Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2276/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2 pkt 1, art. 16 ust. 6, art25 ust. 1, art. 23 ust. 5
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 141 par. 4, art. 135, art. 155 par. 1 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janina Antosiewicz sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 107/12 w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr.[...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrany zasiłek pielęgnacyjny i jego zwrot oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – na skutek wniesionej przez G. K. skargi – wyrokiem z dnia 25 maja 2012 r. (sygn. akt II SA/Łd 107/12) uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] października 2011 r. nr [...], wydane w przedmiocie uznania za nienależnie pobrany i zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego

Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] Prezydent Miasta Ł. - działając na podstawie art. 104 k.p.a., art. 16 ust. 6, art. 25 ust. 1, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 6, 7 i 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) - uznał za nienależnie pobrany przez G. K. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...].06.2007 r. do [...].09.2011 r. oraz orzekł o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego za ww. okres w wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami na dzień wydania decyzji w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] przyznano G. K. zasiłek pielęgnacyjny od dnia [...] lipca 2005 r. na stałe, w wysokości [...] zł miesięcznie. Następnie, decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] podwyższono kwotę zasiłku do [...] zł miesięcznie.

W związku z treścią pisma z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. (data wpływu [...] września 2011 r.), z którego wynikało, że G. K. jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego od dnia [...] czerwca 2007 r., organ I instancji prawomocną decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] zmienił swoje wcześniejsze rozstrzygnięcia i orzekł o przyznaniu zainteresowanej zasiłku pielęgnacyjnego na okres od [...] lipca 2005 r. do [...] maja 2007 r.

Powołując się zatem na art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Prezydent Miasta Ł. uznał obecnie, że ponieważ G. K. nie przysługiwał zasiłek pielęgnacyjny od dnia [...] czerwca 2007 r. (od tej daty była ona uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego) a ponadto zainteresowana została pouczona o przypadkach, w których nie przysługuje zasiłek pielęgnacyjny oraz o obowiązku niezwłocznego poinformowania organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń, należało aktualnie orzec o uznaniu w części za nienależnie pobrany przez stronę zasiłek pielęgnacyjny oraz o zwrocie przyznanego świadczenia, łącznie z odsetkami, w kwocie [...] zł.

Na skutek wniesionego przez G. K. od powyższej decyzji odwołania, decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu l instancji, podzielając w całości stanowisko organu I instancji.

G. K., w skardze złożonej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzuciła Kolegium naruszenie art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na tym, że organy obu instancji niesłusznie przyjęły, iż pobierany przez skarżącą zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem nienależnie pobranym oraz, że skarżąca została należycie i skutecznie pouczona zarówno we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, jak i w decyzji przyznającej świadczenie o sytuacjach, w których następuje brak prawa do pobierania świadczenia.

Ponadto skarżąca zarzucała także naruszenie art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a

W uzasadnieniu skargi skarżąca podnosiła, że zarówno w chwili składania wniosku o przyznanie jej świadczenia, jak i w czasie jego pobierania, nie wiedziała, że fakt bycia beneficjentem dodatku pielęgnacyjnego wpływa na uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego. Akcentowała też, że wymogu bycia pouczonym nie można odnosić jedynie do pouczenia przekazywanego świadczeniobiorcy w dacie składania wniosku o świadczenia. Pouczenia taki powinny bowiem jasne i czytelne. Skarżąca zaznaczyła przy tym, że jest osobą starszą i ciężko schorowaną, a nikt z pracowników organu nie poinformował jej choćby ustnie, co do tego, na czym polegać miałby obowiązek niezwłocznego zawiadomienia organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń, a także o konsekwencjach braku takiego zawiadomienia.

Ponadto skarżąca zwracała też uwagę, iż nakazanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego oraz uznanie świadczenia za nienależnie pobrane nie mogą być orzeczone w tej samej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Uchylając decyzje organów obu instancji – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." -Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego.

