Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 956/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne: Obywatelstwo
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 1, art. 5
journal: Dz.U. 1920 nr 7 poz 44
law: Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa Protokolant: starszy asystent sędziego Izabela Kucharczyk - Szczerba po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 1293/21 w sprawie ze skargi P. J. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 1293/21, oddalił skargę P. J. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 lipca 2021 r., nr [...], w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji dnia 22 czerwca 2020 r. P. J. P. – dalej: "skarżąca" wystąpiła do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego.

Po przeanalizowaniu dostępnego materiału i dokumentów, decyzją z dnia 31 marca 2021 r., Wojewoda Mazowiecki odmówił potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez P. J. P. z d. W.

Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji Wojewody Mazowieckiego zarzucając jej naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a.

Po rozpoznaniu odwołania, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał w dniu 14 lipca 2021 r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji niepotwierdzającą posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącą. W uzasadnieniu organ administracji wskazał, że skarżąca nie nabyła obywatelstwa polskiego, gdyż materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, że w dacie jej urodzenia obywatelstwo polskie posiadał jej ojciec. Organ wskazał także, że w aktach sprawy brak jest dowodów na późniejsze nabycie obywatelstwa polskiego przez skarżącą, co oznacza, że nie posiada ona obywatelstwa polskiego.

Nie zgadzając się ze wskazaną wyżej decyzją, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając niewłaściwe zastosowanie art. 4 pkt 1 w zw. z art. 5 ustawy z dnia 20 lutego 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. poz. 44, z 1932 r. poz. 896, z 1934 r. poz. 976, z 1938 r. poz. 548 oraz z 1946 r. poz. 106) – dalej: "ustawa o obywatelstwie z 1920 r.", poprzez przyjęcie, że skarżąca nie nabyła, z chwilą urodzenia, obywatelstwa polskiego.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Jak podniesiono w uzasadnieniu, z materiału aktowego sprawy wynika, że skarżąca była dzieckiem ślubnym, tym samym nabycie obywatelstwa polskiego przez skarżącą mogło nastąpić tylko po ojcu. A zatem prawidłowo organy podjęły działania celem ustalenia, czy ojciec skarżącej P. W. posiadał obywatelstwo polskie w dacie narodzin skarżącej. Działania te jak wynika z akt sprawy nie dały jednak pozytywnego rezultatu, bowiem zarówno skarżąca nie przedłożyła w tym zakresie stosownych dokumentów pozwalających na ustalenie, że ojciec skarżącej obywatelstwo polskie posiadał, jak również organowi, który przeprowadził szeroko zakrojone poszukiwania dokumentów dotyczących ojca skarżącej, nie udało się uzyskać dokumentów, które potwierdzałyby posiadanie przez ojca skarżącej obywatelstwa polskiego. Jedynymi dokumentami, które mogą wskazywać, że ojciec skarżącej mógł posiadać obywatelstwo polskie są przedłożone przez skarżącą: amerykańskie zezwolenie na zawarcie związku małżeńskiego oraz deklaracja intencji, z których wynika, że ojciec skarżącej miał się urodzić w C. albo [...] 1904 r., albo [...] 1905 r. (w zależności od dokumentu), oraz że w dokumentach emigracyjnych (wydruki internetowe) deklarował on narodowość polską. Zdaniem Sądu meriti słusznie wskazał organ odwoławczy, że dokumenty imigracyjne były sporządzane wyłącznie na podstawie oświadczeń danej osoby, a podawane przez nią informacje nie podlegały weryfikacji, o czym świadczy choćby rozbieżność w dacie urodzenia znajdującej się w dwóch różnych dokumentach amerykańskich. Zatem tego rodzaju dokumenty mogą stanowić jedynie wskazówkę, że takie zdarzenie miało miejsce, jednak okoliczność taka winna być zweryfikowana odpowiednimi dokumentami urzędowymi.

Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko zaprezentowane w wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 stycznia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2417/07, do którego również odwołał się organ w zaskarżonej decyzji, że "(...) fakt posiadania obywatelstwa polskiego musi wynikać bezpośrednio lub pośrednio z dokumentów. Dokumenty powinny pochodzić z okresu nabycia obywatelstwa lub z okresu wcześniejszego. Jak również powinny pochodzić od polskich organów. Inne dokumenty, czy też inne dowody, jak na przykład zeznania strony mogą jedynie być uzupełnieniem materiału dowodowego...".

Mając zatem powyższe na względzie oraz uwzględniając, że organ odwoławczy rozstrzygnął sprawę ponownie w oparciu o zgromadzone w sprawie materiał dowodowy przy prawidłowym jego przeanalizowaniu i po rozważeniu podniesionych przez skarżącą zarzutów, Sąd Wojewódzki uznał, że nie dają one podstaw do postawienia Ministrowi zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności wydanego przez niego rozstrzygnięcia.

