Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 699/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Komisja Orzekająca
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 4, art. 88 ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Komisja Stypendialna z dnia 3 lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej z 26 listopada 2019 r, nr [...]; 2. zasądza od Komisji Stypendialnej na rzecz skarżącego A. R. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Komisja Stypendialna W. w P. decyzją z dnia 26 listopada 2019 roku nr [...] wydaną na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 86 ust 2, w zw. z art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym 1 nauce (Dz.U. z 2018 roku poz. 1668 z późn. zm.) w zw. z art. 104, 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 roku poz. 2096) w zw. z § 11, § 12, § 13 Regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń dla studentów W. w P., stanowiącego Załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora W. w P. z dnia 23 września 2019 roku, Komisja Stypendialna W. w P. nie przyznała A. R. stypendium socjalnego w semestrze zimowym w roku akademickim [...].

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że zgodnie z art. 87 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Stosownie do § 12 Regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń dla studentów W. w P., wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ustala się na zasadach tam szczegółowo wskazanych, w tym w szczególności w oparciu o zasady określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych. Przedstawione przez skarżącego dowody w sprawie wykazują, iż dochód na jedną osobę w rodzinie wynosi [...] złotych, jednakże Komisja stypendialna uznała, że skarżący nie udokumentował w sposób wiarygodny i zupełny źródeł utrzymania siebie i swojej rodziny. W takim razie sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia przyznania stypendium socjalnego.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. R. podnosząc, że zgodnie z regulaminem przyjmowania i wypłacania świadczeń dla studentów W. w P. złożył komplet wymaganych dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku o przyznanie stypendium socjalnego, tj:

- zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o dochodach rodziców oraz o dochodach pełnoletniego rodzeństwa pobierającego naukę,

- zaświadczenia z ZUS o wysokości odprowadzonych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne,

- zaświadczenia o pobieraniu nauki przez rodzeństwo - odpisy aktów urodzenia rodzeństwa,

- zaświadczenie z MOPR w K. wskazujące na to, że w okresie od 1.01.2018 do 31.12.2018 r. rodzice skarżącego nie korzystali ze świadczeń określonych w ustawie o pomocy społecznej, o świadczeniach rodzinnych i o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Zarzucił, że zgodnie z § 7 Regulaminu Komisja Stypendialna mogła wezwać go do uzupełnienia dokumentacji, jeśli ta zawierałaby braki formalne. Tak się nie stało, co oznacza, że dokumentacja była kompletna. Nadmienił, że te same dokumenty złożyła na U. w P. jego siostra starająca się o stypendium socjalne i były one wystarczające do wydania decyzji o jego przyznaniu. Stosownie do § 11 pkt 1 Regulaminu stypendium socjalne otrzymuje student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z §11 pkt 2 student zobowiązany jest do rzetelnego przedstawienia i udokumentowania swoich uprawnień do tej pomocy. Skarżący spełnił oba te warunki składając komplet wiarygodnych dokumentów potwierdzających sytuację materialną jego oraz jego rodziny w roku 2018.

W związku z powyższym wniósł o ponowne przeanalizowanie jego wniosku o przyznanie stypendium socjalnego w roku akademickim [...].

Skarżący po wydaniu decyzji I instancji dołączył do akt sprawy zaświadczenie z 10 grudnia 2019 r. z MOPR-u w K. wskazujące, że w okresie od 1.01.2018 r. do 31.12.2018 r. nie korzystał ze świadczeń określonych w ustawie o pomocy społecznej.

Odwoławcza Komisja Stypendialna W. w P. decyzją z dnia 03 lutego 2020 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z art. 104, 107 k.p.a., w zw. z § 11, § 12, § 13 Regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń dla studentów W. w P., stanowiącego Załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora W. w P. z dnia 23 września 2019 roku, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ na podstawie akt sprawy ustalił, że dochód w rodzinie skarżącego wynosi [...] zł na osobę miesięcznie.

