Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 197/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135, art. 200 w zw. z art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 7 i art. 77
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 136 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 622
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), Protokolant: Asystent sędziego Diana Wojtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2024 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 21 lutego 2024 r. nr SKO Gd/2630/23 w przedmiocie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji w formie egzaminu państwowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 16 lutego 2023 r. nr O-K.5430.1.6.2023, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego M. G. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 16 lutego 2023 r., nr O-K.5430.1.6.2023 Prezydent Miasta Sopotu orzekł o skierowaniu M. G. "na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kat. AM, B1, B (egzamin teoretyczny i praktyczny) w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego".

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał, że powyższe rozstrzygnięcie wydaje na podstawie art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2328) art. 99 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1212 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późń. zm.).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 21 listopada 2022 r. Prezydentowi Miasta Sopotu doręczono wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt [...] o kontrolne sprawdzenie u M. G. kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień, w związku z przekroczeniem 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. We wniosku organ Policji wykazał, że M. G. w okresie od 28 marca 2017 r. do 15 lutego 2018 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, za co otrzymał ponad 24 punkty karne.

W tym miejscu organ I instancji wskazał, że wielokrotne i systematycznie powtarzające się wykroczenia, mające istotny wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego, mogą stanowić uzasadnione zastrzeżenia co do kwalifikacji M. G. jako kierowcy oraz że zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, Starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji.

Następnie wskazano w uzasadnieniu, że zawiadomieniem z dnia 24 listopada 2022 r. strona została poinformowana o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kat. AM, B1 i B oraz o możliwości złożenia wyjaśnień, dowodów lub innych materiałów w sprawie, jak również o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. W dniu 6 grudnia 2022 r. do organu wpłynęło pismo M. G. o umorzenie przedmiotowego postępowania z uwagi na fakt przedawnienia wykroczeń. Pismem z dnia 9 grudnia 2022 r. organ zwrócił się z prośbą do Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku o ponowną weryfikację ilości punktów karnych M. G. Pismem z dnia 13 stycznia 2023 r. organ Policji poinformował, że liczba 30 punktów została przypisana prawidłowo, a wniosek Policji jest aktualny i w pełni zasadny.

Końcowo organ wskazał w uzasadnieniu, że w tym stanie faktycznym i prawnym orzekł jak w sentencji, podkreślając, że kompetencja Prezydenta Miasta Sopotu do wydania niniejszej decyzji wynika z art.18 pkt 1 ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym Prezydent wydaję decyzję o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia punktów - na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji.

W złożonym odwołaniu M. G. wskazał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, ponieważ nie posiada już wskazanych we wniosku organu Policji 24 punktów karnych, które powinny być usunięte z uwagi na upływ czasu.

W wyniku rozpoznania odwołania M. G., zaskarżoną decyzją

z dnia 21 lutego 2024 r. nr SKO Gd/2630/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję Prezydenta Miasta Sopotu.

Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał

na przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) w związku z art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2328 ze zm.).

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przywołał stan faktyczny

sprawy po czym wskazał, że zgodnie z art. 136 ustawy o kierujących pojazdami w przypadku, gdy naruszenia przepisów ruchu drogowego popełnione przed dniem określonym w komunikacie, o którym mowa w art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego (...) stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. Organ odwoławczy ocenił, że z powyższego wynika, że materialnoprawną podstawę do wydania decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenia kwalifikacji stanowi rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488) oraz ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 978).

W dalszej części uzasadnienia dokonano analizy przepisów ww. rozporządzenia. Organ wskazał, że z przepisu § 3 i 4 ww. rozporządzenia wynika, że ewidencję prowadzi Komendant Wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych. Wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym: wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym. Przed wydaniem rozstrzygnięcia (...) do ewidencji wprowadza się, niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia, wpis tymczasowy. Wpis tymczasowy zawiera informację o liczbie punktów, które zostaną ostatecznie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia tym rozstrzygnięciem. Według § 6, usunięcia z ewidencji punktów przypisanych na podstawie wpisu ostatecznego dokonuje się jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty. Nie ulega więc wątpliwości, że z taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, a wpis ostateczny nastąpił po uprawomocnieniu się wyroku sądu 30 września 2019 r. Dane o naruszeniach są przekazywane do centralnej ewidencji kierowców, której administratorem jest Komendant Wojewódzki Policji. Wobec tego jedynie Komendant Wojewódzki Policji jest organem, który dokonuje wpisów do ww. ewidencji, a więc w drodze czynności materialno-technicznych ujawnia w ewidencji punkty karne przyznane poszczególnym kierowcom i dokonuje ich wykreśleń, a zainteresowany kierowca może zaskarżyć do sądu administracyjnego powyższe czynności.

