Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 591/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2373
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Fundacji L. z/s w W. na decyzję Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych we Wrocławiu z dnia 16 sierpnia 2023 r. nr 1/2023 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji o środowisku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr 1/2023 z dnia 16 sierpnia 2023 r. Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych we Wrocławiu (dalej jako "organ"), po rozpatrzeniu odwołania Fundacji L. (dalej jako: "Fundacja", "strona skarżąca" od decyzji Nadleśniczego Nadleśnictwa Ż. z dnia 12 czerwca 2023 r. o odmowie dostępu do informacji publicznej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym

Wnioskiem z dnia 15 lutego 2022 r. wystąpiła o udostępnienie informacji, w którym zawarła pytania odnoszące się do wszelkich procesów konsultacji społecznych, zgłaszania uwag, wniosków, petycji i współuczestniczenia strony społecznej w decyzjach o gospodarce leśnej, które "odbyły się poza procesem tworzenia Planu Urządzenia Lasu (PUL), czyli, inaczej mówiąc tych, które dotyczyły wdrażania już zatwierdzonego PUL, a nie tworzenia nowego PUL" albo "miały miejsce w Nadleśnictwie od 1 stycznia 2018 roku do momentu odpowiedzi na to pismo". Wniesiono o "przesłanie listy przypadków z okresu od 1 stycznia 2018 r. do momentu odpowiedzi na to pismo, gdy przedstawiciele strony społecznej zgłaszali postulaty, pytania, wnioski i uwagi dotyczące prowadzenia gospodarki leśnej na terenie Nadleśnictwa?". Następnie zwróciła się o informacje:

a) "kto zgłaszał postulaty, pytania, wnioski i uwagi dotyczące prowadzenia gospodarki leśnej na terenie Nadleśnictwa?",

b) "zagadnień, których dotyczyły pytania, wnioski i uwagi zgłaszane przez stronę społeczną",

c) "rezultatów zgłaszania pytań, postulatów, wniosków i uwag przez stronę społeczną, a w szczególności informacji, czy w wyniku zaangażowania strony społecznej Nadleśnictwo zmodyfikowało swoje plany prowadzenia gospodarki leśnej i jeżeli tak, to w jaki sposób",

d) "dokumentacji komunikacji Nadleśnictwa ze stroną społeczną".

W odpowiedzi Nadleśniczy, w piśmie z dnia 21 marca 2022 r., wskazał, że przedmiotowy wniosek nie obejmuje informacji o środowisku i jego ochronie w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r., poz. 2373 ze zm., dalej jako: u.u.i.ś.). Wobec takiego stanowiska organu Fundacja wniosła skargę na bezczynność organu. W wyniku jej rozpoznania, wyrokiem z dnia 9 lutego 2023 r., o sygnaturze akt II SAB/Wr 1184/22 stwierdził bezczynność organu i nakazał organowi rozpoznać złożony wniosek o udzielenie informacji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że informacje żądane przez stronę we wniosku, o podjętych przez stronę społeczną działaniach w postaci postulatów, pytań, wniosków i uwag, które kierowane były do organu, a dotyczących prowadzenia gospodarki leśnej przez Nadleśnictwo oraz informacje o sprzężonych z nimi działaniach podjętych w ich następstwie przez organ wraz z dokumentacją komunikacji Nadleśnictwa ze stroną społeczną w tym zakresie, mieszczą się w pojęciu informacji o środowisku i jego ochronie, zdefiniowanym szeroko w art. 9 ust. 1 pkt 3 u.u.i.ś. W ocenie Sądu, niewątpliwie miała rację strona skarżąca dowodząc, że jej wniosek podlega rozpoznaniu w trybie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.

Po uprawomocnieniu się opisanego wyroku w sprawie bezczynności organu, decyzją z dnia 12 czerwca 2023 r. Nadleśniczy Nadleśnictwa Ż. odmówił udostępnienia żądanych informacji o środowisku. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że Plan Ochrony Lasu nie jest informacją wymienioną w art. 9 ustawy, a tym bardziej postulaty zgłaszane do niego przez społeczeństwo. Zatem, w ocenie organu, żądane informacje nie są związane bezpośrednio z informacją o środowisku przyrodniczym, jego stanie ochrony ani nie nawiązują do projektowanych lub realizowanych działań gospodarczych w lasach. Wskazano również, że z uwagi na odległy czas od informacji żądanej przez strony, udzielenie odpowiedzi na wniosek wymagałoby zaangażowania znacznych zasobów organu oraz miałoby ocenny charakter. Wobec konstatacji, że żądane informacje nie mieszczą się w katalogu z art. 9 ustawy, nie mogą podlegać udostepnienie w trybie jej przepisów. Dodatkowo wskazano, że pozyskanie żądanych informacji wiązałoby się z koniecznością ich przetworzenia.