Następnie przytoczył treść art. 88 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce: "Rektor albo komisja stypendialna lub odwoławcza komisja stypendialna odmawia przyznania stypendium socjalnego studentowi, którego miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, jeżeli nie dołączy do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. poz. 1818) – z centrum usług społecznych, o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej i rodziny".

Organ odwoławczy wskazał, że kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wynosi dla osoby w rodzinie [...] zł. W ocenie organu skarżący nie udokumentował źródeł utrzymania rodziny, które potwierdziłyby dochody powyżej [...] zł.

Skarżący wnioskiem z dnia 02.11.2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na podstawie art. 55 § 2 p.p.s.a. o rozpoznanie jego skargi z dnia 30 kwietnia 2020 roku. Skarżący wskazał, że Odwoławcza Komisja Stypendialna W. mimo wymierzenia grzywny nie przekazała Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu jego skargi z dnia 30.04.2020 roku, dlatego też złożył jej odpis w dwóch egzemplarzach własnoręcznie przez niego podpisanych.

W skardze z dnia 30 kwietnia 2020 roku skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący w całości zaskarżył decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej W. w P. z dnia 3.03.2020r. (sygn. akt [...]) utrzymującą w mocy decyzję Komisji Stypendialnej nr [...] z dnia 26.11.2019r.

Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. przepisów art. 86 ust. 3, art. 87 ust. 1, art. 88 ust. 4 i 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez uznanie, że skarżący nie spełnił przesłanek uzasadniających przyznanie mu stypendium socjalnego i odmówienie mu tego stypendium, mimo iż skarżący:

- przedłożył zaświadczenie wskazujące, że nie pobierał świadczeń z opieki społecznej (a zatem wykazał uzasadnioną przyczynę, dla której nie mógł przedłożyć zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. poz. 1818) - z centrum usług społecznych, o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej i rodziny)

- udokumentował źródła utrzymania swojej rodziny, dowodząc szczegółowo swojej sytuacji majątkowej i uzasadnionego wniosku o stypendium socjalne;

2. przepisów art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a. a także art. 75 § 1 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. i wyrażonej tam zasady prawdy obiektywnej, obowiązku podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także poprzez pominięcie wykazania przez niego przyczyn nieprzedstawienia zaświadczenia (tj. pominięcie tego, że nie korzystał ze świadczeń opieki społecznej);

3. przepisu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie decyzji w mocy w miejsce jej uchylenia mimo uzasadnionych zarzutów odwołania i istniejących podstaw do przyznania stypendium skarżącemu;

4. przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji jasnej przyczyny odmowy uwzględnienia odwołania, albowiem organ nie wskazał jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia art. 88 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a jedynie wymienił ten przepis w uzasadnieniu, jednocześnie nie wskazując dlaczego nie zastosował normy z art. 88 ust. 5 ustawy, w sytuacji w której skarżący nie przedłożył z uzasadnionych przyczyn zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej i rodziny, wobec niepobierania świadczeń z tego ośrodka, a jednocześnie wykazał źródła utrzymania rodziny i wysokość osiąganego dochodu na podstawie dokumentów urzędowych.

Odwoławcza Komisja Stypendialna W. w P. (obecnie U. w P.), w odpowiedzi na zobowiązanie tut. Sądu z dnia 9 listopada 2023 roku, ustosunkowując się do skargi złożonej przez studenta przekazała akta postępowania administracyjnego i wniosła o oddalenie w całości skargi skarżącego z dnia 30 kwietnia 2022 roku na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej W. w P. z dnia 3 marca 2022 roku.

W uzasadnieniu swego pisma organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie było podstaw do przyznania skarżącemu stypendium socjalnego. Zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo oraz odpowiada prawu. W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do jej uchylenia. W przedmiotowej sprawie nie ziściły się przesłanki przyznania skarżącemu stypendium socjalnego.

