Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 256/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 48b ust. 1, art. 29 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2023 r. w Gdańsku w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. F. i Z. F. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 30 stycznia 2023 r., nr WOP.7722.159.2022.GD w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach z 25 sierpnia 2022 r., nr PINB.5170.83.2020.MW, 2. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku na rzecz skarżących H. F. i Z. F. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

H. F. i Z. F. wnieśli do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 30 stycznia 2023 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych, w następującym stanie faktycznym:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kartuzach (PINB), po przeprowadzeniu oględzin na działce nr [...], położonej w miejscowości Gowidlino, gm. Sierakowice, wszczął pismem z 29 czerwca 2022 r. z urzędu postępowanie administracyjne, m. in. w sprawie budynku inwentarskiego (kurnika) usytuowanego na terenie ww. działki.

Postanowieniem z 25 sierpnia 2022 r. PINB wstrzymał skarżącym prowadzenie robót budowlanych dotyczących budowy budynku inwentarskiego (kurnika) usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości Gowidlino, gm. Sierakowice i jednocześnie poinformował skarżących o możliwości złożenia do organu I instancji wniosku o legalizację ww. budynku - w terminie 30 dni od daty otrzymania tego postanowienia - w celu legalizacji ww. budynku oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji ww. budynku gospodarczego w wysokości obliczonej zgodnie z przepisem określonym w art. 59f Prawa budowlanego z tym, że stawka opłaty zgodnie z art 49d Prawa budowlanego podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu.

W uzasadnieniu PINB wskazał, że roboty budowlane dotyczące ww. obiektu były realizowane bez wymaganego zgłoszenia lub pozwolenia na budowę, co potwierdza pismo Starosty z 3 grudnia 2021 r. Organ ten wskazał, że ww. budynek gospodarczy (kurnik) o wymiarach 2,85 m x 2,45 m zlokalizowany został w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z działką sąsiednią, a poza tym - nie jest wymieniony w katalogu obiektów budowlanych, sformułowanym w art. 29 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm., dalej jako P.b.), zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Oznacza to, zdaniem organu, że inwestorzy powinni uzyskać taką decyzję na realizację ww. budynku gospodarczego, której nie posiadają. Powołując się na art. 48 ust. 1 pkt 2 P.b. organ wskazał, że wstrzymuje w drodze postanowienia budowę ww. obiektu wobec braku uzyskania przez inwestorów wymaganego zgłoszenia. Jednocześnie organ pouczył strony o możliwości legalizacji, jej trybie i wysokości opłaty legalizacyjnej.

Zażalenie na tak wydane postanowienie wniosła H. F. Zażalenie wniósł także Z. F., który jednocześnie wystąpił o uzupełnienie uzasadnienia ww. postanowienia.

Postanowieniem z 17 listopada 2022 r. PINB odmówił uzupełnienia postanowienia z 25 sierpnia 2022 r. Wskazał przy tym, że zgodnie z art. 111 § 2 k.p.a. termin do wniesienia zażalenia przez Z. F. na postanowienie z 25 sierpnia 2022 r. będzie biegł od chwili doręczenia postanowienia o odmowie uzupełnienia postanowienia, na które zażalenie nie przysługuje. Z. F. nie wniósł zażalenia we wskazanym terminie.

Postanowieniem z 26 stycznia 2023 r. WINB stwierdził niedopuszczalność zażalenia z 19 września 2022 r. uzupełnionego pismem z 23 września 2022 r. wniesionego przez Z. F. na postanowienie z 25 sierpnia 2022 r.

Natomiast, w następstwie rozpoznania zażalenia H. F. na postanowienie z 25 sierpnia 2022 r. o wstrzymaniu budowy, postanowieniem z 30 stycznia 2023 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) w punkcie 1 uchylił zaskarżone postanowienie w zakresie informacji dotyczącej terminu do złożenia wniosku o legalizację, informując o możliwości złożenia takiego wniosku w terminie 30 dni od wydania przez organ II instancji niniejszego postanowienia ostatecznego, natomiast w punkcie 2 WINB utrzymał zaskarżone postanowienie w pozostałym zakresie.

