Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 274/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2023 r. nr SKO Gd/4613/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga W. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 12 stycznia 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Łęczyce z 12 sierpnia 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, została wniesiona w następującym stanie sprawy:

W dniu 14 lipca 2022 r. W. N. zwrócił się do organu I instancji o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z pracy zarobkowej i niepodejmowaniem jej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką – H. N.

Decyzją z 12 sierpnia 2022 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji wskazał, m.in., na brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z pracy zarobkowej przez skarżącego lub jej niepodejmowaniem a sprawowaniem przez niego opieki nad matką. W ocenie organu I instancji w sprawie nie zaistniała zatem przesłanka wskazana w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 615), dalej przywoływanej jako u.ś.r. Organ I instancji wskazał również na niespełnienie przez osobę niepełnosprawną kryterium wieku, w jakim powstała u niej niepełnosprawność, wskazanego w art. 17 ust. 1b u.ś.r..

Z rozstrzygnięciem tym skarżący się nie zgodził, podnosząc w odwołaniu, że stan zdrowia jego matki nie pozwala na podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez stronę, a jednocześnie nikt nie jest w stanie się matką zająć oprócz niego.

Na skutek rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku - decyzją z 12 stycznia 2023 r. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że skarżący ma aktualnie 58 lat. Jest kawalerem. Zamieszkuje w R. wraz z matką – H. N. Posiada prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego od 2016 r., lecz jest gotowy z niego zrezygnować w przypadku ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Co do swojej aktywności zawodowej skarżący przedstawił dokumenty świadczące o tym, że ma wykształcenie zasadnicze zawodowe (przetwórstwo mięsa); pracował w latach: 1979 - 1990 ([...], pełny wymiar czasu pracy), 1990 - 1991 ([...], pełny wymiar czasu pracy), 1992 - 1993 ([...], pełny wymiar czasu pracy), 1994 - 1995 ([...], pełny wymiar czasu pracy), 1996 - 1997 ([...], pół etatu), 1998 - 2003 ([...], pełen etat), 2008 -2009 ("[...], pełen etat, stosunek pracy ustał z upływem czasu, na jaki zawarto umowę); jako bezrobotny był zarejestrowany w latach: 1993 - 1998 (w okresach, gdy nie był nigdzie zatrudniony), 2003 - 2005, 2006 - 2008, 2009 - 2016; w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego dnia 3 sierpnia 2022 r. ustalono, że skarżący nie posiada kwalifikacji lub umiejętności, które mogą być przydatne przy poszukiwaniu pracy (w tym prawa jazdy). Skarżący podał, że stan zdrowia matki pozwalałby na podjęcie przez niego pracy w minimalnym zakresie czasu pracy, ale nie podejmuje jej, gdyż nikt nie chce zatrudnić go na umowę o pracę. Co zakresu opieki nad matką to w trakcie wywiadu środowiskowego skarżący podał, że przygotowuje śniadanie na godzinę 7.00, później sprząta mieszkanie, robi zakupy w pobliskim sklepie, a następnie przygotowuje kolejny posiłek; prace domowe trwają od godziny 7.00 do 16.00; w razie potrzeby skarżący organizuje dla matki transport do placówek medycznych; w piśmie z dnia 13 sierpnia 2022 r. podano natomiast, że skarżący asekuruje matkę przy czynnościach toaletowych i higienicznych, przygotowuje 5 posiłków dziennie, mierzy matce poziom cukru i ciśnienie krwi, wychodzi z nią na spacery, dba o gospodarstwo domowe i wszystkie sprawy matki, opieka nad matką zajmuje mu większość dnia i nocy.