W uzasadnieniu swego stanowiska Sąd Wojewódzki – powołując się na treść art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych - wskazywał, że dla oceny legalności decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby je pobierającej, której podstawą jest spoczywający na organach obowiązek prawidłowego pouczenia osoby otrzymującej świadczenia o sytuacjach, w których nastąpić może brak prawa do ich pobierania. Ustalenie więc, że świadczeniobiorca pobrał nienależne świadczenie i jest zobowiązany do jego zwrotu, musiało zostać poprzedzone oceną istnienia przesłanki z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Osoba pobierająca świadczenie rodzinne musiała zatem – zdaniem Sądu - zostać należycie pouczona o sytuacjach, w których następuje brak prawa do ich pobierania.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w niniejszym przypadku skarżąca nie została należycie poinformowana o przyczynach powodujących utratę prawa do pobierania świadczeń rodzinnych. Pouczenie to stanowiło zaś warunek żądania zwrotu nienależnie zrealizowanych/wypłaconych kwot zasiłku.

Sąd podkreślił, że powinno ono być adekwatne do obowiązujących przepisów, odnosić się do konkretnie otrzymywanego świadczenia i operować zwrotami zrozumiałymi dla adresata tak, aby mógł je uwzględnić w ocenie własnej sytuacji. Nie mogło zatem poprzestawać wyłącznie na literalnym przytoczeniu przepisu ustawy bez jego wyjaśnienia. Ponadto, pouczenie winno być jasne, czytelne i zawierać wszelkie informacje o obowiązujących zasadach.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego niedopuszczalnym było formułowanie pouczenia w taki sposób, że dotyczyło ono wszystkich, ewentualnych i hipotecznych okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń. Pouczenia zamieszczane standardowo na drukach wniosków o przyznanie konkretnego rodzaju pomocy, z którym świadczeniobiorca ma możliwość zapoznania się jedynie w momencie składania wniosku, a które następnie pozostawione są w aktach administracyjnych sprawy lub pouczenia zawarte w decyzjach, lecz dotyczące wszystkich możliwych sytuacji, w odniesieniu do konkretnego świadczenia, nie mogły być zatem uznane za prawidłowe. Brak zaś prawidłowego pouczenia oznaczał, że osoba pobierająca świadczenia nie ma obowiązku ich zwrotu, choćby nawet z innych źródeł mogła dowiedzieć się o tych okolicznościach.

W związku z powyższym, Sąd Wojewódzki uznał za zasadny zarzut braku prawidłowego pouczenia skarżącej o treści art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Z akt sprawy wynikało bowiem wprawdzie, że na wniosku o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego zawarte było pouczenie, że zasiłek nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego, jednak z pouczeniem tym skarżąca mogła zapoznać się jedynie w momencie składania wniosku, gdyż pozostało ono wraz z samym wnioskiem w aktach sprawy. Sąd podkreślił, że wskazanego pouczenia nie zawierała już doręczona skarżącej decyzja zmieniająca z dnia [...] września 2006 r., w której zobowiązano wyłącznie skarżącą do powiadomienia organu o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczenia. Tak zaś sformułowane pouczenie, nieprecyzujące sytuacji, w których dochodzi do utraty prawa do świadczeń – zdaniem Sądu Wojewódzkiego – nie było prawidłowe.

W ocenie Sądu I instancji, właściwe pouczenie winno być zamieszczone albo w ulotce, z której następnie strona może korzystać w okresie późniejszym, albo w uzasadnieniu decyzji. Przedstawienie natomiast stronie do wglądu przepisów regulujących zasady przyznawania świadczeń rodzinnych, polegające na możliwości ich lektury na formularzu wniosku stanowiącego w konsekwencji część akt sprawy nie wyczerpywało wymogów pouczenia w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i naruszało zasadę praworządności i obowiązku pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 6 i 8 k.p.a.).

