Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 992/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 3  , art 134  , art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Bator Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: starszy referent sądowy Kamila Maśloch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2024 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku Działkowców - stowarzyszenie ogrodowe w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 13 czerwca 2024 r., znak:SKO-SW-4101-55/24 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] Związku Działkowców Stowarzyszenia Ogrodowego w W. reprezentowanego przez radę prawnego M. Ż. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 13 czerwca 2024 r., znak SKO-SW-4101-55/24, którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) w związku z art. 75 ust. 1 i ust. 6 oraz art. 76 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (t.j. Dz.U z 2021 r. poz. 1073 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania strony skarżącej - Stowarzyszenia Ogrodowego [...] w W. Okręgu Małopolskiego w K. od decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 8 kwietnia 2022 r. (znak: WGN.RGN.6841.3.1.2021.JBW) o odmowie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości gruntowych objętych księgami wieczystymi nr [...] stanowiącymi działkę ewid. nr [...] o pow. 0,9489 ha oraz działkę ewid. nr [...] o pow. 0,2730 ha, obydwie w obrębie [...] miasta N. S., położone przy ul. C. w N. S., będące przedmiotem współwłasności Miasta N. S. w [...] częściach i P. P. D. s. J. i M. w [...] częściach - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia 8 kwietnia 2022 r. (znak: WGN.RGN.6841.3.1.2021.JBW) Prezydent Miasta Nowego Sącza odmówił stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości gruntowych objętych księgami wieczystymi nr [...], [...], stanowiącymi działkę ewid. nr [...] o pow. 0,9489 ha oraz działkę ewid. nr [...] o pow. 0,2730 ha, obydwie w obrębie [...] miasta N. S., położone przy ul. C. w N. S., będące przedmiotem współwłasności Miasta N. S. w [...] częściach i P. P. D. s. J. i M. w [...] częściach.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że nieruchomość wpisana do księgi wieczystej nr [...], obejmująca działkę gruntu o numerze ewidencyjnym [...] o pow. 0,9489 oraz nieruchomość wpisana do księgi wieczystej nr [...], obejmująca działkę gruntu o numerze ewidencyjnym [...] o pow. 0,2730 ha, stanowią przedmiot współwłasności: Miasta N. S. w [...] częściach oraz P. P. D. w [...] częściach. W ocenie organu I instancji w niniejszej sprawie nie spełniono warunku podmiotowego, dotyczącego podmiotu właścicielskiego, co z kolei uniemożliwia zarówno wydanie decyzji o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego stosowanie do art. 75 ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych jak i nabycie prawa użytkowania takiej nieruchomości na podstawie art. 75 ust. 6 lub art. 76 ust. 2 tej ustawy.

Od powyższej decyzji, odwołanie wniosła strona skarżąca zarzucając:

- naruszenie art. 7 art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez ograniczenie się przez organ I instancji do ustaleń faktycznych, jedynie na podstawie dokumentu jakim jest protokół z rozprawy administracyjnej odbytej w dniu 16 listopada 2021 r. w celu ustalenia stanu zagospodarowania przedmiotowych nieruchomości;

- naruszenie art. 6 art. 104 § 2 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne przyczyn wydania decyzji odmownej, wydanie decyzji odmownej w sytuacji w której istniały podstawy do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania przez PZD nieruchomości na udziale należącym do miasta N. S., a także całkowite pominięcie dominującej wykładni prawnej określonej we wskazanych wyżej orzeczeniach;

- naruszenie art. 75 ust. 1 oraz art. 75 ust. 2 i 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż stwierdzenie nabycia użytkowania nieruchomości zajmowanej przez ROD na rzecz PZD obejmuje wyłącznie takie nieruchomości, których Gmina lub Skarb Państwa są właścicielem, pomijając całkowicie możliwość stwierdzenia nabycia prawa użytkowania na udziale we własności nieruchomości, co jest niezgodne z doktryną i orzecznictwem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu po szczegółowym zapoznaniu się z aktami sprawy i argumentacją odwołania wskazało, że postępowanie w niniejszej sprawie było prowadzone w trybie przepisów ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (t.j, Dz. U. z 2021 r. poz. 1073 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie: u.r.o.d. lub "ustawą".

