Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 304/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 ar. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 29 grudnia 2022 r., Nr NEP.906.10.1.11.2022 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 3 października 2022 r. nr NEP.5381.88.2020, 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy na rzecz J. W. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] października 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., po rozpatrzeniu zarzutów wniesionych przez J. W. do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] września 2021r. oddalił zgłoszony zarzut braku wymagalności obowiązku.

Rozpoznając wniesione zażalenie Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...] grudnia 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ zauważył, że podnoszone zarzuty oraz ich argumentacja są w części powtórzeniem zagadnień formułowanych w zarzutach strony we wcześniejszym zażaleniu z dnia [...] marca 2022 r. oraz zarzutach podniesionych w piśmie skierowanym do Wojewody [...] z dnia [...] października 2021 r. Zdaniem organu ustalony stan faktyczny w zakresie wymagalności obowiązku poddania szczepieniom ochronnym małoletniego dziecka nie uległ zmianie, w związku z czym, po przeanalizowaniu zażalenia wraz z aktami sprawy, organ uznał, że nie zasługuje ono na uwzględnienie.

Dalej, ustosunkowując się do podniesionych zarzutów zażalenia organ podał, że wierzyciel nie ma obowiązku przesłania odpisu całości dokumentacji do organu egzekucyjnego. Z treści tytułu wykonawczego nie wynika, aby organ egzekucyjny otrzymał od wierzyciela dodatkowe załączniki, ponieważ to tytuł wykonawczy stanowi załącznik do wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W odniesieniu do "przekazania odpisu całości dokumentacji prowadzonej w sprawie, celem umożliwienia przez organ egzekucyjny wymagalności obowiązku (...)" Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że organ egzekucyjny wszczyna postępowanie egzekucyjne na podstawie wniosku i tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela obowiązku, bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, lecz, zgodnie z art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2020 r., poz. 1427 ze zm.. dalej: "u.p.e.a.") nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny stwierdził, iż zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wszczęcia egzekucji, jak i dopuszczalności jej prowadzenia.

Wskazując na przepis art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 2021 r., poz. 195 ze zm.) podał, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej są uprawnione do nadzoru nad realizacją szczepień ochronnych. W związku z powyższym wierzyciel w celu ustalenia stanu faktycznego ma prawo do pozyskiwania informacji od Przychodni, w której zobowiązana i jej dziecko jest zaopcjowane w celu weryfikacji, czy strona wypełniła obowiązek szczepień u małoletniego W. W.. Przychodnie przekazują do wierzyciela informacje zgodne ze stanem faktycznym i nie ma określonego przepisu, w którym zachodzi konieczność potwierdzania ich przez stronę. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości Strona ma prawo wglądu w akta sprawy oraz sporządzania z nich notatek, kopii, fotokopii lub odpisów. Jedna z czynności została wykonana w dniu [...] kwietnia 2022 r. w siedzibie Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w B., co zostało udokumentowane stosowną adnotacją służbową.

Przedstawiając stan faktyczny organ podał, że z dokumentacji wynika, iż w związku z niezrealizowaniem przez stronę obowiązku szczepień ochronnych u małoletniego W. W., Gminna Przychodnia w D. przekazała do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B., stosowną informację. Po otrzymaniu upomnienia nr [...], z dnia [...] maja 2021 r., od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B., Strona nie stawiła się z dzieckiem do wyżej wymienionego podmiotu leczniczego w celu wykonania obowiązku szczepień ochronnych, ani nie przedstawiła dokumentacji odraczającej do szczepień ochronnych. Na tej podstawie organ I instancji mógł podjąć czynności wierzyciela w celu wyegzekwowania obowiązku realizacji szczepień małoletniego W. W.. Inspektor Sanitarny podkreślił, że w odniesieniu do osób małoletnich lub bezradnych za osoby uchylające się od prawnego obowiązku szczepień ochronnych należy uznać osoby sprawujące pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo ich opiekunów faktycznych. O realizacji szczepień ochronnych i kwalifikacji do ich podania u dziecka decyduje lekarz, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie, profilaktycznie i epidemiologicznie.