Członkiem rodziny o znacznym stopniu niepełnosprawności jest H. N. Ma aktualnie 83 lata. Jest wdową. Legitymuje się wydanym dnia 28 kwietnia 2014 r. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie wydano na stałe. Wskazano w nim, że znaczny stopień niepełnosprawności istnieje u Pani N. od dnia 17 marca 2014 r. Nie da się natomiast ustalić daty powstania niepełnosprawności. Wedle orzeczenia Pani N. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W kwestii stanu jej zdrowia ustalono w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego dnia 3 sierpnia 2022 r., że choruje na reumatyzm, cukrzycę, nadciśnienie, niewydolność nerek, chorobę serca, nietrzymanie moczu, ma problemy z chodzeniem z uwagi na opuchliznę nóg; porusza się o lasce, sama dba o swoją higienę i pielęgnację ciała, sama potrafi zmierzyć sobie poziom cukru, ciśnienie krwi oraz zrobić sobie zastrzyk z insuliny, samodzielnie korzysta z toalety. Z kolei w piśmie z 13 sierpnia 2022 r. skarżący podał, m.in., że matka wymaga opieki całodobowej i długoterminowej oraz pomocy we wszystkich czynnościach codziennych, w tym czynnościach higienicznych i toaletowych. Matka stara się być samodzielna, ale jej stan zdrowia pogarsza się z tygodnia na tydzień. Nie może zostać sama w domu na dłużej niż 1 - 2 godziny z powodu omdleń i duszności.

Inne osoby zobowiązane do opieki nad niepełnosprawną: poza skarżącym są to: córka D. N. (mieszka w W., nie pomaga w opiece), córka G. P. (mieszka w L., pracuje w L., odwiedza matkę 1-2 razy w miesiącu i pomaga wówczas w codziennych czynnościach), syn R. N. (w razie potrzeby wozi niepełnosprawną do placówek medycznych, gdyż skarżący nie ma prawa jazdy), syn E. N. (zamieszkuje w L., pracuje w S., odwiedza matkę 1 - 2 razy w miesiącu), syn A. N. (zamieszkuje w K., pracuje zawodowo), syn J. N. (zamieszkuje w L., pracuje zawodowo). Skarżący podał, że jego rodzeństwo nie jest w stanie stale zaopiekować się matką z powodu zamieszkiwania w innych miejscowościach i obowiązków zawodowych.

Oceniając decyzję organu I instancji w kontekście poczynionych ustaleń co do stanu faktycznego, Kolegium doszło do wniosku, że organ I instancji prawidłowo odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niespełnienie przesłanki wskazanej w art. 17 ust. 1 u.ś.r., tzn. niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad członkiem rodziny legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Innymi słowy, w rozpatrywanej sprawie, ponad wszelką wątpliwość, nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy sprawowaniem opieki przez skarżącego, a niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub też rezygnacją przez niego z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zaistnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny a zaprzestaniem aktywności zawodowej, jest natomiast bezwzględnym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r..

Wnioskodawca po raz ostatni był zatrudniony w 2009 r., przy czym stosunek pracy ustał w związku z upływem czasu, na jaki zawarto umowę o pracę. O aktywności zawodowej skarżącego można mówić do roku 2016 r., bowiem w tym roku skarżący był jeszcze zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Jednocześnie uzyskał prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W trakcie wywiadu środowiskowego podał, że stan zdrowia jego matki pozwalałby na podjęcie pracy zarobkowej w minimalnym zakresie, jednak skarżący pracy tej nie podejmuje z uwagi na to, że nikt nie chce go zatrudnić. W ocenie Kolegium informacje na temat powodów zakończenia aktywności zawodowej skarżącego i niepodejmowania jej, w powiązaniu z informacjami na temat stanu zdrowia Pani N. uzyskanymi w trakcie wywiadu środowiskowego pozwalają na stwierdzenie, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez skarżącego i niepodejmowanie jej nie było bezpośrednio związane z koniecznością zapewnienia matce opieki o zakresie uniemożliwiającym jednoczesne wykonywanie pracy zarobkowej, lecz wynikało z trudności w zdobyciu zatrudnienia. W konsekwencji uzasadnione jest przypuszczenie, że wystąpienie z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wynikało w niniejszej sprawie z chęci zapewnienia sobie źródła dochodu innego aniżeli praca zarobkowa, nie zaś z niemożności wykonywania pracy zarobkowej z uwagi na zakres opieki sprawowanej nad niepełnosprawną.

Kolegium dostrzegło, że w piśmie z 13 sierpnia 2022 r. skarżący przedstawił dane na temat zdrowia matki i zakresu sprawowanej przez siebie opieki sprzeczne z ustaleniami poczynionymi w trakcie wywiadu środowiskowego. Kolegium w ramach oceny dowodów postanowiło jednakże dać wiarę informacjom uzyskanym w trakcie wywiadu, nie zaś zawartym we wspomnianym piśmie.

