Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 958/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 958/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 listopada 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.), Sędziowie: WSA Paweł Dąbek, WSA Wiesław Kuśnierz, Protokolant: Sekretarz sądowy Maksymilian Krzanowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2023 r., sprawy ze skarg "S." w M. oraz Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 sierpnia 2023 r. nr 180000/71/329902/2023 w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okresy od marca do maja 2020 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej "S." w M. kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 29 sierpnia 2023 r. nr 180000/71/3299902/2023 Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) utrzymał w mocy decyzję z 22 maja 2023 r. odmawiającą S. w M. (dalej: strona, zobowiązana) prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych od marca do maja 2020 r.

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych, po dwukrotnym uchyleniu przez WSA w Krakowie:

Jak wynika z akt sprawy strona we wniosku z 15 kwietnia 2020 r., ubiegała się o zwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca do maja 2020r. dla osób ubezpieczonych za miesiące od marca do maja 2020 r.

Decyzją z 10 czerwca 2020 r. ZUS odmówił zobowiązanej prawa do zwolnienia z opłacania należności wobec ZUS za okres od marca do maja 2020 r., wskazując na przepis art. 31zo ust. 1a ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID-19) podał, że Strona na dzień 29 lutego 2020 r. zgłosiła do ubezpieczeń społecznych więcej niż 49 osób i z uwagi na powyższe uznał, że nie przysługuje jej prawo do zwolnienia z należności wobec ZUS.

W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS decyzją z 12 października 2020 r., utrzymał w mocy decyzję jak wyżej odmawiającą S. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwołując się do mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa stwierdził, że na dzień 29 lutego 2020 r. Strona zgłosiła do ubezpieczenia 63 pracowników. Organ dodał przy tym, że przy ustaleniu liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia społecznego nie zostali ujęci uczniowie wymienieni w punkcie "a" pisma Strony z dnia 29 czerwca 2020 r. oraz pracownik wymieniony w pkt. "d" tego pisma. Pozostali pracownicy wymienieni w punktach "b" i "c" ww. pisma zostali ujęci tylko raz do ogólnej liczby pracowników na dzień 29 lutego 2020 r.

W wyniku skargi strony skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 30 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1339/21, uchylił zaskarżoną decyzję ZUS z 12 października 2020 r. i poprzedzającą ja decyzję z 10 czerwca 2020 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał m.in., że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach zawiązanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. W przepisach art. 31zo i następnych ustawy przewidziano zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek, między innymi podmiotów zatrudniających nie więcej niż 49 osób. W sprawie bezsporne jest, że skarżąca przed 1 lutym 2020 r. była zgłoszona jako płatnik składek, a zatem spełniała pierwszy wymóg określony w art. 31zo ust. 1a pkt 1 cyt. ustawy, jednak z akt sprawy nie wynika w sposób niebudzący wątpliwości, jaki był stan osób zgłoszonych do ubezpieczenia w okresach wskazanych powyżej, to jest na dzień 29 lutego 2020 r., 31 marca 2020 r. i 30 kwietnia 2020 r. Podkreślenia tutaj wymaga, że strona skarżąca już w trakcie postępowania administracyjnego złożyła pismo wyjaśniające z 29 czerwca 2020 r. co do stanu osób zgłoszonych do ubezpieczenia. W zaskarżonej decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych zdawkowo odniósł się do treści tego pisma nie wskazując żadnego uzasadnienia zajętego stanowiska.

Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy, Sąd uznał, że organ przy wydawaniu decyzji z dnia 12 października 2020 r., nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości, jaki był stan osób zgłoszonych do ubezpieczenia przez stronę skarżącą na dzień 29 lutego 2020 r., 31 marca 2020 r. i 30 kwietnia 2020 r. W zaskarżonej decyzji organ odniósł się co prawda do pisma strony skarżącej z 29 czerwca 2020 r. odnośnie liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia, jednakże swojego stanowiska w tym zakresie nie uzasadnił w należyty sposób, przez co nie jest wiadomo czym się kierował przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Rozpoznając ponownie sprawę, organ zobowiązany będzie do zastosowania się do stanowiska wyrażonego w niniejszym wyroku. Jednocześnie przed ponownym wydaniem decyzji rozpoznającej żądanie wnioskodawcy konieczne będzie precyzyjne odniesienie się przez organ do okoliczności powołanych w przedmiotowej skardze oraz wcześniej we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wraz ze wskazaniem uzasadnienia swojego stanowiska.

