Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SAB/Gl 387/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 16 u.d.i.p.; art. 14 ust. 2 u.d.i.p.
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 107 par. 1 k.p.a.
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 153 p.p.s.a.; art. 170 p.p.s.a.
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi P. G. na bezczynność Rektora [...] Uniwersytetu [...] w K. w przedmiocie udostępniania informacji publicznej 1. stwierdza bezczynność organu w zakresie pkt 3 (trzeciego) wniosku z 2 października 2020 r. bez rażącego naruszenia prawa; 2. zobowiązuje organ do załatwienia pkt 3 (trzeciego) wniosku z 2 października 2020 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego odpisu wyroku wraz z aktami sprawy; 3. zasądza od Rektora [...] Uniwersytetu [...] w K. na rzecz P. G. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 11 sierpnia 2020 r. P. G. (dalej: skarżący; strona) wystąpił do Rektora [...] Uniwersytetu [...] o udostępnienie mu w ramach dostępu do informacji publicznej:

1) protokołów posiedzeń, a jeśli dokonywany był zapis audiowizualny – to także tego zapisu, z posiedzeń Senatu [...]U[...] w czerwcu 2020 r.,

2) protokołów spotkań oraz zapisu audiowizualnego przedstawicieli władz uczelni ze studentami i organizacjami studenckimi w związku z ujawnionymi nieprawidłowościami na uczelni (spotkania z 29 i 30 czerwca 2020 r. oraz innych spotkań, jeśli takie się odbywały),

3) dokumentów, które stanowiły podstawę do wydania przez Rektora zarządzenia nr [...] z 29 czerwca 2020 r. regulującego wysokość opłaty za powtarzanie zajęć (koszt jednej godziny w PLN), określonej w załączniku nr 1 do zarządzenia dla studentów na kierunku [...], wysokość opłaty za powtarzanie zajęć (koszt 1 godziny w PLN), oraz wysokość opłaty za rok studiów, określonych w załączniku nr 2 do zarządzenia dla studentów na kierunku [...], wysokości opłat za powtarzanie zajęć (koszt jednej godziny w PLN) oraz wysokość opłaty za rok studiów, określonych w załączniku nr 4 do zarządzenia dla studiów na kierunku [...] na Wydziałach [...] w K. i Z.; przekazania treści dokumentów, które uzasadniają wysokość opłat za powtarzanie zajęć oraz za rok studiów.

Pismem z 21 sierpnia 2020 r. organ wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez wskazanie sposobu udostępnienia ww. informacji w terminie 14 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie to pozostało bez reakcji skarżącego.

Następnie Rektor w piśmie z 29 września 2020 r. poinformował skarżącego, że nie może udostępnić protokołów posiedzeń Senatu Uczelni oraz protokołów spotkań ze studentami z tego względu, że dokumenty te zawierają informacje stanowiące informacje publiczne, jak i nie mające takiego charakteru, a zatem nie podlegają udostępnieniu w całości. Dodatkowo wyjaśnił, że uchwały Senatu publikowane są w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP), a informacje o przebiegu spotkań władz uczelni ze studentami zostały zamieszczone na ogólnodostępnej stronie internetowej Uczelni. Organ poinformował także, że żądane we wniosku dokumenty stanowiące podstawę ustalenia wysokości opłat przyjętych w zarządzeniu nr [...] stanowią tzw. dokumenty robocze, które nie zawierają stanowiska organu, a zatem nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019, poz.1429 ze zm.; dalej u.d.i.p.).

