Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 339/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-08-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Rozgraniczenie nieruchomości
Koszty postępowania
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 262 § 1 § 1 i 2 , art. 263 § 1
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, , po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. i L. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] kwietnia 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy K. z [...] lutego 2024 r., nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

Decyzją z [...] lutego 2024 r., nr [...] Wójt Gminy K. (dalej jako "organ I instancji") zatwierdził ustalone na podstawie dokumentacji rozgraniczeniowej granice między nieruchomościami położonymi w obrębie W.. Rozgraniczenie dotyczyło następujących nieruchomości:

- działka nr 259, stanowiąca własność A. B. i M. B.;

- działka nr 258/2, będąca własnością L. K. i M. K. (dalej jako "skarżący").

Postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek A. B. (dalej jako "wnioskodawca").

Postanowieniem z [...] lutego 2024 r. organ I instancji ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego. Kosztami rozgraniczenia, które wyniosły łącznie 4500,00 zł, organ I instancji na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej jako "k.p.a.", obciążył strony postępowania rozgraniczeniowego w następujący sposób:

- A. B. i M. B. – właścicieli działki nr 259 - kwotą 2 250,00 zł;

- L. K. i M. K. – właścicieli działki 258/2 - kwotą 2 250,00 zł.

Wójt ustalił termin do uiszczenia kosztów na konto Urzędu Gminy K. w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się postanowienia.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia L. K. i M. K., organ odwoławczy postanowieniem z [...] kwietnia 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia Kolegium przywołało uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06, w której wyrażono pogląd, że organ administracji publicznej może obciążyć kosztami postępowania rozgraniczeniowego strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania.

Odnosząc się do sprawy organ odwoławczy wskazał, że inicjatorem postępowania rozgraniczeniowego był A. B.. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leżało w interesie wszystkich właścicieli, gdyż granice stały się sporne. Skoro decyzją z [...] lutego 2024 r. Wójt Gminy K. dokonał rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości, spełniona została przesłanka obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego właścicieli obu nieruchomości po połowie.

Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie wnieśli M. K. i L. K..

Skarżący zarzucili naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego, pominięcie faktu wskazania linii granicznej i punktów granicznych działek 258/2 i 259 przez geodetę w dniu 31 sierpnia 2023 r., przed wszczęciem postępowania rozgraniczeniowego. Zarzucili również naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że skarżący mają interes w przeprowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego, gdy z akt sprawy wynika, ze granice sąsiadujących nieruchomości o numerach 258/2 i 259 nie są sporne, gdyż zostały wiążąco ustalone we właściwym trybie.

Skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości oznaczonych jako działki nr 258/2 i 259. Organ ustalił wysokość kosztów na kwotę 4500,00 zł i obciążył tymi kosztami właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, ustalając, że koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele sąsiednich nieruchomości po połowie, tj. po 2250,00 zł.

Rozgraniczenie nieruchomości w postępowaniu administracyjnym normują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 z późn. zm.), dalej: "ustawa" oraz przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. z 1999 r. Nr 45, poz. 453).

Celem postępowania rozgraniczeniowego jest ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów (art. 29 ust. 1 ustawy). Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony, stosownie do art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 wskazanej ustawy, jest wójt (burmistrz, prezydent miasta). Czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wymienione organy (art. 31 ust. 1 ustawy). Rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic oraz sposób i tryb wykonywania przez geodetę czynności ustalania przebiegu granic i sporządzania dokumentacji przy rozgraniczaniu nieruchomości określają przepisy rozporządzenia w sprawie rozgraniczania nieruchomości.

Przytoczone przepisy wskazują na zasadę udziału geodety w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości. W konsekwencji koniecznymi kosztami postępowania rozgraniczeniowego są koszty związane z czynnościami geodety w tym postępowaniu. Należą one do kosztów postępowania administracyjnego.

