Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 459/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 12 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 338
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j.)
article: art. 235 (1); art 235 (2)
journal: Dz.U. 2022 poz 1510
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
article: § 8 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), , Protokolant: referent Ksawery Sobczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 lipca 2024 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 15 maja 2023 r. nr HP. 906.5.2023.AKO w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Na podstawie zgłoszenia podejrzenia u A. T. choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego postaci mieszanej: naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we Wrocławiu (dalej: PPIS, organ pierwszej instancji) wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w ramach którego przeprowadził dochodzenie epidemiologiczne, którego celem było ustalenie i ocena narażenia zawodowego strony w zakresie narażenia na sposób wykonywania pracy i wibracje.W toku postępowania ustalono, że wnioskodawca pozostawał w narażeniu na wibracje i sposób wykonywania pracy będąc zatrudnionym w okresie od 16 maja 2018 r. do 31 marca 2019 r. w firmie U. we W., gdzie pracował jako pracownik ogólnobudowlany (w okresie od 30 lipca 2018 r. do 3 sierpnia 2018 r. oraz od 6 sierpnia 2018 r. do 31 marca 2019 r. pozostawał na zwolnieniu lekarskim).

Organ pierwszej instancji ustalił, że we wspomnianym okresie wnioskodawca wykonywał pracę fizyczną w charakterze pracownika ogólnobudowlanego w wymiarze 2/8 etatu. Zakres jego obowiązków obejmował prace związane z wykonywaniem czynności malarza, murarza. W czasie zatrudnienia pracownik wykonywał również pracę w godzinach nadliczbowych, w razie potrzeby wykonywał czynności dodatkowe. Dodatkowo, pracownik wykonywał czynności związane z transportem ręcznym farby, worków z zaprawą, gruzu itp. Ponadto, kładł gładzie i tynki, szlifował powierzchnie oraz wykonywał prace wykończeniowe. Pracę malarskie były wykonywane wałkiem i pędzlami. Pracownik ręcznie kładł gładzie gipsowe, tynkował i szlifował ręcznie powierzchnie (efektywna praca w powyższym zakresie wykonywana byłą przez pracownika wielokrotnie przez 4 –do 6 godzin dziennie przy danym rodzaju czynności). Wnioskodawca wykonywał również prace związane z kuciem w ścianach i sufitach ceglanych i betonowych, a także wiercił otwory za pomocą elektronarzędzi: wiertarek udarowych, młotowiertarek, szlifierek o wadze od 1 do 5 kg, w tym podczas wykonywania otworów pod gniazda, skrzynki i bruzd pod przewody elektryczne. (efektywna praca 4 — 6 godzin dziennie). Pracę wykonywał z użyciem siły z dociskaniem narzędzia lewym lub prawym barkiem. Prace związane z rozładunkiem i załadunkiem materiałów pracownik wielokrotnie podczas zmiany roboczej wykonywał przy przenoszeniu betonu suchego w workach 20 kg i betonowaniu (80 - 90 worków, praca wykonywana przez 4 do 6 godzin dziennie). W w/w okresie zatrudnienia przez okres 1 miesiąca, tj. od czerwca do lipca 2018 r. pracownik wykonywał także rozbiórkę schodów młotem udarowym i udarowo - obrotowym o wadze 16 kg i 6 kg (brak pomiarów drgań mechanicznych na stanowisku pracy). Prace trwały przez 6 dni z przerwami z ekspozycją dzienną 3-4 godzin/dzień w obciążeniu kończyn drganiami mechanicznymi. Po zakończeniu tych robót pracownik odczuwał bóle rąk, które zmniejszały się w okresach przerw w pracy i z upływem czasu. Nawrót dolegliwości nastąpił podczas pracy z lekką młotowiertarką, którą pracownik upuścił w dniu 19 lipca 2018 r. podczas pracy w wyniku wystąpienia bólu. W związku z dolegliwościami ze strony układu ruchu pracownik zgłosił się do lekarza. Sposób wykonywania pracy u wspomnianego pracodawcy stanowił podstawę dokonanego zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej.

W związku z podejrzeniem choroby zawodowej wnioskodawca został skierowany przez lekarza na badania do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we Wrocławiu. W toku postępowania diagnostyczno - orzeczniczego ustalono, że pierwsze subiektywne objawy pod postacią bólu nasadu kciuków, bólu łokci ( bardziej prawego) wnioskodawca odczuwał od czerwca 2018 r. W wyniku wystąpienia ostrego bólu w prawym łokciu pracownik upuścił wiertarkę. W związku ze zdarzeniem udał się do lekarza i nie powrócił do pracy. Był wielokrotnie rehabilitowany. W wywiadzie podał brak siły w obu rękach, nocne drętwienia rąk, sztywność poranną w dłoniach, skurcze mięśni w rękach oraz bolesność obu barków. Zainteresowany wskazał, że przed ostatnim zatrudnieniem nie odczuwał dolegliwości bólowych, skurcze i drętwienia kończyn dolnych również od sierpnia 2018 r. W ogólnym wywiadzie chorobowym wskazano na chorobę niedokrwienną serca nadciśnienie tętnicze, cukrzycę typu 2 powikłana mikroangiopatią (od 2000 r.), zaburzenia pamięci, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (2010 r.), niedokrwistość ż niedoboru żelaza, zapalenie nadkłykci bocznych i przyśrodkowych obu kości ramiennych i zmiany zwyrodnieniowe wielostawowe z okresowymi zaostrzeniami bólowymi.

W ocenie stanu klinicznego w zakresie stawianego podejrzenia choroby zawodowej ujętej w pozycji 22.3 wykazu chorób zawodowych jednostka orzecznicza I stopnia nie stwierdziła klinicznych cech zespołu wibracyjnego postaci mieszanej naczyniowo - ruchowej i kostno - stawowej. W związku z powyższym, w dniu 3 czerwca 2020 r. Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u wnioskodawcy choroby zawodowej z pozycji 22.3.

