Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 428/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5, art. 24 ust. 2 i ust. 2a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 63 ust. 1, ust. 12 i ust. 13
journal: Dz.U. 2023 poz 1429
law: Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant St. referent Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2024 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 lutego 2024 r., nr SKO.40.4034.2023.śr w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez P. O. (zwanego dalej również skarżącym lub wnioskodawcą) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej w skrócie: SKO lub Kolegium) z dnia 27 lutego 2024 r., nr SKO.40.4034.2023.śr, którą uchylono decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia 24 października 2023 r., nr SSR.4023.00528.2023.ESŁ, o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczono o przyznaniu tego prawa w określonych wysokościach w okresie od 14 lipca 2023 r. od 15 lutego 2024 r. oraz o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie do 1 lipca 2023 r. do 13 lipca 2023 r.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 14 września 2023 r. skarżący złożył w Miejskim Centrum Świadczeń w Opolu (dalej w skrócie: MCŚ) wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaną opieką nad matką – K. O., urodzoną [...] i będącą wdową. W toku postępowania skarżący przedłożył m.in. dokumenty w postaci: 1) kopii orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia 2 sierpnia 2023 r., nr [...], na podstawie którego K. O. została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do 31 sierpnia 2025 r. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność istniała od 25 maja 2023 r., natomiast stopień niepełnosprawności ustalono od 14 lipca 2023 r., tj. od daty złożenia wniosku o wydanie tego orzeczenia; 2) oświadczenia datowanego na dzień 14 września 2023 r., z którego wynika, że: nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z innego tytułu, nie jest właścicielem/współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu, nie posiada ustalonego prawa do emerytury/renty, nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności; 3) informacji dotyczącej okresów składkowych i nieskładkowych wnioskodawcy, z której wynika, że ostatni okres zatrudnienia trwał od 10 października 2022 r. do 9 kwietnia 2023 r., natomiast działalność gospodarczą prowadził w okresie od 3 czerwca 2022 r. do 11 kwietnia 2023 r.; 4) 8 świadectw pracy, w tym ostatnie potwierdzające zatrudnienie w okresie od 10 października 2022 r. do 9 kwietnia 2023 r.; 5) wydruków z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, z których wynika, że: a) 11 kwietnia 2023 r. skarżący zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej, natomiast 12 września 2023 r. nastąpiło wykreślenie z rejestru, b) 11 kwietnia 2023 r. skarżący zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej, w tym samym dniu nastąpiło zaprzestanie wykonywania działalności, natomiast 11 października 2023 r. nastąpiło wykreślenie z rejestru; 6) oświadczenie wnioskodawcy datowane na dzień 14 września 2023 r., że nie podejmował zatrudnienia, ponieważ opiekował się chorą matką; 7) oświadczenie wnioskodawcy datowane na dzień 6 października 2023 r., że: od dnia 11 kwietnia 2023 r. nie podjął zatrudnienia i nie wykonywał żadnej pracy zarobkowej, do dnia 26 maja 2023 r., był na zwolnieniu lekarskim, po tej dacie sprawował opiekę nad matką, był jedyną osobą, na której spoczywał obowiązek alimentacyjny i tylko on mógł się zaopiekować matką, świadczenie pielęgnacyjne było jedynym o jakie się ubiegał, zamieszkiwał razem z matką, nie był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego, nie był zarejestrowany w urzędzie pracy.

Następnie decyzją z dnia 24 października 2023 r. Kierownik Wydziału Świadczeń Rodzinnych w MCŚ w Opolu, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola, odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 3, art. 17 ust 1 pkt 4, ust. 1b, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje wnioskodawcy, ponieważ w sprawie nie zostały spełnione przesłanki pozytywne wynikające z art. 17 ust. 1b ustawy, bowiem niepełnosprawność K. O. powstała po ukończeniu 25-go roku życia. Organ pierwszej instancji stwierdził również, że powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia jest niespełnienie przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 ustawy w okresie od 1 lipca 2023 r. do 10 października 2023 r., gdyż w tym czasie wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą, która została wykreślona z rejestru dopiero 11 października 2023 r. W ocenie organu zawieszenie wykonania działalności gospodarczej przez skarżącego nie jest tożsame z rezygnacją z zatrudnienia, ponieważ działalność nadal jest prowadzona choć faktycznie nie jest wykonywana.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy i nieuwzględnienie okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co determinuje naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Pismem z dnia 19 lutego 2024 r. organ pierwszej instancji przekazał do SKO informację, że K. O. zmarła [...].

