Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 117/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 171
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Maja Pietrasik, Protokolant: Asystent sędziego Joanna Karpińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2024 r. nr 206 w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Rozkazem personalnym z dnia 28 grudnia 2023 r. nr 850 Komendant Powiatowy Policji w Wejherowie - działając na podstawie art. 39 ust. 2, art. 39a ust. 1 pkt 6 lit. b, art. 39b, art. 39c ust. 1 pkt 3, ust. 3 i ust. 4 oraz art. 124 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 171 ze zm.), powoływanej dalej także jako "u.o.p." - zawiesił starszego posterunkowego M. S. w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu 27 grudnia 2023 r. Komenda Powiatowa Policji w Wejherowie została powiadomiona przez K. R. o fakcie ujawnienia przez niego w obrębie drogi leśnej na terenie powiatu wejherowskiego skulonego w pozycji embrionalnej mężczyzny. Po podjęciu rozmowy, wymieniony oświadczył, że w odludne miejsce został przewieziony przez policjantów. Na podstawie wstępnie zainicjowanych działań ustalono, że funkcjonariuszami, którzy w dniu 27 grudnia 2023 r. podjęli czynności skutkujące przewiezieniem radiowozem wskazanego mężczyzny w okolice miejsca, gdzie został odnaleziony - byli st. post. P. S. i st. post. M. S. z Ogniwa Patrolowo-Interwencyjnego Wydziału Prewencji Komisariatu Policji w A.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, w dniu 28 grudnia 2023 r. Komendant Powiatowy Policji w Wejherowie wydał postanowienie nr [...] o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego wobec st. post. M. S. Obwinionemu zarzucono popełnienie przewinień dyscyplinarnych polegających na naruszeniu dyscypliny służbowej w ten sposób, że

1) w dniu 27 grudnia 2023 r. w A., pełniąc służbę patrolową wspólnie ze st. post. P. S., będąc zobowiązanym do utrzymywania bieżącego kontaktu z dyżurnym jednostki, zaniechał poinformowania go o czynnościach podjętych względem R. H., tj. o czyn z art. 132 ust. 1 i 3 pkt 4 u.o.p. w zw. z § 29 zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym;

2) w dniu 27 grudnia 2023 r. na terenie powiatu wejherowskiego, pełniąc służbę patrolową wspólnie ze st. post. P. S., będąc jako funkcjonariusz Policji zobligowanym do kierowania się zasadami współżycia społecznego i postępowania w taki sposób aby jego działania mogły być przykładem praworządności i prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji, pomimo tego, że powinien przestrzegać zasad poprawnego zachowania, jak również dbać o społeczny wizerunek Policji, jako formacji w której służy, obowiązku tego nie dopełnił, gdyż przy wykorzystaniu radiowozu służbowego Kia nr rej. [...] doprowadził do wywiezienia znajdującego się pod wpływem alkoholu R. H. w odludne miejsce, narażając go tym samym na możliwość ewentualnego doznania uszczerbku na zdrowiu, tj. o czyn z art. 132 ust. 1 i 3 pkt 4 u.o.p. w zw. z § 2, § 7 i § 23 załącznika do zarządzenia 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie zasad etyki zawodowej policjanta.

Organ stwierdził, że zawieszenie w czynnościach służbowych st. post. M. S. na okres 3 miesięcy jest okresem współmiernym dla potrzeb wyjaśnienia sprawy. Ma bowiem na celu rozpoznanie całokształtu sytuacji i równocześnie pozwala stronie służbowej na dokonanie oceny zdarzenia w kontekście faktycznych możliwości dalszego korzystania przez wymienionego z uprawnień policjanta (jako funkcjonariusza publicznego).

Organ wyjaśnił także, że zgodnie z art. 39c ust. 3 u.o.p. decyzja o zawieszeniu w czynnościach służbowych funkcjonariusza podlega natychmiastowemu wykonaniu, bowiem w interesie społecznym leży odsunięcie od wykonywania zadań służbowych policjanta, wobec którego istnieje uzasadnione przypuszczenie dopuszczenia się tak nagannej postawy względem obowiązującego prawa, uzasadniającej wykluczenie go z ram organizacyjnych służby publicznej. Ponadto dla dobra służby istotnym jest, aby służbę tę pełnili funkcjonariusze o nieposzlakowanej opinii i przestrzegający przepisów prawa. Funkcjonariusz powinien unikać wszelkich sytuacji, które godziłyby w prestiż oraz dobre imię Policji. Dlatego też, uzasadnione przypuszczenie niepraworządnego zachowania policjanta, musi rodzić zdecydowane kroki zmierzające do odsunięcia go od wykonywania czynności służbowych. Natychmiastowa wykonalność decyzji o zawieszeniu policjanta gwarantuje niezwłoczne wprowadzenie rozstrzygnięcia decyzji w życie, celem ochrony interesu społecznego i interesu służby.

