Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 605/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.56 par.1 pkt 1, art.54
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art.151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 18 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] ; [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w S. ("organ egzekucyjny") wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku M. S. ("zobowiązana", "spółka", "skarżąca") na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...]

i [...] z [...] kwietnia 2020 r. wystawionych przez Z. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska ("wierzyciel", "ZWIOŚ").

W trakcie postępowania egzekucyjnego zastosowano szereg środków egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku, zajęć wierzytelności z rachunków bankowych oraz zajęć innych wierzytelności pieniężnych.

W dniu [...] maja 2020 r. na imienną skrzynkę poczty elektronicznej pracownika obsługującego organ egzekucyjny wpłynął zeskanowany wniosek o:

1) zawieszenie postępowania egzekucyjnego;

2) uchylenie czynności egzekucyjnych;

3) zwrot zajętych środków.

Do ww. wiadomości załączono zeskanowane postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska ("GIOŚ") nr [...]

i [...] z dnia [...] maja 2020 r.

Pismem z [...] maja 2020 r. organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela

z zapytaniem w kwestii istnienia przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Wierzyciel pismami z [...] maja 2020 r. poinformował organ egzekucyjny, że GIOŚ postanowieniem z [...] maja 2020 r. wstrzymał wykonanie decyzji stanowiących podstawę wystawienia ww. tytułów wykonawczych. Przesłanką wstrzymania wykonania decyzji GIOŚ:

- z [...] marca 2020 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję ZWIOŚ z [...] marca 2018 r. nr [...] w sprawie wymierzenia spółce administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód w 2016 r. (nieprawomocny wyrok WSA

w Warszawie z dnia 3 listopada 2020 r. o sygn. akt IV SA/Wa 1118/20- oddalający skargę spółki na ww. decyzję GIOŚ);

- z [...] marca 2020 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję ZWIOŚ z [...] grudnia 2017 r. nr [...] w sprawie wymierzenia spółce administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód w 2015 r. (nieprawomocny wyrok WSA

w Warszawie z dnia 3 listopada 2020 r. o sygn. akt IV SA/Wa 1154/20- oddalający skargę spółki na ww. decyzję GIOŚ);

- była aktualna sytuacja gospodarcza kraju z powodu pandemii oraz argumenty spółki przedstawione w jej wniosku o zagrożeniu likwidacją lub upadłością podmiotu wobec konieczności uiszczenia nałożonej kary administracyjnej wobec braku na tym etapie rozstrzygnięcia sądu administracyjnego o prawidłowości nałożenia kary administracyjnej.

Postanowieniami nr [...] i [...] z dnia [...] maja 2020 r. organ egzekucyjny, na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., dalej "u.p.e.a.") zawiesił przedmiotowe postępowanie egzekucyjne. Pismami z tego samego dnia poinformował dłużników zajętej wierzytelności o wstrzymaniu realizacji zajęć.

W dniu [...] maja 2020 r. pełnomocnik zobowiązanej złożył do akt postępowania egzekucyjnego: potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię pełnomocnictwa oraz kopię podania z [...] maja 2020 r.

Organ egzekucyjny postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. uchylił na podstawie art. 58 § 2 u.p.e.a. dokonane w toku postępowania prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych czynności egzekucyjne (wymienione w postanowieniu - k.309-307). W postanowieniu tym organ egzekucyjny wyraźnie wskazał, że uchylenie dokonanych czynności nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych (art. 58 § 2 u.p.e.a.).

Organ egzekucyjny pismem z [...] września 2020 r. poinformował zobowiązaną

o braku podstaw do zwrotu środków w łącznej kwocie [...]zł przekazanych przez dłużników zajętej wierzytelności w dniach: [...] kwietnia 2020 r., [...] maja 2020 r., [...] maja 2020 r. oraz [...] maja 2020 r. oraz o ich zaliczeniu na poczet wymagalnych kosztów egzekucyjnych (k.316).

[...] września 2020 r. zobowiązana wniosła pismo zatytułowane "Skarga na prowadzenie postępowania egzekucyjnego", w którym zakwestionowała pobranie kwot z rachunków bankowych, a także uzyskanie wpłat od trzeciodłużników w łącznej wysokości [...] zł i zaliczeniu ich przez organ egzekucyjny na poczet kosztów postępowania oraz zażądała ich zwrotu.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r. organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia podania zobowiązanej z [...] września 2020 r.

