Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 971/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie WSA Grzegorz Panek SO del. Piotr Popek / spr./ Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2015r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za maj 2012r., za okres od lipca do grudnia 2012r., za maj 2013r. i za okres od lipca do października 2013r., ubezpieczenie zdrowotne za maj 2012r., za okres od lipca do grudnia 2012r., za maj 2013r. i za okres od lipca do października 2013r., Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pieniężnych za okresy od lipca do grudnia 2012r. i od maja do października 2013 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej K.p.a.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121, dalej: u.s.u.s) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] odmawiającą R.K umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres i w kwocie jak w powołanej decyzji.,

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 6 maja 2015 r. R.K (dalej: wnioskodawca/skarżący) zwrócił się do ZUS - Oddział w J. o umorzenie całości zadłużenia z tytułu nieopłaconych należności z tytułu składek, tj. składek, odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia. Jako uzasadnienie podał, że zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej z powodu trudności płatniczych, które w konsekwencji spowodowały również zadłużenie w opłacaniu należności z tytułu przedmiotowych składek. Trudności finansowe przełożyły się na kłopoty osobiste i zdrowotne, spowodowały, że koniecznym stała się pomoc materialna rodziny w jego codziennych utrzymaniu. Do wniosku dołączono szereg dokumentów, w tym oświadczenie rodziców wnioskodawcy o udzielanej mu pomocy materialnej, zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia i dokumentację medyczną wraz z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, zeznanie podatkowe PIT-36 za 2012 i 2013 rok, zaświadczenie o statusie bezrobotnego bez prawa do zasiłku oraz o otrzymywanej pomocy społecznej postaci zasiłków pieniężnych.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, w tym zebraniu materiału dowodowego, organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] ZUS odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

Organ powołał podstawę prawną do umorzenia należności z tytułu składek, tj. art. 28 ust. 2, ust. 3 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie wykonawcze) i dokonał oceny przesłanek warunkujących umorzenie w kontekście powołanych przepisów. W ocenie ZUS nie ma możliwości umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., bowiem nie zachodzi w sprawie całkowita nieściągalność składek. Należności z tytułu składek są dochodzone w trybie egzekucyjnym, a ponadto Zakład posiada zabezpieczenie hipoteczne na nieruchomości należącej do wnioskodawcy.

Rozpatrując natomiast wniosek pod kątem istnienia przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia wykonawczego, ZUS uznał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można uznać, że zapłacenie należności pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, biorąc pod uwagę analizę sytuacji życiowej wnioskodawcy przeprowadzoną w decyzji. Organ zaznaczył, że dłużnik nie posiada stałego dochodu z tytułu zatrudnienia, korzysta z pomocy społecznej i pomocy finansowej rodziny. Wnioskodawca nie wykazał jednak zdaniem Zakładu żadnych okoliczności świadczących o braku możliwości podjęcia stałego zatrudnienia z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy, posiada majątek w postaci mieszkania, nie wykazał, że dotknęła go klęska żywiołowa lub inne nadzwyczajne zdarzenie, posiada potencjalne możliwości zarobkowania na stanowisku przystosowanym, w warunkach chronionych. Wyjaśniając sytuację wnioskodawcy organ zaznaczył, że korzysta on z pomocy MOPS w postaci zasiłków okresowych (w wysokości 271 zł) oraz zasiłków celowych (99 zł), prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, w którym wydatki na wszelkie opłaty wg oświadczenia wynoszą 700 zł miesięcznie, koszty leczenia 500 zł oraz że posiada on zadłużenie z tytułu kredytów, u osób fizycznych, alimentacyjne i zobowiązania z tytułu podatków.

Zwracając się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w kwestii umorzenia należności z tytułu składek, skarżący zarzucił organowi, że ten nie zgromadził całości dostępnych dowodów, tj. informacji o aktualnym stanie egzekucji czy choćby stanu hipotek, czym naruszył art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. oraz pominął znany z urzędu Zakładowi fakt uznania go za całkowicie niezdolnego do pracy (art. 77 § 4 K.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s). Powyższe zdaniem skarżącego powoduje naruszenie prawa materialnego poprzez nieprawidłowe uznanie jego sytuacji jako niepotwierdzającej całkowitej nieściągalności należności i zarazem przyjęcie, że ma możliwość samodzielnego zarobkowania na spłatę zadłużenia w sytuacji uznania go za całkowicie niezdolnego do pracy. Skarżący zarzucił Zakładowi brak pozyskania aktualnej informacji od komornika dot. stanu egzekucji (dwukrotna próba sprzedaży zadłużonej nieruchomości zakończona niepowodzeniem). Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący przedłożył orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 20 maja 2015r. o całkowitej niezdolności do pracy oraz wydruk z treści księgi wieczystej nr [...] dot. zabezpieczenia hipotecznego przez innych wierzycieli.

