Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1066/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 102
journal: Dz.U. 2023 poz 622
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2024 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przedłużenia okresu zatrzymania prawa jazdy i umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 13 października 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (Kolegium), działając na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4, ust. 1c i ust. 1d ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622 – u.k.r.), art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 poz. 775 – k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania S.M. (skarżący, strona) od decyzji z dnia 26 czerwca 2023 r. wydanej z upoważnienia Starosty L. przez Wicestarostę L. w sprawie uchylenia decyzji Starosty L. (organ pierwszej instancji) z dnia 16 maja 2022 r. o przedłużeniu okresu zatrzymania S.M. prawa jazdy nr [...] do 6 miesięcy, tj. od 7 marca 2022 r. do 7 września 2022 r. i umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przedłużenia do 6 miesięcy okresu zatrzymania prawa jazdy S.M. - rozstrzygnęło utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji będącą przedmiotem odwołania.

Zakwestionowana decyzja została podjęta w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:

W dniu 14 marca 2022 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło zawiadomienie Zastępcy Komendanta Komisariatu Policji w P. informujące o przekroczeniu przez S.M. dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Z zawiadomienia tego wynika również, że wydano prawomocne rozstrzygnięcie w zakresie popełnionego czynu (postępowanie mandatowe), jak również zatrzymano w formie elektronicznej prawo jazdy

Decyzją z 29 marca 2022 r. organ pierwszej instancji orzekł o zatrzymaniu S.M. prawa jazdy kat. [...] nr [...] na okres 3 miesięcy, tj. od 7 marca 2022 r. do 7 czerwca 2022 r. i nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny i prawny sprawy. Organ powołał się na pismo z Komisariatu Policji w P. informujące o przekroczeniu przez S.M. dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50km/h na obszarze zabudowanym w dniu 7 marca 2022 r. Wyjaśniono, iż zgodnie z treścią art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.r. starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy za przekroczenie dopuszczalnej prędkości na obszarze zabudowanym o ponad 50 km/h na okres 3 miesięcy.

Następnie decyzją z 16 maja 2022 r. Starosta L. przedłużył okres zatrzymania S.M. prawa jazdy do 6 miesięcy, licząc od dnia elektronicznego zatrzymania prawa jazdy, tj. od 7 marca 2022 r. do 7 września 2022 r. Rozstrzygnięcie to uzasadniono otrzymaniem informacji, że S.M. kierował pojazdem w dniu 12 kwietnia 2022 r., tj. w okresie zatrzymania prawa jazdy, co na podstawie art. 102 ust. 1d u.k.r. obligowało Starostę do wydłużenia okresu zatrzymania prawa jazdy. W dniu 3 listopada 2022 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo Zastępcy Komendanta Komisariatu Policji w O. informujące, że w wyniku przeprowadzenia kontroli systemów teleinformatycznych ujawniono, że w dniu 7 marca 2022 r. zatrzymano S.M. prawo jazdy w związku z przekroczeniem dozwolonej prędkości na obszarze zabudowanym o więcej niż 50 km/h. Nadto funkcjonariusze KP O. w dniu 10 marca 2022 r. w O. na ul. [...] dokonali kontroli pojazdu, którym kierował S.M. Kierował on zatem pojazdem w okolicznościach, o których mowa w art. 102 ust. 1d u.k.r.

Postanowieniem z 23 listopada 2022 r. organ pierwszej instancji wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zatrzymania prawa jazdy S.M., które zostało zakończone ostateczną decyzją Starosty L. z 29 marca 2022 r. Organ wskazał, że kierowanie pojazdem w dniu 10 marca 2022 r. przez S.M. jest nową okolicznością istniejącą w dniu 29 marca 2022 r., tj. w dniu wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy.

