Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 254/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1 i § 1a, art. 149 § 2, art. 200, art. 205 § 2, art. 119 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 12, art. 35 i art. 36
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: §  17, § 18 art. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 1196
law: Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz  zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie  pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
article: art. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 349
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Asesor WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2024 r. sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy finansowej 1. stwierdza, że Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. przyznaje od Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni na rzecz skarżącego J. K. sumę pieniężną w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych; 3. zasądza od Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni na rzecz skarżącego J. K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

J. K. (dalej określany również jako "strona", "wnioskodawca" lub "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni w sprawie rozpatrzenia jego wniosku z dnia 29 stycznia 2021 r. o płatność drugiej raty pomocy finansowej.

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu 22 czerwca 2020 r. Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni (dalej jako "organ" lub "Dyrektor") wydał decyzję nr OR11/00501/20 o przyznaniu J. K. pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego PROW na lata 2014-2020, w wysokości 250.000 zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków.

Zobowiązania strony wskazane w sentencji i pouczeniu wymienionej decyzji zostały określne na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2016 r., poz. 1196 ze zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem wykonawczym", wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2298) - zwanej dalej "ustawą o wspieraniu rozwoju".

W dniu 2 lipca 2020 r. do organu wpłynął wniosek strony o płatność pierwszej raty pomocy, na podstawie którego, po jego pozytywnej weryfikacji, organ wypłacił pierwszą ratę pomocy w wysokości 200.000 zł.

Natomiast w dniu 29 grudnia 2021 r. strona złożyła wniosek o zmianę założeń biznesplanu polegającą na zmianie kosztów zakupu środków trwałych i obrotowych w roku docelowym, tabela II.1.1. i II.1.2. wraz ze zmienionym wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej oraz zmienionym biznesplanem.

Jednocześnie w dniu 29 grudnia 2021 r. strona złożyła do organu wniosek o płatność drugiej raty pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 wraz z załącznikami.

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie zmiany założeń biznesplanu, zgodnie z przepisami § 20 rozporządzenia wykonawczego, organ wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień i poprawnych dokumentów dotyczących wniosku z dnia 29 grudnia 2021 r. w sprawie zmiany założeń biznesplanu.

Strona złożyła wyjaśnienia wraz z dokumentami w dniu 11 lipca 2022 r. W wyniku weryfikacji złożonych dokumentów organu pierwszej instancji informował telefonicznie stronę o istniejących uchybieniach, w związku z czym strona składała dokumenty w kolejnych dniach: 25 lipca oraz 5 września 2022 r.

W dniu 8 września 2022 r. organ wydał decyzję nr 578/D/BDSPB11/WDP/22, wyrażając zgodę na zmianę założeń biznesplanu, stanowiącego załącznik do wniosku o przyznanie pomocy złożonego w dniu 29 października 2019 r.

W sprawie złożonego wniosku o płatność drugiej raty pomocy, organ pismem z dnia 26 lipca 2023 r. wezwał stronę, na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - w skrócie "k.p.a.", do usunięcia braków formalnych we wniosku, w tym m.in. w punkcie 13 dostarczenia zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, z pouczeniem, że nieusunięcie braków skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. W wezwaniu tym wskazano również, że w załączniku do wniosku o płatność stanowiącym sprawozdanie z realizacji operacji błędnie wypełniono pola (nie podano wartości oraz wadliwie podano wartości).

Przedmiotowe wezwanie zostało skutecznie doręczone stronie w dniu 28 lipca 2023 r.

Wraz z pismem z dnia 3 sierpnia 2023 r. wnioskodawca, w wykonaniu powyższego wezwania przedłożył dokumenty i złożył wyjaśnienia, w tym dotyczące zmiany użytkowania obiektu.

Organ po weryfikacji formalnej wniosku o płatność drugiej raty pomocy, pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r., zawiadomił stronę o pozostawieniu jej wniosku o wypłatę drugiej transzy bez rozpoznania.

W uzasadnieniu zawiadomienia organ wskazał na przebieg postępowania w sprawie wniosku o płatność drugiej raty pomocy oraz zgromadzone dokumenty w sprawie, a w konkluzji stwierdził, że w dniu 3 sierpnia 2023 r. w odpowiedzi na wezwanie z dnia 26 lipca 2023 r. strona złożyła uzupełnienia. W załączonych dokumentach znajduje się m.in. dokument podpisany imieniem i nazwiskiem beneficjenta o następującej treści: "W odpowiedzi na pismo, informuję, że nie posiadam zmiany użytkowania obiektu gospodarczego na produkcyjny. W związku z tym proszę o wyznaczenie terminu na opracowanie ekspertyzy obiektu, wystąpienie do urzędu o zmianę sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu pod względem technicznym, tak by ten budynek zapewniał bezpieczną produkcję".