Odnosząc się do wątpliwość strony co do bezpieczeństwa stosowania szczepionek Inspektor Sanitarny poinformował, iż niewątpliwie do obowiązków lekarza należy ocena bezpieczeństwa przeprowadzenia szczepienia z punktu widzenia indywidualnego pacjenta. Nadto, żaden przepis ustawy nie nakłada na lekarza obowiązku rutynowego przeprowadzania testów np. na ewentualne alergie na substancje znajdujące się w szczepionkach. Inaczej będzie w sytuacji, gdy opiekun faktyczny lub przedstawiciel ustawowy poinformuje lekarza, że dziecko jest uczulone na konkretne składniki, wówczas to bowiem do lekarza będzie należało upewnienie się, czy w składzie szczepionki nie znajduje się tenże składnik. Organ podkreślił, że żaden przepis prawa nie nakazuje, aby lekarz miał obowiązek posiadania wiedzy co do sposobu produkcji czy dopuszczenia do obrotu w Rzeczypospolitej [...] danej szczepionki. W przypadku wątpliwości co do składu preparatu szczepionkowego powinny być one kierowane do producenta danej szczepionki, ewentualne informacje można znaleźć również w Charakterystyce Produktu Leczniczego. Brak jest podstawy prawnej do uzależniania zgody na wykonanie szczepienia od informacji otrzymanej od producenta na temat składu szczepionki, od wypisania przez lekarza kolejnych zaświadczeń o braku przeciwwskazań do szczepienia, czy też złożenia przez lekarza pisemnego oświadczenia o gwarancji braku możliwości wystąpienia powikłań poszczepiennych u dziecka.

W odpowiedzi na stwierdzenie strony, że nie mogła stawić się na szczepienie z uwagi na fakt, iż była razem z synem przeziębiona organ podał, że strona winna była skontaktować się z lekarzem Podstawowej Opieki Zdrowotnej w celu przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego i otrzymania czasowego odroczenia od szczepień ochronnych z uwagi na chorobę dziecka, czego nie uczyniła. Ponadto, odnosząc się do złego stanu zdrowia Skarżącej organ podniósł, że dziecko ma również drugiego rodzica, który powinien niezwłocznie udać się do Przychodni Podstawowej Opieki Zdrowotnej. W związku z powyższym strona nie zrealizowała obowiązku, zgodnie z przepisami prawa, które na niej ciążą. W ocenie organu, istnieją więc podstawy do uznania, że takie postępowanie nosi charakter jedynie pozornego deklarowania chęci poddania dziecka szczepieniom ochronnym i winno być bezsprzecznie uznane za uchylanie się od dopełnienia obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących obowiązku szczepień organ podał, że obowiązek ten staje się egzekwowalny w chwili wejścia osoby objętej obowiązkiem szczepień w granice wiekowe, określone przez ustawę - w tym bowiem okresie obowiązkowe szczepienia ochronne powinny zostać wykonane. Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu przez osoby określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 753 ze zm., dalej: "rozporządzenie") aktualizuje się w terminie wskazanym przez lekarza w powiadomieniu wysłanym przez niego do rodziców albo opiekunów prawnych lub faktycznych do poddania się w wyznaczonym terminie lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu i samemu szczepieniu. Strona myli się co do faktu, że "wskazane okresy w jakich winno nastąpić przeprowadzenie szczepień ochronnych nie zakończyły swego biegu, co powoduje, że dziecko nie może zostać objęte procedurą przymusowego poddania się obowiązkowi szczepień ochronnych (...)". Organ wskazał, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok ze szczegółowym schematem stosowania poszczególnych szczepionek. Termin, w którym wymagane jest poddanie się (poddanie osoby pozostającej pod opieką) szczepieniu obowiązkowemu nie jest jednoznacznie określony w treści samego Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, ale stanowi wskazówkę merytoryczno-techniczną dla lekarzy kwalifikujących do szczepień ochronnych. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego jest dokumentem technicznym precyzującym obowiązki wynikające z ustawy, w którym zawarte są wiadomości z zakresu medycyny dotyczące sposobu wykonania ustalonych w ustawie obowiązków. Ze względów klinicznych i epidemiologicznych szczepienie winno być przeprowadzone zgodnie z zaleceniami określonymi w Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego. Szczepienie może być przeprowadzone również w innych terminach, określonych przez lekarza w wezwaniu do poddania się szczepieniom, gdy z przyczyn zdrowotnych lub organizacyjnych istnieje konieczność przesunięcia terminu, czy zastosowania odmiennego - przygotowanego dla konkretnego pacjenta schematu szczepienia (tzw. indywidualnego kalendarza szczepień). Organ podkreślił, że strona definitywnie odmawia skorzystania z przysługujących jej praw w zakresie ochrony zdrowia swojego dziecka i wypełnienia obywatelskiego obowiązku.