Dalej Kolegium wskazało, że jak ustalono w trakcie postępowania, osobami zobowiązanymi do alimentacji wobec H. N. są także pozostałe jej dzieci, wymienione we wcześniejszej części decyzji. Wnioskodawca podał jednak, że z racji zamieszkiwania w innych miejscowościach lub obowiązków zawodowych nie są one w stanie sprawować opieki nad matką. Kolegium wskazuje jednak, że z prawa rodzinnego wynika obowiązek alimentacyjny dzieci wobec rodziców. Do zapewnienia stosownej opieki niepełnosprawnej Pani N. zobowiązane są w równym stopniu wszystkie jej dzieci. Z obowiązku tego zwolnić mogą jedynie obiektywne i nie dające się przezwyciężyć okoliczności - przykładowo własne orzeczenie o niepełnosprawności lub sytuacja finansowa uniemożliwiająca opłacenie profesjonalnego opiekuna. W skrajnych przypadkach natomiast, kiedy osoba zobowiązana do alimentacji uchyla się od swojego obowiązku, istnieje możliwość wystąpienia o alimenty od tej osoby na drodze sądowej. W konsekwencji wykonywanie pracy zarobkowej lub zamieszkiwanie w innej miejscowości niż niepełnosprawny rodzic nie stanowi usprawiedliwienia dla uchylania się od obowiązku zapewnienia stosownej opieki temu rodzicowi. Skoro więc rodzeństwo skarżącego nie jest w stanie osobiście zaangażować się w większym wymiarze w opiekę nad matką, skarżący ma prawo domagać się od rodzeństwa zapewnienia opieki matce w inny sposób, przykładowo poprzez przekazanie odpowiednich środków finansowych na opłacenie profesjonalnej opieki, przykładowo usług opiekuńczych. W ten sposób skarżący mógłby zyskać więcej czasu, choćby na podniesienie swoich kwalifikacji zawodowych lub poszukiwanie pracy zarobkowej.

Odmawiając przyznania świadczenia, organ I instancji powołał się też na niespełnienie się przesłanki wskazanej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kolegium wyjaśnia, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443) stwierdził niezgodność z Konstytucją art. 17 ust. 1b u.ś.r., ale w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Do dnia wydania niniejszej decyzji przepis art. 17 ust. 1b nie został uchylony. Kolegium dostrzegł, że poprawa stanu prawnego, polegająca na uchyleniu niekonstytucyjnego przepisu, należy wyłącznie do ustawodawcy. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu z Konstytucją nie oznacza bowiem jeszcze wyeliminowania tego przepisu z aktu prawnego. Kolegium ma świadomość, że organy administracji publicznej są zobowiązane do działania na podstawie przepisów prawa. Jednocześnie jednak Kolegium zdecydowało przychylić się do stanowiska sądów administracyjnych, które coraz częściej wskazują na konieczność stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

We wniesionej skardze zarzucono:

• naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;

• rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że skarżący zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będącym jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż rodzeństwo skarżącego może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu skargi odwołano się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 15 listopada 2006 r., w którym to Trybunał zważył, iż w przypadku kiedy członek najbliższej rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków - moralnych i prawnych - wobec ciężko chorego krewnego i wymaga to od opiekuna rezygnacji z zarobkowania, to winien on w tych działaniach otrzymać wsparcie państwa. Wskazał skarżący, że nie może stanowić podstawy odmowy przyznania wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego argument, iż rodzeństwo wnioskodawcy winno wspierać wnioskodawcę w opiece nad osobą niepełnosprawną. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w przypadku, gdy jest kilka osób zobowiązanych alimentacyjnie w jednakowym stopniu nie przewiduje pierwszeństwa względem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla jednej z nich w możliwości wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego łącznie przez wszystkich zobowiązanych. Tym samym jeżeli jest kilka podmiotów zobowiązanych alimentacyjnie w jednakowym stopniu, to można przyznać świadczenie jednej z nich, jeżeli tylko spełnia przewidziane prawem warunki. Skarżący ma prawo wyboru czy podejmie zatrudnienie i będzie dzielił się obowiązkiem alimentacyjnym względem matki z pozostałym rodzeństwem czy też będzie czynił osobiste starania poprzez osobistą opiekę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu i na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd - jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej dalej p.p.s.a., nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną, z wyjątkiem skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszeń zarówno prawa materialnego jak i procesowego, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Z tego powodu Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), zwanej dalej u.ś.r., a w szczególności art. 17 u.ś.r., w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z powołanego unormowania art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi osoby niepełnosprawnej strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Należy jednak podkreślić, że wskazane świadczenie nie jest przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za związany z tą opieką rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi też wynikać, że sprawujący opiekę nie podejmuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza mu możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej.