W uzasadnieniu postanowienia WINB wskazał, że przedmiotem postępowania jest budynek inwentarski - kurnik, o konstrukcji murowanej, wymiarach 2,85 m x 2,45 m, posadowiony na płycie betonowej. Budynek zlokalizowany jest na działce nr [...] w Gowidlinie, gm. Sierakowice, której powierzchnia wynosi 2,74 ha. Inwestorem kurnika wybudowanego po 2016 r. są H. i Z. F. WINB stwierdził, że budynek ten jest konstrukcji murowanej i jest trwale związany z gruntem, tj. w taki sposób, że zostanie zapewniona jego stabilność konstrukcji i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować jego przesunięcie. W ocenie organu II instancji, jego posadowienie wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, której inwestorzy nie posiadali, co wynika również z pisma Starosty Kartuskiego z 3 grudnia 2021 r. Wobec powyższego w ocenie WINB procedura postępowania prowadzonego przez organ I instancji jest prawidłowa, a wydane postanowienia zgodne z prawem.

WINB uwzględnił, że termin złożenia wniosku o legalizację do PINB upływa w terminie 30 dni od dnia wydania przez organ odwoławczy niniejszego postanowienia, które jest ostateczne, tj. od 30 stycznia 2023 r. Wobec tego PINB na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu do złożenia wniosku o legalizację i wyznaczył nowy termin, a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżony akt w mocy.

Odnosząc się do argumentów odwołania, WINB przytoczył art. 29 ust. 2 pkt 1 P.b., w którym wskazano, o jakie obiekty można uzupełnić istniejącą zabudowę zagrodową. WINB wskazał przy tym, że budynek inwentarski - kurnik nie stanowi obiektu wyszczególnionego w ww. przepisie.

WINB dodał, że zgodnie z postanowienia miejscowego planu zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy Sierakowice nr XXXV/494/22 z dnia 11 lutego 2022 r. (Dz. Urz. Woj. Pom. z 16 marca 2022 r., poz. 974), część działki, na której zlokalizowany jest budynek przeznaczona jest pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z dopuszczeniem zabudowy usługowej, a zatem teren ten nie jest przeznaczony pod zabudowę zagrodową. Odnosząc się natomiast do argumentu dotyczącego ustaleń zawartych w ww. planie miejscowym w zakresie zgodności istniejącej zabudowy z planem miejscowym (§ 9 ust. 2), wskazano, że przepis ten dotyczy zabudowy wykonanej na podstawie odpowiednich pozwoleń (decyzji pozwolenia na budowę lub zgłoszenia robót budowlanych), a nie zabudowy wykonanej w warunkach samowoli budowlanej. Wskazano też, że zgodność inwestycji z planem miejscowym jest analizowana w dalszym etapie postępowania, zgodnie z procedurą opisaną w art. 48 P.b.

W złożonej przez H. F. i Z. F. skardze na ww. postanowienie zaskarżono wyłącznie punkt 2 ww. postanowienia tj. w zakresie "utrzymania w mocy postanowienia w pozostałym zakresie" - dotyczącego legalizacji budynku na działce nr [...]. Jednocześnie skarżący tym samym pismem wnieśli skargi od innych postanowień WINB. Pismo dotyczyło bowiem:

postanowienia WINB z 30 stycznia 2023 r. znak: WOP.7722.157.2022.GD wyłącznie w zakresie punktu nr 2 niniejszego postanowienia tj. "utrzymania w mocy postanowienia w pozostałym zakresie" - dot. legalizacji budynku garażu dwustanowiskowego usytuowanego na działce nr [...];

postanowienia WINB z 30 stycznia 2023 r. znak: WOP.7722.158.2022.GD wyłącznie w zakresie punktu nr 2 niniejszego postanowienia tj. "utrzymania w mocy postanowienia w pozostałym zakresie" - dot. legalizacji dwóch budynków garażowych usytuowanych na działce nr [...];

postanowienia WINB z 30 stycznia 2023 r., znak: WOP.7722.159.2022.GD wyłącznie w zakresie punktu nr 2 niniejszego postanowienia tj. "utrzymania w mocy postanowienia w pozostałym zakresie" - dot. legalizacji budynku inwentarskiego (kurnika) usytuowanego na działce nr [...] oraz

postanowienia WINB z 26 stycznia 2023 r. znak: WOP.7722.157.2022.GD tj. stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia z 19 września 2022 r. uzupełnionego pismem z 23 września 2022 r. na postanowienie PINB nr PINB.5171.81.2022.MW z 25 sierpnia 2022 r.;

postanowienia WINB z 26 stycznia 2023 r. znak: WOP.7722.158.2022.GD tj. stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia z 19 września 2022 r. uzupełnionego pismem z 23 września 2022 r. na postanowienie PINB nr PINB.5171.81.2022.MW z 25 sierpnia 2022 r.;

postanowienia WINB z 26 stycznia 2023 r. znak: WOP.7722.159.2022.GD tj. stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia z 19 września 2022 r. uzupełnionego pismem z 23 września 2022 r. na postanowienie PINB nr PiNB.5171.81.2022.MW z 25 sierpnia 2022 r.

