Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1314/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: 64 e
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Sędziowie WSA Beata Machcińska, Anna Rotter (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2023 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 5 sierpnia 2022 r. nr 2401-IEE.711.642.2022.4.MSN UNP: 2401-22-177709 w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2022r. nr 2401-IEE.711.642.2022.4.MSN UNP: 2401-22-177709 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS, organ odwoławczy) po rozpoznaniu zażalenia J. G. (dalej: Skarżąca, zobowiązana) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 9 czerwca 2022r. nr [...] o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.107,32 zł powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 28.05.2014 r. nr SM2/929/14, obejmującego zaległość z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 rok oraz na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 3.08.2017 r. nr 2428-SEW.723.1258.2017, 2428-SEW.723.1259.2017 i z dnia 12.09.2017 r. nr 2428- SEW.723.1440.2017 (dalej: tytuły wykonawcze) obejmujących odsetki od powyższej zaległości.

Postanowienie DIAS zostało wydane na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.), art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 64e § 1 i § 2 u.p.e.a.

Stan sprawy.

Wnioskiem z dnia 30.11.2021r. zobowiązana, reprezentowana przez pełnomocnika, zwróciła się o umorzenie zaległości podatkowych wraz z odsetkami i kosztami upomnienia objętych tytułami wykonawczymi o oraz powstałych w prowadzonym postępowaniu kosztów egzekucyjnych w wysokości 1.107,32 zł.

Wniosek w zakresie umorzenia zaległości podatkowych, odsetek i kosztów upomnienia został rozpatrzony w odrębnym postępowaniu, zakończonym decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 4 kwietnia 2022 r. nr [...].

We wniosku Skarżąca wskazała, że zaległości powstały w wyniku złożenia deklaracji PIT-39 za 2013 rok w związku z osiągnięciem dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości w kwocie 93.945,15 zł. W deklaracji wykazano należny podatek w wysokości 17.850 zł, którego brak dobrowolnej zapłaty spowodował wszczęcie egzekucji.

Jak podała zobowiązana, posiadanie nieruchomości weszła w części poprzez przyjęcie spadku po zmarłym ojcu, a w pozostałej części poprzez przyjęcie darowizny.

Pieniądze uzyskane ze sprzedaży lokalu, w całości zostały przeznaczone na zaspokojenie zadłużenia wynikające ze zobowiązań J. G1.. Z wniosku wynikało, iż w dniu 5.08.2013 r. sprzedała przedmiotową nieruchomość za kwotę 95.000 zł, a cena miała zostać zapłacona w taki sposób, że kupujący wpłaci bezpośrednio na rachunek komornika sądowego kwotę 90.519,38 zł na poczet spłaty długu po zmarłym ojcu zobowiązanej - J. G. sygnatura akt [...], pozostała część 2.965,59 zł miała zostać wpłacona na poczet postępowania prowadzonego przez komornika sądowego sygnatura akt [...], kwota 652,76 zł na poczet zaległości czynszowych w Spółdzielni Mieszkaniowej M., a kwota 862,27 zł trafiła do rąk własnych J. G..

Zobowiązana w wyniku przejęcia spadku nie odniosła żadnej realnej korzyści, spłaciła natomiast w całości zobowiązanie swojego ojca. Mimo to, po dokonaniu sprzedaży nieruchomości powstało zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym obciążające w całości Skarżącą. Jak podkreślono, umorzenie powstałych kosztów egzekucyjnych poza wypełnieniem przesłanki ważnego interesu podatnika będzie stanowiło również interes publiczny, który należy rozumieć zgodnie z dyrektywą sprawiedliwości społecznej, ponieważ nie doprowadziła ona do powstania zobowiązania ojca, natomiast spłaciła je w całości wyzbywając się wartościowego składnika majątkowego.

Dalej wyjaśniła, że na chwilę obecną znajduje się w takiej sytuacji ekonomicznej, która nie pozwala jej na spłatę zobowiązania bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Skarżąca według stanu na dzień 21.12.2021 r. wykazała jako dochody: miesięczne wynagrodzenie za pracę w wysokości 2.061,67 zł oraz alimenty otrzymywane na małoletniego syna w kwocie 300 zł. Koszty związane z eksploatacją mieszkania, opłatą za telefon, abonament i ubezpieczenie wynoszą 990 zł. Dodatkowo Skarżąca podała, że miesięcznie na wyżywienie, środki czystości, odzież, obuwie, leki, opłaty związane ze szkołą i drobnymi wydatkami syna wydaje 1.950 zł. Nie posiada żadnych cenniejszych składników majątkowych, które mogłaby spieniężyć i spłacić istniejące zobowiązania. Nie jest również w stanie uzyskać pożyczki bądź kredytu z uwagi na minimalne zarobki. W konsekwencji w ocenie zobowiązanej, brak umorzenia zobowiązania spowoduje, stan ciągłej egzekucji bez możliwości podwyższenia standardu życia swojego i jej syna.

