Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 178/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1a i 4, art. 124b, art. 124b ust. 1 i ust. 4
journal: Dz.U. 2024 poz 1145
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Anita Jałoszyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 25 stycznia 2024 r. nr K-GN-4.7536.26.2023.PK w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia części nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 25 stycznia 2024 r. Nr K-GN-4.7536.26.2023.PK, Wojewoda Zachodniopomorski po rozpatrzeniu odwołania E. R. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty Białogardzkiego z 16 listopada 2023 r., znak: GN.6821.52.2022.BoZ, zobowiązującej właściciela do udostępnienia części nieruchomości stanowiącej niezabudowaną działkę gruntu nr [...] o pow. 3,68 ha, położoną w obrębie ewidencyjnym O. , gmina T., w celu dokonania niezbędnej wycinki drzew w pasie technicznym przebiegającej linii energetycznej 0,4 kV o szerokości 5 m i dojazdu umożliwiającego dokonanie tych czynności, na okres 3 dni od zajęcia ww. nieruchomości. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Jak wyjaśnił organ odwoławczy, w odwołaniu od decyzji Starosty, strona wywodziła, że skarżona decyzja jest niesłuszna i wydana została na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego, z naruszeniem przepisów prawa, w sytuacji braku spełnienia przesłanek do jej wydania. Skarżąca zarzucała naruszenie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki warunkujące zastosowanie tego przepisu. Odwołująca się oświadczała, że nigdy nie odmówiła udostępnienia nieruchomości [...] S.A. ani wyrażenia zgody na wycięcie drzew. Przy czym jak podkreślała odwołująca jej zdaniem rokowań nie stanowiła pierwotna, jedyna i nienegocjowana oferta złożona przez Spółkę.

Ponadto zdaniem Skarżącej nie została również spełniona druga obligatoryjna przesłanka zastosowania art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami a [...] S.A., za pomocą Starostwa Powiatowego w Białogardzie chce pozbyć się problemu, do którego doprowadziła przez swoje wieloletnie zaniedbania, gdyż nie przeciwdziałała zagrożeniom i nie podejmowała żadnych starań, by wywiązać się z nałożonych na nią przez prawo obowiązków. Właścicielka wskazała, że pomimo uzyskiwanych od niej od 2015 r. zgód na przeprowadzenie prac konserwacyjnych na zieleni wzdłuż linii elektroenergetycznej, Spółka nie wykonywała ich.

Wreszcie odwołująca oświadczyła, że wycinka drzew nie stanowi konserwacji przewodu oraz, że utrzymywanie sieci do przesyłu energii elektrycznej w prawidłowym stanie nie polega na usuwaniu drzew rosnących zarówno bezpośrednio pod przewodem, jak też w najbliższym sąsiedztwie.

Rozpatrując powyższe odwołanie organ wyjaśnił, iż wnioskiem z 6 kwietnia 2022 r., [...] S.A. wniosła o wydanie - na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. - decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości stanowiącej własność Skarżącej, celem dokonania niezbędnej wycinki drzew w pasie technicznym przebiegającej linii energetycznej 0,4 kV o szerokości 5 m (po 2,5 m z obu stron, mierząc od osi linii).

We wniosku podano, że powierzchnia planowanego zajęcia terenu, zgodnie z załącznikiem, wynosi: pas techniczny o długości 175 m i szerokości 5 m, tj. o pow. 875 m2; pas techniczny o długości 86 m i szerokości 5 m, tj. o pow. 430 m2; powierzchnia drogi dojazdowej o długości 10 m i szerokości 5, tj. o pow. 50 m2. Zaznaczono, że konieczność dokonania wycinki drzew wynika ze stwierdzonego stanu awaryjnego związanego z niezachowaniem wymaganych odległości gałęzi drzew od przewodów energetycznych, co skutkuje występowaniem zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi oraz możliwością wystąpienia pożaru. Podkreślono, że w związku z powyższym wymagane jest podjęcie natychmiastowych działań związanych z usunięciem tej awarii.