Następnie, decyzją z 15 grudnia 2022 r., organ pierwszej instancji uchylił decyzję Starosty L. z 29 marca 2022 r. o zatrzymaniu prawa jazdy nr [...] druk nr [...] wydanego S.M. w dniu [...] r. przez Starostę L. na okres 3 miesięcy licząc od dnia elektronicznego zatrzymania prawa jazdy przez Policję, tj. od 7 marca 2022 r. do 7 czerwca 2022 r. oraz orzekł o zatrzymaniu prawa jazdy nr [...] druk nr [...] wydanego S.M. w dniu [...] r. przez Starostę L. na okres 6 miesięcy licząc od dnia elektronicznego zatrzymania prawa jazdy przez Policję, tj. od 7 marca 2022 r. do 7 września 2022 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przesłanką wszczęcia postępowania była informacja, że S.M. w dniu 7 marca 2022 r. kierując pojazdem [...] w miejscowości K. przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Poruszał się z prędkością 105 km/h w miejscu gdzie obowiązuje ograniczenie prędkości do 50 km/h. W dniu 3 listopada 2022 r. uzyskano informację, że S.M. w dniu 10 marca 2022 r. kierował pojazdem [...] w okolicznościach, o których mowa w art. 102 ust. 1d u.k.r. Oznacza to, że kierował pojazdem pomimo zatrzymania przez Policję prawa jazdy za przekroczenie prędkości. W tej sytuacji Starosta L. zobowiązany jest zatrzymać prawo jazdy na okres 6 miesięcy.

Postanowieniem z 25 maja 2023 r. Starosta L. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przedłużenia okresu zatrzymania prawa jazdy S.M., które zostało zakończone ostateczną decyzją Starosty L. z 16 maja 2022 r. Organ wskazał, że kierowanie pojazdem w dniu 10 marca 2022 r. przez S.M. jest nową okolicznością istniejącą w dniu 16 maja 2022 r., tj. w dniu wydania decyzji o przedłużeniu okresu zatrzymania mu prawa jazdy do 6 miesięcy. Z uwagi na to, że sprawa została zakończona decyzją ostateczną, a wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, które były nieznane organowi, należało wznowić postępowanie administracyjne w tej sprawie zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Następnie, decyzją z 26 czerwca 2023 r., organ pierwszej instancji uchylił decyzję Starosty L. z 16 maja 2022 r. o przedłużeniu okresu zatrzymania prawa jazdy nr [...] druk nr [...] wydanego S.M. w dniu [...] r. przez Starostę L. do 6 miesięcy licząc od dnia elektronicznego zatrzymania prawa jazdy przez Policję, tj. od 7 marca 2022 r. do 7 września 2022 r. oraz orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie przedłużenia do 6 miesięcy okresu zatrzymania prawa jazdy nr [...] druk nr [...] wydanego S.M. w dniu [...] r. przez Starostę L. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 7 marca 2022 r. S.M. zostało zatrzymane prawo jazdy przez Policję w związku z kierowaniem pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Decyzją z dnia 16 maja 2022 r. wydaną na podstawie art. 102 ust. 1d u.k.r. okres ten przedłużono do 6 miesięcy w związku z informacją, że S.M. kierował pojazdem w dniu 12 kwietnia 2022 r., tj. w okresie zatrzymania prawa jazdy. Organ wydając decyzję w tym przedmiocie nie miał wiedzy, że S.M. już w dniu 10 marca 2022 r. kierował pojazdem w okolicznościach o których mowa w art. 102 ust. 1d u.k.r. Ujawnione podczas kontroli drogowej w dniu 12 kwietnia 2022 r. kierowanie pojazdem było trzecim zdarzeniem, za które przepisy przewidują inną sankcję niż przedłużenie okresu zatrzymania prawa jazdy. Okoliczności te wyszły na jaw dopiero w dniu 3 listopada 2022 r. w związku z zawiadomieniem o tym fakcie Komisariatu Policji w O. Mając na względzie zdarzenie z 7 i 10 marca 2022 r. orzeczono już o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 6 miesięcy. W tej sytuacji należało wyeliminować z obrotu prawnego decyzję o przedłużeniu okresu zatrzymania prawa jazdy do 6 miesięcy, którą wydano w oparciu o informację o zdarzeniach z 7 marca i 12 kwietnia 2022 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, pozornie korzystne dla niego, zostało wydane z naruszeniem prawa. Bezspornym jest, że Starosta L. za czyn z 12 kwietnia 2022 r. chce go dodatkowo ukarać. Za ten czyn został już ukarany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w E. Została wymierzona mu kara 1500 zł i 6 miesięcy zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Wyjaśnił, że jeżeli osoba została ukarana za ten sam czyn w postępowaniu karnym, to nie może być karana w trybie administracyjnym.