Organ podkreślił następnie, że jak wynika z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku, w okresie od 28 marca 2017 r. do 15 lutego 2018 r. M. G. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, skutkujące przypisaniem mu łącznie 30 punktów. Strona tych ustaleń w żaden sposób nie podważyła, albowiem nie wykazała, aby którykolwiek ze wskazanych we wniosku wpisów do ewidencji został z niej usunięty lub nie istniał. W świetle przepisów stanowiących podstawę prawną wydania decyzji nie ma znaczenia data sporządzenia lub też doręczenia organowi wniosku komendanta policji.

Według § 7 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, Komendant Wojewódzki Policji występuje do organu właściwego z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy w razie przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych za naruszenia.

W dalszej części uzasadnienia wskazano, że Starosta, w tym przypadku Prezydent Miasta Sopotu, zgodnie z przepisem art. 99 ustawy o kierujących pojazdami wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieje uzasadnione zastrzeżenie co do ich kwalifikacji. Decyzję wydaje na wniosek organu kontroli ruchu drogowego lub dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego.

Z przytoczonych przepisów w ocenie organu odwoławczego wynika zatem, że przekroczenie przez osobę posiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego wiąże się z obowiązkiem skierowania takiej osoby na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. Jednocześnie Prezydent Miasta Sopotu był związany wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku i kierując stronę na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie mógł badać podstawy faktycznej wniosku, tj. tego, czy prawidłowo przypisano mu 30 punktów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego - gdyż nie ma on uprawnień kontrolnych w stosunku do Policji i nie może kwestionować zasadności wpisów w tej ewidencji.

Kolegium podkreśliło, że organ orzekający, rozpoznając wniosek organu kontroli ruchu drogowego o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, powinien koncentrować się jedynie na ustaleniu formalnej dopuszczalności tego wniosku. Organy administracji, takie jak Prezydent Miasta, czy SKO nie są właściwe do to tego, aby weryfikować poprawność wpisów zawartych w ewidencji oraz orzekać wbrew jej treści. Ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi Komendant Wojewódzki Policji i organ ten dokonuje wpisów do ewidencji, przy czym wpisy ostateczne są dokonywane na podstawie prawomocnych wyroków, mandatów i orzeczeń, które tylko w odrębnym postępowaniu mogą zostać uchylone. Starosta (prezydent miasta, burmistrz) kierując na badania jest związany wnioskiem w tym sensie, że nie ma uprawnień do badania prawidłowości wpisów w zakresie ilości punktów karnych, ani też badania, czy kierowca, którego wniosek dotyczy, faktycznie dopuścił się wykroczenia.

Organ odwoławczy wskazał końcowo, że "biorąc pod uwagę przytoczone wyżej przepisy" zachodziła w jego ocenie konieczność skierowania odwołującego się na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w zakresie wszystkich posiadanych przez kategorii prawa jazdy.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ wyjaśnił, że według obowiązujących przepisów i orzecznictwa, nałożenie i odnotowanie w stosownej ewidencji punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego nie stanowi kary, ani środka karnego w rozumieniu Kodeksu wykroczeń, gdyż te zostały wyszczególnione wyczerpująco w, odpowiednio, art. 18 i art. 28 § 1 k.w. Zatem art. 45 § 3 k.w. nie może znaleźć w tym przypadku wprost zastosowania.

W skardze złożonej na decyzję organu odwoławczego reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika M. G. wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w odwołaniu.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 154 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 1 w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw w zw. z przepisem art. 45 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń.

W uzasadnieniu skarżący zaprzeczył, aby spełnione zostały w stosunku do jego osoby przesłanki z art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego. Zdaniem skarżącego, nie posiada on wspomnianych we wniosku 24 punktów karnych, a to ze względu na treść przepisu art. 17 ust. 2 cytowanej ustawy, który stanowi, że "punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 2 lat od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia wydanego w sprawie o naruszenie".

Podkreślono, że zgodnie z informacjami zawartymi we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji Gdańsku z dnia 14 listopada 2022 r., skarżący dopuścił się czterech różnych wykroczeń w ruchu drogowym w przedmiotowym okresie. Wszystkie zapisane na koncie skarżącego punkty karne winny jednak zostać usunięte, a co za tym idzie skarżący nie spełnia przesłanek do skierowania go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdem.