Po rozpoznaniu odwołania Fundacji od opisanej decyzji, rozstrzygnięciem opisanym na wstępie uzasadnienia, a zaskarżonym w niniejszej sprawie, organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy. Na uzasadnienie podjętego stanowiska powtórzono rozważania organu pierwszej instancji i dodatkowo wskazano, że strona usiłuje dokonać nadużycia prawa do informacji poprzez próbę uzyskania informacji w celu innym niż rzeczywiście deklarowany.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Fundacja wniosła do tutejszego sądu skargę, wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) art. 8 i 9 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej również: u.i.ś.o), poprzez jego niezastosowanie i odmowę udostępnienia Fundacji informacji, podczas gdy wnioskowane dane stanowią informację o środowisku, a organ jest podmiotowo zobowiązany do jej udostępnienia,

2) art. 13 u.i.ś.o. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że rozpoznanie wniosku uzależnione było od wykazania przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego, albowiem wnioskowana informacja ma charakter przetworzony, podczas gdy wniosek Fundacji podlegał rozpoznaniu w trybie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, a zgodnie z normą zawartą w art. 13 u.i.ś.o. od podmiotu żądającego informacji o środowisku i jego ochronie nie wymaga się wykazania interesu prawnego lub faktycznego,

3) art. 74 ust. 3 Konstytucji, poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy wnioskowana przez Fundację informacja jest informacją o środowisku, a więc powinna była zostać udostępniona w trybie przepisów u.i.ś.o.

4) art. 10, art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023r. poz. 775 z późn. zm.), poprzez przeprowadzenie nieprawidłowej kontroli instancyjnej i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, która nie odpowiada obowiązującym - w zakresie udostępniania informacji o środowisku – przepisom prawa.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że kwestia, czy wnioskowana przez skarżącą informacja jest informacją o środowisku i w jakim trybie powinna zostać udostępniona, była już przedmiotem sądu rozpoznającego skargę na bezczynność Nadleśnictwa w Ż. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który rozpatrywał skargę Fundacji na bezczynność organu (sygn. akt: II SAB/Wr 1184/22) dokonał już analizy w tej sprawie i nierespektowanie tej oceny przez organ I instancji jak i Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych jest niedopuszczalne. Fundacja po raz kolejny pragnie zwrócić uwagę Dyrektora na to, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie (wyrok WSA w Warszawie z dnia 09 czerwca 2021 r. w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 204/21). Nie było więc i nadal nie ma żadnych podstaw do jakiejkolwiek dalszej, nieustającej polemiki w tym zakresie. Organ jest zobligowany do zaakceptowania faktu, iż wnioskowana przez Fundację informacja spełnia kryteria informacji o środowisku i w trybie właściwym dla takich informacji powinna zostać udostępniona. Udostępnieniu podlega każda informacja o środowisku, niezależnie od tego, czy została wymieniona w art. 9 ust. 1 u.i.ś.o., chyba, że organ wykaże, iż w konkretnej sprawie nie ma możliwości udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie. Oznacza to, że udostępnienie tego rodzaju informacji jest regułą, a odstępstwa od niej mają charakter wyjątkowy i powinny wprost wynikać z przepisów prawa jednoznacznie określających, jakiego rodzaju informacje nie podlegają udostępnieniu (art. 16 u.i.ś.o.). Katalog wyłączeń nie może być rozszerzany w drodze interpretacji jak to uczyniło Nadleśnictwo. Złożony wniosek jest wnioskiem o dostęp do informacji o środowisku, ponieważ dotyczy udziału społecznego w realizacji gospodarki leśnej w Nadleśnictwie i nie ma znaczenia, czy dotyczą aktualnego PUL czy przyszłych działań. Informacje te mieszczą się w pojęciu informacji o środowisku i jego ochronie, zdefiniowanym szeroko w art. 9 ust. 1 pkt 3 u.i.ś. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 stycznia 2023 r., sygn. akt: III OSK 6352/21).