Organ nie podzielił stanowiska strony, że "tryb postępowania narusza w sposób jednoznaczny i wyraźny zasadę legalizmu działania organów administracji publicznej, zasadę pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (...)". Wskazał, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej prowadzą postępowanie administracyjne w sposób prawidłowy zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a kierując się zasadą bezstronności i równego traktowania. Ponadto postępowanie administracyjne prowadzone jest zgodnie z art. 15 k.p.a, gdyż zachowana jest zasada dwuinstancyjności. Zapewnia ona stronie wniesienie środka odwoławczego, jeśli postanowienie organu I instancji nie jest według niej satysfakcjonujące, z czego strona skorzystała.

Organ zgodził się ze stroną, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r., poz. 1657 ze zm.) wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z akt sprawy wynika jednak, że badanie kwalifikacyjne dziecka nie zostało wykonane, z uwagi na brak zgody matki na szczepienie ochronne. Brak zgody na wykonanie badania kwalifikacyjnego, które z istoty swojej ma charakter poprzedzający wykonanie wakcynacji lub na samo szczepienie ochronne niesie za sobą odpowiedzialność rodzica jaką jest niezaszczepienie dziecka.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego grup szczepień organ wskazał, że upomnienie nr [...] oraz tytuł wykonawczy nr [...] wydane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. oraz wezwania z Przychodni w D. zawierały wykaz tych samych obowiązkowych szczepień ochronnych. Treść obowiązku odnosiła się do wszystkich niezrealizowanych szczepień ochronnych odpowiednich do wieku małoletniego dziecka zgodnie z kalendarzem szczepień na dany rok. Obowiązek szczepień staje się wymagalny po wejściu dziecka w granice wiekowe odpowiednie dla wykonania danego szczepienia określone w § 3 rozporządzenia w sprawie szczepień. W związku z powyższym, w ocenie Inspektor Sanitarny, treść obowiązku w tytule wykonawczym została określona w sposób prawidłowy.

W kwestii obaw Strony związanych z pandemią COVID-19 przedstawionych w piśmie z dnia [...] kwietnia 2022 r. organ przypomniał, iż Minister Zdrowia oraz Główny Inspektor Sanitarny wraz z konsultantami krajowymi w dziedzinie epidemiologii, medycyny rodzinnej, neonatologii i pediatrii, uwzględniając ogłoszenie na obszarze Rzeczypospolitej [...] stanu epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 rekomendowali odroczenie szczepień obowiązkowych w ramach Programu Szczepień Ochronnych u dzieci, na 30 dni od wydania komunikatu. Dnia [...] kwietnia 2020 r. wydany został "Komunikat w sprawie wykonywania szczepień ochronnych w czasie pandemii COVID-19", zalecający wznowienie bieżącej realizacji wszystkich szczepień obowiązkowych w ramach Programu Szczepień Ochronnych u dzieci, z zachowaniem wskazanych w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego zasad bezpieczeństwa przeciwepidemicznego. Z materiału dowodowego wynika, że postępowanie w sprawie wyegzekwowania realizacji obowiązku szczepień u dziecka zostało wszczęte upomnieniem nr [...] z dnia [...] maja 2021 r., a więc nie zostało wszczęte w czasie obowiązywania zasad określonych w komunikacie. Zdaniem organu, pandemia COVID-19 nie stanowi jakichkolwiek przeciwskazań do wykonania obowiązku realizacji szczepień małoletniego dziecka.

