Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1366/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 49 ust. 1  i 2 w zw. z art. 59f ust. 1-3
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Marcin Kamiński /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 lutego 2020 r. sprawy ze skargi B. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B. Z. (skarżący) jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (organ zażaleniowy) z dnia [...] października 2019 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (organ I instancji) z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższe postanowienie przedstawia się następująco.

Przed organem I instancji toczy się postępowanie w sprawie robót budowlanych związanych z wykonaniem zadaszenia usytuowanego pomiędzy budynkiem stodoły i obory zlokalizowanego na działce ew. nr 3528 położonej w miejscowości [...].

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] organ I instancji nałożył na skarżącego obowiązek dostarczenia w terminie do dnia 30 kwietnia 2012 r. oceny technicznej robót budowlanych związanych z wykonaniem zadaszenia usytuowanego pomiędzy budynkiem stodoły i obory zlokalizowanego na działce ew. nr 3528 położonej w miejscowości [...].

Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] organ I instancji umorzył postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe.

Po rozpatrzeniu odwołania Z. B., organ zażaleniowy decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 1057/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę skarżącego na powyższą decyzję.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] organ I instancji wstrzymał roboty budowlane przy obiekcie budowlanym – wiacie o wymiarach 12,00 m x 9,50 m zlokalizowanej na działce ew. nr 3528 położonej w miejscowości [...] oraz zobowiązał skarżącego do przedłożenia w terminie do dnia 31 sierpnia 2014 r. następujących dokumentów:

- zaświadczenia Wójta Gminy [...] o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego, w przypadku braku takiego planu

- czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7, aktualnym na dzień opracowania projektu

- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W kolejnym etapie postępowania, organ I instancji dwukrotnie przedłużał, na prośbę skarżącego termin ustalony na spełnienie nakazanego obowiązku. Pomimo upływu wyznaczonego terminu skarżący nie dostarczył wymaganych dokumentów, w związku z czym decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] organ I instancji nakazał skarżącemu jako inwestorowi dokonać rozbiórki obiektu budowlanego – wiaty o wymiarach 12,0 m x 9,50 m zlokalizowanej na działce ew. nr 3528 położonej w miejscowości [...].

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] organ zażaleniowy zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w związku z odwołaniem skarżącego od decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] z uwagi na toczące się postępowanie administracyjne przed Wójtem Gminy [...] o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji pn. "rozbudowa istniejącego siedliska rolnego - przebudowa istniejącego budynku inwentarskiego zlokalizowanego w granicy działki ew. nr 3527 z rozbudową o wiatę stalową na działce ew. nr 3528 położonej w miejscowości [...]". Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], natomiast skarga na powyższe postanowienie została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 362/16.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] organ zażaleniowy podjął z urzędu zawieszone postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2015 r. w całości i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 301/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę skarżącego na powyższą decyzję, natomiast wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 301/17 oddalił skargę H. P., M. P. i P. P. na decyzję organu zażaleniowego z dnia [...] lutego 2017 r.

Następnie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] organ I instancji zmienił swoje postanowienie z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w zakresie wyznaczonego terminu przedstawienia dokumentów z dnia 31 sierpnia 2014 r. na dzień 30 kwietnia 2018 r.

Skarżący przedłożył projekt budowlany w siedzibie organu w dniu 25 kwietnia 2018 r.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] organ I instancji wezwał skarżącego do usunięcia w terminie do dnia 30 lipca 2018 r. stwierdzonych braków i nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym. Skarżący przedłożył poprawiony projekt budowlany w dniu 30 sierpnia 2018 r.

Następnie postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. nr [...] organ I instancji działając na podstawie art. 123 i art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), art. 49 ust. 1 i 2, art. 49c, art. 59f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (u.p.b.) ustalił dla skarżącego opłatę legalizacyjną w wysokości 125.000 zł z tytułu samowolnie wybudowanej wiaty stalowej na działce nr 3528 w [...] - pomiędzy budynkami obory i stodoły.

