Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2616/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 2 pkt 3 i ust. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1666
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - t.j.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa Protokolant asystent sędziego Aleksandra Tokarczyk po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2721/20 w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 4 września 2021 r. nr RdU-443-3/18 w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 lipca 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2721/20 oddalił skargę A. N. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 4 września 2020 r. nr RdU-443-3/18 w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu), działając na podstawie art. 38 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1666, dalej: ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony), decyzją z 23 stycznia 2020 r. nr DPU.420.969.2019 uznał drugi wniosek A. N. o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny.

Rada do Spraw Uchodźców (dalej: Rada) wskazaną na wstępie decyzją z 4 września 2020 r. nr RdU-443-3/18 utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu. W uzasadnieniu Rada wskazała, że w toku postępowania nie ujawnił się żaden element, który nie został już zbadany w poprzednim postępowaniu statusowym. W ocenie Rady przywołana w rozpatrywanym wniosku okoliczność, że cudzoziemiec był zwolennikiem prezydenta J. i brał udział w spotkaniach politycznych, nie może przesądzać o wydaniu decyzji reformatoryjnej. W toku obu postępowań statusowych cudzoziemiec oświadczył bowiem, że nie należał do żadnej partii politycznej i nie podlegał żadnym szykanom ze względu na wyznawane poglądy polityczne.

A. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na tę decyzję, zaskarżając ją w całości i zarzucając organowi naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego: art. 38 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 13 i art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony,

2) przepisów postępowania:

a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 44 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony oraz art. 14 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej w zw. z art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, poprzez ich niezastosowanie,

b) b) art. 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę. Sąd pierwszej instancji wskazał, że wykładnia przepisu art. 38 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony prowadzi do wniosku, że jego zastosowanie wiąże się z koniecznością kumulatywnego spełnienia się przesłanek, że rozpatrywany wniosek musi być kolejnym wnioskiem tożsamym pod względem podmiotowym i przedmiotowym, a skarżący nie powołał żadnych nowych okoliczności ani nie wskazał nowych dowodów, które zwiększyłyby znacznie prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy prawidłowo uznały wniosek cudzoziemca za niedopuszczalny. Niewątpliwie wniosek jest kolejnym (drugim), który dotyczy cudzoziemca (tożsamość podmiotowa), jego zakres jest taki sam jak pierwszego wniosku (tożsamość przedmiotowa), przy czym jednocześnie nie wskazano okoliczności ani dowodów, które zwiększyłyby prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej.

Sąd pierwszej instancji podzielił także pogląd, że regulację zawartą w art. 38 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony należy wykładać i stosować z uwzględnieniem dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej – wersja przekształcona (Dz.U. UE L2013.180.96). Z postanowień powyższej dyrektywy wynika, że dla przyjęcia niedopuszczalności kolejnego wniosku kluczowe jest to, że chodzi zasadniczo o te same okoliczności (zdarzenia), na podstawie których wnioskodawca ubiegał się już o ochronę. Ujmując inaczej, kolejny wniosek może zostać rozpatrzony merytorycznie, jeżeli już po wstępnym jego rozpoznaniu widać, że zaistniały nowe okoliczności, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełnienia przesłanek dla udzielenia ochrony międzynarodowej. Znaczenie ma więc ujawnienie nowych okoliczności faktycznych dotyczących indywidulanej sytuacji cudzoziemca, bądź jego sytuacji w kraju, jak również zmiana sytuacji w samym kraju pochodzenia. Zdaniem Sądu, organy obu instancji rozważyły, czy w sprawie zaistniały nowe dowody bądź okoliczności faktyczne lub prawne znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej, lecz zestawiając wniosek i materiał dowodowy zgromadzony w poprzednim postępowaniu z nowym wnioskiem, trafnie nie stwierdziły, aby w sprawie takie nowe dowody i okoliczności wystąpiły. Z tego względu zarzuty skargi pozostają nieadekwatne do stanu sprawy.

W ocenie Sądu pierwszej instancji organy miały podstawę do uznania wniosku cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, ponieważ przywołane okoliczności, chociaż nowe, stanowiły przejaw eskalacji zeznań cudzoziemca. Okoliczności tego rodzaju, że był on zwolennikiem J. oraz brał udział w spotkaniach politycznych, przy jednoczesnym oświadczeniu, że nigdy w kraju pochodzenia nie był członkiem żadnej organizacji ani ugrupowania, nie uprawdopodabnia, że w stosunku do niego istniało realne zagrożenie, o takim stopniu ciężkości, aby zasadne było udzielenie mu ochrony międzynarodowej. Takie spostrzeżenie poparte zostało analizą sytuacji w kraju pochodzenia.

