Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 203/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 2 i  ust. 2a
journal: Dz.U. 2017 poz 708
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant st. sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2023 r. sprawy ze skargi Ł.T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lutego 2020 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Działu Realizacji, przeprowadzili kontrolę pojazdu typu "bus" o nr rej. [...]. Przewoźnikiem towaru o nazwie handlowej Rapeseed oil refined (olej rzepakowy), o masie brutto 1.920 kg, klasyfikowanym do kodu CN 1514, był Ł.T. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą L Ł.T. a podmiotem odbierającym towar przewożony z Niemiec do Polski była firma S Sp. z o.o. C/O U. W toku kontroli kierujący ww. zestawem pojazdów nie przedstawił numeru referencyjnego zgłoszenia oraz nie posiadał włączonego lokalizatora. Po sprawdzeniu danych w systemie monitorowania przewozu towarów, po numerach rejestracyjnych środka transportu, nie stwierdzono zgłoszenia SENT na przewożony towar. Wobec powyższego kierowcę i pojazd skierowano na TTOC. Po otwarciu przestrzeni ładunkowej stwierdzono dwa pojemniki typu Mauzer o pojemności 1000 l każdy z cieczą koloru żółtego. Kierowca po skontaktowaniu ze spedytorem dostarczył numer zgłoszenia SENT. Na tej podstawie wygenerowane zostało zgłoszenie [...]. Po sprawdzeniu danych na platformie PUESC i porównaniu ich z danymi w dokumentach przewozowych, stwierdzono nieprawidłowość w systemie SENT polegającą na niewykonaniu przez przewoźnika obowiązku uzupełnienia zgłoszenia w zakresie danych dotyczących informacji o przewoźniku, jego nr identyfikacji podatkowej, numerów rejestracyjnych środka transportu oraz numeru Iokalizatora albo numeru urządzenia, o których mowa w art. 6 ust.3 pkt. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (obecnie Dz.U. z 2023 r., poz. 104, dalej: ustawa SENT).

W trakcie kontroli stwierdzono dodatkowo brak urządzenia geolokalizacyjnego, przez co przewoźnik nie dokonał obowiązku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego ww. zgłoszeniem SENT, w trakcie całej trasy przewozu, o których mowa w art. 10a ust.1 tej ustawy.

Z uwagi na to, że ładowność kontrolowanego pojazdu wynosiła 1000 kg, a waga brutto przewożonego ładunku wynosiła 1920 kg, zobowiązano przewoźnika do podstawienia drugiego pojazdu. W dniu [...] lutego 2020 r. przewoźnik udostępnił drugi samochód ciężarowy na który przeładowano jeden pojemnik typu Mauzer. Sporządzono dwa nowe zgłoszenia SENT ([...] i [...]) na oddzielnie przewożony towar. Pojazdy zostały wyposażone w sprawnie działające geolokalizatory.

Z czynności kontrolnych został sporządzony protokół kontroli, z którym zapoznał się, a następnie nie wnosząc uwag, złożył swój podpis kierujący pojazdem.

Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego (dalej: NUCS, organ I instancji) postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. wszczął wobec przewoźnika – Ł.T. postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za niewykonanie przez przewoźnika obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przewozu towarów [...] w zakresie danych, o których mowa w art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT oraz niewywiązanie się przewoźnika z obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu towaru, aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem [...], o których mowa w art. 10a ust. 1 tej ustawy.

W toku prowadzonego postępowania Ł.T. pismem z [...] lutego 2021 r. poinformował, że nie czuje się odpowiedzialny za brak uzupełnienia dokumentacji (wg protokołu brak informacji o przewoźniku towaru oraz brak nr urządzenia GPS). Wskazał, że samochody prowadzone są przez zewnętrzną spedycję, która odpowiedzialna jest za ładunki. Ze względu na RODO oraz ochronę konkurencji nie ma wglądu do szczegółowych dokumentacji kupowanych zleceń oraz nie są mu udostępniane szczegółowe informacje dotyczące ładunków. Podkreślił, że w tym wypadku doświadczony spedytor nie poinformował go o obowiązku wypełnienia dodatkowych formalności, dowiedział się o tym dopiero podczas kontroli od swojego pracownika.

Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. NUCS wezwał stronę do wskazania spedycji, która obsługiwała zgłoszenie [...] i udzielenia informacji, czy spedycja przekazała dla firmy L Ł.T. klucz do ww. zgłoszenia. Ponadto tym samym pismem organ I instancji wezwał stronę do przedłożenia wydruków z lokalizatora GPS: [...] przedstawiających trasę objętą zgłoszeniem [...] oraz ponownie wezwał do przedłożenia dokumentów potwierdzających zapłatą za usługą transportu z Niemiec do Polski towaru o nazwie Rapeseed oil refined.

Mając na uwadze wyjaśnienia strony organ I instancji wezwał spedycję M Sp. z o.o. do udzielenia wyjaśnień: - czy spółka M Sp. z o.o. w dniach [...] lutego 2020 r. była głównym wykonawcą transportu z Niemiec do Polski towaru o nazwie Rapeseed oil refined, - czy w zgłoszeniu [...] wszelkich modyfikacji dokonywała tylko spółka M Sp. z o.o. poprzez osobę B.K., - czy klucz dostępu do ww. zgłoszenia był przekazany dla Ł.T. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą L Ł.T. jako ewentualnego podwykonawcy usługi transportu i kiedy otrzymał zlecenie usługi, - przedłożenie kopii zlecenia tego transportu oraz ewentualnej korespondencji przekazującej klucz do zgłoszenia, - przedłożenia wydruków z lokalizatora [...] przedstawiających trasę objętą zgłoszeniem [...].

W odpowiedzi pismem z [...].03.2021 r. M Sp. z o.o. złożyła wyjaśnienia podnosząc, że nie posiada informacji na temat transportu przedmiotowego towaru i nie była zleceniodawcą tego przewozu.

Następnie pismami nr [...] z [...].03.2021r., z [...].04.2021 r. i z [...].05.2021 r. organ I instancji wezwał firmę U do wyjaśnienia kwestii dotyczącej przekazania klucza dostępu do zgłoszenia [...] oraz przedłożenia ewentualnej korespondencji w tym zakresie.

W dniu 27.05.2021 r. do Urzędu Celno-Skarbowego wpłynęło pismo spółki U z [...].05.2021r. przekazujące informację, że [...] został wygenerowany przez zespół za to odpowiedzialny i przekazany drogą mailową firmie C GmbH, Niemcy, która była organizatorem kontrolowanego transportu. Następnie zespół otrzymał informację, że ciężarówka jest przeładowana i towar zostanie rozdzielony na dwie ciężarówki. W związku z tym konieczne było wygenerowanie dwóch nowych zgłoszeń SENT; nr [...] i [...], które zostały przekazane C. Do pisma Spółka przedłożyła kserokopię dokumentacji potwierdzającej przekazanie klucza.

W związku z powyższym pismem z [...].05.2021r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego wezwał ww. firmę C Gmbh, Niemcy do wyjaśnienia, dla której firmy przewozowej oraz w jaki sposób przekazano klucz [...] do zgłoszenia [...] oraz do przekazania korespondencji potwierdzającej ten fakt. Odpowiedzi za pośrednictwem poczty elektronicznej [...].06.2021 r. udzieliła osoba kontaktowa z A GmbH Niemcy.

W takim stanie faktycznym organ I instancji w dniu [...] lipca 2021 r. wydał decyzję nr [...], którą nałożył na przewoźnika – Ł.T., karę pieniężną w kwocie 20.000,00 zł, za niewykonanie przez przewoźnika obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przewozu [...] oraz obowiązku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego ww. zgłoszeniem.