W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji streścił dotychczasowy przebieg postępowania a następnie wyjaśnił, że zgodnie z art. 49 ust. 1 u.p.b. organ nadzoru budowlanego, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót (po sprawdzeniu kompletności i prawidłowości przedstawionych dokumentów), w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Wysokość opłaty legalizacyjnej ustala się w oparciu o zapis art. 49 ust. 2 u.p.b., który stanowi, że do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Wysokość opłaty stanowi iloczyn stawki opłaty (s), która wynosi 500 zł, współczynnika kategorii obiektu (k) i współczynnika wielkości obiektu (w). Zgodnie z załącznikiem do u.p.b. - wiaty należy zaliczyć do VIII kategorii, gdzie współczynnik kategorii obiektu (k) wynosi 5,0, a współczynnik wielkości obiektu (w) wynosi 1,0. W związku z powyższym wysokość opłaty legalizacyjnej w stawkach określonych na dzień wydania postanowienia wynosi: 500 zł x 5 x 1 x 50 =125.000 zł.

Organ I instancji wskazał, że o dokonaniu wpłaty należy niezwłocznie powiadomić organ, przedkładając do wglądu dowód wpłaty. W przypadku nieuiszczenia należności we wskazanym terminie - organ nadzoru budowlanego wyda decyzję nakazującą rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego.

Organ I instancji pouczył również o treści art. 49c u.p.b., jak również, że zgodnie z przepisami działu III Ordynacji podatkowej - Wojewoda, działając na wniosek zainteresowanego może zastosować ulgi w spłacie zobowiązań określone w art. 67a §1 Ordynacji podatkowej, a mianowicie może:

- odroczyć termin płatności lub rozłożyć zapłatę na raty,

- odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę,

- umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Złożenie wniosku do Wojewody powoduje zawieszenie postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego, na podstawie art. 48, art 49 i art.49b u.p.b., do dnia rozstrzygnięcia wniosku.

Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie organu I instancji.

Po rozpoznaniu zażalenia, organ zażaleniowy postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ zażaleniowy stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że w rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z samowolą budowlaną o jakiej mowa w art. 48 ust. 1 u.p.b. i postępowanie legalizacyjne przed organem I instancji prowadzone było we właściwym trybie.

Organ zażaleniowy wskazał, że kwestia kwalifikacji prawnej popełnionej samowoli była już przedmiotem analizy i oceny dokonanej w postępowaniu odwoławczym od decyzji organu I instancji z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...]. Wyjaśnienia i stanowisko w tym zakresie zostały wypowiedziane jednoznacznie w uzasadnieniu ostatecznej decyzji organu zażaleniowego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] i pozostają nadal aktualne.

Odnosząc się do sformułowanych w zażaleniu uwag dotyczących charakteru przedmiotowego obiektu organ I instancji stwierdził, że w świetle zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego, w tym przedłożonej przez skarżącego w dniu 16 marca 2012 r. oceny technicznej wykonanych robót budowlanych zostało wyjaśnione, iż nie można uznać, że wykonany zakres robót stanowi jedynie montaż zadaszenia, ponieważ w rzeczywistości powstała wiata, która w rozumieniu przepisów zawartych w art. 3 pkt 1 u.p.b. jest obiektem budowlanym.

Organ zażaleniowy wskazał, że podczas kontroli dokonanej przez organ I instancji w dniu 1 grudnia 2011 r. ustalono, że budowę przedmiotowego "zadaszenia" które połączyło budynek stodoły z budynkiem obory właściciel nieruchomości (skarżący) rozpoczął w 2010 r. Istniejące wcześniej, przybudowane do budynku obory i budynku stodoły drewniane przypusty, uległy zniszczeniu. Konstrukcję opisywanego zadaszenia o powierzchni 114 m2 stanowią - jak ustalono - cztery słupy stalowe wykonane z dwuteowników podwójnie zespawanych, osadzonych na betonowych stopach fundamentowych. Trzy słupy ustawiono od strony zachodniej a jeden od strony wschodniej w środku zadaszenia. Na środkowych dwóch słupach zamontowano element poprzeczny z dwuteownika użebrowanego kątownikiem. Podłużne elementy w ilości 4 szt. również z dwuteownika przymocowano z jednej strony do ściany obory, a z drugiej strony do ściany stodoły. Pomiędzy dwoma polami zadaszenia wykonano wzmocnienie rozporowe dospawane do poprzecznych elementów, co stworzyło zwartą konstrukcje dachową. Powyższą konstrukcję dachową przykryto blachą. Wewnątrz zadaszenia wykonano wylewkę betonową.