Stosownie do art. 88 ust. 4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, rektor albo komisja stypendialna lub odwoławcza komisja stypendialna odmawia przyznania stypendium socjalnego studentowi, którego miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, jeżeli nie dołączy do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz.U. poz. 1818) - z centrum usług społecznych, o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej i rodziny. Wskazany przepis jest językowo jasny. Już z wykładni literalnej wskazanego przepisu wynika, że w przypadku braku przedłożenia zaświadczenia o sytuacji dochodowej i majątkowej rodziny organ ma obowiązek odmowy przyznania stypendium. Wskazany przepis posługuje się pojęciem "odmawia", co oznacza obowiązek prawny po stronie organu. Tym samym z zasady wyłączono uznaniowość Organu co do możliwości oceny skutków prawnych braku przedstawienia stosownych zaświadczeń.

Odnosząc się natomiast co do samego dokumentu wskazany przepis jednoznacznie wskazuje, że nie chodzi o jakiekolwiek zaświadczenie, ale zaświadczenie o sytuacji dochodowej i majątkowej rodziny. W przedmiotowej sprawie zaświadczenie przedłożone przez skarżącego na etapie administracyjnego postępowania w sprawie przyznania stypendium socjalnego takim zaświadczeniem nie było. Zaświadczenie przedłożone przez skarżącego wskazywało jedynie, iż student nie korzystał z określonych w zaświadczeniu świadczeń. Zaświadczenie to jest zatem rodzajowo innym zaświadczenie aniżeli zaświadczenie o wysokości dochodu.

Powyższe stanowisko zostało zaprezentowano również w doktrynie, gdzie podkreśla się, że w przypadku braku przedłożenia przez studenta ubiegającego się o stypendium socjalne zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej lub centrum usług społecznych o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej i rodziny, rektor lub komisja stypendialna odmawia przyznania stypendium. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 stycznia 2021 roku, z regulacji art. 88 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, w sposób nie budzący wątpliwości wynika, iż jedynie brak złożenia przez studenta zaświadczenia z OPS, uzasadnia odmowę pozytywnego rozpoznania wniosku.

Wobec braku przedłożenia wskazanego zaświadczenia organ był zobligowany do odmowy udzielania stypendium.

Organ wskazał na treść art. 88 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce i podkreślił, że dochód skarżącego nie został udokumentowany w sposób prawidłowy oraz niebudzący wątpliwości. Wskazano, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ w sposób szczegółowy wykazał motywy rozstrzygnięcia.

Organ zwrócił uwagę, że jeżeli student nie ma źródła stałego dochodu, warunkiem przyznania stypendium socjalnego jest przedstawienie zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej; swojej i rodziny. Zaświadczenie z MOPR stwierdza jedynie, że skarżący nie korzysta ze świadczeń społecznych MOPR. Nie jest to zatem zaświadczenie wymagane przez przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce.

Niezależnie od powyższego, podkreślono, że środki wydatkowane na stypendia socjalne to środki publiczne. Stypendium socjalne przyznaje się ze środków funduszu pomocy materialnej dla studentów, który uczelnia wyższa tworzy z dotacji pochodzących z budżetu państwa zadania związane z bezzwrotną pomocą materialną dla studentów. Co do wydatkowania przedmiotowych środków uczelnie wyższe podlegają nadzorowi w szczególności odpowiedniego Ministra oraz innych właściwych instytucji. Przy wydatkowaniu środków publicznych brak jest możliwości opierania decyzji na stosowaniu wykładni rozszerzającej, czy też na zasadach ogólnych lub innych zasadach o charakterze słusznościowym. Każdy student winien być traktowany równo i ściśle zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.).

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 4292) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej W. w P. z dnia 03 lutego 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Komisji Stypendialnej W. w P. z dnia 26 listopada 2019 r. nr [...] nieprzyznającą A. R. stypendium socjalnego w semestrze zimowym w roku akademickim [...].

Podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 roku poz. 1668 z późn. zm. - dalej jako Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce; "p.s.w.n.").

Zgodnie z art. 87 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Stosownie do § 12 Regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń dla studentów W. w P., wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ustala się na zasadach tam szczegółowo wskazanych, w tym w szczególności w oparciu o zasady określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 88 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce: "Rektor albo komisja stypendialna lub odwoławcza komisja stypendialna odmawia przyznania stypendium socjalnego studentowi, którego miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, jeżeli nie dołączy do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. poz. 1818) - z centrum usług społecznych, o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej i rodziny.".

