Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SAB/Bd 88/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 658
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: uwzględniono skargę w części, stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 35 par. 4, 37 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 149 par. 1 1 a,2 art. 154 par. 6
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 września 2024 r. sprawy ze skargi J. R. na bezczynność i przewlekłość Starosty w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. stwierdza, że Starosta dopuścił się bezczynności i przewlekłości, 2. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Starosty do wydania decyzji w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, 3. stwierdza, że bezczynność i przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4. przyznaje od Starosty na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 5000 (pięć tysięcy złotych), 5. oddala skargę w pozostałym zakresie, 6. zasądza od Starosty na rzecz skarżącego 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

J. R. w piśmie z [...] czerwca 2024 r. wniósł skargę na bezczynność Starosty (zwanego dalej "Starostą") i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie działki drogowej nr [...] o pow. 0,1327 ha gmina O., KW nr [...] wskutek realizacji inwestycji drogowej.

Skarżący wniósł o wymierzenie Staroście grzywny w wysokości [...] zł oraz przyznanie mu od Starosty sumy pieniężnej w wysokości [...] zł na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwanej w skrócie "p.p.s.a.").

Uzasadniając skargę Skarżący podniósł, że decyzja Starosty (nr [...]) wyrażająca zgodę na realizację inwestycji drogowej została wydana [...] marca 2021 r. i stała się ostateczna z dniem [...] kwietnia 2021 r. Przepis art. 12 ust. 4b ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t. jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 162, zwana "specustawą drogową") stanowi, że decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Wobec tego Starosta był zobowiązany do wydania decyzji odszkodowawczej do [...] maja 2021 r. Tymczasem Starosta wydał zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania dopiero [...] czerwca 2021 r. Następnie [...] lipca 2021 r. pracownik Starostwa przeprowadził oględziny terenu. Kolejną czynnością było postanowienie z [...] września 2021 r. o wyznaczeniu rzeczoznawcy majątkowej do przeprowadzenia wyceny nieruchomości. W operacie szacunkowym sporządzonym w listopadzie 2021 r. rzeczoznawca majątkowy ustalił wartość działki nr [...] na dzień [...] listopada 2021 r. w kwocie [...]zł.

Wniosek pełnomocnika Skarżącego z [...] czerwca 2023 r. spotkał się z oportunistyczną reakcją organu wyrażona w piśmie Starosty z [...] czerwca 2023 r. Kolejne monity zostały skwitowane pismem Starosty z [...] stycznia 2024 r. informującym o wszczęciu postępowania w sprawie, która w rzeczywistości jest prowadzona od [...] czerwca 2021 r.

Skarżący wskazał, że Starosta był informowany przez strony o postępowaniu spadkowym i o wpisaniu do księgi wieczystej nieruchomości spadkobierców A. B. tj. S. T. i J. R.. Istnieje zatem podstawa do wydania decyzji częściowej (art. 104 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego – w skrócie "k.p.a.") wobec powyższych stron i przyznania im odszkodowania odpowiednio do wielkości udziałów w wywłaszczonym prawie własności. Starosta mógłby także orzec co do całości odszkodowania, które zostałoby wypłacone w odpowiedniej części stronom ujawnionym w księdze wieczystej, a w pozostałej części złożone do depozytu sądowego.

Skarżący podniósł, że nie można się zgodzić ze stanowiskiem Starosty, wypowiedzianym w piśmie z [...] maja 2024 r., jakoby przez trzy lata ten organ prowadził "postępowanie wyjaśniające, mające na celu skuteczne wszczęcie sprawy", a "oficjalnie" postępowanie wszczął dopiero [...] stycznia 2024 r. Koncepcja ta nie jest znana w administracyjnym prawie procesowym. Zdaniem Skarżącego w świetle art. 61 § 1 i 4 k.p.a. postępowanie zostało wszczęte najpóźniej [...] czerwca 2021 r. tj. w momencie wydania przez Starostę zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania.

Skarżący podniósł także, że w świetle art. 12 ust. 4b specustawy drogowej Starosta już [...] kwietnia 2021 r. tj. w dniu uzyskania waloru ostateczności przez decyzję ZRID, zobowiązany był podjąć z urzędu postępowania zmierzające do ustalenia i wypłaty odszkodowania. Niezależnie od tego na jakie etapy organ podzielił swoje czynności, to mamy do czynienia z jednolitym postępowaniem administracyjnym, które wszczęto [...] kwietnia 2021 r. i które nie zostało zakończone w pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Starosta podniósł, że Skarżący nie ma legitymacji do wniesienia skargi, gdyż nie był uznany za stronę postępowania. Postępowanie jest prowadzone w stosunku do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. W dziale II księgi wieczystej KW nr [...] Skarżący nigdy nie został ujawniony. Do [...] grudnia 2023 r. tj. do daty przedłożenia do akt Aktu Poświadczenia Dziedziczenia Rep. A [...] nieznana była ewentualna wielkość udziału w nieruchomości, jaka może przysługiwać Skarżącemu.

