Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 422/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 76 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art.  107 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Protokolant: Referent Dagmara Jugo po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi E. Spółka komandytowa w P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 lutego 2024 r., nr BP.501.2256.2023.0993.OP8.530120 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Opolu z dnia 31 sierpnia 2023 r., nr WITD.DI.0152.VIII0314/35/23/P II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwotę 108 (sto osiem 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez spółkę E. Sp. k. w P. (dalej również: strona, Spółka, skarżąca), decyzją z dnia 21 lutego 2024 r., nr BP.501.2256.2023.0993.OP8.530120, Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) – działajac na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., w dacie orzekania Dz.U. z 2024 r., poz. 572), dalej: Kpa, a także art. 4 pkt 22 lit. b, art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7, art. 92b, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.), dalej także: ustawa lub utd, oraz Ip. 5.2, lp. 5.7, lp. 5.11, załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 6, art. 7, art. 8 ust. 1 - 5 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.Urz.UEL 102 z 11 kwietnia 2006 r.), a także art. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1054 z dnia 15 lipca 2020 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 w odniesieniu do minimalnych wymogów dotyczących maksymalnego dziennego i tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu, minimalnych przerw oraz dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nrl 65/2014 w odniesieniu do określania położenia za pomocą tachografów – po rozpatrzeniu odwołania spółki od decyzji Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 31 sierpnia 2023 r., nr WlTD.DI.0152.VIII0314/35/23/P, (dalej także OWITD) o nałożeniu na nią kary pieniężnej w wysokości 2.700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych — utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

Argumentując podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy po zaprezentowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazał prawne regulacje przedmiotu stanowiące podstawę rozstrzygnięcia.

W tych ramach przypomniał, że OWITD decyzją pierwszoinstancyjną nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych. Podstawę faktyczną niniejszego rozstrzygnięcia stanowiło przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone, a także skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej, oraz przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy.

Wyjaśnił przy tym organ drugoinstancyjny, że powyższe naruszenia zostały stwierdzone przez policjantów z Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w O. podczas kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy marki [...] o nr rej. [...], przeprowadzonej w dniu 28 czerwca 2023 r., w O. Podał także, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 tony, zespołem pojazdów kierował M. S., który wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy w imieniu spółki. Podczas kontroli kierowca okazał wypis z licencji nr [...]. Przebieg kontroli opisano w protokole kontroli nr [...] z dnia 28 czerwca 2023 r. Równoczesnie zaznaczył GITD, że stosownie do treści art. 93 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym funkcjonariusz Policji, który ujawni naruszenie, za które ustawa przewiduje karę pieniężną, przekazuje dokumenty z przeprowadzonej kontroli właściwemu ze względu na miejsce kontroli wojewódzkiemu inspektorowi transportu drogowego, co nastąpiło w tej sparwie. Po przeprowadzeniu postępowania –przytoczoną na wstępie – decyzją z dnia 31 sierpnia 2023 r. OWITD nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 2.700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych.

W dalszych motywach wskazał GITD, że pismem z dnia 18 września 2023 r. strona złożyła odwołanie od tej decyzji.

Zaskarżonej decyzji odwołujący zarzucił naruszenie: art. 7 Kpa poprzez nie podjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, art. 8 Kpa, art. 75 Kpa poprzez nie uwzględnienie dokumentów, tj. wydruku z tachografu dokonanego przez kierowcę, art. 77 Kpa poprzez nie zebranie materiału dowodowego w sposób zupełny, a także art. 80 Kpa. Zdaniem spółki w sparwie nie doszło do naruszenia zarzucanych jej zachowań ponieważ – jak zreferowała przebieg zdarzeń – kierowca odebrał wymagany odpoczynek, który został przerwany na polecenie policji przestawienia pojazdu. Po przerwaniu odpoczynku kierowca sporządził wydruk z tachografu i go opisał co nie zostało przyjete do wiadomości przez kontrolujących, którzy nie uznali okazanego dokumentu i stwierdzili, że doszło do naruszeń czasu pracy. W ocenie strony przewóz był prawidłowo zorganizowany, a do naruszeń doszło w wyniku interwencji policjantów, na które kierowca nie miał wpływu. Ponadto zdaniem spółki naruszenia związane z przekroczeniem maksymalnego czasu pracy są tak niewielkie, że można je przy tym uznać jako będące następstwem dopuszczalnego błędu tachografu. W opinii strony w przedmiotowej sprawie winien mieć zastosowanie art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Tym samym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy przenosząc te ustalenia na grunt tej sprawy wskazał, że zgodnie z art. 4 pkt 22 litr. b ustawy o transporcie drogowym, użyte w ustawie określenia oznaczają obowiązki lub warunki przewozu drogowego - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Stosownie zas do art. 92 a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Zgodnie z art. 92a ust. 3 tej ustawy suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych. Z kolei stosownie do art. 92 a ust. 7 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa Ip. 1-9 załącznika nr 3 do ustawy. Jednocześnie wskazał jakie okolicznością, wolą ustawodawcy, mają wpływ na nie nakładanie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku. Po czym GITD zacytował art. 92 c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, stanowiącym, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

