Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 556/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135, art. 200, art. 205 par 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 9 ust. 1, art. 48
journal: Dz.U. 2020 poz 1610
law: Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra  właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 115a
journal: Dz.U. 2020 poz 360
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.

SENTENCJA

Dnia 26 września 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Protokolant Starszy asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2024 roku sprawy ze skargi A. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z dnia 15 kwietnia 2021 roku nr F-65/2021 w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 1 lutego 2021 roku nr 1/2021; 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi na rzecz A. S. kwotę 480,- (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.kr


UZASADNIENIE

Decyzją z 15 kwietnia 2021 roku, Nr F-65/2021 Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi na podstawie art. 138 § 1, art. 127 § 2 w zw. z art. 268a k.p.a. oraz art. 9 ust. 1 i art. 48 ustawy z 14 sierpnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim z 1 lutego 2021 roku, nr 1/2021 w przedmiocie odmowy wypłaty A. S. wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne.

21 lutego 2013 roku A. S. został zwolniony ze służby w Policji. Funkcjonariuszowi wypłacono ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnym na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.

3 grudnia 2018 roku A. S. złożył do Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim wniosek o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 roku, sygn. akt K 7/15, wniósł o ponowne wydanie czynności materialno-technicznej polegającej na prawidłowym naliczeniu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy oraz wypłatę świadczenia stanowiącego różnicę pomiędzy kwotą należną, a faktycznie wypłaconą na podstawie niekonstytucyjnego przepisu z uwzględnieniem należnych odsetek.

Pismem z 15 grudnia 2018 roku Komendant Powiatowy Policji w Tomaszowie Mazowieckim poinformował stronę, że na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., wniosek o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy został przekazany Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w Łodzi.

Pismem z 2 stycznia 2019 roku Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi poinformował wnioskodawcę, że z uwagi na konieczność stosowania tych samych zasad interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 roku, sygn. akt K 7/15 w stosunku do wszystkich funkcjonariuszy w stanie spoczynku, którzy wystąpili z żądaniem wyrównania wypłaty ekwiwalentu pieniężnego, dalsze czynności w przedmiotowym zakresie realizowane będą po ustaleniu jednolitej interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nie później niż do 31 marca 2019 roku. Pismo zostało doręczone stronie w 16 stycznia 2019 r.

16 stycznia 2019 roku A. S. wniósł ponaglenie skierowane do Komendanta Głównego Policji. Postanowieniem z 28 stycznia 2019 roku Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi stwierdził, że Komendant Powiatowy Policji w Tomaszowie Mazowieckim nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie wniosku A. S. o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy.

Kolejnym pismem z 21 marca 2019 roku Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi poinformował A. S. o braku możliwości pozytywnego rozpatrzenia żądania wskazując jednocześnie, że niezwłocznie po wejściu w życie regulacji określających sposób ustalania wysokości świadczenia wniosek zostanie rozpatrzony. Powyższe pismo zostało doręczone stronie 5 kwietnia 2019 roku.

25 maja 2020 roku A. S. złożył kolejne ponaglenie w przedmiocie rozpoznania wniosku z 3 grudnia 2018 roku o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy.

Pismem z 24 listopada 2020 roku A. S. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi o wydanie pisemnego zaświadczenia potwierdzającego ilość dni niewykorzystanego w terminie urlopu wypoczynkowego i dodatkowego oraz otrzymanego w zamian ekwiwalentu w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji 21 lutego 2013 roku.

W zaświadczeniu z 27 stycznia 2021 roku Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalił, że A. S. w dniu zwolnienia ze służby był uprawniony do 79 dni urlopu wypoczynkowego i dodatkowego, tj. za rok 2013 – 26 dni urlopu wypoczynkowego i 9 dni urlopu dodatkowego, za 2012 rok – 26 dni urlopu wypoczynkowego i 9 dni urlopu dodatkowego, za 2011 rok – 9 dni urlopu wypoczynkowego.

17 lutego 2021 roku A. S. złożył kolejne ponaglenie w przedmiocie rozpoznania wniosku z 3 grudnia 2018 roku o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy za lata 2011-2013 w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji.

