysokości [...] zł za urządzanie gier hazardowych na automatach do gry bez koncesji.

Organ ustalił, że 30 stycznia 2020 r. w lokalu przy ul. [...] w S. ujawniono cztery urządzenia do gier o nazwach wymienionych w sentencji decyzji (automaty). Jednocześnie ustalono, że nie wydano żadnemu podmiotowi koncesji na prowadzenie kasyna gry w przedmiotowym lokalu. Powyższe oznacza, że gry na automatach w skontrolowanym lokalu urządzane były bez koncesji na prowadzenie kasyna gry, a więc poza kasynem gry. Ponadto również jednoosobowa spółka Skarbu Państwa - Totalizator Sportowy Sp. z o.o. - utworzona w celu wykonywania monopolu państwa w zakresie gier hazardowych nie wykonuje w przedmiotowym lokalu monopolu państwa w zakresie gier na automatach poza kasynem gry. W celu ustalenia zasad działania ujawnionych niezarejestrowanych automatów do gier w odniesieniu do przepisów ustawy o grach hazardowych, funkcjonariusze celno - skarbowi przeprowadzili eksperyment procesowy, polegający na doświadczalnym, bezpośrednim odtworzeniu przebiegu dostępnych na nich gier.

Organ wskazał, że dowód w postaci eksperymentu procesowego polegającego na odtworzeniu gry na urządzeniu - zestawie komputerowym marki HP nr [...] przy jednoczesnym braku możliwości odtworzenia przebiegu gry na pozostałych 3 urządzeniach, a także protokoły przesłuchania świadków (A. S. – pracownika, D. Z.), dostarczyły podstaw uprawniających do wskazania, że gry rozgrywane na ww. urządzeniach zawierają element losowości; gry rozgrywane na tych urządzeniach umożliwiają uzyskanie wygranej pieniężnej - wypłacanej przez obsługę; ujawnione umożliwiające rozgrywanie gier są urządzeniami elektronicznymi. Zdaniem Dyrektora z dokumentów w postaci: eksperymentu procesowego, opinii biegłego oraz protokołów przesłuchań świadków wynika jednoznacznie, że wszystkie cztery ujawnione zestawy komputerowe działały w identyczny sposób i służyły do rozgrywania gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub wymaganego zgłoszenia. Stosownie do art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a) u.g.h. wysokość kary pieniężnej w przypadku gier na automatach urządzanych bez koncesji wynosi - 100 tys. zł od każdego automatu.

W niniejszej sprawie za urządzającego grę na przedmiotowych automatach uznano B. W.. Wymieniony zorganizował (stworzył) warunki do prowadzenia nielegalnych gier hazardowych na przedmiotowych automatach w skontrolowanym lokalu, tworząc tym samym miejsce prowadzenia nielegalnych gier hazardowych. B. W. zawarł 12 lipca 2020 r. z D. D., umowę najmu lokalu, położonego w S. przy ul. [...]. Ustalono, że wymieniony przystosował miejsce prowadzenia gry na automatach do tego rodzaju działalności. W szczególności zapewnił w tym lokalu dostęp do energii elektrycznej oraz wyposażył w zabudowę meblarską (boksy, w których mieściły się stanowiska komputerowe). Dodatkowo osobiście okleił okna i drzwi lokalu folią (z symbolami monitora i komputera), aby uniemożliwić podglądanie lokalu z zewnątrz. Nad drzwiami umieścił baner z napisem "OPEN" Nadto wyposażył miejsce prowadzenia gry w urządzenia do gier na automatach. Z treści zeznań B. W. wynika, że to on nabył do tego lokalu komputery stacjonarne.

Zdaniem Dyrektora na taką ocenę nie wpływał fakt zmiany 6 listopada 2019 r. najemcy lokalu oraz na zmiany odbiorcy energii elektrycznej w tym lokalu 12 listopada 2019 r. Ustalono bowiem, że pomimo rozwiązania umowy najmu z B. W. i zawarcia 6 listopada 2019 r. umowy najmu z "nowym" najemcą - A. W., to wciąż B. W., aż do 10 lutego 2020 r., dokonywał płatności z własnego rachunku bankowego tytułem czynszu za przedmiotowy lokal oraz media. Z informacji uzyskanej z [...] [...] S.A. wynika, że B. W. z jednego ze swoich rachunków bankowych dokonał kilku płatności na rzecz wynajmującego, zatytułowanych: "Lokal [...] 2 S.". Płatności tych dokonano również w listopadzie i grudniu 2019 r. oraz styczniu i lutym 2020 r. Natomiast fakt dokonywania płatności za media tego lokalu (wodę i energię elektryczną) po 6 listopada 2019 r. przez B. W. dowodzi potwierdzenie przelewu dokonanego z rachunku bankowego strony 10 lutego 2020 r.

Z kolei z informacji uzyskanych od PGE Obrót S.A. wynikało, że umowa sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług dystrybucji zawarta 15 lipca 2019 r. z B. W. uległa rozwiązaniu 12 listopada 2019 r. Następnie spółka PGE Obrót S.A. zawarła 23 grudnia 2019 r. umowę sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług dystrybucji w przedmiotowym lokalu z A. W., przy czym w umowie tej wskazano, że obowiązuje ona nie od daty jej zawarcia, lecz od daty odczytu układu pomiarowo-rozliczeniowego. Z faktury nr [...] 3835 109 0001 03 z 24 stycznia 2020 r. wystawionej na A. W. wynika, że obejmuje ona rozliczenie energii elektrycznej w przedmiotowym lokalu od 12 listopada 2019 r, a zatem ww. umowa zaczęła obowiązywać z tym dniem. Nadto ustalono, że umowę sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usługi dystrybucji w imieniu A. W. zawarł B. W., na mocy udzielnego mu pełnomocnictwa z 18 grudnia 2019 r.

Następnie Dyrektor ustalił, że stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej A. W. to ul. [...] w M.. Z kolei z informacji uzyskanej z [...] [...] S.A. wynikało, że B. W. z jednego ze swoich rachunków bankowych dokonał w okresie od 13 sierpnia 2019 r. do 4 grudnia 2019 r. pięciu przelewów zatytułowanych "opłata za wywóz śmieci z adresu [...] M.". B. W. dokonywał zatem cyklicznych opłat za usługę wywozu odpadów z siedziby firmy prowadzonej przez A. W..

Z kolei z zeznań złożonych przez A. W. wynika, że był on tzw. "słupem". Zeznał, że będąc pod wpływem alkoholu, skuszony perspektywą zarobienia pieniędzy, zgodził się "podpisać" kilka umów najmu różnych lokali, w zamian za [...] zł od każdej podpisanej umowy. Taką formę zarobku zaoferowała mu przypadkowo napotkana kobieta, której tożsamości nie poznał, przedstawiła się ona tylko imieniem "Kasia".

Dyrektor zwrócił uwagę na to, że w tym samym lokalu 18 grudnia 2019 r. ujawniono zestawy komputerowe służące do rozgrywania gier, co stanowiło podstawę do wydania decyzji 27 lutego 2023 r. o nałożeniu kary pieniężnej na B. W.. W tym zakresie ustalił, że zestawy komputerowe ujawnione w tym lokalu 18 grudnia 2019 r. korzystały z sieci Internet za pośrednictwem urządzenia sieciowego w postaci routera [...] model [...] i karty SIM nr [...] pozyskanego przez B. W., który zawarł 4 maja 2019 r. ze spółką [...] [...] S.A. umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych, na podstawie której wszedł w posiadanie tego routera i aktywnej karty SIM.

Z kolei 30 stycznia 2020 r. w lokalu wraz z zestawami komputerowymi ujawniono router marki [...] [...] koloru białego wraz z aktywną kartą SIM nr [...]. W toku postępowania ustalono, że A. W. 10 grudnia 2019 r. zawarł umowę z operatorem telekomunikacyjnym o świadczenie usług telekomunikacyjnych, na podstawie której wszedł w posiadanie ww. routera i ww. karty SIM aktywnej od 10 grudnia 2019 r.

Organ wyjaśnił jednocześnie, że w celu uruchomienia dostępnych aplikacji na ujawnionych zestawach komputerowych, w tym aplikacji służącej do rozgrywania gier hazardowych, wymagane było podłączenie tych urządzeń do sieci Internet.

