Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 676/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1 k.p.a.
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Olga Białek, , po rozpoznaniu w Wydziale III w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2016 r. sprawy ze skargi P. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz skarżącego P. J. kwotę 100,00 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. (dalej również jako organ egzekucyjny, organ I instancji lub Naczelnik US) postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r., na podstawie art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014r. poz. 1619 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) w związku z art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 23, zwanej dalej k.p.a.) odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie "A" w L. (dalej jako spółka cywilna) o:

uchylenie zabezpieczeń,

zwrot zabezpieczonych środków pieniężnych,

zwrot zabezpieczonych ruchomości w toku postępowania zabezpieczającego.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] listopada 2015 r. do Naczelnika US wpłynął wniosek P. J. (dalej zwanego wnioskodawcą lub skarżącym) w sprawie zwrotu kwot oraz ruchomości zatrzymanych w toku postępowania zabezpieczającego wobec spółki cywilnej oraz uchylenie zabezpieczenia.

Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku przez przedłożenie umowy tej spółki, a także o wskazanie konkretnych ruchomości, które mają być przedmiotem zwrotu, przedłożenia dokumentów potwierdzających fakt przekazania w 2000 r. środków pieniężnych i ich wysokość z rachunku bankowego z "B" z siedzibą w W. oraz do przedłożenia dokumentów potwierdzających własność jako wspólnika spółki cywilnej ruchomości, co do których skierowane jest żądanie zwrotu.

Wnioskodawca w dniu [...] grudnia 2015 r. złożył uzupełnienie do pisma przedkładając kserokopię umowy spółki, a nadto wyjaśnił, że dokumenty potwierdzające własność przedmiotowych ruchomości w postaci dokumentów spółki cywilnej zostały zabezpieczone przez UKS we W. O/Z w L. oraz Urząd Celny w W. i Prokuraturę Rejonową w L.. Podano również informację, że fakt przekazania w 2000 r. na rzecz Urzędu Skarbowego w L. z rachunku bankowego "B" środków pieniężnych miał miejsce dnia [...] stycznia 2000 r.

Naczelnik US ustalił następnie, że podmiot gospodarczy, działający w formie spółki cywilnej, był zarejestrowany w Urzędzie Skarbowym w L. z nadanym numerem identyfikacji podatkowej (NIP) [...], zaś decyzją Urzędu Miasta w L. z dnia [...] czerwca 2000 r. podmiot ten wykreślony został z ewidencji działalności gospodarczej z dniem [...] maja 2000 r. W Urzędzie Skarbowym w L. złożone zostały z kolei dokumenty dotyczące spółki cywilnej, a mianowicie:

- VAT-Z, tj. zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług lub podatkiem akcyzowym z dniem [...] maja 2000 r.,

NIP-2, tj. zgłoszenie identyfikacyjne/ zgłoszenie aktualizacyjne osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, będącej podatnikiem lub płatnikiem z przeznaczeniem formularza - zgłoszenie aktualizacyjne w zakresie ustania bytu prawnego jednostki organizacyjnej jw. nie mającej osobowości prawnej ze wskazaniem m.in. likwidacji rachunku w "B" O/W..

Wyżej wymienione dokumenty podpisane zostały przez wnioskodawcę, będącego wspólnikiem spółki cywilnej.

Zdaniem organu egzekucyjnego z opisanych dokumentów bezspornie wynika, że z dniem [...] maja 2000 r. ustał byt prawny przedmiotowej spółki cywilnej. Oznacza to, że po dniu [...] maja 2000 r. postępowanie zabezpieczające, czy też egzekucyjne wobec niniejszej spółki nie mogło być prowadzone z uwagi na to, że podlegałoby umorzeniu z wszelkimi skutkami prawnymi z tym związanymi.

