Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 113/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant - specjalista Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2011 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt oddala skargę


UZASADNIENIE

W. Z. (zwany dalej: skarżącym) [...] czerwca 2005 r. przystąpił do realizacji Programu Rolnośrodowiskowego składając w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) w I. z/s w L. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2005 r. We wniosku skarżący zadeklarował realizację pakietu "Ochrona gleb i wód" w wariancie KO1c - międzyplon ścierniskowy na powierzchni [...] ha. Skarżący [...] lipca 2005 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR zmianę do ww. wniosku, w której zwiększył powierzchnię realizacji pakietu "Ochrona gleb i wód" w wariancie KO1c - międzyplon ścierniskowy na [...] ha. Wniosek na 2005 r. obejmował min. działki ewidencyjne nr [...]. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z [...] kwietnia 2006 r. przyznał skarżącemu wnioskowaną płatność w wysokości [...] zł do powierzchni [...] ha gruntów rolnych, w tym [...] ha na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz [...] ha na działce ewidencyjnej nr [...].

Skarżący [...] kwietnia 2006 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2006 r., w którym ostatecznie zadeklarował realizację pakietu "Ochrona gleb i wód" w wariancie KO1c - międzyplon ścierniskowy na powierzchni [...] ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z [...] grudnia 2006 r. przyznał skarżącemu wnioskowaną płatność w wysokości [...] zł do powierzchni [...] ha, w tym na działce ewidencyjnej nr [...], nr [...], nr [...].

Skarżący [...] maja 2007 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2007 r., w którym zadeklarował do realizacji pakiet "Ochrona gleb i wód" w wariancie KO1c - międzyplon ścierniskowy na powierzchni [...] ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z [...] stycznia 2008 r. przyznał skarżącemu wnioskowaną płatność na działce ewidencyjnej nr [...] w wysokości [...] zł.

Skarżący [...] maja 2008 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2008 r., w którym zadeklarował do realizacji pakiet "Ochrona gleb i wód" w wariancie KO1c - międzyplon ścierniskowy na powierzchni [...] ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z [...] listopada 2008 r. przyznał skarżącemu wnioskowaną płatność w wysokości [...] zł do powierzchni [...] ha, w tym na działce ewidencyjnej nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...].

Skarżący [...] maja 2009 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2009 r., w którym zadeklarował do realizacji pakiet "Ochrona gleb i wód" w wariancie KO1c - międzyplon ścierniskowy na powierzchni [...] ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR pismem z [...] sierpnia 2009 r. wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień m.in. w zakresie działek ewidencyjnych nr [...], które zostały zadeklarowane do płatności w poprzednim roku trwania programu, a nie zostały ujęte we wniosku na rok bieżący.

Skarżący [...] sierpnia 2009 r. złożył organowi oświadczenie o następującej treści: (...) W roku 2008 wygasła umowa dzierżawy na działką [...]. Liczyłem, że będą dalej użytkował tą działką, po prostu przegrałem przetarg na dalszą dzierżawą. Natomiast działką [...] darowałem synowi M.Z. [...].04.2009 r. Syn przejął ode mnie część zobowiązania ONW na tą działką. Natomiast kontynuować działalność rolno środowiskową na tej działce może rozpocząć od roku 2010".

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z [...] grudnia 2009 r. przyznał skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości w kwocie [...] zł do powierzchni [...] ha.

Skarżący [...] maja 2010 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2010 r., w którym zadeklarował do realizacji pakiet "Ochrona gleb i wód" w wariancie 8.3 - międzyplon ścierniskowy na powierzchni [...] ha.

Prezes ARiMR [...] lipca 2010 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych skarżącemu na mocy decyzji z [...] kwietnia 2006 r., z [...] grudnia 2006 r., [...] stycznia 2008 r. oraz z [...] listopada 2008 r. o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w I. z/s w L., a następnie decyzją z [...] września 2010 r. ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł.

