Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 89/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 107 par. 3, art. 127, art156 par. 1 pkt 1;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 104 ust. 1;
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 41 ust. 2;
journal: Dz.U. 2004 nr 8 poz 66
law: Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin - tekst jednolity.
article: art. 145 par.1 pkt 2 w zw. z art. 135, art. 134 par. 2;
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik - Grzanka Sędziowie: WSA Felicja Kajut WSA Alina Dominiak ( spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Kaczmar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2008 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] z dnia 4 marca 2008r., nr [...] w przedmiocie uposażenia i innych należności pieniężnych przysługujących żołnierzom zawodowym 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień [...] z dnia 6 lutego 2008 r. nr [...]. 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 22 listopada 2006 r. nr [...] Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził nieważność decyzji z dnia 21 grudnia 2002 r. Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w sprawie wypowiedzenia W. W. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

W związku z powyższą decyzją Wojskowy Komendant Uzupełnień [...] w dniu 3 kwietnia 2007 r. wydał decyzję nr [...], w której ustalił W. W. prawo do następujących należności pieniężnych przysługujących żołnierzowi zawodowemu:

1. uposażenia za okres od 1.02.2004 r. do 19.12.2006 r. zrewaloryzowanego zgodnie z ustawą budżetową za każdy rok;

2.1. nagrody rocznej za 2004 r. w wysokości 11/12 miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym otrzymanego przez żołnierza w m-cu sierpniu 2004 r.

2.2. dodatkowego uposażenia rocznego za rok 2004 i 2005 ;

3. wypłacanego na wniosek zainteresowanego :

- ekwiwalentu pieniężnego za przejazd raz w roku, do wybranej miejscowości w kraju i z powrotem za rok 2005 ; gratyfikacji urlopowej za rok 2005 ,

4. równoważnika pieniężnego przysługującego w zamian za umundurowanie i wyekwipowanie za rok 2004 i 2005 ;

5. odsetek ustawowych od zaległych świadczeń od dnia , w którym uposażenie i pozostałe wynagrodzenie stały się wymagalne, tj. od dnia uprawomocnienia się Decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia 23 listopada 2006 r.

Od decyzji tej W. W. wniósł odwołanie w części dotyczącej potrącenia z uposażenia należnego ( drugi akapit uzasadnienia) oraz w części dotyczącej odsetek ustawowych za czas bezprawnego pozostawania poza służbą ( pkt 5 decyzji).

W związku z wniesionym odwołaniem Wojskowy Komendant Uzupełnień [...] w dniu 8 maja 2007 r. wydał decyzję nr [...], w której ( w pkt 6 ) uchylił własną decyzję z dnia 3 kwietnia 2007 r. nr [...] na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. jak również ustalił W. W. prawo do następujących należności pieniężnych przysługujących żołnierzowi zawodowemu:

1. uposażenia za okres od 1.02.2003 r. do 19.12.2006 r. zrewaloryzowanego zgodnie z ustawą budżetową za każdy rok;

2.1. nagrody rocznej za 2003 r. w wysokości 11/12 miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym otrzymanego przez żołnierza w m-cu styczniu 2003 r.;

2.2. nagrody rocznej za 2004 r. ;

2.3. dodatkowego uposażenia rocznego za rok 2004 i 2005 ;

3. wypłacanego na wniosek zainteresowanego : - ekwiwalentu pieniężnego za przejazd raz w roku, do wybranej miejscowości w kraju i z powrotem za rok 2004 i 2005 ;- gratyfikacji urlopowej za rok 2004 i 2005 ;

4. równoważnika pieniężnego przysługującego w zamian za umundurowanie i wyekwipowanie za rok 2004, 2005 , 2006.;

5. odsetek ustawowych od zaległych świadczeń od dnia , w którym uposażenie i pozostałe wynagrodzenie stały się wymagalne, tj. od dnia uprawomocnienia się Decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia 22 listopada 2006 r.

