Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1211/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 1-4
journal: Dz.U. 2023 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)
article: art. 127
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Cichoń (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Baran, sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, Protokolant referent Klaudia Staręga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2024 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości na 2022 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz E.K. kwotę 4061 zł (słownie: cztery tysiące sześćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. (zwane dalej: "Kolegium", "SKO" lub "Organem Odwoławczym") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy M. (zwany dalej: "Organem I instancji" lub "Wójtem")z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2022.

Rozstrzygnięcie wydano w następującym stanie faktycznym sprawy. Wójt Gminy M. decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. ustalił wobec E.K. i M.K. wymiar podatku od nieruchomości położonej w miejscowości T., gm. M., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] (zwaną dalej: Nieruchomość) na rok 2022 w łącznej wysokości 14 774,00 zł, w tym kwotę 185,78 zł za budynki mieszkalne o powierzchni 265,40 mkw, 275,40 zł za grunty pod działalność gospodarczą o pow. 324,00 mkw, kwotę 435,40 zł za teren mieszkaniowy o pow. 1244,00 mkw oraz kwotę 13 877,52 zł za budynki pod działalność gospodarczą o pow. 654,60 mkw. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2022 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania E.K. (zwana dalej: "Skarżącą" lub "Stroną") decyzję organu I instancji utrzymano w mocy. Nie zgadzając się z decyzją organu odwoławczego skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 29 marca 2023 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2287/22 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że spór sprowadza się do oceny, czy w przedmiotowej sprawie to wyłącznie jeden z małżonków – M.K. będący współwłaścicielem nieruchomości w miejscowości T. włada nią jako samoistny posiadacz, przez co drugi z małżonków – E.K. – na skutek wyzucia z prawa własności nieruchomości utraciłaby status podatnika podatku od nieruchomości. W ocenie Sądu decyzja Kolegium została wydana przedwcześnie, bez wnikliwego i wszechstronnego rozważenia okoliczności, na które powoływała się ww., a towarzyszących wyzuciu strony z posiadania nieruchomości będącej przedmiotem opodatkowania. Uzasadnienie nie odpowiadało wymogom art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U z 2021 r., poz. 1540), które w dostateczny sposób tłumaczyłoby, na jakich przesłankach organ – poza danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków – oparł swoje przekonanie, że to wyłącznie mąż skarżącej jest samoistnym posiadaczem nieruchomości położonej w T. W uzasadnieniu podkreślono ponadto, że dane zawarte w ww. ewidencji można podzielić na dwie kategorie. Jedną z nich są dane o charakterze bezwzględnie wiążącym organ podatkowy, których zmiana może nastąpić w stosownym trybie administracyjnym i wobec których niniejszy organ nie ma możliwości samodzielnego ich korygowania (do takich należą dane ewidencyjne dotyczące przeznaczenia, funkcji, obszaru i granic działek gruntu, a także rodzaj zabudowy i powierzchni użytkowej położonych na tych gruntach budynków). W ocenie Sądu dane dotyczące właścicieli i użytkowników gruntów zaliczają się natomiast do drugiej kategorii danych o względnej mocy wiążącej, tj. takich, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być w pewnych sytuacjach przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów proceduralnych. Biorąc pod uwagę przedstawione przez stronę dowody na organie podatkowym spoczywał obowiązek ich wszechstronnej analizy w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, czego Kolegium zaniechało. Wobec powyższego, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy został zobligowany do podjęcia dodatkowych ustaleń na okoliczność samoistnego posiadania nieruchomości będącej przedmiotem opodatkowania przez M.K., obejmujące co najmniej przesłuchanie stron postępowania podatkowego i dokonanie ponownej analizy prawnej w tym zakresie. Realizując wskazania zawarte w uzasadnieniu ww. wyroku, działając w trybie art. 229 o.p. Kolegium zleciło organowi I instancji przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron na wskazaną powyżej okoliczność. Organ przeprowadził dowód z przesłuchania E.K., natomiast przeprowadzenie dowodu z przesłuchania M.K. okazało się niemożliwe z uwagi na dwukrotny brak doręczenia mu wezwania. Po ponownym przeanalizowaniu akt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. utrzymało ww. decyzję w mocy uznając, że brak jest podstaw prawnych do zmiany swojego stanowiska.

