Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 879/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 228 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński (spr.), Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej – SKO, Kolegium, organ odwoławczy) zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm. - dalej - o.p.), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta D. (dalej – organ I instancji) z dnia [...] nr [...] ([...]) ustalającej A. S. (dalej – skarżąca, strona, podatniczka) wymiar podatku od nieruchomości za rok 2015.

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2015. Postanowienie to zostało doręczone skarżącej w dniu 21 sierpnia 2017 r., którego odbiór potwierdziła czytelnym podpisem.

Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego organ I instancji decyzją z dnia [...] ustalił wymiar podatku od nieruchomości za rok 2015 z nieruchomości położonej w D. przy ul. [...] (nr geod. [...], [...] k.m. [...], obręb D.) stanowiącej własność Gminy D. nr ewid. [...], będącej w samoistnym posiadaniu skarżącej, na kwotę [...] zł.

Wspomniana decyzja organu I instancji z dnia [...] została wysłana w dniu 5 grudnia 2017 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej na adres: ul. [...], [...] D.. Z powodu nieobecności adresata w mieszkaniu oraz braku możliwości doręczenia pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy domu, który podjąłby się oddania pisma adresatowi, przesyłkę zawierającą decyzję pozostawiono w dniu 6 grudnia 2017 r. na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym D., o czym poinformowano go stosowanym zawiadomieniem. Z uwagi na niepodjęcie przesyłki w terminie 7 dni, w dniu 14 grudnia 2017 r. przesyłkę awizowano powtórnie. Następnie w związku z jej niepodjęciem w terminie, w dniu 21 grudnia 2017 r. została ona zwrócona do nadawcy, tj. do organu I instancji.

Pismem nadanym w Urzędzie Pocztowym w dniu 27 kwietnia 2018 r. (data stempla pocztowego) skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...], składając równocześnie odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia.

Uzasadniając wniosek podatniczka podniosła, że niedochowanie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych. Argumentowała, że decyzja nie została jej doręczona, a o jej istnieniu dowiedziała się dopiero w dniu otrzymania tytułu wykonawczego, tj. [...]. Natomiast od urzędnika w dniu 27 kwietnia 2017 r., kiedy też odebrała kopie decyzji, uzyskała informację, że przysyłka była dwukrotnie zawizowana w jej miejscu zamieszkania. Tymczasem, jak zapewnia skarżąca, nie otrzymała żadnego z awiz, przypuszczając, że ich nie pozostawiono w jej skrzynce pocztowej lub też zostały z niej wyjęte. Wyjaśniła również, że w okresie kiedy przesyła została do niej skierowana nigdzie nie wyjeżdżała.

Po rozpatrzeniu wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, Kolegium postanowieniami :

– z dnia [...] nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...].;

– z dnia [...] nr [...] odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] r.

W zaskarżonym postanowieniu, którym stwierdzono niedochowanie terminu do złożenia odwołania, w pierwszej kolejności przytoczono treść art. 148, art. 149 i art. 150 o.p. Następnie SKO wskazało, iż decyzja organu I instancji została doręczona podatniczce w trybie art. 150 § 1 pkt 1 o.p. w dniu 20 grudnia 2017 r. Wobec tego termin do złożenia odwołania upłynął z dniem 3 stycznia 2018 r. Wniesienie więc środka zaskarżenia w dniu 27 kwietnia 2018 r. (data nadania w placówce operatora pocztowego) nastąpiło z naruszeniem 14-dniowego terminu do złożenia odwołania. Dlatego też, jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu, SKO zobligowane było do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 228 § 1 pkt 2 o.p.

W skardze z dnia 21 lipca 2018 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik podatniczki zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 162 o.p. poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że do przywrócenia terminu niezbędne jest udowodnienie braku winy, podczas gdy przepis ten mówi wyraźnie o uprawdopodobnieniu.

