Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 376/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1 i ust. 4, art. 165 ust. 3, aart. 157 ust. 1, art. 176
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
article: art. 151.
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Armański Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2023 r. sprawy ze skargi A. S., A. Z., K. F. i J. B.-D. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2023 r. [...] w przedmiocie odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 27 kwietnia 2023 r. [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z 12 grudnia 2022 r. znak: [...], orzekającą o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz A. S., J. B.-D., K. F. oraz A. Z., proporcjonalnie do posiadanych przez nich udziałów w nieruchomości za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obr. ewid. Szczukowice, gmina P., przez zezwolenie PSE S.A. na przeprowadzenie napowietrznej linii elektroenergetycznej 220 kV relacji Radkowice - K. Piaski.

W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Wojewoda wskazał, że przedmiotem postępowania jest nieruchomość położona w obrębie ewid. 0016 Szczukowice, gmina P. (jednostka ewid. 260414_2), oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...], która zgodnie z księgą wieczystą [...] stanowi własność A. S. w [...] części oraz A. Z. w [...] części. W toku postępowania ustalono, że właścicielami nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], zgodnie z ww. księgą wieczystą, na dzień ostateczności decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, byli: A. S., K. F., A. Z. i J. B.-D.. Bezsporne jest, że szkodę, która stanowi podstawową przesłankę odpowiedzialności odszkodowawczej, mogły ponieść wyłącznie osoby, które były właścicielami w dacie ograniczenia prawa własności nieruchomości.

Wnioskiem z 3 lipca 2018 r. [...] Sieci Elektroenergetyczne S.A. (dalej "Spółka") wystąpiła do Starosty o ustalenie wysokości odszkodowania za szkody powstałe w związku z decyzją Starosty [...] z 9 marca 2017 r., ograniczającą sposób korzystania z ww. nieruchomości przez udzielenie Spółce zezwolenia na realizację inwestycji, polegającej na budowie jednotorowej linii elektroenergetycznej 220 kV relacji Radkowice - K. Piaski. Dla potrzeb powyższego postępowania 5 września 2018 r. sporządzony został przez rzeczoznawców majątkowych C. H. i G. L. operat szacunkowy, z którego wynika, że zmniejszenie wartości nieruchomości w związku z trwałym ograniczeniem korzystania z niej stanowi łącznie kwotę [...]zł, z czego [...] zł za zmniejszenie wartości oraz [...] zł za trwałe zajęcie gruntu.

W toku postępowania sporządzony został również operat szacunkowy przez rzeczoznawcę majątkowego J. J. z 9 września 2022 r., z którego wynika, że zmniejszenie wartości ww. nieruchomości w związku z trwałym ograniczeniem korzystania z nieruchomości wynosi [...] zł.

Starosta [...] decyzją z 12 grudnia 2022 r. orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz właścicieli nieruchomości, proporcjonalnie do posiadanych przez nich udziałów, za ograniczenie sposobu korzystania z ww. nieruchomości przez zezwolenie Spółce na przeprowadzenie napowietrznej linii elektroenergetycznej 220 kV relacji Radkowice - K. Piaski.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli A. S., J. B.-D., K. F., M. S. oraz A. Z..

Wojewoda pismami z 27 stycznia 2023 r. oraz 23 marca 2023 r. zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego J. J. o odniesie się do zarzutów odwołania dotyczących operatu szacunkowego z 9 września 2022 r., który stanowi podstawę ustalenia spornego odszkodowania. Odpowiedzi rzeczoznawca udzielił w piśmie z 27 marca 2023 r. Organ odwoławczy postanowieniem z 27 kwietnia 2023 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania złożonego przez M. S. od ww. decyzji.

Rozpatrując odwołanie oraz całość zgromadzonego materiału dowodowego, Wojewoda wskazał, że postępowanie administracyjne przeprowadzone było przez Starostę w oparciu o przepisy k.p.a. i ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 344), zwanej dalej "u.g.n." Organ odwoławczy, powołując się na treść art. 124 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 u.g.n., podkreślił, że decyzja Starosty z 9 marca 2017 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z ww. nieruchomości została utrzymana w mocy ostateczną decyzją Wojewody z 23 sierpnia 2017 r. znak: [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach prawomocnym wyrokiem z 25 stycznia 2018 r. oddalił skargę na powyższą decyzję Wojewody.

Jak wskazał organ odwoławczy, z uzasadnienia wniosku o ustalenie odszkodowania oraz protokołu z wizji terenowej nieruchomości z 21 czerwca 2018 r. wynika, że prace na spornej nieruchomości zostały rozpoczęte 17 sierpnia 2017 r., a zakończone 22 maja 2018 r. Na dzień wydania decyzji ograniczającej działka stanowiła grunty orne, natomiast stan zagospodarowania po zakończeniu prac zmienił się w ten sposób, że grunt znajduje się w pasie technologicznym linii 220 kV Radkowice - K. Piaski, nad działką znajdują się przewody tej linii oraz posadowiony został słup kratowy nr [...]. Po zakończeniu prac teren został zniwelowany oraz uprzątnięty, nie nastąpiły żadne inne straty w pożytkach. Z ustalenia wizji terenowej wynika, że grunt przed rozpoczęciem prac był porośnięty trawą i samosiejami (chwastami), łąka/nieużytek, brak upraw rolniczych; po wykonaniu prac na działce posadowiono słup nr [...], zostały przeprowadzone prace związane z budową fundamentu oraz montażem tego słupa.

