Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 432/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 118 ust. 1-2, art. 125, art. 126
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (spr.), Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz – Kremis, Sędzia WSA Władysław Kulon, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 11 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 czerwca 2023 r. nr 474/2023 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. oddala skargę w całości; II. przyznaje adwokat I. Ch. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 590,40 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (słownie: sto dziesięć złotych czterdzieści groszy) należnego podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. (dalej PINB lub organ I instancji) postanowieniem nr 09/23 z dnia 18 kwietnia 2023 r. nałożył na W. B. (dalej jako strona, zobowiązana lub skarżąca) grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 6.130,39 zł oraz wezwał do wpłacenia nałożonej grzywny w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego postanowienia na wskazany rachunek bankowy oraz wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym Nr [...] z dnia 6 lutego 2023 r. w terminie do dnia 30 listopada 2023 r., tj. rozbiórki samowolnie dobudowanego ganku wejściowego do budynku mieszkalnego usytuowanego w G. przy ul. [...], na dz. nr [...] i [...] obręb [...] N. Jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia PINB decyzją nr 58/16 z dnia 4 października 2016 r. nakazał stronie, jako właścicielce nieruchomości, rozbiórkę samowolnie dobudowanego ganku wejściowego do budynku mieszkalnego usytuowanego na powyżej nieruchomości w G. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 21 października 2016 r. W wyniku przeprowadzonej w dniu 7 listopada 2022 r. kontroli organ I instancji stwierdził, że mimo upływu terminu nie zostały wykonane nałożone obowiązki, gdyż rozebrano jedynie murek wykonany z kostki betonowej przy schodach zewnętrznych, zaś pozostałe prace rozbiórkowe nie zostały wykonane. Wobec powyższego zostało wystawione w dniu 25 listopada 2022 r. upomnienie Nr [...], w którym pouczono zobowiązaną, że wyżej wymienione obowiązki należy wykonać w terminie do dnia 31 stycznia 2023 r. W wyniku kolejnej kontroli ustalono, że zobowiązana nie wykonała obowiązków nałożonych w decyzji PINB nr 58/16 z dnia 4 października 2016 r. W trakcie tej kontroli stwierdzono, że od czasu ostatniej kontroli nie wykonano żadnych prac budowlanych nakazanych w decyzji PINB. Ponieważ nałożony obowiązek nie został wykonany organ skonstatował, że należało nałożyć grzywnę w celu przymuszenia.

Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako DWINB lub organ II instancji) po rozpatrzeniu zażalenia strony w dniu 5 czerwca 2023 r. wydał postanowienie nr 474/2023, którym uchylił postanowienie organu I instancji oraz orzekając merytorycznie nałożył na stronę grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 6.087,43 zł oraz wezwał do wpłacenia nałożonej grzywny w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia na wskazany rachunek bankowy oraz do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 6 lutego 2023 r.

