Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 637/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 200 i art. 200a
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Małgorzata Roleder, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 października 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. F. na decyzję Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 2 czerwca 2023 r. nr DSS.405.58.2023 w przedmiocie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 13 marca 2023 roku numer 127 dr/st.dok.proj./2023, 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu w Białymstoku na rzecz skarżącego A. F. kwotę 200,00 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 2 czerwca 2023 r. nr DSS.405.58.2023 Rektor Uniwersytetu w Białymstoku utrzymał w mocy własną decyzję z 13 marca 2023 r. nr 127dr/st.dok.proj./2023 odmawiającą przyznania A. F. (dalej: wnioskodawca, skarżący) zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2022/2023.

Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 12 października 2022 r. do Rektora wpłynął wniosek ww.

o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej

w roku akademickim 2022/2023. Do wniosku dołączono sprawozdanie doktoranta za rok akademicki 2021/2022, opinię promotora.

Decyzją z 13 marca 2023 r. Rektor odmówił przyznania wnioskodawcy zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2022/2023. Wskazał na § 1 ust. 2 Regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 195 ust. 4a ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm., dalej: p.s.w.) studia doktoranckie trwają nie krócej niż 2 lata i nie dłużej niż 4 lata. Taki sam zapis został przeniesiony do § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich UwB. Ponadto zgodnie z programem studiów doktoranckich czas ich trwania (studia doktoranckie w zakresie historii, filozofii i socjologii) został określony na 4 lata. Wnioskodawca będąc na IV roku studiów doktoranckich w roku akademickim 2021/2022 złożył wniosek o przedłużenie studiów doktoranckich na rok akademicki 2022/2023. Rok 2021/2022 oznaczał - zgodnie z § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich - koniec czasu trwania jego studiów. Kierownik wydał zgodę na przedłużenie okresu studiów doktoranckich. Wskaznao jednak, że warunkiem uzyskania zgody na przedłużenie studiów z powodu prowadzenia badań naukowych było zaliczenie wszystkich przedmiotów objętych programem studiów, z wyłączeniem seminarium doktoranckiego. Powyższa przesłanka nie została spełniona, gdyż doktorant w systemie USOS ma wstawioną ocenę z seminarium doktoranckiego.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył A. F. i zarzucił naruszenie § 2 ust. 1 załącznika do zarządzenia nr 7 Rektora UwB z 5 czerwca 2021 r. w sprawie Regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w UwB, poprzez jego nieprawidłowe niezastosowanie polegające na oparciu decyzji o odmowie przyznania stypendium doktoranckiego na irrelewantnej prawnie okoliczności uzyskania przez skarżącego oceny bardzo dobrej z seminarium doktoranckiego, podczas gdy prawidłowo zastosowany przepis doprowadziłby do przyznania skarżącemu stypendium doktoranckiego.

Skarżący wskazując na to naruszenie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie mu wnioskowanego stypendium. W uzasadnieniu podniósł, że decyzja Kierowania o przedłużeniu studiów doktoranckich jest ostateczna i nie podlega wzruszeniu.

Zaskarżoną decyzją z 2 czerwca 2023 r. Rektor utrzymał w mocy własną decyzję wydaną w pierwszej instancji. W uzasadnieniu przytoczono treść art. 200a ust. 1 p.s.w. oraz § 2 ust. 3 i § 4 ust. 1 Regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w UwB. Następnie stwierdzono, że zgodnie z § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich, rok akademicki 2021/2022 stanowił ostatni rok studiów doktoranckich skarżącego (IV rok). Kierownik Studiów Doktoranckich, na podstawie § 9 ust. 2 Regulaminu studiów doktoranckich, wydał zgodę w przedmiocie przedłużenia odbywania studiów doktoranckich na rok akademicki 2022/2023 ze względu na prowadzenie długotrwałych badań naukowych. Podkreślono, że zgoda kierownika studiów doktoranckich na przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich ze względu na konieczność prowadzenia długotrwałych badań naukowych realizowanych w ramach tych studiów nie oznacza, że doktorant realizuje terminowo program studiów doktoranckich. Jednocześnie wskazano, że warunkiem uzyskania zgody na przedłużenie studiów jest zaliczenie wszystkich przedmiotów objętych programem studiów, z wyłączeniem seminarium doktoranckiego. W sprawie niniejszej Doktorant w systemie USOS ma zaś wstawioną ocenę 5 z seminarium doktoranckiego IV przez dr. hab Z. H. w dniu 4 lutego 2022 r. Organ podniósł przy tym, że to do obowiązków doktorantów należy regularne sprawdzanie uzyskanych ocen oraz informacji związanych z przebiegiem studiów na swoim koncie USOS a do obowiązków kierownika studiów doktoranckich należy sprawowanie bieżącej kontroli nad przebiegiem studiów doktoranckich.