Na powyższe rozstrzygnięcie E.K. złożyła skargę do tut. Sądu zarzucając zaskarżonej decyzji: błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji, który miał wpływ na jej treść, polegający na błędnym określeniu wielkości podstawy opodatkowania, naruszenie art. 153 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez jego niezastosowanie przejawiające się w pominięciu przez SKO w S. oceny prawnej zawartej w wyroku WSA w Warszawie z dnia 29.03.2023 r. o sygn. akt III SA/Wa 2287/22 oraz naruszenie szeregu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa tj. art. 122 o.p. w zw. z art. 180 § 1 o.p. oraz w zw. z art. 187 § 1 o.p. oraz w zw. z art. 188 o.p. i w zw. z art. 191 o.p.; art. 194 § 3 o.p. w zw. z art. 180 § 1 o.p. oraz w zw. z art. 188 o.p. i w zw. z art. 187 § 1 o.p.; art. 210 § 4 o.p., a ponadto sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Powyższe uchybienia skutkowały naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 70 z późn. zm.; dalej: u.p.o.l.) oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., poprzez ich niezastosowanie oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w pominięciu wyłączenia określonego w ust. 3 ww. przepisu i bezpodstawne obciążenia podatkiem od nieruchomości E.K., a ponadto art. 217 Konstytucji RP poprzez nałożenie na E.K. podatku na skutek istnienia nieprawidłowości w prowadzonej ewidencji gruntów i budynków oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 541) poprzez pominięcie domniemania prawdziwości danych w CEIDG, z których wynikało, że E.K. nie prowadzi działalności gospodarczej na spornej nieruchomości, zatem nie powinien jej obciążać podatek z tego tytułu. W konsekwencji strona wniosła o uchylenie w całości decyzji SKO w S. z [...].02.2024 r. nr [...] oraz uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Wójta gminy M. z dnia [...].02.2022 r. nr [...], umorzenie postępowania w części, tj. co do osoby E.K. oraz zasądzenie od SKO w S. na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W pierwszej kolejności w skardze podniesiono, że w błędny sposób ustalono wielkość podstawy opodatkowania. W ocenie skarżącej doszło do zawyżenia powierzchni terenu mieszkaniowego, która wynosi 920 mkw, a nie 1244 mkw oraz zawyżona została powierzchnia pod działalność gospodarczą, która wynosi 488,50 mkw (a nie odpowiednio 654,60 mkw). Strona złożyła korekty informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych za okres od stycznia 2019 r. i taka prawidłowa wielkość została już uwzględniona w decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...].03.2024 r. nr [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2024 r. Na uzasadnienie twierdzenia, że mimo że E.K. nie jest posiadaczem samoistnym powołano się na treść zaświadczeń z CEIDG strony oraz jej męża, wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] czerwca 2017 r., sygn. akt [...], wyrok Sądu Okręgowego w S. z [...].01.2018 r., sygn. akt [...], postanowienie Sądu Rejonowego w M.. z [...] czerwca 2022 r. wraz z uzasadnieniem i decyzję Wójta Gminy M. z [...].11.2018, nr [...].

