Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 54/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 61a par 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 30 w zw. z art. 83b
journal: Dz.U. 2023 poz 1230
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 21 maja 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędzia WSA Anna Dębowska Protokolant asystent sędziego Beata Drożdż po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2024 roku sprawy ze skargi C. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 grudnia 2023 roku nr 421/37/U/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 6 grudnia 2023 r., nr 421/37/U/2023 Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku C. K. o umorzenie należności z tytułu składek, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 30, art. 83b ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1230), dalej u.s.u.s., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne za okres od lipca 2000 r. do czerwca 2001 r. i ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca 2000 r. do czerwca 2001 r. za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych.

Jak wynika z akt, wnioskiem z 14 listopada 2023 r. pełnomocnik C. K. wystąpił do ZUS o umorzenie w całości należności z tytułu składek wynikających z decyzji z 5 sierpnia 2019 r., nr 346/ZS/S/2019 przenoszącej między innymi na wnioskodawczynię odpowiedzialność za zobowiązania po zmarłym mężu - I. K..

Zawiadomieniem z 24 listopada 2023 r. ZUS poinformował pełnomocnika strony o możliwości złożenia w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia dokumentów obrazujących sytuację materialną wnioskodawcy, tj. potwierdzające osiągane dochody, ponoszone wydatki, zadłużenie wobec innych wierzycieli, orzeczenia lekarskie itp.) oraz inne dokumenty potwierdzające okoliczności podnoszone we wniosku o umorzenie należności. Zawiadomienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej 28 listopada 2023 r.

Wskazaną na wstępie decyzją z 6 grudnia 2023 r. ZUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne za okres od lipca 2000 r. do czerwca 2001 r. i ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca 2000 r. do czerwca 2001 r. za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych wskazując, że na koncie spadkodawcy figurują między innymi zaległe składki za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. Organ podniósł, iż zgodnie z art. 30 u.s.u.s., do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisu art. 28, na podstawie którego Zakład Ubezpieczeń Społecznych umarza należności z tytułu składek. W przepisie tym ustawodawca użył sformułowania "nie stosuje się", co oznacza, że w stosunku do wskazanych w nim należności Zakład nie może podjąć jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie ich umorzenia. Dotyczy to zarówno rozstrzygnięcia pozytywnego, jak i negatywnego. W przypadku tego rodzaju składek, Zakład nie może badać przesłanek umorzenia przewidzianych w art. 28 u.s.u.s.

Stosownie do treści art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 83b u.s.u.s., w przypadkach, gdy k.p.a. przewiduje wydanie postanowienia kończącego postępowanie, Zakład wydaje decyzję.

ZUS nadmienił również w zaskarżonej decyzji, że prowadzi postępowanie wyjaśniające, które dotyczy pozostałych kwestii wskazanych we wniosku, po zakończeniu którego wyda odrębną decyzję rozstrzygającą sprawę umorzenia należności, za które odpowiedzialność ponosi wnioskodawczyni.

Na powyższą decyzję ZUS z 6 grudnia 2023 r. pełnomocnik C. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której zaskarżył w całości decyzję ZUS z 6 lutego 2023 r., nr 421/37/U/2023 utrzymującą w mocy własną decyzję z 5 sierpnia 2019 r., nr 346/ZS/S/2019 przenoszącą m.in. na C. K. odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu składek po zmarłym mężu - I. K.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:

- art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 30 i art. 83b ust. 1 u.s.u.s. poprzez ich zastosowanie, podczas gdy w sprawie istnieje podstawa prawna do merytorycznego rozpoznania wniosku o umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek lub za ubezpieczonych nie będących równocześnie płatnikami składek, a która to została przewidziana w § 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2023 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek, a w konsekwencji wydania wadliwego rozstrzygnięcia, polegającego na odmowie wszczęcia postępowania,

- art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 30 u.s.u.s. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu za pozostające w stosunku tożsamości pojęcia; "należności z tytułu składek" oraz "składki", podczas gdy "należności z tytułu składek" stanowią pojęcie szersze, albowiem obejmują także - składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę. Niemożność umorzenia składek na podstawie art. 30 u.s.u.s. nie stanowi przeszkody przy umarzaniu pozostałych elementów należności z tytułu składek, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego rozstrzygnięcia, polegającego na odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku także w zakresie umorzenia należności niebędących składkami, tj. w zakresie: odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty,

- art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez dowolne rozstrzygnięcie z pominięciem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zaniechanie wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, zaniechanie w szczególności analizy materiału dowodowego w kontekście spełnienia przesłanek umorzenia należności z tytułu składek zobowiązanych niebędących płatnikami składek (z pominięciem przesłanek określonych w rozporządzeniu) i rozważenia wystąpienia przedawnienia zobowiązań z tytułu składek, co implikowało niewykazanie, że bieg terminu przedawnienia w stosunku do wszystkich należności objętych wnioskiem nie uległ przedawnieniu i są one wymagalne, ponadto ZUS nie uzasadnił w sposób należyty odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek, czego konsekwencję stanowiło błędnie rozstrzygnięcie sprawy.

