Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 55/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Minister Edukacji Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Umorzono postępowanie administracyjne
Powołane przepisy: article: art. 130, art. 157 ust. 1 i ust. 2, art. 158
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 9, art. 6,
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 145 § 3, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2024 r. sprawy ze skargi E. S., B. S. na decyzję Dyrektora Publicznego Przedszkola w R. z dnia 1 czerwca 2023 r., nr PP.RUD.4310.2.2023 w przedmiocie odmowy przyjęcia dziecka do przedszkola 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) umarza postępowanie administracyjne, 3) zasądza od Dyrektora Publicznego Przedszkola w R. na rzecz skarżących E. S. i B. S. solidarnie kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

E. S. i B. S. (zwani dalej: stroną, skarżącymi), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Dyrektora Publicznego Przedszkola w R. z 1 czerwca 2023 r., nr PR.RUD.4310.2.2023, w przedmiocie odmowy przyjęcia do Publicznego Przedszkola w R. (dalej także: PP) ich dziecka - syna W. (dalej także: małoletni).

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący złożyli 14 kwietnia 2023 r. kartę rekrutacyjną PP w R. na rok 2023/24 o przyjęcie ich syna W. do przedszkola w R. na rok 2023/24. Ponieważ, po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego w I i II etapie, syn stron nie został zakwalifikowany do PP w R. skarżący pismem z 5 maja 2023 r. zwrócili się do Dyrektora PP w R. o pozytywne rozpatrzenie kandydatury ich syna do przyjęcia do przedszkola. W piśmie opisali sytuację rodzinną wykazując przy tym niezadowolenie z prac komisji. W odpowiedzi na pismo stron z 5 maja 2023 r. Komisja Rekrutacyjna w piśmie z 16 maja 2023 r. podniosła, że dziecko stron nie spełnia kryteriów rekrutacyjnych, a to:

1) kryterium z rozdz. 4 § 5 pkt 1 Procedur rekrutacji do Publicznego Przedszkola w R., co oznacza, iż na podstawie Ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo Oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1082 ze zm.), dalej także: u.p.o. - do przedszkola przyjmuje się dzieci zamieszkałe na terenie gminy R. i należące do obwodu Publicznego Przedszkola w R.;

2) kryterium Zarządzenia Wójta Gminy R. z dnia 12 stycznia 2023 r., nr [...], w sprawie postępowania rekrutacyjnego oraz postępowania uzupełniającego do przedszkoli i klas pierwszych szkół podstawowych na rok szkolny 2023/2024 w Gminie R. § 1 pkt 2, tj. "Kandydaci zamieszkali poza obwodem mogą być przyjęci po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego, jeżeli dane przedszkole czy szkoła dysponują wolnymi miejscami". W związku, iż Publiczne Przedszkole w R. podczas postępowania uzupełniającego dysponowało jednym wolnym miejscem, które zostało zajęte przez dziecko spełniające ww. kryteria rekrutacyjne, po zakończeniu postępowania rekrutacyjnego wspomnianym miejscem już nie dysponuje.

Jednocześnie w piśmie zawarto pouczenie, że od niniejszego rozstrzygnięcia strony mogą odwołać się do Dyrektora Publicznego Przedszkola w R. w terminie "22.05.2022 r. do 26.05.2023 r.".

W odwołaniu z 22 maja 2023 r. wniesionym do Dyrektora PP w R. skarżący nie zgodzili się ze stanowiskiem Komisji Rekrutacyjnej. Podnieśli w nim, że ich syn posiada orzeczenie o niepełnosprawności oraz na początku czerwca będzie posiadał orzeczenie o kształceniu specjalnym z przyczyn niepełnosprawności ruchowej z Poradni Psychologicznej w O., co skłania ich o ubieganie się o miejsce w PP w R., ponieważ przedszkole w J. nie ma specjalnie dostosowanego wejścia, tj. podjazdu dla wózka lub windy, a syn W. nie wejdzie i nie zejdzie samodzielnie ze schodów. Zaznaczyli, że syn obecnie waży 22 kg, co stanowi problem przy jego wnoszeniu i znoszeniu. Dodatkowo podali, że do PP w R. uczęszcza, od 3 lat, ich córka, której wcześniej nie przyjęto do przedszkola w J. W ocenie stron zasadnym jest ażeby ich dzieci uczęszczały do tego samego przedszkola. Zaznaczyli, że nie działała w tej sytuacji zasada "regionalizacji". Ponownie wyrazili prośbę o ponowne rozpatrzenie kandydatury ich syna do przyjęcia w przedszkolu.

