Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 419/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 59 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 24 ust. 4, ust. 5b
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Dnia 24 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędzia WSA Paweł Dańczak po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 8 maja 2023 roku nr 1001-IEE-1.7192.38.2023.3.DE w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 8 maja 2023 r., nr 1001-IEE-1.7192.38.2023.3.DE Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, po rozpatrzeniu zażalenia W. K. na postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 23 marca 2023 r, nr 210000.71.2023.RED.E.2066.KS w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Jak wynika z akt sprawy, Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi wystawił wobec W. K. tytuły wykonawcze z dnia 11 grudnia 2009 r. o nr [...] i od [...] do [...] oraz z dnia 16 kwietnia 2012 r. o nr od [...] do [...] do [...] do [...], które obejmowały należności z tytułu nieopłaconych składek na:

- ubezpieczenie społeczne za okres od maja do lipca 2004 r., od września 2004 r. do stycznia 2006 r., od maja do czerwca 2009 r., sierpień 2009 r., oraz listopad 2009 r.;

- ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja do lipca 2004 r., od września 2004 r. do grudnia 2005 r., od kwietnia do maja 2006 r., wrzesień 2006 r. oraz luty 2007 r.;

- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od maja do lipca 2004 r., od września 2004 r. do stycznia 2005 r., od marca do kwietnia 2005 r., od czerwca do września 2005 r., od listopada do grudnia 2005 r., od maja do czerwca 2009 r., sierpień 2009 r. oraz listopad 2009 r.

Na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 11 grudnia 2009 r. organ egzekucyjny skierował do [...] Bank Polska S.A. zawiadomienia z dnia 11 grudnia 2009 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Zawiadomienia zostały doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 22 grudnia 2009 r., natomiast zobowiązanej wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych w dniu 31 grudnia 2009 r.

Na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 16 kwietnia 2012 r. organ egzekucyjny skierował do [...] Bank Polska S.A. zawiadomienia z dnia 7maja 2012 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Zawiadomienia zostały doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 15 maja 2012 r., natomiast zobowiązanej wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych w dniu 28 maja 2012 r. w trybie art. 44 k.p.a.

W dniu 28 stycznia 2022 r. organ egzekucyjny na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 11 grudnia 2009 r. i 16 kwietnia 2012 r. skierował do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienia zostały doręczone zobowiązanej w dniu 1 lutego 2022 r. w trybie art. 43 k.p.a.

W piśmie z dnia 15 marca 2023 r. skierowanym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi W. K. wniosła o stwierdzenie przedawnienia zobowiązań objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi w dniu 11 grudnia 2009 r. i 16 kwietnia 2012 r. i umorzenie postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie zawiadomień z dnia 28 stycznia 2022 r. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że ww. tytuły wykonawcze nigdy nie zostały skierowane do egzekucji. Egzekucji dokonano w dniu 28 stycznia 2022 r., tj. w momencie, w którym zobowiązania były już przedawnione. Wystawienie tytułów wykonawczych w dniu 11 grudnia 2009 r. i 16 kwietnia 2012 r. nie było czynnością zmierzającą do wyegzekwowania długu, ponieważ tytuły nie zostały skierowane do egzekucji. Zdaniem skarżącej Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi w dniu 28 stycznia 2022 r. posiadał wiedzę, że nigdy nie posiadała rachunku bankowego w [...] Bank Polska S.A., ani w Banku [...], a mimo to wycofał egzekucję ze wskazanych banków i skierował egzekucję do rachunku bankowego, na który strona otrzymuje świadczenie emerytalne. W ocenie skarżącej w dniu 28 stycznia 2022 r. organ egzekucyjny wszczął egzekucję wobec przedawnionych zobowiązań.

