Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 189/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
659
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Joanna Tuszyńska SWSA Agnieszka Nawara - Dubiel SWSA Małgorzata Łoboz po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. A. L., R. B.- D., N. K. - A. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie znak [...] skargę oddala.


UZASADNIENIE

W dniu 3 września 2021 r. E. L., R. B. - D., N. K. - A. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę postępowania sprawy znak: [...], w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności i wydania z naruszeniem prawa decyzji Naczelnika Dzielnicy K. - [...] z dnia 13 lutego 1978 r. znak sprawy: [...] Skarżące wniosły o:

1) zobowiązanie organu do wydania decyzji w przedmiocie wniosku w terminie 14 dni od wydania wyroku w niniejszej sprawie,

2) zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżących według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że Wojewoda zawiadomieniem z dnia 29 marca 2021 r. poinformował strony postępowania w sprawie, że wniosek nie może być rozpoznany w ustawowym terminie z uwagi na konieczność zgromadzenia materiału dowodowego oraz przeprowadzenia niezbędnego postępowania wyjaśniającego w sprawie, a w szczególności:

1) pozyskania dokumentacji archiwalnej dotyczącej przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa,

2) ustalenia spadkobierców J. vel J. T., którym przysługuje status stron postępowania w sprawie,

3) ustalenia aktualnego stanu geodezyjnoprawnego przejętej nieruchomości,

a wydanie rozstrzygnięcia nastąpi do dnia 8 października 2021 r. Termin ten do chwili obecnej nie upłynął, wobec czego Wojewoda nie pozostaje w bezczynności.

Jednak w ocenie skarżących postępowanie w Sprawie jest prowadzone w sposób przewlekły, ponieważ:

1) postępowanie to zostało wszczęte w dniu 29 maja 2017 r. (data doręczenia wniosku Wojewodzie), a do chwili obecnej nie dokonano czynności, o których mowa w pkt 1 i 3 powyżej, pomimo że są to podstawowe czynności w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej,

2) jak wskazano w piśmie skarżących z dnia 2 sierpnia 2021 r., złożonym w postępowaniu administracyjnym, J. vel J. T. przeniósł na skarżącą ad 1 i jej matkę (której skarżąca ad 1 jest wyłącznym spadkobiercą) prawo własności nieruchomości przejętej decyzją na rzecz Skarbu Państwa, wobec czego spadkobiercom J. vel J. T. nie przysługuje status stron postępowania w sprawie, tak więc nie było (nie ma) przeszkód dla niezwłocznego wydania rozstrzygnięcia (decyzji).

Skarżący pismem z dnia 1 września 2021 r., na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), wnieśli zażalenie na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę postępowania w Sprawie. Pomimo tego do chwili obecnej sprawa nie została załatwiona. Wobec powyższego zdaniem skarżących uznać należy, że Wojewoda prowadzi sprawę w sposób przewlekły, co uzasadnia wniesienie skargi.

Interes prawny skarżących do wniesienia skargi wynika z faktu, że są oni następcami prawnymi wywłaszczonych właścicieli nieruchomości przejętej decyzją na rzecz Skarbu Państwa, co wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Opisując kolejność zdarzeń wskazał, że decyzją z dnia 13 lutego 1978 r., znak: [...] Naczelnik Dzielnicy [...], działając na podstawie przepisów ustawy z 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37 ze zm.), stwierdził przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej jako parcela l. kat. [...] o pow. 0,0425 ha, obj. Lwh [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w K., stanowiącej własność F. S. i B. K.ünstler (w decyzji wskazanej jako B. K.).

Wnioskiem z 26 maja 2017 r. (data wpływu do [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. - 29 maja 2017 r.) E. L., I. K., R. K. B. D. i N. K. A. wystąpiły do Wojewody o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z 13 lutego 1978 r., znak: [...]. Pełnomocnik wnioskodawczyń poinformował we wniosku o stwierdzenie nieważności, iż postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po byłych właścicielkach przejętej nieruchomości - F. S. i B. K. vel K. toczy się przed Sądem Rejonowym dla K. - [...] w K. I Wydział Cywilny do sygn. akt I Ns 516/16/S. Jednocześnie załączył kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku z prezentatą sądu.

