Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 316/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 217 par. 2 pkt 2, art. 218
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Chołuj, Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Protokolant: specjalista Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi Z. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze z dnia 28 czerwca 2023 r. nr SKO/41/WŚ-10/23 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o opłacaniu składki FUSR w okresie od dnia 1 września 1977 r. do 31 grudnia 1990 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy Warta Bolesławiecka z dnia 3 kwietnia 2023 r., nr FN-II-1.3140.29.2022.4; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 28 czerwca 2023 r. (nr: SKO/41/WŚ-10/23) Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej: SKO, organ II instancji) – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 126 § 1 i art. 217 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775) oraz art. 1 i art. 3 ustawy z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. z 1990 r., poz. 310), po rozpatrzeniu zażalenia Z. P. (dalej: skarżący) na postanowienie z 3 kwietnia 2023 r. (nr FN-II-1.3140.29.2022.4), wydane przez Wójta Gminy W. (dalej: organ I instancji) w sprawie odmowy wydania zaświadczenia o opłacaniu składki FUSR w okresie od dnia 1 września 1977 r. do dnia 31 grudnia 1990 r. – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Postanowieniami z 28 września 2022 r. (nr FN-II-1.3140.29.2022) oraz z 8 grudnia 2022 r. (nr FN-II-1.3140.29.2022.2) odmówiono skarżącemu wydania zaświadczenia o żądanej treści. Na skutek zaskarżenia tych orzeczeń SKO postanowieniami z 16 listopada 2022 r. (nr SKO/41/WŚ-17/2022) oraz z 10 marca 2023 r. (nr SKO/41/WŚ-21/2023) orzekło o ich uchyleniu i przekazaniu sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Jako przyczyny uchylenia ww. postanowień SKO wskazało odpowiednio: błędne zastosowanie przepisów ordynacji podatkowej, zamiast przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, niezastosowanie ustawy z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy oraz naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego.

Postanowieniem z 3 kwietnia 2023 r. (nr FN-II. 1.3140.29.2022.4) Wójt Gminy W. (ponownie) odmówił wydania skarżącemu zaświadczenia o opłacaniu składki FUSR w okresie od dnia 1 września 1977 r. do dnia 31 grudnia 1990 r. W uzasadnieniu postanowienia przywołał treść art. 217 § 1 i § 2 k.p.a. i art. 218 § 1 k.p.a. oraz art. 1 ust. 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidulanym gospodarstwie rolnym i stwierdził, że kluczowym elementem w sprawie jest ustalenie definicji domownika, opisanej w art. 2 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidulanych i członków ich rodzin (Dz.U. z 1989 r., poz. 133). Wskazał, że zgodnie z ww. ustawą przez domownika rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania.