Postanowieniem z dnia 28 lutego 2021 r. nr [...] organ egzekucyjny odmówił Skarżącej umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Na w/w postanowienie zobowiązana wniosła zażalenie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach postanowieniem z 22.04.2022 r. nr 2401-lEE.711.300.2022.4/MSL uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 28.02.2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Po ponownej analizie sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia 9 czerwca 2022 r. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.107,32 zł powstałych w toku postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu postanowienia podano, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano czynności, za które organ egzekucyjny naliczył opłaty zgodnie z art. 64 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r.

Organ pierwszej instancji zwrócił uwagę na treść art. 6 ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1553 ze zm.), w którym przyjęto zasadę, że w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym od 20 lutego 2021 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Wyjaśniono, iż postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej wszczęto przed dniem 20 lutego 2021r., to pochodzący od Skarżącej wniosek o umorzenie kosztów złożony został w toku postępowania egzekucyjnego i należy rozpatrywać go w oparciu o przesłanki wynikające z treści przepisu, w brzmieniu do 19 lutego 2021 r.

Organ podał, iż ustawodawca przewidział rezygnację organu egzekucyjnego z należnych kosztów egzekucyjnych poprzez ich umorzenie w całości lub w części na podstawie art. 64 e § 1 u.p.e.a. Zastosowanie jednak tej instytucji może nastąpić wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, wymienionych w art. 64 e § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r., a więc gdy:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej,

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny,

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

W postanowieniu wyjaśniono, że dokonując sprzedaży lokalu zobowiązana została pouczona przez notariusza o obowiązujących przepisach podatku dochodowego od osób fizycznych, tym samym posiadała wiedzę o konsekwencjach swojej decyzji. W odniesieniu do przesłanki nieściągalność, organ wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne jest w wtoku i nie można jednoznacznie stwierdzić, w jaki sposób zostanie zakończone. Organ wyraził przekonanie, iż w odniesieniu do Skarżącej nie ziściła się przesłanka, iż zobowiązany nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Wyjaśniono, iż w rozpoznanej sprawie źródłem opodatkowania jest przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości, a więc dochód przez Skarżącą wykreowany. Jak zaznaczono, zobowiązanie Skarżącej nie powstało w związku z nadzwyczajnymi okolicznościami czy zdarzeniem losowym, na które nie miała ona wpływu, a obciążenia o charakterze prywatnym i konsumpcyjnym, które zostały zaciągnięte dobrowolnie, nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do tych obligatoryjnych, nałożonych w drodze ustawy, nie mogą one również stanowić przesłanki dla umorzenia wnioskowanych należności. Za udzieleniem ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych nie przemawiają również niepowodzenia Skarżącej w jej działalności zawodowej, w tym przejawiające się osiąganiem minimalnego wynagrodzenia za pracę.

W ocenie organu pierwszej instancji Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Zaznaczono, że zobowiązana jest zatrudniona na umowę o pracę i osiąga stały dochód w postaci wynagrodzenia, alimentów na małoletniego syna oraz świadczenie 500 PLUS. Podniesiono, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10.11.2015 r. sygn. akt II FSK 2498/13 "kto osiąga niskie, ale regularne miesięczne dochody, zasadniczo nieróżniące się od dochodów innych osób, które w terminie płacą podatki, nie może liczyć no umorzenie zaległości podatkowej".

Organ zaznaczył, że zaistniała sytuacja nie jest sytuacją szczególną i nadzwyczajną, która pozwalałaby uznać, że spełniony został warunek ważnego interesu publicznego. Przymusowe dochodzenie kosztów należnych organowi egzekucyjnemu nie spowoduje, że zostanie zagrożona egzystencja zobowiązanej, a zobowiązana zostanie objęta opieką społeczną. Pojęcie ważnego interesu publicznego powinno być oceniane, w przekonaniu organu pierwszej instancji, z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, nie może być utożsamiane z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia kosztów.

