Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 856/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 29 maja 2023 r., znak WAiB.6740.74.557.2.2017.MS.MŻ Prezydent Miasta Torunia, na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 124 § 1, art. 147, art. 148 oraz art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, dalej jako "k.p.a.") po rozpatrzeniu wniosku A. W. (skarżąca) - odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Torunia z 2 października 2017 r., numer: WAiB.6740.13.560.79.2017.IBJ, zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę w zakresie rozbudowy i przebudowy Żłobka Miejskiego nr [...] przy [...] w T. (dz. nr [...] obręb [...]) wydanej dla Gminy Miasta Toruń.

W uzasadnieniu organ wskazał, że 16 września 2022 r. wpłynął wniosek Skarżącej o wznowienie z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego ww. ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Torunia z dnia 12 października 2017 r. uzasadniony wystąpieniem przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz okolicznością nadzorowania postępowania karnego przez Prokuratora Rejonowego Prokuratury Rejonowej w Ostródzie, które to postępowanie jest wciąż prowadzone.

Zgodnie z art. 148 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 1 i 2, wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Przy czym w myśl przepisu art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, bądź decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Jak wynika z akt, Skarżąca powzięła wiadomość o przedmiotowej decyzji nie później niż 16 czerwca 2021 r., gdyż z tym dniem został skierowany do organu wniosek z żądaniem wydania jej dokumentacji projektowej. Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, który zgodnie z art. 148 k.p.a. jest terminem zawitym, bez żadnych wątpliwości nie został w niniejszym przypadku zachowany.

Nadto zachodzi ewidentny i niebudzący wątpliwości fakt braku legitymacji wnioskodawczyni jako strony postępowania, czego potwierdzeniem jest przyjęte i utrwalone stanowisko judykatury w orzeczeniach sądowo-administracyjnych (zob. wyroki w sprawach II OSK 1747/07, II OSK 910/09, II OSK 259/10, II OSK 95/10).

Przepis art. 16 pkt 5 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawach autorskich i prawach pokrewnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz.1062 ze zm.) przyznaje autorowi prawo osobiste do nadzoru nad sposobem korzystania z utworu, co jednak nie przekłada się automatycznie na posiadanie prawa podmiotowego w zakończonym postępowaniu administracyjnym. Nie można także tracić z pola widzenia okoliczności, że, jak wskazuje orzecznictwo sądowe, zarzuty dotyczące bezprawnego posłużenia się opracowaniem sporządzonym przez projektantów ma charakter cywilnoprawny, co też oznacza, że twórcy mogą dochodzić swoich praw przed sądem powszechnym w oparciu o przepisy ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych oraz Kodeksu cywilnego, nie zaś przed organem administracji architektoniczno-budowlanej, który nie bada zatwierdzonego w przedmiotowej sprawie projektu budowlanego pod kątem jego zgodności z przepisami dotyczącymi ochrony własności intelektualnej.

Organ stwierdził, że nie zachodzą żadne podstawy do wznowienia postępowania na wniosek Skarżącej, która po pierwsze nie jest stroną postępowania, a po drugie - złożyła wniosek po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do możliwości wznowienia postępowania z urzędu organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym ustalenie faktu, że dowody, na których zostało oparte rozstrzygnięcie, zostały sfałszowane, nie należy do właściwości organu rozpatrującego wniosek o wznowienie postępowania. Okoliczność bowiem sfałszowania dowodów powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem właściwego sądu lub organu. Organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania nie może bowiem wstępować w kompetencje nieprzewidziane dla niego, ryzykując dodatkowo dokonanie odmiennej oceny od oceny przeprowadzonej przez powołane do tego sądy i organy. Konstrukcja prawna przesłanek wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. jest w znacznej części identyczna. Przestępstwo co do zasady powinno być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu i w tym zakresie jest to wymóg analogiczny jak w przypadku stwierdzenia fałszu dowodu (dokumentu). Zatem strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy lub że decyzję wydano w wyniku przestępstwa, musi przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego tę okoliczność. Mając na uwadze powyższe, organ stanął na stanowisku, że w wyniku braku prawomocnych orzeczeń sądowych w sprawach karnych zapadłych dla przedmiotowej sprawy - brak jest podstawy do wznowienia postępowania z urzędu.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że dowiedziała się, iż podpisy znajdujące się w projekcie budowlanym firmy rozbudowy i przebudowy Żłobka Miejskiego nr [...] nie zostały podpisane przez mgr inż. arch. A. C.. Z uwagi na prowadzoną działalność gospodarczą jest prawnie zobowiązana do powiadomienia organu administracyjnego, który wydał decyzję o pozwoleniu na budowę rozbudowy i przebudowy żłobka o tym, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; decyzja wydana została w wyniku przestępstwa.