Odnosząc się do stanowiska dotyczącego braku możliwości kwestionowania przez rektora ostatecznej decyzji o przedłużeniu okresu studiów doktoranckich z uwagi na uzyskanie przez doktoranta zaliczenia z seminarium wskazano, że zgodnie ze Statutem UwB do zadań rektora należy między innymi sprawowanie nadzoru nad działalnością naukową i dydaktyczną uczelni. Nadto zdaniem organu rozstrzygnięcie kierownika studiów doktoranckich podjęte i wpisane na wniosku o przedłużenie studiów doktoranckich nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 107 § 1 K.p.a. Zgodnie z ustawą - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce uczelnia jest zobowiązana wydawać decyzje administracyjne (w rozumieniu ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego) w określonych przez ustawodawcę przypadkach i nie ma wśród nich kwestii dotyczącej przedłużenia studiów doktoranckich.

Skargę do sądu administracyjnego wywiódł A. F. i zarzucił naruszenie:

- § 2 ust. 1 załącznika do zarządzenia nr 7 Rektora UwB z 5 czerwca 2021 r. w sprawie Regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w UwB, poprzez jego nieprawidłowe niezastosowanie polegające na oparciu decyzji o odmowie przyznania stypendium doktoranckiego na irrelewantnej prawnie okoliczności uzyskania przez skarżącego oceny bardzo dobrej z seminarium doktoranckiego, podczas gdy prawidłowo zastosowany przepis doprowadziłby do przyznania skarżącemu stypendium doktoranckiego;

- § 4 ww. Regulaminu, poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na ustaleniu, że doktorant korzystający z przedłużenia okresu studiów nie wypełnia obowiązków wynikających z regulaminu studiów doktoranckich, podczas gdy prawidłowo wyłożony przepis prowadzi do wniosku, że okoliczność przedłużenia studiów nie mieści się w hipotezie niewypełniania obowiązków wynikających z regulaminu.

W uzasadnieniu skargi podtrzymano stanowisko, że w sprawie irrelewantne są okoliczności dotyczące tego czy skarżący korzysta z przedłużenia okresu studiów doktoranckich i czy uzyskał ocenę z seminarium doktoranckiego. Skarżący podniósł, że przedłużenie okresu studiów doktoranckich nie mieści się w hipotezie niewypełniania obowiązków doktoranta. Podtrzymano przy tym stanowisko, że decyzja Kierowania o przedłużeniu studiów doktoranckich jest ostateczna i nie podlega wzruszeniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sądowoadministracyjna kontrola działalności organów administracji publicznej odbywa się według kryterium zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: P.p.s.a., sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Zdaniem sądu, zaskarżona decyzja o odmowie przyznania skarżącemu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2022/2023 została wydana z naruszeniem prawa materialnego i procesowego w warunkach art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" P.p.s.a., co skutkuje koniecznością jej uchylenia i uchylenia decyzji Rektora wydanej w pierwszej instancji.