Po rozpatrzeniu odwołania W. W. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] decyzją z dnia 5 czerwca 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień [...] z dnia 8 maja 2007 r. nr [...] . Organ wskazał, że jako podstawę prawną uchylenia własnej decyzji organ pierwszej instancji powinien powołać art. 132 § 1 kpa, a nie art. 113 § 1 kpa, lecz uchybienie to nie miało wpływu na treść podjętej decyzji i dlatego nie powoduje konieczności jej uchylenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi W. W., wyrokiem z dnia 25 października 2007 r. sygn. akt III SA/Gd 293/07 stwierdził nieważność decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] z dnia 5 czerwca 2007 r. i poprzedzającej ją decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień [...] z dnia 8 maja 2007 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wytknął organom błędy proceduralne i stwierdził, że decyzja Wojskowego Komendanta Uzupełnień [...] z dnia 8 maja 2007 r. rażąco naruszyła art. 113 § 1 k.p.a. w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. , bowiem

sprostowanie błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek na podstawie przepisu art. 113 § 1 kpa nie może wykraczać poza granice określone tym przepisem. Sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia, a tym bardziej do jego uchylenia i ponownego rozstrzygnięcia sprawy. Organ pierwszej instancji nie mógł też orzec na postawie art. 132 § 1 kpa z braku zaistnienia przesłanek do zastosowania tego przepisu. Decyzja organu odwoławczego utrzymując w mocy decyzję organu niższej instancji także rażąco naruszyła prawo.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojskowy Komendant Uzupełnień [...] decyzją z dnia 6 lutego 2008 r. nr [...], powołując się na art. 104 § 1 k.p.a., art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 179, poz. 1750 ze zm.) i § 6 ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie równoważników pieniężnych przysługujących w zamian za umundurowanie i wyekwipowanie (Dz. U. nr 153, poz. 1615 ze zm.), ustalił st. chor. W. W. prawo do następujących należności pieniężnych przysługujących żołnierzowi zawodowemu wypłaconych 6.04.2007 r.:

1. uposażenia za okres od 1.02.2003 r. do 19.12.2006 r. zrewaloryzowanego zgodnie z ustawą budżetową za każdy rok - w kwocie 108.208,48 zł;

2.1 nagrody rocznej za 2003 r. w wysokości 11/12 miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym otrzymanego przez żołnierza w styczniu 2003 r. - w kwocie 2.016,94 zł;

2.2 nagrody rocznej za 2004 r. - w kwocie 2.313,40 zł;

2.3 dodatkowego uposażenia rocznego za 2004 r. - w kwocie 2.313,40 zł 2.4 dodatkowego uposażenia rocznego za 2005 r. - w kwocie 2.382,80 zł;

3. wypłacanego na wniosek zainteresowanego:- ekwiwalentu pieniężnego za przejazd raz w roku, do wybranej miejscowości w kraju i z powrotem za rok 2004 i 2005; - gratyfikacji urlopowej za rok 2004 i 2005.

4. równoważnika pieniężnego przysługującego w zamian za umundurowanie i wyekwipowanie za rok 2004 , 2005 i 2006.

5. odsetek ustawowych od zaległych świadczeń od dnia, w którym uposażenie i pozostałe wynagrodzenie stały się wymagalne tj. od dnia uprawomocnienia się Decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia 22 listopada 2006 r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że w następstwie nieskutecznego zwolnienia, w okresie od 1 lutego 2003 r. do 19 grudnia 2006 r. W. W. był żołnierzem zawodowym i na mocy art. 71 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ma prawo do uposażenia i innych należności pieniężnych wyszczególnionych w pkt 1 i 2 decyzji. Jednocześnie W. W., na podstawie art. 95 pkt 1 ww. ustawy pobrał z Wojskowego Biura Emerytalnego G. 12-to miesięczne uposażenie na podstawie rozkazu dziennego Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień [...] z dnia 27.01.2003 r. w kwocie 26.403,60 zł, przysługujące żołnierzowi po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.

