Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 550/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 i art. 137 ust. 1 i 2 , art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi E. Z., S. Z. i T.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 16 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na decyzję Wojewody [...] nr [...] z dn. 16 maja 2022 r. na podstawie której ww. organ po rozpatrzeniu po rozpatrzeniu odwołań: T. S., oraz E. Z. od decyzji Starosty R. z dnia 16 grudnia 2021 r., znak: [...], w zakresie punktu pierwszego, w którym orzeczono o odmowie zwrotu na rzecz E. Z., S. Z., T. S. S. nieruchomości, położonej w R. u zbiegu ulic [...] i [...], oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działki ewidencyjne o numerach: [...] i [...] o łącznej powierzchni 2,0638 ha, stanowiące obecnie część działek ewidencyjnych o numerach: [...], [...], [...] i [...] (obręb Nr [...] O., arkusz mapy 35) mające uregulowany stan prawny w księgach wieczystych KW Nr [...] (działka [...]), KW Nr [...] (działka nr [...]) oraz KW Nr [...] (działki: [...] i [...]) prowadzonych przez Sąd Rejonowy w R. VI Wydział Ksiąg Wieczystych – orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu Wojewoda [...] ( dalej jako: "Wojewoda", "organ odwoławczy") wskazał, że Starosta R. decyzją z dnia 16 grudnia 2021 r., znak: [...] w punkcie pierwszym rozstrzygnięcia orzekł o odmowie zwrotu na rzecz E. Z., S. Z., T. S. S. nieruchomości, położonej w R. u zbiegu ulic [...] i [...], oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działki ewidencyjne o numerach: [...] i [...] o łącznej powierzchni 2,0638 ha, stanowiące obecnie część działek ewidencyjnych o numerach: [...], [...], [...] i [...] (obręb Nr [...] [...], arkusz mapy 35) mających uregulowany stan prawny w księgach wieczystych KW [...] (działka [...]), KW Nr [...] (działka nr [...]) oraz KW Nr [...] (działki: [...] i [...]) prowadzonych przez Sąd Rejonowy w R. VI Wydział Ksiąg Wieczystych. W punkcie drugim rozstrzygnięcia Starosta orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu na rzecz E. K., J. J., K. M., B. S., T. D. S. masy budynkowej, usytuowanej w dacie wywłaszczenia na działce Nr [...] o powierzchni 1,0955 ha.

Odwołania od ww. decyzji Starosty R. złożyli: T. S., oraz E. Z.i reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem. Zarówno T. S., jak i E. Z. zakwestionowali punkt pierwszy rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji Starosty R. z dnia 16 grudnia 2021 r., w którym odmówił zwrotu na rzecz E. Z., S. Z., T. S. S. nieruchomości, położonej w R. u zbiegu ulic [...] i [...], oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działki ewidencyjne o numerach: [...] i [...] o łącznej powierzchni 2,0638 ha, stanowiące obecnie część działek ewidencyjnych o numerach: [...], [...], [...] i [...].

Jak wynika z powyższego, wnioskiem odwoławczym objęty jest tylko punkt pierwszy

rozstrzygnięcia decyzji Starosty R. z dnia 16 grudnia 2021 r. Żadna ze stron postępowania nie kwestionuje zasadności rozstrzygnięcia zawartego w punkcie drugim ww. decyzji Starosty R..

Następnie Wojewoda podniósł, że kwestionowane rozstrzygnięcie Starosty R. zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskiem z dnia 2 września 2013 r. T. S. S. wystąpił o zwrot nieruchomości wywłaszczonych odpowiadających częściom działek ewidencyjnych o numerach [...] i [...]. Do ww. wniosku przyłączyli się pozostali spadkobiercy byłych współwłaścicieli nieruchomości wywłaszczonej ustaleni na podstawie przedłożonych dokumentów (w aktach sprawy). Wniosek powyższy został następnie rozszerzony pismem z dnia 2 stycznia 2014 r., o żądanie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Biorąc pod uwagę, iż objęte roszczeniem zwrotowym nieruchomości stanowią obecnie własność Gminy Miasta R., Wojewoda [...] postanowieniami Nr [...] z dnia 23 września 2013 r. znak: [...] (dot. wniosku o zwrot części obecnych dz. nr [...] i [...]) oraz Nr [...] z dnia 31 stycznia 2014 r. (dot. wniosku o zwrot dz. nr [...]) w związku z treścią art. 142 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) na podstawie art. 26 § 2 i § 3 oraz art. 123 § 1 k.p.a. wyznaczył Starostę R. jako organ właściwy do rozpatrzenia przedmiotowych wniosków zwrotowych.

Starosta R. decyzją z dnia 30 grudnia 2015 roku znak: [...] orzekł o zwrocie części zawnioskowanej nieruchomości oznaczonej jako działka Nr [...] 1 o powierzchni 0,2849 ha na rzecz T. S., E. Z. oraz S. Z.; odmówił zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości oraz umorzył postępowanie w sprawie zwrotu masy budynkowej usytuowanej w dacie wywłaszczenia na działce Nr [...] o powierzchni 1,0955 ha.

Odwołania od powyższej decyzji złożyły strony postępowania, a Wojewoda [...] po rozpatrzeniu ww. odwołań decyzją Nr [...] z dnia 31 maja 2016 roku, znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji.

Na powyższą decyzję Wojewody [...] skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożone zostały przez: T. S. S., E.Z., S. Z., Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w R. oraz Prezydenta Miasta R..

Skargi wniesione przez T. S. S., E. Z. oraz S. Z. zostały oddalone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokami z dnia 1 lutego 2017 roku, o sygn. akt: VIII SA/Wa 535/16, VIII SA/Wa 589/16 oraz VIII SA/Wa 590/16.

Natomiast skargi wniesione przez Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w R. oraz Prezydenta Miasta R. zostały uwzględnione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny konsekwencją czego wyrokami z dnia 1 lutego 2017 r. sygn. akt: VIII SA/Wa 597/16 i VIII SA/Wa 596/16, uchylona została zaskarżona decyzja Wojewody [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty R. w części dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (punk 1, 2, 3, 4 i 5 decyzji Starosty R.).

Od ww. wyroków wydanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zostały złożone skargi kasacyjne do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 marca 2019 roku, sygn. akt I OSK 1358/17 (ze skargi kasacyjnej T. S. S.) uchylił wyrok WSA z dnia 1 lutego 2017 roku, sygn. akt VIII SA/Wa 535/16 oraz zaskarżoną decyzję Wojewody [...] i poprzedzającą ja decyzję Starosty R. w zakresie punktów 6 i 1.

Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2019 roku, sygn. akt I OSK 1654/17 (ze skargi kasacyjnej E. Z.) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA z dnia 1 lutego 2017roku, sygn. akt VIII SA/Wa 589/16 i umorzył postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej, a wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2019 roku, sygn. akt I OSK 1655/17 (ze skargi kasacyjnej S. Z.) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA z dnia 1 lutego 2017 roku, sygn. akt VIII SA/Wa 590/16 i umorzył postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej.

Wyrokiem z dnia 22 marca 2019 roku, sygn. akt VIII 1359/17 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne T. S., E. Z. od wyroku WSA z dnia 1 lutego 2017 roku, sygn. akt VIII SA/Wa 596/16, a wyrokiem NSA z dnia 22 marca 2019 roku, sygn. akt I OSK 1431/17 ze skargi kasacyjnej T. S. i E. Z. uchylił wyrok WSA z dnia 1 lutego 2017 roku, sygn. akt VIII SA/Wa 597/16 i umorzył postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej.

Konsekwencją zapadłych w sprawie ww. wyroków sprawa zwrotu nieruchomości wywłaszczonej wróciła do ponownego rozpatrzenia przez Starostę R., który zobowiązany został do uzupełnienia materiału dowodowego zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny z dnia 1 lutego 2017 r. sygn. akt: VIII SA/Wa 597/16 oraz wyroku Naczelnego Sąd Administracyjny z dnia 22 marca 2019 roku, sygn. akt I OSK 1358/17.

Po uzupełnieniu postępowania dowodowego, zgodnie z zaleceniami Sądów, Starosta

R. decyzją z dnia 16 grudnia 2021 r., znak: [...] orzekł jak to zostało już wskazane wyżej.

Odwołujący się od ww. decyzji, T. S. oraz E. Z. zakwestionowali zasadność przyjętej przez Starostę R. za udowodnioną tezy, iż cel wywłaszczenia, którym była rozbudowa stadionu [...] [...] został zrealizowany, co zdaniem Starosty R. uzasadniało orzeczoną w ww. decyzji odmowę zwrotu nieruchomości. W ocenie skarżących cel uzasadniający wywłaszczenie objętej wnioskiem zwrotowym nieruchomości nigdy nie został zrealizowany. Jak wynika z akt sprawy nieruchomość oznaczona w dacie wywłaszczenia jako działki o numerach: [...] o pow. 0,9683 ha i [...] o pow. 1,0955 ha, odpowiada obecnie działce ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,4648 ha oraz części działek ewidencyjnych nr [...] o pow. 0,9254 ha, nr [...] o pow. 0,0979 ha oraz [...] o pow. 1,4435 ha, nabyta została na rzecz Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 21 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. Nr 10, poz. 64) w związku z jej przeznaczeniem zgodnie z decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. z dnia 8 marca 1973 roku znak: [...] pod rozbudowę stadionu sportowego [...] [...] stosownymi aktami notarialnymi wskazanymi w treści decyzji.

