Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 206/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2025-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 23 ust. 4aa
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca) Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 12 lutego 2024 r. nr SKO.ŚR/41/26/24 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze na rzecz skarżącej R. B. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi R. B. (dalej: strona, skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej: SKO, organ odwoławczy) z 12 lutego 2024 r., SKO.ŚR/41/26/24 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Jeleniej Góry (dalej: Prezydent, organ pierwszej instancji) z 13 grudnia 2023 r., nr MOPS/DŚR/003896/SP/12/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że podaniem z 10 listopada 2023 r. strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem (S. B., ur. [...] r.), który legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Jeleniej Górze z 7 listopada 2018 r., z którego wynika, że został uznany za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności od 3 września 2018 r. na stałe, oraz wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Przy tym w orzeczeniu stwierdzono, że sama niepełnosprawność istnieje od 52 roku życia.

Prezydent wydał decyzję z 13 grudnia 2023 r., w której odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia wskazując, że powodem odmowy przyznania świadczenia jest data powstania niepełnosprawności po ukończeniu 25 roku życia. Ponadto stwierdził, że zakres sprawowanej opieki nad ojcem nie jest tak absorbujący, aby strona nie mogła podjąć zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Skarżoną decyzją z 12 lutego 2024 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy uznał m.in. że z uwagi na znaczny stopień niepełnosprawności i konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, ojciec skarżącej wymagał opieki już w 2018 roku. W tym samym roku R. B. rozpoczęła opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, kontynuując zatrudnienie w wymiarze pełnego etatu. Nie później niż we wrześniu 2022 r. została uznana za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, jednak w dalszym ciągu kontynuowała zatrudnienie i była w stanie pogodzić je ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem. W dalszej kolejności od 24 kwietnia 2023 r. do 7 maja 2023 r. pobierała wynagrodzenie chorobowe, od 8 maja 2023 r. do 21 czerwca 2023 r. zasiłek chorobowy, a następnie od 22 czerwca 2023 r. do 26 września 2023 r. (do dnia rozwiązania stosunku pracy) świadczenie rehabilitacyjne. Przez cały ten czas sprawowała opiekę nad ojcem. Następnie pracodawca, z dniem 26 września 2023 r. rozwiązał stosunek pracy. Organ odwoławczy w tym kontekście podkreślił, że przez cały okres opieki nad ojcem, aż do momentu rozwiązania umowy o pracę, strona nie zrezygnowała z zatrudnienia. Jak wskazał, potrafiła ona pogodzić obowiązki zawodowe z tymi wynikającymi z opieki nad ojcem. Zatem strona nie udowodniła, że w dniu 26 września 2023 r. zrezygnowała z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania czynności opiekuńczych nad ojcem, ani że czynności te były tak absorbujące, że wykluczały możliwość podjęcia zatrudnienia, także w niepełnym wymiarze czasu pracy. Powołał przy tym stanowisko organu pierwszej instancji że zakres sprawowanej przez stronę opieki nad ojcem nie jest tak absorbujący, aby nie mogła ona podjąć zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, co jednocześnie stanowi negatywną przesłankę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. SKO następnie wskazało, że ojciec strony ma jeszcze jedną córkę, która jest zatrudniona jako pomoc w przedszkolu i mieszka w J. G. Zatem na obydwu córkach ciąży obowiązek alimentacyjny, a co za tym idzie obie są zobowiązane do opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

