Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1041/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Sękowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska – Karczewska Sędzia WSA Agnieszka Wąsikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 6 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] maja 2021 r., znak [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2021 r., nr: [...], orzekająca w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody dla przedsięwzięcia polegającego na budowie Obwodnicy [...] w ciągu drogi krajowej nr [...].

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...], dalej RDOŚ w [...], działając na podstawie wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z 10 października 2019 r., decyzją z [...] czerwca 2020 r. Nr [...] określił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia, polegającego na budowie Obwodnicy [...] w ciągu drogi krajowej nr [...].

Organ I instancji ocenił, że wariant proponowany przez inwestora umożliwi ograniczenie oddziaływania na środowisko w stosunku do wariantów alternatywnych. Przeanalizowano również skutki dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia. Przeprowadzona analiza potwierdziła, że treść przedłożonego raportu ooś przedmiotowego przedsięwzięcia, jest zgodna z art. 66 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2373 ze zm., dalej "ooś"), a zawarte w niej warunki realizacji przedsięwzięcia oraz projektowane rozwiązania chroniące środowisko zostały zaproponowane racjonalnie i adekwatnie do charakteru oraz skali oddziaływania inwestycji na środowisko. W wyniku analizy materiałów zebranych podczas inwentaryzacji pod kątem powiązań z ochroną sieci Natura 2000 nie stwierdzono powiązań objętego inwentaryzacją obszaru z obszarami Natura 2000

i przedmiotami ich ochrony na jakie znacząco mogłaby wpłynąć planowana do realizacji inwestycja.

Od decyzji RDOŚ w [...] z [...] czerwca 2020 r. odwołania do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, dalej "GDOŚ", za pośrednictwem organu I instancji wnieśli: Z. W.; T. N., S. B.; M. K..

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, decyzją z [...] maja 2021 r. nr: [...], uchylił w części i orzekł w tym zakresie co do istoty sprawy, uchylił w części i umorzył postępowanie organu I instancji w tym zakresie, a w pozostałym zakresie utrzymał decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] czerwca 2020 r., znak: [...], o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia.

GDOŚ w ramach postępowania odwoławczego wnikliwie zbadał poprawność postępowania przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji. GDOŚ dokonał także ponownej weryfikacji raportu ooś z września 2019 r. oraz aneksu z grudnia 2019 r., a także uzupełnienia przedłożonego na etapie postępowania odwoławczego (aneks nr 2 z marca 2021 r.). Organ odwoławczy uznał, że przedmiotowa dokumentacja spełnia wymogi wskazane w art. 66 ustawy ooś, w stopniu umożliwiającym przeprowadzenie oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko oraz określenie środowiskowych uwarunkowań jego realizacji.

Organ ustalił, że planowana do realizacji inwestycja polegać będzie na budowie: dwujezdniowej drogi klasy GP do węzła "[...]" drogi klasy GP (od km 0+000 do ok. km. 15+169), jednojezdniowego odcinka drogi krajowej nr [...] klasy GP od węzła "[...]" do włączenia w istniejącą drogą krajową nr [...] (od ok. km 15+169 do ok. km 16+852), jednojezdniowego odcinka drogi krajowej nr [...] klasy GP od węzła "[...]" do włączenia w istniejącą drogę krajową nr [...] (długość ok. 2,9 km).

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 32 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71), planowane zamierzenie inwestycyjne stanowi przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko.

GDOŚ wskazał, że zgodnie z art. 80 ust. 2 ustawy ooś, właściwy organ wydaje decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. Nie dotyczy to jednak decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydawanej dla drogi publicznej. Planowane przedsięwzięcie polegać będzie na budowie drogi klasy GP, należącej – według podziału wprowadzonego przez Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2016 r., poz. 124), dalej rozporządzenie drogowe – do jednej z klas dróg publicznych. W celu powiązania projektowanej drogi z istniejącym układem drogowym przewiduje się budowę czterech węzłów, tj.: w km ok. 4+020,20 węzeł "[...]", w km ok. 6+895,50 węzeł "[...]", w km ok. 10+246,80 węzeł "[...] oraz w km ok. 15+169,00 węzeł "[...]". Projektowane węzły połączą projektowaną obwodnicę z drogą powiatową nr [...] W (Węzeł [...]), drogą wojewódzką nr [...] (Węzeł [...]), drogą wojewódzką nr [...] (Węzeł [...]) oraz drogą krajową nr [...] (Węzeł [...]).