W dalszych motywach przytoczył treść art. 189a § 2 Kpa podnosząc, że nie znajduje on zastosowania w sprawie. Wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Treść art. 92a ust. 1 i ust. 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do utd określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do utd. W tym zakresie – jak podniósł – organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z tym regulacja wynikająca z art. 189d Kpa, na mocy art. 189a § 2 pkt 1 nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Ponadto wskazał, iż zastosowania nie znajdzie również art. 189e Kpa oraz art. 189f Kpa, które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1.

Argumentując zaznaczył nadto, że reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 Kpa daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa.

Odnośnie do naruszenia Ip. 5.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym podał, że stosownie do art. 4 lit j rozporządzenia (WE) nr 561/2006, "czas prowadzenia pojazdu" oznacza czas trwania czynności prowadzenia pojazdu zarejestrowany: automatycznie lub półautomatycznie przez urządzenia rejestrujące określone w załącznikach I i IB do rozporządzenia (EWG) nr 3821/85; lub ręcznie, zgodnie z art. 16 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85"; zaś "dzienny czas prowadzenia pojazdu" oznacza łączny czas prowadzenia pojazdu od zakończenia jednego dziennego okresu odpoczynku do rozpoczęcia następnego dziennego okresu odpoczynku lub pomiędzy dziennym okresem odpoczynku a tygodniowym okresem odpoczynku. Zgodnie z art. 6 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 dzienny czas prowadzenia pojazdu nie może przekroczyć 9 godzin. Jednakże dzienny czas prowadzenia pojazdu może zostać przedłużony do nie więcej niż 10 godzin nie dłużej niż dwa razy w tygodniu a dzienny okres prowadzenia pojazdu to łączny czas prowadzenia pojazdu od zakończenia jednego dziennego okresu odpoczynku do rozpoczęcia następnego dziennego okresu odpoczynku lub pomiędzy dziennym okresem odpoczynku a tygodniowym okresem odpoczynku.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że konsekwencją tego jest treść lp. 5.2 załącznika do ustawy o transporcie drogowym który sankcjonuje przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone: o czas do mniej niż 1 godziny karą pieniężną w wysokości 100 złotych, o czas od 1 godziny do mniej niż 2 godzin karą pieniężną w wysokości 200 złotych, za każdą rozpoczętą godzinę od 2 godzin karą pieniężną w wysokości 250 złotych, za każdą rozpoczętą godzinę od 15 godzin, w przypadku braku jakiejkolwiek przerwy lub odpoczynku trwającego co najmniej 4 godziny i 30 minut karą pieniężną w wysokości 550 złotych. Zdaniem GITD zostało udowodnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci danych cyfrowych pobranych z karty kierowcy, protokołu kontroli, że kierowca – pracownik spółki, prowadził pojazd "od godziny 15:38 dnia 12.06.2023 r. do godziny 20:08 dnia 13.06.2023 r. przez 16 godzin i 40 minut". Tym samym w jego opinii bezspornym jest, że kierowca przekroczył maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu o 6 godzin i 40 minut w stosunku do normy 10-cio godzinnej. Podczas kontroli kierowca nie okazał dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Kara za naruszenie wynosi 1,250 złotych.

Mając to na uwadze uznał za zasadne nakłożnie na stronę kary pieniężnej w wysokości 1.250 (słownie: jeden tysiąc dwieście pięćdziesiąt) złotych za naruszenie polegające na przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone. Odnośnie do naruszenia Ip. 5.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym

W dalszej kolejności zaznaczył, iż zgodnie z art. 4 lit. f rozporządzenia 561/2006, odpoczynek - oznacza nieprzerwany okres, w którym kierowca może swobodnie dysponować swoim czasem. Stosownie do art. 4 lit. g ww. rozporządzenia, dzienny okres odpoczynku oznacza dzienny okres, w którym kierowca może swobodnie dysponować swoim czasem i obejmuje "regularny dzienny okres odpoczynku" lub "skrócony dzienny okres odpoczynku":

a) "regularny dzienny okres odpoczynku" oznacza nieprzerwany odpoczynek trwający co najmniej 11 godzin. Alternatywnie, regularny dzienny okres odpoczynku można wykorzystać w dwóch częściach, z których pierwsza musi nieprzerwanie trwać co najmniej 3 godziny a druga co najmniej 9 godzin,

b) "skrócony dzienny okres odpoczynku" oznacza nieprzerwany odpoczynek trwający co najmniej 9 godzin, ale krócej niż 11 godzin.

