Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 93/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Oddalono skargę w części
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1a, art. 151, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 października 2023 r. sprawy ze skargi E. A. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy I. zobowiązuje Wojewodę do rozpoznania wniosku strony skarżącego z dnia 07 marca 2022 r., zarejestrowanego pod numerem sprawy: [...], w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności; III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. oddala skargę w pozostałym zakresie; V. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 07 marca 2022 r. (data wpływu do organu: 08 marca 2023 r.) E. A. (zwanej dalej: "strona" lub "skarżący") wniosek o udzielenie zezwolenie na pobyt czasowy.

W dniu 12 czerwca 2023 r. pełnomocnik strony wniósł ponaglenie w związku z brakiem załatwienia w terminie sprawy przez Wojewodę (zwanego dalej: "Wojewodą").

Następnie pełnomocnik skarżącego złożył datowaną na dzień 16 czerwca 2023 r. (data wpływu do organu – 16 czerwca 2023 r.) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której zarzucono Wojewodzie bezczynność w zakresie rozpoznania sprawy o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżący podniósł zarzut naruszenia: art. 45 i art. 77 ust. 2 Konstytucji, art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 519) w zw. z art. 5 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 14 grudnia 2011 r.; art. 7, 8, art. 12, art. 35 § 1 w zw. z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, zwana dalej: "K.p.a.").

Wniesiono o stwierdzenie, że bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wyznaczenie Wojewodzie 7 dniowego terminu do załatwienia sprawy; przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że do dnia jej wniesienia sprawa nie została rozstrzygnięta, co powoduje, że organ dopuścił się bezczynności. Dodatkowo skarżący podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowanie regulacja specustawy dotyczącej pomocy obywatelom Ukrainy,

Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewoda zrelacjonował stan faktyczny sprawy, wyjaśniając, że złożony w dniu 08 marca 2022 r. wniosek był niekompletny, w związku z czym w dniu 05 maja 2022 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku. W dniu 27 maja 2022 r. wnioskodawca stawił się osobiście w siedzibie organu, a po okazaniu ważnego dokumentu podróży, pobraniu odcisków papilarnych oraz pozytywnej weryfikacji wniosku wszczęte zostało postępowanie administracyjne.

W dniu 03 października 2022 r. wnioskodawca uzupełnił dokumenty, a w dniu 13 października 2022 r. wniosek został przekazany do opiniowania przez SG, ABW i Policję. W dniu 08 listopada 2022 r. organ uzyskał informacje z Komendy Wojewódzkiej Policji [...], że wnioskodawca nie mieszka pod podanym adresem, natomiast w dniu 27 grudnia 2022 r. do Wojewoda wpłynęła informacja z [...] Oddziału Straży Granicznej, że wobec wnioskodawcy wszczęte zostało postępowanie w związku z nielegalnym wykonywaniem pracy, a w dniu 31 marca 2022 r. Sąd Rejonowy [...] w P. Wydział [...] Karny uznał wnioskodawcę za winnego i wymierzył mu grzywnę w wysokości [...],- zł. Pismem z dnia 20 czerwca 2023 r. Wojewoda zwrócił się do Sądu Rejonowego [...] w P. o udzielenie informacji.

Następnie Wojewoda podniósł, że z art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach wynika to, że czas na załatwienie sprawy jest dłuższy niż określono to w K.p.a. Na wydanie decyzji jest czas 60 dni od dnia stwierdzenia kompletności dokumentacji niezbędnej do jej wydania. Zdaniem Wojewody, na dzień złożenia skargi na bezczynność nie wystąpiło zdarzenie, które pozwalałoby na stwierdzenie, że wniosek o wydanie zezwolenia jest kompletny i można nadać sprawie dalszy bieg.

Wojewoda zwrócił również uwagę na obowiązywanie ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 583 ze zmianami, zwanej dalej jako: "ustawą"). Jak wynika z art. 100d ustawy, wszystkie postępowania dotyczące udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy ulegają zawieszeniu do dnia 04 marca 2024 r. Ten przepis miał na celu sanację stanu załatwiania spraw we wszystkich urzędach wojewódzkich.

Zdaniem Wojewody okoliczności faktyczne sprawy przesądzają o braku bezczynności organu.