W wypisie z rejestru gruntów dla działki nr [...], według stanu na dzień wydania decyzji ZRID wskazano jako właściciela nieruchomości A. B.. Z odpisu księgi wieczystej wynikało również, że właścicielem ww. osoba, która nadal widnieje w księdze wieczystej.

Starosta przyznał, że początkowo zawiadomieniem z [...] czerwca 2021 r. podjęto próbę zawiadomienia stron o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za przedmiotową część nieruchomości. Zawiadomienie dla A. B. wysłane zostało na adres z ewidencji gruntów, a korespondencja była dwukrotnie awizowana i uznana za doręczoną stosownie do art. 44 k.p.a. Na podobnych zasadach doręczane były kolejne pisma w sprawie tj. z 29 czerwca, 31 sierpnia, 6 września i [...] listopada 2021 r. Na żadnej z przesyłek pocztowych nie widniała adnotacja, że adresat zmarł. Natomiast pismo z [...] sierpnia 2021 r. odebrane zostało skutecznie przez domownika. Dodatkowo zawiadomieniem z [...] sierpnia 2021 r. wyznaczono do [...] grudnia 2021 r. nowy termin załatwienia sprawy, uzasadniając przyczyny wpływające na niemożliwość załatwienia sprawy w terminie 2 miesięcy.

Dopiero w styczniu 2022 r. Starosta dowiedział się, że ww. nie żyje – zmarła w 1994 r.

Oznacza to zdaniem organu, że nie można uznać, że postępowanie to zostało początkowo skutecznie wszczęte. Zawiadomienie o jego wszczęciu jak i pozostałe pisma kierowane były bowiem do osoby zmarłej i to zmarłej przed wszczęciem postępowania (brak możliwości zastosowania art. 30 § 4 k.p.a.). Starosta zwrócił uwagę, że jeżeli nie uzyskałby informacji o śmierci właścicielki i wydał decyzję na osobę nieżyjącą, do wypłaty odszkodowania i tak by nie doszło, a decyzja podlegałaby przepisom o stwierdzeniu nieważności.

Starosta podniósł, że zgodnie z art. 12 ust. 5 specustawy drogowej do ustalenia i wypłacenia odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, a stosownie do art. 23 specustawy drogowej w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się przepisy u.g.n. Oznacza to, że zastosowanie znajduje art. 113 ust. 6 i 7 u.g.n. Jak wynika m.in. z wyroków NSA z 27 marca 2014 r. sygn. I OSK 2172/12 oraz z 29 października 2018 r. sygn. I OSK 2796/16 właściwy organ jest zobowiązany ustalić wysokość odszkodowania także wówczas, gdy właściciel nieruchomości nie żyje, a jego spadkobiercy nie są znani organowi.

Starosta wskazał, że w przedmiotowej sprawie po uzyskaniu [...] stycznia 2022 r. odpisu aktu zgonu A. B. dokonano czynności zmierzających do ustalenie czy po zmarłej przeprowadzono lub nie zostało zakończone postępowanie spadkowe. Prowadzone więc było postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie ewentualnych stron postępowania, co pozwoliłoby dopiero na jego skuteczne wszczęcie.

Na postawie przekazanego pismem z [...] lipca 2022 r. odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w B. z [...] czerwca 2010 r. sygn. II Ns 3052/09 spadek pod A. B. nabyli: Z. W., J. B., T. B., F. B., E. B. i W. C. – każde z nich w 1/7 części oraz H. S., S. T., J. R. – każde z nich w 1/21 części.

W wyniku następnych czynności (pisma z [...] grudnia 2022 r.) organ otrzymał informacje o śmierci 7 z 9 spadkobierców A. B., z tym że przekazano organowi jedynie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po W. C., E. B., F. B., E. B. oraz H. S.. Dodatkowo wyjaśnione, że część spadkobierców zmarłych wymienionych w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku po A. B. również nie żyje i nie przeprowadzono po nich postępowania spadkowego.