Zaskarżonej decyzji pełnomocnik zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- § 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji odmowę umorzenia należności z tytułu składek, podczas gdy zobowiązana jest osobą przewlekle chorą, co pozbawia ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, ponadto opłacanie składek pobawi skarżącą możliwości zaspokojenia niezbędnych i usprawiedliwionych potrzeb życiowych.

W oparciu o postawione zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podkreślił, że organ odmówił wszczęcia postępowania w zakresie "należności z tytułu składek". Rozstrzygnięciem objął zatem nie tylko składki, ale i chociażby odsetki za zwłokę. Organ zatem nie dostrzegł dystynkcji między zakresem znaczeniowym terminów "składki" i "należności z tytułu składek". Skoro wykluczenie stosowania unormowań w zakresie umarzania dotyczy tylko składek, ale nie dotyczy innych należności z tytułu składek, to organ nie może odmówić wszczęcia postępowania w tym zakresie zwłaszcza, że wnioskodawczyni objęła swym wnioskiem wszelkie zaległości. Odsetki za zwłokę mogą być umarzane na podstawie art. 28 u.s.u.s. Wobec powyższego organ powinien rozważyć, czy zachodzi podstawa ujęta we wskazanym przepisie, czego nie uczynił.

Pełnomocnik skarżącej nadmienił, że skarżąca nie wiedziała o zaległościach męża wobec ZUS. I. K. zmarł nagle na skutek zatrzymania akcji serca. Był człowiekiem uczciwym i pracowitym. Poniesione natomiast straty materialne i moralne, śmierć męża, prowadzone postępowania sądowe i egzekucyjne mają dla skarżącej nadzwyczajny wymiar, nie tylko poprzez negatywny wpływ na jej sytuację zdrowotną, ale również sytuację ekonomiczną, która sprawia, że z trudem pokrywa koszty podstawowych potrzeb egzystencjalnych oraz zakup leków.

W ocenie pełnomocnika decyzja nie spełnia wymogów zawartych w art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 1 i 3 k.p.a., ponieważ nie została w niej wyjaśniona kwestia przedawnienia należności z tytułu składek, w uzasadnieniu decyzji ograniczono się jedynie do wskazania przepisów wyłączających zastosowanie umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek całkowicie pomijając treść § 2 pkt 3 i § 3 rozporządzenia, który umożliwia umorzenie należności z tytułu składek zobowiązanych niebędących płatnikami składek. Ponadto, ZUS nie wyjaśnił należycie, co stanowiło podstawę odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku.

Na gruncie przedmiotowej sprawy organ przede wszystkim nie ustalił, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku (78 lat), przewlekle chorą, co pozbawia ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z przedłożonej wraz z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek dokumentacji medycznej wynika, że leczy się kardiologicznie z powodu dysfunkcji zastawki mitralnej, dysfunkcji skurczowej, powiększonego lewego przedsionka (LA), migotania przedsionków, nadciśnienia tętniczego, niewydolności serca i przebytego wstrząsu kardiogennego. Przedmiotowe schorzenia stanowią nie tylko o przewlekłym, długotrwale utrzymującym się i nieodwracalnym charakterze dolegliwości zdrowotnych skarżącej ale także o istnieniu stanu zagrożenia życia. Oprócz choroby kardiologicznej skarżąca zmaga się z ostrą niewydolnością nerek oraz nadczynnością woli guzkowych oraz uogólnioną miażdżycą, co zdaniem pełnomocnika prima facie przemawia za umorzeniem należności z tytułu składek,