Zakład, utrzymując w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2015 r. powołał się na dokonaną w tej decyzji analizę argumentów związanych z odmową umorzenia zaległych należności w kontekście sytuacji materialnej wnioskodawcy w celu ustalenia czy zachodzą wymienione w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. przesłanki do umorzenia zaległości. Dodał, że poza pomocą finansową Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. w formie zasiłków celowych i okresowych oraz pomocy finansowej rodziców, którzy pokrywają koszty leków, wnioskodawca podjął zatrudnieniem, co wiadome jest z faktu zgłoszenia wnioskodawcy przez pracodawcę do ubezpieczeń społecznych.

Zakład stwierdził, że zebrany w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy wskazuje, że w chwili obecnej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. oraz istnieje możliwość prowadzenia egzekucji z wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia. W związku z tym, brak jest podstaw zarówno formalnych, jak i merytorycznych dla podjęcia decyzji o umorzeniu ww. należności w oparciu o wyżej powołaną podstawę prawną.

Odnośnie zaś rozpatrzenia przedmiotowego wniosku w oparciu o przesłanki, warunkujące umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., tj w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności Zakład stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, że spłata zadłużenia pozbawi go zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, ponieważ posiada stałe źródło dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę, korzysta z pomocy finansowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz pomocy rodziców, co potwierdza, że nie można takiej sytuacji wnioskodawcy uznać za zagrażającą zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Organ nadmienił, że istnieje możliwość spłaty zadłużenia w układzie ratalnym. Organ powołując się na orzecznictwo (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1737/12), stwierdził, że w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności składkowych ZUS na podstawie przepisów 28 ust. 3a u.s.u.s. to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, zatem ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2410/11).

Nie wykazał także, że poniósł jakieś straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności, a także nie wykazał konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, zaś pomimo problemów zdrowotnych i posiadanym orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy, podjął zatrudnienie. Powołując się na wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1431/13 organ skonkludował, że schorzenie ma pozbawiać możliwości podjęcia jakiejkolwiek działalności dochodowej, a przesłanka uregulowana w § 3 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia wykonawczego nie stanowi o chorobie, która pozbawia zobowiązanego możliwości osobistego podjęcia pracy, w tym wykonywania robót fizycznych, lecz o chorobie, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu, niezależnie od tego w jakiej faktycznej formie ów dochód miałby zostać osiągnięty. Przesłanka ta nie zostaje zatem spełniona także w sytuacji, w której zobowiązany ma chociażby potencjalną możliwość, pomimo przewlekłej choroby, podjęcia działalności gospodarczej, w której będzie występował w charakterze organizatora (pracodawcy lub zleceniodawcy), a w której prace fizyczne będą wykonywane przez osobę trzecią.

Podsumowując Zakład stwierdził, że ww. przesłanka ma zastosowanie jedynie do takich sytuacji, kiedy choroba dłużnika lub któregoś z członków jego rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskiwanie dochodu. Podkreślił także, iż organ administracji, podejmując decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, ma obowiązek zgodnie z art. 7 K.p.a. wyważyć słuszny interes strony i interes publiczny, a w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 u.s.u.s. zasadę równego traktowania ubezpieczonych. W ocenie organu umorzenie należności w przedmiotowej sytuacji skutkowałoby przejęciem przez Zakład ryzyka i odpowiedzialności związanych z prowadzoną przez wnioskodawcę działalnością gospodarczą, co pozostaje w sprzeczności z interesem społecznym. W ocenie Zakładu brak jest także podstaw do uznania aby spłata kredytów zaciągniętych przez wnioskodawcę jako dobrowolnego zadłużenia miała mieć pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi.

W skardze na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie, skarżący zarzucił Zakładowi naruszenie przepisów dot. wymogów stawianych decyzji administracyjnej, tj. art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s., przez co nie jest możliwe odtworzenie całego procesu prowadzącego do wygenerowania zaskarżonego orzeczenia i przepisu art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. poprzez nie wychwycenie naruszenia przy wcześniejszym orzekaniu przepisów o postępowaniu wyrażającym się niezasadnym zaniechaniem zgromadzenia całości dostępnych dowodów, a to informacji o aktualnym stanie egzekucji (art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s.) oraz pominięciu faktu całkowitej niezdolności do pracy (art. 77 § 4 K.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s.), co w całości stanowi naruszenie zasady procedowania w sposób wnikliwy, praworządny i przekonywujący (art. 7, 8, 11 i 12 K.p.a.) -czemu towarzyszyła obraza prawa materialnego poprzez nieprawidłowe uznanie sytuacji jako nie potwierdzającej całkowitej nieściągalności należności (art. 28 ust 2 i 3 u.s.u.s.), a zarazem przyjęcie, możliwość samodzielnego zarobkowania skarżącego choć uznany został on całkowicie niezdolnym do pracy (§ 3 ust. 1 oporządzenia wykonawczego w związku z art. 28 ust. 3a u.s.u.s.) - i powielenie tych naruszeń przy ponownym orzekaniu w sprawie.