Natomiast w dokumentach dotyczących usług telekomunikacyjnych wskazano numer kontaktowy klienta, którym posługiwał się B. W..

Zdaniem Dyrektora ogół tych okoliczności świadczy o tym, że miały na one na celu próbę ukrycia faktu urządzania gier na automatach w skontrolowanym lokalu przez B. W., poprzez wykreowanie pozornych okoliczności, mających zostać uznane przez organy ścigania i podatkowe za urządzenie gier na automatach bez koncesji przez A. W..

Za kreowaniem tych pozornych okoliczności przemawiał również fakt, że mimo formalnie podpisanej umowy z operatorem telekomunikacyjnym na usługę dostępu do sieci Internet w lokalu w S. przez A. W., to osobą do kontaktu, wymienioną w tej umowie, pozostawał nadal B. W., bowiem to jego numer telefonu był wpisany w miejsce "telefonu kontaktowego".

A. W. określił natomiast swoją rolę jako "słup" bowiem, jak zeznał, będąc pod wpływem alkoholu zgodził się na "podpisanie" kilku umów najmu różnych lokali za pieniądze.

Okoliczności te zdaniem Dyrektora potwierdzały, że rola A. W. sprowadzała się jedynie do firmowania swoim nazwiskiem okoliczności związanych z miejscem, w którym ujawniono nielegalny proceder urządzania gier na automatach, w celu skierowania na niego podejrzenia popełniania deliktu administracyjnego i przestępstwa skarbowego, podczas gdy osobą odpowiedzialną za zorganizowanie tego procederu, poprzez wykonanie wyżej opisanych czynności, był faktycznie B. W..

W konsekwencji w ocenie organu odwoławczego strona poprzez realizację wyżej opisanych czynności zorganizowała gry na automatach, rozgrywane za pośrednictwem przedmiotowych zestawów komputerowych w skontrolowanym lokalu. Z tych też powodów należało ją uznać za podmiot urządzający gry na tych automatach bez koncesji.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor m.in. wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy, włączony do akt sprawy, bezspornie dowodził okoliczności polegającej na podjęciu przez stronę określonych czynności w procesie urządzania gier na automatach (m. in. wynajem lokalu, podłączenie energii elektrycznej, zakup zestawów komputerowych), a tym samym potwierdzał okoliczność uczestnictwa strony w procesie urządzania gier hazardowych bez koncesji. Wobec powyższego przeprowadzenie kolejnych dowodów, na okoliczność która została udowodniona innymi dowodami w sposób wystraczający było niecelowe.

Dlatego też Naczelnik postanowieniem z 24 lutego 2023 r. odmówił przeprowadzenia dowodów wskazanych przez stronę. Organ odwoławczy uznał, że nie zostały spełnione obie przesłanki zawarte w art. 188 Ordynacji podatkowej i postanowieniem z 7 sierpnia 2023 r. odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków i strony. Wobec czego nie doszło do naruszenia art. 188 ustawy Ordynacja podatkowa.

Jednocześnie wyjaśnił, że świadek A. S. była przesłuchiwana w charakterze świadka dwukrotnie: raz w trakcie czynności kontrolnych 30 stycznia 2020 r. oraz 19 maja 2020 r. Oba protokoły przesłuchania włączono w poczet materiału dowodowego.

Nadto zdaniem Dyrektora zarzuty dotyczące zaniechania wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego oraz jego błędnej oceny nie znalazły uzasadnienia.

W jego ocenie nie zachodziła potrzeba przesłuchania strony. Składając zeznania w charakterze świadka w toku postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe skarżący został pouczony o prawie do odmowy udzielenia odpowiedzi na zadane pytania. Z prawa tego nie skorzystał, co oznacza, że w jego ocenie żadna odpowiedź na zadane pytania nie narażała go na odpowiedzialność karną, czy skarbową.

Następnie organ odniósł się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego stwierdzając, że nie zasługiwały one na uwzględnienie.

Podkreślił, że warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Nie wyklucza to oczywiście możliwości współdziałania wielu podmiotów w nielegalnym procederze urządzania gier, a więc np. właściciela automatu i właściciela lokalu, którzy na podstawie zawartej umowy (porozumienia, niekoniecznie pisemnego) dokonują podziału zadań i funkcji związanych z procesem organizacji gier, jeżeli można im przypisać nawet niewielki wycinek z opisanej wyżej aktywności.

W tym też kontekście wyjaśnił, że urządzanie gier na automatach bez koncesji nie ogranicza się tylko do jednej czynności, lecz może stanowić także łańcuch wielu czynności i zachowań, jednej lub wielu osób z których każda popełnia delikt administracyjny polegający na urządzaniu gry hazardowej na automatach bez koncesji.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że strona realizowała wiele czynności związanych z organizacją gry na ujawnionych automatach. Czynności te wypełniały znamiona deliktu administracyjnego urządzania gier hazardowych na automatach bez koncesji. To, że obok strony czynności takie wykonywała inna osoba nie zmienia faktu, że odpowiedzialność za urządzanie gier ponosi także strona.

Odnośnie zrzutu naruszenia art. 189f k.p.a. organ podał, że instytucja odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa ww. przepisie nie mogła mieć zastosowania w niniejszej sprawie.

Następnie jednak omówił przesłanki umożliwiające odstąpienie od wymierzenia kary administracyjne zawarte w tym przepisie stwierdzając, że w realiach sprawy nie zaistniała żadna z nich. W tym zakresie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji.

Końcowo Dyrektor wyjaśnił, że postanowieniem z 7 sierpnia 2023 r. odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów z przesłuchania w charakterze świadka A. S. i A. B. oraz przesłuchania w charakterze strony B. W. wskazując, że okoliczność polegająca na ustaleniu czy strona uczestniczyła, bądź nie w procesie urządzania gier hazardowych, została stwierdzona w sposób wystarczający innymi dowodami. Natomiast w stosunku do przeprowadzenia dowodu z dokumentów wskazanych w odwołaniu, organ poddał je analizie i ocenie łącznie z innymi materiałami zgromadzonymi w trakcie postępowania. W wyniku tej analizy Dyrektor stwierdził, że fakt bycia osobą uzależnioną od narkotyków pozostawał bez wpływu na urządzanie gier na automatach bez koncesji. Podjęte przez stronę czynności w celu zorganizowania miejsca do urządzania gier, ich rozłożenie w czasie, sposób kontynuacji działalności świadczą o tym, że była ona świadoma swoich czynów.

Na powyższą decyzję B. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 180 § 1 w zw. z art. 188 oraz w zw. z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. art. 190 § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 229 Ordynacji podatkowej jak i art. 235 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 91 u.g.h., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego strony z dnia 27 grudnia 2022 r. ponowionego pismem z 31 lipca 2023 r. dotyczącego przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka A. S. oraz A. B., a także przesłuchania w charakterze strony B. W. i uznanie, że okoliczności które mają być stwierdzone poprzez tenże wniosek dowodowy zostały stwierdzone w sposób wystarczający innymi dowodami zgromadzonymi w aktach sprawy (co doprowadziło organ do niesłusznego ustalenia, iż B. W. był osobą faktycznie organizującą, urządzającą gry hazardowe i czerpiącą z tego korzyści), podczas gdy przesłuchanie wyżej wskazanych świadków jak również przesłuchanie strony pozwoliłoby organowi II instancji na ustalenie prawidłowego stanu faktycznego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności ustalenia podmiotu faktycznie urządzającego gry hazardowe bez koncesji na automatach w lokalu przy ul. [...] w S.. Jednocześnie wobec odmowy przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów organ II instancji faktycznie ograniczył skarżącemu możliwość czynnego udziału strony w postępowaniu, nie mógł on bowiem zadać zawnioskowanym świadom pytań oraz złożyć przed organem II instancji zeznania w charakterze strony;

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 120, art. 121 § 1, art. 122 w zw, z art. 187 § 1 oraz art. 229 jak i art. 235 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 91 u.g.h., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego w postępowaniu odwoławczym oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, co wyraziło się w odmowie przeprowadzenia zawnioskowanych pismem z dnia 27 grudnia 2022 r. ponowionego pismem z dnia 31 lipca 2023 r. dowodów oraz nie podjęciem przez Organ II instancji czynności dowodowych z urzędu w tym zakresie, podczas gdy przesłuchanie w charakterze świadka A. B. oraz A. S. oraz przesłuchanie w charakterze strony B. W. pozwoliłoby organowi II instancji na poczynienie prawidłowych i wszechstronnych ustaleń faktycznych i wnikliwego wyjaśnienia sprawy.