Skarżący rozpoczął studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, zatem do rozpatrzenia jego wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej nie miały zastosowania przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.), lecz przepisy przejściowe przewidziane w akcie wprowadzającym tę ustawę, tj. ustawie z 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. poz. 1669 ze zm., dalej: ustawa wprowadzająca). W myśl art. 279 ust. 1 ustawy wprowadzającej studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. (z dniem 6 września 2023 r. zmieniono ten termin na 31 grudnia 2024 r.). Stosownie do treści art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm., dalej: p.s.w.) w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 p.s.w. Z kolei w myśl art. 286 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzającej doktoranci, którzy rozpoczęli stacjonarne studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, mogą otrzymywać zwiększenie stypendium doktoranckiego, o którym mowa w art. 200a ust. 1 p.s.w. na zasadach dotychczasowych. Do dnia 31 grudnia 2023 r. regulaminy, o których mowa w art. 200a ust. 1 p.s.w., przyjęte przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, zachowują moc.

Zgodnie z art. 200a ust. 1 i 2 p.s.w. zwiększenie stypendium doktoranckiego

z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5, przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Doktorantowi znajdującemu się w grupie liczącej nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, mogą zostać przyznane środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium, o którym mowa w ust. 1. Kwota zwiększenia stypendium staje się stypendium doktoranckim.

Stosownie do regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku (zarządzenie nr 7 Rektora UwB

z 5 czerwca 2012 r.) zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, zwanej dalej dotacją projakościową, przyznawane jest przez Rektora na wniosek doktoranta, zaopiniowany przez właściwą komisję doktorancką. Komisja sporządza listę doktorantów, których rekomenduje do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z zachowaniem zasady, iż uprawnienie do zwiększenia stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich (§ 1 ust. 2 regulaminu). Doktorantowi znajdującemu się w grupie 30 % najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, przyznaje się środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium doktoranckiego. Zwiększenie to staje się stypendium doktoranckim (§ 1 ust. 3 regulaminu).

Przesłanki przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej zostały szczegółowo opisane w § 2 regulaminu. Stosownie do § 2 ust.

1 regulaminu, zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej przysługuje doktorantowi wyróżniającemu się w pracy naukowej i dydaktycznej.

Z kolei § 2 ust. 3 regulaminu stanowi, że zwiększenie stypendium doktoranckiego

z dotacji projakościowej może być przyznane doktorantowi na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich, który wyróżniał się osiągnięciami w pracy badawczej

w poprzednim roku studiów. Ocena osiągnięć doktoranta w pracy badawczej powinna uwzględniać w szczególności: 1) publikacje, 2) udział w konferencjach z wygłoszonym referatem lub plakatem dotyczącym tematyki pracy badawczej doktoranta, 3) odbyte staże związane z tematyką pracy badawczej doktoranta, 4) postępy w pracy doktorskiej/wszczęcie przewodu doktoranckiego, 5) kierowanie projektem naukowo-badawczym w ramach NCBiR lub NCN.

Rada wydziału na wniosek komisji doktoranckiej właściwej jednostki organizacyjnej ustala szczegółowe zasady dokonywania oceny doktorantów drugiego i kolejnych lat studiów. Zasady podaje się do wiadomości publicznej poprzez ogłoszenia na stronie internetowej jednostki. Jednocześnie w myśl § 3 ust.

2 regulaminu, Komisja doktorancka dokonuje oceny wniosków zgodnie z zasadami,

o których mowa w § 2 ust. 2 i 4 i rekomenduje do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej nie więcej niż 30% doktorantów każdego roku danych studiów doktoranckich.

W niniejszej sprawie Rektor odmawiając przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w podstawie prawnej decyzji wskazał na

§ 1 ust. 2, § 2 ust. 1, 3 i 4 Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego, zaś w uzasadnieniu zasadniczą przesłanką odmowy jego przyznania było nieterminowe realizowanie przewidzianego stosownymi przepisami programu studiów doktoranckich przez skarżącego.

W ocenie sądu nie można zgodzić się z powyższym stanowiskiem. Nieterminowe realizowanie studiów doktoranckich nie może stanowić przesłanki uzasadniającej odmowę przyznania stypendium z dotacji projakościowej. Przesłanka ta nie wynika z obowiązujących na Uniwersytecie w Białymstoku regulacji prawnych, w szczególności Regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku. W § 2 ust. 3 regulaminu, wśród kryteriów oceny zwiększenia stypendium doktoranckiego – poza wyróżnianiem się osiągnięciami w pracy badawczej w poprzednim roku studiów – nie znajduje się przesłanka "terminowego realizowania programu studiów doktoranckich". Nie może być ona zatem postrzegana jako podstawowa, zasadnicza kwestia przy ocenie wniosku doktoranta o przyznanie stypendium.