Nieskuteczne udzielenie skarżącej pouczenia – jak wywodził Sąd - podważało zatem twierdzenie, że pobierając jednocześnie zasiłek pielęgnacyjny i dodatek pielęgnacyjny, skarżąca działała w złej wierze. Sąd podkreślił przy tym, że ustawa o świadczeniach rodzinnych posługuje się pojęciem "świadczeń nienależnie pobranych". Obowiązek zwrotu nie dotyczy "nienależnego świadczenia", ale "świadczenia nienależnie pobranego". "Nienależne świadczenie" jest zaś pojęciem obiektywnym i występuje m. in. wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła, natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Obowiązek zwrotu obciąża zatem tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, a więc zarówno osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń oraz osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia.

W skardze kasacyjnej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., zaskarżając powyższy wyrok w całości, zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi:

- naruszenie prawa materialnego t.j.:

-) art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która to nie przystaje do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego, mając na uwadze względy słuszności, a nie zgodność z prawem przy pominięciu ostatecznej decyzji administracyjnej, którą to i organ administracji i sąd administracyjny jest związany - wobec brzmienia art. 16 k.p.a.,

-) art. 30 ust. 2 pkt 1 z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) przez rażąco błędną wykładnię, bowiem nienależnie pobrane świadczenie nie pozostaje w związku ze stanem zdrowia, czy też wiekiem danej osoby, gdyż te mogą mieć znaczenie jedynie przy ewentualnym umorzeniu kwot nienależnie pobranego świadczenia na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy, a strona była w sposób wyraźny i jasny pouczona o przesłankach nabycia prawa i utraty tego prawa,

-) art. 16 ust. 6 w zw. z art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ww. ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przez rażąco błędną wykładnię, bowiem ustawodawca wyraźnie i jasno określił, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego i w takim przypadku ustawodawca nałożył na stronę obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, co stanowi o konieczności wydania decyzji o ustaleniu nienależnie pobranego świadczenia, co organy administracji uczyniły, po uprzedniej zmianie decyzji ostatecznej o przyznaniu świadczenia i norma ta nie jest enigmatyczna,

-) art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych przez rażąco błędną wykładnię i przyjęcie, że na osobie otrzymującej świadczenia rodzinne nie jest nałożony przez ustawodawcę obowiązek informowania niezależnie od wieku, stanu zdrowia i zdarzeń losowych o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych,

-) art. 30 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 23 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przez rażąco błędną wykładnię, bowiem posłużenie się drukami wniosków określonymi w obowiązujących normach prawa stanowi o prawidłowym pouczeniu o prawie do danego świadczenia a contrario o przesłankach utraty danego prawa,

- naruszenie przepisów postępowania, to jest:

-) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem nie miało miejsca naruszenie norm prawa materialnego,

-) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 P.p.s.a. przez niepełne przedstawienie stanu faktycznego i prawnego, przedstawienie oceny prawnej niespójnej i dowolnej, będącej kompilacją różnych poglądów, brak oceny zebranego materiału dowodowego, brak wykazania, że miało miejsce naruszenie norm prawa materialnego, brak jasnych, pełnych i wyczerpujących wskazań, co do dalszego prowadzenia postępowania,

-) art. 135 P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem norma ta w tym przypadku nie ma zastosowania.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, Kolegium wnosiło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor wywodził, że Sąd I instancji – wbrew dyspozycji art. 1 ustawy ustrojowej – nie dokonał kontroli legalności zaskarżonych decyzji. Dokonana bowiem w zaskarżonym wyroku ocena tych aktów była dowolna. Sąd Wojewódzki niezasadnie stwierdził naruszenie norm prawa materialnego i dokonał błędnej ich wykładni, orzekając przez pryzmat względów słusznościowych, przy pominięciu istnienia w obrocie prawnym decyzji ostatecznej o zmianie decyzji o ustaleniu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Organ podkreślił, że strona skarżąca składając wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego będąc już w określonym wieku i stanie zdrowia jest pouczona zarówno o przesłankach warunkujących ustalenie prawa, jak i warunkujących odmowę jego przyznania, bądź też uzasadniających zmianę decyzji o przyznaniu świadczenia w każdym wniosku o przyznanie świadczeń w określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych są stosowne pouczenia.

