Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 618/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 200a ust. 1, art. 286 ust. 1, art. 195 ust. 4a
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 października 2023 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 2 czerwca 2023 r. nr DSS.405.65.2023 w przedmiocie odmowy przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 1 marca 2023 roku numer 117 dr/st.dok.proj./2023; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu w Białymstoku na rzecz skarżącej K. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzją z dnia 2 czerwca 2023 r. nr DSS.405.65.2023 Rektor Uniwersytetu w Białymstoku utrzymał w mocy, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, własną decyzję z dnia 1 marca 2023 r. nr [...]2021 (numer sprawy DSS/[...]/2023) o odmowie przyznania K.K. zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2022/2023.

Decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym:

W dniu 12 października 2022 r. (data wpływu) do Rektora Uniwersytetu w Białymstoku (dalej: "Rektor", "organ") wpłynął wniosek K.K. (dalej także: "skarżąca") o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2022/2023.

W opinii z 30 listopada 2022 r. Doktorancka Komisja Stypendialna Wydziału Historii i Stosunków Międzynarodowych, Instytutu Filozofii i Instytutu Socjologii UwB wyłoniła 30% studentów, tj. 7 osób, które zostały rekomendowane do przyznania świadczenia. Na liście osób rekomendowanych (na trzecim miejscu) znajduje się również skarżąca, uzyskując łącznie 132 punkty (k. 10 akt admin.)

Decyzją z dnia 1 marca 2023 r. nr [...]/2021 Rektor odmówił przyznania skarżącej zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2022/2023.

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść § 1 ust. 2 Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w UwB (załącznik do Zarządzenia nr 7 Rektora UwB z dnia 5 czerwca 2012 r.) oraz art. 195 ust. 4a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. 2017 poz. 2183, dalej: "p.o.s.w."), a także wskazał, że taki sam zapis został przeniesiony do § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich UwB (załącznik nr 1 do Uchwały nr 2061 Senatu UwB z dnia 26 kwietnia 2017 r.).

Zdaniem Rektora Komisja Stypendialna nie wzięła pod uwagę, że K.K. w ocenianym roku akademickim 2021/2022 nie wykazała się terminową realizacją programu studiów doktoranckich, a tym samym nie znalazła się w gronie 30% najlepszych doktorantów. W ocenie organu skarżąca nie spełniła zatem warunków określonych w § 1 ust. 2 Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, uprawniających do otrzymania, zgodnie z § 1 ust. 3 Regulaminu, środków finansowych w wysokości kwoty zwiększenia stypendium doktoranckiego, stanowiących stypendium doktoranckie z dotacji projakościowej na rok akademicki 2022/2023.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, skarżąca w dniu 11 kwietnia 2023 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2022/2023. W zarzutach oraz uzasadnieniu wskazała na naruszenie przez Rektora licznych przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie, m.in.: art. 200a ust. 1 p.o.s.w., § 1 ust. 2 oraz § 2 ust. 1 i 3 Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, art. 286 ust. 1 oraz 195 ust. 4a ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669), art. 6, 7, 8 § 2 oraz 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2022, poz. 2000, dalej: "k.p.a."). Odwołująca nie zgodziła się z tym, że Rektor odmówił jej przyznania stypendium z powodu przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich. Wniosła o uchylenie decyzji oraz przyznanie stypendium.

Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia 2 czerwca 2023 r. nr DSS.405.65.2023 Rektor utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 1 marca 2023 r.

Organ wskazał, że [...] rozpoczęła studia doktoranckie w roku akademickim 2018/2019. W roku akademickim 2019/2020 zaliczyła II rok studiów, a III rok studiów w roku akademickim 2020/2021. Doktorantka, będąc na IV roku studiów doktoranckich w roku akademickim 2021/2022, nie uzyskała zaliczenia z seminarium doktoranckiego. W dniu 21 czerwca 2022 r. wystąpiła do kierownika studiów doktoranckich z wnioskiem o przedłużenie okresu odbywania studiów z powodu przedłużających się badań i 30 czerwca 2022 taką zgodę uzyskała. Rektor zaznaczył, że rok 2021/2022 oznaczał - zgodnie z § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich - koniec czasu trwania studiów skarżącej. Podkreślił, że zgoda kierownika studiów doktoranckich na przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich ze względu na konieczność prowadzenia długotrwałych badań naukowych realizowanych w ramach tych studiów nie oznacza równocześnie, że doktorantka realizuje terminowo program studiów doktoranckich.

