Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 323/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 5a
journal: Dz.U. 2023 poz 1469
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
article: art. 9u
journal: Dz.U. 2023 poz 1469
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Krystyna Witt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięć siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] marca 2023 r. skarżąca M. G. zgłosiła do Urzędu Gminy L. odprowadzanie ścieków kanalizacyjnych z posesji B. [...] (działka nr [...]) należącej do M. K. na stanowiącą własność skarżącej posesję B. [...] (działka nr [...]).

Po przeprowadzeniu czynności kontrolnych, w tym oględzin przedmiotowych nieruchomości, Wójt Gminy L. pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r., na podstawie art. 61 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ("kpa") oraz art. 6 ust. 5a i art. 9u ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ("uucpg") zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wylewania ścieków z posesji B. [...] na posesję B. [...].

Decyzją z dnia [...] października 2023 r. nr [...] Wójt Gminy L., na podstawie art. 105 §1 kpa oraz art. 6 ust. 5a i art. 9u uucpg (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1469), umorzył wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wylewania ścieków z posesji B. [...] na posesję B. [...]

Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji opisał przebieg postępowania. Wskazał na obowiązki właścicieli nieruchomości w zakresie zapewnienia utrzymania czystości i porządku określone w art. 5 ust. 1 pkt 3a i 3b uucpg. Wyjaśnił, że na podstawie przeprowadzonego w sprawie postępowania ustalił, że w 2018 r. budynek mieszkalny jednorodzinny na działce nr [...] wyposażony został w przydomową oczyszczalnię ścieków, która została zrealizowana na działkach nr [...] i [...]. Wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 5a uucpg przeprowadzono kontrolę w zakresie opróżniania oczyszczalni z nieczystości ciekłych powstających na nieruchomości B. [...], w następstwie której stwierdzono, że właścicielka nieruchomości posiada podpisaną umowę z przedsiębiorcą posiadającym zezwolenie na opróżnianie osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków oraz dowody uiszczenia opłat za odbiór nieczystości. Zaznaczył, że stan techniczny oczyszczalni nie był kwestionowany przez organy nadzoru budowlanego oraz, że przeprowadzone kontrole, zarówno przez pracowników Urzędu Gminy L., jak i funkcjonariuszy Komisariatu P. w D., nie potwierdziły wycieku nieczystości ciekłych z nieruchomości B. [...] na nieruchomość B. [...]. Nie stwierdzono również funkcjonowania innego, dodatkowego systemu odprowadzania ścieków z nieruchomości B. [...] poza zrealizowaną przydomową oczyszczalnią ścieków. Nie stwierdzono także żadnej instalacji, która mogłaby świadczyć o wypompowywaniu nieczystości na działkę sąsiednią. Zdaniem organu ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że na nieruchomości B. [...] nie ma źródeł wycieku nieczystości ciekłych, mogących świadczyć o zanieczyszczeniu środowiska, na skutek wylewania ścieków z posesji B. [...] na posesję B. [...]. Dlatego też nie zachodziła w sprawie potrzeba przeprowadzenia dowodu z badań ziemi (gruntu) posesji B. [...] na okoliczność ustalenia rodzaju zanieczyszczeń i skażenia gruntu. W ocenie organu twierdzenia skarżącej odnośnie odprowadzania ścieków nie wynikają z rzeczywistych i racjonalnych dowodów, a jedynie z przypuszczeń, które nie zostały w żaden sposób potwierdzone, zaś przedłożone przez skarżącą zdjęcia są niewystarczające dla rozstrzygnięcie przedmiotu sprawy. Reasumując organ I instancji stwierdził, że skoro nie zostało wykazane, aby na spornej nieruchomości dochodziło do nieprawidłowego gromadzenia i pozbywania się nieczystości ciekłych, to niemożliwe było wydanie decyzji nakładającej na właścicieli nieruchomości jakiejkolwiek obowiązki, bowiem są one realizowane przez nich zgodnie z prawem. Ustalony stan sprawy uzasadniał więc umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie, tj.: art. 105 § 1 kpa poprzez umorzenie postępowania, w sytuacji gdy postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe w całości ani w części; art. 80 kpa poprzez dokonanie dowolnej i częściowej oceny materiału dowodowego, w szczególności w postaci dokumentacji fotograficznej przedłożonej przez skarżącą; art. 7 w zw. z art. 77 kpa poprzez niewyczerpujące zebranie oraz błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, wskutek czego wydano decyzję, naruszającą słuszny interes skarżącej; art. 8 kpa poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenie postępowania, mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz poprzez podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej; art. 75 § 1 kpa poprzez niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, pomimo zaistnienia konieczności zasięgnięcia opinii biegłego oraz pomimo złożenia przez skarżącą wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie rzeczonego dowodu. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, a także o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia obecności, rodzaju i źródła zanieczyszczeń i skażenia gruntu na posesji B. [...].

Decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w T., na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust. 1 i ust. 5a uucpg oraz art. 138 § 1 pkt 3 kpa, umorzyło postępowanie odwoławcze.

SKO podkreśliło, że organ I instancji wszczął przedmiotowe postępowanie z urzędu, przywołując w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania przepisy prawa materialnego - art. 6 ust. 5a i art. 9u uucpg. Wskazało, że ustalenie sposobu wszczęcia postępowania wymaga odwołania się do przepisów prawa materialnego oraz, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania definiuje jego przedmiot i w ten sposób ma charakter wiążący tak dla organu i stron. Wyjaśniło, że w zawiadomieniu o wszczęciu przedmiotowego postępowania organ powołał się na przepisy uucpg, które określają uprawnienia kontrolne wójta, w zakresie realizacji obowiązku dokumentowania - przez właścicieli nieruchomości, którzy pozbywają się z terenu nieruchomości nieczystości ciekłych – w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez podmioty uprawnione do prowadzenia działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych. Wszczęcie tego rodzaju postępowania, wobec stwierdzenia niewywiązywania się przez właściciela nieruchomości z określonych wyżej obowiązków, może zakończyć się wydaniem decyzji, o której mowa w art. 6 ust. 7 uucpg. Zdaniem SKO z powyższego wynika wniosek, że podmiotem mającym interes prawny w postępowaniu, tj. stroną takiego postępowania może być wyłącznie właściciel nieruchomości, który nie wywiązuje się obowiązków wynikających z ustawy lub przepisów prawa miejscowego. Natomiast stwierdzenie, że właścicielka nieruchomości B. [...] realizuje obowiązki związane z przechowywania dokumentacji związanej z usługami asenizacyjnymi, spowodowało że brak było podstaw do wydania w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego, nakładającego na nią obowiązki, o których mowa w art. 6 ust. 7 uucpg, dlatego też wszczęte z urzędu postępowanie zostało umorzone, jako bezprzedmiotowe. SKO stwierdziło przy tym, że nie istnieje przepis, z którego sąsiadka właścicielki nieruchomości – skarżąca - może wywodzić dla siebie istnienie prawa lub obowiązku w przedmiocie zawarcia umowy w omawianym zakresie. Z faktu, że organ I instancji zawiadamiał ją o podejmowanych czynnościach oraz przesłał jej decyzje kończącą postępowanie, nie wynika, że uzyskała ona status strony postępowania. Zdaniem SKO skarżąca ma w niniejszej sprawie jedynie interes faktyczny. Zależy jej bowiem na tym, aby nie dochodziło do zaniedbań w usuwaniu nieczystości z gruntów sąsiednich, jednak tylko w taki sposób, który wywołuje dla niej uciążliwość. Jest ona zainteresowana sposobem uregulowania tej kwestii, jednak nie może ona wykazać naruszenia przepisu prawa powszechnie obowiązującego, dotyczącego jej sytuacji prawnej. SKO podkreśliło, że na każdym etapie sprawy administracyjnej na organie spoczywa obowiązek badania, czy podmiot inicjujący postępowanie, a więc i postępowanie odwoławcze, jest do tego legitymowany, a zatem czy może być stroną postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnosząca środek zaskarżenia nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, spowodowało więc – jak podsumowało SKO - umorzenie postępowanie odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa.