Kolegium akcentowało, że nie jest w stanie przewidzieć, jakie sytuacje będą miały miejsce w odniesieniu do danej osoby a spowodują, że dane świadczenie nie będzie jej przysługiwało. Podważało zatem pogląd o zastosowaniu przez organ "nie przejrzystej" dla beneficjenta formułki pouczenia

Kolegium zwróciło również uwagę na okoliczność, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] września 2011 r., , zmieniająca decyzję o przyznaniu świadczenia. W tej zatem sytuacji zasiłek pielęgnacyjny był przyznany jedynie na okres od dnia [...] lipca 2005 r. do dnia [...] maja 2007 r. Wypłacone więc do dnia wydania tej decyzji ostatecznej kwoty zasiłku pielęgnacyjnego nie znajdują pokrycia w decyzji administracyjnej.

W ocenie skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji dokonał także błędnej wykładni normy art. 30 ust.1 w zw. z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych bowiem norma ta miała wprost zastosowanie w sytuacji, gdy organ I instancji wydawał decyzję z dnia [...] października 2011 r. Przepis ten zaś jasno wskazuje, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.

Kolegium podkreślił również, że stan zdrowia, niepełnosprawność, czy też wiek nie są przesłankami unienomożliwiającymi wydanie decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Mogą one najwyżej stanowić podstawę umorzenia w całości lub w części, rozłożenia na raty, odroczenia terminu płatności nienależnie pobranego świadczenia.

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., skarżący kasacyjnie podnosił, że Sąd I instancji schematycznie i wybiórczo uzasadnił swe rozstrzygnięcie pomijając przy tym orzeczenia, które wskazują na słuszność stanowiska organów administracji. Nie odniósł się również do faktu, że decyzja o zmianie decyzji ostatecznej nadal występuje w obrocie prawnym. Nie odniósł się również do kwestii nienależnie pobranego świadczenia a możliwości pobierania w pewnym okresie czasu i dodatku pielęgnacyjnego i zasiłku pielęgnacyjnego. Jednocześnie nie wykazał, że uchybienia te miały wpływ na wynik sprawy. Ponadto ocena prawna, wyrażona w zaskarżonym wyroku pomijała brzmienie obowiązujących norm prawa. W zaskarżonym wyroku nie ujęto również żadnych wskazań co do dalszego postępowania.

Zdaniem Kolegium, Sąd I instancji naruszył również art. 135 P.p.s.a., gdyż poza decyzją zaskarżoną i decyzją ją poprzedzającą w granicach sprawy nie było innych aktów, które byłyby wydane i mogłyby stanowić przedmiot oceny sądu administracyjnego.

G. K. w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wnosząc o jej oddalenie, twierdziła, że orzeczenie Sądu I instancji było prawidłowe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej, które nie są zasadne.

Za niezasadny przede wszystkim należy uznać zarzut naruszenia art. 1 ustawy o ustroju sądów administracyjnych, który jest przepisem ustrojowym, stanowiącym o kompetencji sądów administracyjnych i zakresie ich działania. Sąd I instancji temu przepisowi nie uchybił. Dokonał bowiem oceny legalności zaskarżonego aktu. Sam zaś wynik tej kontroli oraz sposób jej przeprowadzenia nie mogą być kwestionowane poprzez podniesienie tego zarzutu.

Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie Kolegium, za nieusprawiedliwiony należało również uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., gdyż Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zawarł wszystkie wymagane elementy, w szczególności ustalenia faktyczne, rozważania prawne, wskazanie podstawy prawnej i jej wyjaśnienie. Nieodniesienie się zaś przez Sąd Wojewódzki do odmiennych, niż prezentowany w zaskarżonym wyroku poglądów, podobnie jak nieporuszenie w swoich rozważaniach zagadnienia istniejącej w obrocie prawnym decyzji z dnia [...] września 2011 r. o zmianie decyzji z dnia [...] lipca 2005 r., którą przyznano skarżącej zasiłek pielęgnacyjny, która zresztą nie była przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, nie może być interpretowany jako uchybienie warunkom formalnym uzasadnienia. Wbrew wywodom autora skargi kasacyjnej, uzasadnienie tegoż wyroku zawiera również wskazania co do dalszego postępowania. Chociaż nie są one rozbudowane, to jednak należy je uznać za dostatecznie w świetle wywodów zaprezentowanych przez ten Sąd.