Decyzją z 1 lutego 2021 roku Komendant Powiatowy Policji w Tomaszowie Mazowieckim odmówił A. S. wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz urlop dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji. W uzasadnieniu decyzji odwołując się do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 roku, sygn. akt K 7/15 organ podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny nie odroczył w czasie utraty mocy obowiązującej przez art. 115a ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP), co w konsekwencji oznacza, że skutkiem wyroku jest automatyczna utrata przez przepis cechy konstytucyjności we wskazanym zakresie. Wypłata zatem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz urlop dodatkowy w przypadku funkcjonariusza, który odszedł ze służby w Policji 21 lutego 2013 roku została dokonana na podstawie obowiązujących na dzień wypłaty przepisów prawa. Na dzień złożenia przez stronę wniosku, tj. 3 grudnia 2018 roku organ nie mógł dokonać przeliczenia i wypłaty żądanego ekwiwalentu.

1 października 2020 roku weszła w życie ustawa z 14 sierpnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 1 pkt 16 ustawy, art. 115a ustawy o Policji otrzymał brzmienie: "Ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym." Jednocześnie ustawodawca w art. 9 ust. 1 cytowanej ustawy wskazał, że art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 roku oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 roku. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 roku ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 roku. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed 6 listopada 2018 roku oraz od 6 listopada 2018 roku.

Komendant zaznaczył, iż w związku z tym, że funkcjonariusz został zwolniony ze służby w Policji 21 lutego 2013 roku, to organ jest związany treścią art. 9 ust. 1 cyt. powyżej ustawy.

Pismem z 19 lutego 2021 roku pełnomocnik A. S. złożył wniosek o uzupełnienie ww. decyzji poprzez wskazanie dokładnej kwoty w zakresie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy.

Postanowieniem z 25 lutego 2021 roku Komendant Powiatowy Policji w Tomaszowie Mazowieckim odmówił uzupełnienia decyzji poprzez podanie dokładnej kwoty wyrównania świadczenia finansowego.

Od decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim z 1 lutego 2021 roku pełnomocnik A. S. złożył odwołanie, w którym zarzucił naruszenie:

- art. 115a i nast. ustawy o Policji poprzez odmowę wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz urlop dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby

- art. 111 § 1b w zw. z art. 104 § 2 k.p.a., poprzez odmowę uzupełnienia decyzji w zakresie rozstrzygnięcia, co do wysokości kwoty odmowy wypłaty różnicy w wypłaconym dotychczas ekwiwalencie.

W oparciu o postawione zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie prawa do wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i urlop dodatkowy w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy wypłaconą dotychczas kwotą przy zastosowaniu mnożnika 1/30 za każdy dzień urlopu, a kwotą którą powinna być wypłacona przy zastosowaniu mnożnika 1/21, tj. w wysokości 2 975,62 zł.

W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik podkreślił, że wypłacony ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i urlopy dodatkowe powinien zostać ponownie przeliczony według mnożnika 1/21, a wynikająca z operacji rachunkowej różnica pomiędzy zastosowaniem przy zwolnieniu ze służby mnożnika 1/30 winna stanowić podstawę do wypłaty określonego świadczenia finansowego. Wskazał, że wnioskodawca domagał się wypłaty wyrównania ekwiwalentu - nie w bliżej nieokreślonej kwocie, a organ załatwiający sprawę winien wskazać wprost w osnowie decyzji jakiej kwoty odmawia wypłaty, ponieważ ten element rozstrzygnięcia pozostaje jako sporny pomiędzy stronami w niniejszej sprawie.

Wskazaną na wstępie decyzją z 15 kwietnia 2021 roku Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim z 1 lutego 2021 roku, nr 1/2021. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 roku, sygn. akt K 7/15 został ogłoszony w Dzienniku Ustaw 6 listopada 2018 roku i w tym dniu wszedł w życie. Przepis art. 115a ustawy o Policji jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie, nie mógł być od 6 listopada 2018 roku stosowany.

1 października 2020 roku weszła w życie ustawa z 14 sierpnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw. Odwołując się do treści art. 1 pkt 16 oraz art. 9 ust. 1 cyt. ustawy Komendant Wojewódzki Policji podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że od 1 października 2020 roku, w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed 6 listopada 2018 roku zastosowanie znajdą wyłącznie dotychczasowe przepisy dotyczące ustalania wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe, a więc z obowiązującym - do tej daty przelicznikiem 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego. Jednocześnie podkreślił, że zgodnie z zasadą wyrażoną art. 6 k.p.a., Komendant Wojewódzki Policji jako organ administracji publicznej może działać jedynie na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Naliczenie i wypłata ekwiwalentu w zamian za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w przypadku skarżącego zostały zatem dokonane w ramach obowiązujących na dzień wypłaty, tj. dzień zwolnienia ze służby w 2013 roku przepisów prawa i brak jest w chwili obecnej podstaw do ponownego przeliczenia i wyrównania wypłaty świadczenia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik A. S. zaskarżając w całości decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 15 kwietnia 2021 roku zarzucił naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 i nast. k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji,

