Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 268/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 3 i 145
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 77 par 1, art. 80 i art. 107 par 1 i 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 41a ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 208
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 29 maja 2024 r. nr 0509-PU.411.8.2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

1.1 Decyzją z 29 maja 2024 r. nr 0509-PU.411.8.2024 Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (organ) po rozpoznaniu wniosku M. P. (wnioskodawczyni, skarżąca) o umorzenie składki na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 2024.2/04 do 2024.2/06 odmówił wnioskodawczymi umorzenia składki na ubezpieczenie społeczne rolników za ww. okres w kwocie [...]zł.

1.2 W uzasadnieniu decyzji organ powołał treść art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 90, dalej u.u.s.r.). Wyjaśnił, że M. P. i jej małżonek podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników, prowadzą gospodarstwo rolne o pow. 4,82 ha fizycznego, co stanowi 7,5285 ha przeliczeniowego, które jest ich jedynym źródłem utrzymania. Wskazał, że wnioskodawczyni zwróciła się o umorzenie należności za 2 kwartał 2024 r. Wniosek o umorzenie ww. składek uzasadniony został trudną sytuacją ekonomiczną spowodowaną wystąpieniem szkód powstałych w wyniku gradobicia 18 czerwca 2023 r. Z załącznika do protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, sporządzonego przez: pracowników Urzędu Gminy w O. , pracownika ODR w S. i przedstawiciela izby rolniczej wynika, że w wyniku gradobicia wnioskodawczyni poniosła straty w uprawie 0,54 ha sadu jabłoniowego w 95 % , 3,69 ha sadu jabłoniowego w 70 %, 0,24 ha sadu wiśni w 70 %, 0,02 moreli w 70 %. Łączna wysokość oszacowanych szkód wg kwoty obniżenia dochodu w gospodarstwie rolnym wnioskodawczyni wyniosła [...] zł, co stanowiło 58,44% średniej rocznej produkcji w gospodarstwie rolnym.

Organ ustalił, że M. P. uprawia jabłonie, wiśnie i morele. Mieszka z małżonkiem i córką. Nie korzysta z pomocy udzielanej przez ośrodek pomocy społecznej. Pobiera dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Na posesji znajduje się częściowo podpiwniczony budynek mieszkalny z 1967 r., murowany garaż, drewniana stodoła z ok. 1940 r. W budynku mieszkalnym znajdują się dwa pokoje, kuchnia, łazienka, spiżarnia. Warunki mieszkalne oceniono jako bardzo dobre. Wnioskodawczyni posiada ciągnik [...] [...] z 1977 r. w stanie dobrym, ślezę, rozdrabniacz gałęzi, rotosan, platformę sadowniczą, opryskiwacz sadowniczy i samochód osobowy [...] z 2004 r. W roku 2023 r. poniosła roczne wydatki w wysokości około [...] zł. Natomiast roczne dochody w 2023 r. wyniosły około [...] zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że w roku 2024 wydatki są porównywalne do tych z roku 2023 i są one pokrywane z dochodu z gospodarstwa rolnego uzyskanego w 2023 r.

1.3 Organ wyjaśnił, że doszedł do wniosku, że wydatki wnioskodawczyni znacząco przekraczają dochody, które uzyskuje, co wskazuje, że wnioskodawczyni nie podała wszystkich źródeł dochodu. W związku z powyższym brak jest możliwości ustalenia faktycznej sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Ponadto z protokołu wizytacji wynika, że wnioskodawczyni zamieszkuje z córką, która posiada dochód z tytułu zatrudnienia i może współuczestniczyć w ponoszonych przez wnioskodawczynię wydatkach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Ponadto z protokołu tego wynika również, że uprawy rolne w gospodarstwie rolnym wnioskodawczyni nie były ubezpieczone.