Organ stwierdził, że wydając zaskarżoną decyzję brał pod uwagę zapisy zawarte w art. 195 ust. 4a p.o.s.w., zgodnie z którym studia doktoranckie trwają nie krócej niż 2 lata i nie dłużej niż 4 lata. Powołując się na § 4 ust. 1 Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej wskazał, że doktorant musi wypełniać obowiązki zawarte w Regulaminie studiów, aby uzyskać a następnie otrzymać przedmiotowe stypendium. Stosownie do § 11 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich, doktorant jest zobowiązany do zaliczenia zajęć określonych planem i programem studiów w terminach ustalonych organizacją roku akademickiego.

Organ ponownie rozpatrujący sprawę zauważył również, że studia doktoranckie mają ściśle określony program, a doktorantka ma obowiązek realizować terminowo poszczególne etapy, aby ukończyć je w określonym terminie. Przedłużenie studiów jest tylko dodatkowym czasem, który przysługuje w szczególnych przypadkach, a nie znosi obowiązku terminowej realizacji programu. W przypadku doktorantów korzystających z przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, przyznanie stypendium nie jest wymogiem obligatoryjnym. Przyczyna przedłużenia okresu odbywania studiów przez doktoranta może wynikać z trudności w przeprowadzaniu badań lub innych czynników, ale to nie oznacza – zdaniem organu - że nie jest on zobowiązany do terminowego realizowania wymagań programowych.

W ocenie Rektora brak realizacji obowiązującego planu i programu studiów doktoranckich przez skarżącą, do którego jest ona zobowiązana na podstawie § 24 pkt 1 Regulaminu studiów doktoranckich świadczy, że nie wykazała się terminową realizacją programu studiów doktoranckich. Stwierdził także, że z § 21 pkt 3 Regulaminu studiów doktoranckich wynika, że istnieje możliwość otrzymania przedmiotowego stypendium, nie konieczność. Organ nie zgodził się ze stwierdzeniem, że w decyzji nie zastosowano art. 200a ust. 1 p.o.s.w. oraz § 1 i § 2 ust. 1 i 3 Regulaminu. Wyróżnianie się w pracy naukowej i badawczej to nie tylko otrzymanie określonej liczby punktów. Doktorantka nie ukończyła studiów w terminie i nie znalazła się tym samym w gronie najlepszych doktorantów.

Rektor nie podzielił także stanowiska skarżącej, że w decyzji bezpodstawnie przyjęto, że przesłanką przyznania stypendium jest terminowość realizacji studiów doktoranckich w okresie 4 lat. Studia doktoranckie mają ściśle określony program a doktorant ma obowiązek realizować terminowo poszczególne etapy, aby ukończyć je w określonym terminie. Przedłużenie studiów jest tylko dodatkowym czasem, który przysługuje w szczególnych przypadkach, a nie znosi obowiązku terminowej realizacji programu. Ponadto oznacza też, że doktorant potrzebuje dodatkowego czasu, aby ukończyć program studiów doktoranckich. Wymóg terminowości wynika z ustawy i Regulaminu studiów doktoranckich. Nadto w art. 195 ust. 4a p.o.s.w. znajduje się zapis, że studia doktoranckie trwają nie krócej niż 2 lata i nie dłużej niż 4 lata. Taki sam zapis został przeniesiony do § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich. Wskazuje on, że istnieje formalne uregulowanie określające minimalny i maksymalny czas trwania studiów doktoranckich.

Przytaczając § 1 pkt 2 oraz § 3 ust. 3 i 4 Regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej organ stwierdził, że Komisje stypendialne ds. studiów doktoranckich wydają rekomendacje w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, ale to Rektor podejmuje decyzję odnośnie przyznania lub odmowy przyznania stypendium.