- art. 115a ustawy o Policji w części niezakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 30 października 2018 roku, poprzez odmowę wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i urlop dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby,

- art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez zastosowanie w stosunku do skarżącego zgodnego z prawem art. 9 ust. 1 i nast. ustawy z 14 sierpnia 2020 r. będącego niezgodnym z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 roku,

- art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w zw. z art. 115a ustawy o Policji, a tym samym uniemożliwienie realizacji gwarantowanego w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP prawa funkcjonariusza Policji do urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu pieniężnego zgodnie z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

W oparciu o postawione zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 21 stycznia 2021 roku wydane w sprawie o sygn. akt. II SA/Bk 866/20.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z 21 stycznia 2021 roku, sygn. akt. II SA/Bk 866/20 przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne: "Czy art. 9 ust. 1 ustawy z 14 sierpnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisu art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2020 roku do spraw dotyczących ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych po 6 listopada 2018 roku w odniesieniu do policjantów zwolnionych ze służby przed 6 listopada 2018 roku jest zgodny z art. 2, art. 8 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji RP".

Sąd wskazał, że wątpliwości konstytucyjne budzi norma prawna wynikająca z art. 9 ust. 1 specustawy, wyłączająca stosowanie zgodnych z Konstytucją zasad obliczania ekwiwalentu za urlop policjantom zwolnionym ze służby przed 6 listopada 2018 r., którzy wnioski o wyrównanie wypłaconego ekwiwalentu złożyli po tej dacie.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi przychylił się do wniosku o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny przedstawionego pytania prawnego. Podtrzymując natomiast dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi wskazując, że zarówno decyzja organu I, jak i II instancji oparte zostały na obowiązujących w dniu ich wydania przepisach ustawy z 14 sierpnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw. Skarżący - funkcjonariusz w stanie spoczynku, zwolniony ze służby w 2013 roku nie został objęty dyspozycją art. 9 cyt. ustawy, ponieważ został zwolniony ze służby przed 6 listopada 2018 roku, a postępowanie w przedmiocie przysługujących należności zostało zakończone czynnością wypłaty w pełnej wysokości m.in. ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w dniu zwolnienia ze służby. W związku z powyższym brak jest podstaw prawnych do uczynienia zadość żądaniu skarżącego.

Postanowieniem z 17 listopada 2021 roku, sygn. akt III SA/Łd 556/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 126 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej p.p.s.a., zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne.

Postanowieniem z 15 lutego 2024 roku, sygn. akt P 7/21 Trybunał Konstytucyjny w związku z cofnięciem pytania prawnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, umorzył postępowanie.

W odpowiedzi na wezwania sądu, w piśmie procesowym z 28 czerwca 2024 roku pełnomocnik skarżącego wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania sądowoadministracyjnego.

Postanowieniem z 8 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według wskazanych kryteriów wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 15 kwietnia 2021 roku, jak i poprzedzająca ją decyzja Komendanta Miejskiego Policji w Tomaszowie Mazowieckim z 1 lutego 2021 roku zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Istota sporu w rozpoznanej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 roku, sygn. akt K 7/15, opublikowanego 6 listopada 2018 roku (Dz. U. z 2018 r., poz. 2102) można rozciągnąć również na art. 9 ust. 1 ustawy z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.

Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości i nie jest przedmiotem sporu. Skarżący pełnił służbę w Komendzie Miejskiej Policji w [....] do 21 lutego 2013 roku. W chwili zwolnienia ze służby skarżący, na podstawie art. 115a ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r., nr 287, poz. 1687 ze zm.) otrzymał ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i urlop dodatkowy w wysokości 1/30 wynagrodzenia za 1 dzień urlopu.

Jak stanowił art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu obowiązującym w dacie zwolnienia skarżącego ze służby) ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.

Wyrokiem z dnia 30 października 2018 roku, sygn. akt K 7/15 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 115a ustawy z 6 kwietnia 1990 roku o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stał się podstawą żądania skarżącego wypłacenia wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy.