Organ powołał treść art. 75 ust. 1 i ust. 6 oraz art. art 76 ust. 1 i ust. 2 ustawy i wskazał, że z zestawienia powyższych przepisów wynika, że ustawodawca przewidział dwa tryby nabycia użytkowania przez stowarzyszenie. Przy czym co istotne, tryb nabycia prawa użytkowania z art. 76 ust. 2 ustawy ma pierwszeństwo przed trybem z art. 75 ust. 7 ustawy. W pierwszym przypadku nabycie następuje z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy (19 stycznia 2014 r.), natomiast w drugim przypadku - z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Jednocześnie wskazane wyżej tryby nabycia mienia przez stowarzyszenie są w pewien sposób powiązane, ponieważ właściciel nieruchomości ma zakaz wydania decyzji o likwidacji rodzinnych ogródków działkowych (art. 75 ust. 1 ustawy), w sytuacji gdy w dniu wejścia w życie ustawy spełniony jest przez rodzinny ogród działkowy choćby jeden warunek z art. 76 ust. 1 pkt 4 tej ustawy.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż objęte wnioskiem działki ewid. nr [...] o pow. 0,9489 ha oraz nr [...] o pow. 0,2730 ha nie spełniają warunku określonego w art. 75 ust. 1 u.r.o.d., gdyż nieruchomości obejmujące ww. działki nie stanowią wyłącznej własności Gminy N. S., lecz stanowią przedmiot współwłasności Gminy N. S. i osób fizycznych. Jedną natomiast z koniecznych przesłanek do nabycia prawa użytkowania jest, aby rodzinny ogród działkowy zlokalizowany był na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Niespełnienie tego warunku dyskwalifikuje możliwość zarówno wydania decyzji o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego, jak i decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania takiej nieruchomości na podstawie art. 75 ust. 6 ustawy o ogrodach działkowych.

W uzasadnieniu podkreślono także, że Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Nowym Sączu znane jest orzecznictwo dopuszczające ustanowienie użytkowania na udziale we współwłasności, niemniej jednak w rozpatrywanej sprawie, tak ustanowione prawo rzeczowe zawsze będzie dotyczyć całej nieruchomości, a nie jedynie udziału przysługującego Gminie N. S.. Ingerencja zatem w prawo przysługujące pozostałym współwłaścicielom (osobom fizycznym) będzie nie do pogodzenia z możliwością wykonywania przysługującego im do tych nieruchomości prawa własności.

W ocenie Kolegium przepisy art. 75 i 76 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych odnoszą się jedynie do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego, nie dotyczą natomiast gruntów stanowiących również własność lub współwłasność innych podmiotów.

Przy odwołaniu się do wykładni językowej art. 75 ust. 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych i jego zastosowania w zgodzie z tą wykładnią, prowadziłoby to do uzyskania ograniczonego prawa rzeczowego do nieruchomości przez podmiot posiadający ją dotychczas bez tytułu prawnego, kosztem praw rzeczowych przynależnych do niej innym podmiotom, a więc swoistego wywłaszczenia, co nie było celem ustawodawcy.

Wprawdzie po myśli art. 253 § 2 k.c. wykonywanie prawa użytkowania nieruchomości można ograniczyć do jej oznaczonej części, a co oznacza, że część nieruchomości, na której użytkowanie będzie wykonywane, winna być oznaczona, czyli dostatecznie zindywidualizowana. W przypadku nieruchomości gruntowej należy określić nie tylko jej obszar, ale także położenie fragmentu objętego treścią uprawnień użytkownika.

W niniejszej sprawie (z uwagi na brak możliwości fizycznego wyodrębnienia udziału przysługującego Gminie), użytkowanie ustanowione na udziale, obciążałoby całą nieruchomość, tj. mogłoby być wykonywane w stosunku do całej nieruchomości, a tym samym ingerowałoby w uprawnienia współwłaścicielskie przysługujące osobom fizycznym, a to nie byłoby zgodne z treścią art. 75 ust. 1 u.r.o.d., który dopuszcza ustanowienie użytkowania tylko na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

Ustalenie zatem przez organ I instancji, iż objęte wnioskiem nieruchomości nie stanowią samodzielnej własności Gminy N. S. stanowiło, w ocenie tut. Kolegium przeszkodę do wydania decyzji o nabyciu prawa użytkowania takiej nieruchomości na podstawie art. 75 ust. 6 lub art. 76 ust. 2 u.r.o.d.