Dalej organ I instancji podniósł, że skarżący do wniosku w przedmiocie wydania zaświadczenia załączył oświadczenie oraz zeznania dwóch świadków, które potwierdzają prowadzenie gospodarstwa rolnego - [...] w L. przez rodziców skarżącego S. i M. P., w okresie od 1 września 1977 r. do 31 grudnia 1990 r. Zdaniem organu z zeznań świadków nie wynika fakt opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Świadkowie podali, że skarżący pomimo tego, że mieszkał i był zameldowany w B. codziennie dojeżdżał i świadczył pracę w tym gospodarstwie, "[...]". Z zeznań tych wynika zatem, zdaniem organu, że praca była stała, świadczona w pełnym wymiarze czasu. Świadkom nie jest wiadome, czy z tytułu pracy zainteresowany był ubezpieczony. Organ uznał zatem, że ze zgromadzonych przez wnioskodawcę dowodów nie można stwierdzić, czy były odprowadzane składki na FER oraz FUSR we wskazanym okresie. Organ wskazał również, że w zasobach archiwalnych Urzędu Gminy W. nie ma dokumentacji, potwierdzającej odprowadzanie składki na FER i FUSR przez S. i M. P., w okresie od 1 września 1977 r. do dnia 31 grudnia 1990 r. W zasobach archiwalnych nie ma karty ewidencyjnej wymiaru i poboru składki na fundusz emerytalny rolników Państwa P. Dane zawarte w rejestrach wymiarowych łącznego zobowiązania w zakresie podatku rolnego nie potwierdzają pracy wnioskującego w gospodarstwie rodziców. Badaniu poddano również rejestry gruntów i budynków, z których wynika, że M. P. posiadała [...] ha gruntów, w 1976 r. przekazała [...] ha mężowi, a pozostałą cześć gruntów, tj. [...] ha, w dniu 26 czerwca 1987 r. przekazała na Państwowy Fundusz Ziemi. Biorąc pod uwagę przedłożone zeznania świadków oraz rejestr prowadzonych działów specjalnych za lata 1988-1993, organ stwierdził, że w miejscowości L. prowadzona była [...] - dział specjalny produkcji rolnej. Działy specjalne produkcji rolnej prowadzono w odrębnych kartotekach z kategorią akt B5. Urząd Gminy w W. wnioskiem z 7 sierpnia 2001 r. (numer [...]) wystąpił do Archiwum Państwowego we Wrocławiu - Oddział w L. o uzyskanie zezwolenia na wybrakowanie. W dniu 29 sierpnia 2001 r. Archiwum Państwowe wydało zezwolenie jednorazowe, [...], na wybrakowanie i przekazanie na makulaturę lub zniszczenie dokumentacji niearchiwalnej (kat. "B") - Kartoteka [...] S. i M. P. za lata 1984-1992 została przekazana na podstawie w/w zezwolenia do zniszczenia 6 września 2001 r. Ostatecznie organ wskazał, że posiadane przez niego dane z ewidencji, rejestrów, zbiorów dokumentów nie potwierdziły faktu opłacenia składek na FER i FUSR w okresie od 1 września 1977 r. do 31 grudnia 1990 r. przez rodziców wnioskodawcy, S. i M. P. oraz wykonywania przez skarżącego pracy w w/w okresie w charakterze domownika, w gospodarstwie rolnym, należącym do jego rodziców.

Postanowienie to zostało uznane przez SKO za prawidłowe. Niemniej jednak SKO stwierdziło, że z zeznań świadków nie wynika, jak to przyjął to organ I instancji, czy praca wykonywana przez skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców była wykonywana w "pełnym wymiarze czasu", gdyż świadkowie o okoliczności tej relacji nie zeznali, ograniczając się do podania zestawu czynności realizowanych przez wnioskującego w ramach prowadzonej przez rodziców [...]. SKO wskazało, że na potwierdzenie zgodności złożonych zeznań z faktami świadkowie podali, że w tym czasie mieszkali w bezpośrednim sąsiedztwie [...]. SKO podniosło, że organ I instancji podał, że w zasobach archiwalnych Urzędu Gminy W. brak jest dokumentów, potwierdzających opłacanie składek ubezpieczeniowych, z tytułu prowadzonej [...], nie tylko przez skarżącego, lecz również jego rodziców. Organ potwierdził jedynie fakt zgłoszenia prowadzenia tej [...], w kartotece z kategorią akt B5, w okresie lat 1988-1993 oraz to, iż na podstawie zezwolenia, wydanego przez Archiwum Państwowe, doszło do jej wybrakowania, w odniesieniu do zapisów, dotyczących lat 1984-1992. W nawiązaniu do treści żądania, objętego wnioskiem, SKO podkreśliło, że wniosek ten winien zostać rozpatrzony przy zastosowaniu art. 3 ustawy z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Z art. 3 ust. 1 tej ustawy wynika, że zaświadczenie o "żądanej treści", poświadczające, dla celów emerytalnych, pracę w gospodarstwie rolnym może być wydane tylko osobie, która spełnia warunki, określone w art. 1 tej ustawy. Zdaniem SKO, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika natomiast, że wnioskujący spełnia warunki opisane w ustawie. SKO podniosło, że zgodnie z art. 1 ustawy zaświadczenie to może być wydane w stosunku do osoby, która w okresie objętym złożonym wnioskiem:

1)prowadziła indywidualne gospodarstwo rolne lub pracowała w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka, co w niniejszej sprawie nie zachodzi, gdyż gospodarstwo to (w formie tzw. działu specjalnego) prowadzili rodzice Z. P.,

