Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 187/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 6o ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1297
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Protokolant Specjalista Dorota Pellowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 lipca 2024 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 7 grudnia 2023 r., nr sygn. akt SKO Gd/2249/23 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 19 stycznia 2023 r.; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: SKO) po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 7 grudnia 2023 r. odwołania K. B. (dalej: strona, skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta Gdańska (dalej: Prezydent lub organ I instancji) z dnia 19 stycznia 2023 r. w sprawie określenia stronie wysokości miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm. - dalej: O.p.) w zw. z art. 6o ust 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2022 r., poz. 1297 ze zm. – dalej u.c.p.g.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Podstawą powyższego rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:

Decyzją z dnia 19 stycznia 2023 r. Prezydent określił stronie wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] począwszy od lutego 2020 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona zakwestionowała wielkość powierzchni użytkowej przyjętej przez organ.

Rozpatrując sprawę w związku z wniesionym odwołaniem SKO odwołanie uznało za niezasadne.

W uzasadnieniu na wstępie SKO podkreśla, że przepis art. 6c ust. 1 u.c.p.g. wprowadza obowiązek gminy zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Natomiast na właścicielach nieruchomości lub jej posiadaczach, zgodnie z art. 6h u.c.p.g., spoczywa obowiązek ponoszenia na rzecz gminy, na ternie której są położone ich nieruchomości, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Przepis art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. przewiduje, że przez właścicieli nieruchomości rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 2a u.c.p.g. jeżeli obowiązki wskazane w ustawie mogę jednocześnie dotyczyć kilku podmiotów spośród wskazanych w ust. 1 pkt 4, obowiązany do ich wykonania jest podmiot lub podmioty faktycznie władające nieruchomością. W takim przypadku podmioty, o których mowa w ust. 1 pkt 4, mogą (w drodze umowy) zawartej w formie pisemnej, wskazać podmiot obowiązany do wykonania obowiązków wynikających z ustawy.

Z powyższych przepisów, zdaniem SKO, wynika, że obowiązek ponoszenia opłaty spoczywa przede wszystkim na podmiotach faktycznie władających nieruchomością. SKO stwierdza, że strona jest osobą zobowiązaną do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

SKO stwierdza, że pomimo ciążącego na stronie obowiązku w opłacie, nie złożyła ona w terminie wymaganym przepisami prawa deklaracji o wysokości opłaty. SKO zwróciło przy tym uwagę, że niezłożenie deklaracji o wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zagrożone jest karą grzywny. Wynika to z art. 10 ust. 2b u.c.p.g.

Z uwagi na fakt, iż Rada Miasta Gdańska przyjęła metodę powierzchniową w celu ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy istotnym było prawidłowe ustalenie powierzchni użytkowej.

SKO stwierdza, że Prezydent słusznie przyjął do wyliczenia opłaty powierzchnię użytkową zgłoszoną do opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

Takie postępowanie było uzasadnione z powodu braku przedłożenia wyjaśnień wskazanych przez organ I instancji, co szczegółowo wyjaśniono w piśmie organu z 6 marca 2023 r. Twierdzenie strony o zawyżonej powierzchni SKO uznaje za niewiarygodne. SKO zauważa, że Skarżący dwukrotnie zmieniał powierzchnię użytkową znacznie ją zaniżając, gdyż nieprawidłowo uznaje, że klatka schodowa podlega odliczeniu od powierzchni użytkowej.

Wbrew twierdzeniom Skarżącego organ nie wymagał od właściciela przedłożenia kosztownej dokumentacji tj. pomiaru szacunkowego. Organ wskazał, aby podano mu powierzchnię pomieszczeń przynależnych do lokalu mogących zostać wyłączonych, jednak odwołujący się tego nie uczynił.