Organ wskazał także, że wydatki ponoszone na prowadzenie gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego wynikają z bieżących kosztów utrzymania i nie mogą stanowić podstawy do umorzenia. Jednocześnie nadmienił, że uprawy rolne będące w posiadaniu rolnika winny posiadać ochronę ubezpieczeniową od podstawowych, najczęściej występujących zdarzeń. Natomiast brak takiego ubezpieczenia doprowadził do zachwiania sytuacji finansowej w gospodarstwie rolnym wnioskodawczyni.

Organ oszacował dochód z gruntów wnioskodawczyni na około [...] zł. Stwierdził, że zdarzenie losowe, które dotknęło gospodarstwo wnioskodawczyni jest zjawiskiem rzadkim, ale jako takie nie może samo w sobie stanowić uzasadnienia dla umorzenia należności.

Organ wyjaśnił, że decyzja o ewentualnym umorzeniu nie może mieć charakteru powtarzającego się, wpływającego na osiągnięcie pozytywnego wyniku gospodarczego. Dodał, że fundusz składkowy jest funduszem samofinansującym i środki na nim gromadzone przeznaczane są na wypłatę świadczeń z tytułu choroby lub wypadku przy pracy w gospodarstwie rolnym. Środki z funduszu emerytalno-rentowego przeznaczane są na wypłatę emerytur i rent rolniczych. W interesie społecznym leży zatem zapewnienie środków finansowych w tych funduszach na poziomie gwarantującym płynną wypłatę świadczeń.

Organ pouczył wnioskodawczynię, że w przypadku trudności w jednorazowym uregulowaniu należności składkowych za 2 kwartał 2024 r. może się zwrócić do organu ze stosownym wnioskiem o przyznanie ulgi w postaci rozłożenia należności na raty.

Wskazał, że postanowienia art. 41a ust. 2 u.u.s.r. wskazują, iż podstawę do umorzenia wnioskowanej przez dłużnika należności daje wystąpienie okoliczności pozwalających orzec o całkowitej nieściągalności zadłużenia. Zgodnie z przepisami tej ustawy całkowita nieściągalność zachodzi m.in. wtedy, gdy na podstawie posiadanych dokumentów stwierdzono, że dłużnik nie posiada źródeł dochodu i majątku, z którego można efektywnie dochodzić należności.

2.1 Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożyła M. P.. Wyjaśniła, że dokładnie obliczyła i podała dochody i wydatki ponoszone przez jej rodzinę na utrzymanie całego gospodarstwa. Natomiast organ, analizując wydatki i dochody z ich gospodarstwa, doszedł do błędnego wniosku, że wydatki znacząco przekraczają dochody, które uzyskała w roku 2023. Zdaniem skarżącej organ w swojej analizie popełnił zasadniczy błąd. Wydatki ponoszone w gospodarstwie w roku 2023 były w znacznej mierze pokrywane z dochodu z roku 2022. W gospodarstwie sadowniczym, gdzie główne uprawy to jabłoń i wiśnia, nie ma mowy o dochodach do miesięcy letnich (lipiec, sierpień), kiedy to rozpoczyna się sprzedaż owoców. Tymczasem znaczą część wydatków na utrzymanie skarżąca ponosi z dochodów roku poprzedniego. Tak dzieje się również w roku bieżącym, gdzie wydatki ponoszone do tej pory pokrywane były z dochodu uzyskanego w roku ubiegłym. Tymczasem dla organu jest to argument, że skarżąca nie podała wszystkich źródeł dochodów i nie ma możliwości ustalenia faktycznej sytuacji finansowej skarżącej.

O sytuacji skarżącej może również świadczyć stan budynków znajdujących się na posesji: drewniana stodoła w stanie złym, murowany garaż i budynek mieszkalny do remontu zewnętrznego (wymiana przeciekającego dachu z eternitu, wzmocnienie i ocieplenie ścian zewnętrznych). Według organu nie jest ważny ewidentny brak środków finansowych na remonty tych budynków.

Zdaniem skarżącej jej córka nie może ponosić wydatków związanych z utrzymaniem całego gospodarstwa, ponieważ pracuje wyłącznie na swoje utrzymanie.

