Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 33/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2023-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6054 Paszporty
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: § 1 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c,
journal: Dz.U. 2018 poz 265
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
article: art. 22 (5) ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1870
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Protokolant st. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi radcy prawnego A. B. na akt Wojewody Opolskiego z dnia 22 listopada 2022 r., nr SO.III.626.22.2022.KŻ w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda Opolski aktem z dnia 22 listopada 2022 r., znak SO-III.626.22.2022.KŻ, ustalił wysokość wynagrodzenia oraz zwrot wydatków dla M. G. (dalej jako "skarżąca" lub "strona") w łącznej wysokości 274,56 zł. Wskazał przy tym, iż postanowieniem z dnia 28 czerwca 2022 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w O. ustanowił radcę prawnego M. G. kuratorem dla nieznanej z miejsca pobytu M1. G1., celem reprezentowania jej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na wniosek Prokuratora Rejonowego w O. w sprawie unieważnienia paszportu wydanego przez Konsula RP w M. Podał też, że pismem z dnia 21 listopada 2022 r. przekazał, Konsulowi Generalnemu RP w M. - zgodnie z właściwością - wniosek Prokuratora Rejonowego w O. z dnia 22 lutego 2022 r., sygn. akt [...], o unieważnienie paszportu serii [...]. Natomiast M. G. złożyła wniosek o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji kuratora w kwocie 960 zł netto oraz o przyznanie zwrotu kosztów związanych z korespondencją w kwocie 38,40 zł łącznie na sumę 998,40 zł, powiększoną o VAT - łącznie w kwocie 1228,03 zł. W dalszej kolejności Wojewoda podał, że zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 536 - zwanego dalej rozporządzeniem), wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, zwanego dalej "kuratorem", ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. 2017 r. poz. 2368 i 2400), a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870 i 2400 oraz z 2018 r. poz. 138), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł. Zgodnie ze wskazanymi przepisami stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w innej sprawie niż roszczenie pieniężne lub ze skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego wynoszą 480 zł (zarówno dla radcy prawnego, jak i adwokata). Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że kurator w omawianej sprawie ma prawo żądać 40% minimalnej stawki, tj. 192 zł, gdyż podniesienie wynagrodzenia możliwe jest jedynie na podstawie § 1 ust. 3 ww. rozporządzenia, tj. w przypadku sprawy wymagającej rozprawy, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Zatem żądanie podwójnej minimalnej stawki przewidzianej dla radcy prawnego bez uwzględnienia ograniczenia wynikającego z § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia nie ma żadnego uzasadnienia. W odniesieniu do stawki VAT organ, powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2021 r., sygn. akt lll CZP 68/20, wyjaśnił że wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony cywilnej obowiązanego do rozliczenia podatku od towarów i usług, sąd podwyższa o kwotę tego podatku. Na zasadzie analogii należy przyjąć takie rozwiązanie w stosunku do kuratora ustanawianego w trybie art. 34 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., albowiem kurator ten jest także kuratorem procesowym - tylko ustanowionym w postępowaniu administracyjnym. Niezależnie od powyższego wynagrodzenia należy wypłacić kuratorowi żądane koszty poniesione z wykonywaniem funkcji, zgodnie z przepisami § 2 rozporządzenia: "Wysokość zwrotu uzasadnionych wydatków, które kurator poniósł w związku ze swoimi czynnościami, nie może przekraczać kwot wynikających z przepisów w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju". Żądana kwota nie przekracza wskazanych wysokości, w związku z powyższym zasadnym jest wypłacenie przez organ 40% ze stawki 480 zł powiększonej o podatek VAT oraz zwrot wydatków w kwocie wskazanej, tj. 38,40 zł czyli kwoty 192 zł + VAT (brutto 236,16 zł) tytułem wynagrodzenia oraz 38,40 zł tytułem wydatków w łącznej kwocie 274,56 zł.

Nie godząc się z treścią powyższego rozstrzygnięcia M. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zarzucając organowi:

1) naruszenie przepisów postępowania, a to przepisu art. 104 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i tym samym wydanie rozstrzygnięcia w formie innej aniżeli decyzja administracyjna,

2) naruszenie art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP.

Ponadto skarżąca wniosła o rozważenie przez Sądu zadania, w trybie art. 193 Konstytucji RP, pytania prawnego co do zgodności treści § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 536) z treścią art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi podniosła, że działając jako ustanowiony w sprawie kurator podejmowała próby odnalezienia nieznanej z miejsca pobytu M1. G1. - zakończone ostatecznie powodzeniem. W tym zakresie przestawiła podejmowane w mediach społecznościowych działania w okresie od dnia 28 lipca 2022 r. do dnia 22 września 2022 r., które doprowadziły do ustalenia miejsca pobytu M 1. G 1. w Niemczech. Wobec odnalezienia ww. ustała potrzeba reprezentacji jej przez kuratora, w związku z czym złożyła wniosek o zwolnienie z pełnienia tej funkcji oraz przedstawiła spis kosztów wraz z żądaniem wynagrodzenia.