3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 187 § 1 w zw. z art. 191 oraz art. 235 Ordynacji Podatkowej w zw. z art. 91 u.g.h., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną ocenę zebranych w sprawie dowodów i nie wyczerpujące rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego co doprowadziło do błędnego uznania przez organ II instancji, że B. W. był podmiotem urządzającym gry hazardowe na czterech komputerach marki HP o numerach: [...], [...], [...], [...] bez koncesji, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym w szczególności zeznań A. B. (k. 68-69), Z. D. (k. 156-159), protokołu okazania Z. D. (k. 181-182), zeznań A. W. (k. 183), wynika iż faktyczną osobą organizującą i urządzającą gry hazardowe na automatach w lokalu przy ul. [...] w S. była nieustalona kobieta, która cyt. "przyjechała wynająć lokal" (k. 182), która odebrała klucze od lokalu od Z. D. (k. 182), zaoferowała A. W. wynajem lokalu i przekazywała mu pieniądze za wynajmowanie lokalu (k. 183) zatrudniła A. B. (k. 43) odbierała pieniądze od A. B., co wskazuje, iż B. W. nie był faktycznie urządzającym gry hazardowe w lokalu, a jego rola ograniczała się do bycia tzw. "słupem".

4) naruszenie przepisów postępowania, tj. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 oraz art. 235 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 91 u.g.h., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że B. W. był osobą faktycznie organizującą i urządzającą gry hazardowe na czterech komputerach marki HP o numerach: [...], [...], [...], [...] bez koncesji, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż urządzającą gry hazardowe była bliżej ustalona kobieta, zaś B. W. w tym czasie poddany był terapii uzależnień (k. 209), co z kolei świadczy o tym, że osoby faktycznie urządzające gry hazardowe w lokalu przy ul. [...] w S. przyjęły modus operandi polegający na wykorzystywaniu trudnego położenia osób uzależnionych (zarówno B. W., jak również A. W.), wykonując część czynności koniecznych do prowadzenia lokalu za pośrednictwem tychże osób, które nie były faktycznymi organizatorami ani beneficjentami działania polegającego na urządzaniu gier hazardowych.

5) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 180 § 1 w zw. z art. 196 § 2 z art. 121 § 1 w zw. z art. 199 w zw. z art. 120 w zw. oraz art. 235 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 91 u.g.h. oraz w zw. z art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez czynienie ustaleń faktycznych w sprawie na podstawie protokołu zeznań złożonych w postępowaniu karnym przez B. W. w charakterze świadka (k. 178-179), który to dowód zastąpił faktycznie dowód z przesłuchania strony w postępowaniu przed organem II instancji i stanowił jeden z głównych dowodów przy ustalaniu stanu faktycznego, podczas gdy do wykorzystania protokołu przesłuchania B. W. w charakterze świadka w postępowaniu karnym doszło pomimo tego, iż w' postępowaniu tym zmieniła się jego rola procesowa ze świadka na podejrzanego, a później oskarżonego, wobec czego organ II instancji nie mógł opierać się na znajdujących się w aktach postępowania karnego protokołach zeznań B. W. w charakterze świadka, zaś czynienie ustaleń na podstawie tego dowodu, bez przeprowadzenia dowodu z bezpośredniego przesłuchania B. W. w ramach niniejszego postępowania stanowi rażące naruszenie zasady nemo se ipsum accusare tenetur (braku obowiązku dostarczania inkryminujących dowodów), co z kolei świadczy o działaniu z naruszeniem zaufania uczestników postępowania do władzy' publicznej, jak również naruszeniu zasady uwzględniania słusznego interesu obywatela przez organy postępowania, a w konsekwencji narusza szeroko pojęte prawo do sprawiedliwego i rzetelnego procesu, o którym mowa w art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

6) naruszenie przepisów postępowania tj. normy art. 233 § 1 pkt 1 oraz pkt 2 lit. a) oraz § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 207 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 91 Ustawy, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy organ II instancji - z uwagi na wydanie decyzji organu I instancji z naruszeniem prawa materialnego i procesowego - powinien był uchylić decyzję organu I instancji w całości i umorzyć postępowanie, względnie uchylić decyzję organu I instancji z uwagi na braki postępowania dowodowego i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania. Nadto organ II instancji faktycznie nie dokonał samodzielnego rozpoznania sprawy opierając się i powielając ustalenia faktyczne organu I instancji, czym naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania.

7) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne zastosowane wyżej wskazanego przepisu i nałożenia na B. W. kary pieniężnej, mimo, iż nie był i nie jest osobą urządzającym gry hazardowe w znaczeniu u.g.h.

Nadto, w przypadku nieuwzględnienia zarzutów określonych w pkt 3 i 4, zarzucił:

8) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 189f k.p.a. które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej pomimo tego, iż B. W. został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z [...] r. sygn. akt: II K [...], a w konsekwencji strona za to samo zachowanie została prawomocnie skazana za przestępstwo skarbowe, zaś kara wymierzona w ramach postępowania karnego spełnia cele, dla których miałaby być nałożona pieniężna kara administracyjna, co oznacza rażące naruszenie zasady ne bis in idem obejmującej nie tylko przypadki zbiegu odpowiedzialności za czyny sankcjonowane z mocy prawa karnego, ale też przypadki zbiegu odpowiedzialności za czyny sankcjonowane z mocy prawa karnego i innych przepisów prawa publicznego, w tym prawa administracyjnego, jeśli przewidują one środki o charakterze represyjnym, zaś wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej w ramach przedmiotowego postępowania w wysokości łącznej w kwocie [...]zł (słownie: czterystu tysięcy złotych) stanowi rażąco nieproporcjonalną represję Państwa w stosunku do obywatela, biorąc pod uwagę stopień naruszenia prawa oraz okoliczności sprawy, które wskazują na fakt, iż rzeczywistym organizatorem była nieznana osoba trzecia, a nie jak błędnie wskazuje organ - B. W..

Strona w uzasadnieniu przedstawiła argumentację zarzutów skargi.

Podniosła m.in. że organy oparły się jedynie na dowodach z dokumentów nie przeprowadzając żadnego zawnioskowanego dowodu ze źródeł osobowych. Tymczasem przeprowadzenie tych dowodów mogłoby w niniejszej sprawie wykazać, że to nie B. W. był beneficjentem i organizatorem gier hazardowych, co przy braku wykrycia prawdziwego organizatora powodowałoby niemożność nałożenia przez organ II instancji administracyjnej kary pieniężnej na kogokolwiek. Doszło przy tym do niedopuszczalnego zastąpienia dowodu z przesłuchania strony w znaczeniu normy art. 199 Ordynacji podatkowej, dowodem z przesłuchania B. W. w charakterze świadka. Jego zdaniem w przypadku przesłuchania wnioskowanych świadków i przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony, z dużym prawdopodobieństwem Dyrektor mógłby pozyskać informację pozwalające na ustalenie tej nieznanej osoby (tj. kobiety która cały proceder zorganizowała i czerpała z niego korzyści). Odmowa przeprowadzenia czynności dowodowych i w konsekwencji oparcie się na dowodach z dokumentów skutkowała błędną oraz wybiórczą oceną materiału dowodowego, co następnie doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, tj. do ustalenia że B. W. był osobą faktycznie urządzającą gry hazardowe i czerpiącą z tego korzyści.

Zdaniem strony przy ocenie dowodów pominięto okoliczności jasno wskazujące, że to nie B. W. urządzał gry hazardowe.