Naczelnik US stwierdził, że przedmiotowy wniosek merytorycznie nie może zostać rozpoznany, a przesądzają o tym przepisy w zakresie zasobów archiwalnych, jakie miały zastosowanie w odniesieniu do lat, w których miało być dokonane zabezpieczenie. W tym wypadku obowiązujące były instrukcje nr 3/OR Ministra Finansów z dnia 19 lutego 1987 r. w sprawie wykonywania czynności kancelaryjnych w izbach i urzędach skarbowych oraz instrukcja nr 4/OR Ministra Finansów z dnia 19 lutego 1987 r. w sprawie organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych w izbach skarbowych oraz ich ekspozytur w urzędach skarbowych wydane w oparciu o ustawę z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz.U. Nr 38, poz.173). Zgodnie z tymi przepisami akta związane z egzekucją administracyjną, jak i postępowaniami zabezpieczającymi, miały i mają przydzieloną kategorię jako dokumentacja niearchiwalna o czasowym znaczeniu praktycznym 10 lat, która po upływie obowiązującego okresu przechowywania podlega brakowaniu. Tym samym na dzień złożenia wniosku przez wnioskodawcę Naczelnik US nie miał obowiązku przechowywania jakichkolwiek akt egzekucyjnych czy też dotyczących zabezpieczeń odnoszących się do okresu wskazanego przez wnioskodawcę. Brak zaś dokumentów źródłowych uniemożliwia merytoryczne ustosunkowanie się do podniesionych w podaniu żądań tj. choćby to, czy w ogóle postępowanie zabezpieczające czy egzekucyjne było wszczęte i prowadzone wobec niniejszej spółki. W rezultacie organ egzekucyjny uznał, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 61a § 1 k.p.a. Ponadto organ egzekucyjny wskazał, iż za odmową wszczęcia postępowania przemawia dodatkowo to, iż wnioskodawca nie może występować jako podmiot reprezentujący spółkę cywilną, która nie istnieje.

Zażalenie od powyższego postanowienia złożył wnioskodawca żądając jego uchylenie oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

- art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez błędne przyjęcie, iż żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę do tego nieuprawnioną, tj. nieposiadanie interesu prawnego lub obowiązku prawnego w sprawie, bądź nie może zostać ono wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez brak przeprowadzenia czynności przez organ podatkowy (egzekucyjny) celem ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Dyrektor Izby Skarbowej we W. (zwany dalej organem odwoławczym lub Dyrektorem IS) postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 oraz art. 61a § 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał brzmienie art. 61 § 1 k.p.a., po czym przeprowadził wywód, z którego wynikało, że wszczęcie postępowania na wniosek strony może nastąpić wówczas, gdy:

- zawarte we wniosku żądanie dotyczy sprawy indywidualnej załatwianej w drodze orzeczenia lub postanowienia,

- wniosek został złożony przez osobę będącą stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.,

- wniosek odpowiada wymaganym warunkom formalnym i procesowym,

- organ, do którego wniesiono podanie, jest właściwy w sprawie.

Ocena, czy w danej sprawie zostały spełnione ww. przesłanki należy do organu, do którego podanie wniesiono i który w zależności od poczynionych ustaleń podejmuje stosowne działania. We wstępnej fazie każdego postępowania organ jest zobligowany do zbadania złożonego przez stronę wniosku pod względem formalnym.

Zacytowano również przepis art. 61a § 1 k.p.a. ,w myśl którego, w sytuacji, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Dyrektor IS odnosząc się do zarzutu, dotyczącego naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, iż żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę do tego nieuprawnioną, zauważył, iż specyfika spółki cywilnej jako cywilnoprawnego stosunku zobowiązaniowego określonych osób (wspólników), wymaga ich łącznego współdziałania lub za pośrednictwem wspólnie wyznaczonych osób. W niniejszej sprawie z aneksu z dnia [...] lutego 1998 r. do umowy spółki z dnia [...] stycznia 1998 r. wynika, iż podmiotem uprawnionym do reprezentowania przedmiotowej spółki jest P. J. - Prezes Spółki oraz D. C. - Wiceprezes Spółki. W tych okolicznościach oraz uwzględniając fakt, iż byt prawny niniejszej spółki ustał w dniu [...] maja 2000 r., organ odwoławczy uznał, że na dzień [...] listopada 2015 r., czyli dzień złożenia wniosku w sprawie zwrotu kwot, ruchomości zatrzymanych w toku postępowania zabezpieczającego oraz uchylenie zabezpieczenia, nie można uznać, iż wnioskodawca mógł reprezentować spółkę.