Rozstrzygnięcie uzasadniono następująco: "Nie potwierdzono obrazu klinicznego zespołu wibracyjnego, postaci mieszanej naczyniowo - nerwowej i kostno — stawowej. Trzykrotnie wykonane próby oziębieniowe dały: wyniki ujemne, w termometrii skórnej wyniki; byty zmienne* czyli nie uzyskano trwałego braku odnowy temperatur w zakresie palców obu dłoni. Podwyższenie progów czucia wibracji bez uszkodzenia obwodowego układu naczyniowego wskazuje na przyczynę pozazawodową, w przypadku pacjenta prawdopodobnie przyczyną jest wieloletnia cukrzyca i polineuropatia. W radiogramach brak jest cech charakterystycznych dla kostno - stawowej postaci zespołu wibracyjnego, czyli licznych geod, torbieli, zniekształcenia szpar stawowych, przebudowy kości łódeczkowatych i księżycowatych, martwicy jałowej, stanów przewlekłych, które nie są adekwatne do wieku biologicznego Pacjenta, ponieważ zwyrodnienie tkanki kostnej postępuje z wiekiem u osób narażonych na drgania mechaniczne."

Ponadto wskazano, że opisywane u pracownika w badaniu rtg z 19 lipca 2018 r. złamanie - brzeżne złamanie główki kości promieniowej prawej oraz wyrostka dziobiastego kości łokciowej ma cechy urazu ostrego, a w wyniku oceny narażenia zawodowego nie potwierdzono wieloletniego narażenia na drgania mechaniczne miejscowe o dużym ryzyku rozwoju zespołu wibracyjnego, czyli powyżej 0,5 NDN.

Zainteresowany nie zgodził się z powyższym i wniósł o ponowne badanie w instytucie badawczym w dziedzinie medycyny pracy. W toku postępowania odwoławczego w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi wnioskodawca złożył dodatkową dokumentację (pismo z dnia 7 lipca 2022 r.).

Jednostka orzecznicza II instancji, tj. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w wydanym w dniu 29 września 2022 r. orzeczeniu lekarskim podtrzymała opinię jednostki orzeczniczej I instancji. Przy wydawaniu tego orzeczenia uwzględniono dodatkową dokumentację jaką strona przedłożyła przy piśmie z dnia 7 lipca 2022 r, jednocześnie wskazując w jego treści, że w obrazie radiologicznym brak jest zmian charakterystycznych dla postaci kostno-stawowej zespołu wibracyjnego, brak jest również dostatecznych przesłanek do uznania postaci naczyniowo-nerwowej zespołu wibracyjnego, a co za tym idzie, postaci mieszanej wspomnianego schorzenia. Odnotowano również, iż brak jest także przesłanek do uznania, by tak krótki okres narażenia zawodowego mógł się przyczynić do rozwoju zgłoszonego schorzenia. W podsumowaniu orzeczenia lekarskiego z dnia 29 września 2022 r stwierdzono, że nie zostały spełnione przesłanki konieczne do uznania zawodowej etiologii schorzenia, a u pracownika nie stwierdzono zgłoszonej jednostki chorobowej , co stanowi element niezbędny do uznania choroby zawodowej.

Zauważono jednocześnie, że stwierdzony w ocenianych rtg kończyn górnych obraz o bogatej symptomatologii jest spójny z obrazem klinicznym rozpoznanej u pacjenta choroby zwyrodnieniowej. Zwrócono uwagę, że z dokumentacji medycznej pacjenta wynika, że od wielu lat leczy się z powodu choroby zwyrodnieniowej z zajęciem wielu stawów, zarówno kręgosłupa, jak i dużych i małych stawów obwodowych. Podkreślono, że zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze stawów należą do często spotykanych odchyleń w populacji ogólnej nie tylko pracowników eksponowanych na wibrację, nasilają się z wiekiem, mają wieloczynnikową etiologię. Nadto również, że zmiany zwyrodnieniowe nie figurują w wykazie chorób zawodowych.

Uwzględniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ pierwszej instancji czyli PPIS wydał w dniu 18 listopada 2022 r. decyzję w której nie stwierdził choroby zawodowej: zespołu wibracyjnego postaci mieszanej naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej. W wydanej decyzji organ pierwszej instancji przedstawił procedurę obowiązującą w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie choroby zawodowej. Następnie objaśnił, że brak potwierdzenia klinicznego obrazu zespołu wibracyjnego postaci mieszanej (przy jednoczesnym wskazaniu na chorobę zwyrodnieniową jako najbardziej prawdopodobną przyczynę dolegliwości ze strony układu ruchu) wykluczał możliwość stwierdzenia choroby zawodowej ujętej pod poz. 22.3 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia. Organ jednocześnie odnotował, iż analiza narażenia zawodowego nie potwierdziła, aby strona długotrwale pracowała w narażeniu na drgania mechaniczne miejscowe o dużym ryzyku rozwoju zespołu wibracyjnego.

Od tej decyzji strona wniosła odwołanie do Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora sanitarnego we Wrocławiu (dalej: DPWIS). Na etapie postępowania odwoławczego jednostki diagnostyczno-orzecznicze odniosły się do podnoszonych w tym odwołaniu kwestii medycznych a także do stanowiska organu wyrażonego w piśmie z dnia 23 marca 2023 r.