Wnioskowana przez Fundację informacja nie ma również – wbrew stanowisku Dyrektora – charakteru informacji przetworzonej. Ustawa o z dnia 03 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, określa zasady i tryb postępowania w sprawach udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie. Tym samym, niedopuszczalne jest stosowanie w tym zakresie przepisów innych ustaw, a w szczególności ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przepisy ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (dalej również: u.d.i.p.) można stosować, jeśli nie narusza to przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Innymi słowy, istnienie innych trybów udostępniania informacji, wyłącza stosowanie u.d.i.p., w zakresie regulowanym wyraźnie tymi szczególnymi ustawami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 3322/18, uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r, sygn. akt I OPS 8/13). Skoro zatem ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku określa zasady i tryb postępowania w sprawach udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie (por. art. 1 pkt 1 lit. a ustawy), przepisy u.d.i.p. w tym zakresie nie znajdują zastosowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2016 r, sygn. akt I OSK 462/15). Tym samym więc, nie było żadnych podstaw do uznania, że wnioskowana przez Fundację informacja ma charakter przetworzony, a odwołujący się winien wykazać istnienie przesłanki jej szczególnej istotności dla interesu publicznego, skoro taki obowiązek nie wynika z zapisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. W szczególności nie można było – jak to chciałyby organ I instancji i Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych – żądać od Skarżącego wykazania interesu faktycznego lub prawnego. Treść w szczególności art. 13 u.i.o.ś. takiego obowiązku na podmiot wnioskujący nie nakłada.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi w całości, wskazując, że żądane przez strone informacje nie stanowią żadnego rodzaju informacji o środowisku i dlatego nie mogą zostać udostępnione na podstawie ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a.

Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Nadto godzi się przypomnieć, że zgodnie treścią z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W tak zakreślonych ramach kontroli należało uznać, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.

Na wstępie należy podkreślić, że zasadniczą kwestią, która w sprawie wymagała rozstrzygnięcia, było ustalenie, czy opisane wyżej żądanie (wniosek o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie) zostało przez organ właściwie rozpatrzone w trybie u.u.i.ś. Rozstrzygnięte to zostało już, co słusznie zauważyła strona skarżąca, w wyroku tutejszego Sądu z dnia 9 lutego 2023 r. II SAB/Wr 22, w którym to Sąd, w sposób nie budzący wątpliwości wskazał, że żądane przez stronę informacje mieszczą się w pojęciu informacji o środowisku i jego ochronie, zdefiniowanym szeroko w art. 9 ust. 1 pkt 3 u.u.i.ś. Sąd szczegółowo uzasadnił przy tym zaprezentowane stanowisko. Tym samym nakazał organom rozstrzygnąć o żądaniu strony na podstawie przepisów ustawy. Wyrok ten uprawomocnił się, zatem wskazane tam postulaty i zalecenia obowiązują organy, zgodnie z treścią przytoczonego art. 153 p.p.s.a. Konstatacja organu wyrażana w zaskarżonym rozstrzygnięciu, jakoby żądane informacje nie mieściły się kategorii informacji z art. 9 ustawy i nie stanowiły żadnego rodzaju informacji o środowisku, uznać należy za pozbawioną podstaw prawnych.

Nawiązując zaś do postępowania i stanowiska organu trzeba wyjaśnić, że u.u.i.ś. oraz ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), dalej "u.d.i.p." dotyczą dwóch konstytucyjnych publicznych praw podmiotowych: prawa do informacji publicznej oraz prawa do informacji o stanie i ochronie środowiska.

Prawo do informacji publicznej zostało wyrażone w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Sposób realizacji tego prawa określa przede wszystkim u.d.i.p.

Natomiast prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska wyrażone zostało w art. 74 ust. 3 Konstytucji RP, z którego wynika, że każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska. Zakres tego prawa determinuje jednak ustawa zwykła, co wynika z art. 81 Konstytucji RP, w szczególności art. 9 ust. 1 u.u.i.ś. Przepis ten, jak podnosi się w doktrynie, ma charakter katalogu zawierającego wyliczenie kategorii informacji, które podlegają udostępnieniu (Z. Cieślik, "Spójność regulacji dotyczącej jawności w multicentrycznym systemie prawa", w: W. Jakimowicz, M. Krawczyk, I. Niżnik-Dobosz, "Fenomen prawa administracyjnego. Księga jubileuszowa Profesora Jana Zimmermanna", Warszawa 2019, s. 140).