Dyrektor IS nie podzielił też podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak przeprowadzenia czynności przez organ podatkowy celem ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego wywodząc, iż przed wydaniem zaskarżonego postanowienia organ I instancji dokonał pełnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie pomijając okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Zauważył przy tym, iż organ I instancji nie tylko ustalił, iż z racji ustania bytu prawnego spółki jakiekolwiek postępowanie zabezpieczające, czy też egzekucyjne wobec niej nie mogło być prowadzone z uwagi na to, że podlegałoby umorzeniu z wszelkimi skutkami prawnymi z tym związanymi, ale także wyjaśnił, iż zgodnie z obowiązującymi regulacjami z zakresu wykonania czynności kancelaryjnych w izbach i urzędach skarbowych oraz organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych w izbach skarbowych oraz ich ekspozytur w urzędach skarbowych, które miały zastosowanie do lat w których, według wnioskodawcy miało być prowadzone postępowanie zabezpieczające Naczelnik US na dzień złożenia przedmiotowego wniosku nie miał obowiązku przechowywania jakichkolwiek akt egzekucyjnych czy też dotyczących zabezpieczeń odnoszących się do okresu wskazanego przez wnioskodawcę. Zdaniem organu odwoławczego brak dokumentów źródłowych uniemożliwia merytoryczne ustosunkowanie się do podniesionych we wniosku żądań.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył wnioskodawca żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a nadto zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

- art. 61a § 1 k.p.a., polegające na błędnym zastosowaniu dyspozycji normy danego przepisu, podczas gdy nie znajduje on zastosowania w sprawie,

- art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpoznania sprawy, w tym w szczególności także poprzez brak precyzyjnego wskazania w treści rozstrzygnięć postanowień wydanych przez organy I i II instancji jakiego rodzaju postępowania odmawia się wszczęcia, podczas gdy każde orzeczenie administracyjne, a zwłaszcza postanowienia prowadzące do zamknięcia drogi do wszczęcia postępowania winny w sposób jasny i precyzyjny definiować rodzaj postępowania, którego odmawia się wszczęcia, wykluczając jakiekolwiek wątpliwości interpretacyjne,

- art. 104 § 1 k.p.a. poprzez brak zakończenia sprawy rozstrzygnięciem merytorycznym wobec wszczęcia postępowania administracyjnego.

Motywując zasadność złożenia skargi skarżący wskazał, iż norma z przepisu art. 61a § 1 k.p.a. ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy na etapie odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Taki stan rzeczy implikuje, iż w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 893/11, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II SA/Po 503/12, postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt II OZ 1008/12). W niniejszej zaś sprawie w zaskarżonym postanowieniu organu II instancji, a także w postanowieniu je poprzedzającym organu stopnia podstawowego, zajęto stanowisko co do żądania skarżącego ustalając jego interes prawny i stwierdzając po analizie przedstawionych na żądanie organu dokumentów, iż skarżący go nie posiada. Co więcej, organy odniosły się także do kwestii okresu przechowywania dokumentacji przez organy skarbowe.

Zdaniem skarżącego przepis art. 61a k.p.a. oraz ugruntowane poglądy sądów administracyjnych, prowadzą do wniosku, iż oceny takiej w postanowieniu o braku podstaw do wszczęcia postępowania wyrazić nie można. Wobec tego organ I instancji powinien był merytorycznie orzec o zasadności lub bezzasadności wniosku skarżącego w formie orzeczenia administracyjnego kończącego postępowanie. Skarżący nadmienił przy tym, iż jakkolwiek w aktach sprawy brak jest zawiadomienia organu o wszczęciu postępowania w trybie art. 61 § 4 k.p.a. to należy przyjąć, że do wszczęcia postępowania w sprawie doszło z chwilą podjęcia przez organ I instancji czynności procesowej, w postaci skierowania do wnioskodawcy wezwań o uzupełnienie materiału dowodowego.