Wyjaśnil także, że w myśl art. 8 ust. 1-5 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. kierowca korzysta z dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku. W każdym 24-godzinnym okresie po upływie poprzedniego dziennego okresu odpoczynku lub tygodniowego okresu odpoczynku kierowca może wykorzystać kolejny dzienny okres odpoczynku. Jeśli część dziennego okresu odpoczynku zawarta w 24 godzinnym okresie wynosi co najmniej 9 godzin ale mniej niż 11 godzin, wówczas ten dzienny okres odpoczynku uznaje się za skrócony dzienny okres odpoczynku. Dzienny okres odpoczynku może zostać przedłużony do rozmiarów regularnego lub skróconego tygodniowego okresu odpoczynku. Kierowca może mieć najwyżej trzy skrócone dzienne okresy odpoczynku pomiędzy dwoma tygodniowymi okresami odpoczynku. Na zasadzie odstępstwa od przepisów ust. 2, w ciągu 30 godzin od zakończenia dziennego lub tygodniowego okresu odpoczynku, kierowca należący do kilkuosobowej załogi musi skorzystać z kolejnego dziennego okresu odpoczynku trwającego co najmniej 9 godzin.

Konsekwencją powyższego, na co zwrócił uwagę GITD, jest treść lp. 5.7 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, który sankcjonuje skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej: o czas do 1 godziny karą pieniężną w wysokości 150 złotych, o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin karą pieniężną w wysokości 350 złotych, za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin karą pieniężną w wysokości 550 złotych.

W ocenie organu odwoławczego zostało udowodnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci danych cyfrowych pobranych z karty kierowcy, protokołu kontroli, że kierowca "o godzinie 15:38 dnia 12.06.2023 r. rozpoczął nowy 24-godzinny okres rozliczeniowy w ciągu którego powinien odebrać minimum 9 godzin nieprzerwanego odpoczynku. Kierowca odebrał jedynie 5 godzin i 11 minut nieprzerwanego odpoczynku w okresie od godz. 07:11 dnia 13.06.2023 r. do godziny 12:22 dnia 13.06.2023 r.". Zdaniem GITD oznacza to bezspornie, iż kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 3 godziny i 49 minut. Podczas kontroli nie okazano dokumentu uzasadniającego odstępstwo od przestrzegania przepisów dotyczących maksymalnych okresów prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Kara za naruszenie wynosi 1.100 złotych.

Mając to na uwadze za zasadne uznał nakłożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 1.100 (słownie: jeden tysiąc sto) złotych za naruszenie polegające na skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej.

Następnie GITD odniósł się do naruszenia lp. 5.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W tym zakresie wyjaśnił, że stosownie do art. 4 lit a rozporządzenia (WE) nr 561/2006, "przewóz drogowy" oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy. Zgodnie z art. 4 lit d ww. rozporządzenia "przerwa" oznacza okres, w którym kierowca nie może prowadzić pojazdu ani wykonywać żadnej innej pracy, wykorzystywany wyłącznie do wypoczynku. Stosownie do art. 7 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006, po okresie prowadzenia pojazdu trwającym cztery i pół godziny kierowcy przysługuje ciągła przerwa trwająca co najmniej czterdzieści pięć minut, chyba że kierowca rozpoczyna okres odpoczynku. Przerwę tę może zastąpić przerwa długości co najmniej 15 minut, po której nastąpi przerwa długuści co najmniej 30 minut, rozłożone w czasie w taki sposób, aby zachować zgodność z przepisami akapitu pierwszego. W przypadku pracy w załodze kilkuosobowej kierowca może wykorzystać przerwę trwającą 45 minut w pojeździe kierowanym przez innego kierowcę, pod warunkiem że kierowca, który ma przerwę, nie jest zaangażowany w pomoc kierowcy prowadzącemu pojazd. Konsekwencją powyższego jest treść Ip. 5.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, który sankcjonuje przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu: o czas do mniej niż 30 minut karą pieniężną w wysokości 100 złotych, o czas od 30 minut do mniej niż 1 godzina i 30 minut karą pieniężną w wysokości 250 złotych, za każde rozpoczęte 30 minut od 1 godziny i 30 minut karą pieniężną w wysokości 350 złotych.

