Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1677/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1 pkt 1,  art. 83a ust. 1 i  ust. 2a,  art. 83a ust. 1 i ust. 2a, art. 86 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2020 poz 55
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 31 lipca 2023 r. nr SKO.V/428/122/2023 w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 27 marca 2023 r. nr [...] Burmistrz Miasta C. (organ I instancji), na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm.-dalej "K.p.a."), w związku z art. 83 ust. 1 pkt. 1, art. 83a ust. 1 i ust. 2a, art. 83d ust. 1 i ust. 2 oraz art. 86 ust. 1 pkt 5 i pkt 10 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 916 z późn. zm.- dalej "u.o.p."), po rozpatrzeniu wniosku Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach (skarżący), postanowił zezwolić na usunięcie jednego drzewa z gatunku jesion wyniosły rosnącego na działce nr [...] obr. [...] w C., w pasie drogowym ul. [...]; nie pobierać opłat za usunięcie drzewa, o którym mowa w pkt. 1; zobowiązać posiadacza nieruchomości do posadzenia, co najmniej jednego drzewa z gatunku lipa drobnolistna lub podobnych na terenie działki nr [...] obr. [...].

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 5 października 2022 r. (data wpływu dnia 10 października 2022 r.) wystąpił do organu I instancji o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa, robinii akacjowej, rosnącego na terenie C., w pasie drogowym ulicy [...], na działce nr [...] obr. [...], stanowiącej własność Województwa Śląskiego w zarządzie Dróg Wojewódzkich w Katowicach. Do wniosku dołączona została zgoda właściciela nieruchomości na usunięcie przedmiotowego drzewa. Jako przyczynę usunięcia wnioskodawca wskazał zły stan zdrowotny drzewa. Jednocześnie zwrócił się z prośbą o nienakładanie obowiązku nasadzeń zastępczych wyjaśniając, iż zieleń w pasie drogowym nie powinna zagrażać bezpieczeństwu uczestników ruchu, ograniczać wymaganego pola widoczności skrajni drogi oraz utrudniać utrzymywania drogi.

W dniu 28 października 2022 r. dokonano oględzin, podczas których stwierdzono, że drzewo, którego zdjęcie dołączono do wniosku jest tożsame z drzewem z gatunku jesion wyniosły o obwodzie pnia 140 cm, a nie jak wskazano we wniosku robinią akacjową. Jest to drzewo całkowicie zamarłe, z koroną pobawioną listowia, w pniu głównym stwierdzono odszczepienia kory. Drzewo rośnie w pasie zieleni, naprzeciw wjazdu na teren szkoły podstawowej, nie stwierdzono bytowania gatunków chronionych. Ponadto organ I instancji wskazał, że zgodnie z Bazą Ewidencji Gruntów i Budynków, drzewo to rośnie na nieruchomości, którą stanowi działka nr [...] obr. [...], a nie jak wskazano we wniosku działka nr [...] obr. [...]. Mając na uwadze powyższe oraz prośbę organu I instancji o weryfikację przedłożonego wniosku skarżący dokonał stosownych korekt, jednocześnie dołączając zgodę właściciela nieruchomości na usunięcie drzewa oraz oświadczenie dotyczące prawnego władania nieruchomością.

Pismem z dnia 16 stycznia 2023 r. organ I instancji wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. o uzgodnienie zezwolenia usunięcia przedmiotowego drzewa z działki nr [...] obr. [...] w C.

Organ I instancji stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że z uwagi na zły stan zdrowotny drzewa nie ma przeszkód oraz przeciwwskazań do pozytywnego rozpatrzenia wniosku z dnia 5 października 2022 r., który w całości zasługuje na uwzględnienie. Jednocześnie organ I instancji dokonał oceny walorów usuwanego drzewa w kontekście zapisów art. 83c ust. 4 u.o.p, że usunięcie przedmiotowego zadrzewienia będzie ingerencją w środowisku przyrodniczym, powodując m.in. ubytek elementów krajobrazowych, pełniących istotne funkcje przyrodnicze i estetyczne. Za uzasadnione uznał nałożenie obowiązku nasadzeń kompensacyjnych z uwagi na konieczność uzupełnienia i utrzymania istniejącego wzdłuż ul. [...] zadrzewienia przydrożnego. Ponadto dokonał oceny możliwości wykonania nasadzeń i stwierdził, że zagospodarowanie pasa drogowego, jak również przebieg podziemnej i naziemnej infrastruktury technicznej, dają możliwość wykonania nasadzeń zastępczych w sposób zapewniający bezpieczeństwo uczestnikom ruchu drogowego. W sentencji decyzji określił gatunki drzew, które pozwolą na utrzymanie odpowiedniej skrajni drogi oraz minimalne ilości i parametry drzew, jakie należy posadzić.