Kolejno skarżący podniósł, iż choć organ przyjął, że wnioskodawca nie ma interesu prawnego we wszczęciu postępowania w myśl art. 28 k.p.a. to zarówno organ I, jak i II instancji, nie oznaczył wcale w jakim konkretnie postępowaniu wnioskodawca nie może być stroną. Skarżący podnosi, że każde orzeczenie administracyjne, a zwłaszcza postanowienie prowadzące do zamknięcia drogi do wszczęcia postępowania, powinno w sposób jasny i precyzyjny definiować rodzaj postępowania, którego odmawia się wszczęcia, wykluczając jakiekolwiek wątpliwości interpretacyjne. W niniejszej sprawie organy nie zwracały się do skarżącego o wyjaśnienie w zakresie wszczęcia jakiego konkretnie postępowania on żąda, a także czy w trybie zwykłym czy też nadzwyczajnym. Tymczasem, w razie żądania wszczęcia postępowania na wniosek obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ związany jest tym żądaniem. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla właściwego załatwienia sprawy. Jeśli organ, do którego zgłoszony został wniosek, ma wątpliwości co do tego, czego dotyczy wniosek, obowiązkiem tego organu jest podjęcie z urzędu czynności zmierzających do wyjaśnienia treści żądania strony. Zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną między innymi w art. 63, art. 65, art. 128 i art. 140 k.p.a., jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu. Nie można jednak przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, czy też jeżeli autor pisma poprzestaje jedynie na przytoczeniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, to organ administracji publicznej - bez wyjaśnienia rzeczywistej intencji wnioskodawcy - rozpatruje sprawę. Jeżeli zaś organy administracji nie były przekonane co do interesu prawnego wnioskodawcy i czyniły w tym zakresie ustalenia - żądając od skarżącego przedłożenia umowy spółki, aneksu i innej dokumentacji oraz czyniły własne ustalenia w przedmiocie ustania jej bytu- to ich obowiązkiem było odebranie od wnioskodawcy wyjaśnień co do treści jego żądania. Treść ta wyznacza niewątpliwie interes prawny.

Odnosząc się do kwestii reprezentacji spółki cywilnej po utracie przez nią bytu prawnego wskazano, że zasada z art. 863 k.c. o niepodzielności majątku spółki cywilnej ustaje wobec jej rozwiązania. Tym samym od czasu ustania bytu spółki cywilnej każdy z jej wspólników uzyskuje legitymację do dochodzenia jej wierzytelności. W tym miejscu skarżący podał, że organy obu instancji nie wskazały żądnej podstawy prawnej, w myśl której wnioskodawca nie jest ich zdaniem uprawniony do występowania w sprawie wywołanej jego wnioskiem.

Ustosunkowując się z kolei do twierdzeń organu co do czasu, w jakim organy podatkowe są zobligowane do przechowywania dokumentów, skarżący podniósł, że organ I instancji jedynie zdawkowo poruszył kwestię okresu przechowywania w archiwum dokumentów podatkowych, a organ II instancji jedynie oparł się o te stwierdzenia organu stopnia podstawowego. Żaden z organów nie ustalił i nie wskazał już jednak daty, od której rozpoczął się w ogóle bieg ww. terminu. Organ stopnia podstawowego wskazał jedynie, że po dacie ustania bytu spółki cywilnej, tj. po dniu [...] maja 2000 r., żadne postępowanie podatkowe, w tym zabezpieczające nie mogło być prowadzone. Skarżący zauważa, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt P 80/08, wyraźnie stwierdził, że nie we wszystkich wypadkach przyjmuje się wygaśnięcie praw spółki i jej wspólników wobec ustania bytu spółki. Powtórzył to zaś Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt I FSK 1508/08.