Inwestycja, której realizacja była celem wywłaszczenia ww. gruntu o powierzchni 2,0638 ha, polegała na rozbudowie stadionu [...] [...]. Łączna powierzchnia zabudowy wykazana na planie zagospodarowania temu stadionu [...] [...] przy ul. S., zatwierdzonym decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. z dnia 8 marca 1973 roku znak: [...] to obszar 7,8000 ha. Jak wynika z opisu ww. planu zagospodarowania, na tym prawie ośmiohektarowym terenie obok istniejącego stadionu, hotelu i części infrastruktury komunikacyjnej, powstać miały: pawilon socjalno - usługowy przy basenie, basen kąpielowo-sportowy otwarty, typowa kryta pływalnia, sala gimnastyczna, boisko lekkoatletyczne, kiosk, kasa, ustęp publiczny.

Objęta roszczeniem zwrotowym nieruchomość wchodząca w skład powyższego kompleksu obiektów sportowych miała być jego integralną częścią połączoną z głównym obiektem tj. istniejącym na dzień wywłaszczenia stadionem i hotelem, siecią alejek rekreacyjnych umożliwiających m.in. sprawne poruszanie się i opuszczenie obiektu przez uczestników imprez sportowych czy użytkowników projektowanego kompleksu sportowego.

Na terenie objętym wnioskiem zwrotowym planowano zrealizować: ciągi komunikacyjne, brodzik wodny, salę gimnastyczną, tereny zielone oraz część boiska lekkoatletycznego.

Objęte roszczeniem zwrotowym nieruchomości stanowią obecnie [...], (stan ten odzwierciedlony jest w księgach wieczystych prowadzonych przez Sąd Rejonowy w R. VI Wydział Ksiąg Wieczystych odpowiednio: działki nr [...] w [...], działki nr [...] w KW Nr [...], działek nr [...] i [...] w KW Nr [...]). Działki ewidencyjne o numerach: [...] i [...] zostały objęte umową administrowania z dnia 1 sierpnia 2014 roku zawartą pomiędzy Gminą Miasta R., a Miejskim Ośrodkiem Sportu i Rekreacji w R. spółką z o.o.Prezydent Miasta R. decyzją nr [...], z dnia 17 maja 2018 roku, znak: [...] zezwolił na realizację inwestycji drogowej. Decyzją tą zatwierdzony został podział działki nr [...] na działki [...] oraz [...] , przy czym nowopowstała działka ewidencyjna nr [...] przeznaczona została pod powyższą inwestycję drogową.

Organ pierwszej instancji w trakcie przeprowadzonych z udziałem stron postępowania oględzin na gruncie nieruchomości w dniach 3 lutego oraz 8 maja 2014 roku (w drugim terminie dodatkowo została uwzględniona obecna działka ewidencyjna nr [...]) ustalił, iż działki ewidencyjne o numerach: [...], [...] (obecnie [...] i [...]) znajdują się wewnątrz ogrodzonego terenu klubu sportowego [...] R.. Południowy fragment działki ewidencyjnej nr [...] stanowi teren niezabudowany, płaski w niektórych częściach o nieregularnym ukształtowaniu powierzchni. Grunt ten jest w większości porośnięty trawą, a w części wysypany szlaką. W tej części zlokalizowana jest brama wjazdowa oraz skrzynka energetyczna. Wzdłuż wschodniej granicy działki znajduje się fragment podmurówki stanowiący prawdopodobnie pozostałość dawnego ogrodzenia. Północna części działki nr [...] położona jest wewnątrz ogrodzenia z blachy falistej stanowiącego zabezpieczenie głębokiego wykopu powstałego prawdopodobnie po rozebraniu budynku wykazanego na mapie zasadniczej, w pozostałej części jest to teren o nieregularnym ukształtowaniu powierzchni. Przy granicy z działką nr [...] znajduje się skarpa i resztki ogrodzenia. Działka nr [...] jest to teren równy, porośnięty trawą, na którym znajdują się bramki piłkarskie (2 szt. zamontowane na stałe). Wschodnia część przy granicy z działką nr [...] porośnięta jest krzewami i drzewami.

Działka nr [...] w południowej części stanowi chodnik oraz pas zieleni oddzielający chodnik od jezdni. Południowowschodnia cześć zajęta jest pod jezdnię. Środkowa część porośnięta jest trawą oraz samosiejkami drzew i krzewów. W granicy z działką nr [...] znajdują się dwie bramy wjazdowe i skrzynka energetyczna. Północna część działki [...] stanowi pas zieleni oddzielający chodnik od jezdni, chodnik, skarpę (przy granicy z działką nr [...]) porośniętą trawą, drzewami i krzewami oraz cześć jezdni (ulicy Z.). Na przedmiotowym gruncie w trakcie oględzin nie stwierdzono istnienia budynków wymienionych w aktach notarialnych Rep. A Nr [...] z dnia 29 marca 1974 roku oraz Rep. A Nr [...] z dnia 8 października 1974 roku, związanych z przedmiotowym gruntem w dniu wywłaszczenia.

Ustalenia dotyczące stanu faktycznego jak i stanu prawnego nieruchomości na dzień złożenia wniosku zwrotowego poczynione przez organ pierwszej instancji w toku postępowania nie stanowią elementu kwestionowanego przez strony postępowania.

Następnie Wojewoda podniósł, że Starosta R. wypełniając zalecenia Sądu w celu ustalenia stanu nieruchomości na dzień jej wywłaszczenie tj. ustalenia jakie budynki znajdowały się na nieruchomości wywłaszczonej, a następnie kiedy zostały one usunięte przeanalizował zapisy księgi wieczystej KW nr [...] prowadzonej do czasu wywłaszczenia oraz KW nr [...] w której wpisana została nieruchomość po wywłaszczeniu. Jak wynika z ustaleń organu I instancji w księdze wieczystej KW nr [...] budynki nie zostały wpisane.

Zapisy księgi wieczystej KW nr [...] również nie pozwalają stwierdzić jakie zabudowania wchodziły w skład nieruchomości wywłaszczonej oraz momentu ich usunięcia z gruntu. Nieruchomość wywłaszczona stanowiąca działki o numerach: [...] i [...] o łącznej powierzchni 2,0638 ha (stanowiąca w dacie wywłaszczenia współwłasność M. Ł. K. i S. J. S.) została ujawniona w niej na podstawie aktów notarialnych Rep. A Nr [...] z dnia 29 marca 1974 roku, Rep. A Nr [...] z dnia 8 października 1974 roku oraz mapy podziału zarejestrowanej za nr [...] w dniu 17 listopada 1972 roku jako operat nr [...]. Na ww. mapie podziałowej zostało wrysowanych osiem budynków zlokalizowanych na ówczesnej działce nr [...]. Z oznaczeń budynków wynika, iż był to jeden budynek mieszkalny oraz siedem budynków gospodarczych. W załączonych do wniosku o przyłączenie nieruchomości dokumentach nie została wymieniona ani opisana istniejąca wtedy zabudowa.

Z protokołu badania księgi wieczystej Nr [...] przeprowadzonego przez pracownika organu pierwszej instancji wynika że na terenie kompleksu sportowego znajdowały się następujące budynki: garaż z pustaków o kubaturze 130 m3, garaż murowany o kubaturze 174 m3, garaż 2-boksowy o kubaturze 87 m3, pawilon z pilśni o kubaturze 215,04 m3, kuchnia letnia murowana o kubaturze 84 m3, budynek gospodarczy z płyt prefabrykowanych o kubaturze I 12 m3, budynek socjalno-usługowy z prefabrykatów o kubaturze 2729 m3, barak drewniany o kubaturze 124 m3, budynek mieszkalny drewniany o kubaturze 90 m3, spichlerz murowany o kubaturze 186 m3, budynek WC murowany o kubaturze 144 m3, stacja trafo z płyt prefabrykowanych o kubaturze 73 m3 oraz szatnia z pustaków o kubaturze 506,7 m3.

