Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 449/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłość postępowania  administracyjnego i że przewlekłość postępowania  miała charakter rażący
Powołane przepisy: article: art. 35  par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 149  par. 1  pkt 3,  par. 1a i  par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Łukasz Krzycki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2018 r. sprawy ze skargi D.W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] października 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów prawa 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywnę w wysokości 300 (słownie: trzysta) złotych; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz D. W. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

D. W. w dniu [...] lipca 2018 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowania w sprawie z wniosku z dnia [...] października 2017 r. o wydanie w stosunku do skarżącej decyzji w oparciu o art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 132 - dalej jako ustawa emerytalna).

Pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 35 § 1 i 3 w zw. z art. 12 § 1 k.p.a., poprzez niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie oraz prowadzenie sprawy w sposób przewlekły, znajdujący wyraz w wyznaczaniu w sposób nieuzasadniony coraz to kolejnych terminów załatwienia sprawy pomimo faktu, że wszystkie czynności dowodowe zaplanowane przez organ zostały przeprowadzone, a co skutkuje tym, że sprawa pozostaje nierozpoznana pomimo upływu blisko 8 miesięcy;

2) art. 8 § 1 k.p.a., poprzez prowadzenie sprawy w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, co znalazło wyraz w m.in. wyznaczeniu dodatkowego terminu na załatwienie sprawy pomimo zakończenia fazy zbierania materiału dowodowego, jak również nieuzasadnionego nierozpoznania ponaglenia i wezwania skarżącej do dokonania dodatkowych czynności nieprzewidzianych przepisami prawa.

W związku z powyższym strona skarżąca wniosła o:

1) stwierdzenie, że Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, a przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

2) zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia [...] października 2017 r., w terminie miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

3) wymierzenie organowi grzywny w wysokości 11193,39 zł,

4) przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości 11193,39 zł,

5) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wedle norm przepisanych, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony podniósł, iż pismem z dnia [...] października 2017 r. skarżąca skierowała do organu wniosek w trybie art. 8a ustawy emerytalnej wnosząc o wyłączenie w stosunku do niej stosowania art. 15c tej ustawy. Pismem z dnia [...] października 2017 r. organ poinformował skarżącą, że rozpatrzenie wniosku w podstawowym terminie przewidzianym ustawą nie jest możliwe z uwagi na konieczność podjęcia dodatkowych czynności, m.in. wystąpienia z zapytaniami do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW (dalej jako ZE-R), do Instytutu Pamięci Narodowej — Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej jako IPN) oraz do formacji, w której skarżąca pełniła służbę. W związku z tym, na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., organ przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia [...] kwietnia 2018 r. Następnie pismem z dnia [...] lutego 2018 r. organ poinformował skarżącą o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. organ po raz kolejny przedłużył termin rozpoznania sprawy i poinformował, że rozpatrzenie wniosku nastąpi do dnia [...] września 2018 r. Organ w uzasadnieniu powtórzył całkowicie treść pisma z dnia [...] października z tą różnicą, że zamiast informacji o konieczności wystąpienia z zapytaniami poinformował o dokonaniu tych czynności. Organ nie wskazał, jakie konkretnie dodatkowe czynności wyjaśniające muszą być jeszcze podjęte. Skarżąca działając przez pełnomocnika wniosła w dniu [...] czerwca 2018 r. ponaglenie oparte o art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ nie rozpoznał merytorycznie ponaglenia. Do dnia złożenia skargi wniosek skarżącej złożony w oparciu o art. 8a ustawy emerytalnej nie został przez organ rozpoznany.