W tej sytuacji obowiązkiem organu administracji w kontrolowanym postępowaniu było ustalenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Organy winny były ustalić, czy niepodejmowanie zatrudnienia wynika z rzeczywistej potrzeby opieki i pomocy, której zakres wyklucza jakąkolwiek aktywność zawodową skarżącego, w tym choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W sprawie bezsporne było, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga stałej pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Natomiast sporne w sprawie są okoliczności spełnienia przez skarżącego przesłanki niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki , o określone w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy.

W trakcie wywiadu środowiskowego z dnia 3 sierpnia 2022 r. skarżący podał, że przygotowuje śniadanie na godzinę 7.00, później sprząta mieszkanie, robi zakupy w pobliskim sklepie, a następnie przygotowuje kolejny posiłek; prace domowe trwają od godziny 7.00 do 16.00; w razie potrzeby skarżący organizuje dla matki transport do placówek medycznych. Ustalono tam, że podopieczna sama dba o swoją higienę i pielęgnację ciała, samodzielnie się ubiera, potrafi zmierzyć sobie poziom cukru, ciśnienie krwi oraz zrobić sobie zastrzyk z insuliny, samodzielnie korzysta z toalety. Natomiast w piśmie z dnia 13 sierpnia 2022 r. skarżący wskazał, że asekuruje matkę przy czynnościach toaletowych i higienicznych, przygotowuje 5 posiłków dziennie, mierzy matce poziom cukru i ciśnienie krwi, wychodzi z nią na spacery, dba o gospodarstwo domowe i wszystkie sprawy matki, opieka nad matką zajmuje mu większość dnia i nocy.

Dokonując oceny okoliczności zaistniałych w sprawie należy zgodzić się z organami obu instancji, że w sprawie brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad matką. W ocenie Sądu zarówno zakres czynności podejmowanych przez skarżącego jak i okoliczności wynikające z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego wskazują, iż brak w niniejszej sprawie związku, o którym wyżej mowa.

W ocenie Sądu czynności wykonywane przez skarżącego nie stanowią w istocie opieki nad niepełnosprawną matką, a związane są ze zwyczajnym zarządzaniem gospodarstwem domowym, w którym zamieszkuje wspólnie z matką.

Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku spokrewnionych osób, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia powodowanego koniecznością sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, przy czym powodem braku aktywności zawodowej musi być wyłącznie konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie zaś inne przyczyny. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania jest zrekompensowanie osobie uprawnionej - poprzez wypłatę określonej przepisami kwoty – utraty dochodu na skutek rezygnacji z aktywności zawodowej. Musi więc istnieć wyraźny i bezpośredni związek, tak czasowy, jak i co do motywów, między rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a sprawowaniem opieki nad wskazaną w ustawie osobą, co w niniejszej sprawie nie zachodzi.

W tym miejscu zauważyć należy, iż skarżący oświadczył, że mógłby podjąć zatrudnienie w niepełnym wymiarze, jednakże nikt nie chce go zatrudnić. Zatem nie konieczność opieki nad matką jest przyczyną niepodejmowania przez skarżącego zatrudnienia, a to że nie może on znaleźć pracy w swoim zawodzie.

Podzielić należy zatem stanowisko organu odwoławczego, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Aby możliwe było przyznanie tego świadczenia musiałby zostać wykazany związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki a niepodjęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W niniejszej sprawie skarżący takiego związku nie wykazał. Sąd nie kwestionuje faktu, że matka skarżącego jest osobą schorowaną i wymagającą pomocy oraz wsparcia w codziennej i samodzielnej egzystencji, a co za tym idzie, wymaga opieki sprawowanej przez inne osoby, jednak należy podzielić stanowisko organów, że okoliczności sprawy nie pozwalają przyjąć, iż skarżący nie podejmuje zatrudnienia wyłącznie ze względu na konieczność sprawowania opieki nad matką.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako bezzasadną oddalił.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).