Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 735/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 marca 2023 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 sierpnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 czerwca 2022 r., nr [...], II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WWINB") decyzją z 26 sierpnia 2022 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania R. K. (dalej: "strona") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: "PINB") z 30 czerwca 2022 r., nr [...], w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

W dniu 28 lipca 2015 r. PINB przeprowadził kontrolę na działce nr [...] w Ś. . W trakcie kontroli ustalono, że pomiędzy działką nr [...] w Ś. a działką nr [...] w K. usytuowane jest ogrodzenie międzysąsiedzkie o długości całkowitej 33,5 m. Zostało ono wykonane z płyt żelbetowych, prefabrykowanych, osadzonych w słupach żelbetowych, prefabrykowanych. Dokonano pomiarów wysokości ogrodzenia zarówno od strony działki nr [...], która wynosi od 1,75 m do 1,85 m, jak i od strony działki nr [...], która nie przekracza 2,20 m. Stwierdzono pochylenie ogrodzenia w stronę działki nr [...] mogące stwarzać zagrożenie dla osób i mienia. Obecna przy przeprowadzeniu czynności kontrolnych B. K. przedłożyła dokumentację projektową wraz z kserokopią skutecznie dokonanego zgłoszenia z 20 września 2011 r. dotyczącą wykonanego przyłącza wodociągowego oraz oświadczyła, że przyłącze zostało wykonane w 2011 r., a ogrodzenie w 2010 r. Jej zdaniem teren po budowie przyłącza nie został należycie uporządkowany, został obniżony, w wyniku czego ogrodzenie zostało odkryte na głębokość od 8 do 30 cm, co powoduje jego przechylenie.

Pismem z 23 listopada 2015 r. PINB zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego.

W dniu 12 maja i 14 czerwca 2016 r. PINB przeprowadził kontrolę stanu technicznego ogrodzenia.

Postanowieniem z 8 lipca 2016 r. PINB nałożył na stronę obowiązek dostarczenia w wyznaczonym terminie oceny technicznej opracowanej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane w zakresie sprawności technicznej i bezpieczeństwa dla ludzi i mienia pobudowanego ogrodzenia międzysąsiedzkiego.

W dniu 23 listopada 2016 r. strona przedłożyła ocenę techniczną z listopada 2016 r. sporządzoną przez mgr inż. M. G..

PINB decyzją z 5 kwietnia 2017 r., nr [...], nakazał stronie usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych przy ogrodzeniu polegających na rozebraniu istniejącego ogrodzenia na całej długości, wykonaniu ciągłego fundamentu spełniającego wymogi muru oporowego i osadzeniu w nim prefabrykowanych, żelbetowych słupków ogrodzenia, a następnie po osiągnięciu wymaganej wytrzymałości przez beton muru oporowego, zamontowaniu żelbetowych płyt ogrodzenia zgodnie z zasadami wiedzy technicznej. Decyzją z 10 lipca 2017 r., nr [...], WWINB uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Pismem z 8 września 2022 r. PINB wezwał autora ekspertyzy technicznej do jej uzupełnienia przez wskazanie jednoznacznego, skonkretyzowanego rozwiązania usunięcia powstałych nieprawidłowości przy ogrodzeniu. W dniu 25 września 2017 r. przedłożono uzupełnioną ekspertyzę techniczną o sposób przeprowadzenia naprawy ogrodzenia (bez możliwości jego rozebrania).

PINB decyzją z 31 października 2017 r., nr [...], nakazał stronie usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych przy ogrodzeniu, a polegających na wyprostowaniu wszystkich słupków i płyt żelbetowych ogrodzenia odchylonego od pionu według przedstawionego schematu załączonego do przedłożonej, uzupełniającej oceny technicznej sporządzonej przez mgr inż. M. G. w terminie do 31 grudnia 2017 r. WWINB decyzją z 9 marca 2018 r., nr [...], uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu wyznaczając nowy termin wykonania obowiązku na dzień 30 czerwca 2018 r., a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 5 września 2018 r., sygn. akt II SA/Po [...], uwzględniając skargę strony, uchylił zaskarżoną decyzję WWINB z 9 marca 2018 r. i poprzedzającą ją decyzję PINB z 31 października 2017 r.