W decyzji z dnia 15 maja 2023 r. (nr HP.906.5.2023.AKO) DPWIS utrzymał w mocy decyzję PPIS z dnia 18 listopada 2022 o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego postaci mieszanej: naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej. W treści tej decyzji organ podniósł, że rozpoznanie choroby zawodowej może nastąpić jedynie w drodze orzeczenia lekarskiego wydanego przez upoważnioną jednostkę diagnostyczno-orzeczniczą. Jak następnie argumentował, orzekający w sprawie upoważnieni lekarze wskazali, że zespól wibracyjny jest jednostką chorobową, która nie ma postaci ostrej, choroba rozwija się wolno, dziesiątkami lat, w trakcie których pracownik jest narażony na drgania mechaniczne przekraczające NDFN, a co istotne, przechodzi przez kolejne etapy kliniczne charakterystyczne dla zespołu wibracyjnego. U strony, nie potwierdzono ani w wywiadzie ani w dokumentacji medycznej charakterystycznego przewlekłego i etapowego rozwoju objawów związanych z zespołem wibracyjnym. Odnosząc się do zgłaszanych przez stronę zastrzeżeń do wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, odmiennych od Rejonowej Komisji Lekarskiej z dnia 15 kwietnia 2020 r. DPWIS zwrócił uwagę, że lekarz wydający orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu lub braku rozpoznania choroby zawodowej to lekarz specjalista, który ma świadomość doniesień naukowych i dysponuje szeroką wiedzą medyczną oraz posiada odpowiednią praktykę. Zaakcentował, że ustawodawca powierzył obowiązek rozpoznawania chorób zawodowych jednostkom medycyny pracy, zatrudniającym wyspecjalizowany personel medyczny, albowiem czynność ta wymaga specjalistycznej wiedzy medycznej i leży poza kompetencjami organów administracji publicznej. Powyższe oznacza, że ustalenia innych niż lekarze upoważnieni do orzekania w sprawie chorób zawodowych nie są wiążące dla organu. Zdaniem organu, wydane w sprawie orzeczenia lekarskie są logiczne, przekonywujące, mają walor kompletności i wyjaśniają wszystkie istotne w sprawie okoliczności. Brak potwierdzenia klinicznego obrazu zespołu wibracyjnego postaci mieszanej stanowił kwestię o zasadniczym znaczeniu w sprawie. Niemniej jednak organ jednocześnie zwrócił uwagę także na to, że analiza narażenia zawodowego nie potwierdziła, aby strona długotrwale pracowała w narażeniu na drgania mechaniczne miejscowe o dużym ryzyku rozwoju zespołu wibracyjnego.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi wniesionej przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W treści skargi strona sformułowała następujące zarzuty:

- naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niepodejmowanie z urzędu ani na wniosek strony wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności – pozbawienie skarżącego wpływu na obiektywizm toczącego się postępowania;

- naruszenie art. 8 k.p.a. i wyrażonej w tym przepisie zasady pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej) poprzez brak wyczerpującego poinformowania strony o podstawach prawnych toczącego się postępowania oraz poprzez brak właściwego współdziałania (współpracy) z innymi organami i instytucjami w celu "pogłębiania i zbierania materiałów";

- naruszenie art. 10 k.p.a. na skutek niezapewnienia stronie czynnego udziału w toczącym się postępowaniu (poprzez pozbawienie, w szczególności przez organ I instancji, możliwości składania przez stronę wyjaśnień, zgłaszania żądań, wniosków i informacji bardzo istotnych z punktu widzenia treści karty oceny narażenia zawodowego;

- naruszenie art. 37 § 1 k.p.a. poprzez ignorowanie ponagleń składanych w sprawie;

- naruszenie art. 77 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. na skutek nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność parametrów drgań mechanicznych emitowanych przez urządzenia (elektronarzędzia ręczne – młotowiertarki, młotki udarowe i inne) oraz maszyny typu młot udarowy o wadze 16 kg (tj. natężenie drgań, częstotliwość, amplituda), a nadto, poprzez nieustalenie warunków narażenia na drgania mechaniczne podczas zatrudnienia strony w Irlandii;

- naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez nieustalenie stanu faktycznego oraz wydanie rozstrzygnięć na podstawie wadliwych ustaleń;

- naruszenie art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niezwrócenie się do biegłych o wydanie opinii, także Instytutów, w sprawie szkodliwości i narażenia przy intensywnym używaniu narzędzi wibracyjnych (młoty udarowe i inne) w warunkach ich niesprawności technicznej lub podejrzenia o taką niesprawność;

- naruszenie art. 15 ust. 10 ustawy o służbie cywilnej (Dz. U. nr 227 poz. 1505), tj. zasady legalizmu, praworządności , pogłębiania zaufania do obywateli, jawności i przejrzystości, profesjonalizmu, profesjonalizmu, twórczego działania nieograniczającego się jedynie do sztywnego przestrzegania przepisów;

- naruszenie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105 poz. 869) poprzez:

• niezamieszczenie w karcie oceny narażenia zawodowego danych o wartości natężeń, średniego czasu narażenia zawodowego działających jako czynnik fizyczny – drgania mechaniczne w odniesieniu do wzrostu amplitudy;

• niezamieszczenie w karcie oceny narażenia zawodowego danych wynikających z art. 298 k.p.;

• niezamieszczenie w karcie oceny narażenia zawodowego faktycznego dnia zakończenia pracy w narażeniu na drgania mechaniczne;

• brak ujęcia w karcie oceny narażenia zawodowego stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz poprzez niezamieszczenie wydatku energetycznego przy pracy młotem udarowym o wadze 16 kg i nieuwzględnienia zwiększonego ryzyka zawodowego wynikającego z pracy przy obsłudze tego młota bez wymaganych rękawic antywibracyjnych oraz niestosowanie – pracy zmianowej i ograniczenia czasu pracy;

• poprzez wydanie orzeczenia lekarskiego przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w trybie zaocznym (bez badania strony, zdaniem skarżącego, nawet złożony przez niego wniosek o wydanie orzeczenia lekarskiego w trybie zaocznym nie uprawniał jednostki II stopnia do wydania orzeczenia bez takiego badania);

- naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 maja 1996 r. (Dz. U. nr 62 poz. 286) w zakresie prowadzenia przez pracodawców dokumentacji związanej ze stosunkiem pracy oraz sposobem prowadzenia akt osobowych (wskazując na wynikający z tych przepisów obowiązek ewidencji czasu pracy, szkoleń etc.);

- naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 5 sierpnia 2005 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne (Dz. U. nr 157 poz. 1317 i 1318) na skutek dokonania oceny ryzyka zawodowego z pominięciem treści tego rozporządzenia.