W odwołaniu od rozstrzygnięcia skarżący wskazał, iż we wniosku z dnia 5 października 2022 r. o zezwolenie na usunięcie drzewa zawarł prośbę o nieuwzględnianie w decyzji nasadzeń zastępczych. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem skarżącego wskazane w decyzji miejsce działka nr [...] obr. [...] tj. w pasie drogowym [...] nie sprzyja poprawie bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego i pieszego. W ocenie skarżącego nałożenie obowiązku nasadzeń zastępczych oznacza, iż nadal będzie istnieć zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, a prawnie dopuszczalna praktyka nasadzeń w pasach drogowych przyczynia się do zmniejszenia bezpieczeństwa użytkowników dróg. W tym zakresie skarżący powołał się na rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1518- dalej "rozporządzenie"). Zdaniem skarżącego za usunięcie drzew w pasie drogowym organ nie powinien nakładać fakultatywnych nowych nasadzeń. Wskazał na konieczność dbania o bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego również wobec występujących anomalii pogodowych - orkanów i związanego z tym wypadków np. odłamywania się konarów.

Decyzją z dnia 31 lipca 2023 r. nr SKO.V/428/122/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (SKO), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawiło przebieg postepowania według chronologii zdarzeń. Przywołało brzmienie art. 83, art. 83c oraz art. 83 d ust. 2 i 3 u.o.p. Stwierdziło, że organ I instancji nakładając obowiązek nasadzeń zastępczych wskazał, na wartość przyrodniczą, kulturową i krajobrazową przedmiotowego drzewa. Podkreśliło, że usunięcie drzewa spowoduje ubytek elementów krajobrazowych pełniących istotne funkcje przyrodnicze i estetyczne. Nakładając obwiązek dokonania nasadzeń organ kierował się również koniecznością uzupełnienia i utrzymania istniejącego wzdłuż ul. [...] zadrzewienia oraz dostępnością miejsc w pasie drogowym. Podzieliło stanowisko organu I instancji, iż zasadne jest utrzymanie charakteru zieleni rosnącej w układzie szpalerowym lub alejowym na całym odcinku ul. [...] w C. bowiem drzewa te pełnią przede wszystkim funkcję ekranową osłaniającą dla graniczących bezpośrednio z drogą wojewódzką nieruchomości zamieszkałych. Jako nasadzenie wskazano drzewo z gatunku lipa drobnolistna, która jest kontynuacją istniejących nasadzeń. Zdaniem SKO organ I instancji uzasadniając nałożenie obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych w sposób obszerny, szczegółowy przedstawił ich wartość przyrodniczą, kulturową i funkcję. Stwierdziło, że organ I instancji nie przekroczył granic swobody uznania administracyjnego, a zarzuty skarżącego podnoszone w odwołaniu są nietrafne. W niniejszej sprawie nie można również stwierdzić, iż nasadzeniom na przeszkodzie stoi przepis prawa, czy też względy bezpieczeństwa powszechnego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem zarzucił zaskarżonej decyzji SKO naruszenie przepisów art. 7, 77 i 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego czego skutkiem było wadliwe przyjęcie, że w pasie drogowym istnieje dostępne miejsc do dokonania nasadzeń, a względy bezpieczeństwa powszechnego nie stoją na przeszkodzie dokonania nasadzeń zastępczych, podczas gdy nasadzenia zastępcze przewidziano w pasie drogowym co absolutnie nie sprzyja bezpieczeństwu uczestników ruchu drogowego pominięcie przy wydawaniu decyzji faktu, że wnioskowane do wycinki drzewo stanowi bezpośrednie zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego; art. 83c ust. 4 u.o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na braku rozważenia przesłanek, które organ winien wziąć pod uwagę nakazując dokonania nasadzeń zastępczych w ramach uznania administracyjnego; § 78 ust. 2 pkt 6 w związku z § 4 pkt 21 w związku z § 7 rozporządzenia, poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy z przytoczonych przepisów jasno wynika, że strefa bez przeszkód to obszar przylegający do jezdni, którego ukształtowanie i zagospodarowanie ograniczają negatywne skutki wypadków i kolizji drogowych związanych z niekontrolowanym zjechaniem pojazdu z jedni, co oznacza, że droga powinna zapewnić odpowiednie poziomy bezpieczeństwa i sprawności ruchu użytkownikom, dla których jest przeznaczona; § 113 ust.2 pkt 2 rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy z przytoczonych przepisów jasno wynika, że zarządca drogi w ramach bieżącego utrzymania podejmuje czynności techniczne i organizacyjne co najmniej w zakresie utrzymania: roślinności w pasie drogowym w sposób, który umożliwia jej prawidłową wegetację oraz uniemożliwia jej negatywny wpływ na drogę w trakcie rozrostu, a w szczególności ingerencję w skrajnię lub ograniczenie widoczności. Wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając zarzuty skarżący zarzucił, że SKO wadliwie przyjęło, iż istnieje dostępne miejsce do dokonania nasadzeń zastępczych, a względy bezpieczeństwa powszechnego nie stoją na przeszkodzie ich dokonania. Ponownie podniósł, że nasadzenie zastępcze przewidziane jest w pasie drogowym, co nie sprzyja bezpieczeństwu uczestników ruchu drogowego. Wskazał, że strefa bez przeszkód (§ 4 pkt 21 rozporządzenia) to obszar przylegający do jezdni, którego ukształtowanie i zagospodarowanie ograniczają negatywnie skutki wypadków i kolizji drogowych związanych z niekontrolowanym zjechaniem pojazdu z jezdni. To oznacza, że droga powinna zapewnić odpowiednie poziomy bezpieczeństwa i sprawności ruchu użytkownikom dla których jest przeznaczona (§ 7 rozporządzenia) Podkreślił, że z § 113 ust. pkt 2 rozporządzenia wynika, że zarządca drogi w ramach bieżącego utrzymania podejmuje czynności techniczne i organizacyjne co najmniej w zakresie utrzymania: roślinności w pasie drogowym w sposób, który umożliwia jej prawidłową wegetację oraz uniemożliwia jej negatywny wpływ na drogę w trakcie rozrostu, a w szczególności ingerencję w skrajnię lub ograniczanie widoczności.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreśliło, że przywołane przez skarżącego rozporządzenie jest wydane na podstawie ustawy Prawo budowlane i reguluje warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie oraz warunki techniczne użytkowania dróg publicznych. Zgodnie z § 9 pkt 3 rozporządzenia warunek ochrony środowiska, w tym ochrony przed hałasem, spełnia się przez ograniczenie oddziaływania drogi na środowisko zgodnie z przepisami o ochronie środowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 z późn.zm. – dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wyłącznie stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do jej uchylenia (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a.