Skarżący zarzucił organowi, że poczynione ustalenia w zakresie stanu faktycznego dobierane są aby wykazać jego majętność, bez jednoczesnego lokowania tych ustaleń w jego sytuacji życiowej i faktycznej. Wyjaśnił, że podjął na krótko zatrudnienie, zmuszony sytuacją materialną. Stan zdrowia nie pozwolił mu jednak na jego kontynuację, na dowód czego załączył zwolnienie lekarskie. Skarżący podkreślił, że nie ma żadnego źródła dochodu (odmówiono mu przyznania renty z powodów niespełnienia warunków formalnych), jego majątek nie wystarcza na pokrycie wszystkich zobowiązań, posiada orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy, a mimo tego odmawia mu się umorzenia należności. Podał, że hipoteki przysługujące Zakładowi wyprzedza zabezpieczenie na rzecz banku i w przypadku sprzedaży mieszkania –jedynego składnika majątku skarżącego, wylicytowana suma przypadnie innemu wierzycielowi niż Zakład. Zatem całkowita nieściągalność w stosunku do skarżącego została wykazana, natomiast organ według skarżącego nie rozważył, czy odmowa umorzenia nie pociągnie za sobą zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny.

Do skargi załączono kserokopię zaświadczenia lekarskiego ZUS ZLA oraz decyzji odmawiającej przyznania renty chorobowej.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.), decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Nadto, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a - co oznacza, że Sąd ma nie tylko prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja, wydana została z naruszeniem prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).

Zgodnie z normą zawartą w art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem treści ust. 2 do 4. Jest to regulacja określająca prawo wierzyciela do zwolnienia dłużnika z długu. W przypadku wierzycieli, będących podmiotami dysponującymi środkami publicznymi, do których należy Zakład Ubezpieczeń Społecznych, nie występuje dowolność w tym zakresie. W takim bowiem przypadku, ustawodawca - zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności - wprowadza daleko idące ograniczenia prawne.

Zatem zgodnie z ustępem 2, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

O ile powyższa regulacja, dotycząca możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności, odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia, o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami tych składek, ustawa ta przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytuł składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Podkreślić także należy, że w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odmiennie unormowano podstawę i przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Należności z tytułu składek od takich osób mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Przesłanki, którymi powinien się kierować organ podejmujący decyzję w takim przypadku, wskazane zostały w powoływanym już rozporządzeniu Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W § 3 ust. 1 tegoż rozporządzenia wykonawczego przewidziano, że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1) lub, że ze względu na poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia straty materialne opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2). Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, jest kolejną przesłanką wymienioną w tym rozporządzeniu wykonawczym (pkt 3).

W przypadku decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek należy mieć na uwadze jej charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zaistnieje któraś ze wskazanych powyżej przesłanek, nie powoduje automatycznie umorzenia należnych ZUS należności. W takiej sytuacji organ ma obowiązek rozważyć czy zachodzą okoliczności wskazane we wniosku o umorzenie należności, dokonując rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy, dając temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu Zakład nie dość dogłębnie rozpatrzył sprawę, nie odnosząc się do okoliczności, których uwzględnienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wyrażona w art. 7 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Stosownie natomiast do przepisów art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena dowodów powinna być, zgodnie z powołanym wyżej art. 80 K.p.a., oparta o wszechstronną analizę całokształtu materiału dowodowego. Dokonane na tej podstawie ustalenia powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a.

Według Sądu ustalenia poczynione przez organ odnośnie stanu faktycznego sprawy w zakresie w jakim obligują do tego powołane powyżej przepisy należy uznać za dalece niewystarczające.