SKO powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13) uznało, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności utraciło przymiot konstytucyjności, a skoro tak, to oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Poza tym wskazało, że pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy również nie stanowi przeszkody do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Podsumowując swoje stanowisko organ odwoławczy uznał że w sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm. - dalej: u.ś.r.) i dlatego decyzję organu pierwszej instancji należało utrzymać w mocy. Stwierdził mianowicie brak przesłanki przyznania świadczenia w postaci rezygnacji z zatrudnienia przez stronę, która spowodowana była koniecznością sprawowania czynności opiekuńczych nad ojcem. Nie został także udowodniony brak możliwości podjęcia zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Strona zaskarżyła decyzję SKO w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 17 ust. 1 u.ś.r.) przez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej, z uwagi na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta a także o zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniła swoje stanowisko.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium wnioskowało o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Na wstępie Sąd dostrzega, że kontrola legalności w niniejszej sprawie dotyczy decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad ojcem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wedle organu odwoławczego w sprawie skarżąca nie "udowodniła" związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Przyjął więc za organem pierwszej instancji, że sprawowana przez skarżącą opieka nad ojcem nie wyklucza podjęcia pracy.

W tym zakresie SKO zbudowało własną argumentację w oparciu o analizę historii zatrudnia skarżącej a także akcentowało fakt, że to pracodawca rozwiązał stosunek pracy ze skarżącą. Dodatkowo zaprezentował również stanowisko, że ojciec strony ma jeszcze jedną córkę, która jest zatrudniona jako pomoc w przedszkolu i mieszka w J. G. Zatem na obydwu córkach ciąży obowiązek alimentacyjny, a co za tym idzie obie są zobowiązane do opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

Oceniając takie stanowisko organu Sąd wpierw zauważa, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (według mającego zastosowanie w niniejszej sprawie stanu prawnego przed 1 stycznia 2024 r.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Należy przy tym zaakcentować, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu (por. wyroki NSA z 8 lutego 2023 r., I OSK 631/22 oraz z 19 maja 2021 r., I OSK 226/21).

Norma art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wskazuje na warunek rezygnacji (zaprzestania) lub niepodejmowania zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej, który należy brać pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanek koniecznych do ustalenia prawa do ww. świadczenia. Osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne musi więc sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, w związku z którym jest obiektywnie zmuszona do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Istotna jest tu również ocena, czy zakres sprawowanej opieki wypełnia ustawowe przesłanki, warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. Zauważenia wymaga, że okoliczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia powinny być oceniane na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie świadczenia. Bez znaczenia pozostaje przy tym, czy wnioskodawca zrezygnował z zatrudnienia wcześniej (z innych przyczyn), jeżeli w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała realna konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca podjęcie zatrudnienia (wyrok NSA z 16 lutego 2024 r., I OSK 282/23).

W sprawie bezsporne jest, że skarżąca mieści się w kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym. Również bezsporne jest, że jej ojciec legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe.

Zanim Sąd przejdzie do oceny sposobu załatwienia sprawy przez organ odwoławczy wpierw wskazuje, że za w pełni prawidłową uznał jego ocenę w zakresie niezastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. K38/13. Rację ma również SKO, że pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy również nie stanowi przeszkody do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Niemniej kontrola legalności decyzji w pozostałym zakresie doprowadziła Sąd do wniosku, że narusza ona art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Należy zatem jeszcze raz powtórzyć, że rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Konsekwentnie, nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Jednocześnie opieka ta musi stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej – powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

A zatem - zdaniem Sądu - normatywna przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia powinna być odczytywana jako niepozostawanie w zatrudnieniu wynikające z konieczności sprawowania opieki, której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Z tego powodu akcentowany przez SKO sam fakt uprzedniego ustania zatrudnienia z innego powodu niż konieczność sprawowania opieki (rozwiązanie stosunku pracy przez pracodawcę), nie mógłby być wystarczającą przesłanką odmowy przyznania świadczenia. Istotnym jest bowiem sam powód niepodejmowania zatrudnienia, w okresie sprawowania opieki (por. uzasadnienie wyroku WSA w Gdańsku z 22 listopada 2023 r., II SA/Gd 529/23).

Innymi słowy, dla oceny przedmiotowej sprawy z punktu widzenia treści normy art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. kluczowe jest udzielnie przez SKO odpowiedzi na pytanie, czy jako powód braku aktywności zawodowej skarżącej może być uznany wyłącznie fakt sprawowania opieki nad ojcem.