Pismem z 28 czerwca 2017 r. tut. Wydział zwrócił się do Sądu Rejonowego dla K. - [...] w K. I Wydziału Cywilnego o udzielenie informacji, czy zakończyło się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po F. S. i B. K. vel K., a w przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej - o wydanie odpisu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po ww. osobach, opatrzonego klauzulą prawomocności. W odpowiedzi na powyższe pismo pismem z 14 lipca 2017 r. Sąd Rejonowy dla K. [...] w K. I Wydział Cywilny poinformował, że akta sprawy I Ns 516/16/S zostały wypożyczone do Wydziału Spraw Obywatelskich [...] Urzędu Wojewódzkiego w K..

W dniu 6 listopada 2017 r. w czasie rozmowy telefonicznej z pracownikiem Biura Obsługi Interesantów Sądu Rejonowego dla K. - [...] w K. uzyskano informację, że postępowanie w sprawie nabycia spadku po F. S. i B. K. (sygn. akt I Ns 516/16/S) nie zostało zakończone. Mając powyższe na względzie, pismem z 6 listopada 2017 r. wezwano wnioskodawczynie do wykazania legitymacji procesowej do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z 13 lutego 1978 r., znak: [...] poprzez przedłożenie uwierzytelnionych odpisów opatrzonych klauzulą prawomocności postanowień sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku po F. S. i B. K. w terminie 30 dni od otrzymania przedmiotowego pisma pod rygorem wydania decyzji o umorzeniu postępowania.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z 20 listopada 2017 r. pełnomocnik wnioskodawczyń poinformował, iż postępowanie spadkowe po byłych właścicielkach nieruchomości przejętej zaskarżoną decyzją jest w toku.

Ponadto w związku z ustaleniem, iż w Lwh [...] gm. kat. [...] 8 maja 1946 r. dokonano wpisu, że w sprawie spadkowej [...] po F. z I. S. toczy się śledztwo i wszczęto postępowanie karne, pismami z 6 listopada 2017 r. i 17 kwietnia 2018 r. wystąpiono do Archiwum Narodowego w K. o nadesłanie uwierzytelnionych za zgodność z oryginałem kopii całości akt postępowania spadkowego po F. z I. S. sygn. [...]

Na podstawie postanowienia Sądu Grodzkiego w K. z 27 listopada 1948 r. sygn. I3A 1351/45, nadesłanego przez Archiwum Narodowego w K. przy piśmie z 23 kwietnia 2018 r., ustalono, iż w postępowaniu spadkowym po F. z I. S. został spisany inwentarz spadku, a wobec wejścia w życie z dniem 1 stycznia 1947 r. dekretu o postępowaniu spadkowym dalsze czynności w postępowaniu spadkowym mogły nastąpić jedynie na wniosek strony. Z dokumentacji nadesłanej przez Archiwum Narodowe w K. nie wynika, aby taki wniosek został złożony.

Pismem z 6 listopada 2018 r. pełnomocnik wnioskodawczyń poinformował, iż 1 sierpnia 2017 r. w [...] zmarła wnioskodawczyni - I. K.. Z kolei w piśmie z 27 grudnia 2018 r. pełnomocnik wnioskodawczyń podał, iż postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po I. K. toczy się przed Sądem Rejonowym dla K. - [...] w K. I Wydział Cywilny (sygn. akt I Ns 608/18). W związku z niezakończonym postępowaniem spadkowym po I. K. na tym etapie postępowania nadzorczego nie było możliwe ustalenie kręgu jej spadkobierców, którym powinna zostać doręczona decyzja o umorzeniu przedmiotowego postępowania. Tym samym do czasu otrzymania odpisu prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po I. K. niemożliwe stało się wydanie tej decyzji.

