Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1488/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc (spr.) Sędziowie: WSA Jacek Bursa Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 29 września 2023 r. znak: WS-VI.7534.3.33.2023.BP w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 29 września 2023 r. znak WS-VI.7534.3.33.2023.BP, po rozpatrzeniu odwołania A. B., utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 9 lutego 2023 r. znak GS-11.6821.38.2021.HM w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu na rzecz A. B. działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid. K. K..

Z akt sprawy wynika, że przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem A. B. z dnia 2 czerwca 2021 r., w którym wezwał on organ do zwrotu lub przyznania mienia zastępczego za działkę nr [...] i [...], obręb [...] jedn. ewid. K. K..

Organ I instancji ustalił, że Prezydent Miasta Krakowa decyzją nr 45/2015 z dnia 6 maja 2015 r. znak: GD-04-1.6620.2.3.2014 orzekł o rozdzieleniu ciał hipotecznych w ten sposób, że z działki nr [...] wydzielono działki nr [...] i nr [...], z czego działka nr [...] pozostaje we współwłasności skarżącego – zgodnie z danymi Ewidencji Gruntów i Budynków. Podział działki nie został jednak ujawniony w księdze wieczystej.

Aktualnie w księdze wieczystej nr [...] figuruje m.in. parcela 1.kat.[...], gm. kat. W. , która to parcela została podzielona na parcele: 1.kat.[...] i 1.kat.[...]. Ostatnia z wymienionych parcel odpowiada zaś działce nr [...], a w dziale II ww. księgi jako właściciele figurują osoby fizyczne, w tym skarżący.

Z powyższych ustaleń faktycznych organy obu instancji wyprowadziły wniosek, że działka nr [...] nigdy nie była przedmiotem wywłaszczenia, ani też nie została przejęta lub nabyta na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

Wobec powyższego, organ I instancji na zasadzie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) umorzył postępowanie w odniesieniu do tej działki, bowiem brakowało podstawy materialnoprawnej do prowadzenia postępowania, a organ odwoławczy decyzję tę utrzymał w mocy.

Od powyższej decyzji A. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Z uzasadnienia skargi wynika, że zdaniem skarżącego zachodzi sprzeczność pomiędzy ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez organy, a wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 10 maja 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 388/10. Zdaniem skarżącego, w wyniku powyższego wyroku uchylona została decyzja Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 6 maja 2015 r. nr 45/2015, która skutkowała wydzieleniem działki nr [...]. Skarżący zarzucił, że organy administracyjne zlekceważyły powyższy wyrok i pomimo upływu 12 lat nie doprowadziły do stanu zgodnego z prawem. Skarżący zarzucił brak tożsamości pomiędzy jego żądaniem o zwrot działek nr [...] i [...] a rozstrzygnięciem dotyczącym działki nr [...].

Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Zgodnie z art. 136 ust. 3 zd. 1 ustawy z dnia 24 lutego 2023 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm., zwanej dalej u.g.n.), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Zasadnie organy podkreślały, że w świetle art. 136 ust. 3 u.g.n., zwrotowi podlega nieruchomość lub udział w tej nieruchomości albo część wywłaszczonej nieruchomości lub udział w tej części, jeżeli została przejęta na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej. Nadto mogą być wzięte pod uwagę inne tytuły prawne np. umowy zawarte stosownie do postanowień art. 113 ust. 3 u.g.n., czy też umowy w świetle regulacji ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r., poz. 801), czyli zawartych na skutek rokowań poprzedzających wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Ponadto przepisy art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n. rozszerzają zakres stosowania instytucji zwrotu na:

- nieruchomości przejęte lub nabyte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi, art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego;

- nieruchomości nabyte na rzecz Skarbu Państwa albo gminy na podstawie:

1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli;

2) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych;

3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Kwestię wyjściową w przedmiotowej sprawie stanowi zatem ustalenie, czy objęta wnioskiem skarżącego działka stanowi nieruchomość wywłaszczoną. Analiza stanu faktycznego doprowadziła organy do słusznego zdaniem Sądu wniosku, że status prawny działek nr [...] i [...], których zwrotu domagał się skarżący, nie jest jednorodny. Jak wskazano powyżej, Prezydent Miasta Krakowa decyzją nr 45/2015 z dnia 6 maja 2015 r. znak: GD-04-1.6620.2.3.2014 orzekł o rozdzieleniu ciał hipotecznych w ten sposób, że z działki nr [...] wydzielono działki nr [...] i nr [...].

Działka nr [...] odpowiada zaś dawnej parceli [...].kat. [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] Z księgi tej natomiast jednoznacznie wynika, że właścicielami ujawnionej tam parceli są osoby fizyczne (m.in. skarżący), a nie Skarb Państwa, czy jednostka samorządu terytorialnego.

Powyższe oznacza, że działka nr [...] nigdy nie była wywłaszczona i pozostaje we współwłasności osób fizycznych, a w tej sytuacji organy zasadnie zdaniem Sądu orzekły o umorzeniu postępowania w zakresie dotyczącym tej działki, w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a.

W świetle art. 136 u.g.n. przedmiotem analizy w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest bowiem kwestia zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Taka jest przesłanka zwrotu nieruchomości i to po jej zbadaniu można wydać decyzję merytoryczną tj. decyzję o zwrocie albo o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. To, czy objęta wnioskiem działka jest "nieruchomością wywłaszczoną" jest okolicznością decydującą o tym, czy postępowanie w sprawie zwrotu w ogóle posiada przedmiot, czy może się toczyć. Jeżeli wniosek o zwrot nie dotyczy nieruchomości wywłaszczonej, to postępowanie administracyjne w tej sprawie powinno podlegać umorzeniu jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2008 r., sygn. I SA/Wa 160/08, wyrok WSA w Krakowie z 25 września 2015, sygn. akt II SA/Kr 874/15, wyrok NSA z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 1698/13, z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1673/09, z dnia 16 listopada 2000 r., sygn. akt I SA 1539/99).

Odnosząc się w tym miejscu do zasadniczego zarzutu skarżącego, którego zdaniem decyzja Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 6 maja 2015 r. została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 maja 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 388/10, należy wskazać, że wyrok ten uchylał inną decyzję Prezydenta Miasta Krakowa – z dnia 23 grudnia 2009 r. znak: GD-04-1.74101-2-89/09, w przedmiocie ujawnienia zmiany polegającej na wydzieleniu z działki nr [...] nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], w wyniku czego powstały nowe działki nr [...] i [...]. Powyższy wyrok nie rzutował zatem na decyzję Prezydenta z dnia 6 maja 2015 r., będącą podstawą ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie.

Skarżący zarzucał też brak tożsamości pomiędzy przedmiotem jego żądania a zaskarżonym rozstrzygnięciem. Faktycznie, wniosek dotyczył działek nr [...] i [...]. Jak wynika jednak ze zgromadzonego materiału dowodowego, działki te uległy podziałowi, a działka nr [...], której zwrotu domagał się skarżący uległa podziałowi na działki nr [...] i nr [...]. Zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczy zatem części roszczenia skarżącego, a kwestie zwrotu pozostałych nieruchomości organ rozpatruje w odrębnym postępowaniu.

Wobec powyższego skargi podlegały oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.