Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SAB/Go 88/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy: article: art. 53 § 2 b, art. 149 § 1, § 1a, art. 151, art. 161 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 35 § 3, art. 37 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 109, art. 112 a ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 519
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j.)
article: art. 100 c, art. 100 d
journal: Dz.U. 2023 poz 103
law: Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2023 r. sprawy ze skargi O. K. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody [...] do załatwienia wniosku skarżącego O. K. z dnia [...] o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, II. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. oddala skargę w pozostałym zakresie, IV. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego O. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

O.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Wojewody w przedmiocie załatwienia swojego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Podniósł, iż do daty wniesienia skargi, pomimo obowiązku wynikającego z art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775, dalej w skrócie k.p.a.). zarzucił naruszenie art. 8, art. 12 § 1, art. 35 § 1 i § 3, art. 36 § 1 oraz art. 37 § 5 k.p.a. poprzez przekroczenie terminów załatwienia sprawy, tj. pozostawanie przez organ w stanie bezczynności. Wniósł o stwierdzenie bezczynności Wojewody poprzez niezałatwienie sprawy w terminie, o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku z aktami sprawy, przyznanie od organu sumy pieniężnej w kwocie 10.000 zł, rozpoznanie sprawy trybie uproszczonym, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Nadto zarzucił, iż nie został poinformowany o przekazaniu wniesionego przez siebie ponaglenia do organu II instancji. Uzasadniając skargę wyjaśnił, iż organ powinien załatwić sprawę do 30 grudnia 2022 r., tymczasem skarżący oczekuje na to już ponad 14 miesięcy. Ponaglenie nie przyniosło oczekiwanych rezultatów. Organ nie wydał rozstrzygnięcia, wobec czego pozostaje w bezczynności. Wobec tego uzasadniony jest wniosek o nakazanie niezwłocznego załatwienia sprawy. Skarżący wniósł także o nałożenie na organ grzywny w wysokości 10.000 zł.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie. Organ wyjaśnił, iż w dniu 21 lutego 2022 r. do Urzędu Wojewódzkiego wpłynął wniosek O.K. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W dniu 25 kwietnia 2023 r. wpłynęła prośba cudzoziemca o przekwalifikowanie wniosku z dotychczasowej okoliczności na pobyt czasowy i pracę. W dniu 25 maja 2023 r., po uprzednim ustaleniu terminu z cudzoziemcem, wystosowano do niego wezwanie do stawienia się w urzędzie w dniu 30 maja 2023 r. w celu zadośćuczynienia zapisom art. 105 ustawy o cudzoziemcach (osobiste stawiennictwo) oraz pobrania odcisków linii papilarnych od cudzoziemca, jak również uzupełnienia brakujących do wydania decyzji dokumentów. Cudzoziemiec stawił się na wizytę, uzupełnił wniosek, równocześnie poinformował, iż będzie zmieniał pracodawcę i dośle nowy załącznik od pracodawcy, co uczynił w dniu 14 czerwca 2023 r. Wcześniej, 1 czerwca 2023 r. Wojewoda wystąpił do służb w celu zaopiniowania wniosku cudzoziemca. Termin uzyskania opinii upływał odpowiednio dla Komendanta Wojewódzkiego Policji 3 lipca 2023 r., dla Komendanta Oddziału Straży Granicznej 2 lipca 2023 r., natomiast dla Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego 6 lipca 2023 r. Po ich upływie, w sytuacji braku sprzeciwu ze strony służb cudzoziemiec otrzyma decyzję pobytową.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, w prowadzonym postępowaniu nie złożył on ponaglenia, od czego uzależnione jest skuteczne wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Pismo z dnia [...] kwietnia 2022 r. skierowane do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, zatytułowane "skarga na bezczynność organów", zgodnie z jego treścią zakwalifikowane zostało jako skarga na działalność organu i w tej kwestii została cudzoziemcowi udzielona odpowiedź, którą załączył do obecnej skargi. Równocześnie na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę z dnia [...] kwietnia 2022 r. wniosek cudzoziemca nie był uwidoczniony w systemach urzędowych. Wojewoda kwalifikując pismo cudzoziemca jako skargę na działalność organu, a nie jako ponaglenie kierował się stanowiskiem organu II instancji w tożsamych sprawach. Zgodnie z art. 234 pkt 1 k.p.a. w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne, skarga złożona przez stronę podlega rozpatrzeniu w toku postępowania, zgodnie z przepisami kodeksu. Natomiast z treści art. 236 k.p.a. wynika, ze organem właściwym do rozpatrzenia skargi jest organ, przed którym toczy się postępowanie. Z uwagi na to, że w ocenie Wojewody cudzoziemiec nie złożył ponaglenia w trakcie postępowania, organ wniósł o odrzucenie skargi.