Starosta podkreślił, że w takiej sytuacji organ nie ma obowiązku poszukiwania spadkobierców i może od razu przeprowadzić postępowanie zmierzające do wydania decyzji o wypłacie odszkodowania do depozytu sądowego. Natomiast ustawowym obowiązkiem każdego właściciela nieruchomości jest ujawnieni swoich uprawnień w księdze wieczystej. Starosta kierując się jednak dobrą wolą w takich postępowaniach dokonuje próby odszukania potencjalnych spadkobierców i wyznacza im terminy na załatwienie spraw spadkowych, tak aby mogli uzyskać odszkodowanie. Takie działania miały miejsce w niniejszym postępowaniu. Starosta pismami z [...] grudnia 2022 r. i [...] września 2023 r. informował potencjalnych aktualnych właścicieli nieruchomości o czynnościach jakie musza podjąć, by móc przyznać im odszkodowanie. W wyznaczonych terminach nie dostarczyli jednakże oni aktów zgonu i dokumentów spadkowych, co mogłoby przyspieszyć prowadzenie postępowania.

Starosta wskazał, że nadal nie uregulowano stanu prawnego działki nr [...]. Staroście wiadomym jest, że niektórzy spadkobiercy po F. B., T. B., E. B. i W. C. nie żyją i nie przeprowadzono po nich postępowania spadkowego. Na skomplikowany charakter sprawy wskazuje ustalenie, że po wpisanej do księgi wieczystej zmarłej A. B. zmarło już 14 jej następców prawnych. Jedynie w stosunku do 8 z nich pozyskano dokumenty spadkowe i to w większości w wyniku działań Starosty. Potencjalni spadkobiercy nie przejawiali inicjatywy w ich dostarczaniu.

Odnośnie kwestii terminu, w jakim powinna być wydana decyzja w przedmiocie odszkodowania Starosta wskazał, że termin 30 dni określony w art. 12 ust. 4b specustawy drogowej jest terminem instrukcyjnym (por. np. wyrok NSA z 28 czerwca 2019 r. sygn. I OSK 2244/17). Z kolei art. 36 § k.p.a. przewiduje, że sprawa szczególnie skomplikowana powinna być załatwiona nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, z tym że § 5 tego artykułu wskazuje, że do terminów załatwiania spraw nie wlicza się tych przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.

Starosta wskazał, że w sprawie ustalania odszkodowania niezbędne jest sporządzenie operatu szacunkowego, wobec czego okres w jakim operat jest wykonywany (biegłemu wyznacza się okres 2 miesięczny) zalicza się do terminów określanych jako z przyczyn niezależnych od organu – podobnie jak termin, w jakim strony mają możliwość zapoznania się z operatem i wypowiedzenia się w tym zakresie. Uwzględnienie czasu na powyższe czynności powoduje, że nie ma możliwości zakończenia postępowania tego typu sprawy w ciągu 30 dni. Średni czas prowadzenia sprawy to 6 miesięcy. Podobnie zakończyłaby się przedmiotowa sprawa, gdyby nie okoliczności, które pojawiły się w trakcie jej prowadzenia – tj. nieuregulowany stan prawny nieruchomości oraz nieaktualne dane wpisane zarówno w księdze wieczystej jak i ewidencji gruntów.

Starosta podniósł, że przyspieszenie postępowania możliwe było na dwa sposoby. Pierwszy to podjęcie aktywnych i skutecznych działań przez ustalonych czy też potencjalnych spadkobierców po zmarłej A. B. w celu przedłożenia wszelkich niezbędnych dokumentów pozwalających ustalić aktualnych współwłaścicieli nieruchomości (czyli strony postępowania), co pozwoliłoby na skuteczne jego wszczęcie. Drugi to procedura, która była wstrzymana ze względu na wyznaczenie potencjalnym spadkobiercom terminów do uregulowania spraw spadkowych, czyli wszczęcie postępowania w stosunku do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym z orzeczeniem o wpłacie całości odszkodowania do depozytu sądowego. W związku z brakiem dostarczenia do 10 styczni 2024 r. wszelkich niezbędnych dokumentów pozwalających ustalić aktualnych współwłaścicieli nieruchomości, zastosowano procedurę wszczęcia postępowania w stosunku do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Starosta zauważył, że pomimo iż śmierć wpisanej do księgi wieczystej właścicielki nieruchomości nastąpiła prawie 30 lat temu, żaden ze spadkobierców nie podjął czynności aby ujawnić swoje prawa w księdze wieczystej i w ewidencji gruntów.

Starosta podniósł, że Skarżący o wszczęciu postępowania, z procedurą uznania nieruchomości jako o nieuregulowanym stanie prawny, poinformowany został w piśmie z [...] stycznia 2024 r.