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 18 lipca 2024 r. Sąd uwzględnił wnioski dowodowe zawarte w skardze i dopuścił dowody z: - postanowienia Sądu Rejonowego [...] Wydział Cywilny w M. z dnia [...].06.2022 r. o sygn. akt I [...] wraz z pisemnym uzasadnieniem, - z korekty informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych za okres od stycznia 2019 r. oraz - z decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...].03.2024 r. nr [...]., uznając, że mogą się one przyczynić do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie a jednocześnie nie wpłynie to na wydłużenie postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dalej należy wskazać, że rozpoznawanie sprawy zostało dokonane w warunkach związania wynikającego z prawomocnie wydanego w tej sprawie wyroku a mianowicie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2023 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2287/22 gdzie sąd uchylił, ze względów procesowych, poprzednio wydaną w tej sprawie decyzję Kolegium. Wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem ponownego rozpoznania przez ten sąd oraz organ administracji publicznej, będą one obowiązane podporządkować się ocenie prawnej wyrażonej w uzasadnieniu poprzednio wydanego wyroku, jeżeli nie zostanie on uchylony, nie ulegnie istotnej zmianie stan faktyczny sprawy lub zmianie nie ulegną przepisy prawa. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu prawomocnego wyroku. To oznacza, że kontrola legalności przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji, wydanej w ramach związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a., sprowadza się w głównej mierze do oceny, czy organy podporządkowały się ocenie prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku. Związanie oceną prawną oznacza bowiem zakaz formułowania przez organy i sąd nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonymi wcześniej w orzeczeniu sądowym oraz zobowiązanie do podporządkowania się im w pełnym zakresie. Ocena prawna może dotyczyć m.in. stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestii zastosowania określonego przepisu do wydania rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie administracyjnej. Z kolei wskazania, są konsekwencją wyrażonej oceny prawnej odnośnie dotychczasowego postępowania i zawierają wytyczne co do sposobu postępowania w przyszłości. Powyższe oznacza, że ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku (wyrokach) oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w ww. wskazanych granicach Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zasadny okazał się przede wszystkim zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. Wyrok z 29 marca 2023 r. wydany poprzednio w tej sprawie nie został w całości prawidłowo wykonany. W wyroku tym Sąd wskazywał na wadliwe przeprowadzoną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w szczególności w zakresie stwierdzonego przez organy braku samoistnego posiadania przez jednego ze współwłaścicieli. Wskazując na braki w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz jej ogólną przedwczesność sąd w prawomocnym wyroku nakazał organowi ponowną analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz jego uzupełnienie chociażby poprzez przesłuchanie Skarżącej, jak i jej męża również będącego stroną postępowania podatkowego. Skarżąca w poprzednio prowadzonym postępowaniu wskazywała też na dowody z odpisów z CEiDG M.K. oraz E.K., które to dokumenty jej zdaniem mają istotne znaczenie dla sprawy gdyż potwierdzają, że skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej na spornej Nieruchomości wobec czego nie powinien jej obciążać podatek od nieruchomości w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zalecenia te nie zostały w całości wykonane. Organ w ogóle nie odniósł się do przedkładanych przez stronę wypisów z CEIDG, nie ustosunkował się do nich i pominął ich znaczenie dla sprawy. Tymczasem okoliczność na którą zostały zgłoszone tj. czy E.K. nie prowadziła w T. działalności gospodarczej jest istotna z punktu widzenia prawidłowości rozstrzygnięcia. Organ będzie musiał zatem ten dokument ocenić. Wykonując wyrok organ nie przesłuchał też M.K. Podejmowane, co prawda, były próby jego przesłuchania, jednak, w ocenie sądu, nie wykorzystano wszystkich prawnych instrumentów w które wyposażony jest organ a które mogłyby doprowadzić do skutecznego doręczenia wezwania. Sąd zwraca uwagę, że przesłuchanie M.K. jest w tej sprawie niezwykle istotne. Organ winien bowiem zbadać czy miał On nastawienie (zamiar) wyzucia Skarżącej z posiadania, czy miał wolę odsunięcia od realizacji praw do Nieruchomości drugiego współwłaściela. W zakresie natomiast przesłuchania samej Skarżącej to, zdaniem Sądu, nie zostały ustalone istotne dla sprawy okoliczności i dlatego przesłuchanie to należy uznać za niewystarczające. Z akt sprawy nie wynika bowiem, że czy w 2022 r. M.K. uniemożliwiał Skarżącej wejście w posiadanie Nieruchomości i czy ona w tym czasie takie próby podejmowała. Zwrócić należy uwagę, że Sąd w wyroku z 29 marca 2023 r. wskazał, że przesłuchanie Stron jest minimalnym zakresem uzupełnienia materiału dowodowego.