Przeprowadzona przez Starostę R. analiza zbioru dokumentów ww. księgi wieczystej, z uwzględnieniem dokumentacji wywłaszczeniowej, pozwala zdaniem organu odwoławczego na stwierdzenie, iż większość zabudowań istniejąca w dniu wywłaszczenia (szczegółowo przedstawionych w dokumentach wywłaszczeniowych zgromadzonych w toku postępowania przez Starostę R., takich jak: wniosek R. Zakładów Przemysłu [...] z dnia 3 kwietnia 1974 r. o wywłaszczenie niewydzielonej części nieruchomości przy ul. S. [...], oraz protokole uzgodnień wartości obiektów budowlanych zlokalizowanych na nieruchomości w R. przy ul. S. [...], stanowiących własność ob. S. S. została usunięta do dnia 10 czerwca 1991 roku (data zarejestrowania mapy przywołanej w decyzji Wojewody R. z dnia 2 grudnia 1994 roku znak: [...]).

W efekcie przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji kwerendy zasobów dokumentów znajdujących się w Archiwum Państwowym w R. odnaleziono raport z dnia l0 maja 1996 roku, komisji powołanej w celu przeprowadzenia oceny stanu technicznego budynków i budowli znajdujących się na terenie dzierżawionym przez [...] R. R., ul. S. [...].

Dokument ten opisuje stan prawny nieruchomości na dzień 6 maja 1996 roku (cz.I) stan techniczny obiektów zlokalizowanych na ówczesnych działkach [...] i [...] (cz. II) oraz stan techniczny obiektów zlokalizowanych na ówczesnych działkach [...], [...] i [...] (cz. lll) będących w użytkowaniu wieczystym RZPS "[...]".

Część druga opracowania zawiera opis Zespołu Obiektów Sportowych w budowie (hala sportowa, kryta pływalnia oraz zaplecze), basen kąpielowy otwarty zlokalizowany na działce w [...], budynek murowany ,,spichlerz" zlokalizowany na działce r [...] oraz informacja o tym, że grunt został uzbrojony w infrastrukturę podziemną tj. kanalizację sanitarną deszczową i drenażową, ścianę szczelną stalową od strony ul. Z., sieć energetyczną i elektryczną oraz przyłącze ciepłownicze z sieci miejskiej.

W ocenie organu odwoławczego Starosta R. prawidłowo wywiódł, że z powyższego raportu oraz załącznika graficznego nr 1 do niego wynika, iż na zawnioskowanym do zwrotu terenie na dzień sporządzenia opracowania mógł się znajdować jedynie jeden budynek nazwany jako "spichlerz" mogący odpowiadać zabudowie z dnia wywłaszczenia. Jednakże jak wskazał Starosta R., nawet jeśli to ten sam budynek to z opisu wynika iż na chwilę sporządzenia raportu został on zaadoptowany i pełnił funkcję kotłowni, dla budynku socjalno-usługowego. Potwierdzeniem istnienia na terenie obiektu własnej kotłowni jest, jak wskazał Starosta R. informacja zawarta w artykule z 1980 roku wydanym przez gazetę ,, [...]" [...] strona 9. Ponadto jak wynika z powyższego raportu, grunt objęty roszczeniem o zwrot został ogrodzony z zewnątrz i uzbrojony w infrastrukturę techniczną niezbędną do funkcjonowania takiego kompleksu oraz zostało zlokalizowane na nim boisko treningowe oraz częściowo posadowiony został budynek socjalno-usługowy.

Starosta R. w ramach procedury uzupełnienia materiału dowodowego wystąpił do Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii z siedzibą w W. o udostępnienie archiwalnych zdjęć lotniczych z lat 1974 - 2004. Udostępnione zostały zdjęcia z dnia 7 sierpnia 1981 roku, 19 września 1998 roku oraz 1 maja 2001 roku. Analiza udostępnionych zdjęć zdaniem organu odwoławczego jest potwierdzeniem poczynionych przez Starostę R. ustaleń wywiedzionych z przedstawionych powyżej dowodów.

Można na ich podstawie stwierdzić, iż na terenie objętym wnioskiem o zwrot zostały

zlokalizowane: fragment boiska treningowego, ciągi komunikacyjne fragment budynku socjalnousługowego a także tereny zielone.

Starosta [...] ponownie przeprowadzając postępowanie dowodowe w sprawie

przesłuchał także w charakterze świadków: Pana R. K., Pana J. W. oraz Pan M. T.. Organ pierwszej instancji uznał jednak, iż zeznań tych nie można przyjąć jako dowodów w sprawie z uwagi, na znaczny upływ czasu od chwili wywłaszczenia.

Zeznaniom powyższym, jak słusznie w ocenie organu odwoławczego podniósł Starosta R., przeczą zarówno przywołane powyżej dokumenty jak również treść artykułu prasowego udostępnionego przez Miejską Bibliotekę publiczną z gazety "[...]" [...] strona 9 opisuje nowo oddany budynek socjalno-usługowy zlokalizowany na terenie klubu "[...] [...]" przy ul. S.. Z artykułu tego wynika, iż już wtedy funkcjonowała w nim część administracyjna obiektu, siłownia, sala gimnastyczna oraz ośrodek odnowy biologicznej, a ogrzewanie budynku pochodzi z prowizorycznej kotłowni a nie z sieci ciepłowniczej.

Natomiast zdjęcie satelitarne z 1981 roku w miejscu od strony dawnej ul. D. obecnej [...] przedstawia teren jednolicie równy, od strony ul. S. widoczne jest boisko wraz z trybunami za nim korty tenisowe, budynek socjalno-usługowy a za nim basen otwarty. W rogu u zbiegu ulic S. oraz Z. widoczne są dwa budynki, a dalej drzewa wraz z alejkami, które łącząc się z alejkami widocznymi w pozostałej części terenu objętego inwestycją tworzą ciągi komunikacyjne pozwalające przemieszczać się pomiędzy poszczególnymi obiektami.

Także zeznania świadka M. T. nie mogą być zdaniem organu pierwszej instancji, uwzględnione z uwagi na znaczny upływ czasu i podeszły wiek świadka, który nie pamięta szczegółów takich jak np. co wchodziło w skład nieruchomości wywłaszczonej, kiedy została usunięta zabudowa będąca w dniu wywłaszczenia, czy kiedy i jakie obiekty zostały zrealizowane. Informacje udzielane przez świadka są zbyt ogólne.

Protokół z kontroli problemowej przeprowadzony na obiekcie [...] R. w dniu 5 kwietnia 1983 roku zawiera opis inwestycji realizowanych pn. "Rozbudowa stadionu sportowego [...] R., które zostały rozpoczęte w 1974 roku i zostały oddane do użytkowania.

Z raportu tego wynika, iż w momencie jego sporządzenia zostały oddane do użytkowania obiekty: basen kąpielowy, ogrodzenie stadionu, oświetlenie płyty głównej, kabina spikera, płyta główna stadionu oraz budynek socjalny. W protokole inwentaryzacyjnym sporządzonym do aktu notarialnego Rep. A Nr [...] wykazanych zostało wiele obiektów uznanych wówczas za środki trwałe zlokalizowane na gruncie objętym inwestycją jak również na gruncie objętym roszczeniem o zwrot nieruchomości tj. m.in. budynek socjalno-usługowy, spichlerz murowany (pełniący funkcję kotłowni), boisko treningowe przy ul. D., ogrodzenie od ulicy D., ogrodzenie boiska treningowego od ul. D.. Uznać należy, że te budynki i budowle wówczas istniały i funkcjonowały, świadczy o tym choćby fakt, iż opis zespołu obiektów sportowych w budowie stanowi oddzielny załącznik (załącznik nr 2) do protokołu inwentaryzacyjnego oraz to, iż nie zostały one jednocześnie wymienione jako środki trwałe.

Uzasadniając odmowę zwrotu objętego roszczeniem gruntu, Starosta R. podkreślił, iż budowa kompleksu sportowego, w ramach której miało dojść do rozbudowy stadionu [...] R. poprzez budowę stadionu lekkoatletycznego, budynku socjalno-usługowego, hali sportowej wraz z basenem krytym, oraz terenów zielonych wraz z ciągami komunikacyjnymi, jest bez wątpienia inwestycją złożoną, składającą się z wielu elementów.

Pomimo tego, że na spornym terenie nie doszło do zrealizowania wszystkich obiektów zaplanowanych w chwili wywłaszczenia, to wykonane na nim prace spowodowały, iż teren ten stał się funkcjonalnie związany z pozostałą częścią kompleksu i stanowił jego niezbędny element. Bezspornym jest, że na terenie objętym roszczeniem o zwrot zostały wybudowane: boisko treningowe, urządzenia infrastruktury technicznej niezbędne do korzystania z pozostałych elementów kompleksu sportowego (w szczególności z budynku socjalno-usługowego oraz basenu odkrytego) oraz ciągi komunikacyjne - dojścia do boiska treningowego oraz kortów tenisowych. W miejscu w którym miał powstać zespół obiektów sportowych (hala sportowa wraz z krytą pływalnią) już w roku 1976 istniały tereny zielone ujęte w wyżej przywołanym projekcie realizacyjnym.