Zgodnie z art. 4 pkt 9 lit. b ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 470 ze zm.) węzeł drogowy to połączenie dróg publicznych na różnych poziomach, zapewniające pełną lub częściową możliwość wyboru kierunku jazdy. Z kolei na podstawie § 55 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia drogowego w celu zapewnienia wymaganego poziomu bezpieczeństwa ruchu drogowego na połączeniu drogi klasy GP z drogami klasy GP, G i Z - stosuje się węzęł. Organ podkreślił, że planowane cztery węzły są częścią projektowanej drogi publicznej.

Wobec powyższych ustaleń, w przedmiotowej sprawie nie ma konieczności badania zgodności lokalizacji planowanej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Dalej organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie zaistniały także przesłanki odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia, wynikające z art. 81 ustawy ooś. Przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko wykazała, że przedsięwzięcie nie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na obszary Natura 2000, a także że nie wpłynie negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 ustawy Prawo wodne. Nie było także podstaw do odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia w wariancie inwestorskim, a zatem nie była konieczna zgoda inwestora na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż wnioskowany.

Organ II instancji wyjaśnił, że badając sprawę, dostrzegł wymagające skorygowania uchybienia w decyzji RDOŚ w [...] z [...] czerwca 2020 r. W ocenie GDOŚ decyzja w pkt 1.2.2 w zakresie obowiązku przeprowadzenia kompensacji przyrodniczej została wydana z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 5 Kpa w związku z art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy ooś. Wymagania dotyczące warunków korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji inwestycji określone w pkt. 1.2.2, 1.2.4, 1.2.6.,1.2.18, 1.2.19,1.2.25, 1.2.26, 1.2.28, 1.2.53 decyzji RDOŚ w [...] zostały sformułowane w sposób nieprecyzyjny, co narusza art. 107 § 1 pkt 5 Kpa w związku z art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy ooś. Wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nałożone w pkt 1.3.6 decyzji organu I instancji zostały sformułowane w sposób nieprawidłowy, czym naruszono art. 107 § 1 pkt 5 Kpa w związku z art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy ooś. Ponadto RDOŚ w [...] nie przedstawił stanowiska w sprawie konieczności przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 10 ustawy ooś, co narusza art. 107 § 1 pkt 5 Kpa w związku z art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy ooś.

W warunku określonym w pkt 1.2.2 decyzji z [...] czerwca 2020 r. organ I instancji nałożył na inwestora obowiązek przeprowadzenia nasadzeń zieleni towarzyszącej. RDOŚ w [...] wskazał jedynie, że do nasadzeń należy wykorzystać gatunki rodzime dostosowane do występujących na danym terenie uwarunkowań. Zmiana ww. obowiązku wynika z konieczności doprecyzowania skali, składu gatunkowego oraz terminu wykonania nasadzeń, a także kontroli ich udatności i trwałości. W związku z powyższym GDOŚ w pkt 1 decyzji zobowiązał inwestora do wykonania nasadzeń zastępczych na węzłach drogowych o sumarycznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha oraz wykonania nasadzeń pnączy wzdłuż ekranów akustycznych po ich zewnętrznej stronie w stosunku do drogi. Dodatkowo GDOŚ zobowiązał inwestora do wykonania nasadzeń w postaci pasów zieleni izolacyjnej w określonym szczegółowo kilometrażu i po odpowiedniej stronie drogi. Dobór składu gatunkowego drzew do nasadzeń zaproponuje botanik z nadzoru przyrodniczego. W celu zapewnienia oczekiwanego efektu wprowadzonych nasadzeń, konieczne było również dodanie obowiązku, by w przypadku wystąpienia ubytków w okresie 5 lat od ich nasadzenia - w 1, 3 i 5 roku, uzupełnić je w proporcji 1:1. Organ odwoławczy za słuszne uznał stanowisko RDOŚ w [...] wyrażone w pkt 1.2.2 decyzji odnośnie konieczności przeprowadzenia nasadzeń zieleni naprowadzającej zwierzęta na przejścia i przepusty dla zwierząt, a także, aby w przestrzeni przejść dla zwierząt rozlokować nierównomiernie karpy korzeniowe, duże gałęzie i pnie, a także głazy, które będą utrudniać korzystanie z przejścia ludziom. Powyższe znalazło odzwierciedlenie w zreformowanym przez GDOŚ warunku (pkt 1 decyzji).