Dopiero przy piśmie z 11 października 2019 r. pełnomocnik wnioskodawczyń nadesłał uwierzytelnioną kopię odpisu postanowienia Sądu Rejonowego dla K. - [...] w K. I Wydział Cywilny z 11 czerwca 2019 r. sygn. akt I Ns 223/19/S, zgodnie z którym;

- spadek po F. S. zmarłej 31 maja 1945 r. w B. B. nabyli J. vel J. S., J. vel J. T. i G. S.-L.,

- spadek po J. vel J. S. zmarłym 13 kwietnia 1952 r. w [...] nabyli J. vel J. T. i G. S.-L.,

- spadek po G. S.-L. zmarłej 17 marca 2008 r. w [...] nabyła E. L.,

- spadek po B. vel B. K. vel K.ünstler zmarłej 13 października 1974 r. w [...] nabył Y. K.,

- spadek po Y. K. zmarłym 13 października 2002 r. w [...] nabyli I. K., R. K. B. D. i N. K. A..

Tym samym dopiero w oparciu o powyższy dokument wnioskodawczynie wykazały interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy K. - [...] z 13 lutego 1978 r., znak; [...].

W dniu 24 grudnia 2019 r. w czasie rozmowy telefonicznej z pracownikiem Biura Obsługi Interesantów Sądu Rejonowego dla K. - [...] w K. uzyskano informację, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po I. K. (sygn. akt I Ns 608/18/S) jest w toku (vide notatka służbowa z 24 grudnia 2019 r.). Na podstawie pisma Sądu Okręgowego w W. XXVII Wydziału Cywilnego Odwoławczego z 30 listopada 2018 r. organ powziął informację, iż przed ww. Sądem toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku m.in. po J. T.. W dniu 24 grudnia 2019 r. w czasie rozmowy telefonicznej z pracownikiem Biura Obsługi Interesantów Sądu Okręgowego w W. uzyskano informację, że postanowieniem z 20 listopada 2019 r. sygn. akt XXVII Cz 1644/18 Sąd Okręgowy w W. XXVII Wydział Cywilny Odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie wydane w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po J. T.. Akta postępowania zostały zwrócone do Sądu Rejonowego dla W. (vide notatka służbowa z 24 grudnia 2019 r.).

Pismem z 2 stycznia 2020 r. zwrócono się do Sądu Rejonowego dla m.st. W. II Wydziału Cywilnego o udzielenie informacji, na jakim etapie jest postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po J. T..

Na powyższe pismo nie udzielono odpowiedzi.

Pismem z tego samego dnia zwrócono się do Sądu Rejonowego dla K. - [...] I Wydziału Cywilnego o nadesłanie z akt postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po F. S., J. vel J. S., G. S.-L., B. vel B. K. vel K. i Y. K. (sygn. akt I Ns 223/19/S) uwierzytelnionej za zgodność z oryginałem kopii aktu zgonu J. T. wraz z tłumaczeniem przysięgłym. W tej samej sprawie zwrócono się również do pełnomocnika wnioskodawczyń.

Postanowieniem z 3 stycznia 2020 r. Wojewoda zwiesił z urzędu niniejsze postępowanie administracyjne do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej I. K..

W dniu 19 lutego 2020 r. wpłynęła do [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. nieuwierzytelniona kopia aktu zgonu J. T. wraz z tłumaczeniem przysięgłym, nadesłana przez Sąd Rejonowy dla K. - [...] w K. I Wydział Cywilny.

Wnioskiem z 27 stycznia 2021 r. pełnomocnik wnioskodawczyń wystąpił o podjęcie zawieszonego postępowania, przedkładając jednocześnie uwierzytelnioną kopię odpisu postanowienia Sądu Rejonowego dla K. - [...] w K. I Wydział Cywilny z 30 listopada 2020 r. sygn. akt I Ns 608/18/S, zgodnie z którym spadek po I. K. nabyły R. B. D. i N. K. A..

Postanowieniem z 1 marca 2021 r. Wojewoda podjął zawieszone postępowanie.

Pismem z 1 marca 2021 r. ponownie zwrócono się do Sądu Rejonowego dla m.st. W. II Wydziału Cywilnego o udzielenie informacji, na jakim etapie jest postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po J. T..

Dotychczas Sąd nie udzielił odpowiedzi na ww. pismo.