Mając na uwadze powyższą sekwencję zdarzeń pełnomocnik stwierdził, iż organ działa w sposób rażąco przewlekły. Dwukrotnie przedłużył termin rozpoznania sprawy, w tym raz, przeszło dwa miesiące po zgromadzeniu materiału dowodowego. Także pierwsze przedłużenie terminu (do dnia [...] kwietnia 2018 r.) budzi uzasadnione wątpliwości, albowiem argumentem za prolongatą była potrzeba współpracy z innymi organami administracji (ZE-R, IPN oraz byłą formacją mundurową skarżącej), co - jak zostało wskazane w przywołanym wyroku NSA o sygn. IV SAB 53/95 - nie może stanowić usprawiedliwienia dla przewlekłego prowadzenia postępowania. Od dnia złożenia wniosku do dnia wniesienia skargi minęło niemalże 9 miesięcy. Od dnia złożenia wniosku do dnia wyznaczonego przez organ jako planowego terminu załatwienia sprawy minie 11 miesięcy, przy czym nie ma pewności, że termin ten nie zostanie po raz ponowny przedłużony. Do dokonania wszystkich czynności dowodowych i zakończenia sprawy wystarczający byłby termin zdecydowanie krótszy. Od zakończenia fazy gromadzenia materiału dowodowego do wyznaczonego terminu załatwienia sprawy upłynie niemalże 7 miesięcy. Wyznaczenie tego terminu nie znajduje żadnego uzasadnienia, albowiem organ nie musi dokonać już żadnych czynności. Mając to na uwadze dojść należy do wniosku, że organ prowadzi sprawę w sposób rażąco przewlekły.

Skarżąca wniosła o wymierzenie organowi grzywny w wysokości trzykrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, gdyż o powszechności prowadzenia przez organ spraw zainicjowanych wnioskami w trybie art. 8a ustawy emerytalnej w sposób przewlekły świadczy m.in. fakt zasądzania grzywien przez Wojewódzkie Sądy Administracyjne (wyroki WSA w Warszawie o sygn. II SAB/Wa 202/17, II SAB/Wa 425/17, publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Za koniecznością nałożenia grzywny w tym wymiarze przemawiają trzy względy. Po pierwsze, tak poważne opóźnienie w rozpoznaniu sprawy nie znajduje żadnego uzasadnienia, albowiem materiał dowodowy został zgromadzony blisko pół roku temu. Po drugie, organ zachowuje się wobec skarżącej skrajnie nielojalnie, pozostawiając ponaglenie bez rozpoznania, a w zamian wzywając skarżącą do dokonania czynności nie mających podstaw w przepisach prawa (żądania opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, choć nie ma ku temu podstaw). Po trzecie, powszechność przewlekłego prowadzenia przez organ tego typu postępowań w połączeniu z faktem, że dotyczą one kluczowej a wrażliwej dla stron materii (zaopatrzenie emerytalne) przemawia za nałożeniem kary w takiej wysokości, która odniosłaby skutek w postaci prewencji ogólnej, dyscyplinującej organ i zmuszającej go do prowadzenia wszystkich spraw w należytym tempie. Te same względy przemawiają za zasądzeniem na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w tej samej wysokości.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie lub ewentualnie odrzucenie skargi.

Pełnomocnik organu zasygnalizował, iż w sprawie ze skargi D. W. została przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wydana decyzja z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...].

Odnosząc się do zarzutów skargi pełnomocnik organu podniósł, iż minister właściwy do spraw wewnętrznych, aby wydać decyzję w przedmiocie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. ustawy emerytalnej musiał dokonać wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, co wymagało podjęcia przez organ administracji szeregu czynności wyjaśniających. W pierwszej kolejności na organie ciążył obowiązek wystąpienia do ZE-R z zapytaniem czy skarżąca pobierała świadczenie emerytalne / rentowe / rentowe rodzinne oraz za jakie okresy służby i w jakich formacjach. Następnie ustalenia wymagało, czy skarżąca podlegała (ewentualnie za jakie okresy, służba w jakich formacjach) regulacjom ww. ustawy (art. 15c, art. 22a. art. 24a). W przypadku potwierdzenia powyższego konieczne było wystąpienie do IPN z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ww. ustawy, a także przekazanie informacji pozwalających na ocenę ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Ponadto niezbędne było wystąpienie do formacji, w których skarżąca pełniła służbę, lub jej następcy prawnego z prośbą o weryfikację okresów służby skarżącej pod kątem przedstawionego powyżej ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Biorąc pod uwagę stan faktyczny oraz prawny (wynikający z ww. ustawy i zobowiązujący organ do przeprowadzenia szeregu czynności w sprawie zanim organ wyda decyzję na podstawie art. 8a ustawy) przedmiotowej sprawy oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne, pełnomocnik organu stwierdził, że wydłużenie terminu załatwienia przedmiotowej sprawy było uzasadnione, a organ potrzebował - realnego w okolicznościach sprawy - czasu do przeanalizowania, stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Właściwy czas na wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie był bardzo istotny ze względu na materię, którą obejmuje ustawa. Konstrukcja przepisów ustawy uniemożliwia zastosowanie art. 8a bez wcześniejszego ustalenia, czy skarżąca w ogóle podlegała reżimowi art. 15c, 22a czy art. 24 a ustawy emerytalnej. Zatem w przedmiotowej sprawie okoliczności zwalniające organ administracji publicznej z zarzutu bezczynności mają charakter prawny i proceduralny, a nie faktyczny, a tylko takie okoliczności zwalniają organ administracji publicznej z zarzutu bezczynności (wyrok WSA w Lublinie z dnia 13 czerwca 2013 r. sygn. akt lI SAB/Lu 105/13, publik. LEX nr 1333599).