ZUS rozpoznając ponownie sprawę, decyzją z 15 lipca 2022 r., nr 18000/71/465814/2020/RDZ-ODW-GP, odmówił S. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek od marca do maja 2020 r. W uzasadnieniu organ przytoczył treść przepisu art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19 i wskazał, że we wniosku z wniosku z 23.04.2020 r. (wpływ 27.04.2020 r.) o zwolnienie z opłaty składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. zaznaczono, że na dzień 29.02.2020 r. zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych jest mniej niż 50 osób. Ponadto wyjaśniono, że za ubezpieczonych: L.B., R.Ł., T.P. i H.K. dokonano podwójnego zgłoszenia do ubezpieczeń (kod 0110 i 2241) i rozliczenia składek. Nadmieniono, że powyższe osoby zostały wliczone do ogólnej liczby pracowników zgłoszonych na dzień 29 luty 2020 tylko raz. Z uwagi na wyrejestrowanie z ubezpieczeń społecznych nie zostali uwzględnieni również w ogólnej liczbie ubezpieczonych pracownicy: W.W. i M.B.. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego oraz w świetle wszystkich zebranych dowodów w sprawie w Państwa przypadku nie zachodzi ustawowa przesłanka konieczna do uzyskania zwolnienia z opłaty składek. W związku z powyższym, nie przysługuje stronie prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek od marca do maja 2020 r.

Powyższą decyzję z 15 lipca 2022 r. Skarżąca zaskarżyła do WSA w Krakowie, który wyrokiem z 27 października 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 940/22, uchylił decyzję Zakładu z 15 lipca 2022 r. Sąd zauważył, że orzekanie w tej sprawie odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 p.p.s.a., ponieważ wyrok jest poprzedzony prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z 30 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1339/21, który funkcjonuje w obrocie prawnym i którego uzasadnienie zawiera istotne wskazania dotyczące rozstrzygającej w niniejszej sprawie kwestii oceny spełnienia warunku liczby pracowników uprawniającej do zwolnienia. Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku z 30 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 1339/21, ponieważ nie doszło do wzruszenia tego wyroku w trybie przewidzianym prawem, nie doszło również do istotnej zmiany stanu prawnego. W efekcie sąd skonstatował, że zaskarżona decyzja narusza art. 153 p.p.s.a., ponieważ organ zignorował stanowisko Sądu zawarte w wyroku z dnia 30 listopada 2021 r., który w sposób nie budzący wątpliwości wskazał, że do prawidłowego zastosowania przepisu art. 31 zo ust. 1a ustawy o COVID-19 konieczne jest ustalenie "na dzień 29 lutego 2020 r., 31 marca 2020 r. i 30 kwietnia 2020 r." stanu pracowników zgłoszonych przez Skarżącą do ubezpieczenia. W zaskarżonej decyzji organ nie wypowiedział się w ogóle co do stanu zgłoszonych do ubezpieczenia pracowników Skarżącej na dzień 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r., natomiast ustalenia co do stanu ubezpieczonych na dzień 29 lutego 2020 r. budzą wątpliwości, gdyż organ nie przedstawił wiarygodnych dowodów, na podstawie których dokonał ustalenia, że według stanu na 29 lutego 2020 r. Skarżąca do ubezpieczenia zgłosiła 63 pracowników (ubezpieczonych). Sąd przy tym podkreślił dalsze związanie Zakładu stanowiskiem co do wykładni art. 31zo ust. 1a ustawy o COVID-19 oraz ponownie wskazał na konieczność ustalenia przez organ

ilości osób ubezpieczonych na dzień 29 lutego 2020 r., 31 marca 2020 r. i 30 kwietnia 2020 r. Sąd zwrócił uwagę nadto, że organ nie wyjaśnił "dlaczego z limitu ubezpieczonych nie wyłącza się osób przebywających na urlopach macierzyńskich i wychowawczych, czy też pracowników pobierających świadczenie emerytalne i rentowe, a przecież w rozpatrywanej sprawie jest to główna kwestia sporna".