Starosta zwrócił uwagę, że wobec tego, że definicja nieruchomości posiadającej status o nieuregulowanym stanie prawnym, odnosi się do nieruchomości jako całości. Wobec tego całość środków (z tytułu odszkodowania) powinna być przekazana do depozytu.

Starosta stwierdził także, że brak jest podstaw do wydania decyzji częściowej, gdyż w księdze wieczystej nieruchomości nadal jako właścicielka jest wpisana zmarła A. B..

Przy piśmie procesowym z [...] sierpnia 2024 r. Starosta przekazał swoją decyzję z [...] sierpnia 2024 r., którą ustalił odszkodowanie za nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym, oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr 28/2 i zobowiązał Wójta Gminy O. do złożenia odszkodowania do depozytu sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy stwierdzić, że wbrew stanowisku Starosty Skarżący ma legitymację do wniesienia skargi. Jak wynika z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma interes prawny. Jak zgodnie stwierdza się w orzecznictwie sądowoadministracynym pojęcie "interesu prawnego", o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., ma charakter obiektywny, a jego źródła każdorazowo należy upatrywać w przepisach prawa materialnego (niekiedy również procesowego, czy też nawet ustrojowego). Sam brak uznania za stronę postępowania nie pozbawia zatem możliwości wykazania, że wnoszący skargę ma interes prawny. Trzeba natomiast mieć na względzie, że skarga na bezczynność organu przysługuje temu, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone tą bezczynnością (por. wyrok WSA w Poznaniu z 1 marca 2023 r., IV SAB/Po 18/23, LEX nr 3501471). Dla uwzględnienia takiej skargi konieczne jest nie tylko istnienie unormowania, z którego wynika obowiązek podjęcia rozstrzygnięcia, ale także wykazanie związku przyczynowego między bezczynnością organu, a naruszeniem interesu prawnego, czy uprawnienia skarżącego.

W przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowane, że Starosta był zobowiązany pojąć rozstrzygnięcie w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, stosownie do art. 12 ust. 4a specustawy drogowej. Nie jest też kwestionowane, że Skarżący jest jednym ze spadkobierców zmarłej właścicielki wywłaszczonej nieruchomości, o czym świadczy znajdujące się w aktach sprawy postanowienie Sądu Rejonowego w B. II Wydziału Cywilnego z [...] czerwca 2010 r. (sygn. II Ns 3052/09 – k. 130 akt administracyjnych) o stwierdzeniu nabycia spadku po A. B.. Istnieje zatem związek przyczynowy pomiędzy bezczynnością Starosty a naruszeniem prawa Skarżącego do uzyskania odszkodowania (lub jego odpowiedniej części) związanego z własnością nieruchomości, która wchodziła w skład majątku po zmarłej.

Odnośnie samej skargi należy zauważyć, że obejmuje ona nie tylko bezczynność, ale także przewlekłość postępowania organu.

Zgodnie z regulacją art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

Organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności organy powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., który wskazuje, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).

Sąd w pełni podziela przy tym pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. II OSK 1031/12 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"), zgodnie z którym nowelizacja Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegająca na dodaniu (od dnia 11 kwietnia 2011 r.) skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagała reinterpretacji pojęcia "bezczynności", przez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia (względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Chodzi w tym przypadku o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a. lub wynikającego z przepisów szczególnych (do których odsyła art. 35 § 4 k.p.a.), względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. oraz art. 149 p.p.s.a. sprowadza się więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych, tj. niezałatwienia sprawy w terminie. Potwierdza to definicja legalna "bezczynności" wprowadzona do Kodeksu postępowania administracyjnego z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą, stan ten zachodzi, jeżeli "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1" (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności.

Z kolei pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. powołany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. II OSK 1031/12). Potwierdza to definicja legalna "przewlekłości" wprowadzona do Kodeksu postępowania administracyjnego z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Dokonana z perspektywy powołanych regulacji analiza akt sprawy dowodzi, że postępowanie w sprawie było dotknięte zarówno bezczynnością jak też przewlekłością.

Odnośnie bezczynności należy zaznaczyć, że Sąd podziela utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym termin do wydania decyzji wskazany w art. 12 ust. 4b i ust. 4g specustawy drogowej ma charakter procesowy i może podlegać przedłużeniu na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Skoro bowiem postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość kończy się decyzją administracyjną, to jest to niewątpliwie postępowanie administracyjne, a tym samym mają do niego zastosowanie przepisy tego Kodeksu, przy równoczesnym uwzględnieniu szczególnych regulacji zawartych w powołanej ustawie (por. wyrok WSA w Gliwicach z 13 października 2023 r., sygn. II SAB/Gl 123/23, publ. CBOSA i przywołane tam orzecznictwo).