W odwołaniu od ww. decyzji Ł.T. wskazał, że zlecenie otrzymał po fakcie, jak wszystkie inne zlecenia od spedycji z którą współpracował. Zlecenie, którego dotyczy kara otrzymał bezpośrednio od spedytora firmy M, B.K. z informacją, iż nie jest ono fakturowane przez M, lecz bezpośrednio na jego firmę. Odwołujący oświadczył, że przed podjęciem załadunku jak i w czasie jego transportu nie miał żadnej wiedzy na temat przewożonego towaru. Zarówno spedycja, jak i spedytor nie poinformowali go o tym co będzie przewożone. Podkreślił, że jeżeli miałby jakąkolwiek wiedzę na temat przewożonego towaru, to na pewno dopełniłby wszystkich formalności lub wręcz zrezygnował z jego transportu. Ponadto wskazał, że nie jest w żaden sposób winny zaistniałego faktu i że czuje się poszkodowany i oszukany przez spedycję oraz, że nie poczuwa się do płacenia za błędy firmy z którą współpracował.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS, organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt. 1 ustawy SENT, przewoźnik jest zobowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju uzupełnić zgłoszenie o wymagane dane oraz stosownie do art. 10a, zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. W chwili kontroli przedmiotowe zgłoszenie nie było uzupełnione przez przewoźnika o dane określone w art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT, tj. o dane identyfikujące przewoźnika (brak nazwy, siedziby firmy, numeru identyfikacji podatkowej), o dane rejestracyjne środka transportu oraz o numer lokalizatora, co zaś wyczerpuje przesłankę wymienioną w art. 22 ust. 2 ustawy SENT, która skutkuje nałożeniem na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł, w drodze decyzji. Ponadto w trakcie kontroli stwierdzono brak urządzenia geolokalizacyjnego, przez co przewoźnik nie zapewnił, zgodnie z art. 10a ust. 1 omawianej ustawy, przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym. zgłoszeniem, co zaś sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 10.000 zł, określoną w art. 22 ust.2a ustawy SENT.

DIAS wskazał, że w pismach kierowanych do organu, w tym w odwołaniu strona wskazała, że jej samochody prowadzone są przez zewnętrzną spedycję, która odpowiedzialna jest za ładunki. Nie czuje się więc ona odpowiedzialna za nieuzupełnienie zgłoszenia oraz brak przekazywania sygnału z lokalizatora do sytemu SENT GEO. Zdaniem odwołującego to spedycja, jak i spedytor powinni poinformować go o tym co będzie przewożone i że wymagane jest zgłoszenie SENT, gdyż on przed podjęciem załadunku jak i w czasie jego transportu nie miał żadnej wiedzy na temat przewożonego towaru. Przewoźnik podkreślił, że jeżeli miałby jakąkolwiek wiedzę na ten temat, to na pewno dopełniłby wszystkich formalności lub wręcz zrezygnował z jego transportu. Nie jest więc w żaden sposób winny zaistniałego faktu. Wręcz przeciwnie, czuje się poszkodowany i oszukany przez spedycję, tym bardziej, że został niemile zaskoczony informacją od kierowcy, że ma kontrolę i potrzebne jest drugie auto na przeładunek (konsekwencja spakowania na auto dwóch paleto-pojemników z cieczą przemysłową) oraz 4000 zł kaucji na geolokalizatory do nadzoru przewozu SENT. Wobec powyższego nie poczuwa się do płacenia za błędy firmy z którą współpracował. Ponadto podkreślił, że zlecenie otrzymał po fakcie, jak wszystkie inne zlecenia od spedycji z którą współpracował, w tym przypadku bezpośrednio od spedytora firmy M, B.K..

