Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 288/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek rolny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 134 par 1, art. 151, art. 250 par 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 194 i art. 254 par 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art. 1, art. 6 ust. 7 i art. 6a ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 333
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - t.j.
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1629
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: par 4 ust.1 i 2 i par 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 18
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach, Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2023 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 11 maja 2023 r. nr SKO.PO/41/8044/1133/2022 w przedmiocie zmiany wymiaru podatku rolnego na 2022 r. 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata P. K. kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych, w tym VAT w kwocie 110,40 (sto dziesięć 40/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzją z 11 maja 2023 r.

nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Stopnica w sprawie zmiany wymiaru podatku rolnego na rok 2022 z kwoty [...]zł na kwotę [...]zł.

Organ wskazał na podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. art. 254

Ordynacji podatkowej i art. 6a pkt 7 ustawy o podatku rolnym oraz podkreślił znaczenie ewidencji gruntów i budynków w wymiarze podatków wynikające z art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i art. 1a ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Uregulowania te determinowały zakres postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, w której niezbędne było dokładne ustalenie, czy

w trakcie roku podatkowego 2022 rzeczywiście zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tymże roku i czy nastąpiło ono po doręczeniu decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego na ten rok.

W związku z powyższym organ ustalił, że w świetle dołączonych do akt dokumentów w postaci: zawiadomienia o zmianie zapisów ewidencyjnych

z 24 października 2022 r., H. K. ujawniony został jako właściciel działki

nr ewidencyjny [...] sklasyfikowanej w ewidencji jako grunt orny w klasie III a

o pow. 1,0300 ha. Organ stwierdził zatem, że po doręczeniu ostatecznej decyzji wymiarowej na rok 2022 nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie wysokości podatku od nieruchomości, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji. Dokonana zmiana wymiaru zobowiązania od 1 listopada 2022 r. jest więc zasadna.

Odnosząc się do zarzutu błędnego naliczenia podatku, Kolegium wskazało, że Gmina S. zaliczona została do III okręgu podatkowego na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów z 10 grudnia 2001 r. w sprawie zaliczenia gmin oraz miast do jednego z czterech okręgów podatkowych. W oparciu o zapis art. 4. ustawy o podatku rolnym podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi: 1. Dla gruntów gospodarstw rolnych – liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego; 5. Ustala się następujące przeliczniki powierzchni użytków rolnych: dla okręgu podatkowego III dla gruntów ornych klasy III a ustala się przelicznik 1,4. W ocenie kolegium powyższe wskazuje na prawidłowe wyliczenie zobowiązania podatkowego dla gruntów stanowiących własność H. K. według przelicznika 1,4 dla gruntów

o wielkości 2,1638 ha (co stanowi pow. przeliczeniową 3,0293 ha). Zastosowano przy tym niższą stawkę opodatkowania tj. 2,5 q x 45 zł ( 112,50 zł). Stawka ta znajduje zastosowanie w oparciu o ww. art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym od 1 ha przeliczeniowego gruntów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 czyli gruntów gospodarstw rolnych. Pod pojęciem gospodarstwa rolnego zaś należy w zgodzie

z przepisem art. 2 ust. 1 ustawy rozumieć obszar gruntów, o których mowa w art. 1,

o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej.

W przedmiocie argumentów z odwołania związanych z trudną sytuacją zdrowotną, kolegium wskazało, że jeżeli strona uważa, że znalazła się w wyjątkowo trudnej sytuacji powinna złożyć odpowiednio uzasadniony wniosek o ulgę do Burmistrza [...].