W ustalonym stanie faktycznym organ zażaleniowy w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2012 r. wskazał przesłanki jakimi kierował się dokonując kwalifikacji wykonanego obiektu budowlanego. Organ wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, że u.p.b. posługuje się pojęciem "wiata" w art. 29 przesądzającym o wymogach formalno- prawnych odnośnie pozwolenia na budowę. Nie ma jednak legalnej definicji tego pojęcia. A zatem - jeżeli ustawodawca nie formułuje legalnych definicji używanych pojęć na potrzeby ustawy, znaczenie tych pojęć należy wywodzić na podstawie znaczenia przypisanego im w powszechnym języku polskim. W powszechnym rozumieniu za wiatę uważa się lekką budowlę w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ścianami z boku np. nad peronem kolejowym, parkingiem, magazynem, przystankiem (Uniwersalny słownik języka polskiego pod red. S. Dubisza, t.5. Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2003r.,s. 80), budowlę składająca się z konstrukcji dachowej wspartej na słupkach (Encyklopedia PWN, Warszawa 1996r.), co ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Organ zażaleniowy wskazał także w uzasadnieniu ww. decyzji, że zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami art. 29 ust. 1 pkt 2 u.p.b., pozwolenia na budowę nie wymagała m. in. budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat, altan i przydomowych oranżerii. Wykonanie takich robót budowlanych obciążone zostało jedynie obowiązkiem zgłoszenia właściwemu organowi w przypadku, gdy powierzchnia zabudowy tych obiektów nie przekracza 25 m2 i łączna ich liczba na działce nie przekracza dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Zgodnie ze stanowiskiem zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 728/11 zwrot "wolno stojące" odnosi się wyłącznie do pierwszego następującego po nim rzeczownika tj. parterowych budynków gospodarczych. Powyższe powoduje, że wymóg posiadania charakteru wolnostojącego nie musi być spełniony w odniesieniu do pozostałych wymienionych obiektów tj. wiat, altan oraz przydomowych oranżerii. Fakt przymocowania konstrukcji dachu z jednej strony do ściany budynku obory a z drugiej do ściany budynku stodoły nie stanowi w związku z tym przeszkody w dokonaniu powyższej kwalifikacji. W rozpatrywanym przypadku mamy zatem do czynienia z samowolnie wybudowaną wiatą o powierzchni zabudowy 114 m2, gdyż nie spełnia ona kryterium wielkości powierzchni zabudowy określonego w w/w art. 29 ust. 1 pkt 2 u.p.b. tzn. jest większa niż 25 m2. Wobec powyższego na wybudowanie przedmiotowej wiaty, zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 28 u.p.b. wymagane jest uzyskanie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Bezsprzecznym jest, iż skarżący powyższej decyzji nie uzyskał, a więc realizacja przedmiotowej wiaty nastąpiła w warunkach samowoli budowlanej.

Organ zażaleniowy zaznaczył, iż w świetle znowelizowanych, obowiązujących obecnie przepisów u.p.b., budowa omawianej wiaty ze względu na kryterium wielkości powierzchni zabudowy nie została zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Na budowę przedmiotowej wiaty stalowej, na działce ew. nr 3528 w [...] wybudowanej pomiędzy budynkami obory i stodoły, wymagane było i jest pozwolenie na budowę którego skarżący nie posiada. Wykonanie takiego obiektu budowlanego, bez uzyskania pozwolenia na budowę traktowane jest samowola budowlana, zagrożona nakazem rozbiórki zgodnie z art. 48 u.p.b.

Następnie organ zażaleniowy wskazał, że organ I instancji uznając, iż zachodzą przesłanki umożliwiające odstąpienie od przymusowej rozbiórki wdrożył właściwą procedurę legalizacyjną na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 u.p.b. Postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] wstrzymał roboty budowlane przy obiekcie budowlanym - wiacie o wymiarach 12,00 m x 9,50 m zlokalizowanej na działce nr 3528 w [...] i nałożył obowiązek dostarczenia w wyznaczonym terminie określonych dokumentów, wymaganych do legalizacji.

Organ zażaleniowy wyjaśnił, że legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem inwestora, ale jego uprawnieniem i jeżeli nie zachodzą uwarunkowania wykluczające zalegalizowanie obiektu realizowanego bez wymaganego pozwolenia - organ nadzoru budowlanego zobligowany jest umożliwić legalizację popełnionej samowoli budowlanej, co w omawianej sprawie organ I instancji poczynił.

