Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1559/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26, 217, 59 ust. 1 i 2, art. 61 ust. 1 i 2, art. 64 ust.  3 i 4
journal: Dz.U. 2012 poz 159
law: Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, , Protokolant ref. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2015 r. sprawy ze skargi Z. O., K. C., G. K. i J. J. - wspólników spółki cywilnej "[...]" s.c. Zespół Lekarzy Rodzinnych J. J., Z. O., K. C. G. K. w [...] na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] maja 2015 r. znak [...] w przedmiocie uznania praktyk jako naruszające zbiorowe prawa pacjentów oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], Rzecznik Praw Pacjenta, działając na postawie art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 3 i 4, art. 65 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r., poz. 159 ze zm.) – dalej jako: ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, oraz art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – dalej jako: k.p.a., uznał praktyki stosowane w dniu 2 i 5 stycznia 2015 r. przez "[...]" s. c. Zespół Lekarzy Rodzinnych J. J., Z. O., K. C., G. K. –polegające na ograniczeniu dostępu do dokumentacji medycznej spowodowanym zaprzestaniem udzielania świadczeń zdrowotnych w wyniku niezawarcia umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej na 2015 r. i zamknięciem placówki w związku z prowadzonym protestem lekarzy zrzeszonych w Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie Zielonogórskie, przez co pacjenci nie mogli złożyć wniosku o udostępnienie dokumentacji medycznej –za naruszające zbiorowe prawa pacjentów i stwierdził zaniechanie stosowania tej praktyki w dniu 7 stycznia 2015 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że powodem wszczęcia z urzędu przedmiotowego postępowania były informacje uzyskane za pośrednictwem bezpłatnej ogólnopolskiej infolinii, uprawdopodabniające naruszenie zbiorowych praw pacjentów przez podmiot leczniczy "[...]" s.c. Zespół Lekarzy Rodzinnych J. J., Z. O., K. C., G. K. w [...]. Wspólnikami spółki cywilnej prowadzącej ww. podmiot leczniczy są Z. O., K. C., G. K. i J. J.

Pismem z dnia 14 stycznia 2015 r. Rzecznik Praw Pacjenta, działając na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, wystąpił do podmiotu leczniczego z prośbą o przesłanie pisemnych informacji i wyjaśnień w zakresie:

1. Czy podmiot leczniczy zaprzestał udzielania świadczeń zdrowotnych pacjentom w okresie od 1 stycznia 2015 r. w związku z prowadzonym protestem skutkującym odmową zawarcia umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej na 2015 r.?

2. W przypadku udzielenia twierdzącej odpowiedzi na powyższe pytanie, czy podmiot poinformował pacjentów o sposobie udostępniania dokumentacji medycznej pacjentom w związku z zamknięciem jego placówki od dnia 1 stycznia 2015 r.?

3. Jak podmiot leczniczy zorganizował udostępnianie dokumentacji medycznej pacjentom po 1 stycznia 2015 r.?

W powyższym piśmie organ zwrócił się również o przesłanie poświadczonego za zgodność z oryginałem dokumentu ustanawiającego procedurę wewnętrzną obowiązującą w podmiocie w zakresie udostępniania dokumentacji medycznej oraz kopię regulaminu organizacyjnego.

W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 23 stycznia 2015 r., podmiot leczniczy wskazał: "od dnia 1 stycznia 2015 r. łączy nas umowa z Narodowym Funduszem Zdrowia na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej na 2015 r. a świadczenia zdrowotne udzielane są stosownie do uzgodnień wynikających z zawartego w tym zakresie porozumienia Ministra Zdrowia, Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz Federacji Porozumienie Zielonogórskie zawartego w dniu 6 stycznia 2015 r.". Podmiot leczniczy nie udzielił informacji na zadane pytania. Do wyjaśnień została dołączona kopia regulaminu organizacyjnego podmiotu leczniczego.

Zgodnie z dokonanymi przez organ ustaleniami, podmiot leczniczy w dniu 2 i 5 stycznia 2015 r. stosował praktyki polegające na ograniczeniu dostępu do dokumentacji medycznej spowodowanym zaprzestaniem udzielania świadczeń zdrowotnych w wyniku niezawarcia umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej na 2015 r. i zamknięciu podmiotu leczniczego, przez co pacjenci byli pozbawieni możliwości złożenia wniosku o udostępnienie dokumentacji medycznej. W dniu 7 stycznia 2015 r. zostało zawarte porozumienie pomiędzy lekarzami zrzeszonymi w Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie Zielonogórskie a Ministrem Zdrowia, w wyniku którego protest lekarzy zakończył się, co jest faktem powszechnie znanym, nie wymagającym dowodu.