Przepis art. 115a ustawy o Policji, którego brzmienie zakwestionował Trybunał Konstytucyjny został dodany na podstawie art. 1 pkt 33 ustawy z 27 lipca 2001 roku o zmianie ustawy o Policji, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ustawy Prawo bankowe, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1084) i obowiązywał od 19 października 2001 roku. Tego dnia nastąpiła też zmiana art. 82 ust. 1 ustawy o Policji, który otrzymał brzmienie: "Policjantowi przysługuje prawo do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 26 dni roboczych". Wcześniej art. 82 ust. 1 ustawy o Policji stanowił, że "Policjantowi przysługuje prawo do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 30 dni kalendarzowych".

Skutkiem cytowanego powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 roku była utrata od 6 listopada 2018 roku mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji, ale jedynie w takim zakresie, w jakim przepis ten określał współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Przepis ten nie został zatem wyeliminowany z systemu prawnego w całości. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką, zdaniem Trybunału, wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego przyjęcie w art. 115a ustawy o Policji wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta oznaczało, że wypłacanej policjantowi należności za jeden dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym pracownik ma prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów, zaś maksymalne normy czasu pracy określa ustawa.

Rezultat przeprowadzonej przez Trybunał Konstytucyjny wykładni art. 115a ustawy o Policji wskazuje, że nie zostało zakwestionowane konstytucyjne prawo do ekwiwalentu per se, ani też podstawy wymiaru lub prawo do ekwiwalentu za czas wolny od służby. Przepis art. 115a ustawy o Policji zachował walor konstytucyjności w odniesieniu do prawa policjantów do ekwiwalentu pieniężnego za każdy dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3, ustalanego w relacji do miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Natomiast sposób obliczania wysokości ekwiwalentu pieniężnego, zgodnie z którym, jak wskazał Trybunał Konstytucyjny policjanci za każdy dzień niewykorzystanego urlopu otrzymują tylko około 73% dziennego uposażenia, a więc nie w pełni rekompensujący poniesioną stratę, utracił cechę konstytucyjności. Niekonstytucyjność art. 115a ustawy o Policji stwierdzona przez Trybunał dotyczyła więc jedynie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia (por. m.in. wyrok NSA z 26 stycznia 2021 roku, sygn. akt III OSK 3101/21, dostępny; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Mają także charakter prawotwórczy, co oznacza, że przepis, którego niezgodność z Konstytucją stwierdził Trybunał traci moc obowiązującą w zakresie stwierdzonej niezgodności (por. B. Banaszak - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2009 s. 835-853). Orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego lub jego części powoduje bezwzględne, bezwarunkowe i bezpośrednie zniesienie (kasację) przepisów norm w nim wskazanych. Następuje to z chwilą ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, dokonanego w sposób wymagany w art. 190 ust. 2 Konstytucji. Wprawdzie akt normatywny uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny traci moc obowiązującą na przyszłość, to jednocześnie skutek w postaci uchylenia domniemania konstytucyjności przepisu następuje od jego wejścia w życie. Również w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, tj. od dnia jego wejścia w życie i zasadniczo odrzuca się stanowisko, że wyrok taki wywołuje skutki jedynie na przyszłość. Utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego, o której mowa w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP oznacza, że przepis ten nie może być stosowany, poczynając od daty jego wejścia w życie (por. wyroki NSA z 6 lutego 2008 roku, sygn. akt II OSK 1745/07; 5 grudnia 2017 roku, sygn. akt I OSK 1079/17; 1 marca 2017 roku, sygn. akt I OSK 1764/16; 19 listopada 2013 roku, sygn. akt I FSK 616/13 oraz II FSK 2285/12; 11 sierpnia 2011 roku, sygn. akt I OSK 226/11 oraz I OSK 227/11; 24 lipca 2020 roku, sygn. akt II FSK 3245/19; z 10 września 2019 roku, sygn. akt I OSK 2718/17).

Stwierdzenie niekonstytucyjności danego przepisu zamyka zawsze drogę do stosowania normy w nim zawartej po dacie jej derogowania z powodu niekonstytucyjności. Przepis, co do którego Trybunał Konstytucyjny orzekł, że jest sprzeczny z Konstytucją nie może być zatem podstawą wydania orzeczenia w bieżącym procesie stosowania prawa. Jak stanowi art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego typu postępowania (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP).

