Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 411/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2025-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 3 pkt 20, art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 2024 poz 725
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
article: art. 138 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Protokolant Sekr. sądowy Katarzyna Zarychta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2025 r. sprawy ze skargi W. K., J. K., Wspólnoty Mieszkaniowej położonej przy ul. [...] w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących – W. K. i J. K. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej - Wspólnoty Mieszkaniowej położonej przy ul. [...] w [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] (znak: [...]) z dnia [...] sierpnia 2023 r. Prezydent Miasta [...] zatwierdził projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno - budowlany i udzielił Spółce G. S.J. z siedzibą w [...] pozwolenia na przebudowę, rozbudowę i nadbudowę wraz ze zmianą sposobu użytkowania budynku usługowo - magazynowego na cele mieszkaniowo - usługowe na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...].

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli M. P., W. i J. K., K. Ż., A. B., R. i K. R., E. i G. S., E. Ł., W. E., M. i M. S. oraz Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w [...].

Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej k.p.a.), umorzył postępowanie odwoławcze, stwierdzając, że podmioty, które wniosły odwołanie nie posiadają przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu.

W uzasadnieniu Wojewoda stwierdził, że analiza akt sprawy oraz wszystkich dokumentów, włączenie z tymi przedstawionymi przez odwołujących się, doprowadziła organ odwoławczy do wniosku, że nieruchomość zlokalizowana przy ul. [...] w [...] (działka nr [...]) nie znajduje się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji, a podmiotom posiadającym tytuł prawny do tej nieruchomości (czy to jej części wspólnych, czy lokali wyodrębnionych) nie przysługuje przymiot strony w niniejszej sprawie.

Wojewoda [...] wskazał dalej, iż z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. wynika, że organ odwoławczy wydaje decyzję, którą umarza postępowanie odwoławcze, przy czym przepis ten nie określa przyczyn umorzenia. W każdej zatem indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania, mając na uwadze treść art. 105 k.p.a. Jedną z przyczyn stwierdzenia, że prowadzenie postępowania odwoławczego stało się bezprzedmiotowe jest ustalenie, że odwołanie zostało wniesione przez podmiot nieposiadający legitymacji strony w tym postępowaniu. Pojęcie strony postępowania administracyjnego zostało zdefiniowane w art. 28 k.p.a., na mocy którego przymiot strony przysługuje każdemu, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę wywodzi się z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 725, dalej p.b.). Przepis ten stanowi, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Obszar oddziaływania obiektu zdefiniowany został z kolei w art. 3 pkt 20 p.b. jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Oznacza to, że ograniczenia w możliwości zabudowy danej nieruchomości są jedynym elementem, jaki należy uwzględnić przy wyznaczaniu obszaru oddziaływania inwestycji.

Zdaniem organu odwoławczego, z uwagi na przedmiot inwestycji, ocena obszaru oddziaływania winna w niniejszej sprawie nastąpić w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1225, dalej rozporządzenie).

Wojewoda [...] wskazał, iż na działce nr [...] istnieje budynek, którego powierzchnia zabudowy niemal w całości pokrywa się z powierzchnią działki. Przedmiotowa inwestycja realizowana będzie na działce nr [...] i obejmuje nadbudowę, rozbudowę i przebudowę budynku już istniejącego na tej działce. Rozbudowa obejmuje wykonanie klatki schodowej od strony drogi publicznej (ul. [...]). Nadbudową natomiast nie jest objęty cały budynek istniejący, lecz jego części. Po wykonaniu inwestycji budynek będzie miał od strony północnej, tj. od strony ul. [...] cztery kondygnacje, przy czym najwyższa kondygnacja jest kondygnacją z antresolami. Od strony południowej, tj. od strony działek nr [...] i [...] obręb [...] budynek będzie posiadał jednokondygnacyjną halę garażową, która zostanie nadbudowana w pasie przy granicy z tymi działkami o jedną kondygnację z lokalami mieszkalnymi. Wysokość budynku wynosi 18,0 m.

