Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 251/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędziowie Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska Asesor WSA Dominik Dymitruk (sprawozdawca) Protokolant specjalista Renata Pawlak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi S.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 27 kwietnia 2023 r. nr 0201-IEE2.7192.23.2023.2.JB w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania zażaleniowego postanawia: odrzucić skargę


UZASADNIENIE

S. S. (dalej: skarżący), w zażaleniu na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 stycznia 2023 r. (nr 470200/7/2022/RED-EG-PEG-64) w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, wniósł jednocześnie o zawieszenie postępowania zażaleniowego do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 21 września 2022 r. (sygn. akt III AUa 135/20) w sprawie zaległości z tytułu składek objętych postępowaniem egzekucyjnym.

Postanowieniem z dnia 13 marca 2023 r. (nr 0201-IEE1.7191.3.2023.1.AB) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: organ), działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 101 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm., dalej jako: u.p.e.a.), odmówił zawieszenia postępowania.

W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że zagadnienie dotyczące istnienia zaległości objętych postępowaniem egzekucyjnym zostało już rozstrzygnięte prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 21 września 2022 r. (sygn. akt III AUa 135/20), natomiast wniesienie skargi kasacyjnej waloru tego nie usuwa. Wobec tego, na mocy art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 z późn. zm., dalej: k.p.c.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Na skutek złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ, zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2023 r. (nr 0201-IEE2.7191.23.2023.2.JB), utrzymał w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji, zaś w uzasadnieniu podtrzymał dotychczas wyrażone stanowisko o braku podstaw do zawieszenia postępowania zażaleniowego do czasu rozpoznania wniesionej przez skarżącego skargi kasacyjnej od ww. prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu.

W skardze na powyższe postanowienie, skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości (względnie orzeczenie o zawieszeniu postanowienia zażaleniowego), rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzucił organowi naruszenie:

1) art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 17 § 1b u.p.e.a. oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez ich nie zastosowanie i nie uwzględnienie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i błędne nie uwzględnienie wniosku z pierwotnego zażalenia z dnia 29 stycznia 2023 r. na postanowienie Dyrektora ZUS we Wrocławiu z dnia 5 stycznia 2022 r. o zawieszenie postępowania zażaleniowego,

2) art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 17 § 1b u.p.e.a. oraz art. 100 § 1 k.p.a. w zw z art. 18 u.p.e.a. przez ich pominiecie i nie zwrócenie się przez organ odwoławczy do Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu o informacje o stanie sprawy w zakresie skargi kasacyjnej skarżącego do Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia z dnia 21 września 2022 r., sygn. akt III AUa 135/20 (III WSC 4/23) z udziałem ZUS Oddział we Wrocławiu,

3) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1-2 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie istotnych okoliczności w sprawie w zakresie potwierdzenia wniesienia przez skarżącego skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego oraz nie zaznajomienia się z jej treścią,

4) art. 76a § 1 i § 4 k.p.a. w zw. z art. 18 k.p.a. poprzez jego pominięcie i nie uzyskanie z Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu odpisu skargi kasacyjnej skarżącego, lub nie uzyskanie odpisu skargi kasacyjnej bezpośrednio od strony skarżącej,

5) art. 365 § 1 k.p.c. w zw. z art. 97 § 1 k.p.a. poprzez błędna interpretację, iż prawomocność wyroku cywilnego skutkuje brakiem zagadnienia wstępnego w sprawie administracyjnej w sytuacji złożenia od takiego wyroku dalszej skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego,

6) art. 6-7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich pominięcie wskutek naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej oraz naruszenia przez organ zasady legalizmu i praworządności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2) oraz na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie organu w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania zażaleniowego, a zatem wpadkowego, wydane na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Podkreślenia zatem wymaga, że organ nie rozstrzygał przedmiotowej sprawy w oparciu o przepisy zawarte w u.p.e.a., lecz – na skutek odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. – wniosek skarżącego rozpoznał w oparciu o regulacje k.p.a.

W przedmiotowej sprawie należało w pierwszej kolejności uwzględnić fakt, że zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Sąd podziela stanowisko zawarte w orzecznictwie sądów administracyjnych, że skoro ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia, wskazane w powołanym art. 56 u.p.e.a., to brak jest podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisów art. 97 k.p.a. (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 292/12; z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2101/10; z dnia 11 lipca 2007 r., sygn. akt II OSK 1048/06 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc więc pod uwagę zamknięty charakter powołanej wyżej regulacji, należy przyjąć, że nie jest możliwe zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie innych przesłanek aniżeli tych tylko, które zostały wyczerpująco wymienione w art. 56 § 1 u.p.e.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 1062/16).

W ocenie Sądu, brak jest również podstaw, aby na podstawie art. 18 u.p.e.a. posiłkowo zastosować przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., umożliwiający zawieszenie postępowania z powodów wskazanych przez skarżącego. Należy bowiem podkreślić, że art. 18 u.p.e.a. odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. tylko w sytuacjach, gdy przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej. Ponieważ odnoszące się do zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisy u.p.e.a. normują to zagadnienie w sposób wyczerpujący i swoisty, to brak jest podstaw do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a., traktujących o zawieszeniu postępowania administracyjnego. Z tego więc względu wykluczone było zastosowanie w rozpoznawanej sprawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., odnoszącego się do zawieszenia postępowania administracyjnego w przypadku, gdy rozpatrzenie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 1809/15).

