Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1525/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6i ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2022 poz 1297
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. H., M. H., H. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 970/22 w sprawie ze skargi W. H., M. H., H. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 1 czerwca 2022 r. nr SKO.V/428/103/2022 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

|III FSK 1525/23 | |

| | |

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 970/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. H., W. H., H. H. (dalej jako: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 czerwca 2022 r. w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że spór dotyczy istnienia obowiązku uiszczenia przez skarżących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości i w zakresie wskazanym w zaskarżonej decyzji dotyczących nieruchomości położonej przy ul. [...] w M., której współwłaścicielami są skarżący. WSA w Gliwicach podkreślił, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest daniną publiczną. Zauważył także, że korzystanie z nieruchomości jest jednoznaczne z powstawaniem odpadów komunalnych, zaś ich powstawanie powoduje, iż należna jest opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Odwołując się do art. 6i ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r., poz. 888 ze zm., dalej: u.c.p.g.) podał, że w przypadku nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy i inne nieruchomości wykorzystywane na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, obowiązek ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje za rok – bez względu na długość okresu korzystania z nieruchomości. Z kolei objęcie właścicieli nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe oraz inne nieruchomości wykorzystywane na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, zorganizowanym przez gminę systemem odbierania odpadów komunalnych, na mocy art. 6c ust. 2 u.c.p.g. zależy od woli rady gminy. W braku stosownej uchwały rady gminy w tym przedmiocie, zastosowanie ma art. 6 ust. 1 u.c.p.g. oraz wskazane w nim zasady pozbywania się odpadów komunalnych. WSA w Gliwicach podał, że w realiach niniejszej sprawy Rada Gminy W. określiła w uchwale zasady odbierania odpadów komunalnych z nieruchomości, na terenie których znajdują się domki letniskowe lub inne nieruchomości wykorzystywane na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, a organ pierwszej instancji określił stronie wysokość ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zgodnie z wydanymi przez Radę aktami prawa miejscowego. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie bezsprzecznym jest fakt, że skarżący są współwłaścicielami nieruchomości zabudowanej, położonej w M. przy ul. [...]. Nieruchomość ta nie jest zamieszkała na stałe, współwłaściciele bezsprzecznie przebywają w tej nieruchomości przez część roku. Wskazuje na to zużycie wody, jak również same strony temu nie zaprzeczają. Faktem jest również, iż współwłaściciele nieruchomości nie złożyli deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, pomimo iż byli do tego zobowiązani. Obowiązku tego współwłaściciele nie dopełnili pomimo wezwania ich do tego przez organ, który ustalił, że na przedmiotowej nieruchomości zużywana jest woda, co świadczy o przebywaniu przez stronę we wskazanych okresach na nieruchomości. W związku z tym, musiały powstawać również odpady komunalne. Zatem, na nieruchomości nie zamieszkiwanej powstają odpady komunalne i sytuacja ta zobowiązywała organ pierwszej instancji do wydania decyzji określającej ryczałtową wysokość opłaty za odpady komunalne. WSA w Gliwicach podzielił również pogląd organu odwoławczego, że przebywanie na nieruchomości w celach jedynie kontrolnych czy też porządkowych generuje powstawanie odpadów komunalnych i obowiązek ich utylizacji w sposób przewidziany prawem. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).

Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem skargę kasacyjną na podstawie art. 173 § 1 i art 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwaną dalej p.p.s.a.) złożył pełnomocnik skarżących, który zaskarżył wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy , a to:

a. art. 134 § 1 p.p.s.a. przez nie badania w pełnym zakresie zgodności z prawem decyzji zaskarżonej, czym również naruszono art. 1 § 2 ustawy o ustroju sądów administracyjnych. W szczególności naruszono art. 2 oraz art. 84 ustawy Konstytucji RP, art. 68 § 1, art. 187§ 1, art. 188 oraz art. 194 O.p., art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, §1, § 9 ust. 3 pkt 1 i pkt 5, § 11, § 12, §15, § 18 Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. oraz w załączniku nr 1 liczby porządkowe 5,13,17,

b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz dające podstawę do wznowienia postępowania podatkowego a inne naruszenie przepisów postępowania, wymienione w skardze do WSA z dnia 17.07.2022 r. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nienależyte odniesienie się przez WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów skarżących zawartych na str. 1-3 ww. skargi oraz nie dopatrzenia się naruszenia wskazanych przez skarżących przepisów, co przemawia za brakiem możliwości po stronie skarżących zweryfikowania prawidłowości rozstrzygnięcia a w szczególności przeprowadzenia przez WSA kontroli instancyjnej.

