Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 5/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a § 1 pkt 2, art. 67c § 1, art. 165a § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędzia: WSA Katarzyna Nikodem Asesor sądowy WSA Michał Ilski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 maja 2024 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z 14 lipca 2023 r., nr [...] odmówił M. W. (dalej zwanej również skarżącą) wszczęcia postępowania o udzielenie pomocy de minimis w formie rozłożenia na raty zaległych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu wypłaconych wynagrodzeń za listopad i grudzień 2022 r.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że 12 lipca 2023 r. wpłynął do niego wniosek skarżącej we wskazanym powyżej zakresie. Z ustaleń Naczelnika wynika, że na dzień wpływu wniosku na karcie kontowej skarżącej nie widniały objęte nim zobowiązania. W kontekście powyższych ustaleń powołano się na art. 165a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm. – dalej w skrócie: "O.p.").

Skarżąca wniosła zażalenie na wskazane na wstępie postanowienie. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 23 października 2023 r., nr [...] utrzymał w mocy omówione powyżej postanowienie Naczelnika.

Wyjaśniono, że skarżąca 23 stycznia 2023 r. złożyła roczną deklarację o zaliczkach na podatek dochodowy PIT-4R za 2022 r. Zadeklarowano w niej zaliczki pobrane za listopad i grudzień 2022 r. w kwotach wynoszących odpowiednio [...] zł oraz [...] zł. Następnie 26 kwietnia 2023 r. wystawione zostało przez Naczelnika upomnienie w sprawie uregulowania wskazanych zobowiązań w podanych w nim kwotach wraz z odsetkami oraz kosztami upomnienia. Z uwagi na brak wpłaty organ pierwszej instancji 22 maja 2023 r. wystawił tytuł wykonawczy.

Wyjaśniono, że zaliczka za listopada 2022 r. została uregulowana w ten sposób, że 24 października 2022 r. na jej poczet zaliczono nadpłatę w wysokości [...] zł. Następnie 25 maja 2023 r. rozliczono na poczet tej zaległości wpłatę egzekucyjną. Kwotę [...]zł zaliczono na kwotę należności głównej, kwotę [...]zł zaliczono na poczet odsetek zaś kwotę [...]zł na poczet kosztów upomnienia.

Zaliczka za grudzień 2022 r. została uregulowana z kolei w ten sposób, że 25 maja 2023 r. rozliczono na poczet tej zaległości wpłatę egzekucyjną. Kwotę [...]zł zaliczono na kwotę należności głównej, zaś kwotę [...]zł na poczet odsetek.

W tym kontekście podkreślono, że kwoty uregulowane 25 maja 2023 r. zostały rozliczone, przed wpływem wniosku o udzielenie ulgi, tj. przed 12 lipca 2023 r. Wyegzekwowanie zaległości podatkowych wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w drodze egzekucji administracyjnej spowodowało zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 O.p. wygaśnięcie zaległości objętych wnioskiem skarżącej. W konsekwencji wniosek ten nie mógł być przedmiotem merytorycznego rozpatrzenia.

Skarżąca wniosła skargę na omówione powyżej postanowienie Dyrektora. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W drugiej kolejności wniesiono o zobowiązanie Dyrektora do wydania decyzji uchylającej postanowienie Naczelnika. W dalszej kolejności wniesiono zaś o oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika. Ponadto wniesiono m. in. o zasądzenie kosztów postępowania w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1) przepisów postępowania (mających istotny wpływ na wynik sprawy), tj.:

a) art. 120 O.p. poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem koronnej zasady działania organów podatkowych na podstawie przepisów prawa;

b) art. 121 O.p. poprzez naruszenie zasady postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych;

c) art 124 O.p. poprzez niewyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy, kierując się dowolnością w wydaniu postanowienia przez niedostateczne i niepełne jego uzasadnienie, z którego nie wynika dlaczego organy państwa w postaci organów podatkowych, uznając, iż wniosek o rozłożenie na raty zaległych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu wypłaconych wynagrodzeń za okresy 11-12/2022 r. odmówiły wszczęcia przedmiotowego postępowania z uwagi na rzekomy brak ww. zobowiązania na dzień przekazania wniosku w sytuacji gdy powszechnie wiadomym jest, iż przedmiotowy organ podatkowy nalicza od przedmiotowych zaliczek odsetki;

d) art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 1 O.p. poprzez niedostateczne ustalenie i przeanalizowanie materiału dowodowego istniejącego w analizowanej sprawie, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;