Odnosząc się do powyższego zarzutu organ odwoławczy wskazał, że z ustaleń kontroli i późniejszego postępowania wyjaśniającego jednoznacznie wynika, iż Spółka M nie była zleceniodawcą przewozu towaru o nazwie Rapeseed oil refined objętego zgłoszeniem [...] oraz nie posiada informacji na temat transportu przedmiotowego towaru. Z ustaleń organu I instancji wynika, że podmiot odbierający (U BV) dokonał zgłoszenia przewozu towarów do systemu SENT i przekazał numer tego zgłoszenia firmie C GMBH organizującej transport towaru. W imieniu firmy C GMBH działała A GmbH, która poinformowała przewoźnika, że transport podlega zgłoszeniu SENT oraz, że przewoźnik jest odpowiedzialny za uzupełnienie zgłoszenia w rejestrze. Jak wynika z ustaleń przewoźnik nie uzupełnił zgłoszenia o dane wynikające z art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT oraz, że transport odbywał się bez geolokalizatora. Potwierdzają to również wyjaśnienia przewoźnika, który w toku postępowania potwierdził, że spedycja nakazała kierowcy zainstalowanie aplikacji. Jednakże funkcjonariusze podczas kontroli takiej aplikacji nie stwierdzili. Organ odwoławczy wskazał, że każdy z podmiotów biorących udział w procesie przewozu towarów podlegających ustawie SENT ma określoną odpowiedzialność za wykonanie konkretnych obowiązków. Zakres tych obowiązków i odpowiedzialność jest określona w przepisach ustawy SENT. Zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy SENT przesyłanie, uzupełnianie i aktualizacja zgłoszenia przez przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika pociąga za sobą skutki dla reprezentowanego. Tak jak wskazał organ I instancji, ustawa SENT nie wskazuje, aby możliwym było przeniesienie określonych w niej obowiązków, a więc i skutków ich niewypełnienia lub nienależytego wypełnienia, na inne osoby czy podmioty. Tym samym wszelkie skutki złej realizacji obowiązków ustawowych przez osoby, którym zlecono ich wykonanie, obciążają podmiot obowiązany do realizacji obowiązków ustawowych. Przepisy ustawy SENT mają zastosowanie do podmiotu wykonującego przewóz towarów w przypadku zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto przyczynił się powstania naruszenia. Stąd też, nieuzupełnienie zgłoszenia przewozu przez pracownika spółki - spedytora, nie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności za nieprawidłowości stwierdzone w toku kontroli, bowiem odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z przewozem towarów ciąży na przewoźniku, w zakresie wynikającym z przepisów ustawy. W niniejszej sprawie niewątpliwie stwierdzona nieprawidłowość polegała na nieuzupełnieniu przez przewoźnika wielu pól zgłoszenia SENT o istotne dla systemu monitorowania przewozu towarów wrażliwych dane przewoźnika, dające organom możliwość dokonywania analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwiające prawidłową identyfikacją podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych i rodzaju wykonywanego przewozu. Cel, jaki niosła ze sobą nowelizacja ustawy SENT z dnia 15.06.2018r. (art. 1 pkt 7 ustawy z dnia 15.06.2018r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów Dz.U. 2018, poz. 1539) polegający na zapewnieniu bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania przewozu towarów wskazanych w ustawie poprzez wykorzystanie danych geolokalizacyjnych, nie został w przedmiotowej sprawie osiągnięty. W świetle powyższego, stwierdzone w toku kontroli naruszenia stanowią przesłankę do nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w łącznej kwocie 20.000 zł na podstawie art. 22 ust.2 w związku z art. 6 ust.3 pkt 1 oraz art. 22 ust. 2a w związku z art. 10a ustawy SENT.

W dalszej części uzasadnienia decyzji DIAS wyjaśnił, że w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, w postanowieniu o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiotowej sprawie, organ I instancji poinformował przewoźnika o instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wynikającej z przepisów ustawy SENT oraz powiadomił stronę o możliwości przedstawienia dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę do ewentualnego zastosowania powołanego przepisu w rozpatrywanej sprawie. Strona w toku postępowania nie przedłożyła dokumentów potwierdzających jej sytuację finansową, nie wskazała żadnych okoliczności uzasadniających istnienie ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego. Jedynie w odwołaniu wnioskowała o wstrzymanie obowiązku zapłaty i anulowanie kary pieniężnej, która jej zdaniem jest bezzasadna.

