Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1915/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 4f
journal: Dz.U. 2018 poz 1474
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jedn.
article: art. 4 pkt 17
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 28, art. 80, art. 156 par. 1 pkt 4, art. 156 par. 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Zientala po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Województwa Podkarpackiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 713/19 w sprawie ze skargi Województwa Podkarpackiego na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 5 grudnia 2018 r. nr DLI.6.6615.25.2017.AS w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Województwa Podkarpackiego na rzecz Ministra Rozwoju i Technologii kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 713/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Województwa Podkarpackiego na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 5 grudnia 2018 r. nr DLI.6.6615.25.2017.AS w przedmiocie stwierdzenia nieważności.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną do Sądu decyzją Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 5 grudnia 2016 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia 9 kwietnia 2014 r., ustalającej odszkodowanie w wysokości 26.485,00 zł na rzecz [...] z tytułu nabycia z mocy prawa przez Województwo Podkarpackie prawa własności nieruchomości-położonej w Kliszowie, gminie Gawłuszowice, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0952 ha przeznaczonej pod inwestycję (rozbudowę drogi klasy G Połaniec - Mielec na odcinku od km 76+287 do drogi wojewódzkiej Nr [...] w km 85+516 wraz ze skrzyżowaniem oraz niezbędną infrastrukturą techniczną, budowlami i urządzeniami budowlanymi), a także zobowiązał Zarząd Województwa Podkarpackiego do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu Minister Inwestycji i Rozwoju wskazał, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego Wydział V Gospodarczy Sekcja Upadłościowa w Tarnobrzegu z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt V 1 GU 13/13, które uprawomocniło się w dniu 29 listopada 2013 r., została ogłoszona upadłość obejmująca likwidację majątku dłużnika [...], prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: [...] - Zakład [...] w Chmielowie, a ponadto wyznaczono syndyka masy upadłości. Tym samym, z dniem ogłoszenia upadłości, tj. z dniem 25 lipca 2013 r. [...] utracił prawo zarządu oraz możliwość korzystania z mienia wchodzącego do masy upadłości i rozporządzania nim, jak również utracił możliwość występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym mienia wchodzącego w skład masy upadłości. Tak więc stroną takiego postępowania może być jedynie syndyk masy upadłości, działający w imieniu własnym, ale na rachunek upadłego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosło Województwo Podkarpackie.

Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 2344 ze zm.), jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Tym samym podzielił stanowisko organu, że ustalone w kwestionowanej decyzji odszkodowanie przyznane [...] z tytułu przejęcia z mocy prawa własności nieruchomości stanowiącej jego własność wchodzi w skład masy upadłości i nie ma znaczenia okoliczność, że w dacie ogłoszenia upadłości nieruchomość nie stanowiła już własności [...] a Województwa Podkarpackiego. W skład masy upadłości, jak słusznie wskazał Minister, wchodzą bowiem m.in. świadczenia pieniężne należne upadłemu jako służące do zaspokojenia roszczeń wierzycieli.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodło Województwo Podkarpackie zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 18 ust. 1 w związku z art. 12 ust. 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. 2018 r., poz. 1474, dalej: specustawa) i art. 4 pkt. 17 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm., dalej: u.g.n.) w związku z art. 28 i art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez przyjęcie, że [...] nie miał interesu prawnego do udziału w postępowaniu o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość na podstawie ostatecznego zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, a tym samym nie mógł być stroną w postępowaniu odszkodowawczym,

- naruszenie przepisu art. 80 i art. 156 § 2 k.p.a. poprzez pominięcie faktu zaistnienia nieodwracalnego skutku prawnego w postaci wypłaty przyznanego decyzją Wojewody Podkarpackiego z dnia 9 kwietnia 2014 r. znak N.IH.7570.1.11.2014 odszkodowania [...] oraz prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie sygn. akt II K 1258/14 z dnia 25 czerwca 2015 r. uznającego [...] winnym popełnienia przestępstwa z art. 523 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze oraz nakazującego zwrot wypłaconego odszkodowania syndykowi masy upadłości.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania oraz wniesiono o przeprowadzenie rozprawy.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu, w odpowiedzi z dnia 5 stycznia 2024 r. na uprzednie wezwanie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dołączył odpis postanowienia, z którego wynika, że Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu Wydział V Gospodarczy postanowieniem z dnia 12 lutego 2021 r., stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego Zakładu [...] [...] w upadłości likwidacyjnej w Chmielowie, które uprawomocniło się w dniu 23 lipca 2021 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 18 ust. 1 w związku z art. 12 ust. 4f specustawy i art. 4 pkt 17 u.g.n. w związku z art. 28 i art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto zarzucono naruszenie art. 80 i art. 156 § 2 k.p.a.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

W związku z sformułowanymi zarzutami kasacyjnymi pamiętać także należy, że kontrola sądowa, sprawowana w oparciu o kryterium legalności, następuje na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu oraz na podstawie stanu prawnego obowiązującego w tej dacie, a nie w dniu orzekania (por. wyrok TK z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/33; wyroki NSA z dnia: 19 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2658/15, 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 614/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na gruncie realizowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sądowoadministracyjnej kontroli instancyjnej należy również przypomnieć, że przytaczane w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl; por. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2020, s. 612–620).

