Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2939/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Osoby niepełnosprawne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26a ust 1 a1 pkt 2, art. 26a9a pkt 2, art. 45 ust. 3a,
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Matylda Arnold Rogiewicz, Sędzia WSA - Justyna Mazur (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2017 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w S. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za sierpień 2013r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Minister", "organ odwoławczy") decyzją z dnia (...) września 2016 r. nr (...) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm., dalej: "K.p.a."),

w związku z art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej

i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 127 poz. 721, ze zm., dalej: "ustawa o rehabilitacji") - po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez P. Sp. z o.o. w S. (dalej także: "skarżąca", "Spółka"), od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej także: "Prezes ZPFRON", "organ I instancji") z dnia (...) marca 2015 r. - utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Przedmiotem powyższych decyzji była odmowa wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za sierpień 2013 r.

Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżąca w dniu 20 sierpnia 2013 r. złożyła wniosek o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za sierpień 2013 r. Organ I instancji ustalił, iż skarżąca nie przekazała wynagrodzenia pracownikom za sierpień 2013 r. na ich rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tych pracowników, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych, to jest zgodnie

z art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji. Skarżąca w dniu 13 września 2013 r. zwróciła kwotę nienależnie uzyskanego dofinansowania, a w dniu 16 września 2013 r. złożyła wniosek korygujący za sierpień 2013 r., w którym wykazała kwotę należnego dofinansowania w wysokości 0,00 zł. W dniu 22 października 2013 r. została przesłana kolejna korekta wniosku o dofinansowanie za sierpień 2013 r., w której skarżąca zwróciła się o wypłatę dofinansowania w wysokości pierwotnie uzyskanej. W tych okolicznościach organ I instancji, decyzją z dnia (...) marca 2015 r., m.in. na podstawie art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, odmówił skarżącej wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za sierpień 2013 r.

Odwołanie od tej decyzji wniosła P. Spółka z o.o. w S.. Wnosząc

o uchylenie decyzji organu I instancji i orzeczenie o wypłacie dofinansowania, postawiła zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 26a ust. 1a1 pkt 2, art. 26a ust. 8 ustawy

o rehabilitacji i naruszenia prawa procesowego (art. 107 § 3 K.p.a., w zw. z art. 45 ust. 3a, art. 26a ust. 8, art. 26a ust. 9a pkt 2 ustawy o rehabilitacji), zgłosiła też wnioski dowodowe. Podniosła, iż wypłaciła pracownikom wynagrodzenie w terminie. Osoby niepełnosprawne, objęte wnioskiem o dofinansowanie nie posiadały własnych rachunków bankowych, ale sporządziły własnoręcznie i podpisały pełnomocnictwa, które stanowiły dyspozycje przelania wynagrodzenia na wskazany w pełnomocnictwie rachunek bankowy. W ocenie skarżącej, odmowa wypłaty dofinansowania nastąpiła

z naruszeniem art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, poprzez jego nieprawidłową wykładnię, albowiem organ przyjął, iż przepis ten stanowi negatywną przesłankę wypłaty miesięcznego dofinansowania, polegającą na nieprzekazaniu wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego bezpośrednio na należący do niego rachunek, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu sprowadza się do odczytania go jako przesłanki negatywnej do otrzymania miesięcznego dofinansowania polegającej na braku przekazania wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego na wskazany przez niego rachunek bankowy.

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, decyzją z dnia (...) września 2016 r., wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przypomniał przebieg postępowania w sprawie, a następnie wskazał, iż miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji. Dodał, że zgodnie z art. 26a ust. 1a 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność gospodarczą w zakresie doręczania kwot pieniężnych. Organ odwoławczy podniósł, iż aby uzyskać dofinansowanie ze środków PFRON strona była zobowiązana do wypłaty wynagrodzenia jedynie w takiej formie, na jaką pozwalał ten przepis prawa, zaś inna forma przekazania pieniędzy pozbawia możliwości otrzymania dofinansowania. Powołując się na zgromadzone w postępowaniu dowody organ odwoławczy podniósł, iż wynagrodzenie za sierpień 2013 r. zostało wypłacone dla wymienionych w decyzji pracowników niepełnosprawnych na rachunek bankowy