Dowodem zrealizowania powyższych elementów infrastruktury, które uznać należy za realizacje celu wywłaszczenia na objętym wnioskiem terenie, jest mapa sytuacyjna z 1976 roku wpisana do zasobu materiałów geodezyjnych i kartograficznych ówczesnego Rejonowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej w R. w dniu 3 sierpnia 1976 roku za Nr [...] (obecny identyfikator materiału zasobu [...]). Na mapie tej wykazano, że na przedmiotowym terenie funkcjonują alejki podpisane jako "ch. bet." wraz z alejką stanowiącą dojście do boiska stadionu piłkarskiego oraz basenu (znajdujących się poza wywłaszczonym obszarem), podpisane jako, j. bet". Takie zróżnicowanie nawierzchni alejek występuje również po drugiej stronie boiska, od strony ulicy Jordana, gdzie alejka wzdłuż trybun oznaczona jest jako ,j. bet", a północna alejka do wyjścia w kierunku ulicy J. podpisana jest jako "ch. bet". Ze zdjęcia lotniczego aktualnego na rok 1981, przesłanego przez Prezydenta Miasta R., pobranego z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. wynika, iż szerokość alejek na przedmiotowym terenie jest zbliżona do szerokości alejki prowadzącej od stadionu piłkarskiego. W takim przypadku należy uznać, iż całość komponuje się jako piesze ciągi komunikacyjne. Mapa sytuacyjna ze swej natury przedstawia uwarunkowania istniejące w momencie jej tworzenia.

Taki sam układ ciągów komunikacyjnych został uwidoczniony na zdjęciu lotniczym z 1981 roku udostępnionym przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii z siedzibą w W.. Teren ten został również opisany w:

- projekcie technicznym inwestycji w części: "Realizacyjny plan zagospodarowania", nr zlecenia [...], wrzesień 1976 roku.

- Założeniach Techniczno - Ekonomicznych sporządzonych przez Zakład Projektowania "[...]" w grudniu 1978 roku, nr zlecenia [...], wskazując na wykorzystanie terenu zgodnie z celem wywłaszczenia oraz podkreślając, iż istniejąca zieleń na terenie zespołu sportowo-rekreacyjnego znajduje się w bardzo dobrym stanie.

Jak wskazał Starosta R. plan zagospodarowania terenu stadionu, stanowiący załącznik do decyzji przywołanej w aktach notarialnych, przewidywał bardziej złożone urządzenie zieleni oraz alejek niż te uwidocznione na zdjęciu lotniczym. Jednakże urządzone alejki niewątpliwie służące do obsługi obiektów sportowych zlokalizowanych poza wnioskowanym do zwrotu terenem. Przebieg alejek niewątpliwie odpowiada rozmieszczeniu bram w granicy z obecną działką ewidencyjną nr [...]. Dlatego też należy uznać, że ta część terenu została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia i nie podlega zwrotowi.

Wnioskodawcy postępowania zwrotowego - następcy prawni byłych współwłaścicieli

nieruchomości wywłaszczonej w toku postępowania pierwszoinstancyjnego przedłożyli szereg artykułów prasowych oraz wyroków sądowych (przywołanych także w odwołaniu od decyzji Starosty R.) potwierdzających ich zdaniem, że cel wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości nie został zrealizowany. Skarżący w szczególności podkreślają, iż nigdy nie wybudowano na niej min. części projektowanego boiska lekkoatletycznego, czy sali gimnastyczno -sportowej, oraz nie urządzono terenów zielonych gdyż zdaniem wnioskodawców uwidoczniona zieleń to pozostałość po "ogrodzie S.".

Następnie wskazując na podstawy prawne rozstrzygnięcia, Wojewoda podniósł, że problematyka zwrotu nieruchomości wywłaszczonych uregulowana została w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r, o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm. - dalej u.g.n). Zgodnie z art. 136 ust 1 i 3 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przechodząc do oceny złożonego wniosku pod względem spełnienia przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia wskazać należy, iż zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia definiuje art. 137 u.g.n., który stanowi w ustępie pierwszym, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli; 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Podkreślić należy, iż przesłanka z art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. zachodzi w razie pozostawienia nieruchomości w stanie niezmienionym, a więc takim jak w czasie wywłaszczenia, bez rozpoczęcia prac związanych z robotami budowlanymi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.

Za rozpoczęcie prac w tym znaczeniu uznaje się przy tym rozpoczęcie realizacji, choćby w części, inwestycji głównej, jak również zrealizowanie, nawet częściowo, infrastruktury tej inwestycji oraz zainstalowanie urządzeń bez których inwestycja objęta celem wywłaszczenia nie mogłaby spełniać planowanych funkcji (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2009 r., sygn. akt lOSK 581/08).

Jednocześnie Sądy Administracyjne wskazują, że w literalnej wykładni art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. nacisk należy położyć w pierwszej mierze na ustaleniu przesłanki "cel wywłaszczenia nie został zrealizowany", a dopiero na drugim etapie i w razie niespełnienia pierwszej przesłanki - na ustaleniu, czy celu nie zrealizowano "pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna" (patrz wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1494/13).

Przywołać w tym miejscu należy także, wyrok Trybunał Konstytucyjny z dnia 13 marca 2014 r. sygn. P 38/11, w którym Trybunał jednoznacznie wskazał, że "nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia".

Zdaniem organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie, która dotyczy rozbudowy kompleksu sportowego czyli inwestycji, na którą składa się kompleks obiektów i urządzeń, ocena zrealizowania celu wywłaszczenia, w całości lub w części, winna być oceniana z uwzględnieniem specyfiki tej inwestycji, czy i w jakim zakresie planowane obiekty i elementy infrastruktury są ze sobą powiązane i w jakim zakresie wykonanie poszczególnych elementów stanowi realizację celu inwestycji. Zatem w przypadku realizacji inwestycji, na którą składa się kompleks obiektów i urządzeń, oceny przesłanek, o jakich mowa w art. 137 ust. 1 u.g.n., nie można dokonywać w odniesieniu do każdego z poszczególnych elementów zorganizowanej całości.

Organ odwoławczy podzielając wnioski i oceny wywiedzione ze zgromadzonego materiału dowodowego przez Starostę R. w zaskarżonej decyzji z dnia 16 grudnia 2021 r. uznaje, że potwierdzają one zrealizowanie celu wywłaszczenia określonego jako rozbudowa stadionu [...] R..

W ocenie organu odwoławczego, podnoszony przez skarżących (nie budzący wątpliwości i co należy podkreślić nie kwestionowany przez Starostę R. a także organ odwoławczy) fakt, iż nie wszystkie zamierzenia inwestycyjne przedstawione na planie zagospodarowania terenu rozbudowy stadionu zostały zrealizowane, nie niweczy wywiedzionego i uzasadnionego w niniejszej decyzji stwierdzenia o zrealizowaniu celu wywłaszczenia przed złożeniem wniosku zwrotowego przez spadkobierców byłych współwłaścicieli nieruchomości, uzasadniającego odmowę jej zwrotu. Jak bowiem wykazano, w kontekście skali inwestycji określonej jako rozbudowa stadionu [...] R. trudno wskazać stopień istotności poszczególnych jej elementów. Teren odpowiadający nieruchomościom wywłaszczonym wchodził w skład większej, zorganizowanej, spójnej całości i nie może być oceniany w oderwaniu od niej. Nie ma więc w ocenie organu odwoławczego znaczenia, że na fragmentach nieruchomości o odmowie, których orzekł w zaskarżonej decyzji Starosta R., nie powstały niektóre z zaplanowanych pierwotnie obiektów, skoro nie ulega wątpliwości, że teren stanowił element kompleksu sportowego i znajdowały się na nim urządzenia służące prawidłowemu funkcjonowaniu całości takie jak: boisko treningowe, ciągi piesze, zieleń czy część ogrodzenia, a także infrastruktura techniczna niezbędna do funkcjonowania obiektów głównych zlokalizowanych na działkach sąsiednich.

Zdaniem organu odwoławczego, nie zawsze także dla uznania realizacji celu wywłaszczenia niezbędne jest prowadzenie prac - czasami wystarczy pozostawienie nieruchomości częściowo w stanie niezmienionym. W niniejszej sprawie nawet jeśli uznać, że część nieruchomości wywłaszczonej określona jako "ogród S." pozostawiona została częściowo w stanie nie zmienionym, to podkreślić należy, iż znajdowała się ona w części zaplanowanej jako tereny zielone.