Dalej organ zażaleniowy wskazał, że nałożenie obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 3 u.p.b. stanowi jeden z etapów legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W myśl art. 48 ust. 4 u.p.b. - w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3 stosuje się przepis ust. 1, tj. nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego, wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Natomiast zgodnie art. 48 ust. 5 u.p.b. przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona. Dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej, określonej w art. 49 u.p.b. i ustalenie opłaty legalizacyjnej jest uwarunkowane sprawdzeniem, że przedłożone dokumenty mogą stanowić podstawę do zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych.

Organ zażaleniowy wyjaśnił, że w myśl art. 49 ust. 1 u.p.b. organ nadzoru budowlanego, który otrzymał w wyznaczonym terminie dokumenty, o których mowa w art. 48 ust. 3 ustawy jest zobowiązany zbadać: 1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń; 3) wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane.

W przypadku, gdy nie stwierdzono nieprawidłowości w wyżej wymienionym zakresie lub nieprawidłowości takie zostały usunięte w wyznaczonym terminie, organ nadzoru budowlanego, w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej.

Organ zażaleniowy wyjaśnił, że w toku postępowania zażaleniowego, po stwierdzeniu że projekt budowlany przedłożony przez skarżącego przed organem I instancji nadal posiada braki i nie spełnia wymogów pozwalających na jego zatwierdzenie, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] wezwał skarżącego do usunięcia w terminie do dnia 31 stycznia 2019 r. braków i nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym wiaty stalowej wybudowanej na działce nr 3528 w [...], pomiędzy budynkami obory i stodoły w zakresie wymienionym w pkt 1-6. Następnie przechylając się do próśb skarżącego składanych w toku postępowania został zmieniony termin ustalony na usunięcie stwierdzonych braków i nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym do dnia 21 czerwca 2019 r. W dniu 19 czerwca 2019 r. skarżący przedłożył 4 egzemplarze nowego projektu budowlanego, sporządzonego przez mgr inż. R. S. Po przenalizowaniu projektu budowlanego ww. wiaty gospodarczej na działce nr 3528 w [...], pismem z dnia 9 lipca 2019 r. organ zażaleniowy wezwał skarżącego do uzupełniania projektu budowlanego o sprawdzenie projektu architektoniczno- budowlanego pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno- budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności (zgodnie z art. 48 ust. 3 pkt 2 u.p.b.) i informację o obszarze oddziaływania obiektu zagospodarowania - zgodnie z art. 34 ust. 3 pkt 5 u.p.b. - w terminie do dnia 31 sierpnia 2019 r. Przedłożony projekt z uwagi na nieuzupełnienie braku sprawdzenia projektu został ponownie przez skarżącego wypożyczony celem usunięcia tego braku i brak ten został wyeliminowany.

Realizując obowiązek zbadania sprawy w aspekcie warunków wynikających z przepisów art. 49 ust. 1 pkt 1-3 u.p.b. – organ zażaleniowy stwierdził, że usunięte zostały wcześniejsze nieprawidłowości i braki; przedstawione dokumenty wymagane do legalizacji obiektu spełniają przewidziane prawem wymogi, określone w art. 49 ust. 1 u.p.b. Przedłożony projekt budowlany jest kompletny, został sporządzony i sprawdzony przez osoby legitymujące się odpowiednimi uprawnieniami i jest zgodny z postanowieniami decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] o warunkach zabudowy utrzymanej w mocy decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...]. Skarżący przedłożył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W ocenie organu spełnione zostały wszystkie wymogi formalne do ustalenia opłaty legalizacyjnej.

Organ zażaleniowy wyjaśnił, że zgodnie z art. 49 ust. 2 u.p.b. do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty legalizacyjnej podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Natomiast wysokość opłaty legalizacyjnej ustalanej przy legalizacji samowoli budowlanej na podstawie art. 49 ust. 2 u.p.b., jest ustawowo określona treścią art. 59f ust. 1 tej ustawy. Opłata legalizacyjna orzeczona przez organ nadzoru budowlanego w myśl w/w przepisów stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Wysokość stawki opłaty legalizacyjnej określa art. 59f ust. 2 u.p.b., który stanowi, że: "Stawka opłaty (s) wynosi 500 zł", z tym, że określona w tym przepisie stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu - zgodnie z art. 49 ust. 2 u.p.b. Współczynniki kategorii obiektu budowlanego (k) oraz współczynniki wielkości obiektu (w) określa załącznik do u.p.b. Wartość współczynnika kategorii obiektu dla budynków gospodarczych (kat. VIII) - wynosi: k = 5,0. Natomiast wartość współczynnika wielkości obiektu dla tego rodzaju budynków zgodnie z w/w załącznikiem wynosi: w = 1,0.