Kluczowym dowodem przesądzającym o braku podstaw do uwzględnienia żądania cudzoziemca były przede wszystkim wyjaśnienia samego wnioskodawcy zawarte we wniosku, które Sąd ocenił jako lakoniczne. Trudno na tym etapie sprawy przesądzać, jak ocenione zostałyby przedstawione przez cudzoziemca przyczyny ubiegania się o ochronę międzynarodową, gdyby przedłożył organom dowody na wykazanie zasadności deklarowanych obaw. Pominąć jednak nie można, że – zgodnie z art. 41 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, cudzoziemiec jest zobowiązany aktywnie współdziałać z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy, w tym przedstawić wszystkie posiadane informacje i dowody służące do ustalenia stanu faktycznego sprawy i szczegółowo wyjaśnić przyczyny braku innych informacji i dowodów. Tym bardziej, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, nie jest uchodźcą osoba, która nie wykorzystała wszystkich możliwości w celu uzyskania ochrony i pomocy w kraju swego pochodzenia. Cudzoziemiec oświadczył zaś, że nie szukał pomocy ze strony władz Ukrainy czy organizacji pozarządowych. W ocenie Sądu pierwszej instancji cudzoziemiec nie wykazał okoliczności pozwalających uznać, że sytuacja na Ukrainie zmieniła się w sposób mogący wpłynąć na odmienną ocenę przesłanek przyznania ochrony międzynarodowej, co przemawiałoby za jej weryfikacją. Natomiast organ nie ma obowiązku poszukiwania innych przyczyn niż wskazane przez wnioskodawcę, które uzasadniałyby przyznanie mu takiej ochrony.

Sąd pierwszej instancji stwierdził zatem, że nie doszło do wydania decyzji z naruszeniem prawa. Fakt, że ocena okoliczności przywołanych w drugim wniosku różni się od oczekiwań cudzoziemca, nie oznacza, że nie rozpatrzono sprawy z należytą starannością. Z tego względu ograniczenie się przez organ odwoławczy do krótkiego wywodu uzasadnienia nie stanowi przesłanki do stwierdzenia naruszenia przepisów proceduralnych, w tym art. 107 § 3 k.p.a., skoro organ merytorycznie ustosunkował się do żądania cudzoziemca.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi pierwszej instancji:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., obecnie: Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.) poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi A. N., podczas gdy Sąd, sprawując kontrolę działalności administracji publicznej, zobowiązany był zastosować w stosunku do wadliwej decyzji wydanej przez Radę wszystkie przewidziane ustawą środki celem usunięcia zaskarżonej decyzji obrazy przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w związku z tym uchylenie wadliwej decyzji w całości, co w konsekwencji spowodowało niewyeliminowanie uchybień organu administracji publicznej oraz nieprawidłową ocenę zastosowania norm prawa materialnego przez Radę;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że w przypadku skarżącego nie występuje uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju jego pochodzenia, podczas gdy z okoliczności sprawy bezspornie wynika, że przesłanka uzasadnionej obawy przed prześladowaniem A. N. została spełniona, bowiem ustawodawca przyjął, iż cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju, co w konsekwencji oznacza, iż dla przyznania statusu uchodźcy wystarczający jest brak woli skarżącego skorzystania z ochrony kraju pochodzenia i nie ma znaczenia okoliczność czy działania wobec skarżącego w przeszłości stanowiły prześladowania czy też nie;

b) art. 15 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że wobec A. N. nie zachodzi przesłanka poważnego i zindywidualizowanego zagrożenia dla życia lub zdrowia wynikającego z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia, podczas gdy ze stanu faktycznego sprawy jak również z faktów powszechnie znanych wprost wynika, iż przesłanki te zostały spełnione, zaś powrót skarżącego do kraju pochodzenia spowoduje poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla jego bezpieczeństwa, zdrowia, a przede wszystkim dla życia.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości wyroku Sądu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie od Rady kosztów postępowania według norm przepisanych, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.