W ocenie organu, Doktorancka Komisja Stypendialna, dokonując oceny wniosku skarżącej, ubiegającej się o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, brała pod uwagę osiągnięcia doktorantki wykazane w złożonym przez nią sprawozdaniu za rok akademicki poprzedzający złożenie wniosku o przyznanie stypendium. Komisja przyznała K.K. 132 punkty. W kategorii "dorobek naukowy" otrzymała 120 punktów; w kategorii "odbyte staże" - 0 punktów; w kategorii "postępy w przygotowaniu rozprawy doktorskiej" - 12 punktów; w kategorii "pozyskiwanie i udział w grantach badawczych" - 0 punktów. Wobec powyższego, może zaistnieć sytuacja, w której doktorant w jednej kategorii zdobywa wysoką ilość punktów, w innych zaś niską lub wcale.

Końcowo Rektor podkreślił, że wydawanie decyzji przez organ nie jest równoznaczne z odstąpieniem od utrwalonych praktyk rozstrzygania spraw, w tym przypadku przyznania przedmiotowego stypendium doktorantom spełniającym wszystkie kryteria ubiegania się o nie. Tak jak w latach poprzednich, zastosowano się do § 3 pkt 2 i 3 Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego, a zatem utrwalona praktyka rozstrzygania spraw została zachowana.

Skargę na powyższą decyzję złożyła do sądu K.K., zarzucając organowi:

1. naruszenie prawa materialnego w postaci obrazy art. 195 ust. 4a p.o.s.w. i § 9 ust 1 Regulaminu studiów doktoranckich w zw. z § 7 ust 1 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z dnia 5 września 2017 r., poz. 1696; dalej: "Rozporządzenie w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich"), § 9 ust 2 i ust 3 Regulaminu studiów w zw. z § 9 ust 1 i § 15 ust 3 Rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na:

- błędnym przyjęciu, że kontynuowanie studiów w okresie powyżej 4 lat oznacza brak wypełniania obowiązków wynikających z Regulaminu studiów doktoranckich, brak terminowego realizowania wymagań programowych oraz utratę praw przysługujących doktorantom, w tym prawa do zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, podczas gdy przepisy zezwalają na przedłużenie okresu studiów doktoranckich na podstawie decyzji kierownika tych studiów i w ściśle określonych warunkach (w tym brak wpisu zaliczenia seminarium doktoranckiego, jeśli powodem przedłużenia jest postępowanie badawcze) i nie odbierają osobom przedłużającym studia uprawnień przysługującym doktorantom, a Rozporządzenie w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich nakazuje jednostce organizacyjnej uczelni zapewniać doktorantowi opiekę i wsparcie przez cały okres studiów doktoranckich, a więc także podczas ich przedłużenia oraz umożliwia przyznawanie świadczeń stypendialnych w tym okresie;

- błędnym przyjęciu, że przepis mówiący o długości studiów doktoranckich stanowi kryterium przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, podczas gdy szczegółowe kryteria zawarte są w Uchwale nr 209 Rady Wydziału Historyczno-Socjologicznego Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 9 marca 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad dokonywania oceny doktorantów drugiego i kolejnych lat studiów ubiegających się o zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej i dołączonym do niej Załączniku, z których to regulacji jednoznacznie wynika, że czas trwania studiów nie stanowi kryterium branego pod uwagę przy przyznawaniu stypendium projakościowego;

- błędnym przyjęciu, że doktorant przedłużający studia nie może znaleźć się w gronie najlepszych doktorantów, podczas gdy twierdzenie takie stoi w sprzeczności z zasadami logiki, a przepisy nie zawierają takiego wykluczenia;

2. naruszenie prawa materialnego w postaci obrazy art 200a ust. 1 p.o.s.w., § 1 ust 2 i § 2 Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w UwB (wprowadzonego Zarządzeniem nr 7 Rektora UwB z dnia 5 czerwca 2012 r.) w zw. z art. 286 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na odmowie przyznania skarżącej zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej z powodu przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, podczas gdy prawidłowo zastosowane powołane przepisy upoważniają do uzyskania zwiększonego stypendium doktoranckiego także w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich;