Postanowieniem z 29 maja 2023 r., znak WIR.VIII.7840.1.180.2022.AM, Wojewoda Kujawsko-Pomorski, na podstawie art. 138 § 1 w zw. art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podziela stanowisko organu I instancji. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która stwarza możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalone istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe lub, gdy decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. W myśl art. 148 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Słusznie stwierdził organ I instancji, powołując się na orzecznictwo oraz art. 16 pkt 5 ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych, który przyznaje autorowi prawo osobistego nadzoru nad sposobem korzystania z utworu, co jednak nie przekłada się automatycznie na posiadanie prawa podmiotowego w zakończonym postępowaniu administracyjnym, że Skarżąca nie posiada przymiotu strony. Jednocześnie, bezprawne posłużenie się opracowaniem sporządzonym przez projektantów ma charakter cywilnoprawny, a dochodzenie swoich praw następuje w związku z tymi okolicznościami przed sądem powszechnym, a nie przed organem administracyjnym.

Przepis art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., na który powołuje się w zażaleniu Skarżąca, wskazuje, że jedną z przyczyn wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją jest kwestia, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Jednak, aby można było mówić o nich bez wątpienia, potrzebne jest prawomocne stwierdzenie tego faktu przez sąd bądź inny właściwy organ. W aktach sprawy znajduje się załączone przez Skarżącą postanowienie KPP w Aleksandrowie Kujawskim o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego, ale nie ma dokumentu pozwalającego uznać, że występują przesłanki wskazane z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa, a mianowicie rozstrzygnięcie wydane w tej kwestii przez sąd bądź inny uprawniony organ.

Podobna sytuacja ma miejsce w odniesieniu do przesłanki w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. W wyroku w sprawie II GSK 1930/21 NSA stwierdził, że "wznowienie ze względu na popełnienie przestępstwa jest możliwe dopiero po prawomocnym jego stwierdzeniu orzeczeniem sądu lub orzeczeniem innego właściwego organu. Warunek ten uzasadniony jest ustawowym podziałem kompetencji organów państwowych, następstwem czego jest wyłączenie możliwości orzekania w sprawie wznowienia postępowania o wydaniu decyzji w wyniku przestępstwa, które należą wyłącznie do właściwości sądów. Z tego względu w orzecznictwie jednoznaczne jest stanowisko, że wznowienie postępowania nie może nastąpić, jeżeli ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie popełnienia przestępstwa przy wydawaniu decyzji oraz, że organ nie może prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a.". Organ I instancji trafnie zacytował wyrok NSA w sprawie II OSK 2721/20, że "konstrukcja prawna przesłanek wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. jest w znacznej części identyczna. Przestępstwo co do zasady powinno być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu i w tym zakresie jest to wymóg analogiczny jak w przypadku stwierdzenia fałszu dowodu (dokumentu). Zatem strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy lub, że decyzję wydano w wyniku przestępstwa, musi przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego tę okoliczność.".

W konsekwencji w przedmiotowej sprawie, zdaniem organu odwoławczego, wznowienie postępowania jest niedopuszczalne.

A. W. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższe zarzuciła naruszenie:

1. art. 107 § 3 k.p.a., tj. brak prawidłowego wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na które się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

2. art. 6 – 8 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie jej interesu faktycznego i prawnego oraz przepisów powszechnie obowiązującego prawa; błędne i niepełne ustalenia faktyczne w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie decyzji; zaniechanie współdziałania z Prezydentem Miasta Torunia w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli w postępowaniu oraz błędne ustalenia dotyczące faktów, dowodów opierające się na niepełnym i niedokładnym ustaleniu stanu faktycznego,

3. art. 11 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia o niepełne i niedokładne ustalenie stanu faktycznego w uzasadnieniu;

4. art. 77 k.p.a., tj. zasady wyjaśnienia wszelkich niezbędnych do rozstrzygnięcia okoliczności, tj. po dogłębnym zbadaniu stanu faktycznego w zakresie koniecznym do ustalenia zarówno przesłanek negatywnych, jak i pozytywnych przy rozpatrzeniu pisma z 16.09.2022r. dot. wydanej decyzji pozwolenia na rozbudowę i przebudowę żłobka;

5. art. 97 § 3 k.p.a. tj. zasady prawidłowego postępowania administracyjnego polegającego na zawieszeniu postępowania przez organ, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

W związku z ww. naruszeniami Skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów I i II instancji.