Zobowiązana złożyła zażalenie na ww. postanowienie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ("organ odwoławczy") wydał w dniu [...] grudnia 2020 r. postanowienie nr [...]; [...], w którym uchylił postanowienie organu egzekucyjnego

z dnia [...] listopada 2020 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał w uzasadnianiu decyzji, że nie było jednoznaczne czy intencją zobowiązanej było wniesienie skargi w trybie art. 54 u.p.e.a.

Pismem z [...] stycznia 2021 r. organ egzekucyjny wezwał zobowiązaną do sprecyzowania podania z [...] września 2020 r., przez wskazanie czy jest ono:

1) skargą na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a.

2) skargą na działanie organu administracji publicznej w trybie art. 227 k.p.a.

3) żądaniem podlegającym rozpoznaniu w innym trybie.

W piśmie z [...] stycznia 2021 r. zobowiązana wskazała, że wniosła skargę w trybie art. 54 u.p.e.a.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia podania z [...] września 2020 r. uzupełnionego podaniem z [...] stycznia 2021 r.

Zobowiązana złożyła zażalenie na ww. postanowienie.

Organ odwoławczy wydał w dniu [...] czerwca 2021 r. postanowienie nr [...], w którym utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] kwietnia 2021 r.

Organ odwoławczy podał, że postanowienie organu egzekucyjnego wydane zostało na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. oraz przytoczył jego treść oraz treść art. 54

§ 1 u.p.e.a. W ocenie organu, zobowiązana nie tyle składa skargę na czynność egzekucyjną, ale żąda zwrotu wyegzekwowanych kwot. Organ odwoławczy wskazał, że przepisy u.p.e.a. nie zawierają podstawy prawnej do wydania rozstrzygnięcia

w sprawie wniosku o zwrot wyegzekwowanej kwoty. Brak było zatem materialnoprawnych podstaw do wszczęcia postępowania z przyczyn przedmiotowych.

Organ odwoławczy odniósł się do twierdzeń zobowiązanej, że już od [...] maja 2020 r. postępowanie egzekucyjne winno być zawieszone wobec czego organ nie miał podstaw do pobrania środków pieniężnych i wyjaśnił, iż podstawą do wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego nie mogła być wiadomość mailowa z [...] maja 2020 r. skierowana przez pełnomocnika zobowiązanej na imienną skrzynkę pocztową pracownika organu egzekucyjnego. Powyższa okoliczność wymagała zweryfikowania. Dokumenty potwierdzone za zgodność

z oryginałem, w tym niezbędne pełnomocnictwo, zostały złożone przez pełnomocnika zobowiązanej dopiero [...] maja 2020 r. Poza tym postanowienia GIOŚ z dnia [...] maja 2020 r. o wstrzymaniu wykonania decyzji stanowiącej podstawy do wystawienia

ww. tytułów wykonawczych weszły do obrotu prawnego dopiero [...] maja 2020 r.,

tj. z chwilą doręczenia ich pełnomocnikowi zgodnie z przepisami k.p.a., zaś wierzyciel pismami z [...] maja 2020 r. poinformował organ egzekucyjny, że GIOŚ postanowieniem z [...] maja 2020 r. wstrzymał wykonanie decyzji stanowiących podstawę wystawienia ww. tytułów wykonawczych. Wobec powyższego, według organu odwoławczego, zasadnym było wydanie postanowień o zawieszeniu postępowań egzekucyjnych następnego dnia roboczego.

Zobowiązana złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w S. na ww. postanowienie i wniosła o uchylenie postanowień wydanych przez organy w obu instancjach oraz nakazanie organowi egzekucyjnemu rozpatrzenie skargi. Zobowiązana wniosła o przeprowadzenie rozprawy.

Zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61a §1 k.p.a. w zw. z art. 54 §1 pkt 1 u.p.e.a., przez bezzasadne uznanie, że na działania organu egzekucyjnego wskazane w skardze, taka skarga nie przysługuje i tym samym odmowę wszczęcia postępowania

w sprawie skargi na czynności egzekucyjne i uznanie, że w sprawie taka skarga jest niedopuszczalna.