Dalej skarżąca wyjaśniła, że w tak małym gospodarstwie (4,82 ha), przy tak dużych wydatkach na jego utrzymanie i wysokich kosztach ubezpieczeń od zdarzeń losowych (od każdego oddzielna kwota, a trudno przewidzeń, co może zaistnieć w danym roku), udźwignięcie jeszcze jednego, tak znacznego wydatku, jest niemożliwe. Nie zgodziła się z twierdzeniem organu, że zdarzenie losowe, które dotknęło jej gospodarstwo nie może samo w sobie stanowić uzasadnienia dla umorzenia należności w formie pomocy de minimis w sektorze rolnym. Dodała, że obecnie stan finansów rodziny jest tak niski, że gdyby nie pomoc córki, nie stać by ich było nawet na leczenie. Wskazała, że dotychczas pomimo różnych przejściowych trudności (również losowych), zawsze starała się z rodziną podołać wszystkim zobowiązaniom z pozytywnym skutkiem. Od ponad 30-tu lat podlega z mężem obowiązkowemu ubezpieczeniu KRUS, nie posiadają żadnych zaległości w płatnościach i bardzo poważnie podchodzą do swoich zobowiązań. Podsumowując stwierdziła, że obecnie sytuacja jej rodziny już jest bardzo ciężka, jej ustabilizowanie będzie wymagało czasu. Ponadto organ jest świadomy, że po przymrozkach wiosną 2024 roku i stratach w plonie owoców na poziomie 90% i 100% (obecnie są już oszacowane straty) sytuacja jej rodziny jeszcze bardziej się skomplikuje. Obecnie nie posiadają już żadnych oszczędności, a wydatki (ponoszone przy pomocy finansowej córki [...]) ograniczają do minimum.

3.1 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

4.1. Sądy administracyjne zostały wyposażone w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia, sąd bada ich zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, określanej dalej jako ustawa p.p.s.a.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź, gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając niniejszą sprawę, sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna.

4.2. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w sprawie jest art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. Zgodnie z nim Prezes KRUS lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno - rentowego lub składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub części. Z brzmienia tego przepisu wynika, że przesłankami warunkującymi umorzenie należności jest złożenie w tym zakresie stosownego wniosku i zaistnienie ważnego interesu zainteresowanego. Organ powinien przy tym uwzględnić, z jednej strony możliwości płatnicze wnioskodawcy, a z drugiej, stan finansów funduszu emerytalno - rentowego. Ponadto z treści tego przepisu wynika jasno, że wydawane na jego podstawie rozstrzygnięcie wydawane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że nawet zaistnienie przewidzianych w przepisach przesłanek nie zobowiązuje organu do zastosowania wnioskowanej ulgi, bowiem wybór sposobu załatwienia wniosku został pozostawiony woli organu. "Uznaniowość" nie oznacza jednak dowolności w orzekaniu organów. Rozstrzygnięcie podjęte w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zadaniem organu jest zatem takie zebranie materiału dowodowego, a następnie dokonanie na jego podstawie ustaleń i wyciągnięcie z nich wniosków, by z jednej strony zobowiązany miał pewność przeanalizowania całokształtu jego sytuacji, z drugiej zaś by decyzja ta poddawała się kontroli sądu. W każdym przypadku organ zobligowany jest do wnikliwej oceny stanu faktycznego z perspektywy określonych w przepisach przesłanek.

Zwrócić także uwagę należy, że użyty przez ustawodawcę zwrot "w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego" ma charakter prawnie niedookreślony. Oznacza to, że dokonywana przez sąd kontrola takiej decyzji obejmuje wyłącznie zbadanie, czy jej wydanie poprzedzono prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd zobowiązany jest zatem do oceny, czy postępowanie administracyjne było prowadzone niewadliwie i czy organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisie przesłanki i czy ocena dowodów zawarta w motywach decyzji nie jest dowolna.

