Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 744/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją decyzji
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 126 ust.5
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 145 par.1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.), Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Protokolant starszy inspektor sądowy Alicja Poznańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 15 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie czasowego zajęcia nieruchomości I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Białogardzkiego z dnia 6 kwietnia 2023 r., nr [...], II. umarza postępowanie administracyjne, III. zasądza od Wojewody Zachodniopomorskiego na rzecz skarżącej E. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 24 stycznia 2022 r. (data wpływu do organu – 24 stycznia 2022 r.), E. Spółka Akcyjna z siedzibą w G., (dalej: "spółka") wystąpiła do Starosty Powiatu B. (dalej: "organ I instancji"), o czasowe zajęcie w dniu 20 stycznia 2022 r., nieruchomości położonej w obrębie O., w gminie T., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], stanowiącej własność E. R. (zwana dalej "skarżącą"), w celu wyeliminowania powstania znacznej szkody mienia i zagrożenia życia i zdrowia. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w związku z wystąpieniem awarii linii napowietrznej 0,4 kV na terenie działki nr [...] obręb O. gm. T. spowodowanej wystąpieniem wichury, zaistniała pilna potrzeba usunięcia powalonych drzew, poprzez konieczność niezbędnej wycinki drzew w pasie linii napowietrznej 0,4 kV-obwód nr 1 od słupa nr 11 do słupa nr 11/4 oraz uprzątnięcia wcześniej powalonych drzew. Wycinka drzew zgodnie z wnioskiem spółki objęła obszar niezbędny i wymagający nagłej interwencji w celu zapobieżeniu znacznej szkody i wyeliminowaniu zagrożenia życia i zdrowia postronnych osób. Nadto zgodnie z obowiązującymi przepisami spółka jest zobowiązana do niezwłocznego usuwania awarii mogących stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego oraz zwierząt. Pracownicy spółki zatem w dniu 20 stycznia 2022 r. podjęli czynności związane z usunięciem awarii, pomimo braku zgody właściciela gruntu. Do wniosku załączono dokumentację fotograficzną przed i po dokonaniu wycinki.

Decyzją z dnia 16 maja 2022 r.nr GN.6821.33.2022.ŁP Starosta B., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, działając na podstawie art. 126 ust. 5 i 8 w związku z art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2021 poz. 1899 ze zm. – dalej u.g.n. ), orzekł o potwierdzeniu zaistnienia przesłanek zajęcia w dniu 20 stycznia 2022 r. nieruchomości położonej w gminie T., w obrębie O., oznaczonej jako działka nr [...]. Jednocześnie w pkt 2 ww. decyzji nałożył na spółkę obowiązek przywrócenia nieruchomości do poprzedniego stanu, a w pkt. 3 do podjęcia działań w ramach art. 126 ust 3 o gospodarce nieruchomościami.

W wyniku odwołania skarżącej Wojewoda Zachodniopomorski, decyzją z dnia 27 lipca 2022 r., nr K-G-4.7536.7.2022.PK, uchylił decyzję Starosty B. z dnia 16 maja 2022 r., nr GN.6821.33.2022.ŁP i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr GN.6821.33.2022/23.ESz, Starosta B.i, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, działając na podstawie art. 126 ust. 5 i 8 w związku z art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 poz. 1899 ze zm. dalej zwana – "u.g.n."), orzekł o potwierdzeniu zaistnienia przesłanek zajęcia w dniu 20 stycznia 2022 r. nieruchomości położonej w gminie T., w obrębie O., oznaczonej jako działka nr [...]. Jednocześnie w pkt 2 ww. decyzji nałożył na spółkę obowiązek przywrócenia nieruchomości do poprzedniego stanu, a w pkt. 3 do podjęcia działań w ramach art. 126 ust. 3 o gospodarce nieruchomościami.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła zarzut braku racjonalności i przewidywalności Starosty B. przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, bowiem brak było podstaw na zezwolenie wycięcia 400 drzew, w sytuacji, gdy powalone zostało tylko 1 drzewo. Spółka zdaniem skarżącej od wielu lat dopuszcza się zaniedbań i nie wykonuje ciążących na niej obowiązków posiadając jej zgodę na wejście na jej nieruchomość .