Po przeprowadzeniu postępowania, w oparciu o zgromadzony w aktach materiał dowodowy, w ocenie Rzecznika Praw Pacjenta doszło do stosowania w Przychodni praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy.

Wyjaśnił, że dostęp do dokumentacji medycznej jest prawem pacjenta, uregulowanym w przepisach rozdziału 7 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz. U. Nr 252, poz. 1697 ze zm.). Organ wskazał, że w celu realizacji prawa dostępu do dokumentacji medycznej pacjent powinien złożyć stosowne żądanie do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych o udostępnienie dokumentacji medycznej w wybranej przez siebie formie określonej w art. 27 ww. ustawy. Przepisy prawa nie określają w jaki sposób pacjent ma skierować powyższe żądanie, zatem należy uznać, że może być to dowolny sposób, w szczególności pacjent może udać się do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych i ustnie zażądać udostępnienia dokumentacji medycznej. Podmiot leczniczy udzielający świadczeń zdrowotnych nie może natomiast ograniczać sposobu przyjmowania wniosków o udostępnienie tej dokumentacji.

W niniejszej sprawie, w ocenie organu, bezsporne jest, że podmiot leczniczy uczestniczył w proteście lekarzy rodzinnych zrzeszonych w Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie Zielonogórskie do dnia 7 stycznia 2015 r. Ze zgłoszenia dokonanego w dniu 2 stycznia 2015 r. przekazanego do Biura Rzecznika Praw Pacjenta za pośrednictwem ogólnopolskiej bezpłatnej infolinii wynika, że Przychodnia w dniu 2 stycznia 2015 r. nie udostępniała dokumentacji medycznej. Brak jest dowodów, że podmiot leczniczy zaniechał stosowania przedmiotowej praktyki w dniu 5 stycznia 2015 r. Uwzględniając całokształt zebranego materiału dowodowego, Rzecznik Praw Pacjenta dał wiarę informacjom przekazanym przez pacjenta, uznając tym samym zdawkowe wyjaśnienia Przychodni za niewiarygodne i odbiegające od przedmiotu postępowania.

Wobec powyższego, stosowana przez podmiot leczniczy w dniu 2 i 5 stycznia 2015 r. praktyka była bezprawna, gdyż podmiot ten uniemożliwił przyjmowanie od pacjentów wniosków o udostępnienie dokumentacji medycznej. Ponadto zamknięcie tego podmiotu w sytuacji, w której istniała pilna potrzeba uzyskania dokumentacji medycznej (np. dla wystawienia recepty uprawniającej do nabycia leku, przeprowadzenia zabiegu operacyjnego) celem skorzystania ze świadczeń udzielanych przez inny podmiot, stanowiło naruszenie dyspozycji § 78 ust. 1 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania, zgodnie z którą udostępnienie dokumentacji następuje bez zbędnej zwłoki.

Organ uznał, że stosowanie przedmiotowych praktyk w dniu 2 i 5 stycznia 2015 r. przez Przychodnię nie było adresowane do konkretnej osoby, lecz było wymierzone w każdego potencjalnego pacjenta. Miało to zorganizowany charakter, bowiem zamknięcie podmiotu leczniczego nastąpiło w związku z prowadzonym protestem lekarzy zrzeszonych w Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie Zielonogórskie, a Przychodnia niewątpliwie przewidywała, że zachowanie to spowoduje, że pacjent nie uzyska dostępu do swojej dokumentacji medycznej w siedzibie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych.

Organ podkreślił, że stosowanie praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjenta może nastąpić nie tylko przez działanie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, ale również przez zaniechanie tego podmiotu. Niewątpliwie Przychodnia w związku z prowadzonym protestem w dniu 2 i 5 stycznia 2015 r. zaniechała udostępnienia dokumentacji medycznej na ustny wniosek pacjenta złożony osobiście w Przychodni.