Przy tym rozmiar oraz charakter opieki powinien zostać ustalony na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, zgodnie z generalnymi regułami procesowymi wynikającymi z zasady prawdy obiektywnej (art. 7, w zw. z art. 77 § 1 K.p.a.). A zatem, wbrew stanowisku SKO to nie skarżąca ma "udowodnić" wspomniany związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, lecz okoliczność ta (lub jej brak) podlega ustaleniu z urzędu w toku postępowania wyjaśniającego. Z kolei wynik tych ustaleń powinien znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji (art. 107 §1 pkt 6, w zw. z § 3 K.p.a.).

Na gruncie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., w postępowaniu dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego organ dokonuje ustalenia zakresu rzeczywiście sprawowanej opieki na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, zarówno na podstawie dokumentów uprawnionych organów, jak i innych zgromadzonych w sprawie dowodów. Dowody te podlegają łącznej ocenie (zob. wyrok NSA z 28 grudnia 2023 r., I OSK 2131/22).

Niemniej nie można stracić z pola widzenia na szczególny charakter środka dowodowego w postaci wywiadu środowiskowego. Zgodnie z art. 23 ust. 4 aa u.ś.r. jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ właściwy oraz wojewoda mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - do dyrektora centrum usług społecznych, o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, 1693, 1938 i 2760), w celu weryfikacji tych wątpliwości.

Wywiad środowiskowy stanowi specyficzny, szczególny środek dowodowy, przy pomocy którego ustala się sytuację faktyczną osoby (rodziny) ubiegającej się o przyznanie świadczenia. Jako instrument postępowania dowodowego z formalnego punktu widzenia, wywiad przeprowadzony na odpowiednim druku jest dokumentem urzędowym w formie protokołu, bowiem przeprowadzony jest przez uprawniony organ, w formie przewidzianej przez u.p.s. (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 13 stycznia 2022 r., III SA/Gd 798/21).

Przy tym kluczowy jest cel przeprowadzenia omawianego środka dowodowego którym jest rozwianie wątpliwości organu dotyczących sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Można zatem stwierdzić, że naczelnym celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w trybie art. 23 ust. 4 aa u.ś.r. jest ustalenie, czy rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia pozostaje w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Konsekwentnie, o ile organ zamierza odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na niespełnienie warunku z art. 17 ust. 1 pkt 4) u.ś.r. to może to uczynić tylko dysponując prawidłowo zrealizowanym i rzetelnym wywiadem środowiskowym.

Sąd dalej wskazuje, że przepisy rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. z 2021 r., poz.893) zawierają wiążące czytelne wytyczne dla pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad. Otóż Pracownik socjalny, przeprowadzając wywiad, bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy (§ 4 ust.1). Dalej, w ramach przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i diagnozy sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z nich wynikające, stanowiące podstawę planowania pomocy (§ 4 ust. 2).

Sąd dostrzega, że tylko w oparciu o konkretne i precyzyjne dane pracownik socjalny może dokonać analizy i diagnozy sytuacji strony a następnie wysnuć z nich prawidłowe wnioski do czego obliguje go powołany wyżej § 4 ust.2 rozporządzenia w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że w aktach sprawy znajduje się arkusz wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 5 grudnia 2023 r. Z kolei w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO podało m.in., że ojciec skarżącej wymaga codziennej opieki i pomocy ze strony innych osób. W skład wykonywanych czynności opiekuńczych wchodzą ubieranie, dbanie o higienę, przygotowanie i podawanie lekarstw, przygotowywanie posiłków, dbanie o czystość w miejscu zamieszkania, zakupy, spacery, wizyty lekarskie. Dodatkowo wskazano, że skarżąca oświadczyła, że jej ojciec w związku z otępieniem nie jest w stanie samodzielnie przygotować sobie posiłku, umyć się, ubrać, myli porę dzienną z nocną oraz bywa agresywny słownie, a ponadto zdarza mu się wstawać w nocy i chodzić po mieszkaniu.