W objętej skargą decyzji Dyrektor Publicznego Przedszkola w R. (zwany dalej: Dyrektorem, organem) wyjaśnił, że Komisja Rekrutacyjna - działając w oparciu o odpowiednie zarządzenia i ustawę Prawo oświatowe - w wyczerpujący i zasadny sposób (jak to określił organ) wyjaśniła z jakich przyczyn syn skarżących nie został zakwalifikowany do Publicznego Przedszkola w R. W dalszej części pisma, organ odniósł się do kwestii wcześniejszego nieprzyjęcia córki skarżących do Przedszkola w J., informując ich, że wyjaśnił tę sprawę z Dyrektorem Publicznej Szkoły Podstawowej w J. Dyrektor wskazał także, że został poinformowany o umieszczeniu córki skarżących na liście dzieci przyjętych do tamtejszej placówki, a to - w jego ocenie - świadczy o tym, że nie miała miejsca odmowa przyjęcia jej do tej placówki oświatowej. Dodatkowo, organ - odnosząc się do informacji skarżących o posiadaniu przez syna orzeczenia o kształceniu specjalnym z przyczyn niepełnosprawności ruchowej - odpowiedział, że Publiczne Przedszkole w R. nie posiada odpowiedniej bazy lokalowej i specjalistycznej, aby zapewnić temu dziecku odpowiednie warunki takiego kształcenia.

W tych stanie prawnym i faktycznym skarżący wywiedli przytoczoną na wstępie skargę, w której zaskarżonej decyzji zarzucili:

rażące naruszenie rozdz. 4 § 5 pkt 1 Procedur rekrutacji do Publicznego Przedszkola w R. w zw. z § 1 ust. 2 Zarządzenia nr [...] Wójta Gminy R. z dnia 12 stycznia 2023 r. w sprawie postępowania rekrutacyjnego oraz postępowania uzupełniającego do przedszkoli i klas pierwszych szkół podstawowych na rok szkolny 2023/2024 w Gminie R. w zw. z art. 131 ust. 1 u.p.o. w zw. z art. 158 ust. 9 tej ustawy poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie procedury oczywiście sprzecznej z przepisami ustawy, a to w zakresie przyjęcia, iż w "rekrutacji podstawowej" mogą brać udział wyłącznie dzieci zamieszkałe na terenie gminy R. i obwodzie danego Przedszkola,

naruszenie art. 131 ust. 7 u.p.o. w zw. z art. 158 ust. 9 tej ustawy poprzez bezzasadną aprobatę zastosowania tego przepisu przez Komisję Rekrutacyjną, podczas gdy przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do dzieci zamieszkałych poza gminą R.,

naruszenie art. 131 ust. 2 u.p.o. w zw. z art. 158 ust. 9 tej ustawy poprzez zaniechanie zastosowania tego przepisu, a to poprzez nieuwzględnienie dodatkowych kryteriów w ramach pierwszego etapu rekrutacji do Przedszkola,

naruszenie art. 158 ust. 2 u.p.o. w zw. z art. 158 ust. 9 tej ustawy poprzez zaakceptowanie rozstrzygnięcia o odmowie przyjęcia małoletniego do Przedszkola,

naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej: Kpa poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji zaniechanie ustalenia, iż: małoletni zamieszkuje na terenie gminy R., legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, a także względem małoletniego wydano orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego;

naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez jego wadliwe zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonego Rozstrzygnięcia,

naruszenie art. 6, art. 7 oraz art. 8 § 1 Kpa poprzez wydanie rozstrzygnięcia w sposób oczywiście sprzeczny z obowiązującymi przepisami prawa, wbrew zasadom bezstronności i równego traktowania.