Pismem procesowym z dnia 21 sierpnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej również jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Równocześnie, stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

W tym miejscu zauważyć należy, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 K.p.a., jest zasada jego szybkości. Zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 i § 3 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Istotne jest również, zwłaszcza z perspektywy niniejszej sprawy, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne, niż wymienione w k.p.a. terminy rozpoznania spraw przez właściwe organy administracji publicznej.

Nie każde przekroczenie przez organ terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest bowiem poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron.

Zgodnie z art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. W myśl art. 112a ust. 2 u.c. termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych, lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. Przy czym z art. 112a ust. 2 u.c. wynika, że dopiero wystąpienie jednego ze zdarzeń w nim wymienionych powoduje, że rozpoczyna bieg termin dla wojewody na załatwienie sprawy, o którym stanowi art. 112a ust. 2 tej ustawy.

Sąd podkreśla, że omawiana regulacja, zakreślając bieg terminów od wystąpienia określonych zdarzeń nie wyłączyło całkowicie stosowania przepisów K.p.a. Należy pamiętać, iż przed nastąpieniem zdarzenia skutkującego rozpoczęcia biegu terminu 60 dni do wydania decyzji nie można uznać, iż organu nie wiążą żadne terminy. Taka interpretacja sprzeczna byłaby całkowicie z zasadą szybkości postępowania obowiązującą w państwie prawa. Wprowadzenie do ustawy o cudzoziemcach art. 112a w żadnym stopniu nie zmieniło daty wszczęcia postępowania, a jedynie w znacznym stopniu zmodyfikowało wyłącznie termin wydania decyzji. Oznacza to, że wpływ do organu niekompletnego wniosku nie uruchamia biegu terminu wynikającego z art. 112a ustawy o cudzoziemcach, ale skutkuje wszczęciem postępowania w ramach którego organ winien podjąć działania mające na celu wezwanie strony do uzupełnienia braków wniosku. Innymi słowy, pomimo obowiązków ciążących na stronie postępowania dotyczących spełnienia wszystkich wymogów formalnych, również dotyczących podania (wniosku), określonych w art. 63 § 2 K.p.a. oraz art. 105 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1, 2 i 4 ustawy o cudzoziemcach, wszczęcie postępowania administracyjnego następuje z dniem doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Braki formalne podania mają istotny wpływ na dalsze prowadzenie postępowania, jednakże "niepełny" wniosek nie może nie powodować wszczęcia postępowania w sprawie przed Wojewodą (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 lipca 2021 r., sygn. akt II SAB/Po 25/21, CBOSA). Tym samym po wpłynięciu wniosku organ winien zbadać wniosek pod względem formalnym bez zbędnej zwłoki, a nie po upływie kilku miesięcy.

Przenosząc powyższe regulacje na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać trzeba, że postępowanie administracyjne, którego dotyczy zarzucana bezczynność zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego, który wpłynął do organu administracji drogą elektroniczną w dniu 08 marca 2022 r., a wniosek ten nie był kompletny. Dopiero w dniu 05 maja 2022 r. organ wezwał skarżącego do jego uzupełnienia, przy czym braki powyższe nie zostały uzupełnione w terminie.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, na dzień złożenia skargi do Sądu (data wpływu do organu – 16 czerwca 2023 r.) organ pozostawał bezczynny, co najlepiej ilustruje okres czasu, w którym organ nie podejmował żadnych czynności związanych ze sprawą: od dnia złożenia wniosku do dnia wezwania strony upłynęło ponad 2 miesiące. Kolejne czynności w sprawie zostały podjęte dopiero w październiku 2022 r. (przekazanie wniosku do zaopiniowania) i pomimo informacji zwrotnej uzyskanej od Policji w dniu 08 listopada 2022 r., a z [...] Oddziału Straży Granicznej w dniu 27 grudnia 2022 r., kolejne czynności podjęto dopiero w dniu 20 czerwca 2022 r. i to po wniesieniu skargi na bezczynność.

Sąd podkreśla, że skoro momentem wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia podania organowi, to w rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte w dniu 08 marca 2022 r. (data wpływu wniosku skarżącego). Od tego dnia na Wojewodzie ciążył już więc obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu załatwienia złożonego wniosku, w tym podjęcie czynności służących doprowadzeniu do uzupełnienia braków formalnych tego wniosku.