Na powyższą decyzję H. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. W uzasadnieniu zakwestionował prawidłowość wyliczenia podatku. Zdaniem skarżącego podatek został zawyżony, ponieważ grunty słabe potraktowano jak grunty pierwszej klasy. Skarżący zarzucił ponadto, że burmistrz nie utwardził i nie poszerzył drogi dojazdowej.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie 12 października 2023 r. pełnomocnik skarżącego, ustanowiony w ramach prawa pomocy, wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu i oświadcza, że koszty te w żadnej części nie zostały pokryte przez skarżącego. Wniósł, aby są uwzględnił wyroki Trybunału Konstytucyjnego o sygnaturach SK 66/19, SK 78/21 oraz SK 85/22.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.)

i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2023, poz. 1634), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady- związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja dotycząca zmiany decyzji ustalającej skarżącemu wysokość podatku rolnego na 2022 r., poprzez ustalenie tego zobowiązania w wyższej wysokości, wydana w trybie art. 254 § 1 Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z powołaną regulacją decyzja ostateczna, ustalająca lub określająca wysokość zobowiązania podatkowego na dany okres, może być zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji (§ 1). Zmiana decyzji ostatecznej może dotyczyć tylko okresu, za który ustalono lub określono wysokość zobowiązania podatkowego (§ 2).

Wymaga wyjaśnienia, że decyzja wydana na podstawie art. 254 Ordynacji podatkowej nie funkcjonuje samodzielnie w obrocie prawnym. Byt prawny takiej decyzji ściśle związany jest z funkcjonowaniem w obrocie prawnym decyzji ostatecznej, pierwotnie ustalającej lub określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Ta nowa decyzja, wydana na podstawie art. 254 Ordynacji podatkowej, kształtuje bowiem na nowo tylko jeden element ostatecznej decyzji wymiarowej, to jest wysokość zobowiązania podatkowego. Stosowanie art. 254 Ordynacji podatkowej zależy od istnienia innych przepisów prawa podatkowego, przede wszystkim materialnego, w których określone są okoliczności faktyczne, mające wpływ na obliczenie wysokości zobowiązania podatkowego. Przepis pozwala na zmianę decyzji ostatecznej, jeżeli nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania podatkowego, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach materialnego prawa podatkowego.

Zgodnie zaś z art. 6 a ust. 4 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U 2020.333 ze zm.) jeżeli w ciągu roku podatkowego grunty gospodarstwa rolnego zostały zajęte na prowadzenie innej działalności gospodarczej niż działalność rolnicza lub po zaprzestaniu prowadzenia tej działalności przywrócono na tych gruntach działalność rolniczą albo z innych powodów ich powierzchnia uległa zmniejszeniu lub zwiększeniu, kwota należnego podatku rolnego ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła ta zmiana. Jeżeli w ciągu roku podatkowego nastąpiło wygaśnięcie obowiązku podatkowego w podatku rolnym lub zaistniało zdarzenie,

o którym mowa w ust. 4, organ podatkowy dokonuje zmiany decyzji, którą ustalono ten podatek (art. 6 ust. 7 tej ustawy).

Obie przesłanki muszą być spełnione łącznie.

W niniejszej sprawie Burmistrz Miasta i Gminy [...] prawomocną decyzją z 19 stycznia 2022 r. nr [...] wymierzył skarżącemu wysokość podatku rolnego na rok 2022 w kwocie [...]zł. Po doręczeniu podatnikowi wskazanej decyzji Starosta [...] 24 października 2022 r. dokonał zmiany w ewidencji gruntów dotyczącej działek H. K. poprzez dopisanie działki nr [...] oznaczonej jako grunty orne klasy III a o powierzchni 1.0300 ha.

W związku z powyższym sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki zastosowania przez organ trybu zmiany decyzji określonego

w art. 254 Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się do zarzutu skargi należy wskazać, że przepis art. 1 ustawy

o podatku rolnym zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, odsyła bezpośrednio do klasyfikacji zawartej w ewidencji gruntów i budynków. Związanie oznaczeniem gruntów wynikającym z ewidencji gruntów i budynków przy wymiarze podatków wynika także z unormowania art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. 2016.1629) dalej P.g.k. zgodnie z którym podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów

i budynków. Dane te dotyczą m.in. rodzajów, powierzchni gruntów czyli wskazują na przedmiot opodatkowania. Ewidencja zawiera także dane wskazujące na podmiot zobowiązany do zapłaty podatku. Ustalenia organów podatkowych oparte o treść ewidencji gruntów stanowią istotny element określenia podatkowego stanu faktycznego. Dokonując ustaleń w sprawie organ jest związany zarówno zakresem przedmiotowym jak i podmiotowym zapisów zawartych w ewidencji gruntów i nie jest, co do zasady, uprawniony do dokonywania własnych ustaleń w tym przedmiocie. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej, stanowią więc dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające

z ewidencji. Odstępstwa od bezwzględnego związania wpisami zawartymi

w ewidencji gruntów i budynków mogą mieć miejsce w sytuacji, gdy informacje zawarte w tej ewidencji pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi

w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie, bezwzględnie obowiązujących przepisów, lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w

ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku. W takim przypadku organ podatkowy obowiązany będzie do pominięcia informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, sprzecznych z prawnie wiążącymi danymi innego rejestru publicznego lub tych danych ewidencyjnych, które wykluczają zastosowanie regulacji zawartych w ustawie podatkowej, mających znaczenie dla wymiaru podatku.

W wyroku z 26 września 2014 r., sygn. akt II FSK 3099/12 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona

w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane). Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w zw. z art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej).

Do pierwszej grupy zaliczyć można dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot własności - także informacje dotyczące ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i powierzchni użytkowej lokali (art. 20 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). W drugiej grupie znajdą się z kolei dane dotyczące tych elementów przedmiotowych, które zostały wskazane w ustawie podatkowej (jako podlegające opodatkowaniu bądź nie), a jednocześnie przepisy dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów i budynków nie przewidują dla tych kategorii oznaczenia stosownym, skonkretyzowanym symbolem (por. ww. uchwała

z 18 listopada 2013 r. sygn. akt II FPS 2/13), czy też np. dane dotyczące zlokalizowanych na działce gruntu budynków, które w rzeczywistości nie istnieją (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt

II FSK 1647/12; CBOSA).

W związku ponoszonymi w skardze okolicznościami związanymi

z niezgodnymi zdaniem strony zapisami zawartymi w ewidencji rejestru gruntów

i budynków, dotyczącymi klasy gleby należy wskazać, że to strona jest władna zainicjować wszczęcie odrębnego postępowania administracyjnego przed organem prowadzącym ewidencję w ramach którego powinna wyjaśnić podnoszone wątpliwości i racje. Zasadą jest bowiem, że to podatnik kwestionujący prawidłowość danych z ewidencji gruntów i budynków, powinien wszcząć procedurę ich zmiany

w organie prowadzącym ewidencję, a dopiero w przypadku uwzględnienia jego zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych z ewidencji, może wnosić

o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych. Podkreślić przy tym należy, że aktualizacja ewidencji gruntów i budynków nie może powodować skutków prawnych z mocą wsteczną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 2015 r., sygn. akt I OSK 2078/13, wyrok

z 19 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 1660/11; CBOSA). Dopóki jednak zapisy

w ww. dokumentach urzędowych nie zostaną zmienione, organy podatkowe nie mają podstaw do pomijania zawartych w nich danych.

Dokonana kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że zarówno podmiot jak i przedmiot opodatkowania w niniejszej sprawie został ustalony prawidłowo. Organ zastosował także właściwe stawki podatkowe i przyjął poprawną wielkość podstawy opodatkowania.

Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku.

Na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 4 ust.1 i 2 oraz

§ 21 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października

2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019 r., poz.18 ze zm.) sąd,

w punkcie drugim wyroku, przyznał adwokatowi z urzędu kwotę 480 zł, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług (110,40 zł), tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Sąd uwzględnił m.in. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2020 r. w sprawie SK 66/19 i uznał, że analiza statusu adwokata oraz jego roli w postępowaniu, w którym występuje jako podmiot powołany i zobowiązany do zastępstwa prawnego, prowadzi do uznania, że różnicowanie jego wynagrodzenia, tj. obniżenie pełnomocnikom z urzędu wynagrodzenia, które otrzymaliby, gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy

z wyboru, nie ma konstytucyjnego uzasadnienia.