Przepisy ustawy oraz przepisy rozporządzenia nie zawierają norm dotyczących kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego, ani sposobu ich rozliczania. Stosuje się w tym przypadku przepisy Działu IX ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024, poz. 572), dalej: "k.p.a."

Zgodnie z art. 263 § 1 k.p.a., do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji. Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (art. 261 § 2 k.p.a.).

Stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony, 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (art. 262 § 1 k.p.a.). W uzasadnionych przypadkach organ administracji publicznej może zażądać od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania (art. 262 § 1 i 2 k.p.a.).

Przepis art. 262 § 1 k.p.a. ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony) a organ administracji. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony. Wskazany przepis stanowi podstawę do orzekania o kosztach rozgraniczenia poniesionych przez organ administracji publicznej, w tym także o wynagrodzeniu upoważnionego geodety. Przepisy ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne nie nakładają bowiem na organ administracji publicznej obowiązku ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

Ustalenie wysokości kosztów postępowania, osób zobowiązanych do ich poniesienia oraz terminu i sposobu ich uiszczenia następuje w drodze postanowienia wydawanego przez organ jednocześnie z wydaniem decyzji. Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie (art. 264 § 1 i 2 k.p.a.).

Zasady rozdziału kosztów postępowania rozgraniczeniowego, w szczególności zasady obciążania tymi kosztami uczestników postępowania o rozgraniczenie określone zostały w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 (opubl. w ONSAiWSA 2007, nr 2, poz. 26) wyraził pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może – uwzględniając normę art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – obciążyć kosztami rozgraniczenia strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając swoje stanowisko, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 k.c. Pogląd o zasadności obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego właścicieli rozgraniczanych nieruchomości utrwalony jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. przykładowo wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach I OSK 1744/17, I OSK 2885/15 i I OSK 48/16, I OSK 2341/20, I OSK 1563/20, I OSK 1967/20, I OSK 931/21).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale, udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne.

W niniejszej sprawie postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek A. B.. Wniosek o rozgraniczenie dotyczył nieruchomości oznaczonej numerem 259 (własność A. B. i M. B.) z nieruchomością numer 258/2 (własność skarżących), położonych w obrębie W.. Decyzją z [...] lutego 2024 r. Wójt Gminy K. zatwierdził ustalone na podstawie dokumentacji rozgraniczeniowej granice między wyżej wymienionymi nieruchomościami. Organ I instancji wskazał w decyzji, że rozstrzygnięcie dotyczy odcinka granicy stanowiącego linię łączącą punkty oznaczone na szkicu granicznym, który stanowi załącznik do protokołu granicznego z dnia 28 listopada 2023 r. będącego częścią operatu rozgraniczeniowego, przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 stycznia 2024 r., pod numerem [...]

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 153 Kodeksu cywilnego rozgraniczenie przeprowadza się, jeżeli granice gruntów stały się sporne. Z akt sprawy wynika, że między wnioskodawcą a skarżącymi zaistniał realny spór dotyczący przebiegu granicy. O istnieniu sporu o granicę świadczą odmienne stanowiska stron co do wskazywanego przebiegu granic nieruchomości. Jak wynika z protokołu granicznego z 28 listopada 2023 r. (k. 44 akt adm.), skarżący uważają, że granice między działkami są takie, jak wyznaczone w terenie. Według wnioskodawcy, granica od strony pasa drogowego zgadza się, w połowie działki jest inna niż wskazana przez geodetę. Przebieg granicy ustalono na podstawie operatu z wyznaczenia punktów granicznych nr [...] w następujący sposób: linia prosta przez punkty nr 600z – 1 – 2 – 3 – 221z. Skarżący wnieśli do protokołu dodatkowe uwagi, że drewniane paliki z wyznaczenia punktów granicznych są prawidłowo usytuowane. Skarżący i wnioskodawca podpisali protokół graniczny bez zastrzeżeń.