W wyniku rozpatrzenia odwołania Kolegium, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie K.p.a., decyzją z dnia 27 lutego 2024 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło o:

1) przyznaniu skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką – K. O.:

a) od 14 lipca 2023 r. do 31 lipca 2023 r. w wysokości 1.427,30 zł,

b) od 1 sierpnia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. w wysokości 2.458,00 zł miesięcznie,

c) od 1 stycznia 2024 r. do 31 stycznia 2024 r. w wysokości 2.988,00 zł,

d) od 1 lutego 2024 r. do 15 lutego 2024 r. w wysokości 1.545,60 zł

oraz

2) odmówiło skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką – K. O., w okresie od 1 lipca 2023 r. do 13 lipca 2023 r.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium zrelacjonowało przebieg dotychczasowego postępowania oraz wskazało, że zwróciło się do Dyrektora MCŚ o wystąpienie do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego z wnioskodawcą, o którym mowa w ustawie. W ramach tego wywiadu ustalono, że K. O. mieszkała wraz synem, była poważnie przewlekle chora (stan po [...]). Matka skarżącego była osobą leżącą, wymagającą całodobowej opieki, którą sprawował syn w pełnym zakresie i w tym celu zrezygnował z pracy. Wnioskodawca wykonywał przy mamie wszelkie czynności pielęgnacyjne i higieniczne. Ponadto wnioskodawca wykonywał wszystkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Pracownik socjalny potwierdził fakt zapewniania opieki przez skarżącego nad matką, wskazując jednocześnie, że zakres opieki uniemożliwia podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ podał, że oświadczenia złożone przez skarżącego i jego matkę, datowane na dzień 1 lutego 2024 r., zawierają analogiczne informacje, jak ustalenia przedstawione w wywiadzie środowiskowym. SKO wyjaśniło również, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy w brzmieniu dotychczasowym, tj. sprzed nowelizacji z dnia 1 stycznia 2024 r., wprowadzonej na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429, z późn. zm.). Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało bowiem przed 31 grudnia 2023 r., a więc należało uwzględnić przepis art. 63 ust. 1 ustawy zmieniającej. Dalej Kolegium przytoczyło przepisy ustawy, w tym art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5 i art. 24 ust. 2a i stwierdziło, że niezasadna jest odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia ze wskazaniem, iż nie jest spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b ustawy. Odnosząc się do drugiego powodu odmowy, zgodnie z którym jedynie wykreślenie z rejestru prowadzonej działalności gospodarczej mogłoby być uznane za wypełnienie dyspozycji wynikającej z art. 17 ust. 1 ustawy, SKO wyjaśniło, że zgodnie z art. 3 pkt 22 ustawy zatrudnienie lub inna praca zarobkowa oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Zdaniem Kolegium nie ulega wątpliwości, że skarżący 3 czerwca 2022 r. rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej, którą zawiesił i zakończył 11 kwietnia 2023 r. Dokonując wykładni pojęcia "rezygnacja z zatrudnienia" SKO sięgnęło do przepisów dotyczących zawieszenia działalności gospodarczej zawartych w ustawie z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221, z późn. zm.). Wskazało, że przepisy tej ustawy w art. 25 ust. 1 określają, że w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Dlatego należy przyjąć, że już samo zawieszenie działalności gospodarczej traktować należy najogólniej jako przerwę w jej prowadzeniu wymuszoną okolicznościami, które uniemożliwiają prowadzenie tej działalności w sposób zorganizowany i ciągły dla realizacji celu zarobkowego. Powyższe wiąże się z nieświadczeniem pracy i nieuzyskiwaniem dochodów, co stanowi rezygnację z jej wykonywania. Organ podkreślił, że w literaturze i orzecznictwie przyjmuje się, że rezygnacją z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy, jest również zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej. Z tych względów Kolegium uznało, że argumenty wskazane przez organ pierwszej instancji nie mogły stanowić podstawy do odmowy przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego, stąd należało ustalić, czy strona spełnia pozostałe przesłanki, wynikające z ustawy, które uprawniają do nabycia prawa do przedmiotowego świadczenia. Zdaniem Kolegium spełnione zostały przesłanki pozytywne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i zaliczaniu się wnioskodawcy do grupy osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym, a także niepodejmowanie przez wnioskodawcę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością zapewnienia opieki matce, poprzez dbanie o odpowiednie warunki bytowe oraz pomoc przy wykonywaniu wszystkich podstawowych czynności życiowych, a także czynności związanych z utrzymywaniem odpowiedniej kondycji zdrowotnej, co potwierdzają ustalenia wywiadu środowiskowego. Ponadto matka wnioskodawcy była wdową, co wynika z dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę. Kolegium ustaliło też, że nie zaistniały przesłanki negatywne uniemożliwiające przyznanie wnioskodawcy świadczenia, określone w art. 17 ust. 5 ustawy. Wobec tego skarżący jako osoba o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, w ocenie organu, spełnia przesłanki uprawniające do nabycia prawa do wnioskowanego świadczenia, a tym samym należało uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzec o przyznaniu wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego w okresach i wysokości określonych w osnowie decyzji. Kolegium wyjaśniło, że początkowy termin prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ustalony został z uwzględnieniem art. 24 ust. 2a ustawy. Organ uwzględnił, że dopiero od dnia 14 lipca 2023 r. ustalono znaczny stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, stąd przesłanki uprawniające do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 ust. 1 ustawy zmaterializowały się od tego dnia. Dlatego też początkowy termin przyznania wnioskowanego świadczenia określono na dzień 14 lipca 2023 r., a za okres od 1 lipca 2023 r. do 13 lipca 2023 r. odmówiono prawa do wnioskowanego świadczenia. Z kolei końcowy termin przyznania ww. świadczenia wynika z sytuacji jaka zaistniała w sprawie, tj. śmierci osoby wymagającej opieki w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego. Kolegium stwierdziło, że skoro świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia przysługuje w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 ustawy), to prawo do tego świadczenia - pod warunkiem spełnienia wszystkich pozostałych wymogów określonych w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, przewidzianych dla tego świadczenia - obejmuje cały okres sprawowania przez opiekuna nad osobą niepełnosprawną opieki, po złożeniu przez tego opiekuna wniosku o przyznanie świadczenia. W konsekwencji organ przyznał świadczenie pielęgnacyjne do dnia śmierci jego matki. Do tego bowiem czasu wnioskodawca sprawował opiekę i nie mógł podjąć zatrudnienia lub wykonywać innej pracy zarobkowej. Końcowo organ wskazał sposób wyliczenia kwoty świadczenia pielęgnacyjnego przysługującej za niepełny miesiąc.