W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że rolą organu egzekucyjnego jest wyłącznie badanie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym - w rozumieniu "bezwiednego" wykonywania tytułu wykonawczego, do którego sprowadzały się czynności organu w tym postępowaniu. Zdaniem strony wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest zobligowany na podstawie przepisów tejże ustawy (m.in. art. 6 § 1, art. 18 ustawy w zw. z art. 7 k.p.a.) do rzetelnego, obiektywnego i samodzielnego ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc w szczególności dokonania wszechstronnej i wyczerpującej oceny, czy obowiązek administracyjny nie został wykonany, jak również z jakich przyczyn nie został wykonany. Z pism wierzyciela nie wynika żadna samodzielna ocena tych okoliczności.

Skarżąca zakwestionowała prawidłowość przeprowadzonego postępowania kwalifikacyjnego. Wskazała, że nieprawdziwe są twierdzenia organu, że brak było zgody matki dziecka na szczepienie. Rodzice domagali się udzielenia im wyczerpującej informacji medycznej, której nie otrzymali, w związku z czym trudno oczekiwać wyrażenia zgody na szczepienie. Nie oznacza to jednak uchylenia się po stronie rodziców od obowiązku szczepienia. Oznacza to, że podmiot lecznicy nie potrafił odpowiedzieć na wszystkie wątpliwości rodzica, a mimo to oczekiwał, że ten i tak machnie na to ręką. Takie standardy działania naruszają treść art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Brak prawidłowego badania kwalifikacyjnego skutkuje brakiem możliwości przyjęcia, że badanie kwalifikacyjne zostało przeprowadzone, albowiem tylko prawidłowe przeprowadzenie badania kwalifikacyjnego pozwala opiekunowi prawnemu dziecka uzyskać pewność, że lekarz kwalifikujący dziecko do szczepienia nie widzi żadnych przeciwwskazań i że badanie kwalifikacyjne jest zgodne z wiedzą medyczną. Oczekiwanie, iż decyzja w zakresie szczepienia dziecka podjęta bez stosownego zaświadczenia lekarskiego, jest pogwałceniem obowiązków rodzicielskich wynikających z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (np. art. 95 § 1, art. 95 § 3), jak również praw pacjenta wynikających z ustawy z dnia 06 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 6 ust. 2, art. 9 ust. 2). Zdaniem skarżącej obowiązek szczepienia nie oznacza, że każdego należy zaszczepić, a brak udzielenia informacji dotyczących rzeczywistych skutków szczepienia stanowi przeciwwskazanie do szczepienia, bowiem jego skutki nie są możliwe do określenia, a czynności te mogą zostać bez zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego dziecka. Wątpliwości te nie zostały rozwiane w stosunku do rodziców, a wręcz zostały zlekceważone, a skoro tak, to trudno jest mówić o prawidłowym wykonaniu badania kwalifikacyjnego, a więc wymagalności obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Nadto, o braku wymagalności może świadczyć również fakt, iż tytuł wykonawczy obejmuje określoną grupę szczepień, natomiast wezwania kierowane do rodziców nie dotyczyły tych grup szczepień - trudno zatem przyjąć, aby w tym zakresie w ogóle zostało przeprowadzone badanie kwalifikacyjne do szczepienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Natomiast zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Z cytowanej ustawy wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż narusza ono prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie, aczkolwiek z przyczyn innych niż podnoszone w skardze.

W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia tej sprawy należy odnotować, że w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] Inspektor Sanitarny zwrócił uwagę na okoliczność, że "podnoszone przez Zobowiązanego zarzuty oraz ich argumentacja są w części de facto powtórzeniem zagadnień formułowanych w zarzutach Strony we wcześniejszym zażaleniu z dnia [...].03.2022 r. oraz zarzutach podniesionych w piśmie skierowanym do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...].10.2021 r. Zgodzić należy się ze stwierdzeniem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B., że "ustalony stan faktyczny w zakresie wymagalności obowiązku u małoletniego W. W. nie uległ zmianie (....)".