Zobowiązana wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj. listu e-mail

z dnia [...] maja 2020 r. i [...] maja 2020 r., do których były dołączone: wnioski

o zawieszenie postępowania oraz dowód jego doręczenia wierzycielowi, na okoliczność, że skarżąca nie miała możliwości fizycznego przekazania dokumentów w oryginale organowi egzekucyjnemu z uwagi na zamknięcie urzędu i biura podawczego z powodu COVID-19. W tamtym okresie, nie było jak się okazało jakiejkolwiek możliwości "fizycznego" ad hoc kontaktu z organem podatkowym, bowiem urząd był zamknięty dla interesantów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Organ odwoławczy wyjaśnił, że choć z uwagi na pandemię czas pracy pracowników organu egzekucyjnego był ograniczony, to możliwe było złożenie pism procesowych bezpośrednio w budynku organu, o czym świadczyło m.in. zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym przez pełnomocnika spółki w siedzibie organu. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie złożonego wniosku dowodowego, gdyż dokumenty te znajdują się w aktach administracyjnych i organ, wydając postanowienie orzekał na podstawie całości akt, w tym również po zapoznaniu się z ww. dokumentami.

Na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] listopada 2021 r. Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", oddalił wniosek dowodowy skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:

Na wstępie wskazać należało, że złożona w niniejszej sprawie skarga na

ww. postanowienie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym

w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z powołaną regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Na takim posiedzeniu Sąd orzeka w składzie trzech sędziów, tak jak na rozprawie.

Wskazać należy, że w toku postępowania administracyjnego skarżąca mogła wypowiadać się i wypowiadała się co do zebranego materiału dowodowego. Zajęte przez skarżącą stanowisko w sprawie jest jasne i konsekwentne zarówno przed organami administracyjnymi, jak i przed Sądem.

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy zwrotu kwot pieniężnych pobranych przez organ egzekucyjny i zaliczonych na koszty postępowania egzekucyjnego po dniu [...] maja 2020 r., tj. po dniu wydania postanowień przez GIOŚ o wstrzymaniu wykonania decyzji administracyjnych.

Skarżąca uważa, że pobrane środki pieniężne winny zostać jej zwrócone, gdyż organ egzekucyjny nie powinien ich pobrać w sytuacji gdy wiedział, że GIOŚ wstrzymał wykonanie decyzji, które były podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych, zwłaszcza po wydaniu przez organ postanowienia o zawieszeniu egzekucji.

Podkreślić należy, że postępowanie egzekucyjne jest etapowe i ochrona praw strony jest w nim zabezpieczona przez możliwość zaskarżania poszczególnych etapów tego postępowania określonymi środkami prawnymi, które względem siebie nie są konkurencyjne. Sąd rozpoznaje skargę strony nie na całość tego postępowania egzekucyjnego, lecz dotyczącą konkretnej czynności (aktu) w ramach tego postępowania.

W niniejszej sprawie Sąd rozpoznawał skargę spółki na postanowienie organu odwoławczego wydanego po rozpoznaniu zażalenia skarżącej na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego podania z [...] września 2020 r., uzupełnionego pismem

z [...] stycznia 2021 r.

Przepisy u.p.e.a. obowiązujące w sprawie przytoczono w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 r. zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy

z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070).

Należy też przypomnieć chronologię zdarzeń w niniejszej sprawie.

W stosunku do skarżącej zostały wystawione tytuły wykonawcze, które wierzyciel przekazał organowi egzekucyjnemu do realizacji. Organ egzekucyjny wszczął egzekucję na postawie ww. tytułów, w tym m.in. zajął rachunek bankowy spółki oraz wierzytelności spółki. Na tym etapie postępowania skarżąca nie zgłosiła zarzutów w stosunku do tytułów wykonawczych, ani nie złożyła skargi na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia rachunku bankowego, ani zajęcia wierzytelności.

Na wniosek spółki GIOŚ wstrzymał wykonanie decyzji administracyjnych, które były podstawą do wystawienia ww. tytułów wykonawczych.