Na marginesie pełnomocnik Ministra wskazał, iż do organu wpłynęła znaczna ilość spraw (na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę około 4 457 spraw) wniesionych na podstawie przywołanego wyżej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.

Biorąc to pod uwagę oraz okoliczność, że organ musiał podjąć szereg czynności, aby merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, w przedmiotowej sprawie nie sposób przyjąć, iż mamy tu do czynienia z rażącym naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a obiektywnie weryfikowalnymi czynnikami, które wpływają na terminy rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji. Z tych też powodów organ zakwestionował żądanie wymierzenia organowi grzywny i zasądzenia sumy pieniężnej w kwocie 11193,39 złotych, tak co do zasady, jak i wysokości.

Pełnomocnik organu zasygnalizował także, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawach ze skarg na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosków w trybie art. 8a ustawy emerytalnej (o sygn. akt II SAB/Wa 201/17, II SAB/Wa 509/17, II SAB/Wa 617/17, II SAB/Wa 553/17 i II SAB/Wa 13/18) odrzucił skargi przyjmując, iż w sprawy z zakresu art. 8a ustawy emerytalnej są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych i w związku z tym właściwe w tych sprawach są sądy powszechne, a nie wojewódzkie sądy administracyjne. Wobec powyższego nie jest dopuszczalne w tych sprawach również wniesienie skarg na bezczynność.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.), odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.

Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 p.p.s.a.

Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznaniu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 149 § 6 p.p.s.a.

Bezsprzecznie skarżąca przed wniesieniem skargi do Sądu wystosowała w dniu [...] czerwca 2018 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pisemne ponaglenie w trybie art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Należy zatem przyjąć, że strona przed wniesieniem skargi do Sądu skorzystała z przysługującego jej środka zaskarżenia warunkującego dopuszczalność skargi.

Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę, że sprawy rozstrzygane w oparciu o art. 8a ustawy emerytalnej są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych i w związku z tym właściwe w tych sprawach są sądy powszechne. Bowiem skarga na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c ustawy emerytalnej, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) (Dz. U. z 2016 r., poz. 2270), jest dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. (tak też przyjął WSA w Warszawie w sprawach o sygn. akt II SA/Wa 23/18, II SA/Wa 106/18, II SA/Wa 376/18, II SA/Wa 392/18, II SA/Wa 201/17 i innych).

Przechodząc do merytorycznej oceny zarzutów skargi należy stwierdzić, iż są one zasadne.

Wskazać trzeba, iż pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania obejmuje takie działanie organu, które nacechowane jest opieszałością i nieskutecznością. Ma ono miejsce także w sytuacji, gdy organ nie podejmuje działań mimo, że nie istnieją przeszkody do prowadzenia postępowania i rozpatrzenia wniosku strony. Niepodejmowanie przez organ działań prowadzi w konsekwencji do braku możliwości realizacji przez stronę jej praw. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, tak jak skarga na bezczynność organu, ma na celu zasadniczo doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia.

Wyjaśnić również należy, że celem skargi na przewlekłość organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi na przewlekłość organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy.