Z powyższą decyzją nie zgodził się skarżący w części dotyczącej końcowego terminu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W tym zakresie dowodził, odwołując się do art. 63 ust. 12 ustawy o świadczeniu wspierającym, że świadczenie powinno być przyznane opiekunowi do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpił zgon osoby wymagającej opieki. Skarżący podkreślił, że nie był w stanie natychmiast po śmierci matki podjąć zatrudnienia, co przewidział ustawodawca wprowadzając powyższy przepis przejściowy.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko oraz wywody zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organu odwoławczego nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy cyt. wyżej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, nadal zwanej ustawą, w brzmieniu - jak trafnie przyjęło Kolegium - obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2024 r., a więc przed nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadzoną na mocy art. 43 powołanej wcześniej ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, zwanej dalej w skrócie u.ś.w. Stosownie bowiem do art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszej sprawie Kolegium prawidłowo ustaliło, że prawo do wnioskowanego świadczenia powstało przed dniem 31 grudnia 2023 r., co zostanie szerzej omówione w dalszej części uzasadnienia.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei po myśli art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Natomiast wedle art. 24 ust. 2a ustawy jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

W przepisie art. 17 ust. 5 ustawy określono natomiast przesłanki wykluczające możliwość uzyskania powyższego świadczenia, które - jak prawidłowo ustaliło Kolegium - nie wystąpiły w przypadku skarżącego.

W niniejszej sprawie niekwestionowane jest to, że skarżący sprawował opiekę nad niepełnosprawną matką – K. O., która orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia 2 sierpnia 2023 r., nr [...], została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do 31 sierpnia 2025 r. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność istniała od 25 maja 2023 r., natomiast stopień niepełnosprawności ustalono od 14 lipca 2023 r., tj. od daty złożenia wniosku o wydanie tego orzeczenia. W stanie faktycznym sprawy jest również bezsporne, że skarżący jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Właściwie też przyjęło Kolegium, że zawieszenie przez skarżącego z dniem 11 kwietnia 2023 r. działalności gospodarczej należy traktować jako zaprzestanie wykonywania tej działalności. W orzecznictwie sądowoadminstracyjnym utrwalony bowiem jest pogląd, że rezygnacją z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy, jest również zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1928/21, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powodem odmowy przyznania świadczenia nie mogła być więc wskazana przez organ pierwszej instancji okoliczność braku rezygnacji przez skarżącego z zatrudnienia. Z powyższych względów organ odwoławczy słusznie uznał, że skarżący nie był zatrudniony ani nie wykonywał innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką (wdową), co potwierdza materiał dokumentacyjny sprawy. Skarżący spełnia zatem przesłanki warunkujące prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, które zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy.