Wyjaśniono, że z powodu gęstego zadrzewienia nie ma możliwości technicznych dokonania jedynie podcięcia gałęzi. Dodano, że po dokonaniu inwentaryzacji w terenie nie stwierdzono występowania drzew objętych koniecznością uzyskania pozwolenia na usunięcie drzew, zgodnie z ustawą o ochronie przyrody. Wskazano, że korespondencja z właścicielem nieruchomości w celu uzyskania zgody na wejście na teren trwa od 15 grudnia 2020 r. a pomimo zaproponowanego, na podstawie wyceny biegłego, odszkodowania w kwocie 2 800,00 zł nie uzyskano zgody na wykonanie prac wycinkowych. Przy tym poinformowano, że w wyniku wichur w dniach 19-20 stycznia 2022 r. na terenie przedmiotowej nieruchomości doszło do poważnej awarii związanej z powaleniem drzew na przewody linii napowietrznej 0,4 kV, w związku z czym dokonano niezwłocznej interwencji w niezbędnym zakresie celem wyeliminowania powstania znacznej szkody mienia oraz zagrożenia życia i zdrowia ludzkiego, a następnie w dniu 24 stycznia 2022 r. zwrócono się do Starosty o wydanie stosownej decyzji administracyjnej, zezwalającej na zajęcie terenu na podstawie art. 126 ust. 5 u.g.n.

W dalszym toku postępowania wnioskodawca uzupełnił wniosek między innymi o wskazanie, że okres udostępnienia nieruchomości celem realizacji prac wycinkowych na działce nr [...] wynosi 3 dni. Jednocześnie wyjaśniono, że zachowanie pasa technicznego dla linii 0,4 kV o szerokości 5 m, wskazanego we wniosku, związanego z koniecznością usuwania nasadzeń pod liniami energetycznymi, wynika z obowiązującej w [...] S.A. procedury: "Zasady prowadzenia wycinek drzew wzdłuż i pod liniami energetycznymi", opartej o wytyczne określone normą nr PN-E-05100-1:2000. Podkreślono, że wskazana norma nakazuje unikać prowadzenia gospodarki leśnej w pasie technicznym linii energetycznej, natomiast dopuszcza prowadzenie upraw, np. szkółki drzewek i roślin ozdobnych, drzewek choinkowych. Zaznaczono, że obowiązująca w [...] S.A. procedura określa wycinkę standardową jako wycinkę/przycinkę drzew, krzewów i podrostów (niezależnie od wieku roślin) rosnących pod i z boku linii w celu zachowania bezpiecznych odległości koron drzew od przewodów linii (pasy o minimalnych szerokościach dla linii SN 15 kV - 10 m a dla linii 0,4 kV - 5 m), oraz pojedynczych drzew usytuowanych poza pasem linii, w sposób ewidentny zagrażających bezpiecznej pracy linii, tj. drzewa suche, złomy, mocno pochylone, nadgryzione przez bobry.

W toku prowadzonego postępowania w dniu 10 stycznia 2023 r. pracownicy Biura Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w Białogardzie dokonali oględzin zadrzewienia występującego na przedmiotowej działce. W sporządzonej na tę okoliczność notatce służbowej z 10 stycznia 2023 r wskazano, że w ewidencji gruntów i budynków działka oznaczona jest symbolem: RIVa, RIVb, RV - grunty orne oraz, że znajduje się na niej drzewostan w większości iglasty, z niewielką domieszką brzozy. Drzewa są różnej wysokości, w większości to drzewa wysokie i cienkie, ich pnie mają zróżnicowaną średnicę. Zaznaczono, że zbyt duże zagęszczenie nie pozwoliło drzewom na prawidłowy wzrost, a zagęszczenie drzew wskazuje, że częściowo znajdują się tam również samosiejki. Stwierdzono, że najwięcej drzew występuje pod liniami energetycznymi; niekiedy drzewa opierają się o siebie, a także o linię energetyczną; występują również sztuki połamane, opierające się o linię energetyczną. Wskazano, że zagęszczenie drzew było zbyt duże i nie było możliwości dostania się pod linię w celu ich policzenia. Wykonana została dokumentacja fotograficzna.