4.3. Dokonana w powyższym zakresie kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że narusza ona prawo procesowe w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. decyzja powinna zawierać między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne to wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na jakich się oparł oraz przyczyn, powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności lub mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne to natomiast wskazanie i wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji standardów tych nie spełnia.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że organ z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie zebrał i nie rozpatrzył materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a wyciągnięte przez niego wnioski przekraczają przyznaną mu swobodę w jego ocenie. W oparciu o wyjaśnienia strony i przeprowadzoną wizytację zebrał materiał dowodowy obrazujący sytuacje życiową i ekonomiczną M. P.. Ustalił, że skarżąca prowadzi sad jabłoniowy, wiśniowy i morelowy. Mieszka z małżonkiem i córką.

Nie korzysta z pomocy udzielanej przez ośrodek pomocy społecznej. Pobiera dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Na posesji znajduje się częściowo podpiwniczony budynek mieszkalny z 1967 r., murowany garaż oraz drewniana stodoła z ok. 1940 r.

Wnioskodawczyni posiada ciągnik [...] [...] z 1977 r. w stanie dobrym, ślezę, rozdrabniacz gałęzi, rotosan, platformę sadowniczą, opryskiwacz sadowniczy i samochód osobowy [...] z 2004 r. Gospodarstwo sadownicze jest jedynym źródłem utrzymania skarżącej. W roku 2023 r. poniosła roczne wydatki w wysokości około [...] zł. Natomiast roczne dochody w 2023 r. wyniosły około [...] zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że w roku 2024 wydatki są porównywalne do tych z roku 2023 i są one pokrywane z dochodu z gospodarstwa rolnego uzyskanego w 2023 r. Na tej podstawie organ przyjął, że skoro wydatki skarżącej znacząco przekraczają dochody, które uzyskuje, to wskazuje to na to, że skarżąca nie podała wszystkich źródeł dochodu i w związku z tym brak jest możliwości ustalenia faktycznej sytuacji finansowej skarżącej. Organ oszacował roczne dochody z gospodarstwa skarżącej na kwotę [...]zł. Wskazał, że zamieszkująca ze skarżącą córka posiada dochód z tytułu zatrudnienia i może współuczestniczyć z ponoszonych przez skarżącą wydatkach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Organ stwierdził, że do zachwiania sytuacji finansowej skarżącej doprowadził brak ubezpieczenia upraw.

