Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 365/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 i art. 137
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Mirosław Bator Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 9 stycznia 2024 r., znak WS-VI.7534.3.110.2022.PB w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 9 stycznia 2024 r. znak WS-VI.7534.3.110.2022.PB orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty Krakowskiego z dnia 29 czerwca 2022 r. znak GN.I.KG.72211-314/04 orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K. , objętej księgą wieczystą nr [...], w granicach wywłaszczonej parceli I. kat. [...] b. gm. kat. [...], na rzecz A. M.; w pkt. 2 o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...],położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K., objętej księgą wieczystą nr [...], w granicach wywłaszczonej parceli I. kat. [...] b. gm. kat. [...], na rzecz A. M.. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Organy ustaliły, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 7 listopada 1951 r. znak: L.A.A.I/4/161/50, wydanym w trybie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa m.in. parcele: I. kat. [...] o pow. 533 m˛, I. kat. [...] o pow. 879 m˛ i I. kat. [...] o pow. 658 m˛ b. gm. kat. [...] z przeznaczeniem na cele budowy Miasta N. i Kombinatu N. . Parcela I. kat. [...], obj. [...], oraz parcela I. kat. [...], obj. [...], stanowiły własność A. G. zd. N.. Operatem podziału nieruchomości nr KERG 3483/306/2002, przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 29 lipca 2002 r. działka nr [...] poł. w obr. [...], jedn. ewid. N. m. K., została podzielona m. in. na działki: nr [...] i nr [...], obr. [...] jedn. ewid. N. m. K.. Z powyższego operatu podziałowego wynika, iż działka nr [...] odpowiada parceli I. kat. [...] b. gm. kat. [...], zaś działka nr [...] odpowiada parceli I. kat. [...], b. gm. kat. [...]. Z kolei zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla Krakowa - [...] w Krakowie z 17 grudnia 1993 r. sygn. akt I Ns 972/93/N, spadek po zmarłej A. G., na podstawie testamentu notarialnego z 6 lipca 1984 r. (Rep. A II [...]) nabyła A. M. w całości. Tym samym A. M. jest osobą uprawnioną do wystąpienia z wnioskiem o zwrot nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją.

W związku z powyższym organ odwoławczy wskazał, że spełnione zostały dwie pierwsze przesłanki warunkujące zwrot wywłaszczonych nieruchomości, gdyż wniosek o zwrot nieruchomości złożyła osoba posiadająca legitymację w sprawie, a ww. działki stanowią nieruchomość wywłaszczoną.

Trzecią przesłanką warunkująca zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców jest zbędność tej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli;

pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Ponadto zgodnie z art. 137 ust. 2 u.g.n. jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Organ II instancji wskazuje, że jak wynika z powołanych regulacji art. 136 i art. 137 u.g.n., obowiązkiem organów prowadzących postępowanie w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest w pierwszej kolejności możliwie najbardziej precyzyjne określenie celu wywłaszczenia nieruchomości, a następnie - w drodze dostępnych środków dowodowych ustalić - czy w odniesieniu do konkretnej nieruchomości zaistniała przesłanka zbędności, określona w art. 137 ust. 1 u.g.n. z uwzględnieniem skutków ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. Ustalenia w tej kwestii mają decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zgodnie z orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 7 listopada 1951 r. znak: L.A.A.1/4/161/50, celem wywłaszczenia ww. nieruchomości była inwestycja określona ogólnie jako budowa Kombinatu N. i miasta N. . Organowi I instancji nie udało się odnaleźć materiałów planistycznych, które precyzowałyby tak ogólnie określony cel wywłaszczenia. Podkreślono, iż w przeszłości częstą praktyką było ogólnikowe określanie celu wywłaszczenia w decyzji lub umowie sprzedaży, bądź też brakowało nawet określenia planowanego przeznaczenia nieruchomości. Tym samym zarzuty odwołania "braku przeprowadzenia dowodów z dokumentów dotyczących przyłączenie wsi K. do obszaru miasta N. w 1949 roku; braku przeprowadzenia dowodu z map geodezyjnych z lat 1949-1951 obszaru wsi K. i miasta N. (w zakresie osiedli S., S. i K.): oraz braku uwzględnienia przy wydawaniu decyzji zalegającego w aktach sprawy dowodu wskazującego, że już po wywłaszczeniu przedmiotowy teren miał być przeznaczony pod bazę P. R. E. B. M.", nie mogą być uwzględnione.