Organ uznał w związku z tym, że strona nie dostarczyła wymaganego dokumentu, o dołączenie którego została poproszona w ramach pisma z dnia 26 lipca 2023 r. - punkt 13 ,,Należy dostarczyć zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części".

W ocenie organu, nie dokonując zmiany sposobu użytkowania obiektu położonego na gruntach rolnych na działce nr [...] z funkcji gospodarczej na produkcyjną, strona nie zapewniła skutecznej realizacji celu operacji, jakim jest podejmowanie działalności gospodarczej w ramach kodu PKD 25.12.Z (produkcja metalowych elementów stolarki) w obiekcie, w którym spełnione są przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, przeciwpożarowe oraz budowlane. Nadto, wezwaniem z dnia 26 lipca 2023 r. strona została zobowiązana do dostarczenia prawidłowo sporządzonego i podpisanego imieniem i nazwiskiem sprawozdania z realizacji operacji. Dostarczony w ramach uzupełnień ww. dokument nie został przez nią podpisany.

Zawiadomienie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania zostało skutecznie doręczone stronie w dniu 21 sierpnia 2023 r.

W dniu 10 października 2023 r. strona złożyła do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w warszawie ponaglenie na bezczynność organu w sprawie rozpatrzenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy.

Postanowieniem z dnia 2 listopada 2023 r. nr 1072/2023 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie postanowił:

- wskazać że organ Dyrektor Pomorskiego Oddziału ARiMR dopuścił się bezczynności w postępowaniu,

- wyznaczyć termin załatwienia sprawy do dnia 1.12.2023 r.,

- wskazać, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

- wskazać, że brak jest podstaw do zarządzenia wyjaśnienia przyczyny i ustalenia osób winnych bezczynności postępowania.

W ocenie organu odwoławczego, rozpatrzenie wniosku strony o płatność drugiej raty pomocy mogło nastąpić po zakończeniu przez organ pierwszej instancji postępowania w sprawie zmiany założeń biznesplanu, co nastąpiło w dniu 8 września 2022 r. Przed wydaniem decyzji wyrażającej zgodę na zmianę założeń biznesplanu strona nie podnosiła kwestii bezczynności organu. Organ odwoławczy uznał, że Dyrektor pozostaje w bezczynności od dnia 21 sierpnia 2023 r., tj. od dnia zawiadomienia strony o pozostawieniu wniosku o płatność drugiej raty pomocy bez rozpoznania.

Następnie J. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni w zakresie rozpoznania jego wniosku z dnia 29 grudnia 2021 r. o wypłatę drugiej raty pomocy finansowej.

Skarżący zarzucił organowi:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z § 17 ust. 1 i 4 rozporządzenia wykonawczego w zw. z art. 6, art. 8 § 1, art. 9 k.p.a. w zw. z art. 4 i art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju, poprzez wezwanie skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez przedłożenie:

i. korekty załącznika 1b sprawozdanie z realizacji operacji do wniosku o płatność, tj. uzupełnienia określonych pól sprawozdania z realizacji operacji, w sytuacji, gdy skarżący załączył do pierwotnie wniesionego wniosku podpisane sprawozdanie z realizacji operacji, zaś pozostawienie poszczególnych pól sprawozdania nieuzupełnionych nie podlegało uzupełnieniu w trybie określonym przepisem art. 64 § 2 k.p.a.,

ii. dokumentu potwierdzającego zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, w sytuacji, gdy dokument ten nie jest obligatoryjnym elementem wniosku o płatność drugiej raty i jego brak nie stanowi braku formalnego podania, a nadto w stosunku do obiektu, w którym prowadzona jest przez skarżącego działalność gospodarcza, zgodnie z zaświadczeniem Wójta Gminy z dnia 4 września 2023 r. nie zachodziła potrzeba zmiany sposobu użytkowania obiektu, i pozostawienie wniosku skarżącego z dnia 29 grudnia 2021 r. o wypłatę drugiej raty pomocy bez rozpoznania, podczas brak było ku temu podstaw, a organ winien rozpoznać wniosek skarżącego i rozstrzygnąć go merytorycznie;

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 1, 3 i 4 k.p.a. w zw. z art. § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego w zw. z art. 4 i art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju, poprzez zaniechanie rozpoznania wniosku skarżącego o wypłatę drugiej raty pomocy, w terminie przewidzianym na załatwienie sprawy, podczas gdy organ był zobowiązany do rozpoznania wniosku i wypłaty drugiej raty pomocy w terminie 90 dni od dnia złożenia wniosku o płatność wraz z dokumentami, o których mowa w § 17 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego lub do wydania decyzji o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy;

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 36 § 1 w zw. z art. 35 § 1, 3 i 4 k.p.a. w zw. z art. § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego w zw. z art. 4 i 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju, poprzez zaniechanie zawiadamiania skarżącego o każdym przypadku niezałatwienia sprawy i nierozpoznania wniosku skarżącego o wypłatę drugiej raty pomocy w terminie, podczas gdy organ był do tego zobowiązany.