Organ nie zaprzeczył faktowi, iż w chwili obecnej sytuacja finansowa zobowiązanej jest trudna, jednak nie przesądza ona o braku możliwości uregulowania powstałych, w toku prowadzonego postępowania kosztów egzekucyjnych. Wyjaśniono, że Skarżąca jest osobą, która posiada nieograniczone możliwości zarobkowe pozwalające na poprawę swojej sytuacji majątkowej. Umorzenie przedmiotowych kosztów egzekucyjnych byłoby sprzeczne z interesem publicznym, gdyż stawiałoby zobowiązaną w pozycji uprzywilejowanej wobec innych osób, które mimo trudnej sytuacji materialnej i osobistej regulują swoje zobowiązania wobec Państwa.

Wobec Skarżącej nie ziściła się również przesłanka, że ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowoduje powstanie niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych. W prowadzonym wobec Skarżącej postępowaniu egzekucyjnym realizowane są bowiem nie tylko koszty egzekucyjne, ale przede wszystkim zaległości z tytułu nieopłaconych podatków.

W konsekwencji organ stwierdził, iż brak jest okoliczności czy zdarzeń, które wyczerpywałyby przesłanki zawarte w art. 64e § 2 u.p.e.a. Wyjaśniono, że zasadą jest - co wynika z konstytucyjnej zasady równości wobec prawa - że wszyscy podatnicy mają takie same zarówno prawa jak i obowiązki, a czynienie nieuzasadnionych odstępstw od tej reguły nie dałoby się pogodzić z zasadą równości opodatkowania oraz naczelną zasadą konstytucyjną demokratycznego państwa prawa. W konsekwencji organ nie znalazł przesłanek przemawiających za umorzeniem kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.107,32 zł powstałych w toku postępowania egzekucyjnego.

Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu zobowiązana zarzuciła naruszenie:

1) art. 64e § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a. poprzez błędną interpretację przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, w tym ważnego interesu publicznego oraz pojęcia uznania administracyjnego oraz niewłaściwe zastosowanie i brak umorzenia kosztów egzekucyjnych,

2) art. 7, art. 8 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz brak uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, a także poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasady proporcjonalności i budzenia zaufania do organów władzy publicznej.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach postanowieniem z dnia 5 czerwca 2022r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych. DIAS nie podzielił argumentów podniesionych w zażaleniu i uznał, iż organ pierwszej instancji wyjaśnił stan faktyczny i prawny związany z przesłankami umorzenia kosztów egzekucyjnych nie naruszając przepisów k.p.a. oraz u.p.e.a. DIAS zaznaczył, iż użyty w art. 64 e § 2 u.p.e.a. zwrot "mogą" wskazuje, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie oparte jest na konstrukcji uznania administracyjnego, co z kolei oznacza, że posiada on takie uprawnienia, ale nie ma obowiązku udzielenia takiej zgody.

Zdaniem organu, w odniesieniu do Skarżącej, nie realizuje się żadna z okoliczności wymienionych w art. 64e § 2 u.p.e.a. Zaznaczono, iż przesłanki zawarte w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. zostały sformułowane alternatywnie. Występuje zarówno wtedy, gdy stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku, jak również wtedy, gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Nieściągalność obowiązku zachodzi wtedy, gdy w wyniku czynności egzekucyjnych stwierdzono brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję i wskazany brak majątku ma charakter trwały. Wykazanie przez zobowiązanego, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej również podlega ocenie w kontekście trwałego charakteru braku majątku, z którego może być prowadzona egzekucja. Według organu powyższa przesłanka nie wystąpiła. Jak zaznaczono, zobowiązana zmaga się z kłopotami finansowymi, jednak nie zakończono jeszcze postępowania egzekucyjnego i nie można ostatecznie przesądzić o możliwości zaspokojenia także kosztów egzekucyjnych. Według DIAS Skarżąca posiada możliwości zarobkowe pozwalające na poprawę swojej sytuacji majątkowej. Słusznie, w ocenie DIAS, organ pierwszej instancji stwierdził, że umorzenie przedmiotowych kosztów egzekucyjnych byłoby sprzeczne z interesem publicznym, gdyż stawiałoby zobowiązaną w pozycji uprzywilejowanej wobec innych osób, które mimo trudnej sytuacji materialnej i osobistej regulują swoje zobowiązania wobec Państwa. Jak wyjaśniono, za umorzeniem nie przemawia "ważny interes publiczny", gdyż postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanej nie zostało dotąd zakończone, zatem nie jest jeszcze przesądzona kwestia możliwości odzyskania także należnych kosztów egzekucyjnych. Kwalifikacja kosztów egzekucyjnych do pierwszej kolejności zaspokajania, wymienionej w art. 115 u.p.e.a., nadaje tym należnościom bardzo wysoką rangę, a to oznacza, że odstąpienie od ich dochodzenia musi być usprawiedliwione ewidentną niemożnością ich poniesienia.