Skarżąca wystąpiła do organu o wydanie decyzji na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy emerytalnej, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ww. ustawy, który stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:

1. krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz

2. rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Przepis ten wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2017 r. Zauważyć też należy, że decyzje wydawane przez organ na jego podstawie mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Zgodnie z art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona we wskazanym przepisie ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania, wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W art. 35 k.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Podkreślić trzeba też, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem bezczynności postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. W sprawach ze skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego sąd administracyjny bada, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy. Natomiast z bezczynnością organu mamy do czynienia wtedy, gdy organ w ogóle nie podejmuje żadnych czynności.

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca wnioskiem z dnia [...] października 2017 r. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy emerytalnej. Następnie organ pismem z dnia [...] października 2017 r. poinformował wnioskodawczynię o niemożności rozpatrzenia sprawy w terminie wskazanym w art. 35 § 3 k.p.a., przedłużeniu terminu jej załatwienia do dnia [...] kwietnia 2017 r. Pismem z tego samego dnia organ zwrócił się do ZE-R o przekazanie informacji, czy skarżąca ma ustalone prawo do renty lub emerytury. Odpowiedź ZE-R została Ministrowi Spraw Wewnętrznych udzielona pismem z dnia [...] listopada 2017 r. Pismami z dnia [...] listopada 2017 r. organ zwrócił się do IPN i Komendanta Głównego Policji o przedstawienie stosownych informacji. Odpowiedź z IPN została zawarta w piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r., w załączeniu do którego przedstawiono kopie dokumentów z akt osobowych nr [...] (5 kart). Przy piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. Komendant Główny Policji przedstawił informację dotyczącą przebiegu służby skarżącej. Jak wynika z powyższego do połowy lutego 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podejmował czynności w sprawie mające na celu zebranie materiału dowodowego. Jednakże analiza zgromadzonego materiału dowodowego, który nie jest nadmiernie obszerny, nie doprowadziła do zakończenia sprawy w ciągu miesiąca, maksymalnie dwóch miesięcy, lecz wyznaczenia kolejnego terminu załatwienia sprawy. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. organ poinformował skarżącą, iż: "Mając na względzie art. 36 § 1 Kpa, zawiadamiam, iż rozpoznanie Pani wniosku będzie możliwe po zebraniu Powyższych dowodów. W ocenie organu powinno to nastąpić do dnia [...] września 2018 r.". Dostrzec jednak należy, iż innych dowodów w sprawie, niż te które zostały już zgromadzone organ nie pozyskał. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją w sprawie wydał dopiero w dnia [...] lipca 2018 r., tj. 5 miesięcy po zakończeniu gromadzenia materiałów dowodowych w sprawie. Oznacza to, iż co najmniej trzymiesięcznej zwłoki w procedowaniu organu nie sposób usprawiedliwić obiektywnymi trudnościami.

Powyższe jednoznacznie wskazuje, że termin przewidziany w art. 35 § 1 k.p.a. nie został zachowany. Nie można zatem przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki monitorował sprawę. Wprawdzie w aktach administracyjnych znajdują się pisma kierowane do skarżącej o przedłużeniu terminów załatwienia sprawy, jednakże okoliczności wskazane powyższej nie usprawiedliwiają wyznaczenia tak odległej daty końcowej załatwienia sprawy. Zatem, w ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy instytucja z art. 36 k.p.a. była przez organ rażąco nadużywania. Wziąć bowiem należy pod uwagę, iż od zgromadzenia całości materiału dowodowego do wydania decyzji w sprawie opłynęło 5 miesięcy, co oznacza, iż biorą pod uwagę tylko ten okres termin z art. 35 § 3 k.p.a. został przekroczony czterokrotnie. Zaś zwłoka w wydaniu decyzji nie wynikała z przyczyn obiektywnie niezależnych od organu orzekającego w sprawie. Takowych bowiem przyczyn nie sposób dostrzec w aktach sprawy.

Sąd podkreśla, że ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym nie zawiera odrębnych od k.p.a. przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza stosowania przepisów k.p.a. Kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z konieczności dokonania kwerendy akt nie zwalniają z zarzutu przewlekłości. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy.