W tym kontekście wypada podkreślić, że ogólne zasady dotyczące terminów załatwiania spraw uregulowane zostały w art. 35 k.p.a., który w § 1 określa, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Z kolei załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3 cytowanego przepisu). Stosownie do art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3, natomiast w świetle § 5, do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.

Artykuł 12 ust. 4b specustawy drogowej jest przepisem szczególnym, o którym mowa w przywołanym art. 35 § 4 k.p.a., a to oznacza, że podlega regule wskazanej w art. 36 k.p.a. stanowiącej, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (§ 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).

Należy ponadto zauważyć, że przepisy specustawy drogowej nie przewidują odrębnych reguł dotyczących sposobu i momentu wszczęcia postępowania w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Mają tu zatem zastosowanie przepisy k.p.a. Na gruncie procedury administracyjnej, w sytuacji, gdy inicjatywa leży po stronie organu, pierwszą czynnością w sprawie jest zawiadomienie stron o wszczęciu postępowania z urzędu na podstawie art. 61 § 4 k.p.a. W przypadku braku wystosowania do strony takiego sformalizowanego zawiadomienia, przyjmuje się w orzecznictwie, że za dzień wszczęcia postępowania z urzędu należy przyjąć datę pierwszej czynności urzędowej wobec strony lub czynność podjętą w sprawie przez organ administracji publicznej z urzędu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 27 lutego 2024r., sygn. II SAB/Wr 503/23). W przedmiotowej sprawie Starosta pismem z [...] czerwca 2021 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania (k. 15 akt administracyjnych), kierując to zawiadomienie nie tylko do A. B. (która jak się okazało później w momencie wystosowania zawiadomienia już nie żyła), ale także do Wójta Gminy O.. Uszło uwadze Starosty, że Wójt jest reprezentantem Gminy O., która także jest stroną postępowania. Niezależnie zatem od oceny prawidłowości skierowania zawiadomienia o wszczęciu postępowania do zmarłej A. B. doszło do skutecznego powiadomienia strony postępowania (Gminy O.) o wszczęciu tegoż postępowania. W rezultacie należy uznać, że data podjęcia pierwszej czynności w sprawie - sformułowania treści zawiadomienia o wszczęciu postępowania i jego podpisanie [...] czerwca 2021 r. – jest datą wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie.

Uwzględniając powyższe jak też treść art. 35 § 3 k.p.a. postępowanie przed Starostą jako organem pierwszej instancji powinno zakończyć się [...] sierpnia 2021 r. Zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a. należy jednakże uwzględnić, że organ podejmował czynności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, w tym oględziny nieruchomości. P. organu zawiadamiające o oględzinach zostało sporządzone 29 czerwca, oględziny zostały wyznaczone i przeprowadzone [...] lipca 2021 r. Po podjęciu dalszych czynności celem ustalenia stanu nieruchomości (pisma z 10 i [...] sierpnia 2021 r.) organ pismem z [...] sierpnia 2021 r. w trybie art. 36 k.p.a. zawiadomił strony o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy - [...] grudnia 2021 r. Wyznaczając ten termin organ, stosownie do wymogu z art. 36 k.p.a. podał przyczynę zwłoki tj. konieczność m.in. sporządzenia operatu szacunkowego. Jak wynika z akt sprawy, organ rzeczywiście podjął w tym zakresie czynności, co doprowadziło do uzyskania operatu szacunkowego (z [...] listopada 2021 r.) i włączenia go do akt sprawy. Strony zostały o tym poinformowane pismem z [...] listopada 2021 r., w którym wyznaczono im także 14 - dniowy termin na zapoznanie się i wypowiedzenie się odnośnie treści operatu.

Na tym etapie postępowania pisma kierowane do A. B. były doręczane w trybie zastępczym – poprzez dwukrotne awizowanie.

Organ podjął zatem wszelkie czynności, które pozwalały na wydanie decyzji w zakreślonym zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego terminie do [...] grudnia 2021 r. Termin ten nie został jednakże dotrzymany.

Z akt sprawy wynika natomiast, że już po upływie zakreślonego terminu, [...] stycznia 2022 r. Starosta zwrócił się do Wójta Gminy O. o informacje dotyczące miejsca zamieszkania A. B.. W odpowiedzi w piśmie z [...] stycznia 2022 r. (wpływ 17 stycznia) uzyskał informację, że A. B. zmarła [...] lipca 1994 r. Dalsze pisma pozwoliły Staroście uzyskać akt zgonu ww. osoby, który otrzymał od Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w O. [...] stycznia 2022 r. (k. 108 – 109 akt sprawy).