Zwrócono uwagę na specyfikę przedmiotowej sprawy, w której przedmiotem ustaleń są nieruchomości wywłaszczone na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Powołana regulacja nie przewidywała konieczności precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia zarówno w dokumentacji wymaganej dla uzyskania pozwolenia na nabycie nieruchomości (przy czym pojęcie to oznaczało na gruncie omawianej regulacji wywłaszczenie), dokumentacji sporządzanej na potrzeby procesu wywłaszczeniowego, jak i w samym orzeczeniu wywłaszczeniowym. Podkreślono, iż wywłaszczenie w trybie dekretu z 26 kwietnia 1949 r. następowało w sposób bardzo specyficzny i odmienny niż w przypadku późniejszych ustaw wywłaszczeniowych. Art. 39 ust. 1 tego aktu prawnego stanowił mianowicie, iż; "orzeczenie wywłaszczeniu przenosi prawo własności nieruchomości na rzecz wywłaszczającego z dniem zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie". Orzeczenie to stanowi podstawę do ujawnienia praw w księdze wieczystej. Mając na uwadze powyższe należy wskazać, iż realizacja w czasach powojennych inwestycji nazywanej powszechnie "budową miasta N. " oraz "kombinatu N. stanowiła przedsięwzięcie o niespotykanej w tamtym okresie skali oraz unikatowe nawet w kontekście unormowań powołanego dekretu z 26 kwietnia 1949 r. właśnie z uwagi na rozmiar tego przedsięwzięcia (obszar wywłaszczeń obejmował 1096 ha). Tym samym również zarzuty "braku przeprowadzenia dowodu z załączonego do akt sprawy (w treści pisma z 22.10.2021 r.) zdjęcia makiety dzielnicy N. (dostępnego także w zasobach internetowych Archiwum Narodowego w Krakowie) - które to zaniechania spowodowały, iż organ I instancji nie poczynił pełnych i prawidłowych ustaleń faktycznych w kluczowych dla niniejszej sprawy kwestiach dotyczących celu wywłaszczenia przedmiotowych działek, który nie przewidywał urządzenia na tym terenie ogródków działkowych, a także które wykazywały, że względem tego terenu nie znajdowały zastosowania przepisy ustawy z 1949 r. roku o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. nr 18 poz. 117)", również nie znajduje uzasadnienia.

Wojewoda Małopolski wskazuje, że z dotychczasowych jego doświadczeń związanych z prowadzeniem spraw z zakresu zwrotu nieruchomości wywłaszczonych pod budowę "Kombinatu N. " i "miasta N. " wynika, że realizacja tego zmierzenia następowała etapami i - zarówno w sferze projektowej, jak i wykonawczej - bardzo często ulegała pewnym modyfikacjom, zaś w licznych publikacjach historycznych niejednokrotnie znaleźć można informacje o tym, że prace w terenie prowadzone były początkowo na podstawie ogólnych założeń, zaś konkretne plany wykonawcze powstawały "na bieżąco", tj. w toku prowadzonych robót budowlanych. Na powyższe zwraca się również uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych. W tym zakresie zwrócić należy uwagę w szczególności na zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1417/13 pogląd, zgodnie z którym; "na tle art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (...) wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej powinny być oceniane (...) proporcjonalne do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania rzeczonej kontroli. Innymi słowy, w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności. Należy bowiem zaznaczyć, że inne (wyższe) wymagania dotyczące określoności celu wywłaszczenia będą istnieć na tle aktów wywłaszczeniowych dokonywanych pod rządami obowiązującej Konstytucji RP, zwłaszcza w świetle procesu stałego jej rozwoju i precyzowania norm przez Trybunał Konstytucyjny, a inne (niższe) wymagania należy odnosić do celu wywłaszczenia określanego w aktach z wcześniejszego okresu. Następuje bowiem zasadniczo stały wzrost standardu prawnego i wymagań prawnych -fakt ten musi być uwzględniony przy stosowaniu art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż regulacja zawarta w tych przepisach wiąże się z zasady z kwestiami natury historycznej" (identycznie w wyroku tego Sądu z 17 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 1454/14, tak również m.in. w wyroku WSA w Krakowie z 9 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 298/16, (wszystkie dostępne w CBOSA), w którym wskazano ponadto, iż: "Podzielić należy wiążący się z tym ustaleniem [odnoszącym się do faktu, iż akty prawne wskazane w przepisie art. 216 u.g.n. często nie wymagały wskazywania konkretnego celu wywłaszczenia - przypis własny] pogląd, w myśl którego ocena, czy cel wywłaszczenia nieruchomości przejętych na podstawie aktów prawnych wymienionych w art. 216 u.g.n. został zrealizowany, musi zostać dokonana nie tylko przez pryzmat przesłanek określonych wart. 137 u.g.n., ale także w kontekście celów określonych w tych aktach (por. Ewa Bończak - Kucharczyk Komentarz do art. 216 u.g.n. Lex/el.).

Z dokonanych przez organ I instancji ustaleń wynika, że wywłaszczone orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 7 listopada 1951 r. znak: L.A.A.I/4/161/50 m. in parcele I. kat. [...] i parcela I. kat. [...] b. gm. kat. K. znajdowały się w terenie przeznaczonym do wywłaszczenia nieruchomości, w celu budowy kombinatu N. i miasta N. .

Dla precyzyjnego ustalenia celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości organ I instancji czynił starania o pozyskanie kompletnych akt wywłaszczeniowych i dokumentacji technicznej dotyczącej planowanej na nieruchomości inwestycji przed datą wywłaszczenia nieruchomości. Niemniej starania te okazały się bezskuteczne. Zarazem w aktach organu I instancji znajduje się, fragment wykonanego przez M. K., "Planu ogólnego" miasta N. opracowanie do roku 1958.