W tym kontekście istotnego znaczenia nabiera norma kolizyjna wyrażona w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którą przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, pod warunkiem że nie ograniczają obowiązków przekazywania informacji publicznej do centralnego repozytorium informacji publicznej, o którym mowa w art. 9b ust. 1, zwanym dalej "centralnym repozytorium". Zdaniem Sądu należy na tej podstawie przyjąć, że podmiotowi zobowiązanemu do udostępnienia informacji publicznej nie pozostawiono swobody w wyborze trybu udostępniania informacji, gdy żądanie dotyczy informacji mogącej stanowić informację publiczną oraz informację o środowisku. Przyznać należy w takiej sytuacji pierwszeństwo u.u.i.ś. jako lex specialis wobec u.d.i.p. Kwalifikacji w tym względzie powinien dokonać podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji (tak: A. Haładyj, ibidem).

Na podstawie art. 4 u.u.i.ś. każdy ma prawo do informacji o środowisku i jego ochronie na warunkach określonych ustawą. Władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej, a w przypadku sądów i trybunałów - działalności orzeczniczej (art. 8 ust. 1 u.u.i.ś.).

W związku z tym przyjmuje się w orzecznictwie i piśmiennictwie, że każda informacja o środowisku podlega udostępnieniu, chyba że organ ochrony środowiska wykaże, na podstawie przepisów ustawy, że w konkretnej sprawie nie ma możliwości udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie (por. B. Rakoczy, Ustawa o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Komentarz, LexisNexis 2010, por. też wyrok NSA z 30 lipca 2021 r., sygn. III OSK 3750/21 – wszystkie powołane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Oznacza to, jak słusznie podniosła skarżąca, że udostępnienie informacji o środowisku jest regułą, a odstępstwa od niej mają charakter wyjątkowy i powinny wprost wynikać z przepisów prawa jednoznacznie określających, jakiego rodzaju informacje nie podlegają udostępnieniu.

Władze publiczne są również obowiązane do udzielania niezbędnej pomocy i wskazówek przy wyszukiwaniu informacji o środowisku i jego ochronie (art. 8 ust. 2 u.u.i.ś.). Pojęcie władz publicznych zostało zdefiniowane na potrzeby u.u.i.ś. w art. 3 pkt 15a, zgodnie z którym obejmuje ono: Sejm, Senat, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, organy administracji, sądy, trybunały oraz organy kontroli państwowej i ochrony prawa. Przez organy administracji, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 9 u.u.i.ś., rozumie się zaś: a) ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej, organy jednostek samorządu terytorialnego, b) inne podmioty wykonujące zadania publiczne dotyczące środowiska i jego ochrony, c) Pełnomocnika Rządu do spraw Centralnego Portu Komunikacyjnego - w zakresie określonym w art. 5 pkt 8 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o Centralnym Porcie Komunikacyjnym.

Niewątpliwie prowadzenie gospodarki leśnej w nadleśnictwie, odpowiedzialność za stan lasu, a w tym bezpośrednie zarządzanie lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa, pozostającymi w zarządzie Lasów Państwowych przesądza o tym, że nadleśniczy jest podmiotem wykonującym zadania publiczne dotyczące środowiska i jego ochrony, w rozumieniu art. 3 pkt 9 lit. b u.u.i.ś., a co za tym idzie, może być, co do zasady, podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji o środowisku.

Kolejno należy zauważyć, że ustawodawca nie ograniczył podmiotowej konstrukcji dostępu do informacji o środowisku np. poprzez wymóg interesu prawnego (od podmiotu żądającego informacji o środowisku i jego ochronie nie wymaga się wykazania interesu prawnego lub faktycznego - art. 13 u.u.i.ś.).

Natomiast ustawodawca limitując stronę przedmiotową wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 1 u.u.i.ś., udostępnianiu, o którym mowa w art. 8, podlegają informacje dotyczące:

1) stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane, oraz wzajemnych oddziaływań między tymi elementami;

2) emisji, w tym odpadów promieniotwórczych, a także zanieczyszczeń, które wpływają lub mogą wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1;

3) środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów;

4) raportów na temat realizacji przepisów dotyczących ochrony środowiska;

5) analiz kosztów i korzyści oraz innych analiz gospodarczych i założeń wykorzystanych w ramach środków i działań, o których mowa w pkt 3;

6) stanu zdrowia, bezpieczeństwa i warunków życia ludzi, oraz stanu obiektów kultury i obiektów budowlanych - w zakresie, w jakim oddziałują na nie lub mogą oddziaływać:

a) stany elementów środowiska, o których mowa w pkt 1, lub

b) przez elementy środowiska, o których mowa w pkt 1 - emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, oraz środki, o których mowa w pkt 3.