W związku z wskazanymi zarzutami skarżący wniósł o

- stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności,

- zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego o płatność drugiej raty pomocy w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy,

- stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

- zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł,

- zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący opisał przebieg postępowania oraz podkreślił, że zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Nie ulega wątpliwości, że tryb przewidziany przepisem art. 64 § 2 k.p.a. dotyczy takich braków podania, które uniemożliwiają nadanie mu biegu. Przyjmuje się, że powołany przepis dotyczy wyłącznie formalnych braków pisma. Nie dotyczy natomiast okoliczności, które organ uznaje za istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Stosowanie tego przepisu nie może bowiem zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku, treść tego przepisu nie może też być wykładana szeroko. To nie rzeczą organu, a strony jest formułowanie zamierzeń, jakie chce podjąć w postępowaniu czy też wywołać składanym wnioskiem.

W sprawie rozstrzygnięcia wymagało, czy materia określona w zawiadomieniu organu z dnia 16 sierpnia 2023 r., co do której rzekomych braków formalnych nie usunął skarżący, stanowi obligatoryjny element wniosku o płatność drugiej raty pomocy - w odniesieniu do dokumentu potwierdzającego zmianę sposobu użytkowania obiektu, a także, czy brakiem formalnym w rozumieniu przepisu art. 64 § 2 k.p.a. jest niewypełnienie określonych pozycji w sprawozdaniu z realizacji operacji, które skarżący załączył pierwotnie do wniosku i które zostało wówczas podpisane przez skarżącego. Dla oceny bezczynności organu w niniejszej sprawie istotna jest kwestia, czy organ zasadnie pozostawił wniosek skarżącego o wypłatę drugiej raty pomocy bez rozpoznania i czy uczynił to w terminie przewidzianym do załatwienia sprawy.

Skarżący twierdził, że ocena zapewnienia skutecznej realizacji celu operacji winna być dokonana dopiero na etapie oceny merytorycznej wniosku, nie zaś na etapie usuwania braków formalnych wniosku o płatność drugiej raty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 1996 r., sygn. akt II SA 1473/94). Wskazał również, że w dniu 4 września 2023 r. uzyskał zaświadczenie Wójta Gminy, z którego wynika, że "w budynku gospodarczym o powierzchni 220 m2 - położonym na gruntach rolnych w obrębie L., oznaczonych w ewidencji gruntów działką nr [...] - którego właścicielem jest J. K., prowadzona jest działalność gospodarcza PKD: 25.12.Z - produkcja metalowych elementów stolarki budowlanej. Z przedłożonych dokumentów wynika, że przedmiotowy budynek nie wymaga zmiany sposobu użytkowania oraz spełnia wymogi przepisów BHP, P.POŻ. i budowlanych". Z ww. zaświadczenia wynika, że w odniesieniu do obiektu, w którym wykonywana jest działalność gospodarcza, nie jest wymagana zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego, co oznacza, że działalność ta nie zmienia warunków bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotnych, higieniczno - sanitarnych, ochrony środowiska bądź wielkości lub układu obciążeń, ani też nie stanowi przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko. W zaświadczeniu wskazano wprost, że obiekt, w którym wykonywania jest działalność gospodarcza, nie wymaga zmiany sposobu użytkowania.

W ocenie skarżącego, zastosowanie przez organ trybu przewidzianego w przepisie art. 64 § 2 k.p.a. było niezasadne. Przepis ten pozwala wezwać wnoszącego podanie do usunięcia jego braków formalnych, jeżeli podanie to nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa. Tymczasem organ nie wskazał żadnego przepisu szczególnego, który wymagałby załączenia do wniosku o płatność drugiej raty pomocy dokumentu potwierdzającego zmianę sposobu użytkowania obiektu. Wniosek, w odniesieniu do tego dokumentu, wskazanego w zawiadomieniu o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, nie zawierał braków w zakresie przewidzianym w przepisach prawa, a zatem nie powinien on być objęty wezwaniem w trybie art. 64 § 2 k.p.a. W sprawie brak jest podstaw do żądania dokumentu potwierdzającego zmianę sposobu użytkowania obiektu, skoro skarżący, jak wynika z zaświadczenia, nie był zobowiązany do zmiany sposobu użytkowania obiektu. To samo dotyczy sprawozdania z realizacji operacji.