3. naruszenie prawa materialnego w postaci obrazy art. 200a ust. 1 p.o.s.w. i § 1 ust. 2 oraz § 2 ust. 1 i 3 Regulaminu zwiększania w zw. z art. 286 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające, poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy prawidłowe zastosowanie uzależnia przyznanie zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej od oceny osiągnięć naukowych doktoranta;

4. naruszenie przepisów postępowania w postaci obrazy art. 6 k.p.a. w zw. z § 1 ust. 2 i § 2 ust. 1 i 3 Regulaminu zwiększania w zw. z art. 200a ust. 1 p.o.s.w. w zw. z art. 195 ust. 4a i art. 286 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające, poprzez ich niezastosowanie, polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że podstawową przesłanką przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej jest terminowość definiowana jako realizacja studiów doktoranckich w okresie 4 lat, podczas gdy przepisy prawa materialnego nie zawierają takiego wymogu ani takiej definicji;

5. naruszenie przepisów postępowania w postaci obrazy art. 7 k.p.a. w zw. z § 1 ust. 2 oraz § 2 ust. 1 i 3 Regulaminu zwiększania poprzez jego niezastosowanie, polegające na błędnym określeniu stanu faktycznego poprzez przyjęcie bez pokrycia w faktach, że skarżąca nie spełniła warunków określonych w § 1 ust. 2 Regulaminu zwiększania i nie znalazła się w gronie 30% najlepszych doktorantów, podczas gdy zastosowanie zasady prawdy obiektywnej powinno doprowadzić do wniosku, że Komisja Stypendialna poczyniła właściwe ustalenia i skarżąca z liczbą 132 punktów znalazła się w grupie 30% najlepszych doktorantów na swoim roku;

6. naruszenie przepisów postępowania w postaci obrazy art. 7 i 8 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na prowadzeniu postępowania w sposób niezgodny z zasadą praworządności i niszczący zaufanie do władzy publicznej poprzez stosowanie podwójnych standardów i podwójnych interpretacji, a to:

- przyznanie skarżącej podczas przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich stypendium doktoranckiego, którego jednym z kryteriów jest terminowa realizacja programu studiów i jednoczesne twierdzenie w postępowaniu w sprawie przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, że skarżąca realizuje program studiów nieterminowo i nie wypełnia obowiązków wynikających z Regulaminu studiów;

- twierdzenia organu o tożsamości przedłużenia okresu studiów doktoranckich z nieterminowością ich realizacji, co rzekomo skutkuje pozbawieniem uprawnień stypendialnych, pomimo ustalenia przez Rektora Uniwersytetu w Białymstoku wysokości i liczby stypendiów doktoranckich na przedłużeniu w roku akademickim 2022/2023 (Komunikat nr 33 Rektora UwB z dnia 8 listopada 2022 r. w sprawie wysokości stypendium doktoranckiego i liczby stypendiów doktoranckich dla stacjonarnych studiów doktoranckich w roku akademickim 2022/2023 oraz Komunikat nr 4 Rektora UwB z dnia 20 stycznia 2023 r. w sprawie zmian w Komunikacie nr 33);

7. naruszenie przepisów postępowania w postaci obrazy art. 9 k.p.a. w zw. z § 1 ust. 2 Regulaminu poprzez jego niezastosowanie, polegające na niepodaniu informacji o zakresie punktacji kwalifikującej do grona 30% najlepszych doktorantów na danym roku, podczas gdy zasada informowania nakazuje przedstawienie rekomendacji Komisji Stypendialnej i miejsca na liście rankingowej oraz wykazanie, że Komisja błędnie zakwalifikowała skarżącą do grona 30% najlepszych studentów;

8. naruszenie przepisów postępowania w postaci obrazy art. 9 k.p.a. w zw. z art. 200a ust. 1 p.o.s.w., § 2 ust 3 i 4 Regulaminu zwiększania, § 1 i § 2 Uchwały nr 209 wraz z Załącznikiem, zawierającym szczegółową punktację, poprzez brak wskazania podstawy prawnej dla twierdzenia, że "wyróżnianie się w pracy naukowej i badawczej to nie tylko otrzymanie określonej liczby punktów" (postanowienie Rektora UwB z dnia 2 czerwca 2023 r., s. 3);