Skarżący zarzucił, że organy nie dokonały sprawdzenia czy posiadają we własnych zasobach ruchomości żądane wnioskiem P. J., chociaż zgodnie z obowiązującą zasadą praworządności i budowania zaufania do obywateli, powinny w tym zakresie poczynić ustalenia. Zdaniem skarżącego, 10-letni termin archiwizacji dokumentów, o ile w ogóle ma oparcie ustawowe (organy takiego oparcia nie wskazały), to rozpoczyna swój bieg od zakończenia postępowania w sprawie, w której dokonano zabezpieczenia ruchomości objętych obecnym wnioskiem, a nie od daty ustania spółki cywilnej. Ustanie bytu tej spółki, o ile bowiem przeniosło się na postępowanie, w którym dokonano zabezpieczenia, nie nastąpiło przecież w dacie rozwiązania spółki. Nie sposób bowiem przyjąć, że organy po ustaniu bytu spółki dopiero po powzięciu wiedzy w tym zakresie wydały stosowne orzeczenie o bycie postępowania jej dotyczącego. Stąd to dopiero od daty jego uprawomocnienia można liczyć wszelkie terminy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem. Działając w granicach przyznanych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafności ich wykładni. Dokonując czynności kontrolnych, Sąd zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny i prawny jaki istniał w chwili wydania zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Należy też dodać, że w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako u.p.p.s.a.). sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma prawo, a nawet obowiązek, wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

Działając w granicach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie przez organy administracji okoliczności faktycznych oraz obowiązujących w czasie podejmowania zaskarżonego aktu przepisów prawnych, stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy istnieje konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika US z dnia [...] lutego 2016 r., jako podjętych z naruszeniem prawa.

Zdaniem Sądu opisane wyżej postanowienia zostały wydane przedwcześnie i bez uprzedniego należytego zbadania okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. W tym kontekście powtórzyć przede wszystkim należy, iż zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, natomiast stosownie do art. 61a § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

Powyższa regulacja określa zatem dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania. Pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania. Natomiast druga, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn, przy czym przesłanki te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Do takich należą przede wszystkim sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 553/15).

Wskazać przy tym jednak trzeba, że aby organ mógł odmówić wszczęcia postępowania na podstawie cyt. przepisu, konieczne jest aby choćby jedna z określonych w nim przesłanek miała charakter oczywisty. Skoro zatem wszczęcie postępowania administracyjnego, jest uzależnione m.in. od wstępnej oceny, czy wnioskodawca jest stroną postępowania, czy też takiego przymiotu nie posiada, to właściwe rozumienie art. 61a § 1 k.p.a. oznacza, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w tym trybie jest dopuszczalna w przypadku, gdy brak przymiotu strony u wnioskodawcy jest oczywisty. Przy czym, warunek oczywistości braku przymiotu strony u wnoszącego podanie jest spełniony, jeżeli wynika już z podania o wszczęcie postępowania lub okoliczność ta została stwierdzona w wyniku jednostkowych i prostych czynności organu administracji publicznej, np. dotyczących interpretacji przepisów, z których wnoszący podanie wywodzi swoją legitymację procesową (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 3484/15).

W rozpoznawanej sprawie, tak rozumiany przypadek oczywistości nie został spełniony, gdyż organy rozważając legitymację skarżącego do wszczęcia postępowania swoje przekonanie oparły wyłącznie na twierdzeniu, iż skoro ustał byt prawny spółki cywilnej to sam skarżący nie może występować jako podmiot reprezentujący tę spółkę. Nadto organ odwoławczy zaakcentował, że specyfika spółki cywilnej jako cywilnoprawnego podmiotu stosunku zobowiązaniowego określonych osób wymaga ich łącznego współdziałania.