W dniu [...] maja 2020 r. na imienną skrzynkę poczty elektronicznej pracownika obsługującego organ egzekucyjny wpłynął zeskanowany wniosek spółki o:

1) zawieszenie postępowania egzekucyjnego;

2) uchylenie czynności egzekucyjnych;

3) zwrot zajętych środków.

Organ egzekucyjny po dokonaniu czynności sprawdzających i przedstawieniu przez spółkę niezbędnych dokumentów wydał w dniu [...] maja 2020 r. postanowienie na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, realizując w ten sposób pkt 1 pisma spółki z [...] maja 2020 r. Odrębnymi pismami

z tego samego dnia organ poinformował też dłużników zajętej wierzytelności

o wstrzymaniu realizacji zajęć.

Zgodzić należy się z organem, że przesłanie pisma mejla na adres pracownika organu nie może być uznane za prawidłowe złożenia pisma procesowego zgodnie

z przepisami k.p.a. Korespondencja z organem na drodze elektronicznej następuje na drodze ePUAP (art. 39ą k.p.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] października 2021 r.) Organ zachował się właściwie występując do spółki

o nadesłanie pisma procesowego i jego załączników w sposób prawidłowy oraz występując wierzyciela o potwierdzenie okoliczności, na które powoływała się spółka. Jak wynikało z akt po złożeniu przez spółkę dokumentów właściwie potwierdzonych, w tym pisma z dnia [...] maja 2020 r. zawierającego ww. wnioski spółki (nastąpiło to

w dniu [...] maja 2020 r.), organ egzekucyjny niezwłocznie wydał postanowienie

o zawieszeniu postępowania. Zgodnie z art. 58 u.p.e.a. W przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne,

z tym że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących

o konieczności poniesienia danych wydatków. Na ww. postanowienie wierzyciela ani spółka nie złożyli zażalenia.

Organ egzekucyjny, po rozpoznaniu wniosku spółki (z pkt 2 pisma z [...] maja 2020 r.) postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. uchylił dokonane w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych czynności egzekucyjne, w tym zajęcie rachunku bankowego i zajęcie wierzytelności. W uzasadnieniu tego postanowienia organ powołał się na art. 58 § 2 u.p.e.a. Stosownie do ww. przepisu, organ egzekucyjny może jednak uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli to jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Uchylenie dokonanych czynności nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych.

Na ww. postanowienie wierzyciel ani spółka nie złożyli zażalenia. Spółka nie składała też skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez organ

w związku ze złożonym przez nią wnioskiem o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych w ramach przedmiotowego postępowania egzekucyjnego (art. 54 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 r.; art. 54a u.p.e.a. –

w brzmieniu obowiązujący od 30 lipca 2020 r.).

Regulacje dotyczące kosztów postępowania egzekucyjnego zawarte są

w rozdziale 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zasadą jest, że organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty (art. 64 u.p.e.a.). Podkreślić należy, że rozdaj i wysokość tych opłat zmieniała się na przestrzeni czasu z uwagi na zmianę przepisów w tym zakresie. Jednakże kwestia rodzaju i wysokości tych opłat nie jest przedmiotem niniejszej sprawy.

Jak wynikało z akt, spółka została poinformowana przez organ egzekucyjny, że pobrane środki pieniężne w ramach czynności egzekucyjnych (zajęcia rachunku bankowego i zajęcia wierzytelności) zostały zaliczone na koszty egzekucyjne.

Reasumując wniosek spółki zawarty w piśmie z [...] maja 2020 r. z pkt 1 został zakończony przez organ egzekucyjny postanowienia z dnia [...] maja 2021 r., zaś

z pkt 2- postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r.

Wniosek spółki zawarty w piśmie z [...] maja 2020 r. z pkt 3 dotyczył zwrotu pobranych środków pieniężnych i odpowiedzią na niego było pismo organu egzekucyjnego z [...] września 2020 r. o braku podstaw do zwrotu ww. środków oraz

o ich zaliczeniu na powstałe koszty postępowania egzekucyjnego.

Spółka złożyła więc skargę z [...] września 2020 r. na prowadzenie postępowania egzekucyjnego, która została sprecyzowana przez skarżącą w piśmie z [...] stycznia 2021 r. jako skarga złożona na postawie art. 54 u.p.e.a.

Stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 r.), zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (art. 54 § 4 u.p.e.a.).