Skoro zatem część wywłaszczonej nieruchomości stanowiła już częściowo teren zielony, to zdaniem organu odwoławczego oczywistym było wykorzystanie dotychczasowych nasadzeń zwłaszcza, że w części właśnie takie przeznaczenie tego terenu zostało przewidziane w planie. Bezzasadne wydaje się karczowanie drzew i krzewów istniejących w celu posadzenia nowych w nieco innym miejscu. Podkreślić należy, iż inwestycja będąca celem wywłaszczenia realizowana była etapami ze względu min. na konieczność zaangażowania dużych środków finansowych przedsiębiorstwa państwowego "[...]", co w sposób szczególny uzasadniało gospodarskie podejście czyli maksymalne wykorzystanie dotychczasowego potencjału objętej inwestycją nieruchomości.

Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie na spornym gruncie zostały ulokowane instalacje techniczne a także infrastruktura w postaci: boiska treningowego, zieleni, ciągów pieszych łączących poszczególne obiekty sportowe, oraz doprowadzające do bram umożliwiających opuszczenie kompleksu, to nie można się zgodzić ze skarżącymi, że w takim przypadku mogą znaleźć zastosowanie przepisy art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 i ust. 2 u.g.n. o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.

Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono zgodnie z dyspozycją art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Starosty R. z dnia 16 grudnia 2021 r.

Skargę na powyższą decyzję pismem z dn. 15 czerwca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli E. Z., S. Z., T. S. S. ( dalej jako: "skarżący") reprezentowani przez pełnomocnika będącego adwokatem.

Kwestionowanej decyzji zarzucili:

1/ naruszenie art. 136 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 137 ust. I pkt 2 u.g.n. poprzez odmowę zwrotu nieruchomości położonej w R. u zbiegu ulic A. S. i S. Z., oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działki ewidencyjne nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 2,0638 ha, stanowiące obecnie część działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...] i [...], z uwagi na rzekome zrealizowanie celu wywłaszczenia na ww. działkach, podczas gdy w świetle ustalonego przez Starostę i Wojewodę stanu faktycznego, ustalonego na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, na ww. działkach nigdy nie zrealizowano celu wywłaszczenia określonego - zgodnie z wiążącym na gruncie tej sprawy wskazaniem NSA – w akcie wywłaszczeniowym oraz dokumentach przyjętych za podstawę ustalenia tego celu w chwili wydawania aktu o wywłaszczeniu, tj. nie zrealizowano zespołu lekkoatletycznego z trybunami, zespołu sali gimnastyczno-sportowej i krytej pływalni, i w konsekwencji działki te stały się zbędne na cel wywłaszczenia w myśl art. 137 ust. I pkt 2) u.g.n.;

2/ naruszenie art. 153 p.p.s.a. w zw. z art.170 p.p.s.a. w zw. z art. z art. 190 p.p.s.a., polegające na dokonaniu odmiennej niż NSA w wydanych w niniejszej sprawie wyrokach 22 marca2019 r. OSK 1358/17 oraz I OSK 1359/17, wykładni art. 136 u.g.n. oraz art. 137 u.g.n. określających przesłanki roszczenia o zwrot nieruchości, poprzez zrekonstruowanie celu wywłaszczenia działek na podstawie innych źródeł aniżeli akt wywłaszczeniowy oraz dokumenty przyjęte za podstawę ustalenia tego celu w chwili wydawania aktu o wywłaszczeniu i przyjęcie, że cel wywłaszczenia mógł być inny aniżeli wskazany ww. dokumentach, a w konsekwencji nieprawidłowe stwierdzenie przez Wojewodę, że cel wywłaszczenia został na działkach objętych wnioskiem o zwrot zrealizowany, pomimo dostrzeżenia przez Organ, że z dokumentów przyjętych za podstawę ustalenia tego celu w chwili wydawania aktu o wywłaszczeniu wynika, że na objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości miały powstać: ciągi komunikacyjne, brodzik wodny, sala gimnastyczna, tereny zielone oraz część boiska lekkoatletycznego, podczas gdy związanie wykładnią prawną dokonaną w prawomocnym wyroku NSA dotyczy zarówno sądu rozpoznającego sprawę ponownie, jak również organu administracyjnego, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia, a NSA wprost wskazał, iż w niniejszej sprawie cel wywłaszczenia powinien być rekonstruowany z aktu wywłaszczeniowego oraz dokumentów przyjętych za podstawę ustalenia tego celu w chwili wydawania aktu o wywłaszczeniu, a także iż nie można traktować oceny prawnej Sądu I instancji w niniejszej sprawie, co do kierunku wykładni przepisów prawa materialnego za wiążące, a zatem skoro z dowodów zgromadzonych w sprawie i wprost wyrażonych w decyzji Starosty oraz decyzji Wojewody wynika, że na objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości nie zrealizowano zespołu lekkoatletycznego z trybunami, zespołu Sali gimnastyczno-sportowej i krytej pływalni, to cel wywłaszczenia nie został zrealizowany,

3/ naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez dowolną, a nie swobodną, ocenę dowodów i uznanie, że na terenie części działki nr [...] objętej wnioskiem o zwrot zostało zrealizowane boisko treningowe do gry w piłkę nożną, podczas gdy w świetle materiału dowodowego boisko to zlokalizowane jest na terenie działki nr [...] (której wniosek o zwrot nigdy nie dotyczył), a o realizacji boiska treningowego do gry w piłkę

nożną na terenie części działki nr [...] nie może świadczyć fakt, iż na jej terenie postawiono bramki do gry w piłkę nożną (w tym bramki przenośne), które to bramki zostały ustawione na działce nr [...] w nieustalonym przez Wojewodę i Starostę czasie, przy czym z dokumentów aktualnych na datę wywłaszczenia, na podstawie których należy rekonstruować cel wywłaszczenia wynika, że celem tym nie było w żadnym przypadku boisko treningowe do gry w piłkę nożną;

4/ naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów i uznanie, iż na terenie objętym wnioskiem o zwrot powstały:

tereny zielone, przy czym w tym zakresie Organ niekonsekwentnie w uzasadnieniu

Zaskarżonej Decyzji twierdzi z jednej strony, że owe tereny zielone "zostały zlokalizowane" na spornej nieruchomości, sugerując, że miało to miejsce po dacie wywłaszczenia, z drugiej zaś, że w 1976 r. przedmiotowe tereny zielone już istniały i były ujęte w projekcie realizacyjnym, oraz piesze ciągi komunikacyjne, podczas gdy:

dobrze utrzymane (zadbane) tereny zielone istniały na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot przed wywłaszczeniem, znajdował się tam bowiem piękny - widoczny na zdjęciu lotniczym z 1973 r. - sad (nieruchomość znana była powszechnie jako "ogród S."), a po dokonaniu wywłaszczenia istniejących elementów zielonych nie zagospodarowano nigdy zgodnie z celem wywłaszczenia, co potwierdzone jest faktem, że w trakcie wizji lokalnej stwierdzono, iż teren działki nr [...] porośnięty jest samosiejkami drzew, krzewów i chwastami;

jedyna alejka widoczna na zdjęciu lotniczym z 1981 r. służyła tylko jako droga dla samochodów wykorzystywanych przy wznoszeniu budynków na pozostałych działkach (co potwierdzone jest faktem, iż nigdy nieukończony i rozebrany już budynek sali gimnastycznej i krytej pływalni był wznoszony na miejscu tej alejki), a w trakcie wizji lokalnej nie została stwierdzona obecność pozostałości jakichkolwiek "ciągów komunikacyjnych", czy alejek mających powstać w ramach celu wywłaszczenia;

5/ naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów i uznanie, że na terenie działki nr [...] powstało ogrodzenie, podczas gdy w protokole z wizji lokalnej brak jest jakiejkolwiek wzmianki o pozostałościach ogrodzenia na terenie działki [...] (prócz informacji o "prowizorycznym ogrodzeniu");

6/ naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez zaniechanie rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności pominięcie dowodów, w tym materiałów prasowych, świadczących o niezrealizowaniu celu wywłaszczenia nieruchomości oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów w odniesieniu do dokumentów i zeznań świadków M. S., R. K. oraz J. W. i przyjęcie, że na wywłaszczonej nieruchomości zrealizowany został cel jej wywłaszczenia, podczas gdy z prawidłowo ocenionych dowodów wynika, iż cel wywłaszczenia nieruchomości nie został zrealizowany,

7/ naruszenie art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez dokonanie przez Starostę i Wojewodę oceny zdjęć lotniczych z lat 1981, 1998 oraz 2001 samodzielnie, podczas gdy do prawidłowej oceny takich zdjęć wymagane są wiadomości specjalne i w konsekwencji niezbędnym jest powołanie do ich oceny biegłego z dziedziny fotogrametrii;

dodatkowo, z daleko idącej ostrożności, na wypadek uznania, iż na terenie działki nr [...] i [...] powstały po wywłaszczeniu: elementy zielone, ogrodzenie, oraz zieleń izolacyjna (co nie znajduje oparcia w materiale dowodowym i czemu Skarżący zaprzeczają):

8/ naruszenie art. 136 ust.. 3 u.g.n. w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 2) u.g.n. poprzez uznanie, iż powstanie elementów o charakterze jedynie infrastrukturalnym, nieujętych w dokumentach, na podstawie których doszło do wywłaszczenia, jest wystarczające dla stwierdzenia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, podczas gdy w sytuacji, w której elementy infrastrukturalne mają służyć korzystaniu z głównego celu wywłaszczenia, a cel ten nie został zrealizowany, takie stwierdzenie jest niedopuszczalne.

