Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 72/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 33
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 138 par. 2 w zw. z art. 144
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Grzegorz Klimek, Sędziowie: WSA Urszula Zięba, WSA Wiesław Kuśnierz (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 9 listopada 2022 r. nr 1201-IEE.711.2.201.2022.2.ET w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: DIAS, organ II instancji) postanowieniem z dnia 9 listopada 2022 r. nr 1201-IEE.711.2.201.2022.2.ET, po rozpatrzeniu zażalenia M. B. (dalej: Strona, Zobowiązany, Skarżący), uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie (dalej: DOZUS, organ I instancji) z dnia 14 września 2022 r. nr 180000.71.2567.2022-RED-119-ALI oddalające zarzuty Strony na postępowanie egzekucyjne i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Jako podstawę prawną postanowienia organ II instancji wskazał art. 138 § 2 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: K.p.a.) w zw. z art. 17, art. 18 i art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479, dalej: u.p.e.a.) - w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r. w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070, dalej; u.z.u.p.e.a.).

W uzasadnieniu postanowienia DIAS wskazał, że DOZUS, będący zarówno wierzycielem jak i organem egzekucyjnym, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Zobowiązanego na podstawie własnych tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] oraz od nr [...] do nr [...] obejmujących zaległości w składkach ZUS. Odpisy tytułów wykonawczych doręczono Zobowiązanemu w dniu 27 maja 2019 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego w Banku [...] S.A.

W dniu 3 czerwca 2019 r. Zobowiązany złożył w ustawowym terminie pisma zatytułowane "zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego". W pismach Zobowiązany wniósł o wycofanie tytułów wykonawczych i wycofanie zastosowanego ograniczenia przez DOZUS z obiegu prawnego, a następnie umorzenie postępowania egzekucyjnego, aby te niezgodności z prawem nie szkodziły bardzo ważnemu interesowi społecznemu i wiążącym interesom podatnika i państwa, ponieważ toczy się postępowanie restrukturyzacyjne.

Dodatkowo Zobowiązany złożył trzy pisma z dnia 10 czerwca 2019 r. zatytułowane "skarga na zajecie egzekucyjne", powołując w nich numery zawiadomień o zajęciu. W uzasadnieniu powielił argumentację wniesioną w zarzutach. Stwierdził, że jeżeli występuje bardzo ważny interes społeczny, podatnika i państwa w postępowaniu egzekucyjnym, to organ egzekucyjny powinien wycofać z obiegu wszystkie niezgodności z prawem tj. wycofać klauzule nadane tytułom wykonawczym i zastosowane ograniczenia przez ZUS, ponieważ są one szkodliwe dla toczącego się postępowania restrukturyzacyjnego.

DOZUS pisma z dnia 3 czerwca 2019 r. i 10 czerwca 2019 r. połączył w jedno postępowanie i postanowieniem z dnia 8 lipca 2019 r. nr 180100/71/31/2019-RED-AN-S uznał zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne za niedopuszczalny.

Na postanowienie to Zobowiązany złożył zażalenie. W zażaleniu nie podniósł zarzutów pod adresem zaskarżonego postanowienia, lecz ponownie wniósł o wycofanie tytułów wykonawczych i "zastosowanych ograniczeń". Ponownie powołał się na toczące się postępowanie restrukturyzacyjne.

DIAS postanowieniem z dnia 16 września 2019 r. nr 1201-IEE.711.2.243.2019.2.MB uchylił postanowienie organu I instancji z dnia 8 lipca 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jako powód uchylenia podał niewskazanie w sentencji, jaki zarzut uznano za niedopuszczalny, niepowołanie art. 33 u.p.e.a. ze wskazaniem konkretnych punktów, których dotyczą zarzuty oraz nieprawidłową kwalifikację pism z dnia 10 czerwca 2019 r. jako zarzutów. Postanowienie to zostało zaskarżone przez Zobowiązanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

WSA w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 30 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 1281/19 oddalił skargę na ww. postanowienie DIAS z dnia 16 września 2019 r.

DOZUS przystępując do ponownego rozpatrzenia sprawy pism z dnia 3 czerwca 2019 r. i 10 czerwca 2019 r. wyłączył do odrębnych postępowań sprawę zarzutów z dnia 3 czerwca 2019 r. oraz sprawę skargi na czynność egzekucyjną z dnia 10 czerwca 2019 r.

Po ponownym rozpatrzeniu zarzutów DOZUS opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 14 września 2022 r. oddalił zarzuty złożone przez Stronę w piśmie z dnia 3 czerwca 2019 r., wskazując jako podstawę prawną art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Na postanowienie to Zobowiązany w ustawowym terminie złożył zażalenie. W zażaleniu podtrzymał argumentację podnoszoną we wcześniejszych pismach. Ponownie wniósł o wycofanie z obiegu prawnego tytułów wykonawczych i zastosowanych przez ZUS ograniczeń, między innymi wpisu do hipoteki, aby te niezgodności z prawem nie szkodziły bardzo ważnemu interesowi społecznemu i wiążącym interesom podatnika i państwa. Ponownie powołał się na toczące się postępowanie restrukturyzacyjne.