Organ odwoławczy przeanalizował kwestie przesłaniania okien istniejącego budynku przez projektowaną nadbudowę, uwzględniając przy tym zarówno analizy przedstawione przez autora opracowania projektowego, jak i analizy przedłożone przez odwołujących. Wojewoda stwierdził, że wbrew temu co podnoszą odwołujący się analiza przedstawiona w projekcie nie budzi wątpliwości, ani zastrzeżeń. W ocenie organu odwoławczego to na podstawie analizy przedstawionej przez autora projektu należy dokonać sprawdzenia obszaru oddziaływania inwestycji. Przemawia za tym również fakt, że została ona poprawiona względem analizy dokonanej poprzednio, uwzględnia ona okoliczności, które podnieśli odwołujący we wcześniejszych etapach postępowania i wyeliminowane zostały z niej nieprawidłowości w zakresie ustaleń dla poszczególnych okien w budynku istniejącym. Kwestie nieprawidłowego wykonania analizy były wskazane prze odwołujących w poprzednim postępowaniu odwoławczym. Nieprawidłowości te zostały skutecznie dowiedzione wówczas przez odwołujących i stanowiły podstawę do uchylenia decyzji i uznania, że poprzednie odwołanie wniesione zostało przez podmioty do tego uprawnione. Obecnie jednak przedstawiona przez inwestora analiza nie uprawnia do przyjęcia takiego wniosku. Natomiast analiza przedstawiona przez odwołujących nie podważa wniosków płynących z analizy wykonanej przez autora projektu. Rozbieżności we wnioskach płynących z obu analiz wynikają ze sposobu wyliczenia wysokości przesłaniania. W ocenie Wojewody autor opracowania projektowego wyznaczył wysokość przesłaniania w sposób zgodny z wymogami wynikającymi z § 13 cytowanego rozporządzenia. W sposób prawidłowy wyznaczony został również kąt 60°. Zaznaczyć należy, że przedmiotowa inwestycja zlokalizowana została w zabudowie śródmiejskiej stąd też możliwe jest uznanie, że przedstawione rozwiązania są zgodne z obowiązującymi warunkami technicznymi określonymi w § 13, § 57 i 60 rozporządzenia. W analizie wykazano, że spełnione są ustalenia zawarte w § 60 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym pokoje mieszkalne powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w dniach równonocy (21 marca i 21 września) w godzinach 7-17. Dla budynków zlokalizowanych w zabudowie śródmiejskiej dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia do 1,5 godziny (§ 60 ust. 3). Wykazano także, zgodnie z § 13 rozporządzenia, że odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od projektowanego budynku jest większa niż wysokość przesłaniania określona w ust. 1 pkt 1, co umożliwia naturalne oświetlenie tych pomieszczeń. W związku z tym, że projektowany budynek jest usytuowany w zabudowie śródmiejskiej skorzystano z możliwości zmniejszenia wysokości przesłaniania nie więcej niż o połowę (§ 13 ust. 4).

Organ odwoławczy podkreślił, że działka nr [...] w [...] jest niemal w całości zabudowana. Ustawodawca natomiast ograniczył krąg stron postępowania do podmiotów posiadających tytuł prawny do nieruchomości, na których zabudowa została ograniczona poprzez inwestycje realizowaną na działce sąsiedniej. Z uwagi na brak ograniczeń w zabudowie działki nr [...] w [...] wprowadzonych przez projektowaną inwestycję organ stwierdził, że odwołującym się nie przysługuje przymiot strony postępowania w sprawie pozwolenia na jej budowę.

W skardze od powyższej decyzji wniesionej przez Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] w [...] zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. - poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy brak było ku temu podstaw i umorzenie postępowania odwoławczego wskutek błędnego stwierdzenia przez organ, iż odwołanie zostało wniesione przez podmiot, tj. Wspólnotę Mieszkaniową ul. [...] w [...], który nie posiada przymiotu strony w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, przy czym organ doszedł do powyższego wniosku w wyniku nieprawidłowej interpretacji obowiązujących przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę dla określenia stron w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, w tym nie wyjaśnił kluczowych okoliczności faktycznych stanowiących podstawę dla prawidłowego określenia w niniejszej sprawie obszaru oddziaływania obiektu, co w konsekwencji doprowadziło organ do całkowicie błędnej konstatacji, iż skarżąca Wspólnota nie może być uznana za stronę postępowania;