Postanowieniem z dnia 23 marca 2023 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

Na powyższe postanowienie W. K. wniosła zażalenie, w którym wskazała, że należności z tytułu składek, objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, najpóźniej w dniu 2 stycznia 2017 r. uległy przedawnieniu, ponieważ nie nastąpiła żadna czynność, która przerwałaby lub zawiesiła bieg terminu przedawnienia zgodnie z art. 24 ust. 4 pkt 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zdaniem skarżącej nie doszło do wszczęcia egzekucji, ponieważ Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi nigdy nie dokonał zajęcia prawa majątkowego. Skarżąca zarzuciła organowi egzekucyjnemu, że w dniu 28 stycznia 2022 r. bezprawnie wszczął postępowanie egzekucyjne ze świadczenia emerytalnego wskazując, że dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego rachunek bankowy w [...] Bank Polska S.A. (obecnie BNP [...]) i prowadził egzekucję od grudnia 2009 r. oraz od maja 2012 r., a następnie w dniu 28 stycznia 2022 r. przekierował egzekucję z banku, w którym nie nigdy nie posiadała rachunku bankowego na świadczenie emerytalne. Jako dowód na prowadzenie egzekucji z rachunku bankowego organ przedstawia odebranie pisma w 2009 r., podczas gdy w grudniu 2009 r. żadnych czynności egzekucyjnych nie było, nie mogła więc złożyć nawet skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. W dniu 28 stycznia 2022 r. organ egzekucyjny wygenerował dokumenty potwierdzające nieprawdę, tj. pismo wycofujące zawiadomienie o zajęciu do [...] Bank Polska S.A. oraz pismo wycofujące zawiadomienie o zajęciu do banku BNP [...], pomimo że tego samego dnia miał wiedzę, że strona nigdy nie miała rachunku w tym banku, a tym samym w [...] Bank Polska S.A., który został przejęty przez bank BNP [...]. Ponadto organ bezpodstawnie i bezprawnie twierdzi, że w dniu 11 grudnia 2009 r. oraz w dniu 7 maja 2012 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego, podczas gdy działania te miały charakter pozorny i nigdy nie przerwały, ani nie zawiesiły biegu terminu przedawnienia. W materiale dowodowym brak jest korespondencji zwrotnej z [...] Bank Polska S.A., do czego bank został ustawowo zobowiązany. Zdaniem skarżącej do przerwania biegu terminu przedawnienia należności doszło w wyniku czynności wymienionych w art. 35 pkt 4 ustawy z 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, natomiast w dniu 28 stycznia 2022 r. bezprawnie dokonano egzekucji ze świadczenia emerytalnego, naruszając drugą część tego samego przepisu prawnego. Doszło także do naruszenia art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia należności, podczas gdy doszło do pozornych działań Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, a tym samym nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności. Zdaniem skarżącej składek nie można dochodzić jeżeli od terminu ich płatności minęło 10 lat, tj. od 2004 r. minęło 18 lat, a od 2009 r. - 13 lat.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 8 maja 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy wskazują, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. Wystąpienie jednej z przesłanek przewidzianych w art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego nie zależy od uznania organu egzekucyjnego, lecz wyłącznie od wystąpienia okoliczności wskazanych ww. przepisie.

Kwestie dotyczące przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne reguluje art. 24 o systemie ubezpieczeń społecznych, w którym określony został termin przedawnienia oraz okoliczności przerywające i zawieszające bieg terminu przedawnienia. Przepis ten był wielokrotnie zmieniany. Do składek natomiast na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zastosowanie mają terminy przedawnienia odnoszące się do składek na ubezpieczenie społeczne.

Skoro do składek na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, mają zastosowanie terminy przedawnienia odnoszące się do składek na ubezpieczenie społeczne, to należy się odwołać do art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Art. 24 ust. 4 u.s.us. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. stanowił: należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Natomiast w myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem.

Od dnia 1 lipca 2004 r. art. 24 ust. 5b u.s.u.s., stanowił, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Powyższy przepis obowiązywał do 31 grudnia 2011 r.

Na podstawie ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, brzmienie art. 24 u.s.u.s. zostało zmienione. Od dnia 1 stycznia 2012 r. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

Jednocześnie w art. 27 ust. 1 ww. ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, ustawodawca zawarł zastrzeżenie, że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym tą ustawą, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Od reguły tej przewidziano wyjątek, na mocy art. 27 ust. 2 ww. ustawy, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.