Z tych względów należy jeszcze raz dokonać oceny zgromadzonego w sprawie materiału uzupełniając go w niezbędnym dla prawidłowego rozstrzygnięcia zakresie. Przypomnieć bowiem należy, że istota sporu sprowadza się do ustalenia charakteru prawnego sposobu korzystania z uprawnień do nieruchomości w T. przez E.K.

W skardze Skarżąca zakwestionowała również przyjętą przez organ do opodatkowania powierzchnię nieruchomości co miało wpływ na wysokość ustalonego zobowiązania podatkowego.

Przytaczając materialnoprawne ramy sporu wskazać należy, że krąg podatników obciążonych podatkiem od nieruchomości został wyznaczony w art. 3 ust. 1 pkt 1-4 u.p.o.l. Zgodnie z nim, są to osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; 2)posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2. Stosownie natomiast do ust. 3 ww. art., jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Posiadanie samoistne nieruchomości polega na faktycznym wykonywaniu w stosunku do niej wszelkich uprawnień, które składają się na treść prawa własności, a zatem tych, które przysługują właścicielowi (art. 336 k.c.). Oznacza to, że ten, kto jest posiadaczem samoistnym rzeczy powinien być przez otoczenie postrzegany jako jej właściciel. Dla samoistnego posiadania rzeczy konieczne jest sprawowanie nad nią faktycznego władztwa (corpus) oraz zamiar władania nią dla siebie (cum animo rem sibi habendi). W orzecznictwie podkreśla się, że w przypadku posiadania samoistnego, animus rem sibi habendi przejawia się w podejmowaniu szeregu czynności świadczących o tym, że posiadacz traktuje rzecz jako pozostającą w jego sferze swobodnej dyspozycji, przy czym ocena takiego podejścia dokonywana jest w sposób obiektywny, z punktu widzenia otoczenia posiadającego. Tak też konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2023 r., III FSK 318/22). W judykaturze jako przykładowe okoliczności, które świadczą o tym, że dana osoba traktuje rzecz jak swoją własność wymienia się np. opłacanie z własnych środków podatku od nieruchomości, przeprowadzanie remontów, dokonywanie innych nakładów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2022 r., III FSK 4727/21). Posiadanie nieruchomości przez jej współwłaścicieli zwykle wynika wyłącznie z wykonywania prawa własności przysługującego współwłaścicielom z respektowaniem prawa własności przysługującego wszystkim z nich. Jakkolwiek obowiązek podatkowy ciąży na wszystkich współwłaścicielach nieruchomości solidarnie i ich wzajemne relacje oraz spory co do zakresu posiadania i korzystania z nieruchomości wspólnej zasadniczo pozostają bez znaczenia z punktu widzenia obowiązku ponoszenia ciężarów w podatku od nieruchomości, nie odnosi się to jednak do sytuacji samoistnego posiadania nieruchomości tylko przez niektórych współwłaścicieli (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 1087/16 i z 5 lipca 2018 r., sygn. akt II FSK 729/16). Obowiązkiem organów podatkowych jest w takim przypadku poczynienie ustaleń faktycznych stwierdzających lub zaprzeczających okoliczności, że jeden ze współwłaścicieli nieruchomości jest jej samoistnym posiadaczem. Tak też - jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2023 r., III FSK 320/22 - obowiązek podatkowy samoistnego posiadacza wyłącza obowiązek podatkowy właściciela nieruchomości i gdy ta znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży nie na właścicielu nieruchomości, ale na jej posiadaczu. Posiadacz samoistny nieruchomości jest podatnikiem nawet, jeśli ujawnione w księdze wieczystej prawo własności przysługuje innej osobie niż on. O posiadaniu samoistnym ponad udziały przysługujące posiadającym współwłaścicielom można mówić w wypadku posiadania nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli. Posiadanie nieruchomości "ponad udział" z zamiarem wyzucia nie tylko z posiadania samoistnego, ale i w konsekwencji w ogóle ze współwłasności nieruchomości innego współwłaściciela, wymaga uzewnętrznienia tej woli tak wobec otoczenia, jak i wobec wyzutego w całości z posiadania nieruchomości współwłaściciela (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 sierpnia 2018 r., sygn. akt II FSK 541/17, z 17 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 2230/17; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 lutego 2023 r., I SA/Kr 269/22). Tak też w doktrynie akcentuje się, że w przypadku posiadania nieruchomości wola wskazująca na to, że posiadacz traktuje rzecz jako pozostającą w sferze jego swobodnej dyspozycji, powinna być jawna i wyraźnie przejawiająca się w dokonywanych przez niego na zewnątrz czynnościach. Posiadacz samoistny powinien w sposób niekwestionowany manifestować na zewnątrz wolę władania jak właściciel (por. R. Dowgier, L. Etel, G. Liszewski, B. Pahl [w:] R. Dowgier, L. Etel, G. Liszewski, B. Pahl, Podatki i opłaty lokalne. Komentarz, LEX/el. 2021, art. 3). Oznacza to, że posiadanie cudzej rzeczy, aby mogło być uznane za samoistne, musi być dostrzegalnym z zewnątrz postępowaniem z rzeczą jak właściciel (por. postanowienie SN z dnia 11 sierpnia 2016 r., sygn. akt I CSK 504/15, LEX nr 2093745).