DIAS zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 listopada 2022 r. ponownie uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Organ II instancji w pierwszej kolejności wyjaśnił, że zgodnie z art. 13 ust 1 u.z.u.p.e.a., do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r. i niezakończonych przed dniem wejścia w życie znowelizowanej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych wszczęto dnia 9 maja 2019 r., tj. w dniu nadania tytułom wykonawczym klauzuli o skierowaniu tych tytułów do egzekucji administracyjnej. W tej sprawie zastosowanie mają zatem przepisy u.p.e.a. obowiązujące przed dniem 30 lipca 2020 r.

DIAS po zapoznaniu się z całością materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz ocenie zarzutów zawartych w zażaleniu postanowił na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. ponownie uchylić postanowienie organu I instancji w całości z uwagi na to, że postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania.

Po raz kolejny DIAS wskazał na podstawowe błędy w zaskarżonym postanowieniu. W omawianej sprawie DOZUS w sentencji zaskarżonego postanowienia powołał art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Przepis ten wskazuje na trzy różne okoliczności tj. odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej.

DOZUS w ww. postanowieniu, pomimo powołania art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., nie wskazał, do której z powyższych przesłanek z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. zakwalifikował wniesiony przez Zobowiązanego zarzut.

W uzasadnieniu stwierdził, że zobowiązany "wniósł o wycofanie tytułów wykonawczych i wycofanie zastosowanego ograniczenia przez ZUS/O w Krakowie z obiegu prawnego, a następnie umorzenie postępowania egzekucyjnego, aby te niezgodności z prawem nie szkodziła bardzo ważnemu interesowi społecznemu i wiążącym interesom podatnika i państwa, ponieważ toczy się postępowanie restrukturyzacyjne".

Odpowiadając na tę argumentację DOZUS wyjaśnił, że wobec Zobowiązanego nie jest prowadzone ani postępowanie restrukturyzacyjne ani abolicyjne.

Zdaniem DIAS taka treść rozstrzygnięcia organu I instancji nie znajduje logicznego powiązania z powołanymi tam przesłankami z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Skoro organ I instancji uznał, że wniesiona przez Zobowiązanego argumentacja stanowi zarzut z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., to powinien był jednoznacznie wskazać, co do której z przesłanek wymienionych w ww. przepisie zakwalifikował zarzut Zobowiązanego. Czy jego zdaniem jest to odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy brak wymagalności obowiązku z innego powodu, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, a może wszystkie wymienione okoliczności.

W postępowaniu orzeczniczym, w którym organ rozpatruje zarzuty, istotna jest kwestia ich prawidłowej kwalifikacji, tj. przyporządkowania zarzutu, który zgłasza zobowiązany, do odpowiedniego zarzutu spośród przewidzianych w art. 33 § 1 u.p.e.a. Tylko bowiem zarzuty przewidziane w tym przepisie mogą być przedmiotem rozpatrzenia w ww. trybie.

Dodatkowo postanowienie to zawiera także inną nieprawidłowość. Organ I instancji w sentencji powołał art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., natomiast w uzasadnieniu postanowienia powołał art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., przytaczając jednak brzmienie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. - co wprowadza niejasność w przedmiocie rozstrzygnięcia i może prowadzić do mylnych wniosków. Zarówno sentencja jak i uzasadnienie postanowienia w/s zarzutów powinny odzwierciedlać prawidłową kwalifikację zarzutów zobowiązanego.

Konieczność uzupełnienia postępowania i wydania rozstrzygnięcia zgodnego z powyższymi ustaleniami wymagała zdaniem DIAS uchylenia w całości postanowienia organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji winien dokonać odpowiedniej kwalifikacji pisma Strony i wydać stosowne rozstrzygnięcie. Z sentencji i z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia ma jednoznacznie wynikać, jaki konkretnie zarzut był przez organ I instancji rozpatrywany. Oznacza to, że organ I instancji ma nie tylko wskazać z jakiego punktu art 33 § 1 u.p.e.a. zarzut rozpatrzył, ale również przyporządkować mu właściwą przesłankę wymienioną w tym przepisie.

Końcowo DIAS wskazał, że przedwczesne jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów zażalenia.

Skarżący wniósł na opisane na wstępie postanowienie DIAS z dnia 9 listopada 2022 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze Skarżący powielił argumentację podniesioną zarówno w zarzutach jak i w zażaleniu. Ponownie wniósł o zaprzestanie stosowania czynności egzekucyjnych i zastosowanych przez ZUS ograniczeń, m.in. wpisu do hipoteki, aby te niezgodności z prawem nie szkodziły bardzo ważnemu interesowi społecznemu i wiążącym interesom podatnika i państwa. Zarzucił naruszenie "prawa i ustawy o emeryturach i rentach" żądając zmiany "przedmiotowego postanowienia" i nadanie dalszego biegu sprawie i wiążącym sprawom toczących się postępowań w trybie postępowania cywilnego. Wniósł także o umorzenie postępowania egzekucyjnego i zwrot pobranych należności. Dodał, że "brakuje mi na życie, opłaty bieżące, z którymi notorycznie zalegam, na lekarstwa (...)".