Wobec wniosku S. o interwencję Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców w sprawie, pismem z 21 listopada 2022 r. Rzecznik wstąpił do przedmiotowego postępowania przed organem rentowym - na prawach przysługujących prokuratorowi.

W dniu 22 maja 2023 r. Zakład wydał decyzję znak 180000.71.246.2023-RKS-AGW, w której odmówił płatnikowi prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., z uwagi na ustaloną na dzień 29 lutego 2020 r. ilość osób ubezpieczonych przekraczającą 49 osób.

W dniu 29 sierpnia 2023 r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy ZUS wydał decyzję (opisaną na wstępie), utrzymując ww. decyzję Zakładu i odmawiając prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek od marca 2020 r. do maja 2020 r. z identyczną argumentacją jak dotychczas - z uwagi na ustaloną na dzień 29 lutego 2020 r. ilość osób ubezpieczonych przekraczającą 49 osób. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy nie rozważył, na jaki dzień winno się ustalić poziom zatrudnienia u płatnika. Rozważania takie zawarte są w decyzji Zakładu z dnia 22 maja 2023 r., w której stwierdzono jedynie, że ,jeżeli płatnik zgłosił do ubezpieczeń społecznych ubezpieczonych przed 1 lutego 2020 r., to liczbę zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych osób badamy tylko na dzień 29 lutego 2020 r. W obydwu decyzjach organy nie podjęły się przedstawienia toku rozumowania w zakresie zaprezentowanej wykładni.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Rzecznik zarzucił naruszenie:

1. rażące naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez konsekwentne i wielokrotne ignorowanie przez organy ZUS wiążącego je stanowiska sądu administracyjnego wyrażonego w prawomocnych wyrokach zapadłych w sprawie, co doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia w sposób sprzeczny z pozostającymi w obiegu prawnym orzeczeniami sądowymi, do których organ miał obowiązek się zastosować - co w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji ZUS w całości,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 31zo ust. 1a pkt 2 i 3 ustawy COVID-19 - poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że okresy, o których mowa w tych przepisach nie odnoszą się odpowiednio do miesięcy, za które przysługuje zwolnienie - a w konsekwencji błędne niezastosowanie i w efekcie niedokonanie ustaleń faktycznych co do ilości ubezpieczonych zgłoszonych przez płatnika na dzień 31 marca 2020 r. oraz 30 kwietnia 2020 r.,

b. art. 31zo ust. 1a ustawy o COYID-19, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że do limitu ubezpieczonych zgłoszonych przez płatnika wlicza się także osoby długotrwale niewykonujące pracy oraz osoby wykonujące usługi, co doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych co do poziomu zatrudnienia płatnika na dzień 29 lutego 2020 r. podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu dokonana z uwzględnieniem celu i funkcji tego przepisu powinna prowadzi do wniosku, że do liczby ubezpieczonych nie wlicza się osób wykonujących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych i przebywających na urlopach macierzyńskich i wychowawczych,

c. art. 31zo ust. 1a ustawy o COVID-19 w związku z art. 9 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. póz. 1230 ze zm., dalej jako: "ustawa systemowa") poprzez jego niezastosowanie i nieustalenie czy i jakie tytuły do ubezpieczenia, inne niż umowa o pracę występują u wskazanych ubezpieczonych, co mogło doprowadzić organ do nieprawidłowego ustalenia liczby ubezpieczonych u płatnika.

3. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, t j.:

a. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia prawidłowego postępowania wyjaśniającego i w konsekwencji nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zarówno w zakresie nieustalenia w sposób niebudzący wątpliwości stanu zatrudnienia w firmie płatnika na dzień 29 lutego 2020 r., jak i nieustalenia tego stanu na dzień 31 marca 2020 r. oraz 30 kwietnia 2020 r.,

b. art. 107 § 3 oraz art. 11 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z uzasadnieniem nieodpowiadającym przepisom prawa, poprzez pominięcie w uzasadnieniu istotnych elementów stanu faktycznego, a przy tym naruszającym zasadę przekonywania wobec nierozważenia kluczowych aspektów sprawy, powoływanych przez płatnika i wskazywanych w uprzednio zapadłych w sprawie wyrokach sądu administracyjnego.

Biorąc pod uwagę powyższe Rzecznik wniósł o uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji.

Nadto, wobec szczególnych okoliczności sprawy w postaci trzykrotnego wydania decyzji ignorujących wiążące organy stanowisko sądu administracyjnego, wyrażone w dwóch zapadłych w tej sprawie wyrokach, Rzecznik wniósł o zobowiązanie ZUS do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygnięcie istoty sprawy poprzez przyznanie S. prawa do zwolnienia z opłacenia należnych składek od marca 2020 r. do maja 2020 r. w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc, z uwagi na spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 31zo ust. 1a pkt 1, 2 oraz 3 ustawy o COVID-19, w postaci zgłoszenia na dzień 29 lutego 2020 r., na dzień 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. poniżej 50 ubezpieczonych, wobec niewliczania do tej liczby osób zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych oraz przebywających na urlopach wychowawczych i macierzyńskich - w terminie zakreślonym przez Sąd stosownie do art. 286 § 2 p.p.s.a.

W przypadku nieuwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięć poddanych kontroli Sądu, wniesiono o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji a także poprzedzającej ją decyzji.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. - Dz. U. z 2023r., poz. 1634, zwanej dalej: "p.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd wskazuje, że orzekanie w tej sprawie odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 p.p.s.a., ponieważ niniejszy wyrok został poprzedzony prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1339/21 oraz wyrokiem z 27 października 2023 r., sygn., akt I SA/kr 940/22, które funkcjonują w obrocie prawnym i których uzasadnienia Sąd celowo przytoczył w obszernych fragmentach w pierwszej części niniejszego uzasadnienia, ponieważ zawiera istotne wskazania dotyczące rozstrzygającej w niniejszej sprawie kwestii oceny spełnienia warunku liczby pracowników, która uprawnia do zwolnienia. Zgodnie z powołanym przepisem prawnym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2408/98 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy. W toku bowiem ponownego rozpoznania sprawy organ administracji może uwzględnić nowe fakty i dowody, których strona nie mogła powołać w toku poprzedniego postępowania lub jeśli potrzeba ich powołania wynikła później (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 240/06).

Zauważyć również należy, że w orzecznictwie jednolicie prezentowany jest pogląd wyrażony miedzy innymi w wyroku NSA z 20 października 2011 r. sygn. akt II FSK 1057/11, że sąd orzekający w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia winien ograniczyć się tylko i wyłącznie do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawne oraz poglądy judykatury i doktryny stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu. Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia 30 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 1339/21 oraz wyroku z 27 października 2023 r., sygn., akt I SA/kr 940/22, ponieważ nie doszło do wzruszenia tych wyroków, nie doszło również do istotnej zmiany stanu prawnego.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że zaskarżona decyzja narusza art. 153 p.p.s.a., ponieważ organ zignorował stanowiska Sądu zawarte w zapadłych w sprawie ww. wyrokach.