Pismem z 29 września 2020 r. skarżący poinformował organ, że wobec pozostawienia jego wniosku bez rozpoznania przygotuje nowy wniosek i 2 października 2020 r. skarżący wystąpił z kolejnym wnioskiem w którym w punkcie 1 i 2 powtórzył swoje pytania z wcześniejszego wniosku (co do żądania protokołów posiedzeń Senatu i protokołów spotkań władz Uczelni ze studentami). W punkcie 3 natomiast zażądał udostępnienia mu kopii dokumentów polecających rzecznikowi dyscyplinarnemu (rzecznikom dyscyplinarnym) rozpoczęcie prowadzenia spraw dyscyplinarnych, stosownie do art. 282 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2020, poz. 85 ze zm.; dalej u.p.s.w.n.). Przedmiotem tego żądania objęte zostały wszystkie dokumenty z bieżącego roku kalendarzowego (tj. 2020) oraz ewentualne ich uzupełnienia, rozszerzenia, itp. Natomiast w punkcie 4 pisma z 2 października 2020 r. skarżący ponowił swoje wcześniejsze żądanie dotyczące udostępnienia dokumentów stanowiących podstawę do ustalenia opłat wskazanych w zarządzeniu nr [...] z 29 czerwca 2020 r. za powtarzanie zajęć oraz opłat za rok studiów.

Skarżący zażądał udostępnienia ww. dokumentów w formie elektronicznej za pośrednictwem platformy ePUAP na podany we wniosku adres skrzynki lub przesyłką poleconą jako kopię dokumentów w formie papierowej lub skany tychże dokumentów na płycie CD na adres pocztowy wskazany w nagłówku wniosku, pozostawiając tą kwestię do uznania organu.

W odpowiedzi na wniosek z 2 października organ w piśmie z 15 października 2020 r. podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko wyrażone we wcześniejszej korespondencji. W odniesieniu natomiast do żądania udostępnienia wniosków o wszczęcie postępowań dyscyplinarnych, organ powołując się na treść art. 305 u.p.s.w., wyjaśnił, że w tym przedmiocie zastosowanie mają odpowiednie regulacje kodeksu postępowania karnego, a zatem dokumenty te nie podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (WSA w Gliwicach) uznał, że skarga na bezczynność podlega oddaleniu o czym orzekł w wyroku z 22 czerwca 2021, III SAB/Gl 79/21. W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Sąd pierwszej instancji uznał, że organ, odpowiadając na wniosek z 2 października 2020 r. w dniu 15 października 2020 r. dochował terminu określonego w ustawie o dostępie do informacji publicznej. WSA w Gliwicach stwierdził dalej, że protokoły spotkań władz uczelni ze studentami, protokoły posiedzeń senatu uczelni oraz dokumenty służące ustaleniu wysokości opłat ponoszonych przez studentów nie stanowią informacji publicznej, a skoro tak, to organ nie miał obowiązku wydawania w tym przedmiocie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej i prawidłowo pisemnie odpowiedział na wniosek strony. Forma decyzji jest bowiem zastrzeżona wyłącznie do odmowy udostępnienia informacji publicznej. Jeżeli zaś stosowna informacja taką nie jest, to nie ma potrzeby wydawania decyzji.

W kwestii żądania udostępnienia wniosków o wszczęcie postępowań dyscyplinarnych, Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że organ nie stwierdził w udzielonej skarżącemu odpowiedzi jakoby informacja ta nie stanowiła informacji publicznej. Sąd przyjął, że stanowisko organu w tym przedmiocie zawarte w piśmie z 15 października 2020 r., pomimo że nie zawierało określenia "decyzja" to zawierało zasadnicze elementy z art. 107 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2020, poz. 256 ze zm.; dalej k.p.a.) charakteryzujące decyzję (oznaczenie organu, oznaczenie adresata aktu, rozstrzygnięcie w sprawie, podpis organu lub upoważnionego pracownika). Na tej podstawie Sąd wywiódł, że pismo organu stanowiło decyzję administracyjną o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Wyjaśnił, że brak pouczenia wnioskodawcy o przysługujących środkach odwoławczych nie dyskwalifikował charakteru tego rozstrzygnięcia i stanowi wystarczającą podstawę do przywrócenia terminu do jego wniesienia. Tym samym, jak uznał Sąd, organ nie pozostawał w bezczynności także w odniesieniu do żądania z punktu 4 pisma z 2 października 2020 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł P. G., reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając go w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i orzeczenie, co do istoty sprawy przez stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, orzeczenie o jej charakterze, a także nakazanie rozpoznania wniosku oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W skardze kasacyjnej od wyroku WSA w Gliwicach z 22 czerwca 2021 r., III SAB/Gl 79/21 skarżący zarzucił naruszenie:

1) przepisów postępowania - art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., art. 16 u.d.i.p. i art. 17 u.d.i.p. oraz w zw. z art. 107 § 1-3 k.p.a. - przez niezasadne oddalenie skargi pomimo nieudostępnienia przez organ informacji publicznej mimo upływu ustawowego terminu i bezpodstawne przyjęcie, iż pismo organu jest decyzją administracyjną, chociaż nie było tak traktowane przez organ, a nadto nie zawiera elementów wymaganych przez przepisy szczególne;

2) przepisów prawa materialnego - art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 3 u.d.i.p. – przez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że informacje o przebiegu spotkań władz uczelni ze studentami nie stanowią informacji publicznej, a więc także protokół z takiego spotkania nie podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p., mimo iż stanowi on dokument urzędowy;

3) przepisów prawa materialnego - art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f) u.d.i.p. – przez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż dokumenty służące do ustalenia opłat za studia i powtarzanie roku mają charakter dokumentów technicznych i jako materiały robocze nie podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p., chociaż stanowią one podstawę do określenia sytuacji prawnej studentów.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) skarga kasacyjna była uzasadniona o czym orzekł w wyroku z 28 lutego 2024 r., III OSK 7245/21.

W jego uzasadnieniu NSA odniosło się do żądania skarżącego objętego jego ostatnim, zmodyfikowanym wnioskiem z 2 października 2020 r. ustalając, że zawierało ono żądanie udostępnienia czterech różnych kategorii dokumentów, a mianowicie: 1 - protokołów posiedzeń Senatu (...), 2 – protokołów spotkań ze studentami (..), 3 – poleceń dyscyplinarnych, o których mowa w art. 282 u.p.s.w.n., 4 – dokumentów stanowiących podstawę ustalenia opłat przyjętych w zarządzeniu nr [...]. Następnie NSA rozważyło, że ocena Sądu I instancji co do charakteru żądanej dokumentacji, a tym samym i stanu bezczynności organu odnosiła się do wszystkich ww. rodzajów dokumentów. Mianowicie, jak dalej argumentowano w uzasadnieniu wyroku NSA, w przypadku dwóch pierwszych kategorii Sąd I instancji wykluczył ich "publiczny" charakter; co do pkt 3 przyjął natomiast, że organ w istocie wydał decyzję administracyjną o odmowie ich udostępnienia, a w odniesieniu do pkt 4 ocenił, że chodzi o dokumenty wewnętrzne, robocze niezawierające ostatecznego stanowiska organu, a tym samym też niepodlegające udostępnieniu.

Następnie NSA dostrzegł, że pomimo zaskarżenia przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącego wyroku Sądu I instancji "w całości", nie sformułowano w zarzutach skargi kasacyjnej bądź w jej uzasadnieniu żadnych zarzutów odnoszących się do punktu 1 wniosku strony z 2 października 2020 r. (dotyczącej protokołów posiedzeń Senatu), co oznacza, że pogląd Sądu I instancji co do braku bezczynności organu w tym zakresie tj. co do punktu 1 wniosku nie podlega kontroli kasacyjnej. Powodowało to konieczność oddalenia przez NSA skargi kasacyjnej w części w jakiej obejmowała ona oddalenie skargi na bezczynność Rektora w rozpoznaniu punktu 1 wniosku z 2 października 2020 r.