Ponadto wskazano, że skarżący na etapie rozpoznawania sprawy przez organy administracyjne zgłaszał zarzut przedawnienia. Zgodnie bowiem z przepisem art. 45 Kodeksu wykroczeń: ,,§ 1. Karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok; jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu. § 2. W razie uchylenia prawomocnego rozstrzygnięcia, przedawnienie biegnie od daty uchylenia rozstrzygnięcia. § 2a. W wypadku wszczęcia postępowania mediacyjnego czasu jego trwania nie wlicza się do okresu przedawnienia. § 3. Orzeczona kara lub środek karny nie podlega wykonaniu, jeżeli od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia upłynęły 3 lata." W tym kontekście skarżący podkreślił, że skoro wykroczenie, które jest źródłem powstania punktów karnych uległo przedawnieniu, mandat karny orzeczony za dane wykroczenie również uległ przedawnieniu, to niekonstytucyjnym, a na pewno niesprawiedliwym byłoby stanowisko, które faktycznie uniemożliwia aktualizacji instytucji przedawnienia w stosunku do orzeczonych za dane wykroczenia drogowe punktów karnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o oddalenie skargi.

Kolegium stanęło na stanowisku, że wydana decyzja jest prawidłowa, nie może być więc mowy o naruszeniu przez organ odwoławczy przepisów prawa tak procesowego jak i materialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 odpowiednio lit a, b i c), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd stwierdził, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z zasadniczo innych względów, niż w niej wskazane.

Przedmiotem oceny Sądu skarżący uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 21 lutego 2024 r., utrzymującą w mocy, jako prawidłową, decyzję Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 16 lutego 2023 r. orzekającą o skierowaniu skarżącego "na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego (...) w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów".

Stanowiska stron tej sprawy przedstawiają się następująco.

Jako podstawę prawną wydania decyzji organ I instancji wskazał art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021, poz. 2328), zgodnie z którym do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, określonych w komunikacie starosta wydaje decyzję o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów - na wniosek Wojewódzkiego Komendanta Policji. W uzasadnieniu decyzji wyraźnie wskazano, że kompetencja organu do orzeczenia o skierowania skarżącego na egzamin w związku z uzyskaniem 24 punktów karnych ma swoje źródło w zacytowanym przepisie.

W wydanej decyzji organ I instancji powołał ponadto równolegle treść art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami z odwołaniem się do publikatora tekstu jednolitego tej ustawy z 2021 r. (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1212) wskazując, że powołany artykuł stanowi, że starosta wydaje decyzję o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jego kwalifikacji .

W zakresie ustaleń faktycznych wskazano, że w okresie od 28 marca 2017 do 15 lutego 2018 r. skarżący wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, za co otrzymał ponad 24 punkty karne. Powołano się w tym zakresie na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji, który został wystosowany do organu w listopadzie 2022 r. Organ wskazał także, iż wystąpił do organu Policji o weryfikację ilości punktów karnych przed wydaniem decyzji i w odpowiedzi otrzymał z Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku pismo z dnia 13 stycznia 2023 r. potwierdzające, że liczba punktów karnych w ilości 30 została przypisana prawidłowo i wniosek z listopada 2022 r. jest aktualny i w pełni zasadny.

Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji ponownie wskazał jako podstawę prawną art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym, który automatycznie łączy okoliczność przekroczenia limitu 24 punktów karnych z wydaniem decyzji o skierowaniu na egzamin kontrolny.

Organ odwoławczy dostrzegł, że w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 136 ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie z powołanym przepisem w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji (t.j. Dz.U z 2023, poz. 622 ze zm.) "w przypadku gdy naruszenia przepisów ruchu drogowego popełnione przed dniem określonym w komunikacie, o którym mowa w art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a w przypadku kierowców, którzy dopuścili się tych naruszeń w okresie jednego roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy - liczby 20 punktów, stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. W tym celu Policja może przetwarzać dane zgromadzone w ewidencji, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2328 oraz z 2022 r. poz. 1002 i 1715)".

Z zastosowania art. 136 ustawy o kierujących pojazdami, organ odwoławczy wyciągnął wniosek, że w jego ocenie podstawę prawną do wydania decyzji o skierowaniu na egzamin z uwagi na przekroczenie liczby 24 punktów karnych stanowi rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego z dnia 25 kwietnia 2012 r. (wydane na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym) oraz jednocześnie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

Następnie organ odwoławczy przedstawił przepisy wskazanego rozporządzenia w tym między innymi § 7, który stanowił, że komendant wojewódzki policji występuje do organu z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów karnych. W ocenie organu odwoławczego wskazany przepis rozporządzenia, jak również przepis art. 99 ustawy o kierujących pojazdami, który mówi o wydaniu decyzji administracyjnej o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w przypadku uzasadnionych zastrzeżeń co do tych kwalifikacji, są przepisami, z których wynika że przekroczenie przez osobę posiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego wiąże się każdorazowo z obowiązkiem skierowania takiej osoby na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.