Zgodnie z art. 88 ust. 5 ww. ustawy: "Rektor albo komisja stypendialna lub odwoławcza komisja stypendialna może przyznać studentowi stypendium socjalne w przypadku, o którym mowa w ust. 4, jeżeli przyczyny niedołączenia do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - z centrum usług społecznych, o sytuacji dochodowej i majątkowej studenta i rodziny studenta były uzasadnione oraz student udokumentował źródła utrzymania rodziny.".

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy nieprzedstawienie zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej rodziny, przy jednoczesnym przedstawieniu zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o niekorzystaniu z żadnej z form tej pomocy, obligowało organ do odmowy przyznania stypendium socjalnego na podstawie art. 88 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Drugim elementem sporu jest ustalenie, czy organ prawidłowo uznał, że skarżący nie udokumentował źródeł utrzymania rodziny zgodnie z art. 88 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że decyzje obu instancji mają lakoniczny charakter. Ich uzasadnienia szczątkowo odnoszą się do ustalonego stanu faktycznego i w sposób niejasny i niepełny odnoszą się do podstaw prawnych przedmiotowych rozstrzygnięć. W decyzji I instancji zarówno w sentencji, jak i w uzasadnieniu organ nie powołał się na treść art. 88 ust. 4 i art. 88 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce.

Organ wskazał w uzasadnieniu, że: "przedstawione przez skarżącego dowody w sprawie wykazują, iż dochód na jedną osobę w rodzinie wynosi [...] złotych, jednakże Komisja stypendialna uznała, że skarżący nie udokumentował w sposób wiarygodny i zupełny źródeł utrzymania siebie i swojej rodziny. W takim razie sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia przyznania stypendium socjalnego". Rozstrzygnięcie to zostało więc podjęte bez wyraźnego wskazania podstawy prawnej, na której się opiera.

W decyzji organu II instancji potwierdzono ustalenia faktyczne organu I instancji w zakresie przyjęcia, że dochód w rodzinie skarżącego wynosi rocznie "[...] zł/12 miesięcy = [...] zł/[...] osób prowadzących gospodarstwo domowe czyli [...] zł na osobę miesięcznie".

W decyzji organu odwoławczego w uzasadnieniu organ wskazał na treść art. 88 ust. 4 ww. ustawy, a następnie podkreślił, że skarżący nie udokumentował źródeł utrzymania rodziny, które potwierdziłby dochody powyżej [...] zł. Sąd zauważa, że organ odwoławczy również nie wskazał na treść art. 88 ust. 5 ww. ustawy. Intencji organu można domyślać się na podstawie użytego sformułowania: "skarżący nie udokumentował źródeł utrzymania rodziny", które jest elementem ww. przepisu. Natomiast organ dopiero w odpowiedzi na skargę wskazuje na rozstrzygnięcie decyzji w oparciu o art. 88 ust. 5 ustawy.

Biorąc pod uwagę powyższe nieścisłości trudno jednoznacznie określić jaka konkretnie była podstawa prawna zaskarżonych decyzji, dlatego należy ocenić sprawę zarówno przez pryzmat art. 88 ust. 4, jak i art. 88 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce.

W odniesieniu do ustalenia stanu faktycznego sprawy należy wskazać, że z akt sprawy wynika, że:

1. skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami oraz rodzeństwem (matka A. R., ojciec S. R., siostry N. i P. R.);

2. zgodnie z zaświadczeniem z Urzędu Skarbowego w K. z dnia 05.08.2019 r. jego dochód za 2018 rok wyniósł [...] zł;

3. dochód jego mamy (A. R.) za rok 2018 zgodnie z zaświadczeniem z Urzędu Skarbowego w K. z dnia 05.08.2019 r. wyniósł [...] zł, po uwzględnieniu składek na ubezpieczenie społeczne dochód netto za 2018 rok wyniósł [...] zł;

