Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 33/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 13 listopada 2023 r. nr SKO/RŚ-423/456/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz skarżącej H. W. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 15 lutego 2023 r. wpłynął do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogowie wniosek H. W. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem R. K., którą sprawuje od 10 stycznia 2023 r. Do wniosku strona załączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności PZON w Głogowie z dnia 20 lipca 2021 r., zaliczające męża wnioskodawczyni do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (10-N), stwierdzające że niepełnosprawność istnieje od 25 maja 2014 r., a umiarkowany stopień niepełnosprawności od 29 marca 2016 r. oraz zalecające pracę w warunkach chronionych, jak również orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 23 stycznia 2023 r. o całkowitej niezdolności do pracy od 1 grudnia 2022 r. w związku ze stanem narządu ruchu oraz o niezdolności do samodzielnej egzystencji od 1 grudnia 2022 r.

Decyzją z dnia 3 kwietnia 2023 r. Prezydent Miasta Głogowa odmówił przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ niepełnosprawność męża wnioskodawczyni nie powstała przed ukończeniem 18 roku życia ani też w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej przed ukończeniem 25 roku życia, bowiem niepełnosprawność istnieje od 46 roku życia. Brak jest również związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez wnioskodawczynię, a sprawowaniem opieki nad mężem, ponieważ wnioskodawczyni nie pracuje zawodowo od 1 stycznia 2017 r., a mąż jest niezdolny do samodzielnej egzystencji od 1 grudnia 2022 r.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy decyzją z dnia 29 maja 2023 r. nr SKO/RŚ-423/272/2023 uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. SKO zaleciło zbadać zakres opieki nad mężem i ograniczenia męża wynikające z niepełnosprawności, ustalić jakich czynności mąż strony nie może wykonywać, ile czasu zajmuje opieka, ustalić aktualny stan zdrowia męża – brak jest w aktach aktualnych zaświadczeń lekarskich, kart leczenia szpitalnego, dowodów zakupu pieluchomajtek oraz ustalić historię zatrudnienia wnioskodawczyni.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 11 września 2023 r. nr MOPS.DŚR.5102.17.3.1.2023BKD Prezydent Miasta Głogowa odmówił przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na brak związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez wnioskodawczynię, a sprawowaniem opieki nad mężem, ponieważ opieka nie jest niezbędna do egzystencji osoby niepełnosprawnej. Wnioskodawczyni nie pracuje zawodowo od 1 stycznia 2017 r., a niezdolność męża do samodzielnej egzystencji powstała od 1 grudnia 2022 r. Strona nie dostarczyła świadectw pracy za lata 2014 – 2022. Natomiast ze świadectwa pracy męża wynika, że zatrudniony był od 4 kwietnia 2020 r. do 31 grudnia 2022 r. i jako osoba niepełnosprawna pracował na pełny etat jako pracownik ochrony. Poza tym przedłożona dokumentacja medyczna nie potwierdza pogorszenia stanu zdrowia męża strony. Karty leczenia szpitalnego pochodzą z lat 2014 – 2022, nie przedłożono natomiast aktualnego zaświadczenia lekarskiego dotyczącego ograniczeń w funkcjonowaniu osoby niepełnosprawnej.

W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1 i ust. 1b i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Strona zauważyła, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później niż przed ukończeniem 18 roku życia ani też w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej przed ukończeniem 25 roku życia, kryterium momentu powstania niepełnosprawności jako umożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Poza tym strona zarzuciła, że w sprawach o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz współmałżonka, powodem odmowy przyznania świadczenia nie może być fakt pozostawania w związku małżeńskim. Strona wyjaśniła też, że niepodejmowanie zatrudnienia również wypełnia ustawową przesłankę.

Decyzją z dnia 13 listopada 2023 r. nr SKO/RŚ-423/456/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium stwierdziło, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane opiekunowi dorosłej osoby niepełnosprawnej, jeżeli niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18. bądź 25. roku życia, jeżeli spełnione są pozostałe przesłanki przyznania tego rodzaju świadczenia. Również nie jest istotny fakt pozostawania w związku małżeńskim osoby niepełnosprawnej i jej opiekuna.

Jednakże w ocenie Kolegium, wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ brak jest związku przyczynowego pomiędzy zakresem sprawowanej opieki a niepodejmowaniem zatrudnienia. Organ zauważył, że pomimo prawidłowego wezwania strona nie dostarczyła aktualnego zaświadczenia o stanie zdrowia męża oraz dokumentów, z których wynikałoby, że jego stan zdrowia w ostatnim okresie pogorszył się. Przedłożone przez stronę karty leczenia szpitalnego nie potwierdzają pogorszenia stanu zdrowia pacjenta, zdarzeń nagłych czy zagrażających życiu. Z ostatniej karty leczenia szpitalnego z dnia 20 grudnia 2022 r. wynika, że pacjent nie miał rzutu choroby. Podczas ostatniej wizyty w poradni neurologicznej w dniu 31 stycznia 2023 r. lekarz neurolog wpisał; "Stan ogólny dobry. Stan neurologiczny nie uległ zmianie." Ponadto mąż strony, pomimo choroby, do dnia 31 grudnia 2022 r. był zatrudniony na stanowisku pracownika ochrony. SKO zauważyło, że strona nie przedłożyła zleceń na zakup pieluchomajtek oraz informacji o konieczności ich używania, pomimo wskazywania na pomoc w zmianie pieluchomajtek.

Strona nie przedłożyła również dowodów potwierdzających wykonywanie przez nią pracy zarobkowej po dniu 31 grudnia 2016 r. Strona jedynie oświadczyła, że po 31 grudnia 2016 r. pracowała w sklepie "[...]", w restauracji, w lodziarni, jednak była to praca bez zawartej pisemnej umowy. Z karty rejestracyjnej bezrobotnego wynika, że strona (45 lat) w całym swoim życiu zawodowym przepracowała łącznie około 11 lat, z czego w większości były to zatrudnienia krótkotrwałe, a między kolejnymi zakładami pracy występowały dłuższe okresy przerwy. Organ nie może opierać się wyłącznie na oświadczeniach strony, która chce uzyskać korzystne dla siebie rozstrzygnięcie, a jej oświadczenia nie są poparte żadnymi dowodami.

Zdaniem SKO, choroba męża nie byłą powodem rezygnacji przez stronę z pracy zarobkowej, a zakres sprawowanej opieki nie stanowi przeszkody do podjęcia przez nią pracy zarobkowej. Z dokumentów przedłożonych przez stronę nie wynika, aby mąż wnioskodawczyni wymagał stałej, ciągłej i permanentnej opieki ze strony żony, bowiem nie jest on osobą leżącą i porusza się przy pomocy kuli łokciowej. Strona nie przedłożyła zlecenia od lekarza na zakup środków higienicznych (pieluchomajtek). Strona wymieniła szereg czynności wykonywanych przy mężu, jednak nie zostało to w żaden sposób potwierdzone przez dokumentację medyczną. Z przedłożonej dokumentacji medycznej nie wynika, aby nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia męża strony. W przeciwieństwie do żony, mąż wnioskodawczyni był aktywny zawodowo do 31 grudnia 2022 r., a choroba nie stanowiła przeszkody w podjęciu zatrudnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie przez błędną wykładnię:

-art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez uznanie, że zakres wykonywanej opieki nie wyklucza podjęcia zatrudnienia przez stronę,

- art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez uznanie, że nie ma związku między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym małżonkiem,

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, że mąż strony nie wymaga stałej opieki swojej małżonki, która nie musi rezygnować z zatrudnienia.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że orzeczenie o niepełnosprawności jest dokumentem urzędowym wydanym przez lekarza orzecznika, który posiadając fachową wiedzę uznał niezdolność męża strony do samodzielnej egzystencji. SKO wyszło poza zakres swoich kompetencji i wbrew orzeczeniu specjalistów uznało, że niepełnosprawny nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki swojej żony. Opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego i wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Trudno zgodzić się z organem, że można by pogodzić opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem, wymagającą nadzoru, sporządzania posiłków, robienia zakupów, pomocy przy załatwianiu spraw urzędowych, przy ubieraniu się, przy higienie osobistej oraz całodobowej dyspozycji z pracą zawodową. Niepełnosprawny ma niedowład lewostronny, co znacznie utrudnia mu normalne funkcjonowanie. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca opiekuje się małżonkiem, który potrzebuje wsparcia. Wprawdzie niektóre czynności z natury rzeczy są czynnościami bardziej lub mniej absorbującymi i czasochłonnymi, dotyczą spraw życiowych całej rodziny i są konieczne do wykonania bez względu na fakt czy odnoszą się do osoby niepełnosprawnej czy też innych członków rodziny, to jednak nie można z tego powodu pomniejszać czy odmawiać sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Skarżąca oświadczyła, że do roku 2022 podejmowała prace dorywcze oraz ukończyła szkolenie w dziedzinie rachunkowości. Rezygnacja, a następnie niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia ma związek z opieką sprawowaną nad mężem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 334 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m. in. matce - jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie pozostaje istnienie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki nad mężem a niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a więc czy istotnie skarżąca nie podejmuje lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem.

Z treści art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. wynika, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ubiegać się może skutecznie osoba, która sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

W sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istotna jest więc ocena, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia, a więc, czy istnieje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy zakresem sprawowanej opieki a niemożnością podjęcia zatrudnienia. Czynnikiem wpływającym na zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie, że sprawowanie opieki przez wnioskodawcę w sposób rzeczywisty uniemożliwia podjęcie lub dalsze wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż wskazane świadczenie nie jest wynagrodzeniem za opiekę nad niepełnosprawnym, lecz swoistą rekompensatą za brak możliwości w związku z tym podjęcia i kontynuowania działalności zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie, czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Jednakże, to do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (zob. NSA w wyroku z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarówno organy, jak i sąd, nie są uprawnieni do kwestionowania orzeczenia o niepełnosprawności. Przy czym, samo posiadanie orzeczenia nie przesądza o tym, że opiekun osoby legitymującej się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uprawnia do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy, a sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Istnienie tego związku podlega bowiem ocenie w każdej indywidualnej sprawie.

Dokonując tej oceny, uwzględnić trzeba, że pod pojęciem "sprawowania opieki", użytym w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie sposób rozumieć wyłącznie czynności związanych bezpośrednio z troską o fizyczny dobrostan bliskiej osoby niepełnosprawnej. Opieka nad chorym bliskim musi spełniać przede wszystkim cechę stałości lub długotrwałości. Niniejsze wyklucza zatem sprawowanie czynności opiekuńczych sporadycznie, nie oznacza to jednak stricte opieki całodobowej (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć przy tym należy, że artykuł 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 215/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Warunku "stałej" opieki, nie można bowiem rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki.

Konieczność sprawowania nad osobami niepełnosprawnymi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby. Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 ustawy chodzi o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi natomiast oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę (zob. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak bowiem wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. rezygnacja z zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Nie każda rezygnacja z zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Organ pomocowy jest obowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej - powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W każdym razie związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. (tak NSA w wyroku z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt I OSK 2156/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu, dokonana w okolicznościach niniejszej sprawy przez Kolegium ocena, że nie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem– budzi wątpliwości co do jej zasadności, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Stopień samodzielności męża skarżącej przy wykonywaniu codziennych czynności nie został w ocenie Sądu wystarczająco zweryfikowany przez organy w obliczu rodzaju schorzeń powodujących jego niepełnosprawność i właściwych dla niego czynności opiekuńczych, które wykonuje skarżąca.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 20 lipca 2021 r. (symbol przyczyny niepełnosprawności – 10-N – choroby układu nerwowego), niepełnosprawność istnieje od 26 maja 2014 r., a ustalony stopień niepełnosprawności od 29 marca 2016 r., praca w warunkach chronionych. Ponadto mąż skarżącej dysponuje orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 23 stycznia 2023r. o całkowitej niezdolności do pracy od 1 grudnia 2022 r. w związku ze stanem narządu ruchu oraz o niezdolności do samodzielnej egzystencji od 1 grudnia 2022 r. w związku ze stanem narządu ruchu. W uzasadnieniu wskazano, że przy dokonywaniu ustaleń orzeczniczych wzięto pod uwagę skalę Barthel.

W trakcie wywiadu środowiskowego z dnia 7 marca 2023 r. pracownik socjalny ustalił, że mąż skarżącej choruje na stwardnienie rozsiane, cierpi na schorzenia kręgosłupa i serca, ma niedowład kończyn górnych, problemy z pamięcią i wzrokiem. Ma kłopoty z samodzielnym poruszaniem się, porusza się z kulą łokciową przy asekuracji żony, wymaga pomocy przy wstawaniu z łóżka i krzesła, lokal opuszcza tylko z żoną, która pomaga mu zejść i wejść na 3 piętro, pozostaje sam w domu około 1 godziny. Wymaga pomocy przy dotarciu i korzystaniu z toalety, wstawaniu i ubieraniu się, korzysta z pieluchomajtek. Równie z w trakcie ponownie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu 12 lipca 2023 r. pracownik socjalny ustalił, że mąż skarżącej nie jest w stanie samodzielnie się ubrać i rozebrać, wykonać codziennej toalety, korzysta z pieluchomajtek, czasami wymaga karmienia. Cierpi na niedowład lewostronny, ma problemy z utrzymaniem łyżki i widelca.

Objawy utrwalonego niedowładu kończyn lewych górnych i dolnych potwierdził specjalista neurolog w zaświadczeniu lekarskim z dnia 24 czerwca 2021 r.

Należy zauważyć, że organy przy ocenie zakresu opieki sprawowanej przez skarżącą pominęły powyższe okoliczności dotyczące stanu zdrowia męża skarżącej, w szczególności problemy z samodzielnym poruszaniem się oraz niedowład lewostronny kończyn górnej i dolnej. Organy nie ustaliły, jakie czynności z zakresu codziennej obsługi jest w stanie wykonać samodzielnie mąż skarżącej.

Należy stwierdzić, że w trakcie wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ograniczył się tylko do wyszczególnienia czynności wykonywanych przez skarżąca w celu zaspokojenia potrzeb swojego męża w zakresie higieny osobistej, ubierania się, jedzenia, podawania leków, sprzątania i robienia zakupów. Pracownik socjalny pominął natomiast dokładne ustalenie, jaki jest zakres samodzielności podopiecznego skarżącej, a więc czy mąż skarżącej w czasie nieobecności żony jest w stanie samodzielnie wstać z łóżka i przy pomocy np. kul udać się i skorzystać z toalety, dojść do kuchni, zrobić sobie herbatę, spożyć przygotowany przez żonę posiłek, zażyć przygotowane przez żonę leki. Nie ustalono, jaka jest czasochłonność czynności wykonywanych przez żonę, a więc ile czasu dziennie zajmuje żonie opieka nad mężem, jakie czynności wykonuje żona o różnych porach dnia. Organ nie ustalił również, na jak długi czas możliwe jest zostawienie męża skarżącej samego w domu na czas wykonywania obowiązków zawodowych przez skarżącą. przy dokonywaniu ustaleń orzeczniczych wzięto pod uwagę skalę Barthel.

Organ zarzucił, że skarżąca nie dostarczyła do akt administracyjnych sprawy aktualnego zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia męża, potwierdzającego ograniczenia męża w wykonywaniu czynności dnia codziennego. Jednakże w decyzji z dnia 29 maja 2023 r. nr SKO/RŚ-423/272/2023, uchylającej decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazującej temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania, Kolegium zaleciło organowi pierwszej instancji ustalenie zakresu opieki, ograniczeń wynikających z niepełnosprawności, jakich czynności nie może wykonywać mąż skarżącej, ile czasu zajmuje opieka nad mężem oraz aktualny stan zdrowia męża skarżącej. Powyższe wskazania zostały powtórzone przez organ pierwszej instancji w zleceniu dla pracownika socjalnego odnośnie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 12 lipca 2023 r. Jak już powyżej zauważono, pracownik socjalny pomimo tych wskazań, pominął ustalenie, jaki jest zakres samodzielności podopiecznego skarżącej, a jedynie ograniczył się do wyszczególnienia czynności wykonywanych przez skarżąca w celu zaspokojenia potrzeb swojego męża w zakresie higieny osobistej, ubierania się, jedzenia, podawania leków, sprzątania i robienia zakupów. W konsekwencjo wskazania organu odwoławczego, nie zostały w pełni zrealizowane przez organ pierwszej instancji.

Powyższe istotne okoliczności nie zostały ustalone przez organy, jak również zostały pominięte wyjaśnienia skarżącej przez organy orzekające w sprawie, jak również fakt, że schorzenia, na które cierpi osoba niepełnosprawna determinują zakres i sposób opieki nad mężem skarżącej.

Jak wskazuje organ, mąż skarżącej był zatrudniony do 31 grudnia 2022 r. w charakterze pracownika ochrony obiektu i według organu brak jest dowodów wskazujących na pogorszenie stanu zdrowia męża skarżącej na przełomie 2022/2023. Należy jednak zauważyć, że mąż skarżącej od 20 września 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. korzystał ze zwolnienia lekarskiego i pobierał w tym okresie wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy (świadectwo pracy z dnia 2 stycznia 2023 r.). Również z historii choroby z poradni neurologicznej (częściowo nieczytelna) wynika, że małżonek strony po wizycie w poradni w roku 2019, począwszy od września 2022 r. rozpoczął regularne comiesięczne wizyty w poradni. Specjalista neurolog stwierdził m. in. osłabienie siły lewych kończyn, problemy ze snem, chwiejność emocjonalną, problemy z chodzeniem i utrzymaniem moczu. Dokumentacja lekarska przedłożona przez stronę nie potwierdza zatem stanowiska organu o niepogorszonym stanie zdrowia męża skarżącej na przełomie 2022/2023.

W konsekwencji Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy obu instancji dokonały wadliwej oceny materiału dowodowego w świetle nieprawidłowo interpretowanych przepisów art. 17 ust. 1 u.ś.r., wydając decyzje naruszające zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a).

Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni rodzaj schorzeń męża skarżącej dla oceny przesłanki konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy sprawowanej przez skarżącą. Dokładnego wyjaśnienia wymaga charakter opieki, jaką sprawuje skarżąca na co dzień w procesie leczenia i rehabilitacji podopiecznego, w tym wynikający ze stanu fizycznego męża i jego sprawności ruchowej.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uwzględnił skargę i uchylił decyzje organów obu instancji.