W świetle powyższego jest bezsporne, że organ przewlekle prowadził postępowanie w sprawie zainicjowanej wnioskiem D. W., a ta przewlekłość, z uwagi na kilkumiesięczny brak jakiejkolwiek aktywności w tak ważnej z punktu widzenia skarżącej sprawie, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W ocenie Sądu, zarówno czas trwania postępowania z wniosku skarżącej w przedmiocie wydania decyzji w trybie art. 8a ustawy emerytalnej, tj. niemalże 9 miesięcy, jak i brak po stronie organu w toku trwania postępowania zintensyfikowanych działań, które wskazywałyby jednoznacznie, że faktycznie zmierzał on do jak najszybszego zakończenia postępowania, lecz na przeszkodzie stanęła okoliczność, która usprawiedliwiałaby choćby czasowy brak działania, powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, iż przewlekłość postępowania miała charakter rażącego naruszenia prawa. Przewlekłość ta ustała dopiero z chwilą wydania decyzji w dniu [...] lipca 2018 r.

Nie chodzi przy tym o samo rażące naruszenie art. 35 § 3 k.p.a., który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego, czy przepisu art. 12 k.p.a. statuującego zasadę szybkości postępowania, które to uchybienia są oczywiste, ale przede wszystkim o rażące naruszenie art. 8 k.p.a. Zdaniem Sądu, w sprawie tej doszło do rażącego naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organu władzy publicznej.

Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że wydanie decyzji administracyjnej w sprawie należącej do właściwości rzeczowej musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego, Sąd w pełni podziela. Tym niemniej, czasu opóźnienia w niniejszej sprawie nie można usprawiedliwić, bowiem organ przez kilka miesięcy nie kończył postępowania i w efekcie nie wydawał decyzji administracyjnej w przewidzianym prawem terminie.

Z tych też względów Sąd nie mógł zobowiązać organu do rozpatrzenia wniosku skarżącej, gdyż jak wskazano powyżej, bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. W dacie orzekania przez Sąd organ wydał już decyzję. Niemniej w takim przypadku treść art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a. obliguje się Sąd do stwierdzenie, czy w sprawie przewlekłość wystąpiła i czy miała postać rażącego naruszenia prawa.

Zgodnie z treścią art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Grzywna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-represyjny, a suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego ma charakter kompensacyjny. Podkreślić należy, że z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się przewlekłego prowadzenia postępowania, a także czy wskazują na konieczność zrekompensowania tego faktu skarżącemu. Zarówno zatem wymierzenie grzywny, czy przyznanie sumy pieniężnej nie jest obligatoryjne.

Ustalając wysokość nałożonej grzywny (300 zł) Sąd wziął pod uwagę upływ czasu jaki upłynął do dnia wydania decyzji w sprawie, a także okoliczność, że skarżącej zostało znacząco obniżone świadczenie emerytalne. Miał jednocześnie na względzie bardzo dużą ilość wniosków złożonych do organu w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz fakt wydania decyzji z dnia [...] lipca 2018 r. jeszcze przed faktycznym wpłynięciem skargi do organu (skarga została nadana w placówce pocztowej w dniu [...] lipca, zaś wpłynęła do organu [...] lipca 2018 r.).

Za niezasadne zaś i niecelowe Sąd uznał przyznanie na rzecz skarżącej jakiejkolwiek sumy pieniężnej. Okoliczności sprawy nie przemawiają za koniecznością zrekompensowania skarżącej ewentualnej szkody, jaką poniosła w wyniku przewlekłego prowadzenia postępowania. Także sama treść wniosku o przyznanie sumy pieniężnej nie uzasadnia takiego żądania. Skarżąca nie przedstawiła, ani nie powołała okoliczności, które mogłyby wskazywać na zasadność kompensaty.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a w zw. z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt 2 wyroku wydano na podstawie art. 149 § 1a. p.p.s.a. Podstawę wymierzenia organowi grzywny stanowi przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. – pkt 3 wyroku, natomiast wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a. – pkt 4 wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania zastępstwa procesowego wydano na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.