Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1218/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Dopuszczenie do udziału w postępowaniu
Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 176
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 31 § 1, art. 7, 8 i 77 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 23 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2001 nr 125 poz 1371
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Jacek Czaja (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych 1) F. spółki z o.o. z siedzibą w W., 2) Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1777/18 w sprawie ze skargi S. z siedzibą w L. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 9 lipca 2018 r. nr BP.5530.38.2018.0949.BTM w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie o udzielenie zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów drogowych osób 1) oddala skargi kasacyjne; 2) zasądza od F. spółki z o.o. z siedzibą w W. na rzecz S. z siedzibą w L. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 12 marca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1777/18, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.), uchylił postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 9 lipca 2018 r., nr BP.5530.38.2018.0949.BTM, utrzymujące w mocy postanowienie z 23 kwietnia 2018 r. odmawiające Stowarzyszeniu P. z siedzibą w L. udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie o udzielenie zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów drogowych osób.

II.

Od tego wyroku wniesiono dwie skargi kasacyjne: uczestnika postępowania - F. spółki z o.o. z siedzibą w W.; organu - Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

F. spółka z o.o. w W. (skarżąca spółka) zaskarżyła wyrok WSA w całości i wniosła o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. W skardze kasacyjnej skarżąca spółka, na podstawie przepisu art. 176 § 1 pkt. 2 i art. 174 pkt. 1 i 2 p.p.s.a., zarzuciła naruszenie przez WSA przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 151 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i nieoddalenie skargi Stowarzyszenia, oraz przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 31 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7,8, i 77 § 1 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i w konsekwencji uchylenie postanowienia GITD z 9 lipca 2018 r. oraz postanowienia GITD z 23 kwietnia 2018 r., w sytuacji gdy organ administracji w prawidłowy sposób ocenił zasadność niedopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony, w tym w szczególności w prawidłowy sposób ocenił:

- brak interesu społecznego w udziale Stowarzyszenia w postępowaniu ze względu na to, że Stowarzyszenie prowadzi działalność gospodarczą w zakresie przewozów drogowych, jak również zrzesza przewoźników drogowych a nie potencjalnych pasażerów, którzy byliby realnie zainteresowani bezpieczeństwem pasażerów, podwyższeniem jakości i standardu świadczonych usług, pełnym zaspokojeniem potrzeb przewozowych przyszłych i obecnych pasażerów zwalczaniem nieuczciwej konkurencji w środowisku świadczących usługi transportu drogowego, co decyduje o tym, że Stowarzyszenie faktycznie jest konkurencją i zrzesza konkurencję lub potencjalną konkurencje skarżącego kasacyjnie, a nie interes społeczny,

- brak uzasadnienia udziału Stowarzyszenia w postępowaniu jego celami statutowymi, albowiem cele statutowe Stowarzyszenia dotyczą działalności już wykonywanej na istniejącej linii komunikacyjnej (bezpieczeństwo, podwyższenie jakości i standardu usług, świadczenie usług na zasadach uczciwej konkurencji),

- to, że Stowarzyszenie faktycznie jak dotychczas w tym postępowaniu (ani w innych postępowaniach prowadzonych z udziałem F. Sp. z o.o., w tym także przed GITD), nie przedstawiło żadnych merytorycznych treści mogących mieć wpływ na wynik postępowania a potrzebę wzięcia udziału w postępowaniu stara się wykazać jedynie za pomocą ogólnikowych stwierdzeń, bez jakiegokolwiek odwołania się konkretnie do przedmiotu postępowania, czyli zezwolenia na przewozy na trasie [...]-[...];

2. art. 151 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i nieoddalenie skargi Stowarzyszenia, oraz przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 31 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7,8, i 77 § 1 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i w konsekwencji uchylenie postanowienia GITD z 9 lipca 2018 r. oraz poprzedzającego go postanowienia GITD z 23 kwietnia 2018 r., a to przez dokonanie niewłaściwej oceny charakteru działalności Stowarzyszenia opisanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i stwierdzenia, że:

- Stowarzyszenie może dysponować danymi dotyczącymi rentowności aktualnych połączeń na wnioskowanej trasie czy chociażby kondycji finansowej poszczególnych przedsiębiorców, a zatem materiałami koniecznymi do oceny okoliczności, o których stanowi art. 23 ust 1 pkt. 1 lit. b UTD by w innym miejscu stwierdzić że członkowie Stowarzyszenia nie świadczą usług przewozowych na wnioskowanej linii, dane te zresztą wobec treści zarzutu z pkt. 3 nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy,

- Stowarzyszenie jest rzecznikiem obiektywnego (neutralnego) interesu społecznego, przy całkowitym pominięciu faktu, że Stowarzyszenie od 2001 r. jest wpisane do rejestru przedsiębiorców a jego PKD wskazuje na prowadzenie działalności 49.39.Z (pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej niesklasyfikowany), 49,31.Z (transport lądowy pasażerski, miejski i podmiejski), 49 (transport lądowy oraz transport rurociągowy), 52 (magazynowanie i działalność usługowa wspomagająca transport),

- konieczne jest "życzliwe", tj. rozszerzające interpretowanie pojęć "interes społeczny" i "organizacja społeczna", zmierzające niemal do "uspołecznienia" interesu prawnego oraz promowania szerokiej partycypacji w postępowaniu, podczas gdy nie należy tracić z pola widzenia tego, że Stowarzyszenie jest tylko podmiotem na prawach strony;

3. art. 151 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i nieoddalenie skargi Stowarzyszenia, oraz przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 31 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 8, i 77 § 1 k.p.a. oraz w zw. z przepisem art. w art. 23 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, zwanej dalej "UTD" oraz art. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009 r., str. 88-105, z zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 1073/2009", poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i w konsekwencji uchylenie postanowienia GITD z 9 lipca 2018 r. oraz poprzedzającego je postanowienia GITD z 23 kwietnia 2018 r., a to przez nieprawidłowe przyjęcie, że w toku postępowania administracyjnego udział Stowarzyszenia może przyczynić się do lepszego zbadania okoliczności i poczynienia ustaleń dotyczących przesłanek odmowy udzielenia zezwolenia dla linii komunikacyjnych, w sytuacji gdy:

- przepis art. 23 ust. 1 UTD nie znajduje zastosowania do linii nie wykraczających poza obszar Unii Europejskiej, a ponadto,

- przepis art. 8 ust. 4 lit. d rozporządzenia 1073/2009 odnosi się wyłącznie do wpływu na rentowność usług świadczonych w ramach umów o usługi publiczne (PSC) a nie jakiekolwiek usługi konkurentów. Wymaga ponadto przygotowania przez państwo członkowskie szczegółowej analizy, której Polska nigdy do tej pory nie przygotowała,

co oznacza, że wskazywane przez Stowarzyszenie przepisy w ogóle nie znajdą zastosowania w sprawie wydawania wnioskowanego zezwolenia, a zatem aktywność Stowarzyszenia w tym zakresie nie ma znaczenia dla przebiegu i wyniku postępowania.

Uchybienia te miały wpływ na sposób rozstrzygnięcia (wynik) sprawy, albowiem poprzez ich popełnienie, do udziału w sprawie wydania zezwolenia może zostać dopuszczony podmiot, który nie tylko działa w imię własnych partykularnych interesów ale także godzi w interes społeczny w postaci zapewnienia szerokiemu kręgowi pasażerów wygodnych i bezpiecznych przewozów, dostosowanych do zapotrzebowania społecznego.

Ponadto skarżąc spółka wniosła o dopuszczenie dowodu z decyzji SKO w Warszawie z 25 kwietnia 2019 r. (KOA/3580/Gs/18) i odpisu aktualnego (dot.) Stowarzyszenia z Rejestru Przedsiębiorców, dla wykazania interesu w jakim działa Stowarzyszenie i braku interesu społecznego w dopuszczeniu Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 2 oraz art. 176 § 1 i § 2 p.p.s.a., zaskarżył w całości wyrok WSA w Warszawie, zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 31 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ nie wykazał braku "umocowania" do udziału w postępowaniu Stowarzyszenia z uwagi na brak odpowiednich celów statutowych, jak również brak wykazania przez Skarżącego interesu społecznego, podczas gdy:

- organ dokonał prawidłowej oceny zasadności dopuszczenia wnioskodawcy do udziału w postępowaniu z wniosku F. sp. z o.o., biorąc pod uwagę przepis art. 31 § 1 k.p.a., natomiast wnioskodawca - skarżący nie wykazał, aby jego cele statutowe i interes społeczny uzasadniały udział Stowarzyszenia w postępowaniu wszczętym na wniosek F. Sp. z o.o.;

- WSA nie uwzględnił okoliczności, iż to na organizacji społecznej żądającej dopuszczenia do udziału w postępowaniu spoczywa ciężar wykazania, że takie żądanie jest uzasadnione jej celami statutowymi oraz że przemawia za tym skonkretyzowany interes społeczny, musi być bowiem co najmniej prawdopodobne, że udział organizacji będzie korzystny dla postępowania (interesu społecznego), natomiast samo uczestnictwo organizacji społecznej w postępowaniu stanowi sytuację wyjątkową, zatem nie można tego przepisu interpretować w sposób rozszerzający, natomiast organ nie może zastępować strony w formułowaniu zasadniczej argumentacji popierającej jej wniosek o dopuszczenie do toczącego się postępowania;

- w prowadzonym postępowaniu o udzielenie zezwolenia spółce F. Sp. z o.o. również nie zachodziła potrzeba zwalczania przez stronę nieuczciwej konkurencji, skoro nowe połączenie na linii [...]-[...] jeszcze nie funkcjonowało, a zatem obawy stowarzyszenia w ww. zakresie należy uznać za przedwczesne, natomiast tak ogólnikowe określenie interesu społecznego, jakiego dokonała skarżąca spowodowałoby, iż musiałaby ona być dopuszczona do każdego w zasadzie postępowania, natomiast interes społeczny winien być przez skarżącą wykazany w sposób konkretny i niewątpliwy, czego strona nie uczyniła. Organ natomiast nie jest zobowiązany do każdorazowego uwzględnienia wniosku organizacji społecznej tylko z tego względu, iż charakter rozpoznawanej sprawy może być związany z zakresem jej statutowej działalności.

III.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

1. Skargi kasacyjne nie zasługują na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania, jak też nie zostały spełnione warunki, wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał niniejszą sprawę w granicach skarg kasacyjnych.

2. Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów. Przepis ten określa tym samym zakres, w jakim NSA realizuje obowiązek uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną - modyfikując treść normy prawnej zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma zawarta w art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie) umożliwia zatem ograniczenie uzasadnienia wyroku NSA wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, ograniczył rozważania w niniejszej sprawie do oceny zarzutów skarg kasacyjnych i wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia.

3. Skarga kasacyjna skarżącej spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Niezasadność wniesionej skargi kasacyjnej ma w części swoje źródło w jej wadliwości formalnej, przy czym kwestia ta nie dotyczy samej strony redakcyjnej wniesionej skargi kasacyjnej, lecz warunków formalnych przewidzianych dla skargi kasacyjnej. Wadliwość ta nie była podstawą do odrzucenia skargi kasacyjnej, jednak uniemożliwia pełną ocenę wyroku z punktu widzenia naruszeń prawa podnoszonych w treści sformułowanych zarzutów.

4. Podkreślić należy, że skarga kasacyjna uregulowana przepisami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi sformalizowany środek ochrony prawnej. Jednym z przejawów tego formalizmu jest dopuszczalność sporządzenia skargi kasacyjnej wyłącznie przez określone w ustawie podmioty, co wynika z konieczności wypełnienia ustawowo określonych wymagań wobec tego środka zaskarżenia, lecz przede wszystkim związane jest z zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzutami skargi kasacyjnej, które określają ramy postępowania, w którym może być oceniane zaskarżone rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji.