Skarga na czynność egzekucyjną jest instytucją postępowania egzekucyjnego, celem którego jest przymusowe ściągnięcie wymagalnej należności obciążającej zobowiązanego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu środków egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają więc działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela ma obowiązek egzekwować należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. Niewątpliwie skarga w trybie art. 54 u.p.e.a. służy na dokonanie przez organ czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia rachunku bankowego, czy też zajęcia wierzytelności. Jednakże w niniejszej sprawie spółka nie złożyła skargi w trybie art. 54 u.p.e.a. na dokonanie ww. czynności przez organ. Celem skargi z art. 54 u.p.e.a. jest obalenie konkretnej czynności egzekucyjnej. Jak wynikało z akt, czynności dokonane przez organ w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego zostały uchylone na podstawie postanowienia z dnia [...] sierpnia 2020 r. Podkreślić należy, że istotą złożonej skargi w trybie art. 54 u.p.e.a., według spółki, było żądanie zwrotu środków pieniężnych pobranych przez organ w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego w okresie od [...] maja 2020 r. (data postanowień wydanych przez GIOŚ). Zdaniem spółki, pobranie środków pieniężnych przez organ zwłaszcza po zawieszeniu postępowania egzekucyjnego było nielegalne, stąd jej żądanie jest uzasadnione.

Jak wynikało z akt, organ zaliczył na koszty postępowania egzekucyjnego kwoty przekazane przez dłużników zajętej wierzytelności w dniach: [...] kwietnia 2020 r., [...] maja 2020 r., [...] maja 2020 r. oraz [...] maja 2020 r., tj. nastąpiło to przed wydaniem postanowienia z [...] sierpnia 2020 r. o uchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym

Zdaniem Sądu, organ egzekucyjny postąpił prawidłowo badając, czy złożona skarga przez spółkę jest skargą w trybie art. 54 u.p.e.a. W ocenie Sądu, rozpoznanie merytoryczne skargi w trybie art. 54 u.p.e.a. możliwe jest dopiero po stwierdzeniu jej dopuszczalności, zaś organ egzekucyjny uprawiony jest na podstawie art. 61a k.p.a. do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z jego treści wynika zatem, że przepisy k.p.a. mają zastosowanie

w postępowaniu egzekucyjnym tylko w sprawach, które nie są uregulowane "inaczej" w u.p.e.a., a ponadto, że nawet wówczas, gdy zachodzi potrzeba ich stosowania, należy czynić to "odpowiednio". Sposób, w jaki winno nastąpić odpowiednie zastosowanie przepisu, uzależniony jest bowiem od oceny charakteru instytucji prawnych regulowanych zarówno przez przepis odsyłający do odpowiedniego stosowania danej normy, jak i przez przepis, który ma być odpowiednio zastosowany. Odpowiednie stosowanie określonych przepisów w zależności od przedmiotu regulacji prowadzić może do stosowania tych przepisów wprost (w ich bezpośrednim brzmieniu), zastosowania ich z odpowiednimi modyfikacjami w stosunku do regulacji, która ma być odpowiednio zastosowana lub do odmowy zastosowania przepisu z uwagi na określone różnice. Odpowiednie stosowanie prawa może zatem prowadzić do wniosku, że pewne unormowania przepisu, do którego nastąpiło odesłanie, znajdują zastosowanie do instytucji regulowanej przez przepis odsyłający, inne natomiast nie mogą znaleźć takiego zastosowania. To oznacza, że "odpowiednie" zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym może mieć miejsce tylko w takim zakresie i w taki sposób, żeby uzupełniać, a nie modyfikować przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Stosownie do art. 61 § 1 u.p.e.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Na podstawie art. 61a § 1 u.p.e.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Należy zauważyć, że art. 61a k.p.a. dotyczy sytuacji, gdy ma zostać wszczęte postępowanie. Skarga z art. 54 u.p.e.a. jest wnoszona po wszczęciu postępowania egzekucyjnego i dotyczy czynności dokonywanych w ramach tego postępowania. Uznanie za dopuszczalne wydania przez organ egzekucyjny postanowienia

o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. wiąże się zatem

z uznaniem postępowania w sprawie tej skargi za postępowanie odrębne od postępowania egzekucyjnego (por. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz P. Przybysz wydanie 9, Wolters Kluwer Warszawa 2021 do art. 54).

Datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym (art. 61 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a). Stosownie natomiast do art. 26 § 5 u.p.e.a., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje

z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeśli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego

Skarżąca wniosła pismo z [...] września 2020 r. jako skargę w trybie art. 54 u.p.e.a., jednakże w istocie nie był to środek prawny z ww. przepisu.

Zdaniem Sądu, możliwe było zatem, odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie przez organ egzekucyjny art. 61a k.p.a., gdyż doszło do wniesienia przez spółkę wniosku nieprzewidzianego przepisami u.p.e.a., jak również żadnymi innymi przepisami prawa. Brak w tym przedmiocie jakiejkolwiek regulacji powodował, że wniosek taki już na etapie jego wnoszenia jest bezprzedmiotowy. Postępowanie wywołane wnioskiem spółki z [...] września 2020 r. było więc postępowaniem odrębnym od postępowania egzekucyjnego.

Wniosek spółki dotyczył czynności technicznych – zaliczenia pobranych środków pieniężnych na koszty postępowania w ramach dokonanych wcześniej czynności egzekucyjnych przed ich uchyleniem przez organ egzekucyjny. Pobór środków pieniężnych i ich zaliczenie na koszty postępowania egzekucyjnego było realizacją wcześniej zastosowanych środków egzekucyjnych. Dłużnik zajętej wierzytelności po zawieszeniu postępowania egzekucyjnego jest nadal związany zajęciem wierzytelności, dlatego nie może świadczyć bezpośrednio zobowiązanemu.

Jak wskazał organ egzekucyjny w odpowiedzi na skargę po zawieszeniu postępowania nie podejmował żadnych czynności egzekucyjnych.

Podobny pogląd wyraził NSA w wyroku z dnia 23 października 2018 r. o sygn. akt II FSK 1619/18, który uznał, że nie jest czynnością egzekucyjną przekazanie środków przez dłużnika zajętej wierzytelności, a zatem skarga wywiedziona na taką czynność nie jest skargą z art. 54 u.p.e.a.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym odnaleźć można ugruntowany pogląd, że realizacja zajęcia przez dłużnika zajętej wierzytelności nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu art. 54 § 1 u.p.e.a. (zob. wyrok NSA z 23 października 2018 r. sygn. akt. II FSK 1619/18; WSA w Warszawie z 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt. III SA/Wa 309/17; WSA w Warszawie z 9 marca 2018 r. sygn. akt. III SA/Wa 298/17; WSA w Warszawie z 22 listopada 2017 r. sygn. akt. III SA/Wa 296/17; WSA

w Warszawie z 22 listopada 2017 r. sygn. akt. SA/Wa 307/17; WSA w Warszawie

z 22 listopada 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 327/17; WSA w Warszawie z 22 listopada 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 305/17).

Czynnością egzekucyjną w rozumieniu nie jest również zarachowanie przez organ egzekucyjny kwot uzyskanych w toku egzekucji (WSA w Bydgoszczy z 3 kwietnia 2019 r. sygn. akt. I SA/Bd 675/18; WSA w Bydgoszczy 29 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Bd 600/18; WSA w Poznaniu z 6 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Po 694/18; WSA w Warszawie z 15 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 559/17; NSA z 11 października 2016 r. sygn. akt II FSK 730/16; NSA z 11 października 2016 r. sygn. akt II FSK 712/16).

Odnośnie złożonego wniosku dowodowego, Sąd oddalił go na podstawie

art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z ww. przepisem Sąd dopuszcza dowody uzupełniające z dokumentów w sytuacji, gdy są niezbędne do rozpoznania sprawy. Okoliczności na które powołuje się skarżąca były znane, zaś dokumenty te zawarte są w aktach administracyjnych. Ograniczenia działalności organu w czasie pandemii i związane z tym ewentualne trudności w bezpośrednim kontakcie z organem nie miały wpływu na rozpoznanie niniejszej sprawy.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. ją oddalił.

Orzeczenia sądów administracyjnych przytoczone w uzasadnieniu dostępne są na stronie www.nsa.gov.pl w zakładce orzecznictwo.