Formułując powyższe zarzuty autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej Przedszkola w przedmiocie odmowy przyjęcia do przedszkola syna stron, zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, wpisu od niniejszego skargi, a także kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych, skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, przeprowadzenia dowodu z załączonego dokumentu, a to orzeczenia nr [...] z dnia 23 maja 2023 r. o potrzebie kształcenia specjalnego na okoliczność wydania względem małoletniego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

W motywach skargi jej autor rozwinął przedstawione w jej petitum zarzuty, akcentując, że organy obu instancji zaniechały ustalenia, iż syn stron zamieszkuje w J.1, a więc na terenie gminy R. Pełnomocnik stron opisał przebieg postępowania rekrutacyjnego oraz podkreślił, że względem małoletniego nie mogły mieć zastosowania zastosowanie art. 131 ust. 7 Prawa oświatowego, jak i również powołane przez organ I instancji rozdz. 4 § 5 pkt 1 Procedur rekrutacji do Publicznego Przedszkola w R. w zw. z § 1 ust. 2 Zarządzenia Wójta Gminy R. z dnia 12 stycznia 2023 r. w sprawie postępowania rekrutacyjnego oraz postępowania uzupełniającego do przedszkoli i klas pierwszych szkół podstawowych na rok szkolny 2023/2024 w Gminie R. Zaznaczył pełnomocnik skarżących, że organ winien zastosować art. 131 ust. 2 Prawa oświatowego i ocenić wnioski poszczególnych dzieci przez pryzmat wskazanych tam kryteriów. Jego zdaniem gdyby organ prawidłowo zastosował te kryteria to ustaliłby, iż względem syna stron wydano orzeczenie o jego niepełnosprawności, co z wysokim prawdopodobieństwem pozwala przypuszczać, że miałby on pierwszeństwo w przyjęciu do Przedszkola. Co więcej – jak zaznaczył – mimo, iż nie wchodzi to w zakres kryteriów wymienionych w art. 131 ust. 2 Prawa oświatowego, względem małoletniego wydano orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

Zdaniem autora skargi organ naruszył przepisy postępowania, a to art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 pkt 6 Kpa poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie wadliwych ustaleń faktycznych opisanych powyżej. Podsumowując podkreślił, iż rolą Dyrektora Przedszkola jako organu II instancji jest kontrola prawidłowości rozstrzygnięć wydawanych przez Komisję Rekrutacyjną. W jego ocenie organ II instancji nie wywiązał się w sposób prawidłowy ze swojego ustawowego obowiązku i bezrefleksyjnie zaaprobował rozstrzygnięcie Komisji Rekrutacyjnej. Stąd uznał, że wydane rozstrzygnięcia o odmowie przyjęcia małoletniego do Przedszkola, a także utrzymanie tego rozstrzygnięcia w mocy pozostaje rażąco sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa, a także naruszają ogólne zasady postępowania administracyjnego określone w art. 6, art. 7 i art. 8 oraz art. 81 Kpa.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie w całości. Poinformował również, że 14 lipca 2023 r. została przekazana skarżącym informacja o przyjęciu ich syna - do Przedszkola w R. Wyjaśnił, że w dacie podejmowania decyzji o odmowie przyjęcia dziecka stron do Publicznego Przedszkola w R. (1 czerwca 2023 r.), nie dysponował orzeczeniem Nr [...] z dnia 23 maja 2023 r. o potrzebie kształcenia specjalnego, które to zostało dostarczone organowi dopiero w dniu 4 lipca 2023 r., tj. w dacie złożenia kolejnego wniosku rekrutacyjnego do przedszkola (dowód: dokumenty rekrutacyjne z dnia 4 lipca 2023 r.). Zaznaczył nadto Dyrektor, że dopiero w oparciu o przedłożone orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego mógł podjąć decyzję o przyjęciu małoletniego do przedszkola, a co nie było uprzednio możliwe, gdyż orzeczenie o niepełnosprawności nie jest w tym zakresie dokumentem miarodajnym. W trakcie spotkania w dniu 14 lipca 2023 r. została przekazana skarżącym informacja o przyjęciu ich syna do przedszkola. Na dowód tych twierdzeń organ przedłożył notatkę służbową z dnia 14 lipca 2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej: P.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Równocześnie – jak wskazano powyżej – mocą art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia – który może obejmować całość albo tylko część danego aktu (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyroki NSA: z 5 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1799/07; z 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 22/08; z 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 73/10, przytaczane w uzasadnieniu orzeczenia sadów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA).

Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Okoliczność, że sądy administracyjne nie oceniają celowości czy słuszności aktów administracyjnych, koncentrując się tylko na badaniu ich zgodności z prawem, nie narusza także międzynarodowych kryteriów w tym zakresie. Podkreślić bowiem wypada, że stosownie do postanowień art. 6 ust. 1 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284), traktujących o prawie do rzetelnego procesu sądowego, każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej. W świetle wiążących Polskę aktów prawa międzynarodowego konieczne (niezbędne) jest więc zapewnienie w porządku krajowym ochrony sądowej we wskazanych dziedzinach prawa. Zatem rysuje się wniosek, że oparcie prawa do sądu – w sferze sądowej kontroli administracji – na podstawie legalności odpowiada kryteriom przyjętym zarówno na gruncie krajowego porządku prawnego, jak i w świetle standardów międzynarodowych.

Kompetencja kontrolna sądu administracyjnego sprowadza się więc do oceny legalności działania organu administracji na trzech płaszczyznach: pierwszej – oceny zgodności działania z prawem materialnym; drugiej – dochowania wymaganej prawem procedury; trzeciej – respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych, (por. A. Kabat, Prawo do sądu jako gwarancja ochrony praw człowieka w sprawach administracyjnych [w:] Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, Warszawa 1997, s. 231). W konsekwencji, należy wyraźnie odróżnić kontrolę administracji publicznej (rozstrzyganie sprawy sądowoadministracyjnej) od wykonywania administracji publicznej (rozstrzygania sprawy administracyjnej). Sąd administracyjny nie jest władny do samodzielnego wydania rozstrzygnięcia w miejsce organu administracji publicznej (tj. do rozstrzygania spraw administracyjnych; zob. m.in. R. Hauser, Konstytucyjny model polskiego sądownictwa administracyjnego [w:] Polski model sądownictwa administracyjnego, Lublin 2003, s. 145-147; J. Zimmermann, Z problematyki reformy sądownictwa administracyjnego [w:] Instytucje współczesnego prawa administracyjnego. Księga jubileuszowa Profesora Józefa Filipka, Kraków 2001, s. 797-798). Sąd administracyjny może w związku z tym zdyskwalifikować konkretne rozstrzygnięcie organu i zobowiązać ten organ do ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