Odnośnie zarzutu dotyczącego niekonstytucyjności przepisów, skarżąca powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt SK 66/19, w którym Trybunał orzekł o niezgodności § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1801) z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP i towarzyszące temu wyrokowi postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt S 1/20. Podniosła, że w uzasadnieniu postanowienia z dnia 29 kwietnia 2020 r. Trybunał wskazał, iż w aktualnym stanie prawnym zróżnicowanie mechanizmu wynagradzania adwokatów i radców prawnych w sprawach wymagających dużego nakładu pracy (zawiłych), polega na: a) w odniesieniu do pełnomocników ustanowionych z urzędu - podwyższeniu wynagrodzenia maksymalnie do 150% stawki minimalnej (§ 4 ust. 2 in principio rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu; § 4 ust. 2 in principio rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu), b) w odniesieniu do pełnomocników ustanowionych z wyboru podwyższeniu wynagrodzenia maksymalnie aż do sześciokrotności stawki minimalnej (§15 ust. 3 in principio rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie; § 15 ust. 3 in principio rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych) - nie ma umocowania na gruncie - odpowiednio - art. 29 ust. 2 i art. 16 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2020 r. poz. 1651) oraz art. 223 ust. 2 i art. 225 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2020 r. poz.75). Ponadto Trybunał wskazał, że brak jest jakichkolwiek racjonalnych argumentów (nie tylko konstytucyjnych), które uzasadniałyby dyskryminujące traktowanie pełnomocników w zależności od tego, czy działają oni z wyboru, czy też zostali ustanowieni z urzędu. Zdaniem skarżącej, rozważania zawarte w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r. znajdują zastosowanie także w niniejszej sprawie, bowiem jej przedmiotem jest analogiczne - z tym, że jeszcze bardziej dotkliwe materialnie w skutkach - zróżnicowanie pozycji profesjonalnego pełnomocnika w związku z faktem ustanowienia go kuratorem dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. W przekonaniu skarżącej, skoro zróżnicowanie stawek w zależności od faktu, czy pełnomocnik pochodzi z wyboru strony, czy też został wyznaczony z urzędu, Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją RP, to tym bardziej ustalenie dla kuratora w postępowaniu administracyjnym (ale także w postępowaniu cywilnym) wynagrodzenia w postaci 40% stawki minimalnej uznać należy za rażąco niesprawiedliwe i niezgodne z Konstytucją. W dalszej kolejności skarżąca podniosła, że w rozporządzeniu z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej również nie zostały określone żadne kryteria, jakimi należy się kierować przy ustalaniu wynagrodzenia kuratora. W tej sytuacji - jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 8 września 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 666/16, sięgnąć należy do art. 9 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w którym ustawodawca zawarł przesłanki, które jego zdaniem powinny wpływać na wysokość wynagrodzenia kuratora, a do których zaliczył rodzaj sprawy, stopień jej zawiłości i nakład pracy kuratora. Zdaniem skarżącej, ustanowiony dla nieznanego z miejsca pobytu kurator nie tylko reprezentuje interesy osoby, dla której został ustanowiony (a więc wykonuje pracę analogiczną do pracy pełnomocnika z urzędu), ale dodatkowo jeszcze ma obowiązek poszukiwania osoby nieznanej z miejsca pobytu. Ponadto praca kuratora jest dodatkowo utrudniona faktem, iż obrony praw osoby, którą reprezentuje musi dokonać zazwyczaj bez uzyskania od niej samej podstawowych chociażby informacji w sprawie i bez możliwości realnego powołania cennego środka dowodowego w postaci przesłuchania strony, którą reprezentuje. Wymaga to od kuratora dodatkowej pracy w postaci bardzo wnikliwej analizy akt, znakomitej znajomości prawa ale także bardzo często samodzielnego zaznajomienia się z aspektami technicznymi sprawy, którą prowadzi w imieniu nieznanego z miejsca pobytu. Ponadto kurator winien podejmować czynności zmierzające do odnalezienia osoby nieznanej z miejsca pobytu. Niejednokrotnie osoba nieznana z miejsca pobytu przebywa za granicą. Jej odnalezienie wymaga zatem powzięcia poszukiwań wymagających znajomości i użycia języka obcego. W przedmiotowej sprawie skarżąca m.in. zwracała się do organów niemieckich właściwych ze względu na ostatnie znane miejsce zamieszkania nieznanej wówczas z miejsca pobytu M1. G1. celem ustalenia jej aktualnego adresu. Skorzystała też z niemieckojęzycznego formularza kontaktowego przedsiębiorstwa M., gdzie zatrudniona jest ww., co przyniosło pożądany skutek w postaci odnalezienia osoby nieznanej z miejsca pobytu i umożliwienia jej osobistego udziału w sprawie. Dlatego w pełni uzasadnione jest żądanie przyznania wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji kuratora w żądanej przez skarżącą wysokości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wniósł o oddalenie skargi, stwierdzając, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe albowiem posiada oparcie w obowiązujących przepisach prawnych, tj. w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej. Wojewoda podkreślił, że analizując stan faktyczny sprawy, treść przepisów oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne ustalił, że w sprawie istnieje podstawa do wypłaty wynagrodzenia, jednakże żądana wysokość nie jest zgodna z przepisami. Argumentował, że wyznaczenie przez sąd przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 K.p.a. następuje na podstawie art. 184 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 ze zm.). Wynagrodzenie takiego przedstawiciela należy do kosztów postępowania administracyjnego, co wynika z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88, oraz z dnia 24 listopada 2006 r., sygn. akt III CZP 89/06. Natomiast odnośnie wysokości wynagrodzenia organ wyjaśnił, że w orzecznictwie dominuje stanowisko, że kurator ustanowiony na podstawie art. 34 K.p.a. znajduje się w roli jednostki w stosunku do aparatu państwa, działając w ramach swoich praw i wolności, w związku z powyższym na zasadzie analogii należy odwołać się do przepisów odpowiedniego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości wydanego w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej z uwzględnieniem odpowiednego rozporządzenia przyjętego dla adwokatów lub radców prawnych, określającego minimalne opłaty za czynności adwokacie lub radców prawnych. W przedmiotowej sprawie należało zatem zastosować przepisy rozporządzenia z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej. Zgodnie z § 1 ust. 1 tego rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia kuratora ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400), a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł. Zgodnie z ww. przepisami stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w innej sprawie niż roszczenie pieniężne lub ze skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego wynoszą 480 zł. Mając zatem na uwadze treść § 1 rozporządzenia organ uznał, że kurator w przedmiotowej sprawie ma prawo żądać 40 % minimalnej stawki, tj. 192 zł. Organ dodał też, że podniesienie wynagrodzenia możliwe jest jedynie w przypadku sprawy wymagającej przeprowadzenia rozprawy (§ 1 ust. 3 rozporządzenia), co w sprawie jednak nie nastąpiło. Stąd żądanie podwójnej minimalnej stawki dla radcy prawnego nie ma uzasadnienia. Odnośnie podwyższenia wynagrodzenia kuratora o stawkę VAT organ wyjaśnił, że wynagrodzenie kuratora ustanowionego dla strony cywilnej obowiązanego do rozliczenia podatku od towarów i usług, sąd podwyższa o kwotę tego podatku. Dlatego, na zasadzie analogii należało również przyjąć takie rozwiązanie w stosunku do kuratora ustanowionego w trybie art. 34 K.p.a.

Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę oraz wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Dodatkowo wskazał, że organ w odpowiedzi na skargę przyznał, iż w postępowaniu administracyjnym brak jest regulacji stanowiących o wynagrodzeniu kuratora osoby nieobecnej i na zasadach analogii odnosi się w tym zakresie do postępowania cywilnego, gdy tymczasem postępowania te cechuje odmienność procedowania. W związku z powyższym wnosił i wywodzi jak w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, nadal zwanej K.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

W związku z powyższym Sąd stwierdza, że zaskarżony akt - dotyczący przyznania wynagrodzenia przedstawicielowi strony, ustanowionemu w trybie art. 34 §1 K.p.a., stanowi akt z zakresu administracji publicznej - w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. - dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, inny niż decyzja lub postanowienie, a zatem podlega kognicji sądu administracyjnego.

W ramach swej kognicji Sąd bada zatem, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Zgodnie z art. 135 P.p.s.a. Sąd orzeka w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność aktu podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania rozstrzygnięcia, przy uwzględnieniu zasady niedziałania prawa wstecz.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest natomiast ocena, czy organ prawidłowo przyznał skarżącej wynagrodzenie za czynności kuratorskie w łącznej kwocie 276,56 zł brutto w oparciu o § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) cyt. powyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 256). Poza sporem jest, że skarżąca postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia 28 czerwca 2022 r. została ustanowiona kuratorem dla osoby nieznanej z miejsca pobytu w postępowaniu administracyjnego prowadzonym na wniosek Prokuratora Rejonowego w O. w sprawie unieważnienia paszportu wydanego przez Konsula RP w M.