2) przed dniem 1 stycznia 1983 roku, po ukończeniu [...] roku życia pracowała w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, co było wstępem do objęcia tego gospodarstwa i rozpoczęcia jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem, co w niniejszej sprawie nie zostało przez skarżącego wykazane,

3) po dniu 31 grudnia 1982 r. pracowała w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

SKO podkreśliło, że obowiązująca wówczas ustawa przez domowników nakazywała rozumieć członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowiła ich główne źródło utrzymania. Ze złożonych przez świadków zeznań, jak i załączonego do materiałów sprawy oświadczenia Z. P. nie wynika natomiast, zdaniem SKO, że w okresie pracy w gospodarstwie rolnym, prowadzonym przez rodziców, skarżący pozostawał z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący zamieszkiwał bowiem w B., a jedynie dojeżdżał do miejscowości L., w którym znajdowała się rzeczona [...], celem pomocy rodzicom w jej prowadzeniu. Dlatego też zdaniem SKO - niezależnie zatem od sygnalizowanych przez organ I instancji trudności z potwierdzeniem, w posiadanych ewidencjach, faktu opłacania od tej działalności składek ubezpieczeniowych - wydaniu skarżącemu zaświadczenia o żądanej treści stoją także naprzeciw przywołane przepisy prawa materialnego.

Od niniejszego postanowienia skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnosząc o ponowne zbadanie jego wniosku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania wychodząc poza zakres postępowania ściśle związanego z wydaniem (odmową) wydania zaświadczenia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 217 § 2 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2023 r. poz. 775), dalej: k.p.a., zaświadczenie wydaje się, jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Jak wynika z art. 218 k.p.a., w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (§ 1); organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (§ 2). Podkreślenia wymaga, że wydanie zaświadczenia na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. polega na przeniesieniu danych ze znajdujących się w posiadaniu organu rejestrów, ewidencji i innych zbiorów do treści zaświadczenia.

Skład orzekający w tej sprawie podziela utrwalone stanowisko doktryny i orzeczeń sądów administracyjnych, że zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego, nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Nie jest zatem dopuszczalne dokonywanie, w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń, jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych niewynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów, bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Zaakcentować należy, iż wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno-techniczną. Zaświadczenie nie przyznaje, nie stwierdza, nie uznaje uprawnień ani obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zaświadczenie potwierdza jedynie informacje posiadane przez organ, przy czym poświadczane informacje muszą być oczywiste i bezspornie wynikać z prowadzonych przez organ rejestrów, ewidencji, czy innych będących w jego posiadaniu danych. Zaświadczeniem są te akty, które potwierdzają istnienie uprawnień i obowiązków określonych uprzednio indywidualnym aktem prawnym, a także oparte tylko na akcie generalnym, ale wówczas, gdy sytuacja jest jasna i nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i rozstrzygania deklaratoryjnym aktem prawnym, aktem woli (por. Z.R. Kmiecik, Charakter prawny zaświadczenia, str. 60-61).

Różnica między decyzją deklaratoryjną, a zaświadczeniem polega na tym, iż w przypadku decyzji takie wiążące ustalenie czy podciągnięcie stanu faktycznego pod normy prawne ma miejsce, gdy wymaga tego konkretny przepis prawa. Na ogół zachodzi to wówczas, gdy okoliczności związane z powstaniem skutków prawnych są niejasne, ich istnienie może budzić wątpliwości lub wokół ich powstania istnieje spór. Zaświadczenie wydaje się natomiast, gdy fakt powstania takich skutków prawnych jest oczywisty i organ nie musi o niczym rozstrzygać (W. Chróścielewski (w:) W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie, 2011, s. 261, a także wyrok NSA z 29 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1148/10).

Co więcej, w orzecznictwie utrwalony jest pogląd o niedopuszczalności dokonywania, w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń, jakichkolwiek ustaleń faktycznych, ocen prawnych niewynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów, bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Podobnie zaświadczenie wydaje się natomiast, jedynie wtedy gdy fakt powstania skutków prawnych jest oczywisty i organ nie musi o niczym rozstrzygać (wyrok NSA z 29 czerwca 2011 r., II OSK 1148/10).