Przedstawienie przyczyn, które legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od wskazania, że stan faktyczny został zaprezentowany przy okazji przedstawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. Jak wynika z przedstawionego powyżej przebiegu postępowania, który jest co do meritum zgodnie prezentowany, tak przez strony, jak i organ, granice materialnoprawne rozpoznawanej sprawy wyznaczają przepisy rozdziału 6 u.p.o. Jak wynika z art. 130 ust. 1 u.p.o. dzieci przyjmuje się do publicznych przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w publicznych szkołach podstawowych, publicznych innych form wychowania przedszkolnego i publicznych placówek po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego. Natomiast kryteria rekrutacji określone zostały w art. 131 u.p.o. Według jego ust. 1 do publicznego przedszkola, oddziału przedszkolnego w publicznej szkole podstawowej lub publicznej innej formy wychowania przedszkolnego przyjmuje się kandydatów zamieszkałych na obszarze danej gminy. W przypadku większej liczby kandydatów spełniających ten warunek niż liczba wolnych miejsc na pierwszym etapie postępowania rekrutacyjnego są brane pod uwagę łącznie następujące kryteria: 1) wielodzietność rodziny kandydata; 2) niepełnosprawność kandydata; 3) niepełnosprawność jednego z rodziców kandydata; 4) niepełnosprawność obojga rodziców kandydata; 5) niepełnosprawność rodzeństwa kandydata; 6) samotne wychowywanie kandydata w rodzinie; 7) objęcie kandydata pieczą zastępczą (art. 131 ust. 2 u.p.o.). Wymienione kryteria mają jednakową wartość (art. 131 ust. 3 u.p.o.). W przypadku równorzędnych wyników uzyskanych na pierwszym etapie postępowania rekrutacyjnego lub jeżeli po zakończeniu tego etapu dane publiczne przedszkole, oddział przedszkolny w danej publicznej szkole podstawowej albo dana publiczna inna forma wychowania przedszkolnego nadal dysponuje wolnymi miejscami, na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego są brane pod uwagę kryteria określone przez organ prowadzący, z uwzględnieniem zapewnienia jak najpełniejszej realizacji potrzeb dziecka i jego rodziny, zwłaszcza potrzeb rodziny, w której rodzice albo rodzic samotnie wychowujący kandydata muszą pogodzić obowiązki zawodowe z obowiązkami rodzinnymi oraz lokalnych potrzeb społecznych. Organ prowadzący określa dokumenty niezbędne do potwierdzenia tych kryteriów (art. 131 ust. 4 u.p.o.). Na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego może być brane pod uwagę kryterium dochodu na osobę w rodzinie kandydata. Kryterium dochodu określa organ prowadzący w stosunku procentowym do kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Spełnianie tego kryterium jest potwierdzane oświadczeniem rodzica kandydata (art. 131 ust. 5 u.p.o.). Organ prowadzący określa nie więcej niż 6 kryteriów oraz przyznaje każdemu kryterium określoną liczbę punktów, przy czym każde kryterium może mieć różną wartość (art. 131 ust. 6 u.p.o.). Z kolei zgodnie z art. 157 ust. 1 u.p.o. postępowanie rekrutacyjne przeprowadza komisja rekrutacyjna powołana przez dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki. Dyrektor wyznacza przewodniczącego komisji rekrutacyjnej. Zadania komisji rekrutacyjnej, jako najważniejszego organu kolegialnego w postępowaniu rekrutacyjnym, powoływanego ad hoc (dla przeprowadzenia danego postępowania rekrutacyjnego), reguluje art. 157 ust. 2 u.p.o. Na szczególną uwagę zasługują tutaj następujące zadania: ustalenie wyników postępowania rekrutacyjnego i podanie do publicznej wiadomości listy kandydatów zakwalifikowanych i kandydatów niezakwalifikowanych, o której mowa w art. 158 ust. 1 (art. 157 ust. 2 pkt. 1 u.p.o.); ustalenie i podanie do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych, o której mowa w art. 158 ust. 3 (art. 157 ust. 2 pkt. 2 u.p.o.); sporządzenie protokołu postępowania rekrutacyjnego (art. 157 ust. 2 pkt. 5 u.p.o.).

Kwestie związane z wynikami postępowania rekrutacyjnego i dalszym postępowaniem w zakresie rozstrzygnięć w przedmiocie przyjęcia do publicznego przedszkola, w tym kwestie związane z prawem do odwołania się rodziców od rozstrzygnięć komisji rekrutacyjnej znajdują się w art. 158 u.p.o. I tak, wyniki postępowania rekrutacyjnego podaje się do publicznej wiadomości w formie listy kandydatów zakwalifikowanych i kandydatów niezakwalifikowanych, zawierającej imiona i nazwiska kandydatów oraz informację o zakwalifikowaniu albo niezakwalifikowaniu kandydata (por. art. 158 ust. 1 u.p.o.). Komisja rekrutacyjna przyjmuje kandydata jeżeli w wyniku postępowania rekrutacyjnego został on zakwalifikowany oraz złożył wymagane dokumenty (por. art. 158 ust. 2 u.p.o.).

Komisja rekrutacyjna podaje do publicznej wiadomości listę kandydatów przyjętych i kandydatów. Lista zawiera imiona i nazwiska kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych lub informację o liczbie wolnych miejsc dokumenty (por. art. 158 ust. 3 u.p.o.). Wymienione listy podaje się do publicznej wiadomości poprzez umieszczenie w widocznym miejscu w siedzibie danego publicznego przedszkola, publicznej innej formy wychowania przedszkolnego. Listy zawierają imiona i nazwiska kandydatów uszeregowane w kolejności alfabetycznej oraz najniższą liczbę punktów, która uprawnia do przyjęcia (por. art. 158 ust. 4 u.p.o.). Dzień podania do publicznej wiadomości listy jest określany w formie adnotacji umieszczonej na tej liście, opatrzonej podpisem przewodniczącego komisji rekrutacyjnej (art. 158 ust. 5 u.p.o.). W terminie 7 dni od dnia podania do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych, rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni może wystąpić do komisji rekrutacyjnej z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia odmowy przyjęcia kandydata do danego publicznego przedszkola (art. 158 ust. 6 u.p.o.). Uzasadnienie sporządza się w terminie 5 dni od dnia wystąpienia przez rodzica kandydata lub kandydata pełnoletniego z wnioskiem i zawiera ono przyczyny odmowy przyjęcia, w tym najniższą liczbę punktów, która uprawniała do przyjęcia, oraz liczbę punktów, którą kandydat uzyskał w postępowaniu rekrutacyjnym (art. 158 ust. 7 u.p.o.). Rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni może wnieść do dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub publicznej placówki odwołanie od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej, w terminie 7 dni od dnia otrzymania uzasadnienia (art. 158 ust. 8 u.p.o.). Dyrektor publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub publicznej placówki rozpatruje odwołanie od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej w terminie 7 dni od dnia otrzymania odwołania. Na rozstrzygnięcie dyrektora danego publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub publicznej placówki służy skarga do sądu administracyjnego (art. 158 ust. 9 u.p.o.).