W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że brak strony w postępowaniu nie może skutkować odrzuceniem zawiadomienia o możliwości wydania decyzji na podstawie projektu budowlanego wykonanego w drodze przestępstwa. W toku prowadzonego postępowania w przedmiotowej sprawie prowadzonego przez Komendę Powiatową Policji w Aleksandrowie Kujawskim udowodniono przez biegłego sądowego grafologa sfałszowanie podpisów projektanta architektury w zatwierdzonym projekcie budowlanym przez Prezydenta Miasta Torunia. Ograny dla rzetelnego rozstrzygnięcia sprawy powinny zawiesić postępowania do czasu rozstrzygnięcia prowadzonego postępowania przez prokuratura lub sąd. W związku z powyższym organy, wydając postanowienia, dopuściły się naruszenia szeregu przepisów prawa materialnego jak i proceduralnego,

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu.

Zgodnie z art. z art. 145 § 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wystąpi któraś z enumeratywnie wymienionych w tym przepisie przyczyn. W orzecznictwie i doktrynie zgodnie rozdziela się dwie fazy postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Pierwszą jest faza wstępna, w ramach której organ ma zbadać formalną dopuszczalność wznowienia, obejmującą przesłanki zarówno przedmiotowe (np. czy żądanie dotyczy weryfikacji decyzji ostatecznej), jak i podmiotowe (np. czy żądanie zostało wniesione przez stronę postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.). W ramach fazy wstępnej konieczne jest również zbadanie zachowania terminu do żądania wznowienia postępowania. Faza badania formalnego kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 1 i 4 k.p.a.). Pierwsze z nich stanowi podstawę do przejścia do fazy właściwej, w ramach której dochodzi do merytorycznego rozpatrzenia sprawy w trybie wznowieniowym. Postanowienie o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją kończy sprawę wniosku o wznowienie w sposób formalny, bez rozstrzygania istoty sprawy (art. 149 § 3 k.p.a.).

Jak wskazano, postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wydawane jest w sytuacji, gdy nie zostaje spełniona któraś z formalnych przesłanek warunkujących dopuszczalność wznowienia. W niniejszej sprawie podstawą odmowy wznowienia postępowania była zidentyfikowana przez organy obu instancji przeszkoda w postaci braku przymiotu strony skarżącej w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną.

W ocenie Sądu organy administracji prawidłowo uznały, że skoro wniosek nie pochodzi od strony postępowania, i jest to okoliczność ewidentna, "widoczna na pierwszy rzut oka", a więc niedopuszczalne jest wznowienie na jej żądanie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją.

Skarżąca jest architektem. We wniosku z 15 września 2022 r. zasygnalizowała Prezydentowi Miasta Torunia, że jego decyzja z dnia 2 października 2017 r., znak WAiB.6740.13.560.79.2017.IBJ, wydana została na podstawie projektu budowlanego będącego własnością intelektualną skarżącej, a pod którym rzekomo podpisała się inna osoba. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że w postępowaniu mającym na celu proces inwestycyjny projektantowi, mimo że jest on profesjonalnym uczestnikiem tego procesu działającym z ramienia i na rzecz inwestora, podobnie jak kierownikowi budowy ani inspektorowi nadzoru inwestorskiego, nie przysługuje status strony tego postępowania. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 682), stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Treść powyższego przepisu jednoznacznie wyklucza możliwość stwierdzenia po stronie projektanta przymiotu strony. Statusu takiego nie da się również wywieść z art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Projektant nie ma interesu prawnego w zaskarżaniu rozstrzygnięć organu administracji dotyczących zaprojektowanego przez niego obiektu budowlanego (vide: wyrok WSA w Warszawie w sprawie VII SA/Wa 2359/13, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skoro prawidłowo umocowany projektant nie jest stroną postępowania o pozwolenie na budowę, to tym bardziej nie jest nim osoba wykonująca zawód architekta, która podnosi, że projekt będący jej autorstwa został wykorzystany bez jej zgody w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną o pozwoleniu na budowę. Powyższe stanowi o ewidentnej przeszkodzie formalnej dla wznowienia postępowania, której stwierdzenie uprawnia organ do wydania postanowienia na podstawie art. 149 § 3 kpa. Braku statusu strony postępowania w istocie nie kwestionuje również sama skarżąca.