Na podstawie pozyskanych dokumentów organ I instancji prawidłowo przyjął, że celem, jaki miał być zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości, była budowa kombinatu N. i miasta N. , zaś w ramach tego zamierzenia, które obejmowało także urządzenie pasa zielni izolacyjnej pomiędzy kombinatem metalurgicznym a obszarem mieszkalnym - ogródki działkowe (co niejako potwierdza również akt notarialny z 1 marca 1973 r. nr Rep. [...] - którym A. (z [...]) G. sprzedała na rzecz Przedsiębiorstwa Przemysłowego [...] w K. - [...] nieruchomości objętej [...], stanowiącej działkę nr [...] o pow. 658 m

w celu określonym w decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej "[...]" w K. z 17 listopada 1972 r. znak: BA.II1-6010/245/72). Decyzją Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 18 lipca 1973 r. znak GKM.ZGT.III.6200-37/73 zarządzono przekazanie w użytkowanie, na czas nieokreślony, Zjednoczeniu Budownictwa Przemysłowego "[...]" w K., pod pracowniczy ogród działkowy, m.in. parcele I. kat. [...] i I. kat. [...], b. gm. kat. [...]. Z uzasadnienia ww. decyzji wynika, iż Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej N. w K., decyzją z dnia 17 listopada 1972 r. znak; BA 111-6010/245/72 zatwierdził plan realizacyjny pracowniczego ogrodu działkowego przy ul. [...]. Następnie protokołem zdawczo-odbiorczym z 4 września 1973 r. m.in. ww. parcele zostały przekazane pod urządzenie pracowniczych ogrodów działkowych.

W celu ustalenia sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości po wywłaszczeniu, do akt przedmiotowej sprawy pozyskano z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie kopie zdjęć lotniczych przedmiotowego terenu, wykonane w latach 1961, 1970, 1976, 1982, 1993, 1998 oraz 2004. Ze zdjęć pochodzących z 1961 r. i 1970 r. wynika, iż przedmiotowy teren stanowiły pola uprawne. Na zdjęciu z 1976 r. widoczne jest, że przedmiotowy teren został zagospodarowany w taki sposób, iż odpowiada on projektowanym ogrodom działkowym. Jednocześnie ze względu na słabą jakość ww. zdjęcia sposób zagospodarowania poszczególnych ogrodów jest w zasadzie niewidoczny, widoczne są natomiast ścieżki biegnące m.in. przez przedmiotową działkę. Poczynając od zdjęć wykonanych w 1982 r. widoczne są już poszczególne ogrody działkowe, na których wybudowane zostały altanki oraz widoczne są uprawy oraz zieleń wysoka: drzewa lub krzewy. Na ww. zdjęciu widocznej jest ponadto, że teren ogrodów działkowych został ogrodzony. Zdjęcia lotnicze z 1993 r., 1998 r. oraz 2004 r. przedstawiają taki sam sposób zagospodarowania przedmiotowego terenu.

Ponadto 8 września 2008 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna połączona z oględzinami nieruchomości. W trakcie rozprawy stwierdzono, że przedmiotowy teren w całości zagospodarowany jest pod teren [...] Ogrodów Działkowych, na których znajdują się altany ogrodowe, chodniki, roślinność ozdobna, krzewy, drzewa owocowe, zasadzone są kwiaty i warzywa oraz między którymi biegnie alejka ogrodowa. Przez środek przedmiotowej działki biegnie alejka ogrodowa. Poszczególne działki oddzielone są od siebie niskimi ogrodzeniami z siatki metalowej z metalowymi bramkami, a wzdłuż południowej granicy działki biegnie ogrodzenie [...] Ogrodów Działkowych. W obrębie [...] Ogrodów Działkowych przebiega sieć wodociągowa wraz z przyłączami do poszczególnych altan jak również biegnie sieć elektroenergetyczna i skrzynka rozdzielni elektrycznej połączona z poszczególnymi altanami.

Natomiast zgodnie z wypisem z Rejestru [...] Ogrodów Działkowych Krajowej Rady Polskiego Związku Działkowców z dnia 26 sierpnia 2008 r. L.dz.4636/WGG-1821/08 ROD "[...]" położony w K., składający się z 67 działek ogrodowych, posiadających powierzchnie 2,1446 ha oznaczony jest w ww. rejestrze nr [...], został utworzony w 1973 r. i jest [...] ogrodem działkowym o charakterze stałym - k.a. organu I instancji nr [...]. Z kolei z pisma Biura Inwestycji Zjednoczenia Budownictwa Przemysłowego "[...]" z 21 kwietnia 1976 r. znak; BI/W/2358/76 wynika, że 24 kwietnia 1976 r. miał odbyć się odbiór końcowy zadania inwestycyjnego p.n. "Ogródki działkowe przy ul. [...] w K.".

Wskazano, iż w dacie realizacji ogrodu działkowego na przedmiotowym terenie obowiązywała ustawa z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, której art. 1 ust. 1 przewidywał, iż "pracowniczym ogrodem działkowym jest obszar ziemi uprawnej, podzielony na działki, ogrodzony, wyposażony w urządzenia niezbędne do uprawy działek oraz urządzenia społeczne i sanitarne, przeznaczone do użytku określonego w ust. 2, określającego, iż "celem pracowniczego ogrodu działkowego jest stworzenie ludziom pracy i ich rodzinom możliwości wykorzystania wolnego czasu z pożytkiem dla zdrowia i poprawy ich sytuacji gospodarczej drogą uzyskania ziemiopłodów na potrzeby własnego gospodarstwa domowego".

Z ww. przepisów wynika jednoznacznie, że pracowniczy ogród działkowy stanowił obszar gruntu zagospodarowany i użytkowany przez mieszkańców danego terenu - pracowników przedsiębiorstw państwowych na potrzeby rekreacji, a zatem taki sposób wykorzystania nieruchomości wpisywał się w ogólnie określony cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Celem tym była bowiem budowa miasta N. , a zatem m.in. realizacja zespołów osiedli mieszkaniowych wraz z infrastrukturą będących "zapleczem" dla planowanego kombinatu metalurgicznego tej aktualnej dzielnicy K., jak również pasa zieleni izolacyjnej pomiędzy kombinatem metalurgicznym a zespołem osiedli.

