Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 616/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 50 ust. 16 i ust. 18, art. 67 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 16 maja 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, Protokolant st. sekretarz sądowy Aneta Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2024 roku sprawy ze skargi S. N. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 22 lipca 2022 roku nr 205/2022/KL w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 22 lipca 2022 r., Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia uchylił

w części decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z 2 lutego 2018 r., ustalającą obowiązek poniesienia przez S. N. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych: 10 października i 7 listopada 2013 r. przez Powiatowy Zespół Opieki Zdrowotnej w P., jak i kosztów recept podlegających refundacji wystawionych: 4 lutego, 25 marca, 16 lipca, 16 września, 10 października i 7 listopada 2013 r. oraz 8 grudnia 2014 r. przez Powiatowy Zespól Opieki Zdrowotnej w P., a także: 12 listopada i 4 grudnia 2013 r. oraz 28 lipca 2014 r. przez [...] z siedzibą w W., w łącznej kwocie 3 379,10 zł i umorzył w tej części postępowanie organu I instancji, w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu i instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Łódzki Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w związku

z udzieleniem S. N. świadczeń opieki zdrowotnej, jak również wystawionymi i zrealizowanymi receptami wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia przez świadczeniobiorcę kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na jego rzecz: 4 lutego, 25 marca, 14 maja, 16 lipca, 16 września,10 października, 29 października, 7 listopada, 12 listopada i 4 grudnia 2013 r., oraz 9 stycznia, 28 lipca i 8 grudnia 2014 r., ich wysokości i terminu płatności w związku z brakiem uprawnień do świadczeń finansowanych ze środków publicznych w tych dniach.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że S. N. nie posiadał prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, realizowanych w systemie publicznym. Na podstawie analizy danych zawartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych prowadzonym przez NFZ ustalono, że S. N. został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego od 10 grudnia 2014 r. do 20 grudnia 2016 r. jako osoba bezrobotna. Kolejne zgłoszenie strony do ubezpieczenia zdrowotnego, po tym okresie nastąpiło dopiero od 10 marca do 30 lipca 2017 r. jako osoba bezrobotna.

Łódzki Oddział Wojewódzki NFZ 18 października 2017 r. skierował elektroniczne zapytanie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o wskazanie okresów ubezpieczenia zdrowotnego w odniesieniu do S. N. W odpowiedzi ZUS wskazał, iż S. N. nie posiadał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego zarówno z własnego tytułu, jak i z tytułu bycia członkiem rodziny, w dniach udzielenia przedmiotowych świadczeń opieki zdrowotnej oraz wystawienia refundowanych recept.

Dodatkowo, Łódzki Oddział Wojewódzki NFZ pismami z 22 sierpnia 2017 r., 28 września 2017 r., 28 listopada 2017 r., 30 listopada 2017 r. zwrócił się do Zespołu Opieki Zdrowotnej w P. oraz pismem z 28 listopada 2017 r. do [...] z siedzibą w W. - o przedstawienie uwierzytelnionych kserokopii dokumentów, którymi okazał się S. N. w celu potwierdzenia posiadania prawa do świadczeń w dniach udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej, jak i wystawienia refundowanych recept.

W odpowiedzi, organ otrzymał odpowiednio od ww. podmiotów kserokopie

"Oświadczeń o przysługującym świadczeniobiorcy prawie do świadczeń opieki zdrowotnej" - złożonych przez S. N. w dniach udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej, jak i wystawienia refundowanych recept, za wyjątkiem dokumentów odnoszących się do dni: 14 maja 2013 r., 29 października 2013 r. i 9 stycznia 2014 r.

Zawiadomieniem z 20 grudnia 2017 r. organ poinformował S. N., o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia przez niego kosztów związanych z udzieleniem świadczeń opieki zdrowotnej oraz wystawionymi na jego rzecz receptami podlegającymi refundacji. Zawiadomienie to zostało skutecznie doręczone stronie 5 stycznia 2018 r

Decyzją z 2 lutego 2018 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej obowiązku poniesienia przez S. N. kosztów recept podlegających refundacji wystawionych: 14 maja 2013 r., 29 października 2013 r. i 9 stycznia 2014 r. w łącznej kwocie 868,83 zł oraz ustalił obowiązek poniesienia przez stronę kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych jej w dniach: 10 października i 7 listopada 2013 r., jak i kosztów recept podlegających refundacji wystawionych w dniach: 4 lutego, 25 marca, 16 lipca, 16 września, 10 października, 7 i 12 listopada oraz 4 grudnia 2013 r., a także 28 lipca i 8 grudnia 2014 r. w łącznej kwocie 3 379,10 zł.