W konsekwencji SKO stwierdza, że postępowanie w sprawie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami zostało przeprowadzone prawidłowo, a opłata została wyliczona zgodnie z przepisami prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję, Skarżący wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji Prezydenta wskazał, że istotą sporu jest wielkość powierzchni mieszkalnej, która jest podstawą do naliczenia opłat. Prezydent uparcie kwestionował wyliczenie Skarżącego żądając absurdalnych dokumentów jak architektoniczna, inwentaryzacyjna czy opinię biegłego. Skarżący utrzymuje się z emerytury, taka dokumentacja jest kosztowna i nie jest w stanie jej wykonać. W piśmie z 6 marca 2023 r. Prezydent sam przyznaje, że przez wiele lat podstawą obliczania opłat była wielkość 112m2. W dalszej części pisma organ przyznaje, że we wszystkich takich samych budynkach ciągu szeregowego, średnia deklarowana powierzchnia to 123,18 m2. Nikt (mimo iż w wielu budynkach dokonywano przebudowy) nie zadeklarował 150 m2. Skarżący uważa za pomyłkę prawną przyjęcie przez Prezydenta do deklaracji powierzchni 150 m2. Błąd powielony przez SKO dotyczy tego, iż inne przepisy i inne kryteria obmiaru odnoszą się do obowiązku opłaty za wywóz nieczystości a inne do wyliczenia powierzchni zaliczanej do wymiaru podatku od nieruchomości. Te wielkości nigdy nie są takie same. Skarżący wyjaśnił, że zakwestionował wielkość powierzchni do obliczenia zobowiązania za wywóz nieczystości. Zakwestionował z tego samego powodu wymiar powierzchni dla podatku od nieruchomości, niestety Prezydent nie udzielił odpowiedzi (ponad 2 lata). Kiedy ponad 10 lat temu deklarował powierzchnię mieszkalną w ZZM, opłaty były niskie a nie dysponował dokładnym obmiarem (budynek był remontowany i częściowo niedostępny). Przyjął więc, aby nie zostać posądzonym o oszustwo, obmiar ogólny po zewnętrznych ścianach budynku. Dopiero obecnie w obliczu bardzo wysokich opłat za każdy metr zdecydował się na dokładny obmiar. W trakcie postępowania zmieniał wielkość deklarowaną, ale na większą. Nadto zdaniem skarżącego dodatkową sprawą jest problem odliczenia powierzchni schodów od powierzchni mieszkalnej. Załączył do korespondencji w trakcie postępowania kilka opinii prawników, biegłych sądowych architektów i wszyscy byli zgodni, iż powierzchnia schodów, zgodnie z obowiązującym prawem nie może być zaliczana do powierzchni mieszkalnej. Skarżący wyjaśnia, że obecnie budynek ma dwie właścicielki i lokatora w jego osobie. Klatka schodowa jest samodzielną konstrukcją niepołączoną z pomieszczeniami mieszkalnymi (posiada przegrody w postaci ścian lub drzwi od przestrzeni mieszkalnej. SKO pominęło tę okoliczność, potwierdzając argumenty Prezydenta, bez jakiejkolwiek podstawy prawnej. Nie wskazano nawet jednego aktu prawnego potwierdzającego stanowisko urzędu. Utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Skarżący uważa więc za wadliwe, bezzasadne i niekonstytucyjne. Zapomniano o zasadzie, że jeżeli prawo nie precyzuje pewnych sytuacji, to wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obywatela.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta naruszają przepisy prawa w stopniu skutkującym wyeliminowaniem ich z obrotu prawnego.

Na wstępie należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 6o ust. 1 u.c.p.g. w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku – uzasadnione szacunki, w tym przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.

Art. 6a ust. 3 ww. ustawy stanowi, że po doręczeniu decyzji, o której mowa w ust. 1, złożenie deklaracji nie jest dopuszczalne, jeżeli nie następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty, w tym stawki opłaty.