Wobec powyższego pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi jej autor stwierdził, że decyzja ustalająca wysokość podatku od nieruchomości została wysłana na adres podatniczki, jednak nie została jej doręczona. Ona sama nie miała świadomości, że taka przesyłka została do niej skierowana, ani też, że pozostawiane były jej awiza. Następnie wskazano, że skrzynka odbiorcza znajduje na zewnątrz ogrodzenia nieruchomości zamieszkiwanej przez podatniczkę, co narażą ją na akty wandalizmu. Jest ona kilka razy wciągu roku uszkadzana, a korespondencja w niej znajdująca się ulega zniszczeniu lub jest wyrzucana. Wyjaśniono, że skarżąca stara się systematycznie opróżniać skrzynkę pocztową, jednak mimo to kilkukrotnie doszło do przypadków, że korespondencja, której była adresatem do niej nie dotarła.

Tymczasem SKO uznało, że skarżąca celowo nie podjęła korespondencji. Nie uwzględniło natomiast tego, że: 1) skarżąca nie wiedziała, że organ I instancji przesłał jej decyzję ustalającą podatek od nieruchomości; 2) awizo nie zawiera informacji o nadawcy przesyłki pocztowej; 3) skarżąca jako osoba prowadząca działalność gospodarczą ma świadomość, że nieodebranie korespondencji urzędowej nie wstrzymuje biegu postępowania i nie wyklucza wydania decyzji lub innego orzeczenia. Wobec tego, jak stwierdził pełnomocnik, celowe nieprzyjmowanie korespondencji nie leży w interesie podatniczki.

Następnie pełnomocnik stanął na stanowisku, że powyższe okoliczności uprawdopodobniają brak winy skarżącej w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Wbrew oczekiwaniom Kolegium skarżąca nie jest natomiast w stanie udowodnić swojego braku winy poprzez wykazanie przyczyn, z powodu których nie otrzymała awiza (np. zaniedbania doręczyciela, aktu wandalizmu).

Następnie pełnomocnik skarżącej podjął polemikę ze stanowiskiem SKO, które uznało, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony po upływie 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 162 § 2 o.p. Organ uznał bowiem, że podatniczka o istnieniu decyzji dowiedziała się z upomnienia opatrzonego datą [...], które zostało jej doręczone w dniu 4 kwietnia 2018 r. Jak jednak podnosi pełnomocnik, takie twierdzenie pozbawione jest racji, gdyż dokument ten nie zawiera informacji o podstawie obowiązku zapłaty (decyzji). Ponadto skarżąca była przekonana, że nie posiada żadnych zaległości w płatnościach podatku od nieruchomości, które reguluje terminowo. Dlatego też zakładała, że upomnienie dotyczy odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości, które potraktowała za niemające znaczenia, ponieważ zostało wszczęte postępowania przed sądem powszechnym w sprawie nabycia przez skarżącą prawa własności nieruchomości w drodze zasiedzenia. Dodał również, że podatniczka uważała toczące się postępowania w sprawach ustalenia podatku od nieruchomości za lata 2012-2016 za dotyczące bezumownego korzystania z nieruchomości.

W dalszej części pełnomocnik wyjaśnił, że o decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości skarżąca dowiedziała się dopiero w dniu [...], kiedy został jej doręczony tytuł wykonawczy. Natomiast w dniu 27 kwietnia 2018 r. zostały jej wydane kopie decyzji podatkowych i w tym samym dniu złożyła odwołania wraz z wnioskami o przywrócenie terminów do ich wniesienia. Dlatego też, w ocenie pełnomocnika, dochowany został 7-dniowy termin do wystąpienia z podaniem o przywrócenie terminu.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo zauważył, że skarżąca potwierdza złożenie odwołania z uchybieniem terminu. Ponadto zwrócił także uwagę, że zarzuty skargi dotyczą bardziej postanowienia z dnia [...] nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, że zostało ono wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji.

Jak słusznie zauważyło Kolegium, zarzut skargi oraz jej uzasadnienie koncentruje się na kwestiach związanych z przywróceniem terminu do wniesienia odwołania, co nie jest przedmiotem zaskarżonego postanowienia. Dlatego też Sąd, będąc związany granicami sprawy, odniesie się jedynie do tej części skargi, która wiąże się z zagadnieniem uchybienia terminu.