DIAS stanął na stanowisku, iż obecna sytuacja zobowiązanej nie uzasadnia stwierdzenia, że jej trudności płatnicze mają charakter stały i pogłębiający się. Istnieje potencjalna możliwość na uzyskiwanie dochodów. Podkreślono, iż Skarżąca nie wskazała przeciwskazań zdrowotnych, które trwale i całkowicie wykluczałyby ją z rynku pracy lub znacznie ograniczały możliwość zarobkowania. Wiek Skarżącej pozwala na długoletnią aktywność zawodową, zatem jej sytuacja finansowa może ulec poprawie.

Jak zaznaczono, udzielenie wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych powoduje definitywną i nieodwracalną rezygnację po stronie organu egzekucyjnego z uzyskania środków należnych Skarbowi Państwa, a więc w sposób szczególny obciąża ona budżet Państwa - w związku z tym jej udzielenie nie powinno być stosowane przedwcześnie i pochopnie.

W konsekwencji DIAS uznał, iż w omawianej sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych, o których mowa w art. 64 e § 2 pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r.

Nadmieniono, że przesłanką w zakresie umorzenia kosztów egzekucyjnych jest również konieczność przeanalizowania, czy ściągnięcie kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne, poprzez generowanie wydatków egzekucyjnych ponoszonych w związku z ich odzyskaniem. Organ odwoławczy wyraził stanowisko, że postępowanie egzekucyjne kierowane wobec zobowiązanej nie zostało umorzone, zatem nie można obecnie przesądzić, czy ściągnięcie kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki. Zaznaczono, że egzekucja nadal jest w toku i to nie tylko w celu ściągnięcia kosztów egzekucyjnych, ale w stosunku do zaległości, zatem na obecnym etapie postępowania nie sposób przewidzieć, czy powstaną jeszcze jakieś wydatki egzekucyjne.

W związku z powyższym, DIAS ocenił, iż nie realizuje się żaden z przypadków wyszczególnionych w art. 64 e § 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r.

Na powyższe postanowienie DIAS Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do tut. Sądu.

Zaskarżonemu postanowieniu zobowiązana zarzuciła naruszenie:

1) art. 64e § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a. poprzez błędną interpretację przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, w tym ważnego interesu publicznego oraz pojęcia uznania administracyjnego, a także niewłaściwe zastosowanie i brak umorzenia kosztów egzekucyjnych,

2) art. 7, art. 8 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz brak uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, a także poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasady proporcjonalności i budzenia zaufania do organów władzy publicznej.

W konsekwencji Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. Wniosła ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniesiono, iż zaległości w regulowaniu należności publicznoprawnych objętych tytułami wykonawczymi powstały w wyniku złożenia deklaracji PIT -39 za 2013 rok w związku z osiągnięciem dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości. Własność nieruchomości Skarżąca nabyła częściowo w wyniku przyjęcia spadku po zmarłym ojcu – J. G1., a częściowo poprzez przyjęcie darowizny od swojej siostry. Zdaniem zobowiązanej nie odniosła ona żadnej realnej korzyści wynikającej ze sprzedaży lokalu mieszkalnego z uwagi na konieczność spłaty zadłużenia spadkobiercy.

Jak zaznaczono, Skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, materialnej i osobistej, która nie pozwala jej uregulować zobowiązania bez uszczerbku dla siebie i jej rodziny. W szczególności zwrócono uwagę na bardzo niski poziom zarobków Skarżącej, brak posiadania możliwych do spieniężenia cenniejszych składników majątkowych, brak możliwości uzyskania kredytu bądź pożyczki oraz fakt samotnego wychowywania małoletniego syna. Trudności występujące w chwili składania wniosku obecnie zostały spotęgowane w wyniku zachodzących niekorzystnych zjawisk gospodarczych - wysokiej inflacji, rosnących cen oraz zmniejszającej się zdolności kredytowej zobowiązanej. Zobowiązana nie zgodziła się z organem, że osiąganie stałego dochodu, mimo jego minimalnej wysokości oraz "nieograniczone możliwości zarobkowe" pozwalają Skarżącej na poprawę jej warunków ekonomicznych. Teza taka jest wyrazem formalizmu oraz braku rozpatrzenia sprawy zgodnie z zasadami racjonalności, proporcjonalności oraz wskazaniami wynikającymi z doświadczenia życiowego.