Biorąc pod uwagę wskazane wyżej ustalenia, sąd stwierdził, że w zaskarżonej decyzji brak jest rozważań w kwestii istnienia ważnego interesu zainteresowanej przemawiającego za odmową uwzględnienia wniosku skarżącej. Należy podkreślić, że dla podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. nie wystarczy samo wskazanie okoliczności, w jakich znajduje się wnioskodawca – konieczne jest bowiem ich rozważenie w kontekście ważnego interesu zainteresowanego. Organ nie dokonał w tym względzie pełnej analizy. Wymaga wyjaśnienia, że sytuacją uzasadniającą istnienie po stronie podlegającego ubezpieczeniu rolnika ważnego interesu w umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r., jest niemożność opłacenia składek ze względu na brak środków finansowych. Istnienie tego interesu nie może być kwestionowane w sytuacji, gdy zapłata składek zagraża podstawom egzystencji osoby podlegającej ubezpieczeniu. Ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację materialną ubezpieczonego istnieje wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty składek i możliwościami egzystencjalnymi zobowiązanego istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego podstawowych potrzeb życiowych. Wielokrotnie w orzecznictwie administracyjnym podkreślano, że trudna sytuacja materialna wnioskodawcy może być uznana za ważny interes w kontekście omawianego przepisu. Obowiązkiem organu było zatem wyjaśnienie i ustalenie w okolicznościach sprawy, co należy rozumieć przez ważny interes zainteresowanego i czy zaszedł on w sprawie, czy nie. Przy czym o tym, czy w sprawie zachodzi ważny interes zainteresowanego decydują różnorakie czynniki. O jego zaistnieniu świadczyć może nie tylko trudna sytuacja finansowa, majątkowa, osobista, czy zdrowotna zobowiązanego, ale i wystąpienie zdarzeń nadzwyczajnych (takich jak klęska żywiołowa, niezawiniona utrata możliwości zarobkowania, choroba lub ciężkie kalectwo), które zaburzyły w istotny sposób codzienne funkcjonowanie wnioskodawcy, w tym negatywnie wpłynęły na stan środków przeznaczonych na zwykłe utrzymanie. Konieczne jest skonfrontowanie sytuacji materialnej strony z wysokością zaległej należności i wskazanie dochodów, które zdaniem organu - byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 19 października 2021 r., I SA/Rz 481/21; dostępny w CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sprawie istotne jest, że gospodarstwo rolne skarżącej jest jedynym źródłem jej utrzymania. Należy podkreślić, że ustalając szacunkowy dochód z gospodarstwa organ nie zestawił go z wysokością strat poniesionych przez skarżącą w wyniku gradobicia z 18 czerwca 2023 r. (48 064,89 zł), a przecież to zjawisko pogodowe było głównym źródłem pogorszenia się sytuacji materialnej skarżącej. Ubocznie należy zauważyć, że podany przez skarżącą dochód w 2023 r. z tytułu sprzedaży owoców wyniósł ok. [...] zł i jest zbliżony do dochodu oszacowanego przez organ – [...] zł. Ponadto organ wskazując na dysproporcje przychodów i wydatków nie wziął pod uwagę, że dochody wskutek gradobicia zostały znacząco obniżone. Okoliczność ta winna zostać uwzględniona w procesie ustalania istnienia przesłanki w postaci ,,ważnego interesu zainteresowanego". Z załącznika do protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, sporządzonego przez: pracowników Urzędu Gminy w O. , pracownika ODR w S. i przedstawiciela izby rolniczej wynika, że w wyniku gradobicia wnioskodawczyni poniosła straty w uprawie 0,54 ha sadu jabłoniowego w 95 % , 3,69 ha sadu jabłoniowego w 70 %, 0,24 ha sadu wiśni w 70 %, 0,02 moreli w 70 %. Łączna wysokość oszacowanych szkód wg kwoty obniżenia dochodu w gospodarstwie rolnym wnioskodawczyni wyniosła [...] zł, co stanowiło 58,44% średniej rocznej produkcji w gospodarstwie rolnym. Przy tak ukształtowanym stanie faktycznym twierdzenia organu, że skarżąca nie udokumentowała innych zdarzeń losowych, które miałyby wpływ na pogorszenie jej sytuacji materialnej, brak ubezpieczenia upraw rolnych, osiąganie dochodów z tytułu zatrudnienia przez córkę skarżącej, nie zasługuje na aprobatę sądu. Nie można podzielić też oceny organu, że skoro skarżąca nie korzysta z pomocy udzielanej przez ośrodek pomocy społecznej, korzysta z pomocy publicznej i dopłat bezpośrednich z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, to zapłata należności jest możliwa i nie stwarza zagrożenia dla egzystencji skarżącej. Sam organ wskazuje, że celem dopłat jest wsparcie rozwoju produkcji w gospodarstwie rolnym oraz poprawa jego kondycji ekonomicznej. Z okoliczności sprawy wynika zaś, że źródłem zapłaty mogą być przede wszystkim uzyskiwane w okresie lata dochody z gospodarstwa rolnego. Z kolei przyjmując, że córka skarżącej może współuczestniczyć w ponoszonych przez skarżącą wydatkach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, organ nie próbował ustalić, czy i w jakim stopniu pomaga finansowo skarżącej w prowadzeniu tego gospodarstwa. Kwestię tę podniosła skarżąca w skardze, lecz to organ, przed postawieniem tezy o możliwości współuczestniczenia przez córkę skarżącej w ponoszeniu wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, winien ją sam wyjaśnić. Zatem wniosek o możliwościach płatniczych pozwalających na spłatę zobowiązań uznać należy za dowolny.