Przystępując do rozważań wskazać należy, że w myśl art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 916 z późn. zm., dalej jak dotychczas w skrócie: "u.o.p.") usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 z późn. zm.) - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Jak stanowi art. 83c ust. 3 u.o.p., wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu. W takiej sytuacji właściwy organ, stosownie do treści art. 83c ust. 4 u.o.p., bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu: 1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie; 2) wartość kulturową; 3) walory krajobrazowe; 4) lokalizację. Natomiast – jak stanowi art. 83d ust. 2 u.o.p. - w przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od wykonania nasadzeń zastępczych, zezwolenie to określa dodatkowo: 1) miejsce nasadzeń; 2) liczbę drzew lub wielkość powierzchni krzewów; 3) minimalny obwód pni drzew na wysokości 100 cm lub minimalny wiek krzewów; 4) gatunek lub odmianę drzew lub krzewów; 5) termin wykonania nasadzeń; 6) termin złożenia informacji o wykonaniu nasadzeń.

Jak trafnie zauważono w skardze, obowiązek nasadzeń zastępczych ma charakter fakultatywny, a więc jego nałożenie uzależnione jest od uznania organu, który kieruje się w tym względzie wskazówkami określonymi w art. 83c ust. 4 u.o.p. Jednocześnie należy zaznaczyć, że wnioskowanie o odstąpienie przez organ od stosowania owego uprawnienia nie jest dla niego wiążące.