Organ zażaleniowy stwierdził, że uwzględniając obligatoryjne pięćdziesięciokrotne podwyższenie stawki opłaty (s), ostateczna wyliczona w tym przypadku wysokość opłaty legalizacyjnej z tytułu samowolnej budowy (czyli rozbudowy i nadbudowy) obiektu budowlanego, wynikająca z iloczynu w/w składników wynosi 125.000 zł.

Organ zażaleniowy stwierdził więc, że z analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz z przytoczonych wyżej ustaleń faktycznych i obowiązujących przepisów prawa wynika, że rozstrzygnięcie organu I instancji zawarte w zaskarżonym postanowieniu co do istoty sprawy, tj. zasadności i wysokości naliczonej opłaty legalizacyjnej, jest zgodne z art. 49 ust. 1 i 2 u.p.b. Organ I instancji prawidłowo również wskazał na konieczność uiszczenia opłaty legalizacyjnej w określonym ustawowo terminie - 7 dni od doręczenia postanowienia, w kasie właściwego urzędu wojewódzkiego, lub na rachunek bankowy tego urzędu.

Organ zażaleniowy wyjaśnił, że wniesienie opłaty legalizacyjnej jest warunkiem niezbędnym do zalegalizowania popełnionej samowoli budowlanej. W razie nie wykonania obowiązku wynikającego z niniejszego postanowienia, organ jest zobligowany do podjęcia decyzji o rozbiórce obiektu w oparciu o art. 48 ust. 1 - zgodnie z treścią art. 49 ust. 3 u.p.b. Ustawodawca w przypadku popełnienia samowoli budowlanej zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do podejmowania działań ściśle sprecyzowanych w w/w przepisach i nie daje możliwości zalegalizowania popełnionej samowoli bez wniesienia opłaty legalizacyjnej, ani też nie daje luzu administracyjnego przy ustalaniu wysokości opłaty, nie uprawnia organów nadzoru budowlanego do miarkowania i dowolnego uznaniowego ustalania kwoty opłaty legalizacyjnej, bądź zwalniania z tej opłaty. Wydane przez organ I instancji postanowienie w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej jest w rozważanej sprawie zdeterminowane stwierdzeniem faktu samowoli budowlanej i ustaleniem istnienia pozytywnych prawnych przesłanek do jej zalegalizowania, wysokość opłaty ustalona została prawidłowo.

Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na powyższe postanowienie, wnosząc o ponowne przeanalizowanie wykonanego przeze niego remontu zadaszenia pomiędzy budynkiem obory a budynkiem stodoły dokonanego jesienią 2011 r. pod kątem kwalifikacji w/w robót. Skarżący wskazał, iż w/w zadaszenie nie było stawiane od podstaw, a jedynie stanowiło odbudowę istniejącego wcześniej zadaszenia, które uległo zniszczeniu wskutek upływu lat oraz niekorzystnie oddziałujących warunków atmosferycznych, w tym opadów śniegu. Prace te nie zostały zgłoszone do Starostwa Powiatowego, ponieważ jak skarżący stwierdził, nie miał on wiedzy o tym, że tego typu rodzaj robót budowlanych (remontowych) wymaga stosownego zgłoszenia. W związku z powyższym, organ I instancji zobowiązał skarżącego do przedstawienia opinii technicznej dotyczącej prawidłowości wykonanych prac, co uczynił w dniu 16 marca 2012 r. dostarczając wymaganą ekspertyzę, potwierdzającą, że zadaszenie zostało wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną. Organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. Decyzja ta została następnie uchylona przez organ zażaleniowy. Skarżący wskazał, że organ I instancji zakwalifikował wykonany zakres robót budowlanych jako montaż zadaszenia, na wykonanie którego wymagane jest uzyskanie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i uznał, że postępowanie w przedmiotowej sprawie dotyczy samowolnie wybudowanej wiaty przymocowanej do ścian budynku obory i stodoły. Skarżący podniósł, że od początku postępowania nie zgadzał się z kwestią kwalifikacji opisywanych robót, ponieważ nie była to nowo wybudowana wiata, a jedynie odbudowa zniszczonego zadaszenia w miejscu starego zabudowania. Zatem charakter prac wynikał ze względów konstrukcyjno-technicznych, tzn. dokonano połączenia dwóch istniejących wcześniej mniejszych zadaszeń w całość. W tej sytuacji, w ocenie skarżącego interpretacja nie zawsze jasno sformułowanych przepisów (u.p.b. nie definiuje pojęcia "wiata", choć się nią posługuje) oraz decyzja organu I instancji, który w toku całego postępowania posługuje się sformułowaniem "samowolnie wybudowanej wiaty" są dla niego bardzo krzywdzące. Ponadto zdaniem skarżącego ustalona kwota opłaty legalizacyjnej nie jest proporcjonalna do rodzaju, funkcji oraz wartości odbudowanego obiektu. Zadaszenie nie jest budynkiem murowanym, nie posiada ścian ani posadzki i wykonane jest z elementów stalowych zakotwiczonych na budynku stodoły oraz budynku stajni. Przez środek powierzchni zadaszonej przepływa woda opadowa z działki oraz istnieje przejazd do sąsiedniej działki. Wyremontowane zadaszenia ma w dalszym ciągu takie samo przeznaczenie jak obiekty przed dokonanym remontem tj. chroni zebrane płody rolne oraz maszyny rolnicze przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Zdaniem skarżącego, wielokrotnie wydawane postanowienia administracyjne organów nadzoru budowlanego wskazują, że przedmiotowe postępowanie budziło wątpliwości o czym świadczy kwalifikowanie przeprowadzonego remontu jako samowoli budowlanej. Na początkowym etapie postępowania organ I instancji umorzył postępowanie w wymienionej sprawie jako bezprzedmiotowe. Organ zażaleniowy potraktował jednak przeprowadzony remont zadaszenia za samowolę budowlaną i skierował sprawę ponownie do rozpatrzenia przez organ I instancji. Skarżący wskazał, że przedłożył wszystkie wymagane dokumenty, tymczasem po skorzystaniu z prawa odwołania, organ zażaleniowy stwierdził błędy w dokumentacji i zobowiązał go po raz kolejny do przedłożenia projektu budowlanego. Skarżący stwierdził, że cała sprawa jest dla niego niezrozumiała i budzi wiele wątpliwości. Pokazuje brak jednolitości postępowania organów nadzoru budowlanego w procesie weryfikacji faktów, gromadzenia i zatwierdzania dokumentów niezbędnych do ustalenia i wydania rzetelnej, jednolitej i sprawiedliwej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ zażaleniowy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako oczywiście bezzasadna podlegała oddaleniu.

W toku przeprowadzonej z urzędu (art. 134 § 1 p.p.s.a.) legalnościowej kontroli zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, których rodzaj lub stopień uzasadniałyby wzruszenie mocy obowiązującej powyższych orzeczeń na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.

Stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] organ I instancji wstrzymał roboty budowlane przy obiekcie budowlanym: wiacie stalowej zlokalizowanej na działce ew. nr 3528 położonej w miejscowości [...] oraz zobowiązał skarżącego do przedłożenia w terminie do dnia 31 sierpnia 2014 r. określonych dokumentów celem umożliwienia skarżącemu dokonania legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Organ pierwszej instancji dwukrotnie przedłużał, na prośbę skarżącego, termin wykonania powyższego obowiązku. Wobec bezskutecznego upływu ostatnio przedłużonego terminu decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] organ ten nakazał skarżącemu jako inwestorowi dokonać rozbiórki spornego obiektu budowlanego. W wyniku uwzględnienia odwołania skarżącego organ zażaleniowy decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2015 r. w całości i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Prawomocnym wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 301/17, tut. Sąd oddalił skargę H. P., M. P. i P. P. na powyższa decyzję organu zażaleniowego z dnia [...] lutego 2017 r. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] organ pierwszej instancji "zmienił" swoje postanowienie z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w zakresie wyznaczonego terminu przedstawienia dokumentów, określając na nowo ten termin na dzień 30 kwietnia 2018 r. Skarżący przedłożył wymagane dokumenty w siedzibie organu w dniu 25 kwietnia 2018 r. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] organ pierwszej instancji wezwał skarżącego do usunięcia w terminie do dnia 30 lipca 2018 r. stwierdzonych braków i nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym. Skarżący przedłożył poprawiony projekt budowlany w dniu 30 sierpnia 2018 r. W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. nr [...] organ pierwszej instancji wydał na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 w zw. z art. 59f ust. 1 u.p.b. postanowienie o ustaleniu wysokości opłaty legalizacyjnej. Skarżący zaskarżył powyższe postanowienie w drodze zażalenia. W toku postępowania zażaleniowego dotyczącego ustalenia opłaty legalizacyjnej organ zażaleniowy postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. wezwał skarżącego do dalszego usunięcia stwierdzonych braków i nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym w terminie do dnia 31 stycznia 2019 r., a następnie – na wniosek skarżącego – postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. przedłużył termin uzupełnienia przedłożonego projektu do dnia 31 maja 2019 r., a następnie dodatkowo wyznaczył termin do przedłożenia dodatkowej informacji (do dnia 31 sierpnia 2019 r.). Wobec skutecznego uzupełnienia wymaganej dokumentacji projektowej organ zażaleniowy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