Z niespornych ustaleń wynika, że Skarżący w dniu 27 czerwca 2013 r. złożył dla wskazanej nieruchomości deklarację zamieszkania na nieruchomości – na formularzu DO-1 podając powierzchnię lokalu mieszkalnego 112 m2. Deklaracja została złożona z wybraniem selektywnego sposobu zbierania odpadów komunalnych. W ww. deklaracji została wyliczona miesięczna wysokość opłaty – 62 zł. Dyrektor Zarządu Dróg i Zieleni w Gdańsku wydawał 31 grudnia 2014 r. stronie decyzję określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące kwiecień-listopad 2014 r. na kwotę 49 zł 00 gr miesięcznie. Następnie w dniu 03.02.2016 r. Dyrektor Zarządu Dróg i Zieleni w Gdańsku ponownie wydał decyzję określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres grudzień 2014 - styczeń 2015 roku na kwotę 49 zł 00 gr oraz za kolejne miesiące począwszy od lutego 2015 roku na kwotę 48 zł 50 gr.

W związku z faktem, że od dnia 01.02.2020 r. w Gminie Miasta Gdańska obowiązuje segregacja odpadów komunalnych właściciele ww. nieruchomości byli zobowiązani do złożenia nowej deklaracji za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W związku z powyższym, skoro Skarżący już w 2013 r. wybrał selektywny sposób zbierania odpadów komunalnych, to: po pierwsze brak było podstaw do składania nowej deklaracji z tego tylko powodu, że obowiązywać zaczęła od 01.02.2020 r. – segregacja odpadów (art.6o ust 3 u.c.p.g.), a po drugie: skoro zgodnie z wpisem w KW nr [...] prowadzonym przez Sąd rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku, Skarżący do dnia 28.06.2019 r. był właścicielem ww. nieruchomości, a następnie nieruchomość została przekazana w darowiznę dwóm córkom Skarżącego, należało ustalić, czy Skarżący jest tylko i wyłącznie podmiotem faktycznie władającym przedmiotową nieruchomością, czy tez nieruchomość zamieszkują również córki Skarżącego – będące aktualnie współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości.

Stosownie bowiem do treści art. 2a ust 2a u.c.p.g. jeżeli obowiązki wskazane w ustawie mogą jednocześnie dotyczyć kilku podmiotów spośród wskazanych w ust. 1 pkt 4, obowiązany do ich wykonania jest podmiot lub podmioty faktycznie władające nieruchomością. W takim przypadku podmioty, o których mowa w ust. 1 pkt 4, mogą w drodze umowy zawartej w formie pisemnej, wskazać podmiot obowiązany do wykonywania obowiązków wynikających z ustawy.

Jest to istotne dla prawidłowego określenia strony postępowania, skoro stosownie do treści art. 6o ust. 4 u.c.p.g. w przypadku zmiany danych zamieszczanych w deklaracji lub zmiany stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi do złożenia deklaracji są obowiązani właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy.

Odnośnie sporu co do powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego, od której uzależniona jest wysokość opłaty należy zauważyć, że organy dotychczas nie kwestionowały wskazanej przez Skarżącego w pierwotnej deklaracji z dnia 27 czerwca 2013 r. powierzchni 112 m2 a we własnym zakresie ustaliły, że średnia powierzchnia użytkowa lokali mieszkalnych wskazanych w deklaracjach o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przez właścicieli ww. nieruchomości wynosi 123,18 m2.

W takiej sytuacji przyjęcie za podstawę powierzchni 150 m2 (wskazanej dla podatku od nieruchomości) nie znajduje uzasadnienia. Organ kwestionując wskazaną w deklaracji powierzchnię winien ustalić ją we własnym zakresie.

Natomiast prawidłowe jest stanowisko SKO, że w przypadku budynków jednorodzinnych od powierzchni użytkowej nie odlicza się powierzchni schodów wewnętrznych.

Mając na uwadze powyższe organy ponownie rozpoznając sprawę zobligowane będą do uwzględnienia stanowiska sądu wyżej przedstawionego.

Z tych przyczyn na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.