Jak już wcześniej wskazano, zgodnie z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, w przypadku jeśli na nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia przed 2004 r. i przed dniem złożenia wniosku o zwrot, wówczas nieruchomość nie podlega zwrotowi na rzecz byłych współwłaścicieli lub ich spadkobierców - bez konieczności badania, czy realizacja celu wywłaszczenia rozpoczęła się przed upływem 7 lat, od kiedy decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna i zakończyła się przed upływem 10 lat. Wniosek o zwrot w przedmiotowej sprawie został złożony w 21 stycznia 1994 r. Wobec powyższego w przedmiotowej sprawie znajdzie zastosowanie ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego, bowiem realizacja [...] Ogrodu Działkowego nastąpiła przed złożeniem wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości.

Wobec powyższego zarzuty odwołujących dotyczące niezrealizowania celu wywłaszczenia w terminie wskazanych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz dotyczące niewłaściwego określenia celu wywłaszczenia przedmiotowego terenu należy Uznać za nieuzasadnione.

Zdaniem Wojewody Małopolskiego zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany na działkach nr [...] i [...], Obr. [...], jedn. ewid. N. m. K., w granicach parcel I. kat.: [...] i [...], b. gm. kat. [...].

Wskazano, że ogrody działkowe, w przeszłości tzw. pracownicze ogrody działkowe były elementem świadomie tworzonej tkanki miejskiej jako tereny zielone (przy braku ogólnodostępności tego terenu) a tworzone celem wykorzystania wolnego czasu przez pracowników i ich rodziny, a więc przez mieszkańców miasta. Ogrody działkowe były tworzone na terenach miejskich i służyły mieszkańcom miasta w celach wypoczynkowych i rekreacyjnych. Realizacja tych ogrodów była zatem realizacją mieszczącą się w pojęciu budowa miasta N. . Ponad wszelką wątpliwość data realizacji tego przedsięwzięcia nastąpiła przed złożeniem wniosku o zwrot nieruchomości tj. przed 21 stycznia 1994 r. oraz przed 22 września 2004 r. Żądanie zwrotu tej nieruchomości jest zatem pozbawione podstaw.

Na powyższą decyzję skargę złożyła Pani A. M.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego ("kpa") oraz art. 77 § 1 kpa poprzez:

a) brak przeprowadzenia dowodów z dokumentów dotyczących przyłączenia wsi K. do obszaru miasta N. w 1949 roku,

b) brak przeprowadzenia dowodu z map geodezyjnych z lat 1949-1951 obszaru wsi K. i miasta N. (w zakresie osiedli S., S. i K.),

c) brak uwzględnienia przy wydawaniu decyzji zalegającego w aktach sprawy dowodu wskazującego, że już po wywłaszczeniu przedmiotowy teren miał być przeznaczony pod bazę P. R. E. B. M.,

d) brak przeprowadzenia dowodu z załączonego do akt sprawy (w treści pisma z 22.10.2021 r.) zdjęcia makiety dzielnicy N. dostępnego także w zasobach internetowych Archiwum Narodowego w Krakowie), - które to zaniechania spowodowały, iż organ nie poczynił pełnych i prawidłowych ustaleń faktycznych w kluczowych dla niniejszej sprawy kwestiach, dotyczących celu wywłaszczenia przedmiotowych działek, który nie przewidywał urządzenia na tym terenie ogródków działkowych, a także które wykazywały, że względem tego terenu nie znajdowały zastosowania przepisy ustawy z 1949 roku o pracowniczych ogrodach działkowych, co skutkowało utrzymaniem decyzji organu 1 instancji w mocy, a w związku z tym niewydaniem decyzji uwzględniającej wniosek o zwrot nieruchomości,

2) naruszenie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami "ugn") w zw. z art 137 ust. 1 pkt 1 ugn w zw. z art. 216 ust. 2 pkt 2 ugn poprzez ich błędną wykładnię polegającą na niewłaściwym rozumieniu zwrotu "nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu" w kontekście odpowiedniego stosowania przepisów rozdziału 6 działu 111 ugn do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 26.04.1949 r., co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji organu 1 instancji, a w związku z tym niewydaniem decyzji uwzględniającej wniosek o zwrot nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że analizując tok rozumowania organu zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, należy w pierwszej kolejności wskazać, że organ nietrafnie rozciąga skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13.03.2014 r. (sygn. akt P 38/11) na zakres zastosowania art. 137 ust. 1 pkt 1 ugn. Cytowany wyrok dotyczy wyłącznie problematyki stosowania art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn w brzmieniu po roku 2004 do stanów faktycznych sprzed tej daty. Z punktu widzenia oceny, czy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia wskutek upływu czasu bez rozpoczęcia realizacji celu rok 2004 jest całkowicie irrelewantny, ponieważ przepis art. 137 ust. 1 pkt 1 ugn nie uległ w roku 2004 (ani w ogóle od momentu wejścia w życie ustawy) zmianie. Nawet jednak przyjęcie poglądu, zgodnie z którym do nieruchomości wywłaszczonych przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami nie należy retroaktywnie stosować terminów z art. 137 ust 1 ugn, nie może logicznie prowadzić do wniosku, że jeśli tylko cel wywłaszczenia nieruchomości wywłaszczonej przed 1990 rokiem został zrealizowany przed datą złożenia wniosku o zwrot, to w każdym przypadku należy odmówić zwrotu nieruchomości (str. 3 akapit 5 uzasadnienia decyzji organu). Art. 137 ugn nie tworzy zupełnie nowej (nieznanej przed wejściem w życie obecnej ugn) przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a jest w istocie definicją legalną zwrotu z art. 136 ust 3 ugn "nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu". Zarówno jednak przepisy uprzednio obowiązującej ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 29.04.1985 r. (w pierwotnym brzmieniu art 74 ust 1, a w późniejszym art 69 ust 1), jak również ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z dnia 12.03.1958 r. (art 34) także przewidywały, że nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi, jeśli tylko stała się zbędna na cel uzasadniający wywłaszczenie. Art 137 ugn jedynie usztywnił uprzednio obowiązujące przepisy, wskazując konkretnie po upływie ilu lat tę "zbędność" należy oceniać.