Wojewoda podkreślił, że podstawą do ustalenia odszkodowania w tej sprawie jest operat szacunkowy z 9 września 2022 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J. J. na zlecenie Starosty. Dodał, że dla terenu na którym zlokalizowany jest północno-zachodni fragment ww. nieruchomości w dacie wydania decyzji Starosty nie obowiązywał plan miejscowy zagospodarowania przestrzennego (dalej "mpzp"). Dla terenu, na którym zlokalizowana jest nieruchomość w dacie wydania decyzji Starosty obowiązywało studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy P. zatwierdzone uchwałą nr [...] Rady Gminy P. z 5 września 2000 r. (ze zmianami). Zgodnie z ww. studium działka nr [...] położona jest na terenach opisanych jako: R - tereny rolne. Dla pozostałej części działki nr [...] obowiązuje mpzp, zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Gminy P. z 30 września 2015 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego trasy linii elektroenergetycznej 220 kV Radkowice - K. Piaski na obszarze Gminy P.. Zgodnie z § 4 mpzp: 1) ustala się przeznaczenie podstawowe terenów oznaczonych symbolami od 1.R do 10.R pod tereny rolnicze; 2) przeznaczenie podstawowe terenów oznaczonych symbolami od 1.R do 10.R obejmuje: a) użytki rolne, b) pas technologiczny linii elektroenergetycznej 220 kV relacji Radkowice - K. Piaski, w którym obowiązują przepisy rozdziału 8; 3) na terenach od l.R do 10.R: a) zakazuje się zabudowy, b) dopuszcza się dojazdy rolne, c) dopuszcza się urządzenia infrastruktury technicznej, których warunki techniczne umożliwiają ich lokalizację pod napowietrzną linią elektroenergetyczną 220 kV. Stosownie do § 15 pkt 1 mpzp, teren 7.R położony jest w granicach: 1) otuliny Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego (...); 2) Chęcińsko-Kieleckiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (...). Z kolei zgodnie z § 17 mpzp stwierdza się, że na rysunku planu wyznaczono obszar pasa technologicznego napowietrznej linii elektroenergetycznej 220 kV o szerokości 50 m, w którym: 1) dopuszcza się natężenie pola elektrycznego powyżej 1 kV/m; 2) zakazuje się nasadzeń o wysokości przekraczającej 3 m; 3) zakazuje się tworzenia nasypów; 4) zakazuje się składowania na wysokość powyżej 3 m nad powierzchnią terenu.

Linia elektroenergetyczna 220 kV wraz z pasem technologicznym na spornej działce zlokalizowana jest zatem na obszarze objętym mpzp, przeznaczonym pod tereny rolnicze 7.R. W dacie wydania decyzji Starosty 9 marca 2017 r. nieruchomość ta nie była użytkowana rolniczo - brak upraw polowych, porośnięta dziko rosnącą trawą i samosiejkami. Przyjęto więc następujące założenia do wyceny w zakresie funkcji nieruchomości i jej przeznaczenia: ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dotyczy wyłącznie części objętej mpzp; linia elektroenergetyczna 220 kV zlokalizowana jest na części nieruchomości przeznaczonej w mpzp na cele rolne (tereny wyłączone z zabudowy); linia energetyczna wraz z pasem technologicznym obejmuje niemal całą powierzchnię działki z wyłączeniem północno-zachodniego narożnika. Faktyczny sposób wykorzystania nieruchomości to funkcja rolna, przy czym w dacie wydania decyzji ograniczającej sposobu korzystania ta część nieruchomości nie była w żaden sposób zagospodarowana. Uznano, że do porównania należy przyjąć działki przeznaczone na cele rolne, wyłączone z zabudowy.

Zgodnie z ustaleniami rzeczoznawcy majątkowego, po zakończeniu budowy linii elektroenergetycznej 220 kV Radkowice - K. Piaski na działce nr [...] przebiega sieć elektroenergetyczna 220 kV wraz z pasem technologicznym (zajmuje całą powierzchnię działki z wyjątkiem północno-zachodniego narożnika). Linia napowietrzna zlokalizowana jest w odległości od około 30,10 m (przy północnej granicy) od zachodniej granicy działki nr [...] do około 21,04 m (przy południowej granicy) od wschodniej granicy działki nr [...], ustanawiając pas technologiczny o szerokości 50 m, tj. 25 m po obu stronach linii. Na działce zlokalizowany jest słup elektroenergetyczny kratownicowy nr [...] (powierzchnia fundamentu pod słupem wynosi 105,6 m2). Powierzchnia terenu trwale ograniczonego wynosi 6166 m2.

Po dokonaniu analizy operatu szacunkowego z 9 września 2022 r. oraz uwzględnieniu wyjaśnień rzeczoznawcy majątkowego zawartych w piśmie z 27 marca 2023 r., Wojewoda stwierdził, że operat ten jest zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, sporządzony został prawidłowo pod względem formalnym. W niniejszej sprawie Starosta ustalił wysokość odszkodowania w oparciu o ww. operat, w którym wycena została określona według stanu nieruchomości z dnia wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z tej nieruchomości, tj. 9 marca 2017 r., jak również z dnia zakończenia prac na nieruchomości, tj. 21 czerwca 2018 r. i jej wartości na dzień ustalenia odszkodowania. Wartość rynkową prawa własności 1 ha gruntu dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] określono w podejściu porównawczym przy zastosowaniu metody korygowania ceny średniej i wynosi ona [...] zł/ha. W operacie szacunkowym ustalono współczynnik Sl, tj. obniżenie wartości nieruchomości w strefie oddziaływania (w pasie technologicznym linii napowietrznej) na skutek lokalizacji urządzenia na nieruchomości, który uwzględnia wszelkie szkody związane z ograniczeniami prawnymi, możliwościami inwestycyjnymi na nieruchomości, na której zostało zlokalizowane urządzenie infrastruktury technicznej. Wartość współczynnika SL przyjęto na poziomie 0,5385. Ponadto ustalono współczynnik SB, tj. obniżenie wartości nieruchomości w strefie oddziaływania (w pasie technologicznym linii napowietrznej) na skutek budowy urządzenia. Współczynnik ten zależy od rodzaju i charakteru nieruchomości, jej położenia, cech geometrycznych, a także społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i powinien być funkcją stopnia ingerencji przedsiębiorstwa przesyłowego w prawo własności nieruchomości w pasie posadowienia urządzenia infrastruktury. Winien odzwierciedlać wszelkie ograniczenia w możliwości korzystania z nieruchomości w tym pasie, a także uszczerbek na wartości nieruchomości będący następstwem ustanowienia ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Określono wartość współczynnika SB na poziomie 0,3667. Wartość współczynnika SZ1, tj. obniżenie wartości nieruchomości w związku z lokalizacją i posadowieniem urządzenia została określona według wzoru: SZ1 = (1-SL) * SB = 0,17. Natomiast wartość współczynnika SZ2, tj. obniżenia wartości nieruchomości z powodu lokalizacji i posadowienia elementu naziemnego urządzenia (słupa kratownicowego) przyjęto na poziomie SZ2 = 1,00. W konsekwencji wyliczeń przedstawionych w operacie szacunkowym wysokość szkody z tytułu trwałego ograniczenia w sposobie korzystania z działki nr [...] przyjęto na poziomie [...] zł.