Z ustaleń poczynionych w toku postępowania sądowego wynika nadto, iż decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r., nr [...] Wojewoda rozpatrzył wniosek A.K. z dnia [...] lutego 2022 r. udzielając zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w Polsce z terminem ważności do dnia 22 sierpnia 2026 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej p.p.s.a.), w myśl którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W kwestii warunku dopuszczalności skargi w rozumieniu art. 53 § 2b p.p.s.a. (tzn. uprzedniego wniesienia ponaglenia do właściwego organu) wskazać należy, iż skarżący dopełnił tego wymogu, kierując do “Ministerstwa Spraw Wewnętrznych" za pośrednictwem Wojewody pismo z dnia [...] kwietnia 2023 r., w którym zarzucił temu ostatniemu organowi przekroczenie terminu załatwienia sprawy, wynikajacego z art. 35 § 3 k.p.a. Pismo to spełnia wymogi formalne pozwalające na potraktowanie go jako ponaglenia złożonego w trybie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Zawiera uzasadnienie, w którym autor zakwestionował sposób postępowania organu, wskazał w nim na upływ terminu do załatwienia sprawy, a także wniósł o przyśpieszenie procedowania i załatwienie swojego wniosku z dnia [...] lutego 2022 r. Tym samym pismo to zawiera wyraźne żądanie weryfikacji dotychczasowego sposobu postępowania Wojewody w przedmiotowej sprawie. Wprawdzie w piśmie tym skarżący nie wskazał, że wnosi je do Szefa Urzędu do Spraw Cudzozoziemców (jako organu wyższego stopnia w rozumieniu art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a.), to jednak w okolicznościach niniejszej sprawy fakt ten nie powinien mieć wpływu na kwalifikację tego pisma. O charakterze pisma decyduje bowiem nie jego nazwa, ale treść, przy czym niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, pismo winno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w jego treści (por. postanowienia NSA z 19 października 2010 r., I OZ 791/10 oraz z 26 lutego 2020 r., II OSK 416/20, orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczność że skarżący składając ponaglenie nie wskazał właściwego organu, nie mogła stanowić podstawy uznania skargi za niedopuszczalną. Takie stanowisko byłoby przejawem nadmiernego formalizmu, kłócącego się z istotą i celem instytucji unormowanej w art. 37 § 1 k.p.a. (postanowienia NSA z 22 października 2019 r., II OSK 3025/19 oraz z 4 marca 2020 r., II OSK 468/20). W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że przejawem nadmiernego formalizmu jest m.in. odrzucenie skargi z uwagi na wskazanie przez stronę składającą ponaglenie innej podstawy prawnej, niewskazanie organu, do którego ponaglenie jest składane albo wskazanie organu niewłaściwego (postanowienia NSA z 26 lutego 2020 r., II OSK 416/20, z 4 marca 2020 r., II OSK 468/20, z 29 lipca 2020 r., II OSK 1282/20 oraz II OSK 1260/20, wyrok NSA z 26 stycznia 2021 r., II OSK 2202/20). Dla oceny spełnienia opisywanego warunku dopuszczalności skargi nie miał znaczenia również fakt, iż wniosek skarżącego nie był uwidoczniony w systemach urzędowych organu, skoro z widniejącej na wniosku pieczęci Urzędu Wojewódzkiego wynika wprost, iż wpłynął on do organu dnia 21 lutego 2022 r. W tej sytuacji uznać należało, iż skarżący dopełnił wynikającego z art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogu dopuszczalności skargi.

Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).

W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Ponadto w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i § 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zasada szybkości postępowania nie pozostaje przy tym w kolizji z zasadą legalizmu, gdyż obie te zasady powinny być realizowane w równym stopniu (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., II GSK 916/15, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Bezczynność organu administracji publicznej definiowana jest w treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Stwierdzenie bezczynności organu administracji publicznej może nastąpić w wyniku ustalenia, że organ ten nie załatwił sprawy w terminie. Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności. Mogą one mieć natomiast znaczenie przy ocenie, czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa – art. 37 § 6 pkt 1 k.p.a. (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021).

W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z przedłożonych akt, chronologia zdarzeń przedstawiała się następująco.