Skarżący wnieśli przy tym o uchylenie zaskarżonych postanowień w zakresach wskazanych powyżej. Nadto wnieśli o przeprowadzenie rozprawy przed Sądem celem umożliwienia doprecyzowania ich stanowiska.

Zdaniem skarżących PINB wydał trzy ww. postanowienia pomijając, że sporne obiekty są ściśle związane z produkcją rolną z uwagi m.in. na fakt, że działka o numerze [...] jest działką rolną i obiekty te uzupełniają zabudowę zagrodową. W ten sposób pominięto odniesienie się do art 29 ust. 2 pkt 1 P.b., co dotyczy w szczególności bezpośrednio obiektów ujętych w pkt B skargi.

W kwestii obiektów ujętych w punktach "A" i "C" wskazano, że obiekty te znajdują się w odległości powyżej 3 metrów od ogrodzenia wykonanego przez sąsiada (M. Z. przed wielu laty) i w momencie ich lokalizacji skarżący byli wraz z sąsiadem przekonani, że ogrodzenie przebiega po granicy między działkami o numerach [...] oraz [...]. Stan pokazujący, że jest inaczej został ustalony dopiero 4 grudnia 2021 r. Zdaniem skarżących sytuacja związana z posadowieniem wynikła z błędnego przekonania o prawidłowości posadowienia obiektów w odległości większej niż 3 metry (brak okien do strony sąsiada). Taki stan jest aprobowany do dzisiaj przez M. Z. W związku z tym zarzut w tym zakresie winien być oddalony. Odrębną kwestią w przypadku obiektu wyszczególnionego w pkt "C" jest pominiecie faktu, że obiekt ten składał się pierwotnie z dwóch garaży, co też miało wpływ na jego realizację. Dokonana przez organ ocena jest więc dowolna. Tym samym również w odniesieniu do obiektów wyszczególnionych w punktach "A" i "C" winien mieć zastosowanie przepis art. 29 ust. 2 pkt 1 P.b.

Konsekwencją powyższego jest błędna, w ocenie skarżących, interpretacja stanu, co wynika z utrwalonego przez wiele lat błędnego ustalenia przebiegu granic, co nie powinno skutkować wydaniem postanowień w kształcie sformułowanym przez PINB z uwagi na naruszenie zasad współżycia społecznego i uzasadniony interes stron.

Skarżący zakwestionowali ocenę organów, odwołującą się do przepisów miejscowego planu. Wskazali, że PINB powołał się na ustalenia w planie miejscowym, tj. uchwałę Rady Gminy Sierakowice Nr XXXV/404/22 z dnia 11 lutego 2022 r., a w konsekwencji przepisy Prawa budowlanego. Pominięto przy tym treść art. 35 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym tj.: (cyt.) "Teren, których przeznaczenie plan miejscowy zmienia, mogą być wykorzystywane w sposób dotychczasowy do czasu ich zagospodarowania zgodnie z tym planem, chyba ze w planie ustalono inny sposób ich tymczasowego zagospodarowania".

Skarżący wskazali, że działka nr [...] stanowi i stanowiła część gospodarstwa rolnego, co winno już dyskwalifikować ww. stanowisko PINB zajęte w każdym z postępowań. Nadto, w ocenie skarżących, uwadze PINB uszedł zawarty w ustaleniach obowiązującego planu miejscowego, tj. uchwały Rady Gminy Sierakowice Nr XXXV/404/22 z dnia 11 lutego 2022 r. przepis zawarty w paragrafie 9 ust. 2, gdzie podano: (cyt.) "Ustala się, że istniejąca przed wejściem w życie planu zabudowa, zlokalizowana w granicach terenów przeznaczonych pod zabudowę jest zgodna z planem miejscowym". Zdaniem skarżących przesądza to o legalności wykonanych przez nich budów. W ich ocenie, konsekwencją powyższego z uwagi na ustalenia w planie miejscowym, zabudowa znajdująca się na obszarze oznaczonym 22.MN/U (obszar objęty ww. uchwałą RG Sierakowice z 11 lutego 2022 r.) jest zgodna z planem miejscowym z uwagi, że teren oznaczony 22.MN/U jest terenem pod zabudowę mieszkalną jednorodzinną z dopuszczeniem zabudowy usługowej a obiekty o których mowa w ww. postępowaniach wpisują się w zakres tego typu zabudowy z uwagi, że powstały przed 11 lutego 2022 r.