Pierwszy etap postępowania odwoławczego przed organem odwoławczym to etap badania formalnego. Czynności w nim podejmowane zmierzają do ustalenia zaistnienia przesłanek warunkujących merytoryczne rozpatrzenie odwołania. Mając na uwadze treść art. 228 § 1 o.p. organ odwoławczy ocenia, czy: 1) odwołanie jest dopuszczalne, 2) odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie, 3) odwołanie spełnia warunki wynikające z art. 222 o.p. W sprawach tych wydawane jest postanowienie, które jest ostateczne (art. 228 § 2 o.p.).

Jak wynika z powyższego przepisu, jednym z elementów podlegających wstępnej kontroli organu jest termin złożenia środka odwoławczego. Oceniając tą przesłankę organ musi uwzględnić przepisy dotyczące doręczenia decyzji, prawidłowość pouczenia o środkach zaskarżenia oraz zasady wnoszenia odwołań. Podkreślić przy tym należy, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną. Stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa i każde, nawet nieznaczne przekroczenie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia, o którym mowa w 228 § 1 pkt 2 o.p. (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 24 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 577/17, Lex nr 2357142; wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt II FSK 628/15, Lex nr 2341135).

W rozpoznawanej sprawie przede wszystkim ocenić należy skuteczność doręczenia skarżącej w formie zastępczej decyzji organu I instancji, wysłanej na znany organowi podatkowemu i niekwestionowany przez podatniczkę adres zamieszkania.

Zgodnie z art. 148 § 1 o.p. pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju.

W przypadku natomiast nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń (art. 149 o.p.).

Doręczenie decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości nastąpiło w warunkach określonych w art. 150 o.p. Zgodnie z § 1 tego przepisu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 o.p.:

1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę.

Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w art. 150 § 1 o.p., wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 150 § 2 o.p.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w art. 150 § 2 o.p., pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 150 § 3 o.p.). W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 150 § 1 o.p., a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 4 o.p.).

Skutek prawny doręczenia mogą mieć tylko takie czynności doręczającego, które realizują wszystkie wymogi określone w art. 150 o.p. Inaczej rzecz ujmując, brak któregokolwiek z warunków wyklucza możliwość przyjęcia fikcji doręczenia pisma na podstawie art. 150 § 4 o.p.

W aktach sprawy znajduje się koperta wraz ze zwrotnym potwierdzeniem doręczenia. Analiza w szczególności tzw. potwierdzenia odbioru, pozwala na stwierdzenie, że przesyłka była dwukrotnie awizowana w dniach: 6 i 14 grudnia 2017 r., a także że przesyłka została pozostawiona na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym w D. przy ul. [...]. Na dokumencie tym dokonano również zaznaczenia miejsca pozostawienia zawiadomienia informującego o tym fakcie. Ponadto na wspomnianym zwrotnym potwierdzeniu znajduje się adnotacja o zwrocie przesyłki do nadawcy w dniu 21 grudnia 2017 r. wobec jej niepodjęcia w terminie wraz z podpisem wydającego. Wobec tego spełnione zostały wszystkie warunki dla przyjęcia doręczenia w trybie art. 150 § 4 o.p.

Przyjmuje się, że pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 o.p. potwierdzającym fakt i datę doręczenia, zgodnie z danymi na dokumencie tym umieszczonymi (zob. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 1186/16, Lex nr 2500643). "Fakt wobec tego doręczenia określonej osobie w określonej dacie przesyłki korzysta na podstawie art. 194 § 1 ord. pod. z domniemań: prawdziwości oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych, czyli wiarygodności. Skutkiem tego jest to, że dokonując oceny okoliczności związanych z doręczeniem organ podatkowy nie może odrzucić co do zasady istnienia faktu doręczenia przesyłki stwierdzonego w takim zwrotnym poświadczeniu odbioru. Nie oznacza to oczywiście niemożliwości przeprowadzania przeciwdowodu wobec domniemań wynikających z takiego dokumentu. Należy jednak rozważyć jakie okoliczności i na podstawie przede wszystkim jakich dowodów mogą podlegać badaniu w ramach postępowania. W judykaturze wyrażono pogląd, że takim przeciwdowodem może być reklamacja uzyskana od operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, który dokonywał określonego doręczenia. Domniemań tych nie podważa zaś wydruk ze strony internetowej "śledź przesyłkę" (wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2016 r. sygn. akt II FSK 3421/14, Lex nr 2248215).