W związku z brakiem przed 1990 r. definicji legalnej zwrotu "nieruchomość stała się zbędna na cel uzasadniający wywłaszczenie", należy uprzednio obowiązujące przepisy wyłożyć w oparciu o ogólne reguły wykładni prawa. To czy nieruchomość stała się zbędna czy nie, nie może być utożsamiane z tym, czy jest ona zbędna w momencie orzekania. Zwrot "stała się zbędna" odnosi się zaistnienia pewnych okoliczności w jakimś momencie. To czy taki moment wystąpił jest zupełnie niezależne od ewentualnego zaistnienia następczo stanu ponownego "niezbędności". Zupełnie dopuszczalne jest zatem stwierdzenie, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, tzn. przeszła ze stanu niezbędności w stan zbędności, jeżeli realizacja tego celu nie rozpoczęła się pomimo upływu wielu lat. Oceny tej nie zmienia późniejsza realizacja celu. Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że bezpośrednio przed przekazaniem nieruchomości na rzecz Przedsiębiorstwa Przemysłowego Budowy [...] w K.-N. w 1973 r., parcele nr [...] i nr [...] stanowiły pola uprawne. Ustalił to organ na podstawie zdjęć lotniczych (str. 6 akapit 2 uzasadnienia decyzji). W tym momencie od wydania orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 7 listopada 1951 r. o wywłaszczeniu nieruchomości na cele budowy Miasta N. i Kombinatu N. upłynęły 22 lata. Trudno w roku 1973 mówić o niezbędności parcel nr [...] i nr [...] na cel budowy Miasta N. , które już wtedy było wybudowane i osiedlone, a miała miejsce co najwyżej jego dalsza ekspansja w kierunku M. . Tym bardziej nieporozumieniem jest doszukiwanie się niezbędności tej nieruchomości na cele budowy Kombinatu N. , którego najważniejsze przedsiębiorstwa już od dawna były oddane do użytku. Nawet biorąc pod uwagę ówczesne realia, należy jednoznacznie stwierdzić, że skoro nieruchomość wywłaszczona pod budowę miasta po 22 latach dalej stanowi pole uprawne, to stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia, a zatem wystąpiła przesłanka do zwrotu nieruchomości na gruncie nie tylko ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu dzisiejszym, ale również na gruncie przepisów wcześniejszych, bez względu na moment złożenia wniosku o zwrot.

W toku postępowania przed organami obu instancji wnioskodawczyni podnosiła jednak nie tylko, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, ale że cel ten nie został na nieruchomości w ogóle kiedykolwiek zrealizowany. Należy poddać krytyce pogląd, że w przypadku wywłaszczenia realizowanego na potrzeby budowy N. można mówić o swego rodzaju wywłaszczeniu in blanco. Do takiego bowiem wniosku prowadzi rozumowanie organów obu instancji, które uznają, że każde zagospodarowanie wywłaszczonego terenu, w każdym czasie można uważać za realizację celu wywłaszczenia.

Organ częściowo słusznie postawił diagnozę, że "w przeszłości częstą praktyką było ogólnikowe określanie celu wywłaszczenia w decyzji lub umowie sprzedaży, bądź też brakowało nawet określenia planowanego przeznaczenia nieruchomości" (str. 4 akapit 1 uzasadnienia decyzji] oraz dalej "powołana regulacja [dekret z 26.04.1949 r.] nie przewidywała konieczności precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia. Zdając sobie sprawę z tych realiów, należało dojść jednak do wniosku, że relewantnym z punktu widzenia identyfikacji celu wywłaszczenia nie może być wyłącznie brzmienie orzeczenia o wywłaszczeniu, jak sugerowałby art. 136 ust. 3 ugn stosowany wprost ["nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W niniejszej sprawie powyższy przepis nie może być stosowany wprost, ponieważ art. 216 ust. 2 pkt 2] ugn nakazuje stosowanie przepisów rozdziału 6 działu III ugn odpowiednio.