Organ ustalił także, na podstawie wyjaśnień wnioskodawcy, że liczba budynków/obiektów zasilanych przez linię energetyczną 0,4 kV, przebiegającą przez ww. nieruchomość, to 9 sztuk, w tym wieża telefonii komórkowej, a liczba odbiorców zasilanych przez linię energetyczną 0,4 kV to 11 odbiorców mających zawartą umowę na dostawę energii elektrycznej.

W toku postępowania Skarżąca wyjaśniała, że działka nr [...] stanowi plantację drzew szybkorosnących, wskazując, że potwierdza to opinia gleboznawcza przedłożona do akt postępowania.

W dniu 19 czerwca 2023 r. Starosta Białogardzki wydał decyzję zobowiązującą właściciela do udostępnienia części nieruchomości stanowiącej niezabudowaną działkę gruntu nr [...] o pow. 3,68 ha. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższego rozstrzygnięcia, decyzją z 17 sierpnia 2023 r., Wojewoda Zachodniopomorski uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty Białogardzkiego z 19 czerwca 2023 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji po stwierdzeniu, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i formalnego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

W toku uzupełnionego postępowania, wykonując zalecenia organu odwoławczego, organ I instancji w dniu 10 października 2023 r. przeprowadził ponowne oględziny zadrzewienia występującego na przedmiotowej działce. W sporządzonej na tę okoliczność notatce służbowej z 10 października 2023 r., wskazano, m. in., że prace wycinkowe drzew, które były prowadzone przez pracowników wynajętych przez właścicielkę były prowadzone tylko po jednej stronie części przedmiotowej działki, na działce pozostawiono gałęzie. Następnie, w dniu 16 listopada 2023 r. Starosta Białogardzki, wydał decyzję będącą przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu odwoławczym zakończonym skarżoną aktualnie do Sądu decyzją.

Organ odwoławczy po przywołaniu mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami wyjaśnił, iż art. 124b u.g.n. może być zastosowany przez organ, jeśli kumulatywnie spełnione są następujące przesłanki: wystąpi konieczność wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w przepisie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, zaś właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża zgody na takie udostępnienie. Niedopuszczalne jest formułowanie jakichkolwiek innych niż określone w art 124b u.g.n. przesłanek umożliwiających albo wykluczających zobowiązanie do udostępnienia nieruchomości, o którym mowa w tym przepisie.

Udostępnienie nieruchomości na postawie art. 124b ust. 1 u.g.n. wymaga więc ustalenia, czy zakres planowanych prac związany jest z konserwacją, remontem czy usuwaniem awarii. W ocenie organu odwoławczego Starosta Białogardzki prawidłowo uznał, że prace polegające na niezbędnej wycince drzew w pasie technicznym przebiegającej linii energetycznej 0,4 kV o szerokości 5 m związane są z konserwacją przewodów energetycznych, które nie stanowią części składowej nieruchomości.

Organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił, że wykładnia językowa i celowościowa przepisu art. 124b u.g.n. pozwala na stwierdzenie, że użyte w nim pojęcie czynności związanych z konserwacją przewodów i urządzeń nienależących do części składowych nieruchomości jest pojęciem szerszym niż pojęcie czynności konserwacji bezpośrednio samych urządzeń, na co wskazuje użyte sformułowanie "czynności związane z konserwacją", nie zaś "czynności konserwacji urządzeń i przewodów". Czynności konserwacyjne to działania, zabiegi podejmowane w celu utrzymania urządzeń i przewodów w dobrym stanie, a więc z natury rzeczy powinny być podejmowane w trakcie eksploatacji urządzeń w sposób cykliczny, bo tylko wówczas możliwe jest zapobieżenie uszkodzeniu urządzeń i wywołanego tym uszkodzeniem przestoju lub awarii. Są to więc zabiegi poprzedzające czynności związane z remontem urządzeń czy usuwaniem awarii, polegające na podejmowaniu drobnych działań zapobiegawczych, definiowaniu zagrożeń i potrzeb remontowych.

