Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1911/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 130, art.  131, art. 248, art.  249, art. 250, art. 251
journal: Dz.U. 2022 poz 2305
law: Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 21 września 2023 r. nr SKO.4111.900.2256.2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z 21 września 2023 r. nr SKO.4111.900.2256.2023, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: "Organ I instancji", "Wójt") z 16 sierpnia 2023 r. nr ŚR.5221.60.22/23 odmawiającą przyznania M. K. (dalej: "Skarżący") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b, ust. 5 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.; dalej: "u.ś.r.").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.

Wnioskiem z 29 czerwca 2023 r. Skarżący zwrócił się do Wójta Gminy [...] z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką M. K., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu wskazano, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić.

Podczas postępowania administracyjnego ustalono, że Skarżący od dnia 11 października 2022 r. sprawuje opiekę nad matką, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Pozostaje zarejestrowany jako bezrobotny. Z powodu konieczności sprawowania opieki zrezygnował on z Terytorialnej Służby Wojskowej. Skarżący do dnia [...] lipca 2023 r. pełnił służbę wojskową w [...] na podstawie karty powołania i z dniem zwolnienia został on przeniesiony do pasywnej rezerwy oraz zdjęty z ewidencji i zaopatrzenia.

Organ I instancji ustalił także, że osoba wymagająca opieki jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Po [...] w październiku 2022 r. porusza się na wózku inwalidzkim, wymaga pomocy drugiej osoby w codziennym funkcjonowaniu. Z uwagi na zaawansowaną [...]. Opiekę nad nią sprawuje Skarżący, pomaga on matce w wykonywaniu wszystkich czynności domowych i higienicznych, przygotowuje i podaje posiłki, pomaga w dojeździe wózkiem do łazienki i toalety, pomaga w kąpieli ubieraniu się, dowozi matkę na kontrole lekarskie. Gdy zachodzi taka konieczność zostaje z matką na noc.

Po tak przeprowadzonym postępowaniu, Wójt Gminy [...] decyzją z 16 sierpnia 2023 r. nr ŚR.5221.60.22/23 odmówił Skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ I instancji uznał, że Skarżący nie spełnia przesłanek z art. 3 pkt 22 i art. 17 ust. 1 u.ś.r. w związku z art. 248 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny. Pomimo zwolnienia Skarżącego z terytorialnej służby wojskowej pełni dalej służbę jako żołnierz rezerwy pasywnej. Wobec powyższego pozostaje on w zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. (stosunek służbowy) i tym samym nie zostały spełnione przesłanki art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym podniósł, że nie zgadza się z dokonaną przez Organ I instancji wykładnią art. 3 ust. 22, art. 17b ust. 1 u.ś.r. oraz art. 248 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania świadczenia. Skarżący podkreślił, że jest jedyną osobą zapewniającą opiekę niepełnosprawnej matce, w związku z tym nie może podjąć żadnego zatrudnienia. Od dnia [...] lipca 2023 r. został zwolniony z Terytorialnej Służby Wojskowej na podstawie art. 128 ust. 2 pkt 5 i art. 128 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny, nie pełni już żadnej służby. Skarżący wyjaśnił, że brak perspektyw na zatrudnienie w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matka pozbawia go możliwości zarobkowania.

Wobec powyższego Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

W wyniku rozpoznania odwołania Skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie opisaną na wstępie decyzją 21 września 2023 r. nr SKO.4111.900.2256.2023 utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W pierwszej kolejności Kolegium podało, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad M. K., złożył jej syn M. K., a więc osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny (pierwszy stopień pokrewieństwa - art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). Matka Skarżącego jest rozwódką, zatem poza jej synem nie ma osób zobowiązanych do alimentacji w bliższym stopniu. Osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] listopada 2022 r., zaliczającym ją do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie to wydane zostało do dnia [...] listopada 2025 r. i zawiera zapis, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności.

Następnie SKO podało, że wyrokiem z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na datę powstania niepełnosprawności. Organ odwoławczy wyjaśnił, że Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają obowiązek orzekać na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., który z dniem 23 października 2014 r. został ostatecznie uznany za niekonstytucyjny. Konsekwencją ww. orzeczenia TK jest to, że strona może się ubiegać o świadczenie pielęgnacyjne bez względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że niezależnie od powyższego Skarżący nie daje gwarancji sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką w związku z przeniesieniem go do służby w pasywnej rezerwie. Natomiast istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale przede wszystkim zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić.