W sytuacji jaka, co do spornych działek wystąpiła w niniejszej sprawie, (fakt, że stanowią one przedmiot współwłasności miasta N. S. oraz osób fizycznych), nie ziściła się przesłanka ustawowa, by z mocy prawa strona skarżąca nabyła użytkowanie tych działek, który to fakt jest niezależny od tego, czy na udziale we współwłasności, prawo użytkowania przez czynność prawną (nie z mocy prawa) można ustanowić. Czym innym jest bowiem skutek jaki następuje przez czynność prawną, a czym innym skutek, który nastąpi z mocy prawa, jeżeli ziszczą się przesłanki określone ustawą. Jak mowa wyżej, przesłanką tą jest to, że nieruchomość względem której wystąpił z mocy prawa skutek, w postaci powstania użytkowania na rzecz stowarzyszenia prowadzącego ogród działkowy, stanowiła własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a nie współwłasności tych podmiotów oraz osób fizycznych.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wpłynęła skarga strony skarżącej - Stowarzyszenia Ogrodowego [...] w W. Okręgu Małopolskiego w K..

Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła:

- naruszenie art. 6, art. 104 § 2 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne przyczyn podzielenia przez organ II instancji ustaleń organu I instancji w zakresie wydania decyzji odmownej, w sytuacji, w której istniały podstawy do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania przez PZD nieruchomości na udziale należącym do miasta N. S., co wynika z doktryny i orzecznictwa sądowego, a także całkowite pominięcie dominującej wykładni prawnej określonej we wskazanych wyżej orzeczeniach;

- naruszenie art. 75 ust. 1 oraz art. 75 ust. 2 i 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż stwierdzenie nabycia użytkowania nieruchomości zajmowanej przez ROD na rzecz PZD obejmuje wyłącznie takie nieruchomości, których Gmina lub Skarb Państwa są właścicielem, pomijając całkowicie możliwość stwierdzenia nabycia prawa użytkowania na udziale we własności nieruchomości, co jest niezgodne z doktryną i orzecznictwem.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu II instancji kosztów postępowania ewentualnie - uchylenie decyzji organu I instancji w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Zdaniem strony skarżącej nie ulega żadnej wątpliwości, iż możliwe jest ustanowienie prawa użytkowania na udziale, a zatem również stwierdzenie nabycia prawa użytkowania nieruchomości z dniem 19 stycznia 2014 roku na udziale we własności nieruchomości należącym do Gminy - Miasta N. S.. Zdaniem strony skarżącej, błędne jest również rozumowanie organów obu instancji, jakoby z przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych wynikało ograniczenie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania w trybie art. 75 i 76 do sytuacji, gdy Skarb Państwa czy Gmina jest właścicielem całej nieruchomości, a sytuacje współwłasności są wykluczone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi jest decyzja o odmowie stwierdzenia nabycia na rzecz strony skarżącej - stowarzyszenia ogrodowego [...] Związek Działkowców w W. Okręgu Małopolskiego w K. prawa użytkowania nieruchomości gruntowych. W ocenie organu, ustanowienie tego prawa rzeczowego jest niemożliwe, ponieważ nieruchomości stanowią przedmiot współwłasności Miasta N. S. oraz osoby fizycznej. Strona skarżąca zarzuca, że decyzja jest wadliwa, ponieważ prawo użytkowania można ustanowić na udziale we współwłasności.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stan faktyczny niniejszej sprawy nie jest sporny. Nieruchomości gruntowe objęte księgami wieczystymi nr [...], [...], stanowiące odpowiednio działkę ewid. nr [...] o pow. 0,9489 ha oraz działkę ewid. nr [...] o pow. 0,2730 ha, położone w obrębie [...] miasta N. S. przy ul. C. w N. S., są przedmiotem współwłasności Miasta N. S. w [...] częściach i P. P. D. s. J. i M. w [...] częściach.

Zgodnie z art. 75 ust 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1073 dalej jako "uRod) w stosunku do rodzinnego ogrodu działkowego, zlokalizowanego na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, do której stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nie może wykazać tytułu prawnego, właściciel nieruchomości w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy może wydać decyzję o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego.