W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakcyjnych aktu normatywanego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021r. sygn. akt II GSK 2187/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl; por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862)

Sąd odwoławczy jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wadliwość w sformułowaniu zarzutów nie musi jednocześnie uniemożliwiać rozpoznania skargi kasacyjnej i Naczelny Sąd Administracyjny może zbadać jej podstawy, przychylając się do stanowiska, że nie każde nieprawidłowe przedstawienie podstaw kasacyjnych wynikających z art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. dyskwalifikuje skargę kasacyjną (zob. uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Poczynienie powyższych uwag było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji nie odpowiada w pełni omówionym wyżej wymogom p.p.s.a. Wniesiony środek odwoławczy pomimo, że został skierowany wobec zaskarżonego orzeczenia sądowego nie wskazuje na naruszenie przez Sąd wojewódzki jakichkolwiek norm (przepisów) Prawa o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) w toku przeprowadzonej kontroli sądowoadministracyjnej ostatecznej decyzji administracyjnej.

Sąd odwoławczy – co wskazywano wyżej – nie jest uprawniony do formułowania czy doprecyzowywania (konkretyzowania) zarzutów kasacyjnych. Powyższe zmniejsza skuteczność wniesionej skargi kasacyjnej.

Przede wszystkim zauważenia zatem wymaga, że zaskarżona decyzja zapadła w postępowaniu nieważnościowym, które ma charakter wyłącznie kontrolny, w którym ocenie podlega jedynie legalność decyzji wydanej w trybie zwykłym, w aspekcie jej zgodności z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Istotą postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia nie jest ponowne rozpoznanie sprawy od początku, a jedynie ocena, czy w świetle stanu faktycznego ustalonego przez organ w postępowaniu zwykłym, mógł on na gruncie obowiązujących wówczas przepisów podjąć rozstrzygnięcie o treści określonej w decyzji. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą winno być ustalenie, czy dana decyzja dotknięta została jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne rozpoznanie sprawy, co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. Stwierdzenie nieważności jest zatem instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami enumeratywnie wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, iż weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania - skutek ex tunc (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1996, s.699). Dostrzeżone naruszenie w kontrolowanej w niniejszym postępowaniu nieważnościowym decyzji dotyczyło wady kwalifikowanej wskazanej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. – skierowanie decyzji do niewłaściwego podmiotu czyli do osoby niebędącej stroną w sprawie. W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się przy tym, że art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. odnosi się do takiej sytuacji, w której osoba, do której skierowana została decyzja istnieje, tj. w przypadku osoby fizycznej, osoba taka żyje, choć nie powinna być stroną tego postępowania administracyjnego, bowiem nie może wykazać się w nim przymiotem strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie jest bezsporny. Decyzja odszkodowawcza została skierowana do [...]. Istotą sporu jest właśnie czy decyzja ustalająca odszkodowanie została skierowana do właściwego podmiotu.

Wojewoda Podkarpacki decyzją z dnia 9 kwietnia 2014 r., ustalił odszkodowanie w wysokości 26.485,00 zł na rzecz [...] z tytułu nabycia z mocy prawa przez Województwo Podkarpackie prawa własności nieruchomości-położonej w Kliszowie, gminie Gawłuszowice, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0952 ha przeznaczonej pod inwestycję. Tymczasem postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział V Gospodarczy Sekcja Upadłościowa w Tarnobrzegu z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt V 1 GU 13/13, (prawomocnym) została ogłoszona upadłość obejmująca likwidację majątku dłużnika [...], prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: [...] - Zakład [...] w Chmielowie, a ponadto wyznaczono syndyka masy upadłości. Jak zaś słusznie zauważył Sąd instancji, zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe - jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Ustalone w kwestionowanej decyzji odszkodowanie wchodziło w skład masy upadłości i nie ma znaczenia okoliczność, że w dacie ogłoszenia upadłości nieruchomość nie stanowiła już własności [...] a Województwa Podkarpackiego. Zgodnie bowiem z art. 62 ustawy Prawo upadłościowe - w skład masy upadłości wchodzi majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego, a więc m.in. świadczenia pieniężne należne upadłemu, jako służące do zaspokojenia roszczeń wierzycieli. Stroną postępowania o ustalenie odszkodowania powinien być zatem syndyk masy upadłości, działający w imieniu własnym, ale na rachunek upadłego, nie zaś [...].