W przypadku derogacji przepisu prawa z powodu jego niezgodności z wzorcem konstytucyjnym sytuację jednostki normuje bezpośrednio art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. W uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 28 czerwca 2010 roku, sygn. akt II GPS 1/10 (publ. w ONSAiWSA 2010/5/81), NSA wyraził pogląd, że wznowienie postępowania przewidziane w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP jest szczególną instytucją, określaną w doktrynie prawnej pojęciem uzdrowienia (sanacji) postępowania (sądowego, administracyjnego) opartego na niekonstytucyjnym akcie normatywnym. Ta właśnie regulacja, stanowiąca podmiotowe, konstytucyjne prawo uprawnionego stwarza jednostce możliwość ponownego rozpatrzenia danej sprawy na podstawie zmienionego stanu prawnego, ukształtowanego w następstwie orzeczenia Trybunału (por. wyroki TK z dnia 20 lutego 2002 roku, sygn. akt K 39/00, OTK ZU-A 2002, Nr 1, poz. 4 oraz 7 września 2006 roku, sygn. akt SK 60/05, OTK ZU-A 2006, Nr 8, poz. 101). Za niedopuszczalne uznać należy ograniczanie zasady "wzruszalności" aktów stosowania prawa wynikającej z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP poprzez regulacje wprowadzone w ustawach zwykłych, czy to wprost, czy też na skutek ich wykładni, albowiem godziłoby to w zasadę nadrzędności Konstytucji wynikającą z art. 8 ust. 1 Konstytucji RP.

Celem ustawowej procedury, realizującej normę art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, musi być więc realne zagwarantowanie skutku w postaci uprawnienia do ponownego rozstrzygnięcia sprawy w nowym stanie prawnym, ustalonym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Swoboda ustawodawcy ukształtowania implementujących to uprawnienie przepisów jest w tym wypadku zawężona, a jej granice wyznacza okoliczność, że "wzruszalność" aktów stosowania prawa została przesądzona już na gruncie samej Konstytucji i nie można modyfikować momentu, ani skutku czasowego derogacji trybunalskiej.

Tymczasem po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 roku, sygn. akt K 7/15, 1 października 2020 roku weszła w życie ustawa z 14 sierpnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 1 pkt 16 ustawy nowelizującej, art. 115a ustawy o Policji otrzymał brzmienie: "Ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym". Jednocześnie ustawodawca w art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej zawarł przepis o charakterze intertemporalnym, regulując zasady stosowania art. 115a ustawy o Policji w znowelizowanym brzmieniu. Zgodnie z jego treścią przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 roku oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 roku. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 roku ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 roku. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 roku oraz od dnia 6 listopada 2018 roku.

Z treści przytoczonej powyżej regulacji wynika, że ustawodawca w art. 9 ust. 1 zdanie drugie ustawy nowelizującej, w przypadku ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 roku nakazał przyjąć zasady wynikające z przepisów ustawy o Policji, w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 roku, a więc te, które zostały uznane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 30 października 2018 roku za sprzeczne z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP.

Należy podkreślić, że orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego lub jego części powoduje, że nikt, a w szczególności żaden organ władzy publicznej nie może w kwestii rozstrzygniętej przez Trybunał Konstytucyjny zająć stanowiska odmiennego, niż wyrażone w orzeczeniu sądu konstytucyjnego (uchwała siedmiu sędziów NSA z 7 grudnia 2009 roku, sygn. akt I OPS 9/09, ONSAiWSA z 2010 r., Nr 2, poz. 16, wyrok SN z 22 sierpnia 2018 roku, sygn. akt III PK 71/17, Lex nr 2539181)" (B. Naleziński [w:] P. Tuleja (red.), P. Czarny, M. Florczak-Wątor, P. Radziewicz, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, System Informacji Prawnej Lex, tezy do art. 190 Konstytucji RP, stan prawny na dzień 20 września 2019 r.). Obowiązek uwzględniania skutków orzeczeń Trybunału stwierdzających niezgodność aktu normatywnego z Konstytucją dotyczy również organów władzy ustawodawczej wprowadzających nową regulację materii, w której wypowiedział się już Trybunał.

Nie do zaaprobowania, jako zgodne z prawem, w związku z treścią wyroku TK z 30 października 2018 roku, sygn. K 7/15, jest różnicowanie prawa do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy w czasie, tj. odmienne kształtowanie de facto w stosunku do funkcjonariuszy pełniących służbę w tożsamych warunkach, a wyłącznie w odmiennym czasie i decydujących się na skorzystanie z prawa rozwiązania stosunku służby, czyli przed i po 6 listopada 2018 roku. Wskazanie, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 roku ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 roku narusza zasadę mocy wiążącej ostatecznych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, na straży przestrzegania której stoją sądy.