Z kolei Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. w postanowieniu z dnia [...] października 2022 r. nr [...] stwierdził, iż podniesiony przez stronę skarżącą zarzut braku wymagalności szczepień u dziecka W. W. był już przedmiotem rozpatrzenia przez ten organ, a jego "rozpatrzenie zakończyło się wydaniem postanowienia o sygnaturze [...] o odrzuceniu zgłoszonych zarzutów w całości w dniu [...].02.2022 r., które to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Inspektor Sanitarny o sygnaturze [...] z dnia [...].05.2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. po ponownym zbadaniu sprawy, stwierdza, iż ustalony stan faktyczny w zakresie wymagalności obowiązku u małoletniego W. W. nie uległ zmianie, w związku z powyższym zarzuty podniesione przez Skarżącą ponownie w piśmie oznaczonym datą [...].07.2022 roku skierowanym do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego nie zasługują na uwzględnienie (...)".

Podkreślenia również wymaga, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia [...] października 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 736/22 oddalił skargę J. W. na postanowienie Inspektor Sanitarny z dnia [...] maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Wyrok ten został zaskarżony kasacyjnie. W związku z tym akta sprawy, w tym także akta administracyjne zostały przesłane do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W świetle powyższego, w sprawie zakończonej wymienionym wyrokiem założyć można daleko idące podobieństwo do sprawy objętej zaskarżonym obecnie postanowieniem, co wskazuje na istnienie możliwości wydania powtórnego rozstrzygnięcia w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym. Dodatkowo da się zauważyć, że w obydwu sprawach rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji mają ten sam numer sprawy, różnią się jedynie datą wydania. Z kolei postanowienia Inspektor Sanitarny mają kolejne numery rozstrzygnięć w ramach tej samej sprawy ([...] – postanowienie z dnia [...] maja 2022 r., [...] – aktualnie zaskarżone postanowienie z dnia [...] grudnia 2022 r.). Zgodnie z § 5 ust. 1-3 i ust. 6 Instrukcji kancelaryjnej stanowiącej załącznik nr [...] do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2011 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej, jednolitych rzeczowych wykazów akt oraz instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych (Dz. U. z 2011 r., nr 14, poz. 67) dokumentacja tworząca akta spraw to dokumentacja, która została przyporządkowana do sprawy i otrzymała znak sprawy. Znak sprawy jest stałą cechą rozpoznawczą całości akt danej sprawy. Znak sprawy zawiera następujące elementy: 1) oznaczenie komórki organizacyjnej; 2) symbol klasyfikacyjny z wykazu akt; 3) kolejny numer sprawy, wynikający ze spisu spraw; 4) cztery cyfry roku kalendarzowego, w którym sprawa się rozpoczęła. Jeżeli zachodzi potrzeba wydzielenia określonych spraw z danej klasy w wykazie akt w osobne zbiory, to dla danego numeru sprawy, który jest podstawą wydzielenia grupy spraw, zakłada się oddzielny spis spraw. W takim przypadku znak sprawy konstruuje się następująco: 1) oznaczenie komórki organizacyjnej; 2) symbol klasyfikacyjny z wykazu akt; 3) kolejny numer sprawy, pod którym dokonano wydzielenia grupy spraw; 4) kolejny numer sprawy, wynikający ze spisu spraw założonego do numeru sprawy, która jest podstawą wydzielenia; 5) cztery cyfry roku kalendarzowego, w którym sprawa się rozpoczęła.

Należy również odnotować, że akta administracyjne sprawy nadesłane przez organ wraz z odpowiedzią na skargę nie zawierały upomnienia nr [...] oraz tytułu wykonawczego nr [...] wydanych w sprawie przez Inspektor Sanitarny, a także wezwania z SPZOZ Gminnej Przychodniu w D.. W wykonaniu zarządzenia z dnia [...] czerwca 2023 r., Sąd wezwał organ do ich nadesłania w terminie 3 dni od dnia otrzymania wezwania.