W uzasadnieniu Sąd czyniąc uwagi na gruncie art. 66 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1202) stwierdził, że w kontrolowanym postępowaniu organy nadzoru budowlanego nie mogły uwzględnić postulatów skarżącego w części, w jakiej domaga się on, aby nałożono obowiązki związane z zaistniałym w granicy działek [...] i [...] stanem faktycznym nie na niego, ale na osobę za to odpowiedzialną, czyli jak podkreśla skarżący, właściciela działki [...].

Sąd ze zrozumieniem przyjął oczekiwania skarżącego, gdy chodzi o rozwiązanie problemu przyczyn odchylania się wybudowanego ogrodzenia. Trudno w ocenie Sądu nie dostrzegać okoliczności odnotowanych w ocenie technicznej i jej uzupełnieniu, a mianowicie, że doszło do zmian w poziomach gruntów pomiędzy działkami [...] i [...], co jest przyczyną obecnego, pogarszającego się stanu technicznego obiektu w granicy. Te okoliczności nie pozwalają jednak organom – działającym na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego – nałożyć obowiązków na właściciela działki [...]. W okolicznościach sprawy dopuszczalne było nałożenia na skarżącego, jako właściciela obiektu, obowiązku podjęcia działań w celu zapobieżenia odchylaniu się ogrodzenia. Zachodzi bowiem bieżąca potrzeba zapobieżenia niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia.

Zdaniem Sądu doszło jednak do niespójności w rozumowaniu organów, co uwypuklił skarżący. Otóż na stronie [...] opinii uzupełniającej wskazuje się wyraźnie, że zaproponowany schemat naprawy ogrodzenia wymaga "przede wszystkim wyrównania poziomów terenów po obu stronach ogrodzenia", a "pozostawienie różnicy poziomów terenu dochodzącej do 50 cm nie zapewni stabilności ogrodzenia. Parcie wiatru i gruntu na dolną płytę powodować będzie powtórne przechylanie się ogrodzenia". Wynika z tego, że konstruktor – proponując określone rozwiązanie – przyjął założenie, iż dojdzie do wyrównania gruntu pomiędzy działkami [...] i [...]. Tymczasem organy uznały za wystarczające nałożenie na skarżącego technicznych obowiązków wyprostowania i umocnienia ogrodzenia, w ogóle pomijając powyższą kwestię i nie odnosząc się do problemu trwałości naprawy, która zostałaby wykonana przy pozostawieniu różnic poziomów gruntów na sąsiadujących nieruchomościach. Jak podkreślił Sąd w ramach postępowania z art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego dotyczącego ogrodzenia na działce [...] nie można nakazać zmiany poziomu gruntu w granicach działki [...], niemniej jednak o tym powinien wiedzieć mgr inż. M. G. i w takim właśnie kontekście przedstawić swoją opinię techniczną.

Sąd przyznał rację skarżącemu, że obecne postępowanie doprowadziło do nałożenia na niego obowiązków, które iluzorycznie tylko prowadzą do zażegnania zagrożenia, jako że przyczyna odchylania się ogrodzenia nie zostanie usunięta.

W dalszej części Sąd zwrócił także uwagę na szerszy kontekst problemu zaistniałego w sprawie. Organy powinny rozważyć i ewentualnie podjąć działania równoległe do kontrolowanej sprawy, a dotyczące weryfikacji legalności robót na działce [...], które doprowadziły do obniżenia poziomu gruntu. Podjęcie stosownych ustaleń dotyczących działki [...], co formalnie pozostaje poza granicami sprawy, może okazać się wskazane nie tylko w kontekście poczucia skarżącego, że wyłącznie na niego spada odpowiedzialność za zmiany dotyczące gruntów pomiędzy działkami [...] i [...], ale także realnie może okazać się pomocne przy wypracowaniu technicznego rozwiązania dotyczącego naprawy ogrodzenia, co jest problemem w sprawie.

W dniu 29 października 2019 r. PINB przeprowadził czynności kontrolne celem sprawdzenia stanu technicznego ogrodzenia. Podczas kontroli ustalono, że stan ogrodzenia nie uległ zmianie w stosunku do stanu podczas kontroli z 12 maja i 14 czerwca 2016 r., a ogrodzenie nadal wykazuje odchylenie w kierunku działki nr [...].