5. Z tego względu przyjęta została w przepisach ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasada, że skarga kasacyjna, oprócz wymogów pisma procesowego, ma spełniać warunki określone w art. 176 p.p.s.a. Pośród nich został wskazany wymóg sformułowania w skardze zarówno zarzutów, jak i ich uzasadnienia. Zatem uzasadnienie skargi kasacyjnej ma odnosić się bezpośrednio do przepisów ujętych w zarzucie. Oznacza to, że strona ma wyjaśnić jakie przepisy zostały - jej zdaniem - naruszone, jak powinny być one stosowane poprawnie oraz jaki był wpływ zarzucanych naruszeń na zaskarżone rozstrzygnięcie. W przypadku zarzutu naruszenia przepisów postępowania, skuteczną podstawą kasacyjną może być tylko takie naruszenie, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Zarzuty kasacyjne nieodpowiadające tym warunkom uniemożliwiają ocenę ich zasadności. NSA nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych (por. np. wyroki NSA: z 16 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 861/10, z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 22/18). Jak wynika z powyższego, przedstawione wymogi dla skargi kasacyjnej są warunkiem dokonania w ramach kontroli instancyjnej oceny zaskarżonego wyroku. Zrealizowanie tego warunku ma miejsce wówczas, gdy uzasadnienie skargi kasacyjnej odnosi się do konkretnych przepisów wskazanych w postawionym w petitum skargi kasacyjnej zarzucie.

6. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że warunek poprawności uzasadnienie skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie spełnia jedynie w części. Niemniej jednak, kierując się wskazaniami uchwały NSA z 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zarzuty w takim zakresie, w jakim możliwe było ich dookreślenie na podstawie argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Skarżąca kasacyjnie spółka w sposób ogólnikowy kwestionuje rozstrzygnięcie WSA, poprzez stwierdzenie, że WSA "w nieprawidłowy sposób ocenił argumentację organu w zakresie interesu społecznego Stowarzyszenia w udziale w postępowaniu [...] bezkrytycznie, przyjął, że Stowarzyszenie w takim interesie działa, bagatelizując fakt, że członkowie Stowarzyszenia to przedsiębiorcy z branży transportu osobowego. Co więcej, umknął Sądowi zupełnie fakt, że samo Stowarzyszenie jest przedsiębiorcą, działającym w te] branży.". Autor skargi kasacyjnej podniósł także, że "obrazuje to intencje Stowarzyszenia w przystąpieniu do postępowania - to próba zwalczenia konkurencji członków Stowarzyszenia jak i jego samego. GITD trafnie zatem ocenił, że Stowarzyszenie zrzesza przewoźników drogowych a nie potencjalnych pasażerów, którzy byliby realnie zainteresowani bezpieczeństwem pasażerów, podwyższeniem jakości i standardu świadczonych usług, pełnym zaspokojeniem potrzeb przewozowych przyszłych i obecnych pasażerów zwalczaniem nieuczciwej konkurencji w środowisku świadczących usługi transportu drogowego".

7. Ten sposób uzasadnienia zarzutów skargi kasacyjnej w powiązaniu z lakonicznym twierdzeniem o naruszeniu przepisów postępowania (art. 31 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7,8, i 77 § 1 k.p.a.) na skutek "niepodjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy", czy też braku należytej staranności, zaniechania przeprowadzenia dowodów "na okoliczności podnoszone przez skarżącego zwłaszcza tych odnoszących się do tego, ze skarżący w ogóle nie powinien stać się stroną toczącego się postępowania", pozwolił Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na zidentyfikowanie w istocie jednego, ogólnego zarzutu skargi kasacyjnej, a mianowicie błędnej oceny wyrażonej przez WSA w zakresie istnienia po stronie stowarzyszenia interesu społecznego w udziale w postępowaniu wszczętym na wniosek skarżącej spółki, którego to interesu autor skargi kasacyjnej nie dostrzega.

8. Powyższa argumentacja, oceniana w powiązaniu z twierdzeniem autora skargi kasacyjnej, że stowarzyszenie "jasno pokazało też, że nie ma [...] realnych zamiarów konkretnego realizowania swoich celów i wskazywanego przez siebie interesu społecznego" - w szeregu innych postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych - w sposób oczywisty wskazuje na polemiczny charakter omawianych zarzutów. Skarżąca kasacyjnie - odmiennie niż sąd pierwszej instancji - nie dopatruje się bowiem interesu społecznego skarżącego stowarzyszenia z tego między innymi powodu, że stowarzyszenie prowadzi działalność gospodarczą konkurencyjną wobec spółki. Tymczasem sąd pierwszej instancji wskazał wprost, że interes społeczny stowarzyszenia związany jest z wyjaśnieniem, "czy w przypadku wydania zezwolenia nie zostanie naruszony przepis art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.t.d.", co prowadzi do wniosku, że "na wykładnię interesu społecznego w omawianym przypadku wpływ powinna mieć w pierwszej kolejności treść art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.t.d.". WSA poniósł, że zgodnie z tym przepisem organ odmawia udzielenia zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych w międzynarodowym transporcie drogowym, gdy projektowana linia regularna będzie stanowiła bezpośrednie zagrożenie dla istnienia już zatwierdzonych linii regularnych.