Organ wskazał też, że w postępowaniu dotyczącym skierowania na egzamin nie jest już badana prawidłowość, ani zasadność przypisana punktów karnych i taką kompetencję do weryfikacji punktów posiada jedynie Komendant Wojewódzki Policji.

Zarzuty skargi koncentrują się natomiast na wskazaniu, że w sprawie doszło do naruszenia art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym. W ocenie strony skarżącej nie zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji, o której mowa w powołanym przepisie, czyli decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w związku z przekroczeniem 24 punktów. Skarżący kwestionuje, aby posiadał wskazane we wniosku Wojewódzkiego Komendanta Policji w Gdańsku punkty karne, z uwagi na czas jaki upłynął od popełnienia wykroczeń, których się dopuścił. Wskazuje, że punkty powinny być usunięte z uwagi na upływ czasu i jednocześnie równolegle wywodzi, że doszło w jego ocenie do przedawnienia karalności i wykonania kary, jeżeli chodzi o wykroczenia które popełnił w latach 2017 i 2018.

Mając na uwadze powyższe, co zostanie szczegółowo wyjaśnione poniżej, Sąd ocenił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami., które miało istotny wpływ na wynik tej sprawy.

Na uwzględnienie skargi, nie miały natomiast wpływu podniesione w skardze zarzuty, ocenione przez Sąd - tak w zakresie podnoszonej przez skarżącego konieczności usunięcia punktów karnych, jak i przedawnienia karalności wykroczeń – za nieuzasadnione i nieadekwatne.

Sąd wskazuje, że w postępowaniach dotyczących kierowców, w zakresie skierowania na badania, skierowania na egzamin, czy też zatrzymania prawa jazdy nie bada się zasadności dokonania wpisów punktów karnych. Przedmiotowa sprawa dotycząca skierowania na egzamin jest zatem sprawą odrębną od spraw dotyczących prawidłowości wpisu ilości punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego.

Kierowca zainteresowany wykreśleniem wpisów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego może zwrócić się do właściwego komendanta wojewódzkiego Policji o podjęcie w tym zakresie stosownego działania, a następnie podjęte w takiej sprawie czynności materialno - techniczne organu poddać kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Nie może natomiast skutecznie, w sprawie dotyczącej skierowania na egzamin, kwestionować przypisanej mu ilości punktów karnych.

Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie stoi jednocześnie na stanowisku, że okoliczność upływu znacznego okresu czasu od popełnienia czynów stanowiących podstawę przypisania punktów karnych, w świetle przepisów obowiązującego prawa, pozostaje bez wpływu na obowiązek wydania przez organ decyzji o skierowaniu kierowcy na badania psychologiczne, skierowaniu na kontrolne badanie kwalifikacji czy decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.

W tym zakresie zarzuty odwołania zostały przez organ odwoławczy ocenione prawidłowo i w sprawie nie było podstaw do umorzenia postępowania.

Natomiast znaczny okres czasu, jaki upłynął w tej sprawie od chwili popełnienia wykroczeń przez skarżącego (których popełnienia skarżący też nie kwestionuje, a których aktualność potwierdza zarówno wniosek Wojewódzkiego Komendanta Policji w Gdańsku, jak i pismo dodatkowe organu Policji ze stycznia 2023 r.), powodował konieczność ustalenia stanu prawnego sprawy przy zastosowaniu art. 136 ustawy o kierujących pojazdami. Z tego obowiązku organy nie wywiązały się w sprawie.

Wykroczenia, o których mowa we wniosku Wojewódzkiego Komendanta Policji w Gdańsku z listopada 2022 r. obejmowały 4 wykroczenia popełnione w okresie od 28 marca 2017 r. do 15 lutego 2018 r., za które łącznie przypisano skarżącemu liczbę 30 punktów karnych. Z art.136 ustawy o kierujących pojazdami wynika zaś, że w tej sprawie należało zastosować procedurę, jak i skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów.

Konieczność zastosowania wskazanego przepisu została dostrzeżona dopiero przez organ II instancji. Pomimo dostrzeżenia powyższego, w istocie nie doszło jednak do zastosowania art. 136 cyt. ustawy również przez organ II instancji. W zaskarżonej decyzji nie wskazano bowiem jednoznacznie przepisów prawa, obowiązujących w dniu popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie limitu 24 punktów.