W tym momencie organ zatem zyskał wiedzę, że ma do czynienia z nieruchomością o nieuregulowanym stanie prawnym tj. z nieruchomością której wskazany w księdze wieczystej właściciel zmarł, a jednocześnie w księdze wieczystej, na podstawie zakończonych postępowań spadkowych, nie wskazano nowych właścicieli – spadkobierców zmarłego właściciela.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w wyroku WSA w Krakowie z 7 maja 2018 r., (sygn. II SA/Kr 283/18, publ. CBOSA), że skoro art. 12 ust. 5 specustawy drogowej odsyła do art. 133 pkt 2 u.g.n. (stwierdzającego, że odszkodowanie wpłaca się do depozytu sądowego jeżeli odszkodowanie za wywłaszczenie dotyczy nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym), a ten poprzez użycie określenia "nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym) odwołuje się do art. 113 ust. 6 i 7 u.g.n. (definiujących to określenie), to oznacza, że w oparciu o art. 12 ust. 5 specustawy drogowej przez pojęcie "nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym" należy rozumieć nieruchomości, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe (art. 113 ust. 6 u.g.n.), jak i nieruchomości których właściciel lub użytkownik wieczysty nie żyje i nie przeprowadzono lub nie zostało zakończone postępowanie spadkowe (art. 113 ust. 7 u.g.n.) .

Z kolei jak wynika ze stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w wyroku z 19 stycznia 2016 r. (sygn. I OSK 1105/14, publ. CBOSA) odesłanie w specustawie drogowej (w tym także w art. 23) do przepisów u.g.n., a więc również do art. 133 u.g.n. oznacza, że ustawodawca unormował sytuację, gdy śmierć właściciela i brak informacji o jego spadkobiercach, uniemożliwia wypłatę odszkodowania, nakazując w takim przypadku złożyć odszkodowanie do depozytu sądowego. Jak wskazał NSA – w przypadku śmierci właściciela wywłaszczonej nieruchomości brak jest w szczególności podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. celem przeprowadzenia postępowania spadkowego po zmarłym. Jak wskazał NSA: "Za takim rozwiązaniem przemawia szczególny charakter odjęcia własności nieruchomości przewidziany w przepisach specustawy, którego celem było stworzenie podstaw prawnych dla sprawnej realizacji inwestycji drogowych. Odmienność uregulowań zawartych w tej ustawie polega na skróceniu i uproszczeniu procedury planistycznej, podziałowej, jak i procedury nabywania nieruchomości lub ich części pod inwestycje drogowe. Do tych wyjątkowych uregulowań należy zaliczyć m.in. rozwiązania zawarte w art. 11d ust. 8 i art. 11f ust. 5 i 6 ustawy służące wyeliminowaniu możliwości tamowania biegu sprawy, w sytuacji śmierci właściciela lub użytkownika wieczystego i braku ustalonych następców prawnych. Nie bez znaczenia dla rozważanej kwestii jest również okoliczność, że w omawianej ustawie przewidziano obowiązek wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Obowiązek niezwłocznej wypłaty odszkodowania daje inwestorowi możliwość zamknięcia procedury finansowania inwestycji, co ma szczególne znaczenie przy budowie dróg z udziałem środków pochodzących z funduszy unijnych. Biorąc pod uwagę kontekst celowościowy, brak jest podstaw, aby na ostatnim etapie tej procedury, którym jest ustalenie odszkodowania, poszukiwać osób, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości, skoro samo odjęcie własności może nastąpić bez ustalenia spadkobierców zmarłego właściciela. Wskazane wyżej założenia realizują przytoczone regulacje ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące wpłaty odszkodowania za nieruchomość do depozytu sądowego, które mają na celu z jednej strony zabezpieczenie interesu osoby uprawnionej do otrzymania tego odszkodowania, z drugiej natomiast zabezpieczają również interes podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania, bowiem ważne złożenie do depozytu sądowego wywołuje takie same skutki, jak wypłata odszkodowania osobie uprawnionej."

Konkludując powyższe należy zatem stwierdzić, że po ustaleniu przez Starostę, że ma do czynienia z nieruchomością o nieuregulowanym stanie prawnym – Starosta winien dokończyć postępowanie z udziałem ustalonych stron postępowania (tj. z udziałem Gminy O.) wydając decyzję ustalającą wysokość odszkodowania i tak ustalone odszkodowanie złożyć do depozytu sądowego. Poszukiwanie spadkobierców w takiej sytuacji nie jest ani powodem do zawieszenia postępowania ani powodem do jego przedłużania bez zawieszania postępowania.