W ocenie Wojewody biegły właściwie dokonał opisu stanu zagospodarowania i stopnia wyposażenia nieruchomości w urządzenia infrastruktury technicznej. Prawidłowo przyjął do porównania nieruchomości gruntowe niezabudowane o przeznaczeniu rolnym jako funkcji dominującej dla nieruchomości, wskazał na obszerny katalog źródeł danych o nieruchomości, powołał podstawy prawne oraz podstawy metodologiczne operatu oraz dokonał szczegółowego opisu stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej i decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, a także dokonał jej charakterystyki w kontekście położenia i otoczenia. Zdaniem Wojewody, organ pierwszej instancji prawidłowo zatem ustalił wartość odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z ww. nieruchomości w oparciu o sporządzony w tym celu operat szacunkowy z 9 września 2022 r.

Nadto Wojewoda wskazał, że zgodnie z protokołem załączonym do wniosku Spółki z 3 lipca 2018 r. wskutek zrealizowania inwestycji na spornej działce teren nieruchomości po zakończeniu prac został zniwelowany i uprzątnięty. Wartość szkód, o których mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n. w zw. z § 43 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (tekst jedn. Dz. U. 2021 r., poz. 555), zwanego dalej "rozporządzeniem", dotyczy określonego w decyzji Starosty pasa ograniczonego korzystania z nieruchomości. Odszkodowanie ustalone w niniejszym postępowaniu, obejmuje wszystkie elementy związane z funkcjonowaniem infrastruktury, w tym zmianę warunków korzystania z nieruchomości, zmianę przydatności użytkowej nieruchomości, trwałe ograniczenie w sposobie korzystania, a także skutki spowodowane obowiązkiem jej udostępniania w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii infrastruktury. Zlokalizowanie na części działki pasa technologicznego linii 220 kV nie obniża wartości nieruchomości - możliwość jego zlokalizowania była przewidziana w dokumentach planistycznych.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Wojewoda uznał, że kwestie dotyczące przyjęcia zbyt niskiego współczynnika "Sz" w operacie szacunkowym z 9 września 2022 r. oraz nieuwzględnienia decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z 14 grudnia 2021 r., nie zasługują na uwzględnienie, bowiem rzeczoznawca majątkowy w piśmie z 27 marca 2023 r. odniósł się do tych zagadnień. Nie można uznać za zasadne twierdzenie skarżących, że w przypadku terenu pod linią elektroenergetyczną, dla którego obowiązuje mpzp, należy badać inne przeznaczenia niż wynikające z tego dokumentu. Strefa ochronna wokół linii wysokiego napięcia nie wykracza poza teren objęty mpzp. Wszelkie ograniczenia dotyczą terenu pod pasem technologicznym, a nie całej powierzchni działki. Poza pasem technologicznym i terenem objętym mpzp nie jest wykluczone wykorzystanie działki na cele budowlane. Uzasadnienie oceny poszczególnych elementów zostało wskazane w tabelach zamieszczonych w operacie odnośnie współczynnika SL oraz współczynnika SB. Organ podtrzymał ocenę poszczególnych elementów mających na celu określenie wartości współczynników SL i SB oraz wartości współczynnika Sz na poziomie 0,17 pod linią przesyłową oraz na poziomie 1,00 pod elementem naziemnym urządzenia przesyłowego (słupem kratownicowym).

Zdaniem Wojewody, zarzut nie wydania stronie dokumentu, z którego wynika co było przedmiotem zlecenia w sprawie wykonania operatów szacunkowych dla rzeczoznawców majątkowych nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący zapoznali się z aktami sprawy 26 września 2022 r. Nadto, Starosta pismem z 15 września 2022 r. zawiadomił strony o skompletowaniu materiału dowodowego i gotowości do wydania decyzji, informując, na podstawie art. 10 k.p.a., o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w oparciu, o które zostanie wydania decyzja. Rzeczoznawca majątkowy pismem z 7 grudnia 2022 r. szczegółowo odniósł się do uwag podniesionych przez skarżących w piśmie 3 października 2022 r. oraz podtrzymał swoje stanowisko. Brak możliwości odniesienia się do wyjaśnień biegłego nie powoduje, w tym przypadku, że zostałaby wydana decyzja o odmiennej treści niż gdyby została wydana po przedstawieniu stanowiska przez stronę.

Jako niesłuszny Wojewoda ocenił zarzut dotyczący niewyłączenia biegłej J. J. od udziału w postępowaniu administracyjnym, pomimo złożenia takiego wniosku przez stronę, z uwagi na sporządzenie opinii prywatnej dla strony, dotyczącej tej samej nieruchomości, dla której sporządziła ona opinię na zlecenie Starosty. Zgodnie z art. 176 u.g.n. rzeczoznawca majątkowy podlega wyłączeniu od udziału w szacowaniu nieruchomości, jeżeli zachodzą przesłanki wymienione w art. 24 k.p.a., co prowadzi do wniosku, że pozycja rzeczoznawcy majątkowego jest inna niż biegłego powołanego przez organ do wydania opinii. Wyłączenie rzeczoznawcy majątkowego należy rozumieć jedynie w taki sposób, że nie może brać udziału w sprawie w charakterze biegłego osoba, która uprzednio występowała w niej jako inny uczestnik postępowania, pracownik organu, świadek, strona lub jej reprezentant. Sam fakt pozostawania w stosunku zlecenia z organem nie jest wystarczający do wyłączenia biegłego, bowiem jest rzeczą oczywistą, że tego rodzaju stosunek jest z reguły nawiązywany pomiędzy organem administracji a biegłym, który świadczy usługi na rzecz organu.