Nadto na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie prawa materialnego w wyniku błędnego ustalenia stanu faktycznego pod hipotezę niewłaściwego przepisu (błąd w subsumcji), niezastosowanie przepisów, które miały moc obowiązującą, gdyż na działce skarżących nie jest posadowiony domek letniskowy. Tak więc nie powstaje obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6i ust. 1 pkt 3 u.c.p.g, który stanowi cytuję "obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy" koniec cytatu. Ponadto skarżący nie zamieszkują na tej ruchomości [tak w skardze kasacyjnej - przyp. NSA] i na niej nie powstają odpady komunalne, gdyż na ruchomości powstaje dom mieszkalny w którym obecnie trwają prace wykończeniowe wykonywane przez samych skarżących w chwilach posiadania czasu wolnego. Natomiast działka skarżących była i jest wyposażona w 3 kompostowniki własności skarżących. Zaś brak zamieszkania i wytwarzania odpadów powoduje, że Gmina W. nie świadczy żadnych usług w odbieraniu odpadów komunalnych. Organ wydający decyzję również naruszył zasadę praworządności, co nie zauważa tak organ II instancji jak i WSA. Konsekwencją naruszenia zasady praworządności powinna być kwalifikowana wada decyzji podatkowej skutkująca stwierdzeniem jej nieważności (art. 267 O.p.).

Mając na uwadze powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym wynagrodzenia adwokata. Ponadto oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów prawa procesowego.

Nie został naruszony - poprzez niezastosowanie - art. 68 § 1 O.p., ponieważ nie miał on do Skarżących zastosowania. Współwłaściciele nieruchomości nie złożyli deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, pomimo iż byli do tego zobowiązani i zostali wezwani przez organ do dopełnienia tego obowiązku. Wobec niezłożenia deklaracji w terminie, zastosować należało termin pięcioletni, przewidziany w art. 68 § 2 O.p., a zatem decyzja została wydana przed upływem ustawowego terminu. Nie miało również miejsca naruszenie art. 187§ 1 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W skardze kasacyjnej zarzucono, że przepis ten został naruszony poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z nagrania rozmowy z pracownikiem organu, co zarazem miało naruszyć art. 188 O.p. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucane uchybienie nie miało miejsca. Zasadnie sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organu odwoławczego co do braku podstaw do tego, by jako dowód w sprawie dopuścić nagranie z rozmowy M. H. z pracownikiem Urzędu Gminy, czego domagała się Strona skarżąca, albowiem zgromadzony materiał dowodowy w sprawie jest wystarczający by wydać decyzją określającą opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości, a zatem okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia są stwierdzone wystarczająco innym dowodem (art. 188 in fine). Oprócz tego, na wymiar opłaty mają wpływ okoliczności takie jak posiadanie nieruchomości, powstawanie odpadów komunalnych itd. Treść rozmowy z urzędnikiem nie kształtuje okoliczności mających wpływ na istnienie lub nieistnienie obowiązku uiszczenia opłaty, w tym sensie zatem należy uznać, że nie była spełniona przesłanka, która zobowiązuje do przeprowadzenia dowodu tylko w zakresie w jakim dotyczy on "okoliczności mających znaczenie dla sprawy". Jeśli natomiast chodzi o zarzut naruszenia art. 194 O.p., w skardze kasacyjnej nie sprecyzowano, na czym miało polegać jego naruszenie i jaki naruszenie to miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazano jedynie, że zdaniem skarżących przeciwdowodem podważającym dane z ewidencji gruntów i budynków, pozwalającym ustalić opłatę za odbiór odpadów komunalnych z pominięciem danych wynikających z tej ewidencji, powinien być również dokument, nie zaś inny dowód. Naczelny Sąd Administracyjny tego stanowiska nie podziela. Wymiar opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi odrębną rodzajowo i przedmiotowo kategorię spraw od wymiaru podatku od nieruchomości, toteż zaprezentowana w skardze kasacyjnej argumentacja oparta na podobieństwie tych dwu danin w kontekście związania danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków nie uzasadnia zarzutu naruszenia art. 194 § 1 O.p. Zarzut ten sąd kasacyjny uznaje za nieuzasadniony.

Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 6i ust. 1 pkt 3 u.c.p.g. Sąd pierwszej instancji trafnie zwrócił uwagę na to, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest daniną publiczną, a obowiązek jej ponoszenia w odniesieniu do nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy lub inna nieruchomość wykorzystywana na cele rekreacyjno-wypoczynkowe zależy jedynie od prawa własności tego rodzaju nieruchomości oraz wykorzystywania jej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, bez względu na długość okresu takiego korzystania. Zatem bycie właścicielem nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy lub inna nieruchomość wykorzystywana na cele rekreacyjno-wypoczynkowe połączone z jej nawet krótkotrwałym wykorzystaniem w ciągu roku na tego rodzaju cele są warunkami wystarczającymi dla powstania obowiązku ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (organ powołał wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Po 786/19). Obowiązujący od 2015 r. ryczałtowy system opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku domków letniskowych czyni ponoszenie tych opłat całkowicie niezależnym od faktycznego wytwarzania, bądź nie, takich odpadów.