Z treści przywołanych wyżej przepisów wynika, że kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu podlega legalność decyzji wydanych w toku postępowania rekrutacyjnego, jakimi są decyzja dyrektora przedszkola oraz rozstrzygnięcie komisji rekrutacyjnej w sprawie odmowy przyjęcia do przedszkola.

Tym samym – porządkując dotychczas podniesione – wskazania wymaga, że jak wynika z przytoczonych przepisów u.p.o. regulujących postępowanie rekrutacyjne, stanowią one lex specialis w stosunku do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (por. postanowienie NSA z 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 760/15, LEX nr 1681659, postanowienie NSA z 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1007/15, LEX nr 1677611). Ustawodawca ustanowił wymogi szczególne dla przeprowadzenia postępowania odwoławczego w postępowaniu rekrutacyjnym.

Zagadnieniem kluczowym dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy jest zbadanie, czy w przedmiotowej sprawie prawidłowo procedowały organy. Odpowiadając na tak postawione pytania jawi się uwaga natury ogólnej, że rozstrzygnięcia poddane kontroli Sądu nie odpowiadając wymogom prawa, już ich pobieżna lektura wskazuje, że zarówno brakuje w nich podstawy prawnej działania, ustalenia stanu faktycznego i podporządkowania go przyjętym jako podstawy prawnej działania – zwłaszcza przez organ odwoławczy – normom prawa powszechnie obowiązującego. Wskazania także wymaga, że brak odniesienia się do listy kandydatów przy jednoczesnym jej nieprzedłożeniu nie daje możliwości oceny prawidłowości przyjętych kryteriów, a tym samym legalności rozstrzygnięcia. Lista kandydatów przyjętych i nieprzyjętych w postępowaniu rekrutacyjnym do Przedszkola powinna być podana przez Komisję Rekrutacyjną do publicznej wiadomości.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że rozstrzygnięcia wydawane w postępowaniu rekrutacyjnym do przedszkoli, będąc decyzjami administracyjnymi, muszą spełniać pewne wymogi, zwłaszcza w zakresie motywów ich rozstrzygnięcia (wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 800/17). Tym samym rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej, jak i Dyrektora Przedszkola w postępowaniu odwoławczym winny spełniać - z uwagi na odpowiednie zastosowanie przepisów Kpa w zakresie nieuregulowanym w u.p.o. - powinny spełniać podstawowe wymagania co do treści i formy rozstrzygnięć, określone w art. 107 Kpa. Otóż zgodnie z § 1 tej regulacji decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej (pkt 1); datę wydania (pkt 2); oznaczenie strony lub stron (pkt 3); powołanie podstawy prawnej (pkt 4); rozstrzygnięcie (pkt 5); uzasadnienie faktyczne i prawne (pkt 6); pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie... (pkt 7), podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji, a jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego kwalifikowany podpis elektroniczny (pkt 8); w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga sądu administracyjnego - pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi (pkt 9).