A zatem – zdaniem Sądu - decyzja SKO w istocie nie zawiera żadnych własnych ocen organu co do wartości dowodowej wywiadu środowiskowego. W szczególności organ odwoławczy nie przeanalizował wniosków pracownika socjalnego. Nie wskazał jakie są te wnioski oraz czy są wiarygodne. Nie wiadomo wreszcie, czy ustalenia organu odnoszą się do relacji pracownika socjalnego czy opierają się na znajdujących się w aktach administracyjnych oświadczeniach skarżącej.

To sprawia, że jakkolwiek kontrola prawidłowości zastosowanych przepisów prawa materialnego w niniejszej sprawie (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.) jest niemożliwa, w szczególności w kluczowym aspekcie rzeczywistego zakresu opieki nad ojcem skarżącej.

Sądowa kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia organu obejmuje badanie zarówno poprawności interpretacji i zastosowania norm prawnych, jak i poprawności przeprowadzonych czynności procesowych oraz dokonanej przez organ oceny zebranego materiału dowodowego, która winna znaleźć właściwe odzwierciedlenie w jego właściwym uzasadnieniu. Sąd administracyjny nie dokonuje bowiem własnych ustaleń w sprawie, ale poddaje ocenie poprawność ustaleń poczynionych przez organ administracyjny. To zaś sprawia, że treść rozstrzygnięcia bez kompletnego uzasadnienia nie poddaje się kontroli Sądu pod względem jego zgodności z przepisami prawa.

Podsumowując, w przedmiotowej sprawie nie sposób bronić stanowiska o braku związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, ponieważ taka konkluzja okazała się co najmniej przedwczesna.

Ponadto nie mogła zostać zaakceptowana przez Sąd argumentacja SKO która dotyczyła obowiązku alimentacyjnego obciążającego siostrę skarżącej. Otóż zasadniczą przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie uprawnionej jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej pozostająca w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą, w stosunku do której na wnioskodawcy występującego o to świadczenie spoczywa obowiązek alimentacyjny. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. pomija więc tym kwestię podziału czynności opiekuńczych pomiędzy osoby zobowiązane do alimentacji względem osoby niepełnosprawnej. Nie zawiera również wskazania, która z osób zobowiązanych powinna sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ani też jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. A więc nie uzasadniają odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego normy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, określające obowiązek alimentacyjny, obciążający krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo osoby podlegającej opiece. Zauważyć przy tym należy, że odesłanie w ramach art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. do przepisów przywołanego Kodeksu w zakresie obowiązku alimentacyjnego służy wyłącznie określeniu kręgu osób uprawnionych do wystąpienia o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast sposób sprawowania opieki, który niewątpliwie następuje w ramach realizacji zobowiązania alimentacyjnego, powinien być oceniany w toku postępowania o ustalenie tego świadczenia przez pryzmat przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a nie przepisów Kodeksowych. To bowiem treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. decydować będzie o tym czy osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym spełnia warunki przyznania tego świadczenia, tj. czy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną opieką istnieje wymagany przez ten przepis związek przyczynowo-skutkowy.

Decyzję natomiast o tym, która z osób zobowiązanych do świadczeń alimentacyjnych złoży wniosek o przyznanie świadczenia, pozostawić trzeba, co do zasady, tym właśnie osobom. Zatem w sytuacji, gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy lub nie podejmuje zatrudnienia i ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa jedynie z tego powodu, że żyją inne dzieci, które również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, a nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyroki NSA z 28 grudnia 2023 r., I OSK 2083/22 oraz z 11 kwietnia 2024 r., I OSK 1522/22).

W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja SKO narusza przepisy art. 7, art. 11, art. 77 oraz art. 107 §1 pkt 6, w zw. z § 3, w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, poprzez podtrzymanie oceny organu pierwszej instancji, że w sprawie brak związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem oraz że opieka ta nie ma charakteru stałego lub długotrwałego.

Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c (pkt I sentencji wyroku).

O kosztach postępowania sądowego (punkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.