Przenosząc powyższe ustalenia na grunt rozpoznawanej sprawy organ wskazał, że składki na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za:

- maj 2004 r. stały się wymagalne 11 czerwca 2004 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu w dniu 12 czerwca 2014 r.,

- czerwiec 2004 r. stały się wymagalne 12 lipca 2004 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu w dniu 13 lipca 2014 r.,

- lipiec 2004 r. stały się wymagalne 10 sierpnia 2004 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu w dniu 11 sierpnia 2014 r.,

- wrzesień 2004 r. stały się wymagalne 11 października 2004 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu w dniu 12 października 2014 r.,

- październik 2004 r. stały się wymagalne 10 listopada 2004 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu w dniu 11 listopada 2014 r.,

- listopad 2004 r. stały się wymagalne 10 grudnia 2004 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu w dniu 11 grudnia 2014 r.,

- grudzień 2004 r. stały się wymagalne 10 stycznia 2005 r. i co do zasady uległyby

przedawnieniu w dniu 11 stycznia 2015 r.,

- styczeń 2005 r. stały się wymagalne 10.02.2005 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu w dniu 11 lutego 2015 r.,

- luty 2005 r. stały się wymagalne 10 marca 2005 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu w dniu 11 marca 2015 r.,

- marzec 2005 r. stały się wymagalne 11 kwietnia 2005 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 12 kwietnia 2015 r.,

- kwiecień 2005 r. stały się wymagalne 10 maja 2005 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 maja 2015 r.,

- maj 2005 r. stały się wymagalne 10 czerwca 2005 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 czerwca 2015 r.,

- czerwiec 2005 r. stały się wymagalne 11 lipca 2005 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 12 lipca 2015 r.,

- lipiec 2005 r. stały się wymagalne 10 sierpnia 2005 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 sierpnia 2015 r.,

- sierpień 2005 r. stały się wymagalne 12 września 2005 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 13 września 2015 r.,

- wrzesień 2005 r. stały się wymagalne 10 października 2005 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 października 2015 r.,

- październik 2005 r. stały się wymagalne 10 listopada 2005 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 listopada 2015 r.,

- listopad 2005 r. stały się wymagalne 12 grudnia 2005 r. i co do zasady uległyby

przedawnieniu 13 grudnia 2015 r.,

- grudzień 2005 r. stały się wymagalne 10 stycznia 2006 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 stycznia 2016 r.,

- styczeń 2006 r. stały się wymagalne 10 lutego 2006 r. i co do zasady uległyby

przedawnieniu 11 lutego 2016 r.,

- kwiecień 2006 r. stały się wymagalne 10 maja 2006 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 maja 2016 r.,

- maj 2006 r. stały się wymagalne 12 czerwca 2006 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 13 czerwca 2016 r.,

- wrzesień 2006 r. stały się wymagalne 10 października 2006 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 października 2016 r.

- luty 2007 r. stały się wymagalne 12 marca 2007 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 31 grudnia 2016 r.,

- maj 2009 r. stały się wymagalne 10 czerwca 2009 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 31 grudnia 2016 r.,

- czerwiec 2009 r. stały się wymagalne 10 lipca 2009 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 31 grudnia 2016 r.,

- sierpień 2009 r. stała się wymagalna 10 września 2009 r. i co do zasady uległaby przedawnieniu 31 grudnia 2016 r.,

- listopad 2009 r. stały się wymagalne 10 grudnia 2009 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 31 grudnia 2016 r.

W przedmiotowej sprawie czynnością, określoną w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2004 r., o której dłużnik został zawiadomiony, zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu ww. składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych było doręczenie skarżącej odpisów tytułów wykonawczych o podanych powyżej numerach. Odpisy tytułów wykonawczych z dnia 11 grudnia 2009 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego rachunek bankowy w [...] Bank Polska z dnia 11 grudnia 2009 r. zostały doręczone stronie w dniu 31 grudnia 2009 r., Natomiast odpisy tytułów wykonawczych z dnia 16 kwietnia 2012 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego rachunek bankowy w [...] Bank Polska z dnia 7 maja 2012 r. zostały za doręczone w dniu 28 maja 2012 r., w trybie art. 44 k.p.a.