Wobec braku odpowiedzi na pismo do pełnomocnika wnioskodawczyń z 2 stycznia 2020 r. o nadesłanie uwierzytelnionej kopii aktu zgonu J. T., pismem z 1 marca 2021 r. ponownie zwrócono się do pełnomocnika wnioskodawczyń w tej sprawie.

Uwierzytelniona kopia aktu zgonu została nadesłana przez pełnomocnika wnioskodawczyń przy piśmie z 8 marca 2021 r.

Przy piśmie z 2 sierpnia 2021 r. pełnomocnik wnioskodawczyń przedłożył uwierzytelnioną kopię oświadczenia Josepha Tzura z 24 kwietnia 1995 r. z podpisem notarialnie poświadczonym, zgodnie z którym zrzekł się on praw własności do wszelkich nieruchomości położonych w K., które przejdą na niego w drodze dziedziczenia po jego zmarłej matce - F. S., w tym udziału w nieruchomości położonej przy ul. [...] (obecnie Metalowców) w K., na rzecz swojej siostry G. S.-L. i jej córki E. L.-B.. Jednocześnie pełnomocnik wnioskodawczyń wyjaśnił, iż zgodnie z prawem izraelskim dla skutecznego przeniesienia prawa (w tym prawa do nieruchomości) wystarcza zachowanie formy pisemnej, gdyż system prawa izraelskiego nie zna innej kwalifikowanej formy dla takich czynności), na potwierdzenie czego przedłożył opinię biegłego - adwokat M. H.-T. z 12 września 2012 r. dotyczącą umowy darowizny nieruchomości niebędącej przedmiotem niniejszego postępowania nadzorczego, zawartej 9 listopada 1997 r. w [...].

Mając na uwadze fakt, iż ww. oświadczenie J. T. z 24 kwietnia 1995 r. dotyczy nieruchomości położonej w [...], aktualnie jest ono przedmiotem szczegółowej analizy tut. organu pod kątem zachowania właściwej formy czynności prawnej i skuteczności materialnoprawnej tej czynności na gruncie przepisów polskiego prawa. Wyjaśnienie powyższych kwestii ma fundamentalne znaczenie dla ustalenia wszystkich stron niniejszego postępowania nadzorczego, a tym samym dla prawidłowości rozstrzygnięcia.

Niezależnie od powyższego wyjaśniono, iż rozpoznając przedmiotowy wniosek o stwierdzenie nieważności, celem uniknięcia naruszenia zasady res iudicata w niniejszym postępowaniu pismem z 28 czerwca 2017 r. zwrócono się do Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa o informację, czy przed Ministrem toczyło się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z 13 lutego 1978 r., znak: [...]

Ponadto pismem z tego samego dnia wystąpiono do Ministerstwa Finansów o informację, czy na rzecz poprzednich współwłaścicielek przejętej nieruchomości, względnie na rzecz ich domniemanych spadkobierców, zostało wypłacone na podstawie umów indemnizacyjnych odszkodowanie za nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa położoną w K. przy ul. [...].

Jednocześnie podjęto działania w celu odszukania dokumentacji archiwalnej dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości, zwracając się do: Archiwum Urzędu Miasta K. (pismo z 28 czerwca 2017 r.), Wydziału Mieszkalnictwa Urzędu Miasta K. (pismo z 28 czerwca 2017 r.), Zarządu Budynków Komunalnych w K. (pismo z 28 czerwca 2017 r.), Archiwum Narodowego w K. (pisma z 28 czerwca 2017 r., 6 listopada 2017 r., 17 kwietnia 2018 r. i 2 stycznia 2020 r.), Urzędu Skarbowego K. - [...] (pismo z 28 czerwca 2017 r.), Biura Przejmowania Mienia i Rewindykacji Urzędu Miasta K. (pismo z 2 stycznia 2020 r.), Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. (pismo z 2 stycznia 2020 r.), Archiwum Akt Nowych w W. (pismo z 1 marca 2021 r.) oraz Instytutu Pamięci Narodowej (pismo z 1 marca 2021 r.)