M. S. odwołał się od ww. rozkazu personalnego, wnosząc o jego uchylenie oraz przywrócenie skarżącego do czynności służbowych. W uzasadnieniu odwołania podkreślono, że wydanie przedmiotowego rozkazu personalnego nie zostało poprzedzone jakimikolwiek czynnościami z udziałem strony skarżącej oraz jego partnera z patrolu, tj.: zabrakło przesłuchania skarżącego co do treści przypisanych mu czynów oraz pominięto okoliczności interwencji podjętej wcześniej przez inny patrol policji. Ponadto wskazano, że zeznający w charakterze świadka R. H. podał inny przebieg zdarzenia aniżeli wskazany w zarzutach. Podniesiono, że zarzut stawiany w pkt 1 uzasadnienia zaskarżonego rozkazu personalnego jest całkowicie chybiony oraz wskazano, że zarówno pierwszy patrol policji, jak i odwołujący się wraz z partnerem z patrolu, nie zastosowali środków przymusu bezpośredniego wobec R. H.

Po rozpoznaniu odwołania Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku decyzją z dnia 23 stycznia 2024 r. nr 206 utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w Wejherowie.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz dokonał interpretacji dyspozycji normy prawnej stanowiącej podstawę wydania zaskarżonego rozkazu personalnego, tj. art. 39 ust. 2 u.o.p., który określa fakultatywne zawieszenie policjanta z uwagi na wszczęte postępowanie dyscyplinarne. Organ odwoławczy stwierdził, że wskazanie w tej materii przez organ pierwszej instancji prawidłowej wykładni przepisów prawa oraz przyczyny zawieszenia w czynnościach służbowych jest zgodne z art. 8 i art. 11 k.p.a., który przewiduje obowiązek organu administracji działania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa oraz nakazujący wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwianiu sprawy.

Zdaniem organu odwoławczego, Komendant Powiatowy Policji w Wejherowie posiadał uprawnienie do wydania decyzji o zawieszeniu policjanta w wykonywaniu obowiązków służbowych o charakterze fakultatywnym o czym świadczy zwrot "można zawiesić". Podejmowana w ramach uznania administracyjnego o zastosowaniu przewidzianego w nim środka decyzja, została po dokonaniu oceny materiałów uznana za konieczną i celową. Powyższe oznacza, że w każdym przypadku, w którym organ stosuje instytucję zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych, powinien rozważyć potrzebę jej zastosowania. Uznaniowość nie oznacza dowolności i dlatego wymaga od organu należytego uzasadnienia podjętego w tej kwestii rozstrzygnięcia. Uznaniowy charakter decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych oznacza jednak, że organ drugiej instancji władny jest badać jedynie zgodność tej decyzji z prawem, a nie celowość jej podjęcia. Kontrola tego rodzaju decyzji polega na ustaleniu, czy jej wydanie na podstawie obowiązujących przepisów prawa było dopuszczalne i czy nie przekroczono granic uznania administracyjnego.

Organ odwoławczy zaznaczył, że wobec policjanta wszczęto postępowanie dyscyplinarne za wskazane powyżej czyny. Ponadto, treść uzasadnienia wskazuje na celowość zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych. W szczególności organ pierwszej instancji wskazał na powody, dla których uznał zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych za uzasadnione i niezbędne dla dobra służby czy dobra postępowania. Dokonując analizy treści załączonego do akt postępowania dyscyplinarnego rozkazu personalnego nr 850 Komendanta Powiatowego Policji w Wejherowie z dnia 28 grudnia 2023 r. o zawieszeniu funkcjonariusza w czynnościach służbowych w kontekście ustalonego stanu faktycznego, organ odwoławczy uznał, iż pierwsza z niezbędnych przesłanek została spełniona ponieważ postępowanie dyscyplinarne przeciwko st. post. M. S. zostało wszczęte przez Komendanta Powiatowego Policji w Wejherowie w dniu 28 grudnia 2023 r. Fakt ten jest bezsprzeczny i nie może być w żaden sposób kwestionowany.