Zgodzić się należy z Rektorem, że z treści art. 195 ust. 4a p.s.w. oraz § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich UwB wynika, że studia doktoranckie trwają nie krócej niż 2 lata i nie dłużej niż 4 lata. Powyższa regulacje nie oznacza jednak, że studia doktoranckie nie mogą trwać dłużej, co wprost zostało przewidziane w § 9 ust. 2-7 regulaminu studiów doktoranckich. Jak wskazano w § 9 ust. 2 i 3 ww. regulaminu, kierownik studiów doktoranckich, na wniosek doktoranta, po zasięgnięciu opinii opiekuna naukowego lub promotora, może przedłużyć okres odbywania studiów doktoranckich zwalniając jednocześnie doktoranta z obowiązku uczestniczenia w zajęciach w przypadku konieczności prowadzenia długotrwałych badań naukowych, realizowanych w ramach studiów, łącznie nie dłużej niż o 2 lata. Warunkiem uzyskania zgody na przedłużenie studiów z ww. powodu jest zaliczenie wszystkich przedmiotów objętych programem studiów, z wyłączeniem seminarium doktoranckiego.

W sprawie niniejszej mamy do czynienia z taką sytuacją, że na datę wyrażenia zgody na przedłużenie studiów doktoranckich (22 lipca 2022 r.) w systemie USOS skarżący miał wpisaną ocenę z zaliczenia seminarium (ocena wpisana w dniu 4 lutego 2022 r.). Taka sytuacja, zdaniem rektora, czyniła nieskutecznym przedłużenie okresu studiów doktoranckich. Rektor prawo do zakwestionowania rozstrzygnięcia w tym zakresie wywiódł ze swojej ogólnej kompetencji dotyczącej sprawowania nadzoru nad działalnością naukową i dydaktyczną uczelni. Stwierdził jednocześnie, że rozstrzygnięcie kierownika studiów doktoranckich podjęte i wpisane na wniosku o przedłużenie studiów doktoranckich nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 107 § 1 K.p.a. Przy czym zgodnie z ustawą - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce uczelnia jest zobowiązana wydawać decyzje administracyjne (w rozumieniu ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego) w określonych przez ustawodawcę przypadkach i nie ma wśród nich kwestii dotyczącej przedłużenia studiów doktoranckich. Z kolei zdaniem doktoranta na obecnym etapie postępowania rektor nie ma kompetencji do podważania ostatecznej decyzji o przedłużeniu okresu studiów doktoranckich. Odnosząc się do tego zagadnienia wskazać należy, że sąd stoi na stanowisku, że rozstrzygnięcie kierownika studiów doktoranckich o przedłużeniu okresu ich odbywania następuje w formie decyzji do której mają odpowiednie zastosowanie przepisy K.p.a. Zgodnie bowiem z treścią art. 207 ust. 1 p.s.w. do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. W przepisie tym mowa jest o decyzjach kierownika studiów doktoranckich podejmowanych w indywidulanych sprawach doktorantów. Decyzja o przedłużeniu okresu studiów doktoranckich jest rozstrzygnięciem władczym dającym studentowi możliwość kontunuowania studiów doktoranckich. Decyzja taka nie wywołuje zatem jedynie skutku wewnętrznego (zakładowego). W sprawie niniejszej pomimo braku wydania odrębnego aktu, wyrażona zgodna na przedłużenie okresu studiów doktoranckich stanowi decyzję. W nauce i orzecznictwie ustalony jest pogląd, że pisma będące nośnikami rozstrzygnięć w sprawie załatwianej w drodze decyzji należy uznać za decyzje, nawet jeśli nie odpowiadają wszystkim wymaganiom formalnym określonym w art. 107 § 1 K.p.a., o ile można w nich dostrzec cztery elementy konieczne, ale zarazem także wystarczające do uznania określonego przejawu działania administracji za decyzję administracyjną. Do tych elementów należą: oznaczenie organu administracji publicznej, od którego pochodzi oświadczenie, wskazanie jego adresata, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji. Zgoda wyrażona przez kierownika studiów doktoranckich zawiera wszystkie te elementy, stanowi więc decyzję administracyjną. Decyzja ta nie została zakwestionowana, stąd ma przymiot ostateczności i brak jest podstaw do jej kwestionowania przez rektora na obecnym etapie postępowania. Nadmienić w tym miejscu należy, że sądowi wiadomym jest z urzędu, na skutek rozpoznawania spraw studentów z innych wydziałów, że praktyką jest przedłużanie studiów doktoranckich na podstawie decyzji (vide: studia doktoranckie wydziału historii i stosunków międzynarodowych w dyscyplinie historia, filozofia i nauki socjologiczne – II SA/Bk 544/23; studia doktoranckie wydziału biologiczno-chemicznego w zakresie chemii – II SA/Bk 528/23). W obydwu tych sprawach zostały wydane decyzje wraz z pouczeniem o środku zaskarżenia przysługującym do rektora. W ocenie sądu niedopuszczalna jest taka praktyka, aby w obrębie jednej jednostki na różnych wydziałach rozstrzygano w różnych formach o przedłużeniu okresu studiów doktoranckich.

