Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 158/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 7 par. 1-3, art. 128 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi S. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 2023 r. nr SKO 4811.7.2023 w przedmiocie zastosowania środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 27 września 2023 r. o zastosowaniu wykonania zastępczego Burmistrz Miasta i Gminy K. orzekł, że wobec niewykonania obowiązku wymienionego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 26 września 2023 r. wystawionym przez Burmistrza Miasta i Gminy K., to znaczy usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania w miejscowości R. na działkach nr [...] i [...] AM-[...], zleca wykonanie tego obowiązku innej osobie na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego, S. B. Organ wskazał wykonawcę obowiązku, tryb jego wykonania – wykonanie zastępcze oraz przybliżoną kwotę wykonania zastępczego: 29127,60 zł. W uzasadnieniu organ przywołał własną decyzję nr 01/2020 z dnia 20 marca 2020 r. nakazującą S. B. usunięcie odpadów o wskazanych kodach oraz podał, że do dnia 26 września 2023 r. obowiązku nie wykonano, pomimo ponawianych upomnień (podczas lustracji dokonanej dnia 6 września 2023 r. ustalono, że na działkach znajdują się odpady o kodzie 16 01 03 – zużyte opony w ilości ok. 3000 sztuk. W konsekwencji dnia 26 września 2023 r. wystawiono tytuł wykonawczy nakazujący usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (w aktach sprawy widnieje prawidłowo sporządzony przedmiotowy dokument).

Dnia 2 października 2023 r. skarżący złożył w Urzędzie Miasta i Gminy K. skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu pismo zatytułowane "Zażalenie na postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego" zarzucając nieistnienie obowiązku, i wskazując, że większość opon nie mieści się pod kodem 16 01 03. Zaprzeczył, jakoby dysponował odpadami o kodzie 16 01 03, ponieważ tego typu odpady systematycznie oddawał innemu podmiotowi. W piśmie uzupełniającym z dnia 24 października 2023 r. złożonym w Kolegium skarżący podkreślił, że zabrano opony, które nie są odpadem, i wskazał na problemy zdrowotne.

Pismem z dnia 22 listopada 2023 r. (doręczone 30 listopada 2023 r.) SKO wezwało skarżącego do sprecyzowania żądania w zakresie określenia, czy uprzednie pismo (pt. zażalenie) należy traktować jako zarzuty na postępowanie egzekucyjne, czy też jako zażalenie na postanowienie Burmistrza w sprawie zastosowania środka egzekucyjnego – wykonania zastępczego. SKO uprzedziło, że w razie nieudzielenia odpowiedzi przyjmie, że pismo stanowi zarzuty na postępowanie egzekucyjne, które rozpatrzy w I instancji Burmistrz.

Pismem złożonym osobiście dnia 5 grudnia 2023 r., w odpowiedzi na wezwanie wystosowane przez SKO, S. B. sprecyzował, że wniósł zażalenie na postanowienie Burmistrza z dnia 27 września 2023 r. Dalej skarżący zaprzeczył, że miał odpady o kodzie 16 01 03, ponieważ takie odpady wynikające z prowadzenia działalności przekazywał innym podmiotom. Skarżący wskazał też, że ze względów zdrowotnych nie był w stanie prawidłowo odnieść się do decyzji z dnia 20 marca 2020 r.

Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2023 r. (SKO 4811.7.2023) SKO utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że w pierwszej kolejności organ egzekucyjny dobierając środek egzekucyjny powinien zastosować grzywnę w celu przymuszenia, a priorytet dla wykonania zastępczego jest wyjątkiem (np. kiedy grzywna w celu przymuszenia z oczywistych powodów nie może doprowadzić do wykonania obowiązku przez zobowiązanego). Jednak taka sytuacja nie nastąpiła w sprawie, ponieważ Kolegium w dniu 7 grudnia 2023 r. uzyskało informację od organu egzekucyjnego, że środek egzekucyjny został zastosowany i wykonany przed dniem posiedzenia, na którym rozpatrywane jest zażalenie. W rezultacie ewentualne uchylenie postanowienia organu I instancji i zalecenie zastosowania grzywny w celu przymuszenia naruszałoby art. 7§3 u.p.e.a. Dlatego SKO oceniło prawidłowość zastosowania wykonania zastępczego, stwierdzając jego formalną poprawność. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy przypomniał, że wnoszący zażalenie nie kwalifikował swego podania jako wniesienie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, a więc nie jest dopuszczalne powoływanie okoliczności wskazanych w art. 33 u.p.e.a., czyli zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zażalenie takie może sprowadzać się wyłącznie do kwestionowania środka egzekucyjnego w przypadku, gdy nie wniesiono zarzutów na podstawach wymienionych w art. 33 pkt 6 i 8 u.p.e.a. W związku z tym argumentacja zobowiązanego w przypadku postępowania zażaleniowego nie powinna zawierać wskazania podstaw zarzutu (art. 33 u.p.e.a.), np. wykonania obowiązku, niewykonalności obowiązku, niedopuszczalności egzekucji lub zastosowanego środka egzekucyjnego albo zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Tego rodzaju argumentacja może zostać rozpatrzona wyłącznie w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem zarzutu stosowanie do art. 33 u.p.e.a. Ponadto SKO wskazało, że na tym etapie skarżący nie może podważać decyzji nakładającej obowiązek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (nazwanej zażaleniem) S. B. stwierdził, że realizował decyzję zobowiązującą do usunięcia odpadów, i kwestionował, że były to odpady. W tym względzie skarżący wniósł o opinię biegłego i zadeklarował przedstawienie świadków. Zarzucił, że zabrano dobre opony, wykorzystywane w jego działalności gospodarczej. Podniósł też uwarunkowania związane ze swoim stanem zdrowia i sytuacją osobistą. Zwrócił się o zwolnienie od kosztów i ustanowienie pełnomocnika.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie powtarzając, że ewentualne uchylenie postanowienia i zalecenie zastosowania grzywny naruszałoby art. 7§3 u.p.e.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić.