Wniosek skarżącego o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu w dniu 21 lutego 2022 r., co potwierdza widniejąca na wniosku pieczęć Urzędu Wojewódzkiego z datą wpływu. Pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. wniósł opisane wyżej ponaglenie na podstawie art. 37 § 1 k.p.a., zakwalifikowane przez Wojewodę jako skarga wniesiona na podstawie art. 227 i następnych k.p.a., która nie została przez ten organ uwzględniona (pismo organu z dnia [...] maja 2022 r., k. 7 akt sądowych). Pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. (które wpłynęło do organu 25 kwietnia 2023 r.) skarżący zwrócił się do Wojewody o zmianę celu pobytu, z pobytu czasowego na pobyt czasowy i pracę. W dniu 22 maja 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła stanowiąca przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie skarga A.K. na bezczynność Wojewody, po czym następnego dnia, tzn. 23 maja 2023 r. została przesłana organowi, który otrzymał ją 25 maja 2023 r. Po otrzymaniu skargi, pismem z [...] maja 2023 r. oraz [...] maja 2023 r. pocztą elektroniczną organ zwrócił się do skarżącego o potwierdzenie bądź uaktualnienie adresu do korespondencji oraz datę osobistego stawiennictwa w dniu 30 maja 2023 r. celem pobrania odcisków daktyloskopijnych. Pismem z dnia [...] maja 2023 r. Wojewoda zawiadomił skarżącego, iż z dniem doręczenia kompletnego wniosku zostało wszczęte postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Następnie w dniu 1 czerwca 2023 r. Wojewoda zwrócił się do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w trybie art. 109 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.), jak również do Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz Komendanta Oddziału Straży Granicznej o zaopiniowanie wniosku strony. Po uzupełnieniu wniosku przez skarżącego w dniu 14 czerwca 2023 r. o załącznik w postaci formularza wypełnionego przez podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi, a także po upływie przysługujących w/w organom opiniującym terminów do ewentualnego przekazania informacji na temat cudzoziemca (art. 109 ust. 2 i 4 u.o.c.), decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r., nr [...] Wojewoda rozpatrzył wniosek A.K. z dnia [...] lutego 2022 r. udzielając zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w Polsce z terminem ważności do dnia 22 sierpnia 2026 r.

Stosownie do treści art. 112a ust. 1 u.o.c. decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni, a termin ten obliczany jest zgodnie z ust. 2 tego przepisu. Cytowany przepis został dodany na mocy art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91) i obowiązuje od dnia 29 stycznia 2022 r. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie (art. 112 ust. 2). Z kolei zgodnie z art. 106 ust. 2 pkt 2 u.o.c. składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, cudzoziemiec przedstawia ważny dokument podróży i dołącza do wniosku: dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, natomiast w myśl art. 106 ust. 2a tej ustawy jeżeli do wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie zostały dołączone dokumenty, o których mowa w ust. 2, wojewoda wzywa cudzoziemca do ich przedłożenia w terminie nie krótszym niż 14 dni. Określając termin, wojewoda ocenia czas niezbędny do uzyskania przez cudzoziemca określonego dokumentu.

Ocena zaistnienia bezczynności organu, wobec regulacji zawartej w art. 112a ust. 2 u.o.c. wymaga odniesienia się do zagadnienia momentu wszczęcia postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, datę wszczęcia postępowania na żądanie strony wniesione drogą elektroniczną reguluje natomiast art. 61 § 3a k.p.a. W przypadku skarżącego za dzień wszczęcia uznać należy dzień 21 lutego 2022 r. jako dzień doręczenia żądania do organu.

W przypadku, gdy wniosek zawiera braki, organ winien wezwać do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania – art. 64 § 2 k.p.a., a dniem wszczęcia postępowania pozostanie dzień złożenia wniosku do organu, nie zaś dzień uzupełnienia braków na żądanie organu (por. wyrok WSA w Łodzi z 28 lipca 2021 r., III SAB/Łd 3/21, M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021; podobnie wyroki WSA w Olsztynie z 24 września 2008 r., II SAB/Ol 24/08, WSA w Warszawie z 10 lutego 2021 r., VII SA/Wa 1885/20). Przepisem szczególnym jest tutaj przywołany wyżej art. 106 ust. 2a u.o.c. (dodany przez art. 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2022 r., poz. 91, z mocą obowiązującą od 29 stycznia 2022 r.) oraz art. 105 ust. 2 u.o.c. Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu, w przypadku określonym w art. 64 § 2, organ zobowiązany jest do wezwania wnoszącego w celu usunięcia określonego braku, a jeżeli brak zostanie konwalidowany, przyjmuje się fikcję, że podanie nie było dotknięte brakiem od chwili wniesienia. Oznacza to, że datą wszczęcia postępowania w przypadku, gdy żądanie załatwienia sprawy zawiera braki formalne, będzie dzień wniesienia podania, a nie dzień uzupełnienia jego braków (A. Skóra, P. Kardasz w: M. Karpiuk (red.), P. Krzykowski (red.), A. Skóra (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2020).