W tym zakresie podjęta przez Komendanta Powiatowego Policji w Wejherowie decyzja o zawieszeniu funkcjonariusza w czynnościach służbowych została uzasadniona określonymi w ustawie o Policji przesłankami. Podejmując decyzję o zawieszeniu organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz nie podjął decyzji w sposób nieuwzględniający wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Treść art. 39b ust. 2 u.o.p. wymienia konieczne elementy decyzji. Z przepisu tego wynika, że decyzja powinna zawierać typowe elementy identyfikacyjne w tym: oznaczenie organu, datę wydania, podstawę prawną, dane funkcjonariusza, pouczenie o środku odwoławczym, podpis przełożonego uprawnionego do wydania decyzji oraz powinna określać czas zawieszenia w czynnościach służbowych oraz termin rozliczenia się z obowiązków oraz realizacji zadań i czynności służbowych. W kolejnym wymienionym elemencie decyzji jakim jest uzasadnienie faktyczne, organ I instancji wskazał na ustawowe przesłanki jakimi są dobro postępowania i dobro służby. W tym przedmiocie wykazano, iż zawieszenie w czynnościach służbowych ma celu odsunięcie policjanta od wykonywania obowiązków służbowych dla potrzeb wyjaśnienia sprawy. Ma ono na celu rozpoznanie całokształtu sytuacji i równoczesne dokonanie stronie służbowej oceny możliwości dalszego korzystania przez wymienionego z uprawnień policjanta, jako funkcjonariusza publicznego (dobro postępowania).

W dalszej części uzasadnienia wykazano, iż funkcjonariusz powinien unikać wszelkich sytuacji, które godziłyby w prestiż oraz dobre imię Policji (dobro służby), dlatego uzasadnione przypuszczenie niepraworządnego zachowania policjanta musi rodzić zdecydowane kroki zmierzające do odsunięcia go od wykonywania czynności służbowych.

Organ - odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego - wyjaśnił, że "dobro służby" nie jest prawnie zdefiniowane, to jednak składają się na nie dobra szczegółowe, tj. dobro Policji, zaufanie obywateli do organów Policji, gwarancje praworządnego działania czy też niezależność formacji zmilitaryzowanej od wpływów zewnętrznych. Policjant, wobec którego toczy się postępowanie dyscyplinarne traci nieposzlakowaną opinię i w ten sposób podważa zaufanie do organów Policji (zgodnie z art. 25 ust. 1 u.o.p. służbę w Policji może pełnić wyłącznie osoba o nieposzlakowanej opinii). Nadto skarżący został obwiniony o czyn mający związek z pełnieniem służby i polegający na naruszeniu dyscypliny służby poprzez przekroczenie uprawnień służbowych. Taki charakter zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego, a także fakt, że według treści zarzutu nadużywał uprawnień, powodowało, że przestał dawać rękojmię prawidłowego wykonywania zadań służbowych. Dla zastosowania wobec policjanta środka z art. 39 u.o.p. wystarczającą przesłanką był fakt wszczęcia postępowania. Zadaniem przełożonego policjanta nie było badanie okoliczności czynu i ostateczne przesądzanie o zawinieniu, kwestie te są istotne z punktu widzenia postępowania dyscyplinarnego. Zastosowanie określenia "dobro służby", jako elementu uzasadnienia jest jedną z wielu składowych decyzji o zawieszeniu policjanta. Składnik ten chociaż ogólnikowy, posiada swoje wyjaśnienie w orzecznictwie sądowymi i posiada ugruntowaną pozycję w doktrynie, a zatem przytoczona argumentacja organu I instancji zawarta w treści uzasadnienia wypełnia ustawowe przesłanki do podjęcia decyzji o zawieszeniu policjanta w wykonywaniu czynności służbowych.

Niewątpliwie z zawieszeniem policjanta w czynnościach służbowych wiąże się szereg konsekwencji określonych zarówno w ustawie o Policji, jak i w przepisach wykonawczych do tej ustawy. Zasadniczy finansowy skutek ustawowy zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych wymienia art. 124 u.o.p. Na mocy art. 124 w zw. z art. 110 u.o.p. funkcjonariuszowi zawieszonemu w czynnościach służbowych, zawiesza się od najbliższego terminu płatności 50 % ostatnio należnego uposażenia, przy czym po zakończeniu postępowania karnego lub dyscyplinarnego policjant otrzymuje zawieszoną część uposażenia oraz obligatoryjne podwyżki wprowadzone w okresie zawieszenia, jeżeli nie został skazany prawomocnym wyrokiem sądu lub ukarany karą dyscyplinarną wydalenia ze służby.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji, wydając zaskarżony rozkaz o zawieszeniu musiał wskazać okres, na który nastąpi zawieszenie, określając go w dniach, tygodniach lub miesiącach, co wynika z dyspozycji art. 39b ust. 2 pkt 6 u.o.p. Ponadto, organ wskazał zawieszonemu funkcjonariuszowi, że termin zawieszenia liczy się od dnia następnego od dnia doręczenia rozkazu, dlatego data wydania rozkazu nie może być identyczna, jak data zawieszenia funkcjonariusza, co niewątpliwie należy uznać prawidłowe rozstrzygniecie.