Zgodnie z warunkiem zawartym w pkt 1.2.4 decyzji RDOS w [...], wykopy, studzienki i inne miejsca stanowiące pułapki dla zwierząt należy zabezpieczyć płotkami i regularnie je kontrolować, a wpadające do nich zwierzęta muszą być odławiane i wypuszczane poza obszarem inwestycji. Organ II instancji uznał za konieczne wskazanie konkretnych terminów prowadzenia kontroli placów budowy, w celu odławiania i wypuszczania zwierząt przedostających się na teren robót pomimo zastosowanych wygrodzeń (pkt 2 decyzji). Ponadto GDOŚ wprowadził możliwość dostosowania przez specjalistę z nadzoru przyrodniczego lokalizacji i długości planowanych wygrodzeń do aktualnie panujących uwarunkowań przyrodniczych. Wskazano także, że zwierzęta znajdujące się w wykopach należy przenieść do siedlisk odpowiadających ich gatunkowi. W innym przypadku stwierdzona w wykopach fauna mogłaby zostać przeniesiona w niewłaściwe dla ich potrzeb miejsca.

W warunku określonym w pkt 1.2.6 decyzji organu I instancji inwestor został zobowiązany do przeprowadzenia wycinki drzew i krzewów kolidujących z realizacją planowanego przedsięwzięcia poza okresem lęgowym ptaków, przypadającym w terminie od 1 marca do 31 sierpnia, a w uzasadnionych przypadkach, dopuszczono możliwość wycinki w okresie lęgowym, po uprzednim stwierdzeniu braku lęgów w zadrzewieniach przeznaczonych do wycinki, pod ścisłą kontrolą nadzoru przyrodniczego. W ocenie GDOŚ warunek ten wymagał doprecyzowania. Organ odwoławczy w pkt 3 decyzji wskazał, że w celu minimalizacji możliwego negatywnego oddziaływania zaplanowanych prac na środowisko, konieczne jest wprowadzenie ram czasowych kontroli poprzedzających wycinkę. Działania te pozwolą uzyskać aktualne dane dotyczące zasiedlenia przez omitofaunę drzew przeznaczonych do wycinki. Prowadzenie wycinki w okresie lęgowym zostało ponadto umożliwione po stwierdzeniu przez ornitologa braku lęgów gatunków chronionych. W przypadku wykrycia w trakcie wycinki lęgów należy jej zaprzestać do czasu stwierdzenia przez nadzór ornitologiczny wyprowadzenia lęgów. Wskazano, że pojęcia lęgu nie należy utożsamiać jedynie z obecnością jaj w gnieździe lub dziupli. Definicja ta jest znacznie szersza i obejmuje także m.in. proces dobierania się w pary, czy też wychowywania młodych.

RDOŚ w [...] w warunku określonym w pkt 1.2.18 decyzji z [...] czerwca 2020 r. zobligował wnioskodawcę, aby wykopy budowlane i wody powierzchniowe zabezpieczyć przed możliwością przedostania się zanieczyszczeń związanych z pracami budowlanymi, a także aby chronić otwarte wykopy w obrębie gruntów spoistych przed ich zalaniem. Organ I instancji nie sprecyzował dokładnie metod zabezpieczenia wykopów, co mogłoby skutkować ich zalaniem wodami opadowymi. GDOŚ zmodyfikował ww. warunek (pkt 4 decyzji) wskazując, iż w celu ochrony otwartych wykopów w obrębie gruntów spoistych przed zalaniem wodą opadową należy zabezpieczyć wykopy poprzez odpowiednie wyprofilowanie terenu i wysunięcie górnej krawędzi obudowy wykopu na wysokość 15 cm nad poziom terenu. Organ odwoławczy wskazał przy tym jednocześnie, że dopuszcza się zastosowanie innej, zbliżonej swoją skutecznością, metody zabezpieczenia wykopów.