Decyzją z dnia 15 czerwca 2023 r., nr K-GN-4.7536.16.2023 PK Wojewoda Zachodniopomorski, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeksu Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 dalej "k.p.a.") utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Wojewoda w uzasadnieniu przedstawił stan sprawy opisując przebieg postępowania w sprawie zajęcia ww. nieruchomości na podstawie art. 126 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z art. 126 ust. 1 u.g.n., w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku. Decyzji, o której mowa w ust. 1, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (art. 126 ust. 2 u.g.n.).

Zgodnie z art. 126 ust. 5 u.g.n., w przypadku, gdy nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości ma obowiązek udostępnienia jej w celu zapobieżenia tym okolicznościom. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Podmiot, który zajął nieruchomość składa wniosek o wydanie tej decyzji w terminie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości. Decyzja może być wydana nie później niż po upływie 6 miesięcy licząc od dnia zajęcia nieruchomości.

Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje decyzję potwierdzającą zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 5 (art. 126 ust. 8).

Organ odwoławczy wskazał, że w dniu 20 stycznia 2022 r. dokonano wycinki zadrzewienia na działce nr [...], a mający za podstawę art. 126 ust. 5 u.g.n. wniosek spółki o wydanie decyzji "zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości" wpłynął do Starostwa Powiatowego w B.. dnia 24 stycznia 2022 r., a zatem z zachowaniem terminu ustanowionego w powołanym przepisie. Organ administracji publicznej wydaje decyzję w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku, ale nie później niż po upływie 6 miesięcy licząc od dnia zajęcia nieruchomości. Od wnioskodawcy należy zatem oczekiwać, że jeśli dochodzi do zajęcia cudzej nieruchomości w okolicznościach nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, to wniosek o wydanie decyzji, składany w terminie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości, powinien być na tyle uzasadniony, a okoliczności zajęcia nieruchomości na tyle udokumentowane, by możliwe było wydanie decyzji nie później niż po upływie 6 miesięcy licząc od dnia zajęcia nieruchomości.

W przepisie art. 126 ust. 5 u.g.n. uregulowane zostały zasady zajęcia nieruchomości w przypadku, gdy potrzeba odwrócenia siły wyższej lub jej skutków lub zapobieżenia powstaniu znacznej szkody ma charakter na tyle nagły, że niemożliwe jest wstrzymywanie się z zajęciem nieruchomości do czasu uzyskania decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości, a nawet do czasu złożenia wniosku o wydanie takiej decyzji. Zajęcie nieruchomości na podstawie art. 126 ust. 5 u.g.n. jest możliwe w sytuacji, gdy zaistniała co najmniej jedna z okoliczności określonych w ust. 1 omawianego artykułu, tj. zaistniał przypadek siły wyższej lub nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Zajęcie nieruchomości bez uprzedniego uzyskania decyzji zezwalającej musi być uzasadnione koniecznością natychmiastowego działania.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że na działce nr [...] położnej w O., w gminie T., spółka dokonała wycięcia drzew w pasie technologicznym linii elektroenergetycznej 0,4 kV obwód n1 od słupa 11 do słupa 11/4. W wyniku przeprowadzonej wizji w dniu 28 stycznia 2022r. ustalono, że w wyniku wichury mającej miejsce w dniach 19-20 stycznia 2022r. nastąpiło zerwanie linii napowietrznej poprzez powalone drzewo. Składając wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n. spółka wskazała, że zerwana linia wymagała podjęcia natychmiastowych działań w celu wyeliminowania zagrożenia porażenia prądem, powstania pożaru oraz przerwy w przesyle energii elektrycznej, czyli zapobieżeniu powstaniu znacznej szkody.

Opisane zagrożenie nastąpiło w sposób niekontrolowany i nagły, a jedynym sposobem przeciwdziałania jest odpowiednie stworzenie warunków uniemożliwiających powstania awarii linii napowietrznej poprzez dokonanie wycinki odpowiedniej ilości drzew na działce na której jest posadowiona linia energetyczna. Zaznaczyć przy tym należy, iż nie zawsze jest się w stanie przewidzieć, kiedy dane zdarzenie może mieć miejsce, równie dobrze może ono nastąpić w ciągu kilku dni, jak i w ciągu kilku miesięcy. Ryzyko znacznej szkody może przy tym powstać samoczynnie i nie jest konieczna awaria lub wypadek. W związku z tym określony stan, uzasadniający wejście na nieruchomość, może już jakiś czas istnieć, natomiast nagłość potrzeby wynika z aktualnego pozyskania wiedzy o tym stanie. W ocenie organu odwoławczego zaniechanie wycięcia drzew spowodowałoby niewątpliwie spiętrzenie zagrożenia, ponieważ postępujący wzrost drzew przyczyniłby się do dalszego wzrostu ryzyka wystąpienia opisanych wyżej zagrożeń.