PINB decyzją z 30 czerwca 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "K.p.a."), nakazał stronie w terminie do 31 grudnia 2022 r. usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych przy ogrodzeniu usytuowanym pomiędzy działką położoną w Ś. nr [...] oraz w K. nr [...] i [...] (poprzednio [...]) i doprowadzenie do stanu nie powodującego zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, a polegających na wyprostowaniu odchylonego od pionu ogrodzenia (wszystkich słupków i płyt żelbetowych) i zabezpieczeniu ich przed powtórnym pochyleniem poprzez ich obetonowanie masą betonową klasy C12/15. Roboty budowlane należy wykonać pod kierownictwem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane, odpowiadających wymogom użytkowym, na podstawie zaproponowanej metody naprawy ogrodzenia w przedłożonej ocenie technicznej (możliwe jest zastosowanie innej metody naprawienia ogrodzenia). Po wykonaniu nakazanych robót budowlanych należy powiadomić organ nadzoru budowlanego, przedkładając stosowne oświadczenie kierownika robót budowlanych.

WWINB, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, stwierdził, że przechylanie się spornego ogrodzenia w kierunku działki [...] może stanowić zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, a także bezpieczeństwa mienia znajdującego się na tej nieruchomości. Stosując się do zaleceń zawartych w wyroku WSA w Poznaniu z 5 września 2018 r. przeprowadzono równolegle czynności w stosunku do ogrodzenia na działce [...] oraz zaniżenia i utwardzenia terenu na działce [...]. Postępowanie dotyczące zaniżenia i utwardzenia terenu na działce [...] zakończyło się wydaniem decyzji z 30 czerwca 2022 r., nr [...], nakazującej M. C. (właścicielowi działki [...]) wykonanie robót budowlanych na tej nieruchomości w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem. Z informacji posiadanych przez organ II instancji od decyzji tej nie zostało wniesione odwołanie.

Odnosząc się do treści odwołania WWINB wyjaśnił, że dla zastosowania art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego nie są ważne przyczyny z jakich dany obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym i z czyjej winy powstały nieprawidłowości. Ponadto, organ II instancji stwierdził, że na obecnym etapie brak jest podstaw do zmiany terminu wykonania nałożonego obowiązku. Organ ten podzielił stanowisko wyrażone przez PINB, że skoro postępowania w sprawie robót budowlanych na obu nieruchomościach powinny być prowadzone równolegle, to i roboty budowlane powinny być prowadzone w tym samym czasie, ponieważ pozwoli to na uniknięcie negatywnych czynników podczas naprawy, jak i po jej wykonaniu, takich jak ponowne przechylenie się ogrodzenia. Ponadto, sposoby naprawienia nieprawidłowości zawarte w ekspertyzie technicznej nie wskazują na konieczność wcześniejszego podwyższenia terenu działki [...], aby móc naprawić ogrodzenie.

W skierowanej do tut. Sądu skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, strona podniosła, że jest ona niezgodna z ekspertyzą techniczną, nie uwzględnia najważniejszych zaleceń w niej zawartych, a wydane poprzednio decyzje wykluczają się wzajemnie i są sprzeczne.

W uzasadnieniu podniesiono, że nadal nie doszło do podwyższenia terenu przez właściciela działki [...], teren ten jest tylko wykorytowany z dwoma pasami betonowymi i w dalszym ciągu zaniżony. Przy takim stanie rzeczy możliwe jest tylko rozwiązanie z zastosowaniem muru oporowego, które też przedstawia ekspertyza. Takie rozwiązanie było nałożone decyzją PINB z 5 kwietnia, która uchylona została decyzją WINB z 10 lipca. Z wszystkich ekspertyz i decyzji wynika, że w pierwszej kolejności należy wykonać już rozpoczęte prace na wykorytowanym, zaniżonym terenie, aby zlikwidować przyczyny takiego stanu rzeczy. Dlatego skarżący wnosi o zmianę terminów wykonania prac budowlanych, aby nie były równoległe. Uzasadnieniem jest też to, że skarżący nie ma i nie będzie miał wpływu na termin prac prowadzonych na wykorytowanym terenie. Jeżeli terminy będą równoległe, to skarżący zostanie pokrzywdzony, bowiem będzie miał zbyt mało czasu na wykonanie swoich prac, po wykonaniu prac związanych z wyrównaniem i utwardzeniem terenu, bądź będzie zmuszony do ustawienia ogrodzenia przed wyrównaniem terenu, co jest niezgodne z wytycznymi ekspertyzy, na którą powołują się organy. Skarżący nie uchyla się od przeprowadzenia prac związanych z przywróceniem ogrodzenia do stanu niepowodującego zagrożenia, jeżeli tylko będzie miał taką możliwość. Taki stan ogrodzenia jest także problemem dla skarżącego, ponieważ nie może korzystać z wjazdu wyznaczonego na działkę z uwagi na duże zagrożenie.

WWINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać trzeba, że sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z 16 listopada 2022 r., na podstawie ostatnio przywołanego przepisu, niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z uwagi na brak możliwości technicznych, aby każdą z zarejestrowanych spraw rozpoznać w rozsądnym terminie w trybie rozprawy. Strony zostały o tym poinformowane celem możliwości zajęcia ewentualnego dalszego stanowiska w sprawie z czego nie skorzystały.

Zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 26 sierpnia 2022 r., nr [...], jak i poprzedzająca jej wydanie decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z 30 czerwca 2022 r., nr [...], wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) zachodzi konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Omówienie powyższej regulacji jest niezbędne, albowiem zakres postępowania wyjaśniającego jest uwarunkowany przepisami prawa materialnego. Dopiero prawidłowa wykładnia tych przepisów stanowi podstawę prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, bowiem bez wykładni przepisów prawa materialnego nie można ocenić czy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, czy też wymaga uzupełnienia.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

Podkreślić w tym miejscu trzeba, że nadrzędnym celem zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego jest wyeliminowanie stanu zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, nie zaś doprowadzenie obiektu budowlanego zagrożenie to powodującego do stanu poprzedniego, istniejącego przed wystąpieniem ów zagrożenia, a tym bardziej rozstrzyganie zagadnień związanych z tym komu przypisać winę za powstanie stanu zagrożenia, względnie kto ze względów słusznościowych lub sprawiedliwościowych winien ponosić koszty związane z usunięciem stanu zagrożenia.

Realizacja powyższego obowiązku o charakterze publicznoprawnym w sposób jednoznaczny na gruncie art. 66 ust. 1 pkt 1 obciążą bowiem jedynie właściciela obiektu mogącego zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, a nie podmiot, który do tego rodzaju zagrożeń doprowadził. Z treści wykładanego przepisu wynika nadto, iż poza zakresem działania organu stosującego go pozostają kwestie ewentualnych wzajemnych rozliczeń, czy też potencjalnych roszczeń kierowanych przez właściciela nieruchomości przeciwko podmiotowi, którego działania lub zaniechania doprowadziły obiekt budowlany do stanu, w którym może zagrażać on życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska.

Dalej zauważyć trzeba, że zaskarżoną decyzję poprzedził wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 5 września 2018 r., sygn. akt II SA/Po [...]. Zarówno organy nadzoru budowlanego, jak i tut. Sąd związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, jakie wyrażone zostały w tym wyroku. Związanie to wynika wprost z art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W ocenie tut. Sądu pomimo przywołanego związania organy wydając poddane obecnie kontroli decyzje nie zrealizowały wskazań co do dalszego postępowania, jakie wynikały z wyroku z 5 września 2018 r., sygn. akt II SA/Po [...]. Organy skupił się bowiem wyłącznie na kwestii weryfikacji legalności robót na działce [...], co doprowadziło do wydania przez PINB decyzji z 30 czerwca 2022 r., nr [...], nakazującej M. C. w terminie do 31 grudnia 2022 r. wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem – wykonanie utwardzenia (podwyższenia) terenu działki o nr ewid. [...] i [...], przez zastąpienie kostki brukowej betonowej masą betonową z jednoczesnym rozstrzeniem utwardzenia pasa bezpośrednio przy ogrodzeniu likwidując pas roślinnie czynny.

Takie działania organów uznać trzeba za niewystarczające zwłaszcza jeżeli zwróci się uwagę na to, co było zresztą wyraźnie sygnalizowane w przywołanym wyroku, że sprawa dotycząca robót na działce [...] wykracza poza granice sprawy niniejszej, a weryfikacja robót tam przeprowadzonych może okazać się jedynie pomocna przy wypracowaniu technicznego rozwiązania dotyczącego naprawy ogrodzenia na działce [...], którego właścicielem jest skarżący.