W uzasadnieniu odnosząc się do kosztów recept podlegających refundacji wystawionych: 14 maja 2013 r., 29 października 2013 r. przez Powiatowy Zespół Opieki Zdrowotnej w P. oraz 9 stycznia 2014 r. przez [...] z siedzibą w W. organ I instancji wskazał, iż świadczeniodawcy nie przedstawili kserokopii dokumentów, którymi okazał się S. N. w tych dniach w celu potwierdzenia swojego prawa do świadczeń. Wobec powyższego, Łódzki Oddział Wojewódzki NFZ pismami z 19 stycznia 2018 r. poinformował Powiatowy Zespół Opieki Zdrowotnej w P. oraz pismem z 31 stycznia 2018 r. [...] z siedzibą w W., że odmawia finansowania przedmiotowych recept podlegających refundacji odpowiednio na kwoty: 558,93 zł i 309,90 zł i wezwał te podmioty do wpłaty wskazanych środków finansowych na rachunek bankowy Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ " tytułem zwrotu nienależnej refundacji". W tej sytuacji brak jest podstaw do nałożenia na stronę obowiązku poniesienia kosztów refundacji tych recept i dlatego postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Natomiast odnosząc się do części postępowania obejmującej obowiązek poniesienia przez stronę kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych: 10 października i 7 listopada 2013 r., jak i kosztów recept podlegających refundacji wystawionych: 4 lutego, 25 marca, 16 lipca, 16 września, 10 października, 7 listopada, 12 listopada i 4 grudnia 2013 r., oraz 28 lipca i 8 grudnia 2014 r. w łącznej kwocie 3379,10 zł organ I instancji wyjaśnił, iż zgodnie z art. 50 ust. 18 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w przypadkach określonych w ust. 16 tego przepisu, które Fundusz poniósł zgodnie z art. 50 ust. 15, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ wskazał, że w toku postępowania strona nie podjęła inicjatywy dowodowej i nie wykazała, że w rozpatrywanych dniach była ubezpieczona, bądź posiadała prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Organ wskazał, że prowadząc postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadził analizę danych zawartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych prowadzonym przez NFZ. Zgromadzone dane bezsprzecznie wskazują, iż S. N. został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego od 10 grudnia 2014 r. do 20 grudnia 2016 r. jako osoba bezrobotna. Kolejne zgłoszenie strony do ubezpieczenia zdrowotnego, po tym okresie nastąpiło dopiero od 10 marca do 30 lipca 2017 r. jako osoba bezrobotna. Powyższe oznacza, że strona we wskazanych w decyzji dniach nie posiadała prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej. W powyższych okolicznościach, Dyrektor Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ zobowiązany był do wydania decyzji obciążającej stronę kosztami świadczeń opieki zdrowotnej w łącznej kwocie 3379,10 zł.

Od powyższej decyzji S. N. wniósł odwołanie, w którym zarzucił, że organ I instancji nie wykazał, że była mu udzielona jakakolwiek opieka medyczna we wskazanych w decyzji dniach oraz zakwestionował prawidłowość stanowiska organu o nieposiadaniu przez niego prawa do bezpłatnej opieki medycznej.

Pismem z 4 maja 2021 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zwrócił się do Burmistrza Wolborza o rozważenie możliwości wszczęcia z urzędu postępowania w celu wydania decyzji na podstawie art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

24 czerwca 2022 r. Burmistrz Wolborza decyzjami nr:

- MOPS.PS.508.000617.2022 potwierdził prawo S. N. do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej na okres 90 dni począwszy od 4 lutego 2013 r.,

- MOPS.PS.508.000617.2022 potwierdził prawo S. N. do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej na okres 90 dni począwszy od 4 lutego 2013 r.,

- MOPS.PS.508.000618.2022 potwierdził prawo S. N. do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej na okres 90 dni począwszy od 16 lipca 2013 r.,

- MOPS.PS.508.000619.2022 potwierdził prawo S. N. do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej na okres 90 dni począwszy od 7 listopada 2013 r.,

- MOPS.PS.508.000620.2022 potwierdził prawo S. N. do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej na okres 90 dni począwszy od 28 lipca 2014r.,

- MOPS.PS.508.000621.2022 potwierdził prawo S. N. do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej na okres 90 dni począwszy od 8 grudnia 2014 r.