Wyliczenie składników kosztów postępowania zostało zawarte w art. 263 § 1 k.p.a., który stanowi, że do tych kosztów zalicza się koszty podroży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. W toku prowadzonego postępowania rozgraniczeniowego kosztami tego postępowania, które zostały poniesione w interesie obu stron, były koszty stanowiące wynagrodzenie geodety kwocie 4 500,00 zł, ustalone zgodnie z fakturą nr [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. (k. 87 akt adm.) oraz umową nr [...] z dnia [...] października 2023 r., której przedmiotem było wykonanie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej numerami 259 i 258/2, położonych w obrębie W., gmina K..

Prawidłowe jest stanowisko organu, że koszty rozgraniczenia w sprawie niniejszej powinni ponieść właściciele wszystkich rozgraniczanych nieruchomości, a zatem połowę kosztów (2 250,00 zł) powinni ponieść właściciele działki 259 – M. B. i A. B., a drugą połowę kosztów – skarżący (czyli też 2 250,00 zł). Powyższe ustalenie kosztów postępowania wynikało z obowiązującej na gruncie prawa cywilnego zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu i utrzymywaniu stałych znaków granicznych oraz że ponoszą po połowie koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania znaków granicznych. Nie ulega wątpliwości, że obie strony odniosły korzyść z ustalenia przebiegu granicy. Geodeta w obecności stron dokonał stabilizacji ustalonych punktów granicznych rurą metalową o długości 50 cm jako znak naziemny z podcentrem butelką jako znak podziemny. Z czynności ustalenia przebiegu granic sporządzono protokół graniczny i szkic graniczny, który jak już wyżej wskazano strony podpisały bez zastrzeżeń.

Rozdzielenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego po połowie nie narusza art. 262 § 1 k.p.a.

Nie zasługują na uwzględnienie pozostałe zarzuty przedstawione w skardze. Skarżący powołują się na czynność wyznaczenia punktów granicznych, dokonaną w dniu [...] sierpnia 2023 r. przez geodetę uprawnionego R. B., podnosząc, że wskazano wówczas linie graniczne i punkty graniczne działek 259 i 258/2. Skarżący podkreślili, że ponieśli koszty tego postępowania oraz nie kwestionowali przebiegu granic między wyżej wymienionymi działkami. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że wznowienie znaków granicznych lub wyznaczenie punktów granicznych jest czynnością odrębną od postępowania rozgraniczeniowego. Istotą wznowienia znaków granicznych jest ich fizyczne odtworzenie, tzn. przywrócenie stanu, jaki istniał przed ich przesunięciem, uszkodzeniem lub zniszczeniem, w ramach czynności o charakterze materialno-technicznym realizowanych przez podmiot uprawniony do wykonywania prac geodezyjnych i kartograficznych podjętych na zlecenie zainteresowanych stron (vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt V CZ 9/14). Istotą zaś postępowania rozgraniczeniowego jest ustalenie przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami w sytuacji, gdy powstał spór pomiędzy właścicielami nieruchomości co do jej przebiegu albo gdy nie zostały wytyczone i utrwalone granice nowo utworzonej nieruchomości. Zakres tego sporu, a tym samym przedmiot rozstrzygnięcia w postępowaniu rozgraniczeniowym, określany jest treścią żądania zawartego we wniosku o wszczęcie postępowania. Ponadto z akt sprawy wynika, że wyznaczenie punktów granicznych dokonane w dniu [...] sierpnia 2023 r. dotyczyło działek ewidencyjnych o numerach 257/1, 258/1, 258/2 (protokół – k. 56). Postępowanie rozgraniczeniowe dotyczyło natomiast nieruchomości o numerach 258/2 i 259.

W ocenie sądu, wbrew stanowisku skarżących, koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały ustalone i rozdzielone prawidłowo. W toku kontroli zaskarżonego postanowienia, sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego, które by dawało podstawę do uwzględnienia skargi. Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy. Rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy. Zaskarżone postanowienie zawiera szczegółową argumentację i wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935).

Sprawa niniejsza została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.