Wiedząc zatem, że na gruncie przepisów dekretu często wskazywano w treści decyzji cel wywłaszczenia jedynie ogólnikowo lub nie wskazywano go w ogóle, należało ten cel ustalić wszelkimi dostępnymi środkami. Jeśli zaś chodzi o te ustalenia, to organ na stronach 4-5 uzasadnienia decyzji popadł sam ze sobą w sprzeczność. Na stronie 4 organ z łatwością i bez jakiegokolwiek rzetelnego wyjaśnienia pominął dowody wskazywane przez wnioskodawczynię kwitując, że "nie mogą być uwzględnione", ponieważ praktyką w PRL było poszukiwanie celu dla wywłaszczenia wiele lat po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu, natomiast na stronie 5 z aprobatą odnosi się do bezskutecznych starań organu I instancji o pozyskanie kompletnych akt wywłaszczeniowych i dokumentacji technicznej dotyczącej planowanej na nieruchomości inwestycji przed datą wywłaszczenia mających na celu precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia. Organ nie wytłumaczył dlaczego można było uwzględnić niektóre dokumenty, które doprowadziły organ do wniosku, że na nieruchomości miały znajdować się ogródki działkowe, natomiast dowody powoływane przez skarżącą, świadczące o tym, że w obrębie nieruchomości miała powstać Baza P. R. E. B. M. w K., a także pozostałe: dokumenty dot. przyłączenia wsi K. do obszaru N. w 1949 r., mapy geodezyjne z lat 1949-1951, zdjęcia makiety dzielnicy N. nie podlegały uwzględnieniu. W ocenie skarżącej organ nie rozpatrzył materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a jedynie wyselekcjonował pojedyncze dowody przemawiające za przyjętą tezą. Należy wreszcie wskazać, że ogródki działkowe zrealizowane na terenie wywłaszczonej nieruchomości nie mają nic wspólnego z budową N. , w ramach której planowano co prawda realizację ogródków działkowych, ale po pierwsze: przy założeniu ich dostępności dla wszystkich mieszkańców N. , a nie jedynie pracowników jednego przedsiębiorstwa, oraz po drugie: nie w znacznej odległości od osiedli (jak w przypadku przedmiotowej nieruchomości). Powyższe wnioski są spójne z częściowymi ustaleniami stanu faktycznego dokonanymi przez organ, tj. że ogródki działkowe zaplanowano na nieruchomości dopiero w roku 1972. Nie dziwi zatem, że ich usytuowanie i przeznaczenie są niespójne z założeniami przyjętymi na przełomie lat 40-tych i 50-tych, przez których pryzmat należy oceniać w niniejszej sprawie cel wywłaszczenia nieruchomości. Cel ten nigdy nie został zrealizowany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia, czy w określonym przypadku jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach:

1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym,

2) dochowania wymaganej prawem procedury,

3) respektowania reguł kompetencji.

Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023, poz. 1634 ze zmianami, dalej p.p.s.a.) stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jej części lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Z kolei art. 216 ust 2 pkt 2 u.g.n. przesądza, iż przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. poz. 31);

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 marca 2014 r. P 38/11 orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Orzeczenie to na nowo zdefiniowało pojęcie zbędności na cel wywłaszczenia nieruchomości wywłaszczonych przed 27 maja 1990 r. Jeżeli bowiem cel wywłaszczenia został zrealizowany po upływie terminów, o których mowa w art. 137 ust 1 u.g.n., ale przed złożeniem wniosku o zwrot tej nieruchomości i przed datą 22 września 2004 r., brak podstaw by uznać, iż nieruchomość stałą się zbędna na cel wywłaszczenia, a co za tym idzie, że żądanie jej zwrotu było uprawnione.

Okolicznościami nie budzącymi w sprawie wątpliwości i mającymi oparcie w aktach sprawy jest to, że przedmiotem postępowania jest nieruchomość wywłaszczona w oparciu o przepisy w/w aktu tj. dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Żądanie zwrotu tej nieruchomości zostało złożone przez osobę uprawnioną – spadkobierczynię byłej właścicielki (k. 3, tom I administracyjnych akt sprawy) oraz zachowano termin do złożenia wniosku (k. 1, tom I administracyjnych akt sprawy). Nie budzą wątpliwości także podstawa i cel wywłaszczenia. Nieruchomość ta została przejęta na rzecz Skarbu Państwowa w 1951 r. na cel budowy miasta i kombinatu N. na podstawie orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 7 listopada 1951 r. na cele budowy Miasta N. i Kombinatu N. (k. 44 -58, tom I, k. 184-189, tom II administracyjnych akt sprawy). Z analizy planu ogólnego miasta N. wynika, że w ramach tego celu była przewidziana realizacja ogrodów działkowych (k. 25, tom I administracyjnych akt sprawy). Poza sporem pozostaje także, że już w latach 70-tych utworzono na obszarze m.in. działek objętych żądaniem zwrotu ogrody działkowe (m.in. k. 2, tom I, k. 391, k. 393, k. 421 tom III, administracyjnych akt sprawy) i taki stan zagospodarowania pozostaje do dnia dzisiejszego (k. 69 tom I, k. 331-332, k. 414-420, tom III administracyjnych akt sprawy).