9. Trafnie więc w tym kontekście uznał sąd pierwszej instancji, że kluczową przesłanką pozwalającą na ustalenie istnienia po stronie stowarzyszenia interesu społecznego, jest umożliwienie wspomagania organu "w wykazywaniu zagrożenia nieuczciwą konkurencją przez nowego przewoźnika", co jest istotne w sprawie, skoro obrona przed nieuczciwą konkurencją dotychczasowych przewoźników wynika z przepisów ustawy o transporcie drogowym, a zgodnie z § 6 pkt 4 statutu stowarzyszenia, do jego celów zalicza się "zwalczanie nieuczciwej konkurencji w środowisku świadczącym usługi transportu drogowego osób". Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w tym zakresie pogląd wyrażany już w orzecznictwie NSA, że interes społeczny w przypadku dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym jest budowany nie tylko przez pryzmat interesów prawnych ogółu podmiotów uczestniczących w takiej organizacji, ale także ich interesów faktycznych, które mogą tworzyć pożądaną społecznie wartość, bowiem będą odzwierciedlać istotną i chronioną prawem wartość (zob. np. wyroki NSA: z 22 lutego 2023 r. - sygn. akt II GSK 1245/19; z 9 lutego 2023 r. - sygn. akt II GSK 1256/19, II GSK 1289/19; II GSK 1276/19, II GSK 1208/19, II GSK 1289/19, II GSK 1380/19, II GSK 1354/19, II GSK 1304/19).

10. Nie jest zasadny także pogląd autora skargi kasacyjnej, że w innych postępowaniach, w których stowarzyszenie zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu - nie przyczyniało się do ich wyjaśnienia. Podkreślić należy, że organizacja społeczna w postępowaniu administracyjnym nie ma w jakiś sposób uzupełniać roli organu, np. poprzez aktywność procesową, lecz ma działać w roli podmiotu społecznego kontrolującego postępowanie organu i wystarczy - z tego punktu widzenia - że będzie to czynnikiem mobilizującym organ do zagwarantowania transparentności takiego postępowania.

11. Z tych względów wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej spółki uznać należało za nieusprawiedliwione. Przytoczona wyżej argumentacja w pełni znajduje zastosowanie w zakresie oceny zarzutów kasacyjnych sformułowanych przez organ administracji i nie zachodzi potrzeba jej powielania. Dodać jednak należy, mając na względzie tezę skarżącego kasacyjnie organu o wymogu spełnienia przesłanki korzystnego wpływu udziału organizacji na bieg postępowania - co najmniej "prawdopodobnego" - że jest to pogląd błędny. U jego źródeł leży bowiem zupełnie nieuzasadniona teza, jakoby organizacja społeczna winna przynajmniej uprawdopodobnić, że "swym działaniem przyczyni się do lepszego wypełnienia celów postępowania administracyjnego w konkretnej sprawie, gdyż interes społeczny winien być przez skarżącą wykazany w sposób konkretny i niewątpliwy, czego strona nie uczyniła". Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że z normy prawnej zawartej w przepisie art. 31 § 1 k.p.a. nie można wyprowadzić wniosku co do przesłanki przyczynienia się do "lepszego wypełnienia celów postępowania administracyjnego", jako warunku dopuszczenia danej organizacji społecznej do udziału w sprawie - rzeczywista rola organizacji społecznych, odmienna od oczekiwań skarżącego kasacyjnie organu, została już wyżej omówiona w odniesieniu do zarzutów skarżącej kasacyjnie spółki.

12. Z tych wszystkich względów NSA uznał zarzuty sformułowane w obydwu skargach kasacyjnych za nieusprawiedliwione i oddalił te skargi kasacyjne - na podstawie przepisu art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 265, ze zm.).