Zdaniem strony dokonanie ustaleń faktycznych i zaliczenie w poczet materiału dowodowego zeznań B. W. złożonych w ramach postępowania karnego, w ramach którego jego rola procesowa następnie uległa zmianie, przy jednoczesnym zaniechaniu przeprowadzenia dowodu bezpośredniego w ramach postępowania podatkowego, stanowiło naruszenie art. 199, art. 196, art. 121 § 1 oraz art. 120 Ordynacji podatkowej. Postawa procesowa organów stanowi jawne obejście reguły nemo se ipsum accusare tenetur, która niezależnie od procedury (zasada dotyczy postępowań o charakterze quasi-karym, represyjnym) ma charakter generalny i absolutnie podstawowy.

Końcowo strona podniosła, że wymierzenie kary pieniężnej w wysokości [...] zł stanowi naruszenie zasady ne bis in idem, obejmującej nie tylko przypadki zbiegu odpowiedzialności za czyny sankcjonowane z mocy prawa karnego i innych przepisów prawa, w tym administracyjnego, jeśli przewidują one środki o charakterze represyjnym. Biorąc pod uwagę stopień naruszenia prawa oraz okoliczności sprawy, na podstawie których wnioskować należy o tym, że rzeczywistym organizatorem i beneficjentem gier była osoba trzecia, decyzje organów stanowią o nadmiernej i nieproporcjonalnej represji administracji państwowej wobec obywatela.

W niniejszej sprawie osoba, która nie urządzała gier hazardowych i nie czerpała z niej korzyści obciążona została wysoką karą administracyjną wynoszącą [...] zł, podczas gdy rzeczywiści beneficjenci procederu pozostają bezkarni i ani na gruncie prawa karnego, ani administracyjnego kary nie ponieśli. Tak rażąco nieproporcjonalna kara godzi w sposób bezpośredni w zasadę sprawiedliwości i proporcjonalności działania administracji publicznej.

Z tych właśnie względów Dyrektor, nawet przyjmując skrajnie szeroką definicję urządzającego grę hazardową, winien w stosunku do B. W. zastosować art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. i odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492; dalej: p.u.s.a.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z uwagi na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – z zastrzeżeniem art. 57a, który w tej sprawie nie ma zastosowania.

Sąd, poddając kontroli zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie sądu zgromadzony przez organy orzekające w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do zastosowania wymienionych w obu decyzjach przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji także do nałożenia na skarżącego B. W. kary pieniężnej w kwocie [...]zł.

Zgodnie z treścią art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., stanowiącego podstawę prawną zaskarżonej decyzji, karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.

W stanie faktycznym sprawy sporne jest, czy skarżący był urządzającym gry na ujawnionych podczas kontroli zestawach komputerowych.

W pierwszej kolejności jednak, z uwagi na brzmienie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., konieczne jest przesądzenie, czy w sprawie kontrolowane urządzenia umożliwiały grę na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h. Zgodnie z tym przepisem grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości.

Dokonane ustalenia faktyczne sąd uznał za dostateczne do zastosowania wspominanej normy prawnej, a przy tym nie budzące wątpliwości co do niezbędnych ustaleń w zakresie charakteru gier oferowanych na spornych urządzeniach.

Przypomnieć trzeba, że w realiach sprawy funkcjonariusze ŚUCS w Kielcach oraz Funkcjonariusze Policji 30 stycznia 2020 r. ujawnili w lokalu przy ul. [...] w S. cztery urządzenia elektroniczne w postaci zestawów komputerowych marki HP o podanych numerach. Z urzędu organowi wiadome było również, że nie wydano żadnemu podmiotowi koncesji na prowadzenie kasyna gry w przedmiotowym lokalu.

Z wyczerpujących ustaleń poczynionych w następstwie oględzin zestawów komputerowych oraz eksperymentu procesowego, jakiemu poddano te urządzenia, a także wniosków sporządzonej w postępowaniu opinii biegłego, wynikało, że:

- wynik gry nie zależy od zręczności gracza, rozgrywane na urządzeniu gry zawierają element losowości, ponieważ ich tok pozostaje poza sferą oddziaływania grającego i jest on niezależny od zdolności psychomotorycznych gracza. Grający nie jest w stanie określić i wytypować kolejności następujących po sobie symboli, ich ilości na poszczególnych bębnach, a zatem nie może wytypować premiowanej konfiguracji skutkującej uzyskaniem wygranej. Nie może też sam ułożyć symboli na wirtualnych bębnach w pożądanym przez siebie układzie. Rola gracza sprowadza się jedynie do ustalenia stawki za grę i uruchamiania cyfrowych bębnów wirtualnym przyciskiem "START", bez możliwości ich zatrzymania w określonej konfiguracji, a w przypadku aktywacji opcji "AUTOSTART" gracz nawet nie inicjuje gry, tj. nie uruchamia każdorazowo cyfrowych bębnów, aż do momentu wyłączenia tej opcji,

- gry rozgrywane na urządzeniach umożliwiają uzyskanie wygranej rzeczowej w postaci punktów kredytowych, za które gracz może przedłużyć grę bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze lub za które gracz może rozpocząć nową grę poprzez ich wykorzystanie,

- gry rozgrywane na urządzeniach umożliwiają uzyskanie wygranej pieniężnej wypłacanej przez obsługę lokalu, w zamian za wygrane rzeczowe, tj. punkty kredytowe,

- ujawnione urządzenia umożliwiające rozgrywanie gier są urządzeniami elektronicznymi - komputerowymi.

Wprawdzie nie na wszystkich zestawach było możliwe odtworzenie przebiegu gry, jednakże słusznie przyjęto, że wszystkie cztery zestawy ujawnione w lokalu działały w identyczny sposób. Urządzenia na swoich monitorach w momencie przystąpienia do eksperymentu wyświetlały identyczne menu, jak na monitorze zestawu, na którym przeprowadzono gry. Menu to zawierało identyczne gry do wyboru, a same zestawy składały się z monitora, myszy, klawiatury i jednostki centralnej marki HP. Również biegły w swej opinii stwierdził, że zestawy są tak samo zbudowane, wyposażone i oprogramowane jak zestaw komputerowy, na którym rozegrano gry w toku eksperymentu procesowego.

Okoliczność, że wszystkie ujawnione w lokalu w styczniu 2020 r. zestawy komputerowe umożliwiały gry na automatach, w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych, potwierdzona została także przez świadków: A. S. (pracownicę w lokalu) oraz D. Z. (osobę obecną w lokalu w dniu kontroli). Zeznali oni bowiem, że urządzenia te umożliwiały rozgrywanie gier po uprzednim zakredytowaniu ich punktami otrzymywanymi w zamian za gotówkę, a gry umożliwiały uzyskanie wygranej rzeczowej w postaci punktów kredytowych oraz wygranej pieniężnej, w zamian za wygraną rzeczową, wypłacaną przez obsługę lokalu.

Zatem na podstawie eksperymentu procesowego, opinii biegłego oraz zeznań świadków prawidłowo przyjęto, że na ujawnionych czterech zestawach komputerowych urządzane były gry hazardowe, o których mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h., bowiem gry spełniały łącznie trzy przesłanki określone w przepisach, których wystąpienie determinuje uznanie gier za gry na automatach, tj.: 1) urządzane były na urządzeniach elektronicznych, 2) zawierały element losowości, 3) urządzane były o wygrane pieniężne lub rzeczowe. Gra na badanych urządzeniach nie miała charakteru zręcznościowego, gdyż cechy psychomotoryczne gracza, w tym zdolności manualne i umiejętności grającego, nie miały żadnego wpływu na przebieg rozgrywanych gier.

W skardze skarżący nie kwestionuje powyższych ustaleń dotyczących sposobu wykorzystania ujawnionych zestawów. Argumentuje jednak, że niesłusznie został uznany za osobę urządzającą gry w rozumieniu art. 89 u.g.h. W tym kontekście podnosi zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania – Ordynacji podatkowej, jak i przepisów prawa materialnego, stanowiącego podstawę prawną nałożenia na niego kary pieniężnej.

Aby odnieść się szczegółowo do sformułowanych przez skarżącego zarzutów należy w pierwszej kolejności dokonać wykładni pojęcia "urządzającego gry".

Rozstrzygnięcie tej kwestii pozwoli bowiem następnie ustalić, czy skarżący jest adresatem normy z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., a zatem, czy przepis ten znajdzie zastosowanie w przedstawionych wyżej okolicznościach faktycznych.