Odnosząc się do możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, organ odwoławczy wskazał, że "ważny interes przewoźnika" występuje wtedy, kiedy obniżają się znacznie zdolności płatnicze, spowodowane przede wszystkim zdarzeniami losowymi takimi jak: powódź, pożar, susza itd. Przy czym pojęcia "ważnego interesu przewoźnika" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej, gdyż pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną przewoźnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków. Pomimo, że wymaga ono ustalenia sytuacji majątkowej podmiotu oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i dla rodziny, to trzeba mieć też na uwadze, że względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. Ponadto przy analizie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej nie można pominąć okoliczności w jakich nastąpiło naruszenie, przyczyn powstałego naruszenia, brak umyślności, okoliczności towarzyszących, postawy w trakcie i po przeprowadzeniu kontroli. Należy również zwrócić uwagę na to czy nieprawidłowości zdarzyły się jednokrotnie czy też występują na tyle często u tego przewoźnika, że świadczą o co najmniej niedbałości, nienależytej staranności w prowadzeniu swoich interesów, a nałożenie kary pieniężnej miałoby charakter prewencyjny czy też dyscyplinujący w odniesieniu do kolejnych przewozów. Prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w celu ustalenia sytuacji finansowej firmy z urzędu podjął stosowne działania, aby uzyskać dokumenty, świadczące o sytuacji ekonomicznej Strony oraz dokonał wnikliwej analizy tych dokumentów. Z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...].02.2021 r. wynika, że roczne rozliczenia Ł.T. kształtowały się następująco: - w 2018 r. przychody wynosiły 1.320.970,54 zł, koszty 1.167.239,20 zł, dochody 156.731,34 zł (PIT-36L) oraz z PIT-37 przychody wynosiły 6.584,34 zł , dochody 6.584,345 zł, - w 2019 r. przychody wynosiły 2.277.813,29 zł, koszty 2.252.510,67 zł, dochody 25.302,62 zł (PIT-36L) oraz z PIT-37 przychody wynosiły 711,48 , dochody 711,48 zł. Nadto z uzyskanych informacji wynika, że pan Ł.T. posiada zaległości podatkowe z deklaracji VAT-7K za III kwartał 2019 r. Wobec podatnika prowadzono postępowanie egzekucyjne, ostatnie zakończyło się [...].07.2019 r. poprzez wyegzekwowanie zaległości z rachunku bankowego (50,00 zł). Obecnie nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne wobec podatnika. Ł.T. posiada status małego przedsiębiorcy. W latach 2019-2020 dokonał zakupu środków trwałych VAT-7x na łączną kwotę 59.594,00 zł. Ponadto w latach 2018-2020 występował pięciokrotnie z wnioskami o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Z kolei z informacji przekazanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział za pismem nr [...] z [...].02.2021 r. wynika, że płatnik składa deklaracje rozliczeniowe ZUS i nie posiada zaległości w spłacie składek. W stosunku do płatnika nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Ponadto Ł.T. występował z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za 3-5/2020 z uwagi na sytuację epidemiczną SARS-CoV-2. Ponadto organ I instancji poddał analizie częstotliwość przewozów międzynarodowych "towarów wrażliwych", jakie podatnik zaewidencjonował na platformie PUESC w okresie od [...].04.2017 r. do [...].07.2021 r. Z zarejestrowanych zgłoszeń w systemie SENT wynika, że Ł.T. tylko raz przewoził towar podlegający rejestracji. Zarejestrowane trzy zgłoszenia dotyczą przewozu, który jest przedmiotem niniejszego postępowania. Mała liczba zgłoszeń SENT nie oznacza jednak i nie zwalnia przewoźnika ze znajomości przepisów w tym zakresie. W dobrze pojętym interesie przedsiębiorcy jest dochowanie szczególnej staranności, aby nie dochodziło do naruszenia ustawy o SENT. Tym bardziej, że transportową działalność gospodarczą strona prowadzi od 2011 r. i w związku z tym przepisy i procedury odnoszące się do transportu towaru powinny być stronie znane. Analizie poddano również ilość postępowań w programie KARTA2 w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych, gdzie ustalono zarejestrowanie jednego, niniejszego postępowania wszczętego wobec pana Ł.T. prowadzącego działalność gospodarcza pod nazwą L Ł.T., z uwagi na naruszenie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi. Dokonano również sprawdzenia w programie SUDOP - wyszukiwanie pomocy otrzymanej przez beneficjenta i ustalono, biorąc pod uwagę ostatnie trzy lata, że do [...].07.2021 r. strona była beneficjentem udzielonej pomocy publicznej w sektorze transportu drogowego oraz pomocy rekompensującej negatywne konsekwencji ekonomiczne związane z COVID19 na łączną kwotą brutto 234.502,45 zł, co stanowi 52.428,03 EURO.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że zgromadzone w sprawie dokumenty i informacje świadczą o dobrej kondycji finansowej firmy. Wprawdzie w 2019 r. widoczny jest spadek dochodów, lecz nie świadczy to jeszcze o złej sytuacji finansowej. Zauważyć należy, że przychody w tym samym roku znacznie wzrosły w stosunku do roku 2018. Na niższy poziom osiągniętego dochodu wpływ miały znaczące koszty, które strona poniosła w tym okresie. Ponieważ strona nie przedstawiła dokumentów potwierdzających sytuację finansową, nie można było określić co miało wpływ na tak znaczny wzrost kosztów. Zdaniem DIAS w przedmiotowej sprawie odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie leży także w interesie publicznym, ponieważ pozyskane informacje wskazują, że sytuacja strony nie ma cech nadzwyczajności. Okoliczności niniejszej sprawy nie wskazują, aby nałożenie kary na odwołującego miało doprowadzić do upadłości i likwidacji spółki. Ponadto odstąpienie od nałożenia kary na podmiot, którego sytuacja materialna pozwala na jej uiszczenie, nie leży również w interesie społecznym.