9. błąd w ustaleniach faktycznych w postaci uznania, że skarżąca nie realizowała obowiązującego planu i programu studiów doktoranckich, a tym samym nie wykazała się terminową realizacją programu studiów doktoranckich, podczas gdy zgodnie z § 9 ust, 3 Regulaminu studiów doktoranckich uzyskanie przedłużenia okresu studiów przez Skarżącą wymagało terminowej realizacji tego programu.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zdaniem Rektora wyróżnianie się w pracy naukowej i badawczej to także terminowa realizacja poszczególnych etapów studiów, zgodnie z określonym programem. Rektor podkreślił, że brak realizacji obowiązującego planu i programu studiów świadczy o tym, że doktorant nie wykazał się terminową realizacją programu studiów, co skutkuje niemożnością uzyskania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej - niezależnie od wypełnienia, bądź niewypełniania pozostałych kryteriów oceny. W ocenie organu, aby w stosunku do skarżącej wystąpiła przesłanka terminowego ukończenia studiów, powinna ona w roku akademickim 2021/2022 mieć ukończone wszystkie przedmioty objęte programem studiów, łącznie z seminarium, doktoranckim. W ocenie organu brak jest podstawy prawnej zobowiązującej organ do przyznania zwiększenia stypendium z dotacji projakościowej w przypadku przedłużenia studiów. Rektor podkreślił także, że taka decyzja jest decyzją uznaniową, a korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma w sprawie prawo wyboru treści rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 2 czerwca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia 1 marca 2023 r., w której odmówiono skarżącej przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2022/2023.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca rozpoczęła studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, zatem do rozpatrzenia jej wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej nie miały zastosowania przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.), lecz przepisy przejściowe przewidziane w akcie wprowadzającym tę ustawę, tj. ustawie z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm., dalej: ustawa wprowadzająca). W myśl art. 279 ust. 1 ustawy wprowadzającej studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. Stosownie do art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej, uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm., dalej: p.s.w.) w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 p.s.w. Z kolei w myśl art. 286 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzającej, doktoranci, którzy rozpoczęli stacjonarne studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, mogą otrzymywać zwiększenie stypendium doktoranckiego, o którym mowa w art. 200a ust. 1 p.s.w. na zasadach dotychczasowych. Do dnia 31 grudnia 2023 r. regulaminy, o których mowa w art. 200a ust. 1 p.s.w., przyjęte przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, zachowują moc.

Zgodnie z art. 200a ust. 1 i 2 p.s.w. zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5, przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Doktorantowi znajdującemu się w grupie liczącej nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, mogą zostać przyznane środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium, o którym mowa w ust. 1. Kwota zwiększenia stypendium staje się stypendium doktoranckim.

Stosownie do regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku (zarządzenie nr 7 Rektora UwB z

5 czerwca 2012 r.), zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, zwanej dalej dotacją projakościową, przyznawane jest przez Rektora na wniosek doktoranta, zaopiniowany przez właściwą komisję doktorancką. Komisja sporządza listę doktorantów, których rekomenduje do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z zachowaniem zasady, iż uprawnienie do zwiększenia stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich (§ 1 ust. 2 regulaminu). Doktorantowi znajdującemu się w grupie 30 % najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, przyznaje się środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium doktoranckiego. Zwiększenie to staje się stypendium doktoranckim (§ 1 ust. 3 regulaminu).

Przesłanki przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej zostały szczegółowo opisane w § 2 regulaminu. Stosownie do ust. 1 § 2 regulaminu, zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej przysługuje doktorantowi wyróżniającemu się w pracy naukowej i dydaktycznej. Z kolei § 2 ust. 3 regulaminu stanowi, że zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej może być przyznane doktorantowi na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich, który wyróżniał się osiągnięciami w pracy badawczej w poprzednim roku studiów. Ocena osiągnięć doktoranta w pracy badawczej powinna uwzględniać w szczególności:

1) publikacje,

2) udział w konferencjach z wygłoszonym referatem lub plakatem dotyczącym tematyki pracy badawczej doktoranta,

3) odbyte staże związane z tematyką pracy badawczej doktoranta,

4) postępy w pracy doktorskiej/wszczęcie przewodu doktoranckiego,

5) kierowanie projektem naukowo-badawczym w ramach NCBiR lub NCN.

Rada wydziału na wniosek komisji doktoranckiej właściwej jednostki organizacyjnej ustala szczegółowe zasady dokonywania oceny doktorantów drugiego i kolejnych lat studiów. Zasady podaje się do wiadomości publicznej poprzez ogłoszenia na stronie internetowej jednostki. Jednocześnie w myśl § 3 ust. 2 regulaminu, Komisja doktorancka dokonuje oceny wniosków zgodnie z zasadami, o których mowa w § 2 ust. 2 i 4 i rekomenduje do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej nie więcej niż 30% doktorantów każdego roku danych studiów doktoranckich.

W niniejszej sprawie, Rektor odmawiając przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w podstawie prawnej decyzji wskazał na § 1 ust. 2, § 2 ust. 1, 3 i 4 regulaminu, zaś w uzasadnieniu zasadniczą przesłanką odmowy jego przyznania było nieterminowe realizowanie przewidzianego stosownymi przepisami, programu studiów doktoranckich przez skarżącą.

W ocenie sądu nie można zgodzić się z powyższym stanowiskiem, bowiem nieterminowe realizowanie studiów doktoranckich, wbrew stanowisku organu, nie może stanowić przesłanki uzasadniającej odmowę przyznania stypendium z dotacji projakościowej – nie wynika to z obowiązujących na Uniwersytecie w Białymstoku regulacji prawnych, w szczególności Regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku. Wskazać przede wszystkim należy, że w § 2 ust. 3 regulaminu, wśród kryteriów oceny zwiększenia stypendium doktoranckiego – wyróżnianiem się osiągnięciami w pracy badawczej w poprzednim roku studiów – nie znajduje się przesłanka "terminowego realizowania programu studiów doktoranckich", a zatem nie może być ona postrzegana jako podstawowa, zasadnicza kwestia, przy ocenie wniosku doktoranta o przyznanie stypendium.

Zgodzić się należy z Rektorem, że z treści art. 195 ust. 4a p.s.w. oraz § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku wynika, że studia doktoranckie trwają nie krócej niż 2 lata i nie dłużej nić 4 lata. Powyższa regulacje nie oznacza jednak, że studia doktoranckie, nie mogą trwać dłużej, co wprost zostało przewidziane w § 9 ust. 2-7 regulaminu studiów doktoranckich. Jak wskazuje § 9 ust. 2 i 3 ww. regulaminu, kierownik studiów doktoranckich, na wniosek doktoranta, po zasięgnięciu opinii opiekuna naukowego lub promotora, może przedłużyć okres odbywania studiów doktoranckich, zwalniając jednocześnie doktoranta z obowiązku uczestniczenia w zajęciach w przypadku konieczności prowadzenia długotrwałych badań naukowych, realizowanych w ramach studiów, łącznie nie dłużej niż o 2 lata. Warunkiem uzyskania zgody na przedłużenie studiów z ww. powodu jest zaliczenie wszystkich przedmiotów objętych programem studiów, z wyłączeniem seminarium doktoranckiego. Oznacza to, że samo skorzystanie przez skarżącą, zgodnie z obowiązującymi przepisami, z możliwości przedłużenia studiów doktoranckich o określony czas – w niniejszej sprawie na podstawie decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich humanistyczno – społecznych w zakresie historii, filozofii i socjologii z dnia 30 czerwca 2022 r. z uwagi na konieczność prowadzenia długotrwałych badań naukowych realizowanych w ramach studiów - nie może być traktowane jako równoznaczne z nieterminową realizacją programu studiów doktoranckich. Legalne, usprawiedliwione koniecznością prowadzenia badań naukowych, przedłużenie studiów doktoranckich z jednoczesnym zaliczeniem wszystkich przedmiotów objętych programem studiów (z wyłączeniem seminarium doktoranckiego) nie oznacza nieterminowej realizacji programu studiów. Przesłanki terminowej realizacji programu studiów doktoranckich nie można wprost odnieść do sytuacji doktorantów przedłużających studia na podstawie § 9 ust. 2 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku, bowiem tacy doktoranci nie są już objęci programem studiów – zaliczyli wszystkie wymagane przedmioty, zaś zaliczenie seminarium doktoranckiego zostało uzależnione od przygotowania rozprawy doktorskiej – na przygotowanie której w późniejszym terminie uzyskali zgodę właściwych organów UwB. Nie może zatem być przesłanką odmowy przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich.

Wbrew także stanowisku Rektora, uzasadnieniem odmowy przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej nie może stanowić § 4 ust. 1 Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku. Stosownie do tegoż paragrafu regulaminu, kierownik studiów doktoranckich może wystąpić z wnioskiem o cofnięcie zwiększenia stypendium doktoranckiego w przypadku gdy doktorant nie wypełnia obowiązków wynikających z Regulaminu studiów doktoranckich lub został ukarany karą dyscyplinarną. Wskazać bowiem należy, że powyższy przepis dotyczy ewentualnego cofnięcia przyznanego stypendium z dotacji projakościowej a nie jego przyznania, a ponadto jego zastosowanie jest uzależnione od wniosku właściwego kierownika studiów doktoranckich, a nie wyłącznej decyzji Rektora. Zdaniem sądu, nie można zarzucać doktorantowi, że nie wypełniania obowiązków wynikających z regulaminu studiów doktoranckich, jeżeli na podstawie tego samego regulaminu, została wydana decyzja zezwalająca mu na przedłużenie studiów doktoranckich z uwagi na konieczność prowadzenia długotrwałych badań naukowych realizowanych w ramach studiów. Interpretacja zaprezentowana przez Rektora nie tylko nie znajduje odzwierciedlenia w brzmieniu ww. przepisu, ale skutkowałaby przyjęciem, że wszyscy doktoranci, przedłużający studia na podstawie stosownych decyzji właściwych kierowników studiów doktoranckich, naruszają swoje obowiązki zapisane w ww. regulaminie, a w konsekwencji mogą być pociągnięci do odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Podsumowując tę część uzasadnienia stwierdzić należy, że powołana przez Rektora przesłanka nieterminowego realizowania programu studiów doktoranckich nie ma zastosowania dla oceny spełnienia przesłanek do uzyskania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, względem doktorantów przedłużających okres odbywania studiów doktoranckich, z uwagi na konieczność prowadzenia badań naukowych (§ 9 ust. 2 regulaminu studiów doktoranckich). Sama okoliczność legalnego przedłużenia studiów doktoranckich nie może stanowić podstawy do wykluczenia doktoranta z grupy 30% najlepszych doktorantów każdego roku danych studiów doktoranckich. Tym samym zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 200a p.s.w. w zw. z § 1 ust. 2 regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku.

Niewątpliwie postępowanie o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego jest postępowaniem konkursowym. Istota tego postępowania sprowadza się do ustalenia odpowiedniego, biorąc pod uwagę liczbę doktorantów na poszczególnych latach i ilość środków finansowych, którymi dysponuje uczelnia, liczby doktorantów na poszczególnych latach studiów, którzy będą mogli uzyskać zwiększenie stypendium. Organ uczelniany nie prowadzi więc postępowania wyjaśniającego w klasycznym rozumieniu tego pojęcia (stosując pełne spektrum dowodowe) lecz ogranicza się do oceny złożonych do wniosku wszczynającego postępowanie dokumentów i na tej podstawie dokonuje gradacji dokonań poszczególnych aktywności doktoranta stanowiących o wypełnieniu określonego w ustawie kryterium wyróżniania się w pracy naukowej i dydaktycznej (tak: wyrok WSA we Wrocławiu IV SA/Wr 295/19). A zatem z powodu ograniczonej kwoty dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych prawo do zwiększenia stypendium doktoranckiego może być przyznane tylko niektórym doktorantom, tj. nie więcej niż 30% z grupy tych najlepszych. Powyższe nie oznacza jednak, że Rektor może wprowadzać dodatkowe, nieprzewidziane stosownym regulaminem kryteria oceny poszczególnych doktorantów, nie mieszczące się w pojęciu "wyróżniania się w pracy naukowej i dydaktycznej". Rektor uczelni wydając omawianą decyzję nie podejmuje jej więc w sposób dowolny, ale kieruje się przepisami prawa, w tym ustaleniami Komisji.

Za zasadny sąd uznał również zarzut naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. Stosownie do tegoż przepisu, organ administracji prowadzący postępowanie jest związany swoją wcześniejszą praktyką rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Przez utrwaloną praktykę należy rozumieć zgodne z prawem, akceptowane przez sądy, stabilne, jednolite, ustandaryzowane i wieloletnie oraz znane publicznie postępowanie organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw tego samego rodzaju w takich samych stanach faktycznych i prawnych - zob. wyrok NSA z 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1016/22, CBOSA.

Z twierdzeń skarżącej wynika, czemu nie zaprzeczył Rektor na etapie postępowania przed organem jak i w odpowiedzi na skargę, że za wcześniejsze lata akademickie, Rektor w odniesieniu do doktorantów przedłużających studia doktoranckie, przyznawał stypendia doktoranckie. Powyższa praktyka nie została zakwestionowana przez tut. sąd we wcześniejszych wyrokach dotyczących tej tematyki, nie uległ również zmianie stan prawny. Co więcej, tut. sąd wypowiedział się już w kwestii przesłanek przyznawania stypendium doktoranckiego osobom przedłużającym studia doktoranckie na Uniwersytecie w Białymstoku. W prawomocnym wyroku z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 312/22, dotyczącym odmowy przyznania "zwykłego" stypendium doktoranckiego stwierdził, że przyznawanie stypendium doktoranckiego doktorantom, którym przedłużono okres odbywania studiów doktoranckich jest możliwe, jednak ich sytuacja prawna jest odmienna w stosunku do pozostałych doktorantów, co może wpływać też na sferę ubiegania się o określone świadczenia. Jednocześnie wskazał, że przesłanki terminowej realizacji programu studiów doktoranckich nie można wprost odnieść do sytuacji doktorantów przedłużających studia, gdyż nie są oni już objęci programem studiów, zatem przesłankę tę należy pominąć w stosowaniu. Z akt sprawy nie wynika, a przynajmniej nie wskazał tego Rektor, z jakich przyczyn zmienił swoje ugruntowane stanowisko i obecnie uznaje, że osobom przedłużającym studia doktoranckie nie można przyznawać stypendium doktoranckiego, w tym z dotacji projakościowej. Niewątpliwie odstąpienie od tej utrwalonej praktyki, bez uzasadnionej przyczyny, jest sprzeczne z art. 8 § 2 k.p.a. Oczywiście, powyższy zakaz nie ma charakteru bezwzględnego, co oznacza, że organ może od niego odstąpić, winien jednak wykazać uzasadnioną przyczynę, dla której tak czyni, czyli uzasadnić dlaczego wcześniejsze stanowisko było nieprawidłowe i w jakim zakresie nie daje się pogodzić z zasadą działania na podstawie i w granicach prawa (zasadą praworządności). Wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonej decyzji, dyrektywa art. 8 § 2 k.p.a. nie odnosi się jedynie do kolejności działań podejmowanych w toku postępowania, ale również do merytorycznego sposobu załatwienia sprawy.

Z wyżej wskazanych powodów za zasadny należy uznać zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego podniesiony w skardze.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wskazaną powyżej ocenę prawną, mając przede wszystkim na uwadze, że sama okoliczność przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, z uwagi na konieczność prowadzenia badań naukowych (§ 9 ust. 2 regulaminu studiów doktoranckich) nie jest równoznaczna z nieterminową realizacją programu studiów doktoranckich i nie może stanowić negatywnej przesłanki do przyznawania wnioskowanego stypendium. Organ powinien ocenić wniosek skarżącej o przyznaniu stypendium z dotacji projakościowej w oparciu o kryteria wynikające z § 2 ust. 3 regulaminu w sprawie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej UwB, mając na uwadze opinię właściwej komisji doktoranckiej.

Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji wydanych w obu instancjach. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.