Skarżąca nie posiada oszczędności oraz składników majątkowych, które mogłaby spieniężyć, nieruchomość położona w P. ([...]), stanowi przedmiot współwłasności w niewielkim udziale, co implikuje trudność w odsprzedaniu przysługującego jej udziału oraz sprzedaż całej nieruchomości. Ponadto przedmiotowa nieruchomość jest przez skarżącą zamieszkiwana, co oznacza, że jej sprzedaż pozbawiłaby skarżącą miejsca zamieszkania. Świadczenie emerytalne, które otrzymuje skarżąca z trudem wystarcza na zaspokojenie wyłącznie podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Z przedłożonych wraz z wnioskiem paragonów i faktur wynika, że znaczną sumę wydatków zobowiązanej stanowią wydatki na zakup leków. Mając na względzie także skromną kwotę otrzymywanych świadczeń oraz obecne realia gospodarcze, tj. w ciągle rosnące ceny mediów (gaz, prąd), żywności, ubrań, środków czystości skarżąca nie może opłacić należności z tytułu składek nie narażając się przy tym na utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W ocenie skarżącej, nie ma ona możliwości uregulowania należności składkowych, a trudności płatnicze mają charakter stały i pogłębiający się. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być natomiast szczegółowa analiza minimum socjalnego oraz minimum egzystencji. Organ administracji nie dokonał w zasadzie żadnej analizy sytuacji materialnej skarżącej, mając na uwadze jej wiek, sytuację zdrowotną (nieuleczalna choroba skutkująca brakiem możliwość samodzielnej egzystencji) sytuację materialną rodziny tzn. wysokość osiąganych dochodów, korzystanie przez rodzinę ze środków pomocy społecznej, okoliczności dotyczące zlicytowania nieruchomości zamieszkiwanej przez rodzinę skarżącej. Organ administracyjny nie dokonał analizy tych okoliczności w kontekście minimum socjalnego i minimum egzystencji oraz wysokości obciążającego skarżącą zadłużenia oraz wysokości wydatków koniecznych celem zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Pełnomocnik wskazał również, że pomimo znacznie ograniczonych środków finansowych i złej sytuacji zdrowotnej skarżąca w odpowiedzi na zawiadomienie z 24 listopada 2023 r. złożyła także ewentualny wniosek o podjęcie negocjacji z ZUS w przedmiocie zmiany sposobu lub zakresu spłaty należności z tytułu składek.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 6 grudnia 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 30 i art. 83b u.s.u.s.

Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści cytowanego przepisu wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania, do których należą: wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną lub niemożność wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn, przez co należy rozumieć sytuację, w której wszczęciu postępowania stoi na przeszkodzie przepis prawa, bądź poszczególne przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny.

Stosownie natomiast do treści art. 83b ust. 1 u.s.u.s., jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym, ubezpieczeniu zdrowotnemu, ubezpieczeniu na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych określają przepisy przywołanej na wstępie ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1230 ze zm.), dalej u.s.u.s., które w sposób ścisły regulują także sytuacje pozwalające ubiegać się o umorzenie należności z tytułu składek. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, której przesłanki uregulowane zostały w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Natomiast umorzenie należności z tytułu składek w innych sytuacjach niż całkowita ich nieściągalność możliwe jest wyjątkowo, w uzasadnionych przypadkach na zasadach określonych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365).

Wskazane powyżej regulacje nie mają jednak w całości zastosowania do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek. Zgodnie z art. 30 u.s.u.s., który był podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28, z wyłączeniem ust. 3 pkt 4c. Przy czym należy wyjaśnić, że przepisy u.s.u.s. rozróżniają pojęcie "należności z tytułu składek" od pojęcia "składek". Przepis art. 24 ust. 2 u.s.u.s. stanowi, że składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Mając, więc na względzie treść art. 24 ust. 2 u.s.u.s. uznać należy, że art. 28 ust. 1 u.s.u.s. dopuszcza umarzanie w całości lub w części wszystkich "należności z tytułu składek", tj. składek, odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Co do zasady, wymienione należności mogą być umarzane w całości lub w części, o ile spełnione będą warunki określone w ustawie i o ile nie zachodzi wyłączenie możliwości umorzenia objęte art. 30 u.s.u.s. Wyjątek od zasady dopuszczalności umarzania "należności z tytułu składek" objęty art. 30 u.s.u.s. jest ściśle określony, umorzenia nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek.

Zdaniem sądu, z powyższego wynika w sposób jednoznaczny, że w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących ich płatnikami ustawodawca nie przewiduje możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Innymi słowy, nie istnieją zatem podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej w tej części. Przedstawione stanowisko znajduje potwierdzenie w jednolitym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. wyroki NSA z 25 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1520/11, Lex nr 1404591, z 17 listopada 2023 r., sygn. akt I GSK 87/20, Lex nr 3662829, z 9 maja 2023 r., sygn. akt I GSK 709/19, Lex nr 3611984). Wprowadzony przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. zwrot "nie stosuje się", należy interpretować w sposób ścisły, tj. że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na podstawie art. 28 u.s.u.s.