- art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a., a także art. 80 k.p.a. - poprzez niezgromadzenie w sprawie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, który pozwoliłby organowi dokonać prawidłowej oceny obszaru oddziaływania planowanej inwestycji, a w związku z tym prawidłowej oceny kręgu stron tegoż postępowania; organ sprowadzając de facto postępowanie wyjaśniające w sprawie do kwestii wyjaśnienia, czy skarżąca ma status strony w postępowaniu nie ustalił w tym zakresie podstawowych okoliczności faktycznych wynikających z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a nadto pominął okoliczności faktyczne (a zatem błędnie ocenił posiadany materiał dowodowy) wynikające z posiadanych przez organ dokumentów, wskazujące na interes prawmy skarżącej w sprawie; swoje twierdzenia w zakresie braku legitymacji skarżącej do wniesienia odwołania organ oparł na wybiórczych, mało istotnych dla sprawy faktach i twierdzeniach, które "dopasował" do swojej tezy o nieposiadaniu przez skarżącą statusu strony, pomijając nawet w tym zakresie ustalenia projektanta mgr inż. arch. J. A., który w dokumentacji projektowej (str. 14, pkt 12) zalicza działkę Wspólnoty ([...]) do obszaru oddziaływania przedsięwzięcia inwestycyjnego: "z racji odległości oddziałuje na działki sąsiednie nr ... [...], ...",

- art. 89 § 2 w zw. z art. 7 k.p.a. - poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej i nieprzesłuchanie w jej toku mgr inż. arch. W. K. oraz projektanta mgr inż. arch. J. A. celem wyjaśnienia i skonfrontowania odmiennych analiz przesłaniania stron oraz zarzutów niezgodności dokumentacji projektowej z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP), stanowiącym prawo;

- art. 84 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. - poprzez brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w sytuacji, gdy konieczność taka wynikała ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności w świetle wniosków wypływających z przedłożonych przez skarżącą dokumentów: Analizy przesłaniania oraz Analizy przestrzennej, z których wprost wynikło, iż projekt przedłożony przez inwestora obarczony jest wadami prawnymi, a dokonane w projekcie wyliczenia nie są zgodne ani ze stanem rzeczywistym, ani z obowiązującymi przepisami prawa; niewątpliwie w sytuacji posiadania dwóch różnych opinii w tym zakresie pochodzących od podmiotów profesjonalnych, w sytuacji, w której ocena prawidłowości przedłożonych opinii, w tym ich zgodności z prawem, ma znaczenie dla tak podstawowych kwestii jak wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu, a co za tym idzie kręgu stron postępowania - winno skutkować zastosowaniem przez organ przepisu art. 84 § 1 k.p.a.;

- art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez brak sporządzenia przez organ uzasadnienia zaskarżonej decyzji odpowiadającego wymogom przewidzianym w ww. przepisie, a w konsekwencji ograniczenie odwołującemu możliwości merytorycznego ustosunkowania się do stanowiska organu; poprzez brak dokonania dokładnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ze wskazaniem, które dokładnie dowody i w jakim zakresie zostały przez organ uznane za wiarygodne, a także przyczyn odmowy wiarygodności poszczególnym dowodom, w tym w szczególności nie wskazano przyczyn nie uznania za wiarygodne dokumentacji i opinii architektonicznych przedłożonych przez skarżącą w toku postępowania, nieodniesienie się do przytoczonej w odwołaniu szczegółowej metodologii analizy przesłaniania oraz do zarzutów w zakresie niezgodności dokumentacji projektowej (projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego) z MPZP;

- art. 8 k.p.a. - poprzez nieustalenie istotnych dla oceny posiadania przez skarżącą statusu strony w postępowaniu okoliczności faktycznych, przy jednoczesnym pominięciu przedłożonych przez skarżącą dowodów w tym zakresie, a także poprzez różne twierdzenia i rozstrzygnięcia organu w zakresie przyznania skarżącej statusu strony w tej samej sprawie - Wojewoda [...] w przedmiotowej sprawie orzekał już dwukrotnie, a podejmując decyzje uchylające decyzję organu I instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania nigdy nie kwestionował, iż Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w [...] posiada status strony w niniejszym postępowaniu - do takiego stwierdzenia organ doszedł dopiero w zaskarżanej decyzji, pomimo, iż okoliczności przedmiotowej sprawy nie zmieniły się i już dwukrotnie były przez ten organ analizowane, również w zakresie dotyczącym kręgu stron postępowania.