W niniejszej sprawie, zgodnie z treścią przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, Skarżący codziennie przyjeżdża do matki i sprawuje nad nią opiekę. M. K. w październiku 2022 r. przeszła [...], w związku z czym porusza się ona wyłącznie na wózku inwalidzkim i wymaga pomocy drugiej osoby w codziennym funkcjonowaniu. Skarżący robi zakupy matce, przygotowuje i podaje posiłki, sprząta mieszkanie, robi pranie, pomaga matce przy ubieraniu, kąpieli, higienie osobistej, umawia i zawozi matkę na wizyty lekarskie, wykupuje recepty, wozi na rehabilitację, opłaca rachunki. Skarżący w dniu [...] lipca 2023 r. zwolniony został z Terytorialnej Służby Wojskowej pełnionej w [...] w [...] i przeniesiony do rezerwy pasywnej.

Kolegium przytoczyło treść art. 248 ust. 1, art. 249 i art. 250 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. jedn. Dz. U. 2022 r. poz. 2305 z późn. zm.) i wskazało, że z treści ww. przepisów wynika, że Skarżący, w pewnych okolicznościach, będzie zobowiązany do stawienia się w trybie natychmiastowego stawiennictwa do pełnienia służby w pasywnej rezerwie w postaci odbycia ćwiczeń wojskowych, a tym samym nie będzie on dyspozycyjny do sprawowania opieki nad matką, a tylko taka osoba, w świetle ustawy o świadczeniach rodzinnych, dysponuje pełną gotowością do zajmowania się niepełnosprawnym członkiem rodziny i w określonych ustawą warunkach może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł M. K., zarzucając naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy przejście Skarżącego do rezerwy pasywnej skutkować będzie faktycznie koniecznością uczestniczenie we wszystkich wskazanych ćwiczeniach;

2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, poprzez odniesienie się wyłącznie do ustawy o obronie Ojczyzny bez głębszej jej analizy;

3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na Organie Il instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.;

4. art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez błędną interpretację pojęć i podstaw przyznania świadczenia;

5. art. 17 ust. 5 u.ś.r., poprzez przedwczesne zastosowanie i założenie na etapie przyznawania zasiłku, że Skarżący nie będzie wykonywał opieki stale czy też długotrwale.

Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że Organ w żaden sposób nie powiązał ustawy o obronie Ojczyzny z ustawą obecnie obowiązującą o świadczeniach rodzinnych. Po przytoczeniu art. 17 u.ś.r., art. 22 § 1 k.p. oraz przedstawieniu definicji zatrudnienia, Skarżący wskazał, że a contrario pasywna rezerwa nie spełnia przesłanek do zakwalifikowania jej jako zatrudnienie. Zdaniem Skarżącego podobnie pasywna rezerwa nie może być zaliczona do "innej pracy zarobkowej".

Skarżący zarzucił również, że Organ szeroko odniósł się do pojęcia stałej lub długotrwałej opieki nad niepełnosprawnym, jednakże w żaden sposób nie odniósł się do instytucji opieki wytchnieniowej.

Zdaniem Skarżącego, Organ założył, że pozostawanie w pasywnej rezerwie najprawdopodobniej będzie skutkować pozostawieniem niepełnosprawnej matki bez opieki. Skarżący wskazał, że może odmówić uczestniczenia w ćwiczeniach z ważnych przyczyn osobistych lub zdrowotnych. Organ nie przeprowadził żadnego dowodu w tym zakresie. Skarżący wyjaśnił, że może wykonywać, jak wskazuje ustawa o obronie Ojczyzny, ćwiczenia jednodniowo, zatem w żaden sposób nie naruszy ustawy o świadczeniach rodzinnych i warunków przyznania wnioskowanego świadczenia. Zdaniem Skarżącego, Organ wyszedł niejako przed szereg i założył sytuacje, które w ogóle mogą nie mieć miejsca, już zaistniały na etapie wydawania decyzji, co jest całkowicie nie niedopuszczalne.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Sądem Skarżący dodatkowo podniósł, że ćwiczenia o jakich wspomina w decyzji Organ II instancji mają charakter dobrowolny i zawsze może z nich zrezygnować, ich charakter nie różni się od obowiązku stawiennictwa na ćwiczenia każdego dorosłego mężczyzny przeniesionego do rezerwy. Dodatkowo podkreślił, że w przypadku jego ewentualnej nieobecności opieki nad matką podejmie się jego żona, która jest na taką ewentualność przygotowana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, jak wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził naruszenie prawa skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez Organ II instancji ( art. 63 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, Dz.U. z 2023 r., poz.1429, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe): świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

1a. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

1b. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

5. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W sprawie nie ulega wątpliwości, że Skarżący jest synem wymagającej opieki. Nie ma również sporu co do tego, że jest uprawnionym do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Podopieczna jest rozwiedziona o czym świadczy znajdujący się w aktach wyrok Sądu Okręgowego w [...] z [...] lipca 2020 r., sygn. akt [...] rozwiązujący przez rozwód małżeństwo K. K. i M. K. Dowiedziono także, że podopieczna legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym do [...] listopada 2025 r.