Od ww. decyzji skarżący złożył [...] września 2010 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wyjaśnił, iż zaprzestanie realizacji programu rolnośrodowiskowego było wynikiem pogorszenia jego stanu zdrowia. [...] i związanymi z nimi dolegliwościami, uniemożliwiły w pełnym zakresie wywiązanie się z długoletniego zobowiązania. W związku z powyższym skarżący przekazał działkę ewidencyjną nr [...] synowi. Zaznaczył, że pomimo zmiany właściciela, w roku 2009 był realizowany na niej pakiet "Ochrona gleb i wód" - wariant międzyplon ścierniskowy. Projektem tym w 2009 r. nie była objęta działka gruntu Nr [...], wobec nie przedłużenia przyrzeczonej wcześniej kontynuacji dzierżawy. Została ona wydana pod koniec 2008 r. właścicielowi. Skarżący wskazał także, że pracownicy ARiMR nie poinformowali go co powinien zrobić, aby uniknąć negatywnych skutków zaprzestania realizacji programu rolnośrodowiskowego przed upływem okresu zobowiązania.

Rozpatrując ponownie sprawę Prezes ARiMR decyzją z [...] listopada 2010 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W jej uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U, Nr 98 poz. 634, ze zm.) Prezes ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Wypłacone nienależnie skarżącemu środki finansowe z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt pochodzą ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy.

Prezes ARiMR wskazał, że skarżącemu na mocy decyzji: [...] kwietnia 2006 r., z [...] grudnia 2006 r., z [...] stycznia 2008 r. i z [...] listopada 2008 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR zostały przyznane płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na lata 2005-2008. Płatności te zostały zrealizowane i przekazane na rachunek bankowy wskazany przez skarżącego we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych. Skarżący w 2009 r. zaprzestał realizacji programu rolnośrodowiskowego na działkach ewidencyjnych nr [...].

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809, ze zm.) – wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej pięciu lat. Tymczasem w kolejnym roku podjętego zobowiązania tj. w roku 2009 skarżący nie zadeklarował do płatności rolnośrodowiskowej działek ewidencyjnych nr [...] i [...]. Tym samym nie dotrzymał zobowiązania do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Zobowiązanie to zostało określone w art. 23 rozporządzenia Rady nr 1257/1999/WE z 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999 r. ze zm.), według którego wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej 5 lat.

Zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia rolnośrodowiskowego – płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi - jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem.

W konsekwencji Skarżący utracił uprawnienie do zachowania części przyznanych płatności rolnośrodowiskowych. W związku z tym skarżącemu została ustalona kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w wysokości [...] zł.

Prezes ARiMR odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził, że nie mogą zostać uznane, bowiem skarżący składając [...] czerwca 2005 r. w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolno-środowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Skarżący w powyższym wniosku podpisał także oświadczenie w tab. XI na stronie 7, "że znane mi są zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego" oraz, że "jestem świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego". Prezes ARiMR podkreślił, że bezsprzecznym pozostaje fakt, iż skarżący nie dotrzymał podjętego zobowiązania, skarżący kilkakrotnie potwierdził, iż od 2009 r. nie prowadzi działalności rolniczej na działkach ewidencyjnych nr [...]. Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, że działkę ewidencyjną nr [...] przekazał [...] kwietnia 2009 r. na rzecz syna, a na działkę ewidencyjną nr [...] w 2008 r. wygasła umowa dzierżawy.

Prezes ARiMR odnosząc się do działki ewidencyjnej nr [...] wskazał, iż zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego – jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych, jeżeli w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Zgodnie z § 14 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego – do wniosku, o którym mowa w ust. 1 dołącza się kopię umowy sprzedaży lub innej umowy, w wyniku której nastąpiło przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych. Przepis zawarty w § 14 ust. 3 tego rozporządzenia stanowi, iż przepisy ust 1 i 2 stosuje się odpowiednio, w przypadku gdy przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych nastąpiło po dniu wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolno-środowiskowej.

Mając na uwadze powyższe przepisy Prezes ARiMR wskazał, że syn skarżącego – M. Z. nie spełnił powyższego wymogu.