W uzasadnieniu decyzji z 13 października 2023 r. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.r. starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Z kolei art. 102 ust. 1c tej ustawy stanowi, iż starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 4, 5 lub 7, na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności. Jeżeli osoba kierowała pojazdem silnikowym pomimo wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu jej prawa jazdy na podstawie ust. 1 pkt 4, 5 lub 7 albo zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 2 lub 2a albo art. 135a ust. 1 pkt 2 lub 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, starosta wydaje decyzję administracyjną o przedłużeniu okresu, na który zatrzymano prawo jazdy, do 6 miesięcy. Jeżeli decyzja, o której mowa w ust. 1c, nie została jeszcze wydana, starosta wydaje tę decyzję na okres 6 miesięcy (art. 102 ust. 1d ustawy). Z brzmienia powołanych wyżej przepisów wynika, że decyzja w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy, wydawana jest w oparciu o informację przekazywaną staroście o przekroczeniu przez kierującego pojazdem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, z kolei na podstawie informacji o kierowaniu pojazdem w okresie zatrzymania prawa jazdy w okolicznościach, o których mowa w art. 102 ust. 1d u.k.r., wydawana jest decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy na 6 miesięcy (jeżeli nie została jeszcze wydana decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy na 3 miesiące) lub decyzja o przedłużeniu okresu zatrzymania prawa jazdy do 6 miesięcy (jeżeli decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy na 3 miesiące została już wydana). W sprawie bezsprzecznie ustalono, że w dniu 14 marca 2022 r. wpłynęło do Starostwa Powiatowego w L. z Komisariatu Policji w P. zawiadomienie o zatrzymaniu w dniu 7 marca 2022 r. dokumentu prawa jazdy S.M. w trybie art. 135 ust. 1 pkt la lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Dokument ten został zatrzymany z powodu kierowania przez niego pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. W stanie faktycznym sprawy nie budzi zatem wątpliwości, że skarżący miał zatrzymane prawo jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt la lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, za popełnione wykroczenie został ukarany mandatem karnym oraz wydano mu pokwitowanie. Komisariat Policji w P. pismem z 12 kwietnia 2023 r. zawiadomił Starostę L., że S.M. w dniu 12 kwietnia 2022 r. kierował pojazdem. Organ na podstawie tej informacji ustalił, że S.M. kierował pojazdem silnikowym w okolicznościach o których mowa w art. 102 ust. 1d u.k.r. Zobligowało go to do orzeczenia o przedłużeniu okresu zatrzymania prawa jazdy do 6 miesięcy, o czym rozstrzygnął decyzją z 16 maja 2022 r. Natomiast w dniu 3 listopada 2022 r. wpłynęło do Starostwa L. kolejne zawiadomienie, z którego wynika, że skarżący 10 marca 2022 r. kierował pojazdem silnikowym, pomimo zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt la lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. W okolicznościach niniejszej sprawy to fakt kierowania przez S.M. pojazdem w dniu 10 marca 2022 r. stanowił podstawę do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1d u.k.r. Za ponowne kierowanie pojazdem w okresie zatrzymania prawa jazdy w związku z przekroczeniem dozwolonej prędkości o więcej niż 50 km/h przewidziana jest inna sankcja określona w ustawie o kierujących pojazdami. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 1 pkt 5 tej ustawy Starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku kierowania pojazdem silnikowym w przedłużonym okresie, o którym mowa w art. 102 ust. 1d. W związku z tym, że S.M. kierował pojazdem w dniu 10 marca 2022 r., po uprzednim zatrzymaniu mu w dniu 7 marca 2022 r. prawa jazdy w związku z przekroczeniem dozwolonej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, Starosta L. decyzją z 15 grudnia 2022 r. zatrzymał S.M. prawo jazdy na okres 6 miesięcy, tj. od 7 marca 2022 r. do 7 września 2022 r. Po wznowieniu postępowania w sprawie przedłużenia okresu zatrzymania prawa jazdy zakończonego ostateczną decyzją z 16 maja 2022 r. organ pierwszej instancji ustalił, że rozstrzygnięcie co do zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1d u.k.r. już zapadło w innym postępowaniu, stąd postępowanie w przedmiocie przedłużenia okresu zatrzymania prawa jazdy do 6 miesięcy stało się bezprzedmiotowe. Kolegium wskazało, że mając na względzie treść odwołania, gdzie skarżący powołując się na orzeczenie Sądu Rejonowego w E. wskazuje, że za kierowanie pojazdem w dniu 12 kwietnia 2023 r. został już ukarany w postępowaniu karnym, a ukaranie go za ten sam czyn w postępowaniu administracyjnym stanowiłoby jego dodatkowe ukaranie, należy zauważyć, że w niniejszym postpowaniu nie została nałożona na skarżącego jakakolwiek sankcja w związku z kierowaniem pojazdem w dniu 12 kwietnia 2022 r. W realiach niniejszej sprawy nie sposób zatem uznać te argumenty za uzasadnione