W pkt. 1.2.19 kwestionowanej decyzji RDOŚ w [...], nałożono na wnioskodawcę obowiązek ograniczenia do minimum prac w obrębie cieków wodnych z jednoczesnym wskazaniem, że mają one być prowadzone poza okresem tarła ryb. W ocenie GDOŚ warunek ten należało zreformować. W raporcie ooś (str. 162) przedstawiono skład batrachofauny występujący na terenie planowanej inwestycji. Organ ustalił, że spośród zasiedlających ten obszar płazów, nie wyodrębniono gatunków objętych ścisłą ochroną gatunkową, o której mowa w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 16 grudnia 2016 t. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r., poz. 2183). Z tego względu w pkt 5 decyzji zobowiązano inwestora do ograniczenia do minimum zakresu bezpośredniej ingerencji w cieki wodne oraz do prowadzenia prac w tych ciekach pod stałym nadzorem przyrodniczym.

GDOŚ uchylił pkt 1.2.25 zaskarżonej decyzji i umorzył postępowanie organu I instancji w tym zakresie (punkt 6 decyzji). RDOŚ w [...] wskazał bowiem, iż prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Warunek ten organ II instancji uznał za nieuzasadniony, gdyż powiela obowiązki, których spełnienie wynika z obowiązujących norm prawnych. Wpisywanie w sentencji decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach warunków, do których przestrzegania inwestor jest zobowiązany przepisami prawa, jest nie tylko zbędne, ale również, w przypadku zmiany przepisów, może doprowadzić do zobligowania wnioskodawcy do działania wbrew literze prawa. Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 2 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r., poz. 282 ze zm.), dalej ustawa o zabytkach, prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru lub w otoczeniu zabytku wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Wobec powyższego warunek określony w pkt 1.2.25 decyzji RDOŚ w [...] powielił obowiązek wynikający z obowiązujących przepisów prawa.

W warunku określonym w pkt 1.2.26 decyzji organ I instancji zobowiązał inwestora do corocznego czyszczenia i konserwacji przejść dla zwierząt oraz kontroli stanu i szczelności wygrodzeń. Organ II instancji uznał za konieczne wskazanie konkretnego terminu czyszczenia i konserwacji przejść i przepustów dla zwierząt. GDOŚ w pkt 7 niniejszej decyzji wskazał, aby działania te prowadzić raz do roku wczesną wiosną, najpóźniej do końca kwietnia. Ponadto organ odwoławczy określił termin prowadzenia kontroli stanu i szczelności wygrodzeń, a także zobowiązał inwestora, aby uszkodzone obiekty ochronno-naprowadzające każdorazowo naprawiać.

RDOŚ w [...] w warunku określonym w pkt 1.2.28 decyzji z [...] czerwca 2020 r. zobligował wnioskodawcę, aby teren zaplecza budowy i miejsca postoju maszyn budowlanych wyposażyć w sorbenty służące do neutralizacji ewentualnych wycieków płynów eksploatacyjnych oraz w przenośne toalety bądź kontenery sanitarne w celu ograniczenia możliwości wystąpienia zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego. GDOŚ zmodyfikował ww. warunek (pkt 8 decyzji) uzupełniając go o zalecenia związane z myciem, tankowaniem i naprawami sprzętu budowlanego. Organ I instancji nie przewidział takich czynności i nie sprecyzował w jakich warunkach będą mogły być prowadzone. W konsekwencji mycie czy naprawy sprzętu budowlanego mogłyby odbywać się w dowolnym miejscu, co mogłoby skutkować zanieczyszczeniem substancjami ropopochodnymi wód powierzchniowych, podziemnych, a także powierzchni ziemi. Zmieniając warunek sprecyzowano również, że miejsca takie należy zlokalizować na terenach budowy i zapleczach budowy oraz zabezpieczyć przed ewentualnym zanieczyszczeniem środowiska gruntowo-wodnego poprzez uszczelnienie terenu np. przez użycie nieprzepuszczalnej folii lub innych materiałów spełniających ww. funkcję.

