Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 692/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 83f ust. 1 pkt 3a
journal: Dz.U. 2022 poz 916
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 11, art. 8, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 10 października 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) Protokolant specjalista Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2023 roku sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 6 czerwca 2023 r. znak KO.462.14.2023 w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Bełchatów z dnia 4 kwietnia 2023 roku znak: ZŚ.6131.71.2023; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz skarżącego P. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. ał


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 czerwca 2023 r., znak KO.462.14.2023 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 2000) – dalej: k.p.a.; art. 83f ust. 15 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn.: Dz.U.2022 r. poz. 916 ze zm.) – dalej: u.o.p.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Bełchatów z dnia 4 kwietnia 2023 r., znak ZŚ.6131.71.2023 w przedmiocie sprzeciwu od zgłoszenia zamiaru usunięcia 1004 sztuk drzew rosnących na działce o nr ew. 43, obręb [...], gm. B.

Z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia 10 marca 2023 r. P.K. i (skarżący) dokonał zgłoszenia w Urzędzie Gminy Bełchatów zamiaru usunięcia łącznie 1004 drzew z w/w nieruchomości, stanowiącej własność skarżącego. W treści dokonanego zgłoszenia strona wskazywała, że planowane usunięcie drzew związane jest z zamiarem budowy 11 budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z urządzeniami budowlanymi, zgodnie z treścią ostatecznej decyzji Wójta Gminy Bełchatów z dnia 18 stycznia 2023 r., znak GN.6730.179.2022 o ustaleniu warunków zabudowy. Oświadczyła, że planowana wycinka następuje na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W wyniku przeprowadzonych w dniu 31 marca 2023 r. oględzin na miejscu, udokumentowanych protokołem znak ZŚ.6131.71.2023 pracownicy organu ustalili, że przedmiotowa działka o powierzchni 1,9139 ha skalsyfikowana jest jako użytki rolne (R), pastwiska stałe (Ps), grunty zakrzewione i zadrzewione na użytkach rolnych (Lzr) oraz lasy (Ls). Obecny w trakcie kontroli wnioskodawca potwierdził wskazany w piśmie z dnia 10 marca 2023 r. cel planowanej wycinki, podkreślając, iż zamierza podzielić działkę o nr ew. 43 na 11 mniejszych działek, wydzielić drogi wewnętrzne, a następnie dokonać ich sprzedaży, tak aby nowi właściciele mieli możliwość wybudowania domów jednorodzinnych, zgodnie z warunkami określonymi ostateczną decyzją Wójta Gminy Bełchatów z dnia 18 stycznia 2023 r. Wnioskodawca zaznaczył, że teren objęty wnioskiem nie dotyczy części działki, na której występują użytki leśne (Ls) o powierzchni 0,2466 ha. W ocenie kontrolujących skala planowanej wycinki (1004 drzewa), a co za tym znaczna ingerencja w środowisko naturalne, jak również wskazany przez skarżącego cel wycinki, koniecznym przeprowadzenie oceny, co do istnienia ewentualnego związku pomiędzy planowaną wycinką drzew a prowadzoną przez wnioskodawcę lub też zamierzoną działalnością gospodarczą. Kontrolujący podkreślili, iż deklarowany przez wnioskodawcę cel wycinki stanowi przygotowanie pod przyszłą inwestycję, co z kolei jest związane z działaniami dokonywanymi na cele działalności gospodarczej, co wymagałoby uzyskania przez stronę zezwolenia na wycinkę drzew. W toku kontroli sporządzono dokumentację fotograficzną przedstawiającą stan faktyczny na gruncie.

Decyzją z dnia 4 kwietnia 2023 r. Wójt Gminy Bełchatów wniósł sprzeciw od dokonanego przez P.K. zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew w łącznej ilości 1004 sztuk na w/w nieruchomości, oznaczonej nr ew. 43. W uzasadnieniu organ odwołując się do treści art. 2 u.o.p. podkreślał, że z punktu widzenia ilości planowanych do wycinki drzew, jak i wskazanego przez stronę celu planowanej wycinki, masowe usunięcie 1004 drzew stanowi znaczącą ingerencję w środowisko naturalne i nie może zostać uznane za zwykłe rozporządzanie majątkiem osobistym. Związane jest z działaniami dokonywanymi na cele zamierzenia inwestycyjnego skarżącego, a co za tym idzie na cele działalności gospodarczej. Dalej, organ odwołując się do regulacji przepisów ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, ustawy z dnia 26 lipca 1996 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz do zapadłego na ich gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych wywodził, iż podejmowanie czynności związanych z zamiarem podziału i sprzedaży działek stanowi przejaw prowadzenia działalności gospodarczej. Podkreślał, że do działalności gospodarczej zaliczają się przede wszystkim te czynności, które polegają na wykorzystywaniu towarów klub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły w celach zarobkowych. Przy czym, nawet brak zgłoszenia prowadzenia działalności w przewidzianej prawem formie organizacyjno-prawnej, czy też brak jej zgłoszenia do opodatkowania nie wyklucza obiektywnej możliwości uznania, że dany podmiot działalność gospodarczą prowadzi. Organ wskazał, że w przypadku działalności w zakresie handlu nieruchomościami istotnym jest jej element faktyczny, a nie sam jej fakt formalnej rejestracji.

W odwołaniu od powyższej decyzji P.K. i wnosząc o uchylenie rozstrzygnięcia organu I instancji i orzeczenie co do istoty poprzez uwzględnienie dokonanego zgłoszenia zamiaru wycinki drzew, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, zarzucał naruszenie:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, niepełne zgromadzenie i wadliwą ocenę materiału dowodowego skutkujące bezpodstawnym uznaniem, że planowana wycina ma nastąpić na cele związane z prowadzoną przez wnioskodawcę dzielnością gospodarcza w sytuacji, gdy dokonane w sprawie ustalenia i zebrane dowody nie dają podstaw do takiego stwierdzenia;

- art. 79 § 1-2 k.p.a. w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. poprzez pozbawienie strony prawa do składania wyjaśnień oraz brak sporządzenia protokołu z oględzin;

- art. 64 Konstytucji RP w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. poprzez pozbawienie skarżącego prawa do swobodnego korzystania i dysponowania swoją własnością.

W uzasadnieniu skarżący kwestionował zasadność przypisania mu działań o charakterze działalności gospodarczej. Podkreślał, że z przedłożonych przez niego wyjaśnień nie wynika, iż prowadzi działalność gospodarczą, a organ nie podjął jakiejkolwiek inicjatywy w tym zakresie, celem wykazania zasadności stawianej tezy. Wskazywał, iż protokół z oględzin z dnia 31 marca 2023 r. nie został jej przedstawiony do podpisu, a nadto, według jego wiedzy pracownicy organu przeprowadzali kolejne oględziny, o których nie został zawiadomiony, jak i nie był przy nich obecny. Zaznaczał, iż planowana przez niego wycinka obejmuje zaledwie 10% wszystkich drzew rosnących na działce o nr ew. 43, a co za tym idzie teza organu, co do planowanej masowej wycinki drzew nie znajduje uzasadnienia. Wskazywał, że planowany przez niego ewentualny podział przedmiotowej nieruchomości, a następnie sprzedaż wydzielonych działek na cele budownictwa mieszkaniowego, stanowi zwykłe rozporządzenie majątkiem osobistym i nie oznacza automatycznie, iż po dokonaniu wycinki drzew skarżący zostanie samoistnie przedsiębiorcą.

Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia 6 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ przywołał na wstępie przepisy art. 83 i następne u.o.p. regulujące kwestie dopuszczalności usunięcia drzew i krzewów, konieczności uzyskania zgody na ich usunięcia, jak również przewidzianych prawem odstępstw od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów (usunięcie w drodze zgłoszenia) i przysługujących organom administracji środków prawnych, w tym sprzeciwu od dokonanego zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew i krzewów.

Dalej odwołując się do dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, w tym do niekwestionowanego przez skarżącego celu dokonania zgłoszonej wycinki związanej z wydaną na jego wniosek ostateczną decyzją Wójta Gminy Bełchatów z dnia 18 stycznia 2023 r. o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie 11 domów jednorodzinnych wraz z urządzeniami budowlanymi, ilości drzew planowanych do usunięcia organ odwoławczy wywodził, iż pozwalają one na stwierdzenie, że zgłoszony w dniu 10 marca 2023 r. zamiar usunięcia drzew z działki o nr ew. 43 ma związek z perspektywiczną działalnością gospodarczą wnioskodawcy, polegającą na sprzedaży wyodrębnionych działek.

Wskazując na zasadność powyższego twierdzenia organ podkreślał, iż, pomimo że przedmiotowa nieruchomość wypełnia definicję gospodarstwa rolnego określoną w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym, to brak jest podstaw do uznania, iż zgłoszony zamiar usunięcia drzew ma związek z działalnością rolniczą strony, w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. Zdaniem organu zaplanowane i przemyślane działania wnioskodawcy, w szczególności uzyskanie przed dokonaniem podziału przedmiotowej nieruchomości warunków zabudowy dla 11 budynków mieszkalnych bezspornie wskazuje na istnienie funkcjonalnego związku pomiędzy dokonanym zgłoszeniem a prowadzoną, czy też zamierzoną działalnością gospodarczą skarżącego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że po podziale, wydzielone działki zostaną przez stronę sprzedane pod zabudowę, w czym kolidują istniejące na gruncie drzewa. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych wypracowanego na gruncie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1996 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych organ wskazywał, że ocena zmian prowadzenia działalności gospodarczej, zwłaszcza w odniesieniu do sprzedaży nieruchomości, wymaga uwzględnienia obiektywnych zewnętrznych znamion podejmowanych działań. Tym samym wszelkie działania cechujące się fachowością, to jest stałym nieamatorskim charakterem, podporządkowane regułom opłacalności i zysku lub zasadzie racjonalnego gospodarowania działaniem na własny rachunek, powtarzalnością i ciągłością uzasadniają twierdzenie, iż mają one charakter działalności gospodarczej. Przy czym, co organ podkreślił powoływana ciągłość nie jest równoznaczna z koniecznością wykonywania dzielności w sposób nieprzerwany, a istotnym dla wystąpienia tej cech jest zamiar powtarzalności określonych czynności celem osiągnięcia dochodu. Organ zaznaczył również, że wykonywanie dzielności gospodarczej przez osobę fizyczną może być rozpoczęte i zakończone w dowolnym czasie, a jej podjęcie mogą poprzedzać czynności przygotowawcze, w tym takie które w danej chwili nie przynoszą dochodu czy przychodu, ale z uwagi na zamierzony cel są niezbędne do jego uzyskania. Jednocześnie organ wskazał, iż prowadzenie zorganizowanej działalności gospodarczej nie oznacza konieczności jej instytucjonalnego wyodrębnienia.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy stwierdził, iż podejmowane przez skarżącego działania przejawiające się w uzyskaniu warunków zabudowy dla wskazanej wyżej inwestycji, wyartykułowany zamiar podziału przedmiotowej nieruchomości, zmierzają do wytworzenia oferowanego produktu – działek budowlanych dla budowy 11 budynków jednorodzinnych, drogi dojazdowej do poszczególnych działek powstałych po podziale i ich połączenia z drogą publiczną. Nadto zdaniem organu strona zamierza zaopatrzyć działki w niezbędne media (prąd, woda), co wynika z przedłożonej decyzji o warunkach zabudowy. Wskazane wyżej działania niewątpliwie wykraczają poza czynności związane ze zwykłym zbyciem składników majątku osobistego i mają na celu osiągnięcie zysku ze sprzedaży nieruchomości. Tym samym odpowiadają wszystkim cechom przyszłej działalności gospodarczej. Wobec powyższego wniesiony przez organ I instancji sprzeciw Kolegium uznało za w pełni zasadny.

Odnosząc się do podnoszonych w odwołaniu zarzutów naruszenia prawa procesowego organ wskazał, iż wbrew twierdzeniu strony dokonane w sprawie ustalenia faktyczne i zgromadzony materia dowodowy były wystarczające do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Dostrzeżone przez organ naruszenie nie przedłożenia skarżącemu do podpisu protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniu 31 marca 2023 r. nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, co skutkowałoby koniecznością uchylenia kwestionowanej odwołaniem decyzji organu I instancji. Zdaniem Kolegium w sprawie nie doszło także do naruszenia przysługującego stronie konstytucyjnego prawa ochrony własności.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P.K. i w Łodzi ponowił przedstawione w odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzuty, co do naruszenia:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, niepełne zgromadzenie i wadliwą ocenę materiału dowodowego skutkujące bezpodstawnym uznaniem, że planowana wycina ma nastąpić na cele związane z prowadzoną przez wnioskodawcę dzielnością gospodarcza w sytuacji, gdy dokonane w sprawie ustalenia i zebrane dowody nie dają podstaw do takiego stwierdzenia;

- art. 79 § 1-2 k.p.a. w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. poprzez pozbawienie strony prawa do składania wyjaśnień oraz brak sporządzenia protokołu z oględzin;

- art. 64 Konstytucji RP w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. poprzez pozbawienie skarżącego prawa do swobodnego korzystania i dysponowania swoją własnością.

Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty poprzez uchylenia i przekazanie sprawy do rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał dotychczas prezentowaną argumentację, co do braku jakichkolwiek podstaw do zasadności twierdzenia organów, iż planowana wycinka drzew jest związana z działalnością gospodarczą skarżącego, w szczególności brak jest jakichkolwiek dowodów, że podjął czynności zmierzające do sprzedaży działek. Powtórzył, że wskazana liczba drzew przeznaczonych do wycinki stanowi 10% wszystkich drzew rosnących na działce ew. nr 43. Ponowił nadto argumentację, co do pozbawienia przysługujących mu uprawnień procesowych poprzez brak przedłożenia do podpisu protokołu z oględzin przeprowadzonych 31 marca 2023 r., braku zawiadomienia o przeprowadzeniu prawdopodobnie kolejnych oględzin, jak również do naruszenia konstytucyjnego prawa własności.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W dniu 10 października 2023 r. obecny na rozprawie skarżący popierał skargę wraz z przedstawioną w niej argumentacją. Wyjaśnił, że z wykształcenia i z zawodu jest geodetą. Działka nr ew. 43 jest uzbrojona, na terenie działki znajdują się przyłącza elektryczne i wodociągowe. Oświadczył, że nie zamierza uzbrajać wydzielonych działek ani budować na nich domów. Wnosił o zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

W rozpoznawanej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi P.K. i uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 6 czerwca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Bełchatów z dnia 4 kwietnia 2023 r. w przedmiocie sprzeciwu od zgłoszenia zamiaru usunięcia 1004 sztuk drzew rosnących na działce o nr ew. 43, obręb [...], gm. B..

Materialnoprawną podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn.: Dz.U.2022 r. poz. 916 ze zm.) – dalej: u.o.p.

Jak wynika z art. 83 ust. 1 u.o.p. co do zasady usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia. Organy właściwe do udzielenia zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu okrełśa przepis art. 83a ust. 1 u.o.p., który stanowi, iż zezwolenie wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków (art. 83a ust. 1 u.o.p.). W przepisach art. 83a ust. 2a-3 ustawy określono natomiast przypadki, w których wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów wymaga uprzedniego uzgodnienia z właściwym organem.

Od przewidzianej w powołanym wyżej art. 83 ust. 1 u.o.p. konieczności uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów ustawodawca przewidział wyjątki, w tym między innymi określony w art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy, zgodnie z którym przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3a, właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza: 1) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego; 2) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego; 3) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew (art. 83f ust. 4 u.o.p.). Zgłoszenie, o którym mowa w ust. 4, zawiera imię i nazwisko wnioskodawcy, oznaczenie nieruchomości, z której drzewo ma być usunięte, oraz rysunek albo mapkę określającą usytuowanie drzewa na nieruchomości (art. 83f ust. 5 ustawy).

Organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia dokonuje oględzin w celu ustalenia, odpowiednio: 1) nazwy gatunku drzewa; 2) obwodu pnia ustalonego na wysokości 5 cm, a w przypadku, gdy na tej wysokości drzewo: a) posiada kilka pni - obwodu każdego z tych pni, b) nie posiada pnia - obwodu pnia poniżej korony drzewa (art. 83 f ust. 6 u.o.p.). Z oględzin sporządza się protokół (art. 83f ust7 ustawy). Po dokonaniu oględzin organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie (art. 83f ust. 8 u.o.p.).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowanym na gruncie art. 83f ust. 3a u.o.p. podkreśla się, że przepis ten nie być rozpatrywany w oderwaniu od całokształtu przepisów ustawy, składających się na kompleksową regulację służącą ochronie przyrody, w szczególności art. 2 ust. 1, który stanowi, że ochrona przyrody, w rozumieniu ustawy, polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, między innymi zieleni w miastach i wsiach (pkt 8) i zadrzewień (pkt. 9). Z punktu widzenia ochrony przyrody omawiana regulacja, dopuszczająca dokonywanie wycinki drzew na prywatnych posesjach, zakładała niewielką ingerencję w istniejący na działkach stan zadrzewienia wynikający z potrzeb właściciela. Świadczy o tym ograniczenie dotyczące wycinki dokonywanej na cele związane z działalnością gospodarczą, które poddano reżimowi procedury uzyskania zezwolenia na wycinkę, co wynika, zdaniem sądu, z faktu, iż prowadzenie różnego rodzaju inwestycji zazwyczaj związane jest z większą ingerencją w środowisko naturalne (por. wyrok WSA w Szczecinie z 22 lutego 2018 r., II SA/Sz 1290/17; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca wprowadzając instytucję zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa nie wprowadził jednocześnie domniemania zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym dotyczącym gatunku drzew lub objętości ich pni zgłoszonych do wycięcia, czy też stanem prawnym nieruchomości. Wręcz przeciwnie zobligował organy do przeprowadzenia w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, który jest terminem instrukcyjnym oględzin w celu ustalenia gatunku drzewa i obwody jego pnia, które obejmuje zgłoszenie. W toku postępowania wywołanego zgłoszeniem zamiaru usunięcia drzewa organ nie tyle jest uprawniony, ale zobowiązany do sprawdzenia czy zostały spełnione przesłanki określone w art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. usprawiedliwiające dokonanie zgłoszenia, a nie ubieganie się o uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzewa. Przy czym związanie dopuszczalności wycinki drzew na prywatnej nieruchomości, bez konieczności uprzedniego uzyskania zezwolenia, z celem, na jaki wycinka jest dokonywana, przesądza o tym, że norma art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. adresowana jest zarówno do tych osób fizycznych, które prowadzą działalność gospodarczą, jak i do tych, które taką działalność zamierzają rozpocząć. (por. wyroki NSA: z 28 lipca 2021 r., III OSK 4153/21; z 26 maja 2021 r., III OSK 524/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazać również należy, że istotą kontroli sądowoadministracyjnej sprawowanej przez sąd administracyjny jest zbadanie, czy objęta skargą decyzja odpowiada mającym zastosowanie w sprawie przepisom prawa materialnego i czy została wydana w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zgodnie z wymogami określonymi ustawą z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 2000) - dalej: k.p.a.

Zgodnie z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, organy administracji publicznej są obowiązane wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy, w celu doprowadzenia, w miarę możliwości, do wykonania przez strony postępowania wydanej decyzji, bez potrzeby stosowania środków przymusu. Jedną z konsekwencji powyższej zasady jest ciążący na organie odwoławczym obowiązek wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do całości zebranego materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania. Jak wynika bowiem z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zadaniem uzasadnienia decyzji jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia i przekonanie strony, że jej stanowisko zostało należycie rozważone, a jeżeli zapadło odmienne rozstrzygniecie, to nastąpiło to z innych przyczyn. Inaczej mówiąc treść uzasadnienia rozstrzygnięcia organu administracji winna wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie, jak również zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie z jednej strony umożliwia bowiem stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ podejmując wydaną decyzję, z drugiej zaś jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania administracyjnego z poszanowaniem reguł wynikających z art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. Zaniechanie obowiązkowi uzasadnienia decyzji w sposób przekonujący, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w wyżej wskazanych przepisach, skutkuje wadliwością, z uwagi na naruszenie dyspozycji art. 77, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 28 sierpnia 2014 r., II SA/Go 441/14; WSA w Olsztynie z 6 maja 2014 r., II SA/Ol 257/14; WSA w Warszawie z 13 marca 2013 r., II SA/Wa 1757/12; WSA w Kielcach z 28 lutego 2013 r., II SA/Ke 56/13; WSA w Poznaniu z 13 lutego 2013 r., IV SA/Po 1039/12; WSA we Wrocławiu z 15 marca 2012 r., III SA/Wr 693/11; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie, jak już wcześniej wskazano procedujące w sprawie organy obu instancji wywiodły, iż wskazany w treści wniesionego przez skarżącego zgłoszenia z dnia 10 marca 2023 r. cel planowanej masowej wycinki drzew rosnących na działce o nr ew. 43, jak i deklarowany zamiar wydzielenia z objętej wnioskiem nieruchomości 11 odrębnych działek ewidencyjnych, związane z uzyskanymi przez wnioskodawcę, na podstawie ostatecznej decyzji Wójta Gminy Bełchatów z dnia 18 stycznia 2023 r. warunkami zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie 11 budynków mieszkalnych jednorodzinnych planowanych do realizacji na działce o nr ew. 43 obręb [...], gm. B., pozwala na funkcjonalne powiązanie dokonanego zgłoszenia z planowaną przez stronę działalnością gospodarczą w zakresie obrotu nieruchomościami.

W ocenie Sądu powyższe stanowisko uznać należy, za co najmniej przedwczesne.

Podkreślenia na wstępie wymaga, że Sąd rozpoznający przedmiotową skargę nie kwestionuje zasadności prezentowanej argumentacji organów obu instancji, co do konieczności uwzględnienia całokształtu przepisów ustawy u.o.p., składających się na kompleksową regulację służącą ochronie przyrody, co zresztą znajduje potwierdzenie w przywołanym wyżej orzecznictwie sądów administracyjnych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że deklarowany przez skarżącego, w drodze dokonanego zgłoszenia z dnia 10 marca 2023 r. zamiar usunięcia łącznie 1004 sztuk drzew, zgodnie z załączonym do zgłoszenia wykazem, czynił zasadnymi wątpliwości organu, co do spełnienia w sprawie ustawowej przesłanki z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., zwalniającej wnioskodawcę z uprzedniego uzyskania zezwolenia na usunięcie przedmiotowych drzew.

Wobec braku zdefiniowania w przepisach u.o.p. pojęcia "prowadzenia działalności gospodarczej" Sąd nie kwestionuje także zasadności odwołania się w tym zakresie przez organy administracji do odrębnych regulacji prawnych, w tym do przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 221); ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: z 2022 r. poz. 2647); ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1570), czy też przywołania wypracowanego na gruncie wskazanych wyżej przepisów orzecznictwa sądów administracyjnych, celem oceny możliwości zakwalifikowania podejmowanych przez skarżącego działań do jako "prowadzenia działalności gospodarczej", a co za tym powiązania zgłoszonego zamiaru usunięcia drzew z prowadzoną, czy też planowaną działalnością gospodarczą strony. Przy czym podkreślenia w tym miejscu wymaga, że orzecznictwo sądów administracyjnych wydane w sprawach, których przedmiotem jest zasadność uznania działań polegających na szeroko rozumianym obrotem nieruchomości za działalność gospodarczą nie jest jednolite. W orzecznictwie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym proste zestawienie unormowań zawartych w art. 10 ust. 1 pkt 3 oraz pkt 8, z regulacją art. 5a pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie pozwala na skonkretyzowanie uniwersalnego wzorca, który w sposób jednolity rozstrzygałby, jak w sposób jednoznaczny oddzielić sprzedaż zaliczaną do związanej z wykonywaniem pozarolniczej działalności gospodarczej, od odpłatnego zbycia. Na ogół też przed sprzedażą nieruchomości jej właściciel może podejmować pewne działania przygotowawcze (np. występuje o informację o przewidzianych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego możliwościach zabudowy nieruchomości, a w przypadku braku planu o wydanie decyzji w sprawie warunków zagospodarowania, zabudowy danej nieruchomości, dokonuje podziału nieruchomości na mniejsze działki budowlane lub wydziela, bądź dzieli lokale, inicjuje postępowanie administracyjne w sprawie zmiany funkcji nieruchomości, zamieszcza oferty sprzedaży w różnych publikatorach, czy też podejmuje na nieruchomości pewne działania inwestycyjne skutkujące podwyższeniem jej wartości). Sam podział działek oraz uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy i w rezultacie sukcesywna sprzedaż działek nie może świadczyć o zorganizowaniu i ciągłości w rozumieniu art. 5a pkt 6 w/w ustawy. Sam podział przez właściciela jednej nieruchomości na kilka, a nawet kilkanaście działek, w tym także koniecznych do prawidłowego korzystania z działek dróg, a następnie ich sprzedaż nie może jednoznacznie świadczyć o zorganizowanej i ciągłej działalności gospodarczej, a raczej wskazuje na elementy związane z prawidłowym gospodarowaniem własnym, osobistym mieniem (por. wyrok NSA z 16 maja 2023 r., II FSK 21/23; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jednakże w ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową skargę dokonane przez organy administracji ustalenia faktyczne oraz zgromadzony materiał dowodowy, nie są wystarczające do bezspornego stwierdzenia, iż dokonany przez stronę skarżącą zamiar usunięcia drzew jest funkcjonalnie powiązany z prowadzoną, czy też planowaną przez stronę działalnością gospodarczą, co w konsekwencji wyłączałoby możliwość zastosowania normy z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. Zgodzić należy się bowiem z argumentacją skarżącego, iż podjęte w sprawie rozstrzygnięcia oparte zostały de facto jedynie o stan faktyczny wskazany w zgłoszeniu strony z dnia 10 marca 2023 r. Poza sporządzonym protokołem z przeprowadzonych w dniu 31 marca 2023 r. oględzin na miejscu, udokumentowanych załączoną dokumentacją fotograficzną organy nie dokonały jakichkolwiek innych ustaleń faktycznych, które potwierdzałby zasadność prezentowanych wniosków końcowych, uzasadniających zgłoszenie sprzeciwu od dokonanego przez stronę zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew. Organy nie przeprowadziły między innymi analizy co do rodzaju i charakteru aktywności zawodowej skarżącego, czy też daty i źródła nabycia własności przedmiotowej nieruchomości, co wydaje się istotną okolicznością przy ocenie możliwości przypisania podejmowanym przez stronę działaniom cech "ciągłości", "powtarzalności", "zorganizowania", "nastawienia na zysk". Tymczasem jak wynika z akty sprawy, skarżący prawo własności przedmiotowej nieruchomości nabył w drodze umowy darowizny od rodziców, na podstawie aktu notarialnego z dnia 27 grudnia 2007 r., Rep. A nr[...]. Powyższa okoliczność, jak i wieloletni upływ czasu od daty nabycia nieruchomości wymaga pogłębionej analizy organów, co do tego, czy podejmowane przez stronę działania można zaliczyć do zorganizowanej i ciągłej działalności gospodarczej, czy też są one związane z prawidłowym gospodarowaniem własnym, osobistym mieniem, niezależnie od tego, że strona deklaruje zamiar odpłatnego zbycia wydzielonych działek. Trudno bowiem zarzucać skarżącemu, że rozważając możliwość sprzedaży części majątku nieruchomego dąży jednocześnie do powiększenia per saldo posiadanego majątku. Powoływane w tym zakresie, przez organy orzeczenia sądów administracyjnych zapadły natomiast w innym stanie faktycznym, gdzie podmioty dokonujące sprzedaży nieruchomości, dokonywały ich zakupu z góry powziętym zamiarem, co do ich podziału a następnie sprzedaży z zyskiem. Wbrew stanowisku organu odwoławczego, z załączonej do akt sprawy decyzji Wójta Gminy Bełchatów z dnia 18 stycznia 2023 r. o ustaleniu warunków zabudowy nie wynika również, iż to skarżący zamierza uzbroić ewentualnie wydzielone działki w niezbędną infrastrukturę techniczną, któremu to twierdzeniu, co należy podkreślić skarżący konsekwentnie zaprzeczył do protokołu rozprawy w dniu 10 października 2023 r. Wskazać również należy, iż podejmując zaskarżoną decyzję Kolegium nie odniosło się w jakikolwiek sposób, co do podnoszonej przez stronę w odwołaniu argumentacji, iż planowane do usunięcia drzewa stanowią jedynie 10% wszystkich drzew rosnących na działce o nr ew. 43, jak i do przedłożonego do akt sprawy w dniu 10 kwietnia 2023 r. załącznika graficznego (szkicu), obrazującego planowany sposób zagospodarowania terenu, w tym obszar planowanego usunięcia drzew.

Reasumując Sąd stwierdza, iż nie przesądza, co do wystąpienia w rozpoznawanej sprawie, bądź też braku wystąpienia ustawowych przesłanek, określonych w art. 83f ust. 1pkt 3a u.o.p., umożliwiających skarżącemu usunięcie drzew z przedmiotowej działki, w drodze dokonanego zgłoszenia, bez konieczności uzyskania stosownego zezwolenia. Niemniej jednak, jak już wyżej wskazano dokonane w sprawie ustalenia faktyczne nie są wystarczające do bezspornego funkcjonalnego powiązania działań skarżącego z prowadzoną lub też planowaną przez stronę działalnością gospodarczą, która wyłączałaby możliwość zastosowania normy z art. 83f ust. 1 pkt 3a powołanej ustawy. Tym samym w ocenie Sądu uznać należy, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podjęte zostały z naruszeniem przepisów postępowania, szczególności art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80, art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Tym samym zarzuty skargi, co do naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. uznać należało za zasadne.

Sąd nie podziela natomiast zarzutów skargi, co do naruszenia art. 79 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 83f ust. 7 u.o.p. oraz naruszenia art. 64 Konstytucji RP. W tym zakresie wskazać należy, iż wbrew stanowisku skarżącego z akt sprawy nie wynika, aby poza przeprowadzonymi w dniu 31 marca 2023 r. oględzinami na miejscu, przy których co należy podkreślić skarżący był obecny, organ I instancji podejmował jakiekolwiek inne czynności procesowe na gruncie, o których strona winna zostać zawiadomiona. Niewątpliwie brak przedłożenia stronie do podpisu protokołu z oględzin z dnia 31 marca 2023 r. stanowiło naruszenie przepisów proceduralnych, jednakże jak słusznie wskazuje Kolegium naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, co uzasadniałoby uchylenie kwestionowanych skargą decyzji. Natomiast, co do zarzucanego naruszenia art. 64 Konstytucji RP, którego to naruszenia skarżący upatruje w pozbawieniu go konstytucyjnego prawa do swobodnego korzystania i dysponowania swoją własnością należy podkreślić, iż kwestionowana skargą decyzja nie ogranicza w jakikolwiek sposób prawa do korzystania z przedmiotowej nieruchomości, a jedynie uzależnia planowany przez skarżącego sposób jej wykorzystania od uprzedniego uzyskania zgody na wycinkę rosnących na niej drzew.

Rozpatrując sprawę ponownie organ odwoławczy będzie kierował się przedstawionymi wyżej wskazaniami, rozważy wszystkie zarzuty skarżącego i w wydanej decyzji, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., w sposób szczegółowy przedstawi ustalenia faktyczne i ocenę prawną, z jednoczesnym odniesieniem się do zarzutów formułowanych przez stronę w toku postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

IB