Sąd podzielił wszystkie zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

- rażące naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez konsekwentne i wielokrotne ignorowanie przez organy ZUS wiążącego je stanowiska sądu administracyjnego wyrażonego w prawomocnych wyrokach zapadłych w sprawie, co doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia w sposób sprzeczny z pozostającymi w obiegu prawnym orzeczeniami sądowymi, do których organ miał obowiązek się zastosować,

- naruszenie art. 31zo ust. 1a pkt 2 i 3 ustawy COVID poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że okresy, o których mowa w tych przepisach nie odnoszą się odpowiednio do miesięcy, za które przysługuje zwolnienie - a w konsekwencji błędne niezastosowanie i w efekcie niedokonanie ustaleń faktycznych co do ilości ubezpieczonych zgłoszonych przez płatnika na dzień 31 marca 2020 r. oraz 30 kwietnia 2020 r.,

- przyjęcie, że do limitu ubezpieczonych zgłoszonych przez płatnika wlicza się także osoby długotrwale niewykonujące pracy oraz osoby wykonujące usługi, co doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych co do poziomu zatrudnienia płatnika na dzień 29 lutego 2020 r., podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu dokonana z uwzględnieniem celu i funkcji tego przepisu powinna prowadzi do wniosku, że do liczby ubezpieczonych nie wlicza się osób wykonujących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych i przebywających na urlopach macierzyńskich i wychowawczych,

- nieustalenie czy i jakie tytuły do ubezpieczenia, inne niż umowa o pracę, występują u wskazanych ubezpieczonych, co mogło doprowadzić organ do nieprawidłowego ustalenia liczby ubezpieczonych u płatnika.

- zaniechanie przeprowadzenia prawidłowego postępowania wyjaśniającego i w konsekwencji nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zarówno w zakresie nieustalenia w sposób niebudzący wątpliwości stanu zatrudnienia w firmie płatnika na dzień 29 lutego 2020 r., jak i nieustalenia tego stanu na dzień 31 marca 2020 r. oraz 30 kwietnia 2020 r.,

- pominięcie w uzasadnieniu istotnych elementów stanu faktycznego, a przy tym naruszającym zasadę przekonywania wobec nierozważenia kluczowych aspektów sprawy, powoływanych przez płatnika i wskazywanych w uprzednio zapadłych w sprawie wyrokach sądu administracyjnego.

Zaakcentowania wymaga, że przyjęty przez ustawodawcę model orzekania przez sądy administracyjne polegający na możliwości albo oddalenia skargi albo uchylenia zaskarżonych decyzji bez opcji zmiany orzeczenia organu, wyklucza możliwość ustalania przez sąd administracyjny stanu faktycznego sprawy i ustalania za organ jego elementów. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Nawet, jeśli w aktach sprawy znajdują się dane do analizy ilu pracowników S. podlegało ubezpieczeniu w spornym okresie, to nadal ustalenie tej okoliczności jest rolą organu, nie Sądu. Brak wskazanych ustaleń istotnych elementów stanu faktycznego sprawy – ilości pracowników podlegających zgłoszeniu w spornym okresie, powoduje, że zaskarżona decyzja nie poddaje się weryfikacji Sądu już po raz trzeci. Ignorowanie wiążących wskazań Sądu zawartych w prawomocnych wyrokach, należy ocenić jako uchylanie się organu od powierzonych mu ustawowo obowiązków, a nadto jako wyraz lekceważenia porządku prawnego. Zaistniała sytuacja – trzykrotnego orzekania w tej samej sprawie przez sad administracyjny w sytuacji braku zmiany przepisów prawa i stanu faktycznego sprawy, nadaje się do podjęcia przez Sąd działań dyscyplinujących organ w postaci sygnalizacji.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ weźmie pod uwagę interpretację relewantnych przepisów prawa dokonaną przez sąd oraz wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wymienionych powyżej wyrokach WSA w Krakowie, w szczególności w końcu ustali bezsprzecznie ilość pracowników strony podlegających ubezpieczeniu na dzień 29 lutego 2020 r., 31 marca 2020 r. i 30 kwietnia 2020 r., nie wliczając do tej liczby osób zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych oraz przebywających na urlopach wychowawczych i macierzyńskich.

W tym stanie sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję organu II na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono zgodnie z art. 200, art. 205 § 2 w zw. z art. 209 p.p.s.a. Na koszty postępowania w kwocie 497 zł złożyły się koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł określone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265) i opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa – 17 zł.