W ocenie DWINB organ I instancji dokonał właściwego wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, jako środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanej, gdyż dopiero brak skuteczności grzywny w celu przymuszenia winien być podstawą do zastosowania innego środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego. Jak zauważono w uzasadnieniu obowiązek nałożony na stronę wynika z art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t. jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 682, dalej w skrócie jako u.P.b.), a przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 479, dalej w skrócie jako u.p.e.a.) w sposób szczególny określają egzekucję tego rodzaju obowiązków. Mianowicie, zgodnie z art. 121 § 4 u.p.e.a, jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. Po myśli zaś § 5 tej regulacji, wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Jest to niewątpliwe rygorystyczne rozwiązanie, ale wynika ono wprost z art. 121 § 4 i 5 u.p.e.a. i takim też zasadom podlega ustalenie grzywny celem przymuszenia strony zobowiązanej do rozbiórki budynku. Na dzień sporządzenia postanowienia PINB nr 09/23 z dnia 18 kwietnia 2023 r. obowiązywał komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 24 lutego 2023 r. w sprawie ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za IV kwartał 2022 r., która ustalona została na kwotę 5.708,00 zł. Wobec czego 1/5 tej kwoty wynosi 1.141,60 zł. Powierzchnia zabudowy obiektu objętego nakazem rozbiórki wynosi 5.37 m2. Powierzchnię zabudowy ganku ustalono poprzez dokonanie następujących pomiarów: schody wejściowe: długość 2,00 m x szerokość 0,67 m = 1,34 m2 oraz wymiary zabudowanej wnęki: długość 1,92 m x szerokość: 2,1 m = 4,03 m2, razem 5,37m2. Zatem iloczyn powyższych wartości wynosi 6.130,39 zł. Jak podkreślił DWINB na moment orzekania w przedmiocie zażalenia obowiązywał już komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 25 maja 2023 r. w sprawie ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za I kwartał 2023 r., która ustalona została na kwotę niższą tj. 5.668,00 zł. W rezultacie konieczne było zastosowanie aktualnego stanu prawnego w zakresie ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za I kwartał 2023 r. i zreformowanie zaskarżonego postanowienia w zakresie kwoty grzywny poprzez orzeczenie niższej grzywny wynoszącej 6.087.43 zł. Odnosząc się do zarzutów zażalenia DWINB wskazał, że wykonanie obowiązku publicznoprawnego obwarowane jest przymusem państwowym. Niewykonanie obowiązku dobrowolnie przez stronę zobowiązaną powoduje, zgodnie z u.p.e.a, zastosowanie środków przymusu państwowego w formie środków egzekucyjnych. Nie stanowi przekroczenia granic konstytucyjnych wolności i praw, ani też reguł demokratycznego państwa prawnego prowadzenie na podstawie u.p.e.a. postępowania egzekucyjnego przez przymuszenie strony zobowiązanej do wykonania obowiązku nałożonego decyzją obowiązującą w obrocie prawnym. Jednocześnie organ II instancji podkreślił, że decyzja PINB nr 58/16 z dnia 4 października 2016 r., będąca podstawą tytułu wykonawczego, jest decyzją ostateczną, a więc wymagalną. Wskazano również, że w postępowaniu egzekucyjnym nie ma możliwości negowania nakazu rozbiórki orzeczonego na podstawie u.P.b. Ewentualna wadliwość może być podnoszona w innym odrębnym postępowaniu, ponieważ nie można łączyć postępowania egzekucyjnego z trybami postępowania administracyjnego.

Strona pismem z dnia 30 czerwca 2023 r. wniosła skargę na powyższe postanowienie DWINB z dnia 5 czerwca 2023 r. domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę DWINB podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawomocnym postanowieniem z dnia 2 listopada 2023 r. odmówił wstrzymania zaskarżonego postanowienia.

Wyznaczona z urzędu pełnomocniczka skarżącej w piśmie z dnia 14 grudnia 2023 r. podtrzymała w całości skargę oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocniczka wniosła o ustalenie kosztów na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, ewentualnie o przyznanie od Skarbu Państwa na jej rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, z zastosowaniem rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Jednocześnie wskazała, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części. W treści tego pisma wskazano nadto, że organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, czym naruszył art. 7 k.p.a., a także przeprowadził dowód w postaci oględzin bez udziału skarżącej. Jak podkreślono, wbrew twierdzeniom organów, skarżąca wykonała nałożone na nią obowiązki, gdyż ganek został rozebrany, a pozostały wyłącznie schodki, które prowadzą do drzwi wejściowych. Organ nie wziął pod uwagę faktu, że drzwi wejściowe położone są na relatywnie dużej wysokości. Niezależnie wskazano, że organ naruszył art. 121 § 2 u.p.e.a. poprzez nałożenie grzywny w wysokości nieproporcjonalnej do naruszenia obowiązku. W ocenie skarżącej wymierzenie grzywny w oparciu o powierzchnię zabudowy objętej nakazem rozbiórki, w której wprost wskazano, że jej część stanowi schody wejściowe, jest nieuzasadnione oraz dowolne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym, w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej w skrócie jako u.p.p.s.a.), rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności. Uchylenie przez Sąd decyzji lub postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, odpowiednio mogących mieć lub mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 u.p.p.s.a.).

Dokonując zatem, w myśl tych wskazań, oceny zaskarżonego postanowienia co do jego zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podlegające kontroli Sądu postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wydane zostało w ramach postępowania prowadzonego na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów u.p.e.a.