Zgodnie bowiem z art. 6i ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., w przypadku nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy i inne nieruchomości wykorzystywane na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, obowiązek ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje za rok – bez względu na długość okresu korzystania z nieruchomości. Z kolei objęcie właścicieli nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe oraz inne nieruchomości wykorzystywane na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, zorganizowanym przez gminę systemem odbierania odpadów komunalnych, na mocy art. 6c ust. 2 u.c.p.g. zależy od woli rady gminy. W braku stosownej uchwały rady gminy w tym przedmiocie, zastosowanie ma art. 6 ust. 1 u.c.p.g. oraz wskazane w nim zasady pozbywania się odpadów komunalnych. Ponieważ w realiach sprawy Rada Gminy określiła w uchwale zasady odbierania odpadów komunalnych z nieruchomości, na terenie których znajdują się domki letniskowe lub inne nieruchomości wykorzystywane na cele rekreacyjno – wypoczynkowe, organ pierwszej instancji określił stronie wysokość ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zgodnie z wydanymi przez Radę aktami prawa miejscowego.

W. H., H. H. i M. H. są współwłaścicielami nieruchomości zabudowanej, położonej w M. przy ul. [...]. Nieruchomość ta nie jest zamieszkała na stałe, współwłaściciele bezsprzecznie przebywają w tej nieruchomości przez część roku. Na przebywanie osób na nieruchomości wskazuje zużycie wody, jak również same strony temu nie zaprzeczają, stwierdzając że przebywają tam "sporadycznie". Faktem jest również, iż na nieruchomości powstają odpady komunalne, co do których w skardze kasacyjnej podano, że są one kompostowane, a pozostałe są zabierane z nieruchomości przez skarżących i wywożone do miejsca zamieszkania. Zatem, na nieruchomości nie zamieszkiwanej powstają odpady komunalne i sytuacja ta zobowiązywała organ pierwszej instancji do wydania decyzji określającej ryczałtową wysokość opłaty za odpady komunalne. Sąd pierwszej instancji zasadnie wskazał, że przebywanie na nieruchomości w celach jedynie kontrolnych czy też porządkowych generuje powstawanie odpadów komunalnych i obowiązek ich utylizacji w sposób przewidziany prawem. Twierdzenie Skarżących, że powstałe odpady komunalne kompostują, a pozostałe wywożą do miejsca stałego zamieszkania, gdzie płacą za wywóz odpadów komunalnych, nie niweczy obowiązku uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości przy ul. [...] w M.. Z tych powodów za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 6i ust. 1 pkt 3) u.c.p.g. poprzez zakwalifikowanie nieruchomości skarżących jako tej, na której znajduje się domek letniskowy bądź inna nieruchomość wykorzystywana na cele rekreacyjno– wypoczynkowe, w sytuacji, gdy skarżący - jak twierdzą - takich nieruchomości nie posiadają. Zarówno SKO, jak sąd pierwszej instancji słusznie uznały za pozbawiony znaczenia fakt, że w u.c.p.g. brak jest definicji "domku letniskowego" oraz "nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno – wypoczynkowe". Wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej, dla potrzeb wymiaru opłaty za gospodarowanie odpadami z nieruchomości o charakterze rekreacyjno-wypoczynkowym organ nie jest obowiązany jest odwołać się do odpowiednich zapisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków.

Należy podkreślić, że w skardze kasacyjnej brak jest zarzutu odnoszącego się do naruszenia art. 191 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Kluczowe dla oceny zasadności zarzutu kasacyjnego odnoszącego się do naruszenia prawa materialnego 6i ust. 1 pkt 3 u.c.p.g. jest to, że w skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie dokonanej przez organy podatkowe i zaakceptowanej przez sąd pierwszej instancji oceny, że nieruchomość należącą do skarżących należy kwalifikować jako taką, o której mowa w art. 6i ust. 1 pkt 3 u.c.p.g. Skoro nie podważono skutecznie prawidłowości ustalenia stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, to zarzut naruszenia art. 6i ust. 1 pkt 3) u.c.p.g. przez błędną subsumpcję jest bezzasadny, ponieważ jego zastosowanie było adekwatne do ustalonego i niepodważonego stanu faktycznego w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutów skargi co do pominięcia regulacji, zawartych w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz w art. 29 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, który zawiera definicję "domku letniskowego", a także §1, § 9 ust. 3 pkt 1 i pkt 5, § 11, § 12, §15, § 18 Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. oraz załącznika nr 1 liczby porządkowe 5,13,17. Przepisy ustawy o czystości i porządku w gminach nie uzależniają opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od treści wpisu w rejestrze gruntów czy od przepisów ustawy Prawo budowlane.

Zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji RP w skardze kasacyjnej nie uzasadniono, natomiast argumentacja odnosząca się do naruszenia art. 84 Konstytucji RP czyni ten zarzut chybionym. Otóż wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi został nałożony ustawą, zaś uzupełniająco wskazać można, że z art. 94 Konstytucji RP wynika, że organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Dodatkowo wskazać można, że zgodnie z art. 168 Konstytucji RP, jednostki samorządu terytorialnego mają prawo ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie określonym w ustawie. O naruszeniu art. 84 Konstytucji RP nie może zatem być mowy w wypadku opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, której konstrukcja zawarta jest w ustawie, a przepisy doprecyzowujące uchwala rada gminy na podstawie upoważnienia ustawowego.

Z podanych wyżej powodów wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny oddalił tę skargę na podstawie art. 184 p.p.s.a.

s. Agnieszka Olesińska s. Anna Dalkowska s. Bogusław Dauter