Organ wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji została podjęta w trybie warunkującym możliwość sprawnego działania formacji jaką jest Policja, z uwzględnieniem zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego, ze wskazaniem zarówno obiektywnych, jak i rzeczywistych powodów jej podjęcia. Decyzja ta stanowiła bowiem konsekwencję wydarzeń z udziałem policjanta, mających miejsce w trakcie służby pełnionej na terenie podległym Komendzie Powiatowej Policji w Wejherowie. Służba w Policji ma charakter stosunku administracyjnego, a więc takiego, w którym organ jednostronnie i władczo kształtuje sytuację prawną funkcjonariusza i przewiduje prawo dla właściwego przełożonego do dobierania personelu w sposób umożliwiający odpowiednie wykorzystanie zarówno ich wiedzy, jak i posiadanych umiejętności wraz ze spełnionymi kryteriami formalnymi. Oznacza to tzw. dyspozycyjność policjanta i nakazuje oceniać dopuszczalność jednostronnych zmian warunków służby funkcjonariusza według kryteriów zobiektywizowanych, uwzględniających mobilność i skuteczność Policji, a nie według osobistych odczuć policjanta. Zmiana treści stosunku służbowego policjanta, dokonywana jest jednostronnymi rozkazami przełożonego, w głównej mierze opartymi na uznaniu, nie wymaga przeprowadzania czynności dowodowych, tym samym domaganie się wykonywania jakichkolwiek czynności w tym zakresie jest bezpodstawne. Zaskarżona decyzja została wystarczająco uzasadniona poprzez wskazanie zarówno przesłanki faktycznej, powodującej zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych, jak i przepisów prawa, które były podstawą podjętej decyzji. Organ wskazał, że kwestionująca przedmiotową decyzję argumentacja odwołującego nie równoważy potrzeb służby.

Organ odwoławczy podkreślił, że podniesione w odwołaniu zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, gdyż odnoszą się one wyłącznie do prowadzonego postępowania dyscyplinarnego i ich rozpatrzenie byłoby możliwe w postępowaniu dyscyplinarnym (w którym można ewentualnie składać wnioski dowodowe do właściwego rzecznika dyscyplinarnego). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że dla zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych na podstawie art. 39 ust. 2 u.o.p. wystarczającą przesłanką jest sam fakt wszczęcia postępowania dyscyplinarnego oraz obawa o dobro postępowania lub dobro służby. Okoliczności popełnienia czynu nie są badane w postępowaniu w przedmiocie zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych.

Organ odwoławczy stwierdził, że Komendant Powiatowy Policji w Wejherowie zastosował się do wszystkich wymogów formalnych, a także przytoczył właściwe podstawy prawne podjęcia decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych st. post. M. S. Organ powołał się na orzecznictwo wskazujące, że "organ podejmując decyzję powinien wziąć pod uwagę potrzebę realizowania zadań Policji przez osoby dające rękojmię przestrzegania obowiązującego porządku prawnego oraz konieczność zapewnienia właściwego społecznego wizerunku służby. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny tego rodzaju decyzji polega na ustaleniu, czy jej wydanie na podstawie obowiązujących przepisów prawa było dopuszczalne, czy nie przekroczono granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadniono rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można było organowi zarzucić dowolności " (zob. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1359/21).

Organ zaznaczył, że skarżący policjant dołączył do odwołania oświadczenie z dnia 4 stycznia 2024 r., które opisuje przebieg zdarzenia będącego podstawą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, jednak jego treść nie odwołuje się do zaskarżonego rozkazu i w przedmiotowym postępowaniu odwoławczym nie znajduje zastosowania. W niniejszym postępowaniu brak jest podstaw, aby dokonywać oceny okoliczności zdarzenia, czy też badać zasadność wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Postępowanie dyscyplinarne jest odrębnym i niezależnym postępowaniem od postępowania w przedmiocie zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt. II SA/Wa 1679/10). Zatem ocena materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko st. post. M. S. oraz stopnia zawinienia może nastąpić wyłącznie w trybie określonym przepisami Rozdziału 10 ustawy o Policji.

Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie istotne było ustalenie, iż doszło do wszczęcia określonego postępowania dyscyplinarnego, a następnie dokonanie oceny, czy z uwagi na dobro tego postępowania lub dobro służby, niezbędnym jest zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych i na jaki okres. W ocenie organu odwoławczego zarzuty dyscyplinarne przedstawione st. post. M. S. są tego rodzaju, że uniemożliwiają mu wykonywanie czynności służbowych bez uszczerbku dla dobra służby. Zawieszenie jest także istotne dla dobra postępowania, gdyż ma ono na celu rozpoznanie całokształtu sytuacji i równoczesne dokonanie stronie służbowej oceny możliwości dalszego korzystania przez wymienionego policjanta z uprawnień, jako funkcjonariusza publicznego. Charakter przewinienia zarzucanego skarżącemu niewątpliwie negatywnie wpływa na odbiór społeczny Policji, jako formacji służącej społeczeństwu i przeznaczonej do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zawód policjanta powinien cieszyć się publicznym zaufaniem i wymaga nieskazitelnej postawy.

M. S. zaskarżył rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucił mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. obrazę przepisu art. 39 ust. 2 u.o.p. polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że za zawieszeniem skarżącego w czynnościach służbowych przemawia dobro postępowania lub dobro służby.

W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę, że termin ukończenia postępowania dyscyplinarnego został przedłużony do 28 lutego 2024 r., a wszelkie niezbędne czynności są przeprowadzane przez rzecznika dyscyplinarnego w sposób nieskrępowany, w szczególności bez wpływu ze strony obwinionego. Obwiniony nie ma jakiegokolwiek wpływu na tok postępowania dyscyplinarnego, jego udział jest ograniczony do przesłuchania jako obwinionego i końcowego zaznajomienia się z aktami postępowania oraz ewentualnego składania wniosków dowodowych. Wykorzystanie przez obwinionego inicjatywy dowodowej w żaden sposób nie może kolidować z dobrem postępowania dyscyplinarnego, ponieważ stanowi wyłącznie realizację jego prawa do obrony. Ani w decyzji organu I instancji, a tym bardziej organu odwoławczego nie wskazano celowości zawieszenia obwinionego z uwagi na dobro tego postępowania. Skarżący wskazał, że dobro służby również nie byłoby zagrożone, gdyby odstąpiono od zawieszenia obwinionego. Niestety rozważania organu odwoławczego w tym zakresie rażą całkowitą dowolnością, nie są wsparte rzeczowymi argumentami, co powoduje, że zaskarżona decyzja - zarówno na skutek uchybień formalnych, jak i braku merytorycznych podstaw - powinna ulec uchyleniu.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego.

W toku postępowania sądowoadministracynego skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z kserokopii orzeczenia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w Wejherowie z dnia 8 kwietnia 2024 r. o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego, kopii odpisu odwołania wniesionego od powyższego orzeczenia, całości akt postępowania dyscyplinarnego prowadzonego w stosunku do skarżącego przez oraz kserokopii opinii służbowej M. S. za okres od 30 grudnia

2022 r. do 26 grudnia 2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji (rozkazu personalnego), Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, zaś podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz procesowego okazały się nieuzasadnione.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Wejherowie z dnia 28 grudnia 2023 r. orzekającą o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy.

Podstawę prawną wydania zaskarżonych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy. o Policji.

Stosownie do art. 39b u.o.p. zawieszenie w czynnościach służbowych oraz przedłużenie okresu zawieszenia w czynnościach służbowych następują w drodze decyzji (ust. 1), przy czym w decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych oraz decyzji o przedłużeniu okresu zawieszenia w czynnościach służbowych zamieszcza się: 1) oznaczenie przełożonego podejmującego decyzję; 2) datę wydania decyzji; 3) podstawę prawną; 4) stopień policyjny, nazwisko i imię, imię ojca oraz numer identyfikacyjny zawieszonego policjanta; 5) nazwę stanowiska służbowego zawieszonego policjanta oraz nazwę jednostki organizacyjnej Policji; 6) wskazanie okresu, na który nastąpi zawieszenie lub przedłużenie okresu zawieszenia; 7) termin rozliczenia się z obowiązków oraz realizacji zadań i czynności służbowych zawieszonego policjanta; 8) uzasadnienie faktyczne i prawne zawieszenia w czynnościach służbowych policjanta; 9) pouczenie o przysługującym zawieszonemu policjantowi środku odwoławczym; 10) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego przełożonego uprawnionego do ich wydania (ust. 2), zaś decyzję, o której mowa w ust. 1, doręcza się niezwłocznie zainteresowanemu policjantowi, a kopię decyzji włącza się do jego akt osobowych (ust. 3). Zgodne z art. 39c ust. 3 u.o.p. decyzja o zawieszeniu w czynnościach służbowych lub decyzja o jego przedłużeniu podlega natychmiastowemu wykonaniu.