Organy zupełnie już jednak pominęły okoliczność, iż co do zasady po rozwiązaniu spółki cywilnej nie znajdują zastosowania przepisy określające zasady prowadzenia spraw i reprezentacji spółki, gdyż rozwiązanie spółki powoduje istotne skutki prawne w zakresie stosunku wspólności odnoszącego się do wspólnego majątku wspólników. Dotychczasowa wspólność łączna ulega z chwilą rozwiązania spółki z mocy prawa przekształceniu we wspólność w częściach ułamkowych, a przeprowadzenie czynności mających na celu rozliczenie spółki wobec jej wierzycieli, jak i w stosunkach między wspólnikami, jest obowiązkiem i prawem wspólników, wynikającym z istniejącego między nimi dotąd stosunku zobowiązaniowego spółki. Po rozwiązaniu spółki zasady podejmowania decyzji dotyczących majątku wspólnego wynikają ze stosowania przepisów o współwłasności w częściach ułamkowych, co też oznacza, że każdy ze współuprawnionych, czyli wspólników (w istocie byłych), jest obowiązany do współdziałania w zarządzie majątkiem wspólnym (A. Kidyba, Komentarz do Kodeksu Cywilnego dostępny w formie elektronicznej LEX). Zatem rozwiązanie spółki cywilnej wywiera ten skutek, że dotychczasowa współwłasność łączna zamienia się we współwłasność w częściach ułamkowych ze wszystkimi tego konsekwencjami. Tym samym wspólnicy uzyskują prawo rozporządzenia swoimi udziałami w rzeczach, które poprzednio stanowiły ich współwłasność do niepodzielnej ręki (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 6 lutego 1996 r., sygn. akt sygn. akt I ACr 647/95).

Stąd poprzestanie przez organ odwoławczy przy badaniu legitymacji procesowej skarżącego do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie na określonym aneksem z dnia [...] lutego 1998 r. do umowy spółki sposobie reprezentacji nie jest tu wystarczające, a wyciąganie na tej podstawie wniosku braku legitymacji skarżącego w niniejszej sprawie daleko przedwczesne.

Odpowiednio również w ocenie Sądu, w świetle obowiązujących zasad procesowych, w tym określonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, uchybieniem ze strony organu I instancji jest poprzestanie przy badaniu legitymacji skarżącego do wszczęcia postępowania li tylko na twierdzeniu, iż nie może on występować jako wspólnik spółki, która nie istnieje.

Zdaniem Sądu trudno także w niniejszej sprawie zaakceptować uzasadnienie odmowy wszczęcia postępowania twierdzeniem organów, iż niniejszy wniosek nie może zostać merytorycznie rozpoznany z uwagi na fakt, iż - w świetle przepisów o zasobach archiwalnych, jakie miały zastosowanie w odniesieniu do lat, w których według skarżącego miało być dokonane zabezpieczenie - na dzień złożenia wniosku organ nie miał obowiązku przechowywania akt egzekucyjnych czy też dotyczących zabezpieczeń. Tak bowiem określona przez organy przesłanka odmowy wszczęcia postępowania sama w sobie - w ocenie Sądu – nie wyczerpuje dyspozycji art. 61a § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy organy nie podjęły jakichkolwiek kroków mających na celu ustalenie czy dysponują jakimikolwiek dokumentami dotyczącymi prowadzonego przez nie postępowania uznając a priori, iż organy nie miały obowiązku ich przechowywania. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, iż tak organ I instancji, jak również organ II instancji, zaniechał podjęcia działań nawet w celu zdobycia informacji czy w zasobach archiwalnych innych niż Urząd Skarbowy istnieją jakiekolwiek dokumenty w niniejszej sprawie, chociaż dokumenty związane z działalnością Spółki zostały – jak to wskazał organ I instancji – zabezpieczone również przez UKS we W. o/z w L., Urząd Celny w W. i Prokuraturę Rejonową w L.

W świetle przedstawionych powyżej twierdzeń nie sposób przyjąć, że organy wypełniły ciążący na nich – w świetle art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. - obowiązek ustalenia prawdy materialnej, poprzez zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, który następnie powinien znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, respektując tym samym konieczność przestrzegania zasady praworządności oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej.

Rozpoznając sprawę ponownie właściwy organ powinien uwzględnić uwagi Sądu przedstawione w uzasadnieniu, mając na względzie przywołane powyżej okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy.

W rezultacie Sąd, uznając, że w realiach niniejszej sprawy doszło do naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynika sprawy - stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 u.p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, a o kosztach postępowania rozstrzygnął na podstawie art. 200 u.p.p.s.a.