Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 405/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 140 ust. 2 i 4
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2023 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Wojewody z dnia 30 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 30 marca 2023 r. nr [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania W. P. (dalej też jako "skarżący" lub "Wójt"), utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z 22 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Zaskarżona decyzja Wojewody zapadła w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy.

Pismem z dnia 27 września 2021 r. B. S. (spadkodawca po wywłaszczonym B. W.) wystąpiła do Starosty z wnioskiem o zwrot nieruchomości stanowiącej własność Gminy [...] położonej w [...] wywłaszczonej decyzją Naczelnika Miasta [...] z 08 listopada 1976 r. nr [...] oznaczonej ówcześnie nr ewid. [...] o pow. 0,0771 ha

(po podziale działki nr [...] oraz [...]) pod budowę pawilonu handlowo – gastronomicznego na podstawie decyzji Wydziału Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Powiatowego w [...] z 16 maja 1975 r.

nr [...]

Starosta postanowieniem z 10 listopada 2021 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania o zwrot działek nr [...] i nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że powodem odmowy podjęcia postępowania było złożenie wniosku o zwrot gruntów po upływie terminu, o którym mowa w art. 137 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm., a obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 344 z późn. zm.; w skrócie: "u.g.n.").

W odpowiedzi na postanowienie z 10 listopada 2021 r. wnioskodawczyni pismem z 24 listopada 2021 r. złożyła do Wojewody zażalenie.

Wojewoda postanowieniem z 16 grudnia 2021 r. nr [...] uchyli zaskarżone postanowienie, z uwagi na naruszenie art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid19 (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095ze zm.).

Pismem z 13 stycznia 2022 r. organ I instancji wyznaczył wnioskodawczyni

30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywróceniu terminu.

B. S. złożyła wniosek o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości.

Starosta postanowieniem z 16 lutego 2022 r. nr [...] przywrócił termin na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości.

Organ I instancji decyzją z 22 września 2022 r. (nr [...])

w pkt 1

dokonał na rzecz B. S. zwrotu niezabudowanej nieruchomości położonej

w [...], gm. [...], oznaczonej nr ewid.: [...] o pow. 0,0024 ha, [...]

o pow. 0,0800 ha (ówcześnie oznaczonej nr ewid. [...] o pow. 0,0771 ha), wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Miasta [...]

z 08 listopada 1976 r. nr [...], obecnie stanowiącej własność Gminy [...], mającej urządzoną w Sądzie Rejonowym w [...] księgę wieczystą

nr [...];

w pkt 2

stwierdził, że wysokość zwaloryzowanego odszkodowania przypadającego do zwrotu za nieruchomość opisaną w pkt 1 na rzecz Gminy [...] wynosi [...] zł;

w pkt 3

zobowiązał B. S. do zapłaty na rzecz Gminy [...] odszkodowania ustalonego w pkt 2, które wynosi [...] zł i dokonanie jego wpłaty w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna na konto Urzędu Gminy [...]

Organ I instancji uznał nieruchomość za zbędną na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, ponieważ pomimo upływu 10 lat od dnia jej nabycia, cel ten nie został zrealizowany, przedmiotowa nieruchomość nie została zabudowana, co potwierdzają oględziny przedmiotowej nieruchomości przeprowadzone 09 marca 2022 r.). Organ powołał biegłego rzeczoznawcę majątkowego w celu przeprowadzenia wyceny działek.

Od decyzji Starosty z 22 września 2022 r. W. P. złożył odwołanie. W jego ocenie nie ma podstaw prawnych do przywrócenia terminu o zwrot nieruchomości. Wskazał również, że operat szacunkowy został sporządzony błędnie i nie ma oparcia w przepisach prawa. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości.

Utrzymując w mocy decyzję Starosty z 22 września 2022 r. – przywołaną na wstępie decyzją z 30 marca 2023 r. - Wojewoda w uzasadnieniu wyjaśnił, że w celu uzupełnienia materiału dowodowego w postępowaniu wyjaśniającym, pismem

z 14 listopada 2022 r. zwrócił się do biegłego rzeczoznawcy majątkowego (autora wyceny działek nr [...] i nr [...]) o udzielenie wyjaśnień w sprawie sporządzonego operatu szacunkowego.