W sprawie niekwestionowanym jest, że skarżąca podważała twierdzenie Kolegium, że M.K. nie jest posiadaczem samoistnym całej opodatkowanej nieruchomości, również w zakresie udziału skarżącej. Na poparcie swych twierdzeń powołała się w pierwszej kolejności na dokumenty znajdujące się w urzędowych rejestrach o charakterze publicznym, tj. zaświadczeniach z CEiDG (na fakt zaprzestania prowadzenia przez nią na spornej nieruchomości działalności gospodarczej). Ponadto, skarżąca przedłożyła mające znaczenie w sprawie orzeczenia sądowe wydane w: postępowaniu cywilnym o podział majątku wspólnego między byłymi małżonkami (toczącym się przed Sądem Rejonowym [...] Wydział Cywilny w M. w sprawie o sygn. akt [...]), a ponadto postępowaniu karnym toczącym się przed ww. Sądem w sprawie przestępstwa znęcania się przez M.K. na szkodę E.K. i córki O.K. (które skutkowało opuszczeniem przez ww. nieruchomości położonej w T.). Organy podatkowe przy ustaleniu okoliczności związanych z podatkiem od nieruchomości za 2022 r. w sprawie winny oprzeć się na całokształcie okoliczności związanych z zakresem wykorzystywanych uprawnień – bądź ich braku - względem nieruchomości będącej przedmiotem opodatkowania, nie zaś wyłącznej polemiki z przedłożonymi przez stronę dowodami i to zresztą nie wszystkimi. W tym miejscu przypomnieć należy pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2023 r., zgodnie z którym choć stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2021 r., poz. 1990), podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, to zastosowanie niniejszego przepisu nie może prowadzić do wydawania przez organy podatkowe rozstrzygnięć na podstawie ewidencji gruntów niezgodnych ze stanem rzeczywistym, a równocześnie z oczywistym pokrzywdzeniem podatnika (tak również np. WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 1 marca 2023 r., I SA/Bk 35/23). Wymowa zebranych w sprawie dowodów prowadzi do wniosku, że w wyniku dopuszczenia się występku znęcania skarżąca została zmuszona do opuszczenia swojego miejsca zamieszkania i zaprzestała od 2015 r. prowadzenia tam działalności gospodarczej. Z zaświadczeń z CEIDG E.K. i M.K. wynika, że to wyłącznie ostatni z małżonków prowadzi na tej nieruchomości działalność gospodarczą. Stanowi to w myśl art. 194 § 3 o.p. istotny dowód podważający zgodność z rzeczywistością danych zawartych dokumencie urzędowym, jakim jest ewidencja gruntów i budynków. Niewątpliwie dane zawarte w CEiDG korzystają z domniemania prawdziwości i choć możliwość zagospodarowania nieruchomości pod prowadzoną działalność gospodarczą może stanowić zaledwie wycinek uprawnień właścicielskich, z jakich można korzystać względem nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, tym niemniej dowody te należy ocenić wykazując ich wpływ na wynik sprawy. Ponadto, z przedłożonego wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] czerwca 2017 r., sygn. akt [...] i wyrok Sądu Okręgowego w S. z [...].01.2018 r., sygn. akt [...] wynika, że M.K. w okresie od listopada 2012 r. do 18 marca 2015 r. znęcał się nad swoją żoną E.K., a w okresie od 2014 r. do dnia 18 marca 2015 r. także córką O.K. W wyniku powyższego wymieniona wyprowadziła się z nieruchomości położonej w T. Z ww. nieruchomości korzystał wyłącznie M.K., prowadząc tam działalność gospodarczą, opłacając rachunki za media i wykonując uprawnienia właścicielskie. Z kolei decyzją Wójta Gminy M. z [...].11.2018, nr [...] na wniosek byłego męża skarżąca została wymeldowana z miejsca swojego dotychczasowego pobytu. Powyższe może świadczyć o manifestowaniu woli posiadania nieruchomości bez respektowania uprawnień drugiego współwłaściciela. Zauważyć jednak należy, że dokumenty te obejmują okres 2015-2018 a wyrokowana sprawa