W trakcie rozprawy w dniu 23 lutego 2023 r. organ poinformował, że w dniu 11 października 2022 r. A. N. złożył kolejny wniosek o udzielenie mu ochrony. W wyniku jego rozpoznania Szef Urzędu decyzją z 13 stycznia 2023 udzielił skarżącemu ochrony uzupełniającej, a decyzja ta stała się ostateczna. W dniu 3 marca 2023 r. Szef Urzędu nadesłał ww. decyzję.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.

Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się przede wszystkim do oceny prawidłowości zastosowania w sprawie art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.

Przypomnieć wypada, że zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 3 i ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony jeżeli do organu administracji wpływa kolejny wniosek cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej, to uruchamia on postępowanie wstępne, podczas którego organ ma obowiązek zbadać w pierwszej kolejności, jakie okoliczności były podnoszone i rozważane w poprzednim postępowaniu. Zakres takiego postępowania wyjaśniającego na wstępnym etapie ogranicza się do zbadania, czy wniosek ten zawiera nowe dowody albo okoliczności faktyczne lub prawne znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Niestwierdzenie ich zaistnienia obliguje organ do stwierdzenia niedopuszczalności takiego kolejnego wniosku. Dla przyjęcia niedopuszczalności kolejnego wniosku nie jest konieczne powtórzenie przez wnioskodawcę dokładnie tych samych okoliczności, co we wniosku pierwotnym. Kluczowe jest natomiast, czy chodzi tu zasadniczo o te same zdarzenia, na podstawie których poprzednio wnioskodawca ubiegał się o ochronę międzynarodową. Ponadto, w razie przedstawienia przez wnioskodawcę nowych elementów lub ustaleń, muszą one znacząco zwiększać prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Nie chodzi zatem o jakiekolwiek nowe dowody czy okoliczności faktyczne lub prawne, ale o takie, które znacząco zwiększają prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Postępowanie wstępne winno zakończyć się albo decyzją o stwierdzeniu, że wniosek jest niedopuszczalny w oparciu o art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, albo postanowieniem wydanym na podstawie art. 38 ust. 5 tej ustawy, że nie zachodzi żadna z okoliczności, o których mowa w art. 38 ust. 2. Jedynie w drugim przypadku organ administracji ma obowiązek dalej prowadzić postępowanie wyjaśniające co do spełnienia przesłanek do udzielenia ochrony międzynarodowej. Przyjęcie natomiast, że wniosek jest niedopuszczalny, wyłącza możliwość prowadzenia postępowania merytorycznego. Wszystkie te kwestie prawidłowo i wyczerpująco wyjaśnił także Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że prawidłowo Sąd wojewódzki stwierdził, iż obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności poddać wniosek skarżącego z dnia 23 lipca 2019 r. wstępnej analizie, a ta doprowadziła do trafnej konstatacji, że wniosek ten jest niedopuszczalny. Porównanie bowiem powodów ubiegania się ochronę, które były już przedmiotem poprzedniego postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej, doprowadziło do prawidłowego uznania przez organy, a następnie przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji w kontrolowanym wyroku, że w kolejnym wniosku skarżący nie podał nowych okoliczności faktycznych, a tym bardziej nowych dowodów, które znacznie zwieszałyby prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Jak bowiem wynika z treści pierwszego wniosku przyczyną, dla której cudzoziemiec ubiegał się o ochronę międzynarodową, była obawa przed koniecznością odbycia służby wojskowej – zwrócił przy tym uwagę na taką możliwość w związku z zarządzoną mobilizacją. Organy administracji decyzjami z dnia 17 lipca 2018 r. (Szef Urzędu) oraz z dnia 21 czerwca 2019 r. (Rada) oceniając sytuację w kraju pochodzenia oraz indywidualną sytuację cudzoziemca uznały, iż nie zaistniała żadna z przesłanek uzasadniających zarówno nadania statusu uchodźcy, jak i ochrony uzupełniającej. Co więcej, decyzje te były przedmiotem kontroli sądów administracyjnych. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2184/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę cudzoziemca, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 1281/20 oddalił skargę kasacyjną.