Zaistniała zatem czynność, powodująca zawieszenie biegu terminu przedawnienia wszystkich ww. składek, a zawieszenie to, zgodnie z ww. przepisem będzie trwało do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych i powszechnych wskazuje się, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają do ściągnięcia należności. Nie ulega wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego. Podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek.

Przedmiotowe należności nie uległy zatem przedawnieniu i są wymagalne. Organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułów wykonawczych, a samo doręczenie odpisów tych tytułów, zgodnie z przepisami spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek. W kwestii przedawnienia ww. składek bez znaczenia pozostaje przy tym fakt nieskuteczności zajęć rachunku bankowego w [...] Bank Polska, z uwagi na brak rachunku bankowego w tym banku.

Tym samym, skoro należności z tytułu przedmiotowych składek nie przedawniły się, a zawieszenie biegu terminu przedawnienia będzie trwało do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, nie było bezprawnym zajęcie przez organ egzekucyjny w dniu 28 stycznia 2022 r. świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca ponownie podniosła, że po zgłoszeniu zarzutu przedawnienia w dniu 2 lutego 2022 r. organ egzekucyjny posiadał wiedzę, że zajęcie świadczenia emerytalnego nie ma podstaw prawnych ze względu na przedawnienie zobowiązań, dlatego postępowanie administracyjne prowadzi w taki sposób, aby wywołać przekonanie, że egzekucja ze świadczeń emerytalnych jest kontynuacją egzekucji prowadzonej przez 13 lat z rachunku bankowego w banku [...] (obecnie Bank [...]), co jest manipulacją, ponieważ bank po otrzymaniu pisma o zajęciu nie przelał żadnych środków i miał obowiązek wysłać informację o braku rachunku.

Zdaniem skarżącej 10 - letni okres przedawnienia oraz miesięczny okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia, zobowiązania za rok 2004, 2005, 2006, 2007 roku przedawniły się odpowiednio najpóźniej do końca roku 2014, 2015, 2016 a zobowiązania za 2009 r. uwzględniając skrócony 5 - letni okres przedawnienia pod koniec stycznia 2017 r. Wskazując natomiast problemy zdrowotne i trudną sytuację materialną skarżąca podkreśliła, że oczekuje jawnego, szybkiego i sprawiedliwego postępowania. Urzędy administracji państwowej mają obowiązek postępowania zgodnie z prawem w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa oraz w sposób, aby strona nie poniosła szkody z tytułu nieznajomości prawa.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia 23 marca 2023 r., uznanie, że zobowiązania uległy przedawnieniu, ponieważ ZUS wystawił tytuły wykonawcze i zajął rachunek bankowy w banku, w którym konta nigdy nie miała, a następnie pomimo informacji z banku o braku rachunku wykazał się zadziwiającą 13 - letnią bezczynnością. Spowodowało to naliczenie wysokich odsetek znacznie przewyższających kwotę głównego zobowiązania. W ocenie skarżącej ustawodawca nie po to ustanowił instytucję przedawnienia, aby unikać zobowiązań ale po to, aby nie doprowadzić do takich sytuacji, w której się znalazła.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2023r. poz.259 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymujące w mocy postanowienie ZUS o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec W. K..

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022r. poz.479 ze.) dalej u.p.e.a. oraz przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023r. poz.1230), dalej s.u.s.

Jeżeli chodzi o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji to zastosowanie mają przepisy w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020r. Z tym dniem zmieniły się przepisy u.p.e.a. dokonane ustawą z dnia 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019r. poz.2070 ). Zgodnie z treścią art.13 ust.1 tej ostatniej ustawy do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Ponieważ postępowanie egzekucyjne wobec W. K. nie zostało zakończone do dnia 30 lipca 2020r. to zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020r. Zgodnie z treścią art.59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

W myśl art.24 ust.4 s.u.s. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003r. do dnia 31 grudnia 2011r. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d.