Co ważne, termin na rozpoznanie wniosku o wypłatę drugiej raty pomocy określony został w § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego, zgodnie z którym wypłata drugiej raty pomocy następuje w terminie 90 dni od dnia złożenia wniosku o płatność wraz z dokumentami, o których mowa w § 17 ust. 4; w przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w § 16 pkt 2 lit. b i c oraz pkt 10, lub niespełniania warunków, o których mowa w § 16 pkt 1, 5 i 9, od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy do dnia złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy, z wyłączeniem warunku, o którym mowa w § 16 pkt 1 - w odniesieniu do działalności, która wymaga wpisu do ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego obowiązaną do prowadzenia odpowiedniego typu szkół i placówek publicznych, lub niezłożenia wniosku o płatność w terminie, o którym mowa w § 17 ust. 1, lub dokumentów, o których mowa w § 17 ust. 4, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy.

Wniosek skarżącego o wypłatę drugiej raty pomocy został złożony w dniu 29 grudnia 2021 r., podczas gdy dopiero pismem z dnia 26 lipca 2023 r. został on wezwany do usunięcia braków formalnych wniosku, a następnie w dniu 16 sierpnia 2023 r. organ pozostawił wniosek o płatność drugiej raty pomocy bez rozpoznania. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ nie załatwił sprawy w terminie określonym właściwymi przepisami.

Skarżący dodał na marginesie, że w przypadku, gdyby organ nie pozostawał w bezczynności, to nawet w przypadku zaistnienia tożsamej sytuacji jak w niniejszej sprawie, tj. pozostawienia wniosku skarżącego bez rozpoznania, skarżący miałby możliwość w terminie określonym w decyzji i § 17 rozporządzenia wykonawczego wnieść ponownie wniosek o płatność drugiej raty pomocy. Tymczasem, wobec bezczynności organu i zaniechania przeprowadzenia postępowania w przedmiocie wypłaty drugiej raty pomocy w przepisanym terminie, ponowne wniesienie wniosku o płatność drugiej raty pomocy wobec pozostawienia pierwotnego wniosku skarżącego bez rozpoznania nastąpiłoby z uchybieniem dwuletniego terminu od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy.

W podsumowaniu skarżący stwierdził, że wszelkie braki formalne, w rozumieniu art. 64 § 2 k.p.a., wniosku skarżącego o płatność drugiej raty pomocy, zostały usunięte w terminie, opatrzone podpisem pierwotne sprawozdanie z realizacji operacji zostało załączone przez skarżącego do wniosku z dnia 29 grudnia 2021 r., zaś dokument potwierdzający zmianę sposobu użytkowania obiektu nie był dokumentem, którego organ mógłby żądać od skarżącego w tym trybie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie twierdząc, że po wydaniu w dniu 2 listopada 2023 r. postanowienia nr 1072/2023 przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie, podjął wszelkie czynności zmierzające do zakończenia postępowania w sprawie wniosku skarżącego, w tym ponownie wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego w postaci braku podpisu w złożonym kolejnym sprawozdaniu z realizacji biznesplanu.

W piśmie procesowym z dnia 19 grudnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego, ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę, zakwestionował niezwłoczne podejmowanie przez organ czynności w sprawie. Do przedmiotowego pisma dołączył pismo skierowane do organu z dnia 18 grudnia 2023 r. stanowiące wniosek o prawidłowe doręczenie wezwania wraz z załącznikami.

W dniu 21 lutego 2024 r. Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni wydał decyzję, nr OR11/00020/24 o odmowie wypłaty skarżącemu drugiej raty pomocy finansowej (vide: - k. 73 i nast. akt sądowych, zarządzenie z dnia 19 lutego 2024 r., pismo przewodnie organu wraz z decyzją z dnia 21 lutego 2024 r. Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni, nr OR11/00020/24).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (teks jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz.1634 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

Stosownie do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1).

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że przedmiotowa skarga podlega uwzględnieniu.