W kolejnym wniosku skarżący wskazał, że był zwolennikiem prezydenta J., uczestniczy w meetingach i z tego powodu obawia się powrotu do kraju pochodzenia. Nie można odmówić trafności dokonanej przez organy administracji i zaakceptowanej przez Sąd pierwszej instancji ocenie, że podana w obecnie rozpoznawanym wniosku okoliczność jest okolicznością "nową" w stosunku do tych, które stanowiły podstawę ubiegania się o ochronę międzynarodową w pierwszym wniosku, jednakże nie spełnia drugiego warunku, którego zaistnienie obliguje organ do merytorycznego rozpoznania kolejnego wniosku – zwiększenia prawdopodobieństwa udzielenia żądanej ochrony. Słusznie wszak organ administracji zauważył, a Sąd pierwszej instancji przyjął te ustalenia za własne, że składając wniosek po raz pierwszy cudzoziemiec nie deklarował, że był prześladowany w jakiejkolwiek formie, nie był także członkiem żadnego ugrupowania ani partii. Biorąc pod uwagę, że cudzoziemiec po wydaniu przez Radę decyzji z dnia 21 czerwca 2019 r. a przed złożeniem kolejnego wniosku nie powracał do kraju pochodzenia, to nie można uznać jego twierdzeń za wiarygodne i dające podstawę do wydania postanowienia na podstawie art. 38 ust. 5 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony o dopuszczalności wniosku. Tym samym zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej twierdzenia, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący wyjechał z kraju pochodzenia celem uniknięcia prześladowania na terytorium Ukrainy z uwagi na dotychczasowe popieranie prezydenta J., jest niewiarygodne i gołosłowne.

W tej sytuacji zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadne.

Dodatkowo wymaga podkreślenia, że żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie podważa ustaleń i ocen poczynionych przez organy administracji a zaakceptowanych przez Sąd pierwszej instancji. Wprawdzie skarżący kasacyjnie wskazał w ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania na naruszenie art. 135 p.p.s.a., jednakże nie można uznać, aby doszło do naruszenia tego przepisu. Na jego podstawie, po zaistnieniu określonych okoliczności, Sąd pierwszej instancji ma obowiązek odniesienia się do wszystkich postępowań, w tym rozstrzygnięć wydanych w granicach danej sprawy. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej trudno wywieść, w czym (w jakim działaniu lub zaniechaniu) skarżący kasacyjnie upatruje naruszenia przez Sąd wojewódzki tego przepisu. Natomiast nie jest rzeczą Naczelnego Sądu Administracyjnego domyślanie się intencji skarżącego kasacyjnie. Ponieważ w skardze kasacyjnej nie zostały zawarte zarzuty naruszenia tych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w powiązaniu z przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które wskazywałyby na wadliwą, zdaniem autora skargi kasacyjnej, ocenę przyjętego stanu faktycznego, to należało uznać, że stan faktyczny nie był przez stronę skarżącą kwestionowany.

Niezasadne są również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego –art. 13 i art. 15 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, iż Sąd nie mógł naruszyć ww. norm, albowiem nie miały one w sprawie zastosowania. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organów, zaakceptowaną przez Sąd pierwszej instancji, stanowił art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony i dopiero skutecznie podniesiony zarzut naruszenia tego przepisu mógł doprowadzić do wydania w konsekwencji decyzji w oparciu o ww. przepisy wskazane w skardze kasacyjnej.

Konkludując, wobec stwierdzenia, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, skargę tę należało oddalić.

Jednocześnie jednak nie uszło uwadze Naczelnego Sądu Administracyjnego, że po wydaniu zaskarżonego wyroku, a tym bardziej kontrolowanej w tym postępowaniu decyzji, zaistniały nowe okoliczności – agresja zbrojna Federacji Rosyjskiej na Ukrainę dnia 24 lutego 2022 r. – które ze względu na specyfikę postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej nie mogły nie być ocenione przez Sąd w niniejszym postępowaniu.

I tak, wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 46 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2013 r. nr 2013/32/UE w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej – wersja przekształcona (Dz. U. UE L 2013.180.96, dalej: dyrektywa proceduralna), aby spełnić wymogi zawarte w ust. 1, państwa członkowskie zapewniają, aby skuteczny środek zaskarżenia zapewnił pełne rozpatrzenie ex nunc zarówno okoliczności faktycznych, jak i kwestii prawnych, w tym, w stosownych przypadkach, rozpatrzenie potrzeby zapewnienia ochrony międzynarodowej na potrzeby dyrektywy 2011/95/UE, co najmniej w postępowaniach odwoławczych przed sądem pierwszej instancji. Analiza postanowień dyrektywy wskazuje, że przepis ten odnosi się do wszystkich spraw wymienionych w ustępie 1 art. 46. Ustęp ten, oprócz spraw, w których przedmiotem jest udzielenie ochrony międzynarodowej, w tym decyzji o uznaniu wniosku za bezzasadny w zakresie dotyczącym nadania statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej (ust. 1 pkt a ppkt. (i)), wskazuje również na sprawy, których przedmiotem jest uznanie wniosku za niedopuszczalny zgodnie z art. 33 ust. 2 (ust. 1 ppkt a pkt (ii)). Z kolei przepis art. 33 ust. 2 pkt d stanowi, iż państwa członkowskie mogą uznać wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny wyłącznie, jeżeli wniosek jest kolejnym wnioskiem i nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez wnioskodawcę żadne nowe elementy lub oceny, czy wnioskodawca kwalifikuje się jako beneficjent ochrony międzynarodowej na mocy dyrektywy 2011/95/UE.