Zdaniem skarżących w tym stanie rzeczy w istocie nastąpiła jednoznaczna legalizacja przez ustalenia prawa miejscowego ww. obiektów budowlanych. W takim przypadku z uwagi, że prawo miejscowe jest aktem nadrzędnym wobec innych przepisów brak jest podstaw prowadzenia czynności zainicjowanych w ww. postępowaniach przez PINB, ponieważ wszelka interwencja ze strony organów Nadzoru Budowlanego w tym przypadku byłaby naruszeniem przepisów prawa tj. naruszeniem prawa miejscowego. W ocenie skarżących organ winien był umorzyć ww. postępowania jako bezprzedmiotowe.

W odpowiedzi na skargę, WINB wniósł o jej oddalenie.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału złożone skargi zostały rozdzielone, przy czym skarga na postanowienie WINB z 30 stycznia 2023 r. została zarejestrowana pod sygnaturą akt II SA/Gd 256/23.

W piśmie procesowym z 23 października 2023 r. skarżący zażądali doręczenia wydanego zarządzenia i podtrzymali żądanie przeprowadzenia rozprawy, nie zgadzając się na rozpatrzenie spraw w trybie niejawnym. W zarządzeniu sędziego sprawozdawcy z 30 października 2023 r. poinformowano skarżących o braku związania Sądu sprzeciwem od rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) oraz pouczono o możliwości złożenia ich stanowiska na piśmie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (...). Przepis ten obowiązuje od 15 sierpnia 2015 r. i stanowi odpowiedź prawodawcy na postulaty społeczne, domagające się umożliwienia załatwiania spraw drobnych i prostych szybko, w postępowaniu odformalizowanym i pozbawionym zbędnych komplikacji. Również w piśmiennictwie zasadnie podnosi się, że prawodawca słusznie dostrzegł, że w tego typu sprawach pierwszeństwo powinna mieć zasada szybkości postępowania (zob. np. J. Wyporska-Frankiewicz, Gwarancje ochrony zobowiązanego w egzekucji administracyjnej obowiązków niepieniężnych, LEX 2019). Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, że rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych okolicznościach nie jest uzależnione od woli skarżącego. Złożenie więc przez skarżących wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozpoznający sprawę w tym trybie nie pomija strony skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak argumenty skarżonego organu, są rozważane w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę, a sprawa po wnikliwej analizie rozpoznawana jest przez sąd w składzie trzech sędziów. (por. wyrok NSA z 7 września 2023 r. sygn. akt III FSK 2769/21, wyrok NSA z 15 lutego 2023 r. III FSK 2403/21, wyrok NSA z 15 lutego 2023 r. III FSK 1673/21). Z uwagi na powyższe, sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Przechodząc natomiast do meritum sprawy wskazać należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż wydane postanowienia naruszają przepisy prawa materialnego i procesowego w istotnym zakresie. W ocenie Sądu, organy obu instancji w sposób nieprawidłowy, gdyż przedwczesny i bez ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, mających wpływ na określenie konsekwencji prawnych, określiły charakter samowoli budowlanej, tj. uznały, że budowa analizowanego obiektu budowlanego wymagała pozwolenia na budowę, co z kolei mogło mieć wpływ na zakres obowiązków legalizacyjnych ciążących na inwestorach (art. 48b ust. 2 lub 3 P.b.) oraz wysokość opłaty legalizacyjnej (art. 49d P.b.).

Przypomnieć w pierwszej kolejności należy, że przedmiotem rozstrzygnięć organów obu instancji w zakresie wstrzymania budowy był obiekt gospodarczy, określony także jako inwentarski (kurnik) o wymiarach 2,85 m x 2,45 m, konstrukcji murowanej, pobudowany na płycie betonowej, zlokalizowany w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z działką sąsiednią, a wybudowany na działce nr [...] w miejscowości Gowidlino, gm. Sierakowice przez skarżących. Bezsporne jest, gdyż nie kwestionowane przez skarżących w toku postępowania, że obiekt ten został wybudowany bez zgłoszenia właściwemu organowi oraz bez pozwolenia na budowę. Zdaniem skarżących, realizacja tego obiektu nie wymagała od nich uzyskania pozwolenia na budowę, ani też dokonywania zgłoszenia, gdyż jest to obiekt uzupełniający zabudowę zagrodową, wymieniony w art. 29 ust. 2 pkt 1 P.b., zwolniony z ww. obowiązków reglamentacyjnych.