O ile art. 126 ust. 1 u.g.n. wskazuje bardziej na element określonej profilaktyki w działaniu celem przeciwdziałania szkodzie, to art. 126 ust. 5 u.g.n. dotyczy natomiast sytuacji wymagających bezwzględnie natychmiastowego działania bez zbędnej zwłoki w terminie bezzwłocznym, znacznie krótszym niż termin 7 dni przewidziany na wydanie decyzji na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n.

Nie budzi wątpliwości organu, że opisana sytuacja objęta jest hipotezą art. 126 ust. 1 u.g.n. Powyższe uzasadnia zaistnienie przesłanki nagłej potrzeby zapobieżeniu powstaniu znacznej szkody (art. 126 ust. 1), jednakże by móc wydać decyzję potwierdzającą zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości (art. 126 ust. 5 i 8) niezbędne jest równoczesne spełnienie przesłanek wynikających z konstrukcji unormowania, tj. gdy nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w ust. 1, umożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości w trybie art. 126 ust. 1, a zatem była to potrzeba wymagająca bezwzględnie natychmiastowego działania bez zwłoki, która będzie wywołana przeprowadzeniem procesu administracyjnego zgodnie z art. 126 ust. 5 u.g.n. Nagłość w tym przypadku musi mieć charakter uniemożliwiający złożenie wniosku o uzyskanie decyzji w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n.

Organ powtórzył, że w art. 126 ust. 5 u.g.n. ustawodawca dopuścił możliwość zajęcia nieruchomości przez dany podmiot bez legitymowania się decyzją o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości wydaną zgodnie z art. 126 ust. 1 u.g.n., o ile nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w ust. 1, uniemożliwiała złożenie wniosku o wydanie decyzji. W przypadku postępowania prowadzonego na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n., wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku. Skoro w dniu 20 stycznia 2022 r. ustalono, że zachodzi konieczność wycinki drzew, podmiot nie mógł wystąpić do właściwego organu administracji publicznej o wydanie decyzji w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n., którą zgodnie z przepisem uzyskałby przed, czyli przed datą dokonania wycinki. Wycinka mogła być zatem wykonana na podstawie decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości, która co do zasady określonej w art. 126 ust. 5 u.g.n., podlega natychmiastowemu wykonaniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżąca podniosła zarzut naruszenia:

I. prawa materialnego tj.

- art.126 ust.5 i 10 Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami poprzez wydanie przedmiotowej decyzji zezwalającej na wycięcie wszystkich 400 drzew pod linią napowietrzną na działce stanowiącej moją własność, w sytuacji, gdy z uwagi na powalenie się 1 drzewa, zasadne było wycięcie tylko kilku do kilkunastu drzew, które spowodowały awarię, co stanowi podstawę do jej uchylenia w części zezwalającej na wycięcie drzew ponad konieczną ich ilość kilku do kilkunastu sztuk,

- art.126 ust.5 i 10 Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne uznanie, że w sprawie spełnione zostały przesłanki wskazane w tym przepisie zezwalających na wycięcie wszystkich 400 drzew, w sytuacji, gdy przesłanki te zostały spełnione tylko co do kilku - kilkunastu drzew,

- art.126 ust.5 i 10 Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne ustalenie obszaru niezbędnej wycinki drzew poprzez wskazanie całego obszaru pod linią i z jej obu stron, w sytuacji, gdy winien zostać wskazany tylko obszar na którym znajdowało się powalone drzewo, ewentualnie powiększony o mały obszar wokół niego z koniecznymi do wycięcia drzewami,