Zgodnie z treścią art.24 ust.5b.) s.u.s. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2004r., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Na podstawie ustawy z dnia 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. nr 232 poz.1378) z dniem 1 stycznia 2012r. zmieniono treść art.24 ust.4 s.u.s., który otrzymał następujące brzmienie: należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

Zgodnie z treścią art.27 ust.1 ustawy z 16 września 2011r. do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 41b ust. 1 ustawy wymienionej w art. 2 oraz w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r.

W myśl zaś art.27 ust.2 ustawy z 16 września 2011r. jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.

W rozpoznawanej sprawie W. K. wnosiła o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec niej w związku z przedawnieniem egzekwowanych składek. Należy zaznaczyć, że skarżąca posiada zadłużenie z tytułu niepłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w okresie od maja 2004r. do listopada 2009r. W okresie powstania zadłużenia obowiązywał 10-letni okres przedawnienia należności składkowych. Od 1 stycznia 2012r. okres ten wynosi 5 lat. Z uwagi na treść art.27 ust.2 ustawy z dnia 16 września 2011r. okres przedawnienia należności składkowych skarżącej za okres od maja 2004r. do września 2006r. wynosi 10 lat od dnia wymagalności (np. najstarsze składki za maj 2004r. stały się wymagalne 11 czerwca 2004r. i uległyby przedawnieniu w dniu 12 czerwca 2014r.). Odnośnie składek za okres od lutego 2007r. do listopada 2009r. okres przedawnienia wynosi 5 lat i rozpoczyna się 1 stycznia 2012r. z uwagi na treść rt.27 ust.1 ustawy z 16 września 2011r. (składki za styczeń 2007r., maj 2009r., czerwiec 2009r., sierpień 2009r. i listopad 2009r. uległyby przedawnieniu 31 grudnia 2016r.).

Podkreślić należy, iż ZUS wystawił tytuły wykonawcze obejmujące zadłużenie składkowe W. K.. W dniu 11 grudnia 2009r. wystawił 26 tytułów wykonawczych (numery [...] i od [...] do [...]) oraz w dniu 16 kwietnia 2012r. wystawił 14 tytułów wykonawczych (numery od [...] do [...] do [...] do [...]. Tytuły wykonawcze z 11 grudnia 2009r. wraz z zawiadomieniem z 11 grudnia 2009r. skierowanym do [...] Bank Polska SA o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności, zostały doręczone skarżącej w dniu 31 grudnia 2009r. (k.83 akt administracyjnych). Natomiast tytuły wykonawcze z dnia 16 kwietnia 2012r. wraz z zawiadomieniem z 7 maja 2012r. skierowanym do [...] Bank Polska SA o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności, zostały doręczone W. K. w dniu 28 maja 2012r. w trybie art.44 K.p.a (k.122 akt administracyjnych). W tym czasie obowiązywał przepis art.24 ust.5b.) s.u.s. przewidujący zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności składkowych, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W orzecznictwie sadów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego; podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek (por. np. wyrok WSA w Gdańsku z 12 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 737/17, Lex nr 2350255; wyrok WSA w Szczecinie z 19 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 637/16, Lex nr 2116066).