Jeśli chodzi o argumenty skarżącego dotyczące działki ewidencyjnej nr [...] Prezes ARIMR wyjaśnił, iż skarżący będąc użytkownikiem ww. działki na podstawie umowy dzierżawy, znał termin jej zakończenia więc musiał się liczyć z tym, że umowa ta może nie zostać przedłużona, co będzie się wiązało ze skutkami finansowymi. W związku z tym wygaśnięcie umowy dzierżawy działki ewidencyjnej nr [...] nie może być traktowane jako okoliczność usprawiedliwiająca niedotrzymanie przez stronę 5 - letniego zobowiązania do jej użytkowania.

Ponadto wskazał, iż art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004/WE z 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) przewiduje katalog okoliczności, których wystąpienie powoduje, że zwrot płatności nie jest wymagany. Okoliczność taką stanowi m.in. długotrwała niezdolność rolnika do wykonywania zawodu (art. 39 ust. 1 lit. b). Zgodnie z art. 39 ust. 2 o przypadkach siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Przy czym zaznaczył, iż stwierdzenie stałej lub długotrwałej niezdolności do pracy z zasady wiąże się z ubezpieczeniem, któremu dany rolnik podlega. Decydujące więc będzie zażądanie przyjętego dla danego ubezpieczenia społecznego zaświadczenia lekarskiego o trwałej bądź długookresowej niezdolności do pracy. I tak np. w przypadku producenta rolnego ubezpieczonego w KRUS należy oprzeć się na treści orzeczenia wydanego przez lekarza-rzeczoznawcę bądź komisję lekarską KRUS o których mowa w art. 46 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. W przypadku producenta ubezpieczonego w ZUS podstawowym dokumentem jest orzeczenie lekarza orzecznika ZUS. Z dokumentów załączonych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (karty informacyjne leczenia) wynika, że skarżący jest chory i był w szpitalu. Jednakże skarżący nie dostarczył Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w I. z/s w L. w ww. terminie orzeczenia lekarza orzecznika KRUS lub ZUS o całkowitej niezdolności do pracy. W związku z powyższym skarżący nie może skorzystać z uprawnienia polegającego na braku obowiązku zwrotu pobranej płatności. Ponadto Prezes ARiMR zwrócił uwagę, że skarżący w 2010 r. zgłosił nowe uczestnictwo w programie rolnośrodowiskowym w ramach PRO W 2007-2013, składając [...] maja 2010 r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. W związku z powyższym argumenty skarżącego dotyczące niezdolności do pracy nie mają w tej sytuacji uzasadnienia.

Odnosząc się do argumentu, dotyczącego braku poinformowania skarżącego przez pracowników Agencji o czynnościach niezbędnych w celu uniknięcia obowiązku zwrotu otrzymanych płatności rolnośrodowiskowych w związku niedotrzymaniem zobowiązania rolnośrodowiskowego na części gruntów rolnych objętych tym zobowiązaniem, Prezes ARiMR stwierdził, iż są one nieuprawnione w zakresie obciążania pracowników Agencji za niedopełnienie obowiązków nałożonych przepisami prawa na beneficjenta programu rolnośrodowiskowego. Bowiem skarżący przystępując do programu rolnośrodowiskowego we wniosku złożonym [...] czerwca 2005 r. podpisał oświadczenie, że znane mu są zasady oraz tryb realizacji programu oraz, że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu.

Skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – [...] grudnia 2010 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ARiMR z [...] listopada 2010 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 75 § 1 oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez uprzedniego zbadania okoliczności związanych z nieprzedłużeniem umowy dzierżawy, w tym przyczyn odmowy jej przedłużenia oraz działań, które podejmował skarżący w tym zakresie, a ponadto okoliczności wykonywania przez skarżącego dalszych prac na gruntach objętych zobowiązaniem wobec ARiMR – pomimo wygaśnięcia umowy dzierżawy;

2. naruszenia procesowego, tj. art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny dowodów, zwłaszcza poprzez uznanie, że skarżący musiał się liczyć z tym, że umowa dzierżawy na działce nr [...] nie zostanie z nim przedłużona i w konsekwencji musiał liczyć się z obowiązkiem zwrotu świadczenia, podczas gdy z zebranego przez organ materiału dowodowego jednoznacznie wynikało, że skarżący z przebiegu długotrwałej współpracy z wydzierżawiającym oraz posiadanym zapewnieniem o możliwości przedłużenia umowy dzierżawy na kolejne okresy, miał przekonanie, że wypełni on zobowiązanie z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych; oraz poprzez uznanie, że przekazanie przez skarżącego działki nr [...] jego synowi jest zawinionym działaniem prowadzącym do niewywiązanie się z zobowiązania wobec ARiMR;

3. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz pominięcie przy orzekaniu słusznego interesu obywatela oraz zaniechanie przez organ udzielenia niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w sytuacji, gdy skarżący nie posiadał dostatecznego rozeznania co do przepisów prawa szczegółowo regulujących zasady realizacji programu "Ochrona gleb i wód";

4. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 9 k.p.a. poprzez nieinformowanie strony w toku postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków;

5. naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie akapitu trzeciego art. 36 Rozporządzenia Rady (WE) NR 1257/1999 z 17 maja 1999r poprzez nakazanie zwrotu opłat z tytułu niewywiązania się realizacji planu rolnośrodowiskowego, pomimo że wyłączenie w 2009 r. z tego planu działki nr [...] o pow. [...] ha, stanowi niewielką zmianę w gospodarstwie skarżącego, a więc pobranie orzeczonych kwot (uszczuplenie jego majątku) zagroziłoby realizacji zobowiązania na pozostałych obszarach włączonych do planu rolnośrodowiskowego.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie organowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym wynagrodzenie radcy prawnego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnika Prezesa ARiMR podtrzymała ustalenia faktyczne i prawne i wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie jest zasadna.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, Sąd stwierdził, że orzeczenie to jest prawidłowe - wydane w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawidłowo zastosowane przepisy prawa.

Podstawę merytoryczną rozstrzygnięcia stanowił § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który stanowi, płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem.

Odnosząc się do działki ewidencyjnej nr [...] to wskazać należy na przepis art. 36 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. UE L Nr 153/30 z 30 kwietnia 2004 r.) zgodnie z którym – przypadku gdy podczas okresu ważności zobowiązania podjętego jako warunek przyznania wsparcia beneficjent przekazuje całość lub część swojego gospodarstwa innej osobie, ta ostatnia może przejąć zobowiązanie na pozostały okres. Jeśli zobowiązanie nie jest przekazywane, beneficjent zwraca przyznane mu wsparcie.

W myśl § 14 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego – jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części (...), na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części (...), jeżeli w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego.

