Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 966/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1.
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 65 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 marca 2023 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 marca 2022 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 54, art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268), Starosta [...] umieścił (przebywającą w Domu Pomocy Społecznej im. [...] w S.), całkowicie ubezwłasnowolnioną A. S. (dalej: "stronę"), w Domu Pomocy Społecznej w Z. przeznaczonym dla osób przewlekle psychicznie chorych, na czas nieokreślony.

Uzasadniając podjętą decyzję organ I instancji podniósł, że rozstrzygnięcie to poprzedziło skierowanie A. S. do DPS w Z. decyzją z dnia 26 listopada 2019 r. nr [...]/2019/4126 Burmistrza Gminy G.. Decyzja o skierowaniu stanowiła realizację postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt III RNs [...] o umieszczeniu A. S. w domu pomocy społecznej bez jej zgody.

Nie zgadzając się z powołaną decyzją F. S. - opiekun prawny strony, wniosła od niej odwołanie, w którym oświadczyła, że nie wyraża zgody na zmianę miejsca zamieszkania i rozpoczęcia procedury przeniesienia córki do innej placówki.

Podniosła, że nigdy nie wnioskowała o wskazaną placówkę dla córki. Nie otrzymała również decyzji uchylającej jej pobyt w Domu Pomocy Społecznej im. [...] w S. przy ul. [...] Podniosła, że w tej placówce jej córka przebywa od dnia 11 czerwca 2021 r., ma swojego lekarza rodzinnego, lekarza psychiatrę, pielęgniarki, opiekunki, pracownika socjalnego, to jest dom, w którym dobrze się czuje. Wyjaśniła, że z uwagi na bliskość położenia DPS w S., odwołująca może córkę odwiedzać regularnie raz w tygodniu.

W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, powołując się na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") i art. 54, art. 59 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, decyzją z dnia 22 lipca 2022 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podjętej decyzji Kolegium wyjaśniło, że A. S. z uwagi na stan zdrowia wymaga umieszczenia w domu pomocy społecznej. Orzeczenie w tym przedmiocie zostało wydane przez Sąd Rejonowy w G. w dniu 19 czerwca 2019 r. (sygn. akt III RNs [...]). Orzeczenie sądu powszechnego - rodzinnego ma charakter prejudycjalny (warunkujący) dla postępowania administracyjnego w zakresie wystąpienia przesłanek do umieszczenia w domu pomocy społecznej. W takim przypadku to sąd opiekuńczy wyjaśnia i dokonuje oceny, czy osoba mająca być umieszczona w domu pomocy społecznej spełnia ustawowe kryteria do takiego umieszczenia nawet wbrew jej woli.

Organ przypomniał, że decyzją nr [...] z dnia 26 listopada 2019 r. Burmistrz Gminy G., jako organ właściwy, realizując postanowienie sądu powszechnego, skierował A. S. do Domu Pomocy Społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle psychicznie chorych w Z.. Z uwagi na brak możliwości umieszczenia jej w tym Domu i konieczność oczekiwania na wolne miejsca ten sam organ wydał decyzję nr [...] z dnia 7 czerwca 2021 r. o skierowaniu A. S. do Domu Pomocy Społecznej im. [...] w S. prowadzonego przez Instytut Medyczny [...], na czas oczekiwania na umieszczenie w publicznym Domu Pomocy Społecznej w Z., na podstawie art. 65 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Zdaniem Kolegium, z decyzji kierującej do DPS w S., na którą powołuje się odwołująca, jednoznacznie wynika, że pobyt A. S. w tym DPS jest ograniczony czasowo do dnia umieszczenia w publicznym DPS w Z.. Upływ okresu oczekiwania na miejsce w domu pomocy społecznej, do którego A. S. została skierowana decyzją Burmistrza G. nr z dnia 26 listopada 2019 r., a więc Domu Pomocy Społecznej w Z. powoduje, że organ właściwy prowadzący ten DPS jest zobligowany wydać decyzję o umieszczeniu w nim osoby wymagającej opieki na podstawie ostatecznej i prawomocnej decyzji kierującej z dnia 26 listopada 2019 r. Decyzja o skierowaniu do DPS w S., dająca możliwość pobytu w nim A. S., obowiązuje jedynie w okresie oczekiwania na umieszczenie w DPS w Z. oraz do dnia wydania ostatecznej decyzji o umieszczeniu jej w Domu Pomocy Społecznej w Z.