W rozpoznawanej sprawie doręczenie skarżącej w dniu 31 grudnia 2009r. tytułów wykonawczych z 11 grudnia 2009r. wraz z zawiadomieniem do [...] Bank Polska oraz w dniu 28 maja 2012r. tytułów wykonawczych z 16 kwietnia 2012r. wraz z zawiadomieniami do [...] Bank Polska skutkowało zawieszeniem biegu przedawnienia należności objętych tym tytułami. Innymi słowy bieg terminu przedawnienia należności składkowych objętych tytułami wykonawczymi z 11 grudnia 2009r. został zawieszony w dniu 31 grudnia 2009r. zaś należności objętych tytułami z 16 kwietnia 2012r. został zawieszony w dniu 28 maja 2012r. Wspomnieć należy, iż skarżąca nie kwestionowała prawidłowości doręczenia jej tytułów wykonawczych z 11 grudnia 2009r. i z 16 kwietnia 2012r. Okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia trwa do chwili obecnej gdyż cały czas prowadzone jest postępowanie egzekucyjne (od stycznia 2022r. zadłużenie składkowe potrącane jest ze świadczenia emerytalnego). W sytuacji gdy z chwilą doręczenia skarżącej tytułów wykonawczych (31 grudnia 2009r. i 28 maja 2012r.) doszło do zawieszenia biegu przedawnienia należności składkowych do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego a postępowanie egzekucyjne do chwili obecnej się nie zakończyło to organy administracji obu instancji trafnie uznały, że nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi, że zawieszenie biegu przedawnienia nastąpiło tylko na okres około 4 tygodni do czasu otrzymania przez organ egzekucyjny informacji z [...] Bank Polska o braku rachunku dłużnika w tym banku. Później, w ocenie skarżącej, okres przedawnienia biegł dalej.

Jeszcze raz należy podnieść, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia zaległości składkowych skarżącej nastąpiło z dniem doręczenia jej tytułów wykonawczych obejmujących te należności zaś okres zawieszenia trwa do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Dla okresu zawieszenia nie mają znaczenia okoliczności w jaki sposób prowadzone jest postępowanie egzekucyjne a więc to jakie czynności egzekucyjne podejmował organ egzekucyjny, czy były one prawidłowe, efektywne i skuteczne czy też miała miejsce bierna postawa organu egzekucyjnego. Nie ma zatem żadnego znaczenia okoliczność podniesiona przez skarżącą, że nigdy nie posiadała ona rachunku bankowego w [...] Bank Polska i przesłanie do tego banku zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego było nieskuteczne. Zawieszenie biegu przedawnienia należności składkowych skarżącej nastąpiło z dniem doręczenia jej tytułów wykonawczych i okres zawieszenia trwa do chwili obecnej bo postępowanie egzekucyjne nie zostało dotychczas zakończone. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 marca 2023r. w spr. I GSK 769/22 " zawieszenie biegu terminu przedawnienia może być dłuższe niż okres przedawnienia należności z tytułu składek, określony w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Nie istnieje żaden przepis, który nakazywałby umorzenie tego postępowania z uwagi na upływ czasu. Zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Rozstrzygnięcie na tej podstawie o umorzeniu lub odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego ma jednak charakter uznaniowy. Organ egzekucyjny może umorzyć takie postępowanie, lecz nie musi. Nadto nie wynika z przepisów obowiązek organu egzekucyjnego działania w tym zakresie z urzędu. Zwykle z takim wnioskiem występuje wierzyciel, jednak w tej sprawie wierzyciel nie wnioskował o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o tę podstawę prawną. Dlatego też za dopuszczalną należy uznać sytuację, w której postępowanie egzekucyjne jest prowadzone dłużej niż wynosi upływ terminu przedawnienia należności wynikający z art. 24 ust. 4 u.s.u.s.". Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w wymienionym orzeczeniu.

W niniejszej sprawie nie ma znaczenia to czy po podjęciu pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności składkowych, o której W. K. została zawiadomiona, zostały podjęte kolejne czynności egzekucyjne i ewentualnie po upływie jakiego okresu czasu doszło do ich podjęcia. Dla skorzystania z instytucji zawieszenia biegu przedawnienia nie jest wymagane prowadzenie wobec dłużnika skutecznego postępowania egzekucyjnego lecz wystarczające jest podjęcie czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której dłużnik został zawiadomiony a taka sytuacja w niniejszej sprawie miała miejsce (doręczenie tytułów wykonawczych skarżącej). Zarzut skargi w tym zakresie nie jest zasadny.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu. Bieg terminu przedawnienia tych należności został zawieszony z dniem doręczenia W.K. tytułów wykonawczych i okres zawieszenia trwa do chwili obecnej bo postępowanie egzekucyjne nie zostało jeszcze zakończone. Organy administracji trafnie odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę.

a.kr