W oparciu o powyższe zarzuty skarga wnosi o:

1/ uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. Zaskarżonej Decyzji w całości, oraz uchylenie poprzedzającej ją Decyzji Starosty w punkcie 1;

2/ orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu, rozwijając zarzuty i przywołaną argumentację, autor skargi wskazał, że kwestionowane decyzje są rezultatem ponowionego postępowania po wydanych przez NSA wyrokach kasatoryjnych, sprowadza się w istocie do ustalenia, czy na działkach objętych wnioskiem o zwrot doszło do realizacji celu, na który działki te zostały wywłaszczone. W przypadku odpowiedzi negatywnej, organy administracji publicznej zobowiązane są do zwrotu wywłaszczonych działek.

Przywołując własne rozumienie ustalonego w toku postępowania celu wywłaszczenia, autor skargi wskazuje, że zwięźle można stwierdzić, że celem wywłaszczenia, była realizacja na wywłaszczonych działkach obiektów sportowych, tj. fragmentu Boiska lekkoatletycznego na działce nr [...], oraz sali gimnastyczno-sportowej i krytej pływalni na działkach nr [...] i [...].

Następnie podniesiono, że Starosta i Wojewoda prawidłowo ustalili, że ww. obiekty sportowe nigdy nie powstały na działkach, których niniejsze postępowanie dotyczy, jednak nie respektując wiążącej wykładni prawa dokonanej przez NSA na gruncie tej sprawy, podjęli próbę "dopasowania" celu wywłaszczenia do dających się zaobserwować na spornej nieruchomości elementów infrastruktury powstałych w lwiej części przed datą wywłaszczenia, co Starosta i Wojewoda przyznają (czego skrajnym przykładem jest uznanie, iż skoro przed wywłaszczeniem na działkach znajdował się sad, a cel wywłaszczenia obejmował tereny zielone, to żadnych dodatkowych prac w tym zakresie nie trzeba było już wykonywać).

Autor skargi argumentując brak realizacji celu wywłaszczenia stwierdza m.in., że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu, aby Boisko lekkoatletyczne powstało na terenie nieruchomości, w tym na terenie działki nr [...]. Prawdą jest, iż podejmowano czynności zmierzające do jego wybudowania, jednak nigdy inwestycja ta nie została zakończona. W chwili obecnej, na terenie działki nr [...] znajdują się jedynie bramki do gry w piłkę nożną, co wynika z protokołu z wizji lokalnej z dnia 3 lutego 2014 r., oraz z protokołu z wizji lokalnej z dnia 8 maja 2014 r. W protokole z wizji lokalnej z dnia 8 maja 2014 r. stwierdzono ponadto, że spośród pięciu bramek do gry w piłkę nożną, jedynie dwie są bramkami zamontowanymi na stałe - pozostałe są bramkami przenośnymi. Powyższe prowadzi do wniosku, że na działce nr [...] nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. Trudno bowiem uznać, iż za zrealizowaniem tego celu przemawia zamontowanie dwóch bramek do gry w piłkę nożną, podczas gdy zgodnie z Planem 1 i Planem 2 na działce nr [...] miała znajdować się wschodnia część stadionu lekkoatletycznego, w pełni wyposażonego i otoczonego trybunami. Na marginesie wskazać jedynie należy, że brak jest jakichkolwiek informacji co do tego kiedy te dwie bramki zostały na działce nr [...] postawione. W konsekwencji nie jest zrozumiałe, dlaczego Starosta, oraz Wojewoda uznali, że bramki te zostały zamontowane w okresie o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2) u.g.n., oraz dlaczego z powyższego wynika realizacja celu wywłaszczenia, zwłaszcza, że jak widać na zdjęciu z 1981 r. teren ten pozostaje niewydeptany, w przeciwieństwie do sąsiadującego z nim boiska treningowego opisywanego w dokumentach zgromadzonych w sprawie jako "boisko treningowe przy ul. D.".

Argumentując co do zasadności zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, autor skargi w imieniu skarżących podnosi, że Wojewoda w ślad za Starostą przyznał, że inwestycja stanowiąca cel wywłaszczenia nie została zrealizowana, wskazując, że nie wybudowano wszystkich zaplanowanych obiektów sportowych. Przy tak ustalonym stanie faktycznym Wojewoda naruszył art. 136 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 2) u.g.n. Odmówił bowiem zwrotu spornej nieruchomości. Tymczasem, skoro na działkach objętych wnioskiem o zwrot nigdy nie zrealizowano celu wywłaszczenia określonego w akcie wywłaszczeniowym oraz dokumentach przyjętych za podstawę ustalenia tego celu w chwili wydawania aktu o wywłaszczeniu (zgodnie z wykładnią prawa dokonaną przez NSA), tj. nie zrealizowano zespołu lekkoatletycznego z trybunami, zespołu sali gimnastyczno-sportowej i krytej pływalni, to działki te stały się zbędne na cel wywłaszczenia w myśl art. 137 ust. 1 pkt 2) u.g.n. Winny zatem zostać zwrócone Skarżącym.

Skarżący, jak to wskazano wyżej, zarzucili także, że Starosta i Wojewoda naruszyli art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 170 p.p,s.a. w zw. z art. 190 p.p.s.a. Zbagatelizowali bowiem dokonaną przez NSA w wydanych w niniejszej sprawie wyrokach z 22 marca 2019 r.,IOSK 1358/17 orazi OSK 1359/17, wykładnię art. 136 u.g.n. oraz art. 137 u.g.n.

W ich ocenie, skoro z dowodów zgromadzonych w sprawie i wprost wyrażonych w Decyzji Starosty oraz Decyzji Wojewody wynika, że na objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości nie zrealizowano zespołu lekkoatletycznego z trybunami, zespołu sali gimnastyczno-sportowej i krytej pływalni, to jasne jest, że - biorąc pod uwagę wiążące na gruncie tej sprawy wskazania NSA co do wykładni prawa - cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

Wreszcie uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów postępowania sprowadzające się do dokonania dowolnej a nie swobodnej, wynikającej z zebranego w sprawie materiału dowodowego oceny realizacji celu wywłaszczenia, skarżący podnieśli, że przy ocenie realizacji celu wywłaszczenia nie można pomijać głównego celu wywłaszczenia. W niniejszej sprawie działki objęte wnioskiem o zwrot nie zostały wywłaszczone w celu wzniesienia na nich pasa zieleni, ogrodzenia, czy też ścieżki, lecz w celu umożliwienia budowy stadionu lekkoatletycznego (który nie zmieściłby się na terenie działki nr [...] i dlatego konieczne okazało się wywłaszczenia obecnej działki nr [...]), oraz w celu wzniesienia na działce nr [...] kolejnych budynków służących uprawianiu sportu tj. sali gimnastyczne - sportowej, oraz krytej pływalni. O ile rzeczywiście obecna działka nr [...] służyć miała odgrodzeniu całego kompleksu od ulicy, to w przepadku braku zrealizowania głównego celu wywłaszczenia (tj. wzniesienia obiektów sportowych), również i jej wykorzystanie stało się bezprzedmiotowe. Celem wywłaszczenia nie była bowiem budowa ogrodzenia jako takiego, ale odgrodzenie funkcjonującej części całego kompleksu sportowego od ulicy i pozostałych terenów.

W odpowiedz na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację oraz stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, oceniając zarzuty skargi jako bezzasadne.

Uczestnicy postępowania Gmina Miasta R. oraz Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w R. w piśmie procesowym w odpowiedzi na skargę, wnieśli o oddalenie skargi jako niezasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu.

Organy administracji obu instancji rozstrzygając sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, prowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego oraz zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego. Organy administracji orzekając w zakresie wniosku o zwrot nieruchomości położonej w R. u zbiegu ulic [...] i [...] oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działki ewidencyjne o nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 2,0638 ha, poczyniły prawidłowe ustalenia faktyczne znajdujące odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

Przed przystąpieniem do rozważań merytorycznych co do istoty sprawy, na wstępie należy wskazać, że przedmiotowa sprawa jest ponownie rozpoznawana przez wojewódzki sąd administracyjny w związku z faktem, że w sprawie o zwrot przedmiotowych nieruchomości położonych przy ul. [...] i [...] w R. orzekał NSA wyrokami z dn. 22 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 1358/17 i sygn.. akt I OSK 1359/17 rozpoznając skargi kasacyjne stron od poprzednio wydanych orzeczeń sądu I instancji w sprawie o zwrot powyższej nieruchomości.