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, że poszczególni właściciele lokali nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], nie posiadają interesu prawnego w sprawie, podczas gdy zarówno Wspólnota Mieszkaniowa jak i każdy z poszczególnych właścicieli lokali posiadają interes prawny w sprawie, albowiem naruszenia przepisów materialnych w projekcie inwestora oddziaływają na poszczególne lokale mieszkalne;

- art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. - poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, iż skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa nie ma statusu strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, podczas gdy prawidłowa interpretacja wyżej wymienionych przepisów prowadzi do wniosku, iż nieruchomość znajdująca się w zarządzie skarżącej, tj. działka nr [...] znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej na działce nr [...] inwestycji, co potwierdza także projektant w zatwierdzonym i uznanym przez Wojewodę [...] projekcie (str. 14. punkt 12 aktualnego projektu mgr inż. J. A.);

- § 13 rozporządzenia - przez nieuwzględnienie, że wysokość przesłaniania mierzy się od dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku (tak jak to uczynił w swoich obliczeniach odwołujący się) i przyjęcie za projektem inwestora sprzecznej z tym przepisem metody wyliczenia wysokości przesłaniania, a także nieuwzględnienie ewidentnej różnicy w rzędnych wysokościowych położenia budynków, przy czym kamienica Wspólnoty jest o 0,5 m niżej aniżeli planowany budynek, a nie jak przyjęto w dokumentacji projektowej 0,5 m wyżej (błąd o 1 m), w konsekwencji czego przyjęcie za projektantem, że planowany budynek może znajdować się w odległości od kamienicy o 7,38 m, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tegoż przepisu wymaga minimum 8,8 m odległości między budynkami, a właściwie od ścian z oknami pomieszczeń "przeznaczonych na pobyt ludzi";

- § 2 ust 1 pkt 4, § 3 ust 1-3, § 6 pkt ł, § 7, § 11 ust 6 oraz § 18 Miejscowego planu oraz zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Śródmieścia i miasta [...] w zw. z art. 35 p.b. w zakresie wybiórczego jego stosowania oraz dopuszczenia rozbudowy projektowanego budynku jedynie na podstawie nazwania jej przez inwestora nadbudową, podczas gdy rzeczywiście powstaje rozbudowa (wychodząca poza obrys rzutu istniejącego budynku i mająca powierzchnię 68,28 m2, a nie 13,86 m2) zakazana z uwagi na ograniczenia i nakazy zawarte w MPZP, dopuszczające wyłącznie "nadbudowę w rzucie istniejącym", a ewentualnie rozbudowę o maks. 15 m2 na polepszenie warunków technicznych, to jest dobudowę wind, schodów; Podpora nazwana "schodami" projektowana poza obrysem rzutu istniejącego również jest niezgodna z MPZP, ponieważ z projektu jasno wynika, że w rzeczywistości stanowi słup / podporę niezgodnej z prawem czterokondygnacyjnej rozbudowy, a nie polepszenie funkcjonalne komunikacji. Potwierdza to zaprojektowana po stronie zachodniej w istniejącym obrysie prawidłowa, w pełni funkcjonalna klatka schodowa z windą, całkowicie obsługująca komunikacyjnie wszystkie kondygnacje planowanego budynku. Zatem nie zachodzi potrzeba polepszenia warunków poprzez dobudowę wind, schodów";

- Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego - załącznik tabelaryczny nr 111 do uchwały nrLXIV/792/10 pkt 15, w zakresie jednostki B4.2.MWu - poprzez dopuszczenie budynku zakładającego więcej niż cztery kondygnacje (poprzez nazwanie mieszkań dwukondygnacyjnych mieszkaniami z "antresolami" wprowadziło niezgodną z prawem miejscowym dodatkową, piątą kondygnację).

W związku z wyżej przedstawionymi zarzutami w skardze wniesiono o:

1) uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi II instancji celem jej merytorycznego rozpoznania;

2) zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Skarga na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] została wniesiona również przez W. K. i J. K., przy czym zawierała ona tożsame zarzuty co przytoczone wyżej zarzuty zawarte w skardze wniesionej przez Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] w [...].

W złożonych odpowiedziach na skargi Wojewoda [...] wniósł o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Istota sporu na obecnym etapie postępowania sprowadza się do oceny prawidłowości stanowiska organu odwoławczego, który uznał, że skarżącym nie przysługuje status strony w postępowaniu, w którym organ pierwszej instancji - Prezydent Miasta [...] zatwierdził projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno budowlanego i udzielił inwestorowi pozwolenia na przebudowę, rozbudowę i nadbudowę wraz ze zmianą sposobu użytkowania budynku usługowo-magazynowego na cele mieszkaniowo-usługowe na działce nr [...].