Dodatkowo w celu ustalenia aktualnego stanu geodezyjno-prawnego przejętej nieruchomości, a w konsekwencji stron niniejszego postępowania, tut. Wydział występował o udzielenie informacji i nadesłanie stosownych dokumentów w tym zakresie do: Sądu Rejonowego dla K. - [...] w K. IV Wydziału Ksiąg Wieczystych (wnioski o wydanie odpisów dokumentów z akt księgi wieczystej z 28 czerwca 2017 r., 2 stycznia 2020 r. i 1 marca 2021 r.) oraz Wydziału Geodezji Urzędu Miasta K. (pisma z 28 czerwca 2017 r., 2 stycznia 2020 r. i 1 marca 2021 r.). Ponadto pozyskano odpisy zupełne elektronicznych ksiąg wieczystych prowadzonych aktualnie dla przejętej nieruchomości. Należy mieć na uwadze fakt, iż decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z 13 lutego 1978 r., znak: [...] została wydana ponad 40 lat temu, co utrudnia poszukiwanie niezbędnego materiału dowodowego. Niezbędna dla rozpatrzenia wniosku dokumentacja archiwalna wytworzona była kilkadziesiąt lat temu i często jest niekompletna i rozproszona po różnych archiwach. Podejmowane przez Wojewodę czynności nie mają charakteru pozornego, lecz służą realizacji obowiązków organu, które polegają na badaniu zaskarżonej decyzji przez pryzmat przesłanek nieważnościowych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Dodatkowo trzeba podkreślić, iż rozstrzygnięcie przedmiotowego postępowania może mieć istotny wpływ na dotychczasowe stosunki własnościowe, a także pociągać za sobą odpowiedzialność odszkodowawczą po stronie Skarbu Państwa. Dlatego też, prowadząc niniejsze postępowanie, nie można stawiać zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) przed zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Sprawa powinna być rozpoznana wnikliwie, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, z uwzględnieniem wszystkich reguł procesowych, a przede wszystkim z poszanowaniem zasady ogólnej postępowania administracyjnego, jaką jest zasada prawdy obiektywnej. Zasada szybkości i prostoty działania organów administracji wyrażona wart. 12 k.p.a., choć istotna, nie może być realizowana kosztem wnikliwości, rzetelności i bezstronności prowadzonych postępowań. Chęć jak najszybszego zakończenia postępowania administracyjnego nie może prowadzić do podejmowania działań niezgodnych z przepisami prawa.

Przytoczone w niniejszym piśmie szczegółowe informacje w zakresie zagadnień, które są przedmiotem prowadzonego postępowania wyjaśniającego, tj. konieczność ustalenia wszystkich stron niniejszego postępowania, uniemożliwiają wydanie w chwili obecnej rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Art. 36 § 1 k.p.a. wskazuje na obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. z jednoczesnym podaniem przyczyny zwłoki i wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy. Zawiadomieniami z 28 czerwca 20ł7 r., 13 listopada 2017 r., 17 kwietnia 2018 r., 18 października 2018 r., 26 listopada 2018 r., 17 kwietnia 2019 r., 4 października 2019 r. i 29 marca 2021 r., znak: [...] Wojewoda poinformował strony postępowania o braku możliwości zakończenia postępowania w terminie i wyznaczeniu przewidywanych terminów rozpoznania sprawy, każdorazowo podając jednocześnie przyczyny uniemożliwiające załatwienie sprawy w terminie. Zawiadomieniem z 29 marca 2021 r. Wojewoda poinformował strony o wyznaczeniu przewidywanego terminu załatwienia przedmiotowej sprawy na 8 października 2021 r. z uwagi na konieczność zgromadzenia materiału dowodowego oraz przeprowadzenia niezbędnego postępowania wyjaśniającego w sprawie, a w szczególności pozyskania dokumentacji archiwalnej dotyczącej przejęcia ww, nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, ustalenia spadkobierców J. vel J. T., którym przysługuje status stron niniejszego postępowania, a także ustalenia aktualnego stanu geodezyjnoprawnego przejętej nieruchomości. Ponadto w okresie od 3 stycznia 2020 r. do 1 marca 2021 r. niniejsze postępowanie było zawieszone.