Skarżąca zarzuca zatem, że w związku z charakterem i wagą stawianych przez nią zarzutów, właściwy organ administracji publicznej winien z urzędu wszcząć postępowanie wznowieniowe.

Prawidłowo orzekające w sprawie organy stwierdziły, że zaistnienie przesłanki wznowieniowej opisanej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. ("w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe") wiąże się zasadniczo z uprzednim prawomocnym stwierdzeniem przez sąd lub inny organ faktu sfałszowania tego dowodu. Wyjątkowo wznowienie postępowania jest możliwe w przypadku stwierdzenia sfałszowania dowodu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. W niniejszej sprawie nie ma mowy o zaistnieniu opisanych wyżej wyjątkowych okoliczności. Jak wynika z akt sprawy, w tym z oświadczeń samej Skarżącej, postępowanie w kierunku stwierdzenia fałszerstwa projektu budowlanego jest w toku. Wbrew stanowisku Skarżącej, rozstrzygnięcia wpadkowe zapadające w tym postępowaniu (w tym postanowienie o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego) nie zastępują prawomocnego rozstrzygnięcia tej sprawy przez sąd.

Powyższe rozważania aktualne są wobec drugiej z powołanych w sprawie przesłanek wznowieniowych, mianowicie wydania decyzji w wyniku przestępstwa (art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, że konstrukcja prawna przesłanek wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. jest w znacznej części identyczna. Przestępstwo co do zasady powinno być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu i w tym zakresie jest to wymóg analogiczny jak w przypadku stwierdzenia fałszu dowodu (dokumentu). Tak więc nawet strona postępowania administracyjnego, która domagałaby się wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z powołaniem się na zaistnienie powyższych przesłanek, musi przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego tę okoliczność (por. wyroki NSA z 29 stycznia 2021 r, sygn. II OSK 2721/20 , z 16 lutego 2023 r. sygn. II OSK 2858/21).

Jednocześnie wyrażane jest stanowisko, że organ rozpatrując wniosek o wznowienie postępowania nie może prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. (por. wyroki NSA z 7 grudnia 2021 r. sygn.. II GSK 1930/21, z 24 listopada 2022 r. II OSK 4024/19). Nie może on bowiem wstępować w kompetencje nieprzewidziane dla niego, ryzykując dodatkowo dokonanie odmiennej oceny od oceny przeprowadzonej przez powołane do tego sądy i organy (wyrok NSA z 16 lutego 2022 r. I OSK 664/19).

W pełni podzielając przedstawione wyżej stanowiska stwierdzić trzeba, że w rozpatrywanej sprawie nie przedstawiono orzeczeń właściwego organu lub sądu, stwierdzających, że ostateczna decyzja Prezydenta Miasta Torunia z dnia 2 października 2017 r. została wydana na podstawie sfałszowanych dowodów, bądź w wyniku przestępstwa.

Podkreślić przy tym należy, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodziły też okoliczności z art. 145 § 2 lub § 3 k.p.a.

Zgodnie z art. 145 § 2 k.p.a. istnieje możliwość wznowienia postępowania, jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Do zastosowania tego przepisu konieczne jest łączne wystąpienie obu przesłanek tj. oczywistość fałszu oraz niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości (wyrok NSA z 26.11.2018r., II OSK 348/18).

Dopuszczalność wznowienia przez organ postępowania bez czekania np. na wyrok potwierdzający sfałszowanie dokumentów, dopuszczalne jest jedynie pod warunkiem kumulatywnego zaistnienia dwóch przesłanek: oczywistości dokonania fałszerstwa istotnego dla sprawy dowodu albo niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia ludzkiego lub zagrożenia powstaniem poważnej szkody dla interesu społecznego, których to zagrożeń w inny sposób nie da się uniknąć. Oczywistość powinna dotyczyć cech zewnętrznych fałszu. Przesłanka niebezpieczeństwa lub szkody dla interesu społecznego musi zaś być wynikiem przeprowadzonej oceny stopnia zagrożenia tych wartości. Zarówno oczywistość fałszerstwa, jak i wystąpienie określonego niebezpieczeństwa powinny być przytoczone i wykazane w uzasadnieniu decyzji (wyrok NSA z 7.11.2013r., II OSK 1214/12, LEX nr 1559343).