W skardze zarzucono, iż w wyniku ponownego rozpatrzenia organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę wskazań Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, nakazujących ponowne rozpatrzenie wniosku przez pryzmat u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 19.02.2021 r. Zobowiązana stanęła na stanowisku, iż o możliwości poniesienia kosztów egzekucyjnych bez znaczącego uszczerbku dla sytuacji finansowej nie mogą decydować okoliczności powstania zobowiązania (tj. kwestia nadzwyczajnych okoliczności i zdarzeń losowych, na które Strona nie ma wpływu) oraz teoretycznych możliwości zarobkowych Strony. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ badał raczej istnienie ważnego interesu zobowiązanego, niż istnienie możliwości uiszczenia kosztów egzekucji bez uszczerbku dla sytuacji finansowej Strony. Nadal więc rozstrzygnięcie opiera się na znowelizowanych przesłankach udzielenia umorzenia. Ponadto organ pierwszej instancji nie wyjaśnił podniesionej przez organ odwoławczy kwestii rozbieżności wysokości kosztów egzekucyjnych. Skarżąca podniosła także i to, że DIAS nie dokonał analizy sprawy pod kątem przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych uregulowanych w u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 19.02.2021 r.

W przekonaniu zobowiązanej analiza jej potencjalnych możliwości zarobkowych jest całkowicie bezpodstawna. Mając na uwadze kryterium trwałego charakteru trudności finansowych, stwierdzić należy, iż sytuacja finansowa Skarżącej nie może ulec szybkiej i znaczącej poprawie. Długotrwałość takie procesu poprawy zauważa również organ wskazując na możliwości długoletniej aktywności zawodowej.

Według Skarżącej, pominięte lub zbagatelizowane zostały okoliczności wysokości jej zarobków, wychowywania samotnie małoletniego syna oraz rzeczywisty brak możliwości szybkiej poprawy tej sytuacji. Stan faktyczny został w tym zakresie błędnie oceniony, przede wszystkim w sposób niepełny, nieuwzględniający ważnych dla sprawy okoliczności. Jednocześnie naruszone zostały wynikające z k.p.a. zasady ogólne, zgodnie z którymi organy w toku postępowania powinny stać na straży praworządności oraz podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Naruszona została zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i kierowania się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Zdaniem zobowiązanej nie wzięto pod uwagę, że brak udzielenia ulgi w spłacie kosztów egzekucji sprzeczny jest w swej istocie z wspólną dla całego społeczeństwa wartością i dyrektywą sprawiedliwości. Sprawa kosztów egzekucyjnych nie może być rozpatrywana w oderwaniu od należności głównej, w stosunku do której egzekucja jest prowadzona. Skarżąca stwierdziła, że orzekanie o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych, przed wydaniem rozstrzygnięcia, co do należności głównej jest przedwczesne.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 259 ze zm., dalej: P.p.s.a.) podlegało postanowienie z dnia 5 sierpnia 2022r. którym DIAS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 9 czerwca 2022r. o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Skarga okazała się zasadna, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

Sąd doszedł bowiem do przekonania, że zaskarżone postanowienie DIAS z dnia 5 sierpnia 2022r. narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Stosownie do postanowień art. 64e § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021r., organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. W myśl art. 64e § 2 u.p.e.a., koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej,

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny,

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

W przywołanych wyżej przepisach wprowadzających możliwość umarzania w całości lub w części kosztów egzekucyjnych, ustawodawca w istocie wskazuje na cztery niezależne od siebie przesłanki do zastosowania ulgi lub zwolnienia o charakterze uznaniowym: (1) stwierdzenie nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku; (2) wykazanie przez zobowiązanego, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; (3) zaistnienie ważnego interesu publicznego; (4) ściągnięcie kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Wystąpienie nawet jednej z przywołanych tu okoliczności daje organowi egzekucyjnemu możliwość rozważenia zastosowania ulgi (umorzenia w części kosztów egzekucyjnych) lub zwolnienia (umorzenie w całości kosztów egzekucyjnych) z tytułu tej należności, ale nie nakłada na ten organ, obowiązku ich zastosowania. Zawsze jednak w przypadku odmowy zastosowania omawianej ulgi lub zwolnienia, ciąży na organie egzekucyjnym obowiązek bardzo szczegółowego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia.