Kwestia oznaczenia jako strony postępowania podmiotu "PSE S.A.", podczas gdy według skarżących taka Spółka nie istnieje, a decyzja w przedmiocie zezwolenia na przeprowadzenie linii elektroenergetycznej została wydana na rzecz spółki pod nazwą "[...] Sieci Elektroenergetyczne S.A." też nie zasługuje na uwzględnienie. Statut [...] Sieci Elektroenergetycznych Spółka Akcyjna stanowi, że Spółka prowadzi działalność pod firmą: [...] Sieci Elektroenergetyczne Spółka Akcyjna (§ 1 pkt 1 Statutu); Spółka może używać skrótu firmy: PSE S.A. oraz wyróżniającego Spółkę znaku graficznego (§ 1 pkt 2 Statutu).

Zarzut przyznania stronie odszkodowania nieodpowiadającego wartości poniesionych szkód jest bezzasadny, gdyż jest to jedynie subiektywne przekonanie, nie poparte żadnymi dowodami. Wojewoda dodał, że jeśli sporządzony na zlecenie organu operat szacunkowy budzi wątpliwości strony, to powinna ona przedłożyć organowi przeciwdowód z opinii organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych (art. 157 ust. 1 u.g.n.). Skarżący nie przedłożył przeciwdowodu, o którym mowa powyżej.

Odnosząc się do pisma skarżących z 20 kwietnia 2023 r. Wojewoda podkreślił, że przedmiotem niniejszego postępowania jest ustalenie odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w oparciu o operat szacunkowy biegłej J. J. z 9 września 2022 r., a nie operat C. H. i G. L. z 5 września 2018 r. Zatem kwestionowanie prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego (nieaktualnego) sprzed kilku lat jest nieuzasadnione. Wojewoda zaznaczył, że Minister Rozwoju i Technologii w decyzji z 14 grudnia 2021 r. zakwestionował przyjęcie współczynnika Sz na zbyt niskim poziomie w zakresie działki nr [...], tymczasem niniejsze postępowanie dotyczy działki nr [...]. Nadto Minister zwrócił uwagę na wyjaśnienie poziomu przyjętego współczynnika, a nie jak twierdzą skarżący błędnego przyjęcia jego poziomu.

Reasumując, Wojewoda nie dopatrzył się uchybień i nieprawidłowości, które uniemożliwiałyby wykorzystanie operatu szacunkowego z 9 września 2022 r. dla celu ustalenia odszkodowania, jak również nie stwierdził naruszenia przepisów prawa w przedmiocie zasad ustalania odszkodowania przez organ pierwszej instancji.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody wnieśli A. S., J. B.-D., K. F. i A. Z.. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

1. przepisów postępowania, a to:

1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności pominięcie okoliczności, że Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 14 grudnia 2021 r. wydaną w sprawie odpowiedzialności zawodowej rzeczoznawcy majątkowego G. L. stwierdził, iż należy go upomnieć za przyjęcie zbyt niskiego współczynnika "Sz" w stosunku do obciążeń i ograniczeń wynikających z istnienia infrastruktury liniowej na nieruchomości oraz brak uzasadnienia wartości tego współczynnika, podczas gdy biegła J. J. sporządzająca opinię na zlecenie organu przyjęła ten współczynnik w wysokości takiej samej lub jeszcze niższej;

2) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci:

a) pisma Ministerstwa Rozwoju i Technologii Departament Gospodarki Nieruchomościami z 19 października 2022 r. oraz ww. decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z 14 grudnia 2021 r. i uznanie, że przyjęte przez biegłą J. J. współczynniki "Sz" w stosunku do obciążeń i ograniczeń wynikających z istnienia infrastruktury liniowej na nieruchomości są prawidłowe, gdy już z treści tych dokumentów wynika, że są zaniżone;

b) operatu C. H. i G. L. oraz operatów J. J. sporządzonych na zlecenie organu i na zlecenie skarżącego A. S., które są wewnętrznie sprzeczne i nie pozwalają na jednoznaczną ocenę wysokości należnego odszkodowania, w szczególności w sytuacji, gdy J. J. sporządziła dwa wzajemnie wykluczające się operaty;

c) zlecenia na wykonanie operatu szacunkowego dla rzeczoznawcy majątkowego J. J. oraz zlecenia na wykonanie operatu dla rzeczoznawców majątkowych C. H. i G. L., podczas gdy biegli w swoich opiniach wskazują odmienne cele wyceny, a tym samym ich porównanie budzi wątpliwości pod kątem przedmiotu badania przez biegłego, a tym samym należytego ustalenia wysokości odszkodowania;

3) art. 10 § 1 k.p.a. i art. 81 k.p.a. poprzez przyjęcie, że strona skarżąca miała możliwość wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przed organem pierwszej instancji w postaci wyjaśnień biegłej J. J. złożonych w odpowiedzi do zastrzeżeń skarżących w związku ze sporządzonym operatem szacunkowym, podczas gdy wyjaśnienia te wpłynęły do akt sprawy po zapoznaniu się z nimi przez skarżących, a o ich treści nie byli oni informowani, a tym samym nie mogli podnieść stosownych zarzutów lub wniosków na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji;

4) art. 84 § 2 k.p.a. w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, że biegła J. J. nie powinna podlegać wyłączeniu ze sprawy, pomimo złożenia takiego wniosku przez stronę w następstwie wykazania faktu, iż zachodzą podstawy jej wyłączenia w sytuacji, gdy sporządziła wcześniej opinię prywatną dla strony dotyczącą tej samej nieruchomości, dla której sporządziła opinię na zlecenie Starosty, odbiegającą co do jej wartości znacznie od tego, co wynika z opinii sporządzonej w toku postępowania;

5) art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i przyjęcie, że wysokość odszkodowania należnego stronie została wykazana w oparciu o operat biegłej J. J., podczas gdy opinia ta jest wadliwa, zawiera dane dotyczące współczynnika "Sz" w stosunku do obciążeń i ograniczeń wynikających z istnienia infrastruktury liniowej na nieruchomości niższe, niż zakwestionowany z tej samej przyczyny przez Ministra Transportu i Rozwoju operat C. H. i G. L., a ponadto dokument ten jest wewnętrznie sprzeczny z operatem sporządzonym przez biegłą J. J. we wrześniu 2015 r. na zlecenie strony;