Powyższe prowadzi do wniosku, że w zaistniałej sytuacji, nie wydając decyzji w zakreślonym przez siebie terminie do [...] grudnia 2021 r. a ponadto nie wyznaczając nowego terminu załatwienia sprawy po otrzymaniu informacji, że ma do czynienia z nieruchomością o nieuregulowanym stanie prawnym i nie wydając decyzji kończącej sprawę w tak określonym terminie (z udziałem znanych stron, bez udziału nieznanych spadkobierców) – Starosta stał się bezczynny. Bezczynność ta ustała dopiero [...] sierpnia 2024 r. tj. z momentem wydania przesłanej Sądowi decyzji ustalającej odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość.

Poza stwierdzoną powyżej bezczynnością należało ponadto uznać, że Starosta prowadził postępowanie w sposób przewlekły.

Jak wyżej wskazano, przez przewlekłe prowadzenia postępowania należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

Z akt sprawy wynika zaś, że Starosta, nawet próbując ustalić spadkobierców zmarłej, podejmował czynności w dużych odstępach czasu, przy czym z akt sprawy nie wynikają powody usprawiedliwiające takie przerwy.

I tak, po otrzymaniu informacji świadczących o statusie nieruchomości jako "nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym" tj. po otrzymaniu [...] stycznia 2022r. aktu zgonu A. B. S. zwrócił się do Sądu Rejonowego o informację o ewentualnych spadkobiercach dopiero pismem z [...] marca 2022 r. (tj. po ponad 2 miesiącach). Z kolei po uzyskaniu [...] lipca 2022 r. odpisu postanowienia Sądu Rejonowego o stwierdzeniu nabycia spadku pod A. B. (wskazującego dziewięcioro spadkobierców, w tym Z. W.) Starosta uzyskał (k. 130 – 131 akt administracyjnych)

Następną czynność Starosta podjął po ponad 4 miesiącach tj. [...] grudnia 2022 r. P. z tej daty Starosta zwrócił się do osób, które są prawdopodobnie spadkobiercami zmarłej Z. W., o dostarczenie stwierdzenia nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłej (k. 134 akt). P. o to zostało skierowanej także do Skarżącego (pkt 4 wykazu "Otrzymują" na końcu pisma; poświadczenie odbioru w dniu [...] grudnia 2022 r. - k. 138).

Z kolei po uzyskaniu [...] lutego 2023 r. odpowiedzi Skarżącego (pismo z 24 lutego k. 171) w którym Skarżący przekazał dostępne mu informacje o spadkobiercach, Starosta następną czynność podjął [...] kwietnia 2023 r. tj. po ponad miesiącu (k. 175) kierując do Urzędu Stanu Cywilnego w O. prośbę o nadesłanie odpisów aktu zgonu domniemanych spadkobierców. Sąd dostrzega, że w pomiędzy ww. dokumentami w aktach sprawy pojawił się nowy dokument tj. kopia postanowienia o stwierdzeniu nabyciu spadku po Z. W. (towarzysząca jej kopia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po J. B. była już wcześniej w aktach – przy piśmie Skarżącego z [...] lutego 2023 r.), tym niemniej nie został on opatrzony żadną adnotacją ani nie został powiązany z żadnymi notatkami służbowymi wskazującymi datę uzyskania tego dokumentu. W aktach sprawy nie utrwalono zatem czy i jakie czynności organ podejmował w okresie [...] lutego – [...] kwietnia 2023 r., co obciąża organ.

Podobnie po uzyskaniu [...] maja 2023 r. z Sądu Rejonowego w B. kolejnych informacji o zakończonych postępowaniach w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po kolejnych spadkobiercach (k. 203) Starosta następną czynność podjął [...] czerwca 2023 r. (k. 205) tj. po ponad miesiącu.

Dalsze poszukiwania mających na celu ustalenie wszystkich spadkobierców doprowadziły Starostę do wniosku, że spadek po zmarłej właścicielce nieruchomości A. B. nabyło rodzeństwo. Po zmarłych spadkobiercach spadek nabyli ich zstępni; część kolejnych spadkobierców zmarła, przy czym po większości z nich nie zostały uregulowane sprawy spadkowe. Konkluzja ta znalazła się w obwieszczeniu Starosty z [...] stycznia 2024 r. (k. 334) w trybie art. 49 i 61 § 4 k.p.a. "że zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania za (pominięto słowo "nieruchomość" – Sąd) o nieuregulowanym stanie prawnym, położonej w gm. O. (...) oznaczonej jako działka nr [...]". Procedura podjęcia tej nieuzasadnionej stanem sprawy czynności ponownego jej wszczęcia trwała od [...] stycznia 2023 r. (sporządzenie obwieszczenia o wszczęciu postępowania – k. 223) do [...] stycznia 2024 r. (odnotowane zakończenie wywieszenia na tablicy ogłoszeń – adnotacja na kopii obwieszczenia k. 334). Następną czynność w sprawie Starosta podjął po ponad miesiącu tj. dopiero [...] marca 2024 r.