Przedmiotowe wyjaśnienia biegły złożył organowi odwoławczemu w piśmie

z 08 grudnia 2022 r.

Następnie Wojewoda pismem z 20 marca 2023 r. zwrócił się do organu I instancji o udzielenie informacji w zakresie rozbieżności w powierzchni działek nr [...]

i nr [...] określonej w dacie ich wywłaszczenia jak i w dacie ich zwrotu.

Przedmiotowe wyjaśnienia Starosta złożył organowi II instancji w piśmie

z 21 marca 2023 r.

Zdaniem Wojewody odwołanie Wójta nie zasługuje na uwzględnienie,

a orzeczony przez Starostę zwrot działek nr [...] i nr [...] na rzecz B. S. jest uzasadniony i zgodny z prawem. Wskazał m.in., że po analizie wyceny działek

nr [...] i nr [...] w operacie szacunkowym z 07 czerwca 2022 r. organ odwoławczy doszedł do wniosku, że biegły prawidłowo wycenił działki, stosując przepis art. 140

ust. 2 u.g.n., przyjmując stan nieruchomości z dnia zwrotu i wyceniając ją według aktualnej jej wartości rynkowej, na kwotę [...]zł, a w następnej kolejności zwaloryzował odszkodowanie, które w 1976 r. za wywłaszczoną działkę nr [...] otrzymał od Gminy [...] wywłaszczony B. W..

Wojewoda podniósł, że biegły nie miał możliwości wyceny działek nr [...]

i nr [...] w oparciu o stan nieruchomości z dnia zwrotu oraz o stan nieruchomości

z dnia wywłaszczenia, ponieważ w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 140 ust. 4 u.g.n., na który powołuje się skarżący. Przepis ten mógłby znaleźć zastosowanie wtedy, gdyby na terenie działek po akcie ich wywłaszczenia, skarżący poczynił stosowne nakłady, w postaci zagospodarowania. Tymczasem - jak wynika z dokumentów zawartych w dostarczonych przez Starostę aktach sprawy (protokół oględzin nieruchomości z 09 marca 2022 r., opis i zdjęcia działek w operacie szacunkowym

z 07 czerwca 2022 r.) - stan działek pozostaje na chwilę obecną taki sam jak

w momencie ich wywłaszczenia.

Organ II instancji przyznał rację skarżącemu, że w niniejszym postępowaniu nie znajduje zastosowania przepis art. 137 ust. 1 u.g.n. odnoszący się do przypadków

i terminów po upływie, których nieruchomość uznaje się za zbędną w stosunku do celu jej wywłaszczenia, jednak uznał, że wniosek ten nie ma wpływu na rodzaj rozstrzygnięcia wydanego przez organ odwoławczy, ponieważ cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na nieruchomości do dnia dzisiejszego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Wojewody wniósł W. P., który zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy art. 7

w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeanalizowanie w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego w sprawie. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Wójt kwestionuje zasadność przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. Stwierdza, że ostateczny termin na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości upłynął 7 lipca 2020 r. i nie było podstaw do przywrócenie terminu. Nadto stwierdza, że biegły błędnie jako podstawę ustalenia odszkodowana określił wartość nieruchomości opierając się tylko na stanie z dnia wywłaszczenia, nie biorąc pod uwagę stanu i wartości nieruchomości z dnia zwrotu. Operat określa rażąco niską wartość odszkodowania należnej jednostce samorządu terytorialnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1

§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U.

z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634

z późn. zm., w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa. W szczególności, w ocenie Sądu, organy obu instancji wyczerpująco zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy

i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń, co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą faktyczną dalszych rozważań.

Zarzut dotyczący przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ kwestia ta została rozstrzygnięta w odrębnym ostatecznym postanowieniu z 9 grudnia 2021r. Postanowienie to nie zostało w żadnym trybie uchylone. Z pisma z 24 stycznia 2022 r. Wojewody wynika, że postanowienie to nie zostało zaskarżone do WSA w Poznaniu. Przedmiotem zaś niniejszego postępowania jest zgodność z prawem decyzji orzekającej o zwrocie nieruchomości.

