Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3132/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 6, 8, 9, 77 § 1, 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 września 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 272/23 w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 17 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 20 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 272/23 oddalił skargę L. K. (dalej "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 17 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia 23 lutego 2022 r. skarżąca zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem G. K.

Decyzją z dnia 9 sierpnia 2022 r. Prezydent Miasta [...] odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia. Jako podstawę prawną wydania decyzji odmownej organ wskazał art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm., dalej "u.ś.r."), bowiem niepełnosprawność męża skarżącej istnieje od 29 roku życia. Jako kolejną podstawę wydania decyzji odmownej wskazano na pozostawanie przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.). Organ podniósł, że z wywiadu środowiskowego wynika, iż opieka sprawowana przez skarżącą nad mężem nie jest na tyle absorbująca, aby uniemożliwiała podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej, co oznacza również niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Mąż skarżącej nie jest bowiem osobą całkowicie niesamodzielną, czy leżącą. Okoliczności wskazane w wywiadzie środowiskowym nie budzą wątpliwości co do tego, że może on pozostawać w domu bez asysty ze strony osoby trzeciej.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku opisaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium nie zgodziło się z organem I instancji w kwestii zaistnienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. W ocenie Kolegium nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie Kolegium decyzję odmowną uzasadniał natomiast brak spełnienia przez skarżącą przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Z przepisu tego wynika, że osoba wnioskująca o świadczenie pielęgnacyjne musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

Kolegium wskazało, że w pisemnym wykazie czynności wykonywanych w ramach opieki sprawowanej nad mężem skarżąca podała, że codziennie pomaga małżonkowi w kąpieli i myciu głowy co trwa 30 minut, przygotowuje ubrania i pomaga przy zmianie ubrań, podejmuje czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, tj. pranie, sprzątanie, zapewnia wyjścia na spacery, 3 razy dziennie smaruje małżonka kremami, pomaga w wykonywaniu ćwiczeń fizycznych po 20 minut; przyrządza i podaje posiłki, 2 razy dziennie masuje i oklepuje męża. Poza tym umawia wizyty lekarskie, robi zakupy, opłaca rachunki, załatwia sprawy urzędowe i pomaga mężowi przy poruszaniu się. Mąż po przejściu Covid jest pod opieką lekarza rodzinnego, czeka na wizytę u pulmonologa, ma problemy z płucami. Mąż stracił przytomność dlatego skarżąca musi go pilnować i mierzyć ciśnienie. Z powodu nerwicy mąż otrzymuje leki. Podczas aktualizacji środowiskowego wywiadu rodzinnego organ I instancji ustalił, że skarżąca wraz z mężem i dwoma córkami w wieku 12 i 7 lat prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Ostatnie zatrudnienie skarżącej miało miejsce w 2009 r. Mąż skarżącej pobiera rentę z ZUS. Z powodu uszkodzenia splotu barkowego ma całkowity niedowład kończyny górnej prawej. Leczy się też z powodu niewydolności oddechowej. Skarżąca dodała, że w ramach opieki nad mężem musi zapinać mężowi odzież, sznurować buty, pomóc przy zejściu i wejściu po schodach. Mąż wymaga pomocy żony każdorazowo przy rozbieraniu i ubieraniu a także podczas korzystania z toalety. Ponadto całkowity niedowład ręki uniemożliwia mu wyjęcie leku z opakowania. Mąż skarżącej nie jest w stanie samodzielnie przygotować i spożyć posiłku i w tym zakresie jest zdany na pomoc żony.

Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad mężem nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia. G. K. mimo niedowładu jednej z kończyn górnych jest w stanie przemieszczać się po mieszkaniu, jest w stanie swobodnie komunikować się z otoczeniem a także przyjąć wcześniej przygotowane przez małżonkę leki czy odpowiednio przygotowane posiłki, czy nawet skorzystać z toalety. Z uwagi na niedowład jednej z kończyn górnych wymaga on pomocy przy ubieraniu jednak nie są to czynności, które wymagają stałej obecności opiekuna. G. K. jest w stanie samodzielnie zjeść przygotowany przez skarżącą posiłek oraz załatwić potrzeby fizjologiczne. Ponadto Kolegium zwróciło uwagę, że ostatnie zatrudnienie skarżącej miało miejsce w 2009 r., brak jest więc możliwości realnego powiązania zaprzestania czy też niepodejmowania od wielu lat aktywności zawodowej przez skarżącą z koniecznością zapewnienia niepełnosprawnemu w stopniu znacznym małżonkowi.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku złożyła L. K. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.

Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 20 września 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Na wstępie rozważań Sąd podkreślił, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, na mocy art. 17 u.ś.r., jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej.

W ocenie Sądu, Kolegium zasadnie wywiodło, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające ustalenie prawa do wnioskowanego przez stronę skarżącą świadczenia. Zebrany materiał dowodowy nie potwierdził bowiem, że zakres czynności podejmowanych przez skarżącą względem męża wpisuje się w zakres stałej lub długotrwałej opieki, która spowodowała, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia (nie podejmuje pracy). Sąd przypomniał, że ustawodawca nie wymaga, aby możliwość zatrudnienia odnosiła się do pracy w pełnym jej wymiarze, istnieje bowiem możliwość dostosowania warunków i czasu pracy do potrzeb własnych i rodziny. Definicja zawarta w art. 3 pkt 22 u.ś.r. (obejmująca zatrudnienie i inną pracę zarobkową) jest szeroka - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Sąd podzielił również zapatrywania organu odwoławczego, że mąż skarżącej, pomimo swojej niepełnosprawności jest w znacznym stopniu samodzielny - wymaga pomocy przy ubraniu się, udaniu się do lekarza, przygotowaniu posiłków i leków. Z akt nie wynika, aby nie mógł on pozostawać w domu sam i wymagał stałego czuwania osoby drugiej. Sąd, za prawidłowe uznał wnioski organu administracji, stwierdzające, że znaczna część z opisanych przez skarżącą czynności jakie wykonuje w związku z opieką nad mężem wpisuje się w normalne działania związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Są one charakterystyczne dla większości osób, które są aktywne zawodowo, prowadzą gospodarstwo domowe i mają pod opieką osoby wymagające wsparcia, a nie legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności. Pranie, sprzątanie, gotowanie, prasowanie, podawanie posiłków, ścielenie łóżka, robienie zakupów, opłacanie rachunków są czynnościami, które mogą być przy odpowiedniej organizacji wykonywane przed lub po pracy. Pozostałe zaś czynności opisane przez skarżącą nie absorbują jej w takim zakresie, aby wykluczało to podjęcie zatrudnienia. Pomoc świadczona mężowi dotyczy czynności, które zasadniczo podejmowane są rano i wieczorem (pomoc w ubraniu się, podanie leków) lub też nie są wykonywane codziennie (umawianie wizyt lekarskich). Akta sprawy nie potwierdzają również, aby mąż skarżącej potrzebował w związku ze swoimi schorzeniami nieustannej pomocy lub dozoru ze strony osoby drugiej.

W konkluzji Sąd I instancji uznał, że pomimo ograniczeń ruchowych wynikających z niedowładu prawej ręki, mąż skarżącej jest wystarczająco samodzielny, aby pozostawać w domu sam w czasie, który skarżąca może przeznaczyć na wykonywanie pracy. Tym samym, Sąd zaaprobował wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd, że skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., bowiem sprawowana opieka, jej zakres i natężenie nie wyklucza rezygnacji czy niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która jak już wskazano nie musi być realizowana w pełnym wymiarze czasu pracy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej "P.p.s.a.") zarzucono:

- dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez Sąd, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nad mężem nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy – jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego – skarżąca sprawuje nad mężem opiekę w pełnym zakresie, pomagając mu nawet w czynnościach samoobsługowych, a w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej,

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez Sąd I instancji, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo-skutkowy istnieje,

- naruszenie przepisów postępowania mających istotnym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 1 k.p.a., art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad niepełnosprawnym mężem, co doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia bez uwzględnienia słusznego interesu strony.