Rozważania w kwestii zasadności udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew z terenu pasa drogowego, w tym dotyczące nałożenia obowiązku nasadzeń zastępczych mających rekompensować stratę w przyrodzie, winny znaleźć wyraz z projekcie decyzji. W tym celu, w myśl art. 83a ust. 3 u.o.p., organ właściwy do wydania zezwolenia, niezwłocznie przekazuje do uzgodnienia projekt zezwolenia wraz z aktami sprawy, w tym dokumentację fotograficzną drzewa lub krzewu. Niewyrażenie stanowiska w terminie 30 dni, a w przypadku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego - 60 dni, od dnia otrzymania projektu zezwolenia, przez organ, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska, uznaje się za uzgodnienie zezwolenia (art. 83a ust. 6 u.o.p.). Z powyższego wynika, że organ właściwy do wydania decyzji zezwalającej na usunięcie drzew z obrębu pasa drogowego drogi publicznej, po przeprowadzeniu stosownego postępowania, sporządza projekt decyzji w tym przedmiocie, a następnie przekazuje go właściwemu organowi do uzgodnienia. Podkreślić należy, że działania te podejmowane są przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie pierwszoinstancyjne. Z kolei, organ uzgadniający nie dokonuje rozstrzygnięcia sprawy głównej będącej przedmiotem postępowania w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew, a jedynie wyraża stanowisko w zakresie swojej właściwości i posiadanych kompetencji. Oznacza to, iż współdziała z organem głównym, do którego to należy wydanie decyzji o zezwoleniu (bądź odmowie) usunięcia wnioskowanych drzew. Działając zatem w porozumieniu z organem głównym, organ uzgadniający wydaje postanowienie, które jest formalnym wyrazem akceptacji (lub jej braku) odnośnie stanowiska organu głównego w zakresie tych aspektów merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, które należą do właściwości organu współdziałającego. Brak wypracowania wspólnego stanowiska powoduje konieczność wydania negatywnego uzgodnienia, co w konsekwencji uniemożliwia pozytywne załatwienie sprawy, czego formalnym wyrazem musi być wydanie decyzji negatywnej w stosunku do strony wnioskującej. Oznacza to, że uzgodnienie, które może przybrać również formę dorozumianą (brak stanowiska regionalnego dyrektora ochrony środowiska w terminie zakreślonym w art. 83a ust. 6 u.o.p.) wiąże organ administracji i kształtuje końcowe jego rozstrzygnięcie.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ I instancji spełnił obowiązek wynikający z art. 83a ust. 2a u.o.p. i wobec upływu terminu wskazanego w art. 83a ust. 6 u.o.p. do wyrażenia stanowiska przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. wydał decyzję z dnia 27 marca 2023 r.

Zaznaczyć należy, że decyzja o udzieleniu zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów zawiera jednocześnie uprawnienie, jak też warunki na jakich uprawniony podmiot może z tego uprawnienia skorzystać. Jednym z tych warunków jest dokonanie nasadzeń zastępczych. Oba elementy decyzji są zatem ze sobą powiązane. Nie można zatem skutecznie zaskarżyć jedynie elementów niekorzystnych dla wnioskodawcy, dotyczących nałożonych na niego obowiązków, z pominięciem korzystnego uprawnienia. Rozstrzygnięcie o uprawnieniu do wycięcia drzew nie może samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym ze względu na wspólną materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, a także cel i sens prowadzonego przez organy postępowania, które ma doprowadzić do zrekompensowania negatywnego wpływu usunięcia drzew i krzewów na środowisko przyrodnicze (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 655/10; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 210/17).

W tym miejscu przyjdzie zaznaczyć, że organ administracyjny nie może odstąpić od rozważenia możliwości wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z obowiązkiem dokonania nasadzeń zastępczych. Nakładając taki wymóg obowiązany jest uwzględnić treść przepisu art. 83c ust. 4 u.o.p., który stanowi, że właściwy w sprawie organ wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od wykonania nasadzeń zastępczych, bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu; 1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie; 2) wartość kulturową; 3) walory krajobrazowe oraz 4) lokalizację. Organy właściwe do wydawania zezwoleń na usuwanie drzew lub krzewów winny dążyć do zapewnienia środowisku rekompensaty za doznany uszczerbek przyrodniczy. Może to być rekompensata w naturze lub w pieniądzu, która zostanie przeznaczona na cele środowiskowe. W przypadku braku podstaw do pobrania opłaty często uzasadnione staje się rozważenie przez organ administracyjny rekompensaty w postaci nasadzeń zastępczych. W przedmiotowej sprawie brak było podstaw do naliczenia opłaty za usunięcie jednego drzewa, zaistniała bowiem w sprawie przesłanka z art. 86 ust. 1 pkt 4 i 5 u.o.p., stąd organ I instancji zasadnie rozważył dokonanie nasadzeń zastępczych, kierując się wytycznymi sformułowanymi w art 83c ust. 4 u.o.p. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono czym kierowano się ustalając ilość drzew przeznaczonych do nasadzeń zastępczych zobowiązując skarżącego do posadzenia, co najmniej jednego drzewa z gatunku lipa drobnolistna lub podobnych na terenie działki nr [...] obr. [...]. Rozważając obowiązek nasadzeń zastępczych organ I instancji przeanalizował wartość przyrodniczą drzewa przewidzianego do usunięcia, w tym jego rozmiar, funkcje, jaką pełnią w ekosystemie, jego wartość kulturową, walory krajobrazowe i lokalizację. Uznał za zasadne utrzymanie charakteru zieleni rosnącej w układzie szpalerowym lub alejowym na całym odcinku ul. [...] w C. bowiem drzewa te pełnią przede wszystkim funkcję ekranową osłaniającą dla graniczących bezpośrednio z drogą wojewódzką nieruchomości zamieszkałych. Usuwane drzewo rośnie w pasie zieleni na wysokości działki, która porośnięta jest roślinnością trawiastą oraz niskimi krzewami biegnącymi wzdłuż ulicy [...], w miejscu o znikomym zagęszczeniu drzew. Organ dokonał także analizy wyboru nasadzeń zastępczych pod kątem tego, czy dokonanie nasadzeń zastępczych będzie odpowiadało cechom i funkcjom usuwanego drzewa. Dokonał analizy wyboru miejsca i gatunków do nasadzeń pod kątem zapewnienia warunków do ich przystosowania się.