Na wniosek żołnierza, zgodnie z art. 114 ust. 6 stawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, został skrócony termin wypowiedzenia, za który na podstawie art. 14 ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowania Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2001 r. nr 76, poz. 804), przysługiwało odszkodowanie w wysokości 17.602,40 zł. Kwota należnego odszkodowania została wypłacona przez Wojewódzki Sztab Wojskowy [...].

Organ wskazał, że w związku nieskutecznością zwolnienia ze służby wojskowej świadczenia te należy uznać za nienależne, wobec czego kwota uposażenia określona w pkt 1 decyzji zostanie wypłacona jako różnica między należnym uposażeniem za okres od 1 lutego 2003 r. do 19 grudnia 2006 r., a pobranym 12- to miesięcznym uposażeniem i odszkodowaniem za skrócony okres uposażenia.

Ponadto W. W. od 1 lutego 2004 r. pobierał świadczenie emerytalne, a - zgodnie z art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2004 r. nr 8, poz. 66 ze zm.) - nie jest możliwe wypłacanie za ten okres zarówno emerytury i uposażenia. Na tej podstawie wypłata kwoty z przysługującego za okres 1.02.2003 r. do 19.12.2006 r. uposażenia, zostanie wypłacona jako różnica pomiędzy tym uposażeniem a kwotą pobranego przez W. W. świadczenia emerytalnego.

Na podstawie § 3.1 i 2, § 4 i § 7.1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lipca 2000 r. w sprawie nagród rocznych, pieniężnych w formie wyróżnień oraz zapomóg dla żołnierzy, W. W. przysługuje świadczenie określone w pkt 2.1 decyzji, czyli nagroda roczna za 2003 r. w wysokości 11/12 miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym otrzymanego przez żołnierza w lutym 2003 r. oraz w pkt. 2.2 decyzji - nagroda roczna za 2004 r.

Na podstawie art. 83.1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wymienionemu przysługuje prawo do określonego w pkt. 2.3 decyzji, dodatkowego uposażenia rocznego w wysokości jednomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za rok 2004 i 2005.

Należności pieniężne określone w pkt. 3 za rok 2004 i 2005 przysługują na podstawie art. 68.2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu korzystania przez żołnierzy zawodowych, małżonków i dzieci pozostających na ich utrzymaniu z bezpłatnych przejazdów oraz innych świadczeń socjalno - bytowych (Dz. U. nr 135, poz. 1452); gratyfikacja urlopowa za rok 2004 i 2005 przysługuje na podstawie art. 83.1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 marca 2004 r. w sprawie gratyfikacji urlopowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 66, poz. 511).

Na podstawie § 6 ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2004 r. w sprawie równoważników pieniężnych przysługujących w zamian za umundurowanie i wyekwipowanie, organem właściwym w sprawach wypłacania równoważników pieniężnych jest wojskowa jednostka budżetowa, na której zaopatrzeniu logistycznym żołnierz pozostaje.

Odwołując się od tej decyzji W. W. zarzucił, że organ pierwszej instancji nie miał podstaw prawnych do potrącania należności pieniężnych wypłacanych mu zgodnie z obowiązującymi przepisami. Jego zdaniem Wojskowy Komendant Uzupełnień [...] nie ma kompetencji do tego, żeby w formie decyzji rozstrzygać o należnym mu uposażeniu, ponieważ odwołujący się pozostawał na zaopatrzeniu Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...]. W dalszej kolejności zarzucił m.in. rażące naruszenie prawa materialnego przez orzeczenie o obowiązku zwrotu emerytury przez organ nie będący wojskowym organem emerytalnym oraz emerytury pobieranej, gdy nie istniała żadna okoliczność uzasadniająca jej zwrot.

Po rozpatrzeniu odwołania Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] decyzją z dnia 4 marca 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu niższej instancji.