Przepis art. 39 ust. 2 u.o.p. stanowi natomiast, że policjanta można zawiesić w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, nieumyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub postępowania dyscyplinarnego, jeżeli jest to celowe z uwagi na dobro postępowania lub dobro służby - na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy.

Z treści tego przepisu wynika, że decyzja o zawieszeniu policjanta w wykonywaniu obowiązków służbowych ma charakter fakultatywny i podejmowana jest przez organ policji w ramach uznania administracyjnego.

Z omawianego przepisu wynika, że zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych możliwe jest w przypadku spełnienia łącznie dwóch przesłanek: 1) wszczęcia przeciwko policjantowi postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, nieumyślne, ścigane z oskarżenia publicznego bądź wszczęcia postępowania dyscyplinarnego oraz 2) stwierdzenia celowości zawieszenia policjanta ze względu na dobro postępowania bądź dobro służby.

A zatem, dla zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych na podstawie art. 39 ust. 2 u.o.p. wystarczającą przesłanką jest obawa o dobro postępowania lub dobro służby oraz fakt wszczęcia przeciwko danemu policjantowi jednego z wymienionych w tym przepisie postępowań, m.in. postępowania dyscyplinarnego, przy czym – co należy podkreślić - okoliczności popełnienia czynu (przewinienia dyscyplinarnego) przez policjanta nie podlegają badaniu i ocenie w postępowaniu w przedmiocie zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 892/21).

W rozpoznawanej sprawie - jak wynika z akt sprawy - nie ulega wątpliwości, że wobec skarżącego policjanta - st. post. M. S., postanowieniem z dnia 28 grudnia 2023 r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji w Wejherowie wszczął postępowanie dyscyplinarne, w którym zostały sformułowane pod adresem skarżącego następujące zarzuty popełnienia przewinień dyscyplinarnych polegających na naruszeniu dyscypliny służbowej, to jest że:

1/ w dniu 27 grudnia 2023 r. w A., pełniąc służbę patrolową wspólnie ze st. post. P. S., nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku, gdyż będąc zobowiązanym do utrzymywania bieżącego kontaktu z dyżurnym jednostki, zaniechał poinformowania go o czynnościach podjętych względem R. H., tj. o czyn z art. 132 ust. 1 i 3 pkt 4 u.o.p. w związku z § 29 zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym;

2/ w dniu 27 grudnia 2023 r. na terenie powiatu wejherowskiego, pełniąc służbę patrolową wspólnie ze st. post. P. S., będąc jako funkcjonariusz Policji zobligowanym do kierowania się zasadami współżycia społecznego i postępowania w taki sposób aby jego działania mogły być przykładem praworządności i prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji, pomimo tego, że powinien przestrzegać zasad poprawnego zachowania, jak również dbać o społeczny wizerunek Policji, jako formacji w której służy, obowiązku tego nie dopełnił, gdyż przy wykorzystaniu radiowozu służbowego Kia nr rej. [...] doprowadził do wywiezienia znajdującego się pod wpływem alkoholu R. H. w odludne miejsce, narażając go tym samym na możliwość ewentualnego doznania uszczerbku na zdrowiu,

tj. o czyn z art. 132 ust. 1 i 3 pkt 4 u.o.p. w związku z § 2, § 7 i § 23 załącznika do zarządzenia 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie zasad etyki zawodowej policjanta.

Przyjąć zatem należało, że w sprawie spełniona została pierwsza z ww. przesłanek warunkujących możliwość zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych, tj. przesłanka polegająca na wszczęciu wobec funkcjonariusza postępowania dyscyplinarnego.

Kolejną przesłanką, umożliwiającą zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych, jest stwierdzenie i wykazanie przez organ celowości takiego działania ze względu na dobro postępowania bądź dobro służby. W orzecznictwie przyjmuje się, że choć pojęcie "dobro służby" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę w przepisach, to w pojęciu tym mieszczą się określone dobra szczegółowe, takie jak: dobro Policji (jej wizerunku), zaufanie obywateli do organów Policji, gwarancje praworządnego działania czy też niezależność formacji zmilitaryzowanej od wpływów zewnętrznych (por. wyroki WSA: w Białymstoku z dnia 15 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 1225/13, w Warszawie z dnia 27 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2291/14 czy w Krakowie z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 305/17).