Na powyższą decyzję SKO M. G. wniosła skargę do Sądu domagając się jej uchylenia i zarzucając naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 140 Kodeksu cywilnego ("kc") stanowiącego, że w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy, co w konsekwencji doprowadziło do nieprzyznania skarżącej przymiotu strony w niniejszym postępowaniu, podczas gdy zanieczyszczanie gruntu skarżącej przez właściciela nieruchomości sąsiedniej prowadzi do naruszenia prawa własności w rozumieniu art. 140 kc, co w konsekwencji prowadzi do wniosku uznania skarżącej za stronę postępowania, jako mającej interes prawny i faktyczny udziału w postępowaniu,

2) przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 144 kc stanowiącego, że właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych, co w konsekwencji doprowadziło do nieprzyznania skarżącej przymiotu strony w postępowaniu,

3) przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 234 ust. 1 pkt 2) i ust. 3 ustawy Prawo wodne, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy obligują wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji do nakazania właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności, co w konsekwencji doprowadziło do nieprzyznania skarżącej przymiotu strony w postępowaniu,

4) przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie, tj. naruszenie art. 28 kpa poprzez uznanie, iż skarżąca nie jest stroną postępowania, podczas gdy skarżąca wykazała swój interes prawny w niniejszej sprawie i winna posiadać przymiot strony i w konsekwencji naruszenie art. 10 § 1, art. 7, art. 77 i art. 8 kpa.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że choć zgodnie z art. 5 ust. 7 uucpg tylko w stosunku do właścicieli nieruchomości może być kierowana decyzja na podstawie tego przepisu, to nie oznacza to, że stronami postępowania poprzedzającego wydanie takiej decyzji są wyłącznie właściciele nieruchomości. Niniejsze postępowanie było bowiem prowadzone z urzędu przez właściwy organ tj. wójta, który sprawuje nadzór nad realizacją obowiązków określonych w art. 5 ust. 1-4 uupg i mają w nim zastosowanie ogólne przepisy kpa, w tym art. 28 kpa. Interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa może zaś wynikać także z przysługującego podmiotowi prawa własności. Legitymacja procesowa wynikająca z naruszenia interesu prawnego wywodzącego się z prawa własności przysługuje właścicielowi wówczas, gdy jego prawo własności może bądź jest naruszane przez działalność innego podmiotu, np. immisje ponad przeciętną miarę właściciela nieruchomości na nieruchomości sąsiedniej, co zgodnie z art. 144 kc jest niedozwolone. Wobec tego, właściciel nieruchomości ma prawo żądać ograniczenia immisji ze względu na przysługującą mu ochronę prawa własności, a także zgodnie z art. 140 kc może, w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa. Skarżąca podkreśliła również, że celem art. 5 uucpg jest ograniczenie oddziaływań wynikających z gospodarki odpadami na otoczenie, w tym na działki sąsiednie, a zakres i rodzaj możliwego oddziaływania w tym zakresie powinien każdorazowo podlegać ocenie organu, sprawującego nadzór w zakresie przestrzegania obowiązków określonych w tym przepisie. Reasumując skarżąca stwierdziła, że oddziaływanie w postaci zalewania ściekami jej działki, powoduje powstanie u niej realnej szkody i niewątpliwie ingeruje w jej prawo własności, dlatego też nie sposób uznać, że w sprawie ma miejsce jedynie naruszenie jej interesu faktycznego. W związku z tym, jak podkreśliła, przysługuje jej przymiot strony w niniejszym postępowaniu i organ odwoławczy nie był uprawniony do umorzenia postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji organ II instancji wskazał art. 138 § 1 pkt 3 ustawy kpa. Zgodnie z jego brzmieniem organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Przepis ten dopuszcza umorzenie postępowania odwoławczego jako jedno z uprawnionych rozstrzygnięć wydanych przez organ administracji w postępowaniu odwoławczym. Umorzenie to ma miejsce, kiedy organ odwoławczy ustali, że uruchomione postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe. Przesłanek bezprzedmiotowości postępowania upatrywać należy w art. 105 § 1 kpa. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego, w rozumieniu tego przepisu, mamy do czynienia wówczas, gdy brak jest konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 kpa, tj. podmiotu, przedmiotu lub podstawy prawnej, która umożliwia załatwienie sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Sytuacja bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego występuje zatem m.in. wtedy, gdy odwołanie zostało wniesione przez podmiot, któremu nie można przypisać statusu strony postępowania, tj. niebędący stroną. Organ, do którego wniesiono odwołanie obowiązany jest zweryfikować, czy podanie pochodzi od uprawnionego podmiotu tj. podmiotu, któremu przysługuje status strony postępowania. Skutecznie inicjować postępowanie odwoławcze może bowiem jedynie strona tego postępowania (art. 127 § 1 kpa). W orzecznictwie sądowym i literaturze przedmiotu utrwalił się pogląd, zgodnie z którym odwołanie wniesione przez podmiot, który twierdzi, iż zaskarżona decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, powinno być rozpoznane przez organ odwoławczy. W przypadku stwierdzenia w toku badania dopuszczalności tego odwołania, że podmiot ten nie ma jednak interesu prawnego w sprawie, organ na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego. W sytuacji zatem gdy zachodzi konieczność zbadania interesu prawnego odwołującego, obowiązkiem organu jest zweryfikowanie tej okoliczności w toku postępowania rozpoznawczego, a w przypadku negatywnego wyniku weryfikacji, tj. w razie stwierdzenia braku legitymacji (interesu prawnego) po stronie podmiotu składającego odwołanie - obowiązkiem organu jest umorzenie postępowania odwoławczego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa (zob. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 942/05 - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

Zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Bycie stroną postępowania związane jest zatem ściśle z posiadaniem interesu prawnego. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakieś indywidualnej potrzeby. Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. W przypadku oceny interesu prawnego na etapie postępowania odwoławczego ustalenia wymaga, czy zaskarżona decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach danej osoby lub czy zawarte w decyzji rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki danej osoby. Od interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny, który nie jest chroniony przez obowiązujące normy prawne, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego przez niego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (por. mi.in. wyrok NSA z dnia [...] listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 982/17 – dostępny jw.). Podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania, czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Podmiot ma natomiast interes prawny w konkretnym postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną, a przedmiotem tego postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawa materialnego - realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go bezpośrednio zainteresowanym w tym postępowaniu i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony. Źródłem interesu prawnego strony postepowania administracyjnego mogą być również przepisy prawa cywilnego, czego przykładem są cywilistyczne przepisy o własności.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że przedmiotowe postepowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu w następstwie zgłoszenia skarżącej z dnia [...] marca 2023 r. dotyczącego odprowadzania ścieków kanalizacyjnych z sąsiedniej posesji B. [...] (działka nr [...]) na stanowiącą jej własność posesję B. [...] (działka nr [...]). Skarżąca jest właścicielką działki bezpośrednio sąsiadującej z działką, której dotyczy zgłoszenie wylewania ścieków i jednocześnie właścicielką działki na którą mają być odprowadzane przedmiotowe ścieki. W toku postępowania przed organem I instancji skarżąca została uznana za stronę postępowania administracyjnego. Skarżąca w sprawie od początku i konsekwentnie wskazywała na negatywne oddziaływanie na jej nieruchomość poprzez wylewanie ścieków na jej grunt z sąsiedniej nieruchomości B. [...]. Należy podkreślić, że organ I instancji w następstwie zgłoszenia skarżącej z dnia [...] marca 2023 r., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wylewania ścieków z posesji B. [...] na posesję B. [...], a więc objął zakresem postępowania ogólnie kwestię wylewania ścieków na sąsiedni grunt oraz określił, że kwestia ta dotyczy dwóch nieruchomości, tj. posesji B. [...] (jako posesji z której wylewana są ścieki) i posesji skarżącej B. [...] (jako posesji na którą wylewane są ścieki). Również rozstrzygnięciem zawartym w decyzji pierwszoinstancyjnej organ I instancji objął także nieruchomość skarżącej i wskazał, że umarza postępowanie "w sprawie wylewania ścieków" z nieruchomości B. [...] na nieruchomość skarżącej "[...] Jednocześnie organ I instancji zarówno w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, jak i w decyzji I instancji powołał się na przepis art. 6 