W warunku określonym w pkt 1.2.53 decyzji z [...] czerwca 2020 r. organ I instancji zobowiązał inwestora do utrzymywania w sprawności zbiorników retencyjnych, oczyszczając je regularnie z nagromadzonych osadów. Organ II instancji uznał za konieczne wskazanie konkretnego terminu czyszczenia ww. obiektów. GDOŚ w pkt 9 niniejszej decyzji wskazał, aby działania te prowadzić raz do roku w terminie od 1 listopada do 15 lutego. GDOŚ bowiem uznał, że pomimo zastosowania ogrodzeń ochronno-naprowadzających na wysokości zbiorników retencyjnych (zgodnie z warunkiem określonym w pkt 1.3.6 decyzji RDOŚ w [...] zreformowany w pkt 10 decyzji) nie można wykluczyć sytuacji przedostania się do tych zbiorników herpetofauny. Przy określaniu terminu, w którym można prowadzić prace w obrębie zbiorników retencyjnych, organ odwoławczy wziął pod uwagę okresy ważne dla płazów, tj. migracja wiosenna i jesienna, rozród i przeobrażenia oraz dyspersji młodych osobników. Dlatego też dla herpetofauny najlepszym okresem na wykonanie prac w obrębie zbiorników retencyjnych jest termin od 1 listopada do 15 lutego. Ponadto umieszona na końcu węża ssącego siatka o oczkach 5 mm x 5 mm, pozwoli na skuteczne zabezpieczenie płazów bytujących w tych obiektach.

RDOŚ w [...] w warunku określonym w pkt 1.3.6 decyzji z dnia [...] czerwca 2020 r. zobowiązał wnioskodawcę do zastosowania ogrodzeń ochronno-naprowadzających o określonych parametrach przy wszystkich przejściach i przepustach dla zwierząt i na długości 100 m w obu kierunkach od osi przepustu/przejścia. Organ I instancji ponadto zalecił lokalizację tych ogrodzeń na wysokości zbiorników retencyjnych oraz po 50 m za i przed zbiornikiem. Jednakże w raporcie ooś (str. 219) dokładnie wskazano pikietaż drogi, w którym ogrodzenia ochronno-naprowadzające należy zastosować. Wobec powyższego GDOŚ w zreformowanym warunku (pkt 10 decyzji) określił w tabeli kilometraż wraz ze stroną drogi, w której płotki te mają być wykonane.

W decyzji z [...] czerwca 2020 r. RDOŚ w [...] nie przedstawił stanowiska w sprawie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 10 ustawy ooś. Wobec powyższego GDOŚ modyfikując pkt 2 rozstrzygnięcia organu I instancji w pkt 11 lit. b decyzji wskazał, że dla przedmiotowego przedsięwzięcia nie ma konieczności przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę. Planowane przedsięwzięcie realizowane bowiem będzie w całości na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w znacznej odległości od granic państwa. Przeprowadzone analizy wykazały, że oddziaływanie przedmiotowego przedsięwzięcia, zarówno w fazie budowy jak i eksploatacji będzie ograniczać się do bezpośredniego otoczenia inwestycji. Lokalizacja przedmiotowej inwestycji wyklucza zatem możliwość oddziaływania przedsięwzięcia na obszary położone poza granicami Polski.

Jednocześnie organ odwoławczy przychylił się do stanowiska RDOŚ w [...] dotyczącego braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 72 ust. 1 pkt 10 ustawy ooś (pkt 11 lit. a decyzji). Jak wyjaśnił RDOŚ w [...] na str. 29 zaskarżonej decyzji, posiadane na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dane na temat przedsięwzięcia pozwalały na prawidłowe przeprowadzenie oceny oddziaływania inwestycji na środowisko, jak również określenie braku negatywnego znaczącego oddziaływania zamierzenia budowlanego na obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych objętych ochroną, w tym obszary Natura 2000 oraz pozostałe formy ochrony przyrody. GDOŚ przychylił się do stanowiska organu I instancji w tym zakresie.

Organ w zaskarżonej decyzji odniósł się również szczegółowo do zarzutów podniesionych w złożonych odwołaniach.

Skargę na powyżej opisaną decyzję GDOŚ z [...] maja 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K., dalej "skarżąca".