Ogólne odwołanie się do ustawy o kierujących pojazdami jest w tym zakresie niewystarczające, uwzględniając że wobec skarżącego w istocie zastosowano procedury obowiązujące w chwili wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, bez należytej refleksji, czy w chwili popełnienia wykroczenia, które spowodowało przekroczenie limitu punktów, obowiązywały tożsame regulacje i tożsame procedury oraz czy regulacje w tym zakresie wyczerpywały przepisy ustawy o kierujących pojazdami.

Sąd uznał ponadto, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 7 i art. 77 k.p.a., ponieważ w istocie nie ustalono stanu faktycznego sprawy, to jest momentu (konkretnego dnia), w którym doszło do przekroczenia limitu 24 punktów. Wskazaną okoliczność należało jednoznacznie ustalić i się na nią powołać w celu prawidłowego (rzeczywistego) zastosowania art. 136 ustawy o kierujących pojazdami. Sąd dostrzega, że okoliczność ta wynika z akt sprawy, jednak pomimo tego nie stała się podstawą do zbadania, ani przez organ I instancji, ani przez organ II instancji, stanu prawnego, który by w tym czasie obowiązywał. Organy nie dokonały zatem w tym zakresie wnikliwego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie wskazały, kiedy w przypadku skarżącego doszło do popełnienia wykroczenia drogowego, które spowodowało przekroczenie limitu 24 punktów. Moment ten wyznaczyłby podstawę do ustalenia, jakie konkretnie przepisy prawa związane z przekroczeniem limitu punktów karnych - jak i szerzej - związane ze skierowaniem na egzamin kontrolny, obowiązywały na ten konkretny dzień (dzień przekroczenia limitu).

W kontekście naruszenia art. 136 ustawy o kierujących pojazdami, o wadliwości analizowanych decyzji dotyczących skierowania na egzamin kontrolny, w ocenie Sądu w wystarczający sposób świadczy już to, że zostały one podjęte na podstawie prawnej z art. 18 pkt 1 ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, która to ustawa nowelizacyjna weszła w życie dopiero w 2021 r. Oczywistym jest zatem, że wskazana ustawa nowelizacyjna, w tym jej art. 18 pkt 1 nie obowiązywały w chwili popełnienia przez skarżącego w 2017 i 2018 r. wykroczeń widniejących w ewidencji.

Wskazany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji art. 99 ustawy o kierujących pojazdami niewątpliwie obowiązywał zarówno w 2017 i 2018 r., ale nie stanowił on nigdy, że naruszenie 24 punktów automatycznie powoduje skierowanie na egzamin, ale że organ musi wykazać uzasadnione wątpliwości co do kwalifikacji kierowcy. W sprawie zupełnie przy tym pominięto, że w 2017 i w części roku 2018 r. obowiązywał poza art. 99 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, art. 114 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego policji w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Zatem to ten przepis automatycznie łączył przekroczenie limitu 24 punktów karnych z wydaniem decyzji o kontrolnym sprawdzeniu kwalifikacji.

Reasumując, w sytuacji otrzymania przez organ administracji od organu Policji wniosku o skierowanie kierowcy na egzamin w związku z przekroczeniem 24 punktów, gdy taki wniosek został skierowany do organu po znacznym upływie czasu od chwili popełniania przez kierowcę wykroczeń wskazanych we wniosku (za które w ewidencji przypisane są kierowcy wciąż aktualne punkty), prawidłowo stosując art. 136 ustawy o kierujących pojazdami, należało jednoznacznie ustalić, jakie konsekwencje prawne miało w określonym czasie - który to czas również należało precyzyjnie oznaczyć - przekroczenie 24 punktów karnych przez kierowcę. Tego rodzaju konieczne ustalenia nie wynikają, ani z decyzji organu I instancji, ani z zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. Nie można zatem uznać, aby Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku konwalidowało błędy decyzji organu I instancji. Pomimo dostrzeżenia, że w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 136 ustawy o kierujących pojazdami, w ocenie Sądu nie został on faktycznie zastosowany również przez organ odwoławczy, w tym nie ustalono okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia treści wskazanego przepisu.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd stwierdził, że decyzje obu instancji zapadły z naruszeniem przepisu prawa materialnego w postaci art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, mającym wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów proceduralnych w postaci art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W konsekwencji w oparciu o art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a

Wskazania co do dalszego postępowania, wynikają z powyższych rozważań, uwzględniając dokonaną przez Sąd wykładnię art. 136 ustawy o kierujących pojazdami.

W związku ze skierowanym do Prezydenta Miasta Sopotu wnioskiem organu Policji z listopada 2022 r., konieczne jest jednoznaczne ustalenie w oparciu o przesłanki wynikające z art. 136 ustawy o kierujących pojazdami stanu faktycznego i stanu prawnego przedmiotowej sprawy.