Reasumując powyższe, w rozpatrywanej sprawie ziściły się przesłanki wskazane w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, co obligowało Rzecznika Praw Pacjenta do uznania rzeczonej praktyki jako naruszającej zbiorowe prawa pacjentów.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygnięcie wnieśli Z. O., K. C., G. K. i J. J. – wspólnicy spółki cywilnej prowadzącej podmiot leczniczy "[...]" s.c. Zespół Lekarzy Rodzinnych J. J., Z. O., K. C., G. K. w [...], zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, niezgromadzenie pełnego i wyczerpującego materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik postępowania;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez jego zastosowanie i uznanie, że skarżący dopuścił się praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów w zakresie dostępu do dokumentacji medycznej, podczas gdy pacjenci mieli dostęp do dokumentacji medycznej zgodnie z obowiązującymi zasadami udostępniania dokumentacji medycznej obowiązującym u skarżącego

Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zdaniem skarżących, w niniejszej sprawie organ w ogóle nie przeprowadził postępowania dowodowego. Wskazali, że Kierownik Przychodni w dniach 2 i 5 stycznia był dostępny pod numerem telefonu i można było w pilnych sprawach skontaktować się z nim. Organ administracji publicznej nie rozważył także okoliczności podnoszonej przez skarżącego co do informowania pacjentów o sposobie udostępniania dokumentacji medycznej. Jak wynika z informacji wywieszonej na drzwiach Przychodni, przy rejestracji jak i na tablicy w holu, sposób udostępniania dokumentacji medycznej był uzgadniany indywidualnie z każdym pacjentem. Wniosek o udostępnienie dokumentacji medycznej można było składać na różne sposoby – pisemnie oraz drogą mailową. Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że pacjenci nie mogli złożyć wniosku oraz uzyskać dokumentacji medycznej we wskazanych dniach. Zapis o uzgadnianiu sposobu udostępniania dokumentacji medycznej indywidualnie z pacjentem oznacza, że sposób jej udostępniania zależał od potrzeb danego pacjenta i jego indywidualnej sytuacji. Organ administracji publicznej nie przeprowadził dowodu z przesłuchania kierownika Przychodni ani żadnego ze wspólników na powyższą okoliczność, arbitralnie przyjmując, że twierdzenia skarżącego w tym zakresie są nieprawdziwe.

Skarżący podnieśli również, że organ administracji publicznej nie może przerzucać ciężaru dowodu na stronę postępowania, jak to uczynił Rzecznik Praw Pacjenta w niniejszej sprawie. Zarzucili ponadto, że organ nie wykazał, aby brak udostępniania pacjentom dokumentacji medycznej miał charakter stały, opierając swoje rozstrzygnięcie na jednostkowym zawiadomieniu złożonym przez pacjenta.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], o uznaniu praktyk stosowanych w dniu 2 i 5 stycznia 2015 r. przez "[...]" s. c. Zespół Lekarzy Rodzinnych J. J., Z. O., K. C., G. K., polegających na ograniczeniu dostępu do dokumentacji medycznej, za naruszające zbiorowe prawa pacjentów i stwierdzająca zaniechanie stosowania tej praktyki w dniu 7 stycznia 2015 r.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. art. 64 ust. 3 i 4 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zgodnie z którym nie wydaje się decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów i nakazującej jej zaniechanie, jeżeli podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych albo organizator strajku zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 59 ust. 1 ww. ustawy. W omawianym przypadku wydaje się decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania.

Definicję praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów zawiera przepis art. 59 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zgodnie z którym przez praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów rozumie się dwa rodzaje zachowań:

1) bezprawne zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych oraz

2) stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu zorganizowanie wbrew przepisom o rozwiązywaniu sporów zbiorowych akcji protestacyjnej lub strajku przez organizatora strajku

– mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Nie jest zbiorowym prawem pacjentów suma praw indywidualnych.