Skarżąca nie sformułowała konkretnych zarzutów. Wskazała, że organ I instancji uznał za konieczne umieszczenie ekranów akustycznych na jej działce o nr [...], jako ochronę przed hałasem i zanieczyszczeniem środowiska. Z kolei GDOŚ w ostatecznej decyzji [...] z [...] maja 2021r. "sugeruje iż zasięg hałasu nie przekroczy norm ponad normatywnych a kwestia ochrony środowiska i mojej działki w ogóle jest nie brana pod uwagę". Skarżąca wyjaśniła, że jej działka jest wydzielona jako "teren zazieleniany" uprawiany ekologicznie z przestrzeganiem praktyk korzystnych dla klimatu i środowiska, polegających na utrzymaniu trwałych użytków zielonych i obszarów proekologicznych, na okoliczność czego przedstawiła decyzję nr [...] z [...] grudnia 2015 r. wydaną przez kierownika biura powiatowego ARiMR [...] zs [...].

Strona wskazała także, że GDOŚ sugeruje iż "zastosowany w pobliżu ekran akustyczny E-3 o wysokości 3m ochroni i inne budynki". Wyjaśniła jednak, że jest on zlokalizowany daleko od jej działki (ok. 60m), tym samym nie będzie stanowił ochrony dla jej ziemi przed degradacją. Podniosła także, iż jastrząb (Accipiter gentilis) oraz bażant wstępują na "jej terenach". Mają tam tereny łowne i gniazdują tuż przy projektowanym węźle [...] obwodnicy drogi krajowej DK [...].

W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi tu o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.").

Z kolei w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a. W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.

Przedmiotem skargi jest decyzja Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska z [...] maja 2021 r. uchylająca w części i orzekająca tym zakresie co do istoty sprawy, uchylająca w części i umarzająca postępowanie organu I instancji w tym zakresie, a w pozostałym zakresie utrzymująca w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] czerwca 2020 r., o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia.

Zaskarżona decyzja, określająca środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (tj. decyzja środowiskowa), wydawana jest w trybie i na zasadach wskazanych w art. 71 – 87 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2373), dalej "ooś.":

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia (art. 71 ust.1 ooś.). Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych: 1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, 2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (art. 71 ust. 2 ooś).

Odmowa ustalenia środowiskowych uwarunkowań w kształcie określonym we wniosku może nastąpić jedynie w ściśle określonych przypadkach wskazanych w ustawie ooś. Przesłanki te stanowią: niezgodność lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub naruszenie zamierzoną działalnością przeznaczenia nieruchomości określonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2 i 3 ustawy ooś); brak zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie, który był poddany ocenie oddziaływania na środowisko, niż wariant proponowany przez wnioskodawcę, jeżeli w stosunku do proponowanego zaistniały przesłanki odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia (art. 81 ust. 1 ustawy ooś); wykazanie znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000, o ile nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r., poz. 55 ze zm.) (art. 81 ust. 2 ustawy ooś); wykazanie, że przedsięwzięcie może wpływać negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56 art. 57, art. 59 oraz art. 61 ustawy z 20 lipca 2017 t. - Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310 ze zm.), o ile nie zostaną spełnione warunki, o których mowa w art. 68 pkt 1, 3 i 4 ww. ustawy (art. 81 ust. 3 ustawy ooś).

Tym samym, jeśli w odniesieniu do wariantu proponowanego przez inwestora nie zachodzą okoliczności wykluczające możliwość wydania pozytywnej decyzji, wówczas organ jest zobowiązany do określenia środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięcia w wariancie wskazanym we wniosku. Taka sytuacja ma miejsce w ocenianym postępowaniu, czego skarżąca nie kwestionuje. Sąd po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji również nie stwierdził wystąpienia w sprawie przesłanek uzasadniających wydanie decyzji odmownej.