2) prawa materialnego, tj. art. 21 O.p. poprzez błędną jego wykładnię, a w konsekwencji przyjęcia, iż zaistniały przesłanki podjęcia indywidualnej interpretacji stanu faktycznego i prawnego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego, celem stworzenia organowi podatkowemu podstawy do odmowy wszczęcia postępowania, o rozłożenie na raty zaległych świadczeń na rzecz Skarbu Państwa, podczas gdy prawidłowa wykładnia tejże regulacji, prowadzi do przyjęcia, iż wszelkie zaległe świadczenia na rzecz Skarbu Państwa winny podlegać odpowiedniemu rozłożeniu na raty, a w konsekwencji niedopuszczenia do narażenia podatnika na szkodę w postaci niczym nieuzasadnionych naliczeń odsetek od należności podatkowych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli legalności zaskarżonego postanowienia. W ocenie organów brak było możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania podatkowego w przedmiocie udzielenia skarżącej ulgi w spłacie należności obciążających ją jako płatnika z tytułu pobranych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za listopad oraz grudzień 2022 r. Wskazuje się, że należności te wygasły przed dniem wpływu do organu pierwszej instancji wniosku o udzielenie ulgi. Skarżąca podnosi m. in., że powszechnie wiadomym jest, że organ podatkowy nalicza i będzie żądać zapłaty odsetek od wskazanych wcześniej należności.

Rację w sporze należało przyznać organom podatkowym.

Zgodnie z art. 165a § 1 O.p., gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 (tj. żądanie wszczęcia postępowania podatkowego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Użyty w przytoczonym przepisie zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny [tak: wyrok NSA z 28 czerwca 2016 r., I GSK 329/14].

Sytuacja, o której mowa w art. 165a § 1 O.p. wystąpiła w niniejszej sprawie.

Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu mają postanowienia art. 67a § 1 pkt 2 oraz art. 67c § 1 O.p. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek. Przytoczony przepis na mocy art. 67c § 1 powołanego aktu stosuje się odpowiednio do należności przypadających od płatników lub inkasentów.

Na mocy art. 67a § 1 pkt 2 O.p. w zw. art. 67c § 1 organ podatkowy może udzielić ulgi polegającej m. in. na rozłożeniu na raty należności płatnika. Warunkiem prowadzenia postępowania w przedmiocie udzielenia tego rodzaju ulgi jest jednak istnienie należności obciążających płatnika. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że jeżeli zaległość podatkowa nie istniała już na moment złożenia wniosku o ulgę w jej zapłacie, to zachodzą przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania w przedmiocie udzielenia ulgi w jej spłacie [por. wyrok NSA z 3 grudnia 2021 r., III FSK 4420/21].

Organy jednoznacznie stwierdziły, że na dzień złożenia wniosku o udzielenie ulgi skarżącą nie obciążały już należności z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za listopad i grudzień 2022 r.

Zaliczka za listopad 2022 r. została uregulowana w ten sposób, że 24 października 2022 r. na jej poczet zaliczono kwotę nadpłaty w wysokości [...] zł. Następnie 25 maja 2023 r. rozliczono na poczet tej zaległości wpłatę egzekucyjną. Kwotę [...]zł zaliczono na kwotę należności głównej, kwotę [...]zł zaliczono na poczet odsetek zaś kwotę [...]zł na poczet kosztów upomnienia.

Zaliczka za grudzień 2022 r. została uregulowana z kolei w ten sposób, że 25 maja 2023 r. rozliczono na poczet tej zaległości wpłatę egzekucyjną. Kwotę [...]zł zaliczono na kwotę należności głównej, zaś kwotę [...]zł na poczet odsetek.

Z uwagi na stwierdzone przez organy podatkowe wygaśnięcie spornych należności nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skargi, że w przyszłości będą naliczane od nich odsetki. Jednoznacznie stwierdzono bowiem wygaśnięcie w całości objętych wnioskiem należności wraz z odsetkami oraz kosztami upomnienia. Powyższe wyklucza w przyszłości naliczanie od tych należności jakichkolwiek dalszych odsetek.

Podsumowując należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Rozstrzygnięcia te stanowią w szczególności wynik prawidłowej wykładni oraz prawidłowego zastosowania art. 165a § 1 w zw. z art. 67a § 1 pkt 2 O.p. i art. 67c § 1 O.p. Za bezzasadne należało przy tym uznać zarzuty skargi. Rozstrzygnięcia organów nie naruszają żadnej z zasad ogólnych postępowania podatkowego, w tym zwłaszcza zasady legalizmu (art. 120 O.p.), zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.), jak i zasady przekonywania (art. 124 O.p.). Organy prawidłowo zastosowały regulacje O.p. oraz należycie uzasadniły swoje stanowisko. Wydanie rozstrzygnięć organów zostało również poprzedzone prawidłowym ustaleniem, że na dzień złożenia wniosku o udzielenie ulgi skarżącą nie obciążały już należności z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu wypłaconych wynagrodzeń za listopad i grudzień 2022 r.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) należało orzec, jak w sentencji.