Konfrontacja z powyższym stanowiskiem skarżących wymagała od orzekających w sprawie organów jednoznacznego ustalenia, kiedy skarżący wybudowali ww. obiekt budowlany, co ma istotne znaczenie z perspektywy oceny zakresu ciążących na nich obowiązków reglamentacyjnych dotyczących budowy tego obiektu. Skutkiem tego, w okolicznościach niniejszej sprawy, stwierdzając że realizacja ww. budynku wymaga pozwolenia na budowę, organy dokonały przedwczesnej oceny, w oparciu o niepełny materiał dowodowy, uchybiając obowiązkowi jednoznacznego ustalenia zakresu obowiązków reglamentacyjnych związanych z konkretnymi robotami budowlanymi dotyczącymi obiektu budowlanego, realizowanymi w konkretnym czasie i miejscu, co jest istotne z perspektywy określenia konsekwencji prawnych związanych z legalizacją takich robót.

Podstawą prawną wydanych rozstrzygnięć jest art. 48 ust. 1 P.b., który stanowi, że organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.

Jak wynika z postanowienia organu II instancji, realizacja spornego budynku wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Z kolei postanowienie organu I instancji jest w tym aspekcie wewnętrznie sprzeczne. W treści uzasadnienia organ ten wskazuje, że na jego realizację konieczne było pozwolenie na budowę, jednocześnie jako podstawę prawną wydanego przez siebie aktu wytłuszczając art. 48 ust. 1 pkt 2 P.b., a więc tą część normy, w której mowa jest o wstrzymaniu budowy ze względu na jej realizację bez wymaganego zgłoszenia. Powyższe okoliczności niewątpliwie świadczą o istotnych brakach w zakresie jednoznacznego ustalenia charakteru budowy zrealizowanej przez inwestorów i obowiązków na nich ciążących z nią związanych. Istotne przy tym jest także, o czym mowa już była powyżej, bezsporne ustalenia, kiedy budowa została zrealizowana, gdyż to według stanu prawnego z daty budowy ustala się, jakie obowiązki z nią związane obciążały inwestorów. Tymczasem z akt sprawy w tym zakresie wynika, że roboty budowlane dotyczące analizowanego budynku wykonano po 2016 r. Powyższe ustalenie, ze względu na jego ogólnikowość, nie pozwala na prawidłowe zweryfikowanie zakresu obowiązków ciążących na inwestorach w związku z budową ww. obiektu budowlanego, w szczególności w zakresie przesądzenia, czy miał tu zastosowanie art. 29 ust. 2 pkt 1 P.b., na który skarżący powołali się w skardze, a wcześniej – także w toku postępowania administracyjnego.

Wskazać w tym zakresie należy, że przepis art. 29 ust. 2 pkt 1 P.b., na który powołują się skarżący, został wprowadzony do P.b. ustawą dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471). Ustawa ta zasadniczo weszła w życie 19 września 2020 r. Zgodnie z jego brzmieniem, nadanym ww. ustawą nowelizującą: "Nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa: 1) obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej: a) parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m, b) suszarni kontenerowych o powierzchni zabudowy do 21 m2".