Organy nadzoru budowlanego zignorowały, że w wyroku z 5 września 2018 r., sygn. akt II SA/Po [...], dostrzeżono, iż w opinii uzupełniającej mgr inż. M. G. wyraźnie wskazano, że zaproponowany schemat naprawy ogrodzenia wymaga "przede wszystkim wyrównania poziomów terenów po obu stronach ogrodzenia", a "pozostawienie różnicy poziomów terenu dochodzącej do 50 cm nie zapewni stabilności ogrodzenia. Parcie wiatru i gruntu na dolną płytę powodować będzie powtórne przechylanie się ogrodzenia". Całkowicie niezrozumiałe w kontekście tych fragmentów opinii uzupełniającej są twierdzenia WWINB, jakoby przedstawiony w niej sposób naprawienia nieprawidłowości nie wskazywał na konieczność wcześniejszego podwyższenia terenu działki [...], aby móc naprawić sporne w sprawie ogrodzenie. Skoro zaproponowany sposób naprawy tego ogrodzenia bez wyrównania poziomów terenów po obu jego stronach prowadzić będzie do jego powtórnego przechylania się, oczywiste staje się – kierując się zasadami logicznego rozumowania – że pozostając przy zaproponowanym w opinii uzupełniającej sposobie naprawy, przed jej wykonaniem w pierwszej kolejności konieczne jest wyrównanie poziomów terenów. Organy nadzoru budowlanego bezpodstawnie w tym względzie założyły równoległe prowadzenie robót na sąsiadujących nieruchomościach. Założenie takie oznaczałoby konieczność podjęcia współpracy przez właścicieli tych nieruchomości, a przecież kierując do nich odrębne decyzje, wydane w dwóch różnych sprawach, organy współpracy takiej w żadnej mierze nie mogą oczekiwać. Kwestia współpracy skarżącego z właścicielem nieruchomości sąsiedniej wykracza poza podejmowane w kontrolowanej sprawie rozstrzygnięcie.

Co równie istotne, organy nadzoru budowlanego pominęły również konieczność poinformowania autora wspomnianej opinii uzupełniającej, że w ramach prowadzonego postępowania z art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego dotyczącego ogrodzenia na działce [...] nie można nakazać zmiany poziomu gruntu w granicach działki [...], która to konieczność wprost wynika zarówno z samej treści art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, jak i z wielokrotnie już przywołanego uzasadnienia prawomocnego wyroku z 5 września 2018 r., sygn. akt II SA/Po [...].

Tym samym z naruszeniem art. 153 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. organy te nie poczyniły ustaleń faktycznych zmierzających do wykazania, jaki jest sposób usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w sytuacji braku możliwości – po stronie skarżącego – doprowadzenia do wyrównania poziomów po obu stronach ogrodzenia.

W tym miejscu zauważyć trzeba, że naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. organy dopuściły się także z innej jeszcze przyczyn. Otóż już po wyroku z 5 września 2018 r., sygn. akt II SA/Po [...], PINB – prawidłowo celem wyjaśnienia aktualnego stanu rzeczy – w dniu 29 października 2019 r. przeprowadził kontrolę stanu technicznego ogrodzenia. W wyniku tej kontroli ustalono, że ogrodzenie wprawdzie nadal przechyla się w kierunku działki [...], jednak skarżący zabezpieczył tylną część ogrodzenia (przęsła 12-13, 13-14, 15-16) przed przewróceniem stosując odciągi łączące to ogrodzenie z innymi obiektami budowlanymi. Czyniąc takie ustalenia faktyczne organy powinny wykazać czy nadal zachodzą przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, to jest powinny stwierdzić, czy sporne ogrodzenie – pomimo podjętych przez skarżącego czynności – nadal może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bądź bezpieczeństwu mienia.

Biorąc pod uwagę całokształt sprawy nie sposób aktualnie wykluczyć, uwzględniwszy istotne zmiany stanu faktycznego, jakie wystąpiły po wyroku z 5 września 2018 r., sygn. II SA/Po [...], że wystarczające okażą się czynności zabezpieczające powzięte już przez skarżącego, bądź wystarczające okazać się może ich dalsze powielenie, zwłaszcza na pozostałych odcinkach spornego ogrodzenia.