Organ II instancji wyjaśnił przy tym, że w toku postępowania zmierzającego do wydania decyzji o umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej nie może być badana kwestia prawidłowości wskazania konkretnego domu pomocy społecznej, do którego nastąpiło skierowanie. Organ umieszczający jest związany ostateczną decyzją organu kierującego i nie może dokonywać samodzielnych ustaleń co do wskazania konkretnego domu pomocy społecznej. Organ ten jest jedynie zobligowany do zbadania, czy wskazany w decyzji kierującej dom pomocy społecznej istnieje oraz czy są w nim wolne miejsca.

Z uwagi na to, że zwolniło się miejsce w Domu Pomocy Społecznej w Z. Starosta [...], związany uprzednią decyzją kierującą Burmistrza G. z dnia 26 listopada 2019 r., był zobligowany do wydania decyzji o umieszczeniu A. S. w DPS w Z., wskazanym w tej decyzji.

W dalszej części uzasadnienia organ II instancji zwrócił uwagę, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji A. S. posiadała już opiekuna prawnego w osobie matki - F. S. zamieszkałej w S., a więc uległa zmianie jej sytuacja "prawna" w stosunku do tej istniejącej w dniu wydania decyzji kierującej do DPS w Z.

Występujący w imieniu strony opiekun prawny, nie chcąc przeniesienia córki do innego domu pomocy społecznej, winien w pierwszej kolejności doprowadzić do zmiany decyzji kierującej poprzez wskazanie innego domu pomocy społecznej, znajdującego się bliżej miejsca zamieszkania opiekuna.

Nadto należy uwzględnić, że DPS, w którym aktualnie przebywa A. S. nie jest prowadzony na zlecenie wójta (burmistrza, prezydenta miasta) lub starosty, a w takiej sytuacji konieczne jest poszukiwanie przez organ właściwy dostępności miejsc w DPS o zasięgu gminnym lub powiatowym. Co należy rozumieć, że organ właściwy nie skieruje A. S. do DPS w S., w którym aktualnie przebywa, na żądanie jej opiekuna prawnego, bez uprzedniego poszukiwania miejsc w "publicznych" domach pomocy społecznej, zlokalizowanych jak najbliżej miejsca zamieszkania jej opiekuna prawnego. Dopiero w braku takiej placówki, bądź braku wolnych miejsc, osoba może zostać skierowana do domu pomocy społecznej, który nie jest prowadzony na zlecenie wójta (burmistrza, prezydenta miasta) lub starosty, na podstawie art. 65 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

A. S., reprezentowana przez opiekuna prawnego F. S., zaskarżyła opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W pierwszej kolejności opiekunka prawna skarżącej wniosła o rozpoznanie skargi pomimo wpłynięcia jej po terminie.

W dalszej części uzasadnienia skargi zostały powtórzone argumenty uprzednio podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. F. S. oświadczyła, że nie wyraża zgody na zmianę miejsca zamieszkania i rozpoczęcia procedury przeniesienia córki do innej placówki, o którą nie wnioskowała, a przy tym w sytuacji gdy nie otrzymała decyzji uchylającej pobyt jej córki w Domu Pomocy Społecznej im. [...] w S. przy ulicy [...], w której to placówce jej córka dobrze się czuje i przebywa w niej od dnia 11 czerwca 2021 r. Nadto podkreśliła, że ze względu na położenie tego Domu ma możliwość odwiedzania córki regularnie raz w tygodniu.

W skardze zarzucono również, że Kolegium nie uwzględniło decyzji tego organu z dnia 15 lipca 2021 r., na mocy której uchylono decyzję kierującą A. S. do placówki w Z. oraz przekazano sprawę do ponownego rozpoznania.

Zdaniem F. S. w ponownym postępowaniu organ I instancji winien uzupełnić materiał dowodowy w sprawie o wyjaśnienia opiekunki prawnej odnośnie możliwości dogodnego dojazdu do córki oraz czy dla osoby upośledzonej umysłowo i chorującej na schizofrenię paranoidalną zmiana pobytu nie będzie miała wpływu na pogorszenie stanu zdrowia. Chociaż organ I instancji ponownie rozpatrzył wniosek, to jednak w żaden sposób nie uwzględnił wskazanych potrzeb.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna

z prawem. Jednocześnie organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W piśmie z dnia 23 listopada 2022 r. (data wpływu do Sądu) opiekunka prawna skarżącej zwróciła się do Sądu z wnioskiem o pozostawienie jej córki w DPS przy ul. [...] w S. , ze względu na bardzo dobrą opiekę. Podkreśliła, że często odwiedza córkę, przywożąc jej żywność oraz odzież. Z kolei Z jest miejscowością oddaloną od jej miejsca zamieszkania, a zatem dojazd do niej będzie miała utrudniony.