W uzasadnieniu skargi Skarżący zawarł również obszerne rozważania niezwiązane bezpośrednio z przedmiotem niniejszej sprawy.

DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Zwrócił uwagę na niejasny i nieuporządkowany sposób, w jaki została sformułowana skarga. Zdaniem DIAS Skarżący zawarł w niej dość obszerne i różnorakie pretensje dotyczące naruszeń różnych gałęzi prawa, sposobu działania organów egzekucyjnych, jak również poprawności kontroli instancyjnej przeprowadzonej przez DIAS, co utrudnia uchwycenie na czym konkretnie miałyby polegać uchybienia organów w toku postępowania. Wielość i nieprecyzyjność podniesionych zarzutów, w ocenie organu II instancji, jest przejawem przyjętej przez Skarżącego taktyki procesowej, której celem jest stworzenie wrażenia, że w sprawie mogło dojść do licznych uchybień, ale tylko w niewielkim zakresie dotykającej istoty sprawy. Skarżący nie podniósł bowiem żadnych zarzutów pod adresem zaskarżonego postanowienia.

W piśmie procesowym z dnia 20 marca 2023 r. Skarżący zawarł kolejne obszerne wywody nie zgadzając się z argumentacją odpowiedzi na skargę. Powtórnie opisał niezwiązane bezpośrednio z niniejszą sprawą kwestie licznych postępowań i aktów prawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone wart. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. - sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Rozpatrując sprawę w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu, a zaskarżone postanowienie w pełni odpowiada prawu.

Kontroli sądowej w niniejszej sprawie poddane zostało postanowienie DIAS w przedmiocie złożonych w toku egzekucji administracyjnej zarzutów, uchylające na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a. postanowienie I instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Jak słusznie wskazał WSA w Krakowie w ww. wyroku z dnia 30 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 1281/19, zgodnie z ww. przepisami organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a. określa dwa warunki wydania tzw. postanowienia kasacyjnego, tj. wydanie postanowienia organu pierwszej instancji z naruszeniem przepisów postępowania oraz istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, jej zakresu, który pozostaje konieczny do wyjaśnienia. Obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania oraz prawidłowo stwierdzone przez organ II instancji uchybienia organu I instancji, Sąd w pełni podziela stanowisko, że konieczny do wyjaśnienia zakres niniejszej sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Istotnie bowiem organ I instancji wydał postanowienie, w którym nie wskazał, do której z przesłanek z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. zakwalifikował wniesiony przez Skarżącego zarzut.

Trafnie też DIAS dostrzegł, że treść rozstrzygnięcia organu I instancji nie znajduje logicznego powiązania z powołanymi przesłankami z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Organ I instancji winien był jednoznacznie wskazać, co do której z przesłanek wymienionych w ww. przepisie zakwalifikował zarzut Skarżącego, czy jego zdaniem jest to odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy też brak wymagalności obowiązku z innego powodu, czy wreszcie może rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, a może wszystkie wymienione okoliczności.

Słusznie organ II instancji podkreślił, że w postępowaniu w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów niezwykle istotna jest kwestia ich prawidłowej kwalifikacji tj. przyporządkowania zarzutu, który zgłasza zobowiązany, do odpowiedniego zarzutu spośród przewidzianych w art. 33 § 1 u.p.e.a. Tylko bowiem zarzuty przewidziane w tym przepisie mogą być przedmiotem rozpatrzenia w ww. ściśle sformalizowanym trybie.

Z uwagi na powyższe, zdaniem Sądu organ II instancji w realiach niniejszej sprawy był nie tylko uprawniony, ale wręcz zobowiązany do zastosowania art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., co też prawidłowo uczynił, wydając postanowienie kasatoryjne.

Co więcej, w treści skargi do Sądu nie wskazano żadnych okoliczności, która mogłaby stanowić o wadliwości rozstrzygnięcia organu II instancji.

Pozostałe podnoszone w zarzutach, zażaleniu, skardze i piśmie procesowym okoliczności, takie jak np. niezgodność ze stanem prawnym toczących się postępowań w trybie postępowania cywilnego, czy niezgodność z wytycznymi wymiaru sprawiedliwości wydawanymi przez Sąd Najwyższy RP, wykraczają poza granice sprawy (wyznaczonej treścią zaskarżonego postanowienia), lub też nie sposób powiązać ich z przedmiotem niniejszej sprawy, a zatem nie mogły być przedmiotem rozpoznania przez Sąd w przedmiotowej sprawie.

Nie dopatrując się żadnych innych podstaw do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.