Organ odwoławczy zauważył, że w odwołaniu brak jest określenia przedmiotu sporu. Nie kwestionuje się w nim wysokości należności, wypłaconych po unieważnieniu decyzji o zwolnieniu odwołującego się z zawodowej służby wojskowej oraz należności pobranych przez niego w związku z nieskutecznym zwolnieniem z tej służby. Należy więc przyjąć, że odwołujący się nie zgłasza, poza żądaniem wyliczenia ustawowych odsetek od każdego z zaległych uposażeń począwszy od dnia 11 lutego 2003 r. do dnia rzeczywistej zapłaty, zastrzeżeń co do wysokości ustalonych w decyzji należności.

Żądanie zmiany sposobu wyliczenia odsetek jest bezzasadne. W okresie pozostawania odwołującego się "poza służbą" nie pobierał on uposażenia i dlatego nie obowiązuje w jego przypadku naliczanie odsetek w stosunku miesięcznym. Przysługują one od dnia, w którym uposażenie oraz inne zaległe należności stały się wymagalne.

Organ odwoławczy uznał, że w zaskarżonej decyzji został prawidłowo określony zakres uprawnień przysługujących odwołującemu się z tytułu bezskutecznego zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej, jak również wysokość pobranych przez niego należności pieniężnych, które stały się nienależnymi świadczeniami pieniężnymi w rozumieniu art. 410 § k.c., ponieważ odpadła podstawa ich wypłaty. Trafnie stwierdzono w odwołaniu , że w przepisach o uposażeniu żołnierzy zawodowych brak jest definicji nienależnego świadczenia pieniężnego. Dlatego też, uzasadniając dokonaną kompensatę wzajemnych zobowiązań finansowych, konieczne jest posiłkowanie się definicjami nienależnego świadczenia pieniężnego zamieszczonymi w kodeksie cywilnym. Kierując się dyspozycją art. 410 § 2 k.c. należało przyjąć, iż strona zobowiązana jest do zwrotu pobranego nienależnego świadczenia pieniężnego w granicach bezpodstawnego wzbogacenia i dokonać kompensaty wzajemnych zobowiązań, ponieważ nie wywiązała się ona dobrowolnie z tego obowiązku. W następstwie przywrócenia do zawodowej służby wojskowej nabyła prawo do uposażenia i należności z nim związanych, ale również stała się dłużnikiem Skarbu Państwa, zobowiązanym do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych. Nie jest zasadny zarzut, iż świadczenia te zostały stronie "potrącone" z uposażenia. Zostały one bowiem rozliczone w ramach przeprowadzonej kompensaty wzajemnych zobowiązań finansowych, nie zaś na podstawie powołanych w odwołaniu przepisów o uposażeniu żołnierzy zawodowych.

Przy wyliczaniu kwoty wyrównania zostały uwzględnione pobrane przez stronę należności z tytułu:

1. odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia w wysokości 17.602,40 zł;

2. uposażenia przysługującego zwalnianemu żołnierzowi zawodowemu w wysokości 23.403,60 zł;

3. emerytury wojskowej za okres pozostawania "poza" służbą w wysokości 61.564,67 zł.

Organ podniósł, że nie jest możliwe wypłacenie za ten sam okres pozostawania "poza służbą" zarówno emerytury i dwunastomiesięcznego świadczenia zamiennego jak i uposażenia. Wynika to z postanowień art. 41 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy i ich rodzin. Mając na uwadze ten przepis oraz konieczność posiłkowania się przepisami prawa cywilnego w sprawie, nie można się zgodzić z zarzutem, że zachodzi sprzeczność uzasadnienia zaskarżonej decyzji z jej rozstrzygnięciem. Ustalenie bowiem prawa do należności wymienionych w pkt. 1-5 w oparciu o przepisy o uposażeniu żołnierzy zawodowych nie wyklucza łącznego rozliczania wzajemnych zobowiązań finansowych wynikających z unieważnienia decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.

Na zakończenie organ podkreślił, iż chybiony jest zarzut naruszenia prawa procesowego poprzez wydanie decyzji z przekroczeniem właściwości rzeczowej. Właściwość organu pierwszej instancji do wydania decyzji wynika z art. 104 ust. 1 i 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku W. W. domagał się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w zaskarżonej odwołaniem części, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji w zaskarżonej części.

Skarżący zarzucił wydanym decyzjom rażące naruszenie prawa materialnego - art. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy przez przyjęcie, iż uposażenie i inne należności wypłacone żołnierzowi zawodowemu zgodnie z zasadami obowiązującymi w dniu ich wypłacenia podlegają zwrotowi wbrew wyraźnemu brzmieniu cytowanego przepisu, rażące naruszenie norm prawa procesowego poprzez uchybienie art. 7, art. 19 i art. 20 k.p.a. przez wydanie decyzji przez organy niewłaściwe rzeczowo, ponieważ nie mają one kompetencji ku temu aby - w formie decyzji - rozstrzygać o należnym uposażeniu żołnierzy pełniących służbę w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w W. oraz przez utrzymanie w mocy decyzji niezgodnej z art. 107 § 1 i 3 k.p.a., przez sprzeczność uzasadnienia decyzji z jej rozstrzygnięciem; rażące naruszenie prawa materialnego - art. 3 ust. 1 pkt. 13 i 48 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych przez orzeczenie o obowiązku zwrotu emerytury przez organ nie będący wojskowym organem emerytalnym oraz emerytury pobieranej, gdy nie istniała żadna okoliczność uzasadniająca jej zwrot; rażące naruszenie prawa materialnego - art. 9 ust. 3a ustawy z dnia 14 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy przez zaniechanie przyznania odwołującemu się odsetek ustawowych od każdego z zaległych uposażeń nieterminowo wypłaconych; rażące naruszenie przepisów prawa procesowego przez oczywiście niewłaściwe zastosowanie art. 1 pkt. 1 k.p.a., polegające na rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej sprawy, do której należy stosować przepisy art. 405 i nast. k.c.; rażące naruszenie prawa procesowego, polegające na dokonaniu potrąceń z uposażenia bez podstawy prawnej w postaci prawomocnego wyroku sądowego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności lub administracyjnego tytułu wykonawczego oraz dokonanie tych potrąceń przez organ niewłaściwy.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy w jej brzmieniu i nazwie obowiązującej do dnia 30 czerwca 2004 r., na podstawie której orzekły organy, uposażenie i inne należności finansowe żołnierzy zawodowych przyznane i wypłacone na podstawie przepisów i według zasad obowiązujących w dniu ich przyznania, nie podlegają zwrotowi, chyba że wynika to z przepisów szczególnych. Wspomniane w regulacji przepisy szczególne nie obowiązywały w dniu wypłacenia skarżącemu spornych należności ani też nie obowiązują w chwili obecnej, a organy obu instancji nie wskazały zresztą takich przepisów.

Skarżący zarzucił, iż organ pierwszej instancji uznał, że wypłacone uposażenie jest świadczeniem nienależnym, a tymczasem skarżący otrzymał te należności na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. W ocenie skarżącego brak jest przepisu, który pozwalałby na uznanie wypłaconego uposażenia jako świadczenia nienależnego oraz na jego zwrot, o ile wypłata nastąpiła na zasadach obowiązujących w dniu wypłaty. Poza przesłanką wypłacenia zgodnie z zasadami obowiązującymi w dniu wypłacenia, ustawodawca nie ustanowił żadnej innej przesłanki uznania danych świadczeń za należne. Z uwagi na charakter prawny (świadczenie publicznoprawne) uposażenia wojskowego, nie mają tutaj zastosowania przepisy kodeksu cywilnego. Skarżący podniósł, że obowiązek zwrotu pobranych uposażeń musiałby wynikać z przepisów prawa, a takich przepisów brak.

Ponadto stwierdził, że Wojskowy Komendant Uzupełnień nie miał kompetencji do wydawania decyzji w sprawach dotyczących uposażenia wojskowego, a tym bardziej jego zwrotu, gdyż to Szef WSzW [...] jest płatnikiem uposażenia odwołującego się i wypłacał odwołującemu się sporne należności. Zaskarżone decyzje wydano zatem z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej.

Skarżący zarzucił też zaskarżonej decyzji sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem, a uzasadnieniem.

Skarżący podniósł, że potrącenie emerytury z należnego uposażenia (pomijając fakt, iż jest niezgodne z art. 41 ust. 2 wojskowej ustawy emerytalnej), dokonał wbrew przepisom o właściwości rzeczowej, nie Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego [...], lecz organ niewłaściwy - Wojskowy Komendant Uzupełnień, a następnie również niewłaściwy organ odwoławczy. Zatem w obrocie prawnym obowiązują dwie odrębne decyzje dwóch różnych organów - Szefa WSzW i Dyrektora WBE [...] o zwrocie emerytury, które dotyczą tej samej materii. Decyzję Dyrektora WBE skarżący zaskarżył do sądu powszechnego.

Ustawa z dnia 17 grudnia 1974 r. o służbie wojskowej nie zawiera regulacji dotyczącej zwrotu świadczeń już wypłaconych, a zatem należy uznać, iż świadczenie wypłacone nie podlega zwrotowi na podstawie jej przepisów. Jednostka organizacyjna Skarbu Państwa, która wypłaciła świadczenie osobie jej zdaniem nieuprawnionej może jedynie dochodzić swoich praw w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego (art. 405 k.c.). Organy obu instancji powołują się w swoich uzasadnieniach na przepisy kodeksu cywilnego, tym samym uznając, iż trybem właściwym do rozwiązania sporu w niniejszej sprawie jest wytoczenie powództwa do właściwego sądu powszechnego.

Zdaniem skarżącego podstawą zwrotu świadczeń może być jedynie tytuł wykonawczy. Jednak w sprawie nie wszczęto ani postępowania egzekucyjnego w administracji, ani też nie istnieje tytuł wykonawczy w rozumieniu art. 777 k.p.c. Potrąceń z uposażenia może dokonywać wyłącznie uprawniony organ egzekucyjny. Podobnie jest w przypadku wynagrodzenia, odpraw i innych należności pozostających w związku ze stosunkiem pracy. Ponadto skarżący otrzymał kwoty netto i tak one powinny być potrącane. Skoro zaś organ uważa, że utracił on także podatek, winien zgodnie z ustawą - Ordynacja podatkowa zwrócić się do Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o ich zwrot.

Do skargi i oraz do pisma procesowego z dnia 4 kwietnia 2008 r. skarżący załączył kopie szeregu wyroków sądów administracyjnych popierających jego tezy.

W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Powołał się przy tym na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 1995 r. II CZP 46/05 (OSNC 1995 r., z 7-8, poz. 114), w której Sąd ten wskazał, że przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu należy stosować m.in. wtedy, gdy nie ma innego środka prawnego, przy wykorzystaniu którego możliwe byłoby przywrócenie równowagi majątkowej naruszonej bez prawnego uzasadnienia.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w dniu 21 maja 2008 r. skarżący oświadczył, że w Sądzie Ubezpieczeń Społecznych w G. zakończyło się nieprawomocnym wyrokiem postępowanie prowadzone na skutek jego odwołania od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego o zwrocie emerytury w wysokości ok. 64 tys. zł brutto. Wyrok utrzymuje w mocy decyzję organu emerytalnego nakazującą mu zwrot wskazanej kwoty. Obecnie skarżący czeka na uzasadnienie wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola legalności zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Należy zauważyć, że choć w końcowej części uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 października 2007 r. sygn. akt III SA/Gd 293/07 omyłkowo użyto sformułowania "organ pierwszej instancji", co sugerowało, że czynności w sprawie po uprawomocnieniu się wyroku powinien podjąć ten organ, to z całości uzasadnienia tegoż wyroku oraz z całości przebiegu postępowania administracyjnego wynikało w sposób oczywisty, że po stwierdzeniu nieważności decyzji organów obu instancji w przedmiotowej sprawie pozostaje w obrocie prawnym decyzja Wojskowego Komendanta Uzupełnień [...] z dnia 3 kwietnia 2007 r. nr [...], od której skarżący wniósł odwołanie, a które nie zostało rozpatrzone. Na skutek bowiem tego odwołania decyzję - z dnia 8 maja 2007 r. - wydał organ pierwszej instancji , czyli Wojskowy Komendant Uzupełnień [...], a na skutek wniesionego odwołania od decyzji z dnia 8 maja 2007 r. - decyzję z dnia 5 czerwca 2007 r. wydał organ odwoławczy - Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...]. Nieważność decyzji z dnia 8 maja 2007 r. oraz z dnia 5 czerwca 2007 r. została stwierdzona prawomocnym wyrokiem z dnia 25 października 2007 r.

W tej sytuacji wydanie kolejnej decyzji przez organ pierwszej instancji mimo nie rozpoznania odwołania przez organ odwoławczy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Najpierw bowiem - zgodnie z zasadami określonymi w art. 127 k.p.a. i nast. , o prawidłowości wydanej wcześniej decyzji powinien wypowiedzieć się organ odwoławczy. Nową decyzję załatwiającą sprawę organ pierwszej instancji mógłby wydać dopiero wówczas, gdyby wcześniejsza została uchylona na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy , lub też, gdyby została ona uchylona albo gdyby stwierdzono jej nieważność wyrokiem sądu administracyjnego. Sytuacja taka nie miała jednak w sprawie niniejszej miejsca.

Ponadto, odnosząc się do treści decyzji organu pierwszej instancji z dnia 6 lutego 2008 r. stwierdzić trzeba, że w organ w osnowie decyzji, zwanej inaczej sentencją, orzekł o ustaleniu skarżącemu prawa do należności pieniężnych i wysokości tych należności, zaś w uzasadnieniu ( m.in.) zawarł rozstrzygnięcie dotyczące dokonania potrąceń z tych należności kwot wypłaconych skarżącemu z tytułu 12- to miesięcznego uposażenia i odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia ( uznając te świadczenia za nienależne) oraz dotyczące dokonania potrąceń wypłaconego skarżącemu świadczenia emerytalnego. Zgodnie z art. 107 kpa rozstrzygnięcie zawarte w decyzji musi być sformułowane w taki sposób, by było zrozumiałe dla stron postępowania. Z kolei każda decyzja powinna posiadać uzasadnienie faktyczne i prawne, które służy wyjaśnieniu treści rozstrzygnięcia. Wynika z tego, że nie jest dopuszczalne rozstrzyganie o części uprawnień lub obowiązków stron w osnowie decyzji, a pozostałej części w jej uzasadnieniu. Działanie takie stanowi rażące naruszenie przywołanego wyżej art. 107 k.p.a.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte w związku z przywróceniem skarżącego do zawodowej służby wojskowej na mocy decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...]. z dnia 22 listopada 2006 r. Wobec powyższego w dacie wszczęcia postępowania obowiązywała ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. Nr 179, poz.1750 ze zm.) – zwana dalej ustawą - i wbrew stanowisku obu organów orzekających w sprawie nie miał w niej zastosowania art. 169 ustawy. Przepis ten stanowi, że sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r. prowadzi się nadal według przepisów dotychczasowych.

W tej sytuacji niezasadnie skarżący zarzucił, że decyzje organów obu instancji zostały wydane - co do zasady - przez organy niewłaściwe w sprawie. Zgodnie bowiem z art. 104 ust. 1 ustawy organami właściwymi w sprawach uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierzy zawodowych są dowódcy jednostek wojskowych zajmujący stanowiska służbowe dowódcy batalionu lub równorzędne, o których mowa w ust. 3, albo wyższe - w stosunku do wszystkich żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową w podległej jednostce wojskowej, z wyjątkiem tego dowódcy i jego zastępcy. Tym samym Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień [...], która ma status jednostki wojskowej był organem właściwym do wydania decyzji w sprawie uposażenia i innych należności pieniężnych przysługujących skarżącemu .

Zauważyć należy, że organ odwoławczy w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołał się na przepisy nie mającego w sprawie zastosowania rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie określenia organów wojskowych i organów wojskowych wyższego stopnia, właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w ustawie o uposażeniu żołnierzy ( Dz. U. Nr 23, poz. 101) w związku z art. 169 ustawy, zaś w uzasadnieniu swojej decyzji, odpierając zarzut naruszenia przepisów o właściwości, powołał się na przywołany wyżej art. 104 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, co należy ocenić jako istotne naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., bowiem przedstawione przez organ uzasadnienie prawne decyzji nie odpowiada powołanej podstawie prawnej, co czyni to uzasadnienie wadliwym.

Odnosząc się dalej do kwestii właściwości organów do orzekania w niniejszej sprawie wskazać jednak należy, że właściwość rzeczowa organu pierwszej i drugiej instancji obejmowała jedynie sprawy uregulowane w przepisach Rozdziału 5 ustawy "Uposażenie i inne należności pieniężne żołnierzy zawodowych", a do jej zakresu nie wchodziły natomiast sprawy związane z zaopatrzeniem emerytalnym żołnierzy zawodowych. Kwestie te znajdują uregulowanie w przepisach ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin ( t.j. Dz. U. z 2004r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) oraz przepisach wykonawczych do tej ustawy. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lutego 2004 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organów w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków ich rodzin ( Dz. U. Nr 67, poz. 618 ze zm.) wojskowym organem właściwym do ustalania prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia oraz ich wypłaty jest dyrektor wojskowego biura emerytalnego. Tym samym dokonując potrącenia z należnego skarżącemu uposażenia pobranej przez niego emerytury wojskowej z powołaniem się na treść art. 41 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin organy dopuściły się naruszenia przepisów o właściwości, co stanowi wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji.

Również orzekając w kwestii konieczności dokonania przez skarżącego zwrotu uposażenia i odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia wypłaconego mu po zwolnieniu ze służby, do czego odniósł się organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, brak jest, zdaniem Sądu, podstaw prawnych do rozstrzygnięcia tej kwestii w drodze postępowania administracyjnego. Przepis art. 6 k.p.a. wyraźnie stanowi, że organy administracji działają na podstawie przepisów prawa. Tymczasem przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, podobnie jak przepisy uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy zawodowych ( t.j. Dz. U. z 2002r. Nr 76, poz. 693 ze zm.) nie zawierają przepisu, który dawałby podstawę do orzekania o zwrocie, czy potrąceniu przedmiotowych świadczeń w formie decyzji administracyjnej. Potwierdzeniem tego jest też fakt, że organ odwoławczy nie powołał się na przepisy w/w ustawy, lecz jako podstawę prawną wskazał art. 410 § 2 k.c. dowodząc, że przedmiotowe świadczenia stały się nienależnymi świadczeniami pieniężnymi, ponieważ odpadła podstawa prawna ich wypłaty. W świetle powyższego należy przyjąć, że nie jest dopuszczalna droga postępowania administracyjnego w sprawie dochodzenia zwrotu przedmiotowych świadczeń, natomiast sprawy takie podlegają rozpoznaniu przez sąd powszechny (art. 177 Konstytucji RP i art. 2 § 1 k.p.c.).

Na marginesie rozważań niniejszych zauważyć należy, że na zaskarżonej decyzji znalazła się adnotacja , że jest ona zgodna z wytycznymi Departamentu Kadr i Departamentu Prawnego MON. Wobec tak wielu uchybień decyzji obu instancji stwierdzonych przez Sąd jeszcze raz należy podkreślić, że organy administracji działają nie na podstawie tego rodzaju wytycznych, a na podstawie przepisów prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 oraz art. 134 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Właściwy organ rozpozna odwołanie skarżącego od decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień [...] z dnia 3 kwietnia 2007 r. nr [...] mając także na uwadze powyższe rozważania.

Na mocy art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.