6) art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego innego niż biegła J. J., która po pierwsze powinna podlegać wyłączeniu ze sprawy, a po drugie sporządziła dwa wzajemnie wykluczające się operaty (na zlecenie organu oraz na zlecenie skarżącego A. S.), które tym samym budzą wątpliwości co do swojej wiarygodności;

7) art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez przyjęcie jako prawidłowego oznaczenia strony postępowania i adresata decyzji podmiotu "PSE S.A.", podczas gdy taka spółka nie była stroną postępowania, a decyzja w przedmiocie zezwolenia na przeprowadzenie linii elektroenergetycznej została wydana na rzecz spółki pod nazwą: [...] Sieci Elektroenergetyczne S.A.;

2. przepisów prawa materialnego, a to:

1) art. 128 ust. 4 u.g.n. w zw. z art. 130 ust. 1 u.g.n. przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyznanie stronie odszkodowania nie odpowiadającego wartości poniesionych szkód na skutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości przez zezwolenie na przeprowadzenie napowietrznej linii elektroenergetycznej 220 kV relacji Radkowice - K. Piaski, tj. przyznanie odszkodowania w wartości zaniżonej, nie naprawiającego poniesionej szkody;

2) art. 157 ust. 1 u.g.n. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że nie przedłożono w toku postępowania przeciwdowodu przeciwko sporządzonemu na zlecenie organu operatu szacunkowemu J. J., podczas gdy taki dowód został przedstawiony i jest nim decyzja Ministra Rozwoju i Technologii z 14 grudnia 2021 r. wydana w sprawie odpowiedzialności zawodowej rzeczoznawcy majątkowego G. L., sporządzającego wcześniej operat w tej sprawie, a dodatkowo przeciwdowodem tym jest operat J. J. sporządzony na zlecenie skarżącego A. S. w 2015 r.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili argumentację na poparcie postawionych zarzutów, w oparciu o które wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Wojewody, podniesione w skardze zarzuty nie wnoszą żadnych nowych okoliczności i faktów ponad te, które znane były organowi podczas rozpatrywania odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Zarzuty te są tożsame z podnoszonymi w postępowaniu odwoławczym i do każdego z nich organ odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Wojewody, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o ustaleniu odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Rozstrzygnięcie to było efektem wniosku Spółki o ustalenie wysokości odszkodowania za szkody powstałe w związku z wydaniem ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia 9 marca 2017 r. znak: [...], ograniczającej, na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., sposób korzystania z nieruchomości, położonej w obr. ewid. Szczukowice, gmina P., oznaczonej jako działka nr [...], poprzez udzielenie [...] Sieciom Energetycznym S.A. z siedzibą w Konstancinie-Jeziornej zezwolenia na realizację inwestycji, polegającej na budowie jednotorowej linii elektroenergetycznej 220 kV relacji Radkowice - K. Piaski.

Jak stanowi art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Z treści art. 128 ust. 1 u.g.n. wynika z kolei, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n., odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Stosownie do art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu: w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126. Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (art. 130 ust. 2 u.g.n.).

W niniejszym przypadku taką opinią, na której organy ostatecznie oparły swe ustalenia, jest operat szacunkowy z 9 września 2022 r., sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J. J..

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 84 § 2 k.p.a. w zw. z art. 24 § 3 k.p.a., mającego polegać na przyjęciu, że ww. biegła "nie powinna podlegać wyłączeniu ze sprawy pomimo złożenia takiego wniosku przez stronę w następstwie wykazania faktu, iż zachodzą podstawy jej wyłączenia w sytuacji, gdy J. J. sporządziła wcześniej opinię prywatną dla strony dotyczącą tej samej nieruchomości, dla której sporządziła opinię na zlecenie Starosty, odbiegającą co do jej wartości znacznie od tego, co wynika z opinii sporządzonej w toku postępowania".

Rzeczywiście wniosek o wyłączenie biegłej J. J. został zawarty w piśmie A. S. z dnia 3 października 2022 r., zawierającym również zastrzeżenia do opinii biegłej. Odniesienie do tego wniosku, wraz z uzasadnieniem przyczyn uznania, że nie zachodzą podstawy do wyłączenia biegłej, znajduje się w uzasadnieniu decyzji organu zarówno pierwszej jak i drugiej instancji. O uchybieniu w tym zakresie nie może zatem, w ocenie Sądu, przesądzać sam fakt, że nie zostało wydane odrębne postanowienie co do tej kwestii. Po pierwsze rozstrzygnięcie takie i tak nie podlegałoby zaskarżeniu zażaleniem (por. w tym zakresie m.in. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, "Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego", opubl. LEX/el. 2023, t. 3 do art. 24 k.p.a.), a jedynie w trybie art. 142 k.p.a. w ramach odwołania od decyzji. Po drugie zaś stanowisko o braku podstaw do wyłączenia biegłej należy uznać za uzasadnione.

Otóż zgodnie z art. 176 u.g.n. rzeczoznawca majątkowy podlega wyłączeniu od udziału w szacowaniu nieruchomości, jeżeli zachodzą przesłanki wymienione w art. 24 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jakkolwiek z literalnego brzmienia art. 176 u.g.n. wynika, że przesłanki wymienione w art. 24 k.p.a. stosuje się wprost do rzeczoznawcy, to jednak należy przyjąć, że stosowanie tego przepisu będzie wymagało uwzględnienia, że chodzi o wyłączenie rzeczoznawcy a nie pracownika organu. Co więcej, przedmiotowe podstawy wyłączenia powinny uwzględniać istotę i zawodowy charakter ustawowo regulowanej działalności rzeczoznawcy majątkowego i związanej z tym dyscyplinarnej odpowiedzialności zawodowej (art. 174 ust. 1, art. 175 ust. 1, art. 178 u.g.n.), a także możliwego zakresu oceny dowodowej operatu szacunkowego przez organ administracji - jako opinii o sformalizowanej prawnie formie i trybie oceny prawidłowości sporządzenia (art. 157 u.g.n.).