Od powyższej decyzji Ł.T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651, dalej: O.p.) w zw. z art. 187 § 1 O.p., art. 191 O.p., art. 210 § 4 O.p., poprzez:

a) brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, w szczególności pominięcie przez organ: wyjaśnień złożonych przez skarżącego, korespondencji mailowej z dnia [...].02.2022 r. wraz ze zleceniem transportowym nr [...], korespondencji mailowej z dnia [...].02.2022 r. - potwierdzających brak wiedzy skarżącego co do przyjęcia przez firmę spedycyjną zlecenia transportowego nr [...], chwili dowiedzenia się przez skarżącego o wystawieniu zlecenia transportowego nr [...] na firmę skarżącego, wystawieniu zlecenia transportowego nr [...] na firmę skarżącego przez spedytora bez wiedzy i zgody skarżącego;

b) brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, polegającego na błędnym przyjęciu przez organ, że to skarżący odpowiada za nieuzupełnienie zgłoszenia przewozu, podczas gdy skarżący nie miał wiedzy o wystawieniu na jego firmę zlecenia transportowego nr [...], a o wystawieniu zlecenia skarżący dowiedział się w związku z kontrolą;

2. art. 22 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 3 pkt 1 oraz art. 22 ust. 2a w związku z art. 10a ustawy SENT przez ich błędne zastosowanie oraz bezpodstawne obciążenie skarżącego karą, podczas gdy prawidłowa ocena okoliczności sprawy, stanu faktycznego oraz zebranego w sprawie materiału dowodowego, powinna prowadzić do wniosku, że skarżący nie ponosi odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia;

3. art. 122 w związku z art. 121 § 1 O.p., polegające na niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, w tym niepodjęcie przez organ podatkowy wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i ustalenia, czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej z uwagi na jego ważny interes, jak i interes publiczny, przez co naruszono zasadę, że postępowanie podatkowe winno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych;

4. art. 22 ust. 3 ustawy SENT poprzez błędną jego wykładnię i pominięcie w ocenie pojęcia "interesu publicznego", zasad: proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, a także pominięcie w ocenie pojęcia "interesu publicznego" rzeczywistej intencji ustawodawcy (wykładni celowościowej) oraz konstytucyjnej zasady proporcjonalności, jak również "ważnego interesu przewoźnika", co doprowadziło do nieodstąpienia od nałożenia kary pieniężnej pomimo, że wystąpiły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, w szczególności nie doszło do uszczuplenia należności Skarbu Państwa w zakresie podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji NUCS a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, uznając przy tym zarzuty skargi za nieuzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

W ocenie Sądu skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy SENT. Zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy SENT, w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Przepis art. 22 ust. 2a ustawy SENT stanowi natomiast, że w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, tj. obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Zgodnie z art. 2 pkt 9 ustawy SENT przewozem towarów jest przemieszczenie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku. Przewoźnikiem, w myśl definicji z art. 2 pkt 8 ustawy SENT, jest natomiast osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, wykonująca przewóz towarów. Z kolei w myśl art. 2 pkt 6 ustawy SENT podmiot odbierający - osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, prowadzącą działalność gospodarczą, dokonującą wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, importu towarów lub nabycia towarów w przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2016 r., poz. 710, z późn. zm.).