w (...) oraz na rachunek bankowy w (...) S.A. Organ odwoławczy wskazał także, iż w przelewach tych jako dane adresata rachunku oznaczono albo: Ochrona Mienia i Osób albo J. B., a do odwołania skarżąca załączyła również historię operacji dla rachunku w M. za okres 2013-09-10 do 2013-09-15 oraz potwierdzenia wykonania przelewów - duplikty z dnia 12 września 2013 r. na konto J. B. w (...) S.A. (tytuł operacji - wypłata poborów) na kwotę 20 000,00 zł oraz na kwotę 23 990,00 zł. Minister wskazał także, iż w aktach sprawy znajdują się pisemne oświadczenia pracowników, by wynagrodzenie za poszczególne przepracowane miesiące przekazywać na wskazany w oświadczeniu numer konta oraz pełnomocnictwa upoważniające J. B. do odbioru wynagrodzenia za pracę i przekazania go na wskazany przez mocodawcę adres.

Minister nie uwzględnił przy tym argumentacji skarżącej co do tego, iż osoby niepełnosprawne nie posiadały własnych rachunków bankowych i mimo pouczenia

o konieczności posiadania takiego rachunku, odmówiły jego założenia m.in. z uwagi na brak możliwości odwiedzenia banku, obawy przed instytucjami finansowymi albo nadmiernymi kosztami prowadzenia tych rachunków, jak i wyjaśnienia, że przekaz jednego wynagrodzenia dla jednego pracownika to koszt ok. 25,00 zł. Wskazał jednocześnie, iż możliwe jest przekazanie wynagrodzenia na rachunek bankowy wskazany przez pracownika, ale prawo to podlega ograniczeniom. Może to być albo rachunek, którego wyłącznym właścicielem, bądź też współwłaścicielem jest pracownik, albo rachunek osoby trzeciej, jednakże nie może to być dowolna osoba trzecia. Możliwe jest przekazanie wynagrodzenia na rachunek opiekuna bądź pełnomocnika

i (przedstawiciela ustawowego tej osoby albo kuratora), tj. osób które sprawują pieczę nad osobą niepełnosprawną. Wymienione przez skarżącą przyczyny, podane jako uzasadnienie przekazania wynagrodzenia za pracę na konto upoważnionej osoby trzeciej nie świadczą, by były to wyjątkowe sytuacje, a pracownicy niepełnosprawni mieli problemy w codziennej egzystencji. Organ odwoławczy uznał zatem, iż zasadnie Prezes ZPFRON odmówił wypłaty dofinansowania z uwagi a naruszenie przez Spółkę art. 26a ust.1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, a zarzut Spółki o wadliwym zastosowaniu tego przepisu przez organ I instancji nie zasługuje na uwzględnienie. Za niezrozumiały uznano zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a.

w związku z art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji, poprzez jego niezastosowanie polegające na pominięciu w zaskarżonej decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego dla zastosowania przepisu art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji. Wskazano, iż w sprawie odmówiono wypłaty dofinansowania, powołując się na art. 26 ust. 9a pkt 2 w związku

z art. 26 ust.1a1 pkt 2 ww. ustawy. Przepis art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji dotyczy wstrzymania miesięcznego dofinansowania w przypadku, gdy strona posiada zaległości wobec Funduszu przekraczające kwotę 100 zł i nie miał zastosowania w sprawie. Za bezzasadne zostały uznane także pozostałe zarzuty odwołania. Wniosek

o przesłuchanie strony i świadków w ocenie organu odwoławczego jest niezasadny,

z uwagi na potwierdzenie okoliczności, o których mieliby zeznawać świadkowie innymi dowodami.