Skarżącemu zezwolono na usunięcie jednego drzewa i określono obowiązek dokonania nasadzeń zastępczych, jednocześnie zobowiązując, go do posadzenia, co najmniej jednego drzewa z gatunku lipa drobnolistna lub podobnych na działce nr [...] obr. [...]. W uzasadnieniu obu wydanych w sprawie decyzji, zacytowano obszerne fragmenty przepisów u.o.p., będących podstawą rozstrzygnięcia oraz wskazano przyczyny, dla których zezwolono na usunięcie drzewa i dokonanie nasadzeń zastępczych, a także powody, dla których zobowiązano skarżącego do posadzenia, co najmniej jednego drzewa z gatunku lipa drobnolistna lub podobnych.

Odnosząc się do treści skargi prawidłowe jest stanowisko, że organy właściwe do wydawania zezwoleń na usuwanie drzew lub krzewów, w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia, obowiązane są dążyć do zapewnienia środowisku rekompensaty za doznany uszczerbek przyrodniczy. Jak wyżej wskazano może to być rekompensata w naturze lub w pieniądzu, która zostanie przeznaczona na cele środowiskowe. W przypadku braku podstaw do pobrania opłaty, tak jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, uzasadnione staje się rozważenie przez organ administracyjny rekompensaty w postaci nasadzeń zastępczych, co w sprawie nastąpiło. Nie ma podstaw do podzielenia stanowiska skarżącego, że z uwagi na zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego nie można nałożyć na skarżącego obowiązku nasadzeń zastępczych ani w miejscu usuwanych drzew ani w ogóle. Z przepisu art. 83c ust. 4 u.o.p. wynika, że organ wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od wykonania nasadzeń zastępczych, bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych. Z uwagi na funkcję obowiązku oznacza to możliwość nałożenia obowiązku nasadzeń zastępczych tak zarówno na nieruchomości, z której drzewa mają zostać usunięte, jak i na innej nieruchomości - w granicach właściwości organu, za zgodą właściciela nieruchomości lub na gruntach stanowiących własność gminy. Celem takiego ukształtowania miejsca wykonania obowiązki jest rekompensata dla środowiska, nie ma podstaw do przyjęcia generalnej zasady, aby eliminować całkowicie drzewa z pasów drogowych. Stąd - przy racjonalnym i przekonywującym uzasadnieniu - możliwe jest także wydanie decyzji odmawiającej zezwolenia na ich usuniecie z takich terenów, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Decyzja odmowna, jak i decyzja zezwalającą usunięcie drzew z pasów drogowych, w tym z obowiązkiem nasadzeń zastępczych na tych terenach, zawsze musi być poprzedzona wszechstronnymi i wyczerpującym ustaleniem wszystkich okoliczności stanu faktycznego sprawy oraz rozważeniem i wyważeniem interesu strony, jak i interesu społecznego, co w przedmiotowej sprawie nastąpiło. Na skarżącym jako zarządcy drogi spoczywa obowiązek utrzymywania zieleni przydrożnej, w tym sadzenia drzew i krzewów także ze względu na zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego zważywszy na przepisy u.o.p., jak też rozporządzenia. W tym zakresie skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko tutejszego Sądu wyrażone w prawomocnym wyroku o sygn. II SA/Gl 652/23.

W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Powołane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.