Zasady zastępowania [...] (dłużnika) przez syndyka w szczególności w postępowaniu administracyjnym określa art. 144 ust. 1 i nast. Prawa upadłościowego. Piśmiennictwo podkreśla, że z chwilą ogłoszenia upadłości upadły traci na rzecz syndyka prawo zarządu, korzystania i rozporządzania swoim majątkiem aczkolwiek nadal pozostaje jego formalnym właścicielem. Tym samym upadły nie może być stroną żadnego postępowania sądowego administracyjnego lub sądowo-administracyjnego (w tym egzekucyjnego) dotyczącego mienia wchodzącego w skład masy upadłości. Stroną postępowania dotyczącą tego mienia może być tylko syndyk, który jest tzw. stroną zastępczą (S. Gurgul, Prawo upadłościowe. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz, Warszawa, 2020 r., s. 396). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 stycznia 2009 r. sygn. akt III CSK 244/08 stwierdził, że "Podstawienie procesowe syndyka w miejsce upadłego jest podstawieniem bezwzględnym, przy którym legitymację procesową ma tylko podmiot podstawiony". Stanowisko to jest urzeczywistnianie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (m. in. postanowienie NSA z dnia: 20 lutego 2019 r. sygn. akt I FSK 1731/18, wyroki NSA z dnia: 7 grudnia 2021 r. sygn. akt I FSK 712/21, 25 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 1874/20 i przywoływane tam orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tej sytuacji, w świetle przywołanych wyżej przepisów, prawidłowo Sąd Wojewódzki stwierdził, że stroną postępowania zakończonego decyzją z dnia 9 kwietnia 2014 r. ustalającą odszkodowanie na rzecz [...] powinien być syndyk masy upadłości. Nie ma przy tym znaczenia, w jakiej roli występuje dłużnik w danym postępowaniu, w żadnym, bowiem razie nie może on reprezentować masy upadłości. W orzecznictwie podniesiono (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 lutego 2008 r., sygn. akt I FSK 1736/07, niepubl.), że legitymację syndyka określa się w nauce, jako tzw. legitymację formalną lub jako podstawienie (substytucja) procesowe. Syndyk jest, więc stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), tzn. działa w postępowaniu we własnym imieniu. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. On, bowiem jest podmiotem stosunku prawnego, na tle, którego wyniknął spór. Prowadzenie sporu przez syndyka odbywa się, więc na rzecz upadłego (stosownie do art. 160 ust. 1 ustawy prawa upadłościowego). Użyte w art. 144 ust. 2 prawa upadłościowego wyrażenie, iż postępowania dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone "wyłącznie" przez syndyka lub przeciwko niemu oznacza, że upadły będąc stroną w znaczeniu materialnym, pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach. Zatem skierowanie decyzji odszkodowawczej do [...] - podmiotu nie będącego stroną postępowania odszkodowawczego - wypełniało kwalifikację wadliwości decyzji z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Tym samym za bezpodstawne należy uznać zarzuty naruszenia art. 18 ust. 1 w związku z art. 12 ust. 4f specustawy i art. 4 pkt 17 u.g.n. w związku z art. 28 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

Odmówić słuszności należy także zarzutowi naruszenia art. 80 i art. 156 § 2 k.p.a.

Stosownie do art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Tak też było w niniejszej sprawie, jak już wyżej wykazano. Zgodnie zaś z art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji w sytuacji, kiedy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Nieodwracalność skutków prawnych oznacza w szczególności sytuację, w której poprzedni stan prawny nie może zostać przywrócony, gdyż przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło, lub też podmiot, któremu prawo przysługiwało, utraciło zdolność do zachowania tego prawa albo wygasła instytucja stanowiąca źródło prawa. Jak zaś wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 kwietnia 1995 r. (sygn. akt III ARN 8/95, OSNAPiUS 1995 Nr 18, poz. 223) - jeśli skutki prawne decyzji mogą być zniesione w toku postępowania administracyjnego, oznacza to, że nie mają one charakteru nieodwracalnego. Nieodwracalność skutków prawnych z zasady nie dotyczy skutków wynikających z faktu wydania decyzji nieważnej, lecz wynika z podjęcia kolejnej czynności prawnej dokonanej w związku ze skutkami decyzji obarczonej wadą nieważności. Kwestię tę należy rozpatrywać, mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencje, tzn. umocowanie do stosowania władczych i jednostronnych prawnych form działania. Jeżeli zatem cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może też skorzystać z drogi postępowania administracyjnego, to wówczas skutek prawny decyzji będzie nieodwracalny. I w końcu - świadczenia pieniężne nie powodują nieodwracalnego skutku z samej swojej istoty, zawsze można ustalić ich kwotę i wartość oraz zasady zwrotu (J. Borkowski, Glosa do uchwały NSA z dnia 23 października 2000 r., OPK 12/00, OSP 2001, nr 3, s. 43.).

Wskazana w skardze kasacyjnej wypłata ustalonego odszkodowania [...], jak słusznie wskazał Sąd I instancji, jest zdarzeniem faktycznym i nie możne być rozpatrywana w kategoriach nieodwracalnych skutków prawnych, a tym samym nie jest przeszkodą do stwierdzenia nieważności decyzji. O nieodwracalnych skutkach prawnych w niniejszej sprawie nie przesądza również powoływany przez Województwo prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II K 1258/14, w zakresie zobowiązania [...] do wydania syndykowi masy upadłości kwoty odszkodowania wypłaconej na podstawie decyzji z dnia 9 kwietnia 2014 r.

Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są nieuprawnione.

Wobec uznania, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.