Powyższe prowadzi do wniosku, że data wybudowania analizowanego obiektu gospodarczego ma znaczenie, bowiem ustalenie, że nastąpiło to po 2016 r. nie wyklucza, że miało to miejsce po 19 września 2020 r. Nie budzi przy tym wątpliwości Sądu, że budynek inwentarski jest obiektem gospodarczym, a biorąc pod uwagę jego powierzchnię nie przekraczającą 35 m2 – istotne jest ustalenie przeznaczenia nieruchomości, na jakiej budynek ten powstał. Jak wynika z treści skargi – skarżący utrzymują, że działka [...] w Gowidlinie jest działką siedliskową, czemu przeczy jednak treść uzasadnienia skargi, gdzie skarżący wskazują na przepisy planu i wynikającego z niego przeznaczenia działki – określonego jako mieszkaniowo - usługowe. Organ I instancji nie dokonuje w tym zakresie żadnych ustaleń i ocen, zaś stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie, tzn., że "budynek inwentarski – kurnik nie stanowi obiektu wyszczególnionego w ww. przepisie" jest niewystarczające. Po pierwsze, nie wynika z niego charakter działki skarżących, a więc czy jest to działka rolna (siedliskowa), czy mieszkaniowa. Po drugie zaś, zdaniem Sądu budynek inwentarski stanowi akurat rodzaj obiektu wyszczególnionego w art. 29 ust. 2 pkt 1 P.b., i niewątpliwie uzupełniałby zabudowę zagrodową, gdyby takie przeznaczenie nieruchomości wynikało z postanowień planu. Powyższe deficyty w ustaleniach organów administracji nie pozwalają Sądowi na ocenę, czy w sprawie ww. budynku mógł znaleźć zastosowanie art. 29 ust. 2 pkt 1 lit. a) P.b. Dopiero wykluczenie zastosowania tego przepisu w sprawie umożliwia organom dalszą analizę, czy mógł znaleźć zastosowanie ust. 1 art. 29 P.b., wskazujący na katalog obiektów, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę, lecz wymagają zgłoszenia. Istotne jednak jest jednoznaczne ustalenie, kiedy miała miejsce budowa analizowanego budynku. Powyższe braki wskazują, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania – art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., bowiem nie ustaliły wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, co doprowadziło do błędnego zastosowania w sprawie przepisów art. 29 ust. 1 i 2 w zw. z art. 28 i 48 P.b. Powyższe z kolei prowadzi do uznania skargi za usprawiedliwioną co do samej zasady.

Odnosząc się natomiast do stanowiska skarżących o wiążącym charakterze planu miejscowego w zakresie legalizacji zrealizowanych przez nich budów objętych postępowaniami legalizacyjnymi wskazać należy, że stanowisko to jest błędne. Z ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 977 ze zm., dalej jako u.p.z.p.) wynika, że określa ona zasady kształtowania polityki przestrzennej przez jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej oraz zakres i sposoby postępowania w sprawach przeznaczania terenów na określone cele oraz ustalania zasad ich zagospodarowania i zabudowy. Jednym z instrumentów kształtowania przestrzeni, uregulowanych w tej ustawie, jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.z.p. ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Powyższe oznacza, że plan miejscowy, jako akt prawny o charakterze powszechnie obowiązującym na danym terenie, jest wiążący w zakresie ustalenia przeznaczenia terenu objętego inwestycją, a więc – jak to wynika ze skargi – w tym zakresie, że teren nieruchomości skarżących, jako częściowo objęty przeznaczeniem 22.MN/U, jest przeznaczony na cele mieszkaniowo – usługowe. Plan miejscowy natomiast nie przesądza o działalności w zakresie budowy obiektów budowlanych, w szczególności o tym, jakie obowiązki ciążą na inwestorach w zakresie legalnego prowadzenia określonej kategorii robót budowlanych. Te kwestie normuje P.b., przesądzając kiedy wykonanie określonych robót wymaga zgłoszenia, kiedy pozwolenia na budowę, a kiedy w ogóle nie jest objęte reglamentacją. W konsekwencji, błędne jest przekonanie skarżących o tym, że skoro zrealizowane przez nich obiekty budowlane wpisują się w ich przeznaczenie przewidziane planem, to przesądza o ich legalności. Zgodność zrealizowanych robót budowlanych z planem miejscowym jest tylko jednym z aspektów oceny ich legalności. Oprócz tego, zasadą wynikającą z P.b. (art. 28) jest to, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 P.b. Z art. 48 ust. 2 P.b. wynika nadto, że kolejnym aspektem legalności robót budowlanych jest zgodność budowy z innymi przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienia naruszają wskazane przepisy prawa materialnego i procesowego, co – stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 P.p.s.a., skutkować musiało uchyleniem zarówno postanowienia organu I, jak i II instancji. Stosownie do treści art. 153 P.p.s.a., orzekając ponownie organy uwzględnią, że postępowanie dowodowe wymaga uzupełnienia w zakresie jednoznacznego ustalenia daty budowy i przeznaczenia nieruchomości inwestorów, tj. czy jest to działka siedliskowa. Dopiero w oparciu o tak uzupełniony materiał dowodowy organy ocenią, czy realizacja ww. budynku podlegała reglamentacji na podstawie przepisów prawa budowlanego i stosownie do tego – określą tryb legalizacji i jej ewentualne konsekwencje dla inwestorów.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a., zasądzając od organu wyższej instancji na rzecz skarżących solidarnie zwrot kwoty 100 zł, uiszczonej tytułem wpisu od skargi.