Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 939/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1- ust. 3, ust. 3a,
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 127 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 12 września 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi W. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia 6 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w K. z dnia 16 sierpnia 2011 roku nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 17 września 2009 r. W. L. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Wniosek ubezpieczony uzasadnił swoją trudną sytuacją materialną i zdrowotną.

Decyzją nr [...] z dnia 16 sierpnia 2011 r., wydaną w oparciu o przepisy art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 3, 5, 6, ust. 3a, 3b, 4 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009, Nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365) Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. Inspektorat w K. odmówił W. L. umorzenia należności z tytułu:

1) składek na ubezpieczenia społeczne za okres: 01/2008 r.-10/2009 r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu:

- składek – [...] zł.,

- odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 21.09.2009 r. – [...] zł.,

2) składek na ubezpieczenie zdrowotne za okresy: 11/1999 r. - 12/1999 r., 01/2002 r. -

06/2003 r., 02/2005 r.- 04/2005 r. i 09/2005 r.-10/2009 r. w łącznej kwocie [...] zł., w tym z tytułu:

- składek –[...] zł.,

- odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 21.09.2009 r. –[...] zł.

3) składek na Fundusz Pracy za okres: 01/2008 r.- 10/2009 r. w łącznej kwocie [...] zł., w tym z tytułu:

- składek – [...] zł.,

- odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 21.09.2009 r. – [...] zł.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W toku postępowania nie wyczerpano wszystkich środków egzekucyjnych. Nie stwierdzono również szczegółowych okoliczności pozwalających na umorzenie zadłużenia na podstawie art. 28 ust. 3a powołanej ustawy.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. L. ponownie wskazał na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. Oświadczył, że jest inwalidą II grupy z przeciwwskazaniem do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Wskazał, że do akt sprawy złożył kserokopie decyzji z dnia 22 stycznia 1990 r., nr [...]. Zaznaczył również, iż obecnie jego stan zdrowia nie rokuje żadnych możliwości poprawy, co potwierdzać ma przesłana przez niego dokumentacja lekarska. Wnioskodawca podniósł ponadto, że został wyrejestrowany przez żonę jako płatnik składek w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, z uwagi na chorobę nie mógł tego dokonać osobiście. Jednak jego żona nie dokonała wyrejestrowania działalności w Urzędzie Miasta z uwagi na brak wiedzy o takim obowiązku.

Decyzją z dnia 6 października 2011 r., działając na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia 16 sierpnia 2011 r.

W toku postępowania organ rentowy ustalił, że wnioskodawca prowadził jako jednoosobowy podmiot gospodarczy działalność gospodarczą na podstawie zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej Urzędu Miejskiego z dnia 18 stycznia 1991 r. Działalność została wyrejestrowana z dniem 16 października 2009 r. Aktualnie zobowiązany nie prowadzi działalności gospodarczej. Uzyskuje dochody z tytułu renty w wysokości [...] zł. miesięcznie. Na podstawie informacji uzyskanej z Urzędu Skarbowego z dnia 26 lipca 2011 r. ustalono, że w 2009 r. ubezpieczony wykazał dochód w wysokości [...]zł., a w 2010 r. w wysokości [...] zł. Ponadto nie posiada zaległości podatkowych.

Według ustaleń Zakładu wnioskodawca jest właścicielem domu o pow. 150 m² położonego przy ul. [...] w K. Zgodnie z oświadczeniem zobowiązanego przekazał on w/w nieruchomość synowi w swoim testamencie. Miesięcznie ubezpieczony ponosi, według złożonego oświadczenia, wydatki związane z utrzymaniem: energia elektryczna - 150,00 zł., gaz - 50,00 zł., podgrzanie wody - 800,00 zł.

Ponadto na podstawie informacji z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia 19 lipca 2011 r. ustalono, że wnioskodawca nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Z kolei zgodnie z informacją uzyskaną z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców z dnia 27 lipca 2011 r. ustalono, że jest współwłaścicielem wraz z synem B. L. samochodu osobowego marki [...], rok prod. 1998. Stosownie do złożonego oświadczenia, ubezpieczony nie posiada cywilnoprawnych zobowiązań pieniężnych oraz wierzytelności.

Jak wskazał organ według oświadczeń wnioskodawcy jego żona nie ma pracy, a on zamieszkuje i gospodaruje z synami: M. uczniem 1 klasy technikum, B. (lat 29) aktualnie pobierającym świadczenie chorobowe z ZUS i P. (lat 23) studentem 3 roku, który wyjechał wykonywać prace u sadownika z przeznaczeniem otrzymanego wynagrodzenia na studia w P.

Zakład wskazał również na oświadczenia zobowiązanego, z których wynika, że jest on chory, a jego obecny stan zdrowia nie rokuje poprawy. Organ podał, iż ubezpieczony w dniu 5 sierpnia 2011 r. załączył m.in. do akt sprawy:

- badanie echokardiologiczne z 20.11.2008 r.,

- kartę informacyjną leczenia szpitalnego w okresie od 03.12.1996 r. do 24.12.1996 r.,

- diagnozę radiestezyjną wg stanu na dzień 04.11.2000 r.,

- wyniki badań z 2008 r.,

- książeczkę pomiaru ciśnienia tętniczego.

Przechodząc do oceny istnienia przesłanek umorzenia zaległych składek, Zakład wskazał, że z uwagi na fakt, iż aktualnie z majątku zobowiązanego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w administracji przez organ egzekucyjny – Dyrektora II Oddziału ZUS w P. – zajęcie świadczenia rentowego, nie zachodzą w sprawie przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zdaniem organu w sprawie nie zachodzą również uzasadnione przypadki mogące być podstawą do umorzenia należności z tytułu składek zgodnie z art. 28 ust. 3 a cytowanej ustawy, określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Uzasadniając powyższe Zakład podniósł, że wnioskodawca nie korzysta ze świadczeń finansowanych z pomocy społecznej. Nie przedstawił dokumentów, że choruje przewlekle i choroba uniemożliwia mu osiąganie dochodu pozwalającego na opłacenie należności. Ubezpieczony otrzymuje świadczenie rentowe wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, z którego może być opłacane zadłużenie z tytułu składek w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym albo w formie układu ratalnego.

Jak stwierdził organ zobowiązany nie wykazał również, że sprawuje opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny i sprawowana opieka pozbawiałaby go możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności z tytułu składek. Nie wykazał także, że poniósł jakiekolwiek straty materialne na skutek klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, za które nie ponosi odpowiedzialności.

Oceniając sytuację życiową wnioskodawcy Zakład uznał, że w celu poprawy sytuacji finansowej rodziny, jego żona oraz pełnoletni synowie mogą podjąć zatrudnienie.

W końcowej części uzasadnienia organ wyjaśnił, że podnoszone w trakcie postępowania okoliczności związane z prowadzeniem przez ubezpieczonego działalności gospodarczej były już brane pod uwagę. Zaznaczył również, że przepis art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zawiera zamknięty katalog przesłanek upoważniających zakład do umorzenia należności, wśród których okoliczność, że powstała zaległość nie była wynikiem złej woli, nie została ujęta. Wskazane okoliczności nie mogą również stanowić podstawy do umorzenia składek w świetle art. 28 ust. 3a powołanej ustawy w związku z § 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. L. oświadczył, że nie zgadza się z decyzją ZUS w sprawie umorzenia składek.

Dodatkowo w piśmie procesowym z dnia 4 grudnia 2011 r. Skarżący zakwestionował ustalenie organu o osiągniętym przez niego dochodzie w 2009 r. i 2010 r. Wskazał, że w tych latach nie osiągnął żadnego dochodu, a pobierał jedynie rentę. Zarzucił również, że organ bezpodstawnie przyjął, iż jego stan zdrowia pozwala na podjęcie pracy. Podniósł, że w postępowaniu administracyjnym przedłożył wyniki badań i prosił o pomoc w leczeniu, której jednak nie otrzymał. Zobowiązany ponownie wskazał na swoją trudną sytuację życiową. Podał, że razem z żoną otrzymują [...] zł., co nie starcza na miesięczne utrzymanie rodziny, a tym bardziej na leczenie. Podniósł także, że jego żona wyrejestrowana z ZUS prowadzoną przez niego działalność gospodarczą, gdyż z powodu choroby nie mógł jej prowadzić. Jednak nie była świadoma, że działalność wyrejestrować należy również w Urzędzie Miasta. W konsekwencji tego zaniechania powstało zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W piśmie procesowym z dnia 6 grudnia 2011 r. skarżący podniósł, że jest rencistą II grupy i otrzymał decyzję orzekającą o przeciwwskazaniu do wykonywania pracy.

Powyższe okoliczność wnioskodawca powołał również w pismach z dnia 14 grudnia 2011 r., 3 lipca i 5 września 2012 r.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze z m.) sądy administracyjne jedynie kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie sąd natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie były decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podjęte w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Zgodnie ze wskazanym w zaskarżonej decyzji art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2007r Nr 11, poz. 74 z późn. zm.) należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Według ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi zaś wtedy, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Badając w kontekście powołanego przepisu przesłanki umorzenia Zakład stwierdził, że z uwagi na fakt, iż aktualnie z majątku zobowiązanego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w administracji przez organ egzekucyjny – Dyrektora II Oddziału ZUS w Poznaniu – zajęcie świadczenia rentowego, nie zachodzą w sprawie przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Cytowany powyżej przepis art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w ust. 3a przewiduje ponadto możliwość umorzenia należności z tytułu składek w razie stwierdzenia istnienia uzasadnionego przypadku – innego niż całkowita nieściągalność. Zgodnie z powołanym przepisem należności z tytułu składek na ubezpieczenia ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). W § 3 ust. 1 rozporządzenia wskazano, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy dokonując oceny wniosku w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. uznał, że w sprawie nie zachodzą uzasadnione przypadki mogące być podstawą do umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o te przepisy. Zakład podniósł, że wnioskodawca nie korzysta ze świadczeń finansowanych z pomocy społecznej. Nie przedstawił dokumentów, że choruje przewlekle i choroba uniemożliwia mu osiąganie dochodu pozwalającego na opłacenie należności. Ubezpieczony otrzymuje świadczenie rentowe wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, z którego może być opłacane zadłużenie z tytułu składek w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym albo w formie układu ratalnego.

Jak stwierdził organ zobowiązany nie wykazał również, że sprawuje opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny i sprawowana opieka pozbawiałaby go możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności z tytułu składek. Nie wykazał także, że poniósł jakiekolwiek straty materialne na skutek klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, za które nie ponosi odpowiedzialności.

Oceniając sytuację życiową wnioskodawcy Zakład uznał, że w celu poprawy sytuacji finansowej rodziny, jego żona oraz pełnoletni synowie mogą podjąć zatrudnienie.

Dokonując w przedmiotowej sprawie oceny legalności działania organów rentowych, podkreślić należy, iż decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek podejmowane przez Zakład na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. oparte są na uznaniu administracyjnym. W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Uznanie administracyjne nie powinno oznaczać dowolności, czemu służą określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Rozstrzyganie podjęte w ramach uznania wymaga więc od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), przy podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Z kolei, ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że organ odwoławczy naruszył przepisy procesowe - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, gdyż nie uwzględnił i nie ocenił należycie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności, czym przekroczył granice uznania administracyjnego.

Jak wskazano powyżej, organ rentowy oceniając sytuację zdrowotną skarżącego w kontekście przesłanki umorzenia wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia stwierdził, że nie przedstawił on dokumentów, iż choruje przewlekle i choroba uniemożliwia mu osiąganie dochodu pozwalającego na opłacenie należności. Tymczasem w uzasadnieniach obu decyzji Zakład wskazał, że w dniu 5 sierpnia 2008 r. zobowiązany załączył do akt sprawy:

- badanie echokardiologiczne z 20 listopada 2008 r.;

- kartę informacyjną leczenia szpitalnego w okresie od 3 grudnia 1996 r. do 24 grudnia 1996 r.;

- diagnozę radiestezyjną wg stanu na dzień 4 listopada 2000 r.;

- wyniki badań 2008 r.;

- książeczkę pomiaru ciśnienia tętniczego.

Z kolei dokonana przez Sąd analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy wykazał, że w aktach nie ma powyższej dokumentacji medycznej. W aktach administracyjnych nie ma również decyzji z dnia 22 stycznia 1990 r. nr akt [...], na którą skarżący powołał się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stwierdzając, iż przedłożył ją do akt. Według oświadczeń zobowiązanego z decyzji tej wynika, że jest inwalidą II grupy i ma orzeczone przeciwwskazania do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Natomiast organ nie odniósł się do tej okoliczności w uzasadnieniach swoich decyzji.

W ocenie Sądu brak w aktach administracyjnych rozpatrywanej sprawy dokumentacji medycznej wnioskodawcy, która według jego oświadczenia została złożona do akt, co również potwierdził Zakład w uzasadnieniach swoich decyzji, świadczy, że organ nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, czym naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Brak tych dokumentów uniemożliwił Sądowi kontrolę prawidłowości dokonanej przez organ oceny sytuacji zdrowotnej zobowiązanego jako przesłanki umorzenia sformułowanej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

Dodatkowo uzasadnienia obu decyzji nie spełniają wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Zakład ponownie rozpoznając sprawę powielił niemalże w całości argumentacje zawartą w uzasadnieniu decyzji z dnia 16 sierpnia 2011 r. Tymczasem wynikające z art. 127 § 3 k.p.a. odpowiednie stosowanie do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przepisów dotyczących odwołań od decyzji, nakład na Zakład obowiązek ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, a nie jedynie kontrolę prawidłowości decyzji pierwszoinstancyjnej. Oznacza to, że okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powinny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, szczególnie gdy decyzja dotyczy sfery elementarnych potrzeb skarżącego i jego rodziny - posiadania środków niezbędnych do przeżycia (wyrok NSA z dnia 10 października 2007 r., II GSK 176/07, LEX nr 399183).

Należy również zaznaczyć, że organ administracji podejmując decyzję w oparciu o uznanie administracyjne ma obowiązek, zgodnie z art. 7 k.p.a., wyważyć słuszny interes strony i interes publiczny, co prowadzi do wniosku, iż zasadniczo, w przypadku gdy nie sprzeciwia się temu interes publiczny, organ powinien podjąć decyzję na korzyść strony postępowania (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 99/10, Lex nr 952872). Rozważenie zatem obu interesów tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, znaleźć powinno wyraz w uzasadnieniu decyzji, tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym. W przedmiotowej sprawie zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu rentowego nie zawierają jakichkolwiek rozważań co do interesu publicznego i słusznego interesu strony, naruszając tym samym art. 7 k.p.a. Niewątpliwie uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, uniemożliwiło bowiem dokonanie pełnej kontroli sądowej rozstrzygnięć organu.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sposób wyczerpujący nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., zaś wskazane uchybienia, w ocenie Sądu, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie uzasadnienia obu decyzji nie czynią zadość wymogom art. 107 § 3 k.p.a. i nie są do zaakceptowania z punktu widzenia wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ rentowy uwzględni powyższe wskazania. W szczególności uzupełni materiał dowody o przedłożoną przez skarżącego do akt administracyjnych dokumentację medyczną, z uwzględnieniem decyzji z dnia 22 stycznia 1990 r. nr akt [...], a następnie dokona jej rzetelnej oceny i ustali sytuację zdrowotną skarżącego w kontekście przesłanki umorzenia z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, pamiętając, że ustalenia te winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Rozważając z kolei w uzasadnieniu decyzji interes publiczny i słuszny interes skarżącego, Zakład winien mieć na uwadze, iż zasady podlegania ubezpieczeniu społecznemu powinny być realizowane z uwzględnieniem celów, jakie ma – w założeniu – wypełniać zabezpieczenie społeczne. Uzasadnienie odmowy umorzenia należności ich uprzywilejowanym, publicznoprawnym charakterem, wyłączałoby możliwość jego stosowania i realizacji celu, któremu ma służyć. Taka wykładnia, podważająca w istocie zasadę racjonalności ustawodawcy, nie może zyskać akceptacji (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 172/10, Lex nr 1071069).

W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.