W odpowiedzi na wezwanie, Inspektor Sanitarny poinformował, iż nie jest w posiadaniu oryginałów dokumentów stanowiących akta sprawy, z uwagi na ich wcześniejsze przekazanie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wraz z odpowiedzią na skargę z dnia [...] lipca 2022 r. W związku z powyższym, organ przekazał kopię upomnienia nr [...] oraz kopię tytułu wykonawczego nr [...]. Inspektor Sanitarny poinformował również, że w kwestii wezwań do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych z Gminnej Przychodni w D., ul. [...], 86-022 D. (kod świadczeniodawcy: [...]) posiada jedynie zapisy w aktach sprawy świadczące o wyżej wymienionych wezwaniach oraz potwierdzenie doręczenia wezwania z Gminnej Przychodni w D..

Na podstawie przesłanych przez organ akt sprawy (zarówno wraz z odpowiedzią na skargę, jak i w związku z realizacją wyżej wskazanego wezwania) nie sposób jednoznacznie stwierdzić, czy w aktualnie rozpoznawanej sprawie zachodzi tożsamość z przedmiotem postępowania wcześniej zakończonego postanowieniem z dnia [...] maja 2022 r. nr [...]. Organy administracyjne obu instancji nie wykluczyły w przekonujący sposób takiej możliwości. Nie wskazuje na to argumentacja użyta w uzasadnieniach ich postanowień, ani przedstawione wraz z odpowiedzią na skargę akta administracyjne sprawy. Przeciwnie, jak wcześniej podkreślono, same organy wskazują na tożsamość obecnej sprawy związanej z zarzutem braku wymagalności szczepień u dziecka, ze sprawą już wcześniej w ramach tego samego zarzutu rozstrzygniętą. Podają, że także ustalony stan faktyczny w zakresie wymagalności obowiązku nie uległ zmianie.

Tut. Sąd nie dysponuje aktualnie dostępem do akt sprawy zakończonej wyrokiem z dnia 18 października 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 736/22, a wyjaśnienie kwestii tożsamości obu spraw ma w tym przypadku kluczowe znaczenie.

Z odesłania zawartego w art. 126 k.p.a. wynika, że do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. Ocena dopuszczalności wydania rozstrzygnięcia merytorycznego, w kontekście dostrzeżonych podobieństw z wcześniej zakończoną sprawą wymaga od organu jednoznacznego wykluczenia w uzasadnieniu rozstrzygnięcia okoliczności uniemożliwiających procedowanie. Podkreślenia przy tym wymaga, że zarzut braku wymagalności dochodzonego obowiązku w sprawie egzekucyjnej ponownie wniósł ten sam podmiot, a stan faktyczny i prawny nie uległ zmianie.

Oceniając możliwość orzekania w sprawie ponownie wniesionych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej należy mieć na względzie przepis art. 61a § 1 k.p.a. stanowiący, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Cytowany przepis został dodany przez art. 1 pkt 11 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., nr 6, poz. 18) i wszedł w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r. Celem wprowadzenia tej nowelizacji było odróżnienie postępowania wstępnego polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego od postępowania właściwego, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty. W intencji ustawodawcy rozwiązanie takie w sposób bardziej zrozumiały dla wnioskodawców odróżnia etap wstępny dotyczący wszczęcia lub odmowy wszczęcia postępowania od etapu merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku (por. druk sejmowy nr 2987 z 16 kwietnia 2010 r.). Oznacza to, że wszczęcie postępowania jest uzależnione od wstępnej oceny, czy wnioskodawca jest stroną postępowania, czy też nie posiada takiego przymiotu, a także czy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Właściwe rozumienie unormowania zawartego w art. 61a § 1 k.p.a. musi prowadzić do wniosku, że odmowa wszczęcia postępowania następuje wówczas, gdy powyższe okoliczności są oczywiste. Oczywistość ta albo wynika już z podania zawierającego żądanie wszczęcia postępowania, albo została stwierdzona w wyniku jednostkowych i prostych czynności organu administracji publicznej. Chodzi tu zatem o przypadek niewątpliwego i nieskomplikowanego (wstępnego, przed wszczęciem postępowania) ustalenia co do wystąpienia określonych faktów (por. G. Łaszczyca, Postępowanie administracyjne w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2011, s. 188, por. J. Chmielewski, Art. 61a k.p.a. jako podstawa odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, "Monitor Prawniczy" 2014, nr 2, s. 82-84).