W sytuacji więc, gdy pod przewodami energetycznymi rosną drzewa, czynnościami związanymi z konserwacją tych przewodów będą zabiegi dotyczące również tych drzew i ich gałęzi, których nadmierny przyrost może doprowadzić do uszkodzenia przewodów, a więc ich awarii. Ustawodawca uwzględnił we wskazanym przepisie między innymi taką sytuację, w której prowadzenie zabiegów związanych z konserwacją urządzeń i przewodów nie stanowiących części składowych nieruchomości może prowadzić do powstania szkody w składnikach majątku właścicieli tej nieruchomości (art. 124b ust. 4 u.g.n.). Za takim szerokim rozumieniem pojęcia czynności związanych z konserwacją przemawiają względy celowościowe, bowiem nie ma wątpliwości, że w przypadku, gdy nastąpi uszkodzenie przewodów przez gałęzie drzew, a więc dojdzie do awarii, udostępnienie nieruchomości w tym trybie, w celu jej usunięcia, będzie możliwe, choć także będzie związane z zabiegami dotyczącymi m. in. drzew. Nie ma więc powodu, by wykluczyć zabiegi dotyczące drzew z zakresu czynności związanych z konserwacją, skoro mają zapobiec awarii przy której i tak będą konieczne, ale koszty jej usunięcia ekonomiczne i społeczne znacznie większe.

Odnosząc się do kwestii braku zgody właściciela na udostępnienie nieruchomości organ odwoławczy wyjaśnił, iż musi on zostać ustalony przez organ w sposób niebudzący wątpliwości, w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy. W rozpatrywanej sprawie zostało wykazane spełnienie przesłanki niewyrażenia przez właściciela zgody na udostępnienie nieruchomości. Jak wyjaśnił organ w aktach sprawy znajduje się oświadczenie Skarżącej z 27 listopada 2020 r. w którym właścicielka nieruchomości wyraziła zgodę na przeprowadzenie prac na zieleni, to jest wycięcie gałęzi, a w razie uzasadnionej potrzeby - podcięcie koron drzew, celem przeprowadzenia czynności konserwacyjnych wzdłuż linii elektroenergetycznej przebiegającej przez działkę nr [...].

Pismem z 18 lutego 2021 r., wnioskodawca zwrócił się do właścicielki nieruchomości z prośbą o wyrażenie zgody na dokonanie niezbędnej wycinki drzew na ww. działce, w pasie technicznym o szerokości 5 m (po 2,5 m z obu stron) przez osoby działające w imieniu [...] S.A., wobec istniejącego zagrożenia dla właściwej pracy urządzeń, dla zdrowia i życia ludzi oraz zagrożenia pożarowego - i przesłanie tej zgody w terminie 7 dni. Organ wyjaśnił, że po dokonaniu szczegółowych oględzin w terenie oraz po zasięgnięciu opinii firmy zajmującej się tego typu pracami, Spółka nie widzi możliwości dokonania wyłącznie chirurgii drzew. Wyjaśniono, że wykonanie zabiegu chirurgii może spowodować trwałe uszkodzenie drzew, łącznie z ryzykiem ich uschnięcia, co narazi Spółkę na konsekwencje wynikające z ustawy o ochronie przyrody.