Art. 9 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś. został transponowany do polskiego systemu prawnego z dyrektywy 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę Rady 90/313/EWG (Dz. Urz. WE seria L nr 41 poz. 26, dalej: dyrektywa). Wedle motywu 10 dyrektywy wskazano, że "definicja informacji o środowisku powinna zostać sprecyzowana, tak by uwzględniać informacje w dowolnej formie dotyczące stanu środowiska, czynników, środków lub działań, które wpływają lub mogą wpłynąć na środowisko lub mają na celu jego ochronę, analizy kosztów i korzyści oraz analizy gospodarcze wykorzystywane w ramach takich środków lub działań, jak również informacje dotyczące stanu ludzkiego zdrowia i bezpieczeństwa, łącznie ze skażeniem łańcucha pokarmowego, warunkami życia człowieka, obiektami kultury i budowlami w stopniu, w jakim ulegają one lub mogą ulec, wpływowi tych elementów". Prawodawca unijny zaznaczył zatem, że przepisy o dostępie do informacji o środowisku mają zastosowanie do zjawisk związanych z funkcjonowaniem elementów o charakterze przyrodniczym.

U.u.i.ś. nie zawiera własnej definicji "środowiska". Zostało ono natomiast zdefiniowane w art. 3 pkt 39 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2021 r. poz. 1973 ze zm.), zgodnie z którym przez środowisko rozumie się ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnię ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicznej, a także wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami. Wiodącym w przywołanej definicji jest rozumienie środowiska w sensie środowiska przyrodniczego, jednak z wzięciem pod uwagę jego stanu aktualnego, stanu wynikającego z faktu korzystania ze środowiska przez człowieka (por. J. Jendrośka, "Ustawa Prawo ochrony środowiska. Komentarz", LEX 2001). Powyższe pozwala przyjąć, że u.u.i.ś. dotyczy informacji o elementach środowiska o charakterze przyrodniczym i ewentualnych działaniach władz w zakresie utrzymania właściwego stanu środowiska przyrodniczego (por. wyrok NSA z 9 maja 2019 r., sygn. I OSK 2158/17).

Zauważyć przy tym trzeba, że ustawodawca, wprowadzając generalną zasadę udostępniania informacji o środowisku, jednocześnie wprowadził szeroki zakres wyjątków przewidując wachlarz sytuacji, w których informacje nie podlegają udostępnieniu. Zasada udostępniania doznaje zatem licznych, uzasadnionych ograniczeń.

Zgodnie z art. 16 u.u.i.ś.:

- ust. 1 - władze publiczne mogą odmówić udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie po rozważeniu interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji w konkretnym przypadku, jeżeli udostępnienie tych informacji może naruszyć:

1) ochronę danych przewidzianą przepisami o ochronie informacji niejawnych;

2) przebieg toczącego się postępowania sądowego, dyscyplinarnego lub karnego;

3) prawa własności intelektualnej, o których mowa w ustawie z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1062 oraz z 2022 r. poz. 655) lub w ustawie z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 324);

4) ochronę danych osobowych, dotyczących osób trzecich, jeżeli jest ona przewidziana odrębnymi przepisami prawa;

5) ochronę informacji lub danych, dostarczonych przez osoby trzecie, jeżeli osoby te, nie mając obowiązku ich dostarczenia i nie mogąc być takim obowiązkiem obciążone, dostarczyły je dobrowolnie, chyba że wyraziły zgodę na ich udostępnianie;

6) stan środowiska, którego informacja dotyczy, w szczególności przez ujawnienie ostoi lub siedliska roślin, zwierząt i grzybów objętych ochroną gatunkową;

7) ochronę informacji o wartości handlowej, w tym danych technologicznych, dostarczonych przez osoby trzecie i objętych tajemnicą przedsiębiorstwa, jeżeli osoby te złożyły wniosek o wyłączenie tych informacji z udostępniania, zawierający szczegółowe uzasadnienie dotyczące możliwości pogorszenia ich pozycji konkurencyjnej;

8) obronność i bezpieczeństwo państwa;

9) bezpieczeństwo publiczne;

10) ochronę tajemnicy statystycznej przewidzianą przepisami o statystyce publicznej.