Zdaniem Wojewody w świetle tych okoliczności, należy uznać, że skarga E. A. L., R. K. B. D. i N. K. A. na przewlekłe prowadzenie niniejszego postępowania jest bezzasadna, gdyż przedłużanie terminu załatwienia sprawy nie wynika z nieefektywnych działań organu prowadzącego postępowanie i jest uzasadnione.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325.) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Warunkiem formalnym skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest wcześniejsze wyczerpanie środków zaskarżenia. Jak stanowi art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Skarżący przed wniesieniem skargi wniósł 1 września 2021 r. zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania (sprawa została wszczęta przed 1 czerwca 2017 r. tj. przed nowelizacją ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, która to nowelizacja instytucję zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie zastąpiła ponagleniem) do Ministra Rozwoju i Technologii. Tym samym przyjąć należy, że spełniony został warunek wynikający z art. 53 § 2 b p.p.s.a.

Zgodnie z art. 37 § 1 Kpa w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r., na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Natomiast obecnie, zgodnie z art. 37 § 1 pkt. 2 Kpa, stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

W orzecznictwie zwraca się uwagę, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania jest stanem obiektywnym, istniejącym niezależnie od ostatecznego załatwienia sprawy (wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. OSK 1039/17, LEX nr 2454680). Przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ale podejmuje czynności dowodowe lub inne czynności ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r., sygn. II OSK 349/18, LEX nr 2509354).

W ocenie Sądu organ – Wojewoda, nie prowadził postępowania w sposób przewlekły. Opisane w odpowiedzi na skargę działania organu i stan sprawy znajdują pełne potwierdzenie w aktach administracyjnych przedstawionych przez organ Sądowi. Wniosek skarżących o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z 1978 r. wpłynął do organu w dniu 26 maja 2017 r. W tym czasie organ pozyskał do akt liczne dokumenty archiwalne i geodezyjne, zwracając się do: Archiwum Urzędu Miasta K. (pismo z 28 czerwca 2017 r.), Wydziału Mieszkalnictwa Urzędu Miasta K. (pismo z 28 czerwca 2017 r.), Zarządu Budynków Komunalnych w K. (pismo z 28 czerwca 2017 r.), Archiwum Narodowego w K. (pisma z 28 czerwca 2017 r., 6 listopada 2017 r., 17 kwietnia 2018 r. i 2 stycznia 2020 r.), Urzędu Skarbowego K. - [...] (pismo z 28 czerwca 2017 r.), Biura Przejmowania Mienia i Rewindykacji Urzędu Miasta K. (pismo z 2 stycznia 2020 r.), Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. (pismo z 2 stycznia 2020 r.), Archiwum Akt Nowych w W. (pismo z 1 marca 2021 r.) oraz Instytutu Pamięci Narodowej (pismo z 1 marca 2021 r.).

Wystąpiono także do Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa o informację, czy przed Ministrem nie toczyło się już postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z 13 lutego 1978 r., znak: [...] jak również zwrócono się do Ministerstwa Finansów o informację, czy zostało wypłacone na podstawie umów indemnizacyjnych odszkodowanie za sporną nieruchomość.

Nie można jednak tracić z pola widzenia tego, że wszystko to działo się jednak w oczekiwaniu na wykazanie następstwa prawnego pomiędzy wnioskodawcami tj. [...], I. K. (która zmarła w toku postępowania), R. B. - D. i N. K. – A., a byłymi właścicielkami przejętej decyzją z 1978 r. nieruchomości: F. S. i B. K.. Dopóki bowiem takie następstwo prawne nie zostanie wykazane, nie jest możliwe ustalenie przez organ podstawowej kwestii w sprawie tj. tego, czy wnioskodawczynie w ogóle mają legitymację (interes prawny) do złożenia wniosku.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 11 października 2019 r. pełnomocnik wnioskodawczyń nadesłał uwierzytelnioną kopię odpisu postanowienia Sądu Rejonowego dla K. - [...] w K. I Wydział Cywilny z 11 czerwca 2019 r. sygn. akt I Ns 223/19/S, zgodnie z którym;