Organ co prawda odebrał od wnioskodawcy oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, z którego wynika, że skarżący korzysta z pomocy właściwego MOPS i pobiera zasiłek w kwocie 371 zł miesięcznie, stałe wydatki z tytułu opłat eksploatacyjnych związanych z mieszkaniem wynoszą 700 zł, koszty związane z leczeniem to miesięcznie kwota 500 zł, ale nie wyjaśnił ile faktycznie wynoszą owe opłaty i z jakiego źródła skarżący finansuje te wydatki, czy posiada zadłużenie z tego tytułu. Rodzice zadeklarowali tylko pomoc związaną z finansowaniem kosztów leczenia syna (500 zł), a on poza niewysoką kwotą zasiłku nie deklaruje innych dochodów. Poza oświadczonymi są także wydatki - co oczywiste, choćby w minimalnym zakresie - na żywność, ubranie itp. Pochodzenie tego rodzaju wydatków, które niewątpliwie muszą występować, nie zostało wyjaśnione.

Oceniając sytuacje materialne skarżącego należy mieć na uwadze wszystkie jego obciążenia generujące jakiekolwiek wydatki. Ze względu na charakter obowiązku alimentacyjnego i jego pierwszeństwo w zaspakajaniu przez innymi zobowiązaniami należało naświetlić kwestię sygnalizowanego przez skarżącego obowiązku alimentacyjnego. Brak jest jednakże wyjaśnienia kwestii obowiązku alimentacyjnego skarżącego, jego wysokości, wywiązywania się lub braku wypełniania tegoż obowiązku.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy koniecznym było także zweryfikowanie zadeklarowanych zobowiązań pieniężnych skarżącego o czym była mowa na wstępie.

Podobnie w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów dotyczących postępowania egzekucyjnego. Co prawda organ powołuje się na fakt wystawiania tytułów wykonawczych, przekazywania ich do organu egzekucyjnego oraz prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W aktach administracyjnych trudno doszukać się jednak dokumentów obrazujących tok dotychczasowego przebiegu tego postępowania. Jest to kwestia o tyle istotna, że organy w niniejszej sprawie powołują się na składnik majątku - mieszkanie należące do Skarżącego, jako praktycznie jedyny składnik majątku, który w ich ocenie stwarza perspektywy zaspokojenia należności wobec ZUS. Tymczasem, nie wiadomo czy owe mieszkanie znajdzie nabywcę, za jaka cenę (druga zaoferowana przez komornika w postepowaniu egzekucyjnym nie znalazła chętnych do nabycia), i jak się ma owa cena do zadłużenia mieszkania z powodu kredytu bankowego.

Bliższego wyjaśnienia wymaga również kwestia zarobkowania Skarżącego, który co prawda podjął zatrudnienie zmuszony sytuacja materialną mimo posiadanego stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy co skutkowało pogorszeniem stanu zdrowia i zwolnieniem chorobowym. Rodzi się pytanie, czy możliwość zarobkowania na która powołuje się organ jest aktualna.

W końcu racje przyznać należy skarżącemu, że organ dokonał błędnej wykładni § 3 rozporządzenia wykonawczego uznając, że tylko sytuacje wymienione w pkt 1 do 3 tego przepisu stanowią podstawę do zastosowania instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Tymczasem wymienione tam okoliczności stanowią egzemplifikacje stanów, w których można uznać, że sytuacja życiowa jest tego rodzaju, że zobowiązany nie jest w stanie opłacić owych należności, gdyż spowodowałoby to dla niego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki. Jeżeli nawet sytuacja życiowa nie przystaje wprost do żadnej z tych, które przykładowo wymienia rozporządzenie wykonawcze, to już powiązanie okoliczności wymienionych w pkt 1do 3 § 3 może prowadzić do konstatacji, że sytuacja zobowiązanego jest ciężka i uprawnia do zastosowania dobrodziejstwa instytucji umorzenia należności. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z przewlekłą chorobą skarżącego i trudnościami w zaspakajaniu podstawowych potrzeb, co oczywiście wymaga jeszcze pełniejszego wyjaśnienia, które to okoliczności nakładają się w niniejszej sprawie, więc należy je rozpatrzeć łącznie, a nie każdą z osobna co zdaje czynić organ.

Wymienione mankamenty zgromadzonego materiału dowodowego i przyjętej przez organ argumentacji, nieprzekonujące o słuszności decyzji zaważyły na rozstrzygnięciu sprawy. Należy tym samym stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, art. 80, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, celem wydania nowej, zgodnej z przepisami decyzji. Swoje ustalenia i przyjętą ich ocenę będzie obowiązany wyczerpująco przedstawić w uzasadnieniu rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie.

Oczywiście, jeszcze raz podkreślić należy, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności na ubezpieczenie społeczne ma charakter uznaniowy. Nie zwalnia to jednak organu przy wydaniu tego rodzaju decyzji z obowiązku rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materię będącą podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym.

Powyższe mankamenty postępowania przeprowadzonego przez organ skłoniły Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.