Organ orzekające w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej, stosując na podstawie art. 49 ust. 2 u.p.b. odpowiednio przepisy art. 59f ust. 1-3 u.p.b. w zw. z załącznikiem do powyższej ustawy, prawidłowo przyjęły, że sporny obiekt budowlany ("wiata stalowa" rozciągnięta pomiędzy dwoma budynkami gospodarczymi) należy do kategorii VIII (tzw. innych budowli), dla których współczynnik kategorialny (k) wynosi 5,0, natomiast współczynnik wielkości obiektu (w) wynosi 1,0. Przyjmując zatem, że stawka bazowa opłaty (s) wynosząca 500 złotych podlega na mocy art. 49 ust. 2 u.p.b. pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu (osiągając wartość 25.000), oraz uwzględniając, że wysokość opłaty legalizacyjnej stanowi wynik iloczynu tego rodzaju podwyższonej stawki oraz współczynnika kategorii obiektu (w niniejszej sprawie – 5,0) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w niniejszej sprawie – 1,0), prawidłowo kontrolowane organy uznały, że wysokość opłaty legalizacyjnej powinna wynieść 125.000 złotych.

Należy wyraźnie podkreślić, że poza granicami sprawy kontroli legalności postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej (art. 49 ust. 1 u.p.b.) pozostają kwestie końcowej oceny prawidłowości istnienia podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki spornego obiektu budowalnego jako samowoli budowlanej. W przedmiotowej sprawie Sąd ocenia przede wszystkim prawidłowość wydania postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej na tle dotychczas ustalonego stanu faktycznego sprawy. Ustalenie opłaty legalizacyjnej jest ponadto prawem podmiotu odpowiedzialnego za usunięcie skutków samowoli budowlanej. Z prawa tego podmiot ten może nie korzystać, żądając pominięcia etapu legalizacyjnego albo nie wykonując w terminie obowiązków nałożonych w drodze postanowienia, o którym mowa w art. 48 ust. 2-3 albo w art. 49 ust. 3 u.p.b. W takim wypadku właściwy organ w razie stwierdzenia, że istnieją podstawy do orzeczenia nakazu rozbiórki, wydaje decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1 u.p.b. (zob. art. 48 ust. 4 i art. 49 ust. 3 u.p.b.). Tożsama sytuacji wystąpi, jeżeli nałożona opłata legalizacyjna nie zostanie uiszczona w wyznaczonym terminie (art. 49 ust. 3 zd. 2 z zastrzeżeniem art. 49c ust. 2 u.p.b.). Wydanie decyzji o nakazaniu rozbiórki otwiera w takiej sytuacji podmiotowi odpowiedzialnemu możliwość żądania weryfikacji legalności kwalifikacji spornego obiektu jako samowoli budowlanej oraz orzeczenia nakazu jego rozbiórki.

Niezależnie od powyższego ograniczenia zakresu kontroli Sądu na tle przedmiotu zaskarżenia (postanowienie o ustaleniu wysokości opłaty legalizacyjnej) oraz niedopuszczalności przekroczenia granic sprawy, której dotyczy skarga (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd w całości podziela ustalenia i ocenę prawną organów w zakresie kwalifikacji prawnej spornego obiektu budowlanego jako samowoli budowlanej (s. 3 zaskarżonego postanowienia organu zażaleniowego oraz decyzja tego organu z dnia [...] września 2012 r.).

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.