Zgodnie z art. 28 ust. 2 p.b., stanowiącym lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a., stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przez obszar oddziaływania stosownie do art. 3 pkt 20 p.b. należy rozumieć: teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. W orzecznictwie wskazuje się, że przepis art. 3 pkt 20 p.b. należy interpretować łącznie z art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b., który zobowiązuje do uwzględnienia w procesie inwestycyjnym poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, co polega m.in. na umożliwieniu właścicielom (użytkownikom wieczystym) nieruchomości znajdujących się w tym obszarze skorzystania z prawa zabudowy w takim zakresie, w jakim przysługuje ono inwestorowi. Dokonując oceny, czy nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu należy mieć na uwadze, że istnienie interesu prawnego, jaki wynika z art. 28 ust. 2 p.b. nie jest uzależnione od tego, czy dana inwestycja będzie powodowała przekroczenie określonych norm, lecz czy istnieją przepisy nakazujące badać możliwość oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie (por. np. wyroki NSA z 24 stycznia 2019 r. II OSK 514/17, z 11 lipca 2018 r. II OSK 2021/16, z 24 sierpnia 2022 r. II OSK 2161/19,). Nawet jeżeli dany obiekt spełnia wszystkie konieczne normy prawa i odpowiada warunkom technicznym, jakim powinna odpowiadać dana inwestycja, to z tego względu podmiot legitymujący się tytułem prawnym do działki położonej w obszarze oddziaływania obiektu nie traci przymiotu strony w postępowaniu o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Przeciwnie, konieczność zachowania tych norm i wymagań świadczy o oddziaływaniu obiektu budowlanego na daną nieruchomość. Jej właściciel (użytkownik wieczysty, zarządca) musi mieć zapewnioną możliwość uczestnictwa w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, aby móc reagować na ewentualne nieprawidłowości związane z projektowaniem obiektu, bądź by mieć wiedzę, że obowiązujące normy i wymagania zostały w danej sprawie spełnione. Gdyby na tym etapie pominąć jakąkolwiek ze stron, utraciłaby ona możliwość ewentualnego zakwestionowania potencjalnych uchybień poczynionych przez inwestora, jego projektanta, czy nawet organu administracji architektoniczno-budowlanej (por. wyrok NSA z 18 października 2022 r. sygn. akt II OSK 3893/19).

Odnosząc przedstawioną wyżej wykładnię przepisów regulujących kwestię przymiotu strony w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę do okoliczności rozpoznawanej sprawy nie można zgodzić się z organem odwoławczym, że obszar oddziaływania inwestycji objętej decyzją Prezydenta Miasta [...] udzielającą pozwolenia na przebudowę, rozbudowę i nadbudowę wraz ze zmianą sposobu użytkowania budynku usługowo-magazynowego na cele mieszkaniowo-usługowe na działce nr [...] nie obejmuje sąsiedniej działki nr [...]. W ocenie Sądu zebrany już w sprawie materiał wskazuje jednoznacznie, że rację mają skarżący twierdząc, iż działka nr [...] mieści się w obszarze oddziaływania obiektu objętego decyzją o pozwoleniu na budowę z uwagi na to, że obiekt ten może chociażby potencjalnie na tę działkę oddziaływać przez jej zacienienie (przesłanianie).