W związku z powyższym należy podkreślić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny obowiązany był uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w powołanym powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2019 r. r. sygn. akt I OSK 1358/17. Zgodnie bowiem z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Artykuł ten znajduje zastosowanie, gdy doszło do orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 p.p.s.a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę ponownie nie może dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. II GSK 808/09). Związanie wykładnią prawną dotyczy zarówno sądu rozpoznającego sprawę ponownie, jak również organu administracyjnego, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego, powodująca, że pogląd prawny NSA staje się nieaktualny. Oznacza to, że orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowo-administracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego, w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji lub postanowienie (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1602/12, wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I GSK 1498/13). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na sądzie rozpoznającym ponownie daną sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Analiza akt sprawy wskazuje, iż żadna z powyższych przesłanek nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Natomiast kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest z punktu widzenia przepisów prawa według stanu na dzień wydania zaskarżonej decyzji.

Z powyższych względów szczególnie istotne ma zatem zaznaczenie w jakim zakresie Sąd ponownie rozpoznający niniejszą sprawę jest związany oceną prawną wyrażoną przez NSA. Z treści uzasadnienia wyroku z 22 marca 2019 r. wynika, iż Naczelny Sąd Administracyjny dokonał przede wszystkim w sposób jednoznaczny interpretacji przepisu art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Mianowicie wskazał, że " Roszczenie o zwrot nieruchomości uregulowane w art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami oparte jest na ustaleniu braku realizacji celu wywłaszczenia. Normatywnym warunkiem skutecznego dochodzenia tego roszczenia jest zatem ustalenie, czy zaistniały na nieruchomości wywłaszczonej stan faktyczny stanowi realizację celu wywłaszczenia wynikającego z aktu wywłaszczeniowego oraz z dokumentów przyjętych za podstawę ustalenia tego celu w chwili wydawania aktu o wywłaszczeniu. Rozważanie zrealizowania celu wywłaszczenia jest więc możliwie dopiero po bezspornym ustaleniu wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla oceny, czy cel ten został zrealizowany."

Obowiązkiem organów w ponowionym postępowaniu administracyjnym było uzupełnienie materiału dowodowego zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyrokach WSA w Warszawie z dn. 1.02. 2017r. sygn.. akt VIII SA/Wa 597/16 oraz NSA z dn. 22,03.2019 r. sygn.. akt I OSK 1358/17 w zakresie spornych okoliczności faktycznych w przedmiocie wywłaszczenia ww. nieruchomości i realizacji na nich celu wywłaszczenia. Ze stanowiska organów wyrażonego w wydanych decyzjach wynikało, że cel wywłaszczenia jakim była rozbudowa stadionu [...] R. został zrealizowany, natomiast skarżący zakwestionowali zasadność przyjętej przez organy oceny, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Według skarżących cel uzasadniający wywłaszczenie objętej wnioskiem zwrotowym nieruchomości nigdy nie został zrealizowany.

Przed przystąpieniem do oceny dokonanych ustaleń dowodowych organów ( w uzupełnionym postępowaniu dowodowym) w odniesieniu do wniosku skarżących o zwrot nieruchomości jako nie wykorzystanej zgodnie z celem wywłaszczenia, Sąd uznaje za celowe przytoczenie ram prawny sprawy i jej rozstrzygnięcia.

Podstawą prawną zgłoszonego przez skarżących wniosku o zwrot nieruchomości oraz rozstrzygnięć wydanych przez orzekające w sprawie organy są przepisy art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2010 roku Nr 102, poz. 651 ze zm. - dalej jako u.g.n.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W myśl art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Zgodnie z art. 137 ust. 2 u.g.n. jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Stosownie do art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III (obejmujące przepis art. 136 i następne) stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa, między innymi, na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.). Przywołany przepis art. 136 ust. 3 u.g.n. znajduje więc zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonej na podstawie decyzji administracyjnej, jak i nabytej przez Skarb Państwa, między innymi na podstawie umowy przewidzianej w art. 6 ustawy z 1958 r.

Przepis art. 137 ust. 1 u.g.n. zawiera obecnie dwie odrębne normy prawne i reguluje odmienne podstawy zwrotu nieruchomości. Za zbędną na cel wywłaszczenia (nabycia) uznaje on nieruchomość: 1) jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel nie został zrealizowany. W obu tych normach ustawodawca zawarł przesłanki, które muszą być spełnione, by można uznać nieruchomość za zbędną. W odniesieniu do normy zawartej w art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. są to dwie okoliczności faktyczne: upływ czasu (7 lat) od momentu wywłaszczenia (przejęcia) nieruchomości oraz pozostawienie nieruchomości w stanie niezmienionym. Chodzi tu o sytuację, gdy we wskazanym terminie bez względu na przyczynę takiego zaniechania w ogóle nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia (przejęcia). Przesłanka z art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. zachodzi zatem w szczególności, w razie pozostawienia nieruchomości w stanie niezmienionym, a więc takim w jakim pozostawała w czasie wywłaszczenia (przejęcia), bez rozpoczęcia prac związanych z robotami budowlanymi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 581/08, Baza Orzeczeń Lex nr 555628). Wywłaszczona nieruchomość, która została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, może zostać zwrócona poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy na podstawie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt. 1 u.g.n., jeżeli prace związane z realizacja tego celu zostały rozpoczęte po upływie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2003 r. sygn. akt II SA/Gd 1552/00, Baza Orzeczeń Lex nr 298527; z dnia 7 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1408/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1038/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niewątpliwie rozpoczęciem prac będzie zrealizowanie, nawet częściowo, infrastruktury inwestycji, jak również rozpoczęcie realizacji choćby w części samej inwestycji. Natomiast przez pojęcie zbędności nieruchomości w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., należy rozumieć sytuację faktyczną, w której od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynął 10-letni okres i w tym okresie cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Stosowanie tego przepisu związane jest zatem z niezrealizowaniem celu wywłaszczenia w określonym terminie od uostatecznienia się decyzji o wywłaszczeniu (10 lat). Tym samym zrealizowanie przedmiotowego celu już po upływie 10 lat od dnia, kiedy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, stanowi podstawę zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. Z przywołanych aktualnie obowiązujących regulacji wynika, że nieruchomość nie może być uznana za zbędną na cel wywłaszczenia tylko wówczas, kiedy realizacja celu, na który została wywłaszczona, została rozpoczęta przed upływem 7 lat od wywłaszczenia (nabycia) nieruchomości i zakończona przed upływem 10 lat od tego dnia (por. T. Woś, Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot, Wyd. 4, Lexis Nexis, s. 358; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 1125/11, Baza Orzeczeń Lex nr 1082567, z dnia 18 lipca 2012, I OSK 1038/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd miał na względzie, że organy obu instancji zobowiązane były ustalić, czy w okresie 7 lat od dnia, w którym przejęto przedmiotową nieruchomość, rozpoczęto prace związane z realizacją inwestycji na tej działce, ewentualnie, czy przed upływem 10 lat od tegoż dnia, realizację inwestycji zakończono. Zważywszy, że nieruchomość tę przejęto pod realizację inwestycji polegającej na rozbudowie stadionu [...] R., organy winny były zbadać, czy nieruchomość objęta wnioskiem skarżących została w jakikolwiek sposób objęta tą inwestycją.

Podkreślić przy tym należy, że inwestycja, która polegała na rozbudowie ww. stadionu była przedsięwzięciem o znacznych rozmiarach i złożoności.

Inwestycja, której realizacja była celem wywłaszczenia ww. gruntu o powierzchni 2,0638 ha ( działki w dacie wywłaszczenia oznaczone jako nieruchomości nr [...] i [...]) polegała na rozbudowie stadionu [...] R.. Łączna powierzchnia zabudowy wykazana na planie zagospodarowania ternu stadionu [...] R. przy ul. S., zatwierdzonym decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. z dnia 8 marca 1973 roku znak: [...] to obszar 7,8000 ha. Jak wynika z opisu ww. planu zagospodarowania, na tym prawie ośmiohektarowym terenie obok istniejącego stadionu, hotelu i części infrastruktury komunikacyjnej, powstać miały: pawilon socjalno - usługowy przy basenie, basen kąpielowo-sportowy otwarty, typowa kryta pływalnia, sala gimnastyczna, boisko lekkoatletyczne, kiosk, kasa, ustęp publiczny.