W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny, który stał się podstawą wydania zaskarżonej decyzji został - zdaniem Sądu - ustalony w sposób prawidłowy. Wynika z niego, że skarżący jako przewoźnik podjął się wykonania przewozu towaru, tj. rafinowanego oleju rzepakowego, zaklasyfikowanego do pozycji CN 1514, w ilości 1.920 kg, w 2 pojemnikach typu Mauser, pojazdem o ładowności 1000 kg. Znalazło to odzwierciedlenie w międzynarodowym samochodowym liście przewozowym CMR (bez numeru), a więc towaru podlegającego systemowi monitorowania (na podstawie art. 3 ust. 2a ustawy SENT).

Z otrzymanego od przewoźnika (jego kierowcy) dokumentu, tj. samochodowego listu przewozowego CMR, wskazującego na rodzaj przewożonego towaru, pozycję CN, jego nazwę, masę brutto i objętość przewożonego towaru, wynika, że przewoźnik posiadał, a w każdym razie powinien był posiadać, wiedzę odnośnie przewożonego towaru i reżimu prawnego jakiemu tego rodzaju towar podlega na gruncie przepisów ustawy SENT. W orzecznictwie przyjmuje się, że przewoźnik to przedsiębiorca profesjonalnie zajmujący się przewozem towarów, od którego należy oczekiwać znajomości przepisów prawa i zasad związanych z przewozem określonego rodzaju towarów (por. wyroki WSA w Szczecinie: z dnia 9 września 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 149/21, z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 932/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 października 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 427/20, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Zasadą również jest iż odpowiedzialność za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi przedsiębiorca i to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi się posługuje w wykonywaniu działalności gospodarczej i to niezależnie od stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą (por. wyroki NSA: z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10 i z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 676/19, CBOSA).

Towar, który był przedmiotem przewozu podlega szczególnemu nadzorowi i rygorom, jakie stawia się przy dokonywaniu jego przewozu. Niewątpliwie towar, którego dotyczy zaskarżona decyzja (rafinowany olej rzepakowy) podlegał ustawie SENT. Przewoźnik nie może w takim przypadku uwolnić się od odpowiedzialności za przewóz tego towaru bez dopełnienia obowiązków nałożonych ustawą SENT. Przyjmując zlecenie przewozu (a następnie przewożąc towar o wadze 1920 kg pojazdem którego ładność wynosiła 1000 kg), obowiązkiem skarżącego, także leżącym w jego interesie, było ustalenie, jakiego rodzaju towaru ono dotyczy. Stosownie bowiem do art. 10 ust. 1 ustawy SENT przewoźnik jest obowiązany odmówić przyjęcia do przewozu towarów podlegających zgłoszeniu w przypadku nieotrzymania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 7. Skoro na skarżącym jako podmiocie zajmującym się w sposób profesjonalny przewozem towaru podlegającym zgłoszeniu ciąży szczególny obowiązek ustalenia czy towar jaki przewozi nie generuje obowiązku uzupełnienia zgłoszenia SENT, to swej odpowiedzialności skarżący nie może skutecznie przerzucać na innych uczestników obrotu, tj. jak w niniejszej sprawie na spedytora (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 15 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1787/21, CBOSA).

Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy SENT, w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Przepis art. 22 ust. 2a ustawy SENT stanowi natomiast, że w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, tj. obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Z ustalonego przez organy stanu faktycznego bezsprzecznie wynika, że skarżący (przewoźnik) - jak prawidłowo wskazały organy - nie wypełnił obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przewozu towaru oraz nie przekazał aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu. Za ujawnione naruszenia organ zasadnie zatem nałożył karę w wysokości 20.000 zł i trafnie zauważył, że stan faktyczny tego przypadku wypełnia znamiona naruszenia ww. przepisów ustawy SENT.

Za niezasadny należało zatem uznać podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 1, art. 22 ust. 2, art. 22 ust. 2a ustawy SENT jak i naruszenia art. 122, art. 121 § 1, art. 187 i art. 191 O.p.