Podkreślenia wymaga, że przedmiotowa sprawa dotyczy przejęcia własności nieruchomości (wywłaszczenia), jakie dokonało się w latach 50-tych ubiegłego wieku, wywłaszczenia które dokonane było w zupełnie innym porządku prawnym niż porządek aktualnie obowiązujący. Obecnie wywłaszczenie to akt indywidualny z jasno określonym celem publicznym, na jaki ma być ono dokonane i polega na pozbawieniu albo ograniczeniu prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. W przeszłości wywłaszczenie (przejęcie na własność) było często aktem zbiorowym - skierowanym do wielu podmiotów a cel, na jaki wywłaszczenia (odjęcia własności) dokonywano, określany był przeważnie w bardzo ogólnikowy sposób. Jak stanowi w art. 216 ust 2 u.g.n. - przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych, między innymi na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. Odpowiedzenie stosowanie przepisu dopuszcza pewne modyfikacje, jeżeli nie co do samego brzmienia normy prawnej wywodzonej z danego przepisu to z pewnością do określenia szczegółowości kwestii normowanych tym przepisem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 marca 2013 r. II SA/Ke 119/13). Jak mowa wyżej, w przeszłości akt wywłaszczenia nie odpowiadał aktualnie obowiązującym standardom. Nie można w ocenie sądu do stanów faktycznych zaistniałych w innym porządku prawnym stosować wprost aktualnych uregulowań w zakresie takich pojęć jak cel wywłaszczenia. Interpretacja tego pojęcia (cel wywłaszczenia) musi uwzględniać fakt, że w dacie dokonania wywłaszczenia, z którym to wiąże się niniejsze postępowanie i co wynikało z ówcześnie obowiązujących przepisów i praktyki, cel wywłaszczenia nie musiał być precyzyjnie określony a podmioty przejmujące własność nieruchomości nie były ograniczone czasowo w realizacji tego celu. Często kwestie - co konkretnie miało być realizowane na danym obszarze wywłaszczonym, określane było już po wywłaszczeniu w planach realizacyjnych czy jak miało to miejsce w niniejszej sprawie Planie Generalnym, które zresztą (także legalnie) były zmieniane bądź korygowane.

W ocenie Sądu, jeżeli ustalono, iż celem wywłaszczenia miała być budowa miasta N. organ nie musiał ustalać czy wywłaszczona działka miała podlegać jakiemuś szczególnemu, konkretnemu zagospodarowaniu – jak mowa wyżej ówczesne uregulowania prawne takich wymogów nie przewidywały. Dla wykazania, że cel wywłaszczenia został zrealizowany wystarcza ustalenie, iż wywłaszczony teren został zagospodarowany, jako fragment miejskiej infrastruktury tj. czy to pod zabudowę, czy pod infrastrukturę techniczną czy pod też tereny zielone. Jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lipca 2016 r. I OSK 2600/14 w przypadku realizacji takiej inwestycji jak osiedle mieszkaniowe, o wykorzystaniu na cel wywłaszczenia świadczy nie tylko zabudowanie budynkami mieszkaniowymi, ale także wszelkimi innymi obiektami, które są potrzebne dla osiedla. O wykorzystaniu na cel wywłaszczenia może także świadczyć inne niż zabudowa zagospodarowanie, w tym pozostawienie terenów zielonych. W przypadku realizacji dużej inwestycji na poszczególnych etapach może dochodzić do zmian w projektach zagospodarowania poszczególnych części terenu, stanowiących o realizacji osiedla (tak samo w (podobnie w wyrokach NSA z dnia z 21 kwietnia 2016 r., I OSK 1519/14, 30 sierpnia 2017 I OSK 2999/15 oraz z dnia 30 stycznia 2018 r. I OSK 670/16)). Poglądy wyżej przytoczonych orzeczeniach Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela. Pogląd taki został także zaprezentowany w prawomocnym wyroku tut. Sądu dotyczącym działki sąsiedniej [...] względem przedmiotowych działek(wyrok z dnia 6 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 1561/17 oraz wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 2690/18).

W niniejszej sprawie organy ustaliły, że celem wywłaszczenia miała być realizacja na tym terenie Miasta N. . Według ustaleń organów obu instancji, przedmiotowe działki miały być przeznczone pod ogrody działkowe. Jak ustaliły organy i co w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, po przejęciu tych nieruchomości stanowiły one teren zielony, wchodzący w skład realizowanego sukcesywnie na przestrzeni lat 70-tych, najpóźniej do 1976 r. tzw. pracowniczych ogrodów działkowych.

Zwrócić należy uwagę i podkreślić, że przepisy w oparciu o które przejęcia własności na rzecz Skarbu Państwa dokonano tj. przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, nie operowały pojęciem "cel wywłaszczenia". W oparciu o te przepisy nie było obowiązku wskazania celu, na jaki dana nieruchomość a w zasadzie zespół nieruchomości był przejmowany. Cel ten (cel wywłaszczenia) wynikał ogólnie z celu, w jakim decyzja była wydawana tj. celu budowy osiedli robotniczych - wywłaszczenia dokonano na wniosek Z. O. R. gdzie wskazano, iż nieruchomości są niezbędne pod realizację budownictwa mieszkaniowego. Jeżeli nawet z zachowanych dokumentów wynika, jakie miało być wstępne przeznaczenie przejmowanych nieruchomości to nie można uznać, iż zagospodarowanie konkretnych nieruchomości w inny sposób niż wynikało to z wstępnych założeń, ale zgodnie z ogólnie zakreślonym celem - stanowiącym realizację budowy miasta N. nie jest realizacją celu wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 u.g.n. Jak mowa wyżej przepis ten winien być stosowany odpowiednio do przepisów aktów już nieobowiązujących, a które to akty w inny sposób i w oparciu o inne standardy normowały zasady przejęć własności nieruchomości na zasadach wywłaszczenia. Skoro dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych nie nakazywał wskazywania celu wywłaszczenia (odjęcia własności) i wprowadzał mechanizm zbiorowego przejmowania prawa własności, realizacji celu wywłaszczenia należy w realizacji ogólnego celu związanego z realizacją narodowych planów gospodarczych. Jak zasadnie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 14 czerwca 2017 r. I OSK 2625/16 "przypadku inwestycji o złożonym, kompleksowym charakterze, których funkcjonowanie związane jest z istnieniem zróżnicowanej zabudowy i funkcji obszarów, realizowanych etapami, możliwe jest dokonywanie zmian w koncepcjach zagospodarowania. Jeżeli zatem wywłaszczenie następuje na jakiś określony, założony cel, to mające miejsce na etapie realizacji zmiany szczegółowego zagospodarowania i nadane funkcje nie świadczą o zbędności terenu dla celu wywłaszczenia" w tym samym wyroku NSA wskazuje iż "nie można - co do zasady - wykluczyć możliwości by na terenie osiedlowym, w miejscu, które pierwotnie było przeznaczone pod konkretny obiekt, powstał obiekt inny lub by w takim miejscu została pozostawiona przestrzeń mająca charakter rekreacyjny, jeśli takie rozwiązanie było bardziej potrzebne mieszkańcom osiedla (podobne stanowisko NSA zajął w wyrokach wyroki NSA z dnia: 20 stycznia 1999 r. IV SA 2033/96, z 20 listopada 2014 r. I OSK 2755/13, 13 czerwca 2014 r. I OSK 2768/12, 27 listopada 2014 r. I OSK 850/13, I OSK 846/13, 4 sierpnia 2015 r. I OSK1044/14, 20 stycznia 2016 r. I OSK 1186/15 oraz I OSK 3237/14 i 9 marca 2016 r. I OSK 1281/14).