Nietrafnie też skarżący kasacyjnie zarzuca uchybienie art. 135 P.p.s.a., gdyż istniała podstawa do zakwestionowania, a w konsekwencji do uchylenia decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym w obu instancjach. Podstawą przy tym wydania tego rodzaju wyroku była jednak przede wszystkim okoliczność, że Prezydent Miasta Ł. tą samą decyzją stwierdził, z jednej strony nienależne pobranie przez G. K. zasiłku pielęgnacyjnego a drugiej strony – nie czekając na uprawomocnienie się takiej decyzji - orzekł o obowiązku zwrotu w/w świadczenia. W decyzji organu I instancji orzeczono zatem o obu kwestiach łącznie a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. taką decyzję utrzymało w mocy. Tego rodzaju postępowanie nie jest prawidłowe, o czym świadczy utrwalone już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, zgodnie z którym oba w/w zagadnienia winny być przedmiotem odrębnych spraw i decyzji. Zwrot świadczenia może być więc orzeczony dopiero wówczas, gdy przesądzone zostanie, iż ma on charakter świadczenia nienależnie pobranego ( vide np.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 619/10 (ONSAiWSA z 2011 r. nr 4, poz. 89 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Gliwicach z dnia 16 listopada 2012 r. sygn. akt IV SA/Gl 136/12, w Krakowie z dnia 21 marca 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 567/11, w Bydgoszczy z dnia 5 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Bd 1263/11, w Szczecinie z dnia 13 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 644/10).

To uchybienie zatem w pierwszej kolejności winno było uzasadniać uchylenie obu zapadłych w sprawie decyzji, a tym samym stanowić zasadniczą podstawę wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku. Nieodniesienie się przez Sad I instancji do w/w okoliczności – podnoszonych zresztą przez G. K. w złożonej przez nią skardze – mogło więc, co najwyżej być rozpatrywane w kategoriach błędnego w tym zakresie uzasadnienia, które jednak nie rzutowało na prawidłowość zaskarżonego wyroku.

Tym niemniej, wskazać należy również, że także podniesione przez skarżącego kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogły zasługiwać na uwzględnienie.

Przepis art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, stanowiący materialnoprawną podstawę decyzji Prezydenta Miasta Ł. zawiera upoważnienie ustawowe dla organów administracji do wydawania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych pod warunkami, określonymi w tym przepisie. Oznacza to, że tylko w wypadku wypełnienia wszystkich przesłanek zawartych we wspomnianym wyżej przepisie organ administracji może wydać decyzję o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Przepis ten obejmuje przy tym również definicję ustawową pojęcia "nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego", zgodnie z którą za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne, wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (art. 30 ust. 2 pkt 1).

Z powołanego przepisu wynika zatem, że dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie. Niewątpliwie, przesłanki wskazane w przepisie art. 30 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy odwołują się do świadomości świadczeniobiorcy, do jego winy w ujęciu subiektywnym. Dlatego też w postępowaniu tym organ jest zobowiązany ustalić, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego.

Zważywszy zatem, że w realiach przedmiotowej sprawy, okoliczności dotyczące ściśle osoby G. K. uzasadniały stwierdzenie, iż nie można jej było przypisać świadomości, że pobierane przez nią świadczenie było świadczeniem nienależnym - zwłaszcza w kontekście treści skierowanego do niej pouczenia, które nie mogło zostać uznane za wystarczające – nie można było nałożyć na nią obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, co też Sąd I instancji słusznie zauważył, obligując organy ponownie rozpoznające sprawę do uwzględnienia tego rodzaju faktu.

W konsekwencji również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. nie mógł odnieść zamierzonego skutku wobec prawidłowości dostrzeżonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchybień prawa materialnego.

Z powyższych względów, skoro skarga kasacyjna okazała się być oparta na nieusprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.