W orzecznictwie sądowym podnosi się, a sąd rozpoznający sprawę poglądy te podziela, że ustawa o grach hazardowych nie definiuje pojęcia "urządzającego gry", ale posłużenie się nim przez ustawodawcę w wielu przepisach tej ustawy umożliwia określenie i ustalenie jego treściowego zakresu.

Wskazuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne/techniczne/organizacyjne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej liczby graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze.

"Urządzanie", wedle słownikowego rozumienia tego zwrotu, to "stwarzanie komuś odpowiednich warunków", przykładowo do urządzania gier na automatach bez koncesji, a to poprzez udostępnianie w danym czasie oraz miejscu narzędzia służącego ich urządzaniu i tym samym udostępniania samych gier na automatach bez koncesji.

Chodzi przy tym o stwarzanie technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z zasadniczo komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. wyroki NSA z 9 stycznia 2019 r. II GSK 4236/16, z 21 maja 2019 r. II GSK 1140/17, z 29 września 2020 r. II GSK 3435/17, z 27 lipca 2020 r. sygn. II GSK 3728/17, z 6 grudnia 2022 r. sygn. II GSK 1100/19, z 11 maja 2018 r. sygn. II GSK 3240/17, z 13 marca 2018 r. sygn. II GSK 3745/17, CBOSA).

Co istotne, w pojęciu tym mieści się każda aktywność, bez której urządzanie mogłoby w ogóle nie dojść do skutku, bądź mogłoby być znacznie utrudnione, skomplikowane i przebiegać z zakłóceniami.

"Urządzający gry" to zatem podmiot, który aktywnie realizuje (wykonuje) te działania (czynności), choćby korzyści majątkowe z funkcjonowania automatów uzyskiwał w sposób pośredni.

Nie jest wykluczone na gruncie u.g.h., że status ten, w odniesieniu do danego urządzenia elektronicznego, przysługiwać będzie więcej niż jednemu podmiotowi.

Nie ma w takim przypadku znaczenia, w jakim stopniu dany podmiot przyczynił się do urządzania gier hazardowych, ponieważ odpowiedzialność administracyjna na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. ma charakter obiektywny.

Każdy z takich podmiotów ponosi odpowiedzialność za własne zachowanie.

Przez "urządzanie gier hazardowych" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. należy więc rozumieć realizowanie czynności, które w swoim efekcie doprowadzają do tego, że gra hazardowa faktycznie się odbywa. Realizowanie nawet jednej z wielu czynności przyczyniającej się bezpośrednio i w takim samym stopniu do tego, że gra na automacie w ogóle się odbędzie jest wystarczające do uznania osoby realizującej te czynności za urządzającego grę hazardową.

Do takich czynności zaliczyć należy także te związane z organizacją (stworzeniem warunków) samej gry na automatach, takie jak pozyskanie lokalu dla wstawienia do niego automatu do gier, wyposażenie lokalu (miejsca prowadzenia gry) w automaty do gier, zakup lub wynajem lokalu, zapewnienie dostępu do energii elektrycznej, itp. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 552/22).

Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy podnieść należy, że w świetle poczynionych ustaleń, które należycie udokumentowano w aktach sprawy, organy zasadnie uznały skarżącego za "urządzającego gry" w rozumieniu art. 89 ust 1 pkt 1 u.g.h.

Jego działania, opisane w decyzjach, miały bowiem istotne znaczenie z punktu widzenia organizacji, ekonomicznej i technicznej realizacji procederu urządzania gier hazardowych na czterech zestawach komputerowych ujawnionych 30 stycznia 2020r. w lokalu przy ul. [...] w S..

W ocenie sądu z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że B. W. zorganizował i pozyskał odpowiednie miejsce na zamontowanie i eksploatację urządzeń elektronicznych do gier. Zawarł bowiem 12 lipca 2019 r. umowę najmu ww. lokalu z D. D.. Dowodem tego jest zarówno dokument umowy, jak i zeznania świadków W. D. i D. D..

Strona przystosowała też lokal do prowadzenia gier hazardowych poprzez wyposażenie lokalu w zabudowę meblarską – boksy na stanowiska komputerowe, okleiła okna i drzwi lokalu folią uniemożliwiającą podglądanie wnętrza lokalu z zewnątrz, umieściła baner "Open" nad drzwiami oraz zapewniła dostęp energii elektrycznej do lokalu, zawierając umowę kompleksową sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usługi dystrybucji (aby uruchomić aplikację do rozgrywania gier konieczne było podłączenie urządzeń – zestawów komputerowych do internetu).

Nadto nabyła do w/w lokalu komputery stacjonarne.

Powyższe ustalenia potwierdzają następujące dowody: umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej nr [...], zeznania skarżącego w postępowaniu karnym z 16 marca 2021 r., protokół oględzin lokalu z 30 stycznia 2020 r.

W świetle powyższych ustaleń nie budzi wątpliwości sądu, że skarżący aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, podejmując czynności o charakterze organizacyjnym, ekonomicznym i technicznym, skutkujące zaistnieniem odpowiednich warunków do sprawnego i niezakłóconego funkcjonowania urządzeń oraz ich używania do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych.

Podkreślić ponownie należy, że urządzanie gier bez koncesji na urządzeniach elektronicznych nie ogranicza się do jednej czynności, lecz stanowi łańcuch wielu czynności i zachowań jednej lub kilku osób. Jest to złożony proces, w ramach którego podejmowanych jest szereg czynności o wielorakim charakterze. Jednakże każda osoba, realizująca nawet z pozoru niewielką czynność, lecz przyczyniającą się do zrealizowania całego procesu, w istocie popełnia delikt administracyjny polegający na urządzaniu gry hazardowej na urządzeniach elektronicznych (komputerowych) bez koncesji.

Na powyższą ocenę nie mają wpływu okoliczności, że w dacie kontroli (30 stycznia 2020 r.) umowa najmu lokalu była przez skarżącego rozwiązana (z dniem 6 listopada 2019 r.), a nowym jego najemcą został A. W. oraz dokonano zmiany odbiorcy energii elektrycznej w lokalu od 12 listopada 2019 r.

Pomimo bowiem tych formalnych zmian, istniejących w czasie kontroli, nadal to B. W. dokonywał płatności z własnego rachunku bankowego za czynsz lokalu i media, przyjął pełnomocnictwo od A. W. i na jego podstawie zawarł w jego imieniu umowę z operatorem na sprzedaż i świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej, dzięki czemu w lokalu kontynuowano dostawy energii także 30 stycznia 2020 r. Podkreślić również należy, że skarżący nadal pozostawał osobą do kontaktu w sprawie umowy dotyczącej energii elektrycznej, bowiem to jego numer telefonu wpisano w miejscu "telefonu kontaktowego". Nadto skarżący uiszczał z własnego rachunku bankowego opłaty związane z siedzibą firmy A. W..

Sąd podziela wnioski organu, że podjęcie tych czynności formalnych – rozwiązania umowy najmu oraz zmiany odbiorcy energii elektrycznej w lokalu – miało na celu jedynie próbę ukrycia faktu urządzania gier przez skarżącego.

W realiach sprawy zaistniała nadto jeszcze jedna, istotna okoliczność, która przesądza o tym, że skarżący winien być uznany za urządzającego gry. Mianowicie w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w S. Wydziału II Karnego z dnia [...] wydany w sprawie o sygn. akt II K [...], w którym uznano B. W. za winnego czynu zarzucanego mu w akcie oskarżenia tj. m.in. oskarżonego o to, że w okresie od nieustalonego dnia po dniu 18 grudnia 2019 roku do dnia 30 stycznia 2020 roku w lokalu bez nazwy mieszczącym się przy ulicy [...] w S. urządzał gry hazardowe na czterech zestawach komputerowych o wymienionych nazwach, stanowiącego przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 w zw. z art. 9 § 3 k.k.s., za co wymierzono mu karę grzywny.

Jak wynika z protokołu rozprawy karnej z dnia 4 lipca 2022 r. (k. 296, 297) oskarżony B. W. przyznał się do zarzucanego mu czynu i poddał się dobrowolnie karze, wnosząc o wymierzenie mu kary grzywny oraz orzeczenie o przepadku dowodów rzeczowych.