W ocenie Sądu za prawidłowe należy również uznać stanowisko Kolegium, że w przypadku skarżącego spełniony został warunek ustalony w art. 17 ust. 1b ustawy. Trafnie w tym zakresie przyjęto - stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 - że art. 17 ust. 1b ustawy powinno się wykładać w ten sposób, iż w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać z pominięciem tego kryterium. Uwzględniając ww. wyrok Trybunału, Kolegium prawidłowo przyjęło, że moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niespełnienia warunku z art. 17 ust. 1b ustawy.

Stosownie zaś do art. 24 ust. 2a ustawy Kolegium prawidłowo ustaliło początkowy termin przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia na dzień 14 lipca 2023 r., ponieważ dopiero z tym dniem ustalono znaczny stopień niepełnosprawności matki skarżącego. Powyższe skutkowało zaś odmową przyznania świadczenia za okres od 1 lipca 2023 r. do 13 lipca 2023 r., wobec niespełnienia przesłanki uprawniającej do przyznania świadczenia określonej w art. 17 ust. 1 ustawy.

Natomiast w związku z zarzutami skargi odnotować trzeba, że w u.ś.w. wprowadzony został przepis przejściowy art. 63 ust. 12, zgodnie z którym w przypadku śmierci osoby wymagającej opieki, osoba pobierająca na podstawie ust. 1-4 świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, zachowuje, do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpił zgon osoby wymagającej opieki, prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego albo do zasiłku dla opiekuna, chyba że zgon osoby wymagającej opieki nastąpił przed dniem 1 stycznia 2024 r. Przywołany przepis stanowi wyjątek od reguły określonej w art. 63 ust. 1 u.ś.w. nakazującej stosować w sprawach o świadczenia pielęgnacyjne przepisy dotychczasowe. Wprowadza on bowiem przedłużenie terminu przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku śmierci osoby wymagającej opieki, o ile zgon nastąpił po dniu 1 stycznia 2024 r. W niniejszej sprawie, jak wynika z materiału dokumentacyjnego sprawy matka skarżącego zmarła [...]. Jednakże w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma kwestia interpretacji zwrotu "osoba pobierająca na podstawie ust. 1-4 świadczenie pielęgnacyjne". W ocenie Sądu prawidłowa interpretacja tej regulacji w drodze wykładni językowej prowadzi do zbieżnego ze stanowiskiem Kolegium poglądu wyrażonego w odpowiedzi na skargę, że z uprawnienia przewidzianego tym przepisem skorzystać mogą wyłącznie osoby, które świadczenie pielęgnacyjne już pobierały, a zatem zostało ono im wypłacane, chociażby jednorazowo. Podkreślenia wymaga, że podstawowym rodzajem wykładni prawa jest wykładnia językowa i ta właśnie wykładnia zmierza do ustalenia znaczenia przepisu w oparciu o jego znaczenie językowe, posługując się regułami związanymi nie tylko ze słownictwem, ale także ze składnią i konstrukcją tekstu. W tym miejscu odwołać należy się jeszcze do treści art. art. 63 ust. 13 u.ś.w., który stanowi, że osoba pobierająca na zasadach określonych w ust. 12 art. 63 świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, nie traci prawa do określonych świadczeń. Zdaniem Sądu z łącznego odczytania norm zawartych w art. 63 ust. 12 i ust. 13 u.ś.w. wynika, że założeniem ustawodawcy było zapewnienie ochrony w okresie przejściowym wyłącznie dla osób pobierających świadczenia. Skoro zatem skarżący nie był osobą pobierającą świadczenie w dacie orzekania przez Kolegium, przepis art. 63 ust. 12 u.ś.w. nie mógł mieć zastosowania. W konsekwencji powyższego SKO prawidłowo ustaliło końcowy termin przyznania wnioskowanego świadczenia do dnia śmierci matki skarżącego.

Konstatując, Sąd uznał, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało prawidłowo i doprowadziło do dokładnego ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia i oceny stanu faktycznego zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Organ odwoławczy dokonał prawidłowej subsumcji poczynionych ustaleń faktycznych sprawy pod zastosowane przepisy ustawy, co uprawniało go do wydania decyzji o przyznaniu skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w określonych wysokościach w okresie od 14 lipca 2023 r. do 15 lutego 2024 r. oraz o odmowie przyznania tego prawa w okresie do 1 lipca 2023 r. do 13 lipca 2023 r. Sąd miał również na uwadze to, że organ odwoławczy wskazał - stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. - podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia. Nadto Sąd nie dopatrzył się z urzędu innych wadliwości, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z porządku prawnego.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.