- art.126 ust.5 i 8 w zw. z art.126 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne ustalenie, że zaistniała konieczność wycięcia wszystkich 400. drzew w ww. trybie, w sytuacji, gdy powyższa podstawa prawna dotyczy tylko niezbędnej wycinki, (do czego de facto doszło w wyniku zaniedbań E. S.A.),

- art.126 ust.5 i 10 Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami poprzez niezasadne i błędne wskazanie, że w przedmiotowej sprawie ustaleniu wymagało jedynie czy zaszła nagła potrzeba zapobieżenia znacznej szkodzie, a w związku z tym, czy pracownicy Wnioskodawcy uprawnieni byli do wejścia na nieruchomość, a nie ustalenie zasadności rozmiaru wycinki drzew, w sytuacji, gdy już w poprzedniej decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego wskazano, że działania pracowników przedsiębiorstwa energetycznego w postaci wycinki drzew podlegają ocenie dotyczącej zakresu ingerencji, a więc rozmiaru wycinki,

- błędne zastosowanie art.126 ust.5 i 8 w zw. z art.126 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami skutkujące potwierdzeniem zaistnienia przesłanek do czasowego zajęcia w dniu 20 stycznia 2022 roku przez E. S.A. z siedzibą w G. części mojej działki na tak dużym obszarze jak wskazano w decyzji, w sytuacji, gdy powyższa podstawa prawna dotyczy tylko niezbędnych działań, a co za tym idzie wskazania jedynie jak najmniejszego, koniecznego do zapobieżenia powstaniu znacznej szkody obszaru.

II. naruszenie prawa procesowego tj.

- art.107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej Decyzji bez zachowania wymogów wskazanych w tym przepisie, w sytuacji, gdy uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

- art.107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób lakoniczny, wskazujący opis akt sprawy, przytoczenie podstawy prawnej i krótkie przytoczenie uzasadnienia Starosty B. bez wskazania własnego uzasadnienia, co uniemożliwia odniesienie się do niego, postawienie konkretnych zarzutów i skontrolowanie toku rozumowania organu odwoławczego, w sytuacji, gdy uzasadnienie - decyzji winno wyjaśniać podstawy podjęcia przez organ konkretnego rozstrzygnięcia,

- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez niespełnienie obowiązku wskazanego wart. 11 k.p.a. w postaci zasady przekonywania, w sytuacji, gdy obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art.107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania,

- art.7, art. 77 § 1 i art.107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 ustawy o gospodarce nieruchomościami polegające na braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego prowadzącego do sprawiedliwego załatwienia sprawy i na dokonaniu oceny w sposób dowolny, co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji Starosty B., w sytuacji, gdy zezwolenie na dokonanie wycinki na tak dużym obszarze nie było zasadne,

- art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 126 ustawy o gospodarce nieruchomościami polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Starosty B. w sytuacji, gdy mocą tej decyzji zezwolono na wycięcie wszystkich drzew pod linią napowietrzną na działce stanowiącej moją własność, w sytuacji, gdy brak było podstaw do zezwolenia na wycięcie wszystkich drzew pod przedmiotową linią, co znacząco przekracza niezbędny zakres.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła zarzut, że wydając przedmiotową decyzję Wojewoda nie kierował się racjonalnością i przewidywalnością rozmiarów możliwej do zaistnienia szkody. Zezwolenie na wycięcie 400 drzew, w sytuacji, gdy powalone zostało tylko 1 drzewo nie jest i nie było czynnością niezbędną do odwrócenia siły wyższej lub jej skutków bądź zapobieżeniu powstania znacznej szkody, a spółka nie wykonywała zabiegów pielęgnacyjnych pomimo wyrażonej jej zgody.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Zachodniopomorski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn innych niż zawarta w uzasadnieniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 – dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono zasad postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie jest decyzja Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 15 czerwca 2023 r. nr K-GN-4.7536.16.2023 PK utrzymująca w mocy decyzję Starosty B. z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr GN.6821.33.2022/23.ESz o potwierdzeniu zaistnienia przesłanek zajęcia w dniu 20 stycznia 2021 r. nieruchomości położonej w gminie T., obr. oznaczonej jako działka nr [...].

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy Wojewoda Zachodniopomorski i Starosta B. w dacie wydawania przez te organy decyzji byli uprawnieni do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia.