Jak mowa wyżej, decyzja o przejęciu własności w oparciu o dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (podobnie jak innych aktów prawnych z tego okresu) nie determinowała określenia szczegółowego zagospodarowania przejmowanych trenów. Nawet przy wstępnym założeniu co do przeznaczenia przejmowanych terenów, nie było prawnych przeciwwskazań by wstępne plany korygować lub zmieniać w ramach tego samego przedsięwzięcia O braku realizacji celu wywłaszczenia w tym przypadku można mówić jedynie wtedy gdy na przejętym terenie nie zostało zrealizowane żadne przedsięwzięcie związane z funkcjonowaniem miasta – tkanką miejską tj. gdy terem wywłaszczony nie został w ogóle zagospodarowany – stanowił nieużytek, czy też zagospodarowano go sprzecznie ze wstępnym założeniem np. na terenach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową powstała infrastruktura przemysłowa.

W niniejszym postepowaniu ustalono ponad wszelką wątpliwość, iż na wywłaszczonym terenie powstały tzw. pracownicze ogrody działkowe. Rację ma organ powołując się na brzmienie art. 1 ust 1 ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. Nr 18, poz. 117). Ogrody działkowe, w przeszłości tzw. pracownicze ogrody działkowe były elementem świadomie tworzonej tkanki miejskiej jasko tereny zielone (przy braku ogólnodostępności tego terenu) a tworzone celem wykorzystania wolnego czasu przez pracowników i ich rodziny a wiec przez mieszkańców miasta. Ogrody działkowe były tworzone na terenach miejskich i służyły mieszkańcom miasta w celach wypoczynkowych i rekreacyjnych. Realizacja tych ogrodów była zatem realizacją mieszczącą się w pojęciu budowa miasta N. . Ponad wszelką wątpliwość data realizacji tego przedsięwzięcia nastąpiła przed złożeniem wniosku o zwrot nieruchomości Żądanie zwrotu tej nieruchomości jest zatem pozbawione podstaw.

W tym kontekście nie mogą ostać się zarzuty skargi. W szczególności za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a to z uwagi na brak przeprowadzenia dowodów wskazanych w pkt 1 lit. a-d skargi. Powołane dokumenty nie zmieniają konkluzji, że urządzenie ogrodów działkowych wpisuje się w ogólny cel wywłaszczenia, jakim jest budowa miasta N. i kombinatu N. . Odnosząc się do braku uwzględnienia dowodu wskazującego, że po wywłaszczeniu planowano przekazanie tego terenu pod bazę przedsiębiorstwa R. E. B. M. (k. 327, tom III administracyjnych akt sprawy) także nie niweczy tej konkluzji. Podkreślić należy, że celem wywłaszczenia była budowa miasta N. i kombinatu N. , nie zaś realizacja bazy P. R. E. B. M..

Odnosząc się do zarzutów dotyczących momentu zrealizowania celu wywłaszczenia wskazać należy, co następuje. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 marca 2014 r. P 38/11 orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jeżeli zatem cel wywłaszczenia został zrealizowany po upływie terminów, o których mowa w art. 137 ust 1 u.g.n., ale przed złożeniem wniosku o zwrot tej nieruchomości i przed datą 22 września 2004 r., brak podstaw by uznać, iż nieruchomość stałą się zbędna na cel wywłaszczenia, a co za tym idzie, że żądanie jej zwrotu było uprawnione.

W przedmiotowej sprawie cel wywłaszczenia został zrealizowany zarówno przed wejściem w życie u.g.n., jak i przed dniem złożenia wniosku. Natomiast dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji bez wpływu pozostaje okoliczność, że od momentu wywłaszczenia do momentu zrealizowania ogrodów działkowych minęło ponad 20 lat. Okoliczność ta nie wyklucza konkluzji, że cel został zrealizowany przed wystąpieniem z żądaniem zwrotu oraz przed wejściem w życie u.g.n., a także przed 22 września 2004 r.

W świetle powyższych rozważań, mając na uwadze materiał zgromadzony w aktach sprawy, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, jak również nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie faktycznym i prawnym na podstawie art. 151 p.p.s.a Sąd oddalił skargę.