Jak wskazano wyżej, druk potwierdzenia odbioru zawiera wszystkie wymagane elementy, o których mowa w art. 150 o.p., zatem korzysta z domniemania prawdziwości. Zasadnie więc Kolegium przyjęło, że z upływem 20 grudnia 2017 r. doszło do fikcji prawnej w postaci doręczenia decyzji podatniczce.

W skardze pełnomocnik zanegował jednak fakt wystąpienia wspomnianego skutku, o którym mowa w art. 150 § 4 o.p. Przede wszystkim, jak zauważył, podatniczka nie wiedziała, że taka przesyłka została do niej skierowana, a ponadto nie otrzymała żadnego z dwóch awiz. Następnie pełnomocnik dodał, że nie jest w stanie udowodnić tego, czy brak informacji o przesyłce w skrzynce pocztowej było wynikiem zaniedbania doręczyciela, czy też nastąpiło wskutek aktu wandalizmu. Otóż kilkukrotnie wciągu roku dochodzi do uszkodzeń skrzynki pocztowej, która umieszczona jest na zewnątrz ogrodzenia. Przy okazji tych zdarzeń, jak stwierdził pełnomocnik, ma miejsce nieuprawnione usuwanie i niszczenie korespondencji.

Przedstawione w skardze okoliczności, które mogłyby stanowić o ewentualnym podważeniu domniemania wiarygodności zwrotnego potwierdzenia odbioru, jako dokumentu urzędowego, nie zostały jednak w żaden sposób poparte jakimikolwiek dowodami. Samo twierdzenie strony o ich wystąpieniu jest niewystarczające dla obalenia wspomnianego domniemania (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 5 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 1512/15, Lex nr 2097082). Natomiast podnoszone w skardze przy tej okazji twierdzenie o ich uwiarygodnieniu pozostaje bez znaczenia dla sprawy. Otóż aby podważyć domniemania związane z dokumentem urzędowym koniecznym jest przeprowadzenie przeciwdowodu, o czym stanowi art. 194 § 3 o.p. Ustawodawca wymaga bowiem udowodnienia, a więc wykazania w sposób niebudzący wątpliwości, iż informacje zawarte w dokumencie urzędowym są niegodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Oznacza to, że nawet uprawdopodobnienie wystąpienia okoliczności, które zostały wskazane jako potencjalna przyczyna nieotrzymania awiz, nie mogłoby uzasadniać twierdzenia, że w sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia w trybie art. 150 § 4 o.p. Dodać należy, ciężar obalenia domniemania prawdziwości pocztowego dowodu doręczenia pisma spoczywa na zainteresowanym (ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi skutki prawne) (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 1042/16, Lex nr 2302542).

W myśl art. 223 § 2 pkt 1 o.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Skoro więc do doręczenia decyzji doszło z upływem 20 grudnia 2017 r., to skuteczne wniesienie odwołania winno nastąpić najpóźniej 3 stycznia 2018 r. Bezspornym jest, że odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia zostało nadane u operatora publicznego w dniu 27 kwietnia 2018 r., a więc z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 o.p.

Tym samym organ podatkowy, wobec nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, był nie tylko uprawniony, lecz wręcz obowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p. (zob. wyrok NSA z dnia 1 października 2009 r. sygn. akt I FSK 854/08, Lex nr 537058).

Reasumując, Sąd stwierdza, że stanowisko organu odwoławczego jest prawidłowe, a zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.).