W przypadku sytuacji wymagających bezwzględnie natychmiastowego działania, a więc bez możliwości oczekiwania na wydanie decyzji na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n., możliwe jest wejście na teren w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n. Podkreślenia wymaga, że przepis ten stwarza szansę na legalne wejście na teren cudzej nieruchomości bez zgody jej właściciela, ale jedynie wówczas, gdy zaistnieje potrzeba wymagająca bezwzględnie natychmiastowego działania. Nagłość w tym przypadku musi mieć charakter uniemożliwiający złożenie wniosku o uzyskanie decyzji w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n.

Mimo, że co do zasady należy podzielić stanowisko wyrażone przez organy administracji co do wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 126 ust. 5 u.g.n., to jednak w ocenie tut. Sądu wydane rozstrzygnięcia nie zasługują na akceptację.

Jak wynika z art. 126 ust. 5 u.g.n. podmiot, który zajął nieruchomość składa wniosek o wydanie decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości w terminie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości. Decyzja może być wydana nie później niż po upływie 6 miesięcy licząc od dnia zajęcia nieruchomości.

W ocenie Sądu, termin określony w przepisie w art.126 ust 5 in fine ma charakter terminu materialnego warunkującego możliwość przyznania pewnego uprawnienia lub nałożenia obowiązku. Tylko w tym terminie można uzyskać takie uprawnienie.

W ocenie tut. Sądu przepis art. 126 ust. 5 in fine u.n.g wprowadza bezwzględną przeszkodę do wydania decyzji po upływie 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości, przy czym po upływie tego terminu organ traci kompetencję do wydania decyzji zarówno potwierdzającej, jak i odmawiającej potwierdzenia zaistnienia przesłanek. Nie mają z kolei znaczenia przyczyny niezałatwienia wniosku o wydanie decyzji w tym terminie.

Sąd w składzie orzekającym stoi na stanowisku, że po przekroczeniu terminu, o którym mowa w art. 126 ust. 5 in fine u.g.n. organ winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania z wniosku o wydanie decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości.

Reasumując należy uznać, iż rozpatrując merytorycznie wniosek Spółki i wydając decyzje po upływie 6 miesięcy od dnia zajęcia nieruchomości organy dopuściły się naruszenia art. 126 ust. 5 in fine u.g.n. jako, że zdaniem tut. Sądu po upływie w/w terminu możliwe było wyłącznie wydanie decyzji umarzającej postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. z uwagi na fakt, że wygasła kompetencja organu do merytorycznego załatwienia wniosku skarżącej.

W literaturze prawa administracyjnego przyjmuje się, że "Rażące naruszenie prawa nastąpi wtedy, gdy istnieje przepis prawny dający podstawę do wydania decyzji administracyjnej, a rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, dotyczące praw lub obowiązków stron postępowania, zostało ukształtowane sprzecznie z przesłankami wprost określonymi w tym przepisie prawnym". Jak dalej stwierdza autor, naruszenie będzie miało charakter rażący, gdy "treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji administracyjnej stanowi w swej istocie negację części lub całości uregulowania prawnego stanowiącego podstawę prawną decyzji". W ocenie Sądu orzekającego zaskarżona decyzja Wojewody Zachodniopomorskiego została wydana z rażącym naruszeniem prawa, zaś decyzja poprzedzająca Starosty B. została wydana z rażącym naruszeniem prawa to jest bez podstawy prawnej, bowiem upłynął 6-cio miesięczny termin do jej wydania.

Umorzenie postępowania administracyjnego w żaden sposób nie ogranicza właściciela nieruchomości do dochodzenia odszkodowania. Umorzenie postępowania oznacza bowiem, że nie można uznać wejścia na teren nieruchomości za działanie mające walor legalności. Skoro określony podmiot nie uzyskał decyzji potwierdzającej zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 126 ust. 5 u.g.n., zatem zajął nieruchomość bez tytułu prawnego. Konsekwencją powyższego jest przeniesienie możliwości dochodzenia roszczeń z tytułu odszkodowania na drogę cywilną.

W niniejszej sprawie, przepis będący podstawą do wydania wyroku był jednoznaczny . Zatem w ocenie Sądu, wobec przyjęcia, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca rażąco narusza prawo, były podstawy do stwierdzenia ich nieważności.