W konsekwencji został naruszony art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W ocenie sądu organ nie zebrał i nie rozpatrzył wszechstronnie materiału dowodowego i nie dokonał jego oceny zgodnie z regułą określoną w art. 80 k.p.a. Nie wystarczy bowiem wskazać źródła utrzymania czy wielkość dochodu, lecz konieczne jest ustalenie relacji pomiędzy wysokością zaległości, a dochodem pomniejszonym o wydatki konieczne dla egzystencji zobowiązanej i jej rodziny pozostającej z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Wbrew twierdzeniu organu, wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego i rolnego powinny zostać uwzględnione przy ustalaniu analizowanej przesłanki umorzenia. Organ nie ustosunkował się do kwestii obniżenia dochodów, strat w zbiorach i uzyskania przez to zmniejszonych zysków z gospodarstwa rolnego. Tymczasem okoliczność gradobicia stanowiła podstawową przesłankę wniosku o umorzenie składki na ubezpieczenie społeczne rolników.

Ustalając przesłankę ważnego interesu zobowiązanego organ, obok możliwości płatniczych zobowiązanej, powinien wziąć pod uwagę również stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. W zaskarżonej decyzji organ nie wskazał, że przesłankę tą rozważał. Nie wyjaśnił bowiem, w jakim zakresie stan ten miał wpływ na rozstrzygnięcie w tej sprawie. Ograniczenie się natomiast do zacytowania przepisu i stwierdzenie, że środki z funduszu emerytalno-rentowego przeznaczane są na wypłatę emerytur i rent rolniczych, i w interesie społecznym leży zapewnianie ich na poziomie gwarantującym płynną wypłatę świadczeń nie spełnia kryteriów oceny przesłanki umorzenia, w zasadzie wyklucza całkowicie możliwość takiego umorzenia. Tymczasem organ powinien wyjaśnić jak, w jego ocenie, stan finansów tych funduszów wpływa na rozpoznanie wniosku konkretnego zobowiązanego o umorzenie należności. Dla oceny, czy rozpatrywany przypadek jest uzasadniony, organ winien brać pod uwagę z jednej strony ważny interes osoby zobowiązanej, a z drugiej stan finansów funduszów i podejmując decyzję, wyważyć wskazane interesy. Wedle normy art. 7 k.p.a. prymat interesu społecznego nie może być uznany za decydujący i zwalniający organ od dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. Zgodnie bowiem z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

4.4. W konsekwencji, zdaniem sądu, wymienione mankamenty postępowania wyjaśniającego i przyjętej przez organ argumentacji, nieprzekonujące o słuszności podjętego rozstrzygnięcia, zaważyły na rozstrzygnięciu sprawy. Należy tym samym stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

4.5. Ponownie rozstrzygając sprawę organ dokona aktualnych na dzień wydania decyzji ustaleń faktycznych w zakresie wysokości uzyskiwanych przez skarżącą dochodów i ponoszonych przez nią wydatków. Na tej podstawie rozważy możliwości płatnicze wnioskodawcy w odniesieniu do kwoty zaległości składkowych. Następnie oceni stan finansów funduszu emerytalno – rentowego i składkowego. Analiza tych przesłanek pozwoli organowi ewentualnie ustalić istnienie ważnego interesu po stronie wnioskodawczyni, a w konsekwencji na prawidłowe zastosowanie treści art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. Uwzględni przy tym akcentowaną przez skarżącą okoliczność strat w zbiorach owoców i utratę z tego tytułu dochodu, kwestię ewentualnego współuczestnictwa córki skarżącej w ponoszonych przez skarżącą wydatkach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, a także sytuację majątkową skarżącej.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.