Z kolei przepis art. 75 ust 6 uRod, stanowi, że w przypadku zaniechania wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy.

Jak stanowi art. 76 ust 1 uRod właściciel nieruchomości nie może wydać decyzji, o której mowa w art. 75 ust. 1, jeżeli w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy rodzinny ogród działkowy spełnia przynajmniej jeden z warunków:

1) funkcjonowanie rodzinnego ogrodu działkowego na nieruchomości jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego;

2) rodzinny ogród działkowy funkcjonuje na nieruchomości co najmniej 30 lat, a nabycie własności nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło w związku z zakładaniem rodzinnego ogrodu działkowego lub funkcjonował on na nieruchomości w momencie nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa;

3) rodzinny ogród działkowy funkcjonuje na nieruchomości co najmniej 30 lat, a nabycie własności nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego nastąpiło w związku z funkcjonowaniem na niej rodzinnego ogrodu działkowego;

4) nieruchomość zajęta jest przez rodzinny ogród działkowy, który posiadał ustaloną lokalizację w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, lub na podstawie art. 11 ust. 3 lub art. 33 tej ustawy stał się ogrodem stałym.

Z kolei przepis art. 76 ust 2 uRod stanowi, że w przypadku rodzinnego ogrodu działkowego spełniającego jeden z warunków, wskazanych w ust. 1, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące ten rodzinny ogród działkowy, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia prawa następuje w drodze decyzji.

Przesłanką nabycia przez stowarzyszenie ogrodowe prawa użytkowania nieruchomości, na której prowadzony jest ogród działkowy, a do której stowarzyszenie to nie może wykazać tytułu prawnego, jest brak likwidacji tego ogrodu (zaniechanie likwidacji) i upływ terminu 24 miesięcy od wejścia w życie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, lub wystąpienie negatywnej przesłanki dotyczącej możliwości likwidacji ogrodu działkowego enumeratywnie wymienionych w art. 76 ust 1 pkt 1-4 uRod. Nabycie użytkowania wieczystego przez stowarzyszenie następuje z mocy prawa. W obu przypadkach jednak, warunkiem nabycia tego prawa jest to, że nieruchomość na której stowarzyszenie prowadzi ogród działkowy jest własnością Skarbu Państwa, lub jednostki samorządu terytorialnego.

Sąd na gruncie niniejszej sprawy podziela stanowisko wyrażone między innymi w uzasadnieniu do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 1452/19, gdzie wyrażono pogląd, że "jedną z koniecznych przesłanek do nabycia prawa użytkowania wieczystego jest aby rodzinny ogród działkowy zlokalizowany był na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Niespełnienie tego warunku dyskwalifikuje możliwość zarówno wydania decyzji o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego, jak i decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania takiej nieruchomości na podstawie art. 75 ust. 6 ustawy o ogrodach działkowych. Ponadto oprócz przesłanek wynikających z tego przepisu, przy braku zaistnienia przesłanek negatywnych określonych w art. 76 ustawy, stwierdzenie nabycia użytkowania nie może naruszać przepisów ustaw regulujących uprawnienia innych niż Skarb Państwa podmiotów do nieruchomości objętej wnioskiem stowarzyszenia. Chodzi tu o te prawa, których istnienia, bądź możliwości wykonywania nie da się pogodzić z prawem użytkowania uregulowanym w art. 252 i następne k.c."

Podobny pogląd prawny, którą Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela, wyrażono w uzasadnieniach do wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1561/22 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2024 roku, sygn. II SA/Kr 147/24 w których zaznaczono, że "niewskazanie w treści art. 75 ust. 6 u.r.o.d. zastrzeżenia, iż nabywane prawo nie może naruszać praw osób trzecich, nie oznacza, że takie zastrzeżenie w jego treści normatywnej w rzeczywistości nie zostało ujęte. W związku z tym, poza przesłankami wyrażonymi wprost w redakcji przepisu art. 75 ust. 6 u.r.o.d. (przy braku zaistnienia przesłanek negatywnych określonych w art. 76 ust. 1 u.r.o.d.), stwierdzenie nabycia użytkowania, nie może nastąpić w sytuacji, gdy prowadziłoby to do naruszenia przepisów ustaw regulujących uprawnienia innych niż Skarb Państwa podmiotów do nieruchomości objętej wnioskiem PZD, których istnienie, bądź możliwość prawidłowego wykonywania nie da się pogodzić z prawem użytkowania uregulowanym w art. 252 i następne k.c.