Oznacza to, że samo skuteczne skorzystanie przez skarżącego, zgodnie

z obowiązującymi przepisami, z możliwości przedłużenia studiów doktoranckich

o określony czas – w niniejszej sprawie na podstawie decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich z 22 lipca 2022 r. z uwagi na konieczność prowadzenia długotrwałych badań naukowych realizowanych w ramach studiów - nie może być traktowane jako równoznaczne z nieterminową realizacją programu studiów doktoranckich. Legalne, usprawiedliwione koniecznością prowadzenia badań naukowych przedłużenie studiów doktoranckich nie oznacza nieterminowej realizacji programu studiów. Przesłanki terminowej realizacji programu studiów doktoranckich nie można wprost odnieść do sytuacji doktorantów przedłużających studia na podstawie § 9 ust. 2 regulaminu studiów doktoranckich UwB, bowiem tacy doktoranci nie są już objęci programem studiów. Nie może zatem być przesłanką odmowy przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich.

Stwierdzić zatem należy, że przesłanka nieterminowego realizowania programu studiów doktoranckich nie ma zastosowania dla oceny spełnienia przesłanek do uzyskania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, względem doktorantów przedłużających okres odbywania studiów doktoranckich z uwagi na konieczność prowadzenia badań naukowych (§ 9 ust. 2 regulaminu studiów doktoranckich). Sama okoliczność przedłużenia studiów doktoranckich nie może stanowić podstawy do wykluczenia doktoranta z grupy 30% najlepszych doktorantów każdego roku danych studiów. Tym samym mamy do czynienia z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 200a p.s.w. w zw. z § 1 ust. 3 regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku.

Niewątpliwie postępowanie o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego jest postępowaniem konkursowym. Istota tego postępowania sprowadza się do ustalenia odpowiedniego, biorąc pod uwagę liczbę doktorantów na poszczególnych latach i ilość środków finansowych, którymi dysponuje uczelnia, liczby doktorantów na poszczególnych latach studiów, którzy będą mogli uzyskać zwiększenie stypendium. Organ uczelniany nie prowadzi więc postępowania wyjaśniającego w klasycznym rozumieniu tego pojęcia (stosując pełne spektrum dowodowe) lecz ogranicza się do oceny złożonych do wniosku wszczynającego postępowanie dokumentów i na tej podstawie dokonuje gradacji dokonań poszczególnych aktywności doktoranta stanowiących o wypełnieniu określonego

w ustawie kryterium wyróżniania się w pracy naukowej i dydaktycznej. Zatem

z powodu ograniczonej kwoty dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych prawo do zwiększenia stypendium doktoranckiego może być przyznane tylko niektórym doktorantom, tj. nie więcej niż 30% z grupy tych najlepszych. Powyższe nie oznacza jednak, że Rektor może wprowadzać dodatkowe, nieprzewidziane stosownym regulaminem kryteria oceny poszczególnych doktorantów, niemieszczące się w pojęciu "wyróżniania się w pracy naukowej i dydaktycznej".