ust. 5a i art. 9u uucpg. Niemniej należy zauważyć, że z akt sprawy oraz uzasadniania decyzji I instancji wynika, że organ I instancji nie ograniczył postępowania tylko do dokonania kontroli czy właścicielka nieruchomości B. [...], wykonując obowiązek z art. 5 ust. 1 pkt 3 b) uucpg, wypełnia wymóg udokumentowania w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez podmioty uprawnione do prowadzenia działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych poprzez okazanie takich umów i dowodów uiszczenia opłat za te usługi, a zatnie organ I insynuacji nie weryfikował jedynie czy zachodzą podstawy do wydania decyzji z art. 6 ust. 7 uucpg w związku z brakiem wypełnienia wymogu z art. 6 ust. 1 uucpg, jak wskazał to organ II instancji (na marginesie należy wskazać, że wypełnienie wymogu dokumentacyjnego z art. 6 ust. 1 uucpg w istocie nie uniemożliwia właścicielowi nieruchomości zanieczyszczania środowiska poprzez wylewanie ścieków kanalizacyjnych na grunt sąsiedni). Należy podkreślić, że w sprawie w ramach przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalał i badał również w jaki sposób gromadzone są nieczystości ciekłe z budynku mieszkalnego na posesji B. [...] (tj. poprzez wyposażenie budynku w przydomową oczyszczalnie ścieków), czy stan techniczny przydomowej oczyszczalni ścieków był kwestionowany przez organy nadzoru budowlanego, czy przeprowadzone kontrole potwierdziły wycieku nieczystości ciekłych z nieruchomości B. [...] na nieruchomość B. [...], czy stwierdzono funkcjonowanie innego, dodatkowego systemu odprowadzania ścieków z nieruchomości B. [...] poza zrealizowaną przydomową oczyszczalnią ścieków, a także czy istnieje jakakolwiek instalacja, która mogłaby świadczyć o wypompowywaniu nieczystości na działkę sąsiednią. W oparciu o powyższe ustalenia organ I instancji stwierdził, że na nieruchomości B. [...] nie ma źródeł wycieku nieczystości ciekłych, mogących świadczyć o wylewania ścieków z posesji B. [...] na posesję B. [...], a tym samym że nie było podstaw do wydania decyzji nakładającej na właściciela nieruchomości jakikolwiek obowiązek.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że w przeprowadzonym przez organ I instancji postępowaniu, organ ten pomimo przywołania przepisu art. 6 ust. 5a uucpg, nie oceniał jedynie podstaw do wydania decyzji z art. 6 ust. 7 uucpg, tj. nie sprawdzał wyłącznie czy właścicielka nieruchomości B. [...] w sposób prawidłowy wywiązuje się z obowiązku dokumentowania korzystania z usług asenizacyjnych, lecz przeprowadził postępowanie administracyjne w szerszym zakresie obejmującym - wylewania ścieków z posesji B. [...] na grunt sąsiedni, tj. posesję B. [...]. Na taki przedmiot postępowania organ I instancji wskazał w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania i w decyzji z dnia [...] października 2023 r. Co istotne organ I instancji wymienił w sentencji decyzji nieruchomość skarżącej, a zatem objął ją przedmiotem postępowania, jako obiekt objęty zarzutem zanieczyszczenia ściekami kanalizacyjnymi z posesji B. [...]