Poza argumentacją przedstawioną wyżej przytoczonych orzeczeniach, wskazać należy, że zgodnie z art. 140 K.c. w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Prawo własności zdefiniowane wyżej przytoczonym przepisem polega na korzystaniu z rzeczy w granicach ustaw, zasad współżycia społecznego i zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa, z wyłączeniem innych osób. To wyłączenie, jest kluczowym, podstawowym determinantem istoty prawa własności. Tylko właściciel (z wyłączeniem innych podmiotów) może korzystać z rzeczy w tym nią rozporządzać, także dając uprawnienia do korzystania z rzeczy osobom trzecim, przez ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego (choćby użytkowania) ale też służebności, czy hipoteki (art. 244 § 1 K.c.), a także praw obligacyjnych (najem, dzierżawa, zastaw).

W odróżnieniu od własności, które to prawo, jak mowa wyżej niepodzielnie przysługuje jednemu podmiotowi – właścicielowi, współwłasność to prawo do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli (art. 206 K.c.). Z istoty współwłasności wynika, że przysługuje ono niepodzielnie kilku osobom (art. 195 K.c.). Współwłaściciel doznaje ograniczeń w korzystaniu z rzeczy stanowiącej przedmiot współwłasności, musi bowiem znosić to, że prawo to przysługuje też innym współwłaścicielom. Ograniczone są także (w stosunku do własności) możliwości rozporządzania rzeczą wspólną przez współwłaścicieli (art. 199 K.c.) oraz zarząd tą rzeczą (art. 200 - 205 K.c.) a także pobieranie z niej pożytków (art. 207 K.c).

Własność i współwłasność to dwie różne instytucje prawa cywilnego, i niezależnie od tego czy w piśmiennictwie lub orzecznictwie dopuszcza możliwość ustanowienia użytkowania na udziale we współwłasności, przepis art. 75 ust 1 ustawy jasno formułuje przesłankę nabycia prawa użytkowania (prawa do używania rzeczy i pobierania z niej pożytków). Przesłanką tą jest oprócz wystąpienia negatywnych przesłanek likwidacji ogrodu działkowego, do którego prowadzące je stowarzyszenie nie legitymuje się tytułem prawnym, lub zaniechaniem wydania decyzji likwidacyjnej, także to, że własność terenu, na którym prowadzony jest ogród działkowy przynależy do Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Własność, a zatem prawo do korzystania z rzeczy, z wyłączeniem innych osób, a nie prawo do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli (współwłasność)".

Okoliczność, że w niniejszej sprawie nie ziściła się przesłanka ustawowa, by z mocy prawa strona skarżąca nabyła użytkowanie przedmiotowych działek, jest niezależna od tego, czy można ustanowić prawo użytkowania przez czynność prawną (nie z mocy prawa) na udziale we współwłasności. Czym innym jest bowiem skutek jaki następuje przez czynność prawną, a czym innym skutek, który nastąpi z mocy prawa, jeżeli ziszczą się przesłanki określone ustawą. Jak mowa wyżej, przesłanką tą jest to, że nieruchomość względem której wystąpił z mocy prawa skutek, w postaci powstania użytkowania na rzecz stowarzyszenia prowadzącego ogród działkowy, stanowiła własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a nie współwłasności tych podmiotów oraz osoby fizycznej (por. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2024 roku, sygn. II SA/Kr 147/24).

Na marginesie Sąd zauważa, że jak wynika to chociażby z treści protokołu z dnia 15 listopada 2021 roku ogród, którego dotyczy wniosek nie jest ogrodzony ani trwale zagospodarowany. Działka [...] obr. [...] jest niezagospodarowana porośnięta nieskoszoną trawą, a działka [...] obr. [...] jest częściowo nieużytkowana porośnięta trawą. Trudno zatem w takich okolicznościach w ogóle mówić o tym, że na tym obszarze istnieje ogród działkowy, którego granice byłyby w sposób wyraźny zaznaczone.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.