Organy obu instancji przyjęły w niniejszej sprawie, że wobec przypuszczenia dopuszczenia się przez skarżącego nagannej postawy względem obowiązującego prawa (niepraworządnego zachowania policjanta) i charakteru opisanych powyżej przewinień - godzących w prestiż oraz dobre imię Policji (vide: uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji), a też mających negatywny wpływ na odbiór społeczny Policji, jako formacji służącej społeczeństwu i przeznaczonej do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego, i wpływających na trend obniżenia zaufania do innych policjantów (vide: uzasadnienie decyzji organu odwoławczego) - dobro służby wymagało natychmiastowego pozbawienia skarżącego policjanta możliwości dalszego korzystania z uprawnień funkcjonariusza publicznego i odsunięcia go od wykonywania czynności służbowych na okres 3 miesięcy, tj. okres dający organom policji czas na dokładne wyjaśnienie oraz dokonanie oceny zdarzeń, które legły u podstaw podjęcia decyzji o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych (tj. popełnienia przez skarżącego funkcjonariusza czy też okoliczności popełnienia zarzucanych skarżącemu przewinień dyscyplinarnych).

Podkreślić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że ratio legis instytucji zawieszenia w czynnościach służbowych polega na tym, aby pełniącego służbę niezwłocznie odsunąć od wykonywania obowiązków (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2005 r. sygn. akt OSK 1958/04) z uwagi na dobro prowadzonego przeciwko niemu postępowania lub dobro służby.

Chodzi o odsunięcie funkcjonariusza od czynności służbowych z uwagi na to, że dalsze wykonywanie tych czynności byłoby nie do pogodzenia z charakterem postawionych mu zarzutów (lub dobrem postępowania). Wystarczającą przesłanką zastosowania tej instytucji jest zatem sytuacja, w jakiej charakter czynu, którego dotyczy postępowanie dyscyplinarne podważa zaufanie do organów Policji.

Nie bez znaczenia jest szczególny charakter odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy Policji. Jest ona oparta na regułach zaostrzonych, wynikających ze szczególnego rodzaju zadań stawianych tej formacji (ochrony zdrowia mienia i życia ludzi) oraz kompetencji i związanego z działalnością Policji publicznego zaufania. Przy wykonywaniu zadań funkcjonariuszy Policji obowiązuje nie tylko dyscyplina służbowa, ale i przestrzeganie zasad etyki zawodowej, do których należy zaliczyć szczególną staranność w wykonywaniu obowiązków (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 637/06), a także poczucie odpowiedzialności każdego funkcjonariusza za nienaganne wykonanie obowiązków służbowych i wizerunek społeczny Policji. Wykonując powierzone zadania funkcjonariusz Policji winien chronić ustanowiony Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej porządek prawny, strzec bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli, nawet z narażeniem życia. Wykonując powierzone mu zadania, winien pilnie przestrzegać prawa, dochować wierności konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej, przestrzegać dyscypliny służbowej oraz wykonywać rozkazy i polecenia przełożonych. Obowiązany jest strzec tajemnic związanych ze służbą, honoru, godności i dobrego imienia służby oraz przestrzegać zasad etyki zawodowej (takiej treści ślubowanie funkcjonariusz składa podejmując służbę - w myśl art. 27 ust. 1 u.o.p.). Wobec tego w interesie społecznym, tożsamym z interesem służby, jest to aby postawione zadania były realizowane wyłącznie przez osoby pozostające poza jakimikolwiek podejrzeniami o działalność sprzeczną z prawem (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 2149/13). Należy mieć na uwadze, że publiczny wymiar Policji powoduje, iż w istotnym stopniu jej działania kształtują autorytet organów państwa i zaufanie do ich funkcjonariuszy. Stąd też wymagania w stosunku do funkcjonariuszy publicznych Policji i innych służb mundurowych muszą być tak wysokie, aby umacniały podstawy ich autorytetu (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 274/17). Tak więc, przełożony podejmując na podstawie art. 39 ust. 2 u.o.p. decyzję o zawieszeniu policjanta w czynnościach służbowych powinien brać pod uwagę potrzebę realizowania zadań Policji przez osoby dające rękojmię przestrzegania obowiązującego porządku prawnego oraz konieczność zapewnienia właściwego społecznego wizerunku służby, natomiast kontrola dokonywana przez sąd administracyjny tego rodzaju decyzji polega na ustaleniu, czy jej wydanie na podstawie obowiązujących przepisów prawa było dopuszczalne, czy nie przekroczono granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadniono rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można było organowi zarzucić dowolności (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. akt III OSK 1359/21).