W treści skargi skarżący przedstawił obszerne uzasadnienie na poparcie tych zarzutów. Swoje stanowisko skarżący uzupełnił i rozwinął w szeregu pism procesowych składanych do akt sprawy.

W odpowiedzi na skargę DPWIS wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi DPWIS w całości uznał je za pozbawione podstaw prawnych. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. podniósł, że zarzut ten nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Zwrócił uwagę, że przed wydaniem decyzji organ pierwszej instancji pismem z dnia 11 października 2022 r. zawiadomił skarżącego o tym, że w sprawie został zebrany materiał dowodowy. Skarżący w dniach 2 i 4 listopada 2022 r. w siedzibie organu zapoznał się z aktami sprawy. Skarżący był zawiadamiany o zakończeniu postępowania dowodowego także w toku postępowania przed organem drugiej instancji (pismo z dnia 25 kwietnia 2023 r.).

W ramach dalszej argumentacji organ zwrócił uwagę, że dwie niezależne placówki diagnostyczno-orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych, tj. Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu oraz Instytut Medycyny Pracy w Łodzi jednoznacznie i zgodnie stwierdziły, że w przypadku strony brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego postaci mieszanej: naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej z uwagi na niepotwierdzenie obrazu klinicznego schorzenia. W kontekście niespełnienia warunku dotyczącego rozpoznania klinicznego schorzenia, zarzuty strony skierowane przeciwko ocenie narażenia zawodowego organ uznał za bezpodstawne. Wskazał, że w sprawie nie ma umotywowanych i racjonalnych przesłanek do prowadzenia dalszych wyjaśnień i przedłużenia postępowania, co godziłoby w zasadę szybkości i prosty postępowania (art. 12 k.p.a.). Jak dalej argumentował, organ nie jest zobligowany do analizy publikacji naukowych, albowiem wkracza to w kompetencje lekarzy orzeczników, których opinie traktowane są jak opinie biegłych. Podkreślił, że nie można żądać, aby biegły brał udział w przeprowadzaniu kolejnych dowodów, bądź też, by wydawał on dodatkowe opinie tylko dlatego, że konsekwentnie podtrzymuje swoje ustalenia, które nie są korzystne dla strony,

Skonstatował, że artykuły naukowe oraz składane wnioski strony skarżącej nie są dla organu podstawą do wydania w sprawie rozstrzygnięcia o treści zgodnej z oczekiwaniami strony.

Nadmienił, że niezrozumiały dla organu jest zarzut wydania orzeczenia lekarskiego przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w trybie zaocznym w sytuacji, gdy sama strona prosiła o wydanie tego orzeczenia w takim właśnie trybie.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów o służbie cywilnej organ odnotował, że tego rodzaju zarzut wykracza poza zakres oceny organu z uwagi na fakt, że działania organu orzekającego w sprawie takim przepisom nie podlegają.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Na wstępie wymaga odnotowania, że z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu (a więc wyeliminowaniu z obrotu prawnego) tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W okolicznościach faktycznych kontrolowanej sprawy Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju naruszenia prawa.

Zaskarżoną decyzją DPWIS działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: k.p.a.), art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 338), art. 2351 i art. 2352 kodeksu pracy (Dz. U. 2022 r. poz. 1510, dalej: k.p.) oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367) utrzymał w mocy decyzję PPIS o braku podstaw do stwierdzenia u strony choroby zawodowej wymienionej pod poz. 22.3 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Kwestionując zgodność z prawem decyzji DPWIS skarżący podniósł szereg zarzutów naruszenia prawa procesowego i materialnego, zaś zarzuty te zmierzały w istocie do podważenia wyrażonego w ww. decyzjach stanowiska o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego postaci mieszanej: naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej.

Domagając się wydania orzeczenia o stwierdzeniu choroby zawodowej skarżący w ramach obszernej argumentacji powoływał się m.in. na dolegliwości zdrowotne kończyn górnych (którą to argumentację uzupełnił dokumentacją zdjęciową), jak i na fakt odnotowania przez lekarza specjalistę [...] podejrzenia wystąpienia u strony choroby zawodowej w postaci wspomnianego zespołu wibracyjnego postaci mieszanej. Wspierająco, skarżący podnosił także zarzuty związane z przyjętą oceną narażenia zawodowego.

Szczegółowe rozważania w sprawie, dla ich przejrzystości, należy poprzedzić zwięzłą charakterystyką postępowania prowadzonego w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej.

Zgodnie z art. 2351 kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Szczegółowy tryb zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, wydane na podstawie art. 237 § 1 k.p. Załącznik do tego rozporządzenia wymienia jednostki chorobowe, których wystąpienie w określonych warunkach (pozostających w związku z pracą lub warunkami jej wykonywania) pozwala na stwierdzenie choroby zawodowej.

Zgodnie z § 4 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia, właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia, o której mowa w § 5 ust. 2, to jest m. in. do poradni chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie przepisów ustawy o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 5 ust. 1). Następnie lekarz tej jednostki na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia).