Mając na uwadze powyższą podstawę prawną wskazać należy, że nie ulega wątpliwości, że skarżący zaprzestał realizacji programu rolnośrodowiskowego na działce ewidencyjnej nr [...] do których zostały wcześniej przyznana płatność rolnośrodowiskowa. W związku z powyższym, zgodnie z powołanym § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, organ prawidłowo wskazał, iż płatność do działek, na których skarżący zaprzestał realizacji programu rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu, a już przekazana podlega zwrotowi. Ponadto należy zauważyć, iż z akt administracyjnych wynika, że skarżący nie uwolnił się od obowiązku zwrotu pobranych płatności rolnośrodowiskowych, gdyż producent rolny na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie ww. działki (tj. jego syn M. Z.) nie złożył oświadczenia, o którym, mowa w powołanym wyżej § 14 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W tym miejscu Sąd nie może zgodzić się z zarzutem skargi dotyczącym niepoinformowania skarżącego o konieczności złożenia przez następnego producenta rolnego ww. wniosku w terminie 35 dni. Wskazać bowiem należy, że obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwanego dalej: k.p.a.), ciąży na organie administracji w toku postępowania. Dopiero bowiem w toku postępowania, gdy znany jest jego przedmiot oraz okoliczności faktyczne sprawy, organ może udzielić stronie rzeczywiście wyczerpującej informacji (wyrok NSA z 12 lutego 1997 r. sygn. akt I SA/Wr 1516/96). Ponadto należy podkreślić, iż skarżący nie poinformował organu o przekazaniu w drodze darowizny synowi działki ewidencyjnej nr [...], która była przedmiotem 5-letniego zobowiązania, dlatego też organ również z tej przyczyny nie mógł poinformować go o treści ww. przepisu. Należy także podkreślić, że składając wniosek o pomoc finansową obejmującą tę działkę skarżący zaciągnął dodatkowe zobowiązanie obejmuje tę działkę. Fakt, że przedmiotowa działka została zgłoszona dopiero w roku 2008 nie jest równoznaczne z tym, że działka ta nie jest objęta zobowiązaniem. Organ zatem nie miał obowiązku udzielić dodatkowych informacji w zakresie zobowiązania rolnośrodowiskowego dotyczącego tej szczególnej działki. Poza tym skarżący składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych znał warunki i obowiązki jakie ciążą na producencie rolnym przystępującym do programu rolnośrodowiskowego. Skarżący składając ww. wniosek oświadczał, iż znane są mu zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego, a także, że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego (pkt XI "Oświadczenia i Zobowiązania" wniosku).

Sąd odnosząc się do działki ewidencyjnej nr [...] na której skarżący także zaprzestał prowadzenia zobowiązania rolnośrodowiskowego wskazuje, że sytuacja dotycząca nieprzedłużenia umowy dzierżawy z przyczyn niezależnych od beneficjenta, nie jest podstawą odstąpienia od dochodzenia nienależnie pobranych przez skarżącego płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, ponieważ to na skarżącym spoczywał obowiązek prowadzenia przez okres 5 lat działalności rolniczej na powierzchni działek rolnych, które deklarował do płatności. Poza tym w kontekście powołanych przepisów nie ma żadnego znaczenia, że umowa dzierżawy nie została przedłużona ze skarżącym wbrew jego woli. Bowiem przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie przewidują rozróżnienia między zmniejszeniem powierzchni użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, z przyczyny leżącej po stronie beneficjenta, a zmniejszeniem z przyczyny nieleżącej po stronie beneficjenta. Sam fakt zmniejszenia powierzchni, na której jest realizowany program rolnośrodowiskowy powoduje konieczność zwrotu pomocy otrzymanej do tych działek. Tak więc zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak zbadania przyczyn odmowy przedłużenia umowy dzierżawy ze skarżącym należało uznać za chybione.

Skarżący w skardze powołał się na brak zastosowania w sprawie art. 36 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 (mylnie powołanego w skardze jako Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999) przewidującego – jak zauważa skarżący – m.in. wyjątek kiedy zwrot opłaty nie może być pobierany, tj. w przypadku niewielkich zmian w sytuacji gospodarstwa, aby zapobiec sytuacji, w której zastosowania obowiązku zwrotu płatności doprowadziłoby do niewłaściwych skutków z punktu widzenia podjętego zobowiązania.

Odnosząc się powyższej regulacji Sąd wskazuje – jak trafnie zauważa to pełnomocnik organu w odpowiedzi na skargę – że ww. Rozporządzenie wprowadziło jedynie możliwość wprowadzenia w prawodawstwie krajowym takiego wyjątku, nie był to wymóg obligatoryjny. Polskie przepisy krajowe regulujące przedmiotowe działanie nie wdrożyły takiej możliwości odstąpienia od żądania zwrotu płatności. Dlatego też zarzut ten nie mógł zostać uznany przez Sąd.

Konkludując, w ocenie Sądu organy działały w niniejszej sprawie zgodnie z zasadą praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Dopełniły powinności tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji i zdaniem Sądu jest ona prawidłowa. W sprawie nie naruszono także zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).