W niniejszej sprawie skarżący zarzucił Dyrektorowi Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w Gdyni bezczynność w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia 29 grudnia 2021 r. o płatność drugiej raty pomocy finansowej.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W orzecznictwie podkreśla się, dla swej skuteczności ponaglenie musi zostać wniesione w toku postępowania, którego dotyczy zarzucana organowi opieszałość (por. postanowienie NSA z 2 września 2020 r., II OSK 3732/18). Natomiast to, czy w ogóle, a jeśli tak, to w jaki sposób ponaglenie zostało rozpatrzone przez właściwy organ, nie ma znaczenia dla dopuszczalności skargi, ani dla jej skuteczności (por. wyroki NSA: z 25 września 2018 r., II OSK 1659/18; z 30 stycznia 2020 r., II OSK 3092/19; z 13 października 2020 r. II OSK 71/20).

Poza sporem było, że skarżący spełnił ten wymóg, gdyż poprzedził skargę ponagleniem złożonym do właściwego organu (ponaglenie z dnia 9 października 2023 r.). Tym samym przesłanka do wniesienia skargi w niniejszej sprawie została spełniona.

Przechodząc do meritum wyjaśnienia wymaga, że naczelna zasada postępowania administracyjnego, wyrażona w art. 12 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1); sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., dotyczący terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Jednocześnie przepis art. 35 § 4 k.p.a. stanowi, że przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i § 3a. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie albowiem rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w § 18 ust. 1 stanowi, że wypłata drugiej raty pomocy następuje w terminie 90 dni od dnia złożenia wniosku o płatność wraz z dokumentami, o których mowa w § 17 ust. 4. Jednocześnie rozporządzenie wykonawcze w § 17, szczegółowo określa co powinien zawierać wniosek o płatność drugiej raty.

I tak, drugą ratę pomocy w wysokości odpowiednio 30 000 zł, w przypadku, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 1, 40 000 zł, w przypadku, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 2, i 50 000 zł, w przypadku, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 3, wypłaca się na wniosek o płatność, który składa się po realizacji biznesplanu, jednak nie później niż do dnia upływu 2 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy i nie później niż do dnia 31 sierpnia 2025 r. Pomoc jest wypłacana na rachunek bankowy beneficjenta wskazany we wniosku o płatność (§ 17 ust. 1).

2. Wypłaty drugiej raty pomocy dokonuje się, jeżeli są spełnione warunki, o których mowa w § 16 pkt 2 i 10, a warunki, o których mowa w § 16 pkt 1, 5 i 9, są spełnione od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy do dnia złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy, z wyłączeniem warunku, o którym mowa w § 16 pkt 1 - w odniesieniu do działalności, która wymaga wpisu do ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego obowiązaną do prowadzenia odpowiedniego typu szkół i placówek publicznych.

3. Wniosek o płatność drugiej raty pomocy oprócz danych, o których mowa w § 14 ust. 2, zawiera oświadczenie o spełnieniu warunku, o którym mowa w § 3 ust. 4.

4. Do wniosku o płatność, o którym mowa w ust. 1, dołącza się następujące dokumenty potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w § 16 pkt 2 i 10, oraz spełnianie warunków, o których mowa w § 16 pkt 1, 5 i 9, od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy do dnia złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy:

1) sprawozdanie z realizacji biznesplanu, sporządzone zgodnie z wzorem udostępnionym przez Agencję, oraz kopie dokumentów potwierdzających realizację działań, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 4;

2) dokumenty potwierdzające spełnienie warunku, który był podstawą wyboru operacji, określonego w § 10 ust. 2 pkt 5;

3) zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o okresie podlegania ubezpieczeniom społecznym określonym w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych;

4) kopię zaświadczenia o wpisie do ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego obowiązaną do prowadzenia odpowiedniego typu szkół i placówek publicznych.

5. Do dokumentów dołączanych do wniosku o płatność drugiej raty pomocy przepis § 9 ust. 3 stosuje się odpowiednio.

6. Beneficjent informuje Agencję o wszelkich zmianach w zakresie danych i informacji objętych wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, oraz dołączonych do niego dokumentach, niezwłocznie po ich zaistnieniu.

Powyższe rozporządzenie, jak już wcześniej wskazano, zostało wydane na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 349 i 1888 oraz z 2016 r. poz. 337). Przepis art. 4 tej ustawy, stanowi że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), zwanej dalej "Kodeksem postępowania administracyjnego", chyba że ustawa stanowi inaczej.

Należy również przypomnieć, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Przepisy te są konsekwencją przyjęcia w Kodeksie postępowania administracyjnego szeregu zasad mających wyrównywać relacje między organem, a stronami postępowania.

