Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1987/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 693
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant st. sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2018r. nr [...] Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej organ) utrzymał w mocy decyzję własną nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. o odmowie potwierdzenia, że B. P. (dalej skarżący) spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Stan sprawy był następujący:

Wnioskiem z dnia [...] października 2017 r. B. P. zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej odmówił potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2018 r. B. P. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy, opisał prowadzoną działalność opozycyjną m.in. okoliczności internowania i zarzucił, że część prezentowanych mu dokumentów odnalezionych w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej została sfałszowana.

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej po rozpatrzeniu wniosku ustalił, że w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono m.in. akta o sygn. [...], w których znajduje się odręcznie napisane i podpisane imieniem i nazwiskiem zobowiązanie o treści: "Zobowiązuję się do ścisłej współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa w zakresie nowo powstających związków zawodowych (...) oraz w zakresie niegospodarności, marnotrawstwa i błędnych decyzji wydawanych przez kierownictwo zakładu. Zadania, spostrzeżenia oraz informacje na ww. tematy będę przekazywał ustnie lub pisemnie podpisując pseudonimem "[...]". (...) Faktu współpracy nie przekażę osobom trzecim".

W ocenie organu opisane zobowiązanie spełnia kryteria dokumentów wymienionych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Zobowiązanie to zostało wytworzone przez wnioskodawcę w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa i zawiera wszystkie elementy zobowiązania do współpracy z organami bezpieczeństwa państwa tj. wyraża gotowość do aktywnej współpracy z organami bezpieczeństwa państwa, świadomość konieczności zachowania faktu współpracy w ścisłej tajemnicy i przekazywania informacji pod pseudonimem "[...]". Zostało odręcznie podpisane imieniem i nazwiskiem wnioskodawcy.

W archiwum Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono także teczkę pracy tajnego współpracownika ps. "[...]" (sygn. akt [...]) w której znajduje się m.in. 6 informacji operacyjnych sporządzonych przez TW ps. "[...]" w okresie od [...] kwietnia 1983 r. do [...] stycznia 1984 r. oraz 14 informacji sporządzonych w związku ze spotkaniami odbytymi z TW "[...]" w okresie od [...] kwietnia 1983 r. do [...] lutego 1985 r.

W aktach o sygn. [...] znajduje się również rezultat pozyskania z dnia [...] kwietnia 1983 r. z treści którego wynika, że w Pan B. P. został pozyskany do współpracy w dniu [...] kwietnia 1983 r. Podczas spotkania werbunkowego ww. podpisał zobowiązanie do współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa i obrał pseudonim "[...]". W trakcie rozmowy pozyskaniowej ww. przekazał informacje o ogólnej sytuacji w zakładzie, które potwierdziły dotychczasowe rozpoznanie prowadzone przez Służbę Bezpieczeństwa. Ponadto ww. scharakteryzował osoby wywodzące się z kręgów "[...]".

W aktach o sygn. [...] odnaleziony został również arkusz wypłat i świadczeń na rzecz osobowego źródła informacji TW "[...]" z treści którego wynika, że w okresie od [...] kwietnia 1983 r. do [...] listopada 1984 r. za udzielone informacje w sprawie wypłacono łącznie kwotę 17500 zł. Odnośnie powyższego wskazać należy, że w przedmiotowych aktach znajduje się ponadto 8 odręcznie napisanych i podpisanych przez TW "[...]" pokwitowań odbioru pieniędzy od oficera SB za udzielone informacje, na łączną kwotę 17500 zł.'

Opisany wyżej rezultat pozyskania oraz arkusz wypłat i świadczeń na rzecz osobowego źródła informacji TW "[...]" z akt o sygn. [...] spełniają kryteria dokumentów opisanych w art. 4 pkt 2 ustawy tj. zostały wytworzone przy udziale wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa. Wskazane pokwitowania odbioru pieniędzy od oficera SB za udzielone informacje również spełniają kryteria dokumentów opisanych w art. 4 pkt 2 ustawy tj. zostały wytworzone przez wnioskodawcę w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa.

W zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej odnalezione zostały również następujące zapisy archiwalne dotyczące B. P.:

• zapis na karcie Mkr-2 z kartoteki ogólnoinformacyjnej b. WUSW [...] z treści którego wynika, że B. P., s. M., ur. [...] lutego 1950 r. w m. [...] był rejestrowany jako TW przez gr. [...] w [...] do nr [...]. Pozyskany na zasadzie dobrowolności. Z powodu odmowy dalszej współpracy zdjęto z ewidencji. Materiały przekazano do archiwum Wydz. "[...]" WUSW [...] do numeru [...],

• zapis do numeru [...] z dziennika rejestracyjnego b. WUSW [...] (sygn. akt [...] t. 1) wskazujący, że gr. [...] RUSW [...] rejestrowała w dniu [...] listopada 1982 r. do numeru [...] sprawę operacyjnego rozpracowania "[...]". W dniu [...] kwietnia 1983 r. sprawę przekwalifikowano na TW "[...]". W dniu [...] września 1985 r. sprawę zdjęto z ewidencji i przekazano do archiwum do numeru [...],

• zapis do numeru [...] z dziennika archiwalnego b. WUSW [...] (sygn. akt [...]) z treści którego wynika, że w dniu [...] września 1985 r. gr. [...] RUSW [...] przekazała do archiwum do numeru [...] sprawę B. P., s. M. - TW "[...]". Wśród dokumentów przekazanych do archiwum znajdowały się dwie teczki. Z treści ww. zapisu wynika ponadto, że sprawa TW "[...]" prowadzona była w okresie od dnia [...] kwietnia 1983 r. do dnia [...] września 1985 r. Jako rok brakowania akt wskazano 1995 r.

W ocenie organu, opisane wyżej zapisy archiwalne spełniają kryteria dokumentów wymienionych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji tj. zostały wytworzone przy udziale wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa.

Organ wyjaśnił także, że decyzja wydawana przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach ma charakter decyzji deklaratoryjnej, potwierdzającej istniejące prawa i obowiązki jego adresata(ów). Istotą prowadzonego postępowania było ustalenie, czy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty dotyczące skarżącego, spełniające kryteria, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Tym samym organ zobowiązany był jedynie do badania, czy treść odnalezionych dokumentów potwierdza, że zostały one wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Organ nie powinien natomiast badać innych kwestii, takich jak okoliczności rozpoczęcia i zakończenia współpracy, działalności opozycyjnej danej osoby, czy też okoliczności i rodzaju represji stosowanych przez ówczesne władze wobec wnioskodawcy. Analiza akt sprawy dała organowi podstawy do stwierdzenia, że w odniesieniu do skarżącego zachowały się dokumenty, o których mowa w art. 4 pkt. 2 ustawy o działaczach opozycji i w konsekwencji zaskarżoną decyzja z dnia 21 maja 2018r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2018r. o odmowie potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Z takim stanowiskiem nie zgodził się B. P. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję.

Wskazał, że w decyzji Nr [...] z [...] maja 2018 r. organ błędnie założył, że zgromadzone w sprawie materiały wskazują na współpracę ze służbami bezpieczeństwa państwa. Zdaniem skarżącego prowadzone przez IPN badanie odnalezionych dokumentów ma charakter śledztwa tj. zbierania materiałów i oceny ich. W każdym śledztwie obowiązuje pojęcie alibi, a w przedmiotowej sprawie alibi skarżącego jest wyraźne i oczywiste. Odnalezione w archiwach IPN materiały należało ocenić przede wszystkim jako świadectwo przestępczej działalności funkcjonariusza służby bezpieczeństwa, formę odwetu za działalność opozycyjną skarżącego.

W uzupełnieniu skargi z dnia [...].11.2018r. skarżący podtrzymał argumenty skargi i dołączył kopie zdjęć, na których uwidoczniony jest jako działacz opozycji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

W myśl art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690) status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:

1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po Stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

W wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono akta o sygn. [...], w których znajduje się odręcznie napisane i podpisane imieniem i nazwiskiem zobowiązanie o treści: "Zobowiązuję się do ścisłej współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa w zakresie nowo powstających związków zawodowych (...) oraz w zakresie niegospodarności, marnotrawstwa i błędnych decyzji wydawanych przez kierownictwo zakładu. Zadania, spostrzeżenia oraz informacje na ww. tematy będę przekazywał ustnie lub pisemnie podpisując pseudonimem "[...]". (...) Faktu współpracy nie przekażę osobom trzecim".

Sąd podziela ocenę organu, że opisane zobowiązanie spełnia kryteria dokumentów wymienionych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Prawidłowo uznano, że wyżej wymienione zobowiązanie to zostało wytworzone przez skarżącego w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa i zawiera wszystkie elementy zobowiązania do współpracy z organami bezpieczeństwa państwa tj. wyraża gotowość do aktywnej współpracy z organami bezpieczeństwa państwa, świadomość konieczności zachowania faktu współpracy w ścisłej tajemnicy i przekazywania informacji pod pseudonimem "[...]". Nie można pominąć okoliczności, że zobowiązanie zostało odręcznie podpisane imieniem i nazwiskiem skarżącego.

W archiwum Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono także teczkę pracy tajnego współpracownika ps. "[...]" (sygn. akt [...]) w której znajduje się m.in. 6 informacji operacyjnych sporządzonych przez TW ps. "[...]" w okresie od [...] kwietnia 1983 r. do [...] stycznia 1984 r. oraz 14 informacji sporządzonych w związku ze spotkaniami odbytymi z TW "[...]" w okresie od [...] kwietnia 1983 r. do [...] lutego 1985 r.