NSA uznało zasadność przedstawionych w skardze kasacyjnych zarzutów. Mianowicie, NSA nie podzielił stanowiska Sądu I instancji w zakresie poglądu, że pismo Rektora z 15 października 2020 r. w części w jakiej odmawia udostępnienia dokumentów – pism Rektora polecających rzecznikowi dyscyplinarnemu (rzecznikom dyscyplinarnym) rozpoczęcie prowadzenia spraw, o których mowa w art. 282 u.ps.s.w.n. - jest w istocie decyzją administracyjną. Zdaniem NSA przyjęta w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i piśmiennictwie prawniczym koncepcja uznania "zwykłego" pisma organu za decyzję administracyjną w rozumieniu art. 107 § 1 k.p.a. została wykreowana w celu ochrony praw jednostki i nie powinna być wykorzystywana dla "uwolnienia" organu od zarzutu bezczynności. Jeżeli strona nie skorzystała z możliwości zaskarżenia owego pisma i domaga się rozpoznania jej żądania w sposób procesowy przy zachowaniu właściwej formy to teoria ta nie może znaleźć zastosowania zwłaszcza na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej. NSA dalej wskazało, że jeżeli przepisy wymagają załatwienia sprawy przez wydanie decyzji, to udzielenie tylko wyjaśnienia sprowadzającego się do opisu faktów powinno być rozumiane jako uchylenie się od wydania decyzji. W konsekwencji uznania za zasadny zarzutu pierwszego skargi kasacyjnej NSA uchylił zaskarżony wyroku w części w jakiej oddalał on skargę na bezczynność co do punktu 3 (trzeciego) wniosku z 2 października 2020 r. i w tym zakresie przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania – na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.

NSA uznało również za zasadne także dalsze podstawy skargi kasacyjnej kwestionujące uznanie Sądu I instancji, że protokoły spotkań ze studentami i ich zapis audiowizualny, a także dokumenty stanowiące podstawę wydania zarządzenia [...] nie są informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Również jako informację publiczną, zdaniem NSA, należy zakwalifikować dokumentację stanowiącą podstawę do wydania zarządzenia regulującego wysokość opłat ponoszonych przez studentów.

Z tych względów, NSA uchylił wyrok WSA w Gliwicach z 22 czerwca 2021 r. w części oddalającej skargę co do punktu 2 (drugiego) i 4 (czwartego) wniosku z 2 października 2020 r. i zobowiązał organ do ich rozpatrzenia w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego odpisu wyroku wraz z aktami sprawy; stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność organu, jak również wskazał NSA w pisemnych motywach orzeczenia, nie wynikała bowiem ze złej woli organu, lecz stanowiła wyłącznie skutek przyjętej przez organ błędnej interpretacji wniosku. NSA orzekło również o kosztach postępowania kasacyjnego mając przy tym na uwadze, że w pewnym zakresie sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez Sąd I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Mocą art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje sprawy wymienione w tym przepisie. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Stosownie do treści art. art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność, jedocześnie stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Na wstępie należy przypomnieć, że niniejsza sprawa była już przedmiotem wyrokowania NSA, który w wyniku złożonej przez P.G.skargi kasacyjnej wyrokiem z 28 lutego 2024 r., III OSK 7245/21 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Gliwicach z 22 czerwca 2021 r., III SAB/Gl 79/21 w części oddalającej skargę co do punktu 3 (trzeciego) wniosku z 2 października 2020 r. i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Uchylenie zaskarżonego wyroku przez NSA i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania skutkuje powrotem do sytuacji, która istniała przed wydaniem wyroku przez sąd I instancji. Stosownie bowiem do treści art. 190 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podkreślić przy tym należy, że rozpatrując ponownie sprawę wojewódzki sąd administracyjny związany jest nie tylko wykładnią prawa dokonaną przez sąd kasacyjny, ale również wyrażonymi w orzeczeniu tego sądu ocenami prawnymi i wskazaniami co do dalszego postępowania.