W myśl art. 119 § 1 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Według art. 119 § 2 u.p.e.a., grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że grzywna jest środkiem egzekucyjnym o charakterze dyscyplinującym, mającym na celu przymuszenie zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku, tak aby zamiast jej zapłaty wykonał obowiązek (zob. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 3124/17, dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak inne orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu).

Treść normatywna art. 119 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że ustawodawca, pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobodę wyboru środków egzekucyjnych, w pewnym zakresie wskazuje organowi okoliczności, które powinien rozważyć decydując się na zastosowanie określonego środka. W tym zakresie organ powinien kierować się zasadami celowości, skuteczności, niezbędności i proporcjonalności bacząc, by wobec zobowiązanego stosować tylko dolegliwość, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku (wyroki NSA: z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2315/10; z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 518/11, i z dnia 26 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1387/10). Zastosowanie grzywny w celu przymuszenia powinno mieć miejsce w sytuacji, gdy grzywna w celu przymuszenia może zmusić zobowiązanego do realizacji wymaganego obowiązku własnymi środkami. Stosując ten środek egzekucyjny organ musi zatem rozważyć dokładnie i oznaczyć taką wysokość grzywny, która służyć będzie realizacji celu jaki przyświeca postępowaniu egzekucyjnemu, tj. skłonieniu zobowiązanego, który nałożonego decyzją ostateczną obowiązku nie realizuje dobrowolnie, do wykonania ciążącej na nim powinności. Jednocześnie nie można zapominać, że z dniem 12 lipca 2014 r. weszła w życie nowelizacja u.p.e.a., na mocy której dodano przepis art. 128 § 1a u.p.e.a., stanowiący, że postanowienie informujące, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo, zawiera również wskazanie przybliżonej kwoty kosztów wykonania zastępczego. Porównanie owej przybliżonej kwoty wykonania zastępczego z kwotami grzywien, którymi można obciążyć stronę zobowiązaną powinno być dla organów kryterium warunkującym wybór najbardziej adekwatnego środka egzekucyjnego, który pozwoli na jak najszybsze wykonanie wszystkich obowiązków z decyzji nakazowej.

Odnosząc się do samego faktu nałożenia grzywny w celu przymuszenia Sąd miał na uwadze, że nałożone na skarżącą obowiązki wynikały z przepisów Prawa budowlanego, zaś przepisy u.p.e.a. w sposób szczególny określają egzekucję tego rodzaju obowiązków. Po pierwsze, zgodnie z art. 121 § 4 u.p.e.a., jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów Prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Po drugie, zgodnie z art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a., postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów Prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, będzie orzeczone wykonanie zastępcze. Jednocześnie z art. 121 § 2 u.p.e.a. wynika, że każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł.

Przyjdzie jeszcze zauważyć, że w badanej sprawie źródłem nałożonego na skarżącą obowiązku jest ostateczna decyzja PINB nr 58/16 z dnia 4 października 2016r., którą nakazano stronie rozbiórkę samowolnie dobudowanego ganku wejściowego do budynku mieszkalnego. Nie ulega wątpliwości, że dopóki istnieje w obrocie prawnym wymieniona decyzja, wynikające z niej obowiązki muszą być wykonane, a w razie bezczynności zobowiązanej, wierzyciel obowiązany jest - na mocy art. 6 u.p.e.a - uruchomić środki prawne niezbędne do realizacji określonych obowiązków. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie została zrealizowana określona w art. 6 u.p.e.a. przesłanka "uchylania się od wykonania obowiązków". Stosownie do brzmienia przepisu wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Ustawa nie wyjaśnia, jak należy interpretować to pojęcie. W orzecznictwie przyjmuje się, że dla uznania, że wystąpiła omawiana przesłanka wystarczy sama bierność w wykonaniu obowiązku pomimo, że decyzja stała się wykonalna.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy (w tym protokołów kontroli) pomimo tego, że upłynął wyznaczony termin na wykonanie nałożonych obowiązków to do chwili wydania zaskarżonego postanowienia nie zostały one w pełni zrealizowane. Co równie istotne skarżąca nie kwestionuje samego faktu niewykonania w całości nałożonych na nią obowiązków, lecz wskazuje na uwarunkowania praktyczne mające, przemawiać za koniecznością pozostawienia samej konstrukcji schodów wejściowych do nieruchomości budynkowej, które dodatkowo w jej ocenie pozostały jedynymi elementami dokonanej samowoli budowlanej. W ocenie Sądu przeprowadzone w toku postępowania kontrole niezbicie dowodzą, że wskazane schody stanowią element większej całości jaką był ganek, powstały poprzez zamurowanie istniejącej wcześniej wnęki prowadzącej do cofniętych w stosunku do ściany zewnętrznej drzwi wejściowych. W istocie zatem nie tylko pozostałości schodów wejściowych, ale praktycznie także "wbudowany" w bryłę budynku ganek, nie zostały rozebrane zgodnie z nakazem zawartym w ostatecznej decyzją PINB nr 58/16 z dnia 4 października 2016 r. Tym samym nie mogła zostać uwzględniona argumentacja skarżącej odnosząca się generalnie do kwestionowania zakresu dokonanej rozbiórki.