Zatem okoliczność, że skarżący urządzał gry hazardowe została stwierdzona w sentencji prawomocnego wyroku skazującego Sądu Rejonowego w S..

W tym miejscu podnieść należy, że zgodnie z art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny.

Przepis nie przewiduje żadnych wyjątków od zasady związania sądu administracyjnego wyrokiem sądu karnego. Wprowadzenie tej zasady było uzasadnione dążeniem do uniknięcia rozbieżności w orzecznictwie sądów karnych i innych w związku z tak istotną kwestią, jak przypisanie jakiejś osobie tego, że popełniła przestępstwo. Wiążąca wypowiedź o tej kwestii może pochodzić od sądu karnego i takiej wypowiedzi nie powinny podważać inne sądy, czy choćby ponownie zajmować się badaniem tych okoliczności, które są istotne dla stwierdzenia, kto i jaki czyn zabroniony ustawą popełnił (por. M. Romańska, komentarz do art. 11 nota 2 w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. T. Wosia, wyd. IV, WK 2016, powołane za LEX).

Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle art. 11 p.p.s.a., jak i w orzecznictwie Sądu Najwyższego na tle art. 11 k.p.c., zgodnie przyjmuje się, że związanie sądu ustaleniami co do popełnienia przestępstwa, stwierdzonymi w prawomocnym wyroku wydanym w postępowaniu karnym oznacza obowiązek przyjęcia przez sąd administracyjny (lub odpowiednio cywilny), że zaistniały wszystkie okoliczności istotne dla bytu przestępstwa, za które został skazany sprawca, w szczególności wszystkie okoliczności należące do znamion strony przedmiotowej i podmiotowej przestępstwa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2020 r., II OSK 825/18, z 28 listopada 2019 r., II GSK 1875/17, z 17 stycznia 2019 r., I FSK 273/17, 8 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FSK 2070/09 i sygn. akt I FSK 790/10 z 19 lipca 2017 r., sygn. akt I FSK 2204/15 oraz z 30 sierpnia 2017 r., sygn. akt I FSK 2274/15, wyroki Sądu Najwyższego z 23 maja 2019 r., II CSK 360/18, LEX nr 2673068, z 23 stycznia 2020 r. II PK 135/18, LEX nr 2805058, z 23 czerwca 2017 r. I CSK 614/16, LEX nr 2376905).

Sąd administracyjny nie może zatem badać i we własnym zakresie oceniać, czy ustalenia te były prawidłowe i znajdowały potwierdzenie w zebranym przez sąd karny materiale dowodowym. W orzecznictwie podkreśla się (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 października 2014 r., I FSK 1557/13), że związanie sądu administracyjnego ustaleniami wyroku karnego wynikającymi z art. 11 p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że przepis ten zakazuje sądowi podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami wyroku skazującego.

Istnienie takiego wyroku musi być więc odczytywane jako ograniczające (pośrednio) także i same organy administracyjne w zakresie możliwego prowadzenia przez nie postępowania dowodowego oraz wywodzonych na jego podstawie ustaleń faktycznych.

Skoro sąd karny uznał skarżącego jako winnego zarzucanego czynu – urządzania gier hazardowych w konkretnym lokalu na konkretnych zestawach, to zarówno organ administracji jak i sąd administracyjny są zobowiązane ustalenie to przyjąć.

W kontekście powyższego jako niezasadne należy ocenić zarzuty naruszenia przepisów postępowania – tj. 180 § 1 w zw. z art. 188 oraz 123 § 1, art. 190 § 2 i art. 229 Ordynacji podatkowej, art. 120, art. 121 §1, art. 122 w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej.

Podnosząc je, strona kwestionuje prawidłowość postępowania dowodowego prowadzonego w sprawie, zarzucając nieuwzględnienie wniosku dowodowego strony, zaniechanie wyczerpującego gromadzenia dowodów oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że to skarżący był urządzającym gry hazardowe na czterech komputerach. Zdaniem skarżącego materiał dowodowy sprawy oraz dowody, przeprowadzenia których domagał się formułując stosowne wnioski, potwierdziłyby, że faktyczną osobą organizującą i urządzająca gry hazardowe w lokalu przy ul. [...] była nieustalona kobieta, która przyjechała wynająć lokal, odebrała klucze, zatrudniała pracowników. Skarżący argumentuje, że był jedynie "słupem", wykorzystanym do wykonania części czynności koniecznych do prowadzenia lokalu w trudnym dla niego okresie uzależnienia.

Sąd uznaje powyższe zarzuty za niezasadne.

Tytułem wstępu przypomnieć należy, że przepisy postępowania zawarte w Ordynacji podatkowej, określając zasady gromadzenia i przeprowadzania dowodów oraz ich oceny, zapewniać mają zgodność ustaleń faktycznych z prawdą materialną (zob. art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej). Organy mają wobec tego obowiązek podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, dokonując na jego podstawie oceny, czy dana okoliczność została udowodniona - postępując w sposób odpowiadający wymogom wynikającym z ostatnio przywołanych przepisów postępowania. Postępowanie powinno być przy tym prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej).

Zdaniem sądu, podejmowanie przez organy czynności zmierzające do ustalenia okoliczności związanych z prowadzeniem gry wbrew warunkom z u.g.h. należy uznać za postępowanie wypełniające przesłanki zawarte w art. 122 Ordynacji podatkowej. Należy mieć na względzie, że ww. przepis stanowi o działaniach niezbędnych, a wynikający z art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązek organów do gromadzenia materiału dowodowego, nie jest niczym nieograniczony i bezwzględny. Wskazany obowiązek obciąża organy do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy.

Przy tym należy przypomnieć, że w procesie urządzania gier hazardowych bez koncesji może uczestniczyć kilka osób, a każda z nich ponosi odpowiedzialność za własne działania. Innymi słowy, dla odpowiedzialności skarżącego nie ma znaczenia to, że również inne osoby podejmowały działania, które w swoim efekcie doprowadziły do tego, że gry hazardowe faktycznie się odbywały.

W realiach sprawy organy udowodniły natomiast ponad wszelką wątpliwość, że to skarżący podejmował czynności organizacyjne, ekonomiczne i techniczne, które były niezbędne, by w lokalu przy ul. [...] w S. możliwa była organizacja nielegalnego procederu gier hazardowych na zestawach komputerowych.

Okoliczność zaangażowania również innych osób w urządzanie gier nie wpływa zarówno na fakt jak i zakres odpowiedzialności samego skarżącego.

Stąd niezasadnie zarzucono w skardze uchybienia przepisom postępowania polegające na braku ustaleń co do osoby faktycznie urządzającej gry hazardowe w lokalu.

Prawidłowo również organ odmówił przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów w postaci zeznań świadków A. S. i A. B. oraz przesłuchania strony. Dowody te miały być przeprowadzone na okoliczność, że skarżący nie uczestniczył aktywnie w procesie urządzania gier, zatem nie powinien być traktowany jako "urządzający gry" według art. 89 ust 1 pkt 1 u.g.h.

W ocenie sądu, zgromadzony w kontrolowanej sprawie materiał dowodowy pozwalał na poczynienie istotnych oraz wiążących ustaleń faktycznych, stąd też zarzuty skarżącego zmierzające do wykazania niekompletnego charakteru materiału dowodowego (poprzez m.in. nieuwzględnienie żądania strony przeprowadzenia dowodów) nie mogły zostać uwzględnione.

Skoro z dowodów zgromadzonych w sprawie oraz – przede wszystkim – z prawomocnego wyroku skazującego SR w S. wynikało, że skarżący jest urządzającym gry hazardowe, przeprowadzanie dalszych dowodów na tą okoliczność było zbędne i niecelowe. W szczególności związanie organu ustaleniami prawomocnego wyroku karnego skazującego skarżącego na karę grzywny (art. 11 p.p.s.a. wiążący pośrednio również organy administracji) uniemożliwiało przyjęcie przez organ odmiennej, a forsowanej przez skarżącego tezy, że działanie jego nie wypełniało definicji z art. 89 ust 1 pkt 1 u.g.h.