W świetle powyższych uwag stwierdzić zdaniem Sądu należało, że organ wydając zaświadczenie związany jest treścią wniosku (zakresem zawartego w nim zapytania), gdyż z wniosku tego wynika wprost jakich faktów, czy okoliczności poświadczenia domaga się zainteresowany w wydanym przez organ zaświadczeniu. Innymi słowy zaświadczenie musi odpowiadać w swojej treści (nawet gdy jest odmowne) zapytaniu zawartemu we wniosku.

Z akt sprawy bezspornie wynika, że pismem z 22 września 2022 r. skarżący złożył wniosek o wydanie zaświadczenia "o opłacaniu składki FUSR w okresie od dnia 1 września 1977 r. do dnia 31 grudnia 1990 r.". Zaświadczenie to – jak określił skarżący – było mu niezbędne do przedłożenia do KRUS w sprawie emerytury. Z treści wniosku jasno zatem wynika, w jakim przedmiocie skarżący domagał się wydania za zaświadczenia. Tymczasem z treści podjętych postanowień wynika, że organy (w sposób nieuprawniony) rozszerzyły przedmiot wniosku skarżącego i odmawiając wydania wnioskowanego zaświadczenia odniosły się nie tylko do wynikającego z wniosku zapytania, czy "były opłacane składki FUSR w okresie od dnia 1 września 1977 r. do dnia 31 grudnia 1990 r.", lecz również do wykraczającej poza jego treść, okoliczności związanej "ze stażem pracy skarżącego jako domownik w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców".

Wprawdzie do akt sprawy skarżący załączył kserokopię oświadczenia w sprawie braków dokumentów powołujące się na zeznania dwóch świadków, iż w okresie tym pracował w gospodarstwie rolnym rodziców. Niemniej jednak podkreślenia wymaga, że oświadczenie to zostało złożone na drukach ZUS RP-9, a zatem na drukach, które składa - w Oddziale ZUS - osoba ubiegająca się o ustalenie emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, a także o ustalenie kapitału początkowego lub o świadczenie przedemerytalne w sytuacji, gdy nie jest w stanie pozyskać dokumentów potwierdzających okresy zatrudnienia w danym miejscu pracy oraz wysokość otrzymanego wynagrodzenia. Tym samym nie sposób przyjąć, aby załączona przez skarżącego kserokopia ww. oświadczenia wraz z zeznaniami świadków stanowiła wniosek o wydanie zaświadczenia stwierdzającego okresy jego pracy w gospodarstwie rolnym, którym mowa w art. 3 ustawy z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidulanym gospodarstwie rolnym (Dz.U. z 1990 r. poz. 54, nr 310). Organy odmiennie jednak przyjęły i jednocześnie - wydając zaświadczenie również w tym zakresie - dokonały (choć nie były do tego uprawnione w ramach postępowania opartego na art. 217 k.p.a.) oceny prawnej, czy skarżący spełnia warunki dookreślone w art. 1 ust 1 pkt 3 tej ustawy, tzn. czy skarżący pracował w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika, czy też nie. W wyniku tej oceny organy stwierdziły, że w okresie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, skarżący nie pozostawał z rodzicami we wspólnym gospodarstwie domowym jako domownik. Do takiej konkluzji organy doszły na podstawie:

- zeznań świadków, z których wynika, że w okresie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców skarżący zamieszkiwał w B., a jedynie dojeżdżał do miejscowości L., w którym znajdowała się rzeczona [...], celem pomocy rodzicom w jej prowadzeniu.

- art. 2 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym

rolników indywidulanych i członków ich rodzin (Dz.U. z 1989 roku, poz. 133) zgodnie z którym przez domownika rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania.

Tymczasem z treści § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz.U z 1983 r. nr 21 poz. 94) wynika, że przy ustalaniu obowiązków ubezpieczenia domowników uznaje się, że domownik pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym, jeżeli zamieszkuje na terenie gospodarstwa rolnego prowadzonego przez rolnika lub w bezpośrednim jego sąsiedztwie, co w ogóle nie zostało w zauważone i rozważone przez organy (a powinno skoro organy przystąpiły w tym zakresie do przeprowadzenia postępowania, choć nie były do tego uprawnione), gdyż mogło mieć to istotny wpływ na ocenę, czy skarżący rzeczywiście pozostawał z rodzicami we wspólnym gospodarstwie domowym jako domownik, czy też nie, tak jak stwierdziły organy.

