Postanowienie NSA, sygn. akt III OW 75/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Ochrona przyrody
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Oddalono wniosek
Powołane przepisy: article: art. 151 w zw. z art. 64 par 3 i art. 15 par 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Teresa Zyglewska sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą P. a Wójtem Gminy G. przez wskazanie organu właściwego w sprawie wydania zgody na wycinkę drzew postanawia oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

W piśmie z 6 listopada 2024 r. (data nadania 7 listopada 2024 r.) Starosta P. (dalej: "Starosta") złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy G. (dalej "Wójt") przez wskazanie Wójta jako organu właściwego do rozpoznania sprawy o wydanie zgody na wycinkę drzew.

W uzasadnieniu wniosku Starosta wskazał, że w dniu 15 października 2024 r. do Starosty wpłynęło pismo - zawiadomienie Wójta z 11 października 2024 r. przekazujące na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. wniosek z 18 sierpnia 2024 r. dotyczący wydania zgody na wycinkę drzew na działce nr [...], obręb G.

We wniosku zwrócono się z prośbą o wydanie zezwolenia na wycięcie zadrzewień z uwagi na chęć przywrócenia działki rolnej do stanu pierwotnego. Przedmiotowa działka (zgodnie z informacją z operatu ewidencyjnego w zakresie gruntów) posiada użytki: RVI, ŁIV, ŁV, PsV oraz W, o łącznej powierzchni nieruchomości [...] ha.

W ocenie Starosty nieruchomość jest rzeczywiście lasem, ale w znaczeniu przyrodniczym, a nie prawnym. Las w znaczeniu przyrodniczym stanie się lasem w znaczeniu prawnym dopiero wtedy, gdy zostanie w określonym trybie przeznaczony do produkcji leśnej, co w państwie dbającym o ład przestrzenny może nastąpić tylko w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku nowego lasu powstałego w wyniku zalesienia, może to nastąpić decyzją o warunkach zabudowy.

W odpowiedzi na wniosek Wójt wniósł o wskazanie Starosty jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że drzewa objęte wnioskiem stanowią zwarty kompleks pokryty roślinnością leśną ok. 4 ha, co w myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 530) stanowi las. W ocenie Wójta, zapisy ewidencji mają charakter deklaratoryjny (potwierdzający istniejący stan), a nie konstytutywny (tworzący, kształtujący). Z uwagi na powyższe nie są więc istotne zapisy ewidencji gruntów, ale stan faktyczny (grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0.10 ha, pokryty roślinnością leśną).

Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:

Wniosek podlegał oddaleniu.

Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 22 § 1 pkt 1) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a.") spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, z wyjątkiem przypadków określonych w pkt 2-4 – rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu - sąd administracyjny.

Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma niewątpliwie stwierdzenie, jaki charakter mają drzewa na przedmiotowej nieruchomości, a przede wszystkim czy są one lasem. Właściwa ocena w tym zakresie implikuje bowiem wskazanie organu właściwego w sprawie.

Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia. Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta (art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody).

Przepis ten jednak nie dotyczy drzew, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej – w tym przypadku co do zasady konieczne będzie zgłoszenie zamiaru usunięcia drzew (art. 83f ust. 1 pkt 3a oraz ust. 4 ustawy o ochronie przyrody).

Zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody, przepis ten nie dotyczy również drzew w lasach w rozumieniu ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach. W takim bowiem przypadku tryb usunięcia drzew określać będą właściwe przepisy ustawy o lasach. W niniejszej sprawie będzie to przede wszystkim art. 13 ust. 2 oraz ust. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 530 ze zm.), zgodnie z którym zmiana lasu na użytek rolny jest dopuszczalna w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów, a w stosunku do lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa decyzję wydaje starosta na wniosek właściciela lasu.

Treść przepisu art. 13 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, jak również analiza pozostałych przepisów ustawy o lasach, w tym art. 5 ust. 1 pkt 2) tej ustawy, nie budzi wątpliwości, że w przedmiotowych sprawach starosta działa jako organ jednostki samorządu terytorialnego. Decyzje wydawane przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej wymienione zostały bowiem wyraźnie w treści art. 5 ust. 5, art. 12 ust. 2 pkt 2 i art. 38d ust. 1 ustawy o lasach.

Oznacza to, że w niniejszej sprawie doszło do sporu o właściwość między dwoma organami jednostek samorządu terytorialnego, a więc sporem, którego rozstrzygnięcie odbywa się zgodnie z regulacją cytowanego na wstępie rozważań przepisu art. 22 ust. 1 § 1 k.p.a.

Nie ulega także wątpliwości, że Starosta P. oraz Wójt Gminy G. posiadają w zakreślonym przedmiotem sprawy zakresie wspólny organ wyższego stopnia, jakim jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. Powyższe znajduje potwierdzenie w przepisie § 1 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. z 2003 r., Nr 198, poz. 1925).

Stąd też do właściwego samorządowego kolegium odwoławczego należała ocena w zakresie charakteru przedmiotowej działki i w konsekwencji wskazanie właściwego organu w sprawie.

Mając powyższe na uwadze i na podstawie art. 151 w związku z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.