W zakresie zarzutów odnoszących się do pozbawienia czynnego udziału strony w oględzinach to wyjaśnić należy, że przeprowadzone w sprawie kontrole nie stanowiły oględzin w rozumieniu przepisów k.p.a., stąd też zarzuty skargi w tym zakresie są całkowicie chybione.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut dotyczący nałożenia na skarżącą grzywny zbyt wysokiej, nieproporcjonalnej do skali nałożonego obowiązku. Grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą za zadanie skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Szerokie możliwości uniknięcia jej zapłaty lub zwrotu zapłaconej kwoty czynią z tego środka egzekucyjnego mniej uciążliwy od wykonania zastępczego. Aby środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być więc na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie realizacji nakazanego obowiązku. W ocenie Sądu uzasadnienie wysokości nałożonej grzywny jest rozsądne i przekonywujące. Podkreślić trzeba, że na obecnym etapie, nie jest rzeczą skarżącej decydowanie o tym kiedy i w jakim zakresie wykona ona spoczywający na niej obowiązek. Jeżeli nie został on zrealizowany w całości, to obowiązkiem organów wynikającym z art. 6 § 1 u.p.e.a. było podjęcie czynności zmierzających do jego przymusowego wykonania (zob. wyrok NSA z dnia 25 września 2018, sygn. akt II OSK 2401/16).

Sąd podkreśla przy tym, że grzywna nakładana w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie jest świadczeniem bezzwrotnym. W razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte, grzywny podlegają umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.), a nadto na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości (art. 126 u.p.e.a.). Z przepisów tych należy wyprowadzić wniosek, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą pieniężną w ścisłym sensie, a jedynie środkiem zmierzającym do wywarcia presji na zobowiązanego.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, to Sąd, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 § 1 u.p.p.s.a. oraz § 4 ust. 1 i 3 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).

Sąd podziela bowiem stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, zawarte w wyrokach z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt SK 66/19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 769) i z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt SK 78/21 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2790), kwestionujące konstytucyjność zróżnicowania wynagrodzenia otrzymywanego przez pełnomocników z urzędu ze stawkami opłat za czynności pełnomocników działających z wyboru.

Należy również podkreślić, że w wyroku z 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt SK 53/22 (Dz. U. z 2023 r., poz. 842), Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68, ze zm.) w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości niższej niż stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, ze zm.), wydanym na podstawie art. 225 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP.

Zdaniem Sądu, powyższa argumentacja zachowuje w pełni aktualność również na gruncie badanej sprawy. W ocenie Sądu, ustalenie wynagrodzenia pełnomocników działających z urzędu w stawkach odmiennych od tych, które są stosowane w odniesieniu do pełnomocników z wyboru świadczy o dyskryminującym traktowaniu pełnomocników z urzędu, co przemawia za koniecznością zastosowania prokonstytucyjnej wykładni analizowanych przepisów.

Kierując się zatem prokonstytucyjną wykładnią przepisów prawa oraz bazując na zasadzie zawartej w art. 178 ust. 1 Konstytucji RP należało przyznać pełnomocniczce z urzędu wynagrodzenie na poziomie równym wynagrodzeniu pełnomocnika z wyboru określonemu w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, tj. w kwocie 590,40 zł (480 zł z doliczeniem 23 % podatku od towarów i usług), pomijając przy tym dyspozycję § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2631).