Tym razem także ocenił organ drugoinstancyjny, że zostało udowodnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci danych cyfrowych pobranych z karty kierowcy, protokołu kontroli, że "przekroczył w dniu 02.06.2023 r. maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 1 minutę. Kierowca prowadził pojazd przez 4 godziny i 31 minut od godziny 10:51 dnia 02.06.2023 r. do godziny 16:31 dnia 02.06.2023 r.". Dodał przy tym, że podczas kontroli kierowca nie okazał dokumentu, który to by uzasadniał i tym samym stanowił powód do nie przestrzegania norm prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Kara za powyższe wynosi 100 złotych. W dalszym ciągu prezentacji argumentów podał, że kirwoca przekroczył w dniu 20.06.2023 r., maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 1 godzinę i 16 minut. Kierowca prowadził pojazd przez 5 godzin i 46 minut od godziny 17:20 dnia 20.06.2023 r. do godziny 23:39 dnia 20.06.2023 r. Podczas kontroli kierowca okazał wydruk z tachografu, który po analizie czasu pracy nie został uznany za podstawę do przekroczenia dopuszczalnego czasu prowadzenia pojazdu i tym samym sianowił powód do nie przestrzegania norm prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Kara za powyższe – jak zaznaczył – wynosi 250 złotych.

Mając to na uwadze za zasadne uznał nałożenie na stronę kary pieniężnej w łącznej wysokości 350 (słownie: trzysta pięćdziesiąt) złotych za naruszenie polegające na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy.

Podsumowujac wskazała, że suma kar za naruszenia ujawnione w związku z kontrolą drogową opisaną w protokole kontroli nr [...] z dnia 28 czerwca 2023 r. wynosi 2.700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych.

Zdaniem GITD organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny, a następnie zakwalifikował ujawnione naruszenia. Wyjaśnił również, że na wypadek występujących utrudnień lub niespodziewanych sytuacji w transporcie, powodujących niemożność przestrzegania przez kierowcę przepisów o czasie pracy kierowców ustawodawca wprowadził w art. 12 rozporządzenia nr 561/2006, możliwość usprawiedliwienia naruszenia czasu pracy. Według art. 12 rozporządzenia nr 561/2006, pod warunkiem, że nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu oraz umożliwia osiągnięcie przez pojazd odpowiedniego miejsca postoju, kierowca może odstąpić od przepisów art. 6-9 w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku. Kierowca wskazuje powody takiego odstępstwa odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku z urządzenia rejestrującego, albo na planie pracy najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój (...). Powyższy przepis przewiduje, że w przypadku przekroczenia dopuszczalnych norm o czasie pracy kierowców lub obowiązujących przepisów jeżeli do nich doszło na skutek niespodziewanych okoliczności kierowca po dotarciu do bezpiecznego miejsca postoju sporządza wydruk z tachografu oraz opisuje na nim przyczynę naruszenia. W przedmiotowej sprawie kierowca podczas kontroli okazał trzy opisane wydruki z tachografu z dni "20, 23 i 28 czerwca 2023 r." Wydruk z dnia 20 czerwca 2023 po przeanalizowaniu czasu pracy kierowcy nie kontrolujący stwierdzili, że nie w ww. dniu nie zaistniały podstawy do nie stosowania się do przepisów o czasie pracy kierowców o obowiązkowych odpoczynkach. Zaakcentowął, że kierowca nie okazał wydruku z tachografu z dnia 13 czerwca 2023 r. jak to utrzymuje strona w odwołaniu. Jeżeli zatem kierowca nie okazał wydruku z tachografu tym samym nie można uznać, że organ podczas analizy pominął jakiś dokument lub się nie oparł przy ustaleniu stanu faktycznego. Przesłanego przez stronę wydruku z tachografu organ nie mógł uwzględnić bowiem by można do naruszenia zastosować art. 12 rozporządzenia nr 561/2006, w trakcie kontroli kierowca musi okazać wydruk sporządzony i opisany w dniu, w którym nie zastosował się do przepisów określających czas pracy kierowców. Brak okazania wydruku w trakcie kontroli traktowany jest jako niesporządzenie go i późniejsze nadesłanie wydruku po zakończonej kontroli nie ma wpływu na ustalenia. Wyraził przy tym stanowisko, że istnieje uzasadnione podejrzenie, iż kierowca powód uzasadniający nie stosowania się do przepisów regulujących czas pracy kierowcy naniósł już po samej kontroli. Kierowca może bowiem w każdym dniu, w którym prowadzi pojazd dokonywać wydruki z karty kierowcy, że może kiedyś się przyda i gdy kontrolujący w trakcie kontroli ujawnią naruszenie czasu pracy przedsiębiorca nadeśle wydruk z tachografu zawierający opis przyczyny nie stosowania się do norm socjalnych. GITD podkreślił, że wydruk z tachografu w trakcie kontroli jest traktowany tak jak dokument związany z przewożonym ładunkiem. Jeżeli jest w kabinie pojazdu w dniu kontroli to musi zostać okazany przez kierowcę w trakcie czynności kontrolnych. Późniejsze nadesłanie wydruku z tachografu po zakończonej kontroli nie może podważyć ustaleń kontrolnych.