Zgodnie z brzmieniem art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeśli stosownie do art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna.

Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia,

w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (2).

Nie budzi wątpliwości Sądu, że z treści aktualnie obowiązujących przepisów wynika, że dla wywłaszczenia nieruchomości konieczne jest wydanie decyzji

z precyzyjnie określonym celem publicznym, na jaki ma być ono dokonane i polega na pozbawieniu albo ograniczeniu prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Podkreślić jednak należy okoliczność, że przedmiotowa sprawa odnosi się do wywłaszczenia nieruchomości, które zostało dokonane w latach 70-tych ubiegłego wieku. Wywłaszczenie nieruchomości dokonane zostało zatem w innym - niż obecnie - porządku prawnym.

Odpowiednie stosowanie przepisu dopuszcza pewne modyfikacje, jeżeli nie co do samego brzmienia normy prawnej wywodzonej z danego przepisu, to z pewnością do określenia szczegółowości kwestii normowanych tym przepisem. Dlatego też

w niniejszej sprawie trzeba wziąć pod uwagę, że w poprzednim systemie prawnym orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości nie odpowiadały aktualnie obowiązującym, bardziej rygorystycznym wymaganiom.

W niniejszej sprawie pozostaje bezspornym, że działki nr [...] i [...] zostały wywłaszczone na podstawie decyzji z 08 listopada 1976 r., a celem wywłaszczenia była budowa pawilonu handlowo–gastronomicznego. Bezsporne jest, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, w związku z tym rozstrzygnięcie w zakresie zwrotu nieruchomości jest nie do zakwestionowania.

Zdaniem Sądu nie zasługują na uwzględnienie uwagi dotyczące ustalonego zwaloryzowanego odszkodowania, do którego zwrotu została zobowiązana B. S.. Sąd nie dopatrzył się błędów w ustaleniu wysokości podlegającego zwrotowi na rzecz Gminy [...] zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie [...]zł, co prawidłowo uczyniono na podstawie stosownych przepisów u.g.n., opierając się na operacie szacunkowym sporządzonym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego. Operat szacunkowy z 07 czerwca 2022 r. został sporządzony w sposób prawidłowy pod względem formalnym, zawiera zrozumiałe wyjaśnienia oraz niebudzące wątpliwości konkluzje, co nie daje podstaw do jego zakwestionowania. Organ, rozpoznając odwołanie, zwrócił się do biegłej o ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu, a dotyczących dokonanego ustalenia zwaloryzowanego odszkodowania przypadającego do zwrotu za działki na rzecz Gminy [...]. Biegła stwierdziła w piśmie z 8 grudnia 2022 r., że nieruchomość nr geod. [...] i [...] znajduje się w takim samym stanie jak w dniu wywłaszczenia, są niezabudowane, nieogrodzone, niezainwestowane. Na nieruchomościach zatem nie poczyniono żadnych nakładów.

W związku z tym w sprawie nie zostały spełnione przesłanki zastosowania art. 140 ust. 4 u.g.n.

Biegła zwaloryzowała wysokość odszkodowania w celu uaktualnienia jego wysokości, wskazując, że uwzględniła art. 140 ust. 2 u.g.n.

Organ odwoławczy dokonał oceny zebranych dowodów i prawidłowo uznał, że nie ma podstaw do zakwestionowania wyceny dokonanej przez biegłą. Prawidłowo przyjęto stan nieruchomości z dnia zwrotu według aktualnej wartości rynkowej. Wziął pod uwagę, że stan działek jest taki sam, jak w momencie wywłaszczenia. Nie dokonano bowiem na nieruchomości żadnych nakładów. Prawidłowo też przyjął wyjaśnienia biegłej dotyczące zastosowanej metody waloryzacji kwoty odszkodowania. Zdaniem Sądu ocenę organów tego dowodu należy uznać za trafną i niebudzącą wątpliwości.

W związku z powyższym niezasadny jest zarzut naruszenia przepisów proceduralnych, tj. art. 7, 77 § 1 k.p.a., polegający na nieprzeanalizowanie w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego w sprawie.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.