Wśród zasad tych istotne znaczenie ma ww. zasada szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Organ administracji publicznej powinien prowadzić postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. Aczkolwiek w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że art. 35 § 1 k.p.a. należy rozumieć jako wskazówkę, by terminy załatwienia sprawy w nim określone traktować jako terminy maksymalne, należy mieć na uwadze, że ze względu na stopień skomplikowania spraw, nie każde przekroczenie przez organ ustalonych przez ustawodawcę terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest bowiem poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron (zob. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 3021/17).

Przedmiotem skargi na bezczynność jest brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Skarga ta stanowi zatem środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie organu.

W judykaturze wskazuje się, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej, nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Zatem, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawa samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego.

Okoliczności faktyczne w niniejszej sprawie pozostawały zasadniczo poza sporem i zostały przywołane na początku niniejszego uzasadnienia. Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych sprawy, skarżący w dniu 29 grudnia 2021 r. skarżący złożył wniosek o płatność drugiej raty pomocy finansowej, inicjując postępowanie w rozpoznawanej sprawie.

W tym samym dniu, to jest 29 grudnia 2021 r. skarżący złożył także wniosek o zmianę założeń biznesplanu polegającą na zmianie kosztów zakupu środków trwałych i obrotowych w roku docelowym, tabela II.1.1. i II.1.2. W dniu 8 września 2022 r. organ wydał decyzję nr 578/D/BDSPB11/WDP/22, wyrażając zgodę na zmianę założeń biznesplanu, stanowiącego zarazem załącznik do wniosku o przyznanie pomocy złożonego w dniu 29 października 2019 r.

W sprawie wniosku o płatność drugiej raty pomocy, organ pismem z dnia 26 lipca 2023 r. wezwał stronę, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., do usunięcia braków formalnych we wniosku, w tym m.in. w punkcie 13 dostarczenia zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, z pouczeniem, że nieusunięcie braków skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi na doręczone stronie w dniu 28 lipca 2023 r. wezwanie, w piśmie z dnia 3 sierpnia 2023 r. wnioskodawca podniósł w piśmie podpisanym imieniem i nazwiskiem - "informuję, że nie posiadam zmiany użytkowania obiektu gospodarczego na produkcyjny. W związku z tym proszę o wyznaczenie terminu na opracowanie ekspertyzy obiektu, wystąpienie do urzędu o zmianę sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu pod względem technicznym, tak by ten budynek zapewniał bezpieczną produkcję".

W związku z powyższym organ uznał, że skarżący nie dostarczył wymaganego w punkcie 13 wezwania z dnia 26 lipca 2023 r. dokumentu i pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r. zawiadomił o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.). W uzasadnieniu organ wskazał, że nie dokonując zmiany sposobu użytkowania obiektu położonego na gruntach rolnych na działce nr [...] z funkcji gospodarczej na produkcyjną, strona nie zapewniła skutecznej realizacji celu operacji, jakim jest podejmowanie działalności gospodarczej w ramach kodu PKD 25.12.Z (produkcja metalowych elementów stolarki) w obiekcie, w którym spełnione są przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, przeciwpożarowe oraz budowlane. Zaznaczono również, że wezwanie z dnia 26 lipca 2023 r. obejmowało dostarczenie prawidłowo sporządzonego i podpisanego imieniem i nazwiskiem sprawozdania z realizacji operacji, zaś przedłożony dokument nie został podpisany. Trzeba wskazać, że organ nie powołał się na inne braki, w tym na niewypełnienie określonych pozycji (pól) w sprawozdaniu z realizacji operacji.

Przedstawione okoliczności sprawy, w ocenie Sądu, pozwalają na postawienie organowi skutecznego zarzutu dopuszczenia się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego o płatność drugiej raty. Tym samym Sąd rozpoznający skargę w podziela pogląd Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie wyrażony w postanowieniu z dnia 12 listopada 2023 r., nr 1072/2023, który uznał, że organ dopuścił się bezczynności w niniejszym postępowaniu.