Podsumowując podał, że:

po pierwsze – "analizując zapis czasu pracy kierowcy S. S. stwierdza, że przy prawidłowej organizacji i dobrym planowaniu przewozu ujawnionym naruszeniom można było zapobiec. Z danych cyfrowych wynika, że przy dobrym rozłożeniu przerw można było zapobiec przedmiotowym naruszeniom",

po drugie – ustawodawca nie przewidział, żadnego dopuszczalnego błędu w rejestrowaniu czasu pracy kierowcy, tym samym kontrolujący nie mogą w zależności od zastosowanego tachografu stosować dopuszczalny błąd, tj. przekroczenie czasu pracy, które nie pociąga odpowiedzialności za jego powstanie.

Ponadto podkreślił, że "jeżeli tachograf zarejestruje przekroczenie dopuszczalnego czasu prowadzenia pojazdu o 1 minutę dochodzi do stwierdzenia naruszenia określonego w Ip. 5.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Strona mając dostęp do danych rejestrowanych przez tachograf w razie wątpliwości może przedstawić dokumenty wydruki z tachografu lub dane cyfrowe świadczące, że do naruszenia czasu pracy nie doszło. Samo kwestionowanie dokładności mierzonego czasu pracy kierowcy za pomocą tachografu użytkowanego przez stronę nie może podważyć ustaleń kontrolnych, jeżeli z dokumentów wynika, że tachograf działał prawidłowo".

W ocenie GITD w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalono stan faktyczny, organ I instancji zgromadził dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie było sprzeczne z prawem. W opinii organu odwoławczego postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. OWITD działał na podstawie przepisów prawa, podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także czyniąc zadość obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowody kierując się zasadą swobodnej oceny dowodów tak jak tego wymaga art. 80 k.p.a. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego przez organ została przeprowadzona zgodnie z regułami wskazanymi przez Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z 19 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2831/19, w którym Sąd stwierdził, że "swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze, opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie, ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie, organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego szczególną moc dowodową. W końcu, po czwarte, rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki".

Rozpoznając sprawę Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził nadto, że organ I instancji prowadził postępowanie administracyjne zgodnie z dyrektywą wynikającą z art. 8 Kpa.

Na zakończenie podkreślił, iż protokół kontroli drogowej stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 Kpa, zatem sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Podpisanie protokołu kontroli drogowej bez zastrzeżeń, co miało miejsce w niniejszej sprawie, stanowi dowód na okoliczności w nim stwierdzone i wyznacza granice postępowania administracyjnego co do faktów i stanu prawnego. Następnie zacytował uzasadnienie wyroków WSA w warszawie z 18 maja 2015 r., sygn akt VI SA/Wa 3437/14 i z 8 września 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1224/04. Zaakcentowł, ze kierowca podpisał protokół kontroli bez zastrzeżeń.

Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zastosowania art. 92 b ustawy o transporcie drogowym, jego zdanim strona nie wykazała aby organizacja i wykonywanie przewozów drogowych odbywała się w sposób wykluczający naruszenie przepisów z zakresu norm czasu pracy. Odwołując się do judykatury wskazał, że w wyroku z 11 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Po 148/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że "(...)w przepisach art. 92b oraz 92c ustawy chodzi wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne. W dyspozycji art. 92b ust. 1 oraz 92c ust. 1 ustawy nie mieszczą się sytuacje, które są skutkiem zachowania kierowcy, ale które wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych po stronie pracodawcy, w zakresie umożliwienia pracownikom przestrzegania przepisów oraz dyscyplinowania ich do przestrzegania tych przepisów. Także kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyko osobowe) nie mieszczą się w zakresie regulacji 92b ust. 1 oraz art. 92c ust. 1 ustawy. Na przedsiębiorcy ciążą obowiązki właściwego doboru osób współpracujących z nim, zachowania należytej staranności, właściwego systemu motywacyjnego, szkoleniowego, czy innego rodzaju środków dyscyplinujących, tak aby nie dochodziło do naruszeń przepisów ustawy. Wymienione przepisy wyraźnie statuują odpowiedzialność obiektywną. Podmiot wykonujący przewóz drogowy jest zobowiązany do działań organizacyjnych gwarantujących bezpieczeństwo innych użytkowników dróg, w tym w zakresie doboru kierowców i ułożenia planu ich pracy. Do uwolnienia się od odpowiedzialności nie wystarczy wykazanie braku winy, lecz wymagane jest udowodnione podjęcie wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Nie wystarcza wykazanie zastosowania wszystkich normalnych, rutynowych środków zabezpieczających, jeżeli sytuacja wymagała środków dodatkowych". Zaznaczył, że art. 92 c ustawy o transporcie drogowym nie ma zastosowania do błędnych zachowań kierowcy.

W skardze na powyższą decyzję, analogicznie jak w odwołaniu, Spółka zarzuciła naruszenie: art. 7 Konstytucji RP; art. 6 Kpa poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę praworządności; art. 7 Kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej polegające na niepodjęciu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; art. 8 Kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej; art. 75 Kpa poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego - zignorowanie dostarczonych dowodów; art. 77 Kpa poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowrodowrego; art. 80 Kpa poprzez naruszenie zasad z niego wynikających; art. 107 Kpa poprzez niezrozumiale i niepoparte stosownymi dowodami uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji. Skarżąca sformułowała również zarzut naruszenia art. 92 lit. b i c ustawy o transporcie drogowy, poprzez ich niezastosowanie w sprawie. przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie następujących przepisów.

W związku z tym zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyji ja poprzedzającej OWITD z 31 sierpnia 2023 r., a także zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Uzasadniając stawiane zarzuty, spółka ponowiła argumentację przedstawioną w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie. Argumentując powtórzył stanowisko wyrażone w objętej skargą decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaznaczenia wymaga, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: P.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Równocześnie mocą art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia – który może obejmować całość albo tylko część danego aktu (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyroki NSA: z 5 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1799/07; z 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 22/08; z 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 73/10, CBOSA).

Przechodząc do motywów rozstrzygnięcia zaznaczenia wymaga, że ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że – co do meritum – nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów pierwszej oraz drugiej instancji, jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania.

Mając na uwadze zaistniały w sprawie spór odnośnie do prawidłowości nałożenia na strone administracyjnej kary pieniężnej za opisane wyżej naruszenia ustawy o transporcie drogowym, dnotowania wymaga, że badanie prawidłowości zaskarżonego aktu polega w pierwszym rzędzie na ocenie, czy jego wydanie zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej mająca pierwszorzędny wpływ na ukształtowanie całego postępowania. Z zasady tej, ustanowionej w art. 7 Kpa, wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 635/16, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd bada również, czy postępowanie przeprowadzono z uwzględnieniem treści art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, obligujących organ do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, przy zapewnieniu realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 Kpa). Przy czym w orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się, że zasada zawarta w art. 8 Kpa określa wyraźnie to, co implicite jest zawarte w zasadzie praworządności. Z zasady tej wynika bowiem przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do władzy publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Brak zaufania obywateli do władzy publicznej jest z reguły skutkiem naruszenia prawa przez organy państwowe, zwłaszcza zaś niektórych wartości w nim wyrażonych, takich jak równość i sprawiedliwość. W celu zaś realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Ustawodawca moca art. 8 Kpa nakłada na organy administracji publicznej nie tylko obowiązek prawidłowego rozważenia stanu faktycznego i prawnego rozstrzyganej sprawy, lecz także obowiązek rozważenia skutków prawnych, które wywołują wszelkie ostateczne akty administracyjne funkcjonujące w obrocie prawnym i pozostające w związku z podejmowanym rozstrzygnięciem w indywidualnej sprawie (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el 2020, pkt 1 i pkt 5 do art. 8 i powołane tam orzecznictwo). Dodać ponadto trzeba, że wskazane wyżej zasady procedury administracyjnej znajdują zastosowanie na wszystkich etapach postępowania. Zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie nie sprostały powyższym obowiązkom, czym naruszyły ww. przepisy. Przede wszystkim nie dokonały należytej i wyczerpującej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie, co skutkowało wyrażeniem przedwczesnego stanowiska, że w przypadku strony skarżącej spełnione zostały przesłanki nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości 2700,00 zł (słownie: dwa tysiące siedemset złotych), za naruszenia okreśłone w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym: Ip. 5.2, lp. 5.7, lp. 5.11.