4. jego ojciec (S. R.) zgodnie z zaświadczeniem z Urzędu Skarbowego w K. z dnia 05.08.2019r. nie złożył zeznania podatkowego za rok 2018. zatem dochód wyniósł [...] zł;

5. Dochód jego siostry (N. R.) za 2018 rok zgodnie z zaświadczeniem z Urzędu Skarbowego w K. z dnia 05.08.2019r. wyniósł [...] zł;

6. Siostra skarżącego P. R. zgodnie z zaświadczeniem z Urzędu Skarbowego w K. z dnia 05.08.2019r. nie złożyła zeznania podatkowego za rok 2018, zatem dochód wyniósł [...] zł;

7. Skarżący do wniosku o stypendium dołączył zaświadczenie z MOPR-u w K., wskazujące na to, że w okresie od 1.01.2018 do 31.12.2018 r. rodzice skarżącego nie korzystali ze świadczeń określonych w ustawie o pomocy społecznej, o świadczeniach rodzinnych i o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci;

8. Skarżący po wydaniu decyzji I instancji dołączył zaświadczenie z 10 grudnia 2019 r. z MOPRU wskazujące, że w okresie od 1.01.2018 r. do 31.12.2018 r. nie korzystał ze świadczeń określonych w ustawie o pomocy społecznej.

Sąd podkreśla, że organy obu instancji bezspornie ustaliły, że dochód w rodzinie skarżącego wynosi [...] zł na osobę miesięcznie. Ustalenia te nie zostały przez organy zakwestionowane podczas postępowania administracyjnego, ani na etapie skargi do sądu.

Sąd wskazuje, że z treści przepisu art. 88 ust. 4 p.s.w.n. wynika, że jedynie brak złożenia przez studenta zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej uzasadnia odmowę pozytywnego rozpoznania wniosku. Ustawodawca nie powiązał negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie stypendium socjalnego z faktem istnienia ewentualnych braków w treści samego zaświadczenia z OPS. Owe braki mogą co najwyżej stanowić powód do wezwania studenta do złożenia zaświadczenia obejmującego dodatkowe informacje, niezbędne w ocenie organu do rozpoznania sprawy lub do wezwania studenta do złożenia wyjaśnień (por. wyrok NSA z 24.05.2023 r., sygn. akt III OSK 168/22).

W wezwaniu do uzupełnienia braków wniosku z dnia 13 września 2019 r. organ nie wskazał, że skarżący ma dostarczyć zaświadczenie z ośrodka pomocy społecznej, a jedynie dokumenty potwierdzające źródła dochodu w roku 2018 i 2019. Skarżący do wniosku dołączył więc zaświadczenia z Urzędu Skarbowego w odniesieniu do każdego z członków rodziny. Ponadto przed wydaniem decyzji II instancji skarżący dołączył też do akt sprawy zaświadczenie z 10 grudnia 2019 r. z MOPR-u w K. wskazujące, że w okresie od 1.01.2018 r. do 31.12.2018 r. nie korzystał ze świadczeń określonych w ustawie o pomocy społecznej.

W ocenie Sądu zastosowanie dyspozycji z art. 88 ust. 4 p.s.w.n. przy uwzględnieniu powyższych okoliczności było nieprawidłowe. Skarżący przedstawił bowiem zaświadczenie z MOPR-u w K. o niekorzystaniu ze świadczeń z pomocy społecznej, a organ nie wezwał go do złożenia zaświadczenia obejmującego dodatkowe informacje lub do złożenia wyjaśnień.