. W tych okolicznościach brak jest podstaw do podzielenia stanowiska organu II instancji, że skarżąca nie jest stroną podstępowania, gdyż ma ona jedynie interes faktyczny w zakresie dotyczącym zawarcia umowy dotyczącej usług asenizacyjnych. Organ II instancji, w sposób nieuzasadniony zakres przeprowadzonego w spawie postępowania ograniczył jedynie do kwestii posiadania dokumentu, o którym mowa w art. 6 ust. 1 uucpg. Zdaniem Sądu osoba fizyczna będąca właścicielem nieruchomości, sąsiadującej bezpośrednio z nieruchomością, której funkcjonowanie powoduje zanieczyszczenie dla środowiska poprzez wylewanie ścieków na grunt sąsiedni, może być strona postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest ustalenie czy takie zanieczyszczenie ma miejsce. Interes prawny właściciela nieruchomości sąsiedniej w takiej sytuacji wynika m.in. z uprawnień wynikających z prawa własności nieruchomości (art. 140 kc) i niedozwoloności oddziaływania na nieruchomość sąsiednią przez właściciela innej nieruchomości w sposób ingerujący w prawo własności ponad przeciętną miarę (art. 144 kc). Właściciel nieruchomości sąsiedniej ma bowiem interes, aby jego prawo własności nie było naruszane przez niezgodne z prawem działanie innego podmiotu i w związku z tym ma prawo żądać podjęcia przez organ czynności, których efektem jest ograniczenie odziaływania i uciążliwości powodowanych przez właściciela innej nieruchomości w zakresie zanieczyszczenia środowiska poprzez wylewanie ścieków na grunt sąsiedni. Zdaniem Sądu zawarte w decyzji organu I instancji rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowanie administracyjne w sprawie wylewania ścieków z posesji B. [...] na posesję B. [...], dotyczy zatem także uprawnień właściciela posesji B. [...]. W kontekście posiadania interesu prawnego przez skarżącą należy również wskazać na przepis art. 234 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm.), który stanowi, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Ponadto Sąd podziela wyrażone w wyroku WSA w Lublinie z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 553/13 (dostępny jw.) stanowisko, że celem obowiązków nałożonych w art. 5 ust. 1 uucpg na właścicieli nieruchomości jest ograniczenie oddziaływania na otoczenie, w tym na działki sąsiednie. W konsekwencji okoliczność, że decyzja wydawana na podstawie art. 5 ust. 7 uucpg (analogicznie - art. 6 ust. 7 uucpg), może być kierowana wyłącznie do właścicieli nieruchomości nie wyklucza, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie tej decyzji stronami mogą być – zależnie od okoliczności sprawy – także właściciele bądź użytkownicy wieczyści sąsiednich nieruchomości. Nie można też wykluczyć sytuacji, że w ramach postępowania kontrolującego prawidłowość gospodarowania nieczystościami ciekłymi na nieruchomości - w postępowaniu poprzedzającym wydanie takiej decyzji w określonych okolicznościach stroną tego postępowania będzie także właściciel nieruchomości sąsiedniej, jeżeli nieprawidłowe gospodarowanie nieczystościami ciekłymi na nieruchomości bezpośrednio oddziaływuje na nieruchomość sąsiednią. Oddziaływanie przez właściciela nieruchomości na nieruchomość sąsiednią poprzez wylewanie na nią ścieków kanalizacyjnych niewątpliwie ingeruje w środowisko i prawo własności nieruchomości sąsiedniej.

W tym stanie rzeczy, zaskarżona decyzja jako niezgodna z prawem podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 200 § 2 ww. ustawy. Badając sprawę ponownie organ odwoławczy uwzględniając powyższe rozważania, rozpatrzy odwołanie skarżącej i wyda rozstrzygnięcie.