Przepis § 8 ust. 1 i 2 wspominanego rozporządzenia precyzuje z kolei obowiązki organu właściwego w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej w zakresie gromadzenia materiału dowodowego. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Wypada w tym miejscu dodatkowo wspomnieć, że postępowanie prowadzone w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia precyzujące obowiązki organu właściwego w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej w zakresie gromadzenia materiału dowodowego stanowią dopełnienie ogólnych norm proceduralnych, zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Orzeczenia lekarskie są, obok karty oceny narażania zawodowego, jednym z najistotniejszych dowodów w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Przy czym, istotnym jest, że orzeczenie lekarskie wydawane w ramach postępowania w sprawie choroby zawodowej ma mający walor opinii biegłego, o której mowa w art. 84 § 1 k.p.a. Przypisywany orzeczeniu lekarskiemu walor opinii biegłego oznacza, że organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich ani wykonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Związanie organu treścią orzeczenia lekarskiego oczywiście nie oznacza tego, że orzeczenie takie nie podlega żadnej ocenie ze strony organu będącego gospodarzem postępowania w sprawie choroby zawodowej. Organ będący gospodarzem postępowania administracyjnego, jakkolwiek nie jest uprawniony do kwestionowania merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego to jednocześnie ma obowiązek kontrolować, czy w wydanym orzeczeniu lekarskim (orzeczeniach) wyjaśnione zostały istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Ocena orzeczenia lekarskiego możliwa jest zatem pod kątem zachowania kryteriów określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

Podsumowując przedstawione uwagi wstępne należy odnotować, że zasadniczo, podstawą wydawania decyzji w sprawie choroby zawodowej jest art. 2351 k.p. oraz przepisy rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Kompleksowa analiza przepisu art. 2351 k.p. oraz wydanego na podstawie art. 237 § 1 k.p. rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych prowadzi do wniosku, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie trzy warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę systemu ochrony zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych;

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy;

3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

W nawiązaniu do stanu faktycznego sprawy przypomnieć trzeba, że postępowanie sprawie zainicjowało przedłożone przez skarżącego PPIS we Wrocławiu skierowanie na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej w postaci zespołu wibracyjnego postaci mieszanej: naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej, wystawione w dniu 29 maja 2019 r. przez lekarza specjalistę [...] , zatrudnionego w 4. we W. Zawiadomieniem z dnia 3 lipca 2019 r., PPIS we Wrocławiu poinformował skarżącego oraz jego pracodawcę o wszczęciu na wniosek postępowania w sprawie w/w choroby zawodowej oraz przekazał otrzymane skierowanie na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we Wrocławiu celem przeprowadzenia postępowania diagnostyczno-orzeczniczego. W treści zawiadomienia z dnia 3 lica 2019 r. zawarto informację, że decyzja w sprawie choroby zawodowej zostanie wydana po otrzymaniu orzeczenia lekarskiego z jednostki upoważnionej do orzekania w sprawie chorób zawodowych.

Jak wynika z akt sprawy i na co wskazuje argumentacja pomieszczona w zaskarżonej decyzji, Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy czyli jednostka orzeczniczo-diagnostyczna I stopnia, w orzeczeniu lekarskim z dnia 3 czerwca 2023 r. nr 113/2019 orzekła o braku podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego postaci mieszanej: naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej z uwagi na brak klinicznych cech zespołu wibracyjnego postaci mieszanej. W orzeczeniu tym wyjaśniono, że trzykrotnie wykonane próby oziębieniowe dały wyniki ujemne, w termometrii skórnej wyniki były zmienne, czyli nie uzyskano trwałego braku odnowy temperatur w zakresie palców obu dłoni. Podwyższenie progów czucia wibracji bez uszkodzenia obwodowego układu naczyniowego wskazuje na przyczynę pozazawodową, która rozważanym przypadku prawdopodobnie jest wieloletnia cukrzyca i polineuropatia.

Dodatkowo odnotowano, że w wyniku oceny narażenia zawodowego nie potwierdzono, by strona długotrwale, czyli przez wiele lat pracowała w narażeniu na drgania mechaniczne miejscowe o dużym ryzyku rozwoju zespołu wibracyjnego, czyli powyżej 0,5 NDN.

Na skutek złożonego przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w sprawie swoje stanowisko wyraziła także jednostka diagnostyczno-orzecznicza II stopnia, czyli Instytut Medycyny Pracy w Łodzi, która również wydała orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego postaci mieszanej: naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej. Z wniosków końcowych pomieszczonych w treści orzeczenia lekarskiego z dnia 29 września 2022 r. (nr NKOCHZA/377/D/20/21/22) wynika, że jednostka orzeczniczo-diagnostyczna II stopnia, po przeanalizowaniu całości zgromadzonej dokumentacji dotyczącej oceny narażenia zawodowego oraz dotychczasowego przebiegu choroby także nie znalazła przesłanek do rozpoznania choroby zawodowej, której podejrzenie zgłosił lekarz specjalista [...].

Jak wskazano w treści tego orzeczenia:

1) odnosząc zgromadzoną dokumentację lekarską do obrazu klinicznego zespołu wibracyjnego postaci kostno-stawowej:

- w obrazie radiologicznym dostępnych radiogramów rąk i stawów łokciowych, nie stwierdzono zmian charakterystycznych dla postaci kostno-stawowej zespołu wibracyjnego;

- zmiany radiologiczne w zakresie układu stawowo-szkieletowego w zespole wibracyjnym nie mają charakterystycznej patomorfologii;

- stwierdzony w ocenianych rtg kończyn górnych obraz o bogatej symptomatologii jest spójny z obrazem klinicznym rozpoznanej u pacjenta choroby zwyrodnieniowej (z dokumentacji medycznej pacjenta wynika, że od wielu lat leczy się z powodu choroby zwyrodnieniowej z zajęciem wielu stawów zarówno kręgosłupa, jak i dużych i małych stawów obwodowych);

2) odnosząc zgromadzoną dokumentację lekarską do obrazu klinicznego zespołu wibracyjnego postaci naczyniowo-nerwowej:

- wykonana trzykrotnie próba oziębieniowa dała wynik ujemny, a wyniki termometrii skórnej nie wykazały trwałego braku odnowy temperatur w zakresie wszystkich palców obu rąk;

- podwyższenie progu czucia wibracji w badaniu palestezjometrycznym wobec braku istotnych odchyleń od normy w zakresie czynnościowego stanu obwodowego układu naczyniowego nie daje spójnego obrazu choroby i nie jest wystarczające do rozpoznania postaci naczyniowo-nerwowej zespołu wibracyjnego.