Wobec braku odpowiedzi na ww. pismo, pismem z 29 marca 2021 r., Spółka zwróciła się do Skarżącej o wyrażenie zgody (w terminie 7 dni) na dokonanie niezbędnej wycinki drzew na działce nr [...]. W piśmie wyjaśniono, że w ramach dokonanych oględzin linii 0,4 kV stwierdzono stan awaryjny związany z niezachowaniem wymaganych odległości gałęzi drzew od przewodów energetycznych, skutkujący wystąpieniem zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi oraz możliwością wystąpienia pożaru. Poinformowano, że w przypadku braku zgody na wykonanie prac wycinkowych lub zaniechania przesłania odpowiedzi, [...] S.A. wystąpi do właściwego Starosty z wnioskiem o wydanie decyzji na podstawie art. 124b u.g.n.

W piśmie z 19 kwietnia 2021 r. Skarżąca oświadczyła, że wyraża zgodę na przeprowadzenie prac na zieleni, to jest wycięcie gałęzi, a w razie uzasadnionej potrzeby - podcięcie koron drzew, celem przeprowadzenia czynności konserwacyjnych wzdłuż linii elektroenergetycznej przebiegającej przez działkę nr [...]. Jednocześnie właścicielka oświadczyła, że nie wyraża zgody na dokonanie wycinki drzew rosnących na nieruchomości.

W dalszej korespondencji Spółki kierowanej do Skarżącej poproszono właścicielkę nieruchomości o kontakt telefoniczny w celu wyjaśnienia i uszczegółowienia sposobu realizacji prac a następnie w piśmie z 26 sierpnia 2021 r Spółka poinformowała Skarżącą o braku możliwości wykonania wycinki samych gałęzi lub chirurgii z uwagi na brak technicznych możliwości realizacji z powodu gęstego zadrzewienia całego obszaru działki. Jednocześnie zaproponowano rekompensatę w formie odszkodowania pieniężnego, określonego przez biegłego rzeczoznawcę, powołanego na koszt Spółki. A następnie, pismem z 6 grudnia 2021 r., Spółka poinformowała właścicielkę nieruchomości, że biegły rzeczoznawca oszacował rekompensatę w formie odszkodowania za dokonanie wycinki drzew na kwotę 2.800,00 zł. W związku z powyższym zwrócono się o wyrażenie zgody na wykonanie prac wycinkowych na nieruchomości, załączając do pisma operat szacunkowy.

W odpowiedzi, pismo z 30 grudnia 2021 r. Skarżąca poinformowała Spółkę, że w operacie szacunkowym przyjęta została błędna metodyka wyliczenia odszkodowania i że konieczne jest sporządzenie nowego operatu.

W piśmie z 12 stycznia 2023 r. wnioskodawca wskazał, że nie znajduje podstaw do kwestionowania oszacowania i zmiany metody ustalenia odszkodowania i poproszono o zaakceptowanie zaproponowanego odszkodowania w kwocie 2.800,00 zł. Jednocześnie poinformowano właścicielkę, że w przypadku podtrzymania braku zgody na realizację wycinki Spółka wystąpi do właściwego organu na podstawie art. 124b u.g.n. o wydanie decyzji zobowiązującej właściciela nieruchomości do jej udostępnienia.

Mając powyższe na uwadze organ ustalił, że wnioskodawca zwrócił się do właścicielki nieruchomości o wyrażenie zgody na udostępnienie nieruchomości w celu dokonania niezbędnej wycinki drzew jednak ów właściciel zgody w powyższym zakresie nie udzielił z uwagi na brak akceptacji dla zaproponowanego odszkodowania za udostępnienie nieruchomości. Wyjaśniono, że wyrażenie zgody warunkowej, uzależnionej od spełnienia przez inwestora postulatów właściciela działki nie może być uznane za jednoznaczne z wyrażeniem zgody na udostępnienie nieruchomości.

Stwierdziwszy, że skarżona decyzja odpowiednio określa w sentencji zakres ograniczenia prawa własności a wcześniejsze braki zgromadzonej dokumentacji zostały przez organ należycie uzupełnione organ odwoławczy orzekł o utrzymaniu zaskarżonej odwołaniem decyzji w mocy.