Stwierdzenie przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji braku naruszenia § 13, § 57 i § 60 rozporządzenia nie świadczy o tym, że skarżącej Wspólnocie nie przysługuje przymiot strony postępowania. § 13 rozporządzenia określa dopuszczalną wysokość przesłaniania, § 57 odpowiednie oświetlenie dzienne, a § 60 minimalny czas nasłonecznienia pomieszczeń. Potrzeba badania wymogów z § 13, § 57 i § 60 rozporządzenia potwierdza, że jest możliwe negatywne oddziaływanie planowanego obiektu na działkę nr [...], co powinno być sprawdzone w ramach merytorycznego rozpoznania sprawy. Jak słusznie przyjmuje się w orzecznictwie, skoro organ analizował kwestię zacienienia i przesłaniania planowanej inwestycji w stosunku do działki sąsiedniej to już z tego tylko względu uznać należało, że właściciel działki sąsiedniej posiada przymiot strony postępowania. Przeprowadzona analiza dotyczyła sąsiedniej działki i wpływu inwestycji na posadowiony na niej budynek, a dla przyjęcia, że dany podmiot ma interes prawny na podstawie art. 28 ust. 2 p.b. istotne jest, że przepisy przewidują obowiązek zbadania wpływu inwestycji na jego nieruchomość, a nie to, czy wpływ ten jest negatywny (zob. wyroki NSA z 29 listopada 2022 r., II OSK 2260/22, z 22 sierpnia 2023 r. II OSK 3134/20). Przesądzenie tej kwestii przez organ odwoławczy na etapie badania interesu prawnego odwołujących stanowiło de facto badanie naruszenia tego interesu a nie jego istnienia. Jak to już wskazano wyżej przymiot strony zgodnie z art. 28 ust. 2 p.b. nie jest zależny od tego, czy oddziaływanie zamierzonej inwestycji na nieruchomości sąsiednie przekracza w tym względzie normy, lecz wynika z samego faktu oddziaływania na przestrzeń objętą prawem do nieruchomości sąsiedniej oraz z potrzeby zbadania tego oddziaływania. Niedopuszczalne jest uzależnianie przymiotu strony wyłącznie od negatywnego oddziaływania inwestycji na prawa osób trzecich, czy też od stwierdzenia bezprawnego naruszenia ich interesu prawnego.

Zauważyć należy, że w realiach kontrolowanej sprawy inwestor przedłożył dokumentację projektową zawierającą analizę przesłaniania, w której przyjęto słuszne założenie, że inwestycja z racji odległości oddziałuje na sąsiednią działkę nr [...] (str. 14, pkt 12). Jak wynika z treści złożonych odwołań analiza ta była kwestionowana, przy czym odwołujący powoływali się na inną analizę przesłaniania, domagając się m.in. przeprowadzenia rozprawy administracyjnej celem wyjaśnienia i skonfrontowania odmiennych analiz przesłaniania. Skoro zatem treść przedłożonej przez samego inwestora analizy przesłaniania wskazuje, że sporna inwestycja może mieć wpływ również na działkę nr [...] to nie budzi wątpliwości Sądu, że działka ta powinna zostać przez organ zakwalifikowana do obszaru oddziaływania, a stroną postępowania powinna być Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w [...], która powinna mieć możliwość kontroli na wszystkich etapach postępowania, czy analiza została sporządzone prawidłowo. Ze względu na argumentację zawartą w złożonych odwołaniach zwrócić należy również uwagę na inny aspekt mogący przemawiać za przyznaniem Wspólnocie statusu strony, a mianowicie podnoszone zarzuty dotyczące niezgodności dokumentacji projektowej z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest bowiem pogląd, który skład orzekający podziela, że przepisami odrębnymi, w rozumieniu art. 3 pkt 20 p.b., mogą być także ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (zob. wyrok NSA z 8 czerwca 2011 r., II OSK 1296/10). Do kwestii ewentualnej sprzeczności spornej inwestycji z planem miejscowym organ odwoławczy w żaden sposób w skarżonej decyzji się nie odniósł.

Biorąc powyższe pod uwagę należy zgodzić się ze skarżącymi, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Wojewoda na skutek błędnej wykładni art. 28 ust. 2 art. i 3 pkt 20 p.b. nie zapewnił możliwości uczestnictwa w postępowaniu wszystkim jego stronom przyjmując zawężające rozumienie obszaru oddziaływania spornej inwestycji, w którym nie znalazła się sąsiednia działka nr [...] doznająca potencjalnego oddziaływania. Niewątpliwie miało to wpływ na wynik sprawy, gdyż Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w [...] (działka nr [...]) miała prawo uczestniczyć w postępowaniu służącym wyjaśnieniu, czy konkretny obiekt budowlany planowany na działce nr [...] spełnia wymagania wynikające z przepisów prawa, w tym miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w zakresie w jakim może on negatywnie oddziaływać na działkę nr [...].

