Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1370/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 154 par. 1, 2, 6
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) asesor WSA Anna Milicka - Stojek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 października 2023 r. sprawy ze skargi M. S. i A. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 271/18 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 3 000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m.st Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz M. S. i A. S. sumę pieniężną w kwocie po 1 000 (tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz M. S. i A. S. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

M. S. i A. S. (dalej: "skarżący") pismem z 13 maja 2023 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy (dalej: "Prezydent") wyroku tego Sądu z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 271/18.

Powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z 1 października 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 3 kwietnia 2019 r.

W związku ze zwłoką w wykonaniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z: 24 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2789/19 oraz z 30 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 568/22 wymierzył Prezydentowi grzywny w wysokości odpowiednio: 2000 i 4000 złotych; stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz orzekł o przyznaniu skarżącym od organu sumy pieniężnej odpowiednio w kwocie po 1000 i 2000 złotych. Mimo to sprawa o ustanowienie użytkowania wieczystego nadal pozostawała nierozpoznana. W tym stanie rzeczy skarżący po raz kolejny wezwali Prezydenta do wykonania wyroku (pismem z 13 kwietnia 2023 r.), a następnie wnieśli przywołaną na wstępie skargę, żądając w niej: wymierzenia organowi grzywny w maksymalnej ustawowej wysokości; przyznania od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości, stwierdzenia, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

W motywach skargi przedstawili przebieg dotychczasowego postępowania, zwracając uwagę, że organ do chwili obecnej nie wykonał wyroku z 18 grudnia 2018 r. i zlekceważył kolejne wyroki tego sądu zapadłe w przedmiotowej sprawie, czym rażąco naruszył prawo. Podkreślili, że są już osobami w podeszłym wieku w związku z tym bezczynność organu sprawia, że czują się lekceważeni, jak i głęboko rozgoryczeni, faktem upływu kolejnych terminów oznaczanych przez organ na jej załatwienie, jak i brakiem jakiejkolwiek zmiany w działaniach organu. Wskazali, że mają poczucie krzywdy, iż pomimo licznych ponagleń kierowanych na przestrzeni wielu lat, organ podejmuje czynności w sposób opieszały, w odstępach wielomiesięcznych. Taki sposób procesowania skutkuje wyrażaną przez nich obawą, że sprawa nie zostanie zakończona za ich życia. Stwierdzili, że rozumieją trudności w funkcjonowaniu organu wywołane brakami kadrowymi, czy stanem pandemii jak również mają świadomość stopnia skomplikowania sprawy niemniej jednak nie można tracić z pola widzenia, iż termin zakreślony przez Sąd w wyroku z 18 grudnia 2018 r. upłynął kilka lat temu i jedynie opieszałość organu w podejmowaniu działań skutkuje tym, iż do chwili obecnej postępowanie w sprawie nie zostało zakończone. Podkreślili, że poczucie krzywdy jest tym bardziej potęgowane, iż organ pomimo wskazania w piśmie z 23 sierpnia 2022 r., w którym poinformował o zebranym materiale dowodowym pozwalającym na wydanie decyzji do chwili obecnej takiego rozstrzygnięcia nie wydał. Mając na uwadze powyższe zasadnym w ich ocenie jest złożenie wniosku o zasądzenie na ich rzecz sum pieniężnych.

W odpowiedzi na skargę Prezydent poinformował, że decyzją z 9 czerwca 2023 r. nr 355/SD/2023 odmówiono uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości w zakresie stanowiącym obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] w zakresie nie objętym decyzją odmawiającą użytkowania wieczystego (z lutego 1973 r. nr [...]) oraz umorzono postępowanie jako bezprzedmiotowe w stosunku do A. S. Wskazał, że do zakończenia postępowania pozostało rozpatrzenie powyższego wniosku w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. W związku z tym, że ustalił, iż stronami niniejszego postępowania w zakresie dotyczącym ww. działki są także aktualni współwłaściciele niniejszej nieruchomości, oraz że z informacji pozyskanej z bazy PESEL wynika, iż zmarły strony przedmiotowego postępowania (współwłaściciele ww. działki ew. nr [...]) tj. A. S., A. S., S. M., Z. C., J. K., postanowieniem z 6 lipca 2023 r. nr 307/SD/2023 zawieszono postępowanie do czasu ustalenia spadkobierców po zmarłych stronach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga, w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tut. Sądu jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki.

Wniesiona ona została w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1364) dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Jednocześnie po myśli § 3 art. 154 wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. W konsekwencji czego nie stanowi także podstawy do wydania tego rodzaju orzeczeń fakt zawieszenia postępowania administracyjnego. Okoliczność taka będzie natomiast rzutowała na ocenę charakteru zaistniałej zwłoki, wymiar grzywny czy zasadność stosowania środka, o którym mowa w § 7 art. 154 p.p.s.a.

W sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 271/18 zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z 1 października 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, który to termin ekspirował 3 lipca 2019 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez skarżących do wykonania powyższego wyroku, Prezydent zawisłej przed nim sprawy administracyjnej meriti nie załatwił. Aczkolwiek już po wniesieniu przedmiotowej skargi częściowo rozpoznał wniosek, tj. w zakresie działki nr [...], a następnie zawiesił z urzędu prowadzone postępowanie (tj. w zakresie działki nr [...]).

Oznacza to, że Prezydent pozostaje przy jego wykonywaniu w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, tj. art. 286 § 2 p.p.s.a., jak też art. 153 p.p.s.a. i art. 12 k.p.a. Taką jej ocenę uzasadnia to, że w uprzednio wydanych orzeczeniach zwłokę w wykonaniu wyroku w ten sposób prawomocnie już oceniono, a od tego czasu uległa ona jedynie zwiększeniu.