Pismem z 23 lutego 2024 r. Skarżąca wystąpiła ze skargą na powyższą decyzję Wojewody domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji i umorzenia postępowania w sprawie.

W skardze zarzucono decyzji:

1. błąd w ustaleniach faktycznych:

- polegający na przyjęciu, że Skarżąca nie wyraziła zgody na wycięcie drzew, w sytuacji, gdy zgoda została wyrażona, co doprowadziło do wydania błędnej decyzji, albowiem postępowanie winno być umorzone już przez Starostę Białogardzkiego,

- polegający na przyjęciu, że Skarżąca nie wyraziła zgody na udostępnienie nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, w sytuacji, gdy zgoda taka była wyrażana ciągle od 2015 roku, co doprowadziło do wydania błędnej decyzji, ponieważ postępowanie winno być umorzone już przez Starostę Białogardzkiego;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenie:

- art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne uznanie, że w sprawie spełnione zostały przesłanki wskazane w tym przepisie, które muszą zaistnieć kumulatywnie, w sytuacji, gdy przesłanki te nie wystąpiły, w szczególności nie wystąpiła przesłanka braku wyrażenia zgody na udostępnienie nieruchomości,

- art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne ustalenie, że zaistniała konieczność udostępnienia części przedmiotowej nieruchomości ww. trybie celem dokonania niezbędnej wycinki, w sytuacji, gdy powyższa podstawa prawna dotyczy konserwacji a nie wycinki,

- art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez wydanie decyzji, w sytuacji, gdy od 2015 roku cały czas Skarżąca wyrażała zgodę na udostępnienie nieruchomości, a także wyrażała ciągłe zgody na przeprowadzenie prac na zieleni, celem przeprowadzenia czynności konserwacyjnych wzdłuż linii elektroenergetycznej, których to konserwacji Spółka nie wykonywała;

3. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez niespełnienie obowiązku wskazanego w art. 11 k.p.a. w postaci zasady przekonywania, w sytuacji, gdy obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania,

- art. 7, art. 77§1 i art. 107§3 k.p.a. w zw. z art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami polegające na braku dokładnego ustalenia stanu faktycznego prowadzącego do sprawiedliwego załatwienia sprawy i na dokonaniu oceny w sposób dowolny, co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji Starosty Białogardzkiego, w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wydania takich rozstrzygnięć.

W uzasadnieniu powyższego stanowiska wskazano, że oceniając, czy zaistniała konieczność niezbędnej wycinki należy wziąć pod uwagę okoliczności poprzedzające zaistnienie niezbędnej wycinki. Wieloletnie niewywiązywanie się przez Spółkę ze swoich obowiązków nie może prowadzić do wydania decyzji na jej korzyść, w szczególności, że aktualnie linie napowietrzne są zakopywane, np. w pasach technicznych, a drzewa, które zostaną wycięte na nieruchomości stanowiącej własność Skarżącej nie odrosną. Takie zachowanie Spółki, która czerpie korzyści z tego, że przez nieruchomość Skarżącej "biegną" linie napowietrzne, nie może prowadzić do pokrzywdzenia prawa własności. Ponadto art. 124b u.g.n. winien być stosowany, gdy nie ma innej możliwości wykonania prac konserwacyjnych, a nie w celu pozbycia się problemu przez Spółkę.

Jak wywiodła Skarżąca jako właściciel nieruchomości wyraziła zgodę na wycinkę drzew. Po sporządzeniu na zlecenie Spółki operatu szacunkowego, w którym wskazano złą podstawę prawną oraz przyjęto błędną metodykę wyliczenia odszkodowania, Spółka nie chciała podjąć żadnej negocjacji. Pismo, na które powołuje się organ uległo dezaktualizacji, co potwierdza dalsza korespondencja ze Spółką.