Według art. 3 §2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Zgodnie z art. 145 §1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej jest sprecyzowane wyżej postanowienie SKO we Wrocławiu, utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji w sprawie zastosowania środka egzekucyjnego - wykonania zastępczego. Podstawę prawną aktu stanowi art. 128§1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479), dalej u.p.e.a., w brzmieniu: w celu zastosowania środka egzekucyjnego określonego w art. 127 organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32; 2) postanowienie, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo. Zgodnie z art. 127 u.p.e.a. wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt. Według art. 128§4 u.p.e.a. zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego.

Skarżący, co jasno wynika z jego oświadczenia ("składałem zażalenie na postanowienie burmistrza z dnia 27 września 2023 r. i je potwierdzam"), wyrażonego w odpowiedzi na pytanie SKO, stwierdził w piśmie z dnia 5 grudnia 2023 r., że złożył zażalenie na postanowienie burmistrza w sprawie zastosowania wykonania zastępczego. Tym samym nie mamy do czynienia z zarzutem w sprawie egzekucji administracyjnej, o jakim mowa w art. 33 u.p.e.a. Trzeba też podkreślić, że zgodnie z art. 17§2 u.p.e.a. wniesienie zażalenia nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego.

W dalszej części pisma skarżący twierdzi, że nie miał odpadów o kodzie 16 01 03 (zużyte opony), zgromadzone opony należało klasyfikować inaczej, zaś zutylizowano "dobre opony".

W sprawie mamy do czynienia z zastosowaniem środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego, który to środek wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. b) u.p.e.a., zaraz po grzywnie w celu przymuszenia, a przed odebraniem rzeczy ruchomej, odebraniem nieruchomości, opróżnieniem lokali i innych pomieszczeń, przymusem bezpośrednim. Przepis art. 7 u.p.e.a. w §1 stanowi, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, w §2 stanowi, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, zaś w §3 czytamy: stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy.

Na gruncie tak ujętego przepisu, zwłaszcza jak najmniejszej uciążliwości środka egzekucyjnego, orzecznictwo oraz piśmiennictwo wywiodło, że w pierwszej kolejności należy stosować grzywnę w celu przymuszenia, niemniej decydują okoliczności konkretnej sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 1248/21 i podane tam orzecznictwo, CBOIS; Piotr Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, uwagi do art. 7, LEX/el.2023). Trzeba jednocześnie pamiętać, że przepis zakazuje stosowania środka egzekucyjnego, gdy egzekwowany obowiązek został wykonany lub stał się bezprzedmiotowy (art. 7§3 u.p.e.a.). W okolicznościach sprawy musimy zauważyć, że w korespondencji kierowanej do SKO pracownik organu I instancji poinformował, że środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego zastosowano w dniach 6-8 października 2023 r. (korespondencja z dnia 7 grudnia 2023 r.). W konsekwencji w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia - 13 grudnia 2023 r. - mamy do czynienia z sytuacją wykonania (bezprzedmiotowości) obowiązku, skoro doszło do realizacji i zakończenia czynności egzekucyjnych związanych z usunięciem opon: w dokumentach sprawy odnajdujemy, że dnia 17 października 2023 r. organ I instancji przeprowadził oględziny, które wykazały realizację wykonania zastępczego, wykonywanie prac porządkowych. Finalnego odbioru prac związanych z wykonaniem zastępczym dokonano dnia 18 października 2023 r. (w aktach stosowny protokół). Tak więc organ odwoławczy postąpiłby wbrew normie z art. 7§3 u.p.e.a. orzekając co do zastosowania grzywny w celu przymuszenia, skoro już zrealizowano wykonanie zastępcze, co w istocie rzeczy doprowadziło do realizacji obowiązku.

Trafna jest argumentacja Kolegium co do poprawności formalnej wydanego postanowienia, ponieważ zawiera ono wymagane prawem elementy. Odnosząc się do argumentacji skarżącego w zakresie samego nałożenia obowiązku, to znaczy usunięcia odpadów, trzeba podkreślić, że wynika on z ostatecznej, obecnej w obrocie prawnym decyzji administracyjnej, a uprawnienia przysługujące zobowiązanemu (skarżącemu) w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą służyć kwestionowaniu ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Sąd nie mógł przyjąć twierdzeń skarżącego co do powołania biegłego oraz przyjęcia zeznań świadków w zakresie charakteru usuniętych odpadów, ponieważ ich kwalifikacja nastąpiła na innym etapie postępowania, a ponadto art. 106§3 p.p.s.a. kreuje ograniczony zakres postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, stanowiąc wyłącznie o dowodach uzupełniających z dokumentów.

Reasumując, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a w sprawie nie mamy do czynienia z zarzutami w postępowaniu egzekucyjnym, co wyznaczyło zakres postępowania. Z przedstawionych powodów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi w całości.

.

.