- ust. 2 - władze publiczne mogą odmówić udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie, jeżeli:

1) wymagałoby to dostarczenia dokumentów lub danych będących w trakcie opracowywania;

2) wymagałoby to dostarczenia dokumentów lub danych przeznaczonych do wewnętrznego komunikowania się;

3) wniosek jest w sposób oczywisty niemożliwy do zrealizowania;

4) wniosek jest sformułowany w sposób zbyt ogólny.

Nie każda zatem informacja o środowisku podlega udostępnieniu z woli ustawodawcy, a zasada udostępniania nie jest absolutna i doznaje szeregu ograniczeń, których nie można znieść li tylko poprzez odwołanie się do celów udostępnienia. Katalog wyłączeń nie może być jednak rozszerzany w drodze interpretacji (por. K. Gruszecki, Udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Komentarz, wyd. II, LEX/ el 2013).

Odnosząc powyższe do działalności organu, którego dotyczy przedmiotowa sprawa, należy wskazać, że gospodarką leśną, po myśli art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach, jest działalność leśna w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu.

Prowadzenie tak rozumianej gospodarki leśnej dotyczy bez wątpienia stanu środowiska, z czego jednak nie można wyprowadzić prostego wniosku, że wszystkie działania organów prowadzących gospodarkę leśną (w tym nadleśniczego) są działaniami mieszczącymi się w pojęciu informacji o środowisku w podanym wyżej rozumieniu. Pojęciem informacji o środowisku można bowiem objąć, w ocenie Sądu, tylko te przejawy działalności organu, które dotyczą stanu środowiska.

Z kolei zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1a ustawy o lasach, trwale zrównoważona gospodarka leśna to działalność zmierzającą do ukształtowania struktury lasów i ich wykorzystania w sposób i tempie zapewniającym trwałe zachowanie ich bogactwa biologicznego, wysokiej produkcyjności oraz potencjału regeneracyjnego, żywotności i zdolności do wypełniania, teraz i w przyszłości, wszystkich ważnych ochronnych, gospodarczych i socjalnych funkcji na poziomie lokalnym, narodowym i globalnym, bez szkody dla innych ekosystemów.

Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o lasach, plan urządzenia lasu to podstawowy dokument gospodarki leśnej opracowywany dla określonego obiektu, zawierający opis i ocenę stanu lasu oraz cele, zadania i sposoby prowadzenia gospodarki leśnej.

Niezrozumiałe i wewnętrznie sprzeczne jest przy tym twierdzenie organu, że plan urządzenia lasu z jednej strony ma na celu między innymi ochronę elementów środowiska, z drugiej zaś strony nie jest planem w sprawie ochrony środowiska ani środkiem i działaniem, który ma na celu ochronę tych elementów.

W myśl zaś art. 4 ust. 1 ustawy o lasach, lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Z kolei według art. 32 ust. 1 tego aktu Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Zadania nadleśniczego określa art. 35 ustawy o lasach, stanowiący w ust. 1, że nadleśniczy prowadzi samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu oraz odpowiada za stan lasu, a w szczególności: reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swojego działania (pkt 1); kieruje nadleśnictwem jako podstawową jednostką organizacyjną Lasów Państwowych (pkt 2); bezpośrednio zarządza lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa, pozostającymi w zarządzie Lasów Państwowych (pkt 2a).

W świetle przywołanych przepisów, jak już wyżej wskazano, nadleśniczy bezspornie cechuje się statusem podmiotu, na którym ciążą obowiązki wynikające z przepisu art. 8 ust. 1 u.u.i.ś., zatem jest zobowiązany do udostępniania posiadanych informacji o środowisku i jego ochronie.

Na podstawie art. 14 ust. 1 u.u.i.ś. podmiot, do którego skierowane jest żądanie udostępnienia informacji, jeżeli uzna ją za informację o środowisku, udostępnia tę informację przez zwykłą czynność materialnotechniczną albo na podstawie art. 20 ust. 1 u.u.i.ś. wydaje decyzję o odmowie udostępnienia informacji o środowisku.