W treści analizowanego orzeczenia lekarskiego jednostki diagnostyczno-orzeczniczej II stopnia dodatkowo stwierdzono, że analiza dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego nie wykazała, aby strona będąc zatrudniona na stanowisku pracownika ogólnobudowlanego była istotnie narażona na występujące długotrwałe drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, mogące przyczynić się w tak krótkim okresie narażenia zawodowego do rozwoju zespołu wibracyjnego.

Wyrażone w sprawie stanowisko w zakresie braku podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej–zespołu wibracyjnego postaci mieszanej: naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej obie jednostki diagnostyczno-orzecznicze potrzymały następnie w wydanych w sprawie uzupełniających opiniach.

Biorąc pod uwagę sygnalizowany wcześniej walor orzeczeń lekarskich wydawanych w trybie § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, równy opinii biegłego, orzekające w sprawie organy inspekcji sanitarnej, tj. PPIS i DPWIS związane były stanowiskiem jednostek diagnostyczno-orzeczniczych co do braku wystąpienia klinicznego obrazu choroby zawodowej, której dotyczyło zgłoszenie. O czym była już mowa wcześniej, organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich ani wykonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. W konsekwencji, stanowisko niezależnych jednostek diagnostyczno-orzeczniczych I i II stopnia, negujące (w przypadku strony) wystąpienie klinicznego obrazu zespołu wibracyjnego postaci mieszanej było dla organów sanitarnych orzekających w sprawie wiążące w zakresie kwestii medycznych. Skoro uprawnione jednostki diagnostyczno-medyczne bazując na zgromadzonej dokumentacji medycznej strony nie dostrzegły przesłanek do stwierdzenia wystąpienia u strony jednostki chorobowej ujętej pod pozycją 22.3 wykazu chorób zawodowej, zawartego w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, to ani PPIS ani DPWIS nie mogły, wbrew treści wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, wydać decyzji o stwierdzeniu u strony choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego postaci mieszanej: naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej.

Innymi słowy, pozbawione waloru dowodowego w stopniu oczekiwanym przez stronę, a zatem, nie mogące mieć charakteru przesądzającego w sprawie, uznać należy wystawione przez lekarza specjalistę [...] skierowanie na badania w związku z podejrzeniem wystąpienia choroby zawodowej ujętej pod poz. 22.3 wykazu chorób zawodowych.

Okoliczność, że zawarte w skierowaniu podejrzenie zachorowania odnosi się do jednostki chorobowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych nie oznacza – wbrew temu co twierdzi skarżący- przesądzenia przez lekarza specjalistę [...], że objawy chorobowe zgłaszane przez skarżącego odpowiadają obrazowi klinicznemu choroby zawodowej ujętej pod poz.22.3 wykazu chorób zawodowych.

Pomijając już (w istocie drugorzędną dla sprawy) samą kwestię tego, że akcentowane przez stronę skierowanie na badanie dotyczy jedynie podejrzenia choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego postaci mieszanej (nie ma zatem w swojej treści charakteru przesądzającego o tej chorobie) trzeba wyraźnie zaznaczyć, że lekarz specjalista [...], który wystawił stronie skierowanie na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego postaci mieszanej (naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej) nie jest osobą uprawnioną do orzekania w przedmiocie wystąpienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W ramach uwag wstępnych Sąd przybliżył obowiązującą procedurę w ramach której stwierdza się o istnieniu (bądź też nie) podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Z treści powołanego na wstępie § 5 ust. 1 rozporządzenia wynika, że właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie przepisów ustawy o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 5 ust. 1). Rodzaj jednostek orzeczniczych I i II stopnia wymienia odpowiednio § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia.

Oznacza to, że nie każdy lekarz posiada kompetencje do orzekania w zakresie chorób zawodowych, a jedynie osoba spełniająca wymogi określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W okolicznościach kontrolowanej sprawy oczywiście nie ma wątpliwości, że orzeczenia lekarskie z dnia 3 czerwca 2020 r. (nr 113/2019) oraz z dnia 29 września 2022 r. (nr NKOCHZA/377/D/20/21/22) zostały wydane przez osoby uprawnione do orzekania w sprawie wystąpienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, zostały bowiem podpisane przez lekarzy specjalistów medycyny pracy, zatrudnionych odpowiednio w Dolnośląskim Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we Wrocławiu oraz w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi.

Jak wynika z argumentacji skarżącego przedstawionej w licznych pismach procesowych, a także na rozprawie w dniu 11 lipca 2024 r., skarżący, negując stanowisko organów inspekcji sanitarnej w zakresie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej pod poz. 22.3 wykazu, kwestionuje jednocześnie prawidłowość sporządzonej oceny narażenia zawodowego.

Sąd dostrzega, że sporządzona na potrzeby postępowania karta oceny narażenia zawodowego była w sprawie poddawana kilkukrotnie weryfikacji. Wskazuje jednocześnie, że ocena narażenia zawodowego strony (z uwzględnieniem zmian nanoszonych do karty oceny narażenia zawodowego) została poddana analizie lekarzy orzeczników, którzy uznali, że analiza dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego strony nie wykazała, aby skarżący będąc zatrudnionym na zajmowanym stanowisku pracownika ogólnobudowlanego był istotnie narażony na występujące długotrwale drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, mogące przyczynić się w tak krótkim okresie narażenia zawodowego do rozwoju zespołu wibracyjnego.