W przypadku ustalenia, iż złożony przez skarżącego wniosek nie odpowiada wymogom ustalonym w przepisach prawa, rzeczą organu było wezwanie wnoszącego podanie na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. w związku z odpowiednim przepisem szczególnym, do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Wynikającemu wprost z art. 64 § 2 K.p.a. wymogowi organ nie uczynił zadość niezwłocznie. Co więcej, zważywszy na treść powoływanego już wcześniej art. 112a ust. 1 i 2 u.c., w sytuacji uzupełnienia przez stronę braków formalnych wniosku w wyznaczonej przez organ dacie, która została wskazana przez organ po i tak długim okresie oczekiwania strony na stosowne wezwanie, nie ma żadnej gwarancji, że organ sprawę załatwi, bowiem po upływie wyznaczonego powyższym przepisem 60-dniowego terminu, nie jest wykluczone, że organ sięgnie po art. 36 K.p.a., aby na jego podstawie jeszcze bardziej odwlec w czasie moment załatwienia sprawy. Praktyka przyjęta przez organ sprawia zatem, że określenie momentu załatwienia sprawy staje się niemal niemożliwe i poddane wyłącznie arbitralnemu uznaniu organu. Strona w tak zakreślonych realiach traci więc wpływ na bieg dotyczącego jej postępowania administracyjnego, trwając w niepewności co do swojej sytuacji prawnej.

Zdaniem sądu w składzie orzekającym, choć zastosowanie określonego w art. 112a u.c. przedłużonego do 60 dni terminu na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy uzależnione jest między innymi od tego, czy cudzoziemiec złożył w urzędzie wojewódzkim wniosek, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, to jednak nawet w świetle tej regulacji organ nie jest zwolniony od obowiązku dokonania kontroli formalnej poprawności wniosku cudzoziemca w terminie ogólnym wynikającym z art. 35 k.p.a. Dopiero bowiem od dnia złożenia wniosku niezawierającego braków formalnych, względnie uzupełnienia tych braków, rozpoczyna bieg szczególny termin wskazany w art. 112a ust. 1 u.c.

Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że organ pozostaje w bezczynności, gdyż od marca 2022 r., aż do dnia rozpoznania niniejszej skargi, nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 30 od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji.

W kontekście powyższej sprawy dodać należy, że w odpowiedzi na skargę organ powołuje się na treść art. 100c ust. 1 i 3 i 100d ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa podnosząc, że w okresie od dnia 15 kwietnia 2022 r. do dnia 24 lutego 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jednocześnie zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie powyższych sprawach lub ich dokonywanie z opóźnieniem, we wskazanym wyżej terminie nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Mając powyższe na względzie zauważyć jednak należy, że w związku z dodaniem art. 100c powyższej ustawy nie przewidziano żadnych przepisów przejściowych. W uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej z dnia 08 kwietnia 2022 r. nie wyjaśniono także w żaden sposób powodów wprowadzenia tej regulacji, jak tez nie wskazano celów jakie poprzez jej wprowadzenie prawodawca pragnie osiągnąć. Zdaniem Sądu regulacje zawarte w art. 100c oraz art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa wykładać należy w ten sposób, że po pierwsze, nie zwalniają one organów z obowiązku podejmowania działań mających na celu rozpoznania złożonych wniosków, zwłaszcza ich oceny formalnej, oraz nie wyłączają dopuszczalności dokonywania przez sąd administracyjny oceny stanów bezczynności czy też przewlekłości w postępowaniach wskazanych w powyższych przepisach toczących się przed wejściem w życie tej regulacji i nadal, a jedynie wprowadzają zawieszenie terminów załatwiania tych kategorii spraw na okres od wejścia w życie ustawy do dnia 24 lutego 2024 r. i uniemożliwiają podejmowanie wobec organów środków dyscyplinujących z tytułu bezczynności lub przewlekłości zaistniałej w tym okresie, to jest pomiędzy 15 kwietnia 2022 r., a 24 sierpnia 2023 r. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 marca 2023 r., sygn. II OSK 2364/23, wprowadzając powyższe przepisy ustawodawca przyjął, że organ nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji z tytułu opóźnień powstałych w okresie między 15 kwietnia 2022 r. a 24 sierpnia 2023 r. z powodu masowego napływu do Polski obywateli Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym rozpoczętym 24 lutego 2022 r. Te negatywne konsekwencje dla organu, w kontekście postępowań dotyczących skarg na bezczynność lub przewlekłość, to przede wszystkim konieczność poniesienia, nieprzewidzianych w budżecie danego organu na rok 2022 r., wydatków na poczet zasądzanych grzywien lub przyznanych sum pieniężnych. Ustawodawca możliwość wymierzenia organowi grzywny lub przyznania stronie sumy pieniężnej w okresie między 15 kwietnia 2022 r. a 24 lutego 2024 r., zdecydował się zatem na pewne rozwiązanie kompromisowe, kierując się zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Ów kompromis polegał na tym, że pomimo wystąpienia w okresie między 15 kwietnia 2022 r. a 24 lutego 2024 r. stanów, które w świetle art. 37 § 1 K.p.a. wypełniałyby przesłanki bezczynności lub przewlekłości, organowi nie może być wymierzona z tego tytułu grzywna oraz nie może być zasądzona na rzecz strony suma pieniężna. Równocześnie organ nie został zwolniony z odpowiedzialności prawnej z tytułu naruszenia, w okresie przed 15 kwietnia 2022 r., prawa strony do rozpoznania w rozsądnym terminie sprawy administracyjnej dotyczącej tytułów pobytowych cudzoziemców. W odniesieniu do takich stanów faktycznych stronie przysługuje pełna ochrona sądowa z tytułu naruszenia tego prawa, gwarantowana m.in. w art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 w zw. z art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 149 p.p.s.a.