Zagadnienie momentu wszczęcia postępowania w przypadku postępowań inicjowanych wnioskami było już przedmiotem pogłębionej analizy, której wyraz dał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 3 września 2013 r., sygn. I OPS 2/13. Skutek wszczęcia postępowania administracyjnego wywołuje również wniesienie podania nieczyniącego zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa (art. 63 § 2-3a k.p.a.), o ile nie zajdą okoliczności wskazane w art. 61a § 1 k.p.a. Oznacza to, że czynności wymienione w art. 64 § 2 k.p.a. organ podejmuje w toku wszczętego już postępowania. Braki formalne podania mają istotny wpływ na dalsze prowadzenie postępowania, jednakże nie można uznać, że niekompletny wniosek nie powoduje zawisłości sprawy przed organem administracji publicznej.

W kontekście powyższych rozważań stwierdzić należy, iż skoro momentem wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia podania organowi, to w rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte w dniu 21 lutego 2022 r. i od tej daty na organie ciążył już obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu załatwienia złożonego wniosku, w tym podjęcia czynności służących wezwaniu do uzupełnienia ewentualnych braków formalnych tego wniosku.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, iż choć zastosowanie określonego w art. 112a u.o.c. przedłużonego do 60 dni terminu na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy uzależnione jest między innymi od tego, czy cudzoziemiec złożył w urzędzie wojewódzkim wniosek, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, to jednak nawet w świetle tej regulacji organ nie jest zwolniony od obowiązku dokonania kontroli formalnej poprawności wniosku cudzoziemca w terminie ogólnym wynikającym z art. 35 k.p.a. Dopiero bowiem od dnia złożenia wniosku niezawierającego braków formalnych, względnie uzupełnienia tych braków, rozpoczyna bieg szczególny termin wskazany w art. 112a ust. 1 u.o.c. (wyroki WSA w Łodzi z 21 grudnia 2022 r., III SAB/Łd 129/22, WSA w Poznaniu z 6 września 2022 r., IV SAB/Po 86/22 oraz z 12 kwietnia 2022 r., II SAB/Po 248/21).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż odmienna interpretacja przywołanych przepisów prawa, dopuszczająca niczym nieskrępowane decydowanie przez organ I instancji o faktycznym początku biegu terminu załatwienia sprawy poprzez brak wzywania strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku, byłaby nie do pogodzenia z wynikającym ze wstępu do Konstytucji RP nakazem zapewniania działaniu instytucji publicznych rzetelności i sprawności oraz pośrednio godziłaby również w konstytucyjne prawo do zaskarżania decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP), umożliwiając organowi I instancji swobodne "odsuwanie" w czasie momentu wydania przez ten organ decyzji załatwiającej sprawę (por. wyrok WSA w Łodzi z 21 grudnia 2022 r., III SAB/Łd 129/22).

W rozpoznawanej sprawie wpływ w dniu 21 lutego 2022 r. wniosku skarżącego nałożył na organ obowiązek weryfikacji tego wniosku i ustalenia, czy zawiera on wszystkie niezbędne dane, w szczególności takie, których obowiązek przedłożenia wynika z przepisów prawa. Weryfikacja ta powinna nastąpić niezwłocznie i wówczas organ powinien wezwać wnioskodawcę do jego uzupełnienia w czasie, który nie spowoduje popadania przez organ w zwłokę w załatwieniu sprawy. Tymczasem jak wynika z przedstawionych Sądowi akt sprawy, organ podjął czynności zmierzające do jej załatwienia z ponad roczną zwłoką, dodatkowo dopiero po wniesieniu przez stronę skargi na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ nie dotrzymał zatem terminów jej załatwienia, naruszając tym zasady określone w art. 12 § 1 k.p.a. Innymi słowy, organ nie dotrzymując terminów załatwienia sprawy oraz nie zachowując przy tym obowiązku poinformowania strony o tym fakcie, dopuścił do zaistnienia w niniejszej sprawie bezczynności.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela również pogląd wyrażany w orzecznictwie, w myśl którego braki kadrowe oraz duży wpływ spraw do organu wymagających ich załatwienia w drodze decyzji administracyjnej nie stanowią usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej (por. m.in. wyrok NSA z 25 lipca 2019 r. II OSK 1233/19).