W ocenie Skarżącej niezrozumiałe jest podejście organu, że niezaakceptowanie przez właściciela nieruchomości skandalicznie niskiej kwoty odszkodowania jest uważane za brak zgody, a brak akceptacji przez Spółkę czy brak chęci prowadzenia negocjacji przez Spółkę nie ma znaczenia dla rozpoznania sprawy i pozwala na wydanie decyzji niekorzystnej dla właściciela nieruchomości z jednoczesnym brakiem poszanowania respektowania jego prawa własności.

Skarżąca oświadczyła także, iż jako właściciel przedmiotowej nieruchomości, za jej udostępnienie nigdy nie domagała się żadnego odszkodowania i udostępniała nieruchomość bez żadnej rekompensaty.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). Nadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 124b ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145) stanowiący, iż Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.

Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis art. 124 ust. 1a i 4 stosuje się odpowiednio (art. 124b ust. 3 u.g.n.).

Przesłankami uzasadniającymi zastosowanie powyższej regulacji i zobowiązanie podmiotów uprawnionych do udostępnienia nieruchomości są następujące okoliczności, które muszą być spełnione kumulatywnie:

1. wystąpienie konieczności wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w przepisie przewodów i urządzeń,

2. brak zgody właściciela, użytkownika wieczystego lub osoby, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości na takie udostępnienie.

Jak wyjaśnił NSA w wyroku z 21 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1246/19, celem powyższego przepisu jest przede wszystkim stworzenie warunków prawnych do utrzymania przewodów i urządzeń przesyłowych niebędących częściami składowymi nieruchomości, za których stan odpowiedzialne są przedsiębiorstwa przesyłowe. Ponadto istotą art. 124b u.g.n. jest przyznanie przedsiębiorstwom energetycznym możliwości realizacji celów publicznych, które nałożone zostały na nie przepisami Prawa energetycznego i wiążą się z utrzymywaniem zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię.

Skarżąca neguje w rozpatrywanej skardze zarówno brak swojej zgody na wycięcie drzew jak i brak zgody na udostępnienie nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją. Analiza zgromadzanych w sprawie akt sprawy oraz szczegółowo opisana w decyzji korespondencja pomiędzy Skarżącą a wnioskującą Spółką prowadzi jednak do odmiennych wniosków. Otóż wnioskodawca wyraźnie wskazywał na zakres niezbędnych jego zdaniem prac jak na i przyczyny dla jakich uznaje konieczność wykonania prac objętych wnioskiem proponując odszkodowanie w kwocie 2.800 zł. Natomiast Skarżąca w piśmie z 5 stycznia 2022 r. wskazywała, że ceny przyjęte w operacie są nieadekwatne do dzisiejszych realiów i posiadając obecnie wiedzę o ilości wyciętych drzew - 400 sztuk, które nie były samosiejkami a sadzonymi drzewami, każde z nich wycenia na symboliczną kwotę 100 złotych, co daje sumę 40.000 złotych.

Powyższego oświadczenia Skarżącej w kontekście jej wcześniejszych stanowisk, nie można ocenić inaczej niż jako wyrażenie zgody jedynie warunkowej, gdyż uzależnionej od przyjęcia przez Spółkę zaproponowanego przez Skarżącą sposobu wyliczenia odszkodowania oraz kwoty tegoż odszkodowania. W istocie w rozpatrywanej sprawie, należy stwierdzić, iż strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia czego konsekwencją jest brak zgody. Trafnie przy tym organy administracji uznały, że wyrażenie zgody warunkowej tj. uzależnionej od spełnienia przez wnioskodawcę dodatkowych żądań strony, jak w niniejszej sprawie, jest równoznaczne z brakiem zgody na udostępnienie nieruchomości, o której mowa w art. 124b u.g.n.

Sąd nie znalazł też podstaw do kwestionowania zasadności stanowiska organów w zakresie uznania, iż objęte wnioskiem prace należy zakwalifikować jako związane z koniecznością wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w przepisie przewodów i urządzeń.

Jak trafnie wskazał WSA w Warszawie w wyroku z 26 października 2017 r. zarówno wykładnia językowa, jak też celowościowa przepisu art. 124b pozwala na stwierdzenie, że użyte w nim pojęcie czynności związanych z konserwacją przewodów i urządzeń nienależących do części składowych nieruchomości jest pojęciem szerszym, aniżeli pojęcie czynności konserwacji bezpośrednio samych urządzeń na co wskazuje użyte sformułowanie czynności związane z konserwacją, nie zaś czynności konserwacji urządzeń i przewodów. Czynności konserwacyjne to działania, zabiegi podejmowane w celu utrzymania urządzeń i przewodów w dobrym stanie, a więc z natury rzeczy powinny być podejmowane w trakcie eksploatacji urządzeń w sposób cykliczny, bo tylko wówczas możliwe jest zapobieżenie uszkodzeniu urządzeń i wywołanego tym uszkodzeniem przestoju lub awarii. Są to więc zabiegi poprzedzające czynności związane z remontem urządzeń czy usuwaniem awarii, polegające na podejmowaniu drobnych działań zapobiegawczych, definiowaniu zagrożeń i potrzeb remontowych. W sytuacji więc, gdy pod przewodami energetycznymi rosną drzewa, czynnościami związanymi z konserwacją tych przewodów, będą zabiegi dotyczące również tych drzew i ich gałęzi, których nadmierny przyrost, może doprowadzić do uszkodzenia przewodów, a więc ich awarii. Ustawodawca uwzględnił we wskazanym przepisie między innymi taką sytuację, w której prowadzenie zabiegów związanych z konserwacją urządzeń i przewodów nie stanowiących części składowych nieruchomości może prowadzić do powstania szkody w składnikach majątku właścicieli tej nieruchomości (art. 124b ust. 4 w/w ustawy). Za takim szerokim rozumieniem pojęcia czynności związanych z konserwacją przemawiają względy celowościowe, bowiem nie ma wątpliwości, że w sytuacji gdy nastąpi uszkodzenie przewodów przez gałęzie drzew, a więc dojdzie do awarii, udostępnienie nieruchomości w tym trybie w celu jej usunięcia będzie możliwe, choć także będzie związane z zabiegami dotyczącymi m.in. drzew. Nie ma więc powodu, by wykluczyć zabiegi dotyczące drzew z zakresu czynności związanych z konserwacją, skoro mają zapobiec awarii przy której i tak będą konieczne, ale koszty jej usunięcia ekonomiczne i społeczne będą znacznie większe.

Jeśli chodzi natomiast o stanowisko Skarżącej akcentujące sposób "prowadzenia negocjacji" przez Spółkę czy też brak woli "dojścia do kompromisu" należy dostrzec, iż mający zastosowanie sprawie przepis art. 124b ust. 1 u.g.n. nie przewiduje obowiązku prowadzenia negocjacji a opiera się na stwierdzeniu braku zgody, co zostało też słusznie dostrzeżone przez organ odwoławczy.

Uzgadnianie pomiędzy stronami wysokości odszkodowania jest wymagane dopiero w procesie ustalania odszkodowania za szkody powstałe na skutek czynności wykonanych na podstawie decyzji o udostępnieniu nieruchomości w celu wykonania konserwacji, remontu lub usunięcia awarii. Jak stanowi bowiem art. 124b ust. 4 u.g.n. za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania.

Innymi słowy weryfikacja prowadzenia uzgodnień czy też negocjacji następuje już po udostępnieniu nieruchomości w sytuacji gdy faktyczne szkody są znane i możliwe do weryfikacji a strony nie mogą dojść do porozumienia. W takim też przypadku organ administracji jest uprawniony do władczego ustalenia odszkodowania.

Wbrew zarzutom skargi w zaskarżonej decyzji organ należycie uzasadnił swoje stanowisko. Sąd nie dopatrzył się także w przeprowadzonym przez organ postępowaniu takich naruszeń zasad postępowania które mogłyby mieć wpływ na wynik postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.