W orzecznictwie podnosi się, że o ile w aspekcie proceduralnym rola rzeczoznawcy majątkowego zbliżona jest do biegłego, w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., to z uwagi na szczegółowe regulacje u.g.n. dokonanie wykładni art. 24 k.p.a. w kontekście przesłanek wyłączenia rzeczoznawcy majątkowego od udziału w szacowaniu nieruchomości, wymaga uwzględnienia także odmienności od pozycji procesowej biegłego, uregulowanej wyłącznie w k.p.a. Zgodnie z art. 84 § 2 k.p.a. biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24. Poza tym do biegłych stosuje się przepisy dotyczące przesłuchania świadków. Z kolei w myśl art. 176 u.g.n. rzeczoznawca majątkowy podlega wyłączeniu od udziału w szacowaniu nieruchomości, jeżeli zachodzą przesłanki wymienione w art. 24 k.p.a. Rzeczoznawca majątkowy nie jest ani pracownikiem organu, ani biegłym, którego potrzeba powołania w sprawie zależy w istocie od uznania organu. Rzeczoznawca majątkowy nie podlega także, co do zasady, wyłączeniu od udziału w postępowaniu w danej sprawie administracyjnej, na zasadach i w trybie określonych w art. 24 k.p.a. dla pracowników organu administracji. Podlega on wyłączeniu od udziału w szacowaniu nieruchomości, czyli czynnościach związanych z określeniem wartości nieruchomości, jeżeli zachodzą przesłanki wymienione w art. 24 k.p.a. Uwzględniając powyższe przepisy, odczytanie tych przesłanek w odniesieniu do rzeczoznawcy majątkowego, nie może nastąpić wyłącznie przez proste podstawienie zamiast pojęcia "pracownik organu administracji" lub "biegły" pojęcia "rzeczoznawca majątkowy", lecz wymaga dokonania wykładni z uwzględnieniem charakteru ustawowego i funkcji procesowej rzeczoznawcy majątkowego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. II SA/Kr 398/22 oraz przywołane tam wyroki NSA z dnia 21 marca 2017 r. sygn. II OSK 1706/15 oraz z dnia 6 lutego 2018 r. sygn. I OSK 1815/17).

Przyjmując, że rzeczoznawca powinien podlegać wyłączeniu także wtedy, gdy uprawdopodobnione zostaną inne (niż określone w § 1 art. 24 k.p.a.) okoliczności mogące wywoływać wątpliwości co do bezstronności rzeczoznawcy (art. 24 § 3 k.p.a.), w ocenie Sądu w rozpatrywanym przypadku brak jest wystarczających podstaw do przyjęcia, że uprawdopodobniono istnienie takich okoliczności. W szczególności nie stanowią ich sam sposób i rzetelność dokonania wyceny, czy ewentualne sprzeczności pomiędzy opiniami, o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia. Nie jest taką okolicznością również fakt uprzedniego sporządzenia operatu na zlecenie A. S., dotyczącego tej samej nieruchomości. Z dokumentu tego wynika, że była to sporządzona we wrześniu 2015 r. opinia w zakresie prognozy skutków finansowych uchwalenia i realizacji "Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego trasy linii elektroenergetycznej 220 kV Radkowice - K. Piaski na obszarze Gminy P." w odniesieniu m.in. do działki nr [...]. Opinia ta, która zresztą zgodnie z art. 156 ust. 3 u.g.n. straciła ważność we wrześniu 2016 r., dotyczyła zatem zupełnie innego celu i zakresu wyceny - na jej podstawie zleceniodawca mógł dochodzić odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie Sądu nie jest wystarczający do uznania, że istnieją wątpliwości co do bezstronności rzeczoznawcy majątkowego, sam fakt, że biegła kilka lat wcześniej sporządziła taką opinię na prywatne zlecenie A. S.. W szczególności nie wykazano, aby mogło się to stać źródłem jakiegokolwiek (negatywnego bądź pozytywnego) stosunku autorki operatu wobec strony postępowania.

Operat szacunkowy to jedyny dopuszczony przez prawo dowód określający wartość nieruchomości w postępowaniu zmierzającym do ustalenia odszkodowania. Wartość dowodowa takiej opinii oraz poprawność jej sporządzenia w kontekście obowiązujących przepisów prawa powinna zostać oceniona przez organy orzekające w sprawie, które zobowiązane są przede wszystkim zbadać, czy operat jest jasny, logiczny, spójny, wiarygodny, czy nie zawiera błędów matematycznych, czy zastosowana w nim metoda szacowania odpowiada prawu i została poprawnie wyjaśniona przez rzeczoznawcę, zaś wyciągnięte przez niego wnioski nie są ze sobą sprzeczne. Ocena taka powinna zostać przeprowadzona zgodnie z regułą swobodnej oceny dowodów w świetle art. 80 k.p.a. oraz z poszanowaniem przepisów art. 149-159 u.g.n. normujących zasady określenia wartości nieruchomości oraz przepisów wykonawczych do ustawy w postaci rozporządzenia. Zarówno przepisy u.g.n., jak również standardy zawodowe oraz kodeks etyki nakładają na rzeczoznawcę majątkowego przy dokonywaniu wyceny nieruchomości obowiązek wykorzystania zarówno swojej wiedzy specjalistycznej, jak również dokładania należytej staranności. Ocena operatu szacunkowego przez organ administracji nie jest więc możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. O wyborze podejścia i metody szacowania nieruchomości w obecnym stanie prawnym decyduje rzeczoznawca. Również tylko rzeczoznawca decyduje o doborze nieruchomości, które przyjmuje do porównania. Jeśli strona ma zastrzeżenia co do rzetelności i prawidłowości wykonania przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, to może skorzystać z możliwości oceny operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych w celu skontrolowania prawidłowości sporządzenia tego operatu - do czego jest uprawniona na mocy art. 157 u.g.n. Możliwość ta i skorzystanie z niej zależy jednak od inicjatywy strony, która dąży do zakwestionowania prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego jako podstawy wydania decyzji. Zakwestionowanie operatu szacunkowego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest zatem dopuszczalne, ale wyłącznie w wyjątkowych i oczywistych wypadkach - jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzaniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jego walory dowodowe. Organ obowiązany jest dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym, to jest zbadać, czy został on sporządzony i podpisany przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy treści, nie zawiera niejasności, pomyłek, braków, które powinny być sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. Natomiast szczegółowe kwestie dotyczące merytorycznej prawidłowości operatu w aspekcie metodologicznym i dokonywania oceny w świetle wiedzy specjalistycznej - zwłaszcza standardów wyceny nieruchomości jakimi posługują się rzeczoznawcy - nie podlegają bezpośredniej kontroli organów czy sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 3 grudnia 2019 r., sygn. I OSK 307/18, wyrok NSA z 31 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 3197/19, wyrok WSA w Poznaniu z 10 marca 2023 r., sygn. I SA/Po 844/22).