Zasadniczo w sprawach dotyczących nieruchomości i budynku, na których ukonstytuowała się wspólnota mieszkaniowa, do reprezentowania interesu zbiorowego ogółu właścicieli odrębnych lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową - co do zasady - legitymację ma wspólnota, a nie poszczególni członkowie tej wspólnoty, co wynika z art. 6 i 21 ustawy z 29 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1048), zgodnie z którymi rozstrzygnięcia administracyjne sprawy dotyczące nieruchomości wspólnej, co do zasady odnoszą się do praw i obowiązków wspólnoty. W orzecznictwie, z uwagi na występowanie w praktyce przypadków oddziaływania inwestycji na działce sąsiedniej w sposób zindywidualizowany na konkretny lokal, na przykład z uwagi na lokalizację jego okien podlegających przesłonięciu czy ograniczeniu nasłonecznienia, dopuszczono możliwość działania bezpośrednio właściciela lokalu w celu ochrony jego zindywidualizowanego prawa (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2024 r. II OSK 2242/21). Tylko zatem w sytuacji, jeśli członek wspólnoty wykaże swój indywidualny własny interes prawny w postępowaniu, może w nim uczestniczyć jako strona.

Wobec powyższego i przesądzenia przez Sąd, że działka nr [...] znajduje się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji, organ odwoławczy przed merytorycznym rozpoznaniem zarzutów podniesionych we wniesionych odwołaniach powinien dokonać analizy oddziaływania inwestycji w sposób zindywidualizowany na poszczególne lokale w budynku znajdującym się na działce nr [...], których właściciele wnieśli odwołania, a następnie stwierdzić, czy w tym konkretnym postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę poszczególni właściciele lokali, którzy wnieśli odwołania, mają własny - niezależny od Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w [...] - interes prawny wynikający z art. 28 ust. 2 p.b., uzasadniający równoległe działania jako strony zarówno Wspólnoty jak i właścicieli poszczególnych lokali. Należy przy tym zauważyć, że wobec podobieństwa zarzutów postawionych w złożonych odwołaniach kwestia ta nie będzie mieć zasadniczego znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Reasumując stwierdzić należy, że błędna wykładnia prawa materialnego tj. art. 3 pkt 20 i art. 28 ust. 2 p.b. i będące jej następstwem uznanie, że skarżąca Wspólnota nie ma przymiotu strony postępowania, skutkowało błędnym zastosowaniem w rozpoznawanej sprawie przepisu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Konsekwencją powyższego był również brak odniesienia się przez organ odwoławczy do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu wniesionym przez Wspólnotę, sformułowanych w nim wniosków dowodowych oraz argumentacji uzasadniającej zarzuty. W efekcie doszło do zarzucanego w skargach naruszenia przepisów postępowania t.j. art. 7, art. 8 k.p.a. 8 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., a także art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., przy czym brak sprawdzenia zgodności dokumentacji projektowej z ustaleniami planu miejscowego oznacza naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w powiązaniu z art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a p.b.

Mając powyższe na uwadze zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.).

Z powyższych rozważań Sądu wynikają wskazania co do dalszego postępowania przez organ odwoławczy, którego obowiązkiem będzie wyczerpujące wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy zgodnie z art. 15 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę uprzednio rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Skoro strona w ramach toczącego się postępowania sformułowała konkretne zarzuty w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji, to mając na uwadze wymogi stawiane uzasadnieniu faktycznemu oraz prawnemu wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. oraz uwzględniając jednocześnie zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.), jak również obowiązek dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej, strona ma prawo oczekiwać odniesienia się przez organ do podniesionych zarzutów oraz przedstawionej na ich poparcie argumentacji. Na organie odwoławczym ciąży obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a., przez wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a także przyczyn, dla których wnioskowanych dowodów nie przeprowadził oraz z jakich przyczyn nie uznał zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu. W szczególności, w kontekście konkretnych zarzutów podniesionych w odwołaniu złożonym przez Wspólnotę, pogłębionej oceny wymaga to, czy zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku na działce nr [...] nie zostało dokonane z naruszeniem wymogów techniczno-budowlanych dotyczących przesłaniania i zacieniania (§ 13, § 57 i § 60 rozporządzenia), co miało wpływ na określone usytuowanie spornej inwestycji względem granicy z działką nr [...] oraz to, czy występuje wskazywana w odwołaniu niezgodność dokumentacji projektowej z ustaleniami planu miejscowego.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz art. 202 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącej Wspólnoty zwrot kosztów w kwocie [...] zł, na którą to kwotę składa się uiszczona opłata sądowa w wysokości [...] zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości [...] zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U z 2023 r. poz. 1964) i uiszczona opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz na rzecz skarżących W. K. i J. K. w wysokości [...] zł , na którą to kwotę składa się uiszczona opłata sądowa w wysokości [...] zł i koszty dojazdu na rozprawę w wysokości [...] zł.