Mając powyższe na względzie Sąd w niniejszym składzie uznał, że zasadnym stało się zastosowanie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w myśl którego, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 2 sentencji).

W ocenie sądu stwierdzona w sprawie bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ustawodawca nie zdefiniował wprawdzie, kiedy taka sytuacja zachodzi, jednak sąd podziela pogląd, zgodnie z którym prawo takiej kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości zostało również pozostawione uznaniu składu orzekającego. Uznanie to cechuje w tym przypadku brak sztywnych ram wartościowania i opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2424/16, Baza NSA). W orzecznictwie wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, Baza NSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna wtedy, gdy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są oczywiste i nie dają się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Za taką oceną może przemawiać m.in. zbyt długi czas prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 2234/15, Baza NSA).

W rozstrzyganej sprawie sąd uznał, że badana na dzień wniesienia skargi bezczynność organu wynikała z wadliwej interpretacji przepisów ustawy o cudzoziemcach oraz ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, skutkujących przyjęciem, że w sprawie nie rozpoczęły biegu terminy załatwienia sprawy. Zdaniem Sądu wadliwa interpretacja przepisów nie może jednak przesądzać o zaistnieniu przesłanki rażącego naruszenia prawa.

Sąd dostrzegł ponadto dodatkowe okoliczności przemawiające za niekwalifikowaniem powyższej wadliwości w kategoriach naruszenia rażącego. I tak, Sąd miał na uwadze, że na trudność w terminowym załatwianiu sprawy w przeważającej mierze wpłynął znaczący wzrost liczby spraw dotyczących legalizacji pobytu załatwianych przez organ oraz niewystarczająca obsada kadrowa urzędu. Samo w sobie nie zawsze musi to jednak stanowić okoliczność łagodzącą stopień naruszenia, którego dopuścił się organ, wszak jego rolą jest taka organizacja pracy podległego mu aparatu urzędniczego, aby rozpoznawanie spraw należących do jego normalnych kompetencji odbywało się z zachowaniem ustawowych terminów. Na organach państwa ciąży przecież obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji, a konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie powinny obciążać stron postępowania. Tok rozpoznawanej sprawy zbiegł się z dodatkowymi, nadzwyczajnymi okolicznościami w postaci wybuchu w dniu 24 lutego 2022 r. wojny w Ukrainie i związanym z tym napływem migrantów z tego kraju, oraz będącą tego konsekwencją dynamiką zmian prawnych, które wprowadził ustawodawca.

Odnosząc się do żądania zasądzenia na rzecz skarżącej sumy pieniężnej sąd wziął pod uwagę regulacje zawarte w art. 100c oraz art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, w tym w szczególności art. 100c ust. 3 oraz art. 100d ust. 3 powyższej ustawy. Przepisy powyższe wskazują, że organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Dodatkowo mając na względzie okoliczność, że w stanie sprawy stwierdzona bezczynność nie miała charakteru rażącego, Sąd oddalił skargę w powyższym zakresie na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składają się wpis od skargi (100,- zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480,- zł) obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.) oraz opłatę skarbowa od pełnomocnictwa (17,- zł).