W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na decyzję Kolegium skarżący wniósł o jej uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania. Wskazał, że w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium stwierdziło, że wznowienie decyzją z dnia 26 czerwca 2023 r. przez Starostę L. postępowania w sprawie uchylenia decyzji z dnia 16 maja 2022 r. i umorzenie w tym zakresie przez organ pierwszej instancji w trybie art. 105 § 1 k.p.a. postępowania było zasadne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że ukaranie w postępowaniu karnym przez Sąd Rejonowy w E. za kierowanie pojazdem w dniu 12 kwietnia 2023 r. nie ma znaczenia w sprawie jako dodatkowe karanie skarżącego w postępowaniu administracyjnym, gdyż w niniejszym postępowaniu nie została nałożona przez organ pierwszej instancji jakakolwiek sankcja administracyjna. Stwierdził, że Kolegium nie wzięło pod uwagę, że wyrokiem z dnia 26 października 2022 r. II W 169/22 Sąd Rejonowy w L. II Wydział Karny uniewinnił go prawomocnie od tego, że w dniu 10 marca 2022 r. prowadził pojazd m-ki [...] nr rej [...] nie mając do tego uprawnienia. Powyższy wyrok znajduje się w aktach sprawy. Zarówno organ pierwszej instancji jak i Kolegium nie wzięły pod uwagę tego wyroku a za czyn z dnia 12 kwietnia 2022 r. Starosta L. zamierza go dodatkowo ukarać. Za czyn z dnia 12 kwietnia 2022 r. został ukarany prawomocnym wyrokiem z dnia 22 lipca 2022 r. (sygn. akt VIII W 764/22) przez Sąd Rejonowy w E. VIII Wydział Karny. Sąd wymierzył karę grzywnyny w wysokości 1.500,00 zł oraz orzekł środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 6 miesięcy. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjęto, że w sytuacji, w której osoba została ukarana za ten sam czyn w postępowaniu karnym to nie może być karana w trybie administracyjnym, gdyż powyższe narusza zasadę ne bis in idem oraz zasadę proporcjonalnej reakcji Państwa na naruszenie prawa wynikające z art. 2 Konstytucji - wyrok TK z dnia 20 czerwca 2017 r., P 124/15.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 – p.p.s.a.). Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie organ administracji złożył wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, zaś skarżący w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego uzasadniającego uwzględnienie skargi.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie uchylenia decyzji z dnia 16 maja 2022 r. o przedłużeniu okresu zatrzymania skarżącemu prawa jazdy i umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przedłużenia do 6 miesięcy okresu zatrzymania prawa jazdy.

Stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie nie jest sporny. Skarżący zakwestionowanej decyzji stawia jeden zarzut, mianowicie przyjęcie, że w sytuacji, w której osoba została ukarana za ten sam czyn w postępowaniu karnym to nie może być karana w trybie administracyjnym, gdyż powyższe narusza zasadę ne bis in idem oraz zasadę proporcjonalnej reakcji Państwa na naruszenie prawa.

W zawiązku z tak sformułowanym zarzutem skargi wyjaśnić należy, że pochodząca od uprawnionego podmiotu (w niniejszej sprawie policji) informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym może stanowić wyłączną podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 u.k.p.

Należy zauważyć, iż sankcja administracyjna jaką jest zatrzymanie prawa jazdy w oparciu o art. 102 u.k.p. ma charakter prewencyjny i stanowi konsekwencję niewykonania obowiązku wynikającego z zakazu administracyjnego ograniczającego prędkość poruszania się pojazdem mechanicznym na obszarze zabudowanym. Jej istotą jest przymuszenie do respektowania określonych nakazów i zakazów. Zatrzymanie prawa jazdy realizuje w tym wypadku cel prewencyjno – ochronny i zabezpieczający, stanowiąc instrument służący zapewnieniu bezpieczeństwa w ruchu drogowym, a przez to przyczyniający się do ochrony życia i zdrowia jego uczestników. Z jednej strony sankcja ta pozwala na czasowe wykluczenie z ruchu drogowego kierujących pojazdami, którzy przekraczają dozwoloną prędkość o 50 km/h na obszarze zabudowanym (prewencja indywidualna), z drugiej zaś oddziałuje w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa (prewencja ogólna). Przy czym skuteczność realizowania powyższego celu sankcji czasowego zatrzymania prawa jazdy ustawodawca zapewnił przez natychmiastowość jej zastosowania, tak aby oddziaływać odstraszająco na kierujących pojazdami i zniechęcać ich do podejmowania niebezpiecznych zachowań wynikających z nadmiernego przekraczania prędkości na obszarze zabudowanym. Wniosek taki wypływa zarówno z gramatycznej, systemowej, jak i z celowościowej wykładni art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 670/17; wyrok NSA z dnia 13 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 802/17, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA).

Na kanwie ustawy o kierujących pojazdami ustawodawca w różnych przepisach uwzględnia konsekwencje popełnienia czynów zabronionych zagrażających bezpieczeństwu w komunikacji, czy też skazania za nie. Na przykład w wyroku z 11 października 2016 r., sygn. akt K 24/15 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 102 ust. 1 i ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym w zakresie, w jakim przewiduje stosowanie wobec tej samej osoby, za ten sam czyn sankcji administracyjnej w postaci zatrzymania prawa jazdy i odpowiedzialności prawnokarnej za wykroczenie, jest zgodny z art. 2 Konstytucji RP i art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego 22 listopada 1984 r. w Strasburgu (Dz. U. z 2003 r., Nr 42, poz. 364) i art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku 19 grudnia 1966 r. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że obok sankcji karnych mogą występować sankcje administracyjne wynikające z tego samego czynu. Przy czym kumulatywne stosowanie sankcji nie może stanowić wyrazu nieproporcjonalnej (nadmiernej) ingerencji w prawa i wolności jednostki. W ramach swobody ustawodawczej mieści się sankcja administracyjna zatrzymania prawa jazdy. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ne bis in idem oznacza zakaz podwójnego (wielokrotnego) karania tej samej osoby fizycznej za popełnienie tego samego czynu zabronionego. Zakaz ten nie został expressis verbis wyrażony w Konstytucji, jednak Trybunał przyjmuje w swoim orzecznictwie, że wynika jednoznacznie z art. 2 Konstytucji jako jeden z elementów demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (por. wyrok TK z 8 października 2002 r., K 36/00). Podwójne (wielokrotne) karanie tej samej osoby za ten sam czyn stanowi naruszenie zasady proporcjonalności reakcji państwa na niepodporządkowanie się przez obywatela obowiązkowi prawnemu (por. wyroki TK z 29 kwietnia 1998 r., K 17/97 i 3 listopada 2004 r., K 18/03). Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że zarówno oparte na Konstytucji orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, jak i obowiązujące Polskę akty prawa międzynarodowego przyjmują szerokie rozumienie zasady ne bis in idem. Obejmuje ona bowiem przypadki zbiegu odpowiedzialności za czyny sankcjonowane z mocy prawa karnego, jak i z mocy innych przepisów prawa publicznego, w szczególności prawa administracyjnego, jeśli przewidują one środki o charakterze represyjnym, które stanowią w istocie sankcję karną. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że stwierdzenie naruszenia zakazu ne bis in idem wymaga ustalenia, czy mamy do czynienia z tym samym czynem, dwukrotnie (wielokrotnie) nakładaną sankcją karną lub sankcją o charakterze represyjnym stanowiącą w istocie sankcję karną oraz dwoma niezależnymi od siebie postępowaniami w tej samej sprawie.