W niniejszej sprawie nie tylko nie wykazano, by w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zachodziło niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego, ale przede wszystkim nie wykazano oczywistości sfałszowania dowodu. Jak już wyżej podkreślono, nawet gdyby wskazywane przez skarżącą dowody były w sposób oczywisty wadliwe, dotknięte ewidentnymi nieprawidłowościami, ale uchybienia te nie były wynikiem podrobienia lub przerobienia tych dowodów, to dowody takie nie są sfałszowane.

W tej sytuacji nie można także organowi postawić skutecznie zarzutu braku wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu. Organ administracji publicznej obowiązany jest bez wyczekiwania na impuls z zewnątrz wszcząć postępowanie w sprawie wznowienia postępowania w przypadku stwierdzenia wystąpienia jednej z podstaw wznowienia postępowania wyliczonych w art. 145 § 1, w wyłączeniem art. art. 145 § 1p. 4, art. 145a i art. 145b k.p.a. (vide: wyrok NSA w sprawie I OSK 1595/21, dostępny jw.). W przypadku przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., o ile ich wystąpienie nie jest ewidentne, a wznowienie postępowania nie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego i nie powoduje zagrożenia (a co w niniejszej sprawie nie występuje, sprawa dotyczy bowiem zrealizowanej i funkcjonującej już placówki żłobka), podstawą wznowienia z urzędu będzie dopiero powzięcie wiadomości organu o rozstrzygnięciu sądu stwierdzającym okoliczność sfałszowania dowodu albo wydania decyzji w warunkach tzw. przestępstwa urzędniczego.

Resumując, w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy na obecnym etapie postępowanie w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa organy administracji uznały, że brak jest przesłanek do wznowienia z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Torunia z 2 października 2017 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na rozbudowę i przebudowę Żłobka Miejskiego nr [...] przy [...] w T..

Tym samym zarzuty skargi okazały się niezasadne. Nie doszło do naruszenia powołanej zasady praworządności z art. 6 k.p.a. Organy prawidłowo zastosowały i powołały przepisy mające zastosowanie w sprawie. W zakresie, w jakim było to konieczne do rozpoznania sprawy, podjęły wszelkie niezbędne czynności w kierunku wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, działając zgodnie z art. 7 oraz 77 k.p.a. W sprawie nie zaistniały wątpliwości prawne, które winny być rozstrzygnięte na korzyść skarżącej, zgodnie z art. 7a kpa. Sąd nie stwierdził naruszenia zasady współdziałania organów w postępowaniu administracyjnym (art. 7b kpa), skoro wszystkie istotne okoliczności, w tym przede wszystkim okoliczność braku prawomocnego rozstrzygnięcia toczącego się jeszcze postępowania w przedmiocie sfałszowania projektu budowlanego, zostały przez Prezydenta ustalone samodzielnie. Rozstrzygnięcie niekorzystne dla Skarżącej nie świadczy też o naruszeniu zasady działania organów w sposób budzący zaufanie do obywateli (art. 8 § 1 k.p.a.). Motywy rozstrzygnięcia zostały prawidłowo przedstawione w uzasadnieniach postanowień obu instancji, sporządzonych zgodnie z art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Niezasadny okazał się wreszcie zarzut naruszenia art. 97 § 3 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej podejmie postępowanie, o którym mowa w § 1 pkt 5, na wniosek Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, albowiem przepis ten nie miał zastosowania w sprawie. Należy przyjąć, że Skarżąca miała na myśli art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Po pierwsze, postępowanie zakończone decyzją z 12 października 2017 r., zostało już ostatecznie zakończone, nie może podlegać ono zatem zawieszeniu. Po drugie, działaniem całkowicie nieprawidłowym byłoby wznowienie postępowania przez organ z urzędu na podstawie jedynie podejrzenia zaistnienia przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 kpa, by potem postępowanie wznowieniowe zawiesić z uwagi na konieczność potwierdzenia wystąpienia tej przesłanki wznowieniowej jako zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634).

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ww. ustawy.