Innymi słowy, obowiązek wymieniony w art. 46 ust. 3 dyrektywy proceduralnej odnosi się także do decyzji wydanych na skutek rozpoznania kolejnych wniosków cudzoziemca.

Co do pojęcia "ex nunc" w rozumieniu tego przepisu Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił m.in. w wyroku z 25 lipca 2018 r. (C-585/16), że państwa członkowskie zobowiązane są do zorganizowania swego prawa krajowego tak, aby rozpoznawanie odnośnych skarg obejmowało rozpatrzenie przez sąd wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, które umożliwiają mu przeprowadzenie zaktualizowanej oceny danego przypadku. W tej kwestii wyrażenie "ex nunc" uwydatnia obowiązek sądu polegający na przeprowadzeniu oceny uwzględniającej nowe okoliczności, które ujawniły się po wydaniu decyzji. Zawarty w art. 46 ust. 3 przymiotnik "pełne" potwierdza, że sąd ma obowiązek rozpatrzenia zarówno okoliczności, które organ rozstrzygający powinien był lub miał możliwość uwzględnić, jak i te, które wystąpiły po wydaniu decyzji przez ten organ. Takie stanowisko zajął Trybunał również w orzeczeniach z 29 lipca 2019 r., C-556/17 i z 19 marca 2020 r., C-564/18. Dodatkowo TSUE w wyroku z 29 lipca 2019 r., C-556/17 stwierdził, że niezgodne z wymogami wynikającymi z samej natury prawa Unii są wszelkie przepisy obowiązujące w krajowym porządku prawnym oraz wszelkie praktyki ustawodawcze, administracyjne lub sądowe powodujące ograniczenie skuteczności tego prawa poprzez odmowę przyznania sądowi, do którego właściwości należy jego zastosowanie, uprawnienia do uczynienia, w momencie stosowania tego prawa, wszystkiego, co niezbędne do odstąpienia od stosowania krajowych przepisów ustawowych mogących stać na przeszkodzie zapewnieniu pełnej skuteczności podlegających bezpośredniemu stosowaniu norm prawa Unii, takich jak art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32/UE w zw. z art. 47 KPP.

Skoro w okolicznościach niniejszej sprawy rozpoczęcie działań wojennych na terenie Ukrainy nastąpiło na etapie postępowania kasacyjnego, to dopiero na tym etapie postępowania sąd mógł rozważać konieczność zastosowania art. 46 ust. 3 dyrektywy.

Uwzględniając powyższe stanowisko Sąd w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że ocena okoliczności, które zaistniały po wydaniu decyzji – rozpoczęcie działań wojennych, o ile, co do zasady, nie może pozostawać bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, o tyle w niniejszej sprawie takiego wpływu na zaobserwowano. Jak bowiem wynika z akt sprawy decyzją z dnia 13 stycznia 2023 r. nr DPU.420.5143.2022 – wydaną na skutek rozpoznania kolejnego wniosku A. N. z dnia 11 października 2022 r. – cudzoziemcowi udzielono ochrony uzupełniającej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, jako podstawę materialno prawną rozstrzygnięcia art. 15 pkt 3 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony, zaś jako podstawę faktyczną - zbrojną agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę. Tym samym w kolejnym postępowaniu skarżący uzyskał wnioskowaną ochronę, co oznacza, że nie istnieje potrzeba bezpośredniego stosowania przepisów dyrektywy proceduralnej w celu ochrony praw cudzoziemca i uwzględniania ex nunc zarówno okoliczności faktycznych, jak i kwestii prawnych, które zaistniały po wydaniu kontrolowanych rozstrzygnięć.

Z tych wszystkich względów, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.