Zdaniem Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie zasadnie stwierdziły, że przedmiotowy operat nie zawiera nieprawidłowości, które uniemożliwiałyby jego wykorzystanie do ustalenia wysokości odszkodowania. Dane zawarte w tej opinii nie budzą wątpliwości interpretacyjnych, stanowią spójną i logiczną całość. Operat ten został sporządzony prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa, tj. u.g.n. i ww. rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego, wobec tego opracowanie to mogło stanowić miarodajny dowód. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w należyty sposób odniósł się do zarzutów skarżących wobec tego operatu, a Sąd zgodził się z wywodami w tej mierze.

Przede wszystkim wycena została dokonana według stanu nieruchomości z dnia wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, tj. 9 marca 2017 r., jak również dnia zakończenia prac na nieruchomości, tj. 21 czerwca 2018 r. oraz jej wartości na dzień ustalenia odszkodowania. Biegła przyjęła prawidłowe założenia do wyceny w zakresie funkcji nieruchomości i jej przeznaczenia, tj. że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dotyczy wyłącznie części objętej mpzp, linia elektroenergetyczna 220 kV zlokalizowana jest na części nieruchomości przeznaczonej w planie miejscowym na cele rolne (tereny wyłączone z zabudowy), linia energetyczna wraz z pasem technologicznym obejmuje niemal całą powierzchnię działki z wyłączeniem północno-zachodniego narożnika, faktyczny sposób wykorzystania nieruchomości to funkcja rolna, przy czym w dacie wydania decyzji wprowadzającej ograniczenie sposobu korzystania ta część nieruchomości nie była w żaden sposób zagospodarowana, a zatem uznano, że do porównania należy przyjąć działki przeznaczone na cele rolne, wyłączone z zabudowy. Jak słusznie zauważył Wojewoda, biegła wskazała na obszerny katalog źródeł danych o nieruchomości, powołała podstawy prawne oraz podstawy metodologiczne operatu oraz dokonała szczegółowego opisu stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej oraz decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, a także dokonała jej charakterystyki w kontekście położenia i otoczenia. Wojewoda szczegółowo przytoczył w ślad za biegłą analizę cech przedmiotowej nieruchomości oraz analizę cech rynku dla potrzeb określenia jej wartości. W wyniku analizy rynku, po odrzuceniu transakcji skrajnych, niemających znamion rynkowych, do porównania przyjęto 43 transakcji dotyczących nieruchomości gruntowych niezabudowanych przeznaczonych na cele rolne. Transakcje te miały miejsce od listopada 2020 r. do kwietnia 2022 r., zaś zakres jednostkowych cen transakcyjnych dla tak dobranej próbki porównawczej mieści się w przedziale [...] zł - [...] zł/ha powierzchni gruntu. Średnia cena jednostkowa dla tak dobranej próbki porównawczej wynosi [...] zł/ha powierzchni gruntu. W konsekwencji, wartość rynkową prawa własności 1 ha gruntu dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] określono w podejściu porównawczym przy zastosowaniu metody korygowania ceny średniej, która wynosi [...] zł/ha. Z kolei, uwzględniając wartość szczegółowo określonych i uzasadnionych współczynników związanych z obniżeniem wartości nieruchomości w strefie oddziaływania (w pasie technologicznym linii napowietrznej) na skutek lokalizacji urządzenia na nieruchomości (0,5385), obniżeniem wartości nieruchomości w strefie oddziaływania (w pasie technologicznym linii napowietrznej) na skutek budowy urządzenia (0,3667), obniżeniem wartości nieruchomości w związku z lokalizacją i posadowieniem urządzenia (0,17) oraz obniżeniem wartości nieruchomości z powodu lokalizacji i posadowienia elementu naziemnego urządzenia - słupa kratownicowego (1,00), wysokość szkody z tytułu trwałego ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości przyjęto na poziomie [...] zł.

Podkreślenia wymaga, że - zgodnie z tym, co wyżej podniesiono - poza zakresem badania przez organ, a następnie przez Sąd, pozostawało określenie przez biegłą wysokości poszczególnych współczynników korygujących, zakwestionowanych w sposób obszerny w uzasadnieniu skargi. Zagadnienie to pozostaje bowiem wyłącznie w gestii biegłej, posiadającej w tym zakresie wiadomości specjalne.

Należy zauważyć, że biegła w sposób rzeczowy i wyczerpujący odniosła się do zgłaszanych w toku postępowania zastrzeżeń stron - w pismach z 7 grudnia 2022 r. i 27 marca 2023 r.

Nie można podzielić zarzutów skargi odwołujących się do sprzeczności zarówno z operatem sporządzonym przez C. H. i G. L., jak i z operatem J. J. pochodzącym z września 2015 r.

W pierwszym przypadku chodzi o operat sporządzony na zlecenie Starosty [...] w dniu 5 września 2018 r. Po pierwsze zatem, odwołując się do treści art. 156 ust. 3 u.g.n., zgodnie z którym operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154, należy podnieść, że nie było jakichkolwiek podstaw do porównywania obu operatów już z tego względu, że operat autorstwa C. H. i G. L. utracił ważność i nie mógł być wykorzystywany na potrzeby postępowania. Niezależnie od tego, nie może znaleźć uzasadnienia odwoływanie się do decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 14 grudnia 2021 r., którą orzeczono w trybie art. 195a ust. 1 u.g.n. o zastosowaniu (w związku z operatem z dnia 5 września 2018 r.) wobec G. L. kary dyscyplinarnej w postaci upomnienia. Po pierwsze, decyzja ta dotyczy działki nr [...], natomiast niniejsze postępowanie dotyczy działki nr [...]. Po drugie, jak słusznie zauważył Wojewoda, analiza treści tej decyzji prowadzi do wniosku, że – wbrew twierdzeniu skarżących – ukaranie współautora operatu nastąpiło nie w związku z zaniżeniem współczynnika, ale z niedostatecznym uzasadnieniem poziomu przyjętych współczynników (str. 9 decyzji). Takiego zarzutu zaś nie można skutecznie postawić w przypadku opinii biegłej J. J..