Dodatkowo podnieść należy, że niezasadnie skarżący zarzuca wadliwe oparcie się organu o materiał dowodowy zgromadzony w innych postępowaniach, w tym w postępowaniu karnym.

Podniesienia wymaga, że przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują zasady bezpośredniego przeprowadzania dowodów w postępowaniu administarcyjnym. Wręcz przeciwnie, zgodnie z treścią art. 180 § 1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Natomiast w myśl art. 181 O.p. dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku działalności analitycznej Krajowej Administracji Skarbowej, czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe.

W świetle powyższego posłużenie się materiałem dowodowym zgromadzonym w toku postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe oraz w postępowaniu przez Sądem Rejonowym w S. (włączonym do akt stosownym postanowieniem z 29 listopada 2022 r.) było właściwe i zgodne z przepisami proceduralnymi.

Na marginesie rozważań podnieść należy, że nie można a priori wykluczać możliwości powtórzenia niektórych czynności dowodowych przeprowadzonych w toku innych postępowań, jednakże w orzecznictwie sadowym słusznie podnosi się, że konieczne jest to jedynie wówczas, gdy ocena tych dowodów, dokonana w powiązaniu z materiałem dowodowym zebranym w postępowaniu podatkowym, uniemożliwia jednoznaczne i prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w konkretnej sprawie (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Bk 204/09). W sytuacji, gdy dowód dotyczy okoliczności niemających znaczenia dla sprawy lub gdy zgłoszony jest na okoliczność, która została już stwierdzona innym dowodem, nie istnieje nakaz jego przeprowadzenia (art. 188 O.p.).

Sąd stwierdza, że w realiach sprawy nie było konieczności ponownego przeprowadzenia dowodów z zeznań A. S. oraz A. B.. Okoliczność na jaką miały być dowody te przeprowadzone, została bowiem wykazana w sposób kompletny innymi dowodami.

W kontekście zaprezentowanych wyżej rozważań jako niezasadny sąd ocenia również argument skarżącego o nieprawidłowym włączeniu do akt sprawy jego zeznań w charakterze świadka i podejrzanego w postępowaniu karnym.

Zdaniem sądu, okoliczność innej roli procesowej strony nie wyklucza możliwości posłużenia się tymi dowodami w postępowaniu o wymierzenie kary administracyjnej.

Nie można też zgodzić się ze skarżącym, że w oparciu o powyższe dowody organ dokonał kluczowych ustaleń determinujących rozstrzygnięcie sprawy.

Dowody te zostały bowiem ocenione przez organ we wzajemnym powiązaniu z innymi zgromadzonymi w sprawie dowodami. O tym natomiast, że skarżący urządzał gry hazardowe świadczył przede wszystkim wyrok karny skazujący, jak również dowody z dokumentów w postaci umowy najmu, umowy dotyczącej energii elektrycznej, potwierdzenia dokonania przelewów tytułem czynszu najmu oraz innych opłat związanych z lokalem i firmą A. W., zeznania świadków W. D. i D. D..

Zatem, nawet w przypadku pominięcia dowodów z zeznań skarżącego w postępowaniu karnym, okoliczność, że był urządzającym gry hazardowe bez koncesji jest wykazana w sposób niewątpliwy i pełny.

Zdaniem sądu przeprowadzony przez DIAS wywód w przedmiocie oceny zebranych dowodów jest logiczny i nie nosi cech dowolności. Sąd podziela w tym zakresie argumentację organu, która w świetle wszechstronnej oceny materiału dowodowego jest uzasadniona i nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. Nie został więc naruszony art. 191 Ordynacji podatkowej.

Zarzut ten skarżący uzasadnia, wskazując na wynikający ze zgromadzonych dowodów udział w urządzaniu gier bliżej nieokreślonej kobiety, która podejmowała wymienione czynności, w tym rekrutowała pracowników, wydawała im polecenia.

Otóż jak wynika z wyżej przedstawionych rozważań okoliczność udziału w urządzaniu gier innych niż skarżący osób nie jest okolicznością uwalniającą go od poniesienia skutków za własny udział i czynności (organizacyjne, ekonomiczne i techniczne) podjęte również w celu urządzania gier.

Podnieść nadto wymaga, że dla wypełnienia definicji urządzającego gry obojętne pozostaje subiektywne przekonanie skarżącego, jakoby został wykorzystany przez osoby organizujące nielegalny proceder. Skarżący jest osobą dorosłą, posiada pełną zdolność do czynności prawnych, a w konsekwencji ponosi również pełną odpowiedzialność za skutki podejmowanych przez siebie decyzji oraz wykonywanych samodzielnie zadań. Nie ulega wątpliwości, że skarżący realizował czynności o charakterze organizacyjnym, ekonomicznym oraz technicznym (tj. wyszukanie lokalu, najem lokalu, remont lokalu, wyposażenie w sprzęt komputerowy, zapłata za czynsz i inne opłaty), bez których nie byłoby możliwe realizowanie gier hazardowych bez koncesji w tym konkretnym miejscu.

Zdaniem sądu nie naruszono też zasady dwuinstancyjności postępowania. O uchybieniu tej zasadzie nie może świadczyć okoliczność, że organ II instancji podzielił ustalenia i wnioski organu pierwszoistancyjnego. Dyrektor dokonał bowiem samodzielnej kontroli decyzji Naczelnika oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Dokonując jej kontroli, sąd nie stwierdził więc naruszenia przepisów postępowania wymienionych w skardze.

W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy organ dokonał też właściwego zastosowania przepisów prawa materialnego, uznając, że skarżący swoim zachowaniem wypełnił definicję urządzającego gry hazardowe bez koncesji, o którym mowa w art. 89 ust 1 pkt 1 u.g.h.

Zdaniem sądu w realiach sprawy nie doszło też do naruszenia przez organ art. 189f k.p.a. poprzez nieodstąpienie przez organ od wymierzenia kary administracyjnej.

W ocenie sądu, organy wyraziły bowiem prawidłowe stanowisko w zakresie niezaistnienia przesłanek warunkujących odstąpienie do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, o których mowa w art. 189f k.p.a.

Jak przyjmuje się w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych, a pogląd ten sąd rozpoznający sprawę podziela, art. 189f k.p.a. ma zastosowanie w sprawach wymierzania kar pieniężnych na podstawie art. 89-90 u.g.h. (por. wyroki NSA z dnia: 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 451/20 i sygn. akt II GSK 1156/20, CBOSA).

Zgodnie z treścią art. 189f k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

Zdaniem sądu, słusznie organy przyjęły, że naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych nie może być uznane za naruszenie prawa znikomej wagi, mając na uwadze charakter działalności hazardowej oraz przyjęte przez ustawodawcę zasady organizacji gier, w tym wprowadzone zakazy i ograniczenia w zakresie urządzania gier hazardowych, które służyć mają ochronie dóbr prawnych, w szczególności ochronie społeczeństwa i obywateli przed negatywnymi skutkami uzależnienia od hazardu.

W przypadku skarżącego nie można także stwierdzić spełnienia przesłanki zaprzestania naruszenia prawa, bowiem skarżący sam nie zaprzestał nielegalnej działalności polegającej na naruszeniu przepisów ustawy o grach hazardowych, lecz nastąpiło to w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych.

Skarżący naruszenia tego przepisu upatruje także w okoliczności, że prawomocnym wyrokiem sądu karnego został skazany za czyn z art. 107 § 1 k.k.s., a wymierzona przez sąd kara spełnia cele, dla których miałaby zostać nałożona pieniężna kara administracyjna. Zdaniem skarżącego wydanie zaskarżonej decyzji narusza zasadę ne bis in idem.

W powyższym zakresie, uznając argumentację skargi jako niezasadną, należy podnieść, co następuje.

Sąd rozpoznający sprawę podziela utrwalony w orzecznictwie pogląd, że odpowiedzialność administracyjna za naruszanie warunków urządzania gier na automatach w zakresie odnoszącym się do miejsca ich urządzania oraz odpowiedzialność karna za urządzanie gier hazardowych stanowią odrębne reżimy odpowiedzialności. Odpowiedzialność karno-skarbowa oparta jest bowiem na odmiennych przesłankach niż odpowiedzialność za delikt administracyjny. O ile pierwsza z nich oparta jest za zasadzie winy, którą można przypisać osobie fizycznej - to druga oparta jest na przesłance obiektywnego naruszenia prawa. Ponadto, o ile główną funkcją odpowiedzialności karnej jest funkcja represyjna, czyli odwet za popełniony czyn zabroniony, to główną funkcję odpowiedzialności administracyjnej stanowi szeroko pojęta prewencja.