Prezes jednoznacznie stwierdził m.in., że wsparcie finansowe udzielane jest podmiotom, które wykonują działalność gospodarczą zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, w tym przepisów ustawy Prawo budowlane, co organ pierwszej instancji starał się ustalić na etapie weryfikacji formalnej wniosku o płatność drugiej raty pomocy, co doprowadziło do błędnych ustaleń i pozostawania organu pierwszej instancji w bezczynności. Zwrócił również uwagę na nową okoliczność jaką jest zaświadczenie Wójta Gminy z dnia 4 wrześnie 2023 r., z którego wynika że przedmiotowy budynek "nie wymaga sposobu zmiany użytkowania oraz spełnia wymogi przepisów BHP, P.POZ i budowlanych". Ze stanowiskiem organu odwoławczego o pozostawaniu organu w bezczynności należy się zgodzić. W świetle przywołanej powyżej regulacji § 17 rozporządzenia wykonawczego, określającej szczegółowe wymagania stawiane przez prawodawcę wnioskowi o płatność drugiej raty pomocy trudno dopatrzyć się braku wniosku w postaci wymogu załączenia dokumentu potwierdzającego zmianę sposobu użytkowania obiektu (budynku). Zgodzić się również należy z argumentacją przywołaną w uzasadnieniu skargi, zgodnie z którą art. 64 § 2 k.p.a. dotyczy wyłącznie braków formalnych pisma, których nieusunięcie nie pozwala na nadanie mu biegu, a jego stosowanie nie może zmierzać do jego merytorycznej oceny, czego organ niewątpliwie nie zauważył. Ponadto, nie może budzić wątpliwości, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych na pozostawienie podania (wniosku) bez rozpoznania w trybie przepisu art. 64 § 2 k.p.a. przysługuje skarga na bezczynność organu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13).

Przechodząc do dalszych rozważań, to w ocenie Sądu, organ dopuścił się bezczynności, a bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nawet gdyby podzielić pogląd organu odwoławczego, że przed zakończeniem postępowania w przedmiocie zmiany założeń biznesplanu, organ nie mógł rozpatrzyć wniosku skarżącego, to czas jaki upłynął od daty wydania w dniu 8 września 2022 r., decyzji nr 578/D/BDSPB11/WDP/22 (której doręczenie nastąpiło w dniu 12 września 2023 r.), a wezwaniem do uzupełnienia braków wniosku z dnia 26 lipca 2023 r. przemawia za rażącym jej charakterem. Nie może bowiem ujść uwadze, że pomiędzy przedmiotowym rozstrzygnięciem do wezwaniem do uzupełnienia braków upłynęło ponad 10 miesięcy, podczas których organ był pasywny. Takie zaś zachowanie się organu nie znajdowało uzasadnienia ani w charakterze sprawy, ani w jej stanie prawnym. Jednak - co istotne - w realiach niniejszej sprawy, przez cały ten okres organ nie podjął jakiejkolwiek czynności w sprawie. Trudno nawet mówić o prowadzeniu w tym czasie przez organ sprawy. Organ pozostawał bowiem całkowicie bierny. Tym samym termin 90 dni przewidziany w § 18 ust. 1 rozporządzenia na wypłatę drugiej raty pomocy od dnia złożenia wniosku dawno upłynął. Nawet powoływane się na fakt oczekiwania na przedmiotową decyzję nie może stanowić uzasadnienia dla tak znacznej zwłoki w rozpoznaniu sprawy zainicjonowanej wnioskiem skarżącego. Na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania.

Orzekając w zakresie uregulowanym w przepisie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uwzględnił, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy, gdyż wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne (por. m.in. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 maja 2017 r.; sygn. akt II SAB/Bk 38/17; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2017 r.; sygn. akt II SAB/Łd 13/17 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 marca 2017 r.; sygn. akt II SAB/Kr 35/17). Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). Oceny sposobu prowadzenia postępowania pod kątem bezczynności należy dokonywać mając na uwadze zindywidualizowane okoliczności sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2015 r.; sygn. akt II OSK 652/15), co nakazuje uwzględniać m.in. stopień zaniedbań ze strony organu i naruszenia terminów załatwienia sprawy, obiektywną sytuację w jakiej działa oraz sposób zachowania strony.

Tak więc, kierując się przedstawionymi wyżej kryteriami i regulacjami prawnymi Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za taką oceną przemawia opisane powyżej zachowanie się organu, w tym zwłaszcza powyżej omówiony okres nieuzasadnionej całkowitej bierności organu w prowadzeniu postępowania. Ponadto, co należy podkreślić, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie w postanowieniu z dnia 12 listopada 2023 r., nr 1072/2023, wyznaczył organowi termin załatwienia sprawy do dnia 1 grudnia 2023 r. i termin ten również nie został przez organ dotrzymany. Podjęcie przez organ czynności po wydaniu tego postanowienia tej oceny nie może zmienić. Nie może przy tym ujść uwadze, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem z dnia 29 grudnia 2021 r., a decyzja organu zapadła dopiero w dniu 21 lutego 2024 r. Sąd jednocześnie nie znalazł okoliczności usprawiedliwiających postępowania organu. Nie może skutecznie tłumaczyć organu mylne przekonanie o wymaganym dokumencie czy brak złej woli załatwienia sprawy (na co wskazywał organ w odpowiedzi na skargę). W realiach niniejszej sprawy niewątpliwie nastąpiło znaczne przekroczenie terminu określonego w 18 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego. Trzeba też mieć na uwadze charakter świadczeń, które były wnioskowane przez skarżącego, będącego przedsiębiorcą, w mianowicie ich charakter pieniężny.

Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na stanie faktycznym, wynikającym z akt administracyjnych przedstawionych przez organ. Stosownie do treści przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Mając jednak na uwadze znaczny upływ czasu, który upłynął od zainicjowania postepowania w niniejszej sprawie, Sąd zwrócił się o wskazanie czy organ rozpoznał wniosek skarżącego z dnia 29 grudnia 2021 r. W odpowiedzi, organ przesłał decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 21 lutego 2024 r., nr OR11/00020/24 o odmowie wypłaty skarżącemu drugiej raty pomocy finansowej (vide: - k. 77 akt sądowych, ww. decyzja z dnia 21 lutego 2024 r.). Tym samym Sąd w okolicznościach niniejszej sprawy, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie był uprawniony do zobowiązania organu do wydania aktu w określonym czasie (do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 29 grudnia 2021 r.). W dacie bowiem orzekania przez Sąd przedmiotowy wniosek skarżącego został rozpoznany. Trzeba podkreślić, że przepis art. 149 § 1 i § 2 p.p.s.a. określa obligatoryjne elementy orzeczenia sądowego w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Odnośnie żądania dotyczącego przyznania skarżącemu sumy pieniężnej wskazać należy, że suma pieniężna przyznawana stronie skarżącej to forma rekompensaty za doznaną szkodę w związku z bezczynnością organu. Podkreślenia jednak wymaga, że przyznanie stronie sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przepis ten stanowi, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Niewątpliwie przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco - represyjnym. Nadto, suma pieniężna stanowi formę rekompensaty dla strony skarżącej za zwłokę w załatwieniu sprawy. Suma pieniężna, chociaż ma charakter kompensacyjny, nie ma na celu naprawienia szkody. Odpowiedzialność za szkodę przewidziana w art. 4171 § 3 ustawy z dnia 23 kwietnia z 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.) wyklucza traktowanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jako odszkodowania. Otrzymana kwota ma zrekompensować m.in. niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu administracji. Jest to także swoista sankcja dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania.

W realiach rozpatrywanej sprawy skarżący wystąpił z żądaniem przyznania na jego rzecz kwoty 5.000 zł, jako "adekwatnej w odniesieniu do okoliczności niniejszej sprawy, obejmujących przedłużająca się niepewność skarżącego w zakresie wypłaty drugiej raty pomocy, co ma istotne znacznie dla prowadzonej przez niego działalności gospodarczej". Skarżący wskazał także na długi okres niepodejmowania żadnych czynności i nieprawidłowe pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Mimo, że występując z żądaniem zasądzenia sumy pieniężnej skarżący nie uzasadnił de facto żądania wysokości dochodzonej kwoty, to za adekwatny w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy Sąd uznał wymiar sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł. Przyznana skarżącemu kwota, w ocenie Sądu, będzie w wystarczający sposób spełniała zarówno swą rolę prewencyjną, jak i kompensacyjną. Jej wysokość spełnia niewątpliwie kryterium przewidziane w art. 154 § 6 p.p.s.a. Sąd uwzględnił powyżej przedstawiony znaczny okres oczekiwania skarżącego na załatwienie złożonego wniosku i pozostawania na skutek zachowania się organu w sytuacji wątpliwości co do swojej sytuacji prawnej (finansowej). Zasadne było więc zrekompensowanie skarżącemu negatywnych przeżyć psychicznych związanych z zaistniałą sytuacją. Ponadto, Sąd wziął pod uwagę, że sytuacja w jakiej się aktualnie znalazł się skarżący, wynika wprost z naruszenia prawa skarżącego do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Doszło do naruszenia zaufania jednostki do organów administracji publicznej. Oceniając natomiast przedstawiony powyżej całokształt działań organu oraz mając na względzie jaką funkcję mają spełnić instytucje przewidziane w art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd w realiach rozpoznawanej sprawy uznał, że niniejsza sankcja powinna służyć zdyscyplinowaniu organu i doprowadzeniu do sprawnego, a zarazem terminowego prowadzenia postępowań.

W świetle powyższego, nałożenie na organ sankcji w postaci przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej, aczkolwiek znacznie niższej od oczekiwanej wysokości, było uzasadnione.

O kosztach postępowania Sąd orzekł wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które się wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata (480 zł), ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) i kwota wpisu sądowego (100 zł).

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).