Skoro zatem Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił, to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest uzasadniony. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy skład orzekający ocenił, iż wystarczająco represyjną, w okolicznościach faktycznych sprawy spełni grzywna w wysokości 3000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonym w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia skali przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Do zawieszenia postępowania (które to zawieszenie pozostaje aktualne także w dacie wyrokowania) zwłoka ta wynosi 4 lata. Wymierzając ją w tej wysokości uwzględniono również okoliczność załatwienia przedmiotowego wniosku dekretowego w zakresie działki nr [...] (decyzja Prezydenta wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej z 9 czerwca 2023 r., nr 355/SD/2023), co jednak miało miejsce już po wniesieniu przedmiotowej skargi.

Sąd miał również na uwadze skalę przekroczenia wyznaczonego wyrokiem terminu oraz fakt, że po zwrocie akt z Sądu (po wymierzeniu grzywny w związku z niewykonaniem wyroku), w celu uzupełnienia materiału dowodowego niezbędnego do zakończenia przedmiotowego postępowania, organ podejmował następujące czynności: zwrócił się do pełnomocnika skarżących o nadesłanie oryginału prawomocnego postanowienia nabycia spadku po A. G. (vide: pisma z 2 grudnia 2022 r., 13 stycznia 2023 r.); zwrócił się do Urzędu [...] Wydział Gospodarowania Nieruchomościami [...], Biura Mienia Miasta i Skarbu Państwa oraz Biura Spraw Dekretowych o nadesłanie wszelkich dokumentów dotyczących decyzji Zarządu [...] z 8 listopada 2002 r. nr [...] orzekającej o ustanowieniu użytkowania wieczystego do działki nr [...] (vide: odpowiednio pisma z 13 grudnia 2022 r., 8 lutego 2023 r., 23 lutego 2023 r.); zwrócił się do Wojewody Mazowieckiego o nadesłanie informacji i dokumentów dot. przedmiotowej nieruchomości zgromadzonych w zw. ze sprawą prowadzoną pod nr [...] (vide: pismo bez daty tylko 2023 r.); zwrócił się do Ministerstwa Rozwoju i Technologii o nadesłanie informacji lub dokumentów dot. przedmiotowej nieruchomości zgromadzonych w zw. z decyzją z 6 sierpnia 2014 r., nr [...] (vide: pismo z 28 lutego 2023 r.); zwracał się również do Urzędu Stanu Cywilnego, Kancelarii Notarialnych oraz Sądu Rejonowego w celu pozyskania do akt materiału dotyczącego ewentualnych spadkobierców stron postępowania (vide: pisma z 20 i 21 czerwca 2023 r.).

Decydując o zastosowaniu ostatniej sankcji finansowej tj. sumy pieniężnej, Sąd stanął na stanowisku, że przyznanie stronie bezskutecznie oczekującej na wykonanie przez organ administracji publicznej prawomocnego wyroku, ma uświadomić jej, że nie jest ona bezbronna, a sąd administracyjny widzi wszystkie dolegliwości i niedostatki, jakich ona doznaje na skutek przewlekłego prowadzenia jej sprawy i że obejmuje ją swoją ochroną. Niewątpliwie zaś trwające blisko 4 lata po wydaniu wyroku (a przeszło 75 lat - licząc od złożenia wniosku) postępowanie administracyjne jest nie tylko dotkliwe przez sam fakt długotrwałości jego prowadzenia, ale również ze względu na konieczność przez cały ten okres realizowania obowiązków procesowych, jak choćby informowania organów o ewentualnych zmianach adresowych, ponawiania różnego rodzaju czynności, czy wreszcie ponoszenia kosztów pomocy prawnej. Jakkolwiek zaznaczyć należy, że suma pieniężna nie jest instrumentem uzyskiwania dochodu przez strony skarżące zwłokę organu w załatwieniu sprawy, czy ekwiwalentu dochodzonego w postępowaniu administracyjnym odszkodowania. Skoro przyznanie skarżącym sumy pieniężnej ma przede wszystkim na celu danie im swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie ich uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy, to okoliczność wydania decyzji (dotyczącej częściowego rozpoznania roszczenia) po wniesieniu skargi na niewykonanie wyroku nie wyłącza możliwości jej przyznania. Sąd natomiast bierze pod uwagę tę okoliczność przy wymiarze tego środka prawnego, jak też wymiarze zasądzanej grzywny. Traci bowiem wówczas na znaczeniu ich dyscyplinująca funkcja.

Uwzględniając wyszczególnione powyżej czynności, które były podejmowane gdy tylko organ znalazł się w posiadaniu akt (wróciły one z Sądu w dniu 16 listopada 2022 r. wraz z prawomocnym wyrokiem z 30 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 568/22 wydanym w przedmiocie niewykonania wyroku z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 271/18), oraz w sytuacji obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej zakończenie postępowania (zawieszenia postępowania), Sąd ocenił, że adekwatną do stwierdzonej zwłoki w wykonaniu wyroku będzie grzywna w wysokości 3000 złotych, oraz należna każdemu ze skarżących suma pieniężna w wymiarze po 1000 złotych. Ten jej wymiar w sposób wystarczający zrekompensuje im uzasadnione poczucie krzywdy wynikające z lekceważenia ich prawa do uzyskania wiążącego stanowiska organu administracji publicznej w zainicjowanej przez nich sprawie bez zbędnej zwłoki.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 7 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 oraz w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.