W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późń. zm.) – dalej: "P.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła P. J. P. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., skarżąca zarzuciła niewłaściwe zastosowanie art. 4 pkt 1 w zw. z art. 5 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. poprzez przyjęcie, że skarżąca nie nabyła z chwilą urodzenia obywatelstwa polskiego.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 lipca 2021 r., zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał przede wszystkim, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, wbrew ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, dawał wystarczającą podstawę do ustalenia nabycia przez skarżącą z chwilą urodzenia obywatelstwa polskiego po ojcu, na podstawie art. 4 pkt 1 w zw. z art. 5 ustawy o obywatelstwie z 1920 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skargach zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.

Analiza zarzutów i uzasadnienia skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że naruszenia wskazanych w niej przepisów postępowania skarżąca kasacyjnie upatruje w nieuzasadnionej odmowie przyznania przez Sąd pierwszej instancji mocy dowodowej załączonym do wniosku dokumentom wskazującym na posiadanie przez ojca skarżącej obywatelstwa polskiego. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że organy administracji w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy i oceniły zgromadzone w niniejszej sprawie dokumenty. Należy przy tym zwrócić uwagę, że skarżąca - reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - zobowiązana była do złożenia dokumentów potwierdzających posiadanie obywatelstwa polskiego. W konsekwencji - wbrew poglądowi wnoszącej skargę kasacyjną - prawidłowe jest ustalenie Sądu Wojewódzkiego, że dokumenty złożone w sprawie oraz zebrane przez organ administracji nie są wystarczające do stwierdzenia w sposób stanowczy, że ojciec skarżącej nabył obywatelstwo polskie i nie utracił go do dnia uzyskania przez skarżącą pełnoletności. Poza sporem przy tym pozostaje, że ustalenie posiadania przez skarżącą obywatelstwa polskiego powinno się odbywać w oparciu o przepisy ustawy o obywatelstwie z 1920 r. - w brzmieniu obowiązującym w dniu urodzenia się wnioskodawczyni.

Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o obywatelstwie z 1920 r., obywatelstwo polskie nabywa się przez urodzenie. Natomiast w myśl art. 5 przez urodzenie dzieci ślubne nabywają obywatelstwo ojca, dzieci nieślubne - obywatelstwo matki. Dzieci rodziców niewiadomych, urodzone lub znalezione na obszarze Państwa Polskiego, uważane będą za obywateli polskich, o ile nie wykaże się ich inne obywatelstwo.

Skarżąca kasacyjnie podnosi, że obywatelstwo polskie posiadał jego ojciec. Natomiast istota sporu w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy posiadane informacje dotyczące miejsca urodzenia ojca skarżącej przed wyjazdem poza granice Państwa Polskiego, wobec braku odpowiednich polskich dokumentów, mogły stanowić dowód wskazujący na posiadanie obywatelstwa polskiego.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że dla wydania decyzji stwierdzającej posiadanie obywatelstwa polskiego obywatelstwo to musi wynikać z dokumentów, nie można go domniemywać. Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie wskazane przez nią dokumenty nie stanowią takiego dowodu. W szczególności nie mógł zostać pominięty w ustalaniu stanu faktycznego (posiadaniu obywatelstwa polskiego przez ojca skarżącej) brak jakiegokolwiek polskiego dokumentu tożsamości. Z dokumentów, którymi dysponował organ - jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji - również nie wynika ażeby ojciec skarżącej takie obywatelstwo posiadał. Dokumenty imigracyjne przedłożone przez skarżącą, tj. amerykańskie zezwolenie na zawarcie związku małżeńskiego oraz deklaracja intencji), były sporządzane wyłącznie na podstawie oświadczeń danej osoby a podawane przez nią informacje nie podlegały żadnej weryfikacji, o czym świadczy choćby rozbieżność w dacie urodzenia znajdującej się w dwóch różnych dokumentach amerykańskich. Zatem tego rodzaju dokumenty mogą stanowić jedynie wskazówkę, że takie zdarzenie mogło mieć miejsce, jednak okoliczność taka winna być zweryfikowana odpowiednimi dokumentami urzędowymi.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, który podziela również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, że kluczowa dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczność może wynikać nie tylko z dowodów bezpośrednich, ale i pośrednich (m.in. wyroki NSA z dnia: 18 czerwca 2009 r., sygn. II OSK 820/09, LEX nr 597885; 20 czerwca 2012 r., II OSK 1231/11, LEX nr 1216721). Dokumenty pozostające w posiadaniu organu nie wskazują jednakże na powyższe nawet w sposób pośredni. Należy bowiem zwrócić uwagę, że pochodne dokumenty obce, przy sporządzaniu których nie oparto się o dokumenty źródłowe, nie mogą stanowić dowodu potwierdzającego dane rodziców wnioskodawczyni niezbędnych do przyjęcia, że co najmniej jedno z nich (tu: ojciec) posiadał obywatelstwo polskie. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji nie przyznał mocy dowodowej, w części dotyczącej posiadania obywatelstwa polskiego, ww. dokumentom amerykańskim.

Z tych względów, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieuzasadnione - w oparciu o art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.