Sąd podziela wyrażony w wyroku NSA z dnia 27 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 2317/19 pogląd, że ponowne wniesienie tych samych zarzutów, w odniesieniu do tego samego tytułu wykonawczego jest bezskuteczne, albowiem w sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostaje ostateczne postanowienie w tym przedmiocie ponowne ich wniesienie jest niedopuszczalne. Podkreślenia wymaga, że w stosunku do strony skarżącej nie doszło do wystawienia nowego tytułu wykonawczego, jak również i wszczęcia nowego postępowania egzekucyjnego,

Obowiązkiem organu jest więc wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania zawsze, ilekroć wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego pochodzi od podmiotu niebędącego stroną postępowania oraz w razie ustalenia, że w sprawie występują inne uzasadnione przyczyny. Wymienione wyżej przesłanki są od siebie niezależne i autonomiczne. Użyte w art. 61a § 1 k.p.a. pojęcie "inne uzasadnione przyczyny" nie zostało co prawda zdefiniowane przez ustawodawcę w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże w literaturze oraz ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że chodzi tu o sytuacje, które w sposób oczywisty, jednoznaczny, przy pierwszym zestawieniu stanu faktycznego (zakresu żądania zawartego we wniosku) i obowiązującego stanu prawnego stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia, np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie administracyjne, wydano w sprawie rozstrzygnięcie, albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania. Przesłanka odmowy wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych powodów dotyczyć może także innych sytuacji, np. takich, w których sprawa w ogóle nie podlega załatwieniu przez organ administracyjny w formie decyzji, bowiem ma charakter cywilnoprawny, uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa, brak jest przepisu prawa stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji (por. wyroki NSA z dnia: 7 lutego 2014r., sygn. akt I OSK 2159/12, 22 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 1635/14, 28 października 2015r., sygn. akt II OSK 2465/15, 6 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3032/19). Odnosząc te uwagi do przedmiotowej sprawy, istnienie w obrocie prawnym ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania wywołanego ponownym wniesieniem zarzutów opartym na tej samej podstawie prawnej i faktycznej – jest to "inna uzasadniona przyczyna", z powodu której postępowanie nie może być wszczęte (podobnie WSA w Lublinie w wyroku z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Lu 873/18).

Organ ponownie rozpoznając sprawę winien zatem jednoznacznie wykluczyć istnienie przesłanek uniemożliwiających ponowne rozpoznanie wniesionych przez stronę skarżącą zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] września 2021 r. Innymi słowy, istotne jest ustalenie, czy obie sprawy, tj. zakończona postanowieniem z dnia [...] maja 2022 r.,

nr [...] oraz aktualnie zaskarżone postanowienie z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...], są tożsame. W przypadku, gdy ten warunek okaże się spełniony, organ uwzględni przytoczoną wyżej regulację art. 61a k.p.a. i następstwa procesowe z nim związane. Gdyby jednak tożsamość spraw nie miała miejsca, organ winien należycie uzasadnić swe stanowisko, a w aktach sprawy zgromadzić dokumenty odzwierciedlające poczynione ustalenia, w sposób umożliwiający sądową kontrolę rozstrzygnięcia.

Wydanie postanowienia w sprawie złożonych zarzutów może być dotknięte wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., gdy dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym (res iudicata). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III FSK 341/22, "zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. następuje tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej dwoma postanowieniami, z których pierwsze jest ostateczne. Tożsamość spraw istnieje, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Tożsamość musi zatem dotyczyć zarówno aspektu podmiotowego, jak i przedmiotowego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 485/21)". Pogląd ten Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela.

Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasadzie tej organ w niniejszej sprawie nie sprostał.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że rozpoznanie sprawy przez organy nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonych postanowień w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie [...]zł, obejmującej uiszczony wpis od skargi.