W świetle powyższego, nie jest ważny skutek, tylko sam fakt określonego zachowania, tzn. fakt, że podjęte zachowania nie muszą w istocie doprowadzić do pozbawienia lub ograniczenia praw pacjenta. W powyższym przepisie chodzi o zapewnienie szczególnej ochrony w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych pacjentom jako zbiorowości, grupie, niezależnie od podstawy prawnej świadczenia zdrowotnego. Aby praktyka została zakwalifikowana jako naruszająca zbiorowe prawa pacjentów, konieczne jest wykazanie, że dochodzi do naruszenia praw nieoznaczonej z góry większej liczby pacjentów. Naruszenie zbiorowych praw pacjentów wymaga powtarzalności zachowania, wskazującej na stałość postępowania. Praktyka określona w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy ma polegać na zachowaniu bezprawnym oraz zorganizowanym. Bezprawność to zachowanie sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub niedopełnienie obowiązku wynikającego z normy prawnej, orzeczenia sądowego lub zobowiązania (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2826/12, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Co istotne, zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy nie tylko działania, lecz także zaniechania podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych mogą wywoływać skutki w postaci naruszenia zbiorowych praw pacjenta.

Rzecznik Praw Pacjenta, prowadząc postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia stosowana praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z zachowaniem procedury wynikającej z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80, a dokonane ustalenia winien zawrzeć w uzasadnieniu decyzji sporządzonej zgodnie z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. W myśl art. 7 k.p.a. organy z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Wydana decyzja powinna zawierać m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Dodatkowo, przepis art. 61 ust. 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta daje organowi dodatkowy instrument w postępowaniu wyjaśniającym. W postępowaniu w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów Rzecznik ma prawo żądać przedstawienia dokumentów oraz wszelkich informacji dotyczących okoliczności stosowania praktyk, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, iż mają charakter praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania żądania. Żądanie, o którym mowa, powinno zawierać: 1) wskazanie zakresu informacji; 2) wskazanie celu żądania; 3) wskazanie terminu udzielenia informacji; 4) pouczenie o sankcjach za nieudzielenie informacji lub za udzielenie informacji nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organ przeprowadził postępowanie dowodowe stosownie do treści art. 7 i 77 K.p.a. w związku z art. 61 ustawy o prawach pacjenta oraz należycie ustalił stan faktyczny sprawy. Dodatkowo organ pouczył skarżącego o obowiązku udzielenia informacji, jak również o sankcji wynikającej z nieudzielenia żądanych dokumentów zgodnie z art. 69 ustawy o prawach pacjenta. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że działanie strony skarżącej w dniach 2 i 5 stycznia 2015 r., polegające na ograniczeniu dostępu do dokumentacji medycznej, stanowiło praktyki naruszające zbiorowe prawa pacjentów.

Faktem powszechnie znanym, niewymagającym dowodu, jest okoliczność, że w związku z brakiem porozumienia resortu zdrowia z Federacją Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie Zielonogórskie (skupiającą lekarzy rodzinnych) w sprawie kontraktów z Narodowym Funduszem Zdrowia na 2015 r., część lekarzy nie otworzyła swoich przychodni i gabinetów po dniu 1 stycznia 2015 r., tj. w dniach 2 (piątek) i 5 (poniedziałek) stycznia 2015 r. Dzień 6 stycznia 2015 r. (wtorek) był dniem wolnym od pracy. W dniu 7 stycznia 2015 r. (środa) zostało zawarte porozumienie pomiędzy lekarzami zrzeszonymi w Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie Zielonogórskie a Ministrem Zdrowia, w wyniku którego protest lekarzy zakończył się.

W rozpoznawanej sprawie uczestnictwo skarżącego podmiotu leczniczego w proteście lekarzy rodzinnych zrzeszonych w Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie Zielonogórskie do dnia 7 stycznia 2015 r. jest bezsporne. Ze zgłoszenia dokonanego w dniu 2 stycznia 2015 r., przekazanego do Biura Rzecznika Praw Pacjenta za pośrednictwem ogólnopolskiej infolinii, wynika, że przychodnia w dniu 2 stycznia 2015 r. była zamknięta i nie udostępniała dokumentacji medycznej. Koresponduje to z wyjaśnieniami przychodni zawartymi w piśmie z dnia 23 stycznia 2015 r., w których wskazano, że "świadczenia zdrowotne udzielane są stosownie do uzgodnień wynikających z zawartego w tym zakresie porozumienia Ministra Zdrowia, Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz Federacji Porozumienie Zielonogórskie zawartego w dniu 6 stycznia 2015 r." Do ww. pisma dołączono pierwszą stronę Aneksu nr [...] do umowy nr [...] o udzielenie świadczeń gwarantowanych w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej zawartego przez stronę skarżącą z Narodowym Funduszem Zdrowia – [...] Oddziałem Wojewódzkim w dniu [...] stycznia 2015 r. Również w skardze strona skarżąca przyznała, że kierownik przychodni był w dniach 2 i 5 stycznia 2015 r. dostępny pod numerem telefonu i można było w pilnych sprawach skontaktować się z nim. Dodatkowo, do skargi skarżący dołączyli także kopię informacji wywieszonej na drzwiach przychodni dotyczącej udostępniania dokumentacji medycznej.