- spadek po F. S. zmarłej 31 maja 1945 r. w B. B. nabyli J. vel J. S., J. vel J. T. i G. S.-L.,

- spadek po J. vel J. S. zmarłym 13 kwietnia 1952 r. w [...] nabyli J. vel J. T. i G. S.-L.,

- spadek po G. S.-L. zmarłej 17 marca 2008 r. w [...] nabyła E. L.,

- spadek po B. vel B. K. vel K.ünstler zmarłej 13 października 1974 r. w [...] nabył Y. K.,

- spadek po Y. K. zmarłym 13 października 2002 r. w [...] nabyli I. K., R. K. B. D. i N. K. A..

Wówczas jednak w dalszym ciągu nie ustalono spadkobierców J. vel J. T..

W dniu 2 sierpnia 2021 r., pełnomocnik skarżących złożył pismo, do którego dołączył uwierzytelnione tłumaczenie z języka angielskiego dokumentu zawierającego notarialne poświadczenie podpisu J. T., złożonego pod jego oświadczeniem o tym, że: "zrzekam się niniejszym praw własności do wszelkich nieruchomości w K., które przejdą na mnie w drodze dziedziczenia po mojej zmarłej matce, F. S., w tym udziału, który przejdzie na mnie w drodze dziedziczenia, w domu przy ul. [...] w K., który należał w równych częściach do mojej zmarłej matki i do zmarłej pani B. K., na rzecz mojej siostry prof. G. S. – L. i/lub jej córki E. L. – B.".

Dokument ten został sporządzony 24 kwietnia 1995r. w kancelarii notarialnej w J. .

Dołączono także opinie biegłej, adwokat M. H. – Tocker (członka Izraelskiej Izby Adwokackiej w okręgu T. – A.), sporządzonej dla Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego W. II Wydział Cywilny do sygn. II C 279/11. Opinia dotyczy treści prawa izraelskiego obowiązującego w dniu 9 listopada 1997 r. dotyczącego formy zawarcia umowy darowizny przenoszącej własności nieruchomości położonej w [...].

Skarżące z treści przedłożonych dokumentów wywodzą, że w tej sytuacji nie jest już potrzebne postępowanie spadkowe po J. T. i możliwe jest niezwłocznego wydania rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, ani przywołane powyżej oświadczenie J. T., ani dołączona do pisma opinia biegłej, nie tworzą jednak żadnej prostej i oczywistej sytuacji prawnej. Wręcz przeciwnie. Opinia dotyczy obowiązującej wg. prawa izraelskiego formy prawnej darowizny nieruchomości, a oświadczenie dotyczy zrzeczenia się na rzecz konkretnych osób "udziału, który przejdzie na mnie w drodze dziedziczenia, w domu przy ul. [...] w K." po matce F. S.. Już tylko ustalenie, jakiego rodzaju jednostronna czynność prawna została w tym oświadczeniu zawarta i czy w świetle prawa polskiego jest ona relewantna, stanowi istotne zagadnienie prawne. Jednostronne oświadczenie o zrzeczeniu się przyszłego dziedziczenia po zmarłej kilkadziesiąt lat wcześniej osobie jest konstrukcją, która na gruncie polskiego prawa spadkowego wymaga jednak pewnego namysłu. Jest to tym bardziej istotne, że postępowanie spadkowe po J. T. nastręcza jednak pewne trudności, skoro Sąd Okręgowy w W. XXVII Wydział Cywilny Odwoławczy, postanowieniem z 20 listopada 2019 r. sygn. akt XXVII Cz 1644/18 uchylił zaskarżone postanowienie wydane w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po Josephie Tzur. Pytań i wątpliwości na tym tle jest zbyt wiele, żeby uznać, że sprawa na dzień złożenia skargi była gotowa do rozstrzygnięcia, gdy tymczasem nadal nie zostało wykazane następstwo prawne pomiędzy byłymi właścicielkami spornej nieruchomości, a wnioskodawczyniami w sprawie.

Wobec powyższego skarga jako nieuzasadniona została oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a.