Objęta roszczeniem zwrotowym nieruchomość wchodząca w skład powyższego kompleksu obiektów sportowych miała być jego integralną częścią połączoną z głównym obiektem tj. istniejącym na dzień wywłaszczenia stadionem i hotelem, siecią alejek rekreacyjnych umożliwiających m.in. sprawne poruszanie się i opuszczenie obiektu przez uczestników imprez sportowych czy użytkowników projektowanego kompleksu sportowego. Na terenie objętym wnioskiem zwrotowym planowano zrealizować: ciągi komunikacyjne, brodzik wodny, salę gimnastyczną, tereny zielone oraz część boiska lekkoatletycznego.

W przebiegu postępowania administracyjnego organy ustaliły, że powyższe wywłaszczone nieruchomości objęte wnioskiem o ich zwrot, pierwotnie w dacie wywłaszczenia oznaczone nr ew. [...] i [...] o powierzchni 2,0638 ha stanowią obecnie część działek o nr ew. [...],[...], [...], [...].

Objęte roszczeniem zwrotowym nieruchomości stanowią obecnie własność Gminy Miasta R. na podstawie decyzji Wojewody R. z dnia znak [...], (stan ten odzwierciedlony jest w księgach wieczystych prowadzonych przez Sąd Rejonowy w R. VI Wydział Ksiąg Wieczystych odpowiednio: działki nr [...] w [...], działki nr [...] w [...], działek nr [...] i [...] w KW Nr [...]).

Działki ewidencyjne o numerach: [...] i [...] zostały objęte umową administrowania z dnia 1 sierpnia 2014 roku zawartą pomiędzy Gminą Miasta R., a Miejskim Ośrodkiem Sportu i Rekreacji w R. spółką z o.o..

Prezydenta Miasta R. decyzją nr [...], z dnia 17 maja 2018 roku, znak: [...] zezwolił na realizację inwestycji drogowej. Decyzją tą zatwierdzony został podział działki nr [...] na działki [...] oraz [...], przy czym nowopowstała działka ewidencyjna nr [...] przeznaczona została pod powyższą inwestycję drogową.

Organ pierwszej instancji w trakcie przeprowadzonych z udziałem stron postępowania oględzin na gruncie nieruchomości w dniach 3 lutego oraz 8 maja 2014 roku (w drugim terminie dodatkowo została uwzględniona obecna działka ewidencyjna nr [...]) ustalił następujący stan faktyczny powyższych nieruchomości:

1/ działka nr ew. [...] w południowej części stanowi chodnik oraz pas zieleni oddzielający chodnik od jezdni. Południowowschodnia część tej nieruchomości zajęta jest pod jezdnię, środkowa część porośnięta jest trawą oraz samosiejkami drzew i krzewów,

2/ działka nr ew. [...] stanowi teren równy porośnięty trawą na której znajdują się bramki piłkarskie ( teren ten jest określony przez [...] R. jako boisko treningowe klubu piłkarskiego),

3/ działka nr ew. [...] obecnie po dalszym podziale geodezyjnym stanowi działki o nr ew. [...] i [...]. Działka nr [...] przeznaczona jest pod inwestycję drogową, poszerzenie ul. [...] i Z., stąd została wyłączona z obrotu prawnego. Działka nr [...] stanowi grunt porośnięty trawą a w części wysypany szlaką, w tej części zlokalizowana jest brama wjazdowa oraz skrzynka energetyczna. Na wym. Nieruchomości w trakcie oględzin nie stwierdzono istnienia budynków wymienionych w aktach notarialnychz 1974 r. dokumentujących wywłaszczenie.

Jest również niekwestionowane przez organy, że na żądanej do zwrotu nieruchomości nie zrealizowano naniesień budynkowych określonych planem rozbudowy [...] R. w którym projektowano budowę stadionu lekkoatletycznego, budynku socjalno-usługowego, hali sportowej wraz z basenem krytym, oraz terenów zielonych wraz z ciągami komunikacyjnymi.

Pomimo tego, że na spornym terenie nie doszło do zrealizowania wszystkich obiektów zaplanowanych w chwili wywłaszczenia, to w ocenie organów, a Sąd tę ocenę podziela, wykonane na nim prace spowodowały, iż teren ten stał się funkcjonalnie związany z pozostałą częścią kompleksu i stanowił jego niezbędny element.

Bezspornym jest, że na terenie objętym roszczeniem o zwrot zostały wybudowane: boisko treningowe, urządzenia infrastruktury technicznej niezbędne do korzystania z pozostałych elementów kompleksu sportowego (w szczególności z budynku socjalno-usługowego oraz basenu odkrytego) oraz ciągi komunikacyjne - dojścia do boiska treningowego oraz kortów tenisowych. W miejscu w którym miał powstać zespół obiektów sportowych (hala sportowa wraz z krytą pływalnią) już w roku 1976 istniały tereny zielone ujęte w wyżej przywołanym projekcie realizacyjnym.

Jak wskazał Starosta R. plan zagospodarowania terenu stadionu, stanowiący załącznik do decyzji przywołanej w aktach notarialnych, przewidywał bardziej złożone urządzenie zieleni oraz alejek niż te uwidocznione na zdjęciu lotniczym. Jednakże urządzone alejki niewątpliwie służące do obsługi obiektów sportowych zlokalizowanych poza wnioskowanym do zwrotu terenem. Przebieg alejek niewątpliwie odpowiada rozmieszczeniu bram w granicy z obecną działką ewidencyjną nr [...]. Dlatego też należy uznać, że ta część terenu została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia i nie podlega zwrotowi.

Reasumując Sąd podziela ocenę organów, że pomimo braku zrealizowania wszystkich zamierzeń inwestycyjnych zawartych w planie zagospodarowania [...] R., to zrealizowany i stwierdzony w toku oględzin stan faktyczny dotyczący nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot, pozwala stwierdzić, że cel wywłaszczenia na wymienionym terenie został zrealizowany. Jak bowiem wykazano, w kontekście skali inwestycji określonej jako rozbudowa stadionu [...] R. trudno wskazać stopień istotności poszczególnych jej elementów. Teren odpowiadający nieruchomościom wywłaszczonym wchodził w skład większej, zorganizowanej, spójnej całości i nie może być oceniany w oderwaniu od niej. Nie ma więc w ocenie organu odwoławczego, a Sąd to stanowisko podziela, znaczenia, że na fragmentach nieruchomości o odmowie, których orzekł w zaskarżonej decyzji Starosta R., nie powstały niektóre z zaplanowanych pierwotnie obiektów, skoro nie ulega wątpliwości, że teren stanowił element kompleksu sportowego i znajdowały się na nim urządzenia służące prawidłowemu funkcjonowaniu całości takie jak: boisko treningowe, ciągi piesze, zieleń czy część ogrodzenia, a także infrastruktura techniczna niezbędna do funkcjonowania obiektów głównych zlokalizowanych na działkach sąsiednich.

Jednocześnie Sąd stwierdza, że organy prawidłowo i obszernie udokumentowały, że inwestycja polegająca na rozbudowie stadionu [...] R. była przedsięwzięciem o dużych rozmiarach i przedstawiły dokumentację przemawiającą za przyjęciem, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Zebrana w aktach sprawy dokumentacja, przywołana w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji potwierdza prawidłowość tej oceny.

Z uwagi na powyższe jako niezasadne Sąd uznał zarzuty skargi naruszenia przepisów prawa materialnego oraz ustawy p.p.s.a.

Natomiast pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania podniesione w skardze dotyczą niewyczerpującego – zdaniem autora skargi – zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz nieodniesienia się przez organy administracji do złożonych przez skarżących zdjęć wywłaszczonego terenu, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego i błędnej oceny przez organy niespełnienia przesłanek warunkujących zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Zarzuty skargi, jak wynika z jej uzasadnienia, zmierzały do wykazania, że materiał dowodowy, na którym oparły się orzekające w sprawie organy, był niewystarczający do stwierdzenia, że na działkach objętych wnioskiem o zwrot, cel wywłaszczenia został zrealizowany, ponadto iż organy błędnie przyjęły, że wykonanie głównego zamierzenia przesądza automatycznie o realizacji celu wywłaszczenia na poszczególnych działkach. Zauważyć zatem trzeba, że organy przeprowadziły postępowanie zgodnie z regułami dowodowymi kpa ( art. 7, art. 77, art.80 kpa), w sposób wyczerpujący, wszechstronny, z uwzględnieniem wytycznych zawartych w zapadłych wcześniej w sprawie powoływanych wyrokach WSA i NSA. Organy w wydanych decyzjach zawarły w ich uzasadnieniach odpowiadających wymogom art. 107 §3 kpa, szerokie rozważania zawierających ocenę realizacji celu wywłaszczenia właśnie na działkach, których zwrotu domagają się skarżący. Stąd również te zarzuty Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę uznał za niezasadne.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę jako niezasadną oddalił, o czym orzekł w sentencji wyroku.