Wykonując wytyczne tego Sądu, zgodnie z art. 190 p.p.s.a., orzeczenia sądów administracyjnych mają charakter kasacyjny. Z tego właśnie względu podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest materiał dowodowy i faktyczny sprawy zgromadzony przez organy w postępowaniu administracyjnym. Według art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Chodzi tu o akta obrazujące stan faktyczny i prawny sprawy w chwili wydania zaskarżonego aktu lub czynności, ponieważ sąd przeprowadza jedynie kontrolę działania organu administracyjnego. W konsekwencji sądy administracyjne nie dokonują ustaleń faktycznych. W postępowaniu sądowoadministracyjnym jest jedynie możliwe przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów, na zasadach określonych w art. 106 § 3 p.p.s.a.

W wyroku z 28 lutego 2024 r., III OSK 7245/21 NSA przesądził, że: (1) przyjmowanie domniemania działania organu w formie procesowej (decyzji bądź postanowienia) zwiększa ochronę przyznawaną stronie, ale nie może stać w sprzeczności z ujawnioną wolą organu i jednoznaczną treścią podjętej przez niego czynności; (2) w sytuacji, gdy pismo sprowadza się do przekazania danej osobie określonych faktów, gdyż organ uznaje, że nie ma podstaw do jego działania w formie procesowej i informuje o tym adresata pisma, nie można posłużyć się zasadą, że postać (oznaczenie) pisma nie ma decydującego znaczenia; (3) skorzystanie z tej zasady nie może prowadzić do wniosku, że przekazana informacja jest decyzją w rozumieniu art. 107 § 1 k.p.a.; (4) jeżeli przepisy wymagają załatwienia sprawy przez wydanie decyzji, to udzielenie tylko wyjaśnienia sprowadzającego się do opisu faktów powinno być rozumiane jako uchylenie się od wydania decyzji.

W orzecznictwie podkreśla się, że sprawa administracyjna powinna być załatwiona w formie przewidzianej prawem, jednakże w razie odmowy ze strony organu pozytywnego jej załatwienia organ powinien wydać decyzję administracyjną. Takie załatwienie sprawy jest gwarantem ochrony praw jednostki i realizacją zasady dwuinstancyjności i kontroli sądowej działania organów administracji publicznej w ramach wskazywanych powyżej jej kryteriów, o których wspomniał NSA w uzasadnieniu wyroku z 28 lutego 2024 r., III OSK 7245/21. Dodać należy, że wniosek strony z 2 października 2020 r. został złożony w trybie u.d.i.p., co zresztą wyraźnie wynika z jego treści. Wyjaśnić przy tym należy, że przepisy u.d.i.p. mają charakter lex specialis w stosunku do przepisów k.p.a. Ustawa o dostępie do informacji publicznej jest regulacją o charakterze szczegółowym, dotyczącą materialnych i procesowych kwestii udostępniania informacji publicznej, która odnosi się do szerokiego katalogu podmiotów, mających swoje odrębne kompetencje wynikające z innych ustaw, w zakresie udzielania przez te podmioty informacji publicznej. Przepisy u.d.i.p. odsyłają do stosowania k.p.a. tylko w niektórych przypadkach, tj. do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania administracyjnego o udostępnienie informacji publicznej w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 (art. 16 ust. 2 u.d.i.p.).

Zasadą postępowania toczącego się na skutek złożenia wniosku o udzielenie informacji publicznej jest to, że informację publiczną, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, a której udostępnienia żąda wnioskodawca, zgodnie z art. 10 ust. 2 u.d.i.p. udostępnia się niezwłocznie w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku.

W niniejszej sprawie NSA w wyroku z 28 lutego 2024 r. przesądził, że wniosek strony z 2 października 2020 r. zawarty w jego pkt 3 (trzecim) nie został dotychczas rozpoznany przez organ. Pismo organu z 15 października 2020 r., znak: [...] stanowi jedynie wyjaśnienie sprowadzające się do opisu faktów, co natomiast zostało zakwalifikowane jako uchylenie się od wydania decyzji.

