Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 466/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2025-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 197 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Specjalista Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A. U. (U.) na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia 22 lutego 2024 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 22 lutego 2024 r. Rektor Uniwersytetu [...] w K. (dalej: Rektor) utrzymał w mocy decyzję Dziekana Szkoły Doktorskiej (dalej: Dziekan) z dnia 24 stycznia 2024 r. o skreśleniu A.U. (dalej: Skarżący) z listy doktorantów Szkoły Doktorskiej w Uniwersytecie [...] w K..

Rozstrzygnięcie miało miejsce w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżący rozpoczął kształcenie na studiach doktoranckich w Uniwersytecie [...] w K. w roku akademickim 2017/2018. W roku akademickim 2020/2021 zakończył realizację programu tych studiów.

Pismem z 28 września 2021 r. złożył wniosek o przedłużenie studiów na rok akademicki 2021/2022 oraz 2022/2023 ze względu na przedłużające się badania naukowe. Dziekan wyraził zgodę na przedłużenie studiów doktoranckich na wnioskowany okres.

W dniu 29 września 2023 r. Skarżący złożył kolejny wniosek o przedłużenie studiów doktoranckich na okres od 1 października 2023 r. do 30 września 2024 r. ze względu na czasową niezdolność do odbywania studiów spowodowaną chorobą. Do wniosku przedłożył zaświadczenie lekarskie z 25 września 2023 r. Dziekan - po uwzględnieniu dotychczasowego przebiegu kształcenia na studiach doktoranckich, zamiaru zmiany opiekuna naukowego, okoliczności wygaszenia studiów trzeciego stopnia z dniem 31 grudnia 2024 oraz orzeczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do kontynuowania studiów - decyzją z 30 października 2023r. nie wyraził zgody na przedłużenie okresu odbywana studiów doktoranckich od 1 października 2023r. do 30 września 2024r. Od tej decyzji Skarżący złożył odwołanie. Po jego rozpatrzeniu Rektor decyzją z 30 listopada 2023r. utrzymał w mocy decyzję Dziekana.

Pismem z 30 października 2023r. Dziekan wszczął postępowanie w celu skreślenia Skarżącego z listy doktorantów Szkoły Doktorskiej.

W ramach prowadzonego postępowania Skarżący złożył opinię prawną Krajowej Reprezentacji Doktorantów oraz interpretację prawną Zespołu Prawnego Rzecznika Praw Doktoranta Krajowej Reprezentacji Doktorantów.

Decyzją z 24 stycznia 2024r. Dziekan skreślił Skarżącego z listy doktorantów Uniwersytetu [...] w K. w związku z niezadowalającymi postępami w przygotowaniu rozprawy doktorskiej.

Od tej decyzji Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W jego uzasadnieniu podniósł, że wydana decyzja została oparta tylko i wyłącznie w oparciu o opinię opiekuna naukowego, który to od 2020r. nie sprawdził dwóch rozdziałów doktoratu i od samego początku studiów wprowadzał Skarżącego w błąd odnośnie akceptacji konspektu przez Katedrę. Dziekan nie zweryfikował należycie postępów Skarżącego w przygotowaniu rozprawy doktorskiej, dlatego uzasadnienie decyzji o jego skreśleniu z listy doktorantów jest bezzasadne. Podkreślił, że na przestrzeni ostatnich kilku lat doświadczył złego traktowania ze strony opiekuna naukowego, jak również jest ofiarą mobbingu. Podniósł ponadto, że decyzja dotycząca przedłużenia studiów doktoranckich została podjęta na podstawie błędnej interpretacji prawa.

Rektor decyzją z 22 lutego 2024r. utrzymał w mocy decyzję Dziekana z 24 stycznia 2024r. o skreśleniu z listy studentów.

W jej uzasadnieniu przedstawił mające zastosowanie w sprawie przepisy prawne. W prowadzonym przez Dziekana postępowaniu wyjaśniającym nie dopatrzył się uchybień. Pomimo dwuletniego przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich w celu prowadzenia badań naukowych nie wykazał się Skarżący właściwym zaangażowaniem w przygotowanie rozprawy doktorskiej. Świadczy o tym w szczególności brak współpracy z opiekunem naukowym w czasie przedłużenia, który zapewniłby postęp w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Nie dopełnił Skarżący tym samym obowiązku prowadzenia systematycznej pracy naukowej nad problematyką objętą tematem rozprawy doktorskiej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W jej uzasadnieniu wskazał na uchybienia przy podejmowaniu decyzji o odmowie wyrażenia zgody na przedłużenie studiów doktoranckich.

W jego ocenie niezasadnie Dziekan podnosi kwestię terminowego zakończenia studiów doktoranckich, ponieważ obrona pracy doktorskiej nie jest bezpośrednio związana z odbywaniem studiów doktoranckich i może odbyć się po 31 stycznia 2024r. Na poparcie swojego stanowiska przedstawił opinię prawną Krajowej Rady Doktorantów z 24 października 2023 r.

Wskazał także na okoliczności świadczące o nie dopełnieniu obowiązków przez jego opiekuna naukowego oraz o jego złym traktowaniu Skarżącego. Pomimo zgłoszonego mobingu Dziekan i Rektor nie podjęli prawem określonych działań.

W ocenie Skarżącego Władze Uniwersytetu [...] w K. nie zapewniły mu równego dostępu do wykształcenia, tak jak innym osobom, którym z mniejszym poziomem zaawansowania rozprawy doktorskiej studia zostały przedłużone.

W odpowiedzi na skargę Rektor podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniósł o odrzucenie skargi w całości z uwagi na uchybienie terminowi do jej wniesienia i zasądzenie od Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, ewentualnie oddalenie skargi.

Z ostrożności procesowej wyjaśnił, że w przypadku Skarżącego wystąpiła szczególna okoliczność. Zgodnie bowiem z art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, studia doktoranckie muszą zostać zakończone do 31 grudnia 2024r. Dla ustalenia możliwości ich zakończenia do tego terminu Dziekan przeprowadził postępowanie wyjaśniające. W oparciu o dokonane ustalenia Dziekan postanowił odmówić Skarżącemu przedłużenia studiów doktoranckich i wszczął postępowanie o skreśleniu Skarżącego z listy doktorantów. W ramach tego postępowania Skarżący postawił zarzuty złego traktowania i mobbingu, co miało - jak stwierdził Skarżący - wpływ na pogorszenie jego stanu zdrowia. Skarżący wcześniej nie informował Dziekana ani Rektora o tych okolicznościach, a dodatkowo mając na względzie zamiar Skarżącego zmiany Opiekuna naukowego oznaczający cofnięcie całej procedury awansowej w czasie to wydłużenie w perspektywie pozostałych Skarżącemu do obrony rozprawy doktorskiej 3 miesięcy (od października 2024 r. do 31 grudnia 2024r.) skutkuje brakiem jakichkolwiek możliwości na obronę rozprawy doktorskiej i uzyskanie tytułu doktora do końca 2024r. Mając to na uwadze Rektor utrzymał w mocy decyzji o skreśleniu z listy doktorantów.

W piśmie procesowym z 31 grudnia 2024r. Rektor wniósł o umorzenie postępowania. Uzasadnił go tym, że wobec likwidacji studiów doktoranckich z dniem 31 grudnia 2024r. studia te nie są już prowadzone przez Uczelnię. Nie ma zatem możliwości przywrócenia Skarżącego na te studia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przed przystąpieniem do zbadania sprawy w pierwszej kolejności należy ustalić obowiązujący w sprawie stan prawny. Skoro Skarżący rozpoczął studia doktoranckie w roku akademickim 2017/2018 to – według art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 poz.1669) - podstawą prawną dla wszystkich czynności podejmowanych przez organy uczelni w sprawach dotyczących tych studiów będą przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 z późn. zm.; dalej: ustawa). Jak bowiem wynika z przytoczonej regulacji prawnej studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2024 r.

Następnie niezbędnym jest oznaczenie decyzji będącej przedmiotem kontroli sądowej. Zgodnie bowiem z wyrażoną w art. 4 ustawy zasadą autonomii uczelni, ustawodawca nie poddał wszystkich decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów kontroli sądów administracyjnych (por. postanowienie WSA w Warszawie z 14 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 976/19; postanowienie WSA w Rzeszowie z 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1727/21; postanowienie WSA w Krakowie z 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 325/23). Przepis art. 207 ust. 1 ustawy stanowił m.in., że do decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Oznacza to tym samym, że możliwość sądowej kontroli postępowań w sprawach tych decyzji zostało zastrzeżone wyłącznie do aktów zakładowych zewnętrznych czyli takich, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta/doktoranta, a przesądzających o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego. (por. postanowienie NSA z 14 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 3854/18; postanowienie NSA z 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 2125/20; postanowienie WSA w Krakowie z 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 325/23). Od nich odróżnić należy rozstrzygnięcia organów szkoły znajdujące podstawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. w regulaminie studiów. Skoro nie są to przepisy o charakterze powszechnie obowiązującym, to mogą stanowić one podstawę prawną jedynie rozstrzygnięć związanych z tokiem studiów indywidualnie określonego studenta/doktoranta, które jednak nie przesądzają ostatecznie o jego sytuacji prawnej (nie mają charakteru zewnętrznego) (por. postanowienie NSA z 14 listopada 2018 r., I OSK 3854/18).

Przenosząc powyższe ustalenia na grunt badanej sprawy przedmiotem kontroli będzie decyzja Rektora z 22 lutego 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Dziekana z dnia 24 stycznia 2024 r. o skreśleniu Skarżącego z listy doktorantów Szkoły Doktorskiej w Uniwersytecie [...] w K..

Wyznaczając materialnoprawne podstawy wydanej decyzji wskazać należy na art. 195 ust. 4 lit. a ustawy, według którego studia doktoranckie trwają nie krócej niż dwa lata i nie dłużej niż cztery lata. Jednocześnie w art. 197 ust. 1-3 ustawy zamieszczony został katalog obowiązków doktoranta. W szczególności zwrócić uwagę na te wymienione w art. 197 ust. 2 ustawy, a mianowicie "Do podstawowych obowiązków doktorantów, poza obowiązkami określonymi zgodnie z ust. 1, należy realizowanie programu studiów doktoranckich, w tym prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu." Doktoranci, którzy nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust. 1 i 2 – co wynika z art. 197 ust. 4 ustawy - mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzję o skreśleniu podejmuje kierownik studiów.

Jednocześnie według art. 196 ust. 6 ustawy organizację i tok studiów doktoranckich w zakresie nieuregulowanym w ustawie oraz w odrębnych przepisach określa regulamin studiów doktoranckich. W Regulaminie studiów trzeciego stopnia (Doktoranckich) w Uniwersytecie [...] w K., stanowiącego załącznik do uchwały Senatu nr [...] Uniwersytetu [...] w K. z dnia 30 kwietnia 2015 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu Studiów Trzeciego Stopnia (Doktoranckich) w Uniwersytecie [...] w K. zawarte zostały regulacje odnoszące się do obowiązków doktoranta oraz jego skreślenie z listy uczestników studiów zostały określone. I tak, doktorant został zobowiązany do prowadzenia badań, w tym systematycznej pracy naukowej nad problematyką dotyczącą tematu rozprawy doktorskiej (§ 13 ust 1 lit. d), składania Kierownikowi Studium Doktoranckiego sprawozdań z postępów w pracy naukowej (§ 13 ust 1 lit. e) oraz informowania swojego opiekuna naukowego/promotora o zamiarze rezygnacji ze studiów bądź ich przedłużenia, niezaIeżnie od § 15 ust. 5 (§ 13 ust 1 lit. h). Według § 15 ust. 1 pkt. 1 lit. a Kierownik Studium podejmuje decyzje o skreśleniu z listy doktorantów, gdy doktorant nie wywiązuje się z obowiązków zawartych w (§ 13 ust 1 lit. a)-f). Niewywiązywanie się z obowiązków określonych w §13 ust. 1 lit. b) - e) Kierownik Studium Doktoranckiego stwierdza na podstawie analizy indywidualnych osiągnięć doktoranta (§ 15 ust. 2). Od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje odwołanie do Rektora w terminie 14 dni od daty jej otrzymania. Decyzja Rektora jest ostateczna. (§ 15 ust. 4).

Z akt administracyjnych wynika, że Dziekan podjął czynności zmierzające do ustalenia stopnia ustalenia stopnia zaawansowania rozprawy doktorskiej i możliwości jej obrony przed datą wygaszenia studiów doktoranckich. W tym celu zwrócił się do opiekuna naukowego Skarżącego. Uzyskał zwrotnie informację, że Skarżący nie kontaktował się od czerwca 2021r., a stopień zaawansowania jego rozprawy doktorskiej ustala na 0 %. Nie przewiduje terminu złożenia rozprawy doktorskiej przez Skarżącego. Pismem z 16 października 2023r. Dziekan poinformował Skarżącego o treści informacji udzielonej przez opiekuna naukowego i poprosił o jego ustosunkowanie się do niej. Zwrócił się także o przedstawienie zamierzeń co do złożenia rozprawy doktorskiej w związku z niezdolnością do kontynuowania studiów doktoranckich w roku akademickim 2023/24. W odpowiedzi Skarżący podał, że kolejne rozdziały pracy wymagają dopracowania. Priorytetem jest zmiana opiekuna naukowego i przedłużenie studiów ma to umożliwić. Ponadto Skarżący jest na etapie badań naukowych z dużymi prywatnymi firmami i status studenta uwiarygadnia go. Przewiduje złożenie pracy doktorskiej do końca 2024r.

Z tak ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że pomimo uzyskania o dwa lata przedłużenia studiów doktoranckich Skarżący nie wykazał, aby w tym czasie prowadził systematyczną pracę naukową, czym naruszył § 13 ust 1 lit. d. Regulaminu. Od czerwca 2021 r. nie kontaktował się z opiekunem naukowym w sprawach związanych z prowadzeniem badań naukowych i nie poinformował go o zamiarze przedłużenia studiów doktoranckich, do czego był zobowiązany w § 13 ust 1 lit. h Regulaminu. Tych ustaleń Skarżący ani w skardze, ani w trakcie rozprawy sądowej nie kwestionuje. Wskazuje natomiast szereg uwarunkowań, które stanowiły w jego ocenie przeszkodę w realizacji kolejnych etapów pracy naukowej a mianowicie brak sprawdzenia przez opiekuna naukowego przesłanych w sierpniu i wrześniu 2020 r. dwóch rozdziałów pracy, złą współpracę nie tylko z opiekunem naukowym ale także z Dziekanem i Rektorem. Formułuje w stosunku do nich zarzuty o mobbing.

W ocenie Sądu w badanej sprawie wykazane zostało, że Skarżący nie wywiązywał się ze swoich obowiązków wynikających z uczestnictwa w studiach doktoranckich. Wobec tego Dziekan miał podstawy do podjęcia decyzji o jego skreśleniu z listy doktorantów.

Przy wydawaniu skarżonego rozstrzygnięcia orzekające w sprawie organy nie naruszyły przepisów prawa procesowego w stopniu, który mógłby mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia. Dziekan pismem z 30 października 2023r. wszczął postępowanie w celu skreślenia Skarżącego z listy doktorantów. Zostało ono skutecznie Skarżącemu doręczone. W ramach prowadzonego postępowania Dziekan wykorzystał materiał dowodowy pochodzący z innego prowadzonego postępowania, a mianowicie postępowania o przedłużenie studiów doktoranckich. Nie stanowi to naruszenia prawa, ponieważ niecelowe jest powielanie przez organ już posiadanego materiału dowodowego. Zapewniona została Skarżącemu możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszenia żądań. Stosownie do treści art. 77 i 7 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024r. poz. 572; dalej: k.p.a.) organ administracji publicznej podjął wszystkie niezbędne czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie i dokonał jego rzetelnej oceny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny wyznaczonej w art. 80 k.p.a. Motywy podjętego rozstrzygnięcia zostały właściwie przedstawione w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Końcowo Sąd stwierdza, że podnoszone przez Skarżącego zarzuty stosowania wobec niego mobbingu nie mogą być przez Sąd rozpatrzone, ponieważ sprawy z zakresu prawa pracy nie należą do kognicji sądu administracyjnego.

Uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, Sąd skargę oddalił, orzekając w oparciu o art. 151 p.p.s.a.