Powyższej oceny nie zmienia także brzmienie pkt 5 przytoczonej regulacji, choć z przepisu tego wynika, że art. 56 w § 1 u.p.e.a. nie określa w sposób wyczerpujący przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Nie można jednak przyjąć, że odwołanie się w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. do "innych przypadków przewidzianych w ustawach" oznacza możliwość zastosowania art. 97 § 1 k.p.a. Pomimo, że art. 18 u.p.e.a. przewiduje odpowiednie stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego w kwestiach nieuregulowanych w ustawie egzekucyjnej, to nie można zakładać, by racjonalny ustawodawca wprowadzał - dwukrotnie w tej samej ustawie - odesłanie do stosowania przepisów innej ustawy. Przyjąć zatem należy, że przewidziane w treści art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. odesłanie do przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego zawartych w innych ustawach, dotyczy uregulowań szczególnych, nie zaś unormowań zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Ponadto, art. 56 u.p.e.a. wskazuje w sposób wyczerpujący przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Z tego względu nie mogą być brane pod uwagę inne okoliczności niewskazane w tym przepisie, a wskazane przykładowo w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. nie tworzy samodzielnej podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji, w postępowaniu egzekucyjnym nie stosuje się bowiem przepisów ogólnej procedury administracyjnej o zawieszeniu postępowania, w tym art. 97 k.p.a., określającego przesłanki takiego zawieszenia (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2101/10; z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1392/13; z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2075/15).

Niezależnie od powyższego, przyjmując nawet dopuszczalność stosowania do postępowań wpadkowych inicjowanych w ramach postępowania egzekucyjnego regulacji zawartej w art. 97 § 1 k.p.a., to zgodnie z utrwalonym stanowiskiem wyrażanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania nie jest postanowieniem "w sprawie zawieszenia postępowania", a zatem nie jest postanowieniem, na które zgodnie z art. 101 § 3 k.p.a. stronie służy zażalenie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt I OSK 1476/21).

Treść art. 101 § 3 k.p.a., który reguluje sposób rozstrzygania w przedmiocie zawieszenia postępowania, należy bowiem odczytywać w ten sposób, że zażalenie przysługuje na postanowienie o zawieszeniu postępowania ("w sprawie zawieszenia postępowania") oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania ("w sprawie odmowy podjęcia postępowania"). Skoro w ww. przepisie użyto sformułowania postanowienie "w sprawie odmowy podjęcia postępowania" i ustawodawca rozumie przez to jedynie postanowienie negatywne, to tym samym przyjąć należy, że postanowieniem "w sprawie zawieszenia postępowania", na które przysługuje zażalenie, jest wyłącznie postanowienie o zawieszeniu postępowania. Za taką interpretacją art. 101 § 3 k.p.a. przemawia również wykładnia celowościowa i systemowa tego przepisu, gdyż istotą jego nowelizacji było pozostawienie środka zaskarżenia jedynie na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne. Nowelizacja ta miała zatem na celu ograniczenie dopuszczalności wnoszenia zażaleń na rozstrzygnięcia niehamujące biegu postępowań administracyjnych. Powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 2991/12 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2372/14; 18 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 340/13; 3 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1542/17; 3 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 885/15 i 8 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 2148/17).

Prawo do zaskarżenia postanowienia, będącego przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu, nie sposób także wyprowadzać z art. 17 § 1b u.p.e.a., jak czyni to organ. Przepisy ten rozstrzyga wyłącznie kwestię właściwości do rozpatrzenia zażalenia, z kolei w § 1 wskazanego artykułu ustawodawca przesądził wprost, że rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa (u.p.e.a.) lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Skoro więc rozstrzygnięcie w przedmiocie zawieszenia postępowania nie nastąpiło w oparciu o art. 56 u.p.e.a, który w § 4 przewiduje możliwość wniesienia zażalenia, a na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., który w art. 101 § 3 k.p.a., regulującym sposób rozstrzygania w przedmiotowej sprawie, możliwość taką wykluczył, to tym samym prawo do zaskarżenia tego postanowienia nie przysługiwało, a co za tym idzie – również prawo do skargi zostało wyłączone.

Biorąc z kolei pod uwagę, że zaskarżone postanowienie nie stanowi postanowienia kończącego postępowanie, a także rozstrzygającego sprawę co do istoty, należało uznać, iż skarga na tego rodzaju postanowienie organu wyższego stopnia nie jest dopuszczalna ze względu na brak właściwości rzeczowej sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 2 i 3 p.p.s.a.).

Mając na uwadze fakt zawarcia błędnych pouczeń tak w postanowieniu wydanym w pierwszej instancji co do prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzeniu sprawy, jak również w zaskarżonym postanowieniu w zakresie uprawnienia skarżącego do złożenia skargi do sądu, należy wskazać, że w świetle art. 112 w zw. z art. 126 k.p.a. błędne pouczenie w postanowieniu co do prawa wniesienia środka zaskarżenia nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Stwierdzić jednak należy, że błędne pouczenie nie może kreować nowych praw dla strony postępowania, nieprzewidzianych w obowiązujących przepisach, a co za tym idzie, nie stwarza dla strony skarżącej prawa do złożenia zażalenia (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania, a następnie – skargi do sądu. Okoliczność błędnego pouczenia skarżącego przez organ pozostaje zatem bez wpływu na dokonaną ocenę zaskarżonego postanowienia.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skargę należało odrzucić.