Na podstawie akt administracyjnych nie można jednoznacznie wskazać, czy Komisja Rekrutacyjna wydała rozstrzygnięcia w trakcie prawidłowej procedury rekrutacyjnej. Stanowisko o nieprzyjęciu kandydata do przedszkola jest decyzją komisji rekrutacyjnej, która jest organem kolegialnym, a zatem jej posiedzenia powinny być protokołowane. Takiego rodzaju dokumentu w aktach administracyjnych brak. Równocześnie uzasadnienie odmowy przyjęcia dziecka do przedszkola nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 Kpa. Poza tym nie zawiera informacji, których zakres został wyznaczony w art. 158 ust. 7 u.p.o tj. podanie przyczyny odmowy przyjęcia, w tym najniższej liczby punktów, która uprawniała do przyjęcia, oraz liczbę punktów, którą kandydat uzyskał w postępowaniu rekrutacyjnym. Sąd podziela także stanowisko reprezentowane w orzecznictwie, według którego z uwagi na to, że komisja rekrutacyjna jest organem kolegialnym powoływanym dla przeprowadzenia danego postępowania rekrutacyjnego, to wszyscy członkowie tego organu winni złożyć swój podpis nie tylko pod rozstrzygnięciem, ale również pod uzasadnieniem decyzji. Tego rodzaju uchybienie uznaje się za wręcz rażące naruszenia prawa (por. wyroki NSA: z 4 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 108/08, z 12 lutego 1991 r. sygn. akt SA/Lu 889/90, OSP 1992, z. 2; z 27 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 455/02).

Także decyzja wydana przez Dyrektora Przedszkola z dnia 1 czerwca 2023 r. nie spełnia wszystkich wymogów przewidzianych w art. 138 Kpa. Przede wszystkim pozbawiona jest uzasadnienia prawnego i utrzymuje w mocy rozstrzygnięcie Komisji Rekrutacyjnej. Za zasadne Sąd uznaje zarzuty skarżących podniesione w skardze dotyczące braku wyjaśnienia podstawy prawnej. W tej sytuacji kontrolowana decyzja nie mogła się ostać w obrocie prawnym co spowodowało konieczność jej wyeliminowania. Na takie rozstrzygnięcie Sądu wpływ miało także naruszenie przepisów postępowania, a to: art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie przestrzegania kryteriów rekrutacyjnych, o czym orzeczono w pkt 1 wyroku. Nadto na gruncie kontrolowanej sprawy, Sąd podziela w pełni stanowisko judykatury, wskazujące, że z zasady określonej w art. 9 Kpa, wynika bezwzględny zakaz wykorzystywania przez organy administracji nieznajomości prawa przez obywateli lub przerzucanie skutków nieznajomości prawa przez urzędników na obywateli. Jakkolwiek więc art. 6 Kpa stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, to nie można tego przepisu rozumieć w ten sposób, że istnienie przepisu prawa jest nadrzędną wartością wykluczającą analizę konkretnego przypadku w odniesieniu do zasady słusznego interesu obywatela, jak też zwalniającą organ władzy publicznej od obowiązku czuwania na tym, by strona postępowania, wskutek niedoinformowania nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Zlekceważenie przez organ władzy publicznej tych elementarnych zasad praworządności w postępowaniu administracyjnym i przyznanie priorytetu przepisowi prawa skutkuje wprost naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej (por. wyrok WSA w Krakowie z 8 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1247/23). Organ nie może więc ograniczyć się tylko do udzielenia informacji prawnej, lecz musi podać również niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody (por. wyrok NSA z 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 557/14). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie obowiązek informacyjny organu nie został zrealizowany właściwie.

Niemniej jednak mając na względzie, że sprawa administracyjna stała się bezprzedmiotowa albowiem syn stron został ostatecznie przyjęty na rok szkolno-przedszkolny 2023/24 do PP w R., co nastąpiło po wniesieniu skargi a przed wyrokowanie, to zasadnym stało się orzeczenie jak w pkt 2 wyroku. W stanie faktycznym i prawnym sprawy, przy tak ustalonych niespornych okolicznościach, brak jest podstaw do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego. Tym samym Sąd na mocy art. 145 § 3 P.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne. Należy przy tym wyjaśnić, że art. 145 § 3 P.p.s.a. stanowi przeniesienie na grunt postępowania sądowoadministracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 K.p.a., instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego. Sąd, wyjątkowo wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje wówczas obowiązek przypisany temu organowi. Orzeczenie sądowe zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc tym samym postępowanie administracyjne (por.: komentarz do art. 145 P.p.s.a. [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 5, Warszawa 2017). W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwił sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto w pkt 3 wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.