Istotna dla zrozumienia powyższej koncepcji jest również znajdująca się w aktach sprawy informacja z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego ([...]) wskazująca, że: "Ośrodek pomocy społecznej wydaje to zaświadczenie na wniosek studenta na podstawie aktualnych lub ostatnich posiadanych informacji o beneficjentach pomocy społecznej (rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się tylko w przypadkach wskazanych w ustawie o pomocy społecznej). W przypadku gdy organ ten nie ma dostępu do informacji o sytuacji dochodowej i majątkowej studenta i jego rodziny, np. z powodu nieubiegania się rodziny o świadczenia z pomocy społecznej, nie może wydać studentowi zaświadczenia o treści określonej w art. 88 ust. 4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. W przypadku, gdy ośrodek pomocy społecznej odmówi studentowi wydania zaświadczenia albo wyda zaświadczenie zawierające informację, że rodzina nie ubiegała się lub nie korzysta z pomocy społecznej, zastosowanie znajdzie art. 88 ust. 5 ww. ustawy, zgodnie z którym studentowi może być przyznane stypendium socjalne, jeżeli wykaże on, że przyczyny niedołączenia do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia o sytuacji dochodowej i majątkowej studenta i jego rodziny były uzasadnione oraz udokumentuje źródła utrzymania rodziny w sytuacji braku lub bardzo niskich dochodów wykazanych we wniosku o przyznanie stypendium socjalnego."

Biorąc pod uwagę ww. stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz stanowisko Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego należy uznać, że w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 88 ust. 4 p.s.w.n., na którego treść wskazał organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozstrzygnięcie powinno zostać więc oparte na treści art. 88 ust. 5 p.s.w.n., ponieważ skarżący składając odpowiednie zaświadczenie bezsprzecznie wykazał, że jego rodzina nie korzysta z pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 88 ust. 5 p.s.w.n. Rektor albo komisja stypendialna lub odwoławcza komisja stypendialna może przyznać studentowi stypendium socjalne jeżeli przyczyny niedołączenia do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej były uzasadnione oraz student udokumentował źródła utrzymania rodziny.

Należy więc wskazać, że przyznanie stypendium musi być poprzedzone spełnieniem dwóch przesłanek (uzasadnionego braku dołączenia zaświadczenia o sytuacji dochodowej oraz udokumentowania źródeł utrzymania rodziny).

W ocenie Sądu brak korzystania z pomocy społecznej przez skarżącego i jego rodzinę w pełni uzasadnia brak dołączenia zaświadczenia z MOPR-u o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej i rodziny.

Druga przesłanka dotyczy tego, czy skarżący udokumentował źródła utrzymania rodziny. W ocenie Sądu skarżący udokumentował w pełni źródła dochodu rodziny. Przedłożył zaświadczenia z urzędu skarbowego w odniesieniu do każdego członka rodziny, a ponadto zaświadczenia z MOPR-u wskazujące, że ani on, ani jego rodzice nie korzystali ze świadczeń z MOPR. Biorąc pod uwagę, że przyznanie stypendium na podstawie art. 88 ust. 5 p.w.s.n. ma charakter uznaniowy, nie sposób uznać, że organ w racjonalny sposób przedstawił motywy swojego rozstrzygnięcia. Organy bezspornie ustaliły, że dochód skarżącego wynosi [...] zł na osobę w rodzinie (organy obu instancji dokonały tego ustalenia i nie kwestionowały go), a ponadto skarżący wykazał, że ani on, ani jego rodzice nie pobierali świadczeń z MOPR-u w K..

W tej sytuacji brak jest okoliczności, uzasadniających odmowę przyznania skarżącemu stypendium socjalnego. Należy wskazać, że uznaniowość decyzji wymaga szczególnie wnikliwego wyjaśnienia sprawy i rzetelnego, dokładnego uzasadnienia decyzji zawierającego pełne ustalenie stanu faktycznego, wskazującego prawidłową podstawę prawną jej wydania oraz wyjaśniającego szczegółowo motywy i przesłanki na podstawie których organ wydał taką, a nie inna decyzję. W niniejszej sprawie organy nie podołały tym wymogom, a ich lakoniczne stwierdzenia, że: "skarżący nie udokumentował źródeł utrzymania rodziny" są bezpodstawne, niewyjaśnione i sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

Na marginesie Sąd wskazuje, że organ w odpowiedzi na skargę podniósł, że: "w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ w sposób szczegółowy wykazał motywy rozstrzygnięcia", co jest szczególnie kuriozalnym stwierdzeniem, ponieważ uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wykazania jakiegokolwiek motywu rozstrzygnięcia.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.