Prawomocnym postanowieniem z dnia 2 grudnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (sygn. akt II SA/Sz 966/22) przywrócił A. S., reprezentowanej przez opiekuna prawnego, termin do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz.259 ), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiot skargi stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie w przedmiocie umieszczenia A. S. w Domu Pomocy Społecznej w Z.

Reprezentująca skarżącą matka, będąca jej opiekunem prawnym, wnosiła o pozostawienie skarżącej w Domu Pomocy Społecznej im. [...] w S., w której to placówce skarżąca została umieszczona na czas oczekiwania na miejsce w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym lub powiatowym (art. 65 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej).

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z dnia 26 listopada 2019 r. Burmistrz Gminy G. skierował skarżącą do Domu Pomocy Społecznej w Z.. Decyzja ta została zmieniona decyzją z dnia 29 stycznia 2020 r. o skierowaniu skarżącej do Domu Pomocy Społecznej w N.. Ze względu na brak możliwości umieszczenia skarżącej na liście oczekujących na przyjęcie w DPS w N. z uwagi na warunki lokalowe i warunki zdrowotne, decyzja ta została 2 dniu 19 maja 2020 r. uchylona. W obrocie prawnym pozostała zatem decyzja z 26 listopada 2019 r. o skierowaniu skarżącej do DPS w Z. W dniu 24 marca 2022 r. Starosta [...] wydał decyzję o umieszczeniu skarżącej w DPS w Z. na czas nieokreślony.

Postępowanie w zakresie umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej jest podzielone na etapy. Pierwszy etap to etap kierowania, w którym organ kierujący do domu działa jako organ faktu: bada wiek, stan zdrowia i niepełnosprawność osoby oraz rzeczywiste jej zapotrzebowanie na umieszczenie jej w domu pomocy społecznej. Kończy się decyzją w sprawie skierowania do konkretnego domu pomocy społecznej. Kolejny etap umieszczenia w domu pomocy społecznej, to etap, w którym decyduje się de facto o prawie, tj. o tytule prawnym do pobytu w domu pomocy społecznej.

Rola organu w tej sprawie sprowadza się tylko do wydania decyzji wskazującej konkretny dom pomocy społecznej, w którym ma być umieszczona osoba, której dotyczy postępowanie. Organ orzekający w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej jest związany decyzją w sprawie skierowania do tej placówki. Zauważyć należy, że decyzja w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej stała się ostateczna i nie była zaskarżona przez opiekuna prawnego skarżącej. Zatem konsekwencją uostatecznienia się decyzji w przedmiocie skierowania było zatem wydanie decyzji o umieszczeniu w DPS odpowiedniego typu, w którym były wolne miejsca.

Wszelkie zrzuty skargi związane z badaniem zasadności skierowania skarżącej do DPS w Z. (dotyczące miejsca zamieszkiwania osób bliskich i potrzeby kontaktu z nimi, czy zakresu i poziomu świadczonych usług) powinny być podniesione na etapie wydawania decyzji przez Burmistrza Gminy G. w przedmiocie skierowania skarżącej do DPS w Z. a nie na etapie wydawania decyzji w przedmiocie jej umieszczenia w tej placówce.

Skarżąca pomija to, że decyzja w przedmiocie umieszczenia w DPS ma charakter wykonawczy w stosunku do wcześniejszej decyzji w przedmiocie skierowania placówki, na która to okoliczność Sąd wyżej zwrócił uwagę. Nadto kwestia pozostawienia skarżącej w DPS w S., w którym została umieszczona na czas oczekiwania na wolne miejsce w Z. wykracza poza zakres rozpoznania w tej sprawie. Decyzja o umieszczeniu w DPS w S., wobec ziszczenia się warunków do umieszczenia skarżącej w DPS w Ż. , w istocie wygasła.

Kolegium prawidłowo wskazało, że zmiana decyzji o umieszczeniu w DPS w Z. jest możliwa jedynie w sytuacji zmiany decyzji o skierowaniu do DPS w Z., albowiem to na tym etapie postępowania opiekun prawny skarżącej może podnosić zarzuty dotyczące m.in. lokalizacji DPS.

Podsumowując, skoro organy administracji publicznej prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego ( ustawy o pomocy społecznej) oraz przepisy postępowania administracyjnego ( Kodeks postępowania administracyjnego), zaś Sąd nie znalazł uchybień, które winien wziąć pod uwagę z urzędu, należało orzec jak w sentencji wyroku o oddaleniu skargi.