Odnosząc powyżej przywołane regulacje do stanu sprawy i porównując treść wniosku Fundacji z przytoczoną kategoryzacją ustawową wskazać należy, że skarżąca wystąpiła o udostępnienie informacji o środowisku dotyczących zgłaszania przez stronę społeczną postulatów, pytań, petycji, uwag i wniosków związanych z gospodarką leśną Nadleśnictwa, które dotyczyły wdrażania już zatwierdzonego Planu Urządzenia Lasu, ich autorów, zagadnień, dokumentacji oraz rezultatów przeprowadzonych działań.

Odnosząc się do poszczególnych kategorii wskazanych przez ustawodawcę podnieść trzeba, że wniosek wprost nie odnosi się i nie wymienia explicite stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane, oraz wzajemnych oddziaływań między tymi elementami; emisji, w tym odpadów promieniotwórczych, a także zanieczyszczeń, które wpływają lub mogą wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa wyżej. Odnosi się w sposób ogólny do gospodarki leśnej, w aspekcie udziału w niej "strony społecznej".

W przedmiotowej sprawie organ przyjął, że żądane przez skarżącą informacje nie odpowiadają zakresowi podmiotowemu i przedmiotowemu u.u.i.ś. na tyle, by udzielić żądanej informacji.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy stanowisko to jednak nie może zostać zaakceptowane, ze względów wskazanychpowyżej (art. 153 p.p.s.a.)

Trzeba też podzielić stanowisko skarżącej wskazujące na doniosłą rolę konstytucyjnie chronionych wartości, takich jak zrównoważony rozwój i ochrona środowiska czy wynikające z tego bezpieczeństwo ekologiczne. Dlatego też prawo do informacji o środowisku jest objęte przez ustawodawcę szczególną ochroną, co organy, których działanie obejmuje również ochronę środowiska, winny mieć na uwadze.

Prawo do informacji o środowisku i jego ochronie zapewniane i chronione jest nie tylko w Konstytucji RP, czy u.u.i.ś., ale też w przywołanej przez skarżącą Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. (Dz.U. z 2003 r., nr 78 poz. 706).

Organ winien zatem rozpoznać wniosek skarżącej stosownie do wskazań wyroku w sprawie II SAB/Wr 1184/22, wiążącym w rozpoznawanej sprawie, czyli przyjmując, że obejmuje on żądanie udzielenia informacji jakie mieszczą się w katalogu z art. 9 ustawy. Jeżeli zaś w zakresie któregokolwiek elementu żądania strony organ poweźmie wątpliwości co do jego zakresu, wezwie stronę do uszczegółowienia żądania.

Podkreślenia wymaga chociażby to, że skarżąca wnosiła o informacje na temat rezultatów zgłaszania postulatów, wniosków, petycji, pytań i uwag przez "stronę społeczną" dotyczących m.in. realizacji planu urządzenia lasu.

Sąd wskazuje, że rezultaty te, jeśli jakiekolwiek były, mogą przybrać również postać aktów i działań określonych w art. 9 ust. 1 pkt 3 u.u.i.ś., gdzie wskazano właśnie: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działania wpływające lub mogące wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środki i działania, które mają na celu ochronę tych elementów.

Ma przy tym rację organ, że w przeciwieństwie do trybu u.d.i.p., w trybie u.u.i.ś. nie ma mowy o udostępnianiu informacji przetworzonej. Organ nie ma też z pewnością obowiązku prowadzenia kwerendy materiałów znajdujących się w ogólnodostępnych mediach (por. wyrok WSA W Krakowie . z dnia 13 września 2022 r. II SA/Kr 572/22, baza internetowa orzeczeń sądów administracyjnych CBOSA).

Należy jednak wskazać, że nie jest przekonywujące abstrahujące od realiów funkcjonowania organów administracji twierdzenie, jakoby organ nie prowadził w zakresie wpływających pism żadnego rejestru czy też archiwizacji danych.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że organ nie poczynił adekwatnych ustaleń i rozważań w zakresie odniesienia żądania wniosku, naruszył również art. 153 p.p.s.a formułując odmienne niż sąd rozważania w sprawie. W tych okolicznościach sprawy Sąd, na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję. Rozpoznając sprawę ponownie, organy rozstrzygną wniosek strony skarżącej w ramach związania wyrokiem II SAB/Wr 1184/22, tj. przy przyjęciu, że żądane informacje są informacjami o środowisku w rozumieniu art. 9 u.u.i.ś.

O kosztach postępowania orzeczono w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.