Zdaniem Sądu zasadnie również organy administracji publicznej przyjęły, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, tj. interes publiczny. Naruszenia których dopuścił się skarżący stanowią istotne naruszenia przepisów ustawy SENT, które w zasadzie uniemożliwiają realizację zamierzonych przez ustawodawcę celów. Uchybień których dopuścił się skarżący nie można uznać za nieistotne (formalne), czy za mające mniejszą wagę (np. niepodanie numeru zezwolenia, zaświadczenia lub licencji, czy oczywiste omyłki dotyczące numerów rejestracyjnych środka transportu - zob. wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 199/22, CBOSA). Skala stwierdzonego naruszenia była znaczna i miała istotny charakter (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 sierpnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 121/22, CBOSA). W interesie publicznym leży powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Oczywistym jest, że nałożona kara stanowi pewną dolegliwość finansową dla strony skarżącej, ale nie oznacza to, że zostały wyczerpane znamiona przesłanki interesu publicznego w rozumieniu art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Nałożona kara pieniężna nie spowoduje konieczności zakończenia prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej bądź udzielenia stronie pomocy publicznej. W konsekwencji w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można przyjąć, że nałożona kara pieniężna doprowadzi do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego jak i indywidualnego, ani do sytuacji gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

Na zakończenie, wskazać należy, że organ I instancji kontrolę przewozu towarów środkiem transportu drogowego określonym w art. 2 pkt 11 lit. a ustawy SENT przeprowadził w dniu [...] lutego 2020 r. Postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej organ wszczął w dniu [...] stycznia 2021 r. W związku z powyższym wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 165b § 1 O.p., w przypadku ujawnienia przez kontrolę podatkową nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości, organ podatkowy wszczyna postępowanie podatkowe w sprawie, która była przedmiotem kontroli podatkowej, nie później niż w terminie 6 miesięcy od zakończenia kontroli. Przepis art. 26 ust. 5 ustawy SENT stanowi, że w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy O.p. Interpretacja i określenie granic tego odesłania musi uwzględniać regulację ustawy SENT w zakresie dotyczącym stosowania kar pieniężnych, w tym zasady przedawnienia, skoro tak określono granice tego odesłania. Zauważyć więc należy, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy SENT, kara pieniężna nie może być nałożona, jeżeli od dnia niedopełnienia obowiązku upłynęło 5 lat, zaś obowiązek zapłaty kary pieniężnej przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin zapłaty. Ustawa SENT zawiera więc regulację odnoszącą się wprost do kwestii przedawnienia, a jest przy tym oczywiste, że nie przewidziano w niej przedawnienia wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Wobec powyższego, brak jest przesłanek do uznania, że w tym zakresie występuje w analizowanej ustawie luka konstrukcyjna, wymagająca uzupełnienia tej regulacji przez organ stosujący prawo. Ustawodawca nie przewidział bowiem przedawnienia wszczęcia postępowania w ustawie SENT, ani nie zawarł w jej przepisach szczególnych odesłania do art. 165b O.p., który jest przepisem proceduralnym, znajdującym zastosowanie w postępowaniu podatkowym i pozostającym bez związku z przepisami dotyczącymi kar pieniężnych, a więc nieobjętym hipotezą normy prawnej zawartej w art. 26 ust. 5 ustawy SENT (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 758/22, CBOSA). Tym samym Sąd uznał, że art. 165b § 1 O.p. nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym toczącym się w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT, bowiem przepis ten stosuje się wyłącznie do kontroli podatkowej, w wyniku której ujawniono nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości. Naczelny Sąd Administracyjny w ww. orzeczeniu wskazał, że czynności kontrolne przewozu wykonane na drodze nie stanowią czynności w ramach kontroli podatkowej, a każda z tych kontroli wywołuje inne skutki i wiąże się z innymi obowiązkami tak po stronie podmiotów kontrolowanych, jak i organów administracji. Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny przypomniał, że odpowiednie stosowanie przepisów polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane, zaś ocena zakresu odpowiedniego stosowania przepisu powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany.

W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.