Sąd podziela stanowisko prezentowane w licznych orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych wskazujące, że regulację ukształtowaną w art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej uznać należy za przypadek, tzw. wtórnej niekonstytucyjności (por. m.in. wyrok WSA w Rzeszowie z 23 marca 2021 roku, sygn. akt II SA/ Rz 273/21, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 22 kwietnia 2021 roku, sygn. akt II SA/Go 203/21, wyrok WSA w Opolu z 1 kwietnia 2021 roku, sygn. akt II SA/Op 66/21). Ze zjawiskiem wtórnej niekonstytucyjności mamy do czynienia w sytuacji uchwalenia przez ustawodawcę po wyroku Trybunału Konstytucyjnego nowego przepisu o tożsamym zakresie treściowym, jak regulacja zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny (por. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń TK w orzecznictwie NSA, Warszawa 2008, s. 108-109). Wtórna niekonstytucyjność występuje w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana stanu prawnego, ale nowa norma nadal nie odpowiada zasadom określonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, dotyczącym kontrolowanej wcześniej przez Trybunał, poprzedniej normy prawnej. Sąd w pełni podziela reprezentowane w orzecznictwie i doktrynie stanowisko, że w państwie prawa przepis oceniony jako niekonstytucyjny, z którego wyinterpretowano określoną normę prawną, nie może zostać uznany za zgodny z prawem. Podobnie nie można uznać za legalne, zgodne z Konstytucją, powtórzenie przez parlament rozwiązania prawnego, już uznanego przez TK za sprzeczny z aktem prawnym wyższego stopnia - tak: Katarzyna Kos, O pojęciu wtórnej niekonstytucyjności prawa, Przegląd Prawa Konstytucyjnego, Nr 2 (42)/2018, s. 30 i nast., R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2010, s. 37, a także M. Safian, Skutki prawne orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, wystąpienie wygłoszone w Komitecie Nauk Prawnych, 6 stycznia 2013 r., https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/archiwum/wystapienia-bylych-prezesow-tk/marek-safjan-2/, czy też R. Hauser, A. Kabat, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2002 roku, sygn. akt I SA/Po 461/01, OSP 2003/2, s. 73-75; M. Wiącek, Pytania prawne do Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2011, s. 269; oraz orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, tj.: uchwała z 16 października 2006 roku, sygn. akt I FPS 2/06, oraz wyroki z 10 marca 2010 roku, sygn. akt I OSK 1447/09; z 24 września 2008 roku, sygn. akt I OSK 1369/07; z 6 czerwca 2018 roku, sygn. akt II FSK 1454/16 oraz z 15 lutego 2018 roku, sygn. akt I FSK 1523/17).

W piśmiennictwie i orzecznictwie przyjmuje się, że oczywistość niezgodności przepisu z Konstytucją RP oraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału Konstytucyjnego stanowią wystarczające przesłanki do odmowy przez sąd zastosowania przepisów ustawy. W tak bowiem oczywistych sytuacjach trudno oczekiwać, by sądy uruchomiały procedurę kolejnych pytań prawnych (R. Hauser, A. Kabat, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2002 roku, sygn. akt I SA/Po 461/01, OSP 2003/2 s. 73-75; M. Wiącek, Pytania prawne do Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2011, s. 269).

Zgodnie z art. 8 Konstytucji RP, Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, a jej przepisy stosuje się bezpośrednio. Adresatem powyższej normy prawnej są przede wszystkim sądy sprawujące wymiar sprawiedliwości (art. 175 ust. 1 Konstytucji RP), a sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Stosowanie Konstytucji nie jest więc tylko domeną Trybunału Konstytucyjnego, do prerogatyw którego należy orzekanie w sprawach zgodności ustaw z Konstytucją (art. 188 pkt 1 Konstytucji RP). Prawo stosowania norm konstytucyjnych należy również do sądów i to zarówno w przypadku zaistnienia luki w prawie, jak i wówczas, gdy sąd dojdzie do wniosku, że przepis ustawy jest niezgodny z Konstytucją i nie powinien być w sprawie zastosowany (por. R. Hauser i J. Trzciński – Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Lexis Nexis Warszawa 2008, str. 23 i nast.). Skutkiem orzeczenia kwestionującego konstytucyjność przepisu jest możliwość dokonania oceny konstytucyjności przez sąd administracyjny przepisu zmienionego ale nieusuwającego zakwestionowanej niezgodności. Jest to przypadek tzw. oczywistej niekonstytucyjności. Sądy administracyjne są uprawnione do odmowy zastosowania w konkretnej sprawie przepisu ustawy w oczywisty sposób sprzecznego z Konstytucją. Skoro nie budzi wątpliwości brak zgodności art. 9 ust. 1 ustawy z 14 sierpnia 2020 roku z Konstytucją, a niezgodność w omawianej materii ma charakter oczywisty, zdaniem sądu zachodzi podstawa do odmowy zastosowania w niniejszej sprawie przepisu cyt. ustawy, bez potrzeby przedkładania Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego w przedstawionym powyżej zakresie.