Zdaniem Sądu taka ocena, ze szczególnym uwzględnieniem opisanego zdarzenia i zarzucanych skarżącemu przewinień dyscyplinarnych, jak również ich wpływu na dobro i wizerunek Policji, została przez organy przeprowadzona. Charakter zarzucanych skarżącemu policjantowi przewinień, mający - co nie pozostawało także obojętne w sprawie - również wydźwięk medialny (zob. np.: https://fakty.tvn24.pl/[...] ), uzasadniał - z uwagi na dobro służby oraz w obliczu wszczęcia wobec niego postępowania dyscyplinarnego - podjęcie przez Komendanta Powiatowego Policji w Wejherowie decyzji o czasowym odsunięciu skarżącego funkcjonariusza od wykonywania czynności służbowych.

Opisane w zarzucie postępowania dyscyplinarnego zachowanie policjanta niewątpliwie należało ocenić jako naganne i powodujące utratę zaufania obywateli do Policji, której dobro - tożsame z interesem społecznym - wymagało niezwłocznego przeciwdziałania negatywnym skutkom obniżenia zaufania społecznego do formacji i jej funkcjonariuszy. Nie ulega wątpliwości, że bezpieczeństwo oraz porządek publiczny, jako jedne z podstawowych zadań Policji, powinny być zapewniane przez osoby przestrzegające prawa, dlatego w okolicznościach sprawy organy policji miały uzasadnione podstawy do uznania, że zachowanie skarżącego i charakter zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych nie licuje z dobrem służby i wymaga podjęcia decyzji o zawieszeniu skarżącego policjanta w czynnościach służbowych.

Bez znaczenia dla podjęcia takiego rozstrzygnięcia - wbrew stanowisku skarżącego - pozostawały okoliczności związane z popełnieniem zarzucanych mu i wskazanych powyżej przewinień dyscyplinarnych czy też przebieg i wynik postępowania dyscyplinarnego toczącego się w sprawie tychże przewinień. Jak już zostało wcześniej zasygnalizowane postępowanie dyscyplinarne jest odrębnym i niezależnym postępowaniem od postępowania w przedmiocie zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1679/10), a zatem okoliczności istotne dla ustalenia odpowiedzialności dyscyplinarnej policjanta nie mają takiego charakteru w postępowaniu dotyczącym zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych (w którym to istotny pozostaje jedynie fakt wszczęcia wobec zawieszanego policjant postępowania dyscyplinarnego, nie zaś wynik zakończenia tego postępowania).

W związku z powyższym, Sąd oddalił wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodu z całości akt postępowania dyscyplinarnego prowadzonego w stosunku do skarżącego przez Komendanta Powiatowego Policji w Wejherowie. Pozostałe, poza ustalonymi przez organ, okoliczności wynikającej z tych akt nie miały bowiem znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Podobnie jak okoliczności wynikające z kserokopii orzeczenia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w Wejherowie z dnia 8 kwietnia 2024 r. o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego oraz kopii odpisu odwołania wniesionego od powyższego orzeczenia. Także treść opinii służbowej dotyczącej M. S., sporządzonej za okres służby od 30 grudnia 2022 r. do 26 grudnia 2023 r., potwierdzająca ocenę dotychczasowego przebiegu służby skarżącego, pozostawała obojętna z punktu widzenia przesłanek warunkujących zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych, wskazanych przez ustawodawcę w art. 39 ust. 2 u.o.p.

W ocenie Sądu, organ działając w granicach uznania administracyjnego nie naruszył granic tego uznania. Przyjęte stanowisko zostało uzasadnione w sposób szeroki i przekonywujący, z uwzględnieniem wymogów art. 39 ust. 2 u.o.p. i okoliczności faktycznych niniejszej sprawy.

Podkreślić należy, że przesłanką zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych na podstawie art. 39 ust. 2 u.o.p. w sytuacji wszczęcia postępowania dyscyplinarnego jest obawa o dobro postępowania lub dobro służby. Przepis ten przewiduje dwie alternatywne przesłanki. Dla jego zastosowania wystarczające jest spełnienie jednej z nich. Wobec spełnienia w sprawie przesłanki, jaką jest sytuacja, w której za zawieszeniem skarżącego w czynnościach służbowych przemawia dobro służby, spełnienie drugiej przesłanki, zgodnie z którą za zastosowaniem instytucji zawieszenia przemawia dobro prowadzonego postępowania, nie było w niniejszej sprawie konieczne.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał wniesioną skargę za niezasadną i ją oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).