Przede wszystkim nie znajduje uzasadnienia i godzi w zasadę zaufania do organu, zasadę legalności i praworządności twierdzenie organu, iż "istnieje uzasadnione podejrzenie, że kierowca powód uzasadniający nie stosowania się do przepisów regulujących czas pracy kierowcy naniósł już po samej kontroli. Kierowca może bowiem w każdym dniu, w którym prowadzi pojazd dokonywać wydruki z karty kierowcy, że może kiedyś się przyda i gdy kontrolujący w trakcie kontroli ujawnią naruszenie czasu pracy przedsiębiorca nadeśle wydruk z tachografu zawierający opis przyczyny nie stosowania się do norm socjalnych". Formułując tę ocenę organ nie dysponował żadnym dowodem obalającym stanowisko strony, nawet nie podjął starań, żadnej próby zweryfikowania tych okolizcnosci u źródła, czyli u policji czy w tym czasie były prowadzone czynności na drodze zmierzające do ułatwienia przejazdu innemu transportowi. Nie przepowadzajac dowodu obalającego istotne dla sprawy okoliczności podawane przez stronę, poddające się weryfikacji z urzędowych danych, iż naruszenie dobowego czasu pracy kierowcy związane było z wykonaniem przez niego polecenia policji przedstawienia pojazdu, z uwagi na odbywajacy się ruch na drodze, czyni uznanie organu co najmniej nieuzasadnionym, przedwczesnym. Jest też przez to nie do zaakceptowania jako nie znajdujące potwierdzenia w dowodach. Uwaga ta jest istotna albowiem organ nie daje wiary uczynionemu zapiskowi na karcie (zob. k 45 akt administracyjnych). Widniejący tam odręczny zapis "na polecenie policji przestawiłem auto 100 m dalej bo pilotowano przejazd ...", należało – nie dając mu wiary co do czasu i okoliczności jego nakreśleania – poddać weryfikacji, czyniąc ustalenia czy w czasie i miejscu wynikającym z karty obywał się pilotaż związany z przygotowaniem bezpiecznego, jak wskazano już wyżej, innego transportu.

Ponadto nie wiadomo kogo kontrolowały orzekające w sprawie organy inspekcji transportu drogowego, ale i kogo zachowanie oceniały, w aspekcie naruszeń prawa i podstaw do nałożenia kary, tj. czy zachowanie kierowcy "M. S.", czy "S. S.". Organ odwoławczy m.in. wskazał, że "analizując zapis czasu pracy kierowcy S. S. stwierdza, że przy prawidłowej organizacji i dobrym planowaniu przewozu ujawnionym naruszeniom można było zapobiec. Z danych cyfrowych wynika, że przy dobrym rozłożeniu przerw można było zapobiec przedmiotowym naruszeniom". Nie można w okolicznosciach ujawnionych wadliwości uzanć tego fragmnetu za oczywistą omyłkę.

Podnieść przy tym trzeba, że organy nie podjęły możliwych wystarczających działań w celu zweryfikowania zarzutów konsekwentnie podnoszonych przez stronę, naruszając tym samym wskazane wyżej przepisy procedury administracyjnej.

Ujawnione braki dowodowe i niejasności w ustaleniu stanu faktycznego stanowią podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Opolu z dnia 31 sierpnia 2023 r., nr WITD.DI.0152.VIII0314/35/23/P. Następstwem uchylenia decyzji jest też zasądzenie od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwoty 108 (sto osiem 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Argumentując powyższą ocenę podkreślenia wymaga, że obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 Kpa). Zarówno w nauce, jak i w praktyce orzeczniczej podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.:

po pierwsze – opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa,

po drugie – ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego,

po trzecie – organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 Kpa szczególną moc dowodową. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, a zatem

po czwarte – rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z prawidłami logiki (A. Wróbel. Komentarz do art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, nb. 3 [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska i M. Milbrandt-Gotowicz. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; Lex ). Tożsame stanowisko wyraził także WSA w Poznaniu w wyroku z 19 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Po 161/18.