Sąd odniósł się także do treści art. 100c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (dodanego przez art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r., Dz. U. z 2022 r. poz. 830, zmieniającej w/w ustawę z dniem 15 kwietnia 2022 r.) i art. 100d (dodanego przez art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r., Dz. U. z 2023 r. poz. 183, zmieniającej ww. ustawę z dniem 1 stycznia 2023 r.). Przepis art. 1 ust. 1 i 2 przywołanej ustawy ściśle określa zakres przedmiotowy i podmiotowy tego aktu, a jego analiza prowadzi do wniosku, że przepisy te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych sprawy, ostatni pobyt skarżącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rozpoczął się w dniu 28 lipca 2021 r. i trwał do dnia złożenia przedmiotowego wniosku (vide: formularz wniosku skarżącego, który wpłynął do organu w dniu 21 lutego 2022 r.), nie był zatem związany z wybuchem konfliktu zbrojnego na Ukrainie, co nastąpiło dnia 24 lutego 2022 r. Ponadto wniosek ten został złożony przed datą wejścia w życie omawianej ustawy, w szczególności jej art. 100c (który obowiązuje od 15 kwietnia 2022 r.). Przepisy tej ustawy nie mogły mieć zatem zastosowania do oceny bezczynności organu w sprawie toczącej się z wniosku skarżącego, który nie przybył na terytorium RP w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy (podobnie: wyroki WSA w Gdańsku z 5 stycznia 2023 r., III SAB/Gd 175/22, z 18 maja 2023 r., III SAB/Gd 82/23, WSA w Gliwicach z 27 stycznia 2023 r., II SAB/Gl 135/22 oraz z 14 lipca 2023 r., II SAB/Gl 60/23).

Przy ocenie niniejszej sprawy należy jednakże mieć na uwadze fakt ustania – w wyniku wydania przywołanej wyżej decyzji Wojewody z dnia [...] sierpnia 2023 r. – zarzucanej w skardze bezczynności, co nastąpiło po wniesieniu skargi. Rozpoznając skargę w tym przedmiocie sąd orzeka biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w dacie wydania orzeczenia. Jeżeli po zainicjowaniu postępowania sądowego, przed dniem orzekania, bezczynność ta ustała, nawet jeśli miało to miejsce z przekroczeniem ustawowych terminów, wówczas organ nie pozostaje już w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi w tym zakresie. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed datą orzekania zostało już podjęte. W takiej sytuacji zachodzi podstawa do umorzenia postępowania w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), z którą to sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Skoro bowiem decyzja została wydana po wniesieniu skargi, a przed dniem orzekania przez sąd w przedmiocie bezczynności, brak było podstaw do formułowania rozstrzygnięcia zobowiązującego organ do załatwienia sprawy. Postępowanie w zakresie bezczynności (zobowiązania Wojewody do załatwienia sprawy) podlegało zatem umorzeniu, o czym orzeczono w pkt I wyroku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Podjęcie przez organ działania po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego nie zwalnia jednak sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

W ocenie Sądu stwierdzony stan bezczynności w opisywanej sprawie nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa. Określenie to oznacza bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wnioskodawcy, jaskrawego braku woli załatwienia sprawy, ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Innymi słowy, rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe.

W niniejszej sprawie nie zachodził przypadek oczywistego lekceważenia skarżącego bądź złej woli organu, które można byłoby rozpatrywać jako wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, jak również celowego działania czy uporczywego zaniechania. Jakkolwiek przywołana wyżej ustawa z dnia 12 marca 2022 r. nie znajduje zastosowania do opisywanego przypadku, to biorąc pod uwagę nadzwyczajne okoliczności w postaci konfliktu zbrojnego na terytorium Ukrainy, związany z tym napływ migrantów oraz dynamikę zmian prawnych, zwłoka w załatwieniu sprawy nie nosiła cech lekceważącego traktowania przez Wojewodę swoich ustawowych obowiązków. Pomimo zaistniałej bezczynności obowiązki te zostały zrealizowane, przy czym zwłoka wynikała nie tylko ze wskazanych wyżej okoliczności, ale również z trudnej sytuacji kadrowej tego organu (co jak wyżej wskazano, nie wpływa na ocenę wystąpienia stanu bezczynności, ale może być wzięte pod uwagę przy ocenie ewentualnego zaistnienia przesłanek rażącego naruszenia prawa). W tej sytuacji nie było podstaw do przyjęcia, aby bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W konsekwencji, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a p.p.s.a., orzeczono jak w pkt II sentencji wyroku.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono również o oddaleniu skargi w pozostałym zakresie, obejmującym żądanie przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej w kwocie 10.000 zł, jak również wymierzenia organowi grzywny w tej samej kwocie, o których mowa w art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku).

Zawarte w pkt IV sentencji rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., a także § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535 ze zm.).