Zauważyć należy, że w przedmiotowej sprawie organ, na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zwrócił się do skarżących z żądaniem udzielenia stosownych wyjaśnień dotyczących stosowania kwestionowanych praktyk.

Wystąpienie organu oparte o art. 61 ust. 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta powoduje, że to na podmiocie udzielającym świadczeń medycznych spoczywa ciężar wykazania, że stosowane praktyki nie mają charakteru naruszających zbiorowych praw pacjentów. Podmiot, który nie udzielił odpowiedzi na wystąpienie Rzecznika Praw Pacjenta, z czym równoważne jest udzielenie odpowiedzi wymijającej, odbiegającej od tematu, musi liczyć się z tym, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, organ uzna stosowane praktyki za naruszające zbiorowe prawa pacjentów, bowiem nie znajdzie potwierdzenia dla tezy przeciwnej.

W sprawie dotyczącej stosowania praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjenta, dla oceny zarzutu naruszenia przez Rzecznika Praw Pacjenta art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie pozostaje bez wpływu odmowa udzielenia przez podmiot, wobec którego zostało wszczęte postępowanie informacji, przewidzianej w art. 61 ustawy. Skarżący w piśmie z 23 stycznia 2015 r. nie udzielili bowiem odpowiedzi na żadne z pytań sformułowanych przez organ. Pozostały materiał dowodowy w sprawie pozwalał natomiast na taką ocenę sprawy jaka została zawarta w zaskarżonej decyzji.

Wątpliwości Sądu nie budzi, że naruszenie prawa pacjenta do dostępu do dokumentacji medycznej – będące przedmiotem rozpoznawanej sprawy, może być rozpatrywane w kategorii naruszenia zbiorowych praw pacjentów.

Prawo to zostało szczegółowo uregulowane w rozdziale 7 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu, bądź osobie upoważnionej przez pacjenta. Po śmierci pacjenta, prawo wglądu w dokumentację medyczną ma osoba upoważniona przez pacjenta za życia (art. 26 ust. 2). Jak stanowi przepis art. 27 cyt. uprawy, dokumentacja medyczna jest udostępniana:

1) do wglądu, w tym także do baz danych w zakresie ochrony zdrowia, w siedzibie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych;

2) poprzez sporządzenie jej wyciągów, odpisów lub kopii;

3) poprzez wydanie oryginału za pokwitowaniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu, jeżeli uprawniony organ lub podmiot żąda udostępnienia oryginałów tej dokumentacji.

Zastosowanie przez organ przepisów art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta w związku z art. 26 i art. 27 tej ustawy, uznać należy za prawidłowe.