W tym miejscu wypada odnotować, że zespołem wibracyjnym określa się zespół nieodwracalnych zmian w różnych narządach i układach człowieka, powstałych w wyniku długotrwałego oddziaływania drgań mechanicznych. Przymiotnik "długotrwały" zgodnie z językiem potocznym oznacza tyle co "trwający przez długi czas". W nawiązaniu do powyższego przypomnieć należy, że skarżący pozostawał w zatrudnieniu w firmie U. we W. na stanowisku pracownika ogólnobudowlanego od 16 maja 2018 r. do 31 marca 2019 r., z czego w okresie od 30 lipca 2018 r. do 3 sierpnia 2018 r. oraz od 6 sierpnia 2018 r. do 31 marca 2019 r. pozostawał na zwolnieniu lekarskim. Jako pracownik ogólnobudowlany wykonywał różne prace. Zakres jego obowiązków obejmował prace związane z wykonywaniem czynności malarza i murarza, a także, w razie potrzeby prace dodatkowe. Dodatkowo, skarżący wykonywał czynności związane z transportem ręcznym farby, worków z zaprawą gruzu. Ponadto, kładł gładzie, szlifował powierzchni oraz wykonywał prace wykończeniowe. Bezspornie, w ramach zatrudnienia w charakterze pracownika ogólnobudowlanego skarżący, wykonywał również prace związane z kuciem w ścianach i sufitach ceglanych i betonowych. Bezspornie również, w okresie od czerwca do lipca 2018 r. skarżący wykonywał także rozbiórkę schodów młotem udarowym i udarowo-obrotowym o wadze 16 i 16 kg. Prace te trwały przez 6 dni z przerwami i odbywały się w obciążeniu kończyn drganiami mechanicznymi. To właśnie na te ostatnie prace wskazuje skarżący jako przyczynę zgłaszanych dolegliwości w związku z którymi lekarz specjalista [...] wystawił skierowanie na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. Co w tym miejscu wymaga wyraźnego zaakcentowania, kwestia tego, że skarżący pracował w związku z rozbiórką schodów w narażeniu na drgania mechaniczne jedynie przez 6 dni nie była sporna w sprawie i została przyznana przez skarżącego także na rozprawie w dniu 11 lipca 2024 r. W świetle tych faktów nie można uznać, że przedstawiona w orzeczeniach lekarskich wydanych przez niezależne, uprawnione jednostki ocena narażenia zawodowego, sprowadzająca się do wniosku, że skarżący, będąc zatrudnionym w charakterze pracownika ogólnobudowlanego, nie był istotnie narażony na występujące długotrwale drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, mogące przyczynić się w tak krótkim okresie narażenia zawodowego do rozwoju zespołu wibracyjnego, jest oceną dowolną.

Niezależnie od powyższego Sąd podziela argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji przez organ drugiej instancji, a mianowicie, że z uwagi na brak rozpoznania klinicznego schorzenia w postaci zespołu wibracyjnego postaci mieszanej: naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej, kwestia narażenia zawodowego strony nie miała w okolicznościach faktycznych kontrolowanej sprawy znaczenia pierwszoplanowego, z tego tez względu, weryfikacja oceny narażenia zawodowego nie może zostać uznana za wystarczającą do zmiany orzeczenia lekarskiego. O czym była już mowa, jednym z podstawowych warunków niezbędnych do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego jest warunek rozpoznania u pracownika choroby znajdującej się w wykazie chorób zawodowych przez upoważnioną do tego placówkę systemu ochrony zdrowia. O czym również była już mowa, kolejnym, niezbędnym warunkiem do stwierdzenia choroby zawodowej jest ustalenie, że stwierdzona przez uprawnioną placówkę choroba została wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, przy zastrzeżeniu, że wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych nastąpiło w okresie ustalonym w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Wszystkie wymienione trzy warunki muszą wystąpić jednocześnie aby organ inspekcji sanitarnej mógł wydać decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej. W okolicznościach faktycznych kontrolowanej sprawy, dwie niezależne placówki diagnostyczno-orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych, tj. Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu oraz Instytut Medycyny Pracy w Łodzi analizując dokumentację medyczną strony nie dopatrzyły się u zainteresowanego wystąpienia obrazu klinicznego schorzenia – zespołu wibracyjnego postaci mieszanej: naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej. Już tylko ta zatem okoliczność nie dawała organom inspekcji sanitarnej możliwości wydania decyzji o treści zgodnej z oczekiwaniami strony skarżącej. Organy inspekcji sanitarnej nie posiadają wiedzy medycznej, stąd też, nie są uprawnione do kwestionowania stanowiska jednostek diagnostyczno-orzeczniczych w zakresie oceny wystąpienia u osoby zainteresowanej obrazu klinicznego schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych ujętych załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, w związku z podejrzeniem wystąpienia schorzenia pozostającego w związku z pracą, z powodu którego wszczęto postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej. Z charakteru orzeczeń wydawanych przez jednostki diagnostyczno-orzecznicze, którym przypisuje się walor opinii biegłego, wynika związanie organów inspekcji sanitarnej treścią tych orzeczeń w kwestiach medycznych.

W ocenie Sądu, wydane przez jednostkę diagnostyczno-orzeczniczą I i II stopnia orzeczenia lekarskie co do braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u strony zostały należycie i przekonywująco uzasadnione. W orzeczeniach tych wyjaśniono w szczególności na podstawie jakich przesłanek nie stwierdzono u strony obrazu klinicznego jednostki chorobowej – zespołu wibracyjnego postaci mieszanej: naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej. Wskazano, że: "Stwierdzony w ocenianych rtg kończyn górnych obraz o bogatej symptomatologii jest spójny z obrazem klinicznym rozpoznanej u pacjenta choroby zwyrodnieniowej".