Organ zaznaczył, iż wobec Skarżącej nie realizuje się żadna z okoliczności wymienionych w art. 64e § 2 u.p.e.a. Według DIAS, wykazanie przez zobowiązaną, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znaczenia uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej podlega ocenie w kontekście trwałego charakteru braku tego majątku, z którego może być prowadzona egzekucja.

Sąd stwierdza, iż dokonując oceny przesłanki z art. 64e u.p.e.a. organ nie poddał analizie wykazanych przez Skarżącą dochodów w kontekście ujawnionych przez nią miesięcznych wydatków. Dopiero bowiem precyzyjna analiza tych dwóch wartości ujawniłaby realną kwotę, pozostałą po odjęciu wydatków, która mogłaby podlegać ewentualnemu zajęciu tytułem nieuiszczonych kosztów egzekucyjnych. Organ nie dokonał takiej analizy dochodów i wydatków Skarżącej.

Stwierdzenie organu, iż w odniesieniu do zobowiązanej nie zaistniała przesłanka z art. 64e § 2 u.p.e.a. wymyka się zatem spod sądowej kontroli, gdyż zostało podjęte z naruszeniem przepisów procesowych art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Dopiero rzetelne wykazanie jaka jest sytuacja finansowa zobowiązanej, pozwoli organowi na ustalenie czy poniesienie przez nią kosztów egzekucyjnych nastąpi bez znacznego uszczerbku dla jej sytuacji finansowej. Ponownie rozpoznając sprawę, organ winien wziąć pod uwagę i rozpatrzyć cały, zebrany w odniesieniu do sytuacji finansowej zobowiązanej, materiał dowodowy i dokonać jego oceny.

Analizując przesłanki z art. 64e § 2 u.p.e.a. organ stwierdził, iż zobowiązana posiada możliwości zarobkowe pozwalające jej na poprawę sytuacji majątkowej. Organ stanął na stanowisku, iż trudności płatnicze Skarżącej nie mają trwałego charakteru i istnieje potencjalna możliwość na uzyskanie dochodów. Jak dalej wyjaśniono, Skarżąca nie przedstawiła przeciwskazań zdrowotnych, które trwale i całkowicie wykluczałyby ją z rynku pracy lub znacznie ograniczały możliwości zarobkowania. Ponadto, organ uznał, że wiek zobowiązanej pozwala na jej długoletnią aktywność zawodową, a sytuacja finansowa Skarżącej może ulec poprawie.

Sąd zauważa, iż dokonana przez organ wykładnia art. 64e § 2 u.p.e.a. nie znajduje odzwierciedlenia w literalnej treści tej normy. Gdyby zaakceptować interpretację w/w normy zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu DIAS, należałoby przyjąć, iż wszystkie młode i zdrowe osoby byłyby a priori wykluczone z możliwości skorzystania z instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych. Już sama kondycja fizyczna i młody wiek wnioskodawcy uniemożliwiałaby sięgnięcie do art. 64e u.p.e.a. Tymczasem organ stwierdzając, iż Skarżąca posiada potencjalną możliwość na uzyskanie dochodów winien potwierdzić swoją konstatacje dowodami w postaci analizy rynku pracy, z uwzględnieniem istniejących ofert pracy (ze stosunkowo wyższym wynagrodzeniem) dla osób posiadających wykształcenie i doświadczenie zawodowej zobowiązanej.

W konsekwencji organ będzie obowiązany do uzupełnienia materiału dowodowego m. in. poprzez dokonanie analizy rynku ofert pracy w regionie zamieszkania zobowiązanej poprzez pryzmat jej wykształcenia i doświadczenia. Organ rozpatrzy cały zebrany materiał dowodowy i dokona jego kompleksowej oceny celem ustalenia sytuacji finansowej Skarżącej. Dopiero po tym ustaleniu, organ wyjaśni za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny oraz udzieli odpowiedzi czy w sprawie zaistniała nieściągalność dochodzonego obowiązku.

Zdaniem Sądu, organ dokonał prawidłowej oceny i zasadnie przyjął, że wobec Skarżącej nie ziściła się przesłanka, że ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowoduje powstanie niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych. W prowadzonym wobec Skarżącej postępowaniu egzekucyjnym realizowane są bowiem nie tylko koszty egzekucyjne, ale przede wszystkim zaległości z tytułu nieopłaconych podatków.

Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien uwzględnić przedstawioną powyżej argumentację prawną.

W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę obejmującą uiszczony wpis sądowy (100 zł), kwotę 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwotę 480 zł na podstawie § 14 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2015r., poz. 615 ze zm.).