I już tylko z powyższych powodów koniecznym stało się wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia SKO z 28 czerwca 2023 r. oraz poprzedzającego je postanowienia z 3 kwietnia 2023 r. Ponownie rozpoznając sprawę organy winny po pierwsze przeprowadzić postępowanie (jedynie) w zakresie ściśle wynikającym z treści wniosku skarżącego, w którym skarżący domagał wydania zaświadczenia "o opłacaniu składki FUSR w okresie od dnia 1 września 1977 r. do dnia 31 grudnia 1990 r.".

Po wtóre, przed wydaniem zaświadczenia w sprawie wniosku organy winny przeprowadzić (kompleksowe w koniecznym zakresie) postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 k.p.a.). Postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń stanowi bowiem wprawdzie rodzaj uproszczonego i w znacznym stopniu odformalizowanego postępowania o charakterze administracyjnym, niemniej jednak postępowanie wyjaśniające, spełnia pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia, a jego przedmiotem są okoliczności wynikające z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienie, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów oraz stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się zainteresowany, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja lub rejestry mogą zawierać żądane dane i ustalenia ewentualnych ich dysponentów (wyroki NSA: z 26 lutego 2013 r., sygn. I OSK 1778/11; z 28 sierpnia 2013 r., sygn. I OSK 605/12 oraz z 15 stycznia 2014 r., I OSK 1518/12). Powyższe winno znaleźć odzwierciedlenie w treści wydanego postanowienia. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w postanowieniu organu I wprawdzie wskazał, że "szczegółowo zbadał, czy w powstających w jego dyspozycji rejestrach znajdują się dane potwierdzające odprowadzanie składki", niemniej jednak nie wyjaśnił jakiego rodzaju rejestry były przedmiotem badania. Ponadto przeprowadzone w tym zakresie postępowanie przez organ I instancji nie zostało udokumentowane w aktach sprawy. Organ I instancji odniósł się również (ogólnie) do składek odprowadzanych "przez rodziców wnioskodawcy S. i M. P. w latach 1 września 1977 r. do 31 grudnia 1990 r. wskazując, że "w zasobach archiwalnych nie ma karty ewidencyjnej wymiaru i poboru składki na fundusz emerytalny rolników Państwa P.", przy czym nie wyjaśnił, czy ustalenia te dotyczą jedynie składek opłacanych za rodziców, czy też za skarżącego.

Sąd uchylając zaskarżone postanowienia kierował się poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z 13 grudnia 2012 r., II UK 132/12, że ubezpieczony nie może ponosić ryzyka wynikającego z zaniedbań organów, na których zaniechanie nie miał wpływu. Z uzasadnienia wydanych w sprawie postanowień, nawet jeśli doszłoby ponownie do odmowy wydania zaświadczenia, musi zatem wyraźnie wynikać, czy w Urzędzie Gminy W. zasadniczo istniały (czy też nie istniały) dane potwierdzające "opłacanie składki FUSR w okresie od dnia 1 września 1977 r. do dnia 31 grudnia 1990 r." przez rodziców skarżącego (a dotyczące osoby skarżącego) i z jakich konkretnie źródeł (rejestrów) dane te wynikały. Jeżeli natomiast dane zostały utracone, to organy winny wskazać również w jakich okolicznościach do tego doszło. Akta sprawy winny natomiast zawierać dokumentację potwierdzającą przeprowadzone przez organy czynności. Jak wynika z ww. wyroku Sądu Najwyższego tylko tego typu ustalenia będą bowiem mogły być podstawą późniejszych wniosków dowodowych przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych.

W ponownym postępowaniu organy starannie zatem przeanalizują wszystkie posiadane ewidencje, rejestry i inne dane (wskazując konkretnie ich nazwę) i ustalą czy na ich podstawie możliwe jest wydanie zaświadczenia o żądanej treści. W razie odmowy - w uzasadnieniu wskażą jakie dane były w ich posiadaniu, co z nich wynika i w jakich okolicznościach zostały utracone, a materiał dowody w tym zakresie załączą do akt sprawy.

Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a). Przepis ten stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego koszty postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a. w kwocie 100 zł.