Sąd podziela także pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 23 marca 2021 roku, sygn. akt II SA/Rz 273/21, w którym wskazano, że skoro art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej naruszył bezpośrednio wyrok Trybunału Konstytucyjnego RP z 30 października 2018 roku, sygn. akt K 7/15 oraz art. 190 ust. 3 zd. 1 i ust. 4 Konstytucji RP oznacza to konieczność pominięcia stosowania art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej w zakresie regulacji intertemporalnej ograniczającej zakres czasowy skutku derogacyjnego wyroku Trybunału oraz uzupełnienia derogowanej treści art. 115a ustawy o Policji przez przyjęcie wykładni ustalonej przez Trybunał w wyroku z 30 października 2018 roku, sygn. akt K 7/15, a więc zrekonstruowania normy wyrażającej treść, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości przysługującego zwalnianemu ze służby policjantowi w danym okresie wynagrodzenia za jeden dzień roboczy.

Podobne stanowisko jest jednolicie prezentowane także w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z 9 lutego 2024 roku, sygn. akt III OSK 1275/22, z 2 czerwca 2023 roku, sygn. akt III OSK 5129/21 oraz III OSK 5130/21, z 5 października 2023 roku, sygn. akt III OSK 5297/21 i III OSK 5354/21, z 12 października 2023 roku, sygn. akt III OSK 5308/21 i III OSK 5310/21).

Całokształt poczynionych powyżej rozważań prowadzi do konkluzji, że zawarte w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 115a ustawy o Policji okazały się zasadne. Art. 190 ust. 4 Konstytucji RP stanowi konstytucyjną gwarancję uprawnienia funkcjonariusza Policji do uzyskania ponownego rozstrzygnięcia jego sprawy dotyczącej ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w nowym, ukształtowanym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego stanie prawnym. Nie może unicestwić tej gwarancji nowy stan prawny, który nakazuje stosowanie korzystniejszych zasad obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, tj. zasad wynikających z art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2020 roku wyłącznie do spraw wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada 2018 roku. Przepis art. 9 ust. 1 zd. 2 cyt. ustawy nie uwzględnia skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 roku, sygn. akt K 7/15, a zatem należy odmówić zastosowania wynikających z niego niekonstytucyjnych uregulowań.

W ocenie sądu, w rozpoznawanej sprawie należy byłemu funkcjonariuszowi Policji wyliczyć należną kwotę ekwiwalentu, której sposób wyliczenia wynika wprost z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego i ustalić różnicę między kwotą należną, a już wypłaconą i dokonać jej uzupełniającej wypłaty. Trybunał jednoznacznie stwierdził, że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Obliczając wysokość należnego skarżącemu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy należy ilość dni urlopu przemnożyć przez wysokość uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego skarżącemu na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym przysługującego mu za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy policji zobowiązane będą uwzględniając przedstawioną powyżej ocenę prawną stosownie do art.153 p.p.s.a. dokonać wyliczenia i wypłaty części należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i urlop dodatkowy na podstawie art. 115a ustawy o Policji interpretowanego zgodnie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP i stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z 30 października 2018 roku, sygn. akt K 7/15 uwzględniając okoliczność, że w zakresie stosowania prawa wyrok Trybunału odnosi także skutek retroaktywny, wpływając na ocenę prawną stanów faktycznych powstałych w okresie poprzedzającym wejście w życie orzeczenia Trybunału.

Zaznaczyć także należy, że przeszkody do obliczenia i wypłacenia różnicy między kwotą należną, a kwotą wypłaconą skarżącemu z tytułu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, nie stanowi art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.