Sąd w pełni podziela stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że praktyka stosowana podmiot leczniczy prowadzony przez stronę skarżącą w dniach 2 i 5 stycznia 2015 r. była bezprawna. Podmiot ten, wskutek zamknięcia placówki medycznej, uniemożliwił przyjmowanie od pacjentów oraz realizację wniosków o udostępnienie dokumentacji medycznej w prawem dopuszczonych formach. Nawet sposób, w jaki rzekomo udostępniano dokumentację medyczną, wskazywany przez stronę skarżącą dopiero w skardze – już po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie odpowiada wymogom określonym w art. 27 cyt. ustawy. Zgodnie z informacją, która według strony skarżącej była umieszona na drzwiach wejściowych przychodni, tablicy ogłoszeń i recepcji, wniosek o udostępnienie dokumentacji medycznej mógł być kierowany pisemnie na adres przychodni lub drogą elektroniczną na podany adres e-mail. Dokumentacja miała być niezwłocznie wydana pacjentowi w sposób uzgodniony telefonicznie lub wysłana na adres wskazany we wniosku. Skarżący nie dopuścili tym samym możliwości przyjmowania wniosków zgłaszanych przez pacjentów osobiście w przychodni – w formie ustnej, nie było również możliwe udostępnienie dokumentacji do wglądu, co zapewnia art. 27 pkt 1 ustawy. Działanie takie stanowiło też naruszenie dyspozycji § 78 ust. 1 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania, zgodnie z którą udostępnienie dokumentacji następuje bez zbędnej zwłoki. Organ zasadnie wziął pod uwagę, że zamknięcie przychodni w sytuacji, w której istniała pilna potrzeba uzyskania dokumentacji medycznej (np.: dla wystawienia recepty uprawniającej do nabycia leku, przeprowadzenia zabiegu operacyjnego) w istocie mogło uniemożliwić skorzystanie ze świadczeń udzielanych przez inny podmiot. Warto w tym kontekście zwrócić uwagę na przepis art. 26 ust. 3 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zgodnie z którym podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną również podmiotom udzielającym świadczeń zdrowotnych, jeżeli dokumentacja ta jest niezbędna do zapewnienia ciągłości świadczeń zdrowotnych.

Działanie skarżących spełnia również drugą przesłankę z art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta – było to zachowanie zorganizowane. Zamknięcie podmiotu leczniczego nastąpiło w związku z prowadzonym protestem lekarzy zrzeszonych w Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie Zielonogórskie. Działanie to było działaniem celowym, bowiem podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych co najmniej przewidywał, że jego zachowanie doprowadzi do naruszenia praw pacjentów i mimo tego godził się na to.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że dla uznania przedmiotowej praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów nie mają znaczenia motywy, które kierowały skarżącymi przy podjęciu decyzji o zamknięciu przychodni. W wyroku z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 61/13 (CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie zwrócił uwagę, że odpowiedzialność na podstawie przywołanego przepisu zachodzi również w przypadku działania w innym celu i przewidywania możliwości pozbawienia pacjenta prawa lub ich ograniczania. Dokonując wykładni art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta na gruncie niniejszej sprawy, nie jest istotne kto był inicjatorem zorganizowanych działań, lecz to, na ile podmiot odpowiedzialny, którym był "[...]" s.c. Zespół Lekarzy Rodzinnych J. J., Z. O., K. C., G. K., przedsięwziął odpowiednie środki celem przeciwdziałania planowanym i w konsekwencji zaistniałym naruszeniom zbiorowych praw pacjenta. Jak zostało to wykazane przez Rzecznika Praw Pacjenta, strona skarżąca nie podjęła żadnych działań, które zapobiegłyby naruszeniu praw pacjentów do dostępu do dokumentacji medycznej w sytuacji zamknięcia przychodni w dniach 2 i 5 stycznia 2015 r.

Stosowanie przedmiotowych praktyk w dniu 2 i 5 stycznia 2015 r. przez przychodnię nie było adresowane do konkretnej osoby, lecz było wymierzone w każdego potencjalnego pacjenta.

W ocenie Sądu, wszystkie przywołane wyżej okoliczności pozwoliły Rzecznikowi Praw Pacjenta na uznanie praktyk stosowanych w dniu 2 i 5 stycznia 2015 r. przez "[...]" s. c. Zespół Lekarzy Rodzinnych J. J., Z. O., K. C., G. K. – polegających na ograniczeniu dostępu do dokumentacji medycznej spowodowanym zaprzestaniem udzielania świadczeń zdrowotnych w wyniku niezawarcia umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej na 2015 r. i zamknięciem placówki w związku z prowadzonym protestem lekarzy zrzeszonych w Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie Zielonogórskie, przez co pacjenci nie mogli złożyć wniosku o udostępnienie dokumentacji medycznej – za naruszające zbiorowe prawa pacjentów oraz stwierdzenie zaniechania stosowania tej praktyki w dniu 7 stycznia 2015 r. Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej jako: p.p.s.a., uzasadniająca uchylenie zaskarżonej decyzji. Kontrolowana decyzja Rzecznika Praw Pacjenta, wydana na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1 i art. 64 ust. 3 i 4 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, jest bowiem decyzją prawidłową, wydaną zgodnie z przepisami prawa.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.