Odnosząc się kolejno do przedstawionych w skardze zarzutów należy zaś stwierdzić co następuje. Za bezpodstawny uznał Sąd zarzut dotyczący nie ustawienia ekranu akustycznego na nieruchomości należącej do skarżącej. Zgodnie z treścią rozstrzygnięcia RDOŚ w [...] (str. 36 i 40), zobowiązano inwestora do lokalizacji obiektów ochrony akustycznej zgodnie z warunkiem określonym w pkt 1.3.18 decyzji z [...] czerwca 2020 r. Zastosowanie tego sposobu zabezpieczenia akustycznego pozwoli na dochowanie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Taki zapis zawarty w decyzji nie jest jednak tożsamy z uznaniem przez organ konieczności budowy ekranu akustycznego na nieruchomości o nr ewid. [...], należącej do skarżącej. W żadnym punkcie decyzji taki obowiązek nie został uwzględniony. Podkreślić trzeba, że zgodnie z raportem o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w tym załącznikiem graficznym 7.2.1/3 Zasięg oddziaływania hałasu z zabezpieczeniami akustycznymi — wariant 1, budynek zlokalizowany na ww. nieruchomości, znajduje się poza zasięgiem ponadnormatywnych oddziaływań akustycznych określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2014 r., poz. 112). Stąd prawidłowo organ uznał i co słusznie wskazał w zaskarżonej decyzji, zastosowany w pobliżu nieruchomości o nr ewid. [...] ekran akustyczny E-3 o wysokości 3 m, ochroni także inne budynki mieszkalne przed ponadnormatywną emisją hałasu. Ponadto jak obrazuje załącznik graficzny 7.1.1/3 Zasięg oddziaływania hałasu bez zabezpieczeń akustycznych — wariant 1, nawet przy niezastosowaniu ekranu E-3, budynek mieszkalny zlokalizowany na nieruchomości o nr ewid. [...], znajduje się poza zasięgiem ponadnormatywnej emisji hałasu, zarówno w porze nocnej, jak i dziennej dla obu horyzontów czasowych eksploatacji przedmiotowej drogi — roku 2024 i 2034. Przeprowadzona zaś analiza zapisów raportu ooś (str. 279), wykazała, że w trakcie budowy drogi wystąpią, okresowe i krótkotrwałe oddziaływania akustyczne spowodowane pracą ciężkiego sprzętu budowlanego oraz przejazdami pojazdów transportujących materiały i surowce. Brak zatem podstaw dla zasadnego żądania, aby ekran akustyczny był usytuowany akurat na działce skarżącej. Niemniej, w celu zapewnienia jak najmniejszej uciążliwości akustycznej dla mieszkańców przyległych terenów, RDOŚ w [...] nałożył na inwestora warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji (pkt 1.2.29 oraz 1.2.37 decyzji z [...] czerwca 2020 r.), które pozwolą ograniczyć ponadnormatywne oddziaływanie akustyczne podczas budowy planowanej inwestycji.

Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że zgodnie z pkt 4.2 decyzji I instancji, inwestor został zobowiązany do przeprowadzenia analizy porealizacyjnej w zakresie dotyczącym emisji hałasu z przedmiotowego przedsięwzięcia. Analizę należy wykonać po upływie roku od dnia oddania obiektu do użytkowania, a jej wyniki przedstawić odpowiedniemu organowi w terminie 18 miesięcy od dnia oddania obiektu do użytkowania. W ramach analizy należy wykonać pomiary kontrolne oddziaływania akustycznego obejmujące tereny w sąsiedztwie przedmiotowego odcinka drogi podlegające ochronie akustyczne. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia uwag o możliwym ponadnormatywnym oddziaływaniu akustycznym, zarówno na etapie realizacji, jak i eksploatacji. Przy stwierdzeniu przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu zobowiązano do przedstawienia rozwiązania zabezpieczającego tereny chronione przed ponadnormatywnym oddziaływaniem akustycznym. Jeżeli nie będzie zaś możliwości technicznych, technologicznych i organizacyjnych, by zapobiec ewentualnym przekroczeniom dopuszczalnych poziomów hałasu, zobowiązano do podjęcia działań mające na celu utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania.

Nie można także uznać, że kwestia zasięgu emisji hałasu do środowiska na nieruchomości o nr ewid. [...] nie została przez organy administracji publicznej rozważona. Wbrew odmiennemu stanowisku skarżącej organ II instancji przeanalizował kwestię oddziaływania akustycznego na budynek mieszkalny zlokalizowany na ww. nieruchomości.

Jednocześnie podkreślenia wymaga, jak słusznie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, że żaden ekran akustyczny nie ochroni gleby przez degradacją. Przez pojęcie degradacji gleby należy rozumieć ogół procesów i zjawisk, które poprzez pogorszenie właściwości fizycznych (zniszczenie struktury), biologicznych (zmniejszenie ilości i jakości próchnicy) lub chemicznych (np. zakwaszenie przez wymywanie kationów zasadowych wapnia, magnezu, potasu) gleby istotnych dla roślin, wpływają ujemnie na jej żyzność (Kowalik P. 2012. Ochrona środowiska glebowego, 2012, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 217-226). Emisja hałasu nie wpływa w żaden sposób na właściwości fizyczne, biologiczne i chemiczne gleby. Hałas jest wynikiem nadmiernego natężenia dźwięku, czyli wrażenia słuchowego, spowodowanego falą akustyczną rozchodzącą się w ośrodku sprężystym (ciele stałym, cieczy, gazie). Nie ma zatem możliwości, aby emisja hałasu, powstająca w związku z funkcjonowaniem inwestycji, wpływała w na degradację gleby.