W aktach o sygn. [...] znajduje się również rezultat pozyskania z dnia [...] kwietnia 1983 r. z treści którego wynika, że w B. P. został pozyskany do współpracy w dniu [...] kwietnia 1983 r. Podczas spotkania werbunkowego ww. podpisał zobowiązanie do współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa i obrał pseudonim "[...]". W trakcie rozmowy pozyskaniowej ww. przekazał informacje o ogólnej sytuacji w zakładzie, które potwierdziły dotychczasowe rozpoznanie prowadzone przez Służbę Bezpieczeństwa. Ponadto ww. scharakteryzował osoby wywodzące się z kręgów "[...]".

W aktach o sygn. [...] odnaleziony został również arkusz wypłat i świadczeń na rzecz osobowego źródła informacji TW "[...]" z treści którego wynika, że w okresie od [...] kwietnia 1983 r. do [...] listopada 1984 r. za udzielone informacje w sprawie wypłacono łącznie kwotę 17500 zł. W przedmiotowych aktach znajduje się ponadto 8 odręcznie napisanych i podpisanych przez TW "[...]" pokwitowań odbioru pieniędzy od oficera SB za udzielone informacje, na łączną kwotę 17500 zł.

Zdaniem Sądu prawidłowo organ ocenił, że opisany wyżej rezultat pozyskania oraz arkusz wypłat i świadczeń na rzecz osobowego źródła informacji TW "[...]" z akt o sygn. [...] spełniają kryteria dokumentów opisanych w art. 4 pkt 2 ustawy tj. zostały wytworzone przy udziale skarżącego w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa. Wskazane pokwitowania odbioru pieniędzy od oficera SB za udzielone informacje również spełniają kryteria dokumentów opisanych w art. 4 pkt 2 ustawy tj. zostały wytworzone przez skarżącego w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa.

Jak wynika z akt kontrolowanej sprawy, w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej odnalezione zostały również następujące zapisy archiwalne dotyczące B. P.:

• zapis na karcie Mkr-2 z kartoteki ogólnoinformacyjnej b. WUSW [...] z treści którego wynika, że B. P., s. M., ur. [...] lutego 1950 r. w m. [...] był rejestrowany jako TW przez gr. [...] RUSW w [...] do nr [...]. Pozyskany na zasadzie dobrowolności. Z powodu odmowy dalszej współpracy zdjęto z ewidencji. Materiały przekazano do archiwum Wydz. "[...]" WUSW [...] do numeru [...],

• zapis do numeru [...] z dziennika rejestracyjnego b. WUSW [...] (sygn. akt [...] t. 1) wskazujący, że gr. [...] RUSW [...] rejestrowała w dniu [...] listopada 1982 r. do numeru [...] sprawę operacyjnego rozpracowania "[...]". W dniu [...] kwietnia 1983 r. sprawę przekwalifikowano na TW "[...]". W dniu [...] września 1985 r. sprawę zdjęto z ewidencji i przekazano do archiwum do numeru [...],

• zapis do numeru [...] z dziennika archiwalnego b. WUSW [...] (sygn. akt [...]) z treści którego wynika, że w dniu [...] września 1985 r. gr. [...] RUSW [...] przekazała do archiwum do numeru [...] sprawę B. P., s. M. - TW "[...]".

Słusznie zauważył organ, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie prowadzi się postępowania dowodowego w celu ustalenia faktów opisanych w dotyczących wnioskodawcy dokumentach. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej ma ustalić w toku postępowania administracyjnego w pierwszej kolejności - okoliczności wskazane w art. 4 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji, po drugie zaś - czy w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty o cechach określonych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji – co uczynił w kontrolowanej sprawie.

Art. 4 pkt. 2 omawianej ustawy stanowi, że status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie, co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika. W kontrolowanej sprawie zachowały się wyżej opisane dokumenty, wytworzone przez skarżącego lub przy jego udziale, zatem bezdyskusyjne jest, że nie zaistniała przesłanka do stwierdzenia, że skarżący spełnia wymogi o których mowa w art. 4 pkt. 2 omawianej ustawy.

W tego typu postępowaniu rola organu ogranicza się jedynie do przeszukania archiwum Instytutu Pamięci Narodowej pod kątem odnalezienia dokumentów wytworzonych przez stronę lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Odnosząc się do argumentacji skargi Sąd wskazuje, że kwestia działalności skarżącego jako działacza opozycji, jego zasługi, opinie osób z którymi współpracował nie może mieć w świetle art. 4 pkt 2 powoływanej ustawy znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.