dotyczy roku 2022 r. Z akt sprawy nie wynika, jaką postawę wobec faktycznego władania Nieruchomością prezentowali w 2022 roku E.K. i M.K. Jak wynika z załączonego do skargi uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w M. z [...] czerwca 2022 r., Skarżąca zamieszkiwała w T. do marca 2015 r., natomiast dostęp do części wykorzystywanej na cele działalności gospodarczej miała do końca maja 2015 r. E.K. wystąpiła o udzielenie zabezpieczenia w sprawie [...] Sądu Rejonowego w M. i uzyskała rozstrzygnięcie w tym przedmiocie. Byli wspólnicy mogli korzystać z majątku spółki osobno z całości przy czym każde z nich w wymiarze połowy miesiąca. M.K. sprzeciwiał się, aby kobieta zamieszkiwała pod dotychczasowym adresem, nie podporządkował się także postanowieniu o udzielenie zabezpieczenia. Do dnia wydania postanowienia M.K. zamieszkiwał na przedmiotowej nieruchomości. W toku postępowania o podział majątku wspólnego Skarżąca domagała się zasądzenia na jej rzecz wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości ponad udział przysługujący M.K. Nieprawomocnym postanowieniem z dnia 6 czerwca 2022 r. Sąd przyznał E.K. na własność sporną nieruchomość i zasądził na jej rzecz wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości ponad udział przysługujący M.K. w kwocie 624 455,43 zł. Sąd cywilny w tej mierze podkreślił, że współwłaściciel może domagać się od pozostałych współwłaścicieli, korzystających z rzeczy wspólnej z naruszeniem art. 206 k.c., w sposób wykluczający jego współposiadanie, wynagrodzenia za korzystanie z tej rzeczy z zachowaniem przesłanek określonych w art. 224 § 2 lub art. 225 k.c. (tak uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13.03.2008 r., III CZP3/08). Jednocześnie w razie wszczęcia postępowania o zniesienie współwłasności wynagrodzenie za nieuprawnione korzystanie z rzeczy wspólnej przez niektórych współwłaścicieli może zostać zasądzone na rzecz innych współwłaścicieli na podstawie art. 224 § 2 lub art. 224 § 2 k.c. w zw. z art. 225 k.c. już w tym postępowaniu, a to ze względu na regulacje przewidziane w art. 618 k.p.c. (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2013 r., III CZP 88/12). Niewątpliwie zatem treść ww. rozstrzygnięcia i pozostałych przedłożonych przez stronę dowodów może mieć istotny wpływ na wynik sprawy stąd wymagana jest ich ocena stosownie do art. 191 o.p. Ocena ta winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 124 o.p. tj. zasadą przekonywania oraz uwzględniać zasadę budowania i wzmacniania zaufania obywateli do organów podatkowych, o czym stanowi art. 121 § 1 o.p. Niezwykle istotną okolicznością wymagającą ustalenia przez organy jest również prawidłowość przyjętej do opodatkowania powierzchni. Z dokumentów załączonych do skargi wynika, że zawyżona została powierzchnia terenu mieszkaniowego, która wynosi 920 m2, a nie jak wskazano w decyzji 1244 m2 oraz zawyżona została powierzchnia budynków pod działalność gospodarczą, która wynosi 488,50 m2, a nie 654,60 m2. Strona Skarżąca wskazując siebie jako podatnika podatku od tej spornej nieruchomości złożyła w marcu 2024 r. korektę informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych za okres od stycznia 2019 r. Zmieniona wielkość przyjętej do opodatkowania powierzchni została już uwzględniona w decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...].03.2024 r. nr [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2024 r. Zatem organ w stosunku do tej samej Nieruchomości, której wielkość nie uległa zmianie, wydał dwa różne rozstrzygnięcia, co jest niedopuszczalne w świetle art. 120, art. 121 § 1 o.p.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 145§ 1 lit. b i c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