Z powyższego wynika, że Starosta prowadził postępowanie w sposób opieszały i niesprawny, co przejawiało się wskazanym wyżej brakiem podejmowania czynności przez łączyny okres co najmniej 9 miesięcy, a ponadto dokonując nieuzasadnionej ponownej czynności "wszczęcia postępowania", co także miało wpływ na przedłużenie toku postępowania.

Reasumując powyższe rozważania Sąd stwierdza, że Starosta w kontrolowanej sprawie dopuścił się bezczynności i przewlekłości, co stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. skutkowało orzeczeniem jak w pkt 1 sentencji wyroku.

W sytuacji kiedy, jak w rozpoznawanej sprawie, bezczynność i przewlekłość ustały po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez Sąd, w związku z wydaniem przez Starostę decyzji z [...] sierpnia 2024 r. - postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ stało się bezprzedmiotowe w części dotyczącej zobowiązania organu do wydania aktu (por. uchwała NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63). W tym zatem zakresie postępowanie przed Sądem podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku.

Nie zwalnia to jednak Sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi – przewidzianych w art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. oraz (ewentualnie) w art. 149 § 2 p.p.s.a.

Analizując sprawy pod kątem dokonania oceny, czy stwierdzona bezczynność organu nosi znamiona "rażącego naruszenia prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd wskazuje, że w orzecznictwie sądowym stan rażącej bezczynności odnosi się do wadliwości obciążającej postępowanie o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającej miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Zdaniem Sądu taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie mając na względzie okres zaistniałej bezczynności. Jak wynika z rozważań Sądu organ winien zakończyć sprawę w wyznaczonym przez siebie terminie do [...] grudnia 2021 r. tymczasem zakończenie sprawy nastąpiło dopiero po upływie ponad 2,5 roku po tej dacie.

Podobnie należy ocenić charakter przewlekłości, której dopuścił się Starosta. Organ nie tylko bowiem podejmował wiele razy czynności w znacznym odstępach czasu (od jednego do czterech miesięcy), ale także po otrzymaniu informacji o nieuregulowanym stanie prawnym nieruchomości przez 2 lata podejmował czynności zbędne, poszukując kolejnych spadkobierców zamiast podjąć końcowe rozstrzygnięcie.

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Sąd nie uwzględnił wniosku o wymierzenie grzywny (pkt 5 sentencji wyroku), mając na względzie, iż grzywna co do zasady jest środkiem, którego funkcją jej dyscyplinowanie organów, które nie wykonują nałożonych na nie obowiązków w zakresie rozpoznania sprawy administracyjnej zgodnie z zasadą szybkości postępowania i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa. W analizowanym przypadku, wobec wydania końcowego rozstrzygnięcia w sprawie, Sąd uznał, że nie zachodzi potrzeba dyscyplinowania organu.

Przyznanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma zaś charakter przede wszystkim prewencyjny oraz ma służyć zwalczaniu bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania. Celem tego środka jest oddziaływanie mobilizujące i prewencyjne na organ. Sąd uznał, że w kontrolowanym postępowaniu środek ten należy zastosować mając na względzie nie tylko długotrwałość postępowania (w sumie ponad trzy lata), ale także jego przewlekłość, która byłaby stwierdzona nawet gdyby ocenić, że metoda prowadzenie przez organ postępowania (poszukiwanie kolejnych spadkobierców zamiast natychmiastowego orzeczenia o złożeniu ustalonego odszkodowania do depozytu sądowego) odpowiadała prawu. O wysokości sumy pieniężnej Sąd orzekł mając na względzie, że stosownie do komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2024 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2023 r. (wydanego na podstawie art. 20 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, 1429 i 1672) przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2023 r. wyniosło [...] zł, co oznacza, że stosownie do art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 k.p.a. pięciokrotność tej kwoty stanowiąca górną granicę możliwej do orzeczenia sumy pieniężnej wynosi [...] zł.

W punkcie 5 sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego, na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.), uwzględniając wysokość wniesionego wpisu.