Podnoszony przez skarżącą argument o wydzieleniu nieruchomości o nr ewid. [...] jako "teren zazieleniany" uprawiany ekologicznie także pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Jak wyjaśniono powyżej emisja hałasu w żaden sposób nie wpływa na degradację gleby. Nadto okoliczność, że teren położony w pobliżu planowanej inwestycji stanowi teren upraw ekologicznych, nie wpływa na możliwość wydania decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody dla danej inwestycji. Nie zmienia tego faktu powołanie się na decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z/s w [...] z [...] grudnia 2015 r., nr [...].

Dalej wskazać trzeba, że wbrew stanowisku skarżącej, iż na "jej terenach" występują gatunków ptaków, tj. jastrzębia (Accipiter gentilis) oraz bażanta (Phańanus colchicus), Sąd nie uznał za zasadny także tego zarzutu. Analiza raportu ooś (i jego uzupełniania) nie wykazuje w rejonie przedmiotowego przedsięwzięcia, jak i na całym badanym terenie planowanej inwestycji, wskazanych przez skarżącą gatunków ptaków - jastrzębia (Accipiter gentilis) oraz bażanta (Phasianus colchicus).

Jastrząb (Accipiter gentilis) to gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych. W Polsce nieliczny ptak lęgowy i zimujący. Spotkać go można w całym kraju. Gniazdo zwykle znajduje się na skraju lasu lub w jego głębi, w starych zadrzewieniach. Zwykle koczuje poza lęgowiskiem. Z uwagi na powyższe, autor raportu uznał, że realizacja inwestycji nie pogorszy stanu siedlisk tego gatunku. Z kolei bażant zwyczajny uznawany jest za gatunek najmniejszej troski od 2014, kiedy to wydzielono bażanta pstrego (P. versicolor) do osobnego gatunku. W Europie są to ptaki pospolite, w Polsce gatunek łowny. Gatunek ten nie jest zagrożony wymarciem.

Jednocześnie mając na uwadze, zmieniające się środowisko przyrodnicze podkreślić za organem trzeba, że uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie uprawnia do przeprowadzenia czynności zakazanych w odniesieniu do gatunków chronionych w tym do niszczenia siedlisk tych gatunków. Wnioskodawca każdorazowo będzie zobowiązany do uzyskania w drodze odrębnej od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach decyzji w zakresie zezwolenia na odstępstwo od zakazów dotyczących ochrony gatunkowej zwierząt na podstawie art. 56 ust. 1 lub 2 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2021 r. poz. 1098).

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że obawy skarżącej w zakresie ww. gatunków, nie znajdują uzasadnienia.

Sąd uznał, że materiał dowodowy w sprawie zebrany został w sposób wyczerpujący i rozważony jako całość. Organy administracji publicznej zgromadziły niezbędne dokumenty do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia w postaci raportu oddziaływania na środowisko oraz uzgodnień i opinii właściwych organów, a także uzyskały stanowisko inwestora w kwestii kluczowych zarzutów wobec omawianego przedsięwzięcia. Uwzględniono także zastrzeżenia społeczności lokalnej względem planowanej inwestycji, organy administracji publicznej odniosły się w sposób wystarczający do zgłaszanych wątpliwości, starając się usunąć ewentualne niejasności, dotyczące zarówno ryzyka naruszenia dopuszczalnych norm hałasu, jak i zagrożeń dla środowiska naturalnego.

Zaskarżona decyzja nie zawiera uchybień, które miałyby skutkować wyeliminowaniem jej z obiegu prawnego. W świetle powyższych okoliczności wniesiona skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Wyjaśnić końcowo trzeba, że zgodnie z art.15 zzs4 ust.3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Strony zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art.151 p.p.s.a.