Nie ma również sporu co do tego, że opiekę nad matką sprawuje Skarżący, nie był również kwestionowany zakres tej opieki. Matka Skarżącego porusza się na wózku inwalidzkim. Skarżący pomaga jej we wszystkich czynnościach życia codziennego.

Spór sprowadza się do tego, czy fakt, że Skarżący pozostaje w pasywnej rezerwie stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia. Organ II instancji wskazał, że pozostawania w służbie zobowiązuje go do odbywania ćwiczeń wojskowych, które prowadzone są w jednostkach wojskowych, w związku z czym nie będzie dyspozycyjny do sprawowania opieki nad matką, a tylko osoba, która dysponuje pełną gotowością do zajmowania się niepełnosprawnym członkiem rodziny i w określonych ustawą warunkach może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd zgadza się z tym stanowiskiem, niemniej jednak nie wyklucza jej pozostawanie przez Skarżącego w pasywnej rezerwie wojskowej.

Jak wynika z akt względem Skarżącego toczyło się już postepowanie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z wniosku z 1 mara 2023 r.

Postępowanie w tym przedmiocie zakończyło się wydaniem negatywnej decyzji przez Organ I instancji oraz utrzymaniem tej decyzji w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie – decyzja z [...] czerwca 2023 r., Nr [...]. Podstawą odmowy było, jak wynika z uzasadnienia decyzji stwierdzenie że Skarżący pełni terytorialną służbę wojskową w związku z czym nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia.

W dniu 27 czerwca 2023 r. Skarżący zwrócił się z ponownym wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, do którego dołączył zaświadczenie Jednostki Wojskowej Nr [...] z [...] czerwca 2023 r. o wszczęciu w dniu 13 czerwca 2023 r. procedury zwalniania z Terytorialnej Służby Wojskowej. Z rozkazu personalnego z [...] lipca 2023 r. wynika, że Skarżący został przeniesiony do pasywnej rezerwy.

Z kolejnych pism wynika, że w [...] [...] lipca 2023 r. został zwolniony ze służby i przeniesiony do rezerwy. Z tym też dniem został zdjęty z ewidencji i zaopatrzenia. W zaświadczeniu z 21 lipca 2023 r. wskazano, że Skarżący został zwolniony z Terytorialnej Służby Wojskowej przed upływem czasu jej trwania w związku ze złożeniem pisemnego wniosku uzasadnionego szczególnie ważnymi względami osobistymi lub rodzinnymi.

Na podstawie art. 130 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny ( Dz.U. 2024.248 ): czynna służba wojskowa polega na pełnieniu

1) zasadniczej służby wojskowej;

2) terytorialnej służby wojskowej;

3) służby w aktywnej rezerwie w dniach tej służby oraz odbywaniu ćwiczeń wojskowych w ramach pasywnej rezerwy;

4) zawodowej służby wojskowej;

5) służby w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

2. Zasadnicza służba wojskowa polega na pełnieniu:

1) dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej;

2) obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej.

W myśl art. 131 tej ustawy:

1. Służba w rezerwie ma na celu zapewnienie uzupełnieniowych potrzeb Sił Zbrojnych i dzieli się na:

1) aktywną rezerwę;

2) pasywną rezerwę.

2. Aktywną rezerwę tworzą osoby, które zgłosiły chęć pełnienia służby w aktywnej rezerwie, złożyły przysięgę wojskową i nie pełnią innego rodzaju służby wojskowej oraz nie ukończyły 60. roku życia, a w przypadku osób posiadających stopień podoficerski lub oficerski - 63 roku życia.

3. Pasywną rezerwę tworzą osoby, które mają uregulowany stosunek do służby wojskowej i nie pełnią innego rodzaju służby wojskowej, i nie podlegają militaryzacji oraz nie ukończyły 60. roku życia, a w przypadku osób posiadających stopień podoficerski lub oficerski - 63 roku życia.

Zgodnie zaś z art. 248

1. Pełnienie służby przez żołnierzy pasywnej rezerwy, zwanych dalej "żołnierzami PR", polega na odbywaniu ćwiczeń wojskowych.

2. Żołnierzom PR, po złożeniu przysięgi wojskowej, dowódca jednostki wojskowej wydaje książeczkę wojskową.

3. Odbywanie ćwiczeń wojskowych żołnierzy PR może polegać na udziale w zwalczaniu klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków, w akcjach poszukiwawczych oraz ratowaniu życia ludzkiego.

4. Minister Obrony Narodowej może określić, w drodze rozporządzenia, okres trwania ćwiczeń wojskowych żołnierzy PR oraz ich rodzaj, termin rozpoczęcia i zakończenia poszczególnych rodzajów ćwiczeń, sposób powoływania na te ćwiczenia oraz kategorie osób powoływanych na ćwiczenia, uwzględniając ich wiek lub posiadane przez nich kwalifikacje albo uprawnienia, cel wprowadzania ćwiczeń wojskowych żołnierzy PR oraz konieczność zapewnienia efektywnego ich odbywania.

5. Na ćwiczenia wojskowe żołnierzy PR nie powołuje się osób, które są wyłączone od obowiązku pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny lub:

1) prowadzą własną kampanię wyborczą w przypadku kandydowania do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Parlamentu Europejskiego lub organów samorządu terytorialnego - w czasie jej trwania;

2) zostały wybrane na posła, w tym do Parlamentu Europejskiego, albo senatora - w czasie trwania kadencji;

3) pełnią funkcję organów jednostek samorządu terytorialnego albo sprawują mandat radnego;

4) zajmują kierownicze stanowiska w urzędach administracji rządowej;

5) zostały przeznaczone do odbycia służby zastępczej lub odbyły tę służbę.

Zgodnie z art. 249:

Ćwiczenia wojskowe mogą być odbywane jako:

1) jednodniowe;

2) krótkotrwałe - trwające nieprzerwanie do 30 dni;

3) długotrwałe - trwające nieprzerwanie do 90 dni;

4) rotacyjne - trwające łącznie do 30 dni i odbywane z przerwami w określonych dniach w ciągu danego roku kalendarzowego.

Żołnierze PR odbywają ćwiczenia wojskowe w jednostkach wojskowych i związkach organizacyjnych albo jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych oraz w innych podmiotach wskazanych przez Ministra Obrony Narodowej ( art. 250).

Czas trwania ćwiczeń wojskowych w odniesieniu do żołnierza PR nie może przekraczać łącznie 90 dni w ciągu roku, przy czym żołnierz PR może odbywać ćwiczenia wojskowe trwające do 24 godzin nie więcej niż 3 razy w roku, a pozostałe ćwiczenia raz w roku ( art. 251).

Na pytanie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej:

- w jakich terminach odbędą się ćwiczenia wojskowe,

- czy za udział w ćwiczeniach wojskowych Skarżący będzie otrzymywał uposażenie oraz czy udział w pasywnej rezerwie powstaje w drodze powołania, Wojskowe Centrum Rekrutacji w [...] w piśmie z 2 sierpnia 2023 r. wyjaśniło, że z dniem [...] lipca 2023 r. Skarżący został zwolniony z terytorialnej służby wojskowej i z tą chwilą utracił uposażenie za udział w szkoleniach. Udział w szkoleniach w pasywnej rezerwie powstaje na podstawie dobrowolnego zgłoszenia lub w przypadku nadania przydziału mobilizacyjnego.

Mając zatem na uwadze treść wyżej cytowanych przepisów oraz wyjaśnienie złożone przez Wojskowe Centrum Rekrutacji nie można zgodzić się z Organem, że Skarżący będzie pozbawiony możliwości wykonywania opieki nad matką. Jak wskazano po przeniesieniu Skarżącego do rezerwy pasywnej nie pobiera on uposażenia, a udział w ćwiczeniach odbywa się jedynie w drodze dobrowolnego zgłoszenia.

W ocenie Sądu analiza akt w sposób bezsprzeczny wykazuje na wolę Skarżącego opieki nad matką. Wszystkie podjęte przez niego działania nakierowane były na uregulowanie tej kwestii od strony prawnej. Opieki Skarżący podjął się bezpośrednio po wyjściu matki ze szpitala, po [...], co miałoo miejsce w dniu [...] października 2022 r. Pierwszy wniosek w tym zakresie złożył 1 marca 2023 r. Zauważyć przy tym należy, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności zostało wydane [...] listopada 2022 r., na wniosek z 13 października 2022 r. Po wydaniu decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Skarżący podjął starania celem usunięcia negatywnych przesłanek, które w ocenie Sądu zostały w chwili obecnej usunięte. Na jego wniosek umotywowany szczególnymi względami rodzinnymi przeniesiono go do pasywnej rezerwy, która pozwala na sprawowanie opieki nad matką w pełnym zakresie.

Mając to wszystko na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. p.p.s.a. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Organ II instancji uwzględni stanowisko Sądu.