W tym zakresie zwrócić należy uwagę na treść art. 16 u.d.i.p. w zw. z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Mianowicie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. określa sposób zakończenia postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej, wskazując na decyzję o odmowie udostępniania informacji publicznej oraz umorzenie postępowania, co związane jest z tym, że informację udostępnia się w ramach czynności materialno-technicznej, a negatywne rozstrzygnięcie sprawy załatwia w ramach decyzji, od której przysługuje odwołanie. Decyzja, na którą wskazuje ustawodawca w ww. przepisie, to decyzja administracyjna, o której mowa w art. 104 k.p.a., doręczana wnioskodawcy w sposób określony w art. 39 k.p.a. Zgodnie z zawartym w uzasadnieniu wyroku NSA z 28 lutego 2024 r. stanowiskiem, skoro objęta pkt 3 (trzecim) w wniosku strony z 2 października 2020 r. informacja jest informacją publiczną organ winien załatwić wniosek zgodnie z ustawą z 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, udzielając tej informacji albo jej odmawiając w formie decyzji administracyjnej. Natomiast odmowa w innej formie jest niezgodna z prawem i stanowi bezczynność organu (pomocniczo także: wyrok WSA w Krakowie z 30 stycznia 2009 r., II SAB/Kr 109/08, Legalis nr 170079).

Na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie 1 (pierwszym) wyroku. Oceniając tę kwestię Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy opóźnienia w podejmowanych czynnościach pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie taka szczególna sytuacja nie zaistniała. Bezczynność organu, jak również wskazano w pisemnych motywach wyroku NSA z 28 lutego 2024 r., nie wynikała bowiem ze złej woli organu, lecz stanowiła wyłącznie skutek przyjętej przez organ błędnej interpretacji wniosku. Brak jest zatem podstaw by zaniechaniu Rektora przypisać charakter rażący. W konsekwencji Sąd, przy uwzględnieniu art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązuje organ do załatwienia pkt 3 (trzeciego) wniosku z 2 października 2020 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego odpisu wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 2 wyroku).

Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. Rektor rozpoznając punkt 3 wniosku strony z 2 października 2020 r. zastosuje się do stanowiska zaprezentowanego w uzasadnieniu wyroku NSA z 28 lutego 2024 r., III OSK 7245/21 oraz przedstawionego wyżej stanowiska WSA w Gliwicach.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 206 p.p.s.a. mając na uwadze, że Sąd orzekał w niniejszej sprawie jedynie w zakresie w jakim uchylono wyrok WSA w Gliwicach z 22 czerwca 2021 r., III SAB/Gl 79/21 i przekazano sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (to jest co do jednego z czterech żądań strony objętych wnioskiem z 2 października 2020 r.). Zgodnie z tym przepisem Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Analiza ww. przepisu prowadzi zatem do wniosku, że na jego podstawie Sąd administracyjny działa w sposób uznaniowy, dokonując na tle konkretnej sprawy oceny, czy występują w niej szczególnie uzasadnione względy pozwalające na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów w całości lub w części. Nadto określając wysokość wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika procesowego Sąd uwzględnia zarówno stopień zawiłości sprawy jak i nakład pracy radcy prawnego (adwokata), przyczyniający się do wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym jak i wyjaśnienia istotnych zagadnień prawnych, które mogą budzić wątpliwości judykatury bądź doktryny. Określenie wysokości wynagrodzenia fachowego pełnomocnika powinno następować także z uwzględnieniem czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy (por. wyrok WSA w Gliwicach z 5 sierpnia 2019 r., III SAB/Gl 209/19, Legalis nr 2202145). W niniejszej sprawie należało mieć zatem na względzie, że pełnomocnik skarżącego ograniczył się jedynie do złożenia pisma z 25 maja 2024 r. zatytułowanego jako "stanowisko w sprawie", w którym podtrzymał wcześniejsze stanowisko strony (prezentowane w osobistej skardze do Sądu administracyjnego).

W tym stanie rzeczy Sąd postanowił zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w łącznej wysokości 120 zł, stanowiące 1/4 stawki minimalnej z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą w postępowaniu przed Sądem I instancji, stosownie do przepisu art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. z 24 sierpnia 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).