Powyższe stanowisko nie jest jednak jednolicie przyjmowane w samym orzecznictwie Trybunału. Przykładowo w wyroku z dnia 8 października 2002 r., w sprawie o sygn. akt K 36/00 (OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 63) Trybunał przyjął, że sama możliwość pociągnięcia jednostki do odpowiedzialności w dwóch różnych postępowaniach o tzw. represyjnym charakterze nie oznacza, że naruszona została zasada ne bis in idem, natomiast w wyroku z dnia 20 czerwca 2017 r. (sygn. akt P 124/15, OTK ZU 50/A/2017) Trybunał stwierdził, że kwestia kumulowania sankcji – niezależnie od tego, jaki charakter mają poszczególne z nich – jest problemem proporcjonalności sankcji oraz zgodności z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Korelatem tej zasady jest zaś zakaz nieproporcjonalnego łączenia kar kryminalnych i administracyjnych za ten sam czyn popełniony przez tę samą osobę. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje się, że zakaz ne bis in idem w sensie ścisłym ma zastosowanie wtedy, gdy w stosunku do osoby uprzednio ukaranej za popełnienie czynu zabronionego przez prawo karne, wszczyna się postępowanie karne dotyczące tego samego czynu. Z kolei szersze rozumienie zasady ne bis in idem obejmuje nie tylko wypadki ponownego wymierzenia sankcji stricte karnej za ten sam czyn, lecz także te wypadki, w których dochodzi do zbiegu sankcji karnej i sankcji administracyjnej, która ma charakter wybitnie represyjny. Stwierdzenie naruszenia zakazu ne bis in idem wymaga ustalenia, czy mamy do czynienia z tym samym czynem, dwukrotnie (wielokrotnie) nakładaną sankcją karną lub sankcją o charakterze represyjnym stanowiącą w istocie sankcję karną oraz dwoma niezależnymi od siebie postępowaniami w tej samej sprawie (por. wyroki TK z 21 października 2015 r., P 32/12 poz. 148 i z 3 listopada 2004 r., K 18/03). Należy również zaznaczyć, że przedmiot sankcji karnej i administracyjnej jest zupełnie odmienny. O ile wyrok karny obejmujący środek karny zakazu prowadzenia pojazdu odnosi się wprost do uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych kategorii, o tyle decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy ma za przedmiot jedynie uprawnienie do odzyskania dokumentu potwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdami określonej kategorii. W tym zakresie brak tożsamości sankcji o identycznym (represyjnym) i skierowanym na te same uprawnienia charakterze (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2022 r., I OSK 192/19, CBOSA).

Wobec powyższego przyjąć należy, że kumulacja sankcji karnej w postaci zakazu prowadzenia pojazdów określonych kategorii oraz sankcji administracyjnej w postaci zatrzymania prawa jazdy nie stanowi naruszenia zasady ne bis in idem, zarówno w ujęciu wąskim, jak i szerokim. Sankcja administracyjna realizuje odmienne funkcje i cele. Nie są to zasadniczo cele represyjne, jak w przypadku sankcji karnej, lecz prewencyjne i zabezpieczające.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd oddalił skargę.