Podkreślenia wymaga, że zlecenie sporządzenia operatu przez J. J. nastąpiło w związku właśnie z podważeniem wartości operatu C. H. i G. L.. B. J. Janowska sporządziła operat we własnym zakresie i nie tylko nie miała obowiązku, ale nawet nie była uprawniona do odnoszenia się do wcześniejszego operatu, zwłaszcza że - jak podniesiono - utracił on już swoją ważność. Prawidłowo zatem nowo powołana biegła sporządziła operat wyłącznie w oparciu o własne ustalenia i posiadaną wiedzę, a organ dokonał oceny jego wartości jako środka dowodowego, w oderwaniu od operatu z dnia 5 września 2018 r.

Jeśli zaś chodzi o operat sporządzony przez J. J. we wrześniu 2015 roku na zlecenie A. S., po pierwsze należy podnieść ten sam argument jak w odniesieniu do operatu C. H. i G. L., tj. że zgodnie z art. 156 ust. 3 u.g.n. utracił on swoją ważność (we wrześniu 2016 r.). Poza tym, na co zwracano już wyżej uwagę, został on sporządzony w zupełnie innym celu, tj. określenia prognozy skutków finansowych uchwalenia i realizacji "Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego trasy linii elektroenergetycznej 220 kV Radkowice-Kielce Piaski na obszarze Gminy P." w odniesieniu m.in. do działki nr [...]. Opinia ta dotyczyła zatem zupełnie innego celu i zakresu wyceny - na jej podstawie zleceniodawca mógł dochodzić odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w trybie art. 36 i 37 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 977 ze zm.). Biegła szczegółowo odniosła się do tej kwestii w pismach z 7 grudnia 2022 r. i 27 marca 2023 r. W opinii zostało wyraźnie wskazane, że na skutek uchwalenia miejscowego planu spadła wartość gruntu dla części objętej mpzp. W opinii z września 2015 r. nie ma żadnego odniesienia co do wartości szkód powstałych na nieruchomości z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na skutek budowy jednotorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 220 kV Radkowice-Kielce Piaski. Jako że w opinii z września 2015 roku wartość gruntu po uchwaleniu planu została określona na poziomie [...] zł/m2, zaś w operacie z 9 września 2022 r. na poziomie [...] zł/m2 (69.730,68 zł/ha), wskazuje to na wzrost wartości o ponad 1000%.

Nade wszystko należy pokreślić - w kontekście zarzutów skargi - że aby można było skutecznie zarzucić sprzeczność pomiędzy operatami J. J. z 2015 r. i z 2022 r. - to (pomijając kwestię ważności pierwszego z nich) musiałyby one zostać sporządzone w tym samym celu. Ponieważ zaś tak nie jest - ich podstawy są zupełnie różne i uwzględniają odmienny etap inwestycji - nie mogą one być skutecznie przedstawiane do porównań.

Zasadne jest stanowisko Wojewody, zgodnie z którym jeśli strona uważa, że sporządzony na zlecenie organu operat szacunkowy budzi jej wątpliwości, powinna przedłożyć organowi przeciwdowód z opinii organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych (art. 157 ust. 1 u.g.n.). Opinii takiej nie stanowi natomiast powoływana w skardze decyzja Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 14 grudnia 2021 r. (pomijając fakt, że odnosi się do innego operatu i dotyczy innej działki ewidencyjnej).

W świetle powyższych rozważań nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 128 ust. 4 u.g.n. w zw. z art. 130 ust. 1 u.g.n. poprzez przyznanie stronom odszkodowania nieodpowiadającego wartości poniesionych szkód na skutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Ustalenie w tym zakresie zostało bowiem oparte na prawidłowo sporządzonym i ocenionym materiale dowodowym, w tym opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego.

Nie mógł okazać się skuteczny i powodować uchylenia zaskarżonej decyzji fakt wskazania w rozstrzygnięciu decyzji organu I instancji skrótu nazwy [...] Sieci Energetycznych S.A., tj. "PSE S.A.". Istotnie, w ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia 9 marca 2017 r. ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości wskazano pełną nazwę Spółki i taka też widnieje w odpisie z Krajowego Rejestru Sądowego, jednak w świetle całokształtu decyzji Starosty [...] z dnia 12 grudnia 2022 r. orzekającej o ustaleniu odszkodowania, w tym jej uzasadnienia, gdzie wskazuje się pełną nazwę Spółki, nie ulega wątpliwości, o jaki podmiot chodzi - zwłaszcza, że zgodnie ze statutem Spółka może posługiwać się skrótem nazwy. W razie potrzeby sprostowanie w tym zakresie może nastąpić w trybie art. 113 k.p.a., jednak nie można uznać, że doszło w tym zakresie do istotnego uchybienia, powodującego konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.

W ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. i art. 81 k.p.a. Organ pierwszej instancji pismem z 15 września 2022 r. zawiadomił strony o skompletowaniu materiału dowodowego i gotowości do wydania decyzji, jednocześnie na podstawie art. 10 k.p.a. poinformował o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, w oparciu o które zostanie wydana decyzja. Pełnomocnik skarżących na skutek tego wniósł zastrzeżenia do operatu, do których rzeczoznawca majątkowy odniósł się w piśmie z 7 grudnia 2022 r. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, organ administracji nie jest zobowiązany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sposób nieograniczony, a jedynie do momentu, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia (wyrok WSA w Krakowie z 21 stycznia 2021 r., II SA/Kr [...]). Należy podkreślić, że w postępowaniu odwoławczym Wojewoda dodatkowo zlecił biegłej odniesienie się do zarzutów stron, co miało miejsce w piśmie z dnia 27 marca 2023 r. Dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny (por. m.in. wyrok NSA z 20 czerwca 2023 r., sygn. II OSK 2157/20, wyrok WSA w Gliwicach z 13 lipca 2023 r., sygn. II SA/Gl 691/23).

W niniejszym przypadku, o czym świadczą także powyższe rozważania, okoliczność ta nie została wykazana.

W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.