Podniesienia przy tym wymaga, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt P 32/12 uznał, że art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 k.k.s., są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W uzasadnieniu tego orzeczenia TK wskazał natomiast, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. statuuje tylko jedną, obiektywną przesłankę wymierzenia kary pieniężnej, tj. urządzanie gry na automatach poza kasynem gry.

Równocześnie TK zaaprobował, jako trafne, stanowisko sądów administracyjnych, że urządzającym grę jest każdy podmiot, który organizuje grę hazardową, w tym grę na automacie (art. 4 ust. 2 u.g.h.) bez względu na to, czy obiektywnie jest zdolny do spełnienia jednego z warunków uzyskania koncesji (zezwolenia) w postaci odpowiedniej, ustawowo określonej formy prawnej prowadzonej działalności regulowanej (spółka z o.o., spółka akcyjna).

Trybunał Konstytucyjny uznał, że konstytucyjny zakaz ne bis in idem (nie można orzekać dwa razy w tej samej sprawie), nie stoi na przeszkodzie ustanowieniu przez ustawodawcę jednocześnie sankcji administracyjnej (kara pieniężna) i sankcji karnej (kara grzywny) za ten sam czyn polegający na urządzaniu gry bez koncesji na automatach poza kasynem gry. Państwo ma bowiem swobodę wyboru sankcji prawnych w celu zapewnienia ochrony konsumentów przed uzależnieniem od gry oraz zapobiegania przestępczości i oszustwom związanym z grami losowymi. Sankcje prawne mogą więc być sankcjami administracyjnymi, sankcjami karnymi lub oboma rodzajami tych sankcji jednocześnie (łącznie).

W przypadku odpowiedzialności administracyjnej z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., a więc kara pieniężna o określonej kwocie, nie mamy do czynienia z sankcją penalną o charakterze odwetowym.

Celem administracyjnej kary pieniężnej nie jest odpłata za naruszenie dóbr chronionych (takich jak zdrowie obywateli, porządek publiczny, mienie - zarówno prywatne, jak i państwowe), co wymagałoby, aby odpłata była adekwatna przede wszystkim do stopnia zawinienia. Administracyjna kara pieniężna stanowi konsekwencję stwierdzenia (obiektywnego) naruszenia określonego w ustawie zakazu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Jej celem nie jest więc odpłata za popełniony czyn, co charakteryzuje sankcje karne, ale prewencja oraz restytucja niepobranych należności i podatku od gier prowadzonych nielegalnie.

TK stwierdził zatem, że nie można mówić o naruszeniu zasady ne bis in idem, ponieważ tylko kara przewidziana w art. 107 k.k.s. ma charakter odwetowy (penalny), natomiast kara administracyjna z art. 89 u.g.h. nie ma takiego charakteru.

Ochrona interesu publicznego wymaga zatem wprowadzenia do systemu prawnego skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji prawnych za naruszenie realizujących interes publiczny obowiązków prawnych, takich jak obowiązek urządzania gier na automatach wyłącznie w kasynach gry.

Ustanowienie sankcji prawnych za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o grach hazardowych jest konieczne, ponieważ nie ma innego, alternatywnego środka prawnego, który zapewniałby skuteczną realizację legitymowanych konstytucyjnie celów ustawy. Realizacja wskazanych celów, a przez to ochrona interesu publicznego, wymaga bowiem nie tylko ustanowienia sankcji administracyjnych za naruszenie obowiązku wynikającego z ustawy o funkcji głównie prewencyjnej, takich jak administracyjna kara pieniężna, ale także - ze względu na wagę i znaczenie chronionych dóbr, wartości i zasad - sankcji karnych o funkcji głównie odwetowej. Wyeliminowanie możliwości pociągnięcia osoby urządzającej gry na automatach poza kasynem gry do odpowiedzialności administracyjnej, po uprzednim skazaniu za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe za takie urządzanie gier, osłabiłoby prewencyjną funkcję regulacji zawartej w art. 89 u.g.h.

W ocenie TK, określona w art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. hazardowych kara pieniężna w zbiegu z karą grzywny przewidzianą w art. 107 § 4 k.k.s. nie była niewspółmiernie dolegliwą lub nieracjonalną i dlatego nie stanowiła nadmiernej reakcji państwa na naruszenie prawa.

Dodatkowo w analizowanym kontekście przywołania wymaga uzasadnienie uchwały NSA z dnia 16 maja 2016 r. sygn. akt II GPS 1/16, gdzie sąd ten podał, że relacji między sankcją administracyjną a deliktem prawa administracyjnego towarzyszy założenie, że (pieniężna) kara administracyjna nakładana jest wobec podmiotu dopuszczającego się deliktu bez związku z jego zawinieniem, albowiem odpowiedzialność za ten delikt ma charakter obiektywny. Z tego wynika, że instytucja kary administracyjnej stanowi nieodłączny element przymusu państwowego, który polega na stosowaniu przymusu typu administracyjnego, zwłaszcza w sytuacjach dotyczących wykonywania nakazów bądź przestrzegania zakazów ustanowionych przez administrację albo wprost wynikających z przepisów powszechnie obowiązującego prawa. Aktywność administracji publicznej w omawianej sferze zawsze więc będzie determinowana prawnym obowiązkiem podjęcia skutecznych działań zmierzających do pełnej ich realizacji i doprowadzenia do stanu korespondencji zaistniałych stanów, sytuacji, czy zdarzeń z obowiązującymi aktami normatywnymi. Sankcja w postaci administracyjnej kary pieniężnej stanowi więc dolegliwość za popełniony delikt administracyjny, przez który z kolei należałoby rozumieć czyn polegający na bezprawnym działaniu lub bezprawnym zaniechaniu podjęcia nakazanego działania skutkujący naruszeniem norm prawa administracyjnego i zagrożony sankcją administracyjną. Zatem kara pieniężna, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 u.g.h., rekompensuje nieopłacony podatek od gier i inne należności uiszczane przez legalnie działające podmioty. Celem tej kary nie jest więc odpłata za popełniony czyn, co charakteryzuje sankcje karne, ale przede wszystkim restytucja niepobranych należności i podatku od gier, a także prewencja. Kara pieniężna jest więc reakcją ustawodawcy na fakt czerpania zysków z nielegalnego urządzania gier hazardowych przez podmioty nieodprowadzające z tego tytułu podatku od gier, należności i opłat.

Mając na względzie powyżej zaprezentowane poglądy, które znajdują zastosowanie także do kary wymierzonej na podstawie art. 89 ust 1 pkt 1 u.g.h. sąd przyjął, że wymierzona skarżącemu wyrokiem karnym kara grzywny nie spełnia celów, dla których nakładana jest kara administracyjna za urządzanie gry hazardowej bez koncesji. W sprawie nie ziściła się więc przesłanka objęta art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. umożliwiająca zastosowanie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej.

Na marginesie rozważań, sąd zauważa, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy popadł w wewnętrzną sprzeczność, które to uchybienie nie determinuje jednak wyniku dokonanej przez sąd kontroli tejże decyzji.

Należy zauważyć, że organ w pierwszej kolejności zaprezentował stanowisko o braku zastosowania w realiach sprawy art. 189f k.p.a., by następnie dokonać jednak ustaleń w kontekście wystąpienia przesłanek objętych tym przepisem. Organ podzielił przy tym argumentacje i wnioski zajęte przez organ I instancji, co do braku podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary. Pomimo więc błędnego przyjęcia przez Dyrektora, że art. 189f k.p.a. nie ma zastosowania w sprawie, należy stwierdzić, że uchybienie w tym zakresie nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. Dalej organ ocenił bowiem, czy w sprawie nastąpiły okoliczności uzasadniające zastosowanie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, uregulowane we wskazanym przepisie Kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając na względzie powyższe i przyjmując, że w realiach sprawy nie doszło do naruszenia zarówno przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.