Sąd działając z urzędu stwierdza także naruszenie w sprawie art. 8 § 2 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji prowadzący postępowanie jest związany swoją wcześniejszą praktyką rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Przez utrwaloną praktykę należy rozumieć zgodne z prawem, akceptowane przez sądy, stabilne, jednolite, ustandaryzowane i wieloletnie oraz znane publicznie postępowanie organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw tego samego rodzaju w takich samych stanach faktycznych i prawnych – (zob. wyrok NSA z 17 sierpnia 2023 r., I OSK 1016/22, pub. CBOSA). Sądowi z urzędu wiadomym jest, że za wcześniejsze lata akademickie w odniesieniu do doktorantów przedłużających studia doktoranckie organ przyznawał stypendia doktoranckie. Powyższa praktyka nie została zakwestionowana przez sąd we wcześniejszych wyrokach dotyczących tej tematyki, nie uległ również zmianie stan prawny. Co więcej, sąd wypowiedział się już w kwestii przesłanek przyznawania stypendium doktoranckiego osobom przedłużającym studia doktoranckie na Uniwersytecie w Białymstoku. W prawomocnym wyroku z 9 czerwca 2022 r., II SA/Bk 312/22 dotyczącym odmowy przyznania "zwykłego" stypendium doktoranckiego stwierdził, że przyznawanie stypendium doktoranckiego doktorantom, którym przedłużono okres odbywania studiów doktoranckich jest możliwe, jednak ich sytuacja prawna jest odmienna w stosunku do pozostałych doktorantów, co może wpływać też na sferę ubiegania się o określone świadczenia. Jednocześnie wskazał, że przesłanki terminowej realizacji programu studiów doktoranckich nie można wprost odnieść do sytuacji doktorantów przedłużających studia, gdyż nie są oni już objęci programem studiów, zatem przesłankę tę należy pominąć w stosowaniu.

Z akt sprawy nie wynika, a przynajmniej nie wskazał tego Rektor, z jakich przyczyn zmienił swoje ugruntowane stanowisko i obecnie uznaje, że osobom przedłużającym studia doktoranckie nie można przyznawać stypendium doktoranckiego, w tym z dotacji projakościowej. Niewątpliwie odstąpienie od tej utrwalonej praktyki, bez uzasadnionej przyczyny, jest sprzeczne z art. 8 § 2 K.p.a. Oczywiście powyższy zakaz nie ma charakteru bezwzględnego. Organ może od niego odstąpić, winien jednak wykazać uzasadnioną przyczynę, dla której tak czyni, czyli uzasadnić dlaczego wcześniejsze stanowisko było nieprawidłowe i w jakim zakresie nie daje się pogodzić z zasadą działania na podstawie i w granicach prawa (zasadą praworządności). Przy czym wskazać należy, że dyrektywa art. 8 § 2 k.p.a. nie odnosi się jedynie do kolejności działań podejmowanych w toku postępowania, ale również do merytorycznego sposobu załatwienia sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wskazaną powyżej ocenę prawną mając przede wszystkim na uwadze, że sama okoliczność przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, z uwagi na konieczność prowadzenia badań naukowych (§ 9 ust. 2 regulaminu studiów doktoranckich) nie jest równoznaczna z nieterminową realizacją programu studiów doktoranckich i nie może stanowić negatywnej przesłanki do przyznawania wnioskowanego stypendium. Organ powinien ocenić wniosek skarżącego o przyznanie stypendium z dotacji projakościowej w oparciu o kryteria wynikające z § 2 ust. 3 Regulaminu w sprawie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej UwB.

Mając na uwadze powyższe sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c"

w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji wydanych w obu instancjach. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powołanego aktu. Na kwotę zasądzonych kosztów składa się wpis od skargi w wysokości 200 zł.