Dokonując kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wynagrodzenie to ustalono w zgodzie z obowiązującymi przepisami.

Na wstępie należy wskazać, że w zakresie sposobu określania wysokości wynagrodzenia kuratora dla osoby nieobecnej nieznanej z miejsca pobytu, Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2748/12, z uwzględnieniem zmian przepisów, które miały miejsce po jego wydaniu, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 K.p.a., należy do kosztów postępowania administracyjnego. Stanowisko to koreluje z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88, (publ. OSNC 1990/1/11), w uzasadnieniu której SN stwierdził, że wynagrodzenie za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony ze względu na jej charakter ściśle związany z konkretnym postępowaniem administracyjnym uzasadnia traktowanie tego wynagrodzenia w ramach kosztów postępowania administracyjnego. W uchwale tej stwierdzono również, że kurator wyznaczony przez sąd na podstawie art. 184 § 1 K.r.i.o. do zastępowania strony w postępowaniu administracyjnym nie jest kuratorem prawa materialnego, a jest kuratorem w danym postępowaniu. O charakterze kuratora decyduje cel ustanowienia, nie zaś jego podstawa prawna. Zatem wynagrodzenie za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony postępowania administracyjnego, ze względu na jej charakter jest ściśle związane z konkretnym postępowaniem administracyjnym.

Dodać również trzeba, że stosunek prawny istniejący między organem administracji i przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obowiązek wykonania przez wyznaczoną osobę niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej, z czym wiąże się prawo kuratora do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności, przy uwzględnieniu nakładu pracy i poniesionych wydatków, generowanych rodzajem sprawy i stopnia jej zawiłości. Jakkolwiek przepisy K.p.a. ani inne przepisy szczególne nie określają ani wysokości tego wynagrodzenia ani zasad i trybu jego przyznawania, to nie oznacza to, że takie wynagrodzenie nie przysługuje przedstawicielowi. Odmienne stanowisko nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Podobny pogląd został wyrażony w wyroku NSA z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2636/12.

W konsekwencji należy przyjąć, że ustalenie wysokości wynagrodzenia przedstawiciela (kuratora) osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych powinno nastąpić w drodze analogii poprzez zastosowanie przepisów cyt. powyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej - zwanego nadal rozporządzeniem. Takie stanowisko dominuje zresztą w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. m.in. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3193/19, wyrok NSA z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt I OSK 488/20 - wszystkie orzeczenia prezentowane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z § 1 ust. 1 cyt. powyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, zwanego dalej "kuratorem", ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400), a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870 i 2400 oraz z 2018 r. poz. 138), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł. Wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju (§ 1 ust. 2).

W związku z zawartym we wskazanym przepisie odesłaniem w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie zatem rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radcowskie na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy o radcach prawnych.

Skoro zatem przedmiotem sprawy administracyjnej było unieważnienie paszportu, to zdaniem Sądu, organ zasadnie przyjął jako stawkę minimalną kwotę 480 zł określoną w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radcowskie i od tego jako maksymalną należy liczyć stawkę 40% z tej kwoty, powiększoną o kwotę niezbędnych wydatków. Poza sporem jest, że 40% z tej stawki wynosi 192 zł (236,16 zł z podatkiem VAT) i wysokość wynagrodzenia kuratora nie może przekraczać tej kwoty, jak również nie może być mniejsza od 60 zł.

Dodać również należy, iż zgodnie z § 2 rozporządzenia z dnia 9 marca 2018 r. kuratorowi przysługuje również zwrotu uzasadnionych wydatków, które poniósł w związku ze swoimi czynnościami, przy czym wysokość wydatków nie może przekraczać kwot wynikających z przepisów w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju.

Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że skarżąca otrzymała należne wynagrodzenie zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami prawa w łącznej wysokości 278,56 zł brutto, tj. 236,16 zł wynagrodzenie kuratora oraz 38,40 zł zwrot poniesionych wydatków. Nadto, w ocenie Sądu, organ w rozpatrywanej sprawie działał na podstawie przepisów prawa i dokonał oceny w oparciu o materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, w konsekwencji podniesione w skardze zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. Z tego również powodu nie było podstaw do wystąpienia przez Sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej z dnia 9 marca 2018 r. z Konstytucją RP.

Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.