Należy w tym zakresie w pełni podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 30 września 2020 roku, sygn. III SA/Kr 614/20, który odwołując się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2010 roku, sygn. II GPS 1/10 (opubl. ONSAiWSA 2010/5/81) stwierdził, że nie można przez instytucję przedawnienia unicestwiać uprawnienia jednostki do przywrócenia stanu konstytucyjności po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności prawnej podstawy czynności materialno-technicznej wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Takie działania organów Policji godziłyby w konstytucyjną zasadę państwa prawa i wywodzoną z niej zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Ponadto, przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny i jego ogłoszeniem skarżący nie mógł wystąpić z żądaniem wypłacenia wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Dopiero z chwilą wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt K 7/15, a więc 6 listopada 2018 roku powstało po stronie byłego funkcjonariusza Policji, zwolnionego ze służby po 19 października 2001 roku roszczenie o wypłatę brakującej części należnego mu ekwiwalentu. Trudno uznać, aby przedawniało się roszczenie, które jeszcze nie powstało. Termin przedawnienia roszczeń wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2028 roku rozpoczął swój bieg dopiero z chwilą wejścia tego wyroku w życie.

Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 lutego 2024 roku, sygn. akt III OSK 1275/22 wskazał, że z mocy art. 107 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia. Nawet zatem przy uwzględnieniu wykładni przyjętej przez organ i uznaniu, że termin przedawnienia rozpoczął bieg z datą zwolnienia ze służby, czyli 21 lutego 2013 roku, to jego bieg został przerwany z dniem wystąpienia skarżącego o wypłatę wyrównania ekwiwalentu, co nastąpiło 3 grudnia 2018 roku.

Odnosząc się natomiast do żądania skarżącego dotyczącego zasądzenia odsetek od niewypłaconej części ekwiwalentu wskazać należy, że zarówno przepisy ustawy o Policji, jak i wydane na jej podstawie akty wykonawcze nie zawierają regulacji, która przyznaje organowi kompetencje do rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnej sprawy odsetek ustawowych od niewypłaconego w terminie uposażenia i innych należności pieniężnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że droga administracyjna w przedmiocie dochodzenia odsetek jest dopuszczalna tam, gdzie przepis pragmatyki służbowej przewiduje prawo do odsetek, a jednocześnie nie przewiduje dla ich dochodzenia drogi przed sądem powszechnym.

Z powyższych względów uznając, że w sprawie doszło do naruszenia art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w zw. z art. 115a ustawy o Policji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Tomaszowie Mazowieckim z 1 lutego 2021 roku. O kosztach postępowania, na które złożyła się kwota 480 zł - wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego, sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w spawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).

Odnosząc się natomiast do wniosku pełnomocnika skarżącego o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 900 zł, sformułowanego w pkt 5 petitum skargi należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 230 p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. W myśl art. 231 p.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały.

W orzecznictwie wskazuje się, że pojęcie "przedmiot zaskarżenia", o którym mowa w art. 231 p.p.s.a., należy rozumieć szeroko, jako przedmiot postępowania objęty zaskarżonym aktem, bądź czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. Zgodnie z natomiast z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r., poz. 535), wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przez "sprawy, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne" należy rozumieć te, w których przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną, bądź stwierdzające jej istnienie. Tym samym nie wszystkie sprawy, które mogą w jakimś stopniu dotyczyć należności pieniężnych będą podlegały wpisowi stosunkowemu (por. postanowienie NSA z 23 czerwca 2008 roku, sygn. akt II FZ 227/08).

Ustalenie zatem, jaki wpis z dwu kategorii wpisów ujętych w art. 231 p.p.s.a. (tj. stosunkowy, czy stały) obowiązuje w danej sprawie wymaga uwzględnienia rodzaju sprawy administracyjnej i charakteru aktu kończącego postępowanie administracyjne.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja odmawiająca wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, a nie decyzja o odmowie wypłaty świadczenia w określonej wysokości. Przedmiotem zaskarżonej decyzji nie była więc stricte określona należność pieniężna (tj. decyzja nie zawiera w swojej treści rozstrzygnięcia o wysokości należności pieniężnej wynikającej ze złożonego wniosku) lecz kwestia braku spełnienia przesłanek do wypłaty wyrównania wnioskowanego świadczenia. Decyzja tego typu nie obejmuje swoim zakresem określonej należności pieniężnej. W związku z powyższym wniosek pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego ustalonego na podstawie stawek minimalnych według wartości przedmiotu sprawy na podstawie § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w spawie opłat za czynności radców prawnych nie zasługiwał na uwzględnienie.

ds