Taką wykładnię art. 30 u.s.u.s. prawidłowo zaprezentował w zaskarżonej decyzji ZUS. Z uwagi na brak przedmiotu postępowania w tym znaczeniu, że nie istnieją należności objęte zaskarżoną decyzją, do których mógłby mieć zastosowania art. 28 u.s.u.s., organ zobligowany był do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych.

Odnosząc się do zarzutów postawionych w skardze należy wskazać, że w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z treści powyższego przepisu wynika, że regulacja ta obejmuje jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Innymi słowy, sformułowanie użyte w treści powyższego przepisu odnosi się wyłącznie do należności z tytułu składek ciążących na stronie skarżącej, jako osobie prowadzącej działalność gospodarczą, a zatem należności składkowych "ubezpieczonych", czyli ich własnych obciążeń z tego tytułu. Przedstawiona interpretacja art. 28 ust. 3a u.s.u.s. znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i sądowym, które przyjęło, że przewidziana w tym przepisie możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dotyczy tylko zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika (por. wyrok Sądu Najwyższego z 3 października 2006r., sygn. akt III UK 84/06, publ. OSNP 2007, Nr 19-20, poz. 287; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 451/07).

Tym samym, art. 28 ust. 3a u.s.u.s. nie pozwalał na merytoryczne rozpoznanie tej części wniosku skarżącej, który odnosił się do umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych, ponieważ dotyczy wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne "ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia". Przepisy cyt. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2023 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek, na które powołał się pełnomocnik skarżącej w skardze również nie mogły stanowić podstawy umorzenia należności z tytułu składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych.

W konsekwencji powyższego brak było także podstaw prawnych, aby w odniesieniu do składek na osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych organ badał, czy należności są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie była jedynie kwestia dopuszczalności prowadzenia postępowania w przedmiocie umorzenia składek, o których mowa w art. 30 u.s.u.s. Zastosowanie wyłączenia, o którym mowa w art. 30 u.s.u.s wyklucza zastosowanie w stosunku do tych samych składek art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. Wobec powyższego całkowicie chybione są również zarzuty zawarte w skardze dotyczące naruszenia art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a., które nie miały zastosowania w sprawie, ponieważ dotyczą postępowania dowodowego prowadzonego w ramach sprawy objętej postępowaniem administracyjnym. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie z powodów powyżej przytoczonych postępowanie nie mogło się toczyć. W konsekwencji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie mogły pojawić się ustalenia, których zasadnie nie poczyniono. Skoro bowiem organ nie prowadził ustaleń faktycznych, co do sytuacji zdrowotnej i materialnej wnioskodawczyni i wyjaśnił podstawy odstąpienia od ich realizacji, to brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Trzeba również zaznaczyć, iż wbrew zarzutom skargi, w sprawie, w której przedmiotem jest ocena wniosku strony o umorzenie należności z tytułu składek, sąd nie jest uprawniony do badania zgodności z prawem decyzji o przeniesieniu na stronę odpowiedzialności z tytułu składek, bowiem takie działanie sądu wykraczałoby poza granice sprawy. Kwestionowanie zasadności decyzji ZUS z 6 lutego 2023 r., nr 421/37/U/2023, utrzymującej w mocy własną decyzję z 5 sierpnia 2019 r., nr 346/ZS/S/2019 o przeniesieniu na C. K. odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek po zmarłym mężu - I. K., skarżąca mogła uczynić w odrębnym postępowaniu.

W tym miejscu należy także wskazać, że na gruncie art. 30 u.s.u.s., nie ma wpływu na wynik sprawy to, czy organ rozpatrzy wniosek strony w decyzjach częściowych, czy też w jednej decyzji obejmującej cały zakres żądania strony. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że w dniu 15 lutego 2024 r. ZUS wydał decyzję nr 346/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia skarżącej należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, wynikających z decyzji z 5 sierpnia 2019 r. o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek po zmarłym mężu - I. K.. Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 263/24, która nie została jeszcze rozpoznana.

Wobec powyższego ZUS zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w odniesieniu do tej części wniosku strony, która obejmowała składki na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a.

Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

R.T-M.