Mając to na uwadze i wskazywane przez stronę a opisane powyższej okoliczności faktyczne – czy to powinność wykonania polcenia policji, czy określenia przez organ osoby kontrolowanej (przy ocenie istotnych dla sparwy przesłanek) – jako świadczące na jej korzyść, a dowodzące przez nią braku zaistnienia przypisywanego deliktu administracyjnego i podnoszone przez nią konsekwentnie w każdym toku postepowania instancyjnego, a których organy administracji w ogóle nie zweryfikowały i nie odniosły się do nich, pozwalają na uznanie, że stanowiska organów zaaprobować nie można. Zdaniem Sądu doszło tym samym do naruszenia zasady prawdy obiektywnej a realizacja zasady czynnego udziału strony w postępowaniu w zakresie jej inicjatywy dowodowej była iluzoryczna. Z tych względów Sąd stwierdził, że stan faktyczny sprawy nie został ustalony w sposób prawidłowy i postępowanie administracyjne musi zostać przeprowadzone od początku.

W myśl zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 Kpa, co wymaga powtórzenia, i skonkretyzowanej w art. 77 § 1 Kpa organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zobowiązane są w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać, ale i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto organ administracji powinien dokonać oceny poszczególnych dowodów z osobna oraz wszystkich dowodów we wzajemnej ich łączności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 4 grudnia 2007 r., o sygn. akt III SA/Wr 282/07). Wyrazem oceny całości zebranego materiału dowodowego powinno być zarazem uzasadnienie prawne i faktyczne decyzji, uwzględniające wymagania określone w art. 107 § 3 Kpa Uzasadnienie stanowi integralną cześć decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. wyrok NSA z 12 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Kr 856/98).W kontrolowanej sprawie organy obu instancji nie zadośćuczyniły powyższym wymogom. Organy uwzględniły wyłącznie protokół kontroli, nie odniosły się do zapisów na krtach zwłaszcza tych wskazujących na usprawiedliwienie naruszenia dobowego czasu pracy kierowcy.

W tym miejscu wskazać należy także, że ustawodawca w Kodeksie postępowania administracyjnego unormował dwie nowe zasady: rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 7a Kpa) oraz współdziałania organów administracji publicznej (art. 7b Kpa). Przy czym w niniejszej sprawie istotnym staje się powinność organów wyznaczona art. 7a Kpa, stanowiąca w § 1, że we wszystkich tych przypadkach, w których przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W regulacji tej urzeczywistnienie swoje znalazła zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (in dubio pro libertate). Zasada ta pozwala przy tym na realizację zasady pogłębiania zaufania do organu, ustanowionej w art. 8 Kpa. Takie unormowanie wynika z tego, że decyzje organów władzy publicznej, w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Wprowadzone rozwiązanie "przyjaznej interpretacji prawa" ogranicza ryzyko obciążenia strony skutkami niejasności przepisów, a tym samym chroni zaufanie obywateli do państwa i jego konstytucyjności. Nie może przy tym budzić jakichkolwiek wątpliwości, że zasada in dubio pro libertate przenika całe prawo administracyjne, a niejednoznaczność przepisów prawa nie powinna rodzić negatywnych konsekwencji dla stron postępowania, którego przedmiotem jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie przysługującego stronie uprawnienia. Przez "korzyść strony" należy rozumieć optymalne dla niej rozwiązanie prawne spośród tych, które zarysowały się w trakcie wykładni przepisu. O tym, który wynik wykładni jest korzystny (a w razie kilku potencjalnie odpowiadających interesom strony sposobów interpretacji przepisów – najbardziej korzystny), powinno decydować stanowisko strony, wynikające z treści jej żądania lub wskazane w toku postępowania, nie zaś dowolna ocena organu. Ocena organu może doprowadzić do kilku możliwych rezultatów interpretacyjnych, dając organowi możliwość uznania różnych rezultatów za prawidłowe według własnego uznania, jednak w świetle przepisu art. 7a § 1 Kpa organ powinien uznać za jedynie słuszny ten rezultat, który da najkorzystniejsze dla strony rozstrzygnięcie. Na zakończenie podkreślić również należy, że – jak już wyżej zostało wskazane – organy inspekcji drogowej obu instancji w uzasadnieniu decyzji nie przeprowadziły całościowej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, tym samym decyzje te nie spełniają normatywnych wymogów uzasadnienia decyzji, o których mowa w art. 107 § 3 Kpa, który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W powyższym kontekście w uzasadnieniu kontrolowanych decyzji nie zawarły normatywnych elementów. W konsekwencji tego zaniechania uzasadnienie ich – biorąc pod uwagę ww. wzorzec normatywny – jest niepełne i nie spełnia wymogów ustawowych.

W tym stanie rzeczy, wobec opisanego wyżej naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, Sąd - na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c P.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. Natomiast orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania, zawarte w pkt 2 wyroku, uzasadnia art. 200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 108 zł.