W oparciu o powyższe, skarżąca wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, alternatywnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku;

2. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych,

3. zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy i wniesiono o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną, co w niniejszej sprawie zachodzi. Z akt sprawy wynika bowiem, że mąż skarżącej jest osobą wymagającą stałej opieki i pomocy we wszystkich codziennych czynnościach. Z uwagi na niedowład ręki małżonek skarżącej wymaga pomocy we wszystkich czynnościach samoobsługowych, tj. ubieranie, rozbieranie, poranną i wieczorną toaletę czy kąpiel. Skarżąca codziennie wykonuje z mężem ćwiczenia mające na celu usprawnienie ręki. Małżonek skarżącej jest w stanie samodzielnie spożywać posiłki przygotowane wcześniej przez skarżącą oraz załatwić potrzeby fizjologiczne, zaś w pozostałym zakresie jest uzależniony od pomocy i opieki żony. W ocenie skarżącej, nie sposób zgodzić się z twierdzeniami Sądu Wojewódzkiego, że zakres sprawowanej przez nią opieki nad mężem nie świadczy o niespełnieniu przez skarżącą przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 182 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem pełnomocnik skarżącej kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ w ustawowym terminie nie zażądał jej przeprowadzenia. Dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami wniesionej skargi kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W tej sytuacji zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Jednak w analizowanej sprawie w sposób bezpośredni wiążą się one z zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do zasadniczego problemu w niniejszej sprawie.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a potrzebą sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. Rozstrzygnięcia również wymaga, czy zasadnie, podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organy, a za nimi Sąd I instancji uczyniły kwestię zakresu czynności podejmowanych przez skarżącą, co doprowadziło do uznania, że opieka przez nią sprawowana nie nosiła cech stałości i długotrwałości w powiązaniu z niepodejmowaniem zatrudnienia.

Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Powołany wyżej przepis określa przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, których spełnienie jest konieczne, by danej osobie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Opisywana norma formułuje warunek rezygnacji (zaprzestania) lub niepodejmowania zatrudnienia (bądź innej pracy zarobkowej), który należy brać pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanek koniecznych do ustalenia prawa do ww. świadczenia. W jej świetle przyjąć należy, że strona ubiegająca się o ustalenie tego prawa powinna sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, który obiektywnie zmusza ją do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Istotną jest tu także ocena, czy zakres sprawowanej opieki wypełnia ustawowe przesłanki, warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. Podkreślenia wymaga, że okoliczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia oraz brak możliwości jego podjęcia powinny być oceniane na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie tej formy pomocy.

Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za pozostawanie w gotowości do świadczenia czynności opiekuńczych. Za zasadne uznać w tym kontekście należy prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że powinno ono stanowić ekwiwalent za faktyczny brak możliwości podjęcia przez opiekuna zatrudnienia wobec konieczności sprawowania czynności opiekuńczych, bądź za rezygnację z zatrudnienia w celu ich sprawowania. Norma art. 17 ust. 1 u.ś.r. odnosi się więc wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Prawodawca wymaga bowiem, by brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z niego przez osoby wymienione w ww. normie pozostawały w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Spełnienie przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. oznacza, że czynności opiekuńcze muszą w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem) a opieką musi być bezpośredni i ścisły. Oceny takiej powinien dokonać organ administracji, biorąc pod uwagę okoliczności konkretnej sprawy i ustalając, czy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować. Kluczowym jest, że w przywołanej regulacji brak jest wskazania dotyczącego sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która pomocy tego typu wymaga. Jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, opieka powinna mieć charakter stały, długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, zaś jej zakres wyznaczony być powinien niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji, w warunkach dnia codziennego. Tak określony zakres opieki, uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia, w tym: rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych, itp.

Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, że mąż skarżącej na dzień wydawania decyzji przez organ I instancji miał 49 lat, posiadał wydane na stałe orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika, że niepełnosprawność istnieje od 29-go roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się na 3 marca 2010 r. Z orzeczenia wynika także, że wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze skarżącą w dniu 9 marca 2022 r. wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem oraz dwiema córkami (12 i 7 lat). Mąż skarżącej posiada całkowity niedowład kończyny prawej górnej, który nastąpił wskutek uszkodzenia splotu barkowego. Przyjmuje również leki z powodu niewydolności oddechowej. Z wywiadu wynika także, że skarżąca wykonuje czynności związane z bezpośrednią opieką nad mężem, które polegają na pomocy w czynnościach życia codziennego, a także zapinaniu odzieży, zasznurowaniu butów, pomocy w ubraniu się, pomocy w korzystaniu ze schodów, przygotowywaniu leków, posiłków, codziennym myciu, smarowaniu kremami przeciwbólowymi czy pomocy przy wykonywaniu ćwiczeń. Ponadto skarżąca wykonuje takie czynności m.in. jak: robienie zakupów, realizacja recept, załatwianie spraw urzędowych, wykonywanie czynności gospodarstwa domowego. Zauważenia wymaga, czego nie neguje złożona w sprawie skarga kasacyjna, że mąż skarżącej nie jest osobą leżąca, może poruszać się samodzielnie, samodzielnie też załatwia potrzeby fizjologiczne, spożywa posiłki przygotowywane przez skarżącą czy przyjmuje leki.

W tych okolicznościach sprawy, w ocenie składu orzekającego, rację ma Sąd I instancji twierdząc, że przedstawiony przez skarżącą zakres czynności związanych ze sprawowaniem opieki nad mężem nie jest tego rodzaju, że uniemożliwia jej podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie. Zakres tych czynności co prawda ogranicza stronę, jednakże nie uniemożliwia jej podjęcia pracy, chociażby w niewielkim zakresie. W przeważającej części opieka skarżącej nad mężem sprowadza się bowiem w tym przypadku do typowych czynności dnia codziennego, związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego a zatem nie powoduje konieczności sprawowania nad nim stałej opieki (sprzątanie, pranie, gotowanie, załatwienie spraw urzędowych, umawianie wizyt lekarskich). Z kolei wykonywane wobec męża czynności stricte opiekuńcze (pomoc przy kąpieli, przygotowywanie posiłków czy przygotowywanie lekarstw) są w tym przypadku czynnościami tego rodzaju, że przy odpowiedniej organizacji dnia nie uniemożliwiają one wykonywania aktywności zawodowej w określonym wymiarze czasowym. Mąż skarżącej nie jest bowiem osobą całkowicie unieruchomioną, zaś niektóre z czynności – jak wynika z wywiadu środowiskowego - wykonuje sam lub z pomocą innych.

W konsekwencji prawidłowe jest również stanowisko Sądu Wojewódzkiego, iż w przedmiotowym stanie faktycznym nie istnieje bezpośredni i ścisły związek między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaną przez nią opieką nad mężem – w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Ze wskazanych wyżej względów, zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie był trafny.

Powyższe wywody przekładają się w sposób oczywisty na negatywną ocenę zarzutów procesowych, przy pomocy których skarżąca kwestionowała dokonaną przez Sąd I instancji ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w kontekście badania przez Kolegium przesłanki istnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad mężem. Materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym był bowiem wystarczający do wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku rozstrzygnięcia merytorycznego, które to rozstrzygnięcie słusznie zaaprobował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.

W tym stanie rzeczy, uznając skargę kasacyjną za niezasadną, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.