Co w tym miejscu wymaga zaakcentowania, jako że ani organy inspekcji sanitarnej ani Sąd nie mają wiedzy na temat badań na podstawie których stwierdza się zespól wibracyjny o postaci naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej, wyłączną kompetencję do poczynienia ustaleń w powyższym zakresie należy przypisać jednostkom diagnostyczno-orzeczniczym, które wydawały w sprawie orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Reasumując, w realiach kontrolowanej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że wydanie – na tle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego – decyzji o braku podstaw do stwierdzenia u strony choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego postaci mieszanej było uprawnione, a wydając orzeczenie o tego rodzaju treści organy sanitarne (PPIS i DPWIS) nie uchybiły przepisom prawa materialnego, ani prawa procesowego. W sprawie nie mogło dojść do naruszenia art. 2351 k.p., albowiem nie wystąpiły przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej, która jest pojęciem prawnym. Wbrew zarzutom skargi, Sąd nie dopatrzył się w sprawie także naruszenia przepisów art. 7, art. 10, art. 77, art. 80 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a., ani też, naruszenia przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Wbrew zarzutom skargi, analiza materiału aktowego kontrolowanej sprawy wskazuje na to, że organ inspekcji sanitarnej dopełnił obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do jej rozstrzygnięcia. Same twierdzenia strony odnośnie do zakresu postępowania dowodowego jakie w sprawie należało przeprowadzić nie mogą stanowić o naruszeniu w sprawie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.

W nawiązaniu do podnoszonej przez stronę okoliczności związanej z pominięciem w ustaleniach faktycznych sprawy rodzaju prac wykonywanych przez skarżącego w Irlandii w latach 2007-200 wskazać trzeba, że załącznik do rozporządzenia w spawie chorób zawodowych wymienia nie tylko wykaz chorób zawodowych, ale i wskazuje okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. W przypadku choroby zawodowej wymienionej pod poz. 22.3 tego wykazu (zespół wibracyjny postać mieszana: naczyniowo-nerwowa i kostno-stawowa) okres ten wynosi 3 lata. Z niespornych ustaleń faktycznych sprawy wynika natomiast, ze pierwsze dolegliwości bólowe pod postacią bólu nasady obu kciuków oraz łokci (z przewagą po stronie prawej) wystąpiły u skarżącego w czerwcu 2018 r.

Niezasadny był również zarzut naruszenia art. 84 § 1 k.p.a. W okolicznościach faktycznych rozstrzyganej sprawy podnoszona przez skarżącego kwestia niesprawności urządzeń nie miała waloru istotności dowodowej albowiem u strony nie potwierdzono obrazu klinicznego schorzenia ujętego pod poz. 22.3 wykazu chorób zawodowych. Zaś dopiero stwierdzenie obrazu klinicznego tego schorzenia przy przyjęciu pracy w warunkach narażenia zawodowego mogło mieć wpływ na inną treść decyzji, aniżeli zaskarżona.

Bezzasadny okazał się zarzut naruszenia praw strony do udziału w postępowaniu. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku przeciwnego, a mianowicie, że skarżący brał aktywny udział w prowadzonym postępowaniu, zgłaszając liczne wniosku i pisma procesowego. Organy zapewniły stronie dostęp do akt sprawy na

każdym etapie. Skarżący był informowany o etapie zakończenia postępowania dowodowego tak przed organem I, jak i II instancji oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 8 k.p.a.

W sprzeczności z zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu nie pozostaje fakt, że wydanie orzeczenia lekarskiego przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi nastąpiło w trybie zaocznym czyli bez udziału skarżącego. Po pierwsze trzeba w sprawie dostrzec, ze wniosek o wydanie orzeczenia w trybie zaocznym (okoliczność niesporna) zgłosił sam skarżący. Po drugie, wydanie orzeczenia lekarskiego przez tę jednostkę diagnostyczno-orzeczniczą nie narusza przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Należy dostrzec, że z dniem 15 lipca 2021 r. weszła w życie znowelizowana treść § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (§ 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 23 czerwca 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych – Dz. U. z 2021 r. poz. 1287), dająca możliwość wydania orzeczenia lekarskiego w trybie zaocznym.

Zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie mogą także podważać przedłożone przez skarżącego artykuły (publikacje naukowe), wyliczenia i pozostała argumentacja, obszernie zaprezentowana w licznych pismach składanych do Sądu. Skarżący nie posiada wiedzy medycznej ani uprawnień w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych, a przedłożone przez niego artykuły traktować należy jako stanowisko polemiczne do tego jakie zajęły w sprawie jednostki diagnostyczno-orzecznicze, a które to placówki – jak już podkreślono wielokrotnie w toku rozważań - są legitymowane do wiążącego wypowiadania się w kwestiach medycznych w ramach postępowania z zakresu chorób zawodowych. Podobnie, przedstawione przez skarżącego wyliczenia parametrów prędkościowych młota udarowego którym pracowało raz pozostała argumentacja pomieszczona w licznych pismach składanych do Sądu nie mogła wpłynąć na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, z powodów wyżej przedstawionych. Waloru istotności w procesie kontroli zaskarżonej decyzji nie mogły mieć także podnoszone przez stronę zarzuty naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 maja 1996 r. (Dz. U. nr 62 poz. 286) w zakresie prowadzenia przez pracodawców dokumentacji związanej ze stosunkiem pracy oraz sposobem prowadzenia akt osobowych oraz przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 5 sierpnia 2005 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne albowiem zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził obrazu klinicznego schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych, o czym w sposób wiążący wypowiedziały się jednostki diagnostyczno-orzecznicze I i II stopnia.

Sąd podziela stanowisko DPWIS przedstawione w odpowiedzi na skargę, że przedłożone przez stronę artykuły nie stanowią podstawy do ponownego wypowiadania się w kwestiach medycznych przez uprawnione do tego placówki, które wyraziły swoje stanowisko na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, przy czym, kluczowe znaczenie dla zajętego przez te organy stanowiska miały w realiach kontrolowanej sprawy kwestie medyczne, albowiem przeprowadzone badania i sporządzona dokumentacja medyczna nie potwierdziły obrazu klinicznego schorzenia w związku z którym prowadzone było postępowanie w sprawie choroby zawodowej.

Końcowo należy odnotować, że kwestia sprawności prowadzonego postępowania administracyjnego wykracza poza przedmiot sprawy zainicjowany skargą na decyzję DPWIS z dnia 15 maja 2023 r.

Mając na uwadze całość powyżej zaprezentowanej argumentacji, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) wywiedzioną w sprawie skargę w całości oddalił jako bezzasadną.