Sąd uchylił decyzję obu instancji na podstawie art. 135 p.p.s.a. zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Z uwagi na zakres uzupełnienia i oceny materiału dowodowego, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, uwzględniona musi być zasada dwuinstancyjności stosownie do art. 127 o.p.

W toku ponownie prowadzonego postępowania organy uwzględnią i ocenią :

1. postanowienie Sądu Rejonowego w M. w sprawie podziału majątku wspólnego skarżącej i M.K. z dnia [...].06.2022 r. o sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem w szczególności wynikające z niego okoliczności, że : - Sąd w 2022 r. przyznał E.K. na własność nieruchomość w T. oraz zasądził na rzecz E.K. od M.K. wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości ponad udział przysługujący M.K. w kwocie 624.455,43 zł, oraz to, że w toku tego postępowania E.K. wystąpiła o udzielenie jej zabezpieczenia i uzyskała rozstrzygnięcie w tym przedmiocie a z którego wynika, że E.K. i M.K. mogli korzystać z majątku spółki osobno z całości przy czym każde z nich w wymiarze połowy miesiąca, przy czym M.K. nie podporządkował się temu postanowieniu.

2. korektę informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych za okres od stycznia 2019 oraz decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...].03.2024 r. ustalającą wymiar podatku od tej nieruchomości na 2024 r.

3. przedkładane przez stronę wypisy z CEiDG. Organ podejmie też próbę przesłuchania M.K. oraz ponowi przesłuchanie Skarżącej. Organ ustali czy w 2022 roku Skarżąca podejmowała próby wejścia w posiadanie, czy objęła posiadanie po wydaniu postanowienia z dnia 06.06.2022 r. czy też wcześniej wydanego postanowienia o zabezpieczeniu. Organ oceni jaki wpływ na rozstrzygnięcie ma: - uzyskanie przez Skarżącą wynagrodzenia w wys. 624.455,43 zł. za bezumowne korzystanie z Nieruchomości oraz - złożenie przez Skarżącą, jako podatnika podatku od tej Nieruchomości w marcu 2024 r. korekty informacji o gruntach i budynkach.

O kosztach postępowania w kwocie 4.061,00 zł, obejmujących wpis od skargi uzależniony od wartości przedmiotu zaskarżenia w kwocie 444,00 zł, koszty zastępstwa procesowego obliczone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ((t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.) i opłatę skarbową od złożonego pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a.

Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA).