Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 707/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 242
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.

SENTENCJA

Dnia 16 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie NSA Maria Lorych - Olszanowska WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi W P na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P z dnia ... roku nr ... w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 listopada 2001 r. Dyrektor Urzędu Celnego w P uznał zgłoszenie celne SAD OBR dnia 9 grudnia 1998 r. dokonane na rzecz W P za nieprawidłowe w części dotyczącej określenia kwoty długu celnego oraz zapisów w polach 22, 42, 46, 47 typ 111, orzekając o wyższej kwocie długu celnego i wzywając dłużników W P, P P i R O do uiszczenia uzupełniającej kwoty cła w wysokości 86.557,10 zł wraz z należnymi odsetkami wyrównawczymi.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, iż spornym zgłoszeniem dopuszczono do obrotu samochód osobowy marki Mercedes Benz z 1997 r. nr nadwozia/podwozia [...] . Zgłoszenia dokonał P P na rzecz W P jako importera. Do powyższego zgłoszenia dołączono umowę kupna – sprzedaży pojazdu z 14 listopada 1998 r. na kwotę 9800 DEM. Organ celny I instancji wszczął postępowanie w niniejszej sprawie po uzyskaniu informacji o zawarciu w dniu 19 listopada 1998 r. umowy kupna przedmiotowego samochodu dokonanego przez R O na kwotę 123.350,00 DEM.

W toku postępowania dowodowego ustalono, że zadeklarowana wartość celna samochodu została zaniżona, co skutkować winno odpowiednią zmianą kwoty należnego długu celnego. Jako dłużników solidarnych wskazano w oparciu o przepis art. 221 w zw. z art. 209 §3 Kodeksu celnego W P ( osobę w imieniu której dokonano zgłoszenia ), P P ( osobę zgłaszającą, działającą w oparciu o pełnomocnictwo udzielone przez W P i potwierdzone notarialnie ) oraz R O ( osobę która dostarczyła błędnych danych odnośnie zgłoszenia ). R O miał być faktycznym odbiorcą samochodu, jego trwałym użytkownikiem okazał się jego ojciec – J O. Zakupu pojazdu dokonano na rzecz W P, który udzielił pełnomocnictwa do dokonania tej czynności P P, a następnie zarejestrował pojazd na swoje nazwisko.

Przy obliczaniu rzeczywistej wartości celnej pojazdu wzięto pod uwagę dane z rachunku z dnia 19 listopada 1998 r., odrzucając jednocześnie informacje wynikające z orzeczenia technicznego rzeczoznawcy T R, który w toku prowadzonego postępowania karnego przyznał się do poświadczania nieprawdy w dokumentach tego rodzaju. Organ zastosował jednocześnie stawkę celną autonomiczną 35 % dla ostatecznego obliczenia kwoty długu celnego.

Decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w P doręczono wskazanym w niej dłużnikom solidarnym – Wi P, P P oraz R O.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W P oraz P P. W Pi zarzucił organowi I instancji m. in. brak właściwego oznaczenia strony, niezbadanie okoliczności dotyczącej sfałszowania jego podpisu na pełnomocnictwie i rachunku z 19 listopada 1998 r. oraz dotyczącej zgłoszenia do odprawy pojazdu uszkodzonego, jak również pominięcie możliwości uznania za dłużnika J O. Odwołujący wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii grafologa odnośnie kwestii sfałszowania jego podpisów. P P wskazał natomiast w swoim odwołaniu, że w trakcie odprawy celnej nie kwestionowano wartości pojazdu oraz jego stanu technicznego. Podkreślił też, że jako przewoźnik nie powinien zostać obciążony długiem celnym.

Dyrektor Izby Celnej w P decyzją z dnia 25 lipca 2008 r. adresowaną do W P i P P na podstawie art. 210 § 1 pkt. 3 i art. 233 § 1 pkt. 2 a Ordynacji podatkowej oraz art. 6 § 2, art. 29, art. 65 §2, art. 83 §3, art. 85 §1, art. 209 § 3, art. 221, art. 222 § 4, art. 242 § 5 i § 6, art. 254 § 2 Kodeksu celnego uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej kwoty długu celnego ( orzekając w tym zakresie ) oraz wezwał adresatów do uiszczenia uzupełniającej kwoty cła w wysokości 31.266,90 zł oraz do uiszczenia odsetek wyrównawczych.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że krąg dłużników solidarnych ( stron) został wytypowany w toku postępowania I instancyjnego prawidłowo. W szczególności organ odwoławczy uznał, że W P nie udowodnił wystarczająco braku związku z dokonywanym importem pojazdu, na co wskazywał m. in. fakt wypełnienia przez niego wniosku o zarejestrowanie przedmiotowego samochodu. Nie zebrano ponadto dowodów wskazujących jednoznacznie na podrobienie pełnomocnictwa udzielonego przez W P P P. Sfałszowanie jego podpisu na rachunku zakupu z dnia 14 listopada 1998 r. nie mogło mieć natomiast istotnego znaczenia dla sprawy w sytuacji, gdy dokument ten nie stanowił podstawy do określenia wartości celnej pojazdu. Za dłużnika nie mógł zostać uznany J O, gdyż użytkował sporny pojazd po dopuszczeniu go do obrotu, co nie mogło mieć bezpośredniego związku z przesłankami wymienionymi w art. 209 §3 Kodeksu cywilnego. Z kolei R O został uznany przez organy celne za osobę, która faktycznie kupiła samochód za granicą i celowo dostarczyła błędne dane w przedmiotowym zgłoszeniu.

Organ II instancji skorygował ustalenia dotyczące wartości celnej pojazdu, biorąc pod uwagę stopień jego uszkodzenia. Z tego względu cenę sprzedaży samochodu ( 123.350 DEM ) obniżono o 61 % zgodnie ze wskaźnikiem ubytku wartości.

Dyrektor Izby Celnej w P stwierdził ponadto, iż w sprawie nie doszło do przedawnienia terminu dochodzenia należności celnych z art. 242 § 4 Kodeksu celnego, gdyż jego bieg został przerwany na skutek wszczęcia postępowania karnego ( art. 242 § 5 ), a następnie zaczął on biec na nowo po wydaniu postanowienia Sądu Rejonowego w P z dnia 19 sierpnia 2005 r., utrzymującego w mocy postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa ( sygn. akt V Kp 84/05 ). Z tego względu termin dochodzenia należności przedawnia się ostatecznie w 2010 r.

Decyzja organu II instancji została doręczona W P i P P ( k. 148-149 akt administracyjnych ).

Po rozpatrzeniu skargi W P WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 19.02.2009 r. uchyliło decyzję organu II instancji ( sygn. III SA/Po 462/08 ).

Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji przede wszystkim zauważył, iż w toku prowadzonego postępowania odwoławczego doszło do naruszenia przepisów proceduralnych dotyczących obowiązku zapewnienia w nim udziału wszystkim stronom.

Adresatami decyzji organu I instancji byli skarżący W P, P P i R O, wskazani w niej jako dłużnicy solidarni – na podstawie art. 209 § 3 w zw. z art. 221 Kodeksu celnego. Nie ulega zatem żadnej wątpliwości, iż stronami postępowania odwoławczego były te trzy osoby, pomimo tego, że tylko skarżący W P i P P wnieśli odwołania. Obowiązkiem organu II instancji było powiadomienie o wszczęciu postępowania odwoławczego pozostałych osób będących stronami w sprawie – na podstawie art. 165 § 3 a Ordynacji podatkowej. Organ ten winien zatem ustalić wyczerpująco krąg podmiotów będących stronami postępowania i dokonać ich skutecznego zawiadomienia. W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Celnej w P powiadomił pismem z dnia 12 maja 2006 r. ( uznanym za doręczone w trybie awizo – k. 119 akt adm. ) R O o wniesieniu odwołań – w trybie art. 165 § 3 a Ordynacji podatkowej. Z akt administracyjnych nie wynika jednak, aby RO był informowany o istotnych czynnościach procesowych postępowania II instancyjnego. W szczególności nie był on w ogóle zawiadamiany o wyznaczeniu stronom 7 dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego – zgodnie z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej ( zob. k. 123, 137 i 145 akt ). W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, iż pominięcie jednej z kilku stron przy wykonaniu przez organ czynności z art. 200 § 1 Ordynacji daje podstawy do możliwości rozważenia wystąpienia przesłanki wznowienia danego postępowania ze względu na niezawinione nieuczestniczenie w nim strony ( art. 240 § 1 pkt. 4 Ordynacji podatkowej ).

W ocenie Sądu konieczność uznania wystąpienia w przedmiotowej sprawie powyższej przesłanki z art. 240 § 1 pkt. 4 Ordynacji podatkowej wynika jednak jednoznacznie z innego błędu proceduralnego organu odwoławczego, polegającego na zaadresowaniu i doręczeniu decyzji II instancji wyłącznie skarżącemu i P P, z pominięciem R O. Sąd podkreślił, iż postępowanie odwoławcze polega na ponownym rozpoznaniu i merytorycznym rozstrzygnięciu danej sprawy administracyjnej ( celnej ), nie zaś wyłącznie na kontroli zarzutów podniesionych wobec orzeczenia organu I instancji. Niezależnie zatem od faktu niewniesienia przez R O odwołania nie ulega wątpliwości, iż organ odwoławczy orzekł w swojej decyzji również o zakresie jego praw i obowiązków wynikających z długu celnego związanego z przedmiotowym zgłoszeniem celnym, tym bardziej, iż krąg wyznaczonych dłużników odpowiada na zasadzie solidarnej ( art. 221 Kodeksu celnego). W uzasadnieniu decyzji Dyrektora Izby Celnej w P ( str. 7 ) wyjaśnia się zresztą, dlaczego winien on zostać zaliczony w niniejszej sprawie do grupy dłużników zobowiązanych na zasadzie art. 209 § 3 Kodeksu celnego. Z tego względu należało uznać, że nieoznaczenie R O jako jednego z adresatów decyzji II instancji i niedoręczenie mu tego orzeczenia winno być potraktowane jako przesłanka do wznowienia przedmiotowego postępowania odwoławczego. Sąd podkreślił, że art. 144 Ordynacji podatkowej wyraża ogólną zasadę oficjalności doręczeń, nakazującą organowi celnemu doręczanie stronom wszystkich pism z urzędu. Strona nie może przy tym ponosić negatywnych konsekwencji zaniedbań czy zaniechań organu celnego czy konkretnego podmiotu dokonującego doręczeń. Samo doręczenie jest wprawdzie zaliczane do czynności procesowych technicznych ( pomocniczych ) danego postępowania, stanowi jednak bardzo istotną czynność w każdym postępowaniu celnym. Skuteczność prawna czynności faktycznej doręczenia oznacza bowiem osiągnięcie przez nadawcę zamierzonego rezultatu, którym może być - w przypadku doręczenia decyzji – wprowadzenie tego aktu do obrotu prawnego. Data prawidłowego ( skutecznego ) doręczenia decyzji wyznacza przy tym początek biegu terminów procesowych, m. in. do wniesienia właściwych środków zaskarżenia. Nieskuteczne doręczenie decyzji ( lub jego brak ) oznacza zatem, iż nie została ona w istocie wprowadzona do obrotu prawnego i nie obowiązuje - nie wywołuje skutków prawnych.

Zaskarżona decyzja organu II instancji – jako niedoręczona , w szczególności polegających na rozpoczęciu biegu terminu do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Działanie organu odwoławczego naruszyło wobec tego, w ocenie Sądu, zasadę czynnego udziału stron w każdym stadium danego postępowania celnego ( art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego ), zobowiązującą organy do zapewnienia wszystkim stronom faktycznego udziału w każdej czynności istotnej dla danego postępowania – w tym m. in. do zapewnienia stronom prawa do skutecznego wniesienia skargi. Naruszenie tej zasady skutkuje z kolei koniecznością wznowienia danego postępowania na zasadzie art. 240 § 1 pkt. 4 Ordynacji podatkowej. Co prawda decyzja Dyrektora Izby Celnej została doręczona prawidłowo dwóm innym stronom postępowania – skarżącemu i P P, jednakże, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja winna zostać uchylona w całości wobec wszystkich stron przedmiotowego postępowania celnego. Wynika to bowiem ze specyfiki odpowiedzialności za dług celny powstały na skutek zgłoszenia nieprawidłowych danych w zgłoszeniu celnym. Przepis art. 209 § 3 Kodeksu celnego wymienia krąg podmiotów będących w takiej sytuacji dłużnikami. Należą do nich zgłaszający oraz osoba na rzecz której dokonano zgłoszenia celnego ( w przypadku przedstawicielstwa pośredniego ). Są to również osoby, które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia danego zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że dane te są nieprawdziwe.

Organy celne twierdziły, że w niniejszej sprawie za dłużników zobowiązanych do uiszczenia cła uznać należy wszystkie strony postępowania celnego. Zgodnie z jednoznacznym przepisem art. 221 Kodeksu celnego wszyscy dłużnicy danego długu celnego są zobowiązani solidarnie do zapłacenia kwoty wynikającej z tego długu. Istnienie solidarnego zobowiązania celnego polega na tym, iż organ celny może żądać od każdego z dłużników zapłaty całej kwoty długu celnego, a zapłata przez jednego z nich zwalnia z obowiązku pozostałych. Wobec każdego z dłużników można też wszcząć i prowadzić postępowanie egzekucyjne. Odpowiedzialność stron postępowania za przedmiotowy dług celny oparta jest zatem na identycznej podstawie faktycznej i prawnej, a ich prawa i obowiązki są w tym samym postępowaniu celnym ściśle ze sobą powiązane. Zarzut niebrania udziału przez stronę w postępowaniu bez własnej winy może być przy tym podniesiony przez każdą ze stron danego postępowania, w którym wydano zaskarżoną decyzję ( mógł być podniesiony np. przez W P poprzez wskazanie bezpodstawnego pominięcia R O w końcowej czynności postępowania odwoławczego, czyli w doręczeniu decyzji II instancji ). Ze względu na powyższe okoliczności Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie mogła wejść ( w całości ) do obrotu prawnego. Z tego też powodu winna ona zastać uchylona. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy w ocenie Sądu dokonać prawidłowego określenia adresatów decyzji organu II instancji oraz jej doręczenia także R O w celu umożliwienia mu ewentualnego wniesienia własnej skargi do wojewódzkiego sadu administracyjnego.

Wątpliwość Sądu wzbudził ponadto sposób wykorzystania materiału dowodowego z prowadzonych w sprawie postępowań karnych dla ustalania okoliczności faktycznych dotyczących dokonanego importu przedmiotowego pojazdu oraz związanego z tym zgłoszenia celnego. Zgodnie z art. 181 Ordynacji podatkowej dowodami w postępowaniu celnym mogą być m. in. materiały zgromadzone w toku postępowania karnego, albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się jednak specyfikę dowodów tego rodzaju, wskazując na potrzebę rozważenia ponownego przeprowadzenia danego dowodu w postępowaniu celnym ( np. z zeznań świadka ), gdy wynika to z kontekstu sprawy lub woli samej strony tego postępowania. Dowody pozyskane w toku postępowania karnego winny być przy tym wnikliwie ocenione na tle całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w danym postępowaniu celnym. Według Sądu organy celne bezpodstawnie ograniczyły się w niniejszej sprawie do dokonania oceny zeznań i wyjaśnień m. in. dłużników celnych składanych w toku postępowań karnych ( prowadzonych w związku ze sfałszowaniem podpisów skarżącego ) bez dodatkowego przesłuchania stron w postępowaniu celnym, w tym samego skarżącego. Organ odwoławczy odnosił się szczegółowo w uzasadnieniu swojej decyzji do zeznań składanych w postępowaniach karnych ( m. in. na str. 5 ), jednakże w aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy brak pochodzących z nich jakichkolwiek dokumentów czy materiału dowodowego innego rodzaju, co uniemożliwia w praktyce dokonanie przez Sąd oceny prawidłowości czynności organu celnego w tym przedmiocie. Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor Izby Celnej w P powinien zatem rozważyć konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w omawianym powyżej zakresie.

Za niezasadny uznano natomiast zarzut przedawnienia prawa dochodzenia należności celnych. Zgodnie z art. 242 § 4 Kodeksu celnego kwota należności celnej może być dochodzona jedynie w ciągu 5 lat od dnia jej zarejestrowania ( w niniejszej sprawie od daty dokonania zgłoszenia celnego, tj. 9 grudnia 1998 r. ). Bieg przedawnienia terminu dochodzenia określonych należności publicznych lub prywatnych może przy tym ulec zawieszeniu lub przerwaniu. Po zawieszeniu biegu terminu przedawnienia jest on kontynuowany od dnia następnego po dniu, w którym ustały przyczyny powodujące jego zawieszenie. Z kolei w przypadku przerwania biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo.

Przepis art. 242 § 5 Kodeksu celnego wskazuje w sposób wyczerpujący przypadki powodujące przerwanie biegu przedawnienia terminu, wymieniając w punkcie 2 wszczęcie postępowania karnego ( prowadzonego na zasadach określonych w Kodeksie postępowania karnego ) oraz wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe ( prowadzonego według Kodeksu karnego skarbowego ). Nie można wobec tego podzielić zarzutu strony, że tylko wszczęcie postępowania przygotowawczego według reguł określonych w Kodeksie karnym skarbowym daje przesłankę w postaci przerwania biegu przedawnienia terminu dochodzenia danej należności celnej, gdyż ustawodawca wyraźnie wskazuje na skutek prawny tego rodzaju również w przypadku wszczęcia postępowania karnego w przedmiocie czynu zabronionego określonego w Kodeksie karnym, jeżeli pozostaje on oczywiście w związku z powstaniem danej należności celnej. Skoro na mocy wyraźnego przepisu ustawy bieg przedawnienia terminu przerywa wszczęcie danego postępowania karnego ( związanego chociażby pośrednio z powstaniem długu celnego ) to nie ulega wątpliwości, że uprawomocnienie się orzeczenia sądu powszechnego wydanego w takim postępowaniu oznaczać musi moment początkowy nowego biegu terminu. Wprawdzie art. 242 § 6 pkt. 3 Kodeksu celnego mówi o uprawomocnieniu się orzeczenia sądu w postępowaniu w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jednakże prawidłowa wykładnia regulacji prawnej zawartej w art. 242 § 5 i § 6 wskazuje jednoznacznie na konieczność przyjęcia tezy o prawomocnym zakończeniu postępowania karnego jako jednej z przesłanek powodujących bieg terminu na nowo. Nie sposób bowiem założyć, że racjonalny ustawodawca umożliwiałby przerwanie biegu danego terminu, nie przewidując jednocześnie okoliczności, które kończyłyby ten okres przerwy. Samo wszczęcie postępowania karnego uniemożliwiłoby całkowicie możliwość dochodzenia danej należności celnej. Trzeba w tym miejscu też wskazać, iż przepisy regulujące przedawnienie zobowiązań podatkowych zawarte w Ordynacji podatkowej ( art. 68 i 70 ) nie mogą mieć bezpośredniego zastosowania w postępowaniu celnym na mocy art. 262 Kodeksu celnego.

W przedmiotowym postępowaniu celnym postępowanie karne dotyczące sfałszowania podpisów skarżącego na dokumentach związanych z dokonywanym importem zostało wszczęte niewątpliwie przed upływem ustawowego 5 letniego terminu od daty dokonania rejestracji należności celnych ( czyli przed dniem 9 grudnia 2003 r. ). Postępowanie karne zostało zakończone prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w P z dnia 19 sierpnia 2005 r., co oznacza rozpoczęcie biegu 5 letniego terminu przedawnienia na nowo. Rację ma wobec tego Dyrektor Izby Celnej, iż termin ten zakończy się ostatecznie w przedmiotowej sprawie w 2010 r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Izby Celnej w P decyzją z dnia 17 kwietnia 2012 r. adresowaną do W P, P P i R O na podstawie art. 233 § 1 pkt. 2 a Ordynacji podatkowej oraz art. 29, art. 65 §2, art. 83 §3, art. 85 §1, art. 209 § 3, art. 222 § 4, art. 242 § 4-7 Kodeksu celnego uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej kwoty długu celnego ( orzekając w tym zakresie ) oraz wezwał W. P do uiszczenia uzupełniającej kwoty cła w wysokości 31.266,90 zł oraz do uiszczenia odsetek wyrównawczych. Jednocześnie organ orzekł o umorzeniu postępowania w części dotyczącej obciążenia obowiązkiem uiszczenia długu celnego P. P i R. O i umorzył w tym zakresie postępowanie.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że realizując wytyczne WSA próbował ustalić aktualne adresy zamieszkania R. O i P. P. Wezwano ponadto P. P i W. P do wypowiedzenia się co do materiału dowodowego sprawy w dniu 6.02.2012 r., przesuwając ten termin na dzień 29.02.2012 r. W wyznaczonym terminie żadna ze stron nie stawiła się w organie.

Organ stwierdził, iż krąg dłużników solidarnych ( stron ) został wytypowany w toku postępowania I instancyjnego prawidłowo. W szczególności organ odwoławczy uznał, że W P nie udowodnił wystarczająco braku związku z dokonywanym importem pojazdu, na co wskazywał m. in. fakt wypełnienia przez niego wniosku o zarejestrowanie przedmiotowego samochodu. Nie zebrano ponadto dowodów wskazujących jednoznacznie na podrobienie pełnomocnictwa udzielonego przez W P P P. Sfałszowanie jego podpisu na rachunku zakupu z dnia 14 listopada 1998 r. nie mogło mieć natomiast istotnego znaczenia dla sprawy w sytuacji, gdy dokument ten nie stanowił podstawy do określenia wartości celnej pojazdu. W. P został uznany ostatecznie za podmiot odpowiedzialny za przedłożenie nieprawidłowych danych służących generalnie zaniżeniu wartości celnej importowanego pojazdu.

Organ II instancji skorygował ustalenia dotyczące wartości celnej pojazdu, biorąc pod uwagę stopień jego uszkodzenia. Z tego względu cenę sprzedaży samochodu ( 123.350 DEM ) obniżono o 61 % zgodnie ze wskaźnikiem ubytku wartości.

Dyrektor Izby Celnej w P stwierdził ponadto ( powołując się na wyrok WSA w Poznaniu z 19.02.2009 r. ), iż w sprawie nie doszło do przedawnienia terminu dochodzenia należności celnych z art. 242 § 4 Kodeksu celnego, gdyż jego bieg został przerwany na skutek wszczęcia postępowania karnego ( art. 242 § 5 ), a następnie zaczął on biec na nowo po wydaniu postanowienia Sądu Rejonowego w P z dnia 19 sierpnia 2005 r., utrzymującego w mocy postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa ( sygn. akt V Kp 84/05 ). Ponadto termin przedawnienia zobowiązań celnych ponownie został przerwany na skutek wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego ( zakończonego wyrokiem z dnia 19.02.2009 r. ), wobec czego na zasadzie art. 242 § 5 i § 6 Kodeksu celnego zaczął on biec ponownie od daty uprawomocnienia się tego wyroku, czyli od dnia 28.04.2009 r. Dotyczy to jednak wyłącznie W. P, gdyż tylko on wnosił skargę do WSA w Poznaniu.

W odniesieniu do P. P i R. O organ II instancji wskazał, że nie byli oni stronami ani uczestnikami postępowania karnego, wobec czego nie mogli oni posiadać wiedzy na temat przerwania biegu terminu dochodzenia od nich spornych należności celnych. Nie mieli oni wiedzy o toczących się postępowaniach karnych i o dacie ich zakończenia. Wobec nich nie nastąpiło zatem przerwanie biegu tego 5 letniego terminu i upłynął on skutecznie w dniu 9 grudnia 2003 r. Z tego względu postępowanie celne prowadzone wobec tych dwóch osób winno być umorzone.

W skardze na decyzję II instancji W. Pi wniósł o jej uchylenie i umorzenie sprawy lub przekazanie jej organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej i art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ II instancji w dniu 28.10.2010 r. uchylił swoje postanowienie dotyczące kosztów sądowych i umorzył postępowanie w tym zakresie, powołując się na art. 70 § 1 O. p. W ocenie organu nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego ( do końca 2006 r. ). Na tej podstawie skarżący uznał, że przedawnieniu podlegała również główna należność celna.

W odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że postanowienie z 28.10.2010 r. nie dotyczyło głównej należności celnej, a jedynie kosztów postępowania celnego, do których zastosowanie ma art. 70 O. p. Kwestię przedawnienia samego długu celnego reguluje natomiast art. 242 Kodeksu celnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje :

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Sąd po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, że decyzja organu II instancji została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego i procesowego oraz po prawidłowym zrealizowaniu wytycznych zawartych w wyroku WSA z 19.02.2009 r. Organ celny II instancji zobowiązany został do ustalenia adresu i doręczenia decyzji organu II instancji również R O jako jednej ze stron postępowania. Zobowiązano ponadto organ odwoławczy do uzupełnienia postępowania dowodowego o przeprowadzenie dodatkowego przesłuchania stron ( w tym W. P ).

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ II instancji podjął działania dotyczące ustalenia aktualnych adresów R. O i P. P ( m. in. w oparciu o dane z ewidencji ludności MSW i dane odpowiednich urzędów skarbowych k. 225-234, 243-253 akt administracyjnych ). Ponieważ pismo wysłane pod wskazany adres zamieszkania P. P ( ... ) wróciło z adnotacją o braku jego zamieszkania ( k. 259-260 ) organ dokonywał doręczeń w trybie doręczeń dla osób o nieznanym adresie – czyli poprzez wywieszenia w siedzibie organu ( art. 267 Kodeksu celnego ) – k. 266, 268. W tym trybie uznano też za doręczoną P P decyzję II instancji z dnia 17.04.2012 r. – k. 269. Decyzję tą doręczono również za pośrednictwem poczty – za wskazaniami wyroku WSA – R O ( k. 276 ).

Dyrektor Izby Celnej w P postanowieniem z dnia 30.10.2009 r. dopuścił dowód z przesłuchania stron – W. P i P. P w celu wyjaśnienia okoliczności związanych z wystawieniem dokumentów dotyczących wprowadzenia na polski obszar celny spornego samochodu osobowego ( pełnomocnictwa do odbioru i przewiezienia samochodu oraz wniosku o jego rejestrację z 14.12.1998 r. ). Termin wyznaczony na 6.02.2012 r. ( k. 258 ) został przesunięty – na prośbę skarżącego P – na dzień 29.02.2012 r. ( k. 262-263 ). Skarżący nie stawił się w wyznaczonym terminie, nie skorzystał również z możliwości wypowiedzenia się w kwestii materiału dowodowego w trybie art. 200 O. p. ( k. 267 akt ).

Ze względu na powyższe okoliczności Sąd uznał, że organ II instancji dochował należytej staranności w celu umożliwienia skarżącemu osobistego wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, w tym dokumentów z postępowania karnego prowadzonego w związku z importem przedmiotowego pojazdu. Nieskorzystanie skarżącego z własnej woli z tej możliwości procesowej rodzi dla niego określone ujemne skutki procesowe.

Ostatecznie zdaniem Sądu krąg dłużników solidarnych ( stron postępowania ) został wytypowany w toku postępowania I instancyjnego prawidłowo. W szczególności organ odwoławczy zasadnie uznał, że W P nie udowodnił w wystarczającym stopniu braku związku z dokonywanym importem pojazdu, na co wskazywał m. in. fakt wypełnienia przez niego wniosku o zarejestrowanie przedmiotowego samochodu. Nie zebrano ponadto dowodów wskazujących jednoznacznie na podrobienie pełnomocnictwa udzielonego przez W P P P. Z powodów opisanych powyżej nie można było doprowadzić do odpowiedniej konfrontacji tych dwóch stron postępowania w toku uzupełniającego postępowania dowodowego.

Również sfałszowanie podpisu P na rachunku zakupu z dnia 14 listopada 1998 r. nie mogło mieć istotnego znaczenia dla sprawy w sytuacji, gdy dokument ten nie stanowił podstawy do określenia wartości celnej pojazdu. W. P został uznany ostatecznie zdaniem Sądu prawidłowo za podmiot odpowiedzialny za przedłożenie nieprawidłowych danych służących generalnie zaniżeniu wartości celnej importowanego pojazdu.

W trakcie analizowania akt administracyjnych sprawy organ II instancji zasadnie stwierdził ponadto ( powołując się w tym zakresie na wyrok WSA w Poznaniu z 19.02.2009 r. ), iż w sprawie nie doszło w przypadku skarżącego W. P do przedawnienia terminu dochodzenia należności celnych z art. 242 § 4 Kodeksu celnego, gdyż jego bieg został przerwany na skutek wszczęcia postępowania karnego ( art. 242 § 5 ), a następnie zaczął on biec na nowo po wydaniu postanowienia Sądu Rejonowego w P z dnia 19 sierpnia 2005 r., utrzymującego w mocy postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa ( sygn. akt V Kp 84/05 ). Ponadto termin przedawnienia zobowiązań celnych ponownie został przerwany na skutek wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego ( zakończonego wyrokiem z dnia 19.02.2009 r. ), wobec czego na zasadzie art. 242 § 5 i § 6 Kodeksu celnego zaczął on biec ponownie od daty uprawomocnienia się tego wyroku, czyli od dnia 28.04.2009 r. Okoliczności te dotyczą jednak wyłącznie W. P, gdyż tylko on wnosił skargę do WSA w Poznaniu.

Zdaniem Sądu w odniesieniu do P. P i R. O organ II instancji zasadnie wskazał, że nie byli oni stronami ani uczestnikami przedmiotowego postępowania karnego, wobec czego nie mogli oni posiadać wiedzy na temat przerwania biegu terminu dochodzenia od nich spornych należności celnych. Nie mieli oni wiedzy o toczących się postępowaniach karnych, a tym bardziej o dacie ich zakończenia. Wobec nich nie nastąpiło zatem przerwanie biegu tego 5 letniego terminu i upłynął on skutecznie w dniu 9 grudnia 2003 r. Z tego względu postępowanie celne prowadzone wobec tych dwóch osób winno być umorzone, a przedmiotowy dług celny obciążać może aktualnie wyłącznie osobę skarżącego.

Niezasadny był wobec tego podniesiony w skardze zarzut dotyczący postanowienia z 28.10.2010 r., które – jak słusznie zauważył organ II instancji w odpowiedzi na skargę – nie dotyczyło należności głównej ( kwoty długu celnego ), lecz jedynie kwestii przedawnienia kosztów prowadzonego postępowania celnego. Nie są to tożsame pojęcia prawne, nie są one uzależnione od siebie w tym sensie, że można dochodzić kwoty głównej długu celnego w sytuacji, gdy nastąpiło przedawnienie kosztów samego postępowania celnego. Ponieważ przepisy prawa celnego nie regulowały odrębnie kwestii kosztów postępowania celnego zastosowanie znajdowały odpowiednie przepisy Ordynacji podatkowej ( w tym art. 70 § 1 O. p. dotyczący 5 letniego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego ). Z tego względu termin ten upływał dla kosztów ustalonych w 2001 r. z końcem roku 2006.

Jak już wskazano powyżej kwestię biegu przedawnienia terminu dochodzenia należności celnych i ewentualnego przerwania biegu tego terminu regulował zupełnie odrębny przepis – art. 242 Kodeksu celnego. Z tego też względu stanowisko procesowe organów celnych w kwestii przedawnienia kosztów postępowania celnego jest czymś innym niż stanowisko organów wobec kwestii dalszego istnienia kwoty długu celnego.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t. j. – Dz. U. z 2012, poz. 270 ).