Wobec powyższego w realiach kontrolowanej sprawy konieczne jest po pierwsze, jednoznaczne wykazanie, czy zagrożenie z art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nadal występuje i to pomimo zmian w stanie faktycznym, w tym zwłaszcza podjętych przez skarżącego czynności zmierzających do zabezpieczenia ogrodzenia przed przewróceniem, po drugie, w przypadku wykazania istnienia zagrożenia, nałożenie na skarżącego takiego obowiązku, którego realizacja prowadzić będzie do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, a więc do wyeliminowania wspomnianego już zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, czy bezpieczeństwa mienia w stanie faktycznym istniejącym na gruncie w dacie wydania decyzji nakładającej obowiązek i niezależnie od działań podejmowanych (bądź nie) przez właściciela nieruchomości sąsiedniej.

Inaczej rzecz ujmując organy nadzoru budowlanego przy ponownym rozpoznawaniu sprawy muszą uwzględnić sytuację, w której nie dojdzie do wyrównania terenu po obu stronach ogrodzenia (o ile takie wyrównanie jeszcze nie nastąpiło) i w oparciu o posiadaną wiedzę fachową, względnie w oparciu o uzupełniona opinię biegłego ustalić jakie czynności należy nakazać adresatowi decyzji dla usunięcia stanu zagrożenia, niezależnie od prac wykonywanych na nieruchomości sąsiedniej, czyli przede wszystkim gdy na nieruchomości tej nie zostaną zrealizowane jakiekolwiek roboty zmierzające do przywrócenia poprzedniego poziomu gruntu, względnie jego ustabilizowania.

Na koniec zauważyć trzeba, że w sprawie nie można wykluczyć potrzeby przyjęcia najdalej idącego rozwiązania, to jest konieczności rozbiórki ogrodzenia przy potwierdzeniu wystąpienia okolicznościach, o których stanowi art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

Tut. Sąd nie kwestionuje, podobnie jak miało to miejsce w poprzednio wydanym wyroku z 5 września 2018 r., sygn. akt II SA/Po [...], że na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nie można nakazać rozbiórki ogrodzenia i wybudowania go na nowo.

Uzupełniając to stanowisko uznać jednak również trzeba, że wynikająca z analizowanego przepisu potrzeba "usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości" może sprowadzać się do konieczności samej tylko rozbiórki obiektu budowlanego powodującego zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, o ile za pomocą innych robót budowlanych nie sposób będzie usunąć stanu zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska. Ochrona tych dóbr stanowi bowiem na gruncie rzeczonej regulacji wartość nadrzędną, a przecież może dojść do sytuacji, w której możliwość ich ochrony ograniczona będzie jedynie do rozbiórki obiektu budowlanego powodującego takie zagrożenia.

Zaznaczyć jednocześnie należy, że rozwiązanie takie – z uwagi na najdalej idącą ingerencję w uprawnienia właścicielskie – traktować należy jako ostateczność i skorzystanie z niego przez organy nadzoru budowlanego staje się dopuszczalne dopiero wówczas, gdy nie będą istnieć jakiekolwiek inne, mniej inwazyjne rozwiązania.

Jednocześnie podkreślić należy, iż w przypadku koniecznej rozbiórki ogrodzenia powodującego nieusuwalne w inny sposób zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, to do właściciela nieruchomości należeć będzie bowiem decyzja, czy, wzniesie w tym samym miejscu nowe ogrodzenie, tego rodzaju niebezpieczeństw już nie powodujące, zrezygnuje z posiadania ogrodzenia działki, względnie przesunie to ogrodzenie w inne miejsce, gdzie jego posadowienie nie będzie powodowało tych zagrożeń.

Ponownie rozpoznając sprawę PINB uwzględni poglądy prawne wyrażone w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niego wskazania co do dalszego postępowania.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły bowiem z naruszeniem art. 153 P.p.s.a. i będącym skutkiem tegoż naruszenia naruszeniami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

O kosztach sądowych obejmujących uiszczony wpis od skargi w kwocie 500 zł, w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a., postanowiono w pkt II. sentencji wyroku.