Rozpatrując złożone odwołanie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w pierwszej kolejności powołał treść art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 50 ust. 16 i 18, art. 54, art. 67 ust. 1, art. 74 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w brzmieniu obowiązującym w dniach udzielonych stronie świadczeń opieki zdrowotnej. Następnie wskazał, że wobec potwierdzenia decyzjami Burmistrza Wolborza wydanymi 24 czerwca 2022 r. na podstawie art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, prawa strony do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w objętych niniejszym postępowaniem okresach, uznał, że należy uchylić w tym zakresie decyzję organu I instancji i umorzyć w tej części postępowanie organu I instancji gdyż postępowanie, co do ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych S. N.: 10 października i 7 listopada 2013 r., jak i kosztów recept podlegających refundacji wystawionych: 4 lutego, 25 marca, 16 lipca, 16 września, 10 października, 7 listopada, 12 listopada i 4 grudnia 2013 r., oraz 28 lipca i 8 grudnia 2014 r stało się bezprzedmiotowe.

W pozostałym zakresie tj. dotyczącym obowiązku poniesienia przez S. N. kosztów recept podlegających refundacji wystawionych:

14 maja 2013 r., 29 października 2013 r. oraz 9 stycznia 2014 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia umorzył postępowanie wobec braku podstaw do obciążenia strony tymi kosztami. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, że nie kwestionuje ustaleń organu I instancji w tym zakresie i uznaje jego rozstrzygnięcie za prawidłowe.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wskazał, że zaprzecza wszystkim twierdzeniom NFZ. Podniósł, że nie ma możliwości ustalania ubezpieczenia osobom ubezpieczonym, wskazując, że zawsze był ubezpieczony i nikt tego nigdy nie podważał i w związku z tym nie jest zobowiązany do podpisywania jakichkolwiek oświadczeń. Ponadto w ocenie strony roszczenie NFZ przedawniło się po trzech latach zgodnie z art. 118 i 119 k.c. i do tej pory żaden sąd nie stwierdził, że jest inaczej.

W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości zaskarżone rozstrzygnięcie.

Sądowi z urzędu wiadomym jest, że S. N. odwołał się od decyzji Burmistrza Wolborza z 24 czerwca 2022 r., w przedmiocie potwierdzenia stronie prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres 90 dni począwszy od 4 lutego 2013 r., 16 lipca 2013 r., 7 listopada 2013 r. i 28 lipca 2014 r., decyzje te zostały utrzymane w mocy decyzjami z 26 sierpnia 2022 r., wydanymi przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 23 lutego 2023 r. oddalił zaś skargi S. N. od decyzji SKO w Piotrkowie Trybunalskim.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie była decyzja Prezes NFZ z 22 lipca 2022 r. umarzająca postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia przez skarżącego kosztów świadczeń opieki zdrowotnej we wskazanych w tym rozstrzygnięciu dniach. Podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w brzmieniu obowiązującym w dacie udzielenia tych świadczeń (t.j. Dz.U. z 2008 r., Nr 164, poz.1027 ze zm.) - dalej: "ustawa o świadczeniach"

Zgodnie z art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach w przypadku gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w wyniku złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 6 osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia kosztów tego świadczenia.

Art. 50 ust. 18 ustawy o świadczeniach stanowił na dzień udzielonych stronie świadczeń, że koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w przypadkach określonych w ust. 16 tego przepisu, które Narodowy Funduszu Zdrowia poniósł zgodnie z ust. 15 tego przepisu, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Do postępowania w sprawach o ustalenie poniesienia kosztów stosuje się przepisy k.p.a.

Zgodnie również z art. 67 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego uważa się za spełniony po zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego osoby podlegającej temu obowiązkowi zgodnie z przepisami art. 74-76 ustawy o świadczeniach oraz opłaceniu składki w terminie i na zasadach określonych w ustawie. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 8a ustawy o świadczeniach, oraz członków ich rodzin. Ponadto osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego po zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego uzyskuje prawo do świadczeń opieki zdrowotnej,

a zgodnie z ust. 3 tego przepisu, osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ma obowiązek zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 5 i 6 ustawy o świadczeniach. Osoby, które nie zgłaszają się do ubezpieczenia zdrowotnego same, informują podmiot właściwy do dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego o członkach rodziny podlegających zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia okoliczności powodujących konieczność dokonania zgłoszenia. Członkowie rodziny uzyskują prawo do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego.

Na mocy art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach, osobami nieposiadąjącymi ubezpieczenia zdrowotnego, a pomimo to uprawnionymi do uzyskania bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej przysługujących w ramach ubezpieczenia zdrowotnego są osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r., poz. 2354 z późn. zm.), zwanej dalej "u.c", spełniające kryterium dochodowe określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm.), zwanej dalej "u.p.s". Podstawą do uzyskania bezpłatnego leczenia przez takie osoby jest, stosownie do art. 54 ustawy o świadczeniach, otrzymanie przez nie decyzji potwierdzającej to prawo, wydanej przez wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej dla ich miejsca zamieszkania. Wspomniana decyzja jest natomiast wydawana po:

1) przedłożeniu przez osobę ubiegającą się o uzyskanie wspomnianego uprawnienia dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokumentów potwierdzających:

a) posiadanie przez nią obywatelstwa polskiego lub

b) posiadanie statusu uchodźcy, lub

c) objęcie ochroną uzupełniającą, lub

d) posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d u.c;

2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego,

3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 u.p.s.,

4) stwierdzeniu braku okoliczności, o których mowa w art. 12 u.p.s., w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego (tj. braku stwierdzenia przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości).

Wójt (burmistrz, prezydent) wydaje decyzję na wniosek świadczeniobiorcy ubiegającego się o świadczenie (jego przedstawiciela ustawowego), a w przypadku stanu nagłego - także na wniosek świadczeniodawcy (np. szpitala) udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia bądź jeszcze w trakcie jego udzielania (np. w trakcie hospitalizacji). Ponadto w celu wydania wspomnianej decyzji wójt (burmistrz, prezydent) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania wspomnianego wyżej świadczeniobiorcy może wszcząć postępowanie z własnej inicjatywy lub na wniosek właściwego (np. dla miejsca udzielania świadczeń lub dla miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy) Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia.

Przenosząc powyższe regulacje na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że S. N. w dniach: 10 października 2013 r., 7 listopada 2013 r. korzystał ze świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jak i, że na jego rzecz w dniach: 4 lutego 2013 r., 25 marca 2013 r., 14 maja 2013 r., 16 lipca 2013 r., 16 września 2013 r., 10 października 2013 r., 29 października 2013 r., 7 listopada 2013 r., 12 listopada 2013 r., 4 grudnia 2013 r., 9 stycznia 2014 r., 28 lipca 2014 r wystawione zostały recepty podlegające refundacji przez organ. Szczegółowe dane w tym zakresie organ zawarł w przedstawionej w uzasadnieniu decyzji tabeli, w sposób precyzyjny wskazując dzień, w którym udzielono skarżącemu określonego świadczenia, podmiot, który go udzielił, rodzaj świadczeń jak i jego wartość. Organ załączył przy tym materiał dowodowy potwierdzający wskazane okoliczności faktyczne. Zatem podnoszone w toku postępowania twierdzenia strony wskazujące na brak udowodnienia przez organ, iż jakiekolwiek świadczenia zdrowotne zostały skarżącemu udzielane są bezzasadne.

Podobnie należało ocenić zarzuty strony dotyczące braku udowodnienia przez organ, iż strona nie była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego. Organ w sposób nie budzący wątpliwości, na podstawie danych przekazanych przez ZUS ustalił, że S. N. został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego od 10 grudnia 2014 r. do 20 grudnia 2016 r. jako osoba bezrobotna. Kolejne zgłoszenie skarżącego do ubezpieczenia zdrowotnego, po tym okresie nastąpiło od 10 marca do 30 lipca 2017 r. również jako osoba bezrobotna. Tym samym, pomimo przeciwnych sugestii strony skarżącej podniesionych w skardze, organ I instancji prawidłowo stwierdził, że strona 4 lutego, 25 marca, 16 lipca, 16 września, 10 października, 7 listopada, 12 listopada i 4 grudnia 2013 r., oraz 28 lipca i 8 grudnia 2014 r., nie posiadała prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej, co uzasadniało wszczęcie i prowadzenie przedmiotowego postępowania oraz wydanie decyzji zobowiązującej stronę do pokrycia kosztów świadczeń opieki medycznej przez organ I instancji.

Jak wynika z akt sprawy następnie, w toku postępowania przed organem II instancji, organ ten pismem z 4 maja 2021 r. zwrócił się do Burmistrza Wolborza o rozważenie możliwości wszczęcia wobec skarżącego z urzędu postępowania w celu wydania decyzji na podstawie art. 54 ustawy o świadczenia. W konsekwencji powyższego decyzjami z 24 czerwca 2022 r. Burmistrz Wolborza potwierdził S. N. prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej na okres 90 dni począwszy od 4 lutego 2013 r.; od 16 lipca 2013 r., od 7 listopada 2013 r., od 28 lipca 2014r., oraz począwszy od 8 grudnia 2014 r. Decyzje te zostały następnie utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim. Zaś tutejszy sąd wyrokiem z 23 lutego 2023 r. oddalił skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim, Przedmiotowe decyzje są zatem ostateczne i prawomocne.

Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Decyzja umarzająca postępowanie nie rozstrzyga o istocie sprawy, wywiera natomiast skutek procesowy i kończy sprawę w danej instancji. Istotą umorzenia postępowania jest jego przerwanie, uchylenie wszystkich dokonanych w nim czynności oraz orzeczenie o dalszym jego nieprowadzeniu. Przy czym okoliczności stanowiące podstawę do umorzenia postępowania mogą pojawić się zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i w jego trakcie. Postępowanie musi być uznane za bezprzedmiotowe wskutek ustalenia stanu faktycznego nie podlegającego uregulowaniu przez organ administracji w drodze decyzji (por. wyrok NSA z 29 września 1987 r., IV SA 220/87, ONSA 1987, Nr 2, poz. 67).

Skoro decyzjami Burmistrza Wolborza zostało potwierdzone prawo strony do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej w spornych w sprawie okresach tym samym odpadła przesłanka do wydania decyzji zobowiązującej do ich poniesienia przez stronę i dlatego prawidłowo w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie w tym przedmiocie zostało umorzone przez organ II instancji.

W odniesieniu do kosztów recept podlegających refundacji wystawionych: 14 maja 2013 r., 29 października 2013 r. przez Powiatowy Zespół Opieki Zdrowotnej w P. oraz 9 stycznia 2014 r. przez [...] z siedzibą w W. organ ustalił, iż podmioty te nie przesłały kserokopii dokumentów, o których mowa w art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach, którymi okazał się S. N. w dniach ich wystawienia. Wobec powyższego, Łódzki Oddział Wojewódzki NFZ odmówił refundacji przedmiotowych recept odpowiednio na kwoty: 558,93 zł i 309,90 zł i wezwał świadczeniodawców do wpłaty tych środków finansowych na rachunek bankowy Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ "tytułem zwrotu nienależnej refundacji". W konsekwencji organ I instancji prawidłowo uznał, że w tym zakresie brak jest podstaw do żądania zwrotu powyższych kwot od skarżącego i umorzył postępowanie ich dotyczące. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę podziela w całości powyższe ustalenia faktyczne organu jaki i ocenę prawną i nie dostrzega w niej żadnej nieprawidłowości.

Końcowo odnosząc się do podniesionego przez stronę skarżącą w skardze zarzutu przedawnienia wskazać należy, że zgodnie z art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 18, jeżeli od dnia, w którym zakończono udzielania świadczenia opieki zdrowotnej, o którym mowa w ust. 15, upłynęło 5 lat. Stosownie zaś do art. 50 ust. 21 tej ustawy należności, o których mowa w ust. 18, ulegają przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna. Analiza treści art. 50 ust. 18 ustawy o świadczeniach prowadzi do wniosku, że koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na rzecz osób, pomimo braku ich prawa do tych świadczeń, poniesione przez NFZ podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Warunkiem uruchomienia procedury egzekucyjnej jest wydanie decyzji administracyjnej ustalającej obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Wynika z tego, że decyzja w tym przedmiocie ma charakter konstytutywny skoro ustala obowiązek. Zatem dopóki nie zostanie wydana, to ten obowiązek nie istnieje, chociaż istnieją koszty poniesione przez NFZ. Przedawnienie może być związane tylko z istniejącym obowiązkiem, zatem ustalonym w decyzji. Przedawnić może się tylko taki obowiązek, a nie koszty poniesione w związku z realizacją świadczenia zdrowotnego (por. wyrok NSA z 5.04.2022 r., II GSK 200/22, LEX nr 3343839). Skoro w rozstrzyganej sprawie nie doszło do wydania decyzji nakładającej na skarżącego obowiązek poniesienia kosztów udzielonych stronie świadczeń to nie rozpoczął się jeszcze, a tym samym nie mógł upłynąć termin ich przedawnienia.

W dacie wydawania zaskarżonej decyzji upłynął już określony w art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach termin zawity do wydania decyzji nakładającej na skarżącego obowiązek poniesienia kosztów udzielonych świadczeń zdrowotnych powyższa okoliczność nie ma jednak znaczenia dla kontrolowanego rozstrzygnięcia bowiem skutkiem jego upływu jest także konieczność umorzenia prowadzonego postępowania, co w niniejszej sprawie miało miejsce.

Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

R.T-M.