Pismem z dnia 5 października 2016 r. P. Sp. z o.o. w S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia (...) września 2016 r. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania w sprawie, zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji poprzez nieprawidłową jego interpretację w części odnoszącej się do rachunku bankowego, polegającą na przyjęciu, iż miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy tj. rachunek bankowy należący do pracownika, jego opiekuna bądź pełnomocnika (przedstawiciela ustawowego tej osoby albo kuratora), jedynie w wyjątkowych wypadkach, gdy osoby niepełnosprawne mają trudności w codziennej egzystencji, podczas gdy prawidłowa interpretacja przepisu winna skutkować przyjęciem, że miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy tj. rachunek bankowy wskazany przez pracownika.

W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, iż dla prawidłowej interpretacji art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zasadne jest odstąpienie od wykładni językowej tego przepisu, co jest uzasadnione wynikami tej wykładni. Literalne brzmienie tego przepisu, a zwłaszcza znaczenie pojęcia "na jego rachunek bankowy" prowadzi do konstatacji, że ustawodawcy chodziło o rachunek bankowy należący do niego, to jest rachunek bankowy, którego jest wyłącznym dysponentem. Natomiast taki wniosek uznać należy za absurdalny, gdyż pracodawca nie posiada możliwości sprawdzenia, czy podany przez pracownika rachunek bankowy rzeczywiście należy do niego. Należy zatem stosować wykładnię celowościową, za którą przemawiają względy społeczne

i ekonomiczne oraz ratio legis ustawodawcy. Pracownicy, wobec braku posiadania rachunku bankowego stwierdzili, iż najlepiej będzie, gdy podadzą jeden numer rachunku, a wobec braku zaufania do innych osób, że nie wypłacą im wynagrodzenia, wskazali rachunek bankowy pracodawcy. W ocenie skarżącej takie postępowanie jest uzasadnione społecznie i ekonomicznie oraz pozwala na realizację celów ustawy

o rehabilitacji. Za błędne uznano też stanowisko o nie uwzględnieniu argumentu

o kosztach, jakie niesie za sobą przesłanie wynagrodzenia drogą przekazu pocztowego. W ocenie Spółki normę analizowanego przepisu należy odczytywać tak, że miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy, tj. rachunek bankowy wskazany przez pracownika.

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w odpowiedzi na skargę wniósł

o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustawy sądowi administracyjnemu Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią m.in. przepisy art. 45 ust. 3a oraz art. 26a ust. 9a pkt 2 w związku z art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy

o rehabilitacji. Wprawdzie w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego (str. 4) wynika, iż podstawę rozstrzygnięcia stanowią art. 26 ust. 9a pkt 2 w związku z art. 26 ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, jednak wobec tego, iż ustawa o rehabilitacji nie zawiera takich jednostek redakcyjnych oraz w świetle pozostałej treści decyzji nie ulega wątpliwości, iż omyłkowo pominięto oznaczenie wskazujące na art. 26a, a nie art. 26 ww. ustawy.

Zgodnie z art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji, przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw przez Fundusz, w zakresie nieuregulowanym w odrębnych przepisach, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 26a ust. 9a pkt 2 ww. ustawy Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję o odmowie wypłaty miesięcznego dofinansowania w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa

w ust. 1a1 pkt 2 albo 3. Ustęp 1a1 pkt 2 art. 26a ustawy, o której mowa, stanowi zaś,

iż miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek

w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych.

Jak wynika z niekwestionowanych przez Spółkę ustaleń faktycznych, skarżąca wypłaciła niepełnosprawnym pracownikom wynagrodzenie za sierpień 2013 r. przelewami na rachunki bankowe nienależące do tych pracowników. Jak wskazuje organ odwoławczy, przelewy zostały skierowane na rachunki bankowe w (...)

i w (...) S.A., a jako dane adresata rachunku oznaczono: Ochrona Mienia i Osób lub J. B. Skarżąca okoliczności tych nie kwestionuje, podnosi jednocześnie, iż pracownicy wskazali rachunek bankowy pracodawcy, albowiem nie posiadając własnych rachunków obawiali się, że wynagrodzenie nie zostanie im wypłacone przez właściciela rachunku bankowego. Wskazuje jednocześnie na własnoręczne sporządzenie i podpisanie przez pracowników pełnomocnictw, które stanowiły jednocześnie dyspozycje przelania wynagrodzenia na wskazany

w pełnomocnictwie rachunek bankowy. Z okoliczności tych, nie kwestionowanych przez organ, skarżąca wywodzi, iż art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji został przez orzekające w sprawie organy zastosowany wadliwie, albowiem wynagrodzenie zostało przekazane na rachunek bankowy wskazany przez pracownika, a miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jedynie wtedy, gdy wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na rachunek bankowy przez niego wskazany.

Wbrew twierdzeniom skargi w okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przez orzekające w sprawie organy art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy

o rehabilitacji. Brzmienie tego przepisu nie budzi wątpliwości. Wynika z niego wprost, iż miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek

w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub też na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych. Użycie w treści powyższego przepisu zwrotu "jego rachunek bankowy" wskazuje wprost na to, że wynagrodzenie winno zostać wypłacone na rachunek bankowy i ma to być rachunek bankowy pracownika, któremu to wynagrodzenie przysługuje. Treść ta jest zrozumiała i nie budząca wątpliwości, stąd też brak jest jakichkolwiek podstaw do stosowania wykładni innej niż językowa. Przedstawiona przez skarżącą argumentacja o zasadności stosowania w tej mierze wykładni celowościowej nie znajduje uzasadnienia i prowadzi do wypaczenia powyższej regulacji. Przytoczony przepis ustawy o rehabilitacji zawodowej określa precyzyjnie sposób wypłaty wynagrodzenia i nie przewiduje możliwości wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych także w przypadku wypłaty wynagrodzenia do rąk własnych (por. wyrok NSA z dnia 23 maja 2017 r. sygn. akt

II GSK 2595/15). Brak jest zatem podstaw do wyprowadzania z treści powyższego przepisu wniosku, iż wobec braku możliwości sprawdzenia przez pracodawcę tego czy rachunek należy do pracownika, należy przyjąć, iż intencją ustawodawcy było aby wypłata wynagrodzenia odbywała się na rachunek "wskazany" przez pracownika, co miałoby uchylać wątpliwości pracodawcy co do prawidłowości jego działania, jak i co do tego, iż wynagrodzenie to do pracownika dotrze. Nie zasługuje na uwzględnienie także argumentacja co do wpływu względów ekonomicznych, wynikających z kosztów przekazów pocztowych, na ocenę prawidłowości działania Spółki w świetle art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji. Skoro bowiem taki sposób wypłaty wynagrodzenia został w wprost w ww. przepisie wskazany, obok przekazania na rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, to argument ten nie może być uznany za wywierający wpływ na wykładnię przepisu, która byłaby sprzeczna z jego brzmieniem.

Przypomnieć w tym miejscu należy, iż brzmienie ustępu 1a1 zostało w art. 26a ustawy o rehabilitacji zmienione na mocy ustawy z dnia 28 czerwca 2012 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 986). Jak wynika z uzasadnienia projektu tej ustawy, jej zmiana miała na celu m.in. uszczelnienie systemu wspierania zatrudniania osób niepełnosprawnych ze środków publicznych poprzez wzmocnienie uprawnień kontrolnych Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, oraz uszczelnienie systemu dofinansowań do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, a także wprowadzenie przepisów

w zakresie odpowiedzialności za wykroczenia przeciwko przepisom ustawy

o rehabilitacji. Do uszczelnienia systemu wspierania zatrudniania osób niepełnosprawnych w zakresie dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego prowadzić miało m.in. wprowadzenie zmiany, zgodnie z którą dofinansowanie przysługiwać będzie wyłącznie w przypadku przekazania wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego na jego konto bankowe.

W tych okoliczność w ocenie Sądu dokonana przez orzekające w sprawie organy wykładnia art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji jest prawidłowa, zgodna

z niebudzącym